Gb754_fol_2
author: Pelbartus, de Themeswar

—

72

5
ð

ð
2 S

5
èòð è
l ⸗

8

421
gne

1.

“

——— -,b—,⸗a˙oN ⸗ FJ——¶ — — 9

N12c511883583 021

W. Raiser

Stellariũ Coꝛone benedicte
Marie virginis i laudẽ eius pꝛo
ſingulis pꝛedicatõibus elegatiſ
ſime coaptatum

nit

pil
cec
lec
Ger

dr

. . *

DHaologus

Pꝛologus in ſtellarium coꝛone benedi
cte virginis RS
.WVWoniam vt
glt beatiſſimꝰ ille Gꝛegoꝛiꝰ
9 maximꝰ. Indignus eſt dã
dis qͥ nõ agit grates de da
tis.Et Seneca libꝛo de be
neficijs dicente. Turpiſſi/

mũ eſt gratiã bñficijs nõ referre.Hinc ẽꝙ
cũ gloꝛioſiſſima dei genitrix go Daria
ↄtinue cõferat inenarrabilia nobis ⁊ cõtu

kerit bũficia.ꝑ eam enĩ habemꝰqͥ cquid bo
ni habere videmur: Eximio Anſhelmo:
necnõ deuotiſſimo Bernardo atteſtãtiby.
Vitioſum g̊ ⁊ punitõe dignũ arbitroꝛ eiꝰ
laudes tacere, maxime cũ viua teneã me/⸗/
moꝛia. in mitis ꝑiculis neceſſitatibuſq; et
infirmitatibo eius me accepiſſe ſuffragia.
moꝛbo qͥ ppe graui q̃ͥ his ante aliquibo die
bus vexabar.voto ſibi facto ꝑ eam miſeri
coꝛditer liberatũ me fateoꝛ.Oõð qͥdem niſi
me cõpuliſſet indignũ⁊ inſufficiẽtẽ me ſen
tiens:nullatenꝰhoc opus attẽptaſſem. Ti
meo nẽpe ne ſi pᷣconia laudis eius tacuero
ſceleris arguar vt infidelis ⁊ ingratꝰ. Hec

ergo penes:me cauſa pᷣcipua hũc aſſumẽ/

di laboꝛẽ extitit.Spero aũt quia ꝓpoſitũ
meũ ꝑficiet ipᷣa que intẽtionẽ coꝛdis videt
Eiꝰquoq; auxilio facere me poſſe nõ am/
bigo.ad qð ĩ eius laude ex me nõ ſufficio.
Ad ipᷣius igit᷑ nati dñi vicʒ noſtri ihu xpᷣi
gloꝛiã.⁊ digniſſime ſue genitricis Darie
laudẽ.ac ſerapᷣhici patris YFrãciſci.omniũ
q; ſctõꝝ honoꝛẽ:huic oꝑi manũ apponaʒ.
Btilo qͥdem rudi ⁊ ſenſu ac verbis impe
ritis materiã miniſtrans ſimplicioꝛibs pᷣdi
catoꝛibo amplioꝛa exinde eliciendi. Unde
⁊ ſuccincte reſecatis alijs: ſola ea ſcribere
intẽdo: que ad pᷣdicandũ ſimplici populo
vtilia foꝛe cõperero. Sed ⁊ nec iſta ex ꝓ/
pꝛio ſenſu:qͥn potius alioꝝ peritoꝝ editio
nibus cõdita cõpoꝛtaui vt potui. Hoꝛtoꝛ
aũt lectoꝛẽ vt ſi me ĩ aliquo minꝰ bene ſcri
pſiſſe vł certe vᷣitatis metas incaute vſpiã
exceſſiſſe ꝑſpexerit:nõ qͥd:ſed quo anio(qꝛ

rectoſcriptũ ſit penſans.ignoꝛãtie aut in/
genij modicitati miſericoꝛditer ignoſcat.

Quicqd autẽ boni in hoc ipſo oꝑe reꝑerit
dño ihu ⁊ eius genitrici gloꝛioſe: vñ om̃e

datum optimũ ⁊ donũ ꝑfectum ẽ attribu⸗

4 D
E V * . 4
M *

V .

at. Nimirũ fide recta adoꝛãdo trinitatem

⁊Z redẽptoꝛẽ ꝓgenitricẽ eterne leticie bene⸗

dico angeloꝝ reginã theoticã vᷣginali ſtel

lario.Quia vᷣo digniſſima virgo pulcher⸗/

rima ſub figura deſcribi᷑ Apoõxij.habe/

re in capite coꝛonã duodecim ſtellarũ. Id
circo in oꝑe duodecim eius magnalia ſi

ue myſteria: qbus ipᷣa tanq; duodecim ra
diantibe ſtellis pᷣdotata gloꝛiat᷑:in duode/⸗
cim libꝛis diſtincta deſcribunt᷑. Quilibet

etiã liber ꝑ certas ꝑtes diuiſus: in aliquo

ſuoꝝ articuloꝝ coꝛonã duodecim ſtellarũ

ſm materie cõgruentiã coaptando ↄtine⸗

bit. Quãobꝛẽ opus iſtud ſtellariũ coꝛone
benedicte vᷣginis cenſui noĩandũ. Ipᷣiꝰ nẽz

pe gloꝛioſiſſima coꝛona ꝓ ſingulis pᷣdica⸗

tionibo coaptata:⁊ in laudẽ eius feruenter
exoꝛanda a nobis pᷣꝑatur:q̃tinꝰp eam ĩ ce
lo coꝛonari mereamur. O igit᷑ glioſiſſima

celi regina:oꝛo te ſupplex:mẽte pia:vt has

coꝛonaꝝ roſas(q;q; exiles ⁊ tuis meritꝭ im

pares )acceptare dignerꝭ:quibo te om̃i lau
de digniſſimã magnificare ꝓpoſui ⁊ lauda
re:vt ⁊ tu mater miſcðie ⁊ gratie veniã mi

hi ⁊ gratiã tribuere:coꝛoneq; tue celeſtis ⁊

gaudij ꝑticipẽ facere ĩ ſuꝑna patria ne de⸗

digneris vbi tuũ natum ⁊ te laudẽ ſine fi/

ne Amen.

*

Diuiſio huius ope
e. n pmo itaq; libꝛo agit᷑ de myſteri
ſue digniſſime annũciatõis:diuĩeq; incar
natõis:⁊ actiue ↄceptõis Marie.h̊ nimi⸗
rũ cetera edit oꝛdine dignitatꝭ ⁊ cau
ſalitatᷣ. In ſecũdo libꝛo agit᷑ de myſterio
ſue gaudioſiſſime viſitationis. In terę
de myſterio ſacratiſſime purificatõis⸗In
quarto de myſterio ĩmaculate ſue ↄceptio
oren q̃nto de myſterio ſanctiſſime ſue
natiuitatꝭ:/In ſextovo de myſterio ſui be
nedicti nomis ⁊ appellatõis.i In ſeptimo
de myſterio ſue vᷣtuoſiſſime vite ⁊ oꝑatõis
Bocrues de myſterio ſue puriſſime vir
init

eis n nono de myſterio ſue excel
ſentiſſime charitatis. nproia a

ſterio ſue glioſiſſime aſfſumptõis./In vn

uilegiatõis ac dignificatõis..In duode/⸗
cimo libꝛo agit᷑ de myſterio debitoꝛie ſer/⸗
uitutis ⁊ cultu deuotõnis:ſcʒ a nobis ſibi

decimo de myſterio disſien elſe pꝛi
J
bi

a æ

I.

PPꝛimus liber agit de his qᷓ ꝑtinent ad
myſteriũ incarnatòiſ:annũciatõiſq; dñice

2⁊ ↄceptõis Marie. Liber iſte diuidit᷑ in

ptes plures. Pars pᷣma de diuĩe incarna/
tionis ↄſiliatõe ꝑ modũ pᷣdicatss.

B eterno oꝛdi

ña nata ſum ⁊ ex antiquis: ante/
q; terra fieret Pꝛouerbio.viij.
MHNia chariſſimi dei nr̃i erga
nos hoĩes dignatio. Stupẽda ſupꝛa mo⸗
dum bonitatis ſue oſtenſio: qm̃ ab eterno
ſua impſcrutabili ſapiẽtia decreuit noſtrã
naturã in vnitatẽ ꝑſone aſſumere ꝑ incar⸗
natõis modũ ineffabilẽ in głioſiſſune vir/
ginis Marie vtero: vt nos infimos in oꝛ
dine rõnaliũ ſuꝑ omnẽ creaturã dignifica

ret in ſeipo vt vicʒz deus fieret homo: ⁊ ho

mo deꝰ.iuxta illud Joh̊.j. Verbũ caro fa⸗

ctum eſt ⁊ habitauit ĩ nobis. Nimirũ:qͥd

Hac re mirabiliꝰ:qᷓ; ꝙ homo ſieret deꝰ. Et
quẽ celi capere nõ poſſunt:in vniꝰ vᷣginis
vtero caꝑetur induſus. Mirabile ꝓ cer⸗
to foꝛet:ſi celũ deſcẽdẽs terre vniret᷑:ſqʒ mul

to mirabiliꝰꝙ deus celi creatoꝛ ⁊ oĩim no

ſtre vili nature vniat᷑ Uñ Damaſcenꝰſuꝑ

miſſus eſt. Qualiter inqͥt facta ſunt vnum

deus ⁊ homo: mirant᷑ angeli:pauent celi:
vox ſilet:mens deficit: cum vna puella ſic
Deũ in ſuo vtero capit:vt ſanctis pacẽ: vi
tam moꝛtuls, ſalutẽ ꝑditis cõferat.Hec il⸗
le. Pꝛeterea. Quid homĩ dignius:qᷓ; vt fie
ret deo frater ⁊ ꝓinqnꝰ. Pꝛopt᷑ qð Berñ.
ait. Puto ꝙ iam me nõ poterit ſpernere de
us os meũ:caro⁊ frater meꝰ.Deniq; quid
hac dilectione maius: Om teſte ſaluatoꝛe
Joh.iij. Sic deus d ilexit mũdũ: vt filiuʒ
ſuũ vnigenitũ daret:vt om̃is qͥ credit ĩ euʒ

nõ pereat:ſed habeat vitam eternã. Hoc ẽ

ergo qð noſtrũ coꝛ afficit ad deũ⁊ ſtringit
hoc eſt qð in admiratõe animũ ſuſpendit:
qm̃ ab eterno deꝰ ſic decreuit ⁊ oꝛdinauit:
vt incarnaret᷑ i bñdicte vᷣginis vtero ⁊ ho
mo fieret: ꝓpter qð ſapiẽtia diuĩa in verbis
thematis dicit:Ab eterno oꝛdinata ſuʒ⁊c.
id eſt:a b eterno poꝛdinatũ ⁊ pᷣuiſum eſt:vt
mira diſpẽſatione diuĩe ſapiẽtie deꝰ fieret
homo: ex Maria vgine carneʒ aſſumẽdo
⁊c.De hac ꝗ̊ poꝛdinatiõe diuini conſilij lo
qui volẽtes: tres cõtemplatões notabimꝰ

tria pncipalia cõſilia declarãtes.

Pars 1

Pꝛimũ conſiliũ dicit᷑ creationis.
Dcõðm conſiliũ dicit᷑ reꝑationis.
Terciũ conſiliũ dicit᷑ retardatölis
Articulus pᷣmus:qualiter deus pᷣosdi⸗
nauit ab eterno creare duplicẽ naturã rõ⸗
nalem ⁊ eam vertibilẽe. — Laoplin. I.
Pimũ cõſiliũ
p declarandũ dicit᷑ creatõnis.
Poſſumꝰ nẽpe pie imaginari
quõ añ creationẽ mũdiĩ in cõ

ſiſtoꝛio ſctẽ trinitatis cõſiliũ habitũ eſt de

huiꝰmũdi creatione.Et in hoc cõſilio pᷣci
pue tres queſtiões ſunt mote ⁊ determina
te. Pꝛima queſtio:vtruʒ creari debuerat
natura angelica. Scða queſtio:vtrũ cre
ari debuerat inſuꝑ natura hũana. Ter⸗
cia queſtio:vtꝝ rõnalis creatura creari de

buerat vertibilis in arbitrio libera. Pꝛi⸗

ma itaq; queſtio in ↄſiſtoꝛio ſancte trinita

tis fuit mota:vtrũ vicʒ cõuenies foꝛet crea
re naturã angelicã:Et determiatũ eſt ꝑ di

uinã ſapiẽtiã ꝙ ſic tali rõne:Bonũ vt bo⸗

nũ ſuijpᷣius cõicatiuũ eſſe debet. Hec ꝓpo
ſitio habet a Dyoñ.de angelica hierachia
c.x.Et ꝑ Ariſto.li.j.ethico.dicẽtẽ. Bonuz
quãto cõmuni tãto diuiniꝰ. Cum igit᷑ de

us ſit ſumme bonꝰ: videt᷑ ꝙ aliqua creatu

ra rõnalis ab eo ꝓducat᷑ in ee:quã ſue bo/
nitatis ꝑticipem faciat. Et ſic diffinitũ eſt

a deo vt angelica natura crearet᷑ in eſſe ſpi
rituali ⁊ intellectuali ⁊ ipᷣo intellectu ab ea
dem ꝑticiparet᷑ iße deus. Hec rõ trahitur
ex dictis Augu.in enchiri.c.vj. Trãſſum
ptiue aũt habet᷑ a magiſtro. in.ij.di.j.c. v.
Credimꝰ inqͥꝛt rerũ creataꝝ celeſtiũ ⁊ terre
ſtriũ:viſibiliũ ⁊ inuiſibiliũ cauſam nõ eſſe
niſi bonitatẽ creatoꝛis:qui ẽdeus vnꝰ⁊ ve
rus cuiꝰtanta eſt bonitas:vt ſũme bonus
btcitudinis ſue qua eternaliter beatꝰ eſt:ali
os velit eſſe ꝑticipes: quã vidit et cõicari
poſſe:⁊ minui oĩno nõ poſſe.Illud igr̃ bo

nũ qð ipe erat:et quo beatꝰ erat:ſola boni

tate nõ neceſſitate alijſ cõicari voluit:⁊ ita
fecit.Igit᷑ deꝰ creaturã rõnalẽ q̃ ſũmũ bo⸗
nũ intelligeret:intelligedo amaret: amãdo
poſſideret:et poſſidẽdo frueret᷑ eo. Hec ibi
Cõcoꝛdat ſcriptura Pꝛouerbio.xvj. Vni
uerſa ꝓpt ſemetipʒʒ oꝑatus ẽdñs. Ca.II.
Ercuũda ſtio in cõſiſtoꝛio trini⸗
ſtatis ſcliſſime fuit mota. Vtrũ

ye
Dhus

icui
nn
oni
iss
bo⸗
ico
cbbl

Arrticulu

vicʒ conu eniẽs foꝛet creare bumanã natu⸗

ram vel creaturã.Et determinatũ eſt ꝑ ſapi
cntiã diuinã ꝙ ſic:rõnibo pluribꝛ. Pꝛima
rasio ꝑfectionis vniuerſi et decoꝛis: Quia

km̃ ad diulĩe bonitatis manifeſtationẽ ⁊ po

tẽtie ac maieſtat declarationẽ:deberẽt crea

rxi diuerſi oꝛdinis młtiplices creature. Que
dam nẽepe pure ſpũales:vt angeli.Quedazʒ
pure coꝛꝑales:vt notat magiſter. in.ij. di.j.
Et Bonauẽ.ibidẽ ↄcludit:quia ſi eſt pone

re extrema cõponibilia:ergo⁊ mediũ qð cõ
ponit᷑ ex terminis.v.phiſico. Vñ ad ꝑfecti

onẽ vniuerſi hoc triplex genꝰ requirit. De/

buit ergo creari rõnalis creatura cõpoſita
ex coꝛꝑali ⁊ ſpũali:ſcq; ipſe homo. Om̃ ſcri/
ptum eſt Deut xxxij. Dei ꝑfecta ſunt opera
Pꝛoinde etiã homo ſexta die poſt om̃s cre

gturas creatus eſt:⁊ ipᷣo creato deꝰ req euit

ab om̃i oꝑe qð patrarat.ſicut legit᷑ in Geñ.
ad ſignificandũ ꝙ homo eſt finis omniũ et

lectio:ex.ij.phiſico. Quia mũdus factꝰ eſt

wpter hoiem vt ſeruiret ei. Sic ⁊ homo fa⸗
ctus eſt ꝓpter deũ:vt ei ſeruiret. Oagiſtro ĩ
ij. di.j.c. vij. teſte. Scða ratio eſt diuĩe glo
rificatõis ⁊ laudis. Vñ idem magiſter vbi
ſupᷣ.c.v.dic. Si querat᷑ quare creatꝰſit ho⸗
mo:bꝛeui ſermõe reſpõderi poteſt:ꝙ ꝓpt bo

ntltatẽ dei:⁊ ad laudãdũ deum: in quo ꝓfi-/

cit homo:nõ ipᷣe deꝰ⁊c̃.Et.c.vij.dicit. Fa⸗

ctus eſt inquit hõ ꝓpter deũ. Nõ qꝛ deꝰ ſũ/

me beatꝰeius indiguerit officio (qui bono
rũ noſtroꝝ nõ eget)led vt ſeruiret ei ac frue
retur eo cui ſeruire regnare eſt. In h̊ ergo ꝓ
ficit ſeruiens nõ ille cui ſeruit᷑. Hec ille. Si
cut igit᷑ angelꝰcreatus eſt ad laudandũ de/
um in celis:ita homo ad laudanduʒ deum
in terris:⁊ ei ſeruiẽdo gloꝛificandus: vt tan

dẽ eternalit᷑laudare mereat᷑ in celeſti patria
iubilãdo. Huic ↄcoꝛdat ĩ myſterio foꝛma⸗/

tio coꝛꝑis humani.Qm̃ ſi bñ ↄſideramꝰ:ĩ

ſpᷣa facie hoĩg exaratũ qdᷣãmõ reperimꝰ q̃/

ſi ſcbtura a ðᷣo impᷣſſa hec ꝓᷣba.Hõ dei lau
da deũ. Nã linealiter naſus cũ linea gene
facit h. Oculus iuxta facit o.⁊ ſuꝑ ꝓtenſuʒ
ſupꝑciliciũ q̃ſi titell ſignificat ly hõ. Et hec
qᷓ ad vtrãq; faciẽ. Aurꝭ ſiniſtra foꝛmata ẽ q̃‚
ſi d. Auris aũt dextra q̃ſi e. Linea ſub naſo

Ili i. Et ſic reſultat hec dictio dei. Lingua

ʒ ⁊ loq̃la q̃re data ẽ hoĩ niſi ad laudandũ
deñ m Chꝛyf. de laude dei. Et ſic piʒ hec
oꝛatio:Hõ dei lauda deũ. Tercila rõ an

. S

⁶°— %

gelice repatiõis: qꝛ hõ factꝰ eſt vt angelica
ruina quã deꝰ pᷣnouerat:ex ipᷣo reꝑaret᷑. vñ

magr vbi S.c.xj.De hoĩe q̊ʒ in diuia ſcptu
ra reꝑitur inqͥt interdũ ꝙ factꝰſit ꝓpt reꝑati
onẽ angelice ruine:qð nõ eſt ita intelligẽdũ

ãſi nõ fuiſſet hõ factꝰ:ſi nõ peccaſſet ange/
lus. Sʒ qꝛ inter alias cauſas hec etiam nõ
nulla extitit. Hec ille.In huiꝰ ſignificatõezʒ
dicit Baſiliꝰ magn in hexameron.ꝙ cum
gniĩalia cetera ex terra foꝛmata faciẽ hab eãt
verſus terrã reſpiciẽtia:iõ qꝛ ſunt ĩ terrã re⸗
uerſura:hõ aũt faciẽ hʒ eleuatã verſus celũ
⁊ caput erectũ vt ſe ad angeloꝝ cetũ intelli/
gat finaliter eſſe eleuãdũ.O igit᷑ homũtio:
o fidelis anĩa pẽſa diligẽter ad quẽ finẽ cre
atus ſis: an vt terrenis cupiditatibo inhere
as:an vt voluptate reſolutꝰ ſola carnalia ſe
cteris:an vt diuerſis vitijs diabolo deſer⸗
uias:nõ certe:nõ. Sic em̃ ᷓ finẽ tue creati/
onis agis.Aiaduerte qʒ qm artifex ſuũ ar-
tificiũ qð ad finẽ intentũ nõ venit deſtruit
⁊ abijcit:vt patet in falſis monetis: ſic tu di
gnus es moꝛte: ſi deo nõ ſeruierꝭ ⁊ ad celuʒ
nõ tendis. Cmueaaplm. III.

Ercia queſtio in conſiſtoꝛio ſancte
t trinitatꝭ fuit mota:vtrũ rõnalis cre
agtura creari deberet vt eẽt arbitrio

libera ⁊ vertibilis ac peccabilis. Nã argue

re poſſes ꝙ meliꝰdeꝰfeciſſet ſi rõnalẽ creatu

rã ſic ſtabilẽ creaſſet vt nullatenꝰad malum
culpe ⁊ miſerie ꝑuenire potuiſſet. Sʒ in cõ
trariũ ꝑ diuinã ſapiam determĩatũ eſt ꝙ ra
tionalis creatura in libertate arbitrij crea/

ret᷑ ⁊ vᷣtibilis fieret:⁊ ꝙ meliꝰfoꝛet pluribus

rõnibo. Pꝛima rõ diuine manifeſtatiõis

hãc rõnẽ ponit Alexan, de hal. ij. pte ſũ. q.
xxij.ar.iij.Cõcoꝛ.Petrꝰaureoli in ſuo cõpẽ

dio li.ij.ca.penul. Nã ex h̊ maniteſtat᷑ diui

na potẽtia qm̃ ꝑ h̊ oñdũ ꝙ ſolꝰdeꝰ inuerti/

bilis ⁊ indefectibilis eſt. Oĩs aũt creatura
mutabilis ẽ:ↄueniẽs ̊ erat oñdere creatu/

re rõnali ꝙ ſicut ſine deo facta nõ fuerat:ita

nec ſine deo ꝑſiſtere poterat. Nec ipam de

cebat ↄfirmari in bono quſq; illi cõſtaret ;

ſppe ſolꝰeſt deꝰin q̃̊ nõ cadit nõ poſſe. Itẽ ex

B declarat᷑ dei ſapia q̊ ad bonos⁊ malos:qͥ̊
ad bonos q dẽ qꝛ ſᷣm oꝛdinẽ diuĩe ſapie ne
mo dignꝰeſt coꝛonari niſi qͥ legitime certa/
uerit.ij. Thim̃.ij.Quo ad malos q̊ʒ vt di⸗

uina ſapia oñdat᷑ſcire etiã ex malis elicere
bona:qð nõ poterat fieri niſi deꝰfeciſſet cre

8 5

4

—

äl

Dei. ca. xviij.dic. Nec deꝰvllũ nõ dico ange
loꝝ ſi vel hoĩm crearet quẽ malũ futuꝝ pᷣſci
ret niſi giter noſceret qb eũ bonoꝝvſibo co
modaret.hec ille.Cape exemplũ qꝛ mali an

geli ⁊ homĩes bonoꝝ vuilitatibo comodant᷑

qm̃ ſũt bonis ad exercitiũ vᷣtutis cũ eos tẽ
tant et ꝑſequũt᷑. Itẽ ex h̊ dei clemẽtia ⁊ mi/
ſericoꝛdia declarat᷑ in eo ꝙ dei filiꝰ ꝓ libera
tione hoiĩs ⁊ angelice ruine repatõe mittit᷑

Pꝛeterea dei iuſticia oñdit᷑ in h̊ ꝙ deꝰtribu

it vnicuiq; ſᷣm oꝑa ſua ſcʒ bonis etna pᷣmia
⁊ malis et᷑na ſupplicia. Deniq; dei charitaſ

demõſtrat᷑ qm̃ in libertate arbitrij reliquit

creaturaʒ velle btificari ⁊ ſaluari Ecẽci.xv.
Deꝰcreauit hoĩem ⁊ reliqͥt eũ in manu ↄſi⸗
lij ſui ⁊c.O igit᷑ q; laudabils ẽ deꝰ ⁊ q̃ntum
gras ei agere debemꝰ?ẽ. Scða rõ laudiſ

maioꝛis. Maloꝛ em̃ laus ⁊ honoꝛ ẽ cũ qͥs
peccare põt et nõ peccat:qᷓ; cũ iõ nõ peccat

ꝛ peccare nõ pᷣt.Exẽpli gra. Hutꝰnõ lau
dat᷑ de vᷣtute taciturnitatꝭ qm̃ iõ nõ loqͥtur:
qꝛ loqͥ nõ pᷣt. Vñn ⁊ Ariſt.j.li:.methaphi.diẽ
Pꝛoprea q̃ inſunt nobis a natura nec lau-
damur nec vitupamur: & merito laudãdꝰẽc:

q̃ potuit trãſgredi ⁊ nõ ẽ trãſgreſſus: facere

mala ⁊ nõ fecit Ecci. xxxj. Sicut in exeplo.
Dauid laudat᷑ qͥ Saulẽ interficere bis po⸗
tuit ⁊ nõ interfecit. Sic igit᷑ ptʒ ꝙ ſi hõ im
peccabilis factꝰ fuiſſet nõ eſſet laudabil de
vtute.igit᷑ ⁊c. Pꝛoptea Gꝛego.in moꝛal,diẽ
De fecit naturã rõnalẽ bonã eo ꝙ mutabi
lem ↄdidit ⁊c̃. Tercia rõ hũiliatõis dece⸗
bat nẽpe rõnalẽ creaturã vertibilẽ ⁊ pecca/
bilẽ fieri: vt cãm hũilitatis haberet ⁊ ſuꝑbi
am calcaret ⁊ ſe agnoſceret indigere auxilio
Ddinĩo ⁊ ad ipᷣm deũ recurrẽdi occaſionẽ ha
beret ꝓ ↄſeruãdo a pctõ:hec ẽrõ Bonauẽ.
ſuꝑ.ij.di.xxiij. Quarta rõ pᷣmij amplioꝛis
nã glioſius eſt naturevtibili ad malũ ex me
ritis głiam obtinere:q; in ĩuertibilitate con

ditã fuiſſe:⁊ ſic ſine aliq̃ genere meriti biifi/

cari. Exemplũ in puulis baptiʒat qͥ in me
rito xpᷣi ſaluãt᷑ ⁊ nõ in ꝓpꝛio:vñ minoꝛẽ glo⸗
riã habẽt his qͥ in ꝓpꝛio merito ſaluãt᷑. Hec

eſt rõ Alexan.vbi 8.patʒ igit̃ q̃re ꝑ diuinaʒ

ſapiam rõnalis creatura vᷣtibilis ſit facta: ⁊

qᷓ; ↄueniẽter. Nil igi᷑ calſnie habes o bõ 3

Deũ creatoꝛẽ:imo potiꝰmateriã laudiſ⁊ gr̃e
Kuiꝰem̃ culpa tu pctõꝛ ꝑibis niſi tua: qꝛ
bonũ ſacere nõ vis ⁊ a peccato nõ deſiſtis.

Ouid eſt ꝙ dãnaris niſi qꝛ volutate te pci⸗
pitas.O ſtulte o infelix ⁊ inſane pctõꝛ attẽ⸗
de:dei circa te bonitatẽ:⁊ tuã ↄtra ipʒ ingra

titudin is pꝛauitatẽ. Vide quãtuʒ te cusiat

ſaluare:cũ in tuo arbitrio cõſtituerit te: vtꝝ
bonum vel malũ velis: auſculta quid dñs

dicat per Oſee.ca.xiij.Perditio tua ex te:ex

me tmmodo auxiliũ tuũ ⁊c. O vtinã agno
ſceres tuam libertate:⁊ nõ ſubijceres te ĩ di

aboli captiuitatẽ ⁊c̃. Heu heu q̃nta cecitas

mentis inualuit vt ꝙ homo peccat nõ reco
gnoſcat ſed in deũ retoꝛqueat loquẽs blaſ⸗

phemias ⁊ dicat:Sic me de?fecit vt peccẽ

audi ⁊ penſa verba Aug.li.de libe.arbi. di
centẽ: Naturas inqͥ t oẽs fecit deus nõ ſolũ
in iuſticia ꝑmãſuras ſed peccaturas:nõ vt
peccarẽt:ſʒ ſi nõ peccarẽt coꝛonarent᷑:ſi pec

carẽt puniren᷑. Qui ̊ ꝑeunt arbitrio ꝑeunt

Etq ſaluant᷑ gra dei liberãt᷑ ⁊c. Hec ille.
Arrticulus ſcs: qualiter deus pꝛeoꝛdia⸗
uit ruinã angelicã reꝑinda.

Ecundũ cõſiliũ
( declarandũ dicit᷑ repatioõis. Pie
nrsẽpe poſſumꝰ cõteplari:quõ ſan
cta trinitas pᷣuidens rõnalẽ na/
turam tam in angelo q; in homiĩe ruituram
tractauit ↄſilium de reꝑatione ne ciuitas ſu
perna vacua ſuis ciuiba maneret.Et hocta
li rõne que accipit᷑ ex dicꝭ Anſhelmi li.cur
deus hõ:dicẽtis. Nullatenꝰ decet ſũmã ſta
bilitatẽ ſuũ poſituʒ ꝑmittere infirmari:nec
decet ſummã ſapĩam ꝑmitterę nobiliſſima:
creaturas vltimo ſuo fine frauůdari. Sʒ qꝛ
deus ꝓpoſuit hoĩem ⁊ angelũ ad beatitudi
nem creari.Si ergo nõ fiet reꝑatio cũ vtra
q; natura labat᷑:angelica qͥdem ꝓ ꝑte:hũa⸗
na vero ꝓ toto dei ꝓpoſitum infirmabit᷑: et
creature ſuo fine fraudabunt᷑. Sic ergo cõ

ſilium determinatũ eſt:q fieri debeat repa/

tio. Sed in hoc conſilio treg alie queſtio/
nes mote ſunt ⁊ determinate. Pꝛima vtruʒ
ꝓ hac reꝑatione vterq; ſcʒ angelꝰ: homo re
dimi debeat. Scdða queſtio vtrũ aliq̃ crea⸗

tura ꝓ hac redemptione facienda ſufficiat.
Tercia q̃ſtio cui diuinarũ ꝑſonaꝝ hanc re
demptionis ſatiſfactionẽ facere ↄueniat.

Capitulum. I.

.

Rilma queſtio in hoc ſcdᷣo conſilio

p motag elt in conſiſtoꝛio ſancte trini

latis.vtrum vicʒ vterq; ſc; angel?2

— — — — — — — - —

di
8 1
db .
ac
c
ſfl.
ön
pec
N

.

bomo poſt lapſum redimi debeãt ꝓ repati

one ruine. Et argutũ ẽ c ſic: qꝛ peccatũ ho/
minis ⁊ peccatũ angeli vniꝰ generis eſſe de

bebat: ⁊ eſt.qꝛ vterq; ꝑ ſupbiam peccauit.ꝭ̊
deiß vtriq; ſubuenire mificoꝛditer debue⸗

rat. Sʒ ad iſtud determinãdo rũdit dinĩa
ſapiẽtia ꝙ ſolꝰhomo redimi ðöbebat⁊ ex eo
ruina angelica reꝑari. Nec deberet xpᷣi in⸗

carnatio ſubuenire angelo lapſo:qꝛ Pecca⸗
tũ angeli eſt irremediabile: peccatum autẽ

bomis remediabile. Et hoc pluriba ratio/
nibo ᷣm Tho.in.iijiſcpto ſniarũ.di.j.ar.ij.

Et ſᷣm Bonauẽ.ſuꝑ eodẽ.iij.li. alioſq; do/

ctoꝛes cõiter. Pꝛima ratio ex ꝑte potẽtie co
gnitiue:qꝛ angelus cognoſcit in luce plena
ꝑ intellectũ deifoꝛmẽ vt ſic ꝑ ignoꝛantiã nõ
excuſet᷑. Zotũ em̃ põt ↄſiderare ſine inqſi-
tione:qð ad electionẽ alicuiꝰrei ꝑtinet. Hõ
aut cognoſcit q̃ agenda ſunt deliberãdo ꝑ
rõnẽ:q̃ eſt quedã obũbꝛatio intellectus: vñ
bõ peccans de venia cogitauit ⁊ in aliqᷓ de

ceptꝰeſt: vt dicit magr li.ij.di. xxij. Nõ autẽ

angelꝰ,. vñ Damalce.dicit. Quãto nobilioꝛ

fuit in angelis dei cognitio tãto peioꝛ in eiſ

fuit erroꝛis occaſio:qꝛ ſeruꝰ ſciens volũtatẽ

Dñi ſui ⁊ nõ faciens plagis vapulabit mul
nis. Scdðᷣa rõ ex ꝑte porẽtie volitiue:quia

volũtas angeli ĩuertibilis eſt ad bonü poſt
electionẽ mali: vñ peccãdo ĩmobiliter inhe

ret malo. Nec ẽ ſuſceptibilis pnĩe. Jõ Da/

maſcenꝰ li.iij. Angeli ſicut nõ fuerũt nec ſũt

nec erũt ſuſceptibiles penitentie ita nec ve-⸗

nie. Quod em̃ facit hoĩbo moꝛs hec angelis
caſns ⁊c.Hõ aſt eſt ſuſceptibilis pnĩe.igit᷑
⁊c̃.Hic cadit exẽplũ qð legit᷑ de ſctõ Har
tino:⁊ etiã Auguſtino.Qui ꝓmittebat de/
moni ſe oꝛatuꝝ ꝓ eo dũmõ peniteret ⁊ ipſi
diabolꝰ rñũdit:nullomõ velle penitere ⁊c.
Tercia rõ ex ꝑte culpe:qꝛ ᷣm Aug.An/
geli nullo ſuggerẽte peccauerũt. Jõ nemĩe
reꝑante redimi debuerũt.Hõ aũt diabolo
ſuggerẽte cecłuit:ideo dei virtute ſubleuari
debuit. Itẽ qꝛ culpa homĩs pᷣmi totã poſte
ritatẽ infecit ⁊ coꝛrupit:⁊ tota cecidit hũa/
na natura in vno peccante.Et iõ indecens
erat vt tota relinqueret᷑ ſub dãnatõe.Ange
lica aũt natura nõ ꝓpagat᷑ ex vno ex q̊ viciũ

ↄtraheret. Sʒ oẽs angeli actu exñtes ꝓpꝛio

arbitrio peccauerũt.igit᷑ ⁊c. Vñ iuſticiã di
ninã nõ decebat vt oẽs illi ad quos coꝛru/-
ptio peccati pᷣmi homĩs deuenire debebat

II

qui q dem nõdũ erant actu ſed ĩ virtute tm̃
puſqᷓ; eſſent vltimã damnationẽ reciꝑent.

Omes autẽ angeli actu exiſtẽtes pꝛio arbi

trio peccauerũt. Ideo decens erat vt oĩno
illi peccantes ꝑirent:maxime qꝛ ĩmobiliter

malo adheſiſſent. Quid igit᷑ dicam vobis
peccatoꝛes indurati:excecati:et deſperati:q
diabolo ſues eſtis:qꝛ ex certa malicia pec
catis ⁊ nullo etiã ſuggerente ad malũ curri
tis:młtos quoq; alios verbo ⁊ exemplo in

ficitis.Et heu heu qð maximũ eſt: ĩmobili
ter in peccato ꝑſeueratis:hoc quippe diabo

licum eſt: vt dicit Augꝰ. Humanũ eſt int

peccare:ſed diabolicũ eſt pſeuerare. Quaʒ
vobis ſententiã ꝓferre valeo:niſi illam Pe

tri apli in ſua canonica. Si angelis peccẽa⸗

tibus nõ peꝑcit⁊c̃.Exꝑgiſcimini igit᷑ o pec
catoꝛes ⁊ nolite cũ diabolo damnari.
Ecunda queſtio mota eſt: vtrũ ali/

ſqua creatura ꝓ hac reꝑatione faci,
enda ſufficiat vt deuʒ incarnari nõ

opoꝛteat.Et cõcluſum eſt a diuina ſapien/
tia ꝑ hanc ↄcluſionẽ: nullus purus ange
lus:nec aliquis purus homo:aut quecũq;
creatura pura ad hanc reꝑationẽ ſufficeret
ſed deum incarnari ipᷣm oꝑteret: pluribus

boc rõnibus. Pꝛima ratio condigne ſa⸗
liffactionis: Nam licet vt ait Aureliꝰ Aug.
xiij de trini.ca.x.Alius modus fuit deo poſ
ſibilis q;ᷓ ille quem tenuit in redemptiõe: qꝛ

eius poteſtati cuncta ſubiacẽt:tũ debuit oĩ

no fieri ꝑ ſatiſfactionẽ: quoniã hic modus

cõgruentioꝛ fuit ⁊ decentioꝛ: tam ex ꝑte dei

qᷓ; ex ꝑte noſtra:vt ꝓbat Bonauẽ.in. iij.di⸗.

x. ar.j. Et Rych.ibideʒ.q.iij. Pꝛimo inquã

ex ꝑte deiꝓ tanto:quia in omi opere debet

manitfeſtari miſcdᷣia ⁊ iuſticia.pᷣs. Vniuer/

ſe vie d ñi miſcᷣia ⁊ veritas. Sed ſi de na/
turam humanã reꝑaſſet abſq; ſatiſtactione

fuiſſet manifeſta miſcdia ſine iuſticia. Nũc
autẽ vtraq; maniteſta eſt: quia iuſticia in ſa
tiſtactione:miſcdia in modo reꝑandi:eo
cum purus homo nõ poſſet ſatiſfacere: de
pater ſuum filiũ dedit ꝓ ſatiſfactõe:in qᷓ tan

ta miſcdia dei claruit qua maioꝛ excogitari

nõ potuit.vt patʒ ꝑ Anſhel.ij.li.cur deꝰ ho
mo.ca.ij. Secũdo ex ꝑte noſtra: quia ſicut
genus humanũ deũ inhonoꝛauit ꝑ culpaz
ſic opoꝛtebat vt honoꝛaret ꝑ penaʒ. Sicut
em̃ honoꝛabiliꝰeſt habere meriiss vui ge
a

Liber 1

nam (ceteris paribo)q; ſine meritis. Sic ho
noꝛabilius fuit nos deo ꝑ ſatiſfactioneʒ re⸗
cõciliari:q; ſine ſatiſſactione. Hec Rych. et
Bonauẽ.Fundamentũ haruʒ rationũ po/
nit Anſhel.li.jicur deus homo.ca.xij.ſic di
cens.Liberioꝛ inquit eſſet iniuſticia: ſi ſola
miſcdia dimitteret᷑. Et iteꝝ ibidem ſubdit.
DOimittere peccatũ ſine ſatiſfactione:nõ eſt
aliud qᷓ; nõ punire. Si autẽ peccatũ nõ pu
nitur:inoꝛdinatũ aliquid dimittit᷑. Hon au
tem decet deum aliqͥd inoꝛdinatũ in ſuo re

gno dimittere:ergo debuit peccatũ homĩs

Dimitti nõ niſi ꝑ iuſtam ſatiſfactionẽ:quam
non poteſt facere creatura pura: vt patebit
ſtatim ſcdᷣa rõne.igit᷑ ꝛc. Scõða ratio cul/
pe ⁊ eius offenſiõis: Quia om̃is homo:an
gelus ⁊ quelibet alia creatura finita ⁊ finite
bonitatis ac meriti eſt: offenſa aũt dei inli⸗
nita ex ꝑte dei:⁊ ideo cũ finiti ad infinitum

nulla ꝓpoꝛtio:nulla creatura ſatiſfſacere pot.

Item deus purus in ſua natura impaſſibi
lis eſt:⁊ ideo ſatiſſactioni ſubijcere nequit.
Concdludit᷑ ergo ꝙ ſit ſatiſſactoꝛ deus ⁊ ho
mo:deus qͥ dẽ vt infinite ſatiſtaceret fm mẽ
ſuram offenſe.homo autẽ:vt quid peccaue
rat pateret᷑ ⁊ in ea natura ſq; humana deus
ſatiſfaceret. EX aũt peccatũ ſit infinite offen
ſionis: phatur ꝑ eoſdem Rychar. Bona⸗
uen.vbi ſupᷣ.Quia peccatũ homĩs eſt con⸗
tra bonitatẽ infinitam:ſcʒ deuʒ.Et quia na
turam humanã puauit bono inſinito: rem
etiam infinitaʒ in potentia coꝛrupit:quia ſi
deo pla ceret indiuidua humana mitiplica
ri ſine fine omia illa coꝛrũperet:⁊ ideo ĩ pec
cato homis fuit infinita iniuria.Ad h̊ autẽ
æ ſit ſatiſfactio condigna:opoꝛtet ꝙ ſᷣm q̊n
titatẽ culpe ſit quãtitas emende Deut. xxv.
Pꝛo mẽlſura peccati erit ⁊ plagarũ modus.
UVnge claret ꝙ iſtam ſatiſſactõeʒ facere nõ
potuit:niſi ille qui eſſet deꝰ⁊ homo:put pꝛo
bat Anſhel. ij. li. cur deꝰ homo. cit vj. Ter
cia ratio incõuenientie talis reꝑpatiõis. Nã
yt dicit Anſbel.li.ij.cur deus homo.ca.xiij
Incõueniẽs erat vt homo purus raꝑaſſet:
quia peccatoꝛ peccatoꝛẽ nequit iuſtificare⸗
Bed ſi homo ſeipᷣm reꝑaſſet peccatoꝛ pctõ
res iuſtificaſſet. tem fᷣm Tho.iij.ſcrip.ſen
tentiaꝝ di.j.ar.ij. Gideus nõ ꝑ ſeipᷣm ſed ꝑ
angelu reꝑaſſet naturã humanã coꝛruptaʒ
duo incõueniẽtia ſubſecuta fuiſſent Pꝛimũ
ꝓ ſemꝑ homo angelo ſalutis ſue debitoꝛ ei

„

ſet. Scðm q in beatitudine angelo equari

nõ poſſet qð eſt ↄtra illunud Mat.xxij. Erũt
ſicut angeli dei in celo. Deniq; q̃cunq; alia
pura creatura reꝑari potuiſſet:ipſi:hõ debi
toꝛ ſalutis fuiſſet:⁊ diuinũ honoꝛẽ creaſůre

exhibuiſſet. Cõcluſum eſt ergo miro diuine
ſapientie oꝛdine vt deus fieret homo: ⁊ ꝑ it
lum miſericoꝛditer liberaretẽ homo.O quã
ta dei pietas:quis excogitare poſſet miſeri/
coꝛdie eius magnitudinẽ:vt cum nullo mõ
liberari poſſet ꝑ aliquã creaturã homo:ipᷣe
deus ꝓ homie ſeipᷣm daret: ⁊ ſatiſfactioncʒ
penalẽ ꝓ culpa homis ſubiret tantꝰ rex re-
gum ⁊ dñs dñantiũ:ꝓ taʒ vili ⁊ miſero pul
uiſculo:ſcʒ homie ſeipᷣm moꝛti ſubijceret vt
iſtum in gloꝛiã exaltaret a ſuſpẽdio inferni ſᷣ

beratũ. Gꝛatias ergo chariſſimi agamꝰ tan

te pietati ?W7c.
Capitulum.j II.
EFE rcio:quia ↄcluſuʒ eſt ꝙ de? bõ de
t bet facere hãc ſatiſfactionẽ queſtio
mota eſt:Que ꝑſonarũ diuinaꝝ de
beret incarnari vt deus hõ fieret ⁊ ſatiſface
ret.Poſſibile nãq; fuit patrẽ ⁊ filium ⁊ ſpiri
tũſanctũ incarnari. vt dicit magiſter in.iij.
diij.Quia qͥcquid poteſt filius:poteſt ⁊ pa
ter ⁊ ſpũſſanctꝰ:cum ſit vna ptẽtia in trib⸗
Dicut ergo filiꝰpotuit incarnari:ita ⁊ pa⸗

ter ⁊ ſpũſſanctus. Sed ꝑ ſapientiã diuinã

determinatũ eſt ꝙ nõ cõueniret patri ꝓpter

ꝓpꝛietatẽ innaſcibilitat. Nõ em̃ decet vt à
in deitate eſt pater:in humanitate ſit filius.
BSiliter ꝙ nec ↄueniret ſpũiſctõ incarnari:

ne nomẽ ſilij in plures ꝑſonas trãſferretur.

Hec btũs Tho.in.iij.di.j. Cõcoꝛdat Ry⸗

char.⁊ Bonauẽ. Cõcluſuʒ eſt igit᷑ ꝙ ſoli p⸗

ſone filij ↄueniret incarnari:⁊ hoc pluribꝰ

rõnibus quas ponunt doctoꝛes pᷣdicii ibi
dẽ. Pꝛima ratio:quia filio ↄuenit iſte de⸗
terminatꝰmodus oꝛiginis.ſ, naſci:vt qui in

dluinitate eſt filiꝰdei patris:in hũanitate ſit

filius vᷣginis matris: ⁊ ſic noeſſent plures
filij in trinitate. Ocõða ratio:quia cũ filiꝰ
ſit verbũ dei:quo oĩa creata dixit vel dicite

congruũ eſt ꝙ ꝑ eundẽ oĩa reꝑaret ꝑ incar⸗

nationẽ. Tercia ratio:quia ille qui faceret
hanc ſatiſfactionẽ debebat fieri mediatoꝛ qͥ
recõciliaret hoĩem deo. In trinitate aũt ꝑ⸗

ſona media eſt filiꝰigit᷑ ꝛc. Quarta rano:

quia in incarnatõe remediũ adhibet᷑ pecca

to pmi homis: qui peccauit ↄtra ſapienciã

—

—

—. – — ——.

— Nð— -

lhe
pa
bͤ
a⸗
ini

did

ni

t.
fur⸗
N
tc/
bi
de⸗
iin

,
ret
̃
n⸗

d

—

Articulus

appetendo ſcientiã dei Geñ.iij. Sapientia
aũt filio attribuit᷑ in diuinis.igit᷑ ⁊c. Plureſ

alias rõnes cauſa bꝛeuitatis obmitto.De⸗
Rterminato igit᷑ ꝙ filiꝰ deberet incarnari ait
AAQ patrẽ iuxta ſentetiã Bonauẽture vbi õ.
⁊ dixit illud Jone.j. Scio inquit q; ꝓpter
me venit hec tẽpeſtas:quia ſcʒ meã ſapien/
tiam appetendo homo cecidit. Jõ ecce ego

mitto me ĩ mare.ſ.moꝛtalitat⁊ miſerie mũ/

di.Sicq; determĩatũ eſt ſcdᷣm ↄſiliũ.

—

Articulus tercius q;diu a

pncipio mun

gi debuit differri ipa incamatio xbi.

CLCapitulum. I.

Erxrciiũ coſilium

Sncipale dicit᷑ retardatiõis ſiue

dDdiilatois. Poſtq; em̃ deciſum eſt

filiũ dei debere incarnari oꝛtũ eſt

ſcõᷣm ðſilium in ↄſiſtoꝛio trinitatis: quãdo
deberet hoc fieri aut qᷓ;diu a pncipio mũdi

differri poſt homis peccatũ:vbi ⁊ tres que
ſtiones vertere licebat:⁊ deciſe ſunt. Pꝛi
ma queſtio vtrũ ante peccatũ temꝑe ĩnocẽ/
tie dei filius deberet incarnari.Et ecce cha
ritas dei arguebat ſic:quia opus incarna⸗
tionis fit ⁊ ꝓcedit ex maxima charitate.iu/
xta illud Ioh̊.iij. Sic deꝰ dilexit mũdũ vt
filiũ ſuuʒ vnigenitũ daret vt oĩs qui credit
in eum nõ ꝑeat:ſed habeat vitã eternã. Sʒ

amoꝛ reqᷣrit celeritatẽ doni ⁊ nõ m̃mõ do⸗
num:ergo cito:id eſt in pncipio mũdi ⁊ eiꝰ

creatõis deberet dari hoc ſümũ donũ. Sʒ

dd iſtud rñdit diuina ſapia dicens:q; amoꝛ

debet eſſe diſcretõi adiunctꝰvt nõ faciat do

nũ accelerari añq; expediat ei cui dat᷑. Nõ

expimento diſceret qᷓntum eo indigebat: vt

ſic acceptũ charius haberet. Vñ determi⸗

natũ eſt ꝑ diuinã ſapiam ꝙ ante pctm̃ tpe
vicʒ innocẽtie nõ deberet filiꝰ dei incarnari

xo ꝙ medicina nõ debet dani niſi infirmis:

iuxta illud aath.ix. Nõ eſt opus valenti

bus medicꝰ: ſʒ male habẽtibo:nõ em̃ venit
vocare iuſtos ſʒ peccatoꝛes ad penitẽtiam.
Et quia incarnatio dei medicina debet eſſe
2 eſt ↄtra peccatũ:ergo poſt peccatũ debu⸗

it filius dei incarnari. Hec Bonauẽ. ⁊ Ry
char.de mediavilla:⁊ cõmuniter alij docto

Lapltulum. II.
.

vt ibidẽ piʒ:ex om̃i tribu filioꝝ iſrl.

res ſuꝑ.iij.ſentẽtiaꝝ diij.Concoꝛdat Tho,⸗

Etcuũda queſtio mota eſt: vtrũ ſtatiz
ſpoſt culpã cõmiſſam dei filiꝰincar/
nari deberet:⁊ mox diuina ſapiẽtia
determiauit ꝙ nõ:pluribo rõnibo poſitis a
doctoꝛib pᷣcipue ſctõ Tho.vbi S. Pꝛima
rõ vt peccatũ innoteſceret:nã peccatũ hoĩs
ex ſuꝑbia oꝛtũ habuitz ideo ↄueniens erat
vt de lege naturali ⁊ ſcpta ↄuinceret᷑ pus:⁊
ſic humiliatꝰcognoſceret ſe indigere libera/
toꝛe:cõperto ꝙ nec ꝑ legem naturalẽ nec ꝑ
legem ſcptam poſſet liberari. Nimirũ ſi pꝰ
caſum ſtatim xpᷣs veniſſet homo putaſſet ꝑ
legem naturalẽ ſe liberari potuiſſe. Siliter
2 ſi in lege moſayca veniſſet ꝑ ülam legeʒ ſe
ſaluatũ putaſſet:⁊ ſic ſuꝑfluum putaſſet xöi
aduentũ. Scðdᷣa ratio vt dignitas xpᷣi cla

reſceret:quia em xpᷣus eſt rex regum:⁊ dñs

dñantiũ Anoõ.xix.Et ideo decuit eũ veni⸗
re vt ſummũ regẽ:cuius aduẽtũ regis ſolitũ
eſt vt multi pᷣconiſent:multi eũ ingredieteʒ iĩ
aliquã ciuitatẽ vel regnuʒ pᷣcedant ⁊ multt
comitent᷑ ac ſequent᷑. Sic ⁊ de xpᷣo ſpũali/
ter accipiẽdũ deꝰdecreuit vt miti ꝓphete eiꝰ
aduẽtũ pᷣconiſantes pᷣcedere debeãt. Juxta
illud glo.ad Bal.iiij. Quãto inq t maioꝛ iu
dex veniebat tãto pᷣconũ multoꝝ ſeries lõ⸗
gioꝛ pᷣcedere debebat.Et etiã ꝙ miti ſci co
mitari debeãt ⁊ ſequũt᷑.iuxta iliꝰ Apoc. vi,-
Pꝰhec vidi turbã magnã quã dinumerare
nemo poterat ex oiba getibo. Notãter dicit
poſt hec.i.poſt ſctõs veterꝭ teſtamẽti ſi igoe
er
cia rõ vt dñs nõ tepeſceret:ſʒ i coꝛdibo hoĩʒ
ferueſceret. Nã ſi mox xpᷣs poſt hoĩs caſuʒ
veniſſet:ipᷣm bñſiciũ incarnatõis nõ tã gra
tũ fuiſſet.Et deniq; poſtea tã lõgiſſimo du/

ctu tꝑis ſubſequẽt vſq; ad finẽ mũdi hoĩeſ

immemoꝛes effecti:tãtũ bñficiũ nõ recog⸗

uiſſet. Sic q̃ʒ lumẽ fidei ⁊ feruoꝛ dilectõis

tepuiſſet.iuxta illud AQu.xviij. Cũ venerit ſi
liꝰhoĩs putas ne iueniet fidẽ ſuꝑ terraʒ:qð

certe circa finẽ mũdi erit hoĩb tepeſcẽtibuſ
ex tꝑis lõgitudie ⁊ iniqͥtate creſcẽte:qð tãto
magis accidiſſet ſi a pꝛicipio mũdi vel ci-

tra xpᷣs veniſſet ſcʒ ex ſubſeq̃ntis tꝑis lõgi

Ercia queſtio mota eſt: vtrum bo/
tnum eſſet vt deberet differri incar⸗
natio xpᷣi vſq; ad finem mũdi:et di⸗

uina ſapientia declarauit ꝙꝙ nõ: triplici ra⸗

a 5

Aiber 1.

tione. Pꝛimo ratione iuſticie. qꝛ finis mũ
di eſt tᷣus iudicij ⁊ iuſticie.pᷣs. um acce/

pero tpᷣs ego iuſticias iudicabo. Incarna/

* —

tio aũt dei ꝑtinet ad miſcdᷣiaʒ. vñ ad Thit.

iij. Nõ em ex opibus iuſticie que fecimus

nos:ſed ſᷣm ſuã miſcdiam ſaluos nos fecit.

Scdᷣo ratione humane malicie: quia in
fine mũdi tam dei reuerẽtia q; moꝛuʒ hone

ſtas ⁊ oĩs bonitas extinguet᷑ Hath. xxiiij.
Quia habũ dabit iniqͥtas refrigeſcet chari

tas. Tercia ratio congruẽtie: quia con/

gruebat ꝙ ſicut xpᷣs dũs veniebat in mun/

dũ vt mediatoꝛ:ita decentia regia xpᷣi reqͥ⸗
rebat quedã mẽbꝛoꝝ ſuoꝛum pᷣcedere:que/

dam ſequi:ſicut ⁊ in pᷣcedentibo tactum eſt:

ꝓpterea ꝓphetauit Abacuc.iij.ca.dicẽs. In

medio anno:ũ notum facies illud ſcʒ opus
noſtre redemptõis humane. Hecßm Pe⸗
trũ aureoli.necnõ ⁊ Rayneriũ in ſüma ſua

2 cõmuniter doctoꝛes alios.
CLConcluſio huius conſilij.

Zaq; conduſũ

i eſt ꝑ ſapientiã diuinꝗ ꝙ ſumma

cõgruentia deberet fieri hec in/

carnatio diuina:boc eſt temꝑis
plenitudine quo facta eſt ſcʒ vergente mu/⸗

di veſpere vni ſponſus de thalamo egrede/

retur xpᷣs honeſtiſſima vᷣginis matris claau

ſula:put canit eccłia. Et vt hec cõgruentia
magis clareſcat. NHota ꝙ ſᷣm numeꝝ duo⸗
decim ſtellaꝝ quas deſcribit Johes in apo
cal.ca.xij. In coꝛona capitis beate Marie
vginis di. Olier amicta ſole ⁊ luna ſub pe
dibus eiꝰ:⁊ in capite eius coꝛona duodeciʒ

ſtellaꝝ. Diuina ſapiẽtia circa hoc determia

uit duodecim cõgruẽtias qbus veluti duo

decim ſtellis radiat myſteriũ diuĩe incarna
tionis ex Maria v̈gine atq; noſtre reꝑatio

nis ꝑ xpᷣm facte. Nimirũ diuina incarnatõ
ex Maria vᷣgine pᷣcipue duodecim myſte/

rijs circũdata decoꝛat᷑ ꝓ noſtra reꝑatione
⁊ cuilibet myſterio certa ↄgruentia coapta
tur:que ſeriatim hic ſubſcribunt᷑ fᷣimn cõde⸗

centiã temꝑis anni mẽſis diei ⁊ hoꝛe: vt pa

tet intuenti.· Pꝛima cõgruẽtia diuĩalis in

carnatõis ꝓ myſterio ipo: quia ſicut pmus
homo fuit cõditus ſexta reuolutiõe diurna
li a pncipio creatõis mũdi.i.ſexto die ad cõ

plemẽtũ totius mũdi Geñ.j. Ita ſcðs Adã

xpᷣs ſexta etate ⁊ ſexto millenario mũdi ſᷣm

ctionẽ. Hec Bonauè,ſup. i‚,. Scda con.
gruentia filialis imaginatõis:quia ſicut d
us pater ſexta reuolutõe.id eſt ſexta feria

Pars

Oꝛoſium:⁊ cõiter doctoꝛes:currẽte debutt

homo fieri deꝰ verus:ad totiꝰ creature ꝑfe/
Scõða con

xit ⁊ voluit.Yaciamꝰait hoĩem ad imaginẽ
7 ſilitudinẽ noſtrã. Ita ipᷣa etiã feria ſexta ſe

xte etatis ⁊ reuolutõis mũdi: JIpa ꝑſonavfi

lij dei patris.id eſt xpᷣs qui eſt imago patrꝭ

⁊ ſigura ſubſtãtie eius dicẽte apłlo Hebꝛeo.

jdebuit homĩs foꝛmã in incarnatõe ex vir
gine:iubente deo patre ſuſciꝑe ꝗ quideʒ ad
imaginẽ dei facta eſt Geñ.j. Tercia con

gruentia mũdialis repationis:ſcʒ ꝑ xpᷣi ad-

uentũ quod declarat᷑ ſic. Nam de temꝑe q
creatus eſt mũdus tres ſunt poſiuões ſiue
opiniones. Pꝛima eſt rabbi Elieſer ⁊ ſuoꝝ

ſequa ciũ:dicentiũ ꝙ mũdus factꝰ eſt in mᷣ
ſe ſeptẽbꝛis quãdo fructus ſunt in arboꝛibꝰ

maturi ⁊ habetes ſemĩa ĩ ſeipis: ꝓpter quod

ſcribit᷑ Geñ.j.Et ꝓtulit terra herbã virentẽ
⁊ facientẽ ſemen.Et hec opinio cõius tene⸗

tur ab Hebꝛeis:vt dicit Nicolaꝰde lyra ſu

per Geneſim. Scõða ẽ opinio rabbi Jo
ſue ⁊ ſuoꝝ ſequatiũ dicentiũ: ꝙ mũdꝰ factꝰ

eſt in menſe martij:quãdo terra incipit ger

minare herbas:Vñ ⁊ Exoð.xijidixit dñs.

Mẽſis iſte:id eſt martiꝰ vobis pncipiũ mẽ
ſium pmus erit in mẽſibus anni.Liqʒ autẽ
Picolaꝰde lyra videat᷑ declinaread pᷣmaʒ
opinionẽ:tñ libꝛo de queſtionibo noui ⁊ ve
teris teſtamẽti dicit᷑ cũ ſecũda: ⁊ Franciſcꝰ

maronis hãc ſcdam opinionẽ appꝛobat ex

eo ꝙ ſol in martio intrat pᷣmũ ſignum celi:
id eſt arietem:⁊ ibi incipit curſum ſuũ:vnde
videt᷑ ꝙ in pncipio creatiõis mundi: Sol
creatus ſit in ſigno arietis:⁊ ꝑ ↄſequẽs mũ
dus in martio eſt creatus ⁊c̃. Tercia po/

ſitio de die quã om̃es cõiter doctoꝛes ap-
pꝛobãt ex ſacra ſcriptura ꝙ vicʒ mũdus ce
pit creari die dñico. Tunca

oſitum re/
deuntes:patet quia hec om̃iã congruũt re
parationis myſterio: vt ſicutmũdus crea/
tus eſt ᷣm pꝛimã opinionẽ in ſeptembꝛi:ita
exoꝛdium reꝑationis noſtre in menſe ſeptẽ
bꝛi cepit quo ſcʒ menſe beata Maria ſiliuz

del conceptura eſt nata in mundũ.Et ſicut
ſ̃m opinionem ſecundaʒ mundus creatus
eſt in martio:ita in eo menſe chꝛiſtus deus
eſt conceptus et paſſus atq; ſic mundus re

paratus,. Deniq; ſicut dominica die mun⸗

*

„ — — — —— —- — —

ulus

Aus cepit creari:ſic dñica diexpᷣs naſcens:
⁊ ipᷣa die a moꝛtuis reſurgens: atq; de celo
Ha die.ſ.dñica ad iudiciũ vẽturꝰ: mũdũ re
paauit ⁊c. Quarta cõgruentia angelicalł
nũciationis:qꝛ ſicut in caſu hoĩs angelꝰma
lus Euã virginẽ alloquẽdo ad ↄſenſuʒ cul
pe induxit ⁊ ſic hoĩeʒ occidit feria ſexta. Ita
feria ſexta bonꝰangelus Gabꝛiel virginem
Mariã ſalutauit ⁊ ad ↄſentiendũ deo ĩdu
xit que vᷣgo caput ſerpẽtis ↄtriuit. Quin-
ta cõgruẽtia vᷣginalis fecũdatõis:qꝛ ſicut ſe
xta feria pᷣmus Adã de terra vᷣgineaq̃ erat
terra bñdicta a deo:necdũ maledictionẽ ex
pctõ incurrerat)eſt creatꝰ⁊ foꝛmatꝰ: atq; in

paradiſo amenita locatus:Ita feria ſexta

ſcdᷣs Adã xpᷣs de benedicta carne virginis
Marie foꝛmatꝰ ĩ ꝑadiſo vteri vᷣginalis col
locatus eſt. Sexta cõgruentia exoꝛdialis
ſaluatiõis:qꝛ ſicut dãnatio hoĩs feria ſexta
exoꝛdiũ ſumpſit a femina foꝛmata eo die de
latere viri doꝛmiẽtis:ita ſaluatio homĩs fe/
ria ſexta a femia Maria oſentiente ⁊ ↄcipi
ente xpᷣm:habuit exoꝛdiũ:⁊ viro xpᷣo doꝛmi
ente in cruce feria ſexta ip̃a femina Maria
cõpatiendo ad latꝰſub cruce ſtetit:⁊ ſic ſalꝰ
mũdi eſt ꝑfecta. Septima cõgruentia li⸗
gni crucis ſuſpẽſionis:quia feria ſexta:ho⸗
ra ſexta Adã fructũ ligni decerpſit: Jõ feria
ſexta hoꝛa ſexta fructꝰvteri virginalis in li⸗
gno ſuſpẽdi debuit:vt qͥ in ligno vicerat in
ligno vinceret᷑ ꝛcc. Octaua manualis extẽ

ſionis:qꝛ ſicut homo feria ſexta:hoꝛaq; illiꝰ

diei ſexta manꝰſuas ad rapinam latrocinij
inique extendit ad lignũ vetitũ: Ita xpᷣs ea
dem hoꝛa inter latrones in crucis ligno ma
nus extẽdit. HNona penalis moꝛtis:quia
Adaʒ moꝛtẽ incurrẽs ex pctõ:inclamat᷑ ho/
ra nona ferieſexte a deo dicẽs: Adã vbi es:
dum deambularet dñs in ꝑadiſo ad auraʒ
poſt meridiẽ Beñ.iij.Ex quo accipitur ſᷣm
Franciſcũ maronis,.ꝙ hoc fecit circa hoꝛã
diei nonã:ita xpᷣs in cruce pᷣ doloꝛe clamã⸗
do hoꝛa nona moꝛtuꝰeſt. Decima congru
entia totalis expenſiõis:ſiue expoſitiõis:qꝛ
ſicut feria ſexta circa hoꝛã ſextam ⁊ nonam:
qñ nec penitere voluit Adã: ſe tradidit cuʒ
tota ſua poſteritate in moꝛtẽ ⁊ captiuitatem
diabolo. Ita eadẽ feria ſexta ⁊ hoꝛis dictis

xpᷣs ſe totũ expendit ⁊ expoſuit ꝓ noſtra re/

demptõe:qꝛ ꝓ nobis effudit totũ ſanguine
etiã coꝛdis:⁊ coꝛpꝰ totaliter expoſuit penis

H

atq; alam tradidit. AUndecima cõgruetia

carceralis vel infernalis viſitatõis:qꝛ ſicut

hoꝛa nona ferie ſexte homo eiectꝰeſt de pa⸗
radiſo: et infernali carceri oĩno deputatꝰ p
ſcelere: Ita xpᷣus hoꝛa nona expirãdo mox
ad carcerẽ infernaleʒ deſcedit:ſctõs patres
viſitãdo: et diuĩe viſionis ſue ꝑadiſum eis
patefecit ⁊c. Duodecima cõgruẽtia celeſtꝭ
reductõis:quia ſicut hõ ꝑadiſum terreſtre⸗
⁊ celeſtẽ amiſit:? hoꝛa nona in exulatũ huiꝰ
miſerie eſt emiſſus de ꝑadiſo: Ita xpᷣs hoꝛa
nona aſcendit:et hoĩem in celeſtẽ patriã re⸗
duxit.O igit᷑ magne ⁊ admirabilis deus:o
pater miſericoꝛdiaꝝ: qᷓ; miro oꝛdine ſapien
tie ⁊ miſeratõis nos redemiſti:o amoꝛoſe ie
ſu:q̃ntũ nos dilexiſti:cum te ꝓ nobis tã mi
ſericoꝛditer expoſuiſti: Tibi dñe laus ⁊ gra
tiarũactio in ſecula ſeculoꝝ:Amẽ. .
Dcða pars pᷣmi libꝛi:de ſanctoꝝ patrũ
deſiderio ⁊ exoꝛatõne ꝓ incarnatõe xpᷣi:ſub
ꝓceſſu hiſtoꝛico ⁊ deuotto.
BStengde nobis
o dſe miſcdiam tuã:⁊ ſalutare tu
unm da nobis.ps, xxxiii.ſcribit᷑
in ꝑſona generis humani:diui⸗

nam incarnatione efflagitantis. Humanũ

ſiq dem genus peccato ꝑentis pᷣmi damna
tum multis malis erat addictum:qꝛ erat ca

ptiuatum ⁊ carceri infernali deputatũ. cE
erat in huiꝰmũdi exilio inenarrabilibꝛ mu

tis miſerijs relegatũ ⁊ a patria celeſti exclu/

4

ſum:et qꝛ nouerat quia nõ niſi ꝑ dei fiium

qui eẽt infiniti meriti poſſet liberari:put id 4

ſpirituſſctũs ꝑ oꝛa omniũ ꝓphetaꝝ ⁊ ꝑ figu
ras patribo factas edocuerat. Idcirco ſan/
cti patres in ꝑſona totius generis humani
in lymbo clamabãt deſiderantes erui ⁊ di⸗
cebant. Oſtẽde nobis dñe miſcdðiam tuam

ſcʒ nos redimẽdo:et ſalutare tuũ.i.xpᷣm ſal

uatoꝛeʒ da nobis. VUnde de hoc patrũ ſan /p/
ctoꝛum deſiderio ⁊ oꝛõne in pᷣſenti ꝑte agẽ⸗
do:tria myſteria notabimus
Pꝛimũ myſteriũ dicit᷑ exoꝛatõis.
BSGcoõöm myſteriũ determinatõis.
Terciũ myſteriũ electionis.
Articulus pmus ꝑ modum deuote hi⸗
ſtoꝛice contẽplationis: qualiter ſancti pa⸗
es in lymbo deum exoꝛauerunt ꝓ libera⸗
tione ꝑ filiumdcel.

f fdfd

5 P,

Liber 1

Riimuũ miſteri

p un dicit᷑ exoꝛationis. Circa qðᷣ

FImn deuotos ↄteplari poſſumꝰ:

put hũane imaginatiõis exigit

.

odꝰ:iq cũ ſctĩ patres tenerent᷑ capti ĩ lym

dñari. Juxta ill.ij. Petiij.A q quis ſuꝑa/
tus eſt:ei⁊ ſeruꝰ ẽ Houerat tñ ꝙ ſacra ſcri
ptura ꝓnũciãte ſcti patres ſpabant xpᷣm vẽ
turũ deũ in carnẽ ⁊ paſſuꝝ ꝓ redemptõe ge

.

neris hũani:ſʒ nõ aduertes diuinũ ↄſililum

putabat ꝙ deꝰ pati nõ debuit ⁊ hõ ſatiſface
re purꝰnõ valet ſoluẽdo dãna fraudis com
miſſe: Jõ in ſuꝑbia creſcẽs diabolꝰ deride/⸗
bat ſctõs patres in lymbo di. illud.j. Reg.
xvij.Eligite ex vobis viꝝ qͥ deſcẽdat mecũ
ad certamẽ veniat ⁊ liberet vos. Et expꝛo/

bꝛãdo diillud alach.iij. Uan? eſt oĩs qͥᷓ
ſeruit deo ⁊ quod emolimẽtũ qꝛ ſeruiuiſtis

eil Uñ ſcti lamẽtãtes di.Creñ.iiij. Pupilli

facti ſumꝰ ſerui dñati ſunt nr̃i ⁊ nõ fuit qͥ re
dimeret:defecit gaudiũ nr̃m:cecidit coꝛona
capitis nr̃i:ve nobis qꝛ peccauimCũ

ic in
terea Adã pater generꝭ hũani ↄſolabat᷑ eoſ

di. Nunqͥ d in eternũ ꝓijciet deꝰ aut abſci⸗

det miſeratões ſuas a generatõe in genera⸗

tionẽ. Nũc accedã ad dũm⁊ exoꝛabo.Et
dixerunt:GBonꝰ eſt ſermo quẽ locutꝰ es.iij.
Reg:ij. Intrãs & Adã in ſpũ coꝛã maieſta
te dei ⁊ ꝓcidẽs dixit ilð Job. x. Hanꝰ tue
diũe fecerunt me ⁊ plaſmauerũt me totũ ⁊c̃.

Et deꝰait illud ps.O Ada: exiſtimaſti iniq̃

ꝙ ero tui ſilis ſcʒ qñ ↄcupiuiſti ſilitadinem

meã:arguã te ⁊ ſtatuã ð faciẽ tuã Lũc adã
pterritꝰait intra ſe:illud pᷣs. O bmutui ⁊ ſi

lui a bonis:⁊ doloꝛ meꝰrenouatꝰ eſt. Acce/
ptaq; fiducia ⁊ viribo reſumptꝭ ait illud ſcri
ptum.iiij. Reg.vlt.Cõfundoꝛ faciẽ meã le⸗

uare in celũ pᷣ magnitudie initatis mee:tñ

Miſerere mei deꝰ: vt ſcptũ eſt ꝑ pᷣs.ᷣm ma

gnã miſcdðiam tuã. Et ſᷣm mititudinẽ miſe.

tu.de.iniqͥ. meã. In te dne ſpaui nõ ↄfũdar
in eternũ:in iuſticia tua libera me. Inclina

aurẽ tuã accelera vt eruas me.ſ.cũ om̃i po/
ſteritate mea. Tunc aſtans dei iuſticia ait:

Duid tu Adã loqrꝭ di.dño: In iuſticia tua
libera me: nõne decretũ eſt iuſticie diuie vt
deleant᷑ pctõꝛes de libꝛo viuetiũ:⁊ cũ iuſtis
nõ ſcribãt᷑:teſte pᷣs.Et iteꝝ ↄuertãt᷑ pctõꝛes
in infernũ:oẽs gẽtes q̃ obliuiſcũt᷑ deũ. Tu

bolꝰſuꝑ eos tãq; ſuꝑ ſeruos volebat

ů cũ pctõꝛ ſis:& iuſte derelinq̃ris ĩ inferno:
cũ omi tua poſteritate a q̃ pctm̃ ↄtractũ eſt
⁊ Territꝰ Adã fugit a facie dñi: ⁊ lachꝛy⸗
mabilit᷑ cepit dicere illud Treñ.j.Ego ⸗
rans ⁊ oculꝰmeꝰ deducẽs aquã:qꝛ facti ſũt
filij mei ꝑditi. Itẽ illud pᷣs.Heu mihiqꝛ in
colatꝰmeꝰ plongatꝰ ẽ ⁊c. Tũc oẽs ceperunt
planctũ magnũ oĩs maritꝰ ſumpſit lamẽtũ
di.illud Treñ.ij.Quõ piecit dñs de celo in
clitã iſrael:⁊ nõ eſt recoꝛdatꝰ ſcabelli peduʒ
ſuoꝝ. Repulit dũs altare ſuũ ⁊ tradidit noſ
in manꝰinimic. LCL⸗FaVaplin. II.
AUmwigit᷑ ꝑſeuerarẽt gemitibo dixit
cCc inter eos Dauid: Uſq;q̊ luges: Cõ
ggrregate ſctõs qͥ oꝛdinauerũt teſta⸗
mẽtũ eiꝰ ſup ſacrificia:ſuauis em̃ dñs ⁊ mi
ſeratões eiꝰ ſuꝑ oĩa oꝑa ei? Dis vᷣbis ↄfo
tati collegerũt ↄciliũ vt de pace acqͥrẽda
gationẽ dirigerẽt deo ſuo:⁊ elegerũt q̃ttuoꝛ
viros magne ſctitatᷣ vicʒ Eſaiã Hieremiã A
Job ⁊ Dauid:⁊ dixerũt: Iſti ſũt viri ſctĩ q̊ſ
elegit dñs ĩ charitate nõ ficta.Hã Eſaia “
futura reꝝ in xpᷣo ⁊ ecclia pᷣuidit dño reue

lãte Mieremias ſctĩficatꝰfuit in vtero mr̃i
Hob erat vir ſimplex:cui ſilem ĩ terra nõ i
uenit deꝰ Bob Banic vo teſtimoniũ ha⸗
buit:dicẽte Bamuele. Queſiun ſibi dñs
rũ.i.Dauid iuxta coꝛ ſuũ.j.Reg xiij.Dixeĩt
igit᷑ ꝑgatis ad dũm oꝛãtes ꝓ ſalute oĩm. Et
flẽtes aiebãt:Exaudiat dñs oꝛõnes vr̃as:⁊
recõcilie᷑ vob: nec vos deſerat in tpe malo
deꝰmiß eat᷑ nri ⁊ bñdicat nob: illumiet vul⸗

.

1261

tũ ſuũ ſuꝑ nos ⁊ miſeat᷑ nr̃i.His dict ꝑpꝛe⸗ 9/

xit pmqſEſaias di:illud ca.lxiiij. Vtinã di
rũperes dñe celos ⁊ deſcẽderes:vt notũ fie
ret nomẽ tuũ inimic tuis. Ecce tu iratꝰ es
qꝛ peccauimꝰ. Et nũc dñe pater noſter es.
nos vᷣo lutũ ⁊ oꝑa manuũ tuaꝝ om̃es nos
ne iraſcaris dñe:⁊ ne vltra meminer iniqͥ⸗
tatis noſtre. Hec ibi. Tũc deus pater hoc
audito T ad iuſticiã:⁊ illa ait. Scptũ
eſt ꝑ iſtũ Eſaiã ca.lxv. Receàe a me nõ ap⸗
pꝛopinq̃s mihi qꝛ imũdꝰ es: Ecce ſcpᷣtũ eſt
coꝛã me reddã ⁊ retribuã in ſinũ eoꝝ iniqͥta
tes patrũ veſtroꝝ. Hec ibi. Territꝰ Eſa.et
ad ſuos reuerſus cũ lachꝛymis ait illud ca.

lvij. Plãgite ſuꝑ regionẽ ſerablegen „„„
eſt pax ipijs dicẽ dñs Scðo ꝑꝛexit Hiere⸗ Rru

4

mias loqnſq; cũ plãctu ait illud Zreñ. vlt.
Recoꝛdare dñe quid acciderit nobis intue
re ⁊ reſpice obpꝛobꝛiũ nrjm,/pꝛes noſtri pec

Articulus

cauerũt ⁊ nos iniqͥtates eoꝛũ poꝛtauimꝰ:
ve nobis qꝛ peccauimꝰ. Quare in ꝑpetuũ
obliuiſceris noſtri derelinq̃ns nos in lon
gia dinẽ dieꝝ. Cõuerte nos dñe ad te:in⸗
noua dies nr̃os ſicut a pncipio. Hec ibi.
CTic iuſticia deo iubẽte ait illud Hicre.xj.
Tu ergo noli oꝛare ꝓ populo iſto qꝛ nõ ex
audiã in temꝑe clamoꝛis eoꝝ ad me ⁊ ĩ tẽ/
poꝛe afflictõis eoꝝ:Et addidit. Nõne. ca.
xv.ꝑ te ſcriptũ eſt. Si ſteterint Moyſes⁊
Bamnel coꝛã me nõ eſt anĩa mea ad po⸗
pulũ iſtũ.Eieci eos a facie mea. Territus
Hieremias ⁊ ad ſuos reuerſꝰ ait ilð Tre
no.ij.Deduc ſcʒ turba electoꝝ q̃ſi toꝛrentẽ
lachꝛymas ꝑ diem ⁊ noctẽ ⁊ nõ taceat pu
pilla ocłi tui.Et infra.Ego vir vidẽs pau
pertatẽ meã in ira indignatõis eius. De
minauit z adduxit in tenebꝛas ⁊ nõ in lu⸗
ns Leras ꝑꝛexit Job ⁊ loquẽs in ama
ritudine coꝛdis ſui dixit illud ca.vj. Quis
det vt veniat petitio mea ⁊ qð expecto tri⸗
buat mihi deꝰ. Et iteruʒ. Parce mibi dñe
nihil em̃ ſunt dies mei: vſq;q̃ nõ ꝑcis mi⸗
bi nec dimittis me vt glutiã ſaliuũ meam
peccaui.Quid faciã tibi o cuſtos hoĩm q̃⸗
re me poſuiſti cõtrariũ tibi ⁊ factꝰſuʒ mihi
metipᷣi graulis, Cur nõ tollis peccatũ meũ

⁊ q̃re nõ aufers iniqͥtatẽ meã ⁊c̃.Tũc dñs

ait illud ca.xxxviij. Quis eſt iſte inuoluẽs
ſentẽtias ſermõibo imꝑitis ⁊ ad depᷣcandũ
cõpoſitis. Nunqͥd tu irritũ facies iudiciũ
meũ: vt tu iuſtificeris. Quis eĩ reſiſtere pᷣt
vultui meo, Quis dedit mihi ante ⁊ red⸗
dam ei. Reſumptis Job viribovt ſermone
molli frangeret iram dei dixit illud,.xlij.ca.
Scio qꝛ oĩa potes ⁊ nulla te latet cogita/
tio,. Idcirco me repᷣhendo ⁊ ago peniẽtiã
in cinere.Et iteꝝ ca.vj. Verũtũ ad oĩpotẽ
tem loquar ⁊ vias meas in ↄſpectu eiꝰ ar⸗
guam:⁊ ipᷣe erit ſaluatoꝛ meꝰ Et addidit il
lud ca.xiij.Cu faciẽ tuã abſcõdis ⁊ arbi/
traris me inimicũ tuum. Contra foliũ qðᷣ
vento rapitur oſtẽdis potẽtiã tuã ⁊ ſtipu/
lam ſiccam ꝑſequeris. Scribis em̃ õ̊ me
amaritudies ⁊ ↄſumere me vis pcis ado
leſcẽtie mee.Tunc iuſticia ait illud ca.viij.
Vſq;q̃ loqueris talia. Nunqͥd deꝰſupplã

tat iudiciũ ⁊ oĩpotẽs ſubuertit qð iuſtũ eſt
⁊ qͥd ꝓdeſt deo ſi iuſtꝰfueris:aut qͥd ei con

fers ſi imaculata fuerit vita tua.Scriptuʒ
eit ꝑ te ca.xxxviij.: Oia q ſub celo ſũt mea

nes inimici.

2 . .

ſũt:nõ parcã vᷣbis potẽtibo⁊ ad depᷣcandũ
cõpoſitis.Territus Job fugit ad ſuos cũ
lachꝛymis di. Pereat dies in q̃ natꝰ ſuʒ:et
nox in q dictũ eſt ↄceptus ẽ hõ:q̃re data ẽ
miſero lux et vita his qͥ in amaritudine aĩe
ſunt.Tũc oẽs ceperũt plãgere dicẽtes illð
Treñ.ij.Heu qꝛ factꝰeſt dñs velut inimi/
cus pᷣcipitauit iſrl.Et infra.c.iij. In tene/
bꝛoſis collocauit nos q̃ſi moꝛtuos ſempi/

ternos:⁊ cũ clamarem ꝰexcluſit oꝛõnẽ no⸗
ſtrã, Et iteꝝ eodeʒ caplo. Nos iniq̃ egimꝰ

dñe ⁊ ad iracũdiã ꝓuocauimꝰ te. Idcirco
inexoꝛabilis es ꝑcuſſiſti nec peꝑciſti: vide
dñe qm̃ aperuerunt ſuꝑ nos os ſuum om
Coaͤplm. MI.
KTach; in luctu ⁊ gemitibo deſo⸗
i lati dixerũt alter ad alteꝝ Quid
ampliꝰfaciemꝰ Quidã dicebãt
Nõ eſt ampliꝰopusvt ad dñũm
mittamꝰ: qm̃ cõpleuit dñs furoꝛẽ ſuũ effu

dit irã indignatõis ſue:nõ addet vt reſpi⸗

ciat nos Treñ.iiij.ca. Hieremias vᷣo inter
eos loquẽs dixit illud Treñ.iij. He tacea
mus eo ꝙ nõ eſſet req es:donec reſpiciat ⁊
videat deꝰde celis.Et iteꝝ.Per me inquit
ſcriptũ eſt eodẽ caplo, Inundauerunt aqᷓ
ſuꝑ caput meũ:dixi perij.ſed inuocaui no
mẽ tuũ dñe de lacu nouiſſimo: vocẽ meaʒ
audiſti:auertiſti aurẽ tuã a ſingultu meo ⁊
ganoi eeide i ⁊ Dauid ait.Cla
moꝛẽ paupeꝝ exanudiet dñs:ĩmo confidite
ſciẽtes ꝓ certo:qꝛ iurauit dñs Dauid veri
tatẽ ⁊ nõ fruſtrabit᷑ eũ de fructu vẽtris tui
ponã ſuꝑ ſedẽ tuã.Dixerũt igit᷑ ad euʒ oẽs
ꝓge ̊ ⁊ tu ad dñm ⁊ depᷣcare ꝓ nob. Nũc
auũt ⁊ nos clamemꝰ in celũ ⁊ miſerebit᷑ nr̃i
deus noſter ⁊ memoꝛ erit teſtamẽti patrux

celũ aſcenderein ſpiritu ⁊ dicere: Aperite
mihi poꝛtas iuſticie ⁊ ingreſſus in eas cõ

fiteboꝛ dño. Dichael aũt archangel⸗ ait
ad eũ.Reuela dño ꝑ me viã tuã ⁊ dabit ti

bi petitões coꝛdis tui.Reſpondit Dauid:
Eructauit coꝛ meũ verbũ bonũ dico ego

oꝑa mea regi.Dixit michael: Aide ne diu
tius graues regẽ ſermone ꝓlixo. Tu enim
ſcis quia vir linguoſus nõ diriget᷑ in terra

bhac.Reſpõdit Dauid. Zingua mea cala/
mus ſcribe velociter ſcribentis. Tunc an
geli charitate pᷣuenti ibant ad dominũ di

centes. Memento domie Dauid ⁊ om̃ie

P.

Tiber I.

manſuetudis eiꝰ. Et ait dñs. Inueni da⸗/
uid ſeruũ meũ oleo ſctõ meo vnxi enʒ. Et
veritas mea ⁊ miſcðia mea cũ ipᷣo ⁊ in no
mine meo exaltabit᷑ coꝛnu eiꝰ.Dixit quoq;
Dauid ad michaelẽ. Quis deducet me in
ciuitatẽ munitã, Introductꝰquoq; ꝑ ange
los ⁊ trãſiens de hierarchia in hierarchiã
de oꝛdine in oꝛdinẽ.aſpiciẽs loci amenita/
tẽ ait.Quã dilecta tabernaclła tua dñne vᷣtu
tũ ↄcupinit ⁊ defecit anĩa mea in atria dñi
Beati qͥ habitãt in domo tua dũñe in ſecla
ſecloꝝ laudabũt te. Tũc ꝑueniẽs ad thꝛo
nũ dei vbi ſancta trinitas reſidet pſtratus
hüũiliter adoꝛauit dicẽs. Bñdicat nos deꝰ
deus noſter bñdicat nos deꝰ⁊ metuãt euʒ
oẽs fines terre.Dixit autẽ dñs. Quid vis
vt faciã tibi.At ille. Vbi ſunt miſcðie tue
dñe ſicut iuraſti Dauid in vᷣitate tua. Tu
dDixiſti:clamabit ad me ⁊ ego exaudiã illuʒ
eripiã eũ ⁊ głificabo eũ:longitudie dieꝝ re
plebo eũ:⁊ oſtendã illi ſalutare meũ.Ad te
ergo dñe clamabo deꝰ me? neſueas a me.
Exurge q̃re obdoꝛmis dñe exurge ne re⸗
pellas in finẽ:q̃re faciẽ tuã auertis obliui⸗
ſceris tribulatõis noſtre.Educ de carcere
Aanias noſtras vt cõfiteamur noĩ tuo dñe.
Luic deo iubente dixit iuſticia. Nõne ꝑ te
ſcriptũ eſt. Juſtꝰdñs⁊ iuſticiã dilexit:equi
tatẽ vidit vultus eiꝰ iuſticie lex dat vt pec/
catoꝛes ↄuertant᷑ in infernũ ⁊c̃. At dauid.
CTace tu nũc iuſticia nec mihi moleſta ſis
quoniã ſcriptũ eſt. Oiſeratões dñi ſuper

oiĩa opa eius. vñ reſumptis viribꝛ Dauid

git dno. Juſt?qͥdem es dñe ⁊ rectũ iudici
um tuũ.fac tñ cum ſeruo tuo ſᷣm miſcdiaʒ
tuã. Remiſcere miſerationũ tuaꝝ dñe.me
moꝛ eſto cõgregatiõis tue dñe quã poſſe/⸗
diſti ab initio. Fiat miſcdia tua dñe ſuper
nos quẽadmodũ ſꝑauimꝰin te.TCũc⁊ om
nes ſancti patres clamãtes dixerũt. Ne re
miniſcaris dñe delicta noſtra vel ꝑentum
noſtroꝝ:neq; vindictã ſumas de peccatis
noſtris Thob, iij. Vt qͥd dñe repuliſti in
finẽ iratus ẽ furoꝛ tuꝰ ſuꝑ oues paſcue tue
Oſtẽde nobis dñe miſcdiam tuã ⁊c̃. Ita/⸗
qᷓ; miſcðia cõpatiens generi humano di⸗
xit ad dñm. Tu exurgens dñe miſereber

ſvon qꝛ tpᷣs miſerendi eius qꝛ venit tᷣus.

MHNöone tibi dñe ꝓpꝛiuʒ eſt mſereri: magiſq;
tue bonitati ↄuenit ſm miſcdᷣiam agere q;
Em mer iuſticiã. Audies dauid miſcdiaʒ

loqui ꝓ ſe gratias agens dixit. Oiſericoꝛ
dias dñi in eternũ cantabo. Sed ⁊ genꝰ
humanũ audiẽs ꝓ ſe eſſe miſcðiã cepit ſe
titer clamare.O dei miſcðia.o dei ĩmeꝑſa
pietas.o dei bonitas. Miſerere noſtri do
mine miſerere noſtri.Fiat miſcðᷣia tua do
mine ſuꝑ nos ⁊c̃. Exurge dũe adiuua nos
⁊ libera nos ꝓpter nomẽ tuũ. Placatꝰ ita⸗
qʒ deus dixit ad dauid. Vadeqꝛ viſitabo
vos ⁊ ſuſcitabo ſuꝑ vos verbũ meũ bonũ
yt reducã vos Hiere.xxix.Pꝛoſtratus da
uid et gratias agens dixit.Cõſfiteboꝛ tibi
dũue in toto coꝛde meo. Narrabo oĩa mi/⸗
rabilia tua letaboꝛ et exultabo in te pſallã
nomĩ tuo altiſſime. Narrabo nomẽ tuum
fratribo meis in medio iuſtoꝝ laudabo te.

Reuerſuſq; dauid ad ſuos ait cũ gaudio.

Qui timetis deũ laudate eũ vniuerſum ſe
men Jacob gloꝛificate eũ.qm̃ nõ ſpꝛeuit
neq; deſpexit depᷣcationẽ pauꝑis ⁊c̃. In/
tellexi a dno qm̃ in eternũ ſeruabo Dauid
miſcdiam meã et teſtamẽtũ meũ fidele ipᷣi.
Tic oẽs ſciĩ patres leti effecii deo gratiai
reddiderũt eũ laudãtes et dicẽtes. Bñdi⸗
ctus es dñe deus patrũ noſtroꝝ.bñdiciꝰ
es dñe qui intueris abiſſos. GBũdictus es
ſuꝑ thꝛonũ maieſtatis et laudabilis et glo
rioſus in ſecula. “
Articulus ſecũdus ꝑ modũ hiſtoꝛie:q̃
liter determinatũ eſt ꝑ diuinã ſapientiã vt

homo redimat᷑.vbi pᷣmo ponit᷑ allegatio

miſcdie.ſcðᷣo oppoſitio iuſticie.tercio deter
minatio Ec dã niſte
Ecundũ miſte
ſ rniũ dicit determĩatõis. Gꝛan
aiis nẽpe queſtio oꝛta eſt inter
deei miſcdiam et iuſticiã ac ve
ritatẽ de homĩs liberatõe.q̃ quidẽ ꝑ filiuʒ
dei ſcʒ ſapientiã hoc mõ determinata eſt.
Et bãc imaginationẽ ponisg beatꝰ Berñ.
ſuꝑ miſſus eſt. Circa hec auũt tria ↄtemple
mur.Pꝛimo miſcðdie allegationè et ꝓbati⸗

onẽ. Nã miſcdia dicebat.Piũ eſt homini

miſero ꝑ ſe ſurgere nõ valenti miſereri.Et

boc pbat pluribo modis et rõnib

Pꝛimo ex lege diuina.
Scdo ex lege canonica.

Tercio ex lege picca.
Quarto ex lege ciuilia.
Piima ratio acapit er ege diuia, quonia
£
.

ℳ

Articulus

ſcptũ eſt ꝑ ꝓphetã: Miſcdia dñſ ab eterno
vſq; in eternũ ſuꝑ timẽtes eũ.Et iteꝝ. NHun
Qfd obliuiſcet᷑ miſereri deꝰaut ↄtinebit ĩ ira
ſus miſciam ſuã ⁊c.igit᷑ ⁊c.Et cõfirmabat
ſic. Indecẽs eſt ⁊ oĩno illicitũ deũ ſũme mi

ſericoꝛdẽ ſicut oĩs lex diuia ⁊ ꝓphete clamãt

ſummã miſcdiam nõ oñndere. Suauis em̃

dñs vniuerſis:⁊ miſeratões eiꝰſuꝑ oĩa oꝑa

eiꝰ:̊ inqͥt tu deꝰp̊ ſuꝑ oĩa miſericoꝛdiſſimũ

opus facere debes teipᷣim ꝓ redẽptiõe hoĩs

exhibẽdo. Scðo ꝓbabat rõne ſumpta ex
lege canonica. Quia qð ſeł placuit ampliꝰ
diſplicere nõ pᷣt:extra de regu.iu.li.vj. Deo
dAdũt placuit hoĩem creaſſe ad hũc fineʒ.ſ.ad
btritudinẽ.&̊ reduci dʒ ⁊ repari ad eandẽ mi
ſeericoꝛditer poſt lapſuʒ. Itẽ odia ſũt reſtrin
genda: fauoꝛes ampliãdi:vt dicit᷑ ibidẽ.,ſcʒ
de regu.iu.li.vj.Et de pe.di.j.pene. Odio/
ſum aũt fuit pctĩ Ade ⁊ meruit penaʒ. Jõ
ↄgruũ ẽ o dñe deꝰvi ſm tuã miſcdðiam am/
plies ei fauoꝛẽ clemẽtie ⁊ miſatõis tue ĩdul

gendo eiꝰpctõ. Tercio ꝓbat rõne ſumpta
ex lege phᷣica:quia vnicuiq; rei cõueniẽs eſt
illud qð cõpetit ſibi ſᷣm ſuã ꝓpꝛietatẽ natu/

raleẽ:vt dicit Ariſto.⁊ Poꝛphiriꝰ libᷣ.de vli.
Pꝛopꝛiũ inqͥt eſt q vni ſoli ⁊ ſp ↄuenit: vt
Honmi ridere:vel rõcinari⁊c̃. Sʒ deo ꝓpꝛiũ ẽ
miſereri. vt canit ecclia. Deꝰcui ꝓpꝛiũ eſt mi
ſereri.& ⁊c̃. Et h̊ ↄfirmat᷑ ꝑ exẽpla naturalia
qꝛ pietas ⁊ miſcᷣia ꝓpꝛia eſt nobilib ⁊ ma⸗

gnanimis anĩalibo. Nobilis em̃ ira leonis

ꝑxcere ꝓſtratis: Sʒ ⁊ vrſus anĩal iracũdiſſi
mũ ⁊ aper ferociſſimꝰꝑcere noꝛunt ꝓſtratiſ
Igcirco cõueniẽs eſt vt deꝰmiſereat᷑ hoĩ ꝓ
ſtrato ꝑ pnie hũilitatẽ. Quarto ex lege ci/
uilica:qꝛ dolus alicuiꝰnõ dʒ ſibi patrocina
ri vt exinde pᷣmiũ vel lucruʒ aſſequat᷑.ff, de
Ddolo malo. l. Ne ex dolo ſuo lucret᷑ nec de
bet qͥs ↄſeqͥ emolimẽtuʒ de medacio ſuo.vt
ff. de natalibo reſtituẽdis.l.j. Sʒ qꝛ ſerpens
fraude Adã ⁊? Euã decepit vt in ſeruitutẽ ⁊
captiuitatẽ eds redigeret. Jõ maleficia ſer⸗

W bentis lucrum ⁊ emolimẽtũ habere nõ de⸗

ent:vinculis ſuis ſemꝑ homiĩes detinẽdo.

Item deceptis ⁊ nõ decipiẽtibus iura ſub
ueniunt.ff. ad velleianũ.l.ij. Herba.⁊.ff. de
in integrũ reſtitutiõibo.S.finali.Debet ergo
ius diuinũ ſubuenire decepto hoĩ 7,.

Lapimulumm..

kEcuũdo circa banc q̃ttionis deciſio
ſ nẽ ↄtẽplemur veritatꝭ ⁊ iuſticie opi
nionẽ.Cũ em̃ talib rõnibo miſcdia

incliaret deũ prè; ad miandũ ⁊ redimẽdũ

hoĩem. vᷣitas obſtabat di.O miſcdia qͥd tu
loqris: Nũqͥd vis me ꝑire.Tu em̃ dñe de/
us cũ ſis deꝰ ⁊ nõ mẽtiaris. Nã ſcriptũ eſt.
Veritas dñi manet in eternũ.ꝑ pᷣs. Sʒ tu
dixiſti hoĩ. Quacũq; hoꝛa comederitꝭ moꝛ
te moꝛiemĩ Beñ.ij.ca.̊ opoꝛtet ꝙ iſta ſentẽ

tia tua ſtet fixa in vᷣitate ⁊ ſic homo in moꝛ/

te maneat. Ad hec miſcdia:reſpondẽs ait.
Nonne vbi ſcriptum eſt. Veritas dñi ma⸗
net in eternũ.imediate pᷣmiſſum eſt. Quo⸗
niam ↄfirmata eſt ſuꝑ nos miſcdᷣia tua.Fa
cienda eſt ergo hec miſericoꝛdia homi vt li
beretur ꝓpter me: ne foꝛte ipſe deus videat᷑

eſſe imiſericoꝛs, ſed ⁊ tu veritas debes mi/

hi conſentire in hoc. Ne autem obſtet veri
tas illius ſententie:quam allegaſti ſcʒ Qua

cunq; hoꝛa comederitis moꝛte moꝛiemini.

Fiat hoc modo:vt homo ⁊ moꝛiatur ⁊ qdᷣ⸗/
ammõ nõ moꝛiatur ꝓpter me. moꝛiatur qui
dem coꝛꝑaliter. cuius q dem moꝛtis neceſſi
tatem incurrit ꝑ illam ſententiã:ſed nõ mo/
riatur moꝛte eterna. In hoc enim mihi con
ſentire debes:quoniã ſcriptuʒ eſt. Nunqͥd
in eternũ ꝓijciet deus aut in finem miſeri⸗

coꝛdiam ſuam abſcidet a generatione in ge
nerationem ⁊c̃. Ait veritas. Vere tibi non

conſentire aſperuʒ eſt ⁊ crudele iudico:quo

niam ſcriptuʒ eſt.j.Choꝛin.xiiij. HNõ eſt dii

ſenſionis deus ſed pacis: libeat ergo miſe/
ſereri homĩ hoc modo quo nõ derogat᷑ ve

nitati. Juſticia vero videns veritatẽ con

ſenſiſſe ait ad eas. Quid facitis o miſericoꝛ

dia ⁊ veritas:nunquid deus ſubuertit iudi
cium Job.xxxiiij. Scriptuʒ eſt enim iuſtꝰ
dñs ⁊ iuſticiam dilexit:equitateʒ vidit vul/
tus eius.pᷣs. Nõ ergo ꝑmittam ſic homini
miſereri vt excludar. Juſticia quippe requi

rit vt ſicut ſcriptum eſt Eſa.xxvj.Tollatux

impius ⁊ peccatoꝛ ne videat gloꝛiaʒ dei ⁊c̃

Mlſericoꝛdia ait.O iuſticia nõ ſis mi⸗

hi cõtraria ſed fiat homini miſericoꝛdia ſal
tem ꝓpter me ſi nõ ꝓpter Adam:quia ⁊ ſcri

ptum eſt ꝑ pſal. Hiſerationes dñni ſuꝑ oĩa
oꝑa eius:& ⁊ ſuꝑ iuſticiaʒ.vñ ⁊ tu mihi de⸗
bes conſentire vt homo miſericoꝛdiã cõſe/⸗

quatur. Juſticia ait: nõ poſſum aliter con

. Liber 1. 7

ſentire niſi 2 mihi ſatiſtiat: nec decʒ vt deus
iim̃ agat ſm miſcdiam ſʒ ⁊ ßm iuſticiã. Fiat

ergo mihi ſatiſfactio de pctõ hoĩs vſq; ad

nouiſſimũ q̃drantẽ dicẽte ſcbtura.Amẽ q pꝓ
pe dico vobis nõ exibit inde hõ niſi reddat
nouiſſimũ qdrantẽ Mat.v. Hoc facto tibi
bf oↄſentire poſſum vt hõ liberet᷑: alas ego
ptibo. Et vñ Anſhel.li.j.cur deꝰ hõ. ca.xij.
Ddicit. Qiberioꝛ inqͥt eſſet iniuſticia ſi ſola mi
ſericoꝛdia dimitteret᷑: dimittere pe petm̃
ſine ſatiſfactiõe nõ eſt aliud q; nõ punire.ſi
aũt pctm̃ nõ punit᷑ inoꝛdinatũ aliqd dimit

tit᷑ quod nõ decet regnũ dei.g̊ ⁊c.
Lapitulum. III.

Ercio ↄteplemur circa h diuine ſa/

t1 pistie diffinitõeʒ ſiue ↄcluſiõeʒ.nã
tot ↄtrarietatibo motis deꝰ pater de

dit om̃e iudiciũ facere filio ſicut ſcptum eſt

Joh.v. ⁊ mãdauit iſtud decernere. Filiꝰ au

tc q ⁊ ſapiẽtia dei patrꝭ ẽ fm aplin.j.Choꝝ.
j. Auditis allegatõibo vtriuſq; partis dixit:
GBuſticia dicit perij ſi Adã nõ maneat ĩi moꝛ
te. Alia aũt dicit perij ſi Adã miſcdiam nõ
ↄſeq̃t:hec eſt ů diffinitiua ſentẽtia ſuꝑ h. Fi
at pena ⁊ moꝛs bona Ade ⁊ habebit vtra⸗
q; qðd petit.obſtupuerũt oẽs ⁊ dixer̃t: Quõ

fiet iſtud cũ pena ſit amara moꝛs petõꝛuʒ

peſſima teſte ſcptura:quõ &̊ erit bona?: Ju⸗
derx ait. Querat᷑ ex filijs Ade aliqͥs qͥ oino
ſit iuſtꝰ? abſq; om̃i pctõ etiã oꝛiginali qͥ nõ
ſit dignꝰmoꝛi:⁊ iſte moꝛiat᷑ ex charitate? pu
niat᷑ p hũano genere:cũ nõ ſit debitoꝛ moꝛ
tis ⁊ pene ſatiſſit iuſticie ⁊ hoĩ miſcdðᷣia imꝰ
pendet᷑. Currit ̊ vᷣitas ⁊ circũiuit oꝛbẽ ter/
re ⁊ q̃rit ſi inneniat talẽ innocẽtẽ ⁊ nemo eſt
inucẽtus mũdꝰa ſoꝛde nec infans cuiꝰẽ vni/

us diei vita ſuꝑ terrã teſte ſcptura. Tũc cuʒ

regciret miſcdᷣia ⁊ vᷣitas obuiarũt ſibi.ſ. mu/
tuo.Et q̃ſiuit miſcdᷣia ſi inueniſſet iuſtũ. illa
qᷓ; patribo ſanctᷣ innotuit:ꝙ dei filiꝰ de ſu⸗
matre pᷣelectiſſima incarnari deberet:ↄſilio
inito dixerũt ad inuicẽ illud.ije Reg.j. Que
ramꝰinquit nũc adoleſcentulã virginẽ ſpe/

rũdit. Oẽs declinauerũt ſil iutiles ſacti nõ

eſt qͥ faciat bonũ nõ ẽ vſq; ad vnũ. teſte pᷣs.
XZuicx iuſticia ait.Et ſi inueniret᷑ talis iuſtꝰ
ſʒ purꝰhõ quõ eiꝰmoꝛte vel pena ſatiſfieret
ſm dei iuſticiã de pctõ hoĩs.Cũ pctm̃ hoĩiſ
ſit infinite grauitadᷣ:tũ qꝛ ↄ bonitatẽ infini
tã.tũ qꝛ hoĩem infinito bono puauit: tũ q̊zʒ
ꝗQꝗꝛ infinita indiuidua hũani generis in po/

tẽtia coꝛrupit ſicut patebit ꝑte pᷣma huiꝰ li.

Ar.ij. ca.ij.in medio. Oĩs auũt hõ purꝰ finiti

eſt meriti.igit᷑ ⁊c. Cunc ait diuina charitas
Quicqͥd in hac re cõtendatis h̊ eſt iudiciũ:

vt desliat homo iuſtiſſim?? abſch pcto:ꝛ ex

charitate ſatiſfaciat ſᷣm merã iuſticiã ſua pe
na ⁊ moꝛte ꝓ hoĩe.Sicq; miſcdðie ⁊ iuſticie
ſatiſfit ⁊ cũ hoc charitas dei infinita m
feſtabit᷑: cũ ſic deꝰ hoĩem dilexerit ⁊ lauer̃it
euʒ a pctis ſuis in ſanguine ſuo. Suꝑ hac
ſentẽtia pacata è iuſticia ⁊ oſculũ pacis de/

dit miſcdie ⁊ charitati:⁊ tunc iuſticia ⁊ pax

oſculate ſũt.Tũc deꝰ pater ait: Oia in ſapiẽ

tia fecimꝰmũdũ creãdo:ſic om̃ia in ſapien⸗
tia.i.in filio faciemꝰ mũdũ reꝑando. Ait fili
us:ecce ego vt fiat iſta miſcia charitas iu/
ſticia ⁊ vᷣltas in ꝓmiſſione. In capite qppe
libꝛi ſcriptũ ẽ de me:vt facerẽ volũtatẽ tuaʒ
⁊ ſic determinatũ ẽ:vt filiꝰdei ſit hõ:ꝑ incar

nationẽ q́; eiꝰ ⁊ paſſionẽ liberet᷑ hõ.O igit᷑
anĩa fidelis. O xpᷣi ſanguĩe redempta vide

qnta charitate deꝰte amauit vide qᷓnta eiuſ
miſcia erga te extitit:q̃nta bonitas: vt ipſe

ꝓ tepctõꝛe voluerit in ſeipᷣo ſatiſfacere ⁊ cũ

ipᷣm ſubiecerit. Exinaniuit ꝙ te ſemetipᷣm ⁊
foꝛmã ſerui accepit: qͥ pctã tua ipᷣe ꝑtulit in

coꝛꝑe ſuo:vt peccat moꝛtua iuſticie viuas.

O gratioſiſſima diuĩe ſapiẽtie diffinino: vt

deus ſit hõ cuiꝰ paſſione redimat᷑ hõ. O fe⸗
lix culpa inquit Gꝛeg. q̃ talẽ meruit habere

redẽeptoꝛẽ. O bẽigniſſime de?tibi qͥd ꝓ bis

referamꝰlaudis ⁊ gratiarũactõis ſi milleſi⸗/
es nos ꝓ te impẽderemꝰminimũ eſſet ad id

qõ tibi ex equo debemꝰ ꝓ tam pio dono et

.

beneficio immeéſo.
Articulꝰterciꝰ qualis cõditõis debuit eli

gi ꝛ eſſe mater dei ⁊ dñi hu xp.

Erciu miſteriü

t dicit᷑ maternalis electiõis. Cir⸗
ca qð ꝓ ↄtinuatiõe hyſtoꝛie pᷣce
dentis poſſumꝰ ↄtẽplari: poſt

cioſam q̃ ſtet coꝛã rege ⁊ ſeruiat ei ⁊c. Talẽ

inquã que digno ſuſcipiat hoſpitio deũ no
ſtrũ:nec in ea inueniat᷑ qʒ oculos ſue maie

ſtatꝭ offendat:ne foꝛte inducat ſuꝑ nos ma
ledictionẽ ꝓ bñdictõe Geñ.xxvij.Tunc in
ter eos Job dixit qð ſcriptũ eſt.ca.xj. Yoꝛſi
tan veſtigia dei cõpꝛehẽdemꝰ ⁊ vſq; ad ꝑfe
ctum oĩpotẽtẽ reꝑiemꝰ excelſioꝛ celo ẽ ⁊ vñ

e‚/
N
di
n⸗

u⸗

cognoſcemꝰ.q d.nõ poſſumꝰnos iſtud per

oĩa ꝑfecte ſcire q̃t ⁊ qntis ꝑfectõibo detl mar
debeat fulgere. Sʒ hec ad ſapiam dei ꝑti , /.

hẽt declarare.Exurgẽs q̃ʒ ihs filiꝰſyrach qͥ

⁊ Rccliaſticꝰ apellat᷑ dixit qð ſcptũ eſt.ca.j.
ODis ſapia a dño deo eſt. Arenã marꝭ ⁊ plu

nie guttas ⁊ dies ſeculi qͥs dinumerauit:ſa

piẽtiã dei pcedẽtẽ oĩa qͥs iueſtigauit: radix
ſapie cui reuelata ẽ: ⁊ aſtutias eiꝰ qͥs agno/

nit: Vnꝰeſt altiſſimꝰcreatoꝛ oĩm:oĩpotens
⁊ dñans deꝰ:ipe creauit illã ſcʒ̈ginẽ matrẽ
ſuã.i.creandã pᷣuidit ab eterno ⁊ młtis ꝑfe

ctionib decoꝛãdã.ſeqͥtur Ipᷣe ſolꝰvidit ⁊ di
numerauit ⁊ mẽſus eſt ⁊ exaltauit eã ſuper
oĩa opa ſua ⁊ ſuꝑ omnẽ carnẽ ſm datũ ſuũ

Hec ibi.Dixerũt itaq; mittamꝰ̊ ad ði ſapi

entiã legatũ ⁊ doceat nos q̃lis cõditiõis eẽ
debeat ⁊ qᷓntis fulgere debeat oꝛnatibo pfe
ctionũ ipᷣa qᷓ digꝗ eſt eligi in matrẽ dei. Di⸗
ſerũt igit᷑ Dauid qͥ veniẽs ait ad diuinã ſa⸗

pientiã. Dñe ad te ↄfugi doce me facere vo
luntatẽ tuã qꝛ deꝰmeꝰes tu:ſpũs q pe tuus

deducei me in terrã rectã ꝓpter nomẽ tuum
dñe viuifica me in eͥtatetua. Scio em̃ qꝛ

biũs quẽ tu erudieris dñe ⁊ de lege tua do

cueris eũ ⁊c. Doce &̊ me tuã volũtatẽ de ma
tris eligende ↄditõe. Rñdens q̊ʒ diuĩa ſapi

entia ait illud Deut.vj. Obſerua et audi q̃

ego loquoꝛ tibi hodie. JIpa q ppe vᷣgo q de

nm debuit cõciꝑe debuit eſſe ſemĩa amicta
ſole charitatꝭ:⁊ luna mũdane inſtabilitatis
ſub pedib eiꝰp ↄtẽptum oĩm terrenoꝝ:⁊ in

capite eiꝰcoꝛona.xij.ſtellaꝑ.qꝛ.xij. cõditio⸗
nibo nobilitatis debuit fulgere ⁊ gliari que

ſequũt᷑ in trib qternarijs diſtincta. Pꝛimꝰ
q̃ternariꝰaccipit᷑ ex ꝑte coꝛꝑis. Scðᷣus ex
pte anĩe, Terciꝰex ꝑte vtriuſq;. Haʒ ex ꝑte

*

coꝛꝑis debuit eſſe. ”M

ꝛimo foꝛmoſiſſima.
Scõdðo nobiliſſima. .
Tercio dę Dauid ſtirpe regia.
Quarto ſomĩie DHaria.
Secũdo ex ꝑte anĩe debuit eſſe.
Linod pctõ puriſſima.
cdᷣo vᷣtutibo adoꝛnatiſſima.
Tercio ſanctitate excellẽtiſſima.
OQuarto dono dei ꝑfectiſſima.
Tercio ex ꝑte vtriuſq; debuit eſſe.
Pꝛimo virgo caſtiſſima.
Scðo voto Joſeph ↄſecrata.
Terclo viro deſponſata⸗

m,

Quarto in naʒareth cõmoꝛata.

Capitulum. I.

⁊ fuit go pulcherrima coꝛꝑe ⁊ aĩa

iuxta illud Cañiiij. Tota pulchꝛa es ami/
ca mea ⁊c̃. Circa qð queri: vtrũ cõgruuʒ
erat dei matrẽ eſſe pulcherrimã pulchꝛitu⸗
dine coꝛꝑali. Arguit᷑ ꝙ nõ qꝛ in matre xpᷣi
nil debuit eſſe de vanitate. Sʒ fallax gra ?z

vana ẽ pulchꝛitudo Pꝛouerbᷣ.vlt᷑: &̊ ipᷣa nõ

debuit eẽ pulchꝛa. Pꝛeterea pulchꝛitudo

in femĩa ẽ occaſio ꝑiculi. Vñ Ecciix. Vir
ginẽ ne ↄſpicias ne ſcãdaliʒeris ĩ pulchꝛitu

dine eiꝰ. Et iteꝝ. Pꝛopt᷑ ſpeciẽ mulierꝭ mul

ti ꝑierunt. Sʒ btã virgo olbo debuit eſſe cã

ſalutis ⁊ nulli cꝗ ꝑeundi:q̊ nõ debuit eẽ pul
chꝛa coꝛꝑaliter. Pꝛimo de⸗ in incarnatõe
maximã debuit oñdere hũilitatẽ. iuxta illð

Phil.ij. Exinaniuit ſemetipᷣm foꝛmã ſerui

accipiẽs:ſʒ maioꝛ eſt hũilitas carnẽ acciꝑe
de defoꝛmi q;ᷓ de pulchꝛa:g̊ mater dei debu
it eſſe defoꝛmis. Ad hanc q̃ſtionẽ. Rnde᷑
ꝙ mater dei nõ debult eẽ defoꝛmis ſed pul
cherrima etiã coꝛꝑali pulchꝛitudie:⁊ G̊ plu
ribo rõnib q̃s ponit magnꝰ Albertꝰ ſuper
miſſus eſt, ca.xljj,·

Pꝛimo rõne pᷣfiguratõis.
Scðo rõne deſignatõis.
Tercio rõne aſſimilatõis.
Quarto rõne vᷣtutis laudabilioꝛis.
Pꝛimo inquã rõne pᷣfiguratõis: figura em̃
ſiue ſignũ habere dʒ ſilitudinẽ cuʒ ſignato:
ſed oẽs mulieres pᷣfigurãtes matrẽ xpᷣi fue⸗

runt pulcherrime:ſicut claret de Heſter cõ

iugata Judith vidua Rachel et Rebecca

v̈ginibo teſte ſcptura ſacra Scðo rõne de
ſignatiõis ſcʒ interioꝛis pulchꝛitudis:nã ꝑ
pulchꝛitudinẽ exterioꝛeʒ ducit᷑ intellectꝰ ad

interioꝛa qꝛ nobilioꝛi ⁊ pulchꝛioꝛi anie de⸗
bet᷑ nobiliꝰ⁊ pulchꝛiꝰ coꝛpus. Nã materia
⁊ foꝛma debẽt eſſe ꝓpoꝛtionata ſᷣm phm.ij.
li.de ania. VUñ ⁊ coꝛpꝰhũanũ nobiliꝰ⁊ pul
chꝛiꝰ eſt oĩbo coꝛꝑibo bꝛutoꝝ ꝓpter vnioneʒ
ad aĩam nobilioꝛẽ viq; rõnalẽ.Cũ &̊ in btã
ægine fuerit ꝑfectiſſima pulchꝛitudo anĩe:
debuit eſſe ⁊ ꝑfectiſſima poſt xpᷣm pulchꝛi/
tudo coꝛpis. Tercio rõne aſſilatõis. Naʒ

phus.ij.li.phiſico.dic. q; natura ẽ vis inſita

rebus ſimilia ex ſilibus pcreans: niſi & na/
cura erret vel impediat᷑:filiꝰ erit ſilis ben vel

Rima itaq; ſtella qᷓ gloꝛiat᷑ btã vgo
p diclit᷑ foꝛmoſitas.ipᷣa em̃ debuit eẽ

Liber 1

matri. Sʒ qm̃ filiꝰ bñdicte vᷣginis xpᷣs fuit

⁊ debuit eẽ pulcherrimꝰ.iuxta illud Dauid

BSpecioſus foꝛma p̃ filis hoĩm:nec pᷣt im

pedimẽtũ h̊ ↄcurrere cũ naſcit᷑ xᷣs de mr̃e

ſine pꝛe ſpũſctõ oꝑante:cuiꝰ ꝑfectiſſima ſũt
opꝑa:ã̊ ſicut filiꝰfuit pulcherrimꝰ: Ita ⁊ mat
Hõ em̃ põt arboꝛ bona fructꝰmalos face/
re ⁊ ecõuerſo Mat.vij. Quarto rõne vir
tutis laudabilioꝛis.btã em̃ vᷣgo ſuit caſtiſſi

ina ⁊ eiꝰ caſtitas laudabiliſſima:ſʒ laudabi

lioꝛ ẽ caſtitas ĩ pulchꝛis. Siẽ g̊ alie ſctẽ vir
gines laudant᷑ de pulchꝛitu die coꝛpali: qũ
ↄiũcta ẽ ſpũali.ꝓut canit ecclłia de qbuſdaʒ

di. Pulchꝛa facie ſʒ pulchꝛioꝛ fide beata es
⁊c“ Ita btã virgo omi laude digniſſima m

to mag debuit cõmẽdari de caſtitate in ſũ/
ma pulchꝛitudĩie coꝛꝑali.q̃lis aũt pulchꝛitu
dinis erat patebit infra.li.v.ꝑ.ij.ar. ij. ꝑ to/
tũ. Ad argumẽta in oppoſitũ.Ad pmum

rñdet᷑ fᷣm eundẽ Alb.vbi s. ꝙ bñ ſola coꝛ⸗

poꝛalis pulchꝛitudo vana ẽ:nõ aũt qñ ↄiũ

cta eſt ſpũali:qꝛ tũc virtꝰ cõmẽdabilioꝛ red/

dit᷑ vt patebit. Ad ſcõm dicit᷑ ſm eundeʒ

ibidẽ:ꝙ coꝛꝑalis pulchꝛitudo ĩ ſuo genere

bonaẽ:licʒ mali qũq; ex h̊ ſcãdaliʒant᷑ ⁊ oc

caſionẽ piculi accipiũt. Scãdalũ aũt malo
rũ vix vel nũqᷓ; caueri põt. Nã ⁊ in deo qui

ſũme bonꝰeſt mali ſcãdaliʒant:qm demõeſ
⁊ dãnatt in dei iuſticia q̃ optima ẽ ſcandali
zant᷑:teſte pᷣs. Suꝑbia eoꝝ qͥ te oderũt aſcẽ

dit ſꝑ:boni aũt ⁊ ſcii edificant᷑. Talis oc⸗

caſio mali ſiue ſcãdali paſſiui nõ eſt vitium
bonã naturã habẽtis:ſi culpa patiẽtis:ꝓpt᷑
hocg nõ debet dimitti qdᷣ bonũ eſtꝛ cõgru
um:ſicut nec ꝓpter maloꝝ ſcãdalũ dei iuſti⸗
cia dimittẽda eſt. Põt etiã ad h̊ dici ꝙ pul⸗
chꝛiiudo btẽ virginis nulli occaſio mali vł
ſcãdali fuit:qꝛ ſ᷑ᷣm Bonauẽ:ipᷣe ſpũſſctũs re
plens virginẽ pᷣcauebat ne vnq; ab aliq̊ cõ
cupiſceret᷑:vt latiꝰdicet᷑ in alijs libꝛis. Ad
terciũ dicit᷑ ꝙ nõ fuit cõgrua talis humilia
tio deo q̃ humilitatẽ ⁊ caſtitatẽ matris mi⸗

nus cõmẽdabilẽ redderet ⁊ minueret. Naʒ

neq; laude dignũ opinio iudicaret ſi virgo
defoꝛmis humilis eſſet ⁊ q̃ſi deſpecta viris
virgo ꝑmaneret.Hec Alber.vbi g. Patʒ g
ꝙ btã virgo fuerit pulcha.
Capitulum. MI.
Ecuũda ſtella dicit᷑ nobilitas qꝛ btã
ſ vyirgo fuit ⁊ debuit eſſe vᷣgo nobiliſ

ſima.Et h̊ ſm ilbertu vbis. caelyv.

pluribo rõnibus. Pꝛimo rõne exaltatõis
ipᷣa em̃ debuit exaltari ſuꝑ oẽs hoĩes ⁊ an/
gelos:̊ debuit ſuꝑ om̃es hũilioꝛ ⁊ virtuo⸗
ſioꝛ eſſe. Sʒ vt dicit Berñ. Nobilioꝛ ⁊ cõꝰ⸗
mẽdabilioꝛ eſt hũilitas in nobili qᷓ; in igho
bili ⁊ abiecto.vt igit᷑ digna ſit ſuꝑ om̃es ex/
altari debet ⁊ debuit nobilitate generꝭ fun/
i in qua maioꝛ ⁊ laudabilioꝛ eiꝰ virginitas

foꝛet. HNã Augꝰ. dicit.ꝙ nũq; btã virgo fu

iſſet ſuꝑ om̃s choꝛos exaltata niſi fuiſſet ſu
per om̃es hoĩes humiliata. Scdo roõne
ↄfoꝛmatõis:qꝛ em̃ vt dicit᷑ Ecci.xiij. Om̃e

anĩal diligit ſibi ſimile.⁊ fᷣm phᷣm. Sile ap
plaudet ſimili. VUñ ⁊ reges de ſtirpe regia
volunt acciꝑe ſibi ſponſas ⁊ nobiles de no

bili.Cum ů̊ xpᷣs deus ſit infinite nobilitatꝭ:

quia a patre nobiliſſimo ſcʒ deo eternaliter
genitꝰ:genitura digniſſima.Igit᷑ debuit et

matrẽ ↄfoꝛmiter nobilem habere. Tercia

rõ gratiticatõis:qꝛ vt dicit Hiero. Serui⸗
tia ingenua ſunt gratioꝛa.ſed btã virgo de⸗/
buit ſeruire dei filio:ergo vt magis ſint gra
ta eiꝰ ſeruitia debuit eſſe ingenua ⁊ ſpecta⸗
bilis genere.De hac eiꝰ nobilitate latius li.

xXj.ꝑ.ij.ca. j.ar.).
= CCapitulum. .

Ercia ſtella q̃ gloꝛiat dña noſtra di

t cit᷑ Dauid generoſitas. Hã mater
del debuit eſſe de ſtirpe Dauid re⸗

gis:qꝛ vt ſcriptura teſtat᷑:ipſi Dauid facta

ꝓmiſſio de xpᷣo.iuxta illud pᷣs. Jurauit do/
minꝰ Dauid veritatẽ ⁊ nõ fruſtrabit᷑ euʒ de
fructu ventris tui ponã ſuꝑ ſedẽ tuaʒ. VUñ

2 Eſa.xj.ca.Egrediet᷑ virga de radice ieſſe:
qᷓ quidẽ fuit pater Dauid: ⁊ flos de radice
eius aſcẽdet ⁊c̃.Pꝛoinde angelꝰannũcians

beate vᷣgini xpᷣm dixit de eo. Dabit illi dñs
deus ſedẽ Dauid patris eiꝰᷣm Nico. dely

ra. Intelligendo de tꝑali ſede vel regno Da
uid:xpᷣs nõ ſedit ſuꝑ ſedẽ Dauid:ĩmo iſtud
negauit coꝛã Pylato Joh.xviijdi. Regnũ
meũ nõ eſt de hoc mũdo.LoQuit᷑ ergo hic
angelꝰde regno ſpũali ⁊ celeſti:qð figurati

fuit ꝑ regnũ tꝑale Dauid: ſicut ⁊ celeſtꝭ hie
ruſalẽ ꝑ tꝑalem ⁊c̃. Claret ů̊ ꝙ btã virgo fu
erit de Dauid ſtirpe regia ⁊ a deo electa⸗
Kapitulum.HIII
Varta ſtella dicit᷑ nomĩs dignitas
gq nam mater dei debuit nomĩari hoc
nomie digniſſimo Maria.qꝛ con⸗
gruenti ꝑ hoc nomẽ expmit᷑ eius virgina⸗

Articulus

lis ⁊ digniſſima conceptio q;; ꝑ qdᷣcũq; ali /
ud nomẽ. VUn Berñ.ſuꝑ miſſus ẽ dicit.¶ o

quamur pauca de hoc noĩe Marnia qð in/

tetat᷑ ſtella marꝭ qð matri vᷣgini valde cõ

gruũenter adaptat᷑:ipſa nanq; aptiſſime ſide
ri comparat᷑:qꝛ ſicut ſine ſui coꝛruptione ſi
dus emittit radiũ: ſic ſine ſui leſiõe xgo ꝑtu

riuit filiũ. Nec ſideri radiꝰminuit ſuã clari/

tatẽ:nec vᷣgini filiꝰſuã integritatẽ:ipe nãq; ẽ
ſtella nobiliſſima ex Jacob oꝛta.cuiꝰ radiꝰ

vniuerſum oꝛbẽ illuminat:cuiꝰ ſplẽdoꝛ etiã

pᷣfulget in ſuꝑnis ⁊ inferos penetrat. Hec
Berñ. Merito igit᷑ a ſtella nomẽ acciꝑe de

buit mr̃ dei:qꝛ ſic eratpphetatũ Num.xxiiij
Oꝛiet᷑ ſtella ex Jacob ⁊ qꝛ magis eiꝰ virgi/

nali ↄceptioni ↄgruit.de h̊ hic ꝑtrãſeo bꝛe
uiter qꝛ latiꝰlibꝛo.vj.tractaturꝰſum de eo

Capitulum. VYv.

Vinta ſtella in oꝛdine: ⁊ pᷣma ſcdðᷣi

q qᷓternarij dicit᷑ puritas. Hã ipᷣa bñ
dicta vᷣgo q̃ dei mater erat eligẽda
debuit eſſe ᷣgo puriſſima ab om̃i pctõ ima
culata:ſicut G̊ pdictũ eſt C añ.iiij.Tota pul
chꝛa es ⁊ macula.ſ.peccati nõ eſt in te:rõ qꝛ

nõ decebat dei matrẽ eſſe alicuiꝰ peccati cõ

tagione maculatã. Nõ em̃ habitat deus in
an a vel coꝛꝑe ſubdito pctis Sap̃.j. Hinc
Anſbel.ð ↄceptu vᷣgi.ca.xviij. Decebat vt

ↄceptio illiꝰ hoĩs ex matre fieret puriſſima
tanta puritate q̃ ſub deo nequit maioꝛ intel

ligi cui deꝰpater ſuũ vnigenitũ quẽ de coꝛ/
de ſuo genuit equalẽ ſibi ita dare diſpoſue/
rat:vt eſſet vnꝰ⁊ ideʒ dei filiꝰꝛ vᷣginis fuiꝰ.⁊
quã ipᷣe filiꝰſpecialit᷑ ſibi matrẽ eligebat ⁊ de
qua ſpũſſctũs oꝑaturꝰerat vt ex ipᷣa ↄcipe⸗
ret᷑ ⁊ naſceret᷑ ille de q̊ͥ pꝓcedebat.Hec Anf.
Capitulum. VII.
Evxta ſtella q̃ gloꝛiat᷑ dei mater dici
ſ tur vtuoſitas. Debuit em̃ mat dei
eligi talis virgo q̃ foꝛet vᷣtutibo ad⸗

oꝛnatiſſima.ꝗm̃ de ipᷣa ſcriptũ ẽ Ecẽi.xxiiij

In me oĩs gęłatia vie ⁊ veritatis:in me oĩs
ſpes vite ⁊ vᷣtutis. Rõ.qꝛ Berũ.dicit. Quã
tũlibet te affliges quãtũlibet te crucies non
dabit tibi copiam ſuidñs virtutũ:niſi fue⸗
ris ᷣtutibus adoꝛnatꝰ.Cum ergo deꝰ nulli
niſi ᷣtuoſo copiã ſui tribuat.ſequit᷑ ꝙ bea⸗
ta virgo dei mater cui ſe deꝰ in filium tribu
endũ diſpoſuerat eẽt ᷣtutib decoꝛatiſſima

Pꝛoinde ⁊ ᷣm Aug.ac Berñ. Beata vir⸗
go pᷣus in aĩa q; in coꝛꝑeo vtero ↄcepit ſal-

III

natoꝛẽ, ꝑ fidẽ ſpem ⁊ charitatẽ. Oue vᷣtutes
ſi in ia nõ fuiſſent:deꝰ in eius vterũ nõ v⸗e-

niſſet. Debuit etiã ſuꝑ om̃s eſſe humillima

qꝛ deũ amiſit pma femina Eua ꝑ ſuꝑbiã: ꝙ̊;
ipᷣa inuenire debuit ꝓ toti generi humano
ꝑ hũilitatẽ. Et idcirco ipᷣa teſte in ſuo Cañ.
Reſpexit dñs hũilitatẽ ancille ſue Lu.j. De
eiꝰvirtutibo q bus floꝛuit dicet᷑ li.vij.ꝑ.ij. ar
Kaplin. VI.

ti.iij.ꝑ totũ.
Eptima ſtella dicit᷑ ſanctitas.nam
ſ(debuit eſſe ſctitate excellentiſſima q̃

deũ gigneret vtpote qᷓ ſuꝑ oẽs ſan⸗
ctos ⁊ choꝛos erat exaltanda. Maioꝛẽ er⸗

go gram ſctificatõis etiã in vtero ſue mat
debuit habere dei mat qᷓ;ᷓ qͥcunq; ſctũs:qm̃
vt dicit Damaſcenꝰ ipᷣa a nullo illuſtriũ de

buit ſuꝑari:que ꝓ oĩbus debuit exaltariEt

hoc etiã oñdi põt ex ſcpture ſerie pᷣs. San

ctificauit tabernaculũ ſuũ altiſſimꝰ.Et iteꝝ

Elegit eã deꝰ⁊ pᷣelegit eam:&̊ pᷣ alijs ſctifica
uit. Scðo ex fide qꝛ qð alijs eſt cõceſſum
tante vᷣgini nõ eſt negatũ:ſi ſ̃m fidẽ Johes
⁊ Hieremias ſunt in vtero ſctĩſicati:q̊ mul
to magis btã virgo dei mater debuit ſctifi⸗

cari. Nam ſᷣm Ariſto.ij.thopico. Si ei cui

minꝰ videt᷑ ineſſe ĩ eſt:⁊ ei cu magꝭ. Si em
ſerui xpᷣi pᷣdicti ſunt ſctificati:multo magis

eiꝰmater pᷣcellẽtiꝰeſt ſctificata. Vñ Berñ.ĩ⸗

epla ad canoñ.lugduneñ.dicit.Puto ꝙ co

pioſioꝛ gratia ſctificatõis in iſßam deſcẽdit

que nõ ſolũ ipᷣius oꝛtũ ſctĩficauit ſed etiã eã
ab om̃i pctõ imunẽ cuſtodiuit.Hec ille.De
hac ſctificatione latius li.v.p.jiar.ij.ꝑ totũ.
Kapitulum. VII.

Ctaua ſtella dicit ꝑfectionis ſubli⸗

o mitas.Debuit em̃ talis eligi in dei
matrẽ que foꝛet dei dono pfectiſſi/
ma ⁊ om̃i gratia plena:vt de eius plenitudi
ne accipiant vniuerſi:q̃tinus dicere valeat
illud Ecẽi.xxiiij. In me oĩs gratia vie ⁊ ve
ritatis in me oĩs ſpes vite ⁊ virtu.Tranſi
te ad me om̃es qui ↄcupiſcitis me:⁊ a gene
rationibo meis adimplemini.Decreuit er/
go diuina ſapiẽtia vt ea que eligeret᷑ in ma/
trem inqᷓntum talis eſſet tam ꝑfecta ꝙ ꝑfe/
ctioꝛ eẽ nõ poſſit.Circa hoc queri᷑. Vtrũ
deu s potuerit ipᷣam facere ꝑfectioꝛẽ vel me
lioꝛem q; fecit. Reſpõdet᷑ ſᷣm Thoj.ſcpᷣto
ſentẽtiaꝝ di.xxij.ar.ij.Et iterum.j.ꝑte ſũme
q.xxvij.ar.vj.Concoꝛ.Alexan.de hal. ꝑ/

fecium eſt cui nil addi poteſt de bonisale ct

Liber

beata virgo inq;tũ dei marer eſt talis. Licʒ
em̃ deus omnẽ ereaturaʒ in ꝑfectione acci⸗

dentali poſſit in infinitũ facere melioꝛẽ. In
pfectiõe tamẽ eſſentiali nõ poteſt facere me
lioꝛem.verbi gratia:nõ poteſt facere quater
na riũ maioꝛc. quia ſi fieret maioꝛ iam nõ eſ

ſet quaternariꝰſed alius numerꝰ:quia vni⸗

tas addita in numerꝭ variat ſpeciẽ ſᷣm Ari

ſtoti. Sic a ſimili:licʒ deus potuerit beataʒ

virginem vt dei crcaturã vel vt muliereʒ fa
cere melioꝛeʒ in ꝑfectione accidentali tamẽ
nõ potuit facere vt eſſet melioꝛ mater ⁊ me/
lioꝛis filij mater: ⁊ oꝛdinata ad maius bo⸗
num. Ita ꝙ his tribus nõ poteſt aliquid fi

eri melius ſcʒ humanitate chꝛiſti:beatitudi

ne creata:⁊ beata virgine.quod patet:quia

hec tria habent quandã dignitatẽ infinitaʒ

ex bono infinito quod deus eſt. Nam hu-/
manitas chꝛiſti habet dignitatẽ infinitã ex

hoc ꝙ iuncta eſt diuinitati que eſt infinituʒ

bonum. Et beatitudo creata habet digni⸗

tatem inſinitã ex hoc ꝙ eſt dei fruitio: et be

ata vᷣgo ex hoc ꝙ eſt mater dei ⁊ ex hac par

te nõ poteſt eis aliquid melius fieri ſicut nõ

poteſt aliqͥd meliꝰcſſe deo. Hec Tho.
. Capitulum. INNR..
Ona ſtella in oꝛdine: ⁊ pꝛima tercij
n quaternarij:dicit᷑ virginitas. Haʒ
dei genitrix debuit eſſe virgo caſtiſ⸗
ſima coꝛpoꝛe ⁊ ania:quod ptʒ. Pꝛimo ex
autoꝛitate Eſa.vij.ca.Ecce virgo concipi⸗
et ⁊ pariet filiuʒ ⁊ vocabit᷑ nomen eiꝰ Ema/
nuel.id eſt nobiſcum deus. Secũdo pa
tet ex rõnibus pluribꝰ.Pꝛimo qͥdem quia
nõ ſuit conueniẽs vt dei filius haberet ali/

um patrem q; deum ne dei patris dignitas
ad patrem aliũ tranſferre᷑̃. Secũdo vt ſi

cut verbuʒ eterni patris quod eſt filius dei
naſcitur ab eo ſine om̃i coꝛruptione ſicut ⁊
ve rbum in noſtro coꝛde abſq; coꝛdis coꝛru
ptione concipit᷑ ⁊ ꝓducitur. Ita ad oſten⸗
denqdũ puritatem filij dei naſcentis debuit
a matre virgine abſq; mentis ⁊ carnis coꝛ/
ruptione concipi ⁊ naſci in carne aſſumpta
a verbo.Tercio quia nõ decebat vt chꝛiſtꝰ
qui venerat alioꝛum peccata tollere Johã.

.Ecce agnus dei:ecce qͥ tollit peccata mun
di. Ipᷣe cum culpa veniret in mundũ:dum

pconcubitũ ⁊ coꝛruptionẽ naſceret᷑. Quar
toꝓpter ſinem incarnatõis. Fam chꝛiſtus
ideo incarnatus eſt vt homies in filios dei

.

Pars I

naſcerentrenaſcunt᷑ auteʒ filij dei:nõ ex vo
luntate carnis:neq; ex voluntate viri ſed ex
deo.id eſt dei virtute.Cuius rei ſignum ap.

parere debuit ĩ ia conceptõe chꝛiſti ex va
tre virgine.vt Auguſt. dicit libꝛo de ſancta

virginitate. Hec beatꝰ Tho.iij.pteſũme.q.

xxviij.ar.j.De his latius lib.viij.par.j. ꝑ to
tum. Tercio patʒ hoc ex figurarũ ſimili⸗
tudinibo. Nam vᷣginitas matris dei pᷣfigu⸗
rata eſt in rubo ardenti qui nõ combureba
tur Exod.iij. Item E ʒechieł xliiij.in poꝛta

templi:que clauſa ꝑhibet᷑ ⁊ nõ apietur quo

niam dñs cgreditur ꝑ eã. Et in mult alijs

de quibus cauſa bꝛeuitatis hic ꝑtranſeo:li

bꝛo quo ſupꝛa latius dicturus.·
Capitulum. &.

Ecima ſtella qua gloꝛiat᷑ dei geni

d trix:dicitur voti religioſitas. Nam
eeLelvg debuit eligi in dei matre: quenõ
ſoluʒ eſſet virgo abſolute ſed et virgo voto
conſecrata:quod oſtendit᷑. Pꝛimo ex au⸗

toꝛitate beati ſcʒ Auguſt.lib. de ſancta vᷣgi⸗

nitate:vbi ſic dicit. Annũciate angelo a
ria reſpondit. Quomõ fiet iſtud:quoniã vi

rum nõ cognoſco.qðᷣ ꝓfecto nõ diceret niſi

ſe virginẽ ante vouiſſet. Secũdo oſtẽdi
tur rõne:quia virginitas in matre dei pᷣ ex⸗
cellenter pollere debuit:ſed mag eſt launda⸗
bilis ᷣginitas ſctã vel cõſeruata ex voto:ſi?
⁊ cetera ꝑfectõis oꝑa magis ſũt laudabilia
ex voto ꝓpter qð pᷣs.hoꝛtat᷑ advotũ di. Vo
ucte ⁊ reddite dño deo veſtro om̃es qui in
circũitu eius offertis munera.Ergo dei ma
ter debuit ex voto offerre deo ſuam v̈gini⸗
tatem. Sed di.Quomõ beata virgo votuʒ
vᷣginitatis emittere auſa eſt:cuʒ hoc in lege
veteri ꝓhibitum erat. Vñ Exoð.xxiij.Nõ
erit infecũda nec ſterilis in terra tua Reſpõ
detur ꝙ beata virgo habuit virginitatẽ tni⸗
bus modis. Pꝛimo in deſiderio. NHã an
teqᷓ; incarnatio filij dei ab angelo ſibi annũ
ciaretur vᷣginitatẽ ſimpliciter? abſolute nõ
vouit:eo ꝙ nõ licebat, Ratio:quia temꝑele

gis opoꝛtebat generatõi inſiſtere tamviros
q;ᷓ mulieres:eo ꝙ ex illo populo chꝛiſtꝰ expe

ctabat᷑ ᷣm carnis oꝛigineʒ naſciturus. Ha
buit tamẽ beata virgo tunc temꝑis virgini
tatem in deſiderio ⁊ eam ſub conditiõe vo/
uit ſcʒ ſi deo placeret:voluntatẽ ſuam ⁊ de/
ſideriũ diuino cõmittens arbitrio. Se⸗

cundo beata virgo habuit virginitatẽ in a

= —

— — —2

e
1

nca
ee
mdi⸗
figu⸗

urcha/,

portz
rqno
ais
lcol

cto:quia poſtq; ſibi Inotuit hoc deo foꝛe ac

ceptum ſcʒ vt virginitatẽ voueret anteq; ab

vngelo ſibi denunciaret᷑ ⁊ anteqᷓ; a Joſeph

deſponſaret᷑ abſolute virginitateʒ vouit.
Tercio ex cõmuni bñplacito.nam poſt/
qᷓ; fuit deſponſata: ipᷣa ſiml cum ſponſo ſuo
ex cõmuni voluntate ⁊ bñplacito ac cõſen⸗
ſu:virginitatᷣ votũ emiſit. Hec beatꝰ Tho.
iij.ꝑte ſũme.q.xxviij.ar.iiij.
Capitulum. l.

HMdecima ſtella qua gloꝛiat᷑ dei ge⸗

v nitrix dicitur ſponſi ꝓbitas.debuit
quippe talis in dei matrẽ virgo eli/
gi que eſſet deſponſata viro ꝓbiſſimo ⁊ ca

ſtiſſimo noĩe Joſeph.Et hoc oſtendit᷑ ſᷣm

Albertũ vbi ð.ca.l.rõnibo pluribo.
Nꝛimo rõne p figuratõis.
Scðdo rõne interpᷣtationis,

Tercio rõne teſtificatõis.

Pꝛimo rõne pᷣfiguratõis. Nam nõ cõgrue
bat vt ſponſus beate virginis pᷣfiguraret᷑ ꝑ

aliquẽ qui extiterit maritus ꝑ carnalẽ copu

lam. cum ipe ſine carnali copula ſanctũ cõ⸗
iugium cũ virgine contraxerit:virgo coniu
gem virginẽ cuſtodiuit:⁊ miniſtrauit filio ⁊
matri:paterno affectu ſincero. Vñ licʒ He

ſter figurauit beatã virginẽ nõ tamẽ decuit

vt eius ſponſus pᷣfiguraret᷑ ꝑ Aſuerum vt
ſic ſpõſus dñi noſtri Aſuerus debuerit no
minari:quia inter Aſuerũ ⁊ Heſter carna⸗
lis copula fuit. Similit᷑ eadẽ rõne lic; Sa
ra gignens filiuʒ pᷣter naturã in monte ĩmo
landum teneat figuram domie noſtre que

genuit filium contra naturã in cruce ĩmo⸗
landum. HNõ decuit tamẽ vt eius ſponſus
Abꝛaam nomĩet᷑:quia inter Abꝛaã ⁊ Sa/
ram carnalis copula interuenit ⁊ eodẽ mo/
do de Rebecca ⁊ Iſaac ac alijs ſimilibo.ſed

decebat vt iſtud coniugiũ ⁊ ipſe ſpõſus be/
ate virginis pᷣfiguraret᷑ ꝑ Joſeph in ſui fide
litate ⁊ caſtiieate erga vxoꝛem dñi ſui ac my/

ſterioꝛum reuelatiõe ꝓcurationis cõmiſſio

one:cibi ↄſeruatione:⁊ terre pᷣlatione. Nn
Berũñ.ſuꝑ miſſus eſt dicit ſic:. Quis ⁊ qua/
lis fuerit iſte ſponſus Joſeph memẽto ſimł

et illius magni patriarche venditi in egy/
ptum: ⁊ ſcito ipᷣm iſtud vocabulũ nõ ſolum

ſoꝛtitum fuiſſe: ſed ⁊ caſtimoniã adeptum:
innocentiã ⁊ gratiã conſecutũ. Siquidẽ il
le Joſeph venditus in egyptum dño ſuo ſi
dem ſeruãs:dñe ſue noluit cõmiiceri. Iſte
£

herodianã inuidiaʒ fugiens in egyptũ chei

ſtum poꝛtans dñam ſuã dñi ſui matrẽ vir/

ginẽ, iße atinens fideliter cuſtodiuit. lli
data eſt intelligẽti myſterij ſomnioꝝ. Iſti

datum eſt ꝑticipem eſſe celeſtiũ ſacramẽto/
rum.Ille frumẽeta ſeruauit nõ ſibi ſoli ſed ⁊
o mi populo. Iſte panẽ viuũ de celo ſeruan
dum accepit ſibi ⁊ toti mũdo. Nõ ergo du
bium: quin fidelis ⁊ bonꝰ homo fuerit iſte

Joſeph cui mater dni ſaluatoꝛis deſponſa

ta extitit. Hec ille. Tercio rõne interpᷣtati
onis ſiue ſignificatiõis noĩs: quia Joſeph
interpᷣtatur augmentũ vel incrementũ:qð
optime ipᷣi congruit ſponſo Marie.quia ꝑ

hanc deſponſationẽ quãtũ ad ſe quãtũ ad
ꝓximũ ⁊ quãtũ ad deum qplurimũ ſubli
matꝰfuit vᷣtutũ ⁊ pᷣcipue caſtitatis augmẽétto
NHam et ipſe caſtitatẽ vouiſſe credit᷑ cuʒ c⸗
iuge virgine ⁊c̃.ſicut dicit Augꝰ.li. de cõiu

gali bono. Item actus fuit fame celebꝛita⸗

te hominũ reuerentia ⁊ dilectiõe.ac matris

dei familiaritate. Tercio rõne teſtificatio
nis vt ſq; ipᷣe Joſeph ſponſus caſtus:teſtis
eſſet et cuſtos caſtitatis beate virginis, de
hoc infra eo.li.p.vj.arti.iij.ca.j.latiꝰhabes.

Capitulum. XII.

d ta virgo dicit᷑ habitaculi pᷣclaritas
Hã in pclra ciuitate naʒareth ha
bitare debuit beata virgo dum chꝛiſtũ con
ciperet vt impleret᷑ illud ꝓpheticum Eſa.xj.

Egredietur virga de radice ieſſe.vbi ſᷣm ve

ritatem hebꝛaicã habet᷑:⁊ naʒareꝰde radice

eiꝰaſcendet. VUnde ⁊ Mach.ij. ſcribit ꝑ p/

phetas eſſe dictũ: quoniã naʒareꝰ vocabit᷑
nomẽ eius ⁊c̃.De hoc latius infra eodeʒ li.
par.vj.ar.j.ca.iijhabet᷑. NHe em̃ ꝓlixitas te
dium generet:hec bꝛeuiꝰ ꝑtranſeo: ⁊ vt re-
uertamur ſicut ceperamꝰin hac ꝑte ꝓcede⸗
re ad modũ hiſtoꝛicũ:quẽ ſi placuerit tene/

re potes ꝑ omes dictas ſtellas ꝓcedẽdo:ta⸗

ꝙ; ſi ſapictia dei ꝑ dictas om̃es autoꝛitates
⁊ rones adductas docuerit Dauid interro
ganteé. Jam igit his habitis poſſum⸗ cõte⸗
plari:q Dauid gratias egit de bona infoꝛ⸗

matõne di. Vere magnꝰ dñs noſter ⁊ ma⸗
gna virtus eiꝰ⁊ ſapientie eiꝰ nõ eſt numerꝰ

Omig in ſapiẽtia feciſti dñe:impleta eſt ter

tres ait cum gaudio: Cantate dno canticiu,ʒ
nouũ:quia mirabilia fecit. HNotuʒ feardns

3

Liber

ſalutare ſuũ in ↄſpectu gentiũ reuelauit iu/

ſticiam ſuã. Expoſuitq; om̃es ↄditiones pᷣ

miſſas quas debuit habere dei genitrix.
Lunc ſancti patres cõmuni conſilio mi⸗
ſerunt Dauid ad naʒareth:vt videret ſi ali/⸗

quã talem poſſit repire. Conſpiciẽs quoq;

in ſoiritu beatã virginem Mariã deſpon⸗
ſatam Joſeph virginẽ pulcherrimã eſſe et
omi gratia plenam ⁊c.dixit ad eaʒ. Audi fi

Lia ⁊ vide ⁊ inclina aurem tuã ⁊ cõcupiſcet

rex decoꝛẽ tuuʒ quoniã ipᷣe eſt dñs deus tu
us ⁊c. Reſpõdit Maria.Paratũ coꝛ meuʒ
paratũ coꝛ meũ cantabo ⁊ pſallaʒ in gloꝛia
mea. Dauid igitur accedens ad dũñm ait:
Inueni locũ dno tabernaculũ deo Jacob
Burge dñe in requiem tuã tu ⁊ archa ſan/

cCtificatõis tue. Tunc deus pater miſit an⸗

gelos ad videndũ beatã virginẽ quaʒ Da/
uid cõmendauerat.Qui venientes ad eam
dixerunt inter ſe. Hec eſt que neſciuit thoꝝ

in delicto habebit fructum in reſpeetõe ani

marũ ſanctaꝝ. Daß. iij. Et regreſſi cõmen
dauerũt eaim in domo ſũmi regis:laudãtes

eam ⁊ dicẽtes.O q; pulchꝛa eſt caſta gene⸗

catio ſceʒ beate virginis cum claritate om̃is

virtud ⁊ gratie. Immoꝛtalis em̃ eſt memo
ria eius que ⁊ apud deũ nota eſt ⁊ apud ho

mines Gaß⸗ unj. ca. Intuens ergo deus
pater eam:dilexit eam ⁊ ait ilud Sap̃. vlij
Hanc amaui ⁊ queſiui ſponſaʒ mihi aſſu/
mere eam ⁊ amatoꝛ factus ſuʒ foꝛme illius.
Deniq; dei filius intuens eam ait. Hec re/

quies mea ĩ ſeculũ ſeculi hic habitabo quo

niã elegi eam.Et ſpũſſanctꝰ dixit.Opoꝛtet

eam mibipᷣuenire in bũdictionibo dulcedi/
nis. Requieſcet ergo ſuꝑ eam ſpiritus dñi

ſapientie ⁊ intellectus ⁊c. Eſa.xj.Et tũc de/
creuit deus vt mittat᷑ angelus ad eaʒ qui ſa

lutet eam nouo munere ditandã:et eius aſ/

ſenſum requirat:quo facto dei filium in vte

rũ ſuſcipiat.Dauid ergo regreſſus cũ gau/
dio ad patreʒ ait.Exultate deo adiutoꝛi no

ſtro:iubilate deo Jacob. Om̃es quoq; ſan
cti patres in laudẽ virginis aſſurgẽtes ceci
nerunt dicẽtes. Tu gloꝛia hieruſalẽ:tu ho⸗
noꝛificentia populi noſtri. Idcirco eris be/
nedicta in eternum Judith.xv. Et nos igit᷑
chariſſimi:quãta poſſumꝰ deuotione deuʒ
in gloꝛia ſue digniſſime genitricis collaude
mus:ei gratias ꝓ tanto beneficio agentes:
clamemꝰ vt no bis gratia ⁊ gloꝛia donet.·

Pars II

Tercia ps ⁊ ſermo tercius pᷣmi libꝛi agit

de angelica nunciatõe ſiue miſſione. Et cir

ca hoc qualiter aparuerit beate virgini n

gelus et quali dignitate.

Iſſus eſt ange
m lus Babꝛiel a deo in ciuitatem
gaalilee cui nomen naʒareth:ad
virginẽ deſponſatam viro: cut
nomẽ erat Joſeph de domo Dauigd et no⸗
men vᷣginis Maria Luc.j. Si pᷣmiſſa cha
riſſimi penſamꝰ ſacri cuangelij verba: com
perimꝰ q; maxima coꝛdis deuotione vene⸗
rari debeamꝰ ſanctũ Gabꝛielẽ archangeluʒ
miſſum a deo ad benedictã virginem. Ni
mirũ ex tribus pᷣcipue quilibet legatus red
ditur multum cõmendabilis ⁊ digniſſima
reuerẽtia ſuſcipiendꝰ.Pꝛimo qͥdem ex mit/
tentis dignitate. Secũdo ex negocij ꝓ quo
mittitur arduitate.Tercio ex ꝑſone ad quã
mittitur maieſtate. Sic ꝑ omia ipſe ange/
lus Babꝛiel multũ nobis reddit᷑ amabulis
pariter ⁊ venerabilis:ium quia mittit᷑ a ſũ⸗
mo omniũ creatoꝛe deo inſinite dignitatis:
tum quia in negocio ſuꝑ om̃ia arduiſſimo
diuine incarnatõis nobis quoq; vtiliſſimo
immittit᷑:tum quoq; quia ad benedictã vi
ginem Mariã:celi reginam ⁊ mũdi dñam
mittitur ſalutandũ ⁊c̃.quatinꝰipſo annun/
ciante dei filius in virgineü deſcendat vte⸗
rum et viſitet nos oꝛiens ex alto. Sicut
quippe in vere quãdo philomena canit dul
citer:conſueuit ros celeſtis deſcẽdere:ita cũ
hec philomena celeſtis vicʒ Gabꝛiel cantũ
illum mellifſluũ vicʒ Aue gratia plena ceci/
nit dei filius e celo in vterum vᷣginis deſcẽ/
dit ꝓ noſtre ſalutis oꝑatione: ꝓpterea euan⸗
geliſta Lucas in verbis ſacri euangelij hec
tria de iſto ſanctiſſimo GBabꝛiele enũciat di
cens. Miſſus eſt angelus GBabꝛiel a deo:
Ecce mittẽtis ſumma dignit&:quia a deo
Item ad virginẽ deſponſatã viro ⁊c̃. Ecce
ipᷣius ꝑſone ad quã mittit᷑ ſublimitas.Tã⸗
dem in ſequẽtibo clareſcit rei ꝓ qua miſſus

eſt arduitas: ſq; incarnationis diuine: ſicut

patʒz in ꝓceſſu verboꝝ eius ad virgineʒ be⸗
nedictam ꝓlatoꝛum. De hac igitur angeli⸗
ca miſſione ⁊ annũciatiõe loqui intendẽtes
tria myſteria notabimꝰp ſermone.
Pꝛimũ myſteriũ angelice annunciatio⸗
Mis ſiue miſſionis
—

il
ſ
n
an
i
ſn
Puun
lin
ſton
Genn
nl
föͤnt
dii
ſ

lu
Tin
enti
lhĩ
llus
tan

uhe
dis:
ee

Lin

ſ-

brel
fin
mc⸗
do
Lcri
nge⸗
Ablis
kaſi⸗
iutis
ſino⸗
lin
niri
diam
nun⸗
nte
Diat
udul
lac
ani
1
deſch⸗
cuup⸗
lube
d
1do
deo
Eae
Ti,
ius
ſicut
ben
gei⸗
dass

t⸗

—

ſ.

Scoõm dicit᷑ myſteriũ q̃liſice oꝑatõis.
Lerciũ ðꝛ myſteriũ dignifice obfuatõiſ
Arrticulus pmus ꝙ myſteriũ diuĩe in
arnatõis debuit annũciari virgini ꝑ ange
lufmn Babꝛielem. Mvw

Capitulum. ..

p .un angelice miſſionis ⁊ annũ⸗

ciatõis. Circa qð quattuoꝛ pᷣ
cipue occurrunt queſtiones.

Pꝛima vtrũ neceſſariũ ⁊ congruũ fuerit
incarnatõis myſteriũ beate virgini annü/

ciari.· Scõda queſtio vtrum hec dñica an

nnunciatio ꝑ nücium tmmõ angelicũ debu
it fieri c. Tercia queſtio de quo oꝛdine

debuerit angelus ad virginẽ ꝓ hac annũci

atione mitti· Quarta queſtio vtrũ cõgru
entius Babꝛiel inter om̃es angelos debue
rit ꝓ hac annũciatõe faciẽda eligi. Ad p

mã queſtionẽ qua querit᷑:vtꝝ neceſſariũ fu

ęrit ⁊ cõgruũ incarnatiõis myſteriũ beate

virgini annũciari.Arguit᷑ ꝙ nõ:quia deus

cum ſit ppinquiſſimꝰ humane menti qui ſo
lus iĩmediate illabitur anime:vt dicit Aug.

nõ videtur quare neceſſariũ fuerit aliq̃ me
diante dei aduentũ virgini benedicte annũ

ciari. Item iſta incarnatio dñi pᷣnũciata

erat olim ꝑ ꝓphetas. Vnde Eſa.vij. Ecce
virgo concipiet ⁊c̃.ergo nõ erat neceſſariuʒ

fieri ꝑ angelum. Incõtrariũ eſt diuie ſcri
pture autoꝛitas ⁊ diuĩe ꝓuidẽtie oꝛdo:que

nil incõgruum admittit:ergo cõgruum fu-
it an nüciari ⁊c. Ad queſtionẽ igi reſpõ/
detur ꝙ neceſſariũ erat annũciare beate vir

gini ipᷣa eſſet chꝛiſtũ cõceptura pluribus
rõnibus ſᷣm Tho.tercio ſcripto ſentẽtiarũ
di.iij.ar.j,Et iterum.iij.ꝑte ſũme.q.xxx.ar.
j. Hecnõ ⁊ ſᷣm Albertũ ſuꝑ miſſus eſt.ca.j.
Pꝛimo vt virginis intellectus erudiret᷑ et

illuſtraret᷑. Cum em̃ mens deo vicinioꝛ ſit
⁊ intimioꝛ qoꝛpus:nõ decebat vt dei ſapi
entia eius vteꝝ inhabitaret ſine hoc ꝙ mẽs

eius pꝛius fidei lumine ⁊ cognitiõe ſumme
ſapiẽtie reſplẽderet.Et iõ pus debuit mens

eius in telligere ⁊ cognoſcere qð in ea fien/

dum erat qo ꝑ annũciationẽ factum eſt an
teq; carnem cõciꝑet. Unde Augꝰ.li.de ver
bis dñi ſic dicit. Geatioꝛ eſt Maria ꝑcipi-
endo fidem chꝛiſti q; cõcipiendo carnẽ xp̃ᷣi.

Et ſubdit ibideʒ.· Oaterna ꝓpinquitas ni

hil Marie pfuiſſet: niſi felicius chꝛiſtü coꝛ
de qᷓ; coꝛꝑe geſtaſſet. Hec ille. Secunda

ratio vt virginis affectus ⁊ actus accepta⸗
retur. Nam deus nõ diligit coacta ſᷣuitia
ſed ſpontanea.vt dicit Aug.iuxta illud pᷣs.
Voluntarie ſacrificabo tibi ⁊ ↄfiteboꝛ no⸗
mini tuo dñe quoniã bonũ eſt. VUnde bea⸗

ta virgo cum ſingulariter ⁊ excelleter in dei

ſeruitium eligeret᷑ quẽ vtero poꝛtauit: lacte
aluit:bꝛachijs baiulauit:decuit vt eius ob
ſequiũ voluntariũ angelo nũciante require

retur:ad quod ſe patam ⁊ ꝓmptam obtulit

dicens. Ecce ancilla dñi. Tercia ratio vt
virginis cõſenſus expᷣmeret᷑. Si em̃ in ma
trimonio coꝛꝑali requirit᷑ expꝛeſſus conſen

ſus:multomag in mr̃imonio ſpũali: cuʒ ſit

maioꝛ ↄiunctio mẽtis qᷓ; carnis. Et ideo vt
oſtẽderet᷑ eſſe qddam ſpũale mrimoniũ in/
ter dei filium ⁊ humanã naturã.igit᷑ ꝑ annũ
ciationẽ angeli expectabat᷑ cõſenſus virgi/
nis loco totius hũane nature. Idcirco Au

guſt. in ſermone de natiuitate beate Ma/⸗

rie dicit:O beata Maria ſeculũ om̃e capti
uum:ituũ depᷣcatur aſſenſum.Te dña mun
dus ſue fidei obſideʒ fecit: Noli moꝛari vir
go.nũcio feſtinãter reſpõde verbũ:⁊ ſuſci⸗
pe filium:da fidem ⁊ ſenti virtutẽ. Ecce in/

quit ancilla dñi fiat mihi pᷣm verbũ tuum.

Nec moꝛa vᷣginalẽ thalamũ ingredit᷑ xpᷣs.

Hec ille. Quarta ratio addit᷑ ſm Alber.

vbi ſupꝛa.vt deus mag honoꝛaret᷑ ⁊ hõ in
ſtrueretur. Nam deus in hac annũciatiõe

honoꝛabat᷑ qntum ad potẽtiã in eo ꝗꝙ ange

los mĩſtros habuit:⁊ quãtũ ad ſapiẽtiã:in
eo ꝙ modus noſtre liberatiõis modo ꝑditi

onis directe obuiauit cum virginẽ ꝑ ange⸗

lum bonũ docuit:ſicut angele nalnd virgi⸗
nem Euam decepit. Iteʒ homo inſtruit᷑ ad
deuotionẽ in eo ꝙ humana natura abiecta
deo ⁊ angelis inimica a deo pꝛioꝛ ꝑ angelũ
ſalutat᷑:⁊ in hoc etiam deꝰ honoꝛat᷑ quãtuʒ
ad bonitatẽ:que ex hoc reſplendet ac chari
tatem:deniq; ex hoc homo inſtruit᷑ ad fides⸗
ad obediendũ deo ⁊ ad humilitateʒ exẽplo

beate virginis ⁊c̃. Et ꝑ hec pᷣmiſſa ptʒ re

ſponſio ad pmũ argumẽtũ incõtrariũ. Ad
ſecũdũ autẽ reſpõdet᷑ ſm eundẽ Tho.vbi
ſupꝛa.q liq; ꝓphetia pᷣdeſtinatiõis complet
ſine noſtro arbitrio cauſante:nõ tñ ſine no⸗
ſtro arbitrio ↄſentiete.⁊ ſic patʒ ⁊c.
KLCaplitulumI b 4

—

Liber 1

Ecuũdo queriſt᷑ vtrum hec dñica an
nũciatio tmmõ ꝑ angelicũ nũcium
debuerit fieri. UWidet᷑ ꝙ debuerit
annũ ciari vicꝭ ꝑ aliquẽ ꝓphetaʒ quia incar
natio xpᷣi notificabat᷑ ⁊ pnunciabat᷑ in vete
ri lege ꝑ hoĩes: vicꝭ ꝓphetas ⁊ patriarchas
er go ⁊ ipᷣi beate virgini debuit nũciari ꝑ p/
phetaʒ. Pꝛeterea ſuꝑioꝛ nõ debet inſtrui
ꝑinferioꝛem. Sed beata virgo ſuꝑioꝛ fuit
angelis quia deo acceptioꝛ:ergo nõ debuit
ſibi ꝑ angelum ↄceptio annũciari. Item
ↄfirmat:, quia ſũmis angelis fit reuelatio ĩ⸗
mediate a deo ꝓpter ipᷣoꝝ dignitatẽ:ſed ma⸗/
ter dei eſt ſuꝑ om̃s exaltata:ergo videt᷑ ĩ/
mediate ſine om̃i angelico nücio ſibi debu
ſit fieri reuelatio a deo de incarnatõis myſte

rio. Pꝛeterea beata virgo ex lumine fidei

⁊ gratie cognoſcebat deum incarnandũ et
credebat hoc fideliſſime que ad hoc in vte/

ro erat ſanctificata. Ideo nõ videt᷑ ꝙ ꝑ an-

gelum hoc ſibi debuerit reuelari. Incon
trariũ eſt diſpoſitio diuĩe ſapietie ſicut teſta
tur ſacra ſcriptura. miſſus eſt inquit ange/
lus ⁊c. Ad queſtionẽ reſpõdet᷑ m Tho.
vbi ſupꝛa.ar.ij.Necnõ ſᷣm magnũ Allber⸗
tum vbi ſupꝛa.ca.ij.q; myſteriũ incarnatõiſ
nullus hoĩm debuit beate virgini annũcia
re:quia inferioꝛũ eſt recipe a ſuꝑioꝛibus il⸗
lumĩationẽ.vt dicit Dyoñ.de angelica hie/⸗
rarchia. Sed nullus hoĩm fuit beata virgi
ne ſuꝑioꝛ que om̃s ꝓphetas ⁊ ſanctos pᷣcel⸗
lebat lumĩe gratie ⁊ merito ſctitat.ergo ⁊c.
Licʒ aũt beata virgo fuerit etiã angelis ſu⸗
perioꝛ ſᷣm acceptatõʒ diuĩe pᷣdeſtinatõis et

quãtũ ad dignitatẽ ad quã diuinitꝰeligeba

tur.Erat tñ eis inferioꝛ quãtũ ad ſtatũ.qm̃

ipᷣa in ſtatu pᷣſentis vite erat:angeli vero in

ſtatu patrie. Nec mirũ h̊ quia etiã ipᷣe xpᷣs
rõne paſſibilitatᷣ vite paulominꝰeſt ab an/
gelis minoꝛatꝰ. Sʒ tñ quia xpᷣs fuit viatoꝛ
⁊ cõpꝛehẽſoꝛ quãtũ ad cognitionẽ diuinoꝝ
nõ indigebat inſtrui:ſed mater dei nõdum
erat in ſtatu cõpꝛehẽſoꝝ.⁊ ideo de diuio cõ
ceptu erat ꝑ angelũ inſtruenda ⁊ annũcian
da:⁊ hoc quadruplici rõne.
Pꝛimo rõne diuĩe oꝛdinatõis.
Scdo rõne angelice reſtauratcis.
Tercio rõne mũdicie vᷣginalis.
Quarto rõne future vtilitatis,
Pꝛimo rõne diuĩe oꝛdinatõis vt ſcʒ ſerua/⸗
retur oꝛdo quẽ de ſtatuinjꝙ vicz diuia me⸗

diantibo angelis quoꝝ officium eſt nũclare

homibo panderent᷑ ⁊ annũciarent᷑. Et hecẽ

regula diuĩe oꝛdin atõis. ſicut dicit Dyoñ⸗

iiij. ca.angelice hierarchie. Diuinũ inqͥt ie⸗/
ſu benignitat myſteriũ angeli pmuʒ edołti

ſũt:pᷣterea ꝑ ipᷣoſ ad nos gra cognitõis trãſi

uit. Hec ille. cdo rõne angelice reſtau

ratõis.ſicut em̃ ꝑditio humana initiũ ſum/
pſit ex hoc ꝙ diabolꝰ allocutꝰẽ mulierẽ: ita
vt dicit Beda cõgruum erat vt ꝓ humane

reꝑationis exoꝛdio angelꝰvirginẽ alloquat

que reꝑatio angelice ruine ⁊ humane cõis

erat. Tercio rõne mũdicie ᷣginalis. Cnñ
Hiero.in ſermõe aſſumptõis Marie ſic di
cit. Bene angelꝰad vᷣginẽ mittit᷑iquia ſp eſt
gngelis cognata virginitas:ꝓfecto in carꝰ
ne pᷣter carnẽ viuere nõ terrena vita eſt ſʒz ce
leſtis. Quarto rõne future vtilitatis.qꝛ il

le annũciabat᷑ qui eſt rex oĩm hoĩm ⁊ ange

loꝛũ cuius natiuitas ſicut in ſalutẽ erat ho⸗
minũ ita ⁊ in reꝑationẽ angelice ruine: ⁊ iõ
decuit vt tam hõ qᷓ; angelꝰ in annüciatione
myſteriũ exhiberẽt. Hec Tho. ⁊ Alber
Ad argumẽtũ pᷣmũ incõtrariũ patebit ex
pᷣmiſſis reſpõſio.Et ſiliter ad ſcõᷣm ⁊ eiꝰ cõ
firmationẽ patebit reſpõſio,quia licʒ mater
dei erat ſuꝑioꝛ dignitate.nõ tñ q̃ntũ ad ſta/

tlum. Ad vltimũ reſpõdet᷑ ſᷣm Alber.ꝙ li

cet beata vᷣgo fidẽ incarnatõis habuit. ve⸗

rũtũ ex hũilitate coꝛdis ſui nunq; cogitauit

ſe ad tale myſteriũ ſublimãdũ:⁊ ideo ab an

gelo debuit pᷣmoneri.
LCLCapitulum. I.
Ercio querebat᷑ de quo oꝛdine de⸗

t buerit angelꝰad annũciandũ mitti
Videt᷑ em ꝙ deſũmo qꝛ ſũma nüi

ciabat. Ex quo videt᷑ ꝙ Gabꝛiel fuerit ſum

mus ⁊ de ſummo oꝛdine.ſ.ſeraphin. Ad

44° 6

hãac queſtionẽ bꝛeuiter reſpõdet᷑ ꝙ q;q; ali

qui putauerint Gabꝛielẽ eſſe de ſůmo cho⸗

ro:ex eo ꝙ ſũmũ myſteriũ.ſ.incarnatõis ad

plenũ ſcierit ⁊ annũciauerit. Zamẽ cõis ec

cleſia ſonat eum fuiſſe de choꝛo archange⸗
loꝝ ⁊ nõ de ſeraphi:vel alijs ſuꝑioꝛibo. Hẽ

⁊ cõiter Gabꝛiel archangelꝰappellat. vñ iſte
angelꝰ nõ fuit de ſũma nec de media hierar

chia.ſi vt ꝓbabiliꝰvidet᷑ fuit de medio oꝛdi

ne infime hierarchie qui eſt oꝛdo archange

loꝛũ.Et hͥ oñdit᷑ fm Tho.vbi ſupᷣ. Necnõö
2⁊ Albertum:⁊ pleroſq; alios doctoꝛes plu

ribus rõnibus

*

hie
ſ
lum
hel
i
dir
e⸗
lus
nnoꝛ
Gee
ſek⸗e
jeb
pte
los
ſimd
oban
geli⸗
quir
tudi
gun⸗
ü⸗
0
ſſteg
ſunn
ſünme
chin
Ruin
hegrea
kone;
uil
ouibt
ladi
lo

ſede⸗
Püiti
mnatü⸗
nitſum

püllte
hierar
ſooꝛdi

Pꝛimo rõne vtilitatis.
Scðo rõne cõmunitatis.

CTercio rõne ꝓpꝛietatis.

vł᷑ inoꝛdinationẽ q̃ in angelis acciderat re/

imo rõne vtilitatis.cũ em̃ xpᷣs naſcebat᷑
pararet:decuit vt ĩ ſua ↄceptõe oꝛdo ille ce
leſtis hierarchie maxĩe ſeruaret᷑:vt.ſ.ſummi
angeli mediãtibs infimis hoĩes illumĩarẽt

⁊ iõ Gabꝛiel ꝑ quẽ virgo illumiabat᷑ erat de
infima hierarchia. Scodo rõne cõitatis:
vt em̃ tãtũ myſteriũ eẽt cõius:decuit vt in-
ferioꝛ Gabꝛiel nũciaret:qui viqʒ de infima

eſſet hierarchia:cũ eĩ inferioꝛes angeli agãt
id qð a ſuꝑioꝛibo recipiũt ⁊ nõ ecõuerſo dũ

infenioꝛes angeli nũciant: annüciatio ꝑ ſu/
perioꝛes⁊ inferioꝛes explet᷑:qð nõ eſſet ſi ſu

perioꝛes ĩmediate annüciarẽt ⁊. Tercio

rõne ꝓpꝛietatis:decuit qͥppe oꝛdineʒ celeſtis
hierarchie in hac annũ ciatõe obſeruari:vt

ſcʒ ſimi angeli mediãtibo infimis hoĩes il/
luminarẽt:ſʒ qꝛ nõ decuit vt de infimo oꝛdi

ne ſcʒ angeloꝝ aliqͥs mitteret᷑ ad annũcian/
dũ. Ratio:quia ad illos ſq; angelos ꝑtinet
dirigere actus alicuiꝰ hoĩs qͥ ad ipᷣm ſingu
lariter vel q̃ſi immõ ꝑtinẽt:vñ angeloꝝ ꝓpꝛi
etas eſt mima nũciare:ſicut dicit Bꝛego. in
moꝛal. Vñ cõgruebat vt de oꝛdine archã/
geloꝛũ qͥ oꝛdo eſt ſupᷣ oꝛdinẽ angeloꝝ mitte

ret᷑ aliqͥs:ſcʒ Gabꝛiel:tũ ꝓpter pᷣcipuũ hono
rẽ biẽ virginis:q̃ ſupᷣ cões erat viatoꝛes:tũ
ꝓpter archangeloꝝ ꝓpꝛietatẽ:qꝛ ad archãge
los ꝑtinet dirigere actꝰhoĩs qͥ in totã mul/

titudinẽ redũdant. Vñ ⁊ archangeli dicũt᷑
ab archos qð eſt pᷣnceps:q̃ſi pncipales an
geli.qꝛ q̊ ↄſenſus btẽ vᷣginis qͥ ꝑ angelũ re/
quirebat᷑ erat actꝰ ſingularꝭ ꝑſone in multi
tudinis ĩmo totiꝰ humani genere ſalutẽ re/
dundãs. Idcirco ad annũciãdũ vᷣgini reqͥ

rebat᷑ vt mitteret᷑ angelꝰ de oꝛdine archäge

loꝝ. Si aũt abſolute petis vł queris:vtꝝ

iſte angelꝰfuerit ſũmꝰ. Rñdet᷑ ᷑ᷣm Tho. vbi

ſupꝛa.qꝙ nõ fhit ſũmꝰ ſimpliciter:qꝛ nec de
ſũma hierarchia:nec etiã de media hierar/
chia fuit:Põt tñ dici ſummꝰduob modis.
Pꝛimo qꝛ credibile eſt ꝙ fuerit ſũmꝰin oꝛdi
ne archangeloꝝ.Scdðo qꝛ ſũma.i.incarna
tionẽ dei ⁊ ſalutẽ humani generis annũcia
uit.Et ſic exponit Gꝛego.in omel. de centũ
ouibus.Huic etiã ſentẽtie ↄcoꝛdat Berñ.
ita dicens. Putemꝰ? angelis pᷣeſſe archange
los qui ſunt ↄſcij diuinoꝝ ſecretoꝝ qͥ nõ ni

„7
. 45 .

ſiob pcipuas ? maximas cauſas mittunt⸗
ex qᷣbus ille magnꝰ archangel/ Gabꝛiel mii

ſus legi᷑ ad Mariã: ob cauſam qᷓ vtiq; ma

ioꝛ eſſe nõ poteſt. Hec ille.
Capitulum. III.

UVarto qrebat᷑ vrrum congruenti-

q nus inter om̃s angelos ꝓ hac annũ
clatione facienda debuerit GBabꝛi/

reuerentiã beate virginis debuerunt mitti

plures archangeli ad ſalutandũ ⁊ annũciã
dum. Incoõtrariũ eſt euangeliũ. Ad qᷓ
ſtionem igitur reſpõdet᷑ fm Ailber. vbi ſup.

el eligi. Videtur em̃ ꝙ nõ detur ratio qᷓ;
re iſte potius eligatur q; alius angelus vel
archangelus cuʒ quilibet eque bene potue
rit annũciare hec virgini. Item videt᷑ ꝙ ob

ad hanc annũciationẽ: quia multitudo re⸗

pugnat archano myſterij. Nõ ei eſt archa⸗

num qð multis eſt cognitu. Nec eſt tam fa
miliariter ⁊ amicabiliter intimatuʒ qð pꝛi⸗

us eſt mititudini reuelatũ:⁊ ſic ſoluit᷑ ſcõm

argumẽtũ incõtrariũ factum. Iteʒ ſᷣm eũ
dem Albertũ ibideʒ et ho.vbi ſup. Nuk
li alteri angelo ita cõgruebat facere hanc
annũciationẽ ſicut Gabꝛieli. Ratio qꝛ huic

officio nomẽ Babꝛielis ſuꝑ om̃ia congrue

bat. NHam hoc nomẽ Babꝛiel tripliciter in

terpᷣtatur ſᷣm Bꝛeg.⁊ Hiero.Pꝛimo ſic Ba

bꝛiel id eſt virtus noſtra deus. et hoc ſũme
cõgruebat:quia virtute diuĩa debebat cõ⸗/

cipere virgo nõ humana. Scðo intertaf

Babꝛiel.iifoꝛtitudo dei: ⁊ hoc etiam ſüme
cõgruebat ad oſtẽédẽdum qꝙ opus incarna/
tionis erat ꝑ dei foꝛtitudinẽ nũciãduʒ. Pꝛi

mo quidem quia foꝛtis,.ſq; angelus miſſus

eſt ꝓpter foꝛteʒ.ſ.xpᷣm qui vt dicit pᷣs,. eſt de
us foꝛtis ⁊ potẽs. Scðo qꝛ foꝛtiſſimũ ſux
ofia oꝑa erat opus incarnatõis. YFoꝛtius

quippe ⁊ maioꝛis vᷣtutis erat deum fieri bo
minẽ q; ex nihilo creaſſe mũdũ:cum deꝰplꝰ
diſtet a qualibet creatura qᷓ; creatura a nia
hulo. Tercio quia foꝛt miſſus eſt cõtra foꝛ

tem.ſ.diabolum ad debellãdum: ⁊ ideo foꝛ

titudo dei Gabꝛiel annũciare debuit virgi

ni xpᷣi aduẽtũ.Tercio interpᷣtat᷑ hoc nomẽ
Babꝛiel.i.ↄfoꝛtauit me deus vel ↄfirmatio

dei ⁊ h̊ cõgruebat.quia ꝑ eius annũciatiõʒ

cõfoꝛtari debebat coꝛ ꝓgis marie ⁊ ↄfirma

riad credẽdũ ⁊c. Vñ cũ turbata eèt:angelꝰ
dixit ei: He timeas maria iue,⁊c. O fi⸗

5

Tiber 1.

elis aia vide q; rnabilis ſit fides catholi

ca:vide q; miro oꝛdine diuĩe ſapie firmata

ſit fides iſta ſalutifera:cui deſeruit oĩs ratio

OQuarto deuotiſſime oꝛabat.

ſum poſſit huic veriſſime fidei vel irrõnabi

le admiſceri. Agnoſce igit᷑ verum dei filiuz
eſſe xpᷣm ⁊ ſecurus eſto credẽs in iᷣm ⁊.·
Articulus ſecũdus qualiter angelꝰ Ga/

bꝛiel aparuit beate virgini in tꝑe annũcia
tionis. Leapltulũ. I.

( mniuum declarandũ dicit᷑ qualifi

ſit iſta apparitio angeli Gabꝛie⸗

lis circa beatam virginẽ. Circa qðᷣ quattu

oꝛ ↄſiderationes occurrur.
Puima de angeli ingreſſione.
Gcða de virginis occupatöes.
Tercia de eiuſdem virginis ſituatiõe.

DOuarta de angeli viſione.

pꝛima ↄſideratio de angeli ingreſſione: q/
litter vic; angelus Gabꝛiel clauſum oꝛatoꝛi
uunm bñnᷣdicte vᷣginis ingreſſus fuerit:vtrũ ia

nuis clauſis intrauerit vel oſtium oꝛatoꝛij

aperuerit. Ad qð bꝛeuiter reſpõdet᷑ ſᷣm Al⸗

bertũ vbi ſupꝛa.ca.lxiij.ſic dicẽtẽ. Credimꝰ

inquit angelũ clauſis ianuis intraſſe. Et DH
potuliſſe ꝓpter nature ſue ſubtilitatẽ ⁊ aſſũ⸗

pti coꝛꝑis etherei qualitatẽ. Nam vt dicit

. Aug. Angeli aſſumũt ſibi coꝛꝑa in quibuſ

gapparent de puriſſimo ethere:g̊ potuit ianu

is clauſis intraſſe. Hñ ⁊ Berñ.ſuꝑ miſſus
elſt dicit ſic. Suſpicãdũ nõ eſt ꝙ apertũ an
gelus inuenerit vᷣginis hoſtiũ:cui nimiꝝ in
oſito erat fugere hoĩm freqntiã vitare col
logquia ne oꝛãtis ſilẽtium ꝑturbaret᷑. Hec il

le. Deniq; hoc etiaʒ myſterio cõgruebat: vt

vicʒ angelus clauſis ianuis ingrederet᷑ oꝛa tum ꝓ generis hbumani redemptõe. Si em̃
Abꝛaaim deſiderauit videre diẽ chꝛiſti · Di
omnes ſancti ⁊ ꝓphete voluerunt deſiderio

toꝛium:quatinꝰp hoc ſignificaret᷑ ꝙ dei fili

ginali vtero ingrederel: ⁊ naſceret: iuxta il⸗
lud Eʒechiel, xliiij. Poꝛta hec clauſa erit et

vir nõ ꝑtraſibit ꝑ eã:qm dñs deus ingredi
tfur et egredit ꝑ eam c7c.
QQCQOC(»pitultysm.MN
Ecuũda ↄſideratio de beate vᷣginis

ſ h tunc occupatiõe:quibo ſcʒ actibꝰ
erat bñdicta virgo tũc in oꝛatoꝛio
occupata:⁊ quid agetem angelꝰ eaʒ reꝑerit.
ne actualiter exiſtenti:Cunc enim vt credo

Ad qð bꝛeuiter dicit Im doctoꝛes: qua

CEcundũ miſte

druplici actu erat occupata.
Pꝛimo legebet..
Scðᷣo ↄtemplatõi inſiſtebat.
Tercio lachꝛymãdo ſuſpirabato. . *
Pꝛimo qe legebat ſctõs libꝛos ꝗphetarũ

veteris teſtamenti in àbus erat ꝓmiſſio de
chꝛiſto:⁊ vt traditur a deuotis doctoꝛibus

pie credit᷑:q tunc legebat illud Eſa.vij. ca.

Ecce virgo ↄcipiet ⁊ pariet filiũ ⁊ vocabit᷑
nomẽ eius emanuel.Tataq; deuotõe mo⸗
uebat᷑:vt ex intimis medullis coꝛdis dicere
cogeretur:O deus patris noſtri:vtinaʒ vi⸗
dere ſaltem mererer ipᷣam virginem que cõ
ceptura eſt filium tuum.totã me in eius ſer
uitium mãcipareʒ:omia relinquẽs eius ve
ſtigijs adhererem: putas ne viuam: putas
ne videbo illam virginẽ ⁊ eius filiuʒ:O vti

nanm ſaltem ſemel admitterer: vt in illius ſi⸗
lij redemptoꝛis ⁊ ſaluatoꝛis generis huma

ni:ꝑuuli nati:oſcula ruere poſſeʒ: bꝛachijs

amplexuq; dulci circumplectere valerem ⁊2
ei ſeruitia deuota impẽderem ⁊c̃.

ſe euo Secũ/⸗
do cõtemplatõi diuie inſiſtebat. Nam ſᷣm
Alber.ſuꝑ miſſus eſt:erat tũc virgo benedi
cta totaliter eleuata ad familiaritatẽ diuinã

gratificabat᷑ ⁊ tota gloꝛiſicabatur ⁊ quãto⸗
magis eleuabatur in cognitõe dei: tãto ma

gis deſcẽdebat ad ſui humiliatõeʒ:indignã

ſe reputans vel ad mĩmaʒ dei familiaritatẽ
⁊ ideo nõ mirum ꝙ oꝛatio tam humilis pe/

netrabat celos: quoniã ſcriptum eſt Eccli.

ca.xxv.Oꝛatio humiliãtis ſe nubes pene/
trat ⁊ nõ deſcẽdit donec aſpiciat altiſſimꝰ.

Tercio lachꝛymãdo ſuſpirabat:pie nem

pe creditur cum multis ſuſpirijs in ipa ho

ra annũciatiõis deſideraſſe ſilij dei aduen/

tum ꝓ generis humani redemptõe. Si em̃

magno chꝛiſti aduentũ:multo magis Ma
ria. Quano deuotiſſime oꝛabat. vñ Ber.

ſup miſſus eſt dicit. Ingreſſus eſt angelus
in ſecreto cubiculo vbi clauſo ſuꝑ ſe hoſtio

oꝛabat virgo patreʒ in abſcondito. Si em̃
conceptio pꝛecurſoꝛis fuit pꝛenunciata pa
tri ſuo pꝛeoccupato in ſacrificio: multo pꝛo
babilius eſt ꝙ conceptio ſaluatoꝛis annun
ciata fuerit virgini in deuotione et oꝛatio⸗

ℳ

qque tota replebatur dulcedine gratie: tota

gni
ode

hec⸗
cdi
eno⸗
Ncae

BH

nec
sſer
s Ne
nnss

Articulus

rituſſancti delibuta ac dulcedine gratie cõ
ſol ta humili mente ⁊ coꝛde deuoto lachꝛy
mntibus oculis ⁊ vultu ad celeſtia eleua/
to dicebat. O clemẽtiſſime deus qui boni⸗
tate tua mundũ creaſti ⁊ angelos ac homi/
nes ad imaginem tuã feciſti:miſerere homi
ni iam perdito:aperi celos ⁊ deſcende:veni
obſecro deꝰ pijſſime: veni ne reſpicias pec
cata hominũ:ſed miſericoꝛdie tue multitu/
dinem qua te repꝛomiſiſti patribus noſtris
venturum ⁊ hominẽ liberaturũ:Hec ⁊ his

ſimilia oꝛante:ecce angelus dñi aſtitit et lu

men refulſit in hbabitaculo virginis.
FErrcia ergo cõſideratio occurrit de

t dbenedicte virginis ꝓtunc ſituatio/

neeivtrum vicqʒ pꝛoſtrata ptunc erat

ecum angelus aduenit: aut ſedebat:aut ge⸗
nuaſflexerat vel ſtabat. Ad quod ideʒ Alber

tus vbi ſupꝛa.ca.lxiij.dicit.Credimꝰinquit
beatam virginẽ in aduentu angeli inclina/
tis genibus ⁊ eleuatis puris manibus eie⸗
ctis in celum oculis ad p atrẽ miſericoꝛdia⸗
rum ꝓ incarnatõe filij ſui deuotiſſimas pꝛe

ces cum lachꝛymis fudiſſe. Et angelo veni

enai reuerẽter aſſurrexiſſe quia hec ad hone
ſtateʒ ꝑtinebant:ſicq; ꝑturbata de noua ſa/

7

totam eccleſiã figurari cõmuniꝰ. Tandem
quoq; ꝑcepta annũciatõne credendo in eã
conſenſiſſe:⁊ q̃ntotius impleri nõ dubitaſ/⸗

ſe. At rurſum flexis genibus in terram ⁊ ele

uatis oculis in celũ ac manibus ex intimo
coꝛde erũpentibus pᷣ gaudio lachꝛymis de
uotiſſime flagitando dixiſſe: Fiat inquit mi
hi ſᷣm verbũ tuum:et ſic deum pariter ⁊ ho
minem concepiſſe, ⁊ iſte modus poſitionis
⁊ ſitus eoꝛum eſt qui de manu angeli id eſt
ſacerdotis ſuſcipiunt dñicum coꝛpus de al
tari.Hec Albertus.
Lapitulum. III.
Varta conſideratio de angeli viſi/
q onea beata ſqʒ virgine:vtrum vicʒ
boeata virgo viderit coꝛpoꝛali viſio
neĩſtum angelum ſibi apparentẽ:vel vtrum

angelus ſibi apparuerit coꝛꝑaliter vel tm̃

intellectualiter. Tu poſſis arguere ꝙ iſta

tfilij dei incarnatio debuit ab angelo viſio /
ne intellectuali annuciari:⁊ nõ viſione coꝛ⸗

lutatione:capite inclinato humiliter ſtetiſſe
MHam ⁊ hoc modo in picturis conſueuit ꝑ

— * . *
. .

poꝛali:quia viſio intellectualis eſt melioꝛ vi

ſione coꝛꝑali. Nam illi qui viſione intelle/⸗

ccuali chꝛiſtum viderunt beati ꝓnunciant

Job.xx.Beati qui nõ viderunt ſq; coꝛpali
ter ⁊ credideruut.Qui autẽ viſione tm̃ coꝛ
poꝛali viderunt chꝛiſtũ ſicut Pylatus⁊ cru
cifixoꝛes:nõ credentes eum eſſe deũ nõ be
atificant᷑:ergo cũ melioꝛ ſit viſio intellectua
lis debuit apparere intellectualiter ꝓpter hu
ius incarnatõis ꝑfectionẽ ⁊c. Pꝛeterea vi
ſio intellectualis videntes nõ ꝑturbat nec
ſtupefa cit:ſed hoc facit coꝛꝑalis.vnde cani
tur de ipſa beata virgine: expaueſcit virgo

de lumĩe:ſed melius fuiſſet ꝙ a tali ꝑturba

tione mens eius fuiſſet pᷣſeruata:ergo debu

it apparere viſione intellectuali. Incõtra

rium eſt doctoꝛũ ſentẽtia. vnde ⁊ Augꝰ. in
quodã ſermone inducit beatam virginẽ ſic
dicẽtẽ. Venit ad me Babꝛiel archangelus
facie rutilãs:veſte choꝛuſcãs:inceſſu mira⸗

bilis. Hec auteʒ nõ poſſunt ꝑtinere niſi ad

coꝛꝑalem viſioneʒ:ergo tali viſiõe angelus
beate virgini apparuit. Ad queſtionẽ igi
tur reſpondet᷑ ſᷣm Tho.iij.ꝑte ſũme.q.xxx.
ar.ij. Et iterum tercio ſcripto ſentẽtiarũ, di.
iij.arti.j.ꝙ iſta incarnatio diuia nõ debuit
nũciari ab angelo viſiõe intellectuali: ſj coꝛ

poꝛali.Et hoc triplici ratõdte.
Pꝛimo ratõe maioꝛis ſilitudiis.
Scðdðo ratõe celſitudis. D
ZLercio ratõe maioꝛis certitudis.
Pꝛimo ratiõe maioꝛis ſiłitudis. Nam an⸗
nũciaiio debebatꝓpoꝛtionari ei qui annũ/⸗
ciabatur. Annũciabat᷑ aũt miſſio viſibilis

filij dei in mũdũ:ſicut ergo deus qui eſt ĩui
ſibilis carnem viſibilem debebat aſſumere

ſic angelus qui eſt inuiſibilis ĩ carne viſibi
li debuit a pparere. Secũdo ratõe virgi⸗
nalis celſitudis.Fuit em̃ cõueniens virgi⸗
nis dignitati vt ſicut ipſa nõ ſolum mẽte ſʒ
etiam carne debebat chꝛiſtũ cõcipere. Sic
⁊ angelus ſibi apparere debebat nõ ſolum
mẽtali ſed etiam viſiõe coꝛpoꝛali:vt nõ ſolũ
eius intellectus ſed etiam ſenſus delectare
tur. Tercio ratõe maioꝛis certitudis. Nã
coꝛpoꝛea ſeu ſenſibilia manifeſtioꝛa⁊ certio
ra ſũt nobis q;ᷓ ea que viſiõe imagĩaria ap⸗
pꝛehẽdimus.In his quippe que viſibiliter
cernimꝰminus decipimur. Et ideo vt mãi
feſtioꝛa ⁊ certioꝛa eẽnt beate virgini ea qͥ an
numciabant᷑:angelus coꝛꝑali viſione debu

Liber 1.

it apparere. Ad obiecta ergo reſpondetur
ſim cundem Tho.ibidem. Ad pꝛimũ di
citur ꝙ q́;uis viſio intellectualis ex ſe ſit me

lioꝛ coꝛpoꝛali:tamen vtraq; ſimul efficaci⸗

oꝛ eſt q; altera ꝓpter cõnaturalitatem huma
ne cognitõis ad ſenſum. Vnde et qui vtro
q; oculo chꝛiſtũ viderunt ſicut apoſtoli ma
gis beatificantur Luc.x. Beati oculi qui
vident que vos videtis ⁊c̃. Beata autẽ vir
go vtroq; modo vidit angeluʒ ſcʒ ⁊ viſione
intellectuali et cum hoc coꝛꝑali ⁊c̃. Ad ſe-/
cundũ reſpondet᷑ ſm Oꝛigenẽ ſuꝑ Lucã qͥ
dicit: ꝙ angelus apparẽs ſciens humanaʒ
naturã et pᷣcipue virginẽ eſſe fragilem:ꝑtur
bationi et fragil itati medet᷑ confoꝛtãdo:vñ
tam Zacharie q; Marie poſt ꝑturbationẽ
dixit: NHe timeas.Et ꝓpter hoc dicit᷑ vlł legi
tur in vita ſancti Anthonij. NHõ eſt diffici
lis bonoꝝ maloꝛũq; ſpirituũ diſcretio. Si
em̃ poſt timoꝛẽ ſucceſſerit gaudiũ:a dño ſci
amus veniſſe auxiliũ:quia ſecuritas anie pᷣ
ſentis maieſtatis indiciũ eſt. Si autẽ incuſ
ſa foꝛmido ꝑmanſerit: hoſtis eſt qͥ videtur.
Hec beatꝰ ho.vbi ſup.O itaq; ania mea
contẽplare nunc quomõ dña mũdi lachꝛy
moſis oculis:facieq; ſerena ꝓ tua ſalute et

totius humani generis redemptiõe depꝛe/

catur vt dei filius mittat᷑. Contẽplare què/
admodũ ſubito clauſis ianuis angelꝰ cum
lumine ingenti ingredit᷑: et genuflexo iſam
ſalutat.Contẽplare quomõ virgo expaue/
ſcit et aſſurgens angelo ꝓuoluto ad genua
ipſa humiliter et deuote capite dimiſſo: di⸗/
uina nuncla auſcultans aſtat. O ania mea

ingredere ĩ coꝛ bñdicte virginis: in coꝛ in/

quã diuia gratia plenũ:in coꝛ tante dñe tue
vtpolte dei genitricis: In qua om̃is conſo/
latio tua: om̃is dulcoꝛ: omis ſuauitas tua
conſiſtit et ſpes vitaq; ac ſalus tua manet.

Ingredere inquã et vide quid ſentiat:quo⸗

modo de tanto lumie expaueſcat ſed de dei
ſuauitate dulceſcat:Audiuit tenoꝛẽ verbo/
rum nuncij:et terret᷑ p᷑ nouitate inſolite ſalu
tationis.Exultatletabũda quia ſalutat᷑ ab

omniũ creatoꝛe deo:et quomõ tanta et tan
ti:ac a tanto:ſalutatõe nücianda:dignam ſe

reputare ignoꝛat.Gaudet de aſpectu ange
li:leetatur quia mox mater dei efficitur:⁊ do
mina celoꝛũ et angeloꝛũ regina pᷣficitur. O
felix Haria qnto digna es honoꝛe que de

um meruiſti ſuſciꝑe quetotus oꝛbis nequit

Pars IIH

bat cuʒz dulciſſima angeli verba:ex deo tud
quẽ ſuꝑ om̃ia amabas:ſuſcipiebas:cũ ſebi

detn pmit audiebas:te ſuꝑ om̃es be
oꝛe auſcultabas et gratia plenaz

nedictam

compbendere. Quis extimare valeat o do
mina quãta tũc dulcedine coꝛ tuũ redũda⸗

eſſe te ſentiebas.O vtinã tunc affuiſſem: et

genibo ꝓuolutis cum angelo coꝛã te dña ꝓ
cidiſſem vtiq; te exoꝛaſſeʒ ⁊ dixiſſem:O glo
rioſiſſima dña excelſa ſuꝑ ſidera.Ecce q̃n⸗
ta tibi gloꝛia annunciat᷑: Ecce quãtus tibi

filius ꝓmittitur: Ecce quãta p te mũdo toi

vtilitas acquirit᷑. Et ergo noli moꝛari vir⸗
beatiſſima reſpõde angelo et ſuſcipe dei
lium in tuo ſacroſancto vtero. Recoꝛdare
dña: quia ꝓ nobis peccatoꝛibo tu es electa

vt ſis dei mater vera:noli eĩgo vnq; obliui

ſci noſtri:ſuſcipe verbuʒ vt ſis dei genitrix

vᷣgo regina angeloꝝ totius mũdi imꝑatrix

et peccatoꝛũ aduocata:vt ꝑ te nobis detur
celeſtis gloꝛia Amen.

Anticulus terciꝰqualibus modis et con

ditionibo digniſſimis angelus annüciãdo
beate virginis conceptũ apparuit.
Eapitulum. .J.

tdoeclarandũ dicit᷑ magniſfice ob

ſeruatiõis. Nimiꝝ deus oĩibo
tens et pijſſimꝰ decreuit vt ange
lus Gabꝛiel in ſua legatione ad honoꝛẽ be/

nedicte virginis et eius ſacratiſſime conce⸗

ptõnis.xij.honoꝛificos ſiue dignificos mo

dos obſeruaret:quatinꝰet in hac annũcia⸗
tione ipᷣa beata virgo gauderet et gloꝛiaret
his duodeciʒz dignificis conditiõibo et mo
dis tanq; fulgoꝛe coꝛone duodecim ſtellaꝝ:
Pꝛimo quidẽ decreuit deus eſt et voluit vt
angelus in ſua apparitione obfuaret quat

tuoꝛ modos et conditiones honoꝛificos ſi
ue dignilicos vt vicʒ apparae deberet ipſt

virgini. , .
Pꝛimo in humanali ſpecieo.

Scvo in virili decoꝛe.

Terxcio in iuuenili etate.

OQuarto in habitus ſui radioſitate.
Secundo quattuoꝛ in ſalutatione vt ſq

Run reuerentiſſime ſalutaret᷑.
Scvo digniſſimo noĩe noĩaret᷑.

Eercio de diuino ↄſoꝛtio cõmendaret,

Quarto de ſũmo pᷣuilegio magninicaret
.

Articulus

Tercio quoq; decreuit deus quattuoꝛ ali/

os modos digniſicos obſeruari in huiꝰ le-
atts nis executione:vt vicʒ
Hꝛimo de gratia aſſecurarek.
Gcvo ſibi filiꝰdei pmitterek.
LTercio de ſuꝑpuentõe ſpũſſcti inſtrueret᷑.
QOuanrto ad ↄſentiendũ deo induceret᷑
Riuimus itaq; modus digniſicꝰ quẽ
p obſeruare debuit angelus ad ho⸗
noꝛem beate vᷣginis ⁊ eius cõcepti

onis quo tanq; pᷣma ſtella virgo benedicta

gloꝛiat᷑ dicit᷑ humana ſpeciei aparitio: vbi

querit᷑ vtrũ cõueniẽter angelus debuit ap⸗
parere beate vᷣgini in humana ſpecie mag⸗
;ᷓ alia. LCirca quod poſſis arguere ꝙ; de⸗
buit apparere in ſpecie ſerpentina: quia di/
cit Berñ.ꝙ modus reꝑationis debuit ſieri
pſimilis modo ꝑditionis. Sicut ergo ſimi

litudo fuit in hoc ꝙ femĩa ꝑdidit:femĩa ſal/

uauit:ita vebuit eſſe ⁊ in hoc ſimilitudo vt

ſicut angelꝰmalus in ſecieſ⸗ erpentis dece⸗
pit:ita ⁊ angelus bon?
bult eſſe nunciꝰreꝑatõis. Pꝛeterea videt᷑

ꝙ debuit apparere in ſpecie colũbina quia
contraria cõtrarijs curant᷑.vt dicit Gꝛego.

omel.de martyribo. ergo ſi deceptio fiebat
ꝑ calliditatẽ ſerpentinã:illumiatio debuit fi
eri ꝑ ſunplicitatẽ columbinã. Incõtrari⸗
um eſt cõmunis doctoꝝ ⁊ totius ecclie ſen
tentia:quia vbiq; figurat᷑ GBabꝛiel ꝓ hac an
nunciatõe in ſpecie humana in picturis in
qua creditur apparuiſſe. Ad qſtioneʒ re
ſpondet᷑ fm Allber. vbiſupᷣ.ca.xx.qꝙ ange⸗
lus apparens vᷣgini debuit aparere in hu⸗

mana ⁊ nõ alia ſpecie.⁊ H̊ cõueniebat Pꝛi

imno rõne dignitatis:quia vt dicit Ariſto.li.
j.de anialibus. Hõ eſt digniſſimũ anĩali⸗
um:ſed quia iſta apparitio fuit complemen
tum ⁊ digniſſima omniũ apparitionuʒ. Si
ergo alie aparitões angeloꝛũ in veteri teſta
mento fiebanijn ſpecie humana:vt patʒ de
Abꝛae facta aſparitiõe ⁊ cõſimilibo: multo
magis iſta debuit ſieri in ſpecie dignioꝛi ſcʒ
homiĩs. Becũdo rõne cõfoꝛmita quia
humana ſpecies confoꝛmioꝛ erat ad chꝛiſti
incarnationẽ. Unde ⁊ Matheꝰ euangeli⸗
ſta eo ꝙ plura ſcripſit de incarnatõe dei ho
minis inter anialia euãgeliſtas figurantia
habet facieʒ homĩs:cõueniens ergo erat q;
ſicut annunciabat᷑ ꝑ angeluʒ deus fieri ho
mo ita angelus in humana ſpecie appare⸗

in ſpecie ſerpẽtis de

●RÄJ

ret. Tercio rõne illuminatõis. Beata el
vir go ſenſibiliter ab angelo illuminari de
buit. Illuminatio antẽ ſenſitiua ad cogni-
tionem fit mediante locutiõe.ergo mediuʒ
illuminatiõis debuit eſſe locutiuũ:ſed nul⸗
lum ſenſitiuũ eſt locutiuuʒ niſi homo. ergo
debuit venire in ſpecie humana ⁊ in nulla

alia:vtpote ſicut nobiliſſimũ intellectiuum
erat qð illuminabat eam interius ſcʒ dens
ſic etiam nobiliſſimũ eſſet ſenſitiuum:quod

illumĩabat eam exterius ſcʒ homo.Et per
hoc ſoluitur illud incongruũ de ſpecie colũ
be. Ad illud autẽ de ſpecie ſerpentis. Re

ſpondet᷑ ꝙ exquo oꝛdinata fuit ſpecies ſer⸗

pentis ad deceptioneʒ Geñ.iij. Sed⁊ ſer⸗

pens erat callidioꝛ cunctis animãtibo terre

nõ debuit eſſe inſtrtumẽtum uluminatiõis.

Hec Albertus. Vnde patʒ ꝙ; ꝓpter homi⸗

nem huius ſacratiſſime cõcepiiõis debuit
angelus ĩ ſpecie humana aparere.

Copitulum. I.

Ecũdus honoꝛ dicitur viri

gelus apparere in foꝛma femine ſed

in foꝛma viri. Pꝛimo/ꝓpter dignitatẽ quia

maſculus naturaliter eſt dignioꝛ femina.j.

politico. Secũdo ꝓpter cõfoꝛmitatem ad

chꝛiſti incarnationẽ qui annũciabat᷑ vẽtu/
rus in virili ſexu tanq; ꝑfectioꝛi. Tercio

ꝓpter illumĩatõis opoꝛtunitatẽ:quia em̃ de

buit beatam virginẽ angelus illumiare. ſe/

rus auteʒ femineꝰnõ eſt ilumiatiuꝰ ſed ma
gis illumĩabilis. Juxta illud apli. Hulie/
res in eccleſia taceant ſed domi interrogẽt

viros.ergo ⁊c̃.Et ꝙ ſic aꝓaruerit claret et

cõfirmatur ꝑ virginis turbatõeʒ. Vnde ſu

per illud. Que cum audiſſet turbata eſt. glo

ſa dicit. Pꝛopꝛium eſt virginum ad omßese

viri pauere occurſus,.Et etiaʒ quia in om̃i/⸗

bus apparitõibus que fuerant in vcteri le/⸗

ge angelus legitur apparuiſſe in foꝛma vi/⸗

rilis ſexus:ergo ꝓpter honoꝛem huius mul

to magis. Hec Alberitus.
Ercius honoꝛ iuuenilis etatis per
t fectio. Ham iſte angelus ꝓ hac an
nnunciatione non debuit apparere
in ſpecie puerilis vel etiã ſenilis etatis:quia

ſenex inquantum huiuſmodi dicit defectũ

ſimiliter ⁊ puer. Juuenis autem dicit noui
tatem cum perfectione.Cum igit᷑ hic annũ

r virilis foꝛ⸗
ſme decoꝛatio. Nam nõ debuit an/

. E
Liber 1 DSars IIn
ciabatur ille qui fuit motus ſm hamanita vbi ſupꝛa ca.xxijj.
tem ⁊ pfectus ſᷣm deitatem:ergo debuit an Capitulum.Y.
gelus ĩ ſpecie iuuenili hic apparere. Unde WVUintus honoꝛ. Et quo ad ſecuau⸗
Dyoniſius dicit ꝙ iuuenile ſignificat inno ꝗq quaternariũ pᷣmus dicitur reuezn
uantis ⁊ ſemꝑ vitalis virtutis ꝑfectionem. da ſalutatio. Quia angelus appa⸗
Hec Albertus rens ſalutauit beatam virginẽ ſalutatione n
Leapitulum. IIII. rreuerẽdiſſima a deo miſſa dicens:Aue, tan ho
NUartus honoꝛ dicitur habitus ra ta quidẽ reuerentia ꝙ vt pie creditur ange/ nl
qꝗq diatio. Ham nõ decuit angeluʒ ap lus genua humillime flexerit:ad hocverbũ m
parere in alia veſte q́; candida cla- coꝛam benedicta virgine:vtpote coꝛam ta- A
ra et luminoſa vt ſic magis honoꝛificare li ⁊ tanta dña que mox futura erat dei ma⸗ . liſ
bec ſacra conceptio.Et hec quide Pꝛimo ter:regina celi et dna angeloꝛum omniũ a
ꝓpter angelum ipᷣm nunciantẽ quia candoꝛ hominũ.Et hoc ꝓbabile ẽ ex vniuerſali ec- 1
veſtis innocentiã deſignat angeli. Nõ con cdleſie conſuetudine quia in tota eccleſia ſo- mor
gruit ergo angelo veſtis alba ſimul et ru- litum eſt ſic ꝑ imagines figurari ꝙ vicʒ an⸗ eo
bea quia cũ innocentia nõ eſt aptus habe/ gelus genuflexo virginẽ benedictam ſalu- Moa
re paſſionẽ quam ſignificat rubedo. Juxta tauerit.Deniq; quãte ſit reuerentie iſto ver un
illud Eſa.lxiij. Quare rubꝛum eſt veſtimen bo ſalutaſſe virginem ſcʒ Aue. patʒ ex eius lu
tum tuum:quod dicit᷑ de chꝛiſto ꝓpter paſ / interpᷣtatione:quia dicit᷑ aue.quaſi ſine ve. 09
ſionem. ergo debuit angelus habere veſtez Vnge in hoc ſalutata eſt virgo de ſumma iup
pure albam:⁊ radioſam ꝓpter gloꝛie celeſtis excellentia immunitatis ab omi ve: ſcz na⸗ ane
lumen ſignificandum. Secundo ꝓpter ture culpe ⁊ pene. Nature inquã:quiavt di e
ipſam virgineʒ cõcipientẽ conueniebat ve cit Berñ. Erat ſine coꝛruptione fecunda ſi ereei
ſtis clara quia ipſa ſine peccato fuit et ſine ne grauamine grauida:et ſine doloꝛe puer⸗ ie
peccato concepit eum qui peccare nõ potu pera. Item culpe quia erat ſine ve culpe ve A
it: et ideo totum album ⁊ nil de nigro colo/ nialis moꝛtalis ⁊ oꝛiginalis.vt infra oſten⸗ veh
re:qui maculã deſignat habere debuit: nec detur.Deniq; ſine ve pene:que eſt in ſepara (Ai
debuit habere rubꝛicatã vel bicoloꝛataʒ ve tione anie ⁊ coꝛꝑis quoniã ſine doloꝛe moꝛ g
ſtem:quia virgo beata ſine libidine conce/ tua eſt. et ſine incineratiõe vel putrefactio⸗ cep
pit ⁊ ſine doloꝛe peperit verum lumẽ munK/ ne ⁊c. Pꝛeterea ſecũdo quãte ſit reueren ſin
di: qui illuminat omnẽ hominẽ venientem tie hoc verbo Aue: virginè ſalutaſſe clare/ , Da
in hunc mundũ Joh.j.ergo tm̃ albam ⁊ ra ſcit ex eius deſignatiõe. NHam cõuerſo hoc lcle
dioſaʒ ac lumine candentẽ veſtem angelus noĩe Eua ꝑ litteras Marie dictũ eſt Aue:
habere debuit. Tercio ꝓpter chꝛiſtuz ad ad deſignandũ ꝙ videlic; in benedictionẽ
uenientẽ:quia em̃ ille annũciabat᷑: qui nos Marie Eue maledictio vertebat᷑. Plura
a culpa purificabat et celeſti luci reſtitue- de hoc infra dicent᷑ cum de ſalutatione age
bat.Qui ctiã lux vera de luce,id eſt deo pa tur. Deniq; tercio quante reuerentie fue/ toni
tre ꝓpcedit. Deus eniʒz luxeſt ⁊ tenebꝛe in eo rit iſto ᷣbo ſalutaſſe virginẽ: clareſcit ex vir ſort
nõ ſunt vlle. j. Johã. j. Ideo clariſſima et ginis ꝑturbatione. Nam cũ audiſſet hanc “
puriſſima ac lucidiſſima veſte hic nuncius ſalutationẽ turbata eſt:nõ qͥdem de viſione aef
apparere debuit. Quod ſi dicas chꝛiſtꝰan/ angeli. vt dicit Nicola.de lyxa.quia ſolita fit
nunciabat᷑:.qui paſſurus erat ⁊ moꝛiturꝰiõ erat videre angelos. Sed qnia ipſa beata Be
debuit habere aliquid de rubeo et pallido virgo pꝛe nouitate huius ſalutatõis ⁊ excel oſb
coloꝛe ad illud deſignandũ. Reſpondet᷑ ex lentia ſe indignam ex humilitate reputans is
autoꝛitate beati Dyoniſij ꝙ om̃is appari⸗ tante ſalutationi:turbata eſt in ſermone an us
tio debet viſibiliter declarare illud inuiſibi geli ⁊ cogitabat qualis ⁊ quante excellen⸗ aeu 1
le quod pmo et pᷣncipaliter ac ꝑ ſe annun/ tie eſſet iſla ſalutano.vt habet᷑ Au/j.ca. De
ciatur vel intenditur: ergo cuʒ iſte angelus creuit igitur deus hac ſalutatõne inaudita R. li⸗
pꝛimo ⁊ pꝛincipaliter nõ intendebat nun K/ digne venerãdã honoꝛari virginẽ ab ange Je ci
ciare niſi incarnatõeʒ nõ debuit babere ve lo ob eius digniſſimã ↄceptionẽ. r
ſtem rubꝛicataʒ ſed tm̃ albam. Hec Alber.· Lapitulum VI. lin
„ 4
—
. 6

n
pa⸗
ſone
dlan
nge⸗
erdä

ima⸗
üee
lec⸗
ſaſ⸗
gm
ſalu⸗
ſo ve

nee
umma
na⸗
landi
nndaſ
epner/
Npeye
olen/
ſna
gemoꝛ
ſacio
feueren
ſecon/
ſoboc
Rre
iaone
,Pun
onegge
nneſne
a
abue
iie
aſolna
taut
pus
ne an.
alen/
nde
anci
beng

mtaH

ls

Ervxtus hono: dicit᷑ digniſſima no/

ſ minatio:cũ ſcʒ dixit angelus gratia

Pplena:ꝓpterea qpe vt dicit Alb. ſu ⸗
Bosmiſens eſt. ca. xvij. Angelꝰ nõ appoſuit
in

in Bac ſalutatõe nomẽ ꝓpꝛiũ Marie vt dice

ret Aue maria:qꝛ digniſſime ſalutandaʒ

nouo dignitatis nomiĩe:ſcʒ gra plena cã no
minare voluit:q̃tinꝰꝑ ĩmutationẽ nomĩis ꝑ
mutatio ſtatus ſignificaret᷑ ⁊ eminentia di⸗
gnitatis,. HNã in collatõe magnaꝝ dignita/

tũ ſolet fieri mutatio noĩm, vt patʒ in paopa

qui quãdo creatur alio noĩe noĩiatur. VUñ
⁊ ſaluatoꝛ q̊ obſeruãdo dixit ad Petrũ Sy
mon Johis tu vocaber cephas. Hinc eſt
ꝙ angelꝰvt magis honoꝛaret virginẽ:ꝓ ꝓ⸗

pꝛio noĩe ſcʒ Maria:nomẽ nouũ ex dei vo

luntate impoſuit ſcʒ gratia plena. Juxta il/
lud Eſa.lxij, NHocabit᷑ ibi nomẽ nouuʒ qð
os dñi noĩauit. Qðõ ſi dicas h̊ nomẽ gra/
tia plena nõ ꝓpꝛie ↄuenire btẽ virgini ſt eti⸗
am alijs.Dico ꝙ h̊ nomẽ gra plena ita cir⸗

cuũlocutiuũ eſt ꝓpꝛie noĩs btẽ virginis ⁊ ꝑſo

ne ipᷣius ꝙ nulli alij ꝓpꝛie cõuenit:neq; deo
neq; creaturis ſᷣm qð plenitudo gratie in/
telligit᷑ſuſceptiue.Deꝰeĩ nil gratie ſuſcepti/

ue habet ſʒ potiꝰdatiue ⁊ fontaliter. Nulla

etiã alia creatura pᷣter btãm virginẽ plena
eſt gratie ſuſceptiue:que ſola tãtũ gratie re⸗
cepit ꝙ pura creatura plus reciꝑe nõ potu

it. Vñ ei hoc ita ꝓpꝛiũ fuit ꝙ angelꝰ ei ilud

ꝓꝓpꝛio noĩe impoſuit ꝓpter ſignificandã ex
cellentiã ſue di
Capitulum. VII.

Eptimꝰhonoꝛ exhibitꝰ btẽ virgini

ſ ab angelo ſalutãte: dicit ↄſoꝛtij di⸗

uiini cõmẽdatio. Hã ſtatim vt ſalu
tauit eã angelus cõmẽdauit de diuino con
ſoꝛtio.id eſt ꝙ ipᷣa deũ ſecũ haberet ſuꝑ om
nes ſctõ s:cũ dixit dñs tecũ.Ex quo piʒ be
ale vᷣginis dignitas:vt qdᷣãmõ ſub ſua vo/

lũtate haberet deũ:quẽ ⁊ haberet fuliũ. Vñ

Berñ.ſuꝑ mius ẽ.dicit ſic.Licʒ ſit deꝰ cuʒ
oĩbus ſciis:excellentiꝰiñ cũ Maria cum qᷓ
vtiq; tanta ↄſenſio ei ſuit vt illiꝰ nõ ſolũ vo

lun tatẽ:ſed ſibi etiã carnẽ ↄiũgeret:⁊ de ſua

car ne virginea vnꝰ xpᷣs fieret.Ait itaq; an/
gelꝰ Aue gra plena dñs tecũ. NHec im dñs
filiꝰtecũ:ſʒ etiã dñs ſpũſſctũs tecũ:de q̃ cõ/
cipies.⁊ dñs pater inquã tecũ qͥ ſuũ filium

facit ⁊ tuũ.Et filiꝰtecum qͥ ſe tibi dedit in fi

liũ ſumes ex te carnẽ. Itẽ Maximeps di⸗

gnitatis.Hec ille.vbi ſup.

cit. Dñs tecũ in menta tecũ in ventre tecuʒ
in vtero:tecũ in auxilio.⁊ ſic patet.

Kapitulum. VIII.
Ctauus honoꝛ dicit᷑ ſũmi ⁊ ſingu/
o laris puilegij magnificatio. cũ ſub

Aigit dicẽs. Bñdicta tu in mulien
bus.Ecce qᷓntus honoꝛ ab angelo Marie
defert?᷑ cũ inter oẽs młieres excelleẽtiꝰ bñdi⸗
cta foꝛe pᷣdicatur ⁊ magnificat᷑. Voluit aũt

deus vt angelſic eam in ſalutatõe honoꝛa
ret bñdictã ſuꝑ oẽs foꝛe ꝓnũciando, q̃tinꝰ

bñdictionẽ quã pᷣma mlier ꝑdidit:pᷣa vir
go bñũdicta reꝑiſſe ꝑ ſuũ ſalutifeꝝ ↄceptum

toti mũdo q́ʒ intuliſſe gauderet. vñ Hiero.
in fmone de aſſumptõe dicit. Vere bñdi⸗
cta tu in mulieribo qᷓ viris ⁊ mulieribo bñdi

ctionẽ ꝓpinaſti.De his ꝑtibo ſalutatiõis in-
LLCLCapitulum. IN.

fra latius.
Onus honoꝛ q̃ͥ ⁊ pmus tercij qua
n ternarij:dicit᷑ gratie aſſecuratõ.Cũ
em̃ vidiſſet angelꝰbeatã virginẽ pꝛe

humilitate pauere ⁊ turbatã foꝛe de ſaluta⸗

tione inſolita ⁊ tãta ſui exaltatõe: qm̃ nil mi

rabiliꝰeſt vere humiliãti ſe qᷓ; ſua exaltatio.
Et ꝙ pᷣ hũilitate ꝓfunda qua ſe nil eẽ repu/

tabat Abuch deũ idignã tanto bñficio iudi/
caret. Otatiʒ eã de gratia dei ⁊ honoꝛe iſto
dignã foꝛe aſſecurauit ⁊ ↄfoꝛtauit di. Ne ti

meas Maria inueniſti gram apud deũ.ſ.
umano,. Hec

nõ ſolũ ꝓte ſʒ ꝓ toto genere h
Nico,de lyra in poſtilla.
HKZ Capitulum. X.
Ecimus honoꝛ dicit᷑ diuini ꝓlis re
d pꝛomiſſio:vñ ſubdit᷑. Ecce ↄcipies
in vtero ⁊ pies filiũ ⁊ vocabis no/
men eius Jhm. Nõ dicit impones.qꝛ hoc

nomẽ fuit impoſitũ a deo patre eternaliter.

ſequit᷑. Hic erit magnꝰ. Sempꝑ qͥdem fuit

magnꝰ deꝰſʒ futurꝰerat magn?hõ ⁊ magnꝰ
ꝓpha Lu.x.Pꝛopheta magnꝰſurrexit ĩ nobᷣ

ſubdit᷑. Et filiꝰaltiſſimi vocabit᷑:⁊ dabit illi
dñs de? ſedẽ Dauid pꝛis eiꝰ Hic angelꝰnõ

loqͥtur de regno tꝑali Dauid:qꝛ xpᷣs tpali⸗

ter nõ regnauit ſuꝑ ſedẽ.iithꝛonum Dauid
Joh̊.xviij. Regnũ meũ nõ eſt de hoc mun

do: ſed loqͥtur de regno ſpũali ⁊ celeſti:qd

figuratũ fuit ꝑ regnũ Dauid tꝑale:ſic ⁊ cele
ſtis hieruſalẽ ꝑ tꝑalẽ. Vñ ⁊ ſubdit᷑.Et re⸗
gnabit ĩ domo iacob.i.ſuꝑ electos. Nõ diẽ
in domo abꝛae vł Iſaac:qꝛ de domo abꝛae
⁊ ſſaac aliqͥ fuert repꝛobati.ſicẽ iſinael ⁊ eſau

Aiber 1.

ſed ĩ domo Jacob oẽs ei filij a ſcſs docto
ribo inter electos ſũt cõputati.qꝛ ⁊ ſi aliq eo
rũ peccauerũt tũ egerũt pniaʒ. Et regni eiꝰ
nõ erit finis:qꝛ xpᷣs nõ ſolũ inq;tũ de ſʒ eti
am inqntũ hõ regnabit in eternũ ſuꝑ om̃s
angelos ⁊ hoĩes.Hec Nico.de lyra. Patzʒ
igi᷑ arie honoꝛ de tãti filij repꝛomiſſiõe
Capitulum. X.
. Hadecimꝰhonoꝛ dicit᷑ mirifice dce
v ptiois inſtructio. Hã ſtatim qſiuit
MWMWaria ab angelo. Quũõ fiet iſtud
qm̃ viꝝ nõ cogſco.i.cogſcere nõ ꝓpono: Jã
quippe vouerat vᷣginitatẽ. vt diẽ Augꝰ.ſuꝑ
hoc paſſu.Et de h̊ angelꝰeã inſtruẽs dixit:
S pũſſctũs ſuꝑueniet in te.glo.iinõ ↄcipi/

es hũano ſemie ſʒ ſpũſſct vᷣtute ⁊ oꝑe.ſeqͥt.

Et vᷣtus altiſſimi obũbꝛabit tibi.i.dei filiꝰ
qͥ eſt dei p'is ſapia ⁊ virtꝰ.j.Choꝝj.Obũ/
bꝛabit tibi:qꝛ ſub vmbꝛa carnis latebit vir
tus diuĩtatis. Hec Hico.de lyra.Ecce q̃n
tus honoꝛ Marie defert᷑ cũ de ſpũſctõ ↄci
pere pᷣdicat᷑: vᷣginitaꝶ gloꝛia mirifice ꝑma⸗
nent. Capitulũ. XII.
NVogecimꝰhonoꝛ meritoꝛij cõſen/
d ſus inductio. Hã angelꝰ induxit be
L atã virginẽ ad cõſentiẽdũ fide deo.
Pꝛimo ꝑ exẽplũ cũ dixit:Et ecce Elizabeth
cognata tua ⁊ ipᷣa ↄcepit filium in ſenectute
ſua. Et h̊ mẽſis eſt ſextꝰ illi q̃ vocat᷑ ſterilis.
id ẽ iã hʒ ſex mẽſes vt eiꝰcõceptꝰ ſit certꝰ ita
ꝙ occultari nõ poſſit. Scðo induxit ex in/

ſinuatõe diuĩe oĩpotẽtie di. Quia nõ eritĩ/

poſſibile apud deũ om̃e vᷣbuʒ.i.oĩia põt de

us q̃cũq; voluerit ⁊ quõcũq; etiã ſupᷣ natu

rã vel ð facere voluerit. Audita aũt oĩpo
tẽtia dei cui maxiĩe fides ĩnititur:ſtatiʒ aſſen

ſit vᷣgoꝛ dixit: Ecce ancilla dñi ⁊c. Hox qz
ad hec vᷣba dei filiũ ↄcepit ſacro vtero· In

H certe magnꝰhonoꝛ vᷣgini defert᷑ cũ eiꝰcon
ſenſus exigit᷑ ꝓ totiꝰhuani gener ſalute ⁊ fi
lij dei incarnatõe. Ex h̊ etiã ptʒ maxim eſſe
vᷣginis bñdicte meritũ cũ vnico iſto ↄſenſu
maiꝰ meruerit q; totꝰmũdꝰ⁊ oẽs ſctĩ ac an/
geli dei ſcʒ matrẽ ſe eſſe dei reginã celi:dñaʒ
mũdi:⁊ ſuꝑ oẽs exaltari. O itaq; vᷣgo ſuꝑ
bñdicta qᷓnto honoꝛe te magnificemꝰ: qͥd i
laudẽ tuã dicere ex eq̊ valemꝰq̃ a deo es ſũ/
me honoꝛata:ab archangelo officioſiſſime
et digniſſime es ſalutata. O regina celi:q̃s
tibi gratiarũ iura referamꝰ: cũ ꝑ te habemꝰ
q̃cqͥd gratie:qͥcqͥd ſpei ⁊ ſalutis habemꝰ:ꝑ

⁊ dum noſtrũ ihm xpᷣm veꝝ dei filiũ nr̃ena

ſtra:tu ſpes vita ⁊ dulcedo nr̃a ⁊c.Dej

tuũ ſacrũ oſenſum dei miſcðiam ſuſcepimꝰ

ture ꝑticipẽ ꝑcepimꝰ.Tu g̊ o dña gli⸗
angelica annũciatõne ⁊ bũdicte vᷣginis ſa⸗
cratiſſima ↄceptiõe deuotã ↄtẽplationẽ ha
bes infra in h eodeʒ li:vbi agetur de dñica
conceptione. JòMU
Incidentalis ꝑs quarta de angelice ſalu
tatõis a nobis freq̃ntatõe ⁊ cõmẽdatõe.

Allutate mariã
ſ ᷓ multũ laboꝛauit in vobis.ver
ba ſunt aplłi Rom̃.vlt.ca. Que
qdem v̈ba optime ↄcoꝛdãt ex-
hoꝛtatõi q̃ oĩs ꝓplłs xpᷣianꝰ admoneri videt᷑

ad ſalutandũ btãm virginẽ dei genitricem

Mariã freq̃ntãdo ſalutatões angelicã. Itẽ
aliud thema pt etiã ꝓ h̊ ſermõe applicari.ſcq;
Ingreſſus angelꝰ ad eã.ſ.mariã dixit. Aue
gra plena ⁊c.Quij.Et in euãgelio.i.hodier/
ne ſolẽnitatis. Nimirũ qꝛ angelꝰbtãʒz Ma
riã ſic ſalutauit ⁊ nos debemꝰ eaʒ ſalutare.
In qͥb vᷣ̈bis tria facere videt᷑ apls. Pꝛi⸗
mo nẽpe hoꝛtat᷑ vt ſalutemꝰcũ dicit. Salu
tate.vt inſinuet ꝑ eiꝰſalutatõeʒ fructũ miti/
plicẽ puenire. Scðo inſinuat quã ſalute/

mus cũ ſubdit Mariã. Nam licʒ ad lĩram

apls ibi loq̃tur de q̃dã fideli femĩa q̃ voca/
bat᷑ noĩe Maria: q̃ qdem multũ laboꝛaue
rat ad reducẽdũ fideles romanos ad ↄcoꝛ⸗
diam. Ipᷣa em̃ diſcoꝛdiã eoꝝ retulit ad apo
ſtolũ vt eos ad ↄcoꝛdiã reuocaret.ſic notat

Boꝛra ſuꝑ ̊ paſſu. Verũtũ multo mag ſa

lutãda ẽ a xpᷣicolis Maria dei mater q̃ ma

ximã fecit ↄcoꝛdiã inter deũ ⁊ genꝰ huma⸗

nũ:ꝓpterea apls Tercio ſubdit debitũ q̃re
vicʒ ſalutemꝰ ⁊ ſalutare debemꝰ merito: qꝛ
multũ inqͥt laboꝛauit in vobis. Vere btiſ⸗

ſima vᷣgo multũ in nobis laboꝛauit:cũ xpᷣʒ

deũ noſtrũ aluit:fouit:balneauit: in egyptũ
poꝛtauit:⁊ repoꝛtauit. Itẽ multũ laboꝛauit
cũ in tota xpᷣi ieſu vita:ſeipᷣam ad oĩa eiꝰ ſer

uitia debita humilẽ ancillã exhibuit. Pꝛi

mo multũ laboꝛauit cuʒ in hboꝛa paſſionis
gladiũ doloꝛis qͥ eiꝰ aĩaʒ ptrãſiuit ꝓ noſtra
vtilitate patietiſſime tam q ad filiuʒ q;ᷓ q̊ͥ ad
ſe ⁊ libẽtiſſime ꝑtulit. Deniq; multũ labo
rauit ⁊ laboꝛare nõ ceſſat apud deum ꝓno
bis tanq; fideliſſima aduocata interceden-
do.Quãto igit᷑ honoꝛe ſalutãda eſt q̃ tante

di
(at
lat
in
ſer
ſal
ſul
Gi

—— ———– ⸗
— — — „ „

Alrrticulus

Alutis bñficia nobis pſtat. Idcirco Nico.
V Boꝛra ſuꝑ pᷣmiſſo themad paſſu dicit. Si
. Nüciii Manria ſalutãda erat quã aplłs ſa
Uitgri admonebat:qꝛ młtũ laboꝛauerat: q̃n
Elu⸗ to fagꝭ bñdicta virgo Maria q̃ ſuꝑ om̃s
eba viros ⁊ mulieres ꝓ noſtra ſalute laboꝛauit.
a Dicat ̊ apłs oĩbo xpᷣicolis. dicã ⁊ ego pᷣdi⸗
catoꝛ oib audietibo. Salutate inquã ſalu⸗
gſtn tate Mariã dei matrẽ q̃ multũ laboꝛauit ꝓ
ℳ☚ . oim noſtrũ ſalute. Sʒ quãꝗ ſalutationẽ ei of
ri „ ferre dignioꝛẽ poſſumꝰ niſi eã q̃ angelꝰ ipᷣaʒ
ſalutauit:quã de celo attulit dicẽs.Aue ma
per ria gratia plena dñs tecũ ⁊c. Volẽtes ita/
e. q; in h ſermõe de huiꝰ angelice ſalutatõnis
dug, exhoꝛtatõe ac frequẽtatõis puocatõe loqui
npd tria myſteria notari libeaeaeat.
nmen Pꝛimũ myſteriũ inductõis.
le Scõm my ſteriũ q̃lificatõis.
H. Terciũ myſteriũ cõmẽdatõöis.
Ae Pꝛimꝰ articulꝰ ꝙ qͥlibet fidelis inducit᷑ ad
hodi⸗ ſalutationẽ angelicã dicendã ſepiꝰꝓ btẽ vir
iD ginis honoꝛe quattuoꝛ rõnitbbdbd.
☛⸗ Eabpitulum. L. . .
8 Kimu miſteri
igti⸗ o dicit᷑ inductõis. Oĩs qppe xvi
alue⸗ colg inducit᷑ vt frequẽter bñdi
in ,clam v̈ginẽ Hariã ſalutet an⸗
iw, gelica ſalutatõe tãq; ſũmo honoꝛe dignam
banu bpcipue q̃ttuoꝛ rõnib.
Nn . Eino rõne congrui.
l Scõdðo rõne debiti.
ſet Tercio rõne exempli.
hngt Quarto ro ne emolim eii.
n Pꝛimo rõne cõgrui.Nã tria ſũt genera qͥ
Chun bus maxiĩe cõgruũ ⁊ honeſtiſſimũ eſt ſalu/
biiir tatõis iura impẽdere vicʒ amicis:bũficis:⁊
ig dñis. Pꝛimo qͥdem amiq ob amicicie ſi

gnũ ⁊ fomẽtũ.qꝛ vt dicit Ariſto.ix.li.ethic.
Anmicicia fouet᷑ ⁊ auget᷑ colloquijs bonis⁊

an bhonoꝛũ impẽſis. Nã amicꝰ amicũ ex amo/
nign re cogit᷑ ſaluthe:vñ ſaluto interpᷣtat᷑ q̃ſi ſa-/
nin lutẽ opto qð eſt amicoꝝ. Sʒ qm ipᷣa beata
c vᷣgo eſt amica:imo amiciſſima xpᷣicolis.qꝛ
nos oẽs fideles multũ diligit⁊ ſuꝑ oẽs poſt
ſons xpᷣm:vtpote qꝗᷓ eſt ſuꝑ oẽs gra ⁊ diuĩa chari
oſmn * tate plena. Vult q̊ʒ ⁊ ab oib nobis amari
zin, tãq; dei mat᷑ ⁊ oim noſtrũ aduocata ac me/
e „ diatrix. Hinc Ecci.xxiiij. Ego mr̃ pulchꝛe
mol dilectõis.i.q̃ pulchꝛe diligo ⁊ pulchꝛe ama
e ri volo, merito eſt a nobis frequẽter ſalu⸗
* „
£
4
. —

“ — —
4
2

tanda. Scðdðo impẽdenda ẽ ſalutatio bñ/
ſicis ob gratitudis ſignũ:qꝛ aũt btã virgo ẽ
ſuꝑ oẽs bũſica generi hũano:vt dicere poſ/
ſit genꝰhumanũ illud Sap.vij. Venerunt
mihi oĩa bona piter cũ illa:qꝛ oĩa nob bo⸗
na ꝑ virginẽ pᷣſtita ſũt.vt dicit Anidem et
Berñ. Nil inqͥt in nobis boni voluit deus
haberi qð nõ ꝑ manꝰ Marie trãſierit.̊ me
rito eſt ſalutãäda. Tercio impẽdẽda eſt ſa
lutatio dñis ⁊ pᷣlatis. Vñ.viij.ethico. Ma
ioꝛibo debet᷑ honoꝛ.ſ.in ſignũ reuerẽtie tãqᷓ;
miniſtris dei ⁊ eiꝰ in ; mũdo figurã gerẽti⸗
bus:ꝓpter qð ⁊ ipᷣi dij dicũt᷑ Exo.xxij. Dijs
nõ detrahes ⁊ pncipi ꝓplłi tui nõ maledices
AJba aũt b ñdicta virgo eſt dna totiꝰ mũdi.
Vñ Ecẽi.xliiij. In om̃i ꝓplo ⁊ in om̃i gẽte
pmatũ tenui:ſuꝑboꝝ⁊ ſublimiũ colla ꝓpꝛia
vᷣtute calcaui. Ex q̃ autoꝛitate colligitur q;
ipa ſit dña celeſtiũ:iõ dicit᷑ in om̃i pplo. Itẽ
ꝙ ſit dña totius terre mũdi:iõ dicit᷑ ⁊ in om
ni gẽte.Deniq; ꝙ ſit dña etiã inferoꝝ:qꝛ ſu/

per boꝝ.i.demonũ ⁊ ſublimiũ.i.dãnatoꝛuʒ

quoꝝ ſuꝑbia aſcendit ſꝑ:colla calcauit. Ju
xta illud Geñ.iij. Ipa ↄteret caput tuũu.
Capitulum. I.
Ecuũdo inducimur ad ſalutãdũ be/
ſ tam virginẽ frequẽter rõne debiti.
NMHaaz debitoꝛie obligamur ſalutare
bñdictã virginẽ triplici iure. Pꝛimo ex iu⸗
re diuĩali q̊ pᷣceptũ eſt Exo.xx. Honoꝛa pa
trẽ ⁊ matrẽ:qð maxiĩe accipit᷑ de patre ſpũa
li.i.deo:⁊ matre ſpũali.ſ.btãvirgine. AUnde
Augꝰ.Amãdus ẽ generatoꝛ.i.pater carna
lis:ſʒ pᷣponẽdus ẽ creatoꝛ:i.deꝰ. Ita ſilir ho
noꝛãda eſt mater carnalis ⁊ ſalutãda:ſʒ mł⸗
to magis ma ter ſpũalis Daria. Scðo
ex iure canonico,.qꝛ vt dicit.xij.q.ij.ca.viij.
Ingratitudo autoꝛitate canonũ ⁊ legũ cul
patur. Itẽ.xxij.q.v ij.:de foꝛma.circa finem.
Pꝛo ingratitudine demeret᷑ hõ pᷣuari acce/
ptis bñficijs ⁊ indignꝰhaberi accipiendis:
vt ů̊ bñficia btẽ virginis quiba ↄtinue foue
mur nõ amittamꝰ ⁊ indignos nos haben/
dos ne reddamꝰ:tenemur grati eſſe qð faci
mus eã ſalutãdo ⁊c̃. Tercio ex iure phico
qꝛ vt habet᷑.viij.ethico.ꝑ Ariſto. Oaxime
tenemur dijs magris ⁊ ꝑentibo qͥbus eqͥua
lẽs reddere nõ poſſumꝰ.Siẽ igit᷑ tenemur
deo:ſic matri dei ꝑ quã deũ ꝓpiciũ habemꝰ
Itẽ ſi tenemur magris tꝑalibo multo magꝭ
matri dei q eſt magiſtra fidei noſtre. Deni⸗
C

Liber 1

q; ſi tenemur gentibo: maxie vᷣgini bũdicte
q̃ eſt pares nra.ꝑ quã renati ſumꝰad celeſtẽ
vitam. Vñ ipᷣa dicit᷑ mater nr̃a ſpũalis:ſᷣm
Berñ.ſic dicẽtẽ.O felir Maria tu mat dei
tu mater rei:tu mater iudicis:tu mater exu⸗
lis:cũ ſis mater vtriuſq; ſuſtinere diſcoꝛdiã
inter tuos filios.i.xpᷣm:⁊ nos nequis ⁊c̃.
Le.abpſtulum. hM.
Ercio inducimur ad ſalutãdũ btãʒ
t virginẽ rõne exẽpli:qm̃ plurima et
ſoléniſſima exepla nobis pᷣbent᷑ vt
eã ſalutare debeamꝰ. Pꝛimo qͥdẽ exeplũ
ſalutãdi pᷣbet angelꝰqͥ eã ſalutauit in oꝛato
rio. Scðo exẽplũ pᷣbuit Elizabeth qᷓ eaʒ
ſalutauit.vñ ⁊ ba eiꝰſcʒ Bñdictꝰfructꝰvẽ

tris tui:huic ſalutatõi ab ecclia adijciunt᷑.

Tercio exemplũ pᷣbuit Johes baptiſta ĩ
vtero adhuc mris ſue exiſtẽs qũ exultando
eã ſalutauit ⁊ eiꝰfiliũ.i.dñm ihm exultatõis
motu adoꝛandũ declarauit. VUñ Lu.ij.Ec
ce em̃ vt facta eſt vox ſalutatõis tue in auri
bꝰ meis exultauit infans ĩ vtero ⁊c. Quar
to exẽpluʒ pᷣbuit xpᷣs qͥ eã ſalutauit cũ poſt
moꝛtẽ reſurgẽs ei aparuit dicẽſ. Salue ſan
cta parẽs ⁊c.vt dicũt deuoti doctoꝛes. Itẽ
cũ eã ſalutauit in celũ aſſumẽdo ⁊ occurrẽ⸗
do.iij. Reg.ij. Surrexit rex in occurſuʒ ma
tris ⁊ adoꝛauit eã ⁊c. Pꝛeterea exeplũ pᷣ/
bent oẽs ſancti ⁊ electi dei qͥ ſalutauerũt be
atã virginẽ dũ eſſent in h mũdo. Et ſalutãt
nũc in celo.iuxta illud Apoc,iiij. Adoꝛaue
runt deũ:mittẽtes coꝛonas ſuas ante ſedeʒ

dei ⁊ agni.i.coꝛã btã virgine:q eſt ſedes dei

KCKaoaoaapitulum. III.
VUVarto inducimur ad ſalutandum
ꝗq frequẽter btãm virginerõne emoli
mẽti ⁊ vtilitatꝭ. Nã ex iſta ſalutatõe
acqrũt ho ĩes fructũ:⁊ qdem Pꝛimo ge⸗
neraliter oẽs ſalutãtes btãm virginẽ acqui
rũt fructũ reſalutatõis.Cũ em̃ ipᷣa ſit virgo
humillima nõ dedignat᷑ reſalutare ſe ſalu⸗
tãtes. VUñ Ecci. xv.Obuiabit illi q̃ſi mater
honoꝛificata:obuiabit inquã auxilijſ opoꝛ
tunis:ſi nos obuiauerimꝰ ei ſctis deſiderijſ
⁊ deuotis ſalutatõibo.Quibo aũt bonis ipᷣa
reſalutat ſuos ſalutãtes ibidẽ deſcribit᷑ cuʒ
ſubdit᷑. Cibabit illũ pane vite ⁊ intellectus

O igit᷑ hõ ſtude ſalutare bñdictã vꝑgine.

⁊c᷑. Ecce pmũ bonũ qð pᷣſtabit btã virgoſe

ſalutãtibo. Seqtur Et firmabit᷑ in illo ⁊ nõ
flectet᷑. Ecce ſcðs bonũ ſcʒ donũ ꝑſeuerãtie

reditabit illũ dũs de? noſter. Ecce quatti

7 foꝛtitudĩs. Seqͥt᷑.· Et exaltabit illũ apud
ꝓximos ſuos.ſ.exaltatõe celeſtis glie. Ecce
terciũ bonũ.⁊ ſubiungit.Et noĩe eterno he

bonũ. Scðo iuſti ⁊ ſctĩ hoĩes ex eiꝰ glu

tatõe acqͥrũt gratie repletionẽ: ſpũalẽq; ex

ultationẽ ⁊ ſctitatis augmẽtatõeʒ. Qð figu
ratũ eſt in myſterio Luẽ. j.vbi vicʒ legit᷑ ꝙ
cũ Haria ſalutaſſʒ Eliʒabeth illaq; reſalu
tãdo eã ſuſcepiſſet:repleta eſt ſtatim Eliʒa/
beth ſpũſctõ ⁊ exultauit infans in vtero eiꝰ
⁊ ſctiticatꝰeſt Johes ⁊c᷑. Terxcio qʒ pctõ/

res ex hac ſalutatõe acqrũt pctõꝝ purgati⸗

onẽ ⁊ gratiã ac miſcdᷣiam.qm̃ cũ ipſa ſit mr
gre ⁊ miſcdie:nõ dubiũ qͥn ipam deuote ſa
lutãtibo donet gram ⁊ miſcdðᷣiam. Si em̃ io
culatoꝛ ad mẽſam diuitis cãtauerit nunqͥd

☚

ei cibo negabit:q̃nto mag qͥ carmẽ h ange⸗

licũ ⁊ bñdicte vᷣgini ſũme iocũdũ ⁊ acceptũ
ſalutatiõe deuota cecinerit exennia ei a btã
virgine gratiaꝝꝛ donoꝝ largient᷑. Deniq;
ſi diligeter ſingula verba hul ſalutatõis põ
deramꝰ:cõperimꝰꝙ ꝑ oĩa eiꝰverba aliquid
mali effectꝰqð in hoĩe facit pctm̃:repelli in
ſinuat᷑ ⁊ aliqͥd ꝑ ↄtrariũ boni ⁊ vtilitatis in

duci vel acqri c7. Nã pᷣmo ꝑ pctm̃ ania

maculat᷑ ⁊ ve eterne dãnatõnis incurrit᷑ qꝛ
vt dicit/ij.ſniaꝝ di.xlij.ca.v.Peccatũ moꝛ⸗
tale eſt qdd obligat ad moꝛtẽ et᷑nã. Huic con
trariat᷑ aue.i.ſineve,. Accedat peccatoꝛ ad
btãm virginẽ ⁊ dicat aue:ſi vult eiꝰ pᷣciboli⸗
berari a dãnatõis ve. Scðo ꝑ pctm̃ coꝛ
obcecat᷑ et obtenebꝛat᷑ Sap.ij. Excecauit
eos malicia eoꝝ. Cui cõtrariat᷑ H̊ qð addit᷑
maria.i.illumĩiatrix:ſi vis ò̊ illumiari o pec⸗
catoꝛ dic Aue maria. Tercio ꝑ pctm̃ in⸗
currit᷑ dei inimicicia. Un Augꝰ. Sclo de⸗
um inimicũ eſſe om̃i crimioſo ⁊c. Cõtra H̊
eſt qð dicit᷑ gra plena. Si vis ů gram ſalu

ta virginẽ bñdictã gra plenã vt merearꝭ de
eiꝰplenitudĩe accipe ⁊c. Quarto ꝑ pecca/
tũ hõ a deo elongat᷑.qꝛ longe apctõꝛibo ſalꝰ

teſte p̃ᷣs. Cõtra h̊ eſt qð addit᷑ Dñs tecum.

Qui vult ̊ apꝛopinq̃re deo accedat ad ſa
lutandũ btãm virginẽ dei matrẽ. Quito
p pctm maledictio incurrit pᷣs. aledicti
q declinãt a mãdatis tuis.Contra ̊ eſt qd
dicit᷑ Bñdicta tu in mulieribo.Si vis eua

cuaria maledictõe accede ad virginẽ q̃ ſue
oẽs bñdicta viris ⁊ mulieribꝛ bdictionez
inauii, vt dicit Auguſt. Sexto ꝑ petiũn

d
lae

Per
zi
reſeia
n
goct
Paß
Nari⸗
iſm
noteſ
Neſio
tnund
Bange
pii
abei
dans
Wsd
Alaud
galin
non
manir
mhee
tüne
Mic
Cuores
jahl⸗
m ae,
laguute
addt
iope
til⸗
code⸗
ömb
umidu
ande
pelah,
bl
tec,
ruol
Ovio
dicn
ctas
gena
ſe
tore
han.

5

pommoa ſucn maeritr incatnationis paſſo

Vniſq; xpᷣi expoliat 2 a diuĩa viſione ſepatur.

Eſa.xxvj.Tollat᷑ impiꝰ ne videat głiaʒ dei

Ctra hoc ſubdit᷑ Et bñdictꝰfructus vẽ/
tris tui ieſus.O igit᷑ qcunq; anĩa ſiue fide/

lis ⁊ deuota ſiue peccatrix:accede ad vᷣginẽ

ſalutandũ ꝑ Aue maria: ſciens quia reſalu
taris ab ea totiens qtiens eam ſalutas imo

⁊ oſcularis.Audi B
virgo Maria q̃ſi oſculũ audire ſalutationẽ
angelicã.qꝛ totiẽs o beata oſcularis q̃tiens
ꝑ aue ſalutaris.Hec ille.vt dicit᷑ in ſpeculo
virginis lib.ſic ndĩato. Vis igit᷑ o peccatoꝛ
fructũ ſalutis eterne acqͥrere in meritis xpᷣi.
accede ad Mariã ſalutandã. Vñ ipᷣa clg⸗
mat ꝑ ſapientẽ Ecẽci.xxiiij. In me inqͥt oĩs
gratia vie ⁊ veritatis:in me oĩs ſpes vite et
virtutis. Trãſite ad me oẽs qui ↄcupiſcitꝭ
me:⁊ a generatõibo meis adimplemi.O ver
bum dulce o verbũ ſpei ↄfoꝛtatiuũ.Trãſt⸗

te inquit ad me oẽs. Nullũ excipit ſed om⸗

nes iuſtos ⁊ peccatoꝛes:viros ⁊ mulieres

puulos ⁊ magnos dulciter beata vᷣgo inui

tat ad ſe honoꝛandũ ad ſe ſalutandũ ⁊ eius
patrocinia imploꝛandũ.Trãſite inquit de
huiꝰmũdi ꝓcelloſa ⁊ fallaci ſpe ac cõfidẽtia
Trãſite:iſta caduca ⁊ vana pᷣtergrediẽdo ⁊

ↄtemnẽdo.Sʒ qͥ:ad me vtiq; dei veri ma⸗/
tre:reginã miſcdᷣie honoꝛiſicandã ⁊ inuocã

dã in ꝗᷓ oĩs gra oĩs ſpes ſalutꝭ. Secure voſ
meis ſuffragijs ⁊ meis auxilijs cõmittite.

om̃es qui ↄcupiſcitis ſincera deuotõe me:

bocẽ meũ fructũ ſaluificũ. e inquã oĩs

boni matrẽ ⁊ adimplemĩ 2c. Miraculü.

AUVt auũt magis ↄfirmemꝰ ꝙ ſalutare bn/

dictam virginẽ angelica ſalutatõe ſit ꝑutile

2 fructuoſiſſimũ bomlibeat narrari mira⸗

culũ quoddã.QOð refert Anf.in tractatulo
miraculoꝝ. Quidã clericus in carnotenſi
ciuitate degebat.qui liq; eſſet leuis moꝛibꝰ
⁊ curis ſeculi ꝑeditꝰ:carnalibo etiam deſide
rijs vltra modũi ſubiectus:tñ ſanctã dei ge
nitricẽ nimis in memoꝛia deuota habebat
⁊ eam ſepiſſime angelica ſalutatõne ſaluta/
bat. Qui dũ ab inimicis pemptus eſſet cle
rici d icte ciuitatis ſciẽtes eum vitã irreligio
ſam duxiſſe extra atrium cimiterij eundẽ ſe
pelierunt. Vbi dum ꝑ dies triginta iacuiſ-/
ſet:beata Maria illiꝰ miſerta apparuit cui/

dam derico dicens ei.Cur ita iniuſte egiſtꝭ

contra cancellariũ meũñ vt poneretis eũ ex/

tra eimicerin veſtrum: Eiil intenogantis

nam eſſe et eiꝰ cancellarius.J lla ait. Qui in⸗
quit ante triginta dies a vobis eſt tumula/
tus extra atriũ. Nã mihi deuotiſſime ſeruie

bat ⁊ coꝛam meo altari ſepiſſime me ſaluta

bat. Citiiis ergo ꝑgite ⁊ eum deloco inde-

..

centi auferentes in atrio ponite. Et cuʒ hec

Dixiſſet vehemẽter addutcti clerici vultũ de

functi diſcooperiẽtes floꝛeʒ pulcherrimũ ĩ
oꝛe eius inuenerũt ⁊ linguã eius integraʒ et

ſanam.Et qſi ad laudandũ nom dni para
tam ⁊ quaſi in ea Aue maria floꝛide deſcri

ptam. Intellexerũt cũcti qui aderãt pterea
hoc ei accidiſſe.quia dei genitricẽ ex ſuo oꝛe

frequeter ſalutauerat. cul et pᷣcibus acme⸗
nitis in hoꝛa moꝛtis ſpiritũ bonum ↄtritio
nis ⁊ ſalutis ꝓmeruerat.:.Quod certe mira/

culum grande nõ ſolum ꝓ illo ſed etiã ꝓ no
bis feciſſe credimꝰ beataʒ virgint᷑. quatinꝰ
accendamur in dei amoꝛe ⁊ ipᷣius beate vit
ginis deuotõe inducti ad ſalutandũ c.

Articulus ſecũdus qualiter beata virgo

a nobis eſt ſalutatõe angelica honoꝛãdas

re quippe ꝑutile eſt qualiter be
ta virgo debeat a nobis ſaluta⸗
ti. Pꝛopter qð aduertendũ. ꝙ quicunq;

vult digne benedictã virginẽ Marliã ſalu⸗
tare:debet has infra ſcriptas quattuoꝛ cõ⸗
ditiones vel modos obſeruare vt magꝭ polj

ſit beate vᷣgini eiꝰſalutatio complaceres
Runa Dereztie⸗ MD
Hecunda fidelitatisss
Tercia humilitatis. RWl
Quarta deuote ſedulitatts.

„—

.

ſcite benefacere tẽ, Hec ibi: Qui ergo vnlt

gratam ſalutatione bndicte virginixcbibe⸗

tatione beate virginis dicit᷑ conditio pari⸗
tatis. Quia maculata peccatis ſeruitia vel
obſequia nõ ſunt deo ⁊ beate virgini acce⸗
pta. Juxta illud Eſa. ca..· Cum extenderit
manus veſtras:auertã oculos meos a vo/
bis. Et cũ multiplicaueriꝭ oꝛationẽ nõ ex·
audiam.manꝰem̃ veſtre ſanguine id eſt pec
cato plene ſunt, ſubditur. Cauami mundi
eſtote, Auferte malũ cogitationũ veſtraruz
ab oculis meis.Quieſcite agere ꝑuerſe di⸗

Pꝛima inquã conditio obſernãda in ſalt⸗

H
=
E

re:d ebet puriſicari a peccato ꝑ ↄtrititiones
ↄleſſiont᷑ ⁊ ſatiſtaction-. Huic ⁊ rõ con⸗
coꝛdat.qꝛ cum ome anial diligat ſibi ſimile
Ecẽi.xiij.Ex quo ipᷣa eſt ᷣgo puriſſima nõ
placẽt ei niſi pura obſequia. Vn Abacuc.
j.ca. Mũ di ſunt oculi tui ⁊ reſpicere ad ini
qtatem nõ potes. Deniq; huic cõcoꝛdat
etiã in exemplo myſteriũ ſalutatõis angeli⸗
ce. Nam benedictã virginẽ puritate plenaʒ
nõ niſi angelus qͥ eſt ſpeculũ purniſſimũ ſᷣm
Dxoñ.digne ſalutauit. Debet ergo eſſe hõ

tãqᷓ; alter angelus ꝑ puritatẽ qͥ dig

tifice vult bndictã virginẽ ſalutare. i
raculum. Ad hoc refert᷑ miraculũ ꝙ;

quẽter ſalutare ⁊ laudare. Accidit qᷓdam
die ꝙ longũ iter agens ꝑ vaſtam ſolitudinẽ
nimis fameſceret.Cui ad btam virginẽ cuʒ
lachꝛymis clamãti vt ſubueniret Apparuit
ci Maria cũ ſpecioſis thobalijs:cibũ affe⸗

rens delicatũ.Sʒ in ſcutellis imũdis ⁊ ſter

coꝛe fedatis.Aitq; ad eum:comede. Qui re
ſpõdit:cibus qͥdem bonꝰeſt ſj eũ nõ poſſuʒ
comedere: ꝓpter ſcutelle fetoꝛẽ ⁊ eius ĩmũdi
cie hoꝛroꝛeʒ.Tüc ait ei beata go.tu mihi
laudes quas dicis ⁊ ſalutatões pulchꝛe ſũt
⁊ bone:ſp quia coꝛ tuũ turpe⁊ ſtercoꝛibo pec
catoꝝ fedatũ eſt:nõ poſſum in his delecta/
ri.⁊ hoc dicto euanuitt Ille compũctus ce/
pit amariſſime flere:⁊ ſic ex eo ſe emẽdauit.
ꝓpterea Anß. dicit. Ante dei genitricẽ Ma
riã heu pudoꝛ iniqͥtat ĩ pᷣſentia nitentꝭ ſan
ctitatis. Heu ↄfuſio ĩmũde ↄſciẽtie in ↄſpe
ctu fulgẽtis mdicie ꝛ7.
„ Kapituinm.. MX
Ecũda cõditio obſerua nda in ſalu
ſ tatione bñdicte virginis dicit᷑ fide/
litatis: vi ſq; eam ſalutemꝰſideliter.
quod facimꝰſi eaʒ nõ ſolo oꝛe ſed ⁊ coꝛde et

opere ſalutamꝰ, alas dicere no bis poterit

brã virgo illud Eſa.xxix. Populꝰhic labijs
me honoꝛat:coꝛ aũt eoꝛũ longe eſt a me.
In hulꝰmyſteriũ angelus Babꝛiel eã ſa
lutauit.Gabꝛiel quippe interpᷣtat᷑ foꝛtitudo
dñni vel foꝛtis. ꝑ qð docemur ꝙ debeam? be
atã virginẽ nõ deſidioſe vł tepide ſolis mo
tibus labioꝛũ ſalutare: ſed foꝛtiter coꝛ nim
⁊ attentionẽ ac affectum in eiꝰ deuotionem
mãcipare:vt ſideliter motꝰ coꝛdis coꝛreſpõ
geat lingue? ↄcoꝛdet in eius ſalutatione.
Agd hoc referni poteſt ⁊ miraculũ qð re⸗

ca. cxviij. Ol in ciuitate tholetana fuit qdaʒ

ne? gra⸗

raculu⸗ a hoc retert i ꝙ qui
damvite turpiſſime nõ deſinebat dñam fre

Dars mn

fert Vincentiꝰin ſpeculo byſtoꝛiali ib. viif⸗

ſubdyaconus qͥ ſpecialiter deuotionẽ habe
bat ad ſanctã Mariã ⁊ ei famulabat᷑ ſèd
Cum aũt quadã die aſſiſteret archip:Quli
ſolẽnia celebꝛanti:venit hoꝛa vt legeret᷑ euãẽ
gelium. Et ecce ipᷣe aſſiſtens dyacono legẽ/
ti raptus eſt ĩ ſpiritu. viditq; ſupꝛa feneſtrã
ſedẽtẽ demonẽ in ſpecie ſimee hoꝛrida ⁊ de/
foꝛmi ⁊ in collo eius coꝛnu ſcriptoꝛis carta
in ſiniſtra calamus in dextera.Oculiſq; di⸗
rectis quaſi curioſus ſpectatoꝛ.ſubinde ſcri
ptitabat.Erantq; ibi due muliercule q̃ ibi
dem inania cõfabulãtes vt moꝛis eſt taliuʒ
interim indeuote ⁊ labioꝛũ motibo coꝛde et
oculo vagãtibo Aue maria et Pater noſter
dicta bant.⁊ iterũ atq; iterũ ad inuicẽ confa
bulabant. Cunq;apter multiloquiũ ⁊ dicti
onũ ac ſillabaꝝ in oꝛõnibus ſuis reciſaruʒ
ac negligenter obmiſſarũ multitudinẽ de⸗
fectuũq; cõmiſſoꝛũ nunc medietatẽ Pater
noſter in Aue maria ſaliendo vel ecòuerſo
pᷣ inattẽtione vt talibo ſolet accidere, iam to
tum ꝑgamenũ ſcriptum eſt intus ⁊ foꝛis: et
plus volenti ſcribere nõ eſſet locus in ꝑga⸗
meno dentibus ⁊ vnguibo cepit detrabere
pellem vt dilataret quo plus ſcribere poſſʒ

gaudens de earũ indeuotione ⁊ defectuu,ʒ

muliitudie,.Lapſa e denubo pelle caput col
liſit ad parietẽ ⁊ cecidit tanto fragoꝛe vt exti
maret ſubdyaconꝰeccleſiã coꝛruiſſe. Riſit g̊
ſu bdyaconꝰvidens demonis caſum. ⁊ le⸗
uans manꝰplauſu minus diſcreto cadentẽ
ꝓſecutus eſt qui ſolus cernebat viſionem.
Supꝑinde aſtantibo vniuerſis nõ parũ in⸗
tulit ſcandalũ.Jratus igit᷑ archiepus ſuſpẽ
dit eũ a beneſicio ⁊ officio. Ille ergo intras

eccleſiam quãdã coꝛam imagine beate vir

ginis cepit lachꝛy mabilit᷑ oꝛare.Et ecce vi
dit ꝙ btã virgo in maieſtate ⁊ decoꝛe ei aſti
tit ⁊ melliſluis verbis eum ↄſolatus eſt. O
qᷓ; iocundũ ei erat videre glion m facieʒ be/

nedicie virginis.O q; dulce erat audire eiꝰ

verba ſuauiſſima.O vere beata talis ania.
que a ſuꝑbenedicta virgine meruit dulciter
conſolari ⁊c̃. Longo igit᷑ ⁊ dulci colloquio
p̃ᷣhabito.Tandẽ dedit ei beata virgo iſßam
conſcriptionẽ diaboli ꝑ manus angeloꝛum
delatã: vt vicʒz ꝓ teſtimonio deferret ad ar⸗
chiepᷣm ⁊ ſic beata virgo in alta ſe recepit.

lie taqy ad archiepm venies T ambas re

inc

ne

aec
dig
dun

woe
.. N
n⸗
ree
lee

nl,
e
nenle
eni
leci⸗
nchri
lrde⸗

8 cann

neloi
eibi⸗
ttglig
dee
Pnoſter
Cicont
lürdai
nlunz
aneden
tübater
onerio
eemto
1ſora
sinpon⸗
anpbere
ge holß
dcſcaun;
Aut col
neytert
n . 11
lcante
lionen⸗
Panüſn
nshe
olncis
eateni⸗
ecceſ/
Necittt
geſt,0
gicbe⸗
R
loanin⸗
Oulcier
lognio
plbam
Kloum
180 er
feccpi⸗
besK

ligdi,

uelationes ei manifeſtans in maximã eius

N gratiã eſt receptus:et ſuo bñficio ac officio

ℳνtS. Aduocant ille muliercule et pꝛi
memegant ſuas ↄfabulatões ⁊ defecius cõ
miſſos.ſed oſtẽſo cxrographo demonis cõ
uicte cõfeſſionẽ faciunt ⁊ laudes beate vir/
gini dicunt: ꝓmittuntq; ꝑpamplius deuotiꝰ
in oꝛõne ⁊ ſalutatõne benedicte virginis ſe
haberi. Vnde patʒ q; pie beata virgo ſuis

—

deuotis ſubuenit:necnõ ⁊ indeuotos coeri

pit ⁊ ad feruoꝛem reducitxc. Diſplicet quip
pe ſibi tepiditas Apoc.iij. Quia tepidus es
incipiam te euomere ⁊c̃.

Capitulum. I. .
Ercia conditio que obſeruari debz
t in ſeruitio ⁊ ſalutatõne beate virgi/

nis dicit᷑ humilitatis: vt vicʒ eaʒ ſa

lutemus humiliter,. Decet quippe vt eam ſa
lutan do humiliter flectamꝰ caput et genua.
Nam ſi ad hanc ſalutationẽ dei filius ſe in
tantũ humiliauit vt deſcenderet de celis vſ
q; ad terrã.id eſt de ſolio diuĩtatis in vterũ
virginis nõ hoꝛruit venire.Quid mirum ſi
nos miſeri ad hanc ſalutationẽ caput ⁊ ge⸗
nua flectimus.Hoc faciendũ in exẽplo do/
cuit Gabꝛiel archangelꝰquãdo ⁊ ipſe bene
dictam virginẽ ſalutando genua flexit:ſicut
ſup dictum eſt in hoc lib.ꝑte.iij.ca.v. ar.iij.
Vult itaq; beata virgo hũili reuerẽtia a no

bis ſalutari ꝓpter noſtrã vtilitateʒ:ſciens qꝛ

oꝛatio humiliãtis ſe nubes penetrabit ⁊ do
nec ꝓpinquet nõ cõſolabit᷑ ⁊ nõ diſcedet do
nec altiſſimꝰaſpiciat.hec Ecc̃i. xxxv. Et ite⸗
rum eiuſdeʒ.xxxij. Pꝛo reuerẽtia accedet ti
bi bona gratia: ꝓ reuerẽtia inquã quã fa
beate virgini in eius ſalutatione cũ genufle
xione ⁊c.accidet tibi bona gratia a dño ⁊c.
Debemꝰigit᷑ cũ ſumma et humili reuẽretia
ſalutare benedictã virginẽ. hoc pti⸗
net miraculũ narratione dignũ. In ꝓuin
cia quippe hungarie noſtris tꝑibo ſicut ipſe
accepi a quodã venerabili et ſene patre fide
digniſſimo. Quidã fratrer oꝛdinis minoꝛũ
duxerat in ↄſuetudinẽ vt quãdocũq; ſignũ
fieret ſero ?⁊ mane ad Aue maria ſicut mo/
ris eſt in illa puincia flexis genibus ſaluta/

ret beatã virginẽ ter dicẽdo Aue maria cuʒ

tribus genuflexionibꝛ.Cunq; quadã die ſi
gnaret᷑ in auroꝛa ad Aue maria: ipᷣe toꝛpo/
re quodã et ignauia ductus noluit aſſurge
re ad ſalutandũ beatã virginẽ cum genuſle

git. Iſte tact
qdamõ deſpatus eſt. Lãtũcq; doloꝛ inualu
it vt linguã ſuã et labia dentibo ſuis cõmã⸗

xionibo. Ecce igit᷑ miraculũ grãde vidit ſta

tim in viſione mirabili turrim eccdleſie ſe in/
clinare adeo vt crux in ſũmitate turris exi/
ſtens terram ↄtingeret ſe inclinãdo ⁊ B tri⸗
bus vicibo ad trinã ſignationẽ:quaſi ꝑ hoc

ſit dictum. Ecce miſer creatura inſenſibilis

ſua q̃ſi genua flectit cuʒ ſe inclinat ad terrã
ꝓ ſigno Aue maria.tu aũt cuʒ ſis rõnal nõ

vis genua flectere ad Aue maria.Sicq; il

le cõpũctꝰ et mirã dei manũ circa ſe ſentiẽs
ſꝑ q̊aduixit cum reuerẽtia ter genuflectẽdo
ad ſignationẽ bñdictã virginẽ cũ Rue ma/
⁊ benedicta virgine pmeruitt.
AXapitulum. HII.
VUarta conditio obſeruãda in ſalu/
q tatione beate virginis dicit᷑ deuo⸗
te ſedulitatis. Debemꝰem̃ ſedule et
frequẽtiſſime ipᷣam cũ deuotiõe ſalutare.vt
⁊ ipſa iedule ꝓ nobis intercedat apud filiũ
Juxta illud Eſa.xxiij.ca. Bene cane frequẽ
ta canticũ vt memoꝛia tui ſit ⁊cẽ. Bñ inquã
id eſt deuote cane laudes vᷣginis: frequẽta
hoc canticũ ſalutatõnis angelice vt memo

ria tui ſit apud benedictã virginẽ. Hoc do

cet ⁊ pᷣs.in ſeipᷣo dicens. Benedicã dñm.ſ.
tam in ſe q;ᷓ in bñdicta ſua matre cuiꝰ bñdi
ctio et honoꝛ ad ſuũ filiũ refert. Et h̊ om̃i tẽ
poꝛe ſꝑ laus eiꝰin oꝛe meo.Omi igit᷑ temꝑe
freq̃ntare debemꝰhãc ſalutationẽ vicʒ Aue
maria in q̃ ſpecialit᷑laudat᷑ ⁊ bñdicta ĩ mu⸗
lieriba pᷣdicat᷑ buſſima vᷣgo genitrix dei. Et
eius bñdictꝰfructus vẽtris:dũs noſter ihs
xps. Miraculũ Ad h̊ quidẽ indu/
cunt nos⁊ plurime vtilitates ꝑ multa mira
cula oſtenſe:inter q̃ vnuʒ hic libeat inuehi.

qð refert Vincentiꝰ in ſpeculo hyſtoꝛiali.

li. viij. ca. lxxxiiij.dicẽs. Clericus qdã re-
rum copia ſeculo deditus btẽ MDarie amo

rẽ et memoꝛiã ſic anio indixerat vt qũcũq;

ꝑ eccłiam trãſiret cũ deuotõe et humillitate
genuflexo eiꝰ imaginẽ angelica ſalutatione
honoꝛaret et rurſuʒ bñdicẽs eã diceret. Be
atus v enter qͥ te poꝛtauit xpᷣe:et btã vbera

q̃ te lactauerũt dũm et ſaluatoꝛẽ nim. Sed
qm de teſte aplo flagellat oẽm filiũ quẽ dili

Iſte deric moleſtia coꝛpis aliqn tactꝰ

ducaret. Idipʒʒ de oĩbus ſuis mebꝛis factu
rus ſi permitteret᷑.Cunq; ſic iaceret aſpectu
c 3

ria ſalutauit/ ꝓpter qð ſpecialẽ gratiã a dno

Liber 1

hoꝛrendꝰ vidit iuxta lectuli ſui caput pſonã
ↄſiſtere pulchꝛa facie qͥ erat angel? eiꝰ:H la⸗
mtari videbat᷑ ſui egroti erũnas deploꝛãs
7 di:.Quid o dña m fons pietatis heccine
eſt gre ⁊ glie ſalutatoꝝ tuoꝝ. heccine eſt lin
gua ĩ btificationẽ vẽtris ⁊ vbeꝝ tuoꝝ ⁊ par
Ius tui:dña dña:ſi tu decs tuis qͥs aderit ſu
is. Hõ ſic dña:ad nihilũ deueniet ſpes ho/
minũ:ſi in te nõ incipiũt hr̃e refugiũ.Lunc
aſtitit mr dñi cũ ſũma glia 2 maieſtate, ⁊ ad
lectuʒz egri pius acceſſit: extracta qᷓʒ vbera
ſuaviſa ẽ ptinus imittere in os egri:⁊ ſancti
lactis ſui roꝛe infuſo:ſubito ſue lingue inte⸗
gritatẽ ⁊ labijs antiquũ decoꝛẽꝛ in toto coꝛ
poꝛe pᷣſtinã reſtaurauit ſanitatẽ. Sanꝰ ille
ſurges gras ſũma cũ exultatõe egit.quanto
putas tripudio tũc exclamabat.O felix ma
ria vere tu mr es miſcdie:vere qͥ tibi ſeruiũt
nõ derelinquũt᷑ in ſua neceſſitate. Tãdẽ vt
mag brẽ v̈ginis ſeruitio ſe totũ mãciparet:
religionẽ intrauit ⁊ eiꝰſalutationẽ tota ſua ĩ
vita frequentauit ⁊ laudabiliter ↄſũmauit.
Haut dubiũ qͥn in hoꝛa moꝛtis btãm virgi
nẽ quã ſepiſſime ſalutauerat:reſalutatricem
ꝓimeruerit ⁊ remuneratricẽ habuiſſe: ⁊ eiuſ
felicẽ aiam ſuo filio bñdicto recõmẽdatam
obtuliſſe. Ecce claret q; pie dei genitrix ſub
nenit:q; Dulciter tãq; pia mr ↄſolat᷑ freq̃ntã
tes hc ſalutationẽ. O vere btã oĩs fidelis
anĩa q̃ bũdictevgini famulat᷑ deuotõe ſedu
la: qꝛ p eã meret ſũma bona celeſtia. O igit
de meꝰ:O dulciſſime iu: cur renuat anĩa
mea ſalutare pſepe tuã genitricẽ:glioſaʒ ma
riã ꝑ quã acceptura eſt gram ⁊ gliam. Oẽs
igit᷑ chariſſimi eã fideliter pure hũiliter ⁊ ſe
dule ſalutemꝰ. Oẽs acclamemꝰin laudẽ vir
ginis illibate Aue maria.Oẽs eaʒ bñdica⸗
mus:vt bñdictionẽ eternã obtineamꝰ.
Articulꝰterciꝰꝙ ſalutatõis angelice oꝛa⸗
tio eſt digniſſima ⁊ cõmẽdabilis pᷣcipue ex
quatiuoꝛ que ſubſcribunrk.
EapitulumlJ.
Erciũ miſteriũ
Siut qpe qᷓtuoꝛ pcipua qᷓ mul
tttum cõmẽdabile reddũt hãc an
gelicã ſalutationem: p ter que allicimur 2=
nos hanc ſacram ſalutationẽ deuoto coꝛde

freqntanr.“
Pꝛio qꝛ hec ſalutatio ðo ẽſũme accepta.

Scdðo qꝛ angelis eſt multũ iocunda.
Tercio qꝛ demõibo ẽ plimũ tremebũda.
Quarto quia bñdicte virgini ſmeæi
ſa ? letabunda. “
Pꝛimo inquã iſta ſalutatio deo eſt ſũme

accepta:qð claret Pꝛimo qͥdem:qꝛ iſtam

ſalutionẽ ipᷣa ſancta trinitas vnꝰz verus de

us edidit ⁊ ꝑ angelũ bñdicte virgini nũciã
dũ mãdauit. Vñ Alber.ſuꝑ miſſus eſt dic⸗
ꝙ hanc ſalutationẽ ad btãm virginẽ angel?
nõ a ſe ipᷣo dixit:ſed a deo patre filio 2 ſpiri⸗
luſctõ. Scðo q̃ʒ qꝛ tãtuũ placuit deo iſta
ſalutatio vt ad eã dei filiꝰ nõ dedignaret᷑ in
vteꝝ vᷣgis deſcẽdere:⁊ ſemetipᷣm exinaniuit
foꝛmã fui accipies.teſte apło Philij. Hac

quippe ſalutatõe pᷣmiſſa deꝰfactus eſt hõ et

.„

ſuiuit vni puelle,.i.beate ale Au. ij. Erat

ſubditus ũulis ſcʒ ꝑentibo. Seruiuit qʒ vſq;
ad paſſionẽ ⁊ moꝛtẽ humano generi:vt di⸗
cere poſſit illud Hierenij. Seruire me feci⸗
ſtis in peccatis vris Tercio qᷓ; tãtũ acce

pta extitit deo iſta ſalutatio vt nõ niſi ꝑ eaʒ

liberationẽ humani generꝭ inchoaret ⁊ ipᷣa
interueniete ſalutatõe totũ mũdũ renouare
diſponeret. O igit᷑ qᷓ; feliciſſima:o qᷓ; laude
Dig iſta ſalutatio:pꝑ quã hõ ſaluari debuit.
Vn ⁊ ipᷣa btã virgo maria cogitabat qlis
eſſet iſta ſalutatio Qu. j. Et h̊ poteſt poni ꝓ
themate. Si em ᷣm Bꝛego. in pᷣfatione pa
ſchali: felix dicit᷑culpa q talẽ ⁊ tantũ meruit
redẽptoꝛẽ ſcʒ deũ:longe felicioꝛ ſalutatõ an
gelica q̃ talẽ ⁊ tãtũ nobis pᷣbuit ſaluatoꝛem
Quãtũ deniq; ſit accepta deo ⁊ dño noſtro

„

ihu xpᷣo iſta ſalutati
raculũ:qð Miraculum Retert beatꝰ
Anß.in tractatu miraculoꝝ.ca.xliij. dicens
ꝙ queda mulier multũ deuota btẽ gini pe

tebat ↄtinue hãc ſibi fieri gratiã vt oſtẽde⸗

ret ei filiũ ſuũ. In hac deuotõe ⁊ petitõelõo⸗
go tꝑe ꝑſtitit inſtãter cũ lachꝛꝓmis poſtulã

do. Adeſt dies felix q̃ regina muiſcðie oꝛanti
mulieri in eccleſia aparuit:qiłe nulli miſeri

coꝛdie gremiũ claudit. Et dixit mulieri:pꝛo
pter fidẽ quod petiſti fiet tibi. Et ſtati, dis

ihs in ſpecie ꝑuuli apparẽs angelico vultu
coꝛaʒ muliere petijt vt ſuſciꝑet᷑ in eiꝰ vlnas
ſiue gremiũ dicte mulierꝭ:q ipᷣm cũ taãta dul
cedine dilectõis recepit:ꝙ lingua nõ poſſet
referre.Quãta putas tunc deuotõe mulier

gratias reſerebat xpᷣo ⁊ btẽ vᷣgini di, Quid

reiribuã tibi o pie dñe: Quid gratian reter⸗

o oſtẽdi põt ꝑ qddã mi

— —

ſin
ſum
node
nüci
ſtdie

ngc

bin⸗
o iſ
ek in
mäait
gHee
Ahoͤe
1. En
rſs
NNHH
nea⸗

iüe
iing,
rurß⸗
wune
Sluce
dehni
q̃is
ig
eh
mon
ren
oto
Ni
tben⸗
dns
Gne
ſtice⸗
beh⸗
oſtii
mmi
mien
nmn
dis
ln
nas
1dal
oſſe

dui
Ge

te inclinato capite eti.
nNos idipſum facere.

re valeã o glioſa dei genitrir p hac dignati

one mihi exhibita ⁊c. Tũc dñs ihs in gre⸗

to mulieris exiſtes dixit. Dic pater noſter
Minſinuaret ſibi ̊ multũ placere.quo fini

to dixit. Dic angelicã ſalutationẽ. Cũq; illa

diceret Aue maria:puer incõtinẽti inclina/
to capite ad btãm vᷣginẽ q̃ ibi pñs aſtabat
dixit Aue maria:⁊ ſingula vᷣba ſalutatõnis

replicabat poſt ᷣba mulieris. Et cũ ꝑuenti

ſet vt diceret. Et bñdictꝰ fructus vetris tui

ihs:dixit puer:ego ſum.Et ſic ↄſolãdo pᷣdi-

ctam mulierẽ ac dulciter amplexãs euanu/
it mira ſuauitate relicta. Ex q̃ viſione claret

xpo ſü me placeat angelica ſalutatio: quã
ad honoꝛẽ ſue mr̃is nõ dedignat᷑ cũ ſalutã

pſe dicere vt doceat

Capitulum. I. .
Ecũdo ſalutatio angelica cõmen/

ſ Qdaltur:ex eo ꝙ angelis eſt multũ io⸗

cunda:qðᷣ oſtendit᷑ tripliciter. Pꝛi
mo rõne quia gaudiũ eſt angelis dei ſuper

yno peccatoꝛe:ergo multo magis ſuꝑ pluri
bus peccatoꝛibo penitẽtiã agentibs Qu. xv.
SDʒ quia quãdocũq; quis deuote diẽ Aue

maria:gratiã meret᷑ ſaltẽ de congruo a bea
ta virgine matre gratie que vt dictũ eſt oẽs
ſe ſalutãtes reſalutare dignatur: dona gra⸗
tie largiendo. Et ꝑ hanc gratiã peccatoꝛ iu
ſtiſicari habʒ.̊ ſequit᷑ quãdo quis deuo
te dicit Aue maria: omes angelos letificet.

Hoc etiã claret nõ ſolum ex ꝑte peccatoꝛis

hoiĩs.:ſed etiã ex ꝑte biẽ virginis. Nã gau⸗
dium eſt miliub ⁊ ſeruis:cuʒ honoꝛat᷑ dña

⁊ regina eoꝛũ honoꝛe pᷣcipuo: ſic ⁊ angelis

Dei ſeruis cũ honoꝛat᷑ regina celi ⁊ dña eoꝝ

ſq; angeloꝛum Maria. Pꝛoinde Berñ. p⸗
ut allegatur in lib.vocato ſpeculũ virginis

dicit. Celũ ridet angelus gaudet mundꝰ ex
ultat infernus ↄtremiſcit demones fugiũt
cu m dico Ase mariga. Scðdo oſtenditur

ſignificatione:quia angelꝰ Gabꝛiel cum vir
ginem benedictã ſalutauit gaudium eſſe an
gelis ſigniſicauit. Pꝛimo qͥdem in habi⸗
iu qꝛ totꝰiocundꝰ veſte ⁊ facie rutilãs appa⸗
ruit.vt dicit Augꝰ.qð ſignũ eſt leticie:ſicut

paiʒ ⁊ in angelis apꝑentibo circa reſurrecti
onẽ dñi in albis veſtibo in ſignũ leticie:ſicut
dicut doctoꝛes. Scðdo in ſalutatõis bo

cum dixit Aue gratia plena dñs tecũ bene

dicta tu ⁊c:qᷓ oĩa ſuntvꝰᷣba gaudioſa. Ter
.

cio in boꝝ ipſoꝝ numero:qꝛ vt vult in ſuo
mariali magr Jacobh de voꝛagine. Idcir⸗
co angelus in hac ſalutatõe tm̃ nouẽ dictio
nes ponere voluit vicʒ Aue bmũ:gr̃a ſcðᷣm
plena terciũ:dñs quartũ:tecũ qͥntũ:bñdi/⸗
cta ſextũ:iu ſeptimũ:in octauũ:mlieribꝰ no⸗
nũ:⁊ noluit plures dictões ponere vt ſigni
ficaret repationẽ fiendã nouẽ angelicoꝛum

choꝛoꝝ ꝑ hãc ſalutationẽ ac filij vði incarna

tionẽ:& ipis angelis gaudioſa eſt hec ſaluta
tio ob ipoꝝ ruine repationẽ ꝑ eã factã 7 de/
ſignatã ꝛ7. Miraculũ. Tercio oſte

dit᷑ ex reuelaiõe:qꝛ vt refert Anb.li.miracu

loꝝ.ca.xx.⁊ in alijs pluribo miracuł reꝑitur
ſile.Cũ ſcʒ q̃dã aĩa in pctõ moꝛtali exns ſic
deceſſiſſet:?⁊ demones gauderẽt ſuꝑ pᷣda ca
pta.angeli qʒ ſcti videret᷑ ↄtriſtari ſuꝑ peri/
clitatõe anĩe. Ecce inuctũ ẽ ꝙ hõ ille in vita
frequẽtiꝰbtãm Mariã ſalutauerit ⁊ officiũ
eiꝰdeuote dixerit:mox angeli gaudere cepe
rũt dicẽteſ. Vere ꝑire nõ poterit q̃ hec fecit
⁊ ſic factũ eſt qꝛ xpo iudicãte aĩa ad coꝛpꝰre
dijt ⁊ pnĩam egit.Et ſic ptʒ:qm̃ angel gau/
dioſa eſt ſalutatio btẽ virginis:ĩmo ⁊ om̃is
honoꝛis cultus ab hoĩbꝰ Marie impeſus
⁊ exhibitus. Ad qð legit᷑ pcipue in li.qui
intitulat᷑ ſcala celi.⁊ etiã in miraculis beate
virginis:ꝙ ſanctus Hildelfonſus archiepi
ſcopus tholoſanꝰ cum feciſſet libꝛũ contra
Helindũ hereticum:ad honoꝛẽ beate virgi
nis atq; nouẽ lectiões in quolibet ſ abbato
dicendas ꝓ officio cõpoſuiſſet. Dũ in quo
dã ſabbato audiuiſſet in eccleſia ſonare mi

rabilẽ armoniã:credidit ꝙ canonici matu⸗/

tinas ipſo abſente dicerent Surgens er
go ſubito cum ſuis ⁊ ꝑuenientes ad eccleſi
am viderunt mirabilem daritatẽ ⁊ choꝛos
angeloꝛum ipᷣm officiuʒ beate virginis edi

tum ab Hildelfonſo cantãtes ac beataʒvixr

ginem ſedentẽ in cathedra archiepᷣali quaʒ
om̃es cũ iubilo angeli laudabãt. Et ſini⸗
tis matutinis Maria Hildel.vocauit ⁊ re
gratiat᷑ eidem de officio edito ⁊ libꝛo ac ca⸗
ſulam ei de celo allatã dedit in qua celebꝛa
ret ad honoꝛẽ ipius ᷣginis c.
DTdͤoͤodapituliamm. Ir.
Ercio angelica ſalutatio cõmẽdabi
t lis redditur ex eo ꝙ ipᷣa eſt demoni
brorus multum ? maxime tremebun⸗
da cum ſciat ſibi eſſe ad ↄfuſionem, eo ꝙ ꝑ

illam amiſit captiuos id eſt ꝑ virginẽ aͤ

„

Liber 1 .

riam que cõtriuit caput ſerpentis. Et quia

demon eſt ſupbus confundit᷑ valde ꝙ per
mulierem eſt victus Judith.xiiſ. Vna mu

lier hebꝛea fecit confuſioneʒ in domo Ha⸗

chodonoſoꝛ:quod interpᷣtat᷑ ſedes in angu
ſtia:⁊ ideo merito ꝑ ipᷣam diabolꝰ ſignifica/⸗
tur qui eſt in ↄtinua penali triſticia: cui q/
dem ↄfuſio infert᷑ cum beata virgo que euʒ

ↄtriuit ſalutat᷑. Item ſicut canis terret᷑ a

tonitru:ſic demon cũ audit dici Aue maria
ſciens quia ꝑ hoc hõ liberat᷑ ab eius manu
intercedẽte dei matre ꝓ hoĩe ipſo. ⁊ ideo de

beata virgine ſcribit᷑ Can.vj. qꝙ ſit terribi/

lis vt caſtroꝛuʒ acies oꝛdinata. VUñ Berñ.
Põ tantũ timẽt hoſtes quãlibet caſtroꝛum
geiem ſicut demoões Mariã dei matrẽ: vñ
nõ audent inuadere ⁊ ledere hoĩem ſalutã/
tem beatã virginẽe, Diraculum. Qd
luculet᷑ oñdit᷑ i exeplo qð refert Anf.vbi ſu
pꝛa.ca.xv.diſiꝙ diabol?qui ſp nocere homĩ
cupit: acceſſit ad qᷓndaʒ nobilẽ in figura ho
minis ⁊ cepit ei ſeruire ⁊ intantũ nobili pla
cuit ꝙ eum oĩbus negocijs tractãdis ⁊ ex/
pediẽdis pᷣpoſuit:ipᷣe vero diabolꝰ die no/
ctuq; ꝑſuadebat ipᷣi nobili facere mala:intã
tũ ꝙ ꝑ ſe ⁊ alios depᷣſãando vulnerãdo ⁊ oc
cidendo fere inumerabilia facinoꝛa cõmit/
teb at. Accidit ꝙ quadã vice ipᷣe nobilis ap

pᷣhendiſſet quẽdã ſanctũ pᷣſbyteꝝ ⁊ qͥ eũ co
mitabant᷑.Quo capto ad ſuũ caſtrum eum

duxit:hic allocutꝰeſt nobilẽ ⁊ ſuos famlłos
qꝙ ex ꝑte dei haberet aliqð ꝓbũ ꝓponere ita

tñ ꝙ om̃es de familia nobilis adeſſent au⸗

dituri.dum q̊ impetraſſet om̃es aduenerũt
pᷣter ipʒ demonẽ:qͥ vocatꝰ finxit ſe infirmũ
⁊ ꝙ ergo venire in pᷣſentiaʒ nõ valeret. Cle
ricus diuĩa reuelatõe ⁊ pꝛudẽtia ſciens dia
boli verſutias ⁊ fraudes:dixit ſe nil dicturũ

niſi ille bus adueniret. Rogauit ̊ iᷣm no/

bilẽ vt ſi infirmꝰeſt adducat᷑ in lecto. Oð et

factũ eſt ðᷣo diſponẽte.Tũc ſanctꝰ ille iuſſit
ipᷣi demoni ꝙ; coꝛã oĩbus ediceret quis eẽt:
2 quare adueniſſet ipᷣi nobili in ſpecie hũa/
na ſeruiturus. Ille eiulans ⁊ ſuſpiria dans

reſpõdit ꝙ eſſet demon ⁊ ꝙ ideo venerat ⁊

cũ nobili ſteterat.xiiij:annoꝝ ſpacio vt iꝛßjßm

pᷣcipitaret? occideret in peccatis ꝓfundatũ
anteq; ab eo ſecederet. Sʒ quia ipe nobilis
quolibet ſero dũ ad lectũ iret ⁊ quolibʒ ma
ne dum ſurgeret ſeptẽ vicibus genib flexis

beatã virginẽ cuʒ Aue mania ſalutabat Et

pter hoc ſolum bonũ a beata ſaine Peten
debat᷑ qualibet nocte ⁊ die q̃ ſal

ie qᷓ ſalutabateam o
adeo ꝙ demon nocere ei nõ audebatn

ualebat. Addidit quoq; ꝙ ſi vnica tm̃ eo/
cte vel die pᷣtermiſiſſet: illico eum occidiſſet
His dictis demon diſparuit ↄfuſus: ⁊ ille
ſanctꝰ vir om̃es illos de familia exhoꝛtãdo

ↄuertit ⁊ ad deuote ſeruiendũ beate virgi⸗

ni inuitauit:in qua ⁊ ipᷣe nobilis ↄuerſus ⁊

debitam penitẽtiã agens vſq; ad finem vite

laudabiliter pmanſit. Item idẽ An.ibi
dem.ca.xxvjrefert ꝙ qͥdam ſceleſtus cũ ſe⸗
pe beatã virginẽ ſalutaſſet:⁊ ſubita moꝛte pᷣ
uentus demones rapere voluerũt aĩam eiꝰ
Cunq; vnus angelꝰ diceret ꝙ liq; peccatoꝛ
fuerit tamẽ ꝓ deuotõe ſolitus fuerat dicere
Aue maria ſepiꝰ:ſtatiʒ ̊ audito: demones
relicta anĩa fugerunt:⁊ ad merita beate vir
ginis anĩa ad coꝛpus redijt miraculoſe ꝓ
agenda penitẽtia: Idcirco beatꝰ Berñ.di.
Infernꝰcõtremiſcit: demones fugiunt cuʒ
dico Aue maria:patet igi poſitũ.
LCLCeoapitulum. HHI.
NWarto angelica ſalutatio eſt cõmè
q dablſlis ex eo ꝙ beate virgini eſt ſũ

me glioſa ⁊ letabunda quia hec ſa⸗

lutatio fuit ei ad maximũ gaudiũ ⁊ ſummã
gloꝛiam ac exaltationẽ. Multũ em̃ gaude/⸗
ret aliqua quãdo rex ꝑ fidelem nunciũ ſalu
taret eam nunciãdo ꝙ eã intantũ dilexiſſet
vt in ſponſam vellet ſibi aſſumere. Ita ⁊ be

gta virgo cũ ſalutata eſt a deo ſũmo rege et
in ſponſam ac filij ſui matreʒ eſt aſſumpta.

Vñ cum iam ab angelo ſalutata fſoꝛet ⁊ ad
ſanctaʒ Elizabeth ꝑpueniſſet ait. Exultauit
ſpiritꝰmeus in deo ſalutari meo⁊c.Lu.jica.
Möiliimix ſi diligenter ſingula huiꝰ ſaluta⸗
tionis angelice verba penſamꝰcomꝑimꝰꝙ
pᷣcipue.xij.gaudia in ea cõtenta vel ſignifi⸗
cata beate virgini offerunt᷑ ad numeꝝ ſtel⸗
larum. xij. in coꝛona beate viginis:quibus
quideʒ.xij.gaudijs eã letificamꝰ cum deuo/
te eam ſalutamꝰ. Pꝛimũ quidẽ gaudiuz
ſumme puritatis ⁊ imunitatis offerimꝰbea
te virgini cum dicimꝰdeuote Aue.id eſt ſi⸗
ne ve. Cum igit᷑ deuote dicim beate virgl⸗
ni Aue:leticiã eius de ſumma puritate quã
habuit ⁊ habet ꝓnunciamꝰ ⁊ ad memoꝛiaʒ
reducimꝰac ſi dicamꝰ. Gaudeo feliciſſima
vᷣgo:qꝛ tu es ſine om̃i ve nature culpe ⁊ pe/
ne: ſicut de hoc latius patʒ ſup in hoc li. ete

an

ſor
les
at⸗
hine
len
dan
eih
in

enn

ben
me
tey

lnb⸗
ln
li
ni

ſol

Articulus

iij.ar.iij. ca.v. Scdm gaudiũ facimꝰ vel
cumulamꝰvicʒ magne dignitatis cum dici
us Darlarn quo nomiĩie magna digni⸗
tag beate virginis denotat᷑.cum Maria q̃ᷓ
ſi maris ſtella noĩatur. beato em̃ Berũ.ſuꝑ
miſſus eſt teſtante. Dagna dignitas bea⸗
te virginis in hoc noĩe deſignat᷑ cũ luci ſtel
le maris comꝑat᷑: quia ſtella eſt digniſſime
nature ⁊ incoꝛruptibilis. Vñ ſicut ſine ſui
coꝛruptione ſydus emittit radium. Sic ſi-
ne ſui leſione ⁊ coꝛruptõe virgo parturit fili
um. Cum ergo dicimꝰ Aue maria: gaudiũ

de tanta dignitate beate virgini offerimꝰac
ſi diceremꝰ:O beata virgo Maria gaude
quia tu tã digniſſima virgo es vt digne no
minen Maria q̃ſi maris ſtella ſine om̃i coꝛ
ruptione puerpera. Terciũ gaudiũ ſũme
gratioſitatis offerimꝰbeate virgini cũ dici/
mus gratia.ac ſi diceremꝰ. Gaude btã vir/

go quia tu deo ſũme gratioſa et dilecta es:
ageo ꝙ te ip̃e deus redderet hoĩ gratiam

quã ꝑdidit angelo teſte Lu.j. Inueniſti gra
tiam apud deum, Quariũ gaudiũ pleni
tudinis offerimꝰcũ dicimꝰplena.ac ſi dice/
remus. Gaude quia nõ ſolum gratiã ꝑditã
inueniſti verũ inſuꝑ om̃i gratia quã deꝰ qͥ⸗

buſcũq; ſanctis pᷣſtitit tu ſola vniuerſaliter

⁊ excellẽtius plena es ⁊ poſſediſti. Uñ Hie
rony. Vere gratia plena quia ceteris ꝑ par
tes datur gratia. Marie autẽ ſe totaʒ infu⸗
dit gratie plenitudo. Quintũ gaudiũ di/
uine ↄceptionis offerimꝰ cum dicimꝰ dũs
tecum.ac ſi diceremꝰ. Gaude quia meruiſti
deum ↄcipere ⁊ ſic tecuʒ habere tam in mẽ/
te q; in ventre. VUnde Augꝰ.in ſermõe quo
dam.Dñs tecum ſed nõ ſicut mecũ: tecum

em̃ in mente:tecũ in ventre:tecũ in vtero:te
cum in auxilio. Sextum gaudiuʒ ſuꝑne

benedictõis cum dicimꝰbenedicta:ac ſi di.
GBaude quia meruiſti maledictionẽ Eue in

benedictionẽ tibi cõmutari ⁊ toti generi hbu

mano.Auguſ?᷑ in ſermõe de natiuitate bea
te virginis di. Impleta eſt Maria gratia:⁊
KEua euacuata eſt a culpa. Maledictio eue
in benedictionẽ mutat᷑ Marie:mater gene
ris nr̃i penã intulit mũdo:genitrix dũi no/
ſtri ſalutẽ attulit mũdo.Hec ille. Septi/
mũ gaudiũ ſingularis puilegiatõis cũ dici
mus tu in mulieribo.ac ſi di.Gaude quia tu
ſola ſingulare puilegiũ inter ⁊ ſuꝑ oms mu

lieres poſſides vt tu ſola ſis ommiũ coꝛona

⁊ gloꝛia ⁊c. vtpote que ſola tu inter oẽs mu

lieres meruiſti fieri mater ⁊ virgo: mat dei
7 homis.vñ canit eccleſia. Nec pᷣmã ſimilẽ
viſa eſt nec habere ſequẽte. Octauũ gau

dium diuĩe collaudatõis cum dicimꝰ ? be
nedictus.Gaudet em̃ ꝙ a nobis bñdicit᷑ in

ipa ⁊ ꝑ iam deus ex ſuma erga deü chari⸗
tate:ſicut et om̃s ſancti in hoc gaudẽt vt de

us gloꝛilicet᷑ ⁊ benedicat᷑ in ipis. Juxta illõ

pᷣs.HNõ nobis dñe nõ nobis ſz noĩ tuo da
gliam. Multũ ergo ei facimꝰ gaudiũ cũ di

cimꝰ ⁊ benedictꝰ.ſ.deus tuꝰ filius.ac ſi di.

Et tu q dem beata virgo bñdicta es.ſed ſu
per omia bñdicimꝰdeum qui te ſic gloꝛifi-
cauit et ſublimauit ⁊c. Gaude ergo in deo ?
cum deo tuo filio. Idcirco Augꝰ, dicit. Le

tare Maria leticia inenarrabili et ꝓpꝛio ci
ꝓpꝛio et ꝑ ꝓpꝛiũ filium:qm talem et tantũ pa
riendo filium vtpote deum veꝝ nõ ſubſecu

ta eſt coꝛruptio. Bñdicta ergo tu:et benedi
ctus filiꝰtuus ꝑ quẽ te glioſam dñam nr̃aʒ
aduocatã in celis habemꝰ Honũ gaudi
um eterne fructiſicatõis cũ dicimꝰfructus.
ac ſi di. Gaude quia ꝑ te nobis oĩbus eter⸗
ne vite fructus datus eſt. Vñ et canit eccle
ſia.Bñdicta filia tu a dno:quia ꝑ te frucũ
vite cõicauimꝰ. Magnũ nimiꝝ gaudiũ eſt
beate virgini ꝙ de eius fructu.i.de xpᷣo dul

ciſſime fruunt᷑ oẽs ſancti ⁊ angeli ði.j. Pet:

j.In quẽ deſiderãt angeli reſpicere:⁊ ꝙ ipᷣa
tantũ fructũ facere meruit ⁊c. Decimum
gaudiũ vᷣginitatis offerimꝰcum dicimꝰvẽ⸗
tris tui.ſubaudiẽdo vᷣginalis.ac ſi di.hau
de quia venter tuꝰvirginalis ↄcepit ⁊ poꝛ⸗
tauit veruʒ deũ in ipſo tota plenitudine ha
bitantem ⁊c.vnde cũ dicimꝰ ventris tui:in
memoꝛiã reducimus:quomõ eiꝰ ſacratiſſi⸗
mus vterus virginitatis gloꝛia pꝑmanente
deum geſtauit ⁊ genuit et poſt ꝑtum virgo
ꝑmanſit mira ſuauitate leticie in hoc eiꝰ mẽ
ti indita. Hoc gaudiũ ꝓſequendo beatus
Auguſt. in ſermõe de natiuitate beate vᷣgi⸗
nis ita dicit. Pꝛeciſum eſt in Maria illud
Eue infelicitatis eulogiuʒ de q̃ dicit᷑. In tri
ſticia ꝑies filios:qꝛ iſta in leticia dñm pꝑturi
uit. Eua em̃ luxit:iſta exultauit. Eua lachꝛy
mas: Maria gaudium in vetre poꝛtauit.
virgo concepit:virgo genuit. Gꝛatulare be
ata virgo quia xpᷣs ex ſolio ſuo venit in vte
ro tuo: ex ſinu patris m neoienag eſt de
ſcendere matrꝭ.Leta igit᷑ E

aria geſtat in⸗

. .◻ 4

.

TLiber 1.

fantem exultãs filiũ amplexat᷑:poꝛtata quo

poꝛtabatextat Maria cuʒ concepit virgo
grauida virgo dũ parit ⁊ virgo poſt ꝑtum.

Exultat Maria ⁊ matreʒ ſe leta mirat᷑ ⁊ de

ſpũſancto ſe peꝑiſſe gaudet.O femiĩa ſuꝑ fe

minas benedicta que virũ oino nõ nouit:?-

virum ſuo vtero circũdedit. Hec Augꝰ.
Vndecimũ gaudiũ mire dulcedis ⁊ ſua

uitatis: cũ dicimꝰ:hoc melliſtuũ nomẽ ihs.
SDl em̃ ſancti ⁊ deuoti magna dulcedinem

coapiunt in hoc noĩe:quoniã vt dicit Berñ.
Hoc nomẽ ieſus mel eſt in oꝛe:melos in au
re:iubilus ĩ coꝛde:multo foꝛtiꝰmagnũ dul/

coꝛem ⁊ ſuauitatẽ capit ania benedicte vir/

ginis cum audit h̊ dulciſſimũ nomẽ deuo

to coꝛde et oꝛe noiari:vnde cũ dicimꝰ bene

dictus fructꝰ ventris tui ihs:gaudiũ ſimł ⁊
dulcoꝛẽ offerimꝰ beate vᷣgini.ac ſi di. Gau⸗
de o bnñdicta virgo qꝛ ꝑ te ⁊ exte iſtud dul⸗

ciſſimũ ⁊ mellifluũ nomẽ ihſjs habemꝰ in qᷓ
⁊ tu et om̃s ſancti letant᷑. In quo mira dul
cedine deuote mentes liqueſcũt ⁊ delectan
tur.in quo coꝛ tuũ ſacrum iubilo ineffabili

iocundat᷑ indicibili amoꝛis ſuauitate delti/
butũ:in quo ſolo noĩe oꝑtet om̃s ſaluos ſie
ri credentes. Nam vt ſcribit᷑ Act᷑ iiij. Nõ
eſt aliud nomẽ ſub celo datũ hoĩbus ĩ quo
opoꝛteat ſaluos fieri credeétes. Duodeci/
mũ gaudiũ humane aſſumptõis.ſ.a deo in

vnitatẽ ꝑſone cũ dicim xpᷣs id eſt criſmate
vnctus. Hoc em̃ nomẽ ↄuenit ſaluatoꝛi no

ſtro inquãtũ eſt homo a ꝑſona diuĩa aſſum

ptus. Ipe em̃ fuit ſm humanitatꝭ naturaz
criſmate ⁊ vnctione ſpũſſcti vnctus. Juxta
illud pᷣs. Vnxit te deus de tuus oleo leti ⸗
cie pᷣ conſoꝛtiba tuis.Et ideo in ; nomie di
gniſficatio humane nature in xpᷣo exbmitar
de quo oẽs ſancti gaudẽt.ergo a foꝛtioꝛi be
ata virgo. Vn gaudẽter canit ecclia. Yelix

nãq; es ſacra virgo Maria et omi laude di

gniſſima qꝛ ex te oꝛtus ẽ ſol iuſticie:xpᷣs deꝰ

noſter.Cũ igit᷑ dicimꝰ:bñdictꝰ fructꝰ vẽtris

tnixpᷣs. Gaudiũ ei cumulamꝰ ac ſi dicere-
mus. Gaude o btĩſſima virgo Maria qe ꝑp

te ⁊ ex te habemꝰ vt humana natura tãtum

dignikicaret᷑ in tuo filio:vt vicʒ deo vnire?᷑ t

vnitate ꝑſone:ꝑ te habemꝰ deũ fratrẽ nr̃m:
⁊ nre nature ꝑticipem: exte aſſumpta ẽ iſta
caro diuitati vnita. In tuo vtero ſacro fa⸗

ctum eſt vt de ſieret hõ:verus xpᷣs vnctiöe
ſpũſſct plenꝰ. Juxta illud Johj. Verbuz

caro factũ eſt ⁊ hĩtauit in nobis ⁊ vidimus

gliam ei? gliam qſi vnigeniti a patre plenũ

gẽa et veritate.Ecce igit᷑ o fidelis et deu

anĩa.O coꝛ hũanũ amoꝛe beate vᷣginis in-
flãmatũ penſa diligẽter et aduerte q; multi
plex gaudiũ offers et accumulas ipᷣi bñdi⸗

cte vᷣgini Marie cũ eaʒ deuote ſalutas an⸗
gelica ſalutatõe.Quid em̃ aliud q; coꝛonaʒ

quãdã ſtellaꝝ.xij.ei offers tanq; ſertũ roſaꝝ
xij.quo bñdicta vᷣgo gliat᷑ ⁊ letificat᷑. Quõ
credere potes ꝙ te ipa ꝓ tot gaudijs ei ob⸗
latis nõ letiſicet et nõ reſalutet in pñti ꝑ gra

tiã ⁊ in futuro ꝑ gliam. Euigila ̊ 1 conare

freqᷓnter btãm vᷣginẽ ſalutare:hac głioſiſſi
ma ⁊ ſũme ſibi placita ⁊ letabũda ſalutatõe

vt valeas eiꝰ gratiã habere. Ad pᷣmiſſa fa
cit qdðᷣ multotiẽs viſum ẽ in miraculo: ꝙ dũ
btã virgo ſalutaret᷑ a ſibi deuotᷣ:apꝑuit q̃ſi
virgo pulcherrima vᷣgo aſtans: ⁊ ad ſingii

las ſalutatiões ſe inclinãs ⁊ q̃ſi roſas colli⸗

gẽs:ſerto q̃; ꝓpꝛia manu aureo filo colligãs
7 tãdeʒ capiti ſuo imponẽs coꝛã oĩbo angetł

⁊ ſctis gliando dixit. Hoc ſerto coꝛonautt
me iſte mihi deuotꝰfamulꝰꝛc. Vt aũt fi

nem huic ꝑtis ſermõi faciam:referã ꝓ ediſi

catõe miraculũ qdᷣdã narratõe digniſſimũ

qð qͥdem a fide dignis relatũ ꝑcepi ⁊ publi

ca a pleriſq; pᷣdicatiõe ꝓmulgatũ. Mulier

nanq; q̃dã btẽ virgini multũ deuota cũ fre

quẽter diceret Aue maria ſũma deuotione
apud ſe hec ſepiꝰ voluebat᷑ cogitatio. Que
vicʒ vᷣba ex oĩbo verbis ſalutatõis magꝭ cõ
mouerint ad gaudiũ et nũc cõmouere ba/
beãt coꝛ bñũdicte vᷣginis.Cui q̃dã viceoꝛi⸗
ti aparuit pijſſima ᷣgo Maria: et dixit vt
tue deuotõi ſatiſfaciã in q̃ mihi ſũme cõpis
cet. En tibi reuelare curaui qð deſideras:
ſcito ꝙ ſuꝑ oĩa coꝛ meũ letatũ eſt ⁊ gaudio
repletũ ad illa vᷣba:cũ audiui ſcʒ angelũ di
centẽ:dñs tecũ.Hoc aũt ⁊ rõni ↄſonatqm

ꝑ illa vᷣba expᷣſſius annũciabaꝗt᷑ dñica cõce

ptio cũ dicit᷑. Dũs tecũ ſq; in fůete et in ven
tre vt patuit ſupᷣ ꝑ doctoꝛes.Alia autẽ ꝰba
nõ ſic expᷣſſe dñicã incarnationẽ et ↄceptio
nẽ btẽ vᷣginis actiuã inſinuãt ſicẽ claret cõſi
derãti.Sʒ qm̃ ipᷣa btã vᷣgo ſümũ gaudiũĩ
hebat ꝙ deũ ↄciꝑe merebat᷑ ⁊ dei mr effl
ciebat᷑ put ꝓbat Alber.magnꝰ ſuꝑ miſſus ?
Et patebit infra li.ij.ꝑte.ij.ar.j.ca.j.ergo ſe/
quit᷑ reuelationẽ foꝛe verã. Tandem btẽö
virgo pꝛedicte mulieri loquendo addidits

—

—

boj
ſihen
mi

Gnin
ſcliae
Gpil
ber
Nore
daot
nbe
denah
Peis
y
fhhe
uſa
Cun
Ginb
lelt
eeri
base
laig
Mhllie
Gili

Mupe⸗
Uenes
Petöde

bebit

lagen

gor

Deg
ehe

J

tnutt

mns
bni

vödi⸗

iwſr

lica et eius ꝑtibus.

Articulus

er alt. O chariſſima famula:mando tibi vt
gquotliẽſcũq; dicere habes:Aue maria cũ ꝑ

eueris ad ülla verba

ris genua ac ceruicẽ flectere ſtudeas:ſciens

ꝓtãtũ gaudiũ meo coꝛdi ſic faciẽs ꝓ tua de
uotõe accumulas ꝑ verba pᷣmiſſa: ꝙ q̃ſi ite
rato ↄciꝑem filiũ meũ dñm ihm. In fine de

niq; addas ⁊ dicas. Sancta maria mĩ dei
⁊ dũi nri ihu xpᷣi oꝛa ꝓ me ⁊ ꝓ oĩbus pctõ
ribus.Et h ſilr moꝛoſe ⁊ deuote:qꝛ tãtũ mi
bi hec depꝛecatio placet:et tãtũ gaudet coꝛ
meũ in ſubueniẽdo pctõꝛibo ac ſi iterato fili
um meũ parerẽ, Hec dicẽs mira ſuauitate

relicta in coꝛde mlieris euanuit btã vgo ab
eiꝰ viſiõe.Et hec młier quoad vixit deuote

obſeruauit. Hoc etiaʒ reliquũ rõ ni recte
ↄcoꝛdat qꝛ cũ pctõꝛ homo beatã virginem

deuote ſalutat et ad ſibi ſubueniendũ exo⸗

rat:btã virgo gram infundẽedo filiũ ſpũaleʒ
denuo parit ad vitã eternã cuʒ peccatoꝛẽ a
pctis reuocat ꝑ gram ⁊ ad viaʒ ſalutꝭ redu⸗
cit:vel ſi iuſtꝰeſt in iuſticia ↄfirmat et pſeue
rantiã pꝛeſtat. Cũ igit᷑ etxpᷣs dñs ob hanc
cauſaʒ de ea natus ſit:vt hoĩes in celeſte re/

gnum renaſcant᷑:nõ dubiũ qͥn ipſa btã vir
go in his pᷣmiſſis gaudeat et ei ſume cõpla/
ceat.O igit᷑ oẽs fideles aĩe: oẽs deuoto coꝛ
de exiſtẽtes vnũquẽq; veſtrũ cõuenio. Oĩi⸗
bus clamo.Et vtinã clamoꝛ meꝰ oĩm reſo⸗
net ĩ auribo. Oalutate:ſalutate:ſalutate hu
mlliter deuote et frequẽter btãm virginem.
Dalutate vᷣgines,.ſalutate ↄiugati:vidue ⁊

pauꝑes et diuites:magni et ꝑuuli:adulti:iu

uenes et ſenes. Oẽs q̃ʒ cuiuſcũq; cõditiõis
pctõꝛes et iuſti. Sciẽtes qm̃ ꝑ eã gram ha⸗
bebitis in pñti et gliam ĩ futuro pᷣſtãte dũo
Bequiẽt᷑ ꝑs ſcða de ipſa ſalutatõe ange⸗

We gratia ple
A navñis tecum:bñdicta tu ĩ mu
lieribo Qu.j. Tres ſalutatio/

nexs ceteris celebꝛioꝛes in euan

gelio repimus Pꝛima gabꝛiells vicz iſta

Aue gra plena. Scða Marie ad Eliʒa

bech Au, j. Intrauit domũ Z-acharie ⁊ ſalu
tauit Eliʒabetb. Tercia xpᷣi ad diſcipu⸗

los Johᷣ.xx. Pax vobis:que ſepius legitur
repetita.Hac triplici ſalutatõe triplex con⸗
coꝛdia deſignat: Siqdem ante incarnatio

roſgipſa verba ꝓferas:⁊ ibi coꝛdis ⁊ coꝛpo

nem diſcoꝛdia erat. Pꝛima inter deuz ⁊ bo

minẽ ꝓpter peccatũ pme pꝛeuaricatõis.qm̃
homo deus factus inobediẽs:diabolice ſe
ſubiecerat poteſtati. Scða diſcoꝛdia erat
inter angelũ et hominẽ:et hoc duplici cau⸗
ſa quia vicʒ homo qͥ ruinam angelicã repa
rare debuerat ſponte coꝛruens ſe ſubtraxe/

rat a celo:et diabolo ſe ↄiunxerat eius volſi

tatem faciẽdo.Et quia cuʒ in obſequio dei

conſerui eſſe debuiſſent homo ſe q̃ſi ſponte
ſeruitio diaboli ſubdiderat. Tercia diſcoꝛ⸗
dia erat inter hoĩiem ⁊ hominẽ viq; inter iu

deum et gentilẽ ꝓpter diuerſax legum emu⸗
lationẽ:quia iudeus vnũ deuʒ: gentilis aũt
idola colebat. Itaq; ꝑ ſalutationẽ xpᷣi ad di
ſcipulos: qᷓ dixit pax vobis:deſignat᷑ ↄcoꝛ
dia dei ad homĩes:quia filius dei in ſeipſo
cõiungens diuĩtati humanitatẽ:⁊ ꝑ ſangui
nem crucis pacificauit que ĩ celis et que in
terris:vt dicit aplus. Item ꝑ ſalutationẽ
Marie ad Eliʒabeth deſignat᷑ concoꝛdia
iudei et gentilis:quia chꝛiſtꝰ lapis angula⸗
ris om̃es in vnicã fidem et eccleſiã cõuoca

uit Joh.x.Et alias oues habeo que nõ ſũt
ex hoc oulli et illas opoꝛtet me adducere et

vocem meã audient:et fiet vnũ ouile ⁊ vnꝰ
paſtoꝛ.Hoc etiꝗm in ſpiritu pᷣdixerat Da⸗
uid dicẽs. Lapidem quẽ repꝛobauerũt.id
eſt chꝛiſtũ:edificantes.ſ.iudei:hic factꝰ eſt ĩ

caput angeli. Deniq; ꝑ ſalutationẽ ange

li ad Mariã notat᷑ concoꝛdia angeli ad ho
mint᷑: quia ꝑ partũ marie factus eſt homo

conciuis angeloꝝ et domeſticꝰdei et vnius

dei ſcʒ xpᷣi:homo et angelꝰfacti ſunt ſerui et

ex hoĩe angelica ruina reparata eſt. IJdeoqʒ

cum chꝛiſtꝰnaſcit᷑ ab angelis canitur GBlo⸗
ria in excelſis deo. Et in terra pax hoĩbo bo
ne volũtatis.Hinc et angelꝰdixit Johi vo
lenti eum adoꝛare. Vide ne feceris: conſer

uus em̃ tuus ſuʒ ⁊ fratrũ tuoꝝ Apoc. in fi.
Quia igitur iſte concoꝛdie facte ſunt ę Da

riam virginẽ:que nobis chꝛiſtũ deuʒ genu
it. Idcirco nõ immerito dicat Marie ipſe
deus:dicat angelꝰ:dicat et homo.Aue gra

tia plena que fuerunt verba thematis no-

ſtri pꝛeaccepti. De hac itaq; ſalutatõne ⁊

ꝑtium eius declaratõe intendeẽtes tractare

tria myſteria cõtemplemur ⁊c̃.
Pꝛimũ de eius pncipio.
Scõm de eius medio

Eerau deei apoſito ⁊ termino..

TLiber 1

Arnticulꝰ pm?de oncipio ſalutatiõis an⸗/
gelice:vbi tres qᷓſtiones elucidanit.·
Labpitulum....

Irce pencipi
Vuiꝰſalutatõis tres pᷣcipue q̃ſti
onnes occurrũt. Pꝛima q̃ſtio
Vrtrũ ſalutatio angelica fuerit cõ

grue H mõ ꝑ aue inchoata. Scða q̃ſtio
vtrũ btã vᷣgo fuerlit vere ſine ve vt ſit digne

P h̊ᷣ verbũ aue ſalutata. Tercia q̃ſtio vtx

iiſta ſalutatio H̊ modo facta ſit oĩm ſalutatio

nũ excellẽtiſſima. Ad pmã q̃ſtionẽ q̃ que⸗
rit᷑:vtrũ vicʒ ſalutatio angelica fuerit ↄgrue
hoc mõ ꝑ aue inchoata. Argui p̃t incon
trariũ ꝙ nõ.Pꝛimo ſic qꝛ iſte modꝰ ſalutan
qi ꝑ verbũ ſcᷣe ꝑſone eſt modꝰſalutãdi a ſe
Po ꝑſonalit᷑ ⁊ nõ ab alio:&̊ videt᷑ ꝙ angelꝰ
ſalutauerit btãm virginẽ a ſeipᷣo ⁊ nõ a deo

Szʒ ↄſtat ꝙ ſalutare debuit a deo:̊ nõ de⸗

buit ꝑ h̊ verbũ ſcdᷣe ꝑſone ſalutaſſe. Pꝛe
terea videt᷑ ꝙ debuit ſalutaſſe ꝑ ſalue: quia
gaue dicit remotionẽ pene:ſalue pᷣſentiã bo⸗
ni ⁊ ꝑmanentiã ſalutis. Nã ſalue vt diẽ Jo
hãnes ianueñ.in cathol.eſt verbũ dekecti⸗

uum ⁊ ſalutatoꝛiũ ⁊ ſonat.i.eſſe vel fieri ſal/

uum. Cũ ; maioꝛ pfectio ſignificat᷑ ꝑ ſalue
qᷓ; ꝑ aue: ſequit᷑ ꝙ iſta ſalutatio ꝑfectiſſima

debuit potiꝰincipi a ſalue qᷓ; ab aue. Pꝛe

terea aue ꝑtinet ad incipiẽtes:ſalue ad ꝓfici

entes:gaude ad ꝑfectos. VUñ ⁊ Thobias

ſalutat eſt ꝑ angelũ G̊ͥ mõ. Gaudiuʒ tibi ſit
ſy Tho.v.ca.ergo cũ btã virgo eſſet ꝑfectiſ
ſima ꝑ gaude debuit ſalutari. Pꝛeterea no
biliſſimꝰmodꝰſalutãdi eſt quẽ tenuit dñs ie
ſus ⁊ docuit. Sʒ hic modus fuit pax huic
domui Qu.x.vel pax vobis Joh̊.xx.ð ⁊ in
hac ſalutatõe nobiliſſima debuit btã virgo
E ſile ſalutari.ſ.pax tibivł pacẽ opto tibi ⁊c̃.
Incoõtrariũ eſt vᷣitas ſacre ſcpture. Ad
haãc igit᷑ qſtionẽ rũdet᷑ ſm Alber.magnũ ſu
per miſſus ẽ.ca.lxiiij.⁊.lxv.ꝙ cũ duplex ſit
modꝰ ſalutandi vicʒ ꝑ ſeipᷣm ⁊ ꝑ aliũ:multo

amicabilioꝛ ⁊ nobilioꝛ eſt ille qͥ eſt ꝑ ſeipſuʒ

q; ꝑ aliũ.Hec &̊ ſalutatio pfectiſſima ⁊ ami

cabiliſſima nõ debuit fieri tãq; ad abſentes
⁊ ꝑ aliũ ſʒ tãaq; pnñtis ad pᷣſentẽ ⁊ ꝑ ſeipᷣm:re
cto ꝭ̊ mõ pᷣſentialit᷑ angelꝰ ſalutationẽ hanc

ab aue inchoauit.qꝛ in hac ſalutatõe deꝰtri

nitas pᷣſens pᷣſentẽ virginẽ in angelo ſaluta
nit di/Aue maria gratia plena. QOð vᷣbum

⁊ depᷣcatiuũ⁊ ſalutatiuũ ⁊ nũciatiuũ fnit:qꝛ
bitudinẽ quã angelꝰbtẽ virgini nũciauiti/

lã ei ecxhiberi ⁊ impleri ardentiſſime ↄ cuꝑi⸗
uit ⁊ deuotiſſime optauit. Et ꝑ pᷣmiſſã

reſpõſio ad pᷣmũ obiectũ. Ad alia amu⸗
mẽta pᷣmiſſa in ↄtrariũ adducta. Rñdet᷑ q
in hac ſalutatõe aliud verbũ ſalutãdi poni
nõ debuit in q̊ ſalutis ſtatꝰ vel ꝑfectio nota
ret᷑:qꝛ cũ iſta ſalutatio ſit totiꝰſalutꝭ inchoa
tio q̃ pᷣmo ⁊ pᷣncipaliter ꝑ ſe btiſſime nũciat᷑
virgini ⁊ in ea ⁊ ꝑ eam toti generi humano
deſtinat᷑:recte in cepit ab aue:initiũ quippe
btitudis eſt remotio miſerie:qð notat aue
q̃ſi ſine ve. Alia aũt btĩdinẽ ꝑficiẽtia ſuffici
enter exbmunt᷑ ꝑ alia vᷣba in ſalutatiõe iſta
ſubſequẽtia:vt infra patebit cũ declarabũt᷑
ſingillatim. Hec Alb. Ex his piʒ rõ q̃re nõ
debuit dici ſalue vel gaude vel pax tibi ⁊c̃.
Ampliꝰq̃ʒ nõ debuit ſalutari btã virgo ĩ
hac ſalutatõe aliq̊ͥ alio verbo ſalutatiõis q̃ʒ
p aue qꝛ nõ debuit niſi verbũ coꝛreſpõdẽs
rei in ſalutatõe iſta poni.Sʒ qꝛ res huiſa⸗
lutatõis ⁊ annũciatõis iſta erat ꝙ viqʒ ma⸗
ledictio quã ꝑ pᷣmã mulierẽ,i.Euã incurri-
mus:debebat verti in bñũdictione: ꝑ hãcſe

cũdã mulierẽ.i.btãm Mariã:vt ſicut femi

na nos dãnauit:ita⁊ femĩa ſaluaret. Unde
Aug.ſermõe de natiuitate dic. Impleta eſt
Maria gr̃a ⁊ Eua euacuata ẽ a culpa:ma

ledictio Eue in bũdictionẽ mutat᷑ Darie.

Hec ille.Huic aũt rei nullũ aliud verbũ ſa
lutatõis ita cõgruebat ⁊ coꝛrñdebat:ſiẽ aue
in q̊ ſolo nomẽ Eue mutat᷑ in verbũ ſaluta⸗
tionis aue. Cõuerſo em̃ ̊ noĩe Eua ꝑ lr̃ſas

NMarie dictũ eſt aue.ad deſignandũ expꝛeſ

ſe ꝙ in bñdictionẽ Marie vertebat᷑ maledi
ctio Eue. Himiꝝ poſt peccatũ Adaʒ vxoꝛi
ſue impoſuit nomẽ Eua:qð dicit᷑ ab a.qð ẽ
ſine ⁊ eu qð eſt bonũ q̃ſi ſine bono qm̃ bo/
nũ datũ a deo ſibi ⁊ viro abſtulit ac poſterꝭ
⁊ incidere fecit in ve culpe ⁊ pene.ꝑ Mari
am aũt facti ſumꝰſine ve. J cõgruẽtiſſime
ſalutat᷑ ꝑ aue ⁊ nõ ꝑ aliud aliqd verbũ.Vñ
qdam verſificatoꝛ dicit. Poꝛta ſalu aue ꝑ
quã patet exitus a ve. Hec magiſter Jaco⸗/
bus de voꝛagine in ſuo marionali.
Capitulum, IHh —
D ſecundũ queſitũ de huiꝰſalutati·
a onis veriſicatõe cũ querebat᷑ vtruʒ
§Syäy6lvflcz btã virgo fuerit vere ſine ve:vt

ſit digneꝑ aue ſalutata⸗. Incotrariũ poſ⸗

ſos
n
deße
pens
nier
ſbſe
ſteri.
eac
“
hüne

lel

liſne
dase
Giſe
ari
hoe
gitin

Mllen

fwar
N.
e
in
ſcto

omnh

ligs.

ſun
ſf
ſihal
mlten⸗
Potuit
BGer
Peime
ettmuli
iſltnn
Plcob⸗
ndo⸗
lckate

i

hecdot
fecunae

lore pnl
bolcn

Meplt

Ano .

Gei .

gbüa .

ſege
ilhu⸗
olins
iige
Endle
g
bache
qſñto⸗
cpoſes
Dri
ditſine
bi i
ee
⸗

ſalutan.
er
gerer
ibck

ſes arguere,q nõ videt᷑ quõ velad quẽ ſen
¶ſum angelus potuerit vere dicere beate vir

¾ „

gini:aue.i.ſine ve. Nã ſi hoc dixit narrãdo

de pᷣ enti:falſum dixit.qꝛ adhuc ꝓtunc ſine
ve nò fuit btã virgo:qm fuit adhuc ſub ve
miſerie huiꝰ vite qð ex pctõ pᷣmoꝝ parentũ
ſubſecutũ eſt. Yuit etiaz adhuc ꝓtũc ſub ve
ſterilitatis ⁊ ꝑ ↄſequẽs ſub maledicto legis
qꝛ adhuc ſterilis fuit cũ nõdũ adhuc conce
perat filiũ qũ angelus ei dixit iſtð bũ aue.
vñ nõ potuit de pñti hoc dicere. Item ſi
angelus dixit illud optãdo:ſequit᷑ ꝙ volun
tatẽ ſuã diuine volũtati nõ ↄfoꝛmauit qͥ ſcʒ
deus eã mita pati voluit in paſſiõe ſui filij.
Siðvo illud dixit de futuro pᷣdicẽdo:nõ ſa
lutauit ſed ꝓphetauit:nec magnuʒ qͥd dixit.
qꝛ hoc cõmune eſt oĩm ſaluandoꝝ ꝙ qñq;
erũt ſine ve.ſcʒ in futura glłia.̊ videt᷑ ꝙ nõ
potnerit vere btã virgo ꝑ hoc ᷣbũ aue ſalu

tari. Agd qᷓſtionẽ igit᷑ reſoõdẽdo NHota pᷣ
mo.qꝙ hoc vᷣbũ aue qũq; eſt vox optãtis,.ſic
dicit Joh es Janueñ. in catholicon: vt qñ
dico alicui aue ſalutãdo:qꝛ ei ſalutem opto
Oñq; aũt eſt vox oꝛãꝭ:vt cũ dico:aue crux
pcioſa.vel:O crux aue ſpes vnica. Hõ em̃
ſalutãdo illud dico:qꝛ ligno lſenſibili ſalutẽ

nõ opto.qꝛ eã hrenõ põt.ſed oꝛo vt vᷣt cru
cis mihi ſalutẽ opet᷑ Qñq; vᷣo eſt vox ↄgra
tulãtis ⁊ aplaudẽtis.vt cũ dico Aue Ma
ria.vel Salue ſctã parẽs.q̃ſi dicerẽ. O btã
vᷣgo Maria:ↄgratuloꝛ ⁊ ↄgaudeo ſaluti et

gloꝛie tue ⁊c᷑. Hec mgr Jacob vbi ſupᷣ.Di⸗

co igit᷑ ſm Albertũ ſuꝑ miſſus eſt.capitulis
lxiiij.⁊.lxxv. Hecnõ ⁊ cõiter ſᷣm docto.hanc
materiã tractantes:q; btã vᷣgo vere ſalutari
potuit ⁊ debuit ꝑ aue.qꝛ fuit ſine ve oĩ vlr.

Pꝛimo qꝛ fuit ſine ve ſpãli eue ⁊ mlierib⸗
Secũdo qꝛ fuit ſine veꝓpꝛio matribus.
Tercio qꝛ fuit ſine ve cõi oibo homib.

Pꝛimo inquã quia fuit ſine ve ſpeciali eue

et mulieribo. HNã eua triplicẽ maledictioneʒ

q̃ſi triplex ve accepit in penã. Pꝛima: multi

plicabo erũnas ⁊ ↄceptus tuos. Secũda:
in doloꝛe paries filios. Tercia:ſub viri po

teſtate eris Geñ.iij.ca. Sine hoc triplici ve

fuit Maria.qꝛ nec ſenſit erũnaʒ in ↄceptu:
nec doloꝛẽ in partu:qm̃ fuit ſine coꝛruptõe

fecunda:ſine grauamie grauida:⁊ ſine do⸗

loꝛe puerꝑa.vt dicit Berũñ.⁊ fides tenet ca
tholica. Deniq; nec fuit viro ſubdita perpe
tue virginitatis obtẽtu.⁊ qꝛ ꝑ dei concepiũ

„
1 . l . S —

ꝛmaternitatẽ facta eſt dña oim viroꝝ ꝛmu

lierũ:ac etiã angeloꝝ. Itẽ in mulieribʒ eſt
triplex ve.qꝛ in virginib eſt ve ſterilitat: in
cõiugatis ve ſubiectõnis:qꝛ ſunt ſub ptãte

vlri:in viduis ve deſolatõis ⁊ oꝛbatõis tã⸗
q; que ſunt oꝛphane. Quibo vltis duoby eſt

annexũ ve coꝛruptõis:cũ virginitatẽ ami/-
ſerũt, Ab his fuit ĩimunis btã vᷣgo Fuit em̃

virgo ſine ſterilitate. Coniugata ſine coꝛru

ptione et ſeruitute:qm̃ ioſeph tanq; cuſtos
a d eo dat btẽ virgini ſeruiebat ei.quã ſcie/

bat eſſe dñam ſui ⁊ totiꝰmũdiꝓpter dei ma⸗

ternitatẽ. Deniq; fuit ⁊ vidua poſt moꝛtẽ io
ſeph cũ virginitate ⁊ ſine deſolatõe ꝓpter ðᷣi
p̃ſentiã:qͥ deus eius ſpũalis ſpõſus miltipli

ci eã ſuauitate familiaris pᷣſentie ſo cõſola⸗

bat᷑. Secundo dixi ꝙ btã virgo fuitſine
ve ꝓpꝛio matribo. Sũt q pe in matribo tria
pᷣcipua ve.Pꝛimũ ve:erũne ⁊ ĩmũdicie.qͥa
virginitatẽ ꝑdũt ⁊ cũ maxima ĩmundicia ⁊
erũna pariũt. Secũdũ ve infirmitatis ⁊ in

digentie.qꝛ in firmant᷑ ⁊ amittũt ſanitatem
venuſtatẽ ⁊ pulcritudinẽ cũ pariũt atq; in/
digẽt obſtetricatõe. Terciũ ve pene ſiml et
culpe.qꝛ cũ pctõ ↄcipiũt ⁊ libidine:cũ gra/

uitate poꝛtant:⁊ cũ doloꝛe pariũt. Ab h̊ tri
plici ve fuit imunis btã go Maria. Pꝛĩo

q;dẽ fuit ſine ve erũne ⁊ ĩmũdicie.qꝛ in cõce

ptu ⁊ partu nõ ꝑdidit virginitatẽ ſed acqͥ ſi

nuit eã qua ſub deo maioꝛ neqͥt intelligi pu⸗
nitas. Nulla etiã in eiꝰ partu ĩmũdicia fuit.
qa chꝛiſtꝰdeꝰ vtero clauſo manete egreſſus

eſt tanq; ſponſus dñs de thalamo ſuo: teſte
pᷣs. Vñ Leo papa in ſermone de natiuita⸗

te di dicit. Alienũ eſt inqt ab hac natiuita
te qð de oĩb legit᷑nemo mũdus a ſoꝛde.ni

hil in iſtã ſingularẽ natiuitatẽ de ↄcupiſcen
tia carnis traſijt:nihil de pctĩ lege manauit

⁊c. Secũdo fuit ſine ve infirmitatis ⁊ in
digẽtie. Nõ em̃ btã virgo poſt ↄceptũ aut
in ꝑtu perdidit ſanitatẽ vel pulchꝛitudineʒ
Imo tãta pulcritudĩe radiauit ꝙ ioſeph eã
inſpicere pᷣ radioſitate nõ potuit vt diẽ glo.
ſuꝑ Math.: ca.j. vnde ioſeph Mariã non
cognouit facie q̃lis eſſet donec peꝑit ⁊ eua/
cuato vtero radioſitas a v iſione faciei eius
oculos nõ ita reuerberaret. Itẽ ſanitatẽ pꝰ
ↄceptũ nõ amiſit:imo foꝛtioꝛ facta a ſpũſan
cto:ſurrexit ſtatim ⁊ abijt ĩ mõtana cũ feſti/

natione:⁊ ſeruiuit eliſabeth. In partu q̊ʒ ũ

indiguit obſtetricatõe,ſed vt canit᷑ in qbuſ⸗

8

Liber 1

dam eccleſijs. Gaudebat dei genitrir ĩ ꝑtu
quã circũſtabant obſtetricũ vice concinen

tes angeli gloꝛiã deo. Tercio fuit ſine ve

pene ⁊ culpe.qꝛ ſine viro de ſpũſancto con
cepit ⁊ ſine oĩ libidine. Et cum gaudio ſine
oĩ leſione ⁊ doloꝛe peꝑit vt ſupꝛa patuit.
Lercio dixi ꝙ beata virgo fuit ſine ve cõi
oĩbus hoĩbo. Coiter qpe oẽs homies tri⸗
plex ve incurrerũt ex pctõ pꝛimi parẽtꝭ. Pꝛi
mũ ve in coꝛꝑe.Secũdum ve in gĩia.Ter⸗
ciũ in vtroq; cõiunctim. De his Apoc̃.viij
Ve ve ve habitãtibus in terra. Pꝛimo in

quã in coꝛꝑe ſiue ex ꝑte coꝛꝑis incurrit oĩs

hõ ve triplex.ſ.ve miſerie multiplicꝭ vicʒ la
boꝛis ⁊ fatigij:infirmitatũ penuriaꝝ frigo/
ris caloꝛis famis ſitis ⁊c̃.qͥbus ſubiecti ſu⸗
mus in hac miſera vita. Item ve doloꝛoſe
moꝛtis.quia cũ doloꝛe oẽs moꝛimur:et q̃ſi
gaqua dilabimur in terra. Item ve incinera
tionis poſt moꝛtẽ ⁊ putrefactiõis.De pᷣmo
Beñ.lij. Oaledicta terꝛa ĩ oꝑe tuo:ſpinas
et tribulos germiĩiabit tibi: in laboꝛe come⸗
des ex ea oĩbo diebus vite tue:ĩ ſudoꝛe vul⸗
tus tui veſceris pane tuo ⁊c.De ſecũdo Ge
neſis.ij.Quacũq; hoꝛa comederitis moꝛte
moꝛiemini.i.neceſſitatẽ moꝛiẽdi ex ꝑte coꝛ/

poꝛis incurretis.ꝓut exponit NHico. de ly.

De tercio ve Geniij. Reuerteris in terram
deq̃ ſumptus es:quia puluis es ⁊ in pulue

rem reuerteris. Ab hoc triplici ve ĩimunis

fuit btã virgo qͥa ſine oĩ infirmitate vixit. vt

dicit Aug. NHam ⁊ ſine doloꝛe vel ĩfirmita
te moꝛtua eſt. Et inſuꝑ oẽs laboꝛes huiꝰ vi
te ⁊ penurie famis ſitis caloꝛis ⁊ frigoꝛis ac
ſimiliũ nõ erãt ei penoſe.tũ quia omia talia
ſciebat ſibi eſſe ad meriti ꝓmotionẽ. iuxta il
lud Ro.viij. Diligentibo deũ oĩa cooꝑãtur
in bonum ⁊c̃.Tum quia oĩa talia volũta⸗
rie acceptabat ⁊ ꝓ deo oĩa ⁊ multo maioꝛa
ſuſtinere cupiebat. vñ in oĩbus penurijs et
adu erſitatibo ac laboꝛibo intimo coꝛde gau
debat tanq; ꝑfectiſſime patiẽtie exiſtes. Tũ
deniq; quia diuine cõtemplatõis ⁊ familia
ritatis dulcedo qua ſꝑ fruebat᷑ omia talia
penalia dulcia reddebat eidem. Si em̃ be
ato Lauretio pꝛunas dulces eſſe reddebat
Oluina deguſtatio.⁊ btõ ſtephano lapides
toꝛrẽtis dulces fuere pᷣ xp̃ᷣi amoꝛe.młtoma
gis beate virgini oĩa penalia dulcia redde/
bant ex diuina deguſtatiöõe. Item fuit ſi⸗
ne ve doloꝛis in moꝛte,qꝛ ſicut fuit a coꝛru⸗

ptione aliena:ita a doloꝛe moꝛtis extranea.
vt dicit Hiero. Deniq; fuit ⁊ ſine ve incine.

ratiõis poſt moꝛtẽ:quia coꝛꝑe et aĩa gloꝛin
cata gaudet in celis.vt patebit infra li.x.ꝑ.j
ariij.ꝑ totũ. Secũdo in ania oĩs põ in⸗
currit triplex ve. Pꝛimo ve ignoꝛãtie. Se⸗

cũdo ve meſticie.Tertõ ve verecũdie. Pꝛi

mo inquã ve ignoꝛãtie et erroꝛis.qͥa tantaʒ

ignoꝛantiã incurrimꝰ tã in credeẽdo q; in eli

gendo ⁊ diſcernẽdo ⁊ qᷓ; in opando.qð te/
ſte Auerroe cõmentatoꝛe Aris. Ea q̃ ſcimꝰ
ſunt mima eoꝝ q̃ ignoꝛamꝰ. Et inſuꝑ vt di
cit ſapiẽs Ecces.ix.Sũt iuſti atq; ſapiẽtes

et nemo ſcit vtrum odio vel amoꝛe dign ſit
Hoc qppe ve ignoꝛantie eſt ex culpa. qͥa vt

Augꝰ. dicit.Erroꝛ nõ eſt homĩs inſtituti a
natura ſed pena dãnati. Ab hoc ve luit
imunis beata virgo qͥa nunq; errauit. fuit
em̃ virgo pꝛudentiſſima ⁊ ſpũſancto plena
nihil ſine ↄſilio ſpũſſancti fecit:qͥ ſpũſſctũs
erarre nõ poteſt. Fuit q̃ʒ omni ſcia ⁊ ſapien
tia diuino dono pᷣdita. ꝓpter qð eccleſia li⸗
bꝛos ſapie de ipſa exponit ⁊c. fuit ſine veig

noꝛa ntie ⁊ erroꝛi s. Secũdo in aĩa incur

rimus ve meſticie ⁊ doloꝛis.⁊ hoc tã de pꝛe
ſenti que eſt meroꝛ mẽtis:q; de pᷣterito q eſt
doloꝛ coꝛdis:qᷓ; de futuro q̃ eſt timoꝛ. Ab

hoc ve fuit imunis btã virgo.qꝛ nunq; me
roꝛem:doloꝛem:aut timoꝛẽ dominantẽ ſue

rationi habuit. Qð pbat᷑ ex vᷣbis Senece
ad ſerenũ dicẽtis: Fruſtra ſapiẽs tentatur.
qꝛ ſapiens nunq; turb at. validiꝰ em̃ eſt qð
ledit eo quod ledit. Foꝛtioꝛ qͥpe nõ eſt ne⸗

qtia virtute ſed infirmioꝛ. ſapiens nil ꝑdere
poteſt: oĩa em̃ bona ſua in ſe repoſuit.ſ.vir/
tutẽ ⁊ ſapĩiam. Itẽ ex verbis Chꝛiſoſt. dicẽ

tis ꝙ nullus homini nocere põt occurſus

aduerſitatis: niſi ipſe nocere velit ſibi ſcʒ ꝑ

umpatientiã.Qm̃ ergo btã virgo ſapientiſ⸗

ſima ⁊ oꝛdinatiſſima fuit in qua rõ ſuperi
oꝛ ſꝑ ei imꝑans fuit. Igit᷑ cquid ſuſtinuit
ei in materiã amoꝛis ⁊ gaillij
ceſſit nec vnq; in ea meſticia rationi cõtra⸗
traria fuit. Unde claret ꝙ fuit ſine ve dolo
ris ⁊c. Tercio in aĩia incurrimus ve ve⸗
recũdie ⁊ pudoꝛis taʒ de eſſendo:qꝛ turpes
ſumus.tam de agẽdo:quia turpia facimus

ij ſemꝑ totum

et fecimus:q; de ſuſtinendo vel patieẽdo:qͥa

turpia patimur. VUnde Beñ.iij. Erat vter⸗
q; nudus ⁊ non erubeſcebant:ſcʒ ante pec-

catum,ſed poſt peccatum erubuerũt ſe.vñ

—
—

ey

acn
be
umn⸗
m
llieſ
boen
anen
en
tnic
lurg⸗
miſer
bonie

ihen⸗
netn
uß
ed
öin⸗
Ge⸗
ePei
unmg;
Blneil
göke⸗
ſſein⸗
ondi
piites
gnſt
AN
N
cveſi
ut, fut
wolena
iſais
ſplen
aln
nneyeig
igincr
idepe
oicſt
1 Ab
nih me
antiſe
Schee
tentature.
ſictas
et he⸗
nlodee
nitſct⸗
ſoſt,dic⸗
occutis
ſblſhe
npicnii⸗
ö ſher/⸗
ſuttinon
no wotunn
lcöna/
eye dol⸗
e ve⸗
puurpes
facinns
niegoidt
aene,
ntepec/
fit ſ

.

fecerũt ſibi periʒzomata ⁊c. Ab hoc ve ve

recundie ⁊ pudoꝛis beata vᷣgo ĩmunis fuit

qꝛ nihil turpidis vnq; fecit:nec habuit:nec
ſuſunuit.qm innocentia pura id facit vt nil
verecũdie vel pudoꝛis ſuſtineat.vt patet in
pueris paruis qͥ etiam ſuam nuditaeʒ non

erubeſcunt. Beata aũt virgo ſtatui innocẽ

tie pᷣmoꝝ parẽtũ ꝓxima erat maxime ex ꝑte
aĩe:nec vnq; turpia facere vel cogitare ſci/
ulit.ſed oĩa ſᷣm rationẽ rectã oꝛdinata in ipᷣa
erant.vnde claret ꝙ; nunq; aliqd verecũda
bile habuit.⁊ ſic fuit ſine ve pudoꝛis. Ter
cio dixi ꝙ homo qlibet ex ꝑte vtriuſq;.ſ.coꝛ
poꝛis ⁊ aĩe cõiunctim incurrit ve ⁊ hoc tri⸗
plex.ſ.Pꝛimo ve ĩobediẽtie et ↄcupiſcentie
nã caro nõ obedit aĩe ⁊ rõni.ſed vt diẽ̃ apo

ſtolus Gal.v.Caro ↄcupiſcit aduerſus ſpi

ritũ ⁊ ſpũs aduerſus carnẽ ⁊c̃. Secũdo ve
culpe ſcʒ oꝛiginalis:actualis: moꝛtalis ⁊ ve
nialis.Tercio ve pene.ſ.pᷣſentis miſerie vl

pnie purgatoꝛij ⁊ gehẽne. Ab hoc etiam

triplici ve ĩimunis fuit beata virgo.Pꝛimo
qꝛ fuit ſine ve ↄcupiſcẽtie ⁊ repugnãtie car
nis ad ſpiritũ:qm̃ vt volunt doctoꝛes cõi⸗
ter ſuꝑ.iij.ſentẽtiaꝝ:btã virgo habuit fomi
tis extinctionẽ ⁊ cõfirmationem in bono ꝑ

gratiã ſingularem ita vt nõ poſſet peccare.

Et hoc per ſanctificationẽ in ſpũſſancti ob
umbꝛatõe ⁊ filij dei conceptione. vnde oẽs

vires inferioꝛes fuerunt ſubiecte in ea im

perio rõnis ⁊c. Secũdo fuit ſine ve cul/
pe tã oꝛiginalis ſm Scotũ vt infra oſtẽdet
q; actualis venialis ⁊ moꝛtalis. Nam nec

vnq; venialr peccauit.ſicut dicit Auguſti.

Tercio q̊q; fuit ſine ve pene.quia pena
debet᷑ culpe.cum igit᷑ nõ habuerit ve culpe

nec habuit ve pene. ⁊ ſic claret ꝙ btã virgo

bene ⁊ veriſſime ſalutari debuit ꝑ aue.i.ſi/
ne ve.quia fuit vniuerſaliter ſine om̃i ve vł

actualiter vel cauſaliter vel habitualit᷑. Et

ꝑ hec patet repõſio ad obiectum in ↄtrari/
um ꝓductũ.ſiue em̃ accipiat᷑ vt angelus di
xerit iſtaʒ ſalutationẽ narratiue ſiue vt opta
tiue ſiue vt ↄgratulatiue:vtiq; digne ⁊ vere
hoc modo ipᷣam btãm virgineʒ ſalutauit ꝑ
aue:que vniuerſaliter ſine oĩ ve ⁊ ſi nõ ꝓtũc
fuerit ſine ve aliq̃ actualiter puta ſterilitatꝭ:
tñ cauſaliter ⁊ habitualiter cũ mox erat fu⸗
tura mater dei fuit ſine illo ve.De ve quoq;
miſerie pñtis vite:i.famis ſitis frigoꝛis la/

boꝛis quibus ſubiecta erat:clare declaratũ

. 5 ℳ „

iam ⁊ reſponſum eſt in coꝛpoꝛe q̃ſtionis.

D terciũ queſitum de Eap. MI.

a huius ſalntatõis excellentia: Utz

Vuicʒ iſta ſalutatio hoc mõ facta ſit
oĩm ſalutationũ excellentiſſima. Tu foꝛ/

ſitan arguis ꝙ nõ.quia ſalutatio quã dñs

J eſus tenuit ⁊ docuit fuit excellentioꝛ iſta
ſalutatõne ſcʒ Pax vobis ⁊c̃.Lũ quia a di

gnioꝛi ꝓlata ⁊ edocta: qͥa a chꝛiſto qͥ digni⸗

oꝛ eſt oĩibus angelis.tum qͥa bonum quan
to cõmuniꝰ tãto melius ꝑ Ariſto.ij.Ethiẽ.
In hac aũt ſalutatõe vicꝭ:pax vobis:non
ſolum cõmuniꝰ bonum ſed et iocundiꝰbo/
num annũciat᷑.puta pax facta ꝑ chꝛiſtũ in/
ter deum ⁊? genus hũanũ. Nil aũt hacpa/

ce iocundius.vt dicit Augꝰ.ergo ſequit᷑ ;

illa ſalutatio ſit excellentioꝛ iſta. Pꝛeterea
ſi angelus ſalutaſſet btãz virginem bocmõ
vt dixiſſet Aue dei mater vł dei genitrix fu

tura:maioꝛi et excellẽtioꝛi mõ cam ſalutaſſi

cum de tãta dignitate que eſt excelletioꝛ oĩ/
um dignitatum pure creature cõuenietiuʒ
ſalutaſſet. ergo iſte modus quẽ angelus te⸗
nuit nõ eſt excellẽtiſſimus ⁊c. Ad queſti⸗

onem itaq; reſpondendo:dico m Petrum

aureoli in ſuo cõpendio:li.iiij.c.ij. ꝙ iſta ſa
lutatio angelica qua beata virgo extitit ſa⸗
lutata ſine pᷣiudicõ dici poteſt ꝙ ſit oĩm ali⸗
arũ ſalutationũ q̃ ſunt vl fieri potuiſſent ex

cellentiſſima.⁊ hoc młtiplici ex rõne. Pꝛi⸗

mo qͥdem ex ſalutantis autoꝛitate.quia iſta
ſalutatio miſſa eſt a deo ⁊ tota trinitate.Lu

ce.j. Miſſus eſt angelus a deo in ciuitateʒ
gali.⁊c. Nec iſtam ſalutatõem angelus ĩ p

pꝛia perſona ⁊ a ſe:ſed tanq; a deo ꝓtulit.vt

ſupꝛa patuit. Secũdo ex nũcij ſublimita
te. Non em̃ hõ fuit dignus nũciare et hoc
mõ ſalutare.ſed angelus. nec qͥlibet ange⸗
lus ſed Gabꝛiel. Tercio ex ꝑſone ſaluta⸗
te dignitate.quia ſalutata eſt btiſſima vᷣgo
Maria ſuꝑ oẽs hoĩes digniſſima. Quar
to ex modi ſalutandi q̃litate quia iſte modꝰ
ſalutãdi notat ⁊ indicat Pꝛimo ſummã vir
ginis innocẽtiam cum ðꝛ.Aue.Secundo

ſummã ei collatã gram tanq; donum dei ex
cellentiſſimũ:cum ðꝛ:gratia plena.Tercio
ſummã gliam qua maioꝛ neqt eſſe in mᷣo

ſqʒ dei eẽ matrẽ mox futurã:cũ ðꝛ:dñs tecũ.
ſcqʒ in mẽte ⁊ in vẽtre:vt exponit Augꝰ.⁊c̃.
Quarto ſingulariſſimã ſuꝑ oẽs excellentiaʒ
et pꝛogatinuam:cũ ðꝛ:bñdicta tu in mulieri
D 2

. .
4

TNiber 1.
bus. Deniq; quinto excellit iſta ſalutatõ
alias in ↄtenti vel incluſi vniuerſalitate.qͥa
vniuerſalr oẽs modos ſalutãdi continere ⁊
includere videt᷑ implicite. NHã ſalutationes
in ſcriptura qᷓdam inueniunt᷑ ſaluꝭ optati/
ue.ij. Re. xvj. Salue rex. Quedam gre deſi
deratiue:aptus in plłib locis. Gꝛatia vob ⁊
pax a deo mitiplicet Quedã gaudij.Tho.
v. /Gaudiũ tibi ſit ſO. Quedam bñdictiõis.
Ruch.ij. Budicat tibi dñs. Quedaʒ pacis
annũciatiue. vt Joh.xx. Pax vobᷣ ⁊c̃. Hec
auũt ſalutatio angeli ex oĩbo cõſiata videtur.
cCotinet em̃ ſalutẽ:cũ ait. Aue.Itẽ graʒ cum
Dicit. gratia plena. Gaudiũ ⁊ pacẽ:cũ dicit.
dus tecũ. Itẽ bũdictionẽ: cum ait.bñdicta
tu in mulieribo ⁊c. Vñ daret iſtã ſalutatio
nẽ fuiſſe ⁊ eſſe excellẽtiſſimã. Ad pᷣmuʒ in
ↄtrariũ argumentũ ðꝛ ꝙ illa:pax vobis:nõ
excedit iſtã dignitate vł autoꝛitate.qꝛ et iſta
eſt a deo miſſa ⁊ edocta ꝑ angelum vt tactũ
eſt, deniq; in iſta ſalutatõne annunciat᷑ etiã

pacis et oĩs boni cõicatio toti generi hũa⸗

no ꝑ ↄceptũ beate vᷣgis. niſi dicas ꝙ illa.ſ.
pax vobis:excedat iſtã in nuncij dignitate.
qꝛ illã deꝰ ꝑ ſeipᷣm in xpᷣo voluit annũciare
Iſtã aũt ꝑ angelũ.et iõ q;dtum ad hoc ſolũ
illa excellit iſtã.iſta aũt excellit ilaʒ ex alijs
5pmiſſis rõnibo. Ad ſecundũ dico ꝙ an⸗

gelus nõ debuit ſalutare ⁊ dicere:Aue ma/

ter dei.qꝛ nõdũ erat ꝓtũc mater dei.nec de
buit dicere:Aue genitrix dei futura. qͥa pꝛi
mo debebat reqͥrere virgis ↄſenſum ad ſu
ſcipiendũ deũ.vt ſupᷣ dictũ eſt ꝑte vicʒ ter⸗
cia ⁊c̃. Sufficiẽter etiã iſtud dedit intellige
re cũ dixit:dñs tecũ.ſ.in ventre ⁊ mente.

Inſuꝑ huiꝰſalutatõis excellẽtia ⁊ eiꝰ vir-

tus oñdit᷑ ꝑ plura facta miracula:ex qͥbo ali
qua hic referri libeat. Cũ em̃ peſtis vali
da in regno Hungarie hoies q; plurimos
Ddepaſceret: Audiui a q̊dã mihi referente q;
ↄtra iſtam peſtẽ inguinariã nõ eſſet melioꝛ
medicina q; ꝙ poſtq; aliqͥs ſe ſentiret infe/
ctũ:ſtatim ipᷣm apoſtema ſigno cruò ſignã

do dicere nouẽ Aue Maria:p ſingula cru

cem faciẽdo ſuꝑ apoſtemate. dicebat em̃ ip
ſe referẽs ſe hoc mõ euaſiſſe. Quod cuʒ ego
gudiuiſſem firma memoꝛia tenui. Et cõſfite
oꝛ qa cum eſſem ipſa peſte ꝑcuſſus pluribo
vicibo:hoc digniſſimo remedio pᷣdicto eua
ſi. Nec vis ipſiꝰ apoſtematis pᷣualere mihi
potuit q̃tienſcunq; dictũ remediũ exhibui.

Pars v.

Item btüs An ßhelmus libꝛo miraculd

rũ.ca. xvij.refert ddã miraculũ narratõne
digniſſimũ:de hoc vicz ꝙ qdaʒ q̃ſi tota die

Aue maria dicebat.Cuũq; ꝑegrinꝰiret ipᷣe ꝑ
locũ ſilueſtrem:qdã mali robbatoꝛes credẽ
tes ꝙ eſſet pecunia apud ipᷣm:occiderũt eũ

inſtigãte diabolo:⁊ ſepelierũt eũ ꝓpe ſtratã

in eodẽ loco:baculũ quoq; cubitalẽ quem
poꝛtabat in manu ipᷣe ꝑegrinus fixerunt in

terrã ſupꝛa coꝛpus defuncti ad memoꝛiaʒ.

poſtmodũ idẽ baculus meritis btẽ virgis
ramos ꝓtulit ⁊ frõ des:radicẽq; q̃q; miſit in
os deſfuncti ⁊ facta eſt arboꝛ pulcra et maõᷓ
Cunq; ꝓgreſſu tpis qdam magnꝰ clericus
inde traſitũ faciens reqeſceret ſub vmbꝛa il

lius arboꝛis:vidit vna cũ comitãtibo eũ q

in qlibet folio patẽti lr̃a vt ab oĩbo legi poſ⸗
ſet ſcriptũ erat: Aue Maria gr̃a plena dñſ
tecũ. Admirati q̃ſierũt ab hoĩbo qͥd hoc eẽt

Illi dixerũt ꝙ qͥdã ꝑegrinus qndam fuiſſʒ

ibi occiſus:⁊ baculus infixꝰ terre ibi fuiſſet
ſupꝛa eius coꝛpꝰ.igi accedũt miracło oẽs

pcuſſi ⁊ aperiũt terrã:et ecce ĩuenerunt coꝛ

pus integrũ ⁊ ſine oĩ putredie iacere in ter/
ra:radiceſq; arboꝛis in oꝛe hr̃e. Cognoue⸗
runt oẽs qͥa hõ ille frequẽtaſſet in vita dice

re Aue maria ⁊c̃.⁊ laudarũt deum ac btãm

virginẽ. VUnde locus iſte poſtea habit? eſt
in magna reuerẽtia a fidelibo:vbi deꝰ ad in

uocationẽ btẽ virgis oſtendit młta miracu
la. Ecce claret q; excellẽs ſit virtus huiꝰ ſa-
lutatõis.quia ⁊ animã credit᷑ in celũ merit
btẽ virgis ꝓuerxiſſe.et coꝛpus longo tẽpoꝛe

pꝛeter naturã in terra illeſum cõſeruaſſe:et

miraculoſe arboꝛem frondoſam de ſicco li

gno ꝓduxiſſe: radicẽq; in os defuncti ĩmi⸗
ſiſſe:deniq; folia ſpᷣa ſalutatõe depicta gran
di miraculo fuiſſe. Oulta quoq; miracu/

la ibi contigiſſe ad gloꝛiam benedicte virgi

nis et eius ſilij domini noſtri Jeſu chꝛiſti.
Eya ergo fidelis anima adiurte q; bonum
ſit beatam virgineʒ crebꝛo ſalutare. Penſa

diligenter virtutem huius ſalutatiõis ⁊ no

li eſſe piger hãc excellentiſſimã ſalutationẽ
frequẽtius coꝛde ⁊ oꝛe ad laudem virginis
depꝛomere ⁊c̃.vt valeas gratiam et gloꝛiaʒ
eternam obtinere c.

Articulus ſecundus de medio ſalutatio
nis angelice.ſcʒ:gratia plena dominus te⸗
cum benedicta tu in mulieribus.
„

potiꝰ poni debuit gratia q; gloꝛia.
.cundũ ðꝛ ꝙ ſpũſſanctus pꝛie tm nominat
gram ſpũalem ⁊ gratũ facientẽ. Gꝛatia autẽ

Irca ſecunduzʒ

cC mſſteriũ ðᷣ huiꝰſalutatõis medio
o ä6m ꝙ tres ſentẽtie cõtinent᷑: tres
cõſideratiões faciemus. Pꝛima cõſidera

tio de hoc ꝙ dicit᷑ Bꝛatia plena. Secun

da de hoc ꝙ dici Oñs tecuz. Tercia de
boc ꝙ ðꝛ Bñdicta tu in mulieribo ⁊c.
CLaplm.I.de hoc ꝙ dicit̃ Bꝛatia plena.
EFE hboc dicit gratia plena: tria ſũt

d inueſtigäda. Pꝛimũ de huius di

cti cõgruẽtia. Secunduʒ de huiꝰ

plenitudinis differẽtia. Terciuʒz de eiꝰin /

telligẽtia. Pꝛimo inquã de hui dicti: ſcʒ
Bꝛatia plena cõgruentia Querit᷑:q̃re dicat᷑
gratia plena. Videt᷑ em̃ ꝙ boc dici nõ ita
ↄgruebat ſicut ſi dixiſſet: gloꝛia plena.quia
gloꝛia ꝑfectioꝛ eſt gratia.ergo in hac ſaluta
tione ꝑfectiſſima debuit dici gloꝛia plena.
Item videt᷑ ꝙ debuerit dici ſpũſctõ ple/

na.quia ſpũſſanctus nomiat tantũmõ gra

tiam gratũ facientẽ in nobiliſſimo eſſ. egra⸗
tia aũt nõ.quia diuidit᷑ gratia etiã ad gram
gratis datã.ſed ſpũſſanctꝰ ſemꝑ dicit gram

gratum facientẽ: ergo in iſta ſalutatõne no/

biliſſima debuit dici ſpũſancto plena. Ad
hoc rũdet᷑ ſm magnũ Albertum vbi ſupꝛa
ca.lxviij.ꝙ iſtud ſumme cõgruebat vt an⸗
gelus diceret:gra plena. Ratio quia in hac

ſalutatõne annuciabat᷑ initiũ ⁊ oꝛigo om̃is
gratie ac beatitudinis in humanuz genus

trãſfundede per btãm virginẽ maria. Vñ
Ecẽc̃i.xxiiij.In me inqͥ t oĩs gratia vie et ve⸗
ritatis:in me oĩs ſpes vite et virtutis.ſj ini/

tium glie ⁊ btitudis eſt in hac vita ꝑ gram

cuius ↄſummatio eſt in futuro per gloꝛiaʒ.
HNam ᷣm Richarð.ſuꝑ.iiij.ſniaꝝ.diſt.xlix.
Bloꝛia nil aliud eſt niſi gra cõſũmata.ergo
congrue dictũ eſt gratia plena. vt ꝑ hoc ſi⸗
gnaret᷑ ꝙ per hãc ſalutationẽ annũciat oꝛi-
go omnis graue in humanũ genus trãſfũ⸗
dende tam in via q; in patria. Ad pmũ
ergo obiectum patet reipõſio ꝙ nõ debuit
dici glłia plena.qꝛ glia eſt ↄſũmatio gratie.
hic aũt annũciat᷑ initium et oꝛigo gieeg

cõmune eſt ad graʒ coꝛꝑalem ſiue grat da-

tam: ⁊ etiam ad ſpũalem ſiue gratũ facientẽ
Vngde cũ iſta plenitudo in beata virgie cõ

tineat gras non t̃ ſpũales ſed etiã coꝛpa/
les:congruentiꝰ dicit᷑ gratia plena q; ſpiri/
tuſancto plena. Hec Alberns vbi ſupꝛa.
La.apitulum. JI.

Ecundo de huiꝰ plenitudis diffe
ſrentia q̃ritur in q̊ differat iſta pleni
tudo gfr̃e ab alijs plenitudinibus.
Hoc qͥdem ideo:quia ⁊ de xpᷣo legit᷑ ꝙ fuit
plenus gratia ⁊ veritate Joſb. Itẽ deſte
phano Act,vj. Stephanus aũt plenꝰ gra
et foꝛtitudine. Item de aplis Actuũ:ij. Re
pleti ſunt oẽs ſpũſancto ⁊c. Ad hoc bꝛe/
uiter reſpõdet᷑ f᷑ᷣm Tho.iij.ſcripto ſniaꝝ.di
ſtin.xiij.q.j.ar.ij.cõcoꝛdant Alber.⁊ noſter
Richar. GBonauẽ. ⁊ cõiter doctoꝛes ꝙ qua
druplex eſt plenitudo grre
Pꝛima ſufficientie.
Secunda copite.
Tercia ſingularis excellentie.
Quarta efficientie ⁊ redundãtie.

Pꝛima eſt plenitudo ſufficiẽtie ꝑ quam ali

q in ſe foꝛmaliter ſunt ꝑfecti q;tũ ad oẽs vir
tutes ⁊ q;tũ ad expulſionẽ oim pctõꝝ moꝛ/
talium.Et hec plenitudo fuit in aplis et in

beato Otephano ac alijs ſctis ꝑfectis ᷣm

quã aliqͥs ſic implet᷑ deo vt nil in eo deo ad
uerſum remaneat. Secunda plenitudo
gratie eſt plenitudo copie.Et hec eſt in tota
ecclia dei:qꝛ nulla gratiarũ ei deeſt:quin ſit

in aliq̃ membꝛoꝝ ſuoꝝ. Tercia eſt pleni

tudo ſpecialis excelletie vel pꝛogatiue qᷓ nõ
ſolum oĩa moꝛtalia ſed etiã oĩa venialia re

pellit.⁊ hec fuit in btã virgine:ſᷣm quã ple/
na gratia fuit:vt nil eſſet in ea quod nõ oꝛ/

dinaretur ad deũ. Quarta eſt plenitudo
efficientie ⁊ redũdantie:qua aliqͥs nõ ſoluʒ
eſt plenus in ſe ⁊ ꝑfectus ſed etiã eſt cã ple/
nitudinis ⁊ redũdãtie ipſius gratie in alijs
et talis eſt plenitudo in chꝛiſto qͥ eſt cã effi⸗
ciens oĩs ꝑfectionis ſanctoꝝ.de cuius ple⸗
nitudine nos oẽs accepimus gr̃am ꝓ gra/
tia. vt dicit aplus. Sic &̊ differunt iſte ple/
nitudines ſubſtãtialiter ⁊ oꝛiginalr Eſt em̃

plenitudo xpᷣi quaſi fontis. Plenitudo aũt

btẽ virgis q̃ſi fumis plenitudo. Sanctoꝝ
aũt plenitudo q̃ſi plenitudo riui a flumine
deſcẽdẽtꝭ. Itẽ aliud exẽplũ cape tale.Ple/
nitudo ſufficientie eſt q̃ replet ſᷣm rei cõgru
entiã:vt cũ ðꝛ piccariũ plenũ eſt vino:non
ꝙ ibi nullus vacuꝰ locus relinquet᷑ qa vſ-/
q; ad ſũmũ oꝛiſicij eſt repletũ.ſed eefin cõ⸗

Liber 1.

gruẽtiã piccario ſufficit vinuʒ. Sic fuit in

aplis ⁊ ſtephano q̃ peccauerũt venialr.De

niq; eſt plenitudo vſq;quaq; replens ꝙ in

re impleta nil vacuũ relinquit᷑ vt in mẽſura
vini vel olei:vel in piccario vſq; ad ſũmuʒ
oꝛificij repleto. Hec fuit in btã vᷣgine q̃ nũ
qᷓ; peccauit. Suꝑefflues aũt plenitudo eſt
qñ res ipſa vaſis capacitatẽ excedit ⁊ in ad

extra effluens redundat:hec fuit in xpᷣo.Et

hecipſa plenitudo deſcẽdit etiã in btãʒ vir
ginẽ qn vbũ dei ↄcepit. vñ ſᷣm Alber. Ple/
nitudo xpᷣi puat particularitatẽ:qa non ad

mẽſurã dedit ei deꝰ ſpũmſctm̃.glo.i.nõ pti
culariter neq; ꝑ ſubdiuiſiões:ſed vniuerſa⸗

liter ⁊ generalr. Plenitudo aũt btẽ vᷣgis pp/
nat vacnitatẽ.q;diu em̃ vas põt recipe ali/
qd:tãdiu habet aliqͥd de vacuitate. vñ oĩs
creatura habet aliqd de vacuitate:qͥa ma⸗
ioꝛẽ gram reciꝑe põt. Sed btã vᷣgo tãtã re
cepit vt maioꝛes reciꝑe nõ poſſet:ſcʒ ꝙ eſſet
mater dei.⁊ ſic patet. Capitulum. MI.
Ercio videndũ eſt de huiꝰdicti in/
t telligetia.qͥd ſcʒ ꝑ hãc plenitudineʒ
gre in btã virgĩie intelligat᷑ ⁊ in q̃ cõ
ſiſtat iſta eiꝰ plenitudo. Ad qð bꝛeuit᷑ dicẽ⸗
dũ ſᷣm Alber. ſuꝑ miſſus eſt.ca.lxxij.⁊.ccx.
HNecnõ ſᷣm Jaco,de voꝛagine ꝙ ꝑ hoc qð
ðꝛ Bꝛatia plena:tria cõpꝛehẽſa intelligunt
ſim ꝙ iſta plenitudo in his tribo ↄſiſtit.
Pꝛimo ſcellentia dignitatis.
Secudo pꝛeeminẽtia ſanctitat.
Tercio ſuꝑabũdantia capacitatis

Pꝛimo intelligit pᷣcelletia dignitatis:q̃ in ̊

claret ⁊ attẽdit ipſa eſt virgo mr oĩpoten
tis dei:dña mũdi ⁊ regina celi ac oĩm imꝑa
trix gloꝛioſa. Vũñ ipſa cõpat ſe cedro Ecẽi.

xxiiij.Quaſi cedrus exaltata ſum in libano

Cedrus qͥe in altitudie trãſcendit oẽs ar
boꝛes:ſic ⁊ ipſa oẽs hoĩes ⁊ angelos ac cre
aturas. Secundo ꝑ hoc ꝙ ðꝛ gratia ple
na intelligit᷑ peminẽtia ſctitatis q̃ in h̊ attẽ⸗
dit᷑ ꝙ ipſa ſuꝑ oẽs angelos et ſanctos infra
deuz eſt ſanctiſſima ⁊ puriſſima ea puritate
qᷓ ſub deo neqͥt maioꝛ intelligi. Et inſuꝑ nõ
ſolũ in ſe eſt ſctiſſima:ſed ⁊ alios pᷣt ſctifica⸗
re ⁊ a pctõ ſanare. Vnde ſe cõꝑat cypꝛeſſo
ꝗ eſt arboꝛ medicinalis. Ecci xxiiij. Quaſi
inqt cypᷣſſus in monte ſyon ꝓpterea Hugo

ſcrõ vic. dicit ad eã. Recte dicia es gratia
plena: qa de te oꝛtus eſt fons gratie. Jõ to⸗
ciũ nobis dãmodo a te qð ꝑ illum nob eſt

q natus eſt ex te. Bñ em̃ dicta es gratia ple

na ⁊ intantũ plena vt ex tua redũdantia to
tus hauriat mũdus.Hec ille. Tercio in
telligit᷑ ſuꝑabũdãtia capacitatis.i.q; qſa fu
it ſuꝑabũdãtiſſime capax om̃is gratie.QOð

q́dem attẽdit᷑ Pꝛimo in hoc ꝙ oẽs gras ge

nerales ⁊ ſpeciales oĩm creaturarũ in ſũmo
habuit:nec aliq̃ gratia ſibi defuit.vñ Ecẽi.
xxiiij. In me om̃is gratia vie et veritat᷑ ⁊c̃.
De hoc latiꝰdeo duce dicet᷑ cũ de vita eius
aget᷑. Secũdo attẽditur in hoc ꝙ ipſa illas
gratias habuit a qb om̃is creatura vacua
fuit.ſcʒ:ꝙ eſſet virgo ⁊ mater. Mater dei et
hoĩs:dña mði ⁊c̃. Tercio in hoc ꝙ ſua gra

tia tanta fuit ꝙ pura creatura niſi eſſet deo

vnita maioꝛis gratie capax eſſe non potuit

Quarto ꝙ gratiã increatã in ſe totã cõtinu

it.⁊ ſic ꝑ omnem modũ gr̃a plena fuit ⁊c̃.
De hoc ꝙ ð dñs tecũ Caplin IIn
Ecundo q̊ʒ de hoc ꝙ dicit᷑:dũs te⸗
ſ cum: tria qrunt᷑. Pꝛimo vtꝝ hoc
Ddictũ ſit ab angelo bene poſitum.
Secũdo qre aliq̃d ðtermĩatiuũ ad hoc di
ctũ nõ ſit additũ:puta vt dixiſſet dñs oĩpo
tens tecũ.vel dũs exercituũ. Tercio qli/
ter dñm eſſe cũ btã virgine ſit accipiendũ.

Ag pmã qſtionẽ Arguit᷑ ꝙ nõ bñ pona
tur dñs tecum hoc loco.ſed potius debuit
poni: pater tecum. ꝓbat᷑ qꝛ vt dicit phᷣus li.

Rheto. Sermones ſꝑ inqͥredi ſunt ſ̃ᷣm ma

teriã.ſed in hac ſalutatione agit᷑ de materia

amoꝛis Cũ ergo dñs ſit nomẽ timoꝛis ⁊ pr
nomen amoꝛis:iuxta illud Malach.j. Si
ego dñs vbi eſt timoꝛ meꝰ ⁊c.̊ videt᷑ ꝙ de⸗
buit poni pater tetum. Cõſfirmat᷑: qa do

minus dꝛ q̃ſi dans minas. hic aũt nulla fit

cõminatio ſed ꝓmiſſio.ergo nõ debuit dici

dñs tecum. Itẽ cũ tota trinitas ſit mittẽs

iſtam ſalutatiõeʒ:videt᷑ ꝙ debuit dici trini⸗
tas tecũ. Itẽ ille qͥ annüciat᷑ voca ema/
nuel.i.deus nobiſcum. vte: Eſa.vij. capi.

Iſtud aũt eẽ nobiſcũ cõplebat᷑ in iſta annũ

ciatione.ergo angelus debuit dicere deꝰte⸗
cum vel deus nobiſcũ. Itez iſta ↄceptio
appꝛopꝛiat᷑ ſpũiſctõ:⁊ etiã dñs habitat ĩ ho
mine ꝑ ſpũſſancti gratiã. ergo debuit dice

re:ſpũſſanctus tecum. Item videt ꝙ de ·

buit dicere:dñs in te. Fuu em̃ dñs cum be
ata virgine modo eſſendi in:ꝛ non alio mõ
cum ergo hic annunciat᷑ dñs in eam ꝑ coꝛ
poꝛalem pᷣſentiam:debuit dicere:dũs in te.
—

6

— — — — — —. — —..—d —ʒN—8v‧ ð

Uppog a

un
enutn
ubt
ſagde⸗
ußinn
nlu
cbuldl
niis
diannt
CAtn,
Rahu
rrorte⸗
chto
ibo
it die
Gelche⸗
ao no
we N

Alrticulus

Itẽ nõ videt᷑ ratio q̃re non dixit potius
tu cũ dño:qᷓ; dñs tecuʒ.et maxie qͥa dñs eſt
cũ malis ⁊ mali nõ ſunt cũ deo,. ſed tm̃ bo⸗
noꝰ eſt ꝓpꝛiũ vt deꝰſit cũ eis ⁊ ipſi cũ deo.

iuxta illud Aug.li,cõfeſſi. Mecũ eras dñe
et ego tecũ nõ erã:qͥa malus erã.ergo cũ be

ata virgo fuerit ſumme bona debuit poti⸗
dixiſſe:tu cum dño. Itẽ quare nulluʒ ibi
poſuit verbũ.ſ.eſt vel erit nõ videt᷑ rõ.vnde
patet ꝙ male dictũ ſit dñs tecũ. Ad iſtaʒ
q̃ſtionẽ bꝛeuiter reſpondet᷑ ᷣm Alber.ca.xj.
ſuꝑ miſſus eſt.ꝙ in iſta ſalutatione ꝑ hoc qꝙ;
dicit᷑ dũs tecum:duo intendebant᷑ ab ange
lo.vnũ vt ꝑſona mittẽtis ꝓpꝛie expᷣmat᷑.al/
teꝝ vt libeꝝ arbitriũ beate virginis ad cre/
dendũ ⁊ ↄſentiendũ inclinet᷑. Iſta aũt duo
ꝑfectiſſime ⁊ apꝛopꝛiatiſſime expꝛimunt᷑ ꝑ
boc dictũ:dñs tecuʒ. Nam hoc nomẽ dñs
a potẽtia ungonit qũñ abſolute ðꝛ ſoli deo
appꝛopꝛiat᷑.Alij enim ſunt dñi reſpectiue et
etiã ſerui.deꝰ autẽ abſolute eſt dũs oĩm qð
ſolius dei trinitatis eſt ꝓpꝛiũ qui eſt ꝑſona
mittens in hac ſalutatõe.⁊ ſic ꝑſona mittẽs
ꝓpꝛie nomĩat᷑.Per idẽ etiam libeꝝ arbitriũ
virginis bñdicte magis inclinat᷑. qͥa ad cre
dendũ et ↄſentiendũ in mirabilia maxĩe di
ſponit fides. et pᷣcipue fides de oĩpotentia

Ddei q̃ credit deum oĩa poſſe facere.qꝛ apud

deum nõ erit impoſſibile oẽ verbum Lucj
Et ſic acqͥeſcit animus deuʒ poſſe naturas
mutare vel naturis imꝑare.vñ cum hic an
nunciabat᷑ oim nouoꝝ nouiſſimum ⁊ mira
culoꝝ maximũ:ↄgruẽtiſſime ponit᷑ hoc no
men dñs:quod abſolute poſitũ:eſt oĩpoten
tie demõſtratiuũ:vt ꝑ hoc et deꝰ mittẽs exp

mat᷑ ⁊ cũ hoc ad credendũ animꝰ virginis

magis habeat inclinari.Etꝑ hoc ſoluunt᷑
plura adducta in ↄtrariũ argumẽta. NHaʒ
bmũ argumentũ petit:q̃re nõ dixit pr̃ tecũ.
Secundũ ꝑpetit q̃re nõ dixit trinitas tecũ.

Terciũ argſimentũ petit q̃re nõ dixit:deꝰ

tecũ vel nobiſcũ. Quartũ argumentuʒ pe
tit:q̃re nõ dixit ſpũſſanctus tecũ ⁊c̃. Ad q̃

reſpõdet᷑ ꝙ ideo qꝛ illa noĩa nõ ſunt ita ab⸗

ſolute oĩpotẽtie demonſtratiua ſicut dñs.⁊
ꝑ ↄñs nõ ſta ad credendũ ⁊ cõſentiendũ in

clinatiua. Ad ↄfirmatiõeʒ etiã pᷣmi argu

menti ðꝛ ꝙ li dñs nõ ita ꝓpꝛie cõminatõeʒ
impoꝛtat ſicut oĩpotentiã.vñ illa interpᷣta/

tio dñs q̃ſi dans minas nõ eſt ita ꝓpꝛia ⁊ eſ
ſentialis, Ad qntũ ð ꝙ nõ debuit dice⸗
„

4
/

re dñs in te.qꝛ ptunc nondũ erat in ea dñs

coꝛpꝑalem pᷣſentiã. ſed erat ſecum dñs per
admirabilẽ potentiã faciedi in ea ⁊ ex ea di⸗
uinã incarnationẽ. Ad ſextũ dicit᷑ ꝙ non
debuit dicere:tu cum dño. qꝛ ſic dicẽdo da
ret intelligi ꝙ ĩ iſta xpᷣi incarnatiõe aliq̃ mõ
actiue ↄcurriſſet beata virgo.⁊ ſic non ſola
virtute diuina facta fuiſſet actiue ipſa chꝛi/⸗
ſti õceptio. Nam ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ tu cũ dño
deſignat᷑ te opari cuim dño. Ad ſeptimũ
dicendũ ꝙ ibi nõ debuit poni verbũ eſt vl
erit. qꝛ ſicut deus nil facit fruſtra: ita nil diẽ
fruſtra ſm phᷣm.ij.phicoꝝ. Sed fruſtra ap
poſitũ fuiſſet eſt vel erit vel aliud ſimile ver
bũ:cũ etiã ſine tali appoſitione ſufficiẽter ex
bPmit᷑ ⁊ dãmõ melius ipſiꝰ dicti ſententia.
ampliꝰ ſi appoſuiſſet exceſſiſſet numeꝝ con/
gruũ.ſ.nouẽnariũ:qqͥ numerꝰ obſeruari de⸗
buit ꝓpter ſignificationẽ repꝑatõis nouẽ an⸗
gelicoꝝ choꝛoꝝ.ſicut ſupꝛa patuit ſcʒ parte
qrta.ar.iij.ca.ij.circa mediũ. Ad ſecũdã
qſtionẽ quare vicʒ aliqð determinatiuũ ad
li dñs non ſit apoſitũ:puta vt dixiſſet dñs

oĩpotẽs vel dñs exercituũ tecũ.vel aliud ſi

mile. Videt᷑ em̃ ꝙ ſi apoſuiſiet magꝭ eiuſ
animũ ad credendũ de oĩpotetia dei indu/
xiſſet. Ad qð bꝛeuiter reſpõdet᷑m eundẽ
Alber,.vbi ſupᷣ.ca.cj.ꝙ exq̃ libeꝝ arbitriũ
btẽ virgis ꝑ ſe etiã ſacile eratad qedenduʒ
paratũ.ideo nõ indiguit expᷣſſiua ĩſinuatio
ne olpotẽtie cũ terroꝛe:vt diceret᷑ dũs oĩpo
tens vel dũs exercituũ.ſed ſufficiebat ipi le
uis annũciatio ⁊ q̃ſi obſcura expᷣſſio oipo/
tentie:q̃lis ꝑ hoc nomẽ dñs impoꝛtat᷑. Hi⸗
hil em̃ credit ſibi eſſe impoſſibile qui ſcit ſe
dum in ſociũ habere.ſed cum aplo diẽ.Cõ
fidenter oĩa poſſum in eo qͥ cõſfoꝛtat me ſcʒ
mecũ exiſtendo. Vñ nil ampliꝰ debuit dici
niſi dñs tecũ.vt etiam ex hocꝙ nõ plene oĩ
potentia dei expꝛimit᷑ niſi in obſcuro:ſides
btẽ virginis maiꝰ meritũ acqͥrat credendo.
qm̃ ſᷣm Bꝛeg. ides nõ ita habet meritum
vbi ratio capit exꝑimentũ. Ad terciã q̃ſti-
onem qͥ querebat᷑ Quõ vicʒ dñm eſſe cum
btã virgine ſit accipiendũ ſiue intelligẽdñ.
Si em̃ dicas vt ſit ſenſus:dñs eſt tecũ:iſta

aſſociatio cõuenit deo cum oĩbus entibus

quia vt dicit Gꝛego.Deus eſt cum omnibo
creatis.ergo in hoc nil apꝛopꝛiate dicit᷑ de
beata virgine. Ad quod dicendũ ſ̃m do
ccoꝛes ꝓꝙ licet deus ſit cũ oĩbus ſanctis ap
d 4

Liber 1.

paopꝛiatertñ dicit elſe cũ bta vgie tpter ſin

gularẽ eſſendi modũ cũ ea. Pꝛoĩde Berũ.
Longe excellentius dñs tecuʒ qᷓ; cum alijs
ſanctis cum qͥb eſt ſpũaliter tm ⁊ in coꝛde.
ſed eſt tecum ⁊ ſpũaliter in coꝛde ⁊ coꝛꝑali/
ter in ventre. NHota ergo ꝙ dñs eſt cũ be
ata virgine q̃druplici excellentia ſingularis
exiſtentie cum eadẽ ⁊ aſſociatöis. Pꝛimo
qdem excellẽtia electiõis qꝛ iᷣam elegit do

minus ſibi in matrẽ ⁊ genitricẽ.vñ dñs cuʒ
ea tanq; cum matre dilectiſſima.Berñ.ſuꝑ

miſſus eſt, dicit.Dũs tecuʒ o Maria. duůs

inquã pater tecũ qͥ ſuum filiũ facit eſſe tuũ.

Et dñs filius tecum qͥ exte carnẽ aſſumpſit

miro mõ.Et ſpũſſanctꝰ tecuʒ de q̊ cõcipies

24qᷣ tuũ cum patre ⁊ filio ſanctificauit vteꝝ.

Hec ille. Secũdo excellẽtia vnionis.qͥa

poꝛtionẽ ſanguinis virginis de q̃ coꝛpꝰ xpᷣi

eſt foꝛmatũ ſpũſſancti vᷣtute:ipᷣe deꝰ ſibi vni
uit in vnitate ꝑſone.⁊ ideo bñ ðꝛ ei dñs te/

cum. Tertio dñs eſt cũ btã virgine excel

lentia miraculoſe oꝑatõis.quia talia ⁊ tãta

in ea deus miracula cõdidit ꝙ nulla crea⸗

tura cõpꝛehẽdere põt. HNã vt dicit Hiero.

*

Quod natura nõ potuit rõ ignoꝛauit vſus

neſciuit:hoc deꝰ ſtupẽdo miraculo in Da

ria ope cõpleuit.vt vicʒ deꝰ fieret hõ ⁊ ma⸗

ter eſſet virgo. Quarto excellẽtia accepta
tionis ⁊ ſublimatõis.qͥa deus fuit cũ ea eo
modo vt eã exaltaret ⁊ puilegijs ſingulari⸗

bus dignificaret ſuꝑ oẽm creaturaʒ:vt ipſa

raꝝ.O igi feliciſſima virgo Maria o glio

eſſet dna angeloꝝ:regina celi ⁊ oĩm creatu/

ſa dna excelſa ſuꝑ ſidera: quãta tibi eſt glłia:

quãta tua in hoc excellentia pᷣdicat᷑:q̃ntuʒ

gaudium annũciat᷑ cum tibi dicit᷑: dominꝰ

tecum dc.

Dell Benedicta tu in mlieribo. Ca. V.

Ercio quoq; deęhoc ꝙ dicit᷑ Bndi
t cta tu in mulieribo:tres queſtiones
mouebunt. Pꝛima q̃ſtio Quid

impoꝛtat vl ſignificat iſtud dictũ: Gñdicta

tu in mulieribꝰ. Secũda q̃ſtio VUtrũ bñ
et cõueniẽter dicat᷑ hoc dictũ in ſalutatione
iſta Bñdicta tu in młieribo. Tercia q̃ſtio

Quare nõ potiꝰeſt dictum Bñdicta tu pꝛe

mulieribo. Ad pmã queſtionẽ reſpondet᷑

ſim Alber.ſuꝑ miſſus eſt.ca.ccxij.et Jaco/
bũ de voꝛagihe in ſuo marionali: quattuoꝛ
cõpꝛehẽdit ⁊ impoꝛtat. Pꝛimo qͥdẽ male
dicti exemptionẽ,vnde ipſa eſt bũdicta ſuꝑ

oẽs młeres. quia ſola ipſa expers illius ma ⸗

ledictionis quã oẽs mulieres in Eua ↄtra

rerunt Beñ.iij. MDultiplicabo erũnas tu⸗

as.ſicut ſupꝛa patuit de ve mulieꝝ ⁊c. Be
cundo impoꝛtat maledictõis euacu ationeʒ
Ipſa em̃ bñdicta in mulierib:qͥa ꝑ eã eua
cuata eſt maledictõ ab hoĩbo. VUñ Auguſt.

Maledictio eue in bñũdictionẽ mutat᷑ ma⸗

rie. Impleta eſt em̃ Maria gra:⁊ eua eua/

cuata eſt a culpa. Tercio impoꝛtat ſingu

laris gratie collatõeʒ.vnð benedicta fuit in

ter mulieres.qͥa nulla alia accepit vnq; qdðd

ipſi donatũ eſt ꝙ. ſ.virgo peperit ⁊ deũ ge⸗
nuit. Quarto oĩm benedictionuʒ cõpꝛe/
henſionẽ. Fuit qͥpe bñdicta pᷣ oĩbs mulieri
bus.qͥa oĩa illa ꝗ alie mlieres habuerũt ipᷣa
habuit excellẽtiꝰ.quia cũ cõiugatis habuit
bũdictionẽ ꝓlis ⁊ inſuꝑ virginitatis.Cum

viduis habuit caſtitatẽ cũ incoꝛruptibilita

te.Deniq; cũ virginiba ꝑſeuerantiaʒ ꝑpetue

virginitatis cũ fecũditate. Ad ſecũdã q̃⸗

ſtionẽ videt᷑ ꝙ nõ bene dictũ ſit: bñdicta tu

in mulieribo.ꝓbat᷑.quia debuit dici benedi

cta tu in oĩb creaturis:qͥa excellit om̃es.
Itẽipſa eſt bñdicta ſuꝑ oẽs viros et mulie/

res.ergo debuit dixiſſe:bñdicta tu in hoĩbꝰ

Itez cũ virgines oẽs excellẽtiam habeãt

dignitatis: iſta bñdictio oĩbs virginibo con

uenire videt᷑. Oẽs em̃ virgines inq;tũ vᷣgi⸗
nes:ſunt bñdicte in mulieribo.⁊ ſic potiꝰ de

buit dixiſſe benedicta tu in virginibꝛ. Re
ſponſio ſm Alber. vbi ſupꝛa ꝙ exq maledi
ctio oꝛta eſt in hoĩbo ꝑ mulierẽ ſcʒ euã. Jðᷣo

cõgrue angelus dixit:bñdicta tu in mulieri

bus.vt det᷑ intelligi ꝙ ſicut ꝑ mulierẽ male/
dictio ſumpſit oꝛiginẽ:ita ꝑ mulierẽ benedi
ctio ſumpſit oꝛiginẽ ⁊ maledictio euacuatõ
nem. Ad pmũü ergo dicenduʒ ꝙ angelus
recte dixiſſet ſcʒ benedicta tu in oibo creatu

ris.Et ſimilr ſi dixiſſet: benedicta tu in hoĩ
bus.ſicut arguit ſecũdũ argamentuʒ. Sed

tñ ſic dicẽdo nõ ita expᷣſſiſſet iſtam ſignifica

tionẽ quã pᷣmiſimꝰ ſcʒ maledictio ꝑ muli
erem exoꝛta:debuit ⁊ ꝑ mulierẽ euacuarli.ſi
cut dicẽdo bñdicta tu in mulieribo hoc ex/

pᷣſſe dedit intelligi.⁊ ſic patet reſpõſio ad h/
mum. Ad ſecundũ dicit᷑ ꝙ mulier in plu

ra ſe extendit q; virgo. qͥa etiã ad ↄuigatas
et viduas.⁊ ideo nõ dixit in virginibus:ne

daret intelligi ꝙ beata virgo ſolam benedi-

ctionem virginum obtinuerit ⁊ non coniu
.

*

— — — — — „ —-,

f— —— — — — —

13
4

Ge
ne
a
.
im⸗
ing
fitn
zcd
ge⸗

Ne

wle
he

n
n
ehi
n
banen
ſne⸗
mule⸗

lboi

habeit
iwon
i
hotyde
naledi
i
mnn
fenue⸗
hentl
aeuas
Gnges
vat
ninhoi

erhſi
hoc
Padß
runpl
nighas
oeſe

oiu

n

—

in mulierib

Airticulus

gatarum ac viduarũ. Sed dixit in mulieri

bus vt ſignificet ꝙ omniũ mulierũ benedi
ctionem tam virginũ qᷓ; viduarũ ac coniu/
gatarũ habuit.ſicut ſupꝛa dictũ eſt.et ſic pa
tet.· Ad terciũ queſitũ Quare vicʒ nõ po/

tius dixit Benedicta tu pꝛe mulieribo. cum

in figura Juditb.xiij.ſic dictũ ſit de ea Be
nedicta filia tu a domino pᷣ omnibo mulieri

bus. Ad quod bꝛeuiter dici poteſt ſaluo

melioꝛi iudicio ꝙ licet hoc dictũ in mulieri
bus valeat et impoꝛtet tantuʒs in ſentẽtia ſi/

cut ſi dixiſſet:pꝛe mulieribo. tamẽ notius di
xit in mlłieribꝰ Pꝛimo ideo ne heretici ha

berent occaſionem credẽdi et dicendi de ea
ꝙ ipſa eſſet nõ vere młier ſed aliquid ſupꝛa
hominẽ.ſicut ⁊ de ſuo filio plurimi heretici
dicunt ꝙ non habuerit veram carnem hu⸗/
manã ſed celeſtis nature. Si ergo dixiſſz pᷣ
mulieribus: dixiſſent heretici ꝙ ipſa eſſz ſu

pꝛa hominẽ ⁊ ꝙ dominꝰ Jeſus nõ de pura
⁊ vere femina carnem non vere humanam
aſſumpſerit. Secundo vt ſigniſicet᷑ hu/
ius dilectiõis diuine ſingularitas:qͥa plus

eſt aliquam diligi in omnibus mulieribo qᷓ;

ſuper om̃es mulieres, quia poſſibile eſt ali

quam diligi ſuꝑ omnes que tamẽ nõ diligi

tur in omnibo. Diligere em̃ in omnibus ali

quam eſt in omni dilectiõe ipſam intende⸗
re ꝓpter ipſam omnes diligere ⁊ nullam ſi
ne ipſa. Tercio vt humilitatẽ beate vir/

ginis cõmendet qua ſe nõ reputauit eſſe ß
mulieribus foꝛe benedictã ſed tanq; vnam
inter mulieres apud ſe eſtimatã. vnde ama
trici huũilitatis beate virgini dicẽdo:in mu⸗
lieribus:mag cõmendabileʒ reddidit eius
humilem reputationẽ qua ſe vt vnaʒ muli/
erum reputauit: qᷓ; dicendo pꝛe mlieribus
quod aliquid excellentius notat ſupꝛa mu

lieres.vnde credo ꝙ angelus idcirco dixit
⁊ nõ pꝛe mulieribo.quia ſci⸗
uit ꝙ beate rgini ex amoꝛe ſumme humi⸗
lita quã ſemꝑ toto coꝛde dilexit ⁊ pꝛopter

boc nunq; aliquid magis de ſe voluit dici
magis ſibi cõplaceret audire vt diceret᷑ in
mulieribus qᷓ; pꝛe mulieribus:qm̃ vere hu
milis vt dicit Berñ. in hoc ſumme gaudet
cum de eo humilia dicunt:et dolet cum au
dit de ſe dici ſublimia.vtpote qui nullo mõ
vult reputari apud q̃ſcunq; vel reſpectu q̃
rũcunq;:ſed ſemꝑ vilis videri.⁊ ſic patet re
ſponſio ad olctam aqſtionem. ”́YMU

Articulus tertius de additione facta ab
eccleſia circa ſalutationem angelicam vt pa
tebit. Capitulum.I.

Irca terciũ pꝛ⸗
c cCpale de huiꝰ ſalutatiöis addi-
tamento et termino: tria pᷣcibua
ſunt inrenda. Pꝛimũ eſt de apoſitione
nomis marie. Secũdũ de appoſitöe vbi
Eliſabeth. Terciũ de ſubiũctõe noĩs dñi
Jeſu xpᷣi. Pꝛimo ů̊ de apoſitõne nomis
marie:cũ ðꝛ Aue maria Querit᷑:q̃re ecclłia
apponit h̊ nomẽ maria in iſta ſalutatione.
Et arguit᷑ pᷣmo ꝙ hoc nõ licuit fieri.qͥa nil

licet ad euãgeliũ apponi:iuxta illud Apoc.

vl. Si qͥs appoſuerit ad hec: apponat deꝰ
plagas ſcriptas in libꝛo iſto. Etſi qͥs dimi /
nuerit:auferat deꝰ partẽ eiꝰ de libꝛo vite.
Item angelus vel ſine cã obmiſit illud no/

men: vel ꝓpter cauſam. Si ſine cauſa &Sͤma

le fecit dimittẽdo. Si aũt ꝓpter cĩm obmi⸗/

ſit:ergo eccleſia male facit apponẽdo qð an

gelus ex certa cauſa iudicauit dimittenduʒ
Ag hoc reſpõdet᷑ fm Alber, ſuꝑ miſſus

eſt.Ca.lxvij.⁊ alios doctoꝛes de hoc tractã⸗

tesiꝙ angelus nõ errauit hoc nomẽ dimit
tendo:nec eccleſia errat apponẽdo.quia ex
quo tam angelus q; eccleſia a ſpũſctõ viui⸗

ficant᷑ ⁊ in ſuis actiba dirigunt᷑:qͥ ſpũſſctũs

eſt infallibilis:ſequit᷑ꝙ errare non poſſint.
Sed qua de cã angelus nõ appoſuit dicit
q; ꝓpter virginis martie excellentiã. Nã ex/
cellẽtes ꝑſonas cũ ſalutamꝰ: nomẽ ꝓpꝛiũ ta
cemꝰ ⁊ eoꝝ excellẽtiã noĩamꝰ dicẽtes. Aue
rex.Salue pr.Excellẽtia aũt vᷣgis erat gfe
plenitudo.⁊ ideo dixit. Aue gra plena.ꝓut
dicit Alber.ideo nõ appoſuii: qͥa dignilſſi⸗
me ſalutãdã btãm vᷣginẽ noue dignitat no
mine ſalutauit ⁊ nouũ nomẽ ei attribuit ſcʒ

gratia plena.vt ꝑ noĩs iĩmutatõeʒ ſignifica⸗

ret᷑ ꝑmutatio ſtatus vᷣgis ⁊ eminẽtia digni
tatꝭ. Nã in collatõe magnaꝝ dignitatuʒ ſo

let fieri mutatio noĩm.vt patet ĩ papa. Hiĩic

eſt ꝙ angelus btẽ vᷣgini ꝓ ꝓpꝛio noĩe ſcʒ ma
ria nomẽ nouũ poſuit ob ſpecialẽ honoꝛis
exhibitionẽ et dignitatis ſignificationẽ.ſcʒ.
gratia plena.iuxta illðᷣ Eſa.lxij. Nocabit᷑ti
bi nomẽ nouũ qð os dñi noĩauit.ſiẽ ð hoc

latiꝰ dictũ eſt ſupꝛa hoc eodem li.ꝑteiij.ar.

iij. ca.vj. Ecclia vo nomen marie appoſuit
ad gr̃a plena certis ex cauſis. Pꝛimo qui
d 25

Aiber 1.

dem rõne indinatõis ⁊ recoꝛdatõis.vt vicʒ

ꝑ gr̃a plena recolat virgis btẽ dignitateʒ: et

p nomẽ maria indlinet eã ad noſtrã neceſſi/
tatẽ ſubleuandã. Maria em̃ ſtella marꝭ in/
terpᷣtat᷑:q̃ vicʒ ſtella in firmamẽto fixa nau⸗
fragos dirigit ad poꝛtũ optatũ. Ita cũ dici
tur h̊ nomẽ maria deſignat᷑ ꝙ btã virgo hu
ius ſtelle ꝓpꝛietatẽ erga nos hʒ ⁊ hr̃e debet

ſcʒ ꝙ in firmamẽto głie celeſtis manẽs nos

naufragos de ſtatu miſerie ꝑ plenitudinem

ſue gre traducere habet ad poꝛtũ ſalu eter

ne.⁊ idcirco cũ dicit eccłia in ſalutatiõe ma

ria:mag inclinat eã ad ſubueniẽdũ.acſi di/

ceret.O feliciſſima vᷣgo recoꝛdare qa tu es

maria.i.mar ſtella ꝑ quã debemꝰꝑduci ad
poꝛtũ ſalutis.⁊ iõ ſubueni nobis ⁊cc. Se

cundo rõne excitãde deuotionis qͥa ꝑ ̊ no
men excitat᷑ deuotio oꝛãtiũ ⁊ eã ſalutãtium
idcirco ꝑ Salomonẽ hoc nomẽ oleo cõpa

rat᷑ Canti.j.Oleũ effuſum nomẽ tuum.i.fa

ma noiĩs tni antea occulta:nunc effuſa eſt ꝑ
totũ oꝛbẽ. Jðo.i.ppter dulcedinẽ noĩs tui
adoleſcẽtule.i.aĩe feruẽtes ꝑ deuotionem ⁊

charitatẽ:dilexerũt te nimis. Nimiꝝ oleũ ẽ

calide nature ⁊ ignis inflãmatiuũ.ſic nomẽ
marie inflãmatiuũ eſt ad dilectõem ⁊ deuo

tionẽ.vñ ⁊ Berñ.abbas dicit.O magna o

pia o multuʒ amabilis maria tu nec noĩari

potes qͥn accẽdas:nec cogitari ͥn recrees
affect? diligentiũ te. Hec ule. Tercio ap

poſuit eccleſia rõne vᷣtuoſitatis ⁊ fructifica

tiõis.qͥa hoc nomẽ maria eſt maxime vᷣtuti
et maxios fructꝰfacit homĩ ſepiꝰinuocatuz

⁊ noĩatũ.ſicut de hoc deo duce aget᷑.li.vj.ꝑ.
j.ar.iij.vbi de vtilitate et fructibo huiꝰ noĩs
tractaturi ſumus. Ad pmũ ₰ in cõtrariũ
ðꝛ ſᷣm Alber,ꝙ apponere ad euãgeliũ eſt fal
ſa veris cõmiſcere. vl ↄtraria his qᷓ ſunt in
euãgelio pᷣdicare.Vñ apłs ad GBal./j.dicit.
Dli angelus venerit de celo ⁊ aliud euãge/
liſauerit qᷓ; qd accepiſtꝭ a me:anathema ſit.
⁊ ſic intelligunt᷑ oẽs ↄſiles autoꝛitates.Hic

aũt nõ eſt tal appoſitio.ã̊ nõ ſtat argumẽtuʒ
Ad ſecũdũ aũt claruit rñſio ex dic ⁊c.

Ecuũdo de appoſitõe ybi Cap̃.II.
ſ(eliſabeth ſcʒ Et bñdictus fructꝰ vẽ
tris tui:tria pncipalr ſunt videnda.
Pꝛimũ q̃re eccleſia hoc apponit qð ange⸗/
lus nõ appoſuit. Secundũ q̃re nõ potiꝰ
dictũ eſt:bñdictꝰ filius tuus vel coꝛꝑis tui:
ſed fructus vẽtris tui. Terciũ qualr do/

Pars v

minus ieſus ðꝛ vel cõgrue dici poſſit fructꝰ

vẽtris btiſſime virgis Marie ⁊c. Ad pꝛi
mũ ðꝛ bꝛeuiter ſᷣm Alber.ca.ccxliij.qꝙ ange

lus nõ addidit:bñdictꝰ fructꝰ ⁊c̃.qͥa nõ nʒ

fructꝰfuit eiꝰventris.ſed ipᷣm q̃ſi ꝓmiſſum ĩ
hoc ꝙ dicit Bñdicta tu in młieribo fructuʒ
cõpꝛehẽdit. Idcirco Berñ.ſuꝑ miſſus ẽ di
cit. Bñdicta tu in mulieriba ⁊ bñdictus fru
ctus ventrꝭ tui. Nõ qͥa tu bñdicta:ideo bũ
dictus fructꝰ vẽtris tui.ſed qꝛ üle te pᷣuenit
in dulcedĩs bñdictõib:ideo tu benedicta ĩ
mulieribo. Vere etem̃ bñdictus fructꝰ ven
tris tui.in q̃ bñdicte ſunt oẽs gẽtes de cuiꝰ
plenitudinetu q̃ʒ cũ ceteris q; differentiꝰ
pᷣ ceteris accepiſti. Hec ille. Uñ patʒ ꝙ an⸗
gelꝰnõ debuit hoc apponere:ſed eccleſia ap
ponit: idcirco:qꝛ ſibi exhibitꝰ eſt iã iſte fru⸗
ctus qͥ beate virgini fuit cõmendatꝰ. Ae
ſecundũ ðꝛ ſᷣm eundem Alber.ꝙ nõ debu⸗

it dici bũdictus filius vẽtris tui.qͥa filiꝰcõ/

mune eſt ad ſpũalem ⁊ carnalem generatio
nem ⁊ oĩno maxiĩe cũ hac determinatõe vẽ

tris:qͥ eſt locꝰgeneratõnis carnalis. Fructꝰ

aũt vẽtris ꝓpꝛie alij homĩes dici nõ pñt niſi
xpᷣs deꝰ.qͥa ipᷣm ſolũ concepit in vtero vᷣgo
mtr̃. In vtero inquã.i.ex cà intrinſeca:non
ſicut alie mlieres q̃ recipiũt ab extrinſecoi.

a viro vñ ↄcipiũt.⁊ iõ ↄgruentiſſime ðꝛ fra

ctus vẽtris: vt expᷣmat᷑ ꝙ nõ carnalr xpᷣs ẽ
cõceptꝰ ſicut alij hoĩes filij matris ⁊ patris

ſed tanq; fructꝰ qͥ naſcit᷑ ex herba vel arboę
re naſcit᷑ ſine violatõe vel coꝛruptõe arboꝰ

ris aut rami:ita xpᷣs de virgie. Nec debuit
dici fructꝰcoꝛꝑis tui:ſjʒ vẽtrꝭ:vt veritas ge⸗

neratõis mag expmeret̃᷑:⁊ ſic falſitas here⸗

tica ſopiret᷑.qa ꝑ hoc qð dicit᷑ vẽtris:expᷣſſi

us ſigniſicat᷑ ꝙ xpᷣs vere carnẽ aſſumpſit in
vtero virginali q; ꝑ hoc qð diceret᷑ coꝛpo-
ris ⁊c̃. Ad terciũ:q̃liter vel q̃i ↄgruentia
rxyp̃s dici debeat fructꝰ ndcfgrtror dicit

—

ſm magliſtꝝ Jacobũ de voꝛagie in ſuo ma
rionali ꝙ xpᷣs optime et ↄgruẽter ðꝛ fructꝰ
bñdicte virginis marie ⁊ eiꝰ virginalis vte
ri. Sicno rõne generatõis. qꝛ ſicut fru⸗
cius ſine coꝛruptione cõceptꝰ eſt ⁊ natꝰ: vt

in ꝓximo dictũ eſt, ꝓpterea Eſa.xj. Egredie
tur vᷣga de radice ieſſe ⁊ flos de radice eius

aſcẽdet. Secũdo rõne deſignatõnis:q̃a
fructus tanq; ſignuʒ certum oſtẽdit ⁊ agno

ſci facit arboꝛem de qua eſt qualis ſit:vtruʒ
bona vel mala. Mach⸗ vij⸗ S fructibo coꝛũ

Articulus

cognoſcetis eos. Sic chꝛiſtus optimus et

bñdictus fructꝰ ſumme cõmẽdabilẽ reddit

btãm virginẽ de q̃ eſt.qa om̃is arboꝛ bona
ſauctus bonos facit. Sic bñdicta vᷣgo bñ

Alctũ edidit fructũ.vñ in ſalutatõe ↄiũctim

ðꝛ Bugicta tu in mlieribo ⁊ bñũdictus ⁊c̃.

Terci rõne occultatõis. Nam fructꝰ oc
cultat᷑ inter folia ⁊ recollectus in cophinuʒ

ponit᷑ inter folia.⁊ ſicoblatꝰ ðᷣlectabiliter ſu

mit᷑. Ita in bñdicto fructu vteri ᷣgialis di

uinitas occultata eſt in hũana carne.iuxta
illud ſcriptũ Solẽ nube tegã Eʒech.xxxij.

id eſt diuinitatis fulgoꝛẽ tegã hũane carniſ
nube. Et iſte fructus ſic nobis occultatꝰ et

oblatꝰmultũ delectabilis factꝰeſt ⁊ dulc tã
in ſui natiuitate q; in paſſiõe ⁊ moꝛte qᷓ; etiã
in ſacramẽto euchariſtie in q̃ ſub folijs ac⸗
cidentiũ offert᷑. Uñ.j. Petri.j. Si tñ guſta
ſtis qm ſuauis eſt dñs. ꝓpterea ⁊ pᷣs.hoꝛtat
dicens. Guſtate ⁊ videte qm̃ ſuauis ẽ dñs:
beatꝰvir qͥ ſperat in eo.Et iteꝝ exꝑtꝰ ipᷣe ad
mirãdo ait Quã magna mititudo dulcedi/
nis tue dñe quã abſcõdiſti.ſ.velando in xpᷣi

coarne ⁊ in ſacramẽto eucharliſtie timẽtibo te.
Quarto dicit᷑ ↄgruentiſſime fructꝰ rõne
eterne fruitõis. Nã fructꝰ dicit᷑ a fruoꝛ frue
ris vt dicit Januẽ̃ in catholicon. Frui aũt
eſt amoꝛe inherere alicui rei ꝓpter ſeipᷣaʒ tiũ
vt dicit mgr.j.libꝛo ſnĩaꝝ circa pncipiũ. Re
cte ergo xpᷣs ðꝛ fructus vteri virginalis. qͥa

ipſe eſt noſtra fruitio in patria Et ꝑ beatam

virginẽ factum eſt vt iſte fructus.i. xpᷣs deꝰ
eſſet nob duplr fruibilis et delectabilis ᷣm
duplicẽ viſionẽ:ſcʒ diuinitatis et hũanitat

ſue.iuxta illud Johis.x. Ingredient᷑ ⁊ egre
dient᷑ ⁊ paſcua inueniẽt. Ingredient᷑ inq uã
ſancti ad ↄtẽplationẽ diuinitatis et egrediẽ

turad ↄtẽplationẽ hũanitatis xpᷣi:⁊ vtrobi

qʒ delectabilia paſcua iueniẽt.O q̃cunq; fi
delis aĩla ene ⁊ diligẽter cõtemplare q́
niã iſte frucł vteri virginalis chꝛiſtꝰ eſt ſũ⸗
ma fruitione dulciſſimꝰ. Pꝛimo qͥdem gu/
ſtui.Canti.ij. Yuctꝰeiꝰ dulò gutturi.Se⸗

cũdo eſt dulcis auditui. Vñ ps.qᷓ; dulcia
faucibo meiſ eloqa tua dñne ſuꝑ mel oꝛi meo
Tercio eſt dulcis viſui.j.Petri.j. In quem

deſiderãt angeli ꝓſpicere.et Eſa.lłx. Tũc vi
debis ⁊ afflues ⁊ mirabit᷑ ⁊ dilatabit᷑ coꝛ tu

um. Quarto eſt dulcis olfatui:ad cuiꝰ dul
cedinẽ qᷓlibet aĩa ſancta clamat ilud Can.

Trahe me poſt te curremꝰin odoꝛem vn⸗

guentoꝝ tuoꝝ. Quinto eſt dulcis in ample
xu:Cant.ij.Leua eiꝰ ſub capite meo ⁊ dex/
tera illius amplexabit᷑ me. Serxto eſt dulch
in oſculo/ ꝓpterea aĩia fidelis oꝛat illð Canc.

.Oſculetur me oſculo oꝛis ſui.Septimo ẽ

dulcis in ferẽdo. Hath.xj. Jugum meum

ſuaue eſt ⁊ onus meũ leue.Octauo eſt dul⸗

cis in ꝓmiſſo. Apoca.ij. Vincẽti dabo mã

na abſcõditũ qð nemo nouit niſi qͥ accipit.
NHono eſt dulcis in cogitatione. quia vt
diẽ Bern. Sug oĩa memoꝛia Jeſu paſcit
cogitatũ. Decimo eſt dulcis in amoꝛis af
fectiõe:adeo vt(ſancto teſte Bern. in ſuo cã

tico) ſolus expertus nouit credere q; ſit dul

ce ieſum diligere. Vndecimo eſt dulcj in
pᷣmioꝝ retributione:qm̃ pᷣs.dicẽte Toꝛren

te voluptaꝶ ſue potabit eos. Duodecimo

eſt dulciſſimus in eterna tentiõe ⁊ poſſeſſi⸗

one:quoniã regnabunt cum eo ſancti in ſe

cula ſeculoꝝ. O igit᷑ ania deuota ſanguine
chꝛiſti ſeſu redempta.O anĩa inquã fidelis

a virgine gloꝛioſiſſima Maria dilecta et in
filium adoptata:accede ſecure ſi vis dulce⸗

dine fructus eiꝰ ꝑfrui.Accede deuoto coꝛ⸗
de ad eam ⁊ pete ab ea hunc ſaluificuʒ:hũc

mellifluũ fructũ Jeſum tibi cõicari: vt det
tibi eius guſtus auditus odoꝛatus ⁊ viſus

dulcedinẽ exꝑiri:det tibi ad dulciter ample
xandũ tenendũ ⁊ in coꝛde fouenduʒ atq; in
celo enaterliter poſſidendũ ⁊c. Claret itaq;
ex pꝛemiſſis q; cõgruenter chꝛiſtus dicitur
fructus vteri virginalis.et ꝙ ad numeꝝ du

odecim ſtellarũ in coꝛona benedicte virgiꝰ

nis duodeciʒ dulcoꝛibo in ſui vteri ſacri fru
ctu habitis extat ipſam foꝛe gloꝛioſam.
Ertio in hoc articulo videnduʒ eſt

tde ſubiunctõne noĩs Jeſu:q̃re vic,
ceclia appoſuit. Ad qd bꝛeuit᷑ re

ſpõdet᷑ fᷣin Alber. ꝙ hoc fecit Pꝛimo ꝓ⸗
pter deuotõis excitatõeʒ;.qm̃ vt diẽ Berñ.
in cãtico. Hoc nomẽè ieſus ẽ mel ĩ oꝛe:iubi⸗
lus in coꝛde:melos ĩ aure. Scðo ꝓpter ſa

luꝶ efficacioꝛẽ ĩpetratõʒ.qm̃ ſcptũ eſt Joeł

iij. Oĩs qͥ inuocauerit nomẽ dñi ſaluꝰ erit.
Tercio ꝓpter biẽ virgis cõplacẽtiã ⁊ affe⸗
ctionẽiqm̃ ad hoc nomẽ ieſus maxiĩe beata
vᷣgo ſuꝑ oẽs afficit᷑ deuotiõe amoꝛis et ſibi
ſumme cõplacet hoc nomen ſepius inuoca
re:in qᷓ qdem noie oes ſancci gaudet ſe eſſe
ſaluatos. NHã teſte CPetro Ackhiiij. Nõ ẽ al

——
.

Liber 1 .

ud nomen ſub celo datum hominibus in
q̊ opoꝛteat ſaluos fieri credẽtes.De virtute
et vtilitate huius nomĩs Jeſu et alijs circa
hoc ↄcurrẽtibo ꝓpter bꝛeuitatẽ in hoc tracta
tulo ꝑtranſeo:qm̃ alterius erit oꝑis de hoc

tractare. Lõſidera & nunc o ſidelis aĩa q;
ſublimis q;q; deo et btẽ virgini accepta q;ᷓ

grata q; iocũda ſit iſta celeberrima ſaluta/
tio. Aduerte q; tibi vtilis et fructuoſa ſit ſi
eam deuoto coꝛde ob amoꝛẽ bñdicte virgi
nis frequẽtaueris. In ea q dem laudat᷑ ⁊ be
nedicit᷑ btã virgo Maria dei mr̃. Et nõ ſo
lũ ipſa ſed ⁊ eiꝰ filius dũs noſter ieſus xpᷣs.

In ea habes hec glioſiſſima ⁊ dulciſlua no
mina vicʒ Jeſus ?⁊ Maria:in q́ꝝ inuocatõ
ne habes oẽm ſpem:oẽm theſauꝝ tuuʒ ⁊ oẽ
bonũ tuũ.Siqͥ dem ipſe Jeſus ẽ tibi amoꝛ
tuꝰ:ipſe theſaurꝰtuꝰ:ipſe diuitie coꝛdis tui:

ipſe ↄſolatio ſpes ⁊ gaudiũ tuum:ipᷣe ſalus

tua:ipſe lumẽ oculoꝝ tuoꝛũ:ipſe vita tua et

dulcedo tua. Deniq; ipſa bñdicta vᷣgo ma/
ria eſt dna tua.ipſa regina miſcdie vita dul
cedo ⁊ ſpes tua vt canit ecclia.Per eam ha
bemus qͥcquid habemꝰ.ꝑ eam ſumꝰ ſi qͥd
boni ſumus.vt dicit Anthel.O igit᷑ feliciſ/
ſimũ nomẽieſus.O bñdictũ nomẽ matris

eius aria.O glioſa noĩa:hũana coꝛda

medullitꝰ penetrãtia. Beatũ coꝛ qð iſta feli

cia nomia in ſe intime tenet recõdita. Felix

os qð ſepiꝰ ipſa noĩa ⁊ inuocat:qm̃ vita ſi/
bi pꝛeſto eſt eterna.Amen.
Pars ſexta ſequit᷑ de ſanctiſſima btẽ vir
ginis Marie cõceptione:qua dei filium in
vtero virgineo ſuſcepit.

Cce anculla do⸗
e minũ:fiat mihi ſm verbũ tuum.
Au.j. Verba ſuni benedicte vir
ginis Marie huũillime cõſentientis ⁊ ſe of/
ferentis ad xpᷣi incarnatõem ex ea fiendam
Vnigenitꝰ ſiqͥ deʒ dei filius carnẽ ꝓ noſtra
ſalute aſſumere volens:ꝑ hec verba pᷣmiſſa

in vteꝝ bñdicte virginis aduenire dignatꝰ
eſt.Et ideo ipſa verba ſummã nobis affe⸗

runt deuotõis pariter ⁊ inſtructiõis:necnõ
miraculi ⁊ ſtupoꝛis materiã. Pꝛimo qͥdẽ
verba iſta ſunt magne deuotiõis.quia per
iſta verba quinq; obtinuit btã virgo ꝓ to⸗
to genere humano:redemptionẽ:filij dei in
carnationẽ:⁊ diuini verbi humanationem

ac ꝑ hoc oĩs boniin nobis pꝓmotionẽ: qmũ

ad hec verba verbum caro factuʒ eſt et ba⸗
bitauit in nobis Joh.j. Secundo quo/
q; verba iſta ſunt magne inſtructõnis ⁊ do

cumẽti qͥa qᷓdruplicẽ nobis redolẽt virtaẽ

per quam ſicut beata virgo filium dei chꝛi
ſtũ carne et mẽte cõcepit ⁊ in ſe habitari ꝓ/
meruit:ita ⁊ nos ſpũaliter in coꝛde per has
vᷣtutes dei filiũ poſſidere merebimur. Uñ
Petrus aureoli in ſuo cõpendio libꝛo qrto
dicit. Quatuoꝛ inqͥt vᷣtutes notant᷑ ⁊ redo/
lent in bis virgis ↄſentiẽtis:ait em̃. Ecce
qð eſt ꝓmpte obediẽtie.ancilla dni:qð ẽ hu
militatis ꝑfecte.Fiat mihi:qð eſt charitaᷣ
inflãmate.ſᷣm vᷣbũ tuũ:qð eſt fidei deuote.
Hec uũle. Si vis ergo o homo vt dei filius
in tuo coꝛde cõcipiat᷑ ⁊ te inhabitare digne
tur:diſce obedientiã pꝛeceptoꝝ: diſce exem
plo Marie humilitatẽ:diſce et charitatẽ at
q; deuotã fidem veraʒ habere. VUñ Berũ.
dicit. HNon tibi dabit dominꝰ virtutũ copi⸗
am ſui niſi fueris virtutibus(ſcʒ iſtisjadoꝛ/
natus. Tertio verba iſta ſunt magni mi
raculi ⁊ ſtupoꝛis:cum ad ipſa morx tantũ fu
erit ⁊ tam multiplex miraculũ ſubſecutũ vi

delicet ꝙ de? fieret homo virgo fieret ma-

ter.⁊ dei ſimul et hoĩs mater. et plura talia.
Nimirũ mirabiliter deus quinariũ nume
rũ vᷣboꝛuʒ conſecratũ reddidit.qͥa ꝑ quinq;
verba icarnari voluit.ſcʒ:fiat mihi ſᷣm ver/

bum tuum. Per quinq; quoq; verba ſuuʒ
coꝛpus cõſecrari in euchariſtia decreuit.ſcʒ

hoc eſt em̃ coꝛpus meũ. Licet li em̃ non ſit
de ſubſtantia. Deniq; ⁊ ad qͥnq; ᷣba publi
canũ iuſtificauit, cum vic; ille dixit.Deꝰ p/
picius eſto mihi peccatoꝛi Luce.xviij. In⸗
ſuper qͥnario numero vulnerũ retento ſuuzʒ
ſacrũ coꝛpus inſigniri poſt reſurrectionem
in ꝑpetuum ſtatuit ⁊c̃. Itaq; ad ꝓpoſitum
redeũtes Exquo btiſſima vᷣgo ꝑ hec verba
filium dei in ſuum vteꝝ ſuſcepit ⁊ concepit

de ipſa eius ſacratiſſima cõcepeione loqͥ in

tendẽtes:tria miſteria pꝛo hoc ſermone de/
claranda ponemus ⁊c̃.

Pꝛimũ dicit᷑ miſteriũ localis aptitudis.

Secũdũ miſteriũ ðꝛ tꝑalis plenitudis.
Terciũ miſterium modalis babitudis.

Articulus pꝛimus de hoc ꝙ chꝛiſtꝰ do⸗

minus non alibi q; in ciuitate galilee Na-

zareth concipi debuit ex virgineq; huma⸗
.W

—— — 8

ſcee
boc
lat
ny
hief

. icti⸗

eo
ſten

0
n
N
n
i
ro
do⸗ 1 „
hu

tas
c, „
lins
g
Cen
eet
i.
Chi⸗
Wor
Nimi
nifn
min
ne⸗
le⸗
mme
linch
n/

e

loſo⸗
jones
oſian
nen
ncg
loqn⸗
e N

dis⸗
ugis⸗
ncis⸗

do,

4 v

und

gſn 4 .

Eapitulum.1
Nimum itaqz

op miſteriuʒ dicit᷑ localis aptitudis

hoc eſt de loco qͥ aptiſſime con⸗

gruebat huic ſacratiſſime cõceptiõi xpᷣi ⁊c̃.
Circa quod tria querunt. Pꝛimo vtrum

hec ſacroſancta ↄceptio debuerit fieri in ci

unitate. Secũdo vtrũ debuerit fieri in regi
one Balilee. Tercio vtꝝ debuerit fieri nõ
alibi qᷓ; in NHaʒareth ciuitate. Ad pmaʒ
q̃ſtionẽ Vtꝝ vicʒ hec ↄceptio debuerit fie
ri nõ extra ſed in ciuitate ⁊c. Et arguit᷑ ꝙ
nõ debuit fieri in ciuitate.qͥa iſtã cõceptio⸗
nem mag cõgruebat fieri in loco purioꝛi ⁊
ſacro /ꝓpter eius ſanctitatẽ. Sed ciuitas q̃⸗
cunq; magis abũdat ⁊ immũda eſt pctõ qᷓ;
ager vel mare aut villa.vt exꝑimẽto patet.

ergo magis debuit cõcipi in agro vel mari

aut villa ⁊ extra ciuitatẽ. Itẽ xpᷣs paſſus
eſt extra ciuitatẽ vbi ⁊ ſepultus eſt ⁊ reſurre
xit.Deniq; ⁊ natus eſt in ſtabulo.g̊ videt᷑ ꝙ

etiã cõcipi nõ debuit in ciuitate. Jn con

trariũ eſt ſacra ſcriptura Lu.j. Miſſus eſt
inqt angelus Gabꝛiel a deo in ciuitateʒ ⁊c̃.
Ad hanc q̃ſtionẽ reſpõdet᷑ ſᷣm Alber.ſuꝑ
miſſus eſt. ca.xxxiij.ꝙ chꝛiſtꝰ debuit cõcipi
in ciuitate ⁊ nõ extra pᷣcipue triplici rõne.
Knd ratione finis incarnatiõis.
BSBecundo rõne ſignificationis.
Terxcio ratione fructificationis.
Pꝛimo inquã rõne finis incarnatõis. Nã
xpᷣs in oibo oꝑibus ſuis q̃ in mũdo fec oſtẽ
dit pncipalius ꝙ ideo in mundum pᷣcipue
venerit vt pctõꝛes ſaluos faceret. Ipᷣo teſte
Math.ix.Hõ veni vocare iuſtos ſed pec-
catoꝛes ad pnĩam. Vñ inter pctõꝛes natuſ
eſt ſcʒ in ciuitate Bethleẽ: ante bouem ⁊ aſi
nũ iacuit.inter pctõꝛes ↄuerſatꝰ eſt.inter la
trones crucifixus. Reſurgẽs q̃q; peccatrici
magdalene ⁊ etro negãti pꝛiꝰapparuu.Et
ideo nõ debuit ↄcipi in mari:qͥ locus eſt pi
ſciũ. Nec in aere qͥ eſt locꝰauiũ.nec in cam
po qͥ eſt locus agreſtiũ aĩalium. Sed in ci
uitate qͥ eſt ꝓpꝛiꝰ locus hoĩm peccatoꝝ. nec
in villa: ſed in ciuitate.qꝛ ĩ ciuitate ſolẽt ma
gis q; in villa pctã hoĩm mltiplicari. villa/
ni em̃ ſimplicioꝛes ſunt ⁊ laboꝛiba magꝭ de

diti. Ciuitatẽſes aũt ocioſi ⁊ delicijs vacan
tes magis abũdare ſolent vicijs. Vt ergo

oſtendat᷑ ꝙ xpᷣs ꝓpter curationẽ peccatoꝝ ⁊

K.

ſalutẽ hoĩm venerit peccatoꝝ ad pnias cõ⸗
uertendoꝝ:in ciuitate ⁊ nõ als debui cõcl
pi. Nec obſtat ꝙ extra ciuitatẽ ſit paſſus

ſepultus:⁊ reſurrexit.qꝛ cõceptio ↄgruit in

miſteriũ:⁊ iõ in ſecreto eſſe debuit. Natiui

tas aũt:paſſio ⁊ ſepultura ac reſurrectio cõ

gruunt in exẽplũ. In ciuitate igit᷑ cõcipi de
buit vt oſtẽderet ꝙ ꝓ oĩbe pctõꝛibus venit.
In via natꝰ fuit vt oſtẽderet ꝙ ſua vita no⸗
bis ad celeſte regnũ via fuit. Extra poꝛtam
paſſus ⁊ ſepultꝰ eſt ac reſurrexit:ad oſtẽden
dũ ꝙ ꝑ ipſius paſſionẽ moꝛtẽ ⁊ reſurrectio⸗
nẽ nõ liberat᷑: niſi qͥ ꝑ cõuerſionẽ a pctõ ad
ipᷣm extra poꝛtã fuerit egreſſus vt diẽ apłs.
Secũdo rõne ſigninicatõis vt ſcʒ ſigni⸗
ſicaret᷑ ⁊ intelligi daret ꝙ vterꝰ virgis chꝛi⸗
ſto tanq;ᷓ ciuitas fuit ad habitanduʒ.ꝓpte/
rea pᷣs.de ea loques ait.Glioſa dicta ſũt de
te ciuitas dei. Et merito:quia ipſa fuit ciui

tas murata ꝑ caſtitatẽ. fundata fundamen

to ſtabili ꝑ hũilitatem.turrita ꝑ charitatem
et ↄtẽplatõis ſublimitatẽ.ditata pꝑ pauꝑta⸗
tem.cuſtodita ꝑ diſcretio nẽ.libera ĩmunita
te peccatoꝝ.pacificata victoꝛia tentationũ.
virtutũ vniuerſitate populoſa.⁊ aquarũ i.
gratiarũ flum inibo irrigata. Hec Albert?.
Tercio addit᷑ ad id rõ fructificatiõis.qͥa

em̃ ꝑ chꝛiſti cõ ceptionẽ ⁊ incarnatiõem fru

cius nobis in celo acqrebat᷑ ciuilitatis.id ẽ
vt eſſemꝰiã nõ hoſpites ⁊ aduene:ſed ciues
ſanctoꝝ et domeſtici dei.teſte aplo Ephij.

ergo debuit in ciuitate naſciin ; mũdo: vt

oſtẽderet nos eſſe ciues renaſcituros in ce⸗
leſti ciuitate. Et ſic patet reſpõſio ad q̃ſtio/
nem. Ald obiecta patet reſpõſio ſufficien
ter ex pᷣdictis. LCapitulum. I.
D ſecundam queſtionem Vtrum
a ſcllicʒ chꝛiſtus debuerit concipi in
regione Balilee. Arguitur ꝙ nõ.
quia chꝛiſtus miſſus et pꝛomiſſus fuit iu⸗
deis. Vnde dixit. Hõ ſum miſſus niſi ad
oues que perierunt domus iſrael Matth.

xv. Vnge et in iudea eſt natus et paſſus.
igitur in terra iudeoꝛum concipi debuit.

In contrarium eſt textus euangelicus.

Ad queſtionem igitur reſpondetur ßm

Albertum caplo triceſimoquarto ꝙ annũ⸗

ciationem ⁊ cõceptionem dominicam con

ueniebat fieri non alibi q; in regione Ga⸗
lilee. Pꝛimo ratione facti ⁊ operationis.

Dominus enim incarnatus fuit vt iudeos

MD
D

Liber 1.

⁊ gẽtiles ſaluaret ⁊ ideo ĩ regione q̃ ab vtrii
q; inhabitabat᷑ ↄceptio ⁊ annunciatio fieri
debuit. Nõ em̃ deus iudeoꝝ tm̃ ſed etiam
gentiũ.Galilea aũt non ſolum a iudeis ſed
etiã a gentib inhabitabat᷑.ſicut patet Eſa.
ix. Crãs ioꝛdanẽ galilee gentiũ populus qͥ
habitabat in tenebꝛis vidit lucẽ magnam
habitãtibo in regione vmbꝛe moꝛtis lux oꝛ/
ta eſt eis ⁊c. Secũdo rõne noĩs ⁊ interpᷣ

tationis. Galilea em interpᷣtat᷑ reuelatio ſi/
ue trãſmigratio. In hac aũt incarnatõe fie

bat ſumml ſecreti reuelatio qñ verbũ quod
erat in pncipio apud deũ ⁊ lucẽ habitat in/

acceſſibilẽ quã nemo vnq; vidit. Nerbum

inquã hoc caro factũ eſt. Et vidit oĩs caro
ſalutare dei noſtri Luiij. Itẽ Joh.j. Ver/
bum caro factũ eſt ⁊ vidimus gliam eiꝰ ⁊c̃.

Siliĩr in hac incarnatõe fiebat maxĩa tranſ
migratio de ignoꝛãtia in ſcientiaʒ:de culpa

in gram:de vmbꝛa in vᷣitate:de ſeruitute in

libertatẽ filio dei:⁊ qdðᷣ maximũ eſt de hũa/

nitate in diuinitate:in qua trãſmigratiõe pᷣ
mũ.i.deitas ad vltimũ.i.hũanitatẽ in vnaʒ
ꝑſonã trãſmigrauit. Ad obiectũ reſpõde
tur ꝙ xpᷣs nõ ſolũ iudeis ſed etiã gentiboꝓp/
miſſus eſt. Uñ Beñ.xlj. Nõ auferet᷑ ſceptꝝ
deiuda donec veniat qͥ mittẽdus eſt et ipie
erit expectatio gẽtiũ.Et idẽ patʒꝭ ꝑ oẽs ꝓphe

tas ſcribẽtes de vocatõe gentiũ.tamẽ ſolis

iudeis ꝓmiſſum eſt vt de eoꝛum ſemĩe xpᷣs
naſceret᷑ ⁊ iõ ſolis iudeis exhibitꝰeſt naſcẽ⸗

do:patiẽdo:⁊ ibi moꝛiẽdo. Sed h̊ nõ ſoluʒ

ꝓpter iudeos ſed ⁊ ꝓpter oẽs hoĩes mundi.

Illa autoꝛitas:nõ ſuʒ miſſus ⁊c. Matih.

xv.intelligit᷑ ßm Hico.de lyra pᷣmo ⁊ pᷣnci
paliter qꝛ xpᷣs pmo et pncipalłr miſſus fuit
iudeis:et ideo in ꝓpꝛia ꝑſona nõ pᷣdicauit ni
ſi iudeis:nec fecit miracla niſi eis pᷣterq; in
caſu ⁊ ſpãli cã.vt.ſ.oñderet ecclłiam in fide
gentiũ fundatã. Vñ Joheiiij ꝓpter hpᷣdica
uit ſamaritanis deuote eũ recipiẽtibꝰ. Fuit
tñ xpᷣs miſſus etiã gẽtibo:lʒ nõ ita pncipalt᷑

⁊c⁊ ſic patʒ ꝙ xpᷣs ðᷣbuit ↄcipi ĩ Galileaa.
O terciã q̃ſtionẽ vtꝝ vicʒ Cap.III

a bhec annũciatio ⁊ ↄceptio debuit fi
eceerri nõ alibi q́; in Haʒaretb Argu
ſtfn ↄriũ.ſcʒ q non:qͥa iſta ↄceptio fuit di/
gniſſima oĩm.&ᷓ reqͥrebat locũ digniſſimuʒ
oc eſt tẽplũ dñi in hierlm fundatũ.̊ debu
it ibi cõcipi.ſ.in ciuitate hierlin et tẽplo vbi
hitare ſolebat glia dñi. In oppoſitum eſt

textus euangelicus. Ad q̃ſtionẽ ergo re/
ſpondet᷑ fm catholicos doctoꝛes ꝙ xpᷣs nõ
debuit alibi ↄcipi q; in Naʒareth. Pꝛio

ꝓpter ꝓphetiã Eſa.xj.Egrediet᷑ virga da a⸗

dice ieſſe. vbi ſᷣm veritateʒ hebꝛaicã habet᷑

Et naʒareꝰ de radice eius aſcendet. Se

cũdo ꝓpternoĩs ↄueniẽtiã. NHã ſᷣm Berũ.

et Alber. ſuꝑ miſſus eſtnecnõ ſᷣm Franci⸗
ſcũ maronis qͥ latiꝰ ⁊ luculẽtius ꝓſequit᷑ di
cens ꝙ ciuitas NHazareth cõceptui xpᷣi de-

centiſſime cõgruit ſᷣm eius interpᷣtatões.
Nam pᷣmo ſᷣm Hiero. Naʒareth interpᷣta
tur mũda.⁊ ſic ↄuenit cõceptui xpᷣi de vᷣgĩe
mũdiſſima qᷓ tanta puritate nituit q̃ maioꝛ

ſub deo neaͤt intelligi.nec ſicut ceteri cũ la⸗
be pcti eſt conceptus: ſed ſine omni pecca⸗

to. Secundo interpᷣtat᷑ HNaʒareth:i.flo⸗
rida.⁊ hoc ↄuenit chꝛiſti cõceptui.quia ſi⸗
cut flos gignit᷑ ex puriſſimis ⁊ ſubtiliſſimis

virgule humoꝛibo abſq; coꝛruptõe virgule

Dic chꝛiſtus de puriſſimis virgis ſangui⸗
nibo eſt ↄceptus abſq; oĩ coꝛruptiõe.vt di⸗
cunt Damaſ.⁊ Dioni.dediuiino. Tercio
interpᷣtatur naʒareth.iſanctus et deuotus
et hoc competit.qꝛ in iſta cõceptiõe mr̃ dñi

fuit plene ſanctificata, iuxta illud pᷣs. San

ctificauit tabernaculuʒ ſuũ altiſſimus. ⁊ ſic
claret reſponſio. Ad argumentũ in ↄtra
riũ reſpondet᷑ ſᷣm Albertum vbi ſupꝛa.
hec ↄceptio debuit fieri in loco ſanctiſſimo
et digniſſimo. Sed non locus ſanctiſicat
hominẽ vel dignificat quin potius ecõuer
ſo videlicet homo locũ digniſicat ⁊ ſanctiſi
cat.vnð dignitas loci et ſanctitas eſt ab ho
mine dignificante vł ſanctiſicante Itaq; in
oꝛatoꝛio btẽ virgis fuit digniſſima habita⸗
tio.tum qͥa ſanctiſſima virgo ſuꝑ oẽs crea-
turas ibi habitauit.tum quia ibi exercebat
nobiliſſima operatio videlicet oꝛõnis ⁊ cõ/
templationis et humilis deuotiõis benedi
cte virginis que ſuꝑ om̃ia grea erat deo et
oĩa ſacrificia pᷣcellebat. Dignius ergo fuit
hoc oꝛatoꝛiũ illo templo iudaico in quo ſie
bat materialiũ thauroꝝ mactatio ⁊ thuriſi
catio. Amplius ꝓpter ſecretũ quod huic
cõgruit miſterio nõ decebat vt hec cõceptõ
fieret in templo ſed mag in illo ſecreto ⁊ di
gniſſimo beate virgis oꝛatoꝛio debuit chꝛi
ſtus cõcipi.⁊ ſic patet. Penſet ergo que⸗
qʒ fidelis aia quaãto oꝛdine diuine ſapientie
dei filius eſt ↄceptus.quoniã digniſſimum

— — ——

— — — —

— —

n G
Nio
bck

di⸗
ma⸗

itdi

den

Articulus

ſibi locũ elegerit cõceptionis vicꝭ oꝛatoꝛiũ
beate virgis. O anĩa mea ſi aliqũ affuiſſes

in illo oꝛatoꝛio ſacratiſſimo ibi vidiſſes q̃⸗
mgado btã vᷣgo maria lachꝛimis ꝓfuſis de⸗
um̃ ſepiꝰ exoꝛabat ꝓ redẽptõe huani gene⸗
ris.ibi vidiſſes manꝰeius ſacras in celũ ele

uatas: vultũ ſerenũ leuatũ:ibi ieiunio dieʒ

ptranſeuntẽ:totiſq; coꝛdis intimis hũiliatã
O qd tũc feciſſem:q̃nta hũilitate me ipſi re
cõmendaſſem vt ꝓ me exoꝛaſſet. Vtiq; di⸗

xiſſem O glioſiſſima vᷣgo o celi regia o dña

mũdi oꝛa ꝓ me ne abſoꝛbeat mũdus:ne de

noꝛet diabolꝰ.ſed tuꝰ me ſuſcipiat ieſus ⁊c.

Articulus ſecundus de tꝑis plenitudie

et pꝑfectione:quo ſcʒ tempoꝛe chꝛiſtus ẽ cõ⸗

ceptus a virgine. Caplm. I.

CEcũdum miſte

ſ triü dicit᷑ tpalis plenitudinis ⁊c.
Clirca qð eſt notanduʒ ꝙ chꝛiſtꝰ

pꝓ ſuo aduentu ⁊ conceptione ob
ſeruauit triplex tempus.

Reimũ diciur anala ptenlꝛl,
BSecundũ dict᷑ tempus electum.

Terciũ dicit tempus etatis ꝑfectum.

Pꝛimo inquã obſeruauit tepus plenũ.vñ
aplus ad BGBal.iiij. dicit. At vbi venit pleni

tudo tꝑis miſit deꝰfiliũ ſuum factũ ex muli

ere:ſactũ ſub lege:vt eos qͥ ſub lege erant re
dimeret. Iſta autoꝛitas apli nõ eſt pᷣtereun
da ſilẽtio.qꝛ ↄtinet aliq̃s difficultates. Vnñ
Bonauẽ,circa hoc mouet tria dubia ſuper

mũ dubiũ circa hoc qð dicit᷑. At vbi venit

plenitudo tꝑis.Quõ vicʒ vel q̃re dicat᷑ ple

nitudo tꝑis in aduẽtu filij dei fuiſſe cũ non

dũ ſit ſinis mũdi. Nã in fine mũdi implebi

tur oẽ opus dei ⁊ numerꝰ electoꝛũ.Et tunc

euacuabit᷑ qð ex ꝑte eſt.nunc aũt ex ꝑte co/

gnoſcimus.j.Coꝝ.xiij.Et idcirco dicit᷑ ⁊ vi
det᷑ ꝙ tãtũmꝗdoꝓ fine mũdi erit tpᷣs pleni
tudinis. Adqð rũdetidem Bonauentu.
cõcoꝛ.Tho.iij.ſcripto ſnĩaꝝ.diſt.j.? Alexã

der de hahꝙ tẽpus incarnatõis dicit᷑ tem⸗

pus plenitudis ſex de cauſis. Pꝛimo:qͥa
tunc deus impleuit quod ab eterno pᷣfinie
rat vt ſcʒ mitteret filium ſuum. ⁊ ſic tunc de
us impleuit ſuam de filio ꝓmiſſionẽõ. Se
cundo:quia tunc adimpleta eſt lex ⁊ oẽs fi⸗
gure veteris taſtamẽti per xᷣm Matth.v.
Hion veni ſolnere legem ſed adimplere.

Tercio pter plenitudi
chꝛiſto.iuxta illud Col, o he
tat omnis plenitudo diuinitatis coꝛꝑaliter
Quarto ꝓpter plenitudinẽ generatõnis

le que fult in

qͥa cum ſit qᷓdruplex moduſ generatõis ho

minis.Pꝛimus modus:nec de viro nec de

muliere ſed de terra:ſicut Adam. Secun/

dus de ſolo viro:ſicut Eue ſoꝛmatio.Ter⸗/

cius ꝓlis de viro et muliere. Quartus ð ſo

la muliere. Iſta q̃rta eſt ↄſumpta in chꝛiſti
incarnatõe. Quinto ꝓpter ꝑfectionẽ vni
uerſi.quia tunc ad maximã completionem
vniuerſum venit:quãdo creature om̃es in
homine ad ſuum pncipiũ redierunt:huma
na natura a deo aſſumpta. Sexto ꝓpter
magnitudinẽ eius qð in tꝑe illo accidit.qͥa
in tempoꝛe illo natus eſt dũs tꝑis. Et ita fa
ctũ eſt aliquid maius tꝑe quod tẽpus im⸗
pleuit. Has vltias rõnes poſui im Tho.

tm̃.pmas aũt q̃tuoꝛ ſᷣm Bonauen. 2 Alex.
Ad illud vᷣo qð obijcit᷑ Dicẽdũ ꝙ eſt ple

nitudo gre nature et glie. Autoꝛitas autem
apli intelligẽda eſt de plenitudie gr̃e ⁊ non
glie.qꝛ plenitudo glie in futuro erit c mũ/
dus finẽ habebit:⁊ reſurrectio coꝛpoꝝ erit

ac nũerus electoꝝ cõplebii. Secunduʒ

dubiũ de hoc ꝙ dicit: factũ ex mliere. qͥa in
Eendolo id negat᷑ vbi ðꝛ Genitũ nõ factuʒ.
ñnideo ꝙ xpᷣs m diuinã naturã ita eſt ge⸗
nitus ꝙ nõ factꝰ.qͥa nõ eſt creatura.ſᷣm vᷣo
naturã hũanã nõ ita eſt genitus ꝙ factꝰ qͥa
cõceptus fuit a virgine:faciẽte diuĩa vᷣtute.
nde angelus ait. Virtꝰ altiſſimi obũbꝛa
bit tibi. Hec Bonauẽ. vbi ſuß. Terciuʒ

dubiũ de hoc ꝙ dicit factũ ſub lege.qꝛ xpᷣs

nõ tenebat᷑ implere mandata legis. nõ vi
det᷑ ꝙ ſub lege eſſet factꝰ. Ad qð dicit ideʒ
Bonauen.vbi ſupꝛa. ꝙ eſſe ſub lege ðꝛ tri⸗
bus modis.vel qᷓ;dtum ad cãm vł q́;tum ad
obſeruationẽ,vel q́;tum ad motiuũ. Quan
tũ ad cauſam ſunt ulli ſub lege qui nati ſunt
ſub veteri teſtamento. Quantuʒ ad obſer⸗
ua tionem ſunt iuſti qui legem obſeruant.
Quantũ ad motiuũ ſunt illi qͥ timoꝛe ſerui/
unt. Chꝛiſtꝰ ; nõ fuit ſub lege q;tuʒ ad cau
ſam vel q;tum ad motiuum.ſed ſolũ q;dtum
ad obſeruationẽ. Aliter tamẽ qᷓ; alij homi/

ues,.quia alij obſeruauerunt legem ex obe-

dientia obligatoꝛia. chꝛiſtus aũt ex obediẽ

tia ſpõtanea:qͥ ſe mera liberalitate ſubdidit

legali obſeruantie:vt nobis exemplũ daret

ij. In chꝛiſto habi⸗

TLiber 1 .

vere obediẽtie. Hec Bonauẽ. Patet ů̊ quõ
xpᷣs in plenitudĩe tꝑis ſit ↄceptꝰ. CLapᷣ..
Ecudo chꝛiſtus obſeruauit tẽpus
ſeeclectũ ⁊ determinatũ ꝓ ſuo aduetu.
RMam fm bim̃ Tho.iij.pte ſumme
q.xxxv.quo ad tẽpꝰ differẽtia eſt inter x-pᷣm
et alios hoĩes:qꝛ alij hoĩes naſcunt᷑ ſub ne
ceſſitate tꝑis:ideo ſubiecti ſunt tꝑi. Chꝛiſtꝰ
gũt tanq; dũs ⁊ ↄditoꝛ oĩm tẽpoꝛũ elegit ſi
bitẽpus in q̊ cõciꝑet᷑ ⁊ naſcereret᷑:ſicut ele/
git ſibi matrẽ ⁊ locũ a qua ⁊ vbi cõciꝑetur.
Hos aũt qͥa nõ oĩm tẽpoꝝ ⁊ locoꝝ ꝓpoꝛtio
nes ↄgnoſcimus:ↄgruitatẽ tꝑis et loci q̃re
vicʒ xpᷣs hoc tꝑe ⁊ loco ac nõ alio ↄceptꝰ ſit
vel natꝰ:ex hoc accigꝑe opoꝛtet.qͥa deꝰ qͥ eſt
oĩm tẽpoꝛũ diſpenſatoꝛ ꝑfecte ab eterno co

gnouit ⁊ tpᷣs ↄgruũ ꝓ ſua incarnatõe elegit

Et ſm hoc cõgruẽtie rõnem dignã exqͥrere
Itaq; xpᷣs deus ꝓ ſua ſacra ↄceptõe nõ in⸗
cõgrue elegit certũ tepus. Pꝛimo qͥdẽ ex
oĩbo annis elegit ſextum annoꝝ millenari⸗
um ⁊c̃. Secũdo ex oĩb menſibo anni ele
git menſem marciũ. Tercio ex oĩb dieb⸗
mẽſis elegit diẽ hebdomade ſextũ. Quar⸗/
to quoq; ex oĩbo hoꝛis elegit ſibi hoꝛã q̃ te/⸗
net noctis mediũ. Etiſta ſumme ſapĩe ꝓui
dentia vt claret: ronabilr ſinguloꝝ ↄgruen
tias tẽpoꝝ ↄſiderãdo. Pꝛimo inquã ele/
Edeus ꝓ ſua incarnatõe ſextũ annoꝝ mil
enariũ. Nã ſᷣm Oꝛoſium ſexto millenario
gnnoꝝ a pncipio mũdi currẽte ↄceptus eſt
qa ſᷣm eundẽ qͥnq; milia ⁊ inſuꝑ ducẽti an/
ni minꝰfoꝛte vno anno computant᷑ a pnci/
pio mũdi vſq; ad xpᷣi incarnationẽ. Hoc ãt
ↄgruebat miſterio ꝑmaxime ſᷣm Bonauẽ.
vbi ſupꝛa. Vt ſicut pᷣmus hõ erat cõditus
ad totius mũdi cõplemẽtũ ſexto die.ſic ſecũ
dus hõ ſcʒ xpᷣs incarnaret᷑ ſexta etate ⁊ ſex/
to millenario annoꝝ ad totius creature ꝑfe
ctionẽ. Secũdo ex oĩbo mẽſib elegit mẽ

ſem marciũ:qð qͥdem ſũme ↄgruebat tripli

ci rõne. Pꝛimo rõne cõfoꝛmitatis.qͥa ſᷣm
Berũñ.decebat vt regatio hũani generis fi

eret ꝑ ſilia ad lapſum. Sed qͥa vetus hõ.ſ.

Adã ſuit in mẽie marcij foꝛmatꝰ ⁊ in padi/
ſo collocatus ac inde ꝓpter pctm̃ eiectꝰ.g̊ et
ſecũdus Adã debuit tali mẽſe foꝛmariĩ vte
roq; virginali collocari ꝓ reꝑatiõe hoĩs. vt
ſicut mũdus cepit initiũ creatõis in menſe
marcij in q̊ pᷣmũ ſignuʒ celi ſcʒ aries habet
ſolem vbi ⁊ pᷣmus punctꝰeqͥnoctij ſtat Ita

Pars vI

et hoc mẽſe exoꝛdiũ ſumat repatöis. Se⸗
cundo rõne nouitatis. Nã vt dicit Iſið.v
li. ethimolo. Marciꝰ appellat ppter marteʒ
romane gẽtis auctoꝛẽ ⁊ interpᷣtat᷑ quaſinẽ/
ſis nouoꝝ:ↄueniẽter igit᷑ tali tꝑe cõcipi de⸗
buit auctoꝛ mũdi xpᷣs:in cuiꝰ cõceptõne fa
cta ſunt multa noua.ſcʒ noua ſalutatio an-
geli.noua vᷣginis ↄceptio.noua diuinitatii
in carnẽ deſcẽſio.⁊ inſuꝑ facta eſt oĩs crea/
ture renouatio in hoĩs cui ſubiecta ſũt oĩa
repatione. Oĩs qͥppe creatura antiq̃ta erat
et a ꝓpꝛio vſu elõgata.qꝛ oĩs creatura ideo
facta eſt vt ſeruiret homini deo ſubdito ⁊ ſi
ne pctõ exiſtẽti.qm̃ ergo hõ peccauit om̃is
creatura ſibi ſeruiẽs id eſt pctõꝛi hoĩ:debi⸗
to vſu caruit.Chꝛiſto aũt incarnato reſtitu
ta eſt:qꝛ xpᷣo hoĩ oĩs creatura miniſteriũ ex
hibuit:qqͥ ſolus ſine pctõ fuit.et ſic impletuʒ

eſt illud Apoca.xxj. Dixit qͥ ſedebat in thꝛo

no.i.virginali vtero.Ecce noua facio oĩa.
LCercio rõne gratioſitatꝭ vel delicioſitatꝭ

q̃a menſis marcij eſt hoĩbo delicioſus ⁊ gra

tus.qͥa tũc aer eſt tpatus.⁊ iam ptrãſito hie

me oĩa incipiũt vireſcere:tũc veſtit᷑ tel xPer

bis ⁊ in floꝛẽ pulcritudinis cũcta erũpunt.
vnde ⁊ ver dictꝰ eſt qͥa viret. vt dicit Iſið.
li. ethimo. Ita ↄueniebat vt eo mẽſe nobis
abũdantia diuie gratie pᷣſtaret᷑:⁊ eiꝰ ſeueri⸗
tas tꝑaret᷑.hyeme q̊ʒ culpe q̃ terra nr̃e hũa
nitatis aruerat recedẽte vireſceremus ⁊ flo

reſceremꝰ in gra xpᷣi renouati. Tentõ deꝰ
ꝓ ſua incarnatõe ex oĩbo dieby elegit diẽ ſex

tum.i.feriã ſextaʒ.Et hoc rõnabiliſſime ᷣm
Fran.maronis:qͥa adã fuit foꝛmatus ſexto
die et eodẽ die peccans de ꝑadiſo fuit exclu
ſus. Ita cõueniẽtiſſime xpᷣs feria ſexta ĩ vte
ro virginis eſt foꝛmatus.⁊ etiã feria ſexta ꝓ

redemptione hominũ in cruce moꝛtuus.

Quarto elegit ex oĩbus hoꝛis noctis me/
dium, vt em̃ cõmuniꝰ a catholicis tenetur
q;uis varie opiniones apð goctoꝛes de h̊
habeant᷑.tũ veriſimiliꝰ tanq; magis conſo/
nũ ſcripture atq; rõni:credit᷑ ꝙ angelus be
ate vᷣgini annũciãs app aruit ĩ ſero diei. Et
durãte ſctõ dlalogo inter angelũ ⁊ benedi/

ctã virginẽ vſq; ad mediũ noctis.tũc bñdi

cta virgo ait. Scce ancilla dñi:fiat mihl ⁊c.
Et tuncxpᷣm concepit.⁊ poſt hoc angelus

eam cõſolans circa auroꝛã receſſit. Et hec
oĩa ꝓba bilitatem habent ex triplici ratiõe.

Pꝛimo rõne ſcripture, Nam ad Gal:iiij.
.

e⸗
y

Alrrticulus

aplus ait. Cum venit plenitudo tꝑis miſit

de? zc. Plenitudo qͥpe diei eſt in ſero:⁊ iðᷣo
videt᷑ ꝙ tũc angelus apparuit quẽ deꝰ miſit
vt filiũ ſuũ virgini in ꝓximo mittendũ an/
nunciaret.⁊ tũc deus pater filij miſſioneʒ ꝑ
annliciatõem inchoauit.Deniq; ꝙ in hoꝛa

nocꝭ medie ſit chꝛiſtus ↄceptus:accipi põt
ex ſcbtura Sap̃.xviij.Dũ mediũ inqͥt ſilen
tiũ tenerẽt oĩa et nox in ſuo curſu medium
ſier pageret:oĩpotẽs ſermo tuꝰ dñe a regali

bus ſedibo venit. Ex q̃ manitfeſte claret ꝓpo
ſitũ ꝙ hoꝛa noc media verbũ dei deſcen⸗

dit in vteꝝ virginis bũdicte. Secũdo ra/
tione puilegioꝝ huiꝰhoꝛe. Hã iſta hoꝛa me

die nociꝭ magnoꝝ opeꝝ diuinoꝝ puilegijs
ſiue miſterijs eſt ↄſecrata. Pꝛimo qͥdem

miſterio natiuitatis:qa nocte media credit᷑

ſuiſſe natꝰ:q̃ hoꝛa paſtoꝛes cuſtodiebãt vi/
gilias noctꝭ Lu.ij.ꝓpter quod ecclia canit
miſſam in nocte natiuitat dñi. Secũdo
miſterio paſſiõis et captiuitatis.qͥa media

nocte credit᷑ fuiſſe eiꝰpaſſio inchoata: cum

tunc ſit captus ligatus ⁊ alapis ceſus.teſte
Bonauẽ. Tercio miſterio liberatõis.qͥa
iſta eſt hoꝛa in q̃ trãſiens angelus dñi ꝑ egi
ptũ interfecit oẽ pᷣmogenitũ:⁊ filij iſrael exi
re ceperũt de captiuitate egiptiaca.vt habe

tur Exo.xij. Quarto miſterio vltiõis.qᷣa

Em Hiero.in annaliba ſuis. In hoꝛa natiui

tatis media.ſicũ xpᷣs natus eſt:extincti ſunt

oẽs ſodomite qͥ erant in mũdo. Pꝛopterea
nõ incõgrue putat᷑ ⁊ iſta hoꝛa xpᷣm fuiſſe cõ

ceptũ.Hec pᷣmiſſa Fran.maronis vbi ſup

Tercio pᷣmiſſum dictũ ꝓbabilitatem ha
bet rõne ↄſuetudis eccliaſtice. Nã a tꝑe ꝓ/
phetaꝝ veterꝭ teſtam̃ti legit᷑ ꝙ iſta hoꝛa me
die noctis a ſanctis patribo fuerit ad laudẽ
Dei ↄſuetudinarie ðputata:dicẽte ᷣs. De
dia nocte ſurgebã ad ↄfitendũ tibi ſuꝑ iudi
cia iuſtificatõis tue,que qͥdẽ iuſtificatio pec
catoꝝ in gra noſtri redẽptoꝛis ⁊ eiꝰfide acqͥ

iit᷑ ⁊ a pncipig eſt acqſita. Item ↄſuetu/⸗

do nüc tenet tecclia ꝙ hoꝛa ſerotina ſignuz
fit ad ſalutationẽ btẽ virgis:et ſur hoꝛa au/
roꝛe:ad ſignificandũ vt cõiter putat᷑ ꝙ ho⸗
ra ſerotina angelus btãm virginẽ ſalutaue
rit ⁊ hoꝛa vt pᷣmiſſuʒ eſt auroꝛe receſſerit.Et
idcirco in ſignũ iocũditatis ꝓ filij dei incar
natiõe in auroꝛa fit ſignũ. VUnde ex oĩbi iã
dictis claret tempus electũ ſᷣm opinionẽ cõ
munioꝛẽ ꝓ chꝛiſti cõceptione.

II

Ercio in ſua incarnatõe xpᷣs obſer
t uauit tẽpus ad etatẽ ꝑfectã reqͥſitus

Et hoc pmo ex ꝑte mũdi.qͥa ſique/
ras q̃tta etate mũdi xpᷣs ſit incarnatꝰ. Dico

ſim Bonauẽ,.ſuꝑ.iij.diſt.j.circa lr̃am.et ſᷣm
Fran.maronis qꝙ in ſexta etate:in q̃ qͥdẽ eſt
plenitudo ⁊ ꝑfectio.vt ſicut mũdus in ſexta
die eſt ↄſummatꝰ: ſic in ſexta etate ſit repa⸗

ratus Ita ꝙ pma etas fuit ab Adã vſq; ad

HNoe.Secũda a noe vſq; ad Abꝛaã.Ter/
cia ab abꝛaã vſq; ad moyſen. Quarta a mo
vſe vſq; ad Dauid. Quinta a dauid vſq; ad
chꝛiſtũ. Sexta a chꝛiſto vſq; ad antichꝛiſtũ

vel finẽ mũdi. Hec Bonauen. Secũdo

ex ꝑte generatõis hũane. qͥa ſi q̃ras qtta ge
neratõe xp̃s ſit incarnatꝰ.Dico ꝙ ab adaʒ
vſq; ad xpᷣm fuerũt generatões.lxxv. ſiẽ ha

bet᷑ Qu.iij.ca.in q̊ ſunt.xv.luſtroꝛũ numeri:
deſignãtes.xv.gradus qͥb in tẽplũ aſcẽde⸗

bat᷑ in cantico graduũ ad plenitudinẽ lau⸗
dis diuine. Hec Franci.maronis. Ter⸗
cio ex ꝑte virginis bñdicte.qͥa ſi q̃ras in q̃
etate btã virgo ↄceꝑit xpᷣm.dico ꝙ poſt. xij.
annũ ⁊ peꝑit añ.xiiij.annum.qͥa hoc tpᷣs.ſ.
xij.annoꝝ in puellis habet plenitudinẽ ⁊ ꝑ
fectionẽ ad ↄcipiendũ pᷣmo. vt patʒ extra ð
deſpõſa.impube.c.puberes.⁊.c. cõtinebãt
De hoc latius li.j.parte pꝛima.capło.iij.⁊
ſic patet ?c.

Tercius articulus de modali habitudi
ne virginee deſponſationis ⁊ angelice lega
tionis atq; materne iocundationis que cõ⸗
currerunt in chꝛiſti cõceptione. CLa.L.

Erciuʒz miſteri
t um declarãdũ dicit᷑ modalis ha
bitudinis.Circa quod triſariuʒ

modum inueſtigabimus.

Pꝛimo modũ virginee deſponſatöis.
Secũdo modũ angelice legationis
Tertio modũ materne iocũdatõis
Pꝛimo quidem modũ virginee deſponſa⸗
tionis:vbi tria inueſtigant᷑ ad pᷣſens. Pꝛi

mo quare voluit deus btãm virginẽ ante/

qᷓ; ex ea cõciperet᷑ fuiſſe deſõinſatã. Se⸗/
cũdo Vtꝝ vere ⁊ legitime potuerit ipſa bñ
dicta virgo manẽte virginali ꝓpoſito deſpõ
ſari. Tercio qualiter ipᷣa vel quali modo
et oꝛdine ſit deſponſata. Ad pꝛimũ:qua/
re vicʒ voluit chꝛiſtus cõcipi de virgine de

Liber 1

ſponſata. Sciendũ q; huius plures po/

nunt᷑ rõnes ſᷣm Ambꝛo.⁊ alios doc. Nam
ſim lyram in poſtilla ſuꝑ Matth.⁊? Zu.cõ/
coꝛ. Tho.iij Pte ſũme.q.xxix.ar.j. et Alber.
ſuꝑ miſſus eſt.ca.xl.⁊ alios tractatoꝛes.hu
ius rei pñt notari:ix.rõnes inter alias ma/
gis efficaces ⁊ ſpeciales,.Tres qͥdeʒ rõnes
ex ꝑte ꝓlis. ⁊ tres ex parte matris.et tres ex
parte hũani gener.· Pꝛimo inquã ex ꝑte

pꝓlis cõueniẽs fuit chꝛiſtũ de matre virgine

deſpõſata naſci triplici růõòne. Pꝛima ẽne
chꝛiſtus a iudeis poſſet rõnabilr ſicut ille⸗

gitimus repudiari ⁊ nõ ſicut chꝛiſtus verꝰ
extimari. Secunda eſt vt diabolo hoc ſa

cramẽtũ celaret᷑ ne vicʒ cõtra eũ nocumẽta
vehemẽtius ꝓcuraſſet ⁊ etiam vt ſic diabo
lus falleret. Vnde Oꝛige,dicit ipſam ideo
fuiſſe deſpõſatam vt partꝰeius diabolo ce/
laret᷑. Licet em̃ diabolus virtute ſue natu/
re potuiſſet cognoſcere matreʒ dei nõ fuiſſe
coꝛruptã ſed virginẽ ꝓhibebat᷑ tñ a deo co
gnoſcere modũ partꝰ diuini ne redẽptionẽ
humani generis impediuiſſet ⁊ xpᷣo moꝛteʒ

nõ intentaſſet. Tercia rõ vt ꝑpuulus do⸗/

min?ꝰ Jeſus a ioſeph nutriret᷑ ⁊ haberet᷑ ei
matri ꝓpter ꝑſecutionem herodis fugiẽti in
egiptũ et redeũti miniſter nõ ſuſpectꝰ ſed ſi⸗
bi cõiunctus vt ſpõſus. Itẽ ex ꝑte matrꝭ
virginis ↄueniẽs fuit eam eſſe deſpõſatam
triplici röne. Pꝛima eſt vt ab infamia pᷣ⸗/
ſeruaret᷑. Uñ Ambꝛo.ſuꝑ L uẽ:dicit. Ideo
mater dñi deſponſata eſt ne intemerate vᷣgi
nis adureret᷑ infamia cui grauis aluus coꝛ
ruptele videret᷑ inſigne pᷣferre.Hec ille, ad/
dens Alber.diẽ. agna xpᷣi humilitas et
charitas in hoc oſtendit᷑ qͥ potiꝰ voluit fa⸗
bꝛi filius reputari qᷓ; matrẽ infamari. Sʒ
hic occurrit dubiũ quõ ꝑ hoc ꝓuiſum ſit fa
me beate vᷣginis:cũ anteq; ioſeph ⁊ btã vir
go ↄuenirẽt ad mutuo habitandũ inuenta
eſt Maria hñs in vtero Dathj. Spõſa
em que extra domũ ſpõſi cõcipit reddit᷑ ſu/
ſpecta. Ad qoð rñdet᷑ ſᷣm Cri.ↄcoꝛ. Ly⸗
ra in poſtilla ꝙ btã virgo ſic fuit deſponſa⸗
la ioſeph ꝙ etiã eſſet domi habitans ptunc
cum ↄcepit. Nã ſicut in ea q̃ in domo cõci
pit intelligit᷑ ↄceptio maritalis:ſic in ea que
extra domũ ↄcipit eſt ſuſpecta ↄceptio.⁊ iõ
nõ eſſet ſufficienter ꝓuiſum fame btẽ virgi-
nis ꝑ hoc ꝙ fuit deſpõſata:niſi etiam fuiſſet
habitãs domi:et ideo euãgeliſta dicit ꝙ vo

Dars M

luit occulte dimittere eã q;uis tũ domi eſſet

habitans ꝓpter bᷣmam deſpõſationis fides:
nõdũ tñ interuenerat ſolẽnis celebꝛatio nu

ptiaꝝ ꝓpter qdð etiam nõdum cõuenecrant.

Coſuetudo qpe erat apud veteres mul
totiẽs in domo habere deſpõſatas et ? plu
res dies anteq; ↄuenirẽt carnaliter oꝛatio/
nibus vacare,.vt patet etiã de Thobia ca.

viij.eiuſdẽ li. Sed diceres.ſequit᷑ ̊ ꝙ in

cõi ꝓplło crederet᷑ xpᷣs foꝛe filiꝰ Joſeph.⁊ ꝙ;
a ioſeph fuiſſet cognita mater dñi ante cele

bꝛitatem nuptiaꝝ ſolẽnem. Ad hec reſpõ/
det Ambꝛo.ſuꝑ Qucã dicẽs ſic. Maluit in
quit dñs aliqᷓ̊s de oꝛtu ſuo qᷓ; de matris pu

doꝛe dubitare Hoc eſt:maluit dñs vt ſcʒ in
cõi dubitetur de oꝛtu virgĩali.putãdo chꝛi
ſtũ filiũ legitimũ marie ↄceptum ex ioſeph:

qᷓ; vt putaret᷑ ſq; matrẽ adulteraſſe Uñ ſub

dit Ambꝛo. Sciebat em̃ dñs tenerã eẽ vir
ginis verecũdiã ⁊ lubꝛicã famam pudoꝛis
Nec putauit oꝛtus ſui fidẽ matris iniurijs

aſtruẽdã. Hec Ambꝛo. Secũda ratõ ex
ꝑte matris eſt vt ꝑ deſpõſatiöõem btã virgo

imunis a pena redderet᷑ ne ſcʒ iudei eã tan

qᷓ; adulterã lapidaſſent.vt dicit Hiero. Si

em̃ nõ peꝑcerũt xpᷣo innocẽti:a foꝛtioꝛi nõ

peꝑciſſent matri in odium xpᷣi. Tercia rõ

vt mater dei nullo bono pꝛiuaret᷑ ſed habe

gt ⁊ bonũ virginitatis ⁊ matrimonij et tan
dem viduitatis. Sed ⁊ inſuꝑ habeat ĩ hoc

maximũ bonũ hũilitadꝭ.vt qnto ſit maioꝛ ĩ
oĩbus:tãto fiat ⁊ humilioꝛ vt ſit mater ði et
vxoꝛ fabꝛi. Itẽ ex ꝑte hũani generis cõ⸗
ueniẽs erat matrẽ dei deſpõſari triplici rõ⸗
ne. Pꝛima eſt rõ certificatõis.qͥa ex ̊ ma

gis certificamur ꝑ teſtimoniũ ioſeph ſpõſi

xpᷣm ex virgine eſſe natũ. Ipᷣe em̃ eſt potioꝛ
teſtis caſtitatis ſue ſpõſe cõuiuẽti. Nõ eniʒ

talis iuſtꝰvir ſq; ioſeph fouiſſet eã ⁊ filiũ eiꝰ

nutritio moꝛe:imo doloꝛe iniurie fuiſſj mo
tus ad vindicãdum obpꝛobꝛiũ:niſi cogno
uiſſet eẽ ſacramẽtũ diuinũ in vᷣgiĩe et eiꝰcon

ceptu. Secũda rõ ſignifictõis qͥa ꝑ hoc
deſignat᷑ mẽtis vnio ad deũ.qͥa ꝑ hoc vni

uerſa eccleſia deſignat᷑:q̃ cum ſit virgo:de⸗
ſponſata tñ eſt vni viro xpo.yvt dicit Augꝰ.
li.de ſctã ᷣginita.Itẽ ꝑ hoc ſignificat᷑ ſalus

hũani gener ꝑ lignũ crucꝭ Vñn Cri.ſuper

Matth.dicit. Ideo ioſeph fabꝛo lignario

maria deſpõſata fuit:qm̃ ſpõſus ecclie xpᷣs

oĩm ſalute hoĩm oꝑaturꝰerat ꝑ lignũ crucꝭ.

—0 ————————NN5H6

—
— — — — — —. — —

— —

=—C

e
onn⸗ V »
mul
P
o⸗,
na
chin
bag
. de
ſcp,
loltin .
Ppe
tſgin
lochi )
oſepb⸗
Ai
iceyi
niunis
oc
Nre
m
oGi
iolnd
un
babe
gann

iboe
tmini
nodi⸗
gun⸗
n
Nſi
kyein
Hocn
1flich
nlch do
ſi⸗
Ntchon
zuobe⸗
hoe 4
i⸗
nig,
giſdes „
lage .
ignand
dele

A rticulus

ercia eſt rõ cõmẽdatõis.q̃a ꝑ hoc vtrũ
q; ſqʒ virginitas ⁊ mr̃imoniũ cõmendat᷑ et

bonũ foꝛe docet᷑ cõtra hereticos hoꝝ alteri

dexrahẽtes.⁊ ſic patet Secunda queſtio.
Ad ſecundũ bncipale vicʒ Vtꝝ vere ⁊ le
gitime potuerit btã virgo manẽte virgini⸗
tatis ꝓpoſito deſpõſari. Videt᷑ em̃ ꝙ nõ.qꝛ
ipſa habuit votũ ↄtinẽtie qðᷣ dobligabat ad
cõtinendũ.Spõſalia aũt obligant ad mr̃i

moniũ ⁊ nubenduʒ. ergo ſi obligabat ſe ad
ſpõſalia: venit ↄtra votũ virginitatꝭ. Itẽ

q̃rit᷑:aut cõſenſit in carnalẽ copulã:aut nõ.

ſq; in illa deſpõſatõe. Si cõſenſit:ergo pꝛi⸗

mã fidem irritã fecit.qͥa vt dicit Augꝰ. Vir
ginitatẽ vouentibo nõ ſoluʒ nubere ſed etiã

velle nubere dãnabile eſt. Si vo nõ cõſen

ſit:ꝛergo nullũ fuit matrimoniũ. Pꝛeterea

ſi dicas ꝙ cõtraxit cum adiecta conditione
Cotra.cõditio adiecta q̃ eſt ↄtra ſubſtãtiaʒ
mr̃imonij vel ↄtra bona mr̃imonij impedit

mr̃imoniũ.vt ſi dicat᷑:cõtraho tecũ ſi gene/

rationẽ ꝓlis euites.qͥa hoc eſt ↄtra bonũ ꝓ

lis. vel dicẽdo:donec inueniã aliã dignioꝛẽ
et ſimilia.qa hoc eſt ↄtra ſubſtãtiã inſeꝑabi
litatis. Vel dicẽdo:ſite ꝓ queſtu adulterã⸗

dã tradis.⁊ hoc eſt ↄtra bonum fidei.Ta/
les ⁊ ſiles cõditões ſi apponant᷑: nil agit᷑qa
annullãt mrimoniũ,.xxij.q.iiij. Inter cetera
xxxij.q.ij.aliqñ.⁊ c.ſolet q̃ri.extra de condi/
tionibo appoſitꝭ, ca.vl. Niſi pᷣterea tal cõdi/

tio remittat᷑ et ſequat᷑ carnalis copula:quia
tũc iudicabit᷑ p mr̃imonio ſᷣm Ray.⁊ Tho

mã Inno.⁊ Hoſti.&̊ a ſimili ſi dicã Cõtra/
bo tecũ vt me nullo mõ cognoſcas:non vi
det᷑ eſſe mrimoniũ. ⁊ ꝑ ↄſeq̃ns nec videtur
eſſe mr̃imoniũ cui cõtinẽtie votum eſt adie

ctũ ⁊ cõditio adiecta.vñ ſequit᷑ ꝙ nulla fue

rit illa inter Joſeph ? Maniã deſponſatio
ſub cõditione. In otrarüũ eſt textꝰ euan/
gelicus.qͥa miſſus eſt angelus ad virginez

deſpõſatã viip Luce.j.Et in pluribo lo ðꝛ
ipſa fuiſſe deſpõſata. Ad q̃ſtionẽ iſtã re/
põdet᷑ fᷣm Pe.⁊ oẽs cõiter doctoꝛes ſuper
iiij.diſt. xxx. ꝙ; duplex eſt pfectio matrimo/
nij. Vna qᷓ;tum ad eſſe:q̃ qdem fit ꝑ cõſen/
ſum verbis de pᷣſenti expᷣſſum.⁊ hoc mõ in

ter Joſeph ⁊ Dariam veꝝ ⁊ ꝑfectum fuit
matrimoniũ. Alia eſt ꝑfectio ex ꝑte operis
quod in mr̃imonio fit ꝑ carnalis copule cõ
ſummatiõeʒ,⁊ hoc mõ ſcʒ; q;tum ad oꝑatio
nem nõ fuit ꝑfectumqa actus ꝓpꝛius ma⸗

trimonij eſt carnalis copula: in quã vtibi⸗
dem dicit Tho.virgo nõ cõſenſit explicite
ſed implicite a deo certificata.id eſt ſi fuiſſʒ

certificata ⁊ ſic virginitatẽ ſuã ðᷣo cõmiſiſſe

Licet ̊ q;dtum ad opationẽ non fuerit inter
eos ꝑfectũ mr̃imoniũ:tamẽ q;tuʒ ad eſſe fu
it verũ ⁊ ꝑfectum.qͥa vt dicit Augꝰ. Mfi⸗
moniuʒ nõ facit copula carnalis ſed pactio
cõiugalis.⁊ ꝙ facta ſint ibi cõiugia pari vo
to ↄtinẽtie. Pꝛopterea ⁊ ſᷣm Alber.ſuꝑ mii
ſus eſt.ca.xl:iſta deſponſatio fuit poſſibilis
qa licet beata virgo habuit firmũ ꝓpoſituʒ
et votũ ↄtinẽtie:poterat tñ ↄſentire in mari
talẽ ſo cietatẽ:facta tñ diuinitus inſpiratiõe
vtriq; de altero ꝙ vellet virgo pmanere et

ſic cõſentire in cõiugalẽ vel maritale ſocie⸗
tatem: ⁊ nõ in copulã carnalẽ abſolute. vbi
aũt videt᷑ dicere Augꝰ. ꝙ cõſenſit in copu-

lam carnalẽ:nõ eſt intelligẽdũ abſolute. ſed
ſic ſi deus vellet. Et ꝑ hoc ſoluunt᷑ duo p
ma argumẽta facta in cõtrariũ. Ad illud

aũt de cõditiõe adiecta cõtra ſubſtãtiã ma⸗

trimonij:ꝙ nõ teneat matrimoniũ ſᷣm iura

dicit: ꝙ intelligẽduʒ eſt de ↄditiõe inutili et
inhoneſta ⁊ illicita. Cõditio aũt vtilis lici⸗

ta ⁊ honeſta nõ impedit mr̃imoniũ. VUnde
nõ eſt ſimile voto ↄtinẽtie ꝓcuratio ſterilita
tis vel euitatio ꝓlis aut cõditio ſepatiõis ⁊
adulteratõis ac ſimilia.cũ etiã ↄiuges poſt

carnalẽ copulã pñt pari cõſenſu votum cõ
tinẽtie emitt ere.⁊ ſi emiſerint tenẽtur obſer
uare. 2 ſic patet Queſtio tercia. Ad terci-⸗
um pꝛincipale huius pᷣmi capli vicʒ qualx

fuerit beata virgo deſpõſata:ꝓpter ſimplici
oꝛes auditoꝛes libeat eius hiſtoꝛiã narrare

quã ex diuerſis hiſtoꝛiographoꝝ dictis re⸗

collegi:et q;tum libuit ad rõnis veritatẽ re

ducẽdo vbi diſcrepãt. Hieronimꝰnãq; dez
ſcribẽs vitã Marie:⁊ ideʒ in epła ad Cro-

matium et helindiũ. Jacob de voꝛagineĩ

ſua legẽda. Item autoꝛ libꝛi ð vita Warie.

et ceteri:cõcoꝛditer ſentiũt et rõnabiliter q;
cum beata virgo in tẽplo maneret hãc ſibi
regulam ſtatuerat.q a mane vſq; ad terciã

oꝛatõibus inſiſteret. A tercia vſq; ad nonæY—

textrino oꝑi vacaret.A nona ab oꝛatiõe nõ
recedebat:quſq; angelus appares eſcam ſi⸗
bi dabat. ⁊ ſic qtidie in dei laudibus pꝑma⸗
nens ſemꝑ in eius oꝛõne ꝓficiebat. Eunq;
videret virgines alias in dei laudibus age
re: ducebat᷑ zelo nimio bonitatis ⁊ agebata
e 2

Liber 1.

vt in vigilijs eſſet omnibo ꝓpioꝛ ⁊ pꝛõptioꝛ.

In ſapientia legis dei eruditioꝛ:in bũilita⸗
te ⁊ oꝛatõe deuotlioꝛ:et in om̃i virtute perfe
ctioꝛ:ac moꝛibus honeſtioꝛ. Hãac iraſcentẽ
nullus vidit: maledicenteʒ nullus audiuit.
Ois autẽ ſermo ita erat gratia plenꝰ:vt co⸗
gnoſceret᷑ in eiꝰ lingua eſſe deus. Semper
deũ bñdicebat ⁊ eſca que quotidie de ma/
nu angeli accipiebat᷑ ipſa ſola reficiebatur.

Que vo a pontificibo tẽpli accipiebat pau⸗

peribo diuidebat. YFreq̃nter videbant᷑ cũ ea
angeli loqͥ. Si quis vel que ex infirmis vt
ſanaret᷑ tãgeret eaʒ:eadẽ hoꝛa ſanabat᷑. Vi
ſis ergo eius ſacris moꝛibo ⁊ virtutibo q dã
ex põtiticib Abiathar nomiĩe: obtulit ma/
gnã pecunie partẽ põtificibus vt eam filio
ſuo traderẽt in ſpõſam. Pꝛohibebat autem
Maria hoca ſe dicẽs. Nõ poteſt hoc fieri
vt vir accipiat me in vxoꝛẽ:qͥa virginitateʒ
voui dno, votum aũt obligat ad obſeruan
dũ Juxta illud pᷣs. Vouete ⁊ reddite dño.
Dicebãt põtiſices ⁊ affines eius. Deus ĩ fi
lijs colit᷑ ⁊ poſterꝭ ſicut ſemꝑ fuit in filijs iſ-
rael. Maria reſpõdẽs aiebat. Deus in ca/
ſtitate pmo omniũ venerat᷑ et adoꝛat᷑. Naʒ
Abel in caſtitate placuit deo.⁊ a fratre occi
ſus coꝛonã virginitatis et innocẽtie obtinu
iI Deniq; helyas aſſumptus eſt a deo:quia
cum eſſet in coꝛꝑe virginitatẽ ſuam cuſtodi
nit. Hoc in tẽplo didici ab infantia mea ꝙ;
ſumme chara ſit deo virginitas.hoc ab an/

gelis reuelatõe certa cognoui:⁊ ideo virgi⸗

nitatem meã altiſſimo deuouu. Factuʒ eſt
aũt.xij.aut circiter etatꝭ annũ:põtitfex publi
ce denũciauit vt vᷣgines q in templo inſtitu
ebant ⁊ etatis tempus impleſſent domũ re
uerterent᷑:vt viris legitime iũgerent᷑. Cuiꝰ
mandato cum cetere paruiſſent. ſola virgo
Haria hoc facere nõ poſſe ſe reſpõdit.tuʒ
quia parẽtes ſui eam dñii ſeruitio mãcipaſ⸗
ſent.ium qͥa virginitatẽ ſuã dño deuouiſſet
Tic anxiatus pontifex eo ꝙ nec cõtra ſcri
pturã que dicit Mouete ⁊ reddite:votũ in/
fringẽdum putaret: nec moꝛẽ gẽtiũ induce/
re auderet.ſenioꝛibo ⁊ pontificibo conuoca/
tis ait. Noſtis ꝙ exq̊ templũ iſtud eſt füda
tum fuerũt in eo regum filie et ꝓphetarũ ſa/
cerdotũ ⁊ põtificum ⁊ magne atq; mirabi⸗
les extiterunt:que venietes ad etatem legiti
maãa cõiugium adepte iuxta patꝝ pꝛioꝝ ve/

ſtigia dno placuerut: A ſola Maria nouꝰ

VI

oꝛdo agẽdi inuẽtus eſt que deo vouit virgi
nitatẽ. Quid igit᷑ faciemus de ea:cum et vo
tum ſeruãdũ ſit:et pꝛioꝝ noſtroꝝ cõſuetudo
nõ dimittẽda.Tũc omniũ hec vna fuit ſen
tẽtia:vt in re tam dubia dñi cõſilium quᷣ ere
rent.Cum ergo oꝛatiõi ĩſiſterẽt ⁊ põtifex ad

cõſulẽdum dñm acceſſiſſet ad ſanctuarium
veſte ſacerdotali ĩidutus Mox de loco oꝛa

toꝛij cũctis audiẽtibus vox inſonuit dicẽs.

Vt quicũq; de domo dauid nuptui habi⸗/

les ſine cõiuge eſſent:ſingli virgas ſuas ad

altare deferrẽt:⁊ cuiuſcũq; virgula germiaſ
ſet ⁊ in cacumĩe eius( ſᷣm Eſaie vaticiniuʒ)

ſpũſſanctus in colũ be ſpecie cõſediſſet:ipſe
ꝓculdubio eſſet cui Maria virgo deſpõſa
ri deberet.Erat aũt inter ceteros viros ſine
cõiuge Joſeph de domo Dauid:cui cũ in/

cõgruũ videret᷑ vt virgã afferret.ſolus ipſe

virgam ceteris afferẽtibo ſubtraxit. Cuius
ratõem qdaʒ dicũt hanc ꝙ ſcʒ fuerit ſenilis
etatis:et ideo pꝛo incõgruo habebat duce⸗/

re tam teneram virginem in vxoꝛem. Hu

ius ergo dicti gratia queſtio oꝛitur. Vtruʒ
Joſeph qñ btãm Haniã deſpõſauit fuerit
vetulus ⁊ ſenex.Et arguit᷑ ꝙ ſic.qͥa cum io

ſeph diu ⁊ familiariter cõuixerit ⁊ cohabi/

tauerit Marle virginiĩ via:in domo:ĩ mẽ
ſa:nunq; motus fuit ad libidinẽ. ergo vide
tur ꝙ fuit ſenio cõfractus et debilitatus ac
frigidus. Nam ſi fuiſſet in roboꝛe virilitatꝭ

cur nõ fuiſſet motus ad cõcupiſcẽtiã. Ad
hoc ꝓtinus reſpõdetur ꝙ ex hoc nõ cõclu⸗

ditur Joſeph fuiſſe vetulũ.quia hoc ꝙ nõ
mouebat᷑ ad ↄcupiſcẽtiã:fuit per virtutem
ſpũſſancti que plus poteſt in repꝛimẽdo fo
mitem ⁊ cõſeruãdo caſtitatem q; ſeniũ. Fu

it etiam ex abũdantigratia in Maria v̈gie

que vt dicit Alexãder de hal.⁊ Bonauen.

in.iij. diſt. iij. q;uis eſſet pulcerrima: a nullo

tamẽ viro potuit cõcupiſci HNec eius aſpe/
ctus vrebat aut inflãmabat ad cõcupiſcen
dum.ſed potius oẽm öcuphecfamn etiã in
alijs a ſpicientibo extinguebat tanq; ſi qui/
dã virgineus ros per oculos eius efflueret
et coꝛda omniũ ad caſtitatẽ moueret. Si

adhuc queras. Quare ergo ab eccdleſia cõ⸗

muniter depingit᷑ ſenex Joſephb. Reſpõdet
qꝙ hoc ſolitum eſt ad ſignificãdum caſtitad
virtutem in Joſeph.quia etas ſenectu eſt
vita inmaculata.Sapᷣ.iiij. Ecõtrario aũt
maledictus peccatoꝛ centũ annoꝝ Eſa.lxv

4

—

8
0 *
60
ſn
ge
n
icis.

Nbi⸗

8 4d
mminf
hing
ripſe
hoͤſ
oſne
in⸗
gipe
us
nls
duce⸗
D
Um;
en
unto
habi⸗
ime
dWe⸗
nns e
ling
3
i
g
m
ninht⸗
hi
fufhe
nu.
1ll⸗
6 4,
upicn
naün
iau⸗
fuel
S
467
höd
tin
cuic
no Nt
S

—

Articulus

Ande ſicpingi ſolet ſener ne homines ſu⸗

ſpicarent᷑ carnale aliqͥd de Joſeph ? Ma/

ria.vel qͥa vt dicit Oꝛatiꝰ Pictoꝛibo atq; po
“ ug aͤber⸗ fingendi ſemꝑ fuit equa pote⸗

ſtaꝰ ⁊c. Credendũ eſt ergo ꝙ Joſeph nõ fu
it ſenio confractus.quod ꝓbat᷑ Pꝛimo ex

cauſa deſponſationis vt ſcʒ obſequiuʒ pꝛe/
ſtaret virgini ⁊ puero Jeſu tam fugiẽdo in

Egiptum qᷓ; redeũdo et cõſequẽter vſq; ad

pfectam pueri etatem deſeruiedo. Conſtat
efm̃ ꝙ ad talia nõ fuiſſet idoneus ſenio con

fractus:qͥa talis eget potius vt ei ſeruiatur

ᷓ ſeruiat alijs.⁊ ſic oneroſioꝛ potius fuiſſet
Manie q; obſequẽtioꝛ. Secundo quoq;
pꝓbat ex autoꝛitate Eſaie.lxij. Habitabit iu

uenis cum virgine et gaudebit ſpõſus ſuꝑ
ſponſam. Gloſa interlinearꝭ dicit. Habita⸗

bit iuuenis Joſeph cũ Maria virgine.

Vñ debuit eſſe iuuenis Joſeph ad cõmẽ/

dandũ diuinũ miraculũ ꝓphetie deſcriptũ

de cohabitatõe iunenis cum virgine. Et q̃
niã etas iuuenilis ſᷣm Iſido.li.ethimo.xjiĩ/

cipit ab anno. xx vlij. ⁊ durat vſq; ad annũ

l. Nam dicit ꝙ infantia ſeptẽ annis finit᷑.

pᷣterea pueritia eo ꝙ pura ðꝛ (necdũ ad ge-

nerandũ apta)in viris durat vſq;.xiiij.an/

nũ. Inde vſq; ad. xxviij.annũ durat adole-

ſcẽtia.i.ad gignẽdũ adulta.Deinde vſq; ad

l.annũ ꝓtendit᷑ iuuẽtus que vulgariter viri

litas dicit᷑. Tandẽ ſenectus vſq; ad finẽ vi⸗
te. Sequit᷑ ergo ex dictis ꝙ fuerit Joſeph
etatis inter.xxviij.⁊.l. annos exiſtẽtis.vt iu
xta hiſtoꝛiã pᷣſcriptã eſſet nuptui habilis.

Sedãre virgã ſuam ſubtraxerit. dicen/
dũ ꝙ nõ ꝓ vetuſtate ſua ſed ex humilitate ⁊
caſtitatis amoꝛe.qͥa cum eſſʒ iuſtus reputa

bat ex humilitate ſe indignũ fieri ſpõſuʒ ta/
lis ⁊ tante virginis de qua tã mirabilia au
diebat cum eſſet etiam pauꝑ faber ligni.
Ad hiſtoꝛiã itaq; ꝓſequendã redeũtes.Cũ
põtifex iterato dũm cõſuluiſſet eo ꝙ nil di⸗

uine voci cõſdnũ in virgis allatis ſuꝑ alta
re apparere videret. Reſponſum nrcehlt⸗
Da

ſolus ille virgam nõ attul it cui virgo

na deſpõſari deberet.Comperto q̊ʒ ꝙ Jo⸗-

ſeph nõ attuliſſet:mox eũ afferre coegerunt

virgam ad altare: que ſtatim floꝛuit ⁊ in eiꝰ
cacumine de celo veniẽs columba cõſedit.
Dicq; cum cogeret᷑ vt accipiat virginem.
Ipſe qz ſe excuſaret. Ait ei põtifex. Joſeph
ume deum ⁊ memẽto qͥ fecit Dathan ⁊ aby

ron ꝓpter inobediẽtiam quos terra degluti
uit:ne tibi ſimile ↄtingat ꝓpter cõtemptuʒ.
Tunc ioſeph deſpõſata virgine per pᷣmã fi

dem ⁊ iuxta moꝛẽ mãcipata ſtatiʒ gra caſti
tatis ex btã virgine redũdãte adeo ipᷣm Jo

ſeph repleuit vt oĩs motus cõcupiſcẽtie in
eo ſopiret᷑. et obſeruatio virginitatis in ſe et
ſua ſponſa ſumme deſideraret᷑⁊ ſic factũ eſt

ꝙ mox diuinitus inſpiratõe facta vterq; de

altero qꝙ. ſein ᷣginitate vellent ꝑpmanere cõ
ſenſerũt in maritalẽ ſocietatẽ:⁊ pari cõſenſu
cõtinẽtiam deo deuouerüt. Eredendum

eſt ergo de Joſeph ꝙ fuerit virgo: vt dicit
Augꝰ.libꝛo de cõiugali bono.Tũc ponti⸗

fex viſa tam mira oſtẽſione dedit ad ſocieta

tẽ beate Marle ſeptẽ virgies coeuas ꝓ eiꝰ

honoꝛe ⁊ ſolacio vt honoꝛifice deducerent
eã ad domũ Joſeph. Accepit ergo ioſeph
Mariã et deduxit eam ex templo in Naʒa

turũ diem nuptiarũ celebꝛandũ. Et ſic pa⸗
tet modus deſpõſatõis.
De angellca legatione
Ecũdo inueſtigabimus modũ an

Caplin. n.

ſ gelice legatõis:p modũ vicʒ hyſto
ricũ.qͥa de hoc ſufficiẽter ſupᷣ actũ

eſt ſub alio pceſſu. Pꝛopter eqͥdem ſimpli⸗

cioꝛes quibus maxie placet ꝓceſſus hyſto/

ricus:vnã hic cõtemplatõnem deuotã inſe
rui quã ab Auguſt. ſermone pmo de annũ

ciatione.atq; alijs deuotis cõtemplatoꝛib⸗

colligere poſſumꝰ vt pᷣmiſſam hyſtoꝛiã de⸗
ſpõſatõis fine debito ↄcludamus. Con/
tẽplandũ igit᷑ eſt ꝙ cum btã virgo in domo

vt pᷣdictũ eſt ſui ſpõſi nõdũ ſolenni celebꝛa⸗
tione nuptiaꝝ facta maneret in ſola fide de

ſpõſatiõis:in oꝛatoꝛio recluſa ⁊ ſoli deo va

cans:legebat ſcripturas de chꝛiſto et eiꝰ ad
uentu.Et pᷣcipue vt putatur reuoluebat et

conferebat in coꝛde ſuo illud Eſa.vij.Ecce

virgo cõcipiet et pariet fillium et vocabitur

nomen eius emanuel 2 c. Aderat tunc di⸗
es feliciſſima qua decreuerat deus mittere

filium ſuum pꝛo redemptione humani ge⸗
neris incarnãdum.Ecce autẽ dicta ſcripta

cum legeret: cepit ſentimenta diuine dulce
dinis abũdantius ſolito coꝛde exꝑiri.Et ex

intimis medullis coꝛdis cepit eructare ⁊ di

cere hmõi ⁊ ſimilia verba. O deus pr̃is no
ſtri Abꝛaam yſaac ⁊ iacob vtinam ſalteʒ ſe

mel videre mererer ipſam virginem que cõ

Liber 1

ceptura eſt tuum filium chꝛiſtum venturuʒ
vtinã vel minimũ ſeruitiũ ei impendere di/

gna eſſem. certe oĩa relinquẽs ei in ancilla,ʒ
humilẽ me exhiberẽ.putaſne ſuꝑuiuam:pu

taſne videbo:putaſne hic me ĩueniet illa ſa⸗
cra natiuitas.O ſi tĩ ſemel admitterer vt
eius puulũ filiũ naſcituꝝ oſculari ⁊ ample⸗
xu dulci fouere quirem. Tüc cepit ardẽtiſſi
mo deſiderio lachꝛimis abundantiꝰ ꝓfuſis
flãma deuotionis eius coꝛ exurẽte:oculis ⁊
vultu in celũ eleuatꝭ oicere. O clemetiſſime
deus qui nos creaſti miſerere homini ꝑdi/
to. Aperi celos ⁊ deſcende.veni dñe et noli
tardare:ſicut ꝓmiſiſti patriba noſtris te ven
turũ ⁊ tuum ſilium daturum. oſtẽde nobis
dñe miſericoꝛdiã tuam ⁊ ſalutare tuum da
nobis ⁊c̃. Sic ea oꝛãte ſancti q̃ʒ patres nõ
ceſſabant de limbo clamare ⁊ oꝛare ac dice
re. Memẽto noſtri dñe in beneplacito tuo:
viſita nos in ſalutari tuo.Tũc pijſſimꝰ deꝰ

ſciens adeſſe tempus pᷣfinitũ q̃ mitti debe⸗/

bat chꝛiſtus locutus eſt ad angelũ gabꝛielẽ
hec ⁊ ſimilia verba que beatꝰ Auguſtinꝰ in
ſermone qᷓ ſupꝛa ꝓſequit᷑ dicens. Legatum
opoꝛtet nos mittere ad ſpõſam ꝑ quẽ eplaʒ
Dirigamus ⁊ eius ↄſenſum reqͥramꝰ.O ga
bꝛiel tu es ad id idoneus:miniſter ̊ efficito
terribilis ſacramẽeti. Ad req ſitõem errantis
Adge a meis debeo deſcẽdere ſedibus. La⸗

tere aũt volo oẽs celeſtes virtutes. Libi ſo

li pãdo ſecretũ:ad virginẽ Mariaʒ ꝑge ad
mei filij dignũ habitaculũ ⁊ denũcia ei mee

pᷣſentie imbꝛem.Pꝛimã ei vocẽ gaudioſe ſa

lutatõis ꝓclama dicens Aue gra plena ⁊c.
Audiuit hec angelus et intra ſe cogitabat:
dicens. Stupẽdũ eſt hoc miraculũ qm̃ de

us terribil ⁊ incõpꝛehẽſibił oĩbo vᷣtutibo an

gelic: vni puelle repꝛomittit ſui habitaculi
pſentiã:⁊ q euam cõdemnauit:eius famili/

am gloꝛificare intendit. Dixit& angelus ad

deũ:dne oĩpotẽs:quõ tuã annũciabo pᷣſen
tiam puelle.te em̃ celi ⁊ terre nõ capiunt ſi/
nes:⁊ quõ vterus capiet virgineꝰ.aut quõ
feret Maria ignẽ ⁊ gloꝛiã tue maieſtatꝭ.Et
dñs ait. Si leſit ignis pᷣſentia in ſolitudine
rubum:ledet ⁊ mea pᷣſentia virginalẽ vterũ
vade ⁊ iuſſa ꝑfice ethereas rumpe ſedes.et
dic Marie qꝙ; ei vnicũ meũ do filiũ vt ſit ip
ſa mater cui ſum ego pater At ne dubttet ſi
enda que mando:ſpiritus implebit eius al
uũ ⁊ animũ:iã mũdo ꝑdito ſuccurrere vo-⸗

Pars v

regina:ipſa erit dĩũa mundi:ipſa mater veri

dei ⁊ hominis:ipſiꝰerit regnũ totũ cuiꝰ qiliꝰ

poſſidet celum. Tunc Gabꝛiel tremefactꝰ

imperijs mox volatu rapido ꝑtrãſijt aſtra

nubeſq; ⁊ aerꝭ ſpiſſitudinẽ celer adit. Radi

anſq; magno lumine:oꝛaculũ ingredit᷑ vᷣgi/
nis clauſuʒ:⁊ genuflexo ſalutauit. Aue gra
plena dñs tecum bũdicta tu in mulieribb.
Ad hec virgo expaueſcẽs de lumine: reue
renter ab oꝛatione aſſurgit ⁊ capite inclina
to humillime ſtans:turbata eſt in ſermone
eius:⁊ cogitabat qualis eſſet iſta ſalutatio.
Non tam de angelica viſione curabat qm̃
angelos videre ſolita erat. ſed magis de ſa
lutatione inaudita cogitabat et in coꝛde di
cere poterat. Quid eſt hoc dñe deus vt taz
excellenti ſalutatione ego pauꝑcula merue-
rim ſalutari.cepitq; pauere pᷣ verecũdia vir
ginali ruboꝛe ꝑfuſa. Ait angelꝰ. Ne time
as maria ⁊c̃.quia nõ timoꝛẽ ſed amoꝛẽ ma⸗
ximũ veni euãgeliſare.Noli timere ſed hoc
certũ habe quia inueniſti gram apud deuz
nõ ſolum ꝓ te ſed ꝓ toto genere bũano.gra
tiam inquã quaʒ homo amiſerat per culpa
tu inueniſti:multo felicius ⁊ ꝑ teißam recu
perata eſt excellentius. Ecce em̃ concipbies
in vtero et paries filium et vocabis nomen
eius Jeſum.hic erit magnꝰ ꝓpheta ⁊ homo
magnus in oꝑib mirandis:qͥ ab eterno eſt
magnus deus:⁊ filius dei altiſſimi in veri/
tate vocabit᷑.Et dabit ũli dñs deus ſedem

dauid patris eius nõ quidem ſedem regni

tempoꝛalis:quia regnuʒ eius nõ eſt de hoc

mundo.ſed ſedẽ ſpũalis regni ⁊ celeſtis hie

ruſalem:quod ſigniſicat᷑ ꝑ regnũ Dauid:ſi
cut ⁊ celeſtis hieruſalem per tꝑalem ſigniſi
cat᷑.Et regnabit in domo Jacob hoc eſt ſu

per oẽs electos. Om̃s em̃ filij Jacob a ſan

ctis doctoꝛibo ſunt inter electgꝗs cõputati:⁊

regni eius nõ erit finis.qꝛ ipſè nõ ſolum in
q;tum deus ſed etiã inq;tũ hõ de te o Ma
ria incarnatꝰregna bit in eternũ nõ ſolũ ſu/
per hoĩes:ſed etiã ſuꝑ angelos.O felix ma/
ria. o gloꝛioſiſſima dñna auſculta ⁊ diligeter

in coꝛde tuo rumina quãta tibi nüc nüciet᷑

glia.Quia inquit ecce ↄcipies nõ ſicut alie
mulieres in vtero ab exirinſeco.i.viro.ſʒ in
vtero tanq; vere vᷣgo cõcipies et paries nõ
cuiuſcunq; meriti hominẽ ſed verum deiſi

lo:et virgini ipſi munera bec dono: iam nõ
dicat᷑ viuẽtium mater eua ſed Maria ipſa

Articulus

liũ angeloꝝ ⁊ hominũ dñũm regnãtẽ in eter

num. Uñ ait Maria.quõ fiet iſtud qm̃ vi

rum nõ cognoſco Hõ dubito verbũ tuum

implẽdũ:ſed cupio ſcire expᷣſſiꝰ ſacr̃im. certa

eis ſum de facto ſed q̃ro de cõcipiẽdi ⁊ fien
di modo:qm̃ virũ nõ cognoſco.i.nõ ↄgno
ſcere ppono.qͥa iam virginitatẽ voui dño.

Tüc angelus declarãs modũ dicit. Spũſ

ſanctus ſuꝑueniet in te:non putes maria q;
tu cõcipias hũano mõ:ſed diuino.quia vir
tute ſpũſſancti ſuꝑueniẽtis in te qͥ nõ ſoluʒ
mẽtem illã ſed etiam vẽtrem ſctificabit et di
gniſſimũ deo habitaculuʒ pᷣparabit ⁊ virtꝰ
altiſſimi obumbꝛabit tibi.ſic em̃ erit in te ðᷣi
filius qͥ eſt dei virtus et ſapia ꝙ ſub vmbꝛa
carnis latebit ᷣtus diuinitatis.ideoq; ⁊ qð
naſcet᷑ ex te ſctm̃ vocabit᷑ filius dei nõ ado/
ptiuus ſed ꝑ naturã. Noli ̊ o virgo bñdi⸗
cta in mulieribo extimare ꝙ vᷣginitatẽ amit
tas in cõcipiẽdo.ſed potiꝰeã auctã ⁊ magis
ſanctificatã habeas. Et vt certioꝛ fias: ecce
Eliſabeth cognata tua ⁊ ipſa cõcepit filiuʒ
in ſenectute ſua ⁊ hic menſis ſcʒ marciꝰin q̃
nũc currũt tꝑa eſt ſextus illi ↄceptui Eliʒa⸗

beth. qͥa in mẽſe ſeptẽbꝛis cõcepit a quo vſ
q; ad marciũ ſunt ſex mẽſes: q̃ ſq; eliſabeth

vocat᷑ ſterilis a inuẽtute ſua:vt ſcias qͥa deꝰ
qui ſupꝛa naturã ↄceptũ dedit ſterili:datu⸗
rus eſt ⁊ tibi virgini ſupꝛa naturaʒ:qm̃ deꝰ
oĩpotẽs eſt et ideo nõ erit impoſſibile apud
deũ om̃e verbũ.i:factum.O feliciſſima ma
ria noli moꝛari:en ſeculũ om̃e captiuũ tuuʒ
expectat aſſenſum. reſpõde cito ⁊ ſuſcipe ði
filium. Tüc maria genua flexit ⁊ manus
leuauit ⁊ hũillime rñdit.Ecce ancilla dñi fi
at mihi ſm ᷣbũ tuuʒ.⁊ ſtatim vᷣtute diuina
coõcepit filiũ dei:mox tota trinitas in eiꝰ vte
rũ ingrediẽs dei filiũ incarnauit.O igit᷑ aia
fidelis ↄſidera nũc ⁊ pẽſa quanta dei tui er/
ga te charitas extuit vt dignaret᷑ ꝓte in vte
rum virgis deſcẽdere. Cõtemplare etiã q̃n
ta Marie hulitas. qͥa cum eſſet mater dei
ancillam hũilem ſe nomiauit.O qͥd putas
quãta tũc dulcedo mẽteʒ virgis repleuerat
cum deo plena erat.cum ſe matrẽ oĩpotetis
dei eſſe ſentiebat.cum ⁊ virginitatis glia ꝑ
manẽte ↄcipiebat.O aia mea vtinã vl ſcin
tillã huius diuĩe ſuauita tibi intundi me/
in⸗nitis beate virgis poſſes ĩpetrare.

t. ·Erclo vidẽdum eſt de Cap. I.

gmMogo materne iocũdiationis:.i, q̃t

modis ⁊ q;ᷓ multiplicibs gaudijs fuerit iocũ

data beata virgo in hac ſui filij cõceptione

Hoc em̃ ſcire duote mẽtes cupiũt vt ad me
moꝛiã tãte iocũditatis ſpeciales oꝛõnes ex/
hibeãt beate virgini eã flagitãdo ꝑ hec gau
dia quatinus dignet᷑ intercedere p eis apð
filiũ. Bꝛeuiter ̊ ſua gaudia pſtringẽdo no-

ta ad numeꝝ.xij.ſtellaꝝ in coꝛona capit be

ate virgis.xij. gaudia eam habuiſſe in hac
filij dei cõceptiõe. Pꝛimũ gaudiũ habuit
qa fuit ꝑfectiſſime ſctificata.ps. Sãctifica
uit tabernaculũ ſuũ altiſſimꝰ. Secũduʒ
gaudiũ habuit qͥa in gra et eius plenitudie
fuit ↄfirmata ⁊ ↄſũmata.vt dicit Hiero. in
ſermone de aſſumptiõe. VUnde et Rich. de
ſancto victoꝛe in expoſitõe Ecce virgo cõci
piet li.iij. dicit ꝗ; tãtam plenitudiem gre de
us anime beate Marie indidit quãtam eã
ꝓ futuro mereri cõſpexit. Sic em fuit ĩ gr̃a
cõfirmata in hac ſui ſecunda ſctificatõne q;
poſt hoc nõ habuit potẽtiã peccãdi: vt diẽ
Bonauẽ.ſuꝑ.iij.ſentẽtiaꝑꝝ. diſt.lij. ? Alex. ð
hal.iij.parte.qllxxxviij. Necnõ Rich.ð me

dia villa ſuꝑ.iij.diſt. iij.q. viij. Terciũ gau

dium habuit qͥa donis ſpũſſcti ſuper oẽm
creaturã puram excelletius fuit repleta.Lu

ce.j. Spũſſctũs ſuꝑueniet id eſt ſupꝛa q; i
alijs creaturis veniet in te vt exponit lyra.
Quartũ gaudium qꝛ de ꝑſeuerãtia ĩ gra
et ſtabilitate finali fuit certiſicata. Hoc em̃
habuit magdalena.Luẽ x. Maria optimã
partem elegit qᷓ̃ nõ auferet᷑ ab ea in eternuz

Hoc habuerũt ⁊ apli ſcietes ſpũmſcim̃ ꝑ⸗

mãaſuꝝ in eis in eternũ Joh.xiiij. Itẽ habu

it etiã Paulus aplus Ro,viij.Certus inqᷣt

ſum ꝙ neq; moꝛs neq; creatura ſeꝑabit noſ

a charitate q eſt in chꝛiſto,ergo hoc nõ de⸗
bet negari a virgie.qꝛ ᷣm Berñ.⁊ Damaſ.
pꝛiuilegia graꝝ alijs cõceſſa ab ipſa negari
nõ debet ſed ↄcedi.Et hãc certitudinẽ ð ꝑ/
ſeuerãtia habuit vel hre potuit diuina iſpi⸗
ratõne vel reuelatõne aut alio modo ↄgru
enti. Quintũ gaudiũ habuit,qꝛ manente
virgitate eſt ſine omi coꝛruptõe grauidata:
Aſeculo em̃ nõ fuittale auditũ vt virgo eẽt
et mĩ:ſicut dicit Oꝛigenes.⁊ ideo de hono⸗
re ſumme ⁊ ſingulans virginitatꝭ maximũ

gandium habuit, Sextum gaudiũ. quia

fuit a ſpũſancto fecũdata ⁊ filio dei inhabi⸗
tata. ꝓpterea fuit q̃ntum poſſibile eſt in pñti
vita dulcedine ſpũſſancti ineffabiliter ſuꝑ

36

Liber 1

oẽs recreata p̃guſtatione dluine ſuauitatis

de qᷓ ps. Ouã magna mititudo dulcedinis

tue dñe quam abſcõdiſti ti.te.Et Sap.xij.

*

O q; bonus ⁊ ſuauis eſt domiĩe ſpũs tuꝰin

nobis. Et certe młto excellẽtiꝰ in Maria.
BSewptimũ gaudiũ.qꝛ luce diuĩa fuitirra
diata. ſentiebat em ſe lumĩe ꝓphetie illuſtra

tã diuĩo lumie eã irradiãte.vnde ⁊ cãticum

edidit Magnificat aĩa ⁊cin q̊ tripłrꝓphe⸗/

uit.ſ.de pᷣſenti pᷣterito ⁊ futuro. Item ſentie

bat etiã ex diuio lumiĩe ſacre ſcripture miſte
ria ſibi reuelata ⁊ ſciẽtiarũ pꝛofunda ⁊c.
Octauũ gaudiũ qꝛ fuit ſibi vt pie credit᷑ ðᷣi
facies reuelata:quod certe credi põt verbo
in eius vtero cõmoꝛãũte eſſe factum. Si em̃
paulo ⁊ moyſi cõceſſum eſt diuinitatẽ vidiſ

ſe vt dicit Augꝰ. multo magis marie: cuʒ a
nullo illuſtriũ ſuꝑet᷑ ſm Damaſ. Nonuʒ

gaundiũ.qꝛ fuit mr dei vocata ⁊ effecta quo
nil põt dici maius ad vir

nis honoꝛẽ.et 6
ſolo poſito ꝙ ſit mater ði ſequit᷑ ꝙ ipa ſit pu

riſſima,.qꝛ deus in mũdiſſimo habitare di⸗

gnat. Item ſequit᷑ ꝙ ſit ðᷣo acceptiſſima.qa

ipſa ſola hãc apud deum inuenit gram. Itẽ

ſequit᷑ ꝙ ſit omi laude digniſſima. quia ipᷣa

ſola p alijs hac gloꝛia decoꝛat᷑. Item ꝙ fue

rit deo familiariſſima ⁊ diuina conſolatiõe
pleniſſima:aĩaq; eius ꝑfectiſſima:⁊ oĩibo cre

gaturis ipſa amãtiſſima quia genuit creato/

—

r mũdi. Decimũ gaudiũ ꝙ redeptio hu
mani generis ⁊ reꝑatio fuit ea mediãte in/

choata ⁊ ipleta.ꝓpter qð ſciebat ꝙ ex h̊ bea

tam ipſam dicerẽt oẽs generatões:ipſa teſte

in cãtico Lu.j. Ex hoc qͥʒ ſciebat ꝙ ipſa eẽt
mediatrix ⁊ aduocata huani generis ↄſtitu
ta apud deũ.⁊ ꝙ ipſa foꝛet mr gratie ⁊ ma-
ter miſcòᷣie:materq; ſalutis eterne in oĩibus
ſctis ⁊ electis.et idcirco ſummũ ex his gan/
diũ coꝛ cius cõcipiebat. VUndecimũ gau

diũ habuit ꝙ carnis ſue poꝛtio ĩ xpᷣo fuit di

uunitati vnita ⁊ ſicin ea acꝑ eam hũana na
tura ſumme dignificata. In hoc qpe maxi
mũ gaudiũ habebat.qꝛ ſciebat ꝙ oẽs ange

li ⁊ homies oẽſq; creature adoꝛare deberẽt

carnem de ea ſumptã in xpᷣo ⁊ ꝑ cõſequẽs ĩ

ipſa ⁊ de ipſa ſcʒ btã virgine deum eternalr

oès laudarẽt bñdiceret gloꝛificaret:di.illud

quod canit ecclia. Bñdictus es dñe deꝰ in
thꝛono regni tui.i.in btã virgie vel carne ð
ea ſumpta. Duodecimũ gaudiuʒ habuit
wipſa fuit ſuꝑ oẽs creaturas exaltata gra⸗

tia meritis ? gloꝛia. Ex hoc maximũ habu⸗

it gaudiũ ſciens ꝙ intãtum fuerit exaltata ꝑ
hãc filij dei maternitatẽ vt ipᷣa eſſet regia ce
loꝝ:dñia angeloꝛũ:imꝑatrix totius oꝛbᷣ. Et
qð maius eſt ꝙ deum ſic ꝑ oĩa ſibi cõdecẽ
dente haberet ⁊ obtemperãtem tanq; filiuʒ
ad nutum obediẽtẽ. Et oĩs poteſtas ei data
eſſet in celo ⁊ in terra vt qͥcqd vellet valeret
impetrare ⁊efficere vt dicit Berñ. Sciens
etiã ꝙ ei deſeruirent tanq; dñe oẽs angeli et
oẽs ſcti ac vniuerſa creatura mũdi ⁊c̃.O qͥſ
igit᷑ poſſit extimare.qͥs valeat cõpꝛehẽdere

et ſufficiẽter pẽſare quanto gaudio iocũda/

bat᷑ coꝛ virgineũ btẽ Marle ꝓ ſilij ſui cõce
ptione cum ſciebat ⁊ expimentali gra ſentie
bat ſe eſſe ꝑ hoc plene ſctificatã: in gra cõfir

matã:donis ſpũſſancti ſuꝑ oẽs repletã: et ẽ
ſalute ac glia eterna certificatã. O fidel aĩa
ingredere in coꝛ bñdicte virgis ⁊ vide ſal⸗
tẽ aliquãtulum quãta ſuauitate leticie ſpũa

lis abũdet ꝓ his bonis excellentiſſimis cuʒ
et inſuꝑ ſentit ſe in virginitate integra ſpũi/
ſancto fecũdatam ⁊ eius incredibili dulce/
dine cõſolatam diuĩa luce irradiatã ac viſi
one diuinitatis ſumme delectatã ⁊ deo ple/

nam. Sed ⁊ qͥd putas quãto dulcoꝛe cõſo

lationis diuine ſit delibutum eius coꝛ cum

agnofſcit ſe eſſe matrẽ dei puriſſimã dilectii

ſimã ⁊ om̃i laude digniſſimaʒ.mediatricẽq;

⁊ aduocatam generis huani apud deuʒ:ſui

ſanguĩs poꝛtionẽ vel carnis in chꝛiſto diui
nitati vnitam ⁊ ab oĩb creaturis adoꝛãdã.
ſuꝑ oẽſq; ſe exaltatã ⁊ mũdi dñam effecam

Mirat certe de his maria ⁊ exultãs in ſpũ
in deo ſalutari ſuo: leta geſtat filium dei in
vtero Et qͥd ipſa dicat in hoc indicibili ſuo
gaudio:audiamus hoc ꝓ certo qð canit ec
cleſia Cõgratulamini inqͥt mihi oẽs qͥ dili/
gitis me:quia cũ eſſem paruula placui altii
ſimo ⁊ de meis viſceribo genui deum ⁊ ho/
minẽ.Cõgratulamini marie omnes angeli

archãgeli thꝛoni et queq; cerſtes virtutes.

Cõgratulamini oẽs ſctĩ patres priarche et
ꝓphete:reges ⁊ pncipes populi.Cõgratula
mini oes gẽtes diuites ⁊ pauꝑes:viri ⁊ mu
lieres:pueri ⁊ ſenes Cõgratulami inqͥt oẽs
Maria qͥ me diligitis vt ⁊ a me diligamini

et de gra mea repleamini.Gaudete vna me
cum oẽs mei deuoti ⁊ affectuoſo coꝛde mi⸗
hi ſeruiẽtes.qꝛ ecce deum veſtrũ ꝓ dilectõe

veſtra hoĩeʒ factũ meo geſto in vtero⸗ Gau

„
⁊ 1
„ 1
—
X
1
△
1
£● 4.
* 1
* 4
.„

dE .
ere
ice/
coce
le .
cdir
ad
Aei
eſl⸗
ſia
a;
hii⸗
dalce⸗
e i
ole⸗
ec
cun
Nleei
mi
dauſu
d .
oic
güßi
N
cbiiie
Gi
un
untho,
Ghi
fruts
Uhea
Gnnl
firmm
ſtoes
Gemimn
Gnene
Nden d *
lcie
ſ0 Hu

gete qꝛ meo ſaluifico ↄceptu pᷣſto eſt vobis

ſalus et gloꝛia ſempiterna Amen.

Pars ſeptima huius pꝛimi libꝛi agit de
diuine incarnatõis apparitõe ⁊ ꝑfectiõe at⸗

q; mirabili cõditione vt patebit.

Cce cõcipies et

e paries fſiliuʒ ⁊ vocabis nomẽ eiꝰ

Jeſuʒ. Verba ſunt angeli annũ

ciantis dei ⁊ dũi noſtri Jeſu chꝛiſti conce⸗
ptum ſalutiferũ ipſi benedicte virgini.⁊ ſcri
bunt᷑ Lu.j.ca. In quibus qͥdem verbis da
tur intelligi ꝙ ipſius amoꝛoſi dñi noſtri Je
ſu xpᷣi cõceptio eſt ſumme admirabil:ama⸗
bilis:⁊ ꝑutilis. Admirabilis qͥ pe qꝛ quẽ
celi caꝑe nõ poterãt vnius puelle clauditur
vtero.Hoc eſt illud nouũ Hieremie vatici
nio ꝓphetatũ capᷣ.xxxj. Nouum indt faciet
dñs ſuꝑ terram femĩa circũdabit virum.id
eſt chꝛiſtum. de quo Bern.in q̃dam ſermo
ne exclamans ait.O venter capacioꝛ celis.
diffuſioꝛ terris: qui illum ↄtinere valuit qͥ
tribus digitis molẽ terre apẽdit. Oꝛigeneſ

q̊̃ʒ dicit. Quis vnq; audiuit talia vt mater

ſit ⁊ virgo: deus ſit factus homo.A ſeculo
non eſt factũ tale vt poꝛtitoꝛ oꝛbis poꝛtaret᷑

manibo femineis.⁊ qͥ oĩa continet anguſtia

cõtineat᷑ vteri virginalis. Item iſta cõce

ptio eſt ſumme amabilis qua ꝓ noſtro amo

re verbũ caro factũ habitauit iun nobis:ſupᷣ
mus oĩm ĩmoꝛtalis et impaſſibilis dcus p
noſtra dilectione fa ctꝰeſt minoꝛatus ab an
gelis:paſſibilis ⁊ moꝛtalis homo.os noſtꝝ

caro et frater noſtre infirmitatis particeps.
Quid nẽpe mihi amabilius q; ꝙ deus me

us factus eſt caro et frater ac ꝓpinquus me
us/ꝓpterea Berñ. dicit. O felixr Waria q̃n

tum te amare debemus ꝑ quã talem fratrẽ

habemus.Et iteꝝ. Puto inquit ꝙ iam me
ſpynere nõ poterit deus cũ ſit os caro ⁊ fra/

ter meus. Deniq; iſta incarnatio vel cõ⸗

ceptio eſt ſumme vtilis qͥa ꝑ eã ſaluati et li⸗

berati ac ſumme dignificati ſumus:et ome
bonũ qð amiſimus ꝑ peccatũ:per hãc diui
nã incarnatõem recuꝑauimꝰ. Hinc Berñ.

in ſermone quo ſupꝛa dicit O maria btãm

te dicẽt oẽs generatiões ex hoc.i.ex tua do
minica ↄceptione.qꝛ oĩbo generatõibo vitã

et gliam iueniſti.Hec ille. Iſta angelꝰan/

nũcians in pᷣmiſſis verbis inſinuat.hmo qͥ

dem admirabilitatem cõceptõnis:cum ait.

—— —

Ecce gᷣcipies. Ecce em̃ quoddã nouitatis
inaudite ſignũ eſt demõſtratiuuʒ. Secũlo
amoꝛoſitatẽ cum ſubdit.et paries filiũ. Fili

um inquã dei ſᷣm diuiuitatem et filiũ tuum

ſm hũanitatem:q̃d amoꝛis eſt expꝛeſſiuum

Tercio vtilitatem qꝛ addit:et vocabis no⸗
men eius Jeſum:in quo nomie ſaluatõnis
vtilitas expꝛimit᷑.quia ieſus ſaluatoꝛ inter⸗
pᷣtatur. Math.j. Ipſe em̃ ſaluum faciet po

pulum ſuuʒz a pctis eoꝝ. Itaq; in pᷣſenti ſer

mone de hac dñica cõceptõe loquẽtes:tria
pncipalia miſteria declarabimus.
Pꝛimũ miſteriũ ðꝛ appꝛopꝛiatõis.
Secundum dicit᷑ ꝑfectõis.

Tercium dicit᷑ admirationnis
Articulus pꝛimus de eo ꝙ chꝛiſti incarna-

tio ⁊ ↄceptio in viginis vtero facta attribu

itur in ſacra ſcriptura ſpirituiſancto.

CLCapitulum. I.

—

p ſterium de hac cõceptiõe decla⸗
randum dicitur appꝛopꝛiatiõis.
id eſt ꝙ iſta ſacratiſſima ↄceptio appꝛopꝛiat
ſpũiſctõ.ſicẽ ptʒ; Math.ij. Quod in ea natũ

HBiimůu itaqʒ mi

eſt de ſpirituſancto eſt. et in pluribus locis
ſcripture iſtud accipitur.pꝛopter quod ⁊ in
ſymbolo dicit. Qui cõceptus eſt de ſpiritu
ſancto ⁊c̃. VUnde et angelus dixit ad virgi/
nem (cum queſiſſet quomõ fiet iſtud ⁊c.ſpi

rituſſctũs inqͥt ſuꝑueniet in te ⁊c. Circa h̊
itaq; miſteriũ vt intelligibilius ⁊ ſimplicius
ꝓpter populum ſimplicis ingenij ꝓcedatur

tres pᷣcipue virtutes ĩtroducunt᷑ theologi⸗

ce. Pꝛimo veritas ꝙ tota trinitas opera
ta eſt et fecit hãc domini noſtri Jeſu conce

ptionem ſeu incarnationẽ. Becũda ve⸗/
ritas ꝙ ſola ꝑſona filij abſq; ꝑſona patris

⁊ ſpũſſancti aſſumpſit humanã naturam ꝑ
hanc cõceptionem. Tertia veritas ꝙ iſta
conceptio chꝛiſti magis attribuit᷑ ſpũiſan⸗

cto q; pri ⁊ filio ꝑ apꝛopꝛiatõʒ ⁊c. Pꝛima

inquam veritas eſt ꝙ tota trinitas opera⸗
ta eſt ⁊ fecit hanc incarnatõem dñicã.Hec

veritas ſm doctoꝛes ſuꝑ tercio ſnĩaꝝ dil.iij
vicʒ Tho. Rich. petꝝ aureoli ? Bonauen.

diſt. v.eiuſdẽ:alioſq; cõiter doctoꝛes ondit᷑
Pꝛimo autoꝛitate.
Secundo vſu ſcripture
CTercio inductiua declaratõe

2

Pꝛimo qͥdem autoꝛitate Dioni.ij. ca. de di.

e 5

W2ͤ

nominibo dicẽtis.qꝙ; om̃e nomẽ dei oꝑatio⸗/
nem in creatura deſignãs cõiter cõuenit to
ti trinitati:licet attribuat᷑ alicui ꝑſone ex ſin
gulari cauſa. Itẽ autoꝛitate Auguſtini.j.de
trini.dicentis. Indiuiſa ſunt oꝑa trinitatis
Quicqͥd ergo oꝑat᷑ vna ꝑſona oꝑat᷑ et alia:
cum ꝑſone ſint indiuiſibiles: Et ſic xpᷣi in/
carnatio a tota trinitate eſt cauſata. Secũ
do oſtẽdit᷑ ex vſu ſcripture ſic qppe ſcriptu⸗
ravtit᷑ ꝙ aliqñũ hoc opꝰicarnatõis attribuit
pr̃i. vt ibi Gab. iiij. Ubi venit plenitudo

tpis:miſit deus filiũ ſuũ factum ex muliere.

Aliqũ vᷣo attribuit᷑ filio Joh.xvj. Exiui a
patre ⁊ veni in mũdũ.Aliqũ vᷣo ſpũiſancto
vt Math. j. Qð in ea natũ eſt ð ſpũſancto
eſt. Et hoc ideo qͥa opus incarnationis fuit
macxie potẽtie:ſapie:⁊ bonitatis. q̃ tribo ꝑſo
nis attribuunt.⁊ ideo claret ꝙ oẽs tres ꝑſo
ne oꝑate ſunt iſtam incarnatõem. Tercio
quoq; oſtẽdit᷑ inductiua declaratõe.quia in
hac incarnatõe manitfeſtat᷑ dei patris potẽ/
tia. Pꝛimo in hoc ꝙ maxime diſtãtia.ſ.na⸗
turã diuinã ⁊ humanã cõiunxit. Secũdo
in hoc ꝙ ſuũ filiũ vnigenitum nobis dedit
Johiij. Sic deus dilexit mũdũ vt filiũ ſu
um vnigenitũ daret.Tercio quoq; in hoc
q coꝛpus xp̃i ſubito ⁊ in inſtanti ꝑfectũ ef-/

fecit. Itez filij dei operatio manifeſtatur

Pꝛimo q;tum ad ſlapiam inq;tum cõueniẽ

tẽ modũ reꝑatõis inuenit ↄtra diaboli aſtu

tiã ⁊ deceptionẽ. Job.xxvj. Pꝛudẽtia eius
pꝑcuſſit ſuꝑbũ. Secũdo q;tuʒ ad iuſticiã in
eo ꝙ ꝑ modũ ſatiſfactõis redemit genꝰ hu/⸗
manũ.CTertio q̃; q;tum ad carnis nr̃e ſuſce
ptionẽ quã ſibi vniuit. Itẽ ſpũſſancti ope
ratio manifeſtat᷑.quia ipſe matrẽ virginẽ pᷣ/
uenit ⁊ ſanctificauit. Secundo qͥa carnem
chꝛiſti in eiꝰ vtero foꝛmauit.Tercio q̊ʒ bo⸗
nitas ſpũſſctĩ manifeſtat᷑ inq;tum ꝓpꝛij plaſ
matis nõ deſpexit ſalutẽ. Ecceigit᷑ patet ꝙ;
tota trinitas ſimul fecit hãc incarnatõem et
q̃libet ꝑſonaꝝ aliqͥd oꝑata eſt inaean.
Ecunda veritas ꝙ ſola ꝑ Cap̃. I.
ſ ſona filij abſq; ꝑſona patris ⁊ ſpũſ
ſancti humanata eſt vl hũanã na-
turam aſſumpſit in hac cõceptione. iuxta il
lud Joh̊.j. Verbũ caro factũ eſt ⁊c. Et Lu.
ſ. Filius altiſſimi vocabit᷑ ⁊c. Nã licet potu
erit q̃libet ꝑſonaꝝ diuinaꝝ carnẽ aſſumere
nõ tñ decebat vt pr aſſumeret vł ſpũſſctũs
ſed ſolus filius.vt de hoc rõnes plures po-

ſite ſunt ſupꝛa parte,j.ar.ij.ca.iij. Qõ ſi foꝛ
te dicas.Ego nõ capio quõ hoc fieri poſſi
vt vna ꝑſona incarnet᷑ ſine alia cũ ꝑſone di
uine ſicut ſunt idiuiſibiles ⁊ inſepabiles:ita
⁊ inſeꝑabilr᷑ oꝑant᷑. Ad qð rñdet᷑ ſ̃m do⸗
ctoꝛes ſuꝑ tertio ſnĩaꝝ:pᷣcipue ſᷣm Bonauẽ
turã diſt.j.q.j.arti.ij.Et ſᷣm Franciſcũ ma⸗
ronis Richardũq; ꝙ abſq; dubio vna ꝑſo
na incarnari poteſt ita ꝙ alia nõ incarnet᷑.
vt docet Auguſtinꝰ pmo libꝛo de trinitate
et oꝑis euidentia manifeſtat.quia ſolus fili
us dei chꝛiſtus eſt incarnatꝰ. Nam aſſum/
ptio carnis terminat᷑ ad ꝑſonã et nõ ad di⸗
uinã eſſentiã. ⁊ ſic ſicut vna ꝑſona ẽ alia ab
altera:ita vni ↄuenit aliqͥd qð nõ conuenit

alteri ſcʒ ipſa incarnatio. Hoc aũt poſſe ſfie-

ri oſtẽdit᷑ tripl'r. Pꝛimo ſcripture autoꝛi⸗
tate.quia ſacra ſcriptura in multis locis di
cit filiũ mitti a patre.nunq; aũt legit᷑ pater ẽ
miſſus.ſicut ergo mitti põt cõuenire vni ꝑ/
ſone ſine alia:ita ⁊ ĩcarnari: cum incarnari
nõ aliud ſit qᷓ; in carnem mitti. Secũdo
oſtẽdit᷑ rõne im Bonauenturã tali.quia in
carnatio eſt vnio in ꝑſona.ergo ſi alia eſt ꝑ⸗
ſona patris alia filij alia ſpũſſancti.videtur
ꝙ ſi vnio ſit in ꝑſona vna:nõ ſit neceſſe fie/
ri in alia ⁊ ſi vnio poteſt fieri ſimilr ⁊ incar/
natio. plures rõnes de hac cauſa bꝛeuitatꝭᷣ
ꝑtrãſeo. Tercio oſtẽdit᷑ ſimilitudie ⁊ exẽ⸗
plo.Et de hoc ſᷣm Auguſtinũ vbi ſupᷣ po⸗
nit᷑ talis ſimilitudo. Sicut ſi tres artiſices
fabꝛicarẽt vnã loꝛicã de q̃ᷓ vnꝰ ſolus eoꝛum
armaret᷑. Itẽ ſitres puelle faciãt vnã cami
ſiã ⁊ induãt tm̃ vnã eaꝝ ipſa camiſia. Ecce
loꝛice vel veſtimẽti operatio ⁊ induitio eſt a
tribus:nõ tamẽ tres induuntur ſed vna ſo
la.ſic incarnationẽ chꝛiſti operate ſunt tres

ꝑſone ⁊ t vna ſola ðꝛ incarnari. Itẽ aliud

exẽplũ addit᷑. Uidemꝰ ꝙ in fioꝛe vel pomo
ſimul ſunt hec tria odoꝛ ſapoꝛ coloꝛ,. ⁊ tamẽ

vnũ ſentiri põt ſine alio.qͥa cũ odoꝛat᷑ ſenut

im̃ odoꝛ.vl cũ a remotis aſpie ſentit coloꝛ
ſine ſapoꝛe ⁊ odoꝛe.Itẽ cum in coꝛpoꝛe ſint
tria:linea ſuꝑſicies ⁊ coꝛpus:tm̃ ſuperſici/

es coloꝛatur. Item in igne cum ſint tria. ſcʒ;

ſubſtantia ignis:ſplendoꝛ ⁊ caloꝛ.ſi opona
tur ſpeculũ:ſolus reſplẽdoꝛ relucet in ſpecu

culo. et plura alia exempla de hoc poſſunt

ꝓduci.Deus ergo multo magis hoc potu⸗

it vt vna ꝑſona incarnaret᷑ ſine alaa.

— —
S —= — — — = — — — — -—— — —.——N⸗⸗ —

Articulus

EErcia vᷣitas q iſta xpi cõceptio ma
? glis attribuit᷑ ſpũiſancto qᷓ; patri et

filio ꝑ apꝛopꝛiationẽ Licʒ vt dictũ
eſt ꝙta trinitas fecerit eã Et ideo cõgruẽtiꝰ

ðꝛ ꝙ ↄceptus ſit xpᷣs de ſpũſancto qᷓ; ð deo

patre.Licet em̃ ↄceptio xpᷣi ſit opus triũ ꝑ⸗

ſonarũ.⁊ ideo apꝛopꝛiari põt trib ꝑſonis
Fm diuerſas cõſideratões. Hã patri attri
buit᷑ auctoꝛitas huius incarnatõis vel cõ⸗
ceptiõis.qꝛ ipſe miſit ⁊ dedit filiũ qͥ auctoꝛi
tate patrꝭ carnẽ aſſumpſit. Filio q̃́ʒ attribui
tur ipſa carnis aſſumptio.et ſpũiſancto coꝛ
poꝛis xpᷣi foꝛmatio.Tñ ſcriptura apꝛopꝛi/
at ſpũiſctõ hanc cõceptõem magis qᷓ; alte/
ri pſonaꝝ Et hoc ſᷣm Tho.in tercio ſcripto
ſniaꝝ diſt.iiij.ar.j.q.j.alioſq; ↄcoꝛditer do/⸗

ctoꝛes.ilriplici růõne. Pꝛimo rõne bonita
tis ⁊ charitatis. Secũdo rõne liberalita⸗
tis. Tercio rõne ſanctitatis. Pꝛimo in/

quã rõne bonitaꝶ ⁊ charitad. Nã vnaq̃q;

oꝑatio diuina magis eſt apꝛopꝛiabilis ali⸗
cui ꝑſone ſᷣmn ꝙ in ea magis maniteſtat᷑ at⸗

tributũ quod illi ꝑſone appꝛopꝛiat᷑.ſed bo/
nitas ⁊ charitas appꝛopꝛiat᷑ ſpũiſctõ. Spi⸗
rituſſanctꝰ em̃ eſt charitas ⁊ amoꝛ pr̃is ⁊ fi
lij.vt ait Augꝰ.li.vj.de trini.⁊ allegat᷑ a ma

giſtro in pᷣmo ſniaꝝ diſt.x. Vñ ⁊ Hiero. ſu

per.xliiij.ps.ait. Spũſſanctꝰ nec pater eſt
nec filius:ſed dilectio quã habet prin filiuzʒ
et filius in patrẽ.hec li.ſnĩaꝝ vbi ſupꝛa.Ex
maximo aũt amoꝛe ⁊ bonitate ði ꝓuenit vt
filius ði carnẽ ſibi aſſumeret in vtero virgi
nis. Joh.iij. Sic deus dilexit mũdũ vt fili

um ſuũ vnigenitũ daret ⁊c. ergo mag ſpũi
ſancto appꝛopꝛiat᷑ iſta ↄceptio. Secundo
rõne liberalitatis:vt em̃ oſtẽdat᷑ ꝙ nõ ex ali
quibo merit ſed ex ſola liberalitate et gra fi⸗

lius dei carnẽ aſſumpſit, ideo ſpũiſctõ qui

eſt ipſa gratia ↄceptio xpᷣi attribuit᷑. vt Au⸗

guſtin? dicit ĩ Enchiridion. Hoc eſt qd ait
aplus. Nõ exgꝑibo inqͥt iuſticie qᷓ fecimus
nos ſed ſ̃ᷣm ſuà miſcdᷣiam ſaluos nos fecit.

Ad Titũ.iij. Tertio rõne ſctũtatis. Naʒ
ſpũſſanctus eſt ſpũs ſctificatõis.vt ðꝛ Ro/
ma.j.Et ideo ſicut alij ꝑ ſpũmſctm̃ ſciificã/
tur ſpũaliter vt ſint filij ði adoptiui:ita xpᷣs
ꝑ ſpumſctm̃ eſt in ſanctitate ↄceptus:vt eẽt
niiꝰ dei naturalis.⁊ ꝓpter hoc angelus poſt

q; pᷣmiſerat:ſpũſſanctꝰ ſuꝑueniet in te:con⸗

cluſit dicẽs Ideoq; et quod naſcet᷑ ex te ſan

ctum vocabit᷑ filius dei.Luce.j.Ex oĩbo ita

qʒ pᷣmiſſis colligere poſſumus et agnoſcere .
quaãta charitate deũ noſtrũ et dũm Jeſum
chꝛiſtuz diligere debeamus: vt ei ꝓ tãta ſua
circa nos charitate ⁊ liberalitate retribuere
valeamꝰ ꝓ noſtro modulo vicẽ reamatiöisꝰ
Quis enim nõ ſtudeat reamare ſe amantez
deum ⁊ qdem ſumme bonũ ⁊ amabilẽ:ſum
ma beneficia largieẽtẽ:ꝑpetua charitate nos

Oiligentẽ:et in eterna beatitudine ꝑpetua fe

licitate pᷣmiantẽ. O anima mea vtinã te ex
cuteres de puluere:vtinã mente pia recogi
tares quantum te dilexerit deus vt ſe dede⸗-

rit pꝛo te ⁊c.

Articulus ſecundus de pkectõne diuine

incarnationis ⁊ conceptio is chꝛiſti.

ECapitulum. .

Ecungu miſte⸗
ſrium declarandum de ſſta ſacra
iiiiiiſlima cõceptõne domini noſtri
dicitur ꝑfectõis. AUbi oſtendit᷑quãta perfre
ctione ſit cõceptus dominus Jeſus in vte
ro ſacratiſſime virginis Marie. Vbi no.
ta ꝙ licet chꝛiſtus młtiplici ꝑfectione ſit cõo⸗
ceptus.tlamen vt eas compendioſius per
ſtringamus:triplicem in hac parte huiꝰ cõ
ceptionis excellentiam et perfectionem de⸗

claramus.
Pꝛimo ꝑfectionẽ ex parte matris

Decundo perfectionẽ ex parte humani

tatis domini.

Terclo pfectionem que ſe tenet ex parte

diuinitatis chꝛiſti.

Pꝛimo itaq; in hac dñica cõceptiõe cõo⸗
templemur ꝑfectionẽ ⁊ excelletiaʒ que ſe teO⸗
net ex parte matris: qm̃ ipſa beata vᷣgo tri
plicem ꝑfectionẽ in hac cõceptione habuit.

Pꝛimo ꝑfectionẽ virginitatis. Secũ⸗

do pfectionẽ ſanctitatis. Tertio pfectiõöe,

maternitatis. Pꝛimo inquã habuit pfe/

ctionẽ virginitatis,quia ipſa concepit ſili
um ſine coꝛruptione virginitatis ⁊ ſine om
ni concupiſcentia ac delectatione carnali:
quin potius in ſumma ſuauitate ſpirituali:
quia eius mẽtem inhabitabat deus:et ideo

exultabat coꝛ eius in deo ſalutari ſuo. VUñ

Auguſtinus libꝛo de virginitate dicit ꝙ be
tioꝛ fuit beata virgo cõcipiendo chꝛiſtũ mẽ

te q; coꝛpoꝛe. Et infra cõcludit ꝙ ꝓpinqui/

tas Marie materna nil pꝛofuiſſet niſi felicc
us deum coꝛde q; coꝛpoꝛe geſtaſſz. Hec ille

— .

Liber 1.

Iſtud aũt quõ ſit intelligendũ. Reſpon det᷑

ſm doctoꝛes ꝙ nõ aliter niſi cõſiderent᷑ in/
q;tum vnũ nõ excludit aliud:als ſecus. qͥa
cõcipꝑe xpᷣm carne ⁊ eſſe dei matrẽ nõ poteſt
eſſe ſine ſanctitate mẽtꝭ Vñ iſta cõceptio in
Maria eſt optima q̃ eſt carne ⁊ mente. Si
em̃ poſſet qͥs ↄciꝑe xpᷣm carne ſine ↄceptõ
ne mẽtis ſide nil eſſet. Secũdo habuit ꝑ⸗
fectionẽ ſanctitatꝭ.qͥa nulla fuit in hac con/
ceptione infectio ſcʒ pct oꝛiginalis: qm̃ de
ſpuſancto btã virgo filiũ ↄcepit ex puriſſi⸗

mo ſuo ſanguine / ꝓpterea angelus dixit Lu
ce.j. Ideoq; ⁊ qð naſcet᷑ ex te ſanctuʒ voca/
bit᷑ fůius dei. Sanctũ qͥppe ᷣm Dyo.xl.ca.

dediui. noĩb ðᷣꝛ illud qð eſt ab oĩ immũdi

cia libeꝝ ⁊ ꝑfectũ ac mũduʒ ⁊ imaculatum.

VX aũt cõceꝑit ex puriſſimo ſuo ſanguine
oſtẽdit᷑ tripłr. Pꝛimo ex ſnia doctoꝛali. Se

cũdo ex exẽplo miraculi reuelati. Lertõ exẽ

plo ex ſilitudine naturali. Pꝛĩio oſtendit᷑

ſnia doctoꝛali:ita em̃ cõiter doctoꝛes ſenti/

unt ſuꝑ tercio ſentetian d iſt. iij.:ca. bmo. vbi
magiſter dicit.Chꝛiſtꝰ inqͥt copulauit ex pu
riſſimis ⁊ ſanctiſſimis ipſi virginis ſangui
nibo carnẽ aĩiatam aia roõnali nõ ſeminãs ſʒ
ꝑ ſpũmſanctũ creãs. Hec ibi.Et eſt ſenten
tia Damaſceni. Sed q̃ri bic põt de h qð
dicit ꝑ ſpũmſctm̃ creãs.Quõ iſte ſanguis
ðᷣꝛ creatus in btã virgie de q̃ ſq; ſanguie fa-

ctũ eſt coꝛpus xpᷣi:cum ille ſanguis nõ eſt fa

ctus de nihilo:nã creare eſt aliqͥd ex nihilo
facere. Ad hoc reſpõdet᷑ mn Bonauen.

ꝙ hic creare accipit o condere.a caro xpi

cõdita eſt ex illo puriſſimo ſanguie ſpũſſci
vᷣtute ⁊ ptãte.qͥ ſqʒ ſpũſſctũs condidit et ſoꝛ

* .

tra eius gloꝛioſa viſcera out edu
dũ.5. Sed adhuc qrit᷑ de qͥ ſanguie puro
virginali ⁊ quõ foꝛmatus eſt xꝰs. Rũñdet

Joh.nider allegãs ſniam Alb.magni ꝙ; ex

puriſſimis guttis ſanguĩs coꝛdis vᷣtute ſpi
rituſſancti in eiꝰ vteꝝ ꝑ venas deductis vt
pie credit᷑.Et quõ hoc patet in exẽplo ĩme/
diate ſubſequeti. Scðo g̊ hoc idẽ oſtẽdit᷑
exẽplo miraculi reuelati. Nã pᷣdictꝰ mꝗr̃ io

hanes in ſermone ſuo de annũciatõe refert

magnũ Albertũ ſcripſiſſe ꝙ nouit quẽdã re
ligioſum ſimplicẽ deũ valde timeteʒ qͥ cum

aliqñ apud ſe miraret᷑ de ↄ ceptõe filij dei ĩ

vtero vᷣginali in oꝛõnibo plib rogauit bea⸗-
tã vᷣginẽ vt certificaret᷑ de illo. In nocte igi

oſa viſcera mẽſibo nouẽ educã

tur natalis xpᷣi ꝑ eundẽ pma celebꝛata miſ⸗
ſa ꝓpe altare vidit lucẽ magnam et nobiliſſi

mã dñam dicentẽ Quare heſitas ait de ↄce
ptiõe filij mei. Hũ reꝑies ſcriptũ in euãge/
lio ꝙ turbata fui in ſermone angeli Moͤtu

em̃ naturali in turbatõe hoĩs aſcendit ſan⸗

guis ad coꝛ eiꝰ in ſolaciũ ipſiꝰ coꝛdis ⁊ con

foꝛtationẽ. In ipᷣa ̊ turbatõe ex puriſſimis

guttis ſanguĩs coꝛdis mei oꝑatõe ſpũſſan/

cti cõceptus eſt in me filius dei. Tüc ille
attonitus bꝛeuiſſimis verbis q̃ſiuit.Qua⸗
re hoc? Cui illa benigne rũdit. Ex puriſſi⸗
mis guttis ſanguĩs coꝛdis mei ideo conce/
ptus eſt in meo vtero filiꝰ me vicʒ vt magꝭ
diligerẽ ibᷣm:⁊ vt magis mererer in paſſiõe
illiꝰ hec vt fert Fm Alb.ſuꝑ miſſus.ſuꝑ ver
bo dñs tecum. Et ꝓfecto qa iſtud nõ repu-

gnat fidei vel ſerſpture.ſed cõſonat etiã rõ⸗
ni fidei ⁊ pietati:ideo teneri poteſt.

ne ex ſubtiliſſimis humoꝛibo virgule: ⁊ fru⸗
ctus arboꝛum ex puris medullis arboꝛis.
ſic chꝛiſtus ex puro virginis ſanguine VUñ

chꝛiſtus Eſaie.xj.floꝛi comꝑatur.Egrediet᷑

virga id eſt beata ᷣgo de radice ieſſe et flos

de radice eius aſcendet id eſt chꝛiſtus. De

niq; Areſto.v.libꝛo de animalibus dicit ꝙ

in Arabia eſt quedam auis regia et magna

nomine oꝛmomella que ſolũ in arabia ha⸗
hitat:hec auis guttaʒ emittit ſanguinis ſui
que tandem in aduentu ſolaris luminis vi
uificatur ⁊ ſimilem ſibi pꝛocreat auiculam.
Si ergo natura id valet facere vt ex gutta
ſanguinis auis ꝓducatur abſq; maris con
cubitu ſola virtute celeſtis vel ſolaris lumi
nis:multo magis id deus potuit vt ex gut/

ta ſanguinis beate virginis coꝛpus chꝛiſti

foꝛmaretur ſpirituſancto id facicte. Ter⸗
cio in hac conceptione beata virgo habu⸗
it ꝑfectionem maternitatis.ania vera et ꝑ⸗
fecta mater chꝛiſti extitit. Nam ex hoc ali-
qua mulier dicitur alicuius mater ꝙ eũ cõ
cepit ⁊ genuit.ſed beata virgo chꝛiſtum cõ
cepit et genuit. ergo eius mater eſt. Unde
Mathei pmo.um eſſet deſpõſata mater

Jeſu Maria ioſeph. Vbi nota fᷣm Tho

mam.iij.parte ſumme:queſti.xxxj.ar.iij. Et

bma parte.q.xxvij.ar.ij.qꝙ ad hoc vt aliqs

ſit pater vl mater requirunt᷑ quatuoꝛ, Dꝛi
mo vite generatio.ex boc enim eſt materni⸗

Ter⸗
cio hoc idem oſtedit ſilitudine naturali. i
demus em̃ ꝙ fioꝛes gignunt᷑ ſine coꝛruptio

— — — —

—
—+£

Articulus

tatis vel paternitatꝭ ratio qͥa viuentẽ gene/ ſup.iij. diſt iij. et Gonauen. diſt. ij. eiuſdem
rauit.et ideo ſcãni mater nõ dicit᷑ lignũ:nec . tercij. Richardũq; ⁊ alios ↄcoꝛditer docto

ignis generans ðꝛ mater ignis generati.
olc reqͥrit᷑ ſubſtãtie collatio.⁊ ideo ar
tifex nõ eſt pater vł mr mẽſe quã facit:quia
nil cõfert ei de ſua ſubſtãtia. Tercio ma⸗
terie pᷣparate admiĩſtratio.et ideo q;uis hõ
ſit de terre limo foꝛmatꝰ:nõ tamẽ ppꝛie dicit
terra mater homĩs. Quarto nature aſſi⸗
milatio in ſpecie. vñ capillus vel ᷣmis qui
generat᷑ ex hoĩe nõ dicit᷑ filius homiĩs.quia

nõ habet ſpecificã ſimilitudie; cum homie.
Ex iſtis ratõniboꝓbat᷑ ꝙ btã virgo vere ſit

mater chꝛiſti. Pꝛimo qͥa viuuʒ genuit: imo
ipſam vitam chꝛiſtũ:ſicut ipſe ait Joh̊.xiiij
Ego ſum via veritas ⁊ vita. Secũdo qͥa ð
ſubſtãtia ſua cõtulit in generatõe xpᷣi ꝓpꝛiuʒ
ſanguinẽ. Tercio qͥa pparatã materiã pᷣſti⸗
tit ſq; puriſſimũ ſanguinẽ qͥ xpᷣo ↄueniebat
Quarto qͥa ſibi ſimileʒ in ſpecie pduxit: vñ
vera mr xpᷣi fuit. Pꝛoinde ipſa figurata eſt
E tabernaculũ dñi federꝭ in q̊ habitauit de
us,.de q̊ habet᷑ Exo.xxv.⁊ Heb.ix,ꝙ habu
it duas ꝑtes. Pꝛima lõgioꝛ ⁊ latioꝛ q̃ ſigni/
ficat btẽ Marie coꝛpꝰ ſanctiſſimũ. Nã illa
pars tabernaculi vocabat᷑ ſctã:cuiꝰſcʒ ma⸗
rie ſanctitati cõmiſſa eſt latitudo ⁊ longitu/
do totiꝰ mũdi.i.hoĩm ⁊ angeloꝝ. Secũda
pars ꝓpter excellẽtiã vocabat᷑ ſanctaſancto

rũ:q̃ ſigniticat anĩie Marie pᷣcellentiã,. de q̃ᷓ

Alexã.de hat.ſuꝑ illud Cant᷑,. Tota pulcra
es:dicit. Nequaq; pᷣelegiſſet eã deꝰ niſi eſſʒ
om̃ibus dignioꝛ:deo dilectioꝛ: et vniuerſis
excellentioo. Capitulũ. II.
Ecudo ↄtemplemur ꝑfectionẽ hu⸗
mmanitatis chꝛiſti in qua fuit triplex
perlectio in conceptione.

Kuna ꝑfectio ſubitanee oꝛganiſatõnis

ecunda ꝑfectio cõplete animatiõis.

CTercia pfectio diuine felicitatöss.
Pꝛima inqu pꝑfectio ſubitanee oꝛganiſa/

tionis.quia ↄceptio chꝛiſti nõ fuit ſicut no
ſtra. Noſtra qͥpe ↄceptõ eſt ſucceſſiua ⁊ in

tꝑe ꝓpter virtutẽ defectiuaʒ nature agẽc: ita

ꝙ; ↄceptio marꝭ nõ ꝑtficit᷑ niſi vſq; ad qᷓdra⸗

geſimũ diẽ vt dicit pᷣus.·ix.li.de aĩalibo. Fe
mine vᷣo cõceptio vſq; ad octuageſimũ diẽ

yel citra. Aug/ vo ſuꝑ Johãnẽ dicit vt diſ.
iij.ſcribit᷑ tercij ſentẽtiaꝝ.ꝙ maris cõceptio

pficit qᷓdrageſimoſexto die. Sʒ chꝛiſti cõ
ceptio ſuit ſubitanea ⁊ in inſtanti fᷣm Tho.

.

res. Ratio: quia ↄceptio chꝛiſti facta eſt vir

tute mirabili ⁊ diuina mirabiliter opante.

ſed virtus mirabiliter operãs eſt infinita et
operãs infinite ac ꝑfectiſſime. Deutero.xxij
Dei ꝑfecta ſunt oꝑa.ergo videt᷑ ꝙ eius ope
ratio fuerit inſtãtanea. Unde hec q̃tuoꝛ in
ↄceptiõe xpᷣi fuerũt in eodẽ inſtanti.ſcʒ con
uerſio ſanguis puriſſimi beate virgis ĩ car
nem ⁊ alias ꝑtes coꝛꝑis chꝛiſti.et foꝛmatio
membꝛoꝝ eius oꝛganicoꝝ. et animatio coꝛ
poꝛis oꝛganici.et aſſumptio coꝛꝑis anima

ti in vnitatẽ diuine ꝑſone. Vnde Augꝰ. ſi-

cut in li.iij.ſententiaꝝ ſcribit᷑: dicit. In vte/⸗

ro virginis nõ pꝛiꝰ caro ↄcepta eſt ⁊ poſtea

diuinitas venit in carnẽ:ſed mox vt dei ver
bum in vterũ venit factum eſt caro ſeruata

Apꝛietate nature ⁊ pfectus hõ in veritate car

nis ⁊ anime. Hec Augꝰ. Secunda ꝑfe-
ctio coꝛꝑis ⁊ humanitatis chꝛiſti in eiꝰ con
ceptu dicit᷑ animatõis.quia in eodem inſtã

ni quo concepit beata virgo coꝛpus chꝛiſti

fuit ꝑfecte aniatũ anĩa rõnali in eodem in⸗
ſtanti creata. Mnde H iere xxxj. Nouũ fa/
clet dũs ſuper terram:femĩia circũdabit vi/

rum. Virum inquit:quia chꝛiſtus in inſtã/

ti cõceptionis fuit tam quo ad lineamenta

coꝛpoꝛis ⁊ oꝛgana omia vt pᷣdictuʒ eſt q;ᷓ qᷓ
ad om̃es virtutes anime gratiã et ſapiẽtiaʒ

Sciuit em̃ oĩa in inſtãti ſue cõceptionis.

Et circa hec pᷣmiſſa Holgot ſuꝑ liby ſapĩe.
et Petrus aureoli in ſuo cõpẽdio ⁊ docto⸗

res ſuꝑ.iij.ſniaꝝ dicunt pᷣcipua puncta ad/

miratione digna duo. Et his ſuꝑaddit᷑ ter

cium pũctũ ſᷣm Fran.maronis ſermone ðᷣ
natiuitate. Pꝛimũ pũctum. ꝙ nunq; fuit
aliqs puer ita ꝑuus ſicut xpᷣs.qm̃ vt ait ma
giſter in tertio.diſt.iij.mẽbꝛoꝝ xpᷣi diſtinctõ
in ipſo momẽto cõceptiõis per oĩa lineamẽ

ta et oꝛgana ꝑfecta fuit:? tam parua erat ac

tenuis ꝙ humano viſui vix poſſet ſubijci.
Et diebus illis ſcʒ.xlvj.perfecte eſt aucta et

notabilis facta paulatim creſcẽdo. Huius

patet ratio.quia alij pueri quãdo animant
et ꝑfecte oꝛganiʒant᷑ ſm omia membꝛa ſüt

xlvj.vel ſᷣm phum.xl.dierũ.et ideo taato fu
it minus coꝛpus chꝛiſti alijs quãdo eſt con
ceptum et ſtatim aĩatuʒ:quãtum infra.xlvj.
dies augeri potuiſſet in vtero. Qõ ſi qri᷑
Vngde eſt hoc ꝙ deus coꝛpus illud tã guũ

Aiber 1.

voluit paulatim ad ꝑfectam quãtitatem de
duci mediãte nature opꝑatione: ⁊ nõ fecit ſu

bito magnũ. Ad hoc dicendũ ᷣm Bona
uen.ſuꝑ tercio.diſt.iiij.q.vl.ar.j.q q;uis de
us facere potuiſſet alio mõ:hoc tñ mõ fecit
cõgrne triplici röõne. Pꝛimo vt cõfirma/
ret fidei veritatẽ:dum ꝑ hoc oſtendit ꝙ ve/
ram ⁊ nõ fantaſticã carneʒs aſſumpſit:⁊ hoc
fuit optimũ.qͥa ſine fidei veritate nullus eſt
fructus incarnatõis. Secũdo vt cõmè/

daret humilitatẽ:dũ dei filius rex regum fa

ctus eſt paruulus: ⁊ qͥ pꝛiꝰ nullo indigebat

lacte materno alebat᷑ ſicut alij ꝑuuli ⁊ pan⸗

nis inuoluebat᷑ ⁊c̃. Et hoc valde optimuʒ:
qͥa ꝓpter hoc potiſſime de celo dei filius de
ſcẽdit vt ſuꝑbiã extirparet. Tercio vt cõ
ſeruaret vniuerſalẽ legeʒ ⁊ oꝛdinem:qͥa deꝰ
vnicuiq; nature ↄceſſit ꝓpꝛiaʒ oꝑationẽ.nec
vtit᷑ miraculis vbi natura ꝑ ſe ſufficiẽter pᷣt

opari. Et qͥa natura in chꝛiſto ſufficiẽter po

terat illud coꝛpus ad ꝑfectã q̃ntitatẽ dedu⸗
cere:ita ꝙ ꝑ hoc nullo mõ eiꝰ dignitati de⸗
rogabat᷑. Idcirco voluit deꝰ vt naturã iux/
ta virtutem ſibi cõpetentẽ oꝑari ſineret:⁊ Bᷓ
q̃dẽ ↄueniebat.quia naturaʒ nolebat peri/
mere ſed reꝑare. Secundũ punctũ circa
hoc valde notabile eſt ꝙ in tam puo coꝛpo

re recepta fuit aĩa:⁊ tam coꝛpus illud qᷓ; aia

diuinitatis vnionẽ gfectaʒ habebãt in ipſo
inſtãti cõceptiõis. VUnde Auguſt.li.de ſide
ad petrũ dicit. Firmiſſime tene ⁊ nullatenꝰ

Dubites nõ carnẽ chꝛiſti vel aiam ſine diui

nitate in vtero virginis fuiſſe pꝛiuſq; ſuſci/
peret᷑ a verbo ⁊c. Terciũ punctũ ꝙ chꝛi
ſtus plus habitauit in vtero virgis q; alij
ꝑuuli tanq; in thalamo ſumme dilecto eoq;

ceteri fetus ante aniĩatõeʒ per.xl.dies ad mi

nus foꝛmant᷑.chꝛiſtus aũt dante btã virgi⸗
ne aſſenſum fuit ſtatim pfecte foꝛmatus: et
ſic illis xl.diebus plus habitauit. Tercia

pfectio ex ꝑte humanitat xpᷣi fuit ꝑfectio fe

licitatõis.qͥa in inſtãti ſue ↄceptiõis aĩa eiꝰ
fuit in pfecta fruitõe diuinitatis ⁊ ſciuit oĩa
etiam ſᷣm ꝙ homo:et fnit plenus omni gra
tia et virtute.vnde nõ ſolum fuit viatoꝛ ſed
etiã cõpꝛehẽſoꝛ.vt dicit Augꝰ.Et ratio ſᷣm
inſtanti ſue ↄceptõis fuit ſimul deus et hõ.
Igeo in ſua humanitate habuit aliquid pᷣ
ceteris creaturis.ſcʒ:vt ſtatim a pncipio eẽt
beatus ⁊ felix cõpꝛehenſoꝛ. VUnde pᷣs. Be/

Pars VI

atus quẽ elegiſti ⁊ aſſumpſiſti ⁊c. quod ſᷣin
glo.refertur ad humanitateʒ chꝛiſti que aſ⸗
ſumpta eſt a verbo dei in vnitateʒz ſuppoſiti
Sed in pꝛimo inſtanti ſue cõceptionis it
aſſumpta natura humana a verbo del: vt
patebit.ergo ꝓtunc fuit beatus ſᷣm ꝙ ⁊ cõ⸗
pꝛehẽſoꝛ.⁊ ſic patet triplex perfectio huma/
nitatis chꝛiſti. ßÿMVMB
Capitulum. .
rcio quoq; in hac ſacroſancta cõ
t ceptione chꝛiſti fuit ſumma pfectio
cer parte diuinitat ipſius chꝛiſti.qa
chꝛiſtus exiſtẽs in virginis vtero fuit ita ꝑ-
fectus deus ſicut fuit ab eterno ⁊ erit in eter
nũ:ita glioſus:ita omniũ dñs:oĩa potens:
omnia ſciens:ſuꝑ oĩa bonus ⁊ ꝑfectiſſimꝰ.
Vnge circa hocꝓ intellectu nota tres veri
tates catholicas bꝛeuiter declarãdas ne ꝓ
lixitas tediuʒ generet. Pꝛima veritas eſt
qꝙ nulla mutatio facta eſt in deo ex eo ꝙ in
vten virginis veniẽs incarnatꝰextitit. AUñ
Petrus aureoli in ſuo compen.li.iiij.ca.vj.
Cũ filius dei in mundũ mittit᷑ nõ ſit in deo
aliq̃ mutatio:ſed nature hũane aſſumptio.
quia ipſius mitti nõ eſt ibi eſſe vbi ante nõ
fuit:ſed aliter ibi eſſe qᷓ; pꝛius fuerit. Et bec
alteritas nõ eſt ex parte eius qui eſt: cum ſit
imutabilis.ſed ex parte eius in q̊ eſt qa vni

tur noſtre carni.vñ nõ fit mutatio ex ꝑte dei

ſed ex ꝑte noſtri. Scriptũ eſt em̃ Malach.
iij. Ego deꝰ⁊ nõ mutoꝛ. Nec in hoc aduẽtu
eſt loci mutatio.quia vbicũq; pᷣus fuit chꝛi
ſti diuinitas:ibi ⁊ eſt nũc ⁊ in incarnatõe fu
it. Nã ⁊ poſt incarnatõem in patre eſt ſicut

et ſemꝑ fuit.vnð iſta incarnatio in nullo de

rogat diuine ꝑfectioni. Secũda veritas
in nullo diminuta eſt diuina nobilitas ⁊ ꝑ⸗
fectio:ex eo ꝙ hũanam naturaʒ aſſumpſit.
Vnge dicit Leo papa in ſermone de circũ

(iſione. In vtraq; natura idẽ eſt dei filiꝰ no
ſtra ſuſcipiẽs ⁊ ꝓpꝛia nõ amisẽs.deitas em

q̃ illi cũ pr̃e cõis eſt nullũ detrimentũ oĩpo
tentie ſubijt:nec dei foꝛmã foꝛma ſerui vio⸗
lauit.qꝛ ſũma ⁊ ſempit᷑na deitas nr̃am qdẽ
naturã aſſumẽs nos ĩ ſuã głiaʒ trãſtulit.ſed
qð erat eẽ nõ deſijt. Hec ille.Exeplũ accipe
Si rex magnꝰ ↄtrahat cũ aliq̃ ꝑſona fuili:
nõ ex h̊ minuit᷑ reg dignitas ⁊ nobilitas.ſʒ
ꝑſona illa ſeruilis in copulatione regis no⸗
bil itat.ſicut patʒ de heſter ⁊ Aſuero. Ita et
in ꝓpoſito dei nobilitas nõ eſt diminuta in

Articulus

Iincarnatõne.ſed humana natura que ante

erat abiecta ex pctõ:ſumme eſt nobilitata
Tercia veritas ꝙ deus nõ eſt diuiſus in in
carnatiõe ſed totus ⁊ ꝑfectus in virginẽ de
ſcedit. VUnde Oꝛigenes ſuꝑ Math. dicit
NHõ dimidius deus apud patrẽ ⁊ dimidiꝰ
in virgine.ſed vtrobiq; totus ⁊ ꝑfectus.Et
ideo in benedicta virgine.xij. magnalia ſũt
ſubſecuta tanq;. xij. pꝛiuilegia ⁊ excelletie q
bus ipſa tanq; coꝛona.xij.ſtellarũ in hac fi⸗
lij dei inhabitatione gloꝛiat. Pꝛimũ eſt q;
tota ſanctiſſima trinitas ipſam inhabitauit
pater vicʒ filius ⁊ ſpũſſanctus vt iam dictũ
eſt:? miro modo in ipſa oꝑata eſt: cum pa⸗
ter ſibi potentiã cõcipiendi tribuit: filiꝰ car

nem de ea aſſumpſit:ſpũſſanctus eam ſan/

ctificauit ⁊ carnem chꝛiſti ꝑfecit. Secun
dum eſt ꝙ ipſa ita ꝑfectum filiũ ſicut deꝰpa
ter habuit.quia ideʒ fuit filius qui fuit eter
naliter de patre ſine matre et tẽpoꝛaliter de
matre ſine patre. vt dicit Oꝛigenes ⁊ etiam
BGꝛego. Tertium eſt ꝙ filius dei in vtero
beate virginis exiſtens ita generabata deo
patre ſᷣm diuinitatẽ:ſicut ab eterno erat ab
eodem genitus. Sicut em̃ ſol vbicunq; ſit
nõ deſiſtit ſuum lumẽ gignere:et ignis ſuuʒ
ſplẽdoꝛẽ,ita et deus pater ſuũ filium etiam
ꝓtunc cum eſſet in vtero materno. VUñ nõ
eſt iſta generatio carnalis ſed diuinalis: ſi⸗
cut lumen de lumine et deus verus de deo
vero gignit᷑.vt dicit᷑ in ſmbolo. Quar⸗/
tum eſt ꝙ filius dei exiſtens in vtero virgi⸗
nis ꝓducebat ſpũmſanctũ.quia nunqᷓ; flli/

us deſtitit ſpũmſanctum ſpirare:ſicut nec

pater deſtitit vnq; filiũ generare.Huiꝰ exẽ⸗

plũ ſᷣm Auguſtinũ accipe de igne qui ſem/

per q;diu eſt nõ deſiſtit diffundere ſplendo
rem ⁊ per ipſum ſuũ caloꝛem. Quintũ eſt
ꝙ chꝛiſtus habitans in ſuo vtero gloꝛifica⸗
bat om̃es angelos ſicut ⁊ deus pater.quia
diuinitatis eſſentiã ⁊ trinitatis gloꝛiam an
geli intuendo oꝛificabant᷑ ⁊ gaudebant ſi
cut in patre ⁊ ſpũſctõ:ita ⁊ in filio. Sex/
tum eſt ꝙ filius dei exiſtens in ſuo vtero cõ
ſeruabat totũ vniuerſum ſicut et pater ⁊ ſpi
rituſſanctus:cum habeat eandẽ vim cõſer⸗
uatiuã. Si em̃ tunc ceſſaſſet virtus filij vir
ginis:ceſſaſſet etiã virtus patris ⁊ ſpũſſan/
cti.Et ſic mũdus totus annihilatus fuiſſet
vt dicit Gꝛego.xxvij:moꝛal.Omnia inquit
ſtatim in nihilũ redigerent?᷑ niſi manu omi⸗

potentis cõſeruarent. Septimũ eſt ꝙ fi⸗

lius beate virginis exiſtens in vtero ſciebat

et cõpꝛehẽdebat omnia que ſunt fuerunt et

erũt in hoc mũdo:pꝛeſentia pᷣterita ⁊ futu⸗

ra. Ibi anĩa chꝛiſti pꝛeuidebat quot et qui
ſunt homĩes in eum credituri vel nõ credi
turi.quot fructũ ſue incarnatõis accepturi
quot ſaluãdi.quot dãnandi.ibi pᷣcognoſce

bat quot paſſiões ⁊ qᷓ; acerbã moꝛtẽ debe⸗

ret illa caro cõcepta ſuſtinere pꝛo redẽptio/
ne generis humani.quot vulnera ſuſcipe/
re.quot guttas ſanguinis effundere. q̃t la-
boꝛes ⁊ fatigia ſufferre ⁊c. Item cognoſce/⸗
bat oĩm infimoꝝ ⁊ ſuperioꝝ coꝛpoꝝ virtu/

tes et numerũ oĩmq; ſpirituũ diſpoſitioneꝰ
et oꝛdines.et q maius oĩbus deum in ſus

eſſentia videns ꝑfruebatur beatitudine.

Octauum eſt ꝙ chꝛiſtus in ſuo vtero habi

tans ſua potẽtia ⁊ ſapientia diſponebat to⸗

tum mũdum ⁊ oĩa que in mũdo volebat fa
ciebat ⁊ iudicio ð cernebat. Quis diues v
pauper ſieri deberet in mũdo: quis ſeruus
et quis dñs:quis rex ⁊ pꝛinceps.quis moꝛ
reret᷑ ⁊ quis viueret: et ſic tanq; ſummꝰ de
us oĩm gubernatoꝛ. Nonũ ꝙ in eius vte
ro habitauit deus eque magnus ⁊ ẽ̊ maie
ſtate ſicut in celo ꝛ⁊ latiſſimo mũdo. Miruz

hoc eſt ꝙ quẽ celi capere nõ poterãt vterus
vnius puelle cõtinuit.vt etiam canit eccle⸗

ſia. Decimũ ꝙ in ipſa beata virgine ſum
mus ſplẽdoꝛ diuine pᷣſentie nõ ſolum in ani

ma:verũetiã in coꝛpoꝛe mira radioſitate re

lucebat.ita ꝙ vt dicit Berñ ppter ipſam ra
dioſitatẽ a facie eius ꝓcedẽteʒ Joſeph eius
ſpõſus vix reſpicere audebat in faciem eiꝰ.

Vnde glo.ſuper illud Mach.j. Accepit io

ſeph cõiugem ſuam ⁊ nõ cognoſcebat eaam
donec peperit filium.dicit gio. Joſeph in⸗/
quit Manã facie ad faciem videre nõ po/

terat quã ſpirituſſanct?ꝰ a cõceptione pleni-

us impleuerat: et ideo nõ agnoſcebat faci⸗
em eius quam deſpõſauerat donec illiꝰ vir
uaret 2 VUndecimuʒ ꝙĩi
ipſa ⁊ ꝑ ipᷣaʒ btãʒ vᷣginẽ hũana nat̃a ſůme

tus euacuaret̃ Hec glo.

exaltabat᷑.quia in aſſumptione verbi tantũ
fuit hũana natura ſublimata:vt eſſet equa⸗
lis deo:licet nõ ſit equalis humanitas diui
nitati.quia filius dei chꝛiſtꝰ equalis eſt deo
patri ſᷣm diuinitateʒ.vt dicit athanaſius in
ſymbolo:imo quod maius eſt: vnus ho⸗
mo chꝛiſtus eſt ita ꝑfectus deus ſicut tota

TLiber 1

trinitas.vt dicit Auguſtin? pꝛimo libꝛo de
trinita.quod eſt valde ſtupendum pluſqᷓ ſi
diceret᷑ ꝙ vnus lapis eſt equalis ſoli vel ce
lo. Hanc equalitateʒſaluatoꝛ declarat Jo
han.x.di. Ego ⁊ pater vnum ſumus. Item

intantũ hũana natura exaltabat᷑ et dignifi/

cabat in btã virgine ꝙ eſſet ſuꝑ oẽs creatu
ras:⁊ adoꝛaret᷑ adoꝛatõe latrie ab oĩbo an⸗
gelis. Quia caro xpᷣi ⁊ aĩia pꝓpter vnionẽ ad
diuinitatẽ adoꝛãda eſt adoꝛatõe latrie ſicut

deus:vt volũt doctoꝛes cõiter ſupꝑ.iij.li. ſen in
peperiſti Amen. .
Articulus tercius de mirabili conditio

tentiaꝝ. diſt. ix. Itẽ genꝰbũanũ adeo exalta
bat᷑ ⁊ dignificabat᷑ in btã virgie:vt oẽs ho
mines fratres ðᷣi ſint appellati.Heb.ij. Nõ
cõfundit᷑ eos vocare fratres. Et hoc maxi/
mus honoꝛ eſt homũ:in q̊ excellit angelos.
gqa angeli tm̃ ſerui dei nominant᷑ et non fra
tres Hebꝛe.ij. Nuſq; angelos appᷣbendit
ſed ſemẽ abꝛae. Et ideo poſt incarnationes
angelus nõ ꝑmiſit ſe adoꝛari ab hoĩe.Apo
cal.xxij. vbi legit᷑ ꝙ cũ Johes volniſiz ado
rare angelũ phibuit angelus ne faceret: vi⸗
dens humanã naturã in xpᷣo ſuꝑ angelicaʒ
exaltatã. In veteri aũt teſtamento pꝑmiſit ſe
adoꝛari ab abꝛaã Beñ.xviij.⁊ a muld alijs
Duogecimũ ꝙ beata virgo tãta dignita
te ſublimabat᷑ ꝙ dñm haberet ſuꝑ oẽs an⸗
gelos ⁊ ſuꝑ oẽs hoĩes et ſuꝑ oẽm creaturaʒ
mũdi:et eſſet regina oĩm celeſtiũ ⁊ terreſtri-
um. ⁊ qð eſt maximũ:dominiũ haberet etiã
ſuꝑ deuʒ q̊dãmodo ⁊ imꝑium tanq; mater
ſupꝑ filiũ.hoc qpe magnũ ẽ. Sicut em̃ ma⸗
ximũ quid putaret᷑ ꝙ vnus infirmꝰ hõ poſ
ſet totã terrã ⁊ totũ celũ voluere:ita hoc ma
ius eſt ꝙ vna puella ſic habeat dominiũ ſu
per celũ ⁊ terram et ſuꝑ deũ: vt poſſit qcqͥd
velit. Berñ. O felix Maria data ẽ tibi oĩs
poteſtas in celo et in terra:vt q cquid volue
ris valeas efficere. Euigila ergo o aniĩa fi
delis.Leua oculos mẽtis tue ⁊ vide ac cõſi
dera diligenter: quantũ debeas beatã vir-⸗
ginẽ venerari:quanta deuotione ſibi ſerui/
re:quanta reuerẽtia eam extollere:et omni
laude digniſſimã extimare. Vide quantuʒ
debeas eam amare:que deũ tuum:redem/
ptoꝛẽ tuum:gaudiũ tuum:gloꝛiſicatoꝛem ⁊
ſaluatoꝛẽ tuum dulcẽ Jeſum tãta dignitate
concepit ⁊ in vtero poꝛtare meruit:tantum
cibi fructũ vtilitatẽ ⁊ dignitatem attulit.O
q̃ͥd putas nõne diligeres euʒ ⁊ ſeruires ei qᷣ
tibi vnam dignitatẽ regiam pᷣſtaret ⁊ ad eã

Dars vn

ſublimaret in hoc mũdo. Dlto maius eſt
regnum mlto pcioſius et durabilius: quia
regnum eternũ ⁊ celeſte.młio maioꝛ digni/
tas incõꝑabiliter quam habes per beatam
virginẽ.O itaq; feliciſſima maria.O bene
dicta dña tibi in ꝑſona oĩm noſtruʒ laudes
dico et gratias ago pꝛo tanto beneficio ⁊c̃.
Te qͥdem benedico ⁊ gloꝛifico in eternum.
Benedicta tu in filio. Genedicta tu in coꝛ/
poꝛe. Benedicta tu in aĩa. Benedicta ſis in
celo et in terra:que bñdictionẽ in omnibus

ne incarnationis diuine ⁊ conceptiõis xpᷣi.

Ertiũ miſteriũ

t piꝛincipale in hacꝑte declarãdũ
dicit᷑ miſteriũ admiratiõis. Fu-

erunt quippe in hoc cõceptu dñico miran⸗
da plurima que humanũ excedunt intelle⸗
ccum:et humane mentis indaginẽ raꝑe ha

bent in exceſſum ſtupoꝛis.Et pᷣcipue notã/
tur duodecim mirãda in hac cõceptione ſa
cratiſſima qͥbo btã virgo Maria tanq; du⸗
odecim ſtellaꝝ coꝛona gliat᷑ in ſua ↄceptiõe

mirabilr celebꝛata.de quibo qͥdem ſatis val

de bꝛeuiter pcedere intẽdo: ne tediuʒ lectoꝛi
vel audiẽti plixitas faciat.Et vt melius ca/

piat᷑ in tres q̃ternarios diuidunt᷑. Pꝛimus

ſe tenet ex ꝑte diuinitad. Secundus ex ꝑte
incarnationis vel vnionis.Tercius ex ꝑte
maternalis cõceptionis. Nã pꝛimo ex par
te dei fuit in hoc conceptu quadruplex ſtu
poꝛ ⁊ admiratitio
Pꝛimus ſtupoꝛ miſerationis
Secundus ſtupoꝛ humiliationis.
Tercius ſtupoꝛ perſonationis.
Quartus ſtupoꝛ indiuiſibilis vnionis
Item ex parte incarnatiõis vel copulatio/
nis fuit ſimiliter quadruplex ſtupoꝛ: vt ſe⸗
Pꝛimus ſtupoꝛ imꝑmixnis
Secundus ſtupoꝛ cõmunicationis.
Tercius ſtupoꝛ totalis aſſumptionis.
Quartus ſtupoꝛ partialis beatiſicatõis
Tercio quoq; ex parte maternalis ↄceptio
nis fuit quadruplex ſtupoꝛ videlicet
PPꝛimus virginalis fecundationis
Secundus coꝛꝑalis ꝑfectionis.
ercius ſtupoꝛ ſpũalis repletionis.
Quartſtupoꝛ incõpaſſibilis cõiũctõis.

ftod

H.

A

hen
coh⸗
hobe
wici
Gne
lnimi
magt
lanto
gat?
ti
laen
ſpſn
dpan
lbereg
unbe
(det
n
umoe
ſote

reg⸗

do
Nöt
A
wii
(N
nus
re
e⸗
tn

nis
lano⸗/
niſe⸗

ls,
iols

icbi⸗

Articulus

Capitulum. I.
Rimus ſtupoꝛ miſeratõis mirabi/
leq deʒ ⁊ ſitupendũ eſt ꝙ deꝰ qͥ ꝑ qn
q milia annoy ↄtinuerat in ira ſua
miſ? dias ſuas nõ flexꝰ lachꝛymis nõ pᷣcib
inclinatꝰnõ miſerijs cõmotꝰ ſanctoꝝ patrũ

aut hũani generꝭ. In hac tũ incarnatõe mi

ſertus ẽ hoĩ.⁊ ait illud Exo.iij.Deſcẽdi vt li

berarẽ pplin meũ.Quãtuʒ aũt ſit inclinatꝰ
de ad miſcdᷣiam ꝑ hãc incarnatõeʒ oſtẽdit᷑
triplicit. Pꝛimo exꝑimẽtali cognitõe. Se⸗/

cũdo ſcpture atteſtatõe,. Tercio exemplari

oſtẽſione. Pꝛimo exꝑimẽtali cognitõe:exꝑ
tum em̃ eſt teſtãte ſacra ſcptura:ꝙ deꝰ fuerit
circa hoĩes mitigatꝰqm̃ antea ĩ veteri teſta
mẽto mltũ ſeuere puniebat pctã hoĩm. Nã

p vno pctõ Adã ⁊ totã eiꝰ poſteritatẽ moꝛ/

te dãnauit ⁊ pluſq; nq; milib annoꝝ oẽcs
in infernũ detruſit q̊tquot moꝛerẽt᷑ ex filijs

Ade.Itẽ pꝓ vicio gule ⁊ eſu carniũ ꝑcuſſa ẽ

a deo magna ſtrages ꝓpli Hum̃.xj. Et pꝛo

pctõ Achoꝛ.xxxvj.hoĩes ꝑierũt Joſue.vij.

⁊ vꝓ ſodomitico vicio qnq; ciuitates ⁊ villaſ
eaꝝ ſubuertit.⁊ totũ mũdũ de diluuio pe/
mit. Nuũc vᷣo quãtũ ſuꝑabũdãt pctã hoim

q̃t adulteria:q̊t ſodomie: q̃t iniqͥtates ⁊ vi/

Qa vſq; ad ſümũ excreuerũt ĩ mũdo ⁊ mñ mi
ſericoꝛs deꝰexpectat lõganimit᷑ vt cõuertãt᷑

hoĩes Scðo ſchture atteſtatõe Titũ.iij.
Apaaruit benignitas ⁊ hũanitas ſaluato/
ris nr̃i dei nõ ex oꝑib iuſticie q̃ fecimꝰ nos

ſiz fkm ſuã miſcdðiam ſaluos nos fecit. Ter

cio h̊ oſtẽdit᷑ exẽplari declaratiõe. Accipe o
hõ hoc tibi exẽplũ. Si vnꝰ rex potẽtiſſimꝰ
vnicã filiã ſuã pulcherrimã tibi cuſtodiẽdã
cõmendaret.Tu vᷣo eã foꝛnicatõi traderes
inimicis regis ⁊ inſuꝑ eã occideres. Nõne

magnũ qͥd cõtra regè offenderes. Poꝛro ꝓ

tanto ſcelere rex te incarceret ⁊ q̃tidie affli-
gat ⁊ tãdẽ moꝛti crudeliſſime ſeruet te tradẽ
dũ.Pẽſa iã q; ſetur. Nõne maxĩa clemẽ/

tia 2 miſcdᷣia ꝛᷣge eſſet: ſi nbi qͥ es inimicus
eiꝰin tãta afflictõe poſito ⁊ moꝛti deputato:

cõpateret᷑ adeo ꝙ vnicũ ſuũ filiũ de ſuo ſo⸗
lio regio faceretꝓ te deſcẽdere ĩ carcerẽ ⁊ tu
um babitũ vincula ⁊ flagella tua ipᷣe ꝓ te ſu

ſciꝑet ad reg volũtatẽ: p te q̊ʒ tuã penã quaà

demereris lueret ⁊ ꝓ te turpiſſima moꝛte fili

um occidendũ traderet vt te liberaret ⁊ in⸗

ſuꝑ te in ſuũ regnũ exaltaret ⁊ ĩ filiũ adopta

tũ regnatuꝝ ſecũ pficeret. Vere maximũ h̊

II

tibi opꝰmiſcdie ⁊ beneficẽtie eſſet ⁊ indici⸗

bile. Sic fecit tibi deꝰ:tibi ſiliã ſuã tradidit
cuſtodiẽdã.i.aniam rõnalẽ ad imaginẽ ſuã
vᷣtutibo oꝛnatã.Tuvᷣo demõibo dei inimicꝭ
eã ꝓſtituiſti ꝑ varia vicia:ꝓpt᷑ qð miſeriã hu
ius vite ⁊ tandẽ eternũ cruciatũ demeruiſti
Sʒ ecce qnta erga te o hõ dei miſcðᷣia.Ec
ce q̃nta pietas:ecce q̃nta charitatis dulce⸗
do:cõpatiẽdo tibi vnicũ filiũ xpᷣm ꝓ te tra/
didit vt ꝓ te affligat: p te moꝛtẽ patiat᷑ vt te
liberet ⁊ cũ eſſes inimicꝰ dei:filiꝰ efficereris
eternalit᷑ in ſuo regno celeſti regnaturꝰ.O
igit᷑ mañ dei miſeratio ⁊ hũanũ excedẽs in/
tellectũ. VUñ Bꝛeg.in pᷣfatione paſchali.O

Diuiĩe pietatꝭ ſũma dignatio vt ſeruũ redime

res tradidiſti filiũ:ptʒ ergo qᷓ; mira ſit ðᷣi mi
Ecuũdus ſtupoꝛ eſt humiliatõis in
hac incarnatiõe,ſtupẽdũ qͥdeʒ ⁊ mi
rabilie eſt de tãta dei hülliatõe vt fi
eret hõ deꝰ. Cũ em̃ nil viliꝰ ſit carne hũana
⁊ tñ eã aſſumere ⁊ ſibi vnire dignatꝰẽ.Nõ⸗
ne mirandũ eſt ꝙ dñs oĩm factꝰſit tã hũilis
vt eſſet ſeruꝰoĩm. Nõne mirandũ eſt ꝙ oĩ⸗/
potens deꝰfactꝰeſt q̃ſi infirmꝰ. Immoꝛtaliſ
⁊ ĩpaſſibilis ſe hũiliauit ad paſſionẽ ⁊ moꝛ/
tẽ:vilem carnẽ induit ⁊ ꝓnobis q̃ſi abiectꝰ
vermis ẽ ſactꝰ.ipᷣo teſte ꝑ pᷣs.Ego aũt ſum
vermis⁊ nõ hõ obpꝛobꝛiũ hoĩm ⁊ abiectio
plebis. Hocẽ qð dicit apls Phil.ij.Exina
niuit ſemetipᷣm foꝛmã ſerui accipies.
Kapitulum. II.
Erciꝰſtupoꝛ ꝑſonatõis.iduaꝝ na-
t turaꝝ et ſubſtantiaꝝ vna ꝑſonatio.
In xpo eĩ ⁊ ſi ſunt due nature ſcʒ di
uina ⁊ hũana nõ tñ eſt niſi vnũ ſuppoſituʒ
⁊ vna ꝑſona. Natura qppe hũana nõ pus
fuit cõdita qᷓ; aſſumpta in xpᷣo vt pᷣdictũ eſt
ſcdᷣo articulo.q̃re nũq; fuit ꝑſona antea. vt
docet magr̃ in.iij.di.v.Et ſic ꝙ natura hũa
na diuĩo ſubſiſtat ſuppoſito eſt valde ſtupẽ⸗
dũ.De h̊ Athanaſiꝰin ſym bolo:licʒ xpᷣs ſit
deꝰ hõ nõ duo tñ ſʒ vnꝰ ẽ xpᷣs.vnꝰ aũt nõ
vnitate ſubſtãtie ſʒ vnitate ꝑſone. Nã ſicut
anĩia rõnalis ⁊ caro vnꝰeſt hõ ita deꝰ⁊ ho⸗
mo vnꝰeſt xpᷣs.⁊ h̊ eſt mirandu.·
Capitulum, II.
WVarꝰſtupoꝛ indiuiſibilis vnionii
ꝗq ſic em̃ vniuit ſibi deꝰ naturã huma
nins vt nũq; ab ea ſeꝑpare᷑. Vñ Da

maſce, dicit. Quod ſemel aſſumpſit nuͦ di

Liber 1

miſit. Nã licʒ paſſionis tꝑe anĩa a coꝛpe ſit
ſepata:neutrũ tũ a diuĩtate.Et hec vnio ſta
bit ſempiternalit᷑ vt nũq; deſinat de? eſſe ve

rus hõ. Ex q̃ ſeqͥtur ſtupẽdũ illud ꝙ; in nul

la natura indiſſolubilioꝛ ⁊ maioꝛ reꝑit᷑ iũ/
ctio q; hec vnio bñdicta pẽſata cũ cõicatõe
idiomatis q̃ eſt ĩ hac ſacra vniõe.O igit᷑ q;

magna dei chgritas erga nr̃am naturã ⁊c.

Capitulum.YX.
Vintus in hac incarnatiõe eſt ſtu⸗

q poꝛ imgmixtionis ſcʒ; naturarũ, qꝛ
ä86y!ürlt dicit Leo papa in ſermoõe de na⸗
tiuitate. Salua inqͥ t ꝓpꝛietate vtriuſq; ſub/
ſtãtie ĩ vnitatẽ ꝑſone ſuſcipit᷑ a maieſtate hu
militas:a vᷣtute infirmitas:ab et᷑nitate moꝛ/
talitas,⁊ ita vt nec ſuꝑioꝛẽ minueret incar/
natio nec inferioꝛẽ cõſumeret głificatio. Et
HB certe ſtupedũ ⁊ mirãdũ eſt: qꝛ gutta aq̃ in
fuſa mari nomẽ amittit ⁊ naturã.Et tũ na-

tura hũana mari infinito.i.deo ↄiũcta no/
mẽ detinet ⁊ naturã.vt ſine naturaꝝ iſtaruʒ

ſcʒ diuĩe ⁊ hũane cõmixtiõe ⁊ ↄfuſiõę vtra/
ꝙᷓ; ꝑmaneat ĩ vna ꝑſona q eſt xpᷣs de? 2 hö.⸗

Capitulum. VI.

Erxrtus ſtupoꝛ cõicatõis.ſ.idioma⸗

ſ lum Oꝛigenes li. iij.ſuꝑ eplam ad
NRomanos diẽ. Pꝛopt indiſſolubi
lẽ vnitatẽ vᷣbi ⁊ carnis:oĩa q̃ carnis ſunt at

tribuunt᷑ bo:⁊ oĩla q̃ verbi ſũt pᷣdicant᷑ de
carne.Et Augꝰ.j.de trini.ca.xiij, dicit.Cal
eſt illa aſſumptio hũanitaꝶ a diuitate ĩ xpᷣo
vt deũ hoĩem faceretꝛ hoĩem deũ. Ex qͥ ptʒ
ꝙ tali vniõe facta ẽ cõicatio idiomatũ vt q̃

dicunt᷑ de ðo dicant᷑ de hoĩe ⁊ ecõuerſo ſal

tẽ ↄcretiue. Facta em̃ eſt cõicatio Pꝛimo q̊
ad ꝑfectões ecntiales vt hõ eſt ſpũs infini
tus:⁊ deꝰeſt coꝛpus.Scðo q̃ ad ꝓpꝛietates
accidẽtales vt deꝰ ett albo ⁊ hõ eternꝰ. Ter
cio q̊ a d actões:qꝛ actões naturaꝝ cõicant᷑
agd inuicẽ vt hõ creat et deꝰ comedit. Quar
to q̃ᷓ ad paſſiões qꝛ exqᷓ in actõibo eſt cõica/

Et dicit᷑ hõ eternalit᷑ generatꝰ. valde miran

da ſũt iſta⁊ ſtupẽda ac veneratõe ⁊ dilectde
puriſſimis ſanguibo virgo ↄcipiat:⁊ nõ ni
ſi a ſpũſctõ ↄcipiat.⁊ ñ niſi deũ ⁊ hoĩeʒ vez
ↄcipiat. Den iq; in inſtãti ↄceptõis ꝑfectũ

digniſſima. Caplin. VII.
Eptimꝰſtupoꝛ totalis aſſumptiõis
ſ ꝛ: in athomo:iiindiuiſibili facta eſt
totiꝰhoĩs aſſũptio.vt dicit Damaſ.
quia nõ pus coꝛpꝰq; anĩa vel ecõtra:ſed ſil

coꝛpꝰ? aniam aſſumpſit deꝰ Ad qð ſtupẽ/

dũ eſt ſecutũ illud ꝙ; coꝛpꝰ xpᷣi in inſtãti ẽ p⸗
fecte oꝛganiſatũ: aĩaq; ĩ eodẽ inſtãti de nihi
lo creata ⁊ in eodẽ inſtãti coꝛꝑi infuſa: atq; ĩ
eodęẽ inſtãti diuĩtativnita ſunt ſᷣm qð ſupꝛa
patuit ꝑ magiſtrũ in.iij.di.ii.
Kapitulum. VII.

Citauꝰſtupoꝛ ꝑtialis btificatiõis qꝛ
o gnia xpᷣi q̊ ad ꝑtem ſuꝑioꝛẽ fuit bea
tilficata:⁊ ĩ ꝑte inferioꝛi fuit doloꝛis
ꝑceptiua.Habuit q̊ʒ ſapiam infuſam oĩm:
⁊ diuĩtatis plenã cõicationẽ ſᷣm oẽm ꝑfecti
onẽ. Vñ Col.j. In xpᷣo habitat oĩs pleni⸗
tudo diuitatis.Et iſta tria fuerũt valde mi/

rãda vicʒ q xpᷣs in inſtãti ↄceptõis oĩa ſci⸗
uit.iij.ſenten.di.xiij. Nec poſtea ꝓfecit q̃̊ ad
habitũ ſcĩe ſʒ tmmõ q̃̊ ad exꝑimentũ. Iẽ ꝙ;
fuit btũs in poꝛtõe ſuꝑioꝛi ⁊ diuinã eſſentiã

intime vidẽdo ꝑfruebat᷑. Et cũ h ꝙ in infe⸗
rioꝛi ꝑte rõnis nõ fuit btũs ſʒ doloꝛẽ ſentle⸗
bat:vt dicit magr̃.iij.ſentẽ.di.xv.Hoc ẽ qd

dicit Augꝰ. vlcʒ ꝙ tota vita xpᷣi ab inſtanti

ↄceptõis crux erat ꝓpt᷑ doloꝛẽ quẽ habebat
tũ ꝓ paſſiõe futura ⁊ iminẽti: tũ ꝓ materna
coõpaſſiõe:tũ qᷓʒ ꝓ hoĩm ĩgratitudie ⁊ mali
cia.Et ſic de alijs ſilibus ſicut aget᷑ de ̊ la⸗

tius alio opuſculo tractatu de paſſione.
LCaaplitulum. INX.

n mirũ quidẽ eſt ꝙ vᷣgo cõcipiat vᷣgo

prgagriat:vᷣgo lactet. Uñ Oꝛigenes in
omel,.ſuꝑ illud Math. Cuʒ eſſet deſpõſata
dicit ſic. O magne admiratiõis gra.O ine/
narrabil ſuauitas.O ineffabile ſacẽm:ipa ?=?
eadẽ mr̃:ipᷣa eadẽ ᷣgo:ipᷣa genitrix ⁊ ancilla
ipᷣa genuit deũ ⁊ hoĩeʒ.iqͥs vnq; audiuit tlia

qᷣſ vnq̃; potuit vtgo ectꝛ mr imaclata:mr
⁊ incoꝛrupta:mat vnigeniti filij dei dñi nr̃i
ihu xpᷣi:qͥ eſt in celis ſᷣm diuĩtatẽin ſinu pa/

tris:⁊ eſt i terrꝭ ſᷣm carnẽ in ſinu mr̃is:in ceo⸗
lis de patre ſine matre genitꝰ.⁊ in terris de
matre ſine patre generatus.Hec ille.
tio erit et in paſſionib:⁊ ſic vere dicit᷑ deuis “
paſſus.deꝰ moꝛtuꝰ:licʒ nõ deitas moꝛtua.

Capitulum. N

d rũ em̃ ⁊ ſtupẽdũ ꝙ tãta ꝑfectõe cõ/⸗

ceptio virginis fieri valeat:vt ſcʒ ex

habeat filiũ ſᷣm oĩa coꝛpoꝛis lineamenta ?

mox aĩatuʒ coꝛpꝰ ⁊ deitati vnitũ vt iã pluri
bus viby eſtreplicat. Kapitulli, dNl.

Onus ſtupoꝛ vᷣginalis fecũdatõis

Ecimꝰſtupoꝛ coꝛꝑalis ꝑfectõis.mi

— — - — — — ——

i
nl⸗
nl/
i⸗

ie
ni
le⸗
nii
a
ana
nali
l

s
po⸗
jegin
i
ine
nala
iutia
Nun.
fün
nn,
inc
mode

o
hech/
ſoer
on'/

6

geau
ent
ipuun

e,

7

y Mirũ ei eſt ꝙ mr ipᷣa v̈go ſit reple
ta gra ſpũſſcti:adeo vt ſine oĩ põde
re grauamie baiulauerit filiũ⁊ totalit mẽs
ei Ad ſuꝑna fuit euecta.ſũme ↄſolata ⁊ refe/
cta tanq; q̃ a deo ẽ inhabitata ⁊ oĩba donis
plena.Et pᷣterea filiꝰeiꝰxpᷣs ihs ĩ inſtãti cõ⸗

ceptõis fuit plenꝰdiuitate? ꝑfectꝰhõ vtens

rõne.iuxta illð Hiere.xxxj. Yemiĩa circũda
bit viꝝ:vt ſupᷣ tactũ eſt. Cap. XII.
Vodecimꝰſtupoꝛ incõpaſſibil cõ/
d iunctõis.qꝛ vic; ↄiũgunt᷑ ĩ hac cõ/
ceptiõe illa ⁊ talia ↄria q̃ naturalit

nullo mõ ſe cõpatiũt᷑ ineſſe alicui.vicʒ moꝛ

talitas ĩmoꝛtalitas. Itẽ paſſibilitas ⁊ ipaſ/
ſibilitas. Itẽ et᷑nitas ⁊ tꝑalitas. Itẽ creatoꝛ
⁊ creatura.oĩpotẽs ⁊ infirmꝰ.dñs oĩm⁊ ſer
uus oĩm. vt dici valeat de h̊ illud ps. Sil
in vnũ diues ⁊ pauꝑ:Pꝛetea ↄcurrũt vᷣgi-
nitas ⁊ mrnitas.caſtitas ⁊ fecũditas.vt me

rito de ea dicat᷑ illð Sap̃.iiij. O ;ᷓ pulchꝛa
eſt caſta generatõ. Vide qꝛ vtrũq; iũgit ſcri

ptura.qꝛ dicit caſta ꝑ vᷣginitatẽ ⁊ generatio
ꝑ mr̃nitatẽ. Deniq; qͥq ampliꝰdicere valeg.

qͥd hac nouitate maiꝰ,quid excellẽtiꝰ effari

queã.qͥd iocundiꝰ? qͥd mirabiliꝰ hac fama
veridica inſonari pᷣt:ꝙ defactꝰẽ hõ ⁊ ↄinn
ctus limo.vnitꝰẽ nr̃e nature hũane ⁊ verbũ

dei factũ ẽ caro Joh.j.O mirabile dictu.o

ſtupẽdũ ⁊ inauditũ nouũ.qd miſer homũ/
tio exiſtimas.qͥd ĩ hac re cogitas ꝓ te nimi/

rũ.O miſer ꝓ te o fidelis aĩa.p te ovilis pec

catoꝛ faciũ eſt tã grãde miraculũ:tã inuiſuʒ

a ſeclo ſpectaculũ: tã inauditũ nouũ. te in
quã:qꝛ ꝓ tua vtilitate:pꝓ tua ſalute⁊ glia: ſʒ
⁊ ꝓpt᷑ te:qꝛꝓpt᷑ tuũ amoꝛẽ: ꝑpt᷑ tuã charitateʒ

Duꝑ q̊ biũs Berñ.admirãs ⁊ exclamans
ait.O ſtupẽdũ mirabileq; ſacrm ſũmꝰ oĩm
factꝰ imus oĩm.⁊ qͥd h̊ fecit niſi amoꝛ:ecce
duo ꝑiter noua iocũda nobᷣ dic:qꝛ ⁊ ſũmus
factꝰ imus Et h̊ꝓ nro amoꝛe vt nos faci⸗

at ſũmos ĩdigniſſimoſ.O deꝰ magne. o ihßu

bone:qntũ te diligere debeam? qͥ nos tãtuʒ
dilexiſti: vere mag ⁊ mirabilia oꝑa tua dñne

tu dñe mirabilit᷑ mũdũ creaſti:mirabilit ho

minẽ ad imaginẽ tuã feciſti.Et certe mirabi
liſſime hoĩeʒ redemiſti.vtinã deus meꝰ tibi

aliqͥd dignũ vel modicũ ꝓ tãto bũficio re⸗/

tribuere valeat anĩa mea.Sed heu heu mi
dñe: phdoloꝛ ⁊ ꝓhpudoꝛ:qꝛ vnuſqͥſq; nrjm

declnauit a te in viã ſuã:aliꝰ in auariciã,ali

Liber

Padecimꝰſtupoꝛ ſpũalis repletiõis

—
8 2 G . ð
„. .

4

in luxuriã:aliꝰĩ irã:aliꝰin gulã:⁊ ĩ cetera vi⸗

cia. Reddidimꝰodiũ ꝓ dilectõe tua teipᷣo te
ſte ꝑ os pſal:Quid chariſſimi:qͥd facturi

ſumꝰ.audite ſanũ ↄſiliũ Dauid. Vẽite ado

remꝰ: pcidamꝰ añ deũ:ploꝛemꝰcoꝛã dño qͥ
fecit nos qꝛ ipeẽ dũs de nr:poccupemꝰfa-
ciẽ eiꝰin ↄfeſſione.Clamemꝰ oẽs in celũ ad

deũ ⁊ dñm nrm ihm xpᷣm. Ipᷣe em̃ piꝰ ⁊ mi
ſericoꝛs ẽ et pᷣſtabilis ſuꝑ malicia hoim Jo

hel.iij. Studeamꝰ ei gras ꝓ tãto beneficio

agere. Studeamꝰ eũ ſuꝑ oĩa diligere.ſʒ ⁊ vi

rib oĩibo conemur:eiꝰdilectiſſimã matrẽ ve
nerari ⁊ ei ſeruire:vt eiꝰ pᷣciba digni efficia⸗
mur in celeſti patria cũ eodẽ ſuo filio regna

re in ſecla ſeculoꝝ amẽ. Et ſicẽ finis ꝑ dei

gram ⁊ btẽ vᷣginis auxiliũ hꝰpmi libꝛi.Plu

ra alia poſſent circa hãc materiã cõcurrere

ſcribeda de xpᷣi incarnatõe ⁊ eiꝰ natiuitate:
q̃ tñ h̊ ꝑtrãſeo.qꝛ deo duce in alijs volumi/

nib ero tractaturꝰde illis:hic cauſa bꝛeuita

tis dicta ſuffician.
Incipit liber ſecũdus de gau
dioſa viſitatiõe ODarie.

Ecuũdo libꝛo agi

ſtur de myſterio gaudioſiſſime vio

ſitatõis btẽ vᷣgĩs.ĩ q̊ q dẽ treſ ꝑteſ

poni libeat ⁊ diſtingui ᷣm qð tria pncipa⸗
lia vident᷑ eẽ facta in hac ſacra vᷣginis viſi

tatõe. Pꝛimo qͥppe ab Eliʒzabeth ſolẽnit᷑ vir

go ipᷣa cõmẽdat᷑. Scðo ipᷣa bñdicta virgo
miltiplłr iocũdat᷑. Tercio grarũactio ꝓ ipſo
bñficio diuine incarnatõis decantat᷑. Pꝛo⸗
pterea pma ꝑs huiꝰlibꝛi ẽ de ipᷣa btẽ vᷣginii

cõmẽdatõe.Scða de eiuſdẽ vᷣginis ineffa/

bili iocũdatõe.Tercia de eiꝰ cantico ⁊ gra-

rũactõe:vt patebit in ꝓceſſu libꝛi.
Pars pᷣma ſcdði libꝛi de cõmẽdatõe bea⸗

te Marie q̃ ſctã Eliʒabeth in tꝑe viſitatio/⸗
nis ipᷣam cõmẽdauit taʒ de dei mr̃nitate q;ᷓ

de v̈ginitate i etiã de virtuoſitate.

Nade mihi hoc

v vt veniat mr dñi mei ad me u.

j.ca. Verba iſta dicta ſũt a btã
Elizabeth ſene Johis vicz mĩe
de vᷣgine glioſa qñ viſitauit ipavᷣgo eã:cuiꝰ

viſitatiõis feſtũ recolit᷑ ab eccłia. In qbo q/
dẽ bis tangunt᷑ ⁊ inſinuatiue eliciunt᷑ trese
pᷣcipue rõnes ꝓpter q̊s ſũmo honoꝛe debea
mus feſtũ ſacratiſſime viſitatiõis celepꝛnte
2

Lier I .

ſicut ⁊ ipᷣa btã ſenex Eliʒzabeth pt has rõ⸗
nes ſtuduit bñdictã virginẽ Mariã in hac
viſitatõe ſũmo honoꝛe exciꝑe ac deuotõe in
tima coꝛdis cõmẽdare. =JZD
Pꝛima ratio noſtre hũilitatis,
Secũda ratio vtilitatis.
Tercia ratio dignitatis.

Pꝛima eſt rõ nr̃e hilitat: voluit qͥppe de⸗

vt ſiẽ vna mlier qͥ erat mr viuẽtiũ Eua ſup/

bierat intãtũ ꝙ; ſciaʒ dei appetierat Beñ.iij.

Eritis ſiẽ dij ſciẽtes bonũ ⁊ malũ.Et ſic di
uinã eq̃litatẽ apetendo dãnauerat nos.ita
ſo eſſemꝰſubiecti ⁊ hũiliati ſub vniꝰhumilli

me puelle virgis ptãte:p quã ſaluaret nos.

adeo vt nil hꝛe boni poſſemꝰ niſi ipa mediã

te btõ Berñ. dicẽte in opuſcuł de laude vir
ginis. Nil inqͥt deꝰ voluit nos hẽe qdᷣ nõ ꝑ

manꝰ Marie dinoſceret᷑ trãſire.Et iteꝝ diẽ
ide Berñ. Altiꝰintuemĩ quãto deuotõis af
fectu voluit deꝰ a nob honoꝛari Mariã vt
oĩim bonoꝝ plenitudinẽ poſuerit ĩ ea. Ipſa
iure pncipat᷑ vniuerſis:deo vt mr̃:nobis vt
mediatrix ⁊ creaturꝭ oĩbo vt dña pᷣpoſita a
creatoꝛe. Itaq; chariſſimi recoëſcamꝰ nos
eſſe ſubiectos btẽ ᷣgini ⁊ q cqͥd habemꝰ vł

bhie poſſumꝰnõ niſi ꝑ ipᷣam hꝛe vel habitu

ros:⁊ iõ eã ho noꝛemꝰ:eã deuotiꝰdiligamꝰ.
⁊ in hac ſui feſtiuitate dulci coꝛde eidẽ deſer
uiamꝰ.Hanc hũilitatẽ recoguit Eliʒabeth
cuʒ ait. Vñn mihi h.q.d. ſm glo. nil ſe tanti
meriti hꝛe vt digna fieret a tãta hoſpite viſi
tari. Gcõðo ad deuotiſſime excipiẽdũ h̊ fe
ſtũ inducit rõ vtilitat.Quid nepe ꝑ h̊ ꝙ be
ata vᷣgo in ſuo vtero xpᷣm poꝛtans viſitauit
Eliʒzabeth.⁊ Johem in ſuo vtero exiſtentez

OQuid aliud dat᷑ intelligi ⁊ ſignificari niſi

ipᷣa bñũdicta vᷣgo ꝑata ẽ viſitare cuʒ ſuo filio
oẽs electos ꝑ gram ſpecialẽ.Et deniq; ſicut
Elisabeth ⁊ Johes in eiꝰviſitatiõe replent᷑
gra ſpũſſcii. Ita oẽs ab ea viſitati qͥ honoꝛi
fice ſuſcipiũt ipᷣam in coꝛde deuoto ſpeciali
gr̃a remunerant᷑.Pꝛopterea ecclłia in hodi
erno officio eiꝰ viſitationẽ petit dicẽs. Ihu
redeptoꝛ optime ad Mariã nos impme vt

mũdi aduocata pari foꝛma nos vliſitet ſiẽ

fecit Elizabeth ꝑ ſũmã pietatẽ moꝛes⁊ actꝰ
dirigat ⁊ ad celos alliciat ꝑ gram collatam
Hec ibi.Hoc inſinuat Eliʒabeth cũ in ver
bis pᷣmiſſis dic. VUt veniat ad me:.q̃ſi optã
do eiꝰaduentũ ꝓpter fructuʒ ⁊ vtilitatẽ inde
ꝓuenientẽ. Tercia rõ dignitatis: qꝛ inqͥt

mater dñi mei. Debemꝰ? nepe ob bonoꝛem

dñi nri eiꝰfeſtiuitatẽ celebꝛare: qm ipſa mat᷑
dñi ⁊ dei nri eſt.⁊ iõ vt Damaſce.dicit. Ho

noꝛ qͥ matri Marie defert: filio qͥᷓ ex ipayſt

exhibet᷑. Tantã igit᷑ Eliʒabeth ſui hũilitatẽ
⁊ indignitatẽ recoòſcẽs:tantã viſitatõis vir
ginee vtilitatẽ ꝑpendẽs ac tã ineffabilẽ eiui
dẽ vᷣginis dignitatẽ admirãdo exclamauit
ſpũſctõ edocta.⁊ dixit ꝰba pᷣmiſſa. Vñ mi

hi inqͥt ̊ vt veniat ⁊c. Itaq; ꝓ pñti ſermo

ne intendetes loqͥ de btẽ vᷣginis cõmẽdatio
ne q̃ eã ſctã iſta mulier Elizabeth collaudã
do extulit: tria myſteria declarãda ꝓponũt᷑
ſm qð de his trib eam foꝛe cõmẽdatã ſacri
euãgelij textus eloqͥt p hac eius viſitatione

*

gaudioſa.

Pꝛimũ ðꝛ myſteriũ mr̃nał dignificatõis
DBcõðm ðꝛ myſteriũ vᷣginalis bñdictõis.
CTerciũ ðꝛ myſteriũ vᷣtualis biĩficatõis.
Articulꝰ pmus de dignitate materna

li Marie vbi oſtẽdit᷑ ꝙ biã Mania ſit ve
re mr̃ dei apellanda ⁊ vnde ac qualiba me⸗

ritis hoc meruerit. Laß. I.
Riimũ miſteri
p un dicit᷑ maternalis digniſfica/
tionis. Hac qͥdem ſũma digni-⸗
tate maternali ipᷣa virgo ſacra/
tiſſima eſt in hac viſitatõe honoꝛata⁊ cõmẽ

data a ſancta Eliʒabeth cũ ait. Vñ mihihᷣ

vt veniat mater dñi mei ad me? Quid neẽpe

maiꝰhac dignitate:qͥd excellẽtiꝰ hoc hono-

re:qͥ d ve mirabiliꝰ? ſublimiꝰ hac cõmẽdati

one:q ipᷣa dei ⁊ dñi oĩim creatoꝛis mr̃ noia
retur ⁊ de facto foꝛet ⁊c. Circa qð tria q-
runt᷑. Pꝛima queſtio vtrũ beata ?go ma
ria ſit vere dei mater ⁊ genitrix apellanda.
Scða queſtio vtrũ ipᷣa virgo ſacra B me
ruerit vt ſit mater dei electa. Tercia q̃ſtio
qualibo bonis ipᷣa deo tãtũ placuerit ꝙ fo⸗
ret in matrẽ acceptãda ⁊c. d pmã qſtio

nẽ qua querit᷑ vtrũ virgo beata ſit vere ma/

ter ⁊ genitrix dei apellanda. Tu hõ poſſes
arguere ꝙ nõ duplici rõne.Pꝛimo ſic. btä

vᷣgo nõ eſt mr̃ xpᷣi niſi fᷣm id qð xpᷣs accepit
ab ea:ſʒ ñ accepit ab ea diuĩtatẽ ſed tm̃ hũa

nitatẽ:q nõ dʒ dici mater dei ſʒ mater hoĩs
Bcdðo ſic in deo nõ differt deꝰ⁊ diuĩtas: ⸗ ·
mo ſunt idem realiter. Sʒ beata ᷣgo nõ pt
dici mater deitatis:qꝛ deitatẽ nõ genuit:er⸗

go nõ põt dici mater dei. Incontrariũe
„

i
G
E

pee
bet
lnt

n
da
lia
nn

pbie
daß
dche
lini

id

SaN

+– —

hib

o
ui
49
n
ſer
He
Gto
n
Gtio⸗
mn⸗
ſs
bci

din
ols

g V
„7

e⸗

Articulus

Damaſcenꝰ.iij.li. ca.xij.vbi dicit. Theotho

con id eſt dei genitricẽ pᷣncipalit ⁊ vere ſan
ctam Mariã pᷣdicamꝰ virginẽ.vñ ⁊ ecclia
cait. Poſt ꝑtuʒ vᷣgo inniolata ꝑmãſiſti dei
genitrix intercede ꝓ nobis. Ad q̃ſtionẽ &̊
dicẽdũ ſᷣm Bonauẽ.ſuꝑ.iij.di.iiij.q. vlt.ar.
vlt᷑.Et ↄcoꝛdatTho.di.iiij.eiuſdẽ.iij.ſentt᷑.
arti.ij.atq;.iij.ꝑte ſũme.q.xxxv.a riiiij.⁊ cõi/
ter oẽs doctoꝛes.ꝙ verba ſfidẽ xpᷣianã expꝛi
mẽtia debent eſſent ab erroꝛe longinq̃̊ ⁊ de

notõi appꝛoximãtia: maxime illa in qbus ẽ

ſermo de ᷣͥgine Maria:q̃ cunctas hereſes
ſola interemit in vniuerſo mũdo:vᷣitateʒ ex
ſeipᷣa ↄcipiẽdo ⁊ pariẽdo. Ipᷣa etiã recõcili⸗/
ationẽ toti humano generi ꝓmeruit. ⁊iõ ex
ga ipᷣam ardere debet oĩs xpᷣianoꝝ deuotio

Et ꝓpterea qꝛ btã virgo illũ ↄcepit qͥ nõ ſo/

lũ eſt hõ vel xpᷣs ꝓpter vnionẽ:ſʒ ⁊ deꝰ verꝰ
ꝓpter eternã generationẽ. Jõ dei genitrix de
bet dici vt ex io vocabulo honoꝛet᷑: ⁊ ĩpie
tatis erroꝛ extinguat᷑qͥ dixit ſctm Mariã
ↄcepiſſe hoĩem nec cõcedit ↄcepiſſe deuʒvt
tenet Neſtoꝛius hereticꝰ. Ad pᷣmũ &̊ in cõ

trariũ reſpõdet᷑: ꝙ beata virgo dicit᷑ mater

dei nõ ꝓpter hoc ꝙ ipᷣa genuerit xpᷣm ſᷣm di
uinã naturã.ſed ꝓpter idiomatũ cõicationẽ

⁊ myſterij incarnatõis expꝛeſſionẽ ⁊ ipᷣiꝰvir

ginis honoꝛificationẽ. Exq̃ em̃ vna ꝑſona
eſt que ſubſiſtit in diuĩtateꝛ hũanitate.ideo
nature ſibi cõicant ſuas ꝓpꝛietates: vt dicit
Damaſce.Et ponit᷑ exemplũ tale ᷑ᷣm Tho.
vbi ſupᷣ. Sicut em̃ dicunt᷑ iudei crucifixiſſe
deuz glie.q;uis nõ ſᷣm qð eſt dñs glie. Ita

debet dici virgo mater dei qᷓ;uis nõ ſᷣm di⸗

uinitatẽ genuerit deũ. Ad ſcᷣm argumẽ
tum dicit᷑ ꝙ deus vt ↄcretum dicit᷑ de ꝑſo⸗
na deitatis ⁊ ſupponit ꝓ ea.Deitas aũt ab/
ſtractũ ſupponit vel dicit de natura.⁊ ſic qᷓ;⸗

uls deus et deitas nõ differunt re./ t̃ vtic;
differũt ſm modũ ſignificãdi.Gtã ̊ Ma⸗
ria dicit᷑ mater dei:quia eſt mater filij dei:et

p ↄſeq̃ns mater dei veri.nõ qꝛ ſit mater dei

tfatis:ſed qꝛ ꝑſone habẽtis deitatẽ ⁊ huma/
nitatẽ eſt mater ᷣm hũanitatẽ. Hec Tho.⁊?

Bonauẽ.vbi ſupᷣ. Et ad pᷣmiſſa ↄfirman/
da legit᷑ miraculũ.qð in ↄcilio quodã dicit
factũ vicʒ:ꝙ cũ heretici negaret ↄſtanter in
cilio beatã virginẽ foꝛe dei matrẽ: ⁊ inſuꝑ

dicerent ꝙ poſt ꝑtum xp̃ᷣi plures filios ge⸗
nuiſſet ex ipo Joſeph.Ecce angeli ceperũt

canere in aere oĩibus audiẽtib iſtũ verſicu/
D .

4

lum Poſt ptuʒ virgo inuiolata ꝑmãſiſti dei
genitrix intercede ꝓ nobiſ. Mox ab oĩbus
qui aderãt repetitũ eſt genibo flexis.Et he⸗
reſis damnata extitit ⁊ ↄfuſa.O igit᷑ btã vir
go quãtus tibi honoꝛ quãta dignitas quã-
ta laus ⁊ glia hec eſt ꝙ tu veri dei genitrix ⁊
mater dei digne pᷣdicaris. Exeat quiſqͥs he
reticus ⁊ neget hoc ad ſue dãnatõis cumu
lum. Nos aũt fideles cũ ſancta eccłia cõſi⸗
temur. ⁊ cũ beata Eliʒabeth dicimꝰ vere te
eſſe matrẽ dei: vere genitricẽ dñi creatoꝛis

noſtri. O ergo felix o glioſa virgo intercede

ꝓ nobis ⁊c̃. Caplm. II.
ſcõdam q̃ſtionẽ qua q̃rebat᷑: vtrũ
a virgo btã meruerit vt ſit in matreʒ
dei electa.⁊ xpᷣus incarnaret᷑ ab ea⸗
Et foꝛte arguis ꝙ ſic quia btã vᷣgo fuit pu/
riſſima ⁊ ꝑfectiſſima ac excellẽtiſſime ſancti

tatis:ergo ipᷣa meruit ꝙ xpᷣs incarnaret᷑ ab

ea ⁊ eſſet mater dei.Et cõfirmat᷑ quia ecclłlia

canit de ea. Beata es vᷣgo que dñũm merui⸗/
ſti poꝛtare.Et in quadã collecta dicit᷑. Om

dibotre ſempiterne deus qͥ gloꝛioſe vᷣginis
Darie coꝛpus ⁊ animã vt dignum filij tui
habitaculũ effici mereret᷑: cooꝑante ſpũſan
cto pᷣparaſti ⁊c̃. Ex quo colligit᷑ ꝙ beata vir
go meruit ⁊ digna fuit xpᷣm ↄcipere ⁊c̃. Sʒ

contra eſt Aug.in enchiri.⁊ allegat᷑ a magi

ſtro in.iij.ſentẽ.di.v.dicens. modus quo
natus ẽ xpᷣs de Maria inſinuat nobis gra
tiam dei quã homo nullis pᷣcedentibo meri
tis obtinuit.Et ratio quia qð cadit ſub me
rito nõ tenet plene rationẽ gratuiti. Ham ſi

gratia eſt ex meritis iam nõ eſt gratia. vt di

cit aplus Rom̃.xj. Sed ꝙ filius dei eterni

efficiatur filius pauꝑcule mulieris ad maxi

mã ꝑtinet gram ⁊ inextimabilẽ dignationẽ
ergo hoc nõ meruit ex equo vel iuſticia re/
tributõis beata virgo. Ad queſtionẽ er/
go reſpondet᷑ ᷑ᷣm Bonauẽ.di.iiij.tercij.cõ⸗

—2

ctoꝛes ꝙ meritũ eſt triplex.qdᷣdam eſt meri

coꝛdat Thoet Petrus aureo. ac cõiter do A= ſz

tum cõgrui quo peccatoꝛ dicit᷑ ſibi gratiaz

mereri cũ ad gratiã ſe diſponit.Aliud ẽ me/
ritũ digni quo ſcʒ vir iuſtꝰ oꝛans ꝓ alio me
retur exaudiri. Terciũ eſt meritũ condigni
quo quis ex tanta charitate meret᷑ tantam
gloꝛiã.

it meruo congrui.quoniã pᷣ ſua nimia puri
tate et humilitate ⁊ benignitate idonen erar

Dico ergo ꝙ beata virgo Maria
conciꝑe filium dei ante incarnationẽ meru

Lier u .

vt efficeret dei mater. Poſt annũciationem

vero poſtq; ↄſenſit ⁊ ſpũſſctũs in tãta copi/

oſitate gre in eam deſcẽdit ita ꝙ nõ ſolũ ha
buit cõ gruitatẽ ſʒ dignitatẽ:⁊ ex tũc meruit
nõ ſolũ merito cõgruitatis ſʒ dignitatis ob
umbꝛari ⁊ impꝛegnari vᷣtute altiſſimi. Sed
merito cõdigni nõ potuit mereri ↄciꝑe filiũ
dei ꝓ eo ꝙ h̊ excedit om̃e meritũ. Siſue em̃
dicamꝰdeũ fieri hoĩem:ſiue dicamꝰ mulie⸗
rẽ fieri matrẽ dei vtrũq; eſt ſupᷣ ſtatũ qui de

bet᷑ creature. ⁊ iõ taʒ G̊ q; ilud fuit benigni

tatis ⁊ gre.Et ꝓpterea ſicut dixi ꝙ gratiã pꝛi

mã pᷣt mereri iuſtus pᷣcedẽte merito dignita

tis nõ merito cõdigni ne ̊ ꝑderet rõnẽ gra
tie ſic põt ↄcedi ꝙ btã virgo nõ tantũ meri/
to cõgrui ſed etiã merito dignitatis meruit
pↄceptionẽ illã.qꝛ ꝑ copioſam gram ſpũſſcti
ad eam nõ ſolum cõgrua ſʒ etiã digna fuit.
Hec Bonauẽ. vbi ſupᷣ. Ad obiecta dico
Fm doctoꝛes vbi ſupᷣ.pꝛecipue Tho.ꝙ nec

antiqͥ patres nec nos nec oẽs ſimul nec be/

ata virgo meruerũt de cõdigno ſilij dei in⸗
carnatõʒ:qꝛ hoc bñſiciũ eſt toti humane na

ture impẽſum ⁊ ipſa incarnatio eſt refoꝛma

tiua totius bũane nature. Sʒ meritũ nulli
us homis pᷣter meritũ xpᷣi:extẽdit ſe ad totã
naturã.ergo nõ cadit ſub merito alicuiꝰho
minis vel etiã ſub merito oĩm hoim: ⁊ hoc
eſt de cõdigno pᷣter xᷣm. ꝓpter qð apls di⸗
cebat Chitũ:iij.Hõ ex oꝑibus iuſticie q̃ fe
cimꝰnos ſʒ ſᷣm ſuã miſcðiam ſaluos nos fe
cit.Ex congruo tñ meruerũt ſcii patres in/

carnationẽ xpᷣi deſiderãdo⁊ expectãdo.Cõ

gruũ em̃ erat vt de exaudiret eos qͥ ei obe⸗

diebant.Biã aũt v̈go ſuppoſita incarnatõe
meruit ꝙ ipᷣam fieret nõ qͥ dem merito cõ/

digni ſed merito cõgrui inqntũ decebat vt

mater dei eſſet puniſſima ⁊ ꝑfectiſſime ſctĩta

tis.Pꝛoptea dicit eccłia ipam meruiſſe poꝛ
tare dñm ihm xpᷣm.nõ qꝛ meruit deũ incar
nari ſed qꝛ meruit ex gr̃a ſibi data illũ puri-
tatis ⁊ ſctitatis graduũ vt ↄgrue ⁊ digne poſ
ſet eſſe mater dei. Hec Tho. iij, pte. q. ij. ar.
V. Ex oĩbus iſtis claret qᷓ; excellẽtis ſit me
riti biã virgo ſuꝑ oẽs ſctõs q̃ ſola ex oĩbo fu
it digna poꝛtare ⁊ ↄciꝑe dñũm.ſola pᷣ oiĩbus
in matrẽ dei eligi:ſola vᷣgo manẽs deũ ꝑere
ſola toti mũdo ſalutẽ afferre ⁊c.
Ercia queſtio inciditp Capᷣ..
ſ edliſicatõe ꝓpli iſta vicʒ.q̃libus vł qͥ
obus bonis ipᷣa bndicta virgo pla⸗

cuerit deo intantũ q; foꝛet in matrẽ ab eo ae

ceptãda, Hoc nepe agnito cognoſcere vale

mus:qliter ad eius imitationẽ ⁊ nos place⸗
re ⁊ acceptabiles eſſe poſſimꝰdeo. Adeð
bꝛeuiter rñdet᷑ ꝙ licʒ ipſa btã vᷣgo fuerit ple

na oĩbꝰ bõis ⁊ vᷣtutibo gratijs ⁊ donis ſpũi
ſcti. Fuerũt tñ ĩ ea q̃ttuoꝛ pncipalia bona
q bus deꝰ magis alliciebat᷑ ⁊ attrahebat᷑ et

qbus ipᷣa ſe deo acceptabiliſſimã reddebar
vt de? eam in matrẽ eligeret put ex ſacre ſcre
pture paſſibo colligere valemꝰ ac doctoꝝ ca

tholicoꝝ ſentẽtijs accipimꝰ. Pꝛimũ ẽ bo
nũ ſũme puritatis. Scðm eſt bonũ ꝓfun

de hũilitatis. Terciũ eſt bonũ firmiſſime
credulitatis. Quartũ eſt bonũ excelletiſſi
me charitatis.His eqͥdem bonis ⁊ vᷣtutib
⁊ nos placere poſſumꝰdeo. Pꝛimũ inquã

bonũ ſũme puritatꝭ multũ allicit deũ: quia
lipᷣe libẽtiſſime paſcit᷑ int᷑ lilia caſtitatᷣ Cañ.

ij. Hec puritas ſũme claruit in btã virgine

⁊ ideo deo fũme placuit.qꝛ vt ſchtũ ẽ Sapᷣ.
vj. Incoꝛruptio ꝓximũ facit eſſe deo. De
cũdo bonũ hũilitatis multũ allicit deu; ad
inbhabitandũ.iuxta illud Eſa.lvij. Dñs ex⸗

celſus in ſctõ habitãs ⁊ cũ cõtrito ⁊ humili
ſpũ vt viuificet ſpm̃ humiliuʒ. Et hec virtꝰ

ſume placuit deo in brã virgine ipa dicente
Tu.j. Reſpexit hũilitatẽ ancille ſueꝛc. Ber̃.
Audeo inqͥt dicere qꝛ nec vᷣginitas Marnie

placuiſſet deo ſine eiꝰhũilitate.De his duo

bus bonis Marle Leo papa in omel. ſuꝑ

miſſus eſt.pulcherrimo dyalogo loquit᷑ di

cẽs.Dic mihi queſo ſanctaſctõꝝ mater vir⸗
ginũ ⁊ oĩm in te ſperãtiũ.Dic queſo ꝑ deuʒ

vnica ſpes ⁊ mater miſericoꝛdiaꝝ dna:boc
em̃ expectãt te ſequẽtes virgines: imploꝛãt

vidue ⁊ matrimonio degẽtes vt poſſint exẽ
plo tuo eſſe virtuoſe.Dic ergo dña qͥd bo⸗

ni feciſti quibo ſuffragijs pmeruiſti j ſenſu
quali oꝑe vt ſimul fieres mater ⁊ virgo filix

⁊ ſponſa dei. Et quẽ celi capᷣe nõ poterãt

tuo gremio cõcluderes. Dico dña quõ ad

tantã dignitatẽ ꝑueniſti.At illa:querꝭ a me
qd obtulerim munerꝭ vt mater fierẽ mei ſal
uatoꝛis.O blatio mea fuit puritas ⁊ humi/
litas.his ꝓmerui vt virgo eſſem ⁊ mat᷑ dñi
mei.his cõplacui ⁊c̃vñ ptʒ ꝓpoſituʒ. Ter
ciũ bonũ firmiſſime credulitatis btã Eliʒa/
betch teſte Lu.j. Btã que credidiſti qm̃ ꝑfi-
cient᷑ in te ⁊c. Augꝰ. Felicioꝛ fuit maria fide

deu ↄcipiendo q; coꝛꝑe poꝛtando. Et certe

—— — ————

69

M

Articulus

niſi credẽdo aſſenſuʒ pᷣbuiſſet nũq; xpᷣm cõ
cepiſſet. Hoc aũt bonũ fidei q̃ntuʒ alliciat
deũ ad habitandũ in hoĩe ⁊ ſe ei cõdonan⸗
dum oſtẽdit aplus dicens. Habitare xpᷣʒ ꝑ

fidẽ in coꝛdibus veſtris Eph̊.ij. Quar⸗
tũ bonũ excellentiſſume charitatis ſine qua
cetere vᷣtutes nil ſunt.j.Choꝝ.xiij. Hec vir
tus charitatis quãtũ alliciat ⁊ attrahat de/
um:ſaluatoꝛ teſta᷑ Johis.xiiij. Si quis di
ligit me ſermonẽ meũ ſeruabit ⁊ pater me⸗
diliget eũ ⁊ ad eũ veniemꝰ et mãſionẽ apud
eum faciemꝰ.Et.j. Johis.iiij.Qui manet ĩ

charitate in deo manet et deus in eo. Hoc

ſũme fuit in beata vᷣgine adeo vt ſuꝑ om̃es
angelos exaltari mereret᷑. Vñ ipſa ꝑ ſapien
tem Ecẽi xxiiij.dicit.Ego mater pulchꝛe di

lectionis. Ex q bus oĩbus accipeo homo:

quia ꝑ hec potes te magis ac magis acce/
ptabilem reddere deo ⁊ facere vt deꝰ p gra/
tiam ha bitet in te:quieſcat in tuo coꝛde:dili
gat te foueat ⁊ ↄſeruet ac ſaluet te. O virgo
puriſſima Maria.o virgo humillima,o fi/
de ⁊ caritate pleniſſima dña. Quis niſi ſtul
tus tuas vᷣtutes imitari deſpiciat. Quis in

vnguentoꝝ tuoꝝ odoꝛem nõ currat cũ te ꝑ
has vᷣtutes: ꝑ hec bona:ꝑ bec ſctitatis exe-

pla tãtũ deo placuiſſe videat:vt mr̃ merere

ris fieri ſaluatoꝛis:dña oꝛbis:⁊ regina toti⸗

curie celeſtis.O ania peccatrix vtinã aduer
teres ⁊ oꝑam dares te his virtunbo placere
deo Marie exemplo. Nõne ceca es: nõne

ſtulta es:quia ſũmoꝑe conaris placere mũ
do qui te captiuum tradit diabolo ⁊ eterna
li toꝛmẽto ⁊ tamẽ cum multo leuius: multo
ſuauius:mulio honeſtiꝰ placere poſſes xpᷣo

qui te remuneraret eterno regno:nõ curas:

nõ oꝑam das.O duriſſimũ:o gelidum:o ſa
xeum coꝛ. Cur mag vis ſeruire diabolo vt
tibi ſoluat toꝛmẽetis q; xpᷣo qui remuneraret
ineffabili ⁊ eterno regno. Noli o ania noli
doꝛmitare Enoſce tuã retributionẽ finaleʒ
⁊ ſtude exemplo Marie placere deo,. Exꝑ⸗
giſcere et noli ꝑire cum diabolo.
Articulus ſcdᷣus ꝙ ſancta Elizabeth cõ
mẽdauit btãz Manriã ĩ ſua ̈ginitate de tri
plici gra bñdictõis diuĩe vt patebit infra.

Kapitulum. I.

Ecuũdũ miſteriũ

dicitur virginalis benedictionis

Hac quippe benedictõe cõmen⸗

dauit virginẽ gloꝛioſaʒz Eliʒabeth in iſta vi

ſitatione cũ exclamauit ſpũſctõ repleta ⁊ ait
Benedicta tu inter mulieres et bñdictꝰ fru
ctus ventris tui Lu.j.ca. Quid iſta benedi

ctio impoꝛtet ⁊ de ſingulis ꝑtibus huiꝰſen/

tentie vel dicti ſatis abunde tractauimꝰli.j.
pte.v.ar.ij.ca.v. Et ariij. ca.ij. Nihilomi/
nus ꝓ complemẽto ſermonis etiã in hoc lo
co aliqua vtilia tractabimꝰ de iſta virginis
benedictöe. Notandũ ergo ꝙ iſta ſctiſſi

ma mulier Elizabeth ſpũſctõ edocta in pꝛe

miſſis verbis cõmendat beatã virginẽ tri⸗
plici benedictieee.
Pꝛimo benedictione gratie.
Scðo benedictione gloꝛie.
Tercio bũdictione ꝓlis vᷣginee.
Pꝛimo cõmẽdat᷑ beata virgo de bñdictiõe
gratie cũ dicit᷑. Benedicta tu. Nam bene/
dictio dei in pᷣſenti vita nõ eſt aliud in re ni
ſi gratie infuſio. Juxta illud pᷣs.Aniĩa eiꝰ in

vlta ipᷣius benedicet᷑. Vita quippe aĩe in pᷣ⸗

ſenti eſt diuina gratia.in cuiꝰintuſione ſtati
ania iuſtificat᷑ et viuificat᷑. vt volunt docto/
res ſuꝑ:iiij.ſentẽ.di.xvij.Et ſic ille homo in
p̃ᷣſenti dici᷑ bñdictus veraciter qui habʒ ði
gratiã:p quã ſolam bñdictio diuina adipi⸗
ſcit᷑ et adepta poſſidet᷑. Uñ Pꝛouer,x. Be/
nedictio dñi ſuꝑ caput iuſti:os autẽ impio/
rum operit iniquitas. Hinc eſt ꝙ om̃s qui
in peccatis viuũt maledicti in ſacra ſcriptu
ra dicũt. pᷣs. Maledicti qui declinãt a mã/
datis tuis,. Itẽ Eccuxlj. Ve vobis viri im
pij qui dereliquiſtis legem altiſſimi quon /
am ſi naſcemi in maledictõe eſtis.Et ſi mo/
riemini in maledictõe erit ꝑs veſtra. Pꝛo
inde a dño ieſu om̃es mali in extremo iudi/
cio maledicentur dicendo. Ite inquit male
dicti in ignem eternum Macth. xxv. Boni
vero qui vixerũt in gratia dei ecõtrario be/
nedicent᷑ dicẽdo. Venite inquit benedicti
patris mei ⁊c̃. Itaq; ad ꝓpoſitũ exquo be
ata virgo fuit ſũme gratioſa et virtuoſa: me
rito pᷣ cunctis dicitur benedicta et diuia be
nedictione pleniſſima. OQð luculentiꝰ de
clarat᷑ pᷣcipue tripliciter. ðð
Pꝛimo ex ꝑte anime.
Gcõðo ex ꝑte coꝛꝑis.
Tercio angelicis vᷣbis ex ꝑte vtriuſ;.
Pꝛimo inquã ex parte anime. Nam ſi que
ras ꝑ que vel qualiter ania humana ꝓme/
retur a deo ſpecialẽ benedictionẽ in pſanti

2 in futuro. Rñdet᷑ q pᷣcipue ꝑ tria. Juxta

illud pᷣs.Dũs memoꝛ fuit noſtri ⁊ benedi/

xit nobis. GBũñdixit domui iſrael: qð interꝰ
tatur deũ videns: ſcʒ ꝑ fidem verã xpᷣianaʒ

Ecce pᷣmũ.ſequit᷑. Bñdixit domui Aaron

qð interpᷣtat᷑ mons foꝛtitudinis.ſcʒ in cauẽz

do a peccato ⁊ ꝑſeuerãdo in bono.Ecce ſe/

cũdũ.ſubdit᷑. Benedixit oibus qui timent
dum puſillis cũ maioꝛibo.Ecce terciũ ſq; ti
moꝛ dei et eius obediẽtia mãdatoꝛũ. Sed

quoniã btã virgo fuit fideliſſima atq; puriſ
ſuma ⁊ ↄſtãtiſſima in bono ⁊ dei pᷣceptis ob

tꝑatiſſima pᷣ oĩbus: ergo maximã ꝓmeruit
gratie bñdictionẽet dulcedinẽ in ſuma ple/

nitudine. Vñ Hiero.ĩ ſermõe de aſſumpti
one dicit Bñ ſalutat᷑ gratia plena ſq; ab an

gelo. Ceteris em̃ ꝑ partes Manie vo ſe to⸗

ta infudit gratie plenitudo,.⁊ ꝑ ↄſeq̃ns diui

ne bñdictõis ⁊c. Scðo ex ꝑte coꝛꝑis qm̃

dicẽte Aug.in ſermõe de natiuitate vᷣginis

Haledictio Eue in bñdictionẽ mutat᷑ ma
rie. Nimirũ maledictio Ene ⁊ oim mulieꝝ

fuit pᷣcipue triplex Geñ.iij. Hultiplicabo

erünas tuas.Ecce pᷣma ſcʒ erũnoſa impꝛe⸗

gnatio. In doloꝛe paries filios ſcðõa.Dub

viri poteſtate eris tercia. Harum oppoſitas
bñdictões habuit Maria:qꝛ ↄcepit in mũ
dicia virginali:et ſine grauamie fuit graui⸗

da:ſine doloꝛe puerꝑa:ĩmo cũ maximo gau
dio:atq; oĩbus viris ĩmo et angelis pᷣlata ⁊

dñna.Vñ et Joſeph ſpõſus eius eidẽſerui/
uit vt dñe mũdi. Sʒ querit᷑ vnde ꝓpbari

poteſt ꝙ btã virgo nullũ grauamẽ habue/
rit in poꝛtãdo xpᷣm cũ habuerit coꝛpꝰ põde
roſuʒ xpᷣs in q̊ pdominat᷑ natura terre ſicut

in alijs hoibus. Naʒ et xpᷣs itineris feſſitu⸗/
dine grauabat᷑. Rñdet᷑ fm doctoꝛes pᷣcipue

Alber. ſuꝑ miſſus eſt ꝙ ꝓbatur iſtud multi
pliciter. Pꝛimo ex rõnib⸗. Pꝛima rõ ex ꝑte
dei qui poꝛtabat ſe poꝛtantẽ.vt dicit Aug.
et ſic ↄtra ↄſuetudinẽ pꝛegnãtiũ ſe fecit leui
oꝛem. Scdðᷣa ratio ex pte xpᷣi quia fuit mul⸗

tũ amãtiſſimꝰ virgini.vñ licʒ virgo ſicut eti

am ipſe xpᷣs aliquãdo fatigabat᷑ ⁊ ſic graua

batur laſſitudine coꝛꝑali tanq; ꝓgo tenerri

ma in longo itinere ac laboꝛibo et pᷣuitijs cir
caxp[j necnõ penurijs famis ⁊ ſitis ⁊c.Ta/
men pꝛe amoꝛis magnitudine ꝓ nullo duce
bat talia.quia vt dicit Augꝰ.Oiĩa grauia ⁊
imania leuia et ꝓpe nulla facit amoꝛ, Ter⸗
cia rõ ex ꝑte matris qꝛ ↄcepitxpᷣm ſᷣm ſtatũ

Pears 1

innocẽtie et nõ ſm ſtatũ nature coꝛrupte:i⸗
mo miraculoſe in ᷣginitate.̊ ſicut in ſtata

innocẽtie nõ fuiſſet grauamẽ vel doloꝛĩ ma

tre.ita mater dei debuit euadere maledieo
nes matrũ ⁊c. Scõðo ꝓbatur exemplis.

Naʒ videmꝰꝙ coꝛpus ꝓpꝛiũ nõ grauat na

turaliter. ſicut nec fructꝰ arboꝛi vnitus.ita

coꝛpus chꝛiſti qð fuit vnũ naturaliter cum
coꝛpoꝛe matris vᷣginis que ↄcepit ſine alie⸗
no ſemĩe de ꝓpꝛio puriſſimo ſanguĩe nõ gra
uauit vᷣginẽ. Tercio ꝓbat᷑ autoꝛitatibo qꝛ
vt ait Berñ.et eanit eccłia. Btã virgo fuit
ſine grauamĩe grauida et ſine doloꝛe puer/
pera.Et h̊ ↄuincit᷑ ex euãgelio.qm̃ moxpꝰ
ↄceptum aſcẽdit Maria in mõtana cũ ſe⸗
ſtinatione: Et etiã ex eo ꝙ angelꝰ eam ſalu/
tando dixit. Aue.i.ſine ve ſcʒ enlbe et pene.
Tercio declarat᷑ ſũma bñdict
ex ipſis verbis angelicis. Hã dixit ei ange/
lus Aue gratia plena dñs tecuʒ ⁊c̃. vbi ſᷣm
Alber. ſuꝑ miſſus eſt:q̃druplex Marie ex⸗
cellentia ſuꝑ oẽs expmit᷑. Pꝛimo excellẽtia

nature et eius exemptõis ab om̃i maledici

one cum dicit᷑ Aue.i.ſine ve nature culpe ⁊

pene. Scðo excellẽtia gratie cũ dicit᷑ gratia

plena.CTercio excellentia glie qꝛ dñs tecuʒ
Augꝰ.Nõ ſicut mecũ qꝛ tecũ in ventre te⸗
cum in mẽte.Quarto excellentia pᷣuilegij ⁊
benedictõis diuĩe.bñdicta tu ⁊c.et ſic patʒ.
LCapitulum. II.
Ecuũdo cõmẽdat᷑ beata vᷣgo de bů⸗
ſ ictõe pᷣeminẽtie et pꝛecellẽtis glo⸗
rie cũ dicit᷑ inter mlieres,. glo. id eſt

pꝛe oĩbus mulieriba tu ſola ſingularit es be
nedicta. Vbi notãdũ ꝙ btiſſimavirgo be

nedicta eſt et pꝛeemĩet ſuꝑ om̃es angelicos
choꝛos:ſuꝑ oẽs ſctõs et ſuꝑ oẽs ſctãs nõ ſo
lum gratie ſʒ etiã glie bñdictione. Pꝛimo

ſuꝑ oẽs angelicos choꝛos claret inductiue

oĩm ꝑfectões et dignitates ac officia ipᷣa
ſola vniuerſalit᷑ multo feliciꝰbabet. NHimi
rũ pᷣmo angeloꝝ eſt officiũ nüciare minoꝛa
Sʒ btã virgo toti hũano generi nunciauit
gram ꝑditaʒ eſſe inuentã.cũ cecinit canticũ
dicẽs. Magniſicat aia mea dñm.et in fine
Suſcepit iirł pueꝝ ſuũ recoꝛ.miſe.ſue. Si
cut ⁊c̃. Itẽ angeloꝝ officiũ eſt anias hoĩm
cuſtodire. Sed btã virgo ſũmi hoĩs.i.xpᷣi qͥ
eſt caput oĩs eccleſie coꝛpus et aĩam in ſuo
vtero et gremio poꝛtãdo fouit et cuſtodiuit
Et deniq; oĩm fidelium anias ſub alis ſue
„D

o Marie

de
nno
be
Iin
ma
o
s
ſo
li
d

ſn

len
ibi
mnan⸗

tten
büs
Kc
Ecca
glie⸗

H

gian
loge
nulo⸗
cose

(d

rütin
llua⸗
Ger

»A.

Gh

er

Articulus

pietatis ſouet ⁊ cuſtodit ac ptegit. Vñ oꝛat
ecclia. Maria mĩ gr̃e mater miſcðie. tu in/
quit nos ab hoſte ꝓtege ⁊ in hoꝛa moꝛtꝭ ſu/
ſcixg.· Scðdðo archangeloꝝ officiũ eſt ma
ioꝛa dei ſecreta ⁊ ↄſilia ſcire? nunciare.pᷣci/

pue incarnatõis diuie myſteriũ qð maxim

inter cetera ſecreta eſt.h̊ ſuꝑioꝛes cognoue⸗
rũt ꝑ infuſam inſpirationẽ. Medij a ſuꝑio
ribus ꝑ illumĩationẽ. Tãdẽ hoĩes ꝑ angeli
cã reuelationẽ ⁊ aploꝝ pᷣdicationẽ. Sʒ btã

vᷣgo B coguit ꝑ expientiã ⁊ certificatõeʒ qũ

eiꝰ coꝛpꝰ⁊ aĩiam deꝰipſe inhabitauit pᷣs.In
ſole.i.in aia ᷣginis q erat ſol ꝑ ardentẽ cha
ritatẽ:poſuit tabnaculũ ſuũ et ipſe tãqᷓ; ſpõ/
ſus pcedẽs de thalamo ſuo.i.vtero vᷣginali

Lercio officiũ virtutũ eſt miracla facere

nõ aliqͥd denuo creãdo: ſiä deo miſteriũ ex/
hibẽdo. Sʒ btã virgo ĩ maxio miracło mi

niſteriũ exhibuit qñ ↄſenſum pᷣbuit⁊ puriſ

ſimũ ſanguinẽ ad xpᷣi incarnationẽ. vt dicit
Damaſce. Quarto poteſtatũ eſt arcere de
mones:ſzʒ btã vꝓgo cõtriuit caput ſerpentis.
Beñ.iij. Quito eſt officiũ pncipatuũ p/
uincijs pᷣſidere. Sʒ btã vᷣgo in oĩbo creatis
tenet dñatuʒ Ecci:xliiij. In oĩ gente ⁊ in oĩ
plo pᷣmatũ tenui. Sexto dñationũ ẽ an
gelis pᷣeſſe. Sʒ btã virgo etiã nõ ſolũ ange
lis ſʒ xpᷣo dño angeloꝝ pᷣſuit qͥ erat ſubditꝰ
illi Lu.ij. Septimo thꝛonoꝝ ẽ vt ſuꝑ eos

deꝰ ſedeat ⁊ reqͥ eſcat ac iudicia exerceat.ſed

in btã vᷣgine deꝰnõ im̃ ſedit ſʒ ⁊ carnẽ aſſũ⸗
pſit:in q̃ carne totũ iudicaturꝰ eſt oꝛbẽ Au.
xxj.Tic videbũt filiũ hois venictẽ in nube
⁊c. Octauo cherubin ẽ plenitudinẽ ſcien
di hẽe. Sʒ biã vᷣgo trãſcẽdit oẽm ſciam hu
manã ⁊ angelicã ꝑ exꝑimẽtalẽ cognitionẽ.
HNHono ſeraphin ẽ ardere in charitate dei
⁊ feruere in amoꝛe. Sʒ btã virgo ſuꝑ om̃s
ſpũs deũ intimꝰ⁊? ardẽtiꝰamat tãq; filiũ.iõ
Ecẽi.xxiiij.Ego mr̃ pulchꝛe dilectõnis ⁊c̃.
Ecce claret qsbtã virgo pᷣeminet bũdictõe
glie angelis, Scõðo dixi ꝙ pᷣemiĩet eiꝰ bñ
dictio oĩboſcũs patribo patriarchis ⁊ ꝓphe
tis ac qbuſcũq;.qm̃ vt diẽ Damaſce,.ipa a
nullo illuſtriũ ſuꝑari põt ſj excellit ipſa cun
ctos. Pꝛoducamꝰinductiue patres ſctõs ⁊
cogſcemꝰ. Pꝛimo qͥdẽ Adã ⁊ Eua habue
rũt innocẽtiã oꝛiginalẽ in q̃ creati ſũt:ſj cito
illud ꝑdiderũt peccãdo ⁊ totã poſteritatem
coꝛruperunt ac maledictionẽ demeruerũt.

Sʒ brã virgo tantü gre inuenit vt oibo bũ

dictionè pmereret᷑ ⁊ moꝛtẽ cõmutaret in vi

tã.nũq; peccaret:ſjʒ et oĩbus pctõꝛibo miſe eri
coꝛdiã impetraret Luẽ.j. Ne timeas maria

inueniſti gram apud deũ.ſ.quã totũ genus

bumanũ ꝑdidit. Scdðo Abel hãc bñdi/⸗
ctionẽ obtinuit vt ᷣgo eſſet ⁊ marcyr:vt diẽ
Aug. Sʒ vᷣginitas eiꝰ infecũda fuit ⁊ mar
tyriũ ſoli ſibi ꝓfecit. GBtã virgo fecũda vir⸗
ginitate martyriũ in paſſione ſuſtinẽs oĩb⸗
ꝓfecit:cũ ⁊ oĩm aduocata extitit ⁊ ꝓ oibo im
petrare qð vellet meruit.De h̊ eius marty⸗
rio Zu.ij.Tu ipᷣius aĩiam pꝑtrãſibit gladi/
us. Tercio Enoch in ꝑadiſum deliciaꝝ
eſt trãſlatus. Sʒ in vteꝝ vᷣginis tãq; in pa⸗
diſum trãſtulit ſe ipſe deus. Quarto Hoe
a diluuio ſaluauit octo anias et qᷓdam ania
lia. Sʒ btã vᷣgo totũ mũdũ gubernat ⁊ cõ/
ſeruat. VUñ Julgen.iiij.mithologiaꝝ dicit.
Celũ et terra diu ruiſſent ſi nõ Maria pᷣci⸗
bus ſuſtetaſſet. Ouĩto Melchiſedech pa
nẽ ⁊ vinũ obtulit. Biã vᷣgo carnẽ⁊ ſangui
nẽxpᷣo dedit in q̊ panis ⁊ vinũ trãſſubſtãa/⸗
tiatur Jobis. vj. Laro mea vere eſt cibus
⁊c. Sexto Abꝛaã date ſũt ꝓmiſſiones ⁊
ſemĩ eius Bal. vj. Sʒ in virgine iſte pmiſ⸗
ſiones ſunt impleteL u.j. Suſcepit iſr-pue
rũ ⁊c̃. Sicut locutus ẽ abꝛa.⁊c. Septi⸗
mo Iſaac impetrauit ſua oꝛõne ↄceptũ Re
becce:q̃ ↄcepu gemĩos.Ex qͥba duo pplioꝛ
ti ſũt:iudaicus⁊ gentilis. Btã virgo ſua hu
militate ↄcepit xpᷣm gemiĩe ſubſtãtie:diuine
ſcʒ et hũane.qͥ duos ꝓplos gentilẽ et iudai/
cum in vnã fidẽ collegit. Octauo Jacob
vidit ſcalã cuius ſũmitas celos tangebat ⁊
dũm innixũ ſcale et deſcẽdẽtes atq; aſcẽdẽ⸗
tes angelos. Btã vᷣgo fuit ipᷣa ſcala cui dñſ

eſt innixus incarnãdoAu.j.Dñs tecũ.Per

hãc aſcẽdũt hoĩes ſaluãdi ĩ celũ ⁊ deſcẽdũt
angeli ad nos iluminãdoſ HNono ioſeph
factꝰẽ dñs egypti ⁊ aluit ſuos frẽs. Sʒ btã
vᷣgo facta ẽ dna terre totiꝰ⁊ celi:ꝛ⁊ paſcit noſ
cibo vite et᷑ne.i.carne et ſanguie xpᷣi de ſe aß
ſumpta Joh̊.vj.Qui mãducat hũc panẽ vi
uet in et᷑nũ. Deniq; vt bꝛeuit plura cõple⸗
cter Moyſes et oẽs ſcii ꝓphe hẽbãt hãc bñ
dictõʒ vt deꝰeis reuelaret pᷣterita pñiia ⁊ fu

tura ⁊ maxie circa filij dei incarnatõʒ ꝑtinẽ
lia.Oẽs q̃ʒ ſcti pꝛes ⁊ pᷣcedẽtes ⁊ ſeq̃ntes ñ

niſi ĩ fide xpᷣi ſaluati ſũt:vt diẽ Aug. et Gꝛe.
ſz btã M aria oĩa fidei ſacr̃a certa exꝑientia
in ſeipſa cognouit cũ xpᷣm dũm ĩ vtero po-⸗

)
8

II „„

TLiber

tauit. O mnẽ etiã graʒ ꝓphetice illumĩatiõis
pleniſſime habuit. Vn ipᷣa ꝓphauit de pᷣte⸗
rito cũ ait. Fecit potẽtiã in bꝛachio ſuo. Et
iteꝝ. Sucepit iſrł pueꝝ ſuũ.ſ.aſſumẽdo hu

manã naturã ex iſrl. Iteʒ ꝓp hauit de futuro

cũ dixit Ecce em̃ ex ᷓ̊ biãz me dicẽt oẽs ⁊c̃.

Et ð pñ̃ti occulto cũ dixit Magniſicat aĩia
mea dñm,⁊ exultauit ſpũs meꝰ.Ecce ptʒ ꝓ
poſituʒz. Tercio bñdictio Marie pcellit

bñdictionẽ oĩm ſctãꝝ mlieꝝ. Nã Sara p/

nũciat᷑ ſctã et bñdicta q̃ in ſenectute Iſaac

ↄcepit miraculoſe deo dãte.ſz mlio magis

Mania bñũdicta q̃ ſůmo miraclo vᷣgo ↄce⸗

pit et peꝑit dei fili’. Itẽ ſi Judith bñdi⸗
cta qꝛ caput Holofernis blaſohemiinimi/
ci dei amputauit:młto mag Maria q̃ ca⸗

put ſerpetꝭ ↄtriuit. Itẽ ſi bñũdicta Heſter
q̃ pplm iſrł ab occiſiõe liberauit. Ampliꝰma

ria q̃ rotũ mũdũ ſaluauit.ſic ⁊ de alijs ſctis
mlienibo. VUñ bꝛeuit ↄcludo:ipſa vᷣgo Ma
ria merito dicta ẽ bũdicta inter oẽs et ſuper

oẽs mlieres ac creaturas q̃ eſt oim regina ?
Ddñna mũdi ac mlieꝝ głlia q̃ nec pᷣmã ſuem vi

ſa eſt nec hꝛe ſeqᷓnte vt canit eccdia.

— 0 Kabitulum.DII .
C(. Alp- t buidictiõe ꝓlis v̈ginee cũ ſubdit. et

ↄceptio Marie.Pꝛoptea nõ dixit. Bñdi/

ctꝰfiliꝰtuꝰqͥ eſt ĩ vto tuo.qꝛ ſic dicẽdo carna

lẽ videret᷑ deſigre generatõeʒ ſᷣm hoĩʒ cõeʒ

legẽ nature Sʒ notãter dixit:bñdictꝰfructꝰ
vẽtris tui.vt inſinuet qꝛ ſicẽ fructꝰ ex arboꝛe

naſcit ⁊ . ſine coꝛruptõe:ita xpᷣs ex vir
gine. Vñ
ſci potuit ex vᷣgine.Rñdeo ſic odoꝛ de floꝛe
et fructꝰex arboꝛe ſine coꝛruptiõe.Pꝛoinde

Num̃.xvij.pᷣs figuratꝰẽ ꝑ floꝛes et fructꝰ
amigdalaꝝ.Vbi legit᷑ ꝙ dñs pᷣcepit Hoy
ſi vt ſingule trib iſr! ſingulas vᷣgas afferret
noĩa ſua ſuꝑ ipᷣas vᷣgas deſcribẽdo.et pone

ret eas Moyſes ĩ tabnaculo federꝭ dñi:qð
cũ feciſſent.ecce ſeq̃nti die inuenta eſt virga
Aaron ſicca manẽte floꝛes et gẽmas turgẽ/

tes folia et amigdalas germĩaſſe ⁊c. Nimi/
rũ virga iſta figurauit Mariã q̃ ſicca ab oi

carnali ↄcupĩia.i.aliena:pduxit floꝛẽ et fru⸗
ctũ xpᷣʒ ĩ virgitate Et notãter ðꝛ iſte fructꝰ
amigdalaꝝ:qꝛ ſic in amigdalis ita ĩ xpᷣo ſũt

tria.Coꝛtex extcioꝛ amara:ſignificat xpi car/

buñqdictꝰfructꝰ veiris tui. q̃ dicto ßm
magnũ Alb.ſuꝑ miſſus ẽ:ſignificat᷑ vᷣginalł

erñ. Si q̃ras inqͥt quõ xpᷣs na

HPars 1I

nẽ amaricatã doloꝛibo paſſiõis.Teſta foꝛtꝭ
ſignificat aiam xpᷣi foꝛtiſſimã in oĩ bono vt
frangi neq̃q; poſſit.Et nucleꝰinterioꝛ dulcꝭ
ſignificat xpᷣi diuĩtatẽ. Deniq; ſic amigda
la ↄfert hoĩbo ſanitatẽ. vulpibo aũt obeſt in

moꝛtẽ.vt teſtat᷑ Pliniꝰĩ naturalibo.Sic iſte

fructꝰ xpᷣs hoĩbo.i.rõnabilit᷑ viuẽtibo bonis
fert vitã et ſanitatẽ etnã. Sʒ vulpiba.i.ma
lis q ꝑtes vulpiũ erũt.i.demonũ in futuro.

dicẽte pᷣs.dabit moꝛtẽ etnã ⁊c. Sʒ q̃ſtio
oꝛiri põt:q̃re Eliʒabeth nõ dixit Bñdictuf

flos vteri tui vel vẽtris tui:ſʒ dixit fructꝰ cũ
etiã flos ſiẽ fructꝰſine coꝛruptõe generat᷑.et
ſic ſufficiẽter expꝛeſſiſſet ꝰginalẽ ↄceptũ:di
cẽdo flos.et ſic meliꝰ fuiſſet dicere eo ꝙ etiã

ꝓpha xpᷣm naſcẽtẽ de vᷣgine floꝛẽ nõ fructuʒ

appellauit Eſa.xj. Egrediet᷑ virga.i.maria
de radice ieſſe et flos.i.xpᷣs de radi:⁊c. Re
ſpõdet᷑ ꝙ licʒ bñ dicere h̊ potuiſſet:tñ ſpũſ⸗
ſctũs qͥ faciebat eã loqͥ voluit vt dicat:Fru
cius vẽtris tui:nõ flos. Pꝛimo qͥdẽ vt de
ſignet᷑ ꝑfecta xpᷣi ↄceptio in virgis vtero qͥ ĩ
inſtãti ↄceptõis fuit ꝑfectꝰdeꝰ et hõ ſᷣm ani
mã et ſ̃ᷣm oĩa oꝛgana ⁊ membꝛa. iuxta illud

Hiere,.xxxj. Nouũ faciet dñs ſuꝑ terrã:fe/

mina circũdabit viꝝ.i.xpᷣm. vir em̃ ꝑfectõʒ
notat. Mõ ſi Eliza.dixiſſʒ:bũdictꝰfios vte

ri tui.occaſionẽ erroꝛis habuiſſent heretici

⁊ putaſſent ꝙ ſic arboꝛ qñ ꝓducit floꝛes nõ
dũ eſt ꝑata generatio.eo ꝙ natura tẽdit tũc
ad generationẽ fructuũ et tũc ꝑfici᷑ genera
tio arboꝛis qñ ꝑuenit ad fructũ ꝓducẽduʒ.
Ita credidiſſent ꝙ xpᷣs nõdũ tũc fuiſſet ꝑfe
ctus hõ in vtero Marie:ſz ſucceſſiue veni

ret ad ꝑfectionẽ mebꝛoꝝ aũ infuſonẽ aĩe ſiẽ

cõiter alij hoĩes. Vt igit᷑ hũc erroꝛẽ exclu/

dat ſpũſſctũs voluit dici Bñdictꝰ fructus.

Sca rõ vt ſᷣuaret᷑ ↄgruẽtia hũane reꝑa
tõis ꝑ ſilia ſᷣm Ber̃.qꝛ ſicut hõ cecidit ꝑ fru

ctum nõ floꝛeʒ ligni vetiti:ita reꝑari debuit

ꝑ fructũ vẽtris vᷣginał qͥ aeend ernt lig
crudò. Tercia rõ vt ſeruaret᷑ ſalutifera xpᷣi
dulcedo:qꝛ fructꝰſolẽt eẽ dulces.et ĩ ſũmita
te arboꝛis ſũt dulcioꝛes.teſte Iſaac ĩ dietis

Et vliĩo pꝰ alia fercula appetũt᷑ in mẽſa cuʒ

caſeo: eo ꝙ ſũt cibi naturales hoĩ: qꝛ hõ in
ꝑadiſo tmmõ fructibo ꝑadiſi et mris lacte ĩ
pueritia alitꝰfuiſſet.Caſeꝰ vᷣo de lacte hʒ fie
ri.Ecce ̊ fructꝰdulcedo eſt appetibil.nõ ſic
aüt eſt de floꝛiboiõ vt ſignificet᷑ qꝛ ꝑ xpᷣʒ ba
bemꝰ frui dulcedine gratie in pnti ⁊ glie in

ſutr
A
t
ſdig
Noc

ali⸗
ſunte

Gzen
kemn
ſncp
ſinee
noft
wont
cutt
nvol
Mi
nust
6999
gölu
ſtpur
Utaf
litcht
wuro
potet
ſorui
lſo⸗
lee
beſter
Genb⸗
lanet
notor
D
pen
Dang
AQA
ng;
chſatn
lan
Gityen
adpi
niog
Ulbeg
Abe

iſi⸗
eF
leyde
odi
fmani
Ullud
niͦke⸗
fen
bone
berench
reso
lditnie
kgnmn

lich,
iſcpe
neri
ſtit ſi
S
fuons,
Mmen⸗
Gtofr
idenut
anul
fnci
iniu
nias
a;
hoͤin
locei,
ebift
ole
⸗
4

Articulus

futuro:merito dictũ eſt Bũdictꝰfruct?ꝰ qͥ ðꝛ

a fruẽdo:vt dicẽ Janneñ.in cathol.O g̊ be⸗

nedictꝰ vere fructꝰ Marie ⁊ vt loqr verba
Berñ.dicẽtis.O vere celeſtꝭ plãta maria pᷣ

cioſioꝛ cũctis.O vere lignũ vite qð ſolũ fu

it dignũ poꝛtare ſalutis ſructũn.
Articulus tercius de cõmẽdatõe vᷣtutuʒ

duodecim b⸗ floꝛuit maria in viſione.

Erciũ miſteriũ

tdicit᷑ ᷣͦtualis biĩſicatiõis ⁊ pfe/
ctionis qᷓ cõmẽdauit ariam

Eliʒabeth dicẽs. Btã q̃ credi/

diſti qm̃ ꝑficient᷑ in te ꝛc. Nota ꝙ in vi

ſitatione iſta btã vᷣgo.xij.vᷣtutũ ꝑfectõibo tã

qᷓʒ.xij.ſtellis bũſicata foꝛuit:qb ſe nobis i

exemplũ imitãdi pᷣbuſt:q̃ꝝ q̃ttuoꝛ ꝑtinẽt ad

incipiẽtes:⁊ q̃ttuoꝛ ad ꝓficiẽtes:⁊ qttuoꝛ vl

time ad ꝑfectos vt cũctos inſtruat.

Pal-

mo floꝛuit foꝛma vᷣe pnĩe:qꝛ exurgẽs abijti
montana cũ feſtinatõe. Ipᷣa em̃ nũdʒ pec⸗

cauit nec ei opus erat pnia. Sʒ in hisvᷣbis
nos ſpũſſciũs docere voluit vt exurgamꝰ a

vitijs feſtinemuſq; ad mõtana vᷣtutũ: intre

mus in ciuitatẽ iuda:i,locũ ↄfeſſiõis:qꝛ iu/
das ↄfitens interpᷣtat᷑: ⁊ in domũ Zacharie
qð interpᷣtat᷑ memoꝛãs deũ. Scðo floꝛu
it tute obediẽtie:qꝛ diuĩe inſpiratõi obedi
uit.⁊ ſᷣm L vyrã ſponſo Joſeph honoꝛẽ detu
lit cũᷣ licentiã ab eo peniuit eũdi.In qͥ doce/

mur obedire deo ⁊ pᷣlatis.aplus. Ois anĩia

poteſtat bo ſuꝑioꝛibo ſubdita ſit. Tercio

floꝛuit ᷣtute ↄtẽptus vanitat mũdane:qm̃
cũ foꝛet regina mũdi Maria nõ in pompo
ſo equoꝝ apparatu curruũ ⁊ ſamuloꝝ ſj pe
deſter foꝛtaſſis cũ aliq bo alijs ᷣginibo aſcen

dẽtiba cũ ea in tẽpluʒ ⁊ alia loca deuota viſi
tantibo. Et foꝛte pedibo nudis vt mos eſt de
uotoꝛum ꝑegrinoꝝ religioſiſſima tranſiuit
Chꝛy.Qui diues es nõ hoꝛreas pauꝑem

pauꝑ es accipe ↄſolationẽ:recognoſcens

pauꝑem xp ſᷣt pauꝑem eiꝰmatrẽ. Hec ille.
Quarto floꝛuit vᷣtute modeſtie:qꝛ pauciſ
ſima vba legiẽ locuta ⁊ ea ad edificationeʒ

cũ ſalutauit Elizabeib:aſq; ad honoꝛeʒ dei

cũ canticũ ꝓtulit dei in laudẽ.in q̃ rephen/
dit᷑ verboſitas pᷣcipue mulieꝝ. Deniq; q̊
ad ꝓſiciẽtes Quito floꝛuit vᷣtute foꝛtitudi
nis:qꝛ tã longã viã ⁊ aſpam foꝛtiter ꝑtrãſi⸗

ult.qꝛ vt refert᷑ a fidedignis:a naʒarethvſq;
ad hierim ſunt xxxvimiliania quoꝝ duo ſa

ciunt leucã.⁊ ab hierlin in domũ Zacharie

q̃ttuoꝛ vel citra miliaria dicunt᷑.⁊ ſic docu/
it foꝛtiter nos agere ĩ bono oꝑe pᷣCs. Virilit᷑
agite ⁊ ↄfoꝛtet᷑ coꝛ ⁊c. Sexto vᷣtute hũili
tatis ꝓſunde:qꝛ mr dũi venit ad matrẽ ſer/
ui ⁊ poꝛ ſalutauit Ambꝛo.ſuꝑ Lu.dicit. Vt
quãto caſtioꝛ vᷣgo ſit tãto huilioꝛ. Si q̃/
ras quo vᷣbo ſalutauerit.Rñdet Alber.ſuꝑ
miſſus eſt.ꝙ ſalutatõe ↄſueta in vete. teſta.
Septimo floꝛuit et fulſit ᷣtute pietatis ?
miſcdðᷣie cuʒ ei ad ſeruiendũ ſe obtulit vt ſcʒ
nos doceat imbecilles viſitare ⁊ ĩfirmis de
ſeru ire. Hinc Ambꝛo.ſuꝑ L u.Diſcite inqͥt
ſctẽ mulieres ſedulitatẽ quã pꝛegnãtibo de⸗
beat exhibere cognat. Et certe młieres de
bẽt multũ h̊ opꝰ pietatꝭ exhiberevt ſerniant
ſcʒ pꝛegnãtibo:qꝛ maximũ bñt theſauruʒ in
vtero ſq; aĩam rõnalẽ q̃ pᷣponderat oibo coꝛ
poꝛibo mũdi.vt dicit Augꝰ.Et ſic cauere ne
ipᷣa anĩa ꝑeat aboꝛtiue. Seruluit aũt bea/
ta vgo Maria Eliʒabeth in oĩbo laboꝛibꝰ
ↄueniẽtibo ⁊ neceſſarijs:vt etiã in officio ca
nit ecchia. Maria iribo mẽſibꝰ q̃ſi ſtent labo
ribo Eliʒabeih ſubdeẽdo.ſeqͥ᷑. Cõſerebat de
angelo et boꝝ myſterio qꝗᷓ ꝓtulit ſalutãädo
⁊c̃. Octauo vᷣtute honeſtaj: nã virgo ve
recũde feſtinauit ꝓptea vt cito euadere poſ-
ſet publicũ. Vñ Amb.Diſcite virgines nõ
ↄcurſare ꝑ alienas edes:nõ demoꝛari ĩ pla
teis:nec aliquos cõmiſcere ſermões:qꝛ ma
ria in domo ſera:feſtina ĩ publico. Hec ille.
Hinc etiã nõ legit᷑ maria ſalutaſſe inibi
Zachariã aut alloqͥ eũ qͥ ꝓ tũc erat mutus.
nõ enĩ decebat vᷣgineũ pudoꝛẽ nutib ciræ
eũ occupari ſᷣm Alb̊. Deniq; qᷓntũ ad ꝑfe
ctos ſeqͥt᷑ ꝓ Mono floꝛuit vᷣgo vᷣtute cha
ritat:maxie qꝛ ex charitate maxia qᷓ ad deũ
ſcʒ feruebat ⁊ exinde ad ꝓximũ mouebatur
vgo btã vt bec faceret canẽte ecclia. Deci
mo floꝛuit vᷣtute puritatᷣ vᷣginee ꝓpt ꝙ Eli/

zabeth eã matrẽ dñi quã decuit eẽ puriſſi

mã noĩauit ⁊ addidit. Perficiẽt᷑ ĩ te q̃ dicta

ſüt tibi a dño.ſ.vt ꝓgo ꝑeres ⁊c. Vndeci
mo ſioꝛuit vᷣtute grarũactõis ⁊ laudis diui
ne:qꝛ deũ collaudãs et gr̃as agẽs ait. MHa⸗

gniſicat aia mea dñm ⁊c̃. In qͥ q̃deʒ cãtico

agit deo gras de tribo. Pꝛio de bñficio ſibi

facto cũ diẽ᷑. Hagnificat ania mea dñũm.

Et exultauit ſpũs meꝰin deo ſalutari meo.

Quig reſp exit hũilitateʒ ancille ſue ⁊c. vſcʒ

7

de bñſicio toti huũano generi impẽſo cũ ſub

dit. Et miſcoia eiꝰa ꝓgenie in ꝓgenies timẽ
tibo eũ. YFecit potẽtiã ⁊c. Lercio de benefi⸗
cio ſpecialuer pplo iſrahelitico exhibito ibi
Suſcepit iſrł pueꝝ ſuũ recoꝛda.⁊c. In qb
oĩbus docemur gras vo ꝓ eiꝰbñſicijs ĩ cõi
⁊ in ſpeciali acceptis reddaere. Duodeci⸗

mo floꝛuit vᷣtute ſctẽ ꝑpſeuerãtie.qꝛ nõ ſtatiz

receſſit ab illa ſʒ mãſit q̃ſi trib mẽſibus ⁊c.
Sicut claret ex ſacro euangelio vt doceat
nos ad finalit ꝑſeuerãdũ in bono. Qm̃ qui
ꝑſeuerauerit h ſaluꝰerit Mat.xiiij. ca. Vt
igit᷑ finẽ noſtro ſermoni faciamꝰ.
LCoaoontemplatio deuots.
CKCotemplare ex his pᷣmiſſionibꝛ O anĩa
deuota,o ſanguine xp̃ᷣi tincta ⁊ lota. aſpice
oculos mẽtis ⁊ ſtatue coꝛã facie tua tria hec
ſequẽtia documẽta valde deuota ⁊ ↄſidera
tiones dulciſltuas. Pꝛimo vide q;ᷓ pie q;
dulciter q; affectuoſe ⁊ deuote btã vᷣgo ma
ria viſitat ſctãm Eliʒabeth cognatã. Cogi⸗
ta qꝛ cũ angelo nüciãte vᷣgo bñdicta ↄcepiſ
ſerit:in mẽte habuit qð angelꝰei dixerat.Ec⸗
ce inqͥt Elizabeth cognata tua ⁊ ipᷣa ↄcepit
filiũ in ſenectute ſua et h menſis eſt ſextꝰ illi
⁊c̃. ¶Cepit &̊ ſpũſctõ plena cogitare qꝛ ille
quẽ Eliʒabeth cõceꝑat pᷣcurſoꝛ eſſet filij ſui
dñi ihu. Cepit büſtmue eaz mouere vt iret

dqd viſitãdũ ⁊ ſctificandũ ꝑ ſuũ filiũ ↄceptũ

ſip̃iꝰ Eliʒabeth. Aduerte q;ᷓ; hũiliter licentiã
petat a ſuo ſpõſo Joſeph. qꝗᷓobtẽta celi regi
na egredit᷑ de ciuitate ad viſitãdũ. iter arri⸗

prilt vᷣſus hierlm:vbi deo gr̃as agit adoꝛãs ĩ

tẽplo. Inde ceptũ iter ↄtinuat ad domum
Zacharie.Cogita o fidelis anĩa q̃ʒ humilli
me incedit q̃ʒ deuote capite inclinato: ocu⸗
lis defixis verſus terrã oꝛans ⁊ pſallẽs: reli
gioſa veſte induta et nudis vt credit᷑ pedib⸗
ꝑegrinabat᷑ vt ſe ↄfoꝛmaret eue quã filiꝰ
elꝰ erat traditurꝰaplis diceſ. Neq; habẽtes
calciamẽta in pedibaveſtris.O q̃ntũ eiꝰcoꝛ
iocũdabat᷑ cũ dei filiũ in vtero hũs gradit᷑.
nec tñ ex eiꝰgeſtatõe grauabat᷑. Credo q; pᷣG
gaudio nec fatigia ſentiebat itineris longi.
nec aſpitatẽ hoꝛrebat petroſe vie: ſʒ ſpũſſctĩ
virtute et ↄſolatõne plena feſtinãter ibat et
alacriter. O anĩa mea ſi tũc affuiſſes qͥd fe⸗
ciſſes:vtiq; cum lachꝛymis deuotõis ꝑfuſa

veſtigia pedũ eiꝰoſculata fuiſſes toto coꝛde

⁊ intimis viſceribo tuis eructaſſes. Bñdi⸗

cda tu virgo oĩpotẽtꝭ dei mater:et bũdictus

fructus tuꝰ⁊c̃. Quid plura:venit glioſa vir

go ad domũ Zacharie O eliʒabeth ſancta
ſenex mulier:qle ſomniũ in illa nocte pᷣcedẽ
ti videras:vtrũ ne putabasvtrũ ne ſpabas
et expectabas tibi iſta die ſupuenire tles ac
tatos hoſpites.vicʒ dei filiũ xpᷣm ĩ vtero ge
ſtatũ et ei głioſiſſimã ᷣginẽ matrẽ dñaʒ an

geloꝝ et hoĩm. O ſi ſcires qꝛ ecce ᷣygo bũdi

cta cũ dei filio poꝛtas domꝰ tue ingredit᷑:p
certo coenrer certo obuiares et pꝛima
ſalutares:genibs fiexis eã mãcipares et ado
rares letaq; tãtũ hoſpitẽ ſuſcipes. Sʒ nõ ẽ

famulꝰnõ famula q̃ pcurrat et tibi noua di

cat:pᷣnũcians aduentũ tãti regis et tãte regi

ne.Ecce ego dicam tibi noua optima:ſurge

qꝛ adeſt regina celi et dũs de creatoꝛ oĩm
cn eaaccurre et obuians ſuſcipe leta ⁊c᷑.O
qᷓ; gaudioſe pᷣcucurriſſeʒ ſi tũc affuiſſem:vt

aduentũ dñne tibi ſctã ſenex pᷣnũciaſſem. O

vere felix et beata es Eliʒabeth q̃ meruiſti a
tantis hoſpitibo viſitari. Itaq; intrauit do/
mũ Hania et ſalutauit Eliʒabeth dicente
foꝛtaſſe illud Thobᷣ.v. Gaudiũ tibi ſꝑ ſit ſe
moꝛ cognata mea.ſctiſſima Eliʒabeth ſtati

vt audiuit eiꝰſalutatõeʒ ſpũſſci gr̃a ex ver⸗

bis Marie in eã deſcẽdens vſq; ad eiꝰvte⸗
ruũ:cõmouit infantẽ Johem in vtero. gloſa
vocẽ pꝛioꝛ Eliʒabeth audiuit ſj Johes poꝛ
gram ſenſit. Vñ ſtatim Johes in vtero ſen

tiens dñm oĩpotẽtẽ adeſſe in vᷣginali vtero:
exultauit et adoꝛauit:et quẽverbo deuzʒ eſſe

teſtificari nõ poterat:motu exultatõis deuʒ

adeſſe teſtatꝰeſt. Mox igit᷑ Eliʒabeth reple

ta eſt ſpũſctõ.et geniboꝓuoluta bñdictã vir
Sinẽ mãcipauit.amplexata ẽ et oſculata.O
Dulciſſima illa oſcula Marie.o Eliʒabeth
ſenſiſti ne vnqʒ maioꝛẽ coꝛdis iubilationeʒ:
maioꝛẽ dulcoꝛẽ: maioꝛẽ aĩe delectationẽ q̃ʒ
hac vice.Credo em̃ ꝙ anhelitꝰ bñdicte vir
ginis ꝑ eiꝰſacrũ os de interioꝛibo eiꝰ:qͥb de
us habitabat ꝓgrediẽs ac ꝑ os Eliʒabeth
ingrediẽs totã eiꝰcoꝛdis medellã penetra⸗

bat et ſuauitate diuia replebat: adeo ꝙ Eli
zabeth ſe ↄtinere nõ potuit. Sʒ voce mag
exclamauit ⁊ ꝓghetauit de pñti occulto.id ẽ

de xpᷣo et ꝓginitate mr̃is eiꝰ:⁊ ait.Bñdicta
tu mulieribo et bñdictꝰfructus ventris tui.
Et vnde h̊ mihi vt veniat mat᷑ dñi mei ad
me:Ecce em̃ vt facta eſt vox ſalutatõis tue
in auribo meis exultauit in gaudio infans ĩ
vtero meophetauit etiã de pᷣterito dicena

Et

pb.

ſnte

4
on
ch
ons
huen
gode
ſce
dihe
mnni
ople
niels
bien⸗
no,
non
heflli
goor
ic
fentia

ps
doan

ſodo
☚
6utn
bocril
örer
pertat
amſe
honck
feine⸗
devoti
gtis⸗
pformn
EE
gepe
bente
ſntenn
leßbe
mal
zbet
hänen
i
oſhlmn
aden
pice
hinl
mao

ir
ag e

tem:habebat ? ſemientẽ queda e

Articulus

Et beata que credidiſti ſq; angelo:ſubdidit

ꝓphetãdo de futuro dicẽs.Quoniã ꝑficient᷑
in te que dicta ſũt tibi a dño.Penſa ̊ quã/
ta fuit in coꝛde ꝓphetiſſe ſuauitas ↄſolatõis
quta dulcedinis ſuauitas ꝓ pᷣſentia marie

⁊ eiꝰfllij Tũc & marla deo plena nõ elata ꝑ
vanã gliam:ſʒ in hũilitate firmata:deo attri

buens om̃e bonũ genib flexis.⁊ vt pie cre/
do dulciſſimis lachꝛymis irrigata: mente ⁊
facie ſerena cepit gratias agere ⁊ laudes ðᷣo
depꝛomere dicẽs. Magnificat aĩia mea do
minũ:⁊ exultauit ſpũs meꝰ.⁊ ad finem vſq;
cõpleuit.Tandẽ manſit ibi tribo mẽſibo ſer/
uitijs Eliʒabeth hũiliter ſe mãcipãdo ⁊ q̃ti
die ↄferendo de angelo ⁊ eiꝰverboꝝ myſte/
rio q̃ ꝓtulit ſalutãdo ꝓut canit eccłia. HNec/
nõ ⁊ de eo ꝙ virgo ↄceperit ⁊ ſine grauami
ne filiũ poꝛtaret.Et de xpᷣo dño ꝙ ꝑ eũ mũ

dus redimẽdus eſſet.Et de his ꝓphetias al
legãdo.Tandẽ licẽtia accepta ⁊ facta reue⸗

rentia atq; bñdictione relicta:reuerſa eſt ad

ꝓpꝛia cũ humillima deuotiöe. Scðm q̊ʒ

documẽtũ ex pᷣmiſſis accipe o ania fidelis.
ſcʒ documẽtũ virtuoſe oꝑationis ⁊ imitati/
onis:intuere oculo fidei ⁊ deuotõis:quãtis
q buſue virtutibo bñdicta virgo floꝛuerit in
hac viſitatõe. Vide qꝛ aſperitatẽ penitentie
nõ refugit:obediẽtiã pꝓmptã exhibuit:pau/
pertatẽ ⁊ mũdi ↄtemptũ ſectata eſt:modeſti
am ſeruauit:vide qnte foꝛtitudinis:quante
honeſtatis:hũilitatis⁊ pietatis fuerit:intue
re in ea feruoꝛẽ charitatis:nitoꝛẽ puritatis:

deuotionẽ diuĩe laudis atq; ↄſtantiã ꝑſeue

ratõis.Et in oĩb diſce eam imitari:ſtude ei
ↄfoꝛmari vt poſſis deo.i:.filio eiꝰcõplacere.
Yerciũ deniq; documẽtũ ex pᷣmiſſis oĩb
accipe quãta ſq; deuotõne quãta chari
beate vᷣgini debeas deſeruire.vt ex eiꝰgr̃a ⁊
interuẽtione valeas⁊ tu ꝑticipẽ meritoꝝ eiꝰ
te pᷣbere:ac diuĩa gra abundare: ⁊ a cũctis
malis liberar Hõ em̃ dubiũ qͥn ſicut Eli-
zabeth ꝑ eam repleta eſt gra:ac eiꝰ filiꝰ Jo⸗
hãnes ſccficatus?⁊ mũdatꝰita ⁊ tu ipᷣa inter
cedẽte poteris a pctõ mũdari ⁊ liberari ab
om̃i malo. Vt aũt magis hoĩes accendant᷑
ad deuotionẽ vᷣginis:vnũ miraculũ ꝓpt᷑ ſim
plicioꝛes auditoꝛes ꝓponã q̃ hunc ſermonẽ
ↄdudã. Hiraculum Refert Anb. lib.

miraculoꝝ ca. xxxvij.qꝙ qdam miles in ciui

tate narnienſi erat qͥ habebat vxoꝛẽ pꝛegnã
a ethiopẽ ni⸗

III

48
1

,,— 5 . . 5 — D
grum ⁊ foꝛte etiã ĩ coꝛtina imago fuit ethio ⸗ X C. M

pis. Pꝛopter qdð etiã aſpectu frequẽti ⁊ fan-/
taſmate generato in fantaſia:generauit ⁊ pe
perit de ſuo viro legitimo ethiopi ſilem filiũ

nigerrimũ. Sicut legit᷑ de ouibo quas pa/
ſcebat Jacob ꝙ pariebãt ꝓpter aſpectũ vir

garũ illis appoſitaꝝ coloꝛis vicʒ cõfoꝛmis
oues Geñ.xxx. Vñ ex h̊ maritꝰ ſũmã iracũ
diã ↄtra vxoꝛẽ cõcepit ⁊ remouit eã a ſe ⁊ fi-

liũ eiꝰ. Oẽs q̃ͥʒ amici eam adulterã reputa/
bãt:⁊ putabãt cũ ethiope illo famulo adul-

teraſſe. Iſta ſic ↄfuſa ⁊ eiecta:q̃daʒ die iuit
cũ puero ſuo ad poꝛtũ flumĩs: ⁊ multis pꝛe

ſentib viris ac mulieriba clamauit ad btaʒ
virginẽ:qꝛ nõ erat culpabilis in h̊ facto:vt

oſtẽderet inde miraculũ euidens. Seruie⸗
rat em̃ deuote beate virgini vt putat᷑. VUñ
cũ ſic fleret amaricata ſe pᷣcipitauit ⁊ ſtatim
cecidit de poꝛtu qͥ altus erat in flumẽ.Et ec
ce btã virgo affuit q̃ eaʒ ⁊ pueꝝ eius ſanos

cuſtodiuit inuẽti ſunt in flumis fundo ⁊ ex

tracti.Et ecce puer qͥ pus erat nigerrimus
meritis btẽ vᷣginis inuẽtus eſt albus. Ma
ritus viſo tanto miraculo genibo flexis ve⸗
niã petijt ꝓ ſuſpitõe.Et illa peꝑcit.ſʒ poſtea
obtẽta licẽtia a viro caſtitatẽ tenuit ob amo
rem dei ⁊ btẽ virginis.⁊ in bono vitam du
cens ad celeſtia regna btã virgine mediãte

ꝑuenit. Ecce igit᷑ caret qꝛ qui ad bñdictã
virginẽ ↄfugit ⁊ ei ſeruit nõ tm̃ a calũnia et
moꝛte mala liberat᷑:ſʒ ⁊ ab infamia purgat
⁊ meritis btẽ virginis gr̃am acqrit in pᷣſen

ti ⁊ gliam in futuro Amen.

Sequit᷑ ſecũda ꝑs libꝛi ſcðᷣi de beate vir
ginis iocũdatõe ĩ xpᷣi incarnatiõe atq; ĩ ſuo

virginali vtero poꝛtatõe letabunda.

xultauit ſpiri
fe tus meus in deo meo
ALA.uwu.j. Verba ſunt glioſiſſime
virginis Marie quibo inſinu
at ineffabilẽ ſui animi iocũditatẽ quã habu
it in filij dei ↄceptõe ac in eiꝰ vteri virgina/

lis habitatõe ⁊ geſtatõe ꝓ hac ſacra viſita⸗

tione.Si nimiꝝ diligẽter aduertimꝰ charii

ſimi. ſi intento coꝛde ↄſideramꝰ. vtiq; cõpe
rimꝰꝙ hanc feſtiuitatẽ viſitatõis benedicte

vᷣginis ſicut ⁊ ceteras eiꝰfeſtiuitates celeber
rimas:ſũma deuotõe:ſũma coꝛdis ⁊ aĩe ex

ultatõe excipiẽdo bñdictã virginẽ ſũma lau
de extollere:eiq; in hoc eiꝰgaudio cõgratu⸗
6.

Lier I „

lari debemꝰꝛ tenemur. Qõð oſtendo triplici
Pꝛimo rõne obligatõis.
Gcðdo rõne acqͥᷣ ſitionis.
Tercio rõne ↄfoꝛmatõis. “
Pꝛimo rõne obligatõis:qꝛ ſicut dicit beatꝰ
Bꝛeg.in omel. Quãto creſcũt dona tãto eti
am rõnes creſcũt donoꝝ. Sʒ ꝑ btãm virgi
nẽ tot ⁊ tanta bũjficia ſũt nobis exhibita. et
tã inaudita ⁊ ineffabilia ꝙ ꝑ totã vitã nr̃aʒ
ſi etiã mũle annis viueremꝰ⁊ mille linguas
haberemꝰ:ſufficiẽtes laudes ⁊ gratiarũacti
ones reddere ei nõ poſſemꝰ. Quis em̃ ſuffi
ciat ei debitas reddere gras cũ ꝑ eã a moꝛ/
te eterna liberati ſumꝰ:pꝑ eã ſic nobilitati ſic
digniticati ſumꝰ:ſuꝑ oẽm creaturã vt deuʒ
fratrẽ habeamꝰ:celeſtes reges effecti ſimꝰet
oĩla bona poſſideamꝰ.Et iõ tanto frequẽtiꝰ
in anno eiꝰfeſta ſũma deuotõe celebꝛare de
bemꝰ:tanto honoꝛificẽtiꝰ ei deſeruire tene/

mur:q̃nto maioꝛi bñficio nos obligauit ad

ſui famulatũ ne ingrati videamur ⁊ rei coꝛã
ea inueniamur. Hinc eccłia pluribo vicib⸗

eiꝰfeſta freqntat.vt ĩ eiꝰ deuotõe inardeſcãt

eiꝰtilij ⁊ debitũ ei honoꝛẽ ſepiꝰ ꝑſoluant:p⸗
pterea dicit Hiero.Si mille oꝛa mihi foꝛẽt
ſi tot lingue qͥt in celo ſtelle reſonarẽt nõ ti/
bi o dua debitas laudes ꝑſoluere ex eq̊ ſuf/
ficerem. Nõ em̃ ſufficit lingua carnis tuas
enarrare ᷣtutes ⁊c. Scdo rõne acqᷣſitio
nis:qꝛ ex G̊ ſpecialẽ gram apud virginẽ acqͥ
rimꝰ ſi eiꝰ feſta deuote ꝑcolimꝰ. Nã in hac
viſitatõe Eliʒabeth ⁊ Johes ſpecialẽ ꝑ eiuſ
hoſpitationẽ gram acàſierũt. Hõ g̊ dubiũ
quin ⁊ nos acqͥrere poſſumꝰ:⁊ obtinere vt
in noſtro coꝛde hoſpitet᷑ xpᷣs eiꝰfilius ⁊ ſctã
mater eiꝰ ꝑ ſpecialis gre viſitationẽ: ꝓut in
hodierno officio canit᷑. Inſuꝑ q̊ʒ in huiꝰ fe
ſti celebꝛatõe acqͥrere poſſumꝰſpeciales in/
dulgẽtias, qm̃ ab Vrbano papa cũ eiſdeʒ

indulgetijs eſt h̊ feſtũ inſtitutũ ſicut feſtum

coꝛꝑis xpᷣi.⁊ a Bonitfa.pa.cõſiliter ſicut de
alijs extant puilegia q̃ legunt᷑ in matutina/
li officio. Tercio rõne ↄfoꝛmatõis:decet
em̃ ſeruos gaudere in gaudijs dñni ſui ⁊ cõ/
foꝛmari ei in volũtate.vñ decẽs eſt nos cõ⸗
gaudere deo nr̃o ⁊ dñe nr̃e ac ſctis:adhoꝛ⸗
tãte aplo Rom. xij. Gaudete cũ gaudẽetibo.
Quia aũt ĩ hac viſitatõe gaudiũ fiebat deo
⁊ ſctis angelis iuſtiſq; oĩbo. Naʒ gaudebat
vmo deꝰqꝛ eiꝰincarnatio aaſcebat᷑ ⁊ ꝓfite/

bat ab boĩb vic; Eliʒabeth ? Johe. Se⸗

cundo gaudebãt angeli qꝛ Johes in vtero

ſctificabat᷑. Si em̃ gaudiũ eſt angelis ſuꝑ
peccatoꝛe ↄuerſo Qu.xv.multo mag ſug iu
ſtificato in vtero gphetãte Johãne ꝑ quem
multi pctõꝛes erãt ↄuertẽdi.Tercio gaude
bat Elizabeth ⁊ Johes in vtero eiꝰ. Quar
to gaudebat btã virgo maria.vñ ⁊ gaudio
ſum canticũ cecinit dicẽs. Magnificat aĩa
mea dũm ⁊c̃.Debemꝰ igit᷑ ⁊ nos gaudere ĩ
ſpũ in deo ſalutari nro:ſicut ipᷣa ſe nobis in
exemplũ ꝓpoſuit verbis in pᷣmiſſis dicens.

Exultauit ſpũs meꝰ ⁊c̃. De hac itaq; io⸗
cunditate bñdicte vᷣginis loqui intendẽtes

tria myſteria declarabimꝰ.
Pꝛimũ ðꝛ myſteriũ magnitudinis.
Bcõm dðꝛ myſteriũ habitudinis.
Terciũ ðꝛ myſteriũ multitudinis.
Articulus pᷣmus de magnitudie gaudij
Marie qð habuit in xpᷣi ↄceptione ⁊ geſta
tione in vtero vbi tria q̃runt᷑.
Eapitulum. I.

*

Himu miſteri

bp urn de gaudijs bñdicte vᷣginis
declarandũ dicit᷑ quãtitatꝭ Cir
Qa qʒ tria q̃runt᷑. Ex qbus cla⸗
reſcit quõ vnũ gaudiũ btẽ virginis alio fue

rit maiꝰ. Pꝛima qſtio vtrũ gaudiũ qð ha

buit btã vᷣgo in fuij ↄceptione ac geſtatõne
fuerit maius om̃i gaudio:qð habuit totius
vite tpe. Ad qð queſitũ qͥdam voluerũt

dicere ⁊ niſi ſunt ꝓbare ꝙ btãvirgo ſuꝑ oĩ=a

alia gaudia ſũmũ gaudiu habuerit ĩ xpᷣi na
tiuitate pluribo rõnibꝛ. Pꝛimo qꝛ tũc an/
gelus dixit. Ecce euãgeliſo vobis gaudiuʒ
magnuʒ qꝛ natus eſt nobis hodie ſaluatoꝛ
QAu.ij. Sicut g̊ natiuitas dñi fuit aljs cau
ſa magni gaudij ita ⁊ mri. Scdðo qꝛ tunc
btã virgo habuit duplicatã delectationẽ et
gaudiũ ſcʒ vidẽdo xpᷣʒ vtroqpculo vicʒz in

tellectuali ⁊ ſenſuali. In cõceptõe em̃ ⁊ vte
ri baiulatiõe nõ viderat xpᷣm niſi oculo in/

tellectuali. Sʒ in natiuitate pᷣmo vidit vtra
q; viſiõe:ſenſuali ⁊ intellectuali:vñ ſic in ce/
lo poſt reſurrectionẽ coꝛpoꝝ maiꝰ erit hoĩb⸗
gaudiũ qᷓ; añ:eo ꝙ ꝓ tũc vterq; oculꝰ.ſ.coꝛ⸗
poꝛalis ⁊ mẽtalis reficiet᷑ in viſiõe delectabi
li hũanitatꝭ ⁊ diuĩtatꝭ xpᷣi:ita ⁊ in btã vᷣgine
tꝑe natiuitatꝭ vterq; reficiebat᷑ oculꝰ: pꝛo

tuc maximũ ſuꝑ oiĩa habuit gaudiũ. er⸗

e

td

ſ⸗
giu
nem.
ude
r
udio
Ntaia

eei

bisn
lens.
lo⸗
denes

*
95
4

ug
ngeſa

ins
Cr
ach⸗
lofue
göhe
utöne
tins
Muenit
ipoi
hina
ic an⸗
uci;
luate
js
Pune
olic
gign
:N
oiv.
ſ
ol
c/
abt
zone

4

6 eo

Articulus

cio qꝛ beata virgo pus habuit gaudiũ ſolũ

de hoc ꝙ virgo ↄcepit. ſed in natiuitate ba
buit inſuꝑ ꝙ virgo peꝑit vᷣgo lactauit:et de

unoac dulciſſimũ filiũ amplexata eſt: oſcula

ta eſt: fouit in gremio ⁊ nutrinit. Vñ Eſa.
xxxv. Germinãs germinabit ſicut liliũ ⁊ ex-
ultabit letabũda vt laudãs.̊ tunc maximũ
babuit gaudiũ. Alij ſunt ꝗᷓ arguũt ⁊ ꝓba
re nitunt᷑ ꝙ maxim gaudiũ habuit ſuꝑ oĩa
virgo bñdicta in xpᷣi reſurrectõe.qꝛ tunc ec

cleſia ſpecialiꝰvtit᷑ cãticis exultatõis:canẽs

illud pᷣs, Hec dies quã fecit dñs exultemꝰ
2 letemur in ea.Et tũc frequẽtat canere alle

luia:magis q; in alio feſto. ̊ ꝓ tũc oĩbus et

pꝑ ↄſequẽs etiã vᷣgini maiꝰſuit gaudiũ. Iteʒ
btã virgo plꝰdilexit filiũ qᷓ; totũ mũdũ ⁊ ſe/

ipᷣam. plłꝰgauiſa fuit de bono filij ſui q; de

bono totius mũdi. Sʒ xpᷣs maximũ bonũ
ↄſecutus eſt ĩ reſurrectõe ⁊ maximũ tũc ha
buit gaudiũ quãdo gaudebat cũ coꝛꝑe glo

rioſo anĩa ⁊ diuitate.&̊ ⁊ dña nr̃a tũc magꝭ⸗

debuit gaudere. Tercio ſũt alij q arguũt
ꝙ maximũ gaudiũ habuit btã virgo in filij
aſcẽſione inter oĩa vite ſue gaudia.qꝛ tũc fi⸗

lius habuit maxim gaudiũ qũ oẽm curſum

ſui oꝑis cõplens reuerſus eſt in celũ cũ oĩb⸗
ſanctis ſũma iocũditate ĩ palatiũ celeſte de
exilio huiꝰmũdi.Vñ pᷣs.Aſcẽdit deꝰin iu/

bilo:̊ ⁊ eiꝰmater ꝓ tũc habuit gaudiũ ma⸗
ximũ.Itẽ quia tunc poꝛta celi ⁊ ianua aꝑta
eſt homĩ et ruina angelica reſtaurata. Deni
q; tũc maximꝰhonoꝛ filio ⁊ matri exhibitꝰ ẽ

quãdo caro de virgine aſſumpta ſuꝑ om̃es
angelos eſt exaltata ad dexterã dei patr. g
tunc maximũ habuit gaudiũ benedicta vir

go. Hec oĩa ⁊ plura argumẽta q̃ poſſent ꝓ⸗

duci ponit Alber, magnꝰ ſuꝑ miſſus eſt.ca.
cxcv.⁊ ſequẽtib. Ad q̃ſtionẽ itaq; ſᷣm ve

ritatẽ rũdet᷑ ſᷣm eundẽ Alber.ibideʒ.ca.ccj.

ſub tali diſtinctõe.qꝙ; vnũ gaudiũ btẽ virgi
nis ad aliud poſſumꝰ dupliciter compare.
Vno mõ ſᷣm poſteriꝰ gaudiũ includit in

ſe pᷣus.⁊ ſic nulla eſt q̃ſtio nec difficultas in

bac re.qꝛ ſic iᷣa gaudia poſterioꝛa oꝛdinã/

tur ad poꝛa ꝑ additionẽ. Vñ ſicut manife-
ſtum eſt ꝙ duo ſunt plura q; vnuʒ ⁊ tria q;

duo. Ita manikeſtũ eſt ꝙ gaudia ſubſeque⸗
tia ↄceptõis gaudiũ ſũt plura.⁊ ſic maioꝛa.

quia gaudiũ natiuita includit in ſe gaudi
um ↄceptõis ⁊ gaudiũ reſurrectõis ⁊ gau/

dium natiuitatis ⁊ ſic ↄſequenter: Alio mõ
—

vt fiat comꝑatio p ſepationẽ: ita poſteriꝰ
gaudium accipiat᷑ ꝑ ſe ſine intelleciu poꝛis.

Et ſic dico ꝙ gaudiũ hoc qð beata vᷣgo ha

buit in ↄceptione maiꝰ fuit oibus gaudjs

vite ⁊ vie.⁊ ꝓbatur Pꝛimo autoꝛitate. De
cũdo rõne.Tercio exemplari ſilitudine.

Pꝛimo inquã autoꝛitate:qꝛ ipſa ĩ ſuo cã⸗
tico gaudioſiſſimo ꝓteſtata eſt h̊ cũ ait.Ex/

ultauit ſpũs meus ĩ deo ſalutari meo.⁊ nul
libi alas legit᷑ id de ſe dixiſſe vel ſimile. ergo
videt᷑ ꝙ ꝓ tunc maximũ ſuꝑ oĩa gaudiũ ha
buerit. Scðo ꝓbatur rõne:qꝛ gaudium

penſat᷑ eſſe magnuʒz ⁊ maius ex dono Job.

liij. Quaſi effodiẽtes theſauꝝ gaudent vehe

mẽter cũ in uenerint.&ᷓ ex ſůmo dono ſũmũ-

ↄſurgit gaudiũ. Sed in ↄceptione btã vir/⸗

go accepit ſũmũ donũ.Dum em̃ ei deꝰ pa-

ter ſuũ filium dedit quõ nõ cum illo oia do
nauit:vt dicit apłs.ergo tunc ſũmũ gaudi/
um habuit.Et ↄfirmat᷑:qꝛ tũc cũ ſũmo do⸗/

no incõu ertibili accepit cauſaʒ ⁊ meritũ ad

oĩa alia dona neceſſario ↄferenda.Ex h̊ p
pe pmo dono ſcʒ ↄceptionis ⁊ eius gaudio

oĩa alia dona ſũt ſubſecuta ſcʒ natiuitas re⸗
ſurrectio aſcenſio.̊ hoc eſt maiꝰ oĩbus aliſ
quoniã cauſa pᷣſtantioꝛ eſt effectu.vt dic aun
toꝛ lib. de cauſis.Aliud exemplũ de rege y
epᷣo qͥ cauſaliter plꝰgaudet de dignitate ad

quã eligitur hodie q; de ꝓuentu ſeq uẽti ĩ fu
turo. Vñ patzʒ ꝙ; gaudiũ ↄcepiionis ſimpli

citer fuit ſũmũ quo ad oĩa gaudia vite ⁊ vie
quia fuit oꝛigo ⁊ cauſa oĩm alioꝝ gaudioꝛũ
⁊ oĩa in ſe clauſit cauſaliier neceſſario ſubſe

quẽda.Et ꝑ hoc patʒ reſpõſio ad argumen

ta quibo ꝓbabat᷑ oppoſitũ ⁊c. Tercio oſtẽ

ditur ⁊ ꝓbat᷑ ſilłitudine tali. Si em̃ aliquis
haberet pignus ꝓ centũ marcis vel ducatꝭ
obligatũ.⁊ aliquis daret ei nonaginta mar

cas vel ducatos ad pignoꝛis ſolutionẽ: faz⸗

ciens ipᷣi pignoꝛanti cautionẽ ꝙ tꝑibus de

terminatis daret alias decẽ marcas vel du
catos ſibi:ita ꝙ q̃libet tꝑe duas. Hõ ſecũè
da datioppinquiꝰ⁊ plus diſponit ad pigno
ris ſolutionẽ q; pma ⁊ tercia plłꝰ q; ſecunda
vſq; ad quintã:vbi plene ſolutũ eſt pignus

Et tñ pᷣma datio plꝰalijs ↄtulit duplicit. tũ

qꝛ maiꝰdedit.tũ q̃ʒ qꝛ de alijs dandis ſecu/

rũ fecit. Silr eſt in poſito:qñ dñs dedit be
ate vᷣgini ſuũ filiũ ĩ vtero vt mater fieret dei

cauſam dedit ⁊ ſecuritatẽ ꝙ de ipᷣa naſceret
hoĩeʒ redimeret ⁊ tercia die reiurgeret: in

2*

celũq; aſcèderet ⁊ hoĩes ſctõs illie colloca⸗
ret.̊ ſeqͥ ꝙ maximũ gaudiũ in vita tota be
ate vᷣginis fuit gaudiũ ↄceptõis.Hec Alb.
vbi ſup. Queſtio ſcöa. Cap̃. II.
Ecũda q̃ſtio circa qᷓntitatẽ eiꝰgau⸗
ſ dij occurrit talis. Vtrũ gaudiũ cõ

ceptõis fuerit maiꝰnõ ſolũ gaudijs

vie:ſʒ etiã gaudio aſſumptõis bñdicte vᷣgi⸗
nis:vel ecõuerſo. Arguere potes ꝙ gaudi
um aſſumptõis fuerit maiꝰ? oĩbo maximuʒ
gaudijs in vita habit:qꝛ in aſſumptõe ha/
buit ꝑfecte gaudiũ fruitionis diuĩe bñdicta
virgo:añ auũt nõ:⁊ illud eſt maximũ.ẽ ⁊c̃.
AItẽ gaudiũ aſſumptõis nullã patit᷑ ſecuʒ
triſticiã ſʒ oĩa alia gaudia pᷣmiſſa mixta fue
runt triſticia aliqli.Nã ĩ natiuitate ⁊ ſi vir⸗
go gaudebat qꝛ deũ genuerat.tũ habuit cõ
mixtã triſticiã cõpaſſiõis ꝓpter xpᷣi fletum ⁊

vagitũ,vt canit ecclia. Siłiter in reſurrecti

one ⁊ aſcẽſiõe aliqualẽ triſticiã admixtã eiꝰ
gaudiũ habuit:quia qũq; ſubtrabebat filij
ſui p‚ᷣtia.q̊ gaudiũ aſſumptõis fuit maius
olbus illis. Itẽ quero qð hoꝝ ſit maiꝰ.an
eſſe beatũ vel eẽ matrẽ dei.Et h̊ dico ſepan
do alteꝝ ab altero. Cõſtat qꝛ maiꝰeſt eſſe be
atũ:qm h̊ ꝑtinet ad donũ ⁊ gaudiũ patrie:
qᷓ; eſſe matrẽ dei ſine btitudine patrie:qð ꝑ/
tinet ad ſtatuʒ vie:̊ brã virgo maiꝰ accepit
donũ ⁊ gaudiũ in aſſumptõe tanq; ſm ſta/
tũ patrie q; in ↄceptõe vł natiuitate vbi ha
buit gaudiũ ſᷣm ſtatũ vie. Sʒ ↄtra q̃ dato
dat reliquũ ⁊ nõ ↄuertit᷑ maiꝰ eſt illo.ſʒ da/
to ꝙ ſit dei mater.dat᷑ btitudo fruitõis ſaltẽ
cauſaliter:qꝛ qcqͥd eſt maiꝰ maioꝛeẽ maius
minoꝛe.ij.thopico. Sʒ maiꝰ eſt eſſe matreʒ
dei qꝛ digniꝰ,q̊ hoc maius oĩbus gaudiũ.
Adqſtioneʒ rñdet᷑ ̃m Alber. vbi ſupᷣ. qꝙ;
gaudiũ dñe in ↄceptõe ⁊ gaudiũ eiꝰ in aſſũ
ptiõe ſe habẽt vt excedẽtia ⁊ exceſſa:qꝛ gau
diũ ↄ ceptõis maifuit cauſaliter. Gaudiuʒ
vᷣo aſſumptõis maius fuit actualiter. Haʒ
in ↄceptõe maioꝛ fuit diuie bonitat oſteſio
maioꝛis doni collatio:maioꝛ dilectõis exhi
bitio:⁊ hec oĩa cauſaliter. In aſſumptõe ve
ro maioꝛ fuit doni collatio:maioꝛ affectꝰ ex
altatio ⁊ deificatio:maioꝛ cũ dilecto cõiun/
ctio:⁊ H̊ actualiter. Etꝑ h̊ patʒ reſponſio
ad obiecta.qꝛ arguũt qð maius fuerit gau⸗
dium aſſumptõis actualiter qð veꝝ eſt. At
tamẽ cauſaliter maiꝰ fuit gaudiũ ↄceptiõis
Aſm ipᷣa diuia ceptio fuit ⁊ cauſa aſſumpti

onis deqᷓ ſecurauit ⁊ certuʒ reddidit btãm
virginẽ.Et poſita illa cauſa.i.diuia ↄceptio

ne ponebat iſte effectꝰ.i.aſſumptio ⁊ glłifica
tio ſuo tꝑe ↄferẽda.Et ſic claret reſpõſiooad

qſtionẽ. Hec Alber.vbi ſupᷣ.⁊c.vicʒ ca. ccj.
Queſtio tercia. KCKbagp. III.
Ercia q̃ſtio occurrit.vtꝝ vicʒ ĩ hac
t ↄceptõe ⁊ filij dei poꝛtatiõe ĩ vtero
maius gaudiũ habuerit de vᷣginita
te q; de ↄceptõe vł maternitate ⁊ꝛc. Et po
teſt argui ꝙ in vᷣginitate plꝰgaudebat:qꝛ H
eſt donũ excellẽtiſſimũ ꝑ quã hõ fit ſoꝛoꝛ an
geloꝝ.vt dicit Hiero.Et ꝓ vᷣginitate debet᷑
in celeſti regno aureola. HNõ aũt ꝓ ↄceptõe
vel maternitate.̊ de vᷣginitate maiꝰgaudiũ
habuit. Szʒ ad q̃ſtionẽ bꝛeuit᷑ rũdet᷑ ſicut
accipit᷑ ab Alexan.de hal, ⁊ Alber.magno.
ꝙ indicibilit᷑ maiꝰ gaudiuʒ habuit bñdicta
virgo de ↄceptõe ⁊ mr̃nitate q; de ᷣginita⸗
te ⁊ B oſtẽdit Pꝛimo rõne dignitatis: qꝛ
maioꝛẽ dignitatẽ obtinuit ꝑ H̊ ꝙ ẽ mater q;
ꝑ h̊ ꝙ eſt go. qm̃ ꝑ h̊ ꝙ ẽmater habz ꝙ ſit
mater del:regina celi:dna mũdi⁊ oim ange
loꝝ ac hoĩm imꝑatrix ⁊c̃. Nimiꝝ eiꝰgaudi/
um nõ terminabat᷑ ad ſolũ ↄceptuʒ vel ma

ternitatẽ: vt in ̊ ſolo gauderet ꝙ eſt mr̃ vel

ꝙ ↄcepit.h̊ em̃ cõe eſt oim matrũ.Sʒ rete⸗
rebat᷑ ad id cuiꝰeſt mr̃:⁊ quẽ ↄcepit.qꝛ vicʒ

deũ ⁊ creatoꝛẽ oĩm ꝓpter qð ſũmũ in h̊ gau⸗

diũ habuit. Scdo oſtẽdit᷑ rõne charita/
tis:qꝛ ipᷣa diligebat filiũ ſuũ vtpote deũ ſupᷣ
ſeip̃am.̊ magis gaudebat de flilio ⁊ in ſilio
qṕz de ſeipᷣa vel in ſeia. Sʒ vᷣginitas ꝑtinet
ad ſeipam:mr̃nitas vel ↄceptio ad filiũ quẽ
ↄcepit ⁊ cuiꝰ mater eſt.q̊ magꝭ gaudebat de

mfjrnitate qᷓʒ de virginitate. Lercio rõne

vtilitatis.qꝛ ei cõceptio fuit vtilioꝛ q̃; vᷣgi⸗
nitas.qm̃ ad oĩm hoĩm ſalutẽ ⁊ redẽptionẽ
ac angeloꝝ reꝑationẽ ſpectabat vt dei ma⸗

ter ſieret. Nõ ſic aũt vᷣginitas niſi ex ↄſeqᷣn/

ti:qꝛ vicʒ ad h̊ ꝙ ſit aliq materdei pꝛequire
bat᷑ ginitas.⁊ includit᷑ ꝓginitas in dei ma
ternitate:qm̃ ↄcepit⁊ peꝑit ꝓgo:nõ aũt ecõ
uerſo.qꝛ multe ſũt gines q̃ nõ ſunt mr̃es
dei.̊ maiꝰgaudiũ habuit ð mr̃nitate q̃ᷓ; ðᷣe

vginitate. Ad illud aũt in cõtrariũ rndet᷑

qꝙ qʒuis virginitas abſolute ⁊ ſeꝑate maioꝛ

ſit q; maternitas vel fecũditas.qꝛ vᷣginitat

ꝓpter cõtinẽtiã debet᷑ fructꝰ centeſimꝰ ⁊ au⸗

reola:nõ aũt fecũditati vel mĩ̃nitati ſm ſe?
vt cõiter eſt in hoibo qᷓ nõ poſſunt eſſe mre

—

ſno
nae

nüͤ
lecti

dal

net
ſpüe
me
alca
pen
bat⸗

u
lani

in,
io
ſen
d
cce
u.
dae
eo
Unit
Epo
nceb
oran
debe
proe
gucdiä
ſe
ugo⸗
idn

ee

*

erc,
e
nange
Guch/
Anna
ryel
zrce⸗
gvig
ba⸗
hant
ciſii
nfo
anet
balde
föne
Pi
llone
einn
ſocſ
egue
ann
itas
nfes
ie
i
nnio⸗
nitan
10u/
nſet

₰„

gis

Arxrticulus

niſi amittãt vᷣginitatẽ. Tñ relatiue ſcʒ; referẽ
do mjnitatẽ ad eũ cui ẽ mr̃ qꝛ dei ⁊ ad mo⸗/
dũ miraculoſuʒ q̊ facta ẽ mr dei.qꝛ ſpũſſctĩ
vtute ⁊ ᷣginita glia pꝑmanẽte.Sic clarũ ẽ

ꝙ maiꝰẽ eſſe mr̃em q; ᷣginẽ:⁊ glia tal mĩ̃ni
tat ac gaudiũ eiꝰ excedit omnẽ aureolã ac

gaudiũ ⁊ gliam vᷣginitatis. Ex qͥb obo
pedeo deuota aĩa qntũ fuerit gaudiũ ĩ cꝛ⸗

de vᷣginis vt merito diceret.Exultauit ſpũs
Dʒz in q̊:vtiq; nõ ĩ mũdanis vanitatibo:nõ

in caducis ⁊ trãſitoꝛijs reb:nõ in auro vel

argẽto in q̊ auari exultãt. Sʒ in deo in q̊ ſo
lo vᷣa eſt leticia:vᷣe diuitie:veri honoꝛes⁊ ve
ra bona. In deo inquã ſalutari meo. Bʒ eſt ĩ
xpᷣo ſaluatoꝛe qͥ eſt ihs bñdictꝰ Et nos ergo
chariſſimi:exultemꝰ nõ ĩ rebo peſſimis ⁊ va
nis:ſed exẽplo Marie in deo nr̃o ſaluatoꝛe

dulci ihu:in ipo viuamꝰ:in ipᷣo ſocũdemur
in ipᷣo oẽs nr̃i cogitatꝰ? affectꝰ dulciter pa⸗
ſcant᷑ O qᷓnta dulcedo coꝛdis.O q̃nta dele

ctatio aĩe eſt exultare in dulci ihu: ꝓ certo il

le ſolꝰ nouit qͥ guſtauit ⁊ vidit qm̃ ſuauis ẽ

dñs:qm̃ teſte Berñn. Solꝰ exꝑtꝰ nouit cre/
dere qͥd ſit ihm diligere ⁊ in Ihu gaudere.
Nõ nouerũt h̊ carnales hoĩes:nõ mundũ
diligẽtes: nõ auari:guloſi vel ſuꝑbi vicioſi

quiq;:qꝛ nõ inuenit᷑ in terra ſuauit᷑ viuẽtiuʒ

ſic dicit Job.ca.xxviij.O ſi nouiſſent.O ſi

deguſtaſſent: pfecto ab oĩ malicia ⁊ ↄcupia
deliſterẽt. qm̃ teſte btõ Gꝛego. Guſtato ſpũ

deſipit oĩs caro Sʒ iõ tu pctõꝛ homũtio to

to affectu inheres carni et mũdo.qꝛ putas

ibi magnas tibi eẽ delectatões cũ tũ pena ẽ
ſano coꝛdi om̃e delectabile carni vel mũdo

Szʒ excutere o anĩa parũꝑ de puluere. Ex⸗

ꝑgiſcere de ſomno vicioꝝ:⁊ cõpꝛobabis q̃
niã ſicut dicit Hꝛego. Vex eſt maioꝛ ẽ de

lectatio mẽtis in xpo q;; vetris.Audi ⁊ btm̃
Berñ. dicẽtẽ. Abſit inq̃t ꝙ h̊ ĩ ſpn maioꝛes
delectatões nõ habeamꝰ qᷓ; in q̃libet coꝛpo

ris feditate.Certe bñdicta virgo maria hoſ
ſpũales decoꝛes.has delectatiões ſuauiſſi/

mas ſenſerat xpo ihu amoꝛoſiſſimo: ⁊ id

circo ſũmo iubilo coꝛdis paſcebat᷑ ſpũs eiꝰ

ꝓpterea eructabat plena iocũditate ⁊ dice/
bat. Exultauit ſpũs meꝰ ĩ deo ſalutari meo.

Otelix maria ꝑ illam tuã exultationẽ te do

mina depꝛecoꝛ vt mihi peccatoꝛi des exul/
tan in deo ſalutari meo.in Jeſu benedicto
in filio tuo. in fructu ventris tui dulciſſimo

Articulus ſecũdus de affectu deuotoͤis
quẽ qlibet fidelis debet habere ad gaudia

marie. Cahli. I.

CEcundũ miſte/

ſ riü dicit᷑ deuote habitudis vbi

declarabimꝰ quali affectu ⁊ de/

voetione debet ſe habere vnuſql
q; fidelis ad gaudia benedicte vᷣginis ma⸗
rie. Sunt qͥpe gaudia eiꝰ nimis affectuo/

ſa deuotis coꝛdiba.Et ſedule recogitata de⸗/

uotionẽ inflãmant:charitatẽ igniũt:ac vber
tate gratie ſpiritalis dulciſſime paſcunt ani
mũ. Circa h̊ aũt tria ſunt ↄſiderãda.
Pꝛimo que ſunt gaudia beate virginis
ſepius recolenann.
Secundo qualiter iſta gaudia beate vir

ginis ſint recogitanda.

CTercio que bona ꝓueniant hoĩba ꝑ gau
dia virginis ſic recoꝛdaaas..
Ad pmũ viqʒ que ſint iſta gaudia beatiſ
ſime virginis ſepi recolenda. Rñdeo ꝙ li-
cet ſint plura et varia ſᷣm qð deuotoꝝ varie
tas ſueq; deuotõis affectus in vnoq̊ʒ expo
ſcit.:Camẽ magis pᷣncipaliavꝰginis gaudia
ſunt ſeptem q̃ cõius a deuotis affectione ſe

dula meditant᷑ ⁊ colun Pꝛimũ ẽ gaudiũ
qð habuit ĩ angelica annũciatiõe et filij dei

2ceptõe,. Scom ẽ gaudiũ qð habuit ĩ vi
ſitatione ⁊ eiuſdem filij dei in vtero poꝛtati

one. Terciũ in xpᷣi natiuitate. Quartũ

eſt magoꝛũ adoꝛatione: et diuĩtatis ſui filij
manitfeſtatiõe:tum ꝑ angelos:tuʒ ꝑ ſtelle ap
paritionẽ. Quintũ in reſurrectöe. Se

xtum in aſcẽſione et filij ad dextram patris
ſeſſione. Septimũ in ſui aſſumptõe in ce
luʒz. De quibo oiĩbus gaudijs qᷓ; multiplicit

ſit ĩ vnoqʒ iocũdata ſuo loco patebit. Sũt
⁊ alia eiꝰgaudia:puta gaudium qð habuit
in filij inuentõe in templo.in purificatõe.in
miraculoꝝ xpᷣi oꝑatione. in ſpũſſctĩ miſſio/
ne.et de ſimilibo. Sed pᷣmiſſa ſeptẽ cõius a
deuotis tãq; pncipalioꝛa ſolent frequẽtari

et certis obſequijs deuotõis honoꝛari. Li⸗

cet ⁊ iſta alia a pleriſq; ſoleãt deuotiꝰ medi/
tari. Vñ in h̊ relinquo vnicuiq; qð ſua de

plicioꝛes volui enumerare.

uotio expoſcit faciẽdũ.pᷣmiſſa vᷣo ꝓpter ſim⸗

Capitulum. IJ.
Ecũdo cõſiderãdum hic eſt: qliter

ſ iſta gaudia virginis ſint recogitan

Liber I

da Pꝛo quo notandũ ꝙ q cũq; vult deuotiꝰ
iſta benedicte ginis gaudia recogitare ac
ſpecialẽ gram apud vᷣginẽ ꝑ h̊ acqrere pᷣci⸗
pueq̃ttuoꝛ modis dʒ ſe ĩ iſta gaudioꝝ reco/
gitatõe exercere. Pꝛimo attente meditan
do:qm̃ coꝛdis euagatio ſi admittat᷑ impe⸗
dit deuotionẽ vt manifeſta docet expientia
Idcirco dicit ſcũs Tho.ij:ij.q.lxxxiij.qꝙ qͥ
vyult vt in oꝛõne vel cogitatõe diuina mens
eiꝰreticiat᷑ dulcoꝛe deuotõis.debet habere

attentionẽ. Et Bonauẽc.ponit exemplũ li

bꝛo de infoꝛmatõe nouicioꝝ dicẽs:ꝙ ſiẽ ar/⸗
boꝛ q̃ dimittit᷑ ĩ latũ ramos extẽdere:nõ cre
ſcit in altũ:ſed rami ſunt pᷣſcindẽdi:vt in al⸗
tum arboꝛ exurgat.ita euagatio mẽtis ꝑ la⸗
tũ mũdũ ⁊ eiꝰnegocia ĩpedit ne exurgat ani
mus ad ſupna.Hinc pᷣs.dicit. In medita/
tione mea,.ſeattẽta exardeſcit ignis vicʒ de/⸗
uotõis. Scðo debet ſe hõ in hac recogi
tatione exercere gras deo agendo.debʒ em̃

mens deuota gras agere ꝓ bñficijs ꝑ bea⸗

tã virginẽ impẽſis ipi deo:vt ſic deꝰ puocet᷑
ad maioꝛa donãda:ſicut docet btũs Berñ.
2 Bꝛego. Qui vult inqͥt eſſe dignꝰ dandis:
grates agat de datis. Et h̊ maxie placet be
ate virgini:vt hõ de ſeipßa vᷣgine Maria: et
ꝓ ſe gratias agat deo in bnſicijs ꝑ eaʒ acce/
ptis ⁊ gaudijs ipᷣi ſʒ marie ac nobis cumu
lad. ꝓpterea ⁊ ipᷣa gras egit di. Magniſicat
gia mea dñm.vt exemplũ nobis daret gra⸗

tias agendi deo de bnᷣficijs bus eam 2 to

tũ genus humanũ letificauit. Tercio de
bemꝰ gaudia vᷣginis recogitare intime con
gratulãdo:debemꝰ q pe cõgratulari bene⸗

dicte ᷣgini in ei gaudije. Vñ ecclia caniti

eius pꝑſona inuitãdo ad id ⁊ dicit. Congra/

tulami mihi qͥ diligitis dñm: quia cũ eſſem

ꝑuula placui altiſſimo et de meis viſcerib⸗
genui deũ ⁊ hoĩem. Pꝛofecto maxime debe

mira deuotõe ſuauita infundemur vt ſen/
tiamꝰque ipᷣa ĩ his gaudijs ſentiebat:vt cla

ret exgimẽto. Vñ Hugo de arra ſponſe di

cit. Ocio anĩa mea qꝛ amoꝛ ẽ vita tua ⁊ ipa
vi amoꝛis in eiꝰquẽ diligis ſilitudinẽ tranſ⸗
foꝛmaris. Hec üle, Quarto debemꝰ reco
gitare gaudia vᷣginis certa oꝛõne obſequẽ⸗
do ⁊ honoꝛãdo:vt ſalẽ vnuʒ aue maria ad

minus dicamꝰad ſingula eiꝰgaudia:ant ali
quã deuotã oꝛõnẽ:collaudationẽ aut bñdi
ctionè. Vñ Sap̃. vj. Cogitare de illa ſen⸗
ſus eſt ↄſũmatꝰ. ⁊ qͥ vigilauerit ſcʒ in oꝛõne

ꝓpter illã cito erit ſecurꝰ. Hec ibi. Itẽ Ecci.

xxxix.Cõſuemiĩ illi ĩ voce labioꝝveſtro ꝰꝛc.
Hinc Beda dicit.Exoꝛãda eſt clemẽtia ſal
uatoꝛis iugiter vt beate mr̃is eius memoꝛi⸗
am cõgruis officijs nos digne faciat vene
rari.Hoc etiã eccleſia petit in oꝛõne ad pꝛi/
mã vᷣginis bñdicte di.Deꝰqui aulã virgina .

lẽ in qua habitares eligere dignatꝰ es:da q̃ „

ſumꝰvt ſua nos interceſ.muiiocundos faci
as ſue intereſſe cõmemoꝛatõi. Qui itaq; pᷣ⸗
miſſis modis gaudia btẽ vᷣginis recolit pfe
cto gratie eius ↄſolatiõe nõ carebit niſi ali-
unde aſſit impedimentũ ⁊c̃.
LCLCapitulum. III.
Ercio in h̊ articulo videndũ reſtat

t que bona ꝓueniãt hoĩbi ꝑ iſa gan .

dia vᷣginis ſic meditata ⁊ recoꝛdata
Vbi aduertendũ q ſicut ex muliꝭ reuelatoi
bus ⁊ miraculis colligere poſſumꝰplurima

bona acqrunt et acrere poſſunt deuoti ꝑ
iſtoꝝ gaudioꝝ recoꝛdationẽ: ſicut ⁊ a pleris

acqſita merius btẽ vᷣginis comꝑiunt᷑. Pꝛi
mũ bonũ eſt gre ſpecialis impetratio, na ſi -
cut atteſtati ſunt ſancti fratres ſocij vicʒ ſctĩ
Bermnardini de ſenis oꝛdinis minoꝝ: dum
ipe vicʒ Bernardinꝰ viueret oꝛetenus dice
bat ꝙ oẽm gr̃am quã haberet vel habuiſſet

deuotã recoꝛdationẽ gaudioꝝ btẽ eginis .
pꝛo qͥbus ſingulis diebo ſolitꝰ erat poꝛare
coꝛonã vᷣginis acqᷣſiuiſſet ⁊ obtinuiſſet ꝛc.

Scõm bonũ qð ꝓuenit eſt deuotõis in ?

flãmatio vt certa docet exꝑientia ? iã ſupꝛa

tactũ eſt. Referebat mihi qͥ dã frater oꝛdiniſ

minoꝝ laudabilis vtiq; vite.qꝙ ipᷣe ſingulis
ebe diebo certo numero diceret Aue mana: re⸗
mus beate vᷣgini cõgaudere:qꝛ oĩa eiꝰ gau/
dia ad noſtrã ꝑtinẽt maximã vtilitate;. Ex
hac nimiꝝ cõgratulatõe coꝛdis noſtri trãſ-
foꝛmamur in coꝛ ⁊ amoꝛẽ bñdicte vᷣginis:?ł

coꝛdando vᷣginis gaudia. Et ꝙ qncunq; B
faceret mirabilit᷑ inflãmaret᷑ ⁊ ineffabili du½
coꝛe deuotõis ignireẽ. Terciũ bonũ eſtĩ 17
moꝛte ꝓptectio ⁊ letificatio. C ruũ em̃ ⁊ di
gnum eſt vt qͥ in pᷣſenti gaudia nüciat virgi
ni in tꝑe anguſtie moꝛtis ⁊ in futuro letitice
tur effectus ꝑticeps gaudioꝝ eiꝰ.vt diẽ be⸗
atus An. in li.miraculoꝝ.ca.xxij. Ad idt᷑e

ferendo tale miraculũ.qꝙ qͥdaʒ clericꝰ deun .⸗
tus Marie q̃tidie ↄtra doloꝛẽ qnq; vulne- ⸗

rũ xpᷣi ſi Mariã ↄſolabatur di. Gaude dei
geniinx virgo imaculata gaude que ab au

—

fii gelo gaudiũ ſuſcepiſti.gaude q̃ genuiſti eter
ni lumis claritatẽ:gaude mater:gaude ſctã
ne dei genitrix virgo tu ſola mater innupta te
laudat factura.genitrix lucis ſis pꝛo nobis
1 q ſumꝰppetua iteruẽtrix ad dñũm ihm xpᷣʒ
ſa ⁊ hec ant̊.frequẽtat᷑ in ſcholis. Cũq; lan/
⸗ guòꝛe coꝛreptꝰ ad extremũ veniſſet cepit ni
nene mio pauoꝛe turbari ⁊ anxiari. Cui apparu/
lp⸗ it ſctã maria virgo dixitq; ei.Cur tãto timo
SGn . re trepidas:qͥ totiẽs mihi gaudiuʒ nũciaſti.
Nd Ne paueas qm̃ nil mali patieris:ſʒ gaudij
bfci mei q̃ ſepiꝰpᷣcinebas ꝑticeps eris. Audiẽs
aß⸗ bec ille putauit ſe ſanitati reſtitutũ ⁊ dum ſe
upſe . cũ leticia erigere vellet: anĩa eiꝰ egreſſa eſt e
lidl⸗ coꝛꝑe ⁊ in celeſtia gaudia euolauit,̊ pẽſan/
dũ eſt q̃nta deuotõe debeat reuereri btã vir
go q̃ ſibi ſeruiẽtibo nõ deſinit auxiliari. Hec
etr An. Quartũ bonum petitionũ exauditio.
iu . ‚nõ em dubliũ qn btã virgo ꝓ ſuis deuot in
Ndun 6 tercedat apud filiũ.Cui nõ eſt phas negare
dudi gquicqͥd petierit.vñ Berũ.li.de laude virgi
mina nies.Data eſt tibi poteſtas o maria in celo ⁊
moti in terra:vt qͥcquid voluerꝭ valeas impetra
plens re. Hinc cõis opinio fert᷑ in regno hũgarie
P eſſe ꝙ quiſqͥs ad memoꝛiã gaudioꝝ btẽ vir
niſi⸗ ginis ⁊ pᷣcipue eiꝰgaudij qð habulit in cõce
gſi ptione ⁊ poꝛtatõe in feſto annũciatõis eiuſ
dam dẽ virgin is aut relqͥs feſtiuitatibo eiꝰ mille
dice aue maria cõpleuerit qͥ cqͥd petierit impetra
bniſet bit:ſʒ hoc veꝝ eſſe putes nõ neceſſario:⁊ cũ
ns .. bec obſeruatis cõditõibo qᷓ reqͥrunt᷑ ad hoc
goene ꝓꝙ oꝛatio exaudiat᷑ vt ſcʒ petat᷑ id qð ẽ ad ſa
ſtti lutẽ.Et h̊ ꝓ ſe pie ⁊ humiliter ac ꝑſeuerater
onn 2 ⁊ fideliter. Ad pᷣmiſſa ↄfirmãda facit etiaʒ
ſant miraculũ qð articulo tercio hꝰꝑtis ſubſcri⸗
oraſtl bet᷑. Hoc ſolũ ad pñs admoneo h̊ echoꝛtoꝛ
Ughls vt oẽs ad bñdicta virginẽ ⁊ eigaudioꝝ re/
iuin⸗ coꝛdationẽ habeamꝰdeuotionẽ, oẽs ad euʒ
unas fugiamꝰ⁊ ei pio affectu deſeruire ſtudeamꝰ
Dlidu ꝓ certo ſciẽtes:qꝛ ipᷣa mater miſcðie:ipᷣa ma
nücki; ter gre:ipᷣa nter pietat;:adeſt ⁊ pᷣſto eſt au⸗
eßn xiliũ impẽder̃e oĩbus inuocantibo eã inveri
M tate. Hoc ẽ qð deuotiſſimꝰ Berñn.dicit. Di
ſofe leat inquit miſericoꝛdiã tuã o feliciſſima do
Hibe⸗ nna qcũq; in ſuis neceſſitanibo te meminit
iͤte inuocatã auxiliũ ſibi defuiſſe ⁊cc.
do „ Arti cul?terci?de mitiplici gaudio beate
—RZ yvir ginis in viſitatiõe Eliʒabeth.
.
Erciũ miſteriuũ
t pncipale declarãdũ de gaudijs
„ *
„
9
1 . .* *
6 *
. ſ

hic t ponunt᷑ ipᷣa eiꝰ gaudia aliter qᷓ; ibi di

tit. Quaꝝ pma qttuoꝛ accipiunt ex ꝑte filij

bꝛo.ſuꝑ Lucã. Qui xpʒ interno ſuſcipit ho

dicit Gꝛegin moꝛal.Sopecialiꝰaũt ꝑ gram
in ania fideli ⁊ ſcta ſm plus ⁊ minꝰde dicici .
habitare ꝓ capacitate gre. Sʒ in maria ſin

btẽ vᷣginis dicit᷑ multitudis. Pã in hac vi⸗
ſitatõe ſacratiſſima habuit pᷣmo beatiſſima
gaudia multiplicia.Ex qͥb et ſi aliq̃ ſuꝑius
cũ ageret᷑ ð gaudijs ↄceptõis ſue tacta ſint

ſtincta ⁊ ea ſola q̃ magis ꝓpꝛie huic materie
cõgruere vident᷑ ⁊ ad eiꝰ viſitationẽ ꝑtinere 2) „ AA.D
noſcunt᷑ Notãdũ aũt ad numeꝝ duode 9 YIr
cim ſtellaꝝ in coꝛona beate virginis deſcri⸗
bunt᷑ hic duodecim eiꝰgaudia:q̃ habuit in
hac ſacra viſitatõe:et qͥbus ipſa glioſa exti⸗

quẽ vtero baiulabat. A qttuoꝛ ex ꝑte ſui
id eſtꝰginis quẽ ad viſitãdũ accedebat.De
niq; relidua qttuoꝛ ex ꝑte eoꝝ qͥs viſitabat:
⁊ ſic oꝛdinat᷑ in tribo q̃ternarijs. limum P
gaudiũ btẽ virginis eſt gaudiũ diuine inha
bitatõis. multũ em̃ gaudebat ꝙ deꝰ in eus
aia ⁊ vtero habitabat. Quis eĩ nõ gaudeat
cũ deuʒ inhabitãtẽ habeat.qm̃ vt dic Am/

ſpitio maximis paſcit᷑ exuberantiũ ſuauita/
tũ ⁊ gaudioꝝ delectatõibo.Si dicas: deus
habiuat in oibo qͥd ̊ magnũ eſt in gine ha
bitaſſe. Rñdet᷑ ſ̃m doct:ſuꝑ.j.di.xxxvij.⁊ ſu
per.iij.ꝙ deꝰ vniuerſaliter ⁊ ꝑ naturaʒ eſt in
oĩbus rebo etiã in peccatoꝛiba hoĩbo: niſi eĩ
deus pↄſeruaret oia in nihilũ redigerent᷑. vt

—

gulariſſime qꝛ nõ ſolũ ꝑ gram ſʒ in ſuꝑ etiaʒ .
coꝛpus aſſumẽdo. Aircaba in habitatio r r
nẽ coꝛ marie pſiderabat tria q̃ maxĩe eã gau
dere faciebãt. Pꝛimo qde penſabat ꝙ uluʒ
qui maioꝛ eſt celo ↄtinebat in vtero ⁊ anio.
Quis eſt maioꝛ celo ꝓfecto ille de ̊ Balo⸗
mon ait.ij. Reg.viij.Celũ ⁊ celi celoꝝ te deꝰ
capere nõ poſſunt.Et qꝛ tã magnũ deũ ĩ ſe
continebat. idcirco ipᷣa celo comꝑat᷑ꝑ a.
dicentẽ.O ñs in celo.u in maria ꝑauit ſedeʒ
ſuam.i.humanitatẽ in q̃ quieuit. Ipᷣa eqͥdẽ
btã virgo nõ ĩmerito celũ dicit᷑:qꝛ celũ noĩa
tur a celando qm ibi a nobis eſt celata diui
nitatis głia ⁊ biitudo,ſic in vtero btẽ virgi/
nis nouẽ mẽſibo occultata ⁊ celata eſt diui/
nitas xpᷣi:q̃ oẽs ſancti ⁊ beati ꝑfruunt᷑ in ce
lo. Subdit᷑ q̊ʒ in autoꝛitate pᷣmiſſa ⁊ regnũ
ipius oĩbus dñabit᷑. Regnũ diuĩtatis ẽ be/
ata virgo que ſuꝑ om̃es dñiuʒ accepit ⁊ in
qua ſolus de regnauitꝛc· Scõo de 8a ba

Liber n

bitatiõe gaudebat vᷣgo: qꝛ eius coꝛ Zᷣſidera

bat ⁊ intime pẽſabat ꝙ deꝰ in ſuo vtero ma
nens eadẽ que in celeſti glia faciebat vicʒ qꝙ
filiꝰdei a deo pꝛe ⁊ ſpũſſctũs a patre ſimul ⁊

filio ꝓducebat᷑.qm̃ ſicut ſol vbicunq; ſit nõ
deſiſlit ſuũ lumẽ gignere⁊ radiũ diffundere
ita de? nec in vtero vᷣginis deſtitit filiũ queʒ
ab eterno genuit gignere⁊ ſomſctm̃ ſpirare

—

ercio de ̊ gaudebat.qꝛ cogitabat ⁊ pẽſa

bat ꝙ iſte eſt deꝰ in ſuo vtero manẽs ꝑ queʒ

totus mũdus creatꝰeſt ⁊ ↄſeruaret᷑ ⁊ ꝑ queʒ

etiã oẽs angeli gloꝛificarent᷑ ac gauderẽt eiꝰ

eſſentiã intuẽdo.ſicut de h̊ ſupᷣ patuit liij.ꝑ⸗

btã virgo vicʒ gaudiũ ſuauiſime poꝛtatoiſ

qꝛ ſentiebat ſe nõ grauari in eo ꝙ coꝛpꝰ xpᷣi

poꝛtaret ſʒ potiꝰmira ſpũſſcti dulcedine re/

creari.Hoc eſt qdᷣ dic Ber. ꝙ btã vᷣgo ſiẽ fu
it ſine coꝛruptõe fecũda: ſta ſine omi graua
mine grauida:⁊ ſine doloꝛe puerꝑa. In hu

lus ſignũ euãgeliſta ð ea notant diẽ ꝙ abijt

in montana cum feſtinatiõe.qꝛ neſcit tarda

molimina ſpũſſcti gratia.vt ait Ambᷣ,ſuper
hec verba ALuce pᷣdicta.
beata Maria morx poſt ↄceptum fuerit au
ſa feſtinãter ambulare in montana via tam

longa.cũ ꝓ tũc ꝑiculum magnũ ſit aboꝛſus

qũñ ſcʒ mulier nouiter ↄcepit. RñdetAlber.
ſuꝑ pᷣſens euãgeliũ.ꝙ ſciuit fructũ ↄceptuʒ
diuia nõ hũana vᷣtute firmatuz. Illis em̃ q̃ᷓ
Humanitꝰcõcipiũt duo tpꝑa mouẽdi interdi
cunt᷑ a medicis.Pꝛimo ſcʒ poſt ↄceptioneʒ
ſtatim:qꝛ tunc ↄceptus mollis eſt⁊ faciliter
mobilis ⁊ a matre ſolubilis. Scðdo poſt qᷣn
tum mẽſem vel ſextũ:qñ grauitate ſua cõce
ptus ſe abrumpit.ſed Maria diuĩtus cõce

pit̊ ⁊c̃. Aercio habuit gaudiũ diuine vi
ſionis fruitiue:q̃ mira ſuauitas ⁊ diuie pᷣſen

tie delectatio ac fruitio ↄtinue in eius ania

creſcebat ⁊ augebat᷑ ꝓ hac dei inhabitatõe.
Cumulatiꝰem̃ indicibilit᷑ magis q; añ acci
piebat ſentimẽta diuinaꝝ ĩmiſſionũ ⁊ diuĩe
ↄſolatõis ac familiaritatꝭ ſepiſſimeq; viſio/
nis ipiꝰdei. Sed q̃rit᷑ an aliqñ ipᷣa rapta
fuerit ad viſionẽ dei facialẽ ⁊ clarã vt vidẽt
beati in patria.Rñdet ¶ inconieñ:li.iiij.an
gelice hierarchie.ca.vjiꝙ ſic. Nec inqͥt he⸗
ſitandũ extimo qͥn ei bũſſime ↄugerit ĩ hac
vua pluries manifeſta ⁊ nõ ꝑ enigmata ſeu
ſiguras diuine eſſentie viſio.Hec ille. Et B
excellẽtiſſime ſuꝑ oẽs viatoꝝ reuelatõnes ⁊
ſepiꝰ potiſſime ꝓ hac dei inhabitatõe in eiꝰ

S cdᷣm gaudiũ habuit

Sʒ querit᷑ quõ

vtero ⁊ anĩa credendũ eſt. Rõ quia Moy⸗

ſi ↄceſſum eſt videre diuinã eſſentiã atq; eti
am Paulo rapto in terciũ celũ ſᷣm Aug.Er

go a foꝛtioꝛi multo excellentiꝰ Marie.qꝛ vt

ait Damaſ. IJpa a nullo illuſtriũ vincit᷑ᷣ. Et
ſi obijcit᷑ nõ videbit me hõ⁊ viuet.vt ðᷣt dñũi
Exo.xxxiij. Rñdet Linconieñ.vbi ſup. In

momẽto huiꝰ viſionis q̃ videt nõ viuet hö:

qꝛ nõ pᷣgrauatꝰ mole carnis nec pᷣpeditꝰab
actu ſũme potẽtie humane nature:qð ĩpoꝛ/
tat in ſe ̊ nomẽ hõ cõiter dictũ ſʒ magis vi
uit ſuꝑ hoĩem. Hec ille. Nã tũc oꝑtet fundi
tus moꝛi ⁊ abſtrahi a ſenſib humanis ſᷣm
Bꝛeg. abit
luſtrationis qꝛ miꝝ lumẽ diuinũ ſentiebat
irradiare ⁊ ſplendeſcere. Pꝛimo qdẽ in aĩa
ſua q̃ illuſtrabat᷑ ad ſciendũ ſecreta etiã di⸗
uina ⁊ oẽs artes ⁊ ſciẽtias mũdi atq; ꝓpbe⸗
tandi futura. VUnde ꝓphetauit dicẽs. Ecce
enim ex hoc beatam me dicent om̃es gene⸗
nerationes. Secundo etiam in coꝛꝑe quia
mira radioſitate diuinã pᷣſentiã declarante
eiꝰfacies illuſtrata fulgebat. Di em̃ Moy
ſes ex diuio ↄſoꝛtio ⁊ familiaritate tanta cla
ritate reſplẽdebat vt nõ poſſent in eiꝰ vultũ
intẽdere filij iſr: pter claritatẽ vultꝰeiꝰ Vñ
coꝛnuta videbat᷑ eifacies ⁊ ꝓterea velamẽ
ponebat ſuꝑ faciẽ eiꝰcũ ad filios iſrl egrede
ret᷑:vt dicit ſcptura:q̃nto mag ex diuitatis
pᷣſentia in vtero virginis reſulgebat eiꝰ faci
es ⁊ pie credo ꝙ adeo radiabat ꝙ in eã aſpi
cerenõ poſſent hoĩes ꝓpter claritatẽ vultus
eiꝰ:filio eiꝰin vtero manẽte. Hoc etiã Beĩ̃.
dicere videt᷑:qꝛ ꝓpter ipam radioſitatẽ faciei
eiꝰ Joſeph ſpõſus eiꝰ reſpicere nõ audebat
in eiꝰfaciẽ. VUñ glo.ſuꝑ illud Math.j. Ac/
cepit Joſeph ↄiugẽ ſuã ⁊ nõ cogſcebat eaʒ
donec peꝑit duſic. Joſeph Mariã facie ad
faciẽ videre nõ poterat quã ſpũſſctũs a ↄce
ptiõe pleniꝰimpleuerat.⁊ iõ nõ agnoſcebat
faciẽ eius quã deſpõſauerat donec eiꝰ virtꝰ
euacuaret᷑. Hec glo. Gaudebat igit᷑ virgo
dum ſe tã miro lumie diuio tam in ania q; i
coꝛꝑe circũfundi ſentiebat miro dulcoꝛe ſpi
rituſcõ ſuꝑinfuſo ⁊c̃. Hec pᷣdicia q̃tuoꝛ gau
dia habuit virgo q̃ accipiunt᷑ ex ꝑte ſui fiſij.

NQulitũ in oꝛdine gaudiũ habuitvicʒ gau

diũ virginitat. Gaudebat qͥdeʒ ⁊ miro mõ
letabat᷑.qꝛ cernebat in ſe impletũ illũd Eſa.
vaticiniũ.ca.vij.Ecce vᷣgo ↄcipiet ⁊ pariet

filiũ z vocabit᷑ . Sextũ gaudiũ ſetitatꝭ

qꝛ vicʒ ſic ſctificabat᷑ ex filij dei inhabitatõe
ſ

0

Quartü gaudiũ babuit ſoledide l·

£

—

eun

ns
Pfud

. .

lus
Bei⸗

c
8⸗
uch
iend
1
ch
vi
Ni⸗
ſaßt
rhi
Gu
G
n
A
an

iuß

1

2

vt totaliter ad diuia dedicaret. Ham vt ði
cit Petrꝰaureoli in ſuo cõpen.li.iij. Beata
virgo qñ filiũ dei ↄcepit fuit ſic ſctificata vt
oĩno fomes in ea extingueret᷑ ⁊ in bono eẽt
ↄfiſenata vt nũq; poſſet peccare.Cũ aũt fili
us dei in vtero nouẽ menſibo habitaret iſta
fanclificatio fuit aucta intantũ ꝙ ſolis diui

nis ipᷣa virgo eſſet dedicata:adeo ꝙ etiã lici
tis vſibo mrimonialibo eã aptare eẽt impoſ/
ſibile qꝛ tũc nõ ſolum mens ſʒ etiã coꝛpꝰlu⸗
ce diuitatis reſplenduit. Hec ille. Merito
igit᷑ de ea pᷣs.ait. Sctificauit tabernaculuʒ
ſuũ altiſſimꝰ.Tripliciter aũt de hac ſctiſica
tione btã virgo gandebat. Pꝛimo qꝛ noſce
bat ſe gre plenitudine eſſe ↄſũmatã? donis
ſpũſſcti repletã excellẽtioꝛi mõ ſuꝑ oẽm pu⸗
rã creaturã.iuxta illud angeli dictũ. Spũſ/
ſctũs ſupꝑueniet in te.glo.i.ſupᷣ q; ad aliã cre
aturã ſuꝑueniet in te.Scðo gaudebat.qꝛ ĩ

dono ⁊ in gratia ↄfirmatã ſe eſſe ſciebat. vt
dicit Rich.de ſctõ victoꝛe.in expoſitiõe.Ec

cevᷣgo ↄci. li.iij.et Berĩ epla ad lugduneñ.
Hiõ em̃ habuit potentiã peccãdi poſt iſtaʒ
ſctificationẽ ſcᷣam.ſ.cũ filium ↄcepit.vt di
cunt Bonauẽ.⁊ Richar,de media villa.ſu
per.iij.di.iij. ?. Tho.ꝑte.iij.q.xxv.⁊ Alexã.
de habl.iij pte.q.lxxxviij. Tercio gaudebat
de hac ſctitate qꝛ de ꝑſeuerãtia ⁊ finali ſtabi
litate certificata erat diuĩia inſpiratõe vel re
uelatõe aut alio mõ cõgruenti. Si em̃ apli
fuerũt certificati ð ꝑmaſione ſpũſſctĩ in eis

in eternũ Joh̊.xiiij.Et Paulꝰ de inſepatõe

a charitate xpᷣi Rom̃:viij.multo magis ma
ria.qꝛ vt dicit Berñ. Pꝛiuilegia graꝝ alijs
vceſſa de maria negari nõ debẽt ſed cõcedi
⁊cẽ. Septimũ pncipale gaudiuʒ habuit
mjrnitatis.qð expꝛeſſit Eliʒabeth cũ eã ma
trẽ dñi vocauit di.vñ mihi h̊ vt veniat mat᷑
dñi mei ad me:quo nil mai dici põt ad vᷣgi
nis honoꝛẽ.O q̃ᷓntũ h̊ gaudiũ erat in coꝛde
virginis cũ aduertebat ꝙ ipᷣa eſſet deo ſuꝑ
oẽs acceptiſſtna ⁊ dilectiſſima adeo q; ipia
ſola eſſet electa ꝙ fieret mĩ illius filij cuiꝰ de
us pater eſt. Mirabile ꝙ vni puelle tantuz

vignuat puilegiũ eſt ↄceſſum. Vñ Berñ.

vb᷑allegat᷑ in li.qui dicit᷑ ſpeculũ Darie di
cit. Iſta eſt vere virginalis głia ſingularis
⁊ excellens pꝛogatiua MHarle ꝙꝙ filiũ vnicũ
eundẽq; cũ deo patre meruit habere cõmu
nẽ. Hecille. Octauũ gaudiũ puilegiate
dignitatis qm̃ deus eã mitis excelletiſſimis

ðG

—⸗ʒ

puilegijs ac dignitatibo ſublimanit: vt mu⸗
nus gra tie ⁊ glie P oĩbus creaturis purꝭ ob

tineret. Vñ penſa quãtũ gaudebat coꝛ vgi

neũ.Pꝛimo qͥ deʒ de puilegio excellẽtiſſime
puritatis: qua tãtũ pᷣfulgebat ꝙ; maioꝛ ſub
deo puritas ſua puritate ĩtelligi ne bat. vt
dicit Anb.li.de ↄcepiu ᷣginali. Scðo gau
debat de puilegio diuĩe familiaritat qꝛ ſup
oẽm creaturã ðo familiariſſima fuit,nũq; eĩ

create ↄceſſũ ẽ nec ↄcedet᷑ tal diuia familiia

ritas q̃ ei ẽ ↄceſſa:vicʒ ꝙꝙ deũ nouez mẽſibo ĩ
vto poꝛtauit:deũ vbere de celo pleno lacta
uit quẽ deppꝛio ⁊ puro ſanguĩe ↄcepit:d eũ ĩ
amplexiba⁊ oſculis familiariſſume tractauit
⁊ dulciter educauit pueꝝ:deum qͥ dem ſub/
ditum habuit.vt ðꝛ Lu.ij. VN ñ Aug.vt al⸗
legat᷑ in li.qͥ dicit᷑ ſpeculuz Marie di. Nec
miꝝ o Maria ſi nbi cõgaudere dignet᷑ deꝰ
regnãs in celis quẽ ꝑuulũ ex te natũ hoĩem
totiens oſculata es in terris ⁊c. Tercio pen
ſa quãtũ gaudebat de puilegio ineffabilis

dignitatis.ſ.ꝙ eſſet genitrix ⁊ mater oĩpotẽ

tis dei: regina celi:dña angeloꝝ et hoĩm: ac
totius mũdi ſuꝑ om̃es creaturas:gratia me
ritis et gloꝛia exaltata.⁊ ſic de alijs cius pꝛi

uilegijs.de q bus alibi latlus aget᷑. Hec q̃t/

tuoꝛ eius gaudia accipiunt᷑ ex ꝑte virginis.

⁊c̃. Nonum gaudiũ ſpũalis influentie q?
tanta gratia videbat ſe abundare ꝙ eiꝰ gra
tia redundabat et influebat copioſe etiam

ad eos quos viſitabat.id eſt ad Johãnẽ et

Eliʒabeth cum et ipi ad eius vocem ſaluta
tionis repleti ſunt ſpirituſctõ. vt patʒ Luc.

.

ſancti imbꝛe perfuſa eſt om̃is creatura.hoc
eſt qð pᷣs/ ꝓphetauit dicẽs. Diffuſa eſt gra ĩ
labijs tuis ꝓpterea bñdixit te deus ĩ eternũ.
Decimũ gaudiuʒ mirabilis efficacie.qꝛ

videbat tantã ſibi adeſſe diuine virtutis ef

ficaciã:vt ad eius vocem tot et tam inaudi⸗
ta ſequerent᷑ miracula que a deo fiebant.
PFimirũ pᷣmo ad eius vocem quinq; dicii/
onum cũ ait.Fiat mihi fᷣm verbum tuuʒ tã
inextimabile miraculum factuʒ eſt ꝙꝙ de? fa
ctus eſt hõ ⁊ verbũ faciũ eſt caro ⁊ habita/
uit in nobis Joh.j. Itẽ ad vnicã vocẽ ſalu
8 à

ij. ca. Sancti quideʒ maxime de gratia dei
gaudent.quia gratia eſt excellentiſſimũ do/
num dei, vt dicit Auguſt. Quãtu ergo ma⸗
ria gaudebat cuʒ tam vberem gratiã dei in
ſe ſentiebat:vt etiaʒ in alios redundaret.Et
certe ſm Hiero.ꝑ eius gratiã larga ſpiritui

ᷓ“?

„ H ℳ 5

Aiber i

tatiõis ſue factũ eſt ſecũdo magnũ miracu⸗
lũ:qꝛ ſtatim Eliʒabeth ⁊ eiꝰfiliꝰ repleti ſunt
ſpũſctõ. Deniq; tercio aduerte qꝛ ad vocezʒ

eius plurima miracula facta ſunt in Johe.
Et qͥdẽ pmo qꝛ ſtatim fuit ab oꝛiginali mũ
datuſ. Scðo qꝛ fuit ſpũſctõ repletꝰ. atq; fu
it ſtatim ſctificatꝰ:Tercio qꝛ fuit ↄfirmatꝰ ĩ
gratia vt nũqᷓ; moꝛtaliter peccaret. Quarto
qꝛ fuit cognitõe ꝓphica illuſtratꝰcũ tam ab⸗

ſconditũ myſteriũ diuĩta ihu certiſſime co

gnouit exñs ĩ vtero.Quinto qꝛ fuit rõne vi
rili et ſenſuum acceleratꝰadhuc in vtero.vt

dicit Aug. ⁊ Hiero. Sexto qꝛ fuit exhilara
tus.exultauit em̃ in gaudio infans in vtero
Septimo qꝛ regem xpᷣm venerat eſt in eiꝰ

aduentu gaudio declarãdo.O qntũ igit᷑ be

ata virgo gaudebat cũ tãta miracula ad eiꝰ
vocẽ vnicã fieri cernebat in hac viſitatõe.
Vndecimũ gaudiũ ſingularis bñdictio
nis ſuꝑne ⁊ beatifice.qꝛ aduertebat quõ ſpi
rituſſctũs eã taʒ ꝑ angelũ qᷓ; ꝑ Eliʒabeth be

nedictã ſuꝑ oẽs ꝓnunciabat dicẽs. GBenedi

cta tu in mulieribo ⁊c̃. Et iteꝝx.GBtã qᷓ credi-
diſti qm̃ ꝑficient᷑ in te ⁊c. Aug.in ſermõe de
natiuitate. Maledictio Eue in bñdictionẽ
mutat᷑ Marie. Itẽ Ambꝛo.in omel/huife

ſti dicit. Sicut peccatũ a mlieribo cepit ita

bona.ſ.diuine bñdictõis a mulieriba incho
ant᷑i.a Maria ⁊ Eliʒabeth pᷣdicẽdo, Iteʒ
Sixtus papa in ſermone huiꝰfeſti dicit ſic.
Eadeʒ voce maria ab elizabeth atq; ab an
gelo bñdicta dicit᷑ vt angelis⁊ hoĩbus ſimł

venerãda monſtret᷑.qꝛ ſqʒ vtriuſq; bñdictio

nẽ atrulit ⁊c. Duodecimũ in bac viſitati⸗
one habuit virgo gaudiũ fructuoſitat ſal-
uifice qꝛ vicʒ ⁊ ipᷣis q̊s viſitabat ⁊ ſibimet et
oĩbus hoĩbo mũdi electis ſalutꝭ fructũ poꝛ/
tabat xpᷣm ihm ĩ ſacro vtero. Gaudebat igi
tur vᷣgo qꝛ ſciebat ꝙ ꝑ fructũ vteri ſui queʒ
baiulabat infernꝰeuacuaret:hõ redimeret᷑:
angelicus choꝛus reſtauraret᷑: ⁊ ois creatu
ra renouaret᷑ Gaudebat qꝛ talẽ ⁊ tantũ fru
ctum habere ipᷣa meruerat q̊ oẽs ſcti⁊ ange
li fruerent᷑. Hũc fructũ ſaluificũ agnouit eli

zabeth. iõ exclamauit ⁊ ait. Gñdictus fru
ctus ventris tui. Pꝛoinde iuxta pᷣmiſſa qᷓ/

ſtio apud theologos vertit᷑ vtilis. vtruʒ ſcʒ
btã virgo rõnabiliter id fecerit vt ſpõſo ſuo
relicto ſcʒ Joſeph ad cognatã viſitãdã ⁊ ei-
dem ſeruiendũ acceſſerit.Et concoꝛditer re
ſpondet᷑ ſᷣm ſnias doctoꝝ ꝙ ſic,pluriba rõ⸗

nibus. Pꝛimo rõne diule acceptabilitat⸗
B em̃ fecit nõ vagãdi ⁊ diſcurrẽdi ꝓpꝛio piz o
cito ſʒ diuĩe acceptabilitatꝭ deſiderio.qꝛ ſpi
rituſctõ illuſtrata ſciebat ſũme placitũ foꝛe
deo:vt ꝓpinqua ſcʒ Eliʒabeth viſitata Go⸗
hãnes ſctificaret᷑ qui futurꝰerat pᷣcurſoꝛ xpᷣi
ſicut patuit ex pᷣmiſſis. Scðo rõne exer⸗
citande vᷣtuoſitatis.qꝛ ſciebat vᷣgo ſuã viſi⸗
tationẽ fieri ad exercitationẽ virtutũ ꝑ maxi
marũ ⁊ ꝑ ↄſequẽs ad merita et pᷣmia ↄſeqn
da maxima nõ ſolũ ſuꝑ hoĩes ſʒ etiã ſuꝑ an
gelos.tũ ꝓ exercitio ſũme charitatꝭ.qꝛ vt di
cit Petrꝰraueñ.Eſt inqͥt ⁊ in angelis chari
tas q̃ ſugenituit in Maria dum ꝓgredit᷑ in
montana:tũ ꝓ exercitio humilitatis qua ſe
dña mũdi humilẽ ancillã Eliʒabech exhi⸗
buit. Nunq; tãta charitas vel tanta humi⸗
litas in angelis eſt reꝑta in ſcpturis exhibi
ta foꝛe pꝛegnãtibꝰ Tercia rõ quo ad nos
ſcʒ vtilitatis.qꝛ ſciebat vᷣgo iſtã viſitationez
ꝓficere toti mũdo ꝓ ſalutis efficacia vt pate
bit ⁊ pᷣcipne edocet᷑ ex ̊ ꝙ ſũm phetarũ et
ſanctoꝝ q̃ maioꝛ nõ fuit inter natos mulie⸗
rũ vicʒ Johes graʒ ⁊ ſctitatẽ habere nõ po
tuit niſi Oaria adueniſſet ⁊ ſalutaſſet qᷓnto

magis nullꝰalioꝝ hoĩm gram habere pote

rit niſi ꝑ Mariã.vt ait Berñ.⁊c̃. O igit᷑ ſu
perbenedicta vgo Maria qͥs penſare pote
rit tua/ ꝓ his gaudia om̃s à̊ chariſſimi fuſis
lachꝛymis ĩploꝛemꝰ marie ſuffragia: vt cuzʒ
ea ꝑfruamur etna leticia Ad id de gaudijſ
marie ꝓmulgante btõ Capiſtrano miracu
lum Refert᷑ ꝙ vicʒ qͥdã clericꝰob deuotionẽ
btẽ vᷣginis cũ adhuc eẽt ſecularꝭ: ſolitꝰ erat
ſertũ de floꝛibo vel roſis colligare et imagi⸗
nẽ btẽ ᷣginis cũ ipᷣo ſerto decoꝛare: factũ ẽ
vᷣgine bnñdicta fauẽte ꝙ religionẽ intrauit et
ſeculo renũciauit vbi cũ ꝑ aliq̃t ipᷣs ꝑmãſii
ſet cepit anxiꝰeſſe ꝙ ſue deuotiõi ſanitacere
nõ poſſet:in eo vicʒ ꝙ neqͥret floꝛes collige
re in religiõe⁊ imaginẽ vginis adoꝛnare cũ
ſerto: ſic ſolitꝰerat facere in ſecb. Vñ ꝓpoſu
it ſe de religiõe ob hãc ſolaʒ cãm exiturum.
Quadã ſ̊̃ die cũ nimis anxiaret᷑ coꝛ eiꝰĩ oꝛa

tione poſito apꝑuit btã vᷣgo di. Fili noli an

xius eſſe nec de religiõe exire:docebo egò te
quõ deuotõi tue meliꝰh ſatiſfacerevaleas
ſerto vl coꝛona quã mihiĩ ſeclo ð floꝛbofa *
ciebas. Nũc fac mihi ſinglis diebꝰ coꝛon’ẽö
ſpũalẽ hoc modo, Pꝛimo ob memoꝛiã gau
dgij mei qð habui cũ U meuz concepi:dic )

4 7

D . 5

„

inp

(/ bus
ug

u

ges!

ner-
aboe
feina
gi
cun
iffe
brgrei
funte
fatre
Gac

Gäſen
les ſn
fenty
fecich
lenn
beree
leher⸗
ſerebe

üm
geret
ſplri
apor
lelor.
latr
Ugens
Uletn
gline
decoza

n
mii
chani
tin
naſe
cchi⸗
vumi⸗
abbi
Aos
nong
Npe

molie⸗
höpo
tno
epote
ela
epoe
ninuds
wa

niraau
holehe
Wort
inag⸗
ſaani
raunt
nii
uee
colle
narech
ipoi⸗
umumn.
.
lgn
re
s9H
,
Nroni

6

ððè

,lſicio mihi pᷣſtito.⁊ ſubiungas decẽ aue ma⸗

ria. SDcðo ob memoꝛiã gaudij qð habui fi
liũ in vtero poꝛtãdo ⁊ ĩ viſitatõe Eliʒabeth

Ccoõſiiter facies. Cercio ob memoꝛiã gaudij
the nRatiuitaꝶ filij mei ↄſiliter facies. Quar
to q̊ ob memoꝛiã gaudij qðᷣ habui cũ tres
gmen deu agnoſcẽtes adoꝛauerũt

pſiliter. QOuinto ob memoꝛiã gaudij qð ha

bui cũ filiũ in tẽplo reꝑi ⁊ poſtea deſcẽdit et

erat mihi ĩ oibo ſubditꝰ ⁊ dulciſſime ↄuerſa
tus ↄſiir Sexto ob memoꝛiã gaudij qð ha

bui qñ filiꝰ meꝰ reſurrexit.ↄſiliter. Scptio
ob memoꝛiã gaudij qð habui cũ in celũ aſ
ſumpta ſum dices pmo vnũ pꝛ nr̃.⁊ ſubiũ⸗
ges tria aue maria, ⁊ ſic in toto erũt ſeptem
3 nt. ⁊.lxiij.aue maria.h̊ facicẽs ſingulis die
bus acceptioꝛẽ mibi facies coꝛonam et tibi
magꝭ meritoꝛiã.hec dicẽs euanuit. Iſte nu

merꝰↄſonat numero annoꝝ vite btẽ vᷣginii
qͥbus vixit in mũdo iſto ſᷣm aliqs. Ille igit
remanẽs in religilõe ſedula deuotione cepit
qtidie h̊ ꝑficere. Accidit aũt q̃dã vice pꝰfa/
ctam ꝓfeſſionẽ vt iter ageret ꝑ quãdã ſiluaʒ
cũ fratre ſocio ⁊ ſic in itinere dictã coꝛonaʒ

oꝛaret:ſecꝰviã latitãtes erãt latrones:explo
rantes ꝑ viã trãſeuntes:ꝙ cuʒ viderẽt iſtos

fratres videbat᷑ eis ꝙ vna pulcherrima vir

go aſtaret fratri oꝛãti dictã coꝛonã: ⁊ ad ſin
gulã ſalutationẽ eiꝰ vnã roſam pulchꝛã col

nes ſuꝑ fratres ⁊ eos capiẽtes q̃rerẽt dice
rent:vbi ẽ iſta puella q vobiſcuʒ nũc erat:q̊
feciſtꝭ eã.Illi negabãt dicẽtes: ꝙ nũq; vel⸗

lent młierẽ vł feminã aliquã in ſocietate ha

bere qꝛ vouiſſent caſtitatẽ ⁊ ↄſoꝛtia mlieruʒ

tenerent᷑ ex regula fugere. Iſti ecõtrario aſ-

ſerebãt vidiſſe cũ eis puellã pulcherrimam

vñ traxerũt eos de via ad ꝑtes:vt eos affli⸗

gerẽt ⁊ ↄfiterxent᷑ q̊ iſtã puellã feciſſent. Su

ſpirãt fratreò ad xp̃m ⁊ btãʒ vᷣginẽ.Et ecce

app aruit btã vᷣgo in aere cũ multitudie an/
gelo ꝝ:ferẽs in capite ſuo ſertũ roſeũ:⁊ dicẽs
ad latrones.O viliſſimi ⁊ iniqͥ homies cur
audletis meis famulis nocere ⁊c̃. Perterriti
illi ſtupefacti audierũt ᷣginẽ bñdictaʒ q̃ſi
gliando dicere ad angelos: ecce q̃li coꝛona

decoꝛauit me iſte frater ⁊c̃.Et euanuit. Sic

; faeiũ eſt ꝙ latrones auditũ fratrẽ referen

liges alligaret cũ aureo ſilo ad circulare li/
gnũ qð manu videbat᷑ tenere:q̃ſi faceret qð
dã ſertũ Cũq; cõpleta oꝛõne irruiſſent latro

. 2 Mẽ
. — . —.—

tẽ de p̃dicta oꝛõne quã btẽ vᷣgini ꝑoꝛauerat

ad lumẽ vᷣitatis redeũt veniã poſtulãt ⁊ mũ
do renũciãtes religionẽ ingrediunt᷑ fratres
q̃ʒ ⁊ om̃es iſli quoad vixerũt coꝛonã beate
virginis ſedula deuotõe oꝛauerũt quoiidie

Deniq; fertur ampliꝰꝙ cuʒ iſta oꝛatio in
vſum plurimoꝝ veniſſet ſctũs Bernardinꝰ
de ſenis oꝛdinis minoꝝ de obſeruantia ti

die eam ob deuotõeʒ ginis ꝑpoꝛabat. Cui

die quadã oꝛanti ipᷣaʒ coꝛona:apparuit be⸗

atavirgo di. O mi deuote famule multũ mi
hi cõplacuit in tua deuotiõe.Ecce quia me

hac coꝛona q̃tidie es honoꝛatꝰ impetrauia
ſilio meo tibi gram miracula faciẽdi ⁊ pᷣdi-
candi.⁊ tandẽ ſcias te in celo mecũ ſine fine
letari ꝑticipem meoꝝ gaudioꝝ ⁊c.Et ſic ab

illo iꝑe cepit ſctũs miraculis choꝛuſcare et
maximis gratijs abundare. Om̃s igit᷑ cha
riſſimi vos adhoꝛtoꝛ ad btẽ virginis deuo
tionẽ ⁊ gaudioꝝ eius recoꝛdationẽ: om̃s in
dño ihu admoneo ad pᷣdicte coꝛone virgi⸗

nis oꝛationẽ:vt valeatis ĩ celo ſine fine vna

cñ beata vᷣgine cõgaudere.qð nobis ipᷣius
meritis ↄcedat xpᷣs filius derx.
Pars tercia ſecũdi libꝛi eſt de btẽ marie

cãtico ⁊ grarũactõe ꝓ diuĩa incarnatdöe.

Algnificat ania

m mea dum Lu.j. ca. Verba ſũt
bryviicdictevginis marie gras agẽ
tlis ⁊ laudãtis deũ in hac viſita
tione:pꝓ bñſicio diuie incarnatõis:et deuo/

tiſſimo cãtico edito dicẽtis Magnificat ⁊c.
Circa qð vna talis ponit᷑ ↄcluſio.Cõgru

entiſſimũ crat vt bñdicta go Maria ꝓ bñ

ſicio diuĩe incarnatiõis nouo cãtico deum
collaudaret. Hãc ↄcluſionẽ declaro ⁊ oſtẽ⸗

do triplici růõne. Pꝛimo rõne gratiſicatio
nis:quia nouo ⁊ ſũmo dono noua et ſũma
debet᷑ gratiarũactio ipᷣi deo:ne viciũ ingra
titudinis incurrat᷑.qð eſt tãq; veétus vrens

exiccans fontẽ gratie:deo inimica ſm Ber.
Vñ Seneca lib.de bũſicijs ait. Nil grato
anio honeſtiꝰ.Turpiſſimũ aũt eſt bñſicijs

gratias nõ referre. Sed qm̃ beata virgo in
hac incarnatõe ſũma dona? noua ꝓ huma

no genere obtinuit ſcʒ ꝙ de? fieret homo ex

ea:⁊ redimeret᷑ homo⁊c.ergo nouo cantico

debuit gratias agere deo ĩ ꝑſona ſui ⁊ totꝰ
xpᷣi ĩcarnatõ öbebat eẽ remediũ ↄ hoĩs lap

TNiber n

ſum. Cotraria aũt contrarijs curantur.ᷣm
Bꝛeg.in omel,de martyribo. Om̃ aũt hõ ce
cidit blaſphemia õ deũ ↄcurrẽte. Nã vt le/
git᷑ Geñ.iij.dixit diabolꝰad mlierẽ. Neq̃q;
moꝛiemi. ſcit em̃ deꝰ ꝙ q̃cũq; hoꝛa comede

rlitis eritis ſiẽ dij ſciẽtes bonũ ⁊ maluũ.Ecce

blaſphemat deũ attribuẽdo ei inuidũ eſſe ⁊
tenacẽ: q̃ſi deꝰ eẽt tã inuidꝰ ⁊ tenax ꝙ nollet
vt el aſſilaret᷑ hõ ſciedo bonũ ⁊ malum ⁊c
Huic blaſphemie mlier Eua cõſenſit cũ ſic
foꝛe credidit.Et iõ ſic hõ ꝑ blaſphemiã dia
boli cui mlier ↄſenſit:caſum ſumpſit. Ita ꝑ
ↄtrariũ in initio nr̃e repatõis ꝑ incarnatõʒ
v̈bi dei ipᷣa mlier.i.maria gr̃as agere ⁊ lau/
des deo ꝓmere debuit: q̃ blaſphemia pma
aboleret᷑:qð ⁊ fecit in h̊ deuotiſſimo cãtico

Magniticat ⁊c̃. Tercio rõne pᷣfiguratõiſ

qꝛ legit᷑ Exo.xv.ꝙ cũ filij iſrl fuiſſent libera
ti de manu pharaonis ⁊ egyptioꝝ ipᷣis ſub

merſ. Maria ꝓphetiſſa ſoꝛoꝛ moyſi? aagron

egreſſa cũ mlieribo canticũ cecinit. Hec ma
ria figuranit nram dñam mariã: q̃ cantico
nouo debuit canere laudes deo ꝓ nr̃a libe/

ratõe de ſub manu diaboli. Poſtq; igi᷑ ma
ria redẽptoꝛẽ cõcepit angelo nũciante ?⁊ ad

Eliʒzabeth veniſſet: Eliʒabeth eã bñũdictã ꝓ
clamaſſet ⁊ vᷣba angeli i ea implẽda pᷣdixil-/

ſet. Perficient᷑ inqͥt in te que dicta ſũt tibi a
dño.ſtatim maria ꝓ gratiarũactõe h̊ carmẽæ

Ddño cecinit ⁊ ait. Oagnitſicat aia mea do/
minũ ⁊c. De h itaq; cantico loqͥ intẽdentes
tria myſteria de ipo declarabimꝰ.
Pꝛimũ dicit᷑ ſu blimitatis.
SBcoõm myſteriũ gloꝛioſitatis.
LTerciũ myſteriũ vtilitatis.
lit alia cantica ⁊ ſublimiꝰfoꝛe oſtẽdit᷑ pᷣ alijs
in tribo: vt patebit inng..
RBRBimiͤ
p unm dicit᷑ ſublimitat᷑ꝭ. vbi ẽ notã/
duüũ ꝙ B canticũ magniticat cete⸗
rrss caticis eſt excellẽtiꝰ pᷣcipue in
tfionns.
Peꝛimo in intitulatione.
Scõðo in cauſa ⁊ intentione.
Tercio in eccliaſtica veneratõe.

Pꝛimo qͥdẽ ̊ canticũ alia excellit in ſui inti

tulatõe ⁊ denoĩatõe.qꝛ vnũqðq; cãticũ in⸗
titulatũ a ſuo autoꝛe dicit᷑:aut cãticũ Do
ſi:aut cãticũ Dauid: aut alicuiꝰ ex ꝓphᷣis.H

Articulꝰpmus ꝙ canticũ marie excel

miſteri

Pars II

pcellẽtiꝰnomẽ bʒeqꝛ d⸗ cãticũ Marie. Vñ
Au.j.pᷣ mittit᷑ titulꝰ

tul?hui?cantici cũ ðꝛ. Et ait
maria. Magnificat anĩia mea dñũm. Siẽgᷣ
maria excellit oẽs ꝓphas ſctitate:dignitate:

⁊ glia.ita eiꝰcanticũ excellit eoꝝ cantica. O

qͥs nõ afficiat᷑ huic cantico:qð tã dignistaʒ
dulce nomẽ ſoꝛtitũ eſt vt dicat᷑ cãticũ marie
dñue nre regine miſcdie et gre ⁊ a foꝛtioꝛi qꝛ
cũ iſtud cãticũ edidit ⁊ cecinit: deũ et dñũm
veꝝ in vto habuit ⁊c̃. Sʒ foꝛte obijcies q⸗
canticũ cãticoꝝ Salomõis pcellat oĩa cã⸗

tica:qꝛ ſic denoĩat᷑ ꝑ ſugexcelletiã ſcqʒ cãtica

cãticoꝝ. Vñũ ⁊ ſᷣm Joheʒ in ꝓlogo ille liber

vocat᷑ hebꝛaice ſyraſirim qð in lingua nr̃a

0%W — —S „

vertit᷑ cãticũ cãticoꝝ.Rũdet᷑ ꝙ h̊ nõ obſtat
qꝛ ille liber ðꝛ ſic:p eo qꝛ młtipłr diuĩas cõ
linet pᷣ alijs cãticis ve.te.laudes ⁊ ſpũalem
amoꝛẽ inter ſpõſuʒ xpᷣm ⁊ ſpõſaʒ eccłiaʒ vel

aniam docet ſᷣm Hiero.vbi ſup. Nihilo

minꝰh̊ cãticũ Marie pᷣcellit rõnibo pᷣnota⸗

tis. Scdo Kiſtud pccellit alia in ca ⁊ intẽ-
tione.qꝛ cũ alia cãtica ſint in grarũactioneʒ

aut ꝓ victoꝛia habita:ſic canticuz Moyſi.

gaut ꝓ recepta ſanitate:ſicut cãticũ Eʒechie.

aut ꝓ diuia laude q̃cũq;. Hoc aũtẽ p diuĩa
incarnatõe qð ẽ ſũmũ pᷣ oĩb.. Huiꝰrei cã
q̃ri pᷣt vtrũ hõ plꝰteneat᷑ ⁊ deo ſit acceptiꝰre
gratiari ꝓ bñficijs diuie incarnatõis ⁊ hu/
mane redẽptõis qᷓ; creatõis.⁊ ſic de alijs.
Aid qð ꝓtinꝰrñdet᷑ ꝙ ſic.⁊ oſtẽdit᷑ Pꝛĩo
ex autoꝛitate. Nam Ambꝛo,li.de vir. dicit

Ploñe ihu ðᷣbeo tuis iniurijs qͥb redeptꝰ
ſuʒ q; tuis vᷣtutibo qͥby creatſuʒ. Ite Chꝛyſ.
ſuꝑ Mat, diẽ. Nil ẽp q̊ͥ maioꝛes gras age
re debemꝰq; ꝓ paſſiõe? moꝛte vnigeniti eiꝰ

Et Berũ.in medita. Sup oĩa amabileʒ te
mihi reddit o bone ihu opꝰ redẽptiõis nr̃e

calix paſſiõis quẽ bibiſti in cruceo. Scoðo

oſtẽdit᷑ rõne.qꝛ teſte Bꝛego. in omel. de ↄfeſ
ſoꝛibo. Quãto creſcũt dona tato rõnes cre-
ſcũt donoꝝ.⁊ Seneca li.de bñficijs.docet

ꝙ qnto maiꝰdonũ dat᷑ tãto maioꝛ eidẽ gra⸗

tiarũactio debet᷑. Sʒ in incamatõe ⁊ paſſi

one xpᷣi maxim donũ datũ eſt hoĩ.qꝛ deꝰſe⸗
ipᷣm obtulit ꝓ nobᷣ.ꝭ̊ ⁊c̃. Tercio oñdit᷑ exẽ
plaritate qꝛ ̊ ſolũ ẽ bonoꝝ ſideliũ vicʒ xpia
noꝝ ꝓ redeptõe gr̃as agere. Illud vᷣo ſcap
recreatione vel alijs donis regratiari ẽ etc’ẽäö
inſfideliũ ⁊ maloꝝ. Nimiꝝ ĩ viꝭ p hoꝝ legi
Thales phs cuʒ nocte extra domũ aſtra
ↄſideraret incidit in foueã. Quo lugete di⸗

t.

tuo
pot

1t

rot

——

deot

ſte
gio
Haar
ſee
ve
hobi
deden
guim

li?.
ſeſtis
löb
canni
ſtaree
1an
eſſet
heck
chige
Spun
libo
giot

hefic⸗

Thi
fnsage
alich
blate
öisnie
S&
det
jesat⸗
1, doc
deg⸗
a iſi
rdele,
ſdlau
gchu
l
ie eui
nlegt
üaſtra

. xit vetula. Zu q̃deʒ o Thales qᷓ añ pedes

Articulus

tuos ſunt videre neqͥens quõ q̃ in celo ſunt
poteris coaſcere. Sic Thales fert rũdiſſe.
Hen triũ gras ago. Pꝛimũ ꝙ hõ factꝰſum

⁊ nõ beſtia.Deinde qꝛ mas ⁊ nõ femĩa.o

ſtreino qꝛ grec?ꝰ⁊ nõ barbarꝰ.Ecce inſideliſ
iſte gras deo egit ꝓ bñficijs creatiõis ⁊ con
ditõis.& multo magꝭ xpᷣianꝰdʒ ⁊c̃. Tercio
H canticũ pᷣcellit alia eccłiaſtica veneratiõe.
qꝛ ecclia ↄſtituit q̃tidie ̊ͥ canticũ Marie di

ci venerabilit in veſpis. Hoc autẽ iõ vt det

nobis intelligi:qꝛ vergẽte mũdi veſpe dñs

de eſt incarnatꝰex vᷣgine ꝑ quẽ eternã cõſe⸗

quimur bñdictionẽ,⁊ iõ qtidie ſtudeamus

deo regratiari. Pꝛoptea etiã p̃ alijs h canti
cũ Marie ſoleẽniꝰdeuota celebꝛitate ſolet in

feſtis decãtari:accẽſs lucernis ⁊ thurifica⸗
tõibo ↄſuetis adhibitis. Vñ ⁊ fideles ad h̊
canticũ cũ canit᷑ in veſpis ſolẽt aſſurgere et

ſtare capite nudato ⁊ inclinato. ſicq; reueré

tiꝰaudire vel dicere tãq̃ʒ ſi tũc pñtialiter ad

eſſet btã vᷣgo ⁊ eiꝰfiliꝰdñns ihs.Et certe dñt
hec facere qꝛ totũ h̊ canticũ eſt vbuʒ ſancti

euãgelij.⁊iõ ſic reuerẽter ẽ audiendũ.qm̃ ſiẽ
ſcotum ẽ Ecc̃i.xxxij. Pꝛo reuerẽtia accedet
libi bona gratia.
Articulus ſecundꝰ Marie canticũ eſt
glioſiſſimũ:et aſſignant᷑ in ea duodecim be

ſicat deum. -— ,„ „
Ecũdũ miſteriũ
ſde h cantico Marie declarãduʒ
dicit᷑ glioſitad. Nã reuera h̊ cãti-
cũ eſt glioſiſſimũ tã ipᷣi deo q̃ᷓʒ eiꝰ

neficia a deo collata Marie p qb magni⸗

ſciiſſime mri Marie Pꝛimo qͥ dẽ deo quẽ

laudauit btã vᷣgo in ipᷣo pᷣcipue.xij.modis.
Pꝛimo de dñatione eiꝰ ſuꝑ totũ mũdũ.ibi.
Magniticat aia mea dñm.nõ diẽ illũ vel il
lũ:ſʒ anthongmaſtice dũm. Scdðo laudat
de hoĩs ſaluallõe.ibi.Et exultauit ſpũs me

us in deo ſalutari.i.ſaluatoꝛe qꝛ dñi eſt ſalꝰ.

Tercio in hũiliũ reſpectõe.ibi.Reſpexit hu

militatẽ an. Quarto in mĩr̃is btĩficatõe. ibi.

Ecte ei ex h btãʒ ⁊c. Quĩto ĩmirãdoꝝ oꝑa⸗
tione:qꝛ fecit mihi dñs maj ⁊c̃. Oexto ĩ no

minis ſctitate.ibi.Et ſctm̃ nomẽ eiꝰ.Septi
mo in miſcõia ⁊ miſeratõe. Et miſcdia eiꝰ.
Octauo in ſuꝑboꝝ deiectõe. Fecit potẽtiaʒ
⁊c.Oiſꝑſit ſuꝑbos. Nono in hũiliũ exalta⸗
one, Depoſuit po,de ſe Decimo in eſurie⸗
. M

tiũ ĩpletõe.Eſuriẽtes iple bo. Undecimo ĩ
hũane nature aſſũptõe. Suſcepit iſirł pue.
Duodecimo in ꝓmiſſe liberatõis ĩpletõne.
Siẽ locu.eſt ad pa. Hec ſᷣm Joheʒ gerſon
cancella.pariſ.in ſua editõe de cãtico Ma
rie. Scðo dixi ꝙ ẽ glioſiſſimũ HG̊ canticũ

btẽ vᷣgini.qꝛ in ipᷣo notari pñt.xij.ſtelle glłie

in coꝛona capitꝭ eiꝰ.ſiẽ ſcribit Apoẽ.xij. In
capite inqͥt eiꝰcoꝛona.xij.ſtellaꝝ. Naʒ ĩ his
xij.bñficijs a deo acceptꝭ vel puilegijs doꝰ
natis btã Maria gaudẽter gliat᷑ ⁊ deũ lau
dat in h̊ cantico vt patʒ diligeter ↄſiderãdo
verſus eiꝰatq; ꝑticulas. Caß. I.
Rienma ſtella ðꝛ dignatiua pᷣelectio
p deq́ᷓ; deũ Maria laudat et gandẽs
gliat᷑ cũ di. Magniticat ania mea
dñm Notãter diẽ dñm qð ẽ relatiuũ ad ſer
uũ vel ancillã:vt ſignificetſe in h gaudere ⁊
gliari ꝙ a ðo ẽ in ancillã ſpecialit᷑ electa.vñ
de h gras agit. Nã ꝓfecto ſctis h̊ eſt gaudi
um maxĩim ⁊ glłia: ꝙ ſe noꝛũt eẽ fuos ði cui
qͥdẽ ſeruire regnare ẽ.̃ᷣm Aug.⁊ Bꝛeg.Siẽ
⁊ videmꝰ milites gliari de eo qͥ qͥdẽ eoꝝ ſũt
ſerui pᷣpotẽtioꝛis regꝭ ⁊ accepti.vñ dña ĩ ðo
gliando dic. Magniticat ania mea dũm.ſ.
meũ cuiꝰſuʒ ancilla pᷣelecta. Nimiꝝvt dicit᷑
uij.li.ethico. Qualis vnuſqͥſq; ẽ talia dicit
⁊ oꝑat᷑ ⁊ talit᷑ viuit:qꝛ ex abũdantia coꝛdis
os loqͥ Mathᷣ.xij.Et qꝛ btã vᷣgo h̊ ſ deſi⸗
derabat vt mereret᷑ fieri ancilla dei.⁊ eiꝰ fi-
lio deſeruire quẽ nouerat ex ſcpturꝭ ĩ carnẽ
vẽtuꝝ.h ſꝑ oꝛõnibs flagitabatvt etiã ferunt
hiſtoꝛie.⁊ iõ nimiꝝ ꝙ mox cũ fidẽ dedit an/
gelo ait. Ecce ancilla dñi.ſ.qð ſꝑ optaui.et
nũc etiã gr̃as deo agens id replicare videt᷑

di. Magnificat aia mea dñm:cuiꝰſuʒ ancil

la.O felix marie deſideriũ:qð tã efficacit᷑ eſt
ꝓ totiꝰ mũdi ſalute ĩpletũ.O felix q̃q; aia q
ſeruire toto coꝛde deſiderat x-pᷣo. Sʒ circca
lram hãc q̃ri pñt tria pᷣcipua.Pꝛima q̃ſtio:
vtrũ btã maria ↄgrue ſic incepit ſuã lauda/
tionẽ ꝓ xpᷣi incarnatõe ex ea facta vt diceret
magnificat. Nã miꝝ ẽ q̃re nõ dixit Laudat
vel bũdicit aut gras agit ⁊ glificat aia mea
dñm cũ bñ hec oĩa ⁊ ſingla dicere potuit.
Ad h̊̊ ꝓtinꝰrñdet᷑ ꝙ ipſa nõ a ſe ſʒ a ſpũſctõ
hec vᷣba ꝓtulit:qͥ ſpũſſctũs notantervoluit
inchoare hᷣbo magnificat nilo alio.qꝛ ðᷣ

maximis beneticijs deũ laudabat maria.i.

de bñficio incarnatõis diuĩe. Idcirco ma⸗

gnificat qð ſonat landis magnitudinẽ dice

Liber I1 -

re debuit ⁊ dixit. vñ Amb.ſuꝑ Lu. Magni
gnificat ania mea.q.d. Tãto et tã inaudito
munere dñs me ſublimauit ꝙ lingua expli/
care nõ ſufficit. Sʒ totũ anĩ affectũ in agen
dis eiꝰlaudibo offero:⁊ in eius magnitudie
ↄtẽplando gratulãter impẽdo:iõ magniſi/
cat ania mea dũim. Scõa qſtio q̃re addi
dit ania mea:⁊ nõ dixit. Magniſfico dñm.
Riñqdet᷑ ꝙ h̊ ſpũſſctũs voluit vt doceamur
nos de bñficijs anĩe q̃ ſũt potioꝛa qᷓ; coꝛna
lia ſicut ⁊ ania potioꝛ om̃i coꝛꝑe:vt dicẽ Au
guſt. deũ magis laudare.Etqꝛ bñficiũ diui
ne incarnatõis pᷣncipaliꝰeſt ad ſalutẽ aĩarũ

qᷓ; coꝛpoꝝ.iõ inſeruit ania mea. Tercia ꝗq

ſtio cur nõ dixit magnificat aĩa mea deũ vt
ſponſum patrẽ vel filiũ:q;ʒuis qdᷣlibet hoꝛũ
dicere potuiſſet. Rñũdet᷑ ſm Anthoninum

floꝛeñ.in ſũma ſua q; hoc voluit ſpũſſctũs.

Pꝛimo vt deũ glioſum cũ timoꝛe reuerẽ
dum intẽdat:qꝛ initiũ ſapiĩe timoꝛ dñi:vt ait
pᷣs.¶Lidñs aũt timoꝛẽ reuerẽ tialẽ includit.
luxta illud Malach.j. Si ego dñs vbiẽ ti

xiſſet:ſpõſum multũ ſe laudaſſet. ſiliter ſi di
xiſſet patrẽ vel filiũ:eque laudis eſſet.ſi dixiſ

ſet deum:ſuã hũilitatẽ ancillariã tacuiſſet.?

iõ dicen do dñm qð eſt relatiuũ ad ancillaʒ
ſe humilẽ ancillã dei ꝓfitet᷑: q̃tinꝰ ⁊ nos do/
ceat qꝛ in hũilitate nra placẽt deo obſeqᷣa et
laudes:vt oĩa bona ĩ nob deo attribuamꝰ.
LCLapitulum. II.

Ailine pleniſſima gaudẽs gliat᷑ ⁊ dic.

ſd ẽ in filio ſaluatoꝛe meo. cuiꝰ diuia dulce/

dine ſpũs tãta abũdo plenitudine: vt ſpis
meꝰ exultet.i.extra ſeipᷣam in extaſim ſaltet i

deũ ⁊c̃. ⁊ iõ ꝓ tãto dono gr̃as ago. Sʒ h

pmo q̃rit᷑ q̃re potiꝰdixit exultauit in pᷣterito
; exultat ĩ pñti cũ nõ lõge antea ↄceꝑit xꝰʒ
ſaluatoꝛẽ in vto. Ad h̊ rũdet᷑ notãdo ꝙ; be
ata maria ĩ deo ſaluatoꝛe.i.xpᷣo triplłr exulta
uit. Pꝛimo añ xpᷣi ↄceptõeʒ exultauit ĩ fide
⁊ ſpe.qꝛ firmit credidit ⁊ ſpauit xpᷣʒ redẽpto

rẽ in carnevẽtuꝝ.ſiẽ ⁊ de Abꝛaã ſcribit᷑ hoc

mõ exultaſſe Joh.viijAbꝛaã pꝛ veſter exul
tauit vt videret diẽ meũ q credidit ⁊ ſpauit.
Jõ ðꝛ:vidit.ſ.fide ⁊ deo reuelãte ⁊ gauiſus

eſt ⁊c. Scðo exultauit maria ĩ hoꝛa ↄcepti

Pars II

onis xp̃i qñ gaudiũ ſummũ de h̊ habnit vt .

patuit ꝑte pᷣcedẽti. Tercio exultauit pꝰcõce
ptionẽ xpᷣi qꝛ exꝑiebat᷑ ↄtinue deũ in ſe ma/

nẽæétẽ tota pleniudĩe ⁊ miro mõ ſpm̃ſcticõ

ſolantẽ. Notãter &̊ dixit exultauit: vt ſigniſi
cet qꝛ a pᷣncipio ſue ↄceptõis in vtero mĩris
ſctẽ Anne,ſ.ſꝑ in cognitiõe xpᷣi exultauit mł

to mag qʒ Johes baptiſta in vto: ⁊ iã xpᷣm
vtero poꝛtare ceꝑat añ aliq̃t dies q̃uſq; ꝑue

nerat ad domũ Zacharie a die conceptiõis
iter agẽdo.⁊ iõ dixit:exultauit.qꝛ iã añ ↄce⸗
perat. Scõda q̃ſtio hꝰoccaſione.nũqͥd ma
ria ſciuit antea qʒ ↄcepit xpʒʒ de ſe foꝛe incar
nãdũ ⁊ iõ exultauit ĩ xpᷣo. Rũdet᷑ ꝙ licʒ qq ⸗
dẽ ſciuit qꝛ dei filiꝰdebuit incarnari: multo

magiſq; h nouit qᷓ; ꝓphe: tñ ex hũ ilitate nõ
pſüpſit nec putauit ſe eẽ illã ᷣginẽ de xpᷣs

deberet ↄcipi donec angelꝰnũciauit. Cer

cia q̃ſtio q̃re dixit ſalutari meo cuʒ xpᷣs eſſet
ſalu atoꝛ etiã alioꝝ.Rũdet᷑ ſ᷑ᷣm Ly.ꝙ h̊ dixit
rõne aſſũpte hũ anitatis ex ea.qꝛ ſic fuit tĩ
ipᷣiꝰ ᷣginis.vñ exultauit ſpũs.
moꝛ meꝰ Scõðo vt oĩ via b. ᷣgo ꝓpas lau
des fugiat ⁊ tm̃ diuĩas intẽdat. Di em̃ di /

Ca. III.
Erciga ſtella ðꝛ deo chara dilectõ qꝛ
t reſpexit inqͥt hũilitatẽ.reſpexit.i.ac
ceptauit ⁊ amauit.qꝛ vbi amoꝛ ibi

oculꝰ ſᷣm Aug. Sʒ qre dixit hũilitatẽ nõ

vᷣginitatẽ vl alias ᷣtuteſ Rñdet᷑ kmLy.qꝛ
licʒ maria fuerit oĩbo vᷣtutibo deo chara⁊ ele

cta vt ect mj filij ðᷣi:tñ ſpecialit h̊ fuit ex hül
litate Ber. Audeo dicere ꝙ nec marie vg··

nitas placuiſſet deo ſine hũilitate.Hic ĩ ſex

m. ll. mone de aſſüptoe Aug. O btã hũilitas ma
Ecuũda ſtella dicit᷑ diuĩa dulcifica⸗
ſtio /ꝓpt᷑ quã ipᷣa btãxgo diuĩa dulce
nit᷑ ꝓ iſta ſtella hec ↄcluſio. Plꝰ amauit deꝰ
Exultauit ſpũs meꝰĩ deo ſalutari meo. glo. acte
tã mũdi machinã. Pꝛobat᷑ ex triplici rõe tä

rie qᷓ deũ hoĩbo peꝑit:vitã moꝛtalibo edidit:
ꝑadiſuʒ aꝑuit:⁊ hoĩm aĩas libauit. Vñ po
hãc vnã puellã q̃ʒ oẽs angelos⁊ ſctõs acto

v

qᷓ; ex tribo ſignis dilectõis ⁊ acceptatõis.

Pꝛimo rõne donationis.
Scðo rõne ↄuerſationix
Tercio rõne impetratööös.
Pꝛĩo ex rõne vłſiꝭ̊ donatõis.qm̃ fᷣm dſim

Bonauẽ.ſupꝑ.iij.ſentẽ.di.xxxij.deꝰ ðꝛ dilige
re aliquẽ mag q́ʒ alteꝝ rõne effectꝰ vel cõi-⸗
catõis boni maioꝛiſ.Cui ↄcoꝛdat ᷣbũ Ari
ſto.ix.ethico.dicẽtꝭ. ꝙ amoꝛ vł amicicia vba
fundat᷑ ĩ beniuolẽtia.i.in bonũ velle alicui.
Sʒ qꝛ deꝰtã excellẽtiſſimũ bonũꝛ donũvo
luit⁊ ðᷣdit b.ᷣgini qð nili nec oĩbo ſit ↄceſſt
vicʒ ꝙ eſſz mr dei q̃ nil maiꝰ creature dona

ripᷣt. VUñ Anb. de cep. gica, Mlij. Quid

—

ctee
re
hern
oſ⸗
8
Gſa⸗
chie
ſe⸗
hio
luid
bibi
celet
pben
ſn⸗
Gnin
maiſ
lurqy
Gaß
hiſps
pellt
hobee
oſtect
lſſie⸗
plvon
lotgee
ljißm
feſſca
ö
V.
Sc
gpud
Aläti
dilecn
lüeſt
racul
otu
bleyp
hülg
ſcot
din
ihſec
bu
nicſe
flale
wüle
denoe
hig
ati
loben

it .
ce
mg⸗
S⸗
Giti
i
ni
iſßn
Gbre
Pnois
ſiocen
zam
eincar
ligi⸗
multo
gteno
eipis
. Ta
töscha
pbdint
cfuittii
Call.
lea:
lia
mor bil
itnteö
barnce
ni arbil

unei

Dicile
wetidl.
Vine
nantde
gösan
lcnicti
ato⸗

fnnin
holge
naco⸗
bi
lccaßt,

leclaa

donino,
iſ
edon
i⸗

dãanatũ rep

Articulus

ereelletisilli dare valeret q; in ppetua vᷣgini
tate manẽs deũ de ſua carne carnẽ factũ ge

neraret, Hec ille,ã̊ eam plꝰdilexit. Scðo
rõng vel ex ſigno ↄuerſatõis qm̃ fᷣm eundẽ
Bonauẽ.vbi ſupᷣ.Signũ dilectõis diuine
eſt familiar ↄuerſatio. Nã dicit ph̊s.ix.li.
ethico.Actus amicicie ẽ ↄſolatio ĩ amici vi
ſiõe ⁊ colloqͥo ac ↄuerſatõe. Sʒ nõ eſt ali/
quis angeloꝝ nõ aliqͥs ſctõꝝ nõ totꝰ mũdꝰ
cui deꝰtãta familiaritate ſuã ↄuerſationẽ ex

hibuit ſicutgini.cui ſe dedit nõ tantũ ſicut

ceteris in deũ⁊ dñm:ſs ſpecialit᷑ in filiũ cuiꝰ
vberibo fuit alitꝰ:cuiꝰmanibo poꝛtatꝰ⁊ ſepiſ
ſime ꝓ voto amplexatꝰ⁊ oſculatꝰ.de cuiꝰ ſ
guinis poꝛtõe carnis ſubſtãtiã aſſumpſit ⁊
indiſſolubilit᷑ ſibi vniuit: ⁊ ſic de alijs.̊ ſeqͥ
tur ꝙ eã ſũme dilexit.vt de eaverificet᷑ illud
Saßp.viij.Hãc amaui inqͥt deꝰ⁊ q̃ſiui mi⸗
hi ſpõſaʒ aſſumere eã ⁊ amatoꝛ factꝰ ſuʒ foꝛ
me illiꝰ.generoſitatẽ eꝰgloꝛificat.ꝰↄtuberniũ
habẽs dei ⁊ oĩm dũs dilexit ilam. Tercio
oſtẽdit᷑ ex rõne vel ſigno impetratõis.tantũ
em̃ eã deus dilexit vt ipᷣa in oĩ petitõe a deo
pꝓlus valeat impetrare qᷓ; oẽs ſctĩ ⁊ angeli ac
tota eccłia mũdi.qꝛ ei nil phas eſt negare q̃
tãq; mr̃ põt deo imꝑare et nõ tãtũ ſupplica⸗
re ſicut ceteri. Vñ.iij.Reg.ij.ca. Pete mat
qð vis neq; em̃ phas ẽ aliqͥd tibi denegare
Vñ Anb.de ↄceptõe btẽ vᷣginis.ca.xv.diẽ
Scimꝰinqͥt btäm Mariã tanti meriti eſſe
apud deũ:vt nihil ęoꝝ q̃ velit efficere poſſit
aliq̃tinꝰeffectu careret qð eſt ſignũ magne
dilectõis.qm̃ ſᷣm Tulliũ ⁊ Hiero. Amico

rũ eſt idẽ velle et idẽ nolle. Ad h̊ ꝑtinet mi

raculũ qð ferũt hiſtoꝛie.Quidã em̃ cum de
uotus eſſet btẽ virgini ⁊ multa enoꝛmia cõ

miſiſſet crimĩa:eccleſiã intrãs viſa imagine
btẽ virginis ait.O dũa ſi te inuocarẽ inua/

nũ laboꝛarẽ quia cũ ſim peccatoꝛ maximuſ
ſcio ꝙ nõ exaudies ſed ↄtemnis:me em̃ q̃ſi
necꝑ te poſſe adiuuari: cũ/
; ſic auertiſſet ſe vt exiret deſpatus:ſtatim
bñdicta virgo mater miſcdie allocuta eſt: 2
ait.Cõfide in me qꝛ etiã ſi in ꝓfundo infer⸗
nieſſes damnatꝰin eternũ:valerẽ tui miſere

ri:nil em̃ eſt qð mihi ſilius poſſit denegare.

vñ ille ↄfoꝛtatus veniã petijt ⁊ ſancte viuẽs
deuotius virgini deſeruiuit. O igit᷑ fidelis
anĩa aduerte quãtũ deus btãm vᷣginẽ dili⸗
gat qntũue eius oꝛatio apud deũ valeat: et
ſuꝑ ac inter oẽs ſctõs ipᷣaʒ in patronã elige
. — „

tibi que poteſt ſuffragari.
Lapitulum. IlI.
NVaarta ſtella dicit᷑ btificatõ.vñ ſub

q dit. Ecce eniʒ ex h btm me dicent

Beda Cui inqͥ t hũilitas a deo taʒ

grate reſpicit᷑ recte btã ab oĩbo cognomĩat᷑.

Hec ille. Merito qͥdem biã virgo ab oĩb⸗
btã pᷣdicat᷑: qꝛ ipᷣa ↄcepit poꝛtauit et genuit
btitudinis autoꝛẽ.Sʒ q̃rit᷑ quõ hec Ma/
rie ꝓphetia verificet᷑ cũ videamꝰpłimas ge/
neratões nõ dicere eã btãz:ſʒ potiꝰ blaſphe
mare:vt ptʒ in iudeis:in hereticis:in infide
libo et paganis. Ad h bꝛeuiter rñũdet᷑ ſᷣm
Nico.de ly,⁊ cõiter alios expoſitoꝛes do⸗
ctoꝛes:q in h̊ dicto nõ eſt diſtributio intel⸗
ligẽda ꝓ ſingulis geneꝝ:ſʒ ꝓ generibo ſingu
loꝝ:qꝛ ex oĩbo generatiõibꝰ aliqͥ ſunt ↄuerſi

ad fidẽ qͥ ↄfitent᷑ iſtã virginẽ btlm. No/

ta etiã ꝙ tria ſũt genera nationũ pncipalia
ſicut et tres in toto mũdo ſunt ſectarum pn
cipales varietates. M
Pꝛima iudeoꝛum.
Scðdða machometiſtarum.
Tercia chꝛiſtianoꝛum.
Pꝛima eſt natio iudeoꝛuʒ iſta btĩtficat:qꝛ de
ea ꝑ ꝓphetas ſctõs pᷣconia bona ꝓpfert.⁊ etiã
qꝛ ᷣm Bonauẽ.ſuꝑ.iij.di.iij.q.ij.ar.iij. In
fideles qͥdã iudei aſſerũt h̊ mirũ fuiſſe ĩ ma
ria ꝙ cũ eſſet pulcherrima a nullo vnq; vi⸗
ro ſuit ↄcupita et ꝑ ↄſequẽs ipᷣa nũq; virgi/
nitatẽ amiſit in qᷓ dei filiꝰhĩtauit.̊ᷣ teſtimo⸗
niũ infideliũ vilipẽdendũ nõ eſt. oꝑtet eĩ te
ſtimoniũ haberi ab his qͥ foꝛis ſũt,. Se⸗
cũda eſt natio machometiſtaꝝ credẽtiuʒ: vt
ſunt thurci:ſaraceni:agareni:ethiopes ⁊ ſi⸗
miles. Iſti etiã btãm dicũt Mariã cũ bo⸗
na vtiq; ſcpta in ſuis libꝛis habeãt de ea ſiẽ
teſtat᷑ Flico.de ly.ſuꝑ h̊ paſſu. Na in alcho
rano.i.in libꝛo legꝭ ſaracenoꝝ in.iij.ʒoꝛa in
iiij. donario eiꝰtalit᷑ ſcptũ eſt. Dixerüt ange
li.o maria vtiq; deꝰ elegit te et purificauit te
et vtiq; elegit te clarã ſuꝑ oẽs mlieres ſecu⸗
loꝝ. Itẽ ibidẽ donario.v.dixerũt angeli.o

maria vtiq; deꝰannũciat ᷣbũ ex ipᷣo: nomẽ

eiꝰ yſeben.mariã.i.ieſus filiꝰ marie ⁊ erit ho
noꝛabitł in h̊ ſecłlo atq; ĩ alio ⁊ alloqͥt᷑ hoĩes
Itẽ in libꝛis autẽtic apud ſaracenos q̃ruʒ
vnꝰ vocat᷑ abbokari alter vo moʒlim dixit
Ebi hoꝛayꝛa ſocius ſq; machometi ꝙ audi
uit machometũ dicenteʒ. Nullus naſcitur
de filijs Adam quem non tangat ſathan:?

Liber n

ideo ploꝛatvociferãs ex tactu ſathan pꝛeter
Maniã ⁊ filium eiꝰ. Itẽ dixit idem E bi ma
chometũ dixiſſe. Multi ꝑfecti fuerũt ex ho
minibo.nulla vᷣo fuit ꝑfecta ex mulieribo ni/
ſi Maria mater yſe id eſt ieſu. Fertur q̃̊ʒ ꝙ

qͥcunq; ex ſaracenis publice blaſpphemaue⸗

rit nomẽ vᷣginis Marie lapidibs cõtundet
os eius ſm leges coꝝ. Ecceptʒ quõ a paga
nis btificat᷑ Maria. Terciũ genꝰ natio⸗
nũ eſt xpianoꝝ qui oẽs eam ſctãm ⁊ beataʒ
Dicũt. Et certe erubeſcat malꝰxpᷣianꝰqͥ bea/
te virgini laudes dicere recuſat:quã etiã pa
gani vt pᷣmiſſuʒ eſt laudãt. vtiq; o biſſima
virgo Mania veꝝ eſt qð de te canit eccleſia
Felix inqͥt es ſacra go Maria ⁊ om̃i lau/

de digniſſima: qꝛ ex te oꝛtꝰeſt ſol iuſticie xvS

deus noſter. Ecce ̊ te oẽs btãm dicimꝰ.

AUViinta ſtella in oꝛdine ⁊ pᷣma ſecũ/
ꝗq .di q̃ternarij dicit᷑ mirificatio:vñ ait

OQuia fecit mihi magna qͥ potẽs eſt
id ẽ oꝑatus eſt in me mirabilia ꝑ ſuã poten
tiã infinitã Theophilꝰ. Vere magna mira

⁊ maxima deꝰ oꝑatus ẽ in Maria: cũ eaʒ a

peccatis pᷣſeruauit:cũ eã ſciĩficauit: cũ filiũ
dei ex ea naſci voluit:⁊ hũanũ genꝰ ꝑ ipam
reꝑauit.Cũ vᷣo peꝑit virgo ꝑmãſit:⁊ hec iõ

quia potens ẽ qm̃ nullꝰ alius potuit hec fa

cere. Circa hãc ſtellam ponit iſta ↄcluſio.
In oibus opꝑibus a pncipio mũdi faciꝭ mi

rũ maximũ qð deꝰfecit in ioto mũdo ⁊ face
re potuitẽ h̊ qð in Maria fecit. pbat᷑ triplr

Pꝛimo autoꝛitate.
Secundo ratione.
Tercio exemplificattone.
Pꝛimo gutoꝛitate ſciĩ Berñ. in ſermone de
gaudijs Marie dicẽtis. Oulta inqͥt magꝗ
fecit deus in creaturis mũdi. nihil tñ taʒ ex
cellens ⁊ tã magnũ opus digitoꝝ dei ſicut ĩ
gine quã ſol luna mirant᷑. Hoc idẽ teſta
tur Anf.⁊ plures alij doctoꝛes. Scðo p/
batur rõne:qꝛ nil poteſt dici maiꝰ qᷓ; ꝙ deꝰ
ſit factꝰ hõ: cũ magis diſtet deꝰ a creaturis
q; qcũq; creatura a nihilo. Ceteꝝ ex ꝑte cre
ature nil maiꝰ poteſt dici qᷓ; ꝙ ſit mater dei.
Hoc em̃ eſt ſũme gratie ⁊ gloꝛie:qua maioꝛ
creature cõicari nõ potuit ſicut vult Alexã.
de hal.j.ꝑte.et Alber.ſuꝑ miſſus eſt, Ideo
Anb.li.de ↄcep.vᷣgi:di. Nihil nibi o dña eſt
equale nihil 69a bule. Om̃e em̃ qð ẽ aut ſu

pꝛa te eſt aut infra te eit. Ood ſup te eſt ſolus

deus eſt. Oð infra te eſt: eſt om̃e qðᷣ deꝰ nõö
eſt Tercio oſtẽdit᷑ exemplificatõe.nã ma- “
gna fecit deus quãdo celũ ⁊ terraʒ ac oĩia
in eis ſunt ſolo verbo creauit de nihilo pD.
Dixit ⁊ facta ſunt.Sed certe maiꝰfecinul
to in matre quãdo de puriſſimo eiꝰ ſanguie
coꝛpus xpᷣi foꝛmauit in q̊ͥ totus deꝰ eſſentia
liter ↄtinet᷑ quẽ celi caꝑe nõ poſſunt. JItẽ

magnũ fecit deus quãdo celũ angelis reple
tum creauit.⁊ ipᷣis deũ diligẽtib ſe btã viſi

one fruendũ exhibuit. Sʒ certe maiꝰ fecit ĩ
virgine quãdo in eiꝰ vtero deꝰ ipſe habita⸗
uit incluſus qͥ om̃es angeli fruebant᷑. Nẽ⸗
magnũ fecit deꝰ qñ de ꝑua Ade coſta vnã
magnã mulierẽ foꝛmauit. ⁊ eam Ade fede/
re mr̃imoniali ↄiunxit. Sed maiꝰ fecit nñ

de pua poꝛtiõe ſangu ĩis vᷣginee coꝛpus xpᷣi
ꝑfectum ſubito foꝛmauit diuĩtati inſepabi/

liter vnitũ. Itẽ magnũ fecit qñ mũdũ di
luuio deleuit ⁊ tm̃ octo aĩas pᷣſeruauit a di
luuio.Sʒ maiꝰfecit qñ beatãvirginẽ ab oi
peccato pᷣſeruauit ⁊ ꝑ eam genꝰhumanũ re
dimendũ diſpoſuit. Itẽ magnũ fecit quj
do pharaone ſubmerſo hebꝛeos liberauit.

Sʒ mai? fecit quãdo ꝑ filiũ virginis deui⸗

cio foꝛtiſſimo hoſte diabolo oẽs hoĩes re
demit Itẽ magnũ fecit qñ mãna filios iſrr
pauit. ſʒ maiꝰ fecit qñ in vtero vᷣginis verũ
panẽ.i. coꝛpꝰ xpᷣi ad oẽs ſctõs paſcẽdos foꝛ

mauit. de ̊ pane Joh. vj. Hic eſt panis qͥ
de celo ⁊c̃. Itẽ nõne magnũ fecit ꝙ ioꝛda
danis ↄuerſus eſt retroꝛſuʒ. Nõne magnũ
fecit ꝙ ſol ſtetit vel ꝙ i hoꝛalogio Achaʒ.x.

gradibo retroceſſit Eſa.xxxviij.Sʒ maiꝰ fe

cit quãdo ad verba vᷣginis ↄſentiẽtis eter⸗

nus deꝰretroceſſit ꝑ incarnationẽ ad infan

tiam vniꝰ diei ⁊ in vtero virginis manſit.⁊
ſic ↄſequẽter de oĩbo factis mirabilibo indu

cłędo reꝑies:qꝛ fecit dñs maxim ĩ maria ⁊c̃.

Capitulum. VII.
Evta ſtella dicit᷑ ſanctificatio q̃ glo⸗
ſnat beata virgo in hoc cantico cuʒ
ſubdit, Et ſanctũ nomẽ eiꝰ. Nomẽ

quipe dei dicit᷑ ſanciũ:qꝛ qͥcquid ſctĩtatis
poteſt cogitari eminẽtius eſt in deo,. ⁊ quo⸗/

niã ſanctos facit ipʒ.ſ.nomẽ dñi debite pᷣoꝛ

tantes.iuxta illud Qeuit.xx.Eſtote ſci quia
ego ſanctꝰſum. Ego dñs qͥ ſctifſico vos ⁊c̃.
Bñũñdicta itaq; ᷣgo gloꝛiat᷑ ⁊ gaudere ſe oſtẽ
dit in hoc ꝙ tam ſctiſſimũ filium cõcepu:ꝑ
cuius ſctiſſimũ nomẽipᷣa ſũme ſctificata ex

D“

it

vte

—

merin
nicn
naton
6
g
lannel
lebat
ſumy
onens
eden
guine⸗
ginit
fangun
rgon
1of
büdie
aniad
Virgin
cmor
clfica
flud⸗
llio
4
ſoläͤin
oſflg
Gltert
genie
clili
ſicenti
ſtoſce
glͤtſ
de h
miſcd
N
guurin

ODs

unoe
cher⸗
ßede⸗
nagren
honoe
laſte⸗
tn
lionis

(pon

lclen

dednz
duq
Noßs
nn
ngaie
henta

lorce
bti pi
Wfeati
babita⸗
nt. Ne
bſa wä
geſede⸗
ſcctci
pnsp
nnſcpebi⸗
müci d
uitadi⸗
Gnicbo
umanüre
iſctqni
lbenutt
is deui⸗
viesre⸗
los iſt
nis vaĩ
losfe
ſomsq
1gn
emagi
Achnx.
nbe
elis ar⸗
ad inſen
maniitt
libyink
marnt

ioit⸗
nnco
9 Hon’
ſiinns
qgo⸗
blepo⸗
ſign,
o l⸗
reſeoſi
cele
faus

„ ¹

2

*

titit. De hac aũt ſciũficatõe vᷣginis aget᷑ libᷣ.

v.pte.j.ar.ij.ꝑ totũ: Hic tũ eſt notandũ q;

merito de Hh̊ dña gliat᷑.qꝛ nomen dñi btã in

virgine dicit ſctm̃ magis ꝓpꝛie q; añ incar/
nadonẽ.licʒ ⁊ ꝓ tũc ſctm̃ dictũ ſit. iuxta illð
pᷣs.Sctm̃ ⁊ terribile nomẽ eiꝰ.Et rõ qꝛ ꝓ/

pꝛie ðꝛ ſcim̃.i.ſanguie tinctũ.vt dicit Joh.

ianueñ.in cathol. Nã apud veteres nil di⸗
cebat–᷑ ſanctũ niſi ſanguĩe hoſtie eſſet reſper
ſum vel ↄſecratũ. Sʒ qm̃ deꝰ añ incarnati

onẽ nõ fuit ſanguine tinctus.ſj in btã virgi

ne de puro eiꝰſanguĩe carnẽ aſſumẽdo ſan-
guine qdᷣãmõ tinctus dici poteſt cuʒ ⁊ ſan/
guini in carne vnitꝰeſt ⁊ tandẽ in cruce totꝰ

ſanguine ſacro ꝓpꝛio fuit refuſus ⁊ balneatꝰ

ergo mag ꝓpꝛie ſanctũ nomẽ dñi in virgine
⁊ ꝑ vᷣginẽ eſſe iudicat᷑ qᷓ; añ incarnatõʒ. Uñ

bp dicit.Et ſctm̃ nomẽ eius.O igit᷑ fidelis

anĩa diligenter penſa quãta dei charitas in

virgine bñdicta ſit erga te exhibita: vt vicʒ

cruoꝛe roſeo ex vᷣgine ſumpto te lauerit ſan
ctificauerit ⁊ mũdauerit ac redemerit.iuxta
illud Apoc j. Dilexit nos ⁊ lauit nos a pec
catis in ſanguine ſuuo.
Capitulum. VII. D
Evptidma ſtella dicit᷑ miſeratio. VUnñ
ſ ait. Et miſcõia eiꝰa ꝓgenie in ꝓge⸗
nies timẽtibo eũ.q.d ſ᷑ʒ Bedã. Nõ

ſolũ inquit mihi fecit magna q potens c:ſʒ ĩ
om̃i gente que timet deũ:qm̃ fecit miicoꝛ/

diter redẽptionẽ oĩbo a ꝓgenie iudeoꝝ in ꝓ

genies xpᷣianoꝝ nec tñ oĩbus quãtũ ad effi

caciã:licʒ vniuerſis ⁊ toti mũdo q̃ntũ ad ſuf
ficientiã. Sʒ timẽtibo eũ timoꝛe filiali ⁊ ca/
ſto ſic exponit Ly. Vñ claret qꝛ in hisꝰbis
gliat᷑ ſe foꝛe matrẽ miſcðie in oẽs diffundẽ/

de. Hinc ⁊ ecclia canit de ea Haria mater

miſcdie mater gratie tu nos ab hoſte ptege
⁊c̃. Nota aũt ꝙ merito bñdicta virgo gloꝛi
atur in cantico de H̊ id eſt de ſtella miſerati
onis diuĩe:quſq; maioꝛ dei miſeratio er/

ga nos oſtedi potuit q;ᷓ ĩ hac incarnatõe fa/

—

cta ex virgine:in q̃ ꝓ noſtra liberatiõe ſolus
ipᷣe deꝰſe humiliauit ⁊ deſcẽditvſq; ad penã
noſtre miſerie vt nos releuaret ⁊c̃. VUt aũt o
homo agnoſcas quãtũ dei miſcðia exhibi/
ta ſit ⁊ exhibeat᷑ vſq; in finẽ ꝑ Hariã. NHo
ta tria puncta tanq; tria ſigna diuĩe miſera
tionis ꝑ eam largiẽde. Pꝛimũ eſt ꝙ a pn⸗

cipio no fuit nec eſt vel erit nec põt eſſe tam

ſceleratꝰpctõꝛ qͥ dũ ad btam virginẽ ſe con/
— „

uerterit vtdʒ miſcdᷣiam nõ ↄſequat. G teſta
tur Anf.lib.oꝛationũ di.O biĩſſima virgo
maria:ſic oĩs pctõꝛ a te auerſus ⁊ a te deſpe

ctus neceſſarie eſt vt intereat: ita oĩs pctõꝛ

ad te ↄuerſus ⁊ a te reſpectꝰimpoſſibile ẽ vt
peat, Et rõ qꝛ btã virgo cũ ſit mater miſcðie

nullũ peccatoꝛẽ dũmõ ↄuertat᷑ ad eiꝰ miſe-
rationẽ fideliter redeat ac ꝑſeueret dimittit

qn ꝓ eo intercedẽs veniã obtineat ⁊ gratiã.
Idcirco idẽ Anf᷑.di.O felix Maria tu pec
catoꝛẽ toti mũdo deſpectũ materno affectu
amplecterꝭ nec deſeris:quouſq; deꝰꝑ te pla

catus ipᷣm gratie ſue refoꝛmabit.Hec ille.
Scom punctũ ꝙ ſi mater miſcdie: ipſa
ſcʒ Maria nõ fuiſſet mũdꝰiam ꝓpter pecca

ta diu pijſſet. Hoc teſtat Fulgentiꝰ:iiij. mi⸗
chologiaꝝ di. Diu celũ ⁊ terra ruiſſent ſi nõ

Maria pcibo ſuſtẽtaſſet.qð claret etiã ex mi

raculo qð legit᷑ in vita ſancti Dñici vicʒ ꝗ
viſum eſt voluiſſe xpᷣm totũ mũdũ tribo vi⸗

bꝛatis lanceis ꝑdere. Sʒ biẽ virginis inter

ceſſiõe liberatů. Terciũ punctũ ꝙ ſi ma⸗
ria mater miſcdᷣie nõ interueniſſet: deꝰ hũc

mundũ ꝓ ſuis ſceleribo multo ſeueriꝰ qᷓ; tũc

flagellaret.̊ oſtẽdit᷑ certitudie exꝑientie.qꝛ
in ve.te.anteqᷓ; deꝰfuiſſet incarnatꝰexvᷣgine

multo ſeueriꝰ ⁊ diſtrictius flagellabat mun

dũ ꝓ peccatis qᷓ; nũc. Nã qũq; ꝓ vnico ſo/

lo pctõ magna ſtrages hoĩm ꝑibat.Totus
em̃ mũdꝰp pꝓctõ diluuio deletꝰeſt. Pꝛo gu⸗
la vna maxia plaga facta ẽ in ꝓplo irk Nu/
me.xj. Pꝛo vno furto Achoꝛ.xxxvj. hoĩco
dei iudicio ſunt ab hoſtib ceſi ⁊ ex iſrł. ccc.
pugnatoꝝ qͥ fuere in illo exercitu ↄfracti ter
ga verterunt ⁊ ꝑſecuti ſunt eos hoſtes Jo/

ſue.vij ca. Item ꝓ vna idolatria.xxiij.milia

hoĩm perierũt Exoð.xxxij.ca.Ecce q ſeue/
re de puniebat peccata. Nã ⁊ ꝓ vno pecca

to pᷣmi ꝑentis vſq; ad qͥnq; mille annos: et
amplius oc̃s filij dei ſunt a viſiõe dei exclu
ſi. Sʒ nũc poſtq; virgo Maria deũ ↄcepit
⁊ genuit q̃t in toto mũdo ſuꝑabũdãt ſcelera

quot idolatrie ⁊ ſuꝑſtitões:quot ſuꝑbie ſo/

domie ⁊ gule ⁊c̃.et tũ placatꝰdeꝰ miſericoꝛ/
diter expectat vt ↄuertamur. ⁊ tã ſeuere nõ
flagellat in hoc mũdo ſicut ante. Jõ aplus
Thitũ.iij.:Apparuit benignitas ⁊ humani

tas ſaluatoꝛis noſtri dei:nõ ex oꝑibo iuſticie

ſed ſᷣm ſuã miſcdᷣiam ſaluos nos fecit.Oꝛa⸗
tias igit᷑ agamus deo:qꝛ ꝑ. Mariã miſcdia
eius a ꝓgenlie in ꝓgenies timentiwei orle

Liber u .

„ LCapitulum. V.
CLtaua ſtella dicit triũphatio. de qᷓ
o gaugens in dño gliat᷑ virgo cũ ait.
Fecit potẽtiã in bꝛachio ſuo:diſp/
ſit ſuꝑbos mẽte coꝛdis ſui. Nimiꝝ bꝛachiũ
dei dꝛ liliꝰdei qͥ eſt filiꝰ ᷣginis ſᷣm expoſitio
nẽ Bede.qꝛ ſic hõ oꝑatur ꝑ bꝛachiũ:ita de

us ꝑ verbũ ſuũ.i.filiũ ogatus eſt oia Joh.

j. In pncipio erat verbũ.⁊ infra.oĩa ꝑ ip m

facta ſũt. In ̊ ſuo bꝛachio.i.filio. deꝰ pater

ſecit potẽtiã magnã cũ potenter triũphauit
deuincens potẽtiſſimũ diabolũ qͥ humanũ
genꝰ poſſedit. VUñ ſubdit.diſperſit ſuꝑbos
mẽte coꝛdis ſui Cyrillꝰ. Magtis inqͥt ꝓpꝛie
de demonũ hoſtili caterua intelligẽda ſunt
hbec verbahos em̃ ſeuiẽtes in terra diſſipa⸗
uit adueniẽs dñs.Hec ille. Merito igit be
ata virgo de hac ſtella triüphatõis gloꝛiat᷑.
ꝛ? ꝑ eam ⁊ in carne de ea ſumpta dũs de di
abolo potẽtiſſime triũphauit:vt iam imple
tũ ſit illud Geñ.iij. JIpa.ſ.maria conteret ca
put tuũ:qm̃ ꝑ btãm virginẽ mediante filio
poteſtas demonũ eſt ↄtrita. Qð ſi queras
quõ ꝑ virginẽ mediãte filio dicat᷑ poteſtas
demonũ eſſe ↄtrita cũ videamꝰetiã nũc de⸗
mones magnã poteſtatẽ habere in hoĩbus
MHNanm certa exꝑientia videmꝰ ꝙ multoꝝ ho
minũ etiã xpᷣianoꝝ coꝛꝑa obſident demões

multoꝝ etiã mẽtes excecant. Item adhuc

demões nos impugnãt ⁊ huic mũdo pnci
pankt᷑iuxta illud apoſto.Eph̊.vj. Nõ ẽ no/
bis colluctatio aduerſus carnẽ t ſanguineʒ
ſed aduerſus mũdi rectoꝛes tenebꝛaꝝ harũ
⁊ ĩ tꝑe antixpᷣi habebit diabolꝰ maximã po
teſtatẽ tẽtandi ⁊ vexandi xpianos. Itẽ ſic
ante incarnationẽ tãtũ potuit nocere quã/

tũ ꝑmiſſus ẽ ita ⁊ nũc.̊ videt᷑ ꝙ in nullo ſit

ciꝰpoteſtas ↄtrita vel diminuta. Ad h̊ re

ypꝑ paſſionẽxpi in carne de vᷣgine ſumpta

ſum?ꝰliberati de ptãte diaboli:ꝓpt᷑ qð ſalua/
toꝛ dicit Joh.xi. Nunc pnceps huiꝰmũdi
eijcietur fo.Et H̊ patebit ſic.diabolꝰ em̃ añ
paſſionẽ xpᷣi babebat duplicẽ manũ:vicʒ at

trahentẽ ⁊ impellentẽ Manꝰattrahẽs erat

poteſtas trahẽdi ad lymbũ euã iuſtos⁊ ſan
ctos.⁊ hec erat tãte potẽtie vt nullꝰpoſſet ei
reſiſtere:iſta oĩno eſt amputata ꝑ paſſioneʒ:
iam em̃ nullũ iuſtũ⁊ ſcti põt ad lymbũ tra
here. Manꝰ ãt impellẽs erat poteſtas pᷣcipi
landi in malũ ⁊ fallaciã ⁊ ꝑ violẽtlã:qꝛ tẽ⸗

xpᷣm loco eoꝝ exaltauit.Itẽ depoſuit de

Dars In

tabat vt dꝛaco ⁊ vt leo ſm Aug. Hec erat·
ita foꝛtis vt cũ magna difficultate poſſʒ qs
ei reſiſtere.⁊ iõ in multis ĩmo fere in oĩba re/

gnabat.hec ꝑ paſſionẽ debilitata eſt qꝛ da/

tum eſt lumẽ veritatis pᷣ diabolicã fraclu⸗
lentiã ⁊ adiutoꝛiũ virtu õᷣ violentiã Mamn
em̃ fere oĩbus eſt vᷣitas ꝓpalata:⁊ iõ deſtru/
cta eſt idolatria q̃ pus in mundo regnabat.
Jãa etiã adiutoꝛiũ vᷣtutis tribuit᷑ ꝑ gratie in
fuſionẽ q̃ repᷣmit ↄcupiam ⁊ ꝑ angelicã ꝓte

ctionẽ q̃ cõpꝛimit poteſtates aduerſas. Ad
illa aũt q̃ obijciunt᷑ dicendũ eſt m eundem
Bonauẽ.ꝙ diabolꝰ obſidere coꝛꝑa ⁊ exce⸗

care mẽtes modo nõ põt niſi qͥs ei ex cuſpa

ſua vires tribuat: ſic ſũt illi qͥ ſacramẽta xpᷣi
contẽnunt vñ nõ tot hodie diabolꝰ obſidet
q̃t añ ↄſueuerat obſidere. Iteʒ q;uis ſm
apoſt. nobis nũc incũbat colluctatio ⁊ puꝗ̊
nõ tñ elongamur a victoꝛia niſi interueniat

noſtra negligetia ſm ꝙ ðꝛ.j.Choꝝ.x.Fideł
deꝰqͥ nõ ꝑmittit vos tẽtari ſupᷣ id qðᷣ pote
ſtis:ſʒ faciet cũ tẽtatõe ꝓuentũ:q;uis itaq; ꝑ

xpᷣm poteſtas diaboli ſit ſupata tũ in nobii
eſt darevires hoſti ⁊ nos ſubiugare poteſta

ti diaboli.iuxta illud Hiero. Debilis eſt ho

ſtis antiquꝰnõ põt vincere niſi volentẽ. Et
qꝛ in tꝑe antixpᷣi abundabit iniqtas ⁊ retri-
geſcet charitas,.teſte ſaluatoꝛe Math.xxiiij
Jõ vires ſumet diabolica ptãs ⁊ iuſto dei

iudicio ꝑmittet᷑ ampliꝰ ad maluʒ impellere
qᷓ; pmiſſus fuit in tꝑe pᷣcedenti.

Ad vlti⸗
mũ vero obiectũ dicendũ ꝙ deꝰ ante incar⸗
nationẽ ampliꝰpꝑmittebat diabolũ ex ſuo iu
ſto iudicio ⁊ noſter ↄſenſus amp liꝰ ei ſubia

cebat ex vicio noſtro ꝑ G̊ ꝙ regnabat igno⸗

rantia ⁊ etiã ↄcupĩa deficiebat vᷣitas ⁊ gra⸗

tia.⁊ ſic patʒ ꝙ ꝑ beatã virginẽ mediante fi⸗

lio cõtrita eſt ⁊ debilitata poteſtas diaboli.
Hec Bonauenturga.
Lapitulum. IN.

„ 8 .

OIng in oꝛdine ⁊ pᷣm tercij quater
n narij ſtella dicit᷑ exalitio.ſ.humili⸗
uyuunm ⁊ ſeruoꝝ dei. VUñ dicit. depoſu

it potetes de ſede ? ealtauit hũiles,. Iſti po
tentes fucrũt angeli ſuꝑbi:q́s deus de ſede
celeſti depoſuit ⁊ humiles.i.hoĩes ſe deò in

penitẽtia ⁊ pceptis humiliaãtes ꝑ filium ſuũ
xpm loco eoꝝ exaltaub. 50
tentes iudeos:qui erat in lege ⁊ ꝓpheꝶ potẽ
tes dimittẽs eos ex ſuo demerito ĩ ꝓfundo

grroꝛis ⁊ exaltauit huiles: getiles hülliter
. —

bobi

de
pol
ane
70
hen.
nlon

ſehn
fubi

(

höce
ſana
S

niſe
depo
3
Goꝛt
Alioti
coc
anm⸗
bos,
ilig
fn⸗
oſfi⸗
anet:
nley
ſaus
carnie
när⸗
honin

ſucro
cidoe
ligteg
tatexe
Weng
reeſtt
ſublim
lupos
wagn
ono
dense
clein
pmag
htes i

Pri

müciel
nwͤn
ſobi
ldio

Ken

es

S e
da⸗
e⸗
4 am
dahrn⸗
gabat,
raie in

Fidc
göpote⸗
ing
in woi⸗
epoteſ
lockbo
mi, Et
teßi
Whevic
ſo dan
inpelar
Ad vuu⸗
nteincen⸗
ighon
Pailcbin
bat
197 0
diantei⸗
diabol⸗

i quu
ſbuml⸗
mat
No
e
edein
lamlai

ude on

hülng

⁊ deuote pᷣdicatõi aploꝝ inſiſtentes put ex
poſuit Ly. Vel ꝑ potẽtes accipi pñt ſᷣm ali

am gloſam:ſeruietes mũdo pᷣncipes tyrãni
⁊ oẽs potẽtes in malis q̃s deus eiecit ꝑ fili/
um ſuũ qͥ in carne aſſumpta iudicaturꝰ ẽoꝛ
bem terre ⁊ exaltat hũiles.i.hũiliter deo ſer
uientes.qm̃ oĩs qui ſe exaltat hũiliabit᷑. ⁊ qͥ

ſe humiliat exaltabit᷑. Jõ dicit Beda vene⸗/

rabilis.Depoſuit dũs potẽtes de ſede ⁊ ex/

altauit hũiles.qꝛ ꝑ om̃es ſeculi generatöes

nõ ceſſant ꝑire ſuꝑbi.nec ceſſant hũiles in
ſancta ſide ↄuerſantes exaltari. Hec ille.
Si queras qͥd ꝑtinet ad btãm virginem

in iſto cantico gliari ⁊ gaudere de h̊ vic; q;
depoſuit potẽtes de ſede ⁊ exaltauit hũiles.

Ad h̊ rñdet᷑ ꝙ merito ipᷣa bũdicta virgo
gloꝛiat᷑ de ſuꝑboꝝ deiectione ⁊ humiliũ ex/
altatione.qꝛ in ea ⁊ ꝑ eaʒ deus efficaciſſime
edocuit in iſta vicʒ incarnatõeſuꝑbiã calcã
dam ⁊ humilitatẽ amplectendã.⁊ hec in tri
bus. Pꝛimo in h ꝙ de ſe in iᷣa ſũme hu
miliauit. Nã quia hũilitas eſtᷣtus regalis

ßFm Berñ.⁊ ſcala celeſtis decebatvt deus qͥ

om̃i vᷣtute pleniſſimꝰeſt hũilitatis vᷣtutẽ do
ceret ⁊ manitfeſtaret in ſeipᷣo:qð fecit qũ in
vteꝝ virginis deſcendit ⁊ cũ eſſet dñs oĩm
factus ẽ ſeruꝰoĩm humilians ſe vſq; ad nr̃e
carnis fetidũ lutũ ⁊ qdð maiꝰ eſt vſq; ad ꝑe/
nã ⁊ moꝛtẽ latronũ ⁊ peccatoꝝ· Phil.ij.Exi
naniuit ſemetipᷣm foꝛmã ſerui accipiens et
habitu inuẽtus vt hõ humiliauit ſemetipᷣʒ
factꝰobediẽs vſq; ad moꝛtẽ.Hec ibi. Se

cũdo edocuit xpᷣs ſuꝑbiã calcandã ⁊ humi
litatẽ amplectẽdã in ᷣgine in eo ꝙ humili⸗

tatẽ exaltauit ſuꝑ oĩa excellẽtiſſime cũ nram
vilẽ naturã ⁊ hũillimã vtpote q̃ de limo ter
re eſt ſuꝑ oẽs angelos vſq; ad dexteram dei

ſublimauit ⁊ hũillimã illam virginẽ matrez

ſuꝑ oẽs angelos ⁊ homies dignificauit. O
magna vᷣtus hũilitatis q̃ ſic meruit exaltati
onẽ. Vñ vbiiupᷣ ſubdit aplus. Pꝛopt᷑qð ⁊
deus exaltauit ulũ ⁊ dedit ⁊c̃. Tercio edo

cuit in eo ꝙ ſupbos angelos vicʒ ⁊ iudeos

ꝓ magna ſui ꝑte indãnabilit᷑ dimiſit.ac hu⸗

mues.i.electos apłoſ.i.diſcipulos qͥ fuerũt

abiecti fᷣim mũdũ fructu incarnatõis poten
tes fecit qm̃ vt ſcribit᷑.j.Choꝛin.j. Infirma
mũdi elegit deus vt ↄfundat foꝛtia. Me⸗/
rito ̊ maria de hoc gloꝛiat᷑ in cãtico.O igit

ſuꝑbi penſate diuinũ iudiciũ quia depoſu⸗
it dñs potẽtes de ſede ?tb.

tres nros: Abꝛaã ⁊ ſemiĩ eiꝰin ſeclłaii, in

LCapſtulum,. NXæ.
Ecima ſtella dicit᷑ refectio.i.fideliũ.

dD UViũ diõ. Eſuriẽtes impleuit bonis

⁊ diuites dimilſit inanes Baſilius.

Eſurientes ſũt gẽtes diuinã gr̃am deſiderã

do toto coꝛde eſuriẽtes:q̃s xps impleuit bo
nis ſpũalibo.Diuites ſunt btitudinẽ in ter⸗
renis ⁊ carnalibo ponẽtes ꝓut erant ſcʒ mł⸗
ti ph̊i antiqui et epicuri q̃̊s xpᷣs dimiſit in⸗
anes ⁊ vacuos.qꝛ dicẽte apło deũ nõ gloꝛi/
ficauerũt ſʒ euanuerũt in ſua ſapia. Sed
diceres qͥd hoc ꝑtinet ad btãm vᷣginẽ gloꝛi

gri tãq; ſi in ipa h̊ factũ ſit ꝙ deꝰ eſuriẽtes ĩ/

pleuit bonis. Rñdet᷑ ꝙ iõ ̊ ꝑtinet ad ipᷣaʒ

quia deꝰex ipᷣa ſũpſit carnẽ ⁊ ſanguinẽ quã

fidelibo pᷣſtitit in cibũ ⁊ potũ ſalutis eterneꝛ

huiꝰſumptionẽ replet deꝰoẽs eſuriẽtes vi

tam eternã bonis celeſtibꝰ.ipᷣo xpᷣo teſteꝛ di
cente. Qui mãducat meã carnẽ⁊ bibit meũ

ſanguinem in me manet ⁊ ego in eo Johã.

vj. Idcirco btã virgo de h̊ gloꝛiat᷑ qꝛ ex ipᷣa

ſumpſit xpᷣs qd donauit in euchariſtia.

Capitulum. r.
cMRſgecima ſtella dicit᷑ ſuſceptio ſcʒ
v electoꝝ.Vñ dicit Daria. Suſce

2 2 E iſrl pueꝝ ſuũ recoꝛdatꝰmiſicoꝛ/
q; humilẽ ⁊ obedientẽ pueꝝ ⁊ caſtũ q notãt

uſcepit inquã iſrael pueꝝ.glo.tã/

in hoc ꝙ dicit᷑ pueꝝ:ex ↄdutione pueri: vt ſi
gnificet᷑ qꝛ tales ſuſcipit deꝰin gr̃am. Juxta
illud Math.xviij. Hiſi ↄuerſi fueritis ⁊ eſ
ficiamini ſicut ꝑuuli nõ introibitis ĩ regnuʒ

celoꝝ. Szʒ quõ btã virgo de ̊ gloꝛiat᷑ qſi

ꝑ ipᷣam vel in ipᷣa ſit ̊ a deo factũ. Rñdet
ꝙ exqᷓ deꝰex ipᷣa ſuſcepit humanã naturã ſi
ue carnẽ nr̃am in qua patiẽdo nos redemit
⁊ celũ aꝑuit nobis:ac reſtituit. Jõ ꝑ ipᷣaʒ di
cunt᷑ merito ſuſcepti in fraternitatẽ xpᷣi ? co

gnationẽ dei atq; in gram ⁊ gliaʒ vt ſint he
redes qͥdem dei coheredes auũt xpᷣi.iuxta vᷣ⸗
bum apli Rom̃,viij. Vñ merito de h bea⸗
ta vᷣgo gliando gr̃as agit in ꝑſona totiꝰ ge/
ria qntũ tibi debemꝰ.qꝛ ꝑ te taleʒ ⁊ tãtũ fra
trẽ:i xpᷣm deũ habemꝰ. ꝑ te hereditatẽ cele⸗
ſtẽ adepti ſumus.

LC.apitulum. NII.

₰

NNVaogecima ſtella ðꝛ cõpletio ſcʒ p⸗

d miſſoꝝ diuinoꝝ. Vñ dic. Recoꝛda

ius miſcdie ſue:ſic locutꝰ eſt ad pa-
h 2

1 4

Liber u .

nũ.h̊ᷣ iõ dicit qꝛ ꝓmiſſio dei de ſuſceptõe hu
mane nature in xpᷣo ꝑmanebit in eternũ cũ
caro hüana in ſempiternũ vnita diuĩtati ꝑ/
maneat Hec ly. Notãater etiã dicit Abꝛaã ⁊
ſemĩ eiꝰ.qꝛ deꝰſpecialit᷑ fuerat locutꝰ⁊ ꝓmi⸗
ſerat ipi Abꝛaexpᷣm qñ ad pᷣceptũ dei volu
it ĩmo lare filiũ ſuũ Geñ.xxij.di.Per memet
ipᷣm iuraui dicit dñs mitiplicabo ſemẽ tuũ
ſicut ſtellas celi.⁊ ſicut arenã q̃ eſt in littoꝛe
⁊ infra. Bnñdicent᷑ ĩ ſemĩe tuo oẽs gẽtes ter/
re eo ꝙ obediſti voci mee. In q̃verbo facta
eſt ꝓmiſſio de xpᷣo ex ſemĩe Abꝛae oꝛiundo
Fm carnẽ. In ipᷣo em̃ ſemĩe Abꝛae.l.in xpᷣo
oẽs gẽtes.i.aliq de oĩbo gẽtiby et ſic oẽs ele/
cti bnñdictionẽ ↄſecuti ſũt ſalutis eterne.qs
xpᷣs in iudicio bñdicet realiter. Juxta illud
Math.xxv. Venite bñdicti pꝛis mei. Hoc
gaut cõpletũ eſt in maria q̃ xpᷣm deuʒ genuit
Jõ gaudẽéter ⁊ glioſe gras agit in cãtico de
boc.O a feliciſſima o glioſiſſima maria qͥd
tibi laudis offeramꝰ cũ ꝑ te tot ⁊ tãta bona
habemꝰ.O ſi tũc affuiſſem tibi laudãti. vti
qʒ genuflexo deuote acclamaſſem. Magni
ficat ania mea dñm in ſe ⁊ in te o ſuꝑbenedi
cta Maria. l
Articulus terciꝰ ꝙ vtile eſt cantlcũ Da
rie reuerẽter audire in veſpis vel dicefe.
Erciũ miſteriũ
t de ꝗß cantico marie dicit vuilitad
PHimiꝝ qᷓ;ᷓ viile ſit hoĩ ad hono/
rẽ marie deuote ⁊ reuerẽter audi
re vel poꝛare ⁊ dicere canticũ marie oſtendi
tur tripliciter. MU
Paꝛimo ex ipi cantici verbbis.
Scðᷣo ex rõne vᷣtualis incluſionis.
CTercio ex factis miracuiis.
Pꝛimo ex ipᷣiꝰ cantici vbis. Nã ſi pẽſamus
verba ſpᷣa cõꝑimus qꝛ ibi ꝓmittit᷑ petõꝛib⸗
miſcdᷣia cum ðꝛ.Et miſcdᷣia eiꝰ a ꝓgenie ĩ ꝓ
genies. Itẽ humilibo ꝓmittit᷑ exaltatio cele/
ſtis.ibi.Oepoſuit po.de ſe.⁊ exal.hu.Et ſa/
lutẽ ſitiẽtibo ſatietas diuia.ibi.Eſuriẽtes im
ple.bo. Et oĩbo bõis felicitas etna.ibi. Su
ſcepit iſrł pue.ſu.⁊ c(. Scðo oſtedit᷑ ex rõe
vᷣtualis incluſionis.qꝛ in ipᷣo cantico ᷣtua⸗
liter ⁊ implicite includit᷑ taʒ oꝛatio dñica qᷓ;
ſalutatio angelica: q̃ ſunt vtiliſſime oꝛõnes
ſicut de hac vᷣtuali incluſiõe notat Antho⸗/
ninꝰfloꝛeñ.in ſũma ſua. Hã pꝛ nr qͥ es ĩ ce
lis ↄcoꝛdat cũ ; Magniticat aia mea duũm

ars In

id eſt pꝛem celeſtẽ.⁊ pᷣma petitio. Sctiſficet
nomẽ tuũ.includit᷑ ibi.Scim̃ nomẽ eius.
HScdᷣa adueniat regnũ tuũ.ibi. Exulta/
uit ſpũs meꝰ ĩ deo ſalutari.qꝛ hec ẽ vita ger
na.ſ.regni dei.vt cogſcãt te deũ ⁊ quẽ miſi⸗
ſti ihm Joh. xvij. Tercia petitio:fiat volũ

as tua ſiẽ ⁊c.ibi.Depoſuit po.de ⁊c̃iqꝛ vo/

lütas dei in celo ẽ vt rõnalis creatura in oĩ/
bus ſubijciat᷑ deo:a q̃ volũtate auerſi ange
li depoſiti ſũt de ſede celeſti:⁊ hũiles hoĩes ĩ
locũ eoꝝ exaltati. Quarta petitio:panẽ no

ſtrũ qti.⁊c.ibi.Eſuriẽtes iple.bo. Quinta

Et dimitte nob de.⁊cibi.Et miſcðia eiꝰ.ꝑ
quã dimittũt᷑ debita:a ꝓgenie ĩ ꝓgenies ti.
BSerxta:⁊ ne nos inducas.ibi. Fecit po
bꝛa.i xpᷣo ꝑ quẽ fideles potẽter defendũt᷑ in
om̃i tẽtatione. Septima:ſz libera nos ⁊c̃.
ibi. Suſcepit iſrł ⁊c̃. Siẽ lo.eſt ⁊c̃. Hec eſt

em̃ illa libertas excluſio oim maloꝝ quã p⸗

miſit deꝰ Abꝛae ⁊ ſemĩ eiꝰ in ſecla ⁊c. Iteʒ
Aue maria.iiſine ve:includit᷑ibi. Magnili
cat anla mea do.Gr̃a plena.ibi.Exulta.ſpi
ritꝰme.⁊c. Dũs tecũ.ibi.ſalutari meo.qꝛ re/
pexit ⁊c. Bñdicta tu ĩ młlie.ibi.Ecce em̃ ex
3 btãm. Et bñdictꝰfructꝰ ventris:ibi.Quia

fecit mihi ma.⁊ ſic de alijs. Ecce vtilitas

vᷣtualis incluſiõis hꝰcantici. Tercio oſten
dif ex miraculis. Ad id facit miraculũ de q̃ᷓ
dã monacho Joſtio noĩe.qð hẽ li.vj.ꝑte.ij.

ar.vlt. in fine. Itẽ refert Anf.li.miraculoꝛũ
cꝙ ipᷣemet cũ doloꝛẽ multũ pateret᷑ ĩ pede ex

ſpaſmo ⁊ ꝑaliſi ob deuotõʒ vᷣginis cepit co
nari vt erect?ſtaret ad officiũ ᷣginis ⁊ ꝑ cõ
ſeq̃ns etiã ad magniſicat.qð cũ facere cepiſ

ſeit ſanitate ↄſecutꝰ ẽᷣ. Recolo etiã me audii
ſe ꝙ cũ in qdã loco fres deuote dicereẽt ma/

grilicat. Viſum ẽ btãm vᷣginẽ ex altani de⸗
ſcẽdere ⁊ ſingulis fratrũ ſuũ ihm q̃ſi ꝑuulũ
ad oſculãdũ offerre in q̃ mira ſuauitate reſi
ciebant᷑ oẽs. Itẽ refert diſcipulꝰ in ꝓmptu
ario ꝙ in hyſpania in q̃dã dono oꝛdis ci⸗

ſtercieñ.qͥdã monachꝰ iuuenis ĩ obſeqͥo be

ate vᷣginis feruẽs ⁊ deuotꝰ ita erat intent in
eiꝰhoꝛis ⁊ ꝑ ↄñs etiã in h̊ cantico marie.vt

nõ in ſingul verſibo:ſʒ in ſingul ᷣbis memo

riã ipiꝰhꝛet.Sicq;.xvij.annis ſtãs ĩ oꝛdine

tãdẽe infirmat?ꝰ ad moꝛtẽ. Ecce btã maria eũ

viſitauit ⁊ pᷣdixit eidẽ ꝙ die. vij.ad dũm ihʒ
foꝛet migraturꝰ.Addiditq; di.Quia pᷣ cun⸗

ctis mihi ſeruiuiſti intẽtiꝰfaciã tibi qð nulli

alij feci.⁊ cingẽs bꝛachijs collii oſculü ei de

diti
hoii
hiin

bore⸗

dbnn

lams
bonl
deſen

öin

tont

fk
Is,
⸗
ger
m⸗
w
do/
zinoi⸗
ſange
oiegi
Meno⸗
Muint
niggt
p
itn
nosti⸗
hack
in
Myin
wlan ſhi
cagere⸗
cecña
Flins
oſten
üdei
ſbren⸗
clori
aletr
clo
ietg
croht
meuuti

cerettn

Alunde⸗
jigui
Uuneei
npnn
Ncſs
blchobe
umdn
neN

tionis beate Marle.

Articulus

dit ac eũ benedixit ⁊ euanuit. Hecille ſerui/
toꝛi inſtanter reqrenti enarrauit. Die aũt ſe

ptima cũ appꝛopinqᷓret ad exitum ſicut erat
ei ſalictum apparuit ſibi btã maria: vidente

. 8 8 . “
△

gniticat qꝛ ſiẽ cera ab apibo ſine cõmixtiõe

⁊ pollutõe ꝓducit᷑:ita caro xpᷣi ex pura vᷣgi⸗

ne ſine coꝛruptõe ẽ ↄcepta ⁊ genita. Ter⸗

cio hodie ẽ feſtũ exultatõis ſctãꝝ aiaꝝ: quia

poꝛe domꝰ:cum multitudie ſanctoꝝ ⁊ ange

lon.⁊ ſic dulciſſima viſione ⁊ allocutõe ↄſo/
latus feliciter migrauit ad xpᷣʒ. Ecce igit᷑ qᷓ;

bonũ eſt ſeruire marie. Oẽs chariſſimi ei
deſeruiamꝰtam in ̊ cantico deuote dicẽdo
qᷓ; in alijs vt cũ ea in celo gaudeamꝰ.
Incipit liber terciꝰde myſterio purifica/

Ercus liber de
Amwhſterio purificatõis btẽ marie

diuidit᷑ in qttuoꝛ ꝑtes. CPꝛima
ꝑs de huiꝰpurificatõis Marie

ſolenitate. Scda de btẽ marie martyrio:
gladijq; doloꝛoſitate. de q̃ hic ꝓpterea agit᷑:

rircd tpᷣs purificatõis de h̊ martyrio per

vmeonẽ eſt ꝓphetatũ dicentẽ. Tuã ipius

aĩaʒ ꝑtrãſ.gla. Tercia ꝑs de gladij marie
⁊ doloꝛis pᷣcellenti acerbitate. Quarta ꝑte
cõdependẽter adiunget᷑ ſub alio ꝓceſſu de
planctu marie: pſequẽdo illud euãgeliũ Jo
hã. Stabat iuxta crucẽ ihu mat eiꝰ ⁊c̃. Po
tes etiã occaſiõe huiꝰ puriſicatõis inuehere
pᷣdicãdo de puritate vel vᷣginitate marie de

qbe habes ſpeciali libꝛo. Jõ hic pᷣtereo.

Pars pꝛima de puriſicatõis Marie ſo⸗

lenni myſterio.

Mpleti ſunt di⸗

i ees purgatõnis Marie ſ̃m legẽ
moxpſi. ⁊ tulerũt ihm in hielin vt
iuiſiſterẽt eũ dño Qu.ij. Et in euan
gelio hꝰſolẽnitatꝭ. Nimiꝝ dies hec ab oñby

xpᷣicolis deuote dʒ celebꝛari ſi bñ aduert
mus.:tũ qꝛ hodie eſt feſtũ btẽ marie.tũ qꝛ eſt

etiã feſtũ dñi ihu.tũ deniq; qꝛ eſt feſtũ letifi⸗
catõis ſctãꝝ miaꝝ. Pꝛimo inquã eſt feſtũ
btẽ marie.qꝛ hodie ſᷣm legẽ moyſi ad puriſi
cationẽ acceſſit:licʒ nõ tenebat᷑ nec indige/
bat vt infra dicet᷑:⁊ iõ dies hec ðꝛ purifica/
tiomarie. Scdo q̊ʒ ẽ feſtũ dñi ihu: qꝛ ho
die oblatꝰẽ in tẽplo deo pꝛi:cuiꝰerat filiꝰ ab
eterno: ꝓpt᷑ qdᷣ etiã hodie cãdelas ↄſecratas
manib poꝛtamꝰ⁊ ob hͥ ðꝛ hec dies cãdela⸗
ria feſtiuitas.ad ſignificãdũ ꝙ xpᷣs deꝰ? ma⸗

nibo v̈ginis marie hodie ſit appoꝛtat in hie
ruſalẽ ⁊ ad tn lũ offerẽdꝰ:qðᷣ cãdela cerea ſi

hodie cũ leticia ſctũs Symeõ ⁊ ſctã Anna

obuliauerũt xpᷣo ⁊ ipᷣm deũ ⁊ ſaluatoꝛẽ lau/
dãtes cũ ſacerdotibo offerẽdum ſuſceperũt.

In cuiꝰſignũ hodie ecclia ꝓceſſionẽ agit et
idcirco ðꝛ h̊ feſtũ tercio noie hypopanti ab
hypo qð ẽire.⁊ anti qdð ẽ obuia. Inſuꝑ ho⸗
die ſctĩ pꝛes in lymbo exultauerũt audiẽtes

xyp̃ᷣi aduẽtũ a ſctõ Symeõe decedente ⁊ eis
nũciãte. Pꝛeterea gaudebat hodie deꝰ pat
de ſui filij oblatõe. Itẽ gaudebãt angeli cir
cũdãtes xpᷣʒ dñũm ⁊ bñdiciã eiꝰmr̃em.Et iõ
gaudet etia ecclia canẽs in miſſe introitu il
lud ps.xliiij.Suſcepimꝰdeꝰmi.t.in me.tẽ.
tuli,qð pᷣt eſſe aliud thema. Vñ de hac gau
dioſa purificatõis ſolẽnitate acturi tria my
ſteria notabimus.

Pꝛimũ ðꝛ myſteriũ cõgruitatis.
Dcõðm ðꝛ myſteriũ exemplaritatis.
Terciũ ðꝛ iocũditatis. MD
Articulꝰpmꝰ ꝙ btãm dei matrẽ mari
am congruebat ſuſciꝑe ſacr̃jm purificatiõis

Fm legẽ moyſi q́;uis ad id nõ oligareẽ=.

PBimũ mitſeri
p nunm de purificatõe marie ðꝛ con
gruitatis. vbi q̃ſtio eſt Utrũ cõ⸗
gruebat btãm dei mr̃em vᷣginez

ſuſciꝑe legał ſacr̃m purificatõis.Etad hãc
qſſtionẽ rũdet᷑ ̃ᷣim ſacros doct.pᷣcipue Frã.
maro.ꝑ duas ↄcluſioneſ. Pꝛima ↄduſio ꝙ;
btã maria dei mr̃ vera legi purificatiõis nõ

—

*

erat obligata.Et h̊ ondit᷑ triplici růòne.
Pꝛima rõ ex ꝑte ꝓlis.
Scðᷣa rõ ex ꝑte matris.

Tercia rõ ex ꝑte legis.

α

Pꝛima rõ ex ꝑte ꝓlis.ixpᷣi qͥ erat ſupᷣ legem

Mat. xij.ca.Dũñs eĩ ẽ ſabbati filiꝰhoĩs:iõ ſi

cut nec filiꝰita nec mr obligat᷑. Scða rõ ex

bal⸗ Tercia rõ ex ꝑte legis.qꝛ iſta expa⸗

ꝑte mr̃is:qꝛ ipᷣa fuit ᷣgo puriſſima ⁊ ſine oĩ

pctõ: atq; ſine oĩ ſoꝛde⁊ feditate peꝑerat xpᷣʒ

vt diẽ Leo papa in fmone de natiuitate di.
Ab hac natiuitate deeſt illud qð de oĩbo le⸗

git᷑. Nemo mũdꝰa ſoꝛde nec infans cuiꝰ eſt

vniꝰ diei vita ſuꝑ terrã.nihil in iſtã ſingula⸗

rẽ natiuitatẽ de carnis ↄcupia trãſiuit nihil
de pctĩ lege manauit.Hec ille.iõ nõ obliga

5

Liber II .

rificatõis poſita erat ſub ↄditõe. Muler in
quit ſi ſuſcepto ſemĩe peꝑerit ⁊c̃. Leuit᷑.xij.
Et iõ nõ obligabat mr̃em q̃ nõ ſuſcepto ſe⸗
mine ſmnüſpũſſciũ ſpiramĩe ↄceꝑat ⁊ peꝑerat.
⁊ ſic ptʒ. Scða ↄcluſio ꝙ m dei q;uis nõ
indigebat nec tenebat᷑:tiñ decebat vt ſacr̃ᷣm
puriticatõis legis moyſi ſuſciꝑet. Et h oſtẽ
ditur triplici rõne.
DPꝛima rõ diuie honoꝛiſicatõis.
SBSBcõa rõ diabolice ↄfuſionis.
Tercia rõ humane edificatõis.
Pꝛima rõ diuĩe honoꝛificatiõis:qꝛ ſpũſctõ
Docæẽte nouerat btã maria h̊ foꝛe ad dei ho/
noꝛẽ duplir. Pꝛimo qͥdẽ qꝛ legẽ a deo dataʒ
ꝓ moyſen tãq; bonã ⁊ verã cõfirmabat cuʒ
ipᷣi legi obediendo venerabat᷑ iam.ſicuti ⁊

xpᷣs qͥ circũciſione nõ indiguit ⁊ tũ ſuſcepit

ꝓ legis honoꝛe:ita eiꝰ mr exẽplo xpᷣi edocta
ſg legis ſacro legẽ honoꝛauit.Scðo q̃ʒ hoc
erat ad dei honoꝛẽ ⁊ xpᷣi manifeſtatõeʒ cum
btã mr̃ cẽſebat in h̊ ꝓphetias diuĩo ſpũ pᷣdi-/
catas adimpleri. Sʒ dü.qles ꝓphetie in h
implebãt᷑. Rñdet᷑ ꝙ pmo/ꝓhetia Aggei.ij.
ca.vbi hẽꝙ cũ Zoꝛobabel reedificaſſet tem
plũ dei deſtructũ ꝑ babylonios factũ ẽ ᷣbũ
dññi ad Aggeũ ꝓphetã ⁊ dixit. Quis in vob
relictꝰeſt ꝗ vidit domũ iſtã in glłia ſua pma.
Adhuc modicũ ⁊ veniet deſideratꝰ cũc gẽ
tibo ⁊ ĩplebo domũ iſta glia dic dñs. Ma⸗
gna erit glia domꝰiſtiꝰ nouiſſime ſcʒ reediti
cate pluſq; pme ſcʒ edificate ꝓ Salomonẽ.
Hõ fm expoſitoꝛes doctoꝛes hec oĩa ĩple
ta ſũt pᷣcipue in iſta purificatõe:qꝛ tũcvenit
deſideratꝰcũcq gẽtib.i. xpᷣs manibo mr̃nis
poꝛtatꝰ in tẽpluʒ iſtud. Vñ mitipliciter fuit
maioꝛ glia iſtiꝰdomꝰ vltimo edificate qᷓ; pꝛi
me.qð pat; Pꝛimo qꝛ in iſta fuit mr dñi
educata ſᷣm Hiero. Scðdðo qꝛ ibi voto vir
ginitat fuit ↄſecrata deo. Tercio qꝛ mira
culoſe deſponſata ibi fuit mr dei. Quarto
ab angelis ibi ſuit freqnter viſitata. Quin
to ibi dũs ihs dei fili oblatꝰ ⁊ ſpũſctõ ꝓphe
cico a Bymeõe ⁊ Anna maniteſtatx. De
xto qꝛ ibi ĩ medio doctoꝝ inuẽtus. Septi
mo qꝛ ibi mitotiẽs docuit ⁊ mirabilia fecit.
Itẽ ad id eſt alia ꝓpphetia tunc impleta ſcʒ
Malach.iij. Ecce ego mitto angelũ meũ.i.
Johem baptiſtã, qͥ ðꝛ angelꝰnõ natura ſed
officio Math.xj.ca.ſeqͥ ᷑.Et ſtatĩ veniet ad
templũ ſuũ dñatoꝛ quẽ vos q̃rit.qꝛ xpᷣs ſta
aum pꝰ Johem maniteſtado ſe: venit in tem

HPars 1

pluũ ⁊ iudeã ꝑ pñtiã coꝛpalẽ. Scdᷣa rõ diẽ O⸗

bolice ↄfuſionis.qꝛ nouerat btã vᷣgo ꝙ hoc
deceret facere vt ad purificatõis legẽ acce/
deret ꝓpt᷑ ↄfuſionẽ diaboli.ꝓ eo ꝙ ſic xpᷣedi/⸗
uinitas ⁊ btẽ marievᷣginitas celabat᷑ diabo
lo.ne hũana redẽptio impediret᷑ab ipᷣo.qð
declarat᷑:.qꝛ ſᷣm Iſið.⁊ cõiter doctoꝛes ſi di

Abolꝰcertitudinalit agnouiſſet xpᷣm:nunq;ᷓ

crucitigi dei filiũ ꝑ iudeos ꝓcuraſſet ne ſua
poteſtate ↄtrita hõ redẽptõʒ habuiſſet.Sʒ
ſi bã maria nõ iuiſſet ad purificationẽ de⸗
buiſſet ſe manitfeſtare ꝙ pꝰ ꝑtum foꝛet vᷣgo⸗
⁊ ſic innotuiſſʒ hoĩbo ⁊ diabolo filij ſui diui
nitas.iuxta illud Eſa.vij. Ecce vᷣgo ↄcipiet
⁊ pariet filiũ⁊c. Sʒ di.nũqͥd diabolꝰpotu
it ̊ cogſcere aliũde ꝙ maria pꝰꝑtum nõ eſt
coꝛrupta.Rñdet᷑ fᷣm Tho.iij.ꝑte ſũ.q.ix.q;
hoc diabolꝰvᷣtute ſue nature potuiſſet coò̊⸗
ſcere niſi ꝓhibitꝰfuiſſet. Uñ Aug.iij.de tri.
di. Dia bolꝰ multa põt vᷣtute ſue naturea qͥ/
bus ꝓhibet᷑ virtute diuia. Pꝛohibebat ůᷣa
deo coòſcere modũ ꝑtus diuĩ ne redẽptõeʒ
hüani generꝭ ĩpediuiſſet ſi h̊ coâuiſſet.Pꝛo
hibebat᷑ etiã ygini appꝛopinq̃re ab angelis

eã cuſtodiẽtibo ſᷣm illud Cañ.iij.En lectulũ

Solomõis.lx.foꝛtes ambiũt ⁊ vniuſcuiuſ⸗

q; enſis ſuꝑ femur ſuũ ꝓpt᷑ timoꝛes noctur/
nos.Leciulꝰem̃ veri Salomõis.i.xpᷣiẽ ma

ter vᷣgo in q̃ nouẽ mẽſibo qᷣeuit.hãc młti an-
geli ambierũt obſeqoſe cuſtodiẽtes ⁊ demo

nũ incurſus repellẽtes,.⁊ ſic ptz Tercia rõ

huane edificatõis:qꝛ hoĩes ex h̊ plimũ edi
ficabant᷑ duplicit᷑ Pꝛimo qdem qꝛ iudeis
ſcandalũ tollebat᷑ ne dicere potuiſſent ꝙ iõ
xpᷣim nõ deberẽt reciꝑe qꝛ legẽ nõ obſeruaſ/
ſet, Scdðo qꝛ fidelibo exẽpluʒ hũilitaᷣ⁊ pu
ritat amãde ⁊ ſectãde ꝓponit᷑vt doceamur
ꝙ niſi fuerimꝰ purilicati a pctis regnũ ði in
trare neqbimꝰ. Vnñ Apoc.xxj. Nil coinqͥ/
natũ intrabit in ulud ſcʒ celeſte regnũ. VUnñn
cũ ipᷣe xpᷣs puriſſimꝰfuerit:iñiſtit᷑ in tẽpluʒ
deo ᷣm legẽ purificatõis Sʒ di.cũ xpᷣi hu
manitas fuerit ðᷣo ſꝑ pñs:qꝛ vniõe ꝑſonali
offerri:aut ↄſecrari deo. Rñndet᷑ fᷣm Atła⸗
naſiũ ꝙ licʒ xpᷣs ſᷣm hũanitatẽ fuerit deo ſp
pñs.iñ bñ dicit᷑ ſiſti.i.pñtari ſqʒ ſᷣm legalem
cerimoniã in tẽplo offerẽdo.vt ſic em̃ antea
pñntatus nõ fuerat.Et h̊ fecit xpᷣs potiſſime
ꝓ nr̃e ſalu inſtructõe:vt nos diſcamꝰ quõ
deo pñtari ðbeamꝰpurlificatia pctis: vt pa

„ ebit
hun
nrt
ſrin
Z
Pßo

ſcatol

ſaluns
deſſe
ſnr
nopen
ctione.
Nlece
poerni,
hoidet
gürer
inktie
ſcchta
ſſcepte
flioma
(dicare
cgakſul
onni
curſu
!
no diet
bcön
mücg⸗
reſi
chaua:
da Te
ſccͤe
en
Atihl
Ben

hgag⸗
*
—

todi
boe
N
dubo
derc
es ſidi
nunc
tne ſus
la Sʒ
one de
etſgo⸗
luidui
dahiet
N
mnoͤck
iſetcos,
indeni⸗
munench⸗
hchaiza
reptoe
ſſet,o
bongelss
leculi
iuſauiul⸗
Snocur⸗
achiema
iemlian⸗
6ndeno
Tacor
glini c
udes
ſſen a⸗
obſenu⸗
llitatrp
ockam
gnüdinn
ilcon
lin Ch
ünölb
euul
pfany
nSa⸗
nt deoſe
nlegzen
cſantca
poiſui

6

tebit.⁊ ſic nõ ꝓpt ſe indigẽdo h̊ fecit xpᷣs ſʒ ꝓ
pter nos.O igit᷑ fidelis anĩa diſce deũ dili⸗
gere ⁊ honoꝛare ĩ ſuis pᷣceptꝭ ⁊ xpᷣʒ ac eiꝰma

tregnitari ĩ puritate ꝓ celeſti glia acqͥreda.
Articulꝰſcðᷣs ꝙ exemplũ mitiplicis vᷣtu
tis pᷣbuit nobᷣ maria in ſuſceptõe ſacr̃i puri

ficatõis ⁊ ſilr pᷣbet᷑ in lege ⁊ ſancto Syme

one vt patebit.

tõlis declarãdũ ðꝛ exẽplaritatis.
. Vbi aduertẽdũ ꝙ in hac ſuſce/
ptione purificatõis legalis datur nobis exẽ
plum ſalutis tripliciter.
Semo in ipᷣa purificatõis lege.
SDcdðo in ipᷣa dñi matre.
Zercio in ſancto SGymeone.
Pꝛimũ q̃ntũ ad incipiẽtes. Scdᷣm q̃ntum
ad ꝓficiẽtes et ꝑfectos.Terciũ expẽlũ q̃ntũ
ad deuotos. Pꝛimo itaq; dat᷑ nob exẽplũ
ſalutis in ipᷣa lege purificatõiſ. Nã q̃rit᷑ cur
de ſic inſtituerat legẽ purificatõnis. Rñdet᷑
Frã.maro.⁊ cõiter doct᷑. ꝙ pmo /ꝓpt᷑ pꝛi
mogenitoꝝ oblationẽ deo fiendaʒ ⁊ grarũ/
actionẽ quã deꝰvoluit in figurã ⁊ recogniti
onẽ ꝙ oĩa bona nob̊ a ðo ꝓueniũt. Scðo
ꝓpter nr̃e purificatõis inſtructõem vt pctm̃
bhoĩ deteſtãdũ ⁊ abominãdũ atq; redimen/
dũ ⁊ expurgãduʒ doceret. Idcirco in ve.te.
inſtituerat iſtã legẽ purificatiõis in q̃ plura

p̃cepta ↄtinebanf̃. Pꝛimũ erat ꝙ mlier q̃

ſuſcepto ſemie ꝑiebat maſculũ debebat cuʒ
filio manere ĩmũda.vij.diebo:ita q; nullꝰ ei

cõicare poterat ĩ cibo vel potu vel lecto.ſed

erat ſuſpẽſa a ↄſoꝛtio hoĩm ꝓpt᷑ fedã ↄcepti/
onẽ:nõ ſine pctõ. qꝛ in actu mrimonial de

curſu cõi ẽ aliq̃ libido inoꝛdĩata:vt hec.dicẽ

Ly. Scõðm pceptũ erat ꝙ infantulꝰ octa
no die debebat circũcidi.⁊ ſic ab oꝛiginali
pctõ mũdabet.⁊ tũc mlier illa efficiebatur
mũda q̊ ad ↄſoꝛtiũ hoĩʒ.ſʒ erat ĩmũda q̃ ad
ingreſſuʒ tẽpli.Et vſq; ad.xxxiij.dies a die
octaua debebat ſic manere ⁊ reputari ĩimũ/
daꝰ Terciũ pᷣceptũ erat ꝙ die q̃drageſimo
ſic cõpleto a die ꝑtus computãdo debebat
mlier venire cũ ſuo filio ad oſtiũ tabnaculi
vel tẽpli.⁊ pueꝝ offerebat ĩ man?ꝰſacerdodꝭ.
Bacerdos q̃ʒ depoꝛtãs circa altare ðᷣo gra
tias agẽs ꝓ dato puero ⁊ eiꝰ aĩe creatõe q̃ a
ſolo deo ẽ leugbat coꝛã dño,. Quartũ pᷣce⸗

Ecudũ miſteri⸗

um circa hãc ſolẽnitatẽ purifica

B

ptũ de pueri redẽptõe a ſacerdot mann àqn
q́ᷓ; ſiclis. Fuit aũt ſicmoneta valẽs obolot
vigĩiti.HG̊ aũt ſic pᷣcipiebat᷑i ſi puer fuiſſet P
mogenitꝰde tribu leui nõ redimebat᷑: ſʒ ve
mies ad etatẽ adultã ſꝑ ĩ tẽplo fuiebat dño.
Si vo fuiſſet puer de alia tribu qᷓ; leui ⁊ pii

mogenitꝰ:redimebat᷑ qnq; ſiclis argenti.

Quitũ pᷣceptũ ſi ipᷣa mlier fuiſſet diues in
tãtũ ꝙ poſſet hꝛe agnũ anniculü ĩmaculati
⁊ pullũ colũbe aut turturẽ offerre debebat.
Sin aũt ꝓpt᷑ pauꝑtatẽ ſufficiebat ⁊ ðöbebat
offerre tmimõ par turtuꝝ. aut duos pullos

colũbaꝝ. Sʒ qrit᷑ qre iſta volatilia offere

bant᷑.Rũdet᷑ qꝛ caſtioꝛa ambo vicʒ turtur⁊
pulli colũbaꝝ nõ colũbe. Sicq; ſua oblati
one ſe peccatricẽ ↄfitebat᷑:⁊ ſacerdos ꝓ mu
liere oꝛabat.⁊ ſic mũdabat᷑ Sextũ pᷣceptũ

in ipſa lege purificatõis erat ꝙ ſi mulier pe/
periſſet feminã duplicari debuit tpᷣs qᷓ repu
taret᷑ ĩmũda tã q̃ ad ↄſoꝛtiũ hoĩm qᷓ; qͥ ad in
greſſuʒ tẽpli ⁊c. Sʒ foꝛte q̃ris q̃re hec lex

mag grauauerit pientẽ feminã qᷓ; pientẽ vi

rũ. Rñdet᷑ ꝙ ſ̃m ſctõs triplex rõ aſſigt᷑. Pꝛi

ma rõ natural. Scõða rõ moꝛal.Tercia rõ
theological. Pꝛia rõ natural:qꝛ fᷣm phos
qͥb etiã ↄcoꝛdat Aug.Coꝛpꝰ maſcli in vo
xl.diebo oꝛganiſat᷑ ⁊ ꝑficit᷑ atq; iũc vel circa
gia creãdo infundit᷑. Coꝛpꝰvᷣo femĩe ĩ.lxxxx.
dieho ꝑficit᷑ ⁊ ꝓtũc aĩa infundit᷑. VUñ ſic aia

maſcli.xl.die infuſa maculã oꝛiginalẽ ↄhit.
ſic.xl.die tẽplũ matiale dei igreſſa cũ hoſtijl

expiabat᷑ eiꝰgenitrix.Et ſic anĩa femiĩe.lxxx.

die maculat᷑ pctõ qñ ⁊ infundit᷑ſic.lxxx.die

dei teplũ ingrediẽs expiata deo offerretur.
Scõðᷣa rõ moꝛal:qꝛ maſculꝰ ſignificat mo
ralit opꝰbonũ ꝑfecte ⁊ foꝛiit᷑ factũ. Femina
aũt ꝓpt᷑ debilitatẽ natural vigoꝛis opꝰiꝑfe
cte ⁊ negligẽter factũ. Vñ h̊ fuit ad ſignifi
cãdũ ꝙ qͥ ꝑfectũ opꝰ parit ſtati die.xl. adue
niẽte.i.termio pñtis vite q̃ ꝑ.iiij.elemẽtoꝝ ⁊

q̃litatũ cõplexiões currit ⁊c. in tẽplũ celeſte

pus ei duplicat᷑qꝛ nõ ſtatim pꝰ moꝛtẽ ĩ celũ
introducit᷑.ſed ardebit pus igne purgatoꝛij
vt diẽ Augꝰ.⁊ notat᷑xxv.di.Quiĩ aliud ſe⸗
culũ.Sʒ ve illis qͥ ſteriles oĩno reꝑiunt᷑ in
moꝛte.qm̃ dicẽte ſaluatoꝛe Math.vij. Oĩis

arboꝛ q̃ ñ facit fructũ bonũ excidet᷑ ⁊ i ignẽ

mittet᷑ ⁊c̃. Tercia rõ theologicalis:qꝛ vicʒ
xpᷣs aſſũpturꝰerat carnẽ ĩ ſexu virili ⁊ iõ ipʒ

ſexum magꝭ honoꝛare voluit.7 amh non 4

Liber IIJ ⸗

gram lfeẽ vt ⁊ puer citiꝰfoꝛmaret᷑in vroꝛ mt

citiꝰmũdaret᷑. Quarto pᷣt addi rõ iuridica
⁊ legalis qꝛ qͥ plꝰ vł mag peccauit płꝰpuni
ri debuit.Extra de pe.⁊ re.Deꝰ qͥ.Et.xxiiij.
qj. Nõ offeramꝰ. Itẽ.ff. de penis.l. Aut fa

cta. Sʒ qꝛ in traãſgreſſiõe pᷣcepti mlier plus

peccauit ſᷣm qð dicẽ magtr in.ij. di. xxij. Oð
ſᷣm Bonauẽ. veꝝ ẽ q̃ntũ ad pci eẽntiã.ſ.li/

bidinẽ.qꝛ plꝰambiuit dei ſciaʒ qᷓ; vir.licʒ q̃n

tũ ẽ ex ꝑte circũſtãtiaꝝ q̃ viꝝ ↄtingũt vir plꝰ
peccauit.qꝛ ſcʒ erat ſuꝑioꝛ muliere ⁊ foꝛtioꝛ
ac ſapiẽtioꝛ ⁊ ipᷣe ſciẽter peccauit. Sʒ vt ðꝛ
Deut xxv. Pꝛo mẽſura pct dʒ eẽ plagaruʒ
modꝰ. vñ mlier plꝰ punita ẽ:.ſic etiã Geñ.iij.
plꝰpunita foꝛe legi᷑. Ad ꝓpoſitũ itaq; re/
deũtes dicimꝰꝙ lex iſta purificatiõis docet
ſalutaria documẽta⁊ exẽpla.Pꝛio docʒ mu
lieres pientes deuote accedere ad puriſica/
tionẽ pꝰꝑtũ ſᷣm ↄſuetudinẽ ecclie nõ tñ ̃ᷣm
obſeruãtiã legaliũ veteꝝ qꝛ illa ceſſauerũt ĩ

noua lege. ſʒ ſᷣm ecclie catholice inſtituta et
ↄſuetudinẽ,vt ſcʒ miier pꝰꝑtuʒ ꝓ ipᷣa die pu

rificationis ſue accedat ad eccliam vt gras
agat de puero dato ⁊ de euaſiõe ꝑiculi ꝑtus

pᷣteriti.Et vt cuſtodiat᷑ in ↄcipiẽdo de futu/

ro. Itẽ interiʒ caſta ⁊ incognita a viro ꝑma

neat.Alas indiſcretiſſime ⁊ irrõnabiliꝰagit

petẽs debitũ ↄiugale:q; qdcũq; aial bꝛutuʒ
Dʒ qſtio oꝛit᷑: vtꝝ /ꝓp tũc mileres infra com
pletũ tpᷣs purificatõòis teneãt᷑ ab ingreſſu ec
cleſie abſtinere Rũdet᷑ vt hẽ di.v. Si mlier
Et extra de purificatõe pꝰꝑtnʒ.ca.vnico.q;
mlier ſtatiʒ pꝰpꝑtuʒ pᷣt ecclłliam viſitare ſi de/
uotio ſuadet ⁊ ↄſuetudo admittit,.ſi tñ ex ve
neratõe aliq;diu abſtinere voluerit nõ eſt ta
lis deuotio repꝛobãda: ⁊ ↄſuetudo ẽ cõmẽ/
dãda.Et eadẽ rõne nec ſacra cõio eſt negã-
da puerꝑe:nec etiã mẽſtruate mlieri q̃cunq;
cpe niſi ex reuerẽtia abſtineret di.v.ad eius
vero. Scõðo ex pᷣmiſſa lege purificatõnis
docent᷑ oẽs hoĩes ſpũaliter quõ a pciis pu
rificari debeãt qꝛ Pꝛio dʒ hõ pctõꝛ qͥ cõ/
cepit doloꝛẽ ⁊ peꝑit iniqͥtatẽ: pleʒ peſſimã re
cognoſcẽdo ĩmũdũ ſe reputare ꝑ ↄtritioneʒ
Scðo dʒ circũcidere a ſe abijciẽdo ꝓpoſitũ
peccãdi de cetero.Tercio dʒ ſe offerre ſacer
doti ꝑ ↄfeſſionẽ tanq; peccatrix. Quarto dʒ
facere redẽptionẽ ꝑ ſatiſfactionẽ ⁊ ſui obla⸗
tionẽ deo in ſacrificiũ mũdicie ⁊ laudis di/
uine. Nec vacat a myſterio ꝙ. xl. die tẽpluz

ingreditiqꝛ qdragenariꝰↄſiſtit ex qternario

in denariũ ductovt ſignificet᷑ obſeruãtia de ⸗

cẽ pᷣceptoꝝ cum ſcptis euãgeliſtaꝝ q̃ttuoꝛ.⁊
ſic patet. Caplm. M.
Ecuũdũ ſalutꝭ exẽpluʒ ſcʒ vᷣtuoſitiꝭ
ſ nobis ꝓponit᷑ ĩ ia bñũdicta mr̃e do
mini. In q̃ nob pᷣbet᷑ exẽpluʒ imita/
tionis in triplici vᷣtute q̃ floꝛuit in hac puri/
ficatöe. Pꝛima vᷣtus ẽ hũilitas: qꝛ cũ non

eſſet peccatrix tãq; culpabilẽ ſe oñdit ꝑ illas

oblatões vt nobᷣ exeẽplũ daret culpãdi noſ⸗
ipos. VUñ Bꝛeg. Bonaꝝ mentiũ eſt aoͤſcere
culpã vbi nõ eſt culpa. Scða vᷣtus obla⸗
tio:qꝛ legi cui nõ tenebat᷑ obediuit ad docẽ

dũ nos q̃tinꝰ młto mag diuĩs pᷣceptis q bꝰ

tenemur obedire debeamꝰ. qm̃ vt dic Gꝛe.
Sola ẽ obediẽtia q̃ fidei poſſidet meritũ. q̊
niã fides ſine oꝑibo moꝛtua ẽ. Tercia vᷣtui
eſt pauꝑtaſ qꝛ nõ elegit oblationẽ diuitũ pu
ta agnũ:ſʒ paupeꝝ, ſ par turtuꝝ:aut duos
pullos colũbaꝝ.vt ptʒ Qu.ij. Sʒ qꝛ ibi euã
geliſta nõ determĩat. Querit᷑ ̊ qdᷣ iſtoꝝ du⸗
oꝛũ obtulerit. Rñdet᷑ ꝙ xpᷣs ꝓ nobᷣ egenꝰfa/
ctus ꝓ ſe voluit offerre paupeꝝ hoſtiã: ſiẽ ⁊

vilibo pãnis inuolui. Sʒ pulli colũbaꝝ fa/

cilioꝛi pᷣcio a pauꝑibo ꝓcurari poterãt, ve⸗
riſimilit ilos obtulerut. Si obijcit᷑ qꝛ ma-
gi nõ diu añ purificatõceʒ obtulerũt mune⸗

ra.ſ.auꝝ:thus ⁊c̃.Et veriſile eſt ꝙ nõ modi

cũ auri vtpote moꝛe regio. Quare q̊ ex his
btã vᷣgo nõ emit agnũ:videt᷑ ꝙᷣ legẽ offende
rit. Rndet᷑ ̃m Fran. maro. ⁊ cõiter docxq⸗
credẽdũ eſt oino ipam vᷣginẽ nõ habuiſſe tã
tũ pecunie vt agnũ emere potuiſſet.alas eĩ

offendiſſet õᷣ legẽ ſic pᷣcipiẽtẽ.ſʒ oĩa illa a ma

gis oblata regla munera pauꝑibo iã eroga⸗

gerat añ iſtud tpᷣs puriticatõis. ⁊ iõ nõ ha⸗

buit vñ agnũ emiſſet In q̃ etiẽ docemurad

pietatẽ erga pauꝑes ⁊ ad ↄtẽptũ mũdanaꝝ
diuitiaꝝ ꝓpt xpᷣm.O mira Marie hũuilitas:
pietas ⁊ pauꝑtaſ.De q̃ loq̃ns deuotꝰ Ber̃.
diẽ. O biã vᷣgo maria.vere tuoõ habes cãzʒ

nec tibi opꝰeſt purificatõe.Sʒ nunqͥd filio

tuo opꝰerat circũciſione:? Eſto tũ inter muli
eres tãq; vna eaꝝ. Nã ⁊ filiꝰtuꝰſic extitit in
medio pueroꝝ:qͥ in natiuitate habuit ſexvt
pauꝑ hõ:qꝛ natꝰ in ſtabulo:in circũciſiõe vt

paup ⁊ pctõꝛ hõ.ſj. hodie vt pauꝑ ⁊ pctõꝛ ⁊

2 ſeruꝰ hõ. vt pauꝑ in eo ꝙ oblationẽ pau/

peꝝ elegit.vt pctõꝛ in eo ꝙ ipᷣe cũ mr̃e expia

ri voluit. vt ſeruꝰ in eo eꝙ anq; ſiclis ſicut et

ceteri pmogeniti redimi voluit⸗

ne
2
hl.
66
edo
N⸗
Pmi⸗
ünon
hs
ſnoſ⸗
cne *
obla⸗
doc?
isio
auful
niü
Eduos
biani
hrd
gerſy
nüſer
,
16Ve
emn⸗
nunen
nodi
zabos
Offence „
ocNH
ileni
Als d
uama
jaog⸗
nöbe⸗
mnurnl
jdanep
illus
9 B⸗
besch
iefns
huil
Mutnn
ent
ſöe e
pcnt⸗
ſepe
feah.
ſaus

6

Articulus

Erciũ exemplũ nobis ꝓponit᷑ in ſan

cco Symeone.qͥ vt ſacrũ loquitur

o euãgeliũ accepit dũm ihm in vlnas
ſuas ⁊ bũdixit deũ.ſ.flexis genibo letiſſimo
coꝛde. Sʒ cur nõ dicit ꝙ accepit ihm ĩ ma/

nus ſʒ in vlnas. Rñdet᷑ ꝙ iõ qꝛ in vlnis ſeu

bꝛachijs amplexãdo tẽtũ delectabiliꝰinſpi⸗

ci:⁊ ꝓpinquiꝰcoꝛdi deſiderabiliꝰ ponit᷑. O

dulce vᷣbum ſʒ dulciꝰ factũ acciꝑe ihm in vl

nas.O felices vlne q̃ ihm dulcẽ merẽt ſuſci
pere vel poꝛtare. Quid em̃ beatiꝰ qͥd iocũdi

us ⁊ ſuauius anie:q; ihm amplecti:ipᷣm te/
nere:ipiꝰamoꝛe frui: In huiꝰitaq; Symeo
nis ſcti exẽplo docemur nos debere xpᷣʒ ſu⸗

ſciꝑe in vlnas coꝛdis noſtri:ibi eũ dulci de

uotioni amplecti ⁊ oſculari.O fidelis ania.
O coꝛ deuotũ.cupis ne dulcẽ ihm ſuſciꝑe ĩ
vlnas.Et eiꝰdulci ſolatio:ei iocũdo ample
xu medullitꝰ in coꝛde liq̃fieri oꝑtebit te hũc

ſanctũ Symeonẽ in exemplũ tibi ꝓpoſituz

imitari vt ſis talis q̃lis ipᷣe fuiſſe ſcribitur in
euãgelio. Nota verba ſigna myſteria.Ecce

inqͥ t hõ erat in hierin cui nomẽ Symeon

Zhõ iſte iuſtꝰ⁊ timoꝛatꝰexpectãs redẽptõeʒ
iſrl ⁊ ſpũſctũs erat in eo.Ex ꝗbuſ colligit᷑ ꝙ;

q̃ttuoꝛ pᷣcipua debemꝰin nob habere vt di

gni ſimꝰ xpᷣm in vlnas ſuſciꝑe h̊ ꝑ gram ⁊ in
futuro ꝑ gliam vicʒ pacẽ:iuſticiã:timoꝛẽ ca
ſtũ:⁊ ſctm amoꝛẽ.exemplo ſc Symeonis.
Pꝛimo pacẽ qꝛ teſte pᷣs. In pace factꝰ ẽlo

cus eiꝰ.qð notat᷑ cũ ðꝛ. Hõ erat in hierlm

qð interpᷣtat᷑ viſio pacis. Scðdðo ſuſticiam
q reddit᷑ vnicuiq; qð ſuũ ẽ. ſic dicit Tulliꝰ.
Ham teſte pᷣ¶ s. Juſticia ⁊ iudiciũ pᷣꝑatio ſe
dis eiꝰ.i.ꝑ iuſticiã pᷣꝑat᷑ coꝛ vt in eo ſedeat ⁊

reqͥ eſcat deꝰ.Hinc ⁊ Pꝛouer.xij. In ſemita

iuſticie vita.i.xpᷣs.Hoc notat᷑ cũ ðꝛ.Et hõ
iſte iuſtꝰ. Tercio caſtũ timoꝛẽ.vñ ⁊ ſubdit᷑

Et timoꝛatꝰ⁊c̃. Pꝛoĩde Ber̃. Sctõ inquit
amoꝛe ⁊ caſis timoꝛe q̃ſi duobus bꝛachijs
amplectimur xpᷣm. Quarto ſctm̃ amoꝛẽ H̊
notat᷑ cũ ðꝛ.Et ſpũſſctũs erat ĩ eo. Vñ pᷣs.

Ignis añ ipᷣm pcedet Ber.ſuꝑ hec vᷣba di

cisſic.Oꝑtet vt ardoꝛ deſiderij pueniat om
nẽ aĩam ad quã deꝰ eſt venturꝰ. Et tũc ſciat
aia pñ̃teʒ ſibi eẽ xpᷣʒ cũ ſe illo igne ſenſerit ca

lefactã. Hec ille. O igit᷑ oẽs iracũdi ⁊ avera

Yo⁹à aſpſiſcto alieni immũdi: vos ſupbi;

pace extranei.O oẽs iniuſti.O pᷣſumptuoſi
pctõꝛes deũ nõ timẽtes offendere.O deni⸗

vos auari:vos gulã ſectãtes. Et qͥcũq; ſcele
rati audite veſtrã ſentẽtiã qꝛ nõ manet ĩ vo/

bis xpᷣs ſʒ diabolꝰ.qm̃ xpᷣus nõ introibit in
maliuolã aĩam nec habitabit in coꝛꝑe ſub/

dito pctis. vt ſcribit᷑ Sapᷣca.j. Vos aũt o
pacifici bii.iuſti q̃ͥʒ⁊ deũ timẽtes ac graʒ ſpi

rituſſctiĩ tenẽtes.Gaudete ⁊ exultate qm̃ ſiẽ

maria vᷣgo bñdicta filiũ in vlnis poꝛtauit:?-
ſctõ Symeoni in vlnas obtulit hodie. Ita

⁊ in vlnas coꝛdis veſtri offerre ꝑ gram nõ

recuſabit. Nimiꝝ exoꝛantibo ⁊ eiꝰ ſuffragia
imploꝛãtibo iſta die purificatõis miraculo/
ſe comꝑit᷑ beata virgo ſubueniſſe. Mi⸗

raculum Legitur em in vita ſocioꝝ beati
Franciſci:ꝙ àdam frater deuotꝰcum ꝑ lon
gum tpᷣus ſubtracta gratia merens ⁊ triſtis

Heuiſſet. cum ꝑueniſſet ad feſtũ purificatõis
in heremitoꝛio exiſtens cepit clamare ad be

atam virginẽ di. O beatiſſima virgo maria
tu hodie filiũ Sym eoni amplexandũ pꝛe⸗

buiſti ⁊ eũ mira dulcedine in tuo filio refeeci

ſti. Obſecro te mater miſcðie vt mihi quo⸗
q; miſerearis:qui fatigatꝰſum deſiderio tui
filij:: oĩno meſticia repletꝰ pᷣ coꝛdis aridita
te, Et ecce mr̃ miſcdᷣie ſtatim affuit ⁊ filiũ ei

in ſpecie puuli amplexãdum tribuit. Et ille

frater ab illa hoꝛa vſq; ad totũ tpᷣs vite ſue
ſp in mira ſuauitate ſpũs ꝑmãſit.⁊ cõtinue

hec ⁊ ſilia verba replicãs eructabat ĩ feruo

re coꝛdis dicẽſ.O amoꝛ meꝰ ihu dulciſſime

quãdo ꝑueniã ad te:quãdo moꝛiar vt iterẽ
Aliud etiã miraculum
ad id facit de quadã matrona.⁊ de H̊ habe-
bitur infra in fine huiꝰ ꝑtis.ſed ⁊ pluribus

amplecti valeã te.

m iraculis alijs obmiſſis libeat ſi tñ placet
hic deſeribere qdᷣdaʒ de ↄfirmatõe feſti pu⸗

rificatöis. Miraculũ Qð quidẽ reꝑpi

in budeñ.libꝛaria.Et hꝛ etiã in ſpeculo exẽ
ploꝝ di. viij.ca.lviij.ꝙ viczʒ tibus Boni⸗

facij pape qdᷣdam templũ erat rome qð di⸗

cebat᷑ Romulꝰ:ↄſecratũ dyane:hoc tẽpluʒ
ipſe papa impetrauit a Foca imꝑatoꝛe vt ĩ

honoꝛẽ ſancte marie vᷣginis ↄſecraret᷑. Ad

quã ↄſecrationẽ celebꝛiter faciendã cõueni
entibo ꝓplis multis:iudei cõſtanter aduerſa
bant᷑ ⁊ ſeditionẽ faciebant ðᷣ xpᷣianos dicen
tes xpᷣm ex Joſeph ſemiĩe ⁊ nõ de vᷣgine na
tũ.Quodã itaq; tpe ĩ die natalis xpᷣi cõtẽtio
maxima hita ẽ de h.vbi ꝓtũc aderat etiã qͥ⸗
dã cecꝰnatꝰqͥ iudeoſ aꝑtis rõnibo ↄfutabat

adeo ꝙ iudei fuerũt compulſi ciganac

Liber I.

duobo vicz: ꝙ aut ipi ceco nato ĩpetrare pof
ſent xp̃iani vt viſum reciꝑet: meritũ ᷣginita
tis marie in ceptu in ꝑtu ⁊ pꝰ ꝑtum inuo⸗

cãdo.⁊ ſic iudei crederẽt.aut ſi h facere xpᷣia

expugnaret᷑ ⁊ ꝑire deberet imꝑantibi ceſari

bus romanis ⁊c. Statuerũtꝗͥʒ ꝓ h̊ pacto
implẽdo diẽ purificatõis marie ex cõl ↄſen
ſu xpᷣianoꝝ.Qua die adueniẽte:cecꝰ cũ xpia

nis fecit ſe duci ad altare ⁊ genuflexo coꝛaʒ

imagine btẽ ᷣginis marlie:iudeis⁊ ppłis mł

tis coaſſiſtẽtib cepit canere illð rñſoꝛiũ qð
tũc canit᷑ di. Gaude maria vᷣgo cũctas here
ſes ſola interemiſti qᷓ Gabꝛieł archãgeli di⸗
ctis credidiſti:dũ vᷣgo deũ ⁊ hoĩeʒ genuiſti:
2 pꝰptuʒ vᷣgo iuiolata pmãſiſti.. Oabꝛielẽ
archãgelũ credimꝰ diuinitꝰte eẽ affatũ:vteꝝ

tuũ de ſpũſctõ credimꝰimpꝛegnatũ,. Erube
ſcat iudeꝰ infelix qͥ diẽ xᷣm ex Joſeph ſemie
eſſe natũ. Hoc facto mox cecꝰ viſuʒ recepit
clariſſimũ.⁊ fere qͥnq; milia iudei ad fidẽ cõ

uerſi ſüt. Bonũ eſt ů ſo mariã inuocare.
Arrticulꝰterciꝰ duodeciʒ gaudia habu

Erciiñ miſteriũ
circa hãc ſolenitatẽ declarãdam
uoouobcit᷑ iocũditat ⁊c. Ubi aduer/
ttteendũ ꝙ iuxta numeꝝ duodeciʒ
ſtellaꝝ ĩ coꝛona btẽ vᷣginis exñtiũ poſſumꝰ
ꝓ hac ſolenitate purificatõis diſtiguere. xij.
gaudia qͥ b tãcq. xij.ſtellis radiãtibo ipᷣa glo
rioſa extitit ⁊ iocũdata in ſui purificatõe q̃ ĩ
tribo q̃ternarijs oꝛdinari pñũt. Pꝛimo nã
qʒ bñdicta vᷣgo q̃tuoꝛ ga udia habuitꝓ hac

purificatõe in ſe de deo ⁊ filio ei xbpo. Se
cũdo alia q̃ttuoꝛ habuit gaudia de oꝑꝛibus

miraculoſis q̃ facta ſũt in iſta puriſicatõe:

Tercio deniq; vltima q̃ttuoꝛ gaudia ha

buit i ſctõꝝ ↄgratulatve Quãtũ ad pmũ

q̃tternariũ gaudebat btã vᷣgo ĩ purificatõe. gar
mine ꝑpere debuit. Et ꝙ a deo ſic honoꝛari ĩ

Pꝛimo de diuĩa honoꝛificatõe.
Scvdᷣo de angelica famulatõe.
Tercio de gratiſſima oblatõe.
Quarto de ſuauiſſima poꝛtatöe.
Quãtũ ad ſcᷣm gaudebat.
Pꝛimo de mirãda reuelatõe.
Gcdo de gr̃e ſtupẽda redũdatöe.

Tercio de xpᷣi venerãda ſuſceptöe.
Quarto de admirãda futuroꝝ ꝓphatõe⸗ . Hec il
hoc ei gaudio Augein fmõe Adelt nobis

Quantũ ad terciũ gaudebat.

Eüne de Symeõis bũdictõe.
cðo de puuli ihu glificatõẽe.

Tercio de ſctẽ Anne ↄfeſſione.
ci ere xbia Quarto de ſctöꝝ patrũ gliſicatõe,
noꝝ deꝰ neqͥ ret tota fides xpᷣiana tãq; falla

Rimũ itaq; gaudiũ habuit btã·vir
p go maria in iſta puriſicatõe de diui

na honoꝛiſicatõe:qꝛ de? eã ſingula⸗

riter pᷣ oibo honoꝛauit. Et pmo honoꝛauit

vᷣginitatẽ eiꝰ ĩ data lege purificatõis ꝑ moy

ſen:cũ eiꝰ vᷣginalẽ ↄceptũ ⁊ ꝑtuʒ in ea pnũci

anuitꝑ adiectã cõditionẽ: ⁊ eã ſingulaniter ex

oĩbo mulieribo mũdi exemptã ſpeciali pule
gio honoꝛauit.qð ſic clareſcit. NHã deꝰ dis

ꝓ moyſen legẽ purificatiõis Leuit.xij.dixit
ſic.· Mulier ſi ſuſcepto ſemĩe peꝑerit ⁊c̃.ᷣm
em̃ Frã.maro.iſta lex directe pᷣnũciatꝑtum
vginis.qꝛ ſi nulla mulier ſine ſemine ꝑitura
fuiſſet fruſtra mo.appoſuiſſet ſi ſuſcepto ſe⸗
mine.qꝛ qñncunq; aliqͥd cõpetit alicui vlret
neceſſario fruſtra apponit᷑ cõditio de illo.ſiẽ
exẽpli gra vlr oĩs hõ comedere hʒ ⁊ bibere
pos.fruſtra aponit᷑ cõditio dicẽdo hõ ſi
ñ ſuſcepit puriſicatõis ſacim ꝑos comedit ⁊ bibit:qꝛ nõ aliter q; ꝑ os bʒ
Pi iſtoriſz fieri comeſtio. Et h; ondit᷑ etiã exſcriptura.
Pã Exoð.xxj.ðꝛ. Si ꝑ induſtriã qͥs occi
derit frẽm ſuũ moꝛte moꝛiat᷑. Iſtud ſi ꝑ ĩdu
ſtriã dat intelligere ꝙ alit᷑ q; ꝑ induſtriã con
tingit ꝓxim interficere alicui.vñ tali dat᷑ lo

cus reſugij. Sic ⁊ in ppoſito ꝑ h̊ ꝙ ðꝛ. Si
ſuſcepto ſemĩe mlier peꝑerit dat᷑ intelligi ꝙ

aliqᷓ mlier alit᷑ q; ſuſcepto ſemie poterat pa-
rere:qð venificatũ ẽ in ſola mr̃e dñi q̃ de ſpũ
ſctõ ↄcepit ⁊ peꝑit in vᷣginitate.Hic Berñn.

Putas ne qꝛ dicturꝰmo.mulier q̃ peꝑerit ſi

liũ ĩmũda erit nõ timuerit ſuꝑ mr̃e dñi cri⸗

mẽ blaſphemie incurrere. dcirco ↄditiõeʒ
pmiſit di.Si ſuſcepto ſemĩe vt ipam exime

ret ⁊ ᷣginalẽ eiꝰ ꝑtuʒ pᷣnũciaret ⁊c̃. Hec igit

bñdicta vᷣgo ſciẽs ⁊ mẽte tractãs plurimuʒ
gaudebat ꝙ ipᷣa meruerit foꝛsilla q ſine ſe/

ſua lege pᷣnũciari meruerit. Itẽ ſcðᷣo eã in h̊
honoꝛauit qͥ ad mrnitatẽ:qꝛ hodie ipaʒ ma
trẽ foꝛe dei ĩ tẽplo ſctis colletãtibo publieuri
voluit ⁊ foꝛe reginã mũdi.O q̃ntũ gaudere
poterat cũ ſe matrẽ dei agnoſcebat.qꝛvt ait
Anb. Hoc ſolũ de ſctã maria virgine pᷣdica
re ꝙ dei mater eſt excedit omnẽ altitudinẽ qᷓ
poſt deũ dici vel cogitari põt. Hec ille.De

£

Articulus

dicit ſic. Maria exultat et mr̃eʒ ſe leta mira
tur ⁊ de ſpũſctõ ↄcepiſſe gaudet,⁊ qꝛ genu/
ſt cũ exultatõe nõ cuiuſlibet meriti hoĩeʒ ſʒ
roꝝ mũdi ſaluatoꝛẽ.Hec ille. Scom pᷣci
puũ gaudiũ habuit btã vᷣgo de angelica fa
mutatõe.qꝛ vt di. Alber.ſuꝑ miſſus ẽ. Ipſa
clariſſime videbat angelos ꝑ ſpecies ꝓbpas
gaudebat &̊ cũ videbat natũ ſuũ dñm ihᷣm
ab angelis circũdari ⁊ adoꝛari. Nã ſᷣm qðᷣ
ꝓſeqͥt Ludolphꝰin li,de xpᷣi vita. Credit᷑ q;
Babꝛiel angel?ꝰ qͥ ᷣgini cõceptũ vᷣbi nũcia⸗
uerat añ oẽs ſe ages paſtoꝛibo ipᷣe euãgeliſa
uerit gaudiũ magnũ ⁊ de natiuitate xpᷣi mi/

litigs celeſtꝭ exercitꝰ puocauit ad laudãduʒ

deũ ⁊ dicẽs.Glia in excelſis deo Luẽ.j.De/⸗
inde aſcẽdentes angeli in celũ cũ iubilo hec
nunciauerũt ↄciuibo ſuis. Tota igit᷑ ſuꝑna
curia exhilarata laudibo ⁊ grarũactõibo ex⸗
Hibitis deo pꝛi. Venerũt oẽs ꝑ oꝛdines ſu/
os videre faciẽ xpᷣi dei ſui ⁊ adoꝛabãt eum ⁊

matrẽ elꝰcũ oĩ reuerẽtia laudis ꝑſonãtes cã

tica celeſtia. Et pbat h̊ tali rõne. qꝛ in nullo
angeloꝝ potuiſſet cadere hec tãta ſuꝑbia vt

auditis talibo nouis nõ viſitaſſet dũm denz
ſuũ ↄſtitutũ in terra:et eiꝰmatrẽ hũiliter ſa⸗
lutaſſet. Hinc apls Hebꝛeo.j.Et cũ intro⸗
duceret pmogenitũ in oꝛbẽ terraꝝ dixit. Et
adoꝛẽt eũ oẽs angeli dei. VUñ Aug. in qdaʒ
ſermõe diẽ. O ſtabulũ felix: pᷣſepe beatũ:in

qͥ naſcit᷑ xᷣs ⁊ reclinat᷑ oim deꝰ, ibi circũda

bãt btãm vꝓ̈ginẽ angelice poteſtates.ibi erãt
milia miliũ exultãtiũ.ibi vagiebat xpᷣs ĩ ſta
bulo ⁊ fiebat leticia magna in celo reſonãs
gliaʒ deo in altiſſimis:⁊ in terra pacẽ hoĩb⸗
bone volũtatꝭ:qꝛ deſcẽderat pax vera de ce
lis. Hec Aug. Idcirco Anb. dicit,. Dũ hũc
puuluʒ inter manꝰ ſuas verſari ⁊ ad vbera

ſua pẽdere circũſtantibo⁊ famulatu obſeq̃n

tibo angelis videbat btã maria qͥ pᷣcoꝛ affe/

ctu mouebat᷑ piꝰ qnimꝰ eiꝰ. Dum videret

maria angelòs adoꝛaãtes xpᷣʒ cũ mr̃e ipᷣa, iu
bilãdo cũ Babꝛiele ĩ aſcẽſu elꝰ de bethleem
ad templũ putas qᷓntũ gaudebat. Nam et
Chpꝛyf.in qdã ſermõe dic. Infinitã inquit
mſliuã angeloꝝ ad glioſe ᷣginis obſequiuʒ
eſſe deputatũ nullatenꝰambigimꝰ vt eã cu⸗
ſtodiret ambiẽtes ⁊c᷑. Terciũ ↄciliũ de gra
tiſſima oblatõe.Pꝛimo qꝛ ↄſiderabat q; ſũ⸗/
mũ munꝰdeo offerebat adeo ꝙ nũq; a ſecu
1 alie⸗ oblarlo ſin⸗ ede⸗ Ciſ
8 n li genuflexo taliavginẽ in

2 1 — . „ 4
D

—

templo v̈ba diriſſe. Ecce ſctẽ pater pñto ti
bi filiũ tuũ eternalit genitũ ⁊ meũ quẽ cõce/
pi ⁊ peꝑi vᷣginitate manẽte deũ ven. Se⸗
cundo qꝛ ↄſiderabat virgo btã an ĩo pio qᷓ;
multiplicẽ vtilitatẽ ⁊ fructũ ex hac oblatiõe
acqreret toti mũdo.Obtinuit em̃ mũdo mi
ſcſam dei. Nñ canit in introitu hodierne
miſſe ecclia. Suſcepimꝰdeꝰ miſcðiam tuaʒ
in medio tepli tui.qꝛ ꝑ hãc oblationẽ flexus
eſt de? ad miſerãdũ mũdo. Itẽ ꝑ ̊ obtinuit

pacẽ inter deũ hoĩes: angelos. ¶bi aduer

tendũ ꝙ qñcũq; iraſcebat᷑ de duobo modiſ
poterat facere pacẽ cũ eo qͥs in veteri teſta
mẽto. Pꝛimo ꝑ pniam verã. iuxta illud ſcri
ptum Eʒech.xviij. Cõuertimĩ ⁊ agite peni
tentiã de oĩbo iniqͥtatibo veſtris ⁊ nõ erit vo
bis in ruinã iniqͥtas.Et tñ h̊ mõ q̃ſiuit adã
pacẽ generi hũano:⁊ nõ obtinuit. Scðo ꝑ
oblationẽ ⁊ hoſtiã ſicut ſolebat fieri in vete
ri teſtamẽto ad placãdũ deũ.Et nũc ſpũali

ter offerẽtes de coꝛde oblatões affection uz
ſctãꝝ ⁊ de coꝛꝑe hoſtiã bonoꝝ opeꝝ placa⸗
mus deũ. iuxta illud apli. Obſecro vos vt
exhibeatis coꝛpa vr̃a hoſtiã ſctãm deo pla⸗
centẽ ⁊c. Et tñ Dauid cũ dediſſet centũ mi⸗
lia pondera auri.et argenti mille milia: atq;
alioꝝ metalloꝝ ſine pondere ad edificatõex
templi.nec ſic obtinuit qᷓ̃ ad poſteros. Sʒ
virgo hac oblatioe gratiſſima deũ pacauit
⁊ toti mũdo pacẽ acqͥſiuit.qð Symeon ꝑ⸗
ſentiẽs oꝛauit ſe ĩ hac pace dimitti di. Nũc
dumittis ſeruũ tnũ dñe ſᷣm ᷣbum tuũ in pa
ce, Hoc figuratũ eſt Geñ.viij.vbi legitur ꝙ
Hoe emittẽs colũbã de archa reuerſa ẽ ad
yeſꝑaʒ poꝛtãs ramũ oliue viretis in oꝛe ſuo
Intellexitq; Noe ꝙ deꝰ pacẽ dediſſet in ter
ra ⁊ ſiccata ect terra ab aqͥs. Iſta colüba eſt
btã vᷣgo que felle amaritudis caret, qꝛ tota
pia ⁊ benigna ẽ cũ ſit mr miſcðie.vt canit ee
cleſia q̃ poꝛtauit hodie xpᷣm virentẽ in gr̃a ⁊
virtute in ſignuʒ pacis ⁊c. Tercio deniq;

gaudiũ hauriebat coꝛ virginis in hac obla

tione qꝛ ↄſiderabat eiꝰſignificationẽq vicʒ
ſicut hodie voluit xpᷣs ſeipᷣm offerri: ita da⸗
bat ſigniſicari ꝙ ipſe oblaturꝰ eſſet ſeipſum

in cruce ꝓ homis ſalute.Et ſicut quinq; ſi⸗

clis eſt redemptus:ita ipᷣe quinq; pncipali⸗
bus vulneribus mundum eſſet redemptu⸗
rus. Et ſicut eius mater Maria aſtitit in
hac oblatione:ita aſtare debebat iuxta cru
cis oblationẽ ⁊c̃. Gaudebat igit᷑ virgo ſuꝑ

Liber II ⸗

generis humani ſignificata redemptõe ⁊c̃.
DODuartũ gaudiũ habuit ðᷣ ſuauiſſima poꝛ
tatõe:qꝛ ſentiebat maximã ſuauitatẽ cũ xpᷣʒ
in vlnis cũ ingẽti amoꝛis dulcedine poꝛta⸗
bat a qͥ poꝛtabat᷑ Si em̃ ſenex Symeõ ac
cipiẽs xpᷣm ĩ vlnas p leticia ⁊ ſuauitate coꝛ
dis fatiſcẽtiũ mẽbꝛoꝝ pᷣ ſenectute debilitatẽ
nõ ſentiebat:ſʒ vᷣtute indutꝰ ex alto xpᷣʒʒ ſua⸗
uiter poꝛtabat:iuxta illud qð canit eccleſia.
Senex puerum poꝛtabat: puer aũt ſenem
regebat:quẽ vᷣgo ↄcepit ⁊c̃. Dulto magis
id credẽdũ eſt de maria. Hoc gaudiũ tãgit
Aug.in ſᷣmõe vbi ſupᷣ dicẽs ſic.Leta igitur
maria geſtat infantè exultãs filiũ amplexat᷑
poꝛtat a q̃ poꝛtabat̃. Hec ille.O anĩa deuo
ta nõne ⁊ tu gaudiũ ſumeres ſi xpᷣm ĩ vlnis
poꝛtares c. Caplm. II.
Ecuũdo q̃ternario deſcribũt᷑ alia q̃t
ſ tuoꝛ gaudia btẽ vᷣginis q̃ habuit in
hyv’ac purificatione.vt igit᷑ ad pᷣmiſſa
cõnumeremꝰ Quintũ gaudiũ habuit btã
vgo de mirãda reuelatiõe.Ceterꝭ eĩ miracu

lis pᷣmõſtratꝰ:⁊ docẽte ſpũſctõ reuelatꝰeſt

cõpꝛobatꝰ bñdicte vᷣginis marie vᷣginalis
partꝰ. Qðõ claret pᷣmo ĩ reuelatõe facta Za
charie pꝛi Johis baptiſte fᷣm Oꝛige. iuxta
cuiꝰdicta eo ꝙ hec hyſtoꝛia nõ ẽ ↄ rõnẽ vel
ſcpturã creditur a pleriſq; Zacharias fuiſſe
pontifex in oꝛdie vicis ſue tꝑe qͥ btã vᷣgo de
bethleẽ venit in hierm poꝛtãs ĩ vlnis dñũm
ihm aſcẽdẽs in tẽplũ ad purificationẽ.ipᷣm
aüt tẽplũ ꝑ tria interſticia erat diuiſum. In
vno ſtabãat ꝑ ſe vᷣgines puelle.In ſcðᷣo mu/
lieres maritate. In tercio vidue Cogitabat
itaq; btã vᷣgo ad q̃rũ ſocietatẽ ſtare deberet.
Et qꝛ ſciebat ſe eẽ virginẽ deliberauit ire ad
vᷣginũ interſtitiũ. Quo cuz veniſſet vᷣgines
eã deridebãt di:Tu cũ filiũ in vlnis teneas
quõ dignã te putas nro ↄſoꝛtio, vade hinc
ad pares tuoſ.Lũc dña vultu verecũdo ĩ/
clinato capite iuit ad maritatas.Et ille etiã
eã ceperũt vᷣbis impetere di. Tu es mulier
ſuꝑba:qꝛ noluiſti nobiſcũ ſtare ſʒ ad vᷣgineſ
ire:⁊ tanq;; pauꝑi ⁊ abiecte nõ curauerũt lo
cũ dare. Vñ cogitauit btã vᷣgo ꝙ ſi iret ad
viduas ille eã magis refutarẽt eo ꝙ nõdum
eratviduata:⁊ idcirco patiẽtiſſime ferẽs nec
verbũ ꝓ v̈bo dans iuit cũ ſũma hũilitate et
poſult le in vltimo loco tẽpli pꝰoẽs mlieres
O hũilitas bũñdicte ᷣginis.o patiẽtia eiꝰ in
exemplũ oĩby data:ecce regina celi cũ ſit ſu⸗

Pars 1

per oẽs młieres bñdicta ſtat vltimo loco ᷣꝓ

ſi ad ↄſoꝛtiũ mlieꝝ idigna. Interea Zacha

rias põtifex ipiꝰbaptiſte Johis pat᷑ de ſan

ctuario exiens ⁊ vidẽs btãm vᷣginẽ ſtareſe/

queſtratã cũ filio repletꝰ ẽ ſpũſctõ co̊uitq;
ipᷣam eẽ virginẽ matrẽ dei ⁊ hoĩs.Et ſtatim

cepit xpᷣm filiũ eiꝰpublica voce ↄfiteri. Acci
piens q́; manũ btẽ vᷣginis duxit eã ad locũ
digniſſimũ in ↄſoꝛtiũ vᷣginũ ꝓteſtans die
QOuoniã hec ẽ vᷣgo vᷣginũ de q ꝓhauit Eſa.

„2

ca.vij. Ecce inqͥt ᷣgo ↄcipiet ⁊ pariet filiuʒ

Et h̊ eiꝰnatꝰẽ vere ſaluatoꝛ iſrl.deꝰ ⁊ hõ re⸗
dẽptoꝛ mũdi.vñ oẽs mirabant᷑. Et ſtetit in
illo loco honoꝛatiſſimo btã vᷣgo vſq; ad tẽ⸗

pus oblatõis ſui filij. Et tandẽ iſte Zachari

as pontifex ꝓ iſto teſtimonio facto de xpo a

iudeis interfectꝰeſt.iuxta illud Math.xxiij

Vſq; ad ſanguineʒ Zacharie filij barachie

quẽ occidiſtꝭ inter templũ ⁊ altare. Hec ᷣm
Dꝛigen. Scðdo q̊z claret in reuelatõe fa-
cta Symeoni. Leglẽ em̃ in gloſis biblie ſiẽ
etiã refert E geſippus in li.de ſupplemẽto euã
gelice vitatis. ꝙ Symeon iſte erat rabbi.i.
magiſter inter iudeos. Qui cũ Eſaiã interp
taret᷑ ⁊ ad idbuʒ gloſandũ ꝑueniſſet.Ecce

vgo ↄcſpiet ⁊ pariet ⁊c. Viſum ẽ ſibi h̊ foꝛe

impoſſibile vnde dixit iniuriã factam fuiſſe
E ſaie. eo ꝙ vicio ſchtoꝝ tale vaticiniũ eſſet
coꝛruptũ ſcribẽtes ĩ hebꝛeo halma ꝓ alma.
id ẽ virgo ꝓ iuuencula.iõ deleuit B. Dane
facto aureas lr̃as iſto ſenſu ſcdtas miracu/
loſe repit. Cunq; illo iteꝝ deleto tercia vice
id factũ fuiſſet: mirans ⁊ ſtupens pꝛeſſus ẽ
ſomno ⁊ obdoꝛmiuit ⁊ ſurgens reꝑit ſicut ⁊
pꝛius aureis litteris conſcriptam ꝓphetiaʒ.
ſtupens aũt oꝛationi ſe dedit. OHox quoq;
reſponſum a ſpũſancto accepit: nõ viſuruʒ
ſe moꝛtem niſi videret xpᷣm dñi de virgĩe na
tum:qð hodie eſt impletum. Vnde patʒ ꝙ
bea ta virgo hec omia aduertens plurimuʒ
gaudebat. Sextum gaudſum habuit de
miranda gratie redundatõe.qꝛ vicʒ ipᷣa me
diante multiplex gratia redundauit in ſan/

ctum Symeonem a dño chꝛiſto. m magi⸗

ſtrum Bartho. de pil. lib. cõfoꝛmitatũ. Pꝛi
ma quidẽ quia a peccati macula ſi qua ine/
rat vel infuiſſet xpᷣus eum purgauit ⁊ foꝛte
in gratia confirmauit et gratum exhibuit ꝓ
pter quod dicitur in euãgelio ꝙ accipiens

ihm n nas. b ndrirei, l. p Rercheo bñfi
cio⸗. Scða gra qꝛ eũ ſccil —

che
ſan
N
lq;
R
oa
31
fliu
hören
ain
dli⸗
Achni
tbeni
ruchie
hecfn
öele⸗
bieſi
naoi
bil
lina
Eae
iblere
nfulſe
nüche
pAna⸗
Dene
masa
nan e
che
gtſann
Pbeig⸗
or oo⸗
oͤnn
enide
Gepth
plunm,
abude
ghene
uir⸗
nug,

gua nne⸗
efnt⸗
bſuc⸗
en
. if
bnan⸗
—

o/ „

Articulus

lõ eũ dñm vocat di. Nũc dimittʒ ſer.tu.do.
⁊c̃.Tercia gr̃a qꝛ eiꝰdeſideriũ qͥetauit:agpe
tebat em̃ eũ videreꝛ vidit:iõ ait. Quia vide
rũtacu.m.,ſa.tu.Quarta qꝛ eã illumiauit vt

intelligeret eiꝰdiuĩtatẽ ⁊ ꝑ eũ oĩm fideliũ fiẽ

dam ſalutẽ.vñ ait.Lumẽ ad re.gẽ.⁊ glo.ple

bis tue iſ. Gaudebat itaq; btã vᷣgo de gr̃e in

eũ redũdatõe:ſciẽdo ꝙ ipᷣa eẽt ↄſtituta vt ſit

mr gre,ſiẽ canit eccłlia ꝑ quã redũdaret gr̃aĩ

oẽs:atq; miſcdðᷣia dei Septimũ gaudiũ de

xpᷣi venerãda ſuſceptõe.Que eĩ m nõ con/
gaudet ſuꝑ filij honoꝛatõe cũ ſcptũ ſit Ecci.

xxv.Hõ iocũdat᷑ in filijs.Et iteꝝ eiuſdẽ.iij.

ca. Honoꝛat᷑ ꝑens ĩ filijs. Oaximuʒ ̊ fuit
marie gaudiũ qñ videbat ſuũ natũ tãta di⸗
lectõe amplexari venerari ⁊ genuflexo vt de
um adoꝛari:⁊ laude diuia ↄfiteria Symeo
ne et Anna.vt teſtat᷑ euãgeliũ. Circa h qp
pe pie ↄtẽplari poſſumꝰ: qm̃ ſic etiaʒ docet
Aug.in ſᷣmõe hodierni feſti ſcũs Symeõ
cũ eſſet mltũ annoſus vtpote pluſq; cetũ an
noꝝ.ſic ðꝛ in li.de infantia ſaluatoꝛis.Et fo
ret ſpũſctõ plenꝰ ſũmo ðſiderio rogabat de

um in oꝛõnibo ↄtinuis cũ gemitibeꝓ gener⸗

huani redemptõe quã expectabat. Et qꝛ re
ſpõſuʒ acceꝑat a ſpũſciõ nõ viſuꝝ ſe moꝛteʒ

niſi pus videret xpᷣm dñi vt poſtea cũ gau/

dio annũciaret pꝛibo in lymbũ deſcẽdẽdo ꝑ
moꝛtẽ.Hac igr die maioꝛi ꝑfuſus ſolita dul
cedine ſpũſſcti cepit dicere.O de/ Abꝛaam
q;diu durabo q́;diu veniet iila filij tui ſacra
natiuitas:vt videre merear xpᷣm quẽ ↄcupi

ſco:ipᷣm amplexari valeã ⁊ oſculari:q̃tinꝰle/-

tus moꝛiar ⁊ pꝛibo gaudiũ in lymbo addu-
cã nũciãdo.O q;diu moꝛoꝛ ĩ hac vita:heu

mihi qꝛ incolatꝰmeꝰ plõgatꝰ ẽ,. O miſericoꝛ

diſſime deꝰmiere iã nüũc generi hũano:tã/

diu in carcere detẽto:tamdiu e celo excluſo:

mitte nũc filiũ tuũ ⁊ redime nos in ſalutari
tuo.Cũq; talitoꝛaret.ecce ſpũſſctũs ei reue
lauit d. Surge vade cito ad foꝛes tẽpli. En
adeſt filiꝰdei incarnat qͥ tenet᷑ in vlnis ma⸗
tris giniſ. Mox feſtinꝰ accurrit feruoꝛe di
uino plenꝰ⁊ vidẽs diuinũ ſplẽdoꝛẽ irradiã/

tẽ de facie xpᷣi ⁊ mris ei? Marie ſᷣm Hiero.

agnouit hũc foꝛe. Mox q̊; infuſus abũdã/
tiꝰſpũſctõ cecidit ꝓnꝰĩ terrã ⁊ adoꝛauit bñ/
dicẽdo deũ.Supplicit᷑ q̃ᷓʒ a btã vᷣgine peti
uit vt ↄcederet ſibi ĩ vlnas acciꝑpe xpᷣm quẽ
acceptũ ſctũs ſenex O qnta coꝛdis deuoti⸗
one,O qng auitate lachꝛymarũ qᷓʒ dulci

imbꝛe amplexabat᷑: oſclabat᷑: ſtringebat ad
pectꝰ: vociferabat᷑ et laudes reddebat deo.
Quis explicabit hec qᷓ̃ſo. Sʒ o bone ſenex

qͥd ſic ag niſi qꝛ H tibixpᷣs h̊ dulò redẽptoꝛ

h deꝰtuꝰet ſaluatoꝛ.Hec vidẽs maria gau⸗
debat. Octauũ deniq; gaudiũ habuit ma
ria de mirabiliũ futuroꝝ ꝓphatõe.qꝛ cũ hec
agerẽtẽ,. Ecce cepit Symeõ ꝓphare de xpo
⁊ eiꝰmr̃efutura di.Ecce h poſitꝰ in ruina,z
⁊ in reſurrectõeʒ mitoꝝ in iſrl.malis qͥdẽ in
ruinã dãnatõis. Sʒ bonis ⁊ elec in reſur
rectionẽ et᷑ne biitudis. ſeqͥt᷑. Et in ſignũ cui
ↄtradicet᷑.ſ.a iudeis:infidelibo:⁊ heretic ac
malis xpᷣianis.ſeqͥt᷑. Et tuã ipiꝰ aĩiam ꝑtrãſ.
gla.ſcʒ in xpᷣi paſſione. liq; itaq; pᷣnũciabat᷑
marie doloꝛ cõpaſſiõis:tñ gaudebat de hi
mani gener redẽptõe ⁊ taliũ auditõe nouo

rum. Capitulũ. III.

Ercio q̃ternario deſcribũt᷑ alia gaun

t dia marie:vñ ad pᷣmiſſa ↄtinuado.
Nonũ gaudiũ fuit ei de Symeõis

bñdictõe.vt em̃ teſtat᷑ euãgeliũ ſctũs SGy⸗/
meon tũc bñdixit Oarie ⁊ Joſeph. Sʒ qᷓ
li bñdictõe nõ expᷣmit᷑.dᷣuota tñ mẽs pᷣt plu
ra ↄtẽplari vt dixerit. Bñdicta tu ĩ mlieribꝰ
q̃ vᷣginũ vᷣgo angeloꝝ dña ⁊ oĩm regina fie
ri meruiſti.bñdicta ſilia tu a dño qꝛ ꝑ te fru
ctũ vite erne cõicauimꝰ⁊ ſitig. Sʒ di. quö
maria q̃ fuit ſuꝑ oẽs ſctã a Symeõe debu
it bñdici.Rũdet᷑ ſm Lyiꝙ h fuit ꝓpt᷑ officiũ
ſacerdotale eiꝰ ad qð ſpectat bñdicere plo
⁊ iõ Dymeõ bñdicere habuit mariã. De
cimũ gaudiũ habuit de filij glificatõne. ſ.x
Symeonẽ facta et declarata:qꝛ cũ Syme
on dñm ih̃ʒ teneret ivlnis:cepit cogitare qꝛ
de?ꝰ magnẽ qͥ ſe tãtũ exinaniuit vt ꝑuulꝰ fie
ret ꝓpt᷑ nos:qͥ poꝛtat oĩa vᷣbo vᷣtutꝭ ſue:queʒ,
oẽs pꝛiarche ⁊ ꝓghhe deſiderauerunt. Cepit
etiã cogitare q; acerbã moꝛtẽ a ꝓpplo iudaico
eſſet paſſurꝰ p redeẽptõe generꝭ hũani. Jõ et
ſpũ ꝓphico pᷣdixit mri ſue paſſionẽ xpᷣi ⁊ cõ/
paſſionẽ ipiꝰſue mr̃is. Hec pᷣnoſcẽs ⁊ cogi/

tãs mas cepit feruere amoꝛe erga deũ xp̃ʒʒ qͥ

digt? eẽt tãta pati ꝓ nr̃a liberatiõe.Et iõ in
amplexꝰ ruẽs puuli ihu:bñdixit deũ ⁊ gliti⸗
cauit dei filiũ ihʒ di. Nũc dimitiꝭ ſeruũ tuũ
dñe ᷣm vᷣbuʒ tuũ ĩ pace⁊c. In q̊ qͥdẽ cãtico

„„

laudat xpᷣm q̃drupłr. Pꝛimo ꝙ ipſe eſt pax

in celis ⁊ in terris.Jõ dicit. Nũc dimit.⁊c.
in pace. Scðo ꝙ ipſe eſt ſalꝰmũdi.vñ dicit
Quia vioꝛm/ſait. Cercio eᷣ ipeẽ vex lumẽę

illuminãs totũ mũdũ.vñ ſubdit.Qð ꝑaſti
añ fa.o.po. Lumẽ ad re.gẽ. Quarto ꝙ ipſe
ſit glia oĩm electoꝝ in patria.vñ ſubdit. Et
gliam ple,t.iſ. Vñ plurimũ de his gaude⸗
bat maria ↄferẽes in coꝛde ſuo ⁊. Vnde
cimũ gaudiũ de anne ↄfeſſiõe facta de xpᷣo
qꝛ vt notat euãgeliũ ſctã Anna vidua vſq;
ad annos.lxxxiiij.q̃ de teplo nõ diſcedebat
oꝛõnibo ⁊ ieiunijs deſeruiẽs deo.Hec ſuꝑ/

uenit ipſa hoꝛa nõ a caſu ſʒ diuĩa inſpiratio

ne ⁊ reuelatõe ſʒ ¶y.Et ↄfitebat᷑ dño.ſ.gra
tias agẽdo de bñficio incarnatõis cõpleto
⁊ loq̃bat᷑de illo oĩbo qͥ expectabãt redẽptio/
nẽ iſrael ſcʒ cũctis coꝛã annũciãdo hũc ihm
natũ eſſe redẽptoꝛẽ ſᷣm qð Ly.exponit. VUñ
pie credit᷑ ꝙ talia vel ſiłia verba dixerit ge⸗/
nuflexo adoꝛãdo xpᷣm ⁊ in amplexꝰ ſuſcipiẽ

do(vt etiã de ſemie Dauid dictũ ẽ) Benedi

ctus inqͥ tdeꝰ iſrł qꝛ viſitauit ⁊ fecit redẽptio
nẽ plebis ſue.Bñdictꝰ qͥ dedit mihi videre

xpᷣm ſuũ:quẽ oẽs ꝓphe deſiderauerũt. No⸗
uerit & oĩs iſrł qm teſtioniũ phibeo: qꝛ hec

eſt ꝰgo mr vaticinio Eſa.pᷣdictia cũ q̃ in tẽ⸗

ploↄuerſata ãgeloꝝ eãviſitãtiũ qtidie ↄſola

tionẽ verã ſum expta.Hec eſt q̃ vᷣgo ↄcepit
vᷣgo peꝑit.Et h eſt eiꝰnatꝰverus deꝰ quẽ cõ
fiteoꝛ et teſtiſicoꝛ oĩbo qͥ expectãt redẽptionẽ
iſrł. O q̃nto puto gaudio tũc reſalutaſſe be
atã mariã vᷣginẽ honeſtiſſimã di. Bñfaciat

vob.i. Symeõi ⁊ Anne:de et filꝰ inquam
meus ꝓ h̊ ſaluifico teſtimonio ⁊ẽ. Duode

cimũ gaudiũ de ſctõꝝ patrũ cõgratulatõne
ſcʒ ex Symeõis annũciatõe.Pie nẽpe ↄtẽ
plari poſſumꝰ: qꝛ cũ oẽs pꝛes in tenebꝛoſo
carcere infernali lugeret.ecce Symeõ dece
dẽes ꝑ moꝛtẽ gaudiu eis annũciauit di. Ne
re ſcatis qꝛ natꝰẽ ſaluatoꝛ xpᷣs deꝰ quẽ vidi
⁊ ĩ vlnas ſuſcepi ðᷣginis mr̃is gremio:quẽ
tãdiu viuẽs in mũdo expectaui:⁊ moꝛtẽ eiꝰ
q̃ redẽpturi ſumꝰ pᷣnũciaui? ũc oẽs cũ gau
dio leuãtes vocẽ dixerũt.Bñdictꝰ dñũs deꝰ
patrũ nroꝝ ⁊ laudabił ⁊ glioſus ĩ ſecla. Et
iteꝝ. Suſcepimꝰ deꝰ miſcdᷣiam tuã i medio
tẽpli tui:vñ eccłia H̊ mõ inchoat hodie miſ/
ſam. Et ꝓ ſig̊ hꝰleticie ꝓceſſionẽ agit cũ cere
is ardẽtibo ↄſecratᷣ:in q̃ qͥdẽ ſũt tria.ſ. Cexra
q̃ ſignificat carnẽ xpᷣi de ꝓᷣgine ſumptaʒ ſiẽ
cera de apibo ſine cõmixtiõe naſcit᷑ Itẽ inte
rioꝛ licinꝰſignificat xpᷣi aiam cãdidã.Et lu⸗
cẽs ardoꝛ xpi diuĩtatẽ: q̃tinꝰ ſignificet᷑ ꝙ ſiẽ
pꝓ oĩm ſctõꝝ leticia xpᷣs geſtatꝰ ẽ hodie ma/

Pars u

nib in tẽplũ:ita ⁊ nos ꝑ gram xpᷣm geſtemꝰ
in mete ſiẽ ⁊ figuralit᷑ geſtamꝰĩ cãdele ſigniſi
catõe. Ad id legit᷑ miraculũ in cõi legẽda⸗
ꝙ; qᷓdã matrona deuota btẽ marie cũ ĩ ſioſto
purificatõis nõ poſſet audire miſſam eò q;
pauꝑata ad eccłiaʒ nõ hꝛet qͥlbo iret veſtimẽ
tis. Hã oĩa erogauerat ad honoꝛẽ b. marie
dolẽs in camera ſua oꝛõni ſe dedit.⁊ in exta
ſi vidit ſe eẽ in ecclia pulcherrima:vbi tur⸗
ba ſctõꝝ mlta.et ceperũt miſſaʒ ſolẽniſare ꝓ
honoꝛe et gaudio hꝰfeſtiuitat.videbat᷑ etiã
q̃dã maximã facẽ cãdelaꝝ tenere et diſtribu
ere vnicuiq; et ipᷣi matrone vnã cãdelã ðdit
quã libẽtiſſime accepit.cũq; oẽs ad offerto
riũ offerrẽt:iſta nõ obtulit. Vñ vᷣginũ regi
na maria aſſiſtes ꝑ nũciũ pᷣcepit vt offerat.
pmoq; ſcdo et tercio mãdato renuẽte, miſit
angelũ vt violeter ab ea auferret cereũ ⁊ of
ferret:eo ꝙ videbat᷑ nõ ꝓcedere ſacerdotẽ ĩ
miſſa niſi offerret᷑.Cũq; angelo caꝑe cereũ
volẽte:et illa matrona reſiſtẽte:hicinde ↄcer
tãdo cereꝰfrãgeret᷑ ꝑs augelo et altera medi
etas matrone remãſit. Illa ad ſe redijt et ce

reũ in manu reꝑit fractũ. vñ admirãdo ip,

reſeruauit:et factũ ẽ vt ipᷣo oẽs infirmi qͥ tã/
gebant᷑ curabãt ad laudẽ marie.O itaq; fi⸗
delis ania gaude in xpᷣo ihu ꝓ hac ſolẽnita
te et redde grates deo et marie Amen.
Pars ſcðda tercij libꝛi ð doloꝛis gladio ⁊

martyrio btẽ vᷣginis marie.
Liuerſi popu⸗
vyv lieatteẽdite et videte doloꝛẽ meuʒ.
WVWVaerba ſũt Hiere.Treñ.jica. et
acccipiunt᷑ in ꝑſona marie dicta
qba nos inuitat et admonet ipſa vᷣgo pijſſi-
ma ad recogitãdũ doloꝛẽ quẽ habuit ſuꝑ ſi
lio ſuo cõpatiẽdo.Contẽplemur ̊ pie:quõ

ᷣgo maria vultu meſto:facie ſqualida:gla⸗

dio doloꝛis ĩ coꝛde traſſixa:voce q̃rula et ſie

bili iuxta crucẽ xpᷣi ſtãs dic. vniuerſi ppli
ſcʒ xpᷣiani:q̃s fili me pᷣdilectꝰ ihs tãtũ ama
uit:vt ꝓ vr̃a redẽptõe moꝛi tã acerba moꝛte
elegerit. Attẽdite et videte doloꝛẽ meũ ꝑ ve
rã cõpaſſionẽ. O pᷣncipes ⁊ dũi terraꝝ olã
gite mecũ ſuꝑ filiũ qͥ ẽ dñs dñantiũ int vilii
ſimos latrões crucifixũ.O vᷣgines.o vidue
o ↄiugateo ſenes.o ꝑuuli.o vniuerſi ppli at
tẽdite et lugete mecũ ſuꝑ bẽigniſſimũ dñm
nrm ihʒ moꝛiẽtẽ. Omfes q̃ filios genuiſtꝭ vi
dete dolo,me.qꝛ filiũ meũ vnici ſolaciũ coꝛ

4

ſuent
btäy
paſſi
Eſal
lgeto
ſoce⸗/
cas
buitmn
Negne
ſente

ſogl

imn
mlß
docto

mania

hosſa
longe
patebt
busß
ne
Mmlſent
opuo
epl
Gnii
Me
olisd
dn
lunr,
gimnor

ei
gecaei
ded
tmumcti
tace
ioß
niiti⸗
nqſi
ſania
n.
gado:

—

Articulus

dis mei quẽ de ſpũſctõ ↄcepi veꝝ deũ ⁊ ho
d minẽ virgo peꝑi et ᷣgineo lacte alui: video

cruci affixum:laceratũ:cruentatũ. Ecce iaʒ

Tq aiam ꝑtranſ.gla. His ac ſilibus ver⸗
bis yirgo bũdicta coꝛdis nr̃i duriciẽ emol⸗
lit ⁊ penetrat vt ad eiꝰdoloꝛes attendamus

De his ů̊ doloꝛibo locutun ad pñs tria my⸗

ſteria notabimus. (tudine.
Pꝛimũ myſteriũ de doloꝛis marie habi⸗
Scõðm myſteriũ de eiꝰmagnitudine.
Terciũ de eiꝰaureole beatitudine.
Articulꝰpmꝰquõ habuit btã maria cõi⸗
catü doloꝛẽ paſſiõiſ xpᷣi ⁊ hũc mixtũ gaudio

Rimũ mitſeri
p unm de habitudie doloꝛis Wa⸗
rie: vbi tres q̃ſtiones occurrunt
Pꝛima vtrũ doloꝛ paſſionis xpᷣi
fuerit cõicatꝰ btẽ ᷣgini.Hec q̃ſtio q̃rit vtrũ
btã virgo habuit paſſionẽ ⁊ doloꝛẽ ex cõ/⸗

paſſiõe patiẽtis xpᷣi.Et arguere potes ꝙ qꝛ

Eſa.lxiij.ſcptũ eſt. Toꝛcular calcaui ſolus
id ẽ toꝛmẽeta ſuſtinui ſolꝰ. Itẽ docet exꝑien/

tia:qꝛ ſcti viri ⁊ deuoti maximã dulcedine,
coꝛdis hauriũt in xpᷣi paſſione q̃nto ſunt in

maioꝛi gra.̊ btã virgo qᷓ fuit gra plena ha⸗
buit maximã dulcedinẽ in eadẽ paſſiõe:⁊ ꝑ

ↄſequẽs nõ doloꝛeʒ. Incõtrariũ eſt cõis

ſentétia catholicoꝝ.Rñdendo &̊ ponit᷑ ↄclu
ſio ꝙ btã maria in filij paſſiõe babuit cõica

tũ maximũ doloꝛẽ ex cõpaſſiõe.Et ꝓbatur

triplr. oꝛimo autoꝛitaie ſcpture Lu.ij. Tu

am ſpᷣi aniam ꝑtranſ.gla.⁊c. Scðo ꝓbat

doctoꝝ atteſtatõe,. Ha Damaſ. dicit ꝙ btã
marnia doloꝛes q̃s effugit ꝑiens ⁊ moꝛiens

hos ſuſtinuit cõpatiens.Et Berũ.dicit eaʒ

longe pluſq;ᷓ martyrẽ ex illo doloꝛe.vt infra
patebit. Multi q́ʒ alij doct᷑ id teſtant᷑ de qͥ
bus pᷣtereo ad pᷣſens. Tercio ꝓbat᷑ ex rõ
ne. Haã ſᷣm Aper,.ſuꝑ miſſus ẽ.ca.ccj. Pat᷑
miſericoꝛdiaꝝ deꝰvoluit mr̃i miſcðie marie
opus ſũme miſcdie.i.paſſionẽ doloꝛis cõi/
care pluribo rõnibꝛ. Pꝛimo vt dare poſſit
ei pᷣmiũ paſſiõis.i.martyrij gliam. Scðo
vt ſiꝑ oẽs eã ꝑticipẽ faceret bñficij redepti
onis:q̃tinꝰ ſicut fuit maria adiutrix nr̃e re-

demptõis carnẽ dando xpᷣo deo. ita eſſʒ ad
iutrix paſſiõis q̃ redẽpti ſumꝰ.⁊ ſic fieret mr
oiĩm ꝑ recreationẽ. Tercio vt ſicut totꝰmũ
Ogus obligat deo ꝑ ſuã paſſionẽ, ita obliga⸗

imgletũ eſt in me illud vaticiniũ Symeõis

ret᷑ dne oĩm ꝑ cõpaſſionẽ. Ad pᷣmãg̊ ob
iectionẽ rũdet᷑ fm Alber. ca,. cxcij.ſuꝑ miſ-
ſus eſt. Et ↄcoꝛ. Nico.de ly. ꝙ illa autoꝛi
tas Eſa.Toꝛcular calcaui ſolꝰ: nõ excludit
btãm virginẽ qͥn ioꝛcular paſſionis ſuſtinu
erit cũ xpᷣo.qꝛ ſubdit᷑. Et de gẽtibo nõ eſt vir
mecũ:vt excludat viros ⁊ om̃es alios pᷣter
Mariã. Ad ſcdᷣm rñdet᷑ ꝙ licet paſſio xpi
recogitata dulcedinẽ ingerat ſctĩs qᷓntũ ad
rõnẽ nõ tñ q̃ntũ ad ſenſualitatẽ.et ſic Ma⸗
ria doloꝛẽ habuit in ſenſualitate ex affectu
materno. Itẽ exq̃ fundamẽtũ ⁊ radix om̃is
gre ac meriti eſt doloꝛ coꝛꝑalis et coꝛdialis
Jhu. Vñ nõ eſt dubiũ ꝗ ſicut dulcedo ſic
qñq; ⁊ doloꝛ paſſionis ihu in mentes hũan⸗
nas ex influẽtia ſpũſſcti infundit᷑ qnto mẽs
hoĩs eſt magis depurata a pctis et mag di
latata dei amoꝛe.Et qꝛ hec puritas et dila
tatio ſũme fuerũt ĩ maria q̃ libere ac ſine ali
qua rebellione recepit ſpũſſcti influxuſ. Jõ
ipᷣaʒ deꝰſicut ſuꝑ oẽs repleuerat ihu dulco
ribo:ita ſuꝑ oẽs ĩ paſſione repleuit ihu dolo
ribo:adeo ꝙ nilla creatura mr̃nali ſtatui nõ

erecta caꝑe potuit:vt ſic ſũme cõpaſſiõis ac

lamẽtatõis ſacrificiũ maria ðᷣo offerret grrnrag
tiſſimũ.et ſic patʒ. Scðᷣa q̃ſtio vtrũ bea/
ta maria habuit in paſſione xpᷣi aliqd gau⸗
diũ mixtũ cũ doloꝛe vel aliquã dulcoꝛoſita
lſẽ admixtã.Rñdet᷑ ſᷣm Alber.vbi ſupᷣ.con⸗
coꝛ. Alexã.de hal.in.iij.ꝑte ſũ.q.xvj.in ſolui
tione argumẽtoꝝ.necnõ Nico.de ly.iij.ſuꝑ
ſentẽtiaꝝ di. xvj. ꝙ ſiẽ dñs ihs ĩ paſſiõe ſua

habuit ſũmũ gaudiũ:et cũ h̊ ſũmũ doloꝛez

Ita ⁊ btã vᷣgo vtrũq; habuit ſibi cõicatuʒ.
HNã ſi xpᷣs cõicaſſet mr̃i altex tm̃mõ nõ fu⸗
iſſet equũ ↄſoꝛtiũ.Hꝰ aũt vᷣitas oñdit᷑ ex oi
bus ad q̃ ſtatꝰvꝰginis pᷣt comꝑari Et pmo
q̃ ad deũ cuiꝰvolũtati btã maria ſũme ↄfoꝛ
mata erat ĩ volũtate. ſic ̊ ſitiebat paſſioneʒ
xpᷣi eẽ a deo volitã ⁊ ad diuinũ honoꝛẽ:ita ⁊
ipa acceptã hẽbat. Scðo ꝗqͥ ad filiũ qͥ ꝓ ſa
lute hoiĩm moꝛtẽ ſitiebat.vñ Lu.xij.di.Ego
habeo baptiſmo ſcʒ paſſionis baptiſari et
quõ coartoꝛ vt ꝑficiã illud. & ſeqͥt ꝙ ⁊ mẽs
marie iſtud deſiderauit. Tercio q̊ͥ ad ꝓxi
mos qʒ ſciebat totũ genꝰhũanũ ꝑ xpᷣi paſſi
onẽ redimũ:et ſctõs pꝛes de lymbo liberari⸗
angeloꝛũq; reꝑpationẽ fieri:⁊ hoĩes ꝑ recoꝛ
dationẽ paſſiòis xpᷣi ad amoꝛis diuĩ deſide
riũ inflãmari ⁊c. Quarto qͥ ad ipᷣaʒ moꝛtẽ
7 paſſiõis doloꝛẽ:qꝛ ſcti pleni gra ði amoꝛe

Liber II.

paſſiõis xpᷣi ſe moꝛti ⁊ om̃i pene libẽtiſſime
tradebãt. imo ⁊ matres ꝓpter xpᷣi amoꝛẽ ꝓ⸗
pꝛios filios ad occiſionẽ duci gaudebãt vt
claret in mitis martyribo, ̊ maria młto ma/
gis cũ eſſet gratie ⁊ charitatꝭ ipꝛopoꝛtiona⸗
biliter amplioꝛis pᷣ cũctis habuit ſũmũ gau
diũ ⁊ ſuauitatẽ deuoti amoꝛis in xpᷣi paſſio
ne. Tercia q̃ſtio incidit quõ ſũmũ gaudi
um amoꝛ q̃́ʒ dulciſſimꝰ potuit ſil eſſe cũ ſũ/
mo doloꝛe in aĩa btẽ Marie cũ hec ſint cõ
traria qᷓ ſe nõ cõpatiunt᷑.vt ptʒ.ij.ꝑierine.
Al qð rñdet᷑ ꝙ vt dicũt Alber.⁊ Alexã.
de hal.atq; Ly.vbi ſupᷣ.qꝙ iſta õria.i.doloꝛ
⁊ gaudiũ nõ fuerũt ſᷣm idẽ.qꝛ doloꝛ fuit in
anĩa vᷣginis ac cõpaſſio naturalis ⁊ mr̃na⸗
lis affectõis:q̃ ſ̃m ſenſualitatẽ ſũmũ doloꝛẽ
faciebat de moꝛte filij ſuſtinere ſʒ in ſuꝑioꝛi
pte rõnis erat cõgratulatio ⁊ delectatio de
hoĩs redẽptione ⁊ alis vtilitatibꝰ ꝓueniẽti
bus.⁊ ſic poſſunt ſil eſſe hec duo.ſ.doloꝛ et
gaudiũ ſᷣm diuerſas ꝑtes.i.ſᷣm ſenſualẽ na⸗
turã ⁊ rõnalẽ,qꝛ vnũ ẽ materia ⁊ via ad alte

rũ.ſiẽ ⁊ xpᷣs dñs ſᷣm ꝑtẽ ſuꝑioꝛẽ rõnis: qug

erat cõpꝛehẽſoꝛ gaudebat de paſſione. ⁊ tñũ
ſim ꝑtem in ferioꝛẽ dolebat et patiebat᷑.⁊ ſic
patʒ.Dicã ; cũ Berñ.in medita. O mirabi
lis cenſure cõditio,exceſſit iniquꝰ⁊ vapulat
iuſtus.deliqͥt hõ reꝰet occidit p eo hõ deus
flet et lamẽtat᷑ innocẽtiſſima vᷣgo mr eiꝰ. O
dulciſſime ihu. O benigniſſima maria vir⸗
go qͥd cõmiſiſtis ꝙ tãto cruciatui:tot ⁊ tãᷣ
afflictõibo addicti eſtis:nos ſumꝰ qͥ peccaui
mꝰ:nos qͥ iniuſte egimꝰ: ⁊ tu innocẽtiſſima
ᷣgo cũ vnico nato ꝓ nobis doletis ⁊ affligi
mini.O pctõꝛ vide quõ patiũt᷑ ⁊ flent ꝓ te
Ihs et Maria. Cur &̊ tu ferreũ coꝛ nõ cõ/
moueris nõ fles ꝓ teipo:ania vᷣginis vulne
rat᷑ doloꝛe:⁊ tu durus reſiſtis ⁊c. Cuge cuʒ
Maria ploꝛa et fle ſuꝑ peccata. Biĩ em̃ qͥ
lugent qm̃ ipᷣi ↄſolabunt᷑ M
Articulꝰ ſcdᷣus q; magnitudo doloꝛis et
martyrij acerbitas ĩ btã vᷣgine Maria oſtẽ
dit᷑ ex duodecim cauſis ſubſcriptis.

Ecuũudũ miſteri⸗
ſ und de magnitudine doloꝛis bñ
dicte ᷣginis.que nãq; expᷣmere
lingua vel qͥs intellectꝰcaꝑe ſuf/

ficit q̃utus et q; indicibilis fuit doloꝛ in coꝛ

de bñdicte ᷣginis ſuꝑ paſſione et moꝛte di/
lectiſſimi filij ſui:licʒ q dẽ abyſſum eiꝰ dolo/

qꝙ. xij. cauſas poſſumꝰ aſſignare ex qba o/

ris comp̃hendere neqamꝰ: vt tñ p modulo
noſtro aliqͥd de eo haurire valeamꝰ qͥ ſalteʒ

ad cõpaſſionẽ moueamur Aduertendũ

9%,

loꝛ ᷣginis magnus fuiſſe compit᷑.vt ſſeipᷣa
glłioſiſſima virgo coꝛona.xij. ſtellaꝝ głjatur
ita eiꝰdoloꝛ ⁊ martyriũ.xij.magnalijs pᷣlu
ceat ad eiuſdẽ virginis gliam ſempiternam
Et diuidunt᷑ iſte cauſe.xij.in tres qternari⸗

os:vt patebit intuenti.

Pꝛimus quaternarius.
Pꝛimus martyrij nouitas.
Scõs ſufferendi diuturnitas.
ercius paſſi ꝓpinquitas.
Quartus ablati ſublimitas.
Soecundus quaternarius.
Pꝛimus totalis affectio.
Secõs diuinalis repletio.
Tercius ſingularis pᷣelectioo.
Quartus doloꝛis reuerberatio.
Tercius quaternarius.
Pꝛimus dilecti pᷣſentia.
Scõs adiutoꝛij carentia.
Tercius iuuandi impotẽtia.
Quartus facti ignominia. .
Pꝛo pmo itaq; q̃ternario dixi ꝙ bma cauſa
magnitudis doloꝛis btevᷣginis eſt martyrij
nouitas.nã deꝰqcqͥd oꝑabat᷑ in gine no⸗
uum erat.iuxta illud Hiere.xxxj. Nouũ fa⸗
ciet dñs ſuꝑ terrã.femĩa circũdabit viꝝ.Et
lõ voluit deꝰ vt ſicut eiꝰ mater dilectiſſima
erat virgo vᷣginũ nouo ⁊ inaudito mõ cõci
piendi:ita eſſet martyr martyꝝ oẽs exceden

°*

do ſctõs nouo genere martyrij. Nonũ aũt

genus martyrij fuit virgo paſſa.

anĩa ⁊ coꝛde Au.ij. Tuã aĩam pꝑtrãſ.⁊ci.ꝑ
fecte trãſibit Scðo qꝛ alij martyres ſic pa
tiebãt᷑ vt doloꝛ carnis excederet doloꝛẽ mẽ-
tis.ĩmo in mẽte nõ habuerũt doloꝛẽ ſʒ ↄſo⸗
latõe interioꝛi refrigerabaniaiuxta illud pᷣs

Pꝛouidebã dñm in ↄſpectu meo ⁊c̃ ꝓpter hᷣ

letatũ eſt coꝛ meũ. In bñdicta aũtvᷣgine do
loꝛ cõpaſſionis excedebat oẽm doloꝛẽ car⸗
nis. Vñ Berñ.Lõge eã pluſq̊ʒ martyxẽ pᷣ

dicamꝰnõ ĩmerito.in q̃ ſenſum carn is excei
ſit cõpaſſiõis affectꝰcũ eiꝰaĩam ꝑtrãſ.paſſi⸗

onis gla. Tercio qꝛ alij martyres vulne⸗

bant᷑ et toꝛqbant᷑ in ꝓpꝛia carne tm.btã vir
go aũt cruciabat᷑ ⁊ vulnerabat᷑ ac toꝛqbat

qꝛ alij martyres paſſi ſunt in coꝛꝑe:ipᷣa vᷣo ĩ

in plibus, qꝛ Pꝛimo in carnę fiii ſui abea

ſun
4 ſng
lap

bep⸗
bat
fo
gie⸗
cor
mar
ſgii⸗
Ntſ⸗
fe
fuit⸗
8
g
ſaſi
foma
ciſh
otot
ſale
ſncar
gitpe
nudin
ſpef
Plend
hüße⸗
verbi
ſmn
anap
geimn
hune
oheae
porn
becy
gode
basl
febe⸗
erg
lept
tgren
lechi
lecee

dald
glalg e⸗ .
mend
do⸗
ſſbi
Kur
P py
lenan
lernan,

necud
manpr
neno⸗
Horüt⸗
tripd
ſcim * .
9 nocd
glaten
Poni tfttt
Piine
eißgfol
rältle
resſch
olotni
hꝛehh
nluds
dige
iipedo
Nlat a,

rticulus

ſumpta quã videbat lacerari: vulnerar:2 b

ſingula mẽbꝛa paſſiõe repleri Eſa.j.A plan

ꝑ copaſſionẽ aĩam vᷣginis.Tercio q̊ʒ toꝛq̃/
bat᷑ etiã in carne ꝓpꝛia dũ exania vis dolo
ris redũdabat in coꝛpꝰ.qm̃ ſᷣm Ariſto.ij.de

aĩa. Anĩia nullã bʒ oꝑationẽ quã nõ cõicet

coꝛꝑi. Vñ Aug.dicit. Illa qpe pia mrfim ⸗

mani doloꝛe eiulãs pectoꝛa delicata ↄtũdẽi

ita ipᷣa viſcera ceteraq; fatigauerat membꝛa

vt ſã deficiẽs ad xpᷣi funꝰvix potuerit ꝑueni

re. Vñ etiã ſctãꝝ mulieꝝ manib ſuſtentata
fuit.⁊ ad ſepulchꝝ xpᷣi venire neqͥuit cũ ipii
ſczʒ in die dñice reſurrectõis⁊c̃. Pie nãq; cre
do ꝙ ipᷣa pᷣ doloꝛemoꝛtua ſuiſſet ⁊ coꝛ eius
ſciſſum ſi ſpũſſci virtꝰ eã nõ ↄſeruaſſet mi⸗

ro mõ.⁊ ſic patʒz intẽſitas doloꝛis. Scða
cã ſufferẽdi diuturnitas. Credit᷑ em̃ ꝙ ipſa

toto tꝑe vite ſue paſſa ⁊ cõpaſſa fuerit cũ ſci
ret legeʒ ⁊ ꝓghas in qͥb oĩa myſteria ad xpi

incarnationẽ ⁊ paſſionẽ ↄtinebant᷑.pᷣcipue
aũt paſſa ẽ a tꝑe illo ꝗᷓ Symeonẽ pphetãteʒ
audiuit.Tuã ipᷣiꝰinqͥt aĩam ꝑtrãſ.gla.Oĩa

plenda. Pꝛopterea ? Ambꝛo. exponẽs ver

g pedis vſq; ad verticẽ nõ erat ĩ eo ſanitas
Saðo qʒ in anĩa ꝓpꝛia ⁊ coꝛde.Gladiꝰ ſiq
dẽ paſſiõis qͥ ꝑtrãſiuit mẽbꝛa xpᷣi ꝑtranſiuit

. . .
S —ð 4 ð
S .
* 3

ſponſat᷑ xpo Oſee.ij. Sponſabo te mibi in
fide.Tercio ꝓpinqͥtate ſpũali q̃ ala ↄiungi⸗
vj, Qui adheret deo vuus
fit ꝑ gram ⁊ charitatẽ. VHi

tur deo.j. Cho

ſpũs fit cũ eo ⁊

7

dꝗẽs g̊ maria filiũ toꝛqri ⁊ carnẽ eiꝰ crudelit

ppe pᷣnũciata a ſctis credidit certiſſime im

verbi.De q̊ ap łs Hebꝛeo:.iiij. Viuꝰinqͥt eſt

ſermo dei ⁊ efficax ⁊ penetrabilioꝛ oĩ gladio

ancipite.Iſtũ gladiũ coꝛ ⁊ anĩa vᷣginis ꝓfũ

de ĩmerſum habuit. qꝛ dei myſteria ceteris
ꝓſfundius penetrauit.⁊ vᷣba dei de xpᷣi paſſi

one ac ceteris oꝑiba ſꝑ in coꝛde medullitus
oꝛtauit Lu.ij. Maria ↄſeruabat oĩa vᷣba

ecote.in coꝛ.O qnto deſiderio glioſa vir⸗

go dei filiũ naſcituꝝ ⁊ paſſuꝝ in diuĩs lege/

bas libꝛis:fide intuebaris:lachꝛymãtibo de

flebas oculis:cõpatiebarꝭ medullis coꝛdis
⁊ ex amoꝛe intimo oſculabaxrꝭ labijs vᷣgine/
is.vt dicere poſſis illud pᷣs. Defecit in ſalu/
tare tuũ anĩa mea.Defecerunt oculi mei.ſ.pᷣ
lachꝛymis.⁊ illud Cañ. Filie hierlm.nũ.di

le, qꝛ amo.langueo.languoꝛ q̃ſi longꝰamoꝛ.

Cercla cã paſſi ꝓpinqtas.nã q̃nto qͥs eſt

ꝓpinquioꝛ ⁊ ↄiũctioꝛ alicui tãto magis do⸗

let de ipᷣiꝰnena.ſʒ Maria ſuꝑ oẽs erat xpᷣo

ↄiũcta ꝓpinqᷣtate triplici.Pꝛimo qͥdeʒ natu
rali qua mater vnit filio.qꝛ caro xpᷣi fuit foꝛ
mata de puriſſimo ſanguine vᷣginis. vt diẽ
im o ſacramẽtali q aia xpᷣiani de

laniari ac ſanguinẽ pᷣcioſuʒ abũdãter effun
di diſſecabat᷑ in coꝛde:vidẽs eũ in anĩa ↄtri
ſtari ⁊ lachꝛymari:vulnerabat᷑ eiꝰ ania.et a
lachꝛymis ↄtinere ſe neqͥbat. Deniq; vides
diuitatẽ tractari tã ignomiĩoſe lacerabat᷑ eiꝰ
ſpũs pᷣ doloꝛe cõpaſſionis.vñ dicere pote-
rat illud Treñ.j.O vos oẽs qͥ trãſitis ꝑ. vi

attẽdite ⁊ videte ſi eſt doloꝛ ſilis ſicut doloꝛ

meꝰ. Quarta cã ablati ſublimitas. Quan
to nãq; ab aliq̊ aufert᷑ mag carũ ⁊ amatum
bonũ tãto maioꝛẽ ille hʒ doloꝛẽ de ablatiõe
ſz qm̃ auferebat᷑ a vᷣgine ih̊u vita quã ſüme
amabat ⁊ pluſq; ſe charã habebat. vñ iſßao,z
gamittẽdo reputabat om̃e bonũ:om̃e ſolati
um:oẽm deniq; theſauꝝ ſe amiſſuꝝ.Et reue
ra qͥ amittit ihm oĩa bona amittit, vt dicẽ au
toꝛ li.de interna ↄuerſatiõe. Sine inqͥt ieſin
nil habes boni.cũ ieſu diues es ⁊ ola habei
ip̃ʒʒ amittẽs oĩa amiſiſti ⁊c.Cũ igit᷑ nũq; ali
cui matri potuit eẽ talis filiꝰ:nũq; tãta cha-
ritas ad filiũ. Jpᷣa nẽpe vᷣgo maria ſciebatqᷓ
lis ſuꝑ oẽs eſſet ſuꝰfiliꝰiqꝛ deus ⁊ hõ ⁊ ꝙ de
ſpũſctõ ↄceptꝰvita innocẽtiſſimꝰ:vᷣbo dul
enn rathect iocũdo ſuauiſſimꝰ: vtpote’i
gquẽ angeli deſiderãt ꝓſpicere.j.Pet᷑ j.Et iõ
Into nonit clariꝰdilexit teneriꝰ ⁊ vulnerata
eſt ꝓfundiꝰ. Hũc doloꝛẽ Berñ.tractatu de
cõpaſſiõe vᷣginis.⁊ Anſ.pſequunt᷑ dicetes
in ꝑſona marie.Aſpiciebã dñm ⁊ filiũ men
in cruce pendẽtẽ ⁊ moꝛte turpiſſima moꝛi⸗⸗
tẽ:⁊ tãto doloꝛe vexabar ĩ mete ꝙ nõ poſſu,z
cexplicare ſermone: manabat ſanguis ligno
manibo pedibuſq; ↄſfixis:de vultu eiꝰ efflu-
xerat pulchꝛitudo oĩs qͥ tñ erat ſpecioſus p
hoiĩm filijs.qꝛ iniquoꝝ erat fedatus ſputis.
Iſte erat doloꝛ mihi maximꝰ qꝛ videbã me
deſeri ab ipᷣo quẽ virgo ↄceperã ⁊ genuerã
nec ſuꝑerat aliꝰiqꝛ mihi erat vnicꝰ:videbaz
moꝛi quẽ dilexit anĩa mea,⁊ tota liquefiebö
p̃ doloꝛis anguſtia:dabã gemitꝰ et ſuſpiria:
flebã dicẽdo ⁊ ploꝛabam ꝑ vᷣba talia.O fili
chare.o benigne nate,o amoꝛ vnice fſili du]
ciſſime: da moꝛi tecũ ⁊ ne derelinquas me.·
Nil mihi dulciꝰvere qᷓ; tecũ moꝛi amplea
ta cruce.Et nil amarius certe qᷓ; viuere ſine
te, Tu mihi pater,iu mihi filiꝰ.tu mibi ſpoõ
4

—

ſus.tu mihi theſaurꝰ.tu mihi gaudiũ.tu mi
pl om̃e bonũ. Nũc oꝛboꝛ pꝛe:viduoꝛ ſpon
ſo:deſoloꝛ ꝓle:ola ꝑdo vno ꝑdito te.Hec ?⁊

pla tlia vbi S.⁊ ðuoti ↄtẽplatoꝛes dicũt ⁊c.
Eaeapitulum,II.
p adpᷣmiſſa Quinta cã magnitudi
niis doloꝛis brẽ v̈ginis eſt totalis af
fectio. In alijs em natis affectꝰmaternꝰ nõ
eſt totalis ſʒ ꝑtialis.qꝛ eſt cũ viro ꝑticipatꝰ.
Exqͥ em̃ ↄcepti ſunt ex viro ⁊ mlłiere germa

nitatis dilectio ptitur ad virũ ⁊ mulierẽ, ſed

quoniã biã virgo ſine viro cõcepit xpᷣm.iõ
totiꝰ germanitatꝭ dilectio in ipᷣa ſola inclu⸗

ditur ⁊ terminat᷑.vñ ipᷣa totali dilectione fili

um ſuũ dilexit ⁊ ꝑ ↄſequẽs totali doloꝛe te/⸗

nebat᷑ cũ filiũ amiſit in paſſione.alie vᷣo ma
tres ſicut ꝑtialis germanitatꝭ dilectiõe dili⸗

fluant nõ niſi ꝑ amoꝛẽ ipius ꝑ que hõ tranſ
foꝛmari habet in xm, VUn Hugo de arra
ſponſe dicit. Scio ania mea ꝙ amoꝛ eſt vi⸗

ta tua ⁊ ꝑ eũ in eius quẽ amas ſilitudinem
trãſfoꝛmar.Hec ille. Sʒ quia amoꝛ dei nõ
eſt niſi ꝑ gram ſpũſſcii: iuxta illud apłi Ro.

v. Charias dei diffuſa eſt in coꝛdibo noſtrꝭ⸗

ꝑ ſpm̃ſctm̃.q̃nto ꝭ̊ quis maioꝛi gr̃a abũdat

tãto in xpᷣm maioꝛis amoꝛis gra trãſfoꝛma

tur:⁊ qnto mag trãſfoꝛmat᷑ tato ei doloꝛes
quos ſenſit ſentit ⁊ cũ patiẽte cõpatit᷑. Sed
qm̃ vt dicit Hiero.in ſer.de aſſumptõe. Ce
terꝭ ꝑ ꝑtes pᷣſtatur gra:marie vᷣo ſe totã infu

dit pleniiudo gre. &̊ ⁊ ꝑ ↄſequẽs in eam ſuꝑ
oẽs ſe totam infudit plenitudo doloꝛis xpᷣi.
Pꝛeterea Ecci.j.Arenã maris ⁊ pluuie gut
tas qͥs dinumerauit.qꝛ ille ſolus ſcʒ deꝰ ma

rie doloꝛes ⁊ gram infuſam põt ponderare

Magna eſt velut mare ↄtritio tug. Ter

cia cã eſt ſingularis pᷣelectio qꝛ bñdicta vir/
go electa erat a deo ſingulariter ſuꝑ oẽs pᷣs.
Elegit eam deet pᷣelegit eam. Etiõ oẽs an
gelos oẽs patres ſccõs acq; ocs aplos mar/

Ro ſcdðᷣo q̃ternario pma et in oꝛdĩe

ut natos:ita vnico tm̃ vel ꝑtiali doloꝛe do
nt de eoꝝ amiſſiõe.⁊ ſic in btã virgine du/
plo exceſſit naturalis doloꝛ aliaꝝ matrũ do
loꝛes. Pꝛoinde Berũ.ſuꝑ cãti.dicit.Eſt ſa/
gitta electa amoꝛ xpᷣi que coꝛ ᷣginis ꝑirãſijt
qꝛ nullã ꝑticulam in pectoꝛe ᷣginali vacuã
reliqͥt que toto coꝛde dilexit. Hec ille. Se
cũda vel in oꝛdine ſexta cauſa eſt gre diuia/
lis repletio.Cũ em̃ doloꝛes ihu in aĩiam in⸗

DPears 11

tyres ⁊ akeſſ. oꝛes ac v̈gines p̈cellere debuit

dignitate vᷣtuoſitate gratioſitate meritis ⁊ ?
mijs. Jõ Ecdi.xxiiij. In plenitudie ſctõꝛuʒ
delẽtio mea.Qð exponẽs Berũ.ait. Hene

in plenitudie ſctõꝛũ Marie detẽtio fuit cui
nõ defuit fides patriarchaꝝ:ſpes ꝓphetarũ

zelus aploꝝ:ↄſtantia martyꝝ:ſobꝛietas cõ/
feſſoꝝ: caſtitas ginũ: fecũditas ↄiugatoꝛũ

inſuꝑ ⁊ puritas angeloꝝ. Hec ille. Lü igił
debuit eſſe ⁊ fuit ꝓfecto oĩm excellentiſſima

incõ ꝑabiliter ex dignitate mr̃na.idcirco de

buit incõꝑabiliter eſſe xpᷣo dolẽti ↄfoꝛmis ĩ
doloꝛe ⁊ cõpaſſione vt indicibilit᷑ maioꝛem

oĩbus gram meritũ ⁊ gliam obtineret. Hĩc
Ecci.j.Altitudinẽ celi ⁊ latitudinẽ terre ?ꝛ ꝓ

fundũ abyſſi qͥs dimẽſus eſt:qꝛ ille ſolus.ſ.

de? nouit metire altitudinẽ glie marie: ⁊ lati

tudinẽ gre ac ꝓfunditatẽ doloꝛis. Quar/

ta cauſa ẽ doloꝛis reuerberatio. qm̃ vniuer

ſi doloꝛes ⁊ triſlicie ſilij ſui reuerberabant ĩ
ania bñdicte vᷣginis. Videbat nãq; filium

vnicũ tã diris cruciatibo expoſiiũ totaq; mẽ

te ↄuerſa erat ad eiꝰſinguia vulnera ⁊ leſio⸗

nes. Vñ ꝑ ſingula xpᷣi vulnera ipa vulne⸗

rabat᷑ in ania. DPꝛeterea amoꝛoſus ihs ſciẽa
ſuã pᷣdilectã matrẽ ſic in coꝛde foꝛe vulnera

tã ⁊ dolentẽ ſũme ei cõpatiebat᷑t cõdolebat
ſz ⁊ ipa pia mater vidẽs filiũ ſic de ſeipa ſũ⸗
me dolẽtẽ ex amoꝛe intimo illiꝰ doloꝛi cõpa

tiebat᷑ ⁊ ↄdolebat.⁊ ſic doloꝛ eiꝰ q̃ſi duplica

tus reuerberabat᷑ et ↄuertebat᷑ in ſe. VUñ cõ
pletũ eſt in ea illud pᷣs. Aſtitit regi

eſt in ea nas der⸗
iu.circũ.varieta.ſ.doloꝝ et anguſtiaꝝ ſui fi/

ly. jccirco Aug ad epm loques dicit. Fo⸗

rius intra ex cõpaſſiõe ᷣginis mr̃is: tectum

hec oĩa ꝑticipãtis. Hiĩc ⁊ ̊ͥ ſupᷣ tractatu de

vᷣginis cõpaſſione Berũ.in ꝑſona Mhartie

ſcribẽs dic.Rũ ſuiſſem intuita filiũ men pu
ghnis ꝑcuti:alapis cedi:facie conſpui:ſpinis
coꝛonari:⁊ obpꝛobꝛiuʒ hoĩm fieri: cõmota
ſunt oĩa viſcera mea ⁊ defecit ftũs meꝰ:te⸗
ne bar velut emoꝛtua⁊ ſuſtetabar qͥuſq; ꝑuẽ

tũ eſt ad locũ vbi crucitixerũt eũ an me ⁊ di

ris clauis affixum leuauerũt in cruce. go Z

vides eũ et ipᷣe vidẽs me dolebat plꝰ de ſne
q; de ſe.vñ ⁊ ego tãto doloꝛe vexabar ĩ mẽte
ꝙ nõ poſſuʒ explicare ſᷣmõe.Et pꝰpauca di

cit:mater ſentiebat filij doloꝛes vᷣgo q̃ peꝑ it

gladiũ patiebat᷑ doloꝛis.xpᷣi moꝛiẽtis vulne

is mainis crã doloꝛeſq; miis xpᷣt fuerut et

—

ſoris
ciſie
lbet
obſen
bat
nag.
ſdil
polla
iuſo
miib⸗
terio:
keoſe
ltcot
wieg
basd
Pnon
aelo⸗
ſpee
lalnt
uluc
liante⸗
gruita
bgode
6ode⸗
ſumn
noͤſnte
mühin
lusmen
nciute
lügai
hecab
mevte
Peini⸗
derelie

go yn

dehrit
is:5. *
ſoz
Bee
idni
benntü
nascd⸗
gnori⸗
Cüigi
ufſina
rcode „
emisi
haloren.
re Hie
lererp
ſolusl
ie tlei
Ouar⸗
äur ,
banti
iflun
ſlnq;e
mileſo⸗
1 wlne⸗
holois
olchat
ſehn ſü⸗
ſnl ch
ſdoplcr

uin.
inſit⸗
dich 4
urrade
8:lecum
ctande
De
imeige.
comol
mele
geu⸗
inera
*
Pdente
Nimnde.
Mucn .
hipep
vnnn

.

Articulus

doloꝛes nati mris aĩaʒ gladiauerũt. hec ille

Capitulum. II.

Ro tercio q̃ternario pᷣma ⁊ in oꝛdie
3 Hona cã magnitudis doloꝛis btẽ
FSgginis eſt dilecti pñtia.qm̃ vt ſcri⸗
bit᷑ Joh.xix. Stabat iuxta crucẽ ieſu mater
ciꝰ. Stabat inquã ſpõſa amoꝛis:mi ſalua⸗

toꝛis: ⁊ iõ ſũme dolebat cũ oculis ſuũ vni⸗
cũ ſic in pũtia cruciari cernebat.Plꝰ nãq; q̃

libet mr cõdolet de pena filij in pñtia q; in

abſentia. vñ Berñ ĩ omel. ſuꝑ euãge. Sta
bat iuxta crucẽ ⁊c.di.O viſcera mrna btiſſi

ma quãta fuit intra vos cõmotio in illo tꝑe
cũ diſſecaret᷑ oculis vidẽtibo ⁊ laceraret᷑ ca⸗
ro üla ſacroſctã q̃ intra vos tã dulciter a ſpi

rituſctõ eſt cõpacta. Viere doloꝛ qͥ ab aljs

mĩrib expmit᷑ in pñtialibo natoꝝ toꝛmẽꝭ ex·

terioꝛibo ſignis et clamoꝛibo pene totꝰ intra
te o felix mr̃ ↄuerſus:viſcera tua inenarrabi
lit᷑ cõmonit. Fa noueras integrũ coꝛpꝰſilij
tui egreſſuʒ de vto tuo vᷣginali.⁊ ecce vide/

bas dilaceratũ ⁊ ↄciſſuʒ vulnere ſuꝑ vulnꝰ

manꝰclauis ↄfixas cruci: ⁊ pedes ꝑfoꝛatos
ac latꝰ⁊ ſanguinẽ decurrẽtẽ in terrã. Itẽ cõ
ſueueras de oꝛe illo aureo ſꝑ celeſtia ⁊ ↄſola
toꝛia ᷣba audire.Et ecce audis ĩ cruce pᷣ an

guſtia clamãtẽ.Deꝰdeꝰmeꝰ ⁊c.vultũ añ ra

diantẽ diuĩo radio cernebas:qꝛ expauit ex⸗
aruit ↄſputꝰcruẽtatꝰ ⁊c. Pꝛoptea ipa beata

vgo dicere potuit illud Tren.j. Vide dñe

ſcʒ deꝰpꝛ qm tribuloꝛ.ſubuerſũ eſt coꝛ meũ
in memetipᷣa:qm̃ amaritudie plena ſuʒ. Fo
ris interficit gladiꝰ.i.filio illatũ vulnꝰ:⁊ do
mi.i:in coꝛde meo moꝛs ſilis.mlti em̃ gemi⸗
tus mei in coꝛ meũ merens. Scðdða cã eſt

adiutoꝛij carẽtia:qm̃ videbat ꝙ ſuꝰſili ꝰnul/

lũ adiutoꝛiũ hẽbat:nec a pꝛe nec ab angeliſ
nec ab hoĩbo:iõ clamauit in cruce.Deꝰdeuſ
meꝰ vt qͥd dereliqͥſti me.O q̃ntũ doloꝛẽ coꝛ
vᷣginis hẽbat cũ ſuũ vnigenitũ ſic ab oĩbuſ
derelictũ vidępat.vñ dicere potat illð Job
xix. Frẽs meoð lõge feciſti a me ⁊ noti mei qᷓ
ſi alieni receſſerũt a me. Tercia ẽ iuuãdiiĩ⸗
potẽtia:leuiꝰnãq; mr̃na viſcera q̃tiunt᷑: cuʒ
in paſſiõe natoꝝ iuuamia afferre potert aut
ꝑſe aut ꝑ alios. Sʒ vᷣgo bñdicta nullũ iu⸗
uamẽ porat afferre filio:qm̃ erat valde alte

ſubleuatꝰin cruce. Vt eĩ dic magr̃ in hiſto.

Erucis lignũ erat erectũ in altũ.xv.pedũ.⁊
iõ eũ btã vᷣgo manibo tãgere nõ poterat nec
caput pᷣ doloꝝ magnitudie incunatũ ſuſten

tare:nec lachꝛymãtes oculos ertergere: aut

vulnꝰligare:aut aliqð ſolatiũ impẽdere ꝓpr

qð maxim doloꝛẽ habuit,De Hh doloꝛe loaf

Anb.iia di,. Quis extimare p̃t qnta triſticia
meroꝛe ⁊ doloꝛe vulnerabat᷑ coꝛ mr̃nuʒ ſuꝑ
vnici ⁊ natural filij paſſiõe quẽ tã caſte ↄce

pit:tã gaudioſe p epꝑit:tã dulciter aluit: vidit
ciũ ligatũ⁊ ſoluere nõ potuit:vidit coꝛpꝰvul
neratũ ⁊ vulnꝰligare nõ valuit:vidit ſangui
nẽ in faciẽ fluere ⁊ abſtergere neqͥuit: caput
inclinatũ ⁊ ſuſtẽtare nõ potuit:flentẽ ⁊ p tri

ſticia ↄſolare neqͥuit. audiuit eũ dicere. Si⸗
tio ⁊ ei aquꝗ miſirare nõvaluit. Hec ille.O
vᷣgo dulciſſima nõne tuũ ſanguinẽ pᷣcioſuʒ

eidẽ tuo ſilio ſi poſſibile fuiſſʒ obtuliſſes:nõ

ne moꝛti teip̃am ꝓ eo expoſuiſſes:nõne ei fa

meſcẽti cibũ pᷣꝑaſſes:nõne vlnis circũfouiſ

ſes:ve credo ⁊ fateoꝛ ꝙ oĩa ſuſtinuiſſes vt ei
aliqð iuuamẽ afferre valuiſſes Quarta cã
eſt facti ignominia:qꝛ em̃ videbat ſũmã id⸗
miniã deo inferri ſũme dolebat: qm̃ deũ ſũ
me amabat.Quãtũ putasvᷣgo doluit cũ de
um ſic hũiliatũ vidit.ſũme pulchꝛũ ſic defoꝛ

matũ:ſũme dulciſſimũ ſic amaricatũ vt cre

atoꝛ oim a miſerꝭ hoĩbo:iuſt? ab iniuſtis toꝛ⸗
meto latronũ coꝛã notis ⁊ charis talia ⁊ tã
ta ludibꝛiavbera ⁊ dirã penã pateret᷑ ⁊c. O

itaq; ſidelis ania ploꝛa cũ maria ſuꝑ eiꝰ vni
co ſilio dulciſſimo ihu deo tuo ꝓ te nõ ꝓ ſe

patieti. Cõſidera tot et tantas lachꝛymas:⁊

frange coꝛ tuũ ad ploꝛatũ. Ploꝛauit nangq
xpᷣs in cruce:ploꝛauit bñũdicta vᷣgo mr̃ elus
ſub cruce, Deniq; angeli pad amare fleuert
Eſa.xxxiij.Pꝛetea ſol luctũ oñdit obſcura⸗/
tione, petre ſciſſe ſũt ⁊ẽ monumẽta aꝑta.Frã

gat᷑ igit᷑ tãtis exẽplis coꝛ tuũ lapideũ. Audi
xpᷣm in cruce tibi dicẽtẽ ſm Berñ.ĩ hec vᷣba
O hõ vide que ꝓ te patioꝛ ad te clamo ꝓ te
moꝛioꝛ:vide penas qͥbo afficioꝛ:vide clauoſ
qͥbo ↄfodioꝛ:vide lachꝛymas q̃s ꝓ te fundo

vt dicere poſſim:qꝛ caligauerũt oculi mei a

fletu meo.Et licq; tantꝰſit doloꝛ exteriꝰ:eo tũ
grauioꝛ eſt interiꝰdũ te ingratũ video. Hec
ille. Cõpatere igit᷑ ⁊ ploꝛa ne ingratꝰ videa/
ris. Si membꝛũ es xpᷣi cõpatere capiti xpᷣo
cõſixo:cõpatere eiꝰmatri doleni.
Articulꝰterciꝰ ꝙ btã maria ꝑ gladiũ do⸗

loꝛis aureolã martyrij meruit.

Exrcii miſteriũ

t de aureole btitudine. Hã iarta
1

☛

Liber m .

p miſſa q̃ſtio occurrit Vtrũ btã maria vᷣgo
habeat głioſaʒ aureolã martyrij iĩ celo. NHi/
mirũ cũ aureola debet᷑ in celo: nõ volũtati
qdẽ ſʒ actui vt tenẽt ↄcoꝛditer doct.ſuꝑ.liij.
ſentẽ. Quõ btã vᷣgo aureolã hʒ in qᷓ̃ nõ fu
it actꝰmartyrij:qꝛ ipa ñ ſuſti nuit ꝓ xpᷣo moꝛ
tẽ illatã ꝑ martyriũ.vt dicit Ambᷣ. Nec l̃a
inq́t docet nec hyſtoꝛia mariã gladio vitaʒ
finiuiſſe. Rñdet᷑ ꝙ beata ᷣgo maria meruit

habere in celeſti patria oĩm aureolaꝝ pᷣmia

vt tenẽt cõiter doct᷑⁊ pᷣcipue ꝓbat magnus
Alb.ſuꝑ miſſus c.ca.cxix. Vñ ponit᷑ ꝓ cõ⸗
cluſione ꝙ ſcʒ btã virgo maria pᷣfulget in ce
leſti glia martyrij feliciſſima aureola.⁊ hec
cluſio declarat᷑. Nã vt ðꝛ in obiectõe ipᷣiꝰ
ginis martyriũ q;uis nõ fuerit ſm actum
martyrij ꝑ moꝛtẽ illatã coꝛꝑaliter ⁊ materia

liter ↄſũ matũ.tñ qꝛ habuit vᷣgo ſũmũ dolo

rxz in anĩa. Et ſic exceſſiuũ martyriũ ⁊ eiꝰ au
reolã feliciſſimã pᷣ martyrio oĩm alioꝝ mar/
tyrum pᷣponderantẽ habere dinoſcit᷑. pꝛeci
pue ſaltẽ triplici ruone.
Pꝛimo qꝛ eiꝰmartyriũ ẽ miiipliciꝰ.
Scðo qꝛ nobilius vel dignius.
Tercio quia gloꝛioſius.
Pꝛimo qꝛ btẽ ᷣginis martyriũ fuit mltipli/
cius. Hã alij martyres paſſi ſũt ſimplicius
martyriũ.ipᷣa aũt btã mi dei paſſa eſt ntu⸗
plex vicʒ martyriũ doloꝛis:cõpaſſiõis:diuĩ
ſermõis:volũtatis:⁊ memoꝛatõis. Pꝛĩo
dixi martyriũ doloꝛis.de qͥ̊ Lu.ij. Tuã ipᷣi⸗
giam ptrãlſ.gla.vñ Dam̃.d. Ipᷣa btãÿgo do
loꝛes qͥs effugit pariẽs ⁊ moꝛiẽs hos in xpᷣi
paſſiõe ſuſtinuit a mrnali cõpaſſiõe viſcerũ
laceratio nẽ tolerãs,.⁊ quẽ deũ codᷣuit ꝑ nati
uitatẽ:hũc vt maleficũ interfectũ vides gla
dio ceu cogitationibo lacerabat᷑. Hec ille.
Scvo paſſa ẽ martyriũ cõpaſſiõis ĩ ml/
tis tribulat õibo ⁊ vulneribo xpᷣi qͥ fuit mar⸗
tyr martyꝝ ⁊ vltra bec:qꝛ vulnꝰlateris vᷣgo
ſola ſuſcepit in coꝛde doloꝛoſo. Nã aia xpᷣi
iã tũc deceſſerat a coꝛꝑe.ſʒ aia marie erat in
coꝛpe filij ꝑ amoꝛẽ pluſqᷓ; ĩ coꝛꝑe ꝓpꝛio quia

aĩa plꝰẽ ibi vbi amat q; vbi aniat.ſʒ Hug.
g ⁊c. Uñ Berñ.in fᷣmõe de annũciatõe di.

ſic. Vere tuã o btã mr aiam gladiꝰ ptrãſiuit
qñ crudelis lãcea filio iã moꝛtuo latꝰ apꝑuit:
ipᷣius nimiꝝ anĩia iã ibi nõ erat ſʒ tua plane
aueili neqͥbat vt plꝰq; martyrẽte nõ imeri⸗
to pᷣdicemꝰ:in q̃ ſenſuʒ coꝛpoꝛee paſſiõis ex
ceſſit affect cõpaſſionis.Hec ille. Lercio

Dars In

martyriũ diuĩ ſmõis qð fecit gladiꝰ illiꝰ ſer
monis xpᷣi dicẽtis in cruce. Mulier ecce fi⸗
lius tuꝰ Berñ. vbi S. An nõ pluſq; gladius
fuit ſermo ille. Oulier ecce filiꝰ tuꝰ. fuit re⸗
uera ꝑtrãſiẽs aiam ⁊ ꝑtingẽs vſq; ad diliſi
onẽ ſpũs ⁊c̃.
lute hoĩm martyriũ pati.vt dicit Amb. ſuꝑ
Zuẽ.⁊ etiã An᷑. Quinto paſſa ẽ martyri
um memoꝛatõis. ⁊ B nõ tã momẽtanee vel
bꝛeuis tꝑis:ſjð diuturne paſſiõis: tũ qꝛ a pu

eritia ihu ſꝑ expectauit in ſe ĩpleri ꝓphetiam

Symeõis de gladio doloꝛis:iũ qꝛ pꝰ paſſi
onẽ xpᷣi ſ in mẽoꝛia habuit ⁊ ex H ſp pᷣ alijs
vulnerabat᷑ pᷣ doloꝛe ex amoꝛis xpᷣi deſide/

rio. Scðo martyriũ btẽ vᷣginis fuit nobi
lius pᷣ alijs martyrijs iõ q́ʒ aureola digniſ⸗

ſimũ:qꝛ paſſa ẽ in aĩa q̃ młto nobilioꝛ ẽ coꝛ/
poꝛe.vñ mito nobiliꝰfuit vᷣgini pati in ania
ꝓ xpᷣi amoꝛe martyriũ.Dꝛoĩde Hiero.in ſer
monc de aſſũp.di. Alij ſcii ꝓ xpᷣo paſſi ſunt
in carne: btã vᷣgo ĩ ea ꝑte ſui paſſa ẽq̃ ĩpaſſi

bilis ⁊ imoꝛtalis hꝛ:̊ eſt in aia. Idcirco vt

veꝝ fatear plꝰq; martyr fuit:qꝛ atrociꝰ paſ⸗
ſa eſt dũ paſſiõis xpᷣi gladiũ in aĩa ſuſtinuit.
Hec ille. Tercio martyriũ vᷣginis fuit glo
rioſius:qð ſic oſtẽdit᷑ jm Alber.quia aureo
la martyrib debek co ꝙ aiam dederũt: ſʒ
H fecit maria glioſi
dit ꝓ ſalute mũdi pdilectiſſimã aiam.i. vitã
filij ſui quã incoꝑabilit pᷣdilexit qᷓ; Petrꝰ vl
aliꝰ martyr ꝓpꝛiã aĩiam ſuã. Scðo qꝛ dedit
pᷣcioſiſſimã aĩam ſcʒ xpᷣi qᷓ datio fuit pciũ to

tius mũdi.LZercio qꝛ alij dederunt coꝛpꝰ ?

aĩam. Btã vᷣgo aũt dedit ad crucẽ coꝛpꝰ et

aĩam ⁊ dinitatẽ.̊ ptʒ ꝙ ipꝛopoꝛtionabiliter

glioſius accepit in pᷣmio aureole.O igit glo
rioſiſſima oꝛa ꝓ nobis xm Amen.
Pars tercia libꝛi tercij de pcellenti acer⸗
bitate doloꝛis marie.

Waz ipſeus ani
v̈ba dixit Symeon ad mariã ꝓ
tꝑe purificatõis:qͥb oñdu ꝓphe/
tice ⁊ inſinuat ſũmũ amoꝛẽ ⁊ doloꝛẽ matrie.
Amoꝛẽ in eo ꝙ di. Luã ipi? aiam Hoꝛra erx
ponit ſic.i. tuã anĩam q eſt ipſiꝰ xpi filij tui ꝑ

amoꝛis vinculũ.Diligebat em̃ xpᷣs vᷣginem

matrẽ ſicut aiam ſuã. Vel ſic. Tuã ipſiꝰ ſc

pp̃ᷣi aĩaʒ qᷓ q dẽ ẽtua ꝑ amoꝛẽ intimũ, Dilige

Quarto martyriũ volütaß qᷓ
iuxta crucẽ ſtans ꝑata fuit go ꝓ xpo ⁊ P ſa

p̃ ceteris.Pꝛimo qꝛ de⸗

—

uĩ
a peopo⸗
gei
eo
giſet
ſie
ſreſdi
ſonoe
doltr
vodol

6fut
iſuit

fliteu
odo
R
4
Ge
Te
Artan

coeben
Uonm

rßip
fare
Göpann
ſooc
fegtot
uiſtet
Du⸗
martei
tfentes
itgin
Alun
obet
marti
bſr.
pſug
fultae
tal
lti
Nonl
tiſini

lbſe

leſ⸗ en

dins
i
pſ
dbſu
narmi
nee vel
apu
betiam
ppaſi
deice⸗
tnci
dipn
ec
iinanir
chinſer
pſſſan
icihaſi
Gccont
ac hai⸗
lanul.
igo⸗
aureo
geitch
ocede⸗
nüi
dennt
edalt

„„

gcio
copt.
konp'
ablct
digt⸗
1
htie⸗

z
niie
ntn
App
. ke.
Honna
fim⸗
poinn
ie
ii⸗

Articulus

bat em̃ vᷣgo mater aĩam xpᷣi ſicut ſuã.imo ĩ⸗

pꝛopoꝛtionabilr pluſq; ſuã. Hec Boꝛra.

Itẽ inſinuat ꝓpheta Symeõ btẽ vᷣgis do⸗/
loꝛẽ acerbiſſimũ in xpᷣi paſſiõe cũ ſubdit:ꝑ⸗
trãſiit gladiꝰ.in q̃ͥ notat᷑ ꝙ doloꝛ marie nõ
fuit ꝑticlarꝭ ſed vlis.qꝛ nulla ꝑticla ſine do
loꝛe fhit.ſed totã aiam repleuit. Uñ Hiero⸗
ſermõe de aſſum.dic̃.Cõſtat:qꝛ maria tãtũ
doluit vt totã anĩam ꝑtrãſiret ac poſſideret
vis doloꝛis. Itẽ notat᷑ etiã ꝙ doloꝛ marie
nõ fuit ſuꝑficiał ſed vſq; ad coꝛdis itima ꝑ/
trãſiuit ⁊ oĩa oſſa eiꝰpenetrauit: qm̃ moꝛteʒ
filij fecerat ſuã. vt ait Hiero.vbi S. De hac

ergo doloꝛoſitate marie pᷣter pꝛeſcripta:tria

miſteria notabimus.
Pꝛimũ miſteriũ dicit᷑ excellẽtie.
BSecũdũ dicit᷑ excreſcẽttie
Terciũ dicit᷑ efficientie.
Articulus pꝛimus ꝙ doloꝛ qui pꝑtranſiuit
coꝛ beate Hari
uit omniũ martiꝝ doloꝛes in acerbitate.

Irca pꝛimũ mi
c ſteriũ.ſ.excellẽtie qᷓ̃ri᷑ Vtrũ gla/
gliꝰdoloꝛis queʒ ſuſtinuit b. vᷣgo
in xpᷣi paſſiõe fuerit excellẽtioꝛ in acerbitate
martiꝝ oĩm coꝛꝑali doloꝛe ⁊ paſſiõe. Ad
qð ꝓtinꝰrñdet᷑ ꝙ ſic km Nico.de Tyraiij.
ſuꝑ ſnĩas circa dixvj.Et declarat᷑ ̊ ꝑ plu⸗
res rõnes q̃ accipiunt᷑ ſeriatim ex vᷣbis pꝛe
miſſi themant. Pꝛima rõ accipit ex h̊ ꝙ ðꝛ
Tuã.⁊ eſt tal:qꝛ btã ꝓᷣgo nõ fuit paſſa alið
martiriũ qᷓ; i doloꝛe cõpaſſiõis ſuꝑ xpᷣo pa⸗/
tiente. Si ̊ tũc nõ doluit pluſqᷓ; aliqͥs mar
tir. ̊ ſuũ martiriũ in celo hret minꝰ pᷣmiũ et
gliam minoꝛẽ.qð eſſz ð ſniam Dam̃.dicẽt
ꝙ hec vᷣgo a nullo illuſtriũ vincit. ſic q̃ʒ illi
martires pᷣcellerẽt in gloꝛia dei matrẽ qð eſt
abſurduʒ. Secũda rõ accipit᷑ ex eo ꝙ ðꝛ
ipſius, talis:qꝛ gladiꝰ doloꝛis paſſionis xpᷣi
fuit acerbiſſimꝰſu ꝑ oẽs martiꝝ doloꝛes. iu
xta illð Treihj. O vos oẽs qͥ trãſitᷣ ꝑ viaʒ:
attẽ. ⁊ vi.ſi ẽ do.ſilis ſiẽ doloꝛ meꝰ. Sʒ qm̃
aĩam b. marie ipſe idẽ gladiꝰ paſſiõis xpᷣi ꝑ
trãſiuit:ergo acerbioꝛ fuit pᷣ alijs martiribo.
Hꝛnc Berñĩ ſer. de paſſiõeqͥ ĩcipit Si lin
guis hoĩm.,dicit ſic Qð in carne xpᷣi agebãt
claui ⁊ lãcea:hoc in vᷣgis mẽte paſſio natu⸗
ralis affectiõis ⁊ mrna anguſtia. Tercia
rõ accipit᷑ exeo ꝙ ðꝛ:aĩam.qꝛ maioꝛẽ affli/
ctio q̃ penetrat aiam ſcindẽdo qᷓ; que carnẽ

arie in filij ſui paſſione ſuꝑa/

Scd in alijs martiribo gladius doloꝛis pe

netrauit carnẽ.in vᷣgine aũt aiam. igit᷑ ꝛ.

Hinc hiero. Maria inqͥt:qꝛ mẽte paſſa eſt
pluſq; martir fuit. Quarta rõ accipit᷑ ex
eo ꝙ ðꝛ:ꝑtrãſibit.qꝛ tãto magis ꝑtrãſit aia,z

doloꝛ in amittẽdo aliqͥd:

eiꝰ vitam: ĩpꝛopoꝛtionabilr q̃́; mag q; alij

martires dilexerint pꝛiã vitã. imo martirei
ſipſi nõ diligebãt ſed oderãt pꝛiã vitã ꝓpter
xpᷣm.:iuxta illð Joh.xij.Qui ꝑdiderit aſam
ſuã ꝓpter me iueniet eã.⁊ qͥ odit aiam ſuam

in hoc mũdo:in vitã eternã cuſtodit eã. er/
go btã Maria plus doluit amittedo vitaz

xypi q; martires amittẽdo ꝓpꝛiã vitam ꝛc.
Quinta rõ accipit᷑ ex eo ꝙ ðꝛ:gladiꝰ.qꝛ gla/
dius doloꝛis ſummi ↄſurgit ex gladio amo
ris ſũmi in ipſa b. ꝓᷣgie maria. Et hec rõ de

clarat᷑ lucidiꝰſᷣm Alb.ſuꝑ miſſus ẽ. ca.cxvj.
ſentẽtialiter. Om̃ om̃is doloꝛ ex amoꝛe.QOð
em̃ cũ amoꝛe poſſidet̃:cum doloꝛe amittit᷑.⁊
ideo vbi ſũmꝰ et ĩpꝛopoꝛtionabił amoꝛ:ibi
ſũmꝰ? impꝛopoꝛtionabilis doloꝛ de amati
amiſſiõe. Sed qꝛ doloꝛ martiꝝ in ſua paſ⸗
ſiõe cauſabat᷑ ex naturali amoꝛe coꝛꝑis.do

loꝛ aũt virgis marie ĩ xpᷣi paſſiõe cãäbatur a

gra ſimł? a natura.magꝭ tñ a gra ⁊ ab amo
re gratuito Sed qꝛ gra ipꝛopoꝛtionabilłr p
fectioꝛ ⁊ foꝛtioꝛ eſt qᷓ; natura.vñ ĩpꝛopoꝛtio
nabilłr maioꝛ eſt amoꝛ gratuitꝰ q; amoꝛ na/
turalis. Pꝛopterea ſancti:Laurẽtiꝰ? Vin⸗
centiꝰac alij miti legunt᷑ iocũdaſſe:etiam in
toꝛmẽtis acerbiſſimis: vbi naturalis doloꝛ
maxiĩe vigere deberet. Letabant᷑ aũt ex fer⸗
uentia amoꝛis gratuiti. Sequit᷑ ergo ꝙ ſiẽ
gra ipꝛopoꝛtionabiłr foꝛtiꝰmouet qᷓ; natu/
ra:ita doloꝛ cauſatꝰ a gra maioꝛ eſt ĩipꝛopoꝛ
tionabilr qᷓ; doloꝛ cauſatꝰa natura.Etꝑ cõ
ſeq̃ns doloꝛ btẽ marie qͥ cauſabat᷑ a natura
7 gra incõꝑabilr maioꝛ erat doloꝛe alioꝛuʒ
martiꝝ.Exq̃ em mẽs marie fuit plena cha⸗
ritate et gra pᷣ alijs impꝛopoꝛtionabilr. er⸗
go nullũ habuit retinaculũ qͥn toto impetu
in efficacia habitꝰ ad cõpaſſionẽ? ⁊ triſticiã
ſuꝑ xpo paſſo materna affectõe ferret. Hĩc
Berũñ.ſuꝑ miſſus ẽ.di. Lõge eã pluſq; mar
tyrẽ cẽſemꝰ:in qua paſſiõis.ſicoꝛꝑalł ſenſuʒ
ſupꝑat cõpaſſiõis affectꝰ Hec ille. Sed di.
In btã virgie nulla erat leſio in carne:ſjʒ tm̃
in mẽte.In martiribo aũt erat doloꝛ ĩ carne
⁊ ſimul etiam in mẽte:cum aĩa cõicet paſſio

bat᷑ illud. Sed b.vᷣgo ſumme dilexit xrᷣm ?

55
.—

Liber m .

nibus coꝛpꝑis ꝓpter cõiunctõem.ergo mar⸗/

tires duplici ⁊ ꝑ ↄnñs amplioꝛi doloꝛe dole

bant q; maria. Rñdet᷑ᷣm Nico.de Ly.
vbi ð.ꝙ in martyribo ꝑua erat vis doloꝛis
in mẽte:ſed tota ↄſiſtebat q̃ſi in carne:vñ et
ↄſolatõem maxĩaʒ pcipiebãt iĩ mẽte ex paſſi
one ꝓ xpᷣo ſuſcepta.ſed in btã vᷣgie erat ecõ/
uerſo.&̊ in ipᷣa fuit doloꝛ acerbiſſimꝰ. NHNec
valet obiectio ſi dicas q; etiã in btã vᷣgĩe fu

it gaudiũ admixtuʒ doloꝛi:qꝛ gaudebat de

hůani generis redẽptõe eoq volũtas vᷣgis
ad vtrãq; faciẽ ferri in totũ actũ totalr ſine/
bat. vt ſil ſũme gauderet in rõne de redem/
ptiõe hũani generis.ac ſũme doleret ex affe
ctu materno in xpᷣi ꝑemptõe coꝛꝑali. De⸗/
niq; ñ valet ſi obijcas ꝙ doloꝛ paſſiõis coꝛ
poꝛalis magꝭ eſt extermĩatiuꝰ vite coꝛpalis

q;ᷓ doloꝛ cõpaſſiõis qͥ eſt in aĩa tm̃modo.eo

ꝙ aliqñ tãtꝰ eſt doloꝛ in aia qñ vicʒ hõ tota
liter ꝑturbatꝰ eſt ꝙ abſoꝛbet oẽm doloꝛem
coꝛꝑalẽ.imo qñq; hõ ex doloꝛe aĩe inijcit ſi⸗
bijpſi manꝰ ⁊ nõ curat doloꝛes ſibijpſi ifer/
re coꝛꝑales ⁊ moꝛtẽ.vñ patet ꝙ foꝛtioꝛ do⸗
loꝛ mẽtis btẽ marie fuerit oĩ doloꝛe coꝛꝑali
martiꝝ pᷣdictꝭ ex rõib. O igit᷑ pctõꝛ ↄſide
ra qᷓntũ patit᷑ ꝓ texpᷣs deus.⁊ q̃ntũ cõpatit
pia mr̃ eius.O vere ferreũ pectꝰ ⁊ adamã/
tinũ coꝛ hoĩs peccatoꝛis qͥ nõ cõdolet ⁊ nõ
cõmouet᷑ ad lamẽta: cũ ſuꝑ tot ⁊ tãtis dolo
ribo etiã petre ſciſſe ſunt: monumẽtaq; aꝑta
ſol etiã tenebꝛatus luxit ⁊ terra mota plan-
ctum oſtendit ⁊c.

Articulus ſecũdus q̃liter doloꝛis gladiꝰ

excreſcebat in acerbitate leſiõis ex duodeciĩ
conſiderationibus in coꝛde Marie.

CEcũudum miſte
ſ riũ ðᷣꝛ excreſcentie.hoc eſt q̃lr ex
creſcebat doloꝛ maximꝰ in bea/
te marie aĩa ex ſui filij paſſione. Vbi nota
ꝙ exq̊ᷓ btã vᷣgo nouerat om̃es ſcpturas ſa-
cras ⁊ ſpũſctõ reuelãte ſciebat ac etiã natu/
rali rõne intelligebat atq; depᷣhẽdere potat
ĩmẽſitatẽ doloꝛis in filio patiẽte. Idcirco ſũ
me gladiꝰafflictõis eiꝰ aĩiam vulnerando ꝑ
trãſibat:ſicut ꝓphetauerat ſymeõ di.Tuam
ipſiꝰaiĩam ⁊c̃. Diſtinguere aũt poſſumꝰ.xij.
ↄſideratões q̃ verſabant᷑ in coꝛð btẽ marie
ex qͥb excreſcebat doloꝛ maximꝰ in ipſa.et
iſte conſideratões excreſcẽtie doloꝛis tanq;
xij.ſtelle in coꝛona beate vᷣgis marie ponũ/

Pars II

.*

tur.qꝛ ꝑ has ipſa btã virgo meruit gloꝛiam

et coꝛonã duodecim ſtellaꝝ.iuxta illð Apo

cal.xij. Oulier amicta ſole ⁊ in capite eius
coꝛona.xij.ſtel.Et poſſunt diuidi ꝓ facilio⸗
ri captu in tres q̃ternarios.vt ſequit᷑. ⸗
Pꝛia ↄſideratio ĩcõpꝛehẽſibilis doloꝛis
ecunda generalis afflictiõis.
Tercia nobilis cõplexionis.
Quarta crudelis attractatiõis.
Quinta coꝛdialis reuerberatõis.
Sexta totalis deſolationis.
Septima localis deſpectionis.
Octaua ſocialis vilipẽſionis
Nona vituꝑabilis moꝛti dãnatõnis.
Decima ↄfuſibilis diffamationis.
Vngdecia ingratitudialis iniuriatõis.
Duodecima minꝰ vtilis fructificationis.
Capitulũ pꝛimũ de cõſideratõe incõpꝛebẽ
ſibilis doloꝛis dñi Jeſu chꝛiſti.

Biimg coſidera
p tio incõpꝛehẽſibil doloꝛis xpᷣi ex
q̃ excreſcebat doloꝛ ſũmꝰ in vᷣgĩie
bñdicta declarat᷑. qꝛ teſte ſaluatoꝛe:venit ſi
liꝰ hoĩs ſaluare qð ꝑterat.Luxix.Etqꝛ to/
tũ ꝑierat ̊ totũ ſaluare debuerat q̃ntũ.ſ.in
eo.i.xpᷣo fuerat. Hec aũt b. vᷣgo nouerat:et
ex h̊ ↄſiderabat ſiẽ etiã oĩs fideł aĩa ↄſidera

re et pẽſare debet qꝛ xpᷣs ꝓ toto genere hũa

no ꝑdito exoluere ðbebat pᷣcipue iſta q̃tuoꝛ
Pꝛimo oẽs humanas miſeris
Secũdo oẽs hũanas offenſas.
Tercio eternas damnatoꝝ penas.
Quarto amiſſas celeſtes delicias.
Pꝛimo inquã oẽs hũanas miſerias debu⸗
it ſoluere xpᷣs.qꝛ ipſe debuit eſſe emẽdatoꝛ
ꝑfectiſſimꝰoĩs mali qð fuerat ĩflictũ hũano
generi ꝓpter pctm̃/ ꝓpter qð incurrerat inſir
mitates laboꝛes anguſtias moꝛtẽ et oẽs mi
ſerias q̃s patimur in hoc mũdo.g̊ xpᷣs tam
maxime debuit dolere ꝙ q;tuʒz ex ſe fuit bec
oĩa ſolueret ꝓ toto genere hiano. licʒ ñ oẽs

hoiĩes ꝓpter ſuã maliciã ſint ↄſecuti efficaci

am ſaluatõis. Et ſm ſtatũ vie bec nobᷣ reli⸗
cta ſunt oĩbo vt patiamur ad meritũ ⁊ pᷣmi/
um augẽdũ. Pꝛopterea Eſa.v. Vere lan⸗
guoꝛes noſtros.i:ĩfirmitat

ſe tulit ⁊ do.no.ipſe poꝛ.Dilata ̊ hõ ſinuʒ
mẽtis tue ⁊ ↄſidera q̃t infirmitates:q̃t miſe
rias laboꝛes ⁊ anguſtias: q̃t quoq; genera
moꝛtis patit᷑ hõ. ⁊ ſic noueris qᷓntuz debuit

ℳA

⁊ miſerias ipꝰ-

4

—

„

D aoe

ſtir,
tates
hait
Os
debn
Unt
quoe
pote
fica
ſoͤge
ber
H
inl
ann
ENS
bater
Nhit
ped⸗
fentt
kübe
dünt
Cum
minf
ſukii
ſun
dole⸗
teg e
ina
miſa
mae
nale
nct
ume
lao,
ſad
un

hoſt
bame

bui

bis.
tonig
cönehe

Articulus

dolere chꝛiſtus vt hec omnia exoluat. Hec
doia pẽſauit Maria:⁊ iõ dixit illud Treñ.j.

Multi gemitꝰmei ⁊ coꝛ meũ merẽs. Se
cũdo oẽs hũanas offenſas xpᷣs debuit exol

uera qͥa hec fuit cã paſſiõis vt ſatiſfaciat ꝓ

pctĩs totius generis hũani nõ ſolũ oꝛigĩali

bus:ſed etiã actualibo venialibo et moꝛtali/

bus.nõ ſoluʒ ꝓ electis: ſed etiã ꝓ repꝛobis.
Vñ Eſa.liij.Oẽs nos errauimꝰvnuſqᷣſq; ĩ

viã ſuã dedlinauit.i.ꝑ pctã varia.⁊ dñs po

ſuit.ſiad ſoluẽdũ in penis:in eo.ſ.xpᷣo iniqͥ⸗
tates oĩm noſtrũ. Igit᷑ cõſidera hõ q̃t fuert
pctã hoĩm a pncipio mði.q̃t ſunt ⁊ q̃t erũt.

Quis nouit hec pᷣter deum.⁊ ſic pẽſa qᷓntuʒ

debnit xpᷣs dolere vt hec om̃ia exoluant᷑ ad
plenitudinẽ in ipſiꝰpena. Sicut em̃ cũ ali-
quod mẽbꝛũ dolet:caput ↄdolet.ita xpᷣs ca
put eccleſie aſſumpſit oĩa lamẽtãda ⁊ deplo

rãda nr̃a ad ꝑfecte ſoluẽdũ ⁊ ſatiſfaciẽdũ et
nõ ad cõmittẽdũ. Vñ ⁊.jiPet.ij.Pctã nr̃a

ipſe ꝑtulit in coꝛpe ſuo.i:penas peccatoꝝ.
Hec pẽſabat Maria ⁊ ideo dicere pote⸗
rat illud Treñ.j. Foꝛis intertficit gladius.ſ.

culpaꝝ moꝛtaliũ mẽbꝛa dñi pᷣcidẽtis ⁊ do⸗
mu.i, in coꝛde interiꝰmoꝛs ſilis.ſ.doloꝛlis.
Tercio eternas dãnatoꝝ penas xpᷣs debe/

bat exoluere qꝛ ipᷣe venerat vt ſaluatoꝛ oĩm
debitoꝝ noſtroꝛũ ⁊ liberatoꝛ ab oibo penis
pctõꝝ q̃ ſunt erũt ⁊ fiunt.Deꝰ aũt ſicut oĩm

reꝝ ita ⁊ culpaꝝ ac penaꝝ oĩm ꝓ eis debita

rũ habet noticiã:⁊ nil impunitũ ſua iuſticia

dimittit ſm Auguſt.⁊ Anſel.li. Cur deꝰhõ

Cum ergo cuilibet pctõ moꝛtali debeat᷑ pe
na infernalis eterna:opoꝛtebat ꝙ xp̃s qᷣ eſt
infinitus in ſua diuinitate ſic patiẽdo in aſ

ſumpta hũanitate ſatiſfaceret ꝓ oĩbo: ⁊ tãtũ
doleret ꝙ penas diuĩe iuſticie coꝛreſpõden

tes exolueret.⁊ ſic nil maneret ĩpunitũ a di

uina iuſticia ⁊ nil remaneret iſolutũ a diuia

miſcðia. ac ꝑ hoc vtraq; honoꝛaret᷑ in ſum
ma excellentia. ⁊ ſic pena xpᷣi eratq̃ſi infer⸗
nalis.iuxta iliid pᷣs.in ꝑſona eius. Reple/
ta eſt malis.iſ.pene aĩa mea.ſ.ſenſitiua: ⁊ vi/
ta mea ĩferno apꝛopinquit.ſeꝓpter ſiles pe/
nas. Hec pẽſabat Maria:⁊ iõ dixit illud
p&:Doloꝛes inferni circũdederũt me gemi
tus moꝛtis. Quarto amiſſas celeſtes deli
cias eternas debuit ſoluere xpᷣs:et iõ ꝓpter
noſtrũ exulatũ a głia tãtũ debuit dolere q̃n
tum omnes⁊ ſinguli hoĩm recta ratiõe de/
buiſſent dolere cognoſcẽdo veraciter quã⸗

- A

tum erat illud amiſſum bonum celeſtis glo

rie ⁊ quãtũ duratuꝝ erat.ꝓpterea Treñ.iij.

dñs leſus ait per os Hiere. In tenebꝛoſis

id eſt in meſticia tenebꝛoſi exulatꝰ a lumine

glie collocanit me quaſi moꝛtuos ſempiter
nos.Collocauit inquã.ſ.deꝰ pr xpᷣm nõ qͥ‚
dẽ excludedo ipᷣm a butudis cõpꝛehẽſione
qꝛ xpᷣs ab inſtãti ↄceptiõis ſue ſp fuit comp
hẽſoꝛ ⁊ viatoꝛ.vt teſtat᷑ Augꝰ. Sed collo
cauit inquit ſcʒ ad ſatiſfaciendũ p moꝛtuis
ſempiternis.i.pctõꝛibꝛ. Hec oĩa pẽſante b.
Haria di.illud Treñ.j. AUide dñeqꝛ ama
ritudine plena ſũ:ſubuerſuʒ ẽ coꝛ meũ ĩ me/
metipſa. Hec pᷣſcpta ſm ſnĩaʒ ſcti Bernar⸗
dini de ſenis ⁊ ↄcoꝛ.Anthoni.floꝛẽ.i ſũ.ſua
ꝑte.iij. O igit᷑ ĩcõpᷣhẽſibił doloꝛ xpᷣiꝓpt᷑nos
o ĩexciabil amoꝛ qͥ hec ꝓ nob effeẽ7. Ca.N.
Ecunda conſideratio ſiue ſtella ðꝛ
8 general afflictõis. Nã ſm Alex.de
hoal.iij.pte ſumme.q.xviij. cõcoꝛdat
Bonauẽ.ſuꝑ.iij.di.xvj.dñs ieſus acerbiſſi
mã paſſionem ſuſtinuit in carne tenerrima
tũ ꝓpt generalitatẽ:qͥa ĩ oĩibo mẽbꝛis ⁊ ſenſi⸗
bus patiebat᷑:⁊ a plãta pedis vſq; ad vᷣticẽ

nõ erat ĩ eo ſanitas Eſa.j.tũ ꝓpter ↄtinuita⸗

tẽ doloꝝ oĩm:qͥa eiꝰſuſpẽdiũ cõtinuabat᷑ in
doloꝛibo ĩmitigabilr ex coꝛꝑis ſuſpẽſi põde

re ĩter clauos,tũ ꝓpter ſenſus vigoꝛoſitatem

q; ĩ mãibo ⁊ pedibo viget pcipue ſeſus: et iõ
mag affligit ibi leſio ꝓpter neruos ⁊ muſci⸗

chlos ſenſuales ibidẽ ↄcurrẽtes. Pꝛeterea

exꝑiẽtia docʒ.qꝛ frigꝰ magꝭ affligit ĩtricatuʒ
ĩ manib ⁊ pedibo qᷓ ĩ relis mẽbꝛis. Hec
itaq; ↄſiderãſ b. vgo maria pẽſabat coꝛð vt
ait Berñ. Et videbat caput eiꝰ angelicũ ĩ qᷓ
erãt oẽs theſauri ſapie ði:dẽſitate ſpinaruʒ
mltipłr ꝑfoꝛatũ:oclłlos antea lucidioꝛes cao
ligãtes pᷣ fletu:faciẽ pulcerrimã alapiſ ⁊ ſpuꝛꝝꝛ
tis iudeoꝛũ fedatã:aures audiẽtes cãtꝰ an/
gelicos vituꝑijs ⁊ blaphemijs repletas:na
res fetoꝛiba ſputoꝝ ⁊ cadaueꝝ loci caluarie
ifectas:rubicũda eiꝰlabia palida facta: cri⸗
nes ⁊ barbas dilaniatas:collũ vicuł attri⸗
tũ:mãꝰ⁊ pedeſ ꝑfoꝛatos ⁊ oĩa mẽbꝛa diſtẽta
tã violẽter vt dinũerari poſſint oĩa oſſa:teſte
pᷣs.qd plura:ſola remãſerat ligua ⁊ coꝛ.ſi ⁊
illa ne remanerẽt abſq; pena felle ⁊ aceto po
tat᷑ ligua ac coꝛ aꝑit᷑ lãcea:ꝓ his flẽs maria
di. illõ Treñ.ij. Oculus meus afflictus eſt
nec tacuit eo ũñ eẽt rees donec reſpiceret
ð celo dũs.lſereſuſcitãdo xjm. Laß. .Y

Liber II

Ercia ↄſideratio nobilis cõplexio⸗
tnis ſcʒ chꝛiſti:qꝛ nouerat ꝰgo xm ĩ
vel violẽ

ptijs miraculoſe exẽplũ ponẽdo.Quoniam

aũt notũ eſt ꝙ q̃nto qͥs eſt cõplexiõis nobi
lioꝛis ac tenerioꝛis tato magis ſentit vim le
ſionis. Vñ cõſiderabat btã virgo xpᷣi le⸗
ſiones in carne eius tenerrima foꝛe acutiſſi/
mas ſuꝑ oĩm alioꝝ hoĩm afflictoꝛũ leſiões
2 doloꝛes ĩpꝛopoꝛtionabitłr. Adeo ꝙ ſolus
ipſe clauꝰ trãſfigẽs maioꝛẽ ingerebat xpo le

ſionẽ qᷓ; ignis Laurẽtio:aut excoꝛiatio bar/
tholomeo.⁊ ſicde alijs martiribb. Vñ do

loꝛ xpᷣi ſupauit oĩm alioꝝ doloꝛes tam qᷓͥ ad

eqͥualẽtiã q;ᷓ qᷓ ad acerbitatẽ ſm Alex.? Bo
nauẽ, vbi ð. Hec & ↄſiderãdo Maria di⸗
cere poterat ſimul q̊ͥʒ ⁊ dñs ieſus illud Tre
noꝝ.iij. O vos oẽs qͥ trãſitꝭ ꝑ viã attẽdite ⁊

videte ſi eſt doloꝛ ſilis ſicut doloꝛ meus.

Varta cõſideratio Capłm. II.
crudelis attractõis.qꝛ cõſiderabat
et videbat ſuũ ſiliuʒ tã crudelr tãq;

dire tractari a iudeis ſine oĩ miſeratiõe tru/

dendo trahẽdo ligãdo ꝑcutiẽdo flagellãdo
colaphiſando alapiſando:crines ⁊ barbas
dilacerãdo ↄſpuẽdo vulnerãdo:⁊ ipſi q deʒ
xpᷣo tã ſpecioſo iuueni tã ſuaui tã nobili taʒ
patiẽtiſiimo vero deo et homĩ ĩnũerabiles
violẽtias inferẽdo ⁊ obpꝛobꝛia inenarrabi/
lia varios q̃ʒ cruciatꝰ in tollẽdo aĩam eius
ingerẽdo. Pꝛopterea ꝑ pᷣs.ait. Vim facie⸗
bant qͥ q̃rebãt aĩam meã.i.vitã tollere. Ni⸗
miꝝ vim faciebãt qꝛ magnũ cruciatũ. Naʒ
vt ſcribit᷑iij.q.j. Nulli dubiũ:magnũ cru⸗

ciatũ ſuſtinet qͥ vim ſuſtinet. Notãter di.qͥ

q̃rebãt aĩam meã.qꝛ iudei tam crudelłr q̃ſie
runt aĩam.i.vitã xpᷣi: in oĩb illis locis in
qbs extimatũ fuit ↄſiſtere naturalr vitã ho⸗
minis fecerũt maximã vim q̃retes eã. Ni
miꝝ cũ aliqͥ phi dicãt pᷣncipalẽ ſedẽ aĩe eſſe
in capite:vt ſeq̃ces platonis.alij in coꝛde vt
ſeq̃ces Areſto.alij vo dicãt in ſanguine ᷣm
illud Leuit᷑ xvij. Aia oĩs carnis ĩ ſanguĩe ẽ

Alij dicũt eẽ in toto coꝛꝑe ⁊ ĩ q̃libet ꝑte coꝛ

poꝛis totã aĩam vt dicit Aug. vjeli. de tri⸗

foꝛe coplexionis tenerrime ⁊ nobi/
liſſime ĩpꝛopoꝛtionabiliterq; ſpecioſum ſoꝛ2ꝛ0
ma ðp filijs hoĩm vtpote de ſpũſctõ cõceptũ
miraculũ pmaximũ.Ea vᷣo que fiunt a deo
miraculoſe impꝛopoꝛtionabiliter ſũt melio
ra ⁊ nobilioꝛa his q̃ fiunt naturalr.vt teſtat
Cri᷑.etiã de vino facto optimo ex aq̃ in nu

Pars III

ca. vj. Certe in oĩbo iſt locis fecerũt maxia,
vim iudei q̃rẽtes aiam xpᷣi:qꝛ in capite vim

25².

totiꝰcoꝛꝑis ⁊ ꝑfoꝛatõem manuũ ac pedam

vñ totꝰ exiret ſanguis.Et ſic maximus fuit

cruciatꝰ xpᷣi in carne vᷣginea ⁊ tenerrima.
In cuius maximi doloꝛis ſignuʒ extitit Fᷣm
Bonauẽ.vbi S.ꝙ vis cruciatꝰſui tã cito de
iecit tutẽ nature:cũ tñ nullũ mẽbꝛoꝝ pᷣnci

paliũ coꝛrupit. Etem̃ adeo cito moꝛtuꝰ fuit

xps ſuſpẽſus ĩ cruce vt etiã miraret᷑ pilatus
g̊ videt᷑ ꝙ doloꝛ xpᷣi fuerit ãuiſſimꝰ.quẽ pla

ne cõſiderabat maria.⁊ iõ dolẽs diillð ps.
Afflicta ſũ ⁊ hũiliata nimiſ rugiebã a ge.⁊c.
MUinta ↄſideratio coꝛdiab Ca.V

q reuerberatõis. Nã exq̃ ſciebat xpᷣs

dñs qꝛ ſua mr̃ maria tota eẽt dolo/

ribo cõpaſſiõ is plena. ſũme dolebat de ipſa

mr̃e dulciſſima ↄfecta meſticia.⁊ B̊ q̃ntũ mẽ

ſurare ſciebat creſcere doloꝛẽ in ipᷣa ex ſũma

ſui dilectõe ⁊ amicicia. In cuiꝰſignuʒ xpᷣs
ꝓxĩo moꝛiturꝰq̃ſi oblitꝰamariſſime ſue mo:
tis:cõpaſſus ẽ potius meſtiſſime ſue mr̃is:

adeo vt ĩ ſpũ vitio cõſtitutꝰ diſponeret quõ

hic manere deberet ipſa ⁊ ſolaciũ hre pollʒ
a diſcipło cui cõmẽdauit eã. Vñ tũc in ſpũ

dñs ieſus ſue mr̃i dicere potat tllð pᷣs. Ve
ni in altitudinẽ marꝭi.amariſſime paſſiõis
⁊ tẽpeſtas demerſit me.Tẽpeſtas inquã do

loꝛis reuerberati vel redũdati ex te mre cõ/

dolẽte demerſit me ĩ meroꝛibo. Tũc igit᷑ pia

mr ↄgnoſcẽs xpᷣm duplicẽ doloꝛẽ hre. lip ſe

⁊ ſua genitrice:tãto magꝭ affigebat᷑ et dice/

re poterat. Noli fili amãtiſſime ꝓ me eẽ me
ſtus:qꝛ q̊ mihi ẽ anguſtie.Noli pᷣdulo vni
ce tu deꝰ meꝰ ꝓ me dolere q̃ ſũ creatura tua
Tu dñs:ego ãcilla tua:te ſũme diligo Tã⸗
to ;̊ ſuꝑ te affligoꝛ in aĩo: q̃nto te ꝓ me do/

lere ex amoꝛe ↄſidero. VUñ Bern Omelia

ſuꝑ euãge. Stabat iuxta ane ieſu: diẽ ſie
frabil recipꝛo⸗

O doloꝛes ĩexplicabiles:o ĩ
catio ſctĩ amoꝛis.filiꝰpatit᷑ ⁊ intꝰvalde com
patit᷑ mri.mater vᷣo cõpaſſa eſt patiẽti filio.
Tãtꝰnẽpe ĩpetꝰ paſſiõis dñi Jeſu fuit vt q̃
ſi toꝛrẽs ipᷣm ipleret patieẽtẽ ⁊ ĩebꝛiaret.& te
ſte pᷣs.De toꝛrẽte.ſ.paſſiõis ĩ via bibit xpᷣs.
⁊ ſic xpᷣo ĩpleto ĩ matrẽ ↄfluerẽt cõpatiẽtem.
q̃ ſilr ĩ pleta in filiuʒ redundarẽt. iuxta illud
Ecẽs.j.Ad locum vñ exeũt flumina reuer/
tunt᷑ vt iten fluant. Kapitulum, VI.

—

olẽtiã fecerũt ꝑ ſpineã coꝛonã:in coꝛ⸗/
de ꝑ lãceã:in coꝛpe ⁊ ſanguĩe ꝑ flagellatiõeʒ

biac
poos
turde
ſctia
ſore
bulgt
lnöſe
KCiir
lieplt
llo
Peop
ſauitn
ld
Ele

gathe
Clug
ylic
Güxh
nyy.
lepct

ſone
Poob⸗
Uyl
beni
hoͤte

nan
te pin
n cor⸗
löe
echen
sfit
ni.
litfn
code
ppnc
mfuit
Phgtus
guepla
is s⸗
aget⸗
U
ebatrhe
ladol⸗
Ndea »,
ini
zaſin
Gßie
eſpene
ſe nii:
gugpd
rhoſß
jenhä
ſe e
ehaſtöss
ngniddo.
i 6 A .
cKp
fſol.
tadic⸗
netinn
ulo n
zumtnt
igoi⸗
mmedo⸗
Oren
udiſe
Ereopo⸗
Aecon
i,
uq
cht
bitch. .
aticten,
cun
atnc,

nM

Articulus

FSrvrta ↄſideratio totalis deſolatõis:
ſqꝛ videbat vᷣgo filiũ totaliter deſola
tũ:⁊ in tot toꝛmẽtis ac tãtis paſſio/
nibo nullũ ↄſolatoꝛẽ habẽtẽ.cũ alij etiã ma/
lefacvꝛes in hoꝛa deductõis ad moꝛtẽ ſole/

ant habere aliquẽ ↄſolatoꝛẽ ⁊c̃. Idcirco xpᷣſ

dicert poterat illud pᷣs.Et ſuſtinui qͥ ſi me
cũ ↄtriſtaret᷑:⁊ qͥ me ↄſolaret᷑ nõ inueni:im/
mo nõ ↄſolabant᷑ chꝛiſtũ iudei:ſʒ illudebãt
⁊ blaſphemabãt cũ pncipib⸗ ſacerdotũ. nõ
gẽtiles.ſʒ ꝑcutiebãt in faciẽ:flagellabãt ⁊ co
ronabãt ſpinis.⁊ qð nulli latrõi irrogat᷑ vt
vicʒ ꝓpꝛiũ patibulũ in doꝛſo poꝛtet ad locuʒ

ſuſpẽſionis:̊ xpᷣo fecerũt qꝛ cõpulerũt iſᷣm

poꝛtare crucẽ ſuã ꝓpꝛio doꝛſo ad locũ cruci⸗-
ſixionis. Deniq; xpᷣm nõ ↄſolabant᷑ diſci
puli qͥ oẽs fugerãt.Pꝛetea nõ ↄſolabat᷑ pat

eternꝰqͥ ꝓ nobis tradidit illũ:⁊ ꝑmiſit crude

lia agi in ipᷣm q̃ vellet iudei.vñ clamauit in
cruce.Deꝰ deus meꝰ vt qͥd dereliqͥſti me.ſ.ꝑ

mitten do agere ↄ me iudeos ⁊ crucifixoꝛes

oĩa crudelia q̃ vellẽt ĩ mea afflictõe.Itẽ qð
plus ẽ: ipᷣa ꝑs intellectiua anĩe xpᷣi q frueba
tur deo ↄtinue ↄſolata nõ eſt ipſuʒ.ſʒ dere/
liqͥt ſenſitiuã tãtis doloꝛib ĩmerſaʒ qð nulli
ſctõꝝ accidit. Vñ cũ ſancti clamauerũt ĩ tri
bulatõibo ⁊ dũs exaudiuit eos.teſte pCᷣs. Et
ſi nõ ſꝑ exaudiuit liberãdo a penis.tñ exau

diuit mentẽ eoꝝ ↄſolando vt in vᷣtute patiẽ

tie ꝑſiſterẽt.xpᷣs tñ clamauit ⁊ nõ eſt exaudi
tus:qꝛ nullã ↄſolationẽ etiã in mẽte habuit
Pꝛoptea ſe tãtũ derelictũ clamauit. Hec pẽ
ſauit maria ⁊ iõ ſũme doluit ⁊ fleuit dicẽs il
lud Treñ.j.Ego ploꝛãs et oculꝰmeꝰ dedu⸗

cẽs lachꝛymas qꝛ lõge factꝰẽ ↄſolatoꝛ

Kapitulum. VII.
Eptima ↄſideratio localis deſpecti
ſ onis.nã marie doloꝛ excreſcebat in
eo ꝙ in loco deſpectiſſimo.i.in gol⸗
gatha qͥ erat locꝰcaluarie:qꝛ ibidẽ erãt oſſa
caluarie cadaueꝝ interfectoꝝ vbi occidebãt᷑

viliſſimi hoĩ&: ribaldi et latrones.ibi rex re
guiũ vpᷣs occiſus ẽ:⁊ ibi ſub cruce ipſius ſtetit

mi virgo ſctiſſima et vecũdiſſima honeſta/
te pᷣdita vt merito xpᷣs ⁊ mr̃ eiꝰ dicere poſſit
illad pᷣs. Ego aũt ſum vᷣmis ſcʒ ſᷣm reputa⸗
tionẽ iudeoꝝ me vilificantiũ ⁊ ſic nõ hõ:ob
pꝛobꝛiũ hoĩm et abiectio pleb.q.d. Ego ſũ
tã vilis reputatꝰvt nõ extimẽt me dignũ ha

beri inter hoĩes.ſ abiectũ inter vermes in

mõte caluarie de cadauenibo ſcaturientes ⁊

- Q

obpꝛobꝛijs plenũ. Caplm. VIII.
LCtaua ↄſideratio ſocialis vilipẽſio
nis:qꝛ cũ iniqͥs deputatꝰeſt et ſocia
tus:cũ inter viliſſimos latrones eſt
crucifixꝰ h̊ auget doloꝛẽ: qꝛ ſicut pati inno
centẽ cũ alijs ſctis ⁊ ꝓbis viris refrigeriũ ẽ.
ita ecõtrario cõdẽnari cũ ſceleratꝭ excreſcen
tia iniurie et pene eſt. Uñ ⁊ xpᷣs ̊ hoꝛreſcẽs
ſm ſenſitiuã oꝛabat ꝑ pᷣs.dicens. Ne ꝑpdas
cũ impijs deꝰ anĩam meã.i.vitã meã.Et ſic
ſubdit clariꝰ. Neq; cũ viris ſanguinũ vitã
meã.Hoc pẽſabat maria dicẽs Ecce imple
tur illud Eſa.liij.Cũ ſcelerat deputatꝰ eſt ⁊
ipſe pctã mitoꝝ tulit.i.hoĩm.qꝛ em̃ hõ pmꝰ
latrociniũ cõmiſit rapiẽdo fructũ vetitũ.er/
go xpᷣs ſoluẽdo inter latrones debuit moꝛie
Capitulum, IN.
O na ↄſideratio vituꝑabilis moꝛti
n dãnatiõis qꝛ crux ꝓ tꝑe illo erat pe
H na et moꝛs maledictoꝛuʒ Deut.xxje
Maledictꝰſcʒ maledictõe infamie vituꝑa⸗
bilis oĩs qͥ pendet in ligno.vñ iudei ⁊ pᷣnci
pes eoꝝ dãnauerũt chꝛiſtũ turpiſſima ⁊ vi
liſſima moꝛte:vt impleret᷑ ilð Sapi.ij. Cir
cũueniamꝰ viꝝ iuſtũ.⁊ infra. Moꝛte turpiſ

.

ſima cõdẽnemꝰeũ. Hinc Berñ.ſuꝑ cañ.di.
O humilẽ ⁊ ſublimẽ deũ.O altiſſimũ ⁊ no

uiſſimũ viroꝝ:obpꝛobꝛiũ hoĩm ⁊ gliaʒ an⸗/

gelox.ipſe ſiqͥdem rex regũ ⁊ dñs dũantiuʒ

fuit viliſſimo pꝛecio venalis expoſitꝰa viliſ/
ſimis ribaldis viliſſima paſſus:viliſſimo lo
co ſuſpẽſus: viliſſimo ſupplicio ſcʒ cru ira
ditus:cũ iniqͥ ſimis et vuũliſſimis hoĩibo de⸗
putatꝰ:mõ viliſſimo tractatꝰ,etem̃ bonꝰ do
minꝰtãqᷓ; malefactoꝛ capit᷑: tãq; fatuꝰ dei ſa
piẽtia irridet᷑. tãq; homicida vita hoim moꝛ
ti damnat᷑:tanq; latro ſaluatoꝛ mũdi cruci/

abicit᷑ ⁊ ↄculcat᷑. Hec ille. Iſta pẽſando be
ata maria dicere potat illud Hiere.ix. Quis
dabit capiti meo fontẽ lachꝛymaꝝ vt ploꝛẽ
die ac nocte. D ðD—ðDͤ
H Capitulum. N.
Ecima ↄſideratio cõfuſibilis diffa/
d mMationis.qꝛ q̃nto quis cõdẽnatur
dQaag iwmJmnortẽ tãq; malefactoꝛ cõcurrẽte
maioꝛi ꝓpło:tãto eidem maioꝛ ↄſurgit pena

erubeſcẽtie et ↄfuſiõis qꝛ ↄſiderat ꝙ qlibet

vidẽs narrat et diuulgat alijs ĩ pꝛia ſua etiã
ꝑegrina ð illo.⁊ ſic vbiq; diffamat᷑ Eq; iu
dei de gui crimie calũniãtes accuſabãat cbꝛi

TNiber Im.

ſtũ ſcʒ de blaſphemia grauiſſima qꝛ filiũ ði

ſe dicebat qd erat qᷓuiſſimũ apð iudeoſ:nec

nõ ⁊ ð crimie leſe maieſtatꝭ: qð erat maxim

apð leges gẽtiliũ. Vñ ⁊ ĩ titulo ſcpſerat Py

latus lris grecis hebꝛaic ⁊ latinis vt omes
poſſent legere Ihs naʒarenꝰ rex iudeoꝝ.q.

d.hec ẽ cã paſſiõis eiꝰ:qꝛ regẽ ſe fecit ⁊ vſur/

pare vult regnum iudeoꝝ. Quoniã aũt tũc

erat feſtũ aʒimoꝝ ſiue paſce ad qð ex lege te

nebant᷑ iudei ↄuenire vndiq; in hierlmn ad
ſacriſiciũ offerẽdũ niſi legitimũ haberẽt ĩpe
dimẽtũ:ex diſperſiõe ů̊ iudeoꝝ ꝑ oꝛbẽ de oĩ
pene natõe tũc ↄuenerãt tam de italia qᷓ; de
aſia ⁊ affrica:⁊ ſic maxĩe diffamabat᷑ ↄfuſio
xpᷣi. Hec igit᷑ pẽſando maria poterat dicere
illud Treñ.j.Poſuit me dñs deſolatã tota

die meroꝛe ↄfectã.qꝛ ſcʒ videbat q tante ſo
lęæénitatis die in q̊ magis debebãt deũ vene/
rari et ſacerdotes tẽplũ dei oꝛnare:vaſa mũ
dare:ſacrificia pᷣꝑare:oĩbo dimiſſis ad G̊ to/
tũ ſtudiũ ponũtvt xpᷣs innocẽs occidat᷑ ⁊ ꝑ
oꝛbẽ infame. Caplm. XI.
NVdecima cõſideratio ðᷣ ingratitu/

v Qinalis iniuriatõis.qꝛ btã ꝓgo ꝑpẽ

Aebat in xpᷣi paſſiõe ſũme ingratitu
dinis iniuniã fieri deo pᷣcipue tripłr. Pꝛio
ex ꝑte ipᷣiꝰfilij dei:qꝛ nouerat certa reuelati⸗

one atq; miraculoſavᷣginali ↄceptõe ⁊ ꝑtu-
ritõe ipᷣm xpᷣm ſuũ natũ foꝛe veꝝ dei filiũ: et
idcirco ſciebat oẽm hãc iniuriã ſibi factã fie
ri deũ.Cuiꝰqͥdẽ licʒ ſola hũanitas patere
tur:tñ oĩs paſſio et iniuria illa qᷓ facta ẽ xpᷣi

hũanitati facta eſt deo. Siẽ em̃ qͥ laceraret
gut ↄſpueret veſtẽ illã q̃ indutꝰ ẽ rex faceret

iniuriã nõ veſti ſʒ potius regi. Sic oĩs iniu
ria facta xpᷣo regi in hũanitate facta eſt ipſi

deo. Ex q̃ ſequit᷑ ꝙ btã maria fuerit plena

amaritudie doloꝛis ſuꝑ oẽs viatoꝛes.iuxta

illud reñ.j. Vide dñe qm̃ amaritudie ple

aũt ᷣgo fuit gr̃a et charitate dei pleniſſima

Qu.j.g et doloꝛe pleniſſima ꝓ iniuria paſſi
ons ppᷣo deo illata.ſʒ qm̃ plenũ eſt cuiꝰnul

la ꝑs vacua ẽ.ſm phᷣm.iiij.phicoꝝ. Nullũ

fuerint repleta. Ocdo ex pꝑte inſurgen ppli
coòſcebat maria xpᷣo deo fieri ſũmã iniuriã
q̊ʒ et doloꝛẽ:qꝛ q̃nto plures ⁊ diuerſoꝝ ſta/
tuũ hoĩm bñficiatoꝝ ↄcurrũt ad inferendã
homi iniuriã 2⁊ moꝛtẽ valde ignominioſam

alicui tãto maio: eſt doloꝛ in paſſo ⁊ q̊libet

eiꝰ amico vel attinẽte. Sʒ ſic erat in xpᷣo.qꝛ

teſte pᷣs. Aſtiterũt reges ter.⁊ pn. ↄue. in v.
aduerſus dñm ⁊ aduerſus xpᷣm ei. Nã ad

uerſus xpᷣm aſtiterunt reges vt Herodes et

Pylatꝰet pncipes ſacerdotũ et iudeoꝝ ꝓplłs

ac gẽetiles multas inſurias inferẽtes:ſputa:
alapas:irriſiones. Sʒ et inſuꝑ ſexꝰ femineꝰ
gaffuit vt ptʒ de ancilla oſtiaria qᷓ ⁊ ſi nõ po/
tuit xpᷣm adire ꝓpt᷑ mititudinẽ alioꝝ ipᷣm ir-
ridentiũ:adijt tñ diſcipulũ Petrũ vt caget᷑

Itẽ affuerũt pᷣterea et milites cruciſigẽtes?
oẽs ppłi de qᷣcũq; natõe q̃ ſub celo ẽ exñtes ĩ

hieruſaleʒ Act.ij. Alij mouẽtes capita ⁊ di.

Vah qͥ deſtruis tẽplũ ði ⁊c̃.Alij qͥʒ alia ob
loquentes. Tercio ex ꝑte bñficij exhibiti.
Naã quãatũ iudei xpᷣm occidẽtes fuerint bn⸗
ficiati a deo nõ pᷣt bꝛeui ſermõe expmi. Sʒ
ſufficiat qð ſcribit Mich. ca.vj.ĩ ꝑſona xpᷣi

Popule inqͥt meꝰqͥd feci tibi.aut in q̃ mole

ſtus fui reſpõde mihi:qꝛ eduxi te de egypto
7 de domo Fᷣuitut liberaui te.qd.Tot ⁊ tã
ta bñficia feci tibi:qꝛ plagauiꝓpt᷑ te egyptuʒ

mare aꝑui.pharaonẽ ſubmerli.⁊ ſic libera⸗

ui te de fuuute egypti. Itẽ mãna de celo pᷣ/

ſtiti.aquam depetra eduxi:hoſtes ꝓſtraui:

terrã ꝓmiſſionis dedi.Ecce qͥd feci tibi:rñ⸗
de mihi ſi tãta bñſicia retributionẽ merue⸗

rint talẽ vt crucifigereiꝭ ⁊ occideretꝭ me:aut

in qᷓ moleſtꝰfui cũ ex genere tuo carnẽ ſum/
pſi:te viã ſalutis docui.Sed qꝛ te de vicijs
coꝛrexi qm̃ vᷣitas odiũ parit.iõ tibi moleſtꝰ

fui. Veꝝ qͥd vltra debui facere ⁊ nõ feci cũ

cecos tuos illũinaui:lepꝛoſos mũdaui:moꝛ
tuos ſuſcitaui:demoniacos liberaui: et oĩa
ꝓ ſalute tua feci.heccine reddis dño popu⸗
le ſtulte ⁊ inſipies Penſabat hec vᷣgo ⁊ di⸗
illud ps. Oetecit in doloꝛe vita mea ⁊ anni

renñ.j. Vide dñe qm̃ amaritudie ple mei in gemitibo ⁊ ſicſũme dolebat.
na ſuʒqꝛ qnto qͥs pleniꝰdiligit deũ tãto plle
niꝰ dolet de offenſa ⁊ iniuria ipi illata. Btã

Leapitulum. NllI.
Vogecima cõſideratio minꝰ vtilis
d fructificatõis. Doloꝛ in xpᷣo ⁊ ma
tre augebat᷑ ex hac ↄſideratõne.ſ.qꝛ

cũ copioſa fuerit apud deuʒ redeptio adeo
a ps vacug e,'m p 5 Hullũ ꝙ ſanguis xp̃i fuit ſufficiens pᷣciũ redimere
fuit &̊ mẽpꝛũ aut aie ꝑsvlla q̃ amaritudie ũñ

etiã mille mũ dos ⁊ tñ pauci ſunt qͥ ꝑcixlãt

fructũ paſſiõis xpᷣi ꝓpt ingratitudinẽ ⁊ ma/

liciõ hoĩm ac deſidia.Et iõ tã ipᷣe xpᷣs q;ᷓ eiꝰ
mr̃ ſũme dolebat ſiẽ dolere ſolet qͥ ex laboꝛe

maxio modicũ fructũ ↄſeqͥ videt.qð ĩſinuugt

Berĩ ꝑſona xpᷣidi.O hõ vide q ꝓ te patio:

2 4
* ͦð
„
8

.

Arh
9ofoglo
ciqtti
ungte
Snhr
(ligtr
daͤbob.
Pnappes
isdeck
ſcinbe
Hod
Genutt
ünui

Prs
gadioe
palere
doborb⸗
loconre
Zric
ſarere

ſton
lchoen
goidem

Oc
Tec
imo⸗
Thich
Ecez
feincen
ſpaſt
ceſecüd
diuinge
bor
igec⸗
Sc
ſenoe
lothot
ocedro⸗
danau
in
donan
negep⸗

tbe⸗
nbo e ,
Ne in,
gochset
orgl
koſſputa.
Pfemine⸗
Nüönir⸗

aſgeter
keuinei
piar di,
Palg ob
erbibri
uanndi⸗
thniG.
igonaröi
tnnoe⸗
teegpeo
dTati
kecgpnz
ticlben⸗
decko;⸗
9 plrvi
albiri⸗
ewone⸗
ahmeant
amelun/
Adenichs
binolh
nofad̃
dnninn
gul:aon
ſopop⸗
pcord
a1M

ine vtls
ormi
öneſc
nn in
umnoe
gacgut
Nen

in

. Adte camo: p te moꝛioꝛ: vide clauos qbꝰ
2ſodioꝛ: vide ſpinas qͥb pungoꝛ: videlan⸗

ceã q̃ trãſuulneroꝛ.Et cũ ſit tãtus doloꝛ in/

teriug ⁊ exteriꝰ:plꝰtamẽ me cruciat ꝙ te in
gratũ exꝑioꝛ.Hec ille. Hinc 29 Dicheaz

ca.vij.dñs ait. Ve mihi qꝛ factꝰſum ſiẽ qui

colligit rachemos in vindemia ⁊c. Nã cuʒ
diabol?colligat multa: qꝛ fere totũ mũdum

bncipes mercatoꝛes et pplos vniuerſos qͥ
oẽs declinauerũt et inutiles facti ſũt:nõ ẽ qᷣ
faciat bonũ nõ eſt vſq; ad vnũ.vt dicit pᷣs.
Xps dñs tanq; rachemos remanẽtes ĩ vin

demia.i.infima mũdi ⁊ paucioꝛa colligit:q̊/

niã muiti ſunt vocati pauci vo electi Hat.
xxij. Hec itaq; pẽſando maria multũ do/

lebat ⁊ ſũme pᷣ oĩibus martyribovulnerabat

gladio cõpaſſionis,. O igit᷑ anĩa fidelis cõ/
patere xpᷣo ⁊ eiꝰſctiſſime matri in tot ⁊ tantꝭ

doloꝛiby:ploꝛa ⁊ fle vt cum eis valeas in ce

lo conregnane.

Ariiculterciꝰ vtile eſt boĩ de doloꝛib

marie recolere ⁊ oꝛõnes deuotas facere.

1 dicit efficictie ſiue efficacie. vbi

circa pᷣmiſſa ſubiũgamꝰ q; vtilæ

ffeeefficaciam habeat memoꝛia cõ/
paſſionis beate Marie et doloꝛis eiꝰ reco⸗
lendo et obſcquendo deuotis oꝛõnibꝰ.Qð
quidem oſtẽdit᷑ triplici,tter.
Seno ex autoꝛitate.
Scðdᷣo ex ratione.
Tercio ex reuelattne.
Pꝛimo qͥ deʒ ex autoꝛitate.qm̃ teſte apło.ij.
Thim.ij.Si cõpatimur et cõꝛegnabimus
Ecce ̊ pꝛima efficacia vtilitatꝭ.ſ. conregna
re in celo. Item.ij. Choꝝ.j. Sicut inquu ſo

cij paſſionũ eſtis ita eritis et ↄſolationũ Ec

ce ſecũda efficacia vtilitatis ſcʒ ↄſola tõnes
diuinas habere.Hinc et Ecẽci.vij. om̃s ad
id hoꝛtamnr vbiſcribit᷑. Gemitꝰ matris tue
id ẽ cõpaſſiõi tnarie ne obliuiſcarꝭ ſcʒ o hõ
Scvdᷣo oſtẽdit᷑ ex rõne:qꝛ ſᷣm qð diẽ̃ Ber̃.
ſermõe.xlij. Peremptoꝛia res eſt ingratitu/
do:hoſtis gre:inimica ſalutꝭ. Nil em̃ auget
ingſato.at ↄtra:nil ita ꝓuocat deũ ad plus
dandũ ſicut graꝝ actio. VUt ̊ puocemꝰdeũ
⁊ ſctãm matrẽ eiꝰ ad amplioꝛẽ gr̃am ⁊ gliaʒ

donandã ſimꝰgrati de tanto bñficio noſtre

redeptionis qð ↄſecuti ſumꝰ ꝑ paſſionẽ xpᷣi
et doloz?:ac opaſſionẽ marie: recolédoꝛ de

uote obſequẽdo ac meditando. Etem̃ vt ait
Seneca li.de bñſficijs. Ingratꝰ eſt qͥ diſſi
mulat.ingratiſſimꝰ omniũ eſt qui oblit eſt.
Hec ille:et ſic patʒ. Tercio oſtẽdit᷑ reuela
tione.legit᷑ nẽpe in qͥbuſdã reuelatõibꝛ ⁊ me
mini legiſſe me idipᷣm excerptũ foꝛe ex libꝛo
reuelationũ ſctẽ Eliʒabeth.vicʒ ꝙ poſt aſſũ
ptionẽ beate marie:ſctũs Johes apls cum
eſſet anxius ex deuotõis feruoꝛe brm ma-
riã in glia celeſti videre. Raptus in ſpũ vi/
ce q̃daʒ vidit in ſpũ dũm ihm cũ glłioſa ſuæ
matre. Audiuit q; ꝙ ecce btã virgo loq̃ᷓbat᷑
ſuo filio dño ihu de doloꝛibo q̊s xpᷣs ꝑtulit
in cruce:et de cõpaſſione quã ipſa mater ꝓ
tunc ſuſtinuit.Et quõ hic aplus Johes p/
tunc affuit ⁊c. Petiuit q̃ʒ btã maria filiũ vt
ſpẽalem gram donare dignaret᷑ oĩibus qui
huiꝰmemoꝛiã agerent deuote.Et mox dũs
ihs ꝓmiſit talib q̃ttuoꝛ pᷣcipua dona grati⸗
arũ.Pꝛimo ꝙ qͥ btãm mariã ꝑ dictos dolo
res inuocaret verã pniaʒ de oĩbo pctis age/
re mereret᷑ ante moꝛtẽ Scho ꝙ tales in ad
uerſis cuſtodit pᷣcipue in moꝛte. Tercio q;
memoꝛiã paſſionis impᷣmit mẽtiba eoꝝ ⁊ in
celo pꝛemiũ pꝛeſtat. Quarto ꝙ talẽ cõcede⸗
ret poteſtati btẽ marie vt q cquid vellet cuz
eo hoĩe faceret atq; oĩa optata ſibi impetra
ret ad ſalutẽ.Ergo chariſſime ſtude chꝛiſtũ
amare et btãm mariã ꝓ ſuis doloꝛibo exoꝛæ
re certis ſalutatõibo angelicis venerãdo.i⸗
ſeptẽ ad minꝰ p doloꝛib marie dicẽdo Aue

maria. vel pꝛ nr.⁊ ſic graʒ et gliam ĩpetrab.

Pars quarta libꝛi tercij de planctu ma⸗
rie ſuꝑ filij paſſiõe pſequẽdo illud euãgeliũ
Stabat iuxta crucẽ ieſu ⁊c De q bic cõde⸗
pendens eſt agere.

Labat iuxta gex
Lot ixta ze
I1/R mMagter eius et ſoꝛoꝛ matris eius
mmaria cleophe et maria magda
flene Joh.xix. Quiba ĩ ᷣbis cha
riſſimi nos docemur Pꝛimo dñm ihm fide
liter ⁊ ꝑſeuerãter diligere.ſicut ⁊ iſte ſctẽ mu
lieres oĩbo alijs ami ⁊ diſcipulis fugiẽtibꝰ
xpᷣo vſq; ad moꝛtẽ aſtiterũt. Nã fidelis ami
cicia eſt q̃ ĩ tribulatiõe nõ deſerit ſs pmanet

etiã in temꝑe neceſſitatis.vt ſcribit᷑ Ecc̃i.vj⸗

„.

Item ſecundo docemur cbꝛiſtuʒ ſalubꝛiter
umitari. Nam cũ ſtarent om̃s noti domini

—

Sic mullil ſtant longe a ihu qꝛ in petoõ pſe⸗

Bu a longe. iſte ſtabant iuxta crucem pe.

ſaluatoꝛ.vt dicit pᷣſ. Sʒ iuxta crucẽ ihu ſtůt
qui cruci vere penitetie adherẽt. Stemꝰ er
go chariſſimi imitãdo matrẽ ihu ⁊ ſanctas
iſtas mulieres ſpũaliter iuxta crucẽꝑ peni
tentiã ſequẽdo xpᷣm ſi volumſaluari ? cim
ppᷣo regre.qꝛ dñs ipᷣe ihs ait Luẽ xiiij. QOui
eſt me dignſcʒ habere in celo. Deniq; ter⸗
cio docemur pie ⁊ deuote paſſionẽ dñi ihu
ꝛ doloꝛes cõpaſſionis beatematn eius cõ.
templari etoculis mẽtis intuendo cõpati?
O myſteriũ admirabile deu ver innocetiſ⸗

ſimũ viroꝝ in oculis ſue matrꝭ lamẽtantis

pendere in cruce ꝓ nr̃a vtiq; ſalute.Et nos
ergo chariſſimi cõdoleamꝰ ploꝛemuſq; cuʒ
ſcuſſima matre ihu maria:aſpiciamꝰ deuo-⸗
te et flebiliter H̊ ſpeculum noſtre ſalutis. B
ſpectaculũ deuotõis qð notat ſacrũ euãge⸗
lium. In quo pᷣmo notat᷑ in myſterio ſtatuſ
ſublimiſſime ſctitat.qꝛ ſtabat inquit iuxta
crucẽ ⁊c. Scðo notat᷑ actus pᷣdulciſſime
pietatis in ipſo euãgelio.ibi.Cu vidiſſet ie-/
ſus matrẽ ⁊c. Tercio elicitur ex ipſo euan
gelio planctꝰamariſſime doloꝛoſitatis cuom te
ſub cr. tot pᷣſſuras filij ſui ↄſtãter ipſa ſola ſtabat ĩ
fide ihu firma, ⁊ pulcre ſtabat vt decet pudi

hec ſub cruce ihu ↄſiderent᷑ fuiſſe facta.

Articulꝰpmꝰ ꝙ in ipo euãgelio deſignat᷑

ſtatus excelletiſſime ſctitatis marie.

Ir ca pꝛimũ mi

cC Reriu notãdũ ꝙ ſtat excellentiſſi

me ſctitatis marie notat᷑ in euan

Praer eo ꝙ dicit ſtaboaot.
Scvo ex eo ꝙdicit᷑ iuxta crucẽ ihu.
Tercio ex eo ꝗ dicit mater euñss.
Pꝛimo ex eo ꝙ ðꝛ in euãgelio ſtabat. Nam
ſtare ðꝛ ſbeins cadit in pctã:ſed firmiter
ſtat in omi iuſticia. Juxta illud Ecciij. Fili
accedẽs ad ſeruitutẽ dei ſta ĩ iuſticia ⁊ timo
re. Sic ů̊ dicit merito ſtare btã virgo a
ria tripliciter. Pꝛimo qꝛ ſtabat ĩmobilit:
nullo pctõ inclinata etiã veniali cũ alij oẽs

ra ⁊ gra dicit. Si oes ſcti ⁊ ſctẽ interrogati
fuiſſent dũ h̊ viueret:vtꝝ pctm̃ haberẽt oẽs
rñderæt illud Jo. Si dixerim⸗ quia pecca-

0 bcto incung alij os charnitate. In cuius re
cadãat ſaltem venialit. AUñ Aug.li.de natu/ 1
guit:ſola vna relicta abſcõſa:q̃ poſtea ꝓfer
ad illuminãdũ Et iſta ſignificat btãzʒ maniã
eret ill .Di dixerim a2 5J ſtetit i fidei lumĩe ⁊ ipᷣa oẽs poſtea illuina
tũ nõ habem noſipos ſeducim ⁊ vᷣitas in
nob nõ eſt. excepta hac ſola vᷣgine de q cum

. . . .——

de petis agit᷑ nullã ꝓꝛſus volo fieri q̃ſtionẽ..⸗
Hec ille. Scðdo qꝛ ſtabat maria in ſerui/
tio dei ⁊ oꝑibo iuſticie firmata. Vñ de ipſa
ſcribit᷑ Pꝛouer.vlt. Manũ ſuã miſit od foꝛ
tia.i.arduavtutũ oꝑa ⁊ digiti ei appᷣhen.fu
ſũ.qꝛ ipſa filauit dno ihu tunicã incõſutile,z
Multe filie cõgregauerũt diuitias.ſ. bono
rũ meritoꝝ ⁊ pᷣmioꝝ.tu ſuꝑgreſſa es vniuer
ſas.In qᷓ certe redarguit᷑ nra pigritia. vtlo
quar ſᷣm Gerũ.in fmõe ſuꝑ h euãge. Sta⸗
bat iuxta crucẽ ⁊c. Ecce inqᷣt maria celitus
grauidata feſtinat viſitare Elizabeih. Nos
dũt pctõꝛes ipſos pauꝑes et debiles nõ ſo⸗
lũ viſitare:ſed et inſpicere ↄtenimꝰ. Maria
purificãda aſcẽdit ad templũ:q̃ tñ nil impſu
rũ habuit. Hos mlta habemꝰ? purificãda ?z-·
pniĩam ac ↄfeſſionẽ differimꝰ. maria obtu⸗/
lit filiũ quẽ nouit pᷣcioſioꝛem celo. nos vilia
deo offerimꝰ et cũ murmure pauꝑib modi
cam elemoſynã damꝰ. Maria ꝑditũ filium
reqͥ ſiuit cũ doloꝛe donec inuenit in templo.
Nos ꝑ pctm̃ amiſſum ihʒ nõ q̃rimꝰ:⁊ eccle
ſiã ſegniter vix et raro intramꝰ.⁊ ſic ignauia
toꝛpemꝰ. Hec et pla vbi ſup Berñ. Ter⸗
cio qꝛ ſtabat maria in fide ihu ↄſtãtiſſima ?z

patiẽtiſſima. NHã diſcipulł fugietib: cũci vi
ris recedẽtibo in gliam totiꝰ feminei ſexꝰ int

₰

ciciã vᷣginalẽ:nõ ſe laniabat ĩ tãta amaritu-
dine:nõ maledicebat:nõ murmurabat:nec
vindictã hoſtiũ a deo petehat. ſʒ ſtabat di⸗
ſciplinata vᷣecũda vᷣgo patiẽtiſſima:lachꝛy2-
mis plena:doloꝛibo imerſa.vñ Anf. ait. O)
dña q́ fontes lachꝛymaꝝ dicã erupiſſe de
pudiciſſimis ocuł tuis:cũ attẽderes vnicũ
filiũ tuũ innocẽtẽ coꝛã te flagellari:mactari
⁊ carnẽ eiꝰdiſſecari crudelit.⁊ tũ diuie volu
tati ↄfoꝛmis fuiſti patieẽter.hec ille.Cũcigi
impletũ ẽ illð Ecẽi,j. Generatio pᷣterit.ſ. qna
petr cũ ceterꝭ eccie pᷣncipibaſugit:⁊ genera
tio aduenit ſcʒ qꝛ latro credit et ĩ ꝑadiſuʒ ꝑ/
uenit. erra ãt ſtat in etnũ.terra.i.btã vᷣgo
q̃ diuinũ fructũ ptulit ĩmobil ſtetit ĩ ſide xbi
ſitatõeʒ eccłiaĩ tii

—1 .

duano officio dñice pa

F

——

uit apłlos.Ecce ̊ btã vᷣgo ſtabat in oĩ ſctita

te, d iñ ipaz de voluit pati Amanendd

——

dolost
ſeepan

cveadur,
e⸗

ſ.
—
gbamnn
Ginpee
Nim n⸗
logate

—

Utginea
holultde

Emnca⸗

ſamoneẽ
quaobe⸗
ennedl
cacguen
lon
feinſanis
ſnopüjef
gueſoſo
Vnihqte
thoimnp̃
ſcbſattnt
ſoioen⸗
teoblin
boiſktan
ad becq̃ſ
Bemar⸗
nari
Peina
Gecie
Terai
Puimar
Nator
florönn
dodolo
mpcen
ſnogee

fllnsine

enepe
galnnr
lucta

atgo
dorabi

en pde

ſalanor

unpi
egnen

tſen⸗
ndeioſe
ſtagſo
Gn;
glbeno
Gphiuer
nid vo⸗

*
nbn
Mtüflium

tnempo.

eil
ſeigeni
J To⸗
tüiſimt
bcijni
niſct
atoni
detaprdl
namanin
Crubannee
ſabud⸗
alachr⸗
Ans, 40
anple
cres id
rimaN.
dllitphl
Tiigt
Ptenii
1e Aenen
gcligt⸗
Nlbuitp
tiſctelbt
acllaitti
ius nn
ſeapet
lihi
fenllimn
Nonnti

—

Articulus

doloꝛes in moꝛte chꝛiſti. Et tu ergo o hõ di

. ſce pati ꝓ xpᷣo:diſce non turbari cum vides
e aduerſitatibo atteri.

Capitulum. II.
EkErcuũdo excellẽtiſſima ſctitas Ma⸗/
ſ. rie deſignat᷑ in euãgelio ꝓ eo ꝙ dici
tur ſtetiſſe iuxta crucẽ ieſu.iuxta in-
quam.quia ꝓpinqᷣſſima ieſu in oĩ ſctitate et

głraꝝ plenitudine ſuꝑ oẽm creaturã. Hiero
nimꝰin ſermone de aſſũptiõe. Oĩs plenitu
do gratie q̃ fuit in xpᷣo deſcẽdit in vᷣginem.
Serd q̃ſtio occurrit vñ ↄgruebat beatam

virginẽ aſtare inxta cruceʒ Jeſu patiẽtꝭ:q̃re

noluit deipſam tũc eſie alibi qᷓ; iuxta crucẽ

Et hanc q̃ſtionẽ pulcerrime tractat Berñ.

ſermone q̊ ſupꝛa atq; in meditatõib ſuis di

cit ſic. O mũdi dña qͥd hic ſtas:qͥd hic ag:
quã ob cauſam huc venire voluiſti in mon
tem.ſ.caluarie locũ peſſimoꝝ et hoꝛrẽdoꝛuʒ

cadaueꝝ. Cur te nõ retinet vecũdia virgĩa

lis vt in gẽtiũ multitudie peccatricũ et furo
re inſaniẽtiũ ↄtra deum ac chꝛiſti ſanguinẽ
inoxiũ effundẽtiũ te exhiberes in publicuʒ
que ſo ſolitaria in cella vacabas deo. Quiſ

vnq; qͥ te agnouiſſet reginã mũdi angeloꝛũ

⁊ hoĩm:pᷣſumere auſus fuiſſet ꝙ ſtare debe
res iuxta patibulum. Quid eſt ̊ obſecro ꝙ;
ſtas iuxta crucẽ ieſu:O feliciſſima dei mi q̃ᷓ

ſo te obliuiſcere pauliſper meroꝛis quẽ ha/
buiſti in ula hoꝛa paſſiõis ⁊ ꝓtũc reſponde

ad hec q̃ſita nobis.Et reſpõdendo ibidem
Bernardus ad hec ponit pꝛecipue tres ra
tiones in ſumma H

. —

Pꝛima eſt ratio cõpaſſionis.

Secuũda ratio mediatiõis

Tercia ratio aſſimilationis.
Pꝛima rõ cõpaſſiõis.vt ſcʒ mater Maria

vidẽdo xpᷣm coꝛã ſe patieteʒ pᷣſentialr ꝓ me

rito ⁊ pᷣmio martirij acerbius ꝑfodiat᷑ gla/
dio doloꝛis. Unde Berũ.vbi ſupꝛa.Quid

minꝝ ꝙ aſtabas cruci xpᷣi o maria. Quis em̃

ſi nõ acceſſiſſes indicaſſet tibi quõ tuꝰ ⁊ dei

filius in cruce ꝑeterit nudo coꝛꝑe: palida fa
cie:reſperſus cruoꝛe:dilacerata tota carne:

qͥd inter hec facere debuerat mĩ niſi vt aſta
ret iuxta crucẽ ⁊ aſpiceret regem glie expe⸗
ctan o finẽ moꝛtis:⁊ diceret in coꝛde. Sta

bo ⁊ aſpiciaʒ oculis manus ꝑfoꝛatas ⁊ pe/
des:videbo quõ pẽdet in patibulo mundi

ſaluatoꝛ ⁊ quõ traſeat ex hoc mũdo. Acce⸗

dam ꝓius amplectar bꝛachijs ⁊ depoſituʒ
de cruce oſculaboꝛ fillum deum ?2 dum me

.

um ⁊c Hec ibi ⁊ plura. Secũda rõ me/
diatiõis.qꝛ em̃ Maria eſt mediatrix et ad/

uocata generis humani.ideo iuxta crucem
redẽptoꝛis ſtare debuit:ad deſignãdũ quia

ſicut redẽptio noſtra facta eſt ꝑ chꝛiſtũ pᷣſen
te mre patientẽ:ita oĩs ſalus et gra nobis ꝓ
ueniret nõ niſi mediãte maria qᷓ fuit chꝛiſti
adiutrix in redẽptionis noſtre celebꝛatiõe⸗
Hinc in ꝑſona eius q̃ſi dictum ab ipſa vir
gine canit eccleſia dicẽs. Vidi aquã egredi
entem de tẽplo dei a latere dextro:⁊ oẽs ad
quos ꝑuenit aqua iſta ſalui facti ſunt. Cer/
te Maria videre meruit aquã cũ ſanguine
egrediẽtem de tẽplo coꝛꝑis xpᷣi:ꝛ hoc a late
re dextro lãcea militis ꝑfoꝛato.hec aqᷓ.i.la/
uacrũ redẽptõis ⁊ regeneratõis oẽs ſalua⸗
uii: mediatrice aſſiſtẽte maria. vñ Berñ. fe/
lix ait maria q̃ viris ⁊ mulieribo oĩbo ſalutis
antidotũ ꝓpinauit. Tercia rõ aſſimilatio

nis.quia em̃ btã Maria multũ cum cruce

cõcoꝛdat aſſimilãdo in oge nr̃e ſalutis:ideo
pulcre ipſa iuxta cruceʒ ſtetiſſe dicit. Et de/

clarat᷑ Pꝛimo ex noĩe. quia ſicut crux xp̃i

pñiam ſignificat ſaluãdoꝝ:ita nomẽ marie
interpᷣtatũ id eſt amaꝝ mare:ſignificat ama
ram pniam.vt ſciamus qͥa penitẽtibus ꝓ/
mittit᷑ ſalus Math.iij. Pniam agite appꝛo

pinquabit regnũ celoꝝ. Secundo ex in

choata vᷣtute.quia ſicut ꝑ crucẽ xpᷣi eſt icho
atũ vt ipſa ſit oĩba amabilis crux q̃ pꝛiꝰerat

hoꝛribilis ⁊ maledicta. iuxta illud Deuter̃.
xxj. Oaledictus oĩs qͥ pedet in ligno. Uñ
7 ſctũs Andreas atq; Petrꝰalijq; diſcipuli
gaudeẽter ibãt ad crucem:ita virginitas an/

tea erat maledicta Deute. vij. Hõ erit in te

ſterlilis ⁊ infecũda ⁊c. Vnde ⁊ moꝛiture vir

gines pᷣcipue ſuã virginitatẽ deplãgebant:
co ꝙ carerent poſteritate.ſicut patet de filia

iepte Judi xj. Sed ꝑ maniã eſt virginitas
initiata ⁊ dedicata in bñdictõeʒ adeo vt te

ſte ps.afferunt᷑ regi ᷣgies poſt eã.i.ad imi⸗
tationẽ marie regi xpᷣo multe virgines offe
runt᷑ ꝑ votũ vᷣginitatis. Tercio ex bñdi⸗
ctione,.quia ſicut ꝑ ſignuʒ crucis bñdicunt᷑
oĩa ⁊ ſctificant᷑:ita ꝑ bnñdictõeʒ Marle vir
ginis oĩa ſunt ↄſecuta bñdictiõem:dicente
Auguſt.ſer. de natiuitate marie. Quarto
ex glioſo decoꝛe.qꝛ crux antea erat ignomi
nioſa hoꝛrida latronũ pena.nũc eſt ꝑ chꝛi/
ſti paſſionẽ tam głioſa et decoꝛa ꝙ de pati⸗

bulo latronũ traſiuit ad frõtes impatoꝛ 33

Liber mm

depingit arma pᷣncipũ et dyadema regum
⁊ vexilla exercituũ:q ſubiugauit totũ mun/
dũ et fulgebit cũ chꝛiſtus venerit ad iudici

um. Sic btã Maria cum fuerit antea vna

paupꝑcula puella virgo lachꝛimoſa:iudeis
deliramentũ viſa:iã extat tã głioſa ⁊ decoꝛa
ꝙ eius imago auro et gẽmis rutilat. Ipſaʒ
reges ⁊ pꝛincipes ĩuocãt. Ad eiꝰ nomen ge
nu flectittẽpla in noĩe eius pᷣncipalioꝛa edi
ficant᷑. Et inſuꝑ in celeſti regno maxĩa glia

ab oĩb btis venerat᷑. Merito ergo maria

ſtat iuxta crucẽ Jeſu:vt cum cruce Jeſu di/
gne exaltet᷑ glie ſimilitudie ⁊ decoꝛ»ꝛeꝛ.
. Capitulum.II.
Ercio excellentiſſima marie ſctitas
t nNotat᷑ in euãgelio in eo ꝙ ðꝛ mater
eęeeius.i. Jeſu filij ði. In qua em̃ ma
tre habitauit xpᷣs debuit eſſe ſctĩſſima.qꝛ vt
dicit ps. Tu aũt.ſ.dñe ieſu in ſctõ habitas
laus iſrael. Sctĩficauit em̃ tabernaculũ ſu
um altiſſimus. Sed hic q̃ſtio oꝛit᷑ ex euã
gelio Quare btã vᷣgo nõ appellat᷑ hic ꝓpꝛio
noĩe.ſed ex maternitate:cũ ðꝛ. Stabat iu⸗
xta crucẽ Jeſu mater eius:et tñ alie ſctẽ mu

lieres aſtãtes ꝓpꝛio nomĩe ſunt appellate. vt

maria cleophe et maria magdalene. Re⸗
ſpõdet᷑ ſm Berñ.vbi S.ꝙ hoc voluit ſpũſ/

ſanctus triplici růöne. Pꝛimo ꝓpter infilde

liũ iudeoꝝ dãnationeʒ clarioꝛem:vt ex hoc
grauioꝛ ⁊ damnabilioꝛ eoꝝ culpa appareat
quãdo filiũ dei innocẽtem in oculis matrꝭ
occiderũt crudeliter.vñ lex ꝓhibuerat Deu
tero.xiiij.talẽ crudelitatẽ di. Nõ coques he
dũ in lacte matris ſue. Naʒ figuralr hedus
ĩmaculatꝰ ẽ xpᷣs qͥ velut ouis ad occiſioneʒ
eſt ductꝰ:hũc ĩ lacte matris coxerunt iudei
qñ eadẽ die q̃ fuerat in virginis vtero ↄce/
pꝓtus.i.feria ſexcta annũciatõis dñice tandẽ
vertẽtibo annis.xxxiij.in magna feria ſexta ĩ
oculis pie matrꝭ q̃ xpᷣm lactauit crucifixꝰeſt
Secudo hoc voluit ſpũſſanctꝰ ꝓpter do⸗/
loꝛũ expᷣſſionẽ:qͥa in eo ꝙ iuxta crucẽ Jeſu
mr appellat᷑:duplex magnitudo doloꝛuʒ in
xpᷣo ⁊ matre expᷣmit᷑ ex pᷣſentiali aſſiſtentia ⁊
doloꝛis recipꝛocatõe.vt patuit ꝑte pᷣceden/
ti ar.ij.ca. v. Tertio hoc voluit ſpũſſctũs
ꝓpter fidelium exoꝛationẽ:vt nouerimꝰexo/
rare ꝓ miſcdia impetrãda mr̃eʒ miſcᷣie ma
riã nõ alibi qᷓ; iuxta crucẽ Jeſu ⁊ ibidem de
uotiꝰaĩo qrere vt efficacius valegamus iue/
hire, VUñn Berũñ,vbi ſup̃ diẽ ſic. Stat iuxta

Dars nn

crucem ieſu m̃ eius:ibi ergo illã queratꝭ re

memoꝛãdo ſacr meditatõibo: pulſando de e

uotis pᷣcibo.qͥ ſic q̃rit inuenit ⁊ pulſanti aꝑi

etur. Subdit pulcrã oꝛatõnem: dicẽdo ſic.

Quicũq; ã̊ eã ꝓ certo ðᷣſiderat dicat ꝛõ)

NHemẽto obſecro dulcis dña ⁊ mĩ illiꝰve/⸗
nerãde ſtatõis q̃ tuo tã btõ filio aſtitiſti pẽ⸗

dẽti in cruce.reduc q̃ſo ad memoꝛiã coꝛdis
tui cogitatões ⁊ ĩnocẽtis aĩe tue anguſtias
q̃s tũc habuiſti qñ innocẽs ille tuꝰ vnigeni
tus coꝛã te ĩmolatus eſt:⁊ recogita ꝙ om̃ia
ꝓ pctõꝛibus tolerare voluit:q̃ꝝ pᷣmus ego
ſum:ille mihi pᷣſtitit vt ſim frater ſuꝰ.&̊ tu ne
dedignerꝭ pia mir qͥn ſim filiꝰ tuꝰ.habe q̊ pi

iſſima dña me indignũ tibi cõmẽdatũ. Ad

te hodie o vnica ſpes miſeroꝝ ↄfugio plenꝰ
fiducia tibi meipᷣm ⁊ oẽs neceſſitates meas
recõmẽdo:te hodie in mr̃em ⁊ patronã pꝛe
cũctis pᷣopto. Noli ̊ pia mr̃ ſpnere me ꝓpt
eũ qͥ amoꝛe mei nudus ⁊ laceratꝰ pependit
coꝛã te in cruce.Hec Berũñ. et ſubinfert di.
Quõ credis.ſ.o fidelis anĩa qꝙ ſeipᷣam tibi
negare poſſit hoc mõ ſupplicãti q̃ eſt pietate
plena ⁊ miſcðie regina ⁊c. S
Articulus ſecundus de actibo pᷣdulciſſi⸗
me pietatis exhibitis a chꝛiſto in cruco.
Irca ſecũdum
c miſteriũ de actu pᷣdulciſſime pie
tatis qui notatur in hoc euange
lio triplicitiiiteerr.
Pꝛimo erga mulieres ſctãs noĩatas.
Gcdo erga ipᷣam dei matrẽ ſctiſſimã.
Tercio erga diſcipulũ Johãnẽ aſtãtem.
Pꝛimo nãq; ſuauiſſimã pietatem exhibuit
xpᷣs ſctis mlieribo in eo ꝙ iſtis ſolis pᷣ alijs
nod voluit hãc graʒ pietatis donare vt me
reant᷑ cũ ſua genitrice ſctiſſima adeſſe paſſi/
oni xpᷣi ⁊ moꝛti in cruce ꝓ mundi ſalute ⁊ in
oculis eaꝝ ſpũm exalare. Sed q̃ri pñthᷣ
aliqᷓ. Pꝛimo qre mlieres voluit aſtare cru
ci xpᷣi ipſe deꝰ plus q; virog Ad qð ꝓtinꝰ
rũdet᷑ ꝙ bꝛeuiter hac rõne.vt ſicẽ a mliere ſũ
pſit initiũ nr̃a ꝑditio:ita coꝛã mlieribo cele⸗

bꝛaret᷑ ſacrificiũ noſtre repatõis ⁊ lauacruʒ

regeneratõis in ſanguis xpᷣi effuſiõe ꝓnoꝛ
te.Hinc in figura legit᷑ ꝙ moyſes fecit laua
toꝛiũ eneũ de ſpeculis młieꝝ q excubabant
in oſtio tabernaculi federꝭ. Himiꝝ oſtia ta
bernaculi ſunt vulnera dñi Jeſu q̃ ſunt aꝑ
ta foꝛamia coꝛꝑis eius in qᷓ velutin templo

,D

9
●

valti

lelo⸗
Dep
ſennf
tsn
aunde
ſoli
clban
gau⸗
adult
ſßig⸗
leneo
eine
adel
Pbit
ſpri⸗
ogft
Girin
ebe⸗
ntdo
miit
ſort
nime
dciea
farpe
monen
mone
peccn
Aſtar
Uchlen
gtqch
ſdeo
Lüec
huoße
amice
humg
litpe
iedli
deyn
ntrer
Uint
WS
kaniti

nmHnnit

menb

nenhr.
ſandode,
ſuni⸗
cccoſe⸗
1 O
iliore,
tniſtie
näcedis
ngaſtins
nigni
nagofii

buns ego

ſonne
dani, A
ſugoplen
tntesmens
unoni e
nereme pe

Pocpendt

bbilin di
ſümtbi
ſckpiaue

ballaſſn
ace,
com
lalline die
doe aange

ſint.
llini
inekin.
n ahbbut
dis hals
narent ne
eſeſ/
iſaluetin
initb
i 6
ctval⸗
luuc;
ſe o
ſet ua
cubaban,
ipoſti 4
güumg
lutam

vel tabernaculo deus habitauit p vnionez

Mulieres excubãtes ſunt iſte de qb ĩ euã

gelio q̃ vulneribo xpᷣi inuigilabãt aſpiciẽdo
De ſpeculis iſtaꝝ mulieꝝ lauatoꝛium ↄſicit
qñ ſpectaculo ipſaꝝ ⁊ exẽplo pctõꝛes puri/
fican ꝑ xpᷣm qͥ dilexit nos ⁊ lauit nos a pec
catis noſtris in ſanguĩe ſuo.Apoc.j. Se⸗

cundo q̃rit᷑. Quare xpᷣs voluit redẽptiõem

noſtrã oꝑari coꝛã ſolis talibo mlieribo qᷓ vo
cabant᷑ ſingule hoc nomĩe maria. Reſpõ/
detur vt doceret qꝛ tales ſolũmodo homiĩeſ
adulti gr̃am ꝑcipiunt efficaciter redẽptõis
xpᷣi:ͥ amaritudinẽ vere pnĩe de pctis ↄuer
tendo acceptare volũt:qꝛ maria amaꝝ ma-
re interptat᷑et ſic in iboſo nomĩe pnia ama⸗
ra deſignat᷑ quã debent facere pctõꝛes:als
pibũt:teſte ſaluatoꝛe Lu.xiij. Dico vob ni/
ſi pnĩam egeritis oẽs ſimul ꝑibitis. Ter/

cio q̃rit᷑ q̃ᷓre magdalenã qᷓ antea fuit pecca/

trix in ciuitate famoſa voluit xpᷣs aſtare cru
ci ſue cũ Maria v̈gie imaclata. Rñũdet᷑ ꝙ
vt doceat qꝛ nõ ſolũ ꝓ iuſtis ſed etiã ꝓ ſcele
ratiſſimis pctõꝛibo ad pnĩaʒ redeũtibo paſ-
ſio ⁊ moꝛs xpᷣi ꝓficit ad ſalutẽ ⁊ celeſteʒ glo/
riam acqrendã. Vñ Berñ:ſermone q̊ ſupᷣ
dicit ſic. Stant ſil pulcre ⁊ decẽter vᷣgo ma

ria ⁊ peccatrix magdalena iuxta cruceʒ ieſu

moꝛientis.quia ipſe crucifixus vna ⁊ eadeʒ
moꝛte eſt cõſeruatoꝛ virginis et purificatoꝛ
peccatricis atq; vtriuſq; pius remũeratoꝛ.
Aſtare ꝗ̊ᷓ cruci voluit xpᷣs peccatricem ma/
gdalenã vt ꝑ ipſam cũctis peccatoꝛibo pate
at q; chare xpᷣs eos redemit:ſicq; obligatuʒ
ſe deo pctõꝛ aduertat ⁊ a peccato reſipiſcat
Cũ em̃ aliqͥs alteꝝ ſibi obligare intẽdit:mu
nus pᷣcloſuʒ illi oñdit ⁊ ↄferẽdo dicit.Ecce
amice vt ſcias q̃ntum te diligo:⁊ q̃ntũ do/
num tibi tribuo qð mulle auri talẽtis cõgre
gaui. Sic xpᷣs in cruce coꝛaʒ peccatrice vo
luit pati.vt q.di. Vide aĩa peccatrix q̃ntuʒ
te diligo qꝛ tã ꝗcerba moꝛte ꝓ te moꝛioꝛ.vi⸗
de vulnera:vide qꝛ manꝰ expandli in cruce:
vt te reuertentẽ amplecterer:caput inclina/
ui vt te oſcularer.coꝛ trãſfixum habeo vt te
in ꝓꝛdis amoꝛẽ ſuſcipiam. Reuertere & ſu⸗
namitis ad me:ecce vlciſci diſſimulo: pctã
remitto:pᷣmiũ eternũ pꝛeſto.O ieſu dulciſſi

me tibi laus ⁊ graꝝactio Hec ſententialuer

Bernardus. XKaplim. M.
ſ Ecũdo maxime pietat actũ xpᷣs ex
bihelit matri de cruce tripliciter.

£

Pꝛimo ipſaʒ pijs oculis reſpiciẽdo in tan/
ta amaritudine.qͥa ſcribit᷑ in euãgelio. Cuʒ
vidiſſet Jeſus matrẽ ⁊ diſcipulũ quẽ dilige

bat. Ha ꝓfecto miꝝ videt᷑ ꝙ cũ plures ſub

cruce aſtarent nõ dicit᷑ xpᷣs vidiſſe vel reſpe
xiſſe niſi matrẽ⁊ diſcipulũ quẽ diligebat.
Ad qð rñũdet᷑ ꝙ liq; veriſimilr et alias ſan

ctas mulieres aſtãtes xpᷣs viderit:tñ ſcptu⸗

ra ſpecialius loquir ꝙ viderit matrẽ ⁊ diſci
ulũ dilectum:nõ ſine cã.qꝛ in miſtenio per

3 deſignat᷑ ꝙ xpᷣs deus iuſtos ⁊ dilectos at

qʒ innocẽtes qͥ ſignificant᷑ ꝑx matrẽ innocen
tiſſimã ⁊ pᷣdilectã atq; iohãnem diſcipuluʒ

Dilectũ tales libẽtius intuet᷑ ⁊ amplius ↄſo

latione ſpũſſctũs cõſolat᷑. Tales in tribula
tione poſitos nõ deſerit:ſed pijs ocuł reſpi
cit vt eruat ⁊ eoꝝ patientiã in celo remune⸗/
ret: Vñ pᷣs.Ocdli dñi ſuꝑ iuſtos ⁊ aures eiꝰ
in pᷣ.e. Vultꝰaũt dñi ſuꝑ fa.ma.vt ꝑ.de ter.
m.e.Clamauert iuſti ⁊ ex o.tri.e:libe.eos ⁊c᷑
Secũdo maxie pietatis obſeqͥum pᷣſtitit
de cruce xpᷣs mr̃i ↄſolabilr alloquẽdo.qꝛ in
q̃t dixit matri ſue:mulier.q̊ͥ pietatis obſeqͥo
mai⸗ tũc excogitari nõ potuit vt ait Berñ.
ſer.q̊ ð.Et rõnem ſubdit dicẽs ſic. Diſtẽtus

em̃ in cruce ⁊ in vltĩio ſpũ ↄſtitutus cũ mẽ/

bꝛoꝝ vſum libeꝝ iã nõ hr̃et pᷣter oclos ⁊ li⸗

guã:de vtroq; hoꝝ ſeruire matri dignatꝰeſt

reſpiciẽdo ⁊ alloquẽdo.mulier ecce filiꝰ tu/

us ⁊c̃. Sed q̃rit᷑ qre dũs Jeſus nõ appel
lauit eam tũc matrẽ ſed tm̃ muliere:di.muli

er ecce filius tuꝰ. Rũdet᷑ ſᷣm doctoꝛes
hmo idcirco:ne ſi aliqd verbũ dulce dixiſſʒ
ſcʒ matrẽ nomĩando:doloꝛ materni coꝛdis
adauctꝰfuiſſi ⁊ coꝛ iᷣm maternũ ſciſſũ exti-
tiſſet.ſicut legit᷑ reuelatũ ̊ ꝑ btãm virgineʒ
ſctõ Anſelmo. Peꝑcit ̊ xpᷣs matri ne dolo
res eiꝰtalr noĩando augeret. Secũdo H̊
voluit ꝓpter miſteriũ.qͥa mlier dicit᷑ q̃ſi mol
liens herũii.dñm.⁊ ex hoc ſignificat᷑ qͥa be
ata virgo emolliuit deũ intantũ vt ĩ eiꝰvte/
rũ deſcẽderet ⁊ nr̃os defectus ſuſciꝑet. vt q̃
ſi diceret xpᷣs matri:mulier q̃ me in vteꝝ at/
traxiſti tuaꝝ virtutum amoꝛe Ecce q̃lia me
pati feciſti ꝓ te ⁊ hoĩbo oĩbo. Ecce q̃n vul⸗
neribus cõciſa eſt caro ex te ꝓgine ſumpta.
Ecce vide qͥa totũ ſanguinẽ meũ quẽ ĩ tuo
vtero ſumpſi:effundo ꝓ redẽptiõe hoĩm et
aĩam meã ꝓ eis trado. Et tu ̊ habe elcõs
meos in filios tanq; fratres meos chariſſi-
mos ⁊c̃· Tercio xpᷣs de cruce nnakun pie
2

O

Liber I.

eratẽ exhibuit matri.qᷣa in ſolaciũ ⁊ obſeq̃/

um ſibi diſcipulũ dilectũ cõmẽdauit dicẽs.

Ecce filiꝰtuꝰ. Vñ hic vertit᷑ q̃ſtio apð do
ctoꝛes ſacros.Cur dominꝰ matri relicte vo
luit tutoꝛẽ deputare:nec voluit ipam ſolam
relinq̃re:cũ tñ eſſet ſctĩſſima ⁊ diuĩa ꝓuidẽ/
tia atq; angeloꝝ cuſtodia ⁊ obſeqᷣo erat per
oĩa munita ſufficiẽtiſſime. Sʒ ad id dã/
tur plures rõnes pᷣcipue ſᷣm Berũ.vbi ſup
atq; Frã.maro.⁊ alios doc. Pꝛima rõ ꝓ⸗
pter obſequiũ qᷣa verecũdia viginal tuto/
re ac patrono indiget:de cuiꝰ cura hãc cõ⸗
modi ducat vitã. Vñ ex hoc colligit Jo
ſeph ſponſus marie iã añ defunccerat.⁊ iõ
xpᷣo moꝛiente ipſa vᷣgo tutoꝛe indigebat.re/
darguunt᷑ igit᷑ virgines ⁊ puelle q̃ nolũt eſſe
ſub regimiĩe alioꝝ ſed libere.qͥbo multũ inſi

diat᷑ hoſtꝭ antiquus. Scdᷣa rõ ꝓpter ado/
ptiõis ſolaciũ.ſicut em̃ lex humana adinue

nit adoptionẽ in ſolaciũ liberoꝝ:ita xpᷣs vir

gini ſolaciũ poſt ſe relinqbat in huiꝰ mundi

exilio.Erat g̊ hoc ſolaciũ btẽ marie.tũ ꝓpter
gratã ſocietatẽ inter vginem Johem diſci⸗
pulũ dilectũ xpᷣi:atq; ipſam vᷣginẽ mariam.
tum ꝓpter miſteriũ:qꝛ ſicut pᷣter naturã erat
ꝙ virgo pegit filiũ:ita pᷣter leges erat ꝙ vir
go adoptaret füliũ.tũ ꝓpter ſignificatũ ꝙ vi⸗
delicʒ ipſa ðᷣi natural mr eſſet adoptata mr
oĩm electo. Tercia rõ ꝓpter ſpũale offi⸗
ciũ.vt ſcʒ btã Maria haberet iohannẽ tan
q; capellanũ qͥ eidẽ in ſpũaliba ex officio ha
beret deſeruire.ſ.miſſas coꝛã ipſa celebꝛan/

do ⁊ ſacramẽta miſtrãdo. vicʒ euchariſtiaʒ

vnctionẽ ſacrã.et ſᷣm Albertũ etiã cõfeſſio⸗
nẽ audiẽdo. Nõ qͥdem ↄfeſſionẽ pctõꝝ.qͥa
maria nullũ pctm̃ habuit:ſed vt pᷣcepto de
oteſſione ⁊ ſatiſfaceret obediret ↄfitebatur
maria ꝙ nõ fuerit digna tãtis bñſicijs ſua
virtute,de hoc latiꝰli.vij.ꝑ.j.ar.ij. Quar⸗
ta rõ ꝓpter leg diuĩe cõplemẽtũ vt ⁊ nos in
ſtrueret implere de honoꝛe mr̃no pᷣceptũ di

uine leg. Nã ſᷣm phm.viij.Ethi.Dijs ma

giſtris ⁊ parẽtibo nõ poſſumꝰreddere eͥua
lens.Et ideo debemſeruire eis qntũ poſſu
mus:iuxta pᷣceptũ dei Exo.xx. Honoꝛa pa
crẽ ⁊ matrẽ ⁊c̃. Hinc vt dicit Berñ.ſer.q̊.S.
Exq̃̊ xpᷣs viuẽs mĩr̃i ſeruierat ⁊ ſubditꝰ erat
Lu.ij.Cũ iã ſeruire poſt moꝛtẽ nõ poſſet in
ſui ꝑſona ſeruitium per diſcipulũ quẽ plus
amauerat matri honoꝛande exhiberi volu
it. Capitulum, MI.

Pars nuI

Ertio dñs ieſus maxie pietatᷣ actũ

t erxbhibuit erga diſcipulũ iohãnẽ qa

ipᷣm biſſime ſue mri in filiũ cõmen
dauit di.Ecce mr̃ tua ⁊c. AVbi q̃rit᷑. Cur
xpᷣs iohãnẽ quẽ ſeruũ mr̃i ſubſtituit: ſum
nõ ſeruũ appellauit:cũ ait.ecce filiꝰtuꝰ ⁊ ad
diſcipulũ.ecce mr̃ tua.q̃re nõ dixit:ecce ſer/
uus tuꝰ ⁊ ecce dña tua. Rñdet᷑ ſ᷑m Berñ.
ſermone pᷣdicto. Pꝛĩo hoc fecit ꝓpter cha⸗/
ritatis cõmẽdatõem.qꝛ em̃ xpᷣs charitateʒ
inter hoĩes ſumme diligit:quã ⁊ in vltia ce
na diſcipulis cõmedauit di. Mandatũ no
nũ do vob vt dl. in. In h cognoſcẽt oẽs qͥa

m. dil.e. ſi di.ha. Jo.xiij.ca. Vñ ⁊ ipſe ſuos

diſcipulos nõ dixit ſeruos ſʒ amicos. Ideo
voluit ⁊ inter matrẽ ac Johãnẽcharitatem
ſctãm extollere:quã charitatẽ impoꝛtat no⸗
men matris ⁊ filij. Secũdo pꝛopter Jo⸗
hãnis honoꝛatõeʒ:ex eo em̃ apð ecclłiaʒ io/
hãnes meret᷑ phonoꝛari vipote filiꝰ marie
a xpᷣo ſubſtitutꝰ?⁊ adoptatꝰ. Tercio ꝓpter
nr̃e ſpei cõfoꝛtationẽ.qͥa ſᷣm Hugo.de ſctõ
vic.Oẽs elecii in ꝑſona iohãnis ſunt cõmẽ
dati btẽ marie tanq; filij:qͥ tũ nõ ſumꝰdigni
foꝛe ſerui. Nimirũ Johãnes interpᷣtat᷑ gr̃a
vl in q̃ eſt gr̃a ſᷣm Hiero.⁊ iõ figurauit oẽs
in gra exñtes q̊s ſingulos xpᷣs adoptauit ĩ

fratres atq; dei patris filios.iuxta illõ Jo:

j.Quotq̃t aũt receperũt eũ de.e.p.fi.dei fie⸗
ri.⁊? ꝑ ↄñs in filios adoptiuos ſancte mris
ſue.vt oñdat no bis xpᷣs ſummã pietatem ⁊
charitatẽ. Ideo ait.Ecce filiꝰtuꝰ.ſ.o mulier
q̃ es mater mea.q.d.Ea diligẽtia foue ⁊ p/
moue hoiĩes electos ⁊ dilectos ac ſi eſſent ꝓ
geniti ex te:ſicut ego filiꝰtuus.Deinde dicit
diſcipulo. Ecce mr tua.q.d.O aĩa fidel cõ/
ſidera Ecce q̃ntũ te diligo cum ꝓ te moꝛioꝛ
te mihi in fratrẽ ⁊ genitricẽ meã in matrẽ ti-
bi adopto:vt eadẽ diligẽtia te foueat q̃ ma/
ter filium:⁊ ad ipᷣam ſecure recurre.noli de
ſperare ſed ↄfide ⁊ ↄuertere ꝗd me.ſic expo
nit Berñ.⁊ ſubdit exclamãdo:di. O miraʒ
⁊ inauditã pietatẽ xpᷣi.o qᷓ; ꝓficuũ:o qᷓ; glio
ſum eſt foꝛe tuũ diſcipulũ bone Jeſu. Quis
em̃ pncipũ huiꝰ mũdi ſeruis ſuis iſtũ ho⸗
noꝛẽ exhibuit:qꝛ ecce dñs noſter matrẽ ſuã
celi reginã nobis ſeruis in ꝑſona iohis de-
dit nõ in dñam tm̃ aut ſoꝛoꝛẽ vel materterã
ſed in matrẽ cõmẽdauit.⁊ ſic nos regni ce-
leſtis fecit heredes qͥdem dei coheredes ãt
xpᷣi.Ro.viij. Nos igit᷑ chariſſimi ſumus di/

guͤ
ſte
Gun
lſin
guo
Vitg
Ou
Am
Uus
o⸗
en
iſtk
cohe
len

inie e
önen
C
fun
add
cle⸗
erchr⸗

Alrirticulus

ne „

datin
nois
pſeſnos
98. teo
Ariunm
onarron
Pter o⸗
alzi⸗
Wmare
Noopte
deſci
untcöe
undi
ſnt g
it ois
wotnuiti
ls Jo⸗
ſdaſen
nceni

nmnt, d

ſopler
ſoenp⸗
ſchen-
noediat
ſaco⸗
lemona
nunit⸗
gatänu⸗
tonolde
DOuoni,
uoe fui

dbiod

hamm,
ſegich
Cadud
ſnuoo

4

„ ſcipuli ſtãtes iuxta crucẽ xpᷣi. Naʒ qͥ chꝛiſti
ſunt crucifixerũt carnẽ ſuam vicijs ⁊ ↄcupi

ſcẽtijs Gal.v.Sicq; audire merebimur: ec

ce moter tua. Si em maria ẽ mr nr̃a.ꝭ̊ ihᷣs
eſt frater nr. ⁊ pr ei celeſtꝭ eſt pater nr. ⁊ re

gnũ e bereditas nr̃a. Sed adhuc qni q/
liter Johes p alijs diſcipul ſinglariter hãc
gram ſummã ꝓmeruit vt adoptaret᷑ ſpecia
liſſime. Rñdet᷑ ſm Frã.maroiꝙ H̊de con

gruo iohãnes pᷣ ceteris meruit. Pꝛimo ꝑ

virginitatẽ vt vᷣgo virgini cõmẽdaret᷑. NHa

Saßp.vj.ſcribit᷑ ꝙ incoꝛruptio facit hoĩꝛem
ꝓximũ deo.⁊ ſic xpᷣo ieſu atq; eiꝰmr̃i ꝰgini.

Tu g hõ ſtude puritatẽ ſectari vt diligan a
xpᷣo ⁊ a matre eius adopteris in filii’. Se
cundo ꝓmeruit ꝑ charitatẽ. vñ ſcribitur ꝙ
vidit Jeſus diſcipulũ quẽ diligebat.chꝛiſtꝰ
em̃ ſe diligẽtes diligit. Pꝛouer. viij. Ter⸗
cio per paſſionis xpᷣi recogitatã doloꝛoſita/
tẽ.quod notat᷑ in eo ꝙ iohannes ſtabat ſub

cruce ⁊ intuebat᷑ xpᷣm patientẽ cõpatiendo

et flendo cũ gloꝛioſa virgine matre.Qui ni
ſi aſtitiſſet hoc nõ ꝓmeruiſſet ⁊c. Quarto
ꝑ deuotionis pietatẽ. Nã ſᷣm Fran. maro.
exq̊ ex btã virgieſũma dulcedo effluebat di
ninalis gr̃e reſplẽdentis in ea.ideo ipᷣa erat

ſũme deſiderabilis ſctã deuotõe ſpãlr ᷣbis

pfectis ſm Dioni. Vnde cõcludit᷑ creden/
dũ ꝙ iohãnes ſũma deuotiõe flagrabatad

famuliaritatẽ marie deuotiſſimaʒ. Chꝛiſtꝰ g

vidẽs eiꝰ deuotionẽ:dedit occaſionẽ caſtaʒ
eidẽ:vt tanq; filius adoptiuꝰ ſecurius adi⸗

ret ipſius familiaritatem deuotam. pꝛopter

quod in euangelio ſubinfert᷑. Et ex illa ho⸗

ra accepit eam diſcipulus in ſuam.ſ.deuo/
tam.nõ addit matrem,quia ex pia humtili⸗

tate non eſt auſus Johanes ſe ſcribere fili⸗
um tante matrꝭ.ſcʒ dei. Sed ſimpliciter di⸗

cit ꝙ accepit eam in ſuam.ſiper ſpecialẽ de⸗

uotionẽ:cui pia obſequia quotidie exhibe⸗

ret.Zu ergo ꝰomo fſac ſimiliter vt ſpũaliter

adoptari merearis. Nam Roma.viij.ſcri/

bitur. Qui ſpũ dei agunt ſiꝑ deuotioneʒ hi

filij dei ſunt.O deus meus q̃nta fuit ↄſola

ti Johãni videre:alloqͥ:et ↄuerſari cũ ma
tre dei quã deſiderabãt etiam angeli ⁊ oẽs
ſancti.O dulciſſime ieſu da mihi pctõꝛi ſal

tẽ in celeſti glia frui tua ⁊ ipſiꝰ ſctiſſime ma-

tris tue viſione beata.

.

Articulus tercius ꝙ btã maria amariſſi

mos plãc abuit ſuꝑ filio ĩ vita pᷣcipuexij

Irca terciũ mi

cCc ſteriũ de plãctu amariſſimo bea/
S te marie. Nota ꝙ licet ipſa in oĩ
bus penalitatibo ⁊ doloꝛib xpᷣi ex cõpaſſio
nis bietae nabnere ſerd dolorolunn in ad
nũeꝝ.xij.ſtellaꝝ deſcribunt᷑ pcipue.xij.plã⸗
ctꝰ ipſiꝰ ꝓ qbo coꝛona glioſiſſima,.xij. ſirlla⸗
rũ extat coꝛonata. Juxta illð Apoẽ xij. In

capite eius coꝛona.xij.ſtellaꝝ. Pꝛimꝰ plã

ctus ſiue fletus marie fuit cõpaſſiõis ſuꝑ fi
lij ſui paſſiõe miſeriaꝝ ſcʒ huiꝰvite vt famis
frigoꝛis eſtꝰ fatigioꝝ ⁊ ſilium. Nã cũ vide
bat ꝑuulũ ieſum ploꝛantẽ pᷣ frigoꝛe vlł fame

quẽ ſciebat veꝝ deũ ꝓ nobis ſic hũiliatum

quõ mater pia ſe ↄtinere poterat: Sic ⁊ in
oĩbo neceſſitatibo et miſerijs huiꝰ vite q̃s p
nobis ſuſceꝑat dei filiꝰ ſuſtinẽdas vtiq; mi
ſumme cõpaſſiõis ⁊ affectꝰ teneritudĩe cõ⸗/

mouebat ad fletũ:vt dicere poſſit il Tre⸗/

noꝝ.j. Dulti gemitꝰ mei ⁊ coꝛ meũ merẽs
DSecũdus plãctus exulatõis.qñ.ſ.fugit

cũ filio in egyptũ:terrã infideliũ ydolatrarũ
tantã diſtãtiq:quaʒ vt ðꝛ vix curſoꝛ velox
põt pcurrere.xij:aut. xv. diebo. Quis cogita

re ſafficiet qntas penurias:q̃t fatigia et fle/

tus paſſa tũc fuerit maria die ⁊ nocte in ta⸗
li deſerto vbi nec domꝰ ad hoſpitãdũ erat:

ſed otinuꝰ laboꝛ:timoꝛ ⁊ doloꝛ. Tercius

plãctus amiſſionis quẽ habuit in triduo q̃ᷓ

rendo ieſum.xij.annoꝝ pueꝝ ꝑditũ. O q̃n-

tis fatigijs et laboꝛibo plãgẽdo diſcurrebat
maria q̃rẽs dilectiſſimũ filiũ.Pie em̃ credo
qꝙüllas noctes triduanas inſomnes duxit ĩ
lachꝛimoſis oꝛõnibo deũ depᷣcãdo vt daret
ſibi reꝑire filiũ:nec illis diebo comedere pla
cuit aut bibere ſed ↄtinue ſe afflixit amariſſi
mis lachꝛimis.tũc ĩpletuʒ eſt illud Treñ.j.
Ploꝛans ploꝛaui in nocte,ſ.triduana et la⸗
chꝛime eius in maxillis eius. ꝓpterea ait ad
filiũ:dolẽtes qᷓrebamus te Lu.ij. Quartꝰ
plaãctꝰ captõis qñ em̃ audiuit captũ filium:

pie credo ꝙ q̃ſi moꝛtua mox in terrã cecidit

⁊ iuxta ulud Thobie/x. Flebat inqͥt.i.ipſa
mf· eiꝰ lachꝛimis irremediabilibus atq; di.
Heu mefili mi vt qͥd te miſi.ſ.in hierlm lu⸗
mẽ oculoꝝ meoꝝ ſolaciũ vite mee.Hec ibi.

Quintꝰ plãctꝰſuꝑ młtiplici toꝛmẽtatõne

quia nouerat filiũ multipir affligi ab ĩpijs:
vinculari alapari et dilaniari:tota nocte et
die varijs modis cruciari. Juxta illudpᷣs.

K 3

Liber m.-

Fui flagellatus tota nocte ⁊ caſtigatio mea

in mat.⁊ Job.xvj. Percuſſerũt maxillã me
am ſaturati ſunt penis meis ⁊c. Sextus

planctꝰſuꝑ multiplici illuſiõe quia nouerat
quomodo verus deus multipliciter üludit᷑

blaſphemat᷑:vituꝑatur:⁊ cum latronibo de

putat᷑. Septimꝰ plãctus ſuꝑ innũ erabili

vulneratõe:qꝛ videbat caput ſpinaꝝ denſi

tate młtipłr punctũ:⁊ carnẽ eius ſctiſſimaʒ

totalr vulnerib⸗ repletã:vt a plãta pedis vſ

q; ad verticẽ non eſſet in eo ſanitas.Eſaie.j.
Ha ſᷣm mgrjm Joꝛdanẽ xpᷣs habuit nq;
milia qᷓdringenta ſeptuagintaqnq; vulne/
ra.vñ vᷣſus.Septuagintaqnq; q̃tercẽt mi/
liaqnq;. v. ot fert᷑ xpᷣs ꝓ nobᷣ vulnera paſ

ſus. Et idẽ dicit ꝙ ſi qs ꝑ annũ integrũ q̃ti
die oꝛet.xv.pr̃ nr:pꝛo qͥubet vulnere reſulta
bit vnũ pr nr̃.O igit᷑ q;ᷓ młtipłr plãgẽs do
lebat maria.qꝛ ſᷣm doctoꝛes:oĩa vulnera q̃
paſſus eſt chꝛiſius in carne:ipſa paſſa eſt in
coꝛde. Merito ð ipſa ſcribit᷑ illud Treñ.ij.

Magna eſt velut mare ↄtritio tua: qꝛ ſicut

gutte maris innũerabiles ita doloꝛes Ma

rie. Octauus planctꝰ ſuꝑ imani effuſiõe.

ſcʒ ſanguĩs xpᷣi totiꝰ. Nã videbat illũ ſacrũ

ſanguinẽ ĩmaniter effundi in terrã:cuiꝰvna
gutta pualebat mũdũ ſᷣm Berñ. Videbat
os ieſu ⁊ faciẽ pulcerrimã paleſcere: carneʒ
exhauſtã ſanguie nigreſcere:⁊ dicere pote⸗
rat flens illud pᷣs.Defecit vita mea in dolo.

⁊ anni m.ĩ gemitibo.qꝛ effuſus ſuʒ ſicaqꝗᷓ ſuꝑ
terrã:Hꝓpter ſanguinẽ xpi effuum. NHo⸗

nus plactꝰſuꝑ cru affixiõe:qͥa videbat ſu
um Jeſum crudelr extẽſum ſuꝑ clauos pẽ/

dere nec habere q̊ caput reclinaret:nec poſ-/
ſe ſe alleuiare ⁊c.vñ pia mĩ dicere poterat il
lud Eſa.xxxviij.Ecce amaritudo mea ama

niſſima. Decimꝰ plãctꝰ ſuꝑ filij interno do

loꝛe ⁊ meroꝛe.qͥa videbat ieſuʒ triſtẽ babere
aĩaz vſq; ad moꝛte:⁊ ſummos doloꝛes pati
tũ ꝓ matrꝭ cõpaſſiõe.tũ ꝓ hoĩm ĩgratitudie

vt pᷣcedẽte ꝑte actuʒ eſt de incõpꝛehẽſibilib⸗
doloꝛibo xpᷣi. Vndecimus planctꝰ ſuꝑ filij
flebili moꝛte.qꝛ videbat xpᷣm cũ clamoꝛe et

lachꝛimis moꝛi:vt teſtat᷑ apłls Heb.v. Cre/

dit᷑ ergo ꝙ ⁊ maria tũc pᷣ doloꝛe coꝛdis fuiſ

ſet moꝛtua:niſi a.ſſ.miracloſe fuiſſet pᷣſerua

ta. Duodecimus plãctꝰ ꝓ ſeꝑatõe ⁊ oꝛba

tione filij.quia ſepulto chꝛiſto ſciuit ipſum

ampliꝰ nõ poſſe videre viuetẽ iſta vita moꝛ
tali, De hoc deuoto plãctu Darie Berñ.

ceptione Darie.

Pars Mn

quodã opuſculo: alij qᷓ;ᷓ deuoti pſequũtur .ꝰ

dicẽdo qꝙ; xpᷣo de cruce depoſito:mr̃ adoꝛa/
nit ipᷣm:⁊ caput venerabilłr ſuſcipiẽs ĩ bꝛa⸗/
chia ſpinas extrabebat:oſculabat᷑ crustatũ
⁊ dicebat talia O caput digniſſimũ qᷓ; mul
tiplłr es cõpunctũ cũ ſis ſaple diuine habi⸗
taculũ. Intuebat᷑ faciẽ ſputis maculataʒ et
extergẽs ruebat in oſcula di.O decoꝛa faci
es quã angeli deſiderãt ꝓſpicere:quõ facta
es vt lepꝛoſa.ſic ⁊ manꝰ ac latus oſculando
di. O man?ꝰ q̃ celũ foꝛmaſtis ⁊ terrã. O latꝰ
pfoꝛatũ:oſq; ſacrũ clauſit ⁊ oculos oſculan
do di.O q̃ntũ gaudiũ mihi ide ⁊ q̃nta dul
cedo erat ex aſpectu ſuauiſſimo ⁊ eloqo di⸗
uino,. O nate pᷣdilectiſſime nũc te moꝛtuuʒ
teneo in gremio quem paruulum caſte ge⸗
nitum poꝛtaui cum gaudio.O fili amãtiiſi
me:cur tibi ſitio clamti:aquã poꝛrigere ne
qui:cui in infantia tua virgineũ de celo lac
ſugẽdũ pᷣbui. Nate mi dilectiſſime fructus
vᷣginal cõſolatio ⁊ gaudiũ olim meuʒ:quõ
verſus es mihi in luctuʒ.tu mihi diuitie et
ſolaciũ.tu oẽ bonũ meũ ⁊ nũc oꝛbata qͥd fa
ciam:q̊ diuertar:ad quẽ cõfugiã:vbi caput
reclinẽ ſine te ſolacio vnico ⁊ filio pᷣdilectiſ⸗
ſimo? Sicq; tot ⁊ tãtas lachꝛimas fudit ri
gãdo coꝛpus filij vt ablueret᷑ a ſanguine et
ſputis caput ⁊ facies ieſu. Flebãt qʒ cuʒ ea
ſctẽ mulieres atq; ioſeph ⁊ nicodemꝰ adeo
qꝙ loqͥ p fletu vix poterãt. Sed qꝛ hoꝛa tar/
da erat coꝛpꝰin ſepulchꝛũ reponere feſtina
bant.qͥb ipſa pijſſima mr̃ aiebat: Milſere⸗

mini mei miſe. m.ſ.v a. mei. ꝑmittẽdo vt te-
neã in vlnis moꝛtuũ ſiliũ quẽ viuũ tenere ñᷣ
poſſum.Taãdẽ q̃ʒ ſepulto:mr cũ lachꝛimis

oſculato ſepulchꝛo ⁊ adoꝛato reuertit᷑ in ci᷑
uitatẽ Hec ⁊ plura talia ſcribunt᷑ a deuotis

nec poſſumus plene cõpꝛehedere ⁊ edicere

cõregnare valeamus Amen.
Incipit quartus liber de ſtnaculata con

totũ lamentũ marie.ſed cõpati ſtudeamꝰvt

Wartus liber
q de miſterio ĩma culate conce/⸗
prltois m arie habet duas ꝑtes
Pꝛima ꝑs agit ꝑ modũ ꝓba⸗/

tiõis de h ꝙ btã maria ſit ↄcepta ſine oꝛigi

nali pctõ. Secũda ꝑs agit de eodẽ ꝑ mo

dũ elucidatõis ⁊ declaratõis. Itẽ põt etiã

cũ placuerit pᷣdicari de feſto caceptõis ma
●

—

—

14.

mlr
udin
Gan
deige
Nenn
Grlotn
Lo
d
Gl
G
u.
ſunf⸗
lerppl
Ten
ND
lopa
e
1
Ge

Te
Hote
eotd
gcieoe
ſosgen
Mec
I
ſiecbe
luntp
tepti
dcen
ſce
zuti
Mles⸗
ſonchin
ſtinp⸗
brunc
Carois
aatip
bolo

glin,
Aorg⸗
Glben⸗
muni
nößmul
edhi⸗
ung
orn ſii
gnö ſin
ſculeno

„0

oſeuln
gnn dol
locodi⸗
momm;
aſege
iamni
mhorye
decco he
hefucus
naz cus
Ndiunnett
ſ⸗
pbic
R
Pfuditni
nguinec
Rizhe
en eo
eboun⸗
ere ſckine
Diaoe⸗
nicontr⸗
fücnaei
lachins
umnkuc
fudaons
cdicae

enmn
alac

lur

Articulus

* rien ars pma libꝛi qnti que eſt de oꝛtu eius:

Pars pꝛima de imaculata cõceptõe ma
rie ꝓbando ꝙ ſit pᷣſeruata ab oꝛiginali.

.NPta pulchꝛa es

. anica mea ⁊ macula nõ eſt in te.
NAVVerba ſunt dei ad b.vᷣginẽ Can
ti. iſij. In qbo ̈bis ſacris ipſa glioſa virgo
triplłr cõmendat᷑. Pꝛio de gratioſa pulcri
tudine:cũ ðꝛ.Tota pulcra es.vere tota pul
cra maria.qꝛ oĩs pulcritudo aĩe rõnal eſt a
dei gra ſm YFran.maro Maria vo eſt gr̃a
plena:teſte angelo LQu.j.Ex q̊ etiã ſequit᷑ ꝙ
qꝛ tota pulcra:q q̃libet ꝑs vite eius groſa.
Totũ em̃ ſᷣm logicos reſoluit᷑ ſic.i.quelibet
ps.⁊ ſic eius ↄceptio fuit gratioſa ⁊ ab oꝛi/
ginali pctõ pᷣſeruata ꝑ ſpecialiſſimã gratiã.
Secũdo cõmẽdat᷑ maria ꝙ eſt dei amica
cũ ðꝛ Amica mea.qꝛ ab eterno pᷣoꝛdĩata vt
ſit mr dei dilectiſſima.iuxta qð ipſa di.Pꝛo
uer.viij. Necdũ erãt abiſſi ⁊ ego iã ↄce.⁊c̃.
Tercio cõmẽdat᷑ de puritate ſũma:qꝛ in⸗
qt Macla nõ ẽ in te.neq; oꝛigial neq; actu
lis pcti. Vñ hic acturi de mirãda ⁊ ĩimacu
lata ↄceptõe marie:tria miſteria notabimꝰ.
ꝛimũ miſteriũ ð celebꝛitatis.
Secundũ dicit᷑ immunitatis.
Terciũ dicit᷑ pbabilitatis.
Poõt etiã ad h̊ idẽ tbema applicari. Pulcra
es ⁊ decoꝛa filia hierlm:terribil vt caſtroꝛũ

acies oꝛdiata Can.vj.Et ecclia canit.ð hu

ius autẽ ꝓceſiu iuxta Aue Maria ſpecialx᷑
vide circa fineʒ huius voluminis.
Articulus pᷣmus ꝙ feſtũ cõceptiõis ma
rie ab omnibo eſt celebꝛandũ,. ⁊ ad id indu/
cunt plures vtilitates.
Irca pꝛimũ mi
c ſteriũ celebꝛitatꝭ queſtio vᷣſat᷑ in-
teer pleroſq; Vtn liceat feſtũ con
ceptiõis mar ab ecclłia celebꝛari:qͥ buſdaʒ
dicẽtibo ꝙ nõ.eo ipſa cõcepta eſt in vtero
ſctẽ Anne matris.de viro.i.ſctõ Joachim
ↄcubitu mr̃imoniali. Et nõ eſt veꝑ qð ſim
pliges putãt.ſ.annã ↄcepiſſe ꝑ ſolũ oſculuʒ
ioachim. Vñ illi dicunt ꝙ btã vᷣgo ↄcepta
ſit in pctõ oꝛigĩali:⁊ iõ feſtũ ↄceptiõis cele⸗
bꝛandũ nõ rõne ↄceptõis ſed rõne ſctifica/
catõis.⁊ ſic intẽtio celebꝛantis deberet fieri

ad tẽpꝰſctificatõis nõ ↄceptõnis. eo ꝙ cito

poſt ↄceptõeʒ credit fuiſſe ſctificata. Sed

doctoꝛes nr̃i tenẽt q; b. maria licet in ſancto
mr̃imonio cõcepta ſit ſine oꝛigiali pctõ. Et
id ↄciliũ Baſilien. determĩauit credẽduʒ a
cũciis.et deniq; Sixtꝰpapa.iiij.anno M.
cccc.lxxvj.currẽte ſub eiſdẽ indulgẽtijs qᷓ a
ſummis põtificib ſunt date ꝓ feſto coꝛꝑis
xpᷣi:oꝛdinauit feſtũ ↄceptõis b. Marie cele
bꝛandũ cũ octa.ſpãli q̊ʒ miſſa ⁊ pulcerꝛimo
officio editꝭ:qͥbo expᷣſſe ↄtinet᷑ b.mariã pᷣſer
natã fuiſſe a pctõ oꝛiginali:hocipᷣm declara
uit ⁊ ↄfirmauit credenduʒ. Quilibet igit
fidelis hoꝛtat᷑ ab ecclia dicẽte Glioſe vᷣgĩs
Marie oꝛtũ digniſſimũ recolamꝰ q̃ ⁊ geni
tricis dignitatẽ obtinuit ⁊ ᷣginalẽ pudicici
am nõ amiſit. Et nota ꝓpter ſimplicioꝛes
ꝙ h feſtũ ↄceptionis marie debet qͥlibet de
uote celebꝛ arepꝛopter quatuoꝛ pꝛecipua in
ductiua. H
Pꝛimo ꝓpter chꝛiſti honoꝛem
Secũdo ꝓpter Marie amoꝛem
Tercio ꝓpter fructificationem
Quarto ꝓpter indulgentie ↄſecutioneʒ.
Pꝛimo ꝓpter xpᷣi honoꝛẽ.qꝛ vtdiẽ hiero.vᷣ.
de aſſump. Nulli dubiũ qͥn totũ ad dei ho
noꝛẽ ꝑtineat qcqͥd ſue genitrici fuerit offici⸗
oſiſſime echibitũ ⁊ impẽſum. Hec ille. Itẽ
Berũ.ð laudibo virg di.O felix Maria qͥ
te diligit deũ honoꝛat. Qui tibi fuit deũ re⸗
ficit.qͥ tuũũ nomẽ puro coꝛde inuocat qͥcqͥd
poſtulat idubitãter ↄſequit᷑. Hec ille. Se
cũdo ꝓpter vᷣgis marie amoꝛẽ. VUñ An.in
epła ad coãglicanos epᷣos dic. Non videt
verus amatoꝛ virgis marie qͥ recuſat diem
ↄceptõis eiꝰcolere.Hec ille. Tercio ꝓpter
fructificatõeʒ.qꝛ plurime vtilitates ⁊ fructꝰ
ex Bᷓ acqrunt: ſiẽ colligit᷑ ex officio huiꝰ diei
⁊ v̈bis ſctõꝝ.Pꝛĩa qͥdẽ ðꝛ exaltatõ Ecci.xv
Obuiabit.ſ. Maria illi tanq; mr̃ honoꝛiſi-
cata.ſ.in ſui ↄceptõe ⁊ veneratõe.Et exalta
bit ülũ.ſ.deuotũ ſuũ apud ꝓxĩos ſuos. Ad
id refert An.in epla pᷣdicta miraculũ fem̃
tꝑe Karoli reg fracoꝝ de dã germano re/
gis Hũgarie:cui btã vᷣgo maria iniũxit vt
feſtũ ↄceptõis ſue celebꝛaret ⁊ ipᷣm in pr̃iar
chatũ Aqlegie exaltauit. De hoc habes li.
vl.ꝑ.vl.c.vjimiracu.iiij. ſcða vtilitas ðꝛ
defenſatio.qͥa tales maria defendit in ꝑicu
lis ⁊ liberat a ↄfuſiõe ⁊c̃. Vñ Anb.in epla
qua s.dicẽ Quiſquis pᷣſul aut abbas es re⸗

cole diligẽter feſtũ ↄceptõis marie ⁊ a cun/

ctꝭ iube eã diligẽter coli.qꝛ ſi toto coꝛdr eaz
4

0

Liber mm.

amaueris nunq; de tuo gradu cũ cõſuſiõe
deponeris.Et ad id facit qð narrat ibideʒ
Anb.miraculũ de q̊dam helſino abbate qͥ
cũ in negocijs reg anglie nauigaret:ecce tẽ
peſtate oꝛta ĩ mari cũ nõ eſſet ſpes alia eua/
dendi:ad b. mariã ↄfugit pᷣcibo: mox q̊ʒ ĩ ae

re aparuit qͥdã ĩ põtificali habitu lucidus

2 ait. Scias ꝙ dña Maria miſit me iubẽs
qꝙ; ſi vis liberari ꝓmittas te annuatim cele/
bꝛare ⁊ celebꝛãdũ pᷣdicare feſtuʒ creatiõis ⁊
ↄceptionis ipſiꝰ.Qõ ille ꝓmittẽs:mox libe
ratus eſt ſedata tẽpeſtate. Tertia vtilitas
ſpecialis gratie infuſio. Sicut em̃ ipſa ĩ cõ
ceptione eſt infuſa ſpeciali gratia copioſiꝰ q̃
eſt pᷣſeruata a pctõ oꝛiginali ⁊ ſctificata mi⸗

ro modo:ita ꝓbabile eſt ⁊ veriſile ꝙ celebꝛã

tibus hoc feſtũ Marie ſpãlis infundit᷑ gra
ex ipſiꝰ redundãtia plenitudis. Uũ Berñ.

Vas inqͥt liq̃re plenũ ſi q̃mõ moueat᷑ effũ/

dit liquoꝛẽ ex ſuꝑpleno.ſic Maria cum ſit

plena gra ſi qmõ moue᷑ pꝛecib:effundit in

nos gratiã. Hec ille. Quarta vtilitas ce⸗
leſtis glłie retributio. VUnð ſcribit᷑ in figura
Ecẽi.xiij.A luna ſignũ diei feſti. Nã maria
eſt pulcra vt luna Lañ.vj. Ab hac lunaii.
maria ſignũ diei feſti.ſ.eternitatꝭ.qꝛ deuotꝰ
cultus feſtiuitatꝭ marie eſt ſignum btitudis
celice ↄſequẽde.pᷣcipue aũt celebꝛatio et cul
tus feſti ↄceptõis b. marie.vt teſtat᷑ An.in
epla qᷓ ſupꝛa di.ſic. Nos fratres dilectiſſi⸗
mi ſi poꝛtũ ſalutis volumꝰappᷣhendere:dei
genitricis creationẽ ⁊ ↄceptionẽ dignis ot/
ficus celebꝛemus:vt ab eiꝰ filio digna mer/
cede remuneremur.Hec ille. Quarto pn/
cipalr inducimur ꝓpter indulgẽetie ↄſecutio
nẽ. Naʒ pᷣter ſupꝛaſcriptas a Sixto papa
ↄceſſas indulgẽtias:inſuꝑ ↄciliũ Baſilieñ.
oĩbo vere penitẽtibo ⁊ ↄfeſſis ea die ĩtereſſen

libo miſſis cẽtũ pmis vel ſecũdis veſperis ?⁊

matu.totidẽ. Itẽ ſermoni diuini de ea feſti⸗
uitate.cl. dies indulgeñ.ↄceſſit ꝑpetuis tꝑi
bus duraturis.vt patet in bula.
Articulus ſecundus de imunitate cõce

ptiõis Marie ⁊ eius poſſibilitate ac cõgru

Ecudum miſte
riũ ĩmũitatis. Circa qð tria q̃rũ
tur. Pꝛimo de poſſibilitate.

Secudo de ↄ gruitate. Tercio de moda
late. Pꝛio inquã de poſſihilitate qjritur

oſtẽdit᷑ ex lege iuridica:qm̃ ſᷣm le

Dars 1I

vtrũ de? potuerit b. bginẽ pſeruaſſe a pctõ

oꝛiginali nõ obſtãte eius ꝓpagatõe natura/⸗

li. Ad qð ꝓtinꝰ rñdet᷑ ꝙ ſic.⁊ declarat᷑ plu
ribo modis in huiꝰ ꝓceſſu.qͥa cũ duplex di/
ſtinguat᷑ in deo potetia:abſoluta et oꝛꝑina/
ta fm Scotũ ſuꝑ.j.diſt.xliiij. Abſoluta ẽ re
ſpectu oĩm poſſibiliũ:que nõ includũt ↄdi
ctionẽ neq; in fieri neq; in facto eſſe. Oꝛdia
ta vᷣo eſt eadẽ potẽtia reſpectu oĩm poſſibili
um q̃ nõ includũt õdictionẽ foꝛmatã legib⸗
a ſapiẽtia diuĩa inſtitutis.⁊ q̃ ad vtrãcq; deꝰ
hoc potuit facere: qð bñ oſtenditur
S ex lege theologica.
ecundo exlege iuridica.
Tercio ex lege philoſophica.
ꝛimo q dẽ ex lege theologica.qꝛ ſcriptũ eſt
Job.c.xiij.Quis põt facere mũdũ de ĩmũ⸗

do ↄceptũ ſemĩe.nõne tu qͥ ſolus es.̊ deꝰ

ipſe ſolus facere potuit mariã mũdã oĩmo/
de de ſemĩe cõceptã imũdo. Et ꝑ plura the
ologica exẽpla cõpꝛobat᷑:eoq qͥ põt facere
maiꝰ:põt ⁊ minus:ꝑ regulã thopicã. Sed
deus fecit maioꝛa. Pꝛĩo qñ creauit mũduʒ
de nihilo. Scdðo qñ fecit angelos puriſſi⸗
mos vnica volũtate:Tertõ qñ de ꝑua ade
coſta foꝛmauit ſubito magnã mulierẽ Euã
ſine additamẽto ⁊ ſine pctõ. Quarto q̃ndo

xpᷣm ꝑfectiſſime in vᷣg inis vtero ſubito foꝛ/

mauit. Quinto qñ ex vᷣgĩe vtero clauſo xpᷣi
coꝛpꝰpalpabile ⁊ moꝛtale ſine doloꝛe volu
it gigni.Sexto qñ coꝛpꝰ tã magnũ xpᷣi ſub
ꝑua qntitate ſacri euchariſtie tradidit. Se/
ptimo qñ aĩam laʒari de limbo ad iſtã vitã
reduxit.⁊ hec maioꝛa erãt.ᷣ S ecũdo
ges et iura
cõditoꝛ legis nõ tenet᷑ ad leges a ſe cõditas
xxv.q.j.ideo.⁊ c.cõfidimus.Et.xv.q ſic.cõ
ſideraui. VUñ ⁊ Augꝰ.de regimie pncipuzʒ
diꝙ nullꝰ pnceps obligat᷑ ſuis legibo. imo
pt diſpẽſare in lege data vel aliq̊s exciꝑe ab
ea:nõ obſtãte obligatõe paręntũ eoꝛundeʒ
cũ qbo diſpẽſat.huiꝰteſtꝭ eſt elã Juſtinianꝰ

C.de leg.l.digna vox. Et vulpianꝰ.ff. de le

gi.l. pnceps. Sic nec deꝰ obligat᷑ ſuis legi⸗
bus datis hoĩbo vł mũdo: qð claret etiꝭ in
exẽplis. Nã pmo deꝰ legẽ circũciſiõis datã
Beũñ.xxx. caſſauit ⁊ annullauit in nouo te.
Scðᷣo deꝰͥ legẽ celis dedit ↄtinui mo⸗
tus:ipᷣe celũ fecit ſtare tꝑe Joſue ſpacio vni
us diei.eiuſdẽ cix. Atq; tꝑe Eʒechie ecre
trogradare, xilineis ſolẽ. Eſa. xxxviij. Ter

ic

—

co⸗
ai
mnyl
Ne⸗
ᷣ

inie
ngn
gi⸗
Nnc
on
H
ſoge

hich
ldein
beͤde
dioino⸗
Muncbe
Mſaore
lciSel
uin nüde;
s uriſ
epuaade
lae Eui
no ndo
bidi⸗
aulo d
olorerol
nüſßiſb
ct e⸗
limi
cito
cu
ecölins
gſc
pncn;
Gpino
crahetd
connd
uſinun
nifdel⸗
ucg⸗
als un
ed
nono le
acef
petg
i

—

5

Alrticulus

cio deus qͥ dedit hoĩbo legẽ moꝛtis in penã

multis milib annoꝝ ſuꝑuiuẽdi:& mito ma
uit cum

gie legẽ diſpeſare potuit ⁊ congri
mr̃èpᷣſeruãdo ipſam a pctõ oꝛigĩali.: Ter⸗

cio oñdit᷑ ex lege phᷣica.qꝛ qͥcqͥd põt vᷣtꝰin⸗

ferioꝛ:põt vᷣtꝰſuꝑioꝛ.ij. hopicoꝝ.Sʒ na⸗
tura inferioꝛ pᷣt ꝓducere roſã de ſpinis pul⸗
crã.Itẽ ꝙ radiꝰſolis nõ ↄtrahat feditatẽ ex
ↄtactu reꝝ fedaꝝ.̊ virtꝰ diuĩa miłto foꝛtius

potuit:vt maria pulcra educeret᷑ ex parẽtuʒ

ꝓagine naturali:⁊ ne ala eiꝰinficeret᷑ ex car

nis generate naturalr vnione. Cap.I.

Ccuda queſtio

de ↄgruitate VUtꝝ cõgruebat vt

de pᷣfuaret b. virginè a pctõ oꝛi
ginali in ſua ↄceptõne naturali. Ad qð re⸗/
ſpondet᷑ bꝛeuiter ꝙ ſic:triplici rõne
Pꝛimo ratione theologicali
Secundo ratione legali
Tertio rõne phicali.
Pꝛio inq; rõne theologicali.qꝛ ↄᷣgruũ ẽ vt
nil ponat᷑ in xpᷣo ieſu dei filio qð notet igno
miniã:cũ ipſe ſit cãdoꝛ lu eterne ⁊ ſpeculũ
ſine macula ac imago bonitatis dei. Sap̃.
vij. Dʒ ſi ponit᷑ b. virgo ↄcepta in pctõ oꝛi
ginali:iũc ponit᷑ ignominia in xpᷣo.ſ.ꝙ mr
eiꝰ fuerit aliqũ in pctõ.⁊ ſic macła erit dede
coꝛis in xpᷣo q̃ ad oꝛiginẽ:qꝛ redũdat in iᷣm
Juxta illð Ecci.iij. Dedecꝰ filij prĩ ſiue mr ſi
ne honoꝛe. Scðo oñdit᷑ ex rõne legali.qͥa
ſim oẽs leges valde iniquꝰreputat᷑ filiꝰ qui
cũ poſſit pᷣcauere matrẽ dilectã in manꝰ ini
mici ꝑmittat cadere nec a piclło velit pᷣſerua
re.qͥa eſt ↄᷣ legẽ diuinã di.Exo.xx. Honoꝛa
pr̃em ⁊ matrẽ.⁊ ↄtra legẽ naturaleʒ.qꝛ teſte
pho.viij.Ethi. Parẽtibo nõ poſſumꝰ redde
re eͥualẽs,⁊ õ leges ciuiles ⁊ canonicas.vt
extra ð iureiu.qntauallł. Et in autent᷑ vt li⸗
ceat mr̃i vł auie.Et.ff.ð alen.liberꝭ.l. ſupꝑiꝰ.
⁊ l.ſi qͥ a liberꝭ ⁊c̃.q̊ ꝑ ꝛiũ mitũ ↄgruebat
filio dei ñ ꝑmittere matreʒ ĩ manꝰdiaboli ꝑ
oꝛigĩale pctm̃ in ↄceptiõe incidi:ſʒ decebat
pᷣſeniare eã:qð optĩe poterat. Tercio oſtẽ
dit᷑ ex rõne phicali.qꝛ ſᷣm reglłaʒ chopicã bo

etij.ij. tchopicoꝝ. Si de q̃ minꝰ videt᷑ ineſſe

ineſt ⁊ de q̊ mag.Exẽplũ ſi ↄgruuʒ ẽ vt rex
honoꝛet ⁊ exaltet famulũ:mlto magis mr̃eʒ
Siðs ↄgruebat vt deꝰ adã vel euã atq; an/
gelos faceret in pncipio ſine oĩ pctõ: multo

ð „*
. e* eE

foꝛtius matrẽ pᷣelectam qᷓ exaltãda foꝛet ſuꝑ
oẽs angelos ⁊c. CFeapitulũ.III.

Crcia queſtio
tde mogalitate pᷣſeruatõis marie
a pctõ oꝛigĩali.ſ.q̃lr fieri potuit.

ĩtellcũ h̊ bꝛeuiter ſm Sco.atq; Frã.maro.

ſuꝑ.iij.di.iij. Nota ꝙ h ex tribo vitatibo pᷣci
pue declara?᷑ Pꝛima vᷣitas ꝙ pctm̃ oꝛigia

le diẽ puatõeʒ.Eſt em̃ carẽtia oꝛiginał iuſti
cie debite ĩ pᷣmis ꝑentib amiſſe ex trãſgreſ⸗
ſiõe legꝭ diuĩe a pmis ꝑentib oᷣriuata ĩ oẽs
naturalr ꝓpagatos ⁊ diuĩo decreto artatos
obligãs ad penã dãni:⁊ ceteras penas q̃ ta
lẽ carẽtiã ſequunt᷑. Sic qpe cõiter nri doc.
diffiniũt p ctm̃ oꝛigĩale ex ſnia An.⁊ decla

rari põt hec diffinitio ex ꝑte.ij.hꝰ li.ar.j. ⁊ 5
cipue c.vij.vide ̊. Scda vᷣitas ꝙ gra di⸗

nina equalet oꝛigiali iuſticie m acceptatio
nẽ diuinã:imo excedit ita ꝙ ꝑ ̊ ꝙ ala hũa⸗
na hʒ gram nõ ineſt ei pcim̃ oꝛigiale.lʒ ů̊ qͥ

libet fuiꝰ ade eſt debitoꝛ iuſticie oꝛigial ?⁊ ex
demerito ade caret ea.⁊ iõ oĩs talis hʒ vnö

ↄtrahat oꝛigiale pctm̃. Si tñ alicui ĩ pᷣmo
iſtati creatõis aĩe det᷑ gr̃a ille licet careat oꝛi

gĩali iuſticia nunq; tñ eſt debitoꝛ eiꝰ.qꝛ me

rito alteriꝰ pᷣuenientis pctm̃ dat᷑ ſibi gratia
q̃ eqͥualet illi iuſticie q̃ntuʒ ad diuinã acce⸗
ptatõem:⁊ tal non ↄtrahit pctm̃. Tercia
veritas rñſiua ex pꝛedictꝭ.q lʒ btã maria ex

rõne ſue ꝓpagatõis natural: eo ꝙ; ꝑ cõcubi

tũ mr̃imontalẽ ẽ ↄcepta atq; ex ðᷣmerito ade
habuit aptitudieʒ vnde ↄtraheret oꝛigĩale
pctm̃.tñ ex merito xpᷣi pᷣueniẽtꝭ qͥ ab eterno
ipaʒ elegit ĩ mr̃eʒ habuit ĩfuſaʒ gr̃aʒ ĩ pᷣnci⸗

pio creatõis pᷣſeruãtẽ a pctõ oꝛigĩali:qꝛ po⸗

tuit deꝰ ĩ inſtãti ↄfuſiõis aĩe eiꝰinfũdere ſibi
tantã gram qᷓntã alij in baptiſmo qð ⁊ fecit
8 in illo inſtãti ñ hũit oꝛigiale:ſiẽ ſi fuiſſet p
us baptiſata. Et lʒ caruerit oꝛigĩali iuſticia
tñ gra eqͥualet iuſticie oꝛigiali:vt patuit ſe⸗

cũda vᷣitate. Sʒ foꝛte diq Tñ ibi fuit infe

ctio carnis. Rñdet᷑ ꝙ dato ꝙ illa caro ñ fu⸗
iſſet mũdata vᷣtute.ſi.aũ ifuſionẽ aĩe.tñ illa
ifectio ñ fuit tã neceſſaria cã macłlatõis aiĩe.
Siẽ videmꝰ poſt baptiſmũ qñ manet qͥ dẽ
illa ĩfectio ĩ carne ſᷣm młtos ⁊ tñ ĩfectio aĩe
ablata eſt ⁊ nõ manet pꝰbaptiſmũ. Imo g̊
ðꝛ ꝙ caro biẽ virgis añ infuſionẽ aĩe ĩtelle⸗/
ctiue:fuit virtute/ſſ⸗mundata ac puriſicara
*

Liber nn.

et dedicata vt eſſet vas aptiſſimũ ad recipi
endã aĩam iam ſctiſſimã:vt in illo inſtãti qᷓ
aniĩa infundebat᷑ nõ eſſet infecta:ſed iã mũ
dificata. Hoc ſᷣm Scotũ ⁊ huiꝰ vie ſeq̃ces.
O igit᷑ ᷣgo glioſiſſima vere tota pulcra es
et gratia plena etiã in ↄceptõe c.
Articulus tertius ꝙ beata Maria de fa
cto fuit pᷣſeruata ab oꝛigĩali peccato et hoc

Er . ſt “
Ertium miltert
t unm ꝛ ꝓbabilitatis. Abi nota
Wwꝓbtãm mariã fuiſſe pᷣſeruatã de
facto ab oꝛiginali pctõ ꝓbant pluruma teſti
monia.ad qð /ꝓ pñti decreui accipe.xij.va⸗
rietates legu: bo tanq;. xij.ſtellis radiãtib⸗
in coꝛona glie marie.Juxa illud Apoc xij.

„7

In capite eiꝰ coꝛona.xij.ſtellaꝝ. Id pꝓmptũ
eſt cõpꝛobare ⁊ diuidunt᷑ in.iiij.ternarios.
Pꝛimũ eſt teſtimoniũ legis diuĩe ſiue mo
ſaice.nã Geñ.iij. Ipſa.ſ. Daria ↄteret ca⸗
put tuũ.ſi.o ſerpẽs: Sed ſi maria fuiſſet in
pctõ oꝛigiali:tũc ↄñs foꝛet ꝙ ipſa a ſerpẽte
fuiſſet ſtrãgulata.quõ potuiſſet caput ſer-
pentis ↄterere ſtrãgulãtis:et ſic puaret᷑ tali

triũpho. Hinc Oꝛige. ait. Oaria nech ſer⸗
pentis ꝑſuaſione decepta:nec eiꝰ venenoſis

afflatiby infecta fuit. Hecille. Itẽ Exo. xx.
lex diuĩa pᷣcepit di. Honoꝛa patrẽ ⁊ matreʒ
& ſequit᷑ ꝙ xpᷣs honoꝛauit matrẽoĩmode qᷓ
potuit.⁊ ꝑ ↄñs iſto honoꝛe pꝛeſeruatiõis a
pctõ oꝛiginali. Itẽ dñs pᷣcepit Exo.xxv.
moyſi di. Lõpingite arcã de lignis ſethim
q̃ ſunt imputribilia:ad figurandũ btẽ Da
rie in q̃ quaſi in arca xpᷣs reqͥeuit imputribi
litatẽ.ſ. abnegationẽ macule. Secũdũ
teſtimoniũ leg ꝓphetice. accedat pᷣmꝰ Job⸗
iiij.di. Pereat dies in q̃ natus ſum:⁊ nox in
qᷓ dictũ eſt:ↄceptꝰeſt hõ Obtenebꝛent ſtelle
caligine eius expectet luceʒ ⁊ nõ videat nec
oꝛtũ ſurgẽt auroꝛe. Hec ibi. Suꝑ qbover⸗
bis lyra dicit in q̃dã oꝑe.ibiiob loquit᷑ de
reatu oꝛiginalis pcti.⁊ iõ dicit. Obtenebꝛẽ
tur ſtelle.i.ſcti: caligine eius ⁊c. expectet lu⸗
cem.i.xpᷣm.⁊ hũc nõ videat: eoq xpᷣs ſuꝑ⸗
naturalr ex virgie ↄceptus oꝛiginale pctm̃
ↄtrahere nõ potuit.Sequit᷑nec oꝛtũ ſurgẽ
tis auroꝛe.i.ↄceptũ marie:q̃ figurat᷑ ꝑ auro
ram Canti.vj. Accedat ⁊ viſio ꝓphetica:
qꝛ btã virgo figurat ꝑ poꝛtã clauſam quaʒ
vidit Eʒechiel vt patet ca.xliiij. Eʒech. vbi

Pars 1

ſcribit᷑ ꝙ nun; fuit aꝑta ſed ſꝑ clauſa.̊ per

eam nunq; intrauit pcim̃:als non fuiſſet ſʒ

clauſa. Accedat etiã Dauid di. Domũ tu
am dñe.i,.btãm mariaʒ:decet ſctitudo.q go
debuit ↄcipi ſctã. Itẽ accedat Salomõ
Pꝛouer.viij.d.in pſona marie. Necdũ erãt
abiſſi ⁊ ego iã ↄcepta erã.De hac aũt irre⸗
fra. Alex.de hales Oẽs inqͥ t deuoti marie
exponãt hãc autoꝛitatẽ ſic Necdũ erãt abiſ
ſi.i.pfunditates pctĩ oꝛigialis. Nã abiſſus
ðᷣꝛ ab a qð eſt ſine ⁊ biſſus qð eſt qddã lũi-
noſum ſubtile ⁊ candidũ factũ textrico oꝑe
Quoꝝ ↄtraria ſunt in peccato oꝛigĩali qð ẽ
tenebꝛoſum ꝑ puationẽ lucis gre:⁊ groſſuʒ
ꝑ damnũ ꝑpetuũ atq; turpe ꝑ carentiã dile
ctionis diuine. Nõdũ igit᷑ erãt abiſſi.i.pec
cati oꝛiginal ꝓfunditates:⁊ ego iam ↄcepta
erã.ſ.pᷣueniẽte gra dei.D eniq; idẽ Alex.de
hales cũ eſſz in fine vite ſue expoſuit illã au
toꝛitatẽ themat pᷣfati di.ſic Tota pulcra es
ſcʒ ꝑ gre plenitudinẽ Amica dei altiſſimi.i.
mater dilectiſſima:⁊ macula nõ eſt in te nec

oꝛiginalis nec venialis aut moꝛtalis.⁊ his

dictis cõmẽdãdo aĩam ſuã btẽ virgini felici
ter in dño expirauit. Terciũ teſtimoniuʒ
legis euãgelice.qͥa ibi legit᷑ ꝙ Gabꝛiel ſalu⸗
tando b.virginẽ:ſic dixit. Aue gr̃a plena d.
te.b.tu in muli.Ex quibus verbis clareſcit
Polum ꝑ ſingula verba. Nam pmo dixit
Aue. l.ſine ve.⁊ ſic negãs ve oẽ negat pec⸗
catũ oꝛiginale. Secũdo ait:gra plena. ſed
plenũ eſt cuiꝰnulla pars eſt vacua.iiij.phi/
ſicoꝝ.ergo ꝑs oꝛigis.i.oↄceptõis marie non
fuit a gra vacua:qð fuiſſet ſi in pctõ oꝛigia‚
li ↄcepta foꝛet. Tercio ait:dñs tecũ.ex quo
ſequit᷑ qꝛ q;diu fuit in oꝛiginali pctõ fuit a

deo aliena ⁊ ſub ptãte diaboli ↄſtituta: er⸗

go nõ dñs cum ea.Quarto ait:bñdicta tu ĩ
mulieribo.qa em̃ bñdicta q̃ ab eterno ẽ ma
ter dei electa.ergo nunq; maledictõi ſubie⸗
cta fuit. Cum em̃ ſcriptum ſis Exo.xxj.Qui
(inquit deus) maledixerit patri aut matri:
moꝛte moꝛiatur.ergo chꝛiſtus deus nunq;
permiſit maledictioni ſubiacere ſuam ma⸗
trem: quod foꝛet ſi in peccato oꝛiginalicon

cepta fuiſſet. Videat ergo qua fronte aude

at dicere Aue maria ⁊c.qui temerarie aſſe-
rit beatam Mariã in peccato oꝛiginali cõ
ceptam. Quartũ teſtimoniũ legis ecclia
ſtice. Nimirum eccleſia errare non poteſt ꝗᷓ
a ſpũſcto docet᷑ in omni veritate et dirigite
„D

Uunn
itin
o
man
it
anti
Ke
bio
1 men
duit
690
ſhet
pub⸗
piotf
n.
ir⸗
lurp
ſtas
llgh
pci.
guun
ſeai⸗
lcgoe
be
gutae
lurge
coon
Altad

paxo

fauien
hlüleg
generi
hlisg
Came
Lbio
ltman
potuit
Multh
Paren
chel
te

Sde
ſaſ
min
G—
Bͤei
inen
imane
ritebi

Abiſs

Wäi⸗
ſc ohe
glgde
goſq;
tü de
ſlie⸗
ocpen
Arde
llien
es
mntenee
s this
gnikl
inoni;
ſaln⸗
ende
anti
nodit
egntpet,
ſnnit
nnnenn
Poigir
ciag⸗
hcbfut
funuan
diini
ſi be
utmmumn
u
n nu,
Gnalison
e ude
gine
pheii

—

.

25°—B

xxiiij.q.jia recta in ſede ⁊c. Sed eccleſia ca/-
nit in officio di. Felix es ſacra go Maria
7 omii laude digniſſima. Hec laus auteʒ eſt
vna maxima ꝙ dicat᷑ ipſa a pctõ oꝛigĩali pᷣ
ſeruata:ergo ea digna. Itẽ canit ecclia ſan/
cta ⁊ ĩmaculata virginitas qbo te laudibus
efferã ⁊c.ã̊ debent ĩmaculate virgini attri⸗
bui oĩa pꝛinilegia exemptõis a culpa. Pꝛe⸗
terea eccleſia ſancta romana id tenet officõ
diuino.vt patʒ in bulla pape. Quintũ te

ſtimoniũ legis canonice vel iuridice.qꝛ.xix

q:ij.due,⁊ extra de regular᷑.c.licet. ðꝛ ꝙ qui
lege puata. ſſ.ducitw᷑ nulla ratõ exigit vt lege
publica cõſtringat᷑. Sed btã mania a pnci
pio fuit lege buata.ſſ.ducta.q̊ a cõi lege exẽ
pta. Itẽ xv.qiiij.S.j.⁊ ſeirõne pct qð indu/
xit ⁊ ꝓpter verecundiã ſexꝰ mulicri nõ ↄcedi
tur ꝓ alio aduocare: ſed ↄceſſũ eſt marie vt
ſit aquocata nr̃a apud deũ:&ᷓ ipᷣa excipit᷑ ab
illa lege cõi quã deꝰ poſuit ſilijs ade ratiõe
pcti. Nimiꝝ vt ſcribit᷑xxv.q.j.c.vlti.puile/
gium ſpeciale derogat generali.ſz btã vᷣgo ẽ
ſpecialr puilegiata. SÖ. Sextũ teſtimoniũ
legis ciuilice. Hã.ff.de legib.l.pnceps di/
cit᷑. Pꝛinceps auguſt“ eſt legibo ſolutꝰ ⁊ au/
guſta eſt exepta de ſpeciali puilegio. Seqͥ/
tur & ꝙ auguſta maria eſt exempta.Et huic
cõcoꝛdat figura Heſter.xv.vbi rex Aſuerꝰ

HDM ait ad Heſter reginã. Non ꝓpter te inqͥt ſed

ꝓter oẽs hec lex poſita eſt. Heſter aũt figu/
rauit mariã.ergo ⁊c. Septimũ teſtimo⸗
niũ legis phice:qꝛ Areſto. viij.Ethic.ait q;
generãtis ad generatũ et ecõuerſo eſt natu⸗
ralis amicicie dilectio q̃ bonũ vult amato.
qꝛ amoꝛ amicicie fundat᷑ in beniuolẽtia.ix.
Ethicoꝝ,:ergo xpᷣs genitus a btã vᷣgie volu
it matri ab eterno pᷣelecte oẽ bonum gr̃e qd

potuit.Certũ em̃ eſt ꝙ qlibet filius ſapiens

vult habere matrẽ ⁊ eligere talẽ qᷓntũ poteſt
parentẽ:qᷓ oĩ gfectõe ⁊ nobilitate ac gre de⸗
coꝛe ſit ditata.ſequit᷑ ̊ ꝙ xpᷣs matri ̊ bonũ

gratie voluit ⁊ ↄtulit.ꝙ.ſiſine oꝛiginali pctõ

ſit ↄcepta. Item filij amãt parẽtes tanq; ali
q dab illis exiſtẽtes plus qᷓ; oẽs ſeruos. vlij
Ethicoꝝ. imo ad ſeruum ſᷣm ꝙ ſeruꝰ nõ eſt
amoꝛ amicicie vt ðꝛ ibidẽ. Quia aũt amare
amicicie dilectõe eſt bonũ velle.ix.ethicoꝝ.
ergo magis amare eſt maiꝰbonũ velle:⁊ ma

xuidme amare eſt maximũ bonũ velle: per illã

regulam,. v,: Thopi. Sicut ſimpir ad ſim/
ſ△

pliciter: ſicmagis ad magis:? maximuʒ ad

maximũ.Sequit ̊ ꝙ ſicut xpᷣs ſũme pᷣ oĩb
ſeruis amauit matrẽab eterno pꝛeelectã:ita
maximũ ei bonũ voluit qð et fecit. Sʒ ſer⸗

uis.i,:angelis ⁊ade atq; eue hoc bonũ volu

it ꝙ ſint creati ſine pctõ oꝛiginali: ergo muł
to magis matri ⁊c. Octauũ teſtimoniuʒ

legis poetice. VUñ Seduliꝰ li.j.paſcał car⸗

minis ait Et velut ex ſpinis mollis roſa ſur
git acutis Sic eue de ſtirpe ſacra veniente

maria Fil eſt qð laniet matrẽ heres ſeruat

honoꝛẽ. Hec ille. Item Alanus ait Hec
eſt ſtella marꝭ:via vite poꝛta ſalud. Neſcia
ſpineti:floꝛens roſa neſcia culpe. Itẽ Se⸗
neca tragedia pma ait. Sollicita tanti pᷣcia
natales habent Semꝑq; magno ↄſtitit na
ſci deũ.Hec ille. Honũ teſtimoniũ legis
machometice.qͥa impurus machometus ĩ

ſuo alkoꝛano qͥ apud oẽs ſaracenos ⁊ thur

cos eſt autẽticꝰ: ꝓut Nico,. dely ra in poſtil

la ſuꝑ Lu.atteſtat᷑:dicit ſic. Nõ eſt in filijs
ade quẽ nõ tetigit ſathan.⁊ iõ dũ naſcit᷑ hõ
ploꝛat vociferãs ex tactu pᷣter Mariã ⁊ fili

um eius yſe.i:ieſum. Hec ille. Decimũ te/

ſtimoniũ legis doctoꝛice ſiue autẽtice.quia
hocipᷣm multoꝝ doctoꝛum ſanctoꝝ autoꝛi⸗
tas ↄfirmat ex quib aliquos pferamus.
Pꝛimus eſt Anſelmus in li.de ↄceptu vir/
giic. xviij,di. Decebat vt illa virgo ea puri⸗
tate niteret qua maioꝛ ſub deo nequit intel

ligi.quod nõ haberet veritatem ſi in pecca

to oꝛignali concepta foꝛet. Idem Anſelmꝰ
li,.de exoꝛdio mũdane ſaluns di. Si qͥd oꝛi
ginalis pcti in ꝓꝑagatõne matris dei extitit

ilud/ ꝓpagantiũ nõ ꝓpagate fuit. Si deꝰca⸗

ſtanee cõfert vt intra ſpinas a ſpinis remo
ta concipiat:alatur ⁊ foꝛmet᷑:nõ potuit hoc
filiꝰ dei facere matri ſue.Et ſequit᷑ plane po
tuit voluit ⁊ fecit.· Secũdus doctoꝛ Am/
bꝛoſiꝰ in ſermone de Babaonitis dic. Hec
eſt virga in q̃ nec nodus oꝛiginalis nec coꝛ
tex venialis culpe fuit.
cta virginitate.Et ſuꝑ Lucam dicit. Quid
nobilius dei matre:quid ſplẽdidius ea:vir
go erat non ſolum coꝛpoꝛe ſed ⁊ mẽte. Vñ
ſequitur ꝙ ania Marie non fuit a caſu elè
uata ſed a caſu pꝛeſeruata. alias non virgo
mente ſed peccato coꝛrupta. Tercius Au

guſtinꝰ libꝛo de natura ⁊ gratia di.De ma⸗

ria pꝛopter honoꝛem domini nullam pꝛoꝛ?

ſus cũ de peccatis agit᷑ volo habere qſtiõe,

dem in lib. de ſan

Liber InI ⸗

Icẽ li de. v. hereſibo in ꝑſona xpᷣi dicit. Si
potuit inqͥnari manichee mater mea cum ⁊
ipᷣaʒ facerẽ:potui ⁊ ego inqͥnari cũ ex ea na
ſcerer.ñs eſt falſum:̊ ⁊ añs. Idẽ ſermõe

xliij.de natiuitate xpᷣi dicit Maria oĩ ſctita

te ⁊ gra in vtero matris eſt repleta:vt ð̊ mũ
diſſima matre mũdiſſimꝰ naſceret᷑ filiꝰ ma/
ter xpᷣi pᷣelecta:qͥa ſicut in celo habuit xpᷣus
patrẽ iĩmoꝛtale:ſic ⁊ in terra habuit matrem
oi coꝛruptõe carentẽ. Hec Augꝰ. Quar
tus doc. Hiero,ad paulã ⁊ euſto.di. In ma
riã totius gre q eſt in xpo venit plenitudo:
ſed xpᷣs fuit ſine oꝛiginali:ꝗ̊ ⁊ in mariã venit
hec gra. Quintus Rich.de ſanc.vic.ĩ ſer
mo. Hõdũ erãt abiſſi:di. HNõ decuit vt ca
ro marie qlitercũq; foꝛet obnoxia culpe.nã

dei ſapie indignũ credimꝰ vt quã ad lucem

pᷣdeſtinauit puritat:tenebꝛis ſineret iuolui:
nec erat ingratus matri ꝓpꝛie qͥ oibo mr̃ib⸗
Scepit honoꝛẽ exhiberi. Hec ille. Gext?ꝰ
deuotꝰ Berñ. in ſer. Cẽpus loq̃ndi di.Ca/
ro inqͥt ᷣginis ex Adã ſumpta maclas ade
nõ admiſit. Septimꝰ lrillus priarcha

Alexandrinꝰ li.ↄtra neſtoꝛiũ dic. Poſt filiũ

temerariũ eſt ponere in Maria virgie ma⸗
culã aliquã aut pctm̃̊. Octauus Hyldel
fonſus archiepᷣs Tholoſanꝰ cui btã virgo
ſepius apparebat ⁊ obtulit ei de padiſo ve/
ſtẽ ſacerdotalẽ q̃ adhuc inibi ſeruat᷑:cõmiſit
q; eidẽ vt celebꝛaret annuatim feſtũ ↄceptõ
nis ſue Vñ ille traccatũ cõpo ſuit in q̃ pbat
ipſam ſine oꝛigĩali cõceptã ſoꝛe: qͥ tractat ſi
ue liber ab ipſo editus tantũ virgini cõpla

chit ꝙ illi libꝛũ iᷣm manu tenenti apuit 2

tali oꝑe gras retulit. Honus doctoꝛ Ale

xander de hal. qͥ dũ in feſto ↄceptõis coꝛaʒ

vniuerſitate legeret ⁊ teneret btm Mariã
in oꝛiginali cõceptã foꝛe: adeo infirmitates
ipᷣm inuaſerũt ⁊ annuatim ipſa die ↄceptio
nis vexabat illa infirmitate: vt videret᷑ ve⸗
lut ſemimoꝛtuus. Cãdẽ ſe recognoſcẽs vo/⸗
uit ſe libꝛũ cõpoſiturũ ad honoꝛẽ virgĩis: et
mox ſanatꝰ libꝝ edidit in q̃ ꝓbat vᷣginẽ foꝛe
ↄceptã ſine oꝛiginali.⁊ reuocat qͥcqͥd in. iij.
ſniaꝝ ↄtradixerat.⁊ dũ moꝛti appꝛopinq̃ret
btẽ vᷣgini ſe cõmẽdauit di. Tota pulcra es
amica mea:⁊ nulla macula neq; oꝛiginal ne
qꝙ; actual eſt in te. Decimꝰ Johes ſcotꝰ qͥ
pariſiꝰ ꝓpoſita q̃ſtiõe oĩb doctoꝛib cõcluſit
⁊ oĩa eoꝝ argumẽta vᷣria cũ eſſent plꝰ qᷓ; du
ccta memoꝛia mirabili recitauit ⁊ ſoluit ⁊ in

nũerabiles ſuꝑaddidit roõnes pbãtes ꝙ vir .*

go eſt cõcepta ſine oꝛigiali.vñ vniuerſitas
admirãdo ipᷣm doctoꝛẽ ſubtilem appellauit
Et idipᷣm tenẽt nũc nr̃i doctoꝛes vicʒ Cira
Fran.maro. Petrꝰ de cãdia.Aureolꝰ.Guil
helmꝰ varro.⁊ multi alij. Vndecimꝰ ſan
ctus dñicus in ſua editõe dicẽs ſic. Sicut
pmus adã fuit ex terra virgine ⁊ nunq; ma
ledicta foꝛmatꝰ:ita decuit in ſecũdo Adã.i.

xpᷣo fieri. Hec ille. Duodecimꝰ ſctũs tho

mas de aqͥ no qͥ licet in pleriſq; ſcriptis hu/

ius ↄirariũ dixerit.tñ ſuꝑ.j.ſnĩaꝝ diſt. xliiij.

ar.iij. in ſolutiõe tercij argumẽeti rũdẽdo ad
autoꝛitatẽ Anſelmi dicit ſic.Põt aliqð cre⸗
atũ inueniri qᷓ nil puriꝰpõt eſſe in rebo crea⸗
tis:puta ſi nulla peccati ↄtagiõe inqnatuzs
ſit. Et talis inqͥt fuit puritas marie q̃ a pec⸗
cato oꝛiginali ⁊ actuali ĩimunis fuit.ſub ðᷣo
tñ inq;tũ erat in potẽtia ad peccandũ.: Hec
Thomas.ecce patʒ. Vndecimũ teſtimo
niũ legis rõnis tiheologice. Nã plurime rõ
nes ponunt᷑ a doctoꝛibo ꝓ huiꝰ veritat cõ⸗
firmatõe.Sed qꝛ lõgũ foꝛet tã mita pone⸗
re:opꝰẽ cã bꝛeuitatis aliqᷓ inſerere. Pꝛima
rõ talis. Aut em de potuit pᷣſeruare ſuam
matrẽ a pctõ oꝛiginali ſed noluit:aut voluit
ſed nõ potuit.neutrũ eſt dicẽduʒ:qꝛ in pmo
negat᷑ in deo bonitas,. in ſecũdo diuia ptãs
Relinquit᷑ ergo ꝙ potuit et voluit ⁊ ꝑ ↄnñs
fecit. Hec potes dicere ꝙ ideo noluit qꝛ nõ
cõgruit:qm̃ ſũme hoc ↄgruũ ſuit vt patuit
ſecũdo articu.⁊ ꝑ ſequẽtig. Secunda rõ
talis Scoti ſuꝑ.iij. diſt, iij.q.j.qꝛ ↄgruũ ſu/
lit vt btã dei mr accipiat bũficiũ excelletiſſi/⸗
mũ a do ⁊ ꝙ fuerit ꝑfectiſſime redepta. Sʒ
excellẽtiꝰeſt bñſficiũ pᷣſeruare a malo ꝑſecti-
uſq; eſt redimere pᷣſeruãdo a caſu in malus
q; poſt caſũ erigere vel liberare.ꝭ̊ ⁊c. Ter

cila rõ eſt. qꝛ mediatrix eſt Maria ĩter xpᷣm
et hoĩes. Mediũ aũt hʒ patticipare cũ ex⸗

tremis.v.phiſicoꝝ. ideo cõgłuit vt ipſa ma
ria mediatrix generis humani in cõceptiõe
aſſimiletur hominib in naturali ſq paga-

none cõmuni:? hoc non obſtante aiſinulet

chꝛiſto capiti:in hoc vt per gratiam pᷣſefuet

a peccato oꝛiginali. Pꝛoinde Cipꝛianꝰ ait
irgo omni iuſticia pleniſſima cuiꝰ cõce

ptio ſingularis.ſ.per gratiam ſingularem.
Quarta rõ:quia ſi poneret᷑ in maria oꝛigi
nalis macula ſequerent᷑ plura incõuenien-
cia m Frammaro, Pꝛimo qͥ deʒ ſequeret
„ .

4

ctäſ
1daifu
litint
abete
fno
ſcbin
fino
h⸗
d
., Ma
. tſ⸗
ſte
hoh
an
niſt
ſtape
Vlgen

iio⸗

lba⸗
iſar
ttito⸗
lgse
blioe
hhohoi
Apltet
dun
gernm
eölonl
brͤmn

hodlc

pachi
Gecia
ſnaeet
alsſg
hli vir
hoorc
plonen
uße⸗
landeyp
go ng
Denn
ſo ef
in
ſulpie
imnan⸗
mnü.
ſodee⸗
lafean
Mhone

Sð “
☚
.

. Articulus . MI
N, .cetiã ſi in inſtãti hoc poneret᷑ ꝙ ſcʒ aliũ mr̃ celebꝛare in capella ſancti Michaelis vbi
finn * dei fuiſſet filia diaboli: digna pena inferna erat pulcra imago Marie ſculpta in lapi⸗
ani li ⁊ inimica dei.qð nõ ſuſtinet nomẽ matrꝭ de marmoꝛeo.mox unago furibunde retro
ab eterno pᷣdilecte.ſi em ꝓ aliq inſtãti odita vertit ſuum vultũ ↄtra fratrem ipᷣm.⁊ ſic ſta
ötl g̊ nõtemꝑ ab eterno dilecta. nec ꝓtũc mater re ðꝛ vſq; ĩ hodiernũ diẽ. Frater aũt ille ſta
ndan ſed inimica. Secundo ſeq̃ret ꝙ ipſa eſſy tim cecus factus votum emiſit ꝙ reuocaret
Gar minoꝛis puritaꝶ angelis:ↄtra autoꝛitatem ea que dixerat. ⁊ ſic ſanatus eſt. Quinto
Anb.ſupꝛa poſitã.⁊ ↄtra Hylariũ dicẽtẽ ſic ſanctus Dñicus dux pᷣdicatoꝝ oꝛdĩs:legiĩ
Nii O vᷣgo bñdicta ſuꝑ oẽs femĩas q̃ angelos ꝙ cũ eſſet canonicus regularis ⁊diſputaret
* , vincis puritate. Nec valet dicere ꝙ poſtea in archiepᷣatu Tholoſano cõtra bereticos
e * eſt ſumme purificata, qꝛ cũ pᷣteritũ nõ poſ/ qui aſſerebant hec tria. Pꝛimo ꝙ xpᷣs nõ ei
Rif ſit eſſe nõ pᷣteritũ.ij.ꝑiar.ꝑ Areſto.ſequit᷑ q ſet deꝰ.Secũdo ꝙ in euchariſtia nõ eſt ve⸗
ioe, nota illa peccatriò oꝛiginalr remaneret in rum coꝛpus chꝛiſti: Tertio ꝙ Maria non
ipſa in ꝑpetuũ.ſicut etiam in magdalena re eſt mater dei eo ꝙ inerat ei oꝛiginale pctm̃.
mãſit nomẽ peccatricꝭ quis purificata fue- Tunc beatus Dominicꝰ ↄtra eos diutiſſi/
aen rit a pctis:nec in ꝑpetuũ cõſequet᷑ aureolaz me diſputãdo in hoc cõuenerũt vt ſcriban
n virginitatis. Tercio ſequeret᷑ ꝙ btã ma/ tur ſingule q̃ſtiones pᷣfate partis vtriuſq; ?
gth ria nõ eſſet virgo intacta ala ⁊ coꝛꝑe.qͥa qdꝓijciant᷑ in ignem. Et ille q̃ nõ cõburerent
ibaͤ̃ libet petm dicit rõnem coꝛruptõis ⁊ tactus ꝓ veritate tenerent᷑. Accepit ergo ſanctꝰ do
ihe xxxiij.di.li.ij.ſniaꝝ.et ſic virgiunitas Oarie minicus ſacramẽtũ euchariſtie ⁊ ſuas ſcri⸗
icfn fuiſſet diminuta ꝑ pctm̃ oꝛiginale ↄtractuʒ. ptas ↄcluſiões:inter quas hec erat vna ſcʒ
mmeſ ⁊ tãto foꝛtius qᷓnto in ania:qᷣa anĩe virgini ꝙ beata virgo eſt ſine oꝛigĩali peccato.⁊ po
mo⸗ tas q̃ coꝛrumpi habet ꝑ oẽ peccatũ: ipſa no ſuit in foꝛnacem ardentem: vbi ꝑ tres dies
1poten bilioꝛ eſt oĩ virginitati carnis,ſicut virgini/ ſteterũt ⁊ nulla leſio facta eſt tam in eucha⸗/
Pein tas hoĩs pᷣ virginitate bꝛuti.vt dicit Criſo. riſtia qᷓ; in papiro concluſionũ ſcriptarum.
eſtan et patet.xxxij.q.v. Sicut em̃ ⁊c. Duode Quo viſo heretici ſtupefacti crediderũt. et
tvolult cimum teſtimoniũ reuelatõis miriſice circea dicit᷑ ꝙ hec res fuerat ſculpta in ſepulchro
nhro qð ex mitis pauca in ſcribẽdo Pꝛimũ eſt ſancti Dominici. Sexto in regno arrago
niaptis qð ſcribit btã Bꝛigida in ſuis reuelatõnib nie quidam frater oꝛdinis pᷣdicatoꝛũ quen⸗
nis btãam mariã ſibi aparuiſſe ⁊ interrogatã re dam demoniacuʒ adiurauit vt diceret ſibi
ttu ND„ ſoodiſſe ſibi taliter. Cõcepta qͥdẽ ſum ait ex vnum magnũ dubium quod mẽte gerebat
Ntptank Joachim ⁊ Anna ſine pctõ oꝛiginali ⁊c. ſqʒ ſi virgo Maria fuit cõcepta in peccato
cnet Secũdũ eſt qd ↄſimilr legit᷑ in reuelatõibꝰ oꝛiginali.Tunc demoniacus foꝛtiter cla⸗
iſfn⸗ ſancte eliʒzabeth. Terciũ eſt qð refert vi / mans dixit ter Ve ve ve üllis qui feſtum cõ
helict talis in ſuo opuſculo vocato Defenſoꝛium ceptionis nõ celebꝛant et malum de virgi⸗
uG btẽ virginis: ꝙ qdã Jerhardus de piſca/ ne dicunt. His ille auditis: de cetero cele⸗
Pogea⸗ cijs oꝛdinis minoꝝ cum pᷣdicaſſet ↄtra ↄce bꝛauit. Septimo refert Anſelmus li. mi
inpann ptionẽ marie ⁊ poſtea miſſam celebꝛaret:be rac:cap.xlvij.et in epiſtola qua ſupꝛa ſcʒ ad
1 ata vᷣgo apparẽs ſibi euchariſtiaʒ abſtulit et coangli.epiſcopos ⁊c̃iꝙ in pago gallicano
enie tandẽ penitẽti reſtituit.⁊ ille dicta reuocan/ canonicus quidaʒ ſacerdos quotidie ſolitꝰ
gecicn do enarrauit ig laudeʒ virginis. Quarto erat hoꝛas beate virginis deuota mete di⸗
toeun Henricꝰ de haſſia in ſuo tractaculo de ma/ cere, Cũq; de villa rediret noctu vbi foꝛni⸗
Gaptir ria refert ꝙ ãno milleſimo tricẽteſimo ſeptu catꝰfuerat ⁊ ad oppiduʒ q́ moꝛabat tẽderet
ageſimo:qdam doctoꝛ oꝛdinis ſcʒ pᷣdicato pelagꝰſenace trãmeãdo ſolus nauẽ ingreſ⸗
ſinici rũ noĩe Paulus cũ pꝛedicaſſet ↄtra ꝰginis ſus:nauigãdo matutinũ beate virgĩis dice⸗

M imaculatã ↄceptionẽ:in medio ſermonis ce re cepit.⁊ cũ inuitatoꝛiũ Aue maria diceret
indu ,„ ¶ccigdit: indeq; obmuteſcẽs diem clauſit extre- iãq; ad mediũ fluminis pueniſſet Ecce tur

v mũ. Itẽ quidꝗ oꝛdinis fratrũ minoꝝ i/ ba demonũ eũ in mani vna cũ naui ſubuer
ron ſo die ↄceptiõis Marie Tholoſe in eccle- ſa demerſit ⁊ ad toꝛmẽta rapuit eiꝰ aiam ſi⸗
ti ſia fratrũ minoꝝ cũ pꝛedicaſſet cõtra cõce cut demeruit.Die aũt tercio cum eſſz in toꝛ
un ptionẽ ĩmaculataʒ virginis ⁊ vellet miſſam mẽtis viſuʒ eſt ſibi adueniſſe btãʒ vᷣginẽ cũ
oc

TNiber unI.

multitudine ſctõꝝ di. Vt qͥd mihi famulã⸗
tis animã affligitis: Reſpõderũt demones

Nos eã debemus habere qꝛ in noſtro ca⸗

ptus eſt oꝑe.ſ.in foꝛnicatõe.Tũc pla virgo
ait. ſi illius eſſe debet cui moꝛtuꝰeſt in oꝑe:
noſtra debet eſſe:qm̃ meum matutinũ dice
bat cum ipᷣm ꝑemiſtis.vnde magis vos rei
eſtis qͥa erga me iniqᷓ egiſtis:ſeruũ meũ ſub
mergẽdo ⁊ occidẽdo. Statim ergo demo/
nes pterriti huc ⁊ illuc diffugerũt. ⁊ btã vir
go aĩam bꝛachio ſuo ſuſcipiẽs ad coꝛpꝰ re⸗
culit ⁊ reſuſcitauit.⁊ mirabiliter aquã a dex

tris ⁊ ſiniſtris q̃ſi murũ diuiſim ſtare iubẽes

ad poꝛtũ hominẽ de ꝓfũdo incolumẽ ꝑdu/
xit.atq; ille gauiſus : pſtratus coꝛã vᷣgĩe ait.
Chariſſima dña ⁊ virgo ſcuſſima qͥd tibi ꝓ
tantis bñficijs retribuam. Ait bñdicta vir
go:pᷣcoꝛ te ⁊ cõmitto ne amplius in adulte-/

rij peccatũ cadas.⁊ vt ↄceptõis mee feſtum
vj. ydus decẽbꝛis ſolenniter celebꝛes ⁊ cele
bꝛãdũ pꝛedices ſcʒ tanq; dignam celebꝛita/

ti ob ſanctitatẽ cõceptionis.hec dicẽs eo vi

dente celos aſcẽdit.? ille iuſſa complẽs he⸗
remiticã vitã ſibi elegit. Ex hoc accipe o

fidelis anima xpᷣi ſanguie redempta:q; vtile

ſit ſeruire pie Marle q nõ deſerit deuotos
ſuos in neceſſitatibo ⁊ ꝑiculis.mo ipᷣa vir
go clemẽtiſſima Marla ſe honoꝛãtes a dã

natiõe ꝑpetua nouit pᷣcauere ⁊ in celeſti glo
ria felici honoꝛe exaltare.O itaq; mr̃ oipo⸗

tẽtis dei ſpes vnica ſalutis noſtre. O ange⸗
loꝝ dña nos miſeros ad te clamãtes oculo

intuere pietatis:⁊ da nobis ſic te venerari ĩ

terris vt in eternum te videre ⁊ tue puritat

in gloꝛia exultare per tua merita valeamus
in celis Amen.
Pars ſecunda de ĩmaculata beate virgi
nis ↄceptione:cuius veritas elucidatur in

hoc ſermone per inquiſitionem queſtionuʒ

et per ſolutionem cõtrariarũ difficultatum

„

tis.

ulllla pꝛima luce creata in pꝛinci
pio creationis ⁊ optime tranſferunt᷑ de bñ/

dicta virgine Maria quã deus in figura il

lius lucis pᷣme dixit.id eſt voluit:vt fiat ⁊ fa
cia eſt lux· Vere nanq; Maria lux eſt mũ⸗

atq; per declarationem eius pie credulita⸗

Ivrit deus fiat
d lurx et facta eſt lux. Geñ.j. Ver
ba iſta ad literã ſunt ſcripta de

Sars n

di.quia vt canit eccleſia:eiꝰ vita inclita cun
ctas illuſtrat eccleſias ꝓpter quod merito et
digne vocata eſt Maria quod ſᷣm Hiero.
interpᷣtat iluminatrix. Penſate ergo charii
ſimi verba ſacre ſcripture:ſignate miſcria:
quia dixit deus(loquens in figura lnch de
oꝛigine marie) Fiat inquit lux mũdo ſcilicʒ
maria ⁊ facta eſt lux. Quibus v̈bis tria no
tant. Pꝛimo qͥdem ꝙ bũdicte virgĩs oꝛi
go ſit a deo pᷣoꝛdinata.vnde ðꝛ Dixit deus
Iſtud nanq; dicere deifſm Nicolaũ de ly⸗
ra ⁊ cõiter doctoꝛes nõ impoꝛtat aliquã vo
cem ſenſibilẽ ſed intelligere ⁊ velle dei pꝛa⸗

cticum.quia ſ̃m ſue oꝛdinatiõis ⁊ volunta

tis foꝛma ſequit᷑ effectus. Hanc igit᷑ lucem
MHariã quam deus ab eterno peleglt dixit
in hoꝛa ſue cõceptionis id eſt voluit vt fiat.
ꝓpter quod Pꝛouerbᷣ.viij.ipſa ait. Necduʒ

erant abiſſi ⁊ ego iam concepta eram. ſqʒ in

mẽte diuina. Secundo inſinuat᷑ ꝙ ipſa

merito ſit ꝑ lucem pmam pᷣſigurata:cũ di⸗

cit᷑ Fiat lux.quoniã ſicut de illa luce poſtea
factus eſt ſol ᷣm qſdam.vt patet.ij.lib.ſen-
tẽtiax.diſt. xiij.ſic de iſta luce ſcʒ Maria fa
ctus eſt ſol iuſticie chꝛiſtus.vnde canit ec⸗
cleſia. Felix nãq; es ſacra virgo Maria et
omni laude digniſſima qͥa ex te oꝛtus eſt ſol

iuſticie chꝛiſtus deus noſter. Tercio no⸗/
tat᷑ ꝙ ipſa in ſui oꝛigine ſit ab omni cõtagi⸗
one peccati pᷣſeruata:cuʒ ſubdit᷑: et facta eſt
lux. Lux quippe ĩter oĩa eſt puriſſimũ adeo

vt etlã ſoꝛdidax reꝝ ↄtactu nõ coinnetur
Exepli gratia. Lux ſolis vel radius etiam ſi
deſcẽdat ſuꝑ lutuʒ nõ inquinat᷑ ab eo. Sic
anĩa bñdicte virginis tãta puritate creata ẽ
per gratiã ſpecialem ⁊ pᷣſeruata: vt licʒ vni-
ta ſit carni naturaliter ex adam ꝓpagate:nõ
tamẽ eſt infecta macula vel cõtagione pec⸗
cati oꝛiginalis:ſicut iam oſtenſum eſt.⁊ hoc
in ſermone deo duce declarabit᷑ clariꝰ.Cũ
itaq; beatiſſima virgo anm tãto bonoꝛe
in ſui cõceptione fuerit ſublimata vtpote a
deo ſingulariter pᷣelecta ſub tipo lucis pꝛeſi
gurata:et ab omni cõtagione macule pᷣſer⸗
uata:merito ad eius cõceptionis honesem
verba pꝛemiſſa ſunt pᷣaſſumpta Dixit deus
fiat lux et facta eſt lux. Exquo igitur in hac
parte inſtat nobis declarare beatam virgi⸗
nem ſine oꝛiginali peccato conceptam ſuiſ/
ſe:p hac ipſa re tres contemplatões ꝓpoſui

—

L. 6 zn
—

linqe

5

ſneoꝛ
ope
ſcrer
cire
heoi
finon
ſcon
coͤde
al de

n,

ni
Si
ae
Nni⸗
n
e⸗
e
C
goe
e
i
en
dens
hbee
r⸗
u,
l

Alrrticulus

Pꝛima cõtemplatio ðꝛ exqrẽde veritatꝭ.
Secunda dicit᷑ ſoluende difficultatis.
CTercia dicit᷑ pie credulitatis.

9⁹

Articulus pꝛimus quoinõ declarat᷑ beatãẽ

NHvriã foꝛe cõceptam ſine peccato oꝛigia⸗
li:inquirẽdo varias queſtiones occurrẽtes
ððDU Capitulum.I. HD

Rima itaqʒ cõ⸗
p termplatio ðᷣ exqͥrende veritatꝭ.ſ.
hyuius rei ꝙ btã virgo ſit cõcepta
ſine oꝛiginali pctõ.Ad quod qͥdẽ agnoſcen

dũ opoꝛtet nos ſeptẽ pᷣcipuas ↄſideratiões

inqͥrere et ex his clariꝰ poſſumus elucidare
et intelligere ꝙ btiſſima virgo fuerit vere ſi⸗
ne oꝛiginali pctõ ↄcepta:⁊ hoc potuerit fie/⸗
ri non obſtãte ꝙ naturaltr᷑ ex viro ⁊ muliere

ſctõ matrimonio fuerit ppagata. Que qͥdez

cõſideratões ſiue q̃ſtiões multum ſpectant
ad declarationem ꝑtis pᷣcedentis vt patet
Peiꝛima vñ exoꝛtũ eſt ĩ nob pctm̃ oꝛigĩale
Secuũda quid eſt pctm̃ oꝛiginalae
Tertia q̃tr macłat᷑ aĩg ꝑ pctm̃ oꝛigĩale.
Quarta a q̃ infiigit᷑ pctm̃ oꝛiginale
Quinta qñ ↄtrahit᷑ pctm̃ oꝛiginale
Sexta vbi vlĩ q̃ hʒ eſſe pctm̃ oꝛiginale.

Septiĩa qͥ ſunt illi qͥ hũt pctm̃ oꝛigĩale

Pꝛima itaq; ↄſideratio ſiue q̃ſtio hic occur
rens eſt VUnde exoꝛtũ eſt in nobis pctm̃ oꝛi
ginale. Ad qð in cõtinẽti reſpõdet᷑ a pᷣ/
mis parẽtibo diabolo ſuadẽte peccãtiba cõ/
tra dei pᷣceptũ:edẽdo de ligno vetito.⁊ ma⸗
xime pᷣncipali oꝛtum eſt ex cõſenſu Ade.vt
vult Augꝰ,xij. de trini.⁊ patet in.ij.li.ſnĩaꝝ
diſt.xxiiij. Nã licet etiam eua peccauerit:tñ
vt doctoꝛibo videt᷑ ſi vir nõ cõſenſiſſet:ipſa
ſola eua ↄſentiẽte nõ habuiſſemus peccatũ
oꝛiginale.qꝛ dicit apłs.j.Coꝝ.xv. Per vnũ
hoĩem.ſ.Adã moꝛs introiuit in oꝛbẽ terra/⸗
rũ.Ex quo patet ꝙ nos oꝛiginaleʒ culpã ex
hoc habemue exoꝛtã.quia pctõ pᷣmi paren
tis oꝛiginali iuſticia puati ſumus.quã qͥdeʒ

☚ Pren pmis parẽtib: ꝓ oĩbo nobis ſuis poſterꝭ

„

6
8

1, £D

accepamus.ꝙ Sed foꝛte dicis. qͥd eſt iſta
oꝛiginalis iuſticia quã puat oꝛiginalis cul/
pashoc ſuꝑeſt vt declaremus:qꝛ puatõnes
nõ pñᷣt ſciri niſi ꝑ. habitus ſᷣm Areſto.j.po/
ſterioꝝ. Verbi gra Nõ ſcit᷑quid eſt cecitas
niſi ſciat qͥd eſt viſus.quia cecitas eſt bpua⸗
tio viſus vel carẽtia:ſic pctm̃ oꝛiginale exqᷓ

1

nõ eſt aliud niſi caretia vel pꝛiuatio oꝛigina

lis iuſticie opoꝛtet nos ſcire qͥd eſt oꝛiginał
iuſticia.et hoc ſcito ſciemus quid eſt oꝛigia

le pctm̃ quia illius iuſticie carẽtia. Añ Ant

hel. li.de cõceptu virginali dicit. Pctm̃ oꝛi
ginale aliũde intelligere nequeo in ipſis in-

fantibo niſi illã factà ꝑ inobediẽtiã ade iuſti
cie debite nuditatem ꝑ quã oẽs ſunt filijie

ı

Hec ille. Notãdum igit᷑ ſm Scotũ ſuꝑ
ij. diſt. xix. 2. xxix. ac cõſter do ctoꝛes.ꝙ oꝛigi
nalis iuſticia quã habuerũt ⁊ in qua creati
ſunt pmi parẽtes erat qdam q̃litas ſuꝑna⸗
turalis tradita anĩe in illo ſtatu.ſ.innocẽtie
ꝑ quã plenũ ⁊ ꝑfectum dñiui habebat ſu⸗
per vires inferioꝛes ⁊ delectabilius inhere
bat vltimo fini.ſ.deo plene ſubdita deo. Et
ita homo tam ex parte coꝛꝑis qᷓ; ex ꝑte anĩe
omni rectitudĩie iuſticie plenus creatoꝛẽ ſu⸗/
um plene amabat quẽ plene intelligebat et
guſtinꝰ. igit᷑ oꝛiginalis iuſticia qᷓ̃dam
tu innocẽtie coꝛpus erat aĩe ſubditũ ⁊ vires
Iferioꝛes rõni ꝑ om̃ia qᷓ;diu aĩa ſubdita eſſʒ
ſuo creatoꝛi. Sed qm̃ ſic homĩ creato deꝰpᷣ
ceptum dedit ne comederet de ligno vetito
als moꝛte moꝛiemini inqͥt Geñ.iij. Cuiꝰ qͥ‚
dem arboꝛis vſus phibitus eſt homini:nõ
quia ille fructus eſſet pᷣcelletiſſimꝰin paradi
ſo:ſed vt homo iſta parua lege a dño acce/⸗
pta regularet᷑ tali pꝛecepto obediendo atq;
mereri poſſet vitam eternã ⁊ cõfirmationes
in iuſticia illa oꝛiginali.qꝙ ſi nõ obediret pu
niret᷑ duplici moꝛte.vicʒ tempoꝛali ⁊ eterna
Homo itaq; trãſgreſſus pᷣceptuʒ dei amiſit
gratiã ⁊ oꝛiginaleʒ iuſticiã ⁊ incurrit culpã
et duplicẽ moꝛtẽ.ita ꝙ niſi affuiſſet benigni
tas ſaluatoꝛis noſtri dei Jeſu chꝛiſti qͥ nos
redemit ab eterna moꝛte nunq; dei viſionẽ
et gloꝛiã celeſtẽ homo habuiſſet. Ex illa igit
tranſgreſſione pꝛimi parẽtis oꝛtũ eſt in no⸗
bis oꝛiginale peccatũ. Si queras vnde
erat homini illa rectitudo nature ⁊ oꝛigina
lis iuſticie. Rñdet᷑ fm doctoꝛes cõiter pᷣci
pue Lyram ſuꝑ Ro.v.ca.ꝙ nõ erat homi⸗
ni expꝛincipijs nature:cũ coꝛpus humanũ
ſit coꝛruptibile naturalr.ſed a deo data fuit
in pꝛima hominis cõditione ſm illud Ecc̃i
vij.Hoc ſcio ꝙ a pꝛicipio fecit deus homi

nem rectuʒ.Et quia iuſticia eſt q̃dã rectitu-

do:ppter h talis rectitudo hũane nature bñ

—
6

FÜ—‚

plene ei ertus erat. vt teſtat᷑ aureliꝰ AAu ·⸗ 5 J. Mrm A
hpumane ſature rectitudo ꝑ quã in illo ſtꝰ-

L.iber

vocat᷑ iuſticia:⁊ oꝛiginalis qꝛ data eſt hũa/
ne nature in ſua pꝛima oꝛigine in poſteros
trãſfundẽda ſi adã nõ pꝑdidiſſet. Sed di⸗
ceres.quõ iſtud pctm̃ pᷣmi paretis trãſierit
ad oẽs poſteros,.cũ ſcniptuʒ ſit Eʒech.xiiij.
Filius nõ poꝛtabit iniqtatẽ patris:ſed aĩa
q̃ peccauerit ipſa moꝛiet᷑. Ad qð ꝓtinꝰ re-
ſpõdet᷑ ꝙ illa autoꝛitas intelligẽda eſt qtuʒ
ad penam eternã ⁊ poſitiuã. Dico eternam
qa etiã ſm iuſticiã tam diuinã q; hũanã fi⸗
lius poꝛtat pcti patris penã
me.iuxta illud Zreñ.vl. Patres nr̃i pecca/-
uerũt et nõ ſunt ⁊ nos iniqtates eoꝝ poꝛta/

IIII

uimus.Exẽplũ in diluuio ⁊ in ſubuerſione

ſodome vbi ꝓpter pctã hoĩm mlti infantes
qͥ necdũ malũ ſcierũt interierũt ⁊ occiſi ſunt
coꝛꝑaliter.nõ tñ aĩa illa q̃ nõ peccauit dam

nata eſt cũ illis qͥ peccauerũtq;tum ad dã/

nationẽ gehẽnalem eternã. Dico etiã poſi⸗
tiuꝗ. quia filius vtiq; iuſte poꝛtat iniqtatis
ipſius patrꝭ puatiuaʒ penã. Nã cum aliòs

habet nobilitatẽ: ſi eã cõmittẽdo crimẽ leſe

maieſtatis amiſerit: oẽs ſui poſteri erũt pua
ti ea ⁊ naſcent᷑ ignobiles:niſi poſtea nob ili
tet᷑ aliqͥs voſteox ꝑ regeʒ denuo ⁊c̃. Et ſic
dicta autoꝛitas Eʒzechielis minime facit ad
cõtrarium. Sed adhuc occurrit hic du
biũ Vnde hoc ſit vel q̃re ꝙ iſta carẽtia oꝛi/
ginalis iuſticie imputat᷑ foꝛe culpabilis no

bis poſteris ade. Nã ꝙ imputat᷑ ad penaʒ

hoc facile videt᷑qͥa filij frequẽter ⁊ iuſte pu
niunt᷑ ꝓ peccatis parentuʒ: vt patuit.Sed
difficilius eſt videre qliter imputat᷑ ad cul⸗
pam de cuiꝰrõne eſt ꝙ ſit volũtaria aliterũ

eſt culpa vt dicit Augꝰ. Non autẽ põt dici

volũtaria volũtate poſteroꝝ. Ad h̊ reſpõ
dext᷑ ſ̃m doctoꝛes noſtros p duo pũcta be/
ne notãda. Pꝛimũ eſt ꝙ uſta carentia oꝛi⸗
ginalis iuſticie in poſteris ðꝛ q dem volũta
ria volũtate ade:qͥ nõ ↄſiderat᷑ vt ſingularꝭ
ꝑſona ſolũ:ſed etiã vttotius hũane nature
pncipium a quo alij deſcẽdunt tanq; mem
bꝛa eius. Vñ ſicut homicidiũ manu factuʒ

imputat᷑ manui.⁊ ðꝛ volũtariũ a voluntate

q̃ eſt in anĩia vel homie toto,ſic ⁊ iſta caren/

tnaa dicit᷑ volũtaria a volũtate Ade in qᷓ oẽs

fuimus ſm ſemialem rõonem. Secũduʒ

punctũ ꝙ oẽs poſteri ade naturalr ꝓpagan

di:obligati fuerũt ad debitũ habẽdi oꝛigia

lem luſticiã. qa hoc donũ fuit datum natu⸗
re huũane.⁊ nõ ſolũ ꝓ ſe hoc accepit Adam:

tpalem ſepiſſi/

Dars n
ſed ꝓ tota poſteritate qᷓ tũc erat in eo. ita q; goti
oẽs filij eius in hac iuſticia fuiſſent pagati e nſ
pleni gratia. CX aũt adam hãc iuſticã ꝑdi/ n
dit per ſuam culpam a debito habẽdi non 4 ſo
excuſat poſteros. qͥa hec fuerat p modij de uke
poſiti fideicõmiſſa toti nature. Uñ iſtc ca⸗
rẽtia iuſticie quã deberet hahere alibet hõ nu
ſibi imputat᷑ ad culpam. Æρaplm. II. 2 9 bii
Zs pᷣmſſſis vidẽduʒ eſt ſcdᷣo quid è N 4 ſe
h peccatum oꝛigiale in nobis. Abi P ne
Im Frãciſcũ maro.ac doctoꝛes ſu/ P 2 dön
r.ij. diſt. xxxij.plures ponent᷑ veritates. „ Mfſen
Pꝛima veritas ꝙ pctm̃ oꝛiginale nõ eſt ali tche
qua mala actio homiĩs ſicut cetera peccata nisk
quia ꝑuuli habẽt peccatũ oꝛiginale:iuxta il elde⸗
lud pᷣs.Ecce em̃ in iniqͥtatibo ↄceptus ſum ſi
⁊c et tũ nõdũ aliqͥd mali vel boni agere po naln
tuerũt. 63 ecũda veritas ꝙ petm̃ oꝛigia/ ionii
le nõ eſt ↄcubitus patris et matris vel viri ſuile
et mulieris.qͥa ſi in cõcubitu pctm̃ cõmitta Ppni
tur:illud eſt actuale pctm̃ ipſoꝝ.ſ.viri ⁊ mu oper
lieris.nec ꝓpter hoc puer punitur eterna pe Mulleq
na:ſed puniunt᷑ qͥ male egerũt in ipſo. Naʒ hinsa
ſi aĩa pueri crearet᷑ plena gra ⁊ oꝛiginali in⸗ ugvo
ſticia:oẽs mũdi cõcubitus nõ eſſent cauſa Poſen
deturpatõis talis anie. verũtũ mediũ ꝑ qð gſare
cõtrahit᷑ tale pctm eſt ↄcubitus viri ⁊ muli Aadu
eris:qꝛ eſt mediũ ↄceptõis humane. ſʒ hoc Kulucs
eſt mediũ ↄtractõis pctĩ oꝛiginalis remotũ Uieinpe
et cã ſine qᷓ̃ non. Mediũj aũt ꝓpinquũ eſt ex Goden
vnione aĩe cũ coꝛpe 2 Tercia vᷣitas:pec Cücan
catum oꝛigĩale nõ eſt in carne infectio me üeiel
bida.qꝛ nullũ pctm̃ põt eſſe in carne ſiẽ nec bengicſt
iuſticia:vt declarat Anfhelmꝰ de cõceptu 1 .
virginali. et etiã:qꝛ cum aĩa intellectiua nõ Vn t v
ſit educta de potẽtia materie ſed a deo ime 7 «
diate creata ſpũalis:nõ põt infici a carne ĩ⸗ entipe
fecta.qꝛ nõ eſt ſuſceptibilis q̃litatũ coꝛꝑali/ Ayr⸗
um. vñ caro infecta nõ pꝛiuat aĩam tali iu⸗ mMup
ſticia oꝛiginali:ſed ipᷣa lex diuina q̃ om̃es fi Puenſt
lios Adã poſt pctm̃ artat ⁊c. Quarta ve lecetd
ritas ꝙ pctm̃ oꝛiginale nõ eſi ebellio ſenſu ſtepn
um ↄtra rõneʒ:nec eſt reatus ad penã dãni giiſce
ſeu obligatio.qꝛ talia nõ ſunt pctim̃ foꝛmali igne
ter oꝛiginale:ſed ſequela eius. Quinta ve/ S A
ritas.pctm̃ oꝛiginale nõ eſt appetitus ſiue ĩ/
clinatio mediãte q̃ anĩa deſiderat vniri coꝛ fiden
poꝛi infecto. nec eſt foꝛmalr ipſa vnio anie. „
ad coꝛpus.quia cum talis inclinatlio ſit aĩe R nal
naturalis nõ poſſo amoueri ꝑ paſſionẽ xpi ⸗ nne
niſi aĩa intellectiua deſtructa.vel ſi eſſet ila bion
. Muuh ic
ſ₰
* *

e

1

hl
oc
o
ſer
ec

ne
Un
1
ne⸗
ei⸗
⸗
efl
ave
n
din⸗
l
e/
⸗/
o
nie
tnie
l
iu

. Vnio aie ad coꝛpus nõ poſſʒ amoueriꝑ xpi
paſſionẽ niſi bus aĩa diſſolueret᷑ a coꝛꝑe.et

ſo⸗

n
—

21

5.7

Articulus

tñ manẽte iſta vnione ⁊ inclinatõe diluitur
pctm̃ oꝛiginale ꝑ paſſionẽ xpᷣi. Sexta ve⸗
ritaꝰ p pctm̃ oꝛiginae foꝛmalr no eſt quid
poſitiuũ.vñ nõ eſt habitus coꝛruptꝰvt aliqͥ
fingunt.licet qñq; ipᷣm doctoꝛes nominent

talibo q̃ ſonãt poſitiuum vt cõcupiſcẽtia fo/

mes:feditas ⁊ ſilia. Talia em̃ dicunt᷑ de eo
nõ foꝛmaltr ſed ꝑ cõꝑationẽ ad uliqͥd. Rõ
huiꝰ veritatis.qᷣa ſi eſſet qͥd poſitiuũ debere
tur ei pena poſitiua ⁊ nõ tm̃ puatiua vł dã
ni qð eſt falſum. Itẽ oẽ poſitiuũ eſt effecti
ne a deo vt ab oĩbo concedit᷑. Aut ů̊ deꝰ tale
poſitiuũ ad pctm̃ oꝛiginale ꝑtinens ꝓducit
imediate.⁊ ſic eſſet cã mali ſe ſolo et obliqͥta
tis vicioſe qᷓ eſt in pctõ oꝛiginali.aut ꝓducit
ſecũda cauia concurrẽte.ibi aũt nil ↄcurrit.
nõ pmus parẽs qꝛ ille non eſt in re nec ꝓxi/
mus parẽs eadẽ rõne:nec ipſe ↄtrahẽs oꝛl/

ginale.qꝛ ſic potiꝰ diceret᷑ actuale. Itẽ qͥa

hitus coꝛruptꝰ eadẽ fomes ⁊ q̃litas moꝛbi/
da:quõcũq; noĩet᷑:ſtat cũ gr̃a pꝰ baptiſmuʒ
pctm̃ autẽ oꝛiginale nö. Septima vᷣitas
ꝓꝙ ſicut diffinitũ eſt par.j.huiꝰli.ar.ij.ca.iij.
peccatum oꝛiginale in nobis foꝛmalr non
eſt aliud qᷓ; pura carẽtia oꝛiginał iuſticie de
bite in pᷣmis parẽtibo:amiſie ex trãſgreſſiõe
legis deriuata in oẽs naturalr ꝓpagatos ⁊c̃
Vñ carẽtia oꝛiginalis iuſticie cũ debito ha
bẽdi eã eſt pctm̃ e Lan debitũ ha⸗

bendi eſt foꝛmale ibi. Gè/Caplm. M.
Ercio videnduʒ eſt qualr maculat
vel inficit᷑ aia ꝑ pctm̃ oꝛiginale Nã

dent᷑ ipedire ne ↄtrahat᷑ pctm̃ oꝛigĩale.et iõ
Augꝰ.valde diſputat in hac materia. Naʒ
anĩa pueri nõ eſt ꝓppagata a patre vel matre
pueri ſic caro:cum ſit ſuꝑnaturalis foꝛma:
nec eſt de coꝛꝑe educta ſicut alie foꝛme: cuʒ
ſit ſeꝑabilis.ſeg ẽa ſolo deo creata ſicut an⸗
geli.ideo nõ videt᷑ quõ contrahat aĩa a ſua

noꝛigine aliquã maculã ſicut nec angelus
Ad qo reſpodet m Tran, maro. ꝙ liq ai

lic; aĩa
rõnalis nõ ſit a parẽtibo vł carne cauſaliter
m bene eſt occaſionalr. Et ideo ſicut cleri⸗
cus quãtũcunq; regularꝭ a ſe:efficit᷑ irregu
laris ſi ↄtrah at matrimoniũ cũ mliere coꝛ⸗
rupta.extra de bigamis.c.nuꝑ.⁊.c.vl. Sic
ſpũs nr̃ qñ deſpõſat ſibi carnẽ in adã coꝛru
ptam.iſta aũt deſponſatio eſt per naturaleʒ

circa hoc occurrũt obſtacula q̃ᷓ vi/

vnionis ipſius ↄſenſum. Sed oꝛit᷑ diffi⸗
cultas.quia aĩa talem ↄſenſum ⁊ mr̃imoni
um vitare nõ põt.Ad qð dicit᷑ ꝙ ideo ñ pu
nit᷑ pena poſitiua:ſʒtm̃ puatiua. ſicut iudex
iuſte iudicãs: iuſte hãc puatiuã penã incur
rit ꝙ efficit᷑ irregularis:nec punit᷑ pena po/

ſitiua. Hec Fran.maro. Sʒ foꝛte dicis.
Ego nõ capio ꝙ aia noſtra inũciat᷑ ⁊ macu

let᷑ oꝛiginali pctõ qðᷣ ↄtraberemus a penti
bus maxiĩe baptiſatis.qꝛ nihil dat alteri qð
nõ habet ipſe.ſiẽ dicit phᷣs.j.Elen. Sʒ pa/
rentes mũdati in baptiſmo nõ hñt oꝛigina
le. Ad qð rñdet᷑ ꝙ ſicut di. Augu.de fide
ad Petrũ.Firmiſſime tenendũ eſt ꝙ qͥlibet
filioꝝ Adã naturalr ꝓpagatꝰ in pctõ oꝛigi⸗
nali cõcipit᷑:ſicut multe docent autoꝛitates
Vñ pᷣs.Ecce em̃ in iniqͥtatibo ↄceptꝰ ſum:
⁊ in pctis ↄcepit me mr mea.⁊ apłs Ephe.
ij. Eramus natura oes filij ire. Et iteꝝ. Si
cut in adã oẽs moꝛiunt᷑:ita ⁊ in xpᷣo oẽs vi/
uificabunt᷑.j.Coꝝ.xv. Itẽ Ro.v. Vniꝰdeli

cto multi moꝛtui ſunt ⁊c. Ad illud vo qd

obijcit᷑ de parẽtiba qͥ mũdati ſunt in baptii
mo quõ ĩmũdos filios generãt Rñũdet᷑ ᷣm

doc.pᷣcipue lyrã ſuꝑ eplam ad Ro.v.qꝙ exq̊

parẽtes nõ generãt filios ſᷣm eſſe gre vt ſũt
mẽbꝛa xpᷣi.ſed generãt ſm eſſe nature coꝛru
pte in q̃ ſũt mẽbꝛa ade.⁊ qͥa generãs hmõi

generat ſibi ſile.iõ adã generauit ſibi ſilłes ĩ

eſſe nature deſtitute oꝛiginali iuſticia cũ de/⸗
bito habẽdi eam. Et eadẽ ratione oẽs poſte
ri generãt ſibi ſimiles cum tali defectu.quia
deſcẽdimus ab adã ſᷣm carnẽ.⁊ ſic pctm̃ oꝛi

ginale ꝓuenit ex carne cauſalłr:licet ſit in aĩa

ſubieciiue ⁊ foꝛmalr:nec infligit᷑ a parentib

ſed a iure diuino regulante vt infra dicetur

Ad id cape exẽpla. Nã videmus ꝙ gra-
nũ frumẽti licet ſit mũdatum a palea tũñ ſi ſe
minat᷑ in terra ꝓducit nõ ſine palea granuʒ

ita in ꝓpoſito. Irem in humana genealogia

ignobilis generat ignobilẽ niſi poſtea tal pᷣ

uilegio pᷣncipis nobilis fiat.ſic generati ab

adã qͥ ꝑdidit nobilitatẽ iuſticie ſcʒ oꝛigina/

lis naſcunt᷑ cuʒ; defectu hmõi ignobilitatis

niſi poſtea a deo nobilitent᷑ ꝑ baptiſmi gra
tiã ad ↄſequendã hereditatẽ celeſtem. Re
ſpõdetur ᷣm Fran.maro.ↄuenistioꝛ ſilitu/
do eſt iſta. Sit ciuitas aut ꝓgenies obliga
ta tributis vel ſeruitio ꝓpter pctm̃ alicuius
parẽtis eoꝝ:tũc oẽs filij eoꝝ iſto mõ naſcũ/
tur obligati vel ſerui. Et ſi dũs vł rex inn c¶

Liber mn

uitatis cõcedat pᷣuilegiũ tale et dicat.Quẽ/
cũq; aſſcripſero militie mee efficiat᷑ liber ip
ſe tm̃:ita ꝙ filios q̊s ꝓcreabit remaneant in
bᷣſtina ſeruitute vel obligatõe tributi:niſi et
ipſi aliqũ aſcriberent᷑ ad militiã meaʒ. Sic
qͥlibet hõ naſcit᷑ſeruꝰ pctĩ et obligatus niſi
aſcribat᷑ militie celeſtis regis in baptiſmo ĩ
ꝓpꝛia ꝑſona.⁊ ſic patet ꝙ nõ ſufficit ſi bapti/
ſati ſunt parentes ab oꝛiginali ⁊c̃.
Caooapitulum. III
WVUVarta cõſideratio a quo infligitur
gq pctm̃ oꝛiginale. Ad qð rñdet᷑ ꝑ
Stuoꝛ veritates pᷣcipuas m Fran.
maro.⁊ cõiter doctoꝛes. Pꝛima eſt ꝙ pec
catũ oꝛiginale nõ infligit᷑ a deo aiam crean
te. Ratio: qa oĩs creatura dei bona eſt ſᷣm
aplin/j. Thimo.iiij. Itẽ dei filiꝰ om̃e qð in
noſtra natura plãtauit aſſumpſit.vt ðꝛ in.ij
diſt.xv. Sed nõ aſſũpſit oꝛiginale pcim̃ ſe/
quit᷑ nõ ineſſe nobis a deo. Hec veritas
gm Bonauẽ.ſuꝑ.ij.diſtixxxij.intelligẽda ẽ
de oꝛiginali pctõ q́;tum ad culpã. Naʒ de
oꝛiginali pctõ dupir᷑ loqͥ poſſumus. VUno
mõ ꝙ eſt culpa.⁊ ſic a deo eſſe nõ põt: cum
ipſe nõ poſſit eſſe cauſa mali vel pctĩ inq;tũ
tale. Alio modo ſᷣm ꝙ oꝛiginale peccatum
eſt pena:⁊ ſic ad culpaʒ pᷣcedentẽ oꝛdinat᷑ et
cãm ꝓmerẽdi habet.ex inobediẽtia em̃ ho/
mo talẽ penam demeret. et ſic a deo eſt qͥ ex
iuſticia ſua ad illud oꝛdinat. Hec Bonauẽ.
Hec etiã veritas declarat᷑ ꝑ exẽplũ. Nã cõ/
trahẽs cũ coꝛrupta efficit᷑ irreglarꝭ extra ðᷣ
bigamis.nuꝑ.Et huius irreglaritat cã nõ
eſt ipᷣe ſacerdos eos copulãs de ↄſenſu vtri
uſq;: ſed lex data in iure. Sic nec de? deſpõ
ſans vel copulãs aĩam carni de ↄſenſu vtri
uſq; naturali erit cã irregularitatis oꝛigina
lis pcti. Scda veritas eſt ꝙ; pctm̃ oꝛigi⸗
ginale nõ infligit a pre vel mr̃e qͥa ipſi mun
dati ſunt in baptiſmo a peccato oꝛiginali:
⁊ ideo non dant quod non habent pmo
⁊ ſecundo Elencoꝝ. Itẽ freqnter cõtingit ꝙ
pr moꝛtuꝰ eſt anteq; filius cõtrahit oꝛigĩale

pꝓcim̃ foꝛmalr. Nã ↄtrahit᷑ in tꝑe aniatõis

que in viris fit.xl.die ſm Aug. ⁊ põt eſſe ꝙ;
ante.xl.diẽ cõceptõis pueri pr moꝛiat᷑.ſeqͥ/
tur q̊ ꝙ nõ eſt a patre. Tercia veritas q;
pctm̃ oꝛiginale nõ infligit a carne:ſicut coꝛ
pꝓus inquinat᷑ a ſoꝛdido veſtimeto. qͥa ſicut
ſolis radius nullum inqͥ namentũ a rebus
coꝛꝑalibo recige poteſt:mulco minꝰ lux ſpi-

intelligẽdũ eſt de inſtãti aĩatõis.
Eria igit᷑ ↄſideratio vbi habet eſſe
peccatũ oꝛiginale. Ad qð reſpon

DPars I

ritualis ab aliquo coꝛpoꝛe.i: anĩa noſtra a e
carne infici valet. Quarta veritas affir/
matiua q; peccatũ oꝛiginale infligit᷑ ab ipſo
iure regulãte ⁊ diuina lege artãte. Siẽ eniʒ

q̃ naſcit᷑ ex thoꝛo illegitimo incurrit ſodtam
irregularitatis ne poſſit aſſumi ad oꝛdines
clericoꝝ niſi cum eo diſpenſet᷑vt patet diſt.
lvj. Cenomanẽſem.⁊ extra Qui filij ſũt le⸗
gitimi. c. ꝑ venerabilẽ. Et de exceſſib pᷣlato

rũ,.inter dilectoſ. Sic lege diuĩa artãte:oĩs

qͥ naſcit᷑ ex carne in adam adulterata cõtra
hit notã culpe oꝛigĩalis ne poſſit aſſumi ad
oꝛdinẽ angeloꝝ:niſi cum eo diſpẽſet᷑ ſcʒ per

baptiſmũ fluminis:flamis vel ſanguis.q

ꝑ quodlibet baptiſma pᷣdictoꝛũ diluit᷑ oꝛigi
nale peccatum. Capitulum.Y.
Vinta ↄſideratio qñ ↄtrahit᷑ pctm̃

ꝗq otꝛiginale.Et rñdet᷑ ꝙ in inſtãti con

ceptionis bumane.iuxta illud pᷣs.

Ecce em̃ in iniqͥtatibo cõceptus ſum. Sed

circa hoc Nota ſᷣm mgrm imij.diſt. xxxjꝙ
duplxr accipit᷑ hoĩs cõceptio. Pꝛimo pꝛo

ipſa carnis ꝓpagatõe quãdo.ſ.embꝛio cõci

pit᷑ vſq; ad infuſiõeʒ aĩe excluſiue. Alio mõ
ꝓ ipſa animatõe.iiquãdo aĩa infunditur et

coꝛꝑi vnit᷑. Itaq; cũ dicit᷑ ꝙ pctm̃ oꝛigina⸗

le ↄtrahit᷑ in pᷣmo inſtanti cõceptõis nõ eſt

intelligendũ de inſtanti ꝓpagatõnis carnis

quia tunc ſcʒ ante animatõem nõdũ eſt ibi

oꝛiginale peccatũ.qͥa peccatũ nõ habet eſſe

niſi in ſuꝑioꝛi parte rõnis vt infra dicet᷑ſed
Ca. VI.

det᷑ ꝙ ſᷣm Fran,.maro. ꝑ plures ve
ritates. Pꝛima eſt ꝙ pctm̃ oꝛigiale nõ ha⸗
bet eſſe in carne tanq; infectio moꝛbida.qͥa

pctm̃ omne eſt ſpũale ⁊ nõ coꝛꝑale. Vñ ſiẽ

nec iuſticia põt eſſe ĩ carne ſola:ita nec pec-
catũ.iuxta illud Anſelmi de ↄceptu vᷣgiali.
Caro ꝑ ſe malũ neſcit caro ſe moꝛtua qͥe⸗
ſcit. ſi dicas:tñ mgꝗr in.ij.diſt.xxxj.di9⸗
cit peccatũ manere in carne. Rñũdet᷑ꝙ pec
catũ oꝛiginale ðꝛ eſſe vł manere in carne ſo
lum ſᷣm cauſam:non ꝙ caro culpam ꝑer ſe
habeat vel actuʒ culpe.ſed quia habet cau

ſam culpe oꝛiginalis. Nam qñ caro conci
pitur ſᷣm legem cõmunẽ ex libidinoſa cõcu

piſcentia pollutionẽ quandam cõ trahit qᷓ
vitium ſeu coꝛruptio carnis appellat᷑.etſic

cum ania infundit᷑ tali carni coꝛrupte pec-

ſoſen3
affr⸗
bip
Beni;
ueſdtam
cine
luſü le⸗
ſböln

rtieg

A cmn

dſſumi
ſetſg de
ngris
luikorigi
W.
Mkeñ
nlincon
llodde.
n. Sd
ew
Ninoeo
hbrioi
Aono
nciwret
onigna⸗
ſs nöͤcc
8 Nnis
Güͤcktbi
habeteſt
dicchſel
habeeſe
örchon
luns e
lenöbe⸗
bidnq
e CWiſi
Anechec/
n fba⸗

ortus de

aga⸗
amne
n er ſ
bet dan
ro cond

Na cba

rubi/
lutaie
Nepc

catum oꝛiginale cõtrabit ⁊ maculatur:non

ouidẽ a carne inqͥnante ꝑ qualitatẽ moꝛbi/
dam eo mõ quo inqͥnat᷑ coꝛpꝰ a ſoꝛdido ve
ſtimeto.vt dictũ eſt q̃rta ↄſideratõe.ſed ma
cula ania ⁊ ↄtrahit oꝛiginale peccatum ab
ipſo lure regulãte:nõ niſi mediante carne ꝓ

tãto qͥa vnit᷑ carni in adaʒ coꝛrupte:et quia

ſm carnem eſt filius ade ob qð eſt debitoꝛ
oꝛiginalis iuſticie vt notat Scotꝰ vbi ſupᷣ.
Secũda veritas q; pctm̃ oꝛiginale ha/
bet eſſe in ſuꝑioꝛi parte aĩe rationalis et nõ
inferioꝛi:nec in aĩa ſenſitiua. Ratio:.quia in
eodẽ eſt reatus ad penã ⁊ ipſa pena. Pena
autẽ dãni eſt in poꝛtiõe ſuꝑioꝛi bi eſſe ha/
bet glia btĩtudinis:cuius carẽtia vel pua⸗
tio eſt ipſa pena damni:q̃niã pꝛiuatiua ha/
bent fieri circa idẽ ſubiectũ.vt dicit Areſto.
ij.piar. Tercia veritas ꝙ pctm̃ oꝛigina/
le eſt in volũtate et nõ in intellectu.qꝛ iuſti⸗
cia ⁊ iniuſticia habent fieri circa idem ſub/
iectũ.ſed iuſticia eſt in volũtate et oẽ pecca/
tum eſt aliqᷓ iniuſticia.igit᷑ ⁊c.hãc deductõ⸗
nem facit Anſelmꝰ.⁊ ſic patet ꝙ; pctm̃ oꝛigi
nale eſt in ſuꝑioꝛi ꝑte rationis ⁊ in volũtate
vbi habet eſſe meritũ vel demeritũ pena vl
gloꝛia. Capitulum. VII.

ſ trahũt peccatum oꝛigiale. Pꝛo qᷓ
notãdũ ꝙ ſicut declarat egregiꝰdo⸗/

ctoꝛ Johes de Segobio in editioue ↄcilij
Baſilieñ. tria reqͥrunt᷑ad hoc vt qͥs oꝛigĩa
ie peccatũ ↄtrahat. ð

Keino parentũ trãſgreſſoꝝ generatio.
Decũdo naturalis ab eiſdẽ ppagatio.
Tercio diuini decreti coartatio.

Pꝛimo inquã requirit᷑ vt talis ꝑ generatio
nem deſcẽdat a parẽtibo trãſgreſſoꝛibo con/

tra legẽ a deo datã homini. Hã ſi parẽs no

ſter Adã nõ fuiſſet trãſgreſſus pᷣceptũ dei ðᷣ

ligno vetito:is filij eius nõ ↄtraxiſſemus
oꝛiginale peccatũ:qð deriuatũ eſt in nos ex
actuali pctõ pᷣmi parẽtis vt in diffinitione
oꝛigĩalis peccati ſupꝛa tactũ eſt. Itẽ ſi deus
detuo foꝛmaret vnũ hoĩem:nõ de carne p

moꝝ parẽtũ noſtroꝝ ſed aliũde:talis eſſet ſi

ne oꝛiginali.⁊ ſm doctri. Sco.ſuꝑ.ij. diſti.
xxxij. Si adã nõ peccaſſj ⁊ poſtea cayn eiꝰ
filiꝰ natus peccaſſet:ſolũ poſteri vł filij a ca
yn nati cõtraxiſſent oꝛigiale pctm̃:deriua/
tum in eos ex peccato actuali parẽtis ipſo/
rumſcʒ cayn. Filij vo adam alij nõ ↄtraxiſ

Eptima ↄſideratio. qͥ ſunt illiqᷓ cõ

ſent. Secũido requini q; ab eiſdẽ parxtt⸗

—

bus trãſgreſſoꝛib naturaliter ppaget᷑quia

ſi quis ꝓpagaret᷑ ab adã ſuꝑnaturali mo nõ

cõtraheret oꝛi

ſue generatõis nõ potuit cõtrahere pecca⸗
tũ oꝛiginale. eoꝙ; nõ naturalr eſt generatuſ
ſed vᷣtute ſpũſſancti ſuꝑnaturalr de vᷣgine
ſine viro eſt natus ⁊ cõceptus. Vñ Leo pa
pa in ſermone de natiuitate dñi dicit. So⸗
lus inter filios hoĩm dñs noſter ieſus chꝛi⸗
ſtus innocẽs natꝰ eſt.qͥa ſolus ſine carnali

cõcupiſcẽtia cõcepiꝰ factus eſt hõ. Et ideo
ſm Sco.in tercio,diſt.iij. Si chꝛiſtus fuil

ſet purus homo ⁊ nõ deus:qͥa tñ miraculo
ſe natus eſt de virgine: nõ ↄtraxiſſet oꝛigia
le peccatũ. Tercio reqͥrit᷑ ꝙ talis natura⸗
liter ꝓppagatus per diuinũ decretũ vł ſenten
tiã artetqa ſi qͥs ſpeciali puilegio a cõmu⸗
ni lege vel decreto ſpeciali gratia dei pᷣueni
ente vel pᷣſeruãte eximat᷑:nõ ↄtrahit oꝛigĩa
le peccatũ.Et ꝓpter hoc ſᷣm noſtros docto/
res licet beata virgo ex modo ſue ꝓpagatio
nis habuiſſet vnde cõtraheret oꝛigiale pec
catum eo ꝙ naturaliter ex Joachim et An
na ſit ꝓpagata.tñ quia gr̃a dei in eius ania
cõcreata eã pᷣſeruãte merito pᷣueniẽtis chꝛi
ſti ipa lege nõ artabat᷑ ſed exẽpta erat:nõ cõ

traxit pctm̃ oꝛiginale. Vnde ad q̃ſitũ re⸗

ſpõdet᷑:cũ ſcʒ q̃rit:qͥ ſunt illi qͥ ↄtrahũt pec-
catũ oꝛiginale.Rñũdet᷑ſm Yrã.maro.ꝙ cir
ca hoc q̃tuoꝛ leges ponunf᷑. Pꝛima lex cõ
munis eſt eoꝝ oĩm generalr qͥ in vtero ma/

tris cõi lege pagati ſunt ⁊ tales om̃es ↄtra
bunt. Becudᷣ
vtero mris ſctificant᷑ ⁊ tales ↄtrahũt qͥdem

ecũda eſt lex ſpecialis eoꝛuʒ qͥ in

in ſua cõceptõe oꝛigĩale pcim̃.ſed poſtea ꝑ

diuinã gram ſanctificantẽ mũdant᷑. Ter⸗

cia eſt lex ſingularis:quãdo quis natus cõ
traheret de ſe ⁊ ex modo ꝓpagatiõis:pᷣſerua
tur tamẽ ſingulari gratia pᷣueniete, ſicut po
miur in matre dñi. Quarta eſt lex ſuꝑna/
turalis:quãdo qͥs nec cõtrahit nec natꝰ eſt

cõtrahere ex modo ſue ꝓpagatiõis. ſicut eſt
chꝛiſtus de virgĩe natus Idcirco dicit Au

guſti.ſuꝑ Johannẽ.et ¶Leo papa vbi ſupꝛa
Ipſe ſolus inter filios hoĩm fuit agnꝰqͥ ſo⸗
lus innocẽs natus eſt.ſq; ex modo ſuegene
ratõis.qͥa ſolus ſuꝑnaturaliter natꝰde vir⸗
gine.nec ꝑ hãc autoꝛitatẽ negat᷑ quin bea/
ta virgo ſit etiam innocẽs cõcepta denſhe⸗
2

eret oꝛiginale pctm.vt patet de chꝛi-
ſto q licet ab adaʒ duxerit oꝛigine:tñ ex mõ

S

TLiber mn-

cialem gratiã pꝛeſeruantẽ ⁊c. Ex pᷣmiſſis

omnibo elucidari põt quõ potuerit cõcipi
ſine pctõ oꝛigiali beata virgo:⁊ quõ fuerit

de facto pᷣſeruata:nõ obſtãte naturaliꝓpa/

gatiõe.qð claret ſi ſingulas cauſas pᷣmiſſa⸗
rum queſtionũ ⁊ ↄſiderationũ pẽſamus.

Hã ſi aduertimus pmo:vnde oꝛtũ habue/

rit oꝛiginale pctm̃ in nobis.qa vicʒ ex pec/
cato pꝛimoꝝ parentũ quo puati ſumꝰ oꝛigi
nali iuſticia.Ex hoc plane accipi põt ꝙ ipᷣa
excipi potuit a dãnatõe illius peccati ꝑ gra
tiã ſpecialẽ: ſicut ⁊ exẽpta fuit a maledictiõe

pꝛime mulierꝭ.ſ. In doloꝛe paries filios ⁊c.
Itẽ licet ipſa caruerit oꝛiginali iuſticia po/

tuit tũ habere ⁊ de facto habuit in pᷣmo in⸗
ſtanti creatõis aie ſue gratiã que equiualet
q́;tum ad acceptationẽ diuinã oꝛiginali iu/
ſticie: vt ꝑ hoc ꝙ qͥs habet gratiã nõ inſit ei
oꝛiginale pcm̃.ſicut latius dictum eſt ꝑte.j

huius libꝛi.ar.ij.caiij. Itez ſi aduertimꝰ

ſecũdam ↄſiderationẽ ſcʒ qͥd ſit oꝛigiale pec
catũ in nobis. Silr ⁊ teroiã ſcʒ qliter inſici
tur aĩa ꝑ peccatũ oꝛiginale Clareſcit: qꝛ ſpe

ciali dei dono ⁊ puilegio bñdicta virgo pꝛe

ſeruari potuit: ⁊ de facto diſpẽſari cũ ea ma
ternus honoꝛ exigebat. Itẽ ſi aduertimꝰ
quartã ↄſideratõ em ſcʒ a quo infligit᷑ oꝛigi

nale peccatũ:qͥa nõ niſi a lege diuina:cũ de

u8 nõ ſit aſtrictus ſuis legibo.clarũ eſt: quia
potuit eam eximere ſpeciali pꝛiuilegio a cõ/

muni lege:qð ⁊ fecit. Itẽ ſi pẽſamus quin
tam.ſ.quãdo ↄtrahit᷑ oꝛigiale peccatũ.ſ.qᷣa

in inſtãti aniatõis.Eodem mõ ⁊ ſextam ſcʒ

vbi habet eſſe oꝛigiale peccatũ: quia nõ in

carne ſed in ſuꝑioꝛi poꝛtiõe anĩe rationalis
Clarere põt: qa exqͥ caro beate vᷣgis in con
ceptiõe anteq; aĩata fuit oꝛigiale peccatum

nõ habuit niſi radicaliter ⁊ ſm cauſam:pꝛo

q;to ex adam naturali mõ ↄcepta fuit.et nõ
Fm actũ vel effectũ:cum tunc nõdum anĩa

creata fuit in qua oꝛigiale eſſe habet. In in

ſtanti aũt aĩiatiõis quõcũq; accipias oꝛigl⸗
nale peccatũ ſiue ꝓ infectõne cõtracta ĩ ala

ex vnione ad carnẽ ſeminatã per actum car

nalis ↄcupiſcẽtie:ſiue ꝓ carẽtia oꝛigĩalis iu
ſticie debẽtis ineſſe ꝓtunc ipᷣi aĩe ſᷣm Anſel.
nullo modo ipſius aĩa oꝛiginale pctm̃ con
traxit.quia ſi pᷣmo modo accipiat᷑ peccatuʒ
oꝛiginale:deus potuit a tali infectõe carnẽ
mũdare añ aniationẽ.iuxta illud Job.xiiij.
Quis pᷣt facere mũdũ de ĩimũdo cõceptũ ſe

Pars I

mine:nõ.⁊c.Et dato ꝙ nõ mũdauerit:anla *

tanq; lux ſpũalis nõ ↄtrahit ſoꝛdes a coꝛpe
ſicut a ſoꝛdido veſtimẽto.vt patuit . Silr
ſi accipiat᷑ oꝛiginale pctm̃ ſecũdo mõ:votu

it deus in inſtati creatiõis aĩe cõcreare gra
tiam cũ illa ania:qð et fecit vt eſſet gra ple⸗
na ⁊ tota pulcra ac amica ði que ab eterno

erat dilecta ⁊ electa:⁊ ſic animã in gr̃a exiſtẽ
tem infundẽdo coꝛꝑi.Et hoc mõ nõ fuit be
ata virgo debitrix oꝛiginalis iuſticie in con
ceptione vel aĩatiõe. Habuit em̃ donũ eqͥ
ualẽs ſcʒ gr̃am. Hec ſᷣm Scotũ ſuꝑ.ilij.di.
iij. Deniq; ſi aduertimꝰ cõſideratõeʒ ſepti

mã ſcʒ qͥ cõtrahũt oꝛiginale:ibidẽ dictũ eſt

quia ipſa ſingulari lege puilegiata fuit.qð
et põt tali rõne ꝑſuaderi.qa beata virgo te
nuit mediuʒ tanq; mediatrix ĩter xpᷣm ſub q̊
erat:et inter nos cões homĩes ſuꝑ q̊s erat
Oꝛdo igit᷑ ⁊ decoꝛ vniuerſi reqͥrebat: vt ſiẽ
fuit in mũdo vna ꝑſona q̃ oĩno ĩmunis fu/
it ab oꝛiginali pctõ tã carne q;ᷓ ala.ſcʒ chꝛi⸗

ſtus.Et etiã erat ꝑſona q̃ vtroq; mõ hʒ oꝛi-

ginale petm̃.ſcʒ oẽs cõiter hoĩes. ſic ect ꝑſo
na media.ſ. Maria que q̃dãmodo habe/
ret oꝛiginale pctm̃.ſ.in carne vel in cauſa ꝓ
pter naturalẽ modum ꝓpagatõis,. ⁊ dãmõ
nõ haberet oꝛigĩale pctm̃.ſ.in anima vel in
effectu.O itaq; feliciſſima maria vgo mun

diſſima in qua nulla eſt macula memẽto qꝛ

te deus elegit ab eterno vt ſis mater puriſſi
ma ⁊ hũani generis mediatrix ⁊ aduocata.
Eya ergo o pijſſima dña vnica ſpes noſtra
tuo filio nos recõmẽda ⁊ illos tuos miſeri
coꝛdes oculos ad nos cõuerte:⁊ ieſum bñ/
dictũ vteri tui fructũ in celo nobis fruẽduʒ
ſine fine cõcede O clemẽs: o benigniſſima:
o dulciſſima maria:da nobis ꝑ tua merita
vt qͥ te purã ab om̃i pctõ credimꝰ:ꝑ te puri

ficati a pctis:tecuʒ vna cum dulci Jeſu tuo

nato coregnare valeamus. . G
Arrticulus ſecundus de ſoluendis diffi⸗
cultatibo circa hãc materiã occurrentp.

Ccuͤdum miſte
ʒ[ rnium dicit ſoluẽde difficultatis.
Circa pᷣmiſſa nanq; ſeptẽ pꝛeci-
pue occurrunt difficultates qb aduerſarij
ſolent opponere ⁊ nitunt᷑ ꝓbare ꝙ ſcʒ beata
virgo fuerit cõcepta in peccato oꝛigĩali.Et
iſtud nobis ſuꝑeſt: vt videlicet ipſas diffi⸗
cultates ſoluamus:qbus lolutis facillime

oll
Part
coo⸗
gelot
lune
ſyer
leſtin
lan
Ber⸗
luſen
oin
ere
lhni
Nota
ci
r
bas
inſe
lber

⸗

de
S
1en
he⸗
n
ali
ii
di
⸗
ſon
gick
l
gor
nſubqh
nt
ſe
g
gchi⸗

ot⸗

ceag⸗
bobe⸗
zuſa
din
awain
.omn

voch⸗

„

patebit reſpõſio ad oĩa que in cõtrariũ poſ
* ſent argumẽta adduci.

SPꝛima difficultas de virgis ſctificatõe⸗
Secũda de virginis liberatione.
AYxrrcia de eius redemptione.
Quarta de penarũ inflictine
Quita ð ſingłari xpᷣi puilegio ⁊ honoꝛe.
Serxta de ianue celeſtis dauſione.
Septia de mlioꝝ ſctõꝝ vria aſſertiõe.
Pꝛima nanq; difficultas occurrit de virgi
nis bñdicte ſctificatõe. Nam ipſa vere ſcti
ficata dicit᷑ in vtero materno Juxta lllð pᷣs
Sctiticauit dñs tabernaculũ ſuũ.i.:mariã
Sed ſi beata virgo nullo pctõ fuit infecta
nõ videt᷑ quõ ipſa dici valeat ſetificata vel
purgata. Sed hec difficultas ſoluit.qͥa ſe⸗
pius in ſcriptura dicit᷑ aliquid eſſe ſanctiſi/
catũ vel purgatũ:nõ ab aliq̃ pꝛeuia macula
que inextitiſſet tali rei:cũ nullã infectionem
habuerit. ſicut exẽpligratia angeli boni di/
cunt᷑ ſanctificati Eſa.xiiij. Oãdaui ſctifica
tis meis.glo.i:ſanctis angelis meis.⁊ tamẽ

ſine vllo pctõ. Item chꝛiſtus dicit᷑ ſctiſica/
tus Johᷣ.x. Queʒ pater ſctiſicauit ⁊ miſit in

mũdũ:vos dicitis qͥa blaſphemas:qͥa dixi
filius dei ſum:⁊ tñ xpᷣs a nullo pctõ fuit mũ

datus qͥ nunq; potulit infici pctõ. Item an

geli dicunt᷑ purgari.qa ſᷣm Dioniſiũ de an
gelica hierar.tres ſunt actꝰ hierarchici.pur

gare:illuminare:⁊ ꝑficere. Deniq; ſancti in
gloꝛificatiõe dicunt᷑ purgari Malachie.iij

Purgabit filios leui quaſi auruʒ:et colabit

ros quaſi aurũ ⁊ argentũ.⁊ tñ cõſtat in an/
gelis bonis ⁊ etiã in ſanctis gloꝛiſicat nul

lum eſſe pctm̃. Pꝛeterea ipſa bñdicta vᷣgo

in verbi incarnatiõe dicit᷑ ꝑ fidem mũdata
teſtimonio biĩ Anſelmi de ↄceptu virgina
li:⁊ tñ tunc nullũ habuit in namentũ. VUñ

Bern.ſuꝑ cantica.ſer.xxij.dicit Vſitatũ eſt

in fcripturis ſcuſicatõeʒ ꝓ mũdicia poni v

—

cõtinẽtia. Hobſtãte ergo hoc maria dicit
vere ſctiiſicatꝗ? purgata:nõ qͥdem a labe q̃
inſuit ꝑ aliqð inſtãs: ſed q̃ infuiſſet niſi pᷣſer
uata fuiſſet:Hec ſᷣm Fran.maro. Secñ/

da pifficultas de beate Marie liberatione
MHaãm nõ liberat᷑ quis a peccato qð nõ ha/

bet. Sed beata virgo ðᷣ liberata ꝑ chꝛiſtuʒ

vnacũ oĩby cõiter hoĩbo. Vnde Leo papa
in ſermone de natiuitate diẽ. Saluatoꝛ nr
ſicut ꝓ omnibus liberãdis venit:ita nulluʒ

liberum a reatu repperit, Item Aug?, He⸗

mo liberat᷑ a maſſa peccati niſi in fide rede/
ptoꝛis ⁊c̃. Hec difficultas ſoluit᷑ ſicut pꝛi⸗
ma.quia beata vᷣgo dicit᷑ liberata nõ a rea⸗
tu qui inſuerit:ſed qͥ infuiſſet ſi pᷣſeruata nõ
fuiſſet. Et ꝙ liberari dici valeat qͥ pꝛeſeruat
oſtendit ex ſcriptura. Nã pᷣs. hoc mõ oꝛat
liberari dicens. Eripe me de luto vt nõ infi
gar:libera me de oꝛe leonis. Itẽ idem. Eru
iſti alam meã ex inferno inferioꝛi.i. pᷣſerua⸗

ſti:.Cõſtat em̃ ipᷣm dauid nõ fuiſſe in infer/

no inferioꝛi.ſcʒ dãnatoꝝ. Item Thobie.xij
Elemoſina a moꝛte.ſ.eterna liberat.i.pᷣſer⸗
uat. Item Pꝛouer.xxiij. Noli ſubtrahere a
puero diſciplinã.ſi ꝑcuſſeris eum virga nõ
moꝛiet᷑. Tu virga ꝑcuties eum ⁊ aniam eiꝰ
de inferno liberabis.id eſt pᷣſeruabis. Sʒ
diceres: ſequit᷑ergo ꝙ ſuꝑuacue fuerũt ſan
ctificatões in virgine poſite a doctoꝛibo: q̃⸗
niã quid moꝛbidi vel imũdi emũdaret᷑ nõ
erat.· Reſpõdet᷑ ꝙ dicte ſanctificationes

nõ fuerunt vacue.Quãuis em̃ nõ erant ad

fomitis ligationẽ:vt qͥbuſdam placet.neq;

ad eius attenuationẽ: vt alijs libet. neq; ad

totalẽ euacuationẽ vt pleriq; ferunt:tamen
erãt ad pirtutis inſtructõeʒ ⁊ venuſtatꝭ oĩs
boni:ad verbi dei cõceptionẽ:atq; ad meri

toꝛũ virginis ⁊ pᷣmioꝝ augmẽtatõem:vt ne

q; pꝛimâ ſimilẽ neq; parẽ ſequẽtem haberet
CTercia difficultas de redemptiõe, quia
conſtat ꝙ beata virgo indiguit redẽptoꝛe

⁊ ſicut ceteri ſancti per chꝛiſti paſſionem eſt

redempta. Vnde chꝛiſtus eſt redeptoꝛ oĩm
Ideo Remigiꝰſuꝑ Heb.ix.Chꝛiſtus ꝑ ꝓ⸗
pꝛium ſanguinẽ introiuit ſemel in ſctã eter⸗
na redẽptõe inuẽta:dicit ſic. Chꝛiſti ſangui
ne oẽs homĩes redempti ſunt a ſeruitute:q̃
pꝛopter per peccatũ pꝛimi parẽtis capti te⸗
nebant᷑. Si ergo Maria nõ fuit peccato
capta quomõ poteſt dici redempta.qꝛ Au

guſtinus in epiſtola ad Optatũ de oꝛigine

anime dicit ſic. Redemptus dici nõ poteſt
niſi qui vere ꝑ peccatum fuit ante captiuꝰ.
ſicut ſcriptum eſt. Si filius vos liberaue/
rit:vere liberi eſtis. Ad quod reſpondet᷑ ꝙ;

nõ obſtãte tali pᷣſeruatiõe mater domini di

citur vere redempta: ⁊ pꝛe alijs redempta:

non qͥdem a peccato quod contraxit de fa⸗

cto.ſed quod cõtraxiſſet ex modo ſue ꝓpa/
gationis naturalis:ſi per dei gratiam pᷣue/

nientem pᷣſeruata nõ fuiſſet merito moꝛtis
chꝛiſti filij ſui puiſe. Et hoc declaratur ſm

153

Liber n

Fran.maro.tali exemplo. Si aliquis dñs
redimeret a ſeruitute aliquos duos. vnum
illoꝛũ poſtq;ᷓ eſt natus:aliuʒ dum adhuc eſt
in vtero matris vel anteq; cõceptus eſt dã/
do pꝛiuilegiũ libertatis cõcepturo. In hoc
caſu vterq; eſt redẽptus ⁊ nullus eoꝛuʒ ſer⸗
uus eſt:ſed vnus eſt redemptus a nota ſer
uitutis quam cõtraxit.alius a nota quã cõ
traxiſſet niſi redemptus fuiſſet:⁊ nulli dubi
um qͥn efficacius ⁊ nobilius ſit redemptus
q ſfuit pᷣuẽtus ne ſeruus eſſet:qᷓ; ille qui poſt
ſeruitutẽ fuit liberatꝰab ea.ſic maioꝛ gra fit
ei cui cõſeruat᷑ innocẽtia q; cui remittit᷑ cul/
pa. vvt declarat Aug. ſuꝑ Luẽ ⁊ Geñ. Ma
ter vᷣo dñi redempta fuit a ſeruitute quã ex
ſe cõtraxiſſet.ſed omnes alij ab ea quam cõ
traxerũt.ergo ipſa pꝛe alijs redempta eſt.
Ad verba Auguſtini vbi ſupꝛa Reſpõdet᷑
ꝙ dupler eſt redẽptio.ſcʒ pᷣſeruãs ⁊ eleuãs.
vt patuit in exemplo pᷣſcripto.De ſecunda
nõ de pꝛima veriſicant᷑ verba Auguſti ꝙ ũ
eſt redemptio eleuãs niſi a culpa. Secꝰ aũt
de redẽptõne pᷣſeruãte.vt patet. nam Eſaie
xxix.dicit᷑. Pꝛopter h̊ hec dicit dũs ad do/
mũ Jacob qͥ redemit Abꝛaam.et Neemie
nono habet᷑ ꝙ dominꝰ? redemit abꝛaã.quia
ſcʒ eduxit eũ de vr chaldeoꝝ:ipſum pᷣſeruã/
do a cõbuſtione ignis:vt ferũt hiſtoꝛie. Itẽ

aplus ad Baliiij. dicit Chꝛiſtꝰredemit nos

de maledicto legis:factus ꝓ nobis maledi-
ctũ,quia ſcriptũ eſt. aledictus oĩs qͥ pẽ/

det in ligno.Et tamẽ iſtã maledictionẽ nos

in tẽpoꝛe gratie nunq; habuimus:quoniaʒ
per moꝛtẽ chꝛiſti lex totaliter fuit euacuata.
Quarta difficultas de penaꝝ inflictione.
Ham ſi pᷣſeruata eſt a peccato oꝛiginali:qᷓ
re ergo penas peccati oꝛiginalis paſſa ẽ be⸗
ata virgo ſcʒ moꝛtem. Si em̃ caruit oĩ pec-
cato caruit etiã merito moꝛtis et aliarũ pe/
nalitatũ peccati oꝛigĩalis.ergo iniuſticia fa
cca eſt ei cum moꝛtua eſt ⁊ paſſa penalitateſ
mltiplices peccati oꝛiginalis. Et ſic de in⸗
iuſtus retributoꝛ eſſet: ⁊ maxie qm̃ ſᷣm Au
guſtinuʒ.ij. ſentẽtiaꝝ.diſt.iiij.Deus nõ pꝛiꝰ
vltoꝛ eſt qᷓ ſit qͥ peccatoꝛ. NHec poſſumꝰ di
cere ipſam paſſam vel moꝛtuã pꝛo redẽptõ
ne generis humani vł ſalute. quia hoc eſſʒ
ad cõtumeliã chꝛiſti. ſeq̃ret᷑ em̃ qꝙ; chꝛiſtus
nõ eſſet ſufficiẽs redẽptoꝛ. Cum igit᷑ beata
virgo habuerit penas peccati oꝛiginalis et
nõ per aſſumptionẽ:ſed ꝑ ↄtractionẽ,ſequit

Dars I

ꝙ fuerit infecta peccato oꝛiglali. Hec diff

cultas ſoluit᷑ Quia fᷣm Bonauẽ.ſuꝑ.iij.di.

iij.ac Fran.maro.gratia ſctĩficatõis nõ ob
uiat pene ſed tm̃ culpe. Et hoc oſtendit᷑ exẽ
plis. Nam Johãnes baptiſta fuit ſcafica/
tus ⁊ a peccato oꝛiginali purgatus: ⁊ tamẽ
a pena peccati oꝛiginalis nõ fuit libèratus
totaliter. Similr ania pueri ĩ baptiſmo ab
luit᷑ a ſoꝛde peccati:⁊ nõ liberat᷑ a pena.Itẽ

chꝛiſtus ſine vllo reatu peccati fuit: et tamẽę
ſuſtinuit penas peccati oꝛiginalis Eſa.liij.

Vere languoꝛes noſtros ipſe tulit: ⁊ dolo⸗
res noſtros ipſe poꝛtauit. Itaq; dicit᷑ ꝙ ma
ter domini per gram pᷣuenientẽ licet fuerit
a culpa pᷣſeruata:nõ tamẽ a pena totaliter li

berata vel pᷣſeruata. Vel vt alij dicunt licet
diuina gratia pᷣuenit anĩe infectionẽ in bea

ta virgine:non tamẽ pᷣuenit carnis ſeditatẽ:
quoniã per cõcubitũ cõcepta eſt.⁊ ideo ra/
tione illius feditatis iuſte remãſerunt ĩ vir⸗
gine penalitates. Sed remanet dubiũ ſup
poſita poteſtate de cõgruitate ipſa. Quare
ſcʒ tales pene fuerunt inflicte virgini: cum
non eſſent neceſſarie hũ ano generi ſicut pe
ne chꝛiſti.Rũdet᷑ f̃m YFranciſcũ maro.quia
erant materia exercẽde virtutis:vt.ſ.per pa
tientiã talium merita cumularet. VUnde ſi⸗
cut Job fuerũt pene magne inflicte ad ex/

ercendam eius patientiã.ita virgini ad ꝑſi-

ciendã gratiã. Virtus em̃ in infirmitate ꝑ⸗
ficit᷑.vt ait aplus.ij.Coꝝ.xij. Quinta dil
ficultas de chꝛiſti pꝛiuilegio ſingulari ⁊ ho
noꝛe.Nam boc eſt ſingulare chꝛiſti pꝛiuile
gium quia ſolus ipſe innocẽs cõ ceptus eſt
vt dicit Augꝰ.⁊ Leo papa.Vnge ſi ipſa eſt
cõcepta ſine peccato oꝛiginali:ſequit᷑ ꝙ eq̃⸗
tur chꝛiſto:quod eſt cõtumelia chꝛiſto: cum
eius honoꝛ et pꝛiuilegiuʒ ſingulare alteri at
tribuit. Hec difficultas ſoluit᷑:q nõ ob⸗
ſtante tali pᷣſeruatione mater dñi non equi
paratur chꝛiſto.ſed eſt inferioꝛ ipſo in hoc
pꝛiuilegio multipliciter. Eeimno q dem qꝛ
chꝛiſtus non indiguit pᷣſeruatione:quia nõ
fuit cõceptus per naturalem ꝓpagationem
vnde nec fuit ex modo ſue pagatõis aꝑtus
nec potuit contrahere peccatum.Lex nim
oꝛiginalis peccati nõ fuit lata niſi cõtra ꝓ/

pagandos naturaliter ex Adam. Sed be

ata virgo indiguit pᷣſeruatione:et ex modo

ſue generationis apta fuiſſet cõtrahere pec

catum:⁊ vtiq; ↄtraxiſſet niſi pᷣſeruata fuiſſʒ

d
on
.
60
gin
atr
cun
ſen
n
ſfn
lens
ſon

e

Ltiie
nn
nol
Gie
drg
ſſal
led
fice
ſere
turo
lurtn
st
ſeeck
gn
ſplun
nnce
ſou
aſete
ſcht
ſead
paſſio
Gnin
gvod
ſoian
G
Pee⸗
ſtarin
bum
chti
ee
Gn
Ghin
clpa
hoa⸗
loge
Me⸗
Paſſoo

Articulus . hn
. .pꝑ gratiaʒz vt ſupꝛa patuit. Secũdo quia pam oꝛiginalẽ omni credẽti paſſionẽ illami⸗
“ chꝛiſtus nõ indiguit redẽptõe:cum ex mo / nõ tamẽ remittebat penã ſcʒ carẽtiã viſiõis
llar do ſue ſingularis generatõis nõ fuit aptus diuine ꝓpter illa paſſionẽ vt ſoluʒ pꝛeuiſam:
ſin ↄtraꝑere illũ reatũ ſeruitutis.virgo aũt in / ſed per ipſam vt pᷣſentialiter exhibitã. et iðo
tnue digitt gratia pueniẽte ne laberet. Tercio ſicut ſanctis patriba nõ patuit ianua qᷓuſq;
zuns quia ania chꝛiſti in ↄceptõne ſeu creatione fuit echibita paſſio chꝛiſti.ita ꝓbabile vide
no fuit vltimate ſctiſicata:nõ aũt aĩa virginis: tur ꝙ nec beate virgini. Hec Scotus. .
n cum vlterioꝛẽ ſctificatõem ſuſcepit in verb Septima difficultas de multoꝝ cõtraria
nine incarnatiõe Quẽij. Spirituſſanctꝰſuꝑueni aſſertione. Si itaq; benedicta virgo pia fi⸗
et in te. Quarto quia anuma chꝛiſti mox de credẽda eſt cõcepta ſine peccato oꝛigina
ddan „ vt fuit creata fuit vnita verbo ac cõpꝛehẽ/ li:quare vel⸗ vnde eſt ꝙ multi doctoꝛes cõ/
konm dens ⁊ beata.ex.iij.ſniaꝝ.Anima aũt virgi trariũ aſſerũt:⁊ tenẽt ipſam fuiſſe cõceptam
fut nis nõ fuit beata ⁊ verbo vnita vł cõpꝛehẽ in peccato oꝛiginali.Ad quod reſpondet᷑ ꝑ
lirli dens q;uis fuerit ſancta. Hec Egran. maro. tria puncta. Pꝛimo qͥdeʒ dico ꝙ hoc eſt
. Et ſic patet ꝓpoſitũ. Sexta difficultas ð ideo.quia om̃es illi doctoꝛes voluerũt ice/
1 ieet ianue celeſtis clauſione. Nam ianua celeſtꝭ dere per viam legis cõmunis que oẽs na⸗
ende nulli eſt clauſa niſi merito oꝛiginalis pcti. turaliter ex adam ꝓpagatos obligat ſᷣm rõ⸗
nini: Si ergo beata virgo nõ habuit peccatum nem ſemĩalem ſicut ſancta tradit ſcriptura.
don⸗„ oꝛiginale:q̃ro vtꝝ ſi ante chꝛiſtuʒ moꝛtua ſu vñ Ro.iij. Omnes in adam peccauerũt et
Wa iſſet ſtatim ad celum euolaſſet: an nõ:nõ po egęt gloꝛia dei.Et quia ſanctoꝛũ autoꝛitas
hüſn tes dicere ꝙ euolaſſet.quia ſic nõ ꝑ chꝛiſtuz; ſolum chꝛiſtum excipe videt᷑ de hac genera
Ore fuiſſet ianua aꝑta.ergo ſequit᷑ ꝙ nõ euolaſ/ litate.nõ tamẽ negãt doctoꝛes qͥn deus po
nnanm ſet ante chꝛiſtũ ⁊ ꝑ ↄſequẽs habuit vt vide tuerit beatam virginẽ ab illa lege cõi exime
ſwupe tur oꝛiginale peccatũ.Hec difficultas ſolui re.ſed qm̃ credit᷑ ꝙ btã virgo ſit naturaliter
ogan tur ſm Scotũ ſuꝑ.iij.diſt.iiij.q ianua cele äm rõneʒ ſemĩalẽ ꝓcreata. nec eſt autoꝛitas
hu leſtis fuit beate virgini clauſa ſicut et ceter ſcripture de eius ex hac lege exceptione ma
nteſc nec eſt aꝑta niſi ꝑ meritum paſſionis chꝛiſti nifeſta. Idcirco ꝓbabiliter putauerũt eam
ul, qm̃ vt dicit aplus Coloſ.j.Placuit ei per peccato fuiſſe oꝛiginali obnoxiã:nõ auden
iulgi⸗ ipſum ſcʒ chꝛiſtum recõciliare oĩa ſiue que tes legi cõmuni cõtradicere:nec audẽtes eã
ue in celis ſunt ſiue que in ter. Sed iſta caau exemptã dicere.Pꝛopterea igitur diuerſifi⸗
ins d . ſio ianue beate virgini nõ ꝓpterea fuit ꝙ in cati ſunt doctoꝛes in hac re.quia qͥdam pu
irho eſſet ei herentu oꝛiginale.quoniã paſſio xpᷣi tant eam ſoꝛe lege cõmuni claudendã:qͥdaʒ
igiute ſic pᷣuiſa ⁊ acceptata coꝛam deo erat in oꝛdi eximendã. Secũdo dico cum Frã.ma⸗
ns ne ad beatã virginẽ vt ꝓpter merituʒ huius ro,.ꝙ om̃es autoꝛitates ſanctoꝝ et dicta do
ſihack paſſionis ſcʒ xpᷣi nunq; ineſſet pctm̃ ipſi vir ctoꝝ tenentiũ eam eſſe peccato oꝛiginali ob
ſc⸗ gini matri xpᷣi.⁊ ita nec ineſſet aliquid ꝓpter noxiã:loquunt᷑ ⁊ ſonãt ac intelligi debẽt ad
ocun quod ſibi ianua clauderet᷑. Sed iſta clau// hunc ſenſum:qꝙ vicʒ beate virgini hoc ex ſe
Aranat ſio ianue fuit:quia ex oꝛigine cõpetebat vir de cõmuni lege cõueniebat:qͥa naturali ſue
nob⸗ gini vnde ianua ſibi clauderet᷑ ſicut ⁊ aljs. ꝓpagationi cõpetit ꝙ oꝛiginale peccatũ con
nonti Nec ſequit᷑ ꝙ ſi moꝛtua fuiſſet ante chꝛiſtũ trahere debuilſet.vt ſupꝛa oſtẽſum eſt:tamẽ
bo ſtatim in celũ cuolaſſet.imo vt videt᷑ in im oppoſitũ habuit a deo ſpeciali gratia pᷣueni
deng bum patrũ deſcẽdiſſet:nõ ꝓpterea quia pec ente. Hec in hoc fiu ſanctis iniuria ſi eoꝛum
gluntu catũ ineſſet: ſed quia ex oꝛigie infuiſſʒ ſicut dicta exponant.ſicut ſacra ſcriptura expo/
nen et ceteris niſi pᷣſeruata fuiſſet. Qð ſi dicas nit᷑ ⁊ ĩtelligit᷑.quia ſancti in ſuis eloquijs ſa
4gus Sonõ habuit peccatũ oꝛiginale vtiq; ſtati cra ſcriptura tanq; regula ⁊ lumĩe vtebant᷑
hin euolare debuiſſet. Dico ꝙꝙ falſum eſt qa ſan vt teſtat Dioni. de diui.no.capᷣ.ij. Et ꝑ hoc
Sne . aui patres purgati fuerunt ab oꝛiginali:⁊ iñ ſolui pñt omes ↄtrarie autoꝛitates. qͥa oẽs
anr nõ aſcẽderũt in celũ ante chꝛiſtum paſſum. loquunt᷑ de peccato oꝛigiali ſolum ſᷣm cau/
h , eoq clauſa fuit ianna vſq; ad ſolutionẽ pᷣcij ſam quam qdem habuu dbeata virgo ex p2„
rr Ita em̃ decreuerat deus ꝙ licet acceptaret pagatiõe naturali ⁊ nõ ſᷣm effectum. Ter
iß paſſionẽ chꝛiſti pᷣuiſam ad remittendũ culy cio dico ꝙ vnuſquiſq; magis tenet᷑ matreʒ
4
.
„D
ι
4 .
„

Liber m.

dei venerari q; aliquoꝝ doctoꝛũ opinioneʒ
in hoc paſſu extollere:maxime cum iam ec/
cleſia in ↄcilio Baſilieñ. ſtatuerit id pie cre
dendũ de beata virgine ꝙ ſit concepta ſine
oꝛiginali peccato.ac Sixtus papa diuino
officio de hoc edito et indulgẽtijs coꝛrobo
rauit. Vnde in hoc ſum cum Auguſte li.de
natura ⁊ gratia di.Cum de peccatis agitur

nullã de matre dñi ꝓpter reuerentiã dũi vo

lo fieri q̃ſtionẽ.i.dubitabilẽ ꝓpoſitionẽ. ſed
potius indubitãter ipſam in ↄceptõe ſui te
neo pia fide fuiſſe ſanctã. Sed calũniãtes
hanc autoꝛitatẽ Auguſti exponũt qͥdam et
dicũt ꝙ Augꝰibi loquit᷑ de peccatis actua
libus ⁊ non de oꝛiginali.Iſta tamẽ expoſi/
tio m Fran.maro,eſt Pꝛimo ĩpia: qꝛ virgi
nis pꝛiuilegia nõ ſunt artãda ſed ampliãda
Secundo eſt falſa:quia intentio Auguſti/
ni eſt ibi(vt inducit᷑ in.iij. Sniaꝝ) iſtud at/
tribuere virgini ꝓ pꝛiuilegio ſinglari ſuper
om̃es ſanctos. Si igit᷑ hoc acciperet᷑ tm̃ ð
peccato actuali nõ eſſet hoc tanq; ſingulare
ſupꝑ om̃es pꝛiuilegiuʒ attribuendũ virgini.
quia etiam innocẽtes caruerunt om̃i pecca
to actuali.O igitur virgo bñdicta vita ſpes
et cõſolatio noſtra.quid de te dicere valea⸗
mus.quanta deuotione te laudemus.qua
temeritate te quis aſſerere audeat oꝛigina⸗
li peccato fuiſſe infectam? cum vt canit ec-
cleſia. Felix es ſacra virgo Maria et omni
laude digniſſima. ⁊ ꝑ ↄſeq̃ns etiam iſta lau
de digna ꝙ dicaris a peccato pᷣſeruata. qͥa
4. te oꝛtus eſt ſol iuſticie chꝛiſtus deus no⸗/
ſter.
Articulus tercius ꝙ pium eſt credere be
atam Mariam ſine oꝛiginali peccato fuiſ/
ſe conceptam. —
Ercia contẽpla
t tlo pncipalis ð pie credulitatis
NNAMAMam ad pmiſſa adijciẽdu; eſt ⁊
declarandũ q; piũ ſit credere ꝙ ipſa btã vir

go fuerit ↄcepta ſine peccato oꝛiginali. OQOð

qdem aliqui aduerſarij pluribo modis vſq;
ad iſta noſtra tꝑa impugnauerũt. Sed an
no dñi H. cccc. xxxij. Bulla ſpeciali cuiꝰ
tenoꝛẽ vidi:ipſe Sixtꝰ papa.iiij.aplica au/
toꝛitate repꝛobat ⁊ dãnat aſſertiones ⁊ opi
niones dicẽtiũ ꝙ eccleſia nõ ↄceptiõem ſed

ſanctificatõem virginis celebꝛat atq; tenen

tes mariã foꝛe pᷣſeruatam ab oꝛiginali:ꝓpte/

Pars nI

rea eſſent hereſi polluti. Oẽs etiã libꝛos eo /
rũ ſuꝑ his ↄfectos dãnat,.eęt ne pꝛo veris leꝰ

gãtur vel teneant᷑ aut habeant᷑ ihibet: ſic ꝙ
ↄtra pᷣmiſſa facientes eoipſo ſniaꝝ excõica
tionis ⁊ penã maledictõis eterne incrrãt:

a qua ſolus papa ꝓpꝛio oꝛe ⁊ nõ aliꝰ ꝗbſol⸗

uere poſſit. Unde vt fideles magis inducã
tur ad huius pᷣſeruatiõis piam credulitatẽ
ſeptem rationes hic ponemus:quibo id de/
claratur.
Pꝛima eſt ratio honoꝛificationis
Secunda eſt ratio vere dilectõis.
Tercia ratio ſuffragationis.
Quarta ratio cauẽde offenſionis
Quinta ratio vitande vltionis.
Sexta rõ vie ſecurioꝛis.
Septima ratio fructificatöõlits
Pꝛima eſt rõ honoꝛiſicatiõis. Nã ſi pia mẽ
te ↄſideramꝰꝙ tot ⁊ tãta bñſicia ꝑ vᷣginẽ ſu
ſcepimꝰ: tãtaq; dignitate bñdicta virgo eſt
ſublimata ꝑ fuliũ ꝙ vtiq; veꝝ eſt qð ait Hie

ro.ad paulã ⁊ euſtochiũ dicẽs.Quicqͥd hu

manis põt dici bis minus eſt a laude vir/
ginis.Debemꝰ igit᷑ hoc pꝛiuilegio honoꝛis

eã extollere ⁊ laudare ꝙ dicamus eaʒ exem//
plã ab omni culpa.als ñ deficit lingua hu/

mana in eius laude:nec debitũ honoꝛẽ ma
tri dei impẽdit cũ ceã peccatrices fuiſſe dicit
et filiã diaboli per peccatũ oꝛigiale ↄtractũ
Inſup q̃ro te quod hoꝝ eſt honoꝛabiliꝰ
et gloꝛioſius xpᷣo. Vtrũ dicere ꝙ habuerit
matrẽ ab oĩ pctõ ĩmunẽ:an dicere:peccato
maculatã. Cõſtat qa pᷣmũ Ecci.iij. Gloꝛia
hominis ex honoꝛe parẽtis.ã ⁊c̃. Vñ ſicut
decuit deo ꝓplm iudaicũ in mariũ: ⁊ p.xl.an
nos eoꝝ veſtimẽta et calciamẽta illeſa pᷣſer/
uaſſe ꝓpter honoꝛẽ ⁊ dignitatẽ populi illius
eo ꝙ chꝛiſtꝰerat naſciturꝰex eo. Ita a foꝛtio
ri decuit matrẽ ꝓpꝛiã miracloſe pᷣſeruaſſe ab
oĩs pcti macula ꝓpter honoꝛẽ maternitatis.
ecũda ratio vere dilec pis: qm̃ vt ait
Anſelmꝰ ad coanglicanos epos. Hõ vide
tur verꝰ qmatoꝛ vᷣginis qͥ recuſat colere fe⸗
ſtũ cõceptõis.cuiꝰ recuſatiõis cã nõ eſt alia
niſi qꝛ credit᷑ ab illis q; ſit in pctõ oꝛiginali
cõcepta. Vt igit᷑ eã vere amemus credamꝰ
foꝛe pᷣſeruatã. Tercia rõ ſuffragatõis:vt
vicʒ ꝑ hũc honoꝛẽ ſibi cõgrue exhibituʒ ei
ſuffragia ipetrare ⁊ obtinere valeamꝰ. Pꝛo

pterea eccieſia canit. Cũ iocũditate conce/

ptionem beate Marie celebꝛemus vt ipſa

guni
gheſa
ct
nhie
eebe
len⸗
vois
en⸗
abu/
Nina
ſdiet
Nn
gubl⸗
Abrar
⸗
Gri
jiſou
ochn
i
ilins
ſono
ſen⸗
nins.
ina
göͤwe
olreſe⸗
ckuli
cnan
Ndard
ſian
iuzen
,
olc

—

Articulus

npꝛo nobis intercedat ad dũm Jeſum chꝛi⸗
ſtum. Scriptuʒ nanq; eſt Joh.xij.Qui me

honoꝛificauerit honoꝛificabo eũ. Itẽ Foꝛ⸗
tunatus in Omel,.dicit. Gꝛatiꝰ eſt obſequz
des quod marie impẽdit᷑ qᷓ; qd ſctõꝝ cuili/
degnigir debemus eam honoꝛare ⁊c̃.
Quarta rõ cauẽde offenſionis. Hã val/
de timẽdũ eſt ne eã offendamꝰ: vtpote q̃ eſt
mater gratie et mr miſcdie:qð certe facit qͥ
temerarie eam peccatricẽ aſſerit vł credit.q̊

niã vt Cirillus patriarcha alexãdrinꝰ libꝛo
quẽ fecit ↄtra neſtoꝛiũ dicit. Poſt filiũ indt
temerariũ eſt ponere in Maria virgie ma⸗
culã aliquã aut pctm̃. Pꝛopterea mgr hen/

ricus in q̃dam ſermone qͥ incipit Coõſurge
get virga:ait. Sacratiſſimã virginẽ quã de

us ab eterno pᷣoꝛdinauit vt eſſet mr̃ dei ſub

ptãte diaboli fuiſſe ⁊ pctĩ ſoꝛde infectã ſen/
tire nõ audeo:dicere ꝑtimeſco.⁊ paulo ĩfra.
Quis hãc virginem ſub ira dei vnq; fuiſſe
audeat dicere per quã ſibi deus genꝰhuma
nũ tanq; ꝑ mediatricẽ recõciliare voluit:di
cat qͥ velit:ego dicere non audeo nec ſenti⸗

re:cũ in multis ſcripturis videt᷑ eam exem-/
ptã a lege cõi fuiſſe. Hec ille,. Quinta rõ

vitande vltionis:ne vltioneʒ incurramꝰ ꝓ/⸗
pter offenſionẽ pᷣſumptuoſe aſſertionis pie
ſentire debemus de virgine ꝙ ſit imunis. q̊
niã ſcriptũ eſt Ecci.iij. Oaledictio matris
eradicat fundamẽta. Maledicit matrẽ vir
ginẽ qͥ eã peccatricẽ temerarie aſtruit.⁊ hec

maledictio eradicat fundamẽta gratie dei.

Cauendũ eſt etiã ne ſi nõ celebꝛemus feſtũ
ↄceptõis virginis illã vltionẽ ſubeamus q̃

ſcripta eſt Zach.vl.di. Percutiet dñs om̃es

gentes que nõ aſcẽderint ad celebꝛandũ fe
ſtiuitatẽ tabernaculoꝝ.qͥa tabernaculũ dei
in quo habitauit eſt biã virgo. Sexta ra
tio vie ſecurioꝛis.quia in oĩbus dubijs via

ſecurioꝛ eligẽda eſt ⁊ tutioꝛ.extra de cleri. ex

cõica.c.illuqpoſt nedium.Et inter varias
opiniones ꝓbabiles:ſanioꝛ opinio ſeq̃nda

eſt,extra de celebꝛa.miſſ.c. Cum marthe. §.
Queſiuiſti.Sed hec via eſt ſanioꝛ ⁊ tutioꝛ.

qͥa ꝑ eaʒ plus honoꝛat᷑ xpᷣs ⁊ ſctã mater eiꝰ
qᷓ; ꝑ ↄtrariã opinionẽ. Et qꝛ fũdat᷑ in imi⸗
tãdo oꝛdinatõem eccleſie romane de hoc fe
ſto cõceptionis atq; eius officij obſeruatio
nem quo habet᷑ expꝛeſſe ꝙ ſit cõcepta Ma
ria ſine oꝛiginali peccato. Eccleſia quippe

romana mater eſt oĩm eccleſiarũ ⁊? non põt

refugiũ:tu ſpes ⁊ noſtrũ auxilium:tu ſngu

errare.ſed in oiba tanq; magiſtra eſt ſequè⸗
Omnes.Vũ exã nõ eſt certũ ꝑ ſcripturam
expᷣſſam:vtrũ virgo ↄtraxerit oꝛiginale pec
catũ an nõ. Idcirco magis pietati cõſonuʒ
eſt credere ꝙ nõ ↄtraxit dando ſibi bãc pꝛe
rogatiuã ꝓpter honoꝛẽ dñi:iquia hoc autoꝛi
tati eccleſie nõ repugnat.qm̃.ff.de regul iun
ris diciĩ.ꝙ in obſcura rõne ingenuitatꝭ fa/
uẽdũ eſt libertati. Et hoc eſt qd doctoꝛ ſub
tilis ſuꝑ.iij.diſt.iij.dicit. Quod hoꝝ. veriſſi
mũ ſit deꝰnouit.Sed ſi autoꝛitati ecclłie nõ
repugnat ꝓbabile magis videt᷑ vt qð excel
lẽtiꝰeſt attribuat᷑ Marie.Hec ille.Sʒ hoc
noepugnar ecclie ino ↄcoꝛdat,vt patʒ ex
cõcilio Baſilieñ. ⁊ diuio officio. Septi⸗
ma ratio fructificatõis.quia ex hac pia fide
fructus acquirit᷑ vite eterne ⁊ ſuꝑne gloꝛie.
Vnde Eccẽi.xxiiij.Qui me elucidãt vitam
eternã habebunt. Glo.elucidãt.iiab oĩbo in
quinam̃tis lucidã reddũt. Item.j. Regũ.j.
Quicũq; gloꝛificauerit me gloꝛifſicabo eum
Qui aũt ↄtẽnũt me erũt ignobiles. Deniq;
fructus acquirit᷑ indulgẽtiaꝝ. Nam vt di⸗
ctum eſt ante:ipſum cõciliuʒ Baſilieñ.con⸗
ceſſit ĩidulgẽtias ꝓ huiꝰ feſti celebꝛitate ⁊ ſer
moni vicʒz cẽtũ dieſ ĩdulgẽtiaꝝ oĩb ĩtereſſen
tibo miſſe ⁊ veſois pᷣmis aut ſecũdis etma⸗
tutinis. Pꝛo ſermone aũt eiuſdem feſtiuita⸗
tis centum qͥnquaginta dies. Inſuꝑ Six/⸗
tus papa quartus:omnino eaſdẽ indulgen
tias conceſſit ſicut cõceſſe ſunt in feſto coꝛ/
poꝛis chꝛiſti.O igitur homo crede beatam

virginem fuiſſe cõceptam ſine oꝛigĩali pec-

cato penſando illius diuini habitaculi mũ
diciam:in quo deus ⁊ dulcis redẽptoꝛ no/
ſter Jeſus gratiſſime nouẽ mẽſibus requie
uit. VUtinam ſaperes ⁊ intelligeres eãq; di/
gna laude beatiſicare valeres quaʒ beatam
dicent omnes generatões.O vere mũdiſſi
ma ⁊ imaculata virgo maria.O vere gloꝛi/
oſa domĩa excelſa ſuꝑ ſidera ⁊ puriſſima ab
omni macula:pluſq; omnis creatura ange
lica puritate ipſa qua ſub deo maioꝛ nõ eſt
intellecta.Quibus te laudibus efferã.quid

in tue ſanctitatis ⁊ puritatis gloꝛiã dicam:

cum tu ſis gloꝛia hieruſalem:tu honoꝛificẽ
tia populi noſtri:tu es mater mũdiſſima ab
om ni peccato pꝛeſeruata. Mater inquam
dei ⁊ domini ieſu pᷣdilecta.tu anime noſtre

5

Liber vY.

lare coꝛdis noſtri ſolaciũ:te depcamur: ad
te caamamus: vt per illam ſummã tue puri
tatis gratiam nobis a dulci Jeſu tuo impe
tra veniam:gratiam ⁊ gloꝛiam. Amen. Ex/
plicit liber quartus.

Ellius modus pꝛo
cedendi i ſcripturis.

Item ſi volueris in hac re alium ꝓceſſuʒ
facere:potes notare duodecim ſtellas fulgẽ
tes in coꝛona beate virginis ad ꝓbandam
eius ĩmunitatẽa peccato oꝛiginali radian/
tes. Pꝛima ſtella dicit᷑ diuina autoꝛitas.
Hanc ꝓſequere ſicut habes parte pᷣma hu
ius libꝛi articulo tercio.pmo teſtimonio.
Secũda ſtella ꝓphetica veritas.hanc ꝓſeq̃ᷓ
re ſicut habes ibidem ſecũdo teſtimonio.
Tertia ſtella angelica atteſtabilitas:ibidẽ

tertio teſtimonio. Quarta ſtella eccleſia⸗

ſtica irrefragabilitas.ibidem quarto teſti-
monio. Quinta ſtella materna honoꝛa⸗

bilitas.hãc ꝓſequere vt habes eadem par⸗
Sexta ſtella pe

minentiſſima puritas.ibidem.S.iij.et etiam
S. j. vbi allega?᷑ Anſelmꝰ. Septima ſtel⸗

la pfectiſſima virginitas.hanc ꝓſequere ibi

dem parte.iij.xj.teſtimonio.S.iiij. Octa⸗/
ua ſtella bñficij ſublimitas.ſicut habes ibi
dem arti.ij.capᷣ.ij.circa pꝛincipium pmi.S.
Hona ſtella legum equitas.ibidem arti.

iij.teſtimonijs.v.vj. vij. viij.ix. Decima

doctoꝛum famoſitas.ibidem teſtimoniox.
Vndecima rationũ ꝓbabilitas. ibidem

teſtimonio.xj. Duodecima ſtella miracu

loꝛum limpiditas.ibidem.xij. Hec ſupꝛa
ſcripta de conceptione Marie bꝛeuiter vo
lui huic libꝛo inſerere:ea magis q̃ apta ſunt

pꝛedicationi ꝓſequendo.Alia vᷣo multa di

ſputabilia in hac materia alibi latiſſime tra
ctandum reliqui. “

In nomine dñi Jeſu ad beatiſſime vir⸗
ginis Mgrie honoꝛem ſequitur de natiui

tate eius. .——
Wintus lber
eſt de miſterio ſanctiſſime na
tiuitatis benedicte virgis ma
ne. et habet tres partes. In
pꝛima agit᷑ in generali de eius oꝛtu digniſſi

mo. In ſecunda de eius natiuitate magis

in ſpeciali. In tercia de naſcentis virgi⸗
nis qualitate vel cõditione admirabili.
Pars pꝛima de oꝛtu Marie digniſſigio
et eius diuinali pꝛeoꝛdinatõe eterna ac ſan
ctificatione ⁊ multiplici reuelatione.·

Wryr oꝛta eſt iu⸗
l ſto: rectis coꝛde leticia. Verba
ſunt ſc ꝓhete Dauid pᷣs.xcvj.
Qui longe anteqᷓ; naſceret᷑ benedicta virgo

eius oꝛtum pᷣuidit ſpũſancto inſpirãte ⁊ eaʒ

luci comparãdo ait Lux id eſt Maria oꝛta
eſt iuſto id eſt chꝛiſto ex ea naſcituro qui eſt
iuſtus ꝑ eſſentiã. Ipſe em̃ eſt vt dicit᷑ Ha/
lacheiiij.ſol iuſticie. Et pꝛopterea quoniã ex
hoc toti mundo eſt ſalus oꝛta. ideo ſubdit.

rectis coꝛde.ſcʒ hominibus:leticia. Quibo

in verbis ꝑpulcre oſtenditur qᷓ; ſummã di⸗
ghnitatem habuerit beata virgo in ſuo oꝛtu:
in eo ꝙ luci cõparat᷑: que eſt rerum digniſſi
ma.Lux quippe inter omnes creaturas ex/
cellentiã habet.pꝛecipue triplicem. Pꝛi/

mo quia diuinalis cõfoꝛmitatis: quoniam

deus lux eſt ⁊ tenebꝛe in eo non ſunt vlle.j.
Johannis.j. Secũdo quia lux eſt incõ⸗
taminabilis puritatis: eo ꝙ non poteſt in/

quinari ſoꝛdibus. Tercio quia lux eſt de

lectabilis qualitatis:quoniã dulce lumen ⁊
delectabile oculis videre ſolẽ.Ecc̃i.xj. Sic

benedicta virgo ſuper om̃es creaturas pu

ras hac triplici fulget excellentia dignitatꝭ:

quoniã deo ipſa eſt pꝛoxima ⁊ cõfoꝛmatiſſi

ma per gratiam et gloꝛiam Saplentie. vij.
Candoꝛ lucis eterne et imago bonitatis il

lius. Item ipſa eſt puriſſima ⁊ incõtamina

bilis:quoniam ſᷣm Anſelmũ ea puritate ni

tet qua maioꝛ ſub deo nequit intelligi. De/

niq; ipſa eſt anime humane ⁊ deuoto coꝛdi
ſuauis et delectabilis.quoniam vt canit ec

cleſia ipſa eſt vita dulcedo ⁊ ſiæs noſtra.O

quis expꝛimere ſufficiat qᷓ; ſuauis ſit Ma/
ria oculis coꝛdis ad reſpiciẽdum:in cuius
pulcritudine gloꝛie omnes ſancti delectan
tur.pꝛopter quod canitur. Specioſa fasta
es et ſuauis in delicijs tuis ſancta dei geni

trix.O q; ſuaue eſt anĩe pie ad audiendũ olk

loquendũ de ea:qm̃ vt melliſluꝰ Bern. ait
de ſeipſo. Nil inquit tantũ me delectat q̃n/
tũ ð gloꝛioſa virgine maria facere ſermonẽ
O q; ſuaue:o qᷓ; gaudioſum erit in celo cõ⸗

„
9

d
Uin⸗
ben
vck
nerb
conn
n

ltge
ltern

gi

ram
nage
eo

16

ain

ſbe
we
la
lec
hoſt

mmiu
en
de⸗
nite
rnO.
De
ins
ſutun
n
gi
GäE
c
mnole
vc̃⸗

Articulus

regnare ⁊ colletari cum ea ſine fine pquam
ſalus mundi credẽtibo apparuit:cuius vita
gloꝛioſa lucem dat ſeclo. Merito igit᷑ eius
oꝛtus omnibo gaudium et leticiam ingerit.
maito ⁊ digne oẽs homies ille dulq citcha

riſta Dauid ad letãdum in eius oꝛtu allicit
cum̃ dicit.Lux oꝛta eſt iuſto:rectis coꝛde le

ticia.vere oĩbo rectis coꝛde leticia.ſ.penitẽ/
tibo:patiẽtibo:viatoꝛibo ⁊ triũphãtibo in cele

ſti głia.leticia viris:leticia mulieribo: leticia

ꝑuulis ⁊ ſenibus ⁊ omnibo fidelibo ⁊c̃. De

eius itaq; oꝛtu ad pᷣſens tractare intenden/
tes in generali tria miſteria declarabimus.
Pꝛimũ miſteriũ ðꝛ diuĩal pᷣoꝛdinatiõis.
Secũdum ðꝛ maternalis ſctificatõis.
Tercium ðᷣꝛ tꝑalis reuelatõis.
Articulus pᷣmus qualiter ab eterno pꝛedi/

ſpoſitum erat a diuina ſapientia oꝛiri bea/

tam Mariam ⁊ ꝑ eam ſalutẽ mũdo fieri.
Riimü itaqʒ mi
p ſteriũ ðᷣ diuinalis pᷣoꝛdinatõnis
quõ vicʒ oꝛtus btẽ virginis ſit p/

oꝛdinatus ab eterno ⁊? pcõceptꝰin mẽte di⸗
uina. Iſta quippe eſt vna magna dignitas
beate virginis qua ꝑ ſapietis os gloꝛiat᷑ in

epiſtola huiꝰſolẽnitat que ſcripta eſt Pꝛo/

uerbᷣ.viij.ODominꝰ inquit poſſedit me ſcʒ in

cõmutabili volũtate ⁊ electiõe ſua:in initio
viarum ſuaꝝ anteq; qͥ cq; faceret:hoc eſt ab

eterno anteq; ipſe deus aliqͥd creaſſet.vnde

et addit᷑ a pꝛincipio.ſ.creationis mundi.ab
eterno oꝛdinata ſum.ſ.vt eſſem dei mater.⁊
ex antiquis.ſcʒ eternitatis anteq; terra fie⸗
ret.i:ante omnẽ coꝛpalem cõditam creatu⸗
ram,.nõdum erãt abiſſi.i pfunditates. To
ta quippe altitudo vel ꝓfunditas que eſt a
celo empyreo vſq; terre centꝝ dicit᷑ abiſſus
ꝓpter iĩmẽſitatẽ/⁊ omnes creature coꝛꝑales

⁊ ſpũales ag altitudinẽ comꝑate poſſũt di/

ci abiſſi vt volũt doctoꝛes. Nondum ergo
erãt abiſſi.i.nec celuʒ nec terra nec angeli q̃
etiã abiſſi ſunt vocati ꝓpter excellentiã ſuaꝝ.
ſubſtantiarũ.et ego inquit maria iam cõce/
pła eram.ſ.in mente opiſicis. Ex quibo oĩ/
bus claret:quia ante oẽm creaturã benedi⸗
cta virgo fuit poꝛdinata ⁊ cõcepta in men/

te creatoꝛis vt fieret mater dei et ſaluatoꝛis
noſtri Jeſu: quod eſt ei ſumma glia. Cir/
ca quod aduertendũ ſᷣm ꝙ modo intelligẽ⸗

di hũano cõtemplari poſſumus q ab eter⸗
no in diuina pᷣcipue mente inter alia quatu
oꝛ vertebãtur cõſilia vel queſtiones que ꝑ
Auma ſapientiam ſunt determĩate et cõ/
clule.
NPꝛima q̃ſtio de mũdi ruituri creatõe.
Secuũda qᷓ̃ſtio de dei ex feia incarnatõe.
Tercia qõ de pme femĩe.ſ.eue electiõe.
Quarta qõ de feĩe ad id idonee ↄditiõe.
Pꝛima queſtio erat Quare mundũ crearet
quem ruiturũ ſciret. Dicebat nãq; pater ad
filium ⁊ ſpũmſanctum. Scimus quia mũ
dus quem creaturi ſumus ruet per pecca/
tum tam in angelis q; in homibo ppter qð

etiã alias creaturas coꝛpoꝛeas punire opoꝛ

tebit ĩ deieſtationẽ peccati.Quare ergo de/

bemꝰ ipſum creare cum ſciamus eum futu
rum eſſe malum. Et acceſſit vna ratio di.ꝓ

nõ deberet creari taliter. Hil debet tale fie⸗

ri quod ſit in quotidianã offenſam ⁊ iniuri

am dei: quoniã omnia opera debent bene
dicere deum.iuxta illud Dañ.iij. Benedici
te omnia opera dñi domino:laudate et ſuꝑ

exaltate eum in ſecula. et omnia cedere de⸗

bent in laudem ⁊ gloꝛiam dei.Sed ſi mũ/

dus creabit᷑:totꝰ in maligno erit:ſicut ⁊ nũc

poſitus eſt.j. Joh.ij. Et totus ruet ꝑ pecca
tum:vt iam cernimus oculis noſtris. Ne
igitur videatur eſſe deꝰ auctoꝛ mali nõ de/

beret creari mũdus vt nõ fieret pcccatum.

Nam ſcriptũ eſt Jaco.j. Deus intentatoꝛ
maloꝛũ eſt. Adiecitq; ratio ipſa di. Deus et
natura nil faciũt fruſtra.hoc dicit Areſto. ij
phiſicoꝝ.Sed fruſtra eſt quod nõ attingit
finem ſuum ſᷣm cõmẽtatoꝛem ibideʒ.Finis
aũt mũdialiũ creaturaꝝ rõnaliũ eſſet beati
tudo:vt vult magiſter in.ij.ſniaꝝ. diſt.j.ca.
v. Hanc nõ videt᷑ quõ cõſequent᷑ cum per
peccatũ ruiture ſunt.ergo nõ debuit crea⸗
ri fruſtra. Hec queſtio deciſa eſt per diuinã
ſapientiã:q; bonum eſt creare mũdum:etiã
ſi ſua malicia ruat poſtea tali ratione.vt em̃
vult Augꝰ.in enchiridion. Nunq; deus ꝑ
mitteret aliquod malũ in mũdo fieri:niſi eẽt
adeo oĩpotens vt etiã ex malis ſciret bona
elicere. Sciẽs ergo deus mũdũ ruituꝝ:cre
auit ipᷣm vt etiã poſt ruinã exĩde bonũ elice

ret.nã exinde młta bona ſũt elicita Pꝛimo

q̃dẽ ex hoc relucere hʒ diuĩa bonitas:cuʒ ſe

et ſuã bonitatẽ creaturis cõicauerit ex mera

lib eralitate:vt dicit Augꝰ.ĩ enchiridiõ.c.vj

Liber v

Secũdo ex hoc relucet diuina iuſticia cũ

oſt ruinaʒ obſtinatos in pcto hunit: vt nõ

Roredecue culpe ſine decoꝛe iuſticie ſᷣm eũ
dem Ang. ? Anſel.lib. Eur deus. Tertõ
ex h̊ relucet diuina miſcoia ⁊pietas in expe
ctãdo peccatoꝛes ad penitẽtiam:⁊ parcẽdo
penitẽtibo Eſa.xxx. Pꝛopterea expectat noſ
deus vt miſereaĩ noſtri. Quarto ex h re⸗
lucet diuina ſapiẽtia q̃ ex malis bona ſciat
elicere:⁊ poſt ruinã ſciat reꝑare.deniq; relu
cet diuina charitas ⁊ benignitas cum poſt
ruinã ꝑ ſeipm mũdo qͥ nõ poterat ſe libera-
re ⁊ repare voluit miſericoꝛditer ſubuemire.
Vñ diffinitũ eſt ꝙ mũdus deberet creari.
Nec obſtat ꝙ mũdus in maligno poſit? eſt

qm hoc nõ ex deo ſed er Ppri arbitrlo rõ⸗
inde deus nõ eſt
auctoꝛ mali.qa cuncta que fecit erant bona
ſed ꝑ abuſum ꝓpꝛie volũtatis facta ſũt ma/
la. Nec ideo deus lecit ea vt eſſent mala:fʒ
vt ſi vellent in bonitate ꝑſiſterẽt ⁊ coꝛonarẽ
tur.ſi o vellẽt ruerẽt:nec tñ impune.vt diẽ

nalis creature factũ eſt.

Bꝛego.in moꝛal.⁊ Anſel.li.Cur deꝰ hõ.Et

qm̃ rõ ipſa adiecit ꝙ de nil facit fruſtra.iõ
Ddeltermiatũ ẽꝑ diuinã ſapietiã ꝙ mũdꝰ ſuo

ſine fruſtrari non debeat ſed reꝑari debeat
poſt ruinã ad bitudinis cõſecutiõeʒ. Pꝛe

terea ex̊ᷓ vidit deus ꝙ hãc ruinã nulla pu/

ra creatura poſſet reparare ſatiſfaciedo:nec
aliter ↄgrueret reꝑari niſi filium ſuũ in mũ
duũ mitteret ad incarnãdũ ⁊ mũduʒ redimẽ
dũ.ſicut patet ꝑ Anſelmũ liij. Cur deꝰ hö.
Idcirco diffinitũ eſt ꝙ ꝓ mũdi reꝑatiõe ſi⸗

lius dei carnẽ vel naturã humanã aſſume⸗

ret in qᷓ ſatiſfacere poſſet de pctõ mũdi.Et
de hoc latiſſime actũ eſt ſupꝛa li.j.ꝑ.j.art᷑ ij.
ꝑ totũ.Hic cã bꝛeuitatis ꝑtrãſeo ratiões id
pꝑſuadẽtes eoꝙ ibi ſunttacte. Sʒ circa hoc
oꝛta eſt ſecunda queſtio. Capitulum.II.

Excunda igitur

qſtio ↄſiliata eſt in mẽte diuina

elt tractata iſta Vtꝝ ꝓ mũdi re/
patiõe deberet deus aliquã feminã creare:
ex q̃ haberet carnẽ aſſumere.⁊ ſic mũdi rui

nã reſtaurare femia mediãte.Et ecce acceſ/

ſit vna rõ di.ꝙ nõ ↄgrueret deum naſci vel
carnẽ aſſumere ex femĩa.⁊ ideo nulla tał eẽt
femia creãda. Et ꝓbaulit ſic,. qͥa qͥ naſcit᷑ ex
femia quandã ĩmũdiciã ↄtrahit Job.xxv.
Nõ põt hõ mũdus apparere natꝰ de mulie

re. Sed in deo nulla ĩmũdicia eſſe debet qᷣ

eſt lux ⁊ cãdoꝛ lucꝭ ac ſpeculuʒ ſine macula. o

Daßp. vij. ergo nõ debet naſci de femia. Po
teſt em̃ dei filiꝰcarnẽ aſſumere etiã de viro ſi
ne femia cũ ſit oĩpotẽs,.ſicut et eua foꝛmata
eſt miraculoſe de viri coſta ſine muliere, igi
tur ⁊c. Ad hoc igit᷑ rũdet diuĩa ſapĩaFm
Tho.in tercia ꝑte ſumme.q.xxxj:arti.iiijq
ꝓpter hãc rõnem nõ minꝰcreanda eſſet vna
talis femia ex qua dei filius deberet naſci:ꝛ
reddidit rõnem ſoluẽdo pᷣmiſſia. Quia ĩ cõ/
ceptiõe vel genitura ex femia nõ eſt ĩmũdi/
cia aliqᷓ inq;tum eſt opꝰ dei.ſed ꝓut ẽ ex pec
cato ꝓueniẽs inq;tum ſcʒ homo concipit᷑ ex

libidine:ſic cõtrahit᷑ imũdicia. Nam ſi hõ

nõ peccaſſet in paradiſo: ſine tali imundi/
cia femina de viro generaſſet ꝓpter peccatũ
em̃ dictuʒ eſt mulieri:multiplicabo erũnas

tuas:in doloꝛe paries filios Genefiij. Uñ

determinatũ eſt ⁊ cõcluſum ꝑ diuinã ſapiẽ/
tiam ꝙ ula femia cõciꝑe deberet dei filiũ ſi⸗
ne libidine ⁊ ſine virili ſemĩe:ſola oꝑatione
ſpũſſancti cum illibata virginitate parere ⁊
ſumma puritate. Nec deus potuit inqͥnari

naſcẽdo ex femĩa: ſicut nec lux inquinat᷑ ad

cõtactũ ſoꝛdidaꝝ rerum. Sed circa boc
adhuc ratio vna obuiauit dicẽs. Quare de
beret deꝰmediãte femia mũdũ reꝑare.ſ.na
ſcẽdo ex ea:cum eque bene poſſet deus car
nem aſſumere de viro ſolo vel de q̃cũq; vel
let materia.⁊ maximce cũ femina foꝛet cauſa
ruine mũdi. Ad quod rũdet diuina ſapi

entia ſᷣm Tho.in tertia ꝑte.q.xxxj.arti.iiij.

ꝙ licet eque bñ filius dei poſſet carnẽ aſſu⸗
mere de quacũq; materia vellet vł voluiſſz.
tñ cõueniẽtiſſimũ eſt vt nõ niſi de femia de
us carnẽ aſſumeret triplici ratůe. Pꝛimo
ne femineꝰſexus tanq; vilioꝛ cõtemneret᷑:ſʒ
in matre dei nobilitaret᷑ ac ad redemptõem
ꝑtinere videreẽ᷑. Secũdo ne ſi aliũde de⸗

us carnẽ aſſumeret:nõ verã caxnẽ deꝰ aſſũ/

pſiſſe crederet᷑.⁊ſic fides euanelceret. Ter
cio vt oĩs hũane generatõis modꝰ⁊ diuer⸗
ſitas ꝑficeret᷑. Nam pᷣmus modus huma⸗
ne ꝓductiõis fuit ſine viro et muliere.vtꝑa
tet in Adam. Secũdus ſine muliere de vi⸗

ro: vt in Eua. Tertius de viro ſimul ⁊ mu

liere vt cõmuniter in hominibus. VUnð p⸗
pter ꝑfectionẽ vniuerſi debuit Quart?mo/
dus induci qͥ eſt de femiĩa ſine viro:vt ĩ exẽ⸗

plo ꝓut hec ponit anſelmꝰ: Et has rõnes pᷣ

ga
e
1
no,
icc⸗
esp

Alrĩrticulus

9 —E „ 9 5„ . —Rd „ „ „
e miſſas de diuina incarnatõe ex femia tãgit

Auguſt. lib.lxxxiij.q̃ſtionũ.⁊ in epiſtola ad

voluſianũ. Unde ↄdluſum eſt ꝙ deus de⸗

ber& naſci de femina ⁊ ipſa mediante mun
dum reparare. Sed circa hococcurrit que
ſtio tercia. Capitulum. II. „

Ercia queſtio ĩ
tmẽte diuia vel in cõſiſtoꝛio ſan/
cte trinitatꝭ oꝛta eſt ⁊ tractata de

pme mulieris eue electiõe Vtrũ vicʒ ad id

foꝛet idonea ipſa pᷣma femĩa eua: vt ſcʒ de⸗
naſceret᷑ ex ea ⁊ mediãte ipſa reparet᷑ mũdi
ruina.Et vna rõ dicebat ꝙ ſic. tũ quia ipſa
foꝛet creãda ſicut ⁊ fuit poſtea creata in ſũ/
ma nobilitate ⁊ oꝛigĩali iuſticia in oĩ virtu/
te ⁊ ꝑfectione:necnõ nature decoꝛe ſᷣm Au
guſt in Omelia. Et habet᷑ de pnia diſt. ij. F.
Romanos.tũ quia miracło maxio iter oẽs
mulieres erat foꝛmata vᷣtute diuina ð viro
ſine muliere.tũ quia vt dicit Gꝛeg.in quar⸗
to libꝛo dialogoren ꝑadiſo exiſtẽs aſſueue
rat verbis dei ꝑfrui homo btõꝝ angeloꝛuʒ
ſpiritibo coꝛdis mũdicia ⁊ celſitudie diuine

viſionis intereſſe. Unde ratio arguebat ꝙ
ſpſa p oĩb alijs mulieribo ad diuinã incar⸗

nationẽ ex ipſa fliẽdã foꝛet idonea. Sʒ ad

hanc q̃ſtionẽ diuia ſapia reſpõdit ꝙ nullo

modo liceret yt deꝰ carnẽ aſſumeret ex eua
et mediãte ipſa mũdi ruina reꝑaret᷑.Pꝛimo

qꝛ ipſa a diabolo foꝛet decipiẽda ⁊ ſuꝑãda:
quod nõ decet dei matrẽ q̃ caput ſerpẽꝭ fo

ret ↄtritura Geñ.iij. Secũdo:quia nõ de/
cet ꝙ vna peccatrix ꝑ quã totũ genꝰhũanũ
moꝛtẽ incurrerat tãtũ exaltet᷑ vt ſit dña mũ/
di:mater vite.i.dei ⁊ ſuꝑ oẽs angelos ſubli⸗/
mata:quod ↄſequẽs eſt ad eſſe dei matreʒ.
Tercio:qͥa deus vẽturus eſt in mũduʒ ali/
os iudicare. Et idcirco nõ licet ꝙ ipſe ð ali
quo peccato ſe vel in matre rephẽſibilis
et ignominioſus exiſtat. VUñ cõcluſum eſt
ꝙ crean deberet vna alia femĩa ex eua ꝓce⸗

e dens ꝑ generatõeʒ que eſſet puella ſuꝑ oẽs

ſauctiſſima:ſumma nobilitate pᷣdita.virtu⸗

tuũbus ⁊ gratia plena:in naturalibo ⁊ gra/

tuitis pᷣcellentiſſima:diuinoꝝ miraculoꝛuʒ
camera:deo familiariſſima.puritate nitidiſ

ſima:angelis ⁊ homibo dna: ⁊ plus q;ᷓ Eua
vel quecũq; mulier mũdi:gratijs ⁊ cariſma
cibus ſpũſſcti ſublimata vtpote que eſſetdi

gna regina angeloꝛum:ꝑadiſi poꝛta:æt geni
.

. . R
X

trir ſummi dei gloꝛioſiſſima. AUnde ex boc
oꝛta eſt in mẽte diuina queſtio quart.
H Lapitulum. I

Warta queſtio

q de femine ad id idonee conditõe
vigelicz q̃lis deberet eſſe iſta pu

ella que deũ eſſet generatura ⁊ mundi rui/

nam reꝑatura. Ad quod diuina ſapiẽtia
reſpõdẽs,.xij.cõgruẽtiſſimas rõnes ⁊ cõdi/

tiones declarauit ac diffiniuit qbs bñdicta
dei mater tanq; coꝛona.xij.ſtellaꝝ honoꝛa-

tam ⁊ electã ſe a deo eternalr głiaret ⁊ gau/
deret coꝛonatã. Pꝛio nanq;:qa deus ſcie
bat eternalr ꝙ mulier q̃ foꝛet cauſa ruine et

pcti exiſtẽs ꝓgo peccaret. Ideo decreuit ꝙ
llla mulier qᷓ ipᷣm filiũ eſſet paritura ꝓ mũ⸗

di redẽptiõe virgo ꝑpetua foꝛet. Secũdo
ſciebat ꝙ üla pꝛima foꝛet deſpõſata ſcʒ Ade
quã deſpõ ſationeʒ deus ipſe fecerat Geñ.j.
di. Creſcite ⁊ mltiplicamini ⁊c. Ideo decre
uit ꝙ iſta que deũ eſſet paritura foꝛet deſpõꝰ
ſata. Tercio:qͥa ſciebat ꝙ illa pᷣma eſſz in
uentrix moꝛtis ⁊ diuĩe ire. Ideo oꝛdinauit
ꝙ iſta ſqʒ maria foꝛet inuẽtrix gre et genitrix
vite.iuxta illð Luc.j. Inueniſti gratiam ſcʒ
quã ꝑdidit Eua apud dñm. Ecce cõcipies

ſcz vltam chꝛiſtũ qͥ ait Johis.xiiij. Ego ſuʒ

via veritas ⁊ vita. Quarto: quia ſciebat

ꝑ illaʒ.ſ. Euam eſſet claudẽda ianua celi.

Igeo decreuit deus ꝙ iſta ſcilicet maria fo
ret poꝛta celi. VUnde canit eccleſia. Auema

ris ſtella dei mater alma atq; ſemꝑ virgo fe

lix celi poꝛta:qͥa per eã patet ſalus. Quin⸗
to ſciebat deꝰ ꝙ pꝛima mulier que fuit cau/
ſa mali eſſet per malũ angelũ viſitanda:ten
tanda:⁊ ad cõſentiendũ alliciẽda. Ideo de
creuit ꝙ iſta ſcʒ Maria ꝑ bonũ angelũ eſſʒ
ſalutãda:infoꝛmãda ⁊ ad fidem excitãda:at
q́ᷓ; ad cõſentiendũ inducẽda in filij dei ĩcar/
natione. Sexto:quia ſciebat deus ꝙ pꝛi
ma mulier cõſentiẽdo verbis diaboli con⸗
ceptura erat ⁊ paritura iniquitatẽ et pecca⸗
tum. Juxta illud pᷣs.Ecce parturit iniuſti⸗
ciam:concepit doloꝛem et peperit iniquita
tem ⁊c̃. Idcirco ſtatuit ꝙ iſta ſcilicʒ benedi

cta virgo cõſentiendo deo ad verba angeli

et dicendo verbum obedientie.ſe Ecce an
cilla domini:fiat mihi fm verbũ tuum: con
ciperet filium dei qui deſtrueret opera dia/
boli. Septimo quia ſciebat deus ꝙ illa

6

LAiber Vv.

accèpit fructũ de ligno ⁊ comedẽs miſit per
uttur in ſua interioꝛa. ideo decreuit ꝙ iſta
ᷓ bñdicta virgo in ſuis viſceribo caſtꝭ acci
peret fructũ bñdictuʒ.ſ. Jeſum quẽ pareret
ligno crucis affigedũ:⁊ ſic viuificaret mun
dũ ꝑ euam occiſum.vñ Aug. Illa.ſieua oc
cidẽdo obſuit:iſta viuificãdo ꝓfuit. ꝑcuſſit

illa:ſanauit iſta c. QOctauo qa ſciebat de

us ꝙ ꝑ illã hũanũ genus in mitas miſerias

et neceſſitates deuenire ðberet. Idcirco ſta

tuit vt iſta ᷣgo bñdicta eſſet hoĩbo in oĩ ne/
ceſſitate ſubleuatrix ⁊ aduocata. vñ Berñ.

Sileat miſcðiam tuão bñdicta vᷣgo qͥ ĩne

ceſſitate meminit te ſibi defuiſſe inuocatã
MHono quia ſciebat deus ꝙ illa foꝛet ma/
ter oĩm peccatoꝝ ſuoꝝ filioꝝ.ideo decreuit
wiſta beata virgo foꝛet mater miſcðie oĩb⸗
heeardꝛil⸗ ac gre:ꝓpter quod canit eccłia.

Maria mater gre mater miſcdie tu nos ab

hoſte ꝓtege.ſ.qͥ hoſtis in eua nos ꝑemit.etĩ
hoꝛa moꝛtꝭ ſulcipe.iſ.tanq; pia mater venie.
Decimo qꝛ ſciebat deꝰ ꝙ illa in pctõ con
cipet ſuos filios et cũ grauamiĩe poꝛtaret ac

doloꝛe parturiret. Idcirco decreuit ꝙ iſta

virgo biĩſſima ſine pctõ cõciꝑet:ſine graua
mine poꝛtaret:⁊ cum gaudio pareret ſuũ fi-
lium ꝑ quẽa peccato nos mũdaret ⁊ in fili⸗
os adoptaret ⁊c. Vndecio qͥa ſciebat de
us ꝙ illa ſuo lacte infecto enutriret filios ſu
os q bus ꝓpiauit amariſſimũ venenũ moꝛ⸗
tis.ideo decreuit ꝙ iſta puriſſimo lacte vᷣgi
neo enutriret ſuũ natuʒ chꝛiſtũ: cuius caro
⁊ ſanguis oĩbus nobis filijs marie adopta
tis ꝓpinãda erãt in cibuʒ ⁊ potum vite eter/

ne:vt patet in ſacramẽto euchariſtie. Duo

decimo qꝛ ſciebat deus ꝙ eua foꝛet pcti ini
tiũ ex qua redundaret culpa in omnes nos
ſuos poſteros:⁊ in qua habitaturꝰeſſet dia

bolus ꝑ pctm̃ ⁊c. Idcirco ſtatuit ꝙ iſta bin/
dicta virgo eſſet nobis initiũ oĩs boni et ſa

lutis:in qua habitaret deꝰ ⁊ que plena eſſʒ
gratia ⁊ omni ſctitate: de cuius plenitudie
redũdaret gratia in nos oẽs filios ade ꝑ ge
nerationẽ:⁊ filios marie ꝑ adoptionẽ chꝛi⸗
ſti ac regenerationẽ. Hinc Anſelmus libꝛo
oꝛationũ.O femĩia mirabilr ſingularꝭ ⁊ ſin⸗
gulariter mirabilis: ꝑ quã elemẽta renouã

tur:angeli reꝑant᷑:inferna euacuant᷑: hoĩes

ſaluant. O femina plena ⁊ ſuꝑplena gra. de
cuiꝰ plenitudinis redũdantia reuiuiſcit oĩs
creatura. Hec ille. Sic igit᷑ patet quõ deꝰ

nũ partũ reꝑari mũdũ.O igit᷑ peccatoꝛ vi/

ab etemo poꝛdinauit oꝛiri debere in mſido
iſtã bñdictã virginẽ Mariã ⁊ ꝑ eius diui⸗

de q̃ntũ debes diligere:quãtumve rełꝛereri

maniã:per quã deus diſpoſuit ab eterno ſal

uari aiam tuã.O quãta deuotiõe debes ei
ſeruire quam ſi matrẽ miſcdie a deo pꝛeſti⸗
tam non haberes:ab eterna moꝛte per tuaʒ
matrem Euam inducta: nunq; liberatus

Arnticulus ſecundus de ſanctificatiõe be
ate Marie in vtero ſue matris. Cap̃ I.

rium circa oꝛtum beate virginis

declarandũ dicit᷑ maternalis ſan

ctificationis. ꝑutile nanq; eſt ſcire quõ ipſa
pia dei mater maria fuerit ſctificata in ſuo
oꝛtu.Circa quod quatuoꝛ cõtemplemur.
Pꝛio vtꝝ fuerit in vtero mr̃no ſctĩficata.
Secũdo qñ fuerit ſanctificaaas
Tertõ vtꝝ p̃ alijs ſcificatꝭ fuerit ſciſicata
Quarto q̃tiens fuerit ſctĩfictta
Pꝛimo vtrum fuerit in vtero materno ſcti/
ficata. Pꝛo quo nota de intellectu hulus

nomis ſanctificatio ꝙ ſᷣm doc.illuminatuʒ

ſ. Fran.maro.in tractatu de ↄceptõe virgi⸗

nis ſanctificatio nõ eſt aliud niſi miſſio ſpi

rituſſancti ad animã ſanctificandã. vñ mul
tum intereſt inter pᷣſeruari a peccato oꝛigi⸗
nali et ſanctificari.quia pᷣſeruari a peccato
oꝛiginali eſt nõ artari per ſtatutũ diuine le⸗

glis que oꝛdinauit ꝙ anima que cõiungitur
carni naturaliter pagate ab adam ſit pbua/
ta dei viſione et obligata pene eterne. Sic
igitur beata vᷣgo ðᷣ pᷣſeruata a peccato oꝛi/
ginali:quia deus nõ artauit eaʒ illa lege ſed

congrue ꝓpter honoꝛem maternũ ex ſpecia⸗
li pꝛiuilegio ſuſpendit ſententiã ne ipſa ĩ pec

catum oꝛiginale incideret:vt atuit libꝛo pᷣ

cedenti. Hic itaq; queſtio nõbis eſt nõ de
pꝛeſeruatõe ſed de ſanctificatõe Vtrum ſcʒ

ipſa fuerit vere ſanctificata anteq; nata per

ſpiritũſanctũ in eius animã infuſuʒ.Adqðᷣ
reſpondet᷑ ꝙ omnes doctoꝛes qᷓ;uis diuer/

ſimode ꝓcedendo affirmant beatam virgi/

nem ſanctiſicatã foꝛe anteq; natam: maxi-
me Alexãder de hales in.iij.parte.qxiij. in

tractatu de incarnatõe chꝛiſti.et Franciſcũ
maro.vbi ſupꝛa.⁊ Bonauen.in.iij. diſti.iij.
et Richaribidem.q. ij⸗ anti.. Necnõ btũs

DT
gal
pti.
ten
i
boc
rſo
Nen
ſneſe
Eren
nenn
baon
goful
hine⸗
multo
mari
gutoꝛ
nenn
achun
Cot
pauc
dicer
L
in
cho⸗
hisdf
mrs
beth
eron

i,AK

cne
moco⸗
fnrich
carial
gunl
npotr
e
ſinul
ikvi
N
ſci
(cot
hac
Gpec
ſhn
lutne

1
Pben

icb.

dini⸗
R
Kei
Pal
dese
Rti⸗
eann

töebe
öl.
ſe
rons
isn
nöpi

in i⸗

.Tbho .in. iij parte.q.xxv.ar.j. Que cõcluſio
ꝓbat triplici via. Pꝛimo rõne generali.ſ.

et ꝑticulari.Rõne generali ſic. Eccłia non
põt errare: ⁊ qͥ tenet oppoſitũ hereticꝰ eſt. ſʒ
ſi nofuiſſʒ ſctificata:eccleſia erraret celebꝛã
do eiꝰ natiuitatẽ:qm̃ ſtatui in pctõ nõ debe
tur ſolẽnitas ⁊ gaudiũ ſed luctus.ergo ⁊c̃.
Itẽ ratõe ſpeciali ſic:qͥa ſi qd minus videt᷑
ineſſe ineſt:⁊ id qð magis:ex regla thopica
Exemplũ patet. Nam ſi rex honoꝛat ruſti⸗
cũ:multo magis honoꝛare debet militẽ vel
baronẽ ſibi fidelłlr ſeruientẽ. Sed hieremi/
as fuit ſcificatus in vtero Hiere.j.ſibłr Jo/
hãnes baptiſta Lu.j.vt patet ꝑ Ambõ.ergo
multo mag cõueniebat ſcuficari matrẽ dei
mariã in vtero materno. Secundo ꝓbat᷑
gutoꝛitate Bern, dicẽt. De ſingulari virgi/
ne nulla ambiguitas ſit quin ipſa maternis
adhuc circũſepta viſceribo ſublimioꝛi ſcuũfi
cationis genere ſctĩficata ſit ⁊c. Et iteꝝ.Qð
paucis moꝛtaliũ cõſtat eſſe collatũ fas ñ eſt
dicere tãte virgini eſſe negatũ. Hec Berñ.
Tertio ꝓbat᷑ figuratõe Eſa.xj. Egrediet᷑
virga de radice ieſſe.i.linea generatiõis re/
gia q; ĩ ieſſe fuit radicata:⁊ flos de radice eiꝰ
aſcendet.i.virgo maria. et reqͥeſcet ſuꝑ eum
ſpũs dñi. Itẽ Nume.xvij. Virga aaron.i.
maria q̃ fuit de ſtirpe aaron:qͥa cognata eli
ʒabeth Luceij.in tabernaculo.i.in matris
vtero inuẽta eſt floꝛuiſſe dono ſpũſſcii. Sʒ

di. Cũ btã virgo in ſua ↄceptõe fuerit ſan⸗

cta:qͥa ſine oꝛiginali pctõ ↄcepta eſt ꝑ te.q̃⸗
modo ã̃ dicis eam ſctificatã faiſſe. Rũdet᷑
ſim richar.in.j.diſt.iij.ar.iij.q.iiij.q; ſanctifi
cari aliqͥd ðꝛ Uno mõ de nõ ſctõ fieri ſctm̃
et iſto mõ nõ dicit᷑ btã virgo ſctificata.qꝛ pᷣ
ſupponit᷑ ſic eã fuiſſe peccatricẽ:qð nõ cõce
do. Alio mõ de eſſe ſctõ fieri magis ſctm̃ ſcʒ
ſimul accipiẽdo eſſe acciꝑe ⁊ ſctitatẽ.⁊ ſic di
cit᷑ virgo ſccificata. Uñ ſᷣm Franciſcũ ma/
ro.vbi S. Ing ceptõe vᷣginis deſcẽdit ſpũſ⸗
ſctũs in aĩam eius nõ vt purgaret eã ab ali
quo pctõ qð nõ erat:ſed vt haberet graʒ ⁊ ĩ
ipſa cõfirmaret᷑:ita ꝙ nõ poſſet peccare vn
q; ec moꝛtalr nec venialr. Et de hoc etiaʒ
ſupꝛa li.iiij:habes ꝑte. ij.arti.ij. difficl.j. Et
infra ca.vj.huiꝰlibꝛi.ꝑte.ij.arti.ij. Ca.II.
Ecundo videndũ eſt quãdo beata
yirgo fuerit ſctiſicata. Abi no ta ꝙ
ſi loq mur ſᷣm modũ illoꝛũ qͥ tenent

ꝙ beata virgo fuerit ↄcepta in peccato oꝛi- mone de aſſumptiõe dicit. Oecebat vt ellet

ginali:ipſa fuit ſctĩficata poſt infuſionẽ ani

me a peccato quod inerat. Sed hoc mihi
nõ placet: quia ſum cum noſtris doctoꝛib⸗
tenẽtibus eam fuiſſe ↄceptam ſine peccato

oꝛiginali. Nam vt ait glo.ſuꝑ illo bo Jo/

han.xix. Mulier:ecce filiꝰtuus.xpᷣs inquit
docet vt a pijs filijs cura parẽtibo impẽdat᷑.
Sũmã ergo curam habuit chꝛiſtꝰ ſue ma⸗
tris: cum ſumme eã dilexecrit. imo ſua dile⸗
ctio fuit oĩs alterius dilectõis filialis exem
plum ⁊ regula ac mẽſura. Sũmo aũt ⁊ ma
ximo cõtrariũ nõ admiſcet᷑:vt ſumme cali/
do nõ admiſcet᷑ frigus.ergo dilectioni qua
chꝛiſtus dilexit matrẽ nunq; odiũ admixtũ
fuit vł ira.vnð nunq; fuit odita btã virgo a
chꝛiſto pꝛo quouis inſtãti.Sed ſi fuiſſʒ cõ/
cepta in peccato oꝛiginali filiꝰ tenebat᷑ odi⸗
re eam ⁊ deteſtari ꝓ illo tunc. ergo ſequit᷑ ꝙ
nunq; fuit ipſa iracũdie dei vas. Dico igit
ſim modum doctoꝝ noſtroꝝ ꝙ ſanctificata
eſt virgo in pᷣmoꝛdio ſue ↄceptõis:ita ꝙ ſi/
mul tꝑe accepit eſſe ⁊ ſanctitatem. vt ſupꝛa
patult. Capitulum. .,
Ercio de excellẽtia huius ſanctifi-
t catiõis videnduʒ reſtat Utrum ſcʒ
pee alijs in vtero ſanciificatis fue⸗

rit ſcſficata. Et reſpõdetur ꝙ ſic:abſq; du
bio. Nã ſctificatio vᷣgĩs tripłr excedit alio⸗

rũ ſctificatõem. Pꝛĩo tꝑis celeritate. Naʒ

Hiere.nõ lõge añ natiuitatẽ eſt ſctificatus.

iuxta illð Anteq; exires de ventre ſctĩficaui

te Hiere.j. Johes vᷣo baptiſta in mẽſe ſexto

qñ Maria viſitauit ⁊ ille in vtero exultauit

Au.j. Ded btã virgo mox vt erat aĩa röòna
li aĩata fuit ſctĩficata:vt diẽ Augꝰ.ĩ q̊dã ſer

mone ð natiui.vgĩs. NHec inqͥt vᷣgo mox vt

Imũdũ ꝑ generatõis hũane lineã venit oĩs

boni virtute ꝑfecte reſplẽduit. Mox aũt et
ſtatim referunt᷑ ad inſtãs ſᷣm phᷣm.iiij.phi-
coꝝ. Scõðo excedit alioꝛũ ſanctificationẽ
in mũeris largitate:qꝛ gratie mũere copioſi

us fuit ditata q; alij: qð patet ex h.qͥa alijs

ſctificatꝭ in vtero fuit collatũ ꝙ poſtea nun/
q́; peccauerũt moꝛtalr. Ipᷣa vgo nunq; pec
cauit etiã venialłlr.vñ Berñ. Puto copioſi/
us munꝰgr̃e deſcẽdiſſe in vᷣginẽq̃ nõ ſolum
eiꝰoꝛtũ ſctificaret:veꝝ ipſam ab oĩ pctõ de/
inceps cuſtodiret ĩmuneʒ.Tercio in gratie
vbertate:quia ab ea gratie copioſitas gene
raliter in om̃es ſe diffudit. Vñ Hiero.ĩ ſer

Liber Vv.

plena gratia que celis dedit głiam:terrꝭ de/
um.: pacẽqʒ refudit.vere gratia plena ꝑ quã
largo ſpũſſancti ymbꝛe ꝑfuſa eſt omnis cre
NQNarto occurrit videdũ quotiẽs fu
b erit virgo bñdicta ſccificata. Vbi
nota ſm doctoꝛes poſitionẽ ſuꝑ ·.iij
diſt. lij. ꝙ tres fuerũt ſctificatões matrisði.
Pꝛima fuit ſanctificatio in vtero mater/
no:in q̃ habuit pᷣſeruationẽ a pctõ oꝛiginali
ſm noſtros doctoꝛes ⁊ gre ĩfuſioneʒ:necnõ
fomitis extirpatõem vt nõ remãſerit nec fu
erit in ea niſi cauſaliter. Secũda ſctifica⸗
tio fuit in ſpũſſctĩ obũbꝛatõe ⁊ filij dei con-
ceptõe. In q̃.ſſ.ſic eã impleuit vt digna fo/
ret ↄciꝑe virginitatis glia manẽte verbum
et certificauit de ꝑſeuerãtia ac biĩtudine cõ
ſequẽda.vnde angelus ait. Netimeas ma/
ria inueniſti graʒ apud dñm.Et iteꝝ. Spi
rituſſctũs ſuꝑueniet in te ⁊c. Tercia in fi
lij dei inhabitatõe in vtero ſuo:in q̃ ſuꝑ pᷣ⸗
dicta habuit ꝙ totalr dedicata fuit ad diui
na ⁊ nõ ſolũ mens ſed etiã coꝛpꝰ eius diui⸗
nitatis luce reſplẽduit. Juxta illud Eʒech.
xliij.Cerra.i. maria ſplendebat a maieſtate
dñi ⁊c̃. Vñ etiã licitis vſibo mrimonialib⸗
eã aptare erat ĩpoſſibile. Quarta ſᷣm do/
ctoꝛes cõiter ſctificatio ſuꝑaddit᷑ in aſſum⸗
ptione in qua habuit gre ⁊ gloꝛie cõſumma
tionẽ ⁊c᷑.O igit᷑ deuota aĩa pẽſa qᷓ; ſancta qᷓ;
felix q;ᷓ glioſa ſit virgo Maria q̃ tãtis graꝝ

donis eſt ſublimata.O q; excellẽtiſſima re⸗

gina q̃ tãtis inſignijs extat laureata oẽs ad
eã ↄfugiamus:eã inuocemus vt eiꝰ plenitu
dine gram acramaas.
Articulus tercius de reuelatõe tꝑali fa⸗-
cta a deo mltipliciter ꝙ.ſ.beata Maria oꝛi
ri debuit muno.

Ertunn miſteri
t um ðꝛ tpalis reuelatõiſ Exq̊ nãq;
miſericoꝛs de ſic oꝛdinauerat q;
mũdus reꝑan deberet ꝑ incarnatõem chꝛi
ſti ex virgine Oaria.⁊ ſtatuerat ꝙ a pnci/
pio mũdi vſq; in fineʒ nullo vnq; tꝑe aliqͥs
ſaluari poſſet niſi ꝑ fidem vniꝰ mediatoꝛis
xpᷣi Jeſu ex vᷣgie Maria nati:vt dicũt Au
guſt. li.ð coꝛreptõe ⁊ gra.⁊ Gꝛe.ſuꝑ Eʒech.
vñ Actuũ.iiij. HNõ eſt aliud nomẽ ſub celo
datũ hoĩbo in q̃ opoꝛteat ſaluos fieri credẽ/
tes ꝓpter quod miſteriũ incarnatõis xpᷣi ex

Pars 1

virgie Maria aliqualłr opoꝛtuit ⁊ necefſa/

riũ fuit oĩ tꝑe eſſe creditũ apud oẽs ſq; vl ex
plicite: vel implicite.vt ꝓbat ſctũs Tho.ſe

cũda ſcdᷣe.q.ij.ar.vij.⁊ Bonauẽ:ſuꝑ.iij.di⸗

xxv.q.j.art.ij. Idcirco deus miſeratoꝛ mi

ſericoꝛs qͥ neminẽ vult pire ſed vult oẽs ho
mines ſaluos fieri ⁊ ad agnitionẽ veritatis

venire ſᷣm aplum.j.Thimo.ij.Oĩtꝑe huiꝰ

mũdi multipłr reuelauit ꝙ videlicet oꝛiũda

eſſet in mũdo vna ſacratiſſima puella.ſ.ma

ria:ex q̃ dei filius carnẽ aſſumẽs ſaluaturꝰ
eſſet mũdũ.poſſumꝰaũt ĩter cetera diſtiĩgue
re ⁊ ↄſiderare.xij.pᷣcipua tꝑa mũdi ad nũe⸗
rũ/xij.ſtellaꝝ in coꝛona btẽ virgĩs: qͥbs vicʒ

tꝑibo deus oĩpotẽs voluit reuelare ⁊ reuela

uit bñdictã virginẽ mũdo:⁊ ex ipſa fiendaʒ
incarnatõem xpᷣi q̃ in tribo q̃ternarijs ðᷣſcri
bunt᷑.vt patʒ inſpiciẽti in figura ſubſcripta
Pꝛo pꝛimo quaternario
ꝛimũ eſt tẽpus angelice cõditionis.
Secundũ eſt tẽpus innocẽtie hois
Teercium eſt tẽpus pꝛime trãſgreſſiõis
Quartum tẽpꝰ hũane multiplicatõis
Peo ſecundo quaternario
Pꝛimũ eſt tpᷣs priarchice electionis.
DSecũdum tps iſraelitice liberatiõis.
Terciũ tpᷣs ꝓphetice reuelatvis.
Quartum tps iudaice oberratõis.
Peo tercio quaternario
Pꝛimũ eſt tpᷣs phice cognitöis.
Secundũ eſt tpᷣs gẽtilice ↄuerſatiõis
Tertiũ tpᷣs ꝓxime generatwöĩUAss.
Quartũ tpᷣs implete incarnationis.
Rumo itaq; reuela Caplim. I.
p uit oꝛtũ beate virgis deꝰ in tpe an⸗

gelice 2ditõis. qd oſtedit triplici rõ

ne. Pꝛimo rõne tẽtatõis:qͥa vt diẽ Bern.
ſuꝑ illud Jone.j.c. ꝓpter te oꝛta eſt hec tẽpe
ſtas.Luciter qͥ erat ſummꝰ angelus ↄgno⸗
uit naturã humanã ꝑuenire ad hãc digni⸗
tatem ꝙ vniret᷑ deo et aſſumezet.ſ.ex virgi⸗
ne in vnitatẽ ꝑſone diuine ac exaltaret᷑ ſuꝑ
naturã angelicam.vidit ĩquit ⁊ inuidit ⁊ in
uidia diaboli introiuit in oꝛbem terraꝝ. vñ
inuidens homi de maioꝛi felicitate ſupe bi
uit nolẽs ſubeſſe deo hoĩ. Ait em̃ Ponã ſe⸗
dẽ meã ad aqlonẽ ⁊ ero ſilis altiſſimo. Eſa.
xiiij. Quod alijs angelis mãifeſtauit ⁊ mul
ti ei ↄſenſerũt blandiẽtes eidem de decoꝛe ⁊
pulcritudine ſue ↄditõis ⁊ nature.qꝙ.ſ.ipſe
eſt dignus vt habeat illum honoꝛem ꝙ pa⸗

ſſic
ſcoi
bine
debet
uungt
ler
Aron
glünt

ufua

nerüta
hoiby
ſonoe
gglan
ggide
lusnnit
lefn?
Ultron
ſglit
hoies
ndie
ngai
ſoodl
Gohok
oeen
hirul
deo i⸗
Neglii
Cafripn
Calatee
lomeing
Crnatin
1

ilns
8dinto

nis⸗
olnl.
ntpenn,
nplaind
dieBem⸗
her ihe
0,
edigl⸗
VI/
uuek ſo
mcitin
m
boniſe
no⸗
nitenl
decore
nN

x

Articulus

riſicet᷑ deo nec ſubſit ei nec ſeruiat homi.Et
ſic oẽs e celo ceciderũt. Boni aũt angeli vt

Michael raphael gabꝛielſeraphin cheru⸗
bin ⁊c̃.nõ ↄſenſerũt ei:imo ↄtradixerũt.ſed
deo dᷣbedire volẽtes adheſerũt ei ꝑ charita
tem ⁊ fideʒ.⁊ ſic cõfirmati ſunt vt volũt oẽs
cõiter doctoꝛes ſuꝑ.ij.diſt.v. Scðo oſtẽ/
dit᷑ rõne reſtauratõis.qꝛ cũ motuʒ fuiſſet h̊
pᷣliũ inter angelos.ſ.ꝑ ↄtrariã volũtatẽ ⁊ ru
ina facta ĩ ſingulis choꝛis crediderũt ⁊ no/
uerũt angeli ꝗꝙ deberet iſta ruina reꝑari ex
hoĩbo, ⁊ hoc nõ niſi ĩpleto miſterio incarna
tionis ex vᷣgine. Ideo diẽ Aug.v. ſup Beñ.

ad lr̃am.q angelos nõ oĩno latuit miſteriũ
regni dei.i.incarnatõis.q̃ſdaʒ tũ rõnes hu

ius miſterij pfectiꝰcognonerũt xpᷣo reuelan
te ſm Tho.ſcða ſcðdᷣe vbi ð̊. Tercio oſtẽ⸗

AUlit᷑ rõne diule regłatõis.qꝛ diuĩa ſapĩia hãc

regulã ſtatuit ꝙ diuia mediantibo angeł ad
hoĩes ꝑueniãt. Uñ Dioni.iiij.c.celeſt hie⸗
rar.di.ꝙ diuinũ Jeſu benignitat miſteriũ
angeli pᷣmũ edocti ſunt:poſtea per ipᷣos ad
nos diuinitatis cognitio trãſiuit.ſ.reuelan
do hoĩbo vt patet de ꝓphesʒ ſur ⁊ de paſtoꝛi
bus ac btã vᷣgĩe qͥb angelus xpᷣi icarnatio/
nẽ reuelauit.̊ angelis h̊ pꝛiꝰ fuit reuelatũ a
oꝛe altiſſimi ꝓdij.i.ꝑ altiſſimi ſapiam oꝛiun
da fui pᷣmogenita ante oẽm creaturam.ſ.di

gnitate:ego feci vt oꝛiret᷑ in celis.i.in angel

lumẽ indeficiẽs.ſ.glie ↄfirmate.i.ꝑ fidẽ in⸗
carnatiõis ex me fiende. Caplin. :·
Ecuũdo reuelauit deꝰbtãm vᷣginem
8 tpe innocẽtie hoĩs cũ dñs ait Geñ.
ij. Nõ eſt bonũ hoĩem.iſ.xpᷣm qͥ fuit

ſecũdus adã ſᷣm aplim eſſe ſolum:faciamꝰei

adiutoꝛiũ ſile ſibi.ſ.imariã. Nota ſᷣm Tho.

ſcðᷣa ſcdᷣe.q:q̃ .q hõ in ſtatu innocẽtie ha⸗

buit fſidẽ explicitã de xpᷣi icarnatõe ſᷣm ꝙ oꝛ
dinabat᷑ ad ↄſũmmatõeʒ glie.nõ aũt ſᷣm q;
oꝛdinabat᷑ ad berationẽ a pctõ ꝑ paſſionẽ
⁊ reſurrectionẽ,.patet:qꝛ nõ fuit pᷣſciꝰpct fu
turi.X aũt hõ pᷣſciuit ĩcarnatõeʒ videt᷑ ꝑ H

ꝙ dixit Relinq̃t hõ pa,⁊ matrẽ ⁊ adherebit
vxqi ſue. Hoc em̃ apłs Ephᷣ.v. dicit ſacra

meñntũ magnũ eſſe in xpᷣo et ecclia.qð age⸗
ſacr̃m nõ eſt credibile pmũ hoĩeʒ ignoꝛaſſe

Vñ credit᷑ a pleriſq; ꝙ adã in ſopoꝛe ſuo di

uina reuelatiõe cognouit h̊ futuꝝ ſacr̃jm in/
carnatõis. Vt em̃ dicit Auguſti.ſuꝑ GBeñ.

ad lram Tũc mẽs Ade ꝑticeps angelice ſo

„ In

cietatis intrauit in ſctũariũ dei vt intellige⸗
ret nouiſſima in dei ſpeculo.et vidit ꝙ ex ſa
cramẽto mr̃imonij ↄtracti inter ißm ?⁊ Euã
foꝛmatã oꝛiũdi eſſent miti ſciĩ patriarche:p
phete apłi ⁊c. Et maxie ꝙ deſcenderet vna
ſacra vᷣgo qᷓ deũ paritura eſſet ſaluatoꝛẽ mũ
di. Ideo totꝰ gaudio repletꝰeuigilãs locutꝰ
eſt phetãdo de ſacr̃o matrimonij di.Relin

quet hõ patrẽ ⁊ ma.⁊c̃. Et ꝓpterea ĩtãtũ dile

xit Euã ꝙ magis voluit ↄtra dei volũtateʒ
facere in comeſtione pomi vetiti qᷓ; ipſaʒ cõ
triſtare.vt dicit magiſter in ſecũdo.diſt. xxj.
capᷣ.v. Capitulum. I.
Erciũ eſt tepus pme trãſgreſſionis
t ſcʒ Ade ⁊ eue:quo tꝑe deus reuela
uUit futurã bñdictã virginẽ. qͥa cum
ob pᷣnaricationẽ penas deus inulieri ⁊ ade
infligeret ⁊ ad ſerpẽteʒ maledicturꝰ veniſſet

poſt alia verba ait in figura de Maria:ipᷣa

Pteret caput tuũ ⁊c̃.O q̃ntũ flebant ⁊ dole/
bant pꝛimi parẽtes de miſerijs quas incur

rerãt per peccatũ. O q̃ntum gaudebant cũ

*

audierũt aliqñ ꝑ virginẽ bũdictã caput ſer

peniꝭ ↄterẽdũ ⁊ le liberãädos. Cap. I.

Varto reuelauit tꝑe bũane multi/
q plicatõis.quia ex eo ꝙ hoĩes cepe
mnunt multiplicari in terra:multipli
citer deus reuelauit miſteriũ incarnatönis
ex mana vᷣgine in varijs ſacrificijs ⁊ figurꝭ
añ legem ⁊ ſub lege qꝝ ſignificatũ explicite
maioꝛes cognoſcebãt. minoꝛes vᷣo ſub ve/
lamine illoꝝ credẽtes ea diuinitꝰ eſſe diſpo

ſita de chꝛiſto vẽturo: velataʒ fidẽ habebãt.

vt dicit ſanctꝰTho. vbi ſupꝛa. Nam pmo
Abel vidit incarnatiõem xpᷣi de vᷣgine. ⁊ iõ
virginitatẽ ſeruauit qua figurã xpᷣi geſſit de
virgine nati. Vnde ⁊ acceptabiile eiꝰ ſacriti
ciũ fuit ſicut dicit Aug.libꝛo diuerſaꝝ q̃ſti-
onũ ad Oꝛoſiũ. Secũdo Enoch ĩ fide me
diatoꝛis placẽs deo trãſlatus eſt vt xpᷣo de
virgine Maria nato tpe antixpᷣi teſtimoni
um ferat:⁊ pꝛo hac fide martir fiat. Tercio
Noe hoc intellexit ſiguratũ q de arca emi
ſit colũbã:que nõ tetigit aquas nec cadaue
ra ſed reuerſa eſt ad veſperã poꝛtans ramũ
oliue in oꝛe ſuo:⁊ ſic annũcians pacem ter⸗
ris redditam Beñ.viij.ca. Hec columba ſi
ne felle ſʒ amaritudinis fuit beata virgo qᷓ
nõ tetigit putredinem vł moꝛticinũ peccati
hec ad veſperã mũdi ramũ oliue poꝛtat cũ

filium ex miſericoꝛdia hũanatum:virentbo

m

Liber

folijs:qꝛ gratia ⁊ veritate plenuʒ baiulat:et
terris pacẽ nunciat cum deo factã.Alias ſi
guras cauſa bꝛeuitatis pᷣtereo. Capᷣ.v.
Vinto reuelauit deus ꝙ beata vir
q go eſſet futura mũdo: ⁊ ex ipſa ſal⸗
uatoꝛ naſciturꝰ tꝑe patriarchice ele
ctionis multipliciter. E quibs aliqua inſera
mus pluribo ꝑtranſitis. Nam pᷣmo Abꝛae
reuelatũ eſt:qn dictũ eſt:in ſemĩe tuo bene⸗
dicent᷑ om̃es gẽtes Gen.xxij. In ſemĩe tuo
id eſt in xpo vẽturo.ſ.ꝑ virginẽ. Secundo
Iſaac reuelatũ habuit in ſui imolatõe Ge⸗/
ne.xxij.qð figurauit chꝛiſtũ vnigenituʒ dei
filiũ imolatuꝝ in carne ex virgie aſſumpta.

Tercio Jacob reuelatũ eſt qui ait Geñ.vl.

Hon auferet᷑ ſceptrũ de iuda donec veniat
q̊ mittendus eſt.i.xpᷣs ex vᷣgine de tribu iu/
da oꝛiundus. Capitulum. VI.

Erxto tpe iſraelitice liberatiõis. Hã

8 Moyſes vidit rubum ardẽtẽ ⁊ nõ
cooburi Exo.iij. Per ignem diuini/
tas figurat ꝑ rubum nõ cõbuſtuʒ viroꝛ vir
ginalis.vt canit eccleſia Rubũ quem vide
rat Mopſes incõbuſtũ cõſeruatã agnoui
mus tuã laudabilẽ virginitatẽ. Item Aa⸗/
ron virga ſicca floꝛuit fronduit ⁊ amigdala
ꝓduxit Hume.xvij.ad figurãdum ꝙ Ha
ria virgo manẽs ⁊ ſicca ab omni ↄcupiſcẽ⸗
tia chꝛiſtuʒ generatura erat. Itẽ Joſue hoc

reuelatũ eſt:qũ ſol.i.chꝛiſtus ſtetit in medio

celi.i.in vtero virginis. Nam celum dicit᷑ a
celãdo.ſic vterus virginis Marie celuʒ eſt
quia ſicut in celo materiali:ita in vtero vir⸗
ginali celabat᷑ deꝰ. Et hoc habetur Joſue
iij. Oulte alie figure cauſa bꝛeuitatis ob/
mittunt. Lapitulum. VII..
Eptimo tꝑe ꝓphetice reuelationis.
8 quoniã ꝑ oꝛa oĩm ꝓphetarũ id de⸗
ues nobis in ſcriptura ſacra annun
ciat:lege ⁊ videbis. Nam Danid ait. Jura
uit dñs dauid veritatem ⁊ nõ fruſtra,eũ de
fru. ven.t.po. ⁊c̃.⁊ iteꝝ.Elegit eam deꝰ ⁊ pe
legit eam. Itẽ Aſtitit regina a dexirꝭ tuis in
veſt. deau. ⁊c̃. Itẽ Salomõ LCãti.iij.Egre/
dimini ⁊ videte filie ſyon regẽ ſalomo. in di

agemate q̊ coꝛonauit eum mr ſua.Et vt di/

cunt doctoꝛes hebꝛeoꝝ:vbicunq; ponitur
nomẽ ſalomonis in libꝛo Canti.intelligen/
dus eſt ipſe deus. Item Eſa.vij. Ecce vir/
go cõcipiet ⁊ pariet filiũ ⁊ vocabit᷑ nomen
eiꝰ emanuel. Item Hiere,/xxxj. Femina cir

V.

Dars 1

cũdabit virũ.⁊ pᷣmittit di. Nonũ faciet do/ ⸗
minus ſuꝑ terram ⁊c. Itẽ Ezech.xliiij. Poꝛ

ta hec clauſa erit et vir nõ ꝑtrãſi. ꝑ eam qm̃

dñs ⁊c. Item Daniel ⁊ om̃es alij ꝓphete de

hoc vaticinãt quoꝝ dicta ꝑträſeo.
Ctauo tꝑe iudaice
o oberrationis et diſꝑſionis. Fã iu⸗
dei tꝑe quo herodes alienigena re/
gnabat cognouerũt deo oꝑante tẽpus foꝛe
impletũ vt chꝛiſtus veniret:ꝑ illð Geñ.xlix

Non auferet᷑ ſceptrũ de iuda ⁊c̃. Vñ ⁊ mi/

ſerunt ad Johannẽ in deſerto vt interroga
rent eũ ſi ipſe eſt xpᷣs. Et ille reuelauit ⁊ con
feſſionẽ de xpᷣo feẽ Joh̊.iiij. MHedius inqͥt

veſtꝝ ſtetit quẽ vos neſcitis ⁊c. Itẽ om̃ößes
iudei diſꝑſi ⁊ errãtes a veritate:ſi aduertunt

reuelatũ hñt xpᷣm veniſſe in carnem ex vir/
gine ꝑ illud Eſa.vlti.Anteq; parturiret pe
perit ⁊ anteq; veniret ꝑtus eius peperit ma
ſculum.vbi glo.noſtra dicit ſic. Anteq;ᷓ na/

tus fuiſſet ille qͥ in ſeruitutẽ redegit vltimaʒ

natus fuit ſaluatoꝛ.i.ante Titi ⁊ Veſpaſia
ni ſubiugationem ⁊ captiuitatẽ.vt patʒ ex⸗
pᷣſſius ꝑ tranſlationẽ caldaicam q̃ dicit:ad⸗
huc nõ erat ei veniens anguſtia ⁊ adhucũ

venerat ei doloꝛ ꝓpter partum ⁊ reuelabitur

meſſias ⁊c̃. Capitulum. IN.
Ono tꝑe phiice cognitionis Ab eo
n nãq; tempoꝛe q̊ phi naturas reꝝ in
ueſtigare ceperũt ſꝑ reꝑtũ eſt in cre

aturis aliqͥd tale q̊ mens noſtra q̃ſi ꝑ exem/

pla impꝛeſſa naturalibo reb manuduci põt

ad ſfidẽ virginee ↄceptõnis beate Oarie

eiꝰdiuini partus.vt patet ꝑ illuſtrẽ Franci
ſcũ de Reſa.li.quẽ edidit de ↄceptõe vᷣgĩia
li ꝑ plura naturalia exempla que bhabentur
li.viij.ꝑte.j.arti.iij.ca.x. Ne tamẽ oĩno hic

ſilẽtio ꝑtraſeamus aliqua deſcribunt᷑. Naʒ
pmo videmus in celeſtib ꝙ radius ſolis qͥ

de ſe eſt impaſſibilis ⁊ ĩmoꝛtalis ac qᷓ̃dãamõ
capi nõ poteſt:?⁊ tamẽ rebus coꝛꝑalibus ac
moꝛtalibo ſe incoꝛpoꝛat. vt ltet in vitro ſi/
ne oinni fractione ꝑtrãſiens. Item vt dicit
Albertus magnus in ſũma naturaliũ Ful
mẽ q̊ddam erũpens penetrat burſam:illeſã

relinquens:auꝝ vel es intus ↄſumẽs.ergo
multo magis deus ĩmoꝛtalis ĩigredi ⁊ egre

di potuit virgineũ vterũ ſine coꝛruptione:
et ſe vnire carni c7. Secundo in aniali⸗
bus videmus multa cõcipi ⁊ naſci anima⸗
lia ſine mare vl coitu.vt patʒ de anguilla qᷓ

Cap. YVII.

4

ado⸗
N
q
ede
1

VI,
Kin⸗
nare⸗
ſe
cñir

liin- „

mmng
Ultrcon
luoſndt
Mieofſes
Guanuer
man
unmerpe
Gantne
nic na⸗
füng;
Uchnia
tpeten
dickad⸗
gabuci
helgbitar
W.
8e
ns reun
jchinge
ſiogen
udndpot
Dre:
nie Fima
chhoe ci
ebabenun
zcino bi
hunt ſſ⸗
lusſles
Nccin
llbuots
innimi⸗
miü fl
raniici
mmesrg⸗
redi cht
nnuptnofe⸗
in anili⸗
ſaanin⸗
naiii

èJᷓ maris coitu ex virgine.

Articulus

marẽ nõ habet ſed ꝑ aurem cipit et fetum

generat.vt dicit Areſto.v.li.de aĩalibo. Itẽ

de apibo que ſine patribo e matrib creſcunt
Itẽ de quadã aue Carbas vocata cõiter q̃ᷓ
ðꝛ dę arboꝛe naſci.vt teſtat᷑ Albᷣ.xxiij.ð aĩa
libo. Itẽ ð vulture q̃ matre caret.vt diẽ Am
bꝛoeen examerõ. Itẽ de fenice q̃ vnica tm̃ ẽ.
et multis alijs. Tercio in terrenaſcentib⸗
vbi flos generat᷑ ex puris humoꝛibo. Qui⸗
bus oibus qͥd alið deus exemplificare vo/
luit cũ ſic res ipſas cõdidit:niſi futurũ vir/
gineũ partũ,qm̃ vt dicit apłs Ro.j. Inui⸗
ſibilia dei.ſimiſteria ꝑ ea que facta ſunt in⸗
tellecta conſpiciunt᷑. Capitulũ.&.
Etimo reuelatũ eſt tꝑe getilice cõ⸗
d nerſatõnis.qꝛ ſᷣm Cho.q:qua ſupᷣ
multis gẽtiliũ facta fuit reuelatio ðᷣ
xpᷣo.vt patet ꝑ ea q̃ pꝛedixerũt et pᷣnouerũt

multe ſibille gẽtiles.ſicut dicit Augꝰ.⁊ no⸗

tat ideʒ Tho.ex qͥbo aliq̃ hic inſerunt᷑. Nã
pmo ſibilla ꝑſica dicit. Ecce beſtia cõculca
beris ⁊ gignet᷑ dñs in oꝛbeʒ terraꝝ et gremi
um virgis erit ſalus gentiũ. Secũdo ſibil
la delphica q̃ ante troiana bella ꝓphetauit:
cuiꝰmeminit Criſpꝰ di.Naſcet᷑ ꝓpheta abſ
Tercio ſibilla
eritbrea in Babilonia oꝛta:de q̃ memĩit Iſi
do.Ethi.viij.di. In vltima etate builiabit᷑
Deus:generabit᷑ ples diuĩa:vniet᷑ hũanita
ti diuinitas:iacebit in feno agnus:⁊ puella
ri officio educabit᷑ deus ⁊ homo. Hecilla.
OQOuarto ſibilla helleſpõtina in agro tro/
iano nata.de qua ſctũs Eraclitus dic. De
excelſo celoꝝ habitaculo ꝓſpexit deus hũi/
les ſuos ⁊ naſcet᷑ in dieb nouiſſimis de vir
gine hebꝛea. Ples alias ſibillas amoꝛe bꝛe

Uitatis ꝑtrãſeo. Hoctũ addẽdũ puto ꝙ ſi

cut refert ſanctus Tho.vbis. Inuenit᷑ ĩ hi
ſtoꝛijs romanoꝛũ ꝙ tꝑe Cõſtãtini Anuguſti

et Helene matris eius inuẽtum ſfuit q̃ddaʒ

ſepulcrũ in quo iacebat hõ aureã laminam
habẽs in pecvꝛe in qua ſcptũ erat ſic. Chꝛi
ſtus naſcet᷑ de virgine et credo in eũ.O ſol
ſub helene ⁊ Kõſtantini tꝑibo iteꝝ me vide
bis. Hec Tho, addẽs ibidẽ: ſi qͥ gentiles
ſalaati fuerũt q bus reuelatio non fuit facta
nõ ſuerũt ſaluati abſq; fide mediatoꝛis xp̃i.
quia ⁊ ſi nõ habuerũt fidem explicitã:tamẽ
habuerũt fidẽ implicitã in diuina puiden/
tia:credẽtes deum eſſe liberatoꝛẽ hoĩm ſᷣm
modos ſibi placitos ⁊ ſᷣm ꝙ veritatem co⸗

III

gnoſcẽtibus ipſe reuelaſſet. Hec Fhomas

Ece eg patet ꝙ gentilibus reuelatus eſt
oꝛtus Harie. Lapitulum. XI.
Mſgecimo reuelatus eſt oꝛtus ma⸗
v rie tꝑe ꝓxime generatõis cũ viqʒ; in
pꝓpimo eẽt tẽpus oꝛiginis ⁊ genera/
tionis beate vᷣgis.qꝛ vt ferũt hiſtoꝛie multi
pliciter etiã tũc mũdi hoĩbo innotuit de vir
ginis oꝛtu ⁊ xᷣi incarnatõe. Pꝛio qͥdẽ di
cit᷑ in hiſtoꝛia ſcolaſtica ꝙ circa illud tẽpꝰ /ſ.
poſt moꝛtẽ Julij ceſarꝭ q regnauit añ Octa

uianũ ſub q̃ vicʒ Octauiano qui dicebatur

Auguſtus natꝰ eſt xpᷣs:tres ſoles in oꝛien/
te apparuerũt mũdo:qͥ ſoles paulatiʒ ĩ vnũ
coꝛpus ſolare redacti ſunt:ad ſignificandũ
ꝙ ille naſceret᷑ in ꝓximo.ſ.xpᷣs:in q tria.ſ.ca
ro ania ⁊ deitas cõuenirẽt in vnã pſonã in

virginis vtero.Et hoc Euſebius in croni9

ca aſſerit.? Jacobo in ſua legeda.licet qdaʒ
putauerint iſtã aparitionẽ factam fuiſſe in
die natiuitatis chꝛiſti:iſed pᷣmũ videt᷑ veriꝰ.
Secũdo Thimotheꝰ hiſtoꝛiographus
refert ſe in antiqs romanoꝝ hiſtoꝛijs inue⸗
niſſe ꝙ Octauianꝰ. xxxv.regni ſui anno:cir
ca quod tẽpus vide᷑ natã fuiſſe btãm vᷣgi/⸗
nẽ Mariã: capitoliũ aſcẽdit ⁊ qͥs poſt ſe re

gnaret a dijs reqſiuit.Et audiuit vocem di

centẽ ſibi:puer ethere ex deo viuenti ſine tẽ
poꝛe genitus nõ multuʒ poſt ex intemerata
virgine ſine macula naſciturꝰ. Hoc audito
ibi arã edificauit ⁊ tituluʒ hũc poſuit Hecẽ
ara filij dei viuẽtis. Tercio inſuꝑ reuela⸗
nit eius oꝛtum ⁊ natiuitatẽ angelus gabꝛi/
el patri.ſ. Joachim et Anne matri vᷣgis.vt
em̃ ſcribit Hiero,⁊ ↄcoꝛditer hiſtoꝛie ſonãt
Joachim ⁊ anna in omi ſanctitate ⁊ timoꝛe
dñi ſine repᷣhẽſione in mãdatis dei incedẽ/
tes ꝑ annos.xx.ꝓlem ex ↄiugio nõ habẽtes
vouerũt dño ꝙ ſi eis ſobolem cõcederet ſer
uitio dñi mãciparẽt.cuius rei gr̃a cũ ſingu/
lis annis ĩ ſeſtis pᷣcipuis hieruſaleʒ freq̃nta
rent In qdam feſto cũ vna cũ ↄtribulibus
ſuis ad altare oblatiõeʒ ſuam offerret:ſacer
dos eũ repulit cũ ĩdignatõe:⁊ cur accedere
auderet ad altare dei increpauit:aſſerẽs nõ
eſſe cõueniẽs maledicto legis obnoxiũ:ob
lationẽ dño legis offerre:nec inter fecũdos
ĩfecũdũ aſtare. Joachim ̊ cõfuſus vomuʒ
noluit redire ne a cõtribulibo qͥ hec audie⸗
rant obpꝛobꝛiũ ſuſtineret.ſecedẽs ò ad pa/
ſtoꝛes ſuos cum ibi aliq;diu fuiſſet quadaʒ
m 2

Liber v.

die ei ſoli angelus cum magna clarſtate ap
paruit ⁊ dixit. Holi timere:ego ſum angelꝰ
dñi miſſus ad te:vt nũciẽ pꝛeces tuas exau
ditas eſſe ⁊ elemoſinas in ↄſpectu dñi aſcẽ/
diſſe. Vidi em̃ pudoꝛẽ tuũ ⁊ audiui ſterili⸗
tatis obpꝛobꝛiũ nõ recte tibi obiectũ:pecca
ti qͥ dem nõ nature vltoꝛ eſt deꝰ.⁊ ideo cum
alicuiꝰ vteꝝ claudit ad hoc facit vt mirabi
lius denuo aꝑiens diuini mũerꝭ cognoſcat᷑
quod naſcit᷑. Honne ſara diu ſterilis fuit et
poſtea Iſaac cui bñdictio repꝛomiſſa eſt ge
nerauit. Rachel etiam diu ſterilis poſtea io
ſeph genuit qͥ totius egipti dñium habuit.

Duis foꝛtioꝛ ſamſone vel ſanctioꝛ ſamuele

et tñ ambo matres ſteriles habuere.Crede
ergo dilatos diu ↄceptꝰmirabilioꝛes eẽ ſo/
lere. Pꝛoinde Anna vxoꝛ tua pariet tibi fi⸗
liam et vocabis nomẽ eius Mariã.hec vt
vouiſtis erit ab infantia dño cõſecrata.⁊ ex
vtero matris ſpũſctõ repleta.ſꝑ in tẽplo do
mini moꝛabit:ne qͥd ſiniſtrũ de ea ſuſpicet᷑
Et ſicut ipſa ex ſterili matre naſcet᷑:ita mira
biliter ex ea altiſſimi filius generabit᷑ cuius

nomẽ erit Jeſus ⁊ ꝑ eũ oĩbo gẽtib erit ſalus

Et hoc tibi ſignũ:cũ ꝑueneris ad aureã hie
roſolimis poꝛtã:Annã vxoꝛem tuã obuiaʒ
habebis q̃ de tua tardatõe mõ ſollicita:tũc
in conſpectu tuo gaudebit. His dic an⸗
gelus diſceſſit. Anna q̊ʒ cum amare fleret ⁊
qͥ vir ſuus iuiſſet ignoꝛaret.ideʒ angelus ei/
dem apparuit ⁊ eadẽ q̃ viro ſuo nũciauit.et

vt redeũti obuiaret in poꝛta aurea manda-

uit. Quibo ſic ꝑactis iam ſecuri ⁊ leti de ꝓle

ꝓmiſſa:adoꝛato dño in galileã ad domũ ſu
am redierũt diuinũ ꝓmiſſum hilariter erpe
ctãtes. Anna igit᷑ ↄcepit ⁊ peꝑit filiã btãʒ.ſ.

virginẽ anã:de cuius vita ſuo loco tra
cCtabit᷑. patet ̊ reuelatio eiꝰ oꝛtꝰ. Ca II

NVogecimo reuelatus eſt müdo oꝛ
d tus biẽ virginis tꝑe implete ⁊ iã fa

cce incarnatõnis diuine ꝑ inũerabi
lia miracła facta ⁊ fiẽda vſq; in finẽ mundi.
qꝛ vt dicit Gꝛego. Oiĩa creata autoꝛem ſuũ

in carnẽ veniſſe teſtata ſunt. Inſuꝑ ꝑ aplo⸗

rum pᷣdicatõem toti mũdo ĩnotuit ſides de
xpo ⁊ elus matre virgine. Oltis q̃ʒ ſignis
et miraculis extat cõfirmata:⁊ vſq; ad fineʒ
cõfirmabit De qͥbo loqͥ ñ ſufficim ꝑ ſingu⸗
la:nec libꝛi caꝑe poſſunt vt ſcribant᷑. hoc ſo

lum hic ꝓ finali pũcto dico qð iam clara ſi

ge intuemur:autoꝛitate ſcripture rationeq;

Hars II

agnoſcimus: ⁊ inũ erabilibo miraculis exxi
mur q̃tidie ⁊ exꝑtum eſſe oculis ꝑ totum oꝛ.

bem cernimus: qm̃ ſica deo erat eternalr pᷣ
oꝛdinatũ ⁊ diffinitũ ⁊ iam oꝑe cõpletum.q;

vicʒ hec ſacratiſſima ᷣgo: hec głioſima

puella:hec digniſſima regia ſcʒ Maria oꝛi
ri debuit in mundo ⁊ ꝑ eam filiꝰdei carnes
aſſumẽdo ⁊c̃. mũdũ debuit reꝑare ⁊ redime
re. Ita debuit eſſe ꝙ ipſa vᷣgo benedicta ſit
dña mũdi:regina celi:mediatrix dei ⁊ hoĩim
mater ⁊ genitrix dulciſſimi Jeſu filij dei vi⸗

ui. Ipſa mater gratie:ipſa mater miſcðie:ip

ſa omibus mater ſalutis eterne. O magne
deus q; mirabilis ſapiẽtia tua:qᷓ; imꝑſcru⸗
tabile cõſilium tuum:vt ſic ꝑ feminã ſtatu⸗
eris ſuccurrere mũdo ꝑ feminã ꝑdito:O fi
lij adam.O filij eue.O ꝑditi peccatoꝛes:eri
gite veſtras mẽtes ⁊ recognoſcite veſtrã ſa⸗
lutem poſitã eſſe in manu Marie.⁊ ſtude⸗
te ei tota deuotõe deſeruire. O fidelis ania
agnoſce quia ꝑ Mariã tibi vita:ꝑ eam tibi
miſcðᷣia:per eam gratia pax ⁊ gloꝛia. Quid
igit᷑ o anima mea:quid o coꝛ deuotũ in tãte
virginis laude dicere dignuʒ potes. Quid
dignũ retribuere vales:qua ſuauitate: quo
honoꝛe eam omni veneratõe dignã reuere
ri ſufficies. O digniſſima femina ſuꝑ cun⸗
ctas benedicta.O amabilis Jeſu mr pia:hᷣ
tm̃ depᷣcoꝛ.hoc oꝛo, vt tu ꝓ nobis pctõꝛibo
electa in dei matrẽ pctõꝛes nos nõ deſpice.

— * .

ſed miſericoꝛditer filiũ tuũ bũdictũ ſine fine

in celeſti glia fruendũ exchibe, ⁊ tue glie gti⸗
cipes nos effice

ffice Amé. .
Pars ſecũda ſpecialiter de natiuitate be

n viſla eſt gaudiũ et tripudiũ apð
omnes ꝓplos Heſter. vlij. ca.⁊
ad laudẽ ac gliam natiuita be

nedicte virginis.H ec qͥ ppe eſt illa dies cele

berrima qua noua lux oꝛiri aAiſa eſt cũ ma/

ria nata eſt mũdo:cuiꝰ vita inclita cunctas
illuſt, ec. vt canit ecclia.Cuiꝰ fructꝰ głlioſus

.i. dulciſſimꝰ Jeſus lux eſt mundi qͥ illũinat
oẽm hoĩem venientẽ in hunc mundũ.⁊ꝛðo

ꝓ hac natiuitate virgis gaudiũ eſt et trivu/

dium apud oẽs pplos. In quibus qͥ dẽ ver
bis pᷣaſſumptis tria pᷣcipua notant᷑ ꝓpter q̃
debet quilibet fidelis moueri ⁊ ĩduci ad co⸗
lendum ſumma reuerentia cum pleno coꝛ⸗

ate Marie virgiiis.

S

„

ſanq
imnor
lond
eius
yigo
ſcii
oſioꝛ
ſid
llii
mnuni⸗
lurce:
ſcuci
marie⸗
ne ſt
oboti
nl
ſeecee
düm⸗
muosli
gadi⸗
nun
mnüe
mus,⸗
neäe
unn
clopt
n
bonl
Ve⸗
luonao
un
en⸗
dis

„£
—

ſeng;

e

—

Articulus

dis gaudio hãc feſtiuitatẽ natiuitat marie.

. Kund Pier nouitatẽ qꝛ noua.

Hecũdo ꝓpter ſctitatẽ qa lux.

Tertio ꝓpt vtilitatẽ qꝛ apð oẽs ꝓplos.

Pꝛis q̃dẽ ꝓpter nouitatẽ. Nona qͥpe ⁊ to⸗
tis reroactꝭ tpibo ſeculi iaudita ⁊ ĩſolita fu⸗
it talis virginis natiuitas.qm̃ vt canit eccle
ſia Ipſa nec pᷣmã ſimilẽ viſa eſt nec habere
ſequẽtem. Et vt ſm Oꝛigenẽ ſᷣmone de na/
tiuitate loq̃r. Quis vnq; vidit talia.qͥs au⸗
diuit talia vt vna puella virgo ſit ⁊ mr̃:ipſa
ancilla ⁊ genitrix:⁊ nõ ſolum hoiĩs ſed ⁊ dei
vt poꝛtet᷑ manibus femineis a q̃ poꝛtat᷑ to/
tus oꝛbis. hec virgo hodie nata eſt:⁊ iõ no
ua lux oꝛiri viſa eſt. Secũdo ꝓpter ſctĩta
tem.quia lux.Lux em̃ cũ ſit rerũ puriſſima:
imo res diuina qm̃ deus lux eſt et tenebꝛe ĩ
eo nõ ſunt vlle.j. Joh.j.bñ figurat virgis ⁊
eius natiuitatis ſanctitatẽ. Vere nãq; ipſa
virgo glioſiſſima ſuꝑ oẽs in ſui natiuitate ẽ
ſctiſſima.quia vt mellifluꝰ Berñ:.ait.Copi/

oſioꝛ inqͥt ſctificatõis bñdictio in ipſam de

ſcẽdit q nõ tm ipſiꝰ ſanctiſicaret oꝛtum. ſed
etiã vitã deinceps ab oĩ pctõ cuſtodiret im
munẽ:qð nemini alteri in natꝭ mulieꝝ credi

tur eẽ donatũ.Hec ille. Si igit᷑ alioꝝ ſctõꝝ

feſta cũ gaudio colimus:qᷓnto magis feſtuʒ
marie. Tercio deuotiꝰ colere debemꝰ p/

ter vtilitatem qᷓ ꝑ eam ꝓuenit omni popu/

o totius mũdi.Ad qð inuitans eccleſia ca
nit.Cum iocũditate natiuitatẽ beate Da
rie celebꝛemꝰ vt ipſa ꝓ nobis intercedat ad
dum ieſum chꝛiſtum. Pꝛoinde btũs Anſel
mus li,.oꝛationũ ait.O feliciſſima Maria:
q̃d dicemus: q̃li oꝛgano vocis te laudemꝰ.
qᷓntum tibi debemus,.qͥcqͥd ꝓtulerimꝰ mi/
nimũ eſt ⁊ q̃ſi nibil ad ea q̃ tibi ex eq̊ debe/⸗
mus.Tu em̃ genus humanuʒ ꝑ tuũ virgi⸗
neũ partũ in pſtinũ deduxiſti eterne glie ſta
tum.Tu leges inferni ꝑ moꝛtẽ filij tui deui
cto pncipe moꝛtis euertiſti.ꝑ te ad gliam qͥ

cunq; ꝑuẽturł ſumꝰpueniemꝰ. ꝑ te eſt ſi qͥd
boni ſumꝰ:ſi qd poſſumꝰ:⁊ qͥcqͥd habemꝰ.
Hec Anſel. Dignũ igit᷑ ⁊ iuſtũ eſt vt in hu⸗

ius noue lucis:in huiꝰ ſancciſſime virgis ꝑ
qu mũdo tot ⁊ tãta donata ſunt bona oꝛ⸗
tu ⁊ natiuitate gaudiũ ſit ⁊ tripudiuʒ apud
oẽs pplos:vt ꝓpoſitum dicit thema.De hac
itac; ſctiſſima natiuitate tractantes tria mi
ſteria decarabimus ꝓ iſta parte·
Pꝛimũ ðꝛ miſteriũ ꝓphice cõmẽdatiõis.

bus. vt in vᷣga Eſa.xj.Eg

D

Scõoᷣm ðꝛ miſteriũ dignifce gliationis.
Tertiũ ðꝛ miſteriũ tiſice iocudationis.
Articulus pꝛimus ꝙ; oꝛtus beate ma⸗
rie cõmẽdat᷑ ꝑ ꝓphetas multipliciter ⁊ pꝛeci

pue ꝑ Salomonẽ in Canticis ⁊ẽ,

Bimum miſte

p rium ðᷣꝛ ꝓphetice cõmẽdationis.

AVAbi ſciẽdum ꝙ ſpũſſctũs p oꝛa
oĩm ꝓphetarũ multipharie vᷣginẽ bñdictã pᷣ
dicẽdo cõmẽèdauit.Aliqũ qͥdẽ in figuris vt
patet in pᷣſiguratõe pᷣme lucis Geñ.j.et ĩ ar

ca Hoe Beñ.v. In yride.in arca federꝭ in

thꝛono ſalomonis, ⁊ multis alijs figuris.
Aliqñ vo in viſionhus: vt in rubo ardenti
quẽ vidit mokſes Exo.iij. Et in poꝛta clau
ſa quã vidit Eʒzechiel,ca.xliiij. Aliqndo au
iẽ cõmẽdauit eã in reꝝ ſilitudib ⁊ ꝓpꝛietati⸗
.xj. Egrediet᷑ virga ö ra
er oĩa aũt de eiꝰoꝛtu v

dice ieſſe ⁊c

ter oia aut de ei l,
greſſu loquit ꝑ Salo.Cant.vj.pulcerrime

eiꝰoꝛtũ cõmẽdãdo ⁊ q̃tuoꝛ reb cõparando
di. Que eſt iſta q ꝓgredit᷑ q̃ſi auroꝛa conſur
gens pulcra vt luna:electa vt ſol:terribił vt
alto⸗ acies ordlnatg⸗De qᷣb⸗ e racrare
intedo.ꝭ Pꝛio ergo vᷣgo btã cõpat᷑ auroꝛe
Iſua na aee eod cobar⸗ Pꝛi⸗
mo rõne mediatõis.qꝛ ſicut auroꝛa mediat
inter diẽ ⁊ noctẽ:⁊ oꝛtũ ſolis añcedit, ſic btã
vᷣgo anceſſit ſuo oꝛtu oꝛtum ſolis iuſticie.i.
xpᷣi:exiſtens mediatrix. Berñ. Opus inqͥt
erat mediatoꝛe ⁊ mediatrice,nec altera tam
idonea ſicut maria mr̃ dei.ſ.inter deũ ⁊ ho/
minẽ mediãs ꝓ recõciliatõe tanq; aduoca⸗/
ta. Scðdo rõne vᷣtutis ⁊ opatõis. Nã au

roꝛa ðᷣꝛ q̃ſ aurea hoꝛa:a virtute.qꝛ infirmi

tates leuiat:dulcioꝛẽ ſomnũ pᷣſtando. Sic
btã virgo maria noſtroꝝ pctõꝝ ĩfirmitates
alleuiauit pariẽdo dulcẽ medicinã.i. dei fili
um.ipſe em̃ xpᷣs vere lãguoꝛes noſtros poꝛ
tauit. Eſaie.liij. Berñ. Felix inqᷣt Maria q̃

—21

? 7

viris ⁊ mulieribo ſaluꝭ antidotũ ꝓpinauit.

Itẽ auroꝛa aues nocturnas effugat vt ve
ſptiliones ⁊ noctuas.Sic maria demonuzʒ
ptãtes.ideo Beñ,.iij. Jpa cõteret caput tuũ
Vñ Fulbertus carnoteſis dicit. Gtã ma⸗/
nia caput demonis q̃ſi pedibo vtriſq; cõtri⸗
it:in hoc ꝙ vᷣginitatẽ ⁊ huũilitateʒ ſeruauit.
Virginitate em̃ extinxit ↄcupiſcẽtiã carnis
et hũilitate ſuꝑbiã mẽtis.Et in hoc etiaʒ qꝛ
fuliũ genuit q diabolicam ptãtem cõtriuit

Cro- Ger ſer

ſupauit. Itẽ auroꝛa hoĩes ⁊ aues letificat
et ad cantandũ ꝓuocat aues.ſ.diurnas. ſic
beate vᷣgis oꝛtꝰ letificauit angelos et hoĩes
fideles. Magnũ em̃ gaudiũ attulit eiꝰ nati

uitas mũdo:vt canit ecclłia.Si em̃ xpᷣo na/

to gaudebãt angeliu:qꝛ natꝰfuit ſaluatoꝛ mũ

di.cõſimilłr gaudere debuerũt in oꝛtu Da

rie q̃ eſt mr̃ gre ⁊ miſcõie.Nã Amb.ſuꝑ lu/

cã dicit. Habet ſctõꝝ editio.i.natiuitas leti

ciã plimoꝝ. Vñ ⁊ in Johis baptiſte natiui
tate multi gaudebãt nõ ſolũ hoĩes ſed etiaʒ
angeli qbo reuelatio facta eſt de ipſiꝰ ſctitate

ergo a foꝛtioꝛi H̊ putãdũ eſt ð natiuitate ma

rie. Tercio auroꝛa figurat btẽ marie oꝛtuʒ
iocũdũ rõne pᷣnũciatõls.qꝛ vt Albertꝰma/

gnꝰſuꝑ miſſus eſt: dicit. Sicut auroꝛe oꝛtu

pinqnte pᷣmittit᷑ ſtella lucifer.ſic maria oꝛi⸗

ente pᷣmittit᷑ angelus pᷣnũciãdo eius oꝛtum
ctam ⁊ eiꝰnatiuitatẽ cõparãdo lune cũ diẽ.
pulcra vt luna.Et hoc pᷣcipue triplici rõne
Pꝛimo rõne cõditõis. Hã luna talis eſt
cõditõis ⁊ ꝓpꝛietatis ꝙ creſcit vſq; ad. xiiij.
diẽ q̊uſq; in ipſa appareat imago homis q̃ſi
fabꝛi ĩitegra:⁊ vltra creſcere ñ põt ſed poſtea

4Secuũdo cõmẽdat ſapiẽs virginẽ bũdi/

decreſcit.eodẽ mõ btã vᷣgo a natiuitate ſua
creuit vſq; ad. xiiij.annũ.qꝛ in hac etate cre

dit᷑ xpᷣm ↄcepiſſe.tũc ̊ apparuit in eiꝰ vtero
integra imago hoĩs fabꝛui.ipſe xpᷣs imago

Ddei patris qͥ fuit integer ꝑ gre ⁊ ſapie plenã

pfectionẽ.Et fuit inquã faber:qꝛ fabꝛicatoꝛ
mũdi ſᷣm diuinitatẽ. Hinc Hiere.xxxj. No
uum faciet dñs ſuꝑ terrã: femia circũdabit
viꝝ.Poſtq; aũt btã virgo intãtũ creuit:ſta⸗
tim in ſua reputatõne ꝑ hũilitatẽ decreſcere
cepit.qꝛ nõ matrẽ dei:nõ dñaʒ mũdi:nõ re⸗
ginã celi ſed ancillã dei ſe appellauit. Luẽj.
Ecce ancilla ⁊c.ecce ů̊ qa pulcra vt luna.

Secũdo rõne obſeruatõis.quia motus lu

ne valde obſeruãdus eſt in medicinis acci-
piendis.vt dicit Hypocras in epicinijs.vt

palz ĩ minutõe. Vñ vᷣſus.Luna creſcẽte mi

nue iuuenis crapulẽte. Luna decreſcẽte mi

nue iuueuis macilete.Luna vetꝰveteres:iu

uenes noua luna reqͥrit. Sic btã vᷣgo ſolli⸗
cita deuotõe obſeruari debet ꝓ aĩe medica/
tione.qꝛ ipſa eſt mr miſcðie:ꝑ quã gratiaʒ ⁊
veniã acciꝑe poſſunt pctõꝛes.vñ Berñ de
laude virginis dicit. Queramus gr̃am per
mariã qͥ ſic qrit iuenit ⁊ pulſanti aꝑiet᷑. Nil
em̃ in nobis de gre habere voluit qð nõ ꝑ

Pars I

manus marie traſierit. Ipſa em̃ oĩbo oĩa fa o
cta ẽ:oĩbo ſinũ miſcðie aꝑit:vt de plenitudĩeꝰ
eius accipiãt vniuerſi. Tertio rõne exhi

bitõis vel aparitõis.luna em̃ ſicut etiã ipᷣe
ſol taliter nobis apparet viq; circa olien⸗
tẽ ⁊ occidentẽ maxia videt᷑ ⁊ apparet multo
maioꝛ qᷓ; cũ eſt alibi ĩ oꝛiſonte.vt dicit Are⸗
ſto.iij.metheroꝝ. Sic btã vᷣgo in oꝛiẽte.i.in
nr̃a natiuitate:⁊ occidẽte.i.in noſtra moꝛte
maximũ auxiliuʒ oſtendit. VUñ canit eccłia.
Maria mi gre ⁊c̃.tu nos ab hoſte ꝓ.ĩ ho.
moꝛ.ſu. Itẽ de oꝛtu Ignaciꝰ ĩ epla ad Caſ
ſiũ dic.ꝙ nullus puer ſine baptiſmi gra mo
rit᷑nec malũ finẽ vite ſue ſoꝛtit᷑: in cuiꝰ par/

tu marie laus ⁊ deuota vt debet inuocatio

inuenit᷑. Itẽ Oꝛoſiꝰ in epłla ad Helindiũ d.

Coꝛã deo noui ⁊ in veritate cõperi ꝙ nũq;

mulier in ꝑtu ꝑiclitat᷑: nec eius ꝓles ſine ba
ptiſmi gratia moꝛit᷑ ſuꝑ quã marie gr̃a ðuo
te inuocat᷑. Hec ille. Sed hec dicta ſaniꝰin
aliged ſunt de muliere in ptu vicʒz q; etiaz
ſi talis ꝑiclitat᷑ coꝛaliter moꝛiẽdo:nõ m̃ ꝑi
clitat᷑ ̃ᷣm alam.qꝛ iuocare deuote vt debet
btãm dei matrẽ eſt miſcõðie ⁊ ſalutꝭ eterne ſi
gnum. Itẽ de ꝓle patet.qꝛ moderni docto⸗
res dicũt.SGi puer baptiſandus infra ma/

nus baptiſani decederet vel etiã in via mo

riens qn ad bapttſmũ poꝛtat᷑ ⁊ diligẽtia ap
ponit᷑ vt puer baptiſet᷑.vel vbi parẽtes pᷣci
bus obtinuiſſent aboꝛtiuo vt diuina clemẽ
tia ſuppleret qðᷣ natura negauit.in his caſi⸗
bus pie credit᷑ pueꝝ ſaluari. Si em̃ in ve.t.
puer decedẽs añ circũciſionẽ ꝑ oꝛatõnes ⁊
ſacrificiũ ſaluabat᷑.qre mõ nõ ſic poſſet fie/
ri añ baptiſmũ:vbi diligẽtia adhibet᷑ ad ba

ptiſandũ puerũ. Tercio btã vᷣgo cõmen ⸗re⸗
dat᷑ cõꝑando ſoli.ideo dꝛ:electa vt ſol.Et h̊

Pꝛimo rõne influxꝰ.qꝛ ſol om̃ia ſidera exce
dens in claritate:influit ſuꝑioꝛibo lucẽ: infe
rioꝛibuſq; vitã. Uñ Plato in Thimeo diẽ
Spledoꝛe ſolis ⁊ celũ ⁊ oĩa &ra celum illu/
ſtrant. Itẽ Areſt, li.de elemẽtis. Sol ꝓpꝛiuʒ
lumẽ hʒ:oẽs aũt ſtelle acqͥ ſitũ lumẽ habẽt a
ſole. Etij.de generatõe. Motꝰſolis ĩ obliq̃ᷓ

circlo eſt inqͥt cã generatõis ⁊ viuificauõis

ac coꝛruptõis in iſtꝭ inferioꝛibo ⁊c. Sic btã
vᷣgo Maria ĩfluit ſuꝑioꝛibo.i.angel et ſcis
lucẽ głie.⁊ iferioꝛibo.i.hoĩbo viatoꝛibo vitaʒ
gre. VUñ Anſel.Cur inqͥt o dña mea ſolum
loq̃r bñſicijs tuis plenũ eſſe mũdũ cũ ⁊ ifer
nũ penetrãt et celos ſuꝑant, ꝑ plenitudineʒ

iſ
indie⸗
eabi

l⸗
en;
nulo
e
iin
1mont⸗
ktecki
aA
grno
Wyor⸗
ocdto⸗
tiüͤd⸗
nii
leb
möro
mnen
gay
nön
Ndcber
teneſ
idoao⸗
fam⸗
Wo
tinn
ſo a
nncen
fnen
mnes
pſeſi⸗
betlbu
ocnen
E5
ancne
eain⸗
neodis
lunl⸗
le;,
hubin⸗
hiohli
mos
Sicbii
er ſei⸗

—,—

oni ,

enſoun
dſr
oq

0

Articulus

ieẽ gfe tue q in inferno erant letant ſe eſſe li

beratos.ſ.ſcti patres Et qͥ in mũdo ſũt exul
tãt ſe ſaluatos.⁊ qͥ ſupꝛa mũdũ ſunt:i.ange⸗
li ager ſe reſtauratos ⁊c. Hinc et eccleſia
camt. Tu regis alti ianua ⁊ poꝛta luò fulgi
da:vita data per ᷣginẽ gẽtes redẽpte plau⸗
dite. Secũdo rõne motꝰ.qꝛ ſcribit᷑ij.Eſ
dre.iiij. Hagna eſt terra:excelſuʒ eſt celum
et velox motꝰſolis. Si em̃ vt dicit Alfraga
nus a terra vſq; ad celũ ſtellatũ ſunt ſexagi⸗
es qͥnquies milies milia miliarioꝝ ⁊ quinq̃
gita miliaria. Et ↄſtat qꝛ ſexies eſt tãtũ ĩ cir
cũferentia circũendo a pũcto vſq; ad idem
punctũ q; ſit alicuiꝰcirculi circũferẽtia vſq;
ad centrũ deſcẽdẽdo ꝑ diametrum. Cogita
qntꝰſit motꝰ ſolis qͥ in vigĩtiq̃tuoꝛ hoꝛis to
tã circũferẽtiaʒ ſpere circũit. Certe nulla ſic
currit auicula:nulla ſagitta: nullus lapis ꝓ
lectꝰa bõbarda. Itẽ ſol etiã eſt velociſſimꝰĩ
motu ⁊ diffuſione ſuoꝝ radioꝝ.vt claret.qꝛ
q̃ᷓſi in pũcto ab oꝛiẽte diffundit᷑radiꝰ eiꝰvſ/

q; ad ocodẽtẽ. Sic maria velociſſima ⁊ ce/

lerrima eſt ſuꝑ oẽs ſctõs in miſerãdo ad eã
cõfugientibo. Uñ Berũ.in ſermone qͥ inci-⸗
pit In lectõe:dicit ſic.O maxie pia.O mul
tũ admirabilis Maria tu nec noĩari poteſ
q̃n ſtatim attẽdas:nec cogitari qͥn ſtatim re
crees affectꝰdiligẽtiũ te.Et certe qꝛ mater ẽ
ipſa miſcðie nõ poterit qͥn ſtatiʒ miſereat ſe

continere. vt dicit Oꝛigenes in ſermone.
XTercio cõmẽdat᷑ in figura ſolis btã vᷣgo ra

tione oꝛtꝰ⁊ effectꝰ.qͥa ſol qñ oꝛit᷑ efficit mũ/

dum ꝑ ſuũ ſplẽdoꝛẽ oꝛnatũ:reddit pulcruʒ:

calefacit ⁊ ilumiat. Sic maria ꝑ ſuũ oꝛtaʒ
fructiferũ totũ mundũ oꝛnauit ⁊ pulcriſica
uit ſũme gratie pulcritudine q̃ deus ex ipſa
mũdo natꝰ eſt:fſactus hõ. Ideo Ecẽi.xxvj.
Sicut ſol oꝛiens mundo ſic mulieris bone
ſpẽs in oꝛnamẽtũ domꝰ eiꝰ.i.ecclie ſctẽ:mili
tantis ⁊ triũphãtis. Nã antea mũdus erat
totꝰ defoꝛmioquia pctõ maculatꝰ ⁊ exul fa
ctus a deo:nec habebat vñ gliaret᷑nüc aũt
habet gliam dignitatis maxie et ppinqͥtatis

dag deũ,q dereſt hõ ⁊ hõ deus. ⁊ hoc ꝑ vᷣgi
nẽ æItẽ ip ſa btã virgo tanq; ſol mundũ ca⸗

lefacit feruoꝛẽ charitatis inflãmãdo in coꝛ/
dibo humanis. NHil em̃ nos adeo inflãmat
charitatis ardoꝛe q; recognitio huiꝰ bñſicij
ſcʒ incarnatõis diuiĩe ex virgine ⁊ paſſionis

xpyſicut ait Berñ. Hinc in pſona Marie

ccli.xxiiij.Ego mr̃ pulcre dilectionis.Qð
—

dupliciter habet ĩtelligi. Ano mõ reſpectu
chꝛiſti ſic. Ego mater pulcre dil,i.ipſius xpᷣi
filij mei qͥ eſt pulcerrimus ⁊ optimꝰ ⁊ ꝑ cõ/
ſequẽs amoꝛe pulcerrimo.i.ſancta charita
te diligẽdus.Alio modo reſpectu noſtri:ſic
Ego mater pulcre diłi.hoĩm pulcre diligẽ
tium:quibo ipſa habet impetrare gr̃am dile

ctionis diuine. HNotãdũ etiã ꝙ ſol ſᷣm q;

oꝛit᷑ diuerſimode mũdo ſ̃m hoc diuerſos ef
fectꝰ pᷣſagit.quia vt ait venerabilis Beda.
Aliqñ ſol oꝛitur nubiloſus vel ſub nubela
tens ⁊ tũc futurũ diẽ pꝛeſagit pluuiale.Ali⸗
quãdo aũt oꝛitur pallidus ⁊ tũc pᷣſagit dieʒ
ſcʒ ventis ⁊ turbine tẽpeſtuoſuʒ. Aliqũ ꝓo
oꝛit᷑ rubens ⁊ ſolẽdẽs ⁊ tũc pᷣſagit diem ſe⸗
renũ.Ita deuota memoꝛia virginis marie
in coꝛdibo hoĩm aliqñ oꝛit᷑ tanq; nubiloſe ꝓ
pter p ctõꝝ tenebꝛoſitatẽ. Sunt em̃ pluri/
mi in peccatis iacẽtes ⁊ tũ ad btãm virgieʒ
deuotionẽ habẽtes:ieiunãtes eius vigilias
et dietim eius in honoꝛẽcertas oꝛatões fa⸗
cientes.Et talibus ſignũ eſt pluuie illachꝛi
mationis et cõpunctionis infundende per
merita beate virginis ⁊c̃. Aliquãdo aũt oꝛi
tur tanq; pallens vt in cõuerſis ⁊ penitenti
bus pꝛe timoꝛe initiali pallentibo ⁊ beatam
virginem inuocãtibo.Et talibus ſignuʒ in⸗
ſtat ꝙ copioſius eis afflatus gratie ſpiritui
ſancti infundet᷑ per quã turbãdi ſunt ð pec
catoꝝ enoꝛmitate. et contra ſe tempeſtatem
concitant moꝛtificatõis ⁊ ſatiſfactõis peni/
tentialis.Aliquãdo aũt oꝛitur rubẽs ⁊ ſere
nus vt in ↄſciẽtia ſerena ⁊ ardenti ꝑ chari -
tatem.⁊ tunc eſt ſignũ ſerenitatis.i.iocũdita
tis gre amplioꝛis ⁊ ꝑſeuerantie ac gloꝛie cõ
ſequende. Uñ Berñ.dicit De plenitudine
marie accipiũt vniuerſi:pctõꝛ venia:iuſtus
gr̃aʒ:⁊ angelus leticiã:filius dei carnis ſub
ſtantiã:deniq; tota trinitas gliam. Hec ille.

et ſic patet. Quarto pncipalr cõmẽdatur

oꝛtus Marie ꝑ ſapientẽ:cõparãdo caſtro⸗
rũ aciei.Terribil inqt vt caſtroꝝ aci.oꝛ.vñ
Berñ.in ſer. In lectõe:dicit.:Tu dñna terri⸗
bilis es demonibus yvt caſtroꝛũ acies oꝛdi
nata.Hoꝛrent em̃ pꝛincipes tenebꝛaruʒ ad
tuã foꝛtitudinem et deuotaʒ inuocationem
Nã in circũitu tuo acies valida ĩnũerabili
um ſpirituũ btõꝝ tibi deuotos defendẽtiũ.
Hec Berñ. Bed iuxta hec q̃ſtio occurrit
Vtrũ btã virgo habuerit angelicam cuſto
diã. Et videt᷑ ꝙ nõ.qꝛ erat ipamet terribilis
m 4

V.

TLiber

de oib ⁊ ꝑpfecte illũinata.vñ de ꝑiclitatione

aie eius nõ erat timẽdũ nec de pcti caſu vel
nocumẽto diaboli.⁊ ꝑ ↄñs nõ erat eidẽ an/
gelica cuſtodia neceſſaria ſiẽ nobis qbus ti
mendũ eſt de ꝑiculis iminẽtibo ꝑ demones

Reſpõdet᷑ ꝙ q;uis aliqͥ dixerint ꝙ babu

erit mater dei angelicã cuſtodiam ſicut oẽs
alij generalr.iuxta illᷣ pᷣs. Angelis ſuis de
us mãdauit de te ⁊c. Sed Fran.maro. diẽ
melius.qꝙ vicz ipſa angelũ ſuꝑ ſe pᷣſidentem
cuſtodẽ nõ habuit ſed ei imediate de ipᷣe ſic
pᷣſidebat qͥ ſibi ſoli electã poſſidebat vtnon
ↄſenſiſſet creature ſibi nocere volenti: datꝰ
eſt tũ virgini angelus nobiliſſimꝰin natiui/
fate ſua de infimo choꝛo q cũq; fuerit cũ ce/
teris.ſ.młtis inferioꝛibo in obſequium ⁊ fa/
mulatũ:vt mr̃i dei ⁊ regĩe celi.non tñ in cu/

ſtodiã cauẽdi ꝑicula:vel illumiatõis aut ꝓ

motiõis in bonũ.qm̃ ex plenitudine gre vi

goꝛabat᷑ in bonũ.⁊ hoc fuit ſpeciale in ipſa

Pnilegiũ.Et putat᷑ ꝙ a xpᷣi ↄceptõe in obſe/

quio plurimoꝝ angeloꝝ marie famulãtiuʒ

perat Babꝛiel archangelus q oẽs alios an
gelos in natiuitaie xpᷣi ad gaudeẽdũ ꝓuoca⸗
uit.vt ðꝛ Lu.ij. NHec aliquẽ ſpũm malignũ
ad eã accedere ꝑmiſert angeli ſᷣm illð Cañ.

iij. En lectulũ ſalomonis.i.xpᷣi matrẽ.lx. foꝛ
tes ambiũt ⁊c.i.angeloꝝ młuitudo.O ergo

ſuꝑ oĩa laudabilis maria ꝓtege no.
Articulus ſecũdus de.xij.puilegijs ᷣb⸗
beata Maria eſt honoꝛata ⁊ gloꝛioſe digni
ficata in iſte
Ecudum miſte
8 ri declarãdũ ðᷣꝛ dignifice gloꝛia
tioõis. Abi nota ꝙ biiſſima vir⸗

go. xijſtellis puilegioꝝ gliat᷑:qͥbo ipſa ꝓ ſua

ſancta natiuitate extitit dignificata ⁊ hono/
rata. Nã ex pꝑte coꝛꝑis habuit q̃tuoꝛ puile⸗
gia.ex ꝑte aĩe ſilłr q̃tuoꝛ.et ex ꝑte vtriuſq; ſil
iteꝝ qtuoꝛ.vt ſic impletũ ſit in ipᷣa etiã eiꝰ na
tiuitate illud Apoc.xij. In capite eiꝰ coꝛo⸗

na duodeciʒ ſtellaꝝ ⁊c. Pꝛimo nãq; ex ꝑte
ſui ſacri coꝛꝑis habuit.iiij.ſtellas dignitacꝭ.

Pꝛima dicit᷑ generoſitas.
Secunda dicit᷑ foꝛmoſitas

Tercia ðꝛ incõ cupiſcibilitas

Quarta dicit᷑ puritas.

Pꝛima ſtella dignitatis Marie ex pꝑte coꝛ/
poꝛis ðꝛ generoſitas.i generꝭ nobilitas:qͥa
vicʒ de nobiliſſimo genere duxit oꝛiginem:

Pars

ita ꝙ nunq fuit aut erit in mũdo poſt důũm

Jeſum nobiliꝰ indiuiduũ in genere hũano
Hec aũt ↄcluſio latiꝰoñdet᷑ lixj.ꝑte. ij,ca.je
Naã Mactheꝰ ĩ euãgelio ſuo intedit eiꝰ no⸗

biliſſimã genealogia deſcribere ꝑ tres iaſſe⸗

redecades.i.xiiij.generatões ex genere pa/
triarchali necnon regia ⁊ ducali ꝑ ſingula
xiiij.numeràdo.Et ponit.xlij.generatõnes

incipieẽdo ab Abꝛaã cui facta eſt ꝓmiſſio ðᷣ

xpᷣo.Lucas vo ab ipſo xpᷣo exoꝛdiẽs: ⁊ vſq;
ad Adã qͥ fuit dei in q̊ ſũma eſt nobilitas ꝑ
lxxiiij.generatões genealogiaʒ texuit.Ex qͥ⸗
bus accipit᷑ argumẽtũ ꝙ om̃is nobilitas ⁊
ſpecioſitas coꝛꝑal ſᷣm intẽtiõeʒ euãgeliſtarũ
ponẽda eſt in btã virgie.Et ꝙ oĩs ingenui/
tas ↄceſſa ade ⁊ tãdẽ priarchis regib ⁊ du
cibo:imo toti genti iudeoꝝ que erat añ xᷣm
gẽs pᷣ oĩb nobiliſſima ⁊ a deo pᷣelecta. Hec
alia erat natio tã grãdis qᷓ haberet deũ ⁊ an
gelos apꝛopinqntes ſibi. Ois q̃ʒ nobilita
tis gra iuxta intentioneʒ euãgeliſtaꝝ nõ niſi
ꝓpter xpᷣm ex illa gẽte ſᷣm carnẽ naſcituꝝ cõ/
ceſſa eſt ⁊ data.vt deſcẽderet ꝑ generatiões
ab adã.ſ.in virginẽ ⁊ ꝑ virginẽ in xpᷣm qͥ fu
it pᷣmꝰ ⁊ vltimꝰ priarcha rex ⁊ dux ppli iſra/
el.vt dicere poſſit xpᷣs illð Apoc. xxij. Ego

ſum alpha ?2 O pmus.ſ.ĩ intẽtõe apud deũ

⁊ nouiſſimꝰ:qͥa poſt cpᷣm nullus aliꝰ priar⸗
cha vel rex eſt vel erit in iſrrael. In hui ſi
gnũ iã exhauſta eſt a iudeis oĩs nobilitas:
adeo ꝙ ipſa gẽs iudaica q̃ pꝛiꝰ erat honoꝛa
tiſſima atq; ceteris pᷣnobiliſſima.ſ.añ xpᷣm:
nũc eſt viliſſima ⁊ abiectiſſima ſuꝑ oẽs na⸗
tiones mundi. Sed foꝛte queres. Qua⸗
re voluit chꝛiſtus matrẽ eligere de pꝛoſapia
nobiliſſima:cum ipſe veniens in mundum
pauperes ⁊ humiles dilexit ⁊ elegit. vt patʒ
in diſcipulis. VUnde.j.Coꝛinth.j. Infirma
mundli elegit deꝰ vt cõfundat foꝛtia. Ad
quod reſpondet᷑ ꝙ ſm ſacros doctoꝛes de/
us voluit eligere aplos diſeſlos Paune
res ⁊ humiles:ne cõuerſio mÜndi ad fidem
chꝛiſti aſcriberet᷑ eoꝛum aſtutie ſi fuiſſent ſa
pientes mũdi:vlł potentie ſi fuiſſent magni
dñi aut diuites. ſed magis aſcribat᷑ diuine
poteſtati ⁊ miraculo vt dicit aplus vbi ſupᷣ

Ded matrẽ voluit vt decebat habere nobi

liſſimã pꝛecipue triplici růne. Pꝛimo ra/
tione diuine nobilitatis. vt ſicut ᷣm diuini
tatem a patre nobiliſſimo deo vicz eterna⸗
liter eſt genitus:ita ſm carnẽa matre nobi⸗

—

ine
,oyff
hüoni
nlin
nobi
butnit
tickt
ndict
bicao
hülie
iius
tb
Merol
Mey⸗
ſccche
Glie
liont
gon:
ſtdet
gerea
hiedan
haſſen
Rnb
fißm⸗

ulttet
cnitma
notii
duple
lumnori
ncpo
Hette
faeat
ſaram
ochlis⸗
lenbic
Kacab
Mon
Hiero
lanil
Morla,
ſoſui
ſngn
ſoconde
ogni
Wreci
ſunein
Motän

.. Articoaluunugs ð

d liſſima generaret. AUñ Aug. Oualis in ce⸗ ſam ꝛc. Uñ ꝛ legit exeplũ qð refert in bi
92 lo pr ſᷣm diuinitatẽ:talis in terra mr xpᷣi ſᷣm ſtoꝛia.ſ.grecoꝛũ.ꝙ btũs Dioniſiꝰ cõuerſus
n⸗ huũanitatẽ. Secũdo rõne cõmẽdabilitatꝭ ad fidẽ ꝑ aplm Paulũ:optãs videre mariã
o⸗ vt.ſ.in nobili matre cõmẽdabilioꝛ foꝛet vir/ ſepiꝰ petebat licẽtiã eundi hierlm a Paulo
tus uũilitatis ⁊ electe pauꝑtatis.⁊ ſic tan Qua obteta veniens hierim ⁊ ĩtroductꝰ ad
M, bumilioꝛ ⁊ virtuoſioꝛ magis digna redde/ btãʒ vᷣginẽea viſa ſtupefactꝰde mira eiꝰpul
on ret᷑ ealtari ſuꝑ oẽs angelos ⁊ hoĩes. Nam cnitudie ⁊ gr̃e irradiãt pᷣ fulgoꝛe:mox ceci⸗
nes vt dicit Berñ. Hon magnũ eſt hũilẽ eſſe in dit in terrã q̃ſi moꝛtuꝰdicẽs.q tãtꝰradiꝰdi/⸗
ſos abiectõe:ſed rara pꝛoꝛſus et maxia virtꝰ eſt uinus ⁊ claritas ab ea irradiauit q; ſuſtine/
6, „ buüllitas honoꝛata DHec ille. Qualis fuit hu re nequerit: adoꝛãſq; eã dixit. Vere ſi ö tuo
Ungge „ militas in maria nobiliſſima.has rõneſ po ieſu ñ audiuiſſem ⁊ ſcpturas ñ legiſſem pu
S⸗ nit Albertꝰ ſuꝑ miſſus eſt.ca.lv. Tertio tarẽ ꝙ tu ſis deꝰ:vel xpᷣs dei ĩ lege pmiſſus.
ngt hoc voluit rõne ſignificatõis: vt em̃ oſtẽde Ercia ſtella ðꝛ incõocu CLCa.I.
lmi ret ſe verũ ſacerdotẽ eſſe ſᷣm oꝛdinẽ melchi/ t piſcibilitas.qꝛ pulcritudo coꝛꝑalis
gnn/ ſedech qͥ ſeipᷣm oblaturꝰ erat deo patri ꝓ re marie h̊ ſinglari puilegio fuit hono
brd cõciliatiõe hũana:voluit de ſtirpe ſacerdo⸗ rata et dignificata ꝙ nunq; ab aliq̃ potuit
Bürön tali oꝛiri xpᷣs. Itẽ vt ſe oſtẽderet eſſe verũ re carnalr ↄcupiſci:licʒ fuerit pulcritudo ma
nhe⸗ gem ⁊ dñũm dñantiũ atq; ducẽ celeſtẽ: volu xima pᷣ oĩb pulcritudibo hoĩm qͥ ſũt fuerũt
itn it de tali ſtirpe matrẽ eligere. Deniq; vt oſtẽ ⁊ erũt citra pulcritudĩeʒ xpᷣi.Alioꝝ qͥdẽ ho⸗
oblia deret ꝙ ipſe pctõꝛes venit ſaluare et ſpeʒ ve minũ ⁊ pᷣcipue femiaꝝ pulcritudo:mouet ĩ
Möri nie daret voluit peccatoꝛes regeſ vicʒ Oa tuentes ad ↄcupiſceutiã carnalẽ.iuxta illud
ngch⸗ naſſen achaʒ ⁊c. Et peccatrices vicʒ Ruth Ecẽi.ix. Ex ſpecie mulieris:ↄcupiſcẽtia q̃ſi
rnros Raab ⁊ Berſabee ĩ ſua genealogia enũera ignis exardeſcit. Vñ ⁊ ſctẽ ᷣgĩes vt ſctã Ra
ini ri ſᷣm Hieroni.in Omelia. Capitulũ.II. cherina:margaretha:agnes ⁊c.ↄcupiſcebã
ün⸗ kEtcuũda ſtella dicit᷑ foꝛmoſitas.quia tur a viris ⁊ nuptui petebant᷑.ſed ille in vir
E 8 beata virgo fuit nõ tm̃ in aĩa:verũ ginitate ſolide manẽtes martyriſate ſunt.
ddei ettiã in coꝛꝑe virgo pulcerrima a na Tlõ ſic aũt erat in btã virgine maria:cuius
Pfin⸗ tiuitate ſua.Et hoc mitipliciter ꝓbatũ eſt ẽ pulcritudo hoc ſummũ ⁊ ſingulare puilegi
ubt li.j. ꝑ.ij. ar. iij. ca.j.vbi clare habet᷑ quare de um habuit ꝗa nemiĩe carnali ↄcupiſci po⸗
Plus cuit matrẽe dei eſſe pulcerrimã. Hic autẽ tuit:qͥn poticarnalẽ ↄcupiſcẽtiã ĩ alijs exii
deron . notãdũ eſt ꝙ in btã virgie erat pulcritudo guebat ad ſolũ intuitum. Et de hoc Bona
non dDuplex. vic coꝛpalis:⁊ vᷣtualis que cõſiſtit uen.in.iij.ſnlaꝝ.diſt.iij.q.⁊ ar.vl. diẽ. Hoc
inn in moꝛũ honeſtateꝛ vᷣtutũ claritate. Et hec inquit iudei qͥdã aſſerũt mirũ fuiſſe in virgi
On pꝛepõderat pulcritudini coꝛꝑali.De pᷣma ne Maria ꝙ cũ eſſʒ pulcerrima a nullo vn
ini Heſter. ij. habet. Erat inqͥt foꝛmoſa valð ? qᷓ; viro fuerit ↄcupita. ſi qras.Quare
nenn ſncredibili pulcritudie oinq; oculis gratio vel qliter id fieri potuit. Rñdet m ſctõs pᷣ
pn, ſa ⁊ amabil videbat᷑ Et q̃lis fuerit in coloꝛe cipue Berñ.q; marie pulcritudo nõ fuit cõ
imma oculis ⁊ capillis ⁊ ſic de alijs ꝓpter bꝛeuita cupiſcibilis carnalr rõne q̃druplic.
tem hic ꝑtranſeo ⁊ ſuo loco ꝑte.iij.huiꝰlibꝛ Pꝛimo ꝓpter gratie abundationem.
1de tractabit᷑ ar.ij,ca.ij. Quãtuũ aũt ipſa ſuerit Secũdo ꝓpter occultationem
eulb, pulcra in virtutib et moꝛũ honeſtate:teſtaꝛ Tercio ꝓpter cõuerſationem.
u Hiero.di. Skdiligẽter attẽdas:nil eſt virtu Quarto ꝓpter irradiationen.
ue tis.nil gre:nil cãdoꝛis qð non reſplẽdeat in Pꝛimo quidẽ ꝓpter gratie abundationẽqͥa
. maria. Et Ambꝛo.li.de virginitate diẽ. Ca gratia diuina in ea abũdabat adeo ꝙ etia,ʒ
ae lis fuit Maria vt eius ſoliꝰ vita oĩm ſit di in alijs eſſet libidinis ⁊ concupiſcẽtie extin
ſciina.virgo erat:nõ ſolũ coꝛꝑe ſed ⁊ men tinctiua.Gr̃a nãq; foꝛtioꝛ eſt q; natura. Sʒ
diſakſb. te:coꝛde humilis:verbo grauis:aĩo pꝛudẽés videmꝰꝙ natura qͥbuſdã lapidibo ⁊ herbis
ol loquẽdi partioꝛ:legẽdi ſtudioſioꝛ:intẽta oꝑe hãc pᷣſtitit vᷣtutẽ ꝙ habent libidinem tꝑare
”M verecũda ſermone.Et vt dicit Seduliꝰ Ri vt patet de agnocaſto vł canphoꝛa ⁊ ſaphi
luu ſum eius nunq; viderũt:nunq; eã vane oꝛ/ ro atq; calcedonio ⁊ herba rute ſepe come⸗
ad nata:nunq; curioſam: nunq; leuẽ aut ioco/ ſta.ergo multo foꝛtius id diuĩa gra ĩ beata
2
£
9
—
9

Liber V.

virgine potuit efficere ⁊ de facto fecit.vnde
ipſa btã virgo figurata eſt ꝑ cedrũ ⁊ mirrã.
Ecẽ̃i.xxiiij. Quaſi cedrus exal.ſum in libão
q̃ſi mirra electa dedi ſua.odo.Cedrus qpe
odoꝛe ſuo fugat ſerpentes ⁊ mirra interficit
vermes. Sic maria ſerpẽtes motꝰ et vᷣmes
pꝛaue ↄcupiſcẽtie in alijs ad ſolũ intuitum
extinxit.cui ⁊ ↄcoꝛdat figura de vite q̃ floꝛe
odoꝛifero fugat ſerpẽtes. Secũdo ꝓpter

. „*

occultationẽ. quia ſicut claritas coꝛpis xpᷣi

poſt reſurrectõeʒs diſcipulis celabat᷑:ita p ul

critudo Marie oĩbo carnalibo hoĩbo ⁊ qᷓ eã
cõcupiſcere poſſent occultabat᷑:et ſic appa-
rebat vt nõ ↄcupiſcibilis videreł. Tertõ

ꝓpter ↄuerſationẽ,quia taʒ honeſte ⁊ matu/

re ſe regebat in oĩb actib et moꝛib vt oĩb⸗
appareret ꝙ nequaq; poſſet ad fedũ aliq̃d ĩ
clinari.imo qꝙ erat tota deo dedicata.ſic̃ cõ

tingeret ð pulcerrima et ſcũſſima muliere q̃

eſſet quaſi ↄtinue in deũ rapta. Quarto ꝓ
pter irradiationeʒ que ꝓcedebat ex eius fa-
cie. vt dicit Berũ / ꝓpter quã etiã ipſe ioſeph
ſponſus eiꝰnõ audebat reſpicere in faciem
virgis. qꝛ illi radij lumioſi a facie vᷣgis pce/
dẽtes erãt adeo vᷣtuoſi vt deterrerent coꝛda
carnaliũ hoĩm penetrãdo. Vñ glo.ſuꝑ illð
MDMacth.j. Accepit ioſeph cõiugem ſuam.ſ.
mariã ⁊ nõ cognoſcebat eã donec peꝑit ſili
um ſuũ pmogenitũ:dicit ſic. Joſeph mariã
facie ad faciẽ videre ñ poterat: quã ſpũſſan
cius a cõceptõe plenius impleuerat. ⁊ ideo
nõ agnoſcebat facie ad faciẽ quã deſponſa
uerat donec illius vterus euacuaret᷑.vñ pa
tet ꝙ ipſa gloꝛiatur de iſta ſtella incõ cupiſci
gq Varta ſtella dicit᷑ puritas.qͥa bea/
ta virgo nata eſt in natura purioꝛi
⁊ cõplexione melioꝛi.erat em̃ optĩe ſangui⸗
neoſitatis ſicut pie credit᷑ vtpote de cuiꝰpu

riſſimo ſanguine foꝛmari debebat caro xpi

vᷣtute ſpũſſancti.Alij nimirũ hoĩes naſcun
tur in culpa oꝛiginali ⁊ cõplexiõe mala etĩ/
pura:ꝑ quam inclinati ſunt ad varia vitia
moꝛtalia naturaltr᷑: ⁊ ad pꝛauã cõſuetudinẽ᷑
moꝝ. Alij q pe ſunt multũ melãcolici:in qͥ
bus natura moꝛdax ⁊ plena ire.Alij vᷣo ſũt
multũ colerici feruẽtes ad bella:lites:⁊ ſan
guinis effuſionẽ. Alij aũt plurimũ flegmati
ci:pigri ſomnolẽti molles ⁊ timidi ac ad ma
lũ fragiles. Et plurima talia mala qᷓ hoĩb⸗
gdducit natiuitas enũerat Augꝰ.xxiji.de ci⸗

ui. ði. ca. xxij.d. In qbuſdã inq̃t moꝛdax na

tura:pturbatiões crebꝛe:inſana gaudia:di/.
ſcoꝛdie:lites:bella:inſidie:iracũdie.hmõi in

nũerabiles huiꝰvite miſerie s adducit na
tiuitas filijs adã coꝛrupta vitio nata. MHãc
aũt bñdictã virginẽ nõ maculauit mala cõ

plexio:nõ coꝛrupit mala nutritio: nõ addu
xit ꝑuerſa cõſuetudo:nec ꝑuertit fatalis cõ/

ſtellatio:ſicut ſolẽt qdam fatui imaginari ꝙ
ſtellaꝝ diſpoſitio ꝑuertat naſcẽtes in moꝛi/
bus:dicentes.qꝙ qͥ naſcunt᷑ ſub ſaturno ſint

pigri ignaui ⁊ ignari.qͥ ſub ioue fures ⁊ aua

ri.qͥ ſub marte iracũdi.qͥ ſub ſole ſuꝑbi:qui
ſub venere luxurioſi.qͥ ſub mercurio curio/
ſi.qͥ ſub luna incõſtãtes.hoc em̃ tenere ſuꝑ
ſtitioſuʒ eſt ⁊ erroneũ.vt Augꝰ.ꝓbat.v.ð ci
ui.dei. Vñ ⁊ Ptolomeꝰ in cẽtilo.di. Sapi
ens vir dñabit᷑ aſtr.· Pꝛopterea et Hiere.
x.hec dicit dñs. Juxta vias gẽtiũ nolite di⸗
ſcere ⁊ a ſignis celi nolite metuere q̃ᷓ timent
gentes:quia leges populoꝛuʒ vane ſunt.
Ad ꝓoſitũ itaq; redeũtes dicimꝰſᷣm docto
res ↄcoꝛditer circa.iij.diſt.tercij ſnĩaꝝ.ꝙ be
ata vᷣgo adhuc in vtero mr̃is adeo fuit ſci
ficata vt ab eo tꝑe ſꝑ vſq; ad aſſũptionẽ ꝑſi

ſteret in puritate nature ⁊ ĩ innocẽtia vite ⁊

ꝓ capacitate in oĩm vᷣtutum plenitudiĩe ſine
oĩ macula:optĩe ⁊ oꝛdiatiſſime diſpoſita in
naturalibo:ita ꝙ nulla ples muliebꝛis vnq;ᷓ
mag appꝛopinqſſe videt᷑ ad ſtatuʒ inocẽtie
ade ſiẽ ipſa:vt merito de ea dicat᷑ilð Cañ.
iiij. ota pules amica m.ſ.coꝛꝑe ⁊ anima.
RKo ſecudo quaterna Kaß. V.
p nig ſtellaꝝ dixi ꝙ btã virgo ex par/
tee aie babet etiam q̃tuoꝛ ſtellas di⸗

gnitatis quibus eſt in ſua natiuitate puile/

giata ⁊ honoꝛata.
Sena ſtella dicit᷑ capacitas.
Secũda dicit᷑ ſanitas
Tercia luminoſitas.
Quarta dulcoꝛoſitas.

Pꝛima ſtella ð capacitas. Jpſa nã 3 bñdi

cte virgis anima tam digne a deo eſt crea⸗
ta vt eſſʒ capacioꝛ maioꝛis gr̃e ⁊ glie qᷓ; oẽs
angeli ⁊ hoĩes pᷣter xpᷣm:⁊ tota mundi ma/
china.cũ em̃ ipſa fuit ab eterno electa vᷣt eẽt
mater dei:regia celi ⁊ angeloꝝ ac dña mun

di:⁊ tã ineffabili gratia in pᷣſenti ac głia ſub

limãda in futuro:vt ſuꝑ oẽs eſſet creaturas
puras excellẽtiſſime exaltanda igitur debu
it in ſua creatione et virginis benedicte oꝛi/

gitun
deo
dectſa
honn
Dene
ersn
ſuo⸗
giunae
Aſono⸗
ſtioch
CAlte
Dr
ſunaete
laſgo
inach
naneq
veano
beret in
Beme
hitntt
ſaloess
nuoen
6

ſtdoc⸗
biari
ſoliſc

nachꝛi

ſncn
ſervel
Caultta
ſeguit
faci⸗
hatge⸗
hotaß
inne
Pſens
mat
apa
Urqn
ſoctt

e

clloe
ſtinp
1o J
Tan
Woin

lerna

ade

öin

gat ne

nad
M
gloc⸗
Gnng
um
hrnofn
Gten
Mhigni
ban⸗
or ſ⸗
dö
Si
1hier
olle di
günant
el
mdoco
igbe
olutlei
tonigi
unir:
ſeſne
dnnin
nerich
znoccte
lbi
1inn
ponn/
Uun
udl⸗

—

. gine ſpſa elus gloꝛioſiſſima aĩa tanta capa
citate diſponi vt totaʒ gratie ⁊ gloꝛie pleni⸗

tudinẽ in tãta largitate accipere eſſet ⁊ apta
quãtum creatura viatrix poteſt accipe non
deo onita vnione ꝑſone, qm̃ ſᷣm Areſto.ij.
de anla Actus actiuoꝝ ſunt in patiẽte bñ pᷣ
diſpoſito. Unde deus creauit anĩam beate

Marie in ſũma nobilitate ⁊ ꝑfectõe pꝛe ce

teris puris hominibo intellectu acutiſſimaʒ

⁊ſuis potentijs gratie capaciſſimã poſt xpᷣi

aĩam:adeo.q vt dicit Hieroni.ſermone de
aſſumptõne. Tota inqͥt gratie plenitudo q̃
eſt in chꝛiſto venit in marie aĩaʒ: q;q; aliter
et aliter.quia in chꝛiſto vt in capite influẽte
in Manria vt in collo coꝛpoꝛi eccleſie tranſ/
fundẽte.O q; mirabile iſtud vt vna hec pu
ella ſacratiſſima plus capax eſſʒ qᷓ; tota mũ
di machĩa(celum ⁊ terra).O q̃nta dignitas
marie quaʒ deus ſic pᷣelegit ⁊ poꝛdinauit vt
ꝑ eam oĩs gr̃a ⁊ om̃e bonũ tranſfundi ha/

beret in eccleſie totius mẽbꝛa.qð deuotus

Berũñ:expꝛimit di.Deus omniũ bonoꝝ ple
nitudinẽ poſuit in maria.vt ſi qͥd gr̃e ſi qͥd
ſalutis ſi qͥd ſpei in nobis eſt ꝑ eam noueri-
mus redundari ⁊c. Capitulũ. VI.
Etcungda ſtella ðᷣ ſctitas.qꝛ vt dicit
8 Berũñad Lugdu. Fuit ꝓculdubio
. ante ſctã qᷓ; nata.⁊ hoc ↄcoꝛditer te
nẽt doc,ſuꝑ.iij.diſt.iij.ſicut ꝑte pᷣma huiꝰli-
bꝛi ar.ij.pꝑ totũ lucide claruit. Imo ipſa nõ
ſolũ ſctã fuit in natiuitate ſed pᷣ alijs oĩbo ci⸗
tra chꝛiſtum ſancta: pᷣ alijs gra pᷣuenta:⁊ ſic

ſanctificata vt nunq; peccare poſſit moꝛta/

liter vel venialiter,. iuxta illud pᷣs. Sanctilſi
cauit tabernaculũ ſuũ altiſſimꝰ.i:.mariam.
ſequit᷑:deus in medio eius.ſ.ꝑ incarnatõeʒ
factã in ea:ideo nõ cõmouebſit᷑ ſcʒ quia ↄſir
mata eſt vt nõ poſſʒ ruere ĩ peccatũ. Vbi
nota ſᷣm doc:illuminatũ vicʒ Fran. maro.
in tractatu de cõceptõe virginis ꝙ q;tuʒ ad
pᷣſens ſpectat triplex eſt ſanctificatio. i
ma eſt vniueralis:qua aĩa ſanctificat᷑ a.ſ.
a pctõ purgat᷑ ⁊ ei gra cõfert᷑:ſed nõ ↄfirma
tur qͥn poſſit cadere a gratia. Et hec ſctifica
tio fit ꝑ ſacr̃a.vt patet in baptiſatis. Se⸗

cũdq eſt ſctificatio ſpeciał q̃ aĩa purgatur a

culpa:accipit gram ⁊ cõfirmat᷑ ĩ gra ne poſ
ſit in pctm moꝛtale cadere. ⁊ ſic fuit ſctiſica
tio Johis baptiſte ⁊ Hieremie in vtero.
Tercia eſt ſctificatio ſinglłarꝭ q̃ aĩa ſctĩficat
nõ purgatõe a culpa qᷓ nõ eſt.ſed collatione

of̃es creaturas ſapientioꝛ.

gratie ⁊2 ↄfirmatõne:ita vt nunq; peccer nec
moꝛtalr nec venialr᷑. et h̊ mõ fuit ſctiſicata
maria in pmo inſtanti ſue cõceptionis.

Ercia ſtella ðꝛ lumĩoſi Ca. VI.

t tas.qꝛ aĩe marie ꝑ dictã ſctiſicatio/⸗
nẽ q;tum ad rõnem ⁊ intellectũ tãta
ſapĩe claritas ſuꝑĩfuſa eſta deo ſᷣm aliq̃s vt
eſſet ſapiẽtioꝛ oĩ creatura pura viatrice: ita
qꝙ etiã in vtero matrꝭ exñs habuit liberi ar
bitrij vſum ⁊ fuit in ſublimioꝛi ↄtẽplatõnis
ſtatu qᷓ; fuit vnq; aliq̃ pura creatura in eta⸗

te ꝑfecta.⁊ fuit oĩba donis ſpũſicti plena.iu

xta illud Eſa.xj.Reqͥ eſcet ſuꝑ eũ ſpũs ſapie
⁊ intellectꝰ ſpũs ↄſi.⁊ foꝛ.ſpũs ſcĩe ⁊c̃. Et lʒ

doꝛmiret ſiẽ ⁊ ceteri qñq;:tũ ſomnꝰ qͥ pellit

nobis liberi arbitrij actũ ⁊ merẽdi vſũ non
fuit in ipſa. Vũ dicere poterat illð Cañ. v.
Ego doꝛmio.ſ.coꝛꝑalr.⁊ coꝛ meũ.i.anĩa vi
gilat.ſ.in ↄtẽplatõne: Seddi.quõ potuit
hoc eſſe.Rũdet᷑ ꝙ ñ naturalr ſed ꝑ dei gra/
tiã ſpecialiſſimã hoc habuit.Et ꝓbat᷑:qꝛ ex
regla thopica Si ei cui minus videt᷑ ineſſe
ineſt:⁊ ei cui mag.ſed Johes baptiſta ĩ vte
ro agnouit xpᷣm deũ.vt di. Ambꝛoſiꝰ ſuper
Lu.Vñ de ipᷣo canit ecclia. Accelerat᷑ rõ ĩ
puero nõdũ nato:nouit pũtem dñm ĩ vᷣgie
⁊c̃. Itẽ ſctũs Nicolaꝰ in infantia vſu rõnis
vtebat᷑ cum feria q̃rta ⁊ ſexta ſemel ſugebat
vbera:⁊ mox natꝰerexit ſe ĩ pelui dũ balne/
aret᷑. Itẽ Bñdictꝰ in puericia cepit miracu
lis choꝛuſcare.Si igit᷑ iſtꝭ data eſt tãta gra
a deo vt haberẽt vſuʒ rõnis añ debitã etatẽ
q̃ eſt ſeptẽ annoꝝ ð lege cõi.vt patʒ extra de
delictis pueroꝝ.c.j.⁊ de pe.⁊ re.cioĩs.q̃nto
magis de btã virgĩe q̃ electa fuit vt eſſet dei
mr̃ impꝛopoꝛtionabilr altioꝛi mõ iſta ſunt
credenda. Hoc etiã videt᷑ eccleſia ſignifi⸗
care in eo ꝙ libꝛi qui intitulant᷑ de ſapia ex/
ponunt᷑ ſpecialiter de virgine.et que dicun
tur de ſapientia interpᷣtat᷑ eccleſia quaſi de
virgine dicant᷑.ſicut etiam claret in epiſtola
hodierna: vt ſignificet᷑ quia ipſa fuit ſuper
Pꝛeſentatio
nis marie modus. Vñ ⁊ ᷣm Hiero.alioſ
q; hyſtoꝛiographos Cum parẽtes btẽ vir⸗
ginis cõpleto tẽpoꝛe ablactatõis per trien⸗
nium ad templum ipſam cum oblatiõibus
adduxiſſent.erant aũt circa templũ quinde
cim aſcẽſionis gradus:in quoꝛũ nouiſſimo
virgo Maria infantula conſtituta poſtq;
benedixit ſacerdos:ſine adiutoꝛio cunctos

Liber vV.

gradus ita cõſcẽdit ac ſi eſſet ꝑfecte etatis ⁊
in dei laudibo die ac nocte permanebat:nec
vt ſolent infantes reqͥrebat parẽtes:ſed ma
ture ſe regẽs:pꝛudẽtiſſime loquẽs ⁊ praro q̃
ſi eſſet. xxx.annoꝝ in oĩ ſctitate ita pficiebat
vt oẽs mirarent᷑.ab angelis q̊ʒ q̃tidie cibo
eidẽ celeſti allato viſitabat᷑ ? c. Capᷣ.VIII
WVarta ſtella ðꝛ dulcoꝛoſitas.quia
q aðpncipio eius felix anĩa plena erat

diuia dulcedie. iuxta illud pᷣs. Dñe

pᷣueniſti eã ĩ bñdictõibo dulcedis.ſ.ab ĩfan
tia.Et iteꝝ. Vnxit te deꝰdeus tuꝰ oleo leti/

cie pᷣ ↄſoꝛtibo tuis. Pꝛopter quã qͥdẽ ſuaui/

tatẽ internã diuĩe fruitõis radiabat ⁊ reſplẽ

debat vultꝰ ipſius marie mira claritate ſᷣm

Hiero.vt ↄſtaret om̃ibo:qͥa diuina gra erat
plena. vñ ⁊ Heſter.xv. Facies tua plena eſt
gratiarũ. Sicut em̃ moyſi facies reſplende
bat ex familiaritate ⁊ ↄſoꝛtio diuĩo ⁊ angeli
co:multo mag facies marie quã q̃tidie an⸗
geli viſitabãt miſteriaq; ſibi diuia pãdebãt
futura reuelabãt:cibũ celicũ afferebãt.vt te

ſtat Epiphaniꝰ ⁊ Germanꝰ. Caplm.IX

Ro tercio quaternario deſcribunt᷑
p glie ſtelle ex ꝑte coꝛpoꝛis ⁊ anĩe qͥ
bvrvus Maria eſt puilegiata ⁊ digni
ficata in ſua natiunuttalte
Pꝛima nominis ſublimitas.
Secuũda tẽpoꝛis dignitas.
Tercia ðꝛ miraculoſitas
Quarta obſequioſitas.
Pꝛima ðꝛ noĩs ſublimitas qꝛ nomẽ pᷣclarũ
vicʒ maria eſt ſoꝛtita.qd qͥdeʒ accipit᷑ a reb⸗
p̃claris ⁊ ſublimibo.qꝛ maria hebꝛaice acci/
pit᷑ a maris ſtella q̃ eſt virtuoſa ſtella lucida

ſtãs ſine occaſu:attrahẽs ferrũ ⁊ adamãteʒ

vt teſtat᷑ Alkabitiꝰ⁊ dirigẽs nautas ad poꝛ
tum optatuʒ.ſic Maria lucida gra ⁊ ſapĩa

nunq; occubuit.iſ.p aliqð peccatũ:q̃ virtute

ſue pietatꝭ attrahit induratos ⁊ ferreos pec
catoꝛes ad dei miſcðiaʒ ⁊ dirigit oẽs ad poꝛ

tum ſalu. Itẽ hoc nomẽ maria latine acci/

pit᷑a mari magno ⁊ amaro. qa ſicut mareẽ

mater aquaꝝ:ita btã maria mr̃ oim graruʒ
q̃ fuit amaricata in filij paſſiõe. Itẽ ſyro ſer
mone accipit᷑ hů nomẽ maria a dñatiõe.qꝛ ẽ

dña mũdi ⁊c̃. Secunda ſtella ðꝛ tꝑis di⸗
gnitas.qꝛ deus voluit Mariã naſci ĩ mẽſe
ſeptẽbꝛi:qͥ eius natiuitati valde ↄueniebat
ſim Fran.maro.aꝛ inter tꝑa pᷣſulget digni/
te q̃druplici. Pꝛĩo qͥdeʒ.qꝛ hic mẽſis totꝰ

Pars

fuit feſtiuus.vt patet ex lege moyſi.x mariã o
vo dies luctus nr̃i verſi ſunt in gaudiũ cele

ſtis feſtiuitatis eterne. Secũdo:qꝛ ĩ hoc
mẽſe ſol eſt in ſigno vᷣgĩs .ita ſol iuſticie xpCᷣs
hitauit in virgie Maria. Tercio iſte
mẽſis eſt tpᷣs plenitudis anni et matiritatꝭ
plene.vñ ⁊ illud tẽpus autũnꝰ ðꝛ.Eſt auteʒ

autũnare.i,:matureſcere ⁊ colligere hm Re⸗

migiũ.⁊ ſic cõgruebat natiuitati marie:que
plena gratia in tꝑis plenitudie qñ deꝰ miſit
filiũ ſuũ cõcepit ⁊ peperit xpᷣm.vt ait aplus
Bal. iiij. Quarto qꝛ iſte mẽſis oĩm mẽſiũ
pꝛioꝛ creatꝰeſt:eo q mũdus ipſe in iſto men
ſe factus eſt ᷣm opinionẽ rabi Elieʒer.⁊ cõ

muniter H tenẽt hebꝛei.qdð etiã apꝛobat ni
cola?de Ly.ſuꝑ GBeñ.ſic.qꝛ ſcriptũ eſt Deu

tero.xxxij.Dei ꝑfecta ſunt opa. Vñ ſᷣm oẽs
hõ pmus factus eſt in ſtatu pfecto potens
generare.Tũc em̃ vnũquodq; ꝑfectum eſt
qñ pᷣt generare ſibi ſile.? eodẽ mõ videt᷑ di
cendũ de terrenaſcẽtibo qðᷣ eſt qñ fructꝰ ſũt
in arboꝛibo maturi ⁊ habẽt in ſeipſis ſemĩa.
vñ Beñ.j.ſcribit᷑. Et ꝓtulit terra herbã virẽ
tem ⁊ facientẽ ſemẽ.oð fieri habet ĩ mẽſe ſe/
ptembꝛi. Veruntamẽ alij opinant᷑ mũduʒ
creatũ eſſe in mẽſe martio.vt patuit li.j. ꝑ.j.
arti.iij. Si &̊mũdus cepit initium creatõis
ſue in iſto mẽſe:oↄgruit ꝙ recreatõem in iſto
mẽſe ſeptẽbꝛi acceꝑit in Marle matriſ vicʒ
xpᷣi natiuitate. ercia ſtella ðꝛ miraculoſi
tas qꝛ btã vᷣgo miraculoſe oꝛta eſt. Pꝛimo
qꝛ vt diẽ Dam̃.ꝑ pᷣceſ ⁊ repꝛomiſſiões fuit a
deo data. Si em̃ Iſaac et Johes baptiſta
ſic ſunt nati:mlto magis Maria: diuia vo
lũtate opante.vt ꝓbat Alber.ſuꝑ miſſus ẽ.
ca.clxx. Scðdðo qꝛ ꝑ gabꝛielẽ archãgelũ eſt
p̃ᷣnũciata.vt ꝓbat᷑ ſᷣm Albertũ ↄſili ratiõe.
Tercio qͥa eius natiuitas fuit poꝛtentis ⁊
ſignis clarificata.qm̃ ſᷣm Theophilũ hiſto
riographũ:ipſo die q̊ͥ nata eſt Maria plus
ſolito ſol refulſit in duplo.et ila nocte luna

clarioꝛ coꝛuſcauit adeo ꝙ pehe ſolari ſplen

doꝛe radiaret.⁊ illa nubecula que lunã ob/
fuſcat ꝑ tẽpus a die natiuitaꝭ Marie non
cõparuit.ſed circa globũ lunarẽ mediij q̃⸗
ſi vna ſtella magna claritate apparuit. DHec
Theophilus. Quarta ſtella ðꝛ obſeqo⸗
ſitas qa mox ab hoꝛa natiuitatis deputate
ſunt militie angeloꝝ ad manie cuſtodiã nõ
pᷣſidẽdo.vt patuit ar.j.ſed in obſequiũ ⁊ mi
niſterium. Vñn Crifiin dã ſermone dicit.

.

—

1nisob
Onno

etuot
N

cuna

Secc
Te
lno
gooiſch
hoyttel
Bande⸗
ſtſpoͤ⸗
einan⸗
eſecif
Cerhi
Plöcte.
Nud
diiſin
gnamü
ſerglt
hockeſti

mopa

vni
füas
ſliet
geda vi⸗a
ſefige⸗
danyi
Coliog
ngeo
euclar
odeie
ſumg
nanm
ſe
cgede
r
ſopent
düpni
ſarunr⸗
Coucio
ſeno

nmii

güücce⸗
kibor
erßs
ale
ing
Nautg
fn Re⸗
mriegge

deefſt

gpls
mmaſi
Iſtonnen
lento
Nobet i
ückda
Hifnos
ohotens
ouncc
adl
fuabſi⸗
ſoͤſenin⸗
biſ
imäeſ⸗
müchz
reatos
nin i⸗
Gni
hirncnlol
piino
Z
boplit
dinizo
niſas 4
lime
onenns
hlübito
odeluna
Gißpen
lnäob⸗
nodia⸗
lit⸗ le
obſeqo⸗
dchnun
foolin⸗
Güͦtn

Infinitã militiã angeloꝝ ad gloꝛioſe virgi⸗
* nis obſequiũ eſſe deputatã nullatenꝰ ambi
gimus qͥ cauerent ne pᷣparatũ eterni regis
hoſpitiũ hoſtis incederet,. Hec ille.q̃ etiã ei
denſtſcam celeſtem quotidie deferebãt: vt
teſtaut̃ Pyſtolie

Articulus tertius ꝙ natiuitas Marie

iocunditatem intulit mũdo.

5

Ercium miſte/

t riũ iocũdatõis dicitur.quia hoc

feſtum fuit iocundũ
Pꝛimo qͥdem ſancte trinitati.

Secuũdo ipſi benedicte virgini.
Tercio ſanctis angelis

Quarto hominibo vniuerſis

—

Pꝛimo ſancte trinitati.quia ꝑ totũ mũduʒ
gloꝛificat᷑ ⁊ laudat᷑ ſctã trinitas in btã virgi
ne.vt teſtat᷑ Bern.in opere de laudibo vᷣgis
Baudet inquam deus pater qꝛ hodie nata
eſt ſpõſa ab eterno pᷣdilecta.Gaudet filiꝰ qꝛ
ei nata eſt mr̃ in q̃ hũanãdo delicie ſibi ſunt
eſſe cũ filijs hoĩm. Pꝛouer.viij.Deniq; gau
det ſpũſſctũs.qꝛ ſibi naſcit᷑ habitaculũ ⁊ tẽ-
plũ głie acceptiſſimũ Secũdo hoc feſtuʒ
eſt gaudioſum btẽ Marlie. qꝛ hodie nata ẽ
digniſſime, vt patuit:q̃tinꝰſit mater dei:re/
gina mũdi:dña angeloꝛũ:⁊ ſuꝑ oẽs creatu/
ras exaltãda. Tercio gaudioſum extitit
hoc feſtũ angelis:q̊rum eſt gaudere etiã de
vno pctõꝛe pniam agente Lu.xv.ergo mul
to magis de tali tãta q́; natiuitate ꝑ quam
mũdus ſaluat᷑ ⁊ angelica ruina repat᷑. AUñ
retfert Johãnes Beleth:in cõi q̃; notat᷑ le⸗
gẽda.vicʒ ꝙ cũ antiqͥtꝰ dies natiuitatis ma

rie fideles aliqᷓnto tꝑe latuiſſet: cõtigit ꝙ qͥ/
dam vir ſctũs ſedule ↄtẽplatõi inſiſtẽdo ſin

gulis annis,vj.idus ſeptẽbꝛis iocũdiſſimã

angeloꝝ ſolẽnitatẽ audiret. Cũq; admirãs

reuelari ſibi peteret cur iſto tmmodo et nõ
glio die hoc Rlre ccepic dluina reſpon

ſum ꝙ hoc idẽo.qꝛ virgo glioſa tali die fuit
nata mũdo:⁊ ideo deberet manitfeſtare hoc

filijs ecclie ⁊ pape:q̃tinus celeſti curie fieret
2cgdes in hac celebꝛitate.Cũ q̊ intimaſſet
he&è pape ex ſcripturꝭ ⁊ antiqͥtatũ teſtimoni
is:veritate huius cõꝑta:iſtũ diem celebꝛan

dũ vniuerſalr in honoꝛẽ nanuitatis vginis

ſtatuit eccłia ſctã. Quanto bec feſtiuitas ẽ
gaudioſa oib homibo. Uñ Johes Dam̃.ĩ
ſermo, hodierno di Hodie ſit mᷣo ſalutis

initiũ. iubilate deo vniuerſa terra ⁊c. Hinc

? canit eccleſia. Hatiuitas tua dei genitrix
vgo gaudiũ annũciauit vniuerſo mũdo.ex

te em oꝛtꝰẽ ſol iuſticie xpᷣs deꝰ nr̃: qͥ ſoluens

maledictõem dedit bñdictõem et ↄfüdens

moꝛtẽ donauit nob vitã ſempiternã. MHi
raculũ UVt & fine ſermonis faciã vnũ hic

miraculũ inferã.Et h̊ miraculũ fundamen

taliter accipio ex li.miraculoꝝ ſctĩ Anſelmi

ca. xxxviij: ꝙ qͥdã diues habuit btãm virgi
nẽ in ſũma deuotõe.et erat hõ tãte auaricie

⁊ tenacitatʒ ꝙ nulli vnq; petẽti miſcdiaʒ vel
elemoſinã poꝛrigebat. Quadã vice venit q̃
dã pauꝑ ad oſtiũ petijtq; elemoſinaʒ amoꝛe
del: ⁊ ille cũ ĩpꝛoꝑio negauit.Ille rediẽs pe

tijt iterato elemoſinã ob amoꝛeʒ ſalutis ſue.

et ille magis increpãs eũ repulit. Tercio q̃
q; petijt amoꝛe btẽ virgis.QOõð vt auarꝰau⸗

diuit: iratꝰ ꝓiecit ei nõ libeter vnũ panem:⁊=
cõminatꝰ eſt ei ne amplius peteret ſub hoc

noĩe.qꝛ graue ferebat ꝙ ſi ſub hoc noĩe ma
rie peteret elemoſinã dare deberet ob eiꝰ de
uotionẽ. Moꝛtuꝰ eſt tandẽ ille auarꝰ. et dũ

põderarent᷑ bona et mala eiꝰ:uentꝰẽ minꝰ
hñs in bono ⁊ ẽtraditꝰdemonibo ad crucia
tũ.Ecce aũt apꝑuit vᷣgo glioſa ⁊ paneʒ q̊n⸗
dam datũ ꝓ eiꝰamoꝛe poſuit in ſtatera:⁊ ſta

tim meritis btẽ virgis pᷣpõderauerũt eiꝰbo

na. Rogauit ̊ ꝓ eo vᷣgo filiũ. qͥ dixit. Eſuri

uſi ⁊ nõ dedit mãducare.ſitiui ⁊ nõ dedit bi

bere:nullã fecit miſcdᷣiaʒ g̊ nõ meret᷑ miſeri

coꝛdiã.At vᷣgo.Ego ſum mr mie ⁊ me ĩ de
uotiõe habuit. VUnð obtinuit vt rediret ad
coꝛpꝰ aĩa ⁊ reuixit qͥ fuit moꝛtuꝰ⁊ egit peni⸗
tentiã durã,⁊ ſo largas poſtmodũ faciebat

elemoſinas ob amoꝛẽ ipſiꝰ briſſime mr̃is ði
pauꝑes ĩuitãdo Quo miraclo vł exeplo cla

reſcit qm̃ młtum vtlile eſt homĩ elemoſinas
pauꝑibo facere ob amoꝛẽ btẽ virgis marie.

et pᷣcipue in feſtis ei pauꝑes ad mẽſam lui/

tare deuotiꝰ. Si em̃ vt patuit in dicto mi⸗
raculo illud iuolũtarie largitũ ꝓ deuotione

virgis tãtũ valuit:vt hocipſo a ſnia dãna/
tiõis hõ liberaret.q̃ntũ q̊ putas valebit ad
ſalutẽ volũtaria erogatio facta pauꝑibo pꝛo

amoꝛe vᷣgis marie. Vtiq; talibo in extrema
hoꝛa moꝛꝭ ipᷣa vᷣgo glioſa ĩteruẽtrix apð fi⸗

liũ aſtans dicere poterit. Scptũ eſt: date et
dabiẽ vob Lu. vj. Dignũ eſt vt is qͥ dedit

ſua p noie mris deiiet ei coꝛpis ⁊ ſanguis

xpᷣi ſacrm q ↄtinet᷑ xpᷣs dũs quem vᷣgo ↄce
n

Liber v

it: virgo peꝑit:virgo aluit. Et ſicut ipſe mẽ
bꝛa xpᷣli.paupꝑes aluit ꝓ noĩe vᷣgis matris:
ita alimẽtũ habeat vite eterne ꝑ gram eius.
O vere ſctã talis aĩa qᷓ; feliciter et qᷓ; iocũde
audiet in iudicio verba chꝛiſti dicẽtis Eſu/
riui ⁊ dediſtꝭ mihi mãducare. ſitiui ⁊ dedi/

ſtis bibere ⁊c. Venite ̊ bñdicti patris mei

ecipite regnum. Amen.
Pars tertia libꝛi qnti de naſcẽtis Ma/
rie admirabili conditione.

ls admirabile

vy opus excelſi. Verba iſta ſcribũ/
ur Ecci.xliij.ad honoꝛẽq; et lau
dem vginis marie merito accipiuut᷑. Ipſa
nãq; fuit Pꝛimo vas nõ q dem vacuũ ſed

oĩ gratia plenũ.iuxta illud Luce.j.Aue grfa

plena. Itẽ oĩ vᷣtute tanq; margaritis gẽmis
et pᷣcioſiſſimis lapidibo adoꝛnatũ.iuxta illð
Ecẽi.xxiiij. In me oĩs gratia vie ⁊ veritad.
in me oiĩs ſpes vite ⁊ virtutis. De hoc vaſe
Ecẽi.l.Quaſi vas auri ſolidũ oꝛnatuʒ om̃i
lapide pᷣcioſo. Vere ipſa vas.qꝛ arca conti
nens theſauꝝ diuie ſapie Et vere vas aure
um charitatẽ ⁊ puritatẽ incoꝛruptibilitatꝭ
qꝛ ſicut auꝝ ſplẽdet ⁊ rubigine nõ coꝛrũpit
ſic Maria igneo fulgoꝛe charitatis ſplen⸗
dens:nullã peccati coꝛruptionẽ vel macu⸗
lationẽ habere compꝛobat᷑. Vnõ vere fuit
veas ſolidũ ꝑ firmitatem ſtabilitatis ⁊ ꝑſeue
rantie in gra.⁊ fuit oĩ lapide pᷣcioſo.i.vᷣtutũ
2 pᷣcioſiſſimoꝝ donoꝝ ſpũſſcti decoꝛe adoꝛ
natũ.Cui ↄſonat figura Exo.xxv. vbi legit
dñs pᷣcepit moyſi di. Facies mihi arcam
de lignis ſethim ⁊ deaurabis eã auro mun
diſſumo intꝰ ⁊ foꝛis ⁊c̃. Arca hec ẽ maria in
q̃ deꝰtanq; in arca ↄtẽtus eſt. Sicut em̃ pᷣ⸗
cioſis reliquijs cõſueuit fieri arca aurea vel

argẽtea pulcre fabꝛefacta: ſic rei pᷣcioſiſſime
id eſt filio dei mãdauit deꝰ fieri arcã:mariã

in q̃ reconderet᷑.Et iſta arca facta fuit de li-/
gnis ſethim que ſunt ligna imputribilia.ꝑ
dqʒð figurat᷑ marie ĩmaculata ⁊ iputribil mũ
gicia.⁊ ſic de alijs ꝑtibo eiꝰfigure.ſ.ꝙ fuit de
aurata intus ⁊ foꝛis.patʒ ꝙ maria fuit vas
oi virtute:oĩ puritate:oĩ gratia ⁊ ſctitate ple

nũ. Secũdo q̊ʒ iuxta pacceptũ thema be

nedicta virgo fuit vas admirabile,qꝛ queʒ
celi caꝑe nõ poterãt ſuo ↄtinuit vtero.pꝛo/
pter qð Bern. in ſermone q̊dã dicit. O vẽ/
ter capacioꝛ celis:diffuſioꝛ terrꝭ:latioꝛ elem̃

Pars m

tis:qui illũ ↄtinere valuit qui tribus digit e
molẽ terre apẽdit. Deniq; tercio iuxta the.
ma noſtrũ ſpſa vᷣgo eſt opꝰexcelſi.qꝛ ſoliꝰ ðᷣi
potẽtia:ſoliꝰ dei ſapia oꝛdinata:facta ⁊ ſub
limata extitit. Ad pᷣſens igit᷑ acturi denaſcẽ

tis virginis admirabili q̃litate ⁊ cõditõe vi
deamꝰ. Pꝛimo de q̃litate eiꝰ aĩe. Scðdo coꝛ
poꝛis.Tertio vtriuſq; ↄiunctim.Et ſic tria
miſteria notabunt᷑. ”MD
Pꝛimũ ðꝛ admirabil celſitudis aĩe rõnalł
Scõm admirabilis pulcritudinis mate/
rie coꝛpoꝛalis. (naturalis.
Terciuʒ admirabilis habitudis gre ſuꝑ⸗
Articulus pmus de ipſius aĩe Marie
admirabili celſitudine qua eſt a deo cõdita

BRBiimum miſte

p riũ ð admirabilis celſitudis ſcʒ
ryoõnalis anie virginis marie.Di
gnũ nãq; ↄſideratõe exiſtit quãta celſitudie
ꝑfectõis:q̃ntaq; admirabili excellẽtia ⁊ di⸗

gnitate:q; ſtupenda diuine potẽtie ⁊ ſapien
tie maieſtate ac ꝓuidentie vᷣgo bñdicta fue/

vit ſᷣm aĩam cõdita. Qð qͥdem qᷓ;uis mens

hũana ad plenũ caꝑe nõ ſufficiat.tñ ꝓ aliqᷓ
li cognitõe q̃ ſaltẽ ad aliq̃ntulã inducamur

bñdicte vᷣginis reuerendã deuotionẽ:ani/⸗

mus q̊ʒ nr̃ eleuari q̃ntulũcũq; poſſit ad eiꝰ

dignitatis noticiã:vnã hic dignũ duxi po-/
nere ↄcluſionem in mente tenẽdam que ta/
lis eſt. Deus maioꝛi potentia ⁊ ſapia at⸗
q; pcelſioꝛi ⁊ dignioꝛi excellẽtia creauit ⁊ cõ
didit bñdictã virginẽ mariã ſᷣm eiꝰpᷣcellen/
tiſſimã animã qᷓ; creauerit omnes angelos

et totam mundi machinã.Hec cõcluſio ꝓ⸗
batur triplici via

Pꝛimo ratione.
Secundo autoꝛitate.
Tercio exemplari oſtenſione:
Pꝛimo ꝓbat᷑ rõne.⁊ hoc triplici. Pꝛima
ðꝛ rõ ſũme dignitatis.qͥa ipia btã virgo ab
eterno eſt pᷣoꝛdinata atq; taꝝdẽ in tꝑe ſic cõ
dita vel creata ꝙ tãte ſit dignitatis ꝑfectio/
nis ⁊ bonitatis:cãte beatitudis ⁊ glie vt fo⸗
ret digniſſimũ habitaculũ dei oĩpotẽi ple⸗
nitudine oĩs gr̃e ⁊ ſctitatis excellẽtiſſima ꝑ
totã mundi machinã tanq; vera mĩ dei.⁊ g
ↄſequẽs regina celi ⁊ oĩm angeloꝛũ ac dũa
totius mũdi ⁊ oĩm creaturaꝝ.̊ ꝓ tanta di⸗

gnitate debuit ſumma dei potẽtia ⁊ ſapien

tia ipſa pᷣ alijs creani ⁊ diponi. Scda rõ

nd
fo

(

t
ſle
Ne
t
n

9s,
hull
lodea
tl
ſce
liter
end
Ge
deſ⸗
l
ltſoc
mnt
Cinet
Potin
Gite
lre⸗
heyi
un
diag
blia
mne

Tno⸗
hece
mai
me⸗
mie

iſti
delt
ran
de⸗
cop

*

luft⸗

Nii
wathe
ſol
nrſob
enſe
öeyl
don
Iſenin

ſie ng

nme⸗

nurglis,

Seſne.

eDre
eoccl

niſe

inciss
nanie Di
cliudie
lanrde⸗
ſerſnen

idicafe⸗

is
i A
Cucamr
one:gni⸗
ſad e
jdag do⸗
mmgben⸗
zſpinct
reautt.
ebpaelen
9 ngs
Gclo⸗

pin
nipt
glgeſcch
tecno⸗
entſo⸗
Ctiſple/
lies
adi
tantaod⸗

11ſ

A

Articulus

ſumme ppinqͥtatis.qꝛ qnto aliqͥd eſt deo p/

.pinqui ⁊ vnibiliꝰ:tanto maioꝛi potetia ⁊ ſa
piẽtia dinoſcit᷑ foꝛe creatũ.Licet nãq; ex ꝑte

dei vna ⁊ eadẽ potẽtia ſint creata oĩa:⁊ vni/

ca ſĩa cõdita ſint magna ⁊ mima.vt exẽęè/

pligra.lapis ⁊ angelus:granũ milij et celuʒ
vnica dei potẽtia ⁊ ſapia ſunt creata.maio/
ris tñ potẽtie excellentia relucet in angelo et
celo q; lapide ⁊ milio.qꝛ angelus eſt ꝓpinqͥ/
oꝛ ⁊ ſilioꝛ deo q; lapis.⁊ celũ qᷓ; miliũ.Cum
igit᷑ btã vᷣgo ſic ꝓpducebat᷑ ꝙ poꝛtio carnis
ſue ĩ xpᷣo eſſet inſeꝑabiłr vniẽda deo.Et per
ↄñs aĩa debuit creari excellẽtiſſima vtpote
deo ꝑ graʒ ⁊ głiaʒ ſuꝑ oẽs vniẽda poſt xpᷣm
Nam coꝛpꝰ eſt ꝓpter aiam ⁊ nõ ecõuerſo.
Tercia rõ maxĩe ↄtrarietatis.qꝛ qnto ma

gis ↄtraria aliq̃ in q̃ cũq; oꝑe cõcurrũt que

nulla potẽtia oꝛdinata poſſent ſe ſil cõpati ĩ
eodẽ:tãto maioꝛ relucet potẽtia ⁊ ſapientia:

vt ſi tu moꝛtuũ poſſes viuiſicare ⁊ ſcires id
facere vel retrogradare ſolẽ: cũ iſta natura/
liter fieri nõ pñt:magna videret᷑ in hec faci

endo tua potẽtia ⁊ ſapia admiratõe digna.
Sed qm̃ in creãdo angelos ⁊ totũ mũduʒ
de nec de potẽtia abſoluta:nec de potentia
oꝛdinata aliqͥd repugnãs habuit.Dixit em̃
et facta ſunt. Sed in creãdo vᷣginẽ mariam
multa habuit repugnãtia de potẽtia ſua oꝛ
dinata:q̃ q dem ab eterno de ſua abſoluta
potẽtia ↄcoꝛdare decreuerat.Decreuerat eĩ
q iſta puella ſꝑ vᷣgo eẽt:nec tñ infecũda ma
neret. Itẽ ꝙg hec vᷣgo cõciperet de ſpũſctõ ſi
ne viro. Itẽ ꝙ ↄciꝑet nõ purũ hoĩem ſʒ de
um ⁊ hoĩem. Itẽ ꝙ illũ generaret a q̊ ipſa ⁊
oĩa alia creata ſunt.Et hec oĩa erãt impoſſi
bilia oꝛdinata potẽtia.qꝛ ↄtraria legiba na⸗

ture a deo inſtitutis.vt vult Scot?ſic diffi

niẽs oꝛdĩataʒ potẽtiã ſuꝑ.j.ſnĩaꝝ. diſt.xliiij
⁊ notat᷑ ð li.iij.ꝑ.j.ar.ij.ĩ pncipio.Et tñ deꝰ
hec oĩa in vᷣgĩe maria ꝑfecit ⁊ ꝑficiẽdũ eter/
naliter decreuit.g̊ maioꝛẽ potẽtiã et ſapĩiam
in ea oſtẽditꝰ Scõða via oſtendit᷑ ↄcluſio pᷣ
miſſa ꝑ auctoꝛitates ſctõx. Pꝛio Berñ.in
ſermone de gaudijs marie ſic dicẽtis Oul
ta magna fecit deꝰ in creaturis mundi. Nu
tidtã excellẽs ⁊ tã magnũ fecit opꝰdigitoꝛuʒ
dei ſicut vᷣginẽ matrẽ dei quã ſol ⁊ luna mi
rant᷑. Hecille. Scðᷣo autoꝛitate Anſelmi
de ↄcep.vir.dicẽtis.Nil tibi dña ẽ eq̃le:nil
cõpabile.Oẽ em̃ qð eſt:aut ſupꝛa te eſt: aut

inkra te eſt.qð ſupꝛa te eſt ſolus deus eſt,qðᷣ

infra te ẽ:omne qð deꝰnõ eſt. Idè ibidẽ di/

cit. Decebat vt illiꝰ hoĩs.i.xpᷣi cõceptio ſie⸗

ret de mr̃e q̃ ea puritate niteret q̃ᷓ maioꝛ ſub

deo neqͥt intelligi, Tercio autoꝛitate Hie
ro.in ſᷣmone de aſſũptiõe dicẽtis ſic. Altioꝛ

eſt celo de q̃ loqͥ nitimur:abiſſo ꝓfũdioꝝ vñ

ſi celũ te vocẽ o ᷣgo bñdicta:altioꝛ es.ſi ma

trẽ hoĩm:pcellis.ſi foꝛmam dei te appellẽ:di
gna exiſtis.ſi dñam angeloꝝ:pꝑ oĩa eſſe ꝓba
ris.q̃d igit᷑ de te digne dicã neſcio. Hec ille
Et ſic patet ꝓpoſitũ. Ad cuiꝰ ↄfirmatiõem

pᷣ oĩbo facit autoꝛitas euãgelij Lu.ij.vbi di/

cit ᷣgo. Fecit mihi magna qͥ potẽs eſt.i.ſᷣm
oẽm ſuã potẽtiãẽ. Tercia via oſtendit᷑ cõ/
cluſio pᷣdicta exẽplari deductione. Et pᷣmũ
exempluʒ accipiamꝰ ex ſerie ſacre ſcripture.
Dic mihi quõ legis.qͥd eſt qdðᷣ ſᷣm ſonũ ſcri
pture deꝰmaioꝛi ↄſilio reperiat᷑ creaſſe:ſi tu

dicis:angelos. Nõne legit᷑ Geũ.j. Dixit de
us fiat lux ⁊ facta ẽ lux.qͥ noĩe ſᷣm Aug. ſuꝑ

GBene. angelica natura accipitur. Si dicis
mũdũ ⁊ quãcũq; in ipſo creaturã.clarũ eſt:
qꝛ oĩa illa deꝰtm̃ dixit ⁊ facta ſunt:mãdauit
⁊ creata ſunt.vt dicit pᷣs. Sed qͥd: Certe ſi
cãpũ diuĩe ſcripture ꝑcurras: cõpꝑies ꝙ de

us nil fecit maioꝛi cõſilio q́; aniam hoĩs.qͥa

cũ eã crearet nõ ſolũ dixit deus. ſed et pr fili
us ⁊ ſpũſſctũs q̃ſi ↄſiliãdo dixerunt. Facia
mus hoĩem ad imaginẽ ⁊ ſilitudinẽ noſtrã
Et hoc ſᷣm aĩaʒ.nã ſicut deꝰ ẽtrinꝰin ꝑſona
et vnꝰin eſſentia:ita aĩam hoĩs fecit deꝰtri/
nã in potetijs ⁊ vnã in eſſentia.qꝛ intellectꝰ
memoꝛia volũtas tres potẽtie:vna aĩa ſunt

Ecce ̊ deꝰmaioꝛẽ ꝓuidẽtiã ⁊ diligẽtiã vide

tur in ſerie ſcripture expᷣſſam habuiſſe ĩ cre/
ando aĩaʒ hoĩs q; in creãdo angelos ⁊ mũ
dũ:celũ ⁊ terrã.O igit᷑ q; magna,.o qᷓ; mira
aĩe dignitas.o qᷓ; ſtupẽda dei nr̃i circa nos
charitas. Sed qro te hõ. Quare deꝰ in
ſcriptura voluit oſtedere maioꝛẽ puidẽtiam

et diligẽtiã circa aĩam creãdã qᷓ; circa cete/

ras creaturas faciẽdas. Pꝛofecto potioꝛeʒ
rõnẽ dicere nõ vales niſi hãc.vicʒ:qͥa vᷣbũ
dei erat futurus hõ.ſiẽ dicit Bꝛumo ſuper
Beñ:exponẽs hãc autoꝛitatẽ Faciamꝰ ho/

minẽ ad imaginem.vbi ſic dicit. Nõ ſolum

dicit ad imagineʒ/ſed addit:⁊ ſilitudinẽ.ſcꝭð
quã habiturꝰerat aliqñ filiꝰincarnandꝰ.nõ
em̃ talis creatꝰeſt hõ ꝓpter hoĩem ſed ꝓpter
verbũ.qꝛ verbũ dei erat futurꝰ hõ.Hec ille
Add ꝓpoſitũ q̊ claret ꝙ ſi deus tanta excel
n 2

Liber v

lentia ⁊ ſapie puidẽtia creauit hoĩem ques
peccatuꝝ ſciebat Et hoc ꝓpterea qꝛ deus fu
turus erat hõ ⁊ ſuꝑ oẽs angelos et oia crea
ta exaltãdus erat homo in xpᷣo.multo foꝛti/

us qñ venit tpᷣs vt faceret vᷣginẽ bñdictam
de q̃ erat incarnãdus:ipſam excelletiꝰ: potẽ

tius ⁊ ſapiẽtius ac diligentiꝰ oĩb angelis ½
creatis creauit. Secũdũ exepluũ accipia/
mus ex doctoꝛibo ſacre pagine. Naʒ ſanctꝰ

Tho.j.ſcripto ſniaꝝ di.xlij.art.iij.⁊ itex p/

ma pte ſũme.q.xxv.ar.vj.et ↄcoꝛditer cũ eo

Alex. de hal.querũt vnã queſtionẽ notabi⸗/
lẽ Vtꝝ.ſ.deus potuerit ipᷣam beatã virgieʒ

facere melioꝛẽ q; fecit. Cuius q dem queſtio
nis ſolutio habet᷑ ſupꝛa li.j.ꝑ.ij.arti.iij. capᷣ.
viij.deſcripta.Et ibi cõcludendo enumerã
tur exemplariter tria que fecit deus ſuꝑ oẽs

creaturas ſua potentia ineffabili. Imo iſta

tria fecit ipſe deus ſũma creata in mũdo qͥ⸗
bus nõ poteſt aliquid fieri meliꝰ. Pꝛimuʒ
eſt humanitas chꝛiſti.· Secundũ eſt bea⸗
itudo creata in patria celeſti. Lerciũ btã

virgo Oaria inq;tum eſt mater dei.quia

ex hocipſo ꝙ ipſa eſt maternitate deo cõiũ⸗

cta habet dignitatẽ infinitã.vñ patet q; ipᷣa

ſit ↄdita tãta excelletia ⁊ potentia q̃ maioꝛ fi
eri neqͥt in ipᷣa creatura viatrice ex ꝑte ſua ⁊

hoc de potẽtia dei oꝛdinata. VUnde Alexã.
de hal. pma pte ſumme dicit. ꝙ licet de po⸗
tẽtia dei abſoluta potuerit ⁊ ipſa btã Ma⸗
ria ⁊ qlibet creatura alia fuiſſe melioꝛ.quia

Dei potẽtia in infinitũ excedit omnia creata
tñ nõ fuit hoc neceſſariũ.quin potius deus

ipſaʒ fecit optimã ſanctiſſimã et digniſſimãa
vtpote matrẽ dei verã:in tanta pᷣcelſitudine

bonitatis q̃ᷓntum in ſe fuit ſcʒ ꝙ quo ad eſſe

gratie ⁊ ꝙ ex ea cõcipet dei filius:nõ potuit
ipſe deus oꝛdinata potetia facere ſpſam vir

ginem vel etiã aliquã creaturã puram diui
nitati nõ vnitã vnione ꝑſonali vt fieret me/
lioꝛ vel dignioꝛ qᷓ; ſiẽ facta eſt ipſa.Hec Ale
xan.cõcoꝛ.Tho,.⁊ Rayneriꝰ in ſũma.Cõ/
cludẽdo & ꝙ btã virgo ſit ſancta excellẽtiſſi⸗/
ma:oẽs eã deuotiꝰveneremur tanq; celi ſũ⸗

mam reginã: angeloꝝ ⁊ hoim dñam: matrẽ
miſcdᷣe ⁊ gratie:cõſiderãdo quia ſicut dicit

Berñ.in ſermone.Oui Manie ſicut debet
ſeruit deuote nõ peribit in moꝛte. O igit᷑ be
atiſſima.o glioſiſſima dei mater: ꝓpter glo/

rie ⁊ bonitatis tue excelletiam duc nos mi⸗

ſeros ad tuam gloꝛiam eternam.

Pars

Arnticulus ſecundus de admirabili pul⸗

critudine ⁊ decoꝛe beate Marie ex ꝑte coꝛ

poꝛis tam in quãtitate q; in coloꝛe ⁊ mẽbꝛo
rum elegantia. Capitulum. I.

Ecudum miſte

8 riũ ð admirabilis decoꝛis coꝛ-
pVDoalis materie vᷣgis marie. poſt
; em̃ dictũ eſt de eius excellẽtia ßᷣm animã

Niũc vidẽdũ eſt de eiꝰ ꝑfectiõe ⁊ q̃litate Sm
coꝛpus. UVbi nota ꝓ ↄduſiõe ꝙ ſicut be

ata Maria ſuit nobiliſſima ⁊ optia in anĩa
pᷣ oĩ creatura:ita fuit ⁊ debuit eſſe in coꝛpa⸗

li ꝑfectiõe pᷣ alijs optia.Et declarat᷑ ᷑ᷣm Al

ber.ſuꝑ miſſus eſt ca.xlij.pluribo rationibo.
Pꝛima rõ.qꝛ nobilioꝛi aĩe debet᷑ nobiliꝰ

coꝛpꝰ.foꝛma em̃ et materia debẽt eſſe poꝛ⸗/
tionata ſᷣm phᷣm.ij.li.de aia. VUnð videt
coꝛpus humanũ eſt nobiliꝰ ⁊ ꝑfeciiꝰ oibus
coꝛpibo bꝛutoꝝ ꝓpter vnionẽ ad aiam nobi
liſſimã ſcʒ rõnalẽ. Sed qꝛ aĩa btẽ virgis fu

it nobiliſſima poſt aiam filij dei, ergo ⁊ coꝛ⸗

pus nobiliſſime pfectõis ⁊ pulcerrimi deco

ris poſt coꝛpus filij. Vt merito de ipſa dici
poſſit illud Judith.xj. Nõ eſt talis mulier

ſuꝑ terrã in aſpectu ⁊ pulcritudine ac ſenſu

verboꝝ. Secũda rõ.qꝛ natura eſt vis in
ſita rebus ſimilia ex ſilibo pcreans.ij. phiſi⸗
coꝝ. Pliſi &̊ natura erret vel ipediat᷑ filius ſi
milis eſt patri vel matri.qꝛ ̊ in cõceptione

rxpᷣi errare nõ potuit aut impediri ſpũſſcũs
q̊ oꝑante virgo cõcepit.ideo ſequit᷑ ꝙ ſicut

coꝛpus xpᷣi diuinitati vnitũ fuit ꝑfectiſſimũ
et nobiliſſimũ ac pulcerrimum ſuꝑ oẽs ꝑfe

ctões coꝛpoꝝ alioꝝ viatoꝝ ho ĩm.iuxta iið
pᷣs.di. Specioſus foꝛma pᷣ filijs hoĩm.ita
poſt xpᷣm ⁊ coꝛpꝰ mr̃is eius. Sed decoꝛ
coꝛꝑalis ↄſiſtit pᷣcipue in quãtitate ⁊ in co⸗

loꝛis q̃litate atq; mẽbꝛoꝝ elegãti diſpoſitõe
Adcirco pmo occurrit q̃ſtio de qntitate.
Decũdo de coloꝛis qualitatae.
Tertio de elegãti mebꝛoꝝ vꝛmoſitate.

Circa quãtitatem querit᷑ Utꝝ btã Maria
fuerit ꝑue vel magne ſtature. Ad qð bꝛe⸗

uiter reſpõdet᷑ ſᷣm Alb.vbi ð.ꝙ habuit ſta⸗
turã debitã ⁊ ↄueniẽtẽ.ita q; nec nimis ina
gna nec nimis ꝑua fuit:ſi ↄueniẽter alte ſta
ture feminee.Et ꝓbat᷑ qꝛ coꝛpꝰ filij ſui tan⸗
q; ꝑfectiſſimũ in oĩbus naturalibus debi⸗
tiſſ imã habuit quãtitatẽ viro ↄgruentẽ:nec
numis magnã.ſ.giganteã:nec nimis guam.

Pomt
ſnahe
ſiet.
Norg
nagho⸗
eclſt
annen
ſanpie
Nnit
nnchn
daſſin
GSes
clinn
hoebte
ſitiean
oca
gkerti
lenuatat
debirae⸗
enpbic
faecon

—4
ori
lqit
nalnigri
hoͤcetf
ſcosſer
dineꝛr⸗
lerc
ſeuon
einern
ndict⸗
büͤicoy
ceobi
mmnns:
litatig
inen
Cralico
nonp
ohepo⸗
horepg
derolo⸗
Nunkgt
ho habe
nb
kobion
Clkiin
woliint

ſe

Nis
mopock
nini
liateßn
ſant be e

Aingu

ncorn,
Afn
tionthy
eknobi
eſe ge
Pniei
Woibus
In hobi
ſtisſ
wotcon⸗
inidec⸗
pldid
Moler
Neſnii
ros
ipbil⸗
iflusſ
tone
pülis
toſ.
Cuſini
oog
uml
oinnia
ddec
rin co⸗
Heſtůet
nntae⸗

bite,
Dana
go hu⸗
Mitſts
1
leſt⸗
i un⸗
dcbl
gtohe⸗
guun

Articnlus

Quantus aũt fuerit habet᷑ Rome in q̃dam
imagie ad qᷓntitatem xpᷣi facta.cuiꝰaltitudo

cõtinet palmas octo lõgioꝛes vel nouẽ bꝛe
uioꝛęs. Sʒ qꝛ naturalr magnꝰ generatur a
magſio ⁊ tãt a tãto ſicẽ ꝑuꝰ a ꝑuo niſi aſſitĩ⸗
pedimẽtũ.Cũ aũt in xpᷣi generatiõe ex vᷣgĩe
erroꝛ eſſe non potuit.vt patuit s.ſequit᷑ ů̊ ꝙ
ſicut xpᷣs fuit ↄueniẽter altꝰ: ita ⁊ btã eiꝰ mr

ↄueniẽter alta. Cui dicto ↄſonat illð Caũ.

vij.q; pulcta es ⁊ qᷓ; deco.ca.in de li.ſtatura

tna aſſimilata eſt palme: q̃ eſt arboꝛ ſad alta

Seld qrit᷑ an fuit pinguis et carnoſa vel
macilẽta. Rñdet᷑ ſᷣm Alb.vbi õ.qꝙ in coꝛ⸗
poꝛe btẽ virgĩs fuit debita eq̃litaſ:ita ꝙ nec
fuit ĩ ea nimia craſſities:nec nimia macies.
Rõ qͥa pinguedo vel carnoſitas nimia cau

ſat᷑ ex frigiditate ⁊ hũiditate.macies aũt ex/

tenuata ex caliditate ⁊ ſiccitate.Eq̃litas vᷣo
debita ex oĩm humoꝝ equali complexione
ſim phicos.⁊ huiꝰq̃litatis debite credimus

foꝛe coꝛpꝰbtẽ Marie. Hec Alb. Cap̃.II.

Ecuũdo de coloꝛis q̃litate tria que/
8 runtur ſm ꝙ triplex eſt diuerſitas
J coloꝝ in coꝛpe hũano.ſ.in cute:ĩ ca
pillis:⁊ ĩ oculis. Pꝛio ã de coloꝛe exterioꝛi

cut q̃rit᷑:cuiꝰ coloꝛis fuit btã vꝓᷣgo.vtrũ albi

vel nigri aut rubei vel cõmixti. Ad qð re⸗
ſpõdet᷑ ſᷣm Alb.vbi S.c.xlvij.ꝙ cũ ſᷣm phi/
ſicos ſex ſunt coloꝛes cu᷑.Pꝛimꝰeſt ex albe

dine ⁊ rubedie cõpoſitꝰ.ſecundus eſt niger.

terciꝰeſt citrinꝰ.q̃rtus eſt glaucus.qͥntꝰ alb
ſextus rubeꝰ.Et qm̃ ſolus ille qͥ eſt ex albe⸗
dine ⁊ rubꝛo cõ poſitꝰeſt ab eq̃litate ꝓcedẽs
vt dicit Johãniciꝰ.Alij ᷣo oẽs ab ineq̃lita
te. Nã alb coloꝛ eſt ex abundãtia frigidi in

hũido vt patet in flegmaticis.et nigredo eſt

ex abũdãtia calidi in ſicco. Silr᷑ ⁊ glaucꝰ ci
trinus ⁊ rubeꝰ eſt ex ineq̃litate humoꝝ ⁊ q̃⸗
litatũ actiuaꝝ.ergo pᷣmꝰ.ſ.cõpoſitꝰex rube⸗
dine ⁊ albedine eſt nobiliſſimus et coꝛꝑi eu
cratico deteminatꝰ:⁊ a galieno ac conſtãti
no in pãthegni eſt ille coloꝛ ĩ tꝑata cõplexi⸗
one poſitus.vnde hũc coloꝛẽ ↄcedimꝰĩ coꝛ/
poꝛe vᷣginis fuiſſe. Hec Alber. Secũdo

deocoloꝛe capilloꝝ q̃rit᷑. Ad qð rũdẽdo po

nunt᷑ aliq̃ puncta. Pꝛimũ eſt ꝙ btã virgo
nõ habuit capillos criſpos totalłr.qꝛ tales
ſunt in hoĩe ex abũdãtia ſiccitad.Et ſᷣm ar/
tẽ phiſonomſe:vt docẽt Areſto. Auicenna.

Coſtãtinꝰ? Ptolomeꝰ:put notat Petrꝰ au
reoli in ſuo cõpẽdio theologice veritatis li.

. I

ij. c.lviij.ſignificãt tales capilli hoĩem tumi
dũ ⁊ lucri cupidũ. Vñ hoc locũ nõ hʒ ĩ vir
gine btã. Secundũ puncrtũ ꝙ capilli btẽ
vᷣginis nõ fſnerũt rari nec groſſi nec mere al
bi.qꝛ tales ſᷣm pᷣtactos mgr̃os indicãt natu

raliter ebetẽ ingenio ⁊ indocileʒ. Tertium

punctũ ꝙ btã vgo nõ habuit capillos me⸗
re rubeos.qꝛ h̊ atteſtat᷑ abũdãtiã caloꝛis et

ſignificat naturalr᷑ infideleʒ. Cõcludẽdo g&

quartũ pũctũ eſt ꝙ in btã vᷣgĩe capilli debu
erũt eſſe tpate nigri:vt ꝓbat Alb.vbi g.Pꝛi
mo.qꝛ Cõſtãtinus in pãthegni dicit ad coꝛ
pus eucraticũ ꝑtinere pilos in infantia ru/
beos.in puericia ⁊ iuuẽtute nigros habere.

ergo ⁊c. Secũdo ꝓbat Alber.hoc idẽ pũ

ctũ pᷣdictũ ex cã capilloꝝ:ꝓpter quã vicʒ deꝰ
⁊ nata feẽ vt hõ hẽat cepillos ſᷣm doctoꝛes

pbiſicos. Pꝛimo qͥdẽ ꝓpter oꝛnatũ.⁊ ꝓpte/
rea decuit vt btã virgo haberet capillos ad

nigredinẽ tẽdẽtes.qͥa cum oppoſita iuxta ſe
poſita magis eluceſcũt: ſuppoſito ꝙ in vᷣgie
fuerit coloꝛ cutis albus ⁊ rubeꝰ: magis ve⸗
nuſtat in capillis nigredo.vt patet ꝑ exꝑien
tiã. Secũdo ꝓpter ſignificatũ. Nã ſm do
ctoꝛes phiſicos ſupꝛadictos:capilli ſubni⸗
gri ſi ſint moderate tenues bonos indicant
moꝛes ac bonã hoĩs cõpoſitõeʒ. Atteſtant

em̃ ſᷣm Alber.ſtabilitati ⁊ firmitati:qꝛ coꝛ⸗

reſpõdẽt elemẽto firmo qð eſt terra.indicãt
etiã eſſe eucraticũ cerebꝛũ.qͥa vt dicit Galie
nus in thegni. Optima eſt complexio cere

bꝛi calida ⁊ ſicca:qm̃ nõ ſunt abũdãtes hu

moꝛibo. ⁊ ſenſibo perfecti ſunt ⁊vigilatiſſimi:
humidioꝛes vᷣo cerebꝛi:ſenſu ebetes ſunt ⁊
ſuꝑfluxiõis młte:⁊ ſomnij miti ⁊ pꝛofundi.
Ded qꝛ tali cerebꝛo vicʒ calido ⁊ ſicco de/
bent᷑ capilli nigri:vt dicẽ idẽ galienꝰ.igit᷑ ⁊c̃
Tercio ꝓpter expulſionẽ hũoꝝ ⁊ ſuꝑflui/
tatũ fumoſoꝝ.Et ꝓpterea cõueniũt nigri ca
pilli coꝛꝑi eucratico maxĩe qꝛ atteſtantur ex
pulſionẽ ſuꝑfluitatꝭ colerice incẽſe et ſangui
ne aduſte ſᷣm Galienũ.q̃ ſi nõ expelleret᷑ eẽt
multũ nociua.Et ideo cũ coꝛpus btẽ vᷣgis
fuerit ꝑfectiſſimũ ſᷣm oĩa mẽbꝛa:ipſa habu/⸗

it cerebꝛũ calidum ⁊ ſiccũ:⁊ ꝑ ↄnñs capillos

ad nigredinẽ tẽdẽtes tpate. Tercio Alb.

ꝓbat pũctũ pᷣdictũ exeplo.qꝛ Veronica re

pᷣſentans pulcerrimaʒ ⁊ gloꝛioſiſſimã facies
pᷣtendit nigrã barbaʒ ⁊ nigros ſuiſſe crines
in dño ieſu xpᷣo.ergo ⁊ dña tales crines ha
buit:cuʒ fuerit aſſimilatio maxĩa inter xpᷣm
n 5

94

Liber v .

et eius matrẽ.Et ad id facit ꝙ videmus ſo/
boles ⁊ plurimũ aſſimilari parentibo. Sed
videmus ꝙ genus iudeoꝛũ vt i plibo habet
nigros capillos.ergo ⁊ dña noſtra cũ fuerit
de genere iudeoꝝ tales habuit ſcʒ ad nigre/
dinẽ tẽdentes tꝑate. Tercio de oculis qᷓ⸗

rit᷑:cuiꝰ vicʒ coloꝛis oculos virgo habuerit
Ad qð bꝛeuiſſimo ſenſu accepto ſᷣm Alber

tũ vbi ſupꝛa Rũdet᷑ ꝙ oculi virginis debu
erunt eſſe nigri.tum qa vt in plurimũ niger
oculus ↄcomitat᷑ nigrũ coloꝛem in capillis
tum qꝛ hoc maxiĩe videtcongrue venuſtati
tum q̃́ʒ a cerebꝛo calido ⁊ ſicco trãſmittitur
viſibilis ſpũs ad oculũ paucioꝛ:ſubtilioꝛ ⁊
foꝛtioꝛ. Sili mõ ⁊ nutrimẽtũ pauciꝰ ſubtili
us ⁊ nobiliꝰ ſ̃ᷣm medicos doctoꝛes. Pauci
tas aũt ſpũs ⁊ nutrimẽti q́;dtum ad materiã
cauſat nigredinẽ oculoꝝ. Et ipſa ſubtilitas
et pauclitas materie cauſa ẽ nobilioꝛis ⁊ foꝛ
cioꝛis oꝑatõis ſᷣm eoſdẽ autoꝛes medicine.
⁊ ſic oculi dñe fuerũt nigri ſed clarioꝛes ad
videndũ ⁊ nobilioꝛes. ſicut ⁊ xpᷣm credimꝰ
eiuſmodi oculos habuiſſe.⁊ ſic patet de co/
loꝛe dñnſe. LCapitulum. III.

Ercio videndũ eſt de mebꝛoꝝ oim

tgaeneralxr elegãtia et decoꝛa foꝛmoſi
tate bñdicte vᷣgis. Nimiꝝ q; virgo
glioſiſſima fuerit in oĩbo et ſingulis mẽbꝛis
pꝓpoꝛtionatiſſima:foꝛmoſiſſima: ⁊ decoꝛiſſi
ma:clareſcit.Pꝛio ex rõne. Secũdo ex hy/⸗
ſtoꝛiali deſcriptiõe. Tercio ex miraculoꝛuʒ
enarratiõe. Pꝛimo inquã ex rõne,.ſ.aſſimi
latõis ad xpᷣm et eucratici coꝛꝑis ac nobi/
liſſime eius anĩe:vt in pncipio huiꝰarticuli
dictum eſt. Vñ ⁊ Cañn.iiij.Tota pulcra es
amica mea ⁊ macla nõ eſt ĩ te. Si tota pul⸗

cra.i.ꝑ quãlibet ꝑtẽ pulcra. Secundo ex

deſchtõe hyſtoꝛiali.qꝛ vt ferũt hyſtoꝛie.⁊ pᷣ
cipue Epiphaniꝰ de eiꝰ pulcritudiĩe ſcribit:
ꝙ ipᷣa erat in coꝛꝑe oĩ pulcritudine venuſta
ta. Erat inqᷣt virgo decoꝛa facie et elegãtis

foꝛme: ſtatura opiia:caro eiꝰ coloꝛis lactei

cum rubedine:⁊ deſiderabił aſpectu. Item

caput eiꝰ erat aliquatulũ oblõgũ.⁊ frõs nõ
lata ſed plana qdrata ⁊ moderate magnitu

dinis ac decẽs:hũilis ⁊ demiſſa.Hec enim
Em doctoꝛes phiſonomice ar pᷣfatos opti
ma eſt diſpoſitio capitis ⁊ frõꝭ indicãs ho/
minẽ circũſpectũ:puidũ:⁊ magne ſapientie
ꝗac verecundũ. Itẽ oculierant pulcri ⁊ clare

Iucetes:aſpeciu delectabiles:viſus mitis et

Pars In

benignus hũilis et mãſuetus.pupilla ocu⸗
loꝝ nigra et valde lucida.ſuꝑcilia nigra nõ
nimis dẽſa ſed decentia. Itẽ naſus rectus ⁊
mediocris eq̃li linea deſcẽdens.qð ſigguz ẽ
ↄſtantie ⁊ pꝛudentie ſm phiſonomicos. vt
notat᷑ in cõpẽdio vbi ſupꝛa. Itẽ gene eiꝰ ſa⸗
cre erãt nec nimis pingues:nec nimis ma/
cilẽte.ſed foꝛmoſe nimis albe ⁊ rubicũde tã
q; lactei ⁊ roſei coloꝛis. Itẽ os ſacratiſſimũ
erat delectabile ⁊ amenũ oĩq; ſuauitate ple⸗
nũ.LQabia rubicũda:ſed modicũ tumẽtia et

aliqntulũ inferiꝰ labiũ erat exuperãs vł ple

nius labio ſuꝑioꝛi.et hoc decẽtiſſime. Hoc

qppe ſm phiſonomicos pᷣnoĩatos vbi ſupᷣ

magnanimitatis ⁊ foꝛtitudis eſt indicium.
Dentes q̃́ʒ eiꝰerãt cãdidi ⁊ recti eq̃les ⁊ mũ
diſſimi.Itẽ mentũ eiꝰerat decẽs cõmẽſura⸗
tũ ſm aliqͥd ad q̃draturã tẽdens:⁊ erat con
ualliculatũ ꝑ mediũ ſᷣm Epiphaniũ. Iteʒ
collũ cãdidũ nõ carnoſum nimis neq; ma⸗
cilentũ ſed decẽs. Oanus mũde ⁊ decẽtes
Digiti toꝛnatiles lõgi recti ⁊ graciles.⁊ to⸗
tiꝰ coꝛꝑis ſtatu manu ſapie dei mirifice foꝛ/

mata.veſtes habẽs ꝓpꝛij coloꝛis et mãtellũ

etherei coloꝛis. Eius greſſus planꝰ? cõpo⸗
ſitus incedẽs modeſte.⁊ decẽter caput incli
nãs in ambulãdo tanq; virgo pudica ⁊ hu
millima.Eius vox pudiciſſima et ſonoꝛoſa

dulcis ⁊ iocũda:ita vt diffuſa fuerit gratia ĩ

labijs eius ſᷣm dictũ pᷣs.ſilentiũ ſp amabat.

raro loqueb at᷑erat mire patiẽtie.nunq; vi/

ſa eſt iraſci.:nunq; riſit. nunq; ocioſum vᷣbũ
ꝓtulit.Erat optimis moꝛibus ⁊ dulciſſima
oĩbo.inſuꝑ erat magni ingenij:ita ꝙ totum
opus muliebꝛe citiſſime didicit, ⁊ adhuc in
etate iuuenili oẽs libꝛos ꝓphetiales:ſapien
tiales ⁊ totũ vetus teſtamẽtũ ꝑfectiſſime ſci
uit. Erat oĩbo virginibo in tẽplo deuotioꝛ et

hũilioꝛ reputãs ſe minoꝛẽ oĩb ⁊ pᷣferẽs ſin⸗

gulis honoꝛẽ:plena exñs oĩ vᷣtute: oiĩm bo/
noꝝ moꝝ honeſtate:⁊ oĩ fulgs gra. VUnde

oẽs eã venerabant᷑ ſingulari affectu ⁊ laus

eiꝰ diffundebat᷑ vbiq;. Hec ⁊ plura ſᷣm epi
phaniũ ⁊ hyſtoꝛiographos. Tertio foꝛ/
moſitas virginis clareſcit ex miracloꝝ ner/
ratione plimoꝝ:e qbo hic libeat pauca ĩue⸗
here ꝓpter ſimplicioꝛes.Refert nanq; diſci⸗
pulus in ꝓmptuario.lxxviij.exemplo.ꝙ cũ
qdam frater oꝛdis pᷣdicatoꝝ petiuiſſet btãʒ
vginè vt ſibi oſtenderet ſuam pulcritudinẽ
apparuit bñdicta virgo eidẽ:et ille tãdẽ fra⸗

⁶

—

1

Eon

rdi
1Pul
ſugen

lerc⸗
6
Dis
ſict⸗a
fop
hhr
cnol
loce
bera
la:
fem
ſ⸗
oclo
dine
bito
ban
mel
cec
a
960
llin
augen
teet
leo
fope
itnea
Di⸗
dl
ſiog
po⸗
cogi
ſingn
bus
geai
l⸗
zbo⸗
mnei

ſer⸗
1
pule
boꝛ
coꝛe
übei

Ne⸗

s
e
Gſp⸗

8H

iteti
lſni
Neple⸗
nitae
8e
x
biſi
iänn⸗
Gtni
nihr⸗
ntcn
;
gm⸗
decis
6,11o/
ſeeſo⸗
nicli
o⸗
tiaci
ba
noſ
gni
naben
dö⸗
n ſpüä
ſina
wun
huen
ineſ
orc
sl
n bo⸗
Unoe
tluns
ſn
ob⸗
her/
iuc⸗
dilcy
1bi;

1

o ter dicebat ꝙ nil iocundius nec clarius:nil

o pulcrius videri poſſit a moꝛtalibo oculis qᷓ;

facies arie. Igeʒz refert exẽplo.lxxix.qꝙ;
Pariſiꝰ q dam clericꝰ virgini deuotꝰ arden

ter copiebat videre pulcritudinem Marie

Polſt pces młtas affuit angelus eidẽ dicẽs
Dũud noſtra Maria mãdat tibi.Exaudiui

inqͥt oꝛationẽ tuã.⁊ ecce hacipſa die tali ho

ra apparebo tibi.ſed ſcias ꝙ ſi eaʒ videbis
pᷣ pulcritudinis lumine excecaberꝭ.qð cleri

cus libẽter acceptauit.Tũc diſparẽte ange
lo cepit cogitare ĩtra ſe.Quid facies poſtꝗ;
clos amiſeris:nõ poterꝭ ſcribere ⁊ panem

cqͥrere:opoꝛtebit te eſſe mẽdicũ. Vñ deli⸗
berauit tm̃ vnicũ oculũ agire ad videnduʒ

eã ⁊ aliũ manu obtegere:vt ſalceʒ vnꝰockus

remaneat. Adueniẽte hoꝛa apparuit ei btã
vᷣgo cuiꝰ pulcritudinẽ admiratꝰ cũ vno tm̃
oclo eã ꝓſpexiſſet:⁊ delectatꝰeius pulcritu/
dine:cũ voluiſſet etiã alterũ ocł'm aꝑire:ſu/
bito diſparuit btã virgo. Tũc vno oclo oꝛ⸗
batus cepit ſeipᷣm redarguere dicens. Heu
me miſeꝝ q̃re vnũ oculũ clauſi:vtinã totus
cecꝰeſſem vt eã plenius vidiſſem. Cũq; diu
exoꝛaſſet vt iterũ eã videret:qͥa videbat᷑ ſibi
ꝙ p deſiderio vidende eiꝰtante pulcritudis
etiã moꝛti ſe exponere deberet.Apparuit ei
angelus dicẽs. Maãdat tibi dña vt pᷣpares

te:qꝛ tibi apparebit:ſi tũ vis oꝛbari oclo al-

tero.Aitille.Etiã dñe:ſi mille oclos habe⸗
rẽ optarẽ ꝑpetuo puari dũmõ eiꝰfaciei pul/
critudinẽ poſſem ꝑfecte videre. Cui angelꝰ
Mãdat tibi dña ꝙ videbis eã et ſuꝑſtitem
oculũ nõ amittes.ſed ⁊ ꝑditum ꝑ eiꝰrecuꝑa
bis gram,qð totũ eſt impletũ. Deniq; exẽ
plo ſeqnti idẽ refert ꝙ qͥdã iuuenis aſſidue
cogitabat ⁊ mirabat᷑ pulcritudinẽ Marle.
ſinguliſqʒ diebo cũ ſurgeret de lecto ⁊ nocti⸗
bus cũ ſe deponeret di.Aue maria.⁊ coꝛpꝰ
ac aĩaʒ vᷣgini cõmẽdabat oꝛãs vt eiꝰ pulcri
tudinẽ mereret᷑ in celeſti głia videre. Quo/
dã igit᷑ man cũ deuotiꝰ oꝛaſſet:aſtitit beata
vgo cũ iĩmẽſa pulcritudine di.deſideras ne
meã videre pulcritudine. Rñdit. O vᷣgo be
nedicta qᷓ;uis indignꝰſum:tñ toto coꝛde de
ſidero.Tũc virgo:aſpice inqͥt decoꝛẽ meuʒ
⁊ eiꝰ qͥ decoꝛauit me.At ille.O dña ſi a tua
pulcritudie ſepaboꝛ nunq; decetero ↄſola/
boꝛ. Vñ pᷣ nimia dulcedie ſpũs ſciſſum eſt
coꝛ eiꝰ ⁊ aiam a coꝛꝑe ſolutã angeli in celuʒ
cũ btã virgiĩe glioſiſſime vpoꝛtarũt, Ex his

aduerte o aia deuota:q; pulcerrima:q; gra⸗
tioſiſſima ſit Maria mĩ dñi Jeſu.O qᷓ; fe⸗
lices qͥ eã intuent᷑ facie ad faciẽ.O qᷓ; miſeri
ſunt qͥ eiꝰ viſionẽ ꝑ pctm̃ amittũt. VUt enim
Anſel.ĩ meditatõibo ſuis dic̃. Pulcra ẽ ma⸗
ria ad intuẽdũ:amabilis ad coꝛregnãdũ:de
lectabilis ad vidẽduʒ. Sũma em̃ leticia pꝰ
deũ eſt eã intueri:⁊ in eius laudibo delectari
Hec Anſel.O igit᷑ ter bũ om̃es ſci in celo.
Beati qͥdẽ ꝓ viſiõe diuinitat.Biĩ ꝓ viſiõe

hũanitatis xpᷣi in quẽ deſiderãt angeli ꝓſpi

cere. Et vere bii ꝓ viſiõe Marie cuiꝰ pul⸗

critudinẽ ſol ⁊ luna ⁊ oẽs creature ac ſancti
mirant᷑ ⁊ laudant dicẽtes illud Judith.xv.

Tu glia hieruſalẽ.iu leticia iſrł ⁊c̃.
Articulus terciꝰ huiꝰ ꝑtis ꝙ btãm mari
am deus condidit duodecim mirabilibus
gratijs Er. ,— „
Erciũ miſteriũ
t declarãdũ in hac ꝑte ðꝛ admira
blrilis hitudinis gre ſuꝑnalis ex
ꝑte vtriuſq; ↄiunctim.ſ.aie ⁊ coꝛꝑis btẽ vir
ginis. Vbi notãdũ ꝙ vᷣgo bñdicta a pn⸗
cipio natiuitatis ſue habuit admirabiles ⁊
maxiĩas gr̃as a deo:qͥbo extat ſũme gloꝛioſa

Decreuit nãq; de ab eterno ſublimare bea

tã ſuã genitricẽ.pᷣcipue.xij admirãdis gra⸗
tijs vel bonis ſuꝑnalibo ad numerũ. xij.ſtel

laꝝ in coꝛona eiꝰcapitꝭ fulgẽtiũ:qͥbus eã in/

cipiẽdo ab oꝛtu vſq; ad finẽ vite ſue mirabi
liter ꝑfecit et ſublimauit. De qͥbo hic bꝛeuiꝰ
agemus ne tediũ generet᷑:alibi latiꝰ locutu⸗
ri.Et iſtoꝝ pᷣmus q̃ternariꝰ reſpicit eiꝰgra/
tie ſublimitatẽ.ſecũdus vᷣgis Marie digni
tatẽ.terciꝰ hũani generis ex ea vtilitatem.

Pꝛimũ itaq; bonũ gratie admirabilis bñ

dicte virgis eſt ꝙ deus oĩb donis ſpũſſctĩ
eam repleuit.ſ.ſapĩa: intellectu:ↄſilio:foꝛti⸗
tudine:ſcia:pietate:⁊ timoꝛe dñi. Juxta illð
Eſa.xj.Reqͥ eſcet ſuꝑ eũ ſpũs dñi:ſpũs ſapi

entie ⁊ intellect?ꝰ*ꝰ Secũdũ eſt: qꝛ oẽs vᷣtu

tes ⁊ gras ſctõꝝ generales ⁊ ſpeciales ei de
us excellẽtiſſime infudit vt dicere poſſit illð
Ecẽi.xxiiij. In plenitudiĩe ſctõꝝ ðtẽtio mea
Que vᷣba exponẽs Berñ.dicit:Bũñ in ple/
nitudie ſctõꝝ detẽtio Marie fuit cui nõ de
fuit fides patriarchaꝝ:ſpes ꝓphetaꝝ:ʒelus
aploꝝ:ↄſtãtia martiꝝ:ſobꝛietas cõfeſſoꝛuʒ:

caſtitas ᷣginũ:fecunditas cõiugatoꝝ: inſu

per ⁊ puruas angeloꝛũ,. Taceat g̊ ble
n

. .

Liber v

ſua nobilitate:Suſãna ð ſua caſtitate:ruth
de ſua iuſticia:Delboꝛa ð ſua pꝛudẽtia: Ra
chel de ſua pulcritudie: Judith de ſua foꝛti
tudine:qꝛ Maria ſuꝑgreſſa eſt vniuerſas:
hec Berñ. Itẽ Hiero. Ceterꝭ ꝑ partes: ma
rie vo ſe totã infudit gr̃e plenitudo. Ter
ciũ eſt:qꝛ illã ſummã gr̃am deꝰ Marie p̃ſti
tit a qᷓ oĩs creatura vacua fuit:⁊ q̃ maioꝛem
pura crealura cape nõ potuit.ſcʒ eſſe mr̃em
dei. Nã cũ q̃tuoꝛ ſint gre pᷣcellẽtioꝛes.ſ.eſſe
verũ fratrẽ ⁊ amicũ dei, eſſe matreʒ dei. eſſe
patrẽ dei.⁊ eſſe filiuʒ dei. Pꝛimũ eſt oĩm in
dei gra exiſtentiuʒ.iuxta illð Joh̊.xv. Vos
amici mei eſtis ſi feceritis q̃ pᷣcipio vob.Et
ps. HNarrabo nomen tuũ fratribo meis ⁊c̃.
Cerciũ vᷣo.ſ.eſſe patrẽ dei creature nõ con⸗/
ruit:ſed ſoli creatoꝛi deo patri dñi ieſu xpᷣi
De hac glia Eſa.xliiij.deus pr̃ ait. Gloꝛiaʒ
meam alteri nõ dabo. Nõ em̃ ↄgruebat vt
xpᷣs fuliꝰ Si qͥ habet patrẽ eternũ in celis:ha
beret patrẽ in terris.ſed potiꝰ cõuenit vt ſiẽ
Ddicit Oꝛigenes vt xpᷣs qͥ habuit patrẽ in ce
lis ſine matre:haberet in terris matreʒ ſine
patre:naſcẽdo ex incoꝛrupta vᷣgine.ſicut in
celo naſcit᷑ ſine oĩ coꝛruptõe a ðᷣo pr̃etanqᷓ;
lumẽ de luine:deꝰ verꝰde deo vero. Quar
tũ vᷣo ſcʒ eſſe filiũ dei verũ ⁊ naturalẽ ſolius
Xp̃i eſt:qͥ deus ⁊ hõ eſt. Vñ relinquit᷑ ꝙ ſin⸗
gGularꝭ et ſũma gratia que creature pure cõi
cari poterat eſt eſſe matrẽ dei:qð eſt vᷣginis
marie.Hinc Anſel.ð ↄceptu vᷣgĩali c xviij.
Quid em̃ excelletiꝰ illi.ſmarie dare deꝰ va⸗
leret qᷓ; ꝙ in ꝑpetua virginitate manẽs deũ
de ſua carne carnẽ factũ generaret. Hec ille
Quartũ ſummũ bonũ gratie in vᷣgine ẽ:
qꝛ ei deus illã ſumme puritatis gratiã cõtu
lit q̃ maioꝛ ſub deo intelligi neͥt. AUñ Anb.
vbi ſupꝛa.Decuit inqͥt vt cõceptio illiꝰ ho⸗

minis ex matre fieret puriſſima:q̃ tãta puri

tate niteret q̃ maioꝛ ſub deo nequit intelligi
cui deꝰ pater ſuum vnigenitũ quẽ de coꝛde
ſuo genuit equalẽ ſibi ita dare diſponebat:
vt eſſet vnꝰ igẽq; dei patris ⁊ vᷣginis filius:
⁊ quã ipe filiꝰſibi matrẽ foꝛe eligebat:⁊ de q̃
ſpuũſſanctus oꝑaturꝰerat vt ex ipſa cõciꝑet᷑
7 naſceret᷑ ille de quo ꝓcedebat.Hec ille.
Quintũ eſt:qꝛ eam ſolã ex oĩbo creatur de
us ad ſummã dignitatẽ ꝓuexit etelegit.ſ.vt
ſit dei ſponſa dilectiſſima:filij dei mater di⸗
gniſſima:⁊ oĩm angeloꝛũ ac hoĩm dña:celi
t terre regina. VUñ pᷣs. Elegit eam deus et

DPars m

pelegit eã in tabernaculo ⁊c. Sertuz eſt
quia deus eã maximis ⁊ excelletiſſimis mi⸗⸗
raculis ꝑfecit ac ſublimauit Nã reuera ma
ximũ fuit miraculũ ꝙ deꝰ oĩpotens quẽ celi
celoꝝ caꝑe nõ pñt:in vniꝰvirgis vterelau
deret. Unde canit ecclia. Sctã ⁊ imacula
ta virginitas qb te laudibo effe.⁊c̃. Jiẽ ma
ximũ fuit miraculũ vt deꝰ ⁊ hõ in vnã ꝑſo/
nã ↄuenirent:ac deũ et hoĩ em vᷣgo genera ⸗
ret:vt idẽ eſſet dei ⁊ virgĩs filius. ſicut dicit
Anſelmꝰ. Qnid deniq; mirabiliꝰ ꝙ de ꝰim
paſſibilis ĩmoꝛtalis et foꝛtiſſimus ac poten
tiſſimus oĩa regens:ipſe in vᷣgine fieret paſ
ſibilis moꝛtalis ⁊ ibecillis puer ab ipa poꝛ/
taret. VUñ Augꝰ.Quis vnq; extimare poſ-
ſet vt poꝛtaret᷑ manibo femineis poꝛtitoꝛ oꝛ⸗

bis:panis angeloꝝ aleret᷑: virtus celoꝝ ĩfſir

maret᷑:vita oĩm moꝛeret᷑. O ſtupenda mira
cula. Deniq; qͥd mirabiliꝰ qᷓ; ꝙ virgo pare
ret ⁊ ſine doloꝛe. imo cũ maximo gaudlio et
vbere de celo pleno deũ gleret.⁊ multa ſimi
lia ꝑtrãſeo mirabilig. Septimũ eſt.qꝛ de
us eam maxiĩs theſauris meritoꝝ ditauit et
cumulauit,.vñ Pꝛouerb.vl. MDulte lilie cõ
gregauerũt diuitias tu ſuꝑgreſſa es vniuer
ſas. Qctauũ eſt, qꝛ maxima głia pᷣmioꝛũ
ſuꝑ oẽs choꝛos angeloꝝ deus eã exaltauit.
Vngde canit ecclia.Exaltata eſt ſctã dei ge⸗
nitrix ſuꝑ choꝛos angeloꝛum ad celeſtia re
gna. Nonũ eſt.qꝛ deꝰ ipſam matrẽ miſe⸗
ricoꝛdie ⁊ gratie fieri voluit et omnẽ gr̃aʒ in
manu eiꝰpoſuit. Berñ.Deus oĩm bonoꝛũ
plenitudinẽ poſuit in maria.vt ſi quid ſpei:
ſi qͥd ſalutis ſi qͥd gratie in nos redundaue/
rit:totũ ꝑ manus marie trãſierit. Hec ille.
Idcirco Ecci.xxiiij. In me oĩs gratia vie ⁊
veritatis:in me oĩs ſpes vite ⁊ vᷣtut. Trãſi
te ad me oẽs qͥ ↄcupiſcitis me:⁊ a generatõ
nibus meis adimplemĩ. Hoc certe mirabi
le eſt in virgine ꝙ tãtam gratiã habeat ꝙ ð
eius plenitudĩe vniuerſis ſꝑ effluat:⁊ tñ ipᷣa
ſo plena maneat. Decimũ ełeq; deꝰ? eã ad
uocatã ⁊ mediatricẽ noſtre ſalutis inſtituit,
vt canit eccłia. Idcirco Berñ. Secuꝝ ha⸗

bes o hõ acceſſũ ad deũ vbi mr̃ añ filiũ ⁊ fi

lius ſtat ante patrẽ.mater oſtẽdit filio pełtꝰ
et vbera.filiꝰoſtẽdit patri latꝰ? vulnera.nul
la & poterit ibi eſſe repulſa vbi tot ↄ»currunt
amoꝛis ĩſignia.Hec ille. Vndecimũ eſt.

qꝛ deus ei oĩa poſſe in celo ⁊ in terra dona

uit:⁊ imꝑandi oĩba ptãteʒ dedit.vñ Geñ.xlj

6

porete
bioge
ilnuc
ſtcep
ſtn.
aaten
ood
famue
einue
ſotri
minli
quaſ.
ptnt.
Van
bispe
digni
comẽ
daip

ek
16 le
amg
eceli
aen
mal
em
nig⸗
Gcnerg⸗
audiet
Pdein
epoten
ahe
ölpo⸗
ege⸗
men
n
o ore
oe
luſni
ckaede
lauita
eſlec
Phiuct
Inioni
Nuut
dagen
u⸗

4

fümilen

Funn
honci
nahe:
ndane/
cclle
ue
Dil
nmi
nurbbt
g;
zmih
Neid
ſünin

4

ter filio.
tie pᷣſtitũ Marie eſt:qꝛ eã tã ſummo hono/
re ſublimauit ꝙ nedum oĩs creatura angeli

Articulus

Ad tui oꝛis imꝑium cunctus obediet ppls.
Berñ.in ſermone.Data ẽtibi o felix Ma/
ria oĩs ptãs in celo ⁊ in terra vt qͥcqͥd volu
eris valeas impetrare. Vñ ipſa ait. In hie
rulẽ ptãs mea.i.in tota ecclłia militante et
triũphante.imo qð maiꝰ eſt ipſa poteſtateʒ
habet etiã ſuꝑ deo:et ius pᷣcipiẽdi tanq; ma
Duodecimũ maximũ bonũ gra/

ca ⁊ hũana:ſed etiã ipſe creatoꝛ oĩm deꝰ eaʒ
venerat᷑ ⁊ honoꝛat.Erat eniʒ deus ſubditꝰ
illi ſc; marie Lu.ij. O igit᷑ miſer homũcio q̊

noõ vis honoꝛare ⁊ reuereri btiſſimam virgi

nẽ quã honoꝛãt oẽs angeli ⁊ ſancti ⁊ ibᷣe de
us.qͥd dicturꝰ es in iudicio.q̃nta miſer dã/
natione dignus es qͥ ↄtẽnis ſeruire Marie
cui etiã deus ſeruiuit tanq; filius matri.O
vere admirabilis gratie ⁊ excellẽtie vᷣgo.O
vere vas admirabile: opꝰ excelſi:qͥs vnq; a
ſeculo vidit talia vt vna puella vna vᷣgo re/
gia ſit tã excelletiſſime creata.tã nobiliſſima
pulcritudine decoꝛata.tãq; ineffabilibo do
nis gratiarũ ſublimata.O digniſſima vir⸗
go.o pᷣcellẽtiſſima dña,.o glioſiſſima regina
vere te ſol ⁊ luna celũ ⁊ terra mirant᷑.vere te
oĩs creatura digne venerat᷑.vere felix es et
oĩ laude digniſſima qͥa ex te oꝛtus eſt ſol iu-
ſticie xpᷣs deus noſter.O dulciſſima mr̃ no
ſtra Maria vnica ſpes ⁊ refugiuʒ anĩe nr̃e
ad te nos filij eue nos miſeri ⁊ pctis pleni:

nos dãnatõe digni:merito clamamꝰ.ſuſpi

ramus,⁊ flebili voce ſupplicãdo accedimꝰ.
te inuocamꝰnoſtrã dñain.noſtrã aduocatã
noſtrã reginã glioſam.matrẽ dulciſſimã do
mini ieſu.mr̃eʒ pijſſimã gre ⁊ miſcðie.Teĩ
quã ſolaciũ coꝛdis nr̃i matrem noſtrã ado/
ptatã:tuã imploꝛamꝰclemẽtiã dul ſpes et
vita noſtra:qtinꝰdignerꝭ recoꝛdari qͥa ꝓ no
bis peccatoꝛibo es electa:ꝓ nobis ad tantã
dignitatẽ ꝓuecta.et idcirco nos tuo filio re
cõmẽda:dułi Jeſu deo noſtro recõcilia et
da ipſo frui in celeſti patria Amẽ̃.
Incipit liber ſextus debe
nedicto nomine Marie.

Iber ſextus ẽ

de miſterio benedicti nomĩs
btiſſime virginis eiuſq; appel
latõ nis.,⁊ habet duas partes
pncipales. Pꝛima eſt de excellẽtia ⁊ ſubli⸗

—N .*

mitate nomĩis Marie. Secunda de glo/
rioſitate nominis eiuſdem benedicte virgi
nis Marie.
Pars pꝛima de hoc ſupbenedicto nomi
ne Maria qᷓ; decenter dei matri appꝛopꝛia
tur.⁊ quãta bona ſignificat atq; inuocanti⸗
bus qᷓ;plures vtilita tes cõferat. „ „
Dmé virginis
Maria.Scribunt᷑ 8 v̈ba Tu
ce.j.ca.quiba beatus euangeliſta
edoctus ſpũſancto expᷣmit magnificã ⁊ de⸗
uotiſſimã laudem benedicte vᷣginis:ſub du
plice noĩe.appellatiuo ſcʒ ⁊ ppꝛio noĩe.Ap⸗
pellatiuo expmẽte eius vᷣtutis dignicoſam
magnitudinẽ cõmẽdat eã cũ dicit. Nomen
virgis. Virgo qppe nomẽ eſt magne vᷣtutꝭ⸗
et dignitatis:btõ dicẽte Hiero.ad Paulã ⁊
Euſto. Sꝑ inqt angelis eſt cognata vᷣgini
tas.pꝓfecto in carne ſine carne viuere nõ ter
rena vita eſt ſed celeſtis. Noĩe q̊ʒ ꝓpꝛio cõ/
mẽdat virginẽ ſctũs euãgeliſta.cum ſubdit:
Maria.q̃ inſinuat eius excellẽtie ꝓpꝛietates
⁊ ꝑſone ſublimitatẽ.qꝛ maria mar ſtella in
terpᷣtat. Sic nimirũ q̃libet ꝑſona digna ꝑ
fecte ſolet laudari.vt vicʒ ſub duplici noĩe
eiꝰ laus expmat᷑: vno eius dignitatẽ:altero
eius ꝑſone ſingularitatẽ ſignificãte.qm̃ vt
ait Areſt.j.rhetoꝛicoꝝ.Laus eſt ſermo elu/
cidans magnitudinẽ vᷣtutũ.⁊ ideo niſi no-
minet᷑ virtutis magnitudo q̃ ipi ꝑſone aſcri
bit᷑:ſermo laudiſ eiꝰ pfecte nõ elucidat᷑. Sic
Judith volẽs deũ ꝑfecte laudare.ca.xv.di.
donay dñe deꝰ magnꝰes tu ⁊ pᷣclarus in
vᷣtute tua quẽ nemo ſuꝑare poteſt:tibi ſerui

at oĩs creatura.vbi nomẽ ꝓpꝛium dei ponit
cũ dic Adonay.dicẽte dño ad Moy. Exo.

vj.Ego ſum dñs qͥ aparui Abꝛaã yſaac et
Jacob.⁊ nomẽ meũ adonay nõ indicat᷑ eis
Interpᷣtat᷑ aũt ſᷣm Hiero.i.dñs dñanſ. Itẽ
noĩa cõia eiꝰ ſublimitatẽ expmẽtia ſubiũgit
cũ dicit:dñe deus ⁊c̃. Sic etiã ſcptura vo/
lens Salomonẽ cõmẽdare de magnitudie
ſue regie dignitatꝭ.iij. Reguʒ.iiij.dicit.Erat
rex Salomõ regnãs ſuꝑ iſrael. Sic denic;
ſctũs euãgeliſta Marcus volẽs cõmẽdare
et laudare noſtrum ſaluatoꝛem Jeſum be⸗/
nedictũ ca.vl.dicit. Et dñs quidem Jeſus
poſtq; locutus eſt eis aſſumptus eſt in celũ
⁊ ſedet a dextris dei. Suo modo debemus
et nos chariſſimi laudare dominũ Jeſum
a

TLiber vI.

et eius ſacratiſſimã matrẽ bñũdictã virgineʒ
Marliã:vt.ſ.nunq; eiꝰ nomẽ ꝓpꝛiũ ſine aliqᷓ
vocabulo dignitatꝭ noĩemꝰ.qꝛ hec ſunt illa
digniſſima:illa ſctiſſima:illa dulciſſima no
mina viq; Jeſus ⁊ Maria: ſub qͥbo opoꝛtʒ
ſaluos fieri credentes: ⁊ ad q̊ꝝ inuocationẽ
oĩs nobis gra pᷣſtat᷑ ⁊ pctõꝝ venia ⁊c̃.O igi
tur notabile dictũ ⁊ memoꝛia dignũ.nomẽ
inq̃t vᷣgis maria.O vere nomẽ ſctiſſimũ:ve
re nomẽ dulciſſimũ maria.ſed cuiꝰ nomen:
vtiq; virgis ſuꝑbũdicte genitricis dñi no/
ſtri Jeſu chꝛiſti: q̃ eſt noſtra ſpes:noſtrũ ſo/
laciũ coꝛdis:⁊ noſtra glia. Nomẽ igit᷑ vᷣgi/
nis maria:de q̊ ſacro noĩe tractaturi in hac
ꝑte triplicem eius excellentiã et ſublimitatẽ
in tribo miſterijs deſcribemus.
Pꝛimũ ðᷣ miſteriũ ðᷣcẽtiſſime apbatõis
SGcoõöm miſteriũ lr̃atoꝛie deſignatõis.
Terciũ miſteriũ vtiliſſime inuocatõis.
Articulus pᷣmus ꝙ hoc nomẽ maria
pᷣ oĩb alijs noĩibo conuenit matri dei: vbi ⁊
plurime q̃ſtiones decſidunk.

7 5

PBimũitaqʒ mi

p ſteriũ declarãdũ ðꝛ decentiſſime
vel congruẽtiſſime appꝛopatõis
Perutile nãq; eſt ſcire q;; ſũme cõgruũ et de
cens fuerit ðᷣi matri hoc nomẽ maria appꝛo
pꝛiari:i/p eiꝰ ꝓpꝛio nomĩe ĩponi pᷣ oĩbo alijs
noĩbo ↄueniẽtibo femineo ſexui.⁊ q̃re id deꝰ
voluerit.De q̃ q dẽ re vt pleniꝰ ⁊ clariꝰ noti
ciã habeamꝰ qnq; pcipua inqͥuramꝰ. Pꝛĩo
q̃re dei mr nõ mag appellata eſteua. Se
cũdo q̃re nõ mag vocata eſt aue ꝑ mutatio

nẽ vel ↄuerſionẽ huius noĩs eua. Tercio
q̃re non eſt noĩata aliq̃ appellatione noua.

Quarto q̃re ñ appellatõe aliq̃ a xpᷣo deriua/

ta. Quinto q̃re ſũme decuit vt nõ vocaret᷑
niſi ;ᷓ noie maria. Iſte q̃ſtiões accipiunt᷑ cũ

ſolutõibo eaꝝ ab Alb.ſuꝑ miſſus ẽ ca.lx.
J Rimo itaq; q̃ri pt QHuare Ca.I.
pꝓ del mr nõ ẽ appellata eua. Naʒ eua
FIm NHiero.interpᷣtat᷑ vita vel mr vi⸗/

nentiũ.vñ ⁊ Beñ.iij.ſcribit᷑. vocauit adam

nomẽ vxoꝛis ſue Eua.eoꝙ mr eſſet cũctoꝝ
viuentiũ.Si &̊ᷣ illa eſt vocata eua q̃ erat mr
oĩm viuẽtiũ vita nature:mlto foꝛtiꝰvidet᷑ ꝙ
iſta biiſſima vᷣgo genuit nob vitã xpᷣm(ẽ q̊ʒ
ipſa mr oĩm viuetiũ vita gredebuit vocari
eua. Ad h̊ rũdet᷑ fm Albᷣ.magnũ ſuꝑ mii
ſus:cil matrẽ dei nequaq; decuit appel⸗

Pars 1

lari euã. Ro:qꝛ iſta vᷣgo bũdicta in re ꝛ lel⸗
fectu oria fuit eue ꝑ oia.qꝛ vt dicit Aug.in

ſermone ð natiuitate Marie Eua dãnauit
maria ſaluauit.auctrix pcti eua.auctrix me

riti maria. illa occidẽdo obfuit, iſta viusicã

do ꝓfuit. Itẽ illa eua vocata exiitit.iſta no⸗
mẽ eue mutauit:nõ qͥdẽ voce ſed re. illa oẽs
hoĩes carnalr generauit ĩ mũdũ.iſta ſpũalt
regenerauit ĩ celũ.illa graʒ ꝑdidit.iſta graʒ

inuenit:dicẽte angelo. Inueniſti graʒ apud

deũ Lu.ij. Iteʒ illa facta eſt ð latere viri doꝛ
miẽtꝭ:iſta de coꝛde dei vigilãtꝭ.illa viro ſuo
occaſio ꝑditõis.hec viro.i.xpᷣo adiutoꝛium
redẽptiõis.illa pᷣma virginitatẽ ꝑdidit.hec
pma vᷣginitatẽ deo ↄſecrauit.illa a diabolo
decepta.hec ab angelo edocta. illa ſuꝑba et

ꝑ ſuꝑbiã cecidit.hec hũillima ꝑ hũilitatẽ di

abolũ vicit. VUñ patet quõ ꝑ om̃ia illi oria:
eua nõ debuit appellari. Ad illð vᷣo qðᷣ ob
ijcit᷑ ſʒ qꝛ eua mr eſt oĩm viuẽtiũ:dicit᷑ ꝙ il⸗
lud nõ obſtat.qͥa eua mr eſt cũctoꝝ viuẽtiũ

vita coꝛrupta ꝑ pctm̃ et moꝛtali ac calami⸗

toſa.vñ ⁊ eua interpᷣtat᷑ ſm Hiero.vita vel

calamitas Iſta aũt ſc; maria mr eſt viuẽtiũ

vita gre ⁊ glie ĩmoꝛtali.Itẽ illa eſt mr᷑ oĩim
ꝑ generatõem carnalẽ, iſta mr oĩm ꝑ gene/
rationẽ ſpũalẽ.Cũ ̊ de illa hic ꝑ ſe nõ agat
nõ decuit benedictam dei matrẽ euã appel/
lari.Et ſic patet reſponſio.
Ecuũda q̃ſtio incidit Quare non eſt
8 vocata Aue ꝑ mutatõeʒ noĩis huiꝰ
Eua.Cũ em̃ ipſa ᷣgo bñdicta mu/
tare habuit nomẽ Eue vt canit eccłlia. Su

mens illud aue gabꝛielis oꝛe:funda nos in
pace mutãs nomẽ eue.Ergo videt᷑ ꝙ ↄgru

entiꝰ debuit aue apellari. Ad hoc reſpon
det᷑ ſᷣm Albertũ vbi ſupꝛa ꝙ nõ debuit ma
ter dei aue appellari licet mutauerit nomen
eue. Ratio:quia virgo benedicta mutauit
eue nomen re ⁊ effectu:⁊ nõ voce.vñ nõ de
buit aue nominari a vocis ipſius mutatiõe
ſed potius debuit tale nometoꝛtiri quod
conſonaret rei diuine conceptiõis.
Ercia q̃ſtio Quare Cap. I.
t noõ eſt appellata aliqua appellatõne
noua et antea inaudita. Iſta nant;
virgo fuit ſingularis inter oẽs que nec pꝛi⸗
mã ſimilẽ viſa eſt:nec habere ſequentem: vt
canit eccleſia et hoc in re.ergo decuit ꝙ nec

ſimilem haberet in nomine. Cum igit᷑ mul⸗

te femine ante eã ⁊ poſt fuerunt vocate hoc

Caplim. II.

ic⸗ V
Gen.
auit
ene
zei
o⸗
ns
ült
G;
Apud
nden
ſoo
wiun
iube
oo⸗
Nbza
midi

n⸗

göob
loh⸗
icti
land⸗
a
ai
foin
ne⸗
ag
pc⸗
n.
loneſt
bu⸗
no⸗
1 G1
woo in
rchon
Uuma
onen
Gtuun
nöd
ne
gno

gtöne
nuttz
cpe⸗
men
ne
mnul⸗
lehee

Articulus

noie maria.ſicut claret de maria ſoꝛoꝛe moꝝ—

yſi ⁊c̃.videt᷑ ꝙ nõ debuit dei mater hr̃e no⸗
men niſi inauditũ ⁊ nouũ apud oẽs hoĩes.
Etec cõfirmat ſcriptura Eſa.lxij. Uoca/
bit᷑ tibi nomẽ nouuʒ qð os dñi nomiauit.
Adiſtud q̃ ſitũ reſpõdet᷑ ſm Alb.vbi S.qꝙ
dei mr nõ debuit habere nomẽ inauditum
7 alijs nõ cõicatum ne daret᷑ intelligi ꝙ res
ſui noĩs alijs non cõicaret᷑ voluit itaq; deꝰ
vt plures femie ante ⁊ poſt hoc noĩe maria
vocarent᷑:ad ſignificandũ ꝙ nulla feiaꝝ ab
eiꝰ rei ꝑticipatòe excluderet᷑:licet nulla ꝑ eꝗͥ
parantiã ſit ei ſilis. In ſignuʒ igit᷑ ꝙ rem ſui

noĩs oĩb cõicare deſiderat ꝑ effectũ et nil ſi

bi retinet pᷣuate ꝓpꝛiũ:cõicat etiã alijs ſuum
nomẽ:ſicut ⁊ nomẽ Jeſus pluribo cõicatuʒ
eſt in huiꝰſignũ. Hec obſtat illud qð ĩ cõ/
trariũ adducit᷑ ⁊ ꝑ autoꝛitatẽ Eſa.cõſirmat᷑
qꝛ hoc nomẽ maria eſt nouũ ⁊ inauditũ q;⸗
tũ ad effectũ ⁊ rẽ noĩs in benedicta vᷣgĩe: li/
cet nõ ſit nouũ in voce. Nomẽ eniʒ vt dicit
Augꝰ.et Iſið.li:ethimolł.ðꝛ q̃ſi notamẽ.eo
ꝙ rẽ cuiꝰeſt nomẽ notã facit. Et hoc nomẽ
maria rẽ virgialis ↄceptõis q̃ eſt ſũme no⸗
ua notã facit.vt q̃ſtione qͥnta patebit ſᷣm di
ctũ Berũ.ſuꝑ miſſus eſf. Caßp.IIII.

Varta q̃ſtio Quare nõ eſt appella⸗

q ta dei mf aliq̃ appellatõe a xpᷣo deri
uata.ſicut em̃ oĩs dignitas ⁊ gratia
marie fuit a filio eiꝰ xpᷣo ex ea nato cui ⁊ fuit
ſimillima in re:ſic debuit ⁊ nomẽ eiꝰ deriua
ri a noĩe xpᷣi vt eſſet ei ſimillima etiã in noĩe
ergo videt᷑ ꝙ a chꝛiſto debuit noĩari chꝛiſti
ana vel a Jeſu ieſuita:vel a ſaluatoꝛe ſalua/
trix:aut a redẽptoꝛe redẽptrix. et ſic de alijs
noibo dignitatis. Ad hoc q̃ſitũ rũdet᷑ fᷣm
Alber. vbi S.ꝙ nõ debuit ei ĩponi aliqð no
mẽ a xpᷣo ᷣriuatũ:qꝛ xpᷣs ab ipſa ꝓceſſit ſᷣm
bhũanitatẽ,.⁊ ſic nõ debuit habere nomẽ qð
ſonet ꝓceſſuʒ vᷣgĩs a xpᷣo.ſed potiꝰqð ſona/⸗
ret pceſſumapᷣi a vᷣgĩe:vt noĩa eſſent ↄſona

rebo. Chꝛiſtiana etiã nomẽ nõ fuit ei ſpecia⸗

liter imponẽdũ qð erat ad oẽs generalr de/
riuãdũ.Licʒ igi᷑ aliqd nomẽ excellẽꝭ digni
ta& potuerit gini adaptari: vt diceret᷑ ſal⸗
uatrix vel recreatrix vel redemptrix vel ali⸗

ud quodcunq;:tamẽ nullũ magis cõuenie/
bat ꝓpꝛietati negocij de quo hic agit᷑ ſqʒ di/

uinalis incarnatõis ⁊ virginalis cõceptio⸗
nis rei ſicut hoc nomen Haria.vt patebit
iſtione ſequẽi, Lapitulum,. vN.
₰

AVinta queſtio Unde vl q̃reſume
q ogruit matrẽ dei appellari pᷣ oĩbus
nNolbo hoc noie Maria. Ad qo re
ſpõdet᷑ fm Alber.vbi S.necnõ ſᷣm beatum
Berũ.ſuꝑ miſſus eſt.alioſq; doctoꝛes ꝙ ex
q̃ ica eſt ꝙ noĩa debẽt eſſe ↄſona rebo.xij.q.j

Clericꝰ. in glo.et de pᷣben.⁊ dignita.c. Cuʒ

ſim apłm.⁊ inſti.de donatio.S. Eſt ⁊ aliud.
Sed qm̃ nullũ eſt nomẽ qð maioꝛi ꝓpꝛieta
te ⁊ cõgruẽtia ac decẽtia conſonet dei matri
ſicut hoc nomẽ maria.Et H̊ qdruplici rõne.
Pꝛimo ꝓpter interpᷣtatõis ↄgruitatem.
DSecũdo ꝓpter ꝑſone ipſiꝰdignitatem.
Tertio ꝓpt᷑ mediatõis ⁊ actõis vtilitateʒ.
Quarto ꝓpter diuĩe ↄceptõis ꝓpꝛietatẽ

Pꝛĩo ꝓpter interpᷣtatõis ↄgruitatẽ.qm̃ ois

interpᷣtatio huiꝰnoĩs dei matri ſũme ↄgru⸗
it. Nã maria triplicẽ habet interpᷣtationem
ſim linguã triplicẽ.ſ.hebꝛaicã:latinã:et ſyria
cam.qꝛ hebꝛaice maria maris ſtella vel illu
minatrix ⁊ illumĩata.Latine vᷣo maria ma/
re amaꝝ.⁊ ſyriace dña interpᷣtat᷑:vt diẽ Hie
ro.in de interpᷣtatõiba hebꝛaicoꝝ nominuʒ.
Moõ hec oĩa optĩe cõgruũt mr̃i dei. Nimi
rũ ipſa eſt maris ſtella ⁊ illũinatrix.qꝛ eiꝰ vi
ta inclita cũctas illuſtrat eccleſias.vt canit
eccleſia. Ipſa etiã illumĩata in q̃ lux diuina
xpᷣs habitauit tota plenitudine qͥ illuminat
oẽm hoĩem Joh.j. Ipſa q̊ʒ eſt amara in fi⸗
lij ſui paſſione.⁊ ipᷣa mare in plenitudiĩe oĩs
gre.Sicut em̃ ↄgregatões aq̃ꝝ appellant̃a

deo maria GBeñj.ita ↄgregatio oĩm gr̃aruʒ

in ᷣgine appellat᷑ merito maria,. ſed in h̊ tm̃
eſt differẽtia vt vult magnꝰ Albertꝰſuꝑ miſ
ſus eſt.c:clxvij.qꝛ cõgregatio gr̃aꝝ appellat᷑
Maria media ꝓducta.cõgregatio vᷣo aqᷣꝝ

maria media coꝛrepta.Hoc idcirco. qꝛ illa

ppetua eſt ⁊ mãſura:iuxta illud Lu.x. Ma
ria optimã ꝑtẽ elegit qᷓ ñ auferet᷑ ab ea. Iſta
vo trãſitoꝛia. iuxta illud Apoca.xcj. Mare
iam nõ eſt. Deniq; ipſa virgo merito eſt vo
cata Maria a ſermone ſyro.qꝛ dña omniũ
q̃ͥꝝ deꝰ ẽ dñs. VUñ Ecci.xxiiij. In oĩ gente
et in omni ꝓplło pᷣmatũ tenui?c. Secũdo
dei matri ſüme ↄgruit hoc nomẽ maria ꝓ/⸗
pter eius ꝑſone dignitatem que ſigniſicat
in hoc ꝙ a natura lucis ſtelle maris ei hoc

nomen maria accipitur. Nibil enim digniꝰ

us luce ſiue coꝛꝑali in coꝛꝑaliboſiue ſpiritu

ali in ſpũalib. Nam ⁊ ipſe deus lux eſt ⁊ te

nebꝛe in eo non ſunt vlle/j. Joh/j. Tertio

Liber vVI.

matri dei ſumme Zgruit hoc nomen maria

ꝓpter eiꝰ mediatõis ⁊ actõis vtilitatẽ q̃ expꝛi

mit᷑ ꝑ hoc ꝙ ðꝛ maria q̃ſi maris ſtella.qm̃ ſi
cut ꝑ illã ſtellã nauigãtes in mari deducun
tur ad poꝛtuʒ optatũ.ita mediãte dei matre

genꝰ hũanũ ꝑ mare huiꝰſeculi ad poꝛtũ ſa/
lutꝭ eterne:exẽplo:ſuffragio:⁊ merito reuo⸗
cat᷑ deduci᷑ ⁊ pʒducit᷑. Quarto ꝓpter diui
ne ↄceptõis ꝓpꝛietatẽ q̃ maxie et ↄgruentiſſi

me expmit᷑ in hoc noĩe maria ſũpto a ſtella
qm̃ ſicut ſidus radiũ parit: vᷣgo filium pari

foꝛma.neq; ſidus radio nec mr ſilio fit coꝛ

rupta.vt canit᷑ in q̃dã ſeq̃ntia vel pſa.Pꝛo⸗

inde Berñ.ſuper miſſus ẽ d.Loqmur inqͥt
pauca de hoc ꝙ maria interpᷣtat᷑ mar ſtella
⁊ mr̃i ᷣgini valde cõgruẽter adaptat᷑. Ipſa

nãq; aptiſſime ſideri cõꝑat᷑.qꝛ ſicut ſine ſui
coꝛruptõe ſidus emittit radiũ:ſic ſine ſui le⸗
ſione ᷣgo ꝑturiuit filiũ,nec ſideri radiꝰ mi-⸗

nuit ſuã claritatẽ:nec vᷣgini filiꝰſuã integri⸗
tatẽ. Ipᷣa nãq; eſt ſtella nobiliſſima ex iacob
oꝛta cuiꝰradiꝰvniuerſum oꝛbẽ illũinat:cuiꝰ

ſplẽdoꝛ etiã pᷣfulget in ſuꝑnis:et iferos p ene
trat, Jpa inquã pclara ⁊ eximia ſtella ſuꝑ
mare magnum ſublimata:neceſſario micat

meritis:illuſtrat exeplis.O qͥ te intellig in

huiꝰ ſeculi ꝓfluuio magis inter ꝓcellas ⁊ tẽ

peſtates fluctuare qᷓ; ꝑ terram ambulare:ne

auertas oculos a fulgoꝛe huiꝰ ſideris ſi nõ
vis obꝛui ꝓcellis.ſi inſurgant vẽti tentatio
nũ:ſi incurras ſcopulos tribulationũ:reſpi
ce ſtellã:inuoca mariã.Si iracũdia:ſi aua⸗/
ricia:aut carnis illecebꝛa nauiculã cõcuſſe/
rit mẽtis:reſpice ad mariã.Si criminũ im/
manitate turbatꝰ:iudicij terroꝛe ꝑterritus:

baratro incipias abſoꝛberi vel turbari triſti
cia ⁊ deſpatõis abiſſo.in ꝑicul:in anguſtijs
in reb dubijs:mariã cogita:mariã inuoca.
nõ recedat ab oꝛe:nõ a coꝛde:⁊ vt impetres

eius oꝛationis auxilium nõ differas cõuer/
ſatio nis exemplũ. Ipſam ſequens nõ deui

as.ipſam cogitans nõ erras.ipſa tenẽte nõ

coꝛruis.ipſa pꝛotegente nõ metuis.ipſa du

ce non fatigaris, ipſa pꝛopicia peruenies.
Et ſic in temetipſo experirꝭ qᷓ; merito dictuʒ
a nomen virginis Oaria,. Hec Bernar⸗
Articulus ſecundus ꝙ nomẽ btẽ Wa⸗

.rie cõſtare debuit et ↄſtat ex qͥnq; lris:qua/

rum vnaqueq; ſigniſicat virtutẽ ſpecialẽ in
Maria ac bñficia collata mũdo.

Ecunguz miſte.

8 riũ declarãdũ de noĩe vgis a
rie ðꝛ litteratoꝛie d eſignatõisg vel
cõpoſitiõis Circa qðᷣ pᷣmo q̃ro Vtꝝ de/
cuerit ꝙ nomẽ matrꝭ dei tm̃ qͥnq; lr̃is cõſti⸗
tuat᷑. Cũ em̃ lr̃e eiꝰnoĩs deſignẽt certas vᷣtu
tes ſicut ⁊ lr̃e noĩs Jeſu. Si &̊ ex pluriba lit
teris fuiſſet ↄſtituta plures vᷣtutes deſignai
ſet:⁊ ſic dei matrẽ cõmẽdabilioꝛẽ red didiſſʒ.

Ad quod dico ꝙ ſumme decuit ⁊ cõgru

pluribus rationibus.
Pꝛimo quia hoc coꝛreſpondet.
miſterio diuine ↄceptiõis.
Secũdo quia coꝛreſpõdet miſte
rio euchariſtie ⁊ eiꝰↄſecratõis.
Tercio quia coꝛreſpõdet mi/
ſterio noſtre redemptiöls.
Quarto quia coꝛreſpõdet miſte
rio diuine miſerationis.
Quinto quia coꝛreſpõdet mi
ſterio diuine nomiationis. 2ð
Pꝛimo qꝛ iſte nũerꝰ qͥnariꝰ ↄgrue coꝛreſpõ
det miſterio diuĩe ↄceptõis.qm̃ dei mr̃ qui
nario nũero dictionũ deũ cõcepit: cum ait.
Fiat mihi ſᷣm vᷣbũ tuũ Lu.. Scðo quia

it nomẽ matris dei tm̃ qͥnq; litterꝭ conſtitui

coꝛrũdet miſterio euchariſtie ⁊ eiꝰ ↄſecratõ

nis. Sic em̃ xpᷣs dãs in cibũ ſub ſpẽ panis
carneʒ:voluit vti fſoꝛma quinq; vᷣboꝛum di.
Hoc eſt em̃ coꝛpꝰmeũ. Tertio qꝛ ↄgruit
miſterio nr̃e redẽptõis:qm̃ xpᷣs ꝓ nr̃a redẽ
ptiõe qͥnq; vulnera pᷣcipua voluit ſuſciꝑe q̃

etiã poſt reſurrectionẽ eternalr voluit in ſa⸗

cro eiꝰ coꝛpe remanere ꝓpterea Berñ. vt al

legat᷑ ĩ libello qͥ ðꝛ ſpeculũ vᷣgis diẽ ſic. Si⸗
cut inqͥt xpᷣs qͥnq; vulneribo ſuis ↄtulit ple⸗

ne remedia mũdo: ſic Maria ſuo ſctiſſimo
noĩe qð qͥnq; lĩis ↄſtat ↄfert q̃tidie veniam

pctõꝛibo in ð mũdo.Hec ibi. Quarto qͥa

coꝛrñũdet miſterio diuĩe miſeratonis. Nã ꝑ

qnq; ba pctõꝛ veniã a deo ⁊ miſcdðᷣiam ꝓ⸗
meruiſſe legi Qu.xviij.vbi publicanus ait
Deus .ꝓpicius eſto mihi peccatoꝛi. Quin⸗
to quia coꝛrñũdet miſterio diuĩie nominatiꝰ

nis.quia deus noſter in carnem veniẽs vo
lenſq; nominari elegit nomẽ quinq; lr̃aꝝ ſcꝭ
Jeſus.h nãq; q qũq; interponit᷑ non eſt lr̃a
ſim grammaticos ſed aſpiratio tm̃ vocis.

Vngde qꝛ dei mater Maria ipſa eſt q̃ deuz

concepit. Ipſa eſt de qua caro nobis in ci⸗
„

i

hun
ſna⸗
ſo⸗
ſoe

ni

ſe.

del
de
lſ⸗
ptn
t
ſnn
g⸗
ſtiu

reßs
rgui
nat,
uia
d
ounis
umnde
gut
nuii,
ſchei
kiuſen
ſtil
Se
lipe⸗
iſino⸗
cnin
nnis
PBie
unp⸗
us
unn⸗
at
s vo
0
ctli
pocs
jdaß

6

Articulus

bum data ꝓdijt.ipſa hoſtre redẽptõis mini

X

ſtra.ipſa diuĩe miſcdᷣie mr̃.⁊ certe ipſa ði fi-
lio ↄfoꝛmis ⁊ ſũme ſimillima.idcirco nomẽ
q̃nq; lr̃aꝝ ſoꝛtiri debuit. Nec vacat a miſte

rio ꝙ nomẽ matris dei detficit a noĩe filij ði

vicz Iheſus in eo ꝙ ĩ noĩe iheſu nota aſpi
ratiònis ſcʒ h inſerit᷑.qͥa ꝑ hoc ſignificat᷑ ꝙ
dei mater nõ eqͥ ꝑat᷑ xpᷣo: ſed deficit ab ipſo
in gra vnionis ꝑſonalis. Itẽ circa hoc mi
ſteriũ ſecũdo notãdũ eſt ꝙ boc nomẽ Ma⸗
ria nq; certis lr̃is cõpoſitũ eſt ad ſignificã
dũ vt dicit egregiꝰdoctoꝛ Leonardꝰde vti⸗
no ſermone ſuo de natiuitate vᷣgĩis:ꝙ h̊ no⸗
mẽ ſacratiſſimũ cõtinet virtutes qnq; lapi/

dũ pᷣcioſoꝝ ⁊ ꝑfectiões ſᷣm ꝙ ab eiſdẽ lapi/

dibus pᷣmis lr̃is acceptis ⁊ ↄiũctis nomen

maria reſultat. Per m. denotatẽ᷑ margari⸗

ta qᷓ eſt lapis pulcerrimꝰ? ↄfoꝛtat coꝛ in ꝑi⸗
culis.ſic nomẽ vᷣgis Marie refugiũ eſt no⸗

bies in oĩbus piculis. ꝓpter qð canit ecclia.

Dub tuũ pᷣſidiũ cõfugimꝰ ſctã dei genitrix
nr̃as depᷣcatões ne deſpicias ĩ neceſſitatib⸗

ſed a ꝑiculis cũctis libera nos ſꝑ vᷣgo gloꝛi
oſa ⁊ bñdicta. Per a. denotat᷑ adamas qͥ

habet vᷣtutẽ reconciliatiuã inter diſcoꝛdes.
ſic biẽ vᷣginis nomẽ inter deũ et hoĩes.vt ðᷣ
ſpſa virgĩe merito dici poſſit illð Ecci.xliiij

In tpe iracũdie facta eſt reconciliatio.ſolet

nãq; furoꝛ viri mitigari ꝑ mulierẽ. ſic furoꝛ
dei ꝑ virginẽ bñdictã mitigat᷑ ne feriat ho⸗
mines. Per r. denotaĩ rubinus qͥ eſt valð
ſplẽdidus.ſic nomẽ marie habet vᷣtutẽ illũi

natiuã.ipſa eſt em̃ vᷣgo cuiꝰvita inclita cun

ctas illuſtrat ecclias.vt canit᷑. Per i.deno
tat᷑ iaſpis qͥ reddit hoĩem ferentẽ tutũ ſine ti

moꝛe.ſic btã vᷣgo facit nos ſecuros a demo

nibo. ipſa em̃ eſt terribilis demonibus vt ca
ſtroꝝ acies oꝛdĩata.Cant.vj. Per a. deno

tat᷑ alectoꝛiꝰ qͥ facit hoĩem foꝛtunatũ ad ha

bẽdos honoꝛes.ſᷣm ꝙ bas pᷣmiſſaꝝ lapidũ
virtutes atteſtat᷑ Dyaſcoꝛides autoꝛ lapida
rius.ſic nommarie pᷣſtat homĩ celicos ho
noꝛes.qꝛ ipᷣa virgo vt ſcribit᷑ Ecci.xxiiij.ob
uiabit illi q̃ſi mater honoꝛificata. VUñ patʒ
qᷓ; pcioſiſſimũ eſt hoc nomẽ Marla ⁊ vᷣtuo
ſum vtpote acceptũ ⁊ cõpoſitũ ex literꝭ lapi
dũ pᷣcioſoꝝ ⁊c̃. Tertio deniq; hic eſt notã
dũ ꝙ lłr̃e qͥnq; ipſius noĩs marie deſignant

quinq; ꝑmaxima beneficia q̃ ↄfert mundo.
Pꝛimo qͥdem H deſignat ꝙ eſt m mi⸗

ſericoꝛdie ⁊ mediatrix mundi. GBern. Felix

II

mediatrix Maria que ſalutis antidotũ vi⸗
ris ⁊ mulieriboꝓpinauit.Et iteꝝ.Quõ inqͥt
ſol ſuꝑ bonos et malos oꝛit᷑iſic Maria oĩ⸗

bus ſe clemẽtiſſimã exhibet. Itẽ qͥs eſt inq t

locus miſerie quẽ nõ excludat mr miſcie.

Hec Berñ. in opuſculis de beata virgine⸗

Secũdo A deſignat ꝙ eſt aduocata ſcʒ
generis hũani.⁊ idcirco ipᷣa ꝓ oĩbo interpel
lat apud deũ.Idcirco canit eccleſia Eya er

go aduocata noſtra illoſ tuos miſericoꝛdes
oculos ad nos cõuerte ⁊c̃. Hiero. ⁊ allegat

in li, oꝛiginaliũ Aduocatam inqͥt vis habe
re ad matrem decurre: exaudiet matreʒ fili⸗
us:exaudiet pater filium. Hec ibi. Tertio

Rdeſignat ie eſt repatrix ruine,ſ. tam ange

lice q; hũane.vñ Berñ.in ſermone qui inci

pit Tepus loqndi:dicit ſic Hec eſt virgo q
totius mũdi reꝑationẽ obtinuit:ſalutẽ olm

impetrauit. Et infra. er te nãq; ſ.o vᷣgo fe
liciſſima celuʒ repletũ eſt ⁊ infernus euacu⸗

atus eſt:ꝑ te reſtaurate ruine hierlm: ⁊ exe
ctantibus miſeris vita perdita reddita eſt.

Hec ille. Quarto J deſignat eſt illumi

natrix totius eccleſie ⁊ mundi.Hã Maria

interpᷣtatur illũinatrix.quia ſicut ſol oĩa il/
luminat aſtra:ſic Maria illumiat oẽs ſan⸗
ctos ⁊ angelos ⁊ totam eccleſiaʒ lumie gra

tie ⁊ gloꝛie ꝓpterea Ecci.xxiiij.ait. Ego feci
vt in celis oꝛiret lumẽ indeficiẽs.Et eiuſde,z
ca.xxvj. Sicut ſol oꝛiens mundo in altiſſi/

mis dei:ſic mulierꝭ bone ſpecies in oꝛnamẽ

tũ domus ſue ⁊ eccleſie ſancte. Quinto *

deſignat ꝙ eſt auxiliatrix miſerie in om̃i ne
ceſſitate. Vñ Oꝛigenes in ſermone. Scio
inquit ꝙ ſi beata vᷣgo pie pulſata fuerit ne⸗

ceſſitati nunq; deerit:miſericoꝛs em̃ ẽ ⁊ ple-
na gratia. ⁊ ideo ſe cõtinere nõ poterit quin

miſereat᷑ inuocanti ſcʒ nomen eius. Et hoc

ipſum ꝓpter ſimplicioꝛes certo miraclo hic

inſerto confirmare ⁊ ꝑſuadere libeat.quod
quidem a ſummo q̊dam viro ſcriptum ac⸗

cepi Miraculum. Erat in terra ſuamõ

ciuis qͥdam honeſtꝰ ſatis diues qͥ moꝛti ꝓ/
ximus vnicũ quẽ habebat fuliuʒ aduocauit
hec verba teſtamẽtũ eidem faciẽs ait Fili
mi poſt moꝛtẽ meã tibi tria recõmẽdo.ſ.he⸗
reditatẽ tanqᷓ; vero heredi. Itẽ aiam meam
tanq; vero meo ꝓcuratoꝛi.Et deniq; q̊ddã
factũ quod dudũ ante debuiſſem impleſſe:
votum vicʒ ꝑegrinatiõis vltra mare:quod

tamen fili mi ꝓpter tuum amoꝛẽ vt te magis

Aiber vI.

poſſem ditare vſq; modo pꝛogaui.qð heu
gie mee noui foꝛe in detrimentũ. vñ te rogo
vt iſtud meũ votũ adipleas ꝓ me.Quo mã
dato ab illo ſuſcepto:ſubdidit pat. Yili mi:
tria te docebo ſo in coꝛde tuo figẽda:que ſi
imitatus fueris btũs eri. Pꝛimuʒ eſt vt oĩ
die miſſam ſtudeas audire ⁊ creatoꝛẽ tuum
ac redẽptoꝛẽ in ſacramẽto diligenter intueri
gqm̃ teſte ſctõ Auguſtio.intuitus ſaluatoꝛis
ſalus eſt pctõꝛis. Secũdũ eſt:ſemꝑ reco/
gila de tuo ſine ⁊ time moꝛtẽ eternã incurre
re. Tertiuʒ eſt ꝙ nomẽ virgis marie ſemꝑ
tenens in coꝛde ſtude eiꝰauxiliũ inuocare.qᷓ

niã dicẽte ſctõ Ambꝛoſio. Qui iuocat ma-

riã conſequet᷑ gram. Itaq; moꝛtuo pre fili⸗
us ↄſilio amicoꝝ vxoꝛatꝰeſt. Tandẽ ad ꝑe/
grinãdum ꝓfectꝰ eſt ꝓ voto patris implen⸗
do. Veniẽiq; in ciuitateʒ Akaron vna cum
alijs cõgregat ꝑegrinis ⁊ cruciferis gran/
di exercitu paganos inuaſerũt.in qᷓ cõflictu
captus eſt vir iſte:nõ tñ occiſus.qͥa depᷣce⸗
pto patris miſſam illo die audierat: cuiꝰ ſa
criſicij merito interueniẽte ab occiſiõe inter
multos interẽptos ipſe ſolus pᷣſeruatus eſt.
In captiuitate igit᷑ poſitꝰ ſex annis angeba
tur laboꝛibo fame ⁊ verberibo.vñ atidie flẽs

rogabat deũ ⁊ vᷣginẽ btãm ꝓ liberatiõe ſui:

tandẽ anno ſeptimo deſperatꝰ cepit ĩiuoca/
re diabolũ ꝓ auxilio.Affuit ille ĩ ſpecie hu⸗
mana dicẽs. Si te ſpõdes mihi ⁊ negabis
xpᷣm ⁊ ei matrẽ ⁊ oĩa ſacramẽta ecclie:edu/
cã te de hac captiuitate in domũ tuã. qͥ oĩa
fecit. nomẽ tũ Marie ⁊ eius auxiliũ in coꝛ/
de nõ negauit:memoꝛ pᷣcepti patris:ſed ad
inſtãtiã demonis oꝛetenꝰ im̃ negauit. Tũc
diabolus leuauit eũ a terra tã alte ꝙ ipſi iu/
ueni videbat᷑ celũ vᷣtice tãgere.Cepit q̃ʒ di-
abolus clamare hoꝛribilr:ad cuiꝰ clamoꝛẽ
cõuenit demonũ multitudo clamãtiũ ⁊ di/
centium. Jugula hoĩem iſtũ ⁊ mitte cadere
in terrã:qͥa nõ videt᷑ fidelłr oĩa negaſſe q̃ de
buit. Iſte autẽ dicebat:tñ inqͥt oĩa q̃ iuſſiſti
feci:vide ſerua mihi inuiolabilr o demõ tu
um ꝓmiſſum q̊ ꝓmiſiſti me eductuꝝ. At de
mon.ego vtiq; te pleniꝰexamĩabo.Tũc du
xit eũ ſupꝛa mare.allocutuſq; eum dixit:ne⸗
gas ne baptiſmũ ⁊ nomẽ dei tui.Ille reſpõ
dit:nego. At demon:tene inqͥt te foꝛtiter.qa
volo te baptiſare in noĩe diaboli.⁊ mox ſu⸗
bito iuuenẽ in ꝓfundũ maris ĩmerſit.⁊ iteꝝ
leuauit di. NHegas ne xpᷣm crucifixũ. at ille:

Dars 1

nego.Et iteꝝ ĩmerſit.⁊ tercio ait: Negas ne

nomẽmris dei ⁊ oẽs ſctõs ⁊c. Perterritꝰne⸗
gauit oĩa.Ecce aũt vidit młtitudinẽ demo⸗
nũ cum magno ſtrepitu ducẽtiũ aĩas ad in
fernũ que hoꝛrẽda lamẽtatõe vociferapant
dl. Ve nob miſerꝭ qꝛ peccauimꝰ.ve qꝛ dia⸗
bolo eternalr cruciãdi traditi ſumꝰ. Vñ tã
ex ĩmerſione maris qᷓ; ex iſta viſione ⁊ audi
tu hoꝛribilis lamẽtatiõis:iuuenis ille adeo

tremefactꝰ eſt ꝙ totꝰ in caniciẽ mutatus eſt.

et ſic diabolus duxit eũ ⁊ poſuit circa ſuum
molẽdinũ,.dixitq; Amice eſto ↄſtans ⁊ nun

ᷓᷓ; vloles pactũ firmatũ ĩter me et te ⁊ ero te

cũ in omnib neceſſitatibo tuis.⁊ ſic receſſit.
Zũc ſuꝰ molẽdinatoꝛ videns eũ interrogat
Quis es inqͥ t ⁊ vnde venis:at ille. Ego ſuʒ
dñs huiꝰmolẽdini. Ille ⁊ ſine dilatõne ve⸗
nit ad dñam:nũciãs adeſſe dũm vł maritũ
Illa leta efficit᷑ ⁊ veloci curſu cum amic et
ſeruis occurrit eidẽ.quẽ videns eſſe caniſſi/
mũ tanq; ſumme ſenẽ expauit et ſe deluſam
credẽs ait. vere nunq; habui virũ ſenẽ ⁊ taʒ
canũ:ſed iuuenẽ. Ille aũt młi indicijs affir
mat ſe eſſe eiꝰ maritũ. Vnde cõcurrũt miłti.

et nullus vel nulla eũ agnoſcit.et ſic cũ indi

ghatõe ⁊ increpatõe repelllt᷑nullus ei volu
it vel cibũ pᷣbere.cepit ergo mẽdicare ⁊ ma/
xima cum triſticia ac miſeria vitam actitare
Quid plura:vidẽs ſe oĩ ſolacio deſtitutũ:re
coꝛdatꝰ de pᷣcepto patris ſui ꝙ.ſ.in oĩ necei

ſitate nomẽ Marie ⁊ eiꝰ qauxilium iuocaret

Intrauit ecclłiam ⁊ coꝛã virgis imagine te
nente in vlnis ꝑuulũ Jeſum ꝓcidit in terrã
flens amariſſime.Et ecce imago pueri auer
tit faciẽ ab eo ꝓpter qð miſer pctõꝛ cepit fle
bili rugitu matri miſcdðᷣie Marie ſupplicare
dicẽs. O ſpes pctõꝝ.O refugium miſeroꝝ:
memẽto qꝛ tu es mr miſcdie.oꝛa igit᷑ filiũ tu
um ꝓ me:nõ ſuʒ qͥdẽ dignꝰ.ſed ꝓpter filij tui
bonitatẽ ⁊amoꝛẽ oculos miſcðie tue ↄuerte
ad me et tuo filio me recõcilia. Tũc pia mr
dei miſcðia mota:ecce mirũ i᷑ modũ depo
ſuit filiũ de vlnis ſuꝑ altare ⁊ deſcẽdẽs pci⸗
dit coꝛã eo adoꝛãs ⁊ di.Fili mi dilectiſſime
Jeſu ſalus ⁊ vita aĩaꝝ.noſti:qꝛ nõ eſt phas
mihi relinq̃re quẽcũq; pctõꝝ qͥ ſpem ponit
in me.Fili mi vnice dilectiſſime memoꝛare
q̃ᷓ ⁊ quãta tecum paſſa ſum ꝓ peccatoꝛibo:⁊
in oĩ tua paſſione gladius doloꝛis coꝛ meũ
ꝑtranſijt. Nõne fili mi amãtiſſime pꝛo pec⸗
catoꝛibus incarnatus es:paſſus: crucifixꝰ:

nan

Pe
wee ,
eno⸗
di
went
Vi
enunci
lende
oc
aſunn
6t
raot
Neſtt
moger
Sp
Genen
mni
mi
anici⸗
Nſan
nett
cſoeffr
fütnle
Ci
dyole
eema⸗
galare
müre
diſecd
locane
gee
tutmi
eicner
chile
plen⸗
nlon
fin
fflin
chamt
depe
lispa⸗
line
ſobas
1Pepit
moꝛgte

8

Articulus

et moꝛtuus es: p eis a me cõceptus lactatꝰ

e baiulatꝰ es.ipſis me aduocatã ⁊ matrẽ mi/

ſericoꝛdie ↄſtituiſti. Nõne tu dixiſti ꝑ phe
tã. Quacũq; hoꝛa ĩgemuerit hõ de pctis ſa
lusei erit. Nũc igit᷑ dona mihi hũc pctõꝛeʒ

Eccæ ergo flexꝰpius Jeſus eum in gram re

cepit: ⁊ ad pces matr ſue euʒ miſericoꝛditer
eſt amplexatꝰ⁊? tãtã gram ei infudit vt viri⸗
bus refoꝛmatꝰ ſicut pus ita iuuenis canicie
ꝑmutata foꝛet. Quod qͥ dẽ ꝑſentiẽs diabo/

lus venit ad eccleſiã clamãs ⁊ dicẽs.O in/

fidelis quõ me decepiſti:vbi eſt pacti tui ꝓ/
miſſio ⁊c̃. Cui btã vᷣgo minas ĩponẽs imꝑa
uit vt ſuo famulo nunq; nocere poſſet ſ̊ ci/
to diſcederet.ſtatimq; virgo ad altare redijt
et filiũ in vlnas reſumpſit.Diabolus aũt taã
tũ ſtrepitũ ⁊ vlulatũ fecit ꝙ tota ciuitas ꝑ/
turbata ad ipſam eccleſiã pↄfluere cepit. vbi
neminẽ pꝛeter illũ iuuenẽ videtes mirati ſũt
At ille vocate inqͥt ſacerdoteʒ.q̃ veniẽte oĩa
eſt peccata ↄfeſſus:⁊ eiꝰ cõſilio oẽ negociuʒ
iſtud ꝓmulgauit ppło. qͥ oẽs laudes virgĩs
bñn;dicte excamarũt. Tunc vxoꝛ eiꝰ⁊ amici

gaudiũ magnũ fecerũt.Tandẽ mutuo con

ſenſu vir iſte ⁊ vxoꝛ oĩa pauꝑib diſtribuen
tes:a cõnubio ſeꝑati religionẽ intrauerunt.
⁊ q̊ad vixit vterq; beate virgini deuotiſſime
famulãtes vitã eternã ꝓmeruerũt. Ecce igi
tur claret q; bonũ ſit ⁊ efficax nomen marie

eiuſq; auxiliuʒ homĩ ĩuocare ⁊ ei deſeruire
qa nõ poterit talis hõ ꝑire:deo ipᷣm et bea/

te virgis merito ꝓtegete. .
Articulus terciꝰ ꝙ eſt valde vtile iuoca⸗
re nomẽ Marie ⁊ aſſignant᷑.xij. vtilitates.

Erciũ miſteriũ
t ðꝛ vtiliſſime iuocatõis. Vbi no
tandũ ꝙ pᷣcipue duodecim vtili

tates poſſumꝰcolligere ad numen. xij:ſtella

rũ in coꝛona virginis quas ↄſequi pñt ho/
mines in inuocatõe noĩs marie.vt patet ex
dictis ſacroꝰ doctoꝝ ac fulcimẽto ſacre ſcri
pture. Pꝛima vtilitas eſt lapſoꝝ ſubleua
tio.vñ Dañ.xj.Cunq; coꝛruerint ſubleua/
bunt᷑ auxilio ꝑuulo.i.btẽ virgĩs q̃ dicit᷑ par
uala ꝑ humilitatẽ, Et hoc cõſonat rõni.q̃a
ipſa eſt mr miſcðie.ergo mouetur pio coꝛde
vt ſubleuet lapſos ⁊ ꝓfundatos in peccatis
Pꝛopterea Anſel.li.oꝛationũ.O felix Ha
ria tu peccatoꝛẽ toti mũdo.i.hoĩb ⁊ deo de
ſpectũ materno amplecterꝭ affectu:nec ibᷣim

deſeris donec gratie filij tui refoꝛmabis.O
igit᷑ peccatoꝛ qͥ iaces in luto ⁊ fece peccatoꝝ
inuoca mariã vt molliat᷑ coꝛ tuũ ad peniten
tiã.Itẽ hoc ↄcoꝛdat figure Numeri.ij.vbi
habet ꝙ Moyſes ꝑcuſſit virga bis ſilicẽ et
egreſſe ſunt aq̃ largiſſime.virga eſt btã vir⸗
go Eſaie.xj.Egrediet᷑ virga de radice ieſſe.
Dilex eſt coꝛ durũ in peccatis:vnde egredi
unt᷑ aque largiſſime lachꝛimaꝝ ad binam ꝑ
cuſſionem.qꝛ facit declinare a malo ⁊ face/
re bonum. Secũda vtilitas peccatoꝝ li
beratio. Sicut em̃ legimꝰ in ſcriptura: filij
iſrael liberati ſunt ab egiptia ca ſeruitute ꝑ
virgã.ſic electi poſtq; a peccaꝶᷣ ſubleuati li⸗
berari voluerint ð diabolica ſeruitute libe
rant᷑ ꝑ mariã.que figurat᷑ ꝑ virgã. Idcirco
Berñ.in ſermone dicit. Si pctã tua pᷣmũt
te vt liquefias ſicut cera a facie ignis: vade

ad matrẽ miſcòie ⁊ oſtende ſibi tua vlcera:

et ipſa ꝓ te filio ſuo oſtendet pectus et vbe⸗

ra:⁊ filius patri latus ⁊ vulnera:pater non

negabit filio poſtulãti:neq; filiꝰ negabit ma

tri interpellãti:neq; mater negabit peccato

ri ploꝛãti.Hec ille.Hinc. j.Regũ.xxv. dixit
Abigail ad Dauid. Ecce famula tua ſit in

ancillã:vt lauet pedes ſeruoꝝ tuoꝝ. Abiga
il ſigurat mariam que ſe obtulit deo in an/
cillam: vt lauet pedes.i.affectus ſeruoꝝ ði
ꝑ ſui inuocanonẽ. Tercia vtilitas gratie

infuſio,quia ipſa eſt mater gratie vt canit ec
cleſia. Idcirco Bernarð. Queramꝰ inquit
fratres gratiã per Mariã:qui ſic querit in/

uenit et pulſanti aꝑietur. Ambꝛoſius. Qui

inuocat mariã conſequitur gratiam. Hinc
ipſa dicit Ecẽi.xxiiij. In me omnis gratia
vie ⁊ veritatis.Et infra.Tranſite ad me ⁊ a
generatõnibus meis adimplemini. Sicut
nãq; teſte apoſtolo:nemo poteſt dicere do⸗
minus Jeſus niſi ĩ ſpirituſancto:ita nemo
poteſt dicere ſancta MHaria domina mea
niſi in gratia ſpirituſſancti. quod intelligen
dum eſt ᷣm Alexandrũ de hal.de dictione
coꝛdis oꝛis ⁊ operis. Quarta vtilitas coꝛ
dis dulcoꝛatio. Sicut enim Moyſes vir⸗
ga dulcoꝛauit aquas Exodi.xv.ſic memo/
ria Marie et eius nominis inuocatio dul/
ces pꝛoducit e coꝛde lachꝛimas.Hinc Cã⸗
ticoꝛum pmo. Melioꝛa ſunt vbera tua vi⸗
no. ſcilicet letificando coꝛ.fragrantia vn⸗

guentis optim is.ſcilicet deuotionis inter-

ne. Vñ Bernardus in ſermone quodã.O

DU—
J₰ 6

R

Liber VI.

felix maria tu nec noĩari potes qn ſtatiʒ ex⸗
audias:nec cogitari qͥn tecum ſit affectꝰdi⸗
ligentiũ te. De hoc refert diſcipulus exem
plũ in ſuo ꝓmptuario exeplo.lxxij.dicẽs:q;
iuxta eccleſiã ſcti Seuerini in Colonia in/
cluſus qͥdã habitabat.hũc cũ matrone ciui
tatis viſitarẽt:vna deuota dixit eidẽ ꝙ no/
mẽ dñe niĩe dicere nõ poſſet ſine mira qua/
dã dulcedine. Cauſa tãte gre reqͥſita ait:ſin

gulis diebo in honoꝛe eiꝰ.l.aue maria dice⸗

re cõſueui.vñ tantã dulcedinẽ merui ꝙ oĩs
oꝛis mei ſaliua tpe oꝛõnis in mel videat᷑ cõ
uerſa.Oõ ille incluſus audiẽs cepit eiꝰ exẽ⸗
plo ꝑ hebdomadã cõplere aue maria ⁊ tan
tã hauſit dulcedinẽ in noĩe maria ꝙ ſuꝑ oẽ
mel tranſcenderet. VUnde patet ꝙ ſicut teſte
Berũ.hoc nomẽ Jeſus ita hoc nomẽ ma/
ria mel eſt in oꝛe:melos in aure:iubilus in
coꝛde. Quinta vtilitas demonũ effuga/
tio.qͥa vt dicit Berñ.⁊ allegat᷑ in ſpeclo btẽ
virginis. bicũq; inqͥt nomẽ marie noĩat
ibi demonũ nocum̃tũ effugat᷑:reis venia et
egris medela atq; ꝑegrinãtibo adiutoꝛiũ da
tur. Hec ille. Idcirco ipſa deſcribit᷑ Cañ.vj
Terribilis vt caſtroꝝ acies oꝛdinata. Re
fert de hoc exemplũ idem diſcipulus vbi .
exẽplo.xxvij.ꝙ cuidã puelle diabolus ſepi
us in mitiplici foꝛma apparẽs fere in amen/
tiã eã duxerat.⁊ ipſa ꝓpoſuerat ingredi mo/

naſteriũ.a q̃ volẽs auertere eã diabolus:ap

paruit ei nocte ſuadẽs mũdi delitias ⁊ pᷣdi/
cens ei oĩa incõmoda religiõis. Rñdit illa:
Quid mihi erit ſi in delitijs qᷓs ꝓmittꝭ moꝛ
tua fuero.Ad quod vᷣbũ demõ tacuit ⁊ eaʒ

rapuit ⁊ conabat᷑ pcipitare ð feneſtra. Que

cũ diceret Aue maria:dimiſit eã diabolꝰdi.
SDi hac hoꝛa illã mulierẽ nõ nomiĩaſſes oc
cidiſſem te.⁊ in religione tibi aduerſaboꝛ. q̃

dicto diſparuit. Vñ Bern. ſermone In le⸗

ctiõe dicit. Hoꝛrẽt pncipes tenebꝛaꝝ Ma
rie deuotã inuocatõem.qꝛ in circũitu eiꝰaci
es valida ĩnũerabiliũ ſpirituũ btõꝝ ſibi de
uotos defendẽtiũ. Hec ille. Sexta vtili/
tas tentationũ refrenatio.qꝛ in oĩ tentatiõe
ad inuocatõem marie deus fidelis faciet ꝓ
nentũ auxilij: ſiue ipſa tẽtatio ſit a carne ſi-
ue a mundo:ſiue a diabolo. Vnde ipſa ait
Ecẽi.xxiiij.Quaſi platanꝰ exaltata ſuʒ iuxta
aquas:.i.iuxta pplos baptiſatos.qꝛ vt ſcribi
tur Apoc̃.xvij.Aque multe populus mitꝰ.
Per hoc aũt ꝙ dicit:q̃ſi platanꝰ.innuit pte

Pars 1

ctionẽ quã facit in tẽtatione.quia platanus

habet folia ad modũ ſcuti.⁊ idcirco defen/⸗

ſationẽ ſignificat. Itẽ ibidẽ.q̃ſi cedrus exal

tata ſuʒz in libano.et iteꝝ.q̃ſi mirra electa de

di ſuauitateʒ odoꝛis. Cedrꝰ nãq; odo ſuo
fugat ſerpẽtes. ⁊ mirra occidit vᷣmes in car
ne.⁊ ideo ſignificat motuũ ⁊ tẽtationũ retre
nationẽ. Hoc figuratũ eſt.j. Regũ.xvij.qñ
Dauid cum virga vel baculo ⁊ funda ⁊ qͥn
q; lapidibo acceſſit ↄtra Goliã ⁊ euʒ occidit
pᷣualẽs ei. VUirga em̃ eſt Maria. et lapides
qͥnq; vulnera xpᷣi. Ad idẽ ꝑtinet ꝙᷓ Bana⸗
nias virga ſuꝑauit egiptiũ ⁊ triũphãs occi
dit euʒ.ij.Regũ.xxiiij. Septima vtilitas
in ꝑicuł ꝓtectio vel defenſatio. Uñ Berñ.
In giculis inuoca mariã.vt patuit in auto
ritate poſita in fine pᷣmi articuli.Et h̊ ↄfir-
mat᷑ ꝑ multa miracula.e qͥbo vnũ cã bꝛeui/

tatis adducã quod refert diſcipulus vbi õ,.

exẽplo.xxxix. Cum em̃ qͥdã nauigãtes per
mare hieroſolimã:aq̃ irrũꝑe cepiſſet naueʒ:
epᷣs aſſiſtens inter eos et qdam nobiles ci⸗
tiſſime in cimbã que intus ferebat᷑ in mare
depoſitã cõſcẽderũt.vnus cũ deſcẽdere vel

let:ĩ mare cecidit ⁊ merſus eſt ſubito nec cõ

paruit.his vo qͥ relicti ſunt in naui claman

tibus in celũ aqͥs ſubintrãtibo naui abſoꝛ⸗

pti ſunt a mari.Epᷣs vᷣo flens cõmendabat
dño eoꝝ aĩas.⁊ ecce vidit e mari q̃ſi colum
bas ſpecioſas ſubito euolare ⁊ in celum cõ
ſcendere quas agnonit eſſe aĩas ſocioꝝ ſub
merſoꝝ.⁊ tũc magis cepit flere ꝙ ipſe cũ ſo
cijs nõ eſt ſuffocatꝰ vt in celũ potuiſſet euo
lare. Tandẽcũ in cimba applicuiſſent terre
Ecce ſociũ qͥ inter duas naues ceciderat in
mare viderũt viuũ ⁊ incolumẽ exire de ma
ri.vñ ſtupẽtes interrogant qͥd illi acciderit.
Rũdit ille. Beate inqͥt genitricis nomẽ cuʒ
in aquã caderẽ exclamaui.ſicq; eius memo

riã ⁊ nomen habẽdo ad ima pelagi deueni.
atipſa mater miſcðᷣie q̃ ĩmem: ſuoꝛũ eẽ nõ
poteſt aſtitit mihi ſub vndis

⁊ vſq; ad litus ꝑduxit ſub aquis.Hec dicẽ/⸗
te laudes deo ⁊ beate virgini ðᷣtulerũt. Vñ
canit eccleſia. A ꝑiculis cunctis libera nos
ſe ꝓgo bñdicta:in cõpletoꝛio ad canticũ
Octaua.infirmitatis ⁊ peſtis repulſio.vñ
Bern. vt allegat᷑ in ſpeculo virginis dicit.
Non eſt peſtis tã mala que mox non diſce
dat ad nomẽ Marie. Ibidẽ dicit idẽ. Vbi

nomen marie noĩat᷑ demonuʒ nocumẽtum

allio ↄtexit

4

(ust

ſore
gel
edh
vhe
hooh
i .
lit
ſeeel.
guten
whii⸗
ſecg
ſet
itin
goſ⸗
Ge
fenn
Nedil
o⸗
ſeic
ana
6i⸗
lcſu
n
Eful
ludt
tmner

(

niin
amn
600
ſtan
nnl
hue
ma
Hi
an
dee
ker
nor
Geo
4
ſie
hon
oi⸗
es⸗

Articulus

1 4 %
n, effugat᷑:⁊ egris medela dat᷑. Vñ legit᷑ in vi
wal ta ſancti Gꝛegoꝛij ꝙ cũ maxima peſtꝭ romꝗ
nde deuaſtaret:imaginẽ virgis quã Qucas euã
otgo geliſta depinxit añ ꝓceſſionẽ ferebant. et ſic
Eſrcer aer apeſte mũdari videbat᷑. Noui puerũ qͥ
nüne in pete cũ ſe ſentiebat infectũ nouem vici⸗
deizg bus cũ aue maria apoſtematis locũ ↄſigna
nri uit. ⁊ ſic ſepi liberat eſt: nec vnq; eipeſt p⸗
occit ualuit. Nona vtilitas.oꝛationũ in qcũq;
ia . * eceſſitate cxauditio. Hã moyſes virgã ma
Vens nu tenebat cũ in mõte oꝛabat.⁊ ſic victoꝛiã
dise poſtulãs ↄtra Amalech impetrauit Exodi
ttlins xviij. Virga eſt Maria ꝑ quã oꝛõnes no/
ihef ſtre exaudiunt᷑ Et iðᷣo vt dicit Alb.ſuꝑ miſ
fann ſus eſt. Ecclia hoc nomẽ Maria interpo⸗
ſuit in ſalutatõe angelica. vt vicʒ oꝛatio ma
bo⸗ gis ſoꝛtiat᷑ effectum exauditiõis: vñ Berñ.
inan Sileat miſcdðᷣiam tuã virgo bñdicta q cũq;
ufbii te in neceſſitatibo ſuis inuocataʒ memit ſibi
Mher defſuiſſe. Decima vtilitas: in moꝛte aſſecu
Anng ratio.qꝛ vt canit eccleſia:ipſa eſt regina mi⸗
bles⸗ ſericoꝛdie vita ⁊ ſpes noſtra. Ipſa aduoca⸗/
nn ta noſtra qᷓͥ poſt hoc exiliũ fili nobis oſten
daen dit. Idcirco Berñ. O hõ ſecurũ habes ac/
ner ⸗ ceſſum ad deũ vbi mĩ ſtat añ filiũ ⁊c̃. Re⸗/
conen fert diſcipulus vbi S. exẽplo.xxvj.ꝙ miles
lcbſo⸗ qͥdã intrauerat oꝛdinẽ ciſtertieñ.⁊ cũ graui
nlabn ter fuiſſet infirmatꝰcepit deſꝑare ppter mul⸗
icolun titudinẽ pctõꝝ in ſeculo cõmiſſoꝝ.pauẽs ̊
lun 6 ⁊ merẽs efficit᷑.⁊ ſtatim btã vᷣgo ei aparens
edb . (coſolata eſt eñ Qui mutatad leticiã maxi⸗
Ntb mã:interrogatꝰeſt ab abbate vñ ſibi tã ſubi
ilca ta mutatio.At ille qͥa inqͥ t ecce aſtat btã vir
nmt go cõſolãs me. Interrogatus qͥd boni fece
dorin rit quo id meruerit.rñdit: nunq; inquit ob
edem miſi qñ audiui nomẽ Marie qͥn flecterẽ ge
calet⸗ nua mea ob el reuerẽtiã:vñ aiam vᷣgini cõ
niaß mẽdauit ⁊ illa eã ſuſcepit ⁊ in celum ꝑduxit
De Hinc canit eccleſia. Maria mr gre mr̃ mĩe
ſanent tu nos ab hoſte ꝓtege:in hoꝛa moꝛtis ſuſci
tüceno pe. Vndeima vtilitas:purgatoꝛij ignis
tet . refrigeratio. Hieremie.xviij. Nunqd depe
edic⸗ tra agri deſiciet nix libani.i.refrigeriũ ð ma
eOdH ria poſt moꝛtẽ noſtrã.q.d.nõ.Cũ em ĩ pur⸗
nles goꝛlo ſumme egeãt anie miſcðᷣia Marie
lich ideo eã maxie inuocãt. VUñ qͥdaʒ valde cõ/
ſofi ſcientioſus ⁊ vite laudabilis mihi retulit ꝙ;
8diet⸗ nouerit quenda fratrẽ oꝛdinis minoꝝ in re
ſe * gno Hüũgarie:qͥ quadaʒ vice raptus in ſpũ
— in purgatoꝛiũ:audiuit.⁊ ſic ſibi viſum eſt ꝙ
can oẽs anie lugubꝛi voce Mariã innocarẽt et
£
£
*
„ * *
. △

ſalue regina canerent. Idcirco Berñ.in ſer
mone. Exte inquit o btã virgo ſalus pẽdet
vniuerſoꝝ filioꝝ adã:ↄſolatio miſeroꝝ:⁊ re
dempto captiuoꝝ. Ad te reſpiciũt ⁊ qͥ in ce
lo habitãt vt exultẽt: ⁊ qͥ ĩ purgatoꝛio vt eri
piant᷑⁊ qͥ in mũdo ſunt ⁊ qͥ ſequunt᷑ vt glo
riſicent᷑ Hec ille. Duodecima vtilitas eſt
in celo pᷣſentie delectatio. Oẽs em̃ ſancti et
pᷣeipue eius deuotioꝛes ſamuli qͥ ſedule eaʒ
in hac vita iuocauerũt:dicere habent ſum/
ma cũ delectatõne ⁊ dulcedie hauſta ex ſua
pᷣſentia illud Judith.xv.Tu gloꝛia hieruſa
lem:tu leticia iſrael:tu honoꝛificẽtia ꝓpli nr̃i
O q; igit᷑ dignicoſum.O q; excellẽs et ſubli
me eſt boc nomẽ gloꝛioſiſſimũ maria.O qᷓ;
vtile oĩba inuocãtibo ipſum.qm̃ ꝑ hoc ſciſ/
ſimũ nomẽ lapſus ſubleuat᷑:pctõꝛ liberatur
gr̃a infundit᷑:coꝛ dulcoꝛat᷑: demõ effugatur

tẽtatio refrenat᷑:ꝑicula euitant᷑: peſtes et ifir

mitates repellunt᷑:oꝛatões exaudiunt᷑.O fe
liciſſimũ nomẽ ꝑ qð hõ in moꝛte aſſecurat᷑:
in purgatoꝛio refrigerat᷑:⁊ in celo ex pᷣſentia
tãte dñe iocundat᷑.O aĩa fidelis vtinã ſape
res ⁊ intelligeres dulcedinẽ et fructuʒ huiꝰ
noĩs ⁊ ipᷣm ſꝑ in coꝛde ⁊ oꝛe haberes. Hoc
te moneo:hoc exhoꝛtoꝛ:vt deſcriptũ habe⸗
as in domo vel oſtio tuo q̃ freq̃ntiꝰ viſo re⸗
coꝛderis. Felix certe illa domus vbi ſo me/⸗

moꝛia teneẽ Marie.O chꝛiſtiane recogno

ſce nomẽ tue matris virgis bñdicte:q̃ ſola ẽ
ſpes ⁊ refugiũ aĩe tue:vita ſpes ⁊ dul con
ſolatio coꝛdis tui.ipᷣm inuoca:ipᷣm fliexis ge
nibo acclama:ipᷣm nomẽ exoꝛa. vt maria ſit
tibi maria.i.maris ſtella in huiꝰ ſecłi ꝓcella
q̃ dirigaris ad celeſtia rean.
Pars ſecunda libꝛi ſexti de gloꝛioſo no/

mine Marie quoniã ab ipſis ꝓphetis com

mendatur ⁊ digniſice cognominatur ac ho
noꝛifice ſublimatur.

„ Dmus qud edi
tlicari volo talis eſſe debet: vt in
cunctis regiõibo noĩet᷑j. Paral.
xxij. Verba ſunt regis Dauid ad iraʒ de tẽ
plo dñi.Figuratiue aũt ea verba accipiunt
vt ſint veri Dauid.i. chꝛiſti deiq; patris de
virgine maria q̃ facta eſt tẽplũ et habitacu/
lum filij dei:que vtiq; talis ⁊ tante excellen
tie eſſe debuit: vt in omnibo terre regionib⸗
eius nomen celebꝛe exiſteret. AUbi nota ꝙ
in verbis ipſis beata virgo tripliciter com/
0

2

Liber vI.

mendat᷑. Pꝛimo qdem a diuina inhabi⸗
tatione:cũ ðꝛ.domus.in quo dicto notat᷑ ꝙ
deus in ipᷣa ſicut in domo quieta habitaue
rii:nõ ſolum ꝑ gram vt in alijs homibo.ſed
etiã per coꝛpalem pᷣſentiã carnem ex ea aſſu
mẽdo. Vnde ipſa dicere poteſt illud Ecẽci.
xxiiij.Qui creauit me reqͥ euit in tabernacu
lo meo. Secũdo cõmẽdat᷑a ſumma di⸗
gnificatõe cũ ðꝛ:talis eſſe debet.i. tãte excel/
lentie ⁊ dignitatis vicʒ ſumme q̃ maio: cre/
ature cõicari nõ potuit ſub vnionis digni
tate ꝑſonalis in chꝛiſto. ⁊ quã eius dignita
tem oẽs creature merito admirant᷑: vtpote
cum ſit regina mũdi:dña angeloꝛũ:dei ma
ter. De eius dignitate Hieronimꝰ vt allega
tur libꝛo oꝛiginaliũ dicit. Quid dicemus ð
te virgo ſereniſſima pulcerrima inter om̃es
mulieres.ſi ſolẽ te dixerimus ſplẽdidioꝛ es,

ſi roſam floꝛidioꝛ es.ſi liliũ cãdidioꝛ es.ſi ci/

namomũ.ſi balſamũ.ſʒ oẽs ſpecies aroma⸗
iis odoꝛe tuo pcellis.qꝛ puilegia.ſ.dignita
tis tibi a deo ↄceſſa nõ ſoluʒ hoĩbo ſed ⁊ an
gelis admirãda ſunt. Hec ille. Tercio cõ/
mẽedat᷑ in verbis pᷣmiſſis a celeberrima no
minatõe:cum ðꝛ.vt in cũctis regionibo no/

minet᷑. Reuera nomẽ marie apud oẽs noĩia
tur celeberrima veneratõe.quia ex hoc bea
lam eam dicẽt oẽs generatõnes Luce.j.ca.

Berm.in ſermone. Btãm te o bñdicta vᷣgo

dicent merito oẽs generatões.quia oĩbo ge
nerationibo vitã ⁊ gliaʒ inueniſti. In te em̃

angeli leticiã:iuſti gram: pctõꝛes veniã in⸗

ueniũt in eternũ. Hec ille. Unde impletũẽ
illud Eſa.ix. m aliã lĩam ſcriptum. Erit no
men eius glioſum.qð põt eſſe aliud thema

ꝓhac parte. Acturi igit᷑ de gloꝛia noĩs bñ/
dicte vᷣgis marie ad pᷣſens tria miſteria no⸗
tabimus ſm triplicẽ eius głioſitaten.
Pꝛimũ ðꝛ miſteriũ ꝓphᷣice cõmẽdatõis.
Decũdũ miſteriũ dignifice cognoĩatõis
Ter ciũ miſteriũ honoꝛifice ſublimatioõis.

Articulus pᷣmus qualiter ſancti pphe

te gloꝛiam nominis Marie pᷣdixerũt ⁊ cõ⸗
mendauerunt in ſimilitudinibo.

Bimum miſte

p riũ de glioſo nomie virginis ma

rile dicit ꝓphetice commẽdatõis.
hoc eſt qualiter ſancti pphete ſpũſancto in
ſpirante gloꝛiam nomis Marie cõmenda
runt.Quod qͥdem ſi volumꝰ agnoſcere:p/

3
°

DPars

ducamus tm̃modo ꝓphetas tres:alijs cau

e

ſa bꝛeuitatis ptermiſſis. ⁊ dicant nobis deꝰ

hoc veritatem. .
Pꝛlmus eſt Moyſes. „
Secundus eſt Balaam. 7„—
Tercius eſt Salomon. .

Pꝛimus ꝓpheta Moyſes. O ſancte pphe
ta moyſes:ſcimus qͥa tu facie ad faciem lo⸗

qbaris cum deo tanq; amicus familiarꝭ cũ
amico:teſte ſacra ſcriptura.Tibi ̊ deꝰreue

lauit miſteria de filio ſuo incarnãdo et eius
matre glłioſiſſima. Vnde dixiſti filijs iſrael
Deutero.xviij. Pꝛophetaʒ de geẽte tua et de
fratribo tuis ſuſcitabit tibi dñs ipſum ſicut
me audies.qcunq; nõ audierit ꝓphetã illũ
exterminabit᷑ de populo dei.Dic igit᷑ nunc

nobis tu ſancte moy.quid tibi videbat᷑ qͥd

deo inſpirãte ſentiebas de nomie matrꝭ di⸗
; gratioſum ⁊ cõmẽdabile bñdictũ et lau⸗
dabile foꝛet. Audi diligẽter o fidelis aĩa qͥd

moyſes in cõmẽdatõne huius noĩs dixerit

Geñn.j.Dirit vo deus:cõgregent᷑ aque que

ſub celo ſunt in locũ vnuʒ ⁊ appareat arida

factumq; eſt ita:? vocauit deus aridã terrã

Cõgregationeſq; aquaꝝ appellauit maria.

Notate verba:ſignate miſteria. Quid ẽ em
cõgregatio aquaꝝ niſi cõgregatio oĩm gra

tiarũ in vnũ locum,i.in virginem matrem.

Vngde ſaluatoꝛ ꝑ aquã gratia ſpũſſancti in

telligẽdã docuit Johis.iij. Aqua quã ego
dabo fiet in eo fons aque ſaliẽtis in vitam

eternã. Sic igit᷑ cõgregatõeʒ gratiaxꝝ in dei

matre voluit apellare deus maria a mari.
tm in hoc eſt differẽtia ꝙ maria media coꝛ⸗
repta appellat᷑ cõgregatio aquaꝝ:ideo quia
tranſitoꝛia bꝛeui tꝑe eſt, iuxta illud Apoca.
xxj. Mare abijt ⁊ iã nõ eſt. Cõgregatio vᷣ0o

gratiaꝝ appellat᷑ maria media ꝓducta.quia
iſta eſt ꝑpetua in ᷣgie bñdicta Lu.x. Ma⸗/
ria optimã partem elegit que nõ auferet᷑ ab

ea.Hec Alber. magnus ſuꝑ iſſus eſt. ca.

cxyvij. VUnde patʒ quõ Mopſes nomẽ ma

rie pᷣfiguratũ cõmẽdauerit ⁊c Hinc maria

interpᷣtat᷑ vno modo ſic.iamaꝝ mare.vt di

cit Hiero.in expoſitiõe terminoꝝ biblie·
EX ſi queras ⁊ dicas vnde hoc congrue⸗
bat vt nomen mr̃is dei acciꝑet᷑ a mari ama
ro ⁊ ꝑ maris nomẽ cõmendaret᷑ Reſpon⸗
detur ſᷣm Jacobũ de voꝛagiĩ ſuo Mario
ratione plenitudinis.quia ſicut in mari ma

.

iscen

ddisde⸗

1

r dpe
lcembo⸗
hlinä
derae
Deteis
lioiſenc
tugerde
ſun ſont
beili
Ge une
het
möͦ
ahe;
Gein d
is Net
abe gae
Atant
imi
mrin
nigeeñ
din ge
maneme
ſangitn

gnige

uynn
nnnd
Inmn
eucon
deogri
Zyocn
lo ſo
De;
ſarkeb
9 ticl.
oind
enan
No
ble⸗
nge⸗
niama
apot
Dd
hen
A

Articulus

gno eſt plenitudo et efftuxus oĩm aquaruʒ.

ſa in matre dei plenſtudo ⁊ effluxus in ali⸗

os omniũ gratiaꝝ. Vnde Lu.j.Aue gratia
plena.Hinc Ecci. xxiiij. In me oĩs gratia
vie? veritatis. Secundo ratõe amaritu/
dinis,.qꝛ ſicut in mari multa cõſtat amaritu
do:ita in dei matre ſuꝑ filij paſſiõe.qꝛ vt di
cit Augꝰ.⁊ etiã Berñ. Nõ potuit Maria
videre filium crucifigi ſine affectu materni
doloꝛis,.etſi ſperaret reſurrectuꝝ ⁊ moꝛtẽ ſu
peratuꝝ.ſed gladius doloꝛis ꝑtrãſijt coꝛ eiꝰ
Hinc Treñ.ij. Magna eſt velut mare cõ⸗
tritio tua.Et pᷣs.Oia excelſa tua ⁊ fluctꝰtui
ſuꝑ me trãſierũt. Tercio rõne multitudis
quia ſicut nõ pñt numerari gutte maris pᷣ
multitudine niſi a deo ſolo qͥ oĩa in põdere
⁊ numero fecit.ſic nec miſcõie et gratie ma⸗
rie niſi a ſolo deo. Unde Ecci.j. Arenã ma
ris ⁊ guttas pluuie qͥs dinũerauit: qꝛ ille ſo
lus ſcʒ deus nũerare pᷣt miſcdᷣias ⁊ gratias
ſue matris. Quarto ratõne nauigij ⁊ eius
aptitudinis,.quia ꝑ matrẽ dei tanq; ꝑ mare
dei filiꝰ venit in mũdũ.⁊ per eã veri uraelite

nauigat ⁊ ꝑueniũt ad poꝛtũ felicitatis eter/
ne. Hinc pᷣs. In mari via tua:⁊ ſemite tuei
aquis multis. Quinto rõne ſalſedinis.qͥa

ſicut aque maris ſalſe ſunt:ſic gratie matris

dei ſale ſapiẽtie ⁊ diſcretiõis plene.Eſaie.xj

Requieſcet ſuꝑ eam ſpũs ſapiẽtie ⁊ intelle/
ctus. Sexto rõne accẽſio nis ſitis.qͥa aq̃ᷓ

mar ſitim accẽdũt cũ bibunt᷑.ſic nomẽ ma

tris dei in coꝛdibo deuotoꝝ accædit deſideri
um ⁊ ſitim eternoꝛũ.Ecẽi.xxiiij.Qui bibũt

me adhuc ſitiũt. Septimo rõne indetłici⸗

entis habitudinis.qꝛ cuʒ oĩa flumĩa exeãta
mari ⁊ reuertant᷑mare nõ redũdat nec defi

cit a ſua plenitudine:ita etiã incompᷣhẽſibi/

lis miſcðia matris dei:licet in omnes influ
at:nõ tñ dekicit in ſeculũ:nec maioꝛi digni/
tate creſcere poteſt Maria. Hãc ĩmẽſitatẽ

miſcðie matuis dei Berñ. ꝑpẽdens in q̃dã
ſermone: dicit. Quis miſcðie tue o bñdicta
lõgitudinẽ:latitudinẽ:ſublimitatẽ:⁊ ꝓfundi

tatẽ queat inueſtigare. Nã lõgitudo eiꝰ vſ/

cpad nouiſſimũ diem inuocãtibo eam ſub/

uenit vniuerſis. LQatitudo eius replet oꝛbeʒ
terraꝝ: vt ſua miſcdia plena ſit om̃is terra.

Sublimitas eius ciuitati ſuꝑne inuenit re

ſtaurationẽ.et ꝓfundũ eius ſedẽtibi in tene

bꝛis ⁊ vmbꝛa moꝛtis obtinuit redemptio⸗
nem Hec Berũ.et ſic patet. Accedat ſe-

1I

cundus ꝓpheta Balaam: qͥ licet fuerit ma⸗
gus et ariolus a demonibo querẽs reſpõſa:
vt dicit Nico.de lyra ſuꝑ FHume.xxj.tamẽ
eius ꝓphetie tanq; vere habent᷑ in autoꝛita⸗
te canonica. qm̃ aliq̃ veritates virtute diui

na ſibi ſunt reuelate:pᷣcipue de incarnatiõe

filij dei.Reuelatio qpe veritatis q̃ fit a deo
⁊ angelis bonis nõ ſolum fit per hoĩes bo
nos ⁊ ſanctos,.ſed etiam aliqũ pꝑ malos ho
mines.vt patet de caypha qͥ a ſpũſancto p-/
phetauit dicẽs. Expedit vt vnus moꝛiatur
homo pꝛo pꝓplo Joh.xj.O itaq; fidelis ani⸗
ma ꝑpende qͥd Balaam deo reuelãte ꝓphe
tauerit.⁊ q̃liter nomẽ Marie cõmedauerit
HNũüeri.xxiiij.dicẽs.Oꝛiet᷑ ſtella ex Jacob ⁊
cõſurget hõ ex iſrael: ⁊ pcutiet duces Ho
ab. Hec nãq; ꝓphetia ſᷣm om̃es catholicos
doctoꝛes de chꝛiſto ⁊ eius matre accipit᷑:vt
teſtat᷑ Lyra.in qua ꝑ aſſimilationẽ ſtelle cõ/
mẽdat᷑ nomẽ benedicte virginis marie. vñ
Berñ/ſuper miſſus eſt. Ipia inqͥt ſ; virgo
Marig eſt ſtella nobiliſſima de iacob oꝛta:
cuius radius vniuerſum oꝛbem illuminat.
cuius ſplẽdoꝛ etiã pᷣfulget in ſuꝑnis et infe/
ros penetrat.Hec ille. Notat᷑ ergo in pᷣdi
cta ꝓphetia ꝙ nomẽ matris dei accipiendũ
foꝛet a ſtella qð ⁊ factuʒ eſt.qꝛ maria maris
ſtella interpᷣtat᷑ ſm aliã interpᷣtationẽ. vt di⸗
cit Hiero. Hec eſt ergo ſtella oꝛta ex iacob.
id eſt Maria ex qua ↄſurrexit homo.i.xpᷣs
ex iſrael qui ꝑcuſſit duces Moabiꝑ q̊s pn
cipes tenebꝛarũ accipiunt᷑. Unde multum
cõmẽdat᷑ nomẽ bñdicte virginis in ꝓpꝛie/
tate ſtelle.quia ꝑ hoc deſignat᷑ eius celica et
ſctiſſima cõuerſatio ab oĩ peccato aliena: q̃
niã ſtella eſt celice nature ab omni ꝑegrina
impᷣſſione aliena ⁊ incoꝛruptibilis: vt dicit
Areſto.pmo celi ⁊ mũdi.: Deſignat᷑ etiaʒ eiꝰ
virginalis ↄceptio vt ꝑte.jihuiꝰlibꝛi patuit
arti.j.ca.fii Sed circa hoc queſtio occur
rit:cum plurime ſint ſtelle in celo nobiliſſi⸗
me Quare magis voluit deꝰ nomẽ ſue ma⸗
tris accipi a ſtella marꝭ qᷓ; ab aliqua alia.qͥa
vt patuit maria q̃ſi maris ſtella dici᷑. Unð
et canit eccłlia Aue marj ſtella dei mater al⸗
ma atq; ſꝑ virgo felix celi poꝛta. Ad qð re
ſpõdet᷑ bꝛeuiter ꝙ ideo:quia ꝓpꝛietates ſtel/
le maris pꝛe oĩbus alijs ſtellis magis cõöue
niunt dei matri ⁊ diuine incarnatiõi.quod
oſtendit᷑ ꝑ eius ſeptem pᷣcipuas ꝓpꝛietates
ſfim Jaco.vbiſupꝛa.necnõ Fran.maro.in
0 2

Liber v..

quodã ſermone de noie virgĩs ac alios do
ctoꝛes catholicos Pꝛio nãq; qͥa ſtella ma/
ris inter alias cum minima videat᷑ eſt ᷣtuo
ſiſſima:ſic mater dei minima eſt ꝑ humilita
tem:ſumme tñ ſctã ⁊ virtuoſa.ppter qð ipᷣa
ait Lu.j.Reſpexit dñs hũilitatẽ ancille ſue.
BSecũdo qa ſtella maris reſpectu omni/

um aliaꝝ ſtellaꝝ ſita eſt in ſũmo poli:ſic dei

mater vt canit ecclia:exaltata eſt ſuꝑ om̃es
choꝛos angeloꝛum ſcʒ ⁊ ſctõꝝ ad celeſtia re
gna. Tercio qꝛ ⁊ hec ſtella habet iuxta ſe
et ↄtinet.vii.ſtellas.ſic ðᷣi mater ſeptifoꝛmis
gratie plenitudineʒ.Eſa.xj. Egrediet᷑ virga
de radice ieſſe:⁊ reqͥ eſcet ſuꝑ eũ ſpũs dñi ⁊c
Item ꝑ hoc etiã ſignificat᷑ virginitas matrꝭ

dei vt dicit Alber.ſuꝑ miſſus eſt.qꝛ nũerꝰſe

ptenariꝰ eſt nũerꝰ ꝓgineus:teſte macrobio.
eo ꝙ oẽs numeri infra de eadeʒ vel generãt

vel generant᷑ pᷣter ſeptenariũ. Quarto qꝛ

hec ſtella habet virtutẽ attrabẽdi ferrum et
adamantẽ,. vt dicit Alkabiciꝰ,⁊ patʒ ad exꝑi
entiã in hoꝛalogijs factis de magnete.Sic
virgo bñdicta duros attrahit pctõꝛes ꝑ ſu
am miſcdᷣiam:quia ipſa eſt mater gre ⁊ mi/
ſericoꝛdie Vnð dicit aia Cañ.j.Trahe me
poſt te in odoꝛẽ curremus vnguẽtoꝝ tuoꝝ.
Quinto quia ſtella maris habet dirigere
nautas in mariiſic dei mr tranſmittere ha⸗
bet oẽs ĩ hoc mari magno ⁊ ducere ad poꝛ
tum ſalutis,vt dicit Bern. Sexto qꝛ iſta
ſtella eſt ſtabilis ſine motus erroꝛe. Alie au
tem ſaltẽ motu diurno mouent᷑ ad motum
octaue ſpere. ſic dei mater ſtabilis ſine oĩs
peccati etiã venialis erroꝛe.Caniiij. Lota
pulcra es ami.m.⁊ ma.nõ eſt ĩ te. Septi
mo qꝛ iſta ſtella eſt in ꝑte aqlonari ſempiter
ne apparitiõis ⁊ pᷣſidẽtie:ꝑ quã tanq; ꝑ axe⸗
mouet᷑ totũ celum.vt vult autoꝛ ſpere mate
rialis.Sic dei mater in ſempiternuʒ fulget
fulgoꝛe glłie ⁊ pᷣſidet in ciuitate dei noſtri ſu
na:que putat᷑ eſſe in ꝑte aqͥlonari.iuxta il/
lud pᷣs. Magnus dñs ⁊ laudabilis nimis
in ciuitate dei noſtri in mõte ſancto eiꝰ.fun/
datur exultatõe vniuerſe terre mõs ſyon.la
tera aqlonis ciuitas regis magni.Et ꝑ eaʒ
virginẽ tota celeſtis curia ⁊ totus mundus
mouet᷑ cũ ad nutum ei obediunt tanq; dñe
BGeñ.xlj.Ad tui oꝛis imperiũ cunctus obe/
diet pplus.Et ſic claret ꝓpoſitum. Acce⸗
dat tercius ſapiens vicʒ Salomon ⁊ dicat
quid ipſe ſpũſancto ſenſerit de nomine vir

„

Pars i

ginis matris Marie:⁊ qualiter cõmenda⸗
uerit Audite de hoc eũ loquentẽ Cañ.j.ca.
Oleũ inqͥt effuſum nomẽ tuum:ideo adole

ſcẽtule dilexerunt te nimis.Et notãter Acit

effuſuz. qꝛ antea fama noĩs matris dei erat
occulta ⁊ latẽs in littera.nũc vᷣo effuſa eſt ꝑ

totũ oꝛbem.⁊ oẽs adoleſcẽtule.i.anĩe ſancte

foꝛtiter diligũt eaʒ.Ecce & ſapiẽs Salomõ
cõmẽdat nomẽ Marie ꝑ oleũ. Sed hic vi
deamus q̃re nomẽ Harie oleo aſſimilatur
⁊ ꝑ eius cõꝑatiõem cõmẽdat᷑. Vbi nota ꝙ;

pᷣcipue ꝓpter ꝓpꝛietates olei nomini marie

ↄueniẽtes. Pꝛimo qdem: qᷣa oleũ pᷣſeruat
ferrũ a rubigine.Ferramẽta em̃ nõ rubigi-

nant᷑ ſi oleo inungant᷑. Ita nomẽ marie du

ros peccatoꝛes ipſam inuocãtes pᷣſeruat a
pctõ ⁊ pctĩ ꝑiculo.qꝛ ipſa eſt aduocata pec
catoꝝ. VUnde Eſa.xxviij. Vrbs foꝛtitudis
noſtre ſyon.i.btã virgo.Itẽ pᷣs. QOm̃ in me
ſperauit liberabo eũ:ptegam eũ qm̃ cogno

uit nomẽ meũ. Secundo qꝛ oleũ accen-

dit ignem in ligno: ⁊ extinguit in lapide.vt
patet in cemẽto.ſic nomen Marie inuoca
tũ in coꝛdiba ligneis.i.tractabilibo ⁊ erectis

in celuʒ ꝑ obedientiã ⁊ iuſticiã accẽdit ignẽ
diuini amoꝛis. In lapideis vᷣo ⁊ duris coꝛ

dibus extinguit eum q̊ ardent:ignem ſcʒ fer
uoꝛis peccati.De hoc igne pᷣs.Suꝑcecidit
ignis.ſ.cõcupiſcẽtie ⁊ nõ viderũt ſolem id ẽ
xpᷣm. Hinc ipᷣa dicit Eccixxiiij.Ego mater
pulcre dilectõis.i.diuine dilectõnis que eſt
pulcra ⁊ gratioſa.⁊ hoc ad differẽtiam tur⸗
pis dilectiõis ſcʒ carnalis vel mũdane:quã
virgo extinguit Tercio qꝛ oleũ eſt ſapidũ

et pᷣpingue: ita nomẽ Marie ꝑ deuotionez

multũ ſapit ⁊ impinguat mẽtẽ.pᷣs. Impin/
guaſti in oleo ſcʒ gratie ⁊ deuotionis caput
meũ.i.mẽtem. Vnde Anſel. vt allegatur a
QLudol.:libꝛo de vita xpᷣi parte:ij.c.lxxxxvj.di
cit. Nil certe vtilius poſt deũ memoꝛia ma
tris dei:nihil ſalubꝛiꝰmeditatoe pij amoꝛis
quo feruebat in ↄtẽplatiõe filij ſui.nihil io⸗
cundius ſapoꝛe gaudij eiꝰ q̃ multipłr paſce
bat᷑ in eodẽ filio ſuo.Hec Anſel.Ad id ibi/
dem q̃ſtio vtilis mouet᷑ vicʒ VUnde hoc eſt
ꝙ ſepe inqͥt vidimꝰ⁊ audiuimꝰplimos ho⸗

minũ in ſuis ꝑiculis recoꝛdari noĩs marie.
et ilico oẽ giculũ euaſiſſe. qͥ tũ inuocato no

mine dñi Jeſu non tam velociter:aut oĩno
nõ euaſerunt talia pericula. Nimiꝝ inquit
eſt ꝙ velocioꝛ et ꝓmptioꝛ eſt ſalus nõnunqᷓ;

reni
ſpci
n/
d

nons
hli⸗
r
gibl⸗
eck
bo
arie
oto
gin⸗
n
h

Articulus

memoꝛato nomĩe Marie q; inuocato no⸗

mine Jeſu.Et rũdens dicit:ꝙ hoc nõ ideo

fit vt ipſa vᷣgo Maria potentioꝛ ſit aut ma

ioꝛ 4 chꝛiſto. Sed vt inqͥt dicã qð ſentio:
filids eius xpᷣs dñs ⁊ iudex eſt oĩm diſcer⸗
nens inerita ſinguloꝝ. Dum g̊ ſuo noie in⸗
uocatus nõ exaudit:iuſto iudicio facit. In
uocatꝰ aũt noĩe matris ſue:⁊ ſi merita inuo
cantis nõ exaudiunt᷑merita matris interce
dunt vt exaudiat᷑. Hec Anſel.vbi ð.Ecce g̊
nomẽ Marie potẽs. Ad id Berñ.⁊ allega
tur in ſpeclo vᷣgĩs dicit ſi. Ubi nomẽ Da
rie noĩat᷑ ibi demonũ nocumentũ effugat᷑
reis venia:egris medela:⁊ pegrinãtiba adiu
toꝛiũ dat᷑.O igit᷑ glioſum:o cõmẽedabile no

men ⁊ ſuꝑ omia amabile ac venerabile. O

ſuaue ⁊ cõfoꝛtatiuũ nomẽ maria:nomẽ dñe
mee ⁊ genitricis dei mei.o vtinam ſis ſemꝑ
in coꝛde mmo.
Articulus ſecundus de cognomĩatõib⸗
digniſſimis ꝗbe in ſcriptura Maria noiat

CEcũudum miſte
8 rii declarãdũ dicit᷑ dignifice co/
gnoiĩatõis. Abi nota ꝙ benedi/
cta virgo in ſacra ſcriptura cognominat᷑ di

gniſſimis appellatõibo pluribus ſᷣm plurali

tatẽ ſue ꝑfectõis ⁊ virtutis. Pꝛecipue tamẽ
vij.inueniunt᷑ noĩa dignitatis qͥb ipſa non
ĩmerito appellat᷑t. Pꝛimo nãq; appellatur
amica vel in ſuꝑlatiuo chariſſima.vñ Can

ti.iiij. Lota pulchꝛa es amica mea. Et c.vij

q; pulcra es ⁊ q; decoꝛa chariſſima in deli⸗
cijs. Quare aũt hoc:plures aſſignant᷑ rões

ſm magiſtꝝ Jacobũ de voꝛagie in ſuo ma
rionali. Pꝛima rõ. qͥa ipſa eſt deo ſuꝑ oẽs

dilecta ⁊ peminẽter electa. Sapᷣ.viij.Oim
dũus dilexit eẽã. Secũda rõ.qꝛ ſuꝑ oẽs ſe/
cretoꝝ diuinoꝝ eſt cõſcia:qð maniteſte pa/
tet in incarnatõe.Hoc aũt eſt ſignum ſũme
amicicie:dicte ſaluatoꝛe Joh. xv. Jam nõ
dicã vos ſeruos ſed amicos:qꝛ oĩa q̃ audi⸗/
ui a patre meo nota feci vobis. Tertia:qꝛ
deo ſuꝑ oẽm creaturã ẽ familiariſſima. Cui
eiij vnq; angeloꝝ vel hoim aut creaturarũ
cõ ceſſuʒ eſt vt ꝓ ſua volũtate deũ totiẽs am
plecteret᷑: oſcularet᷑: manibus poꝛtaret: et ꝑ
oĩa dilectõis familiaria ſigna haberet: ſicut
marie. UVñ dicere potuit illud Can.ij.Dile
ctus meus mihi ⁊ ego illi qͥ paſcit᷑ inter lilia
ſcz caſtitatis. Quarta:qꝛ diuine voluntati

fuit ſumme pᷣfoꝛmara implẽs oĩa pᷣcepta et

ↄſilia chꝛiſti:qð etiã eſt vere amicicie ſignũ
qm̃ vt ait ſaluatoꝛ Joh.xv. Voſ amici mei
eſtis ſi feceritis qᷓ pᷣcipio vobis. Hinc eſt q;
vt dicit Tuliꝰ. Amicoꝝ eſt idẽ velle ⁊ idem
nolle. Et certe buũdicte virgis amicicia ad

xpᷣin eſt cõpꝛobata in neceſſitate. NHã Pꝛo

uer. xvij. Faater ĩ anguſtijs cõpꝛobat᷑. Jpᷣa
aũt in oĩ neceſſitate chꝛiſti affuit adiutrix fi

deliſſima etiã vſq; ad crucẽ ⁊ moꝛteʒ chꝛiſti⸗

Vnde Berñ.in medita.O virgo bñdicta
qͥd te adduxit ad mõtem caluarie. cur te nõ
retraxit pudoꝛ ᷣginalis:nec loci ipſius fedi
tas ꝓhibuit:nec iudeoꝝ ⁊ ꝓploꝝ tumultꝰre/

tinuit:cur nõ ꝑtimuiſti:cur nõ hoꝛruiſti in

ter latrones in cruce peẽdęætes aſtare tuo di⸗

lecto filio pẽdenti in cruce.ſed hoc fecit vis

amoꝛis q̃ erga tuũ vnigenitũ afficiebaris ⁊
attrahebaris:cũ q̃ ⁊ ſil pati ⁊ crucifigi opta
bas ardenti deſiderio dilectiõis. Secun
do beata vᷣgo appellat᷑ ſoꝛoꝛ Cañ.iiij. Vul⸗
neraſti coꝛ meũ ſoꝛoꝛ mea.q̃ ſunt vᷣba dei et
xpᷣi ad eam Et hoc pluriba rõnib. Pꝛimo

qꝛ xpᷣs eſt filius dei patris ꝑ naturã.et Ma
ria eſt filia eiuſdẽ ꝑ gr‚am. Scðo ſoꝛoꝛ xpᷣi

eſt:qꝛ coheres eiꝰ:⁊ cõicans cũ eo regnũ pa
tris Ro.viij. Heredes ði coheredes ãt xpᷣᷣi
Cercio ðᷣꝛ ſoꝛoꝛ.qꝛ eſt ſoꝛoꝛ ſctõꝝ angeloꝝ
p virginitatẽ.vñ Ambꝛo. Virginitas eſt ſo
roꝛ angeloꝝ:decus virtutũ:moꝛs criminuʒ

Et Hiero. Semp eſt angelis cognata vᷣgi

nitas Ideo angeli dicebãt Cañ.viij. Quid
faciemꝰ ſoꝛoꝛi nre in die qn alloq̃nda eſt ſcʒ
p angelũ in annũciatiõe. Quarto ðꝛ ſoꝛoꝛ
populi chꝛiſtiani.tũ ꝑ natura:qꝛ ẽ filia ade.
tũ ꝑ gre ꝑticipatiõeʒ:qꝛ eſt filia eccleſie ⁊ mẽ
bꝛũ xpᷣi.O ania chꝛiſtiana ſi aduerteres q̃n

ta cibi eſt gloꝛia habere ſoꝛoꝛem talẽ que eſt
regina angeloꝝ:dña mundi:mater dei ⁊c.

Tercio btã virgo appellat᷑ filia.pᷣs. Au⸗
di filia ⁊ vide ⁊ inclina aurẽ ⁊c. Audi inqͥt
ſcʒ ea qᷓ̃ dicẽda ſunt tibi ab angelo vt poſſis
credere:qꝛ fides ex auditu. Ro. x.et videi.
exꝑire ſcripturas ꝓphetaꝝ q̃ in te habẽt cõ/

pleri.et inclina aurẽ tuã:ꝑ obedientiã vt cõ

cipꝑe poſſis filium dei. Et obliuiſcere popu
lum tuũ ⁊ domũ pa.tui.i.cõtemne omnem
mundanũ affectũ ꝓ chꝛiſto:vt chꝛiſtũ lucri
facias.⁊ ſic faciens ↄcupiſcet rex.ſ.deus de
coꝛem tuũ:.i.caſtitatis tue nitoꝛẽ. Dicit᷑ aũt
ipᷣa filia dei,lum qꝛ eius creatura.tũ quia a
0 5

Liber V.

deo paterna ſollicitudine eſt cuſtodita ſicut

filia chariſſima. VUnñn Cañ.vij. Quã pulcra
es filia pᷣncipis.i.dei.tũ qꝛ deum patrẽ imi⸗
tata.vñ aplus hoꝛtat᷑ oẽs ad hãc filiationẽ:
dicens. Imitatoꝛes dei eſtote ſicut filij cha
riſſimi.Ephe.v. Quarto nomiat᷑ ſponſa
LCañ.iiij. Veni de libano ſponſa veni coꝛo
naberis. Dicit᷑ aũt ſpõſa xpᷣi ̃m eius diui⸗
nitatẽ.qꝛ ſᷣm hũanitatẽ eſt eius mater ⁊ ge⸗
nitrix.Et merito ðꝛ ſponſa qꝛ chꝛiſto eſt per
fidem ⁊ dilectõem ↄiũcta.Et qͥa ꝑs ſui ſan
guinis puriſſimi eſt indiſſolubiliter diuini/
tati copulata in xp̃ᷣo. Ideo Sap̃.viij. Hãc
amaui ⁊ q̃ſiui eam mihi acciꝑe in ſpõſam.
Ouinto ↄgnoĩat᷑ virgo Lu.j. Diſſus eſt
gabꝛiel angelus ad virginẽ.Et hoc merito.
qꝛ ipſa eſt virgo virginũ.vt libꝛo.viij.pate/
bit latius. Sexto noĩat᷑ mulier. Joh̊.xix
Mulier ecce filius tuus. Nec obſtat ꝙ ipᷣa
fuit ⁊ eſt virgo ĩmaculata.qꝛ etiã virgo dici
tur mu lier nõ ꝓpter coꝛruptionem ſed ꝓpter
ſexus feminei ↄditõeʒ. vt patet Geñ.ij.vbi
Eua vocat᷑ mulier in ſtatu ĩnocẽtie cum nõ
dũ fuit coꝛrupta ſed virgo intacta.Ediſica/
uit inqt dñs coſtã in mulierẽ. Herito autẽ
ðvꝛ btã virgo mulier.qꝛ mulier ðꝛ q̃ſi molli⸗
ens herũ.i.dñm. Ipſa nãq; emolliuit peũ ⁊
placauit vel mitigauit:vt qͥ ante erat tã du/
rus ⁊ iratus generi hũano q; oẽs hoĩes de
trudebat in infernũ ꝓpterea Job.xxx. in ꝑ/
ſona generis humani di. Mutatus es mi-
Hi in crudelẽ et in duricia manus tue aduer
ſaris mihi. Nũc ꝑ vᷣginẽ bñũdictã eſt eiꝰ fu⸗
roꝛ mitigatus.vñ in natiuitate angeli ceci/
nerũt Et in terra pax homibs Lucij. Hinc
xpᷣs multo crebꝛiꝰ in euãgelio ſe appellat fi/
luũ hoĩs.i.btẽ virginis:q; filiũ dei.qꝛ emol/
litus eſt ꝑ eã.⁊ in hoc cõmendat nobis ſuã
imenſam miſcdiam q̃ dignatus eſt fieri hõ

ꝓ nobis. Itẽ btã virgo intãtũ emolliuit eũ

vt noſtros defectus ſuſcipe dignaret᷑ qui ta
men in diuinitate defectũ pati non poterat
vtꝓ nobis deus impaſſibilis pateret᷑: fame
ſceret ⁊ ſitiret fatigaret᷑ ⁊ moꝛeret᷑. O mirabi
lis ⁊ maxia emollitio Idcirco ipſa bñ ſigni
ficat᷑ ꝑ ᷣginẽ q̃ ferociſſimũ rinocerõtẽ emol
lit ⁊ in ſinu ſuo doꝛmire facit.⁊ ſic vinculat
capit᷑:⁊ occidit᷑. Itẽ intãtuʒ virgo emolliuit
deum vt nũc maioꝛa pctã patienter toleret
q̃ ndã minoꝛa ouriſſime vindicabat.Cõ⸗
ſtat em̃ ꝙ multo grauius offendũt moder⸗

Pars

ni ſodomite q; antiqͥtus, qm̃ nũc in chꝛiſto

II

humana caro ſummã habet dignitateʒ. vñ

maioꝛ iniuria fit nunc chꝛiſto a ſodomitꝭ qᷓ;

ante incarnatõem.⁊ etiã ab oĩbus luxurio/

ſis.⁊ tũ nũc deus patienter expectat qͥ onte
duriſſime eos ſubmerſit.Quare hoc:nili qꝛ
deus eſt ꝑ virginẽ mitigatus. Imo vt dicit
Fulgẽtiꝰ.iiij. ODicho.Dudũ inqͥt celum et
terra ruiſſent ſi non Maria pᷣcib ſuſtentaſ
ſet. Vnð merito btã vᷣgo ðꝛ mlier ꝑ antho/
nomaſiã.i.mollies herũ vł herem.i.chꝛiſtũ
dñm. Hinc Pꝛouerbᷣ.vl. Mulierẽ foꝛtẽ qͥs
inueniet.qꝛ ex oĩb iſta ſola extitit foꝛtiſſima

etiam ſuꝑ deo poteſtatem habens. ꝓpter qðᷣ

ſubdit:pꝓcul ⁊ de vltimis finibo pᷣciũ eius.p
cul inquã:qꝛ pᷣcium vᷣginitatis nõ eſt de ter
ra ſed de celo.qm̃ vt dicit Hiero. Virgini⸗
tas eſt celeſtis.et de vltimis finibo.qꝛ de cõ⸗
iunctõe dei ⁊ homĩs qͥ ſunt vltimi fines.
BSeptimo nomiĩat᷑ regina. Vñ ps.AÄſtitit
regina a dextris tuis in veſt.deau. Sed oꝛi
tur q̃ſtio VNnde vel quare dicat᷑ dei mi eſſe
regina cuʒ ipſa fuerit puella pauꝑcula. Næ
2 in tꝑe ſui partus in loco pauꝑrimo vicʒ ĩ
ſtabulo peꝑit. Etiĩ tꝑe ſue puriũcatõis pau
perũ oblationẽ habuit.ſ.duos pullos colũ

baꝝ aut par turtuꝝ:quod erat pauperũ.vt

patet Leui.xij.⁊ Lu.ij. Item pauꝑrimã ve
ſtem habuit:⁊ xpᷣm vilibo pannis vt moꝛis
eſt paupeꝝ inuoluit. vt canit ecclia. Miruz
igit᷑ quõ regiũ nomẽ et dignitatẽ habuerit:
maxie cũ nec eiꝰ pater vicʒ Joachim rex fu⸗
erit alicuiꝰ regni.nec eius mr̃ vic;ʒ Anna fu
erit regina alicuiꝰregni.vt patet ex hiſtoꝛijs
Ad hec reſpõdet᷑ fm Jacobũ de voꝛagi
ne in ſuo marionali ꝙ buſſima virgo Ma
ria licet fuerit pauperrima:⁊ hoc volũtaria
pauꝑtate oĩa terrena abdicãdo:⁊ ſolũ deũ
ſibi in theſaurũ poptatũ eligẽdo:q̃tinus im
pleret illud ſcriptũ ↄſiliũ Si vis ꝑfectus eẽ
vade ⁊ vẽde oĩa que habes ⁊ pa paupibus
et veni ſeqᷓre me Mathᷣ.xix. Nihilominꝰta
men ipſa fuit vere regina pᷣ alijs excelletiſſi
ma pluribo rõnibo. Pꝛimo qͥdeʒ ppter pa/
rentelaʒ regiã.qꝛ vt canit eccleſia Regali ex
ꝓgenie Maria exoꝛta refulget.viczʒ ex ꝓge⸗
nie Dauid. Secundo ꝓpter vnctioneʒ re/
glam. Si em̃ quem hõ vnxit in regem rex
dicit᷑ vt patet in veteri teſtamto de regibus
iſrael quos ꝓphete vngebant: milio foꝛtius
virginẽ quam vnxit deus ipſe regia vnctõe

. ce

po⸗
log
el
ſ
1

llhe
d

cht
ut
ſr
ſr
Oe⸗
A
mnar
c
hote
lcalea
hoin
lori
coꝛon
hlint
dud⸗
iln
fgaun
groe
Qin
mine
grat?
(Nare
reyn
gine
leno
lenc
lgto⸗
dien
cis
loͤſe
ſoh
lzfn
ltind
Gull
dibe
ned'
ceſe.
Nllep

htis
ie

Articulus

pꝛe oibus reginam pꝛedicamus. Vñ de ea
pᷣs. Vnxit te deus.ſ.ꝑ creationem.deus tu

us ꝑ incarnationẽ:oleo leticie quo ſpũſſctĩ
gratia accipit᷑ qua ex vtero matris plena fu
it. onſoꝛtibo tuis.i.pᷣ oĩbus mulieribus.

Tercio ꝓpter deſpõſationẽ regiã.quia a
rege regũ xpo deſpõſata eſt vt patuit ſupꝛa
Quarto ꝓpter dotatiõem regiã.quia deꝰ

oĩm rex gloꝛiam ⁊ gratiam:imo totũ regnũ

celeſte cuʒ oĩbus ꝑtinentijs ſuis dotis loco
ei cõtulit:vt dicere poſſit illð Geñ.xxx.Do⸗
tauit me deus dote bona. Quito ꝓpter pᷣ⸗
figurationem regiam. quia per regias eſt pᷣ
figurata.ſ. ꝑ reginam Sabba.iij. Regũ.x.
Que oĩa q̃ a rege Salomone petijt obtinu
it.Et etiã pᷣſigurat᷑ ꝑ reginaʒ Heſter:quam
Aſſuerus qð ĩterpᷣtat᷑ btitudinis domꝰ ada
mauit ⁊ poſuit diadema regni in capite ſuo
Heſter.ij. Sexto ꝓpter dignificatiõem et
poteſtatem regiã:quia ipſam tanqᷓ; reginaʒ
exaltauit deus ſuꝑ totã curiam angeloꝛũ et
hoĩm.et vt dicit Berñ. Data eſt ei ptãs ĩ ce
lo ⁊ in terra tanq; regine. Septimo /ꝓpter
coꝛonatõem regiã:quia coꝛonata eſt ⁊ itro/

niſata in ſui aſſumptõe in celum coꝛona re

gia De qua Apocal xij. MDulier amicta ſo
le ⁊ luna ſub pedibo eius ⁊ in capite coꝛona
xij.ſtellaꝝ. Circa hoc accipiamꝰ vnũ mi

raculum quod retfert diſcipulus im ꝓmptu

ario ſuo:exemplo.xxj.dices Hiraculũ
in quodã cenobio erat qͥdam frater no⸗
mine Hieronimꝰ pictoꝛ optimꝰ qͥ aſſuetus
erat Marie imaginẽ omni ſtudio vᷣtu de
coꝛare ⁊ coꝛona regia tanq; excellẽtiſſimam

reginã depigere ⁊ deſcribere.⁊ diaboli ima

ginẽ turpiſſimã figurare.Qõð diabolus do
lens cepit eum ſtimulare vehemẽtiſſime ac
cendẽs luxurie libidine ⁊ impoꝛtunis cogi/
tationibo agitare. Lũc q̃dam vice vt ſe vin
dicaret diabolus:apparuit ei in ſpecie muli
eris pulcerrime alliciẽdo ad crimẽ Cui cũ
cõſenſum voluiſſet pꝛebere:dixit ei diabo/
lus. Tu es ſacriſta huiꝰ eccleſie. Accipe er⸗
go huiꝰecclie theſauros ⁊ vaſa auri et argẽ

ti rãge ea ⁊ oĩa in ſacco ponens ſeq̃re me

et in domo mea mecũ eris nullo ſciente diu
gauiſurus.Cunq; talia cepiſſet oꝑari:cepit
diabolus vociferare dicẽs Currite dñi cur
rite dñi:qꝛ hieronimꝰ depᷣdat᷑ theſauros ec

cleſie.Accurrẽtes cõpererũt hieronimũ fre

giſſe plura vaſa aurea ⁊ in ſacculũ poſuiſſe

⁊ admirati interrogarũt cur hec feciſſet. ille
Etimeſcens obmutuit. At illi: qꝛ ſero erat:li
gauerũt eum ad colũnã volẽtes mane eum
punire.Tuũc diabolus ipſi ligato illudebat

dicẽs. Nõne tu es qͥ ſemꝑ me depingebas

defoꝛmẽ:⁊ illã mariã pulcerrimaʒ faciebas.
Adiuuet te illa regina quã decoꝛabas nũc
ſi valet ⁊c. Recoꝛdatꝰitaq; hieronimꝰ miſe⸗

ratiõis genitricis dei:toto coꝛde cepit eã in
uocare vt in tanto ꝑiculo dignaret᷑ ſibi ſuc

currere. Tũc ipᷣa pietatis mater apparuit ei

et ait. Cõfoꝛtare hieronime ⁊ deinceps ca

ue aſtutias diaboli. En quia ſeruijſti mihi

nõ deſerã te in iſtis tribulatõibo. Et mox ꝑ

angelũ appꝛehẽſo diabolo illo ligauit eũ ad

columnꝗ hieronimo ſoluto, et ille gras egit

Hieronimꝰigit᷑ admonitus a dña:pulſauit

hoꝛa cõpetẽti ad matutinũ: ⁊ accenſis lãpa
dibus ſtetit in choꝛo vbi cõſueuerat. Fra⸗

tribus ipᷣm intuentibo mirati ſunt oẽs:et vi

derũt in colũnã ligatũ quendã ⁊ mag cepe

runt mirari. Cõſpexerũt theſauros eccleſie
et inuenerũt oĩa vaſa ſolida ⁊ integra:ope⸗
rante beata virgine. Unde ſtupoꝛe ꝑcuſſi:

facto capitulo ligatũ illum interrogarunt ?

cognouerũt eſſe demonẽ:queʒ exoluẽtes ꝑ⸗
maxime verberauerunt. ⁊ ſic ille ſtridens ⁊

clamãs aufugit.Deniq; hieronimꝰↄfeſſus

ſcelus ſuum:narrauit quõ ꝑ miſcdᷣiam ma
rie virginis fuiſſet liberatus.⁊ oẽs audien/
tes laudes deo ⁊ virgini benedicte pclama
runt,O igitur ania fidelis vide qᷓ; bonũ ſit
virginem bñdictã inuocare:eiq; deſeruire.
O ſuꝑbenedicta vᷣgo dei mater chariſſima
ſponſa:ſoꝛoꝛ ⁊ filia.O virgo virginũ miſeri
coꝛdiſſimaq; ⁊ regina excelletiſſima ac dña
oĩm creaturaꝝ:per illũ piũ Jeſum qͥ te ele/
git:ꝑ illum tuũ dulcem natũ:pꝑ eius amoꝛeʒ
ſanctiſſimũ te depᷣcamur: vt in huiꝰ mundi

naufragio ↄtra oẽs demonũ inſultꝰ ſuccur

rere nobis digneris, Amen.

Articulus tercius ꝙ nomen btẽ Marie
xijihonoꝝ dignitatibo eſt ſublimatum

Ercium miſte⸗
t nium in hac pꝑte declarãdũ dicit᷑
Dhhonoꝛiſice v puilegiate ſublima
tionis. Vbi notanduʒ ꝙ nomẽ benedicte
virginis Marie ad numenꝝ.xij.ſtellarũ.xij

pꝛiuilegioꝝ honoꝛibo extat ſublimatuʒ glo⸗

rioſiſſime: q in tres q̃ternarios diuidi pñt.
0 4

ð NR

Pꝛimo q̃deʒ: qꝛ nomẽ Marie eſt ab eter
no ↄſecratũ ⁊ pelectũ vt eſſet nomẽ genitri
cis dei.iuxta illud Pꝛouer.viij. Ab eterno

oꝛdinata ſum ⁊ ex antiqͥs anteq; terra fieret

Sicut nãq; vtdicit Berñ.in ſermone.dul

ce nomẽ Jeſus ab eterno eſt ↄſecratũ vt ſit
nomsẽ filij dei.ſic dulce nomẽ maria ab eter
no pelectũ ⁊ pſecratũ eſt vt ſit dignuʒ nomẽ

matris dei. Ideo pᷣs:A ſeculo nomẽ tuum

BSecundo:qꝛ in libꝛo vite añ alia noĩa ⁊
p̃ᷣ alijs ſcptũ. Cuʒ em̃ vt ſaluatoꝛ noſter te/

ſtat᷑ oĩm electoꝝ noĩa ſcripta ſint in libꝛo vi

te. vñ ait Lu.x. Gaudete et exultate qꝛ noĩa

veſtra ſcripta ſunt in celis.Et qꝛ dei mr̃ iter
oẽs electos pmatuʒz tenet ⁊ pᷣ oĩbo eſt electa.

iuxta qð canit᷑. Elegit eã deus ⁊ pᷣelegit eã.

9 „ „

Igit᷑ poſt nomen Jeſu honoꝛiſicẽtiſſime in

pncipio libꝛi vite nomẽ marie eſt ſcriptum
vt dicere poſſit illud pᷣs. In pꝛincipio libꝛi
ſcptũ eſt de me vt faciã volunt.de? meꝰ vo⸗
lui:⁊ le.t.in medio coꝛdis mei. Tertio qꝛ
ꝗa pncipio mũdi pᷣfiguratuʒ ⁊ varijs modis
cõmẽdatũ.vt patet ꝑ totũ paſſum veterte⸗
ſtamẽti. Vbi aduertẽdũ ꝙ ſicut dicit magi
ſter Leo.in ſermone de natiui.ᷣgis. Nomẽ
marie ex qnq; lr̃is eſt cõpoſitũ ad ſignificã/
dũ ꝙ ipa eſt pᷣcipue pᷣfigurata ꝑ.v.dñas ve
teris teſtamẽti.ex q̃ᷓꝝ noibo accep pmis lit
teris ⁊ cõiunctis:nomẽ marie reſultat. Pꝛi
mo nãq; ꝑ M ſigniticat᷑ ꝙ ipſa pᷣfigurata ẽ
p Michol q̃ fuit ſpõſa dauid regis:quã da
uid intantũ amauit ꝙ cũ diu fuiſſet extra re
gnũ iudeoꝝ noluit intrare regnũ niſi pꝛius
cſſet ſibi michol pᷣſentata.j.Regũ vlti. Sic
btã virgo(interpᷣtat᷑ em michol pietas) ⁊ ip
ſa fuit pietate plena.et certe ipſa tantuʒ pla/
cuit deo ꝙ cum eſſi extra.ſein celo:noluit in
gredi in hũc mũdũ niſi pus btã vᷣgo naſce/
ret᷑. Secũdo a denotat Abigail q̃ placa⸗

uit Dauid ne occideret nabal.j.Regũ .xxv.

Sic bitã virgo placauit nobis deũ ſua hũi
litate:⁊ nũc etiã qͥtidie placat ſua interceſſio
ne:ne occidat pctõꝛes eterna moꝛte. Ter⸗/
cio ꝑ r denotat᷑ ꝙ ipſam figurauit rachel q̃ᷓ
genuit Joſeph qͥ vocatꝰ eſt a pharaone lin
gua egipnaca ſaluatoꝛ mũdi.Geñ.xlj. Sic
beata vᷣgo genuit veꝝ ſaluatoꝛẽ mũdi xpᷣm
deũ noſtrũ. Quarto ꝑ i ſignificat᷑ Judith
que virtute caſtitatis occidit holofernẽ. Ju
dith.xiij. Sic beata vᷣgo virtute ſue vᷣgini⸗
taſ lucipeꝝ occiditnuxta illð Geñ.iij. Ipſa

cõteret caput tuuz. Quinto ꝑa denotatur
Abyſaach q̃ fuit electa ſuꝑ oẽs filias hieru

ſalẽ tanq; pulcrioꝛ ad ſeruiendũ et miſtran/
dũ regi Dauid.iij. Regũ.j. Sic btã vᷣgo fu

it electa ſuꝑ oẽs mulieres ad miniſtrãd re
gi celeſti.Ecci.xxiiij. In habitatõe ſctã.co⸗
rã ipſo miſtraui. Quartũ puilegiũ vł ho
noꝛis gloꝛia eſt ꝙ nomẽ marie eſt ab ange⸗
lo Babꝛiele pᷣnunciatũ.Hoc nãq; tenẽt ca⸗
tholici doctoꝛes ꝙ nomẽ Harie angelus
GBabꝛiel pᷣnũciauerit eius parẽtibo ꝙ eã vi⸗/
delicet hoc noĩe vocare deberẽt. Et ꝓbat᷑a
maioꝛi arguẽdo. Quia ſi nomẽ Johis ba⸗
ptiſte angelus gabꝛiel pᷣnũciauit Lu.j. mul
to foꝛtius id de matre dũi ſentienduʒ eſt. Et
hoc idẽ teſtat᷑ Hiero.ð vita Marie ſcribẽs
ꝙ angelus apparuit eiꝰparẽtibo pꝛecipiẽs q;
eã mariã noĩarent.Et ſic patet pᷣmus q̃ter⸗
narius. Quintũ:qꝛ fidelibo eſt amoꝛoſiſſi

mũ vel affectuoſiſſimũ.qm̃ vt ſcribit᷑ Eſaie
xxvj. Nomẽ tuũ ⁊ memoꝛiale tuũ in deſide

rio aĩe. Et nota ꝙ debemꝰerga nomẽ ma/

rie affici ꝑ ſpũalem dilectõeʒ.qꝛ ex ̊ tripblex

bonũ ↄſeq mur.Pꝛimo coꝛdis exhilaratio/
nẽ ⁊ delectationẽ. Vñ ſ̃ᷣm lr̃am hebꝛaicam
dicit pᷣs.Letabunt᷑ oẽs qͥ diligũt nomẽ tuũ
⁊c̃. Berñ.O btã Maria tu nec noĩari po/
tes qn recrees:nec cogitari qͥn tecũ ſit affe⸗

ctus diligẽtiũ te. Secũdo internã vel ſpi /
ritualẽ pacificatiõneʒ.pᷣs.ſm aliã lr̃am. pax

multa diligẽtibo nomẽ tuũ. Tercio eternã
⁊ celeſtẽ gliatõem.pᷣs.Gloꝛiabunt᷑ oẽs qͥ di

ligũt nomẽ tuũ.Gloꝛiabunt᷑.ſ.in celeſti pa⸗/
tria. qꝛ vt ð in pᷣs. Qui diligũt nomẽ eiꝰha
bitabũt in ea. Sextũ puilegiũ noĩs ma/

rie.qꝛ demonibo ẽ foꝛmidabiliſſimũ.qm̃ vt
ſcribit᷑ Can.vj.terribilis eſt Maria vt ca⸗
ſtroꝝ acies oꝛdinata. Que v̈ba tractãs Gꝛe

goꝛiꝰ dicit. Hõ tantũ timẽet hoſtes inuiſibi

les quãlibet caſtroꝝ aciẽ ſicut mariã ði ma
trẽ. De hoc latiꝰ ſupꝛa ꝑte pᷣma.ar.iij. vtili⸗
tate.v. Hoc ſolũ hic addo qð refert Nber⸗
tinus lõ bardus in tractatu de noĩe Jeſu ꝙ
vicʒ cum q̃dã mulier a demone incubo ve/

xaret᷑ nec poterat aliq̊ remedio liberari:ve/
nit ad bim̃ Eymũ dũ petere cõſiliuzʒ:qͥ dixit

eiaccipe vᷣgã et ex vna ꝑte ſacias ſcribi no
men Jeſu:⁊ ex alia nomẽ btẽ virginis: ⁊ cũ
demõ ad te moꝛe ſolito venit ꝑcutias eũ di
cta virga.q̃ facto liberata eſt. Item legitur

in vita ſancti Anthonij paduani ꝙ cũ de⸗

nn
gui
nin
en
ſlu

all

tnnr

ien ⸗
teh⸗
W
er
1d,
Abo
nge⸗
ſaaa⸗
gclas
eiyi⸗
hbaka
s be⸗
4 mul
tG

bi
gg
iͤe⸗
woſli
Eſi
deſoe
mene
ene
Nuno⸗
icin
ne ü
ipo⸗
1 afe⸗
aͤhi⸗
meper
coni
GG
übe
ih
iond⸗
AN.
a
ube
uicvt
imn
ri
Uber
Ng
hore/
nine⸗/
zdiet
bite
91

Ger
e

0

mon voluiſſet eum doꝛmienteʒ ſtrangulare
cepit noĩare ſctũs ipſe Mariã. ⁊ ſtatim cir

cũſfuſo lumiĩe in cella demõ ↄfuſus aufugit.

Articulus

Septimũ pꝛiuilegiuʒ.qꝛ nomẽ marie eſt
cu tis hoibo venerabiliſſimũ:vt iã imple⸗

tũ ſu illud Luẽj. Ecce em̃ ex hoc btãm me
dicent oẽs generatões. Adeo nãq; venera/
bile eſt nomẽ Marie in mũdo ꝙ etiã apud
inſideles reueret᷑.vt patet in lege Macho/
meti.⁊ etiã apud q̃ſdam iudeos.de qͥb vi⸗
de S.li.ij. parte.iij.ar.ij.circa ſtellam quartã
Et qͥdem merito nomẽ Marie ab oĩib ve

nerat᷑.qꝛ res ſacra digna eſt veneratiõe. ſed
eius nomẽ eſt ab eterno ↄſecratũ: vt patuit

ſupꝛa.igit᷑ c. QOð ſi qᷓras:quõ debeas vene
nerari hoc nomẽ pium Marie. Dico ꝙ tri
pliciter. Pꝛimo in coꝛde deuotiꝰ diligẽdo

Secũdo in oꝛe venerabiłr ꝓnũciando et
bñdicẽdo:nõ ſicut heu multi faciunt qͥ piu

rant in noĩe marie vel maledicunt inimicis
aut vituꝑando blaſphemãt. Cõtra q̊s Te/

uiti. xxiiij. Qui blaſphemauerit nomẽ meũ
moꝛte moꝛiat᷑. Tercio q̊ʒ venerari debet

genuflexione ⁊ ſacri cultꝰechibitõe:ſepiꝰ eã
ſalutãdo Uñ pſal. Adoꝛabo ad tẽplũ ſctm̃
tuũ,i.virginẽ matrẽ tuã que dicit᷑ tẽpluʒ dei
⁊ ſacrariũ ſpũſſancti.et cõfiteboꝛ noĩ tuo.ſ.

collaudãdo. Taliter nanq; eam venerãtib⸗
obuiabit ipſa quaſi mater honoꝛificata: ho

noꝛificando eos in celeſti glia.vt ſcriptũ eſt
Ecci.xv.Et exaltabit illos apud ꝓximoſ.i.
ſctõs dei. Octauũ pꝛiuilegiũ.qꝛ hoc no/
mẽ eſt oib inuocãtibo virtuoſiſſimũ: quoni
am mirabilẽ ÿtutẽ habet ſubueniendi in oĩ

neceſſitate ⁊ in oĩ ꝑiculo atq; in oĩ oꝛõis im
petratione. AUnde Berñ. Sileat milſcolaz
tuã o buũſſima Maria q; te in ſuis neceſſita

tibus inuocatã meminit ſibi auxiliũ defuiſ
ſe. Pꝛopterea nãq; eccleſia nomẽ marie ap/

poſuit in ſalutatõe angelica:q̃tinus ꝑ eiꝰ in
uocationẽ nu gis ſoꝛtiat᷑ oꝛatio effeccuʒ.O
peccatoꝛ.o quiſquis es deuotꝰ virgini ma/
rie ↄſidera virtutẽ nomĩs eiꝰ⁊ gaude tenere

hãc pᷣcioſam margaritã in burſa coꝛdis tui
resõditã,qꝛ nullus lapis pᷣcioſus:nulla ge/

ma tante eſt virtutis.Currãt alij ꝓ q̃ſtu mũ
di. aggregent lapides pᷣcioſos qrũ virtutib⸗
glient. Hã ſm phos alij valet in ꝑiculis pᷣ/
ſeruãdis,.alij eoꝝ in fauoꝛibo acqͥ redis. alij
i inimicicijs ſedãdis.alij ĩ ꝓſperitatibo cõſe
quẽdis. Valeãt vel foꝛte nõ vere ad ea va/⸗

leãt. hoc ſolum ↄſulo:hoc ſolũ ꝓhoꝛtoꝛ accqͥ

rite O oẽs auari.o omnes mũdani:acqͥ rite

hũc vnũ lapidẽ pcioſi u:recõdite in arca coꝛ

dis h̊ nomè glioſuʒ triũ ſillabaꝝ Maria. et

eritis ſecuri in oĩ giculo. habebitis auxiliũ

in oĩ neceſſitate ⁊ anguſtia. et ꝓſperitateʒ in

oĩ ſalubꝛi optato Nil em̃ eſt mali quod nõ

remoueat.nil boni quod nõ obtineat ?⁊.
Nonũ pꝛiuilegiũ quia hoc nomẽ eſt ſum

me cõfoꝛtatiuũ ſi homo aduertat. quia nul
lus ſperauit in ea ⁊ cõfuſus eſt. nullus ĩuo⸗
care potuit ſic vt derelictus ſit dũmodo bũ
inuocauerit.iuxta ill Eſa. xx. Quis ambu
lauit in tenebꝛis ⁊ nõ eſt lumẽ eiii.maria in
auxiliũ.q.d.nullus Vnde oĩs hõ in ea ſpez
ponere habet.qꝛ vt canit Ecclia. ipſa eſt re
gina miſcdie vita dulcedo ⁊ ſpes noſtra.Et
ipſa eſt mater gratie ⁊ mater miſericoꝛdie qᷓ

ab hoſte ptegit:in hoꝛa moꝛtis ſuſcipit. O

tu qui times o periculo damnatiõis:recoꝛ/
dare huiꝰ nomis:quia maria maris ſtella ĩ
terpꝛetatur.ſi maris ſtella:ergo ad poꝛtum
ſalutis deducens in hoc mari magno ⁊ ſpa
cioſo. Hinc Berñ. O homo ſecuruʒ habes
acceſſum ad deum vbi mater ſtat ꝓ te ante
filium:⁊ filius ante patrem.filius oſtẽdit pa
tri latus ⁊ vulnera.mater oſtẽdit filio pectꝰ
⁊ vbera,.nulla poterit eſſe repulſa vbi tot cõ
currunt amoꝛis inſignia. An nõ ergo con
foꝛtaris quotiens nomĩs eius recoꝛdaris.
dicit idem Berñ.de nomine Jeſu. quod et
de nomine Marie acciꝑe valemus. Hinc
pꝛopheta Dauid ait. Sperent in te qui no
uerunt nomen tuum. Decimum pꝛiuile⸗

gium, quia nomen Marie eſt gratioſiſſi⸗

mum. Interpꝛetat᷑ em̃ maria illuminatrix.
ſcʒ lumine gratie, et pfecto nomen Marie
gratioſum eſt.quia ipſa beata virgo eſt ma

ter gratie. Hota aũt ꝙ ſ̃m quinq; litteras

huius nominis Maria quintuplicem gra
tiam peccatoꝛes conſequunt᷑ per hoc no⸗
men.quas quidem gratias hoc nomen ſi⸗
gnificare videtur. Pꝛima littera H deno
tat miſericoꝛdiam diuinam. Secunda lit
tera a denotat amoꝛem ſupernoꝛum ⁊ eius
accenſionem. Tercia littera r ſignificat re/
miſſionẽ peccatoꝛuʒ. Quarta lr̃a i denotat
illuminatõem ex infuſione iuſtificãtis gra⸗
tie. Quinta littera a denotat acquiſitionem
vicʒ meritoꝝ ⁊ pᷣmioꝛũ. Hinc Bernarð.in
ſermone, Si criminis imanitate turbatus
0 %

Aiber .

ſi ↄſcientie feditate ↄfuſus:ſi iudicij hoꝛro/
re ꝑterritus:ſi baratro deſpatõis abſoꝛptꝰ.
Mariã cogita:mariã inuoca. ⁊ ſic in temet
ipſo exꝑiri poteris q; merito dictũ ſit nomẽ
virginis maria.Hec ille. Vndecima pꝛe
rogatiua nomĩs Marie eſt: quia eſt nomẽ
dulciſſimũ. VUnde canit eccleſia. Salue re
gina miſcdie vita dulcedo ⁊ ſpes noſtra.vñ
quia ipſa eſt clemẽtiſſima regina: vita:ſoes:
et dulcedo noſtra.ſequit᷑ ꝙ nomẽ eiꝰ eſt dul
ciſſimuʒ. Himirũ ex noĩe Darie (ñniſi aſſit
impedimẽetũ in homine) tanta dulcedo coꝛ

ſiderio.quod teſtat᷑ Eccleſiaſticꝰ capᷣ.xxiiij.
dicens in ꝑſona eius. Spiritus inquit me

us ſuꝑ mel dulcis: et hereditas mea ſuper

cia ſint ad nomẽ Marie ⁊ eius inuocatio/

mel ⁊ fauum:memoꝛia mea in generatõnes

ſeculoꝛũ. Qui edunt me adhuc eſurient. ſci

licet pꝛe deſiderio. Eſaie.xxvj. Nomẽ tuuzʒ
in deſiderio anime. Nota autẽ ꝙ nomen
Marie dulcoꝛẽ infert Pꝛimo viſui.pᷣs.Le

tificabis me cum vultu tuo delectatiões in

dextera tua vſq; in finem. Secũdo auditui

Caticoꝝ.iij. Sonet vox tua in auribo me⸗
is.vox em̃ tua dulcis ⁊ facies tua decoꝛa.
Tercio dulcoꝛem infert guſtui. Cãticoꝝ.ij.
Fructus eius dulcis gutturi meo. Quarto
olfactui.Ecc̃i.xxiiij.Quaſi myrra electa de

di ſuauitatem odoꝛis.Et ibideʒ.Ego quaſi
vitis fructificaui ſuauitatem odoꝛis. Quin

io dulcoꝛem infert coꝛdis medullis. Unde
Conticoꝝ.viij.Pone me vt ſignaculuʒ ſuꝑ
coꝛ tutum.Et pᷣs.Guſtate ⁊ videte quoniã
ſuauis eſt dominꝰ.ſ.in Maria ⁊c̃. O vtinã
fidelis anima aliquãdo nouiſſes exꝑientia

certa:quia vt canit eccleſia: vere clemẽs pia

et dulcis eſt Marla. Duogecima pꝛoga
tiua:quia nomẽ Marie eſt efficacia mira⸗

biliſſimũ. Mirabiles em̃ efficere habet fru

ctus ſalutiferos:vt in parte pᷣma articlo vl.
patuit.Quis deniq; ſufficiẽter extimare “V
terit quãta a pꝛincipio mundi miracula fa/

nem. Si em̃ vt dicit pᷣs. Mirabilis deus ĩ

ſanctis ſuis.qᷓ; mirabilis ſuper oẽs in Ha
ria que eſt omniũ ſanctiſſima ⁊ domina.cui
vt dicit Berñ. data eſt omnis poteſtas in

celo ⁊ in terra.vt quicquid voluerit valeat

efficere. VUt autem magis clareſcat mirabi

lis efficacia nominis Marie: referam bic

vnum miraculum quod ſcribit Vincẽtius
in ſpeculo hyſtoꝛiali.libꝛo.viij.partis pme.
capᷣ.cxvjſ.dices Miraculum Nin cõ⸗
uentu ſancti Bertini erat monachus qͥdaʒ
nomĩe Joſtio:in quo cõuentu cum quelaʒ
archiepiſcopꝰ de terra ſancta adueniẽs ho
ſpitatꝰ fuiſſet.interrogatus eſt a monachis

quis modus oꝛãdi viris religioſis in terra

ſancta habitantibus ſolitus foꝛet. Et retu/
lit quomodo ab ipſis hieroſolimitanis reli
gioſis acceperit cõſuetum foꝛe:benedictam

ta dulcedo coꝛ virginem boc modo quotidie oꝛare: vt vi-
di deuoto infundit᷑ ꝙ mentis affectu; ma/
gis ac magis afficit:nec ſatiari poteſt p de⸗

delicet ad honoꝛem nominis eius ſᷣm quin

q; litteras eius quinq; Aue maria ⁊ totideʒ

pſalmos qui incipiunt ab eiſdem litter de/

pꝛomerẽt. Pꝛo m Magniticat. Pꝛo a Ad

dominũ cũ tribularer. Pꝛo r Retribue ſer⸗

uo tuo. Pꝛo i In conuertendo. Pꝛo a Ad

te leuaui ⁊c̃. Pꝛefatus ergo monachus Jo

ſtio cepit hunc moduʒ oꝛandi quotidie ad

honoꝛem nomĩs Marie obſeruare. Acci/
dit autẽ vt quadam nocte ipſe nõ intereſſet
matutinis cum ceteris fratribo: ppter quod
ſubpꝛioꝛ ad eius lectum venit ibiq; euʒ de⸗/
functũ reperit:quẽ putamus ex nimia dul/

cedine amoꝛis quam foꝛte beata virgine ſi⸗

bi apparẽte cuʒ filio hauſerat exceſſiſſe. Uñ

accurrũt fratres vultumq; eius diſcooperi
entes inuenerũt quin q; floꝛes roſaruʒ. vnꝰ

egrediebat᷑ de oꝛe ⁊ lingua eiꝰ:duo de ocu/

lis:⁊ duo de auribus.pꝛo tali miraculo le⸗

tantes detulerunt eum in choꝛum ⁊ ibi di⸗
ſcooperta facie cum recentibo roſis diligen

ter intuentes:in roſa que de oꝛe exibat iue/
nerũt ſcriptũ Maria.Tenuerũt aũt eũ per

ſeptem dies ſuaui odoꝛe roſeo fragrantem
donec tres epiſcopi cõuenirent et multi alij
clerici ⁊ laici qui vidẽtes magnalia dei lau/

dem dederũt deo ⁊ beate virgini.O igit᷑ no

men digniſſimũ Marie: nomẽ piuʒ:nomẽ
cõfoꝛtans peccatoꝛẽ.O nomẽ pulce: nomẽ

gmoꝛoſum ⁊ beate ſpei.O nommẽ venerabi

le ⁊ ab oibus deuota mente celebꝛe. Quid

dicamꝰ in tua laude:cũ oĩm deficiũt lingue
nec ſufficiẽter te queũt laudare.vere nomẽ
ſacrum: nomẽ fructuoſum:nomẽ melliflůũ

vtinam ſaperẽt ⁊ intelligerẽt hoĩes: et ipſuʒ
quotidie inuocarent:ipſum ſemꝑ in domi/
bus coꝛdibuſq; ſcriptum tenerent:vt gram

to obtinerent Amen.

veniam et gloꝛiam virginis benedicte meri

4

n

luin
ſis
nr
N⸗

ben
ſi⸗
ll

vert
can
cen
ſme
diuin
ld
woft
ſan
ſtrele
plri
mite
Uurn

hne⸗
nch⸗

Articulus

Incipit liber ſeptimus de ſanctiſſima vi
ta beate Darie.

Iber ſeptius
*l aglt de miſterio ſ. Brll vi/
. te bñdicte virginis Marie
eiuſq; virtuoſiſſime actõnis.
Et diuidit᷑ in tres ꝑtes. In
bma ꝑpte agit᷑ de eius cõuerſatõis ⁊ vite ſan
ctitudine. In ſecũda agit᷑ de meritoꝝ ⁊ vir
tutũ pᷣcelſitudine: q̃ fulſit in ſumma ꝑfectio
nis altitudine. In tercia de gratiaꝝ eiuſdẽ
multitudĩe qua illuſtrata extitit cũ ſumma
plenitudine in huiꝰ vite habitudine.
Pars pꝛima de vite ſanctiſſime virginis
beate atq; actionis eius vᷣtuoſiſſime miſte/
rio:vbi oſtendit᷑ ꝙ in vita ſuſcepit ſacramẽ/
ta et qualem regulã ſanctitatis tenuerit.

Ili ne dimittas
legẽ matris tue vt addat᷑ gra ca/
piti tuo.Pꝛouerbᷣ.j.ca. Quib in
verbis ſapiẽtiſſimus Salomõ ſpũſctõ di⸗
ctante hoꝛtat᷑ nos vt matr noſtre,i.benedi/

cte virginis Marie q̃ eſt ſpũalis mater no

ſtra ꝑ regeneratõem et adoptõem filiatiõis
diuine ⁊ fraternitatis dñi Jeſu xpᷣi.iuxta il/
lud Anſel.dictũ. Si inqͥt xpᷣs qͥ ex ea geni/
tus frater noſter eſt.cur illa q̃ genuit mr no
ſtra nõ eſt.q.d.ſic. Huius inquã matris no
ſtre legẽ.i.vite regulã ⁊ rectitudinẽ quã exẽ
plariter in ſe nobis imitãdaʒ oſtendit:ne di

mittamꝰ:ſed ſtudioſe obſeruemus:q̃tinꝰ de

tur nobis copioſioꝛ gratia capiti nr̃oi.rõ/
nali mẽti qᷓ eſt caput aĩe dirigẽs eã in actibo
ſuis. Pꝛofecto merito nos hoꝛtamur oẽs ⁊
ſinguli ad imitãdaʒ ſctitatẽ vite marie:qꝛ id
ꝑſuadet nobis Pꝛimo qͥdẽ ſchtura figurał
Secũdo natura exeplaris.Lercio ſnĩia do
ctrinalis. Pꝛimo inquã ꝑſuadet ſcriptura
figuralis.N Jacob conſiliũ ſue matrꝭ ſe⸗
quẽs bñdictionẽ paternã cõſecutꝰ eſt Geñ.
xxvij. Ita ⁊ nos ſi volumus ↄſeqͥ bñdictio
nem dei patris:ↄſiliũ ſeqᷓmur matris marie

vitꝭ imitãdo. Secũdo ꝑſuadet natura ex
empᷣlarꝭ.vt em̃ certa diſcimꝰ exꝑiẽtia:pater

Diligẽtiꝰ fouet filiũ quẽ videt ſibi aſſimilatũ
qᷓ; Diſſimilioꝛẽ/qꝛ oẽ anĩal naturalr diligit ſi
bi ſile Ecci.xiij. Deniq; teſte glo.ſuꝑ pᷣs.coꝛ
uus nõ nutrit in nido ſuos pullos tãdiu q̃

uſq; aſſimilari ſibi incipiũt penis nigreſceti

4

bus.eo ꝙ putat ñ eſſe ſuos pullos ꝓpter dit
ſimilitudinẽ.q̃s tñ poſtea aſſimilatos diligẽ
ter fouet ⁊ ĩtime dili
ſcʒ de? dat iumet eſcã ⁊ pullis coꝛuoꝝ.ſ.ĩ ni
do ⁊c. Ita ſpũalr maria mr̃ gre nos in ſpũ/
alibo fouet ſibi aſſimilatos ⁊ dᷣo pri exhibet
diligẽdos.als ꝓpter diſſiłitudinẽ foꝛmidan
dũ eſt ne derelinqᷓmur. Sectemur ᷓ charii
ſimi bñdicte virgis caſtitatẽ:hũilitatẽ:patiẽ
tiã ⁊ ceteras ᷣtutes. Vñ eiꝰ filiꝰdñs Jeſus
clamat Math. xj. Diſcite a me qꝛ mitis ſuʒ
⁊ hũilis coꝛde:⁊ inueniej reqͥe; a.ve. Ter
cio ꝑſuadet ſentẽtia doctoꝛalis. Vnde Am
bꝛo.lide vᷣ̈ginitate dicit ſic. Sit vobis tãqᷓ;
in imagine deſcriota vita Marie:de q̃ ve⸗
lut ex ſpeculo refulget ſpẽs caſtitatꝭ ⁊ foꝛma
virtutis. Hinc ſumatis exẽpla viuendi vbi
tanq; in exemplari magiſteria ſunt pbitatis
expᷣſſa:q̃ qͥd coꝛrigere:qͥd effugere:qͥd tene⸗

re debeatꝭ oñdũt.Hec ille. O igit fideł aſla

auſculta ↄſiliũ ſapiẽtis: ſuſcipe eiꝰ exhoꝛta⸗
tionẽ dicẽtis Fili ne dimittas legẽ mr̃is tue

id eſt marie.O ſalubꝛis admonitio.o dulciſ

ſima doctria.o ſaniſſimũ ↄſiliũ:cui obtꝑan
do fit vt addat gra capiti tuo. Si gra:ergo
et glłia.⁊ ꝑ ↄns om̃e bonũ.Quia ergo vita

marie nobis imitãda in pᷣdicꝭ bis ꝓponi

Idcirco de ea acturi tria miſteria ĩ hac pte
declarãda notabimus:qͥb eius ↄuerſatõis
⁊ vite ſctitatem agnoſcere valebimus ⁊ imi
tari ſciemus..
Pꝛimũ ðꝛ miſteriũ ſcpturalobmiſſiõis.
Scõm ðꝛ miſteriũ ſacralis ſuſceptõnis.
erciũ miſteriũ regularis obſeruatiõis.
Articulus pᷣmus quare euãgeliſte no/
luerũt de vita beate Marie ſcribere aut de
eius moꝛte ⁊ ſimilibus.

Bimum miſte

p riũ declarãdũ ðꝛ ſcbturalis ob⸗
tmiſſiõis. Nã a pleriſq; ſepeſepiꝰ
q̃ſitũ eſt Quare vicʒ i ſacra ſcptura canoni
caq; nuſq; aliqͥd ſcribit᷑ de ſanctitate ⁊ geſtꝭ

Marie. Nec ab euageliſtꝭ texit᷑ qͥ cq; de eiꝰ

vite hiſtoꝛia:imo nec etiã de eiꝰ oꝛigine:aut
parentũ ſanctitate:nec de głioſis actibus ⁊
geſtis ſuꝑmirabilibo: aut ð eius moꝛte:aut
ſacramẽtoꝝ noue legis ſuſceptione. Mirũ
certe ẽ cur ſcpᷣtura obmiſerit et tacuerit hec

oĩa ⁊ alia matris deipᷣclara oꝑa. Mattheꝰ
qppe caij. ſcribẽs de chꝛiſti genealogia boc

igit. Ideo dicit pᷣs. Qui

Liber VII.

ſolum dicit Jacob genuit Joſeph vix ma⸗/
rie:de qua natus eſt Jeſus qͥ vocat᷑ chꝛiſtꝰ.
putabã dicere debuiſſe:viram Marie filie
Joachim quã ex anna vxoꝛe angelo nũciã
te miracłoſe genuit:q fuit go caſtiſſima⁊c.
Similr ⁊ Lucas Miſſus eſt inqͥ t angelus

ad virginẽ ⁊c.nõ deſcribit eiꝰ oꝛtũ nec eiꝰge

ſta aut vite ſeriẽ:aut pᷣclara ſanctitatis oꝑa.
et ſic de alijs euãgeliſtis. Pꝛeter hoc ſolũ ꝗ
ↄceptionẽ filij dei ex ea ſpũſctõ factã deſcri
bunt ⁊ ea que ad id dũtaxat ꝑtinere vident᷑

Et ad id aſſumũt argumẽtũ tale obijciẽtes

quia euãgeliſte pᷣcurſoꝛis oꝛtũ:parentũq; di

gnitatẽ: vite ſctitatem: arduaq; et pᷣclara eꝰ

geſta deſcripſerũt vſq; ad terminũ vite eius

et martyriũ.ergo multo magis hoc demre
dei facere debuerũt: ad fidei ⁊ moꝝ edifica

tionẽ. Videt᷑ ̊ ꝙ ſacra ſcriptura obmitten/

do ſit diminuta. Sed cõtra eſt:qͥa ſancto

ſpiritu inſpirãte locuti ſunt ſctĩ dei hoĩes.ij.
Petri.j..?X⁊ Math.x. Hõ vos eſtis qͥ loqmi/
ni:ſed ſpũs ⁊c̃. Vnde ipſo dictante ſcripſe/

runt q̃cũq; ſcripta ſunt in canoni ſcriptu⸗

ris:in bo erroꝛ vel diminutio nullaten? ad
mitti debuit.Deꝰ em̃ ⁊ natura nõ abũdant

in ſupfluis:nec deſiciunt in neceſſarijs: nec

qͥcq; faciũt fruſtra:vt ðꝛ.ij.phicoꝝ:igit᷑ ⁊c.

ca.lxxxj.alios q̊ʒ doctoꝛes catholicos de h
tractãtes ꝙ ſumme rõnabiliter factuʒ eſt vt
hec de vᷣgie matre dei ſint obmiſſa in cano/
nica ſcriptura a ſanctis: nec aliqͥd ſit expᷣſſũ
niſi qðᷣ ſpectabat ad incarnatiõem ex ea fa⸗
ctã. Hoc em̃ egit ſpũſſanctus miro oꝛdine
diuine ſapĩe:pᷣcipue triplici rõne.
Vna eſt ratio pᷣſuppoſitionis
Alia eſt ratio excitãde deuotõis
Tercia rebpmẽde elatõiſ vlł nr̃e hũiliatõiſ
Vna eſt rõ pᷣſuppoſitõis.qꝛ vicʒ ſctitatis ex
cellẽtia ⁊ dignitas matris dei ab oĩbo chꝛi⸗
ſticolis debito pᷣſupponit᷑:circa quaʒ errare
eſſet pma pꝛincipia cõfundere ⁊ in hereſim
damnatã venire.igit᷑ ſuꝑfiuũ fuit ea deſcri/
bere ⁊ vicioſum.cũ ſᷣm Areſto.qͥ vnũ dicit
qdãmodo plura dicit.Et iteꝝ. Pctm̃ eſt fie

X

Sars 1

ria matris dei: excellentiave ⁊ ſccitate. Qm̃

ita dixit Oatch. de qua natus eſt ieſus ⁊c̃.
eo dicto oĩa ſubſequẽtia dixit tanq; incluſa
et pᷣſuppoſita.ſcʒ de ſumma eius ſctĩtate.di⸗
gnitate:meritoꝛũq; ⁊ pᷣmioꝝ excellẽtia.xt ſic
in alijs etiã euãgeliſtis a ꝓle cõmẽdat᷑ mna⸗
ter. Cũ em̃ arboꝛ bona nõ facit niſi fructus

bonos Matth. vij. Si g ꝓles ſanctiſſima

et digniſſima:ita ⁊ mater:maxie cum ſit ma

ter dei q̊ ſanctiꝰ⁊ digniꝰ dici nõ poteſt. Uñ
plus de ea ſcribere ſuꝑfluũ fuiſſet: qꝛ dicen

do ꝙ genuit Jeſum filium altiſſimi:vl ꝙ eſt
gra plena: dñs tecũ.⁊ ſilia: ſufficieter bꝛeui
v̈bo oĩa dixit ꝙ vicqʒ a nulla gra:a nulla ſcci

tate:a nullo meritoꝝ ⁊ pᷣmioꝝ genere fu erit

aliena. Sed qͥcqͥd boni aliq̃ creatura fece
rit vel receꝑit:de hoc nõ liceat eã foꝛe exper

tem:cũ exiſtẽs dei mater ſit ſũma ꝑſona ipᷣo

facto ⁊ a nullo illuſtriũ ſuꝑari poteſt. vt diẽ
Damaſcenꝰ. Alia rõ eſt excitande deuo/
tionis.qꝛ ꝑ hoc fideliũ doctoꝛũ deuotio ex⸗
citat᷑ ad inqrendum.iuxta illud Ecci. xxiiij.

ODui edũt me adhuc eſuriũt. Et infra. Qui

elucidãt me vitã eternã habebũt. .
ratio noſtre hũiliationis ⁊ repᷣmẽde elatõis
Pam noſtra vana gloꝛiatio rebᷣmit᷑ ne no-

Zertia

1 igit · ſtra bona oꝑa ꝓ magno reputemus: cũ vi/
Ruñdeo ſᷣm Alber., magnũ ſuꝑ miſſus eſt.
ꝗ btã vᷣgine facta:imo ⁊ ab ipſo dño leſu vſ

qʒ annũ.xxx.impleta:ſcriptura q̃ſi non exti/

ri ꝑ plura q̃ eque bene pñt fieri ꝑ paucioꝛa.

Et.ij.phiſicoꝝ.⁊.viij.Chopicoꝝ.UV

foꝛma ſcriptũ legimꝰ:qꝛ firmiter credenduʒ
p̃ſupponit᷑ mẽtibo fideluiũ inſcribẽdũ:ita pa⸗

1 .2 ñ ſicut
ſimbolũ apłoꝝ nullibi apud euageliſtas in

niiudicio ſpũſctõ dictãte factũ eſt de hyſto⸗

deamus ꝙ excellẽtiſſimi meriti opera plura

mans ppᷣterijtſubticẽdo: q̃ſi tacẽdo dicat no

bis illud Lu.xvij. Cum fecerit oĩa que pce

pta ſunt vobis dicite:ſerui inutiles ſumus.
Et illud Math. vj. Noli tuba canere añ te

⁊c. Itẽ dñs nr̃ ⁊ dña noſtra ſuas ſecretas

habitudines ſibi notas per ſe noluerũt ma
nifeſtare.iuxta illud Pꝛouer.xxvij. Laudet

te os alienũ:ſileat os tuũ. Vnde illa ſcribtta

nõ ſunt.Ea aũt q̃ in pᷣſentia diſcipuloꝝ vel

populoꝛũ fecerunt ſcripta ſunt ad noſtram
ediſicatõnem:q̃tinꝰdoceremar ⁊ nos vt ſic
bona agamns ꝙ laudes exterius nõ quera
mus.qꝛ vt dicit Gꝛego. Studiũ celeſt de⸗
ſiderij a malignis ſpiritibo cuſtodire nõ ſuf
ficit qͥ hoc ab humanis laudiba nõ abſeon/

dit.Depᷣdari em̃ deſiderat qͥ theſauꝝ in via
publice poꝛtat Hecille.Et ſic patet ꝙ rõna
biliter valde ſpirituſancto dictante ſcti euã
geliſte ea que ſpectant ad incarnationis ſi-

dem bꝛeuius ſcribere voluerunt ꝓpter fidei

aſtructionem ⁊ edificatõem,Ea autem que
—

. u

316,
cu
edi⸗
e
/
ans
ſinn
ſm

dicen
lock
bent
ci
neni
ſ⸗
7
ſtde
dano⸗
ioth⸗
10ni
Toni
s
neno⸗
i
tlurn
ur
ned⸗
icro
wehee
nnus⸗
feaßte
actas
ütm
uoet
ſipea

Alrticulus

facta ſunt licet foꝛent magna ⁊ mirabilia ſu

per oĩm ſctõꝝ alioꝝ geſta tacuerũt:pᷣmiſſas

ꝓptg rönes. Ad illud igit᷑in oppoſituʒ ꝙ
viq ſaltẽ eius oꝛtũ ⁊ parẽtũ ſctitatẽ ſcribere
debherũt. Rñdet᷑ ꝙ exquo parẽtũ Marie
glia ⁊ dignitas ab illa fuit pter quam et illi
anteceſſere:⁊ tota illa ges electa eſt.ideo nõ
debuit maria ꝑ parẽtes cõmẽdari.ſicut nec
chꝛiſtus ꝑ matrẽ cõmẽdat᷑ ſed econuerſo ex
ꝓlis ſanctitate dat᷑ intelligi ſctitas parentũ.

Ag aliud de pꝛecurſoꝛis oꝛtu vita ⁊ moꝛ

te ⁊c. Rñdet᷑ ꝙ hec rõnabilr ð pᷣcurſoꝛe ſcri

pta ſunt.qꝛ niſi ſcripta foꝛent dubitari potu

iſſent. Marie aũt miraculoſa cõceptio ⁊ oꝛ

tus gaudioſiſſimꝰ:vita ſctiſſima:oꝑa pᷣcellẽ

tiſſima ⁊ arduiſſima:atq; moꝛs pᷣcioſiſſima

et glłioſiſſima ⁊c.idcirco ſcribi nõ debuerũt

qꝛ certiſſima fide credit᷑ inter fideles viros
qcqͥd ad eiꝰdignitatẽ:ſctĩtatẽ ⁊ pᷣcellentiã ꝑ
tinet ⁊ ꝑ ſe notũ eſt his qͥ de ieſu integrã ha
bent fidem.O igit᷑ peccatrix aia agnoſce qꝛ

nullã habes cauillatõis cãm ↄtra ſcriptu⸗

r ſacrã.Quecũq; em̃ ſcripta ſunt:ad nr̃am

doctrinã ſcripta ſunt Ro.xv.O aĩa chꝛiſti⸗

ana ꝑpẽde:quia maxĩa oꝑa pᷣtermiſſa ſunt

ſilẽtio ꝓpter tuã inſtructõem: vt ſtudeas ma

gna credere tanq; fidei pᷣſuppoſita de Ha⸗

nia ⁊ eius ꝓle Jeſu ⁊ vt ſtudeas deuotiꝰ in
qrendo meditãdoq; merita acqͥrere atq; vt

addiſcas humilitateʒ in actib tuis ſeruare.
O pie deus q; dulciter nos allicis:qᷓ; beni⸗
gne inſtruis: et qᷓ; ſalubꝛiter humiliari vis:
nos vt exaltes ⁊c.
Articulus ſecundus ꝙ beata Maria in

ſua vita ſuſcipere debuit ⁊ de facto ſuſcepit

omnia eccleſie ſacramẽta ſibi congruentia.
Capitulum.l.

Ecudum miſte
8 riide vita marie dedlarãdũ di/
ciltt ſacramẽtalis ſuſceptiõis.Ex

em̃ in hac vita habet hõ potiſſime per ſa/

cramẽta ſanctificari:qm̃ ipſa ſacramenta ex
virmte diuina habẽt efficaciã ſanctiſicandi

et gr̃am ↄferũt per quã anĩa curat᷑ ab infir/
mitatibo vicioꝝ.vt patet in q̃rto li.ſnĩiaꝝ.p⸗

pter qð Augꝰ.diffiniẽs ſacramẽtũ inqͥt: eſt
illud in qͥ ſub tegumẽto reꝝ viſibilium diui
na virtus ſalutẽ ſecretiꝰ oꝑat᷑.Et Hugo de

ſancto vicilide ſacrameq dicit. Sacramẽ⸗

tũ eſt materiale elemetuʒ extrinſecus oculis

ſuwoſitũ ex ſanctificatiõe gratiã inuiſibiles
cõferẽs. Idcirco pᷣmo ↄſiderãdũ nobis eſt

ſi btã virgo in hac vita ſuſceꝑit ſacramenta
noue legis ꝗᷓ inſtituit chꝛiſtus dñs ꝓpter no
ſtrã ſanctificationẽet ſalutem. Quia em̃ nil
de hoc in canonicis ſcripturis reꝑit᷑ expꝛeſ⸗

ſum: a pleriſq; manet indubitatuʒ. Pꝛo hac

itaqʒ re tria ſunt notãda ad pᷣſens,
Pꝛimo generalis concluſio.
Secundo ꝓbabllis ratio.
Tertio particularis inqͥſitio.

Pꝛimo inquã notãda eſt generalis conclu
ſio que ponit᷑ ſm Alber. ſuꝑ miſſus eſt.ca.

.

lxxxj.⁊ eſt talis X btiſſima vᷣgo Mania in
ſua vita ſuſcepit ola eccleſie ſacramẽta qᷓ tẽ⸗

poꝛe ſuo oĩbo hoĩb generalr fuerũt inſtitu⸗/

ta ?Z ꝓmulgata oĩb obſeruanda.

Capitulum. II quare debuit Maria ſu⸗

ſcipere ſacramenta. H
Ecundo notan
8 da eſt huiꝰ ↄcluſiõis rõ. Nã bea
ta vᷣgo ſuſcige debuit ſacramẽta

ecclie multiplici rõne ſᷣm eundẽ Alber. vbi

ſupꝛa. Pꝛimo ꝓpter ſuijpſiꝰ hũiliatõeʒ. q̃a
qnto p ceteris fuit ſanctioꝛ vniuerſis:tanto
magis decuit vt ſe humiliaret ad ſacramen

toꝝ ſuſceptõem.ſicut etiã hũiliauit ſe ad le⸗

gẽ puriſicatõis veteris legis ¶Lu:ij.iuxta il⸗
lud ſaluatoꝛis LQu.xvij. Cũ feceritis oĩa:di⸗
cite ſerui inutiles ſumus:qͥa qdð debuimꝰ fe
cimus. Secũdo ꝓpter pᷣcepti impletionẽ:
qꝛ pᷣceptũ obligabat oẽs.iuxta illud de ba/
ptiſmo Joh̊.iij. Niiſi qͥs renatꝰ fuerit ex aq̃
⁊ ſpũſctõ nõ itroibit in regnũ celoꝝ. Ter/
cio ꝓpter ſcãdali euitationem qð oꝛtũ fuiſſʒ
in ceteris chꝛiſticolis. Quarto ꝓpter meri
toꝝ ſuꝑerogationẽ. Quinto ꝓpter hereſuʒ
cõfutationẽ q̃ vicʒ aſſerebãt ißm nõ hoĩem
eſſe ſed angelum. Sexto ꝓpter pfectoꝝ in
ſtructõnem:vt qͥ ſctũs eſt ſanctificet᷑ adhuc
Apocal.xxij. c. Septimo ad pctõꝝ redar
gutionẽ. Quid em̃ in ſui excuſatõe pctõꝛes
dicere pñt recuſantes ſacr̃jm pniĩe ⁊ alia q̃⸗
cũq; ſacramẽta:cũ audiant etiã ſanctiſſimã
celoꝝ reginam ſacramẽta ſuſcepiſſe. ꝓfecto
eius exemplo redarguunt᷑ de negligentia ⁊
ꝓuocant᷑ ad ea ſuſcipienda.
Capitulũ.I.de ſingulis ſacramẽtis in

ſpeciali Utrum Mania ſuſcepit.

ð „
No

Liber vVI.
Er cio hic notan

¶dDũ reſtat pticularis inqͥſitio de ſin virgo nõ fruſtr n ſuſc
cta fuit.quia eo qð habere debuit nõ caru⸗

gulis ſacramentis eccleſie.
Pꝛimo de baptiſmi ſuſceptione.
BSecũdo de cõfirmattione.
Tercio de euchariſtie acceptione
OQuarto de ſacramẽto penitẽtie.
Duinto de ſacramẽto matrimonñj.
Dexto de extrema vnctione.
Serptimo de ſacramẽto oꝛdinitis.
Pꝛimo igit᷑ de ſacramento baptiſmi querit

Vty btã vᷣgo tuerit baptiſata Et potes ob

ijcere ꝙ nõ.qꝛ ſapiẽtis eſt nil fruſtra facere.
ſed fruſtra accipit medicinam q nõ indiget.
Cũ ergo dña fuerit ſctificata in vtero: et vt
pie credit᷑ a multꝭ fuit ↄcepta ſine pctõ oꝛi-/
ginali.g nõ idigebat baptiſmo.et ſic fruſtra
accepit:qm̃ baptiſmꝰ eſt medicia ð oꝛigĩale
inſtituta m doctoꝛes. Itez cũ ipſa fuerit
plena gra:ſi baptiſaret᷑ qͥd ſuſciꝑet gre.vnð
videt᷑ ꝙ ficte acceſſiſſʒ cũ rẽ ſacramẽti.i.gra
tiã aliquã nõ ſuſcepiſſet nõ ̊ debuit bapti/
ſari:cũ ſcptũ ſit Sap.vij. Spüuũſſctũs diſci
pline effugiet fictũ. Item ſi baptiſata eſſet
deberet ecclia agere feſtũ eiꝰ baptiſatõis.ſic
eoqꝙ purificata eſt agit feſtum eius puriſica

tionis:cũ tã ſolẽne feſtũ ſcʒ baptiſmatis vł

factũ:multũ foꝛtius pᷣſtaret ad edificationẽ

fideliu. Relinquit᷑ ergo ꝙ nõ fuerit baptiſa
ta. In cõtrariũ arguit᷑. qꝛ pᷣceptuʒ de ba
ptiſmo obligabat oes poſt ſui ꝓmulgatõeʒ
ad ſui ſuſceptõem.ergo ⁊ btãm virginem.
Itẽ dñs Jeſus q;uis nõ indigeret bapti⸗
ſatus fuit. ergo ⁊ btã vᷣgo baptiſari debuit:
q́;uis nõ indigeret. ꝓpter illð Joh̊.iij. Amẽ

amen dico vobis niſi qͥs renat fuerit ⁊c. Et

Marci vlci.c. Qui crediderit ⁊ baptiſatus
fuerit ſaluꝰerit. Item de aplis ſuponit ꝗᷣ
fuerũt baptiſati ꝑ illud Joh.xiij. Qui lotꝰẽ

non indiget niſi vt pedes lauet.ergo multo

magis de beata virgine credẽdũ eſt:cũ fue/

rit ꝑfectiſſima obſeruatrix ↄſilioꝛũ ⁊ pᷣcepto
rũ:q; baptiſata fuerit. Reſpõdeo ſᷣm Al⸗
ber. vbi Z.ꝙ ꝓfecto credendũ eſt brãm vᷣgi

nem fuiſſe baptiſatã.als em̃ nõ haberet ca
racterẽ ꝑ quẽ diſtingueret᷑ a iudeis ⁊ gẽtibꝰ.
imo cũ ipſa fuerit humillima nullũ graduʒ
humilitatis pᷣtermiſit.⁊ ideo baptiſata ẽnõ
ſolũ baptiſmo xpᷣi ſed etiã baptiſmo Johã
nis,.vt videt᷑ ſentire idẽ Alb. vbi S.c.lxxiiij.

Pars 1

Ald pmũ obiectum ? ſecundum reſpõde
tur 'm eũdem Albertũ vbi ð,c. xxxj q bta

virgo nõ fruſtra baptiſmum ſuſcepit nec ſi

it: ſed abũdauit peccati deſtitutõe 2 fidel ꝑ/
fectione q̃ reqͥrunt᷑ in accedẽte. Nec obſtat

wſine oꝛigiali fuerit ↄcepta vel ꝙ fuerit ſan

ctificata pleniſſime:qm̃ ſᷣm Tho.iniiij. di.
vj.⁊ cõſter alios docto. qᷣlibet tenet ad ba⸗
ptiſmũ etiã ſctificatꝰ in vtero ꝓpter tria.Pꝛi
mo ꝓpter acqͥrendũ caracterẽ qᷓ annũ eret᷑ in
pplo dei ⁊ qſi deputet᷑ ad ꝑcipieda ſacramẽ
ta diuina. Secũdo vt ꝑ baptiſmi gceptõez
paſſioni xpᷣi etiã coꝛꝑalr ↄfoꝛmet᷑. Tertio ꝓ
pter bonũ obediẽtie.qꝛ pᷣceptũ ð baptiſmo
oĩbo datũ eſt. vñ gratiã acqᷣſiuit: qꝛ ꝑ baptii
mũ ſuſcepit btã virgo caracterꝭ impᷣſſioneʒ:

augmẽtationẽ meritoꝝ atq; vᷣtutũ exercita

tionẽ.⁊ ſic patet. Ad terciũ.quare vicʒ nõ
agat᷑ feſtũ eiꝰ baptiſimi ſicut feſtũ purificatõ
nis Vna rõ eſſe põt:ſcʒiqꝛ baptiſmus eius
fuit celebꝛatꝰin ſecreto.oblatio aũt in puri/
ficatiõe fuit in manifeſto. Alia rõ.qꝛ baptiſ/
mus ꝑ ſe ⁊ pᷣnciſpalr datus eſt in remiſſiõeʒ
pctõꝝ.⁊ ideo ne putet᷑ ipᷣa habuiſſe pcti a
q̃ mũdaret᷑ in baptiſmo:nõ debuit feſtũ ei
baptiſmi inſtitui. Nec obſtat ꝙ eccleſia ba
ptiſmũ dũi ſolenniſat qui tamẽnon habu⸗
it peccatũ:quia ob hoc facit:quoniã ſua ba
ptiſatio noſtri baptiſmi fuit conſecra tio.Et
ſic patet. Secundo de cõfirmatiõe que/
ritur vtrũ beata virgo fuerit cõfirmata. Et
potes arguere ꝙ non, quia dũs Jeſus qui
ſolus potuiſſet ei legeꝭ dediſſe nõ legit᷑ hoc
ſacramẽtuʒ inſtituiſſe:ergo nec ipſa tenebat᷑
hoc ſacramẽtũ reciꝑe. Item cõfirmatio eſt
ſacramentuʒ ad hoc inſtitutum:vt per ma⸗
nus impoſitionẽ a pontifice detur ſpũſſan/
ctus quo ro boꝛet᷑ homo in pugna ſpiritua
li.vt dicit rabanꝰ ⁊ ↄcoꝛditer doctoꝛes alij.
Sed beata virgo ad nulliusmanꝰ impo⸗
ſitionẽ ſpũmſanctũ recepiſſe legi: nec robo
re ſpiritꝰ indiguit:quoniã plenitudinẽ gra/
tie habuit.ergo nõ videt᷑ quare confirma⸗
ri debuerit. Cõtra. Beata virgo fuiteple
ne et pfectiſſime chꝛiſtiana.ſed hoc fit per ſa
cramẽtum cõfirmatõnis:vt homo inuenia
tur plene chꝛiſtianus. Unð rabanꝰ Om̃es
inquit fideles per manus impoſitionẽ epi⸗
ſcopoꝝ poſt baptiſmũ debent acciꝑe ſpiri/
tumſanctũ vt pleni inueniantur chꝛiſtiani.
.

Ri 14
ſ
.
d
in
de
Abr
ſl
ekin
name
Ne;
nop
iino
l
one
in
gno
eins
phin/
baptl⸗
iſſs
van3

dabe
bada⸗
jſube
to
e gpe⸗
s goi
gthoe
lenchel
toc
N/
hiſin⸗
in
6 n⸗
icho⸗
bho
nigr⸗
ſma⸗
iimhe
eperſ⸗
Huen⸗
Ons
Ne
eſo⸗
lil

—

lis exercitatõeʒ.

Articulus

.ergo btã virgo coͤfirmata fuit. Reſpoͤdet er
go ſᷣm Alber. c. lxxj. q btã virgo fuit cõfir-

mata licet nõ ſit in ſcriptura Sbnar Pazs
cõſs matio licet ſimplr nõ ſit ſacrẽ̃m neceſſi/
latis:eius tũ ↄtẽptꝰeſt dãnabilis.vt volunt

Richar. Bonauen. Alexan,. Thomas. Pe

trus ⁊ Albertꝰ in.iiij.diſt. vij. Unde qꝛ btã

virgo fuit pfectiſſima obſeruatrix cõſilioꝛũ
et pᷣceptoꝝ.ſequit᷑ ꝙ ↄſirmationẽ ſuſceperit

Agd pmũ obiectũ reſpõdet᷑ ꝙ ſᷣm Petruʒ
aurin ſuo cõpẽdio li.vj.ciiij.dñs Jeſus cõ
firmationẽ initiauit qũ manũ ꝑuulis impo
ſuit ⁊ eis bñdixit. Ad ſecũdũ reſpõdetur
ſm Alber. vbi g̊. ꝙ in ↄfirmatõe recepit be
ata virgo alteriꝰcaracterꝭ impᷣſſionẽampli⸗
oꝛẽ meritoꝝ augmẽtationẽ ⁊ ꝑfectionẽ: vᷣtu
tũ exercicatõem ⁊ declaratõeʒ ꝓpter q̊s gra-
tias cõfirmationẽ nõ fruſtra ſuſcepit. Ter
cio de euchariſtie acceptiõe Querit᷑ vtx be
ata virgo acceꝑit euchariſtiaʒ. Oſi obijcit᷑
ꝓ nõ.qꝛ nõ videt᷑ qͥd gre in euchariſtie ac/
ceptiõe acceꝑit. Hoc em̃ ſacrametũ eſt inſti
tutũ ꝓpter charitatis augmẽtũ ⁊ in remiſſio
nẽ pctõꝝ venialiũ ac cautelã moꝛtaliũ.⁊ vt
ſignum paſſiõis xpᷣi rememoꝛet᷑ Luce.xxij.
Hoc facite in meã cõmemoꝛatõem. Sʒ be
ata virgo etiã abſq; hoc charitate plena fu-
it ⁊ remiſſiõe pctõꝝ vł cautela moꝛtaliũ nõ
indiguit.qꝛ nunqᷓ; peccauit nec moꝛtalr po
tuit peccare nec indiguit ſigno recoꝛdatõis
ſenſibili qᷓ ſp xpᷣifoꝛmis fuit ̃ᷣm ſenſuz ⁊ dei
foꝛmis ſm intellectũ.᷑ euchariſtiã accipere
nõ debuit. Sed ↄtra.qꝛ hoc ſacramẽtum
eſt amoꝛis:̊ ipᷣm maxiĩe debuit ſuſciꝑe q̃ fu
it ſũma in amoꝛe. Rñdet᷑ ꝙ btã virgo eu
chariſtiã ſepiꝰ accepiſſe cõpꝛobat᷑ tã ex au⸗
toꝛitate:qꝛ ſcriptũ eſt Actuũ.j.Erãt ꝑſeuerã
tes in oꝛõne ⁊ cõicatõe fractõis panis cum
Harla mrfe leſu:qð de cõione euchariſtie
accipit᷑ ſm glo.qᷓ; ex rõne quã ponit Alb.c.
lxxvij.ſuꝑ miſſs eſt.qꝛ vicʒ omnes fideles
tꝑe opoꝛtuno ⁊ ab ecclia determiato tenen
tur cõicare ex obligatiõe ſentẽtie ſaluatoꝛis
Joh̊.vj. Niſi mãducaueritꝭ carnẽ filij hoĩs
nõ haa.vi.in vobis,.&̊ btã vᷣgo ſi nõ cõicaſſet

ſcaãdaliſaſſet.ſʒ nõ ſcãdaliſauit: q̊ᷓ cõicauit.

Ad id ĩ opoſitũ rũdet Alex.vbi .c.lxxxi.
The ſacro altar recepit btã vᷣgo dñice paſ
iõis ſpecialẽ recoꝛdatõem:deuotõis actua

lis exercitatõeʒ. Et filij abſentiã coꝛꝑalẽ ?z
yviſibilẽ:pſentie filij in hoc ſacrameto ↄſola,⸗

tionẽ, Quarto de ſacfo penitẽtie Queri?

in vera ↄtritõe:cõfeſſione:⁊ ſatiſſactiõe,. Et᷑
arguit᷑ ꝙ non. Nã nunq; peccauit:g̊ nunq;ᷓ
ↄtrita fuit.ſed ſine cõtritõne nõ eſt gra ꝑ ſa⸗
cramẽtũ pnie.q̊ ipſa nõ recepit ſacr̃m peni⸗
tẽtie ⁊ etꝰ gram. Itẽ ↄfeſſio ficta eſt ſine cõ
miione.ergo cũ in ea cõtrino locũ nõ habu
it: nec cõfeſſa fuit. Itẽ ſatiffactio ſicut etiã
cõtritio ⁊ cõfeſſio nõ eſt niſi de pctõ: cum ẽ
nunq; peccauit nunq; penituit. Kontra⸗
Coõſeſſio fuit in lege veteri ⁊ noua de pꝛece⸗
pto.igit᷑ om̃es tenebant᷑ ⁊ ꝑ ↄñs etiam ipᷣae
Itẽ pnĩa eſt pᷣma virtꝰ: vt diclt gloſi up il⸗
lo verbo penitẽtiã agite. Sed beata virgo
habuit oẽm gram ⁊ vᷣtutẽ. ergo ⁊ penſtetiã.
Itẽ btã virgo fecit ofeſſionẽ operẽ ſe eruan
do cõfeſſionẽ ⁊ offerẽdo oblatõem ſtatuta;
ꝓ peccatricib purificãdis:vt patet Lu.ij.Sẽ
debulit facere etiã cõfeſſionẽ oꝛis in noua le
ge. Reſpõdeo ſᷣm Albertũ vbi S.ca.lxxxj
ꝙ btã v̈go ſuſcepit gr̃as oĩm ſacramentoꝛũ

vtrũ btã vᷣgo ſacrm penitẽtie aliqñ ſi uſcepit

vel in ſeipſis vel eqͥpolleti excellẽter. Tnde

virtutẽ ⁊ ſacramẽtum pnie ſuſcepit excellen
tius pᷣ alijs viatoꝛibo.quia in alijs actus pe
nitẽtie reſpicit peccatũ quod ineſt vel infu⸗
it. In virgine aũt bñdicta ſine pᷣſentia vl p
ceſſione culpe fuit actus pnĩe. Iſte aũt actꝰ
pnie eſt deteſtatio peccati ſiue nolle peccare

Beata igit᷑ virgo habuit ꝓ cõtritione peni
tentiali innocẽtie cõſeruationem ⁊ ppetuuz

nolle peccare. Itẽ ꝓ ↄfeſſiõe habuit gratia

rũactionẽ.⁊ ꝓ ſatiſfactõe opeꝝ ſuꝑerogatio
nẽ. Et per hoc ſolui poſſunt obiecta in con
trarium. DSed circa hec adhuc remanet
dubium:quid beata virgo confiteri potuit

cum nullius peccati cõſcia fuit:que etiã ve

niale nõ habuit. Reſpondet Alber. vbi ſu
pꝛa.qꝙ triplex ẽ cõfeſſio. VUna accuſatio pec
catoꝛũ. Alia eſt recognitio incõgruitatis et

ingratitudinis beneſicioꝝꝑ. Tertia cõfeſſio
inſufficiẽtie meritoꝝ. Et hec tercia ſolũ fuit
ꝓpꝛie btẽ virginis cõfeſſio:q̃ ↄfitebat᷑ deo q;

tantã gram recepit quã nunq; cuʒ cõdigno
meruit vel oĩs creatura mereri potuerit:li⸗/
cet ipſa de cõgruo meruerit. Itẽ adhuc q̃⸗

rit qs fuit eicõfeſſoꝛ. Et videt᷑ ꝙ btus Pe
trus:qꝛ oꝛdo eſt inter cõfeſſoꝛes ⁊ cõfitẽtes

Ciũ ergo beata virgo fuerit ſũma debuit cõ
fiteri ſumo cõfeſſoꝛi et digniſſimo. hic aũtẽ

papa.ſ petrꝰ ſuit papa ergo petro ẽ ↄfeſſa,

extrema vnctõe.

par.j.ar. j.S. ij. qꝛ ꝑti

Liber VII;

Sed cõtra. Supioꝛ pᷣlatus nõ debet ſe

intromittere de admiſtratiõe ſui inferioꝛis:
vtpote archieps de his ꝗᷣ ſunt ſui ſuffraga⸗
nei: niſi in determĩat caſibo. vt patet extra x
offl.iudi.oꝛdi.c.paſtoꝛalis.⁊ ibi in glo.̊ cũ
btã vᷣgo eſſet ſpecialr btõ Johãni cõmiſſa:
ab iplo debuit reciꝑe ſacramẽta. Cõceden
dũ eſt ẽ̊ ꝙ btã virgo pᷣmiſſo mõ cõteſſioneʒ
fecerit btõ Johãni euãgeliſte ſuo ꝓpꝛio con
feſſoꝛi.⁊ ab eo accepit ſacramenta poſt filij
moꝛtẽ. Hec Alber. vbi ſupꝛa. Quinto de
ſacramẽto matrimonij q̃ſtio locũ nõ habet.
uia cõſtat ex euãgelio ꝙ ipſa fuit deſpõſa/
ta Joſeph.⁊ fuit vex matrimoniũ:ſic patu/
it in li.pmo par.vjar.iij.ca.j. Sexto de
Siqras viꝝ eã btã virgo
ſuſceꝑit.bꝛeui verbo Rñdet᷑ ꝙ ſic:tali rõne
quã ponit Alber.vbi ð.qꝛ ſi qͥs totã legem
ſeruauerit:offenderit aũt in vno:factꝰẽ oĩm

reus Jaco.ij. Sed qͥa extrema vnctio fuit

de lege a dño inſtituta ⁊ ab ecclia. cum legi

tur Mar. vj.ꝙ diſcipulos miſit dñs circui
re caſtella qͥ oleo vngerẽt infirmos vt ſana

rent᷑.ᷓ btã virgo tenebat᷑ ad extremã vnctõ

* ——

nem. ⁊ ꝑ ↄñs eã ſuſcepit.De hac re hic bꝛe/⸗
uiter ꝑtrãſeo ne tediũ ꝓlixitas generet. La⸗
uus aũt habes hãc q̃ſtionẽ declaratã lib.x.
j. qꝛ ꝑtinet ad materiã de moꝛ/

te ⁊ obitu Marie. Septimo de ſacramẽ

to oꝛdĩs:ſi q̃ras. Rñdet᷑ ſm Alber.vbi ſuꝰ

ꝙ; hoc ſolũ ſacramẽtũ btã virgo nõ recepit.
nec eiꝰ caracterẽ habet.Et hoc ideo.qꝛ con
gruit eã hoc nõ reciꝑe.Pꝛimo /ꝓpter ſtat? ſui
cõtrarietatẽ. Sacramẽtũ em̃ oꝛdis ſᷣm exte
rioꝛẽ reputatõem hoĩm qᷓndã pꝛefert digni

tatẽ. Interiꝰ aũt ſᷣm veritatẽ hũilẽ ꝑtinet ad

ſeruitutẽ. VUnde ↄtrariũ erat et opponebat᷑
ſtatui btẽ virginis q̃ interi ſummã coꝛã ðᷣo
habuit dignitatẽ:exterius vo ſummã coꝛaʒ

hoiĩbo habuit hũilitatẽ. Secũdo nõ ↄgru

it reciꝑe ꝓpter humilitatẽ ⁊ aliaꝝ mulierum
cõfoꝛmitatẽ:qm mulieres ab hoc ſacramẽ/
to exdudunt᷑ ꝓpter ſexus indignitatẽ:maio/

rẽ peccãdi fragilitatẽ: ⁊ ꝓpter eaʒ que ex his

ſequunt᷑ regimis incõgruitatẽ. Sed foꝛ/
te obijciẽdo dicas.ꝙ ex hoc ſequit᷑ ꝙ beata
virgo non fuerit gratia plena.qꝛ hac gratia
ſcʒ ſacramẽti oꝛdis caruit. Rñndet᷑ fm Al⸗
ber.ibidem ꝙ licet virgo btã hoc ſacramen
tũ nõ receperit.nihilominꝰ tñ qͥcqͥd digni⸗
tatis vel gratie in ipſo ſacramento cõfert᷑ de

Dars 1

hoc plena fuit ⁊ ſupꝑexcellẽter habuit: vt pa
tet inductiue. Ham in hoc ſacramẽto ↄſfert᷑
miniſtris eccleſie coꝛona in ſignum bũñſficia
lis dignitatis.ſed btã virgo habuit coꝛgnã
dignitatis:nõ tm̃ ſuꝑ militantẽ:ſed ⁊ ſuꝑ to
tã triũphantẽ eccleſiã. Itẽ ſupᷣmus iſtoꝰ mi
niſtroꝝ eccłie qͥ oꝛdinant᷑ eſt papa:qͥ appella
tur ſeruꝰſeruoꝝ dei. Ipſa aũt virgo benedi
cta eſt regina ⁊ dna pape ⁊ oĩm angeloꝝ ac
totius mũdi. Itẽ in miſtris iſtis eſt ptãs de
legata a deo vel ſubdelegata a vicario. In

ipſa aũt virgine btã eſt poteſtas celeſtis ple

niſſima ⁊ perpetua ex autoꝛitate oꝛdinaria.
Itẽ in miſtris eccleſie eſt executio ligãdi at
q; ſoluendi ꝑ vſum clauiũ ⁊ miniſteriũ. In
ipſa aũt dnandi poteſtas ad ligãdũ et ſoluẽ
dũ ꝑ imperiuʒ.Deniqʒ miniſtri eccleſie hũt
poteſtatẽ ⁊ papa plenitudinẽ ptãtis tm̃ ĩ vi

ta iſta et nõ in celo nec in purgatoꝛio nec in

inferno. Beata aũt virgo habet ptãtis ple/
nitudinem in vita iſta:in celo:purgatoꝛio:⁊
inferno.Et ſic patet. Uñ Bern. Data eſt ti
bi ptãs o Maria in celo ⁊ in terra:vt qͥ cqͥd
velis valeas efficere. QOanikfeſtum eſt ͤ nil
dignitatis ⁊ gre q eſt in ſacramentis deeſſe
in virgĩe:ſed eã hoc totũ vel in ſe vel in eqͥ⸗
pollẽti: vlł excelleti plenarie poſſediſſe. Hec
Albertꝰ.O igit᷑ ᷣgo ſuꝑbñdicta.o dña glo
rioſiſſima.o eclsriſtnna femina Maria
dulciſſima:quis mente cõpꝛehẽdere.qͥs lin
gua ſufficiat explicare tuas dignitates: gra
tias ⁊ virtutes: Quis te digne qat laudare
ſi mille oꝛa:ſi decẽmilia lingue vnicuiq; no
ſtrũ foꝛent te laudãdo nõ poſſemus ſufficiẽ

.

ter ⁊ q̃ntũ ex e̊ debemus collaudare. Hoc

ſolũ o pijſſima vᷣgo vnica ſpes noſtra ⁊ cõ⸗
ſolatio coꝛdis nr̃i dulcis dña te depᷣcamur:

hoc ſolũ ſuppliciter expoſcimꝰ: vt apud tuũ

dulcẽ natũ.apud amatiſſimũ ieſum quẽ no

bis ſaluatoꝛẽ edidiſti:mereamur tuis pᷣcib⸗

ineffabilis tue ⁊ eius gloꝛie cieri participes
Amen.
Articulus tercius de regulis ſanctitatis
quas ſingulas ⁊ omnes in ſumma ꝑfectiõe
obſeruauit beata Oaria q;diu vixit-

t p pacenedamndSrcgnlee
. ris obſeruatõis Nã ſi volumus
agnoſcere ſanctitatem vite btẽ virgis qͥ no
bis in exemplũ imitãdi ꝓponit᷑: clareſcit ex

Ntda
d9let
vüfiaa
ni
tbo
loümi
apela
benodi
Kopae
dtisde
rio In
kispe⸗
dinana.
igil at
jaſolve
lcſehüt
lin
lonee in
ſple⸗
Gunio⸗
Muckti
enci
nckzui.
i deſe
Annc⸗
ſe hee
dia go
Dn
rocsl
ates,9
tlocan
icicn
oſuftos
ehor
rat0
janm
gul
nlino

7

nsͤſh

Uettns
euie

W.

ngl⸗

tcgls

Alrticulus

cõſideratõe regularũ obſeruãdaꝝ q̃ neceſſa

o rio reqͥrunt᷑ ad vite hũane ſctitatem ſᷣm ſa/

cre ſcripture ⁊ doctoꝝ catholicoꝝ rudimen
ta. Accipe aũt poſſumꝰ et diſtinguere hic
xij.rtulas ſctita: ⁊ diuidẽdo in q̃tuoꝛ ter

narias ponere ſᷣm ꝙ eaꝝ pme tres regle ac
cipiunt᷑ ex ᷣbis Dauid pſalmiſte. Alie tres

a Criſoſto.Alie q̃ʒ tres ſuꝑaddite accipiun
tur a Berñ. Vltime vo tres tradunt᷑ a ſan
ctis ſimul Gꝛego. Bernardo et Richar. de
ſancto vic.vt patebit intuẽti.Has qͥpe ſan
ctitatis regulas ſumma ꝑfectõis pᷣeminen/
tia obſeruauit bñdicta virgo. His vita eiꝰ
occupata tota extitit ſctitate plena et ꝓ his
atq; cum ipſis oĩbus in exemplũ ſanctitat⸗
Data:coꝛona ſtellaꝝ duodecim eius ſacratiſ
ſima vita extat glioſa. Capitulũ.I.
Ro pꝛimo igit᷑ ternario dixi:q ſan/
p ctus Dauid ſpũſctõ dictante tra⸗
Alit tres pᷣcipuas regulas ſanctitatꝭ
obfuãdas ſidelibo cũ dicit ps.xxxiij. Quis

hõ qui vult vitã diligit dies videre bonos.
⁊ pluribo verbis vnã ſniam complectẽs:di
uerte inqͥt a malo ⁊ fac bonũ:inqͥre paceʒ et

ſeqre eã, Ecce tres pᷣme regle ſctitat patẽt
Pꝛima regula ↄſiſtit in mali declinatõe.
BSecuda in arduoꝝ bonoꝝ exercitatõe,
CTCcTerclia ĩ aduerſoꝝ patiẽti toleratöeDe.
Pꝛima itaq; regula ictitatis eſt in maloꝝi.

peccatoꝝ declinatõe. VUnde ðꝛ a dauid:de
clina a malo. Malũ em̃ culpe ⁊ peti ↄtrari
atur biĩtudini ⁊ felicitati ſctitatis ⁊ gre.⁊ iõ

ſimil ineſſe nõ pñt. Hinc ꝑ Eſa.ca.j.clamat
dñs. Quieſcite agere puerſe diſcite bñ face
re. Ad id facit.j.q.j.c.Oñs.vbi habe qꝙ ſa
ctitas innocẽtie im̃ bonis conuenit.qm̃ vt
habet᷑.xxiij.q.iiij.Quãtꝰ: mali ſunt ʒiʒania.

boni aũt ſunt triticũ.ů ꝑ ſnĩam datã a ſalua

toꝛe Math. xiij. Alligate inquit ʒiʒania ad
cõburẽdũ.triticũ aũt congregate in hoꝛrea
mea:ſequit AnsegHa q;diu malꝰ eſt
eſſe ſctũs ⁊ ſalãdus ſed dãnãdus. Quã

obꝛẽ Areſt. j. Ethi. Felix inquit eſt qͥ ſine vi

tuperio mali eſt. Et.vij.Ethico.ait Homi⸗
nes dij participatiue dicunt ꝓpter vᷣtut ex⸗
cellentiã. homo vo pꝛauus peioꝛ ⁊ crudeli⸗

oꝛ eſt omni beſtia. Hec ille. Ande qui vult

ſanctus eſſe ⁊ felix:hoc pᷣmũ reqͥrit᷑ vt decli
net a malo ⁊ agat pnĩam de pctõ.iuxta illð
ſaluatoꝛis pᷣmam pᷣdicatõnem Mach:iiij.

Penitemiiã agite apꝛopinquabit regnum

celoꝛũ. Pꝛimã hãc regulã bñdicta virgo
excellentiſſime obſeruauit.qꝛ nunq; in tota
vita ſua peccauit etiam venialr ꝑ Auguſti⸗

nũ ⁊ Bern. Et ꝑſuadet᷑ ꝑ roneʒ ſᷣm Alber.

ſuꝑ miſſus eſt. ca.clxxviij.talẽ.qꝛ nullũ etia,

veniale vel oꝛiginale pctm̃ eſt gra. ̊ vbi ali

qͥd de pctõ eſt ibi aliqͥd vacuũ de gratia eſt.

Lum ergo beata virgo fuerit gratia plena:
teſte angelo Lu.j.ergo nil de peccato fuit in
ea. Secũda ſanctitatis regła eſt in ardu
oꝛũ oꝑatione VUnde ſubdit Dauid:⁊ fac in
qt bonum. qm̃ vt dicit Gꝛegin omel.de cõ
feſſoꝛib. Minꝰ eſt malũ nõ agere:niſi etiaʒ
q̃ſq; ſtudeat ⁊ bonis opibo inſudare. Se

cundã hanc regulã obſeruauit bñdicta vir
go Maria in ſummo,qꝛ totaʒ ſuam vitam

expẽdit in oꝑe bono.vt em̃ de ea ſcribũt cõ
coꝛditer Epiphaniꝰ Germanus ⁊? Ignaciꝰ
atq; Hieronimꝰ in epiſtola ad Cromaciuʒ
⁊ Helindiũ hãc regulã virgo beata in tota
ſua vita ſibi ſtatuerat vt hoꝛa matutina q̃ti
die ſurgeret ⁊ vſq; ad mane ↄtinue atq; in
ceſſanter oꝛaret. Ab auroꝛa cogitabat de ſi
lio ſuo oĩa miſteria.ſ.cõceptionis:natiuitatꝭ
baptiſmi:ieiunij:paſſionis: ſepulture: reſur
rectõis:aſcẽſionis ⁊c.et gras agebat deo de
tã pia liberatõe humani generis. Illuceſcẽ

te die vſq; ad terciazʒ:loca miſterioꝝ xpᷣi ꝓpe
hieruſalẽ exiſtẽtia vel intra deuotiòe ſedula

actu viſitabat. A tercia vo vſq; ad nonam

hoꝛã textrino oꝑi ſe occupabat. Yert᷑ Vien

ne eſſe vnus cingulus quẽ ipſa dicit texuiſ⸗
ſe.et qui eum viderunt narrant nunq; illo
pulcrioꝛeʒ videri potuiſſe. Item a nona ab
oꝛatiõe nõ recedebat q̃uſq; illi angelus ap/
pareret ⁊ eſcã afferret quã ſolebat de manu

eius acciꝑe cum graꝝactiõe. Nec mirũ H̊

qm̃ ſi filios iſrael deus pauit manna.xl, an
nis in deſerto angelicis maniba pᷣparato. et
Helyã aſcẽdentẽ in mõtẽ Oꝛeb.q̃nto magꝭ
illud credendũ eſt de ᷣgine matre. Eſca igi
tur quaʒ virgo de manu angeli accipiebat:
ipſa reficiebat᷑.que vᷣo a pontificibo accipie
bat pauꝑibo erogabat.ſʒ ⁊ qͥcqͥd laboꝛe ma
nuũ acqrebat pauꝑibus diſtribuebat. Se
dulius q́ʒ dicit ꝙ iuxta lectuli eiꝰ caput erat
vna ſedes vbi libꝛi ſancti ſtabant quibus
ſomnũ interrũpens ſepeſepiꝰ legebat.Erat
ibidem ⁊ oꝛatoꝛiũ vbi iugiter oꝛatõi ⁊ cõtẽ/⸗
plationi inſiſtebat. Vnde patet qꝛ nullũ fu
it tempus:nulla hoꝛa:quin vtiliter in ði ſer
ð

Liber Vn

uitio ⁊ merito acquirẽdo nõ foꝛet occupa⸗
ta. Tercia regula ſctitatis eſt in aduerſo
rũ patiẽti toleratõe.ideo Dauid:inqͥre inqͥt
pacẽ. Nimiꝝ patiẽtia opꝰ gfectũ habet Ja
cobi.j.Gꝛegoꝛiꝰ Sanctoꝝ inqͥt vita in ad⸗
uerſis toleräãdis agnoſcit᷑: dicẽte ſaluatoꝛe.
In patiẽtia veſtra poſſidebitis aĩias vr̃as.
Lu.xxj. Iſtã regulã btã virgo in ſummo
ſeruauit:qm̃ eiꝰpatiẽtia inuincibilis fuit ab
omni malo.Et qͥs cogitare ſufficiat qᷓntum
Ddoloꝛem patiẽtiſſime ſuſtinuit cũ filiũ ſuum
pati vidit:cuiꝰdoloꝛis gladius aĩam eiꝰper
trãſiuit. Nullũ vł minimũ bum impatiẽ/
tie in ea reꝑit᷑ que tñ vnica oꝛatõe crucifixo
res ſui nati:ſi libuiſſet:occidi a deo meruiſ⸗
ſet. Si q ppe Helilas vno v̈bo meruit vt de
ſcẽdat ignis de celo ⁊ cõſumat qͥnq̃genariũ
pncipem ⁊ qͥnq̃ginta qͥ cũ eo erãt.młto foꝛ⸗
tiꝰ id efficere potuiſſet dei mater. Sed qͥd.
plege euãgelicã hyſtoꝛiam ⁊ certe nõ inueni

es eam de paſſiõe ſui vnici recdamãtem. nõ

—

vindictã exoꝛantẽ:nõ vel minimo vᷣbo con
tradicentẽ.O feliciſſima patiẽtia Marie et
eius filij dñi Jeſu q̃ vita data eſt mũdo.O
peccatoꝛ ſtude imitari eoꝛum pietatem:mi/
titatem:patientiã:⁊ manſuetudinem ⁊ꝛc.
LLCLaapfſtulum. I.
LCltcipiamus ſecundũ ternariũ in q̊
à ponunkt alie tres regule ſcttatꝭ ſᷣm

KT riſoſt.dicẽtẽ ſup Math.Tria ſũt

inquit potiſſima que ſanctificant hoĩes. ſcʒ

coꝛdis mũdicia. bonoꝛum opeꝝ affluẽtia:fa
ctoꝝ vicʒ intẽtione recta.⁊ ſpũſſancti pᷣſen/

tia. Vt igit᷑ ad pᷣmiſſa tria continuemus
OQuarta reglła ſctitatis ↄſiſtit in munda et
ſancta affectõe coꝛdis atq; cogitatõe. vt ſcq;
ad nil terrenũ:nil carnale afficiatur coꝛ vbi
imaculet᷑ eoꝝ amoꝛe. Hinc ꝑ Eſaiã dñs cla
mat ca.j.Lauamĩ mũdi eſtote. Auferte ma
lũ cogitationuʒ veſtraꝝ ab oculis meis.Et
ſaluatoꝛ mũdo coꝛdi viſionẽ dei repꝛomit/
tit diccs Math. v. Beati mũdo coꝛde qm̃

ipſi deum videbũt.Et rõ huius regule elici
tur ab Auguſtio ſuꝑ canonica Johis ca.j.
Dicẽte.Talis ẽ vnuſquiſq; q̃lia amat.ſi ter/

rã diligis terra es.ſi celuʒ diligis celum es,
ſi deũ diligis:ñ ego tibi dico qꝛ deꝰes:ſjeau

di pſalmiſtã dicẽtem. Ego dixi dij eſtis ⁊c.
Hec ille. Hanc regulam quãta diligentia
obſeruauerit virgo bũdicta claret ex vbis
Ambꝛoſij li.de virginitate diceẽtis, Quid in

tione. S

Pars 1

quit nobilius matre dei.quid ſplendidiꝰ ea

quam elegit ſplẽdoꝛ eternus. quid caſtiꝰ eæ

que chꝛiſtũ ſine cõtagione generauit: virgo
erat nõ ſolũ coꝛpoꝛe ſed ⁊ mẽte:q̃ nullo doli

ambitu ſincerũ vulneraret affectũ. Ct iteꝝ
Cogitatões inquit bonas ᷣgo ſemꝑcomi/
tes habebat:coꝛde erat humilis:verbo gra
uis:aĩo pꝛudẽs:loquẽdi partioꝛ:legendi ſtu

dioſioꝛ:intẽta operi:verecũda ſermone:deũ

ſolum ſolita q̃rere ⁊ pleno coꝛde diligere ⁊c

Deniq; hoc idẽ claret ex verbis Anſel.dicẽ
tis ꝙ ipſa tanta puritate nitebat qua maioꝛ
ſub deo neqͥt intelligi. Quinta regula ſan
ctitatis eſt in recta ⁊ ſctã intẽtõe qua homo
regulat᷑ in omni bona oꝑatõe. Nam vt di/
cit ſaluatoꝛ Math.vj. Lucerna coꝛꝑis tui
eſt oculus tuꝰ,ſi oculus tuus ſimplex fuerit

nõ habẽs aliquã ꝑtẽ tenebꝛaꝝ: erit coꝛpus

tuũ lucidũ totũ.Si vᷣo oculus.iſ.intentõis

nequã fu erit:totũ coꝛpus tuũ.i.totũ opꝰ te/

nebꝛoſum erit. Huic cõcoꝛdãt iura.xlj. diſt.
Quiſquis.Et.xxiij.q.v.Cũ miĩſter.vbi ha⸗
bet ꝙ intẽtio finem operi imponit. Intẽtio

nẽ em̃ reſpicit deꝰ pluſq; actꝰ.v.q.v.Si ſa⸗/

cerdotibo ⁊c̃. Et huic ↄcoꝛdat vᷣbum phi:ij
Thopicoꝝ.vbi dicit. Cuiꝰ finis bonꝰ ipᷣm
quoq; bonũ.⁊ cuiꝰ finis malus ipᷣm q̊ʒ ma
lum/ꝓpterea aplus hoꝛtat᷑ dicẽs Oĩa in lau
dem dei faciatis. Hãc regulã virgo beata
ſumoꝑe obſeruauit vt in oib nõ niſi dei ho
noꝛẽ quereret ⁊ intenderet:vt de ea teſtatur

Ambꝛoſiꝰ libꝛo de virginitate. Sexta re

gula ſanctitatis eſt in gratie ſpũſſctĩ influi⸗
ine nanq; gra ſpũſſancti nõ habet
hõ ſctificari.teſte apło.ij.Coꝝ.iij. Nõ ꝙ ſuf
ficientes ſimꝰaliqͥd cogitare ex nobis tanq;

ex nobis,ſed oĩs noſtra ſufficiẽtia ex deo eſt

HNimiꝝ vt habet de cõſe. diſt. iiij. Placuit.
Sine gr̃a dei nec mãdata eius impleri poſ

ſunt.Et diſ.xl. Quelibet:ðꝛ ꝙ ſine gratia ði

quãtũlibet occulta loca aniam ſaluare non
poſſunt.qꝛ ⁊ de paradiſo h& et de celo an⸗
gelus peccãdo cecidit.Hec ibi.Qui vult g̊
ſanctus eſſe ſtudeat in hac vita dei graʒ ſol
licite q̃rere et cõſeruare. Hanc regulã ſum
ma pᷣeminẽtia in ſua tota vita ſeruauitdea/
ta vᷣgo,qꝛ gra plena fuit. èLJ
LCLCeeapitulucmn. II —
Ercium ternarium regulaꝝ pduca
t mus:ĩ quo ſuꝑaddunt᷑ tres alie re
gule ſanctitatis ſm deuotuʒ Berñ.

gol

l

lice

e,
Vho
lodol
Ui
oomni⸗
tbo gen
ndiſn
nedel
lann
ſdie

—

nr

gllaſan
Abono
nndè⸗
go
gfuet
p
untöis
ie⸗
eldi,
W
mmphii
nön
nhm

ſgna

Cobent
lidadbo
Aletunr
Samn
inte⸗
göhebet
fügi
bnng
adoc
uun⸗
ipo
Tind
Menon

lnu⸗
ii l
Uiſon
liden

na
lete
Sh

lo

-
S?́”è”ƷMU
S5SJ”ͦ”ͦ”ůꝗͤ

Articulus

NQuan pma ⁊ in oꝛdie ad pᷣmiſſa Sep⸗
tima regula ſanctitat eſt in ſobꝛij victꝰob/
ſeruatõe. Nam vt habet᷑ de cõſe,.diſt.v.ca.

Nie tales.gula nil celeſte ꝑmittit homi co⸗
gitae. ꝓpterea ſaluatoꝛ Lu.xxj.dicit.Attẽdi

te vobis ne foꝛte grauent᷑ coꝛda veſtra cra/

pulà ⁊ ebꝛietate. Hinc ⁊ Petrus.j.cano.ca.
v.clamat di. Fratres ſobꝛij eſtote ⁊ vigilate
qꝛ aduerſariꝰ veſter diabolus ⁊c̃. Hãc cer
te regulã ſobꝛietatis obſeruauit btã virgo i⸗

oĩbus tꝑatiſſime ſe habendo:vt teſtat᷑ Am

beoſiꝰ libꝛo de virginitate dicens ſic. Quid

exequar:ciboꝝ parſimoniã:officioꝛũ redũ/

dantiã:.alteꝝ vltra naturã ſuꝑfuiſſe ſcʒ ĩ ma
ria.alteꝝ ipſi pene nature defuiſſe.illic nul/
la intermiſſa tꝑa.hic ↄtinuata ieiunio dies.
2 ſi qñ ſucceſſiſſet reficiẽdi volũtas: cibo ple
rumq; obuiꝰfuit qͥ moꝛtẽ arceret:nõ qͥ deli/

cias miniſtraret.Doꝛmire illi nõ pꝛius cupi

ditas q; neceſſitas fuit.et tũ cũ q eſcebat coꝛ
pus:vigilabat animꝰ: qͥ frequẽter ĩ ſomnis
Aaut lecta repetit aut ſomno interrupto cõti
nuat:aut diſpoſita gerit:aut gerẽda ꝓnũci/
at.Hec Ambꝛo.Ecce quãta ſobꝛietas ma/

rie. Octaua regula ſanctitatis eſt in cha/
ritatis affectione.Charitas em̃ eſt ſine qua

nec ſides:nec iuſticia:nec bona oꝑa valent
d ſalutẽ.vt patet.xxiiij.q:.j.vbi.⁊ c.odi.et c.
ſe. Et de pe.di.v.S. Itẽ hec ẽ charitas. VUñ
aplus.j.Coꝝ.xiij. Si linguis hoĩm loq̃r ⁊
angeloꝝ:charitatẽ autẽ nõ habeã factꝰ ſum
velut es ſonãs. Pꝛopterea Berñ.ſuꝑ canti
ca ſer.xxviij.dicit. Quãtitas ſanctitatꝭ vicꝭ
culiuſq; anĩe extimat᷑ ad mẽſuraʒ charitatis
quã habet:vt q̃ multũ habet charitat:ma/⸗
ggna.que parũ:pua.que nil:nihil ſit. Hanc
regulã benedicta virgo in ſummo ſeruauit.
quia ſumme deũ dilexit ⁊ ꝓximũ ꝓpter deũ.
yt patebit infra cum de eius charitate aget
g̊ ſumme ſanctiſſima fuit. Nona regula
ſanctitatis eſt in humilitatꝭ fundatõe.iuxta
illud Lu. xviſ Cũ feceritis oĩa q̃ pcepta ſũt

vobis:dicite.ſerui inutiles ſumus.Et iterũ
ca.xviij.Qui ſe hũiliat exaltabit᷑. Hugo de

humilitate. Ille maioꝛ in celo qui humilioꝛ

in mnũdo.Btã virgo ſũme hũilis fuit: ꝓpter

dʒõð et ſũme deo placuit vt mr fieret dei:ipſa
teſte Quce.j. Reſpexit humilitatem ancille

ſue 6. Capitulum. III.

a KCtcipe vltimũ ternariũ regulaꝝ ſan

ctitatis ſᷣm Richardũ. GBerñ.Bꝛe⸗

II

goꝛiũ atq; alios ſacros doctoꝛes. Quaꝝ p/⸗
ma ⁊ in oꝛdine ad pdicta Decima regula

eſt in ꝓximoꝝ edificatõe. Richar. Opoꝛtet

inquit hoĩeʒ ſanctũ etiã ad eos qͥ foꝛis ſunt
debite eſſe oꝛdiĩatũ.vt iuxta dictũ apli. ꝛo
uideamus bona nõ ſolũ coꝛã deo: ſed etiaʒ
coꝛã hominibo Ro.xij.ſcʒ habetes edifica⸗

toꝛiã cõuerſatõem. Nam vt habet. v. q. vij
§. Paulus. Parũ eſt in ſe a fide nõ exoꝛbi/⸗

tare:⁊ alios exẽplo vel vᷣbo eijcere. Et iterũ

V.q.iij.pcipue.dicit Gꝛego.Tot moꝛtibus

digni ſüt pᷣlati:etiã ſi ꝑuerſa nunqᷓ; ꝑpetrãt:
quot ad ſubditos pꝛauitatis exempla trani
mittũt. Hinc Areſt. v. Ethi.dicit Optimꝰẽ
q̃ nõ ſolũ ad ſe vtit᷑ virtute ſed etiã ad alios

Peſſimus aũt eſt qͥ nõ ſolũ vtit malicia ad

ſe ſed etiã ad alios. Hec ille. Bñdicta vir
go nunq́; aliquẽ ſcãdaliſauit.qꝛ vt diẽ Am

bꝛo.li.de virginitate.Nil inqͥt toꝛuũ ĩ ocuł
MHarie.nil ꝓcax in verbis. nil in actu vere
cundũ. Hõ geſtꝰ fractioꝛ:nõ ingreſſus ſolu
tioꝛ:nõ vox petulãtioꝛ: vt ipᷣa coꝛpis ſpẽs ſi

mulacrũ fuerit metis ⁊ figura ꝓbitatis. Itẽ
Hiero.in epiſtola ad Cromaciũ ⁊ Helindi

um di. Hãc iraſcẽtem nullus vidit:hãc ma

ledicentẽ nullus audiuit. oĩs actꝰ et oĩs ſer⸗
mo eius ita erat gra plenus vt cognoſceret᷑

in eius lingua deus. Deniq; ipſa ꝓpxios edi
ficauit ⁊ eis pfuit infoꝛmatione boni:qͥa vt

dicit Hiero.vbi ſupꝛa. Sollicita erat ma⸗
ria circa ſocias ſuas:ne aliqua ex eis in ali⸗
quo ſermone peccaſſʒ. ne aliq̃ iniurioſa aut
ſuꝑba circa parẽ ſuam exiſteret. Sine inter
miſſiõe bñdicebat deũ.Et ne foꝛte in ſalu⸗

tatõe ſua a laudibo dei tolleret:ſi qͥs eã ſalu

tabat:illa pꝛo ſalute deo gras rñdebat. Ab

ipſa nẽpe pmũ ꝓceſſit vt dũ ſalutant᷑ hoĩes

ſcti deo gras dicãt.Quotidie videbant᷑ an

geli loqͥ ei ⁊ q̃ſi chariſſimi obtemꝑabant ei.
hec Hiero. Pꝛeterea eius vita inclita cũ⸗

ctas illuſtrat eccleſias.ſ.exemplo edificatõ

nis.vt canit eccleſia. Vndecima regla ſã
ctitatis eſt in oim virtutũ decoꝛatõe. Vnð
Berñ. Quãtũlibet te affligaſ: quãtũlibet te
crucies nõ dabit tibi copiã ſui dñs virtutũ
niſi fueris virtutibo adoꝛnatus. Hec ille.

Hinc aplus.j.Coꝝ.iiij. Non in ſermoneẽ

regnum dei ſed in vᷣtute Hec ſufficit vnam

tin habere vᷣtutũ:ſed oẽs. vt oĩa vitia ĩpu⸗

gnent᷑. Sicut em̃ miles mundi nõ eſt expe
ditus niſi om̃ia arma habeat:ita nec miles
P 2

Liber VI.

chꝛiſti ſi aliqua virtus ſibi defuerit. Vnde
Gꝛegoꝛiꝰ.xij.limoꝛal. Vna inquit virtus
ſine alijs aut oĩno nulla eſt: aut imperfecta.
Et Tulius in.ij.de tuſculanis q̃ſtionibus
Dicit. Si vnã virtutẽ cõfeſſus es te nõ ha/
bere:nullã neceſſe eſt te habituꝝx. Hec ille.
Bñdicta virgo ſuꝑ oẽs excellẽtiſſime oĩb⸗
virtutibo pollebat. vt oſtendet᷑ ꝑte.ij.huiꝰli.
ergo ipſa ſctĩſſima erat. Hiero. Si diligen
ter attẽdas:nil eſt virtut: nil ſplendoꝛis: nil
gre:nil cãdoꝛis qð nõ ſplẽdeat in maria.
Duodecima regula ſctĩtatis in finali ꝑſe/
nueratiõe.qꝛ vt dicit Gꝛeg.j.li.moꝛal. Incaſ
ſum bonũ opꝰ agit᷑:ſi ante finẽ vite deſerat᷑
nõ em̃ qui incipit ſed qͥ ꝑſeuerauerit hic ſal
uus erit Matthxviij. Unð Berñ. in epla
cxxviij.dicit. Sola eſt ꝑſeuerantia cui eter/
nũ ꝓmittit᷑ pꝛemiũ:ſine qua nemo videbit
deum. Budicta virgo Maria inflexibi⸗
liter vſq; ad moꝛtẽ adheſit bono ⁊ ꝑſeuera⸗
uit in plenitudine gre.ergo daret ꝙ ipᷣa ſan
ctiſſima fuerit.O itaq; fidelis aĩa ſtude imi

tari Mariã ſi vis ſctificariũ ſi vis cõregna⸗

re ei Ne dimittas legẽ vite eius vt addatur
gra tuo capiti. Pꝛo ſimpliciũ aũt ⁊ rura/
Rum auditoꝝ infoꝛmatione ⁊ edificatiõe li/
beat finalr poni hic vnũ exemplũ:qð ꝑtim
accipio exlibꝛo qͥ dici᷑ ſpeculũ virgis Da
rie:partim vo ex ꝓmptuarlio diſcipuli exem
Plo⸗ ihin bocopere cõbinatũ. Diracu/
um Erat nãq; quedã deuota ꝑſona que
deuotione ſedula oꝛabat virginẽ ariam
vt ſibi reuelaret qualiter ipſa in ſua vita de
um oꝛabat ⁊ illi placere ſtudebat atq; gr̃am
ſum mã coꝛã eo acqͥrebat:q̃tinꝰimitãdo eaʒ
mereret᷑ ⁊ ipſa beate vᷣgini cõfoꝛmata gram
magnã vtcũq; coꝛã deo inuenire.Quadaʒ
ergo vice beata virgo ſibi aparẽs reuelauit
dicẽs. Cum inqͥt eſſem adhuc tenera in eta
te:ſurgebã in noctis medio ⁊ in tẽplo ꝓcũ⸗
bens:ſta oꝛabã. Pꝛimo vt oĩpotens de⸗
daret mihi gram ꝙ eius pcepta ꝑ om̃ia im-
plere poſſim:⁊ in oĩbus eius volũtatem fa/
cere:atq; amare omnia que ipſe amat ⁊ odi
re oĩa que odit. Secũdo petebam ꝙ deũ
ſuꝑ omnia diligerem: ⁊ ꝓximũ ſᷣm ſuã volũ
tatem amarẽ.ſciebam em̃ ꝙ ab amoꝛe eius
oĩs gꝛatia deſcẽderet:nec aliqua virtus ſine
eius dilectõe ineſſe poſſet. Tertio petebã
humilitatem:patientiã:benignitatẽ: caſtita
tem:⁊ oẽs virtutes vt ſibi placere mag poſ

ſem. Quarto petebã vt mererer videre tẽ/
pus in quo virgo filium dei ꝓ generis hüa
ni redẽptiõe naſcituꝝ parere haberet et poꝛ
tare:vt poſſem ei ſeruire ac xpᷣm verũ dei fi⸗
lium in eius gremio adoꝛare.Hoc intdlige
añ chꝛiſti incarnatõem ex ea factaʒquja ꝓ/
pter humilitatẽ nimiaʒ ipſa btã Maria nõ

reputabat ſe eſſe dignã ad id vt ipſa foꝛet il

la dei genitrix virgo. Poſtea aũt ꝙ chꝛiſtuʒ
peperlſt id nõ petiuit:ſed gras egit quia ipſa
mater dei fieri meruit qͥ ꝑ paſſionẽ mũdum
redemit. Inſuꝑ petebã inqt vt vniuerſũ
populũ ad ſuum ſeruitiũ cõſeruaret.Et ad
didit ꝙ; oẽm gram et vᷣtutem excepta gratia

ſanctificatõis nõ ſine inquit laboꝛe acquiſi
ui:ſed cõtinua oꝛõne ⁊ ardenti deſiderio ꝓ/

funda humilitate et deuotione:multiſq; la⸗/
chꝛimis ac multa coꝛꝑis afflictione ꝑfecte
poſſedi.O igit᷑ ðuota anima ſtude pᷣmiſſis
modls ⁊ tu deũ exoꝛare ſi vis in gr̃a ꝓfice⸗
re.pᷣter id ſolum ꝙ ꝓ eius quarta petitione
ſtude gratias deo agere ⁊ oꝛare vt ipſaʒ vir
ginem benedictã in celo valeas cuʒ filio eiꝰ
gloꝛioſa viſione intueri. Item pauꝑcula

quedã ambas ſuas filias in obſequiũ ⁊ imi

tationẽ beate vᷣgis in bis pᷣtactis ⁊ alijs de
uotionibo ſilibo ab infantia diligenter tradi

dit ⁊ coꝛã altari beate virginis eas ducens
recõmendanit dicẽs. O dña has duas fili
as meas mũdas ⁊ te imitãtes offero:tu ſis

eaꝝ mater ⁊ ↄſeruatrix:iquaꝝ etiã manꝰ ma
nibus imaginis btẽ virginis cõiunxit in ar
gumẽtũ deuotõis. Quibo mox domũ reme
antibo Ecce iuuenis ſolẽdido vultu ⁊ habi

tu apparuit pᷣ foꝛibo ⁊ centũ libꝛas eis dedit

quib ſuã pauꝑtatẽ ꝓ ätidiano victu ſuble/
uarent. Ecõtra emuli vicini ↄcitati contra
eas famare ceperũt ꝙ eſſent male et amaſia
rũ meretricio victitarent. Ille ſe recomẽda/
runt beate vᷣgini vt tanq; pia eaꝝ mĩ eis in
iſta infamia ſub ueniret. Vñ in qdam ſolẽ⸗
nitate beate Marie in 5ſenda oĩm in eccle
ſia angelus xpᷣi deſcẽdit de celo ⁊ ſerta floꝛũ
eis dedit di. Hec ſerta mater veſtra btã vir
go Maria in argumẽtum veſtre virgilans
tranſmiſit. ? ſic ab infamia liberate ſunt.
Inſuꝑ pnceps illius terre ⁊ oĩis pʒlus mi⸗
raculo ſtupefacti duo monaſteria ſanctimo
nialiũ cõſtruxerũt in honoꝛem beate marie
et magnifice dotauerũt et eaſdem duas ſo-
roꝛes illis monaſterijs duobus pᷣfecerunt.

N
uis
.
n⸗
nmne
l

—

— ⁹

Articulus

vbi multe virgines degẽtes ⁊ vitã Marie
btẽ imitãtes ac deuotionẽ:ad celeſtia regna
feliciter migrauerũt.Ecce igit᷑ q;; piũ ⁊ ſan⸗
ctum eſt imitari btãm virginẽ in caſtitate et

oꝛade deuota.vt in eiſdem ſanctis oꝑiboꝓ

ficias qͥ bo ipſa ꝓfecit:in eis vᷣtutibo deo pla
ceas et ſine fine cum ipſa in celo gaudeas.
Amen.
Pars ſecunda libꝛi ſeptimi de virtutum

pꝛecelſitudine qua beata Maria pfulſit ſu

per oẽs creaturas in omni ꝑfectione actõis
et contemplationis.

Wlte füuie cõgre

m gauerũt diuitias:tu ſuꝑgreſſa es
vniuerſas Pꝛouer.vl.ca. Quibꝰ
in verbis bũdicta virgo Maria dei mater
digniſſima cõmẽdat᷑ Pꝛimo qͥdem a di⸗
uitiaꝝ ſpũaliũ opulẽtia:quas diuitias mul
te filie.i.ſancte anie congregauerunt.:Sunt
nãq; diuitie quedã tpales que dant᷑ bonis
et malis.Bonis ad ſuſtẽtationẽ ⁊ meritoꝛũ
cumulationẽ ꝑ earũ ꝓ chꝛiſto erogationem
vt dicit Ambꝛoſiꝰ. Halis vᷣo ad remũera
tionẽ.iuxta illð Math.vj.Receperũt mer/
cedem ſuam. Alie vᷣo ſunt diuitie ſpũales

q̃̊ ſunt dona ⁊ virtutes:gratia ⁊ bonoꝝ ope

rũ merita ac gloꝛia q̃ poſſeſſoꝛes ſuos vere
faciũt diuites.Gꝛego. Si diuitias amatꝭ ⁊
vere fratres diuites eſſe cupitis: veras diui
tias amate. Pꝛimas ſancti cõtemnũt diui⸗
tias.i.tpales. Secũdas vᷣo cõgregare toto

conamine ſatagũt:de quibo verba pᷣaſſum/

pta dicũt. ODulte filie cõgregauerunt diui
tias:quas ⁊ bũdicta Maria ſtudio conti⸗
nuo in vita cõgregauit. Secũdo quoq;
cõmẽdat᷑ a ſingulari excellentia:cum ſubdit᷑
Tu ſuꝑgreſſa es vniuerſas. Vere ipſa vir/
go beatiſſima ſuꝑgreſſa ẽ vniuerſas donis
et vᷣtutibo:dignitate:meritꝭ:gra:⁊ glia.vtpo
te regina ⁊ Ma oĩm angeloꝝ ⁊ hoiĩm:mater
gratie ⁊ miſcðie:virgo virginũ: in quã teſte
angelo Luce.j.ſpũſſanctus ſuperuenit id ẽ
5pᷣ alijs venit:⁊ virtꝰaltiſſimi eam totã obũ⸗
beauit. Locuturi itaq; ad pᷣſens de excel/
lentia meritoꝝ ⁊ ᷣtutũ btẽ Marie quas in
vita ſumma perfectionis altitudine habuit
tria myſteria declarabimus.
Pꝛimũ de excellẽtia externe actionis
GScoõm de excellẽtia interne ↄtẽplatõis.
Terciũ de excellẽtia virtuoſe ꝑfectiõis.
„

„ 5

Articulus pꝛimus de excellentia merito
rie oꝑationis externe ſiue vite actiue beate
virginis Harie.

Irca pꝛimũ de

c vita actiua Oarie ⁊ excellentia
oꝑatõis eiꝰ externe:queri᷑ Vtꝝ
bñdicta virgo maria pᷣcellat oim alioꝝ ſan
ctoꝝ merita in oꝑatõe externa ſiue vita acti
ua. Hã argui poteſt ꝙ nõ:qꝛ ipſa fuit cõ⸗
templatiõi diuĩe totaliter dedita.iuxta illud
qð de ea canit᷑ ab eccleſia Maria optimaʒ

ꝑtem elegit.i.vitam ↄtẽplatiuã:q̃ nõ aufere

tur ab ea in eternũ.̊ vł pauca vel nulla po
tuit facere oꝑa exterioꝛa: cũ illa ipedire ha⸗
beant q etudinẽ mẽtis. Et intellectus ad in

terioꝛa ſe cõuertẽs (cũ totaliter ſe cõuertit j

cũq; diuertit:vt ðꝛ.iij.de aĩa) nõ potuit ad

exterioꝛa oꝑa intẽdere. Et ꝑ ↄñs minoꝛis ẽ

meriti reſpectu eoꝝ ſctõꝝ qͥ arduiſſima exer
citia coꝛꝑalia legunt᷑ feciſſe. Itẽ merces ⁊
meritũ debet᷑ laboꝛi ſᷣm ill apli.ji. Coꝝiiij.

Vnuſquiſq; ꝓpꝛiã mercedẽ accipiet ſᷣm la-
boꝛẽ ſuũ.Ex qͥ ſequit᷑ ꝙ q̃nto qs laboꝛioſiꝰ
et magis arduũ opus facit:tanto magis eſt

meritoꝛiũ.ſed cõpiunt᷑ multi fuiſſe ſancti qͥ
oꝑati ſunt in vita mirãda ⁊ arduiſſima oꝑa
ac laboꝛioſiſſima. Vt verbigratia:ſanctus
Paulinꝰ epᷣs fecit tale maximũ opus ꝙ ſe/
ipſuʒ vẽdidit ꝓ filio cuiuſdã vidue in ſerui⸗

tutẽ.ꝓut teſtat᷑ Hiero.li.de viris illuſtribꝰ?.

Itẽ ſanctꝰ Frãciſcus vlceroſas plagas le⸗
pꝛoſoꝝ oſculabat᷑ ⁊ ſaniẽ educẽs ⁊ extergẽs

eis multimode deſeruiebat.Sed ⁊ btã Eli

ſabeth ſimilia faciebat et ꝓpꝛio velo capitis
extergebat:ad ſeceſſum debiles debilioꝛ in
vlnis ducebat. Itẽ ſctũs Johãnes bapti⸗
ſta nunq; carneſ comedit:aut piſces:nec vi
num aut ſiceram bibit: in deſerto vitam au
ſteriſſimaʒ per omnem modum duxit:adeo
ꝙ nec panem manducaſſe legitur:ſed mel
ſilueſtre ⁊ locuſtas tm. Cõſimilia plura ma
xima legunt᷑ facta a ſanctis.cum tale quid
nõ comꝑiat᷑ de beata virgine ſcriptũ:nõ vi
det᷑ quõ eiꝰactõis vel vite actiue meritũ pᷣ/
cellat alioꝝ ſanctoꝝ merita. Sicut igit᷑ alij

pᷣcellere vident᷑ in oꝑibo miſcðie ⁊ vite au⸗⸗

ſteritate beatã Mariã:ita ⁊ ĩ merito oꝑatõ

nis. Sed ↄtra eſt qð dicit Damaſcenus. o

qꝛ ipᷣa a nullo illuſtriũ ſuꝑat᷑ vel vincitſi ̊
vinceret᷑ in merito:vinceret᷑ ⁊ in pᷣmio.qꝛ vt

.

Liber vn.

Dicit Iſidoꝛꝰ li.de ſũmo bono:et cõiter do/
ctoꝛes:meritũ coꝛreſpõdet pꝛemio. Reſpõ
det᷑igit᷑ ponẽdo cõcluſionẽ ꝙ btã virgo ma
ria excellit oĩm ſanctoꝝ merita in oꝑatione
boni ⁊ actiua vita.Et hoc oſtẽdit᷑ ſm Alb.
ſuꝑ miſſus eſt.ca.lxxxviij.q̃druplicit. Pꝛi
mo ex rõne mũdicie.qꝛ tãto oꝑa bona ſunt
magis meritoꝛia ⁊ deo acceptioꝛa q̃nto ſũt
ab inquinamẽto peccati elõgata ⁊ munda.
Vnð pᷣs. Scðᷣm puritatẽ manuũ meari.
opationũ bonaꝝ:retribuet mihi.Et iterum

Ambulãs in via ĩmaculata hic mihi mini/

ſtrabat.Quo ↄtra ꝑ Eſaiã ca.j.dũñſ dicit ad
malos. Hõ accipiã inqᷣt de manu veſtra ſa
crificiũ:manꝰ em̃ veſtre plene ſunt ſanguĩe
id eſt pctõ. Sed qꝛ ipᷣa ſola vᷣgo btã fuit in/
ter viatoꝛes q̃ nunq; ſua oꝑa vl veniali pec
cato inqͥnauit.qꝛ nunq;ᷓ peccauit etiã venia
liter. Unde Augꝰ. Excepta hac virgine de
qua ꝓpter honoꝛẽ dñi cũ de pctis agit᷑ nullã
volo haberi queſtionem. Si oẽs ſancti et
ſancte ↄuenirent dicerẽet:ſi dixerimus quia
peccatũ nõ habemus noſmetipſos ſeduci⸗
mus ⁊ veritas in nobis nõ eſt Hec ille.er⸗
go ipſa plus meruit in ogꝑatöe. Secũdo

oſtendit᷑ rõne charita ⁊ gr̃e.qm̃ q̃nto opꝰ

ꝓcedit ex maioꝛi charitate et plenitudĩe gre
tanto eſt magis meritoꝛiũ:qͥa plꝰplacet deo
affectus offeretis q; munꝰ.vt dicit Bꝛeg. et
patet.iij.q.vij. In grauiba.⁊.xxiiij.q j. Odi
Pꝛopterea aplus.ij.Coꝛ.ix.Hilarẽ dato/
rẽ diligit deꝰ.et Areſtoij.Ethi.De? nõ eſt re
muneratoꝛ noĩm ſed aduerbioꝝ.Sed bea
ta virgo ſuꝑ oẽs plena fuit gra et ex maioꝛi
charitate operata eſt.̊ plus oĩbo meruit.
Tercio oſtẽdit᷑ rõne efficacie.nã ipſa ſum

mũ bonũ fecit in eo ꝙ deũ genuit: qͥ oĩa re⸗

generauit.tantũ effectũ ꝓtulit boni de ſe ꝙ
nullus actus vel effectꝰ alicuiꝰpure creatu/
re üli vel dignitate vel vtilitate poterit coeqᷓ
ri. Quarto oſtendit᷑ ex oꝑibo miſcðie in qͥ
bus potiſſime conſiſtit vita actiua.⁊ de qͥb⸗
dũs in iudicio diſceptabit.vt pat; Math.
xxv. Illa em̃ opera exercuit btã virgo circa
chꝛiſtũ:qm̃ eũ ꝑegrinũ ſuſcepit hoſpitio vir
ginalis vteri:eum eſurientẽ ꝑuuluʒ pauit:et
ſitientẽ ſuo lacte potauit.nudũ pãnis inuol
uit ⁊ tunica facta veſtiuit: eũ infirmũ viſita
o uit cũ deticiẽte in cruce affuit:⁊ eũ tanqᷓ; pia
mater in cunabulis poſitũ mẽbꝛis infantili
bus exiſtentẽ fouit:balneauit:⁊ pluribo ſer⸗

Pars I

uitijs ei deſeruiẽs freq̃ntauit.eum q̃ʒ captũ
⁊ moꝛti adiudicatuʒ nõ deſeruit ſed ⁊ moꝛi/
entẽ ſepeliuit. Alij aũt ⁊ ſi oꝑa miſcdie exhi
buerũt:nõ tñ xpᷣo in ꝓꝛia ꝑſona ſed in mẽ/
bꝛis eiꝰ:⁊ ideo ipſa pᷣcellit. Itẽ iſta opera
exercuit btã vᷣgo in ſũmo ſup oẽs viatoꝛes:
qꝛ opeꝝ miſcðie alteꝝ altero eſt maiꝰ⁊ excel
lentiꝰ qnq; modis. Pꝛimo ſi fit ex maioꝛi
charitate. Secũdo ſi fit magis indigenti.
Tercio ſi fit mag digno indigẽti. Quar
to ſi fit cuʒ maioꝛi effectu impẽſo. Quinto
ſi fit ex mag neceſſario ⁊ minꝰſupfſluo Hec
oĩa fuerũt in beata virgie in ſummo.Chari
tas em̃ eiꝰpᷣcellit oĩm creaturaꝝ charitatem
ex qua ſumma charitate iſta oꝑa circa xpᷣm
exhibuit. Itẽ maxĩe indigenti tribuit:qꝛ ne
mo inter viatoꝛes pauꝑioꝛ ieſu fuit. iuxta il
lud Math. viij. Nulpes foueas hũt ⁊ vo/
lucres celi nidos:filiꝰ aũt hoĩs nõ hʒ vbi re
cli.caput. Itẽ digniſſimo pauꝑi tribuit:qͥa
nemo dignioꝛ mẽdicꝰ fuit q; mẽdicus deꝰ.
Magnuz qᷣe eſſet opus miſcdie qð fieret
pauꝑi laico.maiꝰqð fieret paupꝑi clerico vel
religioſo.adhuc maiꝰ qð fieret pauꝑi epᷣo.⁊
ſummũ qð fieretpape mẽdico.̊ impꝛopoꝛ
tionabiliter ſummũ opꝰ miſcðie fuit qð fie
bat a vᷣgine glioſa pauꝑrimo deo. Itẽ ma
ximũ effectũ miſcðie impẽdit cũ ſe totã pau
ꝑrimo xpᷣo in ſeruitutẽ tradidit.et cũ nobis
miſeris captiuis ⁊ mẽdicis deũ filium ſuuʒ
ſpᷣm dedit in redẽptõem: ⁊ cũ ipſo dedit no
bis regnũ celoꝝ et oẽ bonũ. Item de non
ſuꝑfluo ſʒ oĩno neceſſario opꝰmiſcdie exer⸗
cuit circa pauꝑrimũ deũ.qꝛ de ꝓpꝛio ſangui

ne ⁊ puriſſima ꝓpꝛia carne ei tunicã in ĩcar/

natõe mĩſtrauit.⁊ in ſuo vtero de puriſſimo
ſuo ſanguĩe eum aluit atq; de ꝓpꝛio lacte ci/
bauit eũ natũ ⁊ lactauit.Hec Alber. Ad
ea ů̊ q̃ in cõtrariũ obijciunt᷑ reſpõdet᷑ Ad pᷣ
mũ.qꝙ hoc ſpeciali pᷣrogatiua fuit miraculo

ſe in bñdicta virgine ꝙ ipſa infüma cõtem
platõe eſſet continue:⁊ tñ ab externo bono

oꝑe etſeruitio xpᷣi nõ impediret᷑ſʒ ſil vtrũq;
agere poſſet. Pꝛopterea de ea legit ecclia il
lud euãgeliũ. Intrauit Jeſus in qddanmpca
ſtellũ.ꝑ qð figurat᷑ introitus xpᷣi in vteꝝ vir
Genalb mulier q̃dã noĩe martha:ꝑ quaʒ
igurat᷑ Marie ſenſualitas ⁊ inferioꝛ ꝑs ra
tionis q̃ miſtrauit ĩ actiua chꝛiſto.Eius ſo/
roꝛ magdalena.i.ſuꝑioꝛ ꝑs rõnis erat cõti⸗
nue intẽta diuine ↄtemplatõni.ꝑ quod do⸗/

=
—

gil

n
cni
w/
1
ee
N⸗
ee
oel
Gor
o:
oſe
ma
innn
hobi
zſu;
Ctno
lon
n,
ngil
ienr⸗

ð

Articulus

cet᷑:quia Marie ſimul inerat ⁊ actio exter/

na ⁊ cõtẽplatio altiſſima ſpeciali dei dono:

nec alteꝝ ab altero impediebat᷑. Ad ſecũ
dũ rũidet᷑ ꝙ vt dicit Tho. iij.ſcripto ſnĩarũ
diſt. xxv.ar.iiij.q.ij.Et ſcdᷣa ſcðᷣe.q.xxxij.
ar.ij? Aliter laboꝛ exterioꝛ auget pᷣmiũ ⁊ ali/
ter charitas.qꝛ laboꝛ exterioꝛ oꝑatur ad au
gmẽtũ pᷣmij accidentalis.charitas vᷣo ope/
rat᷑ ad augmentũ pᷣmij eſſentialis:qð pnci-
paliter cõſiſtit in charitate.Sic ̊ meritũ pᷣ/
mij eſſentialis nõ eſt in ipſius oꝑis laboꝛio
ſitate ⁊ difficultate:ſed in charitate. Uñ da
lo ꝙ aliqͥ vt etiãẽ Johãnes baptiſta fecerint
maloꝛes laboꝛes ducẽdo vitã auſterioꝛem:
tñ nõ ꝓpter hoc ſequit᷑ ꝙ maiꝰmeritũ acqͥ ſie
rint:.qꝛ maioꝛi charitate fecit btã virgo mi/
nimũ opus q; aliꝰſctũs fecerit maximũ bo⸗

nũ.⁊ ideo ex maioꝛi charitate maiꝰ merituzʒ

acqͥ ſiuit:qm̃ eſſentiale incõꝑabiliter pꝛefert
accidẽtali pᷣmio.vt dicit Richardus de me
dia villa ꝓbãs ſuꝑ.iiij.ſnĩaꝝ circa diſt. xlix.
Vel aliter põt dici ꝙ vt notatidem Tho.
eodem.ilij.ſcripto.diſt.xxx.ar.v. Vtcrũ meri
tum pncipaliter cõſiſtat in charitate,? pᷣma
ſcdᷣe.q.cxiiij.arti.iiijiet ſcðᷣa ſcdᷣe.q.xxiij.art.
vij. Duplex eſt meritũ.ſcʒ dimiſſionis pene
et cõſecutionis boni.difficultas ergo operꝭ⸗
nõ facit ad meritũ niſi dimiſſiõis pene per
modũ cuiuſdam cõmutatõis.ſed ad meri⸗
tũ ↄſecutionis boni facit maioꝛ conatus q̃̊

eſt Sᷣm maioꝛẽ inclinatõem volũtatis.⁊ hãc

pncipaliter facit charitas: q̃ qꝛ maioꝛ fuit ĩ
virgine bñdicta q̃ nec indiguit ad pᷣmiũ:qꝛ
nunq; peccauit VUnde ſequit᷑ ꝙ maius fuit
meritũ in eiꝰactõe q̃cunq;.⁊ ſic patʒ.O igi
tur beata chꝛiſtiana ⁊ fidelis aĩa penſa q̃n⸗
tum virgo benedicta pᷣcellat in omni actõe
ſua:⁊ ſtude eam imitari ardua faciẽdo et ex

charitate magna:vt ⁊ tu merearis coꝛã deo

eſſe magna. . r
Articulus vecundus de excellentia inter
ne contemplationis beate Marie qualiter
omnium viatoꝛum contemplationem pꝛe⸗

cellebat. —
Ecudum miſte
riũ interne cõtemplatõnis. Ubi
notãdũ ſᷣm Alber. ſuꝑ miſſus ẽ.
ca.lxxxxix.qꝙ cognitio ſiue cõtemplatio bea
atiſſime virginis tripłr excellebat alias co/
gnitiones oĩm viatoꝛum.

Pꝛimo in cognitõis pfectione.
Secundo in habitus poſſeſſione.
Tercio in modo cognoſcendi cum
quliete ⁊ ſine abſtractione. .
Pꝛimo in cognitõis vel ↄtẽplatõis pfectõe

quia em̃ pꝛe alijs viatoꝛibo habebat eleua-

tã mentẽ ad diuĩa.igit᷑ maioꝛ pfectio cognt

tionis debet᷑ ei rõne maioꝛis eleuatiõis per
habitus melioꝛes ⁊ excellẽtioꝛes. Nã ſi cõ⸗
ſideramus gradus qͥb aſcèdit᷑ ad vidẽduʒ
deũ ſᷣm habitus gratuitos eſt excellentia in
hmõi eleuatõe aĩe ad deũ ſᷣm maioꝛẽ habi⸗
tuũ gratuitoꝝ pfectionẽ animã ſuꝑ poſſe na
ture magis ⁊ magis eleuantiũ ⁊ deo ꝓpinqͥ⸗
us coniungentiũ. Inter qᷓs Pꝛimo gradu
eleuãt gratie ſacramẽtales impedimẽta cuł
pe ⁊ pene remouẽtes ⁊ fomitẽ diminuentes
q̃ aĩiam trahũt deoꝛſum. Secundo gradu
ſunt virtutes aĩam in eſſe gratuito ꝑficiẽtes
bmo ⁊ ꝑ oꝑatõem in fine dirigẽtes. Ter⸗
cio gradu ſunt dona aĩam ad excellẽtioꝛes
actus gratuitos ꝑficiẽtes:⁊ magis eã fini.i.
deo cõiũgentes. In quarto gradu ſũt fru
ctus aĩam ſᷣm poſſibilitatẽ vie deo ↄiunctã
delectãtes ⁊ reficiẽtes. Ex his q̃tuoꝛ gradi⸗
bus a latere currunt btitudies circa ſubie/
ctum:in q̃ ſunt pᷣdicti habitꝰ ſtatꝰ ꝑfectiõis
ſm modũ vie cõplẽtes. Secũdo q̃ʒ excelł
lebat contemplatio beate virginis in habi
tus poſſeſſione.habitus poſſeſſionũ dico:
quia talis habitꝰeſt actꝰ qualẽ habuit Pau
lus in raptu ad tempus:⁊ poſt ſtatiʒ nõ ha
buit ſed habitus cũ actu ceſſauit.Talis in/
quã gener habitũ ſed ꝑfectioꝛẽ beatiſſima
virgo ſemꝑ ⁊ cõtinue habuit ab eo tꝑe q̃̊ p
mum mater dei facta fuit vſq; dum idẽ ha/⸗
bitus in gloꝛioſam cognitõem ſᷣm ſtatũ pa
trie ꝑfectꝰ fuit.Et ita cõtinuatio poſſeſſiõis
debebat᷑ ei rõne ꝑfectionis maioꝛis q̃ huic
vite ſuꝑ oẽs viatoꝛes funditus moꝛtua fuit
et vita peccati extincto fomite irreſuſcitabi-
liter moꝛtua fuit. Pꝛopter qð vita eius cuʒ
chꝛiſto in deo abſcondita fuit ſemꝑ et curie
angelice pᷣſens intra dei ſanctuariũ habita
uit. Vnde merito dicere potuit illud Ecci.
xxiiij. In habitatiõe ſctã coꝛã ipſo miſtraui
7 ſic in ſyon firmata ſum: ⁊ in ciuitate ſctifi
cata ſir requieui. Tertio excellebat ĩ mo

do cognoſcendi cum quiete et ſine abſtra⸗

ctione:qualis eſt in raptu Nam modus co

gnoſcẽdi virginis Marie nõ ſemꝑ fuit per

9 4

10◻2

2

modũ abſtractõnis vel ſtupoꝛis vel extaſis

vel ſopoꝛis.Hec em̃ ↄtingũt ꝓpter excellen
tiã ⁊ ipꝛopoꝛtionabilitatẽ lumiĩis ad intelle/
ctũ illũinabilẽ.vt patet ꝑ ſile in lumĩe coꝛꝑa
li in trãſfiguratõe dñi qũ oſtẽdit diſcipulis
claritatẽ ſimillimã claritati glłie.Dicit᷑ em̃ ꝙ
Petrꝰ⁊ qͥ cũ eo erãt:grauati erãt ſomno ita
vt videre nõ poſſent. VUnðõ dñno petrꝰdixit.
Bonũ eſt nos hic eſſe:neſciens qͥd diceret.

ſtupoꝛ em̃ circũdederat eũ. Silr in lumine

ſpũali eſt. Añ Caulus excellẽtioꝛi viſione

ſtupefactꝰ dixit.vtrũ in coꝛꝑe vel extra coꝛ⸗

pus neſcio:deꝰ ſcit. Hunc aũt ſtupoꝛẽ btiſſi

ma vᷣgo nõ habuit:cuiꝰ intellectꝰ deiſoꝛmi/
oꝛ ⁊ illi luci ꝓoꝛtionabilioꝛ fuit. Unõ ſicut
eadẽ lux q̃ eſt egris oculis odioſa eſt oculis

ſanis amabilis:et ſicut ꝑ eandẽ lucem dlari
oculi ꝑfectius vidẽt ⁊ ſine ꝑturbatõne. eger
aũt oculus minꝰ ꝑfecte ⁊ cũ ꝑturbatſõe: ita
lux ſpũalis:qꝛ oculis pauli fuit ĩpꝛopoꝛtio/
nabilis.ideo fecit raptuʒ cũ ſtupoꝛe. Talis
lux oculis btiſſime virginis fuit ꝓpoꝛtiona/
bilis ſine ſtupoꝛe cũ delectatõe.Et hoc de⸗

bebat᷑ ei rõne puritad ⁊ mũdicie q̃ ſuꝑ pau

lum ⁊ oẽs viatoꝛes nitebat ĩpꝛopoꝛtionabi

liter ⁊ excellẽter. Hec Alber.vbi ſupᷣ.Quis
g̊ hoĩm.Que rõnabiliũ mẽtiũ poterit exco/

gltare qntũ deifoꝛmis fuerit mẽs virgis bñ
dicte:q̃nta luce reſplẽduerit: q̃ntũve ſapoꝛẽ

diuine ↄtẽplatõis exꝑta fuerit.O vtinã aĩa

mea aliqñ illiꝰ ꝑticeps eſſe q̃ntulũcũq; me/

rereris:⁊ vᷣgĩs btiſſime vna cũ eiꝰ filio dul⸗

ci Jeſu ↄgratulatõe intima ſuauitate ꝑfru/
ereris.O vtinã moꝛiat᷑ ala mea moꝛte iuſto
rũ vt ingredi valeat ad ↄtẽplatõem beatoꝝ
⁊ videre valeat multitudinẽ in xpᷣo ⁊ eiꝰpia
matre dilectoꝛum.
Articulus tercius de virtutũ ꝑfectione ⁊
excellẽtia earundẽ in beata Maria vbide⸗
ſcribunt᷑ duodecim virtutes in ipſa.

Ercium miſte⸗

t rniü ðᷣꝛ virtuoſe pfectõis ⁊ eiꝰ ex⸗

cCellẽtie. Hã ſᷣm Alber. vbi ſupꝛa
ſcqʒ ca.lxxxxix.btã virgo habuit vᷣtutes car/
dinales ꝑ moduʒ patrie:ſed ſᷣm ſtatũ vie ꝑ

modũ patrie q;tũ ad actuũ ꝑfectõeʒ: ſᷣm ſta

tũ vie q;tum ad merẽdi cõditiõeʒ. Et ita ha
buit eas medio modo inter cõpꝛehẽſoꝛes ⁊
viatoꝛes.medio mõ ꝑ participationẽ. taleʒ
inquã ꝑticipationẽ ꝙꝙ accepit melioꝛeʒ par

Dars I

tem ab vtroq; extremoꝝ. Cõpꝛehẽſoꝛes em̃

habent ̈tutes has ſᷣm actuũ pꝑfectionẽ: ſed ꝰ*

pᷣter meredi ↄditionẽ.viatoꝛes aũt cũ merẽ
di ↄditiõe:ſed cũ actuũ imꝑfectõe. Ipſa au
tem virgo habuit eas cum actuũ ꝑfechone

ſim cõpꝛehẽſoꝛes:⁊ cũ merẽdi ↄditõe ſan vi

atoꝛes. Vnde habuit eas excellẽtiꝰ viatoꝛi⸗

bus q́;tum ad actũ: ⁊ cõpꝛehẽſoꝛibo q;tũ ad

effectũ Hec Albertus. UVt aũt magis cla
reſcat qᷓntuʒ virgo bũdicta virtutibo in ſua
vita pᷣniteat vel pᷣfulgeat:pducamus in me
diũ duodeciz pꝛecipuas virtutes quaſi du⸗
odecim ſtellas pᷣfulgidas quibus ſpſa coꝛo

nata foꝛe in Apocal.ca.xij.pꝛefiguratur vt

ſcat.
De excellentia fidei Marie. Caplin. I.
Rima virtus excellentiſſime fuit in
p Maria virgie. Fides quippe eius
maioꝛ fuit fide omniũ alioꝝ ſancto
rum ſᷣm Albertũ vbi ſupꝛa.
Pꝛimo ratione conſtantie.
HBecundo ratione mũdicie
Tercio rõne efficacie.
Quarto ratione exꝑientie.

per ſingulas eius virtutes excellentia clare

Pꝛimo rõne cõſtantie. FYZides em̃ beate vir

ginis fuit ↄſtãtiſſima:que nunq; defecit nec
fuit intercepta:alioꝝ aũt fidei conſtãtia fuit
deliciẽs ⁊ intercepta:vt patet de fide aploꝝ
de qͥ bus ſaluatoꝛ ait Mach.xxvij. Omnes

vos ſcãdalũ patiemini in me.ſ.in paſſione.

Secuũdo ratõne mũdicie. Fuit em̃ ſides
beate virginis mũdiſſima ⁊ incõtamĩata ꝑ
peccatũ:qm̃ nunq; peccauit etiã venialiter
vt dicit Aug.Alij aũt oẽs peccauerũt.iuxta
illud.j. Joh̊.j. Si dixerimꝰ qꝛ pctm̃ nõ ha⸗/
bemus noſipſos ſeducimꝰ. Tertio ratõe

efficacie.qꝛ fides beate virgis fuit maxcime

efficacie.Cum em̃ ſcriptum ſit Mar.ix.ca.
Dia poſſibilia ſunt credẽti.In fide eius ſe⸗
cutus eſt effectus impꝛopoꝛnabllis fidei
alioꝝ adeo ꝙ iuxta dictũ ſaluatoꝛis Mat.
xvij. Si habueritis inquit fidem ſicut gra⸗
num ſinapis ⁊ dixeritis mõti huic tolle te et
mitte in mare obediet vobis.Ad benedlcte
virginis dictum quo ait:fiat mihi ſᷣm ᷣbuʒ

tuum:ſummꝰ mons montiũ.i.deus ipſe tu

lit ſe et miſit ſe in mare id eſt in mariã ⁊ ama
ras penalitates huiꝰ vite. Quarto ratiõe
experientie.⁊ ſi nanq; patres veteris ⁊ noui
teſtamẽti crediderũt de virgine naſcituꝝ vł
.„

Vc

WV

(gtt

cert

E

lot

eſn⸗
lec
cod
gin

4

Articulus II

natum chꝛiſtũ: ipſa benedicta virgo nõ tĩ

cüG nũ fratricidã.ſiaĩe ⁊ ſpũs ſui ipſi deo cũ vi⸗
H credidit.ſed ⁊ ꝑ exꝑientiam cognouit:vnde delicet pꝛudenter tractauit cũ angelo de mi
ne claret eius fidei excellentia. ſterio incarnatõis diuine ⁊ aſſenſum pᷣbuit
uag De ſpe Marie. Capitulum.H. dDicẽs. Ecce ancilla dñi fiat mibi ⁊c̃. ad qd
vne SZ Ecunda virtꝰ Spes fuit excellẽtiſſi ᷣbum deꝰ tantũ eſt inclinatꝰ:vt carnẽ aſſuꝰ
8. me fulgẽs in vita Harle vlrginis. meret noſtra recõciliatõe facienda.
wi⸗ Cum em̃ vt ait mgr i.iij. Spes eſt De foꝛtitudine in Maria.Ca. V.
in certa expectatio future btĩtudis ex merit et q Uinta virtus: pᷣfulſit in vita Ha
8 gf̃a ꝓueniẽs. Hec certitudo ſpei vl expecta rie foꝛtitudo.qð tripłr oſtendit᷑.
nſu, „ tioõis fuit ſumma in btã virgie. qꝛ certitudo Pꝛimo Ethice.
un e ſoei alioꝝ vl eſt fallibił vel conditional. PDi Secundo Theologice.
ſdu⸗ em̃ certꝰ eſt qͥs de eterna btitudie: falli põôt. Tercio Philoſophico.
n qꝛ cadere põt. Si aũt ſperat ſub ↄditiõe vt Pꝛimo echice.qꝛ actus foꝛtitudis eſſentla
rn vicʒ ſi ꝑmãſerit in charitate: certitudo ſua ẽ eſt ſũmo bono.i.deo firmiter adherere ⁊ ter

cõditionalis ⁊ nõ abſoluta. Sed in btã vir renas cupiditates nõ tm̃ oppmere:ſed pe⸗

gine certitudo de eterna btĩtudie fuit infal⸗
libilis ⁊ abſoluta:eo ꝙ certa fuit ꝙ matrẽ ði
impoſſibile foꝛet a beĩtudine excludi vel ca⸗
dere.&̊ᷓ eiꝰ certitudo fuit maioꝛ certitudie ali
oꝛũ. Itẽ btã virgo ĩpꝛopoꝛtionabilr ma
ius gaudiũ oĩbo alijs expectauit.̊ maioꝛeʒ⸗
ſpem habuit. Itẽ oĩs alteriꝰ viatoꝛis expe
ctatio eſt ꝑę modũ eſurieni. Expectatio aũt
beate virgis fuit ꝑę. modũ comedẽtd.ſ.ꝑ exꝑi
entiã.ſed impꝛopoꝛtionabilr magꝭ delectat
expectatio ſpei in comedẽdo q; in eſuriẽdo.

nitꝰ obliuiſci:qð qͥdẽ nõ eſt viatoꝝ:interim
ꝙ fomes in eis aliqᷓ modo viget:niſi ſoliꝰbe
ate vᷣgis q̃ adheſit deo inſeꝑabilłr:nec vnq;
potuit ſeꝑari ꝑ caſum. Scðo oſtẽdit᷑ the
ologice.qꝛ ſcriptũ eſt Pꝛouer. vl. Mulierẽz
foꝛtẽ qͥs ĩueniet ⁊qſequit᷑.pcul ⁊ de vltimis
finibo pᷣciũ eiꝰ.Hec mullier foꝛꝭ eſt Maria
vᷣgo.vltimi fines ſunt diuinitas ⁊ humani/
tas maxie a ſe diſtãtes:q̊s vᷣgo ipſa foꝛtiſſi⸗
me:qꝛ inſeꝑabiłr:cõiunxit. Idcirco Nũeri
xxiij.Cuiꝰ foꝛtitudo.ſ.dei ſilis eſt foꝛtitudi/

tenk ergo maximã ſuꝑ om̃es alios ipſa ſpem ha

e ni rinocerõtꝭ.qꝛ ſicut foꝛtitudo rinocerõtis
dunee buit. Hec Alb.ſuꝑ miſſus ẽ.ca.lxxxiij.

in gremio virgis mãſueſcit:ita ði foꝛtitudo

iufun Oe charitate Marie. Caplin. III. in vtero virgis Marie manſuefacta eſt.
ſlo⸗ Ercia virtus Charitas ſumma fu Tercio oſtẽdit᷑ ex lũine phie.qm̃ ꝑ locuʒ a
⸗. t it in btã virgine.qm̃ ipa ſumme im maioꝛi.ij. Thopi.arguẽdo.q cqͥd eſt foꝛtius
ſſoe . . pleuit illud pᷣceptũ Math.xxij. Di foꝛtioꝛe:eſt foꝛtiꝰ inferioꝛe. Btã vᷣgo fuit foꝛ
ſos liges dñm deũ tuũ ex toto coꝛde tuo ⁊c̃. Et tioꝛ tribus foꝛtiſſimis in mundo q̃ ſunt deꝰ

ing iteꝝ. Diliges pximũ tuum ſicut teiſm. ꝓpter moꝛs ⁊ diabolus. Pꝛimum foꝛtiſſimũ in

Aen quod ſummũ pꝛemiũ eſſentiale in celo pme mũdo eſt deꝰ,hũc humilitas btẽ ᷣgis ſupa
iunr ruit qð debet᷑ charitati. De beate virginis uit:qñ de celo charitate vinculatũ ⁊ vulne/
bobe charitate agit᷑ ſpecialxr li.ix. ratũ in ſuo vᷣginali vtero incarcerauit. Uñ
mie Sedquitur de virtutibus cardinalibus. canit ecclia de eg. Sctã ⁊ imaclłata vᷣgitas
e Pꝛimo de pꝛudentia. Capitulum.II. qbz te laudib eff. ne, qꝛ quẽ celi cape ñ pote
Varta virtus Pꝛudẽtia fuit ſum/ rãt tuo gremio ↄtuliſti. Secundũ foꝛtiſſi

q mein beata vᷣgine. Cũ em̃ ſᷣmn Are mũ in mũdo eſt moꝛs:cui nemo moꝛtaliuʒ⸗

oſe⸗

fſto. v. Ethi.pꝛudẽtia ↄſiſtat ĩ cauẽ⸗
dis malis ⁊ eligendis bonis.beata virgo in
vtroq; nõ poterat decipi:qꝛ gra plena erat.

reſiſtere põt. Oẽs em̃ moꝛimur: ⁊ q̃ſi aq̃ di/
labimur in terrã.ij.Reg.xiiij. Hãc btã vᷣgo
ſuꝑauit.vñ canit ecclłlia de ea. Doꝛtẽ quaʒ

. . Eei 3 Ka Meng eiq amnt⸗vn cani ecctig oe a. ⁵αα
et hẽbat donũ oĩs intellectꝰ ſapie:ſcie:⁊ cõ/ npemia ĩtulit femĩa cõtriuit ꝑ quã vita redijt.
Ar ſilch. vt patebit parte,iij buius libꝛi. Pꝛopte Terciũ foꝛtiſſimũ ẽ diabol Job.xlj. Nõ
ſb rea btã ᷣgo bñ figurata extitit ꝑ pꝛudetiſſi/ eſt ptãs qᷓ cõparet᷑ ei. Hũc btã vᷣgo ſupauit
en 2„. mã mulierẽ Thecuitẽ:ij.Re.xuij.q̃ pꝛudẽti qꝛ ipᷣa ↄtriuit caput eiꝰ GBeñ.iij.̊ foꝛtitudis
,„ „ ꝑabola ſumpta recõciliauit abſalon fratri virtus ⁊ donũ in beata virgine ſumme ful⸗
. cidã dauid pr̃i ſuo. Nota inibi hyſtoꝛiã.ſic ſit. Hec Alber.ſup miſſus eſt ca.iiij. 0.
.⸗ Maria pꝛudęẽtia ſua recõciliauit gen bua/ De iuſticia in Maria.Capitulum.VI.
.
*
„ N6ℳ *
£

Frta virtus pᷣfulgens in btã virgt⸗

Liber VI

9 nef eſt ipſa tercia vᷣtus cardinalis.ſ.

iuſticia.vt em̃ habet᷑.ff.de iuſticia ⁊

iure.l. Juſticia.Tria ſunt pᷣcepta iuſticie.ſ.

honeſte viuere.alteruʒ nõ ledere,⁊ vnicuiq;

ſuũ ius tribuere. Hec oĩa ſuꝑexcellẽter ful⸗

ſere ĩ bñdicta dei matre. Ipſa nẽpe ſuꝑ oẽs

viatoꝛes honeſtiſſime vixit. Honeſte nanq;
viuere idem eſt qð virtuoſe ⁊ pulcre viuere
quia vt ait Iſið.j.li.ethimol. Honeſtꝰ ðꝛ q̃
ſi honoꝛis ſtatꝰ.ſoli aũt vᷣtuti debet᷑ honoꝛ.
Vñ Areſto.iiij.Ethiait. Pꝛauus inqͥt nõ

eſt honoꝛe dignꝰ qꝛ honoꝛ eſt pᷣmiũ virtutꝭ.

Cum igit᷑ btã virgo vixerit virtuoſiſſime et
oĩbo virtutibo ſuꝑexcellenter enituerit.iuxta

illud Ecẽi.xxiiij. In me oĩs gratia vie ⁊ ve/⸗
ritad:in me oĩs ſpes vite ⁊ vᷣtutis.ſequit᷑ ꝙ;

ipſa vixerit honeſtiſſime. vt de ea teſtat᷑ etiã

Ambꝛoſi li.de vᷣginitate. Itẽ ipſa nulluʒ
legdere potuit. qͥa nunq; peccare potuit. ſed

vpnicuiq; ſuũ ius tribuit.deo vicʒ amoꝛẽ ⁊ ti

moꝛẽ ac honoꝛẽ:⁊ ꝓximo dilectõem.qꝛ cha

obtulit in paſſiõe. Ubi ꝓ fructu vetito ⁊ ab

ritate pleniſſima fuit:nec aliqͥd qð facere de

buit obmiſit.Deniq; ſumma iuſticia claru⸗

it in ea:q ꝓ ſatiſfactiõe iuſtiſſima pcti pꝛi-
mi paretis ⁊ totiꝰ generis humani filiũ ſuũ

lato:fructũ vteri ſui ad pẽdẽdũ in ligno de/

dit. Ecce iuſtiſſima reſtitutio ⁊ ſumma ſuꝑ-

erogatio:p fructu modici valoꝛis deum de
dit infiniti valoꝛis Et ꝓ vnico q̃druplũ red

didit.ſcʒ offerẽs carnẽ in paſſiõem:ſanguiK/

nem in effuſionẽ:animãq; filij ſui in moꝛtes

et diuinitatẽ in cruce:in nram recõciliatõeʒ
Merito igit᷑ de ea canit eccleſia Felix nãaq;

es ſacra virgo Maria et oĩ laude digniſſi⸗
ma:qꝛ ex te oꝛtus eſt ſol iuſticie.i. manifeſta
tio iuſticie in xpᷣo ꝓ nobis paſſo in cruce:in
qua paſſiõe meriſſima ⁊ ſũma iuſticia claru
it.vt patet ꝑ Anſel.li.ij.Cur deus hõ. Ipſa

ꝓfecto illud euãgelicũ impleuit Si qͥd ali/

quẽ defraudaui reddo q̃druplũ.licʒ nõ ipᷣa

beata virgo fraudẽ fecerit:ſed Adã pomuʒ

rapuerit.iuxta illud pᷣs.Que nõ rapui tunc
exoluebã.O itaq; glioſiſſima virgo.qͥd gra

tiarũactõis.qͥd ſeruitutis.qͥd honoꝛis tibi

repẽdamꝰ ꝓ tali ⁊ tãta oblatiõe ꝑ te facta ꝓ

nr̃is piacułq̃ oblatio vtiq; ſi non fuiſſet:oẽ

genus noſtrũ in dãnatõne remãſiſſet.

De tẽperantia Oarie. Ca. VI.
9 Eptima virtus in Maria pfulges

Dars II

eſt tꝑantia. Fuit em̃ eiꝰtpantia nobiliſſima

ſuꝑexcellentiſſime pꝛe tꝑantia oĩm viatoꝝ:
quod oſtendit᷑
Pꝛimo de tꝑantia in guſtu
BDecũdo de tẽperantia in dicto.
Cercio de tꝑantia in facto
Quarto de tpantia in cultu.
Pꝛimo de tpantia ĩ guſtu q̃ dicit᷑ ſobꝛietas
ſiue abſtinẽtia q̃ in btã virgĩe fuit ſuꝑexcel
lẽter nobiliſſima.qꝛ fuit puriſſima ⁊ glioſiſ/
ſima. Ratio:qm̃ in alijs viatoꝛib eſt cũ poſ

ſibilitate cadedi ſaltẽ in pmũ motũ gule ⁊ er

roꝛe ⁊ pugna.ſed ĩ btã vᷣgĩe fuit ſine pugna:
ſine erroꝛe:⁊ ſine poſſibilitate cadẽdi etiã in
bmũ motũ gule.qꝛ ipſa peccare oĩno nõ po
tuit.Itẽ alij hoĩes abſtinẽt tribo de cauſis
Pꝛimo ꝓ debito ſatiſfactiõis ꝓ pctõ pᷣteri
to.hoc locũ nõ habet in btã virgie.qꝛ nullũ
pctm̃ habuit.vñ huiꝰloco eiꝰabſtinẽtia fuit
ꝓ merito ſuꝑerogatiõis. Scðdo alij abſti⸗
nẽt ꝓ cautela euaſiõis ꝓ pctõ futuro.nec h̊
locũ habuit in btã vᷣgiĩe q̃ peccarenõ potu/
it.ſed huiꝰloco ipᷣa abſtinuit ꝓ exeplo edifi⸗
catõis. Tercio alij abſtinẽt ꝓ ðöletõe pene
debite in pᷣſenti vel futuro. nec hoc locũ ha
buit in btã virgine:qꝛ cũ nunq; peccauerit
nunq; penã demeruit.ſed huiꝰ loco ipſa ab
ſtinuit ꝓ głie pᷣmio.&̊ eiꝰabſtinentia fuit no
biliſſima. Secũdo de tꝑantia in dicto.nã
ex ſacro euãgelio claret ipᷣam fuiſſe tꝑatiſſi⸗

mã in ᷣbis.qꝛ in totiꝰeuãgelice hyſtoꝛie ſe⸗

rie nõ reꝑit niſi tmmodo ſeptẽ ᷣba ꝓtuliſſe

Et hec nõ ſine cã ardua.ad quodlibet qpe

eoꝝ vᷣboꝝ maximũ miraculũ ſecutum eſt.
Pꝛimũ verbũ dixit ad angeluʒ. Quomõ fi

et iſtud qm̃ virũ nõ cognoſco.Et mox ſub/

ſecuta eſt diuine incarnatõis miſterij decla
ratio. Spũſſctũs inquit ſuperueniet in te.
Secũdũ verbũ dixit.Ecce ancilla dñi fi⸗

at mihi ⁊c̃. Et maximũ miraculũ ſecutũ eſt

ſcʒ dei hũanatio. Terciũ vᷣbũ dixit.Cũ in

grẽſſus domũ ʒacharie ſalutahit eliſabeth.

⁊ mox vt audiuit illa ſalutatõeʒ:exultauit in

fans ĩ vtero eiꝰ.⁊ repleta ẽ ſpũſctõ eliſabeth

⁊c. Quartũ vᷣbuʒ cũ ꝓtulit.ſ.agniſicat
aĩa mea dñm ⁊c.lſacta ẽ diuina collaudatio
⁊ graꝝactio ꝓ icarnatõis diuĩe ſũmo bñſi/

cio. Quiĩtuʒ vᷣbũ ait cũ inuẽto ieſu ĩ medio

doctoꝝ dixit. Fili qͥd feciſti nobis ſic: ego ⁊
pater tuꝰ⁊c.Et ſubſecutũ eſt miraculũ diui

ne humiliatõis:quia deſcẽdit cũ eis Jeſus

Articulus

verus deus:et erat ſubditus illis. Sextuʒ
verbũ dixit in nuptijs.vinũ nõ habent. Et
iſbidẽ dixcit Septimũ vᷣbũ miniſtris: qdᷣcũ

q; dixerit vobis facite. Et ſubſecutũ eſt mi/

racalũ cõuerſiõis aq̃ in vinũ.Et licet plura
alia v̈ba locuta ſit beata ᷣgo q̃ nõ ſunt ſcri⸗
pta in euãgelio:tñ vtiq; fecit modeſtiam vt
nunq; inuẽtus ſit dolus vel minimũ ꝓbum
ocioſum in oꝛe eiꝰ. Vũñ et ſctũs Epiphaniꝰ
et ſctũs Germanꝰ teſtant᷑ de ea ꝙ rariſſime
loqᷓ bat᷑ſed ⁊ hoc tm̃ modo cũ opoꝛtebat lo
qui.⁊ ſic ſuos ſermones ſemꝑ cõuertebat ꝙ;

ð deo ⁊ ſuo filio Jeſa loquebat᷑ et eius fide
vel ignaros inſtruẽdo vł fidẽ xpᷣi defenden

do. Et tãta; eloquẽtie gratiã habebat ꝙ ad

fidem plimos hoꝛtãdo cõuertebat. Nã ſe/
mel qͥ ipſam loquẽtẽ audiuit qᷓntũcũq; infi⸗
delis obduratꝰ:vel ſtatim credidit: vel coꝛ

de diffiniuit ſe cito fidẽ recepturũ vel ſalteʒ

admiratus de fidei huiꝰ veriſſimo miſterio

ceſſauit ĩpugnare.Hec pᷣdicti hyſtoꝛiogra⸗
phi. Tertio de tpantia in facto. Cũ eniʒ

nullus viatoꝝ ſit qͥ nõ peccet in factis: ſaltẽ

venlalr.ipᷣa beata vᷣgo ſic ſe tꝑauit ꝙ nunq;
peccauit:etiaʒ ĩ minimo veniall ſiue facto ſi

ue vᷣbo vł cogitatu.vt dicit Augꝰ. Quar⸗

to de tpantia in cultu vel habitu. Habitus
em̃ veſtiũ triplr diſtinguit. Pꝛĩo em̃ eſt ha
bitꝰ vanitat. de q̊ loquẽs Hiero.ait. Ou/

lieres ſerico ⁊ purpura indute xpᷣm induere
nõ pñt:auro:margaritis oꝛnate: oꝛnamẽta

coꝛdis ꝑdiderũt. Secũdo eſt hĩtꝰ hũilita

tis.ſ.nimie.vt poꝛtare ſacculũ vł ciliciũ aut
ſoꝛdidã veſtẽ.De hoc idẽ Hiero.Oꝛnatꝰ in

quit veſtiũ ⁊ ſoꝛdes pari modo fugiẽde ſũt.

Tertio eſt hĩtꝰ mediocritatis ſᷣm cõeʒ ſta
tum.⁊ hic eſt laudabilis.Dicimꝰ ꝙ beata
virgo ſicut ⁊ xpᷣs ac alij ſcti habuerũt habi
tũ veſtiũ humilẽ ſed mediocriter. et in h ali
os viatoꝛes exceſſit.qꝛ ſuꝑ artẽ ꝑ vnctioneʒ
in ſpũſctõ igeſeite mediocritatẽ oĩmo/
dã in habitu hũilitatis obſeruare. Hec Al
ber. magnꝰ ſuꝑ miſſus eſt SS Hu
ic etiã ↄcoꝛdãt ſctũs Epiphaniꝰ⁊ ſctũs ger

manꝰĩ hyſtoꝛia de vita Marie di. ꝙ veſtes

btèvirgĩs nõ erãt młtũ pᷣcioſe:neq; coloꝛa⸗
te:neq; curioſe:nec erãt inqͥunt młte vilita/
tis.qꝛ nõ habebat cauſam cur ſaccũ vel ve
ſtem pnĩe poꝛtaret. Sꝑ aũt veſtibo his in/

duebat᷑: camiſia ⁊ tunica.⁊ ſupᷣ tegebat᷑ reli
gioſo pallio pꝛij coloꝛis, ſicut erat moꝛis fe

minis religioſis illis tꝑibo. Erant qᷓ;ʒ veſtes

eius mũdiſſime:nec vnq; ſunt attrite vł cõ⸗
ſumpte vetuſtate.ſed mãſerũt ita ſicut erant
cũ induit eas in pᷣma nouitate:nec vnq; ſũt
ſeiſſe vel lacerate. Et hoc ĩ ſignũ nitide ⁊ in
coꝛruptibilis eiꝰpuritatis. Si em̃ filijs iſra
el de in deſerto id p̃ſtitit: cur nõ magis ſue
glioſe matri hãc grẽam fecerit:cũ ⁊ aplis pu
tat᷑ id feciſſe.vt legi᷑ de btõ Bartholomeo

aplo. Itẽ refert idẽ ꝙ btã virgo peplo mũ

diſſimo vtebat᷑:⁊ cingulũ poꝛtabat de coꝛ⸗
da vel retoꝛta zona Vtebatur ⁊ calceis:ſed

tũc tm̃modo cũ ire quoqᷓ; opoꝛtuit vt caue

ret ne nudi viderent᷑ pedes:quia ſemper te/
nebat ſe nimis verecũde ⁊ pudice.Tectꝰ q̃ʒ
vᷣgis nõ habuit oꝛnatuʒ ſed mũdiſſimꝰerat
ſtratus de ſacco ꝓ ſtraminibo Et iuxta lectũ
locꝰ erat q̃ oꝛare ſolebat vł icriptas legebat
vel ↄtẽplabat᷑ diuina.et ad ꝑtem alterã fuit
locata ſedes in qua reſidebat ad opus ma/
nuale faciẽdũ.qꝛ nunq; ab aliqͥ pᷣdictoꝝ ope
rũ erat ocioſa.Angeli q̃tidie de celis mitte/
bant᷑ q eam benigniſſune cõſolabant᷑.et ce⸗
leſtẽ panẽ ei depoꝛtabãt ne defectũ patere/
tur. Hec ülli. ðè
De virgĩali caſtitate Marie. Capᷣ.VII
Ctaua virtus in btã virgine pᷣful⸗
o gens eſt virginalis caſtitas in qua
ſWwuꝑ oẽm creaturã ipꝛopoꝛtionabili
ter pꝛefulſit:adeo vt teſte Anſelmo libꝛo de

conceptu virginali:tanta puritate niteret qᷓ

De humilitate Warie Capłm. IN.
O na virtus in beata virgine pᷣful⸗
n gens hũilitas:p quã ſumme placu

ſub deo maioꝛ neq; t intelligi.De hac latius

it deo ipſa teſte Lu.j.Reſpexit hũi⸗

litatẽ ancille ſue ⁊c̃. Berñ. Audeo dicere qꝛ
nec vᷣginitas Marie deo placuiſſet ſine eiꝰ
hũilitate:ꝑ hanc etiã hũilitatẽ ſũme exaltari

meruit.Cũ em̃ iuxta euangelicã regulã oĩis

qͥ ſe hũiliat exaltabit᷑. &̊ quãto qͥs ſe magis
hũiliat magis exaltabit᷑ꝑ illã maximã tho

picã Sicut ſimplr ad ſimplr:ſic magis ad

magis ⁊ maximũ ad maximũ. Sed qꝛ bea
ta virgo ſuꝑ oẽs exaltata eſt choꝛos angelo
rum ⁊ oꝛdines ſctõꝝ.ergo ſequit᷑ ꝙ ipſa ſuꝑ

omnes humillima fuerit tam coꝛde q; oꝛe
atq; opere. Signum autẽ maxime humi
litatis quam habuit in coꝛde ex hoc claret:

quia cum eligeret᷑ in matrẽ dei recognoui

7. ,
E

Liber VII

ſe ancillã dñi foꝛe.vñ dixit Ecce ancilla dũi
⁊c. Signuz vᷣo huũilitatꝭ in oꝛe claret quia
cum dñm magnifticaret ſe hũilem ancillam
dei eſſe dixit di. Reſpexit humilitatẽ ancille
ſue ⁊c. Signũ deniq; ſumme hũilitat in
opꝑe patet.qꝛ cum eſſet mi dei viſitauit infe
rioꝛẽ.ſ.Eliſabeth.quã ⁊ pᷣmo ſalutauit et tri
bus mẽſibo eidem ſeruiuit. O mira humili/
tas Marie:en angeloꝝ regina: dna mũdi:
mater dei:ſeruit inferioꝛi homini.diſce ̊ tu
ſupbe hõ exemplo Marie humiliari.
De paupertate Darie Capitulum. N.
EkEclima virtus pᷣfulgens in maria ẽ
d pauptas. Ham Hiero. eam appel⸗
ffat mlierẽ queſtuariaʒ:que cum acu
et fuſo vnde viueret ⁊ nutriret dñũm Jeſum
lucrabatr᷑ iuxta illud Pꝛouerb.vlti. Danũ
ſuã miſit ad foꝛtia ⁊ digiti eius appᷣhen:fu⸗
ſum. aũt beata virgo fuerit ſuꝑ oẽs vo
luntarie pauꝑrima oſtendit᷑
Pꝛimo ex figuris.
BSecundo ex argumẽtis.
Tercio ex realibus ſignis. “
Pꝛimo ex figuris. Nam ipſa figurat᷑ ꝑ vᷣgã
Eſa.xj. Egrediet᷑ virga de radice ieſſe:ad ſi
gniſficanduũ ꝙ ſicut vᷣga parũ terre occupat:
ita et btã vgo Maria oĩa terrena contem⸗
pſit. Item ipſa figurat᷑ ꝑ mulierẽ cuiꝰſub pe
dibus luna Apocal. xij. ad ſignificãdũ con
temptũ terrenoꝝn. Secũdo ex argumen⸗
tis.qꝛ cum oĩa poſſ a filio cuius eſt terra ⁊
plenitudo eius ipetrare:etiã ꝑ miracula:nã
⁊ ad eius nutũ aquã mutauit in vinũ Joh̊.
ij. Sed et cũ eſſet totiꝰ mũdi dña:nil voluit
terrenũ poſſidere vt merito pauꝑtat lucra
ret᷑ regnũ celoꝝ. VUñ Math. v. Beati pau
peres ſpũ:qm̃ ipoꝝ eſt regnũ celoꝝn. Ter
cio ex realibo ſignis Pꝛimũ ſignum.quia in
pꝛia ciuitate.i. Bethleem que ex patre ſuo
Daulid ſibi q̃ſi iure hereditario debebat᷑:ði
fuiũ paritura hoſpitiũ non inuenit.qꝛ illud
vnde cõduceret foꝛtaſſe nõ habuit.⁊ ideoĩ
diuerſoꝛio peꝑit ſaluatoꝛem. Secundũ ſi

gnũ.quia filio nato:cuſinũ quem ſubſterne

ret ⁊ pelles quibo tegeret ĩ media hyeme nõ
habuit.ſed pãniculis inuolutũ in pᷣſepio ſu
per fenũ locauit Unde hoc admirãs Ber⸗
Dicit.O mira pauꝑtas chꝛiſti naſcẽtis: fili⸗
us paſtoꝛis naſcit᷑ ⁊ ei cuſinus ſubſternit᷑: fi
lius eterni regis chꝛiſtus naſcit᷑ ⁊ in pᷣſepio
ſuꝑ duro feno collocat᷑ Hec ille. Tercium

HPars I

ſignum qꝙ erat fabꝛo Joſeph deſponſata.
tales cõmuniter ſunt pauꝑes.Et ;̊ voluit ⸗
deus vt ipſa ꝑ laboꝛes manuũ vtpote ꝑ iu

ſte acqſita ſuſtẽtareẽ Quartũ ſignũ.quia fi

lium ſuũ ad tẽplũ deferens:vñ vt vnũagni
culũ emeret nõ habebat,.cũ tñ in terra.ſan/
cta multi agniculi inueniant᷑ ⁊ ꝑuo pᷣcio ha
beri poſſint:⁊ ad id iuxta legeʒ obligabat᷑:ſi
tãtũ habuiſſet ꝙ; emere agniculũ valuiſſet.
Quintũ ſignũ.qꝛ chꝛiſtus eius filius pau

perrimus extitit adeo ꝙ nõ haberet vbi ca
put reclinaret Math.viij. vnð patʒ ꝙ ⁊ eiꝰ
mater pauꝑ fuerit q̃ ꝓpꝛiã domũ nõ habuit

vbi xpᷣs caput reclinaſſe potuiſſet. Sextũ
ſignũ.quia filio in cruce pendẽti ⁊ ſitio cla-
mãti:nec potũ aq̃ miniſtrare potuit. Sep

timũ.qꝛ moꝛtuũ filiũ vnde inungeret autqͥ
inuolueret aut vbi ſepeliret non habuit:ſed
vnguẽto ⁊ ſindone ac ſepulcro alienis vſa ẽ
De cõſtãti ꝑſeueratia Caplm.NI.
Ndecima virtus pᷣfulgens in bea-
vy ta virgine eſt cõſtãtie firmitas. Cũ
eceim alij viatoꝛes ſint a malo culpe

paſſibiles:in aduerſitatibo vincibiles: ⁊ ĩ ar

duis agendis flexibiles. Ipſa beata virgo
a nullo vnq; malo fuit paſſibilis:ĩ nulla ad
uerſitate vincibilis:⁊ in oĩm virtutũ arduo
rũq; opeꝝ vᷣtuoſoꝛũ ꝑſeuerãtia inflexibilis.
ſuꝑadmirabilis ergo ſctitatis fuit eius vita
Vnde Ignacius in epla ad Johãnez di⸗
cit. Ipſa maria oĩm graꝝ abũda ⁊ oĩm vᷣtu
tũ fecũda:in ꝑſecutõibo ⁊ aſflictiõibo eſt hi⸗
laris:in penurijs aũt et ĩdigẽtijs nõ eſt apð
eam qrela:iniuriãtibo grata:ac moleſtata le
tat᷑:cõſtãs ſcʒ in oĩ virtute:miſeris ⁊ affliciꝭ
coafflicta cõdolet ⁊ ſubuenire nõ pigrelcit.
Hec ille. ”
De pietate arie Capitulum. NI.
Vogecima virtus: pᷣfulſit in ea pie
d tas:cuius qͥ dem ſunt plurimi gra/
Qus. Pꝛimꝰ eſt dare pauꝑibo ſuꝑ⸗
flua.iuxta illud Zuc. r. Qö ſyeſt datepan
peribo. Secũdus eſt dare nõ tm̃ ſuꝑſlua:

ſs etiã neceſſaria.iuxta illð Math.xix. Va

de ⁊ vẽde oĩa ⁊ da pauꝑiba ⁊ veni ſeq̃reme.
oerciꝰgradus: dare oĩa ſua:⁊ inſuꝑ ſeip
ſum ſuꝑaddere.ſ.laboꝛãdo manibo vt habe
at vnde tribuat egẽti:vel laboꝛãdo coꝛpoꝛe
⁊ ſpũ vt paſcat ꝓximũ pane ſpũali.ſicut fa/
ciebat Paulus qͥ cũ oĩa reliqrat manibo la
boꝛabat vt ſibi ⁊ ſuis ſubueniret ⁊ ſeipſum

ſnp⸗
bus,
ſtoi
ſalce

nas

bti

Phup
nosſu
tſ
ſae
gluſt
ſope
Ffider

guiſ
Eta

far⸗
eins
Pnni
bus
cole
niren
ſhil
aſan
botim
ſidee
citi
npt
ſteter
giat
tdian
tiſn
li
Abe⸗
iu
ſima
miſe
Nn
Cra
ſcic
plan
am
tan
en
Sn

Articulus

impendere ⁊ ſupimpendere cupiebat p aia
bus ꝓximoꝝ. Quartus gradus pietatis
eſt oĩa ⁊ ſeipᷣm dare.Et inſuꝑ de ſubſtantia

ſul coꝛꝑis partem acciꝑe ⁊ ad refectiõeʒ ani
ma:apximis dare. Iſto gradu pietatis fu
it btã virgo inſignita.ipſa qͥ pe om̃la dedlit
pauꝑi chꝛiſto:⁊ manibo laboꝛauit vt paupe
res ſuſtẽtaret, vt ſupꝛa patuit.laboꝛauit q̊ʒ
⁊ ſpũ ad refectõem ſpũalem.quia erat magi
ſtra aploꝝ ⁊ oĩm diſciplłoꝝ xpᷣi: dirigẽs eos
et inſtruens in arduis q̃ſtionibꝛ. Et vt dicit

Ignaciꝰ. Veniebãt ad eam ex gẽtib cõuer

ſis per apłlos multi neophiti cupiẽtes eam
videre ⁊ ab ea recipiebãt ↄfirmatõem fidei
quã ſuſceperãt per pᷣdicationẽ apoſtoloꝛuʒ.

Et cuncti ab ea cõfoꝛtabant᷑ ?⁊ infoꝛmaban

tur:ex eiuſq; pᷣſentia cõſolabant᷑. Olti etiã
eius cõſoꝛtio in hieruſalẽ ↄiũgebãt ſe ⁊ ſecũ
pꝓmanebãt in magna vtiq; pauꝑtate.ꝓ qui/
bus Paulus et alij apli in gentib cõuerſis
collectas faciebant:vt eoꝝ neceſſitati ſubue
nirent. vt teſtat᷑ glo.ſuꝑ eplaʒ ad Coꝝ In
ſupꝑ ipᷣa beata virgo de ſua puriſſima carne
et ſanguine viaticũ nobis miſeris cõfecit:et

toti mũdo partẽ ſubſtãtie coꝛpꝑis ⁊ ſanguĩs

ſui dedit in alimẽtuʒ eterne vite.id eſt coꝛpꝰ
chꝛiſti ⁊ ſanguinẽ ſui filij:de ſe.ide virgine
ſumptuʒ:qð qͥſquis digne guſtauerit viuet
in eternuz Joh. vj. Quintus aũt gradus
pietatis eſt om̃ia dare: inſuꝑ coꝛpꝰ ⁊ animã
⁊ diuinitatẽ dare in cibũ eternũ:hic ꝑ graʒ
⁊ in futuro ꝑ gliam. Et iſte gradus eſt ſoliꝰ
miſcõie ⁊ pietatis dñi noſtri Jeſu xpᷣi.Hec
Alber.magnꝰ ſuꝑ miſſus eſt. vñ O fidelis
aĩa agnoſce q;ᷓ pijſſima fuerit ⁊ ſit benigniſ⸗
ſima virgo Maria. Vere vt ait Bern. eiꝰ
miſericoꝛdie ⁊ pietatis lõgitudinẽ:latitudi/
nẽ;: ⁊ ꝓfunditatẽ extimare nemo põt:aut mẽ
ſurare:.ipᷣa oĩbo oĩa facta eſt:oibus ſinũ mi⸗
ſericoꝛdie aperit vt de plenitudine eiꝰ acci/
plant vniueri; ⁊ iuſti gram: ⁊ pctõꝛes veni
amm:angelus leticiã:filius dei carnis ſubſtã
tiam: ⁊ tota trinitas gloꝛiam in ſecula ſecu⸗
lozꝛum.
DPars tercia libꝛi ſeptimi de multitudine
gratie in Maria qua illuſtrata extitit ſum/
ma plenitudine in hac vita.

Nme oiſgrati
i vie ⁊ veritatis Eccl.xxiiij. Sa⸗
piens eccleſiaſticꝰ ſpũſcõ doctꝰ

gratia

agnouit:qm̃ in matre ðᷣi nulla gratia deeſſe
debuit:ſed oĩ gr̃a plenam foꝛe opoꝛtuit. Id
circo in ꝑſona eius loquẽs ait In me.ſ.ma
ria matre dei oĩs gra vie ⁊ veritatis. In qͥ

bus quideẽ verbis videt᷑ ipſa dei glioſiſſima
mater cõmẽdari.tũ de magnitudine gre.qꝛ

in me inqͥt oĩs.tũ de plenitudine gratie.qͥa

ois gratia. tum q́ʒ demltitudie et varietate

gratie.qꝛ vicʒ vie ⁊ veritatis. O vere maxĩa

gratia Marie qᷓ tätam gram babuit ꝙ ma

loꝛẽ pura creatura nõ vnita ᷣbo habere ne
quit ꝙ vicʒ ſit mr dei:genitrix filij dei:crea/
toꝛis ⁊ ſaluatoꝛis oĩm:et eoipſo dña ſit oĩim
angeloꝝ ⁊ hoĩm atq; cũctoꝝ creatoꝛum.O
veriſſime plena gra Maria q̃ gram ipſam
increatã in ſe totã cõtinuit. vnde recte ange
lus eidem dixit Aue gratia plena. Hieroni
mus in ſermone de aſſũptõe. Vere gr̃a ple
na:qꝛ ceteris ꝑ partes:marie vᷣo ſe totã infu
dit gratie plenitudo. O deniq; q; multiplex
gratia ĩ Maria q̃ oẽs gras generales ⁊ ſpe
ciales oĩm creaturarũ et oĩm ſctõꝝ in ſũmo
habuit.qm̃ vt idẽ Hiero.ait ibidẽ.Totiꝰin
q̃t gratie plenitudo q̃ eſt in chꝛiſto venit in
mariã:q;ᷓ aliter.qꝛ in chꝛiſto ſicut in capi⸗
te influente in maria ſicut in collo.ſiue dicã
medio trãſfundẽte toti coꝛpi ecclie:in chꝛi/
ſto ſicut in hoĩe ꝑſonalr deificato:in maria
ſicut in l dſ verbo ſinglariter dedica⸗
to. Dicat ̊ Maria In me oĩs gratia: vt ꝑ
hoc gloꝛioſum verbũ alliciat noſtras men/
tes ad ↄfugiendũ ꝓ gre impetratõe ad eam
Accedat q̊ͥʒ hõ ⁊ dicat. Maria mr gr̃e ma
ter miſcdᷣie tu nos ab hoſte pꝛotege in hoꝛa
moꝛtis ſuſcipe:⁊ ꝑ plenitudinem tue gratie
fac nos cõſoꝛtes gloꝛie. Itaq; locuturide
multitudine gratie beate virgĩs q̃ in ſua vi
ta fulſit in ſumma plenitudĩe:ad pᷣſens tria
myſteria notabimus.
Pꝛimũ myſteriũ ðꝛ actual ↄtinuitatis.
Secũdum õðꝛ noticialis luminoſitatis
Terciũ ðꝛ młtiplicis gratioſitatis.
Articulus pꝛimꝰꝙ beata dei mater ma
ria fuit cõtinue in hac vita ſtabilita in actu/
ali guſtu gratie dei cum plena ratione me⸗

Irca pꝛimũ mi
c ſteriũ actualis Srinenalfin⸗
ueſtigandũ eſt Si videlicet bea
ta go Maria in ſua vita habuerit tam ꝑ⸗

Liber vn

fectiſſimũ ? cõſummatũ ſtatum in gratia:q⸗
cõtinue ſine tꝑis interruptõne fuerit mens

cius ſtabilita in actu ⁊ guſtu gratie cũ ple⸗

na merendi ratõe. Ad qð bꝛeuiter ſᷣm in
tentionẽ magiſtri Vbertini de Caſali oꝛdi
nis minoꝝ in ſuo libꝛo qͥ intitulatur Arboꝛ
vite crucifixi Jeſu.pie opinãdũ eſt et tenen
dum ꝓ virginis matris excellẽtia:ꝙ tãta ꝑ/

fectio gratie:tãta abũdãtia cariſmatũ diui⸗
noꝝ ⁊ virtutũ oiĩm conſummatio luerit ſibi

data in illo dei cõceptu vt ſanctiſſima ma⸗
ter vᷣi haberet ꝑfectiſſimũ ⁊ ineffabiliſſimũ
ſtatũ ↄſummatũ in oĩ ꝑfectione actiue ⁊ cõ
tẽplatiue abſq; oĩ diminutõe ⁊ defectu. ⁊ ex
tunc mens eiꝰ taliter fuit ſtabilita ꝙ ſine ali
qua interruptione fuerit ſũme in ↄtẽplatio
nis actu ⁊ gre cõtinuo guſtu.Et hoc ſupꝛa
oẽm modũ alteriꝰ creature:citra tñ beatifi⸗
cain viſionẽ: adeo ꝙ oĩs ignoꝛãtia nõ ſoluʒ

culpabilis:qꝛ de illa nõ eſt dubiũ ꝙ nuncq;

habuit.ſed etiã oĩs ignoꝛantia quõlibet di/
cens defectũ in nobis ex peccato oꝛiginali
fuit ſibi oĩno ablata.et fuit a ſpũſancto infu
ſus ſibi pleniſſimus habitus ſapiẽtie:totaʒ
ipſius mẽtẽ ꝑficies adeo ꝙ occupatiões ex⸗

terioꝝ ſenſuũ nunq; impedirẽt in ea recolle
ctionẽ mẽtis et cõtẽplatõis actũ ac exꝑimẽ/
talis gratie guſtũ. ſed ⁊ ipſe contẽplationis

actus mentẽ eiꝰ plene in deo recolliges nũ⸗
q; impediuit virtuoſum ⁊ debitũ officiũ ad
miniſtratiue ꝑtis inferioꝛis ſenſuũ:qͥn ⁊ ſic

dulciſſime miniſtrauit filio ſuo ieſu tã in in

fantilibus neceſſitatibo coꝛꝑis q; in alijs in
decurſu vite ſue opoꝛtunis atq; ĩ oĩbo alijs

que ad inſtructõem ꝓximi ⁊ aploꝝ et alioꝝ

neceſſaria videbant᷑. Imo iſte due ꝑfectio⸗
nes actio ⁊ cõtẽplatio in ipſa ſe mutuis re/
ſpectibo intẽdebant ad virtutũ ⁊ glie cumu
luũ. Alias quoq; ꝑfectiões multas credit᷑ ꝙ
tũc cõſecuta fuerit nobis ineffabiles ⁊ ĩcõ/
pꝛehẽſibiles:que etiam ſᷣm exꝑimẽta noſtre
infirmitatis ⁊ coꝛruptõis ĩpoſſibiles vidẽ/

tur. ſi obijcias de ſomno qͥ in nobis
abiſſat ⁊ ſepelit actum rõnis: ⁊ liberi arbi/

trij aufert vſum. ⁊ pꝑ ↄñs actum meriti et de
meriti. Vñ btũs Berñ.ſomnũ vocat moꝛ/
tis imaginẽ.Et Areſto.in de ſomno ⁊ vigi/
lia dicit. Sõnus eſt ligamentũ ſenſuũ.Cũ
igitur in beata virgine fuerit qñq; doꝛmitio

nis ſomnus:imo ⁊ chꝛiſtus legit᷑ doꝛmiuiſ⸗
ſe Math⸗viij: ergo in beata virgine ſomnꝰ

fuerit in dei matre.

Pars In

ſinterrũpebat pᷣdictũ effectũ gratie: Reſpon

detur ſᷣm eundẽ Vbertinũ vbi ð.ꝙ in bea⸗/ꝰ

ta virgine ſicut ⁊ in chꝛiſto liberũ arbitriuʒ
nõ fuit ex ſomno ſubmerſum.ſed anĩa ſua li
bere ⁊ actu meritoꝛio ſimul ⁊ cõtemplctiuo

non obſtante ſomno tẽdebat in deũ ⁊ alias

ꝑpfectiones nobis ineffabiles.vt dicere po/

tuerit illud Canti.v. Ego doꝛmio ⁊ coꝛ me
um vigilat. Hec pᷣdicta de matre dei reue
rendiſſima credẽda mouet triplex ratio hm

ea que indubitãter credimus de ipſa,.
San ratio plene expurgatöis.
Secũda ratio plene aſſimilatiõis.
Tercia ratio plene participatõis.

Pꝛima ratio plene expurgatõis. Indubitã

ter em̃ credit᷑ ꝙ ipſa fuit plene purgata a fo

mite.g̊ ab om̃i infectione humana ex fomi/

te canſata. Sed quia impedimentũ oĩm pᷣ⸗
dictoꝝ ⁊ maxĩe impedimẽtum ſomni eſt ma
gne impfectõis ⁊ deſtructõis actus cõtem
platiui.cum oĩs hebetudo mẽtis ⁊ alij defe

ctus quos ĩ nobis exꝑimur exꝑgefacti poſt

ſomnũ nõ ſinant ſtatim ⁊ libere mentẽ ferri

in deũ.ſed cũ nouo conatu opoꝛtet nos re/

dire ad mẽtis claritatem ⁊ ſuauitatem quaʒ

pmo fueramꝰ exꝑti.ergo videt᷑ ꝙ nullo mõ
iobücias ꝙ iſta eſt
cõditio noſtre mẽtis ⁊ coꝛꝑis et ipſa nõ fuit
Reſpõdeo

educta de ſtatu coꝛꝑis anialis. Reſpõdeo
ꝙ nõ eſt verũ.quia iſta nõ eſt cõditio natu/

reſed eſt magꝭ ꝑ peccatũ infectio et infirma
tio. vt expᷣſſe dicit Augꝰ.ſuꝑ Geñ.ad litterä
in ſtatu innocẽtie fuiſſet clarioꝛ cõtẽpla⸗

tio doꝛmiẽtiũ qᷓ; ſit modo viſio vigilãtium.

Cõiter em̃ mag vident᷑ ſentire doctoꝛes
in ſtatu innocẽtie non ꝑdidiſſet homo li.ar.

ſiue rõnis vſum ꝓpter ſomnũ:nec nati fuiſ⸗

ſent filij ſubiecti ignoꝛãtie. Undeĩ Enche.

Augꝰ.ca.viij.expᷣſſe vocat erroꝛem oẽm de

ceptiõem. ⁊ hoc indecoꝝ ⁊ indecẽs ad vite
huiꝰ miſeriã dicit ꝑtinere. Nil aũt tale vi
det᷑ cõueniẽs matri dei.ſed plena purgatio

a fomite debuit eam plene a talibadefectib⸗

liberã reddere. Puto em̃ ꝙ extunc fuerit in
ea altioꝛ ⁊ dulcioꝛ cõtẽplatio qᷓ; fuerit ĩ adã.

nec mirũ:quia ipſa deuʒ guſtabat vt filium
vteri ſui.Et virtus regitiua coꝛꝑis impleto
dei obſequio ſine aliq̃ vitio tanto fuit in ea

pfectioꝛ quãto in maioꝛi altitudine vᷣtutum

regebat:cum etiã doloꝛes ⁊ penas tam mẽ⸗

tis q; coꝛꝑis plene ſublimabat et referebat

5

Ghen
ben⸗
uli
ti
dus
re 50/
me

e

oin
1

Articulus

in deum:ab eis nec in minimo ĩpedita.nul/

lo mõ igit videt᷑ cõuenies ꝙ in ſumma ple⸗
nitudine gratie qᷓ deber᷑ ſtatui materno: ma
EInꝗ ꝑs tẽpoꝛis que occupat᷑ in ſomno trãſi

eritrine actuali relatione ad deũ: vel etiaʒ ſi
ne plena rõne merẽdi.Licet qͥppe volũtas

qua volo doꝛmire vt poſſim viuere ad ho/

minẽ del ſit actꝰmeritoꝛiꝰ in quo actu ſom/

nus poſſit dici meritoꝛiꝰ:tñ in ſomno ſic li

gante li.arbi.actus meriti a mẽte interim ñ

pꝓcedit. Item ſi adbuc inſtas.quia hec eſt

pena peccati:⁊ pene nõ fuerũt ſibi ablate: ſi

cut nec ſilius ſuꝰ carere voluit. Dico ꝙ licet

pene que ſunt pure pene et materia vᷣtutis
et adiutoꝛiũ merẽdi nullũq; impedimẽtum

virtutis ⁊ q̃ totã naturã conſequunt᷑ cõiter

in chꝛiſto ⁊ in ſua matre remãſerint:ſiẽ ſunt

fames.:ſitis:triſticia. tamẽ ipᷣe pene que ſunt

impedimẽta ꝑfectionũ ſicut ignoꝛãtia:cõcu
piſcẽtia:⁊ ligatio liberi arbitrij et diſtractio
actus cõtẽplatiui nõ debuerũt in dei matre
remanere.ſicut nec a xpᷣo fuerunt aſſumpte
Secũda ratio plene aſſimilatõis:qꝛ caro
virginis matris ⁊ ꝓlis eſt eadẽ caro et ſimił
puritatis. vt dicit Augꝰ.in ſermone de aſ⸗
ſumptõe dñe.Sed dñs Jeſus in carnis aſ
ſumptiõe nullũ pꝛedictoꝝ defectuũ aſſum
pſit.ergo nec in ſua matre dimittere debuit

aliquẽ eoꝛundẽ defectuũ. Tertia ratio ple

ne participatiõis:quia cum plenitudo totiꝰ

gratie que ẽ in xpᷣo ꝑticipata ſit matri vt di⸗
cit Hiero.in ſermone de aſſũptõe dñe: qᷓ;qᷓ;

aliter ⁊ aliter vt ſupꝛa tactũ eſt.ergo ille ple/⸗
nitudines pᷣdicte ⁊ alie mlto maioꝛes ⁊ no/
bis ineffabiles fuerũt in beata vgine. Unð
ſequit᷑ ꝙ ſtupẽdo modo dilatatus fuerit ſi/
nus materne mẽtis ad reſpectꝰ ⁊ actus inef
fabiles tam reſpectu diuinarũ ꝑfectionũ qᷓ;

etiã reſpectu actualis dilectionis ⁊ deuotio

nis ac deguſtati dulcoꝛis et multiplic reue
latlonis. Nc valet inſtãtia cõtra hãc ra⸗
tionem. ſi diceres:ꝙ in chꝛiſto fuit beatifi⸗

ca viſio ab inſtãti conceptionis,:et iſta pꝛo⸗

gatiua nõ fuit tũc data vᷣgini.ergo nec alie.
PHon eſt em̃ ſimile. Gꝛatia em̃ viſionis bea
te oĩno cõpetit humanitati chꝛiſti: et eſt de⸗
cens ex vnione ꝑſonali verbi. Non eniʒ eſt

decẽs vt vniat᷑ verbo in ſuppoſito ⁊ nõ frua

tur ipſo. Perfectões aũt q cõpetunt chꝛiſto
Im pfectõem vie debẽt diffundi in ſua ma⸗/
tre bnñdicta.vnde oẽs gratie que ſubſtãtiali
„

ter mẽtem ꝑficiuut et que nõ repugnãt ſta⸗
tui creature:⁊ que ſunt citra beatitudinẽ pa
trie debẽt ſibi cõicari.ſed pꝛedicta nõ repu⸗
gnant.ergo ⁊c̃. Et ſi dicas.nõ habuit oẽz
gratlam:quia nõ fuit ſacerdos nec cõfeſſoꝛ
nec pᷣdicatoꝛ. Friuola eſt inſtãtia. quia hec
nõ ſunt ſubſtãtialiter ꝑficietes mẽtem: ſed qᷓ
dam gratie gratis date m exigetiam ſingu
lariũ pſonarũ.Hec Vbertinus vbi ſupꝛa.
O igit᷑ mẽs humana pẽſa quãtũ potes q̃n-⸗
tum deo plena fuerit virgo hec diuina ma⸗
ria.O q̃ntum gratie ineffabilis ſupabũda/
uit in ipſa.vere gratia plena ⁊ omi laude eſt
digniſſima. Vere dignũ et iuſtum eſt vt eã
omnis laudet vox humana c7c.
Articulus ſecũdus ꝙ beata virgo habu
it plenitudinẽ ſcientie ⁊ gratiam omnis no
ticie ſiue artis:circa quod ⁊ plurima dubia
Irca ſecũdum
c myſteriũ:videlicet noticialis vel
ſciẽtialis luminoſitatꝭ inueſtigã
dum Vtrũ ipſa beata virgo mater deiĩ ſta
tu huius vite ſciuerit oĩa. Videt᷑ nanq; ꝓ
plura ignoꝛauerit:quia ꝑditũ Jeſt uʒz triduo
queſiuit ignoꝛãs vbi foꝛet Luẽ.ij. Itẽ ipſo
inuẽto in tẽplo cum dixiſſʒ Jeſus. Quid eſt
ꝙ me q̃rebatis neſci.quia in bis que pa.m.
ſũt opoꝛ.me eſſe.ſubdit᷑: ꝙ ipſiid eſt Ma⸗
ria ⁊ Joſeph nõ intellexerunt verbũ. Itẽ
ipſa turbata eſt in ſermone angeli ſalutãtis
Auce.j.Et quaſi neſciẽs de modo incarna

tionis diuine queſiuit dicens. Quomõ fiet

iſtud qᷓniã virũ nõ cognoſco ⁊c. Pꝛeterea
ſancti in patria nil ſciunt niſi ad beatitudi/
nẽ ꝑtinẽtia.ergo ſancti in via tm̃ ad beatitu
dinẽ vie ꝑtinẽtia ſciũt.⁊ per cõſequẽs beata
virgo in via tmmodo ea ſciuit que ſunt ꝑti
nẽtia ad beatitudinẽ vie ⁊ ad ſui ac alioꝛuʒ
edificationẽ. nã ⁊ ſuꝑfluũ videt᷑ſciuiſſe alia
Cõtra.Joh.xiiij.Spũſſanctus docebit
vos oẽm veritatem.ergo creatã ⁊ increatã.
Item omia facta ſunt ppter hominẽ. iuxta
quod Areſto.ij.phiſicoꝝ Nos ſumus q̃dã
modo finis oim. VUnde de oĩbus tenet᷑ hõ

gratias agere. Si ergo nõ oĩa co gnouiſſet

impfecta fuiſſet ei gratiarũactio. Pꝛeterea
om̃is ſciẽtia de numero bonoꝛũ honoꝛabi⸗/
lium eſt.j.de aia. Sed ei nullum bonũ de/
fuit:quia om̃i gratia plena fuit. ergo om̃es
q 2

1 WWWW 8
W☛☚n W

sä

Liber VI

ſciẽtias habuit. Pꝛeterea anima chꝛiſti ſci

nuit oĩla que deus: nec tamẽ ei eſt equalis in
ſcientia ꝑ modũ ſciẽdi. Sed ſicut anĩa chꝛi

ſti imediate ſe habet ad deuʒ:ita anĩa beate
virginis ad aĩam chꝛiſti. ergo beate virgi/

nis aĩla ſciuit omnia q̃ ania cbꝛiſti.ſed imꝑ⸗

fectioꝛi modo. Pꝛo reſpõſione ad queſti
onẽ ſᷣm magnũ Alb.ſuꝑ miſſus eſt.ca.cliiij
HNotandũ ꝙ; beata virgo in cognitõne ſua

habuit plura pꝛiuilegia. Pꝛimũ eſt ꝑfecta

cognitio trinitat del ſine medio quã habu
buit in via ꝑ ſpecialiſſimã gratiã. Secun

dum eſt ꝑfecta cognitio miſterij incarnatio
nis.⁊ hãc habuit per gratiã ⁊ ſinglarẽ exꝑi
entiã. Terciũ eſt cognitio ſue reuelatõnis

et certificatio pᷣdeſtinatõis quã babuit ꝑ re
uelationẽ ⁊ cauſam.quia ſq; nouit ſe matrẽ
dei eſſe quã ĩpoſſibile foꝛet dãnari. Quar
tum eſt anĩe ſue ⁊ ſpirituũ per ſpecies ꝓpꝛi/
as cognitio quã habuit diſpoſitiue ꝑ natu
ram:completiue ꝑ gratiam. Et ſᷣm banc vi
dit angelos:anĩas:et demones. vt infra de
gratia ſapientie patebit latius art.iijihuius

partis. Quintũ eſt ꝑfecta cognitio oĩm ad

ſtatum vie ptinẽtium quaʒ habuit ꝑ gratie

illuſtrationẽ vel infuſionẽ ⁊ inſpirationem.

vnde habuit ꝑfectã cognitionẽ oĩm ſcriptu

rarũ oꝑpandoꝝ ⁊ cõtemplandoꝝ. Et ꝙ ipſa
fu erit ꝓhetata in oĩbo ſcripturis ꝓphetaruʒ

et figuris deſignata. Sextuʒ eſt cognitio
omniũ circa ſe fſuturoꝝ quã habuit ꝑ reue/
lationẽ ⁊ in ſpeculo lectionẽ atq; ſcripturaꝝ
cognitionẽ. Septimũ eſt cognitio omniũ
ad ſtatũ patrie ꝑtinẽtiũ quã habuit per cõ⸗

tẽplatõis reuelationẽ. Octauũ eſt oim cre

aturarũ que ſunt ĩ toto mũdo vl fuerũt aut
erunt in rerũ natura ſtantiũ cognitio:quaʒ
habuit per naturã ⁊ gratiã et cõtemplatio⸗
nem. Si em̃ iſtud ade eſt cõceſſum ⁊ datuʒ
vt omniũ animantiũ terre ⁊ volatiliũ celi et
beſtiaꝝ noticiã haberet ⁊ oibus noĩa voca

ret ↄgruẽtia ſᷣm ſuas ꝓpꝛietates GBeñ.ij. Itẽ

ſi Areſtoteli ⁊ philoſophis ac medicis da/

tũ eſt noſſe omniũ herbaꝝ virtutes:lapidũ

q;:metalloꝝ atq; ſtellaꝝ celi: qm teſte Hie⸗
ronimo Areſtoteles nõ ſolũ ſciuit naturas
rerũ ſed et ſcriptas in libꝛis tradidit. Quid

mirũ ſi marie que fuit gratia plena ⁊ dei ve

ri mater donatũ ſit oĩm creaturarũ cognitõ
nem ꝑfectam habere maxime cũ ⁊ paganis
philoſophis vt dictũ eſt magna ꝓ parte cre

aturaꝝ cognitio eſt donata. Honũ pꝛiui/

legiũ:q habuit matutinã ſimul ⁊ veſetinaʒ
cognitiõem. Matutinã ꝑ gratiã. Veſperti

nam v̈o per naturã ⁊ gratiaʒ. Decimũ eſt

cõcluſio ex pᷣdictis oĩbo ꝙ ſcʒ nulliꝰꝓpꝛ ha

buit ignoꝛantiã. Vnde ꝓpter obiectõnes q̃ᷓ

fieri poſſent Dicimꝰꝙ beata virgo ſufficiẽ/
ter ꝑfecta fuit ꝑ babitũ nature et gre in oꝑa
tiones exire ⁊ finẽ ↄſequi cuiuſtibet ſciẽtie.

Et hac ſcietia exiuit in actũ ⁊ opatöem qñ
vbi ⁊ qualiter ⁊ quãtum oꝛdinabat᷑ ſibi ad

beatitudinẽ ⁊ alijs in ſalutẽ. Habuit etiam

pfectã cognitionẽ omniũ ad btitudinẽ ſuazʒ
ſm ſtatũ vie ptinentiũ:vel ad gratiã impti⸗/

nentiũ. Vnde ipſiꝰ aĩa beatiſſima nulla ha
buit in ſe inutilia vł imꝑtinentia ſed ꝑ totũ
fuit plena gratia.vnõð oĩa que fuerũt in ipſi
us anĩa vel naturalia vł acquiſita ſic erant
gratia infoꝛmata vł cum gratia ↄiuncta:vt
omnia eẽnt gratuita.⁊ ꝑ ↄñns fuit oĩs ſciẽtia

eius gratuita:⁊ oĩs oꝑatio eius gratuita vt

ſine oĩ reſtrictiõe largiſſima ⁊ veriſſima in⸗
terptatiõe eſſet oĩpharia gratia plena. Hec
Albertus. Ad illud igit᷑ in cõtrariũ vide
licet ꝙ pditum Jeſum requiſiuii:dicitur.q;

hoc magno factũ eſt ſacramento:vt ad tẽpꝰ

dono ſcietie illius rei ſuſpẽderet᷑:ſicut ⁊ do⸗

nũ ꝓphetie ad tempus ꝓpheꝶ ſubtrahebat᷑
ad vtilitatem eoꝝ: q̃tinus iterũ cum doloꝛe

petentes humiliarent᷑ ꝓhete ⁊ dei eſſe expe

rirent᷑ nõ ſuũ quod habebãt. ſicut patet de

Heliſeo.iiij. Regum:iij.Ita factum eſt hoc
etiã ad vtilitate: vt ſcilicet ad tempus bꝛeue
iterdiceret᷑ marie noticia de ieſu vbi ſit ᷣm
coꝛpus:quatinꝰ illo doloꝛe ꝑcuſſa magna

nobis merita per patientiã theſauriſaret:at

q; exemplũ nobis daret reqͥrẽdi Jeſum in⸗
ter cognatos ⁊ notos.id eſt inter ſanctos.
Ad illud qꝙ nõ intellexerũt verbũ chꝛiſti de
pfe celeſti loquẽtis Rũdet᷑ ſᷣm Ludolpbuʒ
carthuſieñ.ꝙ ſic eſt accipiẽdusn:nõ intelle⸗

xerũt id eſt nõ aniaduerterũt:licʒ crederent

dei filiuʒ. Vel quia nõ ita plene vt poſtmo
dum intellexerũt talia de diuinitate loquen
tem ſaltem quo ad Joſeph alioſq; inibieaſ/
ſiſtentes qui nõ fuerunt aſſueti talia audire
de diuinitate.non autẽhoc de beata Ma⸗/
ria dicit᷑ abſolute. Ad aliud dicẽdũ ꝙ il/
la turbatio virginis in ſermone angeli non
fuit ex ignoꝛantia. Sed quia pꝛudens dat
nobis legem:non ſtatim credere omni ſpi⸗

. k

——

op

in“
heni
ſc
h
o
fci⸗
e,

n e

ig e
alimn
ln;
im⸗
nob
tei
ni
can
arn
ſit
unt
mn
he
ine
22
i
1do/
cht
dolcre
ſeye
etde d
Nthoe
heue
ſtfn
g
e
mit
0.
ide
dda;
tellta
ſere
Nbno
en
a
ſe
8 2
1
N

Aurticulus

ittul:ſed pbare vtrum erx deo ſit iuxta ſente⸗

tiam apli. Pꝛoceſſit ergo illa turbatio potiꝰ
ex humilitate q̃ ſe nõ reputauit dignãꝗ tante
exaltatiõi quãta per angelũ ſibi annũciaba
tur el tante ſalutatõi.nec tanq; ignara aut

dadi queſiuit Quomõ fiet iſtud.quia be/
ne

ciuit ꝙ apud deuʒ nõ eſt ĩpoſſibile om̃e
verbũ.Et ꝙ iuxta Eſaie vaticiniũ capᷣ.vij.
virgo ↄcipe ⁊ parere debuit filiũ dei. Sed
idcirco querit vt angelo docete demyſterio
incarnatõis diuine fideles certioꝛes in fide

redderent᷑⁊ pateſceret oibi qͥa virtute ſpiri

tuſſancti gonesh filium dei. Acd illud qꝙ
ſuꝑfluũ eſt ſcijſie omnia alia que nõ pꝑtine-
bant ad beatitudineʒ vie Dico:ꝙ nõ.quia
om̃is ſciẽtia eſt de numero bonoꝝ honoꝛa⸗
biliũ.j.de ania.ſed operari ſᷣm omnẽ ſcietiã
foꝛet ſuꝑfluũ ad beatitudinẽ. Dico ergo cũ
Alberto vbi ſupꝛa ꝙ eiꝰſciẽtia exiuit ĩ actuʒ
et operationẽ ſolum tunc quãdo:vbi:quali

ter ⁊ quantũ oꝛdinabat᷑ ſibi in beatitudinẽ

et alijs in ſalutẽ.vt patuit circa decimũ pꝛi-
uilegiũ ſue cognitõnis.Qlaret igit᷑ reſpõſio
ad queſitũ ꝙ ſciuit om̃ia. Sed circa hoc
plurima occurrere poſſunt particularia du

bia ꝓ amplioꝛi elucidatöõe opoꝛtuna. Pꝛi

mũ dubiũ. Si beata vᷣgo ſciuit oẽs mecha
nicas artes vel ſciẽtias que cõtinent᷑ in his
verſibus.Lana nemus miles nautatio rus
medicina.vᷣ. Ac ars fabꝛilis mechanice ſüt
iſte. vbi ſeptem artes numerantur. Et vi/⸗
det᷑ ꝙ nõ.quia natura nõ deficit in neceſſa/
rijs nec abũdat in ſuꝑfluis.ij.de anĩa. ergo
multo foꝛtiꝰgratia:Sed quedam artes me
chanice erant beate virgini neceſſarie ſicut
muliebꝛes: q̃dam ſuꝑflue ſicut viriles.ergo
illas habuit ⁊ nõ iſtaſ.Itẽ videt᷑ ꝙ illas me

chanicas mliebꝛes que ſunt ſubtilioꝛes ne
ſciuit: ſicut eas q̃ fiunt aurifrigijs ⁊ ſericeis

operibo ⁊ ſubtilibo ſuturis ⁊ bmõi.quia iſta

ſubtilia magſg oꝛdinant᷑ ad vanitatẽ q; vti

litatem. Operatio aũt ⁊ ſcientia beate virgi
nis fuit tm̃ ad vtilitatem.ergo ⁊c. Illa etiaʒ
ſubtilia operari multum repugnant cõtem
platiõi.quia requirũt multam attẽtionẽ co/
gitationis. Maria autẽ optimã partem ele
Git ſcilicet perfectã ↄtemplatiõem.igitur ⁊c̃.
Contra. Matri dei nullum bonũ deluit
quia gratia plena fuit.ſed om̃is ſcietia etiaʒ
mechanica eſt de numero bonoꝝ. igitur ⁊c

Ac dubium igit reſpõdet ꝙ beata vᷣgo

habuit ſcietiã artiũ mechanicaꝝ alijs excet
lentioꝛem ⁊ operatõeʒ ſubtilioꝛẽ in illis etiã
muliebꝛib artibus ſi ubtilioꝛibo.quod ꝓba/
tur ſᷣm Albertũ ſuꝑ miſſus eſt.ca.cxl. tripli

ci via. Pꝛimo ex eiꝰinuincibilitate. Ipſa
em vt all Damaſcenꝰ a nullo illuſtriũ vin⸗
citur. He aũt artes ſubtilioꝛes ſunt ſcientie
et opera illuſtriũ feminarũ.ergo ⁊c. Se⸗

ſcire vilia Frolſa ac operari talia. ergo be
ata virgo ⁊ ſi oꝑata ſit vilia: ſciuit tame no/
bilia. Tercio ex effectus qualitate, quia
digniſſimũ ad quod oꝛdiant᷑ artes mecha⸗

nice eſt veſtitus. Pꝛimo em̃ anima. poſtea
coꝛpus.deinde veſtimentũ Quce.xij. Sed
digniſſimũ oĩm veſtimẽtoꝝ fuit tunica incõ
ſutilis quam fecit beata virgo. ergo habuit
ſcientiã artis mechanice in ſummo. Ad
obiecta in cõtrariũ dicit ſicut patuit ſupꝛa.

ꝙ licet ipſa ſcierit omnes artes:tamẽ eiꝰ ſci

entia exiuit in actũ ⁊ opationem nõ omniũ

ſed earũ ſolum et tunc que:quãdo:vbi:qua
liter ⁊ quãtum oꝛdinabant᷑ ſibi in beatitudi
nẽ ⁊ alijs in ſalutem vt ſemꝑ oꝛdiaret ea ad

vtilitatem nõ ad vanitatem nec impedire᷑
in ea cõtemplatio. Secũdum dubiuʒ de
artibus liberalibo Atrũ illas ſciuerit ĩ ſum
mo. Reſpõdetur bꝛeuiter m eundẽ Alber
tum ꝙ ſic. patet. Pꝛimo ex pꝛeſiguratione.
entia edificauit ſibi do⸗

Pꝛouerb.ix. Sapi
mũ excidit columnas ſeptem, Illa quippe
domus eſt beata virgo. Septem columne
ſunt ſeptem artes liberales. Item:mille cli⸗
pei pendẽt ex ea ſq; turre Dauid.omnis ar-

matura foꝛtiuʒ Cãticoꝝiiij. Turris dauid

eſt ſacra ſcriptura. Clipei:ſciẽtie philoſoſo⸗
phice ⁊ ſcietie liberales que ꝑtinẽt ad muni

tionẽ ſacre ſcripture. ergo ſanctoꝛũ eſt illas

ſcire.et per cõſequẽs a foꝛtioꝛi eſt beate vir⸗
ginis. Solutio patet.quia qͥ dam ſctĩ lau

dant᷑ de talibus ſcietijs.ſicut Hieronimus

Auguſtinꝰ ⁊cet ſancta Ratherina.ergo be

ate vᷣgini nõ debuit deeſſe iſta materia lau/

dis. Claret itaq; beata virgo ſciuit Cꝛi⸗
mo gramaticã.quia ſuꝑ illud Luce.ij. Ha

ria cõſeruabat om̃ia verba hec:glo. dicit q

legerat in diuerſis ꝓphetis,.ergo ſciuit lege⸗

re et per cõſequẽs intelligere.quia legere et

cũdo ex eius humilitate.Eius em̃ operatio
fuit humillima ⁊ laudabiliſſima.ſed maio?
et laudabilioꝛ humilitas apparet ſcire nobi
lia ⁊ ſubtilia ⁊ oꝑari vilia ⁊ cõmunia: qᷓ; tiñ

nõ intelligere eſt negligere. Item ipſa fm
Hlero.⁊ Damaſ.in tẽplo fuit enutrita vbi
virgĩes inſtruebant᷑ ᷣm legem Moyſipn/
cipium aũt eruditõnis eſt grãmatica.Am⸗
plius grãmatica eſt recte loquẽdi ſciẽtia.ſed
beata virgo nunq; peccauit in loquẽdo,er/

go eam habuit in ſuummo. Secũdo rhe/

toꝛicã ſciuit. Nam dicit Auguſti.in de do⸗
ctrina chꝛiſtiana ꝙ in ſacra ſcriptura ſũt di
uerſi coloꝛes rhetoꝛici. Sed beata virgo ſa
cram ſcripturã ꝑfecte ſciuit.ergo et rhetoꝛi⸗
cam. Item iura ciuilia ⁊ canonica:leges ⁊

decreta ꝙ ſcierit in ſummo:patʒ hoc modo

quia ſapiẽtia aduocati in tribus claret. Pꝛi
mũ qꝙ obtineat apud iudicẽ iuſtum ⁊ ſapiẽ-
tem. Secũdum qꝙ cõtra aduerſariũ aſtutũ
et ſagacem.Tercium ꝙ in cauſa deſperata.
Sʒ beata virgo obtinuit apud iuſtiſſimuʒ
et ſapiẽtiſſimũ deum cõtra aduerſariũ calli
diſſimũ diabolũ in cauſa noſtre liberatiõis
deſperatiſſima ſentẽtiã optatam. VUnde ſa/
piẽtiſſimus deus elegit eam tanq; ſapiẽtiſſi
mã aduocatã ꝓ nobis. ergo omnia que ad
oc officium pertinẽt ſuper om̃es nouit.
Item alij aduocati ⁊ ꝓcuratoꝛes poſſunt
iniuſtũ ꝓbare eſſe iuſtum ſophiſtice:ſed nõ
poſſunt facere. Beatiſſima aũt go hoc de
iniuſticia noſtra fecit. ergo pꝛo omnibs im⸗
pꝛopoꝛtionabilr allegare ſe ciuit. Ampliꝰ ipᷣa
abet autoꝛitatem leges cõdẽdi ⁊ interpꝛe/
candi.Cum em̃ generalem cõſtitutionẽ ha
beat facere papa in om̃ibus ſpiritualibus
et eccleſiaſticis. extra de cõſti.ca.finali. In
tempoꝛalibus aũt generalem legem poteſt
facere impatoꝛ C. de legi.⁊ cõſti. pncipũil.
ij. 2.l. fi. Beatiſſima virgo eſt imꝑatrix ⁊ do
mina pape ⁊ totius mũdi.ergo penes ipſaʒ

fuit legum cõditio ⁊ interpᷣtatio ⁊ omnia iu

ra in arca coꝛdis clauſa habuit:vtpote que
ſpirituſancto plena fuit per quem ſcʒ ſpiri/

tumſcim̃ reges regnãt ⁊ legũ cõditoꝛes iu-

Pars m

dei. Cantus aũt recte ſcitur per muſicã. era

go cum ad cultum dei ꝑtineat ſcientia hec:
ipſa ſciuit eam. Item vox virginis benedi
cte fuit delectabiliſſima ꝑfectiſſimo auditui
ſcʒ chꝛiſti. ergo eius vox fuit maxtme apno

niaca. Quinto Ariſmetricã etiam ſciuit.

quia hec agit de numeris. Numeri autẽ in
ſacra ſcriptura ſunt miſtici.et ſᷣm diuerſita⸗/

tem numeroꝛũ diuerſa per eos ſignificãtur

myſteria.vt patet in ternario:ſenario:et de/
nario.⁊ ſic de alijs.ſicut in multis ſcripturꝭ
et gloſis manifeſtum eſt. Pꝛeterea in ſacra
ſcriptura fiũt cõputatões annoꝝ vt de Ja⸗
cob:yſaac.⁊ alijs.⁊ feſta diuerſa agũtur:ad
que neceſſaria eſt ſcietia computi. Hec au/

tem omnia pertinẽt ad ariſmetricã. ergo cũ
ipſa ſciẽtia ſit neceſſaria ad ſacram ſcriptu/

ram:ſequitur ꝙ beata virgo ſciuerit am.

Serxto ſciuit geometriã.quia in ſacra ſcri

ptura diuerſe ſunt mẽſure:vt mẽſura ephi.

bachi.choꝛi.modij.⁊ ſimilia plura.vt patet

in Eʒzechiele pꝛecipue:vbi eſt magna valde
difficultas de mẽſuratõe templi ⁊ taberna/
culi.De huiuſmodi aũt eſt geometria.ergo
eam ſciuit. Septimo ſciuit aſtronomiaʒ
quia in ſacra ſcriptura agitur de ſideribus
et ſtellis Geñ.jiſed de his eſt ſcientia aſt ro/
nomie.ergo ipſa eſt neceſſaria ad theologi⸗
am.et per cõſequẽs beata virgo ſciuit eam.

Pꝛeterea mathematicã q; perfecte ſciue/
rit : patet.quia ipſa fuit ꝑfectiſſima m affe⸗
ctum.ergo ⁊ ſm intellectum. ſed ipſa per af

fectum dilexit o mnia diligibilia.ergo ſciuit

omnia ſcibilia. Item dicitur ꝗꝙ; Abꝛaaʒz ſci
uerit huiuſmodi ſciẽtias ⁊ per eas ditatus
eſt:ergo et beata virgo eas ſcire debuit: cui
nullum bonuʒz defuit quod in alijs fuit ſan

ctis. Inſuper phiſicã ⁊ medicinã ꝙ ipſa

ſciuerit in ſummo.quia per diuerſas ꝓpꝛie⸗

ra decernũt Pꝛouerbᷣ.viij.ca.ergo Rheto⸗ ligẽtie myſte lipt
go ſine intelligẽtia reruʒ naturalium nõ eſt

ricam ſciuit in ſummo. Tercio ꝙ logicã
ſciuerit in ſummo patet:quia hec eſt vtiliſſi
ma ad ſciẽtiam ſacre ſcripture et ad fidei cõ
firmationẽ ac hereſum cõfutationẽ atq; ra/

tionis redditionẽ de ea que in nobis eſt fi/
de.ergo cum iſta ſciẽtia ſit maxime neceſſa/
ria ſanctis.ꝑ cõſeq̃ns beate virgini. Quar
re curare moꝛbos coꝛpoꝛis ſed ⁊ anĩie ⁊ ſci⸗
re vtroſq; ſanare ad immoꝛtalitatem. Ca⸗

to muſicã ſciuit.quia tam in veteri qᷓ; in no
ua lege erãt cãtoꝛes ⁊ vſus cãtus ad cultuʒ

tates lapidũ ſpecieꝝ lignoꝝ ⁊ anĩaliuʒ ac ce

terarum rerum naturaliũ diuerſe figurãtur

intelligẽtie myſterioꝝ in ſacra ſcriptura.er/

pfecta intelligentia ſacrarũ ſcripturarũ.ſed
beata virgo ꝑfectiſſime ſciuit ſacraʒ ſcriptu

ram.ergo ⁊c̃. Item ſumma ſciẽtia medici⸗
ne eſt ſcire curare moꝛbos ſolo ᷣbo. Juxta
illud metrũ. Virtus ineſt gẽmis maioꝛ ber
bis maxima verbis.Et ad hoc nõ ſoluʒ ſci

i
—

—

u
uned
Cn⸗
pad
n
m.
1
huet
ude
ann/
noo
ni;
bos
ſro⸗
og⸗
tan.
ſae⸗
nſfen
ini
ſ
uns
iell
in
vhe
pti⸗
nece
räur
ne/
noch

iota
18
urn
phe
10,

bi⸗

1

.

Articulus

lem habuit medicine ſcientiaʒ beata virgo⸗
ergo ĩſummo ⁊c̃. Ampliꝰ hoc claret etiã a
maioꝛi arguẽdo.quia ſi paganus Areſtote

les hoc habuit donum ſciẽtie a deo ſicut
Plero.teſtat᷑: ppꝛietates reꝝ naturaſq; ñ ſo

lihn ſciuit ſed ⁊ legẽduʒ libꝛis tradidit. Alij
etiaʒ phi ⁊ medici vt Auicẽna Galienꝰ õ
ſtãtinus Hypocras ⁊qſcierũt et docuerũt

rerũ naturas ⁊ virtutes.Quid mirũ ſi deus

matri ſueid dedit qð ⁊ infidelib bonũ pᷣſti
cit:cũ ipſa ſuꝑ oẽm creaturà poſt chꝛiſti ani
mã plena gratia fuit. Deniq;ʒ methaphiſi
cam ſciuit qꝛ hec ſũme neceſſaria eſt ad the
ologiã. Terciũ pꝛincipale dubiũ adhuc
reſtat Vtrũ beata virgo ſciuit ĩ ſummo to⸗
tam theologiã. Ad qð ex pᷣmiſſis oĩbo pa
tet reſpõſio ᷣm eundẽ Albertũ ꝙ ſic.qꝛ vn
ctio ſpũſſancti qua plena erat docebat eam

om̃ia.vnde fuit doctrix aploꝝ:⁊ habet au⸗

reolam pᷣdicatoꝝ.Hoc aũt declarat᷑ ꝑ ma⸗

teriã libꝛi ſentẽtiaꝝ. Nam ſciuit totũ libꝛuʒ

ſentẽtlaꝝ. Pꝛimo qͥdem libꝛũ pꝛimũ ſentẽ
tiaꝑ.cui?ꝰ materia reducit᷑ ad duo.ſcʒ ad ma
teriã de trinitate.et materiaʒ de pᷣdeſtinatio
ne dei ⁊ potẽtia ac volũtate dei. Sed beata
virgo pꝛe oĩbus ſciuit ⁊ cõtẽplata eſt deita

tem ⁊ eius trinitatẽ pſonaꝝ:cuiꝰ⁊ potẽtiam

et bonitatẽ in ſeipſa exꝑta fuit ad ſaluteʒ oĩ/
um pᷣdeſtinatoꝝ. Secũdus liber ſentẽtia/
rũ agit de angelis ⁊ operibo ſex dierum atq;
de ſtatu homĩs. Hec om̃ia ꝑfectiſſime ſci/

uit:vt ſupꝛa claruit. Tercius liber agit de

incarnatõe verbi ⁊ virtutiba Hec oĩa ſciuit

in ſummo ⁊ ꝑ exꝑientiã. Quartus agit de
ſacramẽtalibo gratijs ⁊ reſurrectiõe. Gꝛati

as ſacramẽtales dei mater in ſummo habu
it: vt tactũ eſt ſupꝛa.Coꝛpus etiã ſimillimũ
coꝛꝑibus reſurrectõis habuit. Nam coꝛpo
ra reſurrectõis ſunt ĩmunia a culpa ⁊ pena.

coꝛꝑa vᷣo ſanctoꝛũ in via ſunt obnoxia cul-

pe ⁊ pene. Inter hec fuit mediũ coꝛpus bea
te virginis.onde patet q; gloꝛioſiſſima qᷓ;q;
feliciſſima fuerit benedicta vᷣgo Maria.ve
re in eiꝰ laude deficit omnis mens ⁊ lingua
O vere monſtruʒ celeſte:vt ita dicam cum
ſancto Ignacio.O admirabilis excellentia

eius dignitatis ⁊ ſcientie.hoc ſolum ſuꝑeſt

vt nos miſeri humiliter eam depꝛecemur qᷓ
tinus digni habeamur eam laudare in celo

ſine fine.

Articulus tercius ꝙ gratia mlciplici ple

ferentie gratiaꝝ.

nI

na fuit beata maria. Et bic ponunt᷑ xij. dif⸗
Erciuz miſteri
t uñm mltiplic gratioſitatꝭ. Juxta
nanq; ſentetiam apoſtoli varia
dona gratiaꝝ dant᷑ ꝑ ſpiritũſctm̃ chꝛiſti di⸗
ſcipulis ⁊ ſancꝭᷣ. Vnde,j.Coꝛinth.xij. Alij
qdem per ſpiritum dar᷑ ſermo ſapientie:alij
ſermo ſciẽtie:alij fides in eodem ſpiritu: alij
gratia ſanitatuʒ:alij oꝑatio virtutũ:alij pꝛo
phetia:alij genera linguarũ: alij interpᷣtatio
ſermonũ ⁊c̃.Et iteruʒ Eph̊.iiij. Jpſe dedit

quoſdam qͥdem apoſtolos:q uoſdã autẽ ꝓ⸗

phetas:alios vᷣo euãgeliſtas:alios aũt pa⸗
ſtoꝛes ⁊ doctoꝛes ⁊c. Has omnes gratias

et plura eius dona nõ eſt ambigẽdum ſuiſ/
ſe in beata virgine. quoniã vt dicit Hiero.

Ceteris per partes Marie vᷣo ſe totã infu⸗
dit gratie plenitudo. Aduertendũ tame
ꝙ iutxta numerũ,xij.ſtellarum in coꝛona ca
pitis beate virginis duodecim gratias poſ

ſumus diſtinguere:quibus ipſa extat gloꝛ-
ola in ſummo poſt filium. Quarũ pꝛimꝰ ꝗᷓ⸗

ternarius accipit᷑ ex parte intellectꝰ ⁊ cogni
tionis. Gecũdus ex parte gratilicatõis.qͥa
pertinẽt ad gratiam gratũfacienteʒ. Terci/
us quaternarius ex parte eius ſublimatio⸗
Pꝛima gratia viſionum
Secunda gratia ꝓphetiaꝝ.
Tercia gratia linguarum.

Quarta gratia interpᷣtatõis ſermonũ.

Quinta gratia donoꝝ.·
SDexta gratia beatitudinũ.
Septima gratia ſacramẽtoꝝ
Octaua gratia virtutum.
Hona gratia dignitatum.
Decima gratia officioꝛum
Vndecima gratia aureola rũ
Duogecima gratia miraculoꝝ.
Ruma ſtella dicit᷑ gratia viſionuʒ et
p reuelationũ. Hã vidit angelos ſe/

piſſime qͥ vt teſtat᷑ Hiero.ſingul di

ebus ei cibum deferebant a deo miſſum.
Ded hic querit᷑ Vtrũ beata virgo viderit
angelos ⁊ ſpũalia ꝑ ſpecies ꝓpꝛias. Ad qðᷣ

reſpõdet᷑ ſm Alb.ſuꝑ miſſus ẽ. ca. cxxxviij.o
ꝙwſic. Pꝛobat᷑.quia ipſa videre potuit ſpũʒ
increatum ꝑ ſpecie ꝓpꝛiã.ergo⁊ quelibet ali ⸗

um. Vnde GBꝛego. Quid eſt qðᷣ nõ videat

qui videntẽ oĩa videt.ſed ipſa vidit videntẽ
oĩa.i,diuinã eſſentiã.ergo vidit oĩa auxilio
gratie in ſua ↄtẽplatõe. Item Moyſes vi
dit diuinã eſſentiã: vt dicit Aug,de viden
do deum. Et ſinilr Paulus in raptu ſcribi
tur vidiſſe deũ ⁊ diſpoſitionẽ celeſtꝭ hierar/

magi beata virgo vidit deũñ ⁊ ſtatũ angelo/
rum ac triũphãtis eccleſie. Itẽ Martinꝰ vi
dit demones.⁊ Jacob angelos qñ dixit: ca
ſtra dei ſunt hec ⁊c ergo cõcludit Ebea vir
go que a nullo illuſtriũ vincit in ſua cõtem
platiõe qua oẽs exceſſit cõtẽplatoꝛes:pote/
rat videre deũ ⁊ angelos ⁊ demones ⁊ ani⸗
mã ꝓpꝛiam et ſubſtãtias rerum incoꝛꝑaliuʒ
per leipſas. Hec Albert*“. Secuda gra-
tia ꝓphetiaꝝ qua pᷣdicebat futura. Cum em̃
fui ſpirituſancto plena: qui qdem ꝓphbetas
ect amicos dei ↄſtituit Sap. vij. ſequit ꝙ fu
it ſumma ꝓphetaꝝ. Nam ſi Johanes plus

*

ppbeta dictus eſt: eog⸗ chꝛiſtum in vtero
agnouit ⁊ digito demõſtrauit. Dulto ma/

gis beata virgo eſt plus q; oẽs p bete qᷓ no
bis chꝛiſtũ generauit. De ei⸗ ꝓphetia trip ll/⸗
ci.ſq; de pterito: de futuro: ⁊ ð pᷣſenti occul
to habet᷑ libꝛo.ij.ꝑte.jic.ij arti.ij. ꝓpe finem.
Tertia ſtella eſt gratia linguan. Licz qͥp
pe quidam opinati ſint ꝙ beata virgo gene

ra linguaꝝ nõ habuerit: qula ipſa ire ꝑ mũ

dum ad pᷣdicãdum nõ debuit. Tamẽ hᷣ nõ
obſtat:imo tenẽdũ eſt cum Alberto ca.clx.
ꝙ beata virgo cum aplis accepit donũ lin

a .„Deaiupe
Fngacs eoꝝ ſpũſſanctꝰ. ſed ipſa fuit cum il

lis,. ⁊ qm̃ vt ait Damaſ: ipſa a nullo ülluſtri
um vincit᷑ in aliquo.ergo habuit donũ iſtð

cum alijs ⁊ pꝛe alis. Itẽ cum diuerſis ho
minibo cõuerſabat᷑: ergo dono lingue ĩdigu
it. Pꝛeterea ipſa eſt aduocata oĩm:ergo de/
buit ſcire linguas ſinguloꝝ. Quarta gra/
tia interpᷣtatiõis ſermonũ quod eſt ſm glo.
ſcripturas exponere. Hãc ꝙ babuerit bea⸗
ta virgo patet.qꝛ vt dictum eſt ſupꝛa: om̃es
ſcripturas intellexit ⁊ aplis ad eam refugie
tibus in qcüce le
giſtra aploꝝ nũcupat᷑. Item Amos.iij. ca.
ſcribit᷑. Hõ eſt verbũ qð dñs nõ reuelaue/
o rit ſeruis ſuis.ꝭ̊ multo mag matri. Quin/
ta gratia donoꝝ:quia ipᷣa habuit oĩia dona
ſpuſſancti in ſummo. Pꝛimo qdem donũ
ſapiẽtie, qðᷣ eſt qdam guſt ſpũalis pᷣme ve/

li.iiij. parte.ij. ar.j

Nam Actuũ.ij.ſcribit᷑. Sedit ſupꝛa

cũq; queſtiõe expoſuit. vnde ma

Pars m

ritatis p modũ ſumme bonitatꝭ. Sed vbi⸗
cunq; eſt maioꝛ incoꝛruptio et inſeꝑabilioꝛ
ad deũ dilectio: ibi eſt maioꝛ coniunctio ad

ipſum.⁊ ꝑ ↄſequẽs maioꝛ deguſtatio. ſic fu

cit pximuʒ deo. Et Hugo Charitas in

it in virgine. Uñ Sa d. Weoꝛrupllo e
chie quã ⁊ btõ Dioniſio reuelauit.Sꝭ̊ multo que vnit amãtem ci amato. Secũdo ha⸗/

n *

buit donũ intellectꝰ.quia fuit virgo pꝛudẽ-

tiſſima: intellectuq; illuminatiſſima a ſpiri⸗
rituſancto quo erat pleniſſima. Unð et ma

ria.i.illũinata nõ imerito eſt noĩata. Ter⸗

cio habuit donũ cõſilij tanq; que fuit mari
me iſtructa vnctiõe ſpũſtancti.⁊ fuit ꝑfectii⸗
ſiuma obſeruatrix ↄſilloꝝ. Quarto donum
foꝛtitudinis:quia vicit deuʒ foꝛtiſſimũ:moꝛ
temq; ⁊ diabolum.vt ſupꝛa patuit de virtu
te foꝛtitudinis eius. Quinto donũ ſcĩe erx

celletiſſime.vt pᷣcedenti myſterio declaratũ

eſt. Sexto donũ pietatis:ꝑ quã moueba?
ad opa miſericoꝛdie ſumme.vt patuit ſupa
ar ⁊ de pietate eiꝰ. Septia⸗
mo habuit donũ timoꝛis dñi:quia vbi ma

*

7 4 —

ioꝛ ſapiẽtia ibi maioꝛ timoꝛ dũi. iuxta illud
ps. Initiuʒ ſapie timoꝛ dñi.ſed ipſa habuit

donũ ſapiẽtie in ſummo.igit᷑ dono timoꝛis

del plena fuit. Sed qualiter ipſa deũ timu

erit habet᷑ li.ix.par.j.ar.iij.c.ij. Sexta ſtel

la eſt gratia beatitudinũ oĩm. Pꝛimo ipſa ĩ

beatitudie pauꝑtatis oẽs ſuꝑauit. ſimiliter
et in beatitudine mũdicie:vt patuit de vir⸗

tutibo. Item in beatitudine mititatis etiã

alios ſuꝑauit.quia cauit ecclia. Nirgo ſin/
gularis inter oẽs mitꝭ. Itẽ in btĩtudie mſ⸗
ſericoꝛdie.quia ipſa eſt mr ⁊ regina miſcðie
Mater miſcdie ðꝛ qꝛ ipſa eſt oꝛigo mĩe dei

habet in celo ptãtem mie ⁊ gre:vt cuicunq;

voluerit eiꝰ aduocatõe pᷣſtet᷑ miſcoðia ⁊ gra/

tia. Gtitudo quoq; eſuriei iuſticie ſũme fu⸗
it in ea:qꝛ ſumma charitas.vt etiã ð.patuit.
Deniq; habuit beatitudinẽ luctus excellẽ/
tiſſime. quia cuiꝰ cauſa nobiliẽ:eius etiam
effectus eſt nobilioꝛ Sm Areſto. Sed qꝛ cã
luctus in virgine fuit nobilioꝛ. Oẽs em̃ ali
os ad flendũ inſtigat peccatũ.beatã aũt vir
ginẽ ſola charitas. Si aũt qrat᷑ vtrũ ipſa
luxerit ꝓ incolatu miſerie ⁊ dilatione patrie
Reſpõdet᷑ ꝙ ſic.quia hoc videt᷑ ꝑtinere ad
charitatis ꝑfectionẽ. cupere.ſ.diſſolui ⁊ eſſe
cũ xpᷣo.iuxta illð apoſtoli dictamẽ. Hec Al
bertꝰ. Item beatitudo etiaʒ pacis ſumme

in xpᷣo filio eius.Regina etiã mĩe ðꝛ.qꝛ ipᷣa

6 fuit in beata virgine. quia vt dicit goſa ſu ma gratia miraculoꝝ. Miracul qinippe et
8 ꝓer illud Beati paciſici. Pacifici inqͥt ſunt ſi nõ facit ſanctũ:tamẽ oſtẽdit ᷣm Gꝛegoꝛiũ
qᷓ oẽs motus animi rõni ſubijciũt.qð ſũme Ipſa miraculũ omniũ miracłoſiſſimũ ? no
e fuit in beata virgine. Inſuꝑ habuit etiam biliſſimũ ſanctiſſimũ ⁊ incompꝛehẽſibiliſſi
btituginẽ ꝑſecutõis maximã in filij ſui occi mũ fide ſua mediãte legit᷑ feciſſe.cũ ad vnũ
we ſione chiꝰ gladiꝰ doloꝛis coꝛ eius ꝑtrãſiuit. verbũ cõſenſus:dicẽte Ecce ancilla dñi:fi-
, Et ſicclaret ꝙ ſummã gratiã btĩtudinũ ha at mihi ⁊c.deus factus eſt homo:mater. vir
d buit ⁊ donoꝝ. Septima ſtella eſt gratia go.et in vtero xpᷣs pfectus homo. Inſuꝑ q;
W ſacramẽtoꝝ.qꝙ ipſa gram oim ſacroꝝ habu ipſa habuerit donũ miraculoꝝ et ſecerit mi

en it in ſummo patet S.li.eodẽ. parte.j.ar.iji. racula in ſua vita:teſtant᷑ ſancti de eius vi/
In . Octaua gratia virtutũ omniũ,de hoc pa ta biſtoꝛias ſcribẽtes. Et pᷣcipue ſãctꝰ Ber ⸗

tuit eo.li.parte.ij.arti.iij.vbi agitur de vᷣtuꝰ manus dicit ꝙ ipſa adeo claruit in vita mi
lH tibo eiuſ theol.⁊ cardi.qbus oibo plena fuit raculis ꝙ innũeros egros ⁊ debiles cura
un Fliona ſtella eſt gratia dignitatũ.quia vt uit:et demones ab obſeſſis effugauit. qͥ au
ine canit eccłlia Ipla virgo beata eſt dñna mun dito eius noĩe ſo lo:mox exierũt.⁊ ad eiꝰ ĩtu
vin di:regina celoꝝ:imꝑatrix angeloꝛũ ⁊ hoĩm: ſtum hoꝛride clamabãt ꝙ ſe ferri vultũ dei
dec De quibo latius agetur ſuis locis pᷣcipue li. matris nõ valebãt. Refert ideʒ ꝙꝙ beata vir
gnil jl.lſ.de puilegijs. Decima gratia officio/ go cum vixit:tres moꝛtuos ſuſcitauit. Pꝛi
”M rũ.ſ.ſanctoꝝ.H abuit qppe officium patri/ D mo qdem filius cuiuſdã vidue pauꝑcule qͥ
ſa archaꝝ.quia mater pncipalis eſt totius ec/ ei erat vnicꝰ⁊ ꝑ illũ victu ſuſtetabat᷑ rogata
⸗ cleſie ⁊ oĩm ſanctoꝝquos om̃es in cheiſto ab ea vt ſuum ſilium Jeſuʒ inuocaret.moc
dn ipſa genuit ꝑ regenerationẽ viuam ex moꝛ/ beata virgine oꝛãte:ille defunctus ſuſcitat ä
d tuis. Item habuit officiũ ꝓphetaꝝ.vt dictũ et matri lachꝛimãti reſtituit᷑. Item qdam
Mbue eſt ſupꝛa.Itẽ apłoꝝ donũ habuit:liq; ex.xij diſcipulus apłoꝝ ſymõ appellatus innuptã
nons aplis nõ fuerit. Apoſtoloꝝ em̃ officiuʒ fuit filiã virginẽ habes que ſubita moꝛte deceſ/
inu eſſe lucem mũdi. Ipſa in ſũmo illuminauit ſit:ad beatã virginẽ flens acceſſit ⁊ rogans
uſtc L mũduʒ nõ tm voce ſed oꝑe: victu: et veſtiiu Maria q́̃; eã ad vitã reuocauit:qᷓ̃ in marie
aii inocẽtiã pꝛedicãs.ergo in ſũmo habuit do coõſoꝛtio remãaſit vſq; ad eiꝰaſſũptiõeʒ. Itẽ .
Uer num apoſtolatꝰ qꝛ apoſtoli penitẽtiam:iß5a matrona qdã Judith nomie chꝛiſtiana: cũ
n innocætſã pꝛedicauit verbo:veſtitu: victu:? gemios ſiml filios parturiret moꝛtua ẽ. Cu
fi Lbere. Item habuit officiu euãgeliſtan.qe ius paretes ⁊ amici btäm Mariã exoꝛãätes
õä .fſcriptũ eſt de ea Luẽ.ij. aria cõſeruabat ipſa ad coꝛpus acceſſit ⁊ inuocãs ieſũ viuũ
oĩa verba hec:cõferens in coꝛde ſuo.vbi ſci banc erexit Idẽ etiã Germanꝰnarrat ꝙ q̃
W licet totũ euãgeliũ cõdiderat.⁊ euãgeliſtꝭ io dam mulier deuota de nũ ero fideliũ marie
edi ſa reuelabat myſteriuʒ incarnatõis. Dicut nota:cũ vnicũ ꝑuulũ filiũ hr̃et eum in agro
anH dicit̃ de Luca euãgeliſta ꝗꝙ ab ipſa didice/ leo rapuit ⁊ detulit. hec cũ fles filiũ diu qſt⸗
3 rit ſecreta angelice ſalutatõis ⁊c. Itẽ ipſa uiſſʒ nec ĩueniſſʒ:acceſſit ad mariã ↄq̃rẽdo
us cum martyribo eſt martyr. cũ cõfeſſoꝛibo eſt Cui ipſa.O mlier fiduciã habe ĩ deũ ieſuʒ
dn coõſeſſoꝛ chꝛiſti etiã ſub cruce aſtans filij ſu filiũ meũ qͥ potes eſt tuũ natũ reddere viuũ
4 vſq; ad moꝛtẽ.cum virginibus virgo.cũ re ſanũq; pueꝝ. MHoxq; leo ſanũ ipᷣm repoꝛta
l, ligioſis ſumme reiigioni euãgelice dedita.? uit ⁊ añ foꝛes mr̃is collocauit. Itẽ tres iu⸗
a . cum oibus pᷣetis ⁊ paſtoꝛibo ipſa paſtoꝛa/ uenes innocẽter ad moꝛtẽ ↄdẽnati cũ duce
un “ tus habuit officiũ, quia ipſa nos pauit ver rent᷑ vincti ad moꝛtẽ mitiq; eos ſeq̃rent᷑ qͥ-
a bo ⁊ exẽplo atq; cibo coꝛꝑis ⁊ potu ſangui dã chꝛiſtianꝰait. Inuocate dñam mariã ⁊ꝛi
gſit nis filij ſui. Vndecima gra oĩm aureola eiꝰfiliũ credite ⁊ ſaluabimini.qð cũ illi feciſ
iin vᷣginũ martyrũ ⁊ pᷣdicatoꝝ aureolam ſent cum lachꝛimis Manriã iuocãtes vt eri
ii poſiidet.vt patebit li.vltio.par.iij.arcl.ij. perent:mox vincula eoꝝ ſũt ſoluta.Et qͥdã
Nor „ Vnñ patet ꝙ mĩ dei habuerit oẽm gram ad eoꝝ ꝗ eos occidere volebãt in fugaʒ vᷣſi ſüt ¶
nell , „ decoꝛatõis cumulũ: ad ꝑfectõis augmẽtuʒ: rapti maligno ſpiritu. Alij vo lumis acri-
e ext ad honoꝛis laudiſq; incremẽtũ:atq; oĩim ſia ſunt ꝑcuſſi.⁊ ſic illi ſoluti ſunt ⁊ abierunt =
45 bonoꝝ ſpũalium cõplemẽtum. Duodeci ad Mariã adoꝛãtes eam gratias egerũt et
—
£△
„ „ *
6
6 „ 5

Liber vin

fidem chꝛiſti receperunt. Multa alia refert
idem GBerma.que ſingula lõgũ foꝛet inſcri-
bere. Nã vt ipile idem teſtat᷑ qtquot venie/
bant ad eam curaban᷑ curui:claudi:debi⸗
les atq; ceci nati:lepꝛoſi:ꝑalitici:ſurdi: muti
ydropici:epilẽtici:febꝛicitantes:⁊ caducum
moꝛbũ patiẽtes:⁊ fluxũ ſanguĩs atq; frene/

tici.Ex omni etiã puincia multos ⁊ varios

languẽtes ad Mariã ducebãt ⁊ curabant᷑
om̃es.Per eam quoq; femine plurime pꝛe
gnãtes de partꝰ periculo ſunt liberate cum
nomẽ eius inuocabãt. Sed et multi in car
ceribo ⁊ vinculis detẽti ꝑ eiꝰ merita ſunt re⸗
dempti. Hec Bermanus. O igit᷑ virgo gra
tioſiſſima om̃i gratia et gloꝛia plena. O dei
mater inclita ſub tuum pᷣſidium ↄfugimus

ne deſpice nos in neceſſitatibo: ſed a pericu

lis cunctis
Amen—
Incipit liber octauꝰ de ſanctiſſima vir⸗

ginitate Oarie.
Ctauus liber

o agit ð miſterio puriſſime vir

libera nos virgo gloꝛioſiſſima.

N GS

Et diuidit᷑ in tres partes
In pꝛima parte agit de ipſa
eius certiſſima ⁊ digniſſima virginitate.

In ſecũda incidẽtaliter agit᷑ de eiꝰ virgini⸗

tatis ſancta ſocietate ſeu eius virgialis ſpõ

ſi vicʒ Joſeph ſanctitate. In tercia agit᷑ de

cius virginitatis ſumma puritate.

Pars pma de veriſſima digniſſimaq; ac

appꝛobata virginitate beate Marie.

CLce virgo cõci -

e piet ⁊ pariet filium Eſa.vij.capᷣ.
Poulcerrime ꝓpheta ſpũſctõ edo⸗/

4

ctus matris dei virginitatẽ pᷣconiſans ver⸗

bies in pᷣmiſſis oſtẽdit q; digniſſimo miracu
lo dei filius incarnari deberet ex ipſa virgi⸗
ne:vt virgo cõcipet ⁊ virgo pareret ⁊ deum
verũ generaret. Vnde ſubdit. Quia voca⸗
bit᷑ inqt nomẽ eius emanuel:qð eſt nobiſcũ
deus. De hoc admirãdo exclamat Oꝛige/
nes in Omel.ſuꝑ illud Luce.Cum eſſet de
ſpõſata mater Jeſu maria:dicẽs in hec ver
ba.O magne admiratõis gratia.O inenar
bilis ſuauitas.O ineffabile ſacrametũ.ipſa
eſt eadẽ mater.ipſa eſt eadem virgo.ipſa ge

nitrix ⁊ ipſa ancilla.ipſa eſt que genuit deuʒ

/

St rio ie vir na de ipſa declarari.
initatis bũdicte matris dei

Pars 1

⁊ hominẽ. Quis vn; audiuit talia.qͥs vn⸗/

q; potuit vt virgo eſſet ⁊ mater. Virgo in⸗

quã in ↄceptu:virgo in partu:⁊ poſt partũꝰ

Immaculata mr ⁊ ĩicoꝛrupta mater vnige⸗

niti filij dei dñi noſtri Jeſu chꝛiſti.qui eſt in
celis ſᷣm diuinitatẽ in ſinu patris:⁊ t ĩ ter
ris ſᷣm carnem in ſinu matrꝭ.in celis de pa/
tre ſine matre generatus. et in terris de ma
tre ſine patre genitus. Hec eſt illa nouitas
Hieremie vaticinio pᷣnũciata. Nouum in⸗
quit faciet dñs ſuꝑ terraʒ: femĩa circũdabit
virum.O femina ſuꝑ femias bñdicta q̃ vi⸗
rum nõ nouit ⁊ virum ꝑfectum chꝛiſtũ ſuo

vtero circũdedit.Extat maria cũ ↄcipit vir

go grauida:dũ parit virgo puerpera:⁊ poſt

et gloꝛioſa fecũditas. De hac eius virgini
tate Eſaias pᷣdicẽs ait.Dabit dominus ipᷣe
vobis ſignũ.vere ſignum mirabile. vere ſi⸗
gnum amabile ⁊ ſumme ad ſalutẽ noſtram
vtile:quia Ecce inquit virgo cõcipiet ⁊c.
Quoniã in parte iſta agere intedimus de
ipſa virginitate matr dei:libeat tria myſte/

Pꝛimũ myſteriũ dicit᷑ cõgruitatis.

Secũdum myſteriũ dicit᷑ dignitatis.

Terciũ myſteriũ ðꝛ atteſtabilitatis
Articulus pꝛimus ꝙ ſumme cõgrue
bat atq; decebat vt mater filij dei foꝛet vera

citer virgo ꝑpetua.et hoc rationibo quinq;

infraſcriptis.

̃—c— Irea pꝛimũm 2
re decueri
cũ deus eque poterat naſci ⁊ cõcipi de mu/
liere cõiugata. Et quo ad hoc poteſt tali/
ter argui. Pꝛimo pꝛeſuponit᷑ ꝙ ſi homo
nõ peccaſſet nibhilominꝰ deus incarnatꝰfu/
iſſet.tum rõne nimie dilectõis:quia nõ mi⸗
nus diligẽdus erat hõ ante gpſum q; poſt.
Vnde Johiij. Sic deus dilexit mũdũ vt

filiũ ſuum vnigenitũ daret ⁊c̃.tum etiã ra⸗

tione ꝑfectõis vniuerſi.als em̃ defeciſſet in
vniuerſo q̃rtus modus ꝓducẽdi hoĩen ſcʒ
de mliere ſine viro,⁊ hãc viam tenet Sco
tus ſuꝑ.iij.diſt.vij. Secundo pᷣſuponit᷑
ꝙ ſi hõ nõ peccaſſʒ nõ niſi electi fuiſſent ge
nerati. VUñ Bꝛego.li.iiij.moꝛał.dicit. Si pᷣ

mi parentes nõ peccaſſent:nequaq; ex ſe ſ?·

pꝛimu mi

mus vnde iſtud cõgruebat vl qᷓ
t vt dei mater foꝛet virgo ꝑpetua

partuʒ virgo ꝑpetua. pclara illa virginitas

on⸗
nn
unm.
flige⸗
leſtig
li
N
Rn
Nis
Wmn
cuc
nä
lüſe
chkyi
mhot
ntp
igr
hueße
ſeſe
lolkan
s de
unnſe⸗

—

—

niſſent carna

Articulus

lios gehene generaſſent. Hec ille.. Ter⸗/
cio pᷣſuponit᷑ ꝙ ſi nõ peccaſſent in paradi/

ſo homies omnes vſi fuiſſent matrimonio
vt implerẽt pᷣceptum dñi Creſcite et multi/
plicunini Geñ.ij.quia om̃es miłtiplicatio/
ni ſꝑęciei dediſſent operam. eoꝙ hoc pꝛece
ptum domini pᷣſcriptum ſcʒ creſcite ⁊ multi

*⁹

plicamini:dictũ eſt pꝛo om̃i poſteritate ade

ſim Richar.in ſecũdo diſt.xx.q.ij.art... Ue
rũtamẽ ſine om̃i peccato ⁊ macula in para/
diſo carnali copla conueniſſent ⁊ fuiſſet ibi

thoꝛus ĩmaculatus ⁊ cõmixtio ſine concu/
piſcẽtia.vt ait magiſter ſcdᷣo eadẽ diſt.xx.ca.
ij.et Auguſtinꝰ ſuꝑ Geñ.appꝛobat. Quar
to pᷣſuponit᷑ ꝙ ſi nõ peccaſſent in paradiſo
tot fuiſſent mares quot femine. Hoc oſten

ditur ſm ſentẽtiam Bonauen.⁊ Richar.ſu
per ſecũdo vbi ſupᷣ bꝛeuiter ſic.quia exquo

inquit om̃es vſi fuiſſent matrimonio in pa

radiſo vt implerẽt illud pꝛeceptum domini

Creſcite ⁊ multiplicamini.Et quoniã in il/

lo ſtatu nullus maſculus habuiſſet plures
vxoꝛes:cum inſpiratiõe ſpirituſſancti dixit
Adam Beneſ:ij. Erunt duo in carne vna.

Nulla etiam mulier fuiſſʒ ſine viro nec vir

ſine muliere:nec vna plures viros habuiſ/
ſet vt duo tm̃ eſſent in carne vna.nec aliqͥs

aut aliqua moꝛteʒ ſenſiſſet.ſequit᷑ ꝙ tot ma
res naſcerent᷑ quot femie ſi Adam nõ pec/
caſſet nec aliquis de ſtirpe eius.ↄcoꝛ. Tho
mas. Iſtis ſuppoſitiõibo habitis chꝛiſtus
dei filius in paradiſo carnem aſſumẽs non
videt᷑ quomõ de virgine eam aſſumpſiſſet
ſed ex matrimonio. X ſi pꝛo illo ſtatu hoc

cõgruiſſet. cur et pꝛo iſto ſtatu moderno id

nõ decens fuiſſect. Ad quod ꝓtinꝰ reſpõ/

dendo dico ſaluo melioꝛi iudicio admitten
do oẽs dictas pᷣſuppoſitõnes ꝙ in illo ſtatu
ſcʒ ĩnocẽtie cum completus fuiſſet numerꝰ
elecioꝛum in fine generatõis humane ſeu ꝓp

*

pagatiis vleſmno geniti homĩes nõ conue
ĩ copula:ſed in virginitate pu

riſſima perſtitiſſent: cum ſciẽtes impletũ nu
merũ electoꝝ:nouiſſent quia nõ foꝛet opus
vt ꝓlem generarẽt: cum matrimoniũ nõ fu

erat ĩſtitutũ in paradiſo ante peccatũ ꝑ ill
pꝛeceptum Creſcite ⁊ multiplicamĩ:niſi p⸗
pter officium,ſcʒ cauſa ſobolis pcreãde ad
cultum dei ſᷣm doctoꝛes ſuꝑ quarto. Potu
iſſet ergo fieri vt chꝛiſtus in vltime genera⸗
tionis tempoꝛe veniſſʒ:vel foꝛte ſi antea tũc

4

rèuelãdo certificaſſet ſuam matrẽ dᷣe virgi⸗
nitate ſernanda. Vnde poſito ꝙ et ſi bomo
nõ peccaſſet chꝛiſtus incarnatus fuiſſet ni/
hilominꝰ ex virgie Oaria ſine virili ſemie
licet in illo ſtatu nõ aſſumpſiſſet chꝛiſtꝰ coꝛ⸗
pus paſſibile.quia non fuiſſet neceſſariũ ꝓ
redemptiõe homĩs eum moꝛi: nec aliqͥs de
ſolis electis eum occidiſſet. Notandum
vo eſt ꝙ chꝛiſtus aſſumere carnem poterat
qdem etiam ꝓ ſtatu moderno de coꝛrupta
vel cõiugata ex viro ⁊ muliere ſᷣm legeʒ na⸗
ture inſtitute in paradiſo.ſed non decebat.
imo ſumme erat ↄgruũ vt de ĩcoꝛrupta vir

gine ſpirituſancto operãte ↄciperet᷑ ⁊ naſce

ret:pᷣcipue quinq; ratiõibus:quas ponunt

onaueñ. Richar. Tho. ⁊ cõcoꝛdant do

ctoꝛes ſuꝑ.iij.diſt.xij.

Nꝛima ratio accipit᷑ ex ꝑte plis.

SDecũda ex parte matris.

Tercia ex parte patrſis.

Quarta ex pte fi
Quinta ex parte vniuerſalis pfectöolis

Pꝛima ratio ex ꝑte plis id eſt filij dei. FHaʒ

filius dei eſt verbum patrꝭ eterni qui naſci⸗

tur ab eo per incoꝛruptionẽ: ſicut ᷣbũ abſ⸗/

nis diuĩe ĩcarnatöis.

₰„

q; omni coꝛdis coꝛruptioe cõcipit᷑ ⁊ in vo⸗

quoq; abſqʒ carnis coꝛruptione pfertur.p/

pter quod Joh̊.j. In pꝛincipio erat verbuö
et verbum erat apud deum ⁊ deꝰ erat ver
bum. Quia ergo chꝛiſti caro ſic fuit ex vir

cem ſine coꝛruptiõe egreditur ⁊ oꝛit᷑: ab oꝛe

gine aſſumpta vt eſſet caro verbi dei IJdeo
cõueniẽs fuit vt ſine coꝛruptiõe matris cõ⸗

ciperet᷑ ⁊ pareret᷑ de incoꝛrupto virgis vt⸗eꝝ

ro. VUnde Auguſtinꝰiĩ ſermone.xliij.de na⸗

tiuitate chꝛiſti diẽ. Maria mater chꝛiſti ele
cta eſt ſuꝑ omnes creaturas ⁊ pᷣelecta:vt de

mũdiſſima matre mũdiſſimꝰnaſceret᷑ filuis
quia ſicut in celo habuit chꝛiſtus patrẽ im /
moꝛtalẽ ⁊ incoꝛruptibilẽ.ſic ⁊ in terra habu
i matrẽ om̃i coꝛruptiõe carẽtem., igitur ĩ co

lo qualis eſt pater talis eſt filius.ſic ⁊ in ter

ra qualis eſt mater talis ſᷣm carnè eſt filius

Hec ille. Secũda rõ accipit᷑ ex parte ma
tris.Cõgruuʒ em̃ erat vt dei mater uumma

dignitate honoꝛaret᷑qͥa hoc ſpectat ad ho⸗

— 7

noꝛẽ filij. VUñ ⁊ Exo.xx.pᷣceptũ diuinuʒ eſt

Honoꝛa patrẽ ⁊ matrẽ. Hinc ði filiꝰ in mã
do oꝛiẽs honoꝛem matris nõ debuit viola,⸗

re vel diminuere,ſed qꝛ dignitas vᷣginalis ĩ

eccleſia pcelſioꝛ eſt alijs, ergo üla debuit ma

TLiber vVm

tri dei attribui. VUnge ſi chꝛiſtus matr ſue
virginitatẽ ꝑmiſiſſet violari vel ante partuʒ

vel in partu vel poſt partũ:eoipſo matrꝭ di

gnitatẽ violaſſet ⁊ ſuum honoꝛẽ minoꝛaſſet
quod nõ expedit chꝛiſto. quia ſcriptum eſt
tultus homo deſpicit ma⸗

Pꝛouerb.xv. Stultus homo deſp
trẽ ſuã.⁊ eiuſdẽ capᷣ.xvij.Gloꝛia filioꝛũ parẽ

tes eoꝛum. Terxclia ratio accipit᷑ ex parte
dei patrꝭ.vt ſq; ipſi deo patri ſeruaret᷑ digni
tas.quia cum chꝛiſtus ſit verꝰ deus:nõ fuit
cõuenies vt alium patrẽ haberet qᷓ; deũ: ne

dignitas paterna trãſferretur ad alium.

Quarta ratio accipit᷑ ex parte finis incarna
tionis. Nam ad hoc fuit incarnatio chꝛiſti

vt homies in filios dei tranſferrent᷑ ⁊ rena/
ſcerent᷑. Unð Joh̊.j.Dedlit eis ptãteʒ ſilios

dei fieri his qͥ credũt in noĩe eius.ſed hij nõ

ex ſanguinibo neq; ex volũtate carnis:neq;

ex volũtate viri nati ſunt vel naſcunt᷑.ſed ex

deo.id eſt dei virtute qua fit vt homiĩes ſpi/

ritualiter renaſcant᷑ in deo. Nota auteʒ
ſim Nicolaũ de lyra per carnem hic intelli⸗/
gitur mulier:iuxta illð Genefij. Os ex oſſi
bus meis et caro de carne mea.quia femia
parum participat de rõne reſpectu viri. Fi
lij ergo dei nõ debebãt generari vł naſci vo
lũtate carnis ⁊ viri.id eſt cognitione maris
et femine. VUnde pꝛopter hũc finem incar
natiõis ſignificãdum opoꝛtebat chꝛiſtũ na
ſcci de virgine virtute diuina ſpirituſſancti.
Hinc Auguſtinꝰ libꝛo de ſctã virgitate ait.
Opoꝛtebat caput noſtrũ ſcilicet chꝛiſtũ in/
ſigni miraculo fᷣm coꝛpus naſci de virgine
vt ſignificaret membꝛa ſua de virgine eccle

ſia naſcitura ſᷣm ſpiritum. Idem in ſermo/

ne de natiuitate dicit Yas inquit nõ erat vt
per eius aduẽtum tolleret᷑ matris virgini-
tas:qui veniebat nos a coꝛruptiõe ſanare.

Hec ille. Quinta ratio vniuerſalis perſe

ctiõis:que eſt excerpta ab Anſelmo libꝛo.j.

Cur deus homo.Quatuoꝛ inqͥt modis po
terat deus hominẽ facere.
ro et ſine muliere: ſicut fecit Adam exterra.
Decundo ex viro ſine muliere. ſicut fecit

Euam de viri latere. Tercio ex viro ⁊ mu
liere ſicut cõmuniter om̃es nos habemus

naſci. Quarto ex muliere ſine viro. Quo/
niã autẽ pꝛimi tres modi in mũdo pᷣceſſerãt
opoꝛtebat ad cõplemẽtum et perfectionem
vniuerſi quartũ modum inducere vt fieret

bomo ex virgine ſine viro miraculoſa ſpiri

Pars 1

ꝛimo ſine vi/

tuſſancti operatõe.quod completum eſt in

chꝛiſti incarnatiõe. O igitur diuine ſapietie
abiſſus q; cõgruẽtiſſimo modo in om̃ibus

ſupꝛa infirme noſtre mẽtis capacitatẽ ope⸗
raris.O homo:o fidelis aĩa pẽſa diligster.

quia pꝛo te maxima ⁊ indicibilia deus vo/

luit facere.vt em̃ te redimeret ñ hoꝛruit vir

ginis vteꝝ ingredi:ex ea naſci:⁊ per eã edu/

cari.O gloꝛioſiſſima domia virgo Maria
vere omni laude es digniſſima. vtpote dei
mater pꝛeelecta ⁊c̃. Vere virgo ſuꝑbenedi⸗

cta multuʒ tibi debemus regratiari et ſerui

re.quia ex te oꝛtus eſt ſol iuſticie chꝛiſtꝰ de⸗/

us holſler. O igitur domina noſtra oꝛa pꝛo
Articulus ſecũdus de pꝛiuilegijs hono

ris ⁊ gloꝛie quibus pᷣdotata ⁊ digniſicata ẽ

virginitas Barie.

Ecuũdum miſte
8 rium dicit dignitatꝭ. Reuera vir
gliliinitas beate Marie eſt maxi⸗
me dignitatis vtpote maximis pꝛiuilegjs
et honoꝛibus pꝛedotata. At aũt plura ſub
bꝛeuitate ꝑſtringamꝰ:quinq; pꝛecipua no⸗
tabimus que faciũt ad excellẽtiam dignita

tis eius virginitacc.“
Pꝛimum eſt quia eius virii
nitas eſt omniũ pꝛtim.
Secundum uia eius virgi
nitas eſt puriſſimg.
Tercium quia eſt deo fecunda.
et ſic ſingulariſſiinna.
Quartum eſt quia eſt omni/
um miraculoſiſſima
Quintum eſt quia eſt omniꝰ-
um fructuoſiſſima,.

Pꝛimũ itaq; pꝛiuilegium dignitatis ipſius
virginitatis beate Marie eſt:quia eſt om⸗/

nium pꝛima. Vnde ipſa eſt virgo virginũ

appellata:quod ipſi optime Ynsruit tripli
ci rattone.
Pꝛimo ratione pꝛimatõis.
SDecundo ratione ſignificatõis.
Tercio ratione pꝛelationis.

Pꝛimo ratione pꝛimationis.quia nec dꝛi/
mam ſimilem viſa eſt nec habere ſequente-

vt canit eccleſia. Oerito igitur dicitur vir
go virginũ Haria.quia eſt omniuʒ virgi/

num mater virginitate pꝛima vel pmiceria

quonliam ſine pꝛecepto conſilio et exempla

*

tin
ſie,

pen

ſe

nſb
nano⸗

i

ten,
mn
nl

Articulus

pꝛimo oĩm gloꝛioſum munus virginitatis
deo obtulit ꝑ quod ⁊ om̃es virgines ꝑ imi/

tationẽ in virginitate genuit.: Hinc pᷣs.Ad

ducent᷑ regi virgĩies poſt eã ꝓximi eiꝰ afferẽ

tur i. X ſi petas ⁊ dicas. Cur nõ mag⸗
chꝛiſto attribuit᷑ hoc pꝛiuilegiũ ꝙ dicat᷑ vir

go virginũ:cũ chꝛiſti virginitas ſit excellen

tiſſima ⁊ digniſſima.vtpote deo vnita vni⸗

one ꝑſonali. Ad hoc reſpõdet᷑ ſm magnũ

Alber. ſuꝑ miſſus eſt.ca.clxxvij.ꝙ hoc no
mẽ virgo virginũ chꝛiſto nõ conuenit:licet
chꝛiſti virginitas oĩm virginitatẽ etiã ma⸗
tris pᷣcellat.qꝛ ipſe chꝛiſtꝰ nõ fuit pmus vir

ginũ tꝑe.ſed ipſius mater:que pᷣmo per vo

tũ virginitatis obpꝛobꝛiũ abſtulit ſterilita
tis ⁊ eã in ſe cõſecrauit.ipſa quoq; vᷣgo deũ
genuit que ⁊ fecunda extitit ⁊ virginitatem
pꝑpetuã vouit ⁊ tenuit.ſicut claret in decretꝭ
xxvij.q.ij.ca.j.vbi dicit᷑ ꝙ beata vᷣgo Ma⸗/
ria vouit virginitatẽ ꝑpetuam: Chꝛiſto aũt
hoc nõ cõuenit:cum in ſua virginitate non
genuit deum:ſed ipſe deus verus extitit.
Becuũdo beata virgo dicit᷑ virgo virginũ
ratione ſignificatõis.quia in hmõi locutio
nibus ſignificat᷑ excellentia ſᷣm grãmaticos
vt cum dicit᷑ flos floꝝ.i.excellẽs oẽs floꝛes
alios. Quia aũt beata virgo excellit oẽs ali
as virgines in caſtitate ⁊ fecũditate q̃ ſimul
in nulla alia virgine ⁊ in nullo inueniuntur
ergo ipſa merito virgo virginũ dicit. Ter
cio ratione pᷣlationis:quia ipſa eſt regina et
dña oĩm aliaꝝ virginũ:et ipſaʒ poſt xpᷣm in

celo ſequunt᷑ tanq; dñam oẽs alie virgines

Vnde Canti.j. In odoꝛẽ vnguentoꝝ tuoꝝ

currimus adoleſcẽtule dilexerunt te nimis.

Et Apoca.xiiij. Hij ſequunt᷑ agnũ qcunq;
lerit virgines em̃ ſunt ⁊ . Secũdum pꝛi

uilegiũ virginitatis beate Marie eſt: quia

eſt puriſſima: cuiꝰ virginis puritas tãta eſt
ꝙ maioꝛ ſub deo neqͥt intelligi. vt ait Anſel

mus libꝛo deceptu virginali. aioꝛ ⁊ꝛ

purioꝛ eſt eius virginitas omniũ virginita
te poſt xpᷣm:etiã ᷣginitate angeloꝝ.De hac
eius puritate latiꝰpatebit ꝑte vlti.huiꝰlibꝛi
Sed hic queſtio oꝛi Quomõ virginitas
Marie pcellebat angeloꝝ virginitatẽ:cum
illoꝛũ vᷣginitas ſit in deifoꝛmioꝛi luce gloꝛie
⁊ gratie ⁊ in natura ſpũali.beate aũt virgi/
nis virginitas in coꝛꝑali natura q̃ minꝰ pu
ra eſt ſpũali.quia minoꝛẽ cõueniẽtiã habet
ad ſummã luceʒ ſpiritualẽ que deus eſt:qui

U

lux eſt in q̊ tenebꝛe non ſunt vlle./. Joßis. ſ
Vnge ſicut anĩa ſenſibilis purioꝛ eſt qᷓ; ve/
getatiua, et rõnalis purioꝛ q; ſenſibilis: ita
angelica natura purioꝛ eſt q; humana. Ad
qð facit ꝙ Dioniſius libꝛo de angelica hie
rarchia angelũ dicit eſſe ſpeculũ puriſſimũ
in quo ſumme relucet imago diuie purita⸗
tis ⁊ claritatis.Et ꝑ cõſequẽs vᷣginitas be/
ate Oarie fuit inferioꝛis puritatis ⁊ mino
ns gradus virginitate angeloꝛu. Ad qoᷣ
bꝛeuiter reſpõdet᷑ ꝙ ᷣginitas ⁊ purſtas an
geloꝝ licet ſit maioꝛ ᷣm naturã q;; hũana be
ate virginis.ſᷣm tamẽ gratiã que eſt q̃ſi la⸗
men creatũ ꝓcedẽs a luce increata aliter eſt
qa vbi maioꝛ eſt participatio gratie:ibi ma
ioꝛ ad pꝛimã lucẽ apꝛopinquatio.ergo vbi
maioꝛ gratia vel ſumma:ibi maioꝛ appꝛopi
quatio et in ſummo ibi ⁊ puritas ĩ ſummo-
ſed in beata virgine reſpectu oĩm creatura/
rũ aliaꝝ nõ vnitaꝝ fuit gratia in ſummo er/

go appꝛopinq̃tio ad pꝛimã luceʒ in uummo.

et per cõſeques puritas in ſummo. Licʒ au
tem in beatiſſima virgine ſm ſtatũ vie fue/
rit gratia minꝰ deifoꝛmis q; in angelis q;⸗

tum ad actum, quia in illis fuit ᷣm ſtatũ pa

trie:in virgine ſm ſtatũ vie.tamẽ q́;tum ad
ſubſtantiã gratia in beata virgine fuit dei⸗
foꝛmioꝛ qᷓ; in angelis.ſicut patebit cũ ð cha
ritate beate virginis aget᷑ libꝛo.ix.de hoc la
tius. Hotandũ aũt ꝙ virginitas homĩs
pcellit virginitatẽ angelicam in quatuoꝛ.in

quibo beate virginis virginitas pᷣcellebat ĩ

ſupꝛemo put Albertus magnus dicit ſuꝑ
miſſus eſt.
Pꝛimo quia virginitas homĩs eſt mul⸗
tiplicioꝛ.
Hecundo quia eſt nobilioꝛ
Tercio quia eſt gloꝛioſioꝛ.
Nuarto quia eſt fructuoſioꝛ.
Pꝛimo pcellit ᷣginitas hũana qꝛ eſt multi
plicioꝛ q́; angelica. Nã angelica vᷣgitas eſt
ſimplex in ſpũali tm̃ eoꝝ natura.huana vᷣo
duplex:qꝛ in coꝛpe ⁊ ala q̃ꝝ vtrũq; ſũme fu
it in benedicta maria. Vn.xxxij.q.v.c.ſicut
em̃.Criſoſtomꝰdicit.qꝙ illa eſt glioſa in coꝛ
poꝛe virginitas quà cõplectit᷑ ſancti ꝓpoſiti
volütas. Secũdo quia eſt nobilioꝛ.nam
angelica vᷣgitas ex natura eſt:hũana ex gra
que nobilioꝛ eſt q́; natura. Hĩc Bernardꝰ
Plus inqt gaudeo bone Jeſu angelis ſuꝑ
ferri ex gra tua q; angelum fuiſſe ex natura.

Liber VIII

Hec ille. Tercio quia eſt gloꝛioſioꝛ: cum
virginitas angelica eſt ſine om̃is pugne vi

ctoꝛia.iſta aũt ſcʒ; humana cum gloꝛioſa pu

gne victoꝛia. VUñ glo.j.Coꝝ.vij.dicit. Ma
loꝛ eſt inqͥt victoꝛia virginũ qᷓ; angeloꝝ.an⸗/

geli em̃ ſine carne viuũt:virgines vᷣo in car

ne triũphãt. Hec ibi.· Quarto qꝛ eſt fructu
oſioꝛ.Angelica em nõ meret᷑:cũ angeli non
ſint in ſtatu merendi pᷣmiũ eſſentiale.hõ au

tem ꝓ virginitate meret᷑ duplłr. ſq; in coꝛꝑe

et aĩa:⁊ inſuꝑ aureolã que nõ dat᷑ angelis
ſed hoĩbus virginibo ꝓpter qð qdam in vi/
taſpatrũ legit᷑ dixiſſe ſe nolle ꝙ deus feciſſet
eum angelũ:qͥn potius velle ꝙ factꝰ eſt hõ:

ſciens qa plus poteſt mereri hõ q; multi an

geli. Unde his oĩbus modis pcellit impꝛo

poꝛtionabiliter ſuꝑ oẽs virginitas Marie

Terciũ pꝛiuilegiũ dignitatis ipſius vir⸗

ginitatis beate Marie eſt: qa eſt deo fecun

da ⁊ ꝑ ↄſequẽs ſingulariſſima ⁊ gloꝛioſiſſi⸗
ma. Vnde de ipſa canit᷑ in eccleſia Virgo
ſingularis inter oẽs mitis.Et iteꝝ.O gloꝛi/
oſiſſima dña excelſa ſuꝑ ſidera:qͥ te creauit
ꝓuide lactaſti ſacro vbere.Pꝛopter qð Da
maſ.vocat eam virginẽ theotocos in greco
qð ſonat mater dei vel genitrix ðᷣi in latino.
In hoc pꝛiuilegio excellit oẽm creaturã an
gelicã ⁊ humanã.qa cũ alij dicant᷑ ſerui dei

vel amici xpᷣi:aut fratres ⁊ coheredes:ipſa

ſola dicit᷑ mater dei naturalis.Et de hoc qᷓ
ſtiones pulchꝛe tacte ſuntli.ij,parte.j.arti.j.
Quartũ pꝛiuilegiũ virginitatis Marie

quia eſt oĩm miraculoſiſſima:qꝛ ꝙ virgo eſt

et mater nõ qͥdem tm̃ hoĩs ſed et ðᷣi:eſt oim
nouoꝝ nouiſſimũ ⁊ miraculoꝝ maximũ.vt
ait Dioniſius. Vñ merito de ea dicit᷑ illud
Ecẽi.xliij. QHas admirabile opꝰ excelſi. Ni

mirũ valde mirabſile eſſet vas qðᷣ maiꝰ ſeip

ſo cõtinet.⁊ hoc eſt in beata virgine. Unde
canit eccłia. Virgo dei genitrix quẽ totꝰnõ
capit oꝛbis in tua ſe clauſit viſcera factꝰhõ.
Item vas eſſet mirabile qð vinũ ⁊ aquaʒ
ſimul ſine interſtitione ⁊ tñ ſine cõmixtione
cõtineret. Sic btã virgo vinũ diuinitat et
aquã humanitatis ſine mixtione cõfuſiõis

naturarũ cõtinuit. Unde canit ecclia. Mi

rabile myſterinm declarat᷑: deus hõ factus
eſt:id quod fuit ꝑmãſit ⁊ qðᷣ nõ erat aſſum⸗
pſit nõ cõmixtionẽ paſſus neq; diuiſionem
Item vas eſſet mirabile qdðᷣ manens clau
ſum oĩa in ſe reciperet ⁊ clauſum effunderet

—

Dars

Illud aũt ſanctiſſimuʒ vas eſt beata virgo

que deum cõcepit virgo ⁊ poſt partũ virgoꝰ

ꝑmãſit. Multa alia miracula que fuerũt in
cõceptu eius virgĩali:tacta ſunt libꝛo.j.pte
vlti. arti.iij. Quintũ pꝛiuilegiũ virginita
tis Oarie eſt:qꝛ eius virginitas extitit fru
ctuoſiſſima. Unde canit ecclłia. Bñdicta fi
lia tu a dño qꝛ ꝑ te fructum vite cõmunica⸗/
uimus. Reuera ꝑ eius virginitatẽ deũ fra⸗
trẽ habemus ⁊ eterne vite participes effecti
ſumus.Et vt ait Anſelmꝰ libꝛo de cõceptu
beate virgis. Om̃e inqͥt bonũ ad qð hõ cõ
ditus fuerat ꝑdidit in Adam.et idẽ ipᷣm bo

nũ multo excellẽtiꝰ ⁊ feliciꝰ recuꝑauit hũa⸗

na natura ꝑ Mariã. Nimirũ ſeptẽ bona pᷣ
cipua ꝑdidimꝰ in adã que recuꝑauimus ꝑ
virginẽ mariã feliciſſime. Pꝛimũ eſt pec
cati ĩmunitas ⁊ innocẽtia quã peccãdo ꝑ/
didit hõ.hoc maria feliciꝰin filio recupera⸗
uit:cum ipᷣmmet deũ ꝓ peccatis noſtris ſa/

tiſfaciendũ obtulit ꝓpter qdð Bꝛego.diẽ. Fe

lix culpa que talẽ ⁊ tãtũ meruit redẽptoꝛem
Secũdum bonũ eſt ſanitas.nunq; eniʒ
in ſtatu innocẽtie manẽs homo fuiſſet infir
matus:aut aliquẽ moꝛbũ paſſus.vt volunt
doctoꝛes ſuꝑ ſecũdo. Hãc feliciſſime recu/
perauit hõ ꝑ Mariã ꝑ quã obtinuit vt ve
niat ad reſurrectionẽ głlioſam ⁊ ſuꝑnam pa
triã:vbi vt habet᷑ Apoca.xxj.aſterget deus
oẽm lachꝛimaʒ ab oculis ſanctoꝝ:⁊ iam nõ
erit amplius neq; luctus neq; clamoꝛ ſʒ nec
vllus doloꝛ. Tertiũ bonũ qð ꝑdidimus
eſt impaſſibilitas.qͥa coꝛpus homis in illo
ſtatu pᷣſeruabat᷑ ne pateret᷑ leſionem ab aliqᷓ

duro puta gladio:lapide:ligno:vl ferro ⁊c̃.

Nec etiam pateret᷑ frigus vel caloꝛẽ:ſed vi

ueret in maxima tẽperãtia. ⁊ hoc partiʒ per

ꝓpꝛiam rationẽ:per quã vitaſſet nociua.par
tim ꝑ diuinam ꝓuidentiã que ipſum ſic tue
bat᷑ vt nil ei occurreret a quo lederetur. vt
vult magiſter ⁊ docto.in ſecõdo. Hoc feli⸗
ciſſime recuꝑauit homo ꝑ virginẽ Mariaʒ
per cuius fructuʒ virginalem habebimus
in futuro dotem impaſſibilitatis. Quar⸗
tum bonum quod ꝑdidimus eſt ĩmoꝛeali⸗
tas.quia ſi nõ peccaſſet Adam nunq; moꝛ
tis nexum incurriſſet homo. vt vult Augu
ſtinus libꝛo de queſtionibus veteris et no/
ui teſtamẽti. Hanc gloꝛioſiſſime recupera⸗
uimꝰꝑ Haniã ꝑ quã celeſtꝭ glie ⁊ vite ſem
piterne aꝑta ẽnobᷣ ianua mediãte eiꝰ fructu

6

—

Articulus

ſacratiſſime virginitatis.i.chꝛiſto. Quin
tũ bonũ omnis defectꝰ incõmoditat ⁊ tur⸗
pitudinis elongatio: q̃ fuiſſet in paradiſo ſi
nõ peęccaſſet homo.nam ⁊ doꝛmiuiſſet abſ/

qqʒ; omni bꝛutali turpitudine:nec in ſumẽdo

cibũ uiſſet paſſus quo ad digeſtionẽ in ſto
macho vel capite aliquẽ defectum vel incõ
moditatẽ. ⁊ licet in cibo aſſumpto fuiſſet ali

qua fimulnea vel impuritas que nõ fuiſſet
in nutrimẽtũ homĩs cõuerſa: vnde ſuꝑfiui
tates einiſiſſet.tñ fuiſſet diuinitꝰ puiſuin ne

aliqua turpitudo ſeu indecẽtia aut fetoꝛ ex

hoc reſultaret, nec quo ad coꝛpis nuditates

nec als aliqueʒ defectũ aut turoitudinẽ bõ
paſſus fuiſiet.verũ ꝑ virginẽ Mariã obti⸗
nuimꝰ celeſtẽ patriaʒ:vbi erimꝰ ſicut angeli
in celo vbi aberit om̃is defectus:oĩs detoꝛ
mitas ⁊ indecẽtia:⁊ aderit oẽ bonum.vt ait
Auguſt. Sextum bonũ qð ꝑdidimꝰ in
Adam eſt libertas.nõ em̃ homo homĩ do⸗
minatꝰ fuiſſet.nũc vᷣo feliciſſimã venimꝰ in
libertatem filioꝛũ dei ꝑ fructũ virginis ma⸗
rie.quia ſumꝰ filij ⁊ heredes dei coberedes
aũt chꝛiſti Roma, vij. Septimũ bonuʒz

ſapiẽtie et ſcientie limpiditas.Clarioꝛẽ eni,

babuiſſemus ↄgnitionẽ de deo:de angelis

er de creaturis q́; modo. VUnde Augꝰ.xj.ſu
per Geñ.ad litterã dicit. Foꝛtaſſis deus p/

mis hominibo loquebat᷑ antea: ſicut cũ an⸗
gelis loquit᷑ ia veritate ĩmutabili illuſtrãs

mentes eoꝝ:et ſi nõ tanta participatõe diui
ne eſſentie quanta capiunt angeli. Hec ille.

Hoc bonũ feliciſſime recuꝑatũ eſt ꝑ mariã
per cuiꝰ fructũ virginalẽ illuminati ſumꝰin
fide ⁊ tãdem veniemus ad clariſſimũ lumẽ
viſionis diuĩe. O igit᷑ feliciſſima vgo Ma
ria merito tibi dixit angelus Luce.j. Inue⸗

niſti gẽam apud dũm.qm̃ oẽm gratiã quaz

in Adam amiſimus tu inueniſti:⁊ inuẽtam
nobis reſtituiſti.O gloꝛioſiſſima dña:quid
laudis:quid gatiarũactiõis:quidve ſerui⸗
tutis tibi retribuamus ⁊c̃.vere toto poſſe ti
bi ſeruire ⁊ te laudare obligamYir.
Articulus tercius ꝙ virginitatem beate
Morie atteſtantur et appꝛobant plurima
teſtimonia ⁊ pꝛecipue duodecim generum.
Ercium miſte/
t rium hic declarandũ dicitur at⸗
teſta bilitatis.vt em̃ mens huma
na infirma et ad credenduʒ tarda ſolidet᷑in

N

ſide catholica et certius agnoſcat virginita
tem veriſſimã beatiſſime
merũ duodecim ſtellaruʒ in coꝛona capitis
eius duodecim teſtimonia ⁊ firmamenta ſi

dei eius deſcribunt:qͥbus atteſtat᷑ ꝛ appꝛso⸗

bat ipſius beate Marie virginitas. et his
tanqᷓ;ᷓ duodecim ſtellis atteſtantibus ſuam

virginitatẽ ipſa gloꝛiat᷑que qͥdem in tribo ᷓ

ternarijs oꝛdinant᷑. vt patet intuenti.

Pꝛimũ teſtimoniũ dicit ſigurarũ diuina

rum multiplicias.
Secundũ ꝓphetiaꝝ diuerſitas
Tercium ſcripturaꝝ cõcoꝛs veritas.

Quartum eccleſie ſanctoꝝ autoꝛitas.

Quintum angeloꝝ infallibilitas.
Sextum teſtium irrepᷣhenſibilitas

Septimũ rationũ theologoꝛum conſfir

mabilitas.
Octauum ſfidei chꝛiſtianoꝝ ſtabilitas
Nonũ gentiliũ ſcripturaꝝ pluralitas
Decimũ phicaꝝ rerum exemplaritas̃.
Vndecimũ mũdialiũ hoĩm credulitas.
Duodecimũ miraculoꝛũ limpiditas.
Capitulum. I.

Reiidma itaq; ſtella teſtimoniuz dans
p virginitati Darie dicitur diuina⸗
rnũ figurarũ multiplicitas:quod cer
te teſtimoniũ eſt infallibile. quia cum deus
ſit ſüũma veritas ⁊ bonitas vt cõmunis cõo⸗
ceptio eſt oĩm etiam philoſophoꝝ: nec igit
falli nec fallere poteſt. Deus aũt in ſua lege
per multas figuras pᷣoſtẽdit quia virgo de/

um generare debuit.igitur ꝛc. Innumera

biles aũt figure huius a deo pᷣmõſtrate ſũt.
vt patet per totum campuʒ veteris legis et
per ſingulos patriarchas ex quibo hic aliqᷓ
ꝓducamus:multis alijs reſecatis cauſa bꝛe
uitatis. NHNimirũ in Adã pꝛeoſtẽſa eſt vir
ginitas Marie.quia ſicut pꝛimus ipſe ho⸗

mo de virginea terra foꝛmatus eſt. ita ſecũ

dus Adam chꝛiſtus de virginea carne foꝛ⸗
mari debuit. Item in Eua que virgo exi
ſtens mũdum dãnauit.ergo virgo deũ con

cipiens ab angelo ſalutata mũdum ſalua/
re debuit. VUnde dixit domin? in figurã hu
ius Ipſa cõteret caput tuum:loq̃ns ad ſer⸗

pentem.quaſi diceret: ipſam virginẽ dece⸗
piſti:ergo ⁊ virgo conteret caput tuũ. Jtz

Abel in virginitate ᷣm Auguſtinũ acceptꝰ

erat deo. Reſpexit inqͥt dñs ad Abel et ad
munera eiꝰ.ad ſignificãdum qꝛ mũera vir⸗

arie:iuxta nu-

12

dant:quas ſi vellemus ante deficeremꝰq; ꝑ
ſingula enarrare poſſemus.

Liber VIII

ginitatis ſumme accepta ſunt deo in maria

Itẽ Enoch in paradiſum deliciaꝝ eſt traſ
latus:ad figurandũ.qꝛ in vteꝝ virgis tanq;
ſn paradiſum puritatis ⁊ ſctitatis qᷓ ſunt de
licie dei trãſtulit ſe ipſe deus:qͥ nõ habitati
coꝛꝑe ſubdito pctis Sap.j.ca.ſed paſcitur
inter lilia virginitat. Canti.iij. Ité Noe
hoc pöoſtenſum eſt cũ accepit mãdatũ faciẽ/
di arcam in q̃ͥ genus hũanũ ſaluaret᷑ a dillu
uio: ⁊ dictũ eſt eidẽ. Feneſtrã in arca facies
2 in cubito ↄſũmabis eã Etem̃ feneſtra ſᷣm

doctoꝛes fuit vitrea vel criſtallina q lumen
ſine ſui coꝛruptiõe reciꝑet ⁊ aquã ab inſtil⸗

latione in arcam vel ſubintratiõe phiberet.
Vnde arca figurauit ecclłiam extra quã nõ
eſt ſalus homĩ.teſte qpe ſaluatoꝛe Mach.
vij. arta eſt via qᷓ ducit ad vitã ⁊ pauci ſunt
q̊ͥ inue. eã. Feneſtra per quã üluminat᷑ arca

id eſt eccleſia:eſt beata vᷣgo Maria qꝗᷓ inter-
pꝛetat᷑ illuminatrix ꝑ quã verũ lumẽ.i. chꝛi⸗

ſtus ſine coꝛruptiõe virginitatis eius tan; li. .ij, in no er
tibus ex terminis nec ex pꝛincipijs euiden/

lux ſolaris ſine vitri coꝛruptione intrauit.

Deniq; hocpᷣoſtenſum eſt eidem: qñ colũ
ba ad veſperã poꝛtãs ramũ oliue virentibꝰ

folijs in oꝛe annũciauit ceſſaſſe aq̃s diluuij

Coluũba em̃ figurat puritatẽ.qꝛ pura ⁊ mũ/
da amat loca Sed ⁊ virentia folia arboꝛis
virginitatẽ ſignificãt Oarie:q paceʒ a deo
redditã hoibo annũciauit:vergẽte mũdi ve

ſpere cũ chꝛiſtũ in vtero poꝛtauit. Itẽ hoc

poſtenſum eſt Abꝛae qũ filiũ ſuũ Iſaac ge/
nuit ꝑ repꝛomiſſionẽ miraculoſe:diuĩa vir/
tute faciẽte. Item Jacob qñ vidit ſcalam
cuiꝰ ſũmitas celos tãgebat:⁊ dñm innixuʒ
ſcale ⁊ deſcẽdẽtes angelos ⁊c̃. Scala hec ẽ
Maria cui dñs eſt innixꝰ ꝑ incarnationeʒ:
ab ea angeli ꝑ eius vꝓᷣgitatẽ pace firmata cũ
hojie ad nos deſcẽdũt.Et vt ait Hiero. Sẽ
per angelis cognata eſt ᷣginitas. vñ ꝑ hoc

figurata eſt virginitas Harie. Itẽ Ho⸗
vles videns rubũ ardentẽ non cõburi in qᷓ

* .₰

apparuit deus: intellexit ↄſeruatã virginita
t dei genitricis. Itẽ Aaron virga q̃ floꝛuit
ſicca ꝑmanẽte Nume.xvij. figurat vᷣginita
tẽ Marie. Et vt bꝛeuiter plura cõplectar
patribus in aliquibo ad fidẽ ꝑtinẽtibo ſi nõ
habuiſſent doctoꝛẽ cõmunẽ eoꝛũ intellectũ
dad eadem nõ euidẽtia inclinantem. etem̃ to

oẽs ſigure veteris teſtamẽti huic rei cõcoꝛ⸗

Lapitulum,II.
s Ecũda ſtella dicit᷑ ꝓphetiarum clari
tas, Cum em̃ vt ait Petrus:ij, ca⸗

nonica.capᷣ.j. Non voluntate humana eſt

allata ꝓphetia ſed ſpũſctõ inſpirãte.clarũ eſtꝰ
copꝝ teſtimoniũ eſſe certiſſimũ. Hoc vᷣo per
oĩm ꝓphetaꝝ oꝛa clamauit ſpũſſctũs:qͥa vir

go deũ debuit cõcie. VUñ Eſa.xj. gredi

etur virga de radice ieſſe ⁊ flos ⁊c̃. Flos em̃

ſine coꝛruptõne ex virga generat᷑:ita xpᷣs ex
virgine. Itẽ ca.vij.Ecce virgo ↄcipiet ⁊c̃.
Itẽ Hiere.xxxj. NHouũ faciet dũñs ſuꝑ ter
rã.femia circũdabit virũ. Hoc certe nouũ
fuit in mũdo vt virgo ↄciꝑet virũ:qꝛ nec ſi/
milẽ viſa eſt nec habere ſequentẽ. Itẽ Eʒze
chiel.xliiij. Poꝛta hec clauſa erit ⁊ vir nõ ꝑ

trãſibit ꝑ eã:qꝛ dñs deus ingreſſus eſt ꝑ eã

Itẽ hoc ſignificat᷑ Daniel ca. ij.in lapide
pᷣciſo ſine manibo ⁊ in multis alijs ꝓphetijs
de qbus quia longũ eſt ſcribere ꝑtrãſeo.
LCLeeeapitulum. III.
Ercia ſtella dicitur ſcripturarũ cõ/
t coꝛs veritas. Nam ſᷣm Scotũ in
Plogo lüſentẽtiaꝝ.q.ij.in nõ euidẽ⸗

tiam habẽtibus nõ cõſo nãt firmiter ⁊ infal
libiliter ac generaliter miti diuerſimode di⸗
ſpoſiti:niſi a cauſa ſuꝑioꝛe ipſoꝝ intellectus

inclinet᷑ ad aſſenſum. Sed ſcriptoꝛes cano
nice ſcripture varie diſpoſiti ⁊ varijs tepo/

ribus exiſtentes in tali nõ euidẽti vicʒ ꝙ vir
go deum generaret:⁊ alijs articulis fidei oĩ
no cõſonabant ⁊ cõſonant. Ideo ſequi ꝙ
ipſi a cauſa ſuꝑioꝛi id eſt a deo dirigantur ⁊

dirigunt᷑ qͥ nõ poteſt eſſe autoꝛ falſitatis cũ

ſit ſumma veritas. Nimirũ huius ratõnis
maioꝛ ꝓbat᷑ ꝑ Auguſtinũ.xviij.de ciui.dei.

ca.xlij.dicentem. Neq; inqͥ t in multitudine

philoſophoꝝ facile quis iuenit inter quos

multa que ſenſerunt qui cõueniant. laboꝛe

nempe nimio munimenta ſuoꝛũ dogmatuʒ
philoſophi reliquerũt e diſcipuli legen⸗
tes:licet in aliquibus eſſent aſſentientes pꝛi
oꝛibus tanq; diſcipuli.aliagamen impꝛo⸗
bauerunt et quãdoq; diſcipuli contradixe/

runt fere per omnia magiſtro:vt Areſtoti

les platoni ⁊c. Quomõ ergo non cõtra-
dixiſſent poſterioꝛes noſtri ſancti pꝛipꝛibo

tum vetus teſtamẽtũ ⁊ nouũ omniũq; do⸗

ctoꝛum ſcripta ſanctoꝛum a pꝛincipio vſq;
chꝛiſtũ ⁊ a chꝛiſto vſq; modo ↄcoꝛdant nec

4 ſhi
git .
corni
Lo⸗
dict.
Gina
dgi
geli
göb
Pna
1de
N

4

fins
gii⸗
yhre
lors.
Ater
buec
lcegt
uri
l
hana
flin

4

ketſt
uinin
ſtn
100
gell
gle
glinc
batz
gait
luü⸗
fn
lter
ſch
Phe
Gal
giat
tua
s

44 ₰

Articulus nIHI.

R in his que fidei ſunt? legis ĩ puncto diſcoꝛ gelus ille qui aparuit Joſeph qñ volebat
n dãt. liq; in opiniõibꝰ pbabilibo que fidẽ nõ occulte dimittere Mariã teſtimoniũ reddi
N. coꝛrũpunt aliter ⁊ aliter ſenſerint. Pꝛoptea dit cũ ait. Noli timere accie Mariã cõuu⸗
Hel Leo sapa ĩ ſᷣmõe de octaua natiuita duũt gem tuã,. Qõð em̃ in ea natũ eſt de ſpũſctõ
wen dicit ſic. Diuĩa autoꝛitas eſt cui credimꝰ: di Matß.j. Cui teſtimonio ſuꝑaddit᷑ ⁊ ꝓteſta
l uina eſt doctrina quã ſemur. qm ſiue leg tio quã fecit angelꝰ apparẽs paſtoꝛib in die
an teſtificatõi:ſiue oꝛaculis ꝓphetaꝝ: ſiue euan natiuitatʒ dũi:necnõ oĩs ille exercitꝰangelo
n gelice tube auditũ admoueamꝰ vtiq; venẽ rũ canentiũ. Glia in excelſis deo:⁊ in terra
. qð btũs Johes ſpũſctõ plenꝰ intonuit. In pax hoĩb ⁊c. Si dicas ego neſcio cũ pꝛe-
na- pncipio erat bum ⁊ verbũ erat apud deũ ſens nõ fuerim nec viderim: ſi hec oĩa talit
N le 7 deꝰerat verbũ.Et illud qð adiecit.⁊ vᷣbuʒ ſe habuerũt in vitate: ⁊ talia ᷣba angeli bo
wni caro factũ eſt ⁊ habi.?cc. Caßp. IIII. ni dixerũt ſicut ſonãt euãgelia: vel vtrũ alit
knei NWVWarta ſtella eſt ecclie ſctõꝝ autoꝛi⸗ fuerit. Rñdet᷑ cũ Auguſt.x.de ciui.dei.ca.
lhe⸗ q tas.qꝛ nempe eccłia catholica a ſpi xviij ꝙ ſic potes dicere. Vtrũ de? creauerit
ghe rirituſctõ dirigit᷑ ⁊ regitur.iuxta illud mũdũ ⁊ ĩmoꝛtalia te neſcire vłᷣ dubitare cũ
iie⸗ Matß.x. Nõ ei vos eſtis q loqmini ſʒ ſpi pñs nõ fueris tꝑe creatõis:nec ĩmoꝛtalia vi
ritus pꝛis vri qͥ loquit᷑ in vobis. Vñ patet deris. Vñ ibidẽ ca.viij.dicit Augu. Bi li⸗
mo⸗ qꝛ ipᷣa errare nõ põt in fide qꝛ ſpũſctõ inſbi bꝛis magic ſiue cirurgijs credũt hoĩes cur
oi n rante locuti ſũt ſciĩ dei hoĩes eccłie.ſ.funda lr̃is euãgeliò nolũt credere ita eſſe facta ⁊c.
auidi⸗ toꝛes.ij. Pet.j.Ad qð faciũt iura.xxiiij. q.j. Et iterũ ſm Bꝛegoꝛij dictũ. Manikfeſtũ eſt
aicen⸗ A recta inſe ede. xxv.q.j. Violatoꝛes. J tẽ. xx quẽcũq; hoĩem credere neceſſario ea q̃ non
rehti di. Quis in fi. Et.xij.di.ca.j.⁊ ca.ſe. Ded qꝛ vidit. Hã quõ credis te habuiſſe abauũ v
oedt⸗ tota ecclia catholica hãc fidẽ dogmatiſauit ꝓthauũ quẽ nüq; vidiſti. ultofoꝛtiꝰ cre
leens 2 credit. Oẽs q̊ʒ ſctĩ a pncipio ĩhac fide ſũt dẽdũ eſt deo ĩ ſcpturis loquẽeti ſecure. g̊ deo
RK ſaluati. Nullꝰ vo extra fidẽ ecclie catholice noſipſos cõmittimꝰ in fide qͥ deciꝑe vel de/
ſcho⸗ ſaluari pt aut ſctificari.vt ptʒ.xxiiij.q.j.alie ciprno pt cũ ipᷣe ſit ſũma bonitas ⁊ ſumma
Geni nus. Itẽ. xxiij.q.iiijĩa pietas. Etectrade verugs. „ Capli. VI.
idoi heretic ca.firmiſſime. Igit᷑ hec fides eſt e· Exta ſtella dicit᷑ teſt iũ irrephẽſibili
* riſſiann. Capitulũ.Vv. tas.ipᷣſ qpe teſtes ꝗͥ docuerũt häc.
nt⸗ Ainta ſtella angeloꝝ infallibilitaz fidẽ ⁊ teſtificati ſũt fuerũt viri ſctĩſſi
Toc q Angeli q ppe dei cũ ſint noticia dei miꝛ? mulci:alij qdem apłi:alij martyres: alij
nin Pplienl nõ pnᷣt falli. Dʒ ipi infallibi-⸗ eoꝝ afeſſoꝛes ⁊ doctoꝛes excellẽtiſſimi vitã
atd⸗ le teſtimoniũ ferũt de Yginitate Marie ?⁊ did ſciiſſimã geretes:⁊ iõ merito eis credendũ ẽ
iuir uinitate dñi ihu. igit cc. O aũt angeli te⸗ nequaq; ipſi hãc fidẽ docuiſſent ſi fuiſſet
uun ſtent᷑ virginalẽ ↄceptũ dñe:claret in pluribꝰ ereonea.nec extimari pnt ꝙ fuerint mentiti
u lod veteris ⁊ noui teſtamẽti.q b plimi an/ tãte ſctitatis ⁊ tã multi viri:pᷣcipue cũ ipſi et
nlbon gell legũt id teſtaſſe. Et vt de ceter ptrãſeaʒ eopꝝ lex vicz xpiana tanta ſeueritate menda
ogna aliq̃s tmmõ angelos ĩ mediũ ꝓducã Quid ciũ ꝑſecuti ſũt: maxime in his qᷓ ſũt fidei. vt
llon, aliud nẽpe angelꝰ dñi apparẽs Danieli. vt ſcptum ſit ꝑ pᷣs.Perdes oẽs qui loquũt᷑ mẽ
Gttoß patʒ eiꝰ ca.ix.teſtat᷑ cũ ait. Septuaginta in/ daciũ. ſi dicas eos nõ fuiſſe mẽtitos ſʒ
io. quit hebdoniades abbꝛeuiate ſũt ſuꝑ plin deceptos foꝛe. Rñdeo ꝙ nullo mõ potue
ner⸗ tuũ ⁊ ſuꝑ vrbẽ ſctãm vt ↄſumet᷑ puaricato runt decipi in hac re. Himirũ ſex modis pᷣt
Afi, 2 finẽ accipiat pctm̃ ⁊ adducat᷑ iuſticia ſem fieri vt qͥ decipiat ⁊ inducat ad reddendũ
Ntn⸗ piterna:⁊ impleat᷑ viſio ⁊ ꝓphetia? vngatur falſum teſtimoniũ qᷣrũ aliqui ſcʒ modi notã
fin ſciſſctõp.i.xpᷣs qͥ vnctõne ſpũſſcti plenꝰ:a tur ab Augu.xj.q.iij.ca.q̃ttuoꝛ.⁊ ca:iſe.Itẽ·
RN ſpũſctõ ↄceptꝰeſt iuxta pᷣteritas viſiões pꝓ iij.q.v.accuſatoꝛes. Pꝛimo ꝓpter ignoꝛan 7
cleci * phetias ⁊c. Itẽ in nouo teſtamẽto angelus tiã appꝛobando falſum qð putat eſſe veruz.
Aeho, BGBabꝛiel teſtatꝰeſt cũ reqͥ ſitus ẽ a ᷣgine bñů⸗ Scðo ꝑ pꝛauã ↄſcientiã qñ nõ attẽdit qs o
00“ò . . dicta de ſacro incarnatõnis. Quõ inqͥt fiet nec curat quin falſum teſtificet᷑. Tercio p
Honi⸗ iſtud:qm̃ virũ nõ cogᷣſco. Rñdit. S pũſſan auaricia cum qs ꝓpter donũ vel lucrum fab .
nre⸗ . ctus ſupueniet in te ⁊c̃.Luẽ/j.Pꝛeterea an/ ſum teſtimoniũ reddit. Quarto ꝑ amicł-
, £
„⸗ 2 S .
„

Liber vm

ciam dũ p alicuiꝰamoꝛe vl amtcicia falſa te mũ decebat biecũ ſcbt ſit Saß. ⸗. No ba⸗
ſtifſicat᷑. Quinto ꝑ odij maliciã: vt qꝛ queʒ bitabit ĩ coꝛꝑe ſubdito pctis.⁊ iteꝝ. In ani

odit ↄtra illũ falſuʒ teſtimoniũ reddit. Se

xto ꝑ timoꝛis vehemẽtiã ſicut ſerui dñis ꝓpt
timoꝛẽ mẽtiunt᷑ ⁊c. Teſtes aũt ſacre fidei ta

les fuere ꝙ nullo iſtoꝝ modoꝝ potuerũt de
cipi. Pꝛimo nõ ꝑ ignoꝛãtiã:qꝛ ipᷣi habue/

rũt ſciam infuſaʒ a ſpũſctõ docẽte eos oẽm
vᷣitatẽ Joh.xiiij.⁊ ſcierũt oẽm linguãꝛ adeo
fuerũt ſapiẽtes: vt totũ mũdũ illũinarẽt nec
poterãt reſiſtre eis oẽs aduerſarij Luẽ. xxj.
Ego dabo vob os ⁊ ſa.cui nõ po.⁊c. Se
cũdo nõ ꝑ pꝛauã ↄſcĩam:qꝛ fuerũt ſctiſſimi
adeo ꝙ ad oꝛõnes eoꝝ:ĩmo ad ſolã vmbꝛã
ſanabant᷑ infirmi:pctõꝛes aũt deꝰ nõ exau⸗

dit Johᷣ. ix. Et certe qͥd ſtultiꝰ fuiſſet q; tale
mẽdaciũ ꝓteſtari cũ ꝑditõe reꝝ coꝛꝑis ⁊ aie
ac mũdi.Ad q̃ꝝ qͥdẽ oĩm ꝑicula ſe deo apli
in ꝓteſtatõe fidei obtulerũt. Tercio q̊ʒ nõ

ſunt decepti ꝑ auariciã: qꝛ xpᷣs nil eis tꝑale

dedlt:imo aliqͥd tpale bꝛe phibuit ⁊ oĩa cõ

tẽnendo reliq̃rũt Math.ix. Quarto nõ ꝓ
pter viciatũ amoꝛẽe:qꝛ potiꝰdebuiſſent ama
rediuites ⁊ głioſos ſeclłi hꝰqͥ eis młta hꝰſe/⸗
culi donaria ⁊ ꝓſpera ꝓmittebãt ⁊ inſuꝑ cõ

minabank penis vta fide recederẽt ⁊ a pᷣdi-
catõe ceſſaret.⁊ certe ſtultiſſimũ fuiſſet tãto

amoꝛe flagrari vt ꝓ falſa teſtificatõe alicuiꝰ
moꝛti ſe expoſuiſſent: qð tñ fecerunt ꝓ xpᷣo.

Deniq; qnto nõ ꝑ odiũ qͥn potiꝰ p inimi⸗

cis ⁊ ꝑſecutoꝛibo ac moꝛtẽ inferẽtibo oꝛabãt.

Szʒ ⁊ ſexto nõ ꝑ timoꝛẽ:qꝛ nõ timebãt etiaʒ
moꝛi: imo oẽm penaʒ reſpuebãt ⁊ p gaudio

ducebãt ᷣbera ⁊ cruciatꝰ Act᷑ v. IJbãt apli

gaudẽteſ a ↄſpectu ↄci.qm̃ digni habiti ſũt

ꝓ noie ihu ↄtu, pa. Vñ eoꝛũ teſtimoniũ de

vginitate marie ⁊ dñi ihu diuĩtate ac alijs

articulis fidei eſt ſüůme credibile.
Capitulum. VII.
Eoptima ſtella eſt rõnũ theologoꝛũ
ſQſirmabilitas:licʒ qpe fides hec ſit
de ñ apparẽtiba tũ tãta firmitate pol

let ꝙ oĩs pietas:oĩs vᷣitas ⁊ naturalis rõ ſic
gedẽdũ dictat. vt diẽ venerabil Beda ſuꝑ
Lucã.Quales aũt rõnes id dictẽt:vt dei fi⸗
liuus ex vᷣgine carnẽ aſſumat ⁊ naſcatſuꝑiꝰĩ
H libꝛo arti.pᷣmo tactũ ẽ de cõgruitatꝭ eiꝰrõ

nibo ⁊c̃. Pꝛeter illas aũt rõnes huic fidei
ↄcoꝛdant plures alie rõnes theologice.ſ.rõ

dDiuie puritat.de eĩ cũ ſit nature puriſſime
punſſimã mr̃em tanq; habitaculũ mũdiſſi

mas ſctãs ſe trãſfert ⁊c. Itẽ rõ diuie hono/

rificetie:qꝛ h̊ͥ ſpectat ad deihonoꝛẽ ⁊ agni

ficentiã vt mater eiꝰſit vᷣgo ĩmaculata gbſq;

om̃i pctõ ⁊ coꝛruptõe.Glia ei filij eſt ex ho⸗

noꝛe ꝑentum Ecci.iij. Vñ grauiſſime dero

gant diuĩo honoꝛi heretici qͥ dicũt btãz ma
riã poſt ꝑtum xpᷣi a Joſeph fuiſſe cognitaʒ

carnaliter ⁊ filios ex ea plures ꝓgenitos pꝰ

xp̃m. Hoc dixit Heluidiꝰ hereticꝰ impiꝰ.qͥ
qdem argumẽtum ſui erroꝛis accepit illud

HBath.j. Nõ coguit eã Joſeph donec pe⸗
perit filiũ ſuũ hmogenitũ. Itẽ ex illo Joh.ij

vbi legit᷑ xᷣm habuiſſe fres. Sed iſte erroꝛ
falſiſſimꝰeſt ⁊ irrõnabiliſſimꝰ:tũ qꝛ Joſeph

⁊ Mariavᷣginitatẽ vouerãt ambo:vt dicũt
Hiero.⁊ Aug.iũ qꝛ btã vᷣgo fuiſſet ingratii
ſima ſi tãto ac tali filio nõ fuiſſet ↄtẽta.il.xpᷣo
Et ioſeph qͥ dicit᷑ ſctũs fuiſſet ſceleratiſſimꝰ
2 pᷣſumptuoſiſſimꝰſi tẽpluʒ ſpũſſctĩ ⁊ ſpecia
le habitaculũ dei violare ac polluere pᷣſum
pſiſſet. Vñ ad illas autoꝛitates rũdẽdo ſᷣm
NHico.de lyra ðꝛ. ꝙ hec dictio donec aliqũ
ſignat tpᷣs determiatũ q̃ trãſacto fit aliqͥd ſi
cut cũ ðꝛ.iſte nõ comedit donec eẽt hoꝛa ſe⸗
xta.i.cõpleta ſexta comedit: ⁊ ſic nõ accipit
bic in autoꝛitate pᷣdicta. Alio mõ accipit᷑ p
ſp ſicut in pᷣs hĩ de xpᷣo.Sede a dextris me
is donec ponã inimicos tuos ſcabelluʒ pe/
dũ tuoꝝ. Hõ eſt ſic intelligẽdũ ꝙ qñ inimi⸗
ci eiꝰerunt poſiti ſub pedibo eiꝰtꝑe iudicij ꝙ
tũc dimittat ſedere ad dexterã pꝛis ĩmo eter
naliter ſedebit.Et vſus loquẽdi hʒ ſepiꝰac⸗

cipi ly donec ꝓ ſp.vt dicẽdo iſte nõ penituit

donec moꝛtu &,l.nũq́; penituit etiã pꝰmoꝛ⸗
tẽ: qꝛ tũc nõ eſt loc pnie vel ſtatꝰ/H mõ acci
pit hic in autoꝛitate ly donec cũ dicit᷑. Nõ

coguit eã donec peꝑit. Itẽ ꝙ dicit pmoge

nitũ nõ ꝓptea dicit: qꝛ alij fuerint geniti pꝰ
xpᷣm:ſp qꝛ nullũ peperit añ ei et ̊ mõ acci9⸗

piebat in lege vbi pᷣcipiebat᷑ ꝙ pmogenitꝰ

deo offerret. Hã ſi aliqua mulier pariebat

vnicũ tanq; pmogenitũ offerebat illũ. Itẽ
ad illud Johᷣ.ij.ð ꝙꝙ frẽs xpᷣi noĩant᷑ cogna

ti eiꝰgermani qͥ erãt de eadẽ cognatiõe ſicut

Abꝛaã ⁊ Loth dicunt fratres Beñ.xiij.⁊ tñ
Coth erat nepos eiꝰ.

Capitulum. VII M
Ctaua ſtella dicitur fidei xpᷣiane ſta
o bilitas. Nõ em̃ poſſet vel potuillet

17

pec fides in aduerſitatibo multis ſtare vſch
ad finem ſeculi niſi eſſet ex deo. Juxta illud

Act. Si eſt ex hoĩbus ↄſiliũ hoc autopꝰ

diſſgluet. DSi vo ex deo eſt nõ põt diſ. Hac
fidel ſtabilitates pᷣdixerat ſaluatoꝛ Au.xxij.
di. Symõ ecce expetiuit te ſathanas vt cri
bꝛaret ſicut triticũ. ego aũt rogaui ꝓ te vtñũñ
deficiat fides tua. Veꝝ alie oẽs ſecte cũ nõ
ſint a deo nõ ſunt ſtabiles:pt; Pꝛimo de

ſecta machometi de qᷓ dicit Scot in ꝓlogo
ſuꝑ ſentẽtias.q.ij. incepit pluſqᷓ; deannii

poſt legẽ xpᷣi ⁊ in bꝛeui dño volẽte finietur.

Nã ⁊ apud eos ꝓphetia eſſe dicit᷑ ꝙ ſecta il⸗
la finienda eſt. Bcðo piʒ de ſectis hereti⸗
coꝝ que liq; pᷣus multe ⁊ varie fuerũt iã ex/
termiate ſunt. Hec eſt dubiũ ꝙ etiã iſte que
nüc ſunt finient. Et ecclłia ſaltẽ poſt tempuſ

antichꝛiſti pacificabit. Tercio claret ſecta

iudaica.nimirũ iudei q;diu fidẽ verꝗ tenue
runt exaltauit eos deꝰ ſi om̃e genꝰ huma
nũ nobilitauit ⁊ dotauit donis miraculoꝛũ
⁊Z ꝓphetiaꝝ:q̃ qdem donaa pncipio mundi
nõ habuit niſi gens deo accepta? B vniuer
ſaliter:qꝛ ꝑticulariter etiã infideles: vt Ba⸗
laã Kayphas 7 Sybüle babuerunt. Vu
de illa gente dictũ eſt Deut. iiij. Nõ eſt alia

natio tã grandis q̃ habeat deos appꝛopin/

quãtes ſibi ſicut deꝰnr̃ adeſt nob. Veruʒz
poſtq; xpᷣm iudaica gens negauit de vᷣgine
veꝝ deũ natũ occiditq; ⁊ repꝛob auit. nulla
gens facta eſt adeo ablectiſſima depᷣſſa de⸗

populata. cladib gladijs fame captiuitate

nece ſeruitute qᷓ oĩa ſuꝑ eos veniſſe teſtatur
Joſephus in.xxv.li:antiqͥtatũ.S ed ⁊ ipſa
gens puata eſt donis miraculoꝝ ⁊ ꝓphetia⸗
rũ nec bʒ vniuerſaliter hec dona ſicut antea

Poꝛro gens fidei catholicea pncipio eccle

ſie habuit ⁊ hʒ vniuerſaliter hec dona: patʒ

de Paulo rapto in terciũ celum, ⁊ Jo ein

apoẽ̃.⁊ de obᷣus diſcipulis ĩ die pentheco/
ſtes ſuꝑ q̊s cecidit ſpũſſctũs:⁊ ꝓp hetabant:
mulcꝭ qʒ alijs ſctis. Vñ claret fidei catho
lice vitas:qm̃ ſi bono ⁊ recto ʒelo iudei xpᷣi
fidem repꝛobaſſent:tũc ſᷣm legẽ ⁊ ꝓphetiarũ

ꝓmiſſa debuiſſent ipi potiꝰfoueri a deo taz

in ſpũ alibo q; in tpalibo mag q; añ xpi aduẽ
tũ ꝓ eo ꝙ nũqᷓ; antea fuerũt ſic ab idolatria

immunes ſicuti tempe chꝛiſti ⁊ poſtea Ecce

ergo fides catholica vera.

n Ona ſtella gentiliũ ſcptu Ca. N.

raꝝ muralitas: vt em teſtimoniũ ac

cipiamus etiã ab his ᷣ foꝛis ſunt m aplin.
VAtiq; oĩm ſcpturaꝝ etiam gentiliũ geners
huic fidei ↄcoꝛdant. H

Pꝛimo ſcriptura iudeoꝝ.
Scõðo ſchtura machometiſtax·
Tercio ſcriptura poetaꝝ: H
Quarto ſcpᷣtura ſibillaꝝ.

Pꝛimo ſcptura iudeoꝝ:vt claret p totũ vex
tus teſtamẽtũ eoꝝ. Inſuꝑ vt dicit dñs Bo

97

nauẽtura ſuꝑ.iij.li di. iij.q.ij.arti.iij. Quidã

inqͥt iudei aſſerũt h̊ miruʒ fuiſſe in maria ꝙ

eci eſſet pulcherrimaa nullo vni; viro fuit
cõcupita:⁊ ꝑ ↄſequẽs ipa nũqᷓ; vᷣginitatem
amiſit ĩ qᷓ dei fiiꝰhabitauit. Hec Bonauẽ.

Deniq; Joſepb“ inter ceteros hebꝛeos
maximꝰ doctoꝛ ſectaꝝ eoꝛũdẽ pulchꝛũ teſti-
moniũ fert de xpᷣo.xviijili.antiqtatũ dicens

ſic. Fuit hiſdem tꝑibus ihs ſapiẽs vir: ſi tñ

eũ virũ noĩare fas eſt.Erat em̃ oim operuʒ

mirabiliũ effectoꝛ ⁊c̃.vbi inter alia ſcpta de

ihu ſubdit. hꝛiſt? inqt h erat. Et ibideʒ ve
ram eiꝰdoctrinã ⁊ reſurrectionẽ ex moꝛtuis

oↄfitetur. Itẽ ſcðᷣo ſcptura machometiſtarũ

teſtat Marie v̈ginitatẽ ⁊ puritatẽ. ſiẽ refert

Hico,de ly:ſuꝑ ¶u. Et ſupᷣ deſchtũ eſt lib.
ij. pte.iij, arti. vlt. Detella ei quarta.Tercio
ſcptura poetaꝝ. plurimi nẽpe poete in ſuis
ſchtis teſtant fidẽ hãc de yginitate Marie

patet de poetis q̊s ſup in h̊ volumie tetigi-

„ 4

niq; Virgiliꝰin buccoli egloga. iiij. reco

lens de Sybilla cumea: q̃ ⁊ cumana dicta

eſt a chumis ciuitate ꝗᷓ eſt in campania c/
ius ſepulchꝛũ adhuc ẽ in ſicilia ſcribit ſic. H.

Vltima chumee iam inſtat carmiĩs etas.vᷣ.
Hagnẽab integro ſeculoꝝ naſcitur oꝛdo.
v. Jam redit ⁊ virgo redeũt ſaturnia regna

vᷣ. Jam noua ꝓgenies celo demittit᷑ alto. x.

Lu mõ naſcenti puero q̊ ferrea pᷣmũ.vᷣ. De
ſinet ac toto ſurget gens aurea mũdo ⁊c.
Quarto igit᷑ ſcptura ſibillaꝝ. vt em̃ ſcri⸗

bit Aug. de ciui.dei li. xviij. ca xxiij. Quedã
ſybilla hericthꝛea ꝓphetauit ⁊ pꝛenunciauit
verſib pluriba de ihu xpᷣo.quos etiã.vᷣ. diẽ

Augꝰ tranſlatos fuiſſe de greco in latinuz:
quoꝝ verſuum pᷣme littere coniuncte in gre

.

co hec verba compꝛehendũt Ihs xpᷣs ſili

dei ſaluatoꝛ.⁊ ꝓphetauit eadem ſy billa totũ

fere myſteriũ incarnatõis ⁊ paſſionis chꝛi⸗ 5
ſti.vt ꝑ Augu. vbi ſupꝛa patzʒ. Item ſybi

la libica cuius meminit urpides ait. Ecce
“ r 2

Tiber VvVmm

veniunt dies ⁊ infra.ſoluetur nexus ſinago
ge ⁊ videbunt regẽ viuentẽ ⁊ tenebit illum
Item ſy billa

in vtero virgo dna gentium.
chimeria in italia nata:de qua Ennius ait.
In pma facie ?ginis puella quedã nutriet
puerũ virgineũ dans lac ad comedendum
Item ſybilla ſamia a ſamo inſula ait. Ec
ce venient dies ⁊ naſcet᷑ de pauꝑcula deꝰ et
bomo, ⁊ beſtie terre adoꝛabũt eni.bos ⁊ aſi
nus ⁊c̃. Item ſyblilla tiburtina ait. Naſce
tur xpᷣs in bethlec᷑:annũciabit᷑ in naʒareth
regnatu pacifico:fſundatoꝛe qͥ etis.O felix il
la mater cuiꝰ vbera eũ lactabũt, Itez ſybil
la delphica que ſuit tꝑe regis pꝛiami ⁊ belli
troliani ſic ait. In vltima etate hüiliabit de
us:⁊ hũiliabit ꝓles diuina:iunget᷑ humani
tati deitas: iacebit in feno agnꝰ: in puellari
officio educabit᷑ deus ⁊ homo ⁊ẽ Plures
alias ſybillas ⁊ earũ dicta habes ſupꝛa lib.

v..pte.j:arti:iij. ca, x.Et infra li xj. pte.j. ca.fi.

Ecima ſtella dicit reꝝ phicaꝝ exẽ-/
d pPplaritas. Etem Aug.in de mirabi⸗/
libus ſacre ſcriptureli.iij. ca.ij. dicit
Quãuis ↄtra cunctoꝝ hoĩm ↄceptõis con
ſuetudinẽ abſq; viri ſemine ⁊ carnalis oble

ctamẽto voluptatis ᷣgo ↄcepit ⁊ ſine dam

no v̈ginitatis peꝑit.hec res tñ ſine exemplo
nature noua in dei creaturis nõ dimittitur
HPã multa animãtia abſq; ꝑentũ coitu pꝛo
glgni cõpꝛobamꝰ:qualiter apes ſine patri/
bus fetu matruʒ coꝛꝑibus tmmõ creſcunt.

Sz ⁊ multe aues abſq; marib⸗ gignere poſ
ſunt.Et talẽ conceptũ in multoꝝ piſciũ ge⸗

nernibo eſſe phi aiũt. In ſolaq; carne ſine pa-
tre vermis naſcit᷑ cui ſe dñs hac de cauſa ſi

milẽ eſſe ꝑ ꝓpham dicere nõ dedignat᷑ cum
ait. Ego auũt ſum mis⁊ nõ hõ obpꝛo.ho.?

abiectio plebis.Om̃ igit᷑in multis rebo cõ⸗

ſueto mõ dñs operat᷑. Quid nature ↄtrariũ

dicendũ eſt. Si quãdo ipᷣe deꝰ voluit ꝙ eti
am in virginali vtero ſctiſpũs diſpẽſatiõe fi
lius ſine virili coitu naſceret᷑. Hec Augꝰ.
Ad pᷣmiſſa diffuſius accedẽtes qm mens
humana ꝑ ſenſibiliũ collationẽ ſolet manu
guci plunima phᷣicalia exempla pducamus
o ſub bꝛeuiloquio ſcbta ſᷣm magiſtrũ Franci
ſcũ de reſa. in ſua editõe de ↄceptõe vᷣgina/⸗
li. Pꝛumũ exemplũ in elemẽtis. terra qͥp⸗
pe ſine om̃i coꝛruptõe ꝓducit mirabiles ef⸗
fectus floꝛes vicq; ⁊ gẽmas de plantis ⁊ qð

Pars 1

eſt mirabile Alber. li. de vegetabilibo 2 plã/

tis li.v.tractatu pᷣmo dicit ꝙ ĩ hybernia vi⸗
tis de ylice oꝛtũ habet. Itẽ aqua qᷓgamẽ
in thuſcia quã ᷣgo poꝛtare valet crib?o: vt
dicit Aug.de ciui. dei. Item in gere duã⸗

ta deus facit mirabilia quõ fulmen cadens

agit vt gladiũ in vagina:ferrũ ⁊ es in burſa
conſumat:vagina ⁊ burſa illeſa manete. ⁊ x
nube generant᷑ rane:vitulũ q; virtute celi ge
neratũ in nube teſtat᷑ Albert?magnꝰ iij. me
the. tractatu.iij. Item igni dedit deus vt
ſalmandrã nutriat.Cũ igit᷑ talia faeere põt
natura:cur deus nõ poſſet vt virgo genera
ret. Scõðm exemplũ in lapidibꝰ. Hã al⸗
beſton lapis ſemel accenſus archadie ſemꝑ

ardere claret. vt dicit Augu.xxj.de ciui.dei.

ca.vj. Item reꝑiunt᷑ lapides in q bus hu⸗

mana facies cũ coꝛona in capite picta ẽ vir

tute celi:vt dicit Alber.pmo mineraliũ tra⸗
ctatu.v. ca.j. Itẽ magnes ad ſe trahere po
teſt ferrũ.⁊ carbũculus in nocte lucere pot.
Item calibis maſſa in certis ꝑtibus ĩnu⸗
be naſcit᷑ et cadit.⁊ a ruſticis collecta in ar⸗
ma acutiſſima parat᷑.vt dicit Alber.iij.me/
theo. tractatu.iij. Lapis qʒ föti gocie mox

immerſus ſugenatat:vt vult idem Alber/j.

mineraliũ tractatu.j.ca.ij.Cur oꝑe ſpũſſã
cti virgo generare nõ valeret. Terciũ exẽ
plũ in bꝛutis anialib. Nã rinoceron vᷣgini
ſe inclinare valeta qua capit᷑. vt dicit Iſioð.

li:ethimo. Item equa capadocie ad vetuzʒ
currens feta efficit:vt dicit Augꝰ. xxj.de ci

ni. del. ca.iij. Urlſa q́; fetus rudes oꝛeĩ na
ribus foꝛmare valet:vt dicit Iſið xj.ethim̃.

Et leo rugitu ꝓles moꝛtuos gignẽs ſuſci/
tare valet:vt dicit ideʒ Iſið.xij.li: Cur ẽ̊ di

unino flamine vᷣgo nõ generaret. Quartũ
exemplũ in volatilibo,. vultur nempe coꝛꝑe
claret ⁊ ad h̊ mare caret.vt dicit tmbꝛo.in
exameron.li.ij.ca.xlj. Itẽ calsadrius auis

facie egrum ſanare põt:vt dicitAllber. xxiij.
de anialiby. Sed ⁊ carbas auis de arbo⸗

re yberna naſci claret.vt habet᷑ ab Alberto
xxiij.de anialibꝰ. Item pſitacus auis asa
tura habet ꝙ ſemꝑ aue dicit vt docet exgiẽ⸗
tia. Itẽ ſtrutõis oua ſol excubare valet ad
eius viſuʒ. vt dicit Iſið.xij.ethimo.ca. lviij
Item fenix ſe in igne renouarevalet:vt ait
idem Jſið.xij.ethimo.ca.xv. Et pellicanũ
ſanguine fetus aniĩare claret.vt teſtat᷑ idem
Cur ergo virgo diuina oꝑatſge nõ genera

fet⸗
glel
te

ſec

fim
u
ſng
poſ
tall
tbit
fon
lien
lii
gebr
o

ml’
i⸗
ine
hept
hi⸗
s
dord
ai
lig⸗
fſne
not
Nrpit
n

iH

eſn
luida⸗
oho⸗
heni
fün⸗
Nedo
eho
Pin⸗
lner
hne⸗
enor
bere⸗
hiͤſi
lüͤce
igri
Gſi,
zdeci
eine
chĩ.
ſic⸗
s
orti
pe
oen
llis
ſuin
bo⸗
bno
4143
lii/
gul
leir
n
i
m
64

4 5
9 .

Articulus

ret. Quintũ exemplũ in piſcibo.etem̃ q̃dã

gleca ſunt que comparẽ nõ habent matreʒ:

vt di. Ariſto. in pbleumatibo Et anguilla ſi

ne coitu maris generat᷑: vt teſtat᷑ ideʒ. Plu
rimquoq; alia anĩalia pᷣter pᷣmiſſa ſunt ta-

lia aue ſine mare generant᷑ que ſi vellem?ꝰ ꝑ
ſingula deſcribere ante deficerem?tempꝑe q;
poſſemꝰ enarrare. Cõcludit᷑ ergo ꝙ ſi tot et
talia poſſunt fieri ꝑ naturã młto maioꝛa po

tuit deꝰfacere in ᷣginali ↄceptu ſupꝛa natu

ram. Pꝛoinde Job.xij.ſcribi. Nimirũ in-

terroga iumẽta ⁊ docebunt te ⁊ volatilia ce

li ⁊ indicabunt tibi. Loquere terre ⁊ reſpon
debit tibi ⁊ narrabũt ea piſces maris.quis
ignoꝛat ꝙ oĩa hec manꝰdũi fecerit ⁊c̃.
Capitulum. XI. S
NM0Mͤggecima ſtella mũdialiũ hoĩz cre
y dAdulitas. Nam vt cũ Augu/xxij. de
. ciui.dei:ca.lviij.loquar. Nil mira/
bilius q;ᷓ ꝙ ad legẽ contrariã carni ⁊ ſangui
ni doctoꝛes pauci ⁊ pauꝑes ⁊ rudes pluri/
mos potuerũt ↄuertere ſapiẽtes vt crederẽt
banc fidẽ:pꝛudẽtiſſimi etiam rebelles fidei

1⁊ poſtea ↄuerſi.ſicut patʒ de Paulo pſecu⸗

toꝛe poſtea facto doctoꝛe catholico ⁊ pᷣdica

toꝛe. Item de Dyoniſio pus philoſopho:

poſtea facto Pauli diſcipulo. Et de Augu
ſtino pus erroꝛe manicheoꝝ ſeducto atq; ci
pꝛiano pus mago. ⁊ alijs innumerꝭ. Reue⸗
ra ſi quis diligẽter penſet hec tria. Pꝛimo
qui pᷣdicauerũt mũdo: quia ignobiles pau

peres apli imꝑiti ⁊ pauci. Ocdðo quid pꝛe

dicarunt: quia legẽ ↄtrariã carni ⁊ ſanguini
penitentiã durã:carnis moꝛtificationẽ:⁊ vi
cioꝛũ refrenationẽ. Tercio àbus pᷣdicaue

runt:quia potẽtibo mũdi peccato totalit᷑ de

ditis ⁊ deſeruiẽtibo ac ſapiẽtibꝛ. Aduerte ꝙ;
nõ niſi a deo hoc fieri potuit vt tantã multi

tudinẽ mũdi ſubiugarẽt fidei catholice.vñ

patʒ:quia fides virginitatis Marie ⁊ eius
filij eſt veriſſena.
Capitulum. NXII.
Vodecima ſtella dicit᷑ miraculoꝛũ
d limpiditas qð deducit Scotꝰ:vbi
„ ſup: taliter arguendo. Hõ põt de⸗
eſſe falſus teſtis:quia Pꝛouerb.xxj.ſcptum
eſt. Teſtis mendax ꝑibit. Sed deꝰinuoca/
tus a pᷣdicatoꝛibo huiꝰfidei fecit opus ſibiꝑ
pꝛiũ:vtpote miracula:ac ꝑ h̊ teſtificatũ eſt fi
dem eſſe verã.vñ Darẽ. vlt. Illi aüt ſcʒ di
ſcipuli xpᷣi ꝓfecti vbiq; pᷣdicauerũt dño co⸗

III

opante ⁊ ſermonẽ ↄfirmãte ſequẽtibo ſignis

Sequit᷑ ergo ꝙ hec fides nõ põt eſſe falſa.
ꝓpterea Aug.ix.de trini.ca.ij.Oicit.Dñe ſi ẽ
erroꝛ a te decepti ſumꝰ. Nã tãtis ſignis cõ/
firmata ſunt ꝙ non niſi ꝑ te fieri potuiſſent.
Hec ille. Hinc ⁊ ſaluatoꝛ ait Joh.v. Oꝑa
ſcʒ miracloꝝ q̃ facio ipᷣa teſtimoniũ ꝑhibẽt

de me. Et eiuſdẽ.x. Si mihi nõ vultis cre-

dere oꝑibus credite. Si dicas.antichꝛiſtꝰ

etiã faciet miracula.Rñdet᷑ ſjᷣm Scotũ vbi
. Gö ſicut dicit Aug.de vtilitate credendi

agna eſt differẽtia inter miracula xpᷣi et
antixpᷣi taq; int miracla facta a deo⁊ facta a
diabolo. Miracula quippe xpᷣi ſunt talia ꝙ;

nullo mõ a diabolo fieri potuerũt:vt ptʒ de

moꝛtuoꝝ reſurrectõe.de raptu Pauli in ter
ciũ celuʒ:ad videndũ diuinã eſſentiã. Nul
la em̃ creatura põt aĩam beatificare ⁊ ad vi
dendũ diuinã eſſentiã eleuare:nec ſimplicit
nec ad tpᷣs ſed ſolꝰdeus. Itẽ de cognitiõe
coꝛdiũ ⁊ in multis alis miraculis euãgelij.
Miracula vᷣo antixpᷣi erũt deceptoꝛia ⁊ fal
ſa:cuiꝰfalſitas patebit ſi ei obijciat᷑ hec. Si
tu inquit es deꝰſac me videre diuinã eſſen⸗
tiã:⁊ poſt viſionẽ certã memoꝛiã habere vi

ſionis ⁊ certitudinẽ:⁊ tunc credã.Item ſi tu

es deꝰ dic mihi qͥd faciã vł cogitabo vel ap

petã ꝓ tali hoꝛa.qð nullũ antixpᷣus poterit:
nec vere moꝛtuos ſuſcitabit:ſicut xps CLaʒa

rũ vere ſuſcitauit:ſʒ p̃ſtigijs ſuſcitabit q̃ diu
nõ poſſunt durare ⁊c. Pꝛeter miraclavᷣo

euãgelij multa alia ſũt miracula facta tã an

tiqtus q; etiã noſtris tpibo atteſtantia virgi
nitatẽ Marie,ex qb aliq̃ hic inſerunt᷑. ¶Le

git᷑ quippe in glo.biblie ⁊ poſtiũlis vel expo/

ſitõibo. Sicut etiã lyra dicit ꝙ hebꝛaice ve
ritatis expoſitoꝛes tractãdo illud bũ Eſa.
vij. Ecce vᷣgo ↄcipiet⁊ pariet filiũ ⁊c̃. dicũt
ꝙ vᷣgo iuuẽcula ſꝑ manẽs virgo ðꝛ halma.
ꝑ h.ſed alma ſine h.ðꝛ virgo iuuẽcula nubi
lis. Vñ apud hebꝛeos halma ⁊ alma diffe
runt. Idcirco Egyſippus in li.de ſupplemẽ
to euagelice vᷣitatis.ſuꝑ illo ꝓbo Rũſuʒ ac-
cepit Symeon a ſpũſctõ.retert ꝙ iſte Sy⸗
meon erat rabbi et ſacerdos apud iudeos.
Et dũ ſemel ĩ ſcholis exponeret dictã ꝓphe
tiã Eſa.inuenit ibi ſic ſcriptũ. Ecce halma.

id eſt virgo ↄcipiet ⁊c̃.⁊ deleuit h. vt eẽt ſenꝰ

ſus. Ecce alma.i.iuuencula nubilis ↄcipi-
et ⁊c̃.ſiẽ ⁊ moderni iudei exponũt.Sed ſᷣm
Chꝛyfiluꝑ Matomel ixiiſta expoſitio cõ
r 3

„ ☚

Liber

demnat᷑ tanq; falſa ꝑ illud qð ꝓpheta pᷣmit⸗

tit di. Dabit dñs vobis ſignuz. Ecce virgo

ocipiet. Nam iuuenculã ↄcipere vel pare⸗/

re nõ eſt ſignũ ſed virginẽ. Vñ ſic etiã Sy
meon ſicut iudei falſe intelligens deleuit tri
bus vicibo ⁊ ſemꝑ miraculoſe idẽ ſcriptũ re
periens oꝛõni ſe dedit.⁊ ſic reſponſuʒ a ſpũ
ſctõ accepit de partu vᷣginali ⁊ nõ viſurũ ſe
moetẽ niſi videret xpᷣm dñi de virgine natũ.
Leglit᷑ etiã in hyſtoꝛia ſcolaſtica Hiere
myas ꝓpheta in egyptũ deſcendẽs pꝰmoꝛtẽ
Bodolie regibo egypti ſignũ dedit ꝙ eoꝛuʒ
idola coꝛruerẽt cũ virgo filiũ pareret.Qua/
pꝛopter ſacerdotes idoloꝝ imaginẽ vᷣginis
pueꝝ in manibo baiulãtis in ſecreto loco tẽ
pli ſtatuerunt:⁊ eam ibi adoꝛabant. Seda
Ptolomeo rege poſtea interrogati qͥd hoc
ſibi vellet dixerunt paterne traditõnis hoc
eſſe qð a ſancto ꝓpheta eoꝝ maioꝛes accepe
rant:⁊ ſic in reb ventuꝝ credebant.⁊ h̊ im⸗
pletum eſt in die natiuitat quãdo idola coꝛ
ruerunt:vt teſtatur legenda cõmunis. Iteʒ
rome:vt teſtat᷑ Innocentiꝰpapa tertiꝰ. pax
fuit.xij. annis. Romani igit᷑ templũ pac cõ
ſtruxerũt ⁊ ibi ſtatuã romuli poſuerũt.Con
ſulendo aũt appollinẽ q;diu duraret accepe
rũt reſponſuʒ ꝙ qᷓuſq; virgo pareret:qð qꝛ
impoſſibile putabãt dixerũt: ergo in eternũ
durabit. Vñ in foꝛibo templi ſuꝑſcripſerũt
titulũ hunc Cemplũ pacis eternũ. Sed in
ſpᷣa nocte natiuitatis dñi qũ virgo peperit
lipᷣʒʒ templũ funditus coꝛruit:⁊ ibi eſt modo
xcclia ſancte Marie noue. Item in vita
ſocioꝛũ beati Franciſci legit᷑ ꝙ ſctũs frater
EFE gydius erat:cuiꝰſanctitatẽ audiẽs q dam

doctoꝛ oꝛdinis fratrũ pᷣdicatoꝛũ acceſſit ad

euz vt in fide ſolidaret᷑:qꝛ titutabat ſi virgo
potuerit conciꝑe ⁊ parere. Sctũs itaq; fra
ter Egydius cũ oꝛaret cognouit ex reuelati
one ſpũſſancti ꝙ qͥdam doctoꝛ ꝓ tali cauia
ad eum veniret.vñ obuiã mox eidẽ acceſſit
2⁊ nil aliud loquẽs ſtatim vᷣga ꝑcuſſit terraʒ
coꝛã eo dicẽs,. Virgo ante ꝑtum:⁊ mox pul
cherrimũ liliũ ibidẽ excreuit. Alio quoq; lo
co ꝑcutiens ait. Uirgo in ꝑtu:⁊ ibidẽ ſiliter
lilium excreuit.Tercio etiã loco pcuties ait
VWirgo poſt ꝑtum:⁊ ibi terciũ liliũ miracu/
loſe ꝓdijt. Vñ doctoꝛ ille deo gras retulit ⁊
in fide ſolidus ꝑmanſit.O igitur virgo vir
ginum Maria oꝛa ꝓ nobis tuum quẽ vir⸗
gSeo peperiſti natum ?ẽ7c 2

Pars 1

teria pꝛeſcripta bꝛeuioꝛ. M
Item ſi aliter ⁊ bꝛeuiꝰvis pcedere potes
ex pᷣmiſſis ſub epilogo loquẽdo elicere. xij
genera rerũ q̃ atteſtant᷑ ᷣginitatẽ Mafie iu
xta numeꝝ.xij.ſtellaꝝ qͥbo glioſa exiſtit Pꝛi
mũ eſt teſtimoniũ diuinaꝝ pſonaꝝ.nã eius
virginitatẽ teſtat᷑ deꝰ pater ĩ figunis antiqͥs

Allius modus pꝓcedendi in ma⸗
6°⁄—⸗

deꝰ filiꝰ q̊ʒ ĩ euãgelicis doctrinis ⁊ miracui·

de ſpũſſctũs in ꝓphetijs: qꝛ ſpũſctõ inſpirã
te locuti ſunt:vt ait Petrꝰin canonica. Se
cundũ teſtimoniũ angeloꝝ.Terciũ eſt teſti
moniũ oĩm ſanctoꝝ veteris ⁊ noui teſtamẽ
ti.Quartũ eſt teſtimoniũ oĩm ſcpturaꝝ etiã
gẽtiliũ.Quintũ teſtimoniũ beſtiaꝝ. Sextũ
teſtimoniũ auiũ. Septimũ piſciũ.Octauũ
vermiũ. Nonũ teſtimoniũ lapidũ.Decimũ
plantaꝝ ⁊ floꝛum. Vndecimũ oĩm elemẽto
rum.Duodecimũ teſtimoniũ miracloꝝ, de
qbus diffuſe in h̊ tercio articulo actũ eſt.
Pars ſecunda libꝛi octaui de virginalis
ſponſi btẽ Marie id eſt ipᷣiꝰbtĩ Wep ſctĩ
tate atq; dignitate qͥ fuit cuſtos Marie.

Dleph fili dauid

i noli timere accige Mariã ↄiu
tuã Math.j. c. Om̃ vt ait dĩñs Bo
nauẽ.ſuꝑ.iiij.ſent di.xlv. Nobiliſſima res ẽ
nobis miſeris moꝛtalibꝰ in h mũdo habere

ſingularẽ deuotionẽ nõ ſolũ deo eterno ſeld

etiã ſuis głioſis ſanctis.Et h̊ pmo ꝓpterno
ſtrã inopiã:qꝛ nil ex nobis meremur coꝛam
deo.ĩmo pleni peccatis demeremur ſuppli⸗
cia:ppter qð ad ſctõs opus eſt nobis refſu/
gere:qtinus eoꝝ meritis deꝰ placet᷑:⁊ qdðᷣ pe
tim? efficaciter ↄſeãmur. Hinc Job.v. Ad
aliquẽ ſctõꝝ ↄuertere. Scðo ꝓpter dei re

uerentiã:qꝛ in eis deus qͥ habitat veneraf.·

Qui em̃ ſanctis honoꝛẽ tribuit illũ ſpeciali
ter honoꝛat:qͥ eos inhabitãdo ꝑ gram ſan⸗
ctificauit: Idcirco Damaſ.li.sij.ca.vij. dicẽ⸗
Qm̃ ꝑ intellectũ ĩ coꝛꝑib ſciõꝝ habitat de
us:teſte apło. Neſcii inqͥt qm̃ coꝛpaveſtra
templũ ſunt inhabitat in vob ſpũſſcii.deꝰ
aũt ſpũs eſt. Quare ̊ nõ eſſent honoꝛauda
anĩata tẽpla dei: ⁊ aniata dei tabernacula.
Hec ille. Tercio ꝓpter eoꝝ vᷣtuoſitatẽ et

gliam pꝓpter quaʒ digniſſimi ſunt honoꝛe.

Hã teſte Ariſto.iiij.li.eihico. Honoꝛ eſt pᷣ⸗

miũ virtutꝭ ⁊ vᷣtuti ꝑfecte nõ fit cõdignꝰ ho

noꝛ ⁊cDebẽt ů̊ ſcii honoꝛari tãq; vᷣtuoſiſſi⸗
„

N

— —

— — –– — — —

— —

— -=

— S

do
teci⸗

ens
niis
hhri
1Ge⸗
ckicki
chne
veii
ni
ccni
mi
nde
ck.
uss
Gbii
lil
jebo
nwe
haboe
moel

pirno
un

ſipl⸗
cohe
ane
i,⸗
Naui
nlan⸗

n de
iſtnu
de

il
i⸗

—

4

Articulus

., mi : glioſiſſimi noſtri patrontſpũaleſ. quia
vt habet᷑.ij.q.vij.ca.qualis.Qui patronũ ſi

ue patrẽ ſpũalem nõ honoꝛat:plus videtur

poccare q;ᷓ qͥ carnalẽ patrẽ ↄtemnit Hec ibi
.Sed qꝛ Joſeph eit vnꝰde glioſioꝛibo ſan

ctis paradiſi:cui dñs tantã gratiã ↄtulit:vt
ſuam dilectiſſimã matrẽ ei in cuſtodiã ⁊ ſpõ
ſam daret.ideo merito ad ipᷣm deuotõe mo
uemur. Vñ quia ipᷣe Joſeph ſanctꝰ meru⸗
it ſociari buſſime ᷣgini Marie: ⁊ foꝛe eius
virginitatis fideliſſimꝰcuſtos:ſpõſuſq; ⁊ fi⸗
dedigniſſimꝰteſtis. Idcirco in hac ꝑte ſecũ
da incidẽtaliter agere decreui in h libꝛo de
eius ſctitate:que multũ cõfert ad teſtimoni
um virginita ⁊ puritat beate ginis ma/
tris dei ⁊c. Vñ de ipᷣo tria myſteria notabi
mus q̃ elici poſſunt ex pᷣmiſſo themate ⁊c.
Pꝛimũ ðꝛ myſteriũ ſponſalitatis.
Scõðm ðꝛ myſteriũ ſanctitatis.
Terciũ ðꝛ myſteriũ dignitatis.
Articulus pmus quare voluit deꝰ? ſuã

matrẽ deſponſatam foꝛe viro noĩe Joſeph

fabꝛo lignario.

Irca pꝛimũ mi

c ſteriũ vicʒ ſponſalitat vel dicaz

ſocietatis inueſtigandũ nobis ẽ.
Cur deus oĩpotens cuiꝰ ſapiẽtie

nõ ẽ numerꝰ:ſic diſponere voluit vt ſua ma
ter virgo ſc; Maria deſpõſari deberet viro

noĩe Joſeph fabꝛo anq; impꝛegnaret᷑ ⁊ ↄci
peret filiũ dei. Et arguere potes ꝙ nõ de/
buit deſpõſari alicui viro:qꝛ ipᷣa an deſpon
ſationẽ vouerat ᷣginitatẽ.vt ptʒ ex autoꝛita
te bũ Aug.li.de ſctã ᷣginitate dicẽtis. An/

nunciante angelo Maria rũdit. Quõ fiet
iſtud qm̃ virũ nõ cognoſco.i.nõ cogſcere ꝓ

pono qð ꝓſecto nõ diceret niſi ſe ᷣginẽ an/
te vouiſſet. Sʒ vt dicit idẽ Aug. Virginita
tẽ vouẽtibo zʒõ ſolũ nubere ſed etiã velle nu

bere dãnabile ẽ. ̊ videt᷑ ꝙ btã virgo nõ de⸗

buit deſpõſari ne trãſgrederet᷑ votũ. Iteʒ

nõ videt᷑ rõ q̃re potiusviro Joſeph debuit

ſpõſari.Et rõ eſt qꝛ figuratũ ⁊ figura cõ/
uenire dũt. Sʒ ex oĩb ſanctis mlieribo q̃ fi
gurauerũt in veteri teſtamẽto bñdictã vᷣgi⸗
nẽ nulla eaꝝ ↄiũcta eſt Joſeph patriarche:
q̃ figura fuit ſponſi mr̃is dei. Hã aſenech ſi
lia putifari ſacerdoꝶ heliopoleos q̃ fuit vx/
oꝛ Joſeph patriarche Geñ.xlj. HNõ ita expᷣſi
ſe figurauit ifem del:ſʒ potiꝰalie ſctẽ mulie

R
WWWWWWW—

res:vt patʒ de Sara qᷓ genuit filiũ pᷣter na⸗

turã in monte ĩmolandũ,. Vñ tenuit figu/
rã dñe noſtre q̃ genuit filiũ ̊ naturã in cru
ce ĩmolãdum.⁊ tñ Sara ↄiuncta fuit viro
Abꝛaã noĩe. Itẽ Heſter figurat btãm vᷣgi
nẽ que t nupta eſt Aſſuero regi. Eodẽ mõ

piʒ de rebecca q̃ fuit ↄiuncta Iſaac:⁊ ſic de
alijs.g nec mater dei debuit ↄiun gi mrimo
nio ipᷣi ioſeph. ſzj potiꝰ viro noĩe Abꝛaã aut

Aſſuero: aut Iſaac: aut aliq̃ nominũ eoꝛũ
quoꝝ vxoꝛes vel ſponſe dñam figurarunt.

Iltsẽ ſi deſpõſari debuit potiꝰ h̊ fieri debuiſ⸗

ſet vt deſpõſata fuiſſet alicui viro regi majꝗ̊
vt ſignificaret᷑:qꝛ regis eterni ⁊ excellentiſſi
mi.i.dei erat ſpõſa. Aut deſponſata fuiſſet

potiꝰpaſtoꝛi ꝓpr᷑ hũilitatẽ qᷓ; fabꝛo.tũ qꝛ pa
ſtoꝛes gregũ Iterioꝛis ſtatꝰſũt ſᷣm ſeculũ fa/

bꝛis.tũ qꝛ naſcẽte dño nõ fabꝛis ſʒ paſtoꝛib

angelis reuelare ↄgruit eiꝰ natiuitatꝭ myſte

riũ Lu.j. Ergo ⁊ h̊ myſterium deſpõſatõis
debuit fieri potiꝰpaſtoꝛi. Ampliꝰvidet᷑ ꝙ
debuit dei mater deſpõſari piſcatoꝛi:qꝛ ſub
cruce cõmẽdata eſt piſcatoꝛi Johi diſciplo
cur &̊ in deſpõſatõe nõ debuit deſpõſari pi⸗

ſcatoꝛi. Rõ nõ videt᷑ cõgruitat. In cõtra

riũ eſt diuĩa ſapĩa q̃ in ſui diſpoſitõe nõ fal⸗

litur nec falli põt,. Et tñ vt euãgelicꝰ ſonat te
xtus dei mater deſpõſata eſt cõgrnẽtiſſime
viro cui nomẽ Joſeph qͥ erat faber lignoꝝ
Ruñqdetur igit ad pᷣmiſſa ꝑ tres vᷣltates ſeu
2 cluſiones. Pꝛima ẽ:ſũme decebat vt vir
go btã viro deſpõſaret᷑ anq; dei filio impꝛe

gnaret᷑. Hec ↄcluſio claret ꝑ multas rõnes
tam ex ꝑte ꝓlis q; ex ꝑte mr̃is q; etiaʒ ex ꝑte
hũani generꝭ:q̃ rõnes qꝛ deſcpᷣte ſũt in h vo

lumine li.j.pte.vj.arti.iij.ca.j.ibi recurrẽdũ

relin̊. Scða vᷣitas ſeu ↄcluſio ẽ. cõgruuzʒ
erat vt vir ſpõſus mr̃is dei Joſeph noĩaret
q; qdᷣcũq; nomẽ viri aliud ſoꝛtiret᷑. Hec cõ/
cluſio oſtẽdit᷑ ꝑ rõnes ⁊ autoꝛitatẽ bũ Beĩr.

ſuꝑ miſſus ẽqᷓ deſcpte ſunt li.j.huiꝰvolumi

nis.pte.ij.arti.iij.ca.xj. Tercia vᷣitas ſeu
ↄcluſio eſt:ũme cõgruebat vt mi filij dei li
gnario fabꝛo deſpõſaret᷑ qᷓ; alterius artificij
viro in ſpõſaʒ ſociaret᷑. Hec ptʒ.qꝛ h̊ p oĩb⸗
magis cõgruebat ſigniſicatõi eiꝰſpũalis de
ſpõſatõis. Nã ꝑ h̊ ꝙ fabꝛo deſpõſabat deſt
gnari dabat᷑ ꝙ do qͥ fabꝛicauit ⁊ creauit to
tũ mũdũ ſpũalit᷑ ſpoõſabat᷑.iuxta illud Oſee.
ij.ca.a dño dictũ. Spõſabo te mihi in fide
7 ſponſabo te mihi in ſempiternũ ⁊c. Itẽ
r ℳ₰4

Liber vuIn

hoc magis cõgruebat ſignificatõi diuĩe in/
carnatõis:qꝛ ex h ſignificabat᷑ ꝙ in ipᷣa vᷣgi
ne deſpõſata fabꝛo hũana natura ſpõſaret᷑
⁊ copularet᷑ ꝑ vnionẽ dei filio qͥ fabꝛicauit
mũdũ vnacũ pꝛe ⁊ ſpũſctõ.Pꝛoptea ipᷣa be
ata vᷣgo pulchꝛa deſcribit᷑ vt luna Cañ. vj.
ca.qꝛ vt nobᷣ videt᷑ luna vſq; ad.xiiij.diẽ cõ
tinue creſcit q̊uſq; ipᷣa appareat imago hoĩs
q̃ſi fabꝛi:⁊ vltra creſcere nõ põt ſʒ poſtea de
creſcit. Ita btã vgo Maria a ſua natiuita⸗
te creuit vſq; ad.xiiij.annũ q̃ anno in eiꝰ vte
ro integra imago hoĩs.i.ipᷣe xpᷣs imago dei
pꝛis qͥ fuit fabꝛicatoꝛ.i.creatoꝛ mũdi aparu
it:qm.xiiij.anno ſue etatꝭ credit᷑ xᷣgo xpᷣʒ cõ
cepiſſe m hyſtoꝛiam. Mox q́; ipa vicʒ dei

mr effecta in ſua reputatõe cepit decreſcere

p hũilitatẽ:nõ tãq; matrẽ dei vel dñam mũ
di:ſʒ tãq; ancillã dei ſe reputãdo.vñ ait LQu.
j.Ecce ancilla dñi fiat mihi ⁊c.⁊ ſic in eo q;
deſpõſata eſt fabꝛo ſignificabat᷑ ꝙ eſſet ſpõ
ſa dei creatoꝛis mũdi. VUñ ⁊ voluit filiꝰ dei

xpᷣs fieri faber lignariꝰcũ Joſeph pĩe puta/

tiuo exercẽdo artẽ illã vſq; ad etatis ſue an⸗
nũ.xxx:ſicut ſonat ſcdhᷣtura Mar.vj.Et ibi/
dẽ exponẽdo teſtat᷑ Lyra. Deniq; claruit in
ipᷣa deſpõſatõe ñ ſolũ myſteriũ diuĩe incar⸗
natõis:veꝝ etiã maximũ bonũ hũilitatꝭᷣ vt
qnto ſit maioꝛ in oĩbo tanto ſiat ⁊ hũilioꝛ:vt
ſit mr dei ⁊ vxoꝛ fabꝛi. Itẽ tercio hec vᷣitaſ
ſeu ↄcluſio ꝓbat᷑.qꝛ deſpõſatio fabꝛo ligna/

rio facta ſũme cõgruebat ſigniſicatõi nre re
paratiõis ⁊ ſaluatiõis ꝑ lignũ crucq. VUnde

Chꝛyſ.ſuꝑ MDath. dicẽ. Jõ ioſeph fabꝛo li⸗
gnario Maria dei mĩ deſponſata fuit qm̃
ſpõſus ecclłie xpᷣs oĩm ſalutẽ hoĩm oꝑaturꝰ
erat ꝑ lignũ cruc Hec ille.Et ſic patʒ rñſio
ad q̃ſitũ. Ad obiecta in cõtrariu.rũdetur
ad pmuʒ ꝙ vt dicit btũs Tho. iij. ꝑte ſũ.q.
xxviij.ar.iiij. Btã vᷣgo habuit vᷣginitatꝭ vo
tũ trib modis. Pꝛimo in deſiderio quia
anq; incarnatio filij dei ab angelo ſibi an⸗
nũciaret᷑ vᷣginitatẽ ſimpłr ⁊ abſolute nõ vo
uerat eo ꝙ nõ licebat qm̃ in lege veteri ꝓhi
bitũ erat ne ſterilis qͥs fieret ĩ irł Exo.xxiij.
Pꝛoptea qꝛ tꝑe legis oꝑtebat generatõi in/
ſiſtere tam viros q; mlieres.eo ꝙ etiã ex üũlo
eps ꝓplo expectabat᷑ ſm carnis oꝛiginẽ na⸗
ſciturꝰ.habuit tñ btã vᷣgo tũc tpis vᷣginita-
tẽ ⁊ eiꝰ votũ in deſiderio vouitq; vᷣ̈ginitatez
ſub cõditõe:ſ.ſi deo placeret:volũtatẽ ſuã et

Pars II.

deſideriũ diuĩo cõmittẽs arbitrio. Scoõo
btã vᷣgo habuit vᷣginitatẽ in facto:qꝛ poſtq;

ſibi innotuit h̊ deo foꝛe acceptũ.ſ.vt vᷣgini⸗
tatẽ voueret añq; ab angelo ſibi denũciarꝭ
⁊ añq; Joſeph deſponſaret᷑:abſolute vᷣgini
tatẽ vouit. Tercio habuit vᷣginitatẽ ex cõi
bñplacito.nã poſtq; fuit ðᷣſpõſata ſil ipᷣa cũ

ſpõſo ſuo ex cõi volũtate ⁊ bũplacito ac cöo⸗

ſenſu vᷣginitan votũ emiſit. Ad argumẽ⸗

tũ igit᷑ dico cũ Alber. ſuꝑ miſſus ẽ. ca.xliq;

licqʒ btã vᷣgo habuit firmũ ꝓpoſitũ ⁊ votũ cõ
tinẽtie poterat tũ ↄſentire in deſpõſatiõe in
maritalẽ ſocietatẽ:facta tũ diuĩtꝰinſpiratiõe
vtriq; de altero ꝙ vellet go ꝑmanere. ⁊ ſic
oſentire in ↄiugalẽ vel maritalẽ ſocietatẽ et
nõ in copulã carnalẽ abſolute: ⁊ ſic nõ ob⸗
ſtat verbũ Aug. dicẽtis ꝗꝙ vouẽtibo virgini
tatẽ nõ ſolũ nubere:ſʒ etiã velle nubere dã⸗
nabile eſt.qꝛ ̊ intelligi᷑ de nuptu carnal co
pule ⁊ qñ ſine certificatõe a deo facta vellet
q̃̊s pꝰvotũ vᷣginitat ↄiugia ↄtrahere ⁊c.

Ad ſcöm obiectũ rñdet᷑ ꝑ ſcdam ↄdluſio⸗

nẽ.⁊ ad ꝓbatõeʒ dico ſᷣm Alber.ſuꝑ miſſus
eſt. ca.l.ꝙ licz Sara Heſter Rebecca ⁊ plu
res alie ſctẽ młieres pᷣfigurarint btãm vᷣgi⸗
nẽ Marliã ꝓpterea tñ nõ cõgruebat vt ulaꝝ
ſpõſi vel mariti pᷣfigurarẽt q̊ ad denoĩatio⸗
nẽ ſpõſuʒ btẽ Marie vᷣginis. Cũ eĩ ipᷣe ſpõ

ſus vicʒ Joſeph ↄtrahere habuit cũ vᷣgine
Maria ſctm̃ ↄiugiũ ſine carnali copula:vt
vᷣgo ↄcipꝑet virgo pareret ⁊ poſt ꝑtuʒ vꝓgo ꝑ

maneret:quã.iſ.btãm vᷣginẽ ᷣgo Joſeph cõ
iugẽ in vᷣginitate cuſtodiuit ⁊ miſtrauit eidẽ
ac eius filio paterno affectu ſincero. Nullo
mõ igit᷑ decẽs erat vt q ad hãc deſpõſatõeʒ
ſpõſus btẽ ᷣginis Marie pᷣfiguraret᷑ ꝑ ali
uẽ talẽ qͥ extiterit maritꝰꝑ carnalẽ copulaʒ
ñ cũ inter Sarã ⁊ Abꝛaã inter Heſter

⁊ Aſſuerũ.⁊ eodẽ mõ inter Rebeccã ⁊ Jſa

ac:ac alios ↄſiles copula carnaijs interue/
nerit:nõ decebat vt eis noiboſpoſus Ma⸗
rie noĩaret᷑:ſʒ decebat vt iſtud ↄiugiũ ac ca

ſtiſſima deſpõſatio Marie pᷣfiguraret᷑ ꝑ io

ſeph qͥ caſtitatẽ ⁊ fidelitateʒ erga vxoꝛẽ dyji

ſui ſeruauit.vt patuit li.j.ꝑte.ij.arti.iij. ca.xj.
Ad terciũ dicendũ ꝙ hec deſpõſatio ma

tris dei taliter ⁊ tali fieri debuit vt ⁊ hũili⸗

tas cõmẽdaret᷑ ⁊ nobᷣ in exẽplũ ꝓponeretur.

⁊ cũ hoc ſignificatõi myſterij incarnatiõis

diuine ac noſtre reꝑationis congrueret ſed

= Ser.

+ –☛ S☛ ☛ —

+— —
— ——

br

4

Articulus

nia ſi beata virgo deſponſata fuiſſet alicui
regi magno hũilitas nõ clareſceret. Si ve⸗
ro paſtoꝛi hũilitas quidẽ clareſceret:ſed my
ſterio Sõ ſatiſfieret ſignificatõis pᷣdicte.ſiłi/
ter ſi ʒiſcatoꝛi deſponſata fuiſſet: nõ ita ſatii
factũ fuiſſet ſigniticationi pᷣtacte ex pᷣmiſſis
rõnibo:circa terciã ↄcluſionẽ poſitis igit᷑ ⁊c̃.
Itaq; ↄcludit᷑ ꝙ licqʒ natiuitas ſaluatoꝛis
ex beata virgine debuit manifeſtari ab an⸗
gelis paſtoꝛibo ꝓpter hoc ſᷣm Lyrã ſuꝑ Lu.
quia paſtoꝛes erãt ſimplices ⁊ abſq; caute/
lis malicie ⁊ occupati in officio ſanctoꝝ pa
triarcharũ qui dicunt᷑fuiſſe paſtoꝛes Geñ.
xlvij.Talibo aũt ſolent fieri diuie illumĩati⸗
ones ⁊ cõſolationes,. iuxta illud Math. xj.
Cõfiteboꝛ tibi pater celi ⁊ terre: quia abſcõ
diſti hec a ſapientibo ⁊ pꝛudẽtibo ⁊ reuelaſti
ea ꝑuulis,.licʒ etiã cõgruebat matrẽ ſub cru

ce cõmẽdari Johi nõ qͥdem rõne eiꝰ ꝙ Jo

hbãnes piſcatoꝛ erat: qꝛ hoc ad id nil ꝑtine⸗
bat:ſed rõne vᷣginitatis⁊ humilitatᷣ.vt vicʒ

humilis diſcipulꝰ/ Johes et virgo virgini ?
bumillime matri ſue obſequiũ ⁊ ſolaciũ pꝛe
beret. Nihilominꝰſumme ↄgruebat vt vir

go mater dei virgini Joſeph fabꝛo deſpõſa

retur:ſicut ex rõnibus antedictis ĩ tercia cõ

cluſione tactũ eſt. Vere ergo chariſſimi dei

mater ꝑ om̃ia cõmendabilis nobis exiſtit⸗
honoꝛabilis ⁊ deuote celebꝛis ꝑ quaʒ miro
oꝛdine diuine ſapientie nobis ſalus puenit

vere ⁊ Joſeph eius ſponſus non ĩmerito a
nobis honoꝛatur ⁊ deuotius ob amoꝛẽ be
ate virginis venerat᷑ qui tantã gratiã meru
it vt in ſponſam familiarẽ matrẽ dei habue

rit. O vtinã huic eoꝝ ſancte ſocietati pauꝑ

ego ⁊ humilis ſeruulus affuiſſem ⁊ eis fui⸗
tia exhibere dignus fuiſſem.
Articulꝰſecũdus ꝙ ipᷣe ſanctus Joſeph
ſponſus beate Marie debuit eſſe ſanctiſſi⸗
mus ⁊ mũdiſinus.
Tapltulum. I.

Ecunduũ
.¶nãũ dicit᷑ ſanctitatis.vbi inueſti⸗/
gandũ nõ eſt vtruʒz iſte Joſeph
ſponſus benedicte vᷣginis Ma
rie fuerit inter omnes viros ſui temꝑis vir
excellentiſſime ſcũtatis:vt dignus babitus

ſit eligi in ſponſum virginis dei matris. Et

voteſt argui ꝙ nõ:quia ſi fuiſſet bomo gra⸗

ä

miſte

tioſus ⁊ magne ſanctitatis nõ debuiſſet du
bitaſſe vel ſuſpitionẽ habere de beata virgi
ne dei pᷣelecta matre.Cũ em̃ dicat apłlus.j.
Choꝝ.xiij.Charitas nõ cogitat malum ſcz
de ꝓximo ſuo.Seqͥtur ꝙ homo ꝑfectus in
gratia ⁊ ſanctitate atq; charitate nõ poterit
de altero quẽ nouit eſſe ꝑfecte ſanctitatᷣ ho
minẽ ſuſpicari ſiniſtrum vel cogitare malu:

qn eoipᷣo deſignetur veraciter:ꝙ ipᷣe nõ eſt

bonus aut ꝑfectus qui de alio ꝑfecto crede
re poteſt malũ: quod etiam ꝓbari poteſt ex
eo quia apud ſanctos maxime: immo etia,
apud alios pꝛobos ⁊ imꝑfectos hoĩes du⸗/
bia ſunt in melioꝛem ꝑtem interpᷣtanda: vt
habet regula iuris. extra de re.iu.ca. eſtote.
Seganl iſte Joſeph nouit beatam vir
ginem Mariã eſſe ꝑfectiſſime ſanctitatis:
tum ex atteſtatione virginũ cum quibꝰ mo
rata fuerat in tẽplo dñi a ſua infantia:apud
quas publicum et famoſum erat:ꝙ ipſam
quotidie viſitabant angeli dei ⁊ familiari
ei cibum depoꝛtabant e celo.tum ex mira/
culo diuino quo fuit coactus ⁊ pontificibꝰ
manifeſtum vt ipᷣe cuius vicqʒ virga germi⸗
nauit floꝛem ⁊ in eius cacumeu columba e
celo veniens conſedit deſponſaret eã: vtpa
tuit ſupꝛa ꝑ Hieronymũ ⁊ alios hyſtoꝛio⸗
graphos libᷣ.j.ꝑte.vj.arti.iij.ca.j.tum quo/
qʒ ex ſplendoꝛe diuino in facie eius relucen
te,.⁊ tamen ſuſpicabat᷑ ⁊ dubitabat de vir⸗
ginali beate Marie conceptu. Unde no
luit traducere eam:ſed voluit occulte dimit
tere eam Dath. j. Sequitur ergo eꝙ ipſe
Joſeph nõ fuit ſanctus nec ꝑfectus: immo
minus bonus qui de tali ac tante perfectio
nis ⁊ ſa nctitatis virgine ſuſpitionem habu
it adulterij ⁊c. Itẽ confirmatur quia ſᷣm
ſententiam doctoꝛũ pꝛecipue Alexanð. de
hał. concoꝛdat Thom̃.ij.ij.q̃ſti.lx. arti.iij.
Suſpitio mali de altero contingit ſeu pꝛo⸗
uenit ex tribus. Pꝛimo ex longa mali ex
perientia in ſeipſo. Vnde Ariſtote. ij.libꝛo
ethicoꝛum dicit.ꝙ ſenes ſunt maxime ſuſpi
cioſi:eo ꝙ multotiens experti ſunt in ſeipis
alioꝛum defectus. Senes enim inquit ca/
coges ſunt. Eſt eniʒ cacogia in deterius ex
timare omnia. VUnde iunencule mulieres ⸗
ſi nubant viris ſenioꝛibus ſemper pꝛopter

ſuſpitionem viroꝛum turbationes patiun//

tur ab eiſdem 26, Secundo pꝛouenit

ceio rõnes ꝓbantes

Rimo itaq; ſoluẽdo pᷣtactas obie⸗

Liber vm

ſuuſpitio mali ex eo ꝙ aliquis male afficitur
dag alten. Cũ em̃ quis ↄtemnit aliũ aut odit
vel iraſcit᷑ vel inuidet: ex leuibo ſignis opi⸗
nakt᷑ male de ipᷣo: qꝛ vnuſqͥ ſq; faciliter credit
quod appetit. Tercio ꝓuenit ex h̊ ꝙ aliqͥs
ſin ſeipᷣo malꝰ eſt exq̃ ↄſcius ſue malicie faci-

liter de alijs malũ opinat᷑. Pꝛoptea Ecẽs.

x. Stuitꝰid eſt peccatoꝛ in via ambulãs:cũ

ipᷣe ſit inſipiens oẽs exiſtimat inſipietes. Et

Seneca li.de moꝛibo dicit. Hoc hʒ oĩs afl/
fectꝰ vt in qͥ ipᷣe inſanit ceteros putet inſani
re. UVñ auarus cũ ſpe ſit aſſuetꝰ fraudibꝛ et
mwendacijs in emẽdo vendedo credit ommſes
ecrmẽtes ⁊ vẽdẽtes ſilia facere. Siliter luxu
nioſus cũ ipᷣe videat ⁊ loquat᷑ mulierib ma
la intentõeita q̊s videt loqͥ vel reſpicere hu
iuſmodi malũ inde iudicat ⁊c. Ad ꝓpoſitũ
ecrxq̊ Joſeph dubitauit ⁊ ſuſpicatꝰeſt maluz
de btiã virgine ⁊ eiꝰcõceptu ꝓpter qð ⁊ volu
it dimittere eã:ex q̃cunq; pᷣmiſſaꝝ cauſaruʒ
hoc ꝓuenerit ſꝑ derogat elꝰ ſcũtati: ĩmo ex
cauſis pᷣtactis ſuſpicãdo arguit᷑ ipᷣe nõ bo⸗/
nnus fluiſſe vel ſaltẽ valde imꝑfectꝰ Pꝛo hu
lius q̃ſtionis ꝓpoſite rñſione tripliciter ꝓce/
daemꝰ: Pꝛimo dictas obiectões de eiꝰ du⸗
britatione vel ſuſpitõe ſoluẽdo. Scdðo con
cluſionẽ rñſalẽ de eiſctĩtate inferedo Ter
ſctitatis eius excellentiã
ſubnectendo cẽ7.

Capitulum. I

ℳ

p cctiones que depẽdẽt ex eo ꝙ in euã

gelio ſcribit᷑qꝛ cum beata virgo in
uenta eſt habere in vtero filiũ poſt deſpõſa
tionẽ Joſeph noluit traducere eã: ſʒ voluit
occulte dimittere ⁊c. Notandũ eſt ꝙ de H
duhler eſt doctoꝝ ſentẽtia. vna eſt opinio qᷓ
rundã dicentiũ ꝙ Joſeph videẽs btãz a
riã grauidã dubitauerit ⁊ vehemẽtẽ ſuſpi/
tionẽ incurrerit de oꝑe ſiniſtro ex ꝑtevꝰginis
2⁊ idcirco voluerit dimittere eã: ⁊ illi attribu
unt hãc opinionẽ Auguſtino in fmõe,:Ca/
ſtiſſimũ marie ᷣginis vteꝝ:vel vidi poꝛtam
licʒ a pluribo aſſerat᷑ ille ſermo nõ eſſe Au/
guſtini. Ego tñ nullo mõ credo ꝙ iſta du/
bitatio fuerit firma in mẽte Joſeph. nec cre
oadendũ eſt ꝙ Joſeph cũ eſſet vir iuſtꝰ firmi/
ter credidit aliqͥd ſiniſtri de virgine quã ꝓ/
bauerat de tanta ſctitate ⁊ deſpõſatõis mi/
raculoſitate. Si qͥs tñ hanc opinionẽ ſq q
dubitauerit:tenere vult:hoc habet credere:

Pars n

q hec ſuſpitio in mente Joſeph nõ fuit oĩ⸗
no firma ſed dubia. Nã ſᷣm Tho.ij.ij.q.lłx.

arti.iij. Aliud eſt ex aliqͥbus ſignis dubita⸗

re de malo ꝓximi. Aliud eſt illud affimare

Pꝛimũ ꝑtinet ad humanaʒ tẽtationẽ ſine qᷓ

etiã ſancti vitã iſtã nõ ducunt:ſᷣm illud apłi

j. Choꝝ.x. Tẽtatio vos nõ appꝛehẽdat niſi

humana. Affirmarevero ꝓ ſignis leuibo de
ꝓximo malũ pᷣcipue qñ ſunt plura⁊ foꝛtia ſi
gna boni peccatũ eſt. VUñ Aug.ſuꝑ illud.j.
Ehoꝝ. iiij. Nolite ante tẽpus iudicare ait.
Et ſi ſuſpitiões vitare nõ poſſumꝰquia ho⸗
mines ſumꝰ:iudicia tamẽ id eſt diffinitiuas
ſentẽtias ↄtinere debemꝰ.hec ille. Sʒ alia

eſt opinio verioꝛ:quã tenẽt Bꝛego.Oꝛigeñ.

⁊ Johes os aureũ qui aꝑte oſtendũt ꝙ Jo

ſeph quãdo vidit Mariã pꝛegnãtẽ nõ co⸗

gitauit aliqð malum de ea ſed credẽdo bo/
nitati ᷣginis putabat ꝙ deus aliqͥd oꝑatus

eſſet ſecrete in ea. ⁊ ex humilitate reputauit

ſe indignũ eiconſoꝛtio quã ſciebat eſſe ple⸗
nam deo. Voluit ergo recedere ⁊ dimittere
eam timẽs ne ex pᷣſumptõe offenderet ſi tan
te virgini cohabitaret.ſicut in exemplo eti⸗
am Petrus ex eadẽ reuerẽtia dixit xpᷣo.Exi
a me dñe quia homo peccatoꝛ ſum. Vnde

lis laus Marie:magꝭ credebat Joſeph ca

ſtitati eius q; vtero eius:plus gratie qᷓ; natu

re. Maniteſte conceptũ videbat ⁊ foꝛnica⸗

tionẽ ſuſpicari nõ poterat:poſſibiliꝰ eſſe cre
gebat mulierẽ ſine viro poſſe cõciꝑe qᷓ; ma/
riam poſſe peccare. Hec ille. Huic ſentẽtie

oↄcoꝛdat Bernardꝰſuꝑ miſſus eſt, addẽs ꝗ;

ideo occulte voluit eã dimittere:quia ſi ma
nifeſte dimitteret cauſa diuoꝛtij q̃reretur et
exigeret᷑.Et ſi diceret id qð ſcierat ⁊ ꝓbaue⸗
rat de virginis puritate mox populꝰ incre/

dulus ⁊ dure ceruicis illum ſubſannarẽt et

illaʒ lapidarent. Quomõ em̃ gederent tacẽ
ti xpᷣo in vtero quẽ poſtea crucifixerunt mi/
ra faciẽtẽ ⁊ docentẽ in templo. Hec Berñ.
Itac; claret ꝙ Joſeph nil ſiniſtri credi⸗/
dit de virgine ſed cum vidit eam pꝛegnan/
tem ⁊ in facie eius diuinum ſplendoꝛem re/
lucentem adeo ꝙ non poterat eam intueri.
vt dicunt Bernardꝰ et Hieronymꝰpartim
ex ſtupoꝛe:partim ex virginis reueren tia:et
partim ex incompꝛehenſione operis. id eſt

virginalis conceptus cogitabat ſe abſen/

tare eam dimittere: tcotum hoc factum vo

ign
nocor
Gobo⸗
unt
Unant
cepee
imiae
faſiun
poei⸗
oEl
Vre
ünabt
ſoba
önann
ſenic⸗
ſeoe
ön⸗
ſcite
6Gisg
ſaltna
taura
bmen
ſae⸗
gtetet
nma
mm
Ban⸗
N⸗
/
anle⸗
wan
r
ntu
be
Pſo⸗

. 2

Articulus

lens diuino ↄſilio relinquere.Et ꝓptereà an
gelus ſibi reuelauit hoc myſteriũ dicẽſ. No
li timere accipere mariã ↄiugẽ tuam id ẽ nõ
expaueſcas cũ illa habitare ⁊ ſibi ſeruire cu
iusdeꝰte ſociũ fecit in ſctã puritate ⁊ deuo⸗

tione caſtitatꝭ quã vna ſimul deuouiſtꝭ mu

tua volũtate.qð em̃ in ea natũ eſt de ſpũſan
cto eſt?c. Qð ſi queras:quare btã Maria
nõ dixit eidẽ hoc diuinũ ſecretũ. Dicenduʒ
ſim lyrã ſuꝑ Math.q ideo.quia ſciuit ꝙ; ta
lia nõ ſunt reuelãda niſi q̃ntũ ſe extendit vo
luntas diuina.⁊ ideo beata virgo tacuit te/
nens firmiter ꝙ iſtud ſecretũ reuelaret᷑ tem/
poꝛe competenti ex beneplacito voluntatis
diuine ſicut ⁊ reuelatũ eſt ſancte Elyʒabeth
miraculoſe Lu.j. Item quare Joſeph nõ
petiuit beatã virginẽ vt diceret.Dicendũ q;
ex reuerẽtiali timoꝛe nõ fuit auſus ⁊ hoc fa/
ctum eſt ex diuina diſpẽſatione: vt vicʒ ꝑ re
uelationẽ angeli ipᷣe Joſeph ⁊ ꝑ ↄſequens
om̃es nos ſic certificaremur in fide ꝙ nullo
modo de cetero dubitari poſſet cẽc.
LLeapitulum. III.
E cundo pncipaliter ad queſtioneʒ
ſppoſitã de ſanctitate Joſeph ponit᷑
ↄcluſio reſpõſalis quã ſaluo alioꝛũ
melioꝛi iudicio tutam foꝛe decerno.⁊ eſt cõ/
cluſio talis. Fidei pie dictamẽ dat virgi⸗
nem xpᷣi matrẽ habuiſſe ſponſum talem dei
oꝛdinatione:vt nullus vir ſibi parem habu
erit ſanctitatẽ aut equalẽ puritatẽ toto ꝓtũc
terrarũ oꝛbe,. Dico notãter ꝓtunc: quia licʒ
Johes baptiſta fuerit tã excellentiſſime ſan
ctitatis: vt teſte ſaluatoꝛe Math.xj. Inter

natos mulieꝝ nõ ſurrexit eo maioꝛ. tamen

ſpᷣe Johes nõdũ erat ptunc id eſt temꝑe de
ſponſatõis Marie natus in mũdo:ſed po⸗
ſtea ſurrexit in mũdo.Pꝛo illo aũt temꝑe ar
bitroꝛ ꝙ Joſeph fuerit ſctiſſimꝰ in toto mũ
do pᷣ oĩibus hoĩbus qui tũc erant. Ad qð
credendũ ⁊ bandũ ſubnecto tercio rõnes
q bus claret eius ſanctitatꝭ excellẽtia. Et ad
id eſt ratio triplex vicz. phiſica.canonica, et
theologica. Pꝛima ratio phica.quia cuʒ
isxta Ariſto.ſentẽtiã. Om̃ia bonuʒ appetũt
⁊ diligũt:vnũqðq; ens quãtũ habet de bo⸗

nitate tantũ habʒ de eligibilitate lib.iij.tho
picoꝝ.Sʒ quia deꝰpꝛe oĩbus hoĩbus mü

di hunc Joſeph dilexit ⁊ elegit ſibi in patrẽ

putatiuũ ⁊ familiarẽ nutriciũ ac ſue ſanctiſ

ſime matni in ſponſuʒ ⁊ cuſtodeʒ; vᷣginitatis
.

deuotüch miniſtrü. ergo ſequit pꝛe olbuf

homĩb tunc in mũdo exiſtẽtibo:ipᷣe Joſepꝛh
fuerit melioꝛ ⁊ ſanctioꝛ. Secũda ratio ca⸗
nonica:quia habet᷑.xxiij.q.iiij. ca.obtineri.
ꝙ pᷣdeſtinatio ita eſt a deo diſpoſita vt electi
meritis ⁊ pᷣcibus ad ipᷣam ꝑueniãt.Hec ibi
Sed quia Joſeph fuit ab eterno poꝛdina⸗
tus a deo ⁊ pᷣdeſtinatꝰ in ſponſuʒ matrꝭ dei
⁊ nutriciũ xpᷣi atq; cetera myſteria diuĩe in⸗
carnatõis.ergo deo diſponẽte ipᷣe tante ſan
ctitatis ⁊ tanti meriti eſſe debuit vt pᷣ oĩibus
hoĩbus dignioꝛ ad hec pᷣtacta myſteria red
deret᷑. Tercia ratio theologica.quia quã
to ad maioꝛẽ dignitatẽ ſpũalem ⁊ m deum
exiſtentẽ eligit deus aliquẽ tanto eundẽ fa⸗

cit bonũ ⁊ melioꝛẽ.vñ Aug.in glo ſup Eph̊.

..dicit. Deus quos eligit facit bonos. ſic ait
aplus.Elegit inquit nos vt eſſemꝰ ſancti et
immaculati in cõſpectu eius in charitate:qͥ

pᷣdeſtinauit nos in adoptionẽ filioꝝ ꝑ ieſu-=

xpᷣm. Hec ille vbi ſupᷣ. Sed quia de elegit
ab eterno hunc Joſeph ad ſũmas gratias
⁊ maximas ſᷣm deum dignitates:vt patuit.
ergo ſane credo ꝙ ſicut ſuã reuerẽdiſſimam

matrẽ quã pᷣelegit ab eterno:vt decebat di⸗

gniſſimã ⁊ ſctiſſimã fecit:ſicut etiã ſuũ pᷣcur
ſoꝛẽ ſctiſſimũ elegit ⁊ fecit atq; diſcipulos et
aplos quos elegit vt mũdi lumĩa foꝛent ef/
fecit ſctiſſimos:ita hunc Joſeph quẽ in ſp-
cialiſſimũ ſibi ⁊ ſue matri nutriciũ ac ſpon⸗
ſum elegit ita eũ ſctiſſimũ effecit:q digniſſi
mũ pꝛe oĩbus hoĩbus reddidit. Secure
igit᷑ chariſſimi eius meriti nos cõmendare
poſſumꝰ:merito eius ſuffragia exoꝛamꝰ qꝛ
magnũ vtpote ſanctiſſimꝰ valet coꝛam xpᷣo
efficere ⁊ impetrare beneficiũ ꝓ nobis ꝛc.
Item ad ſanctitatis ipius Joſeph excel⸗

lentiam ꝓbandam faciunt etiam pꝛiuilegia

immediate infra articulo tercio deſcripta qͥ
bus eũ deus dignilicauit ⁊ ſctĩſicauit.

Artiaulus tercius ꝙ ſa nctitas Joſeph
ſponſi Marie duodecim pꝛiuilegijs eſt di
gnificata. Sðð

Ercium miſte

t rium declarandum in hac pat
te dicitur dignitatis. Quante

nempe dignitatis ⁊ pꝛiuilegia/o

te ſanctitatis ſit iſte Joſeph benedicte vir⸗

ginis Marle ſponſus elucidando. Ade

Liber Vin

nertere debemus: quia quicquid gloꝛie et
laudis impendimus ſponſo ſcilicʒ Joſeph
totum eſt ad laudem ſponſe id eſt beatiſſi⸗
me virginis matris dei. Ad cuius glo⸗
riam vt maioꝛi deuotione moueamur erga
hunc ſcũſſimũ ſponſuʒ Joſeph notare poſ
ſumꝰꝙ ſicut biĩſſima virgo dei mater gloꝛi
oſa exiſtit coꝛona duodecim ſtellaꝝ. iuxta il
lud Apoc̃.xij. In capite eiꝰ coꝛona duode/
cim ſtellaꝝ:ita ſctiſſimꝰeiꝰſpõſus Joſeph in
ter om̃es ſanctos compꝛobat᷑ foꝛe glłioſus
duodecim pꝛiuilegijs ſanctitatis tanq; du/
odecim ſtellis relucentibo in coꝛona gloꝛie
ipᷣiꝰ,.q̃ q dem oꝛdinari poſſunt in tribs q̃ter⸗
narijs. quoꝝ Pꝛimꝰ potiſſime ſe habet ex
pte ſuijpſiꝰid eſt Joſeph. Scðs ex ꝑte vᷣgi⸗
nis bñdicte eiꝰſponſe atq; filij eiuſdẽ virgi/
nis xpᷣi iu bñdicti. Terciꝰqternariꝰindif⸗
ferenter ſe habet vel teneri põt: vt claret in
ſubſchta qᷓternarioꝝ diuiſioen.
Pꝛimũ puilegiũ nobiliſſime generatõis
HB cõöm euãgelice cõmẽdatõis.
Terciũ digniſſime electõis.
Quartũ virginee gloꝛiatoiWlis.
Ouintũ puilegiũ ſinglłariſſime dilectöis
Bextum ſciſſime ↄuerſatõlis.
HSeptimũ meritoꝛie auxiliatõis.
Octauũ ꝑmaxime honoꝛatõis.
HNonũ puilegiũ pcelſe glłificatõis.
Decimũ dulciſſime ↄſolatõis.
Vndecimũ angelice frequẽtatõis.
Duodecimũ potiſſime impetratõis.
LCeo..eapituluml1.
Rima itaq; ſtella ſeu puilegiũ ſan⸗
p ctitatis Joſeph biſſimi dici᷑ nobi
liſſime generatõis.qꝛ eratde do mo
Dauid ⁊ generatõe nobiliſſima ex q̃ xpᷣs de
ſcẽſurus erat ſᷣm carnẽ ſicut ꝑ œæhas fuerat
p̃dicatũ Nimirũ ad nobilitatẽ ſummã eiꝰ
ꝑtinet ꝙ ipe Joſeph fuit de eadẽ tribu ⁊ fa-

milia cũ Maria mr̃e dñi virgine nobiliſſi⸗/

ma. Vnñꝛ⁊ genealogia xpᷣi deſcribit᷑ ꝑ ioſeph
ab euãgeliſtis licʒ Joſeph fuerit penitꝰalie/
nus a ↄceptõe xpᷣi qͥ de ſola virgine natꝰ eſt
⁊ ↄceptus a ſpũſctõ. Nihilominꝰ ꝑ genea⸗
logiã ioſeph deſcriptã Math.j.Et Lu. iij.
fficiẽter ꝓbatur ꝙ ihs Marie filiꝰ ſuerit
eſtirpe Dauid.vt dicit lyra.qꝛ Joſeph fu
o it de eadẽ tribu cũ Maria.qð ꝓbaturꝑ B.
qꝛ ſᷣm legẽ młier ad quã ꝑtinebat hereditas
paterna nõ poterat ↄtrahere mr̃imoniũ ni⸗

re nupſit vxoꝛi

HPars u.

ſi cũ viro ſue tribo ne fieret cõfuſio ſoꝛtiũ. vt

habet dicta ſnĩia Num̃.xxxvj. Biã aũt vir
go Maria fuit vnica Joachim pꝛi ſuo ſuc-
cedens el in hereditate ⁊ iõ ex lege cogebat᷑
viro ſue triba nubere.ppter hoc ⁊ iuit citio/
ſeph in bethleeʒ ciuitatẽ Dauid vt ꝓfiteret᷑
cũ eo Luc.iij.Hec Nico.de ly.ſuꝑ Hath.
Si aũt vis ſcire modũ ꝑ quẽ fuerũt de ea⸗
dem tribu ⁊ familia ſcʒ; Dauid. Damal.lib.
iiij.ca.vj.deſcribit dicens btãm Mariã de
ſcẽdiſſe a Dauid ꝑ Nathan. Joſeph aũt ꝑ

Salomonẽ.Dauid qͥppe inter ceteros ha/

buit duos ſilios ſcʒ PNathan ꝓphetã:? Sa
lomonẽ ſapiẽtiſſimũ regẽ.vt patʒ.j. Paral.
iij. Scðm ꝙ aũt refert lyra in poſtilla ſuper
QLu.licʒ oẽs ſapiẽtes hebꝛeoꝝ ↄcoꝛditer te9
nerent ex ſcpturis xpᷣm debere deſcẽdere de
Dauid.aliqui tũ eoꝝ opinabant᷑ ipᷣm deſcẽ
dere a Dauid ꝑ Nathan ꝓpter excellẽtiam
ſctitatis ⁊ ꝓhetie ipiꝰ Nathan. Alij vᷣo ꝑ
Salomonèe ꝓpter dignitatẽ regiam ⁊ excel/
lentiã ſapienne. Scðm veritatẽ aũt deſcen
dit ꝑ vtrũq;. aliter tamẽ.quia ꝑ Salomonẽ
deſcendit ſᷣm lineam naturalis generatiõis
ꝑ Nachan v̈o m lineã generatõis legalis.
quia Joſeph ſponſus beate vᷣginis fuit fili
us Helij adoptiuꝰſeu legalis ſ᷑ᷣm Hiero.qð
vt magis intelliga? NHota ſᷣm Joheʒ Da
maſce.ꝙ ꝑ cathenã Nathan ꝓphete filij Da
uid deſcendit Melchi.a quo melchi quar/
to gradu deſcendit⁊ diſtat in recta linea ipᷣe
Joſeph.vt patʒ Lu.iij. vñ Melchi eſt ipſi
Joſeph abauꝰ vulgariꝰ id ẽ auus aui. Iſte
melchi habuit fratrẽ nomie Panthera.qui
genuit Barpa nthera. ⁊ hic genuit Joachiz
qui genuit beatã ariã.Per cathenã aũt

ipᷣiꝰ Sslomõis filij Dauid naturalis deſcẽ

dit Mathan qui ſuit auus ſancti ſponſi io
ſeph Math. j. Iſte Oathan habuit vxo⸗
rem ex qua genuit Jacob patrẽ Joſeph. vt
patzʒ Wath.j. Defuncto aũt Mathan:ipᷣe
Helchi de quo antea meminimꝰ ſcʒ ex ca⸗
thena ſetatpanzPer frater vicʒ Panthe⸗
Dathan: ip̃i matri vicʒ Ja
cob.⁊ genuit ex ea Elij. Yacti ſunt ergo fm⸗
tres vterini Jacob ⁊ Elij:ſed de duobo fra
tribus a Dauid diuerſimode deſcendentib-
quia Jacob a Mathan ex tribu vel cathe⸗

na ſalomõis. Elij vᷣo a melchi ex tribu ſeu

cathena nathã. Elij aũt accepta vxoꝛe moꝛ
tuꝰẽ ſine ſemie, Etidcirco Jacob frat eius
„₰

ſen,

e⸗
hll
⸗
Nel

n
ſih.
ide
lüt
be,

accepit vxoꝛem fratris ſui vt ei ſuſcitaret ſe

men ⁊ genuit Joſeph. Ita ergo Joſeph fu
it fiu naturalis ipiꝰ Jacob.put diẽ Math⸗
jca. Fuit etiã idem Joſeph filiꝰlegalis Elij
quia filiꝰ qui naſcebat᷑ ex tali vxoꝛe erat qͥdẽ
ſim naturã generãtis.ſᷣm aũt legẽ defuncti.

⁊ ſic dicit Lu.ca.iij. Joſeph fuiſſe filiũ Elij.
hecſm Johez; Damaſ. Deniq; fm Nico. AV
de ly. ĩ poſtila ſup Math. Hec ↄtrarietas

ꝓꝙ mathe? dicit: Mathan genuit Jacob. et
Jacob genuit Joſeph.Lucaſ vᷣo diẽ. Ma
chath genuit Elij. ⁊ Elij genuit ioſeph. ſic
ſoluit᷑ ꝙ mathath ⁊ mathã ambo ðᷣſcẽderũt
a Dauid. ſzʒ mathath fuit filiꝰdauid adopti
uus. Mathan aũt ꝑ ſalomonẽ. Et iſti duo
mathan⁊ mathath habuerũt vnã vxoꝛẽ ſuc
ceſſiue q̃ dicta eſt yeſca:⁊ iſta a mathan ↄce
pit Jacob.⁊ a mathath Elij.⁊ ſic Jacob ⁊
Elij fuerũt fres vterini.vt dictũ eſt Ex bis

oĩbus aꝑte monſtrat᷑ nobilitas taʒ btẽ vᷣgi/

nis q; e ſponſi Joſeph ſctiſſimi.qꝛ fuerunt
ꝓinqui ſi bñ calcularet᷑ foꝛte in ſexto gradu
ↄſanguĩta qͥ gradu ñ ꝓhibet᷑ ſ̃m iura etiã
mr̃imoniũ ↄtrabẽdi. Equidẽ q̃nta ſit eoꝛũ
nobilitas generꝭ ptʒ.qꝛ Macheꝰ ponit tres

quaterdenas generatões ab Abꝛaã vſq; ad
xpᷣm in qͥ bus deſcribit᷑ generatio a q̃tuoꝛde
cim patriarchis:⁊ q̃tuoꝛdecim regibo.⁊ q̃tu

oꝛdecim ducibo: ſm qð dicit Nico,de lyra.
O igit q; nobiliſſimꝰeſt iſte ſpõſus qͥ vtiq; ẽ
ꝓpinquꝰmultoꝝ ſctõꝝ iſtiꝰ genealoglie: imo
⁊ Johis baptiite ⁊ plurimoꝝ aploꝝ fratrũ

xpᷣi. Inſuꝑ ⁊ mr̃is dei atq; ipᷣiꝰ xpᷣi ꝑ matrez ſi
qð eſt ſũmũ:ſicq; ꝓpinqͥtate cõiunctꝰeſt deo

patri ⁊ filio ⁊ ſpũiſctõ.ꝑ h̊ ꝙ xps dei filiꝰcar
nem aſſumpſit ex eiꝰgenealogia.
Capitulum. I.

Ecuũda ſtella eſt pᷣuilegiũ euãgelice
cõmedatõis.qꝛ in euãgelio ipe io
ſeph comendat᷑ iuſtꝰ fuiſe Wath.

j. Joſeph cũ eſſet iuſtꝰnolebat traducerexẽ.

quo vᷣbo ipᷣe cõmendat᷑ a ꝑfecta vᷣtuoſitate

qꝛ Et teſtant᷑ doctoꝛes catholici pᷣcipue ĩ ta⸗

lib ſcriptis accipit᷑ inqᷓntũ iuſticia tus eſt

generalis oẽs vᷣtutes cõpꝛehẽdens. VUnde

Hacrobiꝰli,de vᷣtutibo dicit ꝙ ex iuſticiap
cedũt:amicicia:innocẽtia:cõcoꝛdia:pietas:

religio.id eſt cultꝰdiuinꝰ:affectus.id eſt dile
ctio fraterna ⁊ hũanitas q omia credunt᷑ ꝑ

fectiſſime foꝛe in Joſeph/ ꝓpter qð merito iu
ſus noiatus et. quia vt Qulli lib de offi⸗

entia ꝓmpta que ⁊ fuit i

cijs ait. Juſticia vᷣtutis hlegoref mn grim⸗ .

ex qᷓ bõi viri noĩant᷑.Et Art hico
dicit. Pꝛeclariſſima virtutũ ſcʒ moꝛaliũ vi⸗

det eſſe iuſticia.⁊ nec heſperꝰ neclucifer ita
mirabiliter lucet tc. Vñ maximũ eſt hoc pp
uilegium Joſeph vt dicat᷑ q̃ſi anthomaſice
iq eſt ꝑ excellentiã: iuſtus in ſacro euãgelio.

ſes ᷣtutes omniũ patriarchaꝝ ⁊ ꝓphetaruʒ

Et certe haut dubiũ quia in ipᷣo erat obedi

₰

n Abꝛaã: patientia
Joſeph patriarche:humilitas Dauid:de⸗

uotio ꝓphetaꝝ ⁊ ſanctoꝝ patrũ ⁊cquib⸗ di

gnus reddebat᷑ ſponſus tante virginis.
Erxcia ſtella eſt puilegium digniſſ⸗
t me electiõis.Alij quippe ſancti ele⸗
cti ſunt:quidã in ſeruos tãtũ vt ſan

niſtratoꝛij ſpũs. Quidã in ſeruos ⁊ amicos

ſcʒ dei vt ſancti apli.quibo Joh̊.:xv.ſaluatoꝛ

alt. Jaʒz nõ dicã vos ſeruos ſed amicos ⁊c.

HNullus aũt ſanctꝰpᷣter Joſeph eſt electꝰ in

hanc pᷣcelſam dignitatẽ vt fieret ⁊ ſeruus ett

amicus ⁊ inſuꝑ pater xpᷣi putatiuꝰac ſpon/

ſus matris dei.vnde poſt dei matrè ſummãa

dignitatẽ ipſe obtinet
HS CKapitulum. IIꝝI —
Varta eſt puilegium virginee glo
q rniatõis:quia refulget gloꝛia⁊ aureo
ggaa vꝓ̈ginitatis. Yuit em̃ vgo incoꝛru
ptus quã virginitatẽ vouerat mutuo ↄſen⸗

u vnacũ benedicta virgine:ſicut ſupꝛa pa/
tuit. Hoc aũt ꝓbatur autoꝛitatibo vicʒ do/
ctoꝛum.⁊ rõnibus atq; ſimilitudinibo ⁊c̃.
Pꝛimo inquã doctoꝛũ autoꝛitatib.qui⸗
bus ⁊ ↄuincitur.quia liber infantie ſaluato
ris qui dicit ꝙ Joſeph de aliavxoꝛe habue
rit filios:in hoc dicto nõ eſt tenẽdus:qꝛ fal/
ſum dicit ſicut ⁊ in q buſdã alijs certis locis
ytpote ꝙ obſtetrices beata virgo habuerit
in partu ⁊ ſimilibo quib repꝛobatur. Ad id
autem ſciliczʒ ꝙ Joſeph virgo fuerit incoꝛru
ptus et perpetuus eſt Pꝛimo autoꝛitas
Hieronymi cõtra Helijudium dicentis ſic
Gꝛata inquit gratia et floꝛida fuit virginis

matris et Joſeph ſocietas. et ſicut amato/ o
res puntatis in matrimonio v̈ginitatis fu⸗

erunt a ſpũſctõ electi.Hec ille Un credo pꝰ
vginẽ mreʒ fuiſſe hũc Joſeph puritatis ma
Eimũ amatoꝛc. Ad idẽeſt autoꝛitas etiaʒ

Uñ argui poteſt quia in ipᷣo videre potuil-

Liber vIH

ſuꝑ Math. ca.j.in poſtilla ̊ credẽdũ aſtru

it ⁊ dicit: ꝙ cũ Maria eſſet deſponſata Jõ
ſeph iã erat in domo ipᷣiꝰ Joſeph ᷣm Chꝛi
ſoſtomũ.Et qꝛ modꝰerat iuſtoꝝ nõ ꝑficere
mr̃imoniũ ꝑ carnalẽ copulã niſi pus vacaa

rent oꝛõni ꝑ aliqð tᷣs imploꝛãdo diuinam
miſcðdiaʒ.vt patʒ hob.viij. Et tũc inquit

credit᷑ reuelatũ eſſe ipᷣi Joſephꝓpoſitũ ma⸗

rie de obſeruãda vᷣginitate.tũc q̊ʒ ex cõi cõ

ſenſu vouerũt vᷣginitatẽ.quã qͥdem vᷣginita

tẽ ipe Joſeph habebat etiã antea in deſide/

rio ⁊ ppoſito ſʒ votuʒ nõ expᷣſſerat. Cõtraxit

igit᷑ mrfimoniũ coactꝰ p miraculũ virge ger

tis:cõmittẽs ſe diuie volũtati:⁊ tũc ex reue·
latõe diuĩa cogſcẽdo ꝓpoſitũ Marie ex cõi
oſenſu vouerũt vᷣginitatem.vñ Joſeph ad

huc vᷣgo erat. Scðo ad id ꝓbandũ ideʒ
Nico.de ly. adducit rõnẽ talẽ.qꝛ cuʒ xpᷣs in

paſſione ſua nulli mr̃em ſuã ſeruãdã tradi/

dit niſi virgini:nõ eſt ꝓbabile ꝙ añ ↄceptũ

dũ adhuc eſſet iuuẽcula traderet᷑ alicui niſi
Tercio ꝓbari põt ſimi
litudinibo:qꝛ cũ de ſiłib idẽ ſit iudiciũ vt di
ctat regula logica.Exq̃ xps in oĩbo maioꝛeʒ

vᷣgini cuſtodiẽda.

quã habuit ⁊ ſpecialioꝛẽ ſocietatẽ ac famili-
aritatẽ ſꝑ cũ vᷣginib hꝛe potiſſime voluit.iu

xta illud Can.vj.Qui paſcit᷑ inter lilia.ſ.vir
ginitatis. Unde ⁊ mr̃em virginẽ eligere vo
luit: virgineo lacte nutriri voluit:in ſinu vir
gineo recumbere. Sed ⁊ diſcipulum virgi
nẽ ſcʒ Johem familiariꝰ dilexit ⁊ in pectoꝛe
ſuo reclinari eũ voluit in cena. Itẽ pᷣcurſoꝛẽ
vᷣginẽ hĩe maluit ſc; Johem baptiſtã. Ju⸗
xta q; crucẽ virginẽ mr̃em ⁊virginẽ diſcibu
lũ aſtare voluit,/ſed ⁊ in ſepulchꝛo quaſi vir

gineo id eſt in quo nõdũ quiſq; poſitus fue
rat locari voluit. Deniq; a vᷣgine

q; ierit Apoẽ. xiiij. Sane ergo iudicandũ ⁊
o credendũ eſt ꝙ patrẽ putatiuũ ⁊ nutriciũ at

qʒ miniſtrũ ſuũ ⁊ ſue matris ſpõſum nõ niſi
virginẽ habere voluerit:vt virginũ ſocieta⸗
tem ab inſtanti ↄcep tionis vſch ad tempus
ſue maniteſtatõis ⁊ pᷣdicatiõis ſe habuerit

Martha
miniſteriũ ſibi ⁊ hoſpitiũ exhibitũ plus pla
cuit. Pꝛeterea in celo ſemꝑ virgines ĩ comi
tatu habere vult qui eum ſequũtur quocu/-

de deo ille ſtupe

Pars I

Augꝰ /li. de Piugall bono erpſſe dicetis. q; et inter virgines 2uerſatus fuerit.
Joſeph niſi vgo fuiſſet: vgo mater dei ne / ⸗
in ſpõſaʒ ſibi a deo data fuiſſet. alas hoc

ſctm̃ oiugiũ claudicaſſet ⁊c. Nico.qͥʒ dely.

Capitulum. V.

Ailiinta ſtella eſt puülegium ſingula

q riſſime dilectionis.quia inter Ma
nã⁊ Joſeph fuit amoꝛ ſctiſſimꝰ⁊ ſin
gulariſſimꝰ. Et maria pꝰ filiũ magꝭ amauit
ioſeph q; aliũ ſanctũ quia fuit ſponſus eiꝰ⁊
ei in oĩbus neceſſitatibopuidens. Pie eniʒ
credit᷑ ꝙ ſpũſſctũs virginẽ Mariã ⁊ ioſeph

ſancto amoꝛe mutuo vniuit. ? niſi iſte amoꝛ
a ſpũſctõ inter eos caſtus ⁊ ſctũs pᷣceſſiſſet:·
matrimoniũ eoꝝ ↄtractũ nõ fuiſſet.Dilexit

igit virgo Maria Joſeph tanq; ſponſum
ſuũ ſanctiſſimũ a deo ſibi miraculoſe datuʒ

Et ſm magiſtrũ Vbertinũ de caſſali libꝛo
qui intitulat᷑ arboꝛ vite crucifixi ihu.Crede
dum eſt inqͥt ꝙ beata vᷣgo que in oiba a ſpiꝰ-
rituſctõ agebat᷑ fuit ab eodẽ ſpũſancto certi
ſicata de ſctĩtate Joſeph ⁊ de diuĩa ꝓtectio
ne:ita ꝙ nõ dubitauit imo certa fuit ꝙ Jo⸗
ſeph nunq; vellet eam carnaliter amare vel

ↄcupiſcere:ſed puriſſimo amoꝛe ex diuĩa di
lectione deuote ſibi ſeruire,⁊ ideo nõ miruʒ
ſi plene in Joſeph ↄiugiũ ↄſenſit vt verum

mrimoniũ fuerit inter eos nũq; habẽdo re
ſpectum ad carnalẽ ↄcupiſcentiã vel actuzʒ.

Vnge patet quia ſingulari diuĩo amoꝛe et
caſtiſſimo ſe mutuo dilexerunt.
Lapitulum. VI.

Etta ſiella dicit puilegiũ ſanctiſſi⸗

ſme ↄuerſatõis. Iſta em̃ ẽ regula ge
neralis.quia cum ſancto ſctũs eris

⁊ cum ꝑuerſo ꝑuerteris. teſte pᷣs. Vñ qͥ ma
lam habent ſocietatem in hoc mũdo male
agunt.et ecõuerſo qui bonã bene.Erit eni,z
ꝙ vnus malus malam habet voluntateʒ ⁊

in ſocietate bonoꝝ ſi fuerit vnus bonus ſu/

is exhoꝛtationibo ꝓhibet ⁊ retrahit illum.et

ecõuerſo. Itaq; cum Joſephhabuerit ſan

ctam ſocietatem Marie,de qua Ambꝛoſi⸗

Virgo fuit ſanctioꝛ alijs plena ſpũſancto.

Et ꝓpterea qͥd credis ꝙ agebat Joſeph quã
do videbat ſponſam ſuam in nocte ſurgenꝝ

tem ad oꝛationẽ ⁊ ploꝛantem ac deum col/

laudantem. an nõ credis ꝙ ad bene agen⸗

dum inflammaret᷑.Arbitroꝛ ꝙ ſepe oꝛabat

cum oꝛante ⁊ cum virgine pariter benedice

bat deum. Conſidera quantũ erant deuo⸗
ta eoꝛum colloquia ⁊ qñũ Maria loquebat᷑

go oĩa ſecreta myſteria diuid icar natiõis ei

bat Itẽ 2ſidera quõ btã ⸗

0

pahe
nutu
apl
lt
moꝛ

ſt

geri
Uitp⸗
lioſt

z

covi
ot
iit
ho
Ouss

ledol

ent

N⸗
ſchc⸗
tyol
lian
bob⸗
an
nd

ad
reſ
e⸗
e
ſl
ne

na
R
Prſin
maut
1c
deeng
eb
keamor
cſle
voniun
ſed
1C
weh⸗
woi
peno⸗
g⸗
nuend
diind
vönmn;
tNun
btore
daanz.
monecs

ſnciſ⸗
ig.
mses
Zin
o nue
Sa;
tu?
usſi⸗
u
gerula
Phroſy
ſnco⸗
phaui
hon
nc)
gge⸗
obn
ncl
ldano/

en
hi,

ͤts

Articulus

o pandebat et ꝑiter ↄferebãt quõ xpᷣus de ea
natus ſᷣm ꝓphetias deberet in mũdoviuere
et ꝓ hoĩb pati et moꝛi. Itẽ ↄſidera q̃ntũ ſte
tit caʒ Maria qꝛ fere.xxx. annis:liq; em̃ de
moꝛte Joſeph in ſcptura nõ reꝑit᷑ ſed ↄſtat
qm̃ paꝝ añ baptiſmũ xpᷣi moꝛtuꝰfuerit NHN⸗
qũ xpᷣs diſputabat in tẽplo viuꝰ erat. Tꝑe

aũt paſſiõis nõ fit mẽtio de eo.Cũ q̊ tot an/

nis ſteterit cũ vᷣgine in ſctã ↄuerſatiõe ſeqᷣt
vtiq; ꝙ magni meriti fuit ⁊ magne ſctĩtaj.

Capitulum. VII
Eptima ſtella eſt pᷣuilegiũ meritoꝛie
Acq ſitõis:auxiliatõis:qꝛ ipᷣe meru⸗
it in oibus laboꝛibo ⁊ in om̃i nego/

cio virginis Marie et xpᷣi auxiliũ pᷣbere: vt

patet qñ vᷣgo in bethleẽ ad pariendũ aſcen

dit. qn in egyptũ aufugit ⁊ in exitu de egy⸗
pto atq; in qᷓrendo ꝑuulũ xpᷣm ꝑditũ Lu.ij.

Quis in oĩbo his eã ſociauit ei niſi Joſeph
q̃ cum ploꝛãte virgine ploꝛauit ⁊ cum dolẽ

te doluit. Vñ maria ait. Ego ⁊ pater tuus
dolentes qᷓrebam?te ⁊c̃.

Capitulum. VI.
LCLltiaua ſtella pꝑmaxime honoꝛatõis

o Quere quẽ voluerꝭ pꝰ virginẽ ĩ ter

ris cui xpᷣs tãtũ honoꝛẽ exhibuit ſic

Joſephecul vt ðꝛ Lu.ij.Erat ſubditus de/

ſcendẽs in naʒareth. Iſta aũt ſubiectio erat

vt volũt doctoꝛes q illa diuinitas aliqñ fa
miliariter miniſtrabat Joſeph:dabatq; ſibi

tho baliam ſeu manutergiũ ad tergendum
manꝰ:aquã ad lauandũ:ſedile offerebat ad

reſidendũ: nec dubites ꝙ multa obſequia
fecit deus ipᷣn ergo ⁊c̃.

Cap̃.I N.
O na ſtella eſt pᷣuilegiũ p̃celſe grati
n flſicatõis. Hã qͥs ſanctoꝝ tantã gra
tiã pmeruiſſe cernit᷑ ſicut Joſeph:ſi
aduertimꝰrõnẽ electiõis atq; rõnẽ merito/⸗
rie ſue ſeruituiꝭ. Nimirũ ſi penſamꝰ rõnem

electõis vtiq; ipᷣe magnã gram hꝛe debuit:
qꝛ quãdo aliqnẽ deꝰeligit ad tantã gr̃am vt
ſit ſibi taʒ familiaris ſicut patuit: ſꝑ ſibi dat
maximas gratias.Et ꝓpterea eligendo iſßjßm

Joſeph ad tantũ myſteriũ qᷓntas ſibi gr̃as

deit cogita, Itẽ ſi penſam eiꝰſeruitute qs
reꝑit᷑ qͥ tantũ ſeruierit vgini Oarie atq;ʒ ſiẽ
xxpo Joſeph,.mõ xpᷣs dixir Joh.xij. Si qͥs
mihi miſtrauerit honoꝛificabit eũ pꝛ meus
⁊c.q̃ntũ ̊ putas honoꝛis ⁊ gr̃e deꝰ paterex
hibuit ꝓ tãto ſeruitio Joſeph. Iteʒ ſi bñdi

la virgo eſt tã gratioſa ꝙqᷣ dicit ad e re⸗ aũt ſepius hanc gratiã ꝓmeruit ſicut pateg

uerentiã vnũ Aue maria facit ſibi gfaz: qjn
to magis credis qͥd fecerit Joſeph qͥ tanto

tꝑe ⁊ in tãtis eidẽ ⁊ filio ſeruiuit ꝛ(.
Capitulum. N.

d latõis.reuera nullꝰſctõꝝ habuit vł

hyꝛa.bere potuit tantã cõſolationẽ de
xpᷣo ſicut Joſeph hic in terris:qͥ vidit oĩa q
ꝓPphete pᷣdicauerũt de vᷣgine ⁊ de ᷣbo incar
nato queʒ ⁊ poꝛtauit manibo ac tetigit: fide
ſenſit:oſculatꝰẽ:⁊ młtotiẽs amplexatꝰẽ. Si

ergo Abꝛaã exultauit vt videret diẽ xpᷣi: vi

it ⁊ gauiſus eſt Johᷣ. viij. qᷓnto magis J

ſeph gauiſus ẽ qͥ vidit ⁊ tetigit ꝑ exꝑientiam

Deniq; ↄſolationẽ habuit Petrꝰqũ vidit

——

faciẽ ⁊ gliam xpi in trãſſiguratõe adeo vt et
ficeret᷑ qſi fatuꝰneſciẽs qͥd diceret. Dñe in⸗/

q̊hft bonũ eſt nos h̊ eſſe Dath.xvij. Cõſola

tionẽ habuit Johes qñ doꝛmiuit ſuꝑ pectꝰ
ihᷣu.Oẽs etiã apli ↄſolabant᷑ qui maduca⸗

bant ⁊ bibebãt cũ verbo vite. Magna vti
q dulcedine tenebat᷑ magdalena qñ iuxta
pelbdes ihu ſedẽs audiebat verbũ illi?. Be
atꝰ Frãciſcꝰdũ ſel oꝛaret apparuit ei xpᷣs qſi
crucifixus di.Frãciſce amice tolle crucẽ tu
am ⁊ ſeq̃re me.Et mox pᷣ maxima dulcedie

eius effectꝰ fuit q̃ſi fatuꝰ ⁊ ſpũ ebꝛiꝰ.Fratri
Ruſino apparuit btã virgo cum filio in bꝛa
chio tenẽdo:⁊ tantã ↄſolationẽ habuit ipſe
frater rufinꝰex illa viſione ꝙ q̃ſi anĩa exiuit

de coꝛꝑe. Quid tũc Joſeph habuit ↄſolatitt
onis qui tanto temꝑe habitauit cum xpᷣo

virgine matre:comedit in vna menſa: cum

eis dulciſſima colloquia habuit multotiẽs

et quotienſcũq; voluit.Et vt pie credo chꝛi

ſtus ſepiſſime oſculabat᷑ ĩm Joſeph ſiẽ ſo

ſeph ſanctiſſime. O qnta fuit cõſolatio tua
qñ xpᷣm natũ quẽ filiũ dei credidiſti ĩ vlnis

tenuiſti.quando angeli cecinerunt Gloꝛia
excelſis:⁊ in multis alijs actibus eius felici
bus.vere dicere poteras cum pᷣs. Conſola
tiones tue dñe letiſicauerunt animam meæz

O anima mea quid faceres ſi ſaltem ſemel

oſculari a xpᷣo merereris ⁊c.
apitulum. XI.

Mgecima:pꝛiuilegiuz angelice fre⸗
vyv quuentationis et viſitationis. NHon
em̃ omnibus ſanctis donatum eſt

frequenter angelos videre et alloqͥ Joſeph

Ecima:eſt puilegiũ dulciſſime cõſo

Uiber vIIH

cuʒ angelus ei apparuit di. Noli timereac
cipere ↄiugẽtuã: ⁊ eũ monuit vt in egyptu;ʒ
iret. Item cũ poſt reuerſum angelꝰei appa/

ruit monẽs vt in ꝑtes galilee.ſ.naʒareth di⸗/
uerteret habitaturꝰ. Pie etiã credo ꝙ mlitis
alijs vicibo vidit angelos virginẽ bñdictaʒ

vlſitãtes ⁊ cõſolãtes:qꝛ vt dicit Hiero.q̃ti

die eã viſitabãt angeli cibũ ei ferentes.
LCoaapitulum. INI.

* .
d. .

Vogdecima ſtella eſt puilegiũ potiſ

d ſime impetratols ſeu ſuffragatöis.

Alij utpe ſancn pot bñdictã vir
1

ginẽ nõ ita potiſſime hũt ⁊ pñt ĩpetrare no-

bis ſuffragia ſicut Joſeph ſctiſſimꝰ. Ratio
qꝛ alij ſancti ſolũ depᷣcatoꝛie ſeu ſupplicato/

rie tãq; ſerui dei ꝓ ſuis meritis bñt impetra
reꝓ nobis.Sed ſctũs Joſeph in celeſti re-
gno qdãmõ etiã autoꝛitatiue tãq; pater xpᷣi
putatiuꝰ⁊ nutriciꝰhʒ impetrare:qꝛ xpᷣs ha⸗

bet eũ honoꝛare. Juxta illud. Honoꝛa pꝛezʒ

tuũ ? matre; Exo. xx. Exq̃ bz qdamoõ ius
pciꝑe poſſe łpᷣo⁊ ñ immõ ſupplicare ſicẽ alij
Quiſqs ergo ei deuote ſeruit. Quiſqͥs eius
ſuffragia expoſcit haut dubiũ qꝛ exaudiet᷑ ĩ

oꝛõnibo apud xpᷣm. Nõ em eſt fas ei nega-

re qð petit ꝓpter paternũ honoꝛẽ ⁊c.O igit
Joſeph:⁊ qnti meriti coꝛã deo vt deuotius

moueri ſtudeas erga ipᷣm.O qᷓ; dulcis eius

ſocietas fuit cũ beata vᷣgine ⁊ xꝰo. O qnta
nũc in celo felicitas eiꝰ. O viroꝝ feliciſſime
et ſctiſſime Joſeph.rogamꝰoꝛa ꝓ nob vna/

tua ſpöſa virgine buidicta apud xp̃m: vt

nos pducat ad celeſte regnũ Amen.

Pars tercia libꝛi octauide ſũma purita-⸗

te beẽ ⁊ glioſe vᷣginis Darie.

eeterne: ⁊ ſpeculuʒ ſine macula dei

maieſtatis. Hec ᷣba ſcribunt᷑ oꝛiginaliter

Saß. vij. ⁊ accipiunt᷑ ↄueniẽtiſſime de glio

de ſapiẽtia ſpecialiter exponunt᷑ de btã vᷣgi

ne. ⁊? q̃ de ſapĩa dicũt᷑ interpᷣtat᷑ ecclia q̃ſi de

vᷣgine bñdicta dicant᷑. tũ qꝛ oĩs ſcriptura qᷓ
o de xpo dicit᷑ põt accipi ⁊ dici de btã vᷣgine
excepta ea q̃ de ꝑſonali vniõe diuĩtatꝭ loqᷣt᷑
2 Bꝓpter nimiã vnitatẽ ⁊ plenã aſſilationeʒ
vᷣginis mr̃is ad fuiũ.vt vult magnꝰ Alber⸗

tus ſuꝑ miſſus . Et idcirco hec ſcptura no

Pors mm.

ſtri themat ↄueniẽtiſſime de btã ᷣgine acci ⸗

tur. In qbo qͥdem v̈bis ſapiẽs.ſſ.loq̃nte tri

pliciter cõmẽdat puritatẽ btſſime virgnnis
Marie. Pꝛimo qͥdem ꝙ ſit ſũme mũdicie
imunis ab oĩs peccati oꝛiginalis moꝛtalis
⁊ venialis ſoꝛde. Jõ dicit. Nihil ĩmũdũ inꝰ
currit in illã. B quo ad pcim̃ moꝛtale. Et po

ſtea ſpeculuʒ inqͥt ſine macula:̊ q̊ ad pctm̃

veniale 2 etiã oꝛiginale ⁊c. Vere o ania de⸗

uota ꝑmaxime tibi reddit᷑ laudabilis ⁊ ve⸗

nerabilis ac amabilis ipᷣa ſcũſſima dei mar
qᷓ in ſua puritate ac mũdicia vᷣginali meruit
ↄcipe filiũ dei:ꝓpterea eccłia canit. Sctã et
immaculata vᷣginitas q bus te laudib effe
ram neſcio:qꝛ queʒ celi caꝑe nõ poterãt tuo
gremio ↄtuliſti. Scðdðᷣo in pᷣmiſſo themate
cõmẽdat ſapiẽs puritatẽ vᷣginis Darie
ſit ſublimis ⁊ ſũme excellẽtie ſupꝛa puritat
oĩs creature. Vñ ſubdit. Candoꝛ eſt eĩ lux
eterne.i.diuine,.ſ.ꝑ pᷣꝑationẽ. Etem̃ vt dicit

Anbß. Ipſa tanta puritate nitebat ⁊ nitet ꝙ;

ſub deo neqt maioꝛ intelligi. O qͥd cogita/

re aut dignũ dicere poſſumꝰ de te o puriſſi⸗
ma v̈go. Reuera ſi te foꝛmã dei apellem? di

gna exiſtis:vt ait Hiero. Si te cadoꝛẽ eter⸗
ne lucis nominẽ ꝑ oĩa cõpꝛobarꝭ. Tercio
cõmẽdat ꝙ vicʒ eiꝰpuritas ſit diuialis mu⸗
nificentie: ⁊ magnifice gratie: pꝛo ſingulari

eiꝰvicʒ puilegiatõe ⁊ diuie maieſtatꝭ opꝑati⸗
one.vñ ſubdit.Sepeculũ inqͥt dei maieſta⸗

tis.Nimirũ in bũdicta vᷣgine tãq; in ſpecu/

lo relucet ſũma gr̃a diuine bonita ⁊ maie/

ſtatis atq; ſinglariſſimũ donũ charitat eiꝰ

in incarnatõe facta ex ea ⁊c. Itaq; de puri⸗

tate btiſſime vᷣginis ad pñs acturi tria m?
4 ſtenig Zeclaraßiant bſeguuni.
en e e 84 Pꝛimũ ðꝛ myſteriũ ↄſiſtẽtie.
n lam incurrit. Candoꝛ eſt em̃ lucis

Scõm myſteriũ pᷣcellentie.

LTerciũ myſteriũ puilegiaxg ge.
Articulus pᷣmus in quõ cõſiſtit ſum /·
bvEacceII Pu e⸗ ma puritas beate DHDare.
ſa v̈gine matre dei.tũ qꝛ libꝛi qui intitulank·

LCapitulum. L. .

„

RKiimũ miſteru
p conſiſtentie: vbi inueſtigandũ eſt
in quo ↄſiſtit puritas btẽ vᷣginis
Marie mjĩ̃is dei ſeu quõ intelligẽda ſit hec
intẽtio puritatꝭ eiꝰ. Ad qð ꝓtinus rũdetur
Em ſentẽtias Alber.ſuꝑ miſſus ẽ.atq; ZThbo
me ſuꝑciij:ſentẽ tiaꝝ di.iij:Et ↄcoꝛditer do⸗
„

*

N
Altit
fario⸗
lloc
1,.
buepe
eccat
Vrrol
ſertt
haben
bon
rn
h⸗
Et
ſone
haſan
ſei
Ayir
Wen
luora
nalb
Ou
humnt
ſüchr

Hiens
ſier
ien
ſeec
e
deb⸗
por⸗
gl
fii⸗
den
gu
un

l
e
lüͤb
agea
(ta
n
(

edcn⸗
nen
ace
mells
äin⸗
Lo
dpam
nüde⸗
r ven
daima
imenit
Sict
lcke
gitao
bamae
eg
nuntne
ctiine
iſtdiet
1nicg
Lcgu⸗
ppunſc
clendi
loeca⸗
Taco
Aommn
ſnglon
moon⸗
mictn
inſpea⸗
imat⸗
niusc⸗
depun/
munt

ſin⸗

☛

ALu.j.Spũſſanccſuꝑueni
niens ſpuſſanctꝰ in ꝓginẽ eaz ab om̃i ſoꝛde
vicioꝝ caſtificauit. Magilter etiã ſenten. in
niens a peccato ꝓꝛſus purgauit ⁊ a fomite

de natura 2

Articulus

ccoꝝ hfoꝝ ꝙ bec eiꝰ puritas in tribo ↄſiſtit.

Pꝛimo in vrij.i.pciĩ elongatõe.
Ocædᷣo in ſũme puri appꝛoximatõe.

——

Tercio in vtriuſq; pᷣdictoꝝ ↄfirmatõne.

Pꝛimo inquã in cõtrarij.ipcti elongatõe?
diſtãtia:qꝛ puritas intendit᷑ ꝑ receſſuʒ a cõ⸗

.

trario ſicut albiꝰdicit᷑ qð ẽ nigro imꝑmixtiꝰ
Et lucidiꝰðꝛ illud qð eſt tenebꝛis imꝑmixti
us. Sic ⁊ btã vᷣgo dicit᷑ puriſſima: qꝛ pᷣ oĩ/
bus poſt xpᷣm ipſa eſt imꝑmixtiꝰ impuro. i.

peccato. Juxta hᷣ q̃ſtio occurrit. vtrũ beata

virgo fuerit tante purita vt ab om̃i culpa
fuerit totaliter imunis.Et arguit᷑ ꝙ non:qꝛ
j. Joh.ij. habet. Si dixerimꝰ: qꝛ pctm̃ non
habemꝰ?noſmetipᷣos ſeducimꝰ⁊ vᷣitas ĩ no/
bis nõ eſt. Itẽ Pꝛouerb.xx.Quis põt dice⸗

re:mũdũ eſt coꝛ meũ:purꝰſum a pctõ. Iteʒ

Job. xxv. Stelle nõ ſunt mũde in cõſpectu
eiꝰ, Et Rom̃.iij. Oẽs peccauerũt. Itẽ gloſa
ſuꝑ Rom̃.viij.dicit. J mpoſſibile eſt qntüli
bet ſanctũ aliqñ nõ cadere ſcʒ venialiter.S
videt᷑ ꝙ ipᷣa aliqũ peccauerit venialit᷑. Itez

btã virgo bona ↄlciẽtia dicere poterat. Di/
mitte nobis debita nr̃a ⁊c̃.cum ſit cõis foꝛ⸗

ma oꝛandi oĩbus ſctis collata.̊ nõ fuit ſi⸗

ne culpa. Pꝛeterea Chꝛvf.ſuꝑ illud Joh:

iij. Quid mihi ⁊ tibi mulier. dicit ꝙ aliquid
humani paſſa fuit q̃ſi ꝓpter vanitatẽ volue/

rit xpᷣm miraculũ facere.J tem glo.ſuꝑ illud

*

et. dicit. Gupue

peccati etiã liberauit vel fomitẽ penitꝰ eua

cuando vt qͥbuſdã placet vel extenuãdo et
debilitãdo ⁊c. Hec ſuꝑuẽtio aũt.ſſ.fuit tem
poꝛe ↄceptõis filij dei.ã̊ ſequit᷑ ꝙ añ ↄcepii
onẽ aliqñ peccauerit: a ̊ poſt in ↄcep tione
filij dei purgata fuerit. Contra Aug. in li.

catis agit᷑ volo hre qſtionẽ. Inde em ſcim

ꝙ ei plꝰgratie ſit collatũ ad vincẽdũ ex om̃i

ꝑtpeccatũ ꝙ meruit parere quẽ ↄſtat nul/

lũ habuiſſe peccatũ. Hec ille. Pꝛo rñſiõe
ergo ponit᷑ ↄcluſio ꝙ biã virgo ꝑ graʒ ſan⸗
ctiticatõis copioſam in vtero materno ↄſe⸗/
cuta eſt pᷣſeruationẽ ab om̃i peccato Et hec

ↄcluſio m dñũm Bonauẽalioſq; 2 coꝛ.do⸗
ctoꝛes ſuꝑeiij. dieiij/ pbat᷑ autoꝛitatiby: rõni/⸗

gea diẽ. Excepta hac vᷣgine de
qua ꝓpter honoꝛẽ dñi nullã ꝓꝛſus cũ de pec

bus ⁊ exemplis ac ſilitudinibꝰ. Pꝛimo in /
quã autoꝛitatib.vñ Geñ.iij. JIha ↄteret ca
put tuũ.qdð btũs Berñ.⁊ Augꝰ.exponẽdo
di. Suggeſtio eſt caput diaboli. Nulla er⸗
go ſuggeſtio habuit locũ in ᷣgine tam q ad

ſuggeſtionẽ pctĩ venialis q moꝛtalis a qb⸗
totaliter imunis fuit. Itẽ cañ.iuij. Lota pul

chꝛa es amica mea. tota pulcbꝛa ab oꝛigina
li? a moꝛtali.⁊ macula nõ eſt in te.i.veniale
pctm̃. Itẽ pᷣs.xlv. Sctiſicauit tabernaculũ

ſuũ altiſſimꝰ:deꝰ in medio eiꝰ nõ cõmouebi

tur.ſ.ꝑ alid malum pcti. VUñ Berñ. ad lu
gduñ.canonicoſ. Puto inqͥt ꝙ copioſi xiꝰð mu

nus gre in eã deſcẽdit q̃ ei nõ ſolum ſcuiſica

ret oꝛtũ:ſʒ etiã deinceps ab om̃i pctõ cuſto⸗
diret imunẽ. Scdo rõnibo. Pꝛima ratio
Alber. ſuꝑ miſſus ẽᷣ.qꝛ qð cũq; pcti etia ve

niale nõ eſt gra.ů̊ vbicũq; eſt aliqd peccatũ
q̃ntũcũq; puũ ⁊ veniale ibi eſt aliqͥd vacuũ
de gratia. Sʒ btã vᷣgo fuit plena gra etiam
añ ↄceptionẽ filij dei Qu.j.Aue gra plena.

ergo nihil de pctõ fuit in ißꝛa. Scda rõ:

qꝛ vt volunt doctoꝛes ſuꝑ.iij.di. iij. pᷣcipue

Bonauẽ. Rich.⁊ Tho. In pma ſctlficatio

ne ginis.ſ.invtero ſue mris ſomes in ea fu

it ligatus vel extinctꝰ:ſic ꝙꝙ ablata fuit incli
natio ad malũ vt nũqᷓ; peccaret q;uis flexi/

bile libeꝝ arbitriũ haberet ſicut habuerũt ?

angeli an pfirmationẽ nec peccauerũt. Sʒ
in ſcdᷣa ſctificatõe.ſ.qñ xpᷣʒ ↄcepit fuit oĩno

euacuatꝰ⁊ totaliter extinctꝰvt nõ poſſet pec

care. Abi nota ꝙ fomes vt ait Rich. vbi

ſupᷣ.non aliud eſt in nobis q; habitualis in

clinatio in appetitu ſenſitiuo tendẽs ad ob/

iectum inoꝛdinate ex peccato pmoꝝ ꝑentuʒ
ne cauſata.Dicit

——

mediante nature coꝛrupto Dici
notãter habitualis inclinatio.ſ.ↄcupiſcẽtie

4 *

p eo qꝛ actualis ↄcupiſcẽtia eſt mot pecca/

. Fomes & vltra carnis eſſentiã ⁊ ſenſitiui
ndã coꝛruptionẽ moꝛbidaʒ

„——

appetitꝰponit q̃ndꝗ
in carne radicatã ꝗᷓ aſcendit vſq; ad menteʒ

habetq; duplicẽ effecũ.,ſnitatẽ ad malũ:⁊
difficultatẽ ad bonũ. Juxta illð Rom̃. vij.
Põ em̃ qð volo bonum q̊ ago:qͥ ad ſcõᷣm.

Sʒ qð odio malũ hoc facio:quo ad pᷣmuʒ.
Per pᷣmaʒ itaq; ſctificationẽ ſcʒ in vtero
materno ſm pᷣdictos doctoꝛes Maria ba⸗

—

buit dei dono ligatũ vel ſopitũ aut extinctũ

modo antedicto fomitẽ: qꝛ tanta gratia efe
ctionis eſt ſibi tũc collata ꝙ redundauit in
eius ſenſualitatẽ adeo vt fomiteʒ repmeret:

. 8 *
. 5 —2* D
₰ℳ 2
4

Liber VI

ſic qꝙ in peccatũ nõ indinaret 2 a bono nõ

retraheret nec vllũ effectũ vl incitametũ ha
beret aliquãdo. In ſcdᷣa aũt ſctiſicatõe in
ſpũſſctũs deſcendit nõ tm̃ in mentẽ: ſʒeti

am in carnẽ ex ea mirabiliter foꝛmãdo coꝛ/

pus chꝛiſti ſctĩſſimũ:tũc totaliter fomes fu⸗

it extirpatus ⁊ extinctus ꝑ collatã ↄfirmati

onis ĩ bono grãm:vt nullo modo poſſet vo
luntas Marie flecti in peccatũ enã venia⸗
le:vt de hoc latius dicet᷑ ca.iijihuiꝰ. vñ ma
ria nullũ peccatũ habuit. Sʒ aduertenduʒ

wpdicta de fomite poſita ſũt hic ſm docto
res eos qͥ tenuerũt Mariã cõceptã foꝛe in

oꝛiginał peccati macla:⁊ ſic mũdatã. Mo
derni aũt noſtri doctoꝛes dicẽtes btãm ma

niã in ↄceptione nõ ↄtraxiſſe oꝛiginale pec⸗
catũ cũ qbo ego teneo aliter ſentiunt ꝗ vicjʒ

fomes qᷣů eſt effect? peccati oꝛiginalis in car
ne Marie ſciiſicata nõ fuit foꝛmaliter in ef

fectu q ad lege plis ppagate: ſed tm̃ cauſali
ter q̃ ad legẽ ꝓpagãtiũ. VUñ ſᷣm YFranciſ.ma

ronis. In pma ſctificatõe Maria fuit ĩ gra

tia ofirmata: vt patuit li, iij. .v. Tercia
r Bonauẽ.qꝛ cõgruũ fuit vt illa qᷓ placuit
altiſſimo intantũ vt ſieret digna eiꝰ ſponſa:

2 mater filij dei vnigeniti:ſic eſſet ĩmacula⸗

ta mente: ſicut ⁊ intemerata carne:que foꝛet
Aaduocata pctõꝝ:glia ⁊ coꝛona iuſtoꝝ:ſpon

ſa dei ⁊ totiꝰtrinitatis reclinatoꝛiũ ⁊c. Ter
cio oſtẽdit᷑ hec ↄcluſio ſilitudinib ⁊ exẽplis
ꝛ ſicut diuĩa ꝓuidẽtia in pᷣmo ſtatu hoĩem
cuſtodiuit ab omi nociuo:ita ipᷣa diuia ꝓui
dẽtia cõgruentiꝰmatrẽ cuſtodiuit ĩmacula/⸗
lã ab om̃i pctõ. Item Johes bap. ex ſciifi⸗
catõis gratia habuit a deo ꝓtegẽte vt nũq;
peccaret moꝛtaliter ⁊ ne leui ſaltẽ maculare
vitã famine poſſet.vt canit ecclia. Vñ pau
ciſſima venialia foꝛtaſſis cõmiſit.q̊ dei mat
electa debuit habere eminẽtioꝛẽ gram ſciifi
catõis vt nũq; vel venialiter peccauerit: im

mo etiã in alijs repꝛeſſit illicitos motꝰ. Nec

vynq; habuit qdð eius ↄſciam remoꝛderet.
Ad id refert Bonauẽ. vbi ſup.q; audiuit

narrare ꝙ ipᷣa cuidã ꝑſone reuelauit ꝙ non

repꝛehẽdebat eã coꝛ ſuuʒ in om̃i vita ſua. ?

ſic patz. Pꝛo ſolutõe aũt argumẽtoꝝ incõ

trariũ ꝓductoꝝ ad illas antoꝛitates Johã.

* Pꝛouerb. Job. Rom̃.? glo. Rndet m Al
ber, ꝙ oẽs ille ſcpture loquũt᷑ de cõi iure vi

atoꝝ hoĩm. Iſtud aũt puilegiũ vᷣginis bea
iſſime eſt de ſpecialiſſima ? pꝛia gra reſse⸗

ciu oĩm viaton qᷓ derogat generall. Ad il⸗⸗

lud Dimitte nobis debita ⁊c. Dicen dũ eſt

ſm Bonauẽ: ꝙ in petitiõe illa vgo Maria
poterat petere remiſſionẽ debitoꝝ norone
ſui ſed alioꝛum membꝛoꝛuʒ chꝛiſti quibus

poterat petere vt debita dimitterẽt ⁊ bona

ſcia illã oꝛõnẽ foꝛmare ĩ ꝑſona ecclie nõ ꝓ
ſe ſed ꝓ alijs ſctis:ſicut dicit Aug. Adil⸗

lud Chꝛyß.di aliqd humani paſ.Dicen-

dũ ſᷣm Alber. ipᷣa vᷣgo aliqͥd humani paſ

ſa fuit. Bveꝝ ẽ ad hũc ſenſuʒ:qꝛ vt hõ hoĩby
cõpaſſa fuit. Sʒ ꝙ aliqͥd vani paſſa fuerit
ꝑ oĩa falſum eſt ⁊ ↄtra Rug. Ad vltimuʒ
fm doctoꝛes tenẽtes Mariã ſine pctõ oꝛi⸗
ginali ↄceptã.ptʒ ſolutio expᷣſſa li.iiij.ꝑte.ij.
ar. ij. vbi de ſctificatõe ⁊ liberatiõe ſoluitur.
Sʒ fᷣm Bonauẽ. vbi ſup. Rñdet᷑ ꝙ refert
dicere petm̃ ⁊ dicere vitiu. Nã vitium dicit
culpe ſequelã ex oꝛiginali in nobis relictã.
Pctm̃ aũt ðꝛ duplicit᷑. Aliqñ culpa ſiẽ cõi⸗
ter ↄſueuit accipi.Aliqñ vᷣo nõ culpa ðꝛ ſed
pena pcti.ſicut Rom̃.vij. De pctõ dãnauit
pctm̃. Dico & ꝙ btã vᷣgo ðꝛ caſtificata vel
mũdata a pcõ nõ rõne alicuiꝰ culpe vłma
cule ſiz ſolũ rõne pene:a q̃ mũdata eſt in filij

dei ↄceptõe: vt illas penas ſeq̃ntes ex pctõ

oꝛiginali ipa in filij dei ꝑturitõe nõ habue⸗
rii:qꝛ ↄcepit ſine coꝛruptiõe:⁊ fuit grauida

ſine grauamie:ac peꝑit ſine doloꝛe, vñ patʒ

. Capitulum. .

Ecuũdo dixi ꝙ hec puritas btẽ vgi⸗

ſ ness ſiſtit in ſũme puri appꝛoxima

tieone: 2 p ↄſequẽs nõ ↄſiſtit in ſola
pcti elongatõe. Vñ ſit ꝓ ↄcluſiõe ꝙ btã vir
go ðꝛ puriſſima nõ ſolu ob hoc ꝙ ab ĩpuro
idẽa pctõ eſt elõgata.ſ etiã qꝛ ad ſüme pu⸗
rũ.i.deũ eſt ſũme appꝛoximata. Hoc decla⸗

rat᷑ ſin Alb.magnũ ſuꝑ miſſus ẽ. c, clxxxiij,
taliter, qꝛ puritas ſequi naturã lumis ⁊ lu
minoſi:ſicut videt᷑ ad ſenſi 13:8

nz: Am illo qð plꝰ
ꝑticipat de natura lucis plꝰhʒ purita tis: vt
ſũma lux vel ſũme lumioſuʒ:ſũmeſi it lucidũ
puꝝ.Aux aũt eſt duplex.ſ.icoꝛꝑalis ⁊ ſpũa
lis. vt dicit Aug.ſuꝑ Beñ,ad litterã ⁊ mâg
ꝓꝛie ð lux ſpũalis q; coꝛꝑalis lux. Scom
H duplex eſt puritas.ſcoꝛꝑalis ⁊ ſpũalis.
Ded qꝛ maioꝛ puritas coꝛꝑalis eſt ſm ma
ioꝛem ↄuenientiã ad ſummã coꝛꝑalẽ lucem
Quãobꝛem videmꝰꝙ aq̃ purioꝛ eſt qᷓ; terra

ger q; aqᷓ ignis q́ʒ aer:fſirmamentij q; ignis

6

. aet
feu
pu

!

ani
ſiin
ri⸗
ſte⸗
tur
r
len
iuf
a
mil
gue
ſnaa
gl
ſiud
cn
GSa
ſin
ſopn
nat
ie

ſec

on
del

hei
n
röhe
Abus
enö
Ri
Dicen⸗
Anld e
öbo
4fuent
Nirun
co ⸗
zgei⸗
Unin,
feet
mndiot
ſeci⸗
Noͤſed
dinet
C
ema
kin ſl
apab
haboen⸗
Puudda
wüpes

—

bteſ⸗
norine
zinſe
dtini
bipun
inepe⸗
dall⸗
ioru
wH . .
en
lcci
1

unis

ſl ⸗·
M H
Hn
n
s

56 „

Arirticulus

celum aqueum qᷓ; firmamentũ.⁊ celũ empi
reum qᷓ; aqueuʒ. Similiter ergo erit maioꝛ
puritas ſpualis ſm maioꝛẽ ↄueniẽtiã ad ſũ
mã lucè ſpũalẽ q̃ deꝰ eſt.qͥ lux eſt ĩ q tenebꝛe
nõ ſſnt vlle.j. Johᷣ.ca.j.vñ ſm h̊ purioꝛ eſt
anĩa ſenſitiua q; vegetatiua.rõnalis qᷓ; ſen/

ſitiua.angelica rõnalis q; hũana ſm natu/

rã. Sʒ vᷣm graz eſt aliter. qꝛ ania hũana exi

ſtens in gra purioꝛ eſt q; diabolꝰ: licʒ ſm na
turã diabolꝰcũ ſit angelice nature ſit purioꝛ

Gratia nẽpe eſt q̃ſi qddã lumẽ creatũ ꝓce/
dens a luce increata.i.deo: put dicit Berñ.
in mõe de charitate ⁊ gra xpᷣi.Ergo vbi eſt

pticipatio maioꝛis gre:ibi maioꝛ eſt ad pꝛi/

mã lucẽ appꝛoximatio ⁊ aſſimilatio.⁊ ꝑ oſe⸗

qjues maioꝛ ſm gr̃am puritas.ſicut exepluʒ

in coꝛꝑalibo.licʒ em̃ ſm ſe criſtallꝰ ſit purioꝛ
aliq̊ vitro de materia minꝰpura facto.tamẽ

iſtud vitrũ ſi fuerit irradiatũ a ſole lucidiꝰ ẽ

. —⏑G

⁊ puriꝰſjm ꝑticipatã radioſitatẽ ⁊ lucẽ ſolis
q; criſtallꝰnõ irradiata a ſole.qꝛ igit᷑ in bea⸗
tiſſima gine reſpectu oĩm creaturaꝝ aliaꝝ
nõ vnitaꝝ fuit ſũme gr̃e ꝑticipatio. appꝛo

ximatio ad pmã lucẽ fuit in ſũmo.⁊ ꝑ conſe
qjuẽs puritas in ſümo. Hec ſm Alber,

Capitulum. III. —
Ercio dixi ꝙ hec puritas btẽ virgi/
t nies ſuit in vtriuſq; pᷣdictoꝝ.i.elon/
gatõis ⁊ appꝛoximatõis ↄfirmatõe
ꝓpter qð ponit᷑ tercia ↄcluſio in oꝛdine ad pᷣ

dictas ſupius ⁊ eſt talis. Gtã vᷣgo Maria

p ſctificatõis copioſam gram adeo fuit ↄfir

mata in bono ꝑbennivt nũq; poſſet ĩ aligd

pctm̃ flecti:nec poſſet in ea diuĩa gra deperi
re aut minui vł ab ea aliq̃ mõ ſeꝑari Uñ be
atã vᷣginẽ Mariã peccare etiã venialiter vl
minimo pctõ fuit impoſſibile: qᷓnto magis
moꝛtali pctõ ⁊c̃. Pꝛobat᷑ hec ↄcluſio tripli

ci rõne.pluribo alijs ob bꝛeuitatẽ obmiſſis.
quaꝝ rõnũ fulcimẽta accipiunt᷑ a dño Bo

nauẽ.ſuꝑ.iij.i.iij.⁊ ↄcoꝛditer Richar.atq;
Tho.ſuꝑ eodẽ.iijili.ſnĩaꝝ.
Pꝛima eſt rõ redũdationis.
Bcõa eſt rõ digniſicatõis.
CTercia eſt rõ ꝑfecte gratificatõis.
Pꝛima rõ redũdatõis:qꝛ ſicut honoꝛ ꝑentũ
redũdat in filios Pꝛouer. xvij.Gloꝛia filio
rũ patres eoꝝ:ita ꝑ oppoſitũ ignominia vel
ↄfuſio matris redũdat in filiũ. Si ̊ mater

dei vnq; peccaſſet vl peckart potuiſſet aut

.

grãʒ ꝑdere dei potuiſſʒ: iminia fuiſſʒ ði ſui
.
£
.
₰½

D 4.

filij:qꝛ eius mr̃ dãnari potuiſſʒ qð eſt abſur
dũ. Quid em̃ ignominioſius q; reginã celi
matrẽdei diabolo potuiſſe ſubijci ꝑ culpaʒ
⁊c̃.&̊ videt᷑ ppoſitũ ſoꝛe veꝝy. Scða rõ di⸗
gnificationis:qꝛ dignioꝛ fuit mater xpᷣi effe

„—

cta ex H̊ ꝙ eſt mater dei:qᷓ; ſit aliq̃s angelus

in celo. Si gͤ angeli boni ſũt in gr̃a ↄfirma

ti:multo mag mater dei.ꝓpter illud.ij.tho/
picoꝝ. Si ei cui minꝰ videĩ ineſſe ineſt: ⁊ ei
cui magis ⁊c. Tercia rõ ꝑfectiſſime gra/
tificatõis q̃ eſt ſpecialiꝰpoſita a Rich.vbi ð.
Nã ꝑ ſſtã ſctĩficationẽ ſcʒ in ↄceptõe verbi
fuit btã virgo adeo gratificata vt in ea eſſet
pfectiſſima charitas:vtpote in mr̃e dei dile
ctiſſima. Sʒ ſicut ꝑfeciiſſimꝰ charitatꝭ actꝰ
nõ põt eſſe cũ inoꝛdinato ↄcupiſcẽtie actu.
ita nec ꝑfectiſſimꝰcharitatᷣ habitꝰ cũ habi⸗/
litate ad ↄcupiſcendũ. Vñn Augꝰ.li.lxxxiij.
q̃ſtionũ.q.xxxvj.dicit. ꝙ nutrimẽtũ charita

iis eſt ĩminutio cupiditatis: ⁊ eiꝰ ꝑfectio eſt

nulla cupiditas. Vũ ſicut btã virgo poſt pᷣ
mã ſctificationẽ nõ fuit ↄcupiſcẽs ſᷣm actuʒ
ita poſt ſcõöam nõ fuit ↄcupiſcẽs ſᷣm habitũ
Pꝛoinde ſi poſt ſcdᷣam ſctificationẽ de car

ne Marie fuiſſet aliq̃s purꝰ hõ foꝛmatꝰ mi

raculoſe:⁊ ſolis naturalib relictꝰ: ita fuiſſet
integre nature ſicut eſſet hõ ex elemẽtis vel

celis foꝛmatꝰ:⁊ ſuis naturalibo relictꝰ: ſaltes⸗

q̃ntũ ad illã integritatẽ cuiꝰ coꝛruptio eſt in
clinatiua ad pctmm̃. Hã ſicut celũ ꝓpter ꝑfe
ctionẽ foꝛme impoſſibile eſt ad alia foꝛmaʒ
mutari vel coꝛrũpi.Ita aliqliter a ſiti beata
vᷣgo ex puilegio ꝑfectõis gre nõ potuit mu
tari in aliud vel ↄtrariũ.ſ.ad pctii qᷣcũq;.
Et h̊ decebat mr̃em dei:nec congruebat vt
dei mater eſſet ⁊ peccare poſſet. Hec Rich.
Vñ ex dictis claret ꝙ in ſcðᷣa ſctificatõne

ex diuĩa inhabitatõe tanta fuit gr̃e plenitu/

do data vᷣgini vt cõfirmaret᷑ in bono: ſic vt

nũq; flecti vel velle malũ poſſet:in q̃ nõ au-

fert᷑ potẽtia liberi arbitrij.ſʒ ↄfirmat᷑ ⁊ defe⸗
ctus qui eſt poſſe flecti in malũ excluditur.
Ad id facit Hiero.in ſermõe de aſſumptõe
di.ꝙ tota plenitudo gratie q̃ fuit in xpᷣo ve-
nit in Mariã.ã venit ĩ eã nõ tm̃ gratia ſan

ctificatõis ſz etiã ↄfirmatõis ĩ bono. Ideo/

q́; Bona uẽ. vbi ſup.ↄcludẽdo ſubdit ꝙ cũ
Maria ſanctũ ſanctoꝝ geſtauit ĩ vtero:tũcꝰ
ſctificata fuit ↄfoꝛmiter filio ſuo:adeo ꝙ ſic

impoſſibile fuit xpᷣm peccare. Ita ⁊ impoſ⸗
ſibile foꝛet matrẽ eius cadere. Et ſicut im⸗

8 2

Niber

poſſibile fuit ppter honoꝛẽ xpᷣi vt hr̃et aliuʒ
filiũ.ſic ĩpoſſibile fuit vt vnq; carnis vᷣgini
tas violaret᷑ in q̃ dei filiꝰhabitauerat Et ita
etiã ĩpoſſibile fuit vt mẽtis ſctĩtas aliq̃ cul
pa macularet᷑. Ad cuiꝰetiã teſtimoniũ valet

ꝙ qdã iudei aſſerunt h̊ mirũ fuiſſe in vᷣgine

Maria qꝙ cũ eſſet pulcherrima a nullo vn
q; viro potuit ↄcupiſci:nec vilipendendũ ẽ
iſtud infideliũ teſtimoniũ:qꝛ oꝑtet etiaʒ ab
bis qͥ foꝛis ſunt teſtimoniũ hr̃e.Hec Bo⸗
nauẽ. De hoc infra latiꝰ.O igit᷑ vere puriſſi
ma.O indicibiliter ſctiſſima virgo Maria
vere tu pulchꝛa ꝑ puritatẽ:ſuauis ꝑ charita

tẽ:⁊ decoꝛa ꝑ virginalẽ caſtitatẽ. O deꝰ meꝰ

O ieſu magne deꝰ:q; mirabilis ⁊ glioſus es
in ſcus:ſj vᷣe mirabiliſſimꝰ⁊ glioſiſſimꝰĩ ma
ſeſtate tua:in ſctiſſima genitrice tua.huiꝰtaʒ
ſanctiſſime tue matris ob merita petimus
dele noſtra delicta ꝛ6. S
Articulus ſcᷣs quõ puritas beate Da
rie pᷣcellit puritatẽ omniũ creaturarũ tã an⸗
gelicaꝝ q; humanag.
CLCapitulum. I.

Irca ſecũdum
c myſterüũ ſcʒ pcelletie inueſtigan⸗
da ſunt tria. Pꝛimũ eſt vtrũ be
Altta virgo ſm ſtatũ vie nitebat tã
ta puritate ꝙ ſub deo intelligi maioꝛ neqͥret
Scdᷣo vtrũ hanc puritatẽ accepit ſil vel
ſucceſſiue ⁊ qñ eam aſſecuta eſt. Tercio q̃
liter vł in quo eiꝰpuritas pᷣcellebat oẽm pu
ritatẽ tã hoĩm q; etiã angeloꝝꝛ.,.
q̃ſitũ vicʒ vtrũ btã vᷣgo in via nitebat ea pu
ritate q̃ ſub deo maioꝛ neqͥt intelligi. Argue
re potes ꝙ nõ:qꝛ ania xpᷣi q̃ creatura fuit in
ſtatu vie maioꝛi puritate nitebat q; gloꝛioſa
Vgo ⁊ tñ ſub deo erat puritas anie xpᷣi.ergo
maioꝛ puritas pᷣt ſub deo intelligi qᷓ; ea quã
habuit vᷣgo. Itẽ ipᷣa btã vᷣgo in ſtatu glie ni
tebat maioꝛi puritate q; in ſtatu vie ⁊ tũ ſub

deo. Itẽ oẽs ſancti angeli ⁊ ſctĩ patrie ĩ ſua
puritate glie plus vident᷑ apꝛopinq̃re puri

tati patrie q; qcunq; puritas ſit vie. Illa eĩ
ſufficit ad h̊ vt poſſint patriã lucẽ ꝑ ſpecieʒ
videre. Hec aũt nõ ita.g̊ glioſa ᷣgo nõ nite
bat tunc ſũma ſub deo pnritate. Incõtrari
o um eſt An.li.de ↄceptu vᷣginali.ca.xviij.di
cens. Nempe decẽs eratvt ea puritate qua

dſub deo maioꝛ nequit intelligi vᷣgo illa nite natum ineſſe in P potu
ret cui deus pater vnicuʒ filiũ ſuum quẽ de it ineſſe impuritas aliqua etiam ex mõ ſus

Ad pmuz

HPars II

coꝛde ſuo equalẽ ſibi genitũ tanq ſeip̃m di⸗

ligebat ita dare diſponebat vt naturalit eẽtꝰ

vnus idẽq; cõis dei patris ⁊ vᷣginis filiꝰ: et

quã ipᷣe filiꝰ ſubſtãtialit᷑ ſibi matrẽ eligebat:

⁊ de qua ſpũſſctũs oꝑaturꝰerat vt ↄcigetur
2 naſceret᷑ ille de q̊ iße ꝓcedebat.Hec Anb.
Ruñſio ꝙ btã vᷣgo etiã in ſtatu vie ea puri⸗
tate nitebat qᷓ maioꝛ ſub deo ĩtelligi neq bat
Et ꝓbat᷑ ſᷣm Alber.ſuꝑ miſſus ẽ.pluribo rõ
nibus.e qbus aliquas hic adducemꝰ alijs
amoꝛe bꝛeuitatis pᷣtermiſſis. Pꝛima ratio
ſumme donatõis:qꝛ ad dationẽ ſũmi doni
ſequit᷑ collatio oĩm donoꝝ inferioꝝ. Juxta
illud apłi Rom̃,viij.ca. Qui ꝓpꝛio filio ſuo
nõ peꝑcit ſed pꝛo nobis oĩbus tradidit ⁊c̃.
Quõ nõ cũ ipᷣo nobis oĩa donauit.ſed do/

minꝰbtẽ virgini ſummũ donũ donauit cu⸗

ius capax fuit pura creatura.iſ.dei mr̃nitatẽ
ergo ⁊ ſummã puritatẽ Scda rõ ſublima
tionis:qꝛ ipᷣa btã vᷣgo erat ſublimãda ⁊ exal
tan da ſuꝑ oẽs choꝛos angeloꝝ ⁊ ſanctoꝛuʒ

gtq; ſuꝑ oẽm creaturã poſt xpᷣm:quã ſubli⸗

mationẽ habuit in aſſumptõe. Sʒ quia vt
ait Oyoñ.li.de angelica hierar. Suꝑioꝛes
habẽt ꝓpꝛietates inferioꝝ cũ excellẽtia. VUñ

ſeraphin qͥ excellit charitate excellit oĩbꝰ do

ms oẽs inferioꝛes.̊ btã vᷣgo cũ excellit oẽs
etiã ſeraphin charitate. excellit oẽs etiã pu⸗
ritate ⁊c. Tercia rõ impletõis:qꝛ btã vixr

go ſuꝑ oẽm creaturã impleta ẽ ſpũſctõ Luꝰ
j. Spũſſanctꝰſuꝑueniet.glo.qð nũq; in ali
gquẽ venit ſuꝑexcellẽter veniet in te. Et iterũ

Aue gr̃a plena ⁊c. Sʒ effectſpũſſctĩ eſt pu
rificare. Deniq; vt ait Berñ. Gratia eſt pu
riſſimũ balſamũ:mũdiſſimuʒ vas reqͥrens.

g vbi maioꝛ gra ſpũſſcii: ibi maioꝛ puritas
eſſe debuit. ⁊ ꝑ ↄſequẽs ipᷣa ſũme pura fuit.
Vñ ſimplr veꝝ ẽ ꝙglioſa oĩm dña etiã ĩ ſta

tu vie ſuꝑ oẽm creaturã ea puritate nitebat
q̃ ſub deo neqͥ t maioꝛ intelligi. Ad illud g&
in cõtrariũ de aĩla xpᷣi Dicẽdo ꝙ btãyᷣgo di
citur puriſſima ĩmediate poſt puritatẽ xpᷣi.
Si dicas ꝙ Anb.nõ dicit poſt xpᷣm ſ.ͤʒ poſt

deũ. Dico ꝙ xpᷣs de eſt. ů poſt xpᷣm ipᷣa pu/
riſſima eſt. Vel aliter dicendũ:exquo obie-

ctio eſt de ania xpᷣi ꝙ hec puritas dicit᷑ per

elõgationẽ vel receſſum ab ĩpuro vbi aptũ
natum eſſet ineſſe impurũ.id eſt peccatum:
quãtũ ex ſe. In ania aũt xpᷣi:qꝛ nõ fuit aptũ
natum ineſſe impuꝝ:ĩmo nullo mõ ei potu

„

ſtatu patrie ſiliter ⁊ terci
in patria. Dicendũ ſᷣm Alber.vbi ſup. in
btiſſima vgine m ſtatuz vie fuit gra deifoꝛ
mioꝛ q; in angelis ⁊ ſanctis in patria:⁊ hoc

oↄceptõis:quia ſuꝑnaturaliterxpᷣs de vgine

cõceptus eſt ſpũſctõ oꝑante:ergo nõ fit hic

locutio reſpectu xpᷣi ⁊ anĩe eius ſʒ reſpectu
aliaꝝ creaturaꝝ in q bus eſt aptitudo impu
ritat ex ſe.ſicut ⁊ ĩ beata virgine aptitudo
fuit ͥ dem ineſſe aliq impuꝝ: qꝛ ex mõ ſue
ↄceptionis habuit aptitudinẽ ↄtrahẽdi oꝛi
ginale peccatũ: ſed diuina gratia ſpecialiq;

pulilegio pᷣſeruata eſt ne ↄtraheret. de H lib.
iiij.latiſſime dictum eſt. Ad ſcõm vicqʒ de

7 .

ũ de angelis ⁊ ſcis

qntum ad ſubſtãtiã dico: nõ qᷓntũ ad actuʒ

qui eſt oꝑatio głioſe viſionis fruitõis ⁊ ten

tõis:ſicut li.ix.ꝑte.j.arti.ij.de charitate deter

minabitur. Nec obſtat de puritate quã ißa
bʒ in ſtatu gloꝛie.quia eandẽ puritatẽ habu
it ipᷣa in ſtatu vie ſm ſubſtãtiam licʒ nõ ſᷣm
actum. Nec obſtat ꝙ ſua puritas in via nõ
plene appꝛehendit ꝑ ſpeciẽ lucẽ increatã:qꝛ
hoc fecit ſtatus ⁊ ſubiecti cõditio ⁊ cõtrarij
ↄiunctio:⁊ minoꝛ motoꝛis attractio:vt dice

tur de charitate eius. ⁊ hoc oſtendit᷑ ꝑ ſile.

Videmꝰ em̃ ꝙ qnq; maioꝛ lux minꝰ ilumi
nat:⁊ minoꝛ lux magis illumiat ꝑ ↄiunctio
nẽcũ aere obſcuro vel claro. Vn qñq; ma⸗/
gis illumĩat luna in nocte aere puro q; ſol ĩ
die aere obſcuro:⁊ tñ impꝛopoꝛtionabiliter

maioꝛ eſt lux ſolis q; lune. A ſili nõ videt in
cõneniens ſi maioꝛ lux gfe in ſubiecto paſſi

bili ↄiuncto coꝛpoꝛi paſſibili ⁊ groſſe o minꝰ
immutat ⁊ mouet actualit᷑ q; minoꝛ lux glo
rie in ſubiecto impaſſibili ⁊ glioſo.i.in ange
lis ⁊ ſanctis ⁊c patꝭ igit᷑ qꝛ iba ſũma purita
te nitebat qua maioꝛ ſub deo nedt intelligi.

Capitulum. II.
AVrta pᷣmiſſa queſtio eſt ſcdᷣa.quã-
ido accepit beata virgo hanc puri/
tatẽ is ſũmo.⁊ vtrũ ſimul vel ſucceſ
ſiue. Exquo em̃ An᷑.dicit huiꝰ puritatis
eſſe cauſam qꝙ vicʒ debuit eẽ mater dei. Sʒ

quia effectꝰ nõ pus eſt in re q; in ſua cauſa.

ergo tũc cũ facta eſt mater dei debuit ea pu
ritate nitere qua maioꝛ ſub deo nequit intel
ligi.⁊ ſic pus nõ nitebat ea puritate.Et iſto
modo An.dictũ accipiũthi qui tenẽt ma⸗

r fuiſſe ↄceptaʒ in peccato oꝛiginali ⁊ poſt
mũdatã. Sʒ qꝛ in hoc ſequoꝛ doctoꝛes no
ſtros pcipue Yranciſmaronis, Ideo dicit

qlicʒ Maria etiã ante xpᷣi ↄceptionẽ habu

it ſub xpᷣo puritatẽ ſummã q̊ ad remotioneʒ
ↄtrarij.id eſt peccati oꝛiginalis: quia puri/
tas ipᷣa intendit᷑ ꝑ receſſum a cõtrario:vt de
hoc patuit li.iiij.pte.j.ar.iij.S.x.in fine.ꝑver

ba Tho. de aquino. Verũtñ puritas ma⸗“⸗
rie augmentũ ſumit ⁊ incrementũ ſucceſſio

ne quo ad appꝛoximationẽ ⁊ ↄuenſẽtiã ma/

ioꝛem ad ſummã lucẽ que de eſt.j. Joh.j. et

H̊ᷣ̊ ſᷣm Alber.vbi ſupᷣ.q̃ttuoꝛ gradibö. Pꝛi

mo em̃ purificata fuit Maria ꝑ ſctificatio/

nẽ in vtero ſue matris.Tũc em̃ ſm noſtros
doctoꝛes fuit pᷣſeruãte gratia ði ſpeciali pu

rificata nõ de peccato qð infuit:ſed qð infu

iſſet niſi pᷣſeruata fuiſſet. Scðo fuit puri

tas aucta in ea ꝑ virtutũ exercitationẽ quã

do cepit oꝑari ᷣm vᷣtutes. Juxta illud Act.
xv.de fidelibo ſcriptũ.Fide purificans coꝛ/

da coꝝ.⁊ tunc accepit actualẽ ꝑfectionẽ vir

tutum. Terclo puritas aucta fuit in ſu/

peruẽtõe ſpũſſancti. Juxta illud Lu.j. Spi
rituſſctũs ſuꝑueniet in te ⁊c̃. ⁊ tunc accepit
pfectionẽ donoꝛũ. Quarto purificata eſt
in filij ↄceptione quãdo eſt completa eiꝰ i /
luminatio ⁊ ꝑfecta purificatio in ↄceptione
ipᷣius eterne lucis.⁊ tunc accepit ꝑfectionez
fructuũ ⁊ beatitudinũ. VUnde pma eiꝰ puri
ficatio eſt ꝑ gram cooꝑantẽ ad gr̃am ſacra-
mentalẽ aliqualiter ↄfoꝛmẽ.
tionẽ virtualẽ:quia poſtmodũ cũ oꝑari ce?-
pit infantia tranſacta opabatur etiã ßm vir
tutes. Deniq; ↄſtat quia in ꝑfectionibo gra
tuitis ad opandũ:dona ſunt ſuꝑioꝛa vᷣtuti⸗
bus:⁊ btĩitudies ſuꝑioꝛes ſũt donis. Ter
cia ergo eius purificatio eſt ꝑę gram donoꝛũ
atq; ꝑfectionẽ eoꝝ.⁊ quarta btitudinũ. De
pma eius puritate Cañ.iiij. Tota pulchꝛa
es amica mea:qꝛ ab om̃i pctõ aliena. VUnð

5cda ꝑ oꝑa

ſubdit᷑:⁊ macula nõ eſt in te.De ſcða Sapᷣ.

iiij. Quã pulchꝛa eſt caſta generatio.ſ. virgi
nalis ↄceptõis cũ charitate q̃ eſt foꝛma om

niũ virtutũ:qm̃ et apud deum nota eſt.iſ.no
ticia appꝛobatõis ꝑ humilitatẽ. Juxta illud

Qu.j.Reſpexit dñs hũilitatẽ ancille ſue. Et
apud hoĩes.ſiꝑ imitationẽ vᷣtuoſe opatiõis
⁊c̃.De tercia puritate ſubdit᷑ Eſa.cj. Rede⸗

ſcet ſuꝑ eã ſpũs dñi:ſpũs ſapĩe ⁊ intellectus

Deãrta Eʒech.xliij. Oaieſtas dñi ingreſ/o⸗
ſa eſt templũ ꝑ viã poꝛte q̃ reſpicit ad oꝛiẽtẽ.
2 ſequit᷑. Et repleta eſt glia dni.Itẽ Eſa.iiij. ꝰ

Locũ maieſtatis mee gloꝛificabo⸗
line mergoritegode

Liber VIinm

LCLCapfſtulum. II. 2
Ercio hoc in articulo inueſtigãduʒ
t eſt.in quo vel q̃liter puritas btẽ vir
glnis pcellebat puritatẽ omniũ taʒ
angeloꝝ q; hominũ. Ad huiꝰrei euidẽtiaʒ
Im noſtrũ doctoꝛẽ Petrũ aureoli in ſuo cõ/
pendio. ⁊ ↄcoꝛditer beatũ Tho.iiij. ſcripto
ſentẽtiaꝝ.q:j.ar.ij. Et.iij. ꝑte ſũme.q.xxvij.

.

arti.xvj. Nota ꝙ btã virgo q̃drupliceʒ ha/

buit puritatẽ.ſiſctĩſicatõis materno in vte⸗
ro:innocentie,caſtitatis vᷣginee.⁊ ſuꝑuenti/

onis.ſſ.in ↄceptu. Pꝛima punitate.ſ.ſan⸗

ctiſicatõis in matris ventre excellebat ꝑ cõ⸗
firmatõeʒ puritatẽ Ade quã habuit añ pec
catũ in ſtatu innocẽtie:quia btã virgo ↄfir/
mgta erat ĩ bono:Adã vero nõ.Excellebat
etiã ĩ ea puritatẽ angeloꝝ:qͥ licʒ ſint ↄfirma
ti in bono: tñ nec ereſcere poſſunt in pᷣmio
ſubſtãtiali:nec decreſcere. Sed beata ᷣgo
ꝓſicere potuit ĩ meritoꝛ nõ deficere. Se⸗
cuũda puritate ſcʒ innocẽtie exceſſit oẽm pu/
ritatẽ rõnalis nature:quia btã virgo vixit ſi
ne om̃ſpeccato ⁊ inqntũ mr dei electa pec⸗
care nõ potuit:qð nulli eſt ↄceſſum vel do⸗
natũ alteri. Tercia puritate.ſ.caſtitatꝭ vir
ginee ipᷣa exceſſit hoĩes ⁊ angelos. Hoĩes qͥ
dem quia pᷣmũ exemplar fuit huiꝰ integrita
nis: vt nec pmã ſilem nec habere vilſa ſit ſe⸗
quentẽ. Angelos etiã:quia ſᷣm Hiero.hoc
vetinuit ꝑ virtutẽ caſtitatis qð in angelis eſt
neceſſitatis nature. Quarto in puritate ex
ſpũſſcti ſuꝑuentõne ⁊ pᷣſentia dei oĩa creata
exceſſit exquo mater dei eſſe meruit. Quis
ergo mente capere ſufficiat qᷓntum ipᷣa pᷣ oĩ
bus nitidiſſima ⁊ ſũma puritate poſt deum
refulgeat.O virgo glioſiſſima ſuꝑ oẽs ſan/
ctos⁊ angelos puriſſima.O ſctãꝝ ſctiſſima
O oĩm creaturaꝝ dña cum nõ ſufficiamus
enarrare tua magnalia:̊ tm̃ flagitamꝰ pꝛe-
ce humillima:quatinꝰ ꝑ tue puritatꝭ merita
ſctĩſſima dele ſoꝛdiũ noſtraꝝ crimina:⁊ duc
ad tui pᷣdulciſſimi nati regna felicia ⁊c.
Articulꝰterciꝰq̃ibo puilegijs puritas be
ate Marie pᷣ alijs extat glioſa.⁊ ſunt.xij.

Irca terciũ mi
e ſteriũ vicʒ puilegiate ſeu pᷣꝛogati
ue gratie. Notandũ ꝙ iuxta nu⸗
meyx, xij.ſtellaꝝ in coꝛona capitis
*bttẽ virginis Apoc.xij,ſigurate poſſumꝰ de
ſcribere xij,pꝛiuilegia ſeu gras ⁊ pꝛogatiua

1

Dars m

ſue puritatꝭ quibo pᷣ oĩbus creatis extat ipᷣa
glioſa ⁊ poterunt diuidi in tres q̃ternarios
Quoꝝ pmꝰſe tenet exꝑte dei. Scðs ex ꝑte
ſui.Tercius ex ꝑte alioꝝ:vt ptʒ intuenti.

Pꝛimũ puilegiuʒ qꝛ eiꝰ puritas fuik deo

gratiſſima. .
Scðm qꝛ fuit filio dei familiariſſima.

CLerciũ quia fuit diuino ſplẽdoꝛe radios

ſiſſima.

QOuartũ qꝛ fuit dei mrnitate digniſſima.

Quintũ qꝛ fuit totalis ⁊ pleniſſima.
Serxtum qꝛ fuit tranquilliſſima
Septimũ qꝛ fuit ↄſtantiſſima,.
Octauũ qꝛ fuit miraculoſiſſima.
Nonũ qꝛ fuit etiã in alijs efficaciſſima.
Decimũ qꝛ fuit pᷣ alijs pfectuoſiſſima.
Vndecimũ qꝛ erat mðo fructuoſiſſima.
Duodecimũ qꝛ extitit oĩbo reuerediſſima
Riimüũ ſtaq; puilegiũ tãq; pma ſtel⸗
p aa puritatis btẽ vᷣginis eſt qꝛ eiꝰpu⸗

ritas fuit deo gratiſſima ⁊ amãtiſſi
ma.,.Vñ Sap.viij. Hãc adamaui ⁊ exqͥſi-

ui ſpõſam mihi eã aſſumere: ⁊ amatoꝛ factꝰ
ſum foꝛme illiꝰ ⁊2c. Tãtũ quippe amauit de
puritatẽ btẽ ᷣginisvt eã tota trinitas pater

filiꝰz ſpũſſctũs inhabitauerit tãq; in pdile⸗

ctiſſimo tabernaculo:tã miro mõ ꝙ in nul⸗
la alia creatura ſic voluerit habitare. Vnð
ipᷣa vᷣgo btã dicere põt.Qui creauit me reqͥ
euit in tabernaculo meo.Eccli.xxiiij. Licet
ergo deus dilexerit angelicã puritatẽ et ĩ eii

habitauerit.magis tñ dilexit virginis ma-

rie puritatẽ in qua ſic habitauit vt ex eiꝰ car
nis mundiſſime ſeu ſanguĩs puriſſimi poꝛ⸗
tione ſibijpᷣi inſeꝑabiliter vniret carnẽ pu/
riſſimã aſſumptã ⁊ in omnibo creatis ado⸗
randã pᷣexaltaret. Idcirco angelꝰ eã ſalutã⸗
do dixit. Aue.i.ſine ve: in quo notauit eius
puritateʒ.⁊ q̃ᷓntũ pꝛopterea deus eã diligat
ſubdit.gratia plena dñs tecũ.q.d.qꝛ es pu
riſſima ſine om̃i ve. Ideo des es gratioſiſſi
ma et totaliter dilecta adeo ꝙ dñs tecũ ꝑ ĩ⸗
habſitatõem tui vteri ⁊ carnis aſſumptõem

SDecũdũ pꝛiuilegiũ:qꝛ eius puritas exti

tit filio dei familiariſſima. Nũqᷓ; em̃ alieui
creature conceſſum eſt:nec concedetur etiã
angelis:vt ſic familiaris foꝛet filio dei.ixpᷣo
ſicut puritas beate virginis. vt videlicʒ tã
frequenter:tam familiariter chriſtũ ample⸗
xaret:oſcularet᷑:manibo cõtrectaret ⁊ vlnis
poꝛtaret:lactaret:nutriret:et educaretquẽ⸗

nr
öole⸗
nul,
os
neſe,
Da
iaicl
ionne⸗
c
nipo
nepo⸗
oti⸗
ltas
lget
c
coci
den
en
9 ll
lu
ren
c
66¹
he⸗
t
i

1

”M
èꝗMñẽc

Alrticulus

admodũ beata virgo ꝛc. VUnde dicere po⸗

teratilind Cañ.vj. Dilectus meus.ichriſtꝰ

mihi:⁊ ego illi:qͥ paſcit᷑.ſ.familiariter ⁊ deli

cioſſſime inter lilia.ſ.puritatis mee. Hinc

Dãp.viij Beneroſitatẽ illius.ſ.btẽ virgis

gloꝛificat:contuberniũ habens dei.iſ.pᷣ oĩ/

bus creatis. Terciũ pꝛiuilegiũ:qꝛ fuit di
uino ſplẽdoꝛe radioſiſſima. Nimirũ ipᷣa ex

ſũma appꝛoximatõe ad puriſſimã lucẽ diui

nam fuit ita radioſa ⁊ plena tota diuino lu/

mine:ↄcupiſcẽdo illũ qui eſt ſplẽdoꝛ pater/
ne gloꝛie:ꝙ nulla fuerit ĩ ea habilitas ad te/
nebꝛas vel impuritatẽ aliquã. ſed radiaret
⁊ refulgeret pꝛe oĩbus puris creaturis ſple/-

doꝛe diuino. VUnde Eʒzech.xliij. Ecce glia

dei iſrael ingrediebat᷑ ꝑ poꝛtam oꝛientalẽ.i.

P btãʒ virginẽ ⁊ terra.i.:caro beate virginis
ſplẽdebat a maieſtate eius.i.cbꝛiſti. De hoc
eius ſplendoꝛe dictum eſt latius li.ij.ꝑte.ij.
arti.iij.circa quartuʒ eius gaudiũ. Quar
tum puilegiũ puritatis eius:quia extitit dei
maternitate digniſſima. Maxima quippe
gioꝛia beate virginis eſt ꝙ nulla alia creatu

ra fuerit tante puritatis:vt foꝛet idonea eſſe

mater dei:quẽadmodũ ipᷣa. Idcirco ange⸗

lus dixit ei. He timeas Maria ĩueniſti gra
tiam apud deum. Que verba Alber. ſuper
miſſus eſt. ca.ccl:i tractans dicit. Ne timeas
Maria rei magnitudinẽ:tui ꝑuitatẽ:ſermo

nis falſitatẽ:pmiſſi ꝓtractionẽ:virginee pu/

ritatis diminutionẽ. Ne timeas inqua:qꝛ
inueniſti:nõ rapuiſti vt ᷣmus angelus.nõ

gdidiſti vt parẽs pᷣmus: ſed inueniſti: quia
queſiuiſti vt virgo pꝛudentiſſima ⁊ mr mũ⸗

gitfima. Jnnenlit inquã gratiam apud de

um excelletiſſimã:vt in tui puritate idonea

foꝛes tui ⁊ omniũ creatoꝛis mater digniſſi/
ma. Quintum puilegium quia eius pu/
ritas fuit totalis ⁊ pleniſſima. Plenũ quip
e dicitur cuius nulla pars vacua eſt. Nul
la autẽ pars

Darie fuit a puritate vacua
ergo ſicut gratia plena ita fuit ⁊ puritate ple

niſſima. Pꝛopterea Cañ.iiij. Tota pulchꝛa
es amica mea ⁊ macula non eſt in te. Tota

pillchꝛa:quia tota pura tam in oꝛtu qᷓ in fi-
lij dei conceptiõe:⁊ tota ſua vita tota pura:

Auia coꝛpoꝛe ⁊ anima puriſſima. NHimirũ ĩ

ſuo oꝛtu fuit pura ab oꝛiginali peccato: ⁊ in
tota ſua vita nõ fuit ĩ ea macula alicuiꝰpec⸗

cati. Deniq; in conceptõe filij dei ⁊ in par

mim

go peperit ſumma cuʒ puritate ⁊ ſine omni

ſoꝛde:quod nulli alteri matrũ eſt conceſſuʒ.

HincAeo papa in ſermõe de natiuitate do
mini dicit. Ab hac natiuitate deeſt illud qð

de oibus legitur:nemo mũdus a ſoꝛde:nec
infans cuius eſt vnius diei vita ſuper terrã

NHNil in iſtam ſingularẽ natiuitatẽ de carnis
cõcupiſcẽtia tranſijt:nil de peccati lege ma⸗
nauit.Hec ille. Pꝛeterea ipᷣa virgo fuit to

ta pura nõ ſoluʒ quo ad animã ſed etiã quo

ad coꝛpus quia fuit in natura purioꝛi ⁊ cõ/
plexione melioꝛi optime vicʒ ſanguineoſita

tis:vtpote de cuius puriſſimo ſanguine foꝛ
mari debebat caro chꝛiſti virtute ſpũſſan⸗

cti, vt em̃ volunt doctoꝛes circa diſtinc.iij.

tercij libꝛi ſentẽtiaꝝ. Beata virgo adbuc in

vtero mr̃is adeo fuit ſanctiſicata ⁊ mũdata

ꝙ ab ülo temꝑe ſemꝑ vſq; ad aſſumptiones

perſiſteret in puritate nature ⁊ innocẽtia vi
te ⁊ pꝛo capacitate in omniũ virtutũ pleni⸗
tudine ſine om̃i macula optime et oꝛdinatii
ſime diſpoſita in naturalibo: ita ꝙ nulla pꝛo
les muliebꝛis vnq; magis appꝛopinquaſſe
videtur ad ſtatum innocentie Ade ſicut ipᷣa
Ipᷣa etiam creditur foꝛe exempta ab om̃i il

la maledictione Eue Geñ, iij. Dultiplica⸗
bo erumnas tuas ⁊ conceptus tu. In dolo

re paries filios. Unde nec erumnas mulie

bꝛes aut immũdiciarũ earum infirmitates
aliquãdo paſſa eſt.nec in conceptu aut par

tu eius aliquod immũdũ fuit ⁊c̃.nec obſte/

tricibus indiguit ⁊c̃.vt teſtat᷑ Hiero. Pꝛo

inde ſanctus Epiphanius hyſtoꝛiographꝰ
ſcribit de ipᷣa beata virgine ꝙ etiaʒ in infan
tia vt mos eſt alijs infantibus vagiẽdo pa-
rentes non moleſtauit ſed fuit nimiuʒ quie
ta:patiens: ⁊ tacita. Et mundiſſima inquit
fuit pluſq; credi poteſt. Nunq; em̃ aliquid
fedi in ea viſum eſt,:⁊ cum inuoluebat᷑ in cu
nis iuxta moꝛem pueroꝛũ nunq; ſe macula

uit:ſed adulti ſemꝑ modo ſe mũde ↄſerua

uit. Hec Epiphaniꝰ. Sextum pꝛiuilegi
um: quia eius puritas fuit tranquilliſſima
quia nunq; fomes eam incitabat vel tenta⸗
bat ad aliquod malum nec a bono retrahe
bat:vt ſupꝛa patuit:quia ĩ pꝛima ſanctifica

tione.ſcʒ ĩ vtero vt vult dñs Bonauẽ. ⁊ cõos⸗

coꝛdant alij oẽs doctoꝛes ſuꝑ.iij.diſtinc.iij.

in ipᷣa fuit fomes ligatꝰ ⁊ oĩs eiꝰ motꝰillici⸗ ꝰ

tus fuit repꝛeſſus:ne vnq; inclinaret ad pec
tum vel retraheret a bono. Et tandem in ſe
8 4

R
Liber vVII Pars m
cunda ſanctificatione: ſcʒ cum filium con/ cem inſuſa eſt gratſa in ſanctã Elyʒabetb z ,
cepit fuit in ea totaliter fomes extinctus. puritſicatꝰeſt mox Johes baptiſta in elꝰꝛvte b
Septimum pꝛiuilegium:quia eius puri ro QLu.j.ca. Vñ merito de ea dicit pᷣs. Dit / i
tas fuit conſtantiſſima vel ſtabiliſſima:quo fuſa eſt gratia in labijs tuis ꝓpterei bñdicdit n
niam tanta gratia fuit beate virgini infuſa: te deꝰin eternũ. Decimũ puilegiũ qꝛ puri
vt potentiã liberi arbitrij eiꝰ nõ ſolũ imple/ tas btẽvginis fuit pᷣ oibo alijs puritatibꝛxre ”??Mõ
ret ſed etiã ↄfirmaret in bonũ:adeo vt nũq;ᷓ aturaꝝ ꝓfectuoſiſſima:qꝛ lihet motu libe-⸗ oibr
de cetero in aliqð veniale vel moꝛtale pcim̃ rni arbitrij ad agendũ vel patiẽdũ merebai:· tede
flecti poſſet:ſicut ſupᷣ patuit. Exceſſit ð pburi ¶⁊ ſic ſemꝑ creſcebat ⁊ ꝓſiciebat in merito et unm
tas btẽ ᷣginis alioꝝ ſctificatoꝝ puritatẽ: tũ pᷣmio. Vñ in h̊ excedebat oĩm puritat hoN% 1 Ii
qꝛ alioꝝ ſctificatio nõ cõpꝛimebat ĩ eis os minũ ⁊ angeloꝝ.Hoĩm qdeʒ qꝛ in alijs ſal t
motꝰillicitos:tũ qꝛ flecti poterat in eis potẽ tem aliquãdo ꝑ pctm̃ veniale poterat punꝰ ns
tia liberi arbitrij:⁊ ſiñ ad moꝛtale tũ ad ali- tas obſcurari.Angeloꝝ aũt qꝛ illa nõ pᷣt ce ſi
qð veniale ⁊c. Octauũ pꝛiuilegiũ qꝛ puri ſcere in merito vel pᷣmio eſſentiali.Sʒ bea⸗ (l
tas btẽ ᷣginis fuit miraculoſiſſima. Nã eiꝰ te vᷣginis nũq; obfuſcabat:nec ꝑ alicui pec n
puritas mitis? maximis miracul eſt pfecta cati maculã poterat denigrari:⁊ iñ cõtinue ſinne
2 ſublimata ſup oẽm creaturarũ puritatem creſcebat ꝑ meritũ Merito gů de ipa dicit il cll.
Brande nimirũ fuit miraculũ vt mi eſſet et lud ꝛouer.vlt᷑. Multe ſilie coõgreganuerüt nui
ᷣgo puriſſima. Itẽ vt de puriſſimo ſangui/ diuitias tu ſuꝑgreſſa es vniuerſas Unde alob
ne ſpũſctõ oꝑante in inſtanti ꝑfectũ virũ cõ cimũ puilegiũ: qꝛ puritas btẽ virginis exti/ ican
ciperet ſᷣm oĩa coꝛꝑis lineamẽta:cuiꝰala ple tit toti mũdo fructuoſiſſima ⁊ angelis ⁊ boäöä nopr
na foꝛet ſpũſctõ ⁊ omi ſcia ⁊ ᷣtute. Hoc eſt bus. Nulliꝰquippe angeli vel ſancti aut re ning
Hiere.vaticinio pᷣdictũ. Nouũ faciet dñs ature cuiuſcũq; puritas tãtuʒ fructũ attulit gor
ſuꝑ terrã femia circũdabit virũ. Vere h̊ no mũdo ſicut Harie puritas.ex qua ꝓceſſit boli
uũ qꝛ a ſeculo inauditũ miraculũ ⁊c. Ite pclum nr̃e redemptionisi. caro ⁊ ſanguis ln
grande miraculũ ꝙ in puriſſimo vtero deũ xp̃i quo redempti ſumꝰ. Juxta illudj. Pet.
clauderet quẽ celi caꝑe ñ poterãt⁊ ꝙ puriſſi j. Nõ coꝛruptibilibo auro vel argeto: ſed pᷣ/ ni
mo ſanguie ipᷣm nouẽ melſibo alerei:⁊ tangdẽ cioſo ſanguĩe ⁊c. Ex hac etiã ꝓceſſit panis ſdle
puriſſimo lacte vbere ᷣgineo de celo pleno ⁊ potus refectõnis cibus quoq; angeloꝝ et ſh
eundẽ natũ lactaret angeloꝝ regẽ. Ipm pu oim ſanctoꝝi,:coꝛpus⁊ ſanguis in ſacramẽæ din
riſſime genitũ puriſſimis manibo accipet et to. de qͥ Johᷣ. vj. DHic eſt panis viuꝰ qui de c
puriſſimis bꝛachijs poꝛtaret ac puriſſimo celo deſcendit. Qui mãducat ex ̊ pane vi uſe
amplexu foueret ⁊ oſcularet. O qͥs enarra/ uet in eternũ.Et Sap.xvj. Panẽ angeloꝝ nes
re ſufficiat qnta ⁊ q; incõpꝛebẽſibilia ac m mãducauit hõ. Itẽ ex puritate biẽ Da
tiplicia fuere miracula:qbo puritas btẽ vᷣgi rie ꝓceſſit pax recõciliatõis ⁊ celice reꝑatio i
nis extitit ↄſecrata ? ſublimata penſa mens nis fructꝰ. Xps eĩ eſt pax noſtra q fecit vrra i
deuota qᷓntũ vales ⁊c. Nonũ puilegiũ qi q;:i.celeſtia ⁊ terreſtria vnũ.teſte apłoprea
puritas btẽ ginis fuit etiã in alijs efficaciſ canit eccleſia. Gñdicta filia tu a dno:qꝛ ꝑ te F5
ſima.CTãtã quippe habuit efficaciã puritas fru. vite cõicauimꝰ. Duogdecimũ pullegi e
btẽ ᷣginis ex ſpecialiſſima gra ſctificatiõis: um:qꝛ btẽ vᷣginis puritas eſt p oibus reue/ ni
ꝙ nõ tm̃ in ſe:veꝝ etiã in alijs aſpicietibꝛ ea rediſſima.Eam em̃ veneratꝰ es ⁊ deꝰ:qꝛ de gt
extinguebat oẽm motũ carnale.vt volit do ſcendit cũ ea in naʒareth:⁊ erat ſubditꝰ el.ſ.. . ·
ctoꝛes ſuꝑ.iij.ſentetiaꝝ.di.iij. Pꝛopt᷑ ̊ Go in debitis honoꝛibo ⁊ obſequijs Quẽ, ij . c. .
nauẽ.vt patuit ſup dicit. qꝙ etiã infideles iu Deniq; eiꝰpuritatẽ venerabant᷑ angel D M
dei aſſerũt ꝙ cũ btã ᷣgo fuerit coꝛꝑe pulcer ⁊ Babꝛiel archangel?genuflexo eã ſalutanvlit ð
rima:a nullo tñ vnq; potuit ↄcupii. ci.: Vndᷣ dicens. Aue gratia plena. Pꝛeterea tota ec⸗
ec Joſeph eã aliqũ carnaliter cõcupiſcere deſia ⁊ tota ſũma patria adoꝛat eam adoꝛa . . de
Borit⸗ Ampliꝰ tata fuit efficacia puritatis tiõe iꝑdulie. In laude quoq; ⁊ gliam ei?om
o btẽ vᷣginis ꝙ nõ ſolũ extinguebat motꝰ illici nes ſancti ⁊ angeli canũt illud Juditb.xv. J
tos in alijs:ſed inſuꝑ influebat etiã in alios Tu gloꝛia hieruſaleʒ. Tu lelicia iſrael. Tu n
puritatis gratiã. NHam ad eiꝰ ſalutatõis vo honoꝛiſicentia populi noſtri eo ꝙ caſtitatez .
—
6
—
— *
£●
⁶ 4 4

te⸗

N⸗

un
i
we
be⸗
loe
bo⸗
Pſl
punn
ſtae
ben
tne.
dicel
anit
Mnee

1hol
tar
uunt
helt
gnss

—

mã
gia!
feriimnꝰquã deꝰ tante puritaꝶ honoꝛe pᷣtulit
oĩbus:⁊ tantis puilegijs pᷣfecit digniſſimã:

Articulus

. amaneris:⁊ iõ eris bñdicta in eternũ. Hec

ibi. Merito ⁊ nos chariſſimi in gliam et

laudẽ dei oĩpotẽtis tã puriſſimã ⁊ glioſiſſi/

Firgine adoꝛamꝰ. Merito ipᷣius ſuffra
uocamꝰ. Merito deuotis laudibo ef⸗

⁊ pᷣelectaʒ cunctis creaturaꝝ generibo:vt fo/

ret mater dei:dña mũdi:regina angeloꝝ:et

mediatrix dei ⁊ hoĩm. O vᷣe mũdiſſimã vir
ginẽ.O vere digniſſimã dei matrẽ. O deus

meus quãdo erit vt videamꝰin celo eiꝰglo/

riã.O ieſu pᷣdilectiſſime vginis Marie na

te dulciſſime, da qᷓſumꝰnobis gram:vt imi/

tando tue ſctiſſime matrꝭ caſtimoniã:digni
ſimus ꝑuenire ad tuã gliam Amẽ. Mi⸗
raculũ. De puritate btẽ vᷣginis poteſt mi
raculũ apꝓplicari.qð refert Vincentiꝰ in ſpe

culo hyſtoꝛiali li.viij.ca. ciiij. dicẽs. Pictoꝛ
q̃dam in ꝑtibus flandrie famoſus btẽ virgi

nis puritati deuotꝰ.q̃tienſcũq; depingebat
imaginẽ virginis btĩſſime:ob eius puritatẽ
⁊ gloꝛioſitatẽ pulcherrime depingebat. ⁊ di
aboli imagineʒ ſub pedibo eius turpiſſimo
vultu:vt decet turpitudinis amatoꝛẽ figura

bat. Juxta illud Geñ, iij. JIpa ↄteret caput

tuũ.Cui diabolus in viſione noci apparu⸗

it dicens cuʒ ira. Cur me ita irritas.Pictoꝛ

reſpõdit Bñ hoc ago:qꝛ ſemꝑ te paſſus ſuʒ

oĩim que feci maloꝝ incentoꝛẽ, ⁊ adhuc tur-
piuʒ cogitationũ moliris inſidias. Hoc foꝛ

taſſis dixit:qꝛ poſſibila ꝙ turpes cogitatio⸗

nes paſſus ↄtra puritatẽ beate vᷣginis ſicut

⁊ multi patiunt᷑ ſepius ⁊ nimiuʒ turbant᷑ ꝓ
taliba:ſed equo anio ferenda ſunt cogitatio⸗

nũ taliũ facta a diabolo impedimẽta.Sci⸗

endo:qꝛ iuxta Berñ. Nõ nocet ſenſus vbt

nõ eſt ↄſenſus. Vnde nõ eſt homĩ deſperã
dum nec putandũ ꝙ deꝰ eum relinquat dũ
mõ nõ ↄſentiat:ſz deteſtet᷑ tales pꝛauas co/
gitatões quie ſolet diabolꝰ ꝓpulſare,. Nec

cogitandũ eſt ꝙ tales ſint pᷣſciti ad damna⸗
tionẽ.⁊ ideo patiant᷑ talia:qͥn potius ſignuʒ
eſt diuine gratie et electionis iuxta docto⸗

riun documẽta:ſicut ptz libꝛo de interna cõ

uerſatione. Ad ꝓpoſitũ cũ ipᷣe pictoꝛ vna
dierum in poꝛticu cuiuſdã eccleſie btẽ a
rie vario opere pinxiſſet imaginẽ btẽ vᷣginiſ
pulcherrime vt potuit figurauit gliaʒ ⁊ ho/
noꝛẽ dans tante virgini. Sub pedib quo⸗
G eius diabolum yr decuit turpiſſimo vnl
—

tu depinxit fignificãs: quia caput eius ipᷣa

virgo beata ꝑ ſui puritatẽ cõtriuerit ſicut fu

erat pᷣdictuʒ Beñ.iij. Ecce diabolꝰnõ eque

ferendo adhuc ſuſpenſis trocleis:⁊ ſuppoſi/
to firmiter tabulatu:cum monſtrũ illud pin
gebat᷑ turbine veniente om̃es illas artis pi
ctoꝛie machinas vehemẽter ↄcutiẽdo in ter
ram excuſſit.Qõð pictoꝛ ꝑſentiens ⁊ ꝑtime/
ſcẽs coꝛ ⁊ manũ ad imaginẽ glioſiſſime do
mine leuauit. Oirũ dictu:imago virginis

manu poꝛrecta ipᷣm retinuit ⁊ ſeruauit ille⸗

ſum donec venirẽt qui ei ſubuenirẽt.Tunc
om̃es qui aderant xpᷣm in matre ſua gloꝛiſi
cabant ⁊c̃. Plura alia ſi vis miracula mul/
ta applicabilia habes infra ĩ tractatu de mi
raculis eiuſdẽ beate virginis ⁊ ſubuentioni
bus ⁊c,li.vlti.⁊c̃. MM

Incipit liber nonus de excellentiſſma

charitate beate Marie.

Hnus liber agit

n de myſterio excellentiſſime charita

tis beatiſſime ᷣginis Marie: ⁊ cõ

tinet duas ꝑtes. Pꝛima pars eſt
de eius charitate erga deum. Secunda

pars de eius charitate erga nos.id eſt genꝰ

humanũ.: In his quippe duobus pᷣceptis

charitat tota lex pendet ⁊ ꝓphete Hath,

xxij.ca.In dulectõe dei vicʒ ⁊ ꝓximi.
Pars pma de ſũma ⁊ excellentiſſima at

q; pfectiſſima charitate beate Darie erra

deum ⁊ dei filiũ dñm ihm xpᷣm.

4

HGHoeo dilecto meo
e ⁊2ilectus meus mihi qui paſcit
inter lilia Cañ.vj.ca. Quibo ĩ ver
bis in ꝑſona beate Marie dictis
inſinuatur ſũma ⁊ familiariſſima charitas
qua dilexit virgo benedicta deum ⁊ dulciſ⸗
ſimũ ſuum filium: et qua diligebat᷑ ab ipſo
deo. Nam reuera deus ſũme ſuꝑ omnẽ cre
aturam dilexit hanc virginẽ benedictã quã

elegit ⁊ pᷣelegit vt eſſet ſibi mater dilectiſſi⸗

ma ⁊ totius mũdi dña. Unde de ea Sapᷣ.
viij.dicit deus. Hanc amaui ⁊ queſiui mi⸗
hi in ſponſam aſſumere eam. et amatoꝛ fa⸗
ctus ſum foꝛme illiꝰ ⁊c̃.Pꝛopterea dicit ipᷣa
virgo benedicta in pᷣmiſſis verbis themat⸗

Ego dilecto meo.Deniq; ipᷣa deum arden KB

tiſſime reamauit:quia toto coꝛde:tota ania

tola mente:ct totis viribus dilexit,non ſo⸗

6

lum tan; creatoꝛẽ ſʒ inſuꝑ tanq; vniciſſime
dilectiſſimũ filium quẽ a ſpũſancto tam pu

riſſime ↄcepit:tã dulciſſime in vtero poꝛta⸗

nit:tã gaudioſiſſime ᷣgo peperit: tã ſuauiſſi
me fouit vᷣgineis vlnis ⁊ lacte vᷣgineo nutri

uit:a q̃ ſũma bona ⁊ dona gratiaꝝ ac btitu

dinũ habuit ⁊c ꝓpterea ſubdit. Et dilectus
meꝰ mihi qͥ paſcit᷑ inter lilia.ſ.vᷣginitatꝭ pu/
riſſime q̃ me.ſ.dotauit.De eiꝰamoꝛe loquẽs

biũs Anß. dicit. O vᷣgo bñdicta quis nob
poſſit archanũ tui coꝛdis reſerare cuʒ hinc

adoꝛas natũ tuũ vt deum:⁊ illinc oſcularis
vt filiũ.⁊ qͥd dicere valeaʒ.O felix Haria
q̃ͥs poterit extimare quãta dulcedine amo/
ris erga tuũ natũ tenebaris qͥ tuus erat deꝰ

⁊ tuꝰpᷣdulcis natus:ipᷣe tuꝰ amoꝛ:ipᷣe tuum

gaudiũ ⁊ ſolaciũ anĩe tue: ipᷣe tua tota vita
taq; deꝰ dñs ac filiꝰtuus.Dicat qͥ cunq; di
cere cupit ſi poteſt:q̃ xpᷣi matrẽ tenebat men
ſura amoꝛis cuiꝰaĩam Symeone teſte totã
ptrãſierat gladius diuine dilectõnis. Itaq;
de charitate btẽ virginis qua deuʒ dilexit:
tria myſteria declarabimltꝰꝰ..
Pꝛimũ myſterium de eius excellẽtie cõ⸗
pꝛobatione. ðð
Secundũ myſterium de eius noticie de
claratione. .

4 .

Cerciũ myſteriuʒ de eius circũſtantie p⸗

fectione.

Articulꝰ pmus ꝙ beate Marie charita

lẽ excellẽtiſſimã ſuꝑ oĩa creata babuilſe er⸗
ga deũ cõpꝛobat᷑ pcipue ex tribb.

Rimũ miſteri

p un de excellẽtie cõpꝛobatõe NHã
ſſii quis heſitãdo quereret vtrum
btĩſſima vᷣgo Maria dã fult in
via habuerit excellẽtioꝛẽ charitatẽ diuinam
qh; oĩs creatura pura angelica ſiue hũana.
Rñdet᷑ ꝙ ſic. ⁊ pbari põt ſᷣm Alber.ſuper

.

miſſus ẽ. capᷣ.lxxxiiij.ꝑ plura argumẽta ⁊ ſi/

gna diuine charitat.pcipue aũt ꝑ tria h po
ſita. Pꝛimo argumẽto ſũme puritat Se
cũdo argumẽto diuĩe mr̃nitat. Tercio ar
gumẽto copioſiſſime ⁊ ſuꝑplene gratioſita/
tis. Pꝛimo dixi ꝓbat᷑ argumẽto ſũme pu
oritatis:qꝛ vbi maioꝛ ⁊ maxĩa eſt puritas:ibi
maioꝛ ⁊ ſumma ẽ charitas.qm̃ aplo teſte.j.
Thim̃.j. Charitas ẽ de puro coꝛde ⁊ ↄſcia
bona ⁊c̃. Sʒz glioſa vᷣgo maria habuit pu/
ritatẽ in ſũmo qᷓ ſub deo neqͥt maioꝛ intelli⸗

°*

Pars 1.

gi. vt diẽ Anbß. li. de dceptu vᷣginali.ca. xviijʒ

D⁊ charitatẽ habuſt in ſũmo ſuꝑ oẽm crea-
turã pꝰ xpᷣm. Scðo argumẽto mr̃nitatis:
qꝛ nullꝰtenet᷑ tãtuʒ diligere ſiẽ pꝛ ⁊ mr̃.q vt
ait Ariſto.viij.ethico. Generatis ad geſera

tũ naturał eſt amicicia. Vñ õ legẽ eſtnatu-

re ſi mr̃ aliq̃ impias manꝰinijtiat in filiũ:ſiẽ
qũq; faciũt heu crudeliſſimeꝛ ſceleratiſſime
mlieres ſib aboꝛtiuũ ꝓcurãdo. Cũ igit᷑ mr

tenet᷑ ſume diligere filiũ.Et qꝛ inter creÄatu⸗

ras ſola vᷣgo bñdicta ſit mr dei:g̊ nulla crea
tura tãtũ tenebat᷑ deũ diligere ſic ipa. Sed
q̃ntũ tenebat᷑ tãtũ dilexit:alas peccaſſet qð
eſt ĩpoſſibile.g̊ ſũme dilexit. Sʒ circa h de
dilectõe naturali mr̃nitatꝭ ipᷣiꝰ btẽ vᷣginiſoc
currere põt vna tal q̃ſtio. Vtrũ aliq̃ mr̃ po

tuerit vel poterit naturali amoꝛe intãtũ dili

gere ſuũ filiũ ſicut btã vᷣgo ſuũ natũ xpᷣm:lo
quẽdo de eiꝰnaturali dilectõe ad ipʒ.Et vi
det᷑ ꝙ ſic:qꝛ plurime mr̃es etiã in bꝛut. anĩa

libo comꝑiunt᷑ qᷓ ꝓ amoꝛe filioꝝ moꝛti ſe ex/

ponũt. Nã pellicanꝰroſtro ſe occidit ꝓ viui
ficãdis ſuis pullis ſiue filijs: vt dicunt natu
rales phi.Et multe inueniunt᷑ mr̃es q̃ intã/
tũ doluerunt de moꝛte filioꝝ ꝙ moꝛtue fue⸗
rũt ⁊ ipᷣe ſicut eꝑxientia docet q̊tidiana ꝑſe/

pe in buſdã mulieribo. Sʒ btã vᷣgo dolẽs

ꝓ filio in cruce moꝛtuo:nõ eſt moꝛtua pᷣ do
loꝛe: ſʒ Ba moꝛtẽ ſilij ſuꝑuixit pluribo annis.
8 ⁊c̃.
ad xpᷣm in vᷣgine bñdicta incõꝑabilit᷑ exceſ/
ſit oĩm m atrũ aliaꝝ naturalẽ amoꝛẽ. Pꝛĩo
rõne nobilitatꝭ:qꝛ quãto natura nobilioꝛ tã

to nobilioꝛes hʒ oꝑationes ⁊ affectiões.iij.
de aĩla libꝛo. Sʒ btã vᷣͥgo habuit naturã ſũ
me nobilẽ poſt xpᷣm.̊ ⁊ amoꝛẽ nobiliſſimũ.
Scvdo rõne cognite dignitat ⁊ ſctitat:qꝛ
eum nouerat certiſſime eſſe deuʒ ⁊ om̃i gr̃a
ac ſctitate ple nũ:⁊ ꝑ ↄſequẽs ſũma dilectõe

digniſſimum eum cenſebat. Tercio rõne

mutue familia ritatis:qꝛ ſcieb᷑t illũ deũ in/
carnatũ in ſuo vtero eã diligere pᷣ ceterꝭ cre

aturis ⁊ hũanis ⁊ angelicis tã dulci famili

arlitate vt nullꝰalius filiꝰ tã blande tã ſuaui
ter reuerenter ⁊ familiariter ſu ĩ mr̃em ſna

ret ſicut xpᷣs ipᷣam virginẽ matrẽ.⁊ ideo ſũ/

me liquefactũ fuit coꝛ eius in reamãdo iſm
quia teſte Ambꝛoſio. Nil tã impᷣſſuz huma

nis affectibus q;ᷓ ſcʒ diligere ſe diligentem.
Quarta ratio totalitatis? puritatis quia
vt dicit Ariſto. viij:ethicoꝝ. Parẽtes amat

d h̊ bꝛeuit rñdet᷑ ꝙ amoꝛ naturalis

ftn

ure

guur
beaten
neſte

is

Mrbͦ.

Mmihpt

ſtum .
Ennec
ſumnpt
toptit

mutris

ſotumn
ſteet

orn
ſgloet

ſoedi

crre

genag
ytd
hedene
Hulan
guipre

ort

norſn
nvirg

Gmlle

lion

lenaſe
harabi
norc
nule⸗
fone
indo
nigo⸗
kſur
ſen
tlade

.
rg⸗
Uis:
i
len
leg⸗
ſe
ſine
N
kam⸗
gen
Sed
ſacs
abde
niloe
niho
ü dli
ömio
gani⸗
iſeen
dpru
nnn

efue⸗
oſe⸗
dolis
3ödo
unis⸗
kurals
tent⸗
ſi
blnii
Oce
nniſi
liſini⸗
pfic
diie
coſi⸗
amae
ſunil
iul
n an
looſi⸗
oin
bumna
hlen⸗
6ls

.

ℳ₰

Articulus

guia xpᷣus erat puriſſime ac totalit mere qͥd

beate vᷣginis que ipᷣm de puriſſimo ſangui
ne ſene virili ſemĩe concepit. Vñ totaliter et
mere ad ipᷣam xpᷣs ꝑtinebat.⁊ ꝑ ↄſequẽs to
tius germanitatꝭ habuit dilectionẽ ad chꝛi
ſtum. Alie vero matres diligũt ſuos filios

&x media tm̃ germanitate qua carnẽ de eis
ſumpſerũt mediãte tñ viro. VUñ in alijs na
tis ꝑtim eſt aliqͥd viri.i.patris.ptim aliquid

matris.ſed aliter erat in chꝛiſto ⁊ virgine:qꝛ

totum humane carnis qð fuit in chꝛiſto: fu
iit ? eſt totũ quidvᷣginis ſolius:ſine alicuius
viri ꝑticipatione qm̃ ſine viro cõcepit.ergo

incomꝑabiliter maioꝛ in ipᷣa fuit amoꝛ natu
ralis. Pꝛopterea Pꝛouerbᷣ.iiij.dicit᷑ in ꝑſo⸗
na xpᷣi. Eram filius vnigenitꝰcoꝛã matre te
nere dilectus ab ea. Ad illud vᷣo qð obij
citur reſpondet᷑ ꝙ cum beata mater xpᷣi fuit
plena gratia ⁊ cum foꝛtioꝛ ſit gratia qᷓ; natu

H ra:vt dicit Ambꝛo.naturalẽ amoꝛẽ in virgi
ne dirigebat ⁊ foꝛmabat amoꝛ gratuitꝰ ſpi
rituſancto infuſus. vñ licʒ gladius doloꝛis

qui ꝑtranſierat animã vᷣginis in paſſione fi

lij fuerit acerbiſſimꝰſuper omniũ matrũ:im
mo ꝛ⁊ ſuꝑ martyrũ doloꝛes. vt p atuit li. iij.

pte. ij. ar, ij. Camẽ hoc fuit mirabile ꝙꝙ bea⸗
ta virgo pᷣ tanto doloꝛe nõ eſt moꝛtua:q̃ vti
q; milleſies moꝛtua fuiſſet pᷣ illo doloꝛe cõ⸗

paſſionis ſi ſpũſſanctꝰeaʒ ꝑ mira culũ nõ p⸗/

ſeruaſſet. Vñ claret ꝙ ſicut pᷣ oibus incom

parabiliter amauit xpᷣm:ita ſummũ doloꝛeʒ

moꝛtiferuʒ in eius paſſione habuit adeo q;

nulla mater equiꝑari vel comꝑari ĩpꝛopoꝛ/

tionabiliter potuit eidem ſiue in amoꝛe ſiue
in doloꝛe. Tercio eiꝰ excellentiſſima cha

ritas compꝛobat᷑ ex argumẽto copioſiſſime

⁊ ſuꝑplene gratioſitatis,.quia etem btã ma

ria ſuꝑ om̃es creaturas pleniſſima fuit gra⸗

tia dicente angelo Luc,j. Aue gratia plena

dñus tecum ⁊c. Et quia dicente aplo Rom̃.
vy. Oei charitas diffuſa eſt in coꝛdibo noſtr⸗
P ſom̃ſctm̃,i.gratiã ſpũſſancti qui datus eſt
nohis. Ideo ſequit᷑ꝙ beata Maria pleniſ
ſimã ⁊ ſuꝑplene excellentiſſimã habuit cha

ritatem diuinã in hac vita. Et qͥdem hoc

elarius declarari poteſt ꝑ differentias amo

ris ſᷣm Alber.ſuꝑ miſſus eſt.ca.cxciij.Quia

em̃ amoꝛis triplex differetia eſt. qꝛ eſt amoꝛ

naturalis.eſt amoꝛ acquiſitꝰ.⁊ eſt amoꝛ gra

fultus. Pꝛimo quide amoꝛ naturalis ſũ⸗

8
.

me fuit in bea ta virgine p oĩbus creaturis;
quia ipſa dilexit deum vt mater filiuʒ. Alij

omes angeli ⁊ homies diligunt vt ſerui do

minũ.ſed maioꝛ eſt materna dilectio natura

liter pᷣ alijs:vt patebit inrra. Scðo amoꝛ
acquiſitus in beata virgine fuit in ſũmo ad
chꝛiſtũ.Calis em̃ amoꝛ acquiſitꝰ fit ex cau
ſis accidẽtalibo.q̃ quidẽ inducunt ⁊ mouẽet
matrem ad diligendũ filium amoꝛe magno
vicʒ cum nouerit ſe a filio diligi ?⁊ honoꝛari

vel exaltari in gliam.vel magnũ ſibi donuʒ

dari:aut magna ꝓ ſe ſuſtinere filiuʒ. ⁊ ſic de
alijs cauſis accidẽtalibo. Sed om̃es tales
eauſe fuerunt hic in ſummo. Nunq; em̃ ali
quis filius ſuã matrẽ tantũ dilexit ſicut chꝛi

ſtus virginẽ. Nec vnq; quis tantũ honoꝛa

re potuit ſicut deus ſeruiendo ⁊ honoꝛẽ ex-
hibendo beate virgini fecit: quoniã chꝛiſtꝰ
deus erat ſubditꝰ illi Lu.ij. Nec potuit qͥs

matrẽ dignificare ſicut chꝛiſtꝰſuã:quã exal-

tauit vt eſſet regina mũdi ⁊ dña angeloꝛuz
ac creaturarũ omniũ.atq; qð ſummũ eſt vt
ſit mater veri dei. Deniq; nullus filiꝰ tan

tũ dare potuit ſue matri:ſicut chꝛiſtꝰvirgini
quoniã dedit om̃ia dona gratiaꝝ ⁊ dignita
tum ac ſcientiaꝝ om̃ia dona beatitudinũ et

meritoꝝ.Et inſuꝑ ſeipᷣm dei filium dedit ſi⸗

bi in filium amplexandũ oſculandũ fonen
dum ⁊ poꝛtandũ. Pꝛeterea nullꝰfilius tot
⁊ tantas penas ſuſtinuit ꝓ ſua matre:ſicut

chꝛiſtus ꝓ vᷣgine ⁊ etiã ꝓ toto genere huma

no:quia paſſio chꝛiſti om̃es penas hoĩm pᷣ

ponderauit ⁊ ſuꝑauit. Hec certe ↄſiderãs
Maria poterat dicere illud pᷣs.Qui retri

buã dñno ꝓ oibus que retribuit mihi. Ma

gnificat ergo anĩia mea dñm ⁊ exultauit ⁊c̃.

Tercius amoꝛ gratuitus fuit in beata vir
gine in ſũmo: quia exquo voluntas nõ fert
niſi in cognitum.vt ait phᷣus.iij. de ania. et

Augu.x.de trini.ca.j:. Firmiſſime inquit no

uimus nõ niſi nota amari poſſe.Cuʒ igitur

beata virgo deum ampliſſime cognouerit:
⁊ hunc ſuum verũ filium natum ⁊ vnicum
quẽ ſciuit de ſpũſancto ↄceptum: ⁊ virgini
tate manente editũ ⁊c̃. Sequit᷑ quoq; ꝙ ſi
cut nouit ꝑ ipᷣm omi gratia ſe repletã copio
ſiſſime ita amauerit ſuꝑ om̃es.

Articulꝰſcᷣs q̊ͥ declarat᷑ qualiter btẽ vin
ginis charitas fuerit maioꝛ in via qᷓ; charia

tas eoꝛum qͥ in patria ⁊ circa hoc occurren

tes difficultates ſoluunt.·

12

Liber XX
Ecundũ reſtat

ſ myſteriũ de huiꝰ excellẽtiſſime

charitatis noticia ſeu declarati
one vt ſcire poſſimus qliter ipa
btã virgo in ſtatu huiꝰ vie poſita excellenti

oꝛẽ habuerit charitatẽ pᷣ oĩbo etiã angelis et
ſctis in patria ſeu glia exñtib. Uñ vt h̊ luci

dius clareſcat. Notãdũ qꝛ tres poſſunt foꝛ
mari rõnes q̃ difficultatẽ faciũt in re iſtt.

G̊ ſũma charitas vie ĩferioꝛ ẽ inſima charita
te pꝛie. Vñ maioꝛi charitatꝭ dulcedine frui
tur minimꝰ angelꝰvel ſanctꝰ in celo:q; maxi

mus ſctũs exiſtẽs in via:qꝛ ille fruit᷑ fruitõe

glioſa.iſte vo nõ. nõ videt᷑ quõ charitas
ginis in via excelletioꝛ fuerit vel eq̃lis cha
ritati ſctõꝝ in patri. Scða rõ: qꝛ ſi bea-
ta virgo habuiſſʒ maioꝛẽ charitatẽ in via q;

angeli vel ſancti in celo.ſequit᷑ qͥ ißa habu

iſſet maioꝛẽ fruitionẽ ⁊ frueret᷑ in via ꝑ mo/
dũ patrie:qꝛ vt ait Aug.li.de doctrina xpᷣia
na. Et allegat᷑ a magro ſniaꝝ li.j.di.j. Yrui
eſt amoꝛe inherere alicui rei ꝓpter ſe.qð ſi ſic
ſequit᷑ ꝙ ipᷣa btã virgo in via fuiſſet cõpꝛe⸗
bendẽs qdð nõ ↄcedit:qꝛ ſolus xpᷣs fuit ſiml
viatoꝛ ⁊ cõpꝛehẽſoꝛ.vt dicit Aug.
cia rõ qꝛ Mat. xj.ait ſaluataꝛ. Inter natos
mulieꝝ nõ ſurrexit maioꝛ Johe baptiſta. qᷣ

aut minoꝛ eſt in regno celoꝝ maioꝛ eſt illo.

Blo dicit. Oĩs ſanctꝰqui eſt cũ deo maioꝛ ẽ
eo qͥ adhuc eſt in mũdo.Itẽ ſuꝑ illud. Ecce

ego mitto angelũ meũglo. dic. Nouiſſimꝰ

angelꝰceli maioꝛ eſt auis hoĩe. Nõ videt᷑ 8
quõ btã virgo in via habuerit maioꝛẽ cha⸗
ritatẽ q; minimꝰ angelꝰin celo. Ad hec re/
ſpondẽdo ex vᷣbis Alber. ſuꝑ miſſus eſt. ca.
xcix. pono tres vᷣitates qb res ipᷣa clareſcit
2 has ſolui pñt pdicte rõnes difficultateʒ
faciẽtes. Pꝛima vᷣitas, Charitas btẽ vᷣgi
nis in ſtatu vie fuit maioꝛ om̃i charitate pu

re creature:etiã exiſtẽtis in ſtatu patrie: licet

nõ ſm actũ fruitõis glioſe:tñ ſm ſubſtãtiaʒ
Declarat᷑. Nã charitas btẽ vᷣginis in via li

cet fuerit maioꝛ charitate oĩm angeloꝝ⁊ ſan

cctoꝝ q̃ntũ ad ſubam ſicut ꝓbatũ eſt ꝑ rõnel
bmo articlo poſitas.tñ vtiq; minoꝛ fuit ãn-
tũ ad actuʒ charitate minimi ſciĩ patrie vel

angeli. O aũt maioꝛ ſubſtantia eſt minoꝛ in
actu h̊ facit ſubiecti cõditio: ↄtrarij ↄiũctio regna. ſed ſuꝑioꝛes habent excellen
fectiões iuferioꝝ.vt dicit Droñ· de ange⸗

motoꝛis mioꝛ attractio:que tñ attractio ſꝑ ĩ

Ter⸗

Pars 1

actu eſſet ſi ex pte attrabibilis impedimẽtuʒ

nõ ſtaret. Naʒ ſm illud Sapᷣ.ix.Coꝛpꝰ qð
coꝛrũpitur aggrauat aiam ⁊ depmit ſenſuʒ
multa cogi.Exemplũ a ſili. Videmꝰ em̃ q;
ſol eſt multo maioꝛis luciditatis q; luna et
tñ qñq; luna magis illuminat in nocte aere
puro q; ſol in die aere obſcuro.Itẽ ignis in
clibano accenſus ẽ multo maioꝛ q; lumẽ in

ꝑua candela:⁊ tũ plꝰillumiat domũ cande⸗
nes atẽ faciũt in re iſt. la accenſa in mẽſa qᷓ; ignis ardẽs intus ĩ cli
Pꝛima ẽ qꝛ ſtatꝰhꝰvie inferioꝛ ẽ ſtatui pꝛie

bano incluſus. Ita nõ eſt incõueniẽs ſi ma

ioꝛ charitas ſᷣm ſubſtãtiã vel maioꝛ lux gre

in ſubiecto paſſibili ↄiuncto coꝛꝑi paſſibili

⁊ groſſo:q̃ſi ignis incluſus minus ĩmutat ?

mouet actualiter q; minoꝛ lux glie ⁊ minoꝛ

charitas in ſubiecto impaſſibili ⁊ glioſo tä
q;ᷓ ſibi poꝛtionato.i.in angelis ⁊ ſctĩs pꝛie.
Sca vᷣitas. Fruitio charita in biã vᷣ⸗

gine ꝓ ſtatu vie licʒ fuerit inferioꝛ fruitõe cõ
pꝛehẽſoꝝ qᷓntũ ad actũ.fuit tũ maioꝛ qntuʒ

ad effecium. Declarat᷑:qꝛ charitas ⁊ fruitio

cõpꝛehẽſoꝝ.i.angeloꝝ ⁊ ſanctoꝝ in patria:

nõ eſt in ſtatu merẽdi qᷓntũ ad pᷣmiũ ſubſtã
tiale, Quilibet aũt actus charita in beata

virgine ꝓ ſtatu vie fuit meritoꝛiꝰ vite eterne

2 btitudinis:angeloꝝ⁊ ſctõꝝ oĩm biitudinẽ

trãſcendẽtis. Vñ licꝭ ipᷣa nõ fuerit cõpꝛehẽ

dens in via:nec fruebat᷑ actu:glioſa fruitõe

patrie celeſtis niſi foꝛte ad tpᷣs qũ dabat᷑ ſi⸗
bi vt viderit diuinã eſſentiã.Si eĩ ; Hoy
ſi Paulo in via datũ eſt vt viderint diui„
nã eſſentiã:ſicut dicit Aug.li.de vidẽdo de/
um. Nõ eſt ambiguũ qͥn a foꝛtioꝛi mr̃i dei
H puilegiũ fuerit ↄceſſum.qm̃ vt teſtat᷑ Da
maſce.ipa a nullo illuſtriũ vincit᷑. Nihilo⸗
minꝰin ipᷣa fuit maioꝛ charitas ſm effectuʒ
q́ᷓ; in oibus ſanc& ⁊ angelis:qꝛ oĩbus excel
lentioꝛẽ btĩtudinẽ meruit quolibʒ actu cha
ritatis. Nam vnico ↄſenſu ⁊ verbo cuʒ ait.

Fiat mihi ſᷣm verbũ tuũ Liij.plus meru-

it qᷓ; om̃es ſancti ⁊ angeli:vt vicʒ fieret mat

dei:regina celi:dña angeloꝝ ⁊ totius mũdi

Terciavitas:charitas btẽ vᷣginis modo
in ſtatu patrie impꝛopoꝛtiõabilit᷑ maioʒ dei
foꝛmioꝛ ⁊ głioſioꝛ eſt charitate oĩs pure cre
ature tam qᷓntũ ad ſubſtãtiã q;ᷓ etiã q̃ntũ ad

actum ſcʒ fruitõnis gloꝛioſe. Ratio:quia vt
canit eccieſia Exaltata eſt ipᷣa ſancta dei ge

nitrix ſuꝑ choꝛos angeloꝝ ⁊ ſanctoꝝ ad ce⸗
leſtia regna.ſed ſuꝑioꝛes habent excellentiꝰ

—

ſab
.
10 6
orb
io .
late⸗
ſiche
guan
Vrti
fl⸗
lunr
O
hofe
Gebim
luelie

dein
o

lit
Uldi

Jun

degt

Enq
göhe
hon⸗

da
ee
bin
nen

idd
eImn
uge
ſi⸗
unt
win⸗
oſol
ii
biiß⸗
heco
inn
nito
panie
bei
benta
leme,
Ndine
brthe
müe
baiſ
Do
tdiu⸗
lode,
mida
dr
Nhi⸗
ſfan,
Ptcl
uch
zalt
anm/
andd
ücl
nd
iozd
uton
nin 20
on „
dae
n

A
en

„

Articulus

to Einn q̃ eſt veſtis nuptialis qᷓ ſq; cha/

ritale decoꝛat᷑ ania ⁊ vnit᷑ deo.circũdatava

rielate.ſ. ſctõx. Oẽs qpe ſcti admirant᷑ eiꝰ
gliam: ? tota celeſtꝭ cunia illuſtrat᷑ ac delecta
tur ⁊ iocundat᷑ in eiꝰ głie fulgoꝛe.O qᷓ; be/

tũ illud regnũ. O q; glioſuʒ ůlud habitacu/-
lum vbi ca xpᷣo⁊ eiꝰſctã mr̃e regnãt oẽs ſan
cti. O deꝰ?magne. O ieſu bone. qñ erit illud

tp̃s feliciſſimũ: ⁊ illa hoꝛa iocũdiſſima: qᷓ vi
debimꝰtue mr̃is gliaʒ in leticia:⁊ ꝑfruemur

tue faciei noticia ꝑ eterna ſecula.

Articulꝰtercius ꝙ charitas vᷣginis erga

deũ ⁊ dei filiũ fuit pᷣcipue duodecim ꝑfecti

onis circũſtãtijs glioſe ſublimata pᷣ alijs.

c ſteriũ de circũſtãtie ꝑfectione no/

tare poſſumꝰ ad numeꝝ duodecĩ

ſfſſttellan. in eiꝰ coꝛona capitis duo⸗
decim ꝑfectões ſeu circũſtãtias ⁊ ꝓpꝛietates

charitat btẽ ginis qͥbus extitit glioſe de⸗

coꝛata ⁊ excellentiꝰſublimata q̃ in trib qᷣter

*

narijs oꝛdinant᷑.vt patz intuẽti in pᷣſenti fi-
rie fuitt
Pꝛimo naturalis.

gura. Nam charitas btĩſſime virginis ma

Scdðo totalis.
LCercio ſingulari’s.

NDuarto certitudinalis,
Quinto confoꝛmalis.
Serxto tranſfoꝛmalis.
Septimo reuerentialis.

Octauo inſuꝑabilis.
MHono pꝛedelectationis.

Decimo pꝛefamiliaris.

MWndecimo pꝛeſeraphicalis.

Duodecimo pᷣacceptatõis diuĩalis.
No apitulum. I.
Rieinmo dilectio ſeu charitas btẽ vir
p glinis fuit naturalis:qꝛ tanq; mater
. naturalit᷑ ĩmo pluſq; alia mater di⸗
lexit.vt patʒ ſupᷣ.Alij ei oẽs diligũt tãq; ſer-

nui dñm. Vt aũt dicit Ariſto.viij. li.ethico.
Inter dñm ⁊ ſeruũ nõ eſt naturalis amici-/
cie amoꝛ ſᷣm qð ſeruꝰ:ſjʒ bũ ſᷣm ꝙ homo qꝛ
Hß̃m qð ſeruꝰẽ ſibi.id eſt dño diſſitis.licʒ ſᷣm

gqð homo ſit ſibi ſilis. Hec ibi. Qõð ſi dicas

bomo etiã naturaliter deũ diligit:qꝛ ſm ani

lica hierarchia. ꝛc VHinc p̃s. Aſtitit regi⸗
na ſcʒ ᷣgo dei mater a dextris tuis.i: in po/
tioꝛib bonis glieꝛ gratie.in veſtitu deaura

mã ad imaginẽ dei factꝰ eſt Geñ.iij. Et ſᷣm
coꝛpus etiã eſt ad ſilitudinẽ eiꝰ.quia deꝰ ho
mo factꝰeſt ⁊c. Dico ꝙ ⁊ ſi poſſit eſſe aliqᷣ
mõ naturalis dilectio hoĩs ad xpᷣm deũ:tñ
impꝛopoꝛtionabilit᷑ dilectio naturalis bea/
te Marie excedit. qꝛ eiꝰ dilectio ẽ materna
que eſt maxima dilectionũ naturaliũ.vt pa
tet ꝑ Ariſt.viij. ethico. vbi habet᷑ q pentes
plus amant filios q; ecõuerſo.qꝛ plꝰ ſciunt
pentes qꝙ filij ex eis ſunt nati q; econuerſo.
Matres aũt plus diligũt filios q; etiã pꝛes
quia certioꝛes ſũt de eis ⁊ plus laboꝛis ha⸗
bent circa eos.Hec ibi. Ex q̊ patʒ ꝙ ma/
xima inter oẽs naturales dilectões eſt ma/
terna dilectio.licʒ ̊ angeli vel ſancti diligãt
deũ naturaliter filiali vel xpᷣʒ amẽt fraterno

amoꝛe. excedit t marie dilectio incomꝑpa/

biliter:ſicut ⁊ excedit impꝛopoꝛtiõabilit na/
turali ꝓpinqͥtate ſil itudineq; ⁊ gratuito amo
re ac acqͥ ſito ſupꝑeminẽter oĩbꝰ. Scðo cha
ritas marie eſt totalis:nulla em̃ creatura pꝰ

xpʒ pfectiꝰimpleuit pceptũ illud:diliges 0o

minũ deũ tuũ ex toto coꝛde tuo⁊ ex tota aĩa
tua ⁊ ex tota mẽte tua ⁊ ex oĩbus viribo tuis
Deut.vj. Luẽ x.⁊ Dath.xxij. q; btã virgo
Maria.que ᷣm Alexan.de hal.ſuꝑ Xucã
dilexit toto coꝛde oẽs cogitatões ſuas ĩ de/
um dirigẽs. Tota ania:oẽs affectiões ſuas

in deü retoꝛquẽs. Lota mẽte.iintentõe oss

opꝑatões ſuas ꝓpter deũ faciẽs.totiſq; virib⸗
⁊ toto poſſe:nil de cõtingẽtibo obmuttens ſʒ

qcquid facere debuit faciẽdo. VUñ ipa ĩ can

ticis ſcribit᷑:plena charitate ⁊ dilectõe ⁊c.
Tercio charitas vᷣginis fuit ſingularꝭ:wuʒ
qꝛ nec ſilem habuit nec habitura eſt ſequen
tẽ:vt canit eccłia.tũ quia ſingulariter deum
tm̃mõ ⁊ nil extra deũ q̃ſiuit.iuxta illud pᷣs.

Vnã petij a dño hãc reqͥram vt inhabitẽ ĩ

domo dñi oĩbus diebe vite mee.Et iterum.

Quid a te mihi eſt ĩ celo ⁊ quid volui ſuper

terrã./q̃ſi diceret.nihil aliud a te. Vñ dicere
potuit illud Augu.liſolilo. Oens mea de
us tibi deuota tuo amoꝛe ſuſpẽſa. Tibi ſoli
ſuſpirans:tibi inhians:te ſolũ deſiderans:

nil habet dulce niſi de te loqui:de te audire

⁊ tuam gliam ac memoꝛiã frequẽter coꝛde
reuoluere.Quicqͥd mihi pᷣter deum?:dul⸗

ce nõ eſt. Quicqͥd vult mihi dare dũs men

totum auferat:tm̃mõ ſe mihi det. Hec ibi.

Ouarto charita s beate virginis fuit cer
titudialis. Cũ em de alijs ſcptu ſit Eocs ix

1 7

5*

Liber X

NHNemo ſcit vtrũ odio vel amoꝛe dignꝰ ſit.H
locũ in btã virgine nõ habuit qꝛ certiſſima
fuit infallibiliter ⁊ indubitãter de diuiĩa cha
ritate ex gratia ſingulariſſima Nã ⁊ ſi de cõ
muni lege nemo ſciat ſe eſſe in charitate cer
titudinaliter. aliq bus tñ ſanctis ex ſpeciali

Puilegio ↄceſſuʒ eſt a deo qͥ eos certificauit

P reuelationẽ:vt ſecuritatis gaudiuʒ etiã in
hac vita in eis incipiat ⁊ foꝛtius magnitfica
oꝑa ꝓſequent᷑ ⁊ mala pᷣſentis vite ſuſtineãt
Dicut piʒ de aplis Z Paulo dicẽte Rom̃.
viij. Certus ſum inqͥt qꝛ nec fames nec gla
dius nec creatura aliq̃ poterit nos ſeparea
charitate que eſt ĩ xpᷣo. Veꝝ certitudo cha⸗/
ritatis marie ſuit pᷣcellentioꝛ oĩm ſctõꝝ cer⸗

titudine ſᷣm Alber.ſuꝑ miſſus eſt.ca.cvij.q̃ᷓ

niã in alijs eſt certitudo ꝑ ſciam a poſterio
ri ex effectu.Certitudo aũt btẽ vᷣginis q̃ ſci/
uit ſe nõ poſſe ſeꝑari a deo fſuit ꝑ modũ cau
ſe:eo ꝙ ſciuit ſe mrem dei eſſe ⁊ in vtero ſan
ctificatã ac nõ poſſe peccare:⁊ ꝑ ↄſequẽs ſci
uit ſe nõ poſſe ſeꝑari a deo. Sed h̊ que-/
ri poteſt quõ excedat certitudo charitatis
vie in Mania certitudinẽ charitatis ange⸗
loꝛum ⁊ beatoꝝ in patria:cum illoꝝ certitu/
Oo ſit om̃i ſecuritate tentionis pleniſſima.

Ruiñdendo ꝓ huius lucidioꝛi declaratõne
nota qdruplicẽ differetiã quã ponit CPetrꝰ
aureoli in ſuo cõpendio li.v. Haʒ pmo ſũt

qdam qͥ ſciunt ſe certitudinaliter nõ eſſe in
charitate nec habere dei charitatẽ:vt ptʒ de
demonibo ⁊ dãnatis,.⁊ etiã de hoĩbo viato/

ribo qui ſunt in actu peccandi moꝛtaliter:vł

in ꝓpoſito:qꝛ ſcriptum eſt Sapᷣ.xiiij. Odio
eſt deo impius ⁊ impietas eius. Secun

do alij ſunt qui cognoſcũt ſe habere chari⸗
tatem vel eſſe in charitate ↄiecturaliter ꝑ ali

qua ſigna inquãtũ quis exꝑitur ⁊ ꝑcipit ſe
delectari in deo ⁊ ↄtemnit res mũdanas:et

nõ eſt ſibi ↄſcius alicuius moꝛtalis peccati

ſentitq; in ſeipᷣo diuini amoꝛis caloꝛẽ ⁊ de⸗

guſtat eius dulcedinẽ ſᷣm quẽ modũ poteſt
intelligi ilud Apoc. ij. Nincenti dabo mã
na abſconditũ:qð nemo nouit niſi qui acci

pit.ſ.ꝑ exꝑentiã dulcedinis:qm̃ teſte Berñ.

Solus exꝑtus nouit credere quid ſit ieſuʒ
diligere:iſta tñ cognitio ĩꝑfecta ẽ ⁊ ũ certitu
dinalis abſolute ſed tm̃ coniecturaliter. vñ
. aplus.j, Choꝝ.iiij. Hil mihi conſcius ſum
ſed nõ in hoc iuſtificatus ſum⁊c.Et pᷣs.De
licta quis intelligit ⁊c,/ ꝓut hec dicit beatus

Thho...ij.q. ciij.arti. v. vbi querit vtrũ gli ⸗
quis ſcire poſſit ſe habere gratiã Et hic mo

dus cognoſcendi ſcʒ; ꝑ aliqua ſigna eſt com
muniter viatoꝝ. Tercio alij ſunt qui ger
titudinaliter cognoſcunt ſe eſſe in charigte
vel habere charitatẽ diuinã ſicut ptʒ in his
qui ſunt in patria: ſancti vero in via poſiti
poſſunt aliqui de hoc certi eſſe nõ niſi ꝑ di/
uinã reuelationẽ vt dictũ eſt ſup.quia cũ ve
ra charitas dei nõ niſi ꝑ ſpm̃ſanciũ diffuſa
eſt in coꝛdibus noſtris.vt dicit aplus,.exce/
dit limites noſtre nature. Dcus quippe cha
ritas eſt et qui manet in charitate ĩ deo ma/
net ⁊ deus in eo.j.Johis.iiij. Et ideo ſicut
pᷣſentia dei in nobis vel abſentia ꝑ certitu/

dineʒ cognoſci nõ poteſt. ſᷣm illud Job. ix.

Di venerit ad me nõ videbo eum, ſi auteʒ
abierit nõ intelligaʒ. Ita homo in via ex ſe⸗
ipo nõ poteſt ꝑ certitudinẽ dijudicare vtrũ
ſit in charitate vel gratia.ſm illud.j.Choꝝ.
iiij. Sed neq; meipᷣm iudico qui autẽ iudi⸗
cat me dñs eſt:niſi hoc reueletur ſibi a deo.
Quarta differentia poni poteſt certitu⸗
do beate virginis que inter compᷣhenſoꝛes

⁊ viatoꝛes habuit ſe medio modo ꝑ partici

pationẽ ſᷣm Alber.ſuꝑ miſſus eſt.ca.lxxxxxix
Talem inquã ꝑticipationẽ ꝙ accepit melio
rem ꝑtem a quolibet extremoꝝ: Ham com
pꝛehẽſoꝛes habent charitatẽ ⁊ eius certitu⸗
dinem ſᷣm actus ꝑfectionẽ: ſed tamẽ pꝛeter
merendi conditionẽ. Viatoꝛes habent cuʒ
merendi conditõe ſed cum actus imꝑpfecio

ne.Etem̃ certitudo viatoꝛum ꝙ ſint in cha

ritate etiam ſi ſit ꝑ reuelationẽ:nõ eſt ita ab
ſolute ꝑfecta ſm actuũ pfectionẽ vt vł amit
ti nõ poſſit eoꝛum charitas ꝑ peccatũ moꝛ⸗

tale:vel ſalteʒ remitti aliquãdo ꝑ peccata ve
nialia. a güt beata vi ti
tudinẽ charita infallibiliter ⁊ abſolute cũ

Iba aũt beata virgo habuit certi

actuum ꝑfectione ſᷣm compᷣhenſoꝛes ⁊ cuʒ
merendi conditõe ſᷣm viatoꝛe:vnde habu
it eam excellentiꝰviatoꝛibo quantũ ad actuʒ
⁊ comphenſoꝛibo qᷓntum ad effectum. Hec
Albertus “
Capitulum ſecundũ po *
ſecundo quaternario.

Ecuũdo quaternario,⁊ quo ad pꝛe/
ſmilſſa in oꝛdine quinto charitas be
ate virginis ſuit confoꝛmalis: quia
ſuper om̃es fuit confoꝛmis diuine volunta
ti in ſua voluntate. Hoc em̃ facit charitas

amea

buen

„ d

wvu
Moc
lund
labat
Papr
ſolan⸗

chen
ſpe
nane
ſus!
i
Gine
ſomat
fme
pbne
lellecn
hbeyl
Gtc.
nn

vll
tſi

ſdern
ſtiö
Umte
(in
.daa

i
no
un
i
1
ni
poſti
dͦ
ſfuſr
ec⸗
ech
tonn⸗
ſat
lobe
garle⸗
eyni
linei⸗
adeo
tn⸗
nſores
varnci
melo⸗
ncom
tni⸗
Peter
entc,
gfeeio
n e.
kindb
amt
fümor⸗
nne
nita
ute d
91 G)
jehaba
dac;
n,

4

1 b,
ſusbe

un

gut
gs

ℳ

de

Articulus

yt intãtũ coꝛdet cũ amato inq̃ntuʒ amat.

Vñ Catho dicit.Cõcoꝛdia nutrit amoꝛeʒ.
Et Hiero.Amicoꝝ eſt idẽ velle ⁊ idẽ nolle.
Hinc ⁊ Johis.xilij. Si qͥs diligit me fᷣmo
nes meos ſeruabit. Sicut ̊ btã vᷣgo pᷣ alijſ
amauit:ita pᷣ oĩbo tota volũtate:toto anĩo:⁊
tota intẽtione diuĩe volũtati ↄfoꝛmata fuit:
adeo vt q̃ſi vnã aĩam ſeu volũtatẽ ꝑ oĩa ha

buerit cũ xpᷣo.vt dicere poſſit illð pᷣs.xxxix.

In capite libꝛi ſcpᷣtum eſt de me vt facerem

voluũtatẽ tuaʒ deus me? volui ⁊ leticie tue in
medio coꝛdis mei. Hã ipᷣa toto coꝛde h̊ ſo/

lum deſiderabat:hoc maximũ ſolatiũ repu/
ta bat vt pater celeſtis ſuaʒ tm̃ voluntatẽ in
ipᷣa ꝑficiat:ſiue exercẽdo in aduerſis:ſiue cõ
ſolando in ꝓſperis:ſiue depᷣmendo vł quõ
cunq; ſibi magis placeret ⁊c. Sexto eius
charitas fuit trãſfoꝛmalis: quia totalit erat
ipᷣa ꝑ charitatẽ tranſfoꝛmata in xpᷣm:vt tota
maneret ⁊ viueret in xpᷣo:⁊ xpᷣs in ea.iuxta

illud Gabłij. Chꝛiſto ↄfixus ſuʒ cruci: viuo

ego iã nõ ego:viuit vᷣo in me xpᷣs. Vñ opti
me ipᷣa pᷣ alijs dicere potuit illud bii Igna⸗

cij. Amoꝛ inquit meꝰ crucifixus eſt ĩ chꝛiſto
BSi nempe ſeraphici ſpũs ꝑ ſuũ amoꝛẽ trãſ
foꝛmant᷑ in xpᷣm crucifixũ:adeo ꝙ ſicut ait
Franciſ.maronis.Qui intime cerneret ſera

phin:cerneret in eis ſtigmata xpᷣi expᷣſſa in/

tellectualiter: ſicut ſenſibilit᷑ fuit in btõ Yrã/

ciſco.multo foꝛtiꝰ hoc putãdũ credo de aĩa

btẽ virginis Marie:que tota xpo cõfixa eſt
craci:tota trãſfoꝛmata in xᷣm deũ. Si pe

tas quõ ſic amoꝛ tranſfoꝛmat aiam in xpᷣm
deũ. Dico ⁊ declaro ſic. Dicit em̃ Ariſto.j.
phicoꝝ.⁊.vij.lib.metha.Yoꝛma dat eſſe rei
Exẽpligr̃a.ſi ex ligno foꝛmat᷑ menſavel ſcã⸗
nũ illud lignũ a foꝛma mẽile capit eſſe mẽſe
vel ſcamni:vt dicat᷑ vera menſa vel ſcamnũ
⁊ ſi in cera impᷣmat᷑ ſigillũ:ex illius foꝛma ſi
gilli capit cera eſſe talis ſigilli id eſt regis ⁊c̃.
Ita a ſili vntuſcuiuſq; vitij in anĩa imp̃ſſa

foꝛma:dat eſſe tale ipᷣi anĩe vel homi quale
eſt ipᷣm vitiũ vt vic; exquo auaricia eſt viti
unm terrenũ facit hoĩeʒ eſſe terrenũ Luxuria
qdia eſt vitiũ carnale reddit hoĩem bꝛutalẽ

ſeu carnalẽ ⁊ nõ ſpũalem, Supbia ⁊ inui/
dia atq; ira ſicut eſt vitiũ diabolicũ:ita facit
hoĩem diabolicũ. Eodẽ mõ ꝑ cõtrariũ ex

gquq charlitas eſt virtꝰ diuina. Juxta illud.j.
Joh.iij. Deus charitas eſt. ergo dat aĩe eẽ

diuinũvt qui ma net in charitate in deo ma
₰

net ⁊ de in eo. Hoc eſt qð diẽ Aug. Unuſ
qulſſq; talis ẽ qualia amat. ſi terrã amas ter
ra es,ſi celum celeſtis es.ſi deũ nõ audeo di

cere quia deꝰ es. Audi ꝓphetã dicentẽ.Ego

dixi dij eſtis ⁊ filij excelſi om̃es. Hec ille li⸗

bꝛo de verbis dñi. Hic ⁊ Hugo li.de clau⸗
ſtro anĩe ait. Scio inquit aia mea qꝛ amoꝛ
eſt vita tua ⁊ ipᷣa vi amoꝛis in eiꝰ quẽ amas
ſimilitudinẽ tranſtoꝛmaris. Sicut ergo be
ata virgo xpᷣm ſũme amauit ita ſũme ⁊ tota
liter eſſe diuinũ ⁊ chꝛiſtifoꝛme ſuꝑ om̃ia cre
ata habere dinoſcik. Septimo amoꝛ ma

rie ad xpᷣm fuit reuerẽtialis.Eſt aũt reueren
tia mixta cum dilectõe timoꝛoſa ſubiectio ⁊

bec excellentiſſime fuit in virgine que ſicut
amoꝛe ita ⁊ timoꝛe diuino plena fuit. Sʒ

diceres quid timoꝛis habuit Maria.rũde

tur ꝙ in maria timoꝛ ſeruilis nõ fuit inq̃ᷓntũ
notat ſeruilitatẽ eo ꝙ ipᷣa nũq; peccauit:nec

in ea fuit timoꝛ initialis qui eſt imꝑfectoꝛũ.

quia virgini omne bonũ ꝑfectiſſime affuit.
Fuit ergo in Maria timoꝛ caſtꝰ Hic timoꝛ
habet duos actus.vnus eſt ſm ſtatũ vie qͥ ẽ
timere ſepari a deo ⁊ iſte nõ fuit in maria qꝛ

fuit certiſſima de inſeꝑabili dilectõe ðᷣi. Ali

us actus eſt ſᷣm ſtatum patrie qui eſt reuere
ri deum. HNaʒ teſte pᷣs. imoꝛ dũi ſanctus

pꝓpmanet in ſeculũ ſeculi:ergo ⁊ in patria erit

ſed nõ niſi ſᷣm actũ iſtũ ſcʒ reuereri deñ. Et
hoc mõ Maria timoꝛe dei plena fuit ſuper

om̃es viatoꝛes.Hec Albertꝰſuꝑ miſſus eſt

ca.cvij. Vñ credit᷑ ꝙ btã Maria q̊tienſcũ/

q; acceſſit vt xpᷣm lactaret vel balnearet vel

in vlnas ſuſcipei:vel alloqueret᷑:ſꝑʒ pus ge/
nuflexo xpᷣm quẽ ſciuit eſſe e deũ verum ado⸗
rauit.Sicut etiã facit pᷣſbyter quotiẽs euã

geliũ tangit ſiue in miſſa ſiue alas vt idipᷣm

repᷣſentet eccłia fuiſſe in dei matre Maria.
Octauo fuit inſuꝑabilis. Uñ Cañ.viij.
dicit deꝰad mariã.Pone me vt ſignaculuʒ

ſuꝑ coꝛ tuũ:ſ.in amoꝛis affectione vt ſigna⸗

culum ſuꝑ bꝛachiũ tuũ.ſ.in arduoꝝ oꝑatio
ne qꝛ foꝛtis eſt vt moꝛs dilectio. Sicut eniʒ
moꝛs a nullo perimit ſed ipſa eſt tam foꝛtis
vt om̃ia perimat.ſic Marie dilectio oĩa cõ
tempſit dura ſicut infernus qͥ tam dure te/
net quẽ ſemel recipit ꝙ nunq; dimittit.Siꝭ

maria nunq; a dilectione xpᷣi auelli potuit.
Vñ ſubditur. Aque multe id eſt tribulatio o

nes ⁊ penalitates huius vite nõ potuerunt
extinguere charitatẽ: nec flumina id eſ ad⸗
2

5

”

Liber X

. .

herſitates obꝛuerũt charitatẽ eius. Nam eñm nulla creatura auderet deũ ↄtingere vel 1taa
cũ om̃es diſcipuli relicto ihu fugiſſent.ipſa in modico. Mirũ videt᷑ de iſta vna puella gcce
beata virgo vſq; ad moꝛtẽ xpᷣo patienti aſti Maria ꝙ tãtuʒ fuit deo familiariſſima ſuꝑ men
tit ⁊ cum ipᷣo in coꝛde ꝑ gladiũ doloꝛis vul- omnẽ creaturã ↄtingẽdo,.viqʒ balneãdo: la dit
nerata extitit ꝛcc. cttando: amplexando ⁊c. Quis angelo ac nen
Caplim. III. p tercio quaternario. beatoꝝ auderet h̊ deo facere. tam ſmũ fe⸗ ſute
Ercio quaternario. ⁊ in oꝛdine ad gem tam familiariter ↄ tingẽedo. VUn Aug. ci⸗
t pmiſſa Nono charitas beate virgi li,de natura ⁊ gra dicit. Illa vero ſingulari ſet
nis fuit pᷣdelectabilis. Haʒ qͥd dul gra pᷣuenta atq; repleta eſt ſcʒ gaudendo q; fne
cius:quid ſuauiꝰ: quid delectabiliꝰ diuini ipᷣm haberet ventris ſui fructũ quẽ ex initio le
amoꝛis dulcedine.vt em̃ ait Ambꝛo.ſuper habuit vniuerſitas deum. Hec ille. Un ag⸗
Lucẽ.Qui vxpᷣm interno recipit hoſpitio per decimo charitas btẽ virginis fuit pᷣſeraphi ls
amoꝛis ſenſibilẽ gr̃am:maximis paſcit᷑ exu calis ardoꝛis.Eſt aũt notãdũ ꝙ ſ̃ᷣm Dyoñea v
berantiũ delectationibo voluptatuʒ. Quid li.angelice hierar.ca.vij.⁊ciqnq; ponunt᷑ ꝓ mie
putas quanta dulcedo charitatis fuerit in pꝛietates ſeraphici ardoꝛis ſeu amoꝛis q̃̊ ſfte ano
virgine que xpᷣm nouẽ menſibo in vtero poꝛ runt᷑ in deum ⁊ ſuꝑeminẽter fuerũt in bea- 4
tauit ⁊ ſemꝑ in coꝛde pᷣſentẽ ꝑ gram tenuſt.: ta virgine.quas qͥdem ꝓpꝛietates ſᷣm qð di. 1
Di ſpũᷣſſciũs qui eſt ſpũs ꝑaclitus aljs de Linconieñ.cõmẽtatoꝛ ibidẽ didicit Dyoñ. i
uotis mentibus tanta ↄſolatiõne ſe infudit a btõ Paulo quẽadmodũ ipᷣe idẽ raptus in *
yt ſermo expmere nõ valeat. Aliquãdo ſu⸗ terciũ celũ vidit ⁊ ſibi tanq; ſpecialiſſimo di
pernoꝝ donoꝝ guſtum cumulatꝰdeguſtã/ ſcipnlo reuelauit. Pꝛima ꝓpꝛietas ðꝛ ſemꝑ
dum influendo. Aliquãdo noticiã ſecretoꝝ mobile. Scõda inceſſabile vel infinibile,
⁊ reuelatões myſterioꝝ ĩmittendo.Aliqua⸗ ercia ðꝛ calidũ. Quarta dicit᷑ acutum
do ſecuꝝ eternaliũ bonoꝝ faciendo.nũc iu Quinta dicit ſuꝑferuidũu. Semꝑ mobi⸗
biluü: nunc ebꝛietatẽ ſpũs ſuꝑfundẽdo adeo leſm qð dicunt Hugo ⁊ Linconin. ſigniſiᷣ
ꝙ mens tam ineffabiliter gaudiũ ⁊ dulcoꝛẽ cat amationẽ nõ interruptã quiete ſiue pau in
tãa indicibilẽ ꝑcipiat ⁊ intantũ ex mag amo ſatione.quia ſicut ignis in ſua flãma ſp mo Uuie
ris ⁊ gaudij ſoꝛtitudine feruoꝛ ſpũs excre/ uetur:ſic amoꝛ ſeraphicus ſp fertur in deuzʒ che
ſcat:vt ſe cohibere nõ valeat intra ſe. Et ali/ actu Inceſſabile vel infinibile ſignitficat q en
quãdo in exceſſuʒ ↄtemplatõis rapiat:⁊ mł nunq; terminat᷑ duratõne.Sicut em̃ ignis Uln
ta alia inexplicabilia ſolacia facit ſpũſſctũs. nõ habet terminũ in agendo ſ ſemꝑ creſcit li
Quidd ergo exiſtimas quãta delectatiõe dul in maiꝰdum inuenit auctaʒ materia in qua iſ
cedinis beata dei mater abundauit q̃ ſuper accẽdi poteſt. ſic amoꝛ ⁊ actio ſeraph nõ bʒ a
ofes ſpũſancto plena fuit. Hic Ecci.xxiiij, terminũ in amando deuʒ qͥ cum ſit infinite man
ſcribit᷑. Qui edunt me adhuc eſuriũt.quod bonitatis ſp inuenit᷑ in eo qdð amoꝛẽ nouno in
dicit᷑ ex eo.quia charitate dei ſatiari nõ poſ modo accendat ⁊ dulcificet alliciat ⁊ dele⸗ 4
ſunt pᷣ delectatõe qui eã deguſtant exꝑimẽ⸗ ctet. Calidũ ſignificat quia illa ſacietas ex
tali aſſuefactõe:⁊ ꝑ ↄſequẽs beata Haria deſiderio ſemꝑ accendit᷑. Hoc eſt qð Bꝛeg.
aſſuefacta diuis dulcedinibo:ſiuevigilando in moꝛal,de deſiderio ⁊ ſatietate ſctõꝝĩ pa⸗ Ki
ſiue dvoꝛmiedo:ſiue aliud qͥd faciẽdo: ſꝑ irre tria dicit ſic. Deſideriũ qͥdem anxietatẽ ha⸗ Ou
milſſibiliter nouas ⁊ varias dulcedines di/ bet:ſatietas faſtidiũ. Ne ergoꝛit ĩ deſiderio lib
uinas accreſcentes deguſtabat in deo.vt di anxietas:deſiderantes ſancti ſatiant᷑:ne ſit ĩ ve
ceret cũ pᷣs.Sitiuit ania mea ad deũ fontẽ ſatietate faſtidium. ſatiati deſiderant qꝛ ſi bul
viuũ quado veniã ⁊ aparebo añ facieʒ dei tientes ſatiabimur et ſatiati ſitiemus. Hec lnn
Notater dicit ad deum fontẽ viuũ:quia ſiꝰ Gꝛego. Et ratio ᷣm Tho. ↄtra gentilesli. Ve⸗
cut fons viuus ſemꝑ ſcaturit aquas nouas iiij.quia diuina eſſentia ſemꝑ cũ admiratõe 16
ſic in Mariga qaduixit ſemꝑ ⁊ continue no videtur cũ nullus intellectus eã comꝑhen/
uas ⁊ ineffabiles delectões quas expmere dat ſed omia creata ipᷣa tranſcedat.cum igit᷑ „ a
., nNeqmus nos peccatoꝛes faciebat xpᷣs deuſ intellectus beati ſy habeat in diuina eſſen⸗ . . c
ebullire ex fonte diuitatis. Decimo cha⸗ tia qð admiret᷑ ⁊ alliciat nunq; faſtidit aam . uti
ntas Manie fuit amoꝛis pᷣfamiliaris. Euʒ videre amarę:ſed ſemꝑ ⁊ cõtinue delecta . nin⸗
„
4
ſ◻
D

ecct

—
—
=
—
.

Peꝛimo ex diuie incarnatõ

Articulus

vigere qð amas ⁊ amare qð vides. Vñ ſa⸗/
tletas ex deſiderio ⁊ deſideriũ ex ſatietate ſꝑ
accendit᷑.iuxta illud Ecẽi.xxiiij. Qui edunt

me adhuc eſuriũt. Acutũ ſignificat ᷣm qð
duit Hugo quẽdã impetũ amoꝛis ⁊ vehe/

mentiã ardẽtis deſiderij q̊ nõ q eſcit donec
intret ⁊ penetret vt ibi ſit vbi ipᷣm qð amat᷑
cũ ipᷣo ⁊ in ipᷣo vt nõ ſolum ab illo calidũ ſit
ſed tranſeat acutũ in iᷣm. Supꝑferuidũ vᷣo

ſm eundẽ ðꝛ ex hoc ꝙ id qð feruet quadaʒ
caloꝛis vehemẽtia iactatur ſupꝛa ſe. Acutũ
ergo amoꝛis eſt cũ om̃ia trãſcendẽdo deſpi

cit. Suꝑferuidũ aũt cũ etiã ſeipᷣm ↄtemnẽ/

do relinqͥ t. fit ergo miro mõvt dũ ꝑ dilecti/

onis ignẽ in illũ ſuſtollit᷑ qui eſt ſupᷣ ſe ꝑvim

amoꝛis feratur in illũ ſolum qͥᷣ ſurſuʒ eſt ap/
petendũ cogitandũ ⁊ deſiderãdũ:nec ſe nec

aliqu id aliud cogitat:aut deſiderat dũ illuʒ

ſolũ amat. Hec Hugo ⁊ ↄcoꝛditer Linco/

nieñ, cõmẽtatoꝛes lib. angelice hierar. VUñ
osẽs iſtas ꝓpꝛietates ⁊ ſingulas excellẽtiſſime
q̃ntũ poſſibile fuit pure creature viatrici pᷣ

alijs fuiſſe in via ⁊ nunc in patria beatifica

fruitione foꝛe in charitate beate ᷣginis nul
li ambiguũ eſt. Duodecimo charitas be⸗
ate vᷣginis marie fuit ⁊ eſt pacceptatõis di/
uinalis. Eius qͥppe charitas tã grata tã pac
cepta erat deo:⁊ tãtũ eã reamauit deꝰpᷣ oĩb⸗

creaturꝭ ꝙ ab eterno ꝓ nulliꝰcreature amo/

re intãtũ alliceret᷑ ie deus ad incarnãdũ et
patiendũ:ac queq; ſalu noſtre oꝑa facien

dũ ſicut ꝓ amoꝛeꝛ charitate btẽ vᷣginis quã

eternaliter pᷣnouerat ⁊ poꝛdĩauerat foꝛe hu
mane redẽptionis mediatricẽ. quod oſten⸗

ditur tripliciter. H
6is motiuo.
Scðo ex diuĩe vnionis facto.
Tercio ex diuĩe cõdeſcẽſionis ſigno.
Pꝛimo inquã ex diuĩe incarnatõis motiuo
Duero nẽpe:qͥd mouit potiſſime deũ ad tã

tã humilitqgẽ ⁊ miſcdᷣiam vt vicʒ ꝓ nobis ĩ

vtero vᷣginis deſcẽdendo inclinaret᷑. in ſta/

bulo naſceret᷑:in arto pᷣſepio vilibus pãnis

inuolutꝰ locaret᷑:⁊ multa incõmoda huius

Vte milſere pateret᷑:trigus:caloꝛẽ:famẽ: ſitiʒ

⁊c̃. Ampliꝰvt caꝑetur:flagellis cederet᷑:ſpi

nis coꝛonaret᷑: derideret᷑: cõſpueret᷑: crucis

patibulo ſuſpẽderetur.vulneraretur:moꝛe-/

retur:ſepeliretur:ac queq; opera noſtre ſa⸗
lutis operaretur. Ad qð reſpõdet᷑ ꝙ cha
rnitas:tũ quia ex mera ⁊ liberali charitate de

III

us fecit hec om̃ia dicente apło. Pꝛopter ni
miã charitatẽ qua dilexit nos de miſit filiũ
ſuũ in ſilitudinẽ carnis peccati: tuʒ quia vt

nos ad ſuã charitatẽ attraheret oꝑa ſalutis
noſtre ꝑ ſeipᷣm oꝑatus eſt dñs.vt diẽ Ber̃.

Uñ pᷣs.Ois ↄſũmatõis.i.oꝑatiõis dei vi⸗
di.i.cognoui eſſe finẽ latũ mãdatuʒ tuũ glo.

id eſt pᷣceptum charitatꝭ qð eſt nimis latuz

quia extendit᷑ etiaʒ ad inimicos qͥs diligere
debem ꝓppter deũ. Hec glo. Claret ergo aꝛ
hec oĩa fecit charitas: qð manifeſte docet

Hugo li.de charitate di.ſic. O charitas ma

gnã vim habes que deũ de celo potuiſti tra
here ad terrã.O q; foꝛte vinculũ tuũ quo li
gari potuit deꝰ(nam mille vincula deũ liga
tum ad colũnã ⁊ affixuʒ ad crucẽ tenere nõ

valuiſſent niſi charitatis vinculũ tenuiſſet)

Neſcio inqͥt quid maiꝰ in laude tua dicere
poſſum qᷓ; ꝙ deũ de celo traxiſti in terram ⁊
hoĩem ad celum leuaſti de terra. Hec ülle.
Sʒ qm̃ nulla ſuit vel potuit eſſe maioꝛ cha
ritas poſt xpᷣm q; ea que ſuit dei ad btãʒ vir
ginẽ mr̃em ⁊ ecõuerſo.ergo deꝰ p nulliꝰcre/

ature amoꝛe ſic alliciebat᷑ ad incarnandũ ⁊

patiendũ atq; cetera oꝑa ſalutis noſtre ꝑfi⸗
ciendũ q; ꝓ charitate btẽ ginis. Scðo
oſtendit᷑ ex facto diuie vnionis:quia chari

tas eſt que vnit amãtẽ cum amato. Unde
charitas ðᷣ qᷓſi chara vnitas,ſicut habet᷑ li.

de ſpũ ⁊ aĩa. Sʒ cũ cũ nlla creatura ſic vni

tus eſt deꝰ ſicut cũ btã virgine cuius nõ ſo⸗/

lum aniĩa copulata eſt deo ꝑ gram ſʒ etiã de
puriſſima poꝛtõe ſanguĩs caro aſſumpta ĩ-
diſſolubiliter vnita eſt deo in xpᷣo.̊ ſũme ac

cebptatõis diuĩe extitit ginis charitas ſupᷣ
charitatẽ oĩm creaturaꝝ:adeo vt in eiꝰ car/⸗

nis poꝛtiõe ſingulariſſime ſibi vnita omniũ
oparetur ſalutẽ.· Tercio ꝙ charitas bea
te vᷣginis ſũme alliciat deũ oſtẽdit᷑ ex ſigno

diuine cõdeſcẽſionis.qꝛ viq; deꝰmagis cõo⸗

deſcẽdit ⁊ obedit eiꝰvolũtati in om̃i petitio

ne q; volũtati oĩm creaturaꝝ ⁊ ip̃a mag pᷣt

impetrare ſuffragia ſuis deuotis qᷓ; oẽs an

geli ⁊ ſancti. Nam ipᷣa exq eſt del mater ha

bet ius qdᷣãmõ etiã pᷣcipiendi:neq; phas ẽ
aliqͥd negari ei a deo.iuxta illud.iij. Reg.ij.
Pete mater mi:neq; em̃ phas eſt vt auertaã

faciẽ meã. Vnde legit᷑ cuidã ſancto reuela⸗
tum foꝛe ꝙ beata virgo inter alla hoc habz
vnũ gaudiũ magnũ in celo ꝙ vicʒz deus tã/ꝰ

ta charitate tenet᷑ ad eã vtad voram conſc
”UE 5

Liber IX

quatur quicquid poſtulauerit ꝓ quibuſcũ ſiſſima chari t
cit.vt nõ ſit qͥ ſe abſcõdat a caloꝛe eiꝰ,.⁊ quẽ

q; ſuis deuod᷑.ſicuti hoc plurima exempla
⁊ miracula oſtẽdũt q̃ deſcribunt᷑ li.vlt᷑ huiꝰ

volumis.ex qbo qð placuerit poterꝭ h̊ appli

care.O itaq; hõ.O fidelis ania cogita men
te pia:q; excellẽtiſſima fuerit charitas ĩ ma/
ria:penſa ⁊ diligẽter rumina O mens deuo
ta:q; ardẽs amoꝛ fuerit marie ad ihʒ: qᷓ; dul
cis deuotio ad dilectiſſimũ eiꝰ natũ dei filiũ
vnicũ anie ſue ſolatiũ:in q̃ oĩs eiꝰ cõſolatio
oĩs ſpes:om̃e gaudiũ ⁊ om̃e bonũ.O mira
bilis deꝰ.O ihu meꝰ vtinã digner exaudi⸗
re pᷣces fuuli tui vt dignũ me facias tue ma
tri ſeruitiũ exhibere in terr:q̃tinꝰvnacũ ipᷣa
⁊ lecũ pfrui valeã in celeſtiba gaudijs.
PRPars ſcdᷣa libꝛi noni de excellentiſſima
charitate erga nos ſiue ꝓximuʒ atq; mr̃na
ſancta dilectõe btẽ Marie. M

Go fmater pul⸗

ecre dilectõis Ecẽi.xxiiij.ca.qbus
in verbis ſpũſctõ afflante dic a

ſapiẽte in ꝑſona marie clare inſi/

nuat᷑ qm̃ ipᷣa pijſſima vᷣgo diligit genꝰ hũa
nũ coꝛdialiſſima ⁊ affectuoſiſſima charita⸗
te q̃ vult oẽs hoĩes ſaluari ⁊ neminẽ perire.
Vñ dicit. Ego mater pulcre dił.qð vt patʒ
li.v.ꝑte.ijiarti.jexponit᷑tam reſpectu xpᷣi qᷓ;
reſpectu oĩm fideliũ generalit qbus eſt ma⸗
ter. NHotat᷑ aũt in ipᷣis vᷣbis triplex modꝰal/
fectõis⁊ amoꝛis q̊ ißa moue᷑ charitatiue er
ga hoĩes. Pꝛimo qͥ dem ipᷣa diligit hoĩes
⁊ afficit᷑ charitate intima ad eos ſuꝑ eoꝛum
malo miſericoꝛdiſſime cõpatiedo. Secũ
do ſuꝑ eoꝝ bono cõgaudẽdo. Tercio vi
ſceroſo affectu eos fouẽdo ⁊ ꝓmouendo ſq;
ad ſũma bona glie.Pꝛimũ q̊ͥ ad peccatoꝛes

Scõm qͥ ad ↄuerſos ⁊ penitẽtes. Terciuʒ

q̃ ad iuſtos ⁊ ꝑfectos homĩes. Et qꝛ in vni
Uerſo hoꝛũ triũ ſunt genera hoĩm.i.peccato
rũ ⁊ in vitijs ꝓfundatoꝝ. Item ad pnĩam
ↄuerſoꝝ. Item iuſtoꝝ ſiue ꝓficientiũ ſiue ꝑ
fectoꝝ. qͥ in eccleſia iuſti iudicant᷑. ⁊vt cõmu
nius ſimul cenſent᷑. Igit᷑ hoꝝ oĩm ⁊ ſingu/
loꝝ mr̃em biũſſimã virgo ſe appellat.vt erga
oẽs holes ſuã charitatẽ nimiã ac miſcðiaʒ
infinitã onñdat.Qõð euidẽtiꝰ aſſerit mellifluꝰ
eBerñ.in ſermõe. Signũ magnuʒ apparuit
ita dicẽs. Quid ad Mariã trepidat hũana
o. fragilitas accedere:nihil auſteꝝ in ea:nii ter
ribile tota eſt ſuauis,oĩbo oĩa facta ẽ copio⸗

ſiſſima charitate cũctis hoĩbo ſe debitricẽ fe

admodũ ſol ſuꝑ bonos⁊ malos oꝛit᷑ indiffe
rẽter:ſic ipᷣa oĩbo ſe exoꝛabilẽ oĩbo clemẽtiſſi/
mã exhibet nec deſtituit merita.oĩm deniq;
neceſſitates ampliſſimo q̃ dam miſerat᷑ affe
ctu. Hec B

lo cõpatiẽdo. Vñ nollet hoĩem peccare qꝛ
ſcit ꝑ pctm̃ hoĩem moꝛi in ania.amittere in
dicibile ⁊ om̃e bonũ celeſte ⁊ incurrere eter

nũ malũ gehẽne. Idcirco in themate ſe ma

trẽ nomĩat di.:.Ego mi pul.⁊c.Quis neſciat
inr̃es cõdolere ⁊ deſlere ſuꝑ incõmoda filio
rũ.⁊ certe ipᷣa btã vᷣgo ſuꝑ oẽs mr̃es pleniſ⸗
ſima ẽ miſcia ⁊ pietate atq; dulcedine cha
ritatis.iõ oꝛat ecclia. Virgo ſingnlarꝭ in ter
om̃s mitis ⁊c.
mines ↄuerſos a pctis ⁊ penitẽtes eoꝝ bo⸗
no cõgaudẽdo.ſi nẽpe gaudiũ ẽ angelis ſuꝑ

vno pctõꝛe penitẽte Lu.xv.multo magꝭ ma

rie el Kandin q̃ᷓ ſuꝑ oẽs angelos pᷣeminet ⁊
pleniſſima ẽ charitate.Et iõ ↄueniẽter ipſa
figurat᷑ ꝑ mulierẽ q̃ habuit dꝛagmas.x.qm
ipᷣa eſt dñna creaturaꝝ rõnaliũ in.x.graduuʒ
oꝛdinibo exiſtentiũ.i.in nouẽ choꝛis angelo
rũ ⁊ decimo hoĩm.Et ꝑdita vna.i.hũana ꝑ

pctm̃ atq; inuẽta ꝑ pnie ⁊ paſſionis filij ſui

efficaciã ↄuocauit ad gaudiũ inuitãdo ami
cas.i.anĩias ſctãs di. Cõgratulamĩ mihi qꝛ
inueni dra.quã ꝑdi.ALuc.xv. Et idcirco in
themate notãter addit᷑ pulchꝛe.iicaſte ⁊ gra
tioſe ac glłioſe dilectiõis: qꝛ tota pulcritudꝰ
anie eſt in gra ⁊ glia ad quã cõſequẽdã btã
vᷣgo aniat penitètes Tercio ipᷣa diligit ho
mines iuſtos viſceroſo affectu ꝓmouẽdo ⁊
fouẽdo in oĩ gr̃a optãs eis ſũma bona glie
celeſtꝭ.⁊ ꝓptea ſubdit᷑ ĩ themate.Dilectõis.ſ.
mr:diligere ppe ẽ alicui bonũ velle.ex.ix.li.
ethi. Vere ipᷣa oẽs diligit vᷣo amoꝛe.qꝛ teſte
Berñ. IJpᷣa oĩbo oĩa facta ẽᷣ. Oił ſinũ miſe⸗
ricoꝛdie aperit.vt de plenitudiè eiꝰ accipiãt
vniuerſi.eger curatõeʒ.captiuꝰredẽptõʒ.tri
ſtis ↄſolationẽ:pctõꝛ veniã.iuſtꝰ gram. filiꝰ
dei carnis ſubam.⁊ tota trinitas gliam. hæc
ille. Itaq; de hac eiꝰcharitate erga ꝓximũ
id ẽ erga nos hoĩes ad pñs tractãtes: vt.ſ.

recoâſcẽdo eiꝰmaximã dilectionẽ circa nos.

magis moueamur ad ſpem ac deuotionẽer
ga ipᷣam tria myſteria declarabimꝰ.

Peꝛimũ dicit᷑ myſteriũ pᷣeminetialis ma-⸗

ec Berñ. Pꝛimo ” ſicut dixi affic
tur btã vꝓᷣgo tanq; mr̃ ſuꝑ pctõꝝ hoĩm ma⸗

Scõðo btã vᷣgo diligit ho

Ne=

iie

ſor
thos
occn
buer
rec
mog
ga!
lom
mo

7

frihe

iſe
e
fe.
iſi⸗
fia
m⸗
nege
rein⸗
eler
ſem
ncſein
uſoo
nechr
Binn
itbe
bo⸗
ioſno
G
nna!
n i
Nu;
ngeo
ne
Bin
oem
nbbi
co
eugt
id
Uibiä
gtbo
hülon
4 lie
is
i
Eccke
ni
achi
ihn
n i
pvim
1 ſte⸗
nos,
nic

H.

Articulus

„ Snitudinis.

Scõöm ðꝛ mr̃nalis habitudinis.
Terciũ ðᷣꝛ effectualis certitudinis.
Articulus pm de magnitudine ⁊ ex⸗
celletia charitatis btẽ Oarie erga pximuʒ
⁊ q̃les hoĩes ampliꝰpᷣ alijs diligant᷑ ab ipᷣa
dei matre.
Irca pꝛimũ mi
c ſteriũ pᷣeminẽtialis vicʒ magnitu
dinis vt valeamꝰ ſcire q̃; magna
⁊ excellẽtiſſima ſit charitas beate
vᷣginis erga nos hoĩes atq; ꝑ ̊ inducamur
⁊ nos eã ſũma deuotõe colere tres q̃ſtiones
occurrũt. Pꝛimo qrit᷑ vtrũ btã virgo ha
bnerit charitatẽ ꝓximi.⁊ habeat ĩ ſũmo pu
re creature. Ad qð ꝓtinꝰ rñdet᷑ bꝛeuit᷑ fᷣm
magnũ Alber.ſuꝑ miſſus ẽ.ca.lxxxvij.ꝙ be

gta v̈go etiã dũ fuit in hac vita habuit ⁊ imł

to mag nũc in pꝛia hʒ charitatẽ ꝓximi ĩ ſũ⸗
mo pure creature.Et hoc ꝓbatur potiſſim
tribus rõnibus.
Pꝛimo rõne diuĩe charitat.
BScdo rõne gratioſitatis.
Tercio rõne ꝓpinquitatis. 2
Pꝛimo rõne diuiĩe charitatꝭ:qꝛ vt dic Aug.
Eadẽ eſt charitas q̃ diligit᷑ deꝰ ⁊ ꝓximꝰ: eo

ꝙ ꝓximꝰdiligit ppt deũ ⁊ aliter diligere nõ ?

Gtuitũ. Idcirco ſcribit᷑.j. Joh.iiij.Hoc mã
datũ habemꝰa deovt qͥ diligit deũ diligat ⁊
fratrẽ ſuũ.Si qͥs dixerit qm̃ diligo deuz: ⁊
fratrẽ ſuũ odit mẽdaxẽ ⁊c̃ gᷣ qͥ hʒ ſũmã cha/

A

ritatẽ ad deũ:ſũmã hʒ ad ꝓximũ.qꝛꝓpt vnũ
qdðq; tale ⁊ iᷣm magis.j.poſterio.

aoq; tale ⁊ ij Uu cñ ꝓ
ximus diligit᷑ pr deũ qͥ plꝰamat deũ:plꝓpt
ipᷣm ⁊ ſᷣm ipᷣm.ſ.deũ amat ꝓximũ. Sʒ qm

bltã vᷣgo ſũmã habuit ⁊ hʒ charitatẽ ad deũ

vt.j.ꝑte hꝰli.oſtẽſum ẽ.̊ in ſũmo pure crea
ture charitatẽ habuit ⁊ hʒ ad ꝓximũ. Se
cũdo rõne gratioſitatᷣ.vbi em̃ amplioꝛ ſpũſ

ſci gra:ibi amplioꝛ charitas tã dei q̃ʒ ꝓxi/

mi.qꝛ teſte apło.Charitas diffundit᷑ in coꝛ
dibo nris ꝑ.ſſ.q datꝰeſt nob Rom̃.v. Sed
qm̃ btã vᷣgo pleniſſima fuit ſpũſſci gra.iu/
xià illud Luc,j.Spũſſctũs ſuꝑueniet in te.
Et iteꝝ.Aue gr̃a plena.õ ſpa pleniſſima ẽ
ꝓximi charitate:adeo vt ſe ↄtinere nõ vale-
at exviſceroſa charitateꝛ? pietate qͥn mox cũ
ꝓpulſata fuerit effundat nob gram et miſeri
coꝛdiã. Uñ Berñ.diẽ. Maria añ ↄceptio

nsẽ plena gra ab angelo nũciat:vt tandẽ ſibi

uenit et pulſanti aꝑiet᷑.hec Rich. Ita q̊ʒ be
ata vᷣgo ex diuĩe liberalitatꝭ repꝛomiſſione
cuiꝰvolũtati ſũme eſt cõfoꝛmis et ex intima
charitate ac pietate q̃ plena eſt pᷣſto eſt oĩb⸗
ſubuenire ad eam ↄfugiẽtibo: taq̃ʒ pijſſima
mji gr̃e et miſcðie. Ad qð qdðᷣamõ obliga
ta foꝛe dinoſcit᷑ ex liberali dei oꝛdinatiõe:qꝛ
deꝰoꝛdinauit liberaliſſime vt ipᷣa ſit innen⸗
trix gre.iuxta illud Lu.j. Inueniſti gratiam

plena nob etiã fieret plena. Si em̃ vaſe ple

no aliqð coꝛpꝰeidẽ ĩmittit᷑: q̃nto illud maiꝰ
eſt qð iĩmittit᷑ tanto de liq̃re qͥ pus replebat
cogit᷑ effluere ex ſuꝑpleno:ſi in eã iã gra ple
nã deꝰ eternꝰin ↄceptõe mittit᷑ in vteꝝ eius.
Jõ neceſſe ẽ vt ſꝑ effluat ĩ eternũ. Vas qdẽ
ſliq̃re plenũ ſi q̊ mõ moucat᷑ defacili effũd it

liq̊rẽ.ſic btã vᷣgo ſi q̃ mõ pᷣcibo moueat᷑ mox

effundit gram. Ad cuiꝰ effluẽtiã ipᷣa oẽs in⸗
uitat Ecci.xxiiij.di.Trãſite ad me oẽs qͥ cõ
cupiſcit me ⁊ a generatõibo meis adiplea/
mini. Qõ ſi adhuc trepidas ⁊ dicas vnde

ipᷣa cogit᷑ vt effluat nob grãm:cũ in liberta⸗
te ſua ſit dare eã vel nõ.Dico ſᷣm ſnĩiam Ri/
char. de media villa ſuꝑ.iiij.di.xvij.q.j.arti.
ij. vbi diẽ, ꝙ facienti qð in ſe eſt attrito nec
obicẽ gre ponẽti neceſſe ẽ aliq̊ mõ a deo da
ri grãm gratũfaciẽtẽ: nõ qͥ deʒ neceſſitate co

actõis vel ĩmutabilitatꝭ abſolnte:qꝛ deꝰnul

li debitoꝛ eſt. Sʒ neceſſitate ĩmutabilitatis

ex ꝓmiſſiõe liberali vel oꝛdinatõe.qꝛ libera

liter oꝛdinauit et ꝓmiſit ſe datuꝝ grãm pe/

nitẽtibo faciẽtibo qð in ſe eſt et petẽtibi.iuxta
3 petit accipit et qͥ q̃rit in/

Bud dñm. Sz qꝛ dicẽte Auguſt. xij.q. vj.
Si qͥd. Si qͥ inuenit rẽ aliquã ſciẽs cuiꝰẽ
tenet᷑ eã reſtituere. Jõ btã vᷣgo q iuenit gra
tiã quã pᷣmꝰ hõ ꝑdidit tenet᷑ nobᷣ eiꝰ poſterꝭ
et heredibo reſtituere.nulli ̊ timẽdũ eſt ve/

re ad eã ↄuerſo qͥn veniã ↄſeq valeat et gra
tiã. Idcirco Ber.de laudi.gi:li.hoꝛtat᷑ di.
Queramꝰinqͥt frẽs grãm ꝑ mariaʒ.Qui ſic

q̃rit inuenit et pulſanti aꝑiet᷑: qꝛ ipᷣa oĩbo ſi/

nũ miſcðᷣie aꝑit:vt de plenitudine eiꝰ accipi
ant vniuerſi. Hec ille. Tercio ſũma cha⸗

ritas ſuꝑ oẽm pure creature charitatẽ eſt in
btã ᷣgine rõne ppinqͥtatis.ſ.ad deũ.vnũqð
q; em̃ qnto eſt deo ꝓximiꝰet ĩmediaciꝰ cõiũ
ctum ei:tãto magꝭ pticipat diuinã ꝓpꝛietaſt

et ſilitudinẽ. Oð declarat᷑ bᷣmo in naturali⸗.

bus rebo. Nã ferrũ qᷓnto magis applicatur
igni et ꝓximiꝰ iungit᷑ eo igni ammpli n calo
4

Liber X

rem ac ſilitudinẽ ignis recipit foꝛtiꝰ. Itẽ ce/
lũ qꝛ ꝓpinq̃t deo mag q; terra vel terreſtria
iõ celũ magꝭ ꝑticipat ꝓpꝛietatẽ ſũmã.i.incoꝛ
ruptibilitatẽ lumioſitatẽ eternitatẽ ⁊ hmõi.
⁊c. Itẽ aſcẽdendo a terra videmꝰ ꝙ aq̃ puri
oꝛ ⁊ lumĩoſioꝛ eſt terra. ⁊ aer aq̃ ⁊c. atq; aer
magis ꝓpinquꝰſolis lumĩ magꝭ reddit᷑ lumi
noſus q; remotꝰ.qꝛ teſte Ariſt. O m̃e agens
foꝛtiꝰagit in ꝓpinquũ q; in remotũ. Item
declarat᷑ ſcdõᷣo ĩ rõnalibo rebo qꝛ hõ cũ ſit ani
mal rõnale magꝭ appꝛoximat deo ⁊ mag ꝑ/
ticipat ꝓpꝛietatẽ diuinã,.ſ.mãſuetudinẽ amo
roſitatẽ ⁊ pietatẽ ac hmõi qᷓ; bꝛutũ aĩal.dicẽ

te Ariſto.li.poli.q; hõ eſt aĩal naturalit mã

ſuetũ amicabile ⁊ ſociale: ⁊ angelus adhuc
mag q; hõ. Itẽ hõ iuſtꝰmag q; pctõꝛ⁊ ĩpiꝰ
et ſctĩ ĩ celo magꝭ q; viatoꝛes ⁊c̃. Itaq; exq̊
btã vᷣgo ſũme ꝓxia fuit deo in pñti ꝑ graʒ et
nũc in pꝛia ẽ ſuꝑ oĩa ĩmediatioꝛ pꝰxpᷣm d eo
gliaʒ.iuxta illud pᷣſ. Aſtitit regina a dextrꝭ⸗
tuis.i,in potiſſimis bonis glie. iõ ſicẽ deꝰ eſt
erga nos ſũme mif̃icoꝛs ⁊ bonꝰcuiꝓpꝛiũ eſt
mlſereri ſꝑ ⁊ ꝑcere atq; amare.qꝛ deꝰ chari⸗
tas c.j. Joh.iiij. Ita btiſſima vᷣgo ſũme ꝑti
cipat has ꝓpꝛietates vt ſit ſuꝑ oẽm purã cre
aturã pijſſima:miſericoꝛdiſſima:⁊ charitate
plena. Pꝛoinde Berñ.dic̃. Per te acceſſum
habemꝰad deũ o btã vᷣgo inuẽtrix gre:geni
trix vite:mi ſalu et᷑ne: co pioſa charitaſtua
nr̃oꝝ oꝑit mititudinẽ pctõꝝ. Ideʒ in ſer.in
lectõe di. Quid dicã inqͥt de fonte pietatis.
nõne qͥ pomũ ĩ manu ſua tenet dimidia diei
hoꝛa reliq̃ diei ꝑte pomi fuabit odoꝛẽ. Quã
tũ igit᷑ viſcera illa pietate affecta ſunt in qbo
dDiuia pietas nouẽ mẽſib reqͥ euit. Hec ille,
Ecce igit᷑ claret ex dictis rõnibo ꝙ btĩſſima
Dei mr̃ maioꝛi charitate nos diligit qᷓ; om̃s
angeli vel ſci ac qͥ cũq; hoĩes q̃ntũcũq; ⁊ili
gere poſſent.nõ ſic certe pꝛ vł m filiũ.nõ ſic
frater frẽʒ aut ſoꝛoꝛẽ.nõ ſic amicꝰ amicũ.nõ
ſic oĩs creatura diligere pᷣt qntũ ipᷣa nos in
deo ⁊ fm deũ diligit. Vere ̊ duriſſimuz eſt
coꝛ hoĩm impioꝝ qͥ p tãto amoꝛe nolũt ipᷣaʒ
reamare ꝑ deuotõis ſpũalis affectũ ⁊ cultũ
Scðo circa h̊ pmu myſteriũ q̃ſtio occur
rit.vtrũ ipᷣa btã vᷣgo magis diligat aliquem
Poimn q; alteꝝ an oẽs eq̃liter amet. Ad qð
ꝛeuit᷑ rũdet᷑ ꝙ nõ oẽs eq̃liter diligit ſʒ vnũ
o magis altero:qð oſtendit᷑. “
Peꝛimo rõne diuie ↄſoꝛmitatis.
Socdo rõne equitatis. -

Pars II.

CTercio rõne ſilis vᷣtuoſitatis. .
Pꝛio rõne diuĩe ↄfoꝛmita:tãto qͥ pe cha⸗
ritas in hoĩe eſt oꝛdinatiſſima⁊ ſctiſſima q̃n

to diuĩe volũtati ⁊ charitati ẽ ↄfoꝛmioꝛ. Sʒ

qꝛ deꝰnõ diligit oẽs hoĩes eq̃liter.qꝛ magis
diligit eos qͥ ſũt mẽbꝛa vnigeniti filij ſui.vt
ðᷣꝛ in.iij.ſnĩaꝝ.di.xxxij. Nec ex h̊ ſeqͥtur ĩ
deo ſit mutabilitas dilectõis ſᷣm mag ⁊ mi
nus. qꝛ vt hẽ a magr̃o ibide.licʒ diuĩa dile⸗
ctio ſᷣm eſſentiã nõ recipit mag ⁊ minꝰ.tñ
ſm efficiẽtiã inqᷓntũ aliq̃̊s ad maioꝛa bona

alios vo ad minoꝛa diligit ðꝛ magis⁊ minꝰ

diligere. Aliqͥs aũt qb penã vult inferre ðe
odire vt pctõꝛes. Uñ Ecẽi.xij. Altiſſimus
odio hʒ pctõꝛes. VUñ ſᷣm Bonauẽ.di.q̃ ſup
tercij libꝛi.Dilectio dei eſt potiꝰeffectꝰq; af᷑⸗
fectꝰ. Paʒ ⁊ Ariſto.ix.ethico.ait.q dilectio

amicicie fundat᷑ ſuꝑ beniuolẽtia. Cõcludit᷑

ů ꝙ ſicut deꝰ aliq b maioꝛa bona vult ⁊ ſic
magis diligit. Sic ⁊ btã dei genitrix q̃ ſuꝑ
oẽs ↄfoꝛmis eſt diuĩe volũtati aliqs qͥ vicʒ
ſunt mẽbꝛa filij ſui ⁊ de ſpũ filij ſui viuũt in
gra ampliꝰdiligit.⁊ q̊ſ deꝰodit ⁊ ipᷣa odit vt
dicere poſſit cuʒ pᷣs. Nõne qͥ oderũt te dñe
oderã ⁊ ſuꝑ inimicos tuos tabeſcebã.Per⸗
fecto odio oderã illos inimici facti ſũt mihi
Scdo oſtẽdit᷑ rõne eqͥtat ⁊ iuſticie qꝛ in
btĩſſima ᷣgine ẽ charitaſ oꝛdiatiſſima. QUñ

Cañ.ij.Oꝛdinauit in me charitatẽ,ſ.ipᷣe ſpi

rituſſctũs. Oꝛdo aũt rectꝰcharita ex eꝗ
te ⁊ iuſticia reqͥrit vt melioꝛes ⁊ deo ꝓximiĩ
virtute pᷣdiligant᷑ remotioꝛibo ⁊ peioꝛibo evt
vult ſctũs Tho.ij.ijiq.xxvj.q̊ ⁊c̃. Hinc de

pe.di .ij. F. Intelligo. dꝛ ꝑuerſa eſſe dilectõ qᷓ

nõ ſeruat legitimũ modũ ⁊ oꝛdinẽ dilectõöis

vſtitutũ vt qͥ diligũt nõ diligẽda vel magis

diligũt min? diligẽda. Tercia rõ ↄſilis vir
tuoſitatꝭ. HNã ſile diligit ſibi ſiłe.viij.ethico.

Et oẽ aĩal diligit ſibi ſile Ecci.xiij. Quanto

8O qs eſt ꝑ vᷣtutẽ deo ⁊ biẽ vᷣgini ſilioꝛ: tãto ẽ
diligibilioꝛ. VUñ. vij. ethico. Mies inqͥt dij

dicunt᷑ fieri ꝓpter vᷣtutis excellẽtiã.pꝛauꝰ ãt

hõ deterioꝛ ẽ beſtia. Hec ibi.O itaq; pctõꝛ
ↄuertere ⁊ vᷣtutib deo aſſilari ſtude. vt deꝰ
te diligat ⁊ lctiſſima eiꝰ mr:ac om̃es ſci æ&ffe
ctuoſiꝰ ꝓ te intercedãt ⁊ foueãt ac ꝓtegant:

amẽt ⁊ tibi cõgaudeãät. Scõðo qrit᷑ circa.

H pmũ myſteriũ:q̃les hoĩes btã vᷣgo p cete/

ris ampliꝰdiligat.aut q̃liter qͥs poſſit ſacere

vt ab ea magis ac magis diligaẽ. Ad qð

dico ſicut colligere polſum ⁊ ellcere ex ſj

, Mur
dligi
cpp
82
chꝛe
chꝛa⸗
dickt⸗
chae
loen
uck.
ſach
grg:
cidi
ſuba
meo
eſiia
gart
Btüs
moren
n
luſtiaea
honon
deißce
ſtubled
lie
t
ſiv
Keda
lainin
aſe
(llgfi
tnebe
lesſe
lenci
dinia
tügen
Vi
(agle⸗
feam⸗
u
toel
ſond
ad
nos
Mtat

. Articulus

. uvſſumpti themat nr̃i autoꝛitate q̃tuoꝛ ſunt
3 genera hoĩm q̃ᷓ ſpeciali affectu a btã vᷣgine
A4 diligũt. ⁊ tãq; in filios amãtiſſimos ab ipᷣa
v aqoptant᷑. Pꝛimũ genꝰeſt eoꝝ qͥ caſtitatis
. hprypt affectionẽ. Vñ dicit. Ego inqͥt mr pul-
c “ chꝛe dilectõnis. Caſta qͥ ppe dilectio ðꝛ pul⸗
el chꝛa dilectio ſiẽ carnalis dilectio ꝑ ↄtrariuʒ
dicit᷑ turpis amoꝛ. VUñ Sap̃.iiij. O qᷓ; pul
ddc.. „ chꝛa eſt caſta generatio cũ claritate.ĩmoꝛta/
em lis em eſt memoꝛia illiꝰ qm̃ ⁊ apud deũ no
dg . ta eſt ⁊ apud hoĩes,.ſ.ꝑ amoꝛis noticiã. Nã
Nx ipᷣa cũ ſit vᷣgo caſtiſſima nõ niſi caſtos dili⸗
nc⸗ git:qꝛ ſilłe ſili applaudet im Bonauẽ. Se
s cũdũ genꝰeſt eoꝝ qͥ diuinũ hñt timoꝛẽ. VUñ
DH ſubdit᷑ i dicta autoꝛitate.⁊ timoꝛis. Qui g̊ ti
ä mẽt o ffendere deũ ⁊ a pctõ ↄuertunt᷑ timo⸗
khH re filiali.hi a btã pgine ſpecialiꝰdiligunt at⸗
eii q; a xpᷣo eius filio ⁊ ſcs. Vñ Ecci.xxv.ca.
aſe Bitũs hõ cui donatũ eſt hĩe timoꝛẽ dei. Ti
jiie moꝛ em̃ dei initiũ dilectiõis eiꝰ. Et iteꝝ.ca.
xv.Qui timet deũ faciet bona ⁊ qͥ cõtinẽs ẽ
hitin iuſticie appᷣhẽdet eã.⁊ obuiabit illi q̃ſi mat
nt honoꝛificata.Qui igit᷑ in pctõ ꝑſeuerãt nec
edie dei pᷣcepta obſeruãt.hi ſunt btẽ vᷣgini dete⸗
% ſtabiles tãq; maledicti.iuxta illud pᷣs. a
i ledicti qͥ declinãt a mãdad tuis. Terciũ
can genꝰeſt eoꝝ qͥ ve fidei hñt agnitionẽ. VUñ ĩ
l autoꝛitate ſubdit᷑.⁊ agnitõis. qꝛ ſicut ſine fi
Sefli ge ĩpoſſibile ẽ:teſte aplo Hebꝛeo.xjca. pla/-
6 ene deo ita ⁊ biẽ vᷣgini. Hinc Ecci.xxv. Fi
ii . . dei initiũ adglutinãdũ eſt ei. Claret ̊ he
oNNe retici ſciſmatici ⁊ qᷣ cũq; male ſentiũt de arti
ecde culis fidei.aut qͥ fidẽ verã nõ bñt de vᷣgini-
ec tate btẽ marie nõ amant ab ea ſʒ deteſtabi⸗
cos les ſunt tãqʒ inimici.ſilr qͥ diuiationibo in/
inr diuiatõibo ⁊ magi artibo ĩtẽdẽtes. Quar
t tũ gen?ẽ eoꝝ q erga ipᷣam hũt ſpei deuotõʒ
mo Vnñ ſubdit᷑.⁊ ſcẽ ſpei. Nã qͥ ipam ſpecialiꝰ
ce amãt ⁊ ſpem in ipᷣa ponẽtes in patronã ſpe
i cialẽ eã deudtiꝰ inuocãt: tales ipᷣa ſpecialiuſ
GH reamat.iuxta illud Pꝛouer.viij.Ego diligẽ
n· tes me diligo. Qð piʒ in exẽplo ex legeda fe
rbe ſti Harie de niue in Johe patritio.⁊ in mł
ü s alijs m iraculis.de qb⸗ in li.vlt: plurima
o „ ſcribent᷑. O itaq; aĩa ſidelis penſa q; ſuaue
d ¶ qᷓʒ vtile qʒ neceſſariũ ſaluti ac q̃; ſecuꝝ ſit di
o ., ligere ⁊ diligi a btã dei mr̃e:⁊ toto tuo poſſe
. ad id tende.vide qᷓ; indicibili charitate ipᷣa
nos diligat et tanqʒ mater pijſſima ac cha⸗
43 r. ritate pleniſſima nos ſaluari cupiat, Pꝛo tã
r
. ₰
„
. ●
5
*

ta igit᷑ charitate eideʒ gratias refunde:ipᷣaʒ⸗
deuoto ſeruitio cole.caſtitatẽ tene.et deũ ti⸗
me.fidem habe. ac ſpem totã in iam pone
DSciẽdo te tanto plus ab ea diligi quaãto in
his conaris ꝑfici: ⁊ ꝑ ↄñs ĩ celeſti regno cũ
ipᷣa btĩficari et ampliꝰpᷣmiari ⁊c̃.
Articulꝰſcðᷣs de mr̃nali habitudine ma/
rie qꝛ ſcʒ ipᷣa ðꝛ mr̃ oĩm ⁊ ꝑ ↄſequẽs mr̃naʒ

bʒ charitatẽ erga hoĩes ⁊ etiã angelos.

Irca ſecũdũ mi

c ſteriũ pncipale ſq;ʒ mẽnalis habi
tudinis tria qro. Pꝛimo vtrũ
btã virgo dici poſſit merito ma⸗
ter omniũ xpᷣianoꝝ et electoꝝ. Scðo vtrũ
ipᷣa glioſiſſima virgo dicat᷑ merito mater nõ
ſoluʒ h oĩm ſed etiã ſanctoꝝ angeloꝝ. Ter
cio vtrũ eius materna dilectio ſit maioꝛ ad
hoĩes q̃ʒ angelos an ecõuerſo.,. Ad pmũ
queſitũ reſpondet᷑ ſ᷑ᷣim magnũ Alber.ſuper
miſſus eſt.ca.clxxxviij.ꝙ ſic:et oſtẽdi Pꝛi
mo autoꝛitate. Scðo rõne. Tercio exẽ/⸗
plo et ſimilitudine. Pꝛimo inquã autoꝛi
tate. Nam Lu.ij.habet᷑.Peperit filiũ ſuum
pmogenitũ, ergo habuit ſcogenituʒ nõ qͥ
dem coꝛpꝑaliter vt bene ↄſtat.ergo ſpũaliter
Ded generatio ſpũalis vna eſt oim xpᷣiano
rum⁊ electoꝝ.̊ ipᷣa mater oĩm ſpũaliũ.Itẽ
Hebꝛeo.ij.apls dicit ꝙ xpᷣs nõ ↄfundit᷑ eoſ

ſcʒ xpᷣianos vocare frẽs. Ipe em̃ eſt pᷣmoge

nitꝰ in multis fratribo.̊ ſicut xpᷣus eſt frater
oĩm xpᷣianoꝝ.ita et eiꝰmat᷑ maria ẽ oim mr.
Vñ An.Si xpᷣus oĩm frater cur nõ ipᷣa q̃ᷓ
genuit oĩm mater. Item Sap̃.vij. ſcptũ eſt
Om̃ oĩm bonoꝝ mater eſt, Scðo oñdit᷑
rõne. Nã eccłia canit di. Maria mater gra
tie mr miſcdᷣie. Sʒ ꝑ grãʒ oẽs xpᷣiani habẽt
gratuitũ eſſe et habebũt in futuro glioſuʒ eẽ
a ipᷣa eſt mr oĩm electoꝝ. Tercio oſtẽdit᷑
exẽplo et ſilitudine. Nã mi reſpectu filij ha
bet ꝓpꝛietatẽ geniture cure et pꝛioꝛitatis.be
ata vᷣgo mater eſt:̊ oĩm xpᷣianoꝝ. Genitu⸗/
ra:quia vnũ hoĩem xpᷣm genuit ꝑ quẽ om⸗
nes xpᷣianos regenerauit.⁊ hoc eſt qð dicit
Peperit inqt filiũ ſuũ pᷣmogenitũ Itẽ ipᷣa
eſt mater cura:quia in xpᷣo nobis genuit qͥc
quid ad hanc vitã vel futuram ad ſaluteꝝ
nobis neceſſariũ fuit:et curã in celo ſolicitã
gerit noſtre aduocatõis tãq; mĩ̃ miſcðie ad
optata ſicut canit ecclia. IJpa etiã eſt mater
pꝛioꝛitate:qꝛ pᷣelecta ⁊ pmogenita añ omnẽ

15

„ *

Liber XxX

creaturã Ecẽi.xxiiij. Hinc dũs ihus in cru

ce pendens dixit Johanni. Ecce mater tua

Joh.xix.Et beate virgini.Ecce filius tuus
Johes qppe interpᷣtat᷑ gra vel in q̊ ẽ gra.Et
iõ ibi tipũ tenuit oĩm exñtiũ in gr̃a hoim:q̃ſ
dñs oẽs ⁊ ſingulos ſue mr̃i tãq; adoptatos
filios recõmẽdatos eſſe voluit VUñ tota vni
uerſaliter ecclia canit ad btãm vᷣginẽ loquẽ
do. Möoſtra te eſſe mr̃em ſumat ꝑ te pᷣces qͥ
ꝓ nobᷣ natꝰtulit eẽ tuꝰ.Et melliſfluus Berñ.
oñdit q̃les xpᷣiani dicant᷑ veriꝰ btẽ marie fi-
lij vel qbo ſignis aaſci h̊ valeat ſuꝑ euãgeliũ
Stabat iuxta crucẽ ⁊cita di.· Vultis ꝗ̊ fra
ires cogſcere.ſ.ꝑ ſigna marie veꝝ filiũ. Ille
eſt qͥ pᷣter h̊ ꝙ ſeipᷣm vᷣginis obſeqo mãcipa
uit:deũ ex toto coꝛde diligit qͥ ex ipᷣa natꝰeſt
Et ĩ ſe voluptatẽ carnis abdicauit.ſ.caſtita
ti deſeruiẽdo.necnõ ad ꝓximũ vt pᷣt miſeri/

coꝛdie oꝑa extẽdit. Certe de iſto dicit xbõus

ad mariã. Ecce filiꝰtuꝰ.Hec Berñ. Ad ſe

cũdũ q̃ſitũ rñdet᷑ ſm eundẽ Alber.vbi S.ꝓ

beata vᷣgo maria dei genitrix inclita meri⸗
to ðꝛ mr nõ ſolũ hoĩm ſz enã angeloꝝ ſctõꝝ
⁊ in patria btõꝝ atq; oĩm creaturaꝝ dei tri⸗
plici potiſſime r=une.
Pꝛimo rõne cauſalis oꝛiginatõ is.
Scðdᷣo rõne etern alis pᷣdeſtinatõis.
Tercio rõne ſuꝑnalis illuſtratõis.
Pꝛimo inquã rõne cauſałl oꝛiginis.qꝛ ipᷣa ẽ
mr dei.ſe deꝰeſt pꝛ cauſa ⁊ oꝛigo oĩm creato
rum. ipᷣa eſt mater oim. Nam qͥcquid eſt
cauſa ꝑ ſe ⁊ oꝛigo cauſe eſt etiam oꝛigo⁊ cau
ſa cauſati ꝑ autoꝛeʒ de cauſis, Sed quoni
am mð dei eſt ꝑ ſe cã ⁊ oꝛigo filij. ⁊ filiꝰ eſt ꝑ
ſe cã ⁊ oꝛigo oĩm angeloꝝ ſctõꝝ ac creatura
rũ.̊ ipᷣa eſt mr oĩm.
pᷣdeſtinatõis. ipᷣa em̃ ab eterno ⁊ añ ſecula
pᷣdeſtinata ẽ vt eſſet pncipiũ ex ̊ recreandũ
fuit om̃e creatũ. Uñ de ipᷣa appꝛopate legit
illud Pꝛouer.viij. Dũs poſſedit me in ini/

tio viaꝝ ſuaꝝ anq; q cq;ᷓ faceret a pncipio.⁊?

infra.Cũ ipᷣo erã cũcta cõponẽs ⁊c̃. Vñ qꝛ
ipᷣa pᷣoꝛdinata ⁊ pᷣuiſa eſt in mẽte diuĩa:crea
tus eſt oꝛbis ⁊ angelica natura ac tota mũ⸗
di machina.& ipᷣa merito ðꝛ mr oĩm etiã an
geloꝝ ⁊ creaturaꝝ. Tercio rõne ſuꝑnaliſ
iuuſtratõis qꝛ ĩ glia ſuꝑna oẽs angeli ⁊ ſan⸗
cti accipiũt illumĩationẽ ⁊ ꝑfectioꝛẽ btĩtudi
onẽ a dño ihu in quẽ deſiderãt angeli ꝓſpice
re.j.Pet.j.Et ꝑ quẽ oĩa reſtaurãt᷑ ſiue q ĩ ce
lis ſunt ſiue q in terris Colj.Sʒ qꝛ dñs ie

Scdo rõne eternal

Pars I.

ſus in glia dei pꝛis eſt ĩ carne ſumpta ex be/ .

ata vᷣgine.in q̃ qͥ dẽ incarnatõe diuĩa om̃es
angeli atq; ſcti btĩſicos ſe gaudẽt foꝛe eter/
na btĩtudie ⁊ ſic qdᷣdã eſſe glie recipiũt gẽs
a btã virgine:q̊ ⁊ ipoꝝ eſt mr in eſſe glie ſuꝑ
ne. VUñ Berñ. Merito o dña in te reſpici
unt oculi vniuerſe creature in q̃ ⁊ ex q̃ beni
gniſſima manꝰ dei qͥcqͥd creauerat recrea⸗
uit. Ad te q pe o dña ſicut ad mediũ reſpici
unt.⁊ qͥ habitãt in celo:⁊ qͥ in inferno.Etqͥ
nos pᷣceſſerũt.⁊ qͥ nos ſumꝰ.⁊ qͥ ſequũt᷑.qͥ ĩ
celis ſunt vt reſartiant᷑ꝗ in inferno.i.purga
toꝛio vt eripiant᷑.qͥ pᷣceſſerũt ⁊ nũc ſunt vt ſi
deles inueniant᷑ ⁊ qͥ ſequũt᷑ vt głificent᷑.hec

llle. Ad terciũ q̃ſitũ qꝛ dictũ eſt ꝙ eſt mat

nõ ſolũ hoĩm ſʒ etiã angeloꝛũ.q̊ reſtat q̃ſtio
vtꝝ mag diligat hoĩes qᷓ; angelos vel econ
uerſo. Ad qð rñdet᷑ ꝙ ſiẽ deꝰ ita ⁊ dei mr
magis diligit hoĩem qᷓ; angelũ qꝛ ad maio⸗
ra ⁊ plura bona diligit᷑ hõ a deo q; angelus
tã in bonis gr̃e qᷓ; glie.vt deducit dñs Bo⸗

nauẽ.ſuꝑ.iij.di.xxxij. Nã Hebꝛe.ij.ſcptũ eſt

Nuſqᷓ; angelos appᷣhẽdit ſʒ ſemẽ Abꝛae,.ſ.ĩ
bñficio incarnatõis ⁊ miſicoꝛdioꝛis reꝑati

onis ⁊ redẽptõis.veꝝ ⁊ in gra ac glia qſdaʒ
hoĩes angelis ſuꝑioꝛes fecit: ⁊ hũanã natu

rã angelic ſpiritibo in vtroq; ſexu ſuppoſuit

in celo.vt patz in xpᷣo ⁊ eiꝰ mĩe.ꝗ̊ ↄñs eſt vt
ſicuti deꝰita ⁊ eiꝰ mr̃ q̃ cõfoꝛmiſſima ẽ ꝑ oĩa

diuĩe volũtati plꝰdiligat hoĩes qᷓ; angelos.
Qð qͥ dẽ luce clari cõfirmat᷑ triplici ratõe.
Pꝛimo rõne ꝓximioꝛis cognatiõis,.qꝛ hbõ
ꝓximiꝰattinet ei qᷓ; ang elꝰ.cũ xpᷣs ihs eiꝰfili
us hoĩes adoptauerit i n fr̃s Joh.xx. Va/

de ⁊ dic fribo meis qꝛ pᷣ cedã vos in galileaʒ

atq; in amicos chariſſimos Joh̊.xv. Jam

nõ dicã vos ſeruos ſj amicos.ſi nuſq; legit᷑

ꝙ; xpᷣs angelos frẽs ⁊ amicos noĩauerit ſed

tImmõ ſeruos⁊ miſtros.̊ ⁊c̃.Hiĩc diẽ Beñ.
Jã me ſpernere nõ poterit xpᷣs de ⁊ ſctſſi

ma ſcʒ mr eiꝰos caro ⁊ frater nteꝰ*. Scdᷣo
rõne amplioꝛis dignificatõis.qꝛ hõ ꝑ gr̃aʒ

diuĩe incarnatõis ampliꝰẽ dignificat?ꝰ ⁊ ex/-

q̊z ꝙ natura hũana vnita ẽ deo ĩ vnitate p⸗

altatꝰq; angelꝰ. Quid em̃ ſi Lackenautk⸗
ſone vt.ſ. ſit hõ deꝰ:⁊ deꝰhõ.qꝛ vᷣbũ caro ſfa

ctum ẽ Joh.j. Qõð nõ ẽpᷣſtitũ angelice nate.

ĩmo oẽs angeli adoꝛãt hũanã naturã ĩ chꝛi-

ſto adoꝛatõe latrie ꝓpter vᷣbi vnionc.nunq;
aũt exhibet᷑ angelo adoꝛatio latrie ab hoie
vel aliqua creatura, ⁊ biã virgo ampliꝰ re

letet:

ſhami

—

mütonn
cogo⸗
Aſenti
Mutn
ſonece
diuitak
lovie
phicen
nrenv
ſciſlim
murab
ganet
Bicgt
taleiße
deatq̃
menon
fogant
gaſu
anixt
fütedi
1mor
nfnit
inin
ſanuitin
ſamaia
neratip
enlach
tebma
ſuderi
ptanto
Fen⸗

Rio
cnin
dlecte

dleet
nndeln
cvoſit
igdi⸗
Ppoſe
der
mari⸗
ſc
ſfeg

dinaliter nos dili

Articulus

neret᷑ ⁊ diligit hoĩes q;ᷓ angelos. ĩmo ſiẽ ſe⸗

ipᷣam.iuxta illud Math. xxij. Diliges ꝓxi/
mũ tuũ ſicut teipᷣm ⁊c. Tercio rõne dupli
cis gloꝛificatõis:qꝛ angelꝰhʒ ſimplicẽ głiaʒ
eſſaitialẽ in celo:hõ vᷣo duplicẽ glłie ſtolam

ↄſecuturus eſt ⁊ duplici oculo ꝑfruetur vi/

ſione celeſtis glłie:qꝛ in ania ꝑfruet᷑ viſione
diuĩtatis ſicut ⁊ angelꝰ.⁊ inſuꝑ coꝛꝑali ocu
lo videbit faciẽ xpᷣi in quã deſiderant angeli
ꝓſpicere.j.Pet.j.Siliter ⁊ glioſiſſimaʒ dei
inrem videbimꝰin coꝛpe glioſiſſimo ⁊ anĩia
ſctiſſima.⁊ in vtroq;, ac ſᷣm vtrũq; videbi⸗
mur ab ipᷣa.⁊ qm̃ in celo qͥlibet ſctũs tantũ

gaudet de bono alteriꝰſicut de pꝛio. vt dlẽ
Biꝛeg.Quis g̊ mẽſurare poterit qnta chari/

tate ipᷣa ðᷣi pijſſima mater de nr̃o bono gau

deat:q̃nto amoꝛe erga nos ferueat ̊s opti

me nouit tã pᷣcioſiſſimo filij ſui ſanguĩe foꝛe
redemptos ⁊ intãtuʒ a deo dilectos ⁊ tanta

glłia ſublimãdos.O aniĩa fidelis.O coꝛ xpᷣi

anũ.vtinã ſꝑ in mẽte haberes ⁊ pẽſares q̃n
tũ te dñs ihs amauerit qͥ ꝓ te ĩcarnari pati

2⁊ moꝛi voluit.⁊ q̃nta charitate eiꝰ ſctĩſſima
mr tuã ſalutẽ optauit qͥ tale ⁊ tantũ ſacrifici

um.i.ſanguinẽ xpᷣip te offerni deſiderãter ſu
ſtinuit.ĩmo nõ tm̃ eiꝰpᷣdulciſſimũ natũ:ſj*.et
ſuam aĩam ꝓpꝛiã in cõpaſſionis doloꝛe vul
neratã ꝓ te obtulit deo ſub cruce O xpᷣiane
penſa q; care es redemptꝰ:qᷓ; maxime a xpᷣo
⁊ eiꝰ matre es dilectꝰ. Et ſtude gras agere.
ſtude xpᷣo ac eiꝰ matri deſeruire: diſce miſer

pꝓ canto amoꝛe amoꝛẽ nõ odiũ rependere vt
veas cũ vtroq; in celo conregnare.

Articulus terciꝰ ꝙ beata Maria certitu⸗

malitern gat oſtendit᷑ ex. xij.ſignis
Dilectionis.

Irca terciũ mi

c ſteriũ ſq; effectualis certitudinis
videndũ nobis reſtat qbus effe/
ctigus ⁊ oꝑibo charitatᷣ ac ſignis
dülectlõis ipᷣã btã vᷣgo certos nos reddide⸗
rit de ſua ſũma ⁊ materna charitate ſeu affe
ctuoſitate.qꝛ vt ait Gꝛeg.omel.xxiij. Dꝛoba
tiꝑ dilectionis eſt exhibitio oꝑis. NHotare
g̊ poſſumꝰhic iuxta numeꝝ duodecim ſtel⸗
laꝝ in coꝛona capiq bñdicte vᷣginis Apoẽ.
xij.deſcripta effectus ⁊ ſ.igna.xij.charitatis:
maxime erga genꝰhumanũ exhibita ꝑ ean/
dẽ:qͥbus certifſicamur de eiꝰdilectiõe.⁊ hos

eæffectus vel ſigna charitatis in tres q̃terna

III

rios diuidemꝰ: vt patebit intuenti pceſſum
figure.

Pꝛimꝰeffectꝰmaterne adoptöis.
Scõs ſtudioſe educatõis.
Tercius ꝓuide cautionis.
Quartus auide ꝓmotionis.
Quintus phᷣſſime miſeratõis.
Sextus ſollicite ſubuentionis.

Septimꝰ doloꝛoſe amiſſionis.

Octauus amoꝛoſe recõciliatõis.

MHonus ꝓpꝛie expoſitionis.

Decimus pᷣcioſe redemptöis,.
Vndecimus celice hereditatõis.
Duodecimꝰſedule interceſſionis.
Riuimꝰitaq; effectus? pmũ ſiglaum
p chraritatis btẽ virginis eſt mrne ad
orpnptõis opus ſeu gra. Diuiſionem
bꝛeuiꝰcape iuxta lr̃as.a.b.c.d.ſignatas iu⸗/

xta autoꝛitates ppoſtere A Quia nẽpe

lpᷣa eſt mr nra adoptata.quã ado ptionẽ fe
cit dũs ihus ſũmꝰ ſacerdos cũ pependit in
cruce ⁊ ait ad mr̃em. Mulier ecce ſiliꝰiuꝰ.jq
vᷣbo oẽs fideles ſibi tanq; filios adoptiuos
recõmẽdauit.vt ſupᷣ patuit ꝓpt᷑ qdð oĩno noſ

tenet᷑ diligere. nec pᷣt nos odire dũmõ nos

obicẽ ſue gre nõ ponamꝰ.qð oñdit᷑ Pꝛĩo
ex foꝛtitudie gre.qꝛ nouimꝰ ꝙ oĩs mr natu⸗
ralit᷑ diligit filios etiã in ferꝭ ⁊ irrõnalibo aia
libo. Sʒ qꝛ mlto foꝛtioꝛ ẽ gra q; natura & ex
plenitudie gre nõ valet ſe ↄtinere qͥn cogat

nos diligere. vñ Oꝛigeñ.ĩ qdã ᷣmõe.Scio
inqͥ t ꝙ ſi btã virgo pulſata fuerit neceſſitati

nũq; deerit. Miᷣcoꝛs em̃ ẽ ⁊ plena gra⁊ iõ
ↄtinere ſe nõ potit qͥn mieat᷑ inuocãti Hec
ille. Scdðo oñdit᷑ ex obligatõe recõmẽda⸗
tõis diuĩe. Nã q̃re dñs ih̊s verꝰ deꝰ voluit
⁊ decreuit tã aptiſſimo tꝑe.ſ.ſue paſſiõis in

cruce cũ maximã charitateʒ erga nos exhi/

buit nos ſue mr̃i recõmẽdare:niſi vt ex loco
oꝑeq; ⁊ tꝑe ipᷣam recõmẽdatõeʒ coꝛdi eiꝛ p/
fundiꝰ⁊ ardẽtiꝰ indagaret ⁊ etiã vt qñ iuſto
iu dicio ira dei ĩ nos ad puniẽdũ ⁊ dãnãdũ
deberet exardeſcere:ipᷣa dei pijſſima mr̃ me
moꝛ loci ⁊ tꝑis ac charitat xpᷣi ĩ cruce exhi
bite:ꝓ nobᷣ affectuoſiꝰ interpellando media
ret.ac ſi dũs ih̊s videret᷑ dixiſſe ĩ cruce Du

lier ecce fi.tu. ecce inquãvide ocul ⁊ ↄſiderag
mẽte q̃lia ⁊ q;ta ꝓ hoĩbo patioꝛ. Ecce qͥt vuꝰ

nerib inciſ ſanguinẽ p eiſ qᷓ abũdãtiſſime
effũdo. ecce q̃nta caritate acerbiſſimã moꝛ

ẽ tolero, ecce ſpinea coꝛona⁊ caput ꝑfoꝛatũ

Uiber X

Ecce coꝛpꝰtotaliter flagellatũ ⁊ cruoꝛe ꝑfu
ſum.Ecce claui ⁊ lancea. Fel acetũ ⁊ om̃is
paſſio mea. Hec igit᷑ ↄſiderãdo O mr dile/
cta.O mulier vᷣgo electa:habe⁊ tu ipᷣos pec
catoꝛes ad te ↄuerſos tanq; filios ꝑ me tibi
recõmẽdatos:vt eos foueas:eoꝝ ſalutem/ꝓ
cures:⁊ eos piſſſima tua interceſſiõe ſalues
Hinc An.exclamãs dicit.O btã fiducia.
O tutũ reiugiũ mater dei eſt mr nr̃a: ambo
filij Marie fuerũt moꝛtui in paſſione: vnꝰ
crucis acerbitate:alter mẽtis infidelitate Et
iõ viſcera Marie plena fuerũt amaritudĩe
Hec ille. Scõs effectus ſtudioſe educati
onis. Nimirũ maternꝰ amoꝛ facit vnãq;q;
matrẽ nimis ſtudioſe educare lactare ⁊ nu/

trire ſuũ filiũ:adeo ꝙ ſicut cernimꝰ ploꝛantẽ
filiũ ↄſolari ſtudeat:nec ↄtinere ſe valet qͥn
etiã in nocte ad ploꝛatũ filij aſſurgat ⁊ ei lac

ꝓpꝛiũ pᷣbeat.qð qͥdeʒ lac de ſui ſanguĩis fſon

te generat᷑ ⁊ manat ̃ᷣm phos. Vñn mr ꝓpꝛio

lacte tãqᷓ; ſanguĩe filiũ educat. Inſuꝑ paneʒ
maſticãdo mir filio eſibilẽ reddit vt eũ enu/

triat.Tale ꝑ om̃ia charitatẽ nobis btã vir⸗

go Maria ſpũ aliter miſtrat ⁊ exhibet. Nã
ipᷣa nos pctõꝛes flentes ſcʒ ꝓ pctis.⁊ in no
cte vitioſe tenebꝛoſitatꝭ ad eã ↄuerſos para

ta eſt ↄſolari ꝑ gratie dulcedinẽ ac deuotio

nis infuſionẽ Eſa. vlt. Quõ ſi blandiat᷑ mr
filio ita ↄſolaboꝛ vos Itẽ ipᷣa panẽ vite eter
ne id ẽ coꝛp?ꝰ⁊ ſanguinẽ xpᷣi filij dei nob eſi⸗
bilẽ reddidit in ſacro ⁊ hũc panẽ angeloꝛuʒ
de ꝓpꝛio ſuo ⁊ puriſſimo ſanguĩe generatuʒ
ac vᷣgineo ſuo lacte enutritũ nobis peperit
⁊ pbuit:vt nos alat ⁊ educare ad eternã vi⸗
tam valeat. VUñ Joh. vj. Ego ſuʒ panis vi

te qui de celo deſcendi. Si qͥs mãducaue/

rit ex H̊ pane viuet in eternũ.O igit᷑ btã vi/
ſcera Marie v̈ginis q̃ genuerũt nobis hũc
cibũ patrie celeſtis.O btã eiꝰ vbera vᷣginea
q̃ lactauerũt xpᷣm vt ipᷣm panẽ angeloꝝ ha⸗
beam?ꝰ q̃tidie eterne vite alimẽtrũ. C Ter
cius effectꝰ puide cautiõis: maternꝰ quippe
amoꝛ affectuoſius ꝓpꝛiuʒ habet ꝓuidere vt
caueat ſollicite ꝑicula ⁊ queq; mala ſui filij:
adeo vt ſeſe ꝓ natis mr̃es exponant moꝛtis
ꝓiculis ſicut videmꝰcerta exꝑientia in bꝛunꝭ
⁊ beſtijs:auib ac anĩalib alijſ. Etem̃ cerua
pe venatõis cõfugit ad pullũ ⁊ interponit
ſe canib:ne amittat filiũ. Sic ſimee: ſic leo⸗
nes:ſic grifes:ſic celi aues.immo ⁊ homĩes
Pꝛopterea ſapies Salomon cũ ad euʒ ve/

niſſent due mlieres meretrices litigãdo pſi

lio. vna dicẽte ꝙ hic viuꝰ filius eſſet ſuus.al ⸗

tera ecõtrario ꝙ nõ inqͥt ſed filiꝰmeꝰ viuus
hic eſt. tuus aũt moꝛtuꝰ eſt. Voluit rex ipſe
ꝑ BG ꝓbare cuiꝰeſſet filiꝰille viuꝰ.ſi que ilarũ
nõ poſſet velle moꝛtẽ ſeu malũ filij ſui.vnde

git rex. Diuidite infantẽ viuũ in duas ꝑtes

⁊ date dimidiã ꝑteʒ vni ⁊ dimidiã alteri. Et
mox mulier cuiꝰerat filiꝰqꝛ cõmota ſunt vi/

ſcera eiꝰſuꝑ filio dixit ad regẽ. Obſecro dũe

date illi infantẽ viuũ ⁊ nolite interficere eũ.

Ecõtrario altera dicẽte. Nec mibi nec tibi
ſit ſed diuidat᷑.ſniam tulit rex. Date huic in

quit infantẽ viuũ ⁊ nõ occidatur:hec eſt em̃
mater eiꝰ⁊ciij.Reg.iij. Hüc certe affectũ
dilectõis erga nos btã virgo oſtẽdit ⁊ exhi⸗
bet cũ ſollicite cauere ſtudet ſua interceſſiõe
coꝛã iudice ðᷣo ne ꝑicula moꝛtꝭ eterne incur
ramus:ne ſentẽtia dãnatõis data ꝑeamus.
Vñ canit ecclia. Sub tuũ pᷣſidium ↄſugi/
mus ſctã dei genitrix:nr̃as depᷣcatões ne de
ſpicias in neceſſitanbaſm a ꝑiculis cũctis li⸗
bera nos ſp vᷣgo glioſa ⁊ bñdicta. Naʒ ꝓfe/
cto ſicut qn pater vult coꝛrigere ⁊ flagellare
filiũ accurrit filius ſub palio matris. Mat
quocq; ſe interponit ⁊ ꝓtegit eum a flagellis
Gic beata vᷣgo facit nobis qñ deꝰ pater ꝓ/

pter pctã vult nos caſtigare penis. ꝓpterea

oꝛando Ignaci in epła ad btãm vᷣginẽ diẽ
Nũc claude me in gremio pietat tu mr̃ ſũ⸗
me deitatis:vera mr ſaluatoꝛis: mr̃ adopta
ta pctõꝛis.Hec ille.Hinc in q buſdã pictu/
ris ſolet ſub palio imaginis bñdicte vᷣgſtis
depingi multudo ꝓpłi xpᷣiani:diuerſi generꝭ
ꝓpter huiꝰſigniticationẽ. D Deliderati
onis. Quartꝰeffectus auide ꝓmotionis.
maternus nempe affectus auidus eſt ⁊ ani
moſus ad filij ſui ꝓmotionẽ, vnde multum
gaudet cum videt filium ꝓcreari in regem
vel militem aut pꝛincipem. Quod dareſce/
re poteſt in exemplo de matrilioꝛũ Zebe⸗
dei Math̃.xx.que a chꝛiſto optabat ⁊ pete/
bat vt filij ſui in regno eius ſederent:vnꝰad
dexteram ⁊ alius ad ſiniſtrtam,. Hunc ta
lem affectum charitatis habuit beata xvir⸗
go ⁊ exhibet erga nos quia ſummo deſide/

rio optat ⁊ pꝛo nobis laboꝛat vt adipiſcere
valeamus coꝛonam regie dignitatis patrie

celeſtis:que talis eſt ſublimitatis ⁊ tam in/
effabilis gloꝛioſitatis.vt ſicut dicit apoſto/
lus, j. Choꝛinthe. ij. Nec oculus vidit nec

*

mdb⸗
ſpauit
nden
zit

M⸗
d

thom
rtois
lochen
tche
nicoi
Gii
nlhes⸗
Hei
Ge
Ter
Reino
olia⸗
mot n
Pbin
Nrom
Gacer
laiot
logep
Huohrin
ſi
ligere
Ahpe
woſt
Npiet
dn
Pl
Gedrid
oibu
pioy⸗
cuna
berel
tun
lihen
fuul
ytns
o
fuen
ee
0

Im
5

Articulus

hoĩ q̃ſi mater honoꝛiſicata.⁊ exaltabit illuʒ

apifti pximos ſuos ⁊ ſtola glie veſtiet illum

ſociditatẽ ⁊ exultatõʒ theſauriſabit ſuꝑ euʒ
2 nomie eterno hereditabit illum. Hec ibi.
Quintũ charita ſignũ eſt pijſſime miſe/
ratõis:qꝛ em̃ mater quãto pietate plena tã⸗
to charitate affectuoſa eo ꝙ; pietas ex fonte
eſt charitat dulciflue. Sʒ btã vᷣgo mater ẽ
miſcdie ⁊ regina clemẽtie: vt canit eccleſia.

Vñũ ipᷣa plena eſt miſcia⁊ charitate ad ho

mines tripliciter.
pꝛimo ex natura.
Scdo ex gratia.
Tercio ex obligatione diuina.

Pꝛimo ex natura qꝛ ſic eius anĩa a deo ẽ di

ſpoſita ⁊ oꝛdinata vt ſit ei diuĩtus inſita pie
tas ⁊ miſcdia ac charitas plena Job. xxxj.

Ab infantia mea mecũ creuit miſatio ⁊ de

vter o mr̃is mee egreſſa eſt mecũ Scõðo ex

gęa qꝛ vbi plena eſt gra ſpũſſcti:eſt plena di
lectio ⁊ pietas q̃ attribuunt᷑ ſpũiſctõ. Juxta

illud apłi. Charitas dei diffuſa eſt in coꝛdi
bus nris ꝑ ſpm̃ſctm̃ ⁊c̃. Jha aũt vᷣgo plena
ſpũſctõ ab angelo nüciat᷑ Lu.j. Tercio de
niq; ex obligatõe diuĩa q̃ deꝰ ab eterno ipᷣaʒ
ad h̊ pelegit ⁊ pᷣoꝛdinare ac pᷣpare voluit vt
vicʒ ſit tam plena charlitate ꝙ ex eiꝰmiſcðia
ac pietate toti mũdo ⁊ cuilibet ad eã ↄfugiẽ
tioĩ ſubueniat. Vñ ꝓphatũ fuit de ea Eſa.
xvj.Pꝛeparabit᷑ in miſcõia ſoliũ dei id ẽ vix
go Maria. Serxxũ ſignũ eſt ſollicite ſub
uentiõis qm̃ ipᷣa tanq; mater amoꝛoſiſſima
olbus inuocãtibo ſubuenit:adeo ꝙ a pnci⸗
pio vſq; ſinẽ ſeculi:nunq; aliqͥs hoiĩm cuiuſ

cunq; ſtatꝰad eam deuote recurrẽtiũ vt de/

bet eſſe potuit qn ei btã vᷣgo mox ſuccurre⸗
rit tanq; mr pietate ⁊ charitate plena q̃ ſe cõ

tinere p ame neqͥt qn filio nõ miſereat᷑ iu

xta illud Eſa.xlix. Nunqͥd pᷣt obliuiſci mat᷑

vt nõ miſereat᷑ filio vteri ſui.q.d.nõ ⁊c. Et
ↄſequẽs vt ait Ambꝛo.li.pᷣfationũ. Jã in

quit nõ poterit nos odiſſe deꝰ dũ inuocata

fuerit deuote mater eiꝰ. Et Berñait, Hõ ẽ
phas leo dña poſſe deſerere qͥ ſpem poniti
te. Idẽ in ſermõe qͥ incipit In lectõe diẽ ſic.

O maxiĩe pia.O multũ admirabilis Ma/
ria tu nec noĩari potes qͥn attẽdas:nec cogi

lari n recrees affect diligetiũ te:nec inuo⸗

auris audiult nec in coꝛ hoĩs aſcendit que
bᷣꝑauit de diligẽtib ſe. VUñ de ipᷣa glioſiſſi⸗
ma dei mfe ſcribit᷑ Ecci.xv.O buiabit illi.ſ.

cari qn exaudias ⁊ ſubuenias. Hec Berñ.
F Facilis exauditõis. Septimũ ſignũ
doloꝛoſe amiſſionis.nã ⁊ ipᷣa cũ doloꝛe reqͥ

ſiuit filiũ ꝑditum Lu.ij.ſic ⁊ alie m̃es. Hũc

ſilem affectũ charitad erga nos exhibet qm̃
multũ cõdolet de amiſſiõe noſtre anie ꝑ pec
catũ moꝛtale. Vũ ipᷣa ſub cruce filij ſui pati
entis⁊ deflentis peccata nr̃a aſtans pariter

defleuit condoluit ⁊ cõpaſſia extitit. Immo

qð mirũ ⁊ memoꝛia dignũ eſt. ſicut ipᷣe xpᷣs
eius filiꝰplus doluit in cruce ſuꝑ nr̃a ingra
titudine ⁊ offenſione qᷓ; ſuꝑ ꝓpꝛie paſſionis
acerbitate ⁊ doloꝛe. ſicuti vult Berũ.in lib.
meditationũ. ita ⁊ btã virgo plꝰ doluit ſuꝑ
noſtris culpis⁊ pctĩs:q; ſuꝑ filij ꝓpꝛij coꝛpa

libus penis atq; ſuis ꝓpꝛijs doloꝛibo inter/
nis.hic erat ille gladiꝰacerbiſſimi doloꝛis q
vulneratũ ⁊ ꝑtranſitũ erat coꝛ ᷣginis.iuxta
ꝓhetiã Symeonis Lu.ij. Deniq; ipa ex
pietate nimia plus doluit in hacvita de pec
catoꝝ hoĩm miſeria.qᷓ; q ciq; peccatoꝝ do-
lere potuerũt de ꝓpꝛia miſeria vel pena. QH G
teſtat᷑ Hiero.in epla ad Euſtochiũ dicens.

Nullũ in hac vita adeo pene toꝛſerũt ꝓpꝛie

ſicut Mariã miſerie aliene. ꝙ ſi in vita hbach
multo magis ⁊ in patria q̃ſi cõdolet de noꝝꝰ
ſtro malo ⁊ moꝛte ſpũali,. qꝛ vt ðꝛij. Choꝝ.
xiij. Charitas nõ excidit in patria qnpotiꝰ
ↄſũmata eſt. Vñ ipᷣa in canticis de ſe dicit.

Vulnerata charitate ego ſum.QOð ſi obijci

as. in patria non põt eſſe doloꝛ vel triſtica.
Rñqdeo ꝙ ibi intelligo doloꝛẽ nõ ſenſibilem

vel affectõis.ſed volũtatᷣ qua oĩnovult ſan
ctus in patria:vt homo nõ peccaret ⁊ nõ pe
riret ⁊c̃. Tali doloꝛe g̊ cõpatiens nobis ex
charitate btã virgo dum videt nos moꝛtu/

os in peccatis oꝛat ꝓ nobis apud filiũ vt re
ſuſcitemur. Hinc ipa figurata extitit ꝑ muli

erem ploꝛantẽ cuiꝰſiliꝰ vnicꝰ efferebat᷑ defü⸗

ctus. Quã vidẽs dñs ihs miſcdᷣia motꝰ: re

ſuſcitauit filium eius ⁊ dedit eum matri ſue

Au.vij. Sic compaſſio ⁊ pꝛeces beate ma

rie apud xpᷣm impetrant nobis reſuſcitatio
nem a peccatis ⁊c. Idcirco Anfait.O be/

nedicta Maria tu peccatoꝛẽ toti mudo de
ſpeciũ ⁊ ad te ↄuerſum mr̃no affectu ample

cteris nec ipᷣm deſeris:q̃uſq; deꝰ ꝑ te placa⸗
tus ipᷣm ſue gre refoꝛmabit.Hec ile.

BGioſe placatõis. Octauũ ſignũ amoꝛoſe

reconciliatõis:qꝛ ipᷣa veluti pijſſima mater

nõo ſinit hoiem ad ſe ↄuerſum ſtare in diuie

Uber 1X

ire vltrice ſentẽtia.ſ recõciliabit in deti amo
rem ⁊ gram atq; clementiſſimã miſcdᷣiam ⁊
auertet dei irã ⁊ vindictã. Vñ Berñ.in ſer⸗
mone quodã de btãvgine ait.Ecce coꝛã tre
mendo iudice pctõꝛes aſſiſtimꝰ: cuiꝰ manꝰ

terribilis gladiũ ire ſue vibꝛat ſuꝑ nos. Et ria
tria nos bereqezulc en diad GBeriĩ ſer
tabat aũt iuxta cru/
cẽ ihu ⁊c.ex btã vᷣginis Marie mr̃nitate he
reditat celeſtis fructũ mitiplicẽ acqͥ ſiuimꝰ.
ꝑ hanc eiꝰmr̃nitatẽ em̃ habemꝰnobiliſſimũ
fratrẽ xpᷣm.miſericoꝛdiſſimũ q̃̊ʒ patrẽ deũet
hereditatẽ regni celoꝝ theſauꝝ habemꝰ om
nẽ gram Marie. ⁊ ſinũ miſcðie eiꝰ aptum ĩ
om̃i neceſſitate. VUñ dicit Berñ.ibideʒ. O
verbũ oĩ acceptõe dignũ.ſ.vᷣbũ dñi ihu di.
Ecce mater tua. Si maria ẽ mat tua o hõ.

qͥs auertet eã niſi tu dei amãtiſſima mater ꝑ
quã pmã ſuſcepimꝰgram ⁊ miſcdiam. Idẽ

glt. O felix Oaria tu mater regis:tu mater

exulis:tu mir rei:tu mr̃ iudicis: tu m dei et
hoĩs.cũ ſis mr vtriuſq; diſcoꝛdiã inter tuos

filios ſuſtineri nequis. O bñdicta Marla
quãtũ tibi debem ꝑ quã tale fratrẽ.i.dei fili
um habemꝰ. Quas tibi laudes ⁊ gras age⸗-

mus cũ ꝑ te ⁊ ex te om̃i bono valemꝰ. Hec
Berñ. E Expoſitõis. Nonũ ſignũ ꝓ/

pꝛie expoſitõis. In q buſdã nempe matribꝰ
compit᷑ tant? affectꝰ dilectõis vt ſeipas expo
nant moꝛti ꝓ filijs vt eoꝝ vitã ſaluẽt ſeu vi/

uliticẽt. Patʒ in pellicano de q́̊ dicit Iſið. li.

ethimo.ꝙ roſtro ſe vulnerat:vt ſanguĩe ſuo
pulli aſpſi viuificẽt᷑.Lalẽ charitatẽ exhibu⸗

it btã go nobis q̃ maioꝛ eſſe nõ potuit.iu/

xta illud Joh̊.xv. Maioꝛẽ charitatẽ nemo
habet vt aiam ſuã ponat qͥs ꝓ amicis ſuis.

Hã ipᷣa btã virgo nõ vnã tm̃mõ ſed dupli

cẽ aiam ꝓ nobis expoſuit qꝛ vicʒ ꝓpꝛiã aiaʒ

poſuit cũ obtulit cõpaſſioni Quẽ.ij. Cuam

ipᷣi aĩam gladiꝰdoloꝛis pꝑtrãſibit.Et inſu-
alĩam filij ⁊ ipᷣm ſiliũ ꝓ ꝓximo.i.ꝓ nobis po
ſuit quẽ ⁊ pluſqᷓ; ꝓpꝛiã aĩlam dilexit ⁊ ſic effe

ccum d ilectõis duplicauit. K Larere

demptõis. Decimũ ſignũ pcioſe redẽpti
onis:ſolent pie matres omnẽ theſauꝝ queʒ
babere pñt dare ꝓ filij redeptione ſi fuerit
captiuitate moꝛtali poſitus.Lale charitatẽ

exhibuit nobis btã virgo qꝛ ꝓ noſtra redẽ/

ptione ex captiuitate diabolica dedit omnẽ
bScioſiſſimũ theſauꝝ quẽ babuit ⁊ queʒ ſuꝰ
totũ mũ dũ amauit vicʒ coꝛpus ſanguinẽ ?⁊
aĩam ſui filij.nõ põt ergo nos repudiare qſ
tã caro pᷣcio noſcit᷑ emiſſe. Jõ dic aplłls.Em
pti eſtis pᷣcio magno głificate ⁊ poꝛtate deũ
in coꝛꝑe veſtro. Hinc Berñ. O diues ĩ oẽs
⁊ ſuꝑ oẽs Maria de cui btã carne:modica
pꝑs aſſũptiõis totiꝰmũdi ſuffecit ſoluere de/

lkita. DHereditatöis. VUndecimũ

ſignũ celice hereditatõis ⁊ fructificationis.

vipᷣa qe nõ ſolũ amat nos materna dilecti
one q eſt maxima naturalit᷑ pᷣ alijs affectib⸗
vt vult Ariito.viij: ixill ethico Vbi qrit᷑

Pars I.

vtrũ mĩr̃es plus diligãt filios qᷓ pꝛes.? vtrã ⸗

matres plus diligant filios qᷓ; econuerſo et
ↄcludit ꝙ mr̃es diligũt teneriꝰq; pꝛes ⁊ etiã

q;; ecõuerſo filij diligãt mres. Maioꝛ è pile

ctio eſt mrna ⁊ tali diligit nos btã vᷣgo ſna⸗
ria. Immo inſupꝑ ipᷣa ſua mr̃nitate celeſtipa

mone ſuꝑ euãgelio. E

8 ihs eſt frater tuꝰ.g̊ pater eiꝰ pater tuꝰ.̊ re/

gnũ eius hereditas tua,ã gra Marie ethe

ſaur? tuꝰ. matres ei theſauriʒãt filijs. oĩs

neceſſitas tua ad coꝛ eiꝰaſcẽdit: cõmota em̃

ſunt viſcera eiꝰ ſuꝑ filio ſuo. Accipe &̊ eã in

tuã. Hec Bern. Uñ claret ꝙ btã vᷣgo da

la eſt nobis in matrẽ ꝓpterea vt etiã qͥ dãna
tionẽ demeremur ſᷣm dei iuſticiam:ſaluari
poſſimꝰcõfugiẽdo ad btẽ Marie miſciaʒ
qð teſtat᷑ Chꝛyde pꝛogatiua marie ita di⸗

ceno.Jõ tu mater dei pᷣoꝛdinata fueras ab

eterno vt quẽ deꝰpꝑ ſuã nõ poſſet ſaluare me

riſſimã iuſticiã:iu ꝑ tuam ſaluares pietatẽ ⁊
miſcdiam dei infinitã. Hec ille. ¶ Al⸗

la in libꝛo de miraclis btẽ vᷣginis e qͥb⸗ vnũ

hic inſerere dignũ duxi qð ⁊ fert᷑ in legenda

cõmuni ſctiĩ Laurentij martyn vicʒ ꝙ qdaʒ
iudex Stephanꝰ noĩe erat rome qͥ munera

libẽter accipiẽs mitoꝝ iudicia ſubuertebat
hic tres domos ecclie ſcti auretij ⁊ vnum

hoꝛtũ ſctẽ Agnetis violẽter abſtulit ⁊ abla/
ta iniuſte poſſedit. Accidit vt moꝛeret᷑ ⁊ ad

iudiciũ dei duceret᷑ cuiꝰbꝛachlli ſctũs Lau

rentiꝰduriſſime ſtrinxit ⁊ doloꝛ eũ nimiꝰin/
uaſit. Sctã q̃̊ʒ agnes faciẽ ab eo auertit.tũc

iudex ſniam ꝓtulit di. Om aliena rapuit et

vᷣltatẽ vẽdidit munera accipiẽs: in locũ Ju
de ꝓditoꝛis tradat᷑. Ecce ãt btã vᷣgine ⁊ ſctõ

piecto quẽ Stephanꝰin vita valde dilexe/

rat ꝓ eo oꝛãtibo ↄceſſuʒ ẽ vt eiꝰ aia ad coꝛpꝰ
rediret ⁊ xxx.dieba pnĩaʒ ageret. Accepit in
ſuꝑ ĩ mãda a btã vᷣgine vt pᷣs. Btĩ ĩma ei
lani:in vita ſua ſingulis diebi diceret. Cũq;
.

uſtürliu
gauielt.
4enp
mnilclan
nrc
einterce
noͤcelat
flünt⸗
zcliqz
ſide
pblbab
oſeaitp
Citfilon
lſerepn
Gninhh
ſundet
Metudt
fepeccat
ſerdien
lcicibe
nisalttne
ſöͤfecec
ßamco
ſerns
ſöwertu
guenies.
d virgi
linän
Gamin
Gin
Neanit
d
eD

bm
ſmma
chee
nlſghe
deni
enitinc
nitare
ceſu

Articulus

.ad coꝛpus rediſſet bꝛachiũ eius ita erat ad/
uſtũ ⁊ liuidũ ac ſi hec in coꝛꝑe paſſus eſſʒ

aduixit. Male & ablata reſtituẽs ⁊ pnĩiam
agene die.xxx.migrauit ad dñm. Ecce igit

patꝛ ꝙ hic qͥ Em dei iuſticiã erat dĩnandꝰꝑ

miſcdᷣiam beate ginis eſt liberatus. J
Interceſſionis Duodecimũ ſignũ ſedu/
le interceſſiõis.nã ipᷣa ardẽtiſſima charitate
nõ ceſſat intercedere ꝓ nobis apud patrẽ ⁊
filiũ vt ↄſequant᷑ pctõꝛes veniã:iuſti gram:
2 quiq; hoĩm miſcdiaʒ. Vñ deuotꝰ Berñ.
inq t.O hõ ſecurũ acceſſum habes ad deuʒ
vbi habes mrem añ filiũ:filiũ añ patrẽ:filiꝰ
oſtẽdit patri latus ⁊ vulnera, mater oſten/
dit ſilio pectꝰ⁊ vbera.nulla ergo poterit ibi
eſſe repulſa vbi tot ↄcurrũt charitatis inſi/
gnia.Hec ille. Sʒ diceres. dolere nõ pol
ſum de peccatis:alligatꝰ ſum in eis:coartoꝛ
ↄſuetudine mala.Quid faciã: Noli deſꝑa⸗
re peccatoꝛ:vade ad vᷣginẽ. audi Berñ.qᷣd
iteꝝ dicat. Si criminũ ĩmanitate turbatꝰ:ſi
iudicij hoꝛroꝛe ꝑterritꝰ:ſi baratro deſꝑatio/
nis aſtrictus: Mariã cogita:mariã inuoca
nõ recedat a coꝛde:nõ recedat ab oꝛe: Naz
ipᷣam cogitãs nõ erras:ipᷣam rogans nõ de
ſperas: ipᷣa te tenẽte nõ coꝛruis:ipᷣa ꝓtegẽte
nõ metuis:ipᷣa duce nõ fatigaris:ipᷣa ꝓpicia
ꝑuenies.Hec ille. Recurramꝰ & cõlidenter
ad virginẽ tanq; ad gratioſiſſimã ? amoꝛo/
ſiſſimã matrẽ:vt ipᷣa intercedente ↄſeqmur
gram in pñti ⁊ gliaʒ in ſecnla ſeculoꝝ Amẽ.
AUiltimũ adde moꝛtis in hoꝛa ſuſceptõis:
vt canit ecclia. ððWÿ
In cipit liber decimꝰde aſſumptione be⸗
d myſterio glioſiſſime aſſumptõis be
gtiſſime ᷣginis Marie agens cõti
net plures pncipales ꝑtes quarũ.
pma eſt de Kanſitu eius ſetiſimo 2 glioſiſ
ſima coꝛpis ⁊ anĩe aſſumptõne. Dcda de
eiꝰpᷣcellenti ſublimatiõe feliciſſimaq; intro/

niſatõe. Tercia ꝑs ſub alio ꝓceſſu de eius

diuniſfica exaltatõe ⁊ coꝛonatiõe. Quarta
erit incidẽtaliter de euãgelio qð legit in ſolẽ

nitate huiꝰaſſumptõis. Quinta erit ſub ꝓp

ceſſu hyſtoꝛico de mõ hꝰaſſumptõis.
Pars pꝛima de tranſitu ſeu moꝛte beate
Marie ⁊ eius coꝛpoꝛis ac anime ꝑfecta aſ
ſumptione gloꝛioſa,
ı

—

us liber de

gq acendit de deſerto delicijs afflu
ecrns innixa ſuꝑ dilecto ſuo. Ver⸗
boea bec ſcribũt᷑ oꝛiginaliter Cañ.
ca.vij.⁊ pñt accipi tãq; ſint verba ſctõꝝ an/
geloꝝ qͥ admirãtes ſuꝑ tã głioſiſſima aſſum
ptiõe btẽ ginis⁊ admirãdo canẽtes in lau
dem eiuſdem bñũdicte vginis depꝛomebãti
hac aſſumptiõe. Que eſt inquiũt iſta.ſ.vᷣgo
ſupbeatiſſima q̃ aſcẽdit ꝑ aſſumptõeʒ glio⸗
ſiſſimã de deſerto.i.mũdo iſto inferioꝛi qͥ no
mine delerti ſignificat᷑.vt dicit Berñ. qꝛ de
ſertus ⁊ derelict?eſt a deo ⁊ angelis. ꝓpterea
qꝛ totus eſt poſitus in maligno.j. Joh.iij.⁊
plenꝰmultis miſerijs:vtpote ergaſtulũ exu
latus ⁊ carceris:delicijs glie affluens ⁊ in⸗
nixa ſuꝑ dilecto ſuo.i.filio xpo ihu ꝑ ſingu⸗

laris amoꝛis ⁊ fruitõis familiaritatẽ. EX ſi

petasvñ oꝛiebat᷑ iſta admiratio angeloꝝ de
btẽ virginis aſſumptõe. Dicimꝰreuera qm̃
ex tribo ſᷣm qð tria ſunt pᷣcipua q̃ ſunt in ho
minibo admiratõis cã.vt notat Frãciſima/
ronis ex vᷣbis bu Aug. Pꝛimo qñ res eſt
magna. Scõðo qũ res eſt noua ⁊ inſolita.
Tercio qũ rei cã eſt occulta. FHimiruʒ qñ

res geſta eſt magna merito eſt admiranda:

vt dlaret de diluuio tꝑe Noe GBeñ.vij. qðᷣ
qꝛ fuit tã magnũ vt totã terrã inũdaret ⁊ ſu
perabũdaret:valde fuit admirãdũ.Siliter
in maris rubꝛi diuiſiõe:⁊ ioꝛdanis retroꝛſuzʒ
ↄuerſione Pꝛeterea qñ res eſt noua ⁊ inſo
lita:vt claret de mãna:quaãdo pᷣma die plu⸗
it dñs ſuꝑ terrã.vñ admirãtes filij iſrt dixe⸗
rũt manhu.iiqͥd eſt hoc. Deniq; qñ cauſa
rei eſt occulta:vt patʒ ĩ eclipſi tꝑe moꝛtꝭ xpᷣi.

PNã licʒ freq̃nter eclipſis acciderit: tñ qꝛ ili
us eclipſis.i.temꝑe moꝛi xpᷣi lacte cam phᷣi

atheniẽſes ĩuenire nõ potuerũt:plurimi ſũt
admirati.ſicut refert btũs Dyoñ.in epla q⸗
daʒ:ĩmo vt fert᷑ iſfe Dyoñ.huiꝰ eclipſis cau

ſam ignoꝛãs cũ ꝓtunc nõdũ in xpᷣm credi/
diſſet:diſcipulis ſuis dixit hec ꝰᷣba. Aut de
us nature vim patit᷑:aut tota mũdi machi
na deſtruit᷑ ⁊cc. Ad ꝓpoſitũ:qꝛ in aſſumpti⸗
one glioſe ᷣginis hec oĩa ↄcurrebãt. NHam
ficẽtiſſime facta:
quia tunc maioꝛa dona ſunt data beate virꝰ
gini qᷓ; vnq; alicui pure creature: vtpote
ipſa dei mater electa ſuper totam celeſtẽ cu-⸗

„

res ita fuit magna ⁊ magni

riã ſit exaltata: atq; om̃ibus creatis pᷣpoſi⸗

We eſt iſta que

4 4

Lwer X

ta ⁊ regina pᷣfecta:in ſũmis bonis glie collo
cata.Juxta illud etiã pᷣs.Elegit eã deꝰ⁊ pꝛe

elegit eã in tabernaculo ſuo habufacit eam.

Itẽ hec aſſumptio fuit noua ⁊ inſolita eo q;
nũq;viderãt angeli vnã purã creaturã femi

neã ſupᷣ oẽs angelos ſctõs ⁊ celicos ad de⸗

xterã filij dei collocari ſicut hodie viderunt
ipᷣam. Juxta illud.iij. Reg.ij. Poſitꝰeſt thꝛo
nus matri regis q̃ ſedit ad dexterã eius.De

niq; cauſa hꝰerat occulta:qꝛ de incõpꝛehẽſi
bili abyſſo diuĩe ſapie oꝛdinata necdũ oĩb
angelis reuelata.Et iõ młtũ admirãtes an/
geli cecinerũt di.Que eſt iſta que aſcẽdit ⁊c̃.
In qͥ bus verbis cõmendãt ⁊ admirant᷑ in
btã virgine Pꝛimo ſctĩtatis excellentiã ibi

que eſt iſta que aſcẽdit ⁊c᷑. Scðo felicitatis

ſuꝑabũdãtiaʒ ibi.delicijs affluens. Tercio
dignitatis ⁊ honoꝛis pᷣeminẽtiã ibi.innixa
ſuꝑ dilecto ſuo. VUñ h elucidabimꝰ tria my
ſteria ad iſtã ᷣginis glłioſiſſimã aſſumptio/

nẽ ꝑtinẽtia:alia alibi declarãdo.
Pꝛimũ myſteriũ de eiꝰſctiſſima moꝛte.
Scõm de gratiaꝝ ei?honoe
Terciũ de eiꝰ feliciſſima coꝛꝑis ⁊ anime
gloꝛificatione. Z
Articulꝰpᷣmus de ſctiſſime moꝛtis trãſi/
tu ipᷣius btẽ virginis Marie vbi tria decla
rant᷑ viqʒ quõ cognouerit moꝛtis hoꝛaʒ ⁊ ſe
pᷣparauerit:ac vtrũ tenebat᷑ moꝛi.

.

PBimo de moꝛ

p te beate vᷣginis de q̃ dicit Dam̃.

ꝙ nõ eſt dicẽda moꝛs ꝓpꝛi?.Diẽ

Adhee in möe ſic. Sacra tua ob
doꝛmitio a nullo ẽ appellãda moꝛs:qꝛ nõ ab

ſoꝛbuit nec doloꝛẽ intulit. Sʒ qꝛ impꝛopꝛie
vnũ bicp reliq accipit ꝓpꝛie tñ ðꝛ tranſitꝰ vł
trãſmigratioꝛ ꝓpꝛijſſime aſſumptõ.De q̃ ſic
noĩando ꝓpter ſimplices oꝛit᷑ qſtio 7.
Pꝛima de ei? pᷣcognitõe.
Scoa de eiꝰpᷣparatõe.
Tercia de eiꝰobligatõe.

Ein igit de pᷣcognitõe ſue moꝛtis querit

Itrũ btã ̈go pᷣſciuit ſuã moꝛtẽ certitudi/
naliter. Nã de cõmuni lege hoĩes ſũt incer
ti de moꝛtis tꝑe ⁊ loco ⁊ mõ: atq; etiã ſtatu:
aꝛ? neſciũt ſi in ſtatu gre: vel extra ſint moꝛi⸗
ri. Uñ Ecciix. NHeſcit hõ finẽ ſuũ:ſj ſicut
„ aues laqueo ⁊ piſces hamo:ſic hoĩes capiẽ
tur in tꝑe malo.vñ Beda ſuꝑ Math. Cer/
tũ eſt ꝙ moꝛieris,.incertũ eſt aũt quãdo aut

quõ aut vbi:qꝛ vbiq; te moꝛs expectat. Tu ».

q̃ʒ ſi ſapiẽs fueris vbiq; eã ꝑatus expectab.
Hec ille.Et Seneca ad Qucillũ dicit. In/
certũ eſt quo loco te moꝛs expectat.T illã
in om̃i loco expecta in om̃i loco eque uůme.

Hec ille. Ad q̃ſitũ rũdet᷑ fin magnũ Al/
ber.ſuꝑ miſſus ẽ ca.clxxiij.CxX btã virgo cer

tiſſimã pᷣcognitionẽ habuit de ſua moꝛte.et
hoc clareſcit triplici röõne. Pꝛimo arguẽ⸗
do a minoꝛi:qꝛ młtis ſanctis h̊ ↄceſſum eſt
vt patʒ de Petro qͥ pᷣſciuit ꝙ velox eſſet de⸗

poſitio tabernaculi ſui. Itẽ de Johe.de ſan

cto Martino ⁊ multis alijs. ̊ multo magꝭ
btã virgo oĩm dña pᷣſciuit ſui obitꝰ diem: ꝑ
illã maximã thopicã, Si ei cui minꝰ videt
ineſſe ineſt ⁊ ei cui magg Scðdo rõne cau
ſalis meriti. NHNã que eſt cã q̃re aliqͥbꝰ reue/

lat᷑ dies obitus.Si dignitas ſctitatis:ipᷣa ẽ

vtiq; digniſſima.Si charitas:ipᷣa eſt chari
tate pleniſſima. Si deſideriũ: ipa ſũme cu/⸗
piebat diſſolui ⁊ eſſe cũ xpᷣo.His qͥ pe cau
ſis meret᷑ qͥs vt reuelet᷑ ei dies obitꝰ.Et q̃cũ
q; alia cã põt aſſignari illa in btã virgine eſt

excellẽtiſſime pᷣ alijs. ⁊c. Tercia rõ opta/

ti:qꝛ oĩs homo libẽter optat:⁊vult pᷣſcire di
em obitus ſui. VUñ Pꝛouer.xiij. Spes que

Differt᷑ affligit aniam. ipᷣa incertitudo tꝑis

pene finiẽde huiꝰ miſerie:⁊ glie ↄſeqᷓnde an

Lioſa eſt anĩe. Vñ ipᷣa btiã virgo ſicut ⁊ alij

optauit pᷣſcire moꝛtẽ.Sʒ qͥcqͥd optauit ſci⸗
re filiꝰ ei reuelauit: niſi aliqua rõ impediret.
Iſtud nulla rõ impediuit: vt patuit:̊ isſa
hanc gram accepit ꝙ vic; ſuaʒ moꝛtẽ deter

minate pᷣſciuit.Et huic ſentẽtie ↄcoꝛdat hy

ſtoꝛia aſſu mptõis.vbi habet᷑ ꝙ añ eiꝰ moꝛ⸗
tem angelꝰpalmã ſibi de ꝑadiſo afferẽs ap
paruit ⁊ ei diẽ obitus pᷣdixit.de q̃ habet᷑ vlti
ma ꝑte huiꝰlibꝛi. Scðo q̃rit᷑ de pᷣparati
one.vtrũ ſcʒ btã vᷣgo pᷣpauerit ſe ad moꝛtẽ ꝑ
ſacramẽtoꝝ ſuſceptionẽ. Ad qð ꝓtinꝰ rñde
tur ꝙ ſic.⁊ aſſignant᷑ plures rones q̃s etiaʒ
notat Alber.vbi ſupᷣ.ca.lxxxj. Pꝛima rõ ꝓ
pter ſui humiliationẽ. Scða /ꝓter pᷣcepti
impletõeʒ:qꝛ ipᷣa oĩa pᷣcepta euãgelica ⁊ cõ
ſilia ꝑfectiſſime tenuit. Sʒ xpᷣs mliis in v⸗
cis ⁊ paſſibo euãgelicis pᷣcepit ⁊ ↄſuluit hoĩ

bus:vt ſe pꝑarent ad moꝛtẽ di.Eſtote ꝑati
quia q̃ hoꝛa nõ putaꝶ ſilius hoĩs veniet.ſ.

ad moꝛtis iudiciũ.vt patʒ Math. xxiiij ac
Au.xij.̊ ipᷣa hec ĩpleuit: Tercia ꝓpter no⸗

ſtram inſtructionẽ: vt qui ſctũs ẽ ſanctiſicet̃

acbuc
gerp
foesb
W
geſe⸗

ylil

6ca
piatich
hentit
acie
rcan
Peit
iß
ſll vy
yitaſu
no⸗
rdig
cbani
ſectur⸗
ſucfaſ
wedut
hn
rY
lcos ecea
woiedi
nortug⸗
Uhal
atof
zörſea
nenn
racli⸗
ſbatn
ialul
ſpeg⸗
Moot
lerpl
Neco
mnſſio
hecyen
guipea
mnoy
gtohe
Gömne
Wisg
ſan
fatdi⸗
boedl
aayne
bugn
Mo

. 1
Articulus
Articulus 1
N, adhuc Apoc̃. xcij. Et qͥ peccatoꝛ eſt puocek ciauerit ſicut ⁊ alia pᷣuilegia ſua dũ viueret
. * ad expiationẽ ꝑ ſacrfa.Has⁊ plures alias occultauit. ⁊ ſacramẽtũ iſtud ꝓ peccatoꝛib⸗
I, rões habes ſupᷣ li.vij.ꝑte.j.arti.ij.ca. ij. Sʒ inſtitutũ hũiliter ſuſcepit: vt hũilitatẽ quaʒ⸗
u . qm̃ vt dicit Augu. li. de viſitatõe infirmo;ꝝ totã vitã ſuam tenuerat etiã in excremo vi
lpe. quẽ ſcpſit ad nepotẽ ſuũ.Tria ſũt ſacr̃a ꝑ qᷓ te articul o ↄſũmaret. Hec Alber. Tercia
I⸗ dDdzqlibet hõ potiſſime pᷣꝑare ſe ad moꝛtẽ: v pncipalis qᷓ̃ſtio de moꝛtis obligatione. vtꝝ
Pec delicʒ ſacrm pnie: ⁊ ſacr̃jm euchariſtie: qð ẽ btã vᷣgo debuit moꝛi neceſſario: ⁊ obligata
neet viaticũ nr̃e ſalud. vt ptʒ di.l. ca.his vᷣo. ⁊ ca. fuerit moꝛtis legi ſicut ⁊ ceteri hoĩm. Et ar/
fN⸗, penitẽtes. FHecnõ ⁊ ſacrm vnctõis extreme gui põt ꝙ nõ cògruebat nec debebat moꝛi:
nſt! 4 * Igcirco h̊ reſtat inueſtigãdũ vtrũ btã vᷣgo quia nõ obligabat᷑:.qꝛ moꝛs debet᷑ ⁊ inflicta
de) Arca moꝛtẽ ſuſceperit hec ſacr̃a pᷣꝑatoꝛia. elſt ꝓ peccato oꝛiginali, ipa aũt virgo eſt pꝛe
den Pꝛimo qͥdẽ de ſacro pnĩe ſi qris. Dico ꝙ; ſeruata a peccato oꝛiginali vt ſolẽnes aſtru
NI GH cũ ipa in ſua vita acceꝑit h̊ ſacrm ſicut patu unt doctoꝛes noſtri.Et pie credẽduʒ ſtatuit
NAn N it li. vij. pte.j·arti.ij. ca. iij. Abi⁊ hr ꝙ ipſa ĩ ecclia in ↄcilio Baſilienñ.Si caruit omni
Pnic vita ſua ſacra accepit:⁊ ꝙ ↄtrita ⁊ ↄfeſſa eſt peccato:caruit etiã merito moꝛtis.&̊ iniuſti/
en nõ qͥdem pctã qꝛ nullũ habuit:ſʒ ꝙ nõ fue/ cia ei facta ẽ cũ eſt moꝛs ſibi inflicta.qm̃ di⸗
S rit digna tãtis bñficijs ſua vᷣtute. Silr eu⸗ cente Aug.in.ij.ſentẽtiaꝝ diſt.iiij.Deus nõ
iöte chariſtiã vt patuit ibidẽ in vita freqᷓntauit. pꝛius eſt vltoꝛ q; qͥs ſit peccatoꝛ. Itẽ homo
chart ſeqͥtur ̊ magis in moꝛtiſ articulo ꝙ iſta tũc in ſtatu innocẽætie ſi ꝑſtitiſſet viuꝰ fuiſſet traa M
nex⸗½ ſacr̃a ſuſcepit. Sʒ de ſacro vnctõis extre latus ad gliam ſine moꝛte.̊ mater dei qꝗ fu- D
pecgl me dubitat᷑ virũ ſuſceꝑit.Et videt᷑ ꝙ nõ. qꝛ it ſũme ꝓxima ſtatui innocẽtie debuit 6 pꝛi
Criei ſacrm vnctõis nõ ↄfert niſiinfirmatiby Ja uilegium habuiſſe vt viua fuiſſet tranſſata.
reck co.v. Infirmat᷑ qͥs ex vobis inducat pᷣlby/ Item de Johe euãgeliſta plurimi tenent ꝙ
optr⸗ teros ecclie ⁊ oꝛent ſuꝑ eo:vngentes oleo in ſit viuꝰtranſlatꝰ.ergo ipa hoc puilegiũ ma⸗
redi M noĩe dñi. Sʒ btã vᷣgo nõ ꝑ infirmitatẽ fuit gis debuit habere. Ad queſitũ igit᷑ reſpbꝰ
gge moꝛtua. inungi nõ debuit. Incotrariuʒ detur ꝑ tres vᷣitates ſeu ↄduſiones. Pꝛima
s arguit᷑ ꝑ illud Jaco. ij. Di qs totã legẽ fuag eſt ꝙ mater dei cõgruẽter debuit moꝛi.Rõ:
Neen nerit offenderit aũt in vno factꝰeſt oim reꝰ. ne xpᷣo maioꝛ fſoꝛe videret᷑. Et vt hereſis ꝗᷣ⸗
ddd ia ſicut ⁊ ceteri tenebat᷑ ad totã leg. Sʒ rũdã ↄfutaret᷑ qui aſſerebãt ipaʒ nõ hoĩem
itſa extrema vnctio fuit de lege a vno inſtituta eſſe ſed angelum. ⁊ vt eſſet materia exercẽde
d, „ ⁊ eccleſia. Vñ ⁊ in Math.legit᷑ ꝙm apli ci · vtutis: qꝛ maten dei m Franciſ.maronis.
un ccibant caſtella oleo curates infirmos. ̊ te p patientiã penalitatũ huiꝰmũdi atq; moꝛ/
dorr nebat᷑ virgo btã ad extremã vnctionẽ:⁊ per tis ſuſceptionẽ merita cumulauit ad ꝑfecti?
e ↄũñs ſuſcepit eã. Jõ dicendũ ſᷣm Alber. vbi onẽ gratie. Sicut eĩ Job luerüt pene ꝑmiſi
PNor—r ſupᷣ.ꝙ btã virgo ⁊ ſi nõ indiguerũ:iñ ſacẽm ſe ⁊ inflicte ad exercendã eiꝰ parietlaita vᷣgi
4, vnctõis accepit: in q̃ cõplete victoꝛie pten⸗ ni ad ꝑficiendã grãm. Virt:nempe in intir
Ner, . te ⁊ plene glie future ſuſcepit ſignationem. miate pficit. vt ait apłs.ij. Choꝝ.xij. Se
ni Nec obſtat ꝙ ipᷣa nõ indiguit ꝓ venialiũ re cũda cõcluſio licʒ mater dei fuerit pᷣſeruata
oneh miſſione ⁊ infirmitatꝭ alleuiatiõe. eo ipſa p ſctificatiõis graãm a peccati oꝛiginalis ma
Pie nec venialia habuit:nec infirmata exnitit: cula. Tñ a peccati oꝛigialis pena nõ fuit to
pci; quibo cauſt ſgrnerſd ſacr̃jm extitit oꝛdinatũ taliter liberata. vñ ſuſtinuit moꝛtẽ⁊ alias p-
g “ qm̃ ꝓ venialiũ remiſſiõe ⁊ infirmitat alleui nalitates huiꝰ miſerie. Ratio m Franciſ.
ant atione:ipᷣa vᷣgo accepit totiꝰdoloꝛis moꝛtis maronis,.qꝛ gra ſanctificatõis ñ obuiat pe/
S dð mai erat remiſſionẽ atq; totiꝰ anie ⁊ coꝛ ne:ſʒ tmmõ culpe qð patuit. HNã Johes ba
IG noꝛis glificationeʒ. Vñ liqʒ ipa potuit vt5 ptiſta fuit ſctificat⸗ ⁊ a peccato oꝛiginali ple
ei ſacr̃jm nõ reciꝑet exempta ꝑ puilegiũ qð cõ ne purgat: ⁊ tamẽa pena peccati oꝛigina⸗
in 452 fert dñs bis qͥs ſine infirmitate ⁊ moꝛtꝭ do/ lis nõ extitit liberatꝰ:imo ⁊ moꝛtẽ acerbi do
ert loꝛe dignat᷑ euocare:qui vt videt᷑ nõ tenent loꝛis in decollatõne paſſus. Siliter ⁊ ania
Ne „ * ad vnctionẽ extremã cũ oleo ꝓ infirmanti- pueri in baptiſmo abluitur a p eccati macu
n⸗ Hr bus inſtituto. Lñ videt᷑ veriſimile ꝙ beata la ⁊ nõ liberat᷑ a pena ſeu miſeria. Sʒ ⁊ Ipᷣee
nn vyirgo iſti Puilegio ꝓpter humilitate abꝛenũ dñs ſine vllo reatu fuit :2 tamẽ penalitates
Ving. uilegio pter humilitate abeenn donene ee e⸗
£
,B
ι
, *

g

ſuſtinuit licʒ volũtarie. Nõ mirũ ̊ q beata

virgo ab omi pctõ aliena penas huiꝰmiſe/
ne ⁊ moꝛtẽ ipᷣam ſubire debuit. Tercia cõ
cluſio ꝙ mater dei ex debito modi natural
oꝛtus ſui obligata fuit ⁊ debuit moꝛi nõ ob αnul ꝛ acerbitas cuigſc
ſtante gra pᷣſeruatõis ꝗa pctõ oꝛiginali. Rõ: q; amaritudis qᷓ; moꝛs ipᷣa hoĩs⁊ pᷣcipue in

qꝛ licʒ diuia gra pᷣſeruauit pᷣueniẽdo anime

infectionẽ in btã ᷣgine:nõ tñ iſta gratia pꝛe
uenit carnis feditatẽ:qꝛ naturaliter ᷣm mo⸗/
dũ ꝓpagatõis humane ab Adã ꝑ ↄcubituz
ↄcepta eſt. Et ideo rõne iſtiꝰnaturalis oꝛigi

habent in moꝛte triplicẽ pᷣcipue anxietatem
vel anguſtiã. Pꝛimo amariſſimũ doloꝛẽ
Sco triſtiſſimũ meroꝛé. Tercio ter/⸗
ribiliſſimũ timoꝛẽ. Pꝛopterea dicit haymo
ſuꝑ Apoc.ꝙ nulla maioꝛ acerbitas cuieſcũ

peccato moꝛiẽtꝭ. Nã reuera tũc inſurgit ho

mini doloꝛ amariſſimꝰ q cogit aĩam ſeꝑari

a coꝛꝑe qui penetrat ⁊ ſcindit coꝛ.oĩa mem/
bꝛa viribo deſtituit ⁊ oẽs ſenſus a ſua viua/

citate euacuat ⁊ diſſoluit.teſte Solino in li

nis ⁊ ꝓpter carnis naturalẽ feditatẽ ex pᷣmis bꝛo reꝝ. Itẽ tunc in ania triſtiſſimꝰ meroꝛ

l penalitates q̃s in hac vita paſſa eſt: ⁊ per

ↄſequẽs etiã ipa moꝛs ſeu moꝛtꝭ obligatio.
Ex pᷣmiſſis infert᷑ coꝛrelaria vᷣitas ꝙ vicʒ

beata vᷣgo aliter eſt moꝛtua ?⁊ moꝛtẽ aliter ſu
ſcepit q; dñs xpᷣs.Rõ:quia xpᷣs moꝛtẽ ſicut

⁊ alias penalitates volũtarie aſſumpſit ꝓ re

demptõe hũani generis ⁊ ſalute:nec ex oꝛi⸗
gine naturali cõtraxit: qꝛ ſuꝑnaturaliter de

virgine eſt ↄceptus. Sʒ beata vᷣgo moꝛtis

tes:qꝛ videt ſe puari vita quã naturale ẽ cui
libet appetere:vt dicit Ariſto.ij.de aĩa.Ad⸗
uertit q́; oĩa bona huiꝰmũdi ſe relictuꝝ coꝛ
pus abominabiliter coꝛrũpi vᷣmibuſq; eſcã
dari ⁊ in nullo ſe poſſe in tot doloꝛibo iuua⸗
ri. Hinc Ecẽi xlj.O moꝛs qᷓ; amara eſt me⸗

pentibo ↄtractã iuſte in ea remãſerũt oẽs il⸗ exoꝛit ꝓpter cogitatões ⁊ tẽtationes infeſtã⸗

moꝛia tua homĩ pacẽ habẽti ĩ ſubſtãtia ſua.

Pꝛofecto dicẽte Ariſto.iij.ethico. Terribi/

liſſimũ oĩm moꝛs eſt. Deniq; tunc erit hoi
2e diẽ

cxtitit debitrix ex naturalis oꝛiginis ↄtracti im?.
one ab Adã ⁊c. Vñ ad obiecta patʒ reſpõ/cogitandũ valde eſt 12
ſio. Ad pmũ patʒ ꝑ ſecũdã ↄcluſionò terc⸗ lis: quis
am. Ad ſecũdũ vero obiectũ ꝙ ipa non de⸗ P rit oĩm maloꝛuz
buit pᷣuilegiata in hoc eſſe patʒ ꝑ pmã ↄclu imnemoꝛia.ↄtrã nos demonũ armabit mali⸗
ſionẽ.licʒ qpe ipᷣa fuerit ꝓxima ſtatui inno/
centie.nihilominꝰ ipᷣa in hoc ſtatu miſerie de
noõ debuit hoc panlegiü habere vt viua trãſ DHec ille. O quallſs ille imoꝛ ? tremoꝛ:quã-
ferretur ꝓpter rõnes circa dictã ↄcluſionem do aderit nephãdoꝝ ſpirituũ mlłtitudo aĩaʒ

ſta obſtat qm eniã ſi illa opinio ponat᷑ ꝙ vi/

O vere ergo vᷣginẽ ſanctiſſimã Mariã om

que ⁊ ĩ vita ſanctiſſima ⁊ om̃i gratia plena: ſtit inſid .◻ de q unce 2
atq; in moꝛte extitit om̃i honoꝛe debito pꝛi qnta tribulatio cũ de oĩbus fastis ⁊ culpis

timoꝛ maximꝰ. VHñ

uatu no
ilis hoꝛa noſtre reſolutõis 2 m

—

pauoꝛ męetis cũ ante nos e

tranſacte mũ
mẽdi iudicis.

dialis, ſupꝛa nos fſoꝛmido tre

—

raperevolẽtiũ quoꝝ ſpecies hoꝛrendiſſiga
Naʒ vt dicit Beda ſuꝑ illo ᷣbo Thob.v.
Occurrit thobie piſcꝭ: dño inqͥt paſſo ĩ cru

pmã pᷣtactas. Nec illud de Johe euangeli

uus ſit tranflatus nõ eſt qͥd hoc ſingulare:

qꝛ credit᷑ ſoꝛe ſm illã opinionẽ moꝛiturus in ce affuit diabolꝰinſidiando ſi qd foꝛte in eo

fine mũdi. Vñ nõ dixit ihs:qꝛ nõ moꝛit᷑ ſed

ꝛif iuris ſui inueniret. Si g̊ xpᷣo affuit moꝛiẽti
ſic eum volo manere donec veniã Joh.xx.

⁊ multẽ ſiliter alijs ſciis in moꝛte affuiſſe le⸗
gitur. vt ſctõ Martino. ſctẽ Elyʒabeth 2c.
a foꝛtioꝛi credendũ eſt ꝙ cuilibet hoĩ aſſi⸗

ſtit inſidiando. O deꝰ q̃ntus tunc erit timoꝛ

ni veneratõe dignã.O dei mrez digniſſimã

uilegio quoq; pᷣdotata. ac delictis eſt rõ reddenda ⁊ ſentẽtia irreuo

Articulus ſcdᷣs q̃les gratias deꝰ exhibu cabilis accipiẽda. Ve tũc ⁊ ve peccatoꝛi cõ

it btẽ marie mr̃i in ſua moꝛte:qꝛ viq; voluit tra quẽ inſtat ſentẽtia eterne dãnatõis feren
cã moꝛi ſine doloꝛe meroꝛe⁊ timoꝛe.

da. Pꝛopterea de his q reſuſcitati ſũt: vt de
Irc ſ. S3 dũ ij Lazʒaro quẽ deꝰſuſcitauit. ⁊ de alijs ↄſiliter
9₰ ecu 9 mi refert᷑ ꝙ poſtea nunq; riſerunt in mũdo ſʒ
ſteriũ de gratiaꝝ honoꝛe quibus fleuerũt q̃ſi ↄtinue. Vñ refert Cyrillus pa-
btã virgo eſt ĩ ſua moꝛte vel trãſi triarcha in epla ad Aug,de miraculis ſan-

„ u honoꝛata ⁊ ſingulariter puile / ctl Hiero. cũ tres moꝛtui fuiſſent iuxta tu
glata eſt Aduertedũ . bomies coſter pati mulũ ſancti Hiero,reſuſcitati q;diu vixerũt

D f 4r:. » z—

an omel, dic. Huũc α.

— .
=
—

ı
Articulus II
in poſtea ſine intermiſſiõe flebãt:? vnũ eoꝛum re.Hinc Damaſce. IJpᷣa inq̃t btã beataꝝ
e alijs pñtibo Cyrillus interrogauit curtam ſuꝑ naturaʒ dnationũ exaltata eſt doloꝛes
d⸗, Dire lachꝛymas inceſſanter emitteret. At i / gquos effugit pariẽs ⁊ etiã moꝛſẽs:hos ĩ xpᷣi
Eno. le reſpõdit.Si inqͥt que ſum exꝑtus Cyril/ paſſione ſuſtinuit cõpatiens. Sʒ diceres.
ſi .. lenõ ignoꝛares tibi ſemꝑ ineſſet cauſa fietꝰ**. Quõ potuit fieri vt in moꝛtis ſepatione nõ
in Illo reqͥrente rñdit.Ania inqͥt mea reſolu/ habuerit doloꝛẽ cum naturaliter ania incli
No la eſt a coꝛꝑe tam grauiter ⁊ acerbe ꝙ menſ netur ad vnionẽ coꝛꝑis:⁊ qꝛ eius ania fuit
n noõ capit hũana:nec ego niſi certa exꝑientia nobiliſſima: ⁊ nobiliſſimo eiꝰ coꝛꝑi cõiũcta.
nex digiciſſem credere valuiſſem: qꝛ oĩs angu/ Vñ ſicut maioꝛ erat in eoꝝ ↄiunctõe dele/
g e ſtia ⁊ doloꝛ quẽ extimaret hõ nihil reputat ctatio naturalis: ita ⁊ in eoꝝ ſeꝑatõe maioꝛ
tonni e reſpectu illius anguſtie. Et iteꝝ: tanta inqt videt᷑ fuiſſe doloꝛ.quẽadmodũ ⁊ in xpᷣi moꝛ
neer adueniẽte moꝛtis hoꝛa nephãdoꝝ ſpirituũ te acerbiſſimꝰfuit doloꝛ. Juxta illud Treñ.
ſetix affuit mititudo vt oĩno dinumerari nõ poſ iij.O vos oes qͥ trãſitis ꝑ viã attendite ⁊ vi
ciai ſent:quoꝝ ſpecies talis erat q;' ea nil hoꝛri ete ſi eſt doloꝛ ſilis ſicut doloꝛ meus. Rñ
, bilius nil ꝑnitioſius cogitari pᷣt. Potiꝰei q/ det᷑ ſᷣm Alber.vbi ſupᷣꝙ ipᷣa pᷣ amoꝛis ma⸗
e p libet hoĩm flãmis ardetibo arſuꝝ ſe expone gnitudine ⁊ ↄtemplatõis ſuauitate in q̃ tũc
Gi ret q; foꝛmaꝝ eoꝝ viſiõe ĩ ictu ocli potiri.q fuit nõ ſenſit doloꝛẽ in ſeꝑatione. NHam ma/
g, ad meveniẽdo oia qcũq; õ deũ ꝑpetrauiad ioꝛes motus impediunt minoꝛes:ſm phm.
ſtnex memoꝛiã reuocabãt ſuadẽdo vt de deti miſe Sicut aũt natura mouet ⁊ incdlinat aniam
dn. ricoꝛdia nõ ſperarem, heu cur nõ aduertũt ad coꝛpus:ita charitas multo foꝛtiꝰ mouet
nbi⸗ moꝛtales qͥ bus hoc eueniet qð tũc mihi:vt ⁊ inclinat anĩiam ad xpᷣm. Juxta illud apłi.
itbe) nõ peccaret. Si & cauſam mei fletus inter · Kupio diſſolui? eſſe cũ xpo. ſoterat & ille
HicOr rogas.timoꝛ penaꝝ eſt que peccatoꝛibo iu/ dulcoꝛ amoꝛis ⁊ ſuauitas ↄteplatõis omnẽ
küH ſte dant᷑.qua de re nõ mireris ſi plango:cuzʒ doloꝛẽ abſoꝛbere qͥ alas ex diſtraſia coꝛpis
s potius ſi nõ plangerẽ vehemẽter admirari ſolet euenire. Exemplũ de Moyſe ? Helya
n deberes. Hec ⁊ plura idẽ ꝓſecutꝰ?. Ad ꝓ quixl. diebo ieiunates nõ ſenſerut defectum
naliN poſitũ ̊ redeundo. ↄtra hanc triplicẽ anxie famis ⁊ ſitis pᷣ ↄtẽplationis diuĩe dulcedie.
eni tatẽ in moꝛte hoim deus ⁊ↄtulit btẽ virgini ĩ¶ Item de ſctõ Laurentio ⁊ Lyburtio ⁊ alijſ
cs ſua moꝛte triplicẽ maximã gram quibus eã pluribo mantyribo qui grauiſſima toꝛmenta
bonoꝛificauit puilegio ſpeciail. taqᷓ dul ces epulas habuerũt pᷣ amoꝛis xpᷣi
i Pꝛima gfa q ipam moꝛl voluit ſine do magnuudine. CUnñ Aug. Oia imania dul⸗
iſian e cũ ſuauiſſima dulcoꝛate. ciiaꝛ leuia ac pꝛope nulla facit amoꝛ. O felix
oben⸗ Scda ꝙ ipᷣam moꝛi voluit ſine meroꝛe amoꝛ xpᷣi q; dulciter illaqueas q; ſuauiter pᷣ
bien ciũ letiſſimaaſolatdte. mis 20. Erhis accipe, uij. puncta. Pꝛi⸗
bene⸗ Tercia ꝙ ipam moꝛi voluit ſine timoꝛe mũ ꝙ btã vᷣgo nõ deceſſit ĩfirmitate nec do
notii cum certiſſima aſſecuratcde. loꝛis ſſa neceſſitate vt ceteri ſolent obire.
ſſee Pꝛima itaq; gra collata btẽ virgini ĩ ſua Scom ꝙ mẽes btẽ vᷣginis ĩ ipa hoꝛa moꝛ/
chi moꝛte eſt ꝙ ſine doloꝛe: imo cuʒ ſuauiſſimo tis fuit ſuſpeſa in ↄtemplatiõe ſuauiſſima et
ſaſi⸗ dulcoꝛe ſoũs moꝛeret᷑:vt ſicut a coꝛruptiõe amoꝛe xpᷣ dulciſſimo:⁊ paulatiʒ interim ei⸗
nee, fuit extranea:ita ⁊ a doloꝛe moꝛtis ſit aliena complex io deficiebat vſq;qᷓ tandẽ ſine do/
cuoss ⁊ hoc ꝓbator ſm Alber., ſuꝑ miſſus eſt. ca. loꝛe ꝑcepto nõ interrupta ↄtepiatione ſciiſ⸗
u clxxv.Quia cũ ̊ puilegiũ ↄceſſum ſit Johi ſima eiꝰanĩa coꝛpus deſereret. Tercium
Gnnn euãgeliſte.vt teſtat Hiero.in ꝓlogo ſuꝑ Jo ꝙ ipa nõ in lecto decumbẽs vt ceteri. Sed
nch ban. Multo mag debuit ↄcedi beate vir flexis genib eleuatis ad deũ manibo credit
SGa gini Ampliꝰ:qm ſcptum eſt Naũ.iij.Deꝰ migraſſe. Sicut ſile etiã de btõ Paulo pꝛi/-
e nõ punit bis in idipᷣm. Sʒ beata vᷣgo in fi mo heremita legit᷑ ⁊cc. Quartũ punctũ q;
lin lij ſui paſſione ꝑcuſſa eſt gladio doloꝛis tan xpᷣs dñs debuit ſuſciꝑe ⁊ habere maximos
do;“ ti vt eſſet p ſũmo martyrio ⁊ maioꝛẽ ſuſtine doloꝛes in ꝑte ſenſitiua ꝓpter hoc vt ſatiſſa⸗
H e ret doloꝛẽ q; fuit doloꝛ moꝛt in q̃cũq; mar/ ceret ꝓ peccatis humani generis ⁊ redime.
lip tyre. & cum tunc exoluit doloꝛẽ moꝛtis nõ ret ipᷣm. Juxta illud.j. Pet. ij. Qui peccata
wun debult iterato in hoꝛa moꝛtis doloꝛẽ habe/ noſtra id eſt penas ſatiſfactoꝛiasp pecegtis
it . „ v*
2*
£
4 ι
4
4 „

Liber X

nNoſtris ipᷣe ꝑtulit in coꝛpoꝛe ſuo ⁊c. Sʒ qm̃
beata virgo nõ ꝓ redemptõe generꝭ huma/
ni ẽ moꝛtua.iõ non opoꝛtuitvt ipſa doloꝛes
moꝛtis pateret᷑:imo ꝑ ſpeci ale puilegiũ ꝓpt᷑
incoꝛruptioneʒ debulit eſſe a doloꝛe moꝛtis
aliena. cðam gr̃aʒ ↄtra alioꝝ hoĩm tri
ſticiã ⁊ meroꝛẽ habuit virgo:qꝛ voluit deuſ

ipᷣam moꝛi ſine om̃i meroꝛe cũ letiſſima ↄſo

latione:etiã externa. Nã habuit ↄſolationẽ
in boꝛa moꝛtis ſue multiplicẽ:qꝛ tã ab apłis
qui oẽs affuerũt in eius trãſitu: vt teſtatur
DOyoñ.in epla.q; etiã a ſctis angelis eã ↄſo⸗
lãtibo ⁊ aſſiſtẽtib. Si em̃ aliquibo ſanc cre
dunt᷑ ⁊ legunt᷑ angeli in hoꝛa moꝛiꝭ ↄſolati/
onẽ exhibuiſſe:vt piʒ de ſctis Hico. Mar⸗/
tino. Franciſco ⁊c. Multo maglis id credit
de beata vᷣgine:ĩmo inſuꝑ habuit ↄſolatio/

nẽ a d ño ihu ipam dulciter ad celum inuitã

te ⁊ tota celeſti curia obuiante ſibi ad ſuſci⸗
piendũ honoꝛitfice:qð deꝰ vult facere ipᷣi ex
ſpeciali puilegio ⁊ gratia vt volunt plurimi
Doctoꝛes ⁊ cõiter tenet ecclia. Uñ Hiero.ĩ
ſermone de aſſumptõe dicit. Legimꝰq; ſepe
gd funera ſepulturaſq; ſanctoꝝ angelos ad
neniſſe ⁊ obſequia pᷣſtitiſſe.necnõ ⁊ aĩas eo
rũ vſq; ad celũ cum hymnis ⁊ laudibo extu/
liſſe ⁊ eoſdem milto lumie ſplẽduiſſe. Ibidẽ/
q; miri odoꝛis fragrantiã ꝑſenſiſſe. Si igit
Lalia ⁊ tanta circa defunctos de? dignatꝰ eſt
exhibere:q̃nto magis eiꝰgenitrici in die obi
Ius ſui credendũ eſt celoꝝ militiã obuiã ad
ueniſſe eãq; ingenti lumine circũfulſiſſe⁊ vſ
q; ad thꝛonũ glłie cum laudiba ⁊ canticis ꝑ/
duxiſſe.Quis illud cogitare ſufficiat qᷓ; glio

ſe bodie regina mũdi ꝓceſſerit qᷓnto deuoti

onis affectu tota in ei occurſum celeſtiũ le⸗
gionuʒ ꝓdierit multitudo: qᷓ; placito vultu:
; ſerena facie qᷓ; diuis amplexibo a ſilio ſit
ſuſcepta ⁊ ſuꝑ omnẽ creaturã exaltata. Hec
Hiero.Pꝛopterea nõ ĩmerito ſatis cõgruẽ
ter ⁊ vere a quibuſdã aſſeritur ꝙ celum em
pyreũ ſit euacuatũ bis: ⁊ adhuc tercia vice
euacuandũ. Pꝛimo in xpᷣi aſcenſione qñ
om̃es angeli ei obuiauerũt. Scðo in be
ate vᷣginis aſſumptiõe. Tercio cuacuan
dum erit ĩ extremi iudicij temꝑe quãdo om
nes angeli ⁊ ſancti venient de celo vnacum
o ad iudiciũ.Sed foꝛte vis ſcire qualibo
„ meritis ipᷣa beata virgo ⁊ alij qdam ſci me
ruerunt in hoꝛa moꝛiis habuiſſe celeſtẽ con
ſolationẽ.· Ad bhoc g̊ dicere poſſumꝰ ꝙ B

ſpecialiꝰhabet fieri pᷣncipaliter ex imꝑſcru/
tabili iudicio⁊ mira diſpenſatõe pietatis ac
gratie diuine: tamẽ ꝑluſtrando ſanctoꝝ vi⸗
tas comꝑimꝰ pᷣcipue tria ꝑ que ſcũ id ꝓme
ruerũt vt in hoꝛa moꝛtis celeſtẽ ↄſolationeʒ
angelicã vel diuinã haberẽt. Ham qͥdam
ſancti hoc meruerũt ꝑ feruentẽ xpᷣi dilectio
nem.vt patʒ de Petro aplo. Johe euãgeli⸗

ſta.ſanctis Laurẽtio et NHincentio. Alij H
meruerũt ꝑ caſtitatis nitide obſeruationeʒs:

vt patʒ de ſanctis Katherina Clara Mar
garetha.⁊ alijs pluribo vginibo Alij merue
runt ꝑ miſcdie ⁊ pietatis exbibitionẽ:vt ptz
de ſanctis Elyzʒabeth Martha 2 Magda
lena ⁊c̃. Sed qm̃ btã virgo maria has om
nes vᷣtutes excellẽtiſſime babuit:g̊ ſũme cõ⸗
ſolari meruit. Pꝛeterea legunt᷑ alij pmeru
iſſe in moꝛte celeſtem ↄſolationẽ ꝑ alicuiꝰvł
aliquoꝝ ſanctoꝝ aut ſanctaꝝ patrocinatio⸗
nem:qᷣbus in hac vita deuota ſeruitia exhi
buerunt:qð certe potiſſime ſuꝑ oẽs ſanctoſ
beata virgo Mana poteſt ⁊ ſolet erga ſibi
deuotos facere:vt patʒ in mult eiꝰmiracu/

lis. Vñ ipᷣa ſpecialiſſime ab eccleſia iuocat᷑
vt in hoꝛa moꝛtꝭ ſubuenire dignet᷑. Maria

inqt mater gratie: mater miſcdie tu nos ab
hoſte ꝓtege in hoꝛa moꝛiꝭ ſuſcipe. Ergo vti
liſſimũ eſt btãm virginẽ Mariã in patronã
cligere cuilibet homi ⁊ ei deuotius famula⸗
ri atq; in hoꝛa moꝛtis ſeipᷣm eidem hũiliter
cõmẽdare. Tercia pncipalis gratia col⸗

lata beate vᷣgini in ſua moꝛte eſt ꝙ ipa mo⸗/

tua eſt ſine om̃i timoꝛe cum certiſſima aſſe⸗

curatiõe. Nimirũ aliqui hoĩm in moꝛte ti/
ment naturaliter ip̃am moꝛtẽ exchoꝛreſcen⸗

tes. Dic etiã ſancti homĩes timèt naturali⸗
ter. Alij vero timoꝛẽ habẽt ꝓpter mala q̃ fe

cerunt. Alij aũt ꝓpter demonũ maliciã At

q; alij ꝓpter inceriitudinẽ:qꝛ neſcit hõ vtruʒ
amoꝛe vel odlo dignus ſit.vt dicit᷑ Eccẽs.ix.
Et ideo timet dei iudiciũ. SGe in btã vir⸗
gine nullũ hoꝝ locum habuit. Nã moꝛtem
ipᷣam nõ hoꝛreſcebat:qꝛ charitate ⁊ deſide/
rio ſui filij feruens ⁊ gratie ſuauitate plena
cupiebat diſſolui ⁊ cſſe cuʒ xpᷣo:vñ ⁊ oꝛabat
vt ad cũ ꝑueniret q̃ᷓntotiꝰſicut ptzʒ ex eiꝰtrãſi
lus ⁊ aſſumptõis hyſtoꝛia. Item ipᷣa nũqᷓ;

ſe peccaſſe nouerat etiã venialiter:⁊ ideo de

aliquo malo nõ timuit. Pꝛetes iudicij ſen
ientiã nõ timuit:quia amoꝛe dignam tanq;

dei manc puniſiima 7 duceliſſuma qua in-

co
1 di
penr
plli
1
gt
mn
geo⸗
baulc
ſan
cite
anie
mo
leo.
repo
geli⸗
ſerüt⸗
lemd
fatt
rcdi
ettern.
cuofn
ſſene
tln
neliſ
flüic
ghatat
letſ.
Nota
Pnoc
lnꝛ
1
poreltr
igr

Articulus

. proſſibile foꝛet dãnari nouit neretlario aina ſ enek iſtelli radianeile da vban⸗
Dazied zoteinulr racs a br rpecdent macin akanfaabenokonet Kümncenr
e petrauit ⁊ obtinuit vt ala eiꝰde coꝛꝑe exienſ magis incitant᷑ ad deuotionẽ ꝑ ſimpi
„ . nullũ ſpm̃ teterrimũ videret.nullaq; ſatha ſtoꝛice narratiõis modũ q; ꝑ argumẽton et
è ptãs ei occurreret.vt piʒ ex hyſtoꝛia aſſũ rõnũ ſubtiles apices ꝓcedamꝰ. Pie ⁊ de⸗
pᷣuõis. Qõ ſi di.tñ anĩa ſeꝑata a coꝛꝑe ſta uote ↄtẽplari poſſumꝰ ꝙ hac ipᷣa die aſſum
tim naturaliter bʒ videre demões ⁊ etiã an /i⸗ ptionis marie deꝰvolẽs ꝑ oĩia honoꝛare be
6 gelos: ſicut nos naturaliter ĩ q̊ mũdo apꝑto atã vᷣginẽ magnũ ↄciliũ ſtatuit ſm humane
oculo videmꝰlucẽ ⁊ coloꝛẽ.quõ &̊ veꝝ eſt ꝙ imaginatõis modũ. Coꝛã qͥʒ oĩb angelis ⁊
H . ipᷣa nõ viderit demões. Rñderi põt ꝙ lic ſciis ꝓpoſuit dicẽs.Ecce adeſt tpᷣs q̊ aia ge
e cõiter ſen octones ala ci⸗ ſepare ſicut Z alie nitricie idei ſaluen . wei Seminvite⸗ eier
ĩè poſt ſeꝑationẽ.ipᷣiꝰ ⁊ aſlumptionẽ ſicu e acceptᷣa ĩ ce 6 .
mm nelerhenden ſpũs ſine ge exiſtẽ igit᷑ gfe honoꝛis vobᷣ videt᷑ vt mee nũc cõ
HD tes. Tñ ſpeciali huilegio hzei donatũ crede ferat᷑ genitrici . eiꝰ ſe acratiſſimo coꝛꝑi in cu/
2R re poſſumꝰa ſuo filio q ĩ eiꝰexitus hoꝛa an/ ius vtero coꝛpꝰ a ſpũſctõ foꝛmatũ ⁊ anĩam
geli affuerũt à demones inſidiãtes nõ ꝑmi aſſtnnoll nane meht⸗ nechen racg ĩ taeena
eeni merima cir p ntgs pier gleeetenr vbeteterel, bien Ainſtres
8 ret ⁊ ſic claret qm̃ btã virgo ſine om̃i timo/ ſtiſſimo ſuo amplexu fouit:deuotiſſime mi/
wi re cũ maxima ſecuritate ⁊ oĩmoda ↄſolatöe niſtrauit:⁊ in cruce mihi moꝛiẽti aſtitit ⁊ cõ
o⸗ erxterna ⁊ interna obierit.O q; felix ⁊ bũdi paſſa extitit ⁊c.Cũc oẽs ſci ⁊ angeli pcidẽ⸗
ſi ctus fuit iſte trãſitus.O deꝰmeꝰ ſi tunc affu do ⁊ deũ collaudãdo dicere ceperüt. a⸗
⸗ ſiſſem:q̃nta deuotõe:q; hũili ſupplicatõe:qn gnus dñs ⁊ magna vᷣtus eiꝰ ⁊ ſapĩe eiꝰnõ ẽ
dat taꝝ lachꝛymaꝝ irrigatõe meipᷣm tã digniſſi numerꝰ.pᷣs.cxlvj.Et illud Sapᷣ.ix. Tecuʒ
ani me tã ſanctiſſime dñe recõmẽdaſſeʒ:vt apð dñe ſapia q̃ nouit oꝑa tua qᷓ ⁊ affuit cum 0oꝛz
eh filiũ ĩ celica glia memoꝛ mei pctõꝛis foꝛe di/ bem terraꝝ faceres⁊ ſciebat qͥd placitũ eſſet
c4H4 gnata fuiſſet.O aniĩa fidelis ꝑpende digni coꝛã oculis tuis. Ipᷣa igit᷑ tua ſapia infinita
NfiG tatẽ ⁊ ſanctitatẽ bñdicte vᷣginis.⁊ ipᷣi te tota ⁊ ĩmenſa decernat ⁊ diffiniat:qꝛ iuſtũ videt᷑
⸗ deuotõe cõmitte.ipam pete.ipᷣam frequẽtiꝰ ſeruis tuis ⁊ dignũ vt ſpᷣa tua mr ai a⸗
luer inuoca:vtꝓpt filij ſui amoꝛẽ dignet᷑ tibi gra noꝛe ⁊ laude digniſſima coꝛꝑe ⁊ anĩa glifica
loh tiam ⁊ gliam impetrar. ta ⁊ a dextris iuis collocata tecũ regnet le⸗
ng, Articulꝰterciꝰ ꝙ btã maria in glioſo coꝛ-/ cula. Sicut ̊ ab eterno oĩpotẽs de decre/
6 poꝛe ſimul ⁊ ania eſt aſſumpta ĩ celũ ad qdð uit ⁊ voluit eã coꝛpꝑe ſil ⁊ la nnereit⸗
Neè/ aſſignant᷑ xij.rõnes. ficatam: ſi etiã oni⸗ r aibee orde e
NQNH E m ſ patrie eã adoꝛaret:h rõ
NnH C raum muteri ponẽdo qᷓſi ſtellã in coꝛona glioſe vᷣginis ꝓ⸗
it t unm de glioſa btẽ vᷣginis aſſũptõe bantẽ ⁊ declarãtẽ eiꝰdignã gliaʒ aſſũptõis.
ie ⁊ eiꝰ feliciſſima coꝛꝑis ⁊ anie gliit Pꝛimo angeli poſuerũt pᷣmã ſtellã qu
n; Q(Latõe.de qᷓ̃ pleriq; dubitãt. Vtrũ eſt ratio ꝑfectionis. ſaeriit ſeunn i eſt
% . vicz btã vᷣgo ſit coꝛꝑe ⁊ ania aſſumpta in ee Scõðo bmi ꝑentes poſuerũt ſcðᷣam q̃ e
kxk lũ ⁊ pleniſſane Ciſcatgaaeanodi Dne ratio keinhbis⸗ miarche poſnert terciſ
n e⸗ ihs.maxime qꝛ btũs Hiero.in fmõe de aſ CTercio ſancti patriarche poſuerũt ten
. p ſumptiõe iſtud nõ aſtruit:ſʒ ſub dubio relin que eſt ratio redũdationis
42⸗ quit. Verũtñ pie credit᷑ ab omni ecclia ⁊ a Quanrto ſancti ꝓphete quartã que eſt ra
bocc Soctoꝛibo. NHã Augin ſmone, qꝛ ꝓfundiſſi tio pᷣnunciationis. ſo
i mo. H aſſerit plib rõnibo ꝙ ipᷣa btavᷣgo ſic ?· Quinto diſcipuli quintã que eſt ratio
,5 e .xps ſit reſuſcitata ⁊ coꝛpe ſil ⁊ anĩa glificata miniſtrationis. „
de , „ 2 aſſumpta in glłia ↄſũmata.Huiꝰaũt fidezʒ Sexto martyres ſextam que eſt ratio ap
. . ↄlſirmãdoxij.rõnes ad numexꝝ xij. ſtellaꝝ ĩ pꝛeciationis. 22
. coꝛona btẽÿginis poſſumꝰacciꝑe qb buiſi Beptimo confeſſoꝛes ſeptimam que eſt
2„ ma vgo maria gliat᷑ ſe coꝛꝑe ⁊ anĩa aſſũptã ratio cõmenſuratõis, „
.
£D
„
5 4 .

%%

rn

ſuas añ thꝛonũ.i.btãm vᷣgin

Tiber X

Octauo virgines octauam que eſt ratio
incoꝛruptionis.
HNono om̃ſes electi nonam que eſt ra⸗
tio pᷣelectionis. U
Decimo ſpirituſſanctus decimã que eſt
ratio ſupimpletionis.
Vndecimo dei filius vndecimã que eſt
ratio vnionis.
Duogecimo dei patris potẽtia duo deci-
mã q̃ eſt ratio pᷣmagniſicatõis.
Vñ in figura hꝰlegit᷑ Apoc:iiij.ca..xxiiij.
ſenioꝛes ꝑ q̊s oẽs ſctĩ deſignãt᷑ adoꝛabãt vi
uẽtẽ in ſecła ſecłoꝝ.i.xpᷣʒ:⁊ mittebãt coꝛonaſ

— 9* — —

ii.i.btãt e: in qᷓ xpᷣs vt ĩ
thꝛono reqeuit:laudãtes⁊ dicẽtes.Dignus
es dñe deus nr acciꝑe gliam⁊ honoꝛẽ qꝛ tu

creaſti oĩa ⁊ ꝓpt᷑ volũtatẽ tuã erãt ⁊ creata ſt᷑.

Hec ibi. Pꝛimo g̊ angeli honoꝛauerũt eã
di.q; digna eſt coꝛꝑeꝛ ala aſſumi in celũ rõ⸗

ne pfectõis tali qꝛ dei mr̃ ſicut ẽ ꝑfectiſſime
ſctitatis ſuꝑ oẽs angelos ⁊ ſctõs impꝛopoꝛ
tlionablliter q̃ eſt tãte puritatꝭ vt maioꝛ ſub
Ddeo neqat intelligi.teſte btõ Anb.ita ꝑfectiſ
ſimã btitudinẽ dʒ habere ſuꝑ oẽs angelos.

ſſz qꝛ angeli tã ꝑfectã btitudinẽ hñt ꝙ nõ re/
tardant᷑ a glłia ⁊ pfectiõe ſue btitudis.̊ nec

gla btẽvginis debuit retardari a ꝑfectõe be

atitudis. Sʒ ſi aĩa btẽ ᷣginis ſine coꝛꝑe fu
iſſet aſſumpta.exq̊ vnaq̃ q; aĩa naturalẽ ha⸗
bet inclinationẽ ad ꝓpꝛiũ coꝛpꝰ nõ qͥdeʒ ꝓpt
coꝛpꝰde ꝑ ſe ſʒ ꝓpter integritatẽ hoĩs ⁊ ꝑfecti
onẽ btĩtudinis vtriuſq; ꝑtis ſm Frãciſ.ma
ro.atq; Rich.ſuꝑ.iiij.di.xliij.ſeq̃ret᷑ ꝙ anĩa
btẽ vᷣginis ſicut ⁊ alioꝝ ſctõꝝ retardata eſſ
a ꝑfectõe btitudinis ⁊ nõdũ adepta ſuũ ple
nũ deſideriũ ſcʒ in btitudine coꝛꝑis ſui: ⁊ ꝑ

ↄũñs minꝰ ꝑfectã btitudinẽ haberet q; ange

li qdᷣ eſt incõueniẽs.qꝛ ipᷣa vt canit eccłia ex

gltata eſt ſuꝑ choꝛos angeloꝝ ad celeſtia re-

gna. Et ↄfirmat᷑ ꝑ illud Aug. xiij.de trinit.
Perfecte inqͥt btũs eſt qͥ hʒ q cqͥd vult.ſʒ ipᷣi
us ania naturalit᷑ vult btitudinẽ ſui coꝛꝑis.
g̊ ⁊c. Scðdðo pmi ꝑentes generis hũani.ſ.
Adã ⁊ Eua accedẽtes adoꝛatoq; deo dixe/
rũt.Oipotẽs:adoꝛãde:tremẽde:colẽde:bñ/⸗

dictꝰ tu ⁊ bñdicta mr tua. vere ipᷣa digj ẽ coꝛ
ꝓoꝛe ⁊ anĩia glificari etiã ſcdᷣa rõne.ſ.exem/

ptionis q̃ nos eã honoꝛamꝰet laudamꝰ:⁊ ẽ

talis.qꝛ dei mater eſt exempta a maledictõe

Eue quã de tulit eã ꝓpter pctm̃.ĩmo oĩs
maledictio Eue in bũdictionẽ mutat᷑ marie

Pars 1.

yvt dicit Aug. in Fmõe de natiuitate vᷣginis.

HEã vt patʒ Geñ.iij.dixit deus mlieri Eue.
Multiplicabo erũnas tuas ⁊ ↄceptus tu/
os.in doloꝛe paries filios ⁊ ſub viri poteſta

te eris ⁊ ipᷣe dñabit᷑ tibi.Hec ibi. Sʒ ab hii⸗

btã vᷣgo exẽpta fuit qꝛ fuit ꝰgo mundiſſima
q̃ ↄcepit ſine pudoꝛe:poꝛtauit ſine grauami
ne:peꝑit ſine doloꝛe.⁊ fuit ab oĩ erũna młie⸗
rũ aliena.iuxta illud Cañ.iiij. ota pulcra
es amica mea ⁊ macla nõ ẽ ĩ te:qꝛ nec coꝛpa
lis nec ſpũalis macula fuit in ea. Ipᷣa eni/
q; nõ fuit viro ſubiecta qꝛ dña oĩm viroꝝ ?⁊
mulieꝝ.⁊ ipᷣa eſt q̃ cõtriuit caput ſerpẽtis.qᷣ

iuſtũ ⁊ cõgruũ eſt vt etiã ſit exẽpta ab illa ge
nerali maledictõe:puluis es ⁊ in puluerẽ re
nerteris. Cõcludẽs ;̊ Adã dixit:dignũ eſt

oñne deꝰ vt ſicut tu me ⁊ ſponſaʒ meã Euã ĩ

paradiſo terreſtri poſueras ⁊ in ſtatu inno/

cẽtie optimo: ita ꝙ ſi mãdata tua fuaſſemꝰ
nũq; incinerati fuiſſemꝰ:ita btã vᷣgo tua mr
qᷓ oĩa tua mãdata ꝑfectiſſime obuauit hãc

ſibi pᷣſtitã habeat gram vt vna tecũ in cele⸗
ſti paradiſo collocet᷑ ab om̃i incineratõe pᷣ/

ſeruata. Tercio ſancti pꝛiarche honoꝛan⸗
do eã poſuerũt terciã rõnẽ.ſ.redũdatõis: q̃/
rũ qͥdẽ.ſ.pꝛiarchaꝝ glłia ⁊ gaudiũ eſt ex mul
toꝝ filioꝝ in vera fide xpᷣi ⁊ vnius dei cultu
educatõe ⁊ ſaluatõe.vt dicit Berũñ. in q̊daʒ
ſmõe.vñ honoꝛauerũt ⁊ laudauerũt beatã
vᷣginẽ rõne redũdatõis tali.qꝛ glia mr̃is re/
dũdare hʒ in filiũ. Nã glia hois ẽ ex hono⸗
re ꝑentũ Ecci.iij. Uñ qcqͥd honoꝛis imꝑ-

dit᷑ mr̃i dei ipᷣi deo exhibet᷑ qͥ ex ea natꝰ ẽ. vt

8̊ dñs ihs in ſua mr̃e laudet᷑ tãq; in thꝛono
glie ſue dignũ eſt vt ſũme glłie honoꝛẽ q̃ ha⸗

bet᷑ in celo ſibi pᷣſtet. Nec tã pᷣcioſus theſau

rus coꝛꝑis eiꝰꝑmittat᷑ terra ſʒ ſůmo hono⸗
re celeſtis glłie exaltet᷑ vt dei thalamꝰ.a filio
q̊ʒ mr digniſſima oĩbo ſctis ⁊ angelis in glo
ria celeſtis honoꝛis pᷣficiat᷑. Pꝛoinde Aug.
in ſᷣmõe de aſſũptõe di.Thꝛlũ dei:thala
mũ dñni:xpᷣi tabernaculũ:dignũ ẽ ibi eẽ vbi
xpᷣs eſt.tã pᷣcioſuʒ theſauꝝ digniꝰeſt celo ſer
uari qᷓ; terra.Hec ille. Quarto ſcũ pphe⸗/
te honoꝛãdo poſuerũt quartã rõnẽ.ſ.pᷣnſin
ciatõis:qꝛ ꝓphete ſpũſctõ ſunt locuti pᷣnun
ciando futura dexpᷣo ⁊ mr̃e eiꝰ:dignũ eſt &.

vt ſideles inueniant᷑ ꝑ oĩia. Sʒ qꝛ młtoꝝ p/

phetaꝝ oꝛacula ⁊ pᷣnũciatões huic ↄcoꝛdãt
aſſũptõi coꝛꝑali. VUñ Dauid ait. Aſtitit re/

gina a dextris iuis ĩ veſtiiu deaurato. Faʒ

*

auß
Lh
reſnc
fzen
ſneii
cämt
anieſ
cepit
gedf
ſlel
min⸗
are⸗
lock⸗
ſant
pom
huſtih
lao⸗
Muit
honori
ſoonls.
Point
Mic⸗
Ga
ſhaut.
li 9
lotne⸗
Nolid
Pinidr
wartpr
glonis
Wanr
Gd
Wnsd
Chlli
m
nitce
mo⸗
ſgaᷣ
oleſeo
wete⸗
Gfn
oo
gaͤme
himer
VWle⸗

buitz

bien

noſce
ſane

Articulus

auꝝ nõ coꝛrũpit᷑ nec putreſcitſic ⁊c᷑. Item
Cañ.ij. Surge ꝓpera amica m.⁊c̃.Ecce eiꝰ
reſuſcitatio Itẽ Ecci.xxiiij.Qui creauit me
reqͥ euit in tab. Et infra. In ciuitate ſctiſi.i.
inpꝛia ſil.re. Itẽ Joh.ĩ apoẽ.xij. deſcribit
cã mulierẽ amictaz ſole qð vtiq; nõ cõuenit
anĩe ſepate.iõq; mox inter ꝓphetas Dauid
cepit plallere? ĩ honoꝛe vᷣginis dicere Sur
ge dñe in requiẽ tuã tu ⁊ archa ſctĩficatiõis
tue.i.coꝛpꝰbtẽ vᷣginis Moyſes q̃ʒ ait. De
mẽto dñe qm̃ cũ mihi pᷣcepiſti archã tibi fa
cere q dicta ẽ archa federꝭ dñi:ꝑ quã figura
ta eſt dei mr̃ pᷣcepiſti vt de lignis tm̃ ſethin
fieret ᷓꝝ natura talis ẽ ꝙ nõ putreſcũt nec a
vermib rodunt᷑. Sũt em̃ ĩputribilia⁊ incõ
buſtibilia.& coꝛpꝰbtẽ marie dignũ eſt nõ ꝑ⸗
mittere putreſcere:ſü glificari pleniſſime ⁊c.
OQOuito diſcipuli bi inter ̊s? Stephanꝰ
bonoꝛãdo eã poſuerũt qͥntã rõnẽ ſcʒ miſtra
tionis. Nã diſcipłis ꝓmittẽs ⁊ loᷓns dñs
ihs in terrꝭ dixit. Qui mihi miſtrat me ſeq̃t
2⁊ vbi ego ſum illic ⁊ miſter meꝰerit Joh.xij

SDz qꝛ dei m p oĩb xpo in carne ſua mini⸗

ſtrauit. Pꝛimo in vtero puriſſimũ ſangui/
nẽ. Dcðdo ipᷣo nato lac ꝓgineũ. Tercio ĩ
tota eiꝰvita mitiplicit᷑ fouẽdo ⁊ in paſſione
ↄdolẽdo.ã dignũ ẽ vt vbi xpᷣs:illic ⁊ hec eiꝰ
miniſtra ⁊ mater.i.in celo collocet᷑ Sexto
martyres honoꝛauerũt ſexta rõne ſcʒ appᷣci
ationis tali. Scptũ ẽ ꝑ pᷣs.de ſcũs pᷣcipue
martyribo. Pꝛecioſa ĩ ↄſpectu dñi moꝛs ſan

cꝝ eius. Si ̊ moꝛs ſctõꝝ pᷣcioſa.̊ moꝛs

m̃nis dei dʒ eẽ pᷣcioſiſſima qꝛ ipa ſuꝑ oẽs di
gniſſima ⁊ ſctiſſima. Nõ aũt eſſet pᷣcioſiſſi⸗
ma eiꝰmoꝛs niſi in anĩa ⁊ coꝛꝑe viueret glo

rnitficata.vt ꝓbat Aug.ſermõe 4 8, Septi⸗
mo ↄfeſſoꝛes honoꝛauerũt eã ſeptim
ſcʒ cõmẽſuratõis tali.qꝛ ſcptũ eſt pᷣcipue de

eptima rõne

ↄfeſſoꝛibo. Quacũq; mẽſura mẽſi fueritis re
metiet᷑ vob Lu.vj, Et iteꝝ. Reddet vnicui/
ꝙᷓ; fᷣm opa ſoa Math. xvj. Sʒ qꝛ ipᷣa beata

go oꝑata ⁊ mẽſa ẽ ſuꝑ mẽſurã hoĩm q̃ntuʒ

ad meritũ ⁊ gre plenitudinẽ.⁊ qꝛ plenitudi/
ni meriti ⁊ gre coꝛrñũdere dʒ plenitudo pᷣmij
glie:qꝛ graʒ ⁊ gliaʒ dabit dñs.teſte pᷣs. de
buit ̊ digne ſibi remetieri ſᷣm plenitudineʒ

glie ad quã ꝑtinet głificatio in coꝛte Octa

uo ſctẽ vᷣgines honoꝛauerũt eã octaua rõne
ſcʒ incoꝛruptõis tali.qꝛ dignũ ẽ vt exq̃ ipſa
fuit ᷣgo integerrima nõ debuit ſeqͥ eã putre
dinis coꝛruptio ſʒ iuxta filiũ ꝓxima colloca
.

III

tio, iuxta illud Sap. vj. Incoꝛruptio ꝓpxlm

facit deo. Vñ ⁊ in coꝛꝑibo ſctõꝝ ꝓ reliquſs

expoſit videmꝰmẽbꝛa vᷣginea et a pctõ ĩno
xia pᷣſeruata foꝛe a putrefactõe,. vt ptʒ in mł

tis ad exꝑientiã.⁊ iõ oẽs ſctẽ vᷣgines cecine

rũt in laudẽ btẽ vᷣgĩs di.illud Sap.iij.hec
eſt q̃ neſciuit thoꝝ in delicto hẽbit fructũ in
reſpectõe aĩaꝝ ſctãꝝ.Hinc Aug.in fᷣmõe q̊
ſupᷣ. Letare inqͥt maria leticia inenarrabili
coꝛꝑe et anĩa in ꝓpꝛio filio cũ ꝓpo filio ꝑ ꝓ
pꝛiũ filiũ:nec ſeqͥ dʒ coꝛruptõis erũna:quã
nulla ſecuta ẽ tãtũ filiũ pariẽdo integritatis
coꝛruptio.Hec Aug. Nono oẽs generali
ter electi cões ⁊ reliqͥ accedẽtes honoꝛauer̃t
eã cõgrua rõne ſcʒ pᷣelectõis.vñ cecinerũt il

lud ecclie cãticũ Elegit eã deꝰ⁊ pᷣelegit eã in
tabnaculo ſuo hĩtare facit eã.dignũ ̊ eſt ꝗ⸗

ſi alij electi ⁊ ſctĩ ac eoꝝ coꝛꝑa miltipłr hono

rant᷑ in terrꝭ deo diſponẽte, młto mag coꝛ⸗

pus mr̃is dei honoꝛificet᷑ in celis. Nimirũ
q̃rũdã ſctõꝝ coꝛꝑa adhuc in terꝭ ſeruãt᷑ in⸗
tegra. Oultoꝝ etiã reliq e coꝛpoꝝ illuſtrãt᷑
miraculoꝝ glia.qrundũ ſepulchꝛa angelicꝭ
manib vt Clemẽtis ⁊ Katherine legimꝰpᷣ⸗
parata. Alioꝝ deniq; mauſolea auro ⁊ gem

mis exoꝛnata atq; fideliũ crebꝛa viſitatione

cernimꝰmagnificata.̊ cum coꝛpꝰ marie ſit
maioꝛis dignita oĩbo pᷣ alijs debuit hono⸗
rari.Sʒ videmꝰꝙ nõ in terris.̊ in celo ⁊ ꝑ
ↄñs coꝛꝑe ẽ aſſũpta.alas videret᷑ filiꝰmr̃nũ

honoꝛẽ ↄtẽpſiſſe qð ẽ abſurdũ Decimo de

us ſpũſſctũs honoꝛãdo eã poſuit decimam
rõnẽ.ſ.ſuꝑipletõis talẽ.btã dei mr ſuꝑ om̃s
plena gra ẽ ſalutata cui et angelꝰdixit.Spi

rituſſctũs ſuꝑueniet ĩ te,i.ſuꝑ oẽs alios am

pliꝰ veniet ĩ te et vᷣtus altiſſimi obũbꝛabit ti
bi Lu.j.Et h̊ nõ tm̃ q̊ ad aniam eiꝰſʒ etiã q̃
ad ſacrũ coꝛpꝰeiꝰ, ̊ ipᷣa ſuꝑplena debuit eẽ
gra coꝛꝑe ſil ⁊ anĩa. Vere plena erat facies
marie gra:q̃ et radiabat adeo vt etiã in aliji
ad ſolũ intuitũ omnẽ ↄcupĩam extingueret.
Vere et caput plenũ erat gra ꝑ iugẽ ↄtẽpla
tionẽ diuinã et ſapoꝛẽ celeſtiũ. Itẽ os et la/
bia.iuxta illud pᷣi.Diffuſa ẽ gra ĩ labijs tuii
adeo plena erãt gra vt ad qðlibet eiꝰvᷣbum
certũ legat᷑ in euãgelio miraculũ ſubſecutũ.
Et ad vnã ſalutatõeʒ eiꝰrepleta ẽ gra Elyʒa
beth ⁊ Johes in mr̃no vtero.et ad eiꝰ qͥn

ſcʒ. Fiat mihi ſᷣm vᷣbuʒ tuũ dei filꝰ de⸗/

cẽdit de celo ⁊c̃. Itẽ aures plene erãt gra q̃

meruerũt audire ̈ba nõ ſolũ angelica ſʒ et

ä

2=
S
1

„
2
“
„
D
.
2
S
S”

Niber X

dulciſſima vᷣ̈ba xp̃i ihu filij dei. Itẽmanus

plene erãt gra qꝛ ↄtrectare meruerũt coꝛpꝰ
dñi ihu.Et ſiłr pectꝰ ⁊ vbera q̃ lactauerunt
dei filiũ.⁊ ſic de alijs ꝓſequẽdo.gᷓ dignũ eſt
vt eiꝰ ſacratiſſimi coꝛꝑis mẽbꝛa ſint plena ĩ

⁊ ei gra.qꝛ vt dicit Hugo de ſctõ vict᷑ Ple/

nitudo glie cõmẽeſurat᷑ plenitudi gre. VUn

decimo dei filiꝰdñs ihs honoꝛãdo eã poſu
it vndecimã rõnẽ vicʒ vnionis taleʒ. Illud
coꝛpꝰqð vnitũ eſt diuie nature in me inqͥt.i.

in xpᷣo nõ debuit putrefſieri ſed reſuſcitari ⁊

głificari.iuxta illud pᷣs. Nõ dabis ſctm̃ tuũ
vldere coꝛruptõeʒ.Sʒ qm coꝛpꝰ mr̃is ⁊ fi-
iij naturalis ẽ vnũ naturali oꝛigine tãq; coꝛ

pus de mr̃e exoꝛtũ. ſiẽ iſtud ita ⁊ illud coꝛ/
pus dʒ ⁊ dignũ eſt glificari. Hic Aug. vbi
ſupᷣ. Putredo inqͥt ymis hũane ſũt obpꝛo
bꝛiũ ↄditiõis:a q̃ obpꝛobꝛio cũ ihs ſit alie-

nus marie natura excipit᷑.qm̃ de ea ihs car
nẽ ſũpſiſſe pbat᷑.Hec ille. Duodecimo dei
pꝛis potẽtia honoꝛãs eã dedit duodecimaʒ
rõnẽ.ſ.pᷣmagnificatõis:talẽ.qm̃ inqͥt dignũ
fuit vt poſſiz eã fili dei genitricẽ pᷣ cũci cre/⸗
atis magnitficare.tã in filij dei ↄceptõe q; in
ꝑtus vᷣginalis pᷣſeruatõne:qᷓ; etiã in oĩs gre
pdotatõe atq; glie ſublimatõe.iuxta illð qð

⁊ ipᷣa cecinit. Fecit inquit mibi dñs magꝗ qꝛ

potẽs ẽ ⁊c̃. Juſtũ ⁊ dignũ ẽ vt ſpeciali ⁊ hac
gr̃a pᷣmagnitſicet᷑ alijs ſctis vt coꝛꝑe ſil ⁊ aĩa
aſſumat᷑ in glia. Et ad hꝰ fidei ↄfirmatõeʒ
certe etiã reuelatões facte ſctis legunt᷑. Naʒ

in reuelatõe ſctẽ Elyʒabeth legit᷑ ſibi ab an

gelo foꝛe reuelatũ in viſione ꝙ tã in carne q;
ſpũ dña nra eſt in celũ aſſũpta cũ aſtãtiũ mi
titudine angeloꝝ:occurrẽte ſibi xpᷣo in glłio
ſiſſimo ſplẽdoꝛe poꝛtãte ĩ dextra cruc vexil
lũ ⁊ cũ eo ifinita militia angeloꝝ. Sicq; vi
dit in ſpũ rapta btã Elyʒabeth btãm vᷣginẽ
mariã młto lumie circũfulſaʒ alacriter ſuſci
pi ⁊ cũ magᷓ ↄcentu ĩ celos deduci:de ſepul
chꝛo reſuſcitatã ⁊c. Itẽ legit᷑ etiã ꝙ dũ biũs
Anthoniꝰoꝛdinis minoꝝ viueret adueniẽ/
te q̊ dam feſto ſcti Hieronymi noluit ire ad
matutinũ: ſtomachatꝰ õ ipʒʒ ſctem̃ Hierony
mũ ꝓ eo ꝙ ipᷣe Hieronymꝰin ſᷣmõe de aſſũ
gloe dicit in hec ᷣba. Hoõſtrat᷑ inqͥt ſepul/
chꝛũ btẽ vᷣginis in vallis Joſaphat medio

„vbiĩ eiꝰhonoꝛe fabꝛicata ẽ ecclia in q̃ ſepul⸗

ta fuiſſe ab oibo pᷣdicat᷑. Sʒ nũc vacuũ eſſe
mauſoleũ cernẽtiby oſtedit· Mec ideirco di⸗

Pars 1

xerim qꝛ miti noſtroꝝ dubitãt vtrũ aſſũpta

fuerit ſimł in coꝛꝑe an abierit relicto coꝛue.
Quõ aũt vel q̊ tꝑe aut a qͥb pꝑſonis ſctiſſi/

mũ coꝛpꝰeiꝰ inde ablatũ fuerit vel vbi tran
acratiſſimi c⸗ t plena I poſitũ vtrũ ve reſurrexerit neſci᷑: quis no/
celo glia:ſicut ⁊ in terra plena fuerũt ſpũſcõo

nulli aſtruere velint eã iã reſuſcitatã ⁊ btãm
cũ xpᷣo ĩmoꝛtalitate in celeſtibo veſtiri. Hec
Hliero. Btũs itaq; Anthoniꝰ dure tulit ꝗ⸗
ſic dubitat Hiero.⁊ nõ affirmat vᷣgis coꝛpa
lẽ aſſũptõeʒ.pꝰaliquã ò̊ moꝛulã venit ange
lꝰ ad eũ in cellã interrogãdo. Cur antho.ñ

vis ire ad matutinuʒ.At ille ſe indignari

hierony mũ ob hãc cãʒ pᷣtactã.et idcirco no

luiſſe eius officiũ viſitare rñũdit.et pꝰ moꝛa,

aliquã ecce btã virgo aſtitit cũ ingẽti lumĩe
⁊ angeloꝛũ comitatu. Statimq; antonius

genuflexo rogauit vt eum redderet certũ de
coꝛꝑis aſſumptiõe vt ſecure poſſit pᷣdicare.

Tũc btã virgo certiſicauit eundẽ cõmitten
do ꝙ ſecure id pᷣdicaret. Ilico aũt b. Hiero
nymus aſſiſtes appuit dũiꝙ ipᷣe iõ hoc ñ al⸗

ſeruit ĩ ſermõe pᷣdicto qꝛ nõ fuit certificatus
⁊ ꝙ bec ſua dubitatio deo diſponẽte fuit oc
caſio vt btã virgo ſe plibo reuelaret ⁊ eos de

hoc certificaret.⁊ ſic viſio diſparuit ĩ celũ.et
btũs Anthoniꝰ in ↄſolatõe magna remãſit
Ad ꝓpoſitũ itaq; redeũdo pie poſſumus
meditari ꝙ; cũ oẽs ſcĩ pᷣdicto mõ btãʒ vᷣginẽ
collaudaſſẽt ⁊ ſingul rõib dignã q̊ honoꝛe
aſſũptõis ꝓclamaſſet.tũc deꝰtrinitas mãda
uit oĩbo illud pᷣs. Sumite pſalmum ⁊ date
tympanũ pſalteriũ iocũdũ cũ cythara.bug
cinate ĩ neomenia tuba in inſigni die ſolẽni

tatis.ſ.huiꝰ aſſumptõnis.Sicq; dñs ieſus

cũ multitudie angeloꝝ ⁊ ſctõꝝ adueniendo
dulciter ĩtonauit. Surge ꝓpera amica mea
ſpecioſa mea ⁊ veni. Veni de libano ſpõſa
veni coꝛonaberꝭ.Et ſic reſurrexit b.virgo et
głioſo coꝛꝑe refulgẽs cũ oĩ gaudio totiꝰ cu⸗
rie celeſtis eſt ĩ celũ introniſata.ſicẽ̃ de hoc la
tius patebit ĩ hyſtoꝛia aſſumpvis. Pꝛoĩ
de btũs GBerardꝰepᷣs ĩ ſuis omelijs dic᷑.Ho
die virginẽ btãʒ celi ſuſceperũt letãdo.arch
angeli iubilãdo.pncipatꝰ armoniʒãdo.ptã
tes citharizãdo.cherubin ⁊ ſeraphin hym⸗
nizãdo.atq; ad ſuꝑnũ diuie maieſtatis tri/
bunal deducẽdo.Hec ille.O itaq; fideł aĩa

ↄſidera q̃nta hodie ſũt celebꝛata ĩ celo gau-

dia.O qlis ⁊ q̃nta biiſſime marie hodierna
leticia.O q; ineffabilł eius glia.ſtude ⁊ tu o
mẽs deuota ĩ hac die tã letabũda vt dei ge/

ſtic

cſech

ſtpat
ig
1nic
Pe
ſal
nonii

4
6
Ouib̃
büſin
ſciſca
ſbſinua
ſmnuho
cidio⸗
notun
let⸗
Mnts
ho
ſüingr
fngbe
Lücarix
Tit
mgo⸗
Cbltn
w
Gtadd
ius⸗
gauo
fnort
(Cice⸗
ptibl
pt
hbelit
lie
btie
ſtci
o
lane
hen⸗
ſv⸗

l

ſiſi
celi
zob
ache
w

4
.
i
I
z/
1
ec
g
nge
hoil
ni;
no
n;
Wni⸗
nis
rüde
re
len
No
ſig⸗
ans
Noc
ode
lüet
niſit
nus
n
nore
nica
date
bu⸗
lli
ſeus
endo
me
hont
ot
an
ocla
bri
Do
b
ti
⸗
n⸗
liis,
i⸗
o

. Articulus

nitrici ↄgratulãdo ipi te recoõmẽdaipamq;
affectuoſiꝰ inuoca.ipᷣam acclama vt in cele
ſti patria tui memoꝛ ipᷣa dignet᷑ interceſſiõe

ſua te ſublimare ad ſua illa bona ineffabilia
⁊ MNicipẽ glie facere ꝑ eterna ſecula Amen.

P ars ſecũda libꝛi decimi de ſublimatõe
pcellenti:głiaq; feliciſſima q̃ eſt honoꝛiſice ĩ
troniſata Maria in aſſumptõe

Stitit regina a
a derxtris tuis ĩ veſtitu deaurato:
circũdata varietate.p̃s. xliiij.
Quiba ĩ verb ſctũs Dauid ſpũſctõ afflatus
btiſſime virgis marie laudẽ ⁊ gliaʒ pᷣmagni
ficã ĩ celeſti patria ad quã hodie ẽ aſſumpta

inſinuat triplł. Pꝛimo qͥ dẽ inſinuat digniſ/

ſimũ locũ ⁊ thꝛonũ regiũ ad quẽ eſt exaltata
cũ dic. Aſtitit regina.i.btiſſima maria a de⸗
xtris tuis.ſ.o xpᷣe fili dei Reuera digniſſimꝰ
locꝰ eſt celi empyrei vbi xpᷣs eſt ĩ dextra dei
patris ſedẽs vbi ad dextrã filij aſtat btã vir
go. Hoc qͥ ꝓpe aſtare a dextris ẽ honoꝛẽ filij
ſui ſingularit ⁊ pꝛe alijs creaturis ꝑticipare
ſm ꝙ honoꝛ filij aliquo mõ ꝑticipatiue re/

dũdat in ipᷣaʒ inquantũ ẽ mater dei vt vult

Tho.iij.ſcripto ſnĩaꝝ.di.xxij.q.iij. Itaq; ſũ
ma gloꝛia eſt marie qꝛ cũ xpᷣo eſt in loco celi
ſublimiſſimo ⁊ digniſſimo ac amẽiſſimo vt
vult Alex.ð hal,in.iij.ꝑte ſui voluminis.HG̊
eſt qdᷣ dicit Dauid. Aſtitit regina a dextris
tuis. Scðo ĩſinuat feliciſſimũ głie habi/
tiquo ẽ pᷣdotata cũ ſubdit.in veſtitu deau⸗

rato. Nimiꝝ auꝝ p̃ᷣ alijs metallł eſt pᷣcioſiꝰ ⁊
celice.i.ſolari luciditati ↄfoꝛmiꝰ atq; incoꝛru

ptibiliꝰ. Nã ⁊ rubiginẽ nõ pᷣhit ⁊ lepꝛe coꝛ⸗
ruptionẽ in cibo ſumptũ mũdat ⁊ fetoꝛẽ an
helitus ĩ oꝛe tẽtũ tollit ⁊ ſedat.vt diẽ dyaſco
rides. ⁊ iõ ꝑ aureũ veſtimẽtũ ſignificat᷑ głie
btẽ ᷣginis ſũma pᷣ ceteris ſublimitas:lumi/
noſitas ⁊ ad xpᷣi gliaʒ ↄfoꝛmitas qͥ eſt ſol iu/
ſticie.necnõeĩs coꝛruptõis alienietas Ter
cio pᷣs:inſinuat ad głiaʒ marie glioſiſſimuzʒ
ſanctoꝝ oĩm obſequiũ quo a cũctis eſt ve/⸗
nerata.cũ dicit.circũdata varietate.vicʒ ſan
coꝝ et virtutũ celeſtiũ a qͥbo laudat᷑ ⁊ extol
li᷑.O quis valet talẽ et tantã dñam gloꝛio/
ſiſſimã ſufficiẽter laudare q̃ in ſublimiſſimo

celi ſolio eſt introniſata.ſũma glłia felicitata.

⁊Zab omnibo ſanctoꝝ agminibs collaudata.
ac honoꝛiſice magnificata.pfecto teſte Hie
ronymo in eius laude deſicitoĩs mẽs ⁊ lin-

gua. nec ſufficiũt etiã ſi mille foꝛẽt hoĩm oꝛa
Aerũtñ ↄfoꝛmãdo noſipᷣoſ celeſti patrie ac
militãti eccłie iſßam laudãdo hũilit᷑ ⁊ deuo⸗

te illðᷣ qðᷣ canit᷑ depꝛomamꝰ.Felix nãq; es

ſacra ᷣgo maria ⁊ omni laude digniſſima:

qꝛ ex te oꝛtꝰ eſt ſol iuſticie xpᷣs deꝰ noſter.Et
vt cũ deuoto oꝛem Bernardo. Ipa volun

taria oꝛis mei bñplacita faciat ſibi genitrix
dei:dña mundi.regina celi q̃ aſtitit hodie a
dextris xpᷣi ĩ veſtitu deaurato circũdata va
rietate. Ad cuiꝰ laudẽ ⁊ honoꝛẽ iuxta pꝛe
miſſa notabimꝰ in hoc ſermõe tria pᷣcipua
myſteria de eius glioſa aſſumptiöe
Ema v: digniſſime introniſatõis
cm ðꝛ feliciſſime głificationis
Terciũ ðꝛ honoꝛatiſſime ſuſceptõis
Articulus pꝛimus ꝙ beata vᷣgo maria in

aſſũptõe eſt introniſata in thꝛonũ ſublimiſſi

mũ triplici glia ⁊ dignitate refulgens. „
Pp ſteriũ digniſſime introniſatöõnis
ſeu collocatõis inſinuat᷑ cũ dicit.
AÄAlſſtitit regina a dextrꝭ tuis. In qͥ

bus v̈bis deſignat᷑ ꝙ thꝛon? glie btĩſſime

ginis ad quẽ ẽ aſſũpta ẽ digniſſimꝰ⁊ feliciſſi

.„

mus triplici glłia refulgẽs qua pᷣdotataẽ ma

ter dei in illa celeſti patria.
Pꝛĩo honoꝛabili officioſitate vñ ðꝛ aſtar
Scðdo reginali maieſtate vñ ðꝛ regina
Tercio diuĩali ꝓpinq tate vñ ðꝛ a dextrꝭ t.
Pꝛimo itaq; btã dei genitrix introniſata eſt
in digniſſimũ thꝛonũ glie in q̊ refulget ho⸗

noꝛabili officioſitate.Et idcirco ðꝛ ipa aſta
re conceptui diuino in dextra ſui filij. Cir

ca qð queri poteſt:ad quid vel quare virgo
beata dicat᷑ aſtare ad chꝛiſti dexteram in ce
leſti patria:cum alij ſancti dicant᷑ in ſcriptu
ra nõ aſtare ſed ſimpliciter ſtare. iuxta illud
Apoc̃.vij. Vidi turbam magnã ſcʒ ſancto/
rum quam dinumerare nemo poterat ex oĩ
bus gentibus ⁊c:ſtãtes ante thꝛonũ ⁊ in cõ
ſpectu agni amicti ſtolis albis? palme ĩ ma
nib eoꝝ. Item xpᷣus ðꝛ ſedere in dextera
dei patris. cũ ſedere ſit honoꝛabiliꝰ qᷓ; ſta⸗
re vel aſtare:btãvᷣgo quare nõ dicit ſedere ĩ
dextra dei. Deniqq; legit in eiꝰſiguraz. ijj.
Regiij.de Berſabee mre Salomõis ꝙ po

ſitu s ẽ thꝛonꝰmatri regis que ſedit ad dexte⸗
ram eius,.& cum ſic figurat᷑ ſedere cum filio
in thꝛono quõ dicit᷑ aſtare. Ad pᷣmiſſa re

vV 5

* . .
NEEerS

Liber X

ſpõdẽdo ðꝛ ꝙ mr̃i dei ↄgruẽtiſſime attribui
tur aſtare in ↄſpectu dei ⁊ in dextra filij pꝛo
pter tria.
Pꝛimo ꝓpt᷑ officiũ aduocatõöis.
Scdðo ꝓpt᷑ bñficiũ auxiliatöis.
Tercio ꝓpt᷑ ꝑticipiũ honoꝛis.
Pꝛimo ꝓpt officiũ aduocatõis ꝓpt᷑ qð ipᷣa ẽ
aſſũpta in celũ vt.ſ.aſtet tãq; aduocata gene
ris hũani ꝓ nobᷣ intercedeẽdo iugiter apud

filiũ.aſtare em̃ eſt aduocatõis officiũ gerẽtꝭ⸗

2 Ppinde diẽ Berñ. O hõ ſecuꝝ habes acceſ

ſum ad deũ vbi mr̃ ſtat añ filiũ ⁊ filiꝰañ pa/

trẽ.mr oñdit filio pectꝰ⁊ vbera:filiꝰ vᷣo oſtẽ/
dit pꝛi latꝰ? vulnera. nulla g̊ poterit eſſe re⸗
pulſa vbi tot ↄcurrũt amoꝛis inſignia. Hec
Berñ. Vñ piʒ ꝙ de? volulit ipam aſſumere
⁊ aſtare ꝓpt᷑ ̊ officiũ.ſ.aduocatiõis vt ꝑ eaʒ
mũdꝰmiſcdiaʒ ↄſeq̃tur gramq; ⁊ ſalutẽ.vñ
⁊ Ehꝛyſ.de pꝛogatiua marie dic. Jõ tu mi
dei pelecta es ab eterno vt quẽ de p ſuã nõ
poſſʒ ſaluare meriſſimã iuſticiã.tu ꝑ tuã ſal
uares pietatẽ ⁊ miſcdᷣiaʒ Hec ille.O igit ho
mõtio pctõꝛ recurre ad ipam btãm vᷣginem

ipi deuire ſtude vt ſaluari qas ⁊c. Scðo

ꝓpt᷑ bnᷣficiũ auxiliatõis aſtat qꝛ aſtare adiu/
uãtis ⁊ auxiliãtis ẽ.rvñ Stephan?ꝰ in paſſio
ne ſua vidit ihm ſtãtẽ a dextrꝭ dei q̃ſiiuuare
patũ. Sic btã vᷣgo aſtare ðꝛ.qꝛ pata ẽ oĩb⸗
in qͥbuſſibet neceſſitatibo ex miſcõia ſubue/
nire. VUñ Ecẽi.xxiiij. In oĩ terra ſteti ⁊ in oĩ
pplo.ſ.auxiliũ pᷣſtãdo.⁊ in oĩ gẽte pᷣmatũ ha
bui.ſ.ᷣ iõ qꝛ eſt dei vᷣa mr ⁊ oim hoĩm mat
ſpũal:pᷣcipue fideliũ.ſubdit.Et oĩm excellẽ/

tiũ⁊ ſublimiũ collavᷣtute calcaui.qꝛ.ſ.demo

nũ ſuꝑboꝝcaput ↄtriuit⁊ↄterit ne hoĩbꝰno
creglcar iech oprär ſbair. Et ĩ his oĩbo.ſ.
pficiẽdis ĩ hereditate dñi moꝛaboꝛ ⁊c. Hiĩc
Theophilꝰ? allegat᷑ ĩ li.qͥ ðꝛ ſpeculũ marie
O dña inqͥ tſcio qꝛ tu es maxia ꝓtectõ hoĩʒ
Quis em̃ o ĩmaculata vᷣgo ſpauit in te ⁊ cõ
fuſus eſt.aut qͥs hoĩm pᷣcatꝰẽ clemẽtiã tuã ⁊
derelictꝰẽ. Hec ille.q.d.nullꝰ. Tercio ꝓpt

pticipiũ honoꝛis qꝛ aſtare a dexti deiẽ ho⸗

noꝛẽ diuinũ pᷣ alijſcreaturꝭ ꝑticipare m qð
honoꝛ filij aliq̃ mõ ꝑticipatiue redundat in
ipᷣaʒ mr̃em dei. vt vult Tho.iij. ſcpto ſnĩaꝝ

Njxxij.qliij. Pꝛoptea alijs ſcis ſcptura attri
bnit ſtare añ tbꝛonũ in ↄſpectu agni Apoc.

avij.vt tãq; milites aſtare dicant᷑ in reuerẽtiã

⁊ honoꝛiſ regij magnificẽtiã tã añ thꝛonũ.i.

btaãm vᷣginẽ q eſt ibꝛon dei in q ſiẽ in thꝛo⸗

HPars H

no reqᷣeuit carnẽ aſſumẽdo ĩ eiꝰ vtero ⁊ no⸗
uẽ mẽſib inhĩtãdo:qᷓ; in ↄſpectu agni.i.xpᷣi
quẽ oẽs ſctĩ adoꝛãt Sʒ xpᷣo ſcpᷣtura attribu
it ſedere in dextera dei pꝛis Mar.vlt.⁊ cla⸗
ret in ſimbolo aploꝝ.nõ iõ ꝙ xpᷣs ſ̃ᷣm mem
bꝛoꝝ cõpoſitõeʒ flexis poplitib in aliq̃ ſede

ſederet vt dicẽ Aug.ĩ li.de fide catholica ſᷣm
bꝛeuitatẽ ſimboli.OQm̃ xpᷣus pᷣt ꝓ libito ſuo

ſic vult ambulare ſedere vel ſtare ꝓut tenet
Laudulſus in ſcpto.iiij.di.xlix. Ideʒ putat

etiã de ſctĩs pꝰgeneralẽ reſurrectõeʒ ꝙ pũt

ambulare ĩ celo:ita ꝙ; Petrꝰſi vult pᷣteẽ iu⸗

xta Paulũ vel aliũ ꝓ libito ſue volũtatᷣ.iu⸗

xta illud Eſa.xl.Currẽt ⁊ nõ laboꝛabũt:am
bulabũt ⁊ nõ deficiẽt.qnĩmo ſᷣm eũdẽ Lau
dulfum credit᷑ ꝙ xpᷣs ⁊ etiã ſctĩ pꝰiudiciũ ſta

bũt potiꝰ q; ſedebũt qꝛ coꝛꝑi inqntũ inſtru/
mẽtũ anĩe magꝭ ↄuenit ſtare ꝓpt pmptitudi

nẽ ad oꝑandũ⁊ laudãdũ deũ.Et etiã qꝛ ma
gis ↄdecet gliam dei vt ſtent coꝛã altiſſimo
rege deo q;ᷓ ſedeãt cũ etiã ad ſedẽdum nullo
mõ indigeãt. VUñ ⁊ btũs Stephanꝰ vidit
imm ſtantẽa dextris dei Act᷑.vij.Et h̊ expᷣſ
ſe vult Aug.in li.de ſimbolo exponẽs illud.
Sedet ad dextrã dei pꝛis. VUn nõppth̊ ðꝛ
xpᷣs ſedere ĩ dextra dei pꝛis ꝙ nõ ſtaret.ſj ſe
dere illud ſignificat iudiciariã ptãtẽ eiꝰ ⁊ de
xtra dei pꝛis ſignificat eq̃litatẽ ðᷣi pꝛis q̃ntũ
ad xpᷣi diuĩtatẽ vel potioꝛa bona Hlie qntuʒ
ad eiꝰhũanitatẽ ſᷣm Alexã.de hal.⁊ ↄcoꝛdi
ter doct᷑. Pꝛoptea igit᷑ xpᷣo attribuit᷑ ſedere
ad dextrã dei pꝛis:qꝛ eſt eq̃lis pꝛi ſᷣm diua

tẽ ⁊ eſt ĩ potioꝛiba bonis glłie fᷣm hũanitatẽ.
Bltã aũt vᷣgo qꝛ nõ eſt deꝰ ſʒ pure hõ.⁊ iõ ũ

põt ſibi attribui ſedere ad dextrã dei patris

SDʒ qm̃ ipᷣa p oĩbo creat pꝰxpᷣm in tãtũ ho
noꝛẽ eſt ſublimata vt ab oĩb angelis ⁊ ſctis
ac mũdi hꝰhoĩbo ſit adoꝛãda adoꝛatõe iber
dulie tãq; mr dei. Jõ ſibi attribuit᷑ aſtare.ſ.
ad dextrã vel etiã ſedere ad dextrã nõ patrꝭ

ſʒ xpᷣi hoĩs qꝛ hʒ honoꝛe ſũmo ctare iuxta fi/

liũ taq; mr̃ ⁊ ſpõſa dei ac regina mũdi. Per

hec ptʒ ſolutio ad obiecta ⁊ de ſeſſione Ber
ſabee:qꝛ figuratũ licqʒ in aliqͥbo nõ tñ in oĩb⸗

ogtet ↄuenire vel eqͥ ꝑari figure.⁊ ſic ptʒ.⸗

Ecũdo introniſata ẽ ma- Ca.II.
ſ rnia ĩ thꝛonũ refulgẽtẽ reginali maie/

ſtate. Vñ aſtitit regia. VUbi nota ꝙꝓ

merito btã maria aſtat ĩ thꝛonoreginali qꝛ
ipᷣa ẽ ⁊ ðꝛ ab ecclia regina triplłi.
Peꝛimo regina mũdi⸗

ſubija

no⸗
tbn
c⸗
nen
ſete
An
oſo
lehe
putat
W
Nelu⸗
ütam
u
ciͤſe
nln⸗
tiudl
gma
lino⸗
nulo⸗
Npidit
baß
ilud,
dthoͤ
ahſe
bade
önti
tiͤnng
Noli
lelet
diufe
niue
ü̃
vans
üho⸗
1ctis

eiee

in .
lan
guſͤ
,P
B
oiby
e*
IL
ni
g
6

Articulus

Dcdo regina celi.
Tercio regina miſcðie dei.
Pꝛĩo inquã regina mũdi.vñ in officio Am
bꝛaſiano canit᷑. Regina mũdi ⁊ dña vᷣ. ma.

pPꝑetua intercede ꝓ nr̃a pace ⁊ ſalute que ge

nuiſti xpᷣm dñm ſaluatoꝛẽ oĩm. Hoc aũt ðꝛ
iõ.qꝛ Maria ẽ dña mũdi ⁊ oĩm creaturarũ
ſiẽ ⁊ deꝰðꝛ dñs mũdi. ⁊ h̊ ipᷣo iure mr̃nitatꝭ
⁊ ſpõſalitat dei.qꝛ ꝑentes nõ licʒ repelli ab
hereditate.xix.q.vlt.S.fi. Pꝛoptea oĩa ſũt
marie reginali maieſtati ſubiecta ⁊ obedire

ſibi tenent. Si em̃ xpᷣus deꝰ erat ſubditꝰilli

Qu.ij.ſane oĩa alia ſunt eoipo eiꝰptãti ſubie
cta ⁊c̃. Scðdðᷣo ðꝛ regina celi.i:celeſtiũ ſpiri

tuũ ⁊ angeloꝝ. Vñ cecinerũt angeli di. Re

gina celi letare alla.qꝛ quẽ meruiſti poꝛ. ⁊c
qꝛ oĩa celeſtia ſubiecta ſũt marie ptãti Ecci.
xxiiij. In hierm ptãs mea.Hinc Fulbertꝰ

epᷣs carnotẽſ dicit. Maria mr̃na dignitate

facta eſt.ſ.regina ⁊ erga ſuꝑos⁊ erga inferoſ
imꝑioſa: vbiq; pꝛima: vbiq; magnifica cui
certe ꝓpꝛiũ eſt ⁊ angelos ſctõs in miſteriuʒ
mittere ⁊ ad bñplacitũ ſuũ oĩm pacta cẽſere
Tercio ðꝛ regina miſcðie dei. Juxta illud
qð canit᷑. Salue regina mi.vi.d ul. ⁊c. Ded
h q̃ſtio occurrit: q̃re mr̃ dei ðꝛ potiꝰ regina

qᷓ; imꝑatrix:cũ imꝑatriqò nomẽ ſit dignioꝛiſ

ſolẽnitat q; nomẽ regĩe:⁊ qꝛ btẽ marie ĩꝑio
ſubijciunt᷑ oĩa. Juxta illud Geñ.xij. Ad tui
oꝛis imꝑiuʒ cunctꝰobediet ppłs. Ad h rñ/

det᷑ ꝙ licʒ plures ſint ad id rones a ſctis tra
qe.vt patuit li.vj.ꝑte.ij.art᷑ ij.Cñ ad h̊ po

nit᷑ rõ pᷣcipua.qꝛ imꝑatrix eſt nomẽ timoꝛis
atq; rigoꝛis.ſʒ regina plꝰẽ nomẽ pietatꝭ ⁊ eqͥ
tatis.iuxta illud Pꝛouer.xx. MDiſcðia ⁊ ve/
ritas cuſtodit regẽ ⁊ roboꝛat᷑ clemẽtia thꝛo/
nus eiꝰ. Vñ ſic ⁊ xpᷣs in tota ſacra ſcptura
nõ reꝑit᷑ aut foꝛte vix.vt noĩet᷑ imꝑatoꝛ expᷣſ
ſe.ſʒ noĩat᷑ rex ꝑſepe.Et ipᷣo teſte ad Pylatũ
Tu dicis qʒ rex ſuʒ ego Joh̊.xix.atq; ĩ alijs
ſcpturꝭ mltidᷣ. Ita ſctã maria ppt pietatꝭ ſue
dnium regina ðꝛ potiꝰ qᷓ; inꝑatrix.vt noĩet
potiꝰa dignitate pietatꝭ qᷓ; timoꝛo ſitat. De
cuiꝰpietate diẽ Berñ. Quid inqͥt hũana fra
Qlitas ad mariã trepidat accedere q̃ tota ẽ
pia et ſuauis.reuolue totiꝰeuãgelij byſtoꝛiã
et ſi qͥd in ea auſteꝝ reꝑies ſuſpectã de cete⸗
ro tene ſnĩiam. Hec ille. Itẽ ſcðᷣa n q̃re
mr dei ponꝰðꝛ regina miſcðie q; iuſticie vel
ſapie.et ſic de alijs.rũdet᷑ ꝙ plibo rõnibo ob

miſſis, potiſſime iõ vt ſignificet᷑ nob qꝛ ꝑ ꝭᷣ
ı●

ſolũ ipᷣa ẽ regina ↄſtituta oĩm ppetatũ diui

naꝝ.i.ſapie iuſticie glie charitatꝭ.⁊ ſic ð alijſ
eo ꝙ teſte pᷣs. Miatõnes dñi ſuꝑ oĩa oꝑa
eiꝰ. Regnũ ̊ miſcdie ðᷣiĩ maria denoĩat po
tẽtiã ſuꝑ oĩa oꝑa dei:. Hec ꝓphauerat Eſa.
xvj.ca.di. Pꝛeꝑa bit᷑ ĩ miſcdia ſoliũ eiꝰ.ſ.dei
Hoc eſt: Maria in q̃ deꝰtãq; in ſolio qͥ euit
O igit᷑ hõ accipe documẽtũ ꝙ ſi grauaris a
iuſticia vel ſapĩia dei aut vñcũq; ad ipaʒ ma
trem miſcdie et reginã recurre et appella ad
thꝛonũ gre et miſcdie marie. Ad qð hoꝛtat᷑
apls Hebꝛeo.iiij.di.Adeamꝰcũ fiducia ad
thꝛonũ gr̃e vt miſciaʒ ↄſeq̃mur ĩ tᷣe opoꝛ
tuno. In hꝰfigurã Heſter.v.cũ Aſſuerꝰrex
mãdaſſet occidere ꝓplm iudeoꝝ Heſter re/
gina ſupplicatura ꝓ ppli ſalute ad eũ acceſſit

Cui rex ait:pete qð vis etiã ſi dimidiũ regni
mei petierꝭ ipetrabis. Nimirũ iſta heſter ſi
gurat btãʒ mariã cui dimidiũ ſui regni deꝰ

rex ↄdiuiſit.qꝛ cũ in ðᷣo ſint hec duo iuſticia
et miſcdᷣia.iuxta illð pᷣs.Duo hec audiui:qꝛ
ptãs tibi ẽ et miſcdia:qꝛ tu reddis vnicuiq;
⁊c̃. Juſticiã de ſbirermult miſco marie
tribuit ⁊c. 9

t nũ glioſiſſimũ diuĩalis ꝓpinqͥ tatis
dignitate refulgẽtẽ:iõ ðꝛ. Aſtitit re/
gi.a de. tu.ſcʒ o de?ꝰ xpᷣe.Eſt & ipᷣa btã maria
ꝓpinqͥ ſſima ðᷣo ĩ thꝛono glie celeſtꝭ ſuꝑ oẽs
angelos et btõs. Sʒ circa hrei intelligetiã
nota q̃ttuoꝛ pũcta pᷣcipunua. Pꝛimũ punctũ
ꝙ aliq ẽ opinio dicẽtiũ ꝙ btã maria ẽ ſuꝑ
oẽs angelos et btõs ac ſuꝑ oꝛdinẽ oĩm crea
turaꝝ in qrta hierarchia ſoli btẽ marie ꝓpa
q̃ nõ ſolũ dignitate ſʒ etiã loco ſit infra diui

nã hierarchiã vbi xps eſt in dei dextra tãq;

mediatrix int᷑ deũ et creaturas ſiẽ ẽ collũ int

caput et mẽbꝛa.iuxta illud Cañ.vij.Colluʒ

tuũ ſiẽ turrꝭ eburnea Scðm punctũ ali
oꝛũ ẽ opinio dicẽtiũ ꝙ btã maria ſit ſuꝑ oẽs
angelicas et hũ anas creaturas ĩ ꝓpo thꝛo/
no qͥ dẽ ꝓxio thꝛono xpᷣi ad eiꝰdexterã iuxta
diſpoſito ĩ digniſſimo loco celi empyrei.cui
figura ↄcoꝛ.iij. Reg:ij.vbi hꝛ ꝙ rex Salo⸗
mon ſurrexit ĩ occurſuʒ mr̃is adueniẽtis et
adoꝛauit eã.ſ.debita reuerẽtia veneratõis ⁊
ſedit rex ſuꝑ thꝛouũ ꝓpꝛiũ.Poſitꝰq̊ʒ eſt alis
thꝛonus mri regis ad dexterã ipᷣius regis ⁊

ibi ſedit mater ſcʒ regis. ſic et de maria pu/

tant plimi in celeſti gloꝛia. Tercium pun-
clum ꝙ alioꝛum eſt adhuc opinio dicentiũ

Ercio btã maria ẽ ĩtroniſata ĩ thꝛo

—

Liber X

ꝗꝙ¶ btã maria in eodẽ thꝛono glioſiſſimo cuʒ
dño ihu eſt ad dexterã. Et hec accipit᷑ ex vᷣͤ⸗/

bis Aug.dicẽtis in ßmõe.Tibi inqͥt dña dði
gne thꝛonꝰ regis glie debet᷑. Te ipe rex glie
vt mr̃em verã ⁊ decoꝛã ſponſaʒ pᷣ oĩb dili/
gens amoꝛis amplexu aſſociauit ſibi.Gau/
de igit᷑ ⁊ letare ſine fine. Hec ille.Ex q̃ auto/
ritate arguit᷑ im Alber.ſuꝑ miſſus ẽ. Pꝛi⸗
mo ſi ſibi debet thꝛonꝰ regis glie. ů̊ idẽ thꝛo
nus ſuꝰ⁊ xpᷣi regis. Scðo ꝙ ſi mr̃ ⁊ ſpõſa
& iuxta regẽ. Tercio ſi p oĩbo dilexit ⁊ ſibi

ſociauit. ſecũ glificatã hꝛe voluit. Et ad id
ↄſirmãdũ facit talis rõ ſm Antho.ſfloꝛẽtiñ.

in.iiij.ꝑte ſũme.qꝛ oẽs ſcti dũt aſſociari ſin⸗
guloꝝ oꝛdinũ angelis.ita ꝙ nullꝰeoꝝ ſolita

rius reꝑiat᷑ſjj vnꝰſctũs cũ vno angelo in ů/

cũq; oꝛdinũ:iuxta illud Deut.xxxij.Coõſtitu
it terminos pploꝝ iuxta numeꝝ filioꝝ dei. i.
angeloꝝ.Sʒ qꝛ xpᷣs deꝰ ⁊ hõ ſuꝑ om̃s exal
tatꝰnõ decʒ vt ſit ſolꝰ:ſʒ ſit mr ſua ſecũ iuxta
eũ in glificatõe q̃ fuit ſibi in adiutoꝛiũ in re/

deẽptione ⁊ eſt ſecũ in aduocatõe ſm Berũ.
ꝓ genere hũano. Quartũ punctũ ꝙ licʒ h

nobis nõ ſit certũ vtrũ vicʒ maria ſit in eo/
dẽthꝛono cuz xpo vel in alio ꝓpꝛio ſibi ſoli.
Talia em̃ cogſcemꝰ ad plenũ in pꝛia cũ ve/

nerimꝰ:tñ h certitudinaliter credit ecclia ꝙ
btã Maria eſt exaltata in glłia ſuꝑ oẽs cho
ros angeloꝝ ⁊ oꝛdines creaturaꝝ puraꝝvt

canit᷑ in officio. Itẽ dubiũ ſubſchiũ licqʒ ſcri

ptum habeat᷑ inter ſmões de tꝑe:tñ ⁊ h de⸗

ſcripſi vt ſit in pmptu cui placuerit. Vñ

adhuc occurrit dubiũ qꝛ cũ celũ ſit magni⸗
tudinis ĩmẽſe dubitari põt verſus ſcʒ quaʒ
ptem an ad oꝛietẽ vel occidentẽ meridiẽ vel
ſeptẽtrionẽ ſit thꝛonꝰxpᷣi ⁊ mr̃is eiꝰatq; mã/
ſio ciuitatis curie celeſtis. Ad h̊ rũdendo

nota pᷣmo ꝙ qͥdã opinati ſunt h̊ foꝛe ad oꝛi

entẽ ex eo ꝙ di. pᷣs. Pſallite dño qͥ aſcẽdit ſu
per celos celoꝝ ad oꝛiẽtẽ ⁊ ex eo apꝛobãt qꝛ

videmꝰꝙ eccłie ⁊ altaria ↄſtrui habẽt vᷣſus

oꝛientẽ reſpiciẽdo:vt oꝛõnes ⁊ miſſe in eccle
ſia fieri habeãt verſovultu ad oꝛientẽ. Sed
iſta ſoluunt᷑ taliter. qꝛ ſᷣm ly.dictũ illud ps.

ſic exponit᷑.Qui aſcẽdit ſuꝑ celũ celi.i.ad ex
tremitatẽ celi empyrei qð eſt celũ celi:qꝛ ex⸗
K uꝑ celosa.d oꝛientẽ h̊ ðꝛ qꝛ xpᷣs aſcen
it de monte oliueti Act᷑.j. Qui mons eſt ĩ

o oꝛiẽtali ꝑte iuxta hierlm in q̃ oꝑatum eſt my

ſteriũ redẽptionis. Hec lyra.Et ſic nõ ↄclu

dit᷑ dicta opinio foꝛe vera. Ad illã pbatõeʒ

Pars IH .

dicit ꝙ xp̃ani ſolẽt adoꝛare vᷣſus oꝛientẽ nõ

iõ qꝛ xpᷣs ſit in ꝑte oꝛietali celi. Sʒ ꝓpt᷑ alias
rõnes q̃s etiã notat Rich.ſuꝑ.iij.diiix.q.ij.
arci.vlt᷑.ↄcoꝛ. Rayneriꝰĩ ſuma.qꝝ Pꝛima
eſt ꝓpt᷑ ꝑadiſuʒ in oꝛiẽte cõſtitutũ Geñ.iſe q̃ſi
ꝑ oꝛõnes q̃ramꝰad ꝑadiſuʒ redire. Scða
ꝓpt᷑ ipᷣm xpᷣm iã oꝛtũ in mũdo tãqᷓ; lumẽ qͥ il
lumiat oẽm ho. ve.in hũc mũ.Joh̊.j. Qui
etiã oꝛiẽs noĩat᷑ Zach.vj.q̃ſi ſignifſicemꝰqꝛ ꝑ

xpᷣm ĩ oꝛõne illũinari q̃rimꝰ Alijaũt opina

ti ſũt ꝙ celeſtis curia ⁊ thꝛonꝰ xp̃i ſit ad occi

dentẽ.iuxta illud pᷣs. Qui aſcẽdit ſu occa⸗

ſuʒ dñs nomẽ illi. Sʒ hec etiã ſoluit᷑:qꝛ ᷣm
lyrã exq̊ͥ iudei adoꝛabãt ad occidentẽ.qð qͥ
dẽ voluit tũc deꝰ: vt excluderet idolatriã eo
ꝙ oẽs gẽtes idolatre ĩ reuerẽtiã ſolis oꝛabãt
ad oꝛiẽtẽ.vt ptʒ Eʒech.viij. Et etiã vt figu/
raret futuꝝ occaſuʒ xpᷣi ꝑ moꝛtẽ eiꝰnoſtrãq;
redẽptõʒ. Pꝛoprea ⁊ ſctãſctõꝝ in tabnaculo
vᷣſus occidẽtẽ erat.vt ptʒ Exo.xxvj. Per h̊
ꝙ ſcribit᷑ xpʒ aſcẽdiſſe ſuꝑ occaſuʒ:intelligit
aſcẽdiſſe ſuꝑ locũ adoꝛatõis hũane.ſ.ad lo/
cũ adoꝛatõis angelice qͥ locꝰ eſt ĩ celo empy
reo vbi angeli adoꝛant xpᷣm ⁊c̃. Tercia gᷣ
opinio ẽ Frãciſ.maro.qꝙ thꝛonꝰ xpᷣi ac ma⸗
rie necnõ mãſio ſuꝑne ciuitat ſit ad aqlonẽ
Et ꝓbat pmo ꝑ illud pᷣſ. Dagnꝰ dñs ⁊ lau
dabilis ni.in ciui.dei nr̃i in mõ.ſctõ eiꝰ fun.
exul.vni.ter,.mõs ſyon lat᷑. aqͥ. ciui.re.mag.
qð videt᷑ oĩno ſonare ꝓpoſitũ. Scðo ꝑ il/
lud Eſa.xiiij.vbi introducit᷑ lucifer q̃ſi ꝓpꝛia
gqutoꝛitate ⁊ vᷣtute h ãc ciuitatẽ ſuꝑnã vołẽs
poſſidere di. In celũ aſcẽdã:ſedebo ĩ mõte
teſtamẽti ĩ lateribo aqͥlonis qð nõ dixiſſʒ ni
ſi illa ciuitas ibi foꝛet. Tercio id oñdit rõ/
ne tali.qꝛ phi ponũt ꝙ motꝰ celi eſt effectus
adeq̃tꝰᷣtute motri intelligẽtie vt ĩ eo agat
ſm totũvᷣtu ſue conatũ ⁊ fides ñ ↄtradicit
Vñ vt eq̃lit᷑ agat ĩ ꝑtes eq̃ diſtãtes opoꝛtet
vt intelligẽtia.i.angelꝰdetermĩet ſibi locũ in
medio ad mouẽdũ ĩde totũ ce.alioqͥn age
ret intẽſiꝰin ꝓpinq̃ q; remota. Sʒ ſtella ma/
ris q̃ ẽ polꝰ ſeptẽtrionał ẽ in medio celi ſᷣm

emiſperiũ nr̃e terre hĩtabilis.̊ videt᷑ꝙ an/⸗

gelꝰſibi determiauit hũc locũ mediũ vt ĩele
moueat alias ſtellas⁊ totũ celũ Et ꝑ ↄñs cũ

ciues nõ amẽt pꝛie lõginqͥtatẽ vł diſtãtiã.vi

det᷑ ꝙ detmiĩauit ſibi locũ ꝓpinquũ ſue ciui⸗
tat magne. Hec Frãciſ.maro. Reuertẽdo

ad ꝓpoſitũ ptʒ btãm mariã foꝛe introniſatã ĩ
glioſiſſimo ſolio. vbi regt cũ ſillo ⁊c,

„⸗ 1 faut

brone

.W

llcitq
hum
4
Ta
ſelne
3
fica
ui
gun
dl
wA
ſacelo
ſter⸗
ſteſ
ſhcope
rlonaſ
Ckännar
loseſtt
üͤſl⸗
bliere
Coſoe
ſcian
laabe
denurg
Cdi
deer
göl
lerde
nop
ſon
cqpi⸗
* ſm
nnl
fon
neon
An
pott
(gllet
. ſtne
Pſen⸗
fno⸗

opina
occh
oec,
fn
müc⸗
ubit
tfign⸗
dſrig
ngauo⸗

dbs

.
9

clhttt

ſadlo⸗
eno⸗
ercus
cmna⸗
lone
31u
Pfun.
,mage
dool/

as

jmoe

vſi

citro⸗
feans
ogget
tgiet
otet
ociin
googe
lama⸗
lifmn
Gan/
t
ſio
tiin
cun
in
uui

ſipu .

Articulꝰſcðs ꝙ btã mania in glie celeſtis
chꝛono ſuꝑ oẽʒ creataʒ triplr aſtat felicitata.

Ecũdũ miſteriũ

ſdicit᷑ feliciſſime głificatõis marie
Nqʒõò notat᷑ in themate cũ ðꝛ. In ve
ſtitu deaurato ⁊c̃. Quibo ex vᷣbis
elicit᷑ ꝙ btã maria in celo ſuꝑ oẽs angelicas
⁊ humanas creaturas eſt pᷣfelicitata ⁊ gloꝛi

ficata tripliciter.

* * ₰

Pꝛimo in coꝛpis pᷣeminẽti glioſitate.
S6Gÿ ĩ bitudis ↄdelectabili iocũditate
Tercio in vlis glie totali plenitudie.

Pꝛimo qͥdẽ ĩ coꝛꝑis pᷣeminẽti glioſitate: qꝛ
ðꝛ aſtat regina in veſtitu deaura.i. in coꝛꝑe
glificato. Hã coꝛpꝰẽ tãq; veſtimẽtũ aĩe cuiꝰ

glia tãq; auꝝ oĩa metalla pᷣcellit oĩm alioꝛũ
gliam ꝑꝰ xpᷣʒʒ.Hec fſigurauit Johes Apoẽ̃.
xij.di. Signũ magnuʒ apparuit in celo ⁊c̃.

Pꝛofecto h̊ fuit magnũ.i.magne glie ſignũ
in celo ꝙ vicʒ vna puella ſuꝑ oẽm creaturã
ſit pᷣexaltata qꝛ inqͥt:mulier.i.maria amicta
ſole.i.coꝛꝑe lumĩoſo ꝑ glłiaʒ ↄſũmato.qꝛ te/
ſte ſaluatoꝛe Dath.xiij. Fulgebũt iuſti ſcʒ
in coꝛꝑe glioſo:ſicut ſol in regno pꝛis eoꝛuʒ
⁊ luna ſub pedibꝛ eius,. in q̊ ſignificat᷑ ꝙ ipᷣa
btã maria ſuꝑ oẽs poſt xpᷣm angelos ⁊ bea/
tos eſt tã pᷣeminẽter głioſa ⁊ aĩa ⁊ coꝛꝑe q̃n

tũ ſol pᷣ ceteris luminaribo ⁊ ſtellis incõꝑa/
biliter eſt pꝛadioſa. X aũt maria ſit coꝛꝑe

glioſo aſſumpta patuit ſupᷣ ꝑte.. Scðo pᷣ
felcitata eſt maria ſuꝑ oẽs in btitudis ↄde/

lectabili iocunditate. Vñn ſubdit᷑:in veſtitu

deaurato circũdata: qꝛ oẽs bũ ⁊ angeli cir/
cũdãt iocũdãtes btãm mariã in celeſti pꝛia:

delectãtes in eiꝰglłia ⁊ biiiudie. Sʒ dicereſ

quõ hoc.rñdet᷑ ꝙ btã maria pᷣcipue triplici

ter delectat totã celeſtẽ patriã ſua głia. Pꝛi
mo ꝑ radiũ illuſtratiuũ: qꝛ ſicut ſol illuſtrat
ſuo radio replẽdo totũ oꝛbẽ a q̊ oĩa ſydera
capiũt lumẽt ait Plato ĩ thimeo. Sic glo
ria marie totã celeſtẽ patriã illuſtrat ⁊ deco/
rat. Vñ Augꝰ.in q̃dã ſermõe de natiuitate

Sginis ait. Ipᷣm celũ qð penetraſti o maria

necnõ q̃ in eo ſunt ↄtenta:noua ⁊ ineffabili
glia decoꝛaſti:poꝛcq; eiꝰ gliam vltraq; dici
põt tua pᷣſentia magnificaſti.noua illic ac pᷣ
cellẽti dignitate irradias ĩmenſaq; luce ꝑlu/

ſtras, Hec üle. Scõdo delectat ꝑ aſpectuʒ

Ppſentie ⁊ alloquiũ dulciſſimũ. Vn Berñ.ĩ
fſmõe de aſſũptõe aiti: Si xuuli necdũ nati
.

Johis aĩa liq̃facta ẽ:vt maria locuta ẽ:q̃ nã
fuit illa exultatio ciuiũ celeſtiũ cũ ⁊ eꝰ vocẽ
audire ⁊ faciem videre eiuſq; pñtia btã frui

meruerũt in celo. Hec ille. Tercio ꝑ odoꝛẽ

ſuauiſſimũ.vñ de ea canit eccłia. VUidi ſpe⸗
cioſam ſicut colũbã aſcẽdentẽ de ſup riuos
aq̃ꝝ.i:angeloꝝ ⁊ btõꝝ oꝛdines.ſeqͥ᷑:cuiꝰin-
extimabilis odoꝛ erat nimis in veſtimẽtꝭ.i.
in coꝛꝑe glłificato:qꝛ fᷣm doctoꝛeſ coꝛꝑa glo
rioſa erũt fragrãtia odoꝛibo ſuauiſſimis Ju
xta illud Apoc.v. Habẽtes phialas plenaſ
odoꝛamẽtoꝝ.g młto magis coꝛpꝰ głioſum
marie in cuiꝰ odoꝛe ſancti exultãtes di. illud
Cañ.j. In odoꝛẽvngentoꝝ tuoꝝ currimꝰ.ſ.
o marla,:iõ adoleſcẽtule.i.anie btẽ:dilexerũt
te nimis. Hinc Ecci.xxiiij.ipᷣa ait. In plate
is.ſ.ſuꝑne hierlm ſicut cxnamomũ ⁊ balſa⸗
mũ aromatiſans odoꝛẽ dedi q̃ſi mirrha ele
cta ⁊c. Tercio pᷣfelicitata ẽ maria in pleni⸗
tudine oĩs glłie vniuerſalr:vt qͥcqͥd ceten pᷣ
ſtatũ eſt ꝑ ꝑtes ipſi ſoli plene ẽ datũ ſm Hie
ro. VUñ Ecci.xxiiij * lenitudie ſctõꝝ de/
tentio mea. Suꝑ qb⸗ gce vᷣbis Berñ., diẽ
ſic. Merito inqͥt ĩ plenitudĩe ſctõꝝ eiꝰ.ſ.ma
rie detẽtio erat cui nec puritas angeloꝝ nec
fides defuit pꝛiarchaꝝ:nec ſpes ꝓphaꝝ:nec
aploꝝ ʒelꝰ:nec ↄſtãtia martyꝝ:nec ſobꝛietat
confeſſoꝝ.nec caſtitas ᷣginũ:nec fecũditas
defuit iugatoꝝ.Hec ille,. Sʒ q̃ſtiones ⁊
dubia circa h̊ occurrũt eo ꝙ aliqͥ ſciĩ gliſica
ti ſũt tribo aureolis ſil: quõ btã ꝓᷣgo habeat
pᷣcelletẽ plẽitudinẽ taliũ Eſt ̊ h̊ pma q̃ſtio
Vtrũ biã vᷣgo habeat aureolã pᷣdicatõis pᷣ
cellẽtẽ oĩm aureolas alioꝝ pᷣdicatoꝝ. Se/
cũda q̃ſtio virũ beata ᷣgo habeat aureolaʒ
martyrij pᷣcellẽtẽ oĩm aureolas martyrum.
Tercia q̃ſtio vtrũ btã ggo habeat aureo⸗
lã vᷣginitatᷣ pᷣcellẽtẽ oĩm aureolas vᷣginũ.
Ad pmũ de aureola pᷣdicatõis videt᷑ ĩ cõ
trariũ q; ipſa nõ habeat eã aut ſaltẽ inferio⸗

rẽ habeat ceterꝭ pᷣdicatoꝛibo ꝓbat᷑. Nã defi

ciẽte cã deficit effectꝰ.ex.ij. phicoꝝ. Btã ãt
vᷣgo nõ habuit ſtaiũ pᷣdicatoꝝ vel doctoꝛũ
nec exercuit ipſa aciũ pᷣdicatõis aut docẽdi
ſic alij młti exercuerũt. Aureola vᷣo ðbet᷑ ex
ercitio actꝰ.vt volũt doct᷑.ſuꝑ.iiij.diſt.xlix.&̊

ipſa nõ habuit aureolꝗ pᷣdicatoꝝ:nec videi

quõ pᷣcellẽtẽ alijs habeat aureolã hãc. In
oppoſitũ eſt:qꝛ Dam̃.dicit ꝙ hec beatoꝛum o
btiſſima a nullo illuſtriũ vincit᷑.qð ſieret ſi
ipa aureolã pᷣcellẽtioꝛẽ nõ haberet:· Rñdet

g̊ſm Alber.ſuꝑ miſſus ẽ. ca.cvijq beata
vgo hʒ vtiq; pᷣdicatõis aureolã pᷣeminẽtem
alijs oĩbo pᷣdicatoꝛibo triplici růõne Pꝛimo
qꝛ plꝰ eſt pdicare facto q; bo. Sʒ alij pᷣdi/
cauerũt vᷣbo. btã aũt vᷣgo pᷣdicabat pᷣncipa
liter facto. Et ſi ð: ꝙ alij pᷣdicabant facto h̊
fuit ꝑ accidẽs,. accidit eĩ facto alioꝝ ꝙ ſit ſi⸗
gnũ vel exemplũ.ſji btã virgo ꝑ ſe facqꝭ vte⸗
bat᷑ ꝓ ᷣbis in ſua pᷣdicatõe ſicut patz in de⸗

ſpõſatõe in puriticatõe ⁊ ſacroꝝ ſuſceptõe:⁊

ↄſilijs q bus vtebat᷑ nõ ad ſui ꝑfectionẽ:ſed

ad nr̃am inſtructõeʒ ⁊ vtilitatt. Scdo qꝛ
ſpᷣa ſũmos pᷣdicatoꝛes ⁊ doctoꝛes totiꝰfidei

catholice.i.apłos ⁊ euangeliſtas docebat.

ba bec ↄferens in coꝛdeſuo. Vbi dicunt

ſciĩ ꝙ iõ oonſeruabat bec vt ea oppoꝛtunis

tpibus ad ſcribendũ euãgeliſtis reuelaret.
Et Sap̃.ca.viij.ðꝛ de ſapia.ꝙ ẽ doctrix di
ſcipline dei.Ea aũt q̃ dicunt᷑ de ſapia ſpeci

aliter intelligunt de btã vᷣ̈gine. g ipa eſt do⸗/
ctrix.⁊ reuera doctrix ⁊ magr̃a fuit aploꝝ qͥ

in arduis ipᷣaʒ ↄſulebãt ⁊ qrebãt: vtpote ſu
per oẽs.ſſ.plenã. Tercio ipᷣa oẽs pᷣdicato/
res poſt xpᷣm excedit:qꝛ alij oẽs pᷣdicabãt et
docebãt ꝑ verbũ creatũ. Btã aüt vᷣgo pᷣdi⸗
cauit ꝑ vᷣbũ increatũ.i.xpᷣm dei verbũ ⁊ dei
filiũ quẽ carne induit ad pᷣdicandũ mũdo:
)̊ ſicut pᷣdicauit excellentiꝰ: ita ⁊ excellẽtiſſi/

ſpũᷣalẽ ꝓ martyrio cũ eiꝰgiaʒ gladiꝰ doloꝛis
ꝑtrãſiuit in xpᷣi paſſione.g̊ videt᷑ ꝙ eiꝰ aureo

erũt ſpũalẽ ſil ⁊ coꝛꝑalẽ doloꝛẽ. Ad h̊ rũide
Harie fuit multo

tur eꝙ ille ſpũalis doloꝛ E.

acerbioꝛ qᷓ; oim alioꝝ martyꝝ doloꝛ. Ande
onge eã pl?
martyrẽ cenſemꝰ in q̃ paſſiõis ſenſuʒ cõpaſ/
ſionis ſuꝑauit affectus.Hec ille.Ergo ha⸗
bet aureolã etiã martyrij excellẽtioꝛem: vt a
nullo vinci valeat illuſtriũ Et de H̊ latiſſime
patuit li.iij.ꝑte.ij.arti.iij.iõ ̊ bꝛeuit ꝑtrãſeo
Ad terciũ q̃ſitũ de aureola vᷣginitad obij⸗
cit᷑:qꝛ dicẽte aplo. Nõ coꝛonabit᷑ niſi qͥ legi

Berñ. ſup miſſus elt dicit.

Ene certauerit. Sʒ btã vᷣgo nullũ certamẽ

ginũ:nec aliquã difficultatẽ ↄtinentie ha/
o buit:qꝛ nullã pugnã in carne habuit vnq;.
Vñ ⁊ phs in ethicis dic.ꝙ ↄtinẽs eſt qͥ pa
ni:⁊ nõ deducit᷑ inſenſibilis qͥ nec patit᷑ nec

mã aureolã hʒ.Et ſic piʒ rñũſio ad obiecta.
Add ſcõᷣm queſitũ de aureola martyrij pot
argui in cõtrariũ:qꝛ btã vᷣgo habuit doloꝛẽ

deducit᷑. Cũ ̊ btã ᷣgo nõ patiebat᷑ a came

Aureola aũt vᷣginitat debet᷑ pugne ⁊ victoꝰ

rie. nõ videt᷑ quõ eiꝰ vᷣginitatꝭ aureola pᷣcel
cellat oĩim ᷣginũ aureolã. Ad h̊ &̊ rũdetur
fim Tho.ſuꝑ.iiij.di.xlix.ac ↄcoꝛditer Rios
doctoꝛes ꝙ btã vᷣgo hʒ ꝓ pᷣmiovginitatꝰ au
reolã pᷣcellẽtiſſimã:⁊ licʒ ñ habuerit pugnã
ꝑ tẽtationẽ q̃ eſt a carne habuit iñ ꝑ tẽtatio/
nẽ q̃ eſt ab hoſte qͥ nec ipᷣm xpᷣm reueritꝰfu⸗
it tẽtare. Vñ ſicut victoꝛia btẽ virginis fuit
glioſiſſima qm̃ fomes ſic in ipᷣa fuit ſopita ⁊
extincta vt nũqᷓ; aliquẽ effectũ vel iitamẽ
tũ hẽet:nec ipᷣa peccare etiã venialiter poſſʒ

Ita ei? victoꝛie coꝛona eſt glioſiſſima ſuper

oĩm vᷣginũ coꝛonas. Ampliꝰ ipᷣa btã vᷣgo

fuit ⁊ eſt ꝓgo virginũ ꝑ excellentiã: ̊ qcq d

debet alijs vᷣginibo debek ei excellentiꝰ De
niq; btã vᷣgo eſt regina ᷣginũ⁊ h̊ ſibi ſoli cõ
uenit.ipᷣa em̃ ſola a maledicto legis vᷣginita
tẽ ſeruauit ⁊ eã liberã ⁊ glioſam reddidit:ſic
oẽs alie ꝓᷣgines ꝑ eã głilicate ſunt: ⁊ ꝑ ↄnñs

ipᷣa eſt effecta reginavᷣginũ:alie tmmõ anci

le ⁊ pediſſeque.iõ pᷣs.Adducent᷑ regi virgi

nes poſt eã ⁊c̃. Sʒ qꝛ impꝛopoꝛtionabiliter

maioꝛ eſt coꝛona regine q; ancille.ů̊ btẽ vir⸗
ginis aureola eſt excellẽtiſſima. Hec Alber.

O igit᷑ vᷣginũ virgo bũdicta.O ſctõꝝ ſcriſſi
ma⁊ oĩm btõꝝ glia.O glioſa dña excelſa ſu

pꝛa ſydera: qͥ te creauit ꝓuide lactaſti ſacro
vbere. Quid in tuã laude dicere poſſumꝰcũ
ſis oim excelletiſſima d ha: regina celi glioſi
ſima: ⁊ mr̃ oĩpotẽtis dei digniſſima: vqe gᷣ
felix es ⁊ feliciſſima ac om̃i laude digna ⁊c.
Articulꝰterciꝰ ꝙ ſũ ma honoꝛificẽtia eſtĩ
thꝛonũ glie ſuſcepta maria in aſſumptõe:et

t um jꝗᷓ; declarandũ ðꝛ honoꝛatiſſi⸗
mnmne ſuſceptõis qð notat᷑ in ihema
tfIttte cũ ðꝛc.ircũdata varietate.ſ. ᷣtu
tũ ac ſctõꝝvarijs honoꝛib eã magnificatiũ

⁊ ſuſcipiẽtiũ honoꝛifice ĩ gliaʒ Poſſumꝰ aũt
deuote meditari ⁊ pie ↄteplari ꝙ iuxta nũe/
rũ.xij.ſtellaꝝ ĩ coꝛona głioſe b. vᷣgis ĩ figara

Apoẽ xij.c.deſcptaꝝ.ipa b. vᷣgo ĩ ſui aſſum

ptiõe pᷣcipue de.xij. magnalijs ⁊ ᷣtunbo eſt

laudata ac magniſicata: ſicq; a.xij.oꝛdinus
celeſtiũ circũdata varietate duodecim ho/
noꝛibo ſuſcepta. Hos autem honoꝛes ⁊ lau

des ac modũ ſuſceptõis ꝓſequit᷑ ꝓlixe qdã

g
deyt
ſol
bis:
gic
es
nigti
ange

ben

.

tope
ſolls
adce
ſas
4
1
lauda
lgtep
test:
regina
llaq
corata
deoſi
chtat
Napee
Nerne
ſcpi
lulis
ahltdie
ſunges
loyte
Coſng
annbi

(ec

iag
Ber

io
bſlis.
ſuine
ponit
O
iae
niee
ſoch
ſubqi
leſtt
1t.
AQ
dode

o?
tl
ur
ios
en
gi
lo⸗
en
fuit
ige
lam

ema
t
Caußs
it
nüe⸗
14
n

ho⸗

Articulus

wagtiſter deuot ĩ ſuo libꝛo qͥ intitulat lbber

de vita btẽ vᷣginis recolliges hec ex cõmẽto

ſuꝑ libꝛo de hierarchia angelica.atq; exver

bis Theophili necnõ Jobis damaſceni et
aliꝗꝝ plłimoꝝ.vñ eiꝰcõtẽplatiõis modũ ſe/-
qifes aliqbo opoꝛtunis ſu ꝑadditꝭ hͥ ego bꝛe
uiatũ deſcpſi taliter Cũ inqͥt brã maria ab
angelis in iubilo traduceret᷑ ꝑ celũ aereuʒ ⁊
ethereũ atq; ſydereũ.ecce ei ipleẽdoꝛ clarita⸗
tis pᷣcellendo obfuſcare videbat᷑̃claritatem
ſolis ⁊ lune ac cũctoꝝ ſydeꝝ.Cũq; ꝑueniſſʒ
ad celit empyreũ ſinguli oꝛdinũ angeloꝛũ et

ſctõꝝ. ⁊ ipᷣa ſetã trinitas cũ młtꝭ ⁊ varijs lau

dib in iubilatõibo eã ſuſceperũt occurrẽdo

Pꝛimo gů pmꝰchoꝛus angeloꝝ ſuſcepit eã

laudãdo ⁊ magniicãdo de ſctiſſima hũili⸗
cate ꝑ quaã meruit ſũme deo placere decãtã/
tes ⁊ dicẽtes. Pꝛogredere ꝓgredere celoꝛuʒ

regina aſcẽde ad tuũ filiũ ad regnandũ ꝑ ſe

cula:q liqʒ foꝛes ſctiſſima ⁊ oĩbo vᷣtutibo de⸗
coꝛata:ſũma tñ tua humilitate vꝓ̈tuoſiſſima
deo ſũme cõplacuiſti vt eſſes eiꝰ mater ele⸗

cta ⁊ ab oĩbo btiſicanda. Nunc g̊ dignũ ẽte

acciꝑe głiaʒ ſũme exaltatõis:qꝛ qͥ ſe humili⸗

at exaltabit.vt ſcptuʒ eſt Lu. xvuj. Scðo
ſuſcepit eã choꝛus archangeloꝝ adoꝛans ⁊

laudãs de caſtitate cuiꝰgliam admirãdo ce
cinit di. Que eſt iſta q̃ ꝓgredit᷑ q̃ſi auroꝛa cõ
ſurgẽs pulchꝛa vt luna:electa vt ſol: terribi
lis vt caſtroꝝ acies oꝛdi.Hec eſt inqͥt illa x

go ſingularis caſtitat cuiꝰ ginitas fuit ðo

anmbilis.̊ btã accipe nũc pᷣmiũ caſtitatis

qð eſt angelice p̃latõis vt dicaris angeloꝛũ

Dna:quia angelis cognata eſt vᷣginitas.ᷣm

Berñ. Merito ůᷣ ipᷣa vᷣgo vᷣginũ dña eſt an

geloꝝ. Tercio ſuſcepit choꝛus vᷣtutũ lau

dãdo de ſũma puritate. Hec ẽ inqͥt vᷣgo no
blilis mr̃ dei amoꝛoſa q̃ vt liliũ ↄualliũ ?⁊ ro
ſa ſine ſpina:ab om̃i ſoꝛde pcti aliena: nitẽs
puritate ſũma.q̊ dignũ eſt vt ſis deo pxima

qꝛ incoꝛruptifacit ꝓximũ deo Sap.vj.
Quarto ſuſcepit choꝛus poteſtatuũ lau-
dãdo de obediẽtia. Salue inqͥt ſctã dei ge⸗

mitrix: ſalue glioſa tu ꝑ tuã obediẽtiã q̃ deo
ſp obediſti. regẽ celi ↄciꝑe meruiſti.qͥ nbi ſe
ſubdidit ⁊ velut mr̃i obediuit. Accipe ů po/

teſtatẽ vt oĩa obediãt tibi. Juxta illud Geñ.

lj. Ad tui oꝛis imꝑiũ cunctꝰobediet pplus
Quinto ſuſcepit oꝛdo pncipatuũ laudan⸗

do de patiẽtia. Hec eſt inqͥt illa femĩa glioſa

cxui odoꝛ canq; mirrha clecta ꝑ patiene ſue

merita letiſicat celeſtia. Hec eſt q̃ cũ dei filio
⁊,ꝓ eiꝰdilecto multa ſuſtinuit aduerſa:cui ⁊
in cruce moꝛiẽti ſũme fuit cõpaſſa.cuiꝰanĩa
gladio doloꝛis extitit ↄfoſſa:ꝭ̊ ↄſolatõe dig

eſt ſũma:vt cũ ſuo dulci ieſu fruat᷑ celeſti le⸗
ticia,iuxta regulam apli. Sicut ſocij paſſio

nũ eſtis:ita ⁊ ↄſolatõis eritis.ij.Choꝝ.j.
Sexto ſuſceperũt eã dñatiões laudantes
de ſapia cuʒ inqͥunt. Virgo pꝛudẽtiſſima ꝑ
ſapiam reges regnãt teſte ſcptura Et tu tua
ſapia demões ꝓſtraſti:mũdũ liberaſti:celoſ
reſtauraſti: ⁊ deũ de celis attraxiſti.ꝓpterea
te cõdecet diadema regiũ creature oĩs: vt ñ
tm̃mõ terreſtris ſʒ ⁊ exercitus veneret᷑ cele/
ſtis qᷓ̃ oĩm regina exiſtis. Septimo ſuſce/

perũt thꝛoni laudãtes de miſcia.Aue inqͥ

unt clemẽtiſſima miſcðᷣie regina vᷣgo pijſſi-
ma ꝑ tuã pietatẽ ſubuenis oĩbuſ.Na nõ ni
ſi ꝑ te dat deꝰgrãm ⁊ miſcdðᷣiam hoib:̊ mũ

di aduocata digna es foꝛe mĩ gr e ⁊ milcðie

vt ꝑ te ſaluent᷑ hoĩes ⁊ ruine reꝑent᷑ celeſtes
Octauo ſuſceperũt cherubĩ laudãdo de ſi
de. Hec ẽ inqͥ ula felix ⁊ btã ꝑ quã fides in
carnatõis diuĩe ↄſũmata ⁊ ꝑx mũdũ totũ eſt

dilatata q̃ ſola ſtetit firma alijs vacillãtibo ĩ

paſſiõis xpᷣi hoꝛa. Nũc g̊ fidei pᷣmiũ hĩꝛe ſu/
per om̃s digna es: qð eſt viſio dei clara ſᷣm
doctoꝛes. Hono ſuſceperũt eã ſeraphin
laudãtes ð ſũma charitate. Aue inqunt ple
na gra:plena charitate:plena ſpũſcõ: plena
deitate:tu ꝑ tuã charitatẽ deũ attraxiſti:quẽ
ex te hũanatũ ꝓ generꝭ hũani ſalute obtuli⸗
ſti:vt in cruce moꝛeret᷑ charitate ĩduxiſti: cũ
ſalutẽ oĩm voluiſti: ſalꝰ ⁊ ſola ciũ cũctoꝛuzʒ
btõꝝ: merces atq; pᷣmiũ oĩm ſctõꝝ ſuꝑ oẽs

dig es diuĩa fruitiõe:q̃ coꝛreſpõdet ſᷣm do/

ctoꝛes charitati. Uñ virgo deo plena iuxta
dei filiũ tuũ pᷣdilectũ digne poſſideſ thꝛonũ
glie pᷣpatũ. Poſſumꝰ at ↄtẽplari ꝙ int oẽs

angelos celi ſctũs Gabꝛiel videẽs mariã ĩ tã
ta glia poſitã gaudebat ⁊ eã laudabat dicẽſ

Ecce inqͥt celi regina tua ſũma glia recoꝛda
re qꝛ ſalutatio mea a deo tibi miſſa hec pᷣnũ
ciabat cũ dicebã, Aue gr̃a ple.do.te.bñdi.
tu in mlieribo.Et nũc. Aue plena głia tecuʒ
dñs tuꝰih̊s:te ſũme exaltãs:te ſũme letificãſ

⁊ glificãs:vᷣe tu bñdicta ⁊ ſuꝑbñdicta intere

oẽs młieres ⁊ oĩa creata ⁊c. Decimo ſuſce

perũt eã ſcti veteris teſtamẽti pꝛiarche ?⁊ p⸗ ᷣ

phete ac alij qͥq; eã adoꝛãdo cl(audãdo ð mł

iplici pfiguratõe ⁊ reuelatone ſue mediati⸗

4 8

buri videbat᷑:nec tñ cõburebat. 1
hecẽ vᷣga arida q̃ inuẽta eſt floꝛida ⁊ fructi/

ias alt:hec eſt quã pᷣdixi.Ecce virgo ↄci

onis qꝙ vicʒ ipᷣa foꝛet mediatrix bũane redẽ
ptionis ⁊c. Vñ Adã gaudens dixit: Hoc
nũc os exoſſiba meis:ꝑ hãc ſalus inuẽta eſt

vniuerſis:quã ego pdidi grãm:bhec inuenit
⁊ reſtituit filijs meis. Itẽ Noe ait.Hec eſt
archa figurata ꝑ quã a diluuio.ſ.dãnatõis
ecckłia eſt liberata. Abꝛaã qͥʒ ait. Aue tu ꝑ

quã bñdictio ſemĩ meo eſt repꝛomiſſa. Ja

cob:hec ẽ ſcala quã videbã cuiꝰſũmitas ce-
los tangebat. Moyſes:hec eſt rubo qᷣ cõ⸗
Zaron:

fera. Dauid:hec eſt illa regina que aſtitit a
dextris filij dei in veſtitu deaurato glie cir⸗
cũdata ſanctoꝝ laudantiũ varietate.

et ⁊ pariet filiũ ⁊c. Et ſic oẽs alij ſctĩ ꝓphete

quoꝝ verba longuʒz foꝛet enarrare credunt᷑
ceciniſſe ꝙ eſſet omi laude digniſſima: ſicut
⁊ canit ecclia. Sʒ nota ꝙ ꝓ tunc ſpeciali

Johes baptiſta eã vidẽs ⁊ gaudẽs lauda/

uit dicẽs. Ecce mr̃ agni immaculati q tollit
peccata mũdi in cuiꝰ viſitatõe in ventre ma

tris mee poſitꝰ exultaui. Iteʒ Eliʒabeth ait.

Beata qꝗᷓ credidiſti: ecce ꝑfecta ſunt in te q ti
bi dica ſunta dño ꝑ angelũ.

„ Joachim qz
⁊ Anna vidẽtes hodie ſuã filiã q̃ntũ putas

exultabãt ⁊ qnto gaudio dicere poterãt Bñ
dicta filia tu a dño: qꝛ ꝑ te fructũ vite et oẽʒ

gliaʒ cõicauim? Bʒ ⁊2 Joſeph ſi põſ marle
cũ eã vidiſſʒ ꝙ tãta głia celos aſcẽdiſſʒ vtiq;

iubilabat ⁊ tripudiabat bñdicẽdo dũm di/⸗

cebat. Ecce mea ſponſa: mea gratioſa: mea
venerabilis dña:cuiꝰeram cuſtos caſtitatꝭ:

⁊ teſtis vᷣginitatis:quã rex celi mihi in ſpon

ſam copulauit ⁊ mũdã ac ĩmaculatã ↄſerua

uit. ⁊. ſſ.ĩpꝛegnatã fuiſſe reuelauit.Tu vero
ſctĩſſima ſcis virgo ꝙ eſt ita:qm̃ ego ſecreta

.

rius diuĩe incarnatõis ⁊ tue ipꝛegnatõis.p

mus tuũ ptum adoꝛaui.⁊ oĩs tue ꝑegrinati

onis ĩ egyptũ atq; inde reditꝰ tui comes fui
te et tuũ pᷣdulcẽ ihʒ diligẽter nutriui.tibi de
uotiſſime ſeruiui.erat mihi tua ſocietas ſua

uis.tua allocutio iocũdabiliſ. Ecce ꝑ te om
nes ſaluati ſumꝰ.ꝑ te deũ hoĩem habemus

ergo tu mater gre cũ tuo ihu nũc iocũdare:

⁊ mihi tuo in terris ſpõſo tuã bñdictionẽ pᷣ
beto. ⁊ tue glie ꝑticipẽ facito.O qͥs cuſftziat
An⸗
decimo ſuſceperũt btãm virginẽ ſancti no/
ui teſtameti martyres confeſſoꝛes, virgineſ

O qs valeat tãta gaudia enarrare.

Eſa⸗/
pi⸗/

⁊ oẽs electi.necnõ diſcipuli dñi:inter quos

⁊2 Stephanꝰ pthomartyr alijq; nõnulli di⸗ꝰ

ſcipuli qͥ iam antea ad celũ migrauerãt:qui
oẽs vna voce dicebãt eã laudãtes de oĩ vir

tute atq; glłie ſũme ꝑfectiſſima poſſeſſi.tu
glia noſtra:tu honoꝛificentia ppłi tui iſmnel:
tu leticia gẽtis noſtre bñdicta ſis martyruʒ
regina:virginũ coꝛona:ↄfeſſoꝝ ſtella:⁊ oĩm

electoꝝ ac beatoꝝ gloꝛia:tu oĩbus vᷣtutibuſ

adoꝛnata:oĩbus meritis ditata: omniũq; pᷣ

mijs felicitata:ꝑ te habemꝰoẽ bonũ qð ha-

bemꝰgratiaꝝ ꝑ te nobis dona:̊ꝑ ⁊ exte
ac in te tuo filio ihu xpᷣo laus⁊ gloꝛia Duo
decimo ſuſcepit btãm vᷣginẽ ſctiſſima trini/

tas:pater:filius:et ſpũſſctũs:in iubilo collo

cantes in regali ſolio et glificãtes:inuitãdo
dulciſſime ↄſolando ſue diuĩtat viſione in
tima. Pater dicebat talia. Aue mea dile⸗

ctiſſima filia: ante mũdi ↄſtitutõeʒ pᷣelecta:
vt ſis mihi ſpõſa et totiꝰmũdi regina:agno/
ſce me filia pᷣdilecta:qꝛ ego tibi ꝑ angelũ ſa/

lutationẽ miſi:et vt filiũ meũ invteꝝ ſuſcipe

res et pareres vᷣgo mãdaui:vt ꝑ carnẽ ex te

ſumptã patiẽdo moꝛtẽ genus humanũ libe
raret᷑ volui. Veni q̊ ſponſa mea veni de li⸗
bano mũdicie:veni coꝛonã regni accipe: et
ponã in te thꝛonũ meũ.i.gloꝛie ſine fine.
Itsẽ filiꝰdei dñs ihs.quãta dulcedie quã

ta iocũditate ipam pᷣdulcem genitricẽ ſuuam

amplexabat᷑ et oſculabat᷑ di. Veni mr̃ vᷣgo

pura mea dulcis ⁊ amãda in tui filij glioſa

nũc habitacula. Nã tu mihi ſctĩſſimo ti vᷣ

ginali ĩ vtero dulcẽ manſionẽ tribuiſti cum
0.

me ↄcepiſti et me humana carne ĩduiſti de
um tuũ et oĩm:vᷣgineis vberiba me lactaſti:
2 amoꝛe materno decẽter educaſti:ſed ⁊ oĩs

mee ꝑegrinatõis comes extitiſti:et in paſſio
ne mecũ cõpaſſa ſuſtinuiſti.̊ nunc vide tu

um natũ:me dei filiũ hũanatũ.cerne quia ⁊

ego tibi diſpoſui: ſicut et tu digniſſima me-
ruiſti ſuꝑ oẽs choꝛos angele ac ſcõꝝ thꝛio

nũ glie pᷣꝑatum vt fruar et regnes vna me

cũ om̃i bono celeſtiũ deliciaꝝ et gaudioꝛuʒ
Et volo vt ſicut me regẽoĩm adoꝛat et lau-

dat cũctus cetus electoꝝ: ſic et te reginam
cunctoꝝ creatoꝛũ laudet et veneret᷑ ꝑ iꝑdu-
lie cultũ oĩs eccłia ſanctoꝝ in ſecula ſeculo/

rũ. Deniq; ſpũſſctũs cõmẽdauit cã dicẽs
Salue inquit bñdicta maten xpᷣi pᷣelecta q

ſoluiſti mũdi delicta. Tu es illa ſuꝑ quam

ego reqͥeui ſeptifoꝛmi gratia te repleui. in te

Goſt
kone
wüf

iedel

m

hueh
lleci

ſoci

rent
Vtig
ſüſie
es
gnin
ſalut
ninit
litſiu
dige

pane

auitn
ſen
ſneg
febbi⸗
g
felene
ma
ſosd

dipnik
Aſun

os
idi⸗
ngoi
N
lu
ſde!
mn;
noim
lbal
ügz
öben
rerte
Doo

Umnni⸗

Nloe

iuͦdo
onein
adle⸗
ean:
agno⸗
üͤſo⸗
liſche
neette
nülbe
deln⸗
ſpee
ne, ,.
ieani
luam
mi po⸗
goe
tp;
tcun
tde
ctaſt:
drois
onſio
ldenu
uig:
nto⸗
a we
Glor,
tlau⸗
glean
loe
ſcuo⸗
jnic̃
ai
gum

—

292

*

ego ſuꝑueni ⁊ locũ filio dei pᷣꝑaui ac de poꝛ

tione ſanguinis tui puri coꝛpus xpᷣi ſciiſſi/
mũ foꝛmaui oĩbus vᷣtutibo donis ⁊ gratijs
te decoꝛaui.⁊ vt digna foꝛes ſponſa dei atq;
mager filij dei in budictiõibo dulcedinis te
pueni.vñ digne meruiſti vt om̃s te adoꝛent
electi ⁊ ꝑ te ſaluent᷑ ſaluandi cũcti. Nũc igit
iocũdare ⁊ in ſctã trinitate deũ vnũ ↄtẽpla/
re:⁊ nobiſcũ ſimł gaude:felix ſine fine.Lũc
vtiq; ait maria iuxta illud Judith.xij.ſcptũ
in figura. Nũc inqͥt magnificata eſt anima
mea pᷣ oĩbus diebvite mee. Magnilicat g
anĩa ſſiea dñm: ⁊ exultauit ſpũs meꝰ in deo
ſalutari meo ⁊c̃. Sic g̊ patʒ qᷓ; iocunde tota
trinitas ſuſceꝑit btãm vᷣginẽ mariã: ⁊ loca⸗
uit ſuꝑ oẽm hierachiã angelicã in thꝛonum
digniſſimũ glie coꝛonatã om̃i pᷣmio celeſtis
patrie.O deꝰmeꝰ quãta ibi leticia angeloꝛũ
gqudata iocunditas ſanctoꝝ vidẽtiũ facie ad
faciẽ ipᷣm deũ ⁊ dñm ihm xpᷣm ingenti maie

ſtate głioſum. O q; dulce qᷓ; gaudioſuʒ vide

re ibidei matrẽ glioſiſſimã ⁊ cũ ea poſſidere
głiaʒ ſempiterna: cũ oĩbus ſanci depꝛome
re laudẽ diuinã ad Marie gliam. O ſciſſi
ma.O glioſiſſima Maria ꝑ tua merita fac
nos dignos illa ſuꝑna patria Amẽ̃.
Pars tercia libꝛi decimi de pᷣeminenti ⁊
dignifica exaltatõe ac coꝛonatõe Marie in
aſſumptione. l.

euata eſt ma⸗

,.·⸗ e gnificentia tua ſuꝑ celos de? p̃ᷣs.
viilj. Quibo in v̈bis ipᷣa v̈go ſuꝑ⸗

4 byñũdicta cõmẽdat᷑ triplicit a ſanꝰ-
ccto Daulid ꝓpheta. Pꝛimo qͥdem cõmẽdat᷑

de glioſa exaltatõe cũ dicit᷑ eleuata eſt. Ve/
re ipa in hac die aſſumptõis in ſũmã głiam
cum oĩm celeſtiũ ineffabili leticia eſt exalta
ta:⁊ eleuata.Et iõ ſicut dicit Berñ.in ſᷣmõe
de aſſumptõe. Hec eſt illa dies pᷣclara:dies
vyy⁷D/-tiq; oibus angeloꝝ ⁊ ſanctoꝝ agminibo fe
ſtiua que celꝝ officinas noua leticia ⁊ gau
dio repleuit. Et iterum. Generationẽ inqͥt ⁊
marie aſſumptionẽ qͥis enarrabit: Quantuʒ
em̃ gratie adepta eſt pᷣ ceteris hoĩbus tãtuʒ
etſtã in celis obtinet głie ſiugularꝭ. O ſi ocu
lus nõ vidit nec auris audiuit: nec ĩ coꝛ ho
minis aſcendit q̃ pᷣꝑpauit deus diligẽtiby ſe.
gquid pᷣpꝑauit deꝰ gignenti ſe et pl?oĩbus di⸗
ligenti. Felix plane maria:felix celi regina ⁊
mũdi dña. Felix cum ↄcepit ſaluatoꝛẽ: felix

cum excipit᷑ a ſaluatoꝛe:. Hecille. Scdo
cõmendat᷑ de diuina magnificatõe cũ dicit᷑

magnificẽtia tua deꝰ. Nimirũ magnificẽtia
dei dicta eſt maria merito ⁊ digne.quia ma
gnificẽtia verſat᷑ ⁊ eſt ꝓpꝛie circa facta maſ:
vt habet᷑iiij.li.ethico.Et nomẽ magniticẽ/
tie ̊ oſtẽdit:ſed qm̃ deꝰ oĩpotẽs ꝑ virginẽ ⁊

in ipᷣa vᷣgine fecit maxima facta pᷣ oĩbus fa⸗

ctis ⁊ oꝑibus que fecerat in mũdo toto ⁊ fa
cturus erat:tũ ex ꝑte dei ipius:tũ ex pte vir
ginis matrꝭ eiꝰ:tũ q̊ʒ ex ꝑte mũdi toti. Nã

ex ꝑte dei loquendo nil maiꝰ fieri poterat q;

p deꝰ eſſz hõ:qͥ erat impaſſibilis:ĩmoꝛtalis:

incomphẽſibilis ⁊ eternꝰ in ꝓpꝛia ſua natu⸗
ra: fieret in natura ex vᷣgine aſſumpta paſſi/
bilis moꝛtalis tꝑalis: ⁊ quẽ celi caꝑe nõ po

terãt ĩ vtero vᷣginali vniꝰ puelle caꝑet᷑. Hiĩc

Alber.in ſermõe exclamãdo dicit.O venter

capatioꝛ celis:diffuſioꝛ terris:latioꝛ elemen

tis qͥ illũ ↄtinere valuit quẽ totꝰmũdus cõ/

pᷣhendere nõ potuit ⁊ qͥ trib digit molẽ ter
re apendit.Hec ille.Iteʒ ex ꝑte vᷣginis ma

tris dicẽte An.de ↄceptu vᷣginali ca.xviij.
Nil marie excellentiꝰ dari potuit qᷓ; ꝙ vᷣgo
manẽs:deũ de ſua carne carnẽ factũ genera
ret ⁊ mater filij dei fieret. Deniq; ex ꝑte mũ
di totius.qͥd maius facere deo erat q; ißam
oↄſtituere dñam vniuerſoꝝ quoꝝ ipᷣe deꝰ eſt
dñs vt ipᷣam exaltaret ſuꝑ om̃ia creata ⁊ eẽt

regina mũdi ⁊ dña angeloꝝ ⁊ hoĩm ac crea
turaꝝ oĩm celeſtiũ ⁊ terreſtriũ:vt dicere poſ

ſit illud Dath. xxviij. Data eſt mihi om̃is
poteſtas in celo ⁊ in terra ⁊c. Tercio bea

ta virgo cõmendat᷑ in themate de ſũma di⸗

gnitficatõe cũ ſubdit᷑ ſuꝑ celos.i.ſuꝑ oẽz cre
aturã celeſtẽ.etiã angelicã:qꝛ ſuꝑ oẽs altio/
ris glie coꝛona eſt ipa digniſicata tanq; mr
del pelecta:meritis ⁊ pᷣmijs pᷣditata. Unde

optime põt ipᷣa dicere illud Ecci.xxiiij. Qua

ſi cedrus exaltata ſum in libano: qð poteſt
eſſe aliud thema ꝓ iſta ꝑte.etem̃ in ꝑtibs iu/
dee eſt qͥdam mons qͥ vocat᷑ libanꝰ in q̊ re⸗
periunt᷑ arboꝛes cedri dicte que ſunt altiſſi/
me ſuꝑ oẽs alias arboꝛes. Libanus aũt ſᷣm
Hliero.in interpᷣtatõiba terminoꝝ biblie in⸗
terpᷣtat᷑ albus ⁊ candidꝰ vel candidatio.Et
ideo deſignat ſtatũ głie celeſtis vbi eſt pfe/
cte candidatio ſeu albedo innocẽtie ⁊ puri-/
tatis, VUñ Johᷣ. Apoc. vij. vidit ulos cel
ſtes ciues amictos ſtolis albis. In hoc er⸗/.
go monte libano.i.celeſtis glie beata virgo

ℳ 7. .

Liber X

eſt hodie ſup oms eraltata quaſi cedrus al⸗
tiſſima:qꝛ xpᷣo ꝓxima. Jõ Hiero.in ſermõe

de aſſumptõe dicit. Hec eſt dies pᷣclara in q̃ᷓ

dei mater meruit exaltari ſuꝑ choꝛos ange⸗
tura cũ eleuat᷑ in dexterã filij qͥ eſt ĩ dextera
dei patris. Hec eſt inquã dies in q̃ vſq; ad
thꝛoni celſitudinẽ intemerata vᷣgo ꝓceſſit at
q; in regni ſolio ſublimata poſt xpᷣm glłioſa
reſedit.Hec ille. Hoc igi᷑ Dauid in ſpũ pᷣui
dens dixit. Eleuata eſt magnitficẽtia tua ſu⸗
per celos deꝰ. De hac itaq; glłioſiſſima aſ/
ſumptiõe btẽ vᷣginis acturi tria myſteria in
p̃ſenti ꝑte ↄtemplemur: que ex pᷣmiſſo the/
mate elici poſſunntn
Pꝛimũ de pᷣeminẽtia oꝛdis ad quẽ è vir/
go exaltata h̊ notat᷑ ibi. Eleuata eet.
Gcõm de magnitficẽtia honoꝛis: q̊ ipſa
extitit aſſumpta:h̊ ibi.magniſficẽtia tu.
eſt glificata:̊ ibi.ſuꝑ cellos.
Articulꝰpmus qꝙ btã maria in glioſa aſ/⸗
ſumptõe ſua debuit ad peminẽtẽ oꝛdinẽ ex⸗
altari.ſ. in qrt hierarchiã ſuꝑ oẽʒ creaturã.

Irca pꝛimũ mi
c ſterliũ de pᷣeminẽtia oꝛdis ad quẽ
eſt exaltata btã virgo:vt agnoſca
mus q̊ eſt aſſumpta ⁊ q; ſublimit᷑
exaltata ſuꝑ oẽs oꝛdines ⁊ choꝛos celeſtes.
queſtio nob occurrit ſatis edificatoꝛia iſta
Vtrũ btã virgo maria debuerit ſuꝑ oẽs oꝛ
dines celeſtes exaltari vt ipᷣa ſit aſſumpta in
quartã hierarchiaʒ ſuper omnẽ creaturam
humanã ⁊ angelicã q̃ ſit ꝓpꝛia ſoli beate vir
gini ⁊ nlli alteri poſſit cõicari.Et potes obij
cere ꝙ nõ videt᷑ quõ h̊ debuerit vel licuerit
fieri. Pꝛimo qꝛ nõ videt᷑ ↄuenire autoꝛi/
tati ſcpture:qꝛ de Judith in figura btẽ vᷣgi⸗
nis ſcptũ eſt.ca.eiuſdẽ.xiij. Subueniſti rui
ne njre in ↄſpectu dñi. Sʒ ruina tmmõ ſuit
in illis tribo angeliò hierarchijs:&̊ ⁊ reſtau/
ratio ⁊ ſubuẽtio debuit fieri tmmõ in illas
tres hierarchias angelicas.⁊ ꝑ ↄñs dña no
ſtra debuit locari in aliq̃ triũ dictaꝝ hierar
chiaꝝ vicʒz in ſupᷣma ⁊ nõ ſupᷣ dictas hierar
chias vt eſſet q̃rta ponẽda. Itẽ Qu.xv. ſal⸗
ouatoꝛ in ꝑabola de reꝑatõe generꝭ huani di
it. Cdꝛagma decima eſt inuẽta que fuerat
o pdita. & tm in id debuit fieri reſtitutio: ex q
facta fuit ꝑditio ⁊ caſus:ſed H̊ im̃ ex triba an

Terciũ de coꝛona btitudinis q̃ ſuꝑ celũ

loꝝ ⁊ puenire vltraq;ᷓ noſtre hũanita ẽna

Dars In

—2
gelicis hierarchijs fuit. ͤ ꝛẽ. Scðo qe nõ
ↄuenit ̊ rõni theologice. Nã ſancte trini/
tatis veſtigiũ manifeſtat᷑ in oĩibus creaturis
ſim plꝰ⁊ minꝰ:vt dicit᷑ in.j.ſnĩiaꝝ. Maxime
aũit debuit h̊ veſtigiũ trinitat relucere ĩ be⸗
atis ⁊ angelis eo ꝙ ꝓximioꝛes ſũt deo: ſiẽ

tres ſunt ꝑſone diuie.ita tres tm̃ ſint angeli

ce hierarchie.⁊ ſic ter trini.i.nonẽ oꝛdies an
geloꝝ ſunt ad q̊ͥs aſſumũt᷑ hoĩes.& ſeqtur q;
ſicut in deo nõ põt eſſe q̃rta ꝑſona:ita in ce/
lis nõ põt eſſe q̃rta hierarchia. Lercio qꝛ
hoc repugnat oꝛdini nature: qꝛ naturaliter
bierarchia hüũana eſt ſub angelica. Vñ diẽ
Dyoñ. Cõſtat naturã hũanaʒ angelice eſſe
naturalit᷑ ſubiectã.⁊ qm̃ naturaliter ſicut ſe
babet angelꝰad angelũ:ita hõ ad hoĩeʒ.Et
ideo ſicut decebat inter angelos vt ipᷣe pᷣmꝰ
angelꝰqͥ erat inter oẽs nõ ſolũ ruẽtes ſj etiã
pſiſtẽtes nobilioꝛ ⁊ dignioꝛ.vt vult magr̃ in
ijeſentẽ.di.vj.nõ eſſet in ꝓpꝛia ſibi ſoli hierar
chia ſed in ſupᷣma angelica:vtpote pura cre
atura licʒ nobiliſſima. Ita repugnat oꝛdini
nature: vt pura creatura hũana ſicutẽ btã
virgo maria pᷣferret᷑ nõ ſolũ ſuꝑ oẽm creatu
rã huanaʒ ſʒ etiã angelicã: ſed ſufficiebat vt
⸗ pura hõ:licqʒ nobiliſſima ⁊ excelletiſſima
ſup om̃es puros hoies exaltaret᷑ in locũ p/

mi angeli nobiliſſimi:vt ſic in angelica hie⸗

rarchia eſſet ipa ſuꝑ om̃es angelos⁊ hoĩes
⁊ nõ exaltaret᷑ ad pᷣeminentiã quarte hierar
chie que puraꝝ creaturaꝝ trãſcendit hierar
chias:cũ et ipᷣa btã virgo pura creatura eſt
bumana nõ deo vnita ⁊c̃. Secus eſt auteʒ

de xpᷣi huanitate:qꝛ illa eſt deo vnita. Bʒ
incõtrariũ ẽ qdᷣ canit ecclia.Exaltata ẽ ſan /

cta dei genitrix ſuꝑ choꝛos angeloꝝ ad cele
ſtia regna. Et huic vᷣitati ↄcoꝛdant plures
gutoꝛitates figuraꝝ in ſcptur. Pꝛimo nẽ
pe Geñ.vij.legit᷑ ꝙ aque eleuauerũt archaʒ
in ſublime a terra: ita vt ſuꝑ oẽm montẽ ele
uaret᷑.Hec ibi. Accipe ꝑ archam btãm ma
riã in q̃ xpᷣs velut in archa qileuit. q̃ quidẽ

ſuꝑ oẽm montẽ.id eſt ſanctoꝝ ⁊ angeloꝝ oꝛ

dinẽ eleuata ẽ. Huic ↄcoꝛdat qð Dauid di
cit. Aſtitit regina a dextrꝭ tuis in veſtitu de/
gaurato circũdata varietate.Et illð.iij. Ełg.

ij.ſcptuʒ.Poſit eſt thꝛonꝰmatri regis a dex

tris regis ⁊ ſedit iuxta eũ. Deniq; ſcribitur
Eʒech.ca.j.ꝙ vidit thꝛonũ ſaphirinũ ſuper
firmamẽtũ. Hã beata vᷣgo thꝛonꝰ eſt ſaphi

rinus:quia in ea cãq; in ſede ſaphirinaii.ce-

urtn
ſopan
ſle
ſubin⸗
biene
bindi
Dhi
geyt
busd
geigi
flast
poſti

Golit
gore
ſrg⸗
ſor⸗
colbe
tegri
no
luon
latem
hullan
Plhri

Articulus

leſtis puritaᷣ ⁊ coloꝛis etherei quieuit dũs
ihs. Etem̃ ſaphir? etherei eſt coloꝛis. Hũc

itaq; thꝛonũ ſaphirinũ.i.btãʒ mariã deima
trẽ u heta eleuatã ſuꝑ firmamẽtũ.i.ſu
titudinẽ oĩm ſctõꝝ ⁊ celeſtiũ ſpirituuʒ

er
Glia ↄfirmatõis:vñ patʒ ꝓpoſitũ. Ad q̃
ſitũ igit᷑ růdendo ponit᷑ ↄcluſio ꝙ iam be/
atã vᷣginẽ mariã oꝑtuit ⁊ decuit exaltari ſuꝑ
oẽm creaturã:nõ ſolũmõ hũanã ſed etiã an
gelicã in qrtã hierarchiã vicʒ ipi vᷣgini ꝓpꝛi
am.Hec aũt ↄdluſio oſtẽdit᷑ qdruplici rõne
qu aꝝ tõnũ aliqᷓ ponũt᷑ ꝑ Alb.ſuꝑ miſſus ẽ.
ca.ccij. Alie o ꝑ alios.
Pꝛima ðᷣꝛ ratio dignitatis.
HBD cdða ð ratio maternitatis.
Xercia ðꝛ ratio vnitaiis.
Quarta ðꝛ ratio ſanctitatis.
Pꝛima itaq; ðꝛ rõ dignitaᷣ.qꝛ btã vᷣgo cus
ſit mater dei plꝰdiſtat a ſeraphin in dignita

te ⁊ glia q; diſtet ſeraphin ſuꝑ cherubin:vel

cherubin ſuꝑ thꝛonos.⁊ ſic ↄñter q; etiã di
ſtent angeli ſug homĩes. NHã ipꝛopoꝛtiona
biliter magis differt dña a ſeruo:q; fuus a
ſeruo qᷓ ad dignitatẽ. Sed qm ſic ſe hʒ ſera⸗
phin ad cherubĩ:⁊ cherubiĩ ad thꝛonos:⁊ qͥ
libet angelꝰad alteꝝ:ac ſctũs ad ſctm̃: vt ſer
uus ad ſeruũ.Dña auũt ᷣgo ſcʒ btiſſuna ma
ria:vt regina oĩm dnaq; angeloꝝ ⁊ hoĩm ac
imꝑatrix. ipᷣa ĩpꝛopoꝛtionabilit᷑ debuit eẽ
ſuꝑ ſeraphin magis q; ſit ſeraphin ſuꝑ che/
rubin:⁊ ꝑ ↄñs mulio foꝛtiꝰ in alio oꝛdine vł
hicarchia ſuꝑ ſeraphin tanq; digniſſima
oĩm dña ⁊ regina Hinc Augꝰ.in ſᷣmõe ait.
Zibi dña thꝛon? glie regis debek:le ipe rex
glie vt mrem verã ⁊ decoꝛã ſponſam ⁊ pᷣ oĩ
bus diligẽs amplexu aſſociauit ſibi. Gau/

de igit᷑ ⁊ letare ſine fine.Hec ille. Que auto

ritas in pᷣcedẽti ꝑte poſita eſt? deducta adꝓ
poſitũ ſᷣm Alber.vt patuit ibidẽ arti.j.ca.iij
Scõa dicit᷑ rõ maternitatꝭ:qꝛ cũ btã vir

go ſit mater reꝑis oĩm ⁊ ſũmi dei qui eſt ce
atoꝛ cunctoꝝ.Ex gratuita ergo lege aꝑte cõ

ſtat ꝙ ſit in ſede regia ſuꝑ oẽs oꝛdines mini

ſtroꝝ et militũ.i.angeloꝝ et ſcõꝝ agminum

colłocanda ꝑ ſe implens ⁊ ↄiinens vnũ in⸗
tegrũ ac totalẽ ſtatũ cui fm rectam rõnẽ alte
ra ꝑſona cõgrue nõ poteſt addi. NHã ipᷣe ſta
tus maternitatꝭ diuie ex ſui rõe ꝓpter digni⸗
tatem incõicabilẽ exigit vnitatẽ. Sicut em̃
nullaten? decet eſſe plures xpos: nec deum
pluries humanari:ſic nullo mõ decet dei ſi-

liü niſi vnã matreʒ babere. Vjñ quia beata

virgo eſt electa in matrem dei que dignitas
trãſcendit oẽm dignitatẽ miniſtroꝝ ⁊ famu
loꝛum: quia materni amoꝛis ei affectus q̃ᷓ
fertur in deũ vt in ſuum filiũ realem a nullo
alio ꝑpticipari poteſt. Idcirco ꝓut dicit᷑ He
bꝛeo.j. Dicut filius dei ihs ſedet ad dexte⸗
ram maieſtatis in excelſis tanto melioꝛ an/
gelis effectus q̃nto differẽtius nomẽ pᷣ illis
hereditauit. Sic ⁊ mater dñi ihn beata ma
ria:tanto melioꝛ angelis eſt effecta q̃nto pꝛe
oĩbus creaturis hereditauit digniſſimũ ma
tris nomẽ. Vñ in celeſti gloꝛia oĩbus pᷣfer
ri debuit oꝛdinibo angeloꝝ. Tercia ratio
dicit᷑ vnitatis:quia biiſſime vᷣginis ⁊ eiꝰ ſi⸗
lij vna et eadem eſt natura. vna caro xpᷣi et
virginis nõ ↄſiderata in xpᷣo diuitate eius.
Et quia locus debet eſſe ꝓpoꝛtionatlocato
ex.iiij.phicoꝝ. ergo ſicẽ digniſſimo regi xpo
digniſſimꝰdebet᷑ locus glie ſuꝑ om̃es ange
los⁊ ſanctos:Ita digniſſime eiꝰmatri vt ſit
ſuo filio loco et merito viciniſſima debet᷑ ſu
per om̃s angelos ⁊ ſanctos illa ſedes regia
⁊ glioſa coꝛona.Oðõ etiã Hiero.innuit ĩ ſer
mone de aſſumptõe ſic inquiẽs. Nec in mũ
do dignioꝛ locus fuit virginalis vteni tem/
plo in quo dei fuliũ maria ſuſcepit. NHec ĩ ce
lis ſublimioꝛ regali ſolio quo mariaʒ marie
filius ſublimauit. Hec Hiero. Quarta ra
tio dicit᷑ ſanctitan:quia qᷓnto quis altioꝛis ẽ
ſanctitatis:tanto ad ſublimioꝛẽ gradũ ⁊ ſta
tum glie meret᷑ et debet exaltari. Sed bea/
ta virgo pᷣ oibus angelis et ſanctꝭ poſt chꝛi
ſtum altioꝛis extitit ſctĩtatis ĩpꝛopoꝛtiona-⸗
biliter:ergo pᷣ oĩbus debuit exaltari. Hu⸗

ius gratia querere potes qualiter quis pofſ

ſit mereri et facere vt ſit altioꝛis ſctitatis: et
ↄſequẽs mereat᷑ ſublimioꝛis glie graduʒ ĩ
celis. Rñdetur ꝙ ex ſacra ſcptura et theolo

goꝝ ſentẽtia quadruplex de hoc reperit᷑ ſan

ctitatis regula ſᷣm quas etiã ipᷣa beata vir/

go agnoſcit᷑ ſoꝛe ſanctitate altiſſima: atq; bH ⸗
mio glie ſuꝑexaltata in illa celeſti patria.

Lercia ðꝛ charitalis.

Quarta ðꝛ gratioſe laboꝛioſitatis.
Pꝛima itaq; eſt regula humilitatis quã de/

Pꝛima regula ðꝛ hum ilitaltits.

dit ſaluatoꝛ Math.xxiij.dicens.Omis qui oe

ſe humiliat exaltabit᷑. Ex quo habet᷑ ꝙ qui⸗
cunq; ſeĩm magis bumiliat magis exalta/

„

Liber X

bit᷑? ͥ marxime ſe bumſliat ſũme exaltabit.
Juxta ulã thopicã.ij.thopicoꝝ.ſicut ſimpli

citer ad ſimplr:ſic magis ad magis:⁊ maxi⸗

mũ ad maximũ Hinc qꝛ xpᷣs hũiliauit ſeipᷣʒ
vſq; ad moꝛtẽ crucꝭ ꝓpterea exaltauit ðᷣs illũ
et dedit illi nomẽ qð eſt ſuꝑ oè nomẽ:vt ĩ no

mine ei? om̃e genu flectat̃ Phil.ij. Scoõa
regula purita qᷓ poni᷑ Sapᷣ.vj. Incoꝛru⸗

ptio facit ꝓximũ deo.̊ maioꝛ ⁊ maxima in-
coꝛruptio facit magis ⁊ maxiĩe ꝓximuʒ deo.

vñ Math. v. Beati mũdo coꝛde:qm̃ ipi de
um videbũt igit᷑ mag ⁊ maxime mũdi:ma⸗/

gis ⁊ maxime videbũt in q̃ dei viſione eſſen
tialis glłia ↄſiſtit. Tercia regula charitatꝭ
cui ſᷣm doctoꝛes coꝛrñũdet pᷣmiũ eſſentiale ⁊
in qᷓ oĩs lex pendet ⁊ ꝓhete. VUñ Pꝛouerb.

ca. viij . Ego diligẽtes me diligo:ůᷣ plꝰ diligẽ

tes me:plꝰdiligo.⁊ ſic ſũme diligentes ſũme
diligunt᷑ a deo.ſ.ad ſũmũ bonuʒ glie ſũme.
Plenitudo qͥpe legis ⁊ oĩs ſctitatis eſt dile
ctio ſm aplimn Rom̃.xiij. Quarta regula
gratioſe laboꝛioſitat:qꝛ quãto quis in gra-
tia amplioꝛi laboꝛauerit ampliꝰ:tãto qͥſq; ꝓ
pꝛiã mercedẽ accipiet fm ꝓpꝛiũ laboꝛẽ.dicẽ/
te aplo.j.Choꝛ.iij.Exq̃ itaq; buſſima di ge

nitrix vᷣgo maria fuit ſuꝑ oẽs angelos ⁊ ſan
ctos huũilitate p̃dita ꝑ quã ⁊ angelis⁊ ſanci

inuenit reſtaurationẽ. Juxta qð ipᷣa teſtata

eſt. Reſpexit inqͥt deꝰ humilitatẽ ancille ſue.

Ecce em̃ ex h̊ btãm me dicẽet oẽs generatio/
nes:ſ.jſanctoꝝ ⁊ ſeculoꝝ atq; angeloꝝ. Ecce
ergo ꝑ hũilitatẽ meruit ſũmã diuie accepta
tionis reſpectionẽ ⁊ pᷣ oĩiba ſancq pᷣeminen
tẽ beatificationẽ. Itẽ ipᷣa fuit ſuꝑ oẽs puriſſi
ma tãta puritate q̃ maioꝛ ſub deo net intel
ligl.teſte An.li:de ↄceptu vᷣginali. Pꝛerea

ſuꝑ oẽs extitit charitate plena:qꝛ maternnus

ei amoꝛ incomꝑabilit᷑ traãſcendit om̃es ali/
as rõnes amoꝛis in deũ poſt illã charitateʒ
que ẽ in anĩa xpᷣi q̃ ſqʒ fert᷑ in deũ realiter tã⸗

q; in ꝓpꝛiã ꝑſonã ꝓpter vnionẽ. Deniq; iſfa
iᷣgo btã in ampliſſima gre plenitudie labo⸗/

rauit qad vixit cõtinue in bono oge. Vnde
Hiero,in ſᷣmõe de aſſũptõe dicẽ. Bñ inquit

ipᷣa ſalutat᷑ gratia plena: qꝛ ceteris qdem ꝑ

pltes pᷣſta? Marlie vo ſe ſil infudit tota gre
plenitudo,ſ.q fuit ĩ xpᷣo q; aliter ⁊ alit: qꝛ ĩ
xpᷣo fuit plenitudo gr̃e ſicut in capite influe/
te. In maria vo ſicut in collo tranſfundẽete.
Merito igit᷑ ia ſuꝑ oẽs angelos ⁊ ſanctos
xxaltari debnit: qᷓ qdem ſuꝑ oẽs oꝛdines in

ferioꝛes ĩpꝛopoꝛtiõabilit᷑ gratia ⁊ gloꝛia ple /
na ẽ:⁊ om̃i virtute ſctitatis pᷣfulgida regnat

gloꝛioſa:ſuꝑ om̃s etiã ſimł vel diuiſim ſum

ptos oꝛdines. Xſi dubiuʒ nibi occuxrat.
quomõ tã numeroſa beatoꝝ multitudò mi
nus habeat ſiml vel diuiſim q; hec vna vir

go. Rñdet᷑ ſm Berñ.de ſenis in ſᷣmõede al
ſumptõe:qꝙ hec multitudo numeroſitaꝶ nil

facit ad rẽ maſoꝛitaꝶ głie eſſentialis vel ſub

ſtantialis:qꝛ in ſpũalibus idem maiꝰqð me
lius reputat᷑.vñ plus de ſubſtãtiali głia eſt
in vnico ſeraph q; ſit ĩ oĩbus inferioibo oꝛ⸗
dinibo angeloꝝ:etiã ſi ꝑ impoſſibile młtipli⸗
carent᷑ in infinitũ:ſicut exempligra.qͥ cquid
poſſunt inferioꝛes oꝛdĩes eccliaſtici:poteſt
etiã ſacerdotalis gradus ⁊ incõꝑabilit᷑ plꝰ

ſicut eᷣus ſuꝑ ſacerdotes:⁊ papa ſuꝑ eos.
HNec qntũcũq; multi inferioꝛes poſiunt qðᷣ

poteſt ſacerdos. Sic ⁊ in gradiba glie inii⸗
nita dei ſapiẽtia oꝛdinauit. NHam ᷣm aplin

Rom̃.j.Inuiſibilia dei a creatura mundi ꝑ

ea qᷓ facta ſunt intellecta ↄſpiciunt᷑. Vñ cuʒ
glia matris dei ſuꝑat omnẽ creaturaꝝ infe⸗

rioꝛũ oꝛdinẽ ſequit᷑ ꝙ pᷣponderat oĩbus ſil:

quia teſte Dyoñ. Suꝑioꝛes oꝛdines pcellẽ
tius habent omniũ dona oꝛdinũ inferioꝛuʒ
in celeſtibo hierarchijs ⁊ oꝛdiniba. ⁊ ſic patʒ

Add illa aũt obiecta pncipalia in cõtrariuʒ
rũdetur ad pmũ ſᷣm Alber.ꝙ hoc nõ ↄtra/

uenit autoꝛitati ſcpture:quia mater dei ſub
uenit mine angelice ꝑ homiĩes cõiter reſtau
rande:vt ſic decima dꝛagma inuenta ſited ẽ

bumana natura ꝑ peccas cõiter ꝑdita? ad

choꝛos angeloꝝ reducta. Hã ruina angeli
ca ſufficieter reſtaurat᷑ ex hoĩb cõibus. Be
ata vero dei mater exqᷓ eſt ſuꝑ angelos ⁊ bo
mines: vtpote dei mater debuit ſuꝑexaltari

Add ſcm dicendũ ſᷣm Bonauẽ.ſuꝑ.ij. di.
ix.q.vij.ꝙ ſicut puilegiũ ſpeciale nõ eſt re⸗

ducendũ ad legẽ cõmunẽ. Sic ſingular pᷣ⸗
rogatiua que eſt in beatavꝰᷣgie nõ eſt nume
randa cũ oꝛdinũ diſtinctione que eſt ſ̃ᷣm le/

gem cõmunẽ in tribo hierarchijs angeloꝛuʒ
in qbus relucet veſtigiũ trinitatis. Deniq;
ſicut nõ poteſt eſſe quarta ꝑſona diuinaꝰita
nõ ↄuenit ponere quartã hierarchiã angeli
cam. Hõ tamẽ obſtat dei matrẽ ex ſingula⸗

ri pᷣꝛogatiua ponere in ꝓpꝛia ſuꝑ om̃es hie/

rarchias:quia ꝑ hoc nõ tollitur repᷣſentatio

ſumme trinitatis ab angelicis ſpiritib. Hi

mirũ ꝓ vero tenet᷑ fᷣn Bonauen. vbiſußpq

aiſ⸗

pes

licgd
glife
1ot
lio)
det
ordin
nig
ſesc
ſenn
pon
hiera
feßſe
Gbt
los:n
ſe
Cep
ſutne
gulde
Jceo
Hacl
Ven
Sn’
honit
ei
ſoot
ſood

don
dech
ru

nn“

r.

Articulꝰſcdᷣs de magni

da exultatione.

Articulus

etiã ſi angeli nõ cecidiſſent ad eoꝛũdẽ oꝛdi/

o nes aſſumerent᷑ hoĩes ſicut nũc aſſumunt᷑:

licʒ differẽter qꝛ illa aſſumptio eẽt hoĩm be
atificatio ſolũ. Nũc aũt eſt hoĩm beatifica/
tio ↄruine angelice ꝑ qᷓndã eqͥualẽtiã reꝑa⸗
tio⸗ Item pᷣter nouẽ oꝛdines angeloꝝ ponit᷑
decimꝰoꝛdo hoĩm infra oẽs angelos:eoꝛuʒ

ſcʒ qͥ in vita iſta nõ meruerũt vt exaltent᷑ ad
oꝛdines angeloꝝ.ſed meritis xp̃ᷣi faluati te⸗

nẽt gradũ decimũ ſᷣm Bonauẽ.⁊ alios plu
res cõcoꝛ.Et tñ ꝑ hec nõ tollit᷑ expᷣſſa repꝛe
ſentatis trinitatꝭ ab angelicis ſpiritibꝰ.Ita ĩ
ꝓpoſito ponẽdo dei mrem ſupᷣ omes in. iiij.
bierarchia ꝓpꝛia ſibi nõ tollitur ab angelis

repſentatio trinitatis. Ad terciũ dicẽduʒ

ꝙ btã Maria eſt exaltata ſuꝑ om̃es ange⸗
los:nõ qͥdem ſᷣm oꝛdinẽ nature:ſed ꝑ gram

ſingulariſſimã. Nec ſufficiebat ipam in ſe⸗

de pmi angeli collocari licʒ foꝛet pura crea/-

tura,. Sʒz qꝛ? inqntu eſt mater dei habet ali⸗
quid excelletiſſimũ pᷣ oĩbo ĩpꝛopoꝛtionabili

Igeo debuit ſin gulariter exaltari in glia q̃̊

p cũctis ſingulariſſimũ qͥd adepta eſt ĩ gra:

„

vt patuit ex rõnibo adductis. O igit᷑ pie de⸗
q; miicoꝛditer nobis hoĩbo abundatiã tue

bonitatis exhibuiſti cuʒ in vtroq; ſexu nos
angelis pᷣexaltaſti ſcʒ in xpo ⁊ eiꝰ matre: vi⸗

ros ⁊ mlieres nobilitãdo.O ihu bone qͥ ſic

nos dignat es magnificare tua ineffabili
bonitate ſaltem ꝓpter matris tue merita di⸗
Gneris beacificere,.çℳ
alfumpta eſt beata virgo.
antu ad ſecu/

ꝗq dũ mſteriũ pncipale de magni/

ficæẽtia honoꝛis q̃ btã vᷣgo eſt ĩ ce

lũ aſſumpta Hotãdũ ꝙ q̃drupli

cis honoꝛis magniſicẽtia ipa ẽ aſſumpta.
DPꝛimo quia cuʒ coꝛpis ꝑfecta glificatõe
Scðdo qꝛgũ btõꝝ honoꝛãda aſſociatõe.

Tercio q? cum totius curie celeſtis iocũ

Quarto quia cum angeloꝛũ laudedigna
achniratiieon.
Sꝛimo itaq; aſſumpta eſt beatiſſima vir
go maria cũ coꝛꝑis ꝑfecta glificatõne. ⁊ iſte
ponoꝛ ẽ ꝑmagniticus ⁊ altioꝛis ſtatꝰ: qð ſic

Ddeclarat᷑. NHimirũ inueniunt᷑ ſancti in qua

druplici vaĩietate et gradu honoꝛis ꝓuehi
poſt moꝛtẽ in cel m theologoꝝ ſniam.

„

ficẽtia honoꝛis qᷓ claruerunt min⸗ ſunt in penis pu
gatoꝛijs fuiſſe:vt pᷣcipue refert Gꝛeg.in. iiij
li.dialogoꝝ de Paſcaſio. cum vir foꝛet mi
re ſanctitatꝭ ⁊ tutis adeo ꝙ cum eſſet defũ
ctus ⁊ dalmaticã feretro ſuꝑpoſitã demoni

II

Pꝛimo gradu ſunt qͥdam qui ſic in celuʒ
vadunt ꝙ cũ decedunt aliqͥd purgabile ſe-

cum adducũt qui vicʒ ꝑ ignẽ ⁊ penas pur⸗

gatoꝛij ſatiſfaciunt:⁊ ſic purgati in celũ aſcẽ

dũt.Et hic gradus eſt cõmuniter plurimo/

rũ in quocũq; genere hoĩm electoꝝ:eo ꝙ; in

multis delinquũt om̃es teſte ſcptura.etem̃

ſine venialibo peccat vitã pᷣſentẽ ducere cöo⸗/
muniter hoĩes etiam electi ⁊ ſancti neqᷓ unt:
ꝓpter qð.j. Joh.j. Si dixerimꝰ: quia pecca
tum nõ habem noſmetipᷣos ſeducimꝰ:⁊ ve

ritas in nobis nõ eſt. Venialia vᷣo habent

in purgatoꝛio puniri niſi aliũde ſit in hac vi

ta ſatiſſactũ. Ve igit᷑ ⁊ ve hoĩbus in moꝛta/
li peccato decedetibo:quia tales nõ tꝑali pe

na purgatoꝛij ſed eterno igne gehene puniẽ

di ſunt in inferno inferioꝛi. O ergo de me⸗
q̃ntũ deberẽt hoĩes feſtinare ad ↄuerſioneʒ

ne ad eternã ſubito ꝑ moꝛtẽ raꝑent crucia/
tionẽ. Scðdus gradus eſt eoꝝ qui exhac
vita decedũt ita purgati vt nullũ cremabi⸗
le ſecum poꝛtent ſed ſubito in celũ euolẽt.d e
qbus Apoc. xiiij. Beati moꝛtui qui in dño
moꝛiunt᷑ qm̃ requieſcũt a laboꝛib ſuis.qð

intelligit᷑ de euolãtib:quia qͥ vadũt ad pur

gatoꝛiũ nõ requieſcũt a laboꝛibo:ĩmo penai
maioꝛes habet q; hic duz purgant. qe ignis
purgatoꝛij ſuꝑatoẽm penã huius mũdi: vt
patʒz. xxv, di. Qui in aliud ſeculũ. Et de pe.

diei. ca. vlt. ex verbis beati Aug. Et h̊ gra⸗

claruerunt miraculis viſi ſunt in penis pur

acus tetigiſſet ſtatim ſanat eſt/attñ pꝰmul/
tum tempis Germanꝰ capuan epᷣus eũ vi⸗
dit in loco penali.⁊ tales ſancti plures legũ
tur: vt ſanctꝰ Seuerin? colonieñ.archiepᷣs.

⁊ ſanct Henric impatoꝛ, ſanctꝰ Stepha/
nus rex:ſm aliquoꝛũ opinionẽ:⁊ alij ⁊c.

Tercius gradꝰeſt eoꝝ qui poſtq; deceſſe

runt coꝛꝑe ⁊ ania iam in gliam puenerunt
gnte ge

neralẽ reſurrectionẽ ſicut de xpᷣo hoc

certũ eſt: quia eſt articulꝰſidei. Sʒ de virgi⸗

ne glioſa pie creditur ab omi ecclia ⁊ a do/

ctoꝛib aſtruit᷑. Oulti etiã theologoꝛuʒ piʒ
tant hoc de Johe euãgeliſta. ſʒ ⁊ de illis pa
tribus qui ſurrexerũt cum xpo plurimoꝛuʒ o
doctoꝝ opinio eſt: vnde hic gradus hono⸗

dus eſt ſat paucoꝝ: quia ⁊ ſancti viri qͥ hic

Liber X

ris eſt altioꝛ ? melioꝛ atq; ppaucoꝝ. Quar
tus gradꝰadhuc potioꝛ ⁊ optimꝰ eſt eoꝛũ qͥ
poſt deceſſum ⁊ reſuſcicatõeʒ glłioſaʒ ſunt ex

altati in altiſſimo ſtatu glie ſuꝑ oẽm puram

creaturã.Et hec ẽ magnificẽtia honoꝛis ſin
gularis xp̃ᷣi ac bliſſime ᷣginis matrꝭ ad ma
gnificẽtiã ſedis regie ſuꝑ oẽm creaturã ſub/
limatoꝝ:vt xpᷣus dũñs rex oĩm:⁊ eiꝰgloꝛioſa
mater regina cunctoꝝ ab vniuerſis vt decz
adoꝛent᷑. auũt beata vᷣgo coꝛꝑe ſimł gloꝛi/

ficato ſit aſſumpta in celũ pie credit eccleſia

Oð qͥdem multi ſanctoꝝ nõ ſolũ aſtruũt ſj
etiã ꝓbare multis rõnibo moliunt᷑ aꝑtiſſime

vt piʒ ꝑ.xij.rõnes in pᷣma pte.arti.iij. deſcri
ptas in H ipᷣo li.x.q̃s rõnes colligimꝰ ex di/

ctis ſanctoꝝ Berñ.atq; Aug. Damaſceni/
q; in ſuis fᷣmonibo ⁊ alioꝝ cõcoꝛditer id di⸗
ctantiũ ſᷣm piã fideʒ toti ecclie.Oð ſi dicaſ
tñ Hiero.in ſᷣmone de aſſumptõne dicit: ꝗꝙ;

de coꝛꝑali inquit marie aſſũptõe eccłia po⸗

tius eligit pie dubitare qᷓ; aliqͥd temere diffi
nire. Rũdetur ꝙ in ſeᷓntibo bis eiuſdem
ſᷣmonis idẽ Hiero.credendũ eſſe ſic appꝛo/
dicẽs. Si nõ deſunt qͥ dicunt in his qͥ

cum xpo ſurrexerũt ꝑpetuã reſurrectionẽ ii“

eſſe completã ⁊ nõnulli credunt cuſtodẽ vir
ginis Johem in glificata carne gaudere cũ

xᷣo nec nos de btã Maria factũ abnuimꝰ

Hec Hiero.Ecce &̊ certũ eſt fᷣm piam ſideʒ
ecclie ipᷣam foꝛe reſuſcitatã ⁊ ꝑfecte gloꝛifi
catã. Szʒ querit᷑ quãdo fuerit reſuſcitata.
Rñdetur ſᷣm Anthoninũ floꝛeñ.in ſũma ꝑ
te.iij/q; hoc ignoꝛat᷑. Aliqͥ em̃ dicunt ꝙ ipſa
eadẽ die poſt ſepulturã eiꝰ:que dies ẽ.xviij.
kal.ſeptẽbꝛis.ſᷣm Hiero. Alij dicũt ꝙ ſit re
ſuſcitata tercia die poſt moꝛtẽ ad ſilitudinẽ
filij ſui.Alij aüt quadrageſimo die ꝓut legi
tur in reuelatõiba beate Elyzabech ſibi a be
ata v̈gine fuiſſe reuelatũ ꝙ. xl,die pꝰ ſui doꝛ
mitionẽ reſurrexerit. cdo aſſumpta eſt

beata virgo magnitfice:quia cũ beatoꝝ ho/

noꝛanda aſſociatõe qm̃ ipᷣe dñs ih̊s⁊ totus
mMilitie celeſtis exercit eidem obuiam veni⸗
unt:⁊ ſũmo cũ honoꝛe cũ laudibo ⁊ canticis
vſq; ad thꝛonũ gloꝛie eam ꝑduxerũt. Si eĩ
beato Martino occurrit angeloꝝ ⁊ ſancto
rũ multitudo:vt canit eccleſia.multo magis
obeate virgini. vt etiã teſta Hiero. in Fᷣmõe
de aſſumptõe ita dicẽs. Quis illud cogita/

ꝰ re ſufficiet qᷓ; glioſa hodie mũdi regina ꝓceſ
ſerit:quãto deuotõis affectu tota in eius oc
curſum celeſtiũ legionũ ꝓdierit multitudo:

quãtꝭ ad thꝛonũ cãticis ſit deducta:q; pla/

cido vultu:qᷓ; ſerena facie:qᷓ; diuinis ample

xlbus a filio ſit ſuſcepta ⁊ ſuꝑ oẽm creaturã

exaltata. Hec ille. In huiꝰ figuram legit᷑.ij.
Reg.vj. CX dauid deduxit archaʒ in hieæu/
ſalem cũ ſeptem choꝛis ⁊ innumera mliim/
dine hoĩm cum ſũma leticia. Iſta archa eſt
beata virgo quã xpᷣs ꝑ Danid figuratus de
tulit in celeſtem hieruſalẽ cum ſeptẽ differẽ/⸗
tijs ſanctoꝝ ſiue choꝛis. Pꝛimꝰ choꝛus fu

it patriarchaꝝ inter quos pᷣcipui fuere adã

7 Eua: Hoe:Abꝛaam:IJſaac: Jacob ⁊c̃.
Dcᷣus fuit choꝛus ꝓphetaꝝ:inter quos
Moyſes Dauid Eſaias Hieremias ⁊c̃.

ercius choꝛus fuit martyꝝ: inter q̊s fue

re Stephan?ꝰ Johes baptiſta:machabei:⁊

ſancti innocẽtes qui dicunt᷑ martyꝝ floꝛes.

Verũ apłos nõ cõnumero:quia adhucin
hac vita poſiti erant ⁊ necdũ in celeſtem pa

triã ꝑpuenerant.qͥ q dem om̃es doꝛmitõi be

ate vᷣginis ⁊ ſepulture aderãt:vt dicit Dyo/
niſius:⁊ ſanctũ coꝛpꝰ reuerẽter ſepelierunt.
Quartus choꝛus beatoꝝ fuit confeſſoꝛuʒ
inter quos Symeõ Joachim Joſeph ⁊c̃

beate vᷣginis:ſancta Elyʒabeth mater Jo⸗
hãnis baptiſte:⁊ altera ſctã Anna filia pha
nuel que in temge purificatõis ᷣginis xpᷣm
dñm agnoſcendo ⁊ laudauit ⁊ confeſſa eſt.
Sextus choꝛus beatoꝝ cõmuniũ inter

quos erant anie que ꝓtũc euolare debebãt

in celum. Nam ᷣm ranciſ.maro.crediłq;
quolibet die alique anĩe dẽ hoc m uũdo in ce

lũ euolãt. Et etiã ꝙ om̃i die aliq̃ a ĩe de pur

gatoꝛio q̃ vic;ʒ iam purgationẽ ſuã expleue/

runt aſcendũt.Et üle om̃ es in comitiua vir

ginis gaudẽtes in celũ aſcenderũt in quo qͥ

deʒ ſexto choꝛo oĩm taliũ ſanctoꝝ anias cõ
numeramꝰ. In hoc etiã choꝛo fuere multe
anie electoꝝ cõmuniũ diuerſi ſtatꝰvicʒ ma⸗
trimonialis:vidualis:⁊ cõmunis ſtatꝰvirgi

nalis qͥ a pncipio mũdi ĩ fide ſancta ſpe ac
charitate deceſſerant. Septimꝰ choꝛus
innumerabiliũ angeloꝛuʒ inter quos ergnt
Michael:Babꝛiel: om̃es quoq; choꝛi an⸗
geloꝝ:archangeloꝝ:virtutũ:poteſtatũ:pᷣnci
patuum:dñationũ:thꝛonoꝛũ:cherubin: ſe⸗
raphin ⁊c.qui om̃es occurriſſe beate vᷣgini
credunt᷑. VUnde in ſᷣmone qui intitulat᷑ Bꝛe
goꝛio magno.Gloꝛificemꝰ inquit virginem
quã hodie paradiſus excepit gaudens quã
£

Qulintus choꝛus ſanctaꝝ virginũ ⁊ mu/
lierum: inter quas ſancta Anna mater ipᷣiꝰ

mia
5 lonum
funtt
latus⸗
viran
ociurt
gueſtl
leſis
yulin
Ir10
godic
Gug
ihrece
erioi
deoni
lurven
tuis
(Ayel
tnop
gteani
fießſen
lurfn
per ii⸗
(n
Ppiori
ſerar
lepop
uraſu
tog
Vne
Aond
opg
fs
ppbe
legni
tamp
eſud
lunty
nil⸗
aale
Meg
nit
unn
ey
tr
tann
Rcch
mag
Gne
ufßf
deeg

ol⸗
mple H
enuri
egli.

liin⸗
chaett
usde⸗
dfferi⸗

Gusu
gegi

Nti,
r gvos
3875,
rsſe
baber
fore⸗
bucin
ſtem pa
niöl be
nieo⸗
Aiemunt
feſſorz
ſepbꝛi⸗
üꝛmn/
ter iö⸗
ter Jo⸗
in pba
nisrhm
feſſact⸗
giü intꝛre
debebit
edl
jdonte „
ſedepar
ccpleue⸗
Niua r.
ngnoe gh
Nnins ü6

gemule .

icn,
introg
ſee
choms
ooerz
hoꝛi an⸗
gtühi .
nbin⸗
e n
Nidee
g
No

angeli cũ laudib pſequunt᷑: quã archange

loꝛum choꝛus venerat᷑:quã martyres beati
ficant candidati:quã ſanctoꝝ confeſſoꝝ ſto
latus ↄcelebꝛat numerꝰ: cul hodie ſanctaꝝ
virginũ cum ſuis palmis victricibo exultãs
oceurrit exercitus. Hec ibi. Sed circa ;
queſtio occurrit:quõ hoc veꝝ ſit vt tota ce⸗
leſtis curia exierit de celo obuiam beate vir
gini in ſui aſſumptõe cũ ſupᷣmi angeli ad ex
tra nõ mittant᷑: vt tenent doctoꝛes ſᷣm illud
qð dicit Dyoñ.lib.de angelica hierarchia.

Bu peoꝛa inquit illa agmina ab intimis nũ

; recedũt quoniã ea que pᷣeminẽt vſum ex/
terioꝛis officij nũqᷓ; habent.Hec ille. Item
de anĩabus etiã ſanctoꝝ hoc in dubiũ vide
tur verti:quia vt dic Aug.li.de cura ꝓ moꝛ
tuis agenda inter mediũ ⁊ finem: ꝙ defun/

cti vel defunctoꝝ anĩe viuoꝝ rebus intereſ⸗

ſe nõ poſſunt. Vñ nõ videt᷑ quõ de celo be
ate anie deſcenderũt ⁊ in obitu beate Da/
rie pᷣſentes eſſe potuerint. Ad hec reſpõde
tur ſm doct.pᷣcipue Rich.de media villa ſu

per,iiij. di. xlv.q.j.arti.iij.Et concoꝛ. Fran/
ciſcꝰmaronis ꝙ de cõmuni lege illa agmia
ſuꝑioꝛa angeloꝝ nõ mittunt᷑ ad extra.⁊ ſimi

liter anĩe defunctoꝝ de ſuis receptaculis ex

ire nõ poſſunt de cõmuni lege:eo ꝙ ꝓhibẽ⸗
tur a ſuꝑioꝛi. i. dei virtute: licʒ ſi vellent poſ
ſent ꝑ ꝓpꝛiam virtutẽ exire niſi ꝓhiberent᷑ a
virtute ſupioꝛi.⁊ ſic accipienda ſunt verba

Auguſtini ꝙ anĩe nõ poſſunt intereſſe reb⸗

viuoꝝ ꝑ ꝓpꝛiam naturã ꝓ tanto:quia earuz

Vrtus nõ poteſt ↄtraire virtuti ſuꝑioꝛi qua

pꝓhibenkt. ſed de lege cõmuniꝓhibent᷑ exire
ille anĩe que ſunt in purgatoꝛio ante exple/

tam pnĩaʒ.⁊ ille anie que ſunt in inferno an

te iudiciũ.Ille aũt que ſunt in celo exire no
lunt vſq; ad tpᷣus reſumptõis ſuoꝝ coꝛpoꝝ
niſi videãt hoc aliquãdo placere deo ex ſpe

ciali cauſa.Sic igitur ex ſpeciali cauſa et pᷣ
nilegio ſingari conceſſum eſt beate virgi

ni ⁊ donatum vt omnes angeli et ſancto⸗

rum anime deſcendant de celo in obitu be⸗
ate virginis Marie ꝓpter eius reuerẽtiã ma

ternã:vt honoꝛ debitus exhibeat᷑ matri dei
⁊ cum ea iteꝝ aſcenderũt in celum. Hec fᷣm
Rich. Tercio beata virgo aſſumpta eſt

· magnifico honoꝛe:quia cum totius celeſtis

curie iocũdiſſima exultatõe.De hoc Hiero,

in fᷣmõe dẽ aſſumptiõe dicit ſic. Hodierna
die credendũ eſt militiã celoꝝ feſtiue genitri

ci dei obuiam adueniſſe eãq; ingenti lumĩie
circũfulſiſſe ⁊ vſq; ad thꝛonũ cum laudibo ?z
canticis ſpũalibus ꝑduxiſſe.celeſteʒ quoq
hieruſalẽ tũc ineffabili leticia exultaſſe ⁊ io⸗
cundataʒ inextimabili charitate ⁊ om̃i gra-
tulatione iubilaſſe: quoniã feſtiuitas hec qᷓ
nobis hodie reuoluitur annua: illis oibus
eſt facta continua. Creditur quoq; ꝙ ipᷣe ſal
natoꝛ ꝑ ſe totus feſtiuꝰoccurrerit:⁊ cũ gau⸗
dio eam ſecum in thꝛono collocauerit. Hec
Hiero. Hic aũt honoꝛ deductiõis beate

Marie in celum fuit ſuᷣmus reſpectu om

niũ ſanctoꝝ.quia aliquoꝝ ſanctoꝝ anie aſ/
ſumunt᷑ ꝑ vnũ angelũ tm̃ deducẽde.ſ.ꝑ an/

gelũ cuſtodẽ ſicut putat᷑ de ſaluãdis cõibuſ

boĩbus. Juxta illud Exo. xxiiij. Ecce mitto
angelũ meũ qͥ cuſtodiat te ĩ via.i.in vita iſta

—„ſ,. „

⁊ ſequit᷑.⁊ inducat te in terrã quã ꝓmiſi.i.in

patriã.Alioꝝ aũt quoꝛũdã ſanctoꝛum aniĩe
deducunt᷑ a pluribus angelis ſibi miſſis ꝓ
merito ſue ſanctitatis. Juxta illud Au.xvj.
Factum eſt vt moꝛeretur mendicus ⁊ poꝛ/
taretur ab angelis ⁊c̃. Itẽ alioꝝ adhuc anĩe
deducũt᷑ maioꝛi honoꝛe a magna plurimo/
rum multitudine angeloꝝ:ſicut legit᷑ de ſan
cto Martino ⁊ quibuſdã alijs ſanctꝭ. Sʒ

beatiſſima virgo Daria excellentiſſimum

obtinuit honoꝛẽ ſuper omnes:quia omnes
quot erant angeli ⁊ inſuꝑ ipſemet chꝛiſtus
deus ei occurrit.et ſic patzʒ. Quarto bea/
ta virgo aſſumpta eſt magniſice: quia cum

oĩm angeloꝛum laude digna adminiſtratio

ne:quia cum ipſa cum tam ineffabili iocun

ditate ⁊ gloꝛia aſſumeretur in celum angeli

admirando de tanta gloꝛia huius vniꝰ pu⸗
elle in laudem eius fecerunt queſtiones ſi/
cuti et chꝛiſto aſeéendente in celum queſie⸗
runt di. Quis eſt iſte qui aſcendit de edom
⁊c.Eſa.lxiij. JItaq; hodie cum vidiſſent an
geli hominẽ purum.id eſt beatam virgineʒ
ſuper oẽm creaturã exaltari cui ſimile viſuʒ
nõ fuerat.tunc eoꝛum Pꝛima hierarchia
admirãdo gloꝛiam Marie et laudem dixit
illud Cañ. ij. Que eſt iſta que aſcendit per
deſertum ſicut virgula fumi ex aromatibuſ
mirrhe et thuris ⁊ vniuerſi pulueris pigmẽ
tarij. Quibus verbis admirantes laudant
eius humilitatem:quod notatur in virgus
la fumi:eiuſq; caſtam ⁊ odoꝛiferam deuotio

nem: quod notat᷑ in mirrha moꝛtificatiõisꝰ
⁊thure deuote oꝛationis,. Juxta illud pᷣs.

4

Dirigat᷑ oꝛatio mea in ↄſpectu tuo:ſicut in⸗
cenſuʒ ⁊c.Laudant etiã eiꝰ virtutũ oim ple
nam ꝑfectionẽ cũ dicunt:⁊ vniuerſi pulue⸗
ris pigmẽtarij ⁊c̃. His rũdit Eſaias. Hecẽ
inquit virga quã pᷣdixi.Egrediet᷑ virga de
radice ieſſe: ⁊ flos de radice eius aſcẽdet: et
reqͥeſcet ſuꝑ eum ſpũs dñi Eſa.xj. Secũ

daq; angeloꝝ hierarchia de vᷣginis glia ait

Que eſt iſta que pgredit᷑ quaſi auroꝛa con/
ſurgens pulcra vt luna: electa vt ſol: terribi
lis vt caſtroꝝ acies oꝛdinata Can.v. Quia

em̃ videbant eã eſſe mediatricẽ ſalutis oĩm.

Igeo dicebant q̃ſi auroꝛa que mediat inter
diem ⁊ noctẽ:ita btã virgo inter deum ⁊ cre
aturas. Itẽ videbãt eam dei matrẽ. ideo di
xerũt pulcra vt luna:qꝛ in luna videt᷑ appa/
rere imago hoĩs fabꝛi.ſicin maria apparuit
xpᷣs fabꝛicatoꝛ mundi.Itẽ videbant eã eſſe
ſponſam dei patris charitate plenã:ideo di
xerunt.electa vt ſol: quã nouerãt. quia ipſa
ↄtriuit caput ſerpẽtis ꝓpterea dixerunt: ter⸗

tuis.ſq; o fili dei in veſtitu deaurato circũ/

datavarietate. Demũ tercia hierarchia ad
mirãdo dixit illud Cañ.vj. Que eſt iſta que
aſcẽdit de deſerto.i. ſeculo qð deſertũ eſt: q/
peccatoꝝ ſpinis obſitũ ⁊ virtutũ gratijs in ⸗
cultũ:delicijs affluens ſcʒ multiplicis glie?z
plenitudinis gre innixa ſuꝑ dilecto.i.filio qᷓ
ſi vnũ cũ eo.ſic exponit Ber. Ad qð reſpõ
dit Eʒechiel. Hec eſt illa poꝛta clauſa de qᷓ

S,

tur ⁊ vir nõ ꝑtrãſibit ꝑ eam qm̃ dñs deus

iſrael in greſſus eſt ꝑ eam:eritq; clauſa pnci

ſciuit thoꝝ in delicto: habebit fructũ in re⸗

ſpectione aniaꝝ ſctãꝝ. Et iteꝝ. Iſta eſt ſpe⸗

cioſa inter filias hieruſalẽ ſicut vidiſtis eaʒ

lum gaudes ſuſcipit᷑ ⁊ ßymagnifico bonoꝛe
in illo celeſti ſolio ſublimata ab oĩbo collau⸗
dat᷑ ⁊ honoꝛificẽtiſſime extollit᷑ circũdata ſã

ctoꝝ agminibo:ſine termio eiꝰ laudes ↄcin/

nãtibo.de h btũs Berardꝰepᷣs ⁊ martyr i ſu

is omelijs diẽ ſic. Sol? dũs ihs xpᷣs pᷣt hãc

magnificare quẽadmodũ fecitvt ab ipa ma

ieſtate laudẽ ↄtinue accipiat ⁊ honoꝛẽ ange

licis ſtipata choꝛis:archãgelicis vallata tur
mis:thꝛonoꝝ hincinde poſſeſſa iubilatoibo

ribilis.ſ.demonibo: vt caſtroꝝ acies oꝛdina
ta. Ad hãc eoꝝ queſtionẽ rũdit Dauid. hec
eſt illa quã pᷣdixi:quia aſtitit regina a dextrꝭ

.CcPoꝛta hec claulſa erit ? nõ apie

dñationũ circũcincta tripudijs:pncipatuũ
circũſepta obſequijs: poteſtatuũ amplexa⸗ *
ta plauſibo:virtutũ gyrata honoꝛibo:cheru/
bin circũſtãtionata hymniſatõibo:ſeraphin
vndiq; poſſeſſa ineffa bilibo cantionib Pa
ʒ ineffabiliſſima trinitas ꝑhenni tripudio

ſibi applaudit:atq; ſua gra in ea tota redun

dãte oẽs eidẽ attẽdere facit: apłoꝝ ſplẽdidit
ſimus oꝛdo ineffabili laudeillã extollitꝛmar

tyrũ multitudo oĩmode ſupꝓplicat dñe tante

ↄfeſſoꝝ exercitꝰinnumerabilis cõtinuũ ſibi
pſonat canticũ:ginũ candidiſſima xio iu

gem choꝛeã ad ſuã celebꝛat gliam. Hec ille

O igit᷑ chariſſimi oẽs eã magnificemꝰin ter
ris:que tãts honoꝛibo extollit᷑ in celis.
Airticulꝰterciꝰ de coꝛona btitudinis qua

bñdicta maria in celũ aſſumpta extitit glo/

* .

cim coꝛone.

A btã v̈go eſt laureata ĩ ceiov re

ò gno Hotadũ ꝙ; ad numeꝝxij⸗.
ſtellaꝝ ᷣm qð vldit Johes in Apoc. ipam

btiſſimã vᷣginẽ coꝛonatã foꝛe ĩ capite coꝛo/

na.xij.ſtellaꝝ poſſumꝰ ðᷣſcribere.xij.coꝛonaſ

q̃s accipe poſſumꝰex ſacra ſcptura⁊ theolo
goꝝ ſnia:qbo ipᷣa ẽ ſuꝑexcellẽter coꝛonata.
Pꝛima coꝛona ðᷣꝛ aurea.ſieẽntialis.
Scda ðᷣ aureola ginalis.
Ter cia ðꝛ aureola ipiꝰpᷣdicatöKss·
Quarta aureola ei manyrij ⁊ paſſiõic
Quinta ðꝛ coꝛona vltltlee.
Serxta ðꝛ laurea palme vel victoꝛie.
Septima ðꝛ coꝛona iuſticce.
Occtaua ðꝛ decoꝛis diadema ⁊ ſpeciei.
Nona dicit᷑ coꝛona regalis. S
Decima ðᷣ coꝛona ſponſalis.
AUVudecima ðꝛ coꝛona glie honoꝛis.

Duogecima coꝛona ptãtiu uriſditiõis.
Pꝛima itaq; coꝛona ðꝛ aurea qͥ ẽ glie ſuba/
lis pᷣmiũ.Hec ſᷣm doct᷑ ſuꝑ.iiij.ſentẽ.di.xlix
oſiſtit i dara viſiõe dei ⁊ ſciiſſime trinitatis

pꝛis ⁊ filij ⁊.ſſ.atq; ĩ eiꝰ fruitõe ⁊ ſempitersa
tẽtione.hec coꝛrñdet triplici vᷣtuti theologi
ce q̃ vnit᷑ ̊̊ aĩa deo ꝑ graʒ vicʒ fidei ⁊ chari

tati ⁊ ſpei. Vñ his triba vᷣtutibo in via ſucce

dũt tres dotes aĩe ĩ pꝛia:qꝛ viſio diuĩa ſuc/-
cedit fidei:qua.ſ.viſione dotabitur potẽtia

anie intellectua qdam habitu lumioſo ſup

rioſiſſime laureata. aſſignant᷑ aũt bic duode

myſteriũ de coꝛona btĩitudis

49 *

⸗
in

n
i
nar
nte
ſbi
in
le
nler

iu

lote

ncis
re⸗
h⸗
an
deo⸗/
onal
clo
d

ſ⸗
,
ia
448

logt
ha
e

. infuſo qᷓ eleuat ad deli clare ſicut vidẽdũ ĩ

ſũma ⁊ ieffabili iocũditate. Itẽ fruitio amo

ris ſuccedit charitati ꝑ quã volitiua potẽtia

anis inheret deo tanq; ſũme bonitati:⁊ tota
anſa fruit᷑ inenarrabilis dulcedinis affluen
tid in io. Deniq; tentio ⁊ ꝑpetua poſſeſſio
ſuccedit ſpei ꝑ quã fm memoꝛiã gratificat
⁊ glificat᷑ ania innixa ſũme maieſtati ſecura
pfectiſſime de ꝑpetuatõe glie ⁊ tẽtionis dei.
Vñ Eſa.lx.Tũc videbis ⁊ afflues ⁊ mira/
bit᷑ ⁊ dilatabit᷑ coꝛ tuũ ⁊c̃. Qm̃ aũt btĩſſima
vᷣgo ſůpexcelleter pᷣ oĩbo alijs fulſit in hac vi
ta vᷣtutib in pᷣmiſſis fide ſpe ⁊ charitate.̊ i/

pꝛopoꝛtionabilit᷑ ſuꝑ oẽs hãc aureã coꝛonã

glie ſubalis glioſiſſime obtinet in pꝛia.De
bac accipi pᷣt ilud Ecci xlv. Coꝛona aurea
ſuꝑ caput eiꝰexpᷣſa ſigno ſctitatᷣ głia hono

ris ⁊ opꝰfoꝛtitudis. Dicit᷑ aũt coꝛona aurea
qꝛ radici charitatꝭ ̊ pᷣmiũ eſſentiale coꝛrũ/

det vt volũt doctoꝛes ⁊ nõ generi oꝑis. Au
rũ vᷣo eſt incoꝛruptibile in q̊ notat᷑ charitas

q̃ nũq; excidit:j.Choꝝ.xiij. Itẽ auꝝ delecta

biliꝰrefulget in qͥ notat᷑ viſiõis fruitiue cla⸗

vitas.Deniq; qꝛ coꝛona aurea ẽ circularꝭ fi/
gure cuiꝰnõ eſt repire finẽ. Jõ in h̊ notat᷑ ꝑ/
petuitas.O q; iocũda:o q; glioſiſſima è iſta
coꝛona btẽ virginis q̃ pᷣ oĩb angelis ⁊ ſctis

videt deũ pꝛem:⁊ ab eo genitũ filiuʒ atq;. ſſ.
ab vtroq; ꝓcedẽtẽ. NHã vt ait Ber̃. ſuꝑ cañ.
Reuera illud ſolũ eſt veꝝ gaudiũ qð de cre
atoꝛe ↄcipit᷑ cui comꝑata oĩs aliũde iocũdi
tas meroꝛ c.oĩs ſuauitaſ doloꝛ ẽ.om̃e dulce
amaꝝ.om̃e decoꝝ fedũ.omne poſtremo qð
delectare pᷣt moleſtũ ẽᷣ. O qᷓ; felix illa regio ĩ
q̃ ingrediemur adviſionẽ diuitad:⁊ egredie
mur ad viſionẽ hũanitaꝶ xpᷣi ⁊ vtrobiq; pa

ſcua dulcedis eterne iueniemꝰ. Et qͥd tũcẽ

in glioſiſſima dei mre.O ve glioſa dicta ſũt
de te ciuitas dei nti. Scðdða coꝛona ðꝛ au
rea vᷣginalis. Haʒ ſ̃m doct.ſuꝑ.iiij.di.xlix.
Aureola pᷣ ua dat᷑ ̈ginibe. vñ ⁊ de eis ca
nit ecclia Ueni ſpõſa xpᷣi accipe coꝛonam
quã tibi dñs pᷣꝑauit in eternũ. Et q; glioſa
dei mĩ eſt ?govᷣginũ q̃ nec pmã ſiłem viſa ẽ
tec hꝛe ſeq̃nte:iõ ipᷣa coꝛonata ẽ in hac aſſũ

ptione hac coꝛona q̃ öꝛ aureola vᷣginalis q̃ᷓ
cõpꝑat᷑ lilio ꝓt᷑ puritatꝭ albũ cãdoꝛẽ.iuxta il

lud Cañ.ij. Si liliũ inter ſpinas:ſic amica
mea inter ſilias.vñ hec ẽ lilia. Tercia coꝛo
na ðꝛ aureola pᷣdicatõis,.de q̃j.Pet.j. dicit.
Sexnioꝛes paſcite,ſ.pdicatõe qͥ in vobᷣ ẽ gre
D

gẽ vt pcipiatꝭᷣ ĩmarceſſibilẽ ⁊ intermĩabilez
gloꝛie coꝛonã:q̃ ſq; debet᷑ pᷣdicatoꝛibo.vt vo
ſũt doct᷑ſuꝑ.iiij.Et bec ðᷣꝛ ſtella:qꝛ vt ſcribi
tur Dañ.xij.Qui docti fuerint fulgebũt q̃ſi
ſtelle ĩ ꝑpetuas etnitates. bac etiã coꝛona ẽ
coꝛonata b.vᷣgo q̃ ſũmos etiã pᷣdicatoꝛeſ to
tiꝰfidei catholice.i.aplos ⁊ euãgeliſtas do/
cuit.vñ Apoc̃.xij.ſcribit᷑ ꝙ in capite eiꝰ.ſ./⸗
ginis ẽ coꝛona.xij.ſtellaꝝ:qꝛ ipᷣa fuit magr̃a
7 doctrix apłoꝝ. xij.⁊ oĩm articuloꝝ fidei qᷓ
in. xij.articuł ſimboli pᷣcipue cõpꝛehẽdunt᷑.
Quarta coꝛona martyrij cui debet᷑ aureo
la ſᷣm doct᷑.Et qꝛ ipᷣa b. vᷣgo martyriũ maxi
mũ p alijs paſſa ẽ in filij cõpaſſiõe:cuiꝰaĩaʒ
gladiꝰdoloꝛis ꝑtrãſiuit in q̊ doloꝛe oẽs alioſ

martyres exceſſit:vt patuit li.iij.ꝑte.iij.ar.j.

g̊ ſũmã coꝛonã martyrij ꝓmeruit:⁊ hec ẽ co
rona tãqᷓ; roſea ꝓpt᷑ rubꝛũ ſanguinẽ,ſ.dñi ie/
ſu quẽ effudit in cruce pnñte ſua mr̃e ⁊ cõpa
tiẽte. Vñ de ipᷣa canit᷑ in officio hodierno.
Vidi ſpecioſam q̃ſi colũbã aſcẽdẽtẽ deſuꝑ
riuos aq̃ꝝ:i.angeloꝝ⁊ ſiẽ dies vᷣni circũda/
bãt eã floꝛes roſaꝝ ⁊ lilia ↄual. Quĩta co⸗
rona vite:de q̃ Apoc̃.ij.Eſto fidelis vſq; ad
moꝛtẽ ⁊ dabo tibi coꝛonaʒ vite. Et Jaco.j.
Btũs qͥ ſuffert tẽtationẽ qꝛ cũ ꝓbatꝰ fuerit
accipiet coꝛonã vite Hec diuerſiſicat᷑ ſm tri
plicẽ ſtatũ vite ſaluãdoꝝ ĩ triplici gradu cõ
tinẽtie.ſ.Cõiugalis cui debet᷑ fructꝰ triceſi/
mus.Vidualis cui debet᷑ fructꝰ.lxx. Et vᷣgi
nalis cui debet᷑ fructꝰcẽteſimꝰᷣm Bonauẽ.

2 alios theologos. Juxta illud Math. iij.

Semẽ cecidit in terrã bonã ⁊ oꝛtũ fecit fru
ctũ aliud cẽteſimũ:aliud.lx.aliud.xxx. Eſt &
fructꝰpᷣmiũ illiꝰceleſtꝭ coꝛone vite btẽ q̃ coꝛ
reſpõdet ſtatui ↄtinẽtie in q̃ qͥſqs ꝓbatꝰ fue
rit ⁊ fideł vſq; ad moꝛtẽ:accipiet coꝛo nã pᷣ⸗
mij ſᷣm gradũ ſui ſtatꝰ ⁊ fructꝰ. Sʒ qm̃ dei

mẽr ꝑfectiſſime meruit in qͥlibet ſtatu pᷣdicto

HNã fuit ↄiugata ↄtinẽtiſſima:qꝛ deſpõſata
Joſeph:ſj nõ in ↄcupĩa iũcta. Itẽ fuit vi⸗
dua caſtiſſima pꝰmoꝛtẽ ioſeph ſponſt. Fuit
q̊ʒ cũ hisᷣgo ꝑpetua:oĩm & electoꝝ fructꝰ?
coꝛonã vite glłioſiſſima obtinet. Gexta co
rona ðᷣꝛ palma victoꝛie:de q̃ apls.j. Choꝝ.
ij. Nõ coꝛonabit᷑ niſi qͥ legitime certauerit.
⁊ Apoc. vij.diẽ Joh.ſe vidiſſe palmã ĩmꝗ⸗
nibo ſctõꝝ.Eſt ãt palma ſᷣm doct,qðdaʒ pᷣ⸗
miũ celeſte ⁊ gaudiũ qð debet᷑ ñ radici cha ⸗
ritat:noꝑi ſʒ volũtati, ⁊ B̊ dat᷑ taliba ſcis qͥ
pfecte vicert ſeipos adðᷣo vtvolũtatẽ ⁊ plenũ

4

lre
ge
coben
chlor

7 6 5 “D . 4 .

deſideriũ habuerint patiẽdi p xpo martyri
um:licʒ diuĩa diſpẽſatõe effectũ nõ ſint coͤſe
cuti./ Vñ de btõ Martino canit eccłia. O

coꝛona decoꝛis nõ valde multoꝛũ. qꝛ vtait .
Aug. d e ciui.dei:li.xxj. Pauciſſimi inqͥt ſůõt
tante felicitatꝭ vt ab ineunte adoleſcẽtia nui

ſciiſſima ania quã ⁊ ſi gladiꝰ ꝑſecutoꝛis nõ
abſtulit:palmã iñ martij nõ amiſit.Et ↄſilr
de ſctõ Frãciſco.Hanc vtiq; palme coꝛonã
btã virgo pᷣcellẽtiſſime ꝓmeruit qñ ſeiſßam

la dãnabilia pctã cõmiſerint.Taliũ ltaq; ſaãa
cioꝝ pᷣmiũ ⁊ gaudiũ ſpeciale qð hñt de no
centie puritate ⁊ incoꝛrupta mũdicia ðꝛ dia
dema decoꝛis⁊ ſpeciei:qꝛ ꝓpt᷑ puritatẽ incoꝛ

eig⸗
diti
Per

ruptã in q̃ eſt d ecoꝛ anie ⁊ pulchꝛitudo ſ=ò⸗/ “ G

ma dabit eis qdem decoꝛ glie accidẽtalios „ Dd
futuro ſᷣm doctoꝛes ſuꝑ.iiij.Et qm̃ btã vir e
go ſuꝑ oẽs creaturas fuit puriſſima tãta pu ſin
ritate qᷓ maioꝛ ſub deo nequit intelligł. teſte A
Anß.li.de ↄceptu vᷣginali.Jõ ſũmi decoꝛis ſich
⁊ indicibilis pulcritudinis coꝛonã poſſidet ade
adeo ꝙ oĩm angeloꝝ ⁊ ſctõꝝ decoꝛ reſpectu mhian
decoꝛis biẽ vᷣginis eſt ſicut lux lune⁊ ſtellan lnfen
reſpectu ſolis.vñ Ecci.xxvj. Sicut ſol oꝛi⸗ ain
ens in altiſſimis dei:ſic mulieris bone ſpẽs bl

cũ/ꝓpꝛio filio in mõte caluarie paſſioni obtu
lit vbi⁊ gladium doloꝛis in cõpaſſione ꝑtu
lit:⁊ milleſies ibidẽ moꝛi ꝓ filio ⁊ cũ filio do
mino iu deſiderauit.qð teſtat᷑ Berñ.ĩ tra⸗
ctatu de cõpaſſiõe btẽ vᷣginis: ⁊ ↄcoꝛ. Anſ.
in ꝑſona marie dicẽtes ſic. Aſpiciebã wdůim
⁊ fuliũ meũ in cruce pendentẽac moꝛientẽ ?z
tanto doloꝛe vexabar in mẽte q nõ poſſum
explicare fᷣmone.Iſte erat doloꝛ mihi maxi
mus:qꝛ videbã me deſeri ab ipo quẽ virgo
ↄceperã ⁊ genuerã qͥ mihi erat vnic?: vide⸗

bã moꝛi quẽ dilexit ania mea ⁊ tota liq̃ſiebãa
pᷣ anguſtia:dabã gemit?⁊ ſuſpiria:ploꝛabãa
talia verba:O fili chare:o benigne nate:o
amoꝛ vnice:da moꝛi tecũ⁊ ne derelinqs me
NHil mihi dulcius vere qᷓ; moꝛi tecũ ample
xata cruce.Et nil amari certe qᷓ; viuere ſine
te. Hec ⁊ plura ibidẽ.vñ piʒ qꝛ palme coꝛo
nã hʒ. Deptima coꝛona iuſticie queẽ pꝛe
miũ mercedis ꝓ retributõe bone oꝑatõnis

eoqꝙ ſᷣm iuſticie eqͥ tatẽ vnuſq ſq; ꝓpꝛiã mer

tũ ⁊ opeꝝ meritoꝛioꝝ:multofoꝛti hec coꝛo/

na ĩ vᷣgine btã hʒ locũ. Octaua coꝛona ðꝛ
decoꝛis diadema ⁊ ſpeciei.i.pulchꝛitudinis
de q̃ ſcriptũ eſt Sapᷣ.ca.v.Accipiẽt.ſ.ſancti

regnũ decoꝛis:⁊ diadema ſpeciei de manu
dñi. Hoc diadema decoꝛis ſpeciei dat᷑ pᷣci/
pue illis ſcũs qͥ in puritate ĩnocẽtie vixerũt

ſine macula ſũt añ thꝛonuʒ dei qͥ ſequun
oagnũ q̊ cunq; ierit ⁊ cantãt canticũ nouum

qð nemo ali/pᷣt cãtare:vt ſcribit᷑ de ſctis ta⸗
libo Apoc. xiiij. Hec vᷣtus rara eſt:⁊ ſic hec

cedẽ accipit a deo ſ̃ᷣm ſuũ laboꝛc̃.teſte aplo.
De hac coꝛona ideʒ dicit.j.Lhim̃.iiij. Ho⸗
nũ certamẽ certaui:curſum ↄſũmaui:fidem
ſeruaui:in reliquo inqͥt repoſita eſt mihi co/⸗
rona iuſticie quã reddet mihi dũs iuſt? inæ-
dex. Vñ qꝛ btã virgo plꝰ oib laboꝛauit in
gęra pᷣabũdãtiſſima ⁊ in amoꝛis diuie pemi
nentia oĩs boni oꝑis merito fuit pleniſſima
vt claruit li.vij.pte.ij. Jõ ſũmã hãc coꝛonã
mercedis ⁊ retributõis diuĩie iuſticie i aſſũ⸗
ptiõe adepta extitit. Si q pe vt hꝛ Pꝛouer.
xiiij.Coꝛona ſapientũ eoꝝ diuitie vicʒ vᷣtu⸗

id ẽ marie in oꝛnamẽtũ dom ſue.i.celeſt⸗ pa
trie. Hinc ⁊ Cañ.vj.dicit adeã deus.Lota
pulcra es amica mea ſuauis ⁊ decoꝛa?⁊ ma⸗
ona coꝛona regal qᷓ
btã vᷣgo eſt coꝛonata tãq; regina celi ?⁊ dñũa
udi. Juxta illud p̃ſ. Aſtitit regina a dextr⸗
tuis in veſtitu deau.circũ.va. In hꝰfiguraz
Heſter.ij.ſcptũ ẽ. Adamauit eã rex ſuꝑ oẽs
mlieres ⁊ poſuit diadema regni ſuꝑ caput
iꝰ. Decima coꝛona ſpõſalis:qꝛ ipa ẽ ſpon
ſa ſũmi ⁊ eterni regis.⁊ iõ coꝛonã ſpõſalem
glioſiſſima obtinet. VUñ Eſa.lxj.ait. Canq;ᷓ
ſpõſam decoꝛauit me coꝛona dũs⁊ indumẽ
to iuſticie circũdedit me. VUndecima coꝰ
na glie honoꝛis:deq̃ ps. Glia ⁊ honoꝛe co

cula nõ eſt in te ⁊c. F

ronaſti eũ dñe ⁊ ↄſti.eũ ſuꝑ o,:m.tu.Hac co

rona btã dei mr ẽ hodie coꝛonata qñ ad tã⸗

te dignitatꝭ gliam ⁊ honoꝛẽ eſt ꝓuecta ⁊ ex/

altata: vt ab oibo creaturis celeſtibo ? terre⸗
ſtribo ſit honoꝛe debito adoꝛãda:laudãda:?-
glificãda tãq; dei mr digniſſima q̃ in celeſti

pr̃ia ab oĩbs ſctis ⁊ angeł laudat᷑ ꝑ ſecla:di⸗

cẽdo illud Judith.xv. Lu gliamierlm:tule
ticia iſrł:tu honoꝛificẽtia ppli nr̃i. In cuiꝰſi/
mittebãt coꝛonas ſuas añ thꝛonuʒz dicẽcdo.
Dignes dñe de? n acciꝑe gliaʒ ⁊ honoꝛʒ
quia tu creaſti om̃ia. Thꝛonus nempe dei
eſt beata eiꝰmater ante quã mittũt ſuas co⸗

ronas ꝓ ſigno adoꝛatõis ⁊ deũ ĩ ſe ⁊ in ſua

matre collaudant. Duodecimacoꝛona di

cit᷑ ptãtiue iuriſditiõis que eſt tanq; coꝛona

de lapide pᷣcioſo qᷓ datur a deo ſuis filijs et

4

6

1

lekus
lusi⸗
lies
Ptone
vona
leln
Uppe
olictt
1e
ſada⸗
teſtet
gine⸗
ong
hn
wot
uf
Pi
lerb⸗
hen
ſcs
vert
s:
ſng
Alo
iee
itt

nat
i
ſo⸗
dia
neor
ſi⸗

jleſte
coris
Dtan

ſpis.
oa⸗
Ton

uma,
1 dna

aurn

nona

ſit

Articulus

rxlectis in celo. Juxta illud pᷣs. Poſuiſti ĩ ca
pite eiꝰ coꝛonã de lapide pᷣcioſo. Et h̊ in ſi/
gnũ ꝙ ſunt filij regis eterni heredeſq; deiet
coheredes xpᷣi ad regnãdũ cũ ipᷣo ĩ ſecula ſe

culoꝝ. Et ſic in ſignũ ptãtis regalis coꝛona

eis debet᷑ vt ſignificet᷑: qꝛ in illo regno pñt
oĩic q deſiderãt ⁊ volũt ipetrare a deo ⁊ hꝛe:

ꝓwter qð idẽ pᷣs.pᷣmittit ibidẽ di. Deſideriũ

coꝛdis eiꝰtribuiſti ei ⁊volũ.la.e.nõ frau.eũ.
Multo aũt excellẽti pᷣ oĩbo hãc coꝛonã btã
vgo hʒ q ptãteʒ plenã obtinet nõ tmmõ vt
filia regis etni. Sʒ ⁊ vt mr atq; ſpõſa ⁊ dña
regni q́ nõ ſolũ ĩpetrãdi hʒ ius ꝓut alij ſcti
tãq; fulij ⁊ filie:ſ etiã iuriſditione hʒ ipetran
di deo tãq; mi filio vt fiat qð ipᷣa vult pete/

reiuxta iliud regis pceptũ. Honoꝛa pieʒ et

mr̃em ⁊c.vñ oĩs ptãs iuriſditõis marie tra⸗

dita eſt. Et iõ ia di.Ecci.xxiij. In bierim
ptãs mea Berñ.Data ẽ tibi o maria oĩs po

teſtas in celo ⁊ in terra:vt q cqd voluerꝭ va
leas ipetrare. Ad hanc aũt coꝛonã oĩimode

ptãtis inuitata ẽ brã vᷣgo a deo in hac aſſũ⸗
ptione:ſic ſcribit᷑ Can.iiij.vbi dic de ad eas⸗

Veni de libano ſpõſa mea:veni de libano⸗:

veni coꝛonaberis de capite amana de capi⸗

ie ſanijr ⁊ hermon:de cubilib leonũ de mõ
tibo pardoꝝ.Hec ibi. In qbo ſacratis vᷣbis

oſtedit᷑ ꝙ btãvᷣgo inuitata de libano caſtita
tis: Etem̃ libanꝰcandoꝛ interpᷣtat᷑ tãq; ſpõ⸗

ſa dei pᷣdilecta exiitit coꝛonata qntuplicꝭ po

teſtat coꝛona. Pꝛimo qdẽ coꝛona ſibi tra

dua ẽ ptãtis de capite amana.i.de his qͥ ſũt
ineinguſtia purgatoꝛij vel cuiuſcũq; neceſſi
tatꝭ ⁊ tribulatõioatq; aduerſitat ↄſtituti vt
vicʒ talibo ↄfugiẽtibo ad ipᷣaʒ exhibeat ſe be
ata vᷣgo taq; mrem miſcdie eos ſubleuãdo.
Hã amana mons ſicilie ẽᷣ. ⁊ ßᷣm Hiero. in⸗
terprat᷑ copꝛimẽs eũ aut coanguſtatio eiꝰ et
iõ ſignificat in anguſtia poſitos.⁊ in capite
hꝰ mõtis ſignificat᷑ ſũmitas in talibo angu/

ſtis Scðo coꝛona ptãtis data ẽ marie de

vertice ſanimi.de gra ⁊ głia iuſtis diſpẽſan
cla. Na ſanijr ſᷣm Hiero.interpᷣtat᷑ deꝰlumi

nis vel de?lucerne ſeu nouitatẽ attollẽs. ⁊ c
ſan ijr mons in iudea.⁊ iõ ↄueniẽter ſigniſi-
c& inſtos qͥb deꝰ dat lumen glie ⁊ lucẽ gre

attollẽs nouitatẽ.ſ, pvtutũ ꝓfectũ.Et in ver

tice ſũmitas donoꝝ ipᷣoꝝ ſignificat᷑: de iſtis

igit eſt coꝛonata maria vt ſit mr gre ⁊ glie.

ercio eoꝛonata eſt de vertice hermon qͥ
Etiã ẽ mons iudee ⁊ interpᷣtat᷑ anathema me

roꝛis ſᷣm Hiero.⁊ iõ ſignificat pctõꝛes ma⸗/

gnos ⁊ vſq; ad ſũmũ vᷣticẽ in deliciꝭ exñntes:

qꝛ tales ſũt anathemate pcti ligatidigni ad
meroꝛẽ gehẽne.dicẽte ps, Maledicti qͥ de⸗
clinãt a mãdatis tuis.de talibo coꝛonata eſt
mariavt ad eã ↄuerſis ſit mr̃ venie:remiſſio
nẽ pctõꝝ a filio ipetrãdo verãq; pniam in/
fundẽdo ⁊c̃. Quarto coꝛonata ẽ de cubili⸗

bus leonũ.ſ.infernaliũ demonũ. qͥ tãq; leo⸗

nes rugiẽtes circũeunt q̃rẽtes quẽ deuoꝛẽt.
vt dicit Petrꝰ.j.cano.v. In qͥꝝ cubilibo ſũt
hoĩes ifideles ⁊ deſꝑati qͥ nolut ↄuerti.De
his etiã coꝛonã ptãtis accepit maria: vt ſit
ↄtra eos mr victoꝛie ⁊ ꝓtectõis ſuoꝝ qꝛ per
ipᷣam ↄtritũ ẽ caput ſerpẽtis ⁊ merit eiꝰ co/

hercent᷑ diaboliꝛ infideles ac mali hoĩes at

qʒ deuincũt᷑ ne bonis⁊ electꝭ fidelibo noceãt
OQuito coꝛonata ẽ de mõtiba pardoꝝi.de
ſũmitatiba erroꝝ varioꝝ qͥ ſignificãt᷑ ꝑ pel/
lis varietatẽ ⁊ crudelitatẽ pardi.vt vicʒ btã
vᷣgo cũctas hereſes ſola interimat ĩ vniuer
ſo mũdo vt canit eccłia. Ecce ů̊ coꝛona ptã
tis marie vt ipſa ſit mr gre ⁊ mr̃ miſcðie: mr
venie mr̃ victoꝛie atq; mr vᷣe ſapĩe q̃ cũctas
uluſtrat ecclias. ꝓpter hec Berñ. Maria in
qt oĩba oĩa fetã ẽ᷑:oĩbo ſinũ miſcðie aꝑit:vt ð
plenitudie eiꝰaccipiãt vniu erſi:eger curatio
nẽ:triſtꝭ ↄſolationẽ:pctõꝛ veniã:iuſtꝰ gram:

deniq; tota trinitas gliam. Hec ille. O igit

femia ſupfeliciſſima ⁊ ſuꝑ oĩa głioſiſſima q̃
pᷣmioꝝ oĩm pᷣfulges coꝛona,nulla certe lin⸗

gua ſufficit tua enarrare magnalia.O btõ/

rũ ſuꝑbtiſſima.tu angeloꝝ dna: vᷣginũ vᷣgo
aploꝝ magra:martyrũ martyr:vite etne le⸗
ticia:celeſtiũ decoꝛ ⁊ oĩm regina:ſpõſa dei:
mr᷑ xpᷣi:x ſalutꝭ nre aduocata:nr̃as inſuffici
entias tu benigne excuſa:⁊ ex pietate diuitꝰ
tibi inſita da nobᷣ vt ꝑ tua merita ꝑueniamꝰ
ad ↄtẽplãda pᷣmia tua celeſtia.vbi ꝑ te ⁊ noſ
coꝛonati głia:digne laudare poſſimꝰ te ⁊ tu
um dulciſſimũ ihᷣm ꝑ infinita ſecka Amẽ.
Pars qrta libꝛi decimi ſqʒ de aſſumptõe
btẽ marie iuxta pceſſuʒ euãgelij ipᷣiꝰſolẽnita
tis in q̃ myſteriũ actiue ↄtẽplatiue ⁊ fruiti⸗

.

ue ſigni ficatur.

Aria optimam
m prteʒ elegit q̃ nõ aufe.ab ea. Hec
vᷣba ſunt ſaluatoꝛis noſtri Lutł.
x.ca. ⁊ in euangelio hodierne ſo
lennſtatis lecta que verba Em lram licz ſint

Uiber X

de magdalena dicta: tũ ſctã eccleſia accipit
hec vᷣba ad laudẽ btẽ vᷣginis marie ⁊ canit ĩ
huiꝰaſſumptõis feſtiuitate.Hec qe eſt il⸗
la dies bñdicta in q̃ glioſa dei mat optimaʒ
illã vitã fruitiuã ſq; celeſtꝭ pꝛie intrauit in qͥ
optimã ꝑtem btitudinis ſuꝑ oẽm purã crea
turã aſcẽdẽdo accepit que nõ auferet᷑ ab ea
in eternũ.Et iõ ꝓ eiꝰhodierna głia dignũ ẽ

vt oẽs nos exultemꝰ ⁊ letemur ⁊ demꝰ gliaʒ

deo. Sicuti etiã oẽs angeli ⁊ celi ciues ho/
die exultãdo laudẽ deo ⁊ ſctẽ eiꝰ genitrici de
cantauerũt.vt canit eccłia. Aſſumpta eſt in
quit maria in celũ gaudẽt angeli laudantes
bñdicũt dñm.Ad qð qͥdeʒ hoꝛtat᷑ nos glłio
ſus ille Hieronymꝰ in mõe de aſſumptiõe
ita dicẽs. Hodie tanq; glioſa ſꝑ virgo Da
ria celos aſcẽdit rogo gaudete qꝛ vt ita fate
ar ineffa biliter ſublim ata cuʒ xpᷣo regnat in
eternũ:regina mũdi hodie de terris ⁊ de pᷣ⸗
ſenti ſeculo neq; eripit᷑. Iteruʒ dico gaudete
qꝛ ſecura de ſua imarceſſibili glia ad celi iaʒ
ꝑuenit palaciũ.Exultate inqͥt ac gaudete et
letet᷑ oĩs oꝛbis:qꝛ nobis hodie olbo eiꝰinter
ueniẽtibo meri ſalꝰaucta eſt.⁊ infra ſubdit

dicẽs ſic. Quia inqͥt iter ſalutis nr̃e in laudi

bus eſt ſaluatõis hoꝛtoꝛ vos ⁊ cõmoneo in
hac ſacra ſolẽnitate genitriò dei marie noli
te ceſſare a laudib:ꝙ ſi vᷣgo es gaude qꝛ me
ruiſti eſſe ⁊ tu qðᷣ laudas:tm̃ cura vt ſis que
digne laudare poſſis.Qõð ſi ↄtinẽs es ⁊ ca⸗
ſta venerare ⁊ lauda:qꝛ nõ aliunde ↄſtat vt
poſſis eſſe caſta q; ex gra xpᷣi que pleniſſime
fuit in maria quã laudas.ꝙ ſi ↄiugata certe
es aut peccatrix nihilominꝰcõfitere? lauda
qꝛ inde oĩb miſcdia ꝓfluxit ⁊ gra vt laudẽt
⁊ q;uis nõ ſit ſpecioſa laus in oꝛe peccatoꝛiſ

noli ceſſare a laude qꝛ inde ꝓmittit᷑ tibi ve/

nia vñ ⁊ oĩbus vt laudes.Hec Hiero. vbi
ſupᷣ. Itaq; ad laudẽ ⁊ gliam ipᷣiꝰ btẽ vᷣginis
H tria myſteria notabimꝰ ſm qð ĩ euãgelio
ipo feſtiuitatꝭ hodierne ipᷣa de trib figurali
ter cõmendat᷑ ⁊ laudaf. G
Pꝛio de vita actiua ſignificata ĩ martha
Scðdo de vita ↄtẽplatĩa ſ̃cata ĩ magda.
Tercio de vita fruitiua ſᷣcata ĩ ꝑte optia
Articulꝰpmꝰquõ vita actiua btẽ ma/
rie deſignat᷑ in euãgelio aſſumptiõis marie

8 Marche actionẽ.

Irca pꝛimũ mi

cC ſteriũ de vita actiua btẽ marie ſi-

2

gnificata in Martha pma frõte tria dubia

inquirenda nobis occurunt. Pꝛimũ du/

biũ ſeu queſtio pᷣma eſt.vñ ⁊ cur ſic eccleſia
agit ꝙ in aſſumptiõis ſolẽnitate pᷣcipua nõ
legit aliqd euãgeliũ ꝑtinens ad btãm xirgi
nẽ mariã,.ſed h̊ qð ꝑtinet ad Marthã ? ma
gdalenã vicʒ Intrauit ihs in qdᷣdã caſtqlũ
id eſt in bethaniã ⁊ mulier q̃daʒ martha no
mine excepit illũ in domũ ſuã.⁊ huic erat ſo
roꝛ noĩe maria ſcʒ magdalena Ad hoc ꝓti
nus reſpõdet᷑ fm Antho. floꝛeñ.iiij. ꝑte ſue
ſũme ti.xv.ca.xlij.ꝙ B̊ euãgeliũ q̃ntũ ad ſen
ſum litteralẽ.verũ qͥ dem nõ ꝑtinet a bea⸗
tã ᷣginẽ ſed ad marthã ⁊ magdalenã. Quã
tũ aũt ad ſenſum ſpũalẽ ⁊ allegoꝛicũ cõgruẽ
tiſſime ꝑtinet totũ ad btãm vᷣginẽ pluſq; ad
alteꝝ: ⁊ iõ bñ pᷣt de ipᷣa h̊ euãgeliũ legi. Sʒ

q̃re in ſolẽnitate aſſumptõis potiꝰq; in aljs

feſtiuitatib btẽ ᷣginis legat᷑.Dici põt ꝙ vt
ecclia ſuos filios doceat ⁊ alliciat in exẽplo
btẽ vᷣginis marie que hodie eſt aſſumpta in
celũ ⁊ ad ſũma pᷣmia ꝓuecta meritoꝝ.q̃liter
vicʒ ⁊ qͥbus meritis etiã ipᷣi ſideles valeant
ꝓmereri vt aſſumant᷑ ⁊ ꝑueniãt ad illã cele⸗
ſtẽ vitã fruitiuã btõꝝ. Nã vt dicũt Augꝰ.et

Rich.Idirco ſctõꝝ geſta in ecclia legunt᷑ ꝝꝛ

feſta eoꝝ celebꝛant᷑ quatinꝰ eos imitari ſtu⸗
deamꝰ in vᷣtutibo quoꝝ feſta recolimꝰ vt ſic
ad eoꝛũdẽ ſocietatẽ ĩ celo ꝑtingere valeamꝰ.
Itaq; aduertendũ ꝙ in h̊ ſacro euãgelio fi/
gu rat᷑ ⁊ deſignat᷑ triplex vita ſpũal:ſic dicũt
Bꝛee. Aug.⁊ alij catholici doct. Pꝛia eſt vi
ta actiua gra infoꝛmata.hec ſignificat᷑ ĩ ecti
one marthe:que excepit ilm in domũ ſuã ⁊
ſatagebat circa frequẽs miniſteriũ: ⁊ ſic ſoli

cita turbabat᷑ circa plima. Scoa eſt vita

cõtemplatiua deo aſſociata, bec ſigniſficat᷑ ĩ

contẽplatõe agdalene:de qua ðᷣꝛ in euã
gelio ꝙ ſedebat ſecus pedes dñiihu ⁊ audi
ebat vᷣbum illiꝰ:⁊ ipᷣa de ſoꝛoꝛis ſue cura nõ
erat ſollicita ſʒ immõ verbi xpᷣi dulcedini in
tendebat. Tercia eſt ſpũa

fruitiua in glia celeſti firmata.hec ſignificat
in optima ꝑte quã elegit ſibi Maria q̃ non

auferet᷑ ab ea in eternũ. Pꝛima vita eſt bo

na. Scða melioꝛ. Tercia optima.P pᷣ

mã ꝑuenit᷑ ad ſecũdã.Et ꝑ vtrãq; ad terciã.

qꝛ actio q̃.ſ.ↄſiſtit potiſſime in exerciuo vᷣtu.
tũ moꝛaliũ diſponit ad ↄtẽplatõ eʒ. ſicut di.

Bꝛeg. vj.li:moꝛal.Qui inqͥt ↄtẽplatõis arcẽ
tenere deſiderãt.neceſſe eſtvt pᷣus in campo

o
Gc
nin
hi⸗
lera
nenſt
inn
ſeni;
valen
critd
yluit
mĩ
gnät
coqe
nacel
hre
abus
fioin.
ſunt
moti
nüto
ini⸗
nn
.
fiet
hocſa
Mim
Gell
bolas
igo⸗
übon

ole

pes
nhb⸗
nicie
ingd
n
ẽ

inmnd
agre

ſn

lin
lile
dlii

4

actõnis ſe pbent. Deniq; ꝑ merita vtriuſq;

o ſcʒ actõis ⁊ ↄtẽplatiõis huiꝰ vite ꝑuenit᷑ ad

pᷣmia amplioꝛa ſuꝑne vite ſcʒ fruitiue. VUñ
ex his docemur ꝙ ſicut buiſſima vᷣgo ĩ pñti
exereitãdo ſe in vita actiua et ↄtẽplatiua ꝑ/
uenſt hodie ad fruitõis ſuꝑne ſumma pᷣmia
ita ⁊ nos in his exercitari debemꝰ in vita p
ſenti vt cũ xpᷣo et ſctã eiꝰ mr̃e regnare et frui

valeamꝰ in vita celeſti. O deus me? qd tũc
erit de mũdanis q buſdã hoĩbo beſtialr heu

viuẽtibo ⁊ totã vitam in voluptatibo carnis
⁊ mũd vanitatibo expẽdẽtibo. Uen tales re

gnũ de nõ poſſidebunt ſacre ſcripture teſte
eloqo. Attẽde tibi o hõ ne ꝑdas maxĩia bo⸗
na celeſtia ꝓ delectamẽto momẽtaneo.et vt
loq̃r cum ps. Nolite fieri ſiẽ equꝰ ⁊ mulus
qbus nõ eſt ĩtellectꝰ. qꝛ młta flagella pctõò//⸗
ris in ĩferno. Diſce miſer exẽplo btẽ virgis

—

ſpũalr viuere:nũc in actõe pietatis:nũc vᷣo
in ↄtẽplatõe ꝓ loco ⁊ tꝑe exerceri vt finẽ bo
nũ ⁊ optimã vitã fruitiuã cũ ipᷣa poſſis ſoꝛ/
tiri. Scda q̃ſtio ſeu dubitatio occurrit
circa pncipiũ euangelij Quid deſignat ꝑ B
ꝙ ðꝛ. Intrauit ieſus in qddã caſtel. Ad qðᷣ

rñdet᷑ fm doctoꝛes:pᷣcipue Antho.vbĩi S.q

hoc ſignificat ingreſſum filij dei in mũdum
Hã mũdus iſte caſtellũ ðꝛ. qꝛ bʒ ↄditõnes
caſtelli rebellis ↄtra deũ in ᷓ pꝛincipat᷑ dia
bolus ꝑ varia vitia. OMũdus em̃ totꝰ ĩ ma
ligno poſitꝰeſt.j. Joh.ij. Nimiꝝ pmo caſtel
lũ foꝛte fundat᷑ in alto mõte:ita mũdus iſte
polſitꝰ eſt ⁊ füdamẽtũ hʒ in alto ſuꝑbie ⁊ põ

pes Secũdo ad inſtar caſtri müdus mu⸗

nitꝰ ẽ lapidibo dia qͥ frãgi nõ pñt.vicʒ aua
ricie:vſure:fraudulẽtie: ſimonie:rapine: qa
ita duri ſunt in mũdanis hoĩbo tales dele⸗
cctꝰvt frãgi nõ poſſint ꝑ iaclła vᷣbi dei.Quis
em̃ eſt qͥ velit reſtituere rapias:vſuras ⁊ bñ
ficia ſimoniaca relinqre:qſi nullus. Ter/
cio qꝛ ad inſtar caſtri hʒ foſſatũ plenuʒ aqᷣs
imũdis luxurie ⁊ fetidis in qb ſunt rane co
ax acclamãt& ⁊ ꝑſuadẽtes in eis ꝑſeuerare
ODuarto qꝛ eſt clauſum ꝑ ĩuidiã ⁊ odiũ nõ
intromittes diuinã charitatẽ ⁊ fraternam.
NQuinto qꝛ hʒ ꝓuiſionẽ diuerſaꝝ eſcaꝝ per
gchã. Sexto qꝛ hʒ arma diuerſa ꝑ iraz vt
linguã ad detractatões ⁊ vituꝑia facienda.
. manꝰ ad vidictã:⁊ arma ad occiſiões ⁊ mu
tilatões fraternas. Septio eſt qet? acci-
dliã.qꝛ & hoc caſtellũ erat deo rebelle ⁊ ino⸗
bediẽs.iõ miſit filiũ ſuũ ad ſubiugãdũ qͥ ve

niẽdo in hũcmũdũ pncipẽ mũdi.i.diabolũ H
ciecit foꝛas.ipſomet teſte Joh.xij. Nũc iun/
diciũ eſt mũdi:nũc pnceps mũdi huiꝰeij cie

tur foꝛas ⁊c. Sʒ heu miti adhuc hoĩm ipi
oꝛũ pactũ indiſſolubile firmant cũ diabolo
ſeſe ipſi ſubijciẽtes ad q̃q; vitia ꝑpetranda.

Ded qͥd erit in fine mũdi talibo: vtiq; dicet
eis chꝛiſtꝰ Ite maledicti ĩ ignẽ eternũ qͥ pa

ratus eſt diabolo cui ſeruiſtꝭ ⁊ angelis eius
Mat.xxv. Ve illis ⁊ ve qꝛ eoſdẽ demones

hñt toꝛtoꝛes ſempiternos q bus hic ſeruie-

runt:vt dicit ꝛego. Tercia q̃ſtio vel du

bitatio. Qualiter ꝑ actionẽ marthe figurat᷑
et ſigniſicat᷑ actio ſeu actiua vita btẽ virgis

Marie vel in qᷣb eiꝰactibo. Ad qð reſpõ/

det᷑ fin Antho.vbi ſupꝛa.⁊ ↄcoꝛditer alios
doctoꝛes ſacre pagine ꝙ potiſſime in tribo.
vt patet ex ſacra lectiõe euãẽgel.

Pꝛimo in exceptione.
Secũdo in miniſtratione

LCTercio in turbatinen.

Pꝛimo qdẽ in ſaluatoꝛis exceptõe.qꝛ ſcribi
tur qꝙ cũ itrauit ieſus ĩ caſtellũ.i.mũdũ iſtũ:

mulier qdã martha noĩe excepit illũ in do⸗
mũ ſuã. Ubi nota ba ⁊ ſigaa myſteria.qa

ʒ ꝙ mulier excepit ieſum: ⁊ ꝙ marcha noie
excepit illũ:⁊ ꝙ; in domũ ſuã excepit ipᷣm ðᷣi
viqʒ filiũ.q ola ⁊ ſingla ſignificãat modũ co⸗
ceptõis xpᷣi facte in vtero btiſſime virginis.
Vã pꝛimo btã vᷣgo excepit Jeſum dei filiüũ
qñ venit in hũc mũdũ.qꝛ cõcepit eũ.⁊ ↄue-
niẽter ðꝛ mlier excepit eũ: qꝛ mulier ethimo
logiſat᷑ q̃i molliẽs heꝝ.i.dũm vł herẽ.i.chꝛi

ſtů. Uñ ꝓpter hoc anthonomaſtice btã vir

go ðꝛ mulier ſm Jac.de voꝛa.in ſuo mario
nali.qꝛ hec mlier maria ĩtãtũ emolliuit de“n

⁊ placauit ac mitigauit vt noſtros defectus

ſuſciꝑet in ſuo ſacro vtero qͥ defectũ neſcie-
bat fleretq; paſſibilis et moꝛtalis:fameſcẽs

⁊ ſitiẽs:atq; nr̃as iuiqͥtates ipſe poꝛtaret ſa
tiſfaciẽdo ⁊ miſerẽdo nri:qͥ ante vel ndã ðᷣ
minimis pctis durã vindictã expetebat. vt
de diluuio et ſodomitis q̊s antiquitꝰ dure
puniuit. Modo vo cũ fere ꝑ totu mũdum
ſint maioꝛes in Üllis crimib nõ facit hic pu

nitõem in mũdo ſed patiẽter expectat.ꝓin/

de cũ xpᷣs ĩ cruce pẽderet vidẽs matrẽ dixit.
Mulier ecce ſilius tuꝰ Joh̊.ix.q̃ſi di.Ecce

vere tu mulier q̃ me tantũ molliuiſti ⁊ mitiꝰ
gaſti vt tot ⁊ tãtas penalitates qͥbo nũc affi

cioꝛ in cruce ſuſciperẽ in tuo vtero ꝓ genere

S
–—

Niber X

bumano:⁊ vt ſic acerbiſſima moꝛte moꝛe⸗

rer feciſti ⁊ me inclinaſti ſic ad miſcdᷣiam. ee

ce gſfilius tuꝰ:i.hõ qͥlibet in gra vt ſis et tu
ꝓ eis interuẽtrix ꝓ quoꝛũ ſalute ego nũc ſto
in toꝛmẽtis. Unde ⁊ ipſa beata vᷣgo ſignifi
cat᷑ ꝑ virginẽ q̃ ferociſſimũ rinocerõtẽ emol

lit ⁊ in ſinu ſuo doꝛmire facit.et ſic vinculatt

capit᷑ ⁊ occidit᷑. Ecce &̊ patet poſitũ in my⸗/
ſterio pᷣdicto:quia mulier excepit Jeſum.
Secũdo btã virgo excepit Jeſum tanq;
marcha noĩe.Hec qpe martha ſᷣm hyſtoꝛi
as dicit᷑ fuiſſe virgo.Et iterpᷣtat᷑ martha .i.
pyuocans ſeu dñans:ſᷣm ꝙ diclt Hiero. Et

ideo ↄueniẽter ſignificat beatã virginẽ que

ſuã virginitatẽ ⁊ hũilitatẽ puocauit dũm
Jeſum venire in ſuũ vteꝝ ⁊ ipſa facta ẽ do/
mina mũdi.vñ ipſa cecinit Cuẽij.Quia re/
ſpexit humilitatẽ ancille ſue ecce em̃ ex hoc
btãm me dicẽt tanq; dnam mũdi oẽs gene
ratoes. Tercio btã virgo excepit Jeſum

in domũ ſuã.i.in vteꝝ ꝓpꝛiũ. VUñ canit eccle

ſia. Domus pudici pectoꝛis teplũ repete fit

dei: intacta neſciẽs virũ verbo cõcepit filiũ
In hac ſacra domo.ſ.vteri vᷣginalis pluſqẽ

mnantha:imo ß oĩbo excelletiſſime incõpabi
liter ipſa beata vᷣgo ecxhibet xpᷣo opus acti⸗

ne vt claret p ſingla opa miſcoie. Hã ibi de
um ꝓ nobis egenũ factum veſtiuit carne a

ſpũſancto foꝛmata de ſuo mũdo coꝛꝑe. Itẽ
iÿõpᷣm aluit cibãdo ⁊ potãdo ĩ vtero ſacro no
nem meſib habitãtẽ de ſanguine ſuo puriſ

ſimo et virgineo. Jpᷣm q̃ſi tenerrimũ ⁊ infir
mü ſfouit:ipᷣm hoſpitio virginali receptũ qͥ/
etauit tanq; in lecto gratiſſimo: quẽ ⁊ ſedu/

la deuotõe adoꝛãdo naſci expectauit ex vte
ro. O quanta charitate: quãta mẽtis hilari
talte q̊̃tidie ipſi in vtero manẽte gratias egit
p eo ꝙ in eius vterũ deſcẽdere dei filius di/

gnatus ſit: ecce pꝛima actio. Secundo
actio beate virgis ſignificat᷑ in marche mi/

niſtratione. qꝛ martha inqͥt ſatagebat circa
freques miniſteriũ,. Hoc certe opꝰ fecit be-
ata virgo in tꝑe ↄuerſatõis xpᷣi in mũdo.vt
patet ꝑ ſingula.Eqͥdẽ in eius natiuitate mi

niſtrauit ſola Maria. quia vt dicit Hiero.

nulla obſtetrix:nulla ibi mulieruʒ ſedulitas
interceſſit.ſed ipſa ſola virgo de terra xpᷣm

a natũ leuauit:ipſa nudũ pãnis inuoluit:ipᷣa

ſola fameſcentẽ lacte virgineo cibauit ⁊ po/

tauit:ipſa vlnis poꝛtauit ⁊ balneauit.O q;
frequẽter ipᷣm vt filiũ oſculabat: ⁊ vt deum

III

amplerãdo ? adoꝛãdo venerabat᷑. Et certe
pie credit᷑ ꝙ qᷓtienſcũq; eum manibo tãgere⸗

opoꝛtebat vel cõtrectare in vlnas ſuſcipien

do aut in gremiũ:pᷣmũ eundẽ adoꝛabat geꝰ-

nuflexo et capite inclinato.ſicut ⁊ ſacerdos
q̃tienſcũq; in altari accipit manu coꝛpꝰ xpᷣi
in euchariſtia toties pᷣmũ adoꝛat. Tandeʒ
cum accreuſiſſet xpᷣs ſola ipſa ſibi fecit tuni/
cã incõſutilẽ. Et qͥs põt cogitare ſufficiẽter
qᷓ; dulciter.xxx.annis cum ipſo ↄuerſata ſit
in vna mẽſa comedẽdo:cibũ ei apponendo:
et dulciſſime alloqndo ſe mutuo aiss in oĩ/
bus neceſſarijs mĩſtrãdo vel obediẽtiã vpᷣi

quã ſibi vt matri reuerẽde exhibebat vidẽ/
do:qꝛ erat ſubditꝰeis.ſ.parẽtibꝰ Lu.ij. De/
niq; ipſa eum vſq; ad paſſionẽ ſecuta eſt: et
cum alijs mulierib ſctis pᷣdicationẽ eiꝰau⸗

diuit ⁊ ei miſtrauit:vt dicere poſſit illð Ecẽ̃i
xxiiij. In habitatiõe ſancta coꝛã ipſo mini/
ſtraui:Ecce ſecũda actio q̃ dña mũdi Ma

ria ſatagebat circa frequẽs mĩiſteriũ. Ter

cio opus actiue beate virginis ſignificat᷑ in
marche turbatiõe.qꝛ ait: Dartha martha
ſollicita es ⁊ turbaris erga plima. Hoc nẽ/
pe fecit beata virgo in fuj paſſiõe. Tũc em

turbata ẽ ſm ſenſitiuã ꝑtẽ ⁊ ſollicita erat cir

ca plurima.qꝛ videbat ꝑ plima vulnera la⸗
cerari carnẽ chꝛiſti. Etem̃ qn audiuit eũ ca
ptũ adeo turbata eſt vt vix remaneret in ea
ſpũs pꝛe doloꝛe.et tũc ad ſe reuerſa ſollicita
erat eũ videre ſi quõ poſſet anteq; occidere
tur. Itẽ mane ferie ſexte cũ vidiſſet eũ du/

ci ad pilatũ:facie ↄſputũ:alapis tumeſactũ

ligatis poſt tergũ manibo moꝛe latronũ: vix
poterat pᷣ᷑ doloꝛe caꝑe anhelitũ:et tũc ſollici
ta erat ſi poſſet appꝛopinqre et filiũ cõſolari
materno amplexu. Tãdẽ qũ vidit eũdẽ du

ci ad mõtẽ caluarie baiulanteʒ ſibi crucem

O ; ſollicita erat ⁊ dicebat.O fili mi pᷣdul

cis nate vtinã poſſem te iuuare:vtinã daret᷑
mihi crux iſta vt poꝛtarẽ S Pꝛeterea qñ
t

vidit crucifixũ ⁊ audiuit Bitio clamãtem:
qᷓntũ putas turbabat᷑ pᷣ doloꝛis anguſtia ⁊
ſollicita erat vt aquã frigidã pᷣbere poſſet.⁊
dicebat foꝛte ſimilia vᷣba.O dilectiſſime fi⸗
li:o nate mi amãtiſſime ego tibi in puericia
dedi lac virgineũ.Et nũc ecce etiã poculuʒ

aque tribuere neqᷓo vt refrigerẽ te.et plura

talia. Nnð Aug. Quis extimare põt qᷓnto
meroꝛe et voloꝛe vulnerabat maternuʒ coꝛ
ſuꝑ vnici ⁊ naturalis filij paſſiõe quẽ tã ca

mf,

— „N

ſec
gluit.

aitc⸗

it
aopn
lich
ttei⸗
cel
ſame
turm
liſat
hn
boo.
ſape
nütr.
niet.

mel

vab

ſgleg
Mann,

bore
wn

coſp
me

gnltia

*

un

s
Uot
ne

len
Uln
nt⸗
bul
mel

te
Geres
wien
ge⸗
rdos
Npi
nde;
dun⸗
ſciter
ſaſt
endo⸗
inol/
nici⸗
iDe⸗
nchet
au⸗
5 Gl
omin⸗
T
Kagtin
manbe
hoc hi⸗
Tüceñ
erat t
erales
itci ea
atines
ſolict
ccidae
teüdl,
nchai
onü
icſolic
cooh
cüde du
c
nipl
gidant⸗
en en
Amiten.
ngutut
oleht
ii
puanu
poali

nlj
ed

Alirticulus

ſte concepittã gaudioſe peꝑit:tam dulciter
aluit.vidit eũ ligatũ ⁊ ſoluere nõ potuit.vi/

dit coꝛpus vulneratuʒ ⁊ alligare nõ valuit.
vidit ſanguinẽ fluentẽ ? abſtergere n equit.

caput inclinatũ ⁊ ſuſtẽtare nõ potuit. flentẽ

et colari nõ valuit. audiuit ſitio clamantẽ
et et aquã miniſtrare neqͥuit. Vere &ᷣ ipᷣa di

cere poterat illud pᷣs. Turbata ſunt oĩa oſ/
ſa mea ⁊ ania mea turbata eſt valde.et hoc

tum ꝓ filij paſſione, tũ ꝓ diſcipuloꝝ ſcãda/
liſatiõe.tũ ꝓ iudeoꝝ obſtinatiõe. Ecce tur⸗
batio Marie. O itaq; hõ xpᷣiane diſce exẽ/
plio Marie xpᷣm in tui coꝛdis hoſpitiũ ſu⸗
ſcipere ꝑ fide ⁊ boni ꝓpoſitũ:ſatage eideʒ mi
niſtrare ꝑ charitatis ac pietatis oꝑa ac pe⸗
nitetie vere exercitia. Deniq; eiꝰ paſſionem
meditãdo ⁊ cõpatiendo defle. vt addat᷑ tibi
gratia in pᷣſenti et glia in futuro.qꝛ dicente
gplo:ſi cõpatimur ⁊ cõregnabim·
Articulus ſecũdus quõ contemplatiua
vita beate Marie deſignat᷑ in euãgelio:qð
ſcʒ legit᷑ in feſto aſſumptionis:per magdale
nam. e

Irca ſecũdum

c miſteriũ de vita ↄtẽplatiua ſigni

ficata in magdalena vidẽdũ no/

bis reſtat quõ ꝑ ipam ↄteplatio beatiſſime
virginis deſignet. Vbi notandũ ꝙ in ſa
cro ipſo euangelio tria oꝑa notant᷑ fuiſſe in
maggalena pꝑtinetia ad ↄteplationẽ: pꝑ q̃ ſi⸗

gniſicat᷑ beate marie ↄtẽplatio.qꝛ hec ſum/

ing fuerunt in iobbbo.
ꝛimũ eo ꝙꝓw ſediſſe ⁊ öbũ audiuiſſe.
HSBScõm l eo ꝙ ðꝛ ſoꝛoꝛẽ ſuã ſolã reliqͥſſe.

Terciũ in eo ꝙ dicit᷑ a ſaluatoꝛe vnũ tm̃

neceſſariũ eſſe.

Pꝛimũ eſt ꝙ magdalena ſedebat ſecus pe/
des dñi et audiebat verbũ illius.qꝛ mẽs eiꝰ
ſuſpẽlſa erat totalr in xpᷣm deuʒ ⁊ mira ſua/
nitate paſcebat᷑ in diuini vᷣbi auditiõe ⁊ me
ditatione. NHoc opus tenetis ⁊ vos ſi ſede⸗

tis in pᷣdicatõe attẽte audiẽdo ſermonẽ ⁊ de

uote meditãdo. Hoc opus ↄtẽplatõis ſum
me fecit mr chꝛiſti pluſq; oĩs creatura. Nã

imipſa ĩpꝛopoꝛtionabiłr magꝭ q; in magda

lena ⁊ in qcũq; ſancto fuerunt hec tria.vicʒ

illuminate mẽd in deũ eleuatio:et verbi xpᷣi

intẽta auditio:atq; ſuauiſſimi dulcoꝛis de/

guſtatio ⁊ aſſapoꝛatio. Pꝛimo inquã ſũ/
me fuit beata virgo illuinata mete in deum

eleuata.qꝛ vt volunt docto.in eius ſctifica⸗
tione in vtero materno tãta ei ſapietie clari
tas a deo ſuꝑinſuſa eſt que ⁊ in ſuꝑuẽtione

et obũbꝛatõe ſpũſſancti qñ vicʒ cõcepit fili

um eſt adaucta adeo q vix põt expmi q;ᷓ ele
uatũ ⁊ illũinatũ intellectuʒ habuerit ſuper
oẽs alias puras creaturas.ſuꝑ neronẽ qui

habuit ꝑitiã artii mechanicaꝝ.ſuꝑ Areſto

telẽ qͥ oĩm naturaliũ reꝑ clarã noticiã habu
it. vt teſtat᷑ etiã Hiero.de ipſo.ſuꝑ Platonẽ
q̃ ſubſtãtiaꝝ ſeꝑataꝝ noticiã tradidit.ſuper

Ptolomeũ regẽ qͥ aſtroꝝ oĩm noticiã acqͥſi

uit. Deniq; ſuꝑ Moyſen qͥ creaturarũ no-
uit oꝛiginem: qð Areſto.ignoꝛauit.viditq;
deũ facie ad faciẽ.ſuꝑ Stephanuʒ qͥ vidit

celos aꝑtos.ſuꝑ Paulũ qͥ vſq; ad terciũ ce

lũ raptꝰeſt.ſuꝑ Dauid qͥ fuit ̃m theologos
in pmo di:ij.eximiꝰ ꝓphetaꝝ:eoqꝙ altioꝛa ꝓ
phetauit.ſuꝑ Johãnẽ baptiſtã qͥ pᷣdixit ad
uentũ xpᷣi ⁊ digito demõſtrauit dicẽs.Ecce

agnus dei. ſupꝑp Johãanẽ euãgeliſtam qͥ dixit

In pncipio erat vᷣbũ ⁊c̃. De q̃ ait Augꝰ.q;

ſi parũ altius intonaſſet: eũ mũdus capere

nõ potuiſſet. Pꝛeterea ſuꝑ oẽs ſctõs ⁊ ſan
ctas dei fuit btã virgo illũinata. Vnñ aliqᷣ
dicunt qð ⁊ ſctũs Bernardinꝰ de Senis ĩ

ſuo ſermone de admirabili gra ⁊ gloꝛia ma

tris dei tenet ⁊ aſtruit:ꝙ vicʒ tãto lumie il⸗

luſtrata fuit btã ᷣgo cũ eſſet etiaʒ in ventre
ſue matris ꝙ nõ tmmodo plene habuit li
beri arbitrij vſum ⁊ plenum lumẽ rationis
ſed etiã fuit in ſublimioꝛi cõtẽplatõis ſtatu
q́; vnq; aliqᷓ pura creatura viatrix i etate ꝑ/

fecta ita ꝙ; tã altiſſime ↄtẽplatõis lumẽ ha⸗
buerit vt ꝑfectiꝰetiã in vẽtre matris ↄtẽpia
fet᷑ deũ q; vnq; fuerit ↄtẽplatꝰaliqͥs in ꝑfe⸗
cta etate.Et licet aliqñ ſicut ⁊ ceteri coꝛꝑalr

Ddoꝛmiret.attñ ſomnꝰ? q pellit ĩ nob liberi ar

bitrij actũ ⁊ merẽdi vſum nõ fuit in ipᷣa.vñ
dicere poterat illud Canti.v. Ego doꝛmio
et coꝛ meũ vigilat.ſ.in ↄtẽplatiõe. Vñ ipſa

mag exceſſit ĩ ↄtẽplatõe ði doꝛmiẽdo:qᷓ; ali

qs alius vigilãdo. In q̃̊ qdẽ lumiĩe ↄtẽpla/
tiõis altiſſime ipſa btã ᷣgo ꝑfecte hoc itel⸗

lexit ⁊ cognouit. Pꝛĩo naturã creatã irrõna
lẽ. Scdᷣo naturã creatã rõnalẽ. Tercio na

turã creatã ſpũalẽ.i.angelicã.Quario natu
rã increatã diuinaleʒ.in cuiꝰ vicʒ creatoꝛis
lumie ↄgnouit oẽs creaturas:⁊ ola q eram
fugiẽda ⁊ aſpꝑnãda:⁊ q̃ erãt ſeqnda ⁊ ample

ctẽda:⁊ ꝑ quẽ modũ oĩa eſſent odiẽda vl di ꝰ

v 2

Liber X

ligẽda. Habulit em̃ tãtã cognitionẽ creato⸗
ris vt in ipſa cognitõe oĩa alia cognoſceret
vt in ipſa vᷣificaret᷑ illud ꝓphe In lumĩe tuo
videbimꝰ lumẽ. Etem̃ Areſt.in.iij.de anĩa
in pꝛincipio ait ꝙ potẽtia ſenſibilis ꝑcepto
obiecto excellẽti impedit᷑ poſtea ĩ actu ſuo
circa obiectũ minimũ. vt ptʒ de illis qͥ poſt
qᷓ; viderũt ſolẽ nõ pñt videre minima.Po/
tentia aũt intellectualis ecõuerſo poſtq; in/
tellexit ſublimia faciliꝰintelligit ĩfima.Etiõ
btã vᷣgo ſublimata ad tãtã cognitõeʒ dei ꝗ;
a nullo creato ĩtellectu cõpꝛehẽdi põt: facil
lime poſtea intelligebat oĩla creata et ꝑfecte
oĩa pᷣdicta. Nec mirãdũ ſi añ debitã etate;
hec pᷣmiſſa habuit btã ᷣgo. Nã btũs Ni⸗
cola? in ifantia tantũ vſuʒ rõnis habuit vt

a ⁊ ſextã ferias diſcerneret ⁊ ieiunaret

ctũs ᷣo Bñdictꝰ in puericia cepit mira
culis choꝛuſcare. Et Johes baptiſta vt in
quit Ambꝛo.ſuꝑ Lucã vere cognouit xpᷣm
in vtero mr̃is nõ ex natura ſed gra.qͥ etiã in
etate qͥnq; annoꝝ fugit mũdũ et intrauit de
ſertũ. Si igit᷑ iſti babuerũt vſum rõnis añ
debitã etatẽ q eſt.vij.annoꝝ de lege cõi.ex/
tra de delic. pue.c.j.et de pe.⁊ re.c.Oĩs.q̃n⸗
to magis de btã virgine altioꝛi et amplioꝛi
mõ iſta credẽda ſunt. Herito &ů̊ ipſa voca/
ta eſt Maria qð interpᷣtat᷑ ilũinata vel illu
minatric ᷣm Hiero.qꝛ noĩa debẽt eſſe ↄſo/
ca.Cũ ſᷣm aplłm. Ecce marie illũinata ↄtẽ⸗
platio ꝑ quã ſedebat mẽtalr ſecꝰ pedes dñi
tanq; ⁊ plus q; magdalena. Scðo plus
qᷓ; magdalena vl q̃libet creatura bum xpᷣi

intẽte audiebat btã vᷣgo q̃ ñ ſoluz publicas

pᷣdicatiões dñi ieſu qũ ceꝑat iã pᷣdicare.ſed
etiã in puato qñ puer erat audiebat vᷣba ſe
cretoꝝ celeſtiuʒ ⁊ vite future occulta myſte⸗
ria ad ſui ↄſolatõeʒ ab eodẽ dño Jeſu. Nã
ſm Antho. floꝛẽ.vbi S. Btã vᷣgo ſciẽs dñũm
Jeſum ꝙ tantã ſciaʒ tũc puer habebat q̃n/
tam nũc in celis habet:veriſiłe eſt ꝙ interro

gabat eũ aliqñ de ſecretꝭ celeſtibus. Et pie

imaginari põt ꝙ btã mr̃ ponebat filiũ ſuuʒ
dulciſſimũ ad ſedẽdũ ⁊ ipa hũiliter ſe pone

trinita głia ⁊ de oꝛdĩbo angeloꝝ quõ ſtant
in celis:quia moyſes ⁊ alijꝓphete de his nil
dicũt.Et de ſctis aiabo vbi collocabunt᷑ Et
qͥs bonus filiꝰqͥ interrogatꝰ a mre de rebo

bat ad pedes eiꝰ di.O dilecte fili ⁊ de meꝰ.
Rogo vos dicite mihi de diuinitatꝭ ⁊ ſãcte

ars II

na nõ reſpõderet ei ad ↄſolãduʒ eã. Rñdes
̊ filiꝰdixit. Ego inqͥt cũ pr̃e ⁊ ſpũſctõ ab ini
tio ⁊ añ ſecła eternalłr glia diuinitad vnũ ſuꝰ

mus,ego a pf̃e eternalr genitꝰfiliꝰ pater o

a nullo.ſpũſſctũs autẽ pcedẽs a me filio ⁊ a
pr̃e eq̃les tres ꝑſone in vna ſubſtãtia siuĩa
exñtes ab eterno:coeq̃lis eternita: ĩmeſita
tis oĩpotẽtie:om̃iſcĩe vel ſapientie: benigni
tatis ⁊ bonitadꝭ. Deniq; ego filiꝰdei inqͥt ab
initio cũ patre ⁊ ſpũſctõ creaui celũ empire
um ⁊ mox ipᷣm repletũ angelis qͥ ſunt diſtin
cti in nouẽ oꝛdinibo. Itẽ interrogauit iteꝝ
illa di. Vbi eras fili cũ mundũ nõdi creaſ
ſes. Rñdit: in pr̃e ⁊ ſpũſctõ ⁊ pr in me ⁊ ſpũ
ſctõ.⁊ ſpũſſctũs in me ⁊ pe.⁊ cũ nil creatuʒ
foꝛet erat deꝰ totꝰ ĩ ſeipſo ſũma in glłia diui/
nitatis eternalr felix et laudabilis ꝑ ſecula.
Et illa.Quale eſt iliud celuʒ fili mi vbi glia
tua ⁊ oim angeloꝝ fulget. Rũdit.O dilecta
mĩ:eſt illud pulcerrimũ:ſpecioſiſſimũ:luci⸗
diſſimũ:⁊ ſpacioſiſſimũ: iocũdiſſimũ ⁊ ame
niſſimũ. Hã ciuitas illa nõ eget ſole aut lu⸗
na.ſp claritas dei illũinat eã. Et iteꝝ interro
gabat di. O fili.q̃les ſũt illi angeli:⁊ qͥ ex eiſ
in ſuꝑioꝛibo atq; qͥ in inferioꝛibs aut medijs
oꝛdib. Rũdit dñs ieſus.O dulciſſima mr
angeli ſunt puriſſimi ⁊ mundiſſimi tãq; ſpe
cula deifoꝛmis bonitatꝭ.ſuꝑioꝛes ſũt in eis
ſeraphin:⁊ infra eos cherubin ⁊ thꝛoni.me
dia hierarchia ſunt dñatões:pncipatꝰ:po/
teſtates.infima virtutes: archãgeli:angeli.
At illa aiebat. Gabꝛiel inqͥt qͥ mihi annũci
auit ↄceptũ tuum o fili pᷣdul& vere fuit gul
cerrimꝰ.ſed ⁊ angeli q̊s nub aparetes lepi
us vidi fuere foꝛmoſi valde. At dñs Jeſus
In hac vita nõ põt videri plene eoꝝ pulcri
tudo.qꝛ in futuro videbit᷑ mira eoꝝ foꝛmo-
ſitas:quã nequaq; mẽs hoĩm terrenoꝝ va/

let in pᷣſenti vita cogitare ad plenũ. Iteruz

illa.O fili q̃les aĩe ſtabũt cũ angeł.Rñndit ie
ſus.ſᷣm merita ⁊ demerita aſſignabunt᷑: alij
I ſuꝑioꝛiba:alij ĩ medijs: alij isiferioꝛibo an
geloꝝ oꝛdinibo ex qbo mali angeli ceciderũt
At illa. Fili mi:apli tui vbi erut. Rñdit Je
ſus:ĩ ſupᷣmo oꝛdie.qꝛ ardẽtiſſimos eos mea
ignita charitate ſpũſſctũs meus pꝑficiet di⸗
gnos ꝓpter qð ſeraphin oꝛdineʒ merebunt᷑
Itẽ O ſili pdulciſſime:ego in q̃ oꝛdie ero.
At filiꝰ.O mi amdãtiſſima vos non erit in·
aliq hoꝝ oꝛdinũ:ſed ſuꝑ oẽs choꝛos ange/

loꝝ exaltabimi tanq; regia in thꝛono regio

Due
ſie⸗⸗
fay
fün
Et
1ſes
ſuten
Ett
fop
u
peni
re
ud
cura
ſtn
dini
lrut
gelji
ltq
mann
codol
ſuone
hic⸗
gda
p
bſe
ſbüll
ogeo

ſncoꝛd

mag

wotgte
ſons⸗

G
9

mint
Epe
ferio
ete
pen
nlbo⸗
ſtrap
cte
aaſa
cuq;
ſoꝛoꝛ
abſt

Due em̃ cathedre ſunt nobis pᷣparate in ce
lis.vna mihi q̃ eſt a dextris dei patris.alte/
ra vobᷣ o mr̃ venerãda:vt ⁊ vos ſiꝶ ad dexte

rã meã.iuxta illð pᷣs.Aſtitit regia a dex.t.⁊c

Et.ij.Re.ij. Poſitꝰẽ chꝛonꝰad dextrã reg.

⁊ ſedit mr̃ eiꝰad dextrã eiꝰ. Iteʒ altera die
interrogabat mr̃ filiũ de loc penalibo ĩferni
Et xpᷣs edocebat quõ pueri in limbũ pue/
roꝝ nunq; faciẽ dei viſuri.et purgãde aĩe in
purgatoꝛiũ.atq; aĩie dãnãde in inferioꝛẽ in⸗
fernũ ponent᷑ vbi ⁊ m diuerſa pctã diuerſ
penis pnnient᷑. Inſuꝑ cũ xpᷣs publice pᷣdi
caret ſeq̃ bat᷑ eũ mr eiꝰſedẽs ſecꝰpedes eiꝰ et
audiẽs vᷣbũ illiꝰ. Ecce ̊ vᷣbi xpᷣi auditio fi-

urata in magdalena. Tercio in Haria
.

it multo mag q; in magdalena dulcoꝛis
diuini atq; ſuauiſſimi deguſtatio ſuꝑ om̃es
creaturas.vt oñdit Augꝰ.ĩ omel:huiꝰeuã/
gelij ita dicẽs. De pte Marie q̃ optia pᷣdi⸗
cat᷑ q ⁊ q̃lis et q̃ᷓnta fuerit in btiſſima vᷣgine
maria qͥs digne eloquet᷑:qm̃ magna mltitu
do dulcediĩs dei fuit in ea:qñ ſpũuũſſctũs ĩ eã
ſuꝑuenit ⁊ vᷣtꝰaltiſſimi obũbꝛauit ⁊ de eodẽ
ſpũ cõcepit.Quid eſt qð ĩ ea nõ ſapiebat in
q̃ dei ſapĩa hitabat et in cuiꝰ vtero xpᷣs ſibi
coꝛpꝰadaptabat. Maria hec nõ tm̃ ad pe/

des ſed etiam ad caput dñi ſedẽs audiebat

vᷣbũ illiꝰ:hec ↄſeruabat oĩa vᷣba.ſ.paſtoꝛuʒ
angeloꝝ:magoꝝ:necnõ ⁊ ipſiꝰ filij ↄferẽdo

in coꝛde ſuo. NHemo vnq; ſiẽ hec vᷣgo biĩſſi

ma guſtauit q; ſuauis ẽ dñs:inebꝛiabat᷑ ab
vbiate domꝰſue ⁊ toꝛrẽte voluptatꝭ ſue po/
tabat᷑. Nec miꝝ qi apð eã:imo ĩtra eã erat
fons vite de q̃ manabat tãta ꝑfectio vtriuſ-/
q; vite.Hec ille. Caplm. III.
Ecuũdũ opꝰↄtemplatiue vite oñdit
8 euãgeliũ in eo ꝙ dixit Martha ſo
roꝛ mea reliqͥt me ſolã miſtrare. NHi

miꝝ in aia hũana due ſoꝛoꝛes ſũt vicʒ ſuꝑi

oꝛ ꝑs rõnis q̃ in ↄtẽplatõe ĩtẽdit deo. Et in

ferioꝛ ꝑs rõnio ꝑ vires ſenſualiũ mẽbꝛoꝝ
exterioꝝ ĩ bonis actibaet oꝑibo mie exercet᷑
ꝓpter deũ.⁊ qꝛ hõ occupatꝰ exterioꝛibo actio
nibo ipedit᷑ ab altitudine ↄtẽplationis ⁊ di⸗

ſtrabit᷑ mẽs ad ĩferioꝛa.Et iteꝝ qñ hõ intẽ⸗

dit cõteplatiõi recolligit᷑ mẽs ab inferioꝛib⸗

ad ſuꝑioꝛa ⁊ ſuſpẽdit᷑ ab actõiba exterioꝛuʒ
ſenſuũ.qꝛ dicẽte pho.iij.de aĩa. Intellectꝰqᷣ
cũq; ſe ↄuertit totałr ſe diuertit Vñ ſic fit ꝙ;

ſoꝛoꝛ ſoꝛoꝛẽ ſolã relinqͥt qũ rõnis ꝑs ſuꝑioꝛ

abſtracta ab exterioꝛibo ⁊ intẽta diuis:exte/-

*

rioꝛes actiões exeqͥ ñ curat adiuuare. Vñ

in btã vgine Maria ſᷣm ꝙ diẽ mgr̃ Uber⸗

tinꝰ de Caſali oꝛdis minoꝝ in li.arboꝛis vi
te crucifixi hoc fuit ſinglare ⁊ mirabile mu-
nus gre ꝙ occupatões exterioꝝ ſenſuũ cir⸗
ca q̃q; opa bona et miſteria dñi ieſu: nunqᷓ;

impedirẽt ĩ ea recollectõeʒ mẽ et ↄtẽplatio

nis actũ ac exꝑimẽtal gratie guſtũ.ſed ⁊ ipᷣe
ↄtẽplatõis actꝰ mẽtẽ marie plene in deũ re⸗
colligẽs nunq; ĩpediuit ᷣtuoſum ⁊ debituʒ
officiũ admĩſtratiue ꝑtis inferioꝝ ſenſuum
qn ⁊ ſic dulciſſime miſtraret filio ſuo ieſu tã
in infantilibo eiꝰ neceſſitatibo qᷓ; in alijs ĩ de
curſu vite ſue oppoꝛtunis atq; in inſtructõe
aploꝝ ⁊ alioꝝ ꝓxĩoꝝ. Imo iſte due ꝑfectio/
nes:actio ⁊ ↄtẽplatio ĩ ipſa mutuis ſe reſpe/
ctiba cõtinue intẽdebãt ad vᷣtutũ et glie cu⸗

mulũ.Itaq; hoc opus ↄtẽplatõis qð dixit
Martha ſoꝛoꝛ mea reliqͥt me ſolã mĩſtrare

pᷣcipue fuit in beata vgine Maria poſt xpᷣi
aſcẽſionẽ qñ ipſa fuit derelicta in terrꝭ ſola⸗
tio pᷣſentiali ſui filij deſtituta. Nã licet gau⸗
deret de filij honoꝛe cũ aſcẽdit in celũ:tñ de
ſua triſtabat᷑ abſentia.qꝛ vt dic Hiero.na⸗
turali affectu materno mouebat᷑ optãs pꝛe
ſentiã filij ſui quẽ ſũme diligebat et merito.
qꝛ ſciebat ipᷣm hoĩem foꝛe ſciſſimũ ⁊ deum
glioſum qͥ ei młta bñſicia pꝛeſtiterat vt ᷣgo

coõcipet:ſine doloꝛe pareret:⁊ dña mũdi mr

dei fieret atq; oĩ gra eam plenà reddidiſſet⸗
Deſiderãdo &̊ filiũ dixit ſepiꝰ O fili dilectil
ſime vtinam adeſſet illa hoꝛa q̃ de hac valle

miſerie diſſoluar ⁊ ero tecũ ĩ celo.Et aiebat

cũ Dauid pᷣs.Sitiuit aĩa mea ad deũ fon/

tem viuũ qñ veniã ⁊ apparebo añ faciẽ dei:

Vñ ipſa tanq; altera martha ꝑ deſiderij pi

etatẽ cõquerebat᷑ ieſu ꝙ ñ haberet adiuua/
mentũ ſolacij ſoꝛoꝛis ſue.i.felicitat ſuperne
Ertiũ opus ↄtẽplatiue notat᷑ cum
t ꝛ:vnũ ẽ neceſſariũ.ſᷣm L vrã vnuʒ
id eſt vnitas met ad deũ. Yinaliter
em̃ hoc vnũ eſt neceſſariũ homĩ:vt ſit vnũ

cum deo ꝑ vinculũ charitat.Qui em̃ adbe

ret deo.ſ.ꝑ charitatẽ vnꝰſpũs fit cũ eo.j.Co
rinth.vj. Naʒ deꝰ charitas eſt ⁊ qͥ manet in

charitate in deo manet ⁊ deꝰ in eo.j. Jo.lij

Vñ ðꝛ charitas q̃ſi chara vnitas:qa vnit

nos deo.Et q̃nto magis hocfacit hõ tanto

appꝛopinq̃t ſtatui btõꝝ ⁊ tãto mag ꝑficit:
Hoc fuit ꝑfectiſſime in Maria matre dei qᷓ
v 3

Liber X

totaliter ad deum ↄbuerſa ad nil aliud inten
debat:ad nil aliõ vacabat:niſi vt vnita deo

ꝑ charitateʒ indeſinẽter viueret in chꝛiſto et

chꝛiſtꝰ in ipſa. Uñ Hiero.in ſermone de aſ

ſumptõe dicit de ea. Puto qͥcqͥd coꝛdis eſt

q cqͥd vtutis humane ſi totuʒ adhibeas nõ
ſufficiat vt cogitare valeas qᷓnto indeſinen
ter cremabat᷑ ardoꝛe pij amoꝛis:qntꝭ moue
bat᷑ repleta ſpũſctõ celeſtiũ ſecretoꝝ incita/

mẽtis dum reuolueret aĩo cũcta qᷓ̃ audierat

q̃ viderat:q̃ cognouerat.Hec ille. Nota ů

wvſicut mr cũ habet filiuʒ moꝛtuũ cũ fletibꝰ

ſepe reſpicit veſtes filij: ſic btã maria vt idẽ
Hiero.dicit viſitabat loca in qbus filiꝰ eiꝰ
fecerat aliqd mirabile opus:ↄtẽplando illa

ſacra myſteria. Aliqũ in Naʒareth ibat ad

locũ vbi fuit ↄceptus xpᷣs:ibi ↄtẽplãdo im
mẽſam dei charitatẽ qua miſit vnigenitũ ſu
unm in mundũ. Aliqñ ibat in Bethleez vbi
natꝰ eſt xᷣs:meditãdo eius ſummã hũilita
tem. Aliqñ in hierlm vbi pᷣdicauerat ĩ tem

plo:recoꝛdãdo eiꝰdoctrinã ſuauiſſimã ⁊ ſa/

pietiã. Aliqñ ad mõtẽ caluarie vbi crucifi⸗
xus eſt ⁊ tota reſoluebat᷑ ĩ lachꝛimas ex dul
cedie diuini amoꝛis inibi oſteſi. Indeq; ad

ſepulchꝛũ ⁊ ad alia eiꝰloca. Hec tñ ꝑegri/

natio btẽ vᷣginis ad loca ſctã ᷣm bim̃ Am/
bꝛo.intelligẽda eſt magis ſᷣm ſpũm qᷓ; ̃m lo
ci diſcurſum.qꝛ:iſ.domi manẽs ↄtẽplabat᷑ q̃ᷓ
filiꝰfecerat in illo vel illo loco.⁊ ſic tota con
uerſa fuit ⁊ intẽdens ad hoc vnũ.ſcʒ diuine
charitatis vinculũ ꝑ totã ſuã vitã. O xpᷣi g̊
fideles aĩe:o pᷣcioſo ſanguine dñi ieſu redẽ⸗
pte:oẽs vos hoꝛtoꝛ vt ad eius matrẽ cõfu/
giat eiq; quoq; ſupplicet vt ipetret nobis

gratiã ꝑ quã ⁊ nobis ſapiat ſicut ſibi ieſus
crucitfixus:⁊ cũ ipſa in xpᷣi vulneribo moꝛe⸗

mur, eius ſanguinẽ ſy mẽte aſpiciamꝰ: in ip

ſo viuamus:in ipſo moꝛiamur.⁊ cũ pᷣdulciſ-

ſimo ipſo Jeſu ⁊ pijſſima eiꝰmatre Maria
eternaliter conregnemus. Amen.

Articulus tercius de vita fruitiua beate

Marie ⁊ Aalib gaudijs ipſa eſt beatiſica
ta in tꝑe aſſumptõls necnõ in celeſti patria
in eternaoooan.

Irca terciũ mi

c eriũ de vita fruitiua Marie ſi⸗
gnificata in ꝑte optia magdale⸗

. ne. qꝛ ðꝛ: aria optimaʒ ꝑtem elegit q̃ nõ

auleret᷑ ab aa PHota ſm Nico,.de Ly/

Pars Im

ipſa magdalena dicit᷑ optimã ptem elegiſſe
nõ qͥa martha malã: ſed illa melioꝛẽ.qꝛ con⸗
templatio ſᷣm doctoꝛes ſimpłr melioꝛ eſt qᷓ;
actio. Nã ꝑ ↄtẽplationẽ ĩmediatiꝰ ⁊ ꝓximi
us vnit᷑ mẽs homiĩs in deũ.Et ſequiiq̃ nõ
auteret᷑ ab ea.qꝛ oꝑa vite actiue nõ habent
locũ niſi in pᷣſenti vita.⁊ ideo adueniẽte fu⸗
tura vita auferunt᷑ Sed ↄtemplatio nõ au
fert᷑ in futura vita:qͥn potius pfectiſſime ba
bebit᷑ ⁊ tenebit᷑ ineternũ.qꝛ videmꝰ nũc ꝑ
ſpeculũ in enigmate:tũc aũt facie ad faciẽ.j.
Coꝝ.xiij. VUñ ꝑ hãc optimã ꝑteʒ magdale⸗
ne q nõ auferet᷑ ineternuʒ:deſignat᷑ illa vita
fruitiua q̃ eſt in ſuꝑna patria q̃ ↄſiſtit pᷣnci⸗
paliꝰin viſione diuia.iuxta illnd Joh̊.xvij.
Hec eſt vita eterna vt cognoſcãt te deũ ve⸗
rum ⁊ quẽ miſiſti ieſum xpᷣm.Hec qͥppe ẽ vi
ta optia qꝛ feliciſſima ⁊ ꝑpetua De bac Au
guſt.xxij.li.de ciui.ðᷣi exclamãs dicit. Oq̃n
ta erit ibi felicitas vbi nullũ erit malũ:nul⸗
lũ deerit bonuʒ:vacabit᷑ ibi dei laudib qui
erit oĩa in oĩbo. ipᷣe erit finis deſiderioꝝ no⸗
ſtroꝝ:qͥ ſine fine videbit᷑:ſine faſtidio ama⸗
bit᷑:ſine fatigatiõe laudabit᷑: vacabimꝰ?⁊ vi⸗
debimꝰ:videbimꝰet amabimus: amabimꝰ

⁊ laudabimꝰ.Ecce qͥd erit ſine fine. Naʒ q̃

ꝑs melioꝛ:qͥs aliꝰ melioꝛ finis q; ꝑuenire ad
regnũ cuiꝰnõ eſt finis. Hec ille. Itaq; ad
woſitũ buũſſima vgo Marla hanc ꝑtẽ opti

mã hodie elegit. qꝛ hodie ad illã ſuꝑnã pa⸗
triam aſcẽdit in cuiꝰ ꝑte optia viuit ineter

num cũ pᷣdulciſſimo ſuo filio Jeſu:vbi frui
tur młtiplici gaudio ineffabili btĩtudiẽ glo

riticata ſuꝑ oẽs angelos ⁊ hoĩes btõs. Nã
in celeſti regno bona ẽ ꝑs ↄiugatoꝝ. ſʒ meli

oꝛ viduaroptia aũt vᷣginuʒ:et hec eſt pars
marie. Itẽ inter ᷣgines bona eſt ꝑs vᷣginũ
carne tm:qͥ vicʒ in ᷣginitate deceſſerũt:po
ſitum tñ nubẽdi habuerũt mr̃imonio ſacra

mẽtali:⁊ ſic ↄtinentiã ⁊ caſtitatẽ in carne ſex

uauerũt vt debuerũt. Sed gielioꝛ eſt pars
virginũ q̃ carne ⁊ mẽte virglnitateʒ ſernare
ꝓpoſuerũt ꝑ totuʒ tẽpus vite ſue.Optia aũt
eſt ꝑs ſolius vᷣgis marie q̃ ſola ᷣgo ꝑpetua

fuit carne ⁊ mẽte ⁊ inſuꝑ cũ ꝓle filiuʒ dej ge⸗

nerãdo.Deniq; bona eſt ꝑs angeloꝝ in ce-
lo qͥ deũ ↄtẽplant᷑ vt dñm ⁊ patrẽ.ſed meli⸗
oꝛ eſt ꝑs hoim btõꝝ:qꝛ deũ ↄtẽplant᷑ vt do

minũ ⁊ pem ⁊ fratrẽ.qð nõ facit angelua.

Optima vo eſt ꝑs Marie q̃ iᷣm deũ cõtẽ⸗
plat᷑ vt dñm ⁊ patrẽ ⁊ fillum. Et ideo ĩ ſolio

—

dign
,
benn
füe
ſſi
tiont
gig
nale
Ete
96
lmnl
loco
Ece
ſbles
ney
lifn
feq
pari
delec
giſen
tot
tnach
fulgo⸗
bieſe
ludinl
maro.
tudin
ceritd
Glue
ent
lsn
dus
ni
eſpe
gen⸗
ſtin
hoct

füpe

his
ag
no⸗
gan
nͤ
lig.

(lanie

ſtata
lade

füm

iſe
(one⸗
t
Uni
nö
ent
keſu⸗
u
neba
hücg
ce,
Gdale⸗
vie
bnc⸗
hr⸗
äw⸗
peivi
Ne
Ochn
ünu⸗
t
on no⸗
oaman
vo
labim
Hazi
niread
lagz ad
NMopti
onäpa,
tineng⸗
pbi ui
dego

nhl
tor,
oi
iepo
loſta
meler
Kpars
eng
ptignit
dage/
nc⸗
d /
nende
nes
biſt⸗

0

RM

Articulus

digniſſimo exaltata eſt ſuꝑ oẽs celos ange/

o loſq; ⁊ btõs. ⁊ ſic claret optima ꝑs marie ꝑ

oẽm modũ ſᷣm Fran.maro. Itẽ q̊ ad glo⸗
riã celeſtẽ Bona eſt ꝑs angeloꝝ q ſunt glo⸗
rificati ſimplici glia in ſuis oꝛdinibo.i.gloꝛia
eſſentiali qᷓ̃ ↄſiſtit in viſiõe dei:fruitiõe:⁊ ten
tione. Sed melioꝛ eſt ꝑs in glłia hoim btõ/
rũ.qꝛ ipſi poſſidebũt duplicia:eoꝙ gliaʒ in

aĩa ⁊ coꝛpꝑe.et ſic habebũt gliaʒ nõ tm̃ eſſen

tialẽ in deo:ſed etiã cõſubſtãtialẽ in coꝛpoꝛe
Et aliqͥ hoĩm habebũt etiã aureolas ⁊ ali⸗

98 gccetales glias. Pꝛecipuũ aũt gaudi/

um habebũt in viſiõe hũanitat chꝛiſti ocu
lo coꝛꝑali ac głioſe matris eius. iuxta illud
Ecẽs.xj. Dulce lumen et delectabile videre
ſolẽ.i.xpᷣm.⁊ matrẽ amictaʒ ſole,i.xpᷣiſoꝛmi
ſplẽdoꝛe. Hinc Bern.ait Plus gaudeo bo
ne Jeſu angelis pᷣferri ex gratia tua q; ange
lũ fuiſſe ex natura. Sed optia ꝑs glłie ma
rie q̃ ſuꝑ oẽs exaltata in głioſo coꝛꝑe totam
patriã celeſtẽ ſua głia decoꝛat illuſtrando ⁊
delectat:ſicut ſol totũ mũdũ.VUñn Berñ.ĩ q̊
dã ſermone de aſſũptõe ait. Marie pᷣſentia
totꝰ iluminat᷑ oꝛbis:adeo vt ipſa celeſtꝭ pa
tria clariꝰ rutilet virginee lãpadis illuſtrata

fulgoꝛe. Hec ille. Sed qꝛ Apoca,xij. In ca

pite ᷣginis coꝛona.xij.ſtellaꝝ ſcribit᷑i.bũ/
tudinũ ⁊ eiꝰgaudioꝝ.ſicut exponit Franci.

maro.qꝛ ſtella in diuia ſcptura aliqñ ꝓ bei/

tudine accipit᷑:diccte dño Apoc.ij. Qui vi/
cerit dabo illi ſtellã matutinaʒ.i.btitudinis

gaudliũ eternũ.Et qꝛ hodie aſſũpta btã vir

goxij.ſtellis eſt coꝛonata.Ideo vt taceã de
illis ꝑtiba gaudioꝝ ſuꝑne felicitatꝭ cõib oĩ⸗
bus biĩs qs Anſelmꝰ enũ erat li.de ſilitudi
nibo Singularia btẽ vᷣgis gaudia qͥ b ipᷣa
= ſpecialiſſime biĩficata hic deſcribunt᷑ duo

denario nũero.q̃ꝝ pᷣma qͥnq; gaudia habu

it in ſui aſſũptõe hodierna.Alia aũt ſeptem
hodie adepia poſſidet eternalłr in illa cele/
ſti patria. Pꝛimũ gaudiũ felicᷓ emigratio
nis. nã eiustãſitꝰ mitipliciter eſt felicitatꝰ
et gaudioſiſſimis pᷣuilegijs pᷣdotatꝰ. Pꝛi⸗
mo qdẽ qꝛ ſine oĩ doloꝛe ⁊ ſine infirmitatis
grauamie obijt.vt dicit Hiero. ſicut a coꝛ⸗
ruptione extranea ita a doloꝛe moꝛtis alie/
na. Secuũdo qꝛ in ſuauiſſima ſpũſſcii ↄſo

vlatione ⁊ ↄtẽplatõis diuine dulcedie degu

ſtata obijt. vt ſupꝛa patuit. Tertio qꝛ ſecu
ra de imarceſſibili glia trãſiuit inter angelo
rũ miſteria circũſtãtiũ ⁊ oim malignoꝝ ſpi/

9.
—

n

rituũ pᷣſentiã phibẽtiuʒ ne eos videret: atq;
inter aſtantiũ aploꝝ ⁊ ſctãꝝ virginũ ↄſola⸗/
tiones ⁊ laudes:diuino lumiĩe circũfulſa et
odoꝛe celeſti fragrãdo ⁊ oĩ genere ↄſolatio/
nis refecta ð huiꝰmiſerie valle ad ſui filij de
ſiderabilẽ btĩtudinẽ euolauit plena oĩbo me

ritis ⁊ bonoꝝ opeꝝ gra ⁊c̃. Ecce maximi

gaudij felicitas. Secũdũ gaudiũ glłioſe
reſurrectõis.qꝛ in coꝛꝑe glłioſo reſurgẽs ĩ ce
lũ ↄſcẽdit imppetuũ regnatura:vt patuit.
CTerciũ gaudiũ honoꝛatiſſime obuiatõis
⁊ ſuſceptõis.qꝛ tota celeſtis curia ⁊ inſuper
ipſemet dñs Jeſus in occurſum veniẽtes ⁊
eã ſalutãdo honoꝛificẽtiſſime ſuſceperũt.O
quãtũ gaudiũ habuit Maria qñ videbat
diuerſa celeſtia agmia angeloꝝ ⁊ btõꝝ eidẽ
occurrẽtia eãq; vt pie ↄtẽplari poſſumꝰſalu
tãtia ꝑ talia ba. Aue regĩia celoꝝ:aue dña
angeloꝝ:ſalue radix ſctã ex q̃ mũdo lux ẽ oꝛ
ta.Gaude glioſa ſuꝑ oẽs ſpecioſa:vale val⸗
de decoꝛa ⁊ vna nobiſcũ cũ xpᷣo tuo filio re
gna.O q; iocũde ipſa eis bñdicẽs di. Bn/
dicti vos dño qͥ fecit ceiũ ⁊ terrã. O q̃ntum
exultauit qũ filiũ occurrẽtẽ in głlia maxia pᷣ

mũ vidit ⁊ in eius oſcula atq; amplexꝰruit.

Duartũ gaudiũ diuĩe ĩuitatiõis. Nã ma
ximũ gaudiũ tũc habuit cũ vidit ſctiſſimaʒ
trinitatẽ patrẽ filiũ ⁊ ſpũmſanctũ ſibi obui⸗

do inuitantẽ ad coꝛonã. Nã inſepabilr ꝑ/

ſone diuine ſe comitant᷑ ſm Auguſt. de tri.
Vñũ qꝛ xpᷣs occurrit ſibi.̊ et pr ⁊ ſpũſſctũs
ibi fuere inuitãdo et di.illð Cãti.iij. Veni
de libano ſpõſa:veni de li.veni coꝛonaberꝭ
Trib em̃ vicibo ðꝛ veni.qꝛ ab ipſis tribo ꝑ
ſonis diuinis dulciſſime inuitat᷑ ⁊c. QOuin
tũ gaudiũ iubiloſiſſime deductionis.qꝛ vt
dicit Hiero.in ſermõe.Nulli dubiũ illã ce
leſtẽ hierlm tunc exultaſſe ineffabili leticia:
tũc iocũdatã eſſe inextimabili charitate:tũc
cũ oĩ gratulatiõe iubilaſſe ⁊ ingenti lumine
virginẽ circũfulſam cũ laudibo ⁊ cãticis vſ
q; ad thꝛonũ pᷣparatũ ꝑduxiſſe.ſicut latiꝰð
dictũ eſt.Quid nẽpe o hõ putas q̃ntũ hau
ſit tũc ꝓgo gaudiũ qñ tã dulces btõꝝ cantꝰ
et diuĩas laudes cepit audire. ⁊ de ſe ac ꝓ ſe
vidit oẽs cõgratulari et ſuũ natũ dñm leſũ

ſume ſuꝑ ipſa iubilare ⁊ iuxta ſeipſaʒ in dex

tra dei introniſare in excelſis.ſicut legimꝰ jo
Paral.xv.q; Dauid qͥ figurauit xpᷣm:⁊ oĩs

iſrael qͥ figurãt btõs in iubilo deduxerũt ar o

cã.i. Mariã ⁊c̃.Hec itaq; qͥnq; gaudia ha/
v* 4

₰ 6 5 D

Liber X

buit virgo pꝛo tempoꝛe aſſumptionis.

De. vij celeſtib⸗ ga udijs D arie.

Onſeqnter notãdũ ꝙ ipſa btã vᷣgo

c in illa celeſti patria multiplicibo ine

narrabilibuſq; fruit᷑ gaudijs. So⸗

leonnt tñ qͥdã deuoti recolere et venerari oꝛa/
tionibo ⁊ ſalutatõib angelicis ſeptẽ pᷣcipua
eiꝰ gaudia diſtiguẽdo ⁊ enarrãdo. Qð qͥdẽ

oꝛtũ habuit ex q̃dã reuelatõe facta vt putat᷑
ipſi btõ Thome archiepo Catuarieñ. Fer
tur nanq; ꝙ cũ ioſe freqnter ⁊ ſingulis die/

bus ſalutaret btãz vᷣginẽ ꝑ.vij.eiꝰ gaudia qᷓ

Habuit in terris poſita. Pꝛimũ vicqʒ in fuij

dei cõceptiõe. Secundũ in eiꝰ poꝛtatõne

in ſuo vtero.ix.mẽeſiba: ⁊ elizabeth viſitatõe

Terciũ in eiꝰ natiuitate. Quartũ in ma⸗
goꝝ adoꝛatiõe. Quintũ in inuetõe poſt tri

duũ in tẽplo. Sextũ in filij reſurrectiõe et

aſcẽſione. Septimũ in btẽ vᷣgis aſſũptiõe

in celum. Quadaã itaq; vice de pᷣdictis eã ſa
lutanti per aue maria, ecce aparuit eidẽ be
ata vᷣgo cum claritate magna et ait. Charii

ſime inqͥt deuotiõem tuã gratãter accepto.

dqꝛ de meis gaudijs q in vita iſta habui frez-

quẽeter cõmemoꝛãdo me ſalutas. Attñ vel/

lẽ inſuꝑ vt ⁊ illa mea gaudia q̃ in celo nunc

glioſa habeo recoleres ⁊ ↄſimilłr de hijs q/

tidie me reuerẽter ſalutares. Qõ ſi fecerꝭ tu

vel qͥ cũq; aliꝰ fidelis ob mei deuotionẽè h̊ fe

cerit:en pmitto ꝙ in tpe obitꝰſui ego eiꝰani
mã ꝓtegã ⁊ liberabo:et in cõſpectu filij mei

ꝓ ipſa aſtabo ⁊ intercedã ac cõſolaboꝛ eam

tias agedo dixit: O gloꝛioſa celoꝝ regina et
ſuꝑbñdicta dña mea:dic q̃ſo mihi q̃ ſũt iſta
tua gaudia in celo de qͥba te ſalutare debeo.
At ipᷣa btã virgo.vij.ei gaudia enarrauit q̃
ſubſcribunt.de qbo ipſe ſctũs Tho. Cãtu/
arieñ.pulcras laudes edidit q̃s etiã in cerꝭ
eccleſijs ſolẽt q dam ꝓ ſequẽtiaꝝ loco decã-
tare in hec ba BGBaude floꝛe vᷣginali q̃ bo
noꝛe ſpeciali trãſcẽdis ſplẽdifeꝝ Angeloꝛuʒ

pncipatũ ⁊ ſctõꝝ decoꝛatũ dignitate nüũeꝝn
BGBaude ſpõſa cara ði nã vt cla
ra lux diei ſolis dat᷑ lumĩe.Sic tu facis oꝛ⸗
bẽ vere tue paò reſpledere luò plenitudine

Ecce pmũ.

Ecce ſecundũ. Gaude ſplẽdẽs vas virtu⸗
ũ cuiꝰ pẽdẽs eſt ad nutũ tota celi curia.Te

benignã ⁊ felicẽ Jeſu dignã genitricẽ vene
Baude

rans in głia.Ecce terciũ gaudiuʒ.
nexu voluũtatis ⁊ amplexu charitat ꝙ lun⸗

cta ſis altiſſimo. Vt ad votũ ↄſeq̃ris qͥcqͥd
virgo poſtularis a ieſu dulciſſimo.Ecce q̃r ꝰ

tũ. GBaude virgo mr xpᷣi qꝛ ſola meruiſti o
virgo pijſſima Eſſe tãte dignitad q; ſis ſan
cte trinitatꝭ ſeſſione pxima.Ecce qͥntum.
Baude mr miſeroꝝ qꝛ pr ſecloꝝ dabit te co
lentibo Cõgruentẽ hic mercedẽ et felicis po
li ſedẽ regnis in celeſtibo.Ecce ſextũ. Gau⸗

de virgo mr̃ pura certa manẽes et ſecura qͥa

tua gaudia Hõ ceſſabũt nec decreſcẽt:ſʒ du
rabũt ⁊ floꝛeſcẽt ꝑ eterna ſecula.Ecce ſepti⸗
mũ.Et poſt ſingulos vᷣſus Gaude:aldunt
deuoti ſalutatõeʒ poꝛãdo Aue maria. Qui
vo lr̃as neſciũt vt neqant has laudes poꝛa
re:loco cuiuſlibet gaudij dicũt Aue maria:
ſingula hec gaudia deuote meditãdo. Pꝛi⸗
mũ itaq; hoꝝ ðꝛ gaudiũ dignificatõ nis.qͥa
vlqʒ btã vᷣgo in celeſti regno eſt exaltata ad
dignitatẽ regalẽ tam altiſſimã vt trãſcendat

oĩm angeloꝝ oꝛdinẽ ⁊ ſctõꝝ numerũ.qꝛ alij/

tm̃ ſerui dei:ipſa aũt mr̃ vera dei.⁊ per ↄñs

eoipſo oĩm eſt angeloꝛũ ⁊ ſctõꝝ digniſſima

dña. Secundũ ð gaudiiũ illũinatõnis
vel celeſtis głioſe illuſtratiõis.qꝛ vicʒ ſic ſol

illuſtrat hũc munduʒ illuinat ⁊ irradiando

Decoꝛat: ita claritas głie btẽ virgis diffuſa
p totã celeſtem ꝑadiſum illuſtrat et decoꝛat
ſua luce:cuiꝰpulcritadinẽ ſol ⁊ luna mirant
Vñ Auguſt. in q̊dã ſermone de natiuſitate
vgis ait. Jpᷣm celuũ quẽ penetraſti ſcʒ o glo⸗
rioſa regina:omniaq; q̃ͥ in eo ſunt ↄteta no/

a ac cõſolabo ua ⁊ ineffabili głia decoꝛaſti:noua illic æc b
CTuic ipſe btũs Chomas adoꝛãdo eã ⁊ gra

cellẽti luce cũcta ꝓluſtras gc. Tertiũ gau

diũ venerãde adoꝛatõis ⁊ obeditiõis.qꝛ vi
delicet tota celeſtis curia:.i:oẽs angeli et ſcti

ad eiꝰ nutũ obediũt ⁊ eã venerant᷑ atq; ado
rant vt dei matrẽ. Uñ Apoc̃.vij. Vidit io

hãnes ꝙ ſctõꝝ turba magna quã dinũera⸗
re nemo poterat ſtabãt ante thꝛonũ qͥ figu

rat btãm virginẽ:⁊ in cõſpectu inqͥt agni et
clamabãt di. Salus deo nr̃os ſedet ſuper

thꝛono:et agno.i.chꝛiſto incarnato ex vᷣgi⸗

gine qͥ in ipſa tanq; in thꝛono qͥ euit.Et oẽs
inqͥ t angeli ſtabãt in circũitu thꝛoni ⁊ ceci/
derũt in ↄſpectu thꝛoni ĩ facies ſuas ⁊ ado
rauerunt deũ. Quartũ gaudiũ ðꝛ ptãtis
ſeu poteſtatiue ĩpetratõis.qꝛ q cqͥd voluerit
ipetrare a fulio poterit. Hã ius habet pᷣcipi
endi tanq; m filio.iuxta illud.ijj. Reg.ij.in

ſigura dictũ ete mater mi: neq; em̃ phas
eſt vt auertam faciem c. Quintum gau

ſapet

StG

cec/
tits
ucn
Ppc
n
is
1

Alrticulus

dlum dicit᷑ coaſſeſſionis. quia vicʒ ipſa ſe/
get ꝓxima ad ſanctiſſimã trinitateʒ.quia eſt
in eodem thꝛono cum dño Jeſu qͥ ſedet ad

dextram maieſtat in excelſis.iuxta illð pᷣs.
Aletit regina a dextris tuis ⁊c. Vnde chꝛi
ſtus Jeſus ⁊ deus pater ac ſpũſſanctus taʒ

familiari ⁊ amoꝛoſiſſimo ac ſingulari aſpe/

ctu ⁊ ſub tãta reuerẽtia cõſpicit eam ⁊ tante

glie intimitate ſe ingerit eidẽ ꝙ totam ad ce
leſtẽ curiã ſimul ſumptã pᷣter matrẽ tali aſpe

ctiu amoꝛis ⁊ tãta alcitudie glie nõ fert᷑ quẽ
admollũ ad ipſaʒ. Et etiã viceuerſa tãta di/

lectiõe ⁊ charitate ac fruitiõe fert᷑ beata vir

go in deũ patrẽ ⁊ filiũ ⁊ ſpũmſanctũ.Tan/
tũ q; illi luci ĩacceſſibili eſt imerſa m Berñ.

vltra qᷓ; credi poteſt atq; ad delectamẽetũ ſe⸗/

cretũ diuinaꝝ ꝑſonaꝝ in mediũ trinitat be
atiſſime tam excellẽter eſt introducta vt oẽs
a moꝛes pñt⁊ pᷣterite atq; future vite reſpe/
ctu ſui ſint q̃ſi luna ſub pedibo eius. VUnde

Ecẽi.xxiiij.ipſa de ſe ait. Ego mi pulcre di⸗

lecciõis.ſ.diuine.q.d.Ego quia ſum mater
filij dei:pulcrã illã inter deũ ⁊ btõs dilectio
nem ſumma foꝛmoſitate pᷣnitenteʒ poſſideo
ſuꝑpeminẽter. O ergo tu deuota mẽs potes

cogitare q; ineffabile gaudium ſit Marie

iuxta dei filiũ ſedere ⁊ ipᷣm q̃tiens vult dul

citer amplexari ⁊ oſculari.O quãta ſuaui/
tate diuina ibi videt quõ pater gignit füliuʒ
⁊ vterq; ſpũmſctm̃ ſpirat ⁊c̃. Hã deꝰnõ põt
vigeri ſine maxiĩe ſuauitat fruitõe 'm Ber.

QD extũ gaudiũ pᷣmiationis ſcʒ ſuoꝝ de⸗

uotoꝝ.quia deus ꝓpter ipſiꝰ amoꝛẽ oĩbo eaʒ
venerãtibus pᷣmia dat hic ⁊ in futuro. NHũ
qquia videt quotidie ſaluari hoĩes ⁊ oẽs ſan
ctcos ſaluatos ipſa mediãte oẽs deo atq; ipᷣi

beate virgini gratias agentes maximũ in G̊

virgini eſt gaudiũ necnõ oĩbus ſanctis eaʒ
videntibo ⁊ mutuo gaudio colletãtibo.vt ip
ſa dicere poſſit beatis illud apłi.j. Theſſal.
iiij.Gaudiũmeũ et coꝛona glie vos añ de⸗

um.qꝛ vt dicũt doctoꝛes ſuꝑ.iiij. Sanctis

in celo accreſcet gaudiũ accidẽtale de ſalu-
te ⁊ btitudine eoꝝ qͥ ꝑ ipſos ↄuertunt᷑ et ſal
uoent᷑:ſicut ⁊ angelis gaudiũ eſt ſuꝑ cõuerſi
one pctõꝝ ⁊ ſalute.vt ðꝛ Lu.xv.ca.Quãtuz
”¾ eſt gaudiuʒ; v̈ginis btẽ ꝑ quam quiq; ſal-⸗
uandi ſaluant᷑.vt aiut Berũ.⁊ Anſelmꝰ.
BSeptimũi ⁊ vltimũ gaudium accumulãa/
de cõgratulatõis.quia vicʒ gaudia ⁊ gloꝛie
virginis magnalia nunqᷓ; deſicient nec mi/

₰
D 0●

nuent᷑ ſed durabunt ? accreſcent in ſecla ex

multitudine beatoꝝ:quia accidentalis glłia
et gaudiũ accreſcit in beatis oĩbo ex virgine
gloꝛioſa.⁊ ecõuerſo in beata virgine gaudi
um accidetale accreſcit ⁊ floꝛeſcit atq; vt ita
dicam innouari videt᷑ ↄtinue ex bead. Qð

ſic declarat᷑ ̃m intentionẽ ſancti Bernardi

ni de Senis in ſermone de admirabili gra
⁊ gloꝛia beate marie. Nam beati ſunt in tri
plici differetia. Quia qͥdam inter ſe in glłia
ſunt equales.qͥ d o maioꝛes.qͥd aũt mi/
noꝛes. Et tñ vt dicit Auguſt.ſuper Johan.
nulla inter eos eſt inuidia diſparis charita
tis.qͥn potiꝰ ſᷣm ꝙ dicit Gꝛegoꝛiꝰ in moꝛal.
tanta vis in illa pace nos ſociat vt qð in ſe

qſq; nõ accepit hoc ſe accepiſſe in alio exul-

tet: vna cunctis erit beatitudo leticie q;uis
nõ vna ſit omibo ſublimitas vite. Hec Gꝛe
goꝛiꝰ. VUnde ĩmenſa dilectio beatoꝝ et mul

tiplex quam inter ſe habent mutuo: młtipli

cat inter eos quaſi in infinitũ numerũ gau

dioꝛum ſᷣm ꝑfectionẽ ⁊ multitudinẽ diligẽe/

tium ⁊ dileciionis:ex quo creſcunt ſtupen/
do modo differentie accidentalis gloꝛie in
ter ülos. Pꝛimo nanq; inter eos qui ſunt

equales in gloꝛia vel quaſi equales multi-

plicat᷑ gaudiuʒ inter ſe ꝓ quolibet ex amoꝛe
duplliciter, quia vicꝭ eqli mẽſura ſe mutuo

diligunt et diuligi ſe cognoſcũt: eoq; quilibet

de quolibet ſibi coequali tantũ gauder q̃n⸗
tum de ſemetip ſo:extenſiue tamẽ nõ intenſi
ue ſᷣm Richar, de media villa ſuꝑ.iiij. Sen

tentiaꝝ.⁊ hoc mõ intelligeda ſunt qᷓ de ↄſi⸗
inilibo hic dicent. Secũdo q̊ʒ illi qͥ ſunt in

gloꝛia maioꝛes dup licant ſibi gaudium ac
cidentale pꝛo quolibet beato minoꝛi in glo
ria.Et hoc nõ:quia ſe videant tantuʒ duũigi

quantum diligunt.ſed quia de gloꝛia quo/

ũlibet illoꝝ minoꝛũ tantũ gaudent hi ma
ioꝛes quantũ de/ꝓpꝛia ſua cum quęlibet ᷣm
capacitatem ſuã intelligũt gloꝛioſum. VUñ
Petrus plus gaudet de bono Lini q; ipᷣe li
nus.Tamen ſᷣm Bonauenturã. in, iiij. di⸗
ſtinc.xlix.in fine.ex hoc non ſequitur q; tan
tum gaudeat quantum ſi haberet illud bo/
num. qula ſi haberet illud: haberet maio⸗
rem charit atem ⁊ poteſtatem intenſiꝰ gau⸗

dendi. Tercio hij qui in gloꝛia ſunt mi⸗
noꝛes totiens duplicant gaudium acciden e

tale de ilis maioꝛibus quotiens głioſioꝛes
eẽ ↄgnoſcũt ſemetipſis eos qͥ ꝓpter amoꝛeʒ
L 2

Liber X

ſuũ duplicãt gliaʒ ſuã ſeu gaudiũ ſuũ. Nũc
aũt minoꝛes ſcti ↄſpiciunt aliquẽ ſctm̃ deci
es in glia ſe matoꝛẽ:qᷓndã vᷣo cẽties. Aliquẽ
millies:aliũ cẽties millies:aliũ mille millies
Et hmõi ſci maioꝛes q̃ſi ĩfinita milia ſunt.
Vñ hij minoꝛes q̃tiẽs intelligũt eũ głioſio

rẽſe eſſe btm̃:totiẽs duplicãt gaudiũ ſuũ cũ

cognoſcãt ſe tantũ diligi a libet ſuꝑioꝛi ꝙ ĩ
q̃libet eoꝝ ꝓpter eos glia duplicat᷑. O itaq;
deꝰ? magne qͥs hoĩm numerare poſſit qᷓnta

gau dia tuis elecui pᷣparaſti ⁊ accumulari at

q; accreſcere in glia voluiſti. Naʒ q̃ lingua
dicere vel qͥs intellectꝰ caꝑe ſufficit quanta
ſint gaudia angeloꝛũ choꝛis intereſſe.vt ait
Bꝛeg.in Omel. Nüc igit᷑ ad ꝓpoſitũ ſtatu

amꝰex vna ꝑte itegrałr totũ amoꝛẽ quẽ hñt
bi ad inuicẽ mutuo: atq; ex altera ꝑte amo
rẽ q̃ minoꝛ btũs diligit virginẽ glioſam.Et
credo ꝙ talis amoꝛ minimi gloꝛioſi excedat

amoꝛẽ btõꝝ alioꝝ ſil ſumptũ tã angelicũ q;
hũanũ nõ inſpiratũ in btãm vᷣginem aut in
xpᷣm ſeu in ipᷣm deũ.Qð oſtedit᷑ qdruplici
ratiõe ex qͥb clareſcit q; magnꝰ amoꝛ ⁊ gau

diũ accreſcit ipſi vᷣgini glioſe de ſctis: ⁊ ecõ

uerlſo ipſ bis de ipᷣa bũdicta vᷣgĩe.
Pꝛima eſt ratio poſitionis.
ecuũda eſt ratio cõpaſſionis.
Tercia ratio gloꝛificatöis.
OQuarta ratio ↄdilectiõis
Pꝛima rõ poſitõis.qꝛ qlibet minimꝰ etiam
beatꝰ clare cognoſcit ꝙ mr̃ dei plus poſuit
ꝓ ſua ſalute qᷓ; poſuerit ⁊ ponere poſſit tota
creatura ſil ſũpta.qꝛ xpᷣm deũ eiꝰſiliũ pᷣdile/

ctiſſimũ qͥ eſt inſtrumẽtũ redẽptõis ſaluatõ

nis ⁊ glificatõis electoꝝ. Scða rõ cõpaſ

ſionis.qꝛ qͥlibet etiã minimꝰ btüs aꝑte ĩtel
lexit ꝙ; tota rõnalis natura nõ ſuſtinuit nec
ſuſtinere poſſet tantũ doloꝛẽ ⁊ penã ꝓ ſua re
demptõe q̃ntũ ſola ſuſtinuit mr̃ dei: cõſide

rata dilectõe q̃ filiũ ſuũ amauit. Tãtꝰ etem

fuit doloꝛ ᷣginis in moꝛte xpᷣi ꝙ ſi ĩ oẽs cre
aturas q̃ pati poſſunt diuideret᷑:ſubito inte
rirent.hic tñ doloꝛ vᷣtute ſpũſſcti ſic in vᷣgis
aĩa claudebat᷑ ꝙ nulli ſenſitiue parti coꝛꝑis

pꝓnmittebat᷑ effundi ne añ debitũ tẽpꝰ moꝛe⸗

ret᷑. Tercia rõ glificatõis.tãta em̃ eſt glo
ria virginis matr dei ſicut ex pᷣcedẽtibo pa⸗
euit ꝙ excedit in glia totã naturã angelicaʒ
⁊ humanã ſimł ſumptã ampliꝰq; circũferẽ⸗
tia firmamẽti excedit in magnitudie pũctũ
cẽtri:vl q; ſol ĩ claritate ⁊ fulgoꝛe excedit ſtel

Pars nnI

lã paruã vłlumẽ cãdele ardẽt. vel qᷓ; multi

tudo arene q eſt in litoꝛe marꝭ excedit vnuʒ
minimũ pugillũ arene:ſiue q; totũ mare ex/
cedit coclear aq̃ ⁊c̃. Quia ipᷣa btã vᷣgo ĩtelli⸗

git ĩ filio ſuo ſe q̃ſi alteꝝ ipᷣm diuinitatesve/

ſtitã.in qua glia oẽs ſctĩ ↄgaudent ſũmo.ex
amoꝛe ad ipſam affecti.Et etiã ipſa ſm ſuaʒ
capacitatẽ cõgaudet de qrũlibet głia tanq;
de ꝓpꝛia.g̊ virobiq; indicibilr accreſcit illud
celeſte gaudiũ accidẽtale. Quarta rõ cõ/
dilectõis.tãtꝰeſt em̃ amoꝛ btẽ vᷣgis ad quẽ⸗
libet etiã minimũ glłioſum ꝙ oĩs amoꝛ q̃̊ in
regno celoꝝ natura angelica ⁊ hũana dili/
git aliquẽ iam bim̃ eſt vt pᷣdicit᷑ q̃ſi pũctꝰcẽ-
tri ad firmamẽtũ vel celũ reſpectu illiꝰ amo
ris q̊ virgo btã amat minimũ btm̃:ↄſidera
to fontali pncipio vñ tal amoꝛ oꝛiginẽ ha/
bet. ⁊ iõ ꝓpter hũc amoꝛẽ virgis gaudiũ du
plicat᷑ dũ iuxta ſuã capacitateʒ cernit pleno

et q eto deſiderio gloꝛioſũ.Et ſic ꝑ hũc amo

rẽ ⁊ ꝑ hũc modũ ꝓ qlibet ſctõ virgis bñdi/
cie gaudiuʒ miltiplicat᷑ ⁊ accereſcit duplłr vt

patuit. Deniq; minimꝰ ſctũs vidẽs tãtũ ſe

diligi a ᷣgine glłioſa ꝙ pter eũ tãta ĩ ea glo
ria accreſcit:intãtũ inflãmat᷑ in amoꝛẽ eiꝰ q;
quotiens eã intelligit ſe in głia ſuꝑare: toti⸗
ens de gloꝛia eius plus q; de ꝓpꝛia iocũdat᷑
Ex quo ↄſequẽter ſequi ꝙ oẽs beati qͥ in
gloꝛia ſunt maioꝛes minimo:ampliꝰ.et qui

adhuc maioꝛes:adhuc magis.et qui maxi⸗
mi:maxime.atq; qui ꝑmaximi:ꝑmaxime di

ligant᷑ a beatiſſima vᷣgine.Ipſi quoq; tanto
mag ⁊ maxime ac ꝑmaxime ꝑ amoꝛẽ inar⸗

deſcãt in eã.⁊ ſic gaudiũ ałcidẽtale accreſcit

et multiplicat᷑ ↄtinue ᷣm pᷣdictum modũ in

ipſa virgine gloꝛioſa ꝓpter illos:et in oibus

beatis ꝓpter illã. Quis ergo expꝛimere poſ/
ſet infinitatẽ gaudij ⁊ amoꝛis quibus acti/

ue ⁊ paſſiue gloꝛioſa virgo Maria accidẽ⸗

tali gloꝛia varie inter beatos letat᷑ ⁊ honoꝛa
tur ac imꝑpetuũ cõgratulat᷑. O itaq; beato
rũ btiſſima ⁊ ſuꝑfeliciſſima celoꝝ regina qͥ/
bus te laudibus efferamꝰ q̃ tã ineffabiliter
extas glioſiſſima:tam ſublimiter dignifica/
ta:tã miltipłr letificata ⁊ btĩficata.O gloꝛio
ſa dña excelſa ſuꝑ ſidera:te laudãt angelĩ at

q; oẽs ſct ꝑ ſecła.letare nũc cũ filio ꝓpꝛio et
ꝑ filiũ ꝓpꝛiũ dulcem Jeſuʒ inter btõꝝ agmi.

na ⁊ ꝓ nobis miſerꝭ xpᷣm exoꝛa vt ꝑ tua me
rita ducat nos ad felicia tue biłtudis cõtẽ/

planda gaudia Amen.

6,

dli⸗
Ni⸗
mo

he⸗
id
lno
mo
idi⸗
iüſe
go
lot/

Articulus

“

cDRPars quinta libꝛi decimi agit biſtoꝛiali/
ter de modo aſiumptõis beate marie vᷣgis.

Wyrge domiein

os reqem tuã tu ⁊ arca ſctificatiõis
. tue.Scribunt᷑ pᷣs.cxxxj. Que qͥ

dem ÿba vt valt illũinatꝰ?doctoꝛ YFran. ma
ro.in ſuo ſermone de aſſumptõe accipi pñt
tanq; ſint dicta a btis in celo ad dũm ieſuʒ

xpᷣm deſiderãtiba aſſumptiõeʒ glioſe virgĩs

MDarie:vt ei? pᷣſentia et viſa glia ipſius am

pliꝰ iscũdent᷑ cũ ipſa ⁊ de ipſa ꝑ quã meru/

erũt hre auctoꝛẽ vite ⁊ gloꝛificatoꝛẽ dñũm ie/
ſum.Deſiderãter flagitãt dicetes Surge
Dñe in requiẽ tuã tu ⁊ arca ſctĩficatõnis tue
q́̃ſi dicerent. Sicut tu dñe ieſu reſurrexiſti a
moꝛtuis ⁊ in glioſo coꝛꝑe es in reqͥe tua coꝝ

leſti ſedẽs ad dextrã dei patrꝭ:ita fac vt et ar
ca ſctificatõis tue.i.btiſſima tua mater ĩ cu-⸗
ius vtero ſctiſſimo tanq; in arca reqͥ euiſti:
exurgat ⁊ aſſumat᷑ in głioſo coꝛꝑe ĩ hãc ean
dem requieʒ celeſtis patrie:vt vna tecũ ⁊ cũ

ipſa ineffabili gloꝛia gaudeamꝰ et exultemꝰ
acregnemꝰ ſine fine. Merito autẽ btã vᷣgo
ðꝛ arca ſccificatõis diuineqꝛ ꝑ eiꝰ inhabita

tionẽ fuit plene ſanctificata. Deniq; om̃es

ſancti deſiderabãt glioſe vᷣginis aſſe umptio
nẽ.qꝛ ſciebãt ꝙ ꝑ ipſam eccłlia militãs mul/

tiplicia bona cõſecutura foꝛet:atq; eccłia tri

umpbãs.i,.ſuꝑna hierim noue leticie gloꝛia
ineffabilr magnificaret᷑. Et idcirco ſubiũgi
tcur in pᷣmiſſo pſal. Sacerdotes tui induan

tſer iuſticia ⁊ ſcti tui exulcẽt.q̃ſi dicerent:per

hãc eiꝰaſſũptõeſt fiat dñe vt ſacerdotes tui
id eſt ecclie militãtis pᷣlati ⁊ ꝑ cõſequẽs totꝰ
pplus xpᷣianꝰ quẽ ipſi dirigũt:induent᷑ iuſti

ciaii.oĩs vᷣtutis gra.qꝛ iuſticia eſt vniuerſa/

lis vᷣtus.vt dicit Criſoſt.et etiã habet᷑.v. li.
Ethicoꝝ. Qm̃ merita btẽ virginis datur
cuilibet oĩs gr̃a inuocãti ipſam. Sequit᷑: ⁊
ſciĩ tui exultent.i.bti in celeſti patria exulta⸗

bũt inenarrabili leticia.vicʒ ex eiꝰpᷣſentia at

q; luminis totã celeſtẽ curiã illuſtrãtis głia

Nã dicẽte Berñ.in ſermone de aſſũptione

Kiloꝛioſa vᷣ̈go dũ celos aſcẽdit etiã ſuꝑnoꝝ

gaudia ciuiũ copioſis augmẽq cumulauit.
cum eius vocẽè audire ⁊ facieʒ videre:eiuſq;

beata pᷣſentia frui meruerũt:noua et ineffa/
bili eiꝰ glia decoꝛati et imẽſa eiꝰluce ꝑluſtra
ti. vt etiã ait Aug in q̃dam ſermone dena/
tiuitate virgis: Itaq; ĩ hac parte libꝛi ſub

pceſſu byſtoꝛico pſequẽdo ſacratiſſime aſe

ſumptionis modũ ex diuerſis dictis ſancto
rũ atq; ſermonibo doctoꝛũ pijs quoq; cõtẽ⸗
plationibo deſcriptis deuotoꝝ:apocrifa qͥ⸗
dem reſecãtes:ſola ea q̃ ſunt fide digna et a

ſanctis vident᷑ apꝛobata:ad laudeʒs vᷣginis

cõmemoꝛare curauimꝰ. UVt aũt oiſtincte ſe

ries tota huiꝰ aſſũptõis glioſiſſime facilius

capiatur: tres pꝛincipales cõſideratões no
tabimmus è”èůꝗce

Pꝛimo de modo ſue ſanctiſſi/
me tranſmigrationis. .
Secundo de modo ſue gloꝛio
ſtſſime aſſumptionis.
Tercio de modo ſue gaudio
ſiſſime introniſatsdss.
Articulus pmus de modo trãſitus et
moꝛtis beate Warie. CLapitulum I.

Ircapꝛimuʒz de

e mogco trãſmigratõis ⁊ contẽpla
tionis queſtiones occurrunt.
Pꝛima eſt quo tẽpoꝛe beata virgo eſt moꝛ⸗
tua ⁊ in celum aſſumpta. Ad qð reſpõde
tur ꝙ ſi vis ſcire de anno:tres ſunt opinio⸗
nes. Pꝛima eſt Epiphanij dicẽ ꝙ beata

vyirgo poſt paſſionẽ xpᷣi. xxiiij.annis vixerit.

et ꝙ qñ xpᷣm cõcepit erat annoꝝ.xiiij.⁊ ſ.xv

ipᷣm peperit.⁊ mãſit cum eo annis. xxxiij.et

ſic qñ obijt virgo beata erat annoꝝ.ilxcij.

Allia eſt opinio Fran.maro.et qrundaʒ ſe

quẽtiũ Auguſt.li.ðᷣ mirabilibo ſacre ſcripbtu
re ca.xj.di.ꝙ etas btẽ vᷣgĩs fuit.liiij.annoꝛũ
ita ꝙ poſt paſſionẽ xpᷣi tm̃ ꝑ nouẽ annos vi
xerit. Tercia q̃ cõiꝰ videt᷑ teneri opinio ẽ.

ꝙ btã virgo poſt chꝛiſti paſſionẽ.xij. annis

vixerit.⁊ ſic citra ſexagenariũ vel potiꝰ.lvuj
annũ ſit in celuʒ aſſumpta cum apoſtoli to/

tidem annis pꝛedicauerint in iudea ⁊ circa

partes illas: ſicut eccleſiaſtica tradit hyſto⸗
ria. Si queras Quare nõ ſtatim eſt in ce
lum aſſumpta poſt chꝛiſti aſcẽſionẽ:ſed tam
diu dereliqͥt eam chꝛiſtꝰin mũdo. Reſpon
det᷑ ꝙ idcirco vt vicʒ doceret aplłos et illũi⸗
naret eos in his que ad fidem ꝑtinent. Uñ
quãdo occurrebãt queſtiones determinã⸗
de de factis dei ⁊ moꝝ in eccleſia pꝛimitiua
ad ipſaʒ recurrebant ⁊ ipſa ſoluebat. Pꝛoꝰ
pterea Quce.ij. ſcribit᷑. Maria cõſernabat
om̃ia verba hec ſqʒ que dicebant᷑ ⁊ fiebant

circa paruulum Jeſuʒ:ↄferẽs in coꝛde ſuo:

Pars v.

— i
cũ his vicʒ q̃ ſciebat pᷣnũciata foꝛe ꝑ ꝓphe/ ſubeuntibo:virgo beata in domo iuxta mõ/ .
tas vt poſtea tꝑe ſuo ſicut dicit Beda poſſʒ tem ſyon poſita remãſiſſet:oĩa qqʒ loca filijꝰ
aplos inſtruere de his ad q̃ pᷣſentes nõ fue ſui vicʒ locum baptiſmi:ieiunij:paſſiõis:ſe ne
rũt circa natiuitatẽ xpᷣi ⁊ alia q̃ ipſi euãgeli- pulture:reſurrectõis:⁊ aſcẽſionis q̊ad vixit
ſte ſcpſerũt ab ea diſcẽdo:pᷣcipue Lucas q̊ deuotione ſedula mẽte reuolueret et ↄtela nel
ðꝛ notariꝰ virginis. Ideo canit᷑ de ea. Bau ret᷑ que ⁊ qualia ſuus pᷣdulcis Jeſus in iſlo io
de Maria vᷣ̈go cũctas hereſes ſola ĩteremi vel iſto loco fecerat.Quadã die cum in filij ſu
ſti in vniuerſo mũdo.ſ.aplłos docẽdo qͥ ſua deſideriũ coꝛ virginis veh emẽter accendit᷑:
doctrina erroꝛes vbiq; cõfutauerũt. Iteʒ eſtuans animꝰcõmouet᷑:⁊ intimarũ lachꝛi/ n
ſi vis ſcire de mẽſe:exqͥ feſtũ aſſumptiõis ca marũ abũdantia excitat᷑:crebꝛis q̊ʒ deſide⸗ me
dit in auguſto.clareſcit: qꝛ go aſſumpta ẽ rij ſui ſingultibus cepit talia verba eructa⸗ far
mẽſe auguſti ſole intrãte ĩ ſignũ vᷣginis.Et re.O fili mi pᷣdulciſſime:o nate dilecaſſſime V
hoc ↄgruit myſterio.qꝛ auguſtꝰ ðꝛ ab augẽ Jeſu ſuauiſſime:en cupio diſſolui et eſſe te⸗ „
do. Vñ ceſar Octauianꝰ qͥ imꝑabattꝑe na cum:vtinã fili mi adeſſet illa hoꝛa aurea q̃ E
tiuitan xpᷣi dictꝰ eſt Auguſtꝰeo ꝙ auxit rem te videre poſſem in patria: Ecce mox ange beu⸗
publicã nimiũ. Hic aũt pꝛimã victoꝛiã ha4 lus cum multo lumine eidẽ aſtitit ⁊ reuerẽ- ſan
buit pꝛima die auguſti.⁊ idcirco hũc mẽſeʒ ter vtpote matrẽ dñi ſalutauit.Aue inqͥt be etr
appellauerũt auguſtũ qͥ pꝛiꝰ ſextilis diceba᷑ nedicta ſuſcipiẽs bñdictõem illiꝰ qͥ manda l
co ꝙ a marcio ſextꝰ erat. Et oẽs romani et uit ſalutẽ Jacob. Ecce filiꝰtuus dñs ieſus in
gẽtes hãc diẽ ſolenniſabãt in memoꝛiã hu⸗ te matrẽ venerãdã expectat: cum die tercia mne
ius vlctoꝛie. OQm̃ igit᷑ btã virgo in hac aſſũ de coꝛꝑe aſſumeris:vt celeſtes mãſiões io⸗ tr
ptiõe auxit rẽpublicã celeſtis gaudij in pa- cũdas reddas ⁊ ſctõꝝ ſpũs cõſolareris.Ec
tria.ipſa q̊ʒ vᷣgo amicta ſole.i.głie ſplendo/ ceaũt ramũ palme de paradiſo ad te domi co⸗
re diuine illuſtrãtis totã curiã ſuꝑnã:figu/ nã attuli quem ante feretꝝ poꝛtare ſubebis le
rata eſt Apocal.vij. Oulier amicta ſole ? atq; veſtimẽta funebꝛia miſſa a filio eidem ch
luna ſub pedibo eius ⁊c̃. Vñ cõgruebat vt obtulit:vt refert ſanctus Coſmas pᷣdictus
in hoc mẽſe auguſti q̊ ſol intrat ᷣgineuʒ ſi Tunc beata virgo vt credit᷑ genuflexo:gra lk
gnũ:ipſa btĩſſima mi dei aſſumeret᷑. Itẽ ſi tias agens deo petiuit petitionẽ Pꝛimo vt pnic
vis ſcire q̊ die ſit aſſumpta btã ᷣgo. Rñdet᷑ apoſtoli ad eam pariter cõgregent᷑:di. Pe⸗ fſii
ſim Fran.maro.in ſermone vł tractatu ſuo to inquit inſtãtius vt anteq; moꝛiar:coꝛpa⸗/ do
de aſſũp.qꝙ ꝓut inqͥt colligit᷑ ex his q̃ dicũt libus oculis apoſtolos videã:⁊ ab eis ſepe KWð
ſcii:ipſa eſt aſſũpta in die dñica:q̃ qͥdẽ dies liri valeam:et ipſis pᷣſentibo ſpũm reddayi. . i
ſctificata ẽ ſuꝑ oẽs dies alios.qꝛ iſto die an Scðo peto inquit ⁊ obſecro vt aĩia mea in nin
geli ſunt creati ⁊ mũdꝰin ipᷣo cepit exoꝛdiũ. exitu ſuo de coꝛꝑe nullum ſpũm teterrimuʒ *
illo die xpᷣs natꝰeſt.reſurrexit ⁊ ſpm̃ſctm̃ mi videat et nulla poteſtas ſathane inſidiãdo d
ſit.vñ ↄgruũ fuit vt ⁊ hec ſũma ſolẽnitas aſ occurrat.Cui angeluſ. Cur dña malignos
ſumptõis eo die fieret. Hec fmn Fran.ma. ſpũs videre metuis:cũ caput eius oĩno cõ h
Lapitulũ.I.quõ circa tẽpus ſue moꝛ triueris. Fiattamẽ volũtas tua vt ipos nõ
tis cõſolatiõeʒ deus pᷣſtiterit Oarie.· videas:⁊ aplos nobiles executoꝛes funerꝭ o
Ecũda cõtẽplatio q̃liter fuerit go tui habeas. Sed Aalſn intelligendũ ſit 1
s pꝓ ſua moꝛte ↄſolata: Nimiꝝ ipᷣa cõ ꝙ beata virgo nõ viderit ſpiri teterrimnos —
ſolatiõeʒ circa ſuã moꝛtẽ habuit ab in ſuo tranſitu patuit ſupꝛa eodẽè li.parte.j.ĩ
angelo ⁊ ab aplis atq; a dño ieſu ⁊ totiꝰ ce fine.arti.ij. His dictis:angelus cum mul m
leſtis curie bũs occurrẽtibo et aſſiſtẽtibus ĩ to lumine celos conſcendit.: Palma vᷣo illa o
boꝛa ſui trãſitus. Qualiter aũt hec facta fu nimia claritate ſplẽdebat.et erat quidẽ vir⸗ n
rint:ex ſermonibo ſanctoꝝ ⁊ narratõibo pᷣci ge viriditati conſimilis:ſed folia ipſius v
pue ſancti Coſme qͥ cognomẽto ðꝛ veſtitoꝛ ſtella matutina fulgebant Et ego fateoꝛ me n
etq& Johãnis Damaſceni ⁊ alioꝝ hiſtoꝛijs vidiſſe apud quendam comitem regiũ par· 64
edocet᷑.ſicuti ⁊ in cõi legenda ꝓlixe deſcribi ticulam quandam que dicebat᷑ eſſe de illa di
tur tali modo. Dum em̃ aplis ob pꝛedi/ palma ⁊ pꝛo certo erat fulgidiſſima ad mo fiu
cationis gratiam diuerſas mũdi regiones dũ micãtis ſtelle quaſi coloꝛis argẽtei fulgi
„
£
£
„ι ſℛ

ſs

io⸗
om
ebis
Gem
n
8
0N
ſe⸗

.

N
mu;
ico
vos
lb
ho
nc⸗
iſit

106

neſi

la
.
N
e

ne

Articulus

diſſimi: cũt intuitꝰ deuotionẽ ingerebat cõ
tuẽtibs.At btã vᷣgo ĩ magna ↄſolatõe ſpũs
relicta vt refert idẽ ſctũs Coſmas:mox con
uocaulſt vᷣgĩes ſctãs cognatas ⁊ amicas ſã/
ctas mlieres qͥbo patefecit ꝙ migrare debe
ret. Mox oĩs ſctãꝝ vᷣginũ ⁊ mulieꝝ młtitu
do ſles cepit dicere.O ſctiſſima O bñdicta
ſuꝑ oẽs mulieres:ne nos derelinq̃s oꝛpha/

nas. At illa eas ↄſolãdo ait. Si vos nato/

rũ coꝛruptibiliũ matres nõ toleratis ab eis
modicũ ſeꝑariquõ ego mater ⁊ vᷣgo deſide
rare nõ debeo ad meũ ꝑgere filiuʒ dei patrꝭ
vnigeſitũ:qͥ eſt oĩm vita ⁊ pᷣmiũ beatoꝝ.

Hec cũ agerent᷑: factũ eſt vt dũ Johãnes ĩ

Epheſo pᷣdicaret: celũ repẽte intonuit ⁊ nu
bes cãdida ipᷣm ſuſtulit ac raptuʒ añ marie
ianuã collocauit:ꝑcutienſq; oſtiũ introiuit

et reuerẽter virgo vᷣginem ſalutauit. Quẽ fe
lix maria ↄſpiciẽs pᷣ gaudio lachꝛimas con

tinere nõ potuit:dixitq;. Fili Johãnes me⸗/
moꝛ eſto ᷣboꝝ tui mgri qͥb me tibi in ma/

trẽ ⁊ te mihi in fuliũ cõmẽdauit.Ecce a dño

euocata debitũ humane cõditõis exoluo ⁊

coꝛpꝰ meũ tibi cura ſollicita recõmẽdo ſepe

liendũ.Tũc ille mox ꝓſtratꝰ in terrã cum la
chꝛimis cepit clamare Heu mi dñe de vt
q̃d tãtã tribulatiõem ĩdu ſuꝑ nos vt vicʒ

hãc nr̃e religiõis magtiſtrã:ſctitat ſpeculuʒ⸗

vnicũ nr̃m ſolaciũ a nobis auferas. Sicq;
flẽti go palmã ⁊ veſtimẽta lugubꝛia ab an
gelo poꝛtata oñdit.vt refert ſctũs Coſmas
veſtitoꝛ cognomẽto:qͥ ea q̃ narrat ab his qͥ
ĩteg uerũt ſe didiciſſe certa relatõe cõmemo
rat.Dixit q̃ʒ vᷣgo ad Johãnẽ.hãc inqͥt pal⸗

mã deterri facias añ feretꝝ cũ coꝛpꝰ meum

duxeritꝭ ad ſepulchꝝ.Dixit aũt Johes.O
vtinã hic eſſent oẽs apli ⁊ fratres mei vt ti/
bi dña decentes parare poſſemꝰ exeqͥas ac
exoluere laudes dignaſ.Hec illo dicẽte.oẽs

apli de loò in qb pᷣdicabãt a nubibo cãdi/
dis rapiunt᷑: ⁊ añ marie oſtium collocant᷑.
Qui cũ ſe munno ſalutaſſent et de hoc pluri
mũ mirarent᷑ dicẽtes. Que nã cã eſt ꝓpt᷑quã

nos dñs hic inſit ↄgregauit. Johes ad eoſ
exiuit ⁊ dñam de coꝛꝑe egreſſuraʒ pꝛedirxit.
Oai oẽs mox in lachꝛimas pꝓꝛũpẽtes tãdeʒ

introierũt ⁊ btãm vᷣginẽ reuerẽter ſalutãtes

adoꝛauerũt dicẽtes. Aue dei mr̃ gra plena

dDyiñs tecũ:bñdicta tu in mulieribo ⁊ bũdictꝰ

ffructꝰ vẽtris /ui At ipſa. Auete diſcipli ele⸗
cti vnigeniti filij mei. Et cũ modũ aduẽtus

eoꝝ ab eis audiuiſſʒ:deũ gloꝛificauit: ⁊ oĩs
eis manitfeſtauit ab angelo reuelata et alla⸗
ta ſibi oñdit. Refert ſctũs Coſmas ꝙ ĩter

aplos vides ſctm̃ paulũ nqĩatim ſalutauit

2 ille genuflexo ait.Aue ipetratio mei ſola/⸗
minis.licʒ em̃ xpᷣmĩ carne ñ viderim:tñ cũ
te video acſi ipᷣm tuũ natũ viderẽ cõſoloꝛ in
ſpũ:vſq; mõ deũ te genuiſſe geẽtibo pdicaui.
ammodo te ad ipᷣm tranſlatã docebo. Hoc
aut vicʒ aplos ĩ doꝛmitõe vᷣgis ↄueniſſe te
ſtat᷑ Germanus archiepᷣs Lõſtãtinopol. et
etiã Johes Damaſ.ĩ ſuo ſermõe ̊ ideʒ aſſe
rit.⁊ ſctũs Dyoniſiꝰpauli apli diſcipulꝰĩ li⸗
bꝛo ð diuĩs no.⁊ ſeipᷣm ſimilr interfuiſſe ac
vnũquẽq; diſcipuloꝝ ĩ laudẽ rpᷣi et ᷣgĩs fe⸗
ciſſe ſermonẽ. Petrus igit᷑ nichouanñ. vt
narrat Coſmas:dixit. Gaude celeſtiũ thala
moꝝ ſpõſa:tetrarchi lumis ca ndelabꝝ: per
quã eſt eterna claritas manifeſtata. Alij ãt
apli Aue inqͥunt regia celoꝝ.Aue dña an/
geloꝝ. Salue radix ſctã ex q̃ mũdo lux ẽ oꝛ

ta. Gauõ glioſa ſuꝑ oẽs ſpẽoſa vale:et pA no
bis xpᷣm oꝛa.Cũc vᷣgo ĩ medio eoꝝ deũ bũ

dixit. Et ſᷣm Alb.ſuꝑ miſſus eſt.ſacrm eu⸗/

chariſtie deuotiſſime adoꝛãdo ſũpſit et vn-/

ctiõis. Deinde veſtimẽta funebꝛia iduens
admonuit vᷣgies q erãt in eiꝰ obſeqͥuʒ occu
pate ð lãpadibs ⁊ lucernis ardetibo vſq; ad
eiꝰobitũ nõ extinguedis.Oĩbo q́ʒ fletib cre

bꝛiſ; ſingultibo put teſtat᷑ addẽdo Johes

Dam aſ.qrelas ꝓponetib ⁊ dicẽtibus. Cur
nos oꝛphanos derelinqͥs O cõſolatio nr̃a
te habuimus laboꝝ ſolaciũ: tibi viuẽti ↄut
uere glioſum eſt. ne ů̊ deſeras nos o felix ði
mi,ſed tibi moꝛiẽti ⁊ cuʒ xpᷣo regnãti tuo pᷣ/
dulci filio ipetra nob cõmoꝛi et cõregnare.
Heu q; amaꝝ eſt o dñna ſeꝑari a tua pᷣſentia
q̃ es totiꝰ curie celeſtis leticia. Tũc illa ad

filiũ cõuerſa genuſlexo ait. Tu dilectiſſime

fili ieſu:hijs de meo diſceſſu dolentib ſctis

q́s elegiſti fias ↄſolatoꝛ ⁊apone bñdictõeʒ

tuã ſuꝑ eos,. Extedeſq; manꝰ:fideliũ collegi
um bñndixit. Et addidit. In manꝰ tuas cõ⸗

mẽdo fili ſm meũ ſuſcipe aĩiam meã tibi di

lectã quã ĩmunẽ a culpa ſeruaſti:ibi ?⁊ non
terre cõmẽdo coꝛpꝰmeũ:cuſtodi illð integꝝ

qð tibi inhitare cõplacuit: trãſfer me ad te

vt vbi tu es meoꝝ viſceꝝ nate:pariter ſim ⁊o
ego tibi cohabitans. Et tũc oiĩbus valedi

cens ſe ad exitũ cõpoſuit genuflexo menteĩ ꝰ
deũ ſuſpẽſa:adeo vt pᷣ amoꝛis magnitudie

5

⁊cõtemplatiõis ſuauitate nullũ ſentiret do

loꝛẽ. Circa vᷣo hoꝛã terciã noctis:tota do⸗

mus ſuauitate replet. Dũs em̃ Jeſus cum
angeloꝝ oꝛdinibus ⁊ priarchaꝝ ac ꝓpheta
rũ cetib:martiꝝ et cõfeſſoꝝ agminibo: ⁊ vir
ginũ choꝛis aduenit:⁊ an tboꝝ virgĩs aci⸗
es oꝛdinant᷑ ⁊ dulcia cãtica frequẽtant᷑ Hã
pꝛioꝛ ipſe dñs Jeſus ichoauit di. Veni ele
cta mea ⁊ ponã in te thbꝛonũ meũ: quia ↄcu
piui ſpeciẽ tuã.Et illa:Paratũ dñe coꝛ me⸗

um paratiũ coꝛ meũ.Tunc oẽs ſancti dulci

ter intonãt di.Hec eſt q̊ neſciuit thoꝝ in de
licto:habebit fructũ in reſpectõe anĩaꝝ ſan
ctaꝝ. Ipſa aũt de ſeipſa cecinit dicẽs. Ecce
beatã me dicẽt om̃es generatões.quia fecit
mihi magna qͥ potẽs eſt ⁊ ſctm̃ nomẽ eius.
Tunc dñs Jeſus excellẽtiꝰ intonauit di⸗

cens Ueni de libano ſpõſa veni coꝛonabe

ris. Tunc illa. Ecce venio quia in capite li
bꝛi ſcriptũ eſt de me vt faciã volũtatẽ tuam
deꝰ.qꝛ exultauit ſpũs meus in te deo ſaluta
ri meo.Sicq; marie aĩa feliciſſima de coꝛ/
poꝛe egredit᷑ ⁊ ad filiũ euolat:a q̃ dulciſſime
amplexat᷑.fuitq; tam a doloꝛe carnis extra/
nea q; a coꝛruptõe extiterat aliena. ſtatimq;
cã circũdederũt floꝛes roſaꝝ.ſ.cetꝰmartiruʒ

⁊ lilia cõualliũ.i.agmina angeloꝝ: cõfeſſoꝝ

virginũ:⁊ ſcõꝝ oim UWiderũtq; apli eius
aiam tãti eſſe cãdoꝛis vt nulla moꝛtaliũ lin
gua poſſet effari. Vñ pꝛoꝛſus lachꝛimis ce
perũt clamitare apli dicẽtes. Virgo pꝛudẽ

tiſſima qᷓ ꝓgrederis valde rutilãs: eſto me/

moꝛ noſtri o dña. Dixitq; dñs aplis. Coꝛ⸗
pus v̈ginis matrꝭ mee in vallẽ ioſaphat de
ferte et in monumẽto nouo qð ibidẽ inueni
etis recõdite.⁊ me ibidem triduo donec ad

vos veniã expectate. Statimq; omnia illa
agmina btõꝝ cũ chꝛiſto gis aiam deduxe

runt cũ iubilo canẽtes. Que eſt iſta qᷓ aſcen
dit de deſerto delicijs affluẽs innixa ſuꝑ di
lectũ.Quibo comitãdo canebãt Iſta eſt ſpe
cioſa inter filias hieruſalem ſicut vidiſtꝭ eaʒ
plenã charitate ⁊ dilectiõe:ſicq; in celũ gau
dens ſuſcipit᷑ et a dextris filij in thꝛono glie
collocat᷑. Refert vᷣo ſanctꝰ Coſmas mira/
bile myſteriũ quod nõ indiget naturali di/

ſcuſſione:cum oĩa q̃ de dei genitrice dicunt

ſint ſuꝑnaturalia ⁊ miranda. O vicʒ egrel. 7
ſa de coꝛꝑe aĩa:coꝛpus hec vᷣba ꝓtulit.Gꝛa

tias ago tibi dñe que tua ſum gloꝛia:memẽ
o mei:quia tuũ ſum figmentũ ⁊ tuũ ſerua

HPars v

ni depoſituʒ. Tãta quocq; ſtatim oꝛpus eiꝰ

claritate reſplẽduit:vt tangi qͥ dem a virgini

bus ad lauãdũ poſſet: videri aũt non poſſz. *

Taãdiu aũt lux illa reſplẽduit donec coꝛpꝰa
virginibo lotũ ſuit aq̃ mũdiſſima nõ ab ipᷣa
mũdatũ:ſed potiꝰ a coꝛꝑe ſacro aq̃ ſcteca⸗/

ta.Deinde vt ait Damaſ.in ſermone Sa⸗/

crũ illud coꝛpꝰ mũda ſindone luolutũ fere⸗

tro ſuꝑponit᷑lapides choꝛuſcant:odoꝛ vn/

guẽtoꝝ celeſtiũ redolet: hymni angelici re/
ſonãt:apoſtoli diuias laudes cantãt:alijq;
ſancti et ſancte reuerẽdiſſime adoꝛsit.
Capitulum terciũ pꝛimi articuti de ſe⸗

pultura beate Marle.

Ertia cõtempla
t tio Qualiter btã vᷣgo fuerit poſt
maoꝛté ſepulta. Ad quod ex pꝛe⸗
miſſoꝝ ſanctoꝝ narrationib⸗ ⁊ hyſtoꝛijs ali
oꝛum cõtinuãdo notat᷑ X poſtq; hec geſta
ſunt ceperũt apoſtoli agere:vt iuxta pᷣceptũ
dñi hec arca dñi e mõte ſyon poꝛtet᷑ hono⸗
rifice ad ſepulture locũ vicʒ in vallem ioſa⸗

phat. Tüc dixit Joßes Petro. hãc palmã

ſcʒ ab angelo allatã ante feretrũ petre poꝛta

bis.quia dñs te nobis pꝛetulit ⁊ paſtoꝛẽ oꝛ

dinauit ouium ſuaꝝ. Cui Petrusimhanc po
tius te poꝛtare decet: quia virgo a domino

es electus ⁊ dignũ eſt vt palmã vᷣginis vir⸗

go feras. Ego auũt poꝛtabo cum feretro ſan
ctum coꝛpꝰ.Ceteri aũt apoſtoli fratres mei

circũdãtes feretrũ referãt laudes deo. Pau

lus aũt dixit Petro:Et ego qͥ minimꝰ ꝗplo
2

rũ ſum poꝛtabo tecũ.Tic eleuãtes feretrũ

Petrꝰ ichoauit pſalmũ In exitu iſrlł de egi

pto alla.Ceteri apli cãẽtum ꝓſequunt᷑.Do⸗
minus aũt feretruʒ ⁊ aplłos nube pꝓtexit:ſta

ꝙ ipſi non videbant᷑ ſed tm̃ eoꝝ vox audie

bat᷑. Affuerũt ⁊ angeli cũ aplis cõcinnẽtes
et totã terrã ſono mire ſuauitatiſq; odoꝛe re

plẽtes. Cõcitati iudei de ciuitate ad hanc
melodiã:⁊ audiẽtes ꝙ diſcimmili ieſu efferũt
eiꝰmatrẽ moꝛtuã.oẽs ad arma ↄcurrũt et ſe

mutuo hoꝛtabant᷑ di. Venite ⁊ oẽs diſcipu

los occidam ac coꝛpꝰ iſtud qð ſeductoꝛem

poꝛtauit igne cõburamꝰ. Pꝛinceps aſe ſa⸗/
cerdotũ ira plenꝰ ait.Ecce tabernaculũ illi
us q nos ⁊ genꝰnr̃jm ↄturbauit:⁊ mox ma/
nus iniecit feretro volẽs illud ad terrã de;
cere.Qui qꝛ indigne ſacrũ coꝛpꝰ tãgere niti

tur ad qð angeli etiã trepidat accedere,iðᷣo

—

tur
dan
e⸗

e⸗
zil
ſ¹
e
die
,
ſeen
W/
an⸗
lies

deſe⸗

Pl
ho
pe
zioal
g
ecpin
hono⸗
nbn,
palmi
cpous
ſoꝛeo
ncho
onnino
lisyir⸗
moſn
mosma

,Pen

n⸗
ſcteni
decg
nido⸗
K
ravde
Unaes
oete

Ghme —

mͦtal⸗
ilape
Corerm
,
lli il
orna,
ride
nehn
uich

ſegerũt vſq; in diẽ terciũ exeqͥas in dei lau/
Ae deuote celebꝛãdo et oꝛões faciẽdo. Ecce

H Articulus

ℳ

merito manibo pꝛiuat᷑. NHam ambe manus
eiꝰ ſubito aruerũt et a cubid auulſe diſſcin⸗
dunt᷑ ⁊ lectulo heſerũt: ita vt ad grabatũ pẽ
derẽt ⁊ miſer ipſe nimio cruciatu vexatꝰ la/
mẽta biliter vlularet. Reliquꝰautẽ pplus ab
angelis qͥ erãt in nubibo cecitate ꝑcuſſus ẽ.
Tũc pnceps ſacerdotũ clamãs ad Petruʒ

aplm ĩploꝛat veniã ⁊ ꝓmittit emẽdam.Cui
Petrꝰpoſt alia vᷣba dixit. Nullatenꝰ miſeri

coꝛdiã ↄſeqͥ poterꝭ niſi accedẽs oſculatꝰ fue

ris feretrũ ⁊ ↄfitearis dicẽs. Credo in dñũm

Jeſum chꝛiſtũ quẽ iſta virgo in vtero poꝛta

uit ⁊ poſt partũ virgo ꝑmããſit. Quod cũ fe/
ciſſet: manus vnde euullſe fuerãt cubit ſũt
adiũcte:et pᷣſtine redditꝰ eſt ſanitati.Accipi
enſq; petrus vnũ dactilũ ex palma dedit iũl-

li. dixitq;: Accipe hãc palmã et pone eã ſuꝑ
ꝓplm excecatũ.et qͥ cũq; credere voluerit re⸗

cipiet viſum. Qui aũt credere noluerit non
videbit ineternũ. Perueniẽtes igit᷑ apłi in

vallẽ Joſaphat ad pᷣdiũ Gethſemani inue/

nerũt ibi ſepulchꝛũ ſimile chꝛiſti viuifico ſe
pulchꝛo vbi coꝛpꝰcũ multa reuerẽtia poſue
runt.q̃ munito iuxta illð vt dũñs iuſſerat:cõ

vo die ſcʒ tercio nubes ſplẽdidiſſima ſepul

chꝛũ circũdedit:voces angelice reſonant: ⁊
ineffabilis odoꝛ ſentit᷑: fit oĩibus ſtupoꝛ.Et
ecce dñs Jeſus deſcẽdens cum multitudĩe
angeloꝝ ipſos ſalutauit dicẽs. Pax vobis.
Qui genibo pcidẽtes rñderunt. Gloꝛia tibi
dous qͥ facis mirabilia magna ſolꝰ.Et do/

minus Quid inqt gratie ⁊ honoꝛis vobᷣ vi
det᷑ vt nũc mee cõferã genitrici? At illi. Ju/

ſtum dñe videt᷑ ſeruis tuis vt ſicut tu deui⸗
cta moꝛte regnas ĩ ſecla:ſic tu reſuſcites ma

tris coꝛpuſculũ ⁊ a dextris tuis colloces in

eternũ. Ecce aũt ↄtinuo Marie aĩa pᷣſens
viſa ẽ. Tũcq; ſaluatoꝛ locutꝰẽ dicẽs. Sur

ge veni dilecta mea: tabernaculũ gloꝛie:va
ſculum vite Pulcra es amica mea ⁊ macu/

la nõ eſt in te. ſicut ů labem nõ habuiſti: ita
et coꝛꝑis reſolutõem minime patiarꝭ. Sta
timq; ad coꝛpꝰ acceſſit Marie aĩa et de tu⸗

mulo pdijt ĩ coꝛꝑe glioſo. Tãdem ſepulcrũ
aꝑlentes:coꝛpꝰminime iuenerũt.ſed tm̃mõ

veſtim̃ta funebꝛia ⁊ ſindonẽ reppererũt. Igi

tur apli oſculãtes ſepulcꝝ ſanctũ et deũ lau

dantes:in hieruſalẽ ſunt reuerſi dicẽtes:qͥa

coꝛpoꝛe ⁊ ania virgo gloꝛioſa eſt in celuz aſ

ſumpta. Cuius aſſumptõis modũ deuotiꝰ
in ſequentibo cõtẽplemur. Plura alia cir
ca haãc materiaʒ reꝑiunt᷑ in hiſtoꝛijs deſcri/

pta:que quoniã ad deuotionẽ nõ adeo de⸗

ſeruiũt:ob bꝛeuitatẽ ſunt hic pᷣtermilſula.
Articulus ſecundus de modo gloꝛioſiiꝗ/
ſime aſſumptõis ⁊ deductiõis beate Ha/⸗
rie virginis in caluunm.

Pꝛimo feliciter.

Secundo honoꝛabiliterets
Tercio letanter.

Pꝛimo inquã feliciter. quia ipſa gloꝛificata

plene et perfectiſſime glie celeſtis felicitate:

non ſolum in anima ſed etiam gloꝛioſo coꝛ
poꝛe eſt aſſumpta. Vnde in ania habuit et
habet virgo beata triplicem felicitatẽ. ſcʒ vy
ſionis diuine:fruitõis:⁊ tentionis. In coꝛ
poꝛe vᷣo habuit q̃druplicẽ felicitatẽ vicʒ im
paſſibilitatis ⁊ agilitatis:qua vbicũq; vole
bat ſpũs ibi ꝓtinus erat coꝛpus.vt diẽ Aun
guſt. ⁊ ſubtilitatis qua penetrabat celos. at
q; claritatis qua fulgebat incõꝑabiliter ma

gis q;ᷓ ſol.⁊ ꝑ hanc claritatem ſuam totã ce/

leſtem curiã irradiat ⁊ illuſtratlumine glo⸗
rie. aũt ipſa coꝛpoꝛe gloꝛioſo ſit aſſum⸗
pta pie credit eccleſia.⁊ ſuperius parte pꝛi⸗
ma buiꝰ libꝛi per plures ratões deuota cõ/
templatõe eſt deſcriptũ. Secundo beata
virgo aſſũpta eſt honoꝛabiliter.qꝛ ipſe rſĩ18s
Jeſus ⁊ totꝰ celeſtis curie exercitꝰ eidem oc

currit ⁊ ißam honoꝛiſice in celũ deduxit.vt
teſtat᷑ Hiero,ĩ ſermone ð aſſũptiõe. Nota

aũt ſm Fran.maro,plures beatoꝝ turmas
q̃ affuerũt ĩ hac ſolẽnitate aſſũptõis. Pꝛi⸗

ma turba aploꝝ qͥ eã vſq; ad ſepulchꝛũ co/

mitati ſunt cũ himnis ⁊ cãticis.vt ſupꝛa pa
tuit. Secũda turba angeloꝛũ qͥ virginii

hoc mũdo aſſiſtebãt ⁊ eã cuſiodiebãt.Quã
uis em̃ qlibet hõ habeat ſibi in hoc mũdo

angelum deputatũ:vt ait Hiero. Credit᷑ ta

men ꝙ beata virgo habuit plures angelos

in cuſtodie ſue obſequiũ. iuxta illud Canti⸗

iij.En lectulũ Salomonis.lłx.foꝛtes ambi

unt ex foꝛtiſſimis iſrael. Et hij cũ vᷣgie aſcẽ⸗/ ⸗
derũt gaudẽtes ꝙ fuerũt digni obſequio et

Irca ſecũdumn
cde mogo gloꝛioſiſſime aſſũptio⸗
cum ſumma gloꝛia eſt aſſumpta in celũ tri⸗

Aiber X

famillaritate tante dñe ? q; celis tantũ thbe⸗

ſaurũ deducebãt in hac aſſumptõe. Ter⸗
cia turba erat aiaꝝ euolãtiũ ad celũ de hoc
mũdo.ſicut ſunt anĩe pfectoꝝ ⁊ anime poſt
boaptiſmuʒ mox euolãtes. Credit᷑ em̃ ꝙ q̃ti/
Alie aliqᷓ tales euolẽt. Quarta turba anĩaꝝ
de purgatoꝛio exeuntiũ q̃ iam purgate erãt
de q; bo etiã credit᷑ ꝙ oĩ die aliq̃ tales euolẽt:
q̃ tũc cum vᷣgine magno gaudio aſcẽdebãt

et foꝛte pluribo ꝓtunc in purgatoꝛio fuit pe

na relaxata ꝓpter tãti feſti ſolẽnitatẽ ⁊ virgi/
nis honoꝛẽ.vt opinat᷑ idem Fran. Quin/
ta turba angeloꝝ qͥ pꝛedictaꝝ aniaꝝ cuſto⸗
des fuerãt.⁊ in hoc mũdo miniſtrãtiũ qͥ ad
honoꝛẽ virginis cũ ea aſcẽdebant. Iſte oẽs
turme fuerũt comitãtes virginẽ ⁊ laudãtes

eeam. Sed reſtat videre qualr turme bea

ton plurime occurrerũt vᷣgini eã ſalutantes
⁊ honoꝛiſice ſuſcipiẽtes. Pꝛima ergo tur/

bva occurrit ſctõꝝ patriarchaꝝ. Secunda

Aphetaꝝ. Tercia martyꝝ. Quarta cõfeſ⸗
ſoꝝ. Quinta vᷣginũ. Bexta oĩim btõꝝ cõ
muniũ. Septima oĩm angeloꝝ aſſiſtẽtiuʒ
qᷓ nõ emittunt᷑ niſi raro. Octaua diuiaꝝ ꝑ
ſonanꝝ. vicz patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſcti. Quali
ter auũt vnaqueq; turba ſctõꝝ pᷣdictoꝝ ipᷣaʒ

btãzʒ virginẽ ſalutauerit ⁊ laudauerit acho

noꝛifice ſuſcepit in dam libꝛo q intitulat
vita Marie deuote edocet. et hic ꝓpter de⸗

uotionẽ audietiũ populoꝝ bꝛeuiter deſcri⸗
bit᷑. Pꝛima ergo turba patriarchaꝝ ado/

rantes eã ſalutauit di. Aue ſacrũ ⁊ ſalutife⸗

rũ nr̃m deſideriũ quã dudũ expectauimꝰ q
impleſti noſtꝝ gaudiũ ⁊ ꝑ tuũ natũ redemi

ſti nos de poteſtate tenebꝛaꝝ infernaliũ ti/
bri laudis honoꝛ ⁊ gratiarũactio ac eternuz X
⁊ ſancta Anna parẽtes virgis cuʒ maximo
gaudio occurrẽdo dixerũt Bñdicta filia tu
a dñno qꝛ per te fructũ vite cõicauimꝰ. De

gaudiũ. Lũc Adã laudans eam ait. Hoc
nüc os ex oſſibo meis:pꝑ hãc ecce gaudiũ oĩ
bus poſteris meis. Hã hec eſt q̃ gram iue/
nit apud deũ angelo nũciãte: quã graʒ ego
plgidi. Eua quoq; Aue inqͥ t bũdicta inter

mlieres qᷓ vita oĩbus pinalti: et moꝛtẽ quã

intuli tu ↄtriuiſti.Ecce qͥa ego ſemĩia dãna
ui.tu ſctiſſima femĩa ſaluaſti, Accedendo

2 Noe patriarcha ait. alue vᷣgo pfigura
ta in arca a me ↄſtructa. Nam ſicut in dilſu

ulo genꝰ hũanũ ꝑ arcã eſt ſaluatũ:ſic ſecu/
o lũ per te dei matrẽ eſt liberatũ. Abꝛaã exul
tans ait.Ecce dei ꝓmiſſio mihi facta et im⸗
o pleta:qñ dictũ eſt in ſemĩe tuo.i.in xpᷣo per
banc virginẽ edito.bñdicent᷑ om̃es gẽtes.

Iſaac ait Aue virgo pulcerrima cuius pul

critudo decoꝛa in Rebecca mea ſpõſa eſt p /

mõſtrata. Jacob q́ʒ. Hec eſt illa ſcala quã
vidi cuiꝰſũmitas celos tãgebat ⁊ dñm inni
xum ſcale angeloſq; aſcẽd ẽtes ⁊ deſcẽ ẽtes

Secuũda turba ſanctoꝝ vic; ꝓpheta oc

currit ⁊ ſalutauit di.Aue ſacrariũ ſpũſſan⸗
cti et fructꝰ noſtri vaticinij:te pᷣdicauimꝰ: te
ꝓphetauimus.tecũ igit᷑ iam in celo cõgau/

demꝰ. Tunc inter eos Moyſes ait. Hec

eſt rubus ardẽs ꝑ charitatem:in q̊ͥ aparuit

de? qͥ rub ardere cernebat᷑ nec cõbgrebat.

ſed in ſua viriditate teneba?᷑ Sic nẽc virgo
hec coꝛrupta eſt filio dei ſuſcepto:nec leſio/

nem habuit in puerꝑio. Aaron ait. Hecẽ

virga arida quã poſui in altari:⁊ inuẽta eſt

fioꝛida ⁊ fructifera. Dauid ait. Ecce regia

que aſtitit a dextris dei in veſtitu deaurato
id ẽ coꝛpꝑe głificato:circũdata varietate vir⸗

tutum ⁊ ſctõꝝ. Eſaias dixit Hec eſt virgo

de qua ꝓphetaui.Ecce inqͥ t virgo cõcipiet

et pariet filiũ ⁊ vocabit᷑ nomẽ eius emanu⸗

el.i.nobiſcũ deus. Hieremias ait.: Hoc ẽ
quod dixerã Houũ faciet dñs ſuꝑ terrã:fe
mina circũdabit virũ. Eʒzechiel Hecẽ in
quit poꝛta clauſa ꝑ quã dũs eſt egreſſus.
Daniel ait. Hec eſt mons de q̃ lapis viſus

eſt pᷣciſus ſine manibo,qꝛ dei filius ab ea na
tus eſt ſine viri ſemie. Tande Johes ba⸗
ptiſta eam adoꝛauit di.Aue mater agni im
maculati qͥ tollit pctã mũdi quem digito de
mõſtraui:p tuũ aduentũ ſanctificatus ĩ vte

ro matris exultaui. Iteʒ Eliſa beth ſaancta

Aue beata q̃ credidiſti angelo. Ecce ꝑfecta
ſunt q̃ dicta ſunt tibi ab angelo: gaude ine/

ternũ cũ tuo filio. Tunc ſctũs Joachim

niq; ſanctus Joſeph ſpõſus Oarie occur
rẽs cũ leticia ait. Salue meg gratioſa:mea
venerabilis dña quã rex celmihi in ſpon⸗

ſam donauit ⁊ ĩmaculatã cõſeruauit:cuius
eram cuſtos caſtitatis:⁊ teſtis virginitatis.

et ſecretarius diuine incarnatõis.Ego pꝛi/
mus tuũ partũ adoꝛaui ⁊ oĩs ꝑegrinadõis
tue comes extiti.tibi ⁊ dulci tuo Jeſu diligẽ

ter fuiui.erat mihi tua ſocietas ſuauis:tua
allocutio iocũdabilis. Nunc ergo o mater

gre cum tuo nato iocũdare ⁊ mihi tuo ſpõ⸗

ſo bñdictionem pᷣbe ⁊c. Tercia turba oe

Dul
ß ,
gui
inni
üts
ſin⸗
Wite
gan⸗
Dec
arut
chat,
Virgo
leſo⸗
heci
nc
ertgia
lurno
teyi⸗
tvüge
dcdpi
mmnn⸗
Voci
lenife
ccel
eſſus.
8piis
beana
esba⸗
niim
igtode
nsirte
ſsan
pſean
geine⸗
oachin
mrnd
1o
dde
coccur
ſutnen
nſpon⸗
ſcuns
uals,
ope
nati
ndi
gieim
onu
noſin
Ubꝛes

de

Articulus

currit ſctõꝝ martiꝝ dicẽs. Aue triũphus et
e palma martiꝝ q̃ pꝛe oĩibus meruiſti cũ filio
luo in cruce pẽdẽti aſtitiſti ⁊ gladio doloꝛis

coꝛ vulneratuʒ habuiſti.nũc gaude ſun ols
gloꝛipſa ⁊ letare cũ amãtiſſimo nato ꝑ

tando dicẽs Aue ↄfeſſoꝝ ſtella ⁊ lux ſctĩtatꝭ

ac ſpeculũ vᷣtuoſitatꝭ vere in plenitudie ſan

ctoꝝ detẽtio tua.qꝛ ceteris ꝑ partes:tibi vᷣo

tota infudit ſe plenitudo gratie et virtutis.

Nunc ergo merito gaudes ſuꝑ oẽs in ple/
nitudine celeſtꝭ pᷣmij ⁊ gloꝛie. Quinta tur
ba occurrit ꝓginũ ſalutãdo dicẽs.Aue vir/

go H beatiſſima ⁊ mater ſumme puri
Bulte qdẽ filie ↄgregauerũt diuitias

tatiſ
ſcʒ meritoꝝ ⁊ graꝝ: tu ſuꝑgreſſa es vniuer/
ſas. Nũc igit᷑ cum tuo filio quẽ virgo cõce
piſti ⁊ virgo peperiſti atq; poſt partũ ᷣgo ꝑ

mãſiſti:gaude in decoꝛe ſumme puritatis ꝑ

ſecula. Sexta turba oĩm btõꝝ cõmuniũ

occurrit eã laudãdo ⁊ ſalutãdo di.Auema
ter gre mr̃ miſcðie:tu glłia electoꝝ:tu hono⸗

rificẽtia populi iſrael:tu leticia gẽtis ſancto

rum:pꝑ te ⁊ exte habemus qͥcqͥd boni habe

mus.:ergo ꝑ te ⁊ in te tuo nato laus ⁊ gloꝛia

BSewptima turba angeloꝝ aſſiſtentiũ qui
raro ⁊ ex ſpecialiſſima tm gra emittunt᷑.
ſi thꝛoni ⁊ dñationes occurrerũt btõ marti
no: vt legit᷑.multo magis oẽs etiã aſſiſtẽtes

matri dei occurrerũt eã ſalutãdo ⁊ dixerũt:
Aue dei genitrix celoꝝ regia:angeloꝛũ oĩm
dña:que demones ꝓſtraſti:mũdũ liberaſti:

ruinã angelicaʒ reſtauraſti: dei filiũ de celis

attraxiſti. Nũc igit᷑ gaude poſſidẽs thꝛonũ

gloꝛie tibi pparatũ. Inter cos aũt Gabꝛiel
rkeckere occurrẽdo ⁊ gaudens di. Ecce

inqᷣt celi regina tua glia eſt cõpleta quã tibi
in ſalutatione pᷣnũciauerã Aue gratia ple/
na dñs tecũ benedicta tu ĩ mulieribo. Ecce
gloꝛia es plena.ecce tecum vere dñs Jeſus
tuus te exalmns:te ſumme letiſicãs: vere tu
benedicta ⁊ ſuꝑbenedicta pꝛe oibo. Octa

„
II H

uo occun erũt diuine ꝑſone. H quta dũs

Jeſus totꝰ feſtinus occurrit matri.vt teſtat
Hiero.in ſermone ð aſſumptõe.Et qm̃ ipᷣe
Bſne diuine inſeꝑabilr ſe comitant᷑: vt diẽ
ecu⸗
la..Cic ſancti ĩnocẽtes acceſſerũt di: Aue
nr̃a glia.felix illa hoꝛa q̃ chꝛiſti infantia no⸗
ſtre paſſionis fuit cauſa.En o btã qual no⸗
bis martirij głia eſt ꝑ tuũ filiũ donata Sis
et tu cũ filio felix ꝑ imẽſa gaudia. Sãctus
q̃ʒ Stephanꝰ ꝓthomartyr ait. O bñdicta
martyꝶ regina:ecce qꝛ pᷣmꝰp tuo filio mar
Vyriũ ſuſtinui:q̃nta mibi ſunt donata pᷣmia
Ioſi ergo dño Jeſu ⁊ tibi laus ⁊ gloꝛia.
QAQuarta turba occurrit ſctõꝝ ↄfeſſoꝝ ſalu

ugꝰ. de trini. ergo cũ ibi fuerit ꝑſona filij

ſequit᷑ ꝙ affuit ⁊ pater ⁊ ſpũſſanctus.Quis
aũt excogitare ſufficiat qᷓnta iocũditate q̃n⸗
tave ſuauitate dñs Jeſus ipſam pᷣdulciſſi⸗
mã genitricẽ ſuã ſalutauerit:amplexatꝰ fue⸗

rit ⁊ oſculatus:ad gliam ſupᷣmã inuitanerit

dicẽs. Surge ꝓppera mater mea dilecta: ve⸗

ni mater pura mea dulcis et amãda: Intra

nũc in tui filij gloꝛioſa habitacula vt gaude

as mecũ oĩ bono celeſtiũ deliciarũ ſine fine.
Deniq; de pater in iubilo ſalutãdo eã atq;
dſolãdo di. Aue mea pelecta filia ⁊ ſpõſa p/
dilecta vide ⁊ agnoſce diuinitatẽ meã.Ego

te ꝑ angelũ ſalutaui ⁊ vt filiũ meũ ↄciperes

⁊ pareres vgo mãdaui:vt ꝑ carnẽ ex te ſum

ptã moꝛtẽ patiẽdo ſilius meꝰ mũdũ libera⸗

ret volui.veni ergo de libano ſpõſa mea ve
ni coꝛonaberis. Ceteꝝ ſpũſſanctus ſalue in
qͥt virgo pura ſuꝑ quã ego reqͥ eui ſeptifoꝛ⸗

mi gratia:in te locum filio dei pᷣparaui:⁊ de
poꝛtione puri tui ſanguĩs chꝛiſti coꝛpus foꝛ

maui: virtutibus ⁊ gratijs te ditaui:et vt di
gna foꝛes mater dei in bñdictõibo dulcedi⸗
nis pᷣueni. Nũc igit᷑ iocũdare felix ſuꝑ cun

ctos viſione dei. Tũc beata vᷣgo adoꝛans

humiliter deũ ⁊ ſanctã trinitatẽ ac laudans
⁊ gratias agens ait illud Ecci.lj. Cõfiteboꝛ

tibi dñe rex.ſ.deꝰ pr et collaudabo te deum
ſaluatoꝛẽ meũ.i.dñm Jeſum Cõfiteboꝛ no

mini tuo qm̃ adiutoꝛ ⁊ ꝓtectoꝛ factꝰes mihi
ſcʒ tu ſancteſpũs me replẽdo:⁊ liberaſti coꝛ
pus meũ a ꝑditõe.vicʒ pᷣſeruãdo ab om̃i la
be. Tertio quoq; hijs habitis aſſumpta

eſt btã vᷣgo ⁊ in celũ deducta letanter. quia
ſumma cũ leticia oĩm celeſtiũ agninũ. Uñ
ſctũs Berardus epᷣs ⁊ martyr in ſuis Ome
lijs dicit. Hodie ᷣginẽ Mariã celi ſuſcepe
runt letãdo:angeli gaudendo:archãgeli iu
bilando:thꝛoni exultando:dñationes pſal
lendo:pncipatꝰ armoniſando:cherubin et
ſeraphin hymniſando:atq; ad ſuꝑne maie⸗
ſtatꝭ diuĩe tribunal deducẽdo.Hec ille.De
hac aũt iocũda eiꝰdeductõe atq; gaudioſiſ⸗
ſima ĩtroniſatõe latiꝰ patebit in ſeqᷓntibꝰ. s

Arrticulus terciꝰ de modo q̃ gaudioſiſſi⸗

me intronſiſata eſt btã virgo Maria in re⸗*
gnum celeſte ⁊ ſuꝑ omnes collocata.

Ilg terii i

e(pale de modo gaudioſiſſime iĩ/
rrropiſatõis bièẽ virginis vidẽdũ
reſtat ⁊ pſequendũ de his tribꝛ. Pꝛimo qͥ
dem quali gaudio ⁊ iubiloſo cãtico ſit in pᷣ/
miſſis turbis beatoꝝ ad thꝛonũ ſue glie tra
ducta. Secũdo qualiter ſuꝑ oẽs oꝛdines
angeloꝝ ⁊ ſctõꝝ exaltata. Tercio qualiter
a ſanctiſſima trinitate ſit in ſuũ thꝛonũ glo
rie introniſata. De pᷣmo nota ꝙ fm deuo
tos ↄtẽplatoꝛes ⁊ huius rei tractatoꝛes pie
poſſumꝰ cogitare ſeu meditari ꝙ cũ btã vir
go fuiſſet tãta ſolẽnitate qua patuit reſuſci/
tata ⁊ gloꝛificata coꝛꝑe ⁊ aĩa atq; ab oĩbus
turmis ſanctoꝝ ⁊ angeloꝝ occurrentiũ ho
noꝛifice ſalutata.tunc dũs Jeſus ait adoẽs
btõs. Ecce inqͥt noſtis ⁊ videtis matrẽ me-/
am puriſſimã reſuſcitatã coꝛꝑe głificato: in
cuiꝰ vtero veſtra ⁊ oĩm electoꝝ ꝓ ſalute hoc
meũ coꝛpus glioſum ſpũſancio foꝛmatũ aſ
ſumpſi:⁊ tanq; in tabernaclo digniſſimo re
quieui nouẽ mẽſibus.Tandeẽ ipſa vᷣgo me
peperit ⁊ vbere de celo pleno lacte vᷣgineo
aluit:caſtiſſimo amplexu fouit:et in omnibo
deuotiſſime miſtrauit. In cruce qʒ mihi p
vobis patiẽti ⁊ moꝛiẽti aſtitit: ⁊ doloꝛis gla
dio cõfoſſa eius aĩa extitit ⁊c. Nunc igit᷑ pẽ
ſate ⁊ ↄſiderate:quia dignũ eſt vt in thꝛono
meo ſuꝑ om̃es exaltet᷑ oꝛdines btõꝝ:cterna
pᷣmia ꝑceptura.Tunc oẽs angeli ⁊ beati ꝓ
cidedo ⁊ dim Jeſum adoꝛãdo ⁊ collauda-
do ceperũt dicere illud pᷣs. Dagn dñs et
magna virtus eiꝰ ⁊2 ſapie eius nõ eſt nume/
rus.Et illud Sap.ix. Tecũ dñe ſapietia qᷓ
nouit oĩa oꝑa tua:que ⁊ affuit cũ oꝛbeʒ ter/
rarũ faceres ⁊ ſciebat d placitũ eſſet coꝛaʒ
ochlis tuis.Ipſa igit᷑ tua infinita ſapia de/
cernat:quia iuſtũ ⁊ dignũ videt᷑ ſeruis tuis
dDñe yt ipa tua ſancta mater oĩ honoꝛe ⁊ lau
de digniſſima a dextris tuis in thꝛono glie
tue gaudeat vna tecum ⁊ regnet in ſecula ſe
culoꝝ. Tunc ſancta trinitas mãdauit oĩ/
bus di.illð pᷣs. Sumtte pſalmũ ⁊ date tym
panũ pſalteriũ iocundũ cum cythara:buc-/
cinate in neomenia tuba in inſigni die ſolẽ⸗
nitatis veſtre.i.huiaſſumptiõis. Sicq; cũ
i iubilo ⁊ totius curie celeſtis ſumma exul
Tatõne cepit virgo btã in celũ ⁊ glie thꝛonũ
o traduci ⁊ eleuari. Juxta qð pᷣfiguratuʒ fuit
ij. Regũ.vj. Surrexit Dauid.i. chꝛiſtus et

Pars v

abijt ipſe ⁊ oĩs populus vt adducerent ar⸗

cã dei.i.beatã dei matrẽ.Dauid aũt ⁊ oĩs iſ⸗

rael ludebãt coꝛã dño in cytharis lyr ⁊ tim
panis ⁊c̃. In quo figurat᷑ iubilatio oiĩim ſan
ctoꝝ ⁊ angeloꝝ ⁊ laudis decãtatio ꝓ hęatiſ
ſime virginis aſſumptõe.Et nota ꝙ omes
turme beatoꝝ deducẽdo btãm virginẽ ad/

mirabant᷑ in ea ⁊ canebãt iubiloſas laudes

magnitſicãdo ipſam pᷣcipue de tribb. Pꝛi⸗
mo de eius pulcritudine.qͥa nõ cõſueuerãt
antea videre ſuꝑ angelicã pulcritud inẽ ni/
ſi diuinã,.ſed nũc in beata virgine cænebãt
decoꝛẽ excellentẽ ſuꝑ angelos infra ehꝛiſtuʒ
Et ideo canẽtes dicebãt.Que eſt iſta que ꝓ
gredit᷑ quaſi auroꝛa rutilãs pulcra vt luna
electa vt ſol Can.vj.Quibus comitãtes re
ſpõdendo canebãt Iſta eſt ſoecioſa inter fi
lias hieruſalẽ ſicut vidiſtis eã plenam cha⸗

ritate ⁊ dilectõe:ecclia dicente. Secundo

laudabãt eam de ſumma dignitate a deo ſi
bi collata.eoq; nõ ↄſueuerant antea babere
angeli ⁊ bii reginã ſuꝑ oẽs choꝛos exaltatã

ſicut nũc cernebant.⁊ ideo dicebant.Queẽ

ſſta que aſcedit de deſerto delicijs affluens.
⁊c.Canti.vj.q̃ſi di. Oũdus totꝰ eſt qſi de⸗
ſertũ carẽs oĩ virtute:⁊ quõ nũc de eo aſcẽ⸗

dit talis regina. Quibo comitãtes reſpõde⸗

bant. Iſta eſt regina que aſtitit a dexirꝭ dei
in veſtitu deaurato circundata varietate.
Tercio laudabãt de eius glie ſublimitate
⁊ pᷣmij copioſitate ac diuina familiaritate.
quia nunq; viderãt aliquẽ poſt chꝛiſtuʒ in

tanta glia ⁊ plenitudine omnis gratie as tã

ta et tali familiaritate deiaſcendentem.vnð

di.⸗Que eſt iſta que aſcẽdit ſicut virgula fu⸗

mi ex aromatibo mirrhe ⁊ thurꝭ et vniuerſi
pulueris pigmẽtarij Can.iij.in quo omnis
gratie ⁊ plenitudo gloꝛie figurat᷑. Quibo re⸗

ſpõdendo cãtabat᷑ a comitantibo Hec eſt q̃

neſciuit thoꝝ in delicto ha bebit fructũ ĩ re/
ſpectõe aniaꝝ ſanctaꝝ Sapᷣiij. O ergo aĩa
fidelis cõtemplare quãtis gatdioꝝ generi

bus:qᷓ; iocũdis laudib ipſa virgo gloꝛioſa

eſt exaltata. De ſecũdo qualxr vicʒ ꝑtrãſijt
oẽs choꝛos ⁊ ſuꝑ om̃es oꝛdines ſit exaltata
Nota ꝙ cũ ſic cũ oĩm exultatione eleuatet᷑
Pꝛimo poſſumꝰdeuote meditari ſᷣm ꝙ ſcri
bũt deuoti ↄtẽplatoꝛes ꝙ cum aereũ celum.

⁊ deinde celum ethereũ gaudens trãſuolat

ſet celeriter ad ſideriuʒ celum fa ebat᷑: vbi ꝑ
gloꝛiã eius obſcurari lux ſolis lune ⁊ ſtella⸗

0%

,
il
in

il
pes
i,

Pi⸗
.
m/
chit
nz
nep
lun
fe
lefi
r
1ndo
Noſi
dhere
Alai
ei
lens⸗
gide⸗
ace,
öde,
n dei
l⸗
uae
nigte⸗
n
el
n
laß⸗
ineni
nnnts
libr,
tiĩ
lin/
ei

niſit
lata

61

0

rum videbat᷑ p cunctiſq; radiãs cũ cerneret
* ́; magni ſol ⁊ luna:qᷓ; magne ſtelle foꝛent a
deo create q̃ tũ hic nobis ꝑua cernunt᷑:cum

tñ vt dicunt ph̊i minima ſtella maioꝛ eſt ter
ra.teinde celũ criſtallinũ ꝑtrãſiens pene/

traſſet celum empyreũ vbi btõꝝ eſt manſio:
vidliſſet q̃̊ʒ eius amenitatẽ ⁊ pulcritudinem

cepit pſallere ⁊ dicere illud pᷣs.Quã dilecta

tabernacła tua dñe vᷣtutum ↄcupiſcit ⁊ de/

ficit aia mea in atria tua Vere melioꝛ eſt di

es vna in atrijs tuis ſuꝑ milia. Tũc pᷣdile⸗
ctus eus filiꝰ Jeſus ait ad eã Ecce genitrix
dulciſſima vide latitudinẽ celoꝝ ⁊ pulcritu

dinẽ mãſionũ celeſtiũ qᷓs ego pᷣparaui elect
meis habitãdas Ecce luna ⁊ ſol ⁊ ſtelle q̃ te

in ſcripturis multipir pᷣfigurauerunt. Ecce
celum empyreũ q; pulcrũ q; amenũ ſuꝑ oĩa
inferioꝛa in q̊ ꝑpetua erit tua ⁊ btõꝝ habi/
tatio vna mecũq; cõregnatio. Hec oĩa ma/

nus mea cõdidit ad deitas głiam et laudeʒ

ſempiternã. Tunc ait maria. Vere fateoꝛ
qꝛ magnꝰ dñs ⁊ laudabilis nimis in ciuita
te dei noſtri in mõte ſancto eiꝰ.fundat᷑ exul/
tatione vniuerſe terre mons ſyon latera adq;
lonis ciuitas regis magni:teſte ps. Taãdẽ
Secuũdo cũ ꝑueniſſent ad choꝝ infimũ be
atoꝝ in celo empyreo vbi eſt choꝛus puero

rũ baptiſatoꝝ ⁊ cõmuniũ ſctõꝝ ſᷣm Richar
dũ ſuꝑ ſniaꝝ.li.ij. Illi eã cõmẽdare ceperũt

et dicere.Te o dña mũdi q̃ excedis oĩm me
rita decet ⁊ dignũ eſt aſcẽdere ſuꝑiꝰ.qꝛ nos
inyneritis paucis vł nullis ꝓpꝛijs ſaluati ſu
mus in choꝛo pge infimo oꝛdinati. Aſcẽdẽ

do igit᷑ altius relinq̃ nobis bñdictõem tuã.

Lercio zʒ ad choꝝ angeloꝛũ venlẽdo et
Uli cõmẽdauerũt eã di. O regĩa angeloꝛum
merito tu ſuꝑ nos exaltarꝭ.qꝛ cũ nos pᷣſide⸗

amus ſinguł hoĩbo cuſtodiẽdo:tu es omni

um vniuerſalr ꝓtectrix ⁊ dña:Aſcẽdẽdo igi
tur relinq̃ nob tuã benedictiõeʒ. Poſt hec
Quarto ad choꝝ archãgeloꝝ veniẽdo ⁊ illi
cõmẽdauerũt di.O felix MHaria nos qͥdeʒ
habemꝰnũciare mũdo maioꝛa.tu vᷣo edidi
ſti mundo oĩm maximũ.i.filiũ dei.merito &̊

exvaltaris. Et aſcẽdẽdo relinq̃ nos in tua bñ

dictõe. Quinto pᷣterea ad vᷣtutũ choꝝ ve
niendo cõmẽdauerũt ipſi eã di. Noſtrũ eſt
facere miracula. Sed tu vᷣgo ſũmo ⁊ indi⸗

cibili miraçulo deũ in tuo vtero cõcluſiſti ⁊
carne indulſti.ergo dignuʒ eſt te aſcẽdere et
nobis bñdictõeʒ tuã imꝑtire. Sexto po

teſtatuũ ad choꝝ veniedo cõmẽdauerũt ip
ſi eã di. O bñdicta femĩa noſtruʒ eſt ptãtes

demonũ coercere.ſed tu caput ſerpẽtis con

triuiſti.digne ergo aſcẽdis:ↄnos benedic.
BSeptimo pncipatnũ veniẽdo in oꝛdineʒ
cõmẽdauerũt di.O imꝑatrix oĩm:nos pn⸗
cipamur angelis.tu vᷣo oĩbo creaturis.iuſtũ
eſt & te aſcẽdere:⁊ nos bũdicere dignare.
Occtauo dñatões eam cõmẽdauerũt di. O
dña inclita:noſtrũ ẽ pncipatibo pᷣeſſe.tu vᷣo
vt mater ius habes etiam deo filio tuo pᷣci⸗
piendi:ergo aſcendis merito: ⁊ nos benedi
ctione tua participes facito. Nono ꝑueni
endo ad choꝝ thꝛonoꝝ qͥ cõmẽdauerũt eã
di. O vere iocũditas electoꝝ:digna es exal

tari ſuꝑ nos. Nam in nobis deꝰ reqͥ eſcẽdo
iudicia decernit:in te dei filiꝰcarnẽ aſſumen
do in q̃ iudicaturꝰ eſt viuos ⁊ moꝛtuos reqͥ

eulit.ergo aſcẽdendo nobis bñdic. Deci⸗

mo ad choꝝ cherubin adueniedo ⁊ ipſi cõ

mẽdauerũt oi.O diuine ſapĩie vas admira

bile:nos diuina ſapiẽtia iocũdamur:tu mr

es et genitrix ſapĩe ðᷣi.i.dñi ieſu.ergo dignũ
eſt te ſuꝑ nos aſcẽdere:noſq; tua in bũdictõ
ne relinqᷓ. VUndecimo ad choꝝ ſeraphin

veniẽdo cõmẽdauerũt illi di. O mr̃ pulcre

dilectõis:nos ardemꝰ charitate dei.tu in ſũ
ma plenitudine charitatis deũ tanã; filiũ pᷣ
oĩbus dilexiſti:dignũ eſt te ſuꝑ nos ad thꝛo
nũ tibi pᷣparatũ aſcẽdere:⁊ nobis bñdictio

nẽtuã infunde. At beata dei mater gras

et laudes agens deo ait Budictus dñs de
us iſrael qͥ ſacit mirabilia magna ſolꝰ? bñ⸗
dictũ nomẽ maleſtatis eius.Et iterũ oĩibus

choꝛis bñdicẽs ait Bñdicti vos dño q́ fe⸗

cit celũ ⁊ terrã. Et tũc ad.xij.thꝛonũ vicʒ
chꝛiſti eſt eleuata:qͥ eſt ſuꝑ oẽs angeloꝛuʒ et
ſctõꝝ choꝛos Et de hoc in ſequẽtibꝰ. UV

timo iã reſtat videre qliter btã vᷣgo in thꝛo/
num glie ſit introniſata a trinitate ſanctiſſi-
ma.Et de hoc bꝛeuiter pie ⁊ deuote cõtem

plãdo Nota ꝙ cũ ſolennitate ⁊ tãta gaudi/-
ſitate biiſſuma dei mater fuiſſet vt pᷣdictum

eſt deducta et exaltata ſuꝑ oẽs oꝛdines:tũc

dũs Jeſus cũ ſummo honoꝛe ipſam ad ſui

dextrã in thꝛono glie ſue collocauit. Unde
Augꝰ. Tibi inqͥt dna digne thꝛonus reg

gloꝛie debek:te ipſe rex glie vt matrẽ veram

et decoꝛã ſpõſam pᷣ᷑ oĩbo diligẽs amoꝛis am
plexu ſociauit ſibi. Gaude igit᷑ ⁊ letare ſine

fine. Ex qua autoꝛitate claret ꝙ ſi debet ſi⸗

3 2

Liber X

bi thꝛonus regis glie.ergo idẽ eſt thꝛonꝰ ſu
us ⁊ regl. Itẽ ſi inr regis ⁊ ſpõſa.ergo iuxta
regẽ ſm illud.iij.Re.ij.poſit eſt thꝛonꝰma-
tri regis qᷓ ſeda ad dextrã eiꝰ ⁊c. Tũc deꝰ pr
bũdicens eã alt. Bñdicta tu in mulieribo ſi

cut annũciaui tibi ꝑ angelũ. Bñndixi tibi et

eris bũñdicta in eternũ.Geñ xxvij. Benedi
cenſq; bñdicã tibi ⁊ exaltabo nomẽtuuʒ in
ſeculũ:en ſuꝑ oia creata te dñam conſtituo.
Et iuxta illud Geñ.xij. Tu eris ſuꝑ domũ
meã ⁊ ad tui oꝛis imperiũ cũc obediet po
pulus Cuicũq; volueris regnũ trade tibi fi
deliter ſeruiet.ſalua q́s tibi placuerit: tu re⸗
gina angeloꝝ:tu dña mũudi:regna et gaude
in glia mea ꝑ ſecula. Filius quoq; dei pa⸗
tris dñs ieſus eam bñdicẽs ait.: Bũdicta tu
mater dilectiſſima.btũs tuns vter q me ſi-
lium dei poꝛtaſti: et btã vbera tua virginea
quibus lactaſti. vt ſcriptũ eſt Qu. xj. GOaude
nunc ⁊ letare vna mecũ in thꝛono glie ꝑpe
tue.En qꝛ mihi fidelr ⁊ denotiſſime ſeruiui
ſti:reddo tibi ſeruitutis vicem et retributio
nem: vt ſiẽ me ſuſcepiſti in vteꝝ tuũ puniſi-
mũ ⁊ digniſſimũ.ita ego te ſuſcipio nũc ĩ ce
leſte ſoliũ glioſiſſimuʒ et feliciſſimũ: ſicut tu
me pauiſti:ita ego te paſcã dulcedine diui/
nitatis ⁊ glie mee. Sicut tu me induiſti car
ne humana ⁊ veſtimẽto in cõſutili: ita nunc
ego te induã veſtimẽto gloꝛie in aia ⁊ coꝛꝑe
glinicato. Lu mihi in cruce pẽdẽeti cõpatiẽs
cet dolens a dextris aſtetiſti:et nũc aſta gau/
gens a dextris meis in thꝛono glie quẽ tibi
pparaui vt fruaris mecuʒ oĩ bono telicita⸗
tis patrie celeſtis. Et volo vt ſicut me regeʒ
oim adoꝛat ⁊ laudat oĩs exercitꝰ btõꝝ ⁊ ele
ctoꝝ:ſic te reginã cunctoꝝ laudet ⁊ veneret
oiĩs ecclia ſctõꝝ. Deniq; ſpũſſanctus eam
bnñdicẽdo ait. Gtã es virgo Maria qᷓ do⸗
minũ Jeſum poꝛtaſti creatoꝛẽ mũdi genui-
ſti qͥ te fecit ⁊ in eternuʒ ꝑmanes virgo:ꝓut
canit ecclia in ſpũſancto. Bñ dicta filia q a

me in vtero materno extitiſti ſanctificata et

in filij dei cõceptõe obũbꝛata. virtutibus ⁊
donis ſupplena vr de plenitudine tua reui/
niſcat oĩs creatura.Ecce ergo tibi donatuʒ
eſt vt ſicut in terris reqͥeui in te oĩs gre ple/
nitudine: ſic nũc in celis inhabitẽ te oĩ ple-
onitudine glłie.Tu itaq; mater gratie:tu ma

ter miſcdie:tu mater venie.te impleuit deuſ

rit:nouerit redũdari ex te. vt etiã ait Beri

virginẽ q̃ʒ Felix nãq; es ſacra virgo mari
et omni laude digniſſim
iuſticie xpᷣs deꝰ noſter.⸗ Ev
Tu gloꝛia hieruſalem:tu honoꝛificẽtia po/
puli noſtri:tu leticia iſirl:eoq caſtitatẽ

qᷓ; ᷣgo beata in celum gaudioſe intro

V

Pars

„

Vere tota pulcra es amica dei ⁊ macła nõ ꝰ
eſt in te Nunc igitur iocũdare ⁊ deum vnũ
in ſancta trinitate cõtemplare regnãs cum
Dulci filio tuo ſine fine. A

o tuo ſine fine. Tüc ait Muria.
Magnificat anima mea dũm. et exultauit

ſpiritus meus in deo ſalutari meo. Quia re
ſpexit humilitatem ancille ſue ⁊c̃. L ucij.Et
iterũ benedicens dominũ ait. Bñdicã do⸗
minũ in omni tẽpoꝛe ſemꝑ laus eius i n oꝛe

meo.ſit nomen dñi bñdictum ex hoc nunc

2⁊ vſq; in ſeculuʒ. Et ad btõs ait. agni
ficate dnm mecum ⁊ exaltemus nomẽ eius

in idipᷣm.Congratulamini mihi om̃es qui

Diligitis dominũ.quia cum eſſem paruula
placui altiſſimo ⁊ de meis viſceribus genui
deum ⁊ hoĩem vt canit eccleſia. Doxq; vt

Apocal.iiij.in figura ſcribit᷑: omnes ſancti

miſerũt coꝛonas ſuas ante thꝛonũ deiii. co
laudare cep
tes. Dignus es dñe deus accipe gliaz ⁊ ho
noꝛem ⁊ vᷣtutẽ.ſ. ex vgie matre. qm occiſus
es et redemiſti nos deo noſtro in ſanguine
tuo.ſ.quẽ ex virgine aſſũpſiſti.Et iteꝝ eiuſ⸗
dem. xix. Gaudeam ⁊ exultemus ⁊ demus
gloꝛiã deo qꝛ venerũt nuptie agni ⁊ci:gau
⁊ claritas ⁊ grauactio honoꝛ vᷣtus ⁊ foꝛtitu
do deo noſtro in ſecula ſeculoꝝ.Amẽ. Ad

runt ac bnũdicere deum dicen⸗

Et illö Judith.xv.

noſtrütu leticia iſrl: eo 6ama/
ueris.⁊ ideo eris bñdicta in eternum. Sic
. niſa⸗/
ta laudat᷑ ab omnibus ſanctis et angelis et

benedicit᷑ deus in ipſa ac ꝑ ipſam genniter
Et nos ̊ chariſſimi vt gratiop eius meri/
ta ꝓmereamur ac głiam: ipſam laudem: ei
ſupplicemus ⁊ ei patrocinia flagitemꝰ oꝛan

tes:ſicut ⁊ eccłia ſolet ipſam inuocare: dicẽi
Salue regina miſcðie vita dulcedo ⁊ ſees
noſtra ſalue ad te clamamuſ exules filij eue
ad te ſuſpiramꝰ gemẽ.⁊ flen.in hac la.valle.
Eya ̊ aduocata no.il.t.mi.o.ad nos ↄuer.

Et ieſum bñ.fru.vẽ.tui no.poſt h̊ ex. oſtede

O demes o pia o dulq maria Ainẽ, Et ſic
eſt finis huius lilbii.

zqꝛ erte oꝛt ell ſol

*. °

We
wni
can

lauit
nlare
b
Adoͦ
lnoe
enune
Agi
nidls
n
Anula
gennl
ecN
ſni
ocbii
do.K
diceh⸗
intbo
occlis
nguine
P einß⸗
demus
igan
cioigt
zfondtn

napo⸗
n,G
ili⸗
Ge

gnen⸗
genen
wang
1 dici
ſee
fiijen
erll⸗
8
bſete
i

S. Fecitmihi dñs mag1na
Pꝛio qͥdem in eternali pᷣelectõe.
.Secuũdo in ſingulari ſciificatiõe

Hars

— Inclpit liber vndecimus de maxima di

Enitate ⁊ pꝛiuilegjs Qarie.

AIber vngeci

S 2 mus agit de myſterio pꝛiui /
. llegioꝝ magnoxꝝ et multiplici
unm ipſius beate virgis atq;

elus pᷣcellẽtiſſime dignitatis

Et habet duas partes. In pma pte agit᷑
de ꝗbuſdã eius magnalijs ⁊ pꝛiuilegijs di⸗
gniſſimis. In ſecunda pte de alijs eiꝰ duo

decin gratijs ? excellents.
Pars pꝛima de magnalijs et pꝛiuilegijs
Digniſſimis que oĩpotens deus fecit beate
Marie virgiiinnm.

Ecitmihi domi

t nus magna qͥ potẽs eſt ⁊ ſanctuʒ
nomẽ eius Lu.j.ca. Quibo ĩ ver
dis ipſa glioſa dei genitrix vᷣgo gliat ⁊ gra⸗
tias deo agit de magnis puilegijs et ſctiſſi⸗
mis donis qb eã ſuꝑ oẽm creaturã pꝛetulit
poſt xpᷣm. Vnð ait. Fecit mibi dñs magna
potẽs eſt.q.d. ꝑ ſuã inqͥt potẽtiã infinitaz
fecit dñs in me magnalia ꝑmaxia ⁊ inſcru⸗
tabilia. Reuera vt ait Anſel.de cõceptu vir

Binali ca.xviij. Nil marie excellẽti dari po

tuit:nil maius in mũdo fieri valuit qᷓ; ꝙ ipᷣa
virgo manẽs deũ de ſua carne carnẽ factuz
generaret. Et Berñ.in ſer.de gaudijs ma⸗
rie. Multa ait magna fecit deus in creatu⸗
ris mundi. nihil iñ tã excellens ⁊ tã magnũ
opus digitoꝝ dei factũ eſt ſicut in gie ma
na quaʒ ſol ⁊ lum ⁊ oĩs creatura mirant᷑
cũ quẽ celi caꝑe nõ poterãt:ipſa in vtero ca

piat.Quãqᷓ; aũt multa ⁊ ĩeffabilia ſint ma⸗

gnalia q̃ deus fecit vᷣgini ſuꝑbñdicte:tñ iu/
rra ſigurã Apocal.xij.vbi ſcribit᷑ ꝙ ipᷣa mu
lier amicta ſole claritatis diuine habet coꝛo
nã. xij,ſtellarũ in capite:poſſumꝰ deſcribere

xij.magnaliꝗ ſiue puilegia digniſſima q̃ fe⸗
cit oĩpotẽs dᷣ in ipſa virgie Maria tanqᷓ;
ſtellas.xij.relucẽtes in eius głia.ſub qbo cõ
pꝛebẽdunt᷑ ⁊ multa alia virgis hauegla. Di
cat ergo digne ⁊ merito głioſiſſima hec vir

CTercio in naturali ꝑfectione
Quarto in ĩcõtamĩabili purificatõe

Quinto in vᷣginali fecundatiõe.

Srto n tuinali inbabitatione.

Septimo in mẽtali illuſtratione
AOctauo in maternali digniſicatöe,
Hono in bnius mũdi ſaluntione
Heclmo in ois doni exuberatione
Andecimo in ſupeminenti exaltatone.
Duogecimo in vniuerſali veneratioe.
in tribo quaternarijs potes oꝛdinare ſm ſe⸗

rlem pᷣſcriptam:diſtinguedo ꝑ quaternari-
um vel aliter vt placuerit.

Caplim. EYde puilegio eternalis pᷣelectio⸗
nis Marle in q fecit ſibi dens maxima.
p gnitatis ⁊ magniticẽtie btẽ vᷣgis
dDicit eternalis pᷣelectio. Jpaʒ em̃
eus ab eterno pelegit ſupꝛa oẽm creaturã

vt eſſet excellẽtioꝛ gra et glia atq; mater dei
digniſſima, ſicut de ea canit eccłia Elegit in

quit eã deus ⁊ pᷣelegit eã:in tabernacło ſuo
habitare facit eã. ꝛopterea in hui ſignuʒ
in oſona eius dicit pᷣs. In capite libꝛi ſcri⸗

us. Hotandũ aũt ꝙ triplex liber diſtin⸗

Buit᷑⁊ in q̃libet eoꝝ de ipſa btiſſima Ma

ria in capite.i.pncipio ſcriptuz eſſe inuenit.

vt patet ↄſiderãti. Pꝛimꝰ ðꝛ liber vite. hic

liber nõ eſt aliud q; mens diuina: in qᷓ ſunt
ſcripta oĩa que ſunt erunt ⁊ fuerũt. Iſta aũt

ſcriptura eſt noticia dei q̃ eſt oiĩm rerum:nõ

ſolum factaꝝ ſed etiam fiendarũ:⁊ eoꝝ que

poſſibilia ſunt foꝛe ⁊ que nunq; erũt vłim/

poſſibilia ſunt. In boc libꝛo ſcripta ſũt no⸗

mina electoꝝ:iuxta illud Phil.iiij. Quoꝛuʒ
nojĩa ſcripta ſũt in li.vite, ꝓpter qð ſaluatoꝛ
Lu.x.ait diſcipulis.Gaudete et exultate qͥa
noiĩa veſtra ſcripta ſunt in celis. VUnñ Bꝛa/

cian⸗? de pe. diſt. liij. dicit fm pᷣſcientiã di
uinã ſcribi in li.vite:eſt aliquẽ pᷣoꝛdinari ad

vltã ſcʒ gratie ⁊ glie: qð ab eterno oꝛdina⸗
tũ eſt. De hoc vᷣo libꝛo deleti ſunt et delent

noĩa repꝛoboꝝ.iuxta illud pᷣs.Deleant᷑ ð li
bꝛo viuentiũ ⁊ cũ iuſtis nõ ſcribant᷑et Ex⸗
odi.xxxij. dixit Moyſes ad dñm. Aut di/
mitte pplo huic hanc noxam:aut ſi nõ facis
dele me ð libꝛo tuo quẽ ſcripſiſti.q.d.Quia
ſcio ꝙ me nõ delebis:ideo parce pplo huic⸗

Cui rũdit dñs. Qui peccauerit mihi dele⸗
bo eum de libꝛo meo. In hoc libꝛo nõ eſt
pꝛioꝛitas tꝑis vt ſcʒ mẽs diuina pꝛiꝰ vnum

ptum eſt de me vt faciã volũtatẽ tuã deꝛ me

Liber

cognoſcat q; alterũ ſed eſt poꝛitas dignita⸗
tis.vt dicat᷑ pꝛiꝰſcriptũ qð nobiliꝰ et ꝑfectiꝰ

fiendũ eſt diſpoſitũ.⁊ hoc mõ dicit btã vir/

go Maria Incaplte libꝛi ſcz vite ſcriptuʒ ẽ

de me que ÿ ceteris eſt electa ⁊ pᷣelecta tan/
qᷓ; ſanctioꝛ vniuerſis etiã angelis.vt faceret
volũtatẽ dei in cũctis:vt eſſet gra ⁊ glia ex⸗
cellentioꝛ omni creatura. Secũdus ðꝛ li

ber legꝭ ſcripte ſiue date qͥ ↄtinet libꝛos mo

yſi qnq; legales necnõ hyſtoꝛiales:ſapiẽtia

les ⁊ ꝓphetalis alios q̊ʒz ve.teſtamẽeti.vt pa⸗
tet in biblia.Licet aũt totũ vetꝰteſtamẽtum
ꝑ oẽs libꝛos taʒ legis q; ꝓphetaꝝ atq; hyſto
ſto pleui lit myſterijs ⁊ ꝓhetüs de be⸗
ata E

de ipſa btã virgie. Pꝛopterea btã virgo di⸗

cere poteſt:in capite libꝛi ſq; ve.te.ſcriptum

eſt de me. Pꝛimo qͥdẽ in ſpᷣo initio libꝛi cũ
ↄZꝛ In pꝛincipio deꝰ creauit celũ ⁊ terraʒ.in
pncipio.i.in filio ꝑ quẽ fecit ⁊ ſecłla teſte apo
ſtolo quẽ filiuʒ deꝰ pr dedit virgini bũdicte
vt idẽ ⁊ vnus eſſet dei ac virginis filiꝰ. Cre
guit inquit deus celũ ⁊ terrã ſm Alber.ma

gnü ſuꝑ miſſus eſt.ca. clxxvij.ꝑ hoc btã go
ſigurata extitit:que celũ ⁊ terra fuit.qꝛ cele

ſtẽ ſimł ⁊ terreſtrẽ vitã duxit.hoc eſt:angeli/
cam ⁊ hũanã ↄuerſatõem habuit.Celũ fuit
btã virgo altiſſima dignitate.Terꝛa infima
bũuũilitate. Celũ fuit puriſſima vᷣginitate. ter
ra fecũda maternitate.qꝛ virgo ſimul ⁊ ma-
ter fuit. Et ſicut in pncipio creatõis reꝝ pꝛi
mo creata ſunt celum ⁊ terra: ita in pncipio
recreatõis ⁊ redẽptõis creata eſt ᷣgo beata

Deniq; de decreuerat ꝑ ſingula oꝑa ſex

dierum de q;b agii in pꝛimo capitulo libꝛi
ve.te. honoꝛare ipſam vᷣginẽ bñdictã pᷣſigu
rãdo in ſingulis vt oſtẽdit Alber.vbi ſup.
Nimiꝝ ipſa die hma fecit deus lucẽ deqᷓ
poſtea factus eſt ſol ſᷣm q̃ſdã.vt dicit mꝗr̃ ĩ

ij.li. ſnĩaꝝin q̃ pfiguratum eſt ꝙ ſol iuſticie

xps deus noſter naſciturꝰ eſt de lucidiſſima
maris ſtella Oaria. Secũda die fecit de
us firmam̃tũ in medio aq̃ꝝ. Hoc firmamẽ
tũ qð habet fixas ſtellas in ſui oꝛnamẽtum
btã v̈go eſt q̃ habet coꝛonã. xij.ſtellaꝝ. id eſt
gliam oĩm ſctõꝝ. Vñ ipſa fuit in medio aqᷓ
euũ.Aque em̃ multe pplus młtꝰ Apoca,.xvij
qꝛ ipſa eſt mediatrix.et fuit ipſa media inter
qaqs q̃ ſub celo ſunt.i.ſctõs hoĩes vie. ⁊ ĩter
aquas q̃ ſuꝑ celos ſũtiſ:angelos ⁊ ſccõs pa

aria. tñ in capite hui? libꝛi qꝛ in pꝛi/
mo capitlo Genef̃ plimas ꝑ figuras ſcribi᷑

trie.qꝛ erat ipſa oĩm ſctõꝝ glłliam habens et
plenitudinẽ gratie ſupꝛa cõmunẽ ſtatuʒ vie
et infra ſtatũ patrie dũ erat in vita hac: cõl/
cans cũ vtriſq;.cũ inferioꝛibo merẽdi condi
tionẽ.cũ ſuꝑioꝛibo vᷣtutũ ꝑfectõeʒ. Pꝛoſnde
Ecci.xliij. Species celi.ibeate vᷣginis: glo
ria ſtellarũ.i.ſctõn. Tercia die cõgregauit
deus aq̊s q̃ erãt ſub firmam̃to in vnũ locũ

cogregationẽq; aquaꝝ vocauit maria.in q̃

figurauit ꝙ ↄgregatio oim gratiaꝝ in vᷣgĩe
benedicta nominãda eſſet hoc noĩe maria.
Quarta die fecit deus duo luminaxia ma
ghna.ſ.ſolem ⁊ lunã.ſol xpᷣm:luna btãm vᷣgi⸗
nẽ figurauit. Quinta die deꝰ fecit piſces ⁊
aues ⁊ eis bñdirxit.qꝛ ꝑ bñdictiõeʒ Darie
vᷣgis reuiuiſcit oĩs creatura.vt dicit Anſel.
in libꝛo oꝛationũ. Sexto die foꝛmatꝰẽ hõ
et poſitus in paradiſo voluptatis.qͥa chꝛi⸗

ſtus hõ factꝰ die ſexto ⁊ in ſexta etate mũdi

poſitꝰa deo patre in virginei coꝛꝑis paradi

ſo in q̊ fuerũt delicie diuie dulcedis ⁊ amo/

ris. Deniq; die ſeptimo.iſabbato quieuit

deus ab opibo ſuis.qꝛ tũc xpᷣs qͥeuit ĩ ſepul

chꝛo ⁊ tũc fides qeuit in virgine benedicta
Igeo bñ ðꝛ.⁊ ſctificauit deꝰ diẽ ſeptimã ſq;
ſtatuẽdo eam in veneratõne haberi a ſideli

bus ĩ honoꝛeʒ virgĩs:nõ qͥdẽ abſtinẽdo ab
opib manualibo ne videamur iudaiſare.de
oↄſe.diſt.iij.puenit.ſed ieiunando:oꝛãdo fre

qntiꝰ:⁊ elemoſinas dãdo ⁊c̃. Ecce claret qͥa
in capite libꝛi.ſ. veteris teſt. ſcriptũ eſt de vlr
gine. Terciꝰ ð liber gratie qͥ cõtinet oẽs

libꝛos no,teſt.incipiẽs ab euangelio Ma⸗/

tbei. In pncipio libꝛi geatie ſcriptũ eſt de
virgĩe.qꝛ in hncipio libꝛi mathei ſcʒ Liber
generatõis Jeſu xp̃ᷣi filij Dauid ⁊c̃. Et in fi

ne huiꝰ euãgelij eodẽ pmo caplo ſcribit᷑. Ja
cob aũt genuit Joſeph viruz Darle: de qᷓ
natꝰ eſt Jeſus qͥ vocat᷑ xpᷣs.Ibi &̊ ſq; in ca⸗
pite libꝛi gratie ſcriptũ eſt de Maria vt fa/

ceret volũtatẽ dñi in ſumẽdo ſpõſum: in cõ

ſentiẽdo ad ↄcipiendũ xpᷣm ⁊ idẽ dãdo an

gelo. Vñ claret ex pᷣmiſſis maxia vᷣgis ex/
cellẽtia ⁊ dignitas.qꝛ ab eterno deꝰ eã pele⸗
git ⁊ ꝑ totũ vetꝰteſtamẽtũ ꝑ oꝛa oĩm ꝓpheta
rũ ⁊ ſctõꝝ cõmẽdauit atq; in nouo teſtamne

to in ipſa oĩia deus magnalia qᷓ decreuerat

ab eterno adimpleuit:⁊ toti mũdo ſalutem.
ex ipſa pueniſſe ꝑ euangeliſtas et alios ſan-
ctos noui teſtamẽti deſcribi voluit. VUñ ve

nerabilis Beca ſuꝑ illud Lu.xj. Bli qͥ au⸗

Aliunt verbum dei:dicit. Beate v̈gis excel · charitas ⁊ q̃tuoꝛ virtutes cardinales erant
„ lentia cõmẽedat᷑ cum ſcʒ ꝛ. Otũs vẽter qͥ te Arca taʒ intrinſecus q; foꝛis deaurata erat
xpm poꝛtauit et vbera qᷓ ſuxiſti. Et merito. Maria intus.i.in ania ⁊ ſoꝛis.i.in coꝛpoꝛe
qula in ſpeculatõis cuſtodia dño ipᷣa famu gratia reſplẽdebat, Fecit exgo dominus ei

,.aabar adeo y ipſius huilitati? ſctitati nul- mannnng.
lus ſctoõꝝ cõpat᷑. Sed ⁊ tota ſctõꝝ beatitu⸗ Laplin. Mq deus fecit magna in Ma⸗
do giole virginis Nero Porſſ ene⸗ rie ſingulari ſanctificatione.
randa dña electa et pᷣelecta que mater eſt ee WTedJ. ſ ll „
virgo eſſe nõ deſinit O admirãda puellaq C cuda . te Ol
„ ſaluo v̈ginitatis pudoꝛe ſuũ genuit genitæo s cit ſingularis ſctificatio: qo fuit
rrem. O felix ancilla qᷓ creatoꝛẽ ⁊ gubernao masgnũ puilegium. Himirũ fm
rem genuit vniuerſoꝝ ? go pomaſit in eter doctoꝛes theolo, ipſa virgo qtuoꝛ vicibus
num. O bñdicta mater ꝗᷓ inferni vaſtatoꝛẽ: ſanctificata fuiſſe edocet a deo. Pꝛimo qͥ-
pptoꝛẽ: deum oĩpotentem: dũm celi ⁊ terre et ſanctiſicauit qñ ſpũſſanctus eam obũbꝛa⸗/
oia cõtinetẽ ſuo ꝓtulit ex vcero:angeloꝝ leti uit ⁊ filium dei cõcepit. Tertio qñ eaʒ de⸗
daiam:hoim vita: celoꝝ gloꝛiã. Hec ille. Ita inhabitauit mẽſibus nouem chꝛiſtũ poꝛtã/

ſfecit in Maria ꝓ iſta ſtella vicʒ in electione aſſumpſit. VUñ pᷣs. Octificauit dñs taber⸗
ecctterna. Pꝛimo qꝛ? eã elegit ſingulariter ſu naculũ ſuum. In ſingulis aũt ⁊ oĩibus hijs
per oẽës nõ tm hijanas ſed angelicas crea ſanctificatlõilo dens fecit ei magna et ꝑma
turas. Secũdo quia ipſam elegit ad ta/ xima pꝛiuilegia:Fm ꝙ tenent doctoꝛes ſuꝑ
lem ⁊ tãtam gram ⁊ gliam qlem ⁊ qntã nul iij.ſniaꝝ.diſt.iij. Pꝛimũ fuit pᷣuilegiũ ma
la creatura deo nõ vnita cape potuit niſi ix ximũ ꝙ in pma ſciſicatione ꝑ gratiã ſpecia
ſa virgo mr dei. Vercio Ja ipſam elegit liſſimã fuit pᷣſeruata a peccato oꝛiginali: vt
dg tantã gratiã ⁊ gliam ꝙ oes generales ac tenent noſtri doctoꝛes. Licet alij dicãt ipſaʒ⸗
ſpeciales gras oiĩm creaturarũ ac glie pleni a peccato oꝛiginali fuiſſe purgatã in pꝛima
iudines in ſummo habuit. Et inſuꝑ ioſam ſciiſicatione. iñ eccleſia iſtud pie credit cuʒ
gfatiã ⁊ gliam increata totam in ſe ↄtinuit. noſtrꝭ doctoꝛibo videlicet ꝙ; pᷣſeruata eſt ab
DODuorto qᷣ deus ipſam elegit ?⁊ poꝛdina/ oꝛiginali culpa vt menito de ipſa dici poſſit
uit ad tã magnas etcelletias q; eam maioꝛẽ illud ant.ilij. Tota pulcra es amica mea
facere nõ potuit potetia oꝛdinata. vt patuit et macula nõ eſt in te.⁊ de hoc latiſſime pa/
lis.pte.iij.ar.j. Vñ ꝓpter pᷣmiſſa merito be tuit li.iiij.ꝑ totum. Item in iſta pꝛima ſcti⸗
ata vᷣgo ꝑ arcã tctameti eſt pᷣfſigurata:In qᷓ ficatione datũ eſt virgini ſecũdum maximũ
„ „W⏑ * inclula erant legis mãdata. qꝛ in ea due ta puilegium, quia infuſa eſt ſibi gratia pꝛeſer
byule in qbus decẽ pᷣcepta ſcripta erãt digi- natiua deinceps ab omni peccato actuali
to dei ↄtinebant᷑. Sic in Maria pᷣceptoꝛũ nõ ſolum moꝛtali:ſed etiã veniali.Alijs vᷣo
obſeruãtia erat quã dextre ddigns uſht ſctificatis in vtero cõfert᷑ gratia ꝑ quã pᷣſer
rituſſctüs om̃i gra decoꝛauerat.Arca etiaz uarent᷑ a moꝛtali licet non a veniali.ſed ipſi
libꝛũ legis cõtinebat.?⁊ Darla cõſeruabat virgini bñdicie collatum eſt ꝙ; nec veniali
— in ſcrinio pectoꝛis ſui oia verba ſctĩ euãge/ ter vnq; peccaret. VUnde Berñ. ad canoni
lij ↄferẽs cũ dib ſcriptis legis diuine ⁊ pio cos Lugduneñ.ait.Puto ꝙ copioſioꝛ gra/
. pphetaꝝ q̃ omia ſciebat. In arca erat virga tia ſctiſicatõis in ipſam deſcendit q̃ nõ ſolũ
Aaaron q̃ ſloꝛuit:⁊ vrna aurea cũ mãna celi ipſius oꝛtum ſctificauit,ſed etiaʒ eam ab oĩ
Et Maria floꝛuit ᷣginitate ⁊ fructum bñ/ pctõ deinceps imunẽ cuſtodiuit. Hec ille.
dłctum ꝓtulit.i.xpᷣm:qͥ celi mãna verũ ĩ vte Nam iſta gratia ꝓtunc in virgine aut ſub⸗ ?
ro mũdiſſimo poꝛtauit. Arca erat de ligno traxit oĩno:aut reſtrinxit fomitẽ ꝙ nõ poſſʒ
„⸗ .· ſethym imputribili facta: et Maria in pu/ in aliquod peccatum ducere aut a bono &
tredinẽ nõ eſt redacta. Arca duos vectes qͥ trahere:vt tenent docto.ſuꝑ.iij.diſtin.q̃ S.
bus poꝛtabut᷑ ⁊ quatuoꝛ circulos aureos erciũ pꝛiuilegiũ in iſta pᷣma ſctiſicatiõe ꝰ
lateribus habebat. Sic in Maria duplex maximũ fuit,qꝛ vicʒ btã vᷣgo impleta eſt do
△. * .

3

2 f =õ—ꝑ

0

Liber

no ſpuali ⁊ pfecta nõ ſolum reſpectu ſui:ſed
ſctificationẽ in vtero ſue matris in ipſa bñ/

nẽtes Mariã ſoꝛe ↄceptaʒ ſine macula oꝛi/

ginalis pcti: nõ remãſit foꝛmaltr ſed tm̃ cau
ſaliter.vt patuit li.viij.ꝑte.iij.ar.j.ca.j. circa

mediũ. Scõm aũt alioſ qͥ ſcʒ tenẽt eã a pec

cato mũdatã licet remãſerit m ſuã eſſentiã
et nõ fuerit ſubtractꝰ:tñ remãſit impeditꝰ et

ligatus ꝑ gram ſctificantẽ q;tum ad duo.

amplius eſt qꝛ gratia ſctificatõis nõ tm̃ ũli

citos motꝰrepᷣſſit in ſe ſed etiã in alijs effica

ciã habuit vt nunq; ab aliq̊ cõcupiſci potu

erit,. Uñ ꝓut ſeraphicꝰ Bonaueñ.ſuper.iij

diſt. iij ait:etiã infideles et iudei aſſerũt hoc
mirũ fuiſſe in virgie Maria ꝙ cũ eſſet pul
cerrima coꝛꝑe a nullo vnq; viro potuit con

cupiſci.Vn bas ſpeciales pᷣrogatiuas ha/
bult ſctĩficatio btẽ virginis pᷣ oĩbo ſctificatꝭ
in vtero vel in baptiſmo.Tum qꝛ eoꝝ ſan⸗
ctificatio nõ cõpꝛimebat in eis oẽs motꝰ il/

licitos Tum qꝛ eoꝝ ſctitas nõ extinguebat

oẽm motũ coꝛꝑalẽ vel ↄcupiſcentiã in alijs

aſpiciẽtibo eos.imo płime ſctẽ vᷣgies vt RKRa
therina: Margaretha ⁊c.concupite ſunt:⁊

q̃a nõ ↄſenſerũt:martyriſate ſunt. Sed in

beata vᷣgine gra ſctificatõis etiã in alijs oĩ⸗

bus ↄcupie motũ extinguebat. ꝓut latiꝰ de

coꝛpus eius diuinitatis luce reſplẽduit.qa
illũ poꝛtauit in vtero qͥ eſt ſplendoꝛ paterne
glie. VUñ Eʒzech.xliij: Ecce glia dei iſrael in
dicta an⸗ fomes m noſtros doctoꝛes te

grediet᷑ ꝑ poꝛtã oꝛiẽtalẽ.i.ꝑ btãm vᷣginem: ⁊

terra.l.caro btẽ ᷣginis ſplẽdebat a maięſta
te eiꝰ ſcʒ xpᷣi. Pꝛeterea in q̃rta ſctificaltöõe
vicʒ in aſſumptõe Sextũ pꝛiuilegiũ ma᷑i⸗
mũ habuit ꝙ ab oĩ miſeria mẽetis ⁊ coꝛꝑis ẽ
exempta et in oĩs boni fruitõe in glia ↄpſum
mata vltimo fini.i.deo ↄiũcta. Hec olĩla do
nad d ctoꝛes cõiter dicũt ſuꝑ ſnĩaꝝ li.q̊ ð. Hoc tñ
Pꝛimo ne fomes inclinaret ad q̊dcũq; pec
catũ aut retraheret a bono.ergo ⁊c̃. Itẽ qð

hic et ĩ ſiliba obſerua ꝙ vicz nont voftoꝛee
qͥ tenent Mariã fuiſſe ↄceptã ſine p
ginali aliter ſentiũt de fomite ꝙ ſq; in maria

nõ fuerit niſi cauſaliter ᷣm legem ꝓpagãtiuʒ
⁊c̃.Ecce quia deus fecit Marie magna

Capitulũ.II.de pꝛiuilegio naturalis ꝑ⸗
fectõnis in qua fecit deus elle HBarie.

Exrccig ſtella dici

t tur naturalis ꝑfectio:in qua fecit

deus Marie maxima pꝛiuilegia
et plura. Pꝛimo quia eam fecit tã in ania
qᷓ; in coꝛꝑe digniſſimã.vt ſcʒ foꝛet aptiſſimũ
habitaculuʒ tanti regis altiſſimi. Vñ canit
eccłia:Oĩpotens.ſ.deꝰ qͥ glioſe vᷣginis ma⸗
tris Marie coꝛpꝰ ⁊ aniamvt dignũ filij tui
habitaculũ efficeret᷑ cooꝑante ſpũſancto pᷣ⸗
paraſti ⁊c̃. Miro ̊ mõ eaʒ ſpũſſctũs dota⸗
uerat in naturali ꝑfectõne tã q̃ ad aĩiam q; q̊
ad coꝛpꝰvt eſſet pᷣ oĩbo etiã angelicis creatu

56 oꝛi

poc ſupꝛa patuit li.v.ꝑte.ij.arti.ij.ca.iij.vbi ris digniſſima ad hoſpitãdum in ſe ſummũ

et rõnes notant᷑. Deniq; in ſecũda ſctifi/

catiõe qñ ſcʒ xpᷣm ↄcepit btã vᷣgo habuit ſu
ꝑ pᷣmiſſa q̃rtũ maximũ puilegium ſcʒ ui
cõfirmata in bono ſuꝑnaturali ⁊ certificata
De beitudine ꝑenni:qð nemini viatoꝛi ẽ da

tũ.Adeo em̃ ſoũſſctũs in eã ſupuenit ꝙ fo⸗
mitẽ in ea oĩno extinxit ⁊ inclinationẽ eiꝰab
ſtulit:atq; oẽm potentiã peccandi remouit.

⁊ liberũ arbitriũ eius ↄfirmauit in bono vt

in cõtrariũ ſcʒ moꝛtale vel veniale pctm̃ de

cetero flecti eſſer impoſſibile:q;uis ipſa bea
ta virgo remaneret in ſtatu vie. VUñ ait an/

gelus eidẽ di.Lu.j. Spũſſctũs ſuꝑueniet ĩ

te,i.ſuꝑabũdabit:⁊ vᷣtus altiſ.⁊c. Ceteꝝ in
tercia ſccĩficatõe ſcʒ in filij dei inbabitanõe

ꝑ pᷣdicta:vt dicit Pe.aure.in ſuo cõpẽdio
babuit hoc Quintum pꝛiuilegiũ maximũ

.

ꝙ tota fuit dedicata ad diuina:tota diuino
lumine plena:adeo ꝙ nõ ſolũ mens ſed etid

regẽ glie:tanq; vera mater eũ ↄcipiẽdo pa

riendo. Sed hic q̃ſtio mouet᷑ Quoto an

no etatis ſue btã virgo xpᷣm apta fuit ſuſci/

pere in vteꝝ vt eũ ↄceꝑit. Ad hoc aliqui
dicunt ꝙ poſt.xviij.annos.qꝛ tũc mulieres
vel puelle ſunt ꝑfectioꝛis etatis ad ꝑfectio/

rem ꝓlẽ gignẽdã:qualis fuit xbᷣs. Sʒ iſtð
in ea nõ habet locũ nec impediuit ↄceptio/

nis ꝑfectõem,.qꝛ ſoũſſctũs ei tribuit ꝑfectii
ſimũ adiutoꝛiũ ⁊ plenã ꝑfectinè nature ad
cõcipiendũ xpᷣm vᷣtute ſpũſſcti. Rñdet᷑ ̊ ſi

cut pie credit ꝙ btã vᷣgo habuit duodecim

annos vel modico plus qñ xpᷣm ↄcepit.Et
hoc ſic ꝓbat᷑.qꝛ xpᷣs ex ſũme charitatis ſdn
te feſtinauit tã cito ꝓ noſtre ſalutis oꝑatõne

ſicut potuit ad virgis optatũ habitaculum.
ſuxta illud pᷣs. Exultauit vt gigas ad courrẽ

dã viã:a ſũmo celo egreſ.⁊c̃. Ved etas in q̃

mulieres poſſunt vel ſolent generare eſt cõ/⸗

. *

i;
n
h,
⸗

icl
ſect
lci
anin
ini
canit
no⸗
coß⸗
dota⸗
nö
Geutn
mmmi
9
doen
ſuſ⸗
Alqvi
Ulienes
euc⸗
Hhuo
Neei⸗
Uread
ltzi
um
inEt
do
tone
cglun⸗
ainl
ſtc⸗

41 0° %

muniter a duodecim annis cõplet? vſq; ad

rxliiij.annũ.ergo duodecimo anno cpᷣm cõ⸗
cepit. Cõfirmat᷑:qꝛ chꝛiſtꝰ poſt ſuũ oꝛtum
ad moꝛtẽ feſtinabat qᷓntũ poterat iuxta illðᷣ

Luce.xij. Baptiſmo habeo baptiſari.i.ſan

guſnis effuſione ⁊ coartoꝛ donec ꝑficiã.er⸗
gò nec minus feſtinauit ad incarnatiõem qᷓ
nõ minus ſacramẽtũ erat dignũ. Itẽ qꝛ vir
gines que ĩ tẽplo erãt mox vt ad annos nu

biles ꝑueniebãt dabant᷑ ad deſpõſationeʒ.
ſed annus nubilis deſpõſatõiſq; eſt annus
duodecim in q̊ põt puella cõciꝑe. vt patet
extra ð deſpõſatiöe impubeꝝ ca.Puberes.
et ca. Cõtinebat᷑. Pie ̊ credit᷑ ꝙ duodecĩo

anno cõpleto ſit deſpõſata ⁊ xpᷣm tũc conce
pit. Hoc ſuppoſito ſequunt᷑ aliq̃ᷓ ↄcluſio/

ꝛima ꝙ mr̃ dei habuit.xxv. annos
qñ xpᷣm amtſit ⁊ in tẽplo repperit.qꝛ tũc xpᷣs
habuit duodecim annos. Secũda qꝙ. xlij
annos habuit qñ xpᷣs denuo pᷣdicare cepit
poſt ſuũ haptiſmũ ⁊ pᷣmũ miraculũ aquam

in vinũ ↄuertẽdo fecit.quia tũc xpᷣs habuit

xxx.annos Luẽiij. Tercia ꝙ ipſa habuit

lvj.annos qñ xpᷣs moꝛtuꝰ eſt.qꝛ chꝛiſtꝰ do
minꝰ triẽnio docuit. Quarta ꝙ ipſa.lviij.

cõpletos annos habuit qñ aſſumpta fuit.

HNam duodecim annis credit᷑ cõmuniꝰ ſu/
ꝑuixiſſe poſt paſſionẽ. Secũdo deꝰ fecit
magna marie in naturali ꝑfectõe.qꝛ eam fe

cit in cõplexiõe naturali ſaniſſimã ⁊ puriſſi

mã.Fait em pᷣ alis optime ſanguinee com
plexionis vt credit᷑. Hec mirũ:qꝛ de eiꝰ pu/
riſimo ſanguine debebat foꝛmari caro xpᷣi
ſctiſſima.et fuit puriſſime nature et tꝑatiſſi

me vite vt nunq; aliquam egritudinè paſſa

ſit. Sicut em̃ notãt doctoꝛes ſuꝑ.iij.diſt.iij
ipſa ab initio ↄceptiõis vſq;quo vixit ſemꝑ
I puritate nature ꝑſtitit donec naturali moꝛ
te vicʒ dulciſſima extincta fuit ſine doloꝛe et
ſine oĩ infirmitate:⁊ ſine oĩ macula in omni

unm vtutũ plenitudine vixit: vt videret᷑ ap⸗

pꝛopinquaſſe ſũme ad ſtatũ innocæẽtie ipſiꝰ
ade. Tertio deꝰ fecit magna Marie ĩ na
turali ꝑfectiõe.qꝛ eã ſuꝑ oĩa indiuidua hũa
ni generis fecit nobiliſſimã ⁊ pulcerrimam
Aã vt ait phus.ij.phicoꝝ. Natara eſt vis

ſnſita rebus ſilia ex ſilibo pcreãs. Niſi ᷣ na
tura erret vel impediat᷑:fuliꝰ erit ſilis pri vel

matri. Sed filius btẽ ᷣginis fuit nobiliſſi

mus ⁊ ſpeGoſiſſimꝰ pᷣ fijs hoĩm: dicte pſ.

engo ⁊ i, ei de hoc latiꝰ li.j/teiij. Quar

to fecit deus magna in gratie ꝑfectõe ρα
rie.qꝛ oĩbo gratijs nõ ſolũ gratuitis:ſed etiã
gratis datis in oĩbo aĩe ſue potentijs ibſam
impleuit: vt eſſet ꝑ oĩa gratia plena. Nimi/
rũ eiꝰingeniũ:memoꝛia:intellectꝰ: ⁊ oẽs ani

mi vires ſuꝑ oẽs alios hoĩes viguerũt om̃i

dono gre plene ⁊ ad vᷣtutũ exercitia vicʒ hu

militatẽ:caſtitatẽ:patiẽtiam:mititatẽ:aliaſq;
oẽs virtutes naturalr ⁊ ſingillatim inclina-
te. Illud ̊ apli.j.Coꝝ.xij. de gratijs gratis
datis ſcriptũ qð alijs ſctis diuiſim eſſe do/
natũ edocet vicʒ.Alij inqt ꝑ ſpũm dat᷑ ſer⸗

mo ſapie.glo.in cõtemplatõe eternoꝝ. Alij

ſermo ſcie.ſ.hũane:ſicut ſũt artes liberales.

Alij fides in eodẽ ſpũ. Alij gratia ſanitatũ.
glo.curãdi infirmos.alij oꝑatio vᷣtutũ. glo.

oꝑatio miraculoꝝ.alij ꝓphetia,glo.pᷣdicere
futura.alij diſcretio ſpirituum.glo.vt diſcer
nãt q̊ ſpũ fiant oꝑa.alij genera linguaꝝ.alij
interpᷣtatio ſermonũ.glo.expoſitio ſcriptu/
raꝝ.Et pᷣterea illud Eph̊.iiij. Alios q dem
dedit apłos.alios euãgeliſtas.alios paſto/
res.⁊ q cqͥd eſt aliud gre ⁊ donoꝝ:oĩa in be
ata vᷣgine cõpletiſſime ſunt ꝑfecta:dicẽte an
elo Aue gra plena ⁊c. Adeo ꝙ nulla ei de
uerit gra.qꝛ vt dicit Damaſ. Ipᷣa a nullo il
luſtriũ vincit᷑. Vinceret᷑ aũt ſi in aliq̃ dono
eſſet diminuta eius dignitas excellẽtiſſima.
Ecce quia fecit dñs magna Marie in na/
turali ꝑfectione. H
De ðpuilegio incõtaminabilis puritatꝭ in
q̃ fecit deus magna Marie. Cap.III.

Wyrrta ſtella dici

ꝗq tur in cõtamialil purificatõis in
q̃ deꝰ fecit maxia arie. Pꝛio
qͥdẽ qꝛ ipſam ſctificauit ⁊ purificauit in tãtũ
vt nullã maculam ſiue oꝛiginalis ſiue veni
alis ſiue moꝛtalis culpe haberet. Haʒ ipſa
vᷣgo fuit ab oĩ culpa ĩimunis.vt teſtat᷑ Au/
guſt.li.de natura ⁊ gra di. Si inqͥt oẽs ſan
cti interrogarent᷑ vtrũ peccauerint.reſpõde
rẽt:ſi dixerimꝰ qꝛ pctm̃ nõ habemꝰ noſmet
ipſos ſeducimꝰ ⁊ veritas in nobis non eſt.
Excepta inquit hac ſctã vᷣgie ſcʒ; Maria ð
q̃ nullã ꝓꝛſus cũ de pciis agit᷑ hr̃e volo P-
pter honoꝛẽ dñi q̃ſtionẽ. Inde em̃ ſcimꝰ ꝙ;
ei plus gratie ſit collatum ad vincenduʒ ęx
omni ꝑte pctm̃.qm̃ cõcipere ⁊ parere meru
it illum quem nullum conſtat habuiſſe peæ
catum Hec Aug, VUnð Bonauen.ſuꝑ.iij.

1 cit de ꝓginẽ bñqictã purificado: qꝛ eã fecit
licet viatrix eſſet. Himiruz hoc puilegiũ ſch

filiũ dei cõcepit nõ eſt poſita extra ſtatũ via

peipueꝗ in terris degens regina erat

xpi effecta q; ſit aliqs angelus in celo.S

tare. Reſpõdet᷑ m

nec a bono retrabebat.vt patuit ſup̃ Ham

Niber

dit ih dieit e aucliniffen narrar git ipſa ſa mnl⸗

dam pſone reuelauit ꝙ nunq; repᷣł ainat
eã coꝛ ſuũ in oi vita ſua. Scõo maximũ fe

tam ſctãm ⁊ in puritate ſctitatis cöfirmauit
adeo ꝙ; nuncq; peccare poſſet etiqʒ in mimo

ſpoſſibilitas peccãdi ſpectat ad ſtatu cõpꝛe
heſoꝝ ſiue epatrie, qꝛ ergo btã vᷣgo ex hoc

toꝛis:imo ipa moꝛi potuit? ð facto moꝛtua

eſt. Et qm̃ vt dicit Aug.potẽtia moꝛieẽdi cõ
ſequit potetia peccãdi qᷓ eodes paſſu currüt

vt nõ poti tolla potetia peccãdi q; poten⸗
tia moꝛlendi. Mix ergo videt᷑ quõ btaã vir
go nõ potuit peccare et tñ potuit moꝛi.

has difficultates ſoluit Gonauen.ſup.iij.
Dduiſtin. iij. vicz qntum eit de lege co: i
ſibilitas peccãdi ſpectat ad ſtatu prie. Sed
ntihil impedit qͥn de gr̃a ſpeciali id q e

coliter dat᷑ in patria ↄcedat᷑ in via illi g ne

nendi 2 potetia peccãdi nõ eſt ſile in beata

virgine p eo ꝙ nõ fuit decens filiuũ dei habe

re matrẽ imoꝛtalẽ cũ ipſe faciꝰ eſt moꝛtalls. ri

ſed valde indeces eſſet ſi hbaberet matrẽ pec
catricẽ. Debuit ergo mater dei oĩno immu⸗
nis eſſe a peccato: ⁊ a potẽtia peccãdi debu
it eſſe aliena poſt filij ↄceptionẽ. vt ſicut im ⸗/
poſſibile erat matrẽ ði danari: ita ⁊ impoſſi
bile foꝛet labi. Et rõ: qa dignioꝛ fuit mater
Si8
angeli in celo ſunt ↄfirmati in gratia multo

magis mater dei. SDed di. vnd hoc q; be
ata virgo nunq; peccare potuit cum in hac

vita tẽpeſtuoſa fuerit: vbi tota hois vita té⸗

tatio eſt. Job. vij. Militia eſt vita hois ſu⸗

per terrã. potuit ergo ⁊ virgol btã tentari ſal
tem ab extrinſeco occaſione accepta ꝑR qn;
ſenſus vel a diabolo q eſt mülle artilex i in tẽéS⸗
tan do: etiam ipm xpᷣm nõ 6 fuit reueritꝰ ten
P m doctoꝛes cõiter ꝙ be
ata bgo potuit qdẽ ab hoſte vel ab extrinſe
ca occaſione tentari foꝛis.ſed nunq; ab itra
tentationis alicuius motus effectũ vel in⸗
citamentũ ipſa habuit. Et hoc erat ex trib
couſis. Pꝛimo ex fomits ligatõe et extin
ctione ↄcupiſcetie que ad malu nõ ĩcitabat.

contingitalin habitum ligarl ne in actuzʒ

exeat 4 vicium. ſtaut ſcia p ebꝛictat ligati.
vt dicit phᷣs.vij. Ethicoꝝ. Aliqn ꝑ deſectu .
naturalẽ vt in pueris ↄcupĩa ligata cernit.

ſA eam cuſtodirent ab omi no
tationis qtinꝰ diuina puidetia intacta ?ẽ⁊ im

5 ſtodiuit a ofĩ nociuo: multo

Multo foꝛtiꝰ p dei donũ ligat ſomes.ſicut

in btã virgine fuit ligatus p diuinã gragiaz

eius ſenſualitatẽ ab oĩ motu inoꝛdinato ꝓ⸗

hibentẽ. vt diclt Tho. iij. ſcripto ſnia. Zit.

iij. Secundo igitur hoc fuit ex operatone
gratie que in bonum eam oꝛdinabat infle/⸗
ctib iliter ⁊ in deo iugiter cõtemplãdo quie
tabat mentẽ eius ⁊ tranqlla deuotione etiã
in exterioꝛibo actiõib in ipſo.ſ.deo ſiſpen ⸗
ſam manere faciebat vt tota in deo vlueret
et tota deo plena nõ niſi deũ in ſenſib ⁊ acti
bus oia in ipᷣm debite oꝛdinãdo ſentiret.

S5 Tercio ex conſeruatõe diuie puidẽtie qua

angelos cuſtodes ſibi taliter diſpoſuerat vt
nociua materia tẽ?

machlatae uſtodiref ab oĩ offenſa etiam co
gitationũ,/ſi em̃ in pmo ſtatu hoie; deus cu
lto foꝛtius matrez

Dagna ergo lecit deus in Mana

ſuam.

ipſam punilcando Bmiſſis mogis. Ter⸗

cio tamen ſup h cmaximũ fecit deus 0⁄a

te Anſelmo de conceptu vir⸗
ginali. QAinde ipſam puraʒ fecit deus ſuper
omnes non ſolũ homines vel terreſtres cre
aturas. ſed etiã angelos celeſtes 2c.
De pꝛiuilegio virginalls fe fecũdatiõis in
qua fecit dens maxima ipſi beate Halte.
Lapitulum.

Winta ſtella di

g A virginalis fecundatio:in qua
deus fecit Marie magna pꝛiui/

legia⸗ Pꝛnni quia eſt de ſpirituſancto fe⸗

cundata. Secundũ quia ſine grauamie
grauida, q;uis em̃ matres cetægrein poꝛtan
do plem in in vtero iã poſt petm̃? dabeat graz⸗
uamẽ ⁊ laboꝛẽ vt ðꝛ Thob.iiij.beata tñ vir
go nullã grauedine ſenſit im Alb.ſuꝑ miſ⸗
ſus.huiꝰrõ pma:qꝛ ↄcepit Em ſtatũ in de
e

tie. iſine coꝛruptone ⁊ ſine petõ miracu

Vñ ſiẽ in illo ſtatu innocẽtie nõ fuiſſʒ gra⸗
uamẽin matre Poꝛtate fetũ:ita in btã gine.
V HBaria qꝛ coꝛpꝰ ppꝛiũ nõ grauat habentẽ:
ſicut nec fructꝰ vnitꝰ arboꝛẽ.ſic faturalr coꝛ
pus xpᷣi et matris eius virginis quaſi vnuʒ

8 puritate quia ipſam in tantũ pu
3 ram fecit tliale ſub deo puritas intelligt
non poſſit: te

—

„14

2

Pars

naturaliter nõ grauabat. Zerciũ pꝛiuſlegi

um:qꝛ? extitit ſine doloꝛe puerꝑa.doloꝛ eniʒ

partꝰ datꝰeſt matriba in penã poſt pctm̃ cõ

cipiẽtibo cũ libidĩe.qð nõ fuit in vᷣgĩe:quia
parcꝰ vᷣgis fuit miraculoſus ſicut ⁊ ↄceptꝰ.
Vi xps ſine oĩ leſione exiuit de vtero virgi
nſoſaluo ſignaclo vᷣginali.qð ꝓphetauerat
Ezʒzechde clauſa poꝛta.et Eſa.vij.Ecce vir
go ↄcipiet ⁊ pariet filiũ ⁊c. Quartũ qꝛ ipᷣa
virgo mr̃ lactauit filiũ vbere de celo pleno.

ſicut canit eccłia. Neſciẽs inqͥt mr̃ virgo vi
rũ peꝑit ſine doloꝛe ſaluatoꝛẽ ſeculoꝝ. JIpᷣm

regẽ angeloꝝ ſola vᷣgo lactabat vbere de ce
lo pleno. Quintũ pꝛiuilegiũ ꝙ ipſa eſt vir
go vᷣginũ.qꝛ nec pᷣmã ſimilẽ viſa eſt nec ha
bere ſeqntẽ. Sextũ:qꝛ ipſa eſt vᷣgo ⁊ mi ſil

et vtrũq; fuit ſũme meritoꝛiũ.eiꝰem̃ ꝑfectiſſi

ma v̈ᷣginitas fuit pfectiſſima ĩtegras coꝛdis
⁊ coꝛꝑis ex radice ſũme charitatis voto fir-
mata. Vñ dixit angelo. Quõ fiet iſtud qm̃
virũ nõ ↄgnoſco Luc.j.Ex quo accipit᷑ fᷣm

Aug ꝙ vouerat virũ ſe nõ cognoſcituram.

Eliꝰ q̃ʒ mr̃nitas fuit ſibi ſũme meritoꝛia qͥa
de cõgruo meruit merito fidei:ſpei:ꝛ chari⸗

tatis atq; ꝓfundiſſime hũilitatꝭ fieri mr dei

Igeo Lu.ij.ait. Reſpexit hũilitateʒ ancille
ſue. Ecce q; magna lecit dũõs Marie
De pꝛiuilegio dinĩalis inhabitatõis in q̃ᷓ
fecit deus magna Marie. Caplm. VI.

Exta ſtella pꝛi/
s uilegioꝝ ðꝛ diuinalis inhabita/
„ tio. qꝛz deus ipᷣe tota plenitudine
habitauit in vᷣgise nõ vno die ſed nouẽ mẽ

⸗o o ſibo. Pꝛopter qðᷣ ipſa btã vᷣgo plima nomia

dignitaꝶ obtinuit qꝛ aliqñ in ſcriptura ipſa
denoĩat᷑ celũ:iuxta ilud pᷣs.Dñs ĩ celo pa/

ruit ſedẽ ſuam ⁊ regna ig oibp vntabitur.

Celũ em̃ ð a celando qꝛ ibi celat᷑ głia dei ⁊
ſanctoꝝ:ita in btã virgine dei maieſtas cela
ta fuit nouẽ mẽſibs vbi parauit dũs ſedeʒ.i.
hüũanitatẽ x in q̃ reqͥ euit ⁊ reqͥ eſcit in eter/

nũ deus hõ faccꝰ. Aliqũ denomĩat᷑ ciuitas

dei:iuxta illud pᷣs.Glioſa dicta ſunt de te ci
uitas dei.? Ecci.xxiiij.ait diuina ſapĩa. In

ciaitate ſctificata ſimilłr req eui.i.in btã vᷣgi/

ne.Nam ſicut ciuitas ðᷣꝛ a ciuiũ vnitate:ita

in btã vᷣgine fuit pleniſſima vnio oĩm potẽ-

.,—

tiaꝝ aĩe in deũ:nec caro ↄcupiſcebat aduer

ſus carnẽ: ñ Odilio in ſermone.Pꝛo cer

to ſcim ait quia ols actio Marie intẽta ſʒ

fuit in dño Hec em̃ eſt ciuitas in q̃ teſtep̃s.
magnꝰ dñs ⁊ laudabilis nimis.Deniq; ali⸗
ñ ipſa apellat᷑ domus:tẽplũ:⁊ thalamꝰðᷣl
Sicut ⁊ canit eccha. Domus pudici pecto
ris tẽplũ repẽte fit dei intacta neſciẽs viruʒ
v. ↄce.ſi.Et pᷣs.Tanq; ſponſus.ſ.xpᷣs ꝓce⸗
dẽs de thalamo.i,.vᷣgine.Aliqũ etiã denoĩa
tur arca dei:thꝛonus ⁊ ſedes dei. Sʒ hijs

et alijs dignitatis eiꝰ noĩbo(qꝛ mite ſuntob

bꝛeuitatẽ pꝛetermiſſis:ad aliqs q̃ſtiões vti/
les ↄuertamur. Pꝛima q̃ſtio Atrũ tanta
⁊ tali nobilitate maieſtate ⁊ ꝑfectione ac di/
gnitate fuerit deꝰ in b. ᷣginis vtero ſicut fu
it ab eterno ⁊ eſt in celo. Ad qð rñdet᷑ bꝛe
uit᷑ ꝑ ↄduſionẽ iſtã ꝙ; diuĩa nobilitas ĩ nul/
lo diminuta eſt ex eo ꝙ hüanã naturã aſſũ/
pſit in virgis vtero. Vñ leo papa in ſermo

ne de circũciſiõe ait In vtraq; natura idẽ ẽ

Dei filiꝰ noſtra ſuſcipiẽs ⁊ ꝓpꝛia nõ amittẽs.

Deitas etiã que illi cũ pr̃e cõis eſt nullũ de

trimentũ oĩpotẽtie ſubijt:nec dei foꝛmã foꝛ/
ma ſerui violauit.qꝛ ſũma ⁊ ſempiterna dei
tas noſtrã qͥdem naturã aſſumẽeẽdo nos ĩ ſu
am gliam trãſtulit.ſed qð erat eſſe nõ deſijt
Hec ille. Unde tota trinitas ita ꝑfecte ĩ btã
virgine ſicut in celo hitauit. NHam chꝛiſtus

dei filiꝰ ꝓtũc cum erat in vtero virginis ita

pfecte generabat᷑ a deo patre ſicut ab eter

no erat genitus tanq; lumẽ de lumĩe:deꝰ ve

rus de deo vero. Item ita ꝑfecte pduce⸗

bat tunc in vtero ᷣginis ſpũmſcim̃:et gloꝛi

ſficabat omnes angelos ipſius diuinitatem
intuẽdo:⁊ ↄſeruabat totũ mũdũ ac diſpone
bat oĩa q̃ volebat in mundo.⁊ ſciebat oĩa q̃
ſunt fuerũt ⁊ erunt:ſicut in celo.⁊ ſic ð alis.
Secũda q̃ſtio VUtꝝ eque ꝑfecto modo ſit
xpᷣs in euchariſtie ſacro ſiẽ̃ fuit ĩ virgis vte/

ro.Pꝛo qꝗᷓ q̃ſtione nota ꝙ q;uis idem coꝛpꝰ

xpᷣi ſit in ſacro qdð fuit in vᷣginis vtero:tamẽ
differẽter.qꝛ in ſacro eſt coꝛpꝰglificatuʒ ſub

alijs ſpẽbo velatuʒ. In vᷣgie aũt fuit coꝛpus
moꝛtale paſſibile ⁊ cũ ꝓpꝛijs q̃litatibo ſocia⸗
tũ. Itẽ xpᷣs in inſtãti ↄceptõis fuit ꝑfectus
bõ cum oĩbo cõditionibo hũanis,ſed in eu⸗
chariſtia nõ eſt cũ ↄditõibo humanis Re⸗
ſpõdet᷑ ̊ ꝙ xpᷣs fuit in vtero gis modo mi
rabilioꝛi hũiliatõis qᷓ; in ſacrco. Sed ĩ ſacr̃o

eſt modo ꝑfectioꝛi dignitatis. Faʒ in ſaci⸗

eſt impaſſibilis ⁊ ĩmoꝛtalis. Sed valde fu⸗
it mirũ ꝙ de in vtero virginis ad tãtum ſe ⸗

hũliaret: vt tam vilis tã ꝑuus ⁊ tã pauꝑ ap

TLiber

pareret. Pꝛoinde Hiere.xxxj. Nouũ faciet

Dyjñs:femia circundabit viꝝ. Nouũ.i.admi
nratione dignuz. Itẽ deus in hoſtia Ci ſit in
pluribo locis ſiul:magis apꝛopinq( ꝓpꝛie
tati diuini eſſe.qꝛ ꝓpꝛiũ dei eſt eſſe ſiml ĩ plu
riba locis ⁊ vbiq;. Sed in vtero vᷣgis rõnẽ
eſſendi vbiq; nõ obtinuit xpᷣs,. quia erat ſic
clauſus ꝙ non poterat eſſe eodẽ mõ in alio
tlis fuit in vtero q; in ſacco. Tercia q̃ſtio
AVirũ b. vᷣgo pfectioꝛi mõ ⁊ dignioꝛi ſuſce⸗
pit xpᷣm in vtero q; ſuſcipiãt fideles cõican
do in ſacro. Rñdet᷑ ꝙ ſic.⁊ declarat᷑ ronibo
Peꝛimo qꝛ qnto qͥs eſt magis diſpoſit per

gratiã ad xpᷣm ſuſcipiendũ tãto digni illuʒ

digne coicet nõ pᷣt euitare veniale peccatũ.
Ded btã vᷣgo nunq; etiaʒ venialr peccauit

igit᷑ ⁊c. Tercio qꝛ alijs xpᷣm ĩ cõione ſuſci/

pietibo vnit xps ꝑ graʒ tm.ſed b. vᷣgini vni⸗
txpᷣs nõ Poi ꝑ graʒz ſed etiã ꝑ carnia

aſſupte naturã. Al ere s glloſiſſima eſt Ma

CLaphin. VII. de puilegio metalis illuſtra
tionis in qua fecit deus magna Marie
Eptia ſtella dici
8 tctur mẽtalis illuſtratio:in qᷓ de fe
Aet Marie maria. qꝛ eius aĩe po

nuit ex bo diuino incarnato in ei vtero ma

nente. Abi nota plures veritates ſm do

ctoꝛes.pᷣcipue magiſtrũ Ambꝛoſiũ Tarui
ſinũ oꝛdis fratrũ carmelitaꝝ in ſuis ſermo/
niba poſitas. Pꝛima veritas ꝙ eternũ ver
bum qð eſt ſũma ſapia patris adeo animaʒ
v̈ginis irradiauit vt naturã oẽm et ſpem ac
ꝓꝛietates ⁊ virtutes cũctoꝝ elem̃toꝝ ⁊ i eis

exiſtentiũ ꝑfectiſſime cognoſceret. Un oẽm

naturã terre cognouit quõ,.ſ.fuerie ꝓducta:

et quõ diuerſaꝝ ſpẽꝝ entia ſunt et ꝓducunt᷑
in ea.et q̃lis ſit eoꝝ natura:vt oim herbarũ

plãtaꝝ:radicũ:fructuũ:floꝝ:⁊ oĩm lapiduʒ:

gẽmaꝝ ⁊ cũctoꝝ metalloꝝ:auri:argeti:eris:

plũbi Et bꝛeuiter oĩm terrenaſcentiũ. Itẽ

cognouit ꝑfectiſſime naturã oem aq̃; marꝭ⸗

Juminũ:fontiũ:toꝛrentiũ: ⁊ oĩm in eis piſci

um ⁊ ſpẽs eoꝝ ⁊ oĩm in aq̃ naſcentiũ et ð ea

viuentiũ. Itẽ oẽm aerꝭ naturã ⁊ in eo exi
ſtẽtiũ:auiũ ⁊ ſimiliũ ſpecieꝝ ⁊ volatiliuʒ cũ/

ſuſcipit. Ded vᷣgo btã fuit pᷣdiſpoſita ꝑ gra
tiã ſuꝑ oẽs.ꝗ̊ ⁊2c. Secũdo qꝛ qntũcũq; qͥs

ctoꝝ atq;; oĩm ventoꝝ ⁊ flatuũ ⁊ quã virtu/
tem habent ⁊ eoꝝ generatõeʒ ꝑfectiſſime co
ghouit. Itẽ naturã ignis ⁊ eius ſpere ⁊ eiꝰ

ambitũ ⁊ vᷣtutẽ eiꝰ⁊ ſubtilitatẽ Et qᷣcqͥd ẽ in

elemẽtis pleniſſime cognouit. Secunda

veritas Idẽ vᷣbũ eternũ adeo intellectũ pir
ginis illuinauit vt naturã:cõditioneʒ:⁊aiu/

merũ oĩm aĩaꝝ ⁊ oĩm indiuiduoꝝ aiatoꝝ:⁊

q̃t de hoĩb viui erant ⁊ t moꝛtui:q̃t ſalua⸗

ti:qt dãnati ꝑfectiſſime cognoſceret. Ter

cia veritas Idẽ ꝓbũ ſicaiam vᷣgis illuſtra⸗
uit:vt oẽs artes ⁊ ſcias liberales ⁊ mecha⸗
nicas pleniſſime ſciret. vt patuit etià li.vij.
de hoc latiſſime. Quarta veritas Idẽ ver

bũ ſic ᷣginẽ illiinauit vt naturãoĩm celeſti
um ſperaꝝ ⁊ diſtantiã oꝛbiũ lune:mercurij:

tudinẽ eaꝝ ⁊ influentiã ac ᷣtutũ oĩm ſtella⸗

rũ firmamæti:⁊ celi criſtallini ⁊ empirei ꝓpꝛi

etates pfectiſſime cognoſceret. Quita ve
ritas Idẽ verbũ ſic virginẽ illũinauit vt na
turã:virtutẽ:numerũ:⁊ diſtinctõem:officia
q; oim angeloꝝ ⁊ btõꝝ ſpirituũ oꝛdinũ:ſera

phin:cherubin ⁊c ꝑfecte ↄgnouerit. Sex

ta Idem v̈bũ ſic ᷣginẽ iliũinauit vt ꝑfectii

ſime cognoſceret ſctãm trinitatẽ ſc; quõ pa

ter a ſe eſt: fili? quõ a patre generat᷑:ꝛ ſpũſſã
ctus ab vtroq; quõ pcedit. Septia Idẽ
vᷣbũ ſic vᷣginẽ illuinauit vt naturã:numerũ:

officia:penaſq; oim demonũ.⁊ qt anĩe ſunt

in iferno vel purgatoꝛio vł alibi ⁊ q̃les pe-
nas patiani:⁊ oĩm vitioꝝ grauitatẽ ⁊ debi⸗

tã penã ꝑfecte ↄgnoſceret Et vt bꝛeuiterein

gula cõpꝛehẽdã:oĩm reꝝ i ſuꝑnoꝝ qᷓ; infer

nota erterin Siner lon nfecra coanitio
nẽ hũane nature poſſibilẽ bec vᷣgo a ſuo di
lecto filio pleniſſime ſuſcepit. He aũt vᷣita⸗
tates ꝑſuadent᷑
mr dei oĩ gra p

dit gre plenitudo.vt diẽ Sie eſen de aſſũ⸗

SDSʒ qꝛ oĩs ſcia eſt de nũero bᷣnoꝝ honoꝛa

biliũ.vt ðꝛ.j.ð aĩa.&̊ oẽm ſciaʒ habuit. Cõ
firmat᷑.qꝛ oẽs docto.cedũt ꝙ mox vt go
cepit eẽ mr dei:ĩ eã oẽs gre poſſibiles hůg⸗

ne creature cũ bñdicto vᷣbo ꝑiter deſcẽdt

iuxta illð Sapᷣ.vij. Vener̃t mibi oĩa bona
ꝑiter cũ illa.ſ.ſapia ði pr̃is.vñ ĩtellectꝰ ſeraa.
phin ↄdᷣſcit naturã ſut oꝛdis. ſilr ⁊ de alijs.
etem̃ ſingli ↄgſcũt nataʒ ꝓpaʒ:⁊ipᷣi nataʒz c
li ⁊ planetaꝝ ſtellaꝝ creſtriũq; ⁊ aniĩaliũ:aut

lonilptallv. Cꝛlo dde ge.
gra plena fuit. ei nullũ bonũ de
fuit. Cetenꝭ em̃ ꝑ ꝑtes:marie vᷣo ſe totã inſu

— M

hüͤſti
1J
Wmern:
ieſont
lope⸗
debi⸗
tacn

ife

gno
nod
tpi
cig
nüde
inn
e li⸗
ononn
1
ioo
hügs
G
bona
Aljen
in

80

mai? eſſe nõ põt

Pars

om̃es aut aliq̊. Quid Sobſtat ꝙ btã virgo
* in lumie Jeſu àq illũinat oẽm hoiem venien

tem in hũc mũdũ:vt ſcribit᷑ Joh.j.in ipo lu
mine in ꝗ́ oiĩa relucẽt ipſam pleniſſime inba
bouste:oĩia cerneret ⁊ noſceret. Sicut em̃ in
lenuĩe ſolis multa vident᷑ q̊ ſine minime vi/

derent᷑qꝛ lumẽ vt ðꝛ.ij,. de aĩa.facit potẽtia
coloꝛes actu coloꝛes.i.actu viſibiles. ita in

luce diuina vident᷑ occulta nobis.vñ Bꝛe/

go. Quid eſt qð non videant qͥ videntẽ oĩa

vidẽt. Alia rõ.quia ſi de q̃ minꝰvidet᷑ iĩeſſe
et inett: ⁊ de q̃ magis.ij. Chopicoꝝ.Sed le
gim? aliquos etiã infideles vt Areſtoteleʒ ⁊
phos alios habuiſſe ſciam rerũ naturalius
ꝑmultaꝝ. Aliq̃ͥs aũt ſctõs legimꝰ in ĩfantia
mirabili lumie ꝑluſtratos vt Johem bapti

ſtã. Nicolaũ ⁊c̃.Alios q̃ʒ futuroꝝ noticia,

p viſiões ⁊ reuelatões ſuſcepiſſe.vt patʒ de
ꝓbetʒ:alioſve certificatos de btitudie cõſe
qnda. Quid q̊ miꝝ ſi btẽ vᷣgini qᷓ ſuit mr di
⁊ dña omniũ ſanctoꝝ ⁊ creaturarũ oĩs gr̃a
alijs ꝑ partes ↄceſſa ipſi pleniſſime et glio⸗

ſefnerit accõmodata. patʒ ergo qm̃ fecit do

Capitulum. VIi. de pꝛiuilegio materna
lis dignificatõnis in qua fecit deus magna

o cit maternalis dignificatio. Hã

Deus btãm ÿginẽ pᷣtulit dignita
te maternitat tripłr. Vñ fecitei m axia in B
puͦilegia. ſaingo qꝛ fecit eã matrẽ dei quo
5 põt m Albertuʒ ſuꝑ miſſus ẽ.
et alios ↄcoꝛditer doctoꝛes. Nã aliq̃ ſũt cre
ature qᷓ ꝓ pᷣcipuo habẽt puilegio ꝙ ſunt ſer
ui dei dilecti:vt angeli.Aliqͥ vᷣo vt ſint ſerui

et amici dei:vt ſunt boni xpᷣiani. iuxta illud

Joh.xv. J nõ dicã vos ſuos ſed amicos
⁊c.Et iteꝝ. Vos amici mei eſtis ſi feceritis

ꝗ̊ pᷣcipio vobis Et tales etiã dicunt᷑ fratres

dei ⁊ filij dei padoptõis graʒ. Joh.j.QOuot
quot aũt receperũt eũ dedit eis ptãtem fili⸗-

os dei fieri ⁊c. Et ca.xx. Vade⁊ dic fratrib-

nis.i.aplis ⁊ diſcipulis. Sʒ hoꝝ oĩm ma
rimũ eſt eſſe matrẽ dei ſm naturã a deo aſ/

ſumptã. VUnde Anſel.dicit: ſolũ de ſctã ma
ria virgine pᷣdicare ꝙ dei mater eſt: excedit
oẽm altitudineʒ q̃ poſt deũ dici vel cogitari

põt Hec ille. Rõ:quia eſſe matrẽ dei ſin na
turã nõ ſolũ claudit in ſe eſſe amicũ vł ami

camifili vel filia dei ? ſilia p gram adopti⸗

uã:eoꝙ nõ aliter fieret mr dei. Inſupꝑ notat

ſit genitrix ⁊ oꝛigo dei m eã naturaʒ ſᷣm
quã deus eſt nat?ꝰex eatt⸗bäanitate Fra
ter aũt vel filiꝰ dei aut amicus et talia nõ di
cunt oꝛiginatõem ↄſilem. In cuiꝰ ſignũ de
us pᷣcepit honoꝛari patrẽ ? matreʒ pᷣ alijs.ſ.

fratribo ? amic. qꝛ maiꝰeſt eſſe matrẽ pᷣ alijs

Et hoc maximũ oceſſuʒ eſt beate virgini et
datũ.vt,.ſ.ſit mater dei naturalis. Gecun
do in hac dignitate vi platiõe maternitatis
fecit deus mnaximũ btè virgini, qꝛ eã fecit et

voluit vt ſit mater oĩm xpᷣianom i gra exiſtẽ

tiũ ſiue totiꝰ eccleſie chꝛiſtiane vt latiꝰpatu⸗
it li.ix.pte.ij.art.ij. Pꝛeterea pᷣs.ait. Mater
ſyon dicet hõ:? hõ nat eſt in ea ⁊ ipſe fun⸗
dauit eã altiſſimꝰ. Scõm em̃ trãſlationem
lxx.ĩterpᷣtũ quã ſequit᷑ btũs Augꝰ.ſuꝑ pſal
ni.Homo dicet ſyon mater. Sed videndũ
eſt qs eſt iſte hõ qͥ dicit: et cui ſyon dicit.⁊ ð
q̃ matre dicit.Eſt aũt hõ iſte dĩñs Jeſus de
us ⁊ hõ qͥ natꝰeſt in ea matre q̃ eſt ꝓgo:et ci

uitas dei dꝛ. T ipſe idem hoõ eſt altiſſlin⸗ de⸗

q̃ͥ fundauit eã ciuitatẽ.i:matrẽ ſaã in q habi
tauit.Si qris:cui ſyon dicit. Rñdet᷑ ꝙ ſyõ
ſpnall.i.ecclie. Interpᷣtat᷑ em̃ ſyon ſpecłatio
In ecclia aut ſpeculamur deũ ꝑ fide.Quid
aũt dicit iſte hõ Jeſus ſyon.i.ecclie. Rũdet᷑

den accipe ? matrẽ miſcvie reginam. Ecce
naturalis: volo vt ſit et tua mater ſpiritua⸗

lis. Ded quia indeus pfidus nullo modo

vult hoc credere ꝙ ipſa ſit mater dei et ho⸗

minis.Et ſm hoc dicit traãſlatio noſtra que

fuit beati Hieronimi Nunquid ſyon dicet

homo id eſt nunquid ipſi ſyon id eſt iudeo/

rum ſinagoge dicet homo quicunch qntu/
cunq; ſingłaris pᷣdicatoꝛ ⁊ doctoꝛ vt ad cre

dendũ poſſit inducere ſyon.i.ſinagogã iude

oꝛũ:cui? cultus erat in teplo.quod qͥ dem tẽ

plum erat ibi id eſt in ſyon materiali. Nun
quid dicet iſtã veritatẽ mirabileʒ: vt credat

eam quam veritatẽ ſubdam.quaſi di. non.
Haã neq; Petrꝰ aplus neq; paulus vel alij

apli:neq; ioſexpᷣs.quia pplus iudeoꝝ nullg
mõ vult credere hãc veritatẽ vic; hõ chel⸗

ſtus nat eſt in ea ciuitate dauid.i.in btã vir e
gine Maria. Et ipſe qͥ natꝰ eſt in ea chꝛiſtꝰ

eſt ille altuſſimus deus qͥ fundauit ⁊ creauit

teriũ:hec locutio eſt obſcura.⁊ põt ſic excrxo

.J
ℳ6.

Liber

eam/ ꝓpter quã incredulitatẽ populus iude
oꝛũ damnat᷑.Eſt itaq; btã virgo mr oĩm ele
ctoꝝ:mater inquã ſpũalis.qꝛ ipſa oẽs genu
it in eſſe ſpũales:in eſſe gre ꝑ filiuʒ. Et ideo
ipſa dicit᷑ mater gre ⁊ mater miſcdie: vt ca⸗
nit eccleſia.Et ſicut ipſa peꝑit oẽs in maxis
doloꝛiba cõpatiẽdo ſilio iuxta crucẽ. Unde
Eſa.vl.ca.Parturiuit ſyon filios ſuos.i.be
ata virgo q̃ ſpeculabat᷑ myſteriuʒ paſſionis
chꝛiſti. Syon em̃ ſpeculatio interpᷣtat: ꝑtu
.. riuit ſumme cõpatiendo in doloꝛibo filij. ſic
. exponit Albert?ſuꝑ miſſus ẽ.Oẽs igi xpᷣi/
gni in q̃cũq; neceſſitate debẽt ad ipſam ma
trẽ recurrere qᷓ ſuꝑ oẽs affectuoſiꝰſalutem ⁊
om̃e bonũ ꝓplixpᷣiani ꝓmouet. Nam q;uis
amoꝛ patris ad filiũ ſit ſolidioꝛ:amoꝛ tũ ma
tris eſt tenerioꝛ.vt patʒ.ix. Ethicoꝝ. Et iðᷣo
puulus magis recurrit ad matrẽ ꝓ his que
vult petere q; ad patrẽ.qꝛ exꝑit᷑ magis e ma
tre obtinere. Sic nobis ꝓ gra ⁊ miſcoia re
currendũ eſt ad matrẽ miſcdie in oĩ neceſſi
tate.vñ Berñ. In ꝑiculis:in anguſtijs iuo
ca Mariã ⁊c. Tertio ĩ hac dignitate ma
ternitatꝭ de?fecit maximuʒ marie.qꝛ eã fecit
matrẽ oĩm beatoꝝ celeſtiũ et angeloꝝ.quia
oẽs ab ea acceperũt eſſe glie ⁊ btitudis cele
ſtis.qꝛ oẽs non tm̃ beati in celo ſed ⁊ angeli
nõ niſi ꝑ ↄgnitionẽ fidei xpᷣi ⁊ eiꝰ mr̃is ſunt
gloꝛiã adepti: vt dicit Berũ.ſuꝑ illð Jone
I.ca. Pꝛopter te oꝛta eſt hec tẽpeſtas.ſic pa⸗
tuit li.v.ꝑte.j.ar.iij.ca.j.:Et ideo Ecci.xxiiij.
in pſona btẽ vᷣginis ſcribit᷑.Ego feci vt oꝛi⸗
ret᷑ in celis lumẽ indeficiẽs.i.glie. Ecce pa⸗
tet quia fecit dũñũs Marie magna in mater/
na platione ⁊c̃.cum eã voluit vt oim bono
rũ mater ſit.ſicut ⁊ Sapᷣ.vij:ſcribit᷑. Et oĩs
gratie ⁊ glie nõ ſolũ create ſed inſuꝑ ipſiꝰ in
create.i.dei ?t. H
De puilegio hoc ꝙ mũdus ſaluatus eſt
mediante btã Maria matre dei.Cap̃ᷣ. N.

HHng ſtella dici
n twur mũdi ſaluatio:qͥa mundus ꝑ
bbtaãm virginẽ eſt recuꝑatus a ꝑ⸗
ditione ⁊ ſaluatꝰ. vñn ipſa merito dicit᷑ ſalua

omũdus totꝰ pᷣcipuett

pue triplr ſiue tribo modis ?
„ ſaluatꝰa pditõe ꝑ b. glne, Etbmbe tria pᷣ
cipua puilegia data ſũt in hoca deo ipſi b.
IOvirginl. Heimo qds:qn gram pdita in mu⸗

—

.B ◻G ● ,„ =, . , .„ =— 2
ðð eeeenmnir ſeculi.ſicut ⁊ chꝛiſtꝰeius filiꝰ ðꝛ pᷣcellẽtiſ
en ) A.r 7 ſins ſaluator madi⸗Einotac ſeculum ſiue

XI

do ipſa ſola vᷣgo pᷣma oĩm inuenit et mãdo
recuꝑauit ſine q̃ gratia nõ põt ſalus eſſe:cCt ⸗
idcirco angelus eideʒ ait Lu.j. Ne timeas
Haria inueniſti gram apud deũ.ſ.iquã pꝛi
mi parẽtes ꝑdiderũt. Sed di:Tñ Acam
gram ꝑditã ꝑ pctm̃ recupauit ꝑ pnĩaʒ.ꝓs ðꝛ
de pe.di.j.ſicut pᷣmi. Silr ⁊ ſci patres ĩ ve
teri teſtamẽto vt Abꝛaã Z⁊ Moyſes legunt᷑
apud deũ graʒ iueniſſe. Deniq;ʒ angeli pꝛi
us q; b.ᷣgo ĩ rẽ gre venerũt cũ.ſ.a pncipio
fult eis collata gra.Quõ &ůꝶ ipſa bta vᷣgo ðꝛ
Aꝓꝛijſſime inuẽtrix gr̃e. Rñdet᷑ ſᷣm antho.
in.iij.ꝑte ſumme ꝙ Adã ⁊ ſi ꝑ pniam recu⸗
ꝑauit ꝑditã gram:h̊ tm ꝓ ſe nõ ꝓ genere hu
mano toto, ſic ? Abꝛaã ⁊ pes veteſt. An/
geli aut nõ dicunt᷑ gram inueniſſe.qꝛ nõ ꝑ⸗
ditã gratiã recuꝑauerũt: ſed a pncipio acce
perũt collatã. Otã aũt maria vᷣgo ꝑditama
genere hũano gr̃am inuenit et recuꝑauit ꝓp

oĩbo. qꝛ per eã oẽs gr̃am ſaluificã rehabu⸗

erunt vᷣtualr ꝑ filiũ ipam nobᷣ afferẽtẽ. Vñ
Augein ſer.de natiuitate vᷣgis dic. O b. ma
ria qͥs tibi digne iura graꝝ et laudũ pᷣconia
valeat ipẽdere q̃ tuo ſins
ſuccurriſti ꝑdito zc. OScdo ꝑ vᷣgine ꝑditꝰ2
mũdus ẽ ſaluatꝰ.qꝛ tot mũdus in tenebꝛis
erroꝝ poſit ꝑ vᷣginẽ bñdictam pᷣmo oĩm lu
mẽ ſalutifere fidei accepitſine q̃ fide nõ põt
eſſe ſalus:teſte aplo Heb.xj. Sine fide im-
poſſibile eſt placere deo ꝓpter qð b. dgo pꝰ
pꝛijſſime ðꝛ illũinatrix ſeculi. HNaʒ et maria
illũinatrix vno mõ interpᷣtat᷑ ſm Hiero. Et
declarat᷑ ſic. Nã ꝑ illã tuhã Johis bapłiſte
dicentẽ Ecce agnꝰdei ⁊c̃. Andreas credidit .
Per andreaʒ petrꝰcredidit.ꝑ petrũ roma.ꝑ
romã credidit vniuerſus müdus.g a pᷣmo

ad vltimũ ꝑ Johãnem credidit vniuerſus

mũdus.Ded dic mibia q̊ Johes lumẽ ac
cepit niſi a btã virgie qñ ſolẽ xpᷣm poꝛtãdo
in vẽtre eliz abeth viſitauit et Johem ſctiſi⸗
cauit ⁊ illũinauit.ꝗ̊ totꝰmũdes ꝑ vᷣginẽ lu⸗

mẽ ſidei accepit ⁊ ſaluteʒ. Itẽ mũdus totꝰ
ydola adoꝛãs diuerſa errabatꝑ aplos aũt

ad verã fidẽ ↄuerſus ẽ.ſʒ aploꝝ mgfr̃a et do
ctrix erat b.maria.igit᷑ ⁊c. Vñ de ipſa canit
ecclia.Gaude maria vᷣgo cũctas hereſes ſo
la iteremiſti ĩ vniuerſo mũdo.ſ.ꝑ pᷣdicatõe,

diſciploꝝ. NHNec obſtat ꝙ antea patres ves

te.habuerũt fidẽ ſalutiferã deꝓpᷣo.ᷣa ⁊ bec
eis data eſt in merito pᷣuiſo a dco ex futura
xpᷣi incarnatione de virgine. Tercio quia

ari merito mũdo

—

—

—
.

Cr

Pars

virglnoꝛ ĩa mediãte mundus redeptꝰer

dãnatiõe extitit.vt ſicut canit ecclia YFemĩa
id eſt Eua dãnauit:ita femĩa.i. Maria ſal/
uauit. Pꝛoinde ſᷣm Alber.ſuper miſſius eſt

hoc puilegiũ magnũ ſoli attribui᷑ Marie.

qꝛ vpᷣſa eſt adiutrix redẽptõis hũane ⁊ medi
atiie. Tũ qꝛ xpᷣs ſm diuinitatẽ ſolã pati nõ
potuit vt ſic redimeretur bõ, ſed ĩ carne de
virgine ſumpta paſſus eſt. Ipſa ̊ virgo be

ata ꝓtulit pᷣciũ noſtreredẽptõis.i. carnẽxpᷣi

afflictã ⁊ ſanguinẽ effuſum ꝓ nobis.Tũ q̃ʒ
qꝛ ipſa ſola cũ xpᷣo ꝓ nobis patiẽte cõpaſſa
eſt:⁊ ſidi ſoli cõicatio paſſionis donata eſt.

Quod ſic declarat᷑. Cõicatio paſſiõis duo

impoꝛtat.ſcʒ fidẽ crucifixi dei et oĩs:⁊ ꝑ ſe

paſſionẽ ex cõpaſſiõe patieẽtis. At ſic fuit q̃⸗

druplex diuerſitas reſpectu dñice paſſiois.

Duidã em nec fidẽ nec cõpaſſionẽ de chꝛi⸗

ſto habebãt:vt iſideles:blaſpyhemãtes:⁊ de
mones. Quidã habuerũt cõpaſſionẽ ſj nõ

fidẽ diuĩtatis ſq apłi:qm̃ oẽs ſcãdalũ paſſi
ſunt.Et mulieres qͥbo dũs dixit YFilie hieru
ſalẽ nolite flere ſuꝑ me ⁊c.L u.xxiij.Quidaʒ

habuerũtſidẽ vel cognitionẽ ſed nõ cõpaſ/

ſionẽ vt angeli ⁊ patres in limbo. Se .

beata virgo habuit fidẽ ⁊ cõpaſſionẽ p ſe.?

ſic ſolius eſt hoc puilegiũ. Vñ ſicut tot? mũ
dus obligat᷑ deo ꝑ ſuã paſſione:ita obligat
dñie ꝑ cõpaſſionẽ. Nec obſtat illð Eſa.lxiij

Toꝛcular calcaui ſolus et de gentibo nõ eſt

vir mecũ,.qꝛ ſolũ excludit viroſ:nõ btãʒ vir

ginẽ qᷓ fuit mulier. Unde magna fecit deus
Marie in mũdi ſaluatiõe.qꝛ ipſa gram mũ
do recuꝑauit:ipſs mũdũ illũinauit:ipſa me
diante hũanatꝰxpᷣs redemit mũdin.
CLCaplm. N. de puilegio repletiõis ⁊ exu⸗
berationis donoꝝ ſpũſſancti in btã maria
et q; maxima in hoc eidem ſunt collata.

Ecima ſtella di⸗
d ci donoꝝ exuberatio:in qua de
uuůuusfecit vtiq; maxcima Marie.
Pꝛimo qꝛ eam oĩ dono.ſſ.⁊ oĩ gra repleuit.
Scðdo inſuꝑ qꝛ ipᷣaʒ adeo celeſtibo bonis
impleuit vt de plenitudie eiꝰtotꝰ mũdus ac
cipe poſſit et habere gr̃am. Idcirco Bern.
ait.Queramꝰ inqͥ t fratres gram ꝑ Mariã:
.q̃ ſic querit inuenit ⁊ pulſanti aperiet᷑. Ipſa
emm omnibo oĩa facta eſt:omnibo ſinũ miſeri
coꝛdie aꝑit:æ de plenitudine eius accipiãt
vhiuerſi:eger curationẽ:captiuꝰ redẽptõeʒ:
„ ı● &

triſtis cõſolatem: pctõꝛ yeniã: iuſtus graz
angelus leticiã:ſilius dei carnis ſubſtatiaʒ:

deniq; tota trinitas gliam. Hec ille. Ter/
cio quia deꝰ nullũ donũ ſpũale ⁊ nullã gr̃aʒ
in mũdo haberi voluit qͥn per manꝰ Wa⸗
rie trãſierit.vt dicit Anſelmus.ꝓpter quod
ipſa ab eccleſia honoꝛat᷑ digniſſimis nomi⸗
nibus ad id ꝑtinenttduius.
Pꝛimo quia ðꝛ poꝛta ceil.
Secuũdo quia ðꝛ feneſtra ceell.
CTercio quia ianua regis ali
Pꝛimo inquã ipſa ðꝛ poꝛta celi AUnde cani
tur Aue maris ſtella ðᷣi mr̃ alma atqʒ ſemꝑ

virgo felix celi poꝛta. Hoc aũt idcirco vt di

cit Alber.ſuꝑ miſſus eſt.ca.cxcj.qꝛ inqͥt per
virginẽ exiuit in mũdum qͥcquid vnq; gra⸗
tie creatũ vel inereatũ venit vel venturũ fu
it. Ipſa em̃ oim bonoꝝ mater eſt ⁊ mr̃ gra/
tie ⁊ mater miſericoꝛdie. Ideo poꝛta celi de
nomiata eſt.qꝛ per ipſam intrauit qͥcqͥd de
ternis in celos aſcẽdit ⁊ ecõuerſo. Pꝛopꝛie⸗
tas em̃ poꝛte eſt ĩpoꝛtare et expoꝛtare. Hec
Alben. Sʒ di. Tamẽ etiã penitẽtia dicit
poꝛla celi ⁊ mãdata dei ⁊ crux xpᷣi.quõ g at
tribuit᷑ beate virgini vt dicat᷑ poꝛta celi. Re
ſpondet᷑ ſ̃m eundem Albertũ ꝙ exq̃ ꝓpꝛie⸗
tas poꝛte eſt impoꝛtare ⁊ expoꝛtare.peniten
tia aũt ⁊ mãdata dei nõ expoꝛtãt ſed tm̃ im
poꝛtant in celum: ppter quod dicunt᷑ poꝛta
celi. GBeata virgo aũt vtrũq; facit: ergo ma
gis pꝛopꝛie dicitur ipſa poꝛta celi.Crux vᷣo

chꝛiſti bene etiam dicit᷑ poꝛta. Vnde legit᷑

ꝙ in templo fuerunt duo oſtia que ſiml ape
riebant᷑ et ſimul claudebant᷑: ita in celo hec
duo oſtia crux vel ipſe chꝛiſtus et Maria.
Becundo ipſa virgo ðꝛ feneſtra celi.quia
feneſtram intrat lux: ita ꝑ virginẽ lux de ce⸗
lo chꝛiſtus intrauit in mundũ Et ipſa lux q̃
de terra.i.de btã virgine oꝛta eſt ſᷣm carneʒ:
penetrauit celum. et ſic ipſa virgo eſt lux i⸗

luminans celum ⁊ etiam mũdum. Tertio

quoq; dicit᷑ ianua regis alti.quia ipſe rex re
gum per ipſam venit in mundũ. merito er⸗
go canit eccleſia de ipſa Intrent vt aſtra fle
biles celi feneſtra facta es.Tu regis alti ia⸗
nua ⁊ poꝛta lu fulgida vita data per virgi
nem gẽtes redempte plaudite.Hec ſᷣm Al⸗
bertum. 2
Capitulũ.N. de pꝛiuilegio ſuꝑexaltatio

nis beate Marie virginis in qua fecit de⸗
us in ipſa magna. .. . .

iber
HMHaecma ſtella

y dicit᷑ ſuperexcelles exaltatio in q̃
Deugv̈gini fecit magna.qꝛ ſuper

oẽs

uide lactaſti ſacro vbere.

neratiõis beate Marle in qua fecit de ma

em̃ ex hoc btãm me dicẽt oẽs generatões.

Itẽ Pꝛouerbᷣ.vl. Viderũt eã filie ſyõ.uani
me ſctẽ ⁊ biiſſimã pᷣdicauerũt:⁊ regie lauda
uerũt eã. Vt aũt enũeremꝰ rerum genera
Pꝛimo nota:trinitas de eaʒ venerat? eſt et

bñdictã pᷣdicauit qũ ꝑ miſſum GBabꝛielẽ ar

chãgelũ ipſam ſalutauit di. Aue gratia ple

ng dñs tecum:bñdicta tu in mulieribus.
Secuũdo dei filius xpᷣs veneratꝰ eſt eã ſum

ma reuerẽtia:tam in vita:qꝛ erat ſubditꝰ ei

Au.ij.et hoc in oĩ obſeqͥo vt filiꝰbonꝰ ma⸗

tri:qᷓ; in moꝛte ſua.qꝛ pendens in cruce:vi/

ce ſui diſcipulũ pꝛedilectũ eidẽ cõmendauit
in obſequiũ:ſolaciũ:ac venerandũ ſeruitiũ:

di. Ecce mr tua Joh.xix Deniq; ipſe chꝛi/
ſtus btificauit eam in pᷣdicatõne qñ mulier

quedam de turba exclamauit di. Beatus

venter qͥ te poꝛtauit ⁊ vbera q̃ ſuxiſti. Naʒ

mox ſubiũxit xps Quinimo:bii qꝗ audiunt
ver bũ del ⁊c. AUbi tripliciter eaʒ biificauit.
pꝛimo qꝛ in vtero xpᷣm poꝛtauit. Secũ

do q eũ vbere vᷣgineo lactauit. Terclo qꝛ

verbũ dei audiuit ⁊ cuſtodiuit.Pꝛima duo

inſinuant᷑ cũ dixit Quinimo.vbi q̃ ad vtrũ

; cõfirmat dicta mlieris.ſ.Btũs vẽter q te
poꝛtauit:ecce pmũ.⁊ vbera q̃ ſuxiſti:ecce ſe
cundũ.Terciũ cũ ſubdit Bti qͥ audiũt ver
bui dei:qꝛ beata virgo ꝑfectius pꝛe oĩbo au

hoꝛos angeloꝝ ⁊ ſuꝑoẽs oꝛdines cre
aturarũ celeſtiũ et terreſtriũ exaltauit vt ißa
ſit regina angeloꝝ et glioſa dna oĩm creatu
rarũ:mũdi aduocata:btõꝝ gloꝛia:ac oĩ lau
de digniſſima:oĩ dignitate pᷣcellẽtiſſima. vt
patuit de hoc li.x.vbi de allumptõe ⁊ gliſi⸗
catione atq; ſupexaltatõe ⁊ celeſti dignifica
tione actũ eſt. Viñ canit de ipſa eccleſia. O
glioſa dña excelſa ſuꝑ ſidera qͥ te creauit ꝓ/

Wogecima ſtel
d la ðꝛ vlis veneratio in q fecit de
uus virgini magna.qꝛ fecit vt to/
tum vniuerſum ipſam veneret᷑ ⁊ laudet taz
in terra q; in celo. Vñ ipſa ait Luẽ.ij. Ecce

diuit ⁊ ſernauit verbum dei. Tertio btãm

virginẽ venerata eſt creatura angelica ⁊ ve

nerat᷑. Pꝛio q dem in ſalutatione qĩu ange
lus reuerẽeter ſalutãdo eã adoꝛauit di. Aue
gra plena. Scðo ĩ natiuitate xpᷣi qũ pul-
titudo angeloꝝ cecinit di. Glia ĩ excelſià vᷣoDů
⁊c. Tercio in ſui aſſumptione.vñ cantt e
cleſia.Aſſumpta eſt Maria gaudẽt angeli
laudãtes bñdi.dñm. Quarto tꝑe peſtilen
tiali Rome cũ btũs GBꝛego.imaginẽ vᷣginis
ante ꝓceſſionẽ deferri faceret:viſi ſunt ange
li canẽtes in eiꝰlaudẽ Regina celi letgre alle
luia. Deniq; angeli mali eã cogunt᷑ vene⸗
rari in tantũ: vt audito ſolo eiꝰnoĩe cogan?⸗“ß
effugari.ſicẽ patuit li.vj. Gerñ. Ubi nomen
Marie inuocat᷑ demonũ nocumentũ effu
gat᷑.qꝛ maria terribilis vt caſtroꝝ acies oꝛ
dinata deſcribit᷑.et de hoc eodẽ libꝛo patue
runt miracula. Quarto btãm virginẽ ve⸗/

nerat᷑ oĩis generatio hũana. Pꝛima q dem

generatio iudeoꝝ.ſicut patꝭ de Joſepho qͥᷣ
plura bona ſcripſit in li.antiqͥtatuʒ de xpᷣo.
⁊ vt ð ſcriptũ eſt dĩñs Bonaueñ. dicit ꝙ iu⸗/
dei aſſerũt beatã vᷣginẽ fuiſſe pulcerrimã. ?
hoc mirũ in ea:q; a nullo viro potuit cõcaua
piſci. Secũda generatio machometiſtax
qꝛ in alkarano.i.lege eoꝝ laudat᷑ virgo bea
ta.vt patuit li:ij.pte.iij.arti.ij.c.iiij. Et An⸗/
thoninus floꝛẽtinꝰ in.iij.pte ſue ſumme ſcri
bit ꝙ ſaraceni ⁊ thurci beatã virginẽ in tẽè⸗
plis ſuis adoꝛãt ⁊ ei thurificãt.⁊ nomen eiꝰ
in tãta reuerẽtia eſt apud eos ꝙ blaſphemã
tes cam graui pena mulctant. Terciage⸗
neratio latinoꝝ gẽtiliũ.vtꝝatzʒ de Virgilio
q ſcribit in li.buccolicoꝝ Egloga.iiij.. Jꝗã
redit ⁊ virgo redeũt ſaturnia regna.v. Jam

noua ꝓgenies celo demit᷑ alto.vᷣ. Nate mee

vires mea tu potentia ſolus ⁊c. Quãuis au
tẽ btũs Hiero,dicat Virgiliũ nõ hec intè⸗
diſſe de chꝛiſto.tñ poſſibile eſt ꝗ ſicut etia,z
cayphas ꝓphetauit de ſalute mũdi ꝑ moꝛ⸗
tem xpᷣi futura di.Expedit vt nus hõ mo
riat᷑ ꝓ ꝓplo:licet hoc nõ intẽderit nec intelle
xerit.ita ⁊ Virgilius de xpᷣo ⁊ matre eiꝰ bũ
dixerit. vt ſentit btũs Augꝰ.Ouidiꝰ quoq;

poeta in li.de vetula ait O virgo felix:vᷣgo
ſignata ꝑ ſtellas Quis mihi tantũ det viue
re vt dignꝰpoſſim laudũ tuaꝝ ferre pᷣconia.

HNã niſi tu foꝛes deꝰnõ ſumeret carnẽ. ex te
hic de oĩpotẽs. Nõ cñ credi? Ouidiũ illũ
libꝛũ ſeciſſe:ſed aliquẽ fidelẽ Ouidio intitu

Pars

a4o. Fnerũt eti ſbillegetlles à plima ſen
pſere de xpᷣo ⁊ mf̃e eiꝰlaudatoꝛia:pᷣdicendo

xpᷣm Jeſum dei filiũ naſciturũ de vᷣgie ima
culata. He oẽs ſibille pm Iſið.li.ethimo.at
qᷓ; Ect:in pmo li.diuĩaꝝ inſti.fſuere decem
Paia pſica q̃ fuit de ꝑſis. Secũda libi

ca. Tercia delphica ĩ tẽplo delpbici apol

linis genita:q̃ an troiana bella vaticinata ẽ
cuiꝰ plimos vᷣſus oꝑi ſuo Homerꝰinſeruit
Quarta chimeria in ytalia. Quinta he⸗
ricthꝛea q̃ vt Augꝰ.meminit.xviij.li.ð ciui.
dei vᷣſus q̃ſdã cõpoſuit de fine mũdi q̃ꝝ pꝛi
ine lr̃e iſcte ſonãt Jeſus xpᷣs filiꝰ dei ſalua/
toꝛ. Dicta eſt aũt bericthꝛea.qꝛ in eadẽ inſu/
la eiꝰinuẽta ſunt carmina. Sexta ſamia a
ſamo inſula cognoiata. Septima cuma⸗

na qᷓ eſt cumea de q̃ VWirgiliꝰin Bucolicis

lano nata. Nona phꝛigia. Decia tiburti
na q̃ oẽs diuitatẽ xpᷣi ⁊ eiꝰ natiuitatẽ ex vᷣgi/

li.v.recolit. Octaua eleſpõtina in agro tro

ne btã cõmẽdãdo ꝑ longa añ tꝑa phetaue
runt.q̃ꝝ dicta ſingulaꝝ qꝛ lõgiſſimũ foꝛet h

ſcribere:ſaltẽ ſufficiat hic inſeruiſſe ꝓphiam
ſibille delphice q̃ ⁊ in caſtro papiẽſi ſcripta
hoc mõ ↄtinet̃ In vltia inqͥt etate hũana⸗
bit᷑ deꝰ⁊ hũiliabit᷑ ples diuia:iũget᷑ hũani/
tati deitas ⁊ puellari officio educabit᷑ deꝰet
hõ.Signa pᷣcedẽt apud iudeos: mulier ve

tuſtiſſima ſc; Eliſabeth pueꝝ ↄcipiet:ſtella
oꝛbis mirabit᷑:ducatuʒ pᷣſtabit.ſ.magis:ad

oꝛtũ.i.xpᷣi:hic hñs pedes.i.annos.xxxiij. et
polices ſex.i.meſes:eliget ſibi de piſcatoꝛi/

bus nũeꝝ duodetariũ:vnũq; diabolũ.ſ.iu

dam. Nõ in gladio bellove eneadẽ vrbeʒ.i.
romã:regeſq; ſubijciet Sed in hamo piſca
toꝛis in deiectiõe ⁊ pauꝑie ſuꝑabit diuitias

⁊ cõculcabit ſuꝑbià:moꝛte ꝓpꝛia moꝛtuũ ſu

ſcitabit:⁊ cũ mactabit᷑ viuet ⁊ regnabit:bo/
nos iudicabit ⁊ malos. Hinc q̃tuoꝛ aĩalia
id eſt euãgeliſte ſurgẽt in teſtimoniũ ſectan/
tes iuſticſã leq& irrepᷣheſibilẽ. huic ↄtradi
cet beſtia.iiantixpᷣs ſimulq; abomiatio ſpu

me dꝛaconis.i.machometus.Etſurget ſtel
la mira.i.Paulus apls:hñs imaginẽ q̃tu⸗

oꝛ ĩaliũ.i.euãgeliũ q̃tuoꝛ euãgeliſtarũ: Da

naos.i.grecos illũinabit. Nomẽ agni vſq;

in finẽ ſeculi ꝑducet Erit aũt beſtia hoꝛribi

llis.i.machometꝰ ab oꝛiẽte veniẽs cuiꝰ rugi

tus vſq; ad gentes punicas.i.affricas audi

etur. cuiꝰ caira. viſ ſcegerach inumera. pe/

deſq;:c= loaιααani, Reges aũt ? optima
K 5 „B
„
△ 9

—
I 1
)

tes erũt in ſudoꝛe terribili.et nõ diminuent

pedes eiꝰ.i.annos Stelle q́ʒz due,. i,.oꝛdo mi

noꝝ ⁊ pdicatoꝝ ↄſiles pᷣme ſtelle.i.paulo:ĩ⸗

ſurget ↄtra ipᷣm et nõ obtinèbüt vſq; dũ ve
mat abominatio ⁊ volũtas altiſſimi ↄſũme

tur. Hec ſibilla ptacta. qphia habet ſepta
etiã in libꝛo ↄfoꝛmitatũ. Quarta pᷣter hec

generatio xpᷣianoꝝ laudat ⁊ venerat᷑ beatã

virginẽ inter q̃s tam boni qᷓ; mali:tã hereti
ci q; ſciſmatici ſolẽt pleriq; venerari:ieiunã/

do ſabbatũ vel vigilias feſtiuitatũ eiꝰ in ho

noꝛẽ ipſius.Et certe multi vident magi ha
bere btãʒ virginẽ in veneratõe q; dũm xpᷣm
magis ex ſimplicitate moti qᷓ; ſcia:licet non

deberet lieri. qꝛ tũ honoꝛ matris in filiũ re⸗

qundat patienciã bz rps huisſimplicitatis

uerſe alr oĩs generatõ filioꝝ ecclie iuſtoꝝ vir
ginẽ btam venerat᷑ ⁊ laudat. Nã ecclia q̃ti-

die hoꝛas canonicas vᷣgis dicit. Et ſuntipᷣ

cepto ipᷣe hoꝛe btẽ vᷣgis ſicut ⁊ canonice ho

re maioꝛes q̃ ad obligatos. Itẽ ꝑ totũ oꝛbẽ
q̃ ciuitas nõ habeat eccliam ⁊ vtiq; ſolenio
rem in noĩe btẽ vᷣgis fabꝛicatã.Certe in oꝛ⸗
be nec in noĩe ſaluatoꝛis:nec in honoꝛe ali⸗/
oꝝ ſctõꝝ repiunt᷑ ecclie in tãto nüero, Ites

qs ſctõꝝ habet tot feſtiuitates ꝑ circulũ an

ni ſicut b.vᷣgo. Deniq; ſcti doctoꝛes de nul

lo ſctõ cõperiunt᷑ edidiſſe tot ſermões ſicut

de btẽ vᷣgis laudibus. Oiĩs itaq; generatio

hũana ipſam venerat᷑timo inſuꝑ ⁊ oĩs ceaa

tura ad eius oꝛis ĩperiũ obedit:qꝛ dña ẽ to
tius mũdi.Et nos chariſſimi eam venere
mur:ipſam deuote laudemꝰ di. Vere bea⸗
ta:vere glioſiſſima:vere felix es o ſacra vir

go maria ⁊ oĩ laude digniſſima.qꝛ ex te oꝛ
tus eſt ſol iuſticie xpᷣs deꝰ nr.O tu itaq; ſan

ctiſſima:ab eterno pᷣelecta:virgo puriſſima:
omni decoꝛe vᷣtutũ adoꝛnata:deo fecũda et
inhabitata:iumioſa ⁊ mr̃ digniſſima.O tu
ſaluatrix ſecli ſpũſctõ pleniſſima:ſuꝑ om̃es
angelos exaltata:te laudamꝰ:te deuote coli

mus:te hũiliter petimꝰ:vt apud pᷣdulcẽtuũ
Jeſum cũ q̃ regnas in eternũ nobis impe⸗

tres btitudinis gaudiũ Amẽ.
Pars ſecunda libꝛi vndecimi de puile⸗/
gijs ſiue gratijs ⁊ excellentijs btẽ marie vbi⸗

applicat᷑ thema quod applicari põt ⁊ cõcer/

nil feſtum Marie de nuue.

Eus fecitmagna

Liber

inſerutabilia ͥ pcipit niui vt deſcendat ſup

errã Job.xxx vij.ca.Tãta eſt excellẽtia bea
tiſſime vᷣginis.tã magna et inſcrutabilia eiꝰ
gloꝛioſiſſima Zuilegia vt in laude eiꝰdefici-
ant oẽs lingue ſcripture et ſiłitudines. VUñ
Hilero.in ſermone de aſſumptione dicit ſic.
OQuid nos tãtilli:qͥd actõe puſilli in eiꝰ lau-/

dib referamus:cũ ſi oĩm noſtrũ mẽbꝛa ver

terent᷑ in linguas: eaʒ laudare ſufficeret nul
lus.altioꝛ celo ẽ de q̃ loqͥ nitimur.abyſſo ꝓ/-
fundioꝛ cui laudes dicere conamur. Uñ ſi

celũ te appellem: altioꝛ es. ſi matrẽ getiũ di⸗
camꝛ:excellis.ſi foꝛmã ðᷣi apellẽ digna exiſt

Si aũt dñaʒ angeloꝝ voce:ꝑ oĩa cõpꝛoba⸗

ris.: Quid igit de te digne dicã:neſcio. Hec
Hiero. Ideo ſpũſſctũs ꝑ oꝛa ꝓphaꝝ eã cõ/

mẽdat:nõ ſolũ verbo:verũetiã ſignis ⁊ ſili/

tudinibo. Quia vᷣo nulla ſimilitado ꝑaboli

ca pfecte ſufficit ad eiꝰ excellẽtiã expmendã.
ideo ad eiꝰlaudẽ młite inducunt᷑ methapho

re. Aliqñ em̃ figurat᷑ a natura celeſti vt ſo/
lis:lune:⁊ ſtellaꝝ.Cañ.vj. Que eſt iſta qᷓ p2⸗
gredit᷑ electa vt ſol:pulcra vt luna ⁊c̃. Ali-

qñ a natura inferioꝛi in ſilitudine cedri liba
nl:palme:cipᷣſſi ⁊c. Ecci.cxxiiij. Quaſi cedrꝰ
exaltata ſum in libano ⁊c̃. Aliqñ vo a na⸗
tura media:vicʒ nube vł auroꝛa. Ecẽi.xxxij
Solẽ nube tegã.vel niuis etiã ſicut patʒ in
pmiſſo themate. Sed qm̃ ſctã mater ecclia

ſolet annuatim ſolẽniſare ad honoꝛẽ btẽ vir

ginis diẽ feſtũ qͥ ðöꝛ Marie de niue. in me⸗
moꝛiã vicʒ illiꝰ miraculi qñ in eſtiuis caloꝛi
bus.ſ.mẽſis auguſti die.v,rome eccliam ſi/
bi fabꝛicãdaʒ btã vᷣgo ꝑ niues voluit demõ
ſtrare. Hoc aũt miraculũ eſt deſcriptũ li.xij
Pte vl.ca.vj.miraclo.v. Igit ꝓ iſta ſolẽnita
te cõueniẽter applicati põt ihema pᷣacceptũ
In cuiꝰ ̈bis btã virgo Maria tnipliciter
cömendatz.
Pꝛio a groſa pᷣuilegioꝝ magnificatiöe.
BSecũdo a vtuoſa niuiũ aſſimilatiõe.
Lercio a viſceroſa hoim miſeratõe.
Pꝛimo qͥdem a gratioſa puilegioꝝ magni⸗/
ficatione:cũ ðꝛ.deꝰ facit magna inſcrutabi/
lia. Vere maxiĩa inſcrutabilia fecit deꝰ ĩ ma
ria cum eã fecit vᷣginẽ matreʒ dei ⁊ ſuꝑ oẽm
reaturã ſublimauit multipliciter. vt patuit
in pte pma huiꝰlibꝛi.vũ Oꝛigenes ĩ Ome⸗
o lia ſuꝑ illud Qu. Cum eſſet deſpõſata ⁊c.di
cit ſic. O magne admiratõis gratia.O ine/
narrabilis ſuauitas.O ineffabile ſacrame⸗

tum Ipſa eſt eadẽ mater:ipſa eſt eade vi
ipſa genitrix ⁊ ancilla:ipſa eſt q̃ genuit ð
⁊ holem.qͥs vnq; audiuit talia:qͥs vnq; po
tuit vt virgo eſſet ⁊ mater:ĩmaculata mater
et ĩcoꝛrupta:mater vnigeniti filij dei Ni no
ſtri Jeſu xpᷣi qͥ eſt in celis ſᷣm diuinitav ĩn ſi
nu patrꝭ:⁊ eſt in terris fᷣm carnẽ in ſinu ma

lis caſtitas illibate

exaudias,. NHon em ſas eſt o

8 7 „

– „.

tris.in celis de patre ſine matre generatus:
et in terris de matre ſine patre genitꝰ. Hec

Oꝛigeneſ. Ecce & merito cõmẽdat᷑ virgo ꝙ

de“ fecit in ea magna ⁊ inſcrutabilia. De

cũdo cõmẽdat᷑ btã virgo in pᷣmiſſothema⸗

te a vᷣtuoſa aſſimilatõe niuiũ:cum ðꝛ:qͥ pᷣci⸗
pit niui.i. Oarie. Merito nẽpe btã virgo
pᷣfigurata ⁊ etiaʒ miraculoſe demõſtrata eſt

niues ꝓpter eiꝰ virtuoſas ꝓpꝛietates ⁊ ſili/

tudines ples. Pꝛimo qͥdẽ:qꝛ nix eſt cãdi-
diſſima ⁊ albiſſima rerũ oĩm in qͥ ſignificat
puritas btẽ virgis excelletiſſima. Gecun
do nix eſt frigidiſſima:in qͥ ſigniſicat᷑ virgia
tas Marie v̈ginis: ꝑ quam
ab oĩ ardoꝛe concupie fuit aliena. Tercio

nip eſt faciliter liqſcibilis et reſolubilis: in qᷓ

ſignificat᷑ btiſſime virgis charitas pᷣcellen⸗
tiſſima ꝑ quã aĩa eius totalr fuit liq̃facta in

Ddeũ ⁊ ꝑ hanc facillime mouet᷑ ad ꝓximis.i.

bomibo ſubueniendũ. Quarto nix in ſup/

nis naſcit᷑ ⁊ ꝑ paruas qntitates deſcẽdit.in
q̃ ſignificat᷑ ꝙ licet btã vᷣgo fuerit altiſſima

⁊ ei continua ↄuerſatio in ſuꝑnis.Lñ erat
virgo hũillima ⁊ ſui reputatõe ꝑua.nam cũ

eſſet mater dei:ſe reputauit ⁊ dixit ancigam
Ecce patʒ:qꝛ multiplex vᷣtuoſitas deſignat
in Maria ꝑ niuis ꝓpꝛietates in qᷓ cõmeda
tur. Tercio cõmẽdat᷑ a viſceroſa miſera/
tione ⁊ pietate erga hoĩes:cũ ſubdit᷑.vt de⸗
ſcẽdat ſuꝑ terrã. Iſta em̃ ↄdeſcẽſio eſt terre

ſtriũ hoĩm in oĩ neceſſitate miſeratio ⁊ ſuf⸗

fragatio quã exhibet virgo btã pꝛecipue ad
eã deuote ↄfugiẽtibus.qꝛ de voluit ipſam
foꝛe nobis aduocatã ⁊ matreniſcdie.Et id

circo ðꝛ in themate: qͥ.ſ.deus pᷣcipit niui.id

eſt btẽ vᷣgini ĩmaculate ſue matri vt deſcen⸗
dat miſericoꝛditer auxiliãdo ſuꝑ terram ⁊c̃.
Vñ Berñ. in ſer. In lectiõe dicit. O morie
pia O multũ admirabilis maria:tu nec no

minari potes qͥn attẽdas:nec cogitari quin
recrees affectꝰdiligentiũ te:nec iuocari qͥn-
dua relinque/
re eum qͥ ſpem ponit in te cum ſis mater mi
ſericoꝛdie ⁊c. Potes igit᷑ ſicut tibi placue⸗

.*

£

09

BW

n
!
pe
dter
o
uſ
s
He
Gog
Ge

ema⸗

ec to
goin

ne
E
.

0

ℳ☛
.

a⸗ uas Hominatio.

S Supaddunt Dꝛnatus. 32
3 alie quatuo:

“ bp cupat mal. qꝛ ipa eſt virgo

taq;uis in pᷣcedęetibo ſcriptũ eſt pluries
imẽ hic ſub alio ꝓceſſu ꝓſequedo circa hoc
qſtio occurrit talis: Utrũ biiſſima vᷣgo ma
ria merito dicat᷑nobiliſſima:vt mera verita
te debeat pᷣſg ri oib nobilibo totiꝰ vniuerſi
in ipſa coꝛpali nobilitate. Ad qð rñdet᷑ q
ſic. Et declarat fm Albertum ſuꝑ wil

Elit iuxta 5miſſum bema applicare ſermon
in keſto bie Marie de niue ſiue de ei pꝛini⸗
legijs ſiue de eius puritate vel de eius virngi
agis tedeans huͤrttate vel pietate. De
oio unguli babes ĩ pᷣmiſſis libꝛis ſu
lis cis. Lñ vt ad noſtꝝ ppoſitũ in hac par
te cõuertẽdo de excellẽtijs btẽ virginis aga
mus 1

bie vin⸗ is:ds

rüet negtos decoz e qli delcribit in ſi
gura Johes

faclioꝛ? capacitatem, nir ei
“ NMobilitas
Peime ana Belean
tno: ſtelle MDMeritum
Siie.

.„ Sß enſatio
onſummatio,.

Retributio. 7
Incopꝛebenſibilitas
LCaplin. Lq bia Maria merito aeng

uilegium ſumme nobilitatis quia declarat
fuiſſe pᷣ excellenter nobiliſſima tam in cauſe a
S in in efficientia.

aſt tella nũ

nobiliſſima: de q qdem nobilita

se,

ducat. Quatũ ad
qdem enũerat ⁊ deſcribit be⸗
Senis oꝛdis mioꝝ i ſermo
D ne de admirabilt excellentia ⁊ glia btẽ vxgis
Eqͥdem hec eſt regina de q̃ ps ait Aſtitit re
gina a dextrꝭ tuis in veſtitu deaurato circia
Qdata varietate.Quia regia: coꝛonata gra-⸗

in qᷓ de plm peculiare elegit
ab alijs cui dictũ eſt Beñ. xiij. Pꝛi
eſto inter nos.⁊ cui pmo facta eſt

deli hoies ⁊2c.
onns tia btã go fuit nobiliſſima⸗i in pſona: tam
cCcoꝛpalr q; puriſſime nature ⁊ cõplexiois pᷣ
optime fuit:q; ſpnalr qꝛ plenitudinẽe gratie
in ſe hereditauit.? liberrima fuit:quã liber/
tatẽ potiſſime facit immunitas a pctõ⸗ Qui
eim̃ facit petm̃ ſeruꝰ? eſt pctĩ Joh̃.viij. Unð
j.politicoꝝ dic Areſt. ꝙ, nil aliud q;; Stus et
vicia determinat ſeruũ aut liberu. Et Aug.

nec vni?:

— =ð

olinguendo taliter. Banaedctne z⸗

conſiſtit in tribus.

Pꝛimo in cauſa.
Secundo in ſubſtantic
Tercio in effi cienti.

H Pinen in cauſa: ſi vicʒ a nobih ae bn⸗
Ccliplũ ducat. Secũdo in ſubſtãtia: ſi nobi
ꝛeter iſta puilegia 2 digniſſimas ex

celletias in pma tte habitas: deſcribemus
hic. xij:alias excellẽtias et gras puilegioꝛuʒ

Eeate.. Ter/

le eſſentia ⁊ ꝓpꝛietatẽ in ſe poſſide
in efficientia: ſi nobiles effeot⸗ ex ſe pdu

mü btã virgo ſa ſü⸗
me nobiliſ ima.qꝛ fuit filia bncipis Abꝛae

3 ſibi ⁊ diſtinxit

2

e xpo re

pꝛomiſſio:qͥ fuit nobiliſſim?patniarcha. vñ

denoiant᷑ hebꝛei qſi abꝛeici à pmo ↄfeſſus

eſt fidẽ vniꝰ veri dei inter vdolatras chalde
Apoé, rij. di. Mulier amicta
ſole ⁊ luna ſub pedibo ei.æ in. aie te ei⸗ co⸗
rona: xij ſtellaneligratiag et exe
ſax. Süt auũt iſte, xij. ſtelle glie ercell tiſſ
Eginis ꝑ euũdẽ ſctm aleecten ſſigna
te ⁊ in tribus quaternarijs ſablaiſe phter

„

os igne adoꝛãtes p deo:in quẽ iniectus ab
eis vt expiret᷑ virtutẽ eiꝰ:illeſus exiu it. Ipſa
itaq; btã ᷣgo ab Abꝛaã tãto pncipe ? tam

ſcto deſcẽdit generatõe.xliij. vt patet DHat
thei.j. Et in hac ſua oꝛigine cõtraxit vᷣgo tri

blicẽ dignitatẽé. Pꝛio regaleʒz ex Dauid q̃ͥ ẽ

dignitas coꝛpalis. Scoo ſacerdotalẽ que
eſt dignitas ſpũalis. qꝛ trib⸗ regalis 2 ſacer
dotalis erãt iũcte ↄiugali mrimonio.
cio ꝓphetalẽ qᷓ eſt diuinalis vel celeſti

Ter

8: q

2

Rer⸗ “ phetie donuʒ a deo eſt imediate.iuxta ilk
Iſ. Pe.ij. Spũſctõ inſpirãte locuti ſũt ſancti

Quo ad ſecũdũ in ſubſtan

xiiij.de ciui.dei dicit. Bon? etiã ſi ſeruiat
ber eſt. Maglus aut eria i ſi regnat ſeruus eſt
ed qoͤ pei eſt tot dnñoꝝ ᷣt vitioꝛũ
HBec ille. VUñ btã ᷣgo qa ab oĩ pctõ liberri

ma: ? celoꝝ regina ac mũdi dna. kfuit igit ve
riſtine no
2 pleniſſt ſima.

diliſſima vtpote oĩ ᷣtute ⁊ gratia
Ouo ad terciũ in efficiẽtia fu

u! btã virgo nobiliſſima, q⸗ ex ea oꝛt? ẽ ſons
ois nobilitatis ſol iuſticie cbꝛiſtus deꝰ no⸗
ſter 4 eſt rex: ſacerdos 2 pbeta 2 dñs donſt
dilato ait. Kex ſum ego per
quẽ et oẽs electi veniũt in libertatẽ glie tfili⸗
oꝛũ dei. Unde patet btam v̈ginem Zen no

u. Unde

Liber

biliſſimã pꝛe oĩbo creaturꝭ poſt xpᷣm ⁊ indi/
uiduis nõ ſolum hũanis ſed etiaʒ angelicis
q̃ ſunt fuerũt ant poterũt eſſe. Quod qdẽ vt
mag clareſcat dticularia dubia pulcra hic
mouent᷑. Pꝛimuʒ quõ nobilitas btẽ vᷣgis

pcellat nobilitatẽ angelicã. Rñdet᷑ ꝙ pꝛeci

pue ſcellit tripliciter. . ⸗
DPꝛio qꝛ nobilitas b. ᷣgis eſt dignioꝛ.
Scðdðo qꝛ eſt pᷣcioſioꝛ.
Cercio quia eſt pᷣclarios:.
Pꝛimo inq; pcellit: qꝛ eſt dignioꝛ.quia ſᷣm
Bonauen.ſuꝑ.ij.di.j.licet angelus natura
liter ſit dignioꝛ hoĩe q̊cũq; etiã xpᷣi huanita
te vel btã virgie:in eo vicʒ qꝛ angelus natu
raliter eſt ſpũalis:incoꝛꝑalis:⁊ immoꝛtalis.
Tale aũt naturalr nobiliꝰ eſt coꝛꝑali ⁊ moꝛ
tali ⁊ coꝛruptibili.Sed hõ eſt coꝛꝑal ⁊ moꝛ
talis. etiã ipſe xpᷣs moꝛtale coꝛpus ſuſcepit.
VUñ et ſᷣm aplm Heb.ij.ſcribit᷑. modico qᷓ;
angeli minoꝛat eſſe Jeſus ꝓpter paſſionem
moꝛtꝭ. Nihilominꝰ tũ rõne młtiplic gre ſu
kaditerys ⁊ bta vᷣgo eſ mr melioꝛes ⁊ no
dilioꝛes ſunt optis in genere angelico. Uñ
b. vᷣgo eo ꝙ eſt mĩ dei ⁊ ſpõſa dignioꝛ eſt et/
fecta oibo angelis: vt ſcʒ ſit regina et dña an
geloꝝ:ſic xpᷣs rex ⁊ dñs oĩm. Sicut em̃ cuʒ

aliqͥs excelſus rex accipit ſibi ſoonſam ð ge
nere ignobili:eaʒ mox eoipſo nobilſtat ſuꝑ
omes barones ⁊ milites ⁊ decoꝛat ⁊ oꝛnat.
Dic cũ deus ſummꝰbtãm vᷣgineʒ pꝛeelegit
in ſpõſam:eoipſo pᷣ oib ipſaʒ angelis et ho

minibo nobiluauit rõne tante dignitatis.

Secũdo nobilitas Marie pcellit nobilita
tem angelicã.qꝛ eſt pᷣcioſioꝛ coꝛã deo coꝛam
q̃ pᷣcioſioꝛ et gratioſioꝛ eſt id qð eſt ſm graʒ
q; ſᷣm naturã.vñ melioꝛ eſt coꝛam deo ruſti
cus in gra exñs:q; rex ſine dei gra. Angeli-
ca ̊ nobilitas cũ ſit ex natura minoꝛ eſt no

bilitate b. ᷣgis ꝗᷓ eſt ex gra. Tercio qꝛ eſt ᷣ

* „

clarioꝛ: eoq; purioꝛ. quia nitet puritate vᷣgo
ſub deo maxia ᷣm Anſel. ideo pᷣ ceterꝭ cho

ruſcat radijs diuinis.laritas qͥ we dei il⸗

luminat eãẽ Apoc xxj. Nimiꝝ videmꝰ ꝙ cla
ritas lucis tãto eſt pclarioꝛ ⁊ nobilioꝛ q̃nto
eſt in materia ꝑſpicua et purioꝛi.ſicut p op⸗
poſituʒ eſt minus clara in materia obſcura
etdenſa. Ded q: bra vgo eſt puriſſima ſu
gratiã dei ⁊ gliam. Hoc pᷣdixerat Eſa.lx. di
cens. Suꝑ te oꝛiet᷑ dñs ⁊ glia eiꝰ in te vide
bitur. Secundũ dubin Quõ nobilitas

uerſi. Rñdet᷑ ꝙ hoc declarakẽ Pꝛimo ex

ma nobilitas. vt patet Lu.iij. Ex q̊ͥ accipit

XI

bilitatẽ olm hũanox indiuiduoꝝ toti vni⸗

hoc ꝙ euãgeliſte oẽs pᷣclaritates: ingenuita
tes:⁊ nobilitates q̃ pnt eſſe in hoĩe.ſcʒ patri
archalẽ:regalem:ſacerdotale:ducalẽ:⁊ ꝓbe
talẽ ſᷣm oꝛiginẽ ſanguĩs deſcribũt in hac pᷣ⸗

clara virgie:tã deſcẽdẽdo ab abꝛaam ſctiſſi
mo vſq; ad xpᷣm eiꝰ filii. vt patet Math.j.
q; aſcẽdẽdo vſq; Adã q fuit dei in qᷓ eſt ſum

de degit hoĩby eſt adepta. Vñ opoꝛtet teſti
monio enãgeliſtaꝝ boc intedetiuʒ ↄcludere

ꝙ ipſa pᷣferat᷑ oĩbo imꝑatoꝛibo:regib ⁊ regi⸗

nis ⁊c̃. Secũdo ex hoc quia xpᷣs dũs ᷣm

hũanitatẽ oẽm no bilitatẽ habet a matre:vt

dicat᷑ filius Dauid: filiꝰ virgis: ⁊ ſpecioſus

ſoꝛma: ? nobiliſſim. Er ᷓ areſcit omis
nobilitas ⁊ foꝛmoſitas idcirco conceſſa eſt
adã vt ꝑ generatoes deſcẽderet in virginez
matrẽ ⁊ p eam terminaret᷑ in chꝛiſtuz. Et ſic
ipſa virgo fuit paupcula et coiunx Joſeph

paupis carpẽtarij:quõ ðᷣꝛ foꝛe nobiliſſima

coꝛꝑaliter.cũ ſᷣm phm: nobilitas coꝛꝑis eſt
traductio oꝛigis a paretibo ſm ſeculũ in di⸗
uitijs ⁊ potẽtia ac dñio ↄſtitu vł iĩueteratꝭ
Rñdet᷑ hoc nõ obſtat:qꝛ licet generatio

Marie ſucceſſiue fuerit depauꝑata.tamẽ a

pncipio de ditiſſimis: nobiliſſimis ⁊ poten
tiſſimis eſt oꝛta.Et qͥ dẽ ipſa btã vᷣgo volũ/

tariã pauꝑtatẽ tenuit q̃ eſt virtꝰeuãgelicã.?

ideo nõ derogat rõni nobllitatis vere. Siẽ
ſi regĩa vel fili regis intraret religionẽ q̃ vo

uet pauꝑatẽ:nõ ꝓpter h̊ amittit nobilitatem

naturalẽ imo ꝑficit ꝑ ᷣtuoſitatẽ. AUnõ legit᷑
ſctüs Cudowic/ flid regls Aragonie ⸗

mogenitus cũ intraſſet oꝛdinẽ minoꝝ cõte⸗

pto ſeclo.vnus ex fratriba minoꝛibo eidẽ ſa⸗

lutãdo dixiſſet. Aere inqͥt masimũ honoꝛẽ

quia te filium regis maximi habere meruit
Mox ille ſctũs reſpõdẽdo intulit Imo in⸗
q̃t ego ꝑ oꝛdinẽ ſum nobilitatus ⁊ vere ſub
limatꝰ ac honoꝛabilis effectus.qͥa virtꝰ fa⸗
cit vere nobilẽ atq; honoꝛabilẽ. Nã ꝓfecto

carnis nobilitas qntũcunq; excellens ſit ſi⸗/

ne virtute infoꝛmis eſt:imo nablliete⸗
ſte Hiero. Et eiuſdẽ ſnĩe ẽ Arelhj.⁊.ij. Rhe
toꝛicoꝝ. ?.iij. Ethicoꝝ. Sed gratia dicto⸗

ltas
rei

1*

win
y
er
au⸗

ſi

Hn
ne
da
dicl
li
LL

1es

kon⸗

„e

rum queſtio poteſt oꝛiri Unde oꝛta eſt no⸗
billtas inter homĩes ⁊ dñium q̊ pᷣeſt hõ ho
mini. Hã vt dicit Aug xix. de ciui.dei. cap̃.
xv. De?hoĩem rõnalẽ factũ ad imaginẽ ſuã
naoſnit niſi irrõnalibo dñari: nõ hoĩem hoĩ.
Papter qð ⁊ Geñ.j.ſcribit᷑ Faciamꝰhomi
nẽ vt p̃ſit piſcib maris ⁊ volatilibus celi ac
beſtijs terre. Cũ & natura hoĩes oẽs eq̃les
fecerit ex eodẽ fõte ab Adã ꝓpagatos vt ait
Bꝛego. Vnde g̊ oꝛtuʒ eſt vt vnus altero ſit
nobilioꝛ ⁊ nobiles ignobilibo dñent: vt cer
nimus, Rũdet᷑ m Richar, de media vil-
la ſup.ij.ſniaꝝ diſt. vl. q.ij.ar. ij. Cõ coꝛ. o
nauentura:ꝙ ptãs pᷣſidendi vel dñandi tri
pliciter põt accipi. Vno mõ largiſſime p-
ut aliqͥs d dns rei illius q̃ poteſt ad libituzʒ
vti.⁊ tale dnium cõmune eſt ſtatui nature ĩ
ſtitute 2 nature lapſe ⁊ nature glificate:⁊ ex
cellæetioꝛi mõ fuiſſet in ſtatu innocentie q; in
ſtatu nature lapſe. Hoc mõ hõ ð dũs ſua-
rũ poſſeſſionũ ſiue mobiliũ ſiue imobilium
qð fuiſſʒ in ſtatu ino cẽtie in q̃ nõ oẽs homi

nes fuiſſent pares in pꝛudẽtia ⁊ bonitate:qͥ
libet tũ hõ habuiſſet tãtũ de pꝛudęẽtia ⁊ bo⸗

nitate ꝙ ad ſuijpſiꝰ regimẽ cum dei adiuto
rio ſuffeciſſet. Unde ſicut in angelis eſt oꝛ
do ⁊ gradus Fm excelletiã naturaliuʒ ⁊ vnꝰ
altero eſt dignioꝛ ⁊ nobilioꝛ.nõ tñ vnꝰdñat᷑
alteri ꝓpꝛie accipiẽdo dñium:vt infra pate/
bit. Ita homini naturalr cõueniebat nobi

litas in illo ſtatu ⁊ dignitas:nõ tñ dnium ꝓ
pꝛæ reſpectu hoĩs ſed reſpectu alteriꝰ crea⸗

ture inferioꝛis. Gecũdo mõ accipit᷑ minꝰ

large dñiuʒ. ſc; p poteſtate imꝑandi alij ho
mini. Et hoc fuiſſet in ſtatu innocẽtie in vi
ro reſpectu mlieris.qꝛ vt ait aplus.j. Coꝝ.
rxj.vir eſt caput mulieris.ergo debuit pᷣſide/
re ⁊ regere vt caput coꝛpꝰ. ſuiſſet etiã reſpe/
ctu ꝓlis q̃ obedire debuit parẽnbo. Tertio

dñium accip it pꝛie.ſp ptãte coercẽdi ſub/

ditos ↄtra et volũtateʒ eoꝝ vel inclinatio
nem:⁊ malos puniedi.⁊ talis non fuiſſet in
ſtatu innocẽtie: ſicut nec erit in ſtatu gloꝛie,
Huic dñationi ꝓpꝛie coꝛreſpõdet ſeruitꝰ et
nobilitas que in hoib introducta eſt ꝓpter
pctm̃ ſᷣm Aug.vbi S. Hinc etiam vt phus
dicit: Hoĩes intellectu et rõne vigẽtes natu
raliter ſunt alioꝝ rectoꝛes ⁊ dñi.j.politicoꝝ
Ei ꝑ ↄſequeas tales debent eſſe virtuoſio⸗
res reſpectu ſubditoꝝ. Nãa hõ cum eſſet in
honoꝛe qa nõ intellexit ꝓpterea cõꝑatus eſt

legat᷑ a mgfro vbi ð. dicit ſic: Credimꝰ in
rerũ crea taꝝ celeſtiũ et terreſtriũ viſibiliũ et

iumẽtis ⁊c dicẽte pᷣs:et ideo debet tanq; iu
mentũ regi ab homie ᷣtuoſo. Quoniã au

tem beata virgo Marla lait tuoſiſſima.

in virtute aũt veraciſſime cõſiſtit nobilitas

2£

et ncipaliꝰ q in poteſtate dominij ⁊ in di⸗

9 „

uitijs qᷓ ſunt ſequela ingenuitatis. Ideo ſe⸗

qtur qꝙ Maria fuerit ꝑfectiſſime nobiliſſi⸗

Caplin. I. ꝙ mundus totus amoꝛe bea

te Marle a deo eſt pꝛeſeruatus atq; factus

et nunc pᷣſeruatur.

Ecuda ſtella ex
8 cellctiayn beate ginis ö: pſerua
ttto. Hã btiſſima vgo Maria to
tum mũdũ a pꝛincipio creatiõis huani ge/
neris vſq; ad finẽ duratiõis ſue pᷣſeruauit ⁊z
pᷣſeruat in eſſe. Imo dico ꝙ totius eſſe mũ/
di cauſa eſt btã virgo ⁊ eius filius.⁊ pᷣcipue
ępter ipᷣam virginẽ bñdictã ac eius natũ de
us creauit mũdum ⁊ dedit eſſe rebus. Hec

auũt declarant᷑ rõnibo euidẽtibo

M Pꝛimo ex fine creatõis pᷣintento
Secuũdo ex bme puaricatõis demerito.
Tercio ex ↄtinue offenſiõis incremeto.
Pꝛimo qͥdem ex fine creatõis pᷣintento ſic:
HNam q̃ro ad quẽfinem deus voluit creare
mundu:pcipue rõnalem creaturã. Hõ po/
tes alið dicere niſi ſm ꝙ dicit mgr in.ij. ſen.
Diſt. j.qꝛ ad laudãdũ deũ ⁊ ad participãduʒ
bonitatẽ dei atq; ad habendaʒ btitudinem
eternã in deo. Vñ Aug.in enchuca. vj.
inqt

inuiſibiliũ cãm nõ eſſe niſi bonitatẽ creato/

ris: cuius tãta eſt bonitas vt ſumme bonꝰ
bonitatis ſue qua eternalr beatus eſt allos
velit eſſe participes:quã vidit ⁊ cõicari poſ

ſe ⁊ minuioĩno nõ poſſe.Et infra.Fecit igi
tur deus creaturã rõnalẽ que ſũmũ bonuʒ
intelligeret:intelligendo amaret:? amando
poſſideret:⁊ poſſidendo frueret᷑ eo.Et iterũ

mgjr ibidẽ ait. Si qrat᷑ inquit quare creatꝰ
ſit hõ Bꝛeui ſermoe rũderi põt ; mter bo⸗
nitatẽ dei ⁊ ad laudãdũ deũ. Sed qͥa omi/

ſciens deus nouerat ab eterno ꝙa biitudi
ne caderet ronalis creatura ⁊ ꝙ abuteretuis
oĩba rebus mũdi ad vicia vt delinqueret in
oibo:ſicuti cernimus exꝑimẽtaliter. Cũ er/

go ſcierit deus qꝛ mũdus totus in maligno

ponedus ſuerat ſicut ⁊ poſitus eſk tend ſcri

ptura], Jo is. Z. ? mitur erata fine Labe

—

o dicere ꝙ nõ creaſſet deus
ſt Huidiget iom repandu b chꝛiſu
eins matre 2 ſaluandu: qm dicete Arelt.

ra. Fruſtra aut eſt ꝗo no atting
Etſicmüdus creat: ſi no fuiſſet poꝛ dinat’
repari poſt ruins:: ituſtra finſſet fact qa ſu⸗
um fine, i.btitudinẽ nõ attigiſſet. Quẽ qdeʒ

inẽ biitudinis attigit et adeptus eſt p xpᷣm
2 eius matrẽ. Clñ audacter loqr qꝙ non niſi

pter xpᷣ m potiſſime eiuſch glioſaz matre de

KR

us dedit eile rebo 2 creauit mundũ. Pꝛe

de ſicut canit eccdleſia ipſa btã virgo glian⸗

3 4

do ait Pꝛouer. viij. Oñs poſſedit me ab ini

8

ſq; me puidedo. Ideo ſequit. Ab eterno or⸗
necdu ert abiiſi ? ego iam cõcepta er: nec

„

go eram cũcta cõponẽs ⁊c.q.inſinuet oi⸗

ſunt creata pcipue pter ipſam vᷣgine p qua

crat mũdus po:dinat'repari. Oia obliga
1 deſerulre merito.qꝛ

nil creatuũ fuiſſet niſi mudũ ꝑ xpᷣm et ei ima.

andũ diuia puidiſſet potétia ⁊ clemẽ
is demerito. Coſtat em ꝙ pmi parẽtes
generis buani ex traſgreſſiõe mer uerüt no
Jolij moꝛtis ſed ⁊ annipilatols exterminiũ:

6

riont

RR
*

genus hoim pemerũt ꝙ tot müdus ſatiſfa

cere nõ poterat. ? qꝛ otra infinitũ bonũ de⸗

umm peccauerüt:annipilatlone demereruit
telte Anſel.li.. Cur de/ hõ. Et cente diuia

culpa angelica lic nec huanam dimiſiſſz im

punem. Quare ů hom pepcit deus vt eter

naliter eu no pjceret nec vi demerebat re/

digeret in nipiin: niſi pter pclpuã reueren/

tiã ⁊ ſingu ariſſimã di ectiòem quã habuit

ad virgine btiſſim· qꝛ eã ſup oes creaturaſ

deo nõ vniẽdas pdilexit Elegit em eã deus

cetpciegit: teſte pe. Indulſit iac de bmis
llauit ꝓpter virginez

paretibonec eos aunih-

o liberãdũ miſericoꝛditer. Et ſi nõ fuiſſet exoꝛ

ta btã vᷣgo:nec tpe carne ſumpſiſſet nec pa
votuiſſet,2 ↄſequens arcũ celi: oe i Ben ivePona an
meü in nubibo ⁊ erit ſignũ federis inter me
et terrã.Cunq; obduxero nubibe celi:appa

tniſm ſola diuinitate potuillet,? PR oleque
ho nunq; ſaluat fuiſſet. Ergo ꝓpter iſta no⸗

bile creatura ubeata virginem Maria de⸗

dum fontes aquaꝝ erup. 26. Et infra. Cum

vltio qᷓ pſonaꝝ acceptione ignoꝛat ſicutnec

tione.Et ꝓpter ipſaʒ de? qͥ dixit Peniterme ?

feciſſe hoiem:⁊ hoc ꝓpter boĩs maliciãſiue
culpã cõmiſſam alijs oĩbo diluunio ſubmerß/
pepcit Noe ⁊ eiꝰ filijs cũ vxoꝛibus ſuis e

neſis.vij.ipſos pᷣſeruando.ſ.vt btã virgo xt

ex ea xpᷣs oꝛlat᷑in mũdo. Vnð notanter de
us ait Penitet me.i.penã tenere opoꝛtet. qꝛ
penitere eſt penaʒ tenere: qð fecit dei filiꝰ in
ſua paſſione ꝓ peccato hoĩs. Itẽ pter be⸗
atã virginẽ pᷣſeruauit deꝰ Abꝛaãa cede q̃tu
oꝛ regũ Geñ.xiiij.Et yſaac ab Iſmatle Ge

neſis. xxij. Et Jacob ab eſau Geñ. xxvij. Et
iudaicũ pptin a manu pharaonis ⁊ in mari

rubꝛo Exo.xiiijiac diuerſoꝝ regũ tyrãnoꝝ.
et de captiuitate babilonis.Et vt bꝛeui ſer/
mone cõpꝛehẽdã oẽs liberatões ⁊ indulgẽ/
tias factas in veteri teſtamẽto non ambigo
beũ feciſſe niſi ſolũ ꝓpter bñdicte virgis re⸗
ueretiã ⁊ amoꝛẽ q b eã deus pᷣhonoꝛãdã in
cũctis ſuis oꝑibo ab etemno pᷣoꝛdiauit. Hec
ance Bern. Tercio declarat᷑ ex ↄtinue
tinue in mũdo accreſcãt mala iniquitates ⁊
pctã. Credis ne qᷓre parcit nunc mũdo ipſe
deus q; olim etiã młto his minoꝛa pctã aeri

us puniuit: put in veteri teſtamento legit æ&

vicʒ ſodomitas ſubmerſit: totũ mũdũ dilu⸗

nio deleuit. ꝓ eſu ⁊ 2cupiſcẽtia carniũ in de
ſerto:filios iſrael.xxiij.milia occidit.

Et pꝛo

lõis ⁊ iniqͥtatis incremẽto. Nã cũ cõ

multis alijs ſilibus legim filios iſrael acni-⸗

ter puniuiſſe:imo oẽm getem iſraeliticã di
cctam ꝓ offenſis ⁊ legis pᷣparicatõibo de ter⸗
ra ꝓmiſſionis ꝑdidiſſe comꝑimꝰ. Quõ cre-
dere potes ꝙ nucacerbius mũdũ nõ flagel

laret ⁊ nõ ecterminaret: cum videamꝰ młio

— * .

pꝓ nüc abũdare grauioꝛa in mũdo pctã. Et

2. „

certe ipſe malignꝰ mũdus qnto etate creſcit
tanto malicia decreſcit.vt teſtat᷑ Hiero.ĩ te/
ſtamẽto. Sed ꝓfecto qᷣcqͥd de parcitmun
do ⁊ q̃ntũcunq; diutiꝰ vt cõſertat᷑ expectat
miſericoꝛditer ⁊ pᷣſeruat in eſſe: nec tã cito ſi

nem imponit eidẽ cũ demeret᷑. Lotũ hoc fa

cit ꝓpter b. virginẽ ⁊ eius merita: aduocatio

niſq; interceſſionẽ: ppter quã ↄſeruat imeſſe

Vñ Fulgeti iiij. Dichologiax alt: Celũ
et terra iã dudũ ruiſſent ſi nõ Maria pᷣcibo

ſuſtetaſſet. Pꝛopter qð ipᷣa b. vᷣgo figurat

arcũ celi:de q́ᷓ ſcribi Gen.ixePonã arcum

„

4
e 1

rebit aneus meus in nubibo t recoꝛdaboꝛ ſe
denis mei: vt nõ deleam vniuerſam terram.

Nimin ſicut arcus eſt inclinat:ſta deus p
virginẽ ad nos eſt miſericoꝛditer inclinat⸗

aded ꝙ quẽadmodũ arcꝰceli cũ ꝑ ethera di
ſtenglit᷑ iam die illa nulla intẽperies nocere

oſtẽdit᷑:nullaq; tonitrua comitant᷑: teſte cõ⸗
mẽtatoꝛe in de impᷣſſiõibo aerꝭ ſuꝑ li.. De

theoꝛoꝝ. Sic b.virgo coꝛã deo ꝓ nobis in

teruẽtrix apparẽs q̃ eſt mediatrix inter deũ ⁊

terrã.i.hoĩes:⁊ aduocata:mitigat dei iram
ne delkat vniuerſam terrã:recoꝛdatus fede/
ris ſui facti cũ genere humano:qm̃ naturaʒ

bhumanã ſuo fuũio ex virgie copulauit vt de/

ns fieret homo. Hinc ⁊ Berñ. Nemo inqᷣt
o dña tam idone? qͥ gladio ſe obijciat ꝓ no/

bis vt tu amantiſſima mr̃ dei ꝑ quã pꝛimã

—

ſuſcepimꝰ miſcdiaʒ de manu dei nr̃i. Hec il

le. Et ad id valet reuelatio q̃ babeĩ in legẽ
da ſancti Dñici ꝙ cuʒ inſtarent ſancti Dñi/
cus ⁊ Frãciſcꝰ ꝓ ↄſfirmatiõe oꝛdinũ ſuoꝛuʒ
apud papã in oꝛõne poſiti videre xpᷣ
re tres lanceas tenẽtẽ ⁊ ↄtra mudũ vibꝛan⸗

8

tem di. Ecce tot? mundus triba vitijs plenꝰ
eſt.ſ.ſuꝑbia:auaricia:⁊ luxunia. Et ideo de
his tribo lãceis volo ꝑimere. Tun
ter b. mater ᷣgo accurrendo ad genua ꝓci⸗
dit:⁊ vt miſereret᷑ mũdo petijt:exponẽdo q;
hos duos ſideles ſcʒ ſctm̃ Dñicũ ⁊ ſctm̃ frã
ciſcũ ad expugnanda dicta vicia mitteret. ⁊?
ſic dũs placatus eſt. Ecce patet qꝛ b. vᷣgo
eqh cõſeruatrix ſeculi in eſſe:et iõ oẽs ei tenẽ/
tur deuote gras agere ⁊ ſerurre.

2.

Laplin. I. de ſtella.i. bullegio noblliſſi
mi atq; pcellẽtiſſimi meriti btẽ Darie.

Erca itella dici

tcL tur meritũ.qꝛ btã virgo Maria

plus qᷓ; oĩis creatura angelica vł

humaua meruit in oĩbs ſuis actibo ⁊ motib⸗
Ipfſa impꝛevoꝛtionabilr ꝓmeruit vnico cõ
ſenſu ſuo in filij dei ↄceptiõe:cum ait. Ecce
ancilla dñi fiat mhi m verbũ tuũ. Luce.j.
Et patet ſᷣm ſcim̃ Berũ.vbi ſupᷣ.qꝛ oẽs alij
noõ potuerũt ampliꝰ pmereri niſi ᷣm diuer⸗
ſos ſtatus ⁊ gradus gliam felicitatis eterne
Hec aũt virgo in illo glioſo ↄſenſu qñ filiiũ
dei ↄcepit ꝓmeruit mox totiꝰ mũdi dnium q̃ſtio rrit H
ſuꝑ oẽs cregturas:ſceptꝝ regni:plenitudieʒ ſione merebat᷑. Ad qð ᷣm Alb.vbi Sö. Re⸗
oim graꝝ ⁊ vᷣtutũ ⁊ donoꝝ:oĩmq; biitudi-
mnũ: olm fructuum ſpus: oim ſciaꝝ : phiaꝝ

ı* 9

4

meruit inſuꝑ fecũditatẽ: in virginitate ma⸗
ternitatẽ ſili dei: ⁊ ſit poꝛta celi et regia di
uine mie ⁊c. Quare aut potiꝰ dicat᷑ regina
miſcdᷣie q; ipatrix patuit S.lłx. p. ij ar. ſ ca. ij
Hic tñ occu rrit qſtio Atrũ buſſima vᷣgo
qlibet motu merebat᷑i ̊ mũdo vriſto poſ/
ſit ſibt attnibui o puilegio, Ad q pninus
rũdet᷑ ꝙ ipſa glioſiſſima virgo m qð pbar
Alb.ſuꝑ miſſus eſt.ca. clxxx.⁊? ſe. Quolibet
motu liberi ar bitrij ad agedũ vel patiedũ qᷓ
mereri ↄtigit merebat᷑. Et ꝓbat᷑ ſic.qꝛ apls
in oge:oĩa ĩ noĩe dñlieſu ficite. Et.j. Coꝝꝛ.
x.·Diue mãducatis inqt ſiue bibitᷣ vel alið
qd facitis: oia in gloꝛiaʒ dei facite. Modo

fruſtra pᷣcipit᷑ vł oſulit᷑ vel monet᷑. Si aliqͥſ

ergo bliſſuna vgo impleuit ſup oẽs. ⁊ co⸗
ſeques qcqd fecit merebat᷑.qꝛ oia fecit ĩ no⸗
mine dñnl leſu vel in lande ? gliam dei. olu
ra alla argumẽra pb lia adqucit Alb. vbi
g.q ca bꝛeuitalis hic obmitto, Sʒ di. Cõ
ſtatꝙ aliqũ btã go mouebatr motu natu⸗
rali:licut exempli gra qũ eſuriebat naturali

ad comededũ mouebat: ⁊ q ſitiebat ad bi
bendũ:qn ſatigabat᷑ ad refociladũ ?c. Sʒ

det᷑ & quo qlibet motu ctiam naturali mere
bat᷑. Rũdet᷑ ſm Alber. ꝙ btã go nõ me⸗
rebat᷑ motib naturalibo inq;tuʒ naturalibo
ſed inq;tũ rõnalibꝰ gra infoꝛmatis. Nã mo
tibo liberi arbitrij gratuitis merebatur vbi
etiã libeꝝ arbitriũ et gra oꝑabat. VUñ apls
j.Coꝝ.xv. Non aũt ego ſed gra dei mecũ.ſ.
opꝑabat.et ſic merebat᷑ brã vᷣgo q̃libet motu
etiã naturali ⁊ rõnali quo.ſ.ↄtingit mereri.
qꝛ ꝑ gratie plenitudinẽ habuit ꝙ oĩa opera
faceret ꝓter vltimũ ⁊ optimuʒz. Itẽ diceres
adhuc m hoc dñs ieſus nõ pcelleret ipſaʒ

in oꝑando ſi ipᷣa qlibet motu merebat᷑ ſicut

ipſe dns Jeſug. Rudet᷑ m eundẽ Alb. q
oño ieſu ꝓpter h̊ ipſa nõ eqbat᷑i oꝑatiõe.qꝛ
ons ieſus oꝑabat᷑ naturalia ⁊ ſuꝑnatalia ⁊
ſine ſui idigetia. ? H charitate ipꝛopoꝛtiona
bilit amplioꝛi ⁊ altioꝛi qᷓ; b.vᷣgo.vñ pꝰ xpᷣm
btã vᷣgo merito gaudet iſto excelletiſſimo pᷣ

uilegio ꝙ oĩ motu merebat. Scdᷣa adbuc
q̃ſtio hic occurrit VUtuꝝ btã vᷣgo q̃libet paſ

ſpõdet᷑ bꝛeuiter ꝙ q;uis paſſi lõibo qᷓ a parẽ⸗
tnibo coôtrahunt᷑ naturaliter hõ nõ mereatur

A 4

Liber

gnia vt dicit phs:ij. metha. Pꝛopter ea q /
ſuüt nobis a natura nec laudamur nec vitu-
demeriti tales Paſſioes. licet etiã paſſiões ꝗᷓ
ab extriſeco iĩferunt qñq; neceſſario ſufferũ
tur: ? oino inuite:⁊ ideo non ſunt meritoꝛie
qda meritũ paſſionis ⁊ etiã oĩs actõis pᷣnci⸗

paliter eſt a gratia ⁊ minꝰ pncipalr a volun

tate. Exemplu ſm Anſel, qꝛ volütas ſe h
vt iumentũ,.gra vt leſſoꝛ.qm̃ gra ſuꝑ liberũ
ar bitriuũ volucatis iᷣm dirigendo ad viã ſa
lutis tanq; ſeſſoꝛ iumẽti in itinere:ꝑficit iter
ducẽdo ad terminũ optatũ Sic ergo paſſi
onibo inctum ab extrinſeco inferunt neceſ
ſarioq; ſufferunt᷑:⁊ eti inq;tum naturaliter
ↄtrahunt᷑ hõ nõ meret᷑.tũ inituz volũtas
rõnalis infoꝛmata gra ad illaꝝ ſufferentiaʒ
libertate ꝓpꝛia inclinat᷑ patiẽter ſaltẽ tolera⸗

re vt dicit.hocmõ eſt meritoꝛia.ſicut paſſio
latronis iuxta crucẽ xpᷣi pẽdẽtis fuit qdẽne
eſſarla ſed Ad ꝓppoſitum igiẽ
de btiſſima v̈gine patet ꝙ exqᷓ ipſa charita⸗
teimo do plena fuit.ᷣ ideo q̃llibet paſſiones

ceſſaria ſed tũ meritoꝛia.

.

rlam deo. Item vt ßmiſi ipſa in olbo moti

bus ⁊ actiõibo meruit ſupeminẽter ſiue co⸗
mededo ſiue bibedo ſiue qeſcẽdo ſiue labo-
rãdo ſiue doꝛmiẽdo ſiue vigilãdo ſiue ſedẽ⸗

do ſiue ambulãdo ſiue quõlibet ſe hbabẽdo.

Semp em̃ de deo cogitauit. ſo in dei gloꝛi
am qͥ cqͥd fecit retulit.⁊ in noie dñi ieſu agè
do ⁊ patiedo exultauit Unde digne de bac

ſtella meriti ſuꝑ oẽs gliat.
Caplin. II. huius de puilegio poteſta/
tis Marie vbi declarat᷑ e ipa potuit ð deo

War tta ſtella di
Aꝗq cit᷑ poteſtas.qa plus potuit deo
aAunnuẽte flacere de deo ipſa beata

virgo ; de imediate potuerit de ſeipſo. Et

ꝓbat᷑ ᷣm ſanctũ Gernardinũ ſic. Nã qdaʒ
a at ↄtraria ⁊ ↄtradictoꝛia inter deũ ⁊ vᷣgi⸗
nẽ q qdem ert ipoſſibilia. Sed cũ de ac-
* ceſſit ad btãm vᷣginẽ oĩa ſunt cõcoꝛdata in

ipſa. Pꝛimũ qa impoſſibile erat deũ non

ſiue naturales ſiue illatas vndecũq; ſemꝑ ꝑ
gram q̃ ſupabũdauit in deũ retulit ⁊ nõ ſo/
lum patietiſſime ſed ⁊ hilariſſime ſuſtinuit:
inlto ipꝛopoꝛtiouabiliter ſuꝑ Job:ſuꝑ tho
biã:ſuꝑ Paulũ:et ſuꝑ oẽs martyres qͥ ĩ paſ
ſiõibo ? tribulatõibo exultabãt ⁊ dabãt glo⸗

* .
. . 4

generare,qa cũ deus ſit intellectualis natu

re:ideo in ipſo ponit᷑ neceſſario verbũ qð E

„ —

filius. Vñ Eſa.lxvj. Si ego generation

alijs tribuo ipſe ſterilis ero. Secundũñ im

poſſibile.ſ.naturalr erat ᷣginẽ generare·
Terciũ:qꝛ impoſſibile erat deum genare

niſi deũ ſcʒ filiũ.qꝛ filiatio vt dicit Nico.de
ly.ſuꝑ Joheʒ ca.j.et ↄcoꝛditer doctoꝛes: eſt
ꝓceſſus viuẽtꝭ a viuẽte fᷣm rõnem ſilitudis
in identate nature ſaltẽ ſpecifica vł in ꝓpin/
quo genere. Cũ igit᷑ in deo ponit᷑ vᷣbũ:iux

ta illud Johis.j. In pncipio erat ᷣbum et

verbũ erat apud deũ ⁊ de erat vᷣbii. Et q̃a

deus nõ ſolñ eſt viuẽs ſed ⁊ vita eſt ꝑ eſſen⸗
tiã.ideo vᷣbũ in diuinis neceſſario pcedit:ſi

cut viuẽs a viuẽte Et in idẽtitate nature nõ

ſolũ ſpecifica ſed nũerali. Et pcedit ſm rõ2
nem ſilitudis.qꝛ de rõne vᷣbi eſt q ſit pfecta

ſilitudo eis cui?eſt vbumm. ? ideo v̈bü et

. * * 7 —

in diuinis idẽ ſunt. Vnõ ſicut ipoſſibile eſt
hoĩem generare filiũ niſi hoĩem:ita deũ pa⸗
treimpoſſibile eſt generare niſi deũ filium
Quartũ qͥ impoſſibile erat vᷣginẽ genera

re deũiqꝛ hõ nõ põt generare deũ ſed hoĩez
naturalr:ſicut patet. Item qnto Ambꝛo.
Impoſſibile erat deum cũ alia ꝑſona gene⸗
rare. Sexto impoſſibile erat vᷣginem ſine

alia ꝑſona generare. Acceſſit ̊ deꝰ ad vir-
ginẽ ⁊ neceſſe fuit vᷣginẽ generare ⁊ nõ aliu,
q; deũ ⁊ nõ de alio q;ᷓ de deo.ſed deꝰnõ p.
tuit generare niſi deũ de ſe:⁊ tñ ᷣgo deũ fe ⸗
cit holĩem. Itẽ de? nõ potuit generare jſi
infinitũ ĩmoꝛtalẽ eternũ impaſſibilẽ inſed=ſti
bilem ſiue ĩuiſibilẽ ſub foꝛma dei.ſed virgo
fecit eũ finitũ moꝛtalẽ tꝑalẽ paſſibilẽ viſibi/
lẽ ſub foꝛma ſerui.O ineffabilis humilitas
creatoꝛis:o incogitabilis tus virgis mſis
o incõpꝛehenſibilis altitudo myſterioꝝ dei
Vna puella neſcio qͥb blãdicijs:qͥbo caute
lis:qͥbo violẽtijs:vt ita dicam ſeduxit:vulne

rauit coꝛ diuinũ ⁊ dei ſapiam oircũuenit. q̃

ꝓpter ↄqrit᷑ ds ð vᷣgie Cañ.iiij. ulnera
ſti coꝛ meũ ſoꝛoꝛ mea ſponſa: vulneraſti coꝛ
meũ.vbi glo.q.d.ꝓ amoꝛetuo carnẽ aſſũpſi

⁊ vulneribo ĩ cruce ĩpoſitꝭ vulneraſti coꝛ nee
um.qꝛ ꝓ ea.i.vgie redimẽda plus qᷓ;

tiã veſtiuit pauꝑtate:ſummã lucẽ tenebꝛis:

om̃i
alia creatura xpᷣs venit ĩ mũdũ ⁊ paſius eſt
Ex vᷣgis igit᷑ carne deꝰ flens dico:ſũmã alti
tudinẽ veſtiuit hũilitate:ſumm deliciarus⸗
dulcedinẽ veſtiuit penalitate:ſummã opulẽ?

po⸗

1

Dars

le flagellis. Reuera deo pr̃i ꝑ oẽm modũ im
poſſibile erat ꝙ de ſe aliqͥd tale faceret: ꝓpte

rea ĩ hoc ↄſtat vᷣginis pꝛogatiua.qꝛ nulli al

texreature ↄceſſit deꝰhec niſi vᷣgini.et hoc

toii ꝓ ſalute hũani generis. Vñ ſicut illud
quod pr̃ dedit filio eſt maiꝰ oĩbo ſicut ſcribi

tur in euangelio: ſic iſtud qð dedit matri eſt

maius oĩbo. Quid igit᷑ agẽdũ eſt niſi cũ Bꝛe

goꝛio exclamãduʒ ⁊ dicẽdum. O mira circa
nos ſqʒ vtriuſq; paretis Jeſu xp̃i pietatꝭ di⸗
ghgatio.O ineffabilis dei ſcʒ ⁊ vᷣgis dilectio
charitatis:qͥ vt ſeruũ redimerẽt:cõem ſiliu;
tradiderunt. Pꝛopter nimiã em̃ charitatẽ qᷓ
deus ⁊ vᷣgo nos pctõꝛes dilexerunt:filiũ ſcʒ

dñm Jeſum q lauaret nos a pctis ĩ ſangui

ne ſuo obtulerunt Hec ſanctus Bernardi

CLCaplin. V. de pꝛiuilegio ſuꝑexcelletie ma

rie pꝛe omnibus creatis. 4

Winta in oꝛdie

ꝗ ſtella ðᷣ ſuꝑexcelletia. Tãte nãq;
elt ſuꝑexcelletie ipa beata go q⸗
nec in ꝑſonis increatis.i.diuĩs:nec in crea⸗/
tis.i,angelis ⁊ hoĩbo iuenit᷑ hec icogitabili⸗

dignitas.ſ.qꝙ habeat deũ filiũ: niſi in vna ꝑ

ſona diuĩa tm̃ q̃ eſt patr⁊ in vna ꝑſona hu
mana ꝗᷓ eſt matrꝭ. Stan
mũ pꝛiuilegiũ ſoli btẽ virgini ↄceſſum inter
oẽs creaturas.i.hr̃e deũ filiũ:ſicut in creato

ane hoc eſt ſinglariſſi⸗

re Peo ſoliꝰ.ſ.ẽ hoc ðᷣi pr̃is: nec eſt cõicabile

fildo aut. ſſ. Uñ ſicut ĩpoſſibile eſt pſonaʒ fi⸗
lij aut ſſ.generarẽ deũ filiũ: ita ĩpoſſibile eſt

aliquã mulierẽ aut quãcũq; creaturã pare⸗

re deũ filiũ:niſi denuo alicui ↄferret hoc de
us ꝑ potẽtiã nouã:qð certũ eſt nunqᷓ; eſſe at

futuꝝ. Numix ꝑſona filij ⁊ etiã ꝑſona ſſ.nõ
pnt deũ generare: p eo ꝙ ĩ eis no eſt natura

cũ pᷣmitate deita: nec intellectꝰ cũ actu di⸗
cẽdi aliqð vᷣoũ:ſiue cũ fecũditate et potẽtia
ad ꝓducẽdũ imaginẽ ſicut in pr̃e eſt. Añ ſiẽ
ĩpoſſibile eſt alteri ꝑſone qᷓ; pri pducere ver

bu ſiue generare filiũ: p eo q; hoc vᷣbũ geni⸗
tũſt tã ꝑfectiſſimũ ꝙ totã potẽtiã generãdi

ecxhauſit in patre.ita potẽtia ↄcipiẽdi ⁊ pari

endi deũ que nature hũane a do cõicata fu
it fᷣm qð dicimꝰ xpᷣm fuiſſe in lübis patruʒ

ſm coꝛpulẽtſubſtãtiã deſcẽdit ab Adã vſ/

q; ad virgin.Et ita ꝑ natiuitatẽ xpᷣi ex vᷣgie
mre:hec potẽtia.ſ.generãdi deuʒ exhauſta ẽ

ð tota natura hũana adeo ꝙ; qcũqs diceret
aliquã ꝑſonã diuinã foꝛe hũanãdaʒ in aliq;
vel aliq̃ fm coꝛpuletã ſubam: eſſet vt ipijſit
mus hereticꝰ puniẽdus.Hec idem Berũñ.
LKCaplin. VI. de pꝛiuilegio ꝙ beata vir
go Maria ðꝛ mundi domiag
Exrta ſtella dici/
9 lur dñatio.qꝛ b. go eſt dña mi
Aualli ſiẽ ⁊ de ons eſt ipſiꝰ mũdi.Et
in hocmagnũ puilegiuʒ cõcelſit ipße deꝰ bte

v̈gini. qꝛ voluit eiꝰ pncipatũ dnium q́dã-
modo Larareibtt. ði pris pᷣncſpatui et
o. Et qde patet p ib. Pꝛio
qa ſic ſolus deꝰ pr hʒ ius imꝑandi et dñiuʒ
ſuꝑ ipſiꝰ filio.. dei:cui ipſe filiꝰ hocẽ dũs ie
ſus ꝑ oĩa obediuit vſq; ad moꝛtẽ deſerui⸗

cipue in tribo.

tũ dedit mihi pr ſic facio. Ita ſola vgo mi
bʒ ius pcipiẽdi ⁊ maternũ dniuʒ ſupꝑ ipo ði
filio. Cui ipſe dũs Jeſus pᷣcipieti obediuit
ipſaʒ honoꝛãdo, iuxta illud Exo. xx. Hono
ra patrẽ ⁊ inreʒ ⁊c. Et idẽ tanq; matri ad fa
mulatũ ſe ſubiecit iuxta illud Au.ij. Deſcẽ⸗
dit cũ illis ⁊ erat ſubditꝰeis VUñ ſiẽ hec ꝓpõ
eſt vera:dei patris ĩꝑio deꝰ famlat᷑ ⁊ obedit
Ita hec eſt vera:virgis matr iꝑio de?famu
lat᷑ ad nutũ ⁊ obedit.i dei filius xpᷣs. Be⸗
cudo qꝛ ſic dei pr̃is img io ⁊ dñio oẽs crea⸗
ture mũdi ſũt ſubiecte:ita et b. vᷣgis ipio ac
dñio oĩa ſunt ſubiecta ⁊ famulant᷑. Vñ hec
eſt vera. Tot ereature ſeruiunt glioſe vᷣgini
q̃t ſeruiũt ſctiſſime trinitati. Oẽs nẽpe crea

ture quẽcũq; graduʒ teneãt ĩ creatꝭ ſiue ſint

ſpũales vt angeli:ſiue coꝛꝑales vt celuʒ: ele
meia:⁊ oĩa q̃ ſt iĩ celo ⁊ ĩ terra ſiue dãnati ſi
ue bti q̃ oĩa ſunt diuio ĩꝑio ſubiugata.cun⸗

ta hee glioſe v̈gini ſüt ſubiecta: vt poſſit di⸗
cere cũ xpo illõ Mathᷣ.vl. Data e mihi oĩis
ptãs ĩ celo ⁊ ĩ terro. VUñ Berñn. Data inqͥtẽ

tibi o dña oĩs ptas ĩ celo et ĩ tetra: vt qͥcqͥd
voluerꝭ valeas efficere. Tertio qꝛ ſiẽ hec ẽ
vera:diuino ĩpio oia famlant᷑ ⁊ ?ᷣgo.ita hec
etiã eſt vera:imꝑio vgis oĩa famulant᷑ ⁊ deꝰ
vt maniteſte patuit. Uere â maximũ dñiuʒ
btẽ virgis q̃ nõ ſolũ creaturꝭ ſed etiã ipſi ðOᷣo
tanq; mr filio pncipat᷑. VUñ merito ipſa ait

Ecci.xxiiij. Ego erx oꝛe altiſſimi pdij pꝛtimo
genita an oem creaturã:nõ tꝑe ſed dignita⸗

te,/ ex oꝛe inquã altiſſimi:quia altiſſime ſapi
entie diuie oꝛdie ipſa eſt pᷣlata oĩbo. Vũ ibi

4

de ſubdit In oĩ ploꝛ in oĩ gente pᷣmatſi te
nui:? oiĩm excellentiũ ⁊ ſupboml.demonuz

Caplm. VMy bta maria p puilegio ba⸗
bet ſucceſſiſſe in regnum müdi

tur regnũi, quia hereditatio iure
totiꝰ muidi z ei monarchia acpmat:ita
ipſa mi dei glloſiſſima oĩin qᷓ ſunt infra de⸗
um hʒ regale dnium ⁊ iclitũ toti⸗ bis mo

„

*

narchie bncipatũ: 2 vniuerlale celeſtiũ ? ter
reſtriũ regnũ ac ĩpiuz. Declarat ſic im ſetmn
ſuerit nopiliſſima pfon ſup oẽ; alia qcuid;
fuerit vel fut

ura ſit toto oꝛbe terraꝝ tatec;

pfectiois ꝙ etiã ſi nõ fuiſſet mr̃ dei noõ min-

debniſſet eſſe dña müũdiip eo. qs fuit tuolt
ſima: luinoſiſſima:ſapietiiſima: ⁊ oĩ gra plle/

niſſima iĩpꝛopoꝛtionabilr pᷣ alijs. a

entia ⁊ rõne vigetibo: vt diẽ Areſto. j.ſ
Alttñ eriã ſm legel ꝗbo regit mudus iure be
patii ⁊ regnu. qaꝛ ili ei in pmo inſtati coce⸗
ptiois ſue monarchiipncipatũ toti/ pme
ruit et obtinuit vniuerſi teſte ps, Dñni e ter⸗
nerſi ꝗͥ hitãt iĩ eo. et ſequit ſm oẽs leges q;

5

rit 2 ob .

(l. Vñ etia iure coceptois flli del vgini icũ

bebat totũ il ꝓcurare ⁊ admiſtrare qð er
tuc lilio dati eit ſcʒ regime vnſuerſi: vſq; ad
etatẽ filij ſui legitima: vtpote qᷓ fuit ipſi filij
dei mi dilecta: nutrix ⁊ auctrix. Nec tũ ẽmi

rũ ſi tã glioſa regina cura obmiſu admiſtrã

di.qꝛ puella:qꝛ vgo verecũdꝗ: qꝛ paupcula
filij dei totalr erat dedicata:et q? nõ

Ardcbat fore midele nec reputabat᷑ vt oꝛbᷣ
dna. Sicut nec fili: qui qdẽ licet vitã toti⸗
oꝛbis ⁊ moꝛes oꝛdiabat:tn nõ eſt de agnit⸗
nec vt oꝛbis rex t heres recept/ put ⁊ Jopᷣ.
I. ſcriptũ eſt Dũuũdus pꝑ ipᷣm facteſt ⁊ mun/
dus eũ nõ cognouit:in ꝓpꝛia venit ⁊ ſui euʒ
nõ receperũt. Secledo igit i filio mr̃ vim la
etis deitat: curã admiſtradi rẽpublicã de⸗
reliqͥt c. In hui ſignũ qn dns Jeſus in
cruce moꝛeret licet vt dicit Ambꝛo. de alijs
teſtametiũ cõdiderit ⁊ tũc ⁊ antea:qꝛ pacem

diſcipulis:veſtimẽta milicib:matr
lo.ſ. Johãni:aiam deop
lia.tũ monarchiã totius oꝛbis null
ſtat? ẽ:nec angelo nec hom nec alicui crea
ture:eoꝙ ſine matris pᷣiudicio fieri nõ epte
rat tale teſtamentũ. Mater em̃ ſᷣm giagare
cip ati

nullus aliꝰ fuit in ternꝭ qͥ de iure ſuccede

lox: imꝑa

* „* — „
4 8

bte

pit dei ybu vt ſic dicã iuriſdictiõem et aute

pſa mi dei ? dni regiſq; oĩm pmerue⸗/

1 — °

ĩ legauit. 2 pla ta⸗

.„*

vnq; te

ſucceſſit in mũdi monarchia ac pꝛincipat.
oĩm ꝑ hoc de iure hereditario acqᷣ ſiuit. NHã
xpo in hac hereditate niſi mr. Deniq; hãc

ſucceſſionẽ mr̃is nuſq; legim reuocataʒ.ſed
diuio mũere opante ⁊ gra vᷣgis ĩpeſmite cer·

nim ?expᷣſſi? qtidie elucidari dũ es pdicamꝰ

dñam angeloꝝ ? oĩm creaturaꝝ: reginã ce⸗

4

tricẽ ſecloꝝ:ma reencok mondr

* 2

⸗ 2

niuerſoꝝ:digniſſimã et pelectiſſi

oĩm del oper ac gliam et ſocuditatẽ celeſtiũ

deo in nos deſcendit niſt p man⸗
Diſpeſet᷑. Himiꝝ a tpeq̊ go ↄce

ritatẽ obtinuit in oĩ ceſſione tpali ſpüſſer

ita ꝗ; nulla creatura aliqu gratiã vl vtuteʒ
pulicet. pſi pie Nelt⸗ nl

Dinc Ber ſſim ait. Ni
In maria vo ſic ĩ collo traſfudete. vñ.

e

„

ð celo ad terra niſi ꝑ man⸗
r. Z aſſup. in

In xpo fuit plenitudo gig ſicĩ cap

vij.ð ᷣgie ad xõm Salomõ ait. Collũ tuũ

— .

lic turn eburnea. Die nepe g collü vitales
ſpũs a capite deſccdũt ĩ coꝛpꝰ: ſicꝑ vᷣginea
capite xpo vitaleſ gre ĩ ei coꝛpꝰ myſticũ trãs⸗
fudunt᷑. AUbi nota ꝙ defluxu diuiaꝝ graꝝ
fm ꝙ trabit᷑ ex ᷣbis Dioniſij.iiij. ca. celeſtꝭ
hierariſte ẽ oꝛdo:vt pꝛiꝰ a demefluãt ĩ bn/⸗
diciã alaʒ xpᷣi.in deq; ĩ btãm aiaʒ vᷣgis mr̃is
deinde ĩ ſeraphin. ⁊ ſic ſucceſſiue ĩ ſctõs ali

te

os oꝛdies angeloꝝ.⁊ tãdẽ in eccłiam militä

tẽ, Exq̊ nẽpe tot deus ⁊ tota natura diuma

Fm totũ ſuũ eſſe poſſe ſcire ⁊ velle diuinũ in

tra vᷣgis vteꝝ clauſit ſe:vbi ⁊ mẽſibo nouem

babitauit:nõ timeo dicere ꝙ in oĩm gratia

0

rü effluxu bec go qndã iuriſgictiöem ha⸗

buerit de cuius vtero vᷣgineo qſi de quodã

diuinitat occeano riui ⁊ flumina emanant

,

oulm gr̃aꝝ. Vñ Ecẽl xxiiij.in ꝑſona eius in
9 AIt ſcriptura ſacra:⁊ ſctã de ipſa canit eccłia.
In me oiĩs gĩa vite ⁊ veritat::ĩ me oĩs ſoes
vite ⁊ ᷣtut.Trãſite ad me oẽs qͥ ↄcupiſcit
M⁊ a generatõnibo meis adiplemi. Ex q̊

pugꝶ qͥa oĩs gratie ſons in Maria eſt vt ad

ipſain recurramꝰ in oĩ ſalute hbñda et ſpe ac
virtute:gr̃a ⁊ veritate:vita ⁊ glia eterna ↄſe

quẽda.qꝛ ipᷣa eſt diſpẽſatrix ois gre Pꝛo⸗

ingde ipſa merito figurat᷑ ꝑ lunam Cant.vj.
Pulcra vt luna.qꝛ luna dñat᷑ oibo hũoꝛibꝰ
inſfuiẽs cũctis liquoꝛẽ hũoꝛẽq; coꝛpibus
vt dicit Macro.de ſomno ſcipionis lib. ij.
Hã ad motũ lune fit fluxꝰ⁊ reſluxꝰ mariũi.

methoꝛoꝝ. Vñ ⁊ cãcri ⁊ conche ⁊ etiã her/
be ſuco plenioꝛes ſunt. vt dicit tolomeꝰ ĩ

almageſti.iij.in plenilunio abũdãtes. Sic

btiſſima vᷣgo dñium habet ſuꝑ influxu ois
gre ⁊ diſpẽſatiõe.⁊ qͥ deuotiꝰ ei famulant᷑ in

terris amplioꝛi gra ꝑ ipam abũdãat ꝗᷓ eſt m̃
gratie. Sed du.quõ hoc attribuit btẽ vgi
ni vt ipſa ſit mr̃ ⁊ diſpẽſatrix oĩs gre in mũ/

do:cũ gre fons ⁊ autoꝛ ſit ipſemet deus. Et

gra a ſolo deo infundit᷑ vt dicit Berñ. ĩ ſer.
de charitate et gra xpᷣi. Imo vt ꝓbat ſanctꝰ
Tho. pma ſcdᷣe.q.cxij.ar.j.donũ gre exq ex
cedit oẽm facultatẽ nature create cũ nil alið
ſit q;ᷓ qᷓdã ꝑticipatio diuĩe nature.iõ impoſ⸗
ſibile eſt ꝗy aliq alia creatura gram caulet. ſzʒ
ſoliꝰ dei eſt hoc.ſ. cauſare gram in aia. Ad
boc reſpõdet᷑ ꝙ verũ eſt pncipaltr efficiedo.
gqviic ſolus de cauſat ⁊ infundit gram ⁊ di/
ſpeęlat. Attñ btã virgo ðꝛ mi gratie ꝑ medi/

ationẽ. vt ð eſt declaratũ. Vñ ipſa in influ⸗
xu gratie a deo obtinuit ſpecialẽ iuriſdictio

nẽ et autoꝛitatẽ ꝑticipatiue. qð declarat᷑ hknm

ſctim̃ Bernardinũ vbi S. taliter pᷣter ea que
ſupꝛa tacta ſunt de oꝛdine influxꝰgraꝝ: Re/
perio inqͥt in rege dño Jeſu duas digniſſi⸗

mas dignitates. Pꝛima ꝙ ſit eternꝰ de ꝰ ge

nitus ab etemo. Scda ꝙ deuʒz ꝓducit ab
eterno:eoq ſpũmſcim̃ ſpirat. Hõ ipſe do⸗

minus Jeſus clauſus in vtero vᷣgĩs in eter
Mtate a deo patre de?generabat᷑ eternꝰ. Et

imeadeʒ eternitate ipſe puer in vẽtre matris

Deũ.i.ſpũmſctm̃ ſpirabat ⁊ ꝓducebat.quia

nunq; deſtitit generari a patre⁊ ſpirare ſpi⸗

ritũſctm̃:cũ nunq; deſtitit eſſe de etiã ĩ vte⸗
ro materno.o Ex hoc & ꝙ btã virgo ipᷣm cõ

cepit vtrũq; hanc eius dignitatẽ ꝑticipauit

Pꝛimq qdem ſcʒ; ꝙꝙ Jeſus eſt generatus a

deo participauit mater virgo adeo infinito

modo ꝙ ieſus nõ dicat᷑ verius filius dei qᷓ

filiꝰ virgis.nec maioꝛ nec gnioꝛ eſt filiꝰ Zi
in thꝛono paterno ſedens veſtitꝰ claritate et
luce ĩacceſſibili quã habuit ab eterno:qᷓ; exi
ſtens in vtero vᷣgis vl inuolutꝰ pãnis pau⸗

perculis ſuꝑ fenũ in pᷣſepio reclinat?ł. Se

cundã q́ dignitatẽ btã virgo ꝑticipauit qa
ipſa extitit mi filij dei qͥ ꝓducit ſpũmſctm̃ ⁊

ꝗe fons ⁊ autoꝛ ac cã ois gratie ſpũſſaneti.
Vñ eoipſo q̃ mr̃ fontis gratie.i.xpᷣi filij dei

extitit oim bonoꝝ ⁊ oĩs gratie mater ẽ effe⸗

—

cta. eoꝙ fons gratie xpᷣs ex ipᷣa ⁊ ꝑ ipſam in

hüc mudũ exiuit ⁊ venit. Ideo ipa vᷣgo gio
rioſa tãtam habet iuriſdictõem ⁊ autoꝛitatẽ
hticipatã a filio dei in defluxu ⁊ diſpeſatiõe
gratie ſpũſſcti ꝙ ola dona:oẽs vᷣtutes ⁊ gra
tie et om̃ia bona quibus vult:qũ vuit: quõ

vult: ⁊ quãtum vult per manus ipſius ad⸗

miniſtran-z.

Caphim. IN. de pꝛiuilegio ꝗ; totius mun

di ꝑfectiones beata Maria cõſummauit.

Ong ſtellainoꝛ

n dine ad pdictas dicit cõſũmatio

ꝗiꝛ oẽs nature ⁊ mũdi totiꝰperfe⸗

ctiones virgo ſacra vltima ſui pfectõne cõ⸗

pleuit ⁊ coſummauit. Deus qpe licʒ omia
fecerit perfecta ſicut exigebat vniuſcuiuſq;
natura. VUnde Deutero.xxxij. Dei perfecta

ſunt oꝑa.tamẽ vltime ꝑfectõis ↄſummatio

nem in mũdo vſq; ad partuʒ virgis diſtulit

et ſoli gini reſeruauit ↄſũmãdũ.⁊ declarat᷑

Pꝛimo ex ꝑte vniuerſalis creÄature
Secũdo ex pte generatiõis humane.
Tercio ex ꝑte incarnatiõis diune.

Pꝛimo ex parte omnis creature fm ſanctũ
Bernardinũ.quia oĩa entia vnum nobiliſ⸗
ſimũ ens appetebãt naturaliter. omnia viuẽ

tia vnũ nobiliſſimũ viueus. ſentientia vnũ

noblliſſimũ ſentiens. cõceptiones vnuʒ no
biliſſimũ conceptum. natiuitates optimuzʒ

naſcibile. Rationalia ſingulariſſimũ ratio/

nale. Spũalia excellẽtiſſimũ ſpũale.Et bꝛe

uiter oẽs ceature appetebant vnum qdpu
rũ optimũ creatũ.his aũt ſic exũtiba iꝑfeci:

eo ꝙ oĩa appetunt naturaliter bonuʒ aliq;

pꝛimũ et optimũ ad quod omnia oꝛdinant᷑

qꝛ entia nolũt male diſponi. Et patẽt hec ꝑ ⸗

phm.iij. Thopi.Et.xac.xij. Hecha. Pꝛo
uiſum eſt ergo mundo de vna femia ſuper

Liber

oeẽs bñdicta ꝗᷓ vnico ſuo partu poptimo oĩi
bus rebus in mũdo ſummã ⁊ vltimam ꝑfe

ctionẽ adduxit. Secũdo declarat ex par⸗
te generatõis hhane. ᷣm em̃ Anſelmũ li. ij.
Cur deus hõ.qᷓtuoꝛ modis deꝰ poterat fa⸗
cere hoĩem. Pꝛimo ſine viro ſine mulie
re vt fecit Adã. Secũdo de viro ſine mu⸗/
liere put ſecit Enã. Tercio de viro ⁊ muli
ere ſicut cõiter generant᷑ boĩes. Et iſti tres
modi fuerũt in mudo añ incarnatõem xpᷣi.
Necdũ aut erat cõplemtũ vniuerſi in ꝓdu
ctione hboĩs eoꝙ qrtus modus nõdũ fuit i
müdo vt vicz fieret hõ de vᷣ̈gine ſine viro ꝑ

virtutẽ ſũmi oꝑatoꝛis.ſed hoc cõſũmatum

eſt in maria. Tertio declarat ex pie incar-
natois diuine in qua ipſa btiſſima vᷣgo ꝑfe

ctionem adduxit tã ipſi mũdo q;ᷓ vt ita dicã

ipi creatoꝛi deo:nõ qᷓ ad ſe qͥ eſt ab eterno ꝑ

lectiſſimꝰ. ſed q̊ ad nos maniteſte ſunt iep
fectões diuine ꝑ virginẽ. Nimiꝝ ipſi mun/
do dixi ꝙ bec bñdicta vᷣgo in filij dei incar⸗

natiõe ↄſũmationẽ ꝑfectõis adduxit.⁊ cer⸗
te tantã ꝙ vlterioꝛis ꝑfectõis mũdus nõ eſt

capax: nec ipſe de põt oꝛdinaria ptãte idᷣm

pficere vlterioꝛi ꝑfectõe.imo ſi ipſe deꝰ pa⸗

ter ? ſpũſſctũs de femia naſcerent᷑:nibil ac⸗
creſceret oꝛbi:qᷣa qᷣcqͥd nobilitatis: qcquid
deitatis: ⁊ qcqͥd eternitatis eſt: totũ in oꝛbe

diffuſum eſt 2 pductũ ꝑ vᷣginez i illo eterno
ſuppoſito.ſ..xpᷣo ieſu generato ab ipa:cũ vicʒ

2 * *

Deniq; ipſa vᷣgo pfectões adduxit ? oſũma
uit ſcʒ vᷣtu ũ oſtẽſaꝝ in deo:vt pᷣmiſinõ quo

ad ſe: qꝛ diuĩe ꝑfectiões ita ſunt in ſũmo vt
nec augeri nec minui poſſint. ſʒ q̊ ad mani/

feſtatõez erga nos. qð patet/qꝛ in icarnatõe
diuĩa claruit q̃ ad nos iꝑſcrutabil ſapia dei

q̃ mũdũ reſtaurauit:diabolũ deiecit:ac ho⸗

minẽ liberauit. QClaruit et ieffabilis iuſticia

ac patiẽtia qᷓ ꝓ pctis noſtris ſatiſfecit deus

patiẽdo. Claruit ⁊ incõpꝛehẽſibilis mia et

benignitas. Vñ aplus. Apparuit benigni⸗
tas et hũanitas ſaluatoꝛis nñi dei: qa nõ ex
opibo qᷓ fecimꝰ nos ſed m ſuã miaʒ ſaluos

nos fecit.ad Tituiij.cũ noſipſi reſurgere et

liberani nullo mõ ꝑ creaturã aliquã poſſe⸗
mus. hec tñ de bonoꝝ noſtroꝝ egeret: teſte
ps. Deniq; claruit ĩmẽſa charitas q̃ dilexit
o nos ⁊ lauit a pctis noſtris in ſanguine ſuo
Apoẽ.j.Et deꝰ pater ſic dilexit mudũ vt fi⸗
uũ ſuum vnigenitũ daret.ſ.p redimẽdo ſer/

vᷣbũ caro factũ ẽ ⁊ hitauit in nob Joh. j.

no imo inimico. Et qd amplius dicz vttch
pᷣcipua vᷣtus in deo ipſa vicʒ hũilitas nõ tã

apparebat q mñ deũ decebat tanq; vna vᷣtu⸗
tutũ regaliũ.⁊ qꝛ nõ poterat deꝰ hũiliari vſ/
q; ad penas in natura diuia:opoꝛtuit ti
alia.ſ.hũana natura hũiliaret. vt ait Ree⸗
aureoli li.ii. cõpẽdij. ca. vj Sic ̊ omniũ
virtutũ pfectões manifeſtas conſũmauit et
adduxit btiſſima vgo Maria in deo et mũ
do qñn ꝑ ipam ⁊ in ipſa ipſe de eternꝰ hüli⸗
auit ſe vt ſit tꝑalis:impaſſibilis vſq; ad paſ

ſionẽ in moꝛtẽ ⁊c.: Vñ põt iã mũdusvicere

illud pᷣs.Omnis cõſũmatõis vidi finẽ.ſ.in

virgine.

Rapim. . de pꝛiuilegio oꝛnatus: qaſq;

de Maria oꝛnat᷑ totus müdus.

d cit᷑ oꝛnatꝰ. qꝛ de carne vᷣgis bñ/

llltccte ⁊ ĩ ꝑte coꝛpis eiꝰ exciſa cõſi
ſtit ⁊ ꝑficit᷑ ac tractat᷑ totũ decꝰ? oꝛnatꝰ mũ

di.Cũ qꝛ nil decoꝛoſiꝰ i mũdo videt᷑ q; vir
ginẽ eſſe matrẽ.ſ.dei.Tũ qꝛ in euchariſtia?

ide coꝛp xpᷣi qð de vᷣgie eſt ſũptũ: ? idẽ de:

eadẽq; aia et idẽ ſanguis q̃ fuerũt in virgis

vtero.qꝛ vt dicit Ambꝛo. Oĩa hec eadẽ ſũt
in ſacro q̃ fuerũt in virgis vtero.⁊ qꝛ totus

oꝛnatus ⁊ dec ecclie ac põdus ſacrũoꝝ eius
cõſiſtit in h̊ͥ ſacroſctõ ſacro euchariſtie in qᷓ

de? pntialr et coꝛꝑalr.i.ipſe totꝰdñs Jeſus

habitat nobiſcũ vſq; in finẽ ſeculi. Alia etiẽõ

ſacra ad hoc tanq; ad vltimũ finẽ oꝛdinant᷑
Igdeo btã virgo totã oꝛnauit ⁊ decoꝛauit ec

cleſiã:qm̃ ſui poꝛtio coꝛꝑis ſiue dicã puriſ⸗

ſimi ſanguĩs de qua chꝛiſti coꝛpꝰ foꝛmatuʒ

eſt ad totiꝰ ecclie oꝛnatũ:decoꝛẽ:ſidem:⁊ vi⸗

tam eternã ↄſequendã eſt data mũdo ſſtiĩ-
ferioꝛi in euchariſtia. Hic eſt eniʒ panis vi
te de quo ſi quis mãducauerit viuet in eter
num Johis.yyy.
Capim.&I. de pᷣuilegio qe btã virgo re

tribuit deo ꝓ toto mundo.

v Sꝛ retributio.qꝛ btã virgo tomʒ

retribuit deo ⁊ ſatiſfecit ꝓoĩbus

que ipſe de tribuit nobis ꝓut dedlrat idẽ
ſctũs Bernardi.vbi s.di.ſic. Sola em̃m bñ
dicta virgo plus fecit deo vel eitũ vt ſic di
cam quantũ fecit deus toti genẽri hbumano

Credo etem̃ certe ꝙ mibi indulget deus ſi

decimaſtella

☛●

u

—. „ G

1

*

ĩ

i; „

c

li

ſtiuit hoĩez pellicea veſte. Sed b

Pars

nunc ꝓ virgine matre loquar. Cõgregemꝰ

o nẽpe in vnũ q̃ deꝰ hoĩ fecit ⁊ ↄſiderem que
go Maria dño fecit. Pꝛio nãq; foꝛma⸗

4

unt de b

ne qꝗᷓ pꝛeualet oĩ limo terre ⁊ oibo rebo mũdi.

BDcðo de impſſit in hoĩem imagis ſui de
coꝛẽ.ſed Maria vᷣgo impſſit in xpm deum
imaginẽ decoꝛis ſui:vt ſicut ipᷣa erat pulcer
rima femĩanꝝ:ſic ⁊ xpᷣs eius natꝰ eſſet ſpecio
ſus fonna p filiijs hoĩm.teſte pᷣs. Vñ ſicut

imago dei peminet in hoĩe ſm aĩam pᷣ alijs
creatis:ita imago hoiĩs in xpo.i:ipſa hũani
tas xpᷣi ᷣm coꝛpus pᷣeminet oĩ homi et crea
ture angelice ac alijs inq;tũ deo vnita. Nã

deus dedit hoĩ vt ſit ad imaginẽ ſuaʒ. Btã

vᷣgo aut dedit deo vt ſit verbũ caro factum
Tercio deus fecit hoĩem in ſtatu inocẽtie
ſine paſſiõiba famis:ſitis: frigoꝛis: ⁊ ſilium.
Sed ſedula mr Jeſu oĩbo paſſioniba ipſi
dñi Jeſu occurrebat ſcʒ fami:ſiti:frigoꝛi:nu
ditati: caloꝛi.ſicut ſtat pauprim erxigebat.?
hoc cũ maxia patiẽtia ſua. Quarto de? ve

Nuarto de

ceſſu tpis fecit ei incõſutilẽ tanicã q̃ pꝛe.

luit oibo veſtib⸗ mudi vtpote a matre del fa

pualet oĩbo fructib paradiſi terreſtris ac to

tius mũdi. Septio deus dedit hoĩ carnẽ

nit de holem de limo terre. ſel Daria foꝛ
na den de puriiſimis ſanguĩbo ſuis ſimm
aſſ mptã naturã.ſ.a deo ⁊ ð puriſſima car/

ve

cta deo. Quinto deꝰ docuit hoĩem ſapiaʒ
ſed ſapietiſſima vgo ⁊ pꝛudetiſſima xpᷣm de
um in puericia nõ ſolu docuit:ſed ? ipamet
in Lgiptii fecit nociua fugere. Bexto deus
hoiem nutriuit de fructib paradiſi.ſed btã
vgo nutriuit xpᷣm de ꝓpꝛio ſuo ſacratiſſimo
lacte:vbere de celo pleno cuiꝰ minima ſtilla

Caplm. XII. q; pfectões et plenitudines
gratiaꝝ Marie ſunt incõpꝛehẽſibiles.

d la ðꝛ incõpꝛehenſibilitas qꝛ ꝑfe
agliiones graꝝ et plenitudis eccel
lẽtie nobis ſunt incõpꝛehẽſibiles ⁊ alijs cre
aturis. Nã ſᷣm declaratõeʒ ſancti Bernar/
dini:ſicut diuie ꝑfectiões oĩ intellectui ſunt
incõpꝛehẽſibiles.ſic ꝑfectiões graꝝ q̃s vᷣgo
ſuſcepit in ↄ ceptiõe filij dei ſoli itellectui di
uino et xpᷣo et ſibi cõpꝛehẽſibiles extiterunt
7 nõ alijs. Eqͥdeʒ ꝙ de? generaret deũ hoc
ei ex natura ↄueniebat vt ꝑ viaʒ nature ⁊ in
tellectus ꝓduceret ᷣbuʒ ꝑ oia eqᷣlẽ ſibi:imo

impoſſibile eſt ꝙ de pater nõ generet deuzʒ

ſcʒ filiũ ꝓpter fecũditatẽ ſuã.ſed ꝙ; femia cõ⸗

ciperet ⁊ pareret deũ eſt ⁊ fuit miraculũ mi

racloꝝ.qꝛ eſt ſume ſupꝛa naturã. VUñ opoꝛ
tuit hãc feminã eleuari ad ꝑticipatiõem di/
uinã ꝑ quãdã q̃ſi infſinitatẽ ꝑfectionũ et gr̃a
rum quã nunq; creatura expta eſt. Credo g
qꝙ ad ill abiſſum imꝑſcrutabilẽ oĩm cariſ⸗

matuũ ſpũſſcti q in bram virginẽ deſcẽderũt

in hoꝛa diuie ↄceptõis nunq; intellectus di
uinus vel angelic?potuerit attingere. VUnõ
Hiero.in ſer.de aſſumptiõe Scit inqͥt deꝰ
om̃ia ⁊ poteſt. Pꝛopterea qꝛ ita eſt ſolus ſci
uit ſe ⁊ potuit ĩ vtero ᷣgis ſine ſui coꝛruptõ

ne miſceri atq; vniri vt eſſet vnꝰ xpᷣs de et

hõ:vna ꝑſona:vnaq; ſubſtãtia.Et ob h̊ dei

genitrix electa et pᷣelecta iure ab angelo gra

ſalutat᷑ ⁊ pdicat᷑ plena.Et paulo ĩfra igit᷑ in

quit Quod natura nõ babuit vſus neſciuit

ignoꝛauit rõ:mẽs nõ capit hũana:pauet ce
lum:ſtupet terra:creatura oĩs etiam celeſtis
mirat᷑.hoc totũ eſt qð ꝑ Gabꝛielem Marie
diuinit?nũciat᷑ ⁊ p xpᷣm adimplet.hec Hie

un q poſſet moꝛi ⁊ incinerari poſt pcim̃ vt nüc ro.Oõ etiã declarat Gabꝛiel Lu.j.cũ ab eo
ccernimꝰ. Sed btã virgo dedit deo carnem quereret btã vᷣgo dicẽs. Quõ fiet iſtud qimm
f„ „ imaculatã qmo poſſet icinerari. iuxta illud vi.ñ ⁊c. Rñdit totu myſteriũ angel? ſe igno
ps. Hõ dabis ſctm̃ tuum.i.xpᷣm videre coꝛ rare ⁊ cõmiſit ſpũiſctõ di. Spũſſctũs ſuꝑ⸗
ruptionẽ, Reddẽedo & ſingula ſingul.ſq̃ fe ueniet in te ⁊ ꝓtus alciſſimi obubꝛabit ubi.
4 clt deus homĩ.⁊ q fecit brà vᷣgo ipſi deo vi / q.d.qð a me qris plenarie nõ ſcio vt totalx
dobis vt ꝓ ſolacio dicere liceat ꝙ plus ma/ edicam: ſed ipſe ſpũſſctũs qͥ eſt doctoꝛ veri/
ocH ria deo q; ipſe deus homi fecit.vn deꝰ ꝓpter tas ſibi ſoli hoc altiſſimũ my ſteriũ reſerua⸗
es . beatam virginem obligatur nobis pluri- nit q te edocebit ad omiac; myſteria deſcri
7* mum.Sed hoc totum eſt ex dei voluntate pta in veteri teſtamẽto de filij dei icarnatoe
i et eius ben ꝓlacito cui gratias agere debe natiuitate:cõuerſatõe:paſſione:reſurreciõe
ſedl mus: qui in tantum condeſcendit nobis ꝑ ſcire faciet ꝑ uluinantiſſimã expietiã. Itaq;
o rirginem dc. e ſuꝑueniẽs ſpũſſctũs in vᷣginẽ: t hlus alaiſſ 1

oore

Liber

mi chꝛiſtus(de q̊ apluis Pꝛedicamus inqᷣt
rxroypm dei vᷣtutẽ ⁊ dei ſapiẽtiaʒ:qꝛ in xpᷣo ſunt
oss heſauri ſapiẽtie ⁊ ſcie ðᷣi:ipſo teſte apo
ſtolo) adeo vᷣginis mẽteʒ ⁊ intellectũ theſau
ro ſapie ipleuit vt oĩa pᷣnunciata ⁊ pᷣſcripta

XII

a phetis ⁊ pᷣfigurata a patriarchis optime
ſuꝑ oẽs noſceret et ſciret ac certa exꝑientia ĩ
ſeipſa ⁊ in filio completa cerneret ⁊ ↄferret.

Hoc eſt qð dicit᷑ Lu.ij. Maria ↄſeruabat
oĩa vᷣba hec cõferens in coꝛde ſuo. QOð ex/

ponit venerabilis Beda:qꝛ ſcʒ habuit ĩ mẽ

te oẽs ſcripturas ſacras:⁊ cõferebat q̃ ſcri⸗

pta erãt cum his que fiebant. Verbigratia

vt deſcẽdamꝰad ꝑticularia. Cũ btã vᷣgo vi
dit ſe cõcepiſſe et ᷣginitate manẽte peꝑiſſe:
dicebat intra ſe.Ecce o deus meꝰ modo im

pleta eſt illa ꝓphetia Eſa.vij. Ecce vᷣgo cöo⸗/

cipiet ⁊ pariet filiuʒ ⁊c̃. Itẽ cũ videbat dei
filiũ paruulũ in vlnis ſe tenere cõferebat in
coꝛde di.Ecce nũc impletũ eſt illud Eſa.ix.
Paruulus natꝰeſt nobis ⁊ filiꝰdatꝰeſt nob
et vocabit᷑ nomẽ eiꝰadmirabilis de? foꝛtis.
Vigens q̊z paruulũ vagientem di.ecce qðᷣ
dicit᷑ Sap. vij. Pꝛimã vocẽ oĩb ſilem emi.

plo. ⁊ hoc in ꝑſona xpᷣi. Audiens aũt ange

los canẽtes Glia in excelſis:di. Nũc imple
rurꝓphetia Dauid.ſcʒ Celi.i.angeli enarrãt
gliam dei ⁊ oꝑa manuũ eiꝰ annuũ.fir.i.celũ:

nouã ſtellã mittẽdo. Vel firmamentũ.i.ſccii
⁊ electi vt paſtoꝛes ⁊ tãdem apłi. Cuüũq;.xiij.·

die veniſſent magi ad adoꝛãdũ di.Ecce qo
git Dauid Reges tharſis ⁊ ĩſule mũera of/
ferent ⁊c. Cum vᷣo q̃drageſimo dieobtulit
pueꝝ dixit. Ecce illõ Malach.iij. impleĩ. ſ.
Veniet ad tẽplũ ſctm̃ ſuũ do.queʒ vos q̃ri.
et angelus teſtamẽti.ſ.noui inſtitutoꝛ:quem
vos.ſ.iuſti:vultdꝭ.i.affectatꝭ:vt ſimeõ ⁊ anna
Ipſe em̃ q̃ſ ignis ↄflãs.qꝛ iflãmat ad amo
rẽ ipᷣm ↄgnoſcentes.et ſic de alijs myſterijs
pᷣi ſqʒ fuge in egiptũ:⁊ reuerſiõis:baptiſmi
pᷣdicatõis:miracłoꝝ:⁊ paſſionis:atq; reſur
rectõis.q oĩa deſcripta ſunt in ve.teſt.⁊ lon
guũ foꝛet ſingla enarrare. Vnde redeundo
ad ꝓpoſitũ:vere hec eſt ᷣgo glioſiſſima ma⸗
ria ſuꝑ oẽs nobiliſſima merito ptate:ſupꝑex/
cellẽtia:dñio:regnoq; digniſſima:gr̃e diſpẽ
ſatrix:mũdi cõſeruatrix:cõſũmatrix oĩs ꝑte
Gionis:oꝛnatꝰ eccłie:deo acceptiſſima:⁊ oĩ
gratia incõpꝛehẽſibilr ditiſſima.O igit᷑ ma
o ter dei inclita gram nobis de tua plenitudi
ne p̃ᷣſta ⁊ gliam in patria Amen ⸗

Dars 1
Incipit lber dnodecimus de ſeruutne 9

et deuotione exhibenda arie uusn e

S E
—
RR Ss

cimus agit de myſterio de,- *
bitoꝛie ſeruitutis 2 den Lio
nis cultu a nobis hoĩib ipſi 4
btĩſſime virgini exhibendo 83
1 Et cõtinet tres pꝛincipales
tes. Pꝛima ꝑs eſt de deuota veneratiõe: „ „ KA
reuerentia ⁊ collaudatõe atq; ſeruitute: ipſi
benedicte virgini Marie exhibẽdan qᷓuis 2
homie. Secũda ꝑs de pmptiſſima ſubuẽ
tiõe Maniee: q̃ ſo parata ẽ adiuuare ſibi ſer . R
uientes pterea q́ʒ ꝙ q̃libet fiducialr ⁊ ſecu he
re recurrat ad btãm vᷣginẽ in neceſfſitate hee
Tercia ꝑs eſt de vnlitate miltiplici quã cõ gi
ſequunt᷑ hoĩes ꝑ ſeruitiũ deuotũ exhib ituʒ in
Harie. Et in hac ꝑte adducunt᷑ plima per li
totũ miracula ſub ceri diſtinctõibo caploꝝ be
qtinus deſeruire poſſint hec miracula pto N
tiꝰ huiꝰ volumis ꝑtibo ⁊ fmonibo vt habe⸗ aſi
al pᷣdicatoꝛ quod vult miraculum acciꝑe et lhig
Pars pꝛima de deuotiõe ⁊ laude ac reue y
rentia necnõ ſeruitute quã debet hõ exhibe d
re beate WMarie. MDMB ſhy
NMaquente ieſu t
aad turbas: extollens vocẽ que ſci
Aam mulier de tur ba dixit illi. nc
Bluüs veter qui te poꝛtauit et Be⸗
vbera qᷓ ſuxiſti. At ille dixit.qnimo ⁊c.¶ ſ⸗
pj.ca. Octã qppe mater ecclia hoc euãgeli S 0
um frequẽtat in laudeʒ btẽ ᷣgĩis hac pfecto hi
de cã.q̃tinꝰ doceat nos exẽpio buiꝰ mlieris “”
⁊ inducat ad beatificãdã:laudãdã ⁊ bñdi⸗
cendã:deuotiſſimoq; ſeruitio venerandam g
ipſam glioſiſſimã virginẽ matrẽ dñi noſtii br
Jeſu chꝛiſti. VUnde in hocipſo ſacro euge d
lio tria pᷣcipua notan᷑. Pꝛimo qͥdem in- v g
ſinuat᷑ huius mulieris maxima deuotio:cũ . 1
dicit᷑. Extollẽs vocẽ q̃dã mlier de turba di- .
xit illi.ſ.ieſu. Hec nẽpe mulier ſᷣm Ambꝛo.
dicit᷑ fuiſſe ancilla btẽ Marthe noĩe mas⸗
cilla q̃ nõ fuit nobilis nec diues: qͥa tales... d
nobiles ⁊ diuites mulieres ſunt minꝰ deuo ..
te ad verba dei ⁊ nimis ſollicite circa hbono 4
res ſeculi huius.ſed fuit hec miier de tur⸗ 1
ba.i.de vili cõditiõe ſᷣm ſeculunſed nobi⸗ ”MßVM8D
lis apud deum:qa vᷣtuoſa:⁊ vt fert fit vir 5
„ * %
„●
.
„ſ●
.
„ 4
₰α

di

gue
tli.
a
1.
⸗
co
in⸗
n

in,
ĩ
N
w.

34,.
no

/
i⸗

4
4
92
.

.*

go deuota. Vñ extollẽs.i.ex coꝛde tollẽs et
o eleuãs:vocẽ in xpᷣi ⁊ eiꝰ matrꝭ cõmẽdatõem
ptẽpta verecũdia ⁊ ↄſuetudine pᷣter naturaã
mulien:q nõ cõſueuerũt loqͥ in pło. Coſt⸗
poſiso etiã iudeoꝝ timoꝛe xpᷣo loquẽte auſa
fui Poraun kann mltitudie ſic ſola clamare:
chꝛitũ laudare:⁊ matrẽ eiꝰ btiĩficare in ĩcre/
duloꝝ iudeoꝝ ↄfuſionẽ. Magna g̊ deuotõ
a ſpũ ſctõ ſibi ifuſa ipſam ſicincitauit clama
re ex vehemẽtia diuini amoꝛis in coꝛde fer/
uentis. ex abũdãtia em̃ coꝛdis os loquitur
Matsb. xij. Et hinc cognoſcit᷑ e hec muli⸗
er fuit ſctã.qꝛ q̃lis vnuſqͥſq; eſt talia loquit᷑:
dicẽte Areſto.iiij.Ethicoꝝ. Vt em̃ p odoꝛẽ
herba ſic hõ cognoſcit᷑ per ꝰba.Sctã itaq;
hec mlier amoꝛe diuĩo ⁊ deuotiõe plena au
deter xpᷣm dei filiũ et eiꝰ matrẽ ſctiſſimã co⸗
ram oĩbo btificat ⁊ cõmẽdat.qꝛ amoꝛ vᷣecũ⸗
diã neſcit:timoꝛẽ contẽnit:audaciã inducit.
Ergo ⁊ nos chariſſimi huiꝰ mulierꝭ exẽplo
diſcamꝰ ardere deuotõe erga xpᷣm ac eiꝰſan
ctiſſimã genitricẽ ariã. Scðo in ipᷣo
euãgelio inſinuat᷑ xpᷣi ⁊ eius matris digniſſi
ma laudatio.qꝛ hec ſctã mulier dixit. Bea⸗
tus vẽter qui te poꝛtauit ⁊ vbera q̃ ſuxiſti:q̃
verba ſunt a ſpuſctõ inſpirata.Et vere ma⸗
ria pᷣdicat᷑ felix et btã qᷓ xpᷣm poꝛtauit dei fili
um ⁊ lactauit.Tu qͥʒ o hõ ſi vis btiticari di

ſce ieſum dulciſſimũ poꝛtare in coꝛde tuo ꝑ

fidẽ. Hã dicit aplus:habitare xpᷣm ꝑ fideʒ
in coꝛdibo noſtrꝭ Eph.iij. Hã vt ait Augꝰ.
Beatloꝛ fuit Maria xpᷣm poꝛtãdo in coꝛ/
Adæeq; in vetre.? certe niſi pꝛiꝰ eũ poꝛtaſſet in
coꝛde ꝑ fidẽ ⁊ dictionẽ:nunq;ᷓ in vẽtre euz
habuiſſet.O igit᷑ aia crede ⁊ dilige xpᷣm Je
ſum vt eũ habeas in coꝛde et valeas btifi⸗
cari. Deniq; diſce ⁊ xpᷣm ſpũaliter lactare:
gqð facis cum ipſum cibas ⁊ alis in ſuis mẽ
bꝛis.iiin pauꝑiba:miĩe oꝑa exercẽdo.qͥa ipſe
dñs ieſus ait Mathᷣ.xxv. Quod vni ex mi
nimis meis Eciſtꝭ mihi feciſtt. Sʒz hic q⸗
ſtio occurri circa euãgeliũ Quare ſpũſſan
aus ꝑ os huiꝰ mulieris ſolũ buficauit ven/
trẽ Marie ⁊ vbera:⁊ tacuit de alijs ei mẽ⸗
lis: cũ ipſa virgo bñdicta ꝑ ſingula mem-
pꝛa foꝛet btificãda vtpote ꝑ oĩa gratia ple⸗
na:teſte angelo Luce.j. Aue inqͥt gra plena
dñns tecũ ⁊c. Rũdet᷑ iõ qꝛ in diuĩa incar
natiõe chune maioꝛa miracula in vẽtre
2 vberibo hẽ marie q; in aljs mẽbꝛis: et in
bis mgioꝛib cõpꝛehẽdit alia mẽbꝛa ſubmi

ationẽ habẽtla ad iſta. NHimiꝝ in vẽtre
HMarie facta ſunt miracla maxia. Pꝛio qͥa
ibi de? fact? eſt hõ.et ſic ĩmẽſus fact? eſt par⸗
uulus:ĩmoꝛtalis moꝛtal:vᷣbis infans.O ve
re magnũ miraculũ:qm̃ qͥ fecit vetrẽ marie
factꝰ eſt in eodẽ vẽtre.ſicut magnum foꝛet ſi
q́̃s feciſſet domũ ⁊ poſtea in eadẽ domo na
ſceret᷑. Vñ Ecẽi.xxiiij. Qui creauit me inqͥt
maria reqᷣeuit in tabernaculo meo.ſ.factus
hbõ. Scðo magnũ fuit miraculuʒ in vẽtre
Marie:qꝛ mai? ſeipᷣo imo pᷣ toto mũdo cõ
tinuit vẽter ille.vñ canit ecclia. Sctã ⁊ im-
maculata vᷣginitas qͥ bo te laudibs efferã ne
ſcio.qꝛ quẽ celi caꝑe nõ poterãt tuo gremio
ↄtuliſti. Lertio qꝛ vẽter ille vgĩali integri/
tate ↄcepit ⁊ peꝑit ac poſt ptũ vᷣgo ꝑmanſit
vt tenet fides catholica. Deniq; ĩ vberib⸗
marie facta ſunt miracla maxia in hac ĩcar
natione. Pꝛio qꝛ de celo plena ꝑ miracu/
lũ ipſa vbera lacte extiterũt: vt canit ecclia.
Scõdᷣo qꝛ ipſa eiꝰ vbera vᷣginea regẽ ange
loꝝ deũ lactauerũt ⁊ aluerũt. Tercio qꝛ.ſ.
eius vbera vtpote vᷣginea ſine lactis meatu
aꝑto:ſolo diuĩo miraclło:lac filio dei ſugen
dũ exhibuerũt. Alia igit᷑ mẽbꝛa vᷣginis his
deſeruierũt ⁊ nõ tot miraculis choꝛuſcaue
runt.idcirco illis tacite laudatis hec cõpꝛe
hẽſa in euagelio maniteſte btĩficant. Ter
cio in hocipſo euãgelio inſinuat᷑ imitatiõis
et ↄfoꝛmitatis diuina inductio:cũ ipᷣe dei fi
lius dñs Jeſus ſubiũxit Quinimo.q.d.ve
rũ eſt ⁊ bñ dixiſti qm̃ vere btã eſt q̃ me coꝛ/
poꝛalr poꝛtauit ⁊ lactauit. Et etiaʒ btĩ ſunt
oẽs qͥ poꝛtãt me ſpũalr ⁊ cuſtodiũt et alunt
ſpũalr me:vbũ dei audiẽdo et obſeruãdo pᷣ
cepta dei. Vñ ſubdit. GBtĩ qͥ audiũt ybum
dei ⁊ cuſtodiũt illð. Sed diceres:q̃ eſt rõ
huiꝰ ↄfoꝛmitatis: Rũdet᷑ ꝙ hec eſt.qꝛ ſicut
xpᷣs ſpũſſcti vᷣtute ac miſterio angeli ↄceptꝰ
eſt in vtero vᷣginis:ſic ᷣbũ dei ſpũſctõ ope⸗
rante ⁊ angelo bono cooꝑante ↄcipit᷑ ĩ vte
ro mẽtis ⁊ fouet᷑ ad eterne biitudinis acqͥſi
tionẽ.Vñ ſicut btã ᷣgo pᷣdicat᷑ beata poꝛ/
tãdo xpᷣm:ſic bti obſeruãdo poꝛtãtes ᷣbuʒ
del:Dic ̊ o chꝛiſtiane:dic q̃cũq; fidelis aĩa
hãc deuotã mulierẽ imitãdo.⁊ xpᷣm ac eius
matrẽ bñdicẽdo:dic,.btũs vẽter vᷣginis ma
rle qͥ te xpᷣm poꝛtauit ⁊ vbera eius q̃ ſuxiſti⸗
vt ꝑ hanc ⁊ cõſimilẽ laudationẽ ac deuotio
nis cultum ⁊ obſequiũ:regnum cum xpᷣo ? o
;mie vbilaudare valeas: ꝑcpiae in eter
S 2

* .
R
„
i 1 –

nũ. Quia vᷣo in iſta pte libꝛi intẽdim age
re de deuota veneratiõe reuerẽtia ⁊ collau⸗

datõe atq; fuitute exhibẽda ipi bñdicte vᷣgi
Idcirco tria myſteria de hac matia hic no

tabimꝰ iuxta notata pᷣmiſſa.ſ.vᷣba euãgelij.
Pꝛimũ ðᷣꝛ myſteriũ amoꝛoſe affectõis.
Scõm vꝛ myſteriũ obſeqᷣoſe deuotiõis.
Terciũ ðꝛ my ſteriũ gratioſe inductõnis

Articulus pᷣmus ꝙ ſummã affectõis

C dilectõnis deuotionẽ debet hõ haberead
btãm dei matrẽ eamq; laudare ⁊ denotiſſi-
ma ſeruitute colere vbi ceræ qſtiones ſoluũ
tur. 1 5 S .
Wantuʒz ad pꝛi
g mü myſteriũ amoꝛoſe affectiõis
. quã debet hõ hr̃e ad btãʒ virgi⸗
nem Nota: licet ad plenũ expmere ñ poſ
ſimus:tñ aliqntulũ elucidat᷑ ex his q̃ſtioni/
bus. Pꝛima q̃ſtio:viꝝ homo magis obli/

gat᷑ diligere dei matreʒ ⁊ deo ac ipſi laudes

et gras agere:⁊ obſeqͥo deuoto deſeruire vt
poteſt q; angelus. Secũda q̃ſtio:vtrũ biã
vgo debeat venerari honoꝛis ⁊ denotõnis

cultu maioꝛi q;ᷓ ipſa crux chꝛiſti. Tercſa qᷓ
ſtio:vtrũ hõ teneat᷑ iſam vᷣginẽ btm ma⸗
gis amareq; ſeipſum. Quarta q̃ſtio q̃liter
adoꝛatõis deuotõe ⁊ affectione btã vgo de
beat a fidelibo venerari. Ad pᷣmũ queſitũ

Ruñdet᷑ ꝑ ↄduſionẽ affirmatiuam ꝙ ſcʒ hõ
magis obligat᷑ deo et btẽ ᷣgini q; angelus.
Et declarat᷑ hoc rõnibo ſũptis ex regula po
ſita ꝑ btiñ Bꝛego. in Omel. de poͤtificibo di
centẽ.Quanto inqͥ t creſcũt dona tanto ⁊ ra
tiones creſcũt donoꝝ.Tanto &̊ ad ſeruien/
dum deo qͥ ſq; ꝓmptioꝛ debet eſſe ex mune/
re q̃nto ſe obligatioꝛẽ foꝛe cõſpicit in reddẽ/
da rõne Hec Gꝛeg. Btã vo Maria dði mỹ

maioꝛa dona exhibuit hoĩb q; angel. ůͤ hö

magis tenet᷑ diligere inqntum põt q́; ange/
lus.qͥa btã virgo ſuũ natũ filiũ dei echibuit

et angelis ⁊ homibo.ſed plus tripliciter ho/

minibus q́; angelis.
Piꝛimo quia dignius.
Secundo quia amicabilius.
Tercio quia plenus.
Pꝛimo qͥa dignius:eo ꝙ angelis exhibuit
oxpᷣm vt dñi ſeruis ⁊ mĩſtris.vñ pᷣs. Bñdici

te dñm oẽs angeli eiꝰ miſtri eiꝰ ꝗͥ facitis vo
luntatẽ eius. Hinc Mach. iiij. Acceſſerunt

angeli ⁊ miniſtrauerũt xpo. Sed hoĩby be

ata v̈go exhibuit xpᷣm deuʒ in fratrẽ camis⸗
ꝓindqtate ⁊ ſanguis.Et idcirco dñs Jeſus

poſt reſurrectõem ſuã diſcipulis nüciando
dixit Magdalene Joh.xx. Vade ⁊ dic fra
tribo meis ⁊c. Dignitateʒ vo hãc hõ ↄſesutꝰ

eſt vt ſit frater dei ꝑ virginẽ in xpᷣi incartai-

tione vel nature huane vnione:quã arſgelꝰ
nõ appᷣhẽdit. Vñ aplus Heb.ij. Nuſq; an
gelos appᷣhẽdit ſed ſemẽ Abꝛae. ̊ hõ magꝭ
dignilicat? eſt ꝑ vᷣginem q; angelus:vtpote
qꝛ homo frater:angelus vo ſeruꝰ dei.Pꝛo⸗

pterea Berñ. Puto inqͥt iam me ſꝑrenõ
poterit deus os ex oſſibo meis ⁊ caro de car

ne mea. Bñdicta Maria ꝑ quã talẽ fratrẽ
habemus,ſ.deũ. Ad id legit᷑ ⁊ exepluʒ CX

cum qdã nõ flecteret genua ad illud öbum
ſimboli Ex Maria virgine ⁊ hõ factus eſt

Mox demõ dedit ei alapã di. O inqͥt ſi ꝓ

me deus factꝰſoꝛet hõ:nõ ſemel ſed milleſi-
es qtidie genua flecterem. Secũdo quia
btã virgo exhibuit den hoĩibo amicabiliꝰ q;
angelis. Nã angelis exhibuit tm ad viden

duũ ⁊ reſpiciẽdũ.iuxta illud.j. Ce.j. In queʒ

ſq; xpᷣm deſiderãt angeli pſpicere. Sed bo

minibo exhibuit nõ ſolũ ad videdũ ſed etiã
ad guſtandũ coꝛpꝰ⁊ ſanguinẽ xpᷣi in ſacra-
mento euchariſtie. Joh.vi. Hic eſt panis qͥ̊

de celo deſcẽdit:ſi qs mãdu,ex hoc pa.vi.in
eternũ.Deniq; biã vᷣgo xpᷣm deuz exbibuit

vt illuminatoꝛẽ et redemptoꝛẽ ac ſaluatoꝛeʒ

boibo ⁊ glificatoꝛẽ. Angelis vᷣo nõ intantũ
amicabiliter:vt claret ↄſiderãti. Tercio.

qꝛ exhibuii hoĩb plenius deum q; angais

etiã in patria vbi angeli vldẽt xpᷣm deũ tm̃⸗

modo ſimplixr oculo vicʒ ſpũali. Sed homi

nes dupir:quia diuinitatẽ xpᷣi intuent᷑ ocko

ſpũali ſicut angeli ⁊ inſuꝑ hũanitatẽ eiꝰ coꝛ

poꝛali oculo. VUn Joh. x. Per me ait ſalua⸗

coꝛ ſi qͥs introierit ſaluabit᷑:ingrediet᷑ ſcʒ ad

diuinitatis:⁊ egrediet᷑ ad humanitatis con

templatione⁊ paſcua inueniq fruitõis be⸗

ate. Patet & hõ mag obligat᷑ ðᷣo ⁊ ei ma

tri q; angelus deſeruire:gras agere:lauda⸗

re ⁊ bñdicere ac cultũ deuotõis exhibere.
Ad ſcdm q̃ſitũ ſcʒ an maioꝛ honoꝛ öbeat
exhiberi matrichꝛiſti qᷓ; cruci Reſpõdetur

ſm Tho,tercio ſcripto ſentẽtiaꝝ di.ix.quiiji

arti.ij. Et iterũ in.iij.parte ſũme.q. xxv. ar.
v. Et cõcoꝛ.Alex.de Hal.in tercia ꝑte ſum

me.qxvi.Et Bonauen,.ſuꝑ.iiſOi.ix.q.i.ar.

iiijꝙ crux cbꝛiſti poteſt tib modis cõſide

o⸗
eno
dcr
re
un
tip
ch⸗
uin
P
R
goq;
dcni
leijz
piin
ſtbuit
tog,
nta
⸗

cd *

voni

loo⸗
zA4
“
a e.
la/

t
eu
ii⸗ 41 0
,

rari. Uno mõ inq;tum eſt qᷓda res et tũc
maio: honoꝛ debet᷑ btẽ vᷣgini q; cruci.quia
crux chꝛiſti ꝓut in ſe cõſiderat᷑ nullo mõ eſt
adoꝛãda:eoq; eſt res inſenſibilis nec capax
adcatõis vel honoꝛis:quia reuerẽtia ⁊ ho
nch nõ debet᷑ niſi rnali creature. Crux aũt
eſt lłgnüũ vl ſculptũ vel pictü. Sed btã vᷣgo

ſm ſeipſaʒ cũ ſit rõnalis eſt capax honoꝛis

à eſt erhibitio reueretie in ſignũ htun vt di⸗
cit Areſto.iiij. Ethicoꝝ. Decũdo mõ po⸗
teſt crux ↄſiderari inq;tum eſt qᷓda; res xpᷣi

vel ad xpᷣm ptines q̃ fuit cruẽtata eiꝰ ſangui

ne.⁊ ſic debet᷑ ei honoꝛ adoꝛatõis. Vñ Da
mal.in ſuis ſentẽtijs ca. ð cruce dicit ſic. Jp
ſum qdem pᷣcioſum lignũ crucis venerabi

le in qᷓ ſeipᷣm ꝓ nobis tps obtulit vt ſctĩfica

tum tactu coꝛpis ⁊ ſanguĩs decẽter eſt ado-

randũ. Et hoc intelligit ſ'm Tho.de ypdu

lia. Sed Bonauen. dlicit ꝙ cruci in qᷓ xpᷣs

pepẽdit exhibet᷑ honoꝛ in obſequiũ reuerẽ/
tie qͥ eſt honoꝛ veneratõis ⁊ etiã honoꝛ ado
ratõis in teſtimoniũ vᷣtutis ⁊ famulatũ cõ⸗

placẽtie.Crucẽ qpe illam xpᷣi veneramur ⁊

etiã adoꝛamꝰ,ſed in h̊ eſt differentia:qꝛ ho/

noꝛ veneratõnis ⁊ reuerentie exhibet᷑ cruci

ſpᷣi tanq;ᷓ inſtrumẽto noſtre ſalutis.ſic ⁊ cla⸗
uis ⁊c. quẽadmodũ reuerẽtiã exhibem ſa⸗
cramẽtis:qꝛ eſt in eis aliq̊ mõ noſtre ſalutis

cauſalitas. Honoꝛ aũt adoꝛatõis offert᷑ ipᷣi

cruci xpᷣi rõne crucifixi.nemo eniʒ intẽdit ei

placere vl aliqͥd unpetrare ab ea:ſed ei qͥ in
ea affixus fuit.⁊ ſic debet᷑ ei.i.crucifixo ado
ratio latrie. Uñ ecclia crucẽ xpᷣi adoꝛãdo al
loquit᷑ eam tanc; rõnalẽ ⁊ intelligentẽ di. O
crux aue ſpes vnica hoc paſſionis tgꝑe auge
pijs iuſticiã reiſq; dona veniã. Que tñ ſoliꝰ
Dei ⁊ dñi ieſu eſt dare.ſ.veniã ⁊ iuſticiaʒ au/

gere.⁊ ideo ſic crucẽ adoꝛamꝰ nõ rõne ſuiſz

ad cruciſfixũ intẽtionẽ referẽdo. Itaq; loqn
do de cruce ipſa chꝛiſti ſolũ inq;tum eſt cru
entata ⁊ ad jm ꝑtinens:adhuc maioꝛ ho⸗
noꝛ debet᷑ matri xpᷣi q;ᷓ cruci tali ratione ſᷣm
CTho:qͥa cũ ↄiũctio ad xpᷣm ſit cã honoꝛis:

vbi eſt maioꝛ cõiũctio ad xpᷣm ibi debet eſſe

Maioꝛ honoꝛ.ſed ↄiũctioꝛ eſt xpᷣo mr xpᷣi q;
crux chꝛiſti:ergo maioꝛ honoꝛ debet᷑ matri.

Secꝰ ſi loͥmur de cruce rõne crucifixi cui
Debet latria: ſed nõ matri:qꝛ latria deo ſoli
debet. iuxta lud Deutero.vi.⁊ Lu.liiij. Do
minũ deũ tun adoꝛabis ⁊ illi ſoli ſeruies.ſcʒ
cultu lamie. Sedqꝛ humanitas xpᷣi eſt con

r:

.

exhiberi. Unde Damalſ.dicit Adoꝛat᷑ caro

Expi cũ incarnato deo v̈bo:nõ ꝓpter ſeibſam
qe creatura eſt: ſed ꝓpter vnna ei diuinitatẽ.
HBec ille Oater aũt chꝛiſti pura creaturaẽ

licet excelletiſſima:⁊ iðᷣo nõ debet ſpᷣa latria

adoꝛari ſed ypdulia. Tercio q́̃; mõ poteſt

aur chꝛiſti aſiderari vt eſt imago xpᷣt cruci
fixi repᷣſentans figuram chꝛiſti extẽſi in ea, ?
hec poteſt eſſe in q̃cũq; materia puta lapi⸗

dis:ligni: auri: vel argeti c. Et vt ſiciſ tan/

q; imago xpᷣi adoꝛãda eſt eadẽ adoꝛatõne qᷓ

noꝛ imaginis refert ad pthotypũ.i.figura⸗

tum. & ideſt adoꝛare imagine ? eus cuiꝰ eſt

lImago. Sicut q̊ ipſe crucifix adoꝛat᷑ adoꝛa
tione latrie: ita eius imago inq;tum repᷣſen
tat xpᷣm adoꝛatione latrie adoꝛat ꝓpter ipᷣm
xpᷣm deũ crucifixũ. Vñ ſic maioꝛ eſt honoꝛ

q echibet᷑ cruci vtpote imagini xpᷣi q; beate

virgini. qꝛ illi latria: huic ypdulia d ebetur.
UVn xp̃ᷣs adoꝛat᷑ vt deus in imagine cruciſi
xi. Maria nõ vt deus ſed mater vera ðᷣi.et
ſic infra deũ:tñ ſupꝛa oẽm creaturã vᷣbo nõ
vnitã vnione ꝑſonali:hoc eſt ſub xpᷣo ſuper
oia alia creata. Sed di. Nunqͥd igit᷑ pec-
cant hij qͥ vident᷑ certe młto deu
tius btãm virginẽ in veneratõne habere q;
xp̃ᷣm. Ham pleriq; deuotioꝛes ⁊ ꝓmptioꝛeſ
ſunt ad ieiunanduũ ſabbatũ in honoꝛẽ gi⸗
nis ⁊ vigilias feſtiuitatũ eiꝰ. Et ad diceduʒ
officiũ ginis amplioꝛi reuerẽtia q; faciant
in ieiunijſ ⁊ officijs feſtiuitatũ xpᷣi.⁊ ampliꝰ
feruẽt in deuotõe veneratõis btẽ vᷣginis q;
chꝛiſti. Rñdet᷑ m Anthoninũ floꝛẽ. in q̃r
ta parte ſumme ꝙ tales magis ex ſimplici⸗

.

mlto magis ⁊ deuo

tate mouent᷑ q; ſcia.vñ licet nõ deberet fie⸗

ri.qꝛ ñ ſᷣm Damaſ.honoꝛ matris in fllum

.

redũdat:patientiã hʒ xpᷣs huiꝰ ſimplicitat⸗⸗
ſane etiã credere poſſumꝰ ꝙ vult deus p ſu
um ſpũmſcim̃ inflãmare multos ad vᷣginis
matnꝭ deuotionẽ ſpecialẽ:vt ꝑ eiꝰmerita ſa⸗
lutẽ cõſequant᷑ ⁊ alij eoꝝ exẽplo ad deuotõ
nem virgis inqucant. Bonus q pe fuiꝰ do
minus Jeſus vult honoꝛari ſuã matrẽ de⸗
notione ⁊ veneratõne magna.qꝛ ipſe ſcit q;

q́cqͥd impẽdit᷑ matri:nõ niſi ꝓpter xpᷣm ex ea

natũ fit ⁊c. Acd terciũ q̃ſitũ.ſ.vtrũ plus te

neat᷑ hõ diligere virginẽ bñdictã qᷓ; ſeipſuʒ .

r
Rũderi poteſt ſᷣm Bonaneuſzliſeelleg di

ſtinxxix. Et ↄcoꝛ.Rodonenſis: vt etiãĩ hba-

B 5

Liber XII

bet᷑ in ſãma Aſtexana. q; btã virgo maria
ratione dignitatis gre ⁊ ↄceptõis nobiliſſi/

me inq;tũ eſt mater di eſt ſupꝛa nos ⁊ ſupꝛa

oẽm creaturã.lie ſᷣm ↄfoꝛmitatẽ nature eſft

iuxta nos tanq; pura hõ. Et qm̃ dilectio re

ſpicit ſibitudinẽ:honoꝛ aũt hũiliatiõeʒ. Hic

eſt ꝙ dilectio ei? generalr ſub dilectõne ꝓxi
mi ↄuinet᷑:q;uis veneratio eiꝰ alijs pᷣponat᷑.

uia ei debet᷑ yꝑdulia. Nerũ tamẽ eſt ꝙ ſoe
Jaitafeetnab oĩbe ipſa diligi debet. Bed

tñ q̃ntũ cũq; aliq̃ creatura magno affectu ſit

amãda:ꝑ pꝛiꝰ ipſa charitas oꝛdinat animũ
ad diligendũ ꝓpꝛiã ſaluteʒ.Hec Bonaueñ.
Vñ patet qͥa eã tantũ debemꝰ diligere vt ꝓ
eiꝰ amoꝛe inq̃ntũ eſt mr̃ dei:⁊ ꝓpter teſtimo/
niũ eoꝝ q̃ ſunt fidei.ſ. eſt ꝰgo ĩimaculata ?⁊

ſimilia:debemꝰ nos moꝛti exponere. As
qᷓrtum q̃ſitũ.ſ.quali adoꝛatõe ⁊ deuotiõe de

beat btã virgo venerari Reſpõdet᷑ ſm oim
cheologoꝝ ſentẽtiã ſuꝑ.iij.diſt.ix. ꝙ adoꝛa—⸗
tionis tres diſtinguunt᷑ ſpecies. Pꝛima di

cit᷑ latria que ſoli deo debet᷑. Eſt ̊ latria re⸗

unerẽtia ⁊ ſeruitus deo debita rõne ſue ſůme
maieſtatis ⁊ bonitadᷣ.vñ ſi creature exhibet᷑
honoꝛ deo debit? eſt idolatria. Gecũda di

cit᷑ dulia qᷓ̃ debet᷑ creature inq;tuʒ eſt imago
dei. vñ dulia eſt honoꝛ qͥ debeẽ ſccis. Ter
cia ðꝛ yꝑdulia a grecis ab yper qð eſt ſupꝛa

⁊ dulia qſi ſuꝑioꝛ dulia.et hec debet᷑ creatu

re pcellẽti ſicut eſt caro xpᷣi ⁊ aĩa eiꝰ. Nã hu

manitas xpᷣi ſi ↄſiderat᷑ inq;tuʒ ſe ſola: debe

tur ei vꝑdulia.Secus ſi ↄſiderat᷑ vt ↄiũcta

diuinitati:qꝛ ſic debet᷑ ei latria ppter vnitaʒ
diuinitatẽ. Deniq; vt patuit vꝑdulia debe
tur etiam ligno crucis in q̃ xpᷣs pepẽdit:qa

fuit inſtrumẽtũ noſtre redẽptõis. Modo ð
btã vᷣgine ſciẽdũ eſt ꝙ ipſa eſt ꝑſona ſciiſſi/
ma ⁊ inq;tum eſt mi dei:eſt creatura excellẽ
tiſſima.⁊ idcirco debetur ei duplex honoꝛ.

Pꝛimo qͥdem inq;tũ ipſa eſt ꝑſona ſancta
debet᷑ ei dulia. Scõdðo vo inq;tũ eſt mr dei

debet᷑ ei yꝑdulia. Hec ſᷣm Petrũ aureoli in
ſuo cõpẽdio li.vꝰ.Vñ ⁊ ecclłia eã excellẽtius
venerat᷑ tidie officiũ celebꝛans ⁊ ipſaʒ lau
dans in hoꝛis canonicis:⁊ plłlimas feſtiuita

tes ꝑ annũ ipſi ſcʒ b. vᷣgini inſtituẽdo ⁊ oꝛdi

nãdo.Patet itaq; q; amoꝛoſa affectõne de⸗
cet hõ btãm vᷣgineʒ laudare ⁊ exoꝛare ⁊ ve/
nerabiliter colere:qꝛ citra deũ ⁊ dñm ieſum
xpm ſupꝛa omnẽ creaturã:ſuꝑ oẽs angelos

ſuꝑ oẽs ſctõs aplos:ꝓphas:martires: ↄfeſ⸗

ſoꝛes:⁊ vᷣgines ⁊c.vtpote biĩſſimã reginaunn

mũdi:genitriceʒ dei veri.O vere glioſa dña
excelſa ſupᷣ ſydera merito tibi ſeruire debet
ſummo affectu oĩs hõ ⁊ cũcta creatura:qͥa
q te creauit ⁊ oĩa:ſacro ꝓtuliſti vtero ꝓsuu

ccop ſalute ⁊c. Vere btõ teſte Hiero.in ſer⸗
mone de aſſumptõe:qͥcqͥd hũanis põt dici

verbis minꝰeſt qᷓ; laus ⁊ dignitas tua mere

atur:nec ſufficit lingua tuas enarrare virtu
tes. Felix vere es ſacra virgo ⁊ oĩ laude di-
ghniſſima:qͥa ex te oꝛtꝰ eſt ſol iuſticie xpðs deꝰ
Articulus ſecũdus ꝙ ſicut btã Maria

ꝓ nobis obtulit chꝛiſto dño ſacrificia deuo

Marie deſeruire.

A ciũdũ myſteriiũ vicʒ obſeqoſe de⸗
Qauotlonis:de qᷓ ipſa go btiſſima
laudat᷑ ⁊ biiſicat᷑ in euãgelio:cum dðꝛ. Gtũs
venter q te poꝛtauit ⁊ vbera q̃ ſuxiſti. Aere
btiſſima laude digna ltuere hec deuota ob
ſeqa Danie del fiio erhibita vicz rᷣm de⸗
um poꝛtare:paxrere: virgineo vbere lactare:
caſto amplexu fouere ⁊ enutrire ꝓ mũdi ſa⸗

ta obſeqoꝝ coꝛdis:oꝛis:operis:⁊ tꝑis:ita et

nos debemus

lute. Aduertendũ aũt ꝙ ipſa btiſſima go
Maria ꝓ totiꝰ hũani generis ſalute et bũfi

catione obtulit ſeipſam in ancillã et pmptã
famulã dei ſilio:cũ ait.Ecce ancilla dñi fiat

mihi ſm vᷣbũ tuũ(ſcʒ o angele dei Gabꝛiel)
vt ſcrib Etideo iure ſibi vẽdicauit⁊
obligauit ꝑ hoc totũ genꝰhũanũ.vt ſiẽ ſõſa

vt ſcribit Lu.j.Et

obſeaum deuotũ ⁊ ſeruicku debitũ exbibu⸗
it xpᷣo deo:⁊ ſeipſam totã in ſacrificiũ famu
latus ⁊ obſequij deuotiſſime obtulit ꝓ ge⸗

neris hũani redeptiõe ⁊ ſalute: Ita et qͥlibet

hõ debeat vt tenet᷑ obſeqͥa ⁊ ſeruitia deuota

ipſi ſcʒ ?ᷣgini matri dei exhibere ⁊ ſeipᷣm ĩ ſa

crificio laudis ⁊ cultus deuotiſſimi offerre

HNotandũ vo ẽ ꝙ glioſa ᷣgs maria q̃dru

plici ſacrificio ſeipſam obtulit in ſeruitiũ et
obſeqͥuʒ deuotũ ipᷣi chꝛiſto deo noſtro ꝓ ge
neris hũani ſalute ꝓpter qð ⁊ nos hoĩes de
bemus ei q̃drupliciter deſeruire:deuoto ꝗᷓʒ
obſeqͥo ⁊ cultu ſacrificare. Pꝛimo qͥdẽ de/

uoto ſacrificio vel obſeqͥo coꝛdis. Secũ⸗

do ſacrificio ⁊ obſeqͥo oꝛis. Tercio totius:
coꝛꝑis. Quarto totiꝰ tꝑis:vł patebit ꝓſe⸗
quẽdo. Pꝛimo itaq; beata vᷣge ſeruiuit no

bis in xpᷣo ⁊ ꝓ noſtra ſalute ſeipſam obtulit

e

d

i
go
e

ſe

de⸗
ns
iis
Gee
nohb
nde⸗
he
-
pyo
buifl
npti
IE
biich
ni

fumn

xH

a
obe
der
0
ede⸗
l „.
htus⸗

uno
Gl

di⸗

bu e, H

Articulus

deuoto ſacrificio vel obſeq́o coꝛdis et anie.
Et hocmultiplłr. Pꝛimo qͥdem plena fide

credẽedo in xpᷣm dei filium.de q̃ dixit Eliſa⸗

beth Lu.ij. Btã que credidiſti qm̃ ꝑficient᷑

Aea nur⸗ ſunt tibi a dño. Ut nẽpe teſtat᷑

uſt. niſi Maria credidiſſet et pus fide

chꝛlſtuʒ ↄcepiſſet nequaq;ᷓ in ventrẽ ſuſcipe

potuiſſet. Vñ ꝑ fidem de coꝛde mũdo ſer

uiuit Maria: q̃ filiũ dei ſuſcipe ꝓ mũdi ſa⸗
lute meruit. Deniq; tꝑe paſſiõis xpᷣi in ea ſo

la fides ꝑmãſit.qꝛ fugientibo diſcipulis ipa

ſtetit isxta crucẽ Joh.xviij.Et qꝛ mũdus ſi
mul cepit eſſe cũ fide mediatoꝛis.qm̃ Adaʒ
dixit Hoc nunc os ex oſſibus meis ⁊c̃. vbi
apls dicit Eph̊.v. Sacrametum boc dico
magnũ in xpᷣo et ecclia ꝓpterea mũdus ſiml
etiã finiet᷑ cũ fide Lu.xviij.Cũ veniet filius
hoĩs putas inueniet fidẽ in terra.q.d.non.

Vnge niſi tꝑe paſſiõis xpᷣi ꝑmãſiſſet fides ĩ

btã ᷣgine mũdus tũc finitꝰfuiſſet.O igitur

felix dei mater:o benignitas vᷣginis q̃ ſua fi

de mũduʒ tenuit:ſua fide mũdum ſeruauit:

ſua fide chꝛiſtũ ↄcepit ⁊ ꝓtulit mũdo: et ſua

fide diſcipulos chꝛiſti ⁊ oẽs ꝑ ↄſequẽs nos
a dãnatione liberauit. Secundo ſeruiuit
Maria ꝓ nobis xpᷣo firma ſpe ↄſenſuʒ deo
pᷣbẽdo: ſalutẽ quoq; hoĩm ſperando in fide
chꝛiſti ꝓfuturã. Vñ dixit angelo Lu.i. Fiat

mihi ſᷣm vᷣbum tuũ.Deniq; ipᷣa ſola ſpes re

manſit in tꝑe paſſionis xpᷣi q̃ ſperauit certi/
tudinaliter xpᷣm reſurrectuꝝ:vt dicit Aug.
Om aũt ꝑ fidẽ marie ⁊ ðdſenſum initiata eſt
ſaſnis mũdi: vt ſcq digna haberet ſuſcipe ſal
uatoꝛẽ ſeculi:quẽ cõſenſuin ipſa in certa ſpe
deo obtulit:ideo ſua ſpe mũdũ vᷣgo ſibi ob
ligauit. Tercio ſeruiuit nobis Maria de

coꝛde ſuo ardẽtiſſima charitate deũ diligen

do ꝑ quã charitatẽ deũ attraxit: ⁊ vt ita di/
cam diuinuʒ coꝛ vulnerauit:vt erga hoĩem

ſumme dilectõis bñficiũ exhiberet in incar

natõe ⁊ paſione. Vñ ipſi ᷣgini dicit deus
Cant.iiij. Nulneraſti coꝛ meum ſoꝛoꝛ mea
ſponſa vulneraſti coꝛ meũ.Et in huiꝰ ſignũ
cum ipſa patiẽti chꝛiſto in cruce aſtaret vo⸗
luit poſtqᷓ; iam moꝛtuꝰeſſet chꝛiſtꝰ deꝰ: vt pᷣ
ſente ipſa btã ᷣgine coꝛ ⁊ latus chꝛiſti trani
figeret᷑ ab vno militum lancea ⁊c̃. Joh.xix.

Ham cũ chꝛiſtus in hac trãſfixiõe nullã pe

nam ſuſtinigrit:vtpote qͥ iꝗ obierat ⁊ coꝛpꝰ
moꝛtuũ nõſentiebat,voluit tñ ĩ ſignũ amo⸗
ris in cyꝛde vulnerari:vt hec pena ſieret ſo

*
*
7 .
„ *

lius virginis matris aſtãtis q ta,z vehemes
fuit in ania eius ex doloꝛis cõpaſſiõe ⁊ gla-
dio ⁊ tam ſenſibilis in coꝛde citra moꝛtẽ qn
ta fuiſſet ĩ chꝛiſto coꝛpatr ſi tapuixiſſet. Nm
5p nimio doloꝛe ipſam ilico obijſſe creden⸗/

dũ eſt niſi diuĩo miraculo fuiſſet pᷣſeruata.
Sic ergo in ſignum ſummi amoꝛis q̃ vul⸗

neratũ coꝛ Chꝛiſti attrahebatur a vulnerato
coꝛde marie ad oaſſionẽ ⁊ generis bũani re
demptionẽ ex nimia charitate mutua volun
it chꝛiſtꝰ coꝛam matre in coꝛde vulnerari:vt
coꝛ maternũ amoꝛe chꝛ(ſti lĩguidũ ⁊ trãſfi

xum declararet.et qᷓntum charitas xpi ⁊ eiꝰ
matrꝭ nobis ad ſalutẽ pfuerit demõſtraret.

qꝛ viq; deus nos hoĩes pᷣcipue ppter ſuam
matrẽ quã de noſtro genere elegit diligeret.

etꝓ eius amoꝛe pncſpalius ac ex cõſequẽti

p ipſam nos redimeret. Ideo ipſa ait illud
Ecci.xxiiij.Ego mater pulcre dilectõis.i.di
uine ⁊ agnitõnis ⁊ ſctẽ ſpei ⁊c. Quarto ſer
uiuit nobis Maria de coꝛde intime cõdolẽ
do ⁊ cõpatiẽdo chꝛiſto paſſo.qꝛ eiꝰaiam do
loꝛis ꝑtrãſiens ꝓ nobis gladius imolauit.
Vñ Eriſoſt.in ſermone de paſſiõe dicit ſic
In paſſiõe xpᷣi duo videbant᷑ altaria Hnũ
in pectoꝛe marie. Aliud in chꝛiſti coꝛpoꝛe:
chꝛiſtus carnẽ ꝓ nobis ⁊ ſanguinem:maria
imolabat animã.Optabat qͥ dem ipſa cum
chꝛiſto ſanguinẽ ſuũ fundere:⁊ coꝛpali moꝛ
te redẽptiõis cõſummare myſteriũ.Sed ̊
ſolius ſummi ſacerdotis.i.chꝛiſti erat puile
giũ:vt nos de ſanguine ſuo in ſctã inferens

redimeret.Cooꝑabat᷑ tũ plurimuʒ ſᷣm mo/

dum ſuum ad ꝓpiciandũ deũ ille maternus
affectus ꝙ mater peteret: filius ꝓbaret: pa
ter donaret. Filiꝰem̃ ſcʒ de cruce ad pectꝰ:
vbera matris ſuꝓplicãtis. Pater vᷣo ad cru-

cem ⁊ vulnerã xpᷣi interpellãtis reſpiciebat.

et ſic ſalus vicʒ hoĩis patre ꝓpiciante fiebat.
Hec Criſoſto. Quinto ſeruiuit nobis ma
ria deuoto coꝛde noſtram redemptionẽ de⸗

ſiderando ⁊ pꝛsomouendo. Ex quo deſide/
rio ꝓpꝛiam animã doloꝛis gladio vulneran
dã obtulit:vt patuit.Et inſuꝑ pꝛe toto mun

do ſumme dilectum vnigenitũ ꝓ noſtrꝭ ſce/

lenbus moꝛte ?⁊ ſanguinis effuſione ſatiſfar
ciendũ obtulit hoſtiam et oblationẽ ſuauiſ/

ſimam deo patri qua maius pꝛo nobis daꝰ
re non potuit. Unde Apocal.j.ſcribit.Di/

lexit nos ſcʒ xpᷣs ⁊ mater eius:⁊ lauit nos /ſ.

ipe Jeſus a pciis noſtrꝭ in ſanguie ſuo ſ.de

B 4

3
M
“
* R

Niber xn Pars 1

bᷣgine matre ſumpto. Denich p̃terea b. Hgo hõ qlibet die ſalteʒ. xv. oater noſter. .xvij.
maria deuotiſſimo coꝛde ꝓtulit nobis ĩ ſuo QAue maria dicat ⁊ poꝛet ꝓ xpᷣi paſſiõe ete ⸗ a
pᷣdulci xvpᷣo nato panem celeſtẽ ⁊ potu; vite matris cõpaſſione.Et ſm qð dicit Ludol-
ſcimur ad ſalutè eternã: dicete ſaluatoꝛe Jo endo ꝑ annũ: cuilibet vulneri xp̃i cedit ꝓnũ
hãnis.vj. Caro mea vere eſt clba: ⁊ ſanguis pater noſter quaſi ꝓ annua penſione 15
meꝰvere eſt potꝰ.qͥ mã.meã carnem ⁊ bibit tinuãdo.xv.annis cedit ꝓ q̃libet gutta fůan/ ſt
meũ ſanguinẽ habet vitã eternam. Sexto guinis xpᷣi vnũ.ſ. Pater nr̃: Nã vt ſcribitur M
ſeruiuit nobis maria de coꝛdis ⁊ aĩe ſue po in metro. Septuagitaqnq; qtercent milia ͤ
tentijs. vicʒ memoꝛia:intellectu: volũtateet qnq; Tot feri chꝛiſtꝰ ꝓ nobis vulnera aaa „ „ de
cogitatönibo oĩa ad ſalutẽ noſtrã neceſſaria ſus. Et in anno tot cõſiliter pater noſter re⸗ ſon
mpſteria hauniedo: oↄſeruãdo: oferedo ⁊ ma ſultant ex qtidiano qndenanio. Quinto cue
niteſtãdo.vñ AQu.ij. Maria cõſeruabat oia debemus bte vᷣgini deuoti coꝛdis deſider
ver ba hec conferens in coꝛde ſuo. Lonſer/ um ⁊ pleno aio ſeruitio ipſiꝰnos mãcipare. ſnt
uabat inquã in mẽte vt poſtea tpe ſuo ma- Ecci.vſ. In oĩ animo tuo accede ad illam neß
mnikfeſtaret aplis ad pᷣdicadũ ꝑ mudũ ꝓ ſalu- ⁊ in omni vᷣfute tua ↄſerua vias eius ⁊ inue ui
te hoim oĩa myſteria fidei xpi: ſicut ecponit ſtiga illam. ſoꝛando ⁊ ſtudẽdo pᷣdicandoet ſar
Beda. Septimo ſeruiuit nobis Maria laudando. Et ſubdit᷑. Decoꝛ em vite eſtĩ u⸗ Hoe
de coꝛde pfunda hũilitate deũ inclinãdo et la.ſ.gratie in pᷣſenti ⁊ gloꝛie ĩ futuro. Et vin mn
mitigãdo erga genꝰ hũanũ:vt ꝓ eoꝛũ ſalute cula illius.i.ſeruitia quibus ad ſua obſeàa it
hũanaret᷑. VUñ Aug.i ſermone de aſſũptõe nos cõſtringimus alligatura ſalutaris:eo ngen
dicit lic. O vere btã hũilitas Marie q̃ deũ trahũt ad ſalutem ⁊ extrahunt de peccatis. iist
hoĩb peꝑit:vitã moꝛtalibo edidit: celos ino Hec ibi autoꝛitas. Sexto debemus iu⸗ tit
nauit:mũduũ purificauit:paradiſum aperu/⸗ gi⁊ frequeti memoꝛia cogitatu et intellectu mula
it:aias ab ĩferis liberauit.O vere glioſa ma benerficia nobis ab ipſa impenſa reuoluere ull
rie hũilitas q̃ poꝛta paradiſi efficit᷑:ſcala ce et mẽtis oculum ad eam dirigere et cõferre beti⸗
li ↄſtituit᷑:p quã deſcẽdit deꝰ ad terraſ.Hec ac ꝑtractare de his que ad eius ꝑtinẽt gliaz to⸗
ille. Ecce ſacrificia marie. Debem itaq; ? ⁊ honoꝛẽ.qꝛ vt ðꝛ Dapvi. Cogitare deil ⸗/ usde
nos deuoto obſeqo marie deſeruire de coꝛ la ſenſus eſt ↄſũmat/ ⁊ qͥ vigilauerit ad illaz nie⸗
de Pꝛimo offeredo ei verã fidem qᷓ pfitea cito enitſecurꝰ. Añ An. Aſſidue rogãda ẽ a
mur ei vginitate in ceptu et partu ac poſt Nana vt ⁊ cõgratulatio btitudis eius ſit ſi
partũ.Et ꝗᷣcqͥd credit ſctã ecclia: qͥa ſine fi· ſemꝑ apud nos ⁊ cõpaſſio miſerie noſtreſ- ⸗
de impoſſibile eſt placere deo: vt teſtat᷑ apo ſit apud eã. Hecille. Septimo debenns dal
ſtolus Heb. xj. Secundo debem offerre b. virgini deuoto coꝛde hilem reuerétiam. i
ſpem vt cöfidamꝰ de pietate ⁊ vtute ac po⸗ ne viq; coꝛã oculis ſuis aliqd mali cogitre uu
teſtate eiꝰ.qꝛ in ipſa ois gratia vie ⁊ verita⸗ aut ſentire audeamꝰ: ne foꝛte oclos ſue mi-
tis:oĩs ſpes vite ⁊ ᷣtutis Ecẽ/xxiiij. Ideo ſericoꝛdie puriſſimos a nobis auertat. quis
canit eccłia di. Salue regina miſcõie vita vt ſcriptũ eſt Abacuc.j.de filio ⁊ mre,. Hũ 6
dulcedo ⁊ ſpes noſtra.inre ſalutis, Ter/ di ſunt oculi tui ⁊ ad iniqratẽ reſpicere non 6
cio debemus charitateʒ:vt qͥlibet catholicꝰ poteris. Sed debemꝰhũiliter timere nei- 66

dicere poſſit illud Sap.j. Supꝑ ſalute ? ſoe ſam offedamꝰ.qꝛ pceptũ eſt ¶ui.xix. Unꝰ
ciem dilexi eã. Et certe diligẽda eſt Haria q́ſq; patrẽ ſuũ.i,.deũ:⁊ matrẽ ſuã.i.b.maria,
vt rediligat nos:qꝛ ipſa dicit Pꝛouerb.vij timeat.Sicq; hũiliter ipſam debemꝰ reue- e
Ego diligetes me diligo. Vñ Cañ.i.Recti reri:caput diſcoopiendo genuq; flexo ado/ 5
diligür te. Oes igit᷑ iuſti debent eã diligere. rãdo:ſicut boni famuli? ancille faciũt dĩe E
Duarto debemus cõpaſſiõis deuotionẽ ſue regine. Uñ abbas Eckebertus di. e
et pietatem recoꝛdãdo de chꝛiſti doloꝛibus atoꝛis inqt marre; oĩs creatura magnificet u-
& matris eius meroꝛibo. VUñ Ecẽi.vij. Ho et elꝰ regie maieſtati ſe inclinent celũ ⁊ terra. b
noꝛa patrẽ tuũ.ſ.deũ et gemitus matris tue et oẽs qͥ habitãtin eis.Hec ille. Et ſic claret Pin
o ſcʒ Marie quẽ habuit ſub cruce xpᷣ:ꝛne ob quõ de coꝛde debeamꝰ deuotũ bbſeqͥum ſa —e

liuiſcaris ⁊cpter qð cõſulit᷑ a deuotis vt crificare btẽ giin

1

e⸗ ſ

.

04
ii⸗
vin
ga

iu⸗

le
ni⸗

gli
Hi
non
,

s
e
o/

na
et —
ſ⸗

n.„, de

Articulus

Caplin. Il qualla ſeruitia vel ſatrificia

exbibuit Marla de ore.

Ecuũdo pꝛincipa

6 liiter vt pᷣmiſi brã vᷣgo deuote ſer⸗
dquiuit ⁊ obſequiuʒ pꝛeſtitit xpᷣo p

toto venere hũano in ſacrificio oꝛis. Sunt
aũt.vij.pᷣcipua ſacrificia oꝛis offerẽda deo
a genere hũano.iuxta illud pᷣs. Septies in
die laudẽ dixi tibi ſuꝑ oĩa iudicia iuſtifſica/

tionis tue. Septies ait dixi.i.ſeptem ſacrifi

cia oꝛis obtuli ſuꝑ oĩa iudicia tua.i.oĩa alia
ſüub hec ſeptẽ cõpꝛehẽdendo.Sunt aũt hec
ſeptẽ pcipua ſacrificia oꝛis q̃ᷓ eliciunt᷑ ꝑ oꝛdi
nem ex cãtico ᷣginis Magnificat. Pꝛi ⸗
mnũ eſt magnitficatio.ſ.dei:de q̃ pᷣs. Dagni
ficate dũm mecũ ⁊ exalta.no.eius in ididᷣm
Hoc fecit Maria in oꝛis ſui ſacrificio cũ ꝓ
icarnatõe dei magnificauit deũ di. Dagni
ficat aia mea dũm, ꝓpter qð hõ debet ipſaʒ
magniticare ⁊ ſuꝑexaltare ac gloꝛificare pꝛe
alijs ſctĩs:qð facit ecclia canẽdo GSãcta in
q̃t ⁊ imaculata vᷣginitas qͥba te lau. efferã.i.
extollã:neſcio.qꝛ quẽ celi caꝑe ñ po.tuo gre.

ↄtuliſti. Secũdũ ſacrificiũ oꝛis deo echi
bẽdũ obſeqͥoſe ⁊ deuote eſt iubiloſa dei lau

datio.de qua pᷣs.Libera me de ſanguĩbo de

us deꝰ ſalutß mee et exultabit lin.mea iuſti.

tuã.exultabit.i.exultãter laudabit.vnð ſub
dit᷑.Dñe labia mea apies ⁊ os meũ annũci

abit lau.tuaʒ.Hoꝛ fecit Maria cũ ait ſcõᷣo

vꝓſu.Et exultauit ſpũs meꝰ? in deo ſa.m.De/

beſaus igit᷑? nos hoĩes Oariã exultanter

cũ ſuo filio ⁊ in filłj oꝑibo vicʒ noſtre ſalutis

laudare exultãter. VUnð canit eccłia Tu.ſ.
vᷣgo Maria regis alti ianua et poꝛta lucis
fulgida viia data ꝑ vᷣginẽ gentes redempte

plaudite,ſ.in voce exultatiõis. Vñ ideʒ pᷣs.
UViderũt oẽs fines terre ſalutare dei noſtri
ſcʒ in q̊ ſpũs marie exultauit:cũ dixit.in ðo
ſcʒ ſalutari mso.ſubdit᷑. Jubilate ò̊ oĩs ter⸗

ra:cãtate ⁊ exultate ⁊ pſallite. Terciũ ſa/
crificiũ oꝛis eſt ↄfeſſio q̃ fit:ꝓpꝛiã hũilitatem

cofitédo ⁊ cũ qͥ hoĩm babet pctã fatẽdo in
otſgſſione coꝛã ſacerdote:ſic qᷓʒ diuinã iuſti⸗

ciã que pcim̃ nõ relinqt impunitũ cõmẽdã
do:ſicut faciebat ſctũs Eſdras vt patʒ li.eiꝰ
pmi.ix.ca.cũ dicebat.:Oñe deꝰmeꝰ ↄfũdoꝛ
et erubeſco faciẽ meã leuare ad te qm̃ iniq/
tates noſtreimnltipiicate ſunt nimis ſuꝑ ca⸗

put noſt ũ ⁊ creuerũt vſq; ad celũ. Et infra

Dñe deus iſrl iuſtus es tu.ſ.ĩ puniẽdo nos
ꝓ pcts. Gic ⁊ Manaſſes ſua pctã confite

bat᷑ ⁊ deũ iuſtũ in iudicijs ſuis qͥb ipᷣm at⸗

fligebat cõmẽdabat.ij. Daratip.vl. Sed qe
btã vᷣͥgo Marla nunq; peccauit.tñ vtiq; B
genus laudis de ſua humilitatis cõfeſſione

exhibuit deo ꝓ nr̃a ſalute: cũ dixit Reſpexit
hũilitatẽ ancille ſue:ecce em̃ ex hoc btãz ⁊c̃.

O mira bũilitas Marie ⁊ vᷣtuoſitas qꝛ c
eſſet ſctiſſima ⁊ oĩm vᷣtutuʒ plena nõ loquit᷑
de alla vᷣtut plenitudie qᷓ; de hũilitate quã
reſpexit dñs. Debemꝰ & ⁊ nos ĩ obſeqͥo vir

ginis ↄfeſſionẽ facere deo ⁊ ipſi pctã noſtra

cõfitẽdo: pᷣcipue in ei laudibo pᷣparãdo ad

eiꝰfeſta. VUñ in cõi ↄfeſſiõe qtidiana ſolet ec

cleſia dicere:Cõfiteoꝛ deo olpotẽti ⁊ b maz⸗

rie vᷣgini ⁊ oĩbus ſctis.q.d.ↄſitẽs: ſic fateoꝛ

pctã mea coꝛã deo ⁊ btà vᷣgie vt ipſam lau⸗

dẽ et ipſa intercedat ꝓ me ⁊c. Quartuʒ ſa
crificiũ oꝛis eſt grẽaruactiõis qð obculit mæ
ria cum in cãiico ſubiũxit. Quia tecit mihi
magna ꝗ potẽs eſt ⁊c. Debemꝰ ⁊ nos ̊ deo
gratias agere et biẽ gini ꝓ bñficijs nobis
impẽſis ꝑ ipſam.vñ Augꝰ. ait.O btã Ma

ria qs tibi valeat digne iura graꝝ ⁊ lauduzʒ

pᷣconia impẽdere:q ſola ſuccurriſti mãdo ꝑ
dito.q.d.nullus. Quintũ ſacriſiciuʒ oꝛis

eſt bñdictio.ſ.diuini noĩs.iuxta illð pᷣs. Be

nedicite oĩa oꝑa dñi dño ⁊c̃. Hãc fecit ma⸗

ria ꝓ genere huano gras agẽdo in cãtico cũ

ſubiũxiu:Qui potẽs ẽ ⁊ ſctm nomẽ eiꝰ. Ecce
nomẽ dñi bũdicit cum ſctm̃ ⁊ potiſſimũ edi

citOebemꝰ ergo ⁊ nos bñdicere deũ et ma
trẽ eiꝰ mariã ac nola eoꝝ ſicuti ⁊ ecchia ſolet

in fine hoꝛaꝝ dicere:Bñndictum ſit inqͥt no
mẽ dñi nri Jeſu cpi ⁊ nomẽ ?ᷣgis marie in
eternum ⁊c. Et certe ꝑ hec bũdictiõeʒ a deo
⁊ matre eius ↄſequemur.qð ꝓbat᷑ tali rõne
Si em̃ Abꝛae dicit deus Bũdicam bñdi/

centibo tibi ⁊ maledicam maledicentibo tibi

Beñ/xij.Et etia; Jacob dixit GBenebß.xxvij.
Qui maledixerit tibi ſit ile maledictus:⁊ qͥ

benedixerit iibi benedictionibus repleatur
Hoc dixit per os ſancti Iſaac priarche ſpi

rituſſanctus.qᷓnto magꝭ iſta credenda ſunt

de be virgine ⁊ eã bñdicẽtibo. Deniq; ange
lus GBabꝛiel eã bũdictã ꝓnũciauit di. Bñ⸗
dicta tu in mlierib. Et ſilr ſctã Elizabech ĩ

viſitatõne.⁊? ex hoc celebꝛe nomen angelus
in eccleſia:⁊ ſpecialem gratiam ꝓphetie Eli

ſabeth ↄſecuti ſunt.vt patet ĩ euàgello Lu.

⸗

bunt᷑ bñdictõis participatõem. iuxta illud

ps. Bñdicẽtes ei bereditabũt terrã. Male
dicẽtes aũt diſi Abunt: vt ſunt heretici: blaſ/-
phemi:pagani ⁊c̃. Sextũ ſacrificium oꝛis
ᷣ oꝛatio.iuxta illud pᷣs. Sacrificiũ laudis
honoꝛifi. me illici.ĩ laude oꝛanõis iter.ſe ad
priam q;ᷓ itinere oſtẽdã ſalutare dei.i.filiũ ði.
et matrẽ eius ꝑ quã oꝑatꝰ eſt de pater ſalu-
tem in medio terre.

ſubiũxit b. go p pſona generis humanid.
Et mia ei a ꝓgenie in ꝓge.tieũ.qꝛ in oꝛoõne
miĩa dei peti? qͥ oibo mediãte maria q eſt mi

mie pſtat timetibo deii. JItaq; debem?? nos

boc ſacrificiũ offerre ðᷣo et matri eiꝰ.i.cxoꝛa
n huiꝰſignũ

tionis interpellatõeʒ. pter qað in hui ſigni
ecclia ĩ letania ſctõꝝ tribo vicibas ĩterpellat

Mariã vt oꝛet ꝓ nobis.pᷣmo dicit:ſctKa ma

ria oꝛa ꝓ nobᷣ.ſcdᷣo dicit:ſctã dᷣi genitrix oꝛa

ꝓ nobis. tercio dic:ſctã vᷣgo virginuʒ oꝛa ꝓ

nob. Et hoc ad ſignificãdũ ꝙ coꝛã ſctã tri/

nitate ipſa habet ius ⁊ ptãtem ꝓ nob impe
trãdi: ⁊ is eam debemus cxoꝛare in oĩ neceſl
ſitate. Hinc Beda ait. Exoꝛãda eſt clemen
tia ſaluatoꝛis iugiter vt btẽ? matꝭ eꝰ memo
riã dignos nos faciat venerari.ſ.ꝓ mĩa cõ/
ſequẽda. Septimũ ſacrificiũ oꝛis eſt mi/
rabiliũ dei enũciatio ſeu pᷣdicatio.de qͥ ps.

Loõfitemini dno ⁊ inuocate nomẽ eiꝰ narra

te oĩa oꝑa ⁊ mirabilia eiꝰ ⁊c. Hoc ſacrifici/

um fecit Maria in reliqͥs cãtici vᷣſib vſq; ĩ

finem di. Fecit potẽtiã in bꝛachio ſuo diſꝑ/

ſit ſuꝑ.⁊c. Depoſuit potẽ ⁊c.Eſurietes ĩple/
nit bo. ⁊c. Suſcepit iſrł.ſ.hũanã naturã aſ/

ſumẽdo ex gente irl: recoꝛdatꝰ mie ſue. Sic

locutꝰ eſt ꝓmittẽdo ad abꝛaam ⁊c. Debe/
mus ⁊ nos pᷣdicare et enũciare mirabilia
dei opa facta in beata virgine ꝓ noſtra ſalu
te:vt q deũ beato ventre poꝛtauit:lactauit:

vᷣgo pepꝑit:⁊ ſilia. AUnde ⁊ eccleſia tales lau/
des in honoꝛe vᷣginis freqntat in officio di
cẽs.Quẽ terra potꝰethera colũt adoꝛãt pᷣdi
cant trire.machi.clau. Marie baiulat Cui

luna ſol et oĩa deſer.ꝑ tꝑa ꝑfuſa celi gra ge.

. — ——

Capli. II. quõ btã Maria ſacrificium
ſeruitutꝭ exhibuit chꝛiſto de coꝛꝑe ꝓ nobis
Ercio b. virgo
t fſevruiuit xpo pꝛo nobis de ſacriſi
Qao et obſeqᷣo toti coꝛꝑis:vt cla/

Et etiã qͥa cõpatiens hũane nr̃e capti

Hoc ſacrificiũ oꝛõnis

ret ꝑ ſingula mẽbꝛa diſcurrẽdo. Tia SAn
ditu nobis ſeruiuit qñ angelicã ſalun 1 „

ſcepit p xp̃i incarnatõe. De oculis: p nobis
lachꝛimãdo ex pietate in paſſiõibo xpᷣi.qꝛ ca
flente xpᷣo in iſta valle miſerie et ipſa ſia⸗ Rar⸗

ani

deũ cũ lachꝛimis ꝓ liberatiõe gener

exoꝛabat. Nũc q̊ʒ fuit qtidie intuedo nr̃as

neceſſitates mr̃no oclo:vt fideliſſima aduo
cata ſubuenire ꝑata. Item de naſo nob ſer⸗
uiuit qñ in locũ fetidũ mõteʒ.ſ.caluarie vbi
erãt pla cadauera ꝓ noſtra ſalute aſsedit: ?
ſub cruce ſtetit atq; cũ filiũ de cruce depoſi

tũ ſuſcepit ⁊ in oſcula ruẽs faciẽ eiꝰſputꝭ fez .

tidis iudeoꝝ maculatã exterſit.⁊ ſic fetoꝛem
ſputoꝝ ſuſtinuit. Itẽ de labijs ⁊ lingna ſer⸗
uiuit:cũ dixit.Ecce ancilla dñi.⁊ iterũ gras
agẽs Magniſicat inq t aia mea dñm. O q;;
ſuauiſſima: o q; vtiliſſima fuerũt nobis vᷣgi
nis labia ⁊ lingua q̃ tam efficacia otulerũt
v̈ba:vt mox de in vten e. deſcẽderet ⁊ nos
ſaluaret.vere fructuoſiſſimũ bũ marie qd

ſanauit vna ꝓlatõe ↄſenſus totũ genꝰ hũa⸗

num:cũ ait.Fiat mihi ſᷣm vᷣbũ tuũ.Deniq;
q̃tidie nobis ſeruit maria ĩ celo labijs et lin
gua intercededo. Itẽ de detibo nobis ſerui⸗
uit qñ ipᷣi ſui dẽtes candidi ⁊ eburnei moꝛe
nutriò maſticauerũt cibũ ꝑuulo ieſu qͥ da⸗
tus eſt nob in cibũ vite ⁊ redeptõem, JItem
de collo ⁊ gutture ſeruiuit qñ xpᷣm filiũ col/

lo mrno pẽdentẽ amplexàdo geſtauit.⁊ cõ⸗

ſimilr de bꝛachijs ⁊ hũerꝭ qũ xpᷣm poꝛtqauit
in egyptũ:vel qñ reduxit de egypto. cũ eni,-
iam ꝓtũc xpᷣs erat etaꝭ allqntulũ ꝓfecte: vt

11

pote ſeptẽ vl octo annoꝝ ſᷣm hyſtoꝛias.pfe
cto cũ tã longum iter nõ ↄueniat tali puero
ꝑagẽdũ ſed materno eſt bꝛachio repoꝛtatꝰ⸗
credit᷑ ̊ nõ parũ fatiglum habuerũt bꝛaz
chia Marie in ſuppoꝛtãdo xpᷣm tãto itine/
re.ſed oẽ tale dulce ei erat pᷣ filij dilectione ?
zelo ſalutis hũane. Itẽ de manib ſeruiuit: ⸗
chꝛiſtũ balneãdo:pueꝝ alligado:et tunica,
ſibi faciẽdo:de vberibo ᷣgineo lacte alendo
De pectoꝛe itima dilectõe aſtringendo ⁊ fo

uẽdo. Itẽ de ſanguie miſtrado pꝑtẽ puxiſſi

mã:de q̃ foꝛmaret ſſ.xpᷣi coꝛpꝰalimẽtũ nre ſa
lutis.Deniq; de viſceribus ⁊ vtero chꝛiſtuz
ixmẽſibo poꝛtãdo. Vñ canit ecclia Btã vi⸗
ſcera marie ᷣgis q poꝛ.eter.pjs filiũ. Sed
et de pedibo ſeruiuit filiũ poꝛtdo ⁊ ĩ triduo
reqrẽdo. Ecce qꝛ ꝓ nĩa ſalute b. vᷣgo ſeip ſaz

et
pie
nero
in.

i,

d e —

her

fain

lci;
no
1lo

eſa

i
uo
ſg

Articulus

in obſequiũ xpᷣi deuote ſacriticauit: ſpedit
Idęirco ꝓpter hmoi ſeruitia videt᷑ ipſa pe⸗

3&%

ter

mercedè a nobis ꝑ ꝓphetam Zacha.ix.

gudiendũ gratãter eiꝰ laudes ⁊ pdicatiões.
Vñ Berñ.dicebat. Nil ita me delectat ſi⸗

cut de Mania audire ſermonẽ.J tẽ offera⸗
mus naſũ paugꝑes fetidos ꝓ amoꝛe vᷣgis vi

ſitado. os et guttur: vigilias feſtiuitatũ eiꝰ 2

ſabbatũ diẽ ieiunãdo. linguã laudãdo. pe/

ctus ſincere amãdo.manꝰ ad paupes exten

dedo: ⁊ qcqͥd ad cultũ b. vgis ꝑtinet facien
do:vt eius imagines oꝛnãdo:lũinaria ppa/

Paã reuera vt ſcribit᷑ Ecẽi.vj.Exiguũ ĩoꝑxe

eiꝰ laboꝛabis:⁊ cito edes de generatoibo il⸗

liꝰ.q.d.modicꝰ laboꝛ reſpectu fruct ſue ſer/

uitut, ? Pꝛouer. viij. Btüs ho qᷓ audit me
id eſt obedit mihi:⁊ qͥ vigilat obſeqndo ad
vitã ⁊ hauriet ſalux ⁊c. Deniq; debemetiã

chariſſum die budiccre ſingula memdꝛa
maue q bo ſeruiuit xpo vt ĩ ſingul mebꝛis re

poꝛtemꝰbnñdictõem ab ea.Et hoc facere de

bemus deuote p ſingula ſalutãdo ſalutatöe
angelica coꝛã imagine ᷣgis genuflectendo

et poſt ſalutationẽ dicẽdo. O głioſa ᷣgo ði
mr adoꝛo ⁊ bñdico te ⁊ oĩa tua ſctiſſima mẽ
bꝛa qbo ꝓ noſtra ſalute ſeruiuiſti dño Jeſu

xpo. Sicut dictabit deuotio magi q; Imo.
Dicũt em̃ qͥ exꝑti ſunt et teſtant᷑ qͥ a vir ſan q́
vix põt ĩueniri modus aliꝰ

deſeruiedi virgini ꝑ modũ q̃tidiane peſio⸗/

nis ꝗͥ tatum cõplaceret ſicut modus pᷣfatꝰ. .
Capitulumm. II. quomõ btã Maria
exhibuit ſe ꝓ nobis chꝛiſto in obſe equiũ to/

to tempoꝛe,

bis obtulit b. go ißi xpo ð to
lo tꝑe.qꝛ vicʒ totũ tpᷣs vite ex/

ca.di. Si bonũ videt᷑ in oculis veſtrꝭ affer
te wercedẽ meã. Si nõ:qͥeſcite.ſ.vt ſaltẽ ma
lump bono:⁊ odiũ ꝓ dilectiõe nõ repẽdatꝭ
offendẽdo. Debemus g chariſſimi ꝓ mer
cede ſeruitu b. vᷣginis repedere ſeruitutem
vt ſcʒ ſingla noſtra a pctõ coercẽdo meèbꝛa:
offeramꝰ in eius honoꝛem caput inclinãdo
ad adoꝛandum.oculos ad deuotas lachꝛi/
inas ifexoꝛatioõe eius fundẽduʒ. auditũ ad

rando:⁊ ſilia. atq; pedes noſtros offeramꝰ

pedit ipſa b. ᷣgo ĩ ſeruitio dei pmotõeſi a5
lut buüane oꝛando:ↄtẽplãdo:laboꝛando:et᷑

qcqͥd faciedo. Et ꝓnũc ipſas celo vſq; ad ſi
nẽe mũdi ñ deſinit ſᷣuire mulciplr nob miſer
imis? idigniſſimis pctõꝛibo intercedẽdo æ
aduocãdo.liq; id cape mẽs hũana nõ ſuffi
ciat nec ligua enarrare valeat. Et ꝓptea de⸗

*

rimis?: idigni

bem?nos q oĩ tꝑe deſeruire ñ poſſumꝰ:ſal/

tẽ ceri tpib eiꝰ obſeqo mãcipare noſipſos:

vt ſaltẽ ad eiꝰ feſta ſoleniſanda debite ppa⸗

remur ꝑ pniaʒ:ↄtritõeʒ:⁊ ↄfeſſionẽ. Sciẽ⸗

erni gaudij. vn Ec&: cii. A luna ſignũ diet
feſti. Nã luna eſt ma ria. dies feſtꝰ dies etni

tat. Dinc jaũ.. elebꝛa iuda feſtiuitates
tuas ⁊ redde altiſſimo vota tua. Judas ↄſi

,

tẽs ĩterpᷣtat᷑:⁊ ſi

tur vt celebꝛet feſtiuitates.ſ.xpᷣi et marie ac
ſctõp. ? dic:feſtiuitates tuas.l.ad cõmoduʒ
tuũ iſtitutas. Deniq; debemꝰ ĩ qibet heb
domada ſaltẽ vno die ſpeciali⸗ b. gi deßui
re.⁊ hec ↄuenietiſſime ẽ dies ſabbati quam
rit qre dies ſabbati pcipue ſit cõſecrata brę
vᷣgi,. Rũdet᷑ ꝙ ples ſũt cãe. Pꝛia ꝓpt recoꝛ/
datõeʒ martyrij gis ⁊ eiꝰ mediatoio. Siẽ
em ꝓ xpᷣi paſſiõe cõſecrata ẽ dies vener:ita
matris cõpaſſione ſuccedens dies ſabba
ni que mediat inter dñicam diẽ reſurrectio⸗
uls ⁊ diem paſſionis chꝛiſti: eoq; btã virgo
Haria noſtre ſalut eſt mediatric. Secũ
da cauſa ꝓpter ſtabilitates fidei que ĩ iſta die
in ipſa ſola ꝑmãſit:diſcipulis cũctis ſcanda
luũ patientibo ex moꝛte ⁊ paſſione chꝛiſti Je⸗
ſu. Tercia huiꝰro.qꝛ vt refert᷑ in miraclo⸗
rũ hyſtoꝛijs:etiã Anſel:tali die mltotiẽs le⸗
git᷑ btã vgo miracula feciſſe ⁊ bñficia pecca
toꝛibo pſtitiſſe. Hã ? apud grecos Cõſtãti
nopoll fuit qdã imago b. ̈gis: ante ſpſam

ecclia ſpãliſſime deputauit b.

ꝗ5 velamẽ pẽdes qð miracloſe a nona ſexte

ferie diuina virtute ſe a hiendo recedebat:et
poſt nonaʒ ſabbati redibat. ui? hec rano:
vt.loſtederet ꝙ pᷣcipuetali die b.virgis fa⸗

*

pter qð greci illum diem ſolennẽ duxerunt

Deinde conſuetudo illa ad latinos traſiuit
qtum ad hoc:vt viqʒ illa die ſpecialis ho⸗ ⸗
noꝛ beate virgini exhibeat᷑. O igit oẽs eaamm .

veneremur ꝛc. ”Rs
Articulus. ., qlibet fidelis ĩducit ad
deuote ſeruiendũ Marie,/xij. rõnib.

gnificat fidelẽ ꝓpłlm cui iube

cies peccatoꝛibo oꝛatibus intẽdebat. Pꝛo⸗

4

l

18

ALiber xn
Wantũ ad terci

ꝗ uum myſteriũ pncipale.ſ. groſe in
Aducidis Hota ꝙ m numeꝝ.xij.
ſtellaꝝ in coꝛona capid btẽ vᷣginis deſcpta
Apoc xij.poſſumꝰad pñs diſtiguere.xij.p/
cipuas rõnes qᷓ inducũt vnũquẽq; fidelem
ad deuote ſeruiẽdũ b.ꝓgini ⁊ colẽdũ maxia
veneratõe ipſam tanq; glioſiſſimã celi regi
nã. ⁊ oꝛdiare poſſumꝰ has rõnes in tribo qᷓ
ternarijs. NHã pmꝰ rõnũ quaternariꝰ acci
pit᷑ ex ꝑte dei. Scðs ex ꝑte ipſi vᷣgis bñ⸗
dicte. Tercius ex ꝑte hoim.
Pꝛima ratio diuine pᷣceptionis.
Secunda diuine actöis
Tercia diuine redũdatõis
QOuarta diuine gloꝛificatiõis.
Quinta ratio dignitatis.
Sexta ratio pietatis
Sebptima ratio autoꝛitatis.
Octanua ratio officioſitatis.
AHona ratio recõpenſationis
Decima ratio recuꝑatiõis.
AVingecima ratio acqſitionis.
Duogecia rõ celeſtis remũeratöis.
Pꝛima itaq; rõ ðꝛ diuĩe pᷣceptõis.qꝛ deꝰ pᷣ/

cepit ſuã matrẽ honoꝛari Exo.xx. Honoꝛa

patrẽ.ſ.deũ ⁊ matrẽ ſ.ſpũalem.i.mariã. VUñ
p ps alt ſpũſſctũs.Adoꝛate ſcabellũ peduʒ
eiꝰ qm̃ ſctm̃ eſt. Caput qpe xpᷣi diuinitas ẽ
Peges qb venit ad nos eſt hũanitas:cui
ſcabellũ ðꝛ vᷣginalis vterus in q̊ͥ requieuit.
Hoc ſcabellù adoꝛauerũt tres magi qñ ꝓci
dłétes adoꝛauerũt xpᷣm ⁊ matrè ei? Math.

ij. Hoc debem? et nos adoꝛare et honoꝛare

obſequijs vt poſſimꝰ vitã eternã theſauri-
ſare. Pꝛoinde Ecẽi.iij. Sicut q theſauriſat
ita ⁊ qͥ honoꝛiſicat matrẽ ſuã.i.mariã. Ju-
xta hoc thema pᷣdicare potes Pꝛimo de de

bita honoꝛificatõòne.vide qſtionẽ pmo arti
culo quã vis. Ite ſcdᷣo de modiſicatõe.ex.
articulo.Tercio de ĩductiõeę.⁊ H̊ tercio arti.

Scõða rõ diuie actiõis.qꝛ cũ oĩs actio ði

⁊ dñi Jeſu ſit nra inſtructio: exq ipſe de/ b.
virginẽ honoꝛificauit ⁊ eidẽ obſequm ſerui

tutis pᷣbuit:debemus ⁊ nos ipſam honoꝛi-
ficare ⁊ ſibi deſeruire. Si dicas.vbi fecit de
*us hec pᷣdicta: Dico ꝙ deꝰhonoꝛauit b.vir
. ginẽ ⁊ tota trinitas cũ ꝑ angeluʒ honoꝛilſice
ſalutauit ⁊ bũdixit di.Aue gia plena do. te.
c6, Sʒ ⁊ filiꝰ ði xps verꝰdeei obſequʒ.xxx.

„„— =

ferme annis exhibuit.ſiẽ ſcribi Lu.ij. De/

ſcẽditq; cũ illis ⁊ ſubditꝰ erat illis.ſ.miſtran

do ⁊ obediẽdo ꝑ oĩia. Tercia rõ diuie re⸗
dũdatiõis.qꝛ qͥcqͥd reuerẽtie mr̃i exhibet᷑ re
dũdat in filiũ.⁊ ecõuerſo.qꝛ ꝓpter xpᷣmegeũ
natũ ex vᷣgie ipſa:veneratõis cultꝰ fit ꝓgini
et in virgine matre xpᷣs honoꝛat᷑. Vñ Ecci
iiij.Qui ſeruiũt eii.mri dei obſeqᷓntes erũt

ſctõ.i.xpᷣo qͥ eſt ſctũſſctõꝝ Dañ.ix. Uñ Hie

ro.ĩ ſer. ð aſſũp. Nimiꝝ ait honoꝛ maternꝰ
eiꝰeſt qͥ natꝰ eſt ex ea ᷣgie. Nulli dubiũ qͥn
totũ ad głiam xpᷣi ꝑtineat qcqͥd digie eiꝰge
nitrici impẽſuʒ fuerit ac venerabilr exhibi⸗
tuũ.hec Hicro. Pꝛopterea btũſ Hildelphõ
ſus ait ſic Vt fiã f̃uꝰ deuotꝰ filij generati.i.
xpᷣi:fidelr appeto fieri ſeruꝰ ſue genitricis.et
vt cõpꝛober ſᷣuire dño ĩ teſtimoniũ q̃ro ſuꝑ

me dñium matris eiꝰ. Sic em̃ redũdat ĩ fi

liũ qð ĩpẽdit᷑ mr̃i:ſic ⁊ trãſit honoꝛ in regẽqͥ
defert᷑ in famulatũ regine Hecille. Quar
ta rõ diuine głificatiõis.qꝛ ꝑ ipᷣam b.virgi⸗
nẽ ⁊ in ipſa ⁊ ex ipſa głificat pr ⁊ filiꝰ⁊ ſſ.qͥa
in ᷣgie ſũma pᷣdicat᷑ glia trinitatis ſctiſſime
q̃ in ipſa reqͥ euit. Uñ pᷣs. Magnus dñs et

laudabil ni.in ciui, ði nr̃i ĩ mõ.ſctõ eiꝰ.Li⸗

cet qͥppe ĩ oĩ creatura ſit deꝰ magnꝰ ⁊ lauda

bił nimis.tũ noĩatim ðꝛ:in ciuitate ðᷣi nr̃i q̃

eſt Maria:de q̃ ſcribit᷑ Glioſa dicta ſunt ð
te ciuitas dei.Alchuinꝰ. In hac ciuitate ⁊ i
B monte magnꝰ dũs ⁊ lapdabil nimis:imo
audacter dico maioꝛ ⁊ laudabilioꝛ qᷓ; ĩ oĩb⸗
creaturis.Qui em̃ celo terraq; nõ capi hu
ius vtero clauſus ẽ: dicax qͥ meliꝰ ſenti In
nullo qͥpe mihi videt᷑ maioꝛ.ſ.⁊ amabilioꝛ
deꝰ qᷓ; ꝙ ſe hũiliauit hõ factꝰ nec vnq; lau⸗
dabilioꝛ q; ꝙ factꝰeſt clemẽtioꝛ qͥ oĩpotẽtias
ſuã maxie ꝑcẽdo maniteſtat. Pꝛopterea bñ
ðꝛ ð maria.j.Coꝝ.xj. Mulier.i.maria glia
E viri.i.xpᷣi. IJdeoq; Berñ.Ex ipᷣa inqͥt acce
pit filiꝰði carnis ſubaʒ:deniq; tota trinitas
gliaʒ. Quita rõ dignita:qobtiſſima vᷣgo
maria pꝰ fuiũ ẽ dña vniuerſe creature. Uñ
maria lyriace interpᷣtat᷑ dña.Berñ. An nõ
dña eſt oĩm q̊ꝝ filiꝰ eiꝰeſt dñs.ſ.creaturarũ
Qui j̊ honoꝛat btãʒ vᷣginẽ tanq; oim deaʒ
et matrẽ mie ac gre ſecure põt petere a dño
miam ⁊ gram. Sexta rõ pietatis vicʒ ſal
uitice:qꝛ ꝑ Marie pietatẽ habemus ſalua⸗
ri.Vñ hic qo occurrit.vtꝝ vʒ dei mĩa ſal
uifica ꝑ matrꝭ xpᷣi merita hoĩbs ſingulariter
cõcedat᷑. Rñdet᷑ ſm doct:ꝙ ſic,⁊ hoc oñdit᷑

R

—
—
—
—

bli d „, „%

oDH

ri

Ad
c
Nt

Articulus

DPeꝛimo rõne qꝛ miſcdᷣia dei ſaluifica dat᷑

pneipaliter ꝑ xpʒ qſi ꝑ oꝛiginẽ vñ effluit. de
inde ꝑ mr̃em q̃ſi ꝑ ſingularẽ imꝑatricẽ ⁊ me

diatricẽ. VUñ magr ſniaꝝ li.iij.di.j.Et ibidẽ
Benauẽ.arti.ij.q.ij.dicũt ꝙ; miſcdia dei ſal

uidca maxime facta ẽ hoibo ꝑ xpᷣi incarnati
onẽuine q̃ nec pᷣcedẽtes pꝛes vete.te.nec ſe/
quẽtes ſaluari potuerũt niſi vicʒ in fide me/
diatoꝛis h̊ eſt xpᷣi.vt dicũt Aug.Gꝛeg. ⁊ cõ⸗/

coꝛditer oẽs doct᷑. Sʒ qꝛ incarnatio xpᷣi fa/
cta eſt ꝑ mr̃eʒ vᷣginẽ. Igit᷑ miſcðia facta hoĩ

a xpᷣo dgeo eſt ꝑ maria ᷣginẽ tanq; ꝑ ſingula

rẽ mediatricẽ ⁊ imꝑatricẽ.Pꝛopt᷑ qð de btã
vᷣgine canit:ꝙ ſpᷣa ẽ mr̃ gre ⁊ mr̃ miſcðie ⁊c
Sc&dᷣo oſtẽdit᷑ exeplo ſcpture.qꝛ dñs ih̊s
pendẽs in cruce qñ recõciliauit hůanã na/

turã ſuo pꝛi in ſanguie ſuo.dixit tũc mii cõ⸗
mittẽdo ſibi Joheʒ. Ecce inqͥt fili tuꝰ Joh.

j.q̃ſi ꝑ ̊ inſinuet ſm Berñ.⁊ q̃ſdã gloſato/
res:q btã vᷣgo debeat de ſuis fidelib cura/
re tãq; de filijs ſibi in ꝑſona Johis recõmẽ

datis ꝓ miſcdᷣia ſaluifica obtinẽda apud de

um. Tercio oñdit᷑ autoꝛitate dicente Pps.
xlvij. Suſcepimꝰdeꝰmiſcdᷣiam tua ĩ medio

tẽépli tui.i.marie in qᷓ deꝰhabitauit vt in tem

plo. Hinc dicit Chꝛyf.de pꝛogatiua marie
ſic. Jõ inqͥ t tu mr̃ dei pᷣoꝛdinata fueras ab

erxerno vt quẽ deꝰ ꝑ ſuã nõ poſſet ſaluare me
rã iuſticia:tu ꝑ tuã ſaluares pietatẽ ⁊ miſeri
coꝛdiã. Itẽ ignaciꝰin epla ad mariã. Im/

poſſibile ẽ ſaluarſpeccaioꝛẽ niſi ꝑ tuũ o vir

go auxiliũ⁊ fauoꝛẽ ⁊c̃. Septima rõ autoꝛi

taſſs in celo ⁊ ptãtis. VUñ Berñ. Data e in⸗
quit tibi o maricoĩs ptãs in celo ⁊ in terra

vt qᷓcũq; volueris valeas impetrare. Nã ꝓ

ſalute famulantiũ ſibi nõ ſolu põt filio ſup/
plicare alioꝝ ſanctoꝝ moꝛe ſʒ etiã pᷣt ſilio au

toꝛitate mr̃na imꝑare. Vñ ecclłlia ſic oꝛat eã

Möſtra te eſſe mreʒ ſumat ꝑ te p.q̃ſi dicat
vᷣgini imꝑioſe ⁊ mr̃na autoꝛitate ſupplica ꝓ
nobis filio. Octaua rõ officioſitatᷣ quia
btã vᷣgo ad hᷣ officiũ eſt in celo ↄſtituta vt ſit
apud filiũ aduocata nr̃a ⁊ i manu el ſit oĩs
ſalus nr̃a.debemꝰꝗ̊ ei ſeruire qꝛ ipᷣa ꝓcurat
negocia ſalutis nr̃e ⁊ petitões nr̃as vt fidel
aduocata. Vũñ canit de ea ecclia. Eya ad
uocata nr̃a ⁊c. Poſſumꝰq̊ merito dicere ei il
lud GBeñ.xlvij. Salꝰ nr̃a in manu tua reſpi
ciat nos tm̃ ʒna nir̃a ⁊ leti ſeruiemꝰdñno nro
regi xpᷣo vics.Eſt aũt duplex ſalꝰnr̃a in ma-

nu btẽ vginis ſcʒ ſalłꝰ vite pntis ⁊ future.vñn

Pꝛouer.ix.ſer me mitiplicabunt᷑ dies tui
quo ad pꝛimum, ⁊ addentur tibi anni vite

q̃ ad ſcjm NHarrauit q dam ſctũs hõ qꝙ cũ

qdam religioſi cantarẽt Soalue regina ?⁊ di
ceret. Eya &̊ aduocata. Viderũt plies ipᷣaʒ

mr̃em dũi an filij pñtiaʒ ꝓſterni taq; ſe oſtẽ/
dat fidelẽ aduocatã ⁊ ꝓ totiꝰ oꝛdis ↄſeruati
one ac fratrũ ſalute pᷣcari. Itaq; chariſſimi

debem? marie nr̃e aduocate ſeruire vt iſa ?5
ces ⁊ ſacriſicia nr̃e fuitutis ei exhibita offe-⸗
rat in ↄſpectu diuie maieſta ⁊ intercedat ꝓ

nobis. Uñ Berñ.ſuꝑ cañ.di. Hõ poſſunt
ſũme trinitati diſplicere exenia q̃ cũq; mani
bus marie tã digne gerule cõmittunt.ſ.offe
rẽda. Nã ipᷣa pᷣces ſuoꝝ ſeruoꝝ offert in cõ
ſpectu diuĩe maieſtatꝭ.Et Caſſioð.in li.col
lationũ dic.Tota inqͥt ſal ꝰ humani generis

conſiſtit in młtitudine gr̃e marie ⁊ fauoꝛis.
Hona rõ recõpenſatõis:qꝛ em̃ maria pꝛo

nobis ſeruiuit vt patuit ſcᷣo articulo. ⁊ qꝛ

ꝑ ipᷣam ⁊ in ipᷣa ⁊ ex ipᷣa habuit mũdus ba-

bet ⁊ habiturꝰeſt om̃e bonũ.qꝛ ipᷣm dei fili/

um xpᷣm qͥ eſt om̃e bonũ ⁊ ſũme bonũ ⁊ ſine

q̃ͥ nil bonũ Qu.xviij. Hemo bonꝰ niſi ſolus
de:iõ debem p recõpenſatõe ⁊ gray actio

ne marie deſeruire. Nã ꝓfecto mudꝰ pᷣt di
cere ulud Sap̃.vij. Venerũt mihi oĩa bo.

pariter cũ illa.ſ.egine maria. Idcirco Anf.

li.oꝛõnũ di.O feliciſſima maria qͥd dicemꝰ

qliter te laudemꝰ:q̃ntuʒ tibi debemꝰ cũ ꝑ te

ad gliam qͥ cũq; ꝑuenturi ſumꝰ ꝑueniemꝰ:p
te liberati cxiſtimꝰ.ſ.a dãnatõe. ꝑ te eſt ſi qᷣd
boni ſumꝰ:ſi q d poſſumꝰ⁊ qͥcqͥd habemꝰ.
Hec ⁊ plura Anſ. Decima rõ recuꝑatio
nis qꝛ ꝑ mariã reſtitutũ eſt nobis q cd per
Adã ꝑdidimꝰ. Vñ dixit angelꝰAu.j. Jnue

niſti graʒ apud dnm.ſipditã pꝑ hoĩem pmũ.
ꝓpterea Rich.de ſctõ vict.dicit ſic. Per ma/

rie puerperiũ recepit gen? hũanũ qð in pꝛi-
mo pente amiſerat.recuꝑauitq; honoꝛẽ quẽ

ꝑdiderat.qꝛ deieciꝰ ẽ ille qͥ pmũ ꝑentẽ deie⸗
cerat.i,diabol? ⁊ erectus eſt qͥ deiectꝰ fuerat
id ẽ hõ. Sʒ q̃liter hoc. Hõ em̃ cũ in hono⸗
re eſſet nõ intellexit: reiectaq; ſilitudine dei
ſilis factꝰeſt iumẽtis.Ecce q̃le dedecus:ſed
ꝑ mariã deus factꝰeſt homo ⁊ hõ deꝰ.Ecce
felicioꝛ recuꝑatio. Hec Rich. Vndecima
ratio acqͥ ſitõis qꝛ qui ſᷣuit marie acqͥrit mł
ta bona ꝑ ipᷣam. ⁊ lucrat᷑ etiã in pᷣſenti Pꝛi

mo qͥdem a peccat pᷣſeruationẽ Ecci.xxiiij.*
Quioꝑantur in me.i ꝓpter meiſ. marte den M

. “

nõ peccabũt. ⁊ qui audit me nõ ↄfundet᷑iſ.
in die iudicij qm̃ aſtabo ꝓ eo coꝛã filio meo
HScdðo acqrit deuotionẽ ⁊ vᷣginis ac filij
eiꝰdilectionẽ ſaouer. viij. Ego diligentes

me diligo:ſz qͥ diligit᷑ a mre diligit᷑ ⁊ a filio ⁊

ecõuerſo:⁊ ꝑ ↄũs a tota celeſti curia. Ter/
cio acqrit gliam ⁊ honoꝛẽ:honoꝛ em̃ eſt fo/
pe de familia celeſtis regine marie Ecci.xv.
O buiabit illi.ſ.ſibi ſeruiẽti q̃ſi mater hono/
rificata ⁊ exaltabit illũ apud ꝓximos ſuos.
Quarto ſpũalẽ iocũdationẽ:qꝛ maria io/
cũda eſt anie ad ↄfabulãdũ Sapᷣ.viij.Erit
allocutio cogitatõis ⁊ tedij mei. Nã vt diẽ
phs:Yacundꝰcomes in via ꝓ vehiculo ẽ iti
neris. Quinto acqͥrit vite huiꝰ ꝓſpationeʒ
Pꝛouer. iij. Lõgitudo vite in dextera eiꝰ.i.

marie ſeruiẽtis.⁊ in ſiniſtra eiꝰ diuitie ⁊ glia

BSerxto in om̃i neceſſitate ⁊ ꝑiculo ſubuẽ/
tionẽ Berñ. Bileat miſcðiam tuã o btã vᷣ⸗
go qͥ cũq; te ĩ ſuis nccitatibo iuocatã ſibi me
minit defuiſſe. Septimo vbi bꝛeuiter cõ⸗
pꝛehẽdã om̃e bonũ Pꝛouer. xviij. Oui in⸗
uenit mulierẽ bonã.i.mariã inuenit bonũ ⁊
hauriet iocũditatẽa dño. Duodecima rõ
celeſtis remuneratiõis.qꝛ btã maria remu/
nerabit in celo ſibi ſeruiẽtes młtiplr. Pꝛi⸗
mo q deʒ glioſa ſua pñtia ⁊ facie q̃ plena eſt
graꝝ Heſter.xv. Jõ Apoc. xxij. Seruiẽt ei

⁊ videbũt facẽ eiꝰ.O q; iubiloſuʒ videre fa
ciẽ marie. Scðdo glie honoꝛe ⁊ magnificc⸗
tig⸗ Kes. i⸗ Quicunq; honoꝛificauerit me

głificabo eũ.qͥ aũt ↄtemnũt me erũt ignobi
les. Tercio gaudioꝝ ſuoꝝ cõicatiõe ⁊ glie
illluſtratõe ſplẽdidiſſima Sap. viij. Scien
tes qm̃ mecũ cõicabit de bõis ſuis. Quar
to ſpeciali oꝛnatu ⁊ glia q̃ pᷣ alijs diſcernũt᷑
ꝙ ſunt ſerui marie. Siẽ em̃ videmꝰin regia
curia ꝙ ſerui regis ⁊ regine certis notabili⸗
bus clenodijs deaura oꝛnati ꝓcedũt ꝑ q̃
cognoſcunt᷑ foꝛe ſerui reg vel regine ⁊ ſpe⸗
ciali purpura veſtiti ambulãt. Ita in curia
celeſti fui xpᷣi et marie ſpecialẽ głiaʒ hẽbunt
refulgentẽ. Uñn Pꝛouer.vlt.Oẽs domeſtici
eiꝰ veſtiti ſũt duplicibo.Domeſtici marie ſũt
fideles ſᷣui eiꝰqͥ ꝑ mariã veſtiũt᷑ duplici ſto/
la pᷣcipua.ſ.aie⁊ coꝛꝑis. Quiĩto ſuauiſſima
ſui odoꝛis fragrãtia Can.j. In odoꝛe vnguẽ
toꝝ tuoꝝ currimꝰadoleſcẽtule.i.aĩe fideliter
fuientiũ dilexerũt te nimis. Sexto ſocieta

te ⁊ lamiliaritate aſſidua ⁊ letiſſima Apoc̃.

iij. Ambulabũt mecũ in albis qꝛ digni ſũt

Et qꝛ vᷣgo btã ſꝑ eſt cũ agno.i.xpᷣo:iõ hi ſe⸗
quunt᷑ agnũ q̃cũq; ierit. Uñ pᷣs. Adducẽt᷑

regi.i.xpᷣo vᷣgines pꝰeã.i.mariã ſeq̃ntes: ꝓxi

me eiꝰ.i.aĩe qᷓ appꝛoximant marie ꝑ amoꝛis
deuotionẽ: afferent᷑ tibi in leti.⁊ exulta.c.
Septimo qð ſũmũ eſt remunerabit᷑ ijlij

ſui diuitate ⁊ glioſo fructu vẽir ſui.ꝓpꝛerea

ipᷣa ᷣgo btã depingit᷑ in eccłia filiũ tenẽdo ĩ
vlnis:q̃ſi ad dandũ illũ et exhibẽdũ ſeruito
ribo ſuis. Jõ ipſa ait Ecẽei.xxiiij. rãſite ad
me oẽs qͥ diligit me et a generatiõibo meis
adimplemi.ſ.oĩ bono celeſtꝭ fruitõig a gene
ratõiboi.a diuĩtate et hũanitate filij mei ⁊c.
Hinc pᷣGs. Ecce hereditas dũi filij merces
fructꝰvẽtris.ꝓpter qð aſſidue ei ſeruiẽdũ ẽ ⁊
ipᷣam bñdicere debemꝰac fructũ vẽtris eiꝰ.
Etem̃ videmꝰqꝛ de re valde ↄmẽdata ⁊ lau
data libẽter ſolet h oĩes illi q̊ꝝ res ipᷣa ẽ dare

cõmẽdatoꝛibs ſuis ſicut ptʒ de vino bono ⁊

hmõi.mlto libẽtiꝰdat maria his qͥ laudãt ⁊
cõmẽdãdo bñdicũt fructũ vteri ſui.O itaq;

aia fidelis ſerui marie:ipᷣam lauda:ipᷣaʒ q̃ti⸗

die bñdic et adoꝛa vt ↄſequaris oĩa bonaĩ

pᷣſenti et in futuro AmnPnen.
Pars ſcda libꝛi.xij.de ſecuritate ſubuen

tionis btẽ Marie qm̃ ꝓmptiſſima q̃ᷓ ſit ſu
os adiuunnrer.. . .

nobis ⁊ libera nos de moꝛte.Scri
brunkt᷑ vba iſta Heſter. xv. ca. q̃ qͥdẽ
vᷣba docent nos hoiĩes ↄfugere et recurrere

ad btãʒ vᷣginẽ mariã in neceſſitate. Nã Ette

raliter hec ꝰba demãdaun Mardoche?ſi⸗
ue nũciauit ipᷣi Heſter regine vt loq̃ret᷑ regi
Aſſuero et ſua interceſſiõe liberaret ppłlm iu
deoꝝ a moꝛte ⁊ interfectõe quã ꝓcurauerat

aman ſtudioſe vt.ſ.deleret᷑ et ꝑiret gens iu⸗

deoꝝ vt claret intuẽti hy ſtoꝛiã libꝛi Heſter.
Spũaliter aũt hec ᷣba pñt eẽ ppli xpᷣiãi ad
btãm vᷣginẽ Pugielisi ꝑiculig et in om̃i ne
ceſſitate et anguſtia:ipᷣamq; depᷣ can di.O
głioſa regina maria vnica ſpes nr̃a et aduo
cata generꝭ nri:Loqre tu regi ſecloꝝ ĩmoꝛta
li et inuiſibili deo vicʒ xpᷣo tuo filio pᷣdulciſ/
ſimo ꝓ nobᷣ.ſ.intercedendo et libera nos de

moꝛte.ſ.dãnatõis eterne. Hoc qͥppe optime

erat qͥ pplm dei ꝑdere volebat.ſqᷓ qͥd ſigniſi⸗
cat aman qð interpᷣtat᷑ ᷑ᷣm Hłexo.in interp

latõibo terminoꝝ ſeu noĩm hebꝛaicoꝝii.ini

OPauere regi pꝛo

ↄgruit myſterio figure:qꝛ ſi aduertimꝰ amã.

—

— 6°

ſe⸗
c
dr
s
res
mui
ſteag
mes
gene
nairi,
gees
ie:
c.
1lnn
edare
ono
ditt
lnc
zaͤi⸗
oni

lbuen
ſ

10
Sai
zit⸗
mmae
ite
eſ,
tng
muu
t
hbi
ſe.
iiad
ilne
ꝛ0
N o.
ſq
ode
tine e,
ama.

= rY R .. . 4 *„

quus:qꝛ: mẽdax ẽ ⁊ pater eiꝰ Johᷣ.viij. ⁊ ipe
eſt coãguſtãs 2 cõpꝛimẽes genꝰ hũanũ ꝑ va

rios laqos vitioꝝ vt ꝑdat trahẽdo ad moꝛ

tẽ ſupplicioꝝ gehẽnaliu ⁊c. Itẽ ſi ↄſideramꝰ

ma lioche? erat qᷣ ſupplicabat di. Loqre re
gi paobis.ſ.tu regina. ⁊ qꝛ mardocheꝰ ſᷣm
eundẽ Hiero.interpᷣtat᷑ amare conterẽs vel

aumara ↄtritio.iõ bñ ſignificat hoĩem ↄtritũ

2⁊ de pctis penitẽtẽ vt talis ſuplicãdo acce/
dat ad btãz reginã mariã:ſciedo qꝛ teſte pᷣs.
Coꝛ ↄtriiũ ⁊ hũiliatũ deꝰ nõ deſpiciet ⁊ per
oↄoñs c dña maria mr dei. Pꝛetea Heſter
qõ interpᷣtat᷑aſcẽdẽs vel eleuata ſᷣm Hiero.
optime ſignificat maria q̃ vt canit ecclia ele
mnata ẽ ſuꝑ choꝛos angeloꝛũ ad celeſtia regꝗ.

SDzʒ attẽde cui debeat ſupplicare ⁊ intercede

re hec regina Heſter.qꝛ regi Aſſuero:qð in
terpᷣtat᷑ britudo q;obꝛẽ merito ſignificat be⸗
atitudis dñm ihᷣm xpᷣm:apud quẽ btiſſima
regina maria dʒ intcedere ꝓ toto mũdo ne

diabol? dere valeat ſuo iniq machinamẽ/
to pplimq; xp̃ianũ pᷣcipitet in inferni pfundi
taté. Sʒ qm chariſſimi ſacro teſte eloòo di

abolꝰnõ doꝛmitat ſaw circuit ↄtinue terrã ⁊ ꝑ
ambulat eã.ſ.vt ꝑdat anias in gehẽnã Job
j. ꝓpter qdᷣ btũs apls Petr totiꝰxpᷣianitatis
a xpᷣo ↄſecutꝰvicariꝰ⁊ caput:oẽm ꝓplm xpᷣi

anũ hoꝛtat᷑ dipma epla cano. ca. vlt. Do/

bꝛij eſtote ⁊ vigilate qꝛ aduerſariꝰ veſter di/
abolꝰ?taq; leo rugẽs circũit qᷓrẽs quẽ deuo/
ret cui reſi:foꝛ.in fi. Idcirco oibo oſulenduʒ
2 hoꝛtãdũ dignũ extimo vt ad mr̃em dei
mariã fiducialitꝙ ois etas ⁊ ſexus recurrat

a % gener hũani:qꝛ ipa ẽ ſpes ſalutꝭ nre ſpa re⸗

gina miſcdᷣie:ipᷣa aduocata ecclie xpᷣiãe: ipᷣa
mĩ gre:mr venie q̃ nos ðfendit ab hoſte: vt
canit᷑ in officio ecclie ſic di. Maria mi gre
mat᷑ miſcdie tu nos ab hoſte ꝓtege in hoꝛa
moꝛtis ſuſcipe:qð canticũ freqntat᷑ tidie.

O itaq; cũcte fideles anĩe.O q deuoti eſtis

marie.O vi ⁊ mliercule:ſenes ⁊ vetule:iu
uienes ⁊ adoleſcẽtule.O qͥq; terrigene ſil in
vnũ diuites ⁊ pauꝑes ad mariã venerãdaʒ
accedite:ipᷣi lachꝛymoſe ſupplicate:⁊vna me
cð O ſctã cõgregatio in biẽ vᷣginis gliam et
laudẽ dicite ̈ba paccepta in themate.ſ.loqᷓ
re regi ꝓ nobis intercedẽdo vicʒ apud piſſſi
mũ ⁊ dulciſſimũ dũm ihᷣm O demẽs o pia

o dulò maien mediatrix ſalu noſtre libera

nos de moꝛte gehẽne. Vt ãt vnuſqᷣſq; fidu
cialiꝰ aſecuriꝰac deuotiad btãm vᷣginẽ ma
ı* *

“
ℛ *

riã recurrat ⁊ in q̃cũq; neceſſitate eidẽ ſup⸗

plicãdo ipᷣam colẽdo ⁊ venerãdo accedere

debeat:⁊ ſpe firmioꝛi in ipᷣa ↄfidat ac eidem

deſeruiat:⁊ in patronã ſpecaaliſſimã ipᷣaʒ pᷣ⸗

eligat. Sciẽdo qm ipᷣa de moꝛte eterna libe
rare valeat ⁊ in oĩ neceſſitate ſubuenire pa/

rata exiſtat. Idcirco de h̊ in pnᷣti ꝑte acturi
tria myſteria vtilia annotabimꝰ.
Pꝛimũ ðᷣꝛ myſteriũ ſecuritatis.
Scõðm ðꝛ my ſteriũ qualitatis.

TLerciũ d myſteriũ ofoꝛtabilitatis
Articulꝰpmꝰꝙ fuire btẽ marie deuo

teq; ⁊ debite eã venerari eſt certiſſimũ ⁊ ſe⸗

curũ ſignũ ſalutis etene.

Irca pꝛimũ mi

cC ſteriũ q̃ſtio occurrit talis. vrrum

bbÿ ex h ipo e ſeruit brſſime vᷣgi

ni marie poſſit eſſe ſecurꝰ⁊ certuſ

de ↄſequẽda futura btĩtudine ex ipᷣi meritꝭ
⁊ interceſſiõe. Arguere potes ꝙ nõ qꝛ ſcri
ptum eſt Eccs.ix. Sũt iuſti atq; ſapiẽtes ⁊

oꝑa eoꝝ in manu deli ſüt ⁊ tñ neſcit hõ vtrũ
amoꝛe an odio dignꝰ ſit ſʒ oĩa in futuꝝ ſeruã

tur incerta. Hec ibi. Ergo videt᷑ ꝙ fuire be
ate vᷣgini vel quõcũq; ipᷣam colere ⁊ inuoca
re ſicut ⁊ alia q cũq; oꝑa bona nõ ponãt ne/
ceſſitatẽ ſalutis et᷑ne ↄſequẽde ⁊ ꝑ ↄñs ex q̊
nõ pt eſſe certꝰ?hõ vel ſecur?. Szʒ incõtrari
um eſt:qꝛ dicit Berũ.ſuꝑ miſſus ẽ. Sileat
inqͥ t micdiam tuã O btiſſimavægo maria qͥ
cũq; in ſuis neceſſitatibo te inuocatã memi⸗
nit ſibi defuiſſe. Cũ ů btã vᷣgo miicoꝛditer
oĩbo eã inuocãtibo famulis ſuis adeſt Et eiꝰ

pᷣces ac interceſſiões nõ pᷣtxpᷣs ↄtẽnere qͥn
exaudiat.iuxta illud.iij. Reg.ij. Pete mater

mi neq; em̃ phas eſt vt auertã faciẽ meã:er/
go ſeqtur ꝙ q;uis hõ ſit pctõꝛ dũmõ deuo-⸗
te ſeruiat marie qᷓ eſt mr miſcðie ⁊ gre ſecurꝰ
eſſe poterit ꝙ nõ ꝑibit ſʒ ſalutẽ in hoꝛa moꝛ
tis ↄuerſionis gram ⁊ miſcdiam interuẽtu

marie obtinebit ⁊ ſicſaluabit. Ad q̃ſtionẽ
igit rũdendo Hota ꝙ ſᷣm ſniam ↄcoꝛditer
oĩim theologoꝝ doctoꝝ ſuꝑ.iij.circa.di.xx⸗

vj. hõ põt aſſecurari⁊ certificari ꝙ nõ ꝑibit
ſu eternaã britudinẽ obtinebit q̃drupliciter.
Pꝛimo qͥ dẽ ꝑ ↄditionalẽ dei ꝓmiſſionem
Et h̊ mõ credunt᷑ in ſacra ſchtura mitavᷣba
diuĩa intelligi debere vicʒ ſub cõditõe. vt ſi

ſic feceris vel pniaʒ egeris⁊ ꝑſeueraueris.iuꝰ

xta illud Math.iij. Pniam agite amoin
2

Tiber XI

quabit regnũ celoꝝ.⁊ Lu.xiij.Amẽ dico vo
bis niſi pnĩam egerid oẽs ſil ꝑibitis. Et ſic
olſiles ſcpturas intellige. Et vt clariꝰ pateat
aliqᷓs ꝓducamſcpturas ↄſiles. Nimiruʒ

ſemel ait deꝰad NHoe añ diluuiũ.Erũt inqͥt

dies hoĩs cẽtũ viginti anni Geñ.vj.⁊ tñ nõ
ſu erũt niſi ceniũ ſzʒ intelligit ſupple ſi hõ pſe⸗
uerauerit in hac malicia. ſʒ ſi eam dimiſerit

erũt plures. ſi ãt creuerit malicia hoĩm erũt

paucioꝛes. Itẽ Eſa.xxxviij.dixit ꝑ ꝓphetaʒ
Eʒechie regi ðs Diſpone domui tue qꝛ mo
cieris⁊ nõ viues.⁊ tñ nõ eſt factũ ita.ſü intel
ligit᷑ ſi ſic ꝑſeuerauerꝭ.⁊ qꝛ Eʒzechias nõ ſic
ꝑſeuerauit:ſʒ vertit faciẽ ſuã ad ꝑietem ⁊ fle⸗
uit.ſicq; ndecim annos eidẽ dũs adiecit.
Itẽ Jone dñs pcepit vt pᷣdicaret adhucxl.

dies ⁊ Hiniue ſubuertetur ⁊ tũ nõ ita eue/

nit.ſʒ intelligit᷑ ſi ꝓſeuerauerit in malo ⁊ pe/
nitẽtiã nõ egerit. Pꝛeterea ĩ nouo teſtamẽ
to xpᷣs dixit diſcipulis ſuis oĩbo. Gaudete ⁊
cexultate qꝛ noĩa vra ſcpta ſunt in celis Lu.
xij.Et tũ iudas qͥ fuit diſcipulꝰnõ eſt ſalua/
tus.ſj intelligit᷑ ſi ꝑſeueraueritꝭ ĩ hac gr̃a vo
catõis. Silr ⁊ vita etna ꝓmittit᷑ oĩbo bapti
ſatis Joh.iij. Niſi qͥs renatꝰ fuerit ex aq̃ et

ſpũſctõ nõ intrabit in regnũ celoꝝ. a ↄtra

rio: ſi q renatꝰ fuerit intra bit ĩ celũ:⁊ tñ de
facto nõ oẽs intrãt.& intelligit᷑ dictũ cũ pdi
tione.iſ.ſi bñfecerint et ꝑſeuerauerint ĩ tali fi
de foꝛmata charitate licʒ xpᷣs abſolute ⁊ ſine
cõditõe dixerit ᷣm lr̃am.Qui inqͥt credide/
rit ⁊ baptiſatꝰ fuerit ſaluꝰ erit Marẽ.vlt᷑ tũ
cũ cõditõevoluit intelligi ſcʒ ſi ꝑſeuerauerit
Vñ Math.x.ait.Qui pſeuerauerit vſq; in
finẽ h̊ ſaluꝰerit.Et iſto mõ pᷣmo vicʒ ſub cõ
ditõe ꝓmiſſiõis dei qͥlibet certꝰ eſſepᷣt ⁊ ſecu
rus de ſua btĩtudĩe:eo ꝙ de infallibilis ve⸗
ritas ẽ in ꝓmiſſiõe. Vñ ſᷣm Rich,de media
villa ſuꝑ.iiij.ſentẽdi.xvij.q.j.arti.iij. q;uis
de nulli hoĩ debitoꝛ exiſtat ſalutꝭ: ⁊ B neceſ
ſitate coactõis vel ĩmutabilitatis abſolute.
Tamsẽ neceſſitate ĩmutabilitat ex ꝓmiſſiõe
liberali vel oꝛdinatõe,eo ꝙ liberaliter oꝛdi⸗

Xta illud Au.xj. Petite ⁊ accipietꝭ ⁊c. Et Jo
ban.xvj. Amẽ amẽ dico vob ſi qͥd petierii
patrẽ in noĩe meo dabit vobᷣ ⁊c. G̊ mõ necei
ſariũ eſt aliqliter dari a deo penitẽti hoĩ gra
tiã ⁊ ꝑſeuerati gliam. Scdo mõ pt qͥs cer

* nſicari de ſalute ꝑ ↄiecturã ꝓbabilẽ ⁊ ſigno

ũ exꝑimẽtalẽ cognitiõeʒ.vt qꝛ exꝑitur ſe de

DPars I

um diligere: v̈ba dei audire:bonã volſitatẽ

hẽe ꝑ oĩa⁊ ꝓ xpᷣo moꝛi ðſiderari:⁊ ſic de alijſ
ſignis.talis certitudo ðꝛ ſpei audacia ⁊ ↄfi⸗
dẽtie qᷓ̃ opponit᷑ titubationi:qꝛ vt diẽ mꝗgri
iij.di. xxvj. Sopes eſt certa expectatio ſlæu/

re btitudis ex dei gr̃a⁊ merit pueniẽs.ſlto

mõ ſideles ſecuri ſunt ⁊ ↄfidut firma ſpe de
largitate dei ↄcepta ſe habituros vitã etnaʒ

ꝑ bonoꝝ opeꝝ merita. Vñ legit᷑ ꝙ ſcũs Hy

larion abbas cũ ↄſtitutꝰ ꝓpe moꝛiꝭ articulũ
trepidaret cepit dicere. O aĩa mea egredere
q;d dubitas.lxxvij.em̃ annis ſeruiuiſti dño
ihu in heremo.qͥd ́̊ times. Magnam itaq;
ſpei ſiduciã ⁊ certitudinẽ dat hoĩ bona opa

tio qꝛ dicẽte Athanaſio in ſimbolo.Qui bo

na egerũt ibunt in vitã eternã:qͥ vo mala in
ignẽ eternũ. Tercio mõ põt qͥs ceriificari
de ſalute ⁊ ſecurari ꝑ infallibilẽ ſciam ⁊ ab⸗
ſolutaʒ certitudinali cognitionẽ. Et hec nõ
hů cõiter in via niſi cui reuelatũ fuerit ex ſpe
ciali gra ſicut pluribo ſctis legit᷑ id foꝛe ſpe⸗
ciali gra reuelatũ.Taleʒ certitudinẽ hũt in

purgatoꝛio exñtes.Et ſilr qͥ fuerũt in ſctõꝛũ
patrũ limbo añ xpᷣi liberationẽ: vt dicit Pe

trꝰaureoli in ſuo cõpẽdio. Quarto mõ p̃t
qs certificari certitudiĩe nude cognitõis di⸗

nine ac ſecure tentõis.⁊ h̊ mõ certi ac ſecuni
ſunt de bitudine ſct in pꝛia ꝑ lumẽ glie ſpe

ciale infuſum a deo. Ad ꝓpoſitã igit᷑ qſtio
nẽ rñũder̃ ꝑ ↄ cluſionẽ biꝑtaa talẽ ꝙ cultꝰ ho
noꝛis⁊ ſeruitiũ deuote exhibitũ btẽ Marie

q;uis ſecurari hoĩeʒ nõ habeat de ſalute ii

uariabili neceſſitate ⁊ abſaluta cognitõe:tñ

ſpem certã ⁊ maximã ſiduciã infert indubi⸗
tãter de ↄſeqᷓnda btitudine ꝓbabilis ⁊ exꝑi

mẽetalis ſigni cõditõe.Hec ↄcluſio ptʒ q̃ ad
pmã ꝑtem qꝛ vt tactuʒ eſt hõ in hac vita de
cõi lege certꝰ eſſe nõ pᷣt infallibili certitudie
de ſalute niſi fuerit ſpecialit᷑ alicui reuelatũ.
Pꝛopterea Ecẽs.ix. Nemo ſcit vtrũ amoꝛe
an odio dignꝰ ſit. Nemo iuqᷓ; Cit infallibi⸗
li ⁊ abſoluta certitudie ſcie de lege cõi.ſzj bñ

. edin⸗ 9 põt ſcire qͥs pmo vel ſcdᷣo mõ ſup dicto. Et
nauit ⁊ ꝓmiſit ſe datuꝝ gram penitetibo.iu/

ꝑ h̊ ſoluit᷑ obiectio in pncipio qᷓſtiõis facta.
Pꝛoinde Berũ.in ſᷣmone de ſeptuageſinta
ait ſic. Heſcit hõ vtrũ amoꝛe vl odio dignꝰ

ſit.qꝛ in vita iſta certitudinẽ electõis nõ hʒ .

ſz ſpei fiducia cõſolat᷑ nos ne dubitatõis hꝰ
oanxietate cruciemur: ꝓpter h̊ dota ſũt ſigna

quedã ⁊ indicia ſaluc maniteſta: vt qb cer
nitudinẽ negat de/ cauſa ſollicitudims:l, ad

.
Articulus
bñ oꝑandũ vel fiduciã pᷣſtet cauſa ↄſolatio
5 nis. Hec Berñ. Itẽ q̊ ad ſcᷣam ꝑteʒ cõ/
cluſiõis ſcʒ ꝙ ſeruire marie ſit certiſſimũ ex/
, perimętaleq; ⁊ ſecuriſſimũ ſignũ ſalut oſtẽ-
- Vꝛimo autoꝛitatibb
Vcõdðo rõnibus.
7 Tercio miraculis ⁊ reuelatõibꝛ
G mo, Pꝛimo inqꝙ; autoꝛitatibo:qꝛ ſchtu ẽ Pꝛouer.
) . vilij.⁊ eccł ia ̊ accipit de btã maria. Btũs
fu põ qͥ audit me.ſ.in pᷣdicatoꝛe docẽte me co⸗
lere:vel in pauꝑe vociterante ⁊ in noĩe meo
o petẽte vel qͥ audit me.i.obedit mihi:ſeqͥtur.
1 Et qͥ vigilat ad foꝛes meas q̃tidie.ſ.colẽdo
a 2 venerãdo me. Et obſeruat ad poſtes ho⸗
bo ſtij mei ſqʒ eccłliam meã frequẽtãdo ⁊ me ex
n oꝛando:ſeqͥtur.Qui me inuenerit.i.adiutri-
ni cẽ ſibi me cõpererit ꝑ debita obſeqͥa: inueni
1b, et vitã, ſ.gre ⁊ glie ⁊ hauriet ſalutẽ a dño.qͥ
no aut in me peccauerit ledet aiam ſuã.oẽs qui
he me oderũt diligũt moꝛtẽ. Hec ibi. Itẽ Ec
Hen cleſi.xxiiij. Qui me audit nõ ↄfundet᷑ ſcʒ in
in die iudicij qꝛ aſtabo ꝓ eo coꝛã filio.⁊ qͥ ope/
hi rant᷑ in me.i ꝓpter me vel ad exẽplũ mei non
be peccabũt:⁊ qͥ elucidãt me.i.luciqã ⁊ purim
it ab om̃i pctõ credũt me⁊ ſic colũt me vitaʒ
d⸗· eternã habebunt.Hec ibi. Himirũ tu hõ
i pctõꝛ poſſes dicere:ego timeo qꝛ in mitis of
be. fendi deũ. Sʒ audi ſcpturã ⁊ cogᷣſce qꝛ btã
ſio⸗ maria potẽtiſſime recõciliat deuotos ſuos
ho ad ſe ↄuerſos:teſts pᷣs.Loquet᷑ pacẽ in ple⸗
ne bẽ ſuã ⁊ ſuꝑ ſctõs ſuos.iid euotos famulos
z/ ⁊ id eos qͥ ↄuertunt᷑ ad coꝛ ſq; ꝑ pniam, Itẽ
poſſes dicere muaũ timeo ne pereã in moꝛ
do ²³ teꝑ demonũ inſidias ⁊ deceptões. Szʒz5 B
mi aduerte qͥd ſcribi Sapᷣ.x. In fraude circũ
43 ueniẽtiũ ſq; demonũ illi affuit.ſ.maria ⁊ cu⸗
Ne ſtodiuit eũ ab inimicis ⁊ a ſeductiõibo tuta⸗
N nit illũ ⁊ dedit illi daritatẽ eternã. Hec ibi.
⸗ Peꝛeterea poſſes dicere timeo qꝛ malꝰ ſum
e, „tqtidie pecco pꝛaua ↄſuetudine ↄſtringoꝛ
bl⸗ quõ danatcnẽeuadere poſſum. Sʒ ↄtra
diö * hoc ꝑpende ſcptũ Ecci.vjvbi hoꝛtat ſcptu
t ra di: In oĩ anio tuo accede ad illã ſq; mari
. am colẽdã ⁊ in oĩ vᷣtute tua ↄſerua vias eiꝰ.
„⸗ Iſ nouiſſimis em.i.in tꝑe moꝛtis inuenieſ
1 requiẽ in ea:decoꝛ em̃ vite eſt in illa ⁊ vincu
e⸗ la ülliꝰalligatura ſalutis.i.medicina peniten
5 tie ſalutifere: quã biã maria ſuis deuot in⸗
D ·ʒQfffundlt ſalte itꝑe moꝛtis ne ꝑeant p pecca-
6895 as cðᷣo oñdit᷑ rõnib ⁊ liqʒ ad id poſſent
◻%
₰

tmmõ tres rõnes hic ponã.
cipit᷑ ex eo ꝙ btã maria a maris ſtella deno

ꝓduci plurime rõnes tñ eenarga 2
i

minat᷑. Vñ et ecclia canit dicẽs. Aueę mariſ
ſtella dei mater alma⁊c. Ore aũt h̊ niſi vt

ſignificet᷑ ꝙ ſicut ĩ mari magno poſiti ꝑ ſtel/
lã maris dirigunt᷑ ad poꝛtum optatuʒ.ita ꝑ
Mariã oẽs hoĩes ad eã cõuerſi dirigũtur
ad poꝛtũ ſalutꝭ eterne.Hinc Berũñũ ſuꝑ mil/⸗
ſus eſt diẽ. O qui te intelligis in huiꝰ ſeculi
ꝓſfluuio inter ꝓcellas ⁊ tempeſtates fluctua
re ne auertas oculos a fulgoꝛe huiꝰ ſideris.
id ẽ marie ſi nõvis obꝛui ꝓcellis.ſi inſurgũt
venti tẽtationũ.ſi incurras ſcopulos tribu/
lationũ reſpice hanc ſtellaʒ inuoca mariã.ſi
iracũdia aut auaricia.ſi carnis illecebꝛa na
uiculã concuſſerit mẽtis reſpice ad mariã.ſi
criminuʒ iĩmanitate turbatꝰ: iudicij terroꝛe
ↄcuſſus baratro incipias abſoꝛberi ⁊ deſpꝛe

ratõis abyſſo:reſpice mariã:in ꝑiculis:ĩ an

guſtijs mariã cogita:mariã inuoca.Et ifra
Ipam cogitãs nõ erras: ipᷣa tenẽte nõ coꝛ/
ruis:ipᷣa ꝓtegẽte nõ metuis:ipᷣa duce nõ fa⸗
tigaris:ipa ꝓpicia ꝑuenies.ſ.ad poꝛtũ ſaluiꝭ
Hec ille. S.
gre ⁊ regina miſcdie atq; mr̃ ſalutis etne ap
pellatur. vt canit eccłia. Pꝛopterea Anſbel
mus li.miraculoꝝ dicit ſic. O felix maria ſi -
cut oĩs peccatoꝛ a te auerſus ⁊ a te deſpectꝰ
neceſſe eſt vt intereat: ita oĩs peccatoꝛ ad te
ↄuerſus ⁊ a te reſpectꝰ ĩpoſſibile eſt vt ꝑeat.
Hec uülle. ſeqtur poſitum. Tercia tario
quia btã maria aduocata nr̃a dicit᷑ Et ideo

—„

Berñ.ſuꝑ miſſus eſt dicit. O hõ ſecurũ ha
bes acceſſum ad deũ vbi mater ſtat añ filiüũ
⁊ filius an patre:mater oſtẽdit filio pectus⁊

vbera:filiꝰoſtẽdit patri latus ⁊ vulnera:nul
la ergo poterit eſſe repulſa vbi tot ↄcurrunt
amoꝛis inſignia Hec ille. Si g̊ nulla poteſt

eſſe repulſa ꝗ̊ ſequit᷑ ꝙ ſeruire marie eſt cer
tiſſimũ ſignũ ſalutis eterne ↄſequẽde.

cio oſtendit᷑ ↄcluſio pᷣtacta ex miraculis ⁊ re
uelatõibo. Nã refert Anſ.in li.miraculoꝛũ.
Et hoc idem narrat᷑ etiã in libꝛo qui intitu⸗
latur ſcala celi.ꝙ qͥdaʒ fuit pnceps latronũ
qui q̃dam ſabbato cũ veniſſet ad domũ cu
iuſdã mulieris pauꝑis vidit ieiunãtes filiaſ
mulieris ⁊ etiã ipam mulierẽ ⁊ reqͥſiuit: cur
die ſabbati ieiunarẽt.At illa rñdit: quia dłe
dici inquit a quodã ſancto viro pᷣdicante ꝙ/

quicunq; iciunat ob deuotionẽ vra 2

z3

cdᷣa rõ quia btã maria mater

er 2

4

„*2.

—

Tiber XI

rie in ſab batis merebit᷑ ↄfeſſionẽ facere ĩ ar
ticulo moꝛtis ⁊ nõ decedet ſine gra vere pe⸗
nitẽtie atq; dãnationẽ euadet.Tunc ille la/

tro ait.Et ego voueo biẽ virgini ꝙ q;diu vi

xero diem ſabbdti ieiunabo. QOð cũ feciſſet
ↄtinue:accidit poſt multos annos vt iſte la
tro caꝑetur in ſcelere ⁊ ſine dilatione deca⸗
pitatus eſt.Ecce mirũ ipᷣm caput pᷣciſum ce
pit clamare ↄtinue ⁊ dicere.Cõfeſſionẽ:con

feſſionẽ: ofeſſionẽ. Stupefacti hoĩes qͥ ade
rt ad villã miſerũt ꝓ ſacerdote. Qui veniẽs
caput ipᷣm vniuit coꝛpꝑi ⁊ tũc latro ait. Hoc

bonũ ad reuerẽtiã beate vᷣginis inqͥt feci in
vita vt ieiunarẽ ſabbatis.Et dũ facta deca

ptione diaboli vellẽt raꝑe aĩlam meã: affuit

btã vᷣgo q̃ aĩiam meã nõ ꝑmiſit exire de coꝛ⸗
poꝛe meo qᷓuſq; ↄtritus ſim plene ⁊ ↄfeſſus
vt dãnationẽ euadere valeã ⁊ ſic ↄfeſſis oĩ
bus peccatis ſuis ac poſtulatis deuote ſuf⸗
fragijs moꝛtuꝰeſt. Poꝛro hoĩes hec viden/
tes magniticauer̃t deũ ⁊ laudauerũt xp̃ᷣi cle
mẽtiã in btã maria vᷣgine. Ad idẽ facit mi
raculũ deſcptum de qdam Stephano iudi
ce li. ix.ꝑte.ij.ar.iij.S.p enultimo. Et ſilia ha
bes mlta ꝑte vltima huiꝰlibꝛi. Itẽ miracu
lum de q̊dam ſacerdote in pago gallicano

dqʒð ſchtum eſt li:iiij.pte.j.ariij.in fine. Plu⸗

ra etiã alia miracula idipᷣm atteſtãtia referũ
tur a ſanctis patribo pſtinis tꝑibo facta. Sʒ
qm̃ manus dñi nõ eſt abbꝛeuiata his etiaʒ
noſtris tꝑibus certa acciderũt miracula ad
id fidem faciẽtia. Nimirũ fidedignis viris

qui affuerũt ⁊ viderunt referentibo didici ꝙ;

cum ad pꝑtes tranſalpinas imꝑatoꝛ Sigil/

mũdus bellãdo acceſſiſſet ↄtigit inibi quen

dã militẽ cecidiſſe. Poſt multos aũt annos
cum iterato idẽ imꝑatoꝛ ꝑtes ad illas cũ ex
ercitu acceſſiſſet. Ecce oĩbus audiẽtibo vox
quaſi fletus ſcʒ ac lugubꝛis ſibillatõis cepit
inſonare.Cũq; cuncti qͥd nã foꝛet mirarent

de mãdato imꝑatoꝛis ceperũt inquirere in

ter vepꝛes ſiluaſq; ⁊ lucos circũadiacentes
Et ecce repererũt qdᷣdam cadauer iacere in
quodã rubo putrefactũ adeo ꝙ increſcẽtes

iunci ⁊ ſpine vepꝛium ipᷣm ꝑtranſiẽdo pene
trauerãt ⁊ ex illo cadauere ſonus ille flebilii

audliebat᷑ reſonare. Vñ clara voce ait aſtã/
tibo⁊ quid foꝛet cõquirẽtibo dicẽsHabetis
ſte pᷣſbyteꝝ cui ↄfitear afferte mihi dñi Ego
em̃ iam ante annos plures in bello Sigiſ⸗
müũdi imꝑatoꝛis miles aqffui ⁊ ĩ hocloco pu

deuote ſeruiui. Ideo eiꝰ meritis fauẽubo id
mihi a deo ↄceſſum eſt ⁊ donatũ mificoꝛdi
ter ne ania mea e coꝛꝑe iſto iam pene ↄſum
pto ⁊ thabefacto diſſolueret᷑ vt dãnationeʒ
eternã euaderẽ. VUnde tota anĩia mea iᷣme
tenet᷑ nec moꝛi poſſum donec plene ↄfitsær.

quia habeo dãnabilia crimĩa que cõmiſerã

Et ꝓ veritate huiꝰcõfirmãda mox vt cõfeſ⸗

ſus fuero a flebili ſibillo hoc meuʒ cadauer

cefſabit:ania diſſoluta que vſq; modo mira
culoſe eſt ꝓ virginẽ beatã retenta. Tũc ob/⸗
tulerũt ei ſacerdotẽ ⁊ facta cõfeſſionac ab
ſolutõe mox reſoluta anĩa vocis illiꝰ ſonus
ceſſauit.⁊ tũc tã imꝑatoꝛ qᷓ; om̃s qui aderãt
deum ⁊ btãm mariã laudauerũt.Ecce ergo

miraculũ. Iteʒ vidi qndã oculis virũ qui
fide mediãte aſſeruit ſe fuiſſe vna cũ duobꝰ

ſocijs nauigantibꝝ aquis ſubintrantiboin
medio flumie danubij ſubmerſum. Alijſq;
natãdo euadẽtibo ipᷣe ſolus in ꝓfundũ deſcẽ
dit eo ꝙ natare ignoꝛauit.Et eideʒ in ꝓfun/

do facta eſtvox di.O homo ecce moꝛi debe

res ⁊ qꝛ peccata habes dãnabilia deberes

damnari. Sed exquo fuiuiſti beate marie

matri dei en donatũ eſt tibi vt libererꝭ ⁊ pec

cata confitearis.Cunq; ſui ſocij enatãtes in
villa ppe exiſtente appꝛeciatos piſcatoꝛes ad

duxiſſent qui hũc quẽ credebãt ſuffocatum
in flumĩe reqͥrerent.Cũ tribus illũ dieb q̃ſi

uiſſent nec reperiſſent.,⁊ iavellent abire. Ec

ce illis vidẽtibs de ꝓfundo flumis ad ripaʒ
homo ceinſcẽdit et geſta narrauit.atq; noox
ad ↄfeſſionẽ faciendã ad me deuenit.Patet

ergo quoniã qͥ btẽ marie ſeruit:ſaltẽ in moꝛ⸗

te ad penitẽtiã ⁊ ↄfeſſionẽ faciendã dabit᷑ ei
gratia ac damnationẽ euadẽdo ꝑueniet ad
regna celeſtia. MMUů
Articulus ſecũdus qualiter dʒ hõ ſeruiẽ
do recurrere ad btãm mariã. D

Irca ſecudũ mi
cCc ſteriũ ſcʒ qualitatꝭ vbi inueſtiga/
bim?ꝰqualiter homo debet recur
irrere ad btãm mariã ⁊ eideʒ deſer
uire ſtudeat:vt ſecurioꝛ ⁊ certioꝛ de ſalutoꝑ
btãm mariã impetrãda fieri valeat. Circa

qð nota ꝙ ad hoc quattuoꝛ pᷣcipue conditi
ones concurrunt. .
Pꝛima conditio fidelitatiss⸗
Dca dicit᷑ puritatis.

— — — — —,., —--—

rrrrre f f „„„„„„ —— —

— — - —ℳ———ʒ—

- -0 — —

an „

66
rit 4
gi
bin
66
E
un⸗
ebe
nes
dte

um
gi
Ec
1
v
ct .
⸗. *“
ſad
14

e
ſer
s
Ad e

Articulus

Tercla dicit᷑ veritatis.
ONuarta dicit᷑ gratioſitatis
Pꝛima inq; cõditio fidelitatis vt ſcʒ ſerui⸗
tia ⁊ cultꝰhonoꝛis exhibeant᷑ btẽ marie ĩ fi/
de catholica:qꝛ teſte aplo Heb.xj. Sine fi⸗
daſmnpoſſibile ẽ placere deo:⁊ ꝑ ↄũs eiꝰma
t marie. Credere em̃ optet accedẽtẽ ad de/

um qula ẽ ⁊ inqͥrẽtibo ſe remuneratoꝛ. Hec

ibi. Vñ heretici ⁊ ſciſmatici ⁊ quiq; aberrã
tes a fide catholica gratũ ſeruitiũ ⁊ ſalutife⸗
rũ biẽ marie nõ exhibẽt.Pꝛopter qð Aug.

de fide ad Petrũ:vt hẽ extra de hereticis.c.

firmiffime. dicit ſic. Om̃i hoĩ qͥ ecclie catho
lice nõ tenet vnitatẽ neq; baptiſinꝰ neq; ele/
moſyna quãtũlibʒ copioſa:neq; moꝛs ꝓ no
mine xpᷣi ſuſcepta ꝓſicere poterit ad ſaluteʒ.
Hec llle. Scõa cõditio ðꝛ puritaᷣ: vt ſcʒ
ſeruitia exhibita biẽ marie ſint pura ⁊ mun
da a pctõ moꝛtali.Cuũ ei ipᷣa vᷣgo btã ſit mũ

diſſima ab omi pctõ nõ niſi mundoꝝ amat

ſeruitia. AUñ pᷣs. Ambulãs in via ĩmacula
ta hic mihi miniſtrabat:ſcʒ grato obſequio

Pꝛopterea qͥ ſũt in ꝓpoſito vel actu peccãdi

ponũt ſibi obſtaculũ vt btã maria ꝓ eis: ſiẽ

⁊ alij ſcti ꝓ talibs nõ obtineant. Juxta illud

Hiere. xv. Si ſteterint moyſes ⁊ ſamuel co
rã me nõ eſt ania mea ad ꝓplin iſtũ.Et Eſa.
lix.Ecce nõ ẽ abbꝛeuiata manꝰdñiſcʒ⁊ dñe
vt ſaluare neq̃at neq; aggrauata ẽ auris eiꝰ
vt nõ exaudiat ſed iniq tates vre ⁊ pctã vr̃a
abſcõderũt faciseiꝰa vobᷣ ne exaudiret.hec
ibi. Deſine qo hõ peccare. Tercia ðʒ veri
taæis,. nã Bꝛeg. ſuꝑ illud Joh̊. viij. Quis ex
vob arguet ⁊c dacit ſic. Qui deũ neſciũt dei
ſctõs falſe honoꝛãt:vera em̃ ſctõꝝ veneratõ
eſt vera ipoꝛuʒ imitatio. Hec ille. Pꝛoinde
Hiero.in bᷣmõe de aſſũptõe diẽ ſic. Igit di
lectiſſime amate mariã quam colit ⁊ colite

quã ama:qꝛ tũc eã vere colitis ⁊ amatis ſi

imitari velitis ex toto coꝛde quaʒ laudatis.
Hec Hiero. Vere ò debembtẽ marie ſerui

re imitãdo vcaſtitatẽ ⁊ hũilitatẽ atq; cete⸗

ras vᷣtutes. Quarta ðꝛ cõditio gratioſita/
tis:vt ſq; ſeruitia gratioſa ecxhibeamꝰ. Cha

ritas auteʒ facit obſeqa nr̃a gratioſa. Vñ.j.

„2

Choꝝ.xiij. Si diſtribuero oẽs facul.me. in
ci.pau.⁊ ſi tradidero coꝛpꝰ meũ ita vt arde.

chari:aũt nõ habuero nil ſum ⁊c̃. Pꝛoinde
oꝛat eccłia.Dignare me laudare te ſcqʒ ĩ gra⸗
tia vᷣgo ſachata da mihi vᷣ̈tu. Z ho.tu. i. de
mones qͥ nitunt᷑ in nob charitatẽ gratuitaʒ
₰

dijs q̃ habuit ĩ terra ⁊ habet nũc in o gloꝰ

extinguere. Sʒ qjrit:qbus modis debeat
hõ btẽ vᷣgini deſuire. Rñdet᷑ ꝙ licʒ ſint mul

ti ⁊ varij modi colẽdi btãm mariã ⁊ ei deſer

uiendi:tñ ꝓpter ſimplicioꝛes h̊ notare poſſu
mus alis modos pᷣcipuos qͥ bo legunt᷑ plu
rimi etiã miracłoſe vᷣginis biẽ ſuffragia ob⸗/
tinuiſſe Pꝛimꝰmodꝰ ẽ tꝑe pulſus vel ſigni
facti ſero mane ꝓ ſalutatõe angelica q̃tidie
btãm vᷣginẽ ſalutare genuflexo Vbi qrit q̃
re ecclłia ↄſueuit ſero q̊̃libet et mane ſignare
ad Aue maria.Rũdet᷑ ꝙ hꝰvna rõ eſt: qꝛ in
ſero diei putat᷑ angelꝰ ᷣginẽ ſalutaſſe.Etdu
rante ſctõ dialogo inter vᷣginẽ et Gabꝛieleʒ
angelũ nocte media xpᷣm ↄcepiſſe. Uñ ma/
ne fit ſignũ ꝓ denũciatõe gaudij incarnatio
nis diuĩie iã facte Alia rõ vt ꝑ btẽ vᷣginis
merita die ⁊ nocte cuſtodiamur ab hoſte et
miſcdðiam de pctĩs ↄſeq̃mur:vt ſi eo die mo
ri nos ↄtigerit ab ea ſuſcipiamur. vñ canit

ecclłia. Maria mĩ gre mr̃ miſcðie tu noſ ⁊c.

Tercia rõ vt ſi q̃ bona die vel nocte feci⸗
mus ꝑ manꝰꝓgineas filio acceptiꝰreddant᷑
Quarta vt eiꝰmeritis a ꝑiculis cũctis libe
remur. Vñ in ſero ad cõpletoꝛiũ canit eccle
ſia Sub tuũ pᷣſidiũ ↄfu.⁊c̃. Ad qð narrat
magiſter Joh. nider in mõe de annũciati
one:ſe vidiſſe in publico inſtrumẽeo lr̃e au-/
tẽtice:ꝙ ſcʒ in auinione duo ſũt iudicati ad
cremandũ.Accenſo igit᷑ igne in vigilia an/
nũciatõis marie vnꝰ eoꝝ crebꝛo vᷣginẽ inuo
cabat innuens obſeqͥa ſibi pᷣſtita. Et ecce il
le vincul im̃ ab igne ↄſumpꝶ veſtibꝰ ⁊ coꝛ/
poꝛe illeſus ſolutꝰexiliuit ſocio ↄcremato to

„ * △

taliter. reiectus in ignẽ inuſtus exiliuitvt pᷣ⸗
us. Sicq; cũ laude ad ecclłiam btẽ vᷣginis ẽ
ductus: ⁊ tũc papa Johes.xxij.ſtatuit ſero
ter fieri pulſum campane ⁊ indulſit vt qͥ cũ⸗
qʒ ad pulſuʒ ter geniculãdo tria Aue maria

Dixerit viginti dies indulgẽtie hbabeat De

cũdus modꝰſeruiẽdi marie eſt ieiuuare di/

es deputatas btẽ marie vᷣgini.ſ. dies ſabba
ti et vigilias feſtiuitatũ ipiꝰ: Vñ legit᷑ ĩ ꝓm

ptuario exẽploꝝ: ꝙ q dam pᷣdo om̃i vicioꝛũ
ſpurcicia plenꝰ:ſic ieiunia btẽ vᷣginis ↄtinu

ando cũ foꝛet ꝓpe moꝛtẽ ↄſtitutꝰ vidit ꝙ be/

ata maria flexis geniba coꝛam ſuo filio roga

uit nec dimiſit donec impetrauit iſti vere pe
nitetie infuſionẽ: vt damnationẽ euaderet.
Terciꝰ modꝰ ſeruiẽdi eſt qtidie ſalutsre
btãm v̈ginez angelica ſalutatõe ꝓ ſuis gau

4.

Tiber XI

rioſa. Nã in mariali maguo bi.⁊ etiãẽ Anf.
ſcribit: qͥdã clericꝰ hec faciẽs cũ ad moꝛtẽ

ꝑueniſſet ⁊ plimũ timeret aparuit ei b.ma/

ria di. Quid timęs cum mihi q̃tidie gaudia

nũciaſti:ego defendã te ⁊ intercedo pterp
ↄſiliter deuotꝭ meis. Quartꝰ modꝰ
recolere cõpaſſiones marie ⁊ ꝓ eis ipᷣam ſa/

lutãdo exoꝛare. Nã legit᷑ in lib. reuelationũ

ſctẽ Elyʒabeth:ꝙ b. maria reuelauit ꝙ qͥcũ
q; ꝑ cõpaſſiõis doloꝛes ipam inuocaret ve
rã pniam ſibi ipetraret Quintꝰmodꝰ abſti
nere a pctõ in diebo marlie.i.ſab batis ⁊ feſtꝭ

eiꝰ. Nã legit᷑ de q̃dã meretrice q̃ abſtinebat

ſe pᷣdictis diebꝛ ob deuotionẽ marie ⁊ circa
moꝛtẽ ipᷣiꝰmeritis obtinuit verã ↄtritioneʒ.
Sextus modꝰeſt deuotiꝰinſiſtere laudib⸗

btẽ marie:vt.,ſimiſſas ⁊ officia aut pᷣdicatio

nes de b. Ygine libẽter dicatvl audiat.De H
habes exẽplũ hꝰlib.pte vlt. ca.x.miraclo.j.

Vñ ⁊ ſctũs Berñ.dicit. Nil ita me delectat

ſicut de b.maria ſᷣmonẽ audire ⁊ eiꝰlaudib⸗
inſiſtere:qͥ ⁊ ꝓmeruit ad gram maxie ſctitatꝭ
ꝑpuenire. Septimꝰmodꝰẽ nomẽ marie ho
noꝛare:vt cũ noĩat᷑ capite inclinato vl genu

fexo veneremur:⁊ ꝓ eiꝰnoĩe petẽtibo miſeri

coꝛdiã ipendamꝰ. VUñ de H̊ habes pulcruʒ

exẽplũ li.vj.pte.j.ar.iij,circa.S. decime vtili⸗
tatis.⁊ etiã li.v.in fine ſcðᷣe ꝑtis ipiꝰ. Octa

uus modꝰfabꝛicã ecclie ⁊ ad eccłiam ꝑtinẽ/
tia in honoꝛẽ vᷣginis facere ſcʒ altare vel ca⸗

pellã edificare ⁊ imagines vᷣginis ſoleniter
depingere ⁊ oꝛnare lucernas: ⁊ lãpades at⸗
qʒveſtes ſacerdotales ꝓ honoꝛe b.vᷣginis fa
cere. HNã valde eſt vtile talia in ciuitatibo fa

cere:qꝛ b. vᷣgo erit ſpecial patrona⁊ ꝓtectrix

talis ciuitatꝭ vel ville. Ad H̊ facit miraculuʒ

in h li.pte vlt.ca.j.in pnci. VUñ ⁊ Johi patri

cio vrbis rome apꝑens b.vᷣgo dirit: ſcire te
volo vt dũ mihi eccliam in terra ↄſtruxer:

ego tibi in celis copioſum theſauꝝ ⁊ eternã
ↄſtruam manſionẽ t.
Articulꝰterciꝰ ꝙ.xij.rõnes ↄfoꝛtant ho/
minẽ in ſpe ↄfugiendi ad marix·

Irca terciũ mi
fſteriũ.ſ.ↄfoꝛtabilitatis Nota q;
luxta numenꝝ. xij. ſtellaꝝ in coꝛo/
na b. ᷣginis deſcptaꝝ Apoc̃. xij.
ertumerare poſſumꝰ.xij.rõnes tãq;. xij. ſtel-
.las:q̃ q dẽ hñt ↄfoꝛtare oẽm pctõꝛẽ in ſpe ſci
Endo ex his:qꝛ b.vᷣgo ↄfugibiliba ⁊ ſibi ſer/

qtidie

Pars I

uiẽtibo famulis indubitãter auxiliat᷑ pᷣcivD n-
in hoꝛa moꝛtis,.⁊ diuidi pñt in tres q̃terna/
rios.q̊ꝝ pᷣmꝰex ꝑte dei.ſcdᷣus ex ꝑte vᷣginis.

*

terciꝰex ꝑte hoĩm accipi poteſt. vt patʒ intu
enti in hac diuiſioane. —
Pꝛima rõ cauſalis electõis.
Scða diuĩalis cõmunionis, .*
LCercia ſuꝑnalis repletõis
Quarta filialis cõmẽdatõis 35
Qulinta ratio pncipationis
Sexta rõ mediatõis
Septima rõ aduocationis
Octaua rõ inuentõis

MHNona pcioſe redemptõis

Decima materne affectõis
Vngdecima pᷣceptoꝛie obligatõis
Duogecima pijſſime inuitatõis

Pꝛima itaq; ſtella ðꝛ rõ cauſalis electõiſ:qꝛ
ipᷣa btã maria ꝓpt pctõꝛes eſt electa in mr̃eʒ
dei:qm̃ dñs ihs ꝓpt᷑ pctõꝛes venit ĩ hũc mũ
dũ.ipᷣo teſte Lu.v. Igr ipa b:maria qdãmõ

—— „ „— ₰ „

tenet᷑ nobᷣ in recõpẽſam tãti bñficij a deo ac

cepti ꝓ nob vel cã nr̃i. Declarat᷑ ſic.nã q̃ro

ſi pᷣmi ꝑentes nõ peccaſſent vtrũ deꝰ incar/

natꝰfuiſſet. Ad h̊ q̃ſitũ plimi doct dixerunt

ꝙ de? nõ fuiſſet incarnatꝰ ſi hõ nõ peccaſſet

Diſ̃ tu h̊ tenes habeo /poſitũ ꝙ ſcʒ bꝛ ma
ria nõ ſuiſſet electa ꝓ incarnatõe diuĩavt fo
ret mr dei ſi hõ nõ peccaſſet:⁊ ꝑ ↄñs ipᷣa te-

net᷑ pctõꝛibo miſcðiã exhibere ꝓ bñficio ele
ctõis occaſiõe eoꝝ acceptoꝛ Sʒ qm̃ nr̃i do

ctoꝛes tenẽt cũ Scoto ſuꝑ.iij.ſentẽ.dicẽtes

ꝙ etiã ſi hõ nõ peccaſſet:nihilominꝰdeꝰ in/
carnatꝰfuiſſet ex ꝓgine.cuis rõ potiſſima eſt

qꝛ deꝰab eterno pᷣdeſtinauit xpᷣm ⁊ poꝛdina
uit aĩam eiꝰ,i.xpᷣi ad gliam ſũmã vniõis ſcʒ
diuie: ⁊ etiã ab etno puidit Adã ⁊ eiꝰcaſuʒ.
Sis pᷣdeſtinatꝰ⁊ pᷣuiſus eẽt xpᷣs ſolũ ꝓpt᷑ G̊
qꝛ Adã erat caſurus ſeq̃ret᷑ abſurdiſſimũ q;

aĩa xpᷣi gaudiũ hiet de lapſu Ade,. Itẽ deus
ab et᷑no pᷣuidit hũanã naturã ſic diligẽdã et

exaltandã in xpo:ſʒ nõ minꝰ d uit dilig a
deo huüana natura añ caſum qᷓ; poſt. ̊ zꝛc.

Tuc iſto pᷣſuppoſito nihilominꝰ offeſio ho⸗
minis fuit occaſio maximi meriti ⁊ pᷣmij ac
glie b.ᷣginis:qꝛ ſi hõ nõ peccaſſet tot met᷑i

ta b.vᷣgo nõ acqſiuiſſet: ſicut nũc hʒ xpᷣʒ bal
neãdo:lactãdo ⁊ in cõpatiẽdo martyriũ ſu/

ſtinuit qᷓ nõ fuiſſent ſi hõ nõ peccaſſʒ cũ nul
lus xpᷣm occidiſſet in ꝑadiſo: ni em hõ la⸗
pſus ⁊ redimẽdꝰ ect xpᷣs carnẽ paſſibilẽ fᷣm
£

— hf f

— — — — — —
—

9

Articulus

doctoꝛes ſup.iij.nõ aſſũpſiſi. et: tz ipaſſibilez

Vñ maria tenet᷑ nob ex iure:qm̃ vt notat᷑ er
tra de iniurijs⁊ dãno dato,ca.ſi culpa.Qui
occaſionẽ dãni dat dãnuʒ dediſſe videt᷑gᷓ a
nio⸗Dal occaſionẽ bñficij dat iß̃m bñ
fiali dediſſe videt᷑.Et qꝛ occaſio bñficij ele/
cioꝛs marie eſt pctõꝛ hõ.igit᷑ ⁊᷑. Hinc Anb.

Hullü inqͥt maria hoĩbo tenet᷑ ꝓpt q̃s ipſa

dei m̃ eſt electa:⁊ hoĩes młtũ ei tenent᷑:qꝛ ꝑ
eã ſũt deo recõciliati.Hec ille. Scõa ſtel⸗
la ſiue rõ ðꝛ diuĩalis cõionis:qꝛ vicʒ ipᷣa vir

go biĩſſima ſumme cõicauit ꝓpꝛietatẽ diuĩe

miſcdle p alijs creatur:eo ꝙ ẽ deo pximapᷣ

oĩbo ⁊ ↄiũctiſſima.ſiẽ ̊ teſte pᷣſ. Suauis do
minꝰ miſatões eiꝰſuꝑ oĩa oꝑa eiꝰ Et eccle
ſia atteſtãte. Deo ꝓpꝛiũ eſt miferi ſy ⁊ ꝑcere.
Ita mĩis dei eſt ꝓpꝛiũ ꝙ ſit regina miſcðie ⁊
pietatꝭ:in q̃ pꝛ miṽicoꝛdiaꝝ ⁊ deꝰtotiꝰ cõſo⸗

latõis fons pietatj infinite reqͥ euit:⁊ ipi vᷣgi

ni marie diuĩe bonita pietatẽ cõicauit. Ju

xta illud Eſa.xxvj. Pꝛeꝑabit᷑ in miſcðia ſoli

um dei.i.btã mr̃.vt ſic in ipᷣa miicoꝛdit to
taliter reqͥ euit. ita ex ſolio miſcdᷣie eiꝰ efſlu/
at miſcõia ⁊ pietas in oẽs. VUñ Berũ.in ſer
mone qͥ incipit In lectõe ait.Quid miruʒ ſi

pietatẽ exhibent viſcera marie. Nõne qͥ po

mũ in manu ſua tenuerit dimidia die: reliq̃
diei ꝑte pomi ſeruabit odoꝛẽ Quãtũ g̊ viſce
ra illiꝰvᷣginis virtꝰpietatis affecit in qbi.ix.
mẽſib req euit. Hec ille. Secure ů̊ chariſſi
me accedere pots ad ipᷣam q̃ regina ẽ ⁊ my

miſcdie. Tercia rõ ſuꝑnalis repletiõis:qꝛ

cinpᷣa b. vᷣgo ſit plena gra teſte angelo Luij.
ſeqtur ꝙ ⁊ plenæſit miſcðᷣia ⁊ pietate, eo ꝙꝙ
pietas ẽ effectꝰgrẽe ⁊ donũſſ. Jõ Oꝛigeñ.in
qdã ſ̃ᷣmone. Scio inqͥt ꝙ ſi b. vᷣgo ꝓpulſata

fuerĩt neceſſitati nũq; deerit : miſicoꝛs eĩ eſt
⁊ plena gra:⁊ iõ ↄtinere ſe nõ poterit qͥn mi

ſereat᷑ inuocãti.Hec ille.Hĩc ⁊ Berñ.Vaſ

liqre plenũ:ſi qᷓ mõ moueat᷑ de facili effũdit
liqᷣrẽ. Sic be go ſi q̊ mõ moueat᷑ pcibo effũ
dit gram ⁊ miſcoiam. Idẽ Maria inqͥt añ

ceptionẽ plena gra ab angelo nũciat᷑ vt ſi-

bi plena:taãdẽ etiã nobᷣ fieret plena ⁊c. Quia
̊ b.vᷣgo ſuꝑno munere gre ⁊ miſcðie ac pie
tał eſt plena. Et qꝛ plenũ ẽ ̃m phᷣm.iiij.phi
ſico.cuiꝰnulla ꝑs ẽ vacuaigit᷑ ſecure accur⸗
rere poſſumꝰ vt de plenitudie eiꝰmiſcðiaʒ ⁊
gram hauriamꝰpctõꝛes ⁊c. Quarta rõ fi-⸗

llalis cõmẽclatõis: qꝛ vicʒ filiꝰdei dñs ihus
marie nat?nos oẽs ſue mñi vᷣgini marile cõ⸗

mẽdauit circa hoꝛã moꝛt q̃ſi in teſtamẽeto ſi
nali legãdo et cõmittẽdo ipam foꝛe debere
nr̃am adiutricẽ matre:cũ Joh̊i ait.Ecce mr
tua. Et mr̃i.Ecce inqͥt filiꝰmꝰ Joh.xix. NHã
licʒ ad lr̃am ꝓtũc loq̃bat᷑ de Johis cõmẽda

tione, Cñ ſpũaliter ᷣm ſacros doctoꝛes ac/

cipiunt᷑ hec ᷣba de oĩbus ad gram ↄfugiẽ⸗
tibo: qꝛ Johes interpᷣtat᷑ gra vel in qᷓ eſt gra
vt oim taliũ mater ſit maria.Hinc Berñ.in
qᷓdam omel.ſuꝑ euãgelio Stabat iuxta cru
cẽ ⁊c.dicit ſic. HNos fratres chariſſimi ſimꝰ
diſcipuli ſtãtes iuxta crucẽ ihu:vt vnuſqͥſq;
noſtrũ mereat᷑ audire a ihu. Ecce mr tua.ſ.
illa btiſſima maria. O bum om̃i acceptõe
dignũ. Si em̃ maria eſt mr noſtra:& ihs eſt
frater noſter.q̊ et pꝛ eius celeſtꝭ eſt pꝛ noſter

&̊ regnũ eiꝰeſt hereditas noſtra.Hec ille.Et
ſic patʒ q; ſecure ad mariã poſſumꝰ accede⸗

re. Quinta rõ pncipatõis: qꝛ ipᷣa btã ᷣgo
eſt regina dña et pnceps noſtra. Cum ergo
videmus qꝛ nullus dñs aut dna ſuas oues
id eſt ſibi ſubditos voluntarie tradat inimi
co:ſic nec paſtoꝛ oues ſibi cõmiſſas velit da
re lupo.Quõ ergo credis ꝙ nos hoĩes pec

catoꝛes beata dna noſtra Maria velit per⸗

mittere infernali lupo.id eſt diabolo:dei vti
q; ⁊ ſuo inimico niſi foꝛſitan ouis errãs no⸗
lit redire ad caulã.id eſt ad patriã ſcʒ; ꝑ peni
tentiã. Vñ ipᷣo iure pncipatõis tenet᷑ nobiſ

dña ſubuenire ⁊ ptegere ne ꝑeamꝰ qm̃ dicẽ

te ſaluatoꝛe Joh.x. Bonꝰ paſtoꝛ aiam ſuam

ponit ꝓ ouibus ſuis. Ideo cum fuerit reqͥ⸗
ſita a peccatoꝛe debet miſericoꝛdiã ⁊ gratiã
impetrare:⁊ diuine vindicte ne feriat ſe obij

cere. Unð Berñ. Nõ eſt inquit fas te o do
mina poſſe deſerere qui ſpem ponit in te.
Sexta ratio mediationis:quia ipᷣa bea/
ta virgo eſt mediatrix ſalutis noſtre Berñ.
Felix mediatrix aria que viris ⁊ mulie/

ribus ſalutis antidotũ ꝓpinauit. Nota au⸗

tẽ ꝙ in aliq̃ mediatoꝛe pᷣt qͥs ſperare effectũ

rei diſponẽde ꝑ ipᷣm ex tribꝰcõditõib vicʒ.

Pꝛimo ſi talis hʒ magnũ poſſe
Scðo ſi hʒ pꝛudẽter ſcire
Tercio ſi hʒ fideliter velloe
Sʒ qm̃ hec oia ⁊ ſingla ꝑmaxie inueniũt᷑ ĩ
hac mediatrice marla. ſeqͥt᷑ ꝙ indubitãter
ꝑ ipᷣam effici valet nr̃a ſalꝰ: ⁊ q cqͥd optamꝰ
Pꝛimo inq; qꝛ maria hʒ maxim poſſe ĩ cu

ria celeſtꝭ reg.Tũ ꝓpt ꝑentelã ⁊ cognatõeʒꝰ

quia eſt mater reg: ⁊ iõ nil ei pᷣt dehehale⸗

Liber

Jurxta illud.iij. Reg.ij. Dete mĩ qð vis ne/
q; em fas eſt vt auertã faciẽ meã. Tũ etiq ꝓ
pter cõplacentiã ⁊ dilectionẽ:qꝛ ipa btãvgo

pᷣ oĩbus biis ⁊ crtaturis diligit᷑ a rege xpᷣo.

Tũ deniq; ꝓpter obſeqa ⁊ ſerultioꝝ exhibi
tionẽ:qꝛ cũ apud regẽ aliquẽ młiũ pñt ⁊ me
rent᷑ q młta ſeruierũt ſibi:ſ maria ſuꝑ om̃s
ratiſſima 2 płima Fuitia impẽdit xpo, Hic
Anbß. de ↄcep. gi. ca. xv. dicit. Scim⸗ btãz
vᷣginẽ tãti eſie meriti ⁊ gre apud deuʒ: vt nil
eoꝛũ q̃ velit efficere poſſint aliq̃tenꝰ effectu
carere. Hec ille. Fident ⁊ ſecure pᷣt hõ de
eiꝰmediatiõe ſꝑare:qꝛ oĩa pᷣt. Scðo ipᷣa
btã vᷣgo hʒ ſũmã pꝛudẽtiã ⁊ ſcĩam vtpote il
lumiĩatiſſima: qꝛ maria illuminata interpᷣtat
ſim Hiero.Et iõ ſcit nr̃i miſereri q; ſcit oẽs
defectꝰ nros ⁊ ꝑicula ac neceſſitates. Scit

inſuꝑ deũ pꝛudẽtiſſime inclinare ad miſeri/

coꝛdiã ⁊ recõciliare ac irã ei auertere. Pꝛo/
pterea ipᷣa figurata ẽ ꝑ abigail q̃ ſ cribit᷑ foꝛe

mlier pꝛudetiſſima: ⁊ occurrit velociter ipᷣi
Dauid irato cũ muneribo eiuſq; irã mitiga⸗
uit ⁊ pꝛudẽter placauit ne occideret Nabal

peſſimũ/j.Reg. xxv. Nota aũt ꝙ ipᷣa pꝛu⸗

dẽtiſſima abigail legit.vj.genera munen ob

tuliſſe Dauid ira còmoto.⁊ ſic eundẽ placa

re ſtuduit. Pꝛimo obtulit panes. Scðo
vini vtres. Tercio coctos arietes. Quar
to ſata polẽte.i.mẽſuras vel modios acura/
tiſſime farine. Quĩto ligaturas vue paſſe.

Sexto maſſas caricarũ.i,.ficuũ:ita ſpũali
eſt maria. Septima rõ aduocatõis. om̃is

ter hec pꝛudẽtiſſima mediatrix ⁊ reconcilia/
trix nr̃a maria ſex genera offert allegãdo et
intercedẽdo p nobis apud xpᷣm qͥ ſignifica
tur ꝑ Dauid ⁊ depᷣcãdo ne eterna moꝛte noſ
peſſimos pctõꝛes occidat. Pꝛimo paneʒ
id ẽ carnẽ xp̃i ꝗqᷓ eſt panis vite Joh.vj. Vn
intercedẽdo dicit vel dicere pᷣt maria. Me/
mẽto fili dilecte: quia carnẽ de me ſuſcepiſti
quã młtiplicibs paſſiõibo expoſuiſtiꝓpt pec/
catoꝛes:iõ miſerere penitẽti. Scðo offert
vinũ ꝑ qð ſignificat᷑ ſanguis xpᷣi quem effn
dit ꝓ nob in cruce. Vñ ex vino ſanguis xpᷣi
oↄficit᷑ ĩ calice. Tercio offert arietes coctoſ

. p qs ſignificant᷑ ſeruitia marie ĩ oꝑibo miſeri

coꝛdie circa xpᷣm exhibit: alẽdo: poꝛtãdo:fo
uẽdo:balneãdo ⁊c. Nã aries miſcᷣiam ſi⸗
itficat:qꝛ ſua qᷓ hyi. lana: lac⁊ carnẽ ĩ vſus

„ hoĩm erogare hʒ. Et ſignãter ðꝛ coctos arie

*

tes: qꝛ oĩa ſeruitia marie erant decocta igne
diuini amoꝛis Quarto offert ſata polẽteii.

XII

doloꝛẽ ⁊ cõpaſſionẽ quã ſuſtinuit maria cuʒ
xpᷣo.Sicut em̃ ſata polẽte.i.farina accura⸗
tiſſima eſt mitũ ↄtrita ⁊ molita: ita totaliter
vginis aia fuit meroꝛibo attrita in xpᷣi paſſio
ne Quinto offert ligaturas vue paſſe 5
ſignificat᷑ amoꝛis dulcedo q̊ coꝛ marie t
alligatũ ⁊ vnitũ ꝑ affectũ maternũ ipi daᷣl⸗
ciſſimo ihu. Sexto offert ficus ꝑ qð ſigni
ficat᷑ fides marie foꝛmata. Sicut em̃ ficꝰ bʒ
plura grana ⁊ dulceʒ humoꝛẽ. Ita fides dʒ
hꝛe ⁊ habuit in maria młta meritoꝛia oꝑa i1
dulcedie charitat facta: alas fides ſige oꝑi
bus moꝛtua eſt in hoĩe Jaco.ij. Sic ̊ ſapi
entiſſime maria ꝓ nobᷣ ꝑ ſingula hec interce
dendo pßᷣt ⁊ ſcit obtinere depᷣcãdo ⁊ di. De
mẽto dulciſſime fili ihu:qꝛ ego dedi tibi car
nẽ ⁊ ſanguinẽ quẽ effudiſti in cruceꝓ pctõ⸗
ribo. Itẽ memẽto ſuitioꝝ meoꝝ ⁊ ꝓpt me ſal
tẽ q̃ ſum mr miſcðie miſerere pctõꝛi.Itẽ me
mẽto doloꝛis ⁊ cõpaſſionis mee ſub cruce:
necnõ amoꝛiſ rebabut ad te ⁊ ſidei ac om
niũ meritoꝝ meoꝝ:⁊ ꝓptme pꝑce huic recur⸗

rẽti ad me ⁊ ſꝑanti pctõꝛi in me. ⁊ certe qu?

credere potes ꝙ mox xpᷣs eiꝰ bonus filiꝰ nõ
placet᷑ taliter. Ecce ò̊ bʒ maria ſcire placare
7 poſſe. Tercio q́ʒ hʒ fideliter velle ⁊ opta
re ex eiꝰindita diuitꝰpietate:vt nr̃i miſereat᷑.
Idcirco Berũñ.ait. Nõ deeſt marie ptãs:qꝛ
mr eſt oĩpotetie.nec impetrãdi induſtria qꝛ
mr eſt ſapie.nec volũtas: qꝛ mj eſt miſcðie.
Hec ille.Optima & ſecuriſſima mediatrix

qpe hõ ad ſuũ aduocatũ ſideliſſimũ ſeckre
põt in cauſa ſua accedere? GBtã vᷣgo eſt ad/
uocata nr̃a vt canit ecclia:Et certehoc iure

aduocatõis tenet᷑ btã ᷣgo nob in cã ſalutis

adeſſe fidelit:qꝛ oĩs aduocatꝰ ſm iura tenet᷑
diligẽter cãm eoꝝ tueri xẽ aduocatꝰ⁊ fide
lit᷑exeqͥ ſuã aduocatõeʒ ⁊ ꝓcuratõis officiũ
vt ptʒ.iij.q.vij.S.ſi q; aũt.Et ar. extra de te
ſtibo intimauit.C.de iudicijs.pꝑperãdũ.S.il
lo. Sic⁊ maria nr̃a aduocata q in cã nr̃e ſa
lutꝭ tã fidelit᷑ pcurat ꝙ pctõꝛem ↄuerſuʒ ad
ipᷣam nõ deſeret q̃uſq; deo ipᷣm recõciliabit
vñ Anß. li.oꝛõnũ.O maria tu pctõꝛem toti
mũdo deſpectũ mrno affectu amplecteris:
nec deſer quſq; de p te placatꝰ ipᷣm ſue gre
recuꝑabit.hec ille. Octaua rõ inuẽtõis:qꝛ
b. ᷣgo ẽ inuetrix gre quã ꝑdidi hõ: iõ dixit
angelꝰeidẽLu.j. Ne timeas maria ĩue.gra.

apð do:ſ.quã hũanũ genꝰ ꝑdidit. Sʒ qm̃

6

„

Pars

deiure quãdo qͥs aliqͥd ꝑditũ inuenit tenet

ei cuiꝰẽ reſtituere.xiiij.q.v.ca.ſi qͥd. Vbi di

cit Aug. Si q᷑q inueniſti ⁊ nõ reſtituiſti ra/

puiſti. ip̃a qðãmõ obligat᷑ nobis dare gra

tiã pcipue cũ ex h̊ ipᷣa nullũ defectũ gre pa⸗/
sa?᷑ ſi nobis ꝑticipat. Secure ad eã debe

mus ↄfugere.Hinc Berñ. Per te inqͥt o be
atiſſima acceſſuʒ habemꝰad deũ q̃ es geni⸗
crix vite:inuentrix gre:copioſa charitas tua
noſtroꝝ oꝑit miłtitudinẽ pctõꝝ ⁊ glioſa fecũ
ditas tua nobᷣ fecũditatẽ parturit meritoꝛũ.

Hec ille. Nona rõ pcioſe emptõis. NHimi
mũ qifito pcioſialiqͥd emerit qͥs tanto eius
curã diligẽtiꝰgerit ⁊ ꝓuidet ne ꝑeat Sʒ qm̃

btã go emit nos ⁊ poſſedit dando pcioſiſ
ſimũ theſauꝝ ꝓ nob.ſ.coꝛpꝰ ſanguinẽ ⁊ ani
mã filij ſui pter qð ait apls. Empti eſtis pᷣ
cio magno: glificate ⁊ poꝛtate deũ in coꝛpe
veſtro. Secure igit᷑ accede o hõ ſciendo qꝛ

mar ia nõ pᷣt tatũ pᷣciũ ꝓ nobis datũ relinq⸗
re incaſſuʒ vt ſcʒ nos ꝑmittat pire. Si tñ ſi

deliter ad eã recurramꝰ. Hic Berñ.ĩ omelł.

—

ſuꝑ Stabat iuxta crucẽ:dicit oꝛãdo ſic.Re

„

innocẽs vnigenitꝰtuꝰin oculis tuis ĩmola⸗

duc qſo o dulciſſima dña ad memoꝛiã qm̃

tus ẽ ꝓ nobis pctõꝛibo. Noli ã̊ pia mr ſper/

nere me ꝓpter eũ qͥ amoꝛe mei nudꝰ ⁊ lacera

lIus pepedit coꝛã te vt redimeret me. Deci-
ma rõ mr̃ne affectõis:qꝛ cũ btã vᷣgo ſit ma/

ter nra adoptata indubitãter nos vere dili-
git ⁊ nram ſalutadptat efficaciter. Hic ſan⸗

ctus Ignaciꝰin epla ad btãm v̈ginem ait.

Nuũic claude me in gremio mrne pietatꝭ: tu
mater ſũme deitaꝶ vera mr̃ ſaluatoꝛis: mat᷑

adoptata pctõꝛis. Hec ille. De bac mr̃nita
te btẽ vᷣginis patuit li.ix.ꝑte.jj., Vndeci⸗
ma tõ pᷣceptoꝛie obligatõis:qꝛ ipᷣa btã vᷣgo
obligata ẽ adeovt nos diligat ex illo pᷣcepto
Diliges ꝓximũ tuũ ſicut teiſm Math.xxij.

boceſt ad id qð teipᷣm id ẽ ad gram ⁊ gliaʒ.

Dz dicereg qͥd cure eſt btẽ ᷣgini de nobiſ
cũ ipa ſit in delo glificata. Rñũdeo ꝙ etiã ꝓpt
illos celeſtes btõs videt᷑ btã vᷣgo foꝛe obli⸗
gata ex dicto pᷣcepto fraterne dilectõis vt. ſ.
llloꝝ bonũ ꝓmoueat ĩ ̊ ꝙ nos ſaluat ꝓ eo

ꝶ ipis biũs ex h̊ gaudiũ accidẽtale accreſcit

ꝙ nos pctõꝛes ꝑ gram dei ⁊ eiꝰmr̃is merita

vltima

qm̃ ꝓut ꝓbat Rich.⁊ Bonauen. ſuꝑ.iiij.di.
xlix.Et btũs Bꝛegiexpᷣſſe dicit ꝙ ĩ celovnui
qſq; btũs tãtũ gaudet de bono alteriꝰ q̃ntũ
de ꝓpꝛio.q̊zc̃. Duodecimꝗ rõ pijſſime inui
tatõis. Naʒ ipᷣamet inuitat nos pijſſima li/
beralitate miſeratõis:vt vicʒ ad eã ↄfugia⸗
mus in oĩ neceſſitate tãq; ad mr̃em dicens
Ecẽci.xxiiij.Ego mr pulcre dilectõis⁊c̃.ſeqͥt᷑
Trãſite ad me oẽs qͥ ↄcupiſcitꝭ me ⁊ a gene
ratõibo meis adiplemĩ.Secure &̊ ad eã de/
bemꝰaccedere q̃ infallibiliter ſe repꝛomittit

nobis ſuffragari.Et ad id inducũt nos etiã

exepla. Naturaliter em̃ qlibet res illuc incli
nat᷑ ↄfugere vbi maioꝛẽ influentiã pietatꝭ =⁊

auxilij nouit vel ſperat hꝛe: ſicut videmꝰ in

floꝛibo qͥ ſꝑ vertũt ſe ad ꝑtem ſolis ꝓpter in/
fluentiã. Itẽ pueri naturalit᷑ ſo hñt recurſuʒ
in ſinũ pꝛis ⁊ mr̃is:aut nutricis fouẽtis eos
Vñ recitat᷑ ſic etiã narrat lucidiſſimꝰ ma⸗

giſter Johes gritſch oꝛdinis minoꝝ ſermo

ne ſuo.xvj.ꝙ rex Dauid ſemel amiſerat Sa

lomonẽ filiũ ſuũ. Quẽcogſcẽs ſapiẽtẽ ꝑ eiꝰ
ſapiẽtiã voluit auſcultare locũ eiꝰ mãſionis
HMittẽs g̈ in oꝛbeʒ terre tria ꝓbleumata ad
vicinos reges cogitauit ne minẽ niſi filium
poſſe ſoluere ⁊ ſic voluit de filio vbi eſſet ex
periri. Pꝛimũ ꝓbleuma qͥd eſt meliꝰ⁊ vti⸗

lius qð hõ pᷣt he in hac viia Scðm qs ci

bus eſſet hoĩ mag ↄuenies. Terciũ qͥs lo
cus eẽt ſecurioꝛ hoĩ.Que ꝓbleum ata cũ nõ
poſſent ſolui ab alijs:tãdẽ deuenerũt ad re⸗
gẽ cũ q̊ tic Salomõ moꝛabat᷑. Qui cũ non
poſſet ſoluere cũ ſuis ſapiẽtibo ↄſiliarjs Ac
ceſſit ſalomon intelligẽs pꝛem ſuũ hec miſii
ſe. Et rũdit ad pᷣmũ. Nil vtiliꝰ⁊ d electabili
us hoĩ ĩ ̊ mũdo qᷓ; coꝛ q etũ5. Ad ſcdᷣm nõ
eſt ↄueniẽtioꝛ cibo ꝓ puero q; lac mr̃is ſue.
Ad terciũ ↄueniẽtiſſimꝰ ⁊ ſecuriſſimꝰ locꝰ
eſt gremiũ mr̃is.Conſiderãs ex h̊ ſalomon
deſideriũ pꝛis redijt ⁊c̃. Spũaliter hõ pec-
catoꝛ abſceſſit ꝑ pctm̃ a deo.Debet & redire
ad gratioſam matrẽ.i.mariã in cuiꝰmiſcðie
gremio habet cibũ gratie ⁊ doctrine popti/
mũ:⁊ coꝛ cũ deo qͥetuʒ:atq; locũ ſecuriſſimũ
que incipit VUirgo mũda dicit. Sicut nãq;
o beatiſſima virgo im poſſibile eſt vt merita

ſaluamur.vñ Lu.xv. Gaudiũ ẽ angelis dei

nge Htua obliuiſcaris:ſic mitiſſima incredibile
ſuꝑ vno pctõꝛe pnĩaʒ agẽte.Et ſic qᷓnto plu

vt ſupplicãtiba nõ miſerearis ⁊c̃. Aduerta/⸗

K res ſaluamr tãto gaudiũ accreſcit tã ange mus ergo chariſſimi q; pie nos inuitat ma⸗
. lis q; biis aĩabo q; etiã ipſi btẽ vᷣgini marie: ria di,.Tranſite ad me ⁊c. O peccatoꝛes.O
°*° „.
—
9
₰
●
— .

viri ⁊ młieres.Oẽs qͥ diligitis me ſecure ve
nite ⁊ a generatõibo meis.i.ꝑ meritũ gene/

ratõis xpi ex me adiplemĩ gra ⁊ glia Amẽ.
Pars vltima lebꝛi vltimi de miracul plu
rimis ꝗbus clareſcit q; młtas vtilitates cõ/

fert btã maria deuotis.

b ria dei genitrix v̈go licqz inume⸗

rabiles gras ⁊ vtilitates pᷣſtet ge
nrni huano:q̃̊s nec enarrare nec co

gitare ſufficimꝰ aut extimare.Tũñ vt aliq̃sp

edificatiõe ex młtis accipiamꝰq̃tinꝰ habeat
pᷣdicatoꝛ in ꝓmptu aliq̃ miraclła cũ voluerit
applicare. In iſta pte iuxta numen. xij.ſtella
rũ in coꝛona btiſſime virginis ꝑ Johem in

6

Apoẽ xij.ca.deſcptaxꝝ gras ⁊ bona ſiue vti
litates pᷣcipue.xij. cõſcribere ſuccĩcte dignũ

duxi:plima miracla etiã q̃ ĩ h libꝛo ſurſt⸗ .

ſim ſcpta cõpꝛehẽdi pñt ꝑ ſingula capla

ſola pulchꝛioꝛa q potui colligere ſubſeribe-/

re intendo h vt ptʒ intuẽti.

uote ad eã recurretes ab hoſtibo ſaluat.

p ue vtilitas quã dat btã virgo ge

neeri hüano ⁊ pcipue ſibi deuo
famlis ẽ qꝛ ab hoſtiby ſaluat qð
pꝓbat᷑ ꝑ plura miracla. Pꝛimũ miraculuz
de Juliano impꝑatoꝛe:qͥ vt ait btũs Hiero.
in cronic g̊ ꝑſas ꝓficiſcẽs: xpᷣianoꝝ ſangui
nẽ dijs vouerat pꝰvictoꝛiã.Secribit ãt am ⸗
philociꝰepᷣs iconieũ.q ipᷣi Juliano ꝓficiſcæ
ti obuiauit ſctũs Baſiliꝰ eps. Cui inſanies
Julianꝰdixit.Cũ ꝑſas ſubijciens reuerſus
fuero ciuitatẽ tuã deſolabo ꝓ eo ꝙ deos de ⸗/
aſq; meas ñ adoꝛa. Baſili itaq; rediẽs ad
ciuitatẽ:narrauit oĩ młtitudini ᷣpa imꝑato

fantibo vt aſcẽderẽt in mõtẽ Didymi in quo

erat tẽplũ genitriq dei.Et trib diebo ieiunã
tes poſtularũt a deo diſſipari ĩꝑatoꝛis iniqᷓ
ſenſuʒz. Illis ů̊ oꝛãtiboꝛ flẽtibo vidit Baſiliꝰĩ
viſu mltitudinẽ militie celeſt in mõte hĩc et
inde:⁊ in eoꝝ medio ſuꝑ thꝛonũ glioſuʒ be
asã mariã ⁊ dicentẽ ad circũſtãtes. Nocate

mihi mercuriũ ⁊ ibit ĩterſicere Julianũ mt

ta blaſphemãtẽ ĩ deũ ⁊ filiũ meũ: Itaq; ſan
ctus mercunꝰ cũ armatura ſua venit ⁊ iuſ⸗

vbi eẽnt arma qᷓſiuit OQui aſſerebat cũ ſado
veſpi ibi ea fuiſſe.vñ Baſiliꝰviſiõi credid
⁊ cũctis reuelauit.oẽſq; de mõte reuerſi eauꝰ
gr̃aꝝ actõe ad ſepulchꝛũ ſci mercurij inue⸗

Caplin. Lq btã maria ſuos fa mlos ⁊ de

ima gratia ſi

ſus ab ea velociter abijt. Expgefactꝰa ſomn
no magnꝰ Baſiliꝰ venit ĩ ciuitatẽ ad ſci mer

curij ſepulchꝛũ vbi ſuſpẽſa eiꝰ cõſeruabant᷑
arma:q̃ inibi nõ ĩuenit. Vocauit cuſtodè ⁊

nerũt lãceã eiꝰſanguĩe madidã.oĩ aũt pplo

feſtũ agẽte in laude btẽ ᷣginis ꝓ liberatöòne
ciuitatsi : ecce die q̃rto venit in ciuitatẽ Li⸗
bani q̃ſtoꝛ Juliani dicẽs. Cũ eẽt Julianꝰ

ſecꝰeufraten fluuiũ vbi etiã in caſtrꝭ cuſtodi

ebãt eũ ſeptẽ militũ excubie.Ecce nocteq⸗
dã miles ignotꝰcũ armis venit:eũq; lancea
valido ĩpetu ꝑfodit. qͥ ſubito aſcẽdẽs nuſq;ᷓ

cõparuit. Julianus vᷣo cepit blaſpopemãdo

clamare di. Viciſti galilee viciſti.⁊ ſic expi
rauit. Scdm miraculũ de rm̃ſoꝛio Gau⸗
de maria vᷣgo ⁊c. Quidã etiã puer fert᷑ ꝓꝓ

cũ in ſcolis didiciſſet iſtud rñſoꝛiuʒ Gaude

maria vᷣgo cũctas hereſes ſola intemiſti ⁊c̃.
dõ rũſoꝛiũ cantat in feſto purificatõis bea./
te vꝓᷣginis.Et cũ pulcra voce ꝑ plateas ⁊ ci
uniũ poꝛtas ̊ decãtaret poꝛrigebãt᷑ ſibi plu/
nime elemoſyne⁊ ciboꝝ reliqe. Judei aũt qeꝛ
plurimi ĩ illa ciuitate cõmoꝛabant᷑ cũ audi/
ret pueꝝ caneteʒ multũ dolebãt eo ꝙ mrem
ihu laudaret ⁊ ludeos ꝑ rñſoꝛiũ h̊ cõfunde

ret di. Erubeſcat iude infelix qͥ dicit xpᷣʒ ex
Joſeph ſemie eẽ natũ. Stomachatꝰ igit᷑ in

vicinatu platee vnꝰ iudeoꝝ cum pueꝝ talla
canẽtẽ audiret pluries: Acceſſit ⁊ vocauisqᷓ

ſi aliqd puta pomũ vel ſilee datuꝝ aſſeren
do:⁊ ſic ꝓmiſſiõibo ac exenijs fructuũ ipᷣm ĩ

domũ ſuã aduocauit tãq; ſi cantũ iſtuʒ vel
let ab eo audire:puer ſimplicitate pᷣditꝰ ſecua
tus ẽ ꝓmittẽtẽ iudeũ ⁊ mox iſte habita opoꝛ0.
tunitate:ipm pueꝝ in gutture cultro creden
do occidit.Cũq; mr̃ eiꝰvidua pauꝑcula diꝰ
utiꝰ q̃ſitũ nõ inueniret dictũ eſt a ↄuicaneis
viſus ẽ a plimis poꝛtas illiꝰiůdei intraſſe
SDzʒ qͥd fuerit vel vtrũ ſanꝰ inde exierit nul-⸗
lus teſtimoniũ poterat ferre. Or g̊ iudice,z
adijt ⁊ iudex iudeos coegit:⁊ facta lite cG p

batio incũberet ipᷣi mri pueri: eo ꝙ õ cã i-

dei inſurrexiſſent nec ꝓbare qͥcq; de hacre

mf poſſet anxia ꝓ filio ꝑdito in h̊ ſe obligo..
uit ꝙ reqrerent᷑ oẽs domꝰ iudeoꝝ⁊ ſi inneni
ret᷑ apud eos ſuꝰ fili deꝑditꝰ:oeᷣ iudei com
burerent: aut ſinõ mulier ipᷣa calunie coõui⸗

„

16
ſe
1

6
1

9.

,

cta cõbureret᷑ Qõð cũ placuiſſet iudeis ⁊ iu
dices appꝛobaſſent. Ecce q̃ſtiõe facta nulli/
bi cõpenus ẽapud iudeos puer occiſus.qͥ
tñ ſyb modio iacebat occultatꝰin conclaui.
Zic mlier lata ſnia ad cremandũ ducit᷑ ab
om ꝓplo exultaãt iudei cõpatiũt᷑ ⁊ dolet noti
ꝑpᷣiani ac vicini.ſ.mulieris illiꝰ: plurimũ q̃;
ploꝛat ipᷣa.qꝛ ꝑdito filio ſeip̃am etiã amiſerit
Cũq; nullũ hꝛet refrigeriũ qꝛ inſultãtibo iu⸗
deis tãaq; victoꝛibo ad incẽdiũ duci cogebat᷑
ſic edicẽdo cũ ꝓpe eccliam btẽ vᷣginis ꝑue⸗
niſſent᷑ atq; recoꝛdata de btã gine inuoca⸗
ret ipam lacheymabilit: cep it audire dulces
ſonos ac ſi filiꝰſuꝰcãtaret illð reſpõſoꝛiũ ſo⸗
litũ.ſ.Gaude maria vꝓᷣgo ⁊c.Cepicq; ꝓtende

re collũ ⁊ plin cõmonere ſi audirent:⁊ ecce

oẽs audiẽtes ꝓpli cantũ cõmoti ſunt ⁊ illuc

acceſſerũt vbi audiebat᷑ vox ſonare. Et ſic

cõpererũt qꝛ in domo illiꝰ iudei ſi ub modio
abſcõſus fuerat puer occiſꝰ.ſubleuãtes mo

dliũ viderũt pueꝝ in gutture cruẽtatũ cũ an
gelis pluribo dulciter illud reſpõſoꝛiũ ↄcin

nentẽ.Quo viſo miraculo ⁊ puero interro/⸗
gato ac oĩa facta enarrãte ꝑ oꝛdinẽ.ſ.q̃ mõ
btãm vᷣginẽ fuerit ſanatꝰin gutture vulne
rato ⁊ dulciter inter angeloꝛũ agmia fotus.
Ecce oẽs in laudẽ btẽ vᷣginis xpiani pꝛupe
rũt ⁊ iudeos cõbuſſerũt: ac puerũ ſanũ mr̃i
reſtituerũt ſicq; pᷣcibo ⁊ meritꝭ btẽ vᷣginis ſal
uata ẽ mulier et filꝰꝛc.

Miraculum. III. ”M

Add idẽ legit᷑ in legẽda cõi natiuitatꝭ bea⸗
te vᷣginis ꝙ erat dam fur qͥ ſepe latrocinia
exercebat ſʒ tũ btãʒ mariã plurimũ in deuo
tionę hẽbat ⁊ eã crebꝛiꝰſalutabat.Quadã g
vice furtim rapiẽs aliqᷓ:tũc capit᷑ depᷣheſus
2 ſuſpẽdio iudicat.Cũ & ſuſpẽderet᷑ ↄtinuo
btã virgo eidẽ affuit ⁊ ſuſpẽſuʒ tribo diebovt
ſibi videbat᷑ ſuis mãibo ſuſtetauit:ita ꝙ nul
lã leſionẽ ꝑſeꝑſit. Illi vo qͥ eũ ſuſpenderant
die q̃rta caſu inde trãſeũtes eũ viuetẽ ⁊ vul
tu alacri regerũt ⁊ arbitrãtes ꝙ nõ bñ fue⸗
rit laq̃o aſtrictꝰgladio ipᷣm iugularevolebãt
Sʒz btã maria feriẽtiũ gladijs manũ oppo⸗/
nebat et illi ſibi nocere nil poterãt.Cogicen
tes & illo referẽte ꝙ btã maria ſic eũ iuuaret
mirãdo eũ depoſuerũt etamoꝛe vᷣginis ab⸗
ire libeꝝ dimiſerũt.Qui abiens monaſteri/
um intrauit.ꝰ q̃aduſq; vixit in ſᷣuitio dei ge

nitriò ꝑmãſit. Ecce piʒ qꝛ btã vᷣgo in ſe p
rãtes ac ᷣd iam confugiẽtes nõ derelinq t
2. 2

ſos ⁊ ſibi deuotos a ↄfuſione pᷣſeruatt.

vltima

ipᷣamq; laudãtes et ei deuote ſeruietes a pi⸗ *

culis et hoſtibo ſaluablt. S
Eaplin. II. ꝙ btã maricſuos deuotos a
ſubmerſione libergt. Hiraculu. I.

Ecuda vtilitas

ſiue gra quã ſuis pᷣſtat maria Eqꝙ
a ſubmerſiõe libat. Scribit᷑ in li
ba.i ꝗq intitular ſcala celi. Et etiaʒ
in mariali magno:qꝙ cũ q̃dã młier docuiſſʒ
puerũ ſuũ ſalutatõeʒ btẽ vᷣginis et ꝙ qũcũ/
q; timeret vel in aliq̃ neceſſitate foꝛe ↄnnge
ret ea diceret. Quadã vice dũ cũ alijs pue

ris iuxta flumẽ luderet ſubito a flumie rapi

unt᷑ incidẽtes ⁊ cũ alij clamarẽt iſte ſalutati
onẽ vᷣginis ꝓut fuerat edoctꝰ dicebat. Tũc
vna pulcerrima dña ad eũ acceſſit ⁊ in flu/
mine eũ ↄfoꝛtauit et fouit:aqͥſq; iã trãſactis
puer ſanꝰet incolumis aparuit:⁊ dũ cetere
infes ſuos natos reqrerẽt iuenerũt ſubmer
ſos. Iſte vo enarrauit quõ ꝓtegete pulcerri
ma dña.i.btã maria fuerit ꝓtectꝰ et liberatꝰ
? ſic in laudẽ btẽ ᷣginis oẽs pꝛuperũt.
Yirachlumil
Adg idẽ legit᷑ ibidẽ ꝙ; accidit ĩ vuaſconia
ꝙ q̃dã młier pinqua ꝑtui dũ ecclã btĩ Hi
chaelis qᷓ eſt in loco vbi fluit mare et refluit

vlſitaret et dũ rediret et mare pplos ſeq̃ret᷑.

Jbaq; ceterꝭ fugiẽtibo pᷣ timoꝛe maris cũ fu
gere nõ poſſet velociꝰ.eo ꝙ grauida ſoꝛet et
timoꝛe coꝛrepta tpᷣs ꝑtus acceleraſſet.Ecce
ab vndis marꝭ rapit᷑ ⁊ inuoluit᷑ ĩ mari.q̃ ad
btãz vᷣginẽ eleuãs coꝛ ſuũ cũ lachꝛymis ſup
plicauit. Statimq; b. vᷣgo affuit ⁊ pallium
ſuꝑ eã extẽdẽs ab vndis mar ꝓtexit. Et cũ

illa ſubito peꝑiſſet viuũ filiũ:tã mr̃em q; fili

um ſaluos ⁊ incolumes trãſacto marꝭ ꝑicu⸗
lo ad littus deduxit. Qð cernẽs ꝓpłs xpᷣm ⁊
mrem magnificarũt Ad idẽ facit miracu
lũ de qdã ſacerdote ĩ pago gallicano qð ſcri
ptũ eſt li.iiij.ꝑte.j.arti.iij.in fine,. Et etiã mi⸗
raculũ de q̃dam ſacriſta monacho qð ha⸗
bes infra ca.vij.miraculo.ijz
Caplim.MIq btã vᷣgo maria ad ſe cõuex

D iraculum.I.

Ercia gratia ſeu ½

t yltilitas quã pᷣſtat mariaẽ ꝙ a cõ⸗
fuuſione pᷣſeruat. Legit᷑ in maria
li magno ⁊ etiã in libꝛo qͥ intitula

. * 4 . WZ
●

tur ſcala celi ꝙ abbatiſſa q̃daʒ fuit deuota ⁊
ſctẽ vite in religiõe q̃ inſolẽtes acriter punie
bat.et iõ magnã illarũ indignationẽ hẽbat
ferre et qꝛ nõ poterãt ei nocere aliter ad ei⸗
ſeruinũ ſe ingerẽtes ſigna amoꝛis pᷣtẽdebãt
ad cã:q coꝛrupta moꝛiba ab eis cepit allici ⁊
attrahi:nũc ad ſolatiũ:nũc ad ſilentiũ fran⸗

gendũ:nũc ad potãdũ ⁊ crapulãduʒ. Quid
plura:q̃dã vice accidit vt hylarioꝛ p crapu/

la ⁊ vino effecta ad luxurie ↄcupiam accen
deret᷑ ⁊ cũ ſuo ſeruitoꝛe mechando ↄcepit fi
liũ.Cũq; eiꝰimpꝛegnatio ventre intumeſcẽ
te a monialib eſſet cognita ↄtra eã ↄſpirant
comagis q̃ ibßam oderãt ꝓpter pᷣſtinas coꝛre
ctões eaꝝ. Reuelãtq; factũ ⁊ cũ lris ⁊ nücijſ
aduentũ epᷣi reqͥrunt vt cũ ↄſuſiõe deponat᷑
⁊ e cauſtro abij ciat Pꝛeſciẽs abbatiſſa ad

uentũ epᷣi ingreſſa oꝛatoꝛiũ btẽ vᷣginis tota
ꝓſuſa lachꝛymis ſic dicebat.O biſſima vir

go tu es refugiũ pctõꝝ:adiutrix in om̃i tri⸗
bulatõe:ↄſidera nũc inſtantẽ ↄfuſionẽ meã
Nõ em̃ ſum digna ex feditate pcti mei acce

dere ad tuã pñtiaʒ ſed ſuꝑabũdat tua clemẽ

tia vbi abũdat delictũ. ⁊ ſic fatigata lachꝛy
mis obdoꝛmiuit⁊ in ſopoꝛe eidẽ btã vᷣgo ap

paruit di. Nõ ẽ phas cũ ſim aduocata pec/

catoꝝ vt cõtritos coꝛde deſerã ⁊ iõ obtinui
liberationẽ. Lũc vᷣgo pcepit duob angelis
aſtantibo vt onere ꝓlis eã exoneraret ⁊ ſiliũ

cuidã ꝓbo viro poꝛtarẽt ꝑ.v. annos enutri

endũ.Euigilãdo abbatiſſa iuenit ſe buataʒ
pꝛegnamĩe Et ecce adueniẽte epᷣo audacter
occurrit honoꝛifice.qͥ repellẽs eã cũ obpꝛo/
bꝛio:dũ ꝑ honeſtas ꝑpſonas de accuſatõe re
qreret vᷣitatẽ:mũda foꝛe comperit᷑. Moxq;
epᷣus veniã petijt ⁊ cũ moniales punire vel

let p infamatõe eiꝰ abbatiſſa epo in ofeſſiõe

aꝑuit rei vᷣitatẽ ⁊ miraculũ factũ.Tuc epᷣus
de puero ſcita vᷣitate cũ viro illo ꝓbo ipſum

enutriuit et ad etatẽ adultã in bonis moꝛibꝰ

ꝑduxit ad laudẽ btẽ vᷣginis. 3

NMiraculum, II.

—

Ad idẽ refert᷑ vbi ſup: ꝙ qᷣ

ltationẽ dicebat.Et qꝛ adulterabat᷑ cũ vi⸗-
ro cuiuſdã ſue vicine.illa vicina patieẽter nõ

o ferẽdo cepit rogare btãm vᷣginẽ vt ↄfunde/

ret iſtã meretricẽ dicẽdo. O dña chariſſima
mr toti puritatis et mũdicie:cur ſuſtines et

Aa gereſety : ꝙ qdã mlier fuit qᷓ
dedita magnis imũdicijs B̊ bonũ faciebat
P q̃lib et die geniba flexis ſep ties an gelicã ſa

M . —— . QOdnt
nõ ↄfundis iſtã meretricẽ qᷓ ſuis ĩmũdicijs
viꝝ meũ depꝛauauit:nõne tibi fuiui:nõne
puritatẽ dilexi:gꝭ̊ mihi ſubueni:qꝛ refugium
aliud excogitare neſciui.Tũc imago bte vᷣ⸗/
ginis allocuta ẽ mlierẽ et dixit. Hec de q u
loqris offert mihi enceniũ gratiſſimũ. við
q;diu h̊ facit ↄfundere nõ poſſum ipam:im
mo ꝓtegã a ↄfuſiõe. Verũtũ ecce coꝛ ei cõ/
uertã ⁊ cõpunctionẽ illi tribuã ac odiũ pcti
cuiuſcũ q; ĩmũdi ifundã. Cũq; btã vᷣgo oĩa
cõpleſſet iuxta ꝓmiſſa:tũc adultera ſe coꝛre/
xit:⁊ illa młier ſuũ virũ ſꝑ caſtũ cõperit.Ex
qbo clareſcit qꝛ qͥ marie deſeruit ↄſuſionem
peccatoꝝ ipᷣiꝰmarie meritꝭ euadere quibit ⁊
cõpunctõis gram ↄſeqͥ poterit ?vc.
Laplm.IIII. ꝙ btã maria caſtitatẽ cõſer/
uat ſunuis. Diraculum. lJ.

Warta vtilitas
ꝗq ꝓbrã maria ad eã cõſu giẽtiba et
ſfſfſfſelruiẽtiba caſtitatẽ tuet᷑ ⁊ ↄſeruat
AQA eglt᷑ vbi ſupᷣ:ꝙ qdã iuuenis a
quadã iuuẽcula q̃ coꝛrupte eũ amabat anu
lũ recepit ĩ ſignũ amoꝛis.Cũ aũt q̃dã die lu
derẽt ad pilã ꝓpe poꝛtas ecclie iuuenis ille ti
mẽs ne tãgeret᷑ ingreſſ?ꝰẽ eccłiaʒvbi dũ aſpe
xiſſet pulcritudinẽ imaginis b.vᷣginis deſcẽ
dit ĩ coꝛ eiꝰ deuotio.ſ.vt ipᷣaʒ eligeret ĩ ſpõſã
⁊ in ſignũ hꝰanulũ in digito imagis poſuit.
tũc imago manu ↄſtricta enulũ retinuit. qͥ
ꝑterritꝰſocijs hec nüciauit.Et illi monebãt
eũ ad religiõis ingreſſuʒ. Sʒ iſte attracus
ↄcupiſcẽtijs mũdi miltũ diculit: ⁊ pꝰmodũ
ↄtraxit ſpõſalia cũ alia.Cũq; denocte ĩgreſ
ſus fuiſſet lectũ imago ſibi apꝑuit anulũ de
mõſtrãs ĩfidelitatẽ illiꝰ arguit.ille excitatꝰ ðᷣ
ſomno illuſionẽ foꝛe putauit qð viderat: et
iteꝝ obdoꝛmiuit. Et ecce ſcdᷣa apꝑitõe facta
duriſſimis ᷣberibo ⁊ cõmĩatõibo deꝑphẽſ?ẽ

ſubitoq; euigilauit et dimiſſis oĩb⸗ mũdi in

beremo ſue amatrici deſeruinu.

Ad idæ legit vbi ſup: ꝙ, qᷣdam miles di⸗

ues et in bellis famoſus totus erat deditus
coꝛruptõibo feminaꝝ. Et qꝛ toꝛneametũ de

bebat fieri in verona ad illud ꝑgens cũ ma
gno apparatu in q̊dam caſtello vnã pulcrã.

luuenculã aſpiciens eam concupiuit. vnde

vocato famulo pecunias magaas illi tradi
dit cũ qͥb ꝑentes iuuẽcule et ipaʒ ᷣginẽ ad

illicitũ actũ iduceret.cũc ꝑẽtes exceeti mũe
£

⸗

6

de
u

nnl

u8
de
4
gi.
ge
1

Eaplm. V. ꝙ btã

re filiã inuitã tradiderũt ſtupꝛãdã. Et quia

ſabbatũ erat:illavᷣgo coꝛde deuoto ſe beate

Fsini cõmẽdabat.Cũq; ploꝛaret illã miles

de noie interrogauit. At illa ait: ꝙ vocaret
maxia.intulit miles.Cur ploꝛas.Rũñdit illa
eliꝰeſſy mihi moꝛi q; turpiter viuere:nã

vᷣghitatẽ meã deo ⁊ btẽ marievouerã.CTũc
ſpũſſctũs tetigit mẽtẽ mox militis ⁊ extinxit

in eo oẽm libidinẽ:⁊ ait puelle. Quia hodie
eſt ſabbatũ dies vicʒ marie deputatꝰ:⁊ no⸗
mẽ tuũ eſt ↄfoꝛme. NHũc te integre offero ſi⸗
bi ⁊ teſte deo ad meas expẽſas ĩ monaſteri/
um monialiũ te introducã. Illaq; gras egit
⁊ miles ſe ꝑ oĩa ↄtinuit ab ipᷣa atq; in mona
ſteriũ eã tradidit ⁊ collocauit ꝓmittẽdo ab/
batiſſe mitas diuitias poſtq; regreſſus fue⸗
rit ſe oblatuꝝ.Sʒ accidit vt moꝛeret᷑ miles
in ipᷣo toꝛneamẽto.tũc abbatiſſa cepit puel/
le huic impꝛoꝑare ipᷣiꝰmilitis fallaxpmiſſuʒ
inſuꝑ vitiũ coꝛruptele ſibi imponere mina/
bat᷑.⁊ qꝛ nullũ ſolatiũ hũanuʒ poterat hꝛe:

ad btãʒ vᷣginẽ ↄfugit lachꝛymabilit᷑ aſſidue

ſubſidiũ exoꝛando.Cui apparẽs btã vᷣgo ſic
ait. Noli flere filia dilecta:nã miles ille qͥ ti-
bi tantã exhibuit gram in fine cõpunctꝰſal/
uatꝰ eſt ⁊ coꝛpꝰ ſuũ qꝛ in toꝛneamẽto moꝛtu
as eſt:in loco nõ ſacro iepultuʒ eſt. Nade &
⁊ dic abbatiſſe vt ipᷣm eiꝰcoꝛpꝰad veſtrũ cl⸗
miteriũ ſacrũ ſiue monaſteriũ ſepeliẽdũ de/
ferri faciat.Et in ligni ꝙ locuta ſim tibi cuʒ
nũc ſit valida hyèms roſa pulcerrima reꝑie
tur ſuꝑ tumulũ eiꝰ:cuiꝰradix ptẽdit᷑ vſq; ad
c& eiuſdẽ militꝭ.eo ꝙ ſcʒ ob mei amoꝛẽ caſti
tati tue peꝑcit.Cũq; hec retuliſſet ⁊ abbatiſ
ſa adhuc credere nollet. reuelato ſibi q̃dam
peccato occulto ꝑ puellã de mãdato b.vᷣgi⸗
nis marie.Tũc ↄtrita ⁊ ↄfeſſa cũ ꝓceſſione
illuc ꝓꝑgendo ſignũ dictũ inuenit ⁊ coꝛpꝰ ad
cimiteriũ trãſtulit.ſicq; patʒ qm̃ ipſa glioſa
vᷣgo mater ad ſe ↄfugiẽtibo caſtitatẽ üllibatã
ↄſeruat ⁊ adpᷣam inducit ſectandã atq; ho
noꝛãtib puritatẽ finẽ bonũ largiii.
2 maria ſuis ſubuenit et
ↄſolationẽ pᷣſtat in moꝛte. Hiraculũ.I.

‚Winta vtilitas
Aꝗq ꝓbꝛã manaa ſuis deuotis in ho⸗
nünni:inga moꝛtis ↄſolationẽ ⁊ auxilium
SOSOodonat. Legit âpe de dam
derico q; gaſaia marie ꝑ qndã ſolitam anti

phonã ꝗtidiedepꝛomebat.ſ. GHaude dei ge

Wltuna

nitrix vᷣgo ĩmaculata:⁊ quõ in hoꝛa moꝛtis
ↄſolari meruit a btã vᷣgine. de hᷣ li.ij. pte. ij.
arti.ij.circa finẽ ſctum repies.
WMWMWiraculum. I.
Ad idẽ legit᷑ vbi ſupᷣ.⁊ etiã refert Vincẽ/
tiꝰin ſpeculo hyſtoꝛiali li. viij.ca.xcvj. ꝙ cui

X
X ⸗

dã ꝑꝛochie pᷣerat pᷣſbyter diues ſʒ vicijs ple

nus qͥ in ſua ꝑꝛochia hẽbat qᷓndã nobilẽ di
uitẽ ⁊ etiã q̃ndã pauꝑculã viduã. Contigit
ambos ſil infirmari ⁊ moꝛti ꝓximari. Vo⸗
cat᷑ ̊ ſacerdos ad diuitẽ illũ ꝓ ↄfeſſiõe ⁊ cõ/⸗
municatõe.⁊ veniẽs vidit młtos aſtare di⸗
niti ſolacia pᷣbendo. Qui attẽtus plꝰad tꝑa⸗
lia qᷓ; ſpũalia ↄfeſſiõe q̃licũq; fctã cepit adu⸗
latõis v̈ba diuiti dare coꝛã circũſtãtibo vitã
eternã ꝓmittẽdo: ⁊ de ↄſcie examiatioue ac
peccatoꝝ ſalubꝛi pnia ⁊ ſatiſfactõe alienoꝝ
minꝰ diſpoſitũ diultẽ reliqt. Interim venit
q dam ex ꝑte vidue qͥ dixit eã extremis agẽ

tẽ: ⁊ ſacr̃a poſtulantè. Et cũ facerdos nil ceau

raret ait eidem capellan: Hꝛande ꝑiculum
nobis inſtat ſi illa mlier ſine ↄfeſſione ⁊ eu⸗

chariſtie ꝑceptõe ex nr̃a negligetia deceſſe-

rit.iratꝰſacerdos ait. O parũ ſani capit cõ
ſiliũ:p vili vidua nobilẽ relinqre patronum
a quo in teſtamẽto plima leganda tꝑalia ex
pecto, Ait capellanꝰ. Ego ſi ꝑmitᷓ infirmã
viduã viſitabo cum ſacr̃o:fauente pᷣſbytero
Cũ ingrederet᷑ pauꝑcule vidue habitaculũ
vidit viduã ſuꝑ nudã humũ ꝑuo ſtramine
ſtratã iacere. Hec vidua erat dei famula ple
na bonis oꝑibus ⁊ erga btãm vᷣginẽ mariã
pᷣcipuã geſſerat deuotionẽ introſpiciẽſq; ca
pellanꝰ vidit huic vidue aſſiſtere btãm ma⸗
riã cũ magna militia angeloꝝ ⁊ choꝛo bea⸗
taꝝ virginũ ⁊ tenere lincheolum q̃ tergebat
vultũ egrotantis vidue:⁊ om̃e pietatis bñ/
ficiũ impendẽs ſatagebat circa frequẽs mi/
niſteriũ.Capellanꝰhec videns obſtupuit ⁊
ꝑtinuit.Regina aũt celi data fiducia virum
dei vt intraret imꝑauit⁊ maria ſedẽ paran/
te ac ne timeret hoꝛtante.ſedit ⁊ ↄfeſtionem

vidue audiuit:tandẽ cum eidem vidue vel/

let coꝛpus chꝛiſti dare:⁊ de pixide excepiſſʒ
mox btã maria virgo cũ celeſti curia tota in
ibi exiſtẽte ſe pſtrauerũt humiliter ⁊ coꝛpus
chꝛiſti adoꝛauerunt.Tandem communica
ta vidua et eccleſiſticis ſacramentis pers-
ctis: Capellanus cepit pſalmos legere, et

ſicobitum vidue pꝛemunire,. Sicq; beataꝰ

virgine aſtante et conſolante egredientem

Liber

anĩam felicẽ in celũ cũ tota glioſa comitiua
in iubilo deduxit. Deniq; hec vidẽs ⁊ deũ
glificãs.Capellanꝰcũ gaudio redijt ad do/
mũ diuitis vbi esat plebanꝰ veniẽſq; ad li⸗
mẽ hoſtij vidit cattos nigros circũuallãtes
lectũ diuitis.Quos miſer ulle ſentiens infe⸗
ſtos demones foꝛe rugiebat clamãs⁊ dicẽs
Tollite cattos tollite:miſero ſubuenite.Pꝰ
aliqntulũ vidit ethiopẽ magnũ voce mina
ci:vultu terribili: vncũ quẽ mãib geſtabat
faucibo ⁊ gutturi diuitꝭ peccatoꝛis ĩmergere
⁊ furibũde aniam eiꝰinfelicẽ extrahere. Ille
q́ʒ diues in his doloꝛiba dans vocẽ hoꝛribi

le:tradidit infeliceʒ ſom. Et ecce mox ceteri
cõplices demões irruẽtes miſerã aĩam illã

flagris ac verberibo afficiẽtes ĩmerſerũt ĩlo
cũ tenebꝛaꝝ. Capellanus igit᷑ hec vidẽs ni/
mio timoꝛe coꝛreptꝰ cecidit. Yactoq; ĩ exceſ

ſu mẽtis mox hbtã maria głie regina ſibi ap/

paruit dicẽs. Ne timeas chariſſime nõ tibi

nocebit malignitas diabolica:qꝛ tibi mibi

deuote deſeruiẽti ꝑata eſt beatitudo celeſtꝭ.
Sicq; recreatꝰ redijt ⁊ gras ac laudes deo
agens tandẽ in bono ⁊ deuotiõe btẽ vᷣginis
ꝓfecit ꝛc. Ad idẽ facit etiã miraculũ de q̊/
dam clerico qͥ qtiens ꝑtranſibat eccliam vl

imaginẽ btẽ ginis genuflexo ſꝑ ſalutabat

2 quõ in ſua infirmitate eſt cõſolatus. De H
habes li.j.pte.iiij.arti.ij.in fine.

Caplm. VI q; beata maria ſuos dilectoſ

honoꝛat. Miraculũ pmũ.

CExxrta vtilitas q/
ſ btã maria ſuos dilectos honoꝛat
Legit᷑ vbi ſupᷣ ꝙ qdaʒ nobilis in
trauit religionẽ ciſtercieñ.qͥ dum
rudis ingenij a magro ſibi dato nõ poterat
lr̃as addiſcere mox ſe hũiliauit cogitas me

lius deo debßuire in hũilitate vt ↄuerſoꝝ eli⸗

geret habitũ:nec potuit plꝰaddiſcere q; aue
maria. ⁊ qꝛ B deuotiſſime dicebat q̃tidie et
freqntiſſime: accidit vt moꝛeret᷑:⁊ tandẽ foſ⸗
ſa eiꝰa q̃dam viſitaret᷑:⁊ ecce de capite foſſe

eiꝰliliũ excreuerat pulcerrimũ ſcptum intꝰ ⁊

foꝛis.⁊ ↄuocãdo abbatẽ ⁊ epᷣm dũ fodiſſent

inuenerũt lilij radicẽ de coꝛde ꝑ os ꝓceden

tẽ ⁊ ad extra excreſcẽtẽ in cuiꝰ folijs ſcptum
emt Aue maria.Et hecvidẽtes laudauerũt
btãm vᷣginẽſuos honoꝛantẽ. SðDMUW
* Miraculum. I1.
Adidẽ legit᷑ vbi ſup:ꝙ ſctũs Boicus be

ate vᷣgini ſũme deuot? dũ eccliam ſcti Wi⸗

chaelis intraſſet ⁊ in ea abſcõſus in angulo
ꝑnoctaſſet in lachꝛymoſis oꝛõnibo.Ecce in

media nocte vᷣgo bñdicta cuʒ celeſti miliiia

eccliam ingredit᷑ ⁊ dũ miſſam reqͥreret: Re⸗

latus ẽ ei Boicꝰ:qͥ timẽs accedere coꝛã Ri
vᷣgine mox lapis retro quẽ abſcõſus reſſde-
bat ſe ſubtraxit ab eo. Tũc coactus ad alta

re accedit ĩ veſte mirabili oꝛnatu.Cũq; my⸗

ſteria cũ mirabili melodia ⁊ cantibo angeliꝰ

cis fuiſſent cõpleta:vᷣgo bñdicta Boico ve

ſtẽ mirabilẽ dedit qᷓ adhuc in illa ecclia deD.
monſtrat᷑ dicẽs,. Oẽs venerãtes me excellẽ⸗

tioꝛi veſte oꝛnant᷑ ⁊ honoꝛant᷑ ꝛc.

Ad idem facit miraculũ de quoda mona
cho nomĩe Joſtio deſcbtuʒ lib. vj. parte. iſjſ.

arti.iij. in fine. “l
Miraculum. I.

Agdide legit᷑ in libꝛo miraculoꝝ btẽ vᷣgi⸗

nis:vt ſcribit An.Et etiã in libꝛo qͥ intitu⸗

lat᷑ ſcala celi: ꝙ in anglia fuit qͥ dĩ monachꝰ
ſũme deuotꝰbtẽ vᷣgini.qͥ q̃tienſcũq; nomen
marie audiebat flexis genib ei reuerẽtiã ex⸗
hibebat. Cum aũt victꝰ ſenio vix aſſurgere

poſſet ⁊ ſe leuare in lecto:dati ſũt ſibi ſeruito

res.qͥ vice q̃dam dũ abeſſent ⁊ monachꝰ p⸗

ſtratꝰbtãm vᷣginẽ reuerẽter ⁊ deuote vt ſoli⸗

tus erat exoꝛaret:finita oꝛõne deuota cũ vel
let ſurgere ⁊ neqͥret pᷣ ſenectute.conatũ adbi

bẽs ad ſurgedũ ait. Diudſchnne vᷣgo maria

adiuua me. Ecce ſtatim affuit eidẽ btã go

cũ ſacris vᷣginibo ⁊ cũ dnabo puellis erigeni
eundẽ ⁊ ad foꝛtitudinẽ iuuẽtut triginta ᷣn

noꝝ reſtaurauit:q qdiu vłxit btẽ vᷣgini ſola

licite deuiuit ⁊ ab oĩbo honoꝛabat᷑ ⁊c̃.
Miraculum. II.

Ad idẽ legit᷑ vbi ſup:⁊ recitat idem AnFũ.
etiã in epla ad coãglicanos epᷣos vicʒ ꝙ tez
poꝛibo Raroli regis frãcoꝝ:qͥdam germanꝰ
regis hungarie fuit qͥ ſic erat deditꝰ deuotio
ni btẽ vᷣginis vt q̃tidie añq; conederet dice

ret hoꝛas eiꝰ.Cũ aũt infirmitate grauatꝰvo

uiſſet btẽ ᷣgini ꝙ ſi eũ curaret caſtitatẽ fua

ret. Statim vidit camerã luce repletaʒ ⁊ ſe

curatũ oĩno reꝑit atq; ſanum. Tandẽmei

tur rex hungarie abſq; altero herede.⁊ iõ a

regni baroniba inducit᷑ iſte iuuenis ad ↄtra
hendũ ne careret regnuʒ ſucceſſoꝛe. Electa ·

q̃ʒ ſibi ſponſa ducunt᷑ ad eccłlian ꝓ benedi

ctione nuptiaꝝ.Tũc iuuenis recoꝛdatꝰ eſt

ꝓula die nõ dixerat hoꝛas beate vi ginis⸗

..

22

ki

d,

2

Moxcq; cepit dicere cũ deuotõe Et cũ ꝑoꝛã
do diceret ilã antiphonã. Quã pulcra es ⁊
“ decoꝛa chariſſima ⁊c. Ecce ſplẽdida vᷣgo
apparuit añ altare duobo angelis aſtãtibo et
alt ineni.. Si pulchꝛa ſum ⁊ decoꝛa vt di
cis cur me dimittens aliam ſponſam acce⸗
piſti Cunc iſte ait. O dña qͥd me iubes fa/
cere. At ila. Si ſpõſam carnalẽ meo amoꝛe
Dimittꝭ me in ſpõſaʒ celeſti regno hẽbis. Et
ſi feſtũ ↄceptõis mee celebꝛauerꝭ annuatim
mecũ in regno vnigeniti mei laureatꝰ eris.

Dis adii adoleſcẽs clã fugiẽs ab vrbe et

regno:venit aqlegiã:⁊ ſuꝑ rupẽ heremiticaʒ
vitã duxit.Tãdẽ fama ꝓdeũte veridica ſan
ctitat electꝰeſt ⁊ faciꝰ patriarcha aqͥ legie. et
publice pᷣdicauit atq; inſtituit fieri feſtũ ↄce
ptionis Marie deuote celebꝛandũ.
NMiraculũ. V. de feſto marie de niue.

Ad idẽ legit᷑ in lectionarijs ⁊ bꝛeuiarijs
De exoꝛdio feſti btẽ Marie de niue: ꝙ tge q̊ᷓ
Liberiꝰpapa ſedẽ romanã ꝓuide guberna/

ret. Erat qͥdam patriciꝰ vrbis no ĩe Johes
moꝛibo ⁊ nobilitate pᷣclarꝰ⁊ diues:⁊ ↄſiliter

ciꝰ vxoꝛ:q cũ filiũ nõ hĩent:btãʒ maria ĩ ſpe

cialẽ dñam ⁊ patronã pᷣelegerũt:⁊vitã ⁊ oĩa

q̃ poſſidebãt atq; om̃s facultates ſuas vno

oꝛe ⁊ ↄcoꝛdi deuotõe ĩ obſequiũ btẽ vᷣginis

deuouerũt exoꝛãtes:vt ſiẽ ipᷣa btã vᷣgo vellet

ita ſolita mißatõe diſponeret quõ in ei obſe
quiũ expẽderent᷑ ſue facultates.Tũc intrã/

te mẽſe auguſto q̃ vl acriꝰ excoqͥt. Ecce mi/

raculoſe die.v.ipᷣiꝰmẽſis )ᷣ tꝑis naturã ĩ no

cctesla aer nubibo denſat᷑ ⁊ frigoꝛe ↄſtringit

adeo vt niuiũ mltæudo deflueret q̃ ſolũmõ
locũ baſilice edificãde in honoꝛẽ btẽ vᷣginis
cooꝑuit ⁊ demõſtrauit. In ſpᷣa qʒ nocte ap
Parr vgo beata pontiſici pᷣdicto dicẽs ſic⸗
Opeꝝ tuoꝝ intetio ⁊ vigilãtia q̃ oĩpotẽti ðᷣo
płimũ places te mõ in ̊ cõmẽdabilẽ reddi/
derũt:vt qð ab alijs nõ fuerat hactenꝰattẽ/
tatũ erga mei noĩs deuotionẽ:ꝑ te nũc mihi
placuit ↄſũm Ari:vt cã ſalutis exiſtas oĩbo qͥ
deuotionẽ tui pectoꝛis fuerint imitati. UHeꝝ

ne hãc reuelationẽ dubites. Ecce miraculo

volui ↄfirmare vt eũ tãtũ locũ in q̊ baſilicaʒ
nols mei pcipio tibi ↄſtruẽdã:repleuerĩ in/
fuſione mirãde niuis q̃ candoꝛẽ purita et
donũ ſpũſſct ſignificat.Hẽbis ſiqͥdẽ ⁊ Jo/

haãnẽ patriciũ in h̊ oꝑe adiutoꝛẽ qͥ ad te dilu
culo veniet 1cepiꝭ tuis parebit.Cũ qͥ ſil et
ciero vniuerſo ac pplo vrbᷣ accedas ad mõ⸗

pltima

tẽ qͥ ſupagꝰꝛ.ibiq; vt demõſtratũ ẽ eccliaʒ.
noĩ meo fabꝛicabis. Cũq; ipe põtifex mira⸗
do qreret q̃ eẽt. Rñdit. Ego ſuʒ dei genitrix
vᷣgo maria:de q̃ filiꝰdei incaxnatꝰ pceſſit ⁊c
⁊ ſic viſio diſparuit. Cõſilr hocte eadẽ ap/
paruit pᷣdicto Johi patricio⁊ eiꝰ cõiugi ſub
his vᷣ̈bis di.Deuotionẽ tuã qᷓ patrocinium
mee defenſiõis ſpecialit elegiſti pio reſpexi

intuitu:q;obꝛẽ ſcire te volui qm̃ tuaꝝ reruʒ

hereditatũq; ꝑpetuũ ſucceſſoꝛẽ tibi voluip
uidere:itavt mihi domũ dũ in terra ↄſtruxe
ris:ego tibi in celis copioſuʒ theſauꝝ ⁊ etexr

nã ↄſtruã mãſionẽ. Hoc &̊ tibi pᷣcipio vt ſũ/

mo mane ad liberiũ papã accedas:⁊ cũ cõ⸗

ſilio eiꝰ in loco ſpecialit᷑ a me electo: ⁊ mira-
culoſe ꝑ niues demõſtrato baſilicã noĩ meo

erigas.Cũq; q̃ſiuiſſet:ꝛ nomẽ ſuũ ſctã dei ge
nitrix indicaſſet reuelatio diſparuit ⁊ in täta
admiratõe eos dimiſit:vt reliquã nocꝶ ꝑteʒ
inſomnẽ ducerẽt ⁊ ĩ diuis laudibo exultarẽt

Tũc pmo mane pꝑꝛecturꝰ ad põtificeʒ:vidit
ſiẽ audierat mõtẽ illũ niue cooꝑtũ: ⁊ credẽs
ꝙ h lateret põtificẽ cepit feſtinare: ⁊ pia vi⸗

olẽtia oſtiũ pape infeſtare: vt reuelatõeʒ fa⸗
ctã indicaret:ſj cũ ad papã intraſſʒ: moxſer
monẽ concepti gaudij pus papa pᷣuenit di.

Chariſſime oĩpotẽti deo gratias agere nos

oꝑtet ꝙ cũ ſim indigni ad ſpeciale obſequz
dei genitric dignatꝰ deputare:⁊ miraculo
dignatꝰẽ declarare qdᷣ ꝑ nos voluit iplere
ſcʒ ĩ loco ꝑ niues declarato baſilicã ediſica/
re noĩ btẽ vᷣginis dedicãdã. Cũq; vᷣba reue
latõis mutuo enarrarẽt. Ecce oĩs ppls ⁊ cle
rus pᷣ foꝛibo cõgregati aſtiterũt ex miraculi
nouitate płimũ ↄcitati.⁊ coꝛã eis põtifex ex
oꝛſus ẽ di.· Plimũ gaudere in dño frés nos
ↄuenit:qꝛ cũ diuĩa clemẽtia hãc vrbẽ caput
xpᷣiane religiõis effecerit. hodie diuĩs mu⸗
neribo ſpecialiter ðcoꝛare dignat᷑: vt ſciamꝰ
nob bñſicia diuĩa celitus ꝓuenire.ſ.ꝑ btãm
mariã. Ecce chariſſimi:nix de celo in h̊ fer
uẽtiſſimo tꝑe cecidit:vt nos deꝰ ſue miſcᷣie
candoꝛe dealbãdos oñderet ſi ad deuotõeʒ
ſctẽ genitriq ſue accingamur. Cũq; ſeriatizʒ
oĩb exponeret q̃ ſibi ⁊ Johi patricio fuerãt
reuelata. oẽs vnanimit᷑ clamauerũt dicẽtes
Bũdictꝰ deꝰ: ⁊ cũ ꝓceſſione exultãtes ad lo
cũ cũ diuĩs laudibo ꝑꝛexerũt:⁊ altꝭ niuib rę
pletũ locũ reꝑerũt ſᷣm limites in circũitu:v
erat baſilica edificãda.Cũq; papa appoſito
inſtrumẽto fodili pedes calcãdo iponhi 7

.

Tiber xI

* ſet ſubito tota terra ĩ circũitu iuxta niuiũ de

mõſtrationẽ eſt aꝑta ⁊ ecclia edificari cepit.
oẽs q̃ʒ ppli cũ ſũma deuotõe laudãdo deũ ⁊
mĩ̃em eiꝰ ad ꝓsꝛia cũ gaudio redierũt: ⁊ ſic
mag laude ⁊ honoꝛe Johes patriciꝰ ac con
ſunx eiꝰcoꝛã plebe tota ꝑ btẽ vᷣgis graʒ ſub

limati ſũt:qui eccleſiã iam pficientes: ſum
ptu magno per papam tandem dedicata ẽ:

in qua ⁊ ſpeciales reliquie recondite ferun-
tur.ſcʒ de feno ⁊ pꝛeſepio dñi:⁊ de peplo btẽ

—

vgis marie ſiue camiſia, necnõ vt ðꝛ caput

Hatthie apli in altari ma&ò ſub lapide poꝛ
phirito recõditũ ẽ:vbi exuberãt ↄtinue bñ⸗

ficia dei:ad laudẽ b. ᷣginis marie cũctis ad
ipᷣam ↄfugiẽtibo. O igit᷑ chariſſimi oẽs btãʒ

vᷣginẽ in patronã ſpecialẽ eligamꝰ oẽs eideʒ
deuote fuituꝶ obſeqͥa exhibeamꝰ:vt ꝑ ipᷣaʒ

graʒ obtineamꝰ: ⁊ in celo glie coꝛona hono

rari valeaamꝰ.
Caplim.vVII.ꝙ btã maria pctõꝛes poten

*„

ter recõciliat fill. Miraculũ.J.

Eptima vtilitaſ
ſ ꝙwbiã maria pctõꝛes filio potent
reconciliat. Secribit᷑ in libꝛo qͥ ðꝛ
Pꝓmptuariũ exẽploꝝ btẽ ᷣginis:⁊

refert clariꝰ⁊ meliꝰmagr̃ Johes gritſch oꝛ⸗

dinis minoꝝ:qꝙ qͥdã miles fuit raptoꝛ ⁊ pꝛe

dariꝰ: nec deũ timẽs ſʒ omi ſpurcicia vitioꝝ

plenꝰ.hẽbat tñ vxoꝛẽ deuotã qᷓ eũ ĩduxerat
vt ad honoꝛẽ vᷣginis marie diẽ ſabbati ieiu/
naret:⁊ Aue maria cũ ꝓcederet q̃q; diceret

coꝛã imagine btẽ vᷣgis. Cũq; ſeł iret ad pec

candũ ecclam quã pᷣteribat caſu ingreſſus
vidit imaginẽ vᷣgis cuʒ ſuo puero ĩ ſinu.Et
cũ cepiſſet vᷣginẽ ſalutare ꝑ aue maria:vidit
pueꝝ xpᷣm vulneratũ ⁊ ciꝰ ſanguinẽ fluere ĩ
gremiũ mr̃is.Quo viſo obſtupefactꝰ dixit.
O dña qs fecit h̊.Et vᷣgo rñdit.Tu ⁊ cete/
ri pctõꝛes qͥ ampliꝰ crucifigitis filiũ meũ qᷓ;
ludei. Volebat q̊ʒ ᷣgo ſanguinẽ filij terge/
re ⁊ reſtringere nec poterat. Tũc pctõꝛ ille
cõpũctꝰ ad vᷣginẽ dixit. O mr̃ miſcdie inter
cedeꝓ me. At illa. Vos pctõꝛes vocat me
mr̃em miſcdie qͥ nõ ceſſatꝭ me facere mrem
miſerie ⁊ triſticie.At ille. Nõ dña clemẽtiſſi
ma loqre ſic:ſʒ memẽto te eẽ aduocatã pctõ/
xñ ⁊ intercede ꝓ me.Tũc ait mr̃ ad filiũ. O
pijſſime fili amoꝛe mei miſerere huic pctõꝛi
mihi ſupplicãti.Et filiꝰ Noli mr̃ grauari ꝙ
te nõ audio:qꝛ ⁊ ego rogaui pꝛeʒ:vt ſi poſſi⸗

Pars n

bile foꝛet. ſ. alio mõ redimere genꝰhumanũ

trãſferret calicẽ paſſiõis a me ⁊ noluit audi /

re me.Tunc mr ait.O fili memẽto ꝙ mrno
amoꝛe te viſceribo meis alui:⁊ cõdona huic
pctõꝛi.Et filiꝰait.Ex iuſticia tibi oñdo te
exaudire nõ teneoꝛ.Et mr̃ ait. Nõ ſᷣm iqſti/
ciã cauſemur:ſʒ ſᷣm miſcdᷣiam:qꝛ ego ſʒ mr
miſcdie:ò̊ ppt᷑ me miere huiꝰpctõꝛis.Et fi/
liꝰ.Et ego ſcdᷣo rogaui pꝛem trãſterre calicẽ
⁊ ñ audiuit me.Tũc mr iteꝝ dixit.O fili me
mẽto oĩm laboꝝ nroꝝ et doloꝝ qͥs ſuſtinui
dona mihi hũc pctõꝛẽ.Et ſiliꝰ. Oꝓii noli
grauari:ſed memẽto: qꝛ ⁊ ego tercio rogaui
patrẽ ⁊ nõ audiuit me. Statiʒ aũt mr depo
ſuit filiũ ſuũ ad altare volẽs ꝓcidere ad pe⸗
des eiꝰgenuflexo QOõð vidẽs filiꝰdixit.O mr
qͥd ſic vis facere. At illa. Tãdiu añ pedes
illos genuflexo ꝓuoluta ſtabo q̃uſq; ei veni
am ↄcedis.Et filiꝰait.Abſit h̊ a me:qꝛ lege
diuĩa ſanxitũ eſt vt filiꝰhonoꝛet mr̃em:⁊ cuʒ

ſim filiꝰtuꝰte honoꝛare volo. Tũc ait:pec⸗

catoꝛi iſti ꝓpt te o mr̃ indulgeo. Et in ſignuʒ
pacis accedat iſte pctõꝛ ⁊ oſculetur vulnera
mea. Qõð cũ ille feciſſet:ecce oſculãdo oĩa ſa

nabant᷑ vulnera.⁊ ſic coguit miſcdᷣiaʒ pme⸗

ruiſſe:⁊ maxĩas gr̃as agẽs deo ⁊ inri eiꝰletꝰ
abſceſſit ⁊ domũ rediẽs male ablata rſtituit
⁊ mðʒ deſerẽs cũ ſctã vxoꝛe religionẽ itrãtei
cõi cõſenſu ad ſua monaſteria ibi felici fine
qeuerüůt. Mlraculũ.II. Oõð refert᷑ ĩ
mariali mas:⁊ in legẽda Si:qdã pꝛauꝰſacri
ſta lubꝛicꝰ:ſʒ ᷣgini deuotꝰq̃dã nocte ad ſce/
lus ꝑgens cũ ꝑ eccliam trãſiret ᷣginẽ ſalata
uit:⁊ poſtea deueniẽs ĩ fliniũ decidẽdo ex⸗
ſpirauit ſubmerſus.Cuiꝰ aĩam cũ vellẽt de
mones raꝑe angeli libatoꝛes irneul. aur
bus demões dixerũt. Vt qͥd hucveniꝭ:cũ
nil in hac auia habeat. Statĩq; btã maria
affuit ⁊ demões increpauit.Tũc demones
dixerũt nr̃a eſt anĩa:qꝛ in malo vitã finiuit.
Ait maria.Scio ꝙ aliq́ geng bᷣmũ me ſa⸗
lutauit ⁊ redies ſilr facere ↄſuèuit.Si g̊ di⸗/
ci vobᷣ iniuriã fieri:ponamꝰ ĩ iudiciũ ſũmi
reg.Tũc deo placuit vt ad coꝛpꝰ aia illa re
diret meritꝭ btẽ ginis marie. Interea fres
matutinas differri vidẽtes ſacriſtam q̃rũt =
ſubmerſuʒ cõꝑerũt.Et cũ de flumie extrahẽ
do mirarẽt᷑:ille repẽte ad vitã redijt: ⁊ geſta.
referẽs vitã in bono ↄſũmauit. Mira
culũ.iII. Ad idẽ ĩ mariali magno ⁊ libꝛo
ſcala celi legi᷑ ꝙ q̃daʒ iudea in ꝑtu lab oꝛãs

ni
10
pen,
nr
4es
eni
ege
a;
e⸗
nu;
en
1l
ne⸗
let
iteſ
fne
ti
ai
ſce⸗
u

d

tde
Ai
ci
ri
es
in
eſ⸗⸗
di⸗
iim
ſt
ahe
ſ.
r
bio

Pars

moꝛtẽ tm̃mõ expectabat. Cũ aũt vicine mu
lieres xpᷣiãe eã viſitaſſent ⁊ vidiſſent eiꝰ cru/
cliatꝰ:inſtabãtvt ſe btẽ marie cõmẽdaret q̃ ꝓ

ut loqͥ potuit ait. O dña maria licʒ ñ ſim di

gna rogare te cũ ſim de genere eoꝝ q occide

rũt qeiũ tuũ:tñ audio ꝙ clemẽtia tua ſe extẽ/

ditxepiã ad pctõꝛes.ſi q̊ liberab me:en ꝓmit/
to vnacũ ꝓle baptiſmũ ſuſciꝑe.Et ecce ſubi
to abſq; doloꝛe peꝑit filiũ Et qꝛ tũcvir ſuꝰiu

deꝰ agebat ĩ remod.ſurrexit mlier ⁊ cũ nato
filio baptiſmũ ſuſcepit. Tãdẽ reuerſꝰ mari
tus ſuꝰcũ hec audiſſet euaginato gladio fili
um inieremit.Tũc mlier cepit clamare: In

ſurgt vicini ⁊ iude fugit: ⁊ qꝛ ciuitas clau

ſa erat exire nõ poterat. VUñ cũ locũ nõ ha⸗
beret refugij vidit diſcurrendo ꝑ ciuitatẽ ꝙ;
oꝛatoꝛiũ b. ᷣginis erat aꝑtuʒ illuc intrauit:
ibiq; cũ cxpectaret eos qs ſciebat ad capie/
dũ aduenireꝛ ſciret certitudinalit᷑ moꝛtẽ ſibi

iminere:vidẽs ĩ altari imaginẽ b.vᷣginis ſũ/

pta fiducia cepit dicere. Heu dña maria vᷣe
mag miſcdia tua ꝙ me canẽ peſſimũ qͥ de⸗
uoꝛaui filiũ ꝑmitt ſtare ĩ domo tua ⁊ in pñ
tia tua:audiui qꝛ magẽ bonitas tua fac ꝭ̊R p
pter te mecũ miſcdiaʒ:ſiẽ fecit filiꝰtuꝰihs cũ
Paulo ꝑſecutoꝛe. NHã vᷣaciter credo ipᷣm ie
ſiym ex te natũ ſine ꝓginitatꝭ amiſſiõe:⁊ ipᷣim
fateoꝛ deũ ven ⁊ hoĩem in lege nra ꝓmiſſuʒ

culꝰ miſcðie nõ ẽ numerꝰ. Cuũq; fleret venit

curia q̃rẽs ipᷣm:⁊ ibidẽ inuẽtũ ligauerũt.Et
ipᷣe cepit baptiſmii petere dicẽs: vt cozòſcat
ꝙ nõ ꝓpt᷑ timoꝛẽ moꝛti baptiſari reqͥro: nũc
ſupalico vt me baptiſetis ⁊ mox ducatis ad
moꝛte. Oõ ſi negere vult baptiſt mũ:ihʒ xp̃ʒ

v redẽptoꝛẽ mũdi accipio ĩ datoꝛẽ baptiſmi:⁊

ſanguinẽ meũ accipio ꝓ aq̃.Tũc ſtupeſacti

pꝓmist curia ipᷣm baptiſari: ⁊ ſic ad carcereʒ

poſtea duci. Judea vxoꝛ ſua ↄtẽplãs filium
ſuũ iugulatũ vidit ipʒ viuere⁊ ridere.Hox
q; gaudẽs audita baptiſatiõe ſui mariti cuʒ
filio cucurrit ad curiã:⁊ oñdit pueꝝ viuẽteʒ
ſola cicatrice ananẽte ĩgutture ſanũ Et ecce
mirãt᷑ oẽs de his geſtis.Educit᷑q; iudeꝰba
tiſat de carcere. Moxq; puero illi data ẽꝑ/

fecta vox ⁊ ĩ pntia totiꝰ ꝓpli h̊ ðꝛ ꝓtuliſſe.mr
mieccdiaꝝ ⁊ totiꝰ cõſolatoõis:vᷣgo añ pꝑtũ:vᷣgo
in ꝑtu: vᷣgo pꝰpꝑtũ:mr ihu xpᷣi filij ði intacta

me in ſuũ ſeruitoꝛẽ adoptauit. Lũc oẽs lau
dãtes b. ginẽ mariã:iudeũ baptiſatũ ꝑmi/
ſerũt libeꝝ abare:qͥ fuiẽs ex coꝛde btẽ vᷣgini

ſuꝰfiliꝰcreſcẽs ⁊ ĩ bono ꝓficiẽs b. vᷣginis de

uoriſſimuꝰextitit. Miraculi. II. Ad
idẽ refert ceſariꝰin ſuo dialogoꝝ libꝛo ꝙ pe .

floꝛẽtiã fuit qͥdã miles qͥ deditꝰ vanitatibo ⁊
laſciuijs cũ diſſipaſſet oĩa bena ſua a q̃dam
villico qͥ demõibo adherebat ↄſiliũ reqͥſiuit
ꝑ quẽ modũ poſſet ditari. Qui eũ ducendo
ad qdᷣdã nemꝰ vocato demõe eis occurrit:
⁊ cã q̃ſita qͥd vellẽt edixerũt ꝙ miles iſte vel
let ditari.Et demon ait. Yacilia ſũt iſta mi⸗/
hi dũmõ voluerꝭ annuere vot meis.miles
aſſenſit. Demon ãt tria poſuit. Pꝛimo ab
negationẽ filij dei. Scðo abnenucianone
mr̃is eccłie ⁊ ↄſoꝛtiũ ſctõꝝ viroꝝ:⁊ hec duo
miles fec. rcii it
ginem bñdictã abnegaret ⁊ renũciaret ſuis
ſubſidijs meritꝭ ⁊ ſubuẽtõibo ũc miles n
luit h̊ tercium facere licet valde ſolicitareĩt᷑
villico. Sicq; demon iratꝰ receſſit:⁊ iſte mi
les nil ꝓſpeꝝ in hac re habuit. Tãdeʒ nutu
diuĩo q̊dam die ad ſe redijt:⁊ de his q̃ abne
gauerat cõpũctꝰ intrauit eccliaʒ ⁊ coꝛã ima
gine b. vᷣginis cũ maxiĩs ſuſpirijs ac lachꝛvx

mis cepit veniã ⁊ miſcdᷣiam iploꝛare. Dũq;

in ſuo doloꝛe nõ attẽderet ad clamoꝛẽ ſui ge
mitꝰ: ſʒ voce audibui diceret: ĩ miſcðie
impetra miſcdiaʒ mihi ⁊ indulgẽtiã delicto
rũ. Quidã nobil ditiſſimꝰ vicinꝰ qͥ tũc in ec
cleſia erat:poſuit ſe retro columnã vtpoſſet

audire qͥd iſte tã lachꝛymoſe poſtularʒ a be
atav̈gine. Tüc audiuit imaginẽ b.vgis looz; O

filio ſuo hec verba. Yons miſcdᷣie qui dixi/
ſtiinolo moꝛtẽ pctõꝛis ſʒ vt mag ↄuertat᷑ et
viuat miſere huic pctõꝛi At ecce imago filij
auertit faciẽ ne reſpiceret hũc militẽ flẽtẽ di/
cẽdo.Quõ huic faciã miſcdᷣiam qͥ me nega/
uit eẽ deũ: Tũc mr ait Fili licʒ h̊ peccauerit

a diabolo deceptꝰ:tñ o fili attẽde qͥd ꝓmiſi⸗

ſti hũano generi:qꝛ in q̃cũq; hoꝛa ingemue
rit pctõꝛ nõ recoꝛdaber iniqtatũ eiꝰ Parce
̊ ſaltẽ ꝓpt᷑ me.Ait filiꝰDimiſſa ſũt ei oĩa pec
cata.Et vox ad euʒ. Surge vade ⁊ ampliꝰ
noli peccare:qꝛ merita mris dei te ad pniaʒ
adduxerũt. Iſte &̊ gras agẽs ſurrexit:⁊ cum
vidiſſet aliũ ſtãtẽ retro colũnã:cognito ꝙ et
ille hecba audierat ⁊ viderat rẽ iſtã(vt nar
rat᷑ille nobił ditiſſimꝰreqͥrẽs cãm ⁊audiẽs
geſta a pncipio:ob deuotõeʒ b. ᷣginis iſtuʒ
militẽ ſibi adoptauit: ⁊ vnicã filiã quã habis
it cũ młtiplicibi diuitijs eidẽ ĩ ↄiugiũ tradi

uc erei woſnitvanon E

—— 1. „*

dit. ⁊ ſic recuꝑatꝭ oib bõis b. vᷣgi degninit .

S

.

—

6

5Je,

.Caplin.VII ꝙ maria demões fugat.

Miraculum.I.

Ctaua vtilitas

,I qꝛ maria demões fugat. Legit᷑ ĩ
libꝛo ͥ ð ſcala celi.atq; ĩi maria
li mas:qꝙ fuit qͥ d nobilis qͥ de

uotꝰ⁊ piꝰad b.vᷣginẽ qͥndã oꝛõnẽ ad b.vᷣgi/

nis necnõ Johis euãgeliſte honoꝛẽ editã qᷓ

incipit.O intemerata ⁊c.qlibet die dicebat
cũ maſ deuotõe.Cui inuidẽs diabolꝰin aſ/

ſũpto coꝛꝑe dãnati hoĩs cuiuſdã ſe pũntauit

ad fuiẽdũ attẽte:quẽ nobiłl cũ ꝓnũ ad oĩa et

induſtriũ ĩ ſuitijs vidiſſet poſuit ipᷣm ĩ q̃da

hoſpitali qð ipᷣe edificauerat.ſ.nobil ſũpti/
bus ꝓpꝛijs: vtq; ibidẽ fuiret attẽte infirmis
⁊ pauꝑibo deputauit ꝓuidẽdo.Ecce vᷣo dili
gẽter ⁊ mirabili charitate ſᷣm apparẽtiã exeq̃ᷓ

bat᷑ mãdatũ dñi fuiẽdo infirmis ⁊ pauꝑib

ſca ꝙ oẽs exũtes in hoſpitali mirabiles lau/
des de eo dicebãt. Accidit vt ſel veniſſet ad
dũm ſuũ petẽdo piſces ꝓ aliqͥb inſirmis in
hoſpitali qͥ vt dicebat:alia comedere nõ va
lebãt Et dũs miſit ad foꝝ nec ibi piſces rep
pererũt.vñ iſte dñs cũ ipᷣo ſᷣuitoꝛe qͥ.ſ.igra/

batr foꝛe diabolꝰaſcẽdit nauẽ ad piſcãdũ: et
cũ eent in pfundo ſtumis nitebat᷑ diabolus
ſubmergere ipʒʒ dñm. Szʒ ecce fune cãdidiſ
ſimo nauẽ cingẽte ⁊ firmãte de celo deſcẽdẽ
te moueri nõ potuit.Tadẽ reuerſi altera qᷓ⸗
dã die iteꝝ a dnño venatões ꝓ infirmis fieri
poſtulat dicẽs ꝙ alit᷑ viuere pliminõ vale⸗
bãt eoꝝ.Tũc dñs mane ſurgẽs cũ eo acce
ptis laq̃is:iacul:canibuſq; ꝛ auibo:nemꝰma
xlimũ intraucrũt.Et cũ dñs inſeq̃ret᷑ pdam

iſte diabolꝰin ſpẽ fuitoꝛis exũs:nitebat᷑ euʒ
occidere iacula mittẽdo ) euʒ q̃ſi mitterẽt

venãdũ ferã.ſʒ ſtatiʒ pann? pulcerrimꝰ inter

ponebat ſe int᷑ iaculatoꝛẽ ⁊ militẽ:nec eidem

poterat ĩ aliqͥ nocere.vñ reuerſi cũ pᷣda q̃dãa

die iſte nobił cũ inuitaſſet qndaʒ epᷣm rogat
eũ vt ſuũ hoſpitale viſitet:q vnacũ nobili ac
cedẽdo: ⁊ vidẽs illũ fuitoꝛẽ ac reqͥrẽs ab in
firmis mirabiles cõmẽdatões de ipᷣo audi/

uit.Et mox reuelãte deo coguit ꝙ eẽt demõ

Pꝛecepit &̊ eidẽ coꝛã oĩbo ĩ vᷣtute ihu xpᷣi vt
q̃s eſſet diceret ⁊ ad qͥd veniſſet aut cur illic
maneret cãʒ aꝑiret. Mox ille depᷣhẽſus ho
ſtis rugiẽs terribilit᷑ ai.Demõ ſum pncipis
tenebꝛaꝝ ſociꝰ⁊ cogoꝛ dicere vitatẽ:veni nẽ

* pe huc Pꝛimo vt infirmãtes in h̊ hoſpitali
buare qre ↄfeſſiõex ſacroꝝ ꝑceptõe, Scðo

venivt pimerẽ iſtũ militẽ qͥ ẽ griꝰnris opꝑibo

⁊ Fuit mr̃i ihu:ſʒ nũc vtroq; puatꝰſuzʒ.volui
q; ppe ip[ʒ ſubmergere ⁊ nõ potui:qꝛ coꝛda ſe
rica de celo demiſſa nauẽ firmauit. Jacula⸗
re etiã volui ⁊ neqͥui qꝛ e celo delapſꝰ pãnꝰ
gure?ſe interponebat ⁊ ſagittas ſuſcipaspat
Infirmis etiã nocere nõ potui:qꝛ virt Rriſ
di me repᷣmebat ꝓptvnã oꝛõnẽ quã iſte milei
de facto dicebat q̊libet die. His q̊ʒ dictꝭ de⸗
mon ↄfuſus cũ terroꝛe ⁊ fetoꝛe relicto diſpa
ruit:⁊ oẽs in laudẽ dei ⁊ btẽ vᷣginis pꝛũpũt

Tũc introgat epᷣs qᷓ eẽt illa oꝛõ.Cui miles.
O btã ⁊ intemerata ⁊c. Miraculi.II.

Ad idẽ legit᷑ vbi S.ꝙ fuit qͥ dã iuuenis reli

ctus a pꝛe ⁊ dimiſſus cuidã militi ad nutriẽ
dum. Dũq; poſtea dediſſet ſe male ſocietati

ebꝛietatiba ludis ⁊ ĩmundicijs:nõ obſtante

coꝛrectõe tutoꝛis cepit vẽdere ⁊ alienare hoſ
ſeſſiões ſuas.Tũc iſte miles tutoꝛ eiꝰ vollz,

ſibi fidelitatẽ fuarep pᷣcio qð dabat᷑ ab alijſ
ipᷣe ſibi redimebat ⁊ emebat fidelit.Tãdem

oĩbo finalit diſtraciꝭ dũ nil ampliꝰad vẽden

dũ hĩet ⁊ młtũ egeret accidit ſeł vt iret adve
nationẽ cũ qdam malo ⁊ imũde vite milite.
Iſte dixit iuueni.Cõpatioꝛ tibi:qꝛ miles tu

toꝛ tuꝰdecepit te ⁊ apꝛopꝛiat ſibi oẽs poſſeß

ſiões tuas. Sʒz ſi velles mihi acqͥeſcere ego

ducerẽte ad qndã dñm meũ ⁊ ille ditarette
diuitijs magnis. Aſſentit iuuenis:⁊ dũ in-

trarẽt nemꝰ magnũ: interrogat ſociũ qͥd iſte

dñs vellet hꝛe ab eo ꝓ dititijs donãdis.At
miles. Hõ niſi vnicuũ buʒz. Cũq; veniſſent

ad terminũ:ecce demõ affuit cũ mag apa⸗

„.

ra tu ⁊ gratãter accepit milit ⁊ ſocij adutũ.

Cũq; expoſuiſſent cãm qduentꝰ ait demon.
Voðeᷣ xpᷣiãi eſtꝭ mitũ duplices ĩ ᷣbis:pmit/
tid nobᷣ fuare pacta dũ peti adiutoꝛii: qũ
aũt facti eſtꝭ diuites vᷣtiꝭ doꝛſuʒ nob. Sig

vis a nob auxiliũ:abnega mariã mfr̃eʒ dei
abꝛenũcia om̃i adiutoꝛio ipᷣiꝰ. Iſte ãt iuue⸗

nis licʒ foꝛet malꝰtñ q̃libet die dicebat illuʒ

v. Maria mr gre mĩ miſcdᷣiec. Vñ ꝑterri
tus cepit hũc vᷣſuʒ exclamare. Tũc demon
iratꝰ) militẽ qͥ eũ adduxerat ſtatim ſuffocco

uit eũ ⁊ ad infernũ depoꝛtauit. Juuenis vᷣo
relictꝰcũ mas& terroꝛe redijt ad ciuitatẽ.a in

craſtinũ erat vigilia aſſũptiõis btẽ MDarie.

Tic illo die ingreſſ ꝰeccliã: ecce imago btẽ

vᷣginis aſſurgẽdo caput ei inclinauit.Ciũãt

ipe h̊ nõ videret: ſʒ ile miles ꝗ eũ nutrierat

⁊ tutoꝛ ei fuerat dũ vidiſſet eũ ſere cũ ↄtri
tiõe coꝛã altari b. vᷣginis reqᷣrit cam. Et ille

õ

at
le⸗

dü diriſtet ſibi oĩa pᷣdicta que ſibi acciderãt
laudauert deũ. Et ſic ille miles ſibi ꝑdita re
cupauit Miraculũ.III. Ad idẽ legit᷑ in

libꝛo qͥ ðꝛ ſcala celi: ꝙ fuit qdã religioſus q
cũ meditaret᷑ ð celeſtib ↄgregatio maõ poꝛ
coingreſſa ẽ ſuã cellã.Cũ ãt pᷣtẽderẽt ꝙvel
let e deuoꝛare ⁊ ĩcepiſſent rodere tibias eiꝰ

ile ĩcepit camare.v. Ab hoſte maliã defen
das nos dðᷣi genitrix vᷣgo Tũc ſtati b. vᷣgo vi

ſibilit apꝑuit eidẽ ⁊ cũ ᷣga quã manu tene/

bat exercitũ demonũ fugauit dicẽdo Rece/

dite maligni recedite: qꝛ victoꝛiã nũq; hebi
tis dmihi deuot.qͥ oẽs euaneſcẽtes ſic ſu/

ma Ille ↄſolatꝰ a bndicta vᷣgine remãſit ĩ c
leſti dulcedĩe:Ecce patʒ:qꝛ qͥ fuit b. vᷣgini ⁊

ad eã ↄfugit:ipᷣiꝰ vᷣgis pᷣcib⸗ demões nocere
volẽtes cõpeſcũt᷑ ne vincere poſſint:aut tali

bus plene noceãt q̃ntũ velint.

—

Caplm. IN. qꝙ btã maria errãtes illumi⸗
nat. Miraculũ. I.

Hna vtilitas qꝛ

n maria errãtes illũinat.Legit᷑ in li.
qͥ ðꝛ ſcala celi:ꝙ fuit qͥdam ſacer/

daos qͥ deuotꝰ btẽ vᷣgini młtũ dubitabat de
ſacro altarꝭ.⁊ iõ rogabat aſſidue b.vᷣginẽ vt
vũ diãret᷑ adiuuare.Cũ ãt ĩ ſabbato celebꝛa
ret miſſaʒ:añ pꝛ nr̃ diſparuit hoſtia quã ſa/

crificauerat:⁊ dũ reſpiceret ſtupefactꝰ:vidit

mfez glie añ ſe ſuũ filiũ ĩ vlnis tenẽtẽ ⁊ dicẽ

tẽ. Ecce quẽ ſctãpuerꝑa poꝛtauit: ecce queʒ
ↄſecras:ecce quẽ manibo tractaſti: quẽ leua

D ſtz:⁊ ecce trado tibi filiũ meuz:accipe ⁊ ꝑfice

miſſe officiũ.Accepit ̊ ſacerdos pueꝝ⁊ po

ſuit ſuꝑ coꝛꝑale: ⁊ cũ ꝑueniſſet vt iã hoſtia,

——

deberet frãgere nõ ampliꝰ ĩ foꝛma pfleri ſz ĩ
foana panis mõſtrat ẽ ei.⁊ ſic ille ĩ fideẽ ro
boꝛatꝰ. Miraculũ. II. Ad idẽ legit᷑ ĩG ma

riali ma ⁊ etiã libꝛo q̊ S. ꝙ fuit qͥdã iudeꝰ ĩ

iõbardia qͥ viã incedes a latronibo capit᷑ et
plagꝭ ĩpoſit carceri obſcuriſſimo tradit᷑ vin

ctis manibs pꝰtergũ.ſicĩ doloꝛe poſito ⁊ ex/

pectati moꝛt aduẽtũ occurrit ĩ mẽtẽ vt ad/
iusoꝛiũ b.vᷣgis marieĩ q ſperãt xpᷣiãi rere⸗
ret. Cũq; flẽdo diceret O dña regina celi et

cerreviſica in h̊ cane qð de te pᷣdicat᷑qꝛ ðꝛ a
xpiãis ꝙꝙ ꝑ te mũd ſaluat᷑ ⁊ detẽtia demõe
liberãt᷑:captiuiq; eripiãt᷑. Adiuua ̊ nũc me

utcq; tribo diebo cũ ſic mãſiſſet ⁊ p laſſitudine

₰☛

paululũ otʒdoꝛmiſſet affuit q̃dã dña ſplẽdi⸗/
diſſima cũ duab puelł q̃ꝝ vna diſſoluitvin

gila qbo miſer erat cõſtriceꝰ: euigilauit mox
ı * .
ı○

9⁹ .

rat. Miraculũ.I.

vltima

pᷣ gaudioiudeꝰ ⁊ admirãdo cepit reſpicere

q̃ eẽt iſta ꝑſona Et vidit ñ ĩ ſõnis ſʒ vigilãdoꝰ

dñam celi aſtãtẽ ex cuiꝰclaritate totũ diuer⸗

ſoꝛiũ replebat᷑ Ad quã iudeꝰ ait Dic mihio

dña q̃ es q̃ taz benignũ affectũ mihi miſero
oñdiſti.At illa:ego ſũ maria quã tu cũ gemi
tibo aduocaſti:⁊ licʒ tu ⁊ gẽs tua me ⁊ filium
meũ:redẽeptoꝛẽſeculi abnegaueritis:tñ ecce
mal ꝓ vr̃is reddã bona:vt.ſ.ab erroꝛe ad vi
am vᷣitat te adducã. idcirco ad teveni voca

ta. Veꝝ vt euidẽtiꝰ hͥ ↄâſcas egrediamur fo

ras ⁊ duxit ꝑ angelos ad altiſſimã rupẽ:vbi

poſitꝰ cũ reſpiceret inferiꝰ vidit vallẽ ꝓfũdiſ

ſimã ⁊ obſcuriſſimã: ſulpyhureas flãmas? fe
toꝛẽ intolerabilẽ emicãtẽꝛ hoꝛridis toꝛmẽto

rũ generibo ĩibi toꝛq̃ri anĩas abſq; miſcdᷣia.

Illeq; lamẽtabãt᷑ hoꝛribilit et eiulabãt nec

pena minuebat᷑. Cũc territꝰ iudeꝰ coꝛruit ⁊
vᷣgo btã ait:hec dant᷑ toꝛmẽta ꝑfidis iudeis

q negãt me ⁊ ſfiliũ meũ ihʒ.Tãdẽde mãda/

to vᷣginis ꝑ angelos ductꝰ ẽ ad mõtẽ qᷓndã
gratiſſimũ ĩ qᷓ̃ mãſiões ſplẽdidiſſimas aſpe
xit:odoꝛeſq; ĩextimabił ſuauitat ſenſit:⁊ ce-
tus ciuiũ celeſtiũ vultu ſplẽdidiſſimo pſallẽ
tes. Cui ait ᷣgo btã:hec ẽ hereditas aĩaꝝre
dẽptaꝝ ſanguine filij dei quã ⁊ tu poſſidere
poter ſi vᷣe credas Et nũc elige locũ quẽ ho
rũ voluerꝭ:⁊ ſic diſparuit vᷣgo btã. Lũc iu⸗

dev puenit mãe advillã ſuſcepto baptiſmo
cũ maꝗ deuotõe fuiuit qad vixitvꝰᷣgini bũdi

cte qᷓ eã ad fidẽ illũiauit ⁊ ad viã vᷣita ꝑdu
xit miraculoſe. !ꝗ”MMM
Caplm. N. ꝙ btã maria a danatõe libe⸗

ℳ

Etcima vtilitas
ꝓmaria a dãnatõe liberat. Legit᷑
in li. qͥ ð ſcala celi:ꝓ fuit qͥdã cle⸗
ricꝰq̃ tota intẽtõe libidini deditꝰ: nihilomĩꝰ
B bonũ tmmõ ĩ eo erat ꝙ hoꝛaſb.vᷣgis ðᷣuo
te dicebat. Cũ ãt qdã vice ad ꝑficiẽdã ſuã li
bidinẽ trãſiret ꝑ qndã põtẽ:⁊ dicere cepiſſet
interim officiũ b. virgis ĩ fluuiũ cadẽs ſub⸗
merſꝰ?ẽ ⁊ a demõibo raptꝰ.Tũc b. vᷣgo affu
it ⁊ cõpulit demões ad iudiciũ ducere ipaz
aĩam vbi cũ altercarẽt᷑ demões aſſerẽtes ꝙ
eis debet᷑ aĩa ĩ pctõ moꝛtali decedẽs. Ecce
b.vᷣ̈go duo teſtionia ſacre ſcpture allegauit.
Pꝛimũ ẽ: vbi te ĩuenio ibi iudicabo. Se
cũdũ ẽ:ex verbᷣ tuis iudicaberꝭ ⁊ ſic cõ clũſit

di. Exq̃ iſte dũ moꝛtuꝰeſt meũ officiũ dice

bat ⁊ ĩ oꝛe ei erat angelica mea ſẽ la licic .

Liber

circo mea eẽ dʒ ala iſta Tũc iudexpᷣcepit af
erri liguã eiꝰ:⁊ cũ iuẽta foꝛetĩ ea hec ſcptu⸗/
ra Aue maria ⁊c.ait iudex Reuertere ad coꝛ
pꝰ⁊ age pniaʒ:qꝛ diabolo ñ dat᷑ ptãs ſuꝑ te
Apr reueretiã illiᷓ ẽ oĩm ſalꝰ ⁊ victoꝛia foꝛt
de hoſte. Lauda g̊ dulciſſimã mr̃em meã et
dic oĩb qꝛ hec ẽ pncipiũ hũane ſaluatõis ?
recuꝑatõis.ſ.ipam b.mariã colere:⁊ ſic liba
tus ẽ hõ ille Eiecto q̊ʒ eiꝰcoꝛpe ꝑ angelos

flumiĩe:aĩa illa intrãte reuixit 7 pnĩaʒ egit ac
oĩa relinq̃ns religionẽ ĩtrauit vbi laudabi/
lit ↄſũmauit. Miraculũ.II. Ad idẽ legi᷑
in q̊dã miracło qð accepi ex libꝛo notabił
cuiuſdã pᷣdicatoꝛis oꝛdis minoꝝ ꝙ ĩ comi-
tatu tholoſano duo frẽs erãt magni pᷣdoneſ
reſidẽtes ĩ q̃dã caſtro:vnꝰ coꝝ licq; pᷣdaret᷑tñ
pᷣcauebat ne hoĩes occideret:h̊ diuĩio nutu

pnia ductꝰ intrauit oꝛdinẽ fratrũ minoꝝ ⁊ q̃

tidie exoꝛabat deũ ꝓ ſuo fre pᷣdone vt ↄuer/
teret᷑ ad pniaʒ. Accidit ãt ꝙ ille ſuꝰfr pᷣdo in
firmaret᷑. Cui cũ ↄſanguinei ↄſulerẽt pnĩaʒ
⁊ ↄfeſſione:dixit ꝙ nulli alti vellet ↄfiteri ni

ſi iſti ſuo Germano facto fre minoꝛe pᷣſbyto

co inqͥt ꝙ ille qᷣndã tuit ſociꝰ opeꝝ meoꝝ et
2ſciꝰe facioꝝ meoꝝ Miſſo itaq; nũcio p eo
dẽ interi iſte guatꝰ ĩfirmitate moꝛtuꝰ extitit.
ille q adueniẽs repꝑit hũc ſuũ frẽʒ defũctũ
poꝛtari ad tumulãdũ,. vñ flẽs piecit ſe ĩ oꝛõ
ne.⁊ bñdictã vᷣginẽ cepit rogare ꝓ ſuo frfe to
tis viſceribo deuotõis. Et ecce ſubito moꝛ⸗
tuꝰ ille eriges ſe clamauit foꝛtit᷑ dicẽdo. Ve
mihi ⁊ iterato recidẽs qͥ euit.pꝰaliqntulũ cũ
ille frẽ minoꝛ nõ ceſſaret ab oꝛõne: iteꝝ erexit

o ſe moꝛtuꝰ ⁊ clamauit tã foꝛtit vt circũſtãtes

territi fugerẽt:⁊ iteꝝ recidens ſiluit. Tercio

deniq; cũ oꝛõnis ꝓlixitas ĩ cubiclo a fre di
ſtederet: ecce ille moꝛtuꝰ erexit ſe ⁊ exilijt di.
Bꝛas ago deoꝛ bñdicte vᷣgi marie.Oẽs igr

Rſtupẽtes introgauert eũdẽ:⁊ rũdit. Egreſſla
inqt aia mea rapta ẽ ab inumerꝭ demöibo q
ola pctã mea mihi obijciebãt:⁊ ad toꝛmẽta

ðᷣducere nitebãt᷑:vidiq; q̃ſi foꝛnacẽ ignis ar

dẽtis ſulphurei hoꝛribil:q̃ cũ pijcere me vel
lent ſtatim foꝛtiſſime clamaui pmã illã vocẽ
quã audiſtis viq;:ve mihi.Ecce ãt vidi ſu
me ĩ altiſſimiſ ſtatẽ iudicẽ qͥ ſniaʒ õ me ferre
volebat vt ignibo traderer ꝓpt qð ꝑterritus
Scõðo clamaui foꝛtiꝰ:mox q̊ʒ apꝑuit hõ ſi/

mibſfri meo germano ĩ hitu oꝛdis minoꝝ ꝓ

cidẽs coꝛã b. maria vᷣgĩe.⁊ ꝓpr eiꝰpᷣces b.vir

So maria intceſſit coꝛã iudice:⁊ ſic eiꝰmeritꝭ
T intceſſiõe dilata ẽ a iudice ſnia dieb octo.

2 interi aia coꝛpi meo rſtituta p agẽda pnia

⁊ ſic gras oĩpotẽti ðᷣo ⁊ b.marie ago atq; i⸗-
bio fr chariſſime Yeſtinemꝰ igr vt ſatiſtafla
mꝰ dãnificatꝭ.qͥbo ꝑfectꝭ cappa induit᷑ oꝛdis

minoꝝ ⁊ lachꝛymas cũc dieb ac cõfeſſus
die. viij. qeuit fine bono. Ecce claret ꝙ deĩ
maria intpellata ſua intceſſiõe libat a dana

tiõe etna. Miraculũ. I. Ad idẽ refert
Vincẽtiꝰi ſpeclo hyſt. li.viij.c.cxvij.ꝙ ĩ kri
toꝛio lugduñ.erat q̃dã mlier b. vᷣginẽ valde

amãs ⁊ ei deuote ſᷣuies:q̃ cũ adhuc ĩ iuuẽtu
te ſua qðᷣdã fecerat pctm̃ qð nili pᷣ vᷣecũdia

audebat ↄfiteri:licʒ alas ſtrenue bõa a er

erceret. Cũq; ↄfitebat᷑ alia pctã iſtud vnum
ſubterfugiebat: ⁊ qſi ↄfiteri intẽdẽs ĩ fine cõ
feſſiõis dicebat ſic.de his⁊ alijs ſi q̃ ſütime

de qᷣb ↄfeſſa nõ ſum dei miſcõiã ⁊ vr̃am pz
abſolutõʒ poſtulo. Tãdẽ accedẽs añ q̃ndaãa

b. ᷣgis imaginè tota coꝛdis amaritudiĩe illũ
reatũ quẽ celabat loqbat᷑ fatẽdo ſe peccatri

cẽ.vñ ↄfeſſoꝛis ſagacitas qũq; aduertebat

exeſtuãtẽ eiꝰaim:tũ ex eiꝰ tremule vod ſono

tũ ex meſticia freqnti. Cepitq; ipᷣe confeſſoꝛ
ſuauit᷑ monere vt ab ea exigeret tãti gemitꝰ
cãm ꝑ ↄfeſſiõis vᷣitatẽ:ſj ligãte os eiꝰdiaboę
lo ñ potuit ↄfiteri p vᷣecũdia Demũ tẽpoꝝ·
ſucceſſu mlier ſine illiꝰpctĩ ↄfeſſiõe ad extre.

mã vite hoꝛã ꝑuenit:q̃ moꝛtua⁊ coꝛã iudice

adducta ipᷣa b. maria poſtulãte iudex pep
dit edictũ:vt ad coꝛpꝰ rediret aia peccatricꝭ
⁊ qm̃ ſine ↄfeſſiõe nõ ẽ ſalꝰ v viuẽs ſacerdo
ti ↄfiteret᷑.⁊ ſic dãnatõʒ q̃ iſtabat ac ömonũ
ſocietatẽ euaderet. Interi fuabat᷑ cadauean
ecce ſubito ſurrexit mlier ⁊ agates fuger̃t:qG
allocuta cũ acceſſiſſe piꝰ ait:vocate ſacerdd
tẽ q̃ vocato ð illo pctõ fecẽ ↄfeſſionẽ ac de ok

bᷣalijs delictꝭ ⁊ enodauit cũci ſuã libatoeʒ

factã ꝑ b. vᷣgine: ⁊ ſic reqᷣeuit ↄtinuo ĩ pace.
Oẽs audiẽtes hec laudẽ dixert xpo ⁊ btũ/
ſime ſue mrfi. Miraculũ.IIII. Ad idẽ re

fert idẽ Vincẽtiꝰdicto li.viij.ca. cxv. ꝙ fuit

qdã nobil diues⁊ vxoꝛ eiꝰdeuot:q̃; manꝰ

erga pauꝑes largiſſima.Cũq; filios ꝓcreaſ
ſent ⁊ deĩceps ĩ ꝓuecta etate celibẽ vitã da⸗

cerẽt diabolꝰ ĩuidit eoꝝ caſtimonie.vñ inflãäa
mauit aĩm viri ĩ ↄcupie ardoꝛẽ ad vxoꝛẽ in
tãtũ vt ĩ nocte dñice reſurrectõis accederet
ad eã ꝓ libidis actu cõplẽdo:mlier cũ incre
paret viꝝ nec eiꝰſmõibo miliꝭ acqͥ eſceret:tur·

bata ad viꝝ ait.Ecce ſacra nox reeurrectõis

qcqͥq & a nob hac nocte fuerit oꝑalũ ⁊ ↄce-
plũi:ſit malediciũ ⁊ diabolo in etnũ macipa

Pars

tñ. Kõcepit mller ĩillo ↄcubitu ⁊ pepit tãde

filiũ pulcerrimũ creſcebatq; puer decoꝛe lit

ter docilis ⁊ eloq̃ntia laudabil: mĩ ãt triſt
erat ſcies qðᷣ dixerat Puer ů cũ ad.xij.annũ
ꝑuesiſſet ⁊ a ꝑentibo tenere diligeret᷑ diabo/
lꝰahꝑuit mr̃i illiꝰdi.Eſto pꝑata ꝓmiſſũ mibi

reddere ãno.iij.pꝓinde mũer flebat q̃tidie et
cũ vidiſſet filiũ mox ĩ lachꝛymas ꝓꝛũpebat

mirabat᷑iuuenis qꝛ cũ de eo oẽs alij gaude

bãt ſola mr flebat.Reqͥ ſiuit ̊ cãʒ quã ĩpoꝛ/
tune inſtãti mr aꝑuit ꝑ oĩia enarrãdo Tũcꝑ
umeſcoens iuuenis de nocte aufugit petijtq;
anxiꝰnõnullos ſapiẽtũ vt ſibi de negocio tã
piculoſo darẽt ↄſiliũ. Peragratꝭ itaq; młtis
terrꝭ vẽit romã ⁊ ide cũ lĩis papalibo ad epᷣʒ
hieroſolymitanũ ꝑꝛexit:iqͥ audiẽs ab eo rẽ ⁊

oẽs qͥ aderãt fleuerũt.Et eccetãdẽ epo de h
anxie ↄcionãti reuelatũ ẽ vt mitteret᷑ ad q̃n⸗

dã ſctm̃ viꝝ qͥ erat ĩ heremo lõge ⁊ angeliciſ

paſcebat᷑ cibis ⁊ loq̃lis ac inſtruebat᷑ reuela

tõibo diuis. Nã huic ſctõ qtidie de celo ſiẽ
nix cãdidiſſimꝰpanis q̃ reficeret᷑ mittebat᷑ ꝑx

demonſtrato ab epᷣo ſolꝰdiſceſſit.Poꝛro ad

ſctm̃ Senẽ heremitã angelꝰdñi pᷣcedẽti ve

nit hoꝛa de celo duos panes ferẽs:ex qᷓ itel⸗

letit vir di ꝙ aliqͥs do volẽte veniret ad pꝛã
diũ⁊ gras egit,tãdẽ adoleſcẽtẽ ſuſcepit ⁊ ꝑle

*

nitric dei auxiliũ Zepᷣcemur:qꝛ ipᷣa hʒ dñiũ

W⬤

.ſuꝑ oẽs maligs ſpuis q̃ ↄtriuit caput pẽtis

⁊ ptãtẽ hʒ ſuꝑ ĩfernũ.Itaq; vir ðᷣi cũ lachꝛy

mi oꝛãs die paſche qñ rapiedi pueꝝ a dia
bolo terminꝰaderat ad hoſtiã ſalutarẽ offe/
rẽdã ꝓ puero ſe pᷣꝑauit:timẽtẽ vᷣo puerh̊ int
ſe ⁊ a are ↄſtituit.Et facta eleuatiõe coꝛpbis
xpᷣi veit diabolꝰ? pueꝝ e medio rapuit ⁊ ad

infernũ poꝛtauit. QOð ꝑſentiẽs ſenex ĩigemu
it ⁊ b. ꝓginẽ exoꝛauit. Oue qͥdẽ mox ſubue⸗
nit ⁊ pueri coꝛpꝰ⁊ aĩam ex ĩferno extraxit⁊ ĩ
locũ vñ ſublasꝰfuerat puer ẽ reſtitutꝰ.Cũq;
vir ði pax dñ diceret.Ecce iuuenis libatuſ

man ſenis:narrauit tãde quõ b. maria ipʒʒ
de erno eripuerit ⁊ ; mlłta milia ĩ inferno
poſta ſint.et q̃les penas inibividerit.Dein

de bñdictõea ſctõ accepta letꝰ ad ep̃ʒʒ hiero

ſolymitanũ atq; ad pentes redijt. Mira
culu, V. Ad idẽ legi᷑ ĩ maz mariali:⁊ B̊ etiã
miraculũ

ctis Iris miſſis ab epo ait Chariſſime fili ge

neminit ſctũs Ber, ſuꝑ miſſus ẽ
vicʒ ꝗ ahud cilici anno dñil. 3lult vir q⸗

vltima

dã noĩe Theophilꝰ cuiuſdã epᷣi vicedomiꝰ

q tã pꝛudẽter ſub epo res eccliaſticas diſpẽ
ſabat ꝙ moꝛtuo epᷣo dignũ epᷣatu oĩs ꝓpłs
acclamabat. At ille vicedñatu ↄtetꝰ aliũ in
epᷣm maluit oꝛdiari. Tãdẽ ab ipᷣo eodẽ inui
te ab officio ẽ depoſitꝰ?⁊ ĩ tãtã ĩpatiẽtiã ẽ de/
lapſus vt ad ſuã recuꝑandã dignitatẽ cuiuſ

dã iudei maleſici ↄſiliũ expeteret. Ille ᷓ dia

bolũ aduocauit et Theophilꝰ iuſiu demõiſ
xpʒ et mr̃eʒ eiꝰabnegauit et xpᷣiane ꝓfeſſioni
abꝛenũciauit et ipiꝰ negatõis atq; abꝛenũci
atiõis cyrographũ ſcpᷣſit et anulo ſigillauit
atq; demõi ſigillatũ tradidit et ſic fuitio eiꝰ
adheſit Incraſtinũ pcuratõe demõis che

ophilꝰin graʒ epᷣi recipit᷑ et ĩ ſui officij digni
tatẽ rſtituit. Cãdẽ ad ſe reuerſꝰð eo qð fece

ratvalð ĩigemuit et ad vᷣginẽ glioſaʒ tota mẽ
te ↄfugit. Quadã vice b. vᷣgo ĩ viſiõe illi ap⸗

parẽs de ĩpietate ipᷣm redarguit et diabolo

abꝛenũciare pᷣcepit ac xpᷣm ði filiũ et oẽ xpᷣia

nitat ꝓpoſitũ ↄfiteri fecit:et ſic ipʒ ĩ ſui ⁊ ſilij/
1 ittebat ꝑ graʒ recuꝑauit et ad indiciũ idulte venie ite
angelos Adoleſcẽs igr̃ arrepto lõgo itinere

rũ ſibi aparẽs cyrographũ qð diabolo de
derat ſibi reddidit et ſuꝑ pectꝰpoſuit vt iam

nõ ſe diaboli fuũ timeret ſů ꝑ b. ᷣginẽ libe/
rũ ſe factũ gauderet.Quo Theophilꝰ acce

pto vehemẽter exultãs coꝛaʒ epo oĩ q; pplo
qd acciderit retulit ⁊ cunctis admiratibo ac
glioſaʒ vginẽ laudãtibo ipᷣe pꝰ triduũ ĩ pace

pctõꝛes nõ ſiniti ꝑire ſʒ ad eã ↄuerſos a dã⸗

natõe miſicoꝛdit᷑ vult liberare.

Caplm. l. ꝙ btã maria mébꝛa reſtau⸗
rat. MHiraculũ. I. MWẽD

Ngecima vtili⸗
vy tas ſiue gra quã dat hoiba maria
eſt ꝙ mebꝛa reſtaurat.Legit᷑ qwpe
nnmnn cronicd romanoꝝ põtiticũ.et in
libꝛo qͥ ðꝛ ſcala dei narrat᷑.ꝙ qͥdã clericꝰma
gna tẽtatione carnis vexabat᷑ et btãm mari

Ops am vt auferret᷑ reqͥrebat. Cũ & q̊dã die cũ la
⁊ cũ ſpũ tuo rñdit. Accepta q̃ͥʒ cõione ſcã öð

chꝛymis iſtaret aparuit eidẽ btã vᷣgo ꝓmit
tens liberatõeʒ et inſuꝑ ſũmã in ecclia exal/
tationẽ ſibiꝓfuturã.Tãdẽ liberatꝰfactꝰ ẽſũ

mus põtifex ſiue papa qͥ appellat᷑ ſctũs Leo

papa.Hic dũ ꝑſeueraret in laudibe et ſerui
cio beate vᷣginis quadã vice in eccleſia ſan⸗
cte marie maioꝛis in die reſurrectõis dũice
miſſaʒ celebꝛabat:⁊ dũ fideles ꝑ oꝛdinẽ cõoi
caret: MOlier q̃dã accedẽs manũ Sata .

Niber

. ,. .
*eſt ⁊ er ̊ mox ĩ eũ vehemẽs tẽtatio carnis i-

ſurrexit atq; animꝰe cepit ĩclinari ad turpẽ
ↄſenſũ.⁊ dũ oclos eleuaſſi vidit reginã glie
trãſeũtẽ coꝛã eos aciẽ auertentẽ nec reſpicere

ipʒʒ volẽtẽ. Vñ cognita eiꝰindigtõe papa ce

pit penitere ⁊ abũdãter flere Et dũ ſic fſlẽdo
iteꝝ eã reſpiceret:vidit ꝙ vultũ aliqntulũ cõ
uertebat ad ipʒʒ ⁊ recepta aliq̃li ↄſolatõe miſ
ſaʒ cõpleuit.Et igreſſꝰdomũ vir dei ĩ ſemet
ipᷣm ſeuiſſimꝰvltoꝛ inſurgit:atq; eadẽ die clã
manũ q̃ fuit maria ſcãdali ſibi penitꝰ ãputa
nit ⁊ a ſe reiecit Intea pꝰtꝑa murmur ĩ pplo
oꝛiebat᷑ ð papã eo ꝙ moꝛe ſolito nõ celebꝛet
Tũc Leo ad b.vᷣginẽ ſe ↄuertit ⁊ cũ maxĩs
lachꝛymis ſe totalit᷑ iiꝰpuidẽtie cõmiſit Et
ecce ↄtinuo b.maria ſibi aſtitit ⁊ manũ illaʒ
pape trücatã ſuis ſctiſſimis manibo tenuit:
atq; mãꝰnoua ð celo lapſa ẽ ⁊ ꝑ b.ᷣginẽ da
ta ſibi. Sicq; manũ pape b. vᷣgo reſtituit re
foꝛmauitq;:iuſſit qᷓʒ vt ꝓcederʒ ⁊ filio ſuo ac
ſibi ſacrificiũ ĩmolaretLeo oĩ pplo qͥd ſibi
ↄtigerat pᷣdicauit ⁊ manũ reſtitutã oĩbo eui/

dẽter oñdit:atq; oĩs ꝓpłs laudes b. vᷣgini ac

clamauit. Miraculũ.II.de Damaſceno
Ad idẽ legit᷑ in miracułl b. vᷣgis ⁊ li.q̃ S.q;
Johes damaſcen? iĩ grecia ſumꝰ ph̊s vt libe
riꝰdeo vacaret factꝰ monachꝰ. Cũ ãt lau⸗
diba b. marie inſiſteret ⁊ dictamia pulcerri/
ma de ipᷣa manu ſua ↄſcriberet.Die qdã ad
littꝰmar? p ſpacio trãſies a piraᷣ ſaracenoꝝ

rapit᷑ ⁊ cuidã diuiti vẽdit᷑.q ꝑpẽdẽs eiꝰ pitiã

diuĩio nutu cũ eo mitiꝰelegit⁊? tãdẽ filiũ ſuuzʒ
ad docẽdũ ſibi tradidit:quẽ ie ꝑ eundẽ mo

dũ dictãdi ⁊ ſcribẽdi ſiẽ ißemet hẽbat imbu

it ⁊ docuit. Tãdẽ ĩꝑatoꝛ ↄſtãtinopolitanꝰ ĩ
ſtat apud ſaracenũ vt illũ recuꝑaret: ⁊ data
pecunia remiſſꝰ ẽ: ⁊ ipʒʒ mõaſterio ĩ vrbe pᷣ/
fecit ipᷣe ĩpatoꝛ cũ q̃ ſepiꝰ ð ſtatu regni ⁊ ſa/
lute aĩe familiarit᷑ tractabat.nimiꝝ h Johßeſ

damaſcenꝰ floꝛuit pᷣſbyt᷑ tꝑe ĩꝑatoꝛis Cheo

doſij ſenioꝛis:⁊ ab ĩfantia lris grec eruditꝰ
infra.xij.ãnos oẽm liberaliũ artiũ ſcĩaʒ ap/
pᷣhẽdit:et ĩ amoꝛe dei ac b. ᷣgĩs ſe exercẽs:vᷣ
ginitatẽ tenuit:et hoꝛas btẽ ᷣgis deuote di

cebat q̃tidie ac miſſas in eiꝰ honoꝛẽ celebꝛa

bat et plima ad laudẽ eiꝰ ↄſcribebat ⁊ decã

tabat.ſʒ diabolo ĩuidẽte et incitãte ↄtigit /

Ale iuuenis quẽ ĩ captiuitate poſitꝰin ꝑſida
docuerat ſuũ modũ dictãdi ſcpſit epłaʒ ſub

„ noie Johᷣ damal. talẽ. Dilect amic à ſůt in

pſida. Damaſcenꝰiohes mõachꝰſalutẽ No

ueriq robur exercitꝰĩ natões exteras ĩpꝑato/

rẽ miſiſſe:vrbẽq; regiã ⁊ finitimas ciuitates

vacuas remãſiſſe militibo.ſecuri ̊ abſq; mo
ra venite ⁊ obtinete⁊c.Et hãc eplaʒ fursue
direxit ⁊ iactari pᷣcepit ĩ loco palacij:q̃ iuẽta
a miſtris ⁊ coꝛã iĩꝑatoꝛe ꝑlecta Johes gccla
mat᷑ foꝛe traditoꝛ et apoſtata et a furibudis
famul coꝛã ĩꝑatoꝛe trahit᷑. Qui inqſitꝰ ſega
uit cũ iuramẽto ſe hꝰlr̃e nõ eẽ ↄſciũ.ſj cũ nõ
crederẽet oẽſq; ĩ eũ ꝑſtreperet:ↄſilio facto de/
termĩatũ ẽ ꝙ exq̃ fuerat ſpecial amicꝰ iꝑato
ris nõ deberet occidi:ſʒ tm̃ manꝰq̃ facinꝰp/
petrauerat abſcidi. q̃ abſciſa iuſſu igatoꝛig
ad teſtioniũ tãti ſcelerꝭ ſuſpẽſa ẽ ĩ mõoaſterio
ipᷣiꝰ Johis. Pꝰ mlios dies cũ Johes fleret

coꝛã altari b. gis ⁊ diceret.O dña mi hec/

cine ẽ btitudo tuoꝝ fuoꝝ:digne q dẽ ꝓ meri

tis me pctõꝛẽ flagellari voluiſti:ſed ↄtriſtoꝛ:

qꝛ laudis tue cãtica ſiẽ ſolitus erã ſcribere ⁊
miſſas ĩ tuo honoꝛe celebꝛare nõ valeo.Pꝰ

lamẽta hmõi plima Ecce b. vᷣgo apꝑuit cuʒ

ingẽti lumie ⁊ eũ cepit affari ↄſolabiłr.Cur

Johes ait heu dña cuʒ ego hec paterer vbi
eras.ecce ad meũ dedecꝰ pẽdet ĩ eccłia abſci

ſa ᷣui tui manꝰ.At illa ipᷣo vidẽte manũ illã

deide abſtulit et bꝛachio ioßis benigne ari

dã illã ↄiũxit et plena ſanitate reſtituit ĩ mo/-
mẽto.Tũc iſte gras agẽs vnacũ frib qbosẽ
geſtã retulit mane facto miſſam de b. vᷣgine

celebꝛauit. Imꝑatoꝛ ãt audito miraculo pe
des ad eũ venit et oꝛe ppo manũ eiꝰ oſcula⸗
tus ẽ.Tãdẽ ſcita vᷣitate c& ſuꝰ illediſcipulꝰfi
liꝰſaraceni ſuã neqtiã faſſus fuiſſet: oẽs ꝓpłi
admirãtes b. virginẽ laudarüt. irocu
lũ.III. Legit᷑ ad idẽ li.q̃̊ S ,.Qlericꝰ q d miro
mõ ⁊euotꝰb.vᷣgini fuit qͥ ꝓpt᷑ laudes q̃ſ dice

bat ab heretiq capit᷑ ⁊ ligua puat᷑.Dũ q̊ in/

ſtaret qdᷣdã feſtũ marie et affectaret ſiẽ Pſue

uerat eiꝰ laudes et hoꝛas decãtare in coꝛde

aiebat ſic. O roſa generoſa fons ſigtꝰ: ſtella
ſplẽdida:thꝛonꝰglie:odoꝛifera vitis:ſuſcipe

laudes mẽtis. Zũc ſubito affuit ei ſplẽdoꝛ

mirabib de celo et ligua ſibi ndua ẽ data. qͥ

mox laudes dictas expᷣſſit et alias plimas ĩ
gliam marie. Miraculũ. III. Atlidẽ
fert᷑ de ſctõ Johe Chꝛyf.qð et legiſſe me in

q̃dã libello memĩ cuius autoꝛẽ igro:vbſic

ſchtũ hẽbat᷑ ꝙ vicz Joh. chꝛyß.cũ eẽt vultu
pulcer a qᷓdam femina valde ſolicitabat᷑ ad.
concupiſcẽtiã:ille q̃ſiuit eaʒ q̃d magis in eo
diligeret q̊ ad ↄcupiſcẽdũ moꝶeęret᷑. Illa re
ſpõdit ꝙ labia. Que ſtatiĩ Johes abſcidit ?

illi tradidit:tãdẽ cũ triſtaret᷑ Johesĩ eo ꝙñ

Pars

poſſet pᷣdicare:btã vᷣgo exoꝛata ſibi appuit
⁊ aurea labia reſtaurauit.ꝓpter qð Johes

.Eꝛyß.eſt vocatus.uos aurei.
CXbtã maria ſuis deuod in oĩ ꝑiculo et

neceſſitate ſubuenit Mira.IJ. Ca.NII.

Rodecima pti

d litas ſiue gra ꝙ b. maria in om̃i

piculo ⁊ neceſſitate ſubuenit.Le

QLit qͥ ppe in mariali mas ⁊ in li. qͥ
ðꝛ ſcala celi: fuit q̃dã mr̃ona q̃ młiũ deuo
ta erat b. ᷣgini ⁊ ĩfoꝛmabat filios ⁊ filias ad
dilemeuotionẽ. Et int᷑ alia eos rogabat et
monebat ꝙ in oĩ doloꝛe ⁊ in oĩ ꝑiculo ac ne
ceſſitate mox iuocarẽt adiutoꝛiũ b. vᷣginis ⁊
dicerẽt Aue maria.Hec ãt hẽbat filiã valð
pulcrã ⁊ illa puella mõ młiebꝛi mitũ niteba
tar ⁊ intẽdebat ad vanos oꝛnatꝰ Cũ ãt in ̊
dam feſto ſolẽni hec oꝛnata trãſiẽs pᷣbuiſſet
magni ſcãdali occaſionẽ:ſeq̃nti die ĩ virida

rio exñti apꝑuit eidẽ diabolꝰdi.Surge ve⸗

ni mecuʒ.Cui illa.qͥs es tu? At ille ait.E go
ſuʒ ille cuiꝰintẽtionẽ tu cupis facere cuiꝰ es
rethe ⁊ armatura.⁊ iõ neceſſariũ ẽ vt tu ve⸗
nias cũ ill q̊s ad meũ hoſpitiũ ĩuitaſti. Dũ
ſᷣ vellet eam raꝑe ipᷣa im qð edocta fuerat a

mfe cepit clamare di. Virgo maria adiuua
fmne:⁊ ĩde incepit Aue maria. Lũc demõ di
mittẽdo illã ait. aaledicta ſit illa qᷓ te docu
it hec dicere:qꝛ niſi h̊ obſtitiſſet mihi:feciſſẽ

de te hodie encẽgiũ ſocietati infernali: et ſic
ptʒ qꝛ iuocatio marie ĩ ꝑiculo ſubuenit ⁊ ad
iunat. Scðm miraculũ. Ad idẽ legit li
bro q̊ ;. ꝙ fuit q̃dã nobił dña hñs vnicũ fi

liũ et erat deuola vgini bñdicte. Cũ ãt fili

eiꝰ creuiſſet ⁊ vellet eũ ponere ĩ curiã cuiuſ⸗
dãoncipis de cuiꝰianuis fuerat pꝛ eiꝰ: duʒ
deberet iuuenis ille recedere mr̃ poſtulauit
vnũ donũ a filio vt illð cũ fidelitate ↄpleret
Cui cũ annuiſſet filiꝰ et ꝓmiſiſſet ſe cõpletu
rũ qð illa iuberet. Tũc ait mr: rogo fili cha
riſſime vt ag honoꝛẽ b. ꝓgĩs q̃libet die ſalu
tationẽ ei angelicã dicas ⁊ ĩ fine ſic ↄcludas
Vrgo bñdicta eſto mihi adiutrix in hoꝛa
moꝛt. Receſſit iuuenis et optie cõpleuit ꝓ/
miſſuʒ:ſʒ coꝛruptꝰ a mala ſocietate detioꝛ oĩ

bꝰ ĩ curia ẽ effectꝰ: qͥ cũ freq̃nt᷑ a pncipe coꝛ

riꝑet᷑ nec emẽdaret᷑ vituꝑabilit de curia eij-

cit᷑:ſʒ ſuã ille ↄfuſionẽ ferre nõ valẽs factꝰeſt

pᷣnceps latgonũ.Dũ ãt ꝑmoꝛatin illo ma⸗

lo fuiſſet captꝰaudita ſnia ſue moꝛt et pᷣme⸗

ditãdojj carcere qnta mala fecerit ⁊ qntã eõ

vltima

fuſionẽ ſuo generi iduxerit et doloꝛẽ qᷓntum
cõpatiẽti mr̃i generauerit ex hiſ cepit nimiũ

flere. Et ecce affuit eidẽ iuuenis ſplẽdidiſ⸗
ſimꝰqͥ ſibi ꝓmiſit liberatiõeʒ ſi tñ acqͥ eſceret
ſuis votᷣ:qͥ annuẽs ait illes Ego ſuʒ demon

miſſus a nr̃o pncipe.ſi ̊ fecer qð dicã eris

ſolutꝰvicʒ ꝙ abneges xpᷣʒʒ et oĩia bñficia ec-⸗
cleſie. At ille:renũcio.Iteꝝ demõ ait.Renũ
cia oĩ bñficio ⁊ adiutoꝛio atq; honoꝛi b.ma
rie. Hoc ille audito facere noluit: recoꝛdatꝰ
qꝛ mr̃ ſibi ̊ mãdauerit vt btãʒvᷣginẽ q̃tidie
honoꝛaret et eiꝰadiutoꝛiũ ĩuocaret. ſʒ ait:ĩ/
mo ego recõmẽdo me b.marie et ſibi meipᷣʒ
dono. Qð demõ ferre nõ valẽs ſtati euanu
it.:Lũc ille reuerſus ad ſe et cognito ꝙ xpᷣm
et oĩa eccłie ſacr̃a negauerit:cũ mirabili fle⸗

tu ⁊ ſuſpirijs coꝛ ad b. ᷣginẽ leuauit quã ne

gare tũc noluit et in vita freqnt᷑ ſalutauit.et
ipᷣaʒ rogare cepit mł ᷣbis di. O vᷣgo bñdi

cta attẽde me viliſſimũ pctõꝛẽ: nõ peto coꝛ⸗

poꝛis libationẽ:ſʒ tmmõ delictoꝛũ meoꝝ et
criminũ remiſſionẽ.et vt ĩ pũcto moꝛi ſic ſꝑ
rogaui:nunc peto ſubuẽtõeʒ.Adiuua meo

miſcdie mr̃ ⁊ mifere mei ĩ ̊ ꝑicło Hec⁊ pla

talia oꝛãte cũ maxĩs lachꝛymis noctẽ totam
duxit inſomnẽ. Mane facto requiſito con/
feſſoꝛe diligẽtiſſime ẽ ↄfeſſus.et dũ traheret᷑
ad patibulũ ↄtinue q̊ʒ ĩ via rogaret b. vgĩs
adiutoꝛiũ ĩ tali pũcto moꝛtꝭ: dũ coꝛã oꝛa to/
rio b. vꝓᷣgĩs ꝑtrãſiret viſa eiꝰimagine cepit la

chꝛymabiliꝰclamare di.Aduocatrix pctoxꝝ

adiuua me.Et ecce mox imago illa vᷣgis co
rã oĩ pplło inclinauit ſe eideʒ et ſalutauit.oĩs
q̃; ppls admirãs dũ ſtaret iſte miſer ſupplica

uit vt ↄcederet᷑ ſibi hoc donũ vt vicʒ poſſet

oſculari pedes imagis.qͥ ↄceſſerũt:et dũ cõ
iũxiſſet ſe imagini Ecce ipᷣa imago extendit
manũ et appᷣhẽdit eiꝰbꝛachiũ pꝰ tergũ colli
gatũ: acceſſerũt vt remouerẽt nec potuerũt
cũ plies attẽtaſſent qᷓuſq; idulſerũt ſibi moꝛ

tẽ ⁊ coꝛã cũci introgatꝰnarrauit quõ a mr̃e

inſtructꝰb.vᷣginẽ ſalutauerit q̃tidie et vt iu/
uaret ĩ hoꝛa moꝛᷣ ↄcludẽdo ſalutatõeʒ ipᷣaʒ
b.mariã iuocauerit.⁊ mox oĩs ꝓpłs ðdit lau
dẽ deo⁊ marie eiꝰmr̃i ſctiſſime. Illeq; rediẽi

ad pꝛiaʒ q;diu vixit deuotiſſime ſᷣuiuit glio

ſe vᷣgini marie. Terciũ miraculũ. Ad
idẽ legit᷑ int miracla b. vᷣgis et ſcribit ĩ cõi le
gẽda natiuitatis marie ꝙ qdamvir et vwꝛ
ſua vnicã filiam habentes eam cuidam iu/

ueni nuptui tradiderunt et in domo ꝓpꝛiaꝰ
manere tecerunt, 2? quia mater illius puelle

*

Fiinis

vimis diligebat genen amoꝛe ſue fille ⁊ dili
gẽter colebat balneãdo ↄuerſandoq; ⁊c.int᷑

bec malicioſi ceperũt dicere ꝙ hec nõ cã fi⸗
lie faceret:ſi vt eidẽ ꝓ filia ſeſe ingereret. Cũ

&̊ mlierꝭ animũ tata falſitas ↄcuſſiſſʒ timẽs

ne ĩ vulgi fabulã vᷣteret᷑: duos ruſticos allo

quit᷑ ⁊ paciſcit᷑ vt occlłte ſuũ geneꝝ ſtrãgulẽt
Quadã &̊ die iſtos ruſticos ĩ cellario reclu/
ſit:⁊ alios oẽs ĩ domo illa exñtes ex ĩduſtria
aliq̃ ire ꝓcurauit⁊ ↄſuluit:tũcq; adoleſcẽtp

vino afferẽdo ĩ cellariũ miſit. Qui ingreſſuſ
mox ab illis latẽtibo ſtrãgulat᷑ latronibs quẽ
mlier ſtragulatũ ĩ lectũ filie detulit ⁊ q̃ſi doꝛ

mientẽ veſtib circũtexit. Redeũtibo marito
ſuo ac filia ⁊ ad mẽſã poſitꝭ iubʒ mi filie ſuũ

maritũ adoleſcẽtẽ ad mẽſaʒ vocare ⁊ excita⸗/

re.Quẽ illa defunctũ in lecto repꝑit ⁊ ↄcita

nũciauit ac tota familia lamentauit. Et illa

mlier homicida q̃ſi dolẽs cũ ceterꝭ planxit.

Tãdẽ mlier illa de ſcelere ingemuit ⁊ ſacer/
doti oĩa ↄfeſſa fuit.ꝰaliqð tpᷣs int mliereʒ

⁊ ſacerdotẽ illũ litigiũ oꝛit᷑:⁊ ab illo ſacerdo/
te ſacrilego homicidiũ generi ipꝛoꝑando ir

rogat᷑.Qð cũ ad ꝑentũ iuuenis noticiã de⸗
ueniſſet:ad iudicẽ adducit᷑ ⁊ cruciatibo exa⸗

minat᷑ ac tãdẽ ↄfeſſa ignibo cremãda dãnat
Finẽvo ſuũ ĩminere ↄſiderãs ad b.vᷣginẽ ſe

ↄuertit ⁊ eiꝰſuffragia cũ mi lachꝛymis po

ſtulauit. Lãdẽ exire cõpellit᷑ ad locũ moꝛiis
⁊ in magnũ ignẽ ꝓijcit᷑iſj ecce oẽs ibidẽ ſta⸗

re illeſaʒ ⁊ incolumẽ intuet᷑. At ꝑentes iuue/

vyv vey fatear oĩa ⁊ ſingla miracla gre

nis occiſi putãtes ignẽ eẽ ꝑuum ad ſarmẽta

ↄcurrũt ⁊ ad ignẽ augendũ pijciũt:vidẽtes
aũt ꝙ nec ſic in aliq lederet᷑:lãceis ⁊ haſtꝭ eã
impugre ceperũt.Tũc iudex qͥ aderat vehe

mẽter obſtupuit: ⁊ eos ab ipᷣiꝰipugnatõe cõ
peſcuit. Eã q̃̊ʒ diligẽt᷑ cõſiderãdo nullũ ĩ ea

ſignũ incẽdij pᷣter ſola vulnera lãceaꝝ iuenit
⁊ libere eã abire ꝑmiſit narrãtẽ ꝙ a btã vᷣgĩe
pᷣſeruari meruerit quã deuotiꝰinuocauerit.
Cũ g̊ ꝑentes eiꝰdomũ ipᷣaʒ reduxiſſent ⁊ fo
mẽtis ac balneis recrearẽt:nolẽs deꝰ eã vlte
riꝰhũana ſuſpitõe fedari pꝰ triduũ in laude
b.vgĩs marie ꝑſeuerãtẽ ex hac vita vocauit
Locluſio hꝰoꝑis ⁊ recõmẽdatio.
Tigit᷑ finẽ huic oꝑi imponã:qm̃vt

⁊ Wlilitates ac bñficia q̃ pᷣſtãt᷑ a btã
nAria q̃tidie ⁊ ꝑ varia mũdi tꝑa regiones ⁊
climata:nulla nedũ caꝑe carta veꝝ nec enu
merare ſufficii lingua aut cõpꝛehẽdere mẽs

buana. Etem̃ a pncipio vſq; ad ſec hꝰno-

uiſſima nõ ceſſant crebꝛa vbiq; vᷣginis glio

ſe exuberare bñficia ac ſupplicib ipam iug⸗
cãtibo deeſſe ſuffragia. Vñn nec ego nec qcũ
qʒ aliꝰſufficimꝰad ↄſcribẽdũ vniuerſa ꝑ eaʒ
facta gratioſiſſima miracła. Oꝛo ãt ſup r
⁊ accliuis:ego miſer ⁊ pctõꝛ vilis ac tota pᷣ/
coꝛ deuotõe mẽtis:te o digniſſimaꝰ felix: al
tiſſimi filij ðᷣi genitrix: dña oĩm creatoꝝ ſub

limis:vᷣgo ſingularꝭ:int᷑ oẽs mitꝭ.O ſuꝑbñ⸗/

dicta maria glia toniꝰ curie celeſtꝭ. te flagito
tibi me indignũ recõmẽdo nũc⁊ ĩ hoꝛa moꝛ

tis.te vtiq; iuoco q̃tinꝰintercedere ꝓ me di⸗“

gnerꝭ.Has q̃ʒ laudes tui honoꝛis liq; mini
me ſufficiẽtes deſcptas ĩ libꝛis pᷣmiſſis:acci
pere ne dedignerꝭ Hã reuera tu ſcis qm̃ liq;
ĩpꝛobo ꝑiter ⁊ indignꝰlaudatoꝛ ſim⁊ ſeruꝰin

utilis:nibilominꝰ qᷓntũ mihi donare gratto

ſe digta exiſtis.id qðᷣ habui feci: ⁊ qð potui

obtuli ad laudẽ tui noĩſ.Tu g̊ o glłioſiſſima
dña meã ĩſufficiẽtiã excuſa pietate tua ⁊ bo

nitate ineffabili q̃ es plena gra: quã laudat

oĩs factura.Tu ſuꝑ cũctas vᷣgovꝰᷣginũ biiſ⸗

ſima:meas ĩnumeras culpas dele:tua miſe
ratõe nimia. Eya o aduocata nr̃a vita ſpes
et glia:ilos tuos mif᷑icoꝛdes oculos ad me
inclina et me miſerrimũ:tuoꝝ deuotoꝝ nu⸗

mero et bũficio aggrega Da mihio amatu⸗
ſima dña mea maria pᷣſcũſſima:pꝑſeuerãtẽ ĩ

tua famulatũ gra:ct ĩ moꝛt hoꝛa tu tuo filio
p̃dulciſſimo ihu meã aĩian recõmẽda:foue

gra tua ne ꝑ ſua ꝑeat ſcelera:et pꝰ moꝛtẽ ſac

me ĩmeritũ ꝑticipẽ celeſti glia:vbi te et tuyʒ
amãtiſſimũ ihm laudẽ ꝑ ſegloꝝ ſecla Amẽ.

Odus ꝑutile in laudẽ głioſiſſime vᷣginis
Marie ꝓ ſingul eiꝰ pᷣdicatõibo elegãtiſſane
coaptatũ Stellariũ Coꝛone eiuſdẽ vᷣginis
intitulatũ. Impenſis ſũptibuſq; ꝓuidi viri
Johãnis rymman:in imꝑiali oppido Ha/
genaw:ꝑ induſtriũ Henricũ gran inibi in⸗
colã diligẽtiſſime impᷣſſuʒ ac esẽdatũ finit
feliciter. Anno ſalutis noſtre Dilleſimo q̃
terq; centeſimononageſimooctauo, altera
die Daif.
L
Opere nunc iſto ꝑfecto głia chꝛiſto
Laudibo hic inſto: coꝛonas mjĩ̃i dei ſiſto

Honoꝛ Frãciſco: laus ſctis cũctis h̊ ißo

Ocdenotrino ciclo c,q̃rd. tũcſule ſixco

8
S

.ð — -— —

—

— —

4

Tobr

S ſanennme virginis Warien matris .

eius Incipit tabula de cõtentꝭ in hoc ope/

re n oꝛdinem alphabeti.
2,, Aron virga fructifera quõ figura⸗ 2
A ult chꝛiſti ↄceptõem.li.ij⸗ parte. ar

ti.ij. ca. iij.

Abygall placãdo Dauid munerib⸗ quõ fi⸗

gurauit btãm virginẽ Mariã placantem
deum. li xij. par. ij/ar.iij. S. vj.

Abſtin entia tribo caulis eſt ſaciendalli. vij.
par.ij.arti.iij.ca.vij.

Abſtinentia btẽ Warlie vᷣginis quõ pᷣ

alioꝝx abſtinẽtiã.ibidem.
Actiua Marie quõ

meritoꝛins,lv,ehſ⸗an,.

Actiua Marie vita ſi igninicat i in euangelio

ꝑ marthã.li.x. par.iiij.ar.c...
Adiirabant angeli de Marie aſſũ üptione

triplici cauſa.li.x.par.j.circa thema.
Adoptari a chꝛiſto pᷣ ceteris meruit Johã/

nes.li.iij.par.iiij.ar.ij.ca. iij.
Adoꝛatõne q̃li ſit adoꝛãda mater dei:⁊ ma

ioꝛi qᷓ; crux chꝛiſti.li.xij par.j.ar..
Aduocati ſapĩa ſũme claret in Maria,lib.

vij par.lij. ar.ij. poſt meduiu.
Amaulit deꝰ btãm Mariã p toto mũdo. li⸗
ij.P.iij.areij. ca.iij.ante mediũ
Rmoꝛ quõ aĩam trãſfoꝛmat in amatum.li.
ix. par.j.ar iij. ca. lj. Fe ij.
3 oꝛis ſeraphici qnq; ſunt Peietates. bbi
m ca. iij. Siij.
Amica dei charllſlima merito dꝛ btã mania
li. vj.par.ij.arti.ij.S.j.

Angeli in ſtatu pme ↄditõis habuer co⸗

gnitiõem de xpo.li.v.ꝑ.j. ar. iij. ca.j.
Angeli cadẽtes redimi ꝑ xpᷣm q̃re nõ 6 debu
erũt.li.j.par.jax.ij.ca.j.
Angelica natura vtꝝ creari deb ueritli. ..
Angelica runa ex hoĩbo debu (j. ar. j.ca. j.
it reparari.ibidẽ ar,ij.in pncipio⸗.
Angelice legatiõis hyſtoꝛia. lij.. vj.ar. iij.

Angelus ĩcarnatõeʒ xpᷣi annũciãs (ca.ij.

de q̊ oꝛdine fuerit.li.j.par.iij.ar.j. caeiij.
Ingelus iſte annũciãs vtrũ fuerit ſũmꝰin⸗
ter alios. ibidem.

Angelus vnꝰnõ plures deb uerũt annũcia

re xpᷣi GSccgrieibige ca.iiij.

Angelus iſte apparẽs d facietem repperit
virginẽ ibidem arti. ij. ca. ij.
△●* *
—
₰D
—
2

pcellit

pcellit alioꝛũ actiones

.
!”MM

Angelus q̃liter ſituatã reppit vgiez ibidem

Angelus vtꝝ coꝛꝑalr vel intelle⸗ (ca. iij.

ccualiter apparuerit.ibidẽ ca.ſi.

Angelus in qli ſr pecie aparcerit vgindibi⸗

em arti. lij. ca. .

ngelus in annũciatõe dñica. xij. ↄditiões
honoꝛificas obſeruauit:ibidem.

Angelus q̃re nõ apparuit in ſpecie mliebꝛi.
ibidem ca.ij.

Angelus q in ſpecie iuuenili debuerit ap⸗

parere vᷣgini.ibidẽ ca.ij.
Angelus in quali veſte apparuit bgini⸗ ibi⸗
dem. cav.
Angelus ꝙ gen uflexob ſe alutauerit virginez
ibidem ca.v.
Angelus ſalutãdo q̃re nomẽ ꝓpꝛiũ v̈gis ta⸗

cult:gra plenã noĩando.ibidẽ ca.vj-j.

Angelus iſte qᷓ hoꝛa vᷣgini aparuit ⁊ q q ho/
ra receſſit.li.j.ꝑ.vj.ar.ij.ca.ij.

Angelus nobiliſſimꝰ mĩſtrando cuſtodiuit
mariã de infimo choꝛo vſq; ſq; ad tpᷣs cõ⸗

ceptõ is chꝛiſti:ꝛ poſtea Gabꝛiel obſeaoſe
cuſtodiuit.li.v.ꝑ.ij.ar.j.in fine.
Angelus Gabꝛiel puocauit alios angelos
ad gaudẽdũ de xpᷣi natiuitate:oẽs q̊ʒ mox
deſcẽderũt angeli ad adoꝛandũ xpᷣm.ll.qiij
te.j.ar.iij.ca.j.Sij.
Angelus vtꝝ magis obligat ſ⸗ eruire btẽ vir
gini qᷓ; hõ. li.xij.parte.j.ar.ſ.
Ania in q loco vel mebꝛo extimat eſſe ĩ i bo
mine.li.iij. par.iij.arij.ca. liij. H
Anĩa btẽ Marie q; mira dignitate eſt crea
ta.li.v.p.ij.arij.ca.v.⁊ ſeq uẽtibo⸗
Aniĩa btẽ Marie ꝙ maria dei potẽtia ſa⸗
piẽtia ſit creata.li.v.par.iij.ar.j.ꝑ totum.
Anima hũana ꝙ pꝛe ceterꝭ creaturꝭ maioꝛi
dei ↄſilio legit᷑ creata.ibidẽ poſt mediũ.
Anie ſctõꝝ ducunt᷑ in celum ab angelis va
rio honoꝛe. li. c. .iij. ar. ij. Sriij.

Animalia plima generari dicunt᷑ſi ine mare

li. viij. pte.j.ar.iij. ca. x⸗
Anno mũdi quoto chꝛiſtus eſt incarnatus
li:j.ꝑ.vj.ar.ij.c.ij.ante medium.
Annũciatio dñica q̃re debuit fieri vginl. li.
.bte. iij. ar. . ca.,j.
Annüciatio dñi q̃re nõ ꝑ phetã vel hoĩez
ſed ꝑ angelũ debuit fieri.:ibidem ca.ij.
Annũciata eſt btã virgo Oaria àb ange-
lo ſuis pa rẽtibo.li.v.ꝑ.jiar.iij.ca.cdi.
Apellari dei mater debuit ꝓpꝛio noĩe ma⸗
na ⁊ nõ alio,li,vi.ꝑ.i.ar:i.per totũ.

A

Appelaabiã Maria in ſe ſpturio. vi di⸗

gniſſimis cognoĩbo.li.vj.par. ij.artj.
Arca teſtamẽti quõ pᷣſigurauit btãm vᷣgĩeʒ
Maniã. li..par.j.ca.j.in ll.
Arcus in nubib quõ pᷣſigurauit btã Ma
riã.li.xj.par.ij.ca:j. ̊”
Aſſociatio hoĩm in celo ad oꝛdies angeloꝝ
li. x. par.ij.ar.j.ca.iij.S.ei.
Aſtare a dextrꝭ xpᷣi in celo ðꝛ btã maria.ibi
Aſſumpta coꝛꝑe ⁊ aĩa in celũ ꝓ/ (dẽ ca.j.
bat᷑ btã Maria.li.x.par.j.ar.iij.

Aſſumpta eſt btã Maria in thꝛonũ celeſt;

dignitatis triplicis.li.x.par.ij.ar.j.

Aſſuinpta eſt btã Maria ad triplex offic-

um honoꝛabile.ibidẽ ca.j.

In aſſuptiõe laudabat᷑ a celeſti curia beata

maria mł& modis.ibidẽ ar.iij. ac etiã par.
In aſſũptõe vtꝝ oẽs celeſtes ſpũs (v. areij
exierint obuiã vᷣgini.li.x.par.iij.ar.j.
Aſſũptõnis.xij.gaudia enũerant.li:x.ꝑ.iiij.
Aſſumpta eſt brã maria qto anno (ar.iij.
vel q̊ mẽſe ⁊ die.li.x.par.v.ax.j.cq...
Aſſũptõis btẽ Marie atq; moꝛt ⁊ ſepultu
re hyſtoꝛia.ibidem ꝑ totum.
Aue Maria freqnter ꝑoꝛatuʒ honoꝛiſicat
marie deuotos:patet ꝓ miraculũ ſcptum
li.j.par.iiij.ca.iiij.⁊ li.xij.ꝑ.vl.ca.vj.in pᷣn.
Itẽ liberat a dãnatiõis ſentẽtia in moꝛtis

dẽ ca.x.miraculo.. . .
Aue maria effugat demonũ nocumẽta. ibi
dem ca/xij.miraculo..
Itẽ Aue maria ↄcludẽdo ſic.vᷣgo bñdicta
eſto mihi adiutrix ⁊c̃. valet ibidẽ.mira.ij.
Itẽ ↄcludẽdo ſic Sctã maria mr dñi ieſu
oꝛa ⁊c. valet li.j.p ar.iiij.in fi. .
Aureolã martyrij pᷣcellenter habet btã ma
ria.li.iij.par.ij.ar iij.ꝑ totũ.
Aureolas pᷣdicatoꝝ ⁊ vᷣginum pᷣcellẽter ha
bet Maria.li.x. par.ij.ar.ij. S. iij.
Auroꝛe ꝓpꝛietates figurãtes btãm mariam
li.v.par.ij.ar.j.circa pᷣncipiũ.

Auxiliari btãm mariã oĩbo ad eã ↄfugiẽtiby
ꝓbat/xij.rõniba.li.xij.ꝑ.ij.ar.iij.ꝑ totum.
H Sequit᷑ de Ia B.

Ahrpptiſmi gram ↄſeqͥ põt puerſi iu-

b·cxt ſuꝑ eũ tꝑe ſue natiuitatis marie
nomẽ ⁊ gra.li.v.pꝑ.ij.ar.j.S.iij
Bjiüpdicant᷑ audietes ̈bũ dei ſicut ? Da
ꝰ ria.li.xij.par.j.in pncipbpio
Biificant᷑ vel btã dicunt᷑ Marie vbera et

P

.

hoꝛa.li/xij.par. vl. ca. vij. miraclo.ij. ? ibi⸗

C

venter merito.ibidem circa them.

Bñudicẽtes btãm Mariã bñdicunt᷑ a peo.

—R *

ibidẽ ar. ij. ca. ij. SF. v.

Bñdicere debemꝰ ſingula mẽbꝛa marie: et

hoc placet ſibi.ibidẽ ca.iij.in fi.
Bñũdicta tu in mulieribo ↄuenieter dictum
eſt ab angelo de maria.li.j.p.v.ar.ij.ca. v.

Bũdicta tu pᷣ mulieribo q̃re nõ eſt dictuʒ et

quid impoꝛtat hoc dictũ ibidem.
Bñdictio marie pᷣcellit oiĩm angeloꝝ et ſctõ
rũ bñdictõem.li.ij.par.j.ar.ij.ca.ij.

Bũdictio Marie tã ex ꝑte coꝛꝑis ᷓ aĩe de

clarat᷑ibidem ca...
Bũdicunt᷑ a deo in pñti tria genera hoĩm.
et pꝑ ↄſeq̃ns ſũme bñdicta Maria.ibideʒ.
Bona oĩa cũ dei ſapĩa quõ venerũt in vᷣgi
nẽ Marlã.li.xi.par.j.ca.vij.circa finemn.
Bona.vij.ꝑdidimꝰ in Adã q̃ felicius recu
perauimꝰ ꝑ Mariã.li.viij.p.j.ar.ij.S.v.

Bonitas dei eſt cauſa creatura .li.i.ꝑ.i.ar.

Bona qbo melioꝛa in mũdo fi (i.ca.i.⁊ꝛij
eri nequeũt. li.i.par.ij.ariij. ca. vij.
Sequit᷑ de littera C.

Aruñntico nouo debuit maria lauda⸗

c re deũ ꝓ xpᷣi incarnatiõe.li.ij. ꝑ.iij. ĩ
Canticũ Marie quõ pcellit (sy.
glia cãtica.ibidẽ ar.j.

Lantico in ipſo maria laudat deũxij. mo/

dis.ibidem ar. iſj. .
Canticũ mari? ei glioſũ peo et ipſi mĩi dei
Caãticũ marie q̃re debuit ĩcipi (ibidẽ ꝑ to.
ꝑ B̊ vᷣbuʒ:magniticat.⁊ q̃re addit᷑:aĩa mea
Eatico in ipſo ꝑ ſinglos ꝑſus (dñũm ibidẽ.
q one vonuntciten lram.ibidem.
Cãaãtlicũ marie deuotiꝰ ꝑoꝛare vl audire ĩ ve
In cãtico ma ( ſperꝭ ẽ ꝑutile.ibidẽ as.iij.
rie quõ ĩcludunt᷑ Pr nr̃ ⁊ aue maria ibið.

2. .

Calicũ Marie continet.vij.ſacriſi
deo exhibẽda.li.xij.par.j.ar.ij.ca.iijj.
Caput ſerpẽtis quõ ↄtriuerit btã maria.li.
v. par.ij.ar.jocirca auroꝛe ꝓpvetates.

.

Maria.li.ix.par.i.ar.i. .—.—
Charitas vᷣginis in via an exceſſerit chari⸗
ritatẽ btõꝝ in patria.ibidẽ ar.ij. .
Charitas vᷣgĩs.xij.glłioſis circũſtantijs e
ſublimata.ibidem ar.iij·
Charitas ſũma habuit incliare deũ ad hu
Charitas ma/ (manãdũ.ibiqeʒ ca.iij..fi.
õ vbi dilectio.

Charitas ad deũ ſumma fuiſſe obat in btã

Carnẽ ſumere q̃re decuit deũ de ſenina qᷓ;
. „„
£
£
6£ —
£△

cia oꝛis

% 14

„

giundel

Ctlü

fitmi
Laſtiati
Qetise
fiemnpt
LCAlpo⸗
„D
Lenifi
parten
Lertis
ü ce

.Quitn⸗

Cömnis⸗
idan
Lönit
diapal
Colcuto
Löcitest
chilüſia
Cihlnoo⸗
Lypondi.
opechede⸗
gnean
iptiopi
Gtene
Neptlo xi
OAn Ny
und
Nltſüͤme
loar v
Anageat
hisen ar.
Qeitota
Oinenſa⸗
Dieis,

1 lccatens,

Ciacpnom
lipanzar
lccpt
Gaalt peccz
ichltfale
herqno, l
doalic
QAerkpua
ſtnie
hiad

4 ben
S

niheanne
zinſ.
eniäer dit
arrän

enöeſtd.
bicen, mus

ningtopatſch
(gig iz lied⸗

Ugenera hin

Dema ib
öyenerüt runs
iſcrcfineh,
iijſkichon
ſari⸗
urpllgie⸗
fi liaigi
.ca,pii;
10
itmana lovdr⸗
nöeli iji
öͤeli hr⸗

4 deitim⸗

vcthi ͤ
i ſbice go⸗
ui nin ge
(dim bbic
eniiti
emnani bd
ſucniich ð

einminl.

elales,
Eobatinbii
aſancnn
ttunis 4
ninhe
Gaaiigt

o⸗
elepin

»

aliuncetli,v. par f.ar , ca. .

Cxſtellũ quod intraſſe legit us aus uen

Certimdo charitach 2 ⁊ gre quõ pcellebat ali XKC

EO. mag attribuit᷑ ſpũiſctõ q; alijs eſchis
ibigem ar. j. ca iij

rauit mũdũ.li.x parte.iiij.ar..S/ij

Caſtitatẽ ↄſeruat btã Maria ſuis deuotis

cng

ſtis curia tota delectat in p̈ ſentia Da
tlie triplr.li. x.par.ij/ar. ij. §. ij.
Eeli poꝛta et feneſtra et ianua altt/ regis jre

ðꝛ Maria.li.xj. parte. j.ca.x.

Ceriiſicari de ſalute põt s druplr. li, xij.

D arte.ij. ar. j.

oꝛũ certitudinẽ.li.ix. par.j.ar.iij.ca.j.

Eiuitas ſuꝑna vᷣſus quã teʒ celi ſit.li.x. ꝑ.
ij.ar.j,ca. iij. dubio occurretfi.
Cömẽdando xpᷣs diſcipulũ matri qre ñ cõ C
tmMẽdauit noĩe ſerui.li. iij.par.iiij.ar.ij. ciij.
Cõmẽdare quare voluit xpᷣs moꝛies matrẽ

diſcipulo.ibidem ca.ij.

Cöoicatio paſſionis xpᷣi ſoli Marie eſtdo⸗
nata. li.xi. ꝑte.j.ca. ix.
Coõicãtes fideles vtrũ eque pfecte ſuſciplãt

chꝛiſtũ ſicut maria in vtero.ibidẽ ca.vi.

Coõplexio puriſſima ⁊ optia fuit in Maria

li. v. par.ij. ar.ij. ca.iij. ? par. iij. ar.iij·
õpꝛehẽdere plenitudieʒ graꝝ ⁊ ꝑfectionũ
Darie an poſſit aliq̃ alia creata.li,xi.p.ij.
Cõceptio xpᷣi ꝙ debuit ſieri in ciui (ca.xij.
tate ⁊ nõ extra.liij.parte.vi.arti.j.ca.j.

Cõodceptio xpi ꝙ debuit fieri ĩ galilea.ibideʒ
Oin Pazareth nõ in templo fie (ca, ij.

ri debuit,:ibidem ca.iiij.
ſit ſüme amapilis:admirabilis ⁊ vtilis
KRſmee paincipio.

ON eã tota trinitas eſt opata.ibidẽ ca.ij.

ON in ea lacte ſunt q̃tuoꝛ ꝑkectões in inſtã

ti.ibidem ar. ij. ca. ij.

O in eius inſtãti xps fuerit minoꝛ coꝛpa

liter ceteris idem.
Cõceptio marie ꝙ debeat feſto celebꝛari li.
iiij. ar.j.ar.j.

In cõceptiõe Maria fuit ſeruata ab oꝛi

nali peccato.li. iiij.x totum.
Cõcepit ſ. feliciꝰ Maria xpᷣm mente q; car⸗
ne ⁊ quõ. li.i.par.vij.ar.ij.ca.i.

Coõcupiſci carnalr non potuit maria q;uis
fuerit pulcegima.li.v. par.ij. ar.ij. ca.lj.

Kõditionałᷣ intelligẽde ſunt dei pmiſſiões
⁊ cõmihatões in ſchturdꝛli. xij/ parij/arꝛi.

Cöaferebat in in coꝛde ? Maria dicta wpharu
Cuũ euãgelic⸗ ſcriptis.li. xj par.ij. ca.xij.

Cõteſſionẽ vtrũ aliqũ fecer r maria et qlem
li. vij. par.iñ areij. vide de penitetia. ⸗
Cõſeſſionè in extremis facere nõ valetibus
ſuis ſubuenit maria.li.xij. par. vl. ca. xmi⸗

raculo.i,ij. 2. iij.⁊ ibidẽ ca.vl.in fine.

Cõſirmata fuit maria in gra adeo vt nun⸗

poſſer peccare.li.viij.par iijari.

onfugiẽtes deuote ad mariã ſecuritatem
hñt de auxilio.li.xij.par.ij.ar.iij. =
onfuſionẽ deuitare facit Haria ſuis de⸗
uotis li. xij. par. vl, ca. iij. MDW

Cõgruẽtie incarnatõis xbi aſſignant rißli⸗

j.par.i.ar.iij. ca.ii.
oſeruat᷑ mũdus a deo ppter amoꝛẽ Ma⸗
rie.li. xi. par.ij. ca.ij. ð
Conſolat Maria ſuos deuotos 1be moꝛt
li. xij.par vlti.ca. v.

HM Coſummar mũdi biection te biam vgine li.
. xi.par. ij.ca.ix.

Cotẽplatio marie ercellat a o; tep lats

Kötemplatiua marie ſignifical i in euãgelio H

P magdalenã. li. x. par. iiij. ar. ij.
L Cõtẽplationẽ excelletẽ habuit maria etlam
in vtero matris exiſtens. ibidẽ. S.ci. D
Coꝛone. xij. deſcribunt qbo maria eſt excel⸗
leter coꝛonata in celis.li.x.ꝑ.iij.ar.iij.

Coꝛpꝰbtẽ Marie ꝙ fuerit nobiliſſimũ: ꝑfe

ctiſſimũ ⁊ pulcerrimũ.li.v.ꝑ.iij.ar..j.

Itẽ qlis ſtature fuenit an carnoſa vl maci

lenta.ibidẽ ca.i.

Itẽ qlis coloꝛis i in cute capilk 7 oculis ibi
Itẽ qlis decoꝛis ⁊ foꝛmoſitat * (dẽ ca. ij
ſingula mẽbꝛa.ibidẽ ca.ii.
Creare quare voluit deus müdũ quẽ ſciuit
ruituꝝ.li.v. ꝑ.i:arti.i:ca.il.
Creare voluit deus mundũ hꝛincipaliꝰ p⸗
ter xpᷣm ⁊ mariam.li.xj.ꝑ.ij. cu.
Ereatura pura an potuit ſatiſfacere de pee
cato hoĩs.li.i.ꝑ.iiar.ij.ca.iij.
Crux chꝛiſti vlꝝ magꝭ ðbeat adoꝛari qᷓ 65 ma
ria virgo.li.xij.p.i.arti.i. . M
In cruce xpᷣs pendẽs quõ pietatẽ kerbibuit
mũr̃i:diſciplo ⁊ ſctis mlieribo.Et q̃re tücñ
noĩauit matrẽ ſʒ mlierẽ ipſam vᷣginẽ.li.i iij.
t. liij. artiij. de Damaſeeno miraculü vbr
Johãnes dc.

Secuit delittera Dd.

Amnatõis ſnĩiam euadere facit ma

d ria ſuos.li.xij.ꝑ.vl.ca.x.
Decoꝛ mẽbꝛoꝝ marie li.v.ꝑ.iij.ar. ij
Dei faciẽ an vĩderit maria. li.ij.p.ij.ar.iij.S.

Dei filius q;diu differre debuit incar (lij.

nationẽ.li.jiꝑ.j.ar.iij.

*

Dei regnũ ẽ ↄdiuiſũ marie.li.x.ꝑ.ij.ar.j.c.ij.
Dei genitrix vᷣgo defeẽdat nos ab hoſte ma

ligno. de h̊ miraculũ.li.xij.ꝑ.vl.ca.viij.ĩ fi.

Deꝰ debult incarnari et ſolus potuit ſatiſfa

cere ꝓ hoĩs pctõ.li.jꝑ.j.ar.ij.ca.ij.
lioꝛẽ qᷓ; fecit.li.j.ꝑ.ij.ar.iij.ca.viij
Dev nõ eſt mutat? nec diminutꝰnec diuiſus
in incarnatõne:li.j.ꝑ.vij.ar.ij.ca.ij
Deſpõſata vᷣgo debuit xpᷣm ↄciꝑe.li.j.ꝑ.vj.
Deſpõſari quõ potuit Maria manẽte vᷣgi/
nitatis ꝓpoſito.ibidẽ,.et li.viij..ij.ar.j.
Deſpõſatiõis vginis Marie modus et hy
Diabolꝰ vl demon vtuꝝ potuerit ↄgnoſcere
v̈ginitatẽ marie poſt ꝑtu.li.iij.ꝑ.j.ar.j.S.ſi.

De vty potuerit btrm Mariã facere me/

SItẽ ptãs eiꝰquõ ſit ↄtrita vel debilitata ꝑ

xpᷣm.li.ij.ꝑ.iij.ar.ij.c.viij.circa med.

Itẽ vtꝝ videat᷑ ab aĩa ſtatim poſt ſeꝑatio

nẽ a coꝛꝑe.li.x.ꝑ.jſ.ar.ijein fi.

Itẽ nocumẽta eius effugat Maria a ſuis

deuotis.li.xij.ꝑ. vl. ca. viſj.
Itẽ a ptãte eius liberat maria cõfugiẽte
etiã ſi foꝛent adiurati.ibidẽ ca.x.mira.iiij.
Diligere vl dilectio quõ trãſfoꝛmat animã
in dilectũ.li.ix. ꝑ.j·ar.iij. ca. ij. J. ij
Dilectio ꝓximi ꝙ fuerit excellẽtiſſima ĩ ma⸗
ria.li.ix: .ij: ar.j.S.ſ... “
Itẽ vtrũ oẽs equaliter vel s magis dili⸗
gat Maria. ibidẽ. S.ij. ⁊.lij.

Itẽ de dilectõne materna virgis erga bo

mines.ibidẽ.ar.ij.⁊.iij. —⸗
Itẽ vtrũ Haria plus diligat hoĩes q; an
gelos. ibidẽ qõne.iij. “
Dilectõis btẽ Marie ad hoĩes ſigna vl ef⸗
Düulgere vtrũ plus tenet᷑ hõ dei matrẽ qᷓ ſe
ipm.li.xij. par.j.ar. ſ. “
Diſpẽſatio oĩm graꝝ ſpũſſctĩ hoĩbo in mðo
fit ꝑ ingriã ſolã.Et quõ hãc dignitatẽ ꝑti⸗

o cipauit᷑ a xpᷣo vt ſibi attribuat᷑.li.xi.ꝑ.ij.ca.

Diſtãtia qᷓnta putat a phis inter ce (viij.
lũ ⁊ terra.li.v.par.ij.ar.j.S..i.
Doloꝛ ſummꝰ fuit in ꝓᷣgie de xpᷣi paſſiõe:li.

Doloꝛ cõpaſſiõis in vᷣgine vtꝝ fuerit mixtꝰ .

a cõfugiẽtes

Etat anno qto btã

gaudio vel amoꝛe:⁊ quõ.ibidem. ꝰ

Doloꝛis acerbitas augebat᷑ ex.xij.cauſis in

virgine ibidem.

Doloꝛ Marie vtruz fuerit acerbioꝛ dſoꝛe

Doloꝛ Marie ex.xij.ↄſideratõnib doloꝛis

xpᷣi incõpꝛehẽſibilis claret.ibidẽ art᷑.ij.

Doloꝛ btẽ virginis recogitatꝰ deuote con⸗

„—

fert plurimũ.ibidẽ,ar.iij.

Doloꝛẽ quare vel quõ nõ ſenſerit maria in

moꝛte. li. x. parj.ar.ij.

.—

Doloꝛẽ in partu q̃re nõ habuit Maria vk .

in grauidatione.li. xj. par.j.ca.v.

Dominiũ Marie ſuꝑ oẽs creaturas volu
it deꝰ eqͥpari ſuo d nio.li.xj.ꝑ.ij.ca.vj.
Diñs tecũ in ſalutatõe q̃re dixit angelus li.)

par.v. ar.ij. ca.iiij·
Itẽ de hoc plures q̃ſtiones ibidem,.

Dominiũ hoĩs ſuꝑ hoĩe vnde eſt oꝛtum.li,.

Doꝛmiẽdo maria ñ caruit vſu rõniſ.li.v.p.
ij. ar. ij. ca. vij.⁊ latiꝰ li.vij.ꝑ.iij.ar.j.ꝑ.totũ

Sequitur de lr̃a E.

e tias pmaxias.li.xj ꝑ.i. cai.

Eligi debuit in dei matreʒz vᷣgo. xij.
odlitõibo nobilitatꝭ fulgẽs.li.i.ꝑ.ij. ar. iij.
Errãtes illũinat maria qd veritatẽ reduten

do.li.xij.ꝑ.vl.ca.ix.

—

Etate mũdi quota xpᷣs eſt incarnatus.lᷣj.

. par ai co. iein Pueinis, .

.

Etat gis Marie anno qᷣto xpᷣs fuiamiſ
ſus ⁊ qto pᷣdicauit ⁊ paſſus èli.xj.ꝑ.lic.iij
Etatũ hoĩm tꝑa diſtincta ꝑ annos q̃li ter ſe

cernunt᷑.li.i.ꝑ.vi.ar.iij.ca.i.

Etatũ ſuoꝝ anno q̃to maria migrauerit de
ſeclo.li.x.ꝑ.v.ar.i.ca.i.⁊ mel& li.xi.ꝑ.i.c.iij
Euãgeliũ de annũciatõe marle ꝓſequit᷑.li.

Euãgeliũ de viſitatõe marie pſe ( Aiij.
quit᷑.li.iij.par.ci.

Euãgeliũ Stabat iuxta crucẽ ⁊cliij. iiij

Euãgeliũ de aſſumptõe.ſ. Intrauit Jeſus
in qddã caſtellũ.li.x.ꝑ.iiij.

uãgelium de Maria in deuotᷣ miſſis ſcʒ

Loquẽte Jeſu ad tur.⁊c.li.xij.par.i.

Euchariſtie ſub ſacro an eq̃ pᷣerfectoanõ ſit

xps ſic in marie vtero fuit.lixxi.ꝑ.i carvi.

Zegit deꝰ Mariã ab eterno ad ga

ia ↄcepit chꝛiſtũ

vl, c.ix.in pꝛincipio.
Eraltari debuit Maria ſuꝑ oẽm creaturaʒ

Euchariſtie de ſacram̃to miraculũ.lixij.ꝑ.

angelicã ⁊ humanã.li.x.ꝑ.iij.ar...·
E ardis pcel⸗ us qᷓ ſctĩ patres veterꝭ teſta
mæili deſiderãter petebãt xpᷣm incarnari ꝓ
liberatõe generis hũani.li.j.par.ij.ar.j.
Seduit᷑ delr̃a . .
Abꝛo lignario quare mag debuu

f maria v̈go deſpoſari q; regi vel pa/

ſtoꝛi vel piſcatoꝛi.li.viij.par.ij.ar.j.
Facieg Marie claritate nimia radiabat.li.
v.pat᷑,ij.ar.ij.ca.iij.et.viij.
ar.ij.ca.j.circa mediũꝗũ.
Factus ſub lege quõ dicat᷑ xpᷣs.ibidYꝗ.
Fscũdatõis marie plura puilegia.li.xi.ꝑ.j.
Femiĩa mediãte debuit mũdus re/ (ca.v.
parari.li.v.par.j.ar.j.ca.ij.
Femina parere deb uit del filiũ. ibidem
Femina pᷣma ſcʒ eua nõ debuit eligi in ma/
crẽ dei. ibidẽ ca.iij.
Femiĩa q̃ mediãte mũdus debuit reꝑari.xij
cõditiõibo digniſſimis debuit fulgere ꝑ cõ
trariũ ad pmam feminã qua medlãte ruit
geminã virginẽ ↄciꝑe deũ quõ eſt maiꝰ mi
rabile q;ᷓ deũ patrẽ generare filiũ.li.xi.ꝑ.ij.

Factus ex muliere quõ xpᷣs dicat᷑li.j.ꝑ.vj.

ca. x. — ”äü
Feneſtra celi q̃re ðꝛ vᷣgo maria.lixi.pj.ca.x
Feſtinãter ambuiare pꝰↄceptũ viſitado eli
zabeth q̃re audebat maria.li.ij.ꝑ.ij.ar. iij.

Foles Marie quõ pᷣcellebat fideʒ alioꝝ.li.

vij.p.ij.ar.iij.oa.j. . .
Filiũ babge deũ eſt p nlegtu ſingulape vir
inis poſt deũ patrẽ.li.xi.ꝑte.ij.ca.vx.
mi aenere in Aaie cur depingit᷑ Maria
Filiꝰ dei ſolus non pr nec ſpũſſctũs debuit
ſatiſfacere vł ĩcarnari.li:i.pte.i.ar.ij.ca.iij.

Filius verus marie ꝑ adoptiõeʒ qͥbo ſignis

Finẽ vſq; ad mũdi q̃re nõ diſtulit xpᷣs ĩcar⸗
n agri.li.i.par.i.ar.iij.ca.iij.
Fluminũ a ꝑiculis liberat Maria ſuos.li.
Fomes quõ ſubtracta vl ligata fuerit ĩ ma

..ria.li.viij.ꝑ.iij.ar.i.cCa.i.⁊ li.xi.ꝑ.i.ca.j.
Foꝛmoſitas btẽ vᷣginis marie ꝑ ſingula mẽ

„

bꝛa.li.v.pr.iij.ar.ij.

Fostitudo vᷣtuoſa M arie quõ pꝛecellebat

X —

-

alioꝝ fotitudinẽ.li.vij.par.ij.ar.iij.ca.v. .

Foꝛtiſſima in mũdo ſunt tria q̃
tudo Marie. ibidẽ circa finẽ.
Fructꝰ maternitatis Marie mitiplex erga
hoĩes eſt.li.ix.par.ij.ar.iij.S.cei.
Fructꝰ vẽtris marie bũdictus vocat᷑ x-pᷣs i

ſuꝑat foꝛti⸗

euãgelio ↄgruẽtiꝰ qᷓ́; fios bñdictus et q̃re.

li.ij.par.i.ar.ij.ca.iij.poſt medii
Sequit᷑ de littera B. .
Abꝛiel angelus magis q; aliꝰ ↄgru
g ebat mitti ad annũciandũ xpᷣi cõce
Babꝛiel angelus quõ ingreſſus oꝛatoꝛium
apparuit ᷣgini.ibidẽ.ar.ij.ca.i.
BGBaude maria vᷣgo cunctas hereſes ⁊c.de h̊
li.xij.p.vl.ca i. miraclo.ij. J tẽ li.iij.p.i.ar.
Gaudet tota celeſtꝭ patria de marie (ijjfi.
pᷣſentia.li.x.par.ij.ar.ij.S.iij.
Gaudia.xij.q habuit maria in filij dei cõce
ptione.li.i.par.v.ar.iij.ca.cvl.
GBaudia.xij.q̃ habuit maria ꝓ tꝑe viſitatio
nis.li.ij.ꝑ.ij.ar.i.
Gaudia.xij.ſingularia q̃ habuit Maria in
ſui aſſumptõe.li.x.par.iiij:ar.iij.

BGBaudia beate Marie ſũt deuote ſepiꝰreco

lẽda ⁊ q̃liter.li.ij.ꝑ.ij.ar.ij.ca.i. ⁊.j.
GBaudia btẽ Marie deuote recogitata con
ferũt plures vtilitates.ibidẽ ca.ij.
GBaudia celeſtia Marie angelica ſalutatõe
frequẽtãda.li.x.par.iiij.ar.ij.
Gaudiũ Marie qð fuit maximũ in vita.li.
ij.par.ij.ar.l:ca.i. ⁊.iiji. l
Gaudiũ an maiꝰhabuerit maria de vᷣgini⸗
tate vel de maternitate ſua.ibidẽ ca.ij.
GBaudiũ ſctõꝝ in celo quõ accreſcit ex ma-
ria ⁊ ecõuerſo.li.x.ꝑ.iiij.ar.iij. ad fi.

Benealogia Joſeph ⁊ btẽ vᷣginis habet.li.

Beneratõe ab Adam qᷣta xpᷣs ſit ↄceptꝰ.li.
i.par.vi.ar.ij.ca.iij.in medio. .
Genitrix dei vtrũ vere poſſit dici maria.li.
ij.p.i.ar.i.caii.
BGBenitus nõ factꝰ ðꝛ xpᷣs ĩ ſimbolo ⁊ q̃re.li.
i.par.vi.ar.ij.ca.i.ad medi,i,/ D
Benuflectere ad marie nomẽ valet ad plu/
ra.vide infra nomẽ Hanite.
Gladiꝰ doloꝛis mariexij.magnalijs pᷣlucet
li.iij.par.ij.ar.ij. „ ðð
Gladius Marie acerbiſſimꝰ foꝛe declarat᷑
li.iij.par.iij.ar.i.⁊.iiij. .

₰ . „ 9 O
Glia noĩs marie et dignitas,.xij.modis ſub

5

M

.* limatli. vi. par.i. ij. ar. üj.

Gra plena debuit ſalutari maria magis B

glia plena vł ſpũſctõ.li.j.ꝑ.v.ar.ij.ca.j.

BGrazʒ iueniſſe ciy ðꝛ maria cũ ⁊ angeli ? pa
tres ſcti boꝛes graʒ iueniſſe dicant᷑.li.xi.ꝑ.
Graꝝ oim plenitudinẽ habuit ma- (ncix.

rig in ſummo. li.vij./par.iij.ar.lij.
Bfraꝝ vliter genera. vi.. diſtinguütur. tbidẽ.
Gfe plenitudo diſtinguit᷑ ⁊ quõ marie dif⸗
fereter attribuit.li.j.ꝑ.v.ar.ij.ca.ij.⁊.iij.
Bratie pcelletioꝛes ſunt qᷓtuoꝛ ex qb infert
ſumma gra marie eſſe vicʒ matrẽ dei. li. v.
par.iij.ar. lij. SF. iij.
Bratijs admirãdis,xij. pdotata eſt Maria
in coꝛpe ⁊ aĩa ſimul.ibidẽ.
BGꝛauida ſine grauamine quõ ꝓbat᷑ maria.
li. ij. par.i.ar.ij.ca:i.⁊ li.xi,ꝑ.i.ca.v.

Bꝛales, vel gratias agere deo vtrũ mag de
beamꝰ ꝓ bñſicijs incarnatõis qᷓ; creatio⸗/

nis.li.ij.par.iij.ar.i.ad medium.

Bꝛates egiſſe deo de trib⸗ ferk tales philoſo
Honoꝛẽ ꝑditũ quõ recuꝑauit bõ ꝑ virgine

pbus. ibidein.

Buſt⸗ gfe diuĩec; dulcedinis ꝙꝙ fuerit pti⸗

nuus in mẽte marie vᷣginis nec interceptꝰ

ſomno vł exterioꝛi actòe.li.vij. par. iijar.ſ.

equit de littera H.
Abttat ne eq̃

li.ci par.i.ca.vi.

Habitat ne in cõicantibo digne eodẽ perfe

ctiõis modo ſicut in Harla.ibidem.

Habitauit ne in Maria de? tãta dignitate

⁊ maieſtate ſicut habitat in celo. ibidem.

Hereditas celeſtꝭ nobis ↄfert᷑ ex hoc ꝙ ma

ria eſt mr̃ nr̃a.li.ix.par.ij.ar.iij.S. ·

Hereſes cunctas interemiſſe ðꝛ Marlia in

mũdo vniuerſo.li x.par.v.ar.i.ca.j.
Hereſis impijſſuna dicẽs Mariam a Jo
ſeph cognitã fuiſſe poſt partũ repꝛobat li
viij.par. l. ar.iij. ca. vij.
Hieronymi pulcra dicta de laude vᷣgĩis li.
xi.par.ij.circa pncipium.

Hiſtoꝛia de exoꝛatiõe ſctõꝝ patrũ ꝓ libera/

tione ex limbo. li.i.par.ij.ari.
Hiſtoꝛia 2 ceptõis ⁊ natiuitatis Marie l.
vep. i. ar. ij. ca.xi. S.i iij.

Hiſtoꝛia pᷣ ſentatiõis marie in tẽplũ habet

di.v. p.ij. Er. ij. ca. vij. in fi.

Hiſtoꝛia de vita Marie. li.vij. par.l ar. i. iij

p plura capitula intricata eſt.
Hiſtoꝛia deſpõſatõis marie:liii.ꝑ. viarii.

2

pfecto mõ xp̃s in eu-
p chhariſtia ſicut habitauit in Haria

Homo creari quare debult in mũdo. lii. iꝑ·

j.ar. l. ca. ij.

Hõ ⁊ ñ angelꝰ redimi ðbuit. ibidẽ. ar. ij. aj.

Hõ iuſtꝰ magis debuit gaudere ꝙ fact? eſt
hõ q; ſi angelus foꝛet.li, viij.p.i.ar.ij. gij.
Homo natꝰ eſt in ea ſcʒ vᷣgine ⁊ ipſe fumda
uit eã altiſſimꝰ exponit᷑ li.xi.p.i.ca.viiſ

Homo ſi nõ peccaſſet vtꝝ tot fuiſſeut ma/

res generati qt femie. li. viij. p.i.ar.i. S. iiij.
Hõ ſi nõ peccaſſet q̃lia ĩ paradiſo bona ha
buiſſet.li.viij.par.i:ar.ij.pꝛiuilegio.v.
Hõ ſi nõ peccaſſet an ſuꝑfluitates figiulne,
as emiſiſſet.ibidem.
Honeſtas q; ſumme fuerit ĩ btã Maria li.
vij.par.ij.ar. iij.ca.vi.

cruci xpᷣi.li.xij.ꝑ.i. ar.i.
Honoꝛãtes mariaʒ mag qᷓ; xpᷣm amplices
vtrũ excuſent᷑.ibidem.
Honoꝛat btã Maria ſuos deuotos mira⸗
culoſe. li. xij.pai vl. ca. vi⸗

Mariã /li.xij.par.i.ar.iij.S.x.

Honoꝛifica laude.xij. modis laudata ẽ ma
ria a celi agminibo in aſſũ uptõe. lix. E:ij. ar.
iij.per totum.

Honoꝛis magnificẽtia ſumma deducta eſe
maria in celũ:li.x. par.iij.ar.ij.

Honoꝛ vtꝝ maioꝛ debeat᷑ bsmi Danie

Hoꝛa medie noctis mitiplici puilegio ẽ 6

ſecrata.li.i.ꝑ. vi.ar.ij.ca.ij.
Hoꝛa qua debuit xpᷣs annũciari et conchpi
ibidem poſt mediuũ-,.
Hoſtes deuotoꝝ marie oterunt᷑ 7 fidelesli
berankf. li. xij.par.vl.ca.i plura.

ti cõceptiõis.li,i.par. vij. ar. ij. ca.ij.

Q
Hümitat xpᷣi ꝑfectões qᷓs habuit ab inſtẽ

Humilitas quõ pfulſit in maria pᷣ ceten li.

vij. p ar.ij.ar.iij Ca.ix.

Hũilitatẽ amplectẽdã oĩb⸗ edocuit deus in
marla.li.ij. par.itj.ar.ij. ca. ix. circa mediũ.

Sequit᷑ de littera
Aujnnua regis alti qre ca it Haria.
1 li. xi.ꝑ.i.ca.x.
Zanulis clauſis ĩgreſſus ẽ angdlus
marie xpᷣm annũciãs.li.j.p.iij.ar.ij.ca.i.
Jerarchia celeſtꝭ ad quã debuit maria edal
tari in aſſũptiõe.li.x.par.iij.ar.i.
Illüinata ſummefuit Maria a vᷣbo incar.
nato.li.xi.par.lica. viſ .
Illuminatrix ſeculi merito ðꝛ Vaniat ibi⸗

dem cneifeclica medium. „ *
*
ſ
„△D
₰
●
„△W —
—

. deſcribunt li. l. ꝑ. i. ar iij caſſ.
Imocẽtie tpe q̃re nõ debuit dei ſili/ incar /

3

Incarnatiõis xpᷣi ↄgruentie tanq ſtelle xij.

Johãnes aplus p ceteris (naruibidẽ ca.i.
adoptat᷑ a chꝛiſto. vide in adoptari.
Jodanes Crlſoſtomꝰ de H.li:xij.ꝑ.vl.c.xi.
Johanes Damaſcenꝰ manũ abciſam recu
perauit ꝑ mariaʒ.li.xij.p. vl. ca. xi.mira. v.
Joſeph debuit noĩari ſpõſus mairꝭ ði.liii.
par.ij.ar.iij. ca.xi.⁊ li.viij.ꝑ.lj.ar. l.
Joſeph ſpõſi Marie ſcũitas et dignitas cõ
Itẽ ꝙ fuerit ſctiſſimus oĩm viroꝛũ illiꝰ tẽ/⸗
poꝛis.ibidem.ca.iij
Itẽ ꝙ fuerit nobiliſſimus de eadẽ tribu et
familia cũ Maria. ibidẽ ax.iij.catli.
Itẽ ꝙ fuerit vᷣgo puriſſimꝰ:⁊ ꝙ vᷣginitateʒ
vouit.ibidem ca.iiijj
Itẽ an fuerit ſenex vel iuuenilis etatis li:i.

par.vi.ar.iij. caii.q.iij.

Item ꝙ de ſcuitate ei certificata fuerit ma

ria ꝙ vicz nunq; vellet eam gnoſcere vel
etiã amare aut cõcupiſcere carnalr. li. viij.
par.ij:ar.iij.ca.v. l
Jugei dicũt H ariã fuiſſe pulcerrimaʒ ⁊ a
nullo ↄcupiſcibilẽ.li.ij.p.iij.ar.ij. ca.ij

Julianꝰ ceſar apoſtata quõ occidit᷑ ꝑ btm̃

mercuriũ iuſſu marie v̈gis.li. xij.p.vl.ca.i.
Juſticie diuĩe altricatio ð hoĩs (miraclo.i.
tiberatõe.li.i,.par.ij:arij.ca.ij.
Juſticie vᷣtus invᷣtã maria virgine q;ᷓ ſũme
fuerit ⁊ quõ pᷣcellebat alioꝝ iuſticiali. vij.

Par. ij. ar iij. ca. vi. .
BSBeuit de litter ꝰ
Atria quõ debet᷑ cruci xpᷣilivi/ꝑ. .

agr.le
„ Laudare debemꝰ Mariã ⁊ eiꝰ gau
dijs ↄgratulari.li.ij.par.ij. circa pn.
Laudare hõ ñ ſufficit mariã etiã ſi ola mẽ/
bꝛa vᷣterent᷑ in liguas.li.xi.ꝑ. ij:circa ponci.
Legibo.xij canq; ſtell ꝓbat᷑ maria fuiſſe con
cepta ſin Pꝛigiali pctõ. li.iiij..i. ar. ij.
Leo papa manũ abciſam recuꝑauit ꝑ ma⸗
Niã.li.xij par.vl.ca.xi.miraculo.i.

ex puriſicatõis qᷓre mag grauabat femi⸗
nas q; viros.li.iij.par.iar.iqj:ca.l.
Liber teſtam̃ti tã veteris q;ᷓ noui ĩ capite.i.
in pncipio deſcriptã habet vᷣginẽ mariam
li. xi. par.i. ca.i.
Aber vitkad ſit ⁊ quõ electoꝝ noĩa ſũt ſcri
pta in eo in cuiꝰcapite nomẽ marie:ibidẽ.

Libertatẽ Arbitrij vtibilẽ debuit bẽeröna⸗

lis creatura.li.i.ꝑ.i.ar.i.ca.iij.
Libidinẽ in hoĩe qͥ hũt naturalr tꝑare.li.v.

. P.ij,ar.ij.ca.iij.ad mediũ. .

Littere.v.ĩ noĩe marie ſignifeãt.ve lapiduʒ

põcioſoꝝ vᷣtutes. li.vi.p.i:artij. S..
Tfe.v.in noĩe marie ſignificãt.v.ſctãs młie

res pᷣfigurãtes mariã.li.vi. p.ij.ar.iij.S.iij.

Ttre.v.noĩs marie ſignilſicãt qntuplicẽ gr̃a,z

ↄſeq̃ndã ꝑ eiꝰ iuocatõem.ibidẽ.S.x.

LZuci cõpat᷑ maria ꝓpter triplicẽ excellẽtimm

li.v.par.i.circa thema.

Lumẽ ſcie ⁊ cognitõis marie q;ᷓ pᷣcellẽs fue

rit.li.xi.par.i.ca.vij.

Luna quõ figurat mariã in ſcripturis.li.ꝰx.

p ar. ij. ar.l. Se ij. ,

Sequit᷑ de littera H.

m coõſecuta eſt maria ex chꝛiſti ↄ ceptõ
ne atq; in vtero ei inbabitatõe. liii.
par. vij. ar.ij.ca. iij.a medio.

9* * .

Malus etiã machometꝰ dicit plura bona

de maria.li:ij.par.iij.ar. ij. ca.liij. in medio

Marie ꝓpꝛietates q̃es habeat cõueniẽtes

nomini Maric. l. v . ij. ani.
Maria hoc nomẽ quò interpᷣtat᷑ ⁊ ᷓ ſũme

ↄueniat matri dei.lii vi.ꝑ.i.ar.l.ca. v.

Itẽ q. v.l̃is ↄſtat ⁊ qͥd ſignificẽt ibið ar. i)

Itẽ ꝙ ſit valde vᷣtuoſuʒ ⁊ qllia bñficia pᷣſtã
da ſignificet.ibi,den
Itẽꝙ inuocatũ multas vtilitates cõferat
ibidẽ ar:iij.

Maria mi gre mĩ miſcdᷣie tu nos ⁊cde H

vſu.li.xij. . vleca. viij. miraculo.ſj.
Maria mediatrix optia cõpꝛobat᷑ apð de/

um.li.xij. peij.ar. iij. S. vi.

Maria mitũ poſſe ⁊ ſcire ẽ magnum velle

apud deũ ꝓ nobis habet: ibidem.

Martirij aureolam q; pcellenter habuerit*
maria. li.iij/ꝑ.ij/ar. ii
Martirio ntuplici claret maria.ibidem
Martiriũ marie ꝙ fuerit p ceteris mltipli/
cius nobili ⁊ glioſiꝰ ibidem.
Hartiriũ Marie.xij.magnalijs pᷣlucet.li.
iij.P. h. ar. .

Martiriũ n rie oĩa martiria poſt xi mar.

tiriũ excellit ĩ acerbitate.li.iij..iij.ar.i.
Mater di vᷣgo.xij. ꝑfectõiby ſu gere debuit
vt digna ſit eligi.li.i.p.i.ar.iij
Nr dei vtꝝ vere poſſit dici maria. lieij . · i

DMater dei vtu pᷣcellit ĩ glia mul Grir⸗

„

titudint᷑ celeſtis patrie totã ſiml? diuiſim.

li.x.ꝑ.iij.ar.j.ad fi⸗ . . 1 “ .—
Mater dꝛ vera q̃druplici rõne qᷓ fuerũt in
maria reſpece xpᷣnliiſ.ꝑ vij.ar. ij. ca.)
Mater oĩm electoꝝ angeloꝛũq; ⁊ creatoꝛũ
dicit᷑ Maria. liix.p.ij.ar..
Mr reſpectu filij riplicẽ hʒ ppetatẽ ibidẽ.
DNater xpᷣianoꝝ foꝛe ꝓbat᷑ maria ꝑ ül ps.
Nundqͥd ſyon dicet ⁊c̃. lixj. ꝑ.j.ca. viij.
Daternitas marie qntuplicẽ fructũ celeſt:
ereditaꝭ nobᷣ affert. li.ix. ꝑ.ij. ar. lij. S. xj.

Matnita xpi builegia maxĩa.li.xj.ꝑ.j. ca.

Datrẽ dei eſſe vty ſit mal? q; eſſe be (vij.
atũ.li.ij.ꝑ.ij.ar. .ecateij. “
Haximũ q̃d fecit deꝰ in mũdo eſt H̊ qð ſe⸗
cit in Maria v̈gine. li:ij. ꝑ.iij. ar.ij ca. v.
Helioꝛẽ vł ꝑfectloꝛẽ facere mariã an potu
erit deꝰ q; fecit. li .ꝑ.ij: ar. iij. ca. viij. T li. v.

par.iij:iar.j.

deo mltũ ẽ accepta.ibidẽ greiij ca. j.
O, bilẽ marie v̈gini eſt plimu gaudioſa et⸗
in q̊ verbo magis.ibidem ca.i..·
Hiracla de catico marie axplicata.liij e
lij. ar. iij. in fine. „
Miracla ꝓ feſto purificatõis ⁊ bpmo hu
lus feſti ↄfirmatõe.li.iij.p.j.ar.ij.in fi.
Itẽ ꝙ maria offert filiũ deuotꝭ cũ dulcedi
ne gre ſicut ſimeoni:ibidẽ ĩmediate ante.
Itẽ de cereo ꝙ ſolet ecclia poꝛtare ipſo fe⸗
ſto.ibidem ar.iij. in fi.
Miracla de celebꝛitate feſti ↄceptõi. li. lii
Par.jar.j.poſt meddliu.
Hiracula plura de imaclata ↄceptõe ma/
rie. ibidem ar.iij.
Miracula ꝓ feſto natiuitatis marie ⸗ bmo
HS angelis ẽ iocũda.li.v.p.ij.ar.ijj. ꝰ
Itẽde pulcritudĩie reſplẽdentꝭ gratie ĩ ma

ria.ibidẽ. ar.ij.ca.ij.in fine.

Mebꝛa amiſſa reſtaurat Maria. vide Re W pulcritudie marie.ibið c.iij.vᷣſus fĩ.

Mebꝛa marie ſingla qᷓ;ᷓ pulcra ? (ſtaurare
decoꝛa fuerint.li.v.par.iij.ar. ij.ꝑ totu.
Menſis marcij ↄgruebat xpᷣi ↄceptõi lieje
p. vj.ar ij. ca.ij.ad meduunm.
Merebat ne maria q̃libet motu ĩ vita li.xj.
Herebat ne q̃libet paſſiõe.ibið. (C:ij. c.iij
Herltum marie an pcellatoĩm angeloꝝ ?
hoĩm merita. bidenm.
Heritũ opatõis vl actõis marie quõ pᷣcel
lat ſctõꝝ merita.li.vij.par.ij.ar.. =
Deruit ne maria fieri mĩ ði.li.ij..j.ar.j.c.
MHeruit placere deo q̃libo bonis ⁊ me-⸗ (ij.
ritis vt ĩ matrẽ eligeret᷑ a deo.ibidẽ ca.lij.
Miliaria q̃t dicunt᷑ a ppᷣ is inter celũ ⁊ ter⸗
ram.li.v...ij.ar,iij.rõne.ij. .
Miracla aliqᷓ q̃ facta ſuntĩ müdo tpe nati⸗
uitatis marie.ibidẽ ar. ij.ca.ix. ad fiñ.
Diracula plura qᷓ facia ſut ĩ iohe cũ ſaluta
uit maria eliſabeth.li.ij. p.ij.ar.iij. circa. x.
Airacula plura qꝗᷓ fecit maria in (gaudiũ.

„ 41 .

vita ſua.ii.vij.parte.iij. in fi.
Miracula de angelica ſalutatõe eſt iocũ
da angelis.li.j.ꝑ.iiij.ar.iij.ca.ij. ßUM
LVX demonibo eit tremebuda,ibidẽ ca.ij.
CX hoibo efficit płla bona.li.j.ꝑ.v.ar.j.ĩ fi.

.¶Vſit frequẽtanda.li.j.par.iiij.ar.j.in fi. et

ar. ij, ca. v.
Rſit dica mũde.ibidẽ.ar.ij.ca.j.in fine
A ſit oeãda deuote.ibidem caj.
. Tad ſignũ in mane ⁊ ſero ſit goꝛãdaibi/

dem caiiij. ⁊ li. xj ij. ari ij. Fe iii

iracula de noie marie ꝙ ſit miro modo
dulce.li.vj.ꝑ.j.ar.iij.S.iiij.
iuocatũ eius nomẽ repellit demones.
Oy inuocatũ ꝓtegit in ꝑiculis et liberat. ibi
Orepellit peſtem.ibidem.S.vſij.
Oy genufſlexo referẽdo ↄfert ĩ hoꝛa moꝛtis.
ibidẽ. S.x. „
Oo in ſcriptis deuote poꝛtatũ cõfert.lib.vj.
P.ij.ar. iij. S. vy. *
Oy ad nũeꝝ laꝝ certos pſalmos dicẽqo i
nomine marie ↄfert. ibidẽ in finn. *
Hiracula plura de virgimtate marie teſti⸗
momũ facientia.li.viij.pte.j.in fi.
Itẽ de puritate Marie ⁊ eiꝰ glioſa figsra
tione in picturis.ibidẽ,ꝑ.iij.in i.
Itẽ ꝙ maria ſubuenit decoꝛãtibo eiꝰ ima⸗
ginẽ regiã li.vj.P.lj.ar. j.
Itẽ ꝙ maria ex puriſſimo ſangiĩe cõcepe
rit xpᷣm.li.j.par.vij.ar, ij. ca.j.
Miracula de Salue regina et ꝙ maria ſit
aduocata noſtra.li. xij.ꝑ.j.ar.lij „
Itẽ q̃re ſabbatũ diẽ eccleſigꝗ deputauit ad
honoꝛẽ Marie.ibideʒ.ar.ij. „
Minacla de oꝛatiõe marie q̃liter oꝛabat de
um in vita ſua.li.vij.p.j.ar iij.in fi.
Itẽ ꝙ bonũ eſt eã imitari ⁊ confoꝛmari in.
Naliõe pᷣdicto modo.ibidem.
MHiracula de aſſüptiõe marie ſit coꝛꝛo-⸗

re ⁊ aĩa aſſumpta.li.x.ꝑ.ijariij. „ ⸗
*0
£
£½
●
—
. —
£

ſ

&

„
Otẽ de gaudijs celeſtib marie recolendis Moꝛtis hoꝛã ſibi reuelari hoies qliter me
A.x.par.iiij.ar. iiij. frenf a deo, ibidem. rõne.ij.
Ilẽde coꝛona gaudioꝝ Marie. li ij. ꝑ. ij. Moꝛtj tpe pↄſolat maria ſaos.li.xij.ꝑ. vlti.
Ar.iij. in fine. Doꝛlus ſꝑe demones adueniũt ho (Ca. v.
Allẽ de illa antiphona Bauge dei genitrix minibo, li. x. C:i.ar. iiſ.
Wo ĩmaculata cc ibidẽ ar. ij, ca.iiſ.. Ad moꝛtẽ veꝝ ſe pꝑauerit maria ſacram̃ta
Miracula varia ſparſim ĩ libꝛis iſt ſcriota ſuſcipiedo 2 vnctõem.ibideʒ.ar,i.qõne.ij.
De doloꝛib manie ⁊ vtili eoꝝ recoꝛdatiöe In moꝛte qtr migrauerit maria ibið.ar.ij.
li iij.par.iij. ar.iij.

D
Damnaret, lieix. P.ij. ar. iij. JM
Itcn ꝙ xp̃s pepcit mũdo ne ꝑderet ꝓpter
mariã. Ii.i. par.ij, ca. ij.
Iteʒz qꝙ; elemoſinas facere
valet.li.v. ꝑ.ij.ar.iij. in ſi.
Alẽꝙ maria ſe inuocãtes liberata demo
nũ ptãte.li, vj.par.j. ar.ij.
Itẽ ſubuenit ĩ ꝑicul ſuſpitõis calũnie 2
ſubmerſionis flumĩs.li.ij. .jiar. iij in fi.
Itẽ ꝙ oĩ crimĩoſo valet eius miſcdia.li, ij
par.iij:ar.ij. ca. lij
Miracula plura ꝙ ſeruire marie ſit ſignuz
alutis.li.xij.par.ij.ar.j.ad fi.
Hiracula recollecta ſimul multa ſub va⸗

ꝓ amoꝛe marie

pe diſtinctöibvr li rij p. vlei p totij

Mirãda. xij.? ſtupẽda in xpᷣi incarnatione
li.par. vij. ar. lij, catei.
Hiſcðdia dei generis hũani liberatõem fie
ra voluit.li.j.p.ij.ar,ij. ca.j.
Diſcðia dei qn e matrꝭ xpᷣi merlta ſingka⸗

es vel qbo meni hoies merẽ

— oIqnn mortegl
e miſcia marie ꝙ liberat quẽ iuſticia ðᷣi tur cele Cöſolationem. ibideʒ poſt me
mnedig marle ꝙlibe BZcz F.⸗ A. 3 boit n

ptura.li. vi.. ij. ar. ij, 6. vi.
Hutalio nulla facta

one. liii, par. vij/ ar. ij

2Sequit᷑ de littera 1
AHtionũ tria genera diſtiguunk ma/
nam dicentia beatã. li. ij. pariij ar.
HNata eſt maria in meſe ſeptẽbꝛis cõuenien
ter.li.v.par.ij.ar.ij. ca.ix.
atiuitas marie cõmẽdat᷑ ſub figura auro
re lune ſolis ⁊ caſtroꝝ aciei.ibidem ar.i.
atiuitas Marie teſto celebꝛanda eſt de⸗
note,ibidem circa thema ⸗=
Natiuitas Marle iocunda foꝛe deo ange
lis ⁊ homĩb declarat᷑. ibidem. ar.iiij
Natiuitas Marle puilegijs, xij.honoꝛata

Mulier qre dicit maria pecilaliter in ſcri⸗
Ein deo er carniſ yni

n

riter ↄcedat hoiboli xij.par.j.ar.iij..vj. .
MNiſcdᷣia maxia echibet᷑ mũdo e mariã.li.

ij.P. iij. ar.ij. ca. vij. S Z
Diſcdie oꝑa q̃liter in ſi ummo exercuisma
ria.li.vij.par.ij.ar.j,G.iiij.
Hkdus qͥ mẽſe creatꝰ eſt, li,j.
iij. circa ↄgrudntiã.iij.
Dũdus ruiturꝰ q̃re creari debuit a deo qᷓ
ſciuit ipᷣm caſur u.li.v. p.i.ꝗ rii.ca.i.
Müdus ſerer in eſſe ꝓpter amoꝛez marie.
Hiudus vtrũ ſactꝰ fniſſet a deo ſixpima⸗
ter oꝛdinata nõ fuiſſet.ibidem.
Doꝛi qᷓre debuit maria ⁊ nõ viua trãſferri

ꝑ.j.ar.lij ca.

.

liC. ꝑ. i.ar. i. q. iij. M
Doꝛiẽdi cũ poſſibilitate

bilitate qᷓre ñ habuit poſ
ſibilitatẽ peccãdi maria.

Moꝛtis anxietas triplex ineſt hoĩbo a qboy

.

exepta fuit mria.li.x. par.i,ar. ij.
Hodis diẽ t hoꝛam viy pcognouerit ma
1. la,liix, var:lar .liqei.
V 0%
0
„
*
. 2
.

Extitit. ibidem, ar. ſ. .
Natiultatis marie hiſtoꝛia ⁊ vita

vita parentuzʒ
ca.xi.S.iij. S=

Naturalis dilectio marie ad xpᷣm ꝙ fuerit

ſumma.li.ix.ꝑ.i.ar.i.
Neceſſitatibo noſtr qͥ
P. ia.li.xij.ꝑ.vl.ca.fi. M
luis vel de niue feſtů Marie vñ ſit oꝛtũ
ibidem ca.vi.miraculo. v.
Hicx plures habet pꝛopꝛietates figurantes
Marie ſanctitatem.libꝛo.xi. parij.in pn
bblii de genere quare voluit chꝛiſtꝰ ma⸗
trem habere ⁊ diſcipulos de ignobili.li. v.
par.j.ar.i.ca.i. 8”D”YUM
HNobiliſſima pᷣcelleter debuit eſſe mĩ dei tri
plici rõne.li.i.par.ij,ar. iij. ca. ij. .
Nobiliſſima p angelis ⁊ hoĩbo maria foꝛeꝰ
declarat᷑.lixi.par.ij. ca.i.
Hobilitas coꝛꝑalis qͥ ſit. ibidem.
Nobilitas inter hoĩes ⁊ dñium homis ſu
per hoĩe vnde oꝛta ſunt,ibidem,

ad medium.
buſuis ſubuenit ma⸗

iii

4

Hobllitas qre a deo ↄceſſa ẽbomiin Adã
ibidẽ.⁊ li.v.par.ij.ar. . c.j⸗

Nomẽ Marie ſuocatũ qre aliqñ ꝓmpti
— exaudit᷑ ᷓ nomẽ xpᷣi.li.vj..q.axr.jen fi.

Pomẽ marie a pᷣclar rebo accipit᷑liiv/ꝑ·.
ar. ij. caꝛirx.
Pomẽ Ma B
plima id ↄcernẽtia.li.vjꝑ totum.
Pomẽ Marie reuereri genuflectẽdo valet
ad ↄſolationẽ celeſtem obtinendã in hoꝛa
moꝛtis.li.vj.par.j.araij F. Cr

Itẽ valet ad foꝛtitudis recupatõeʒ ex egri

tudine. li.xij. P. vl.ca. vj.mira. ij.

Itẽ valet ad ↄfoꝛtãdũ ĩ ſenectute ibidem.

Nomẽ ſponſi Marie debuit eſſe Joſeph.

li.j.P.ij. ar. iij Cq .

Nunqͥd ſyon dicet bõ ⁊ homo natꝰ ⁊cẽ̃. ex⸗

„

ponit pulcre.li.xj.p.j.ca.vii·
Bequi de littera O
Beata ⁊ intemerata vᷣgo marla ⁊c.
rraculo ⸗ſj.
O roſa generoſa fons ſignatꝰ ⁊c̃ de hoc car
mine ibidẽ ca.xj:miraculo.iij. SUM

Obitus hoꝛa vel dies aliqb reuelat qbus

ex cauſis. vide ſupꝛa Moꝛtis ⁊2c(.
Obligat᷑ ne bõ magis q; angelus aut e
uerſo ad ſeruiẽdũ Marie.li.xij. x.j.ar. j.
Occidẽtalẽ quare ad ptẽ verſi adoꝛabãt iu
dei.li.xꝑ.ij/ar.j.cauu
Occupata ꝗł ctiby⸗
lutata ab angelo.li.j.ꝑ:iar. ca. h.
Olei ꝓpꝛietates ↄueniẽter nomẽ Marie ſi⸗
gnificãtes.li. vj.ij. ar.j. poſt mediũ.
Oꝑpibo ſex diex in pncipio creatõis mundi
quõ ſigurata eſt Marla.li.xj..j.Ca.j⸗

iij. ar.iij. circa pncipium.
Oꝛatio deuota Bernardi de aſtatlõe Ma
rie ſub cruce chꝛiſti. li.iij. ꝑ.iiij.ar.j.ca. lij.
Oꝛatõis ſctõꝝ patrũ ꝓceſſus ꝓ incarnatõ e
Oꝛare vtyꝝ potuerit Maria dñicã oꝛatõez
di dimitle nobᷣ deblta. li. viij. . iij ar. , ar.
Oꝛare ad oꝛientẽ chꝛiſtiani q (gumẽto.ii
„ Je ſolẽsli.x.ꝑ. Ar. .c iij. .
Oꝛiginale pcim̃ ꝙ btã Maria nõ habue⸗
rit ſed pᷣſeruata ſit.li:ſiij ꝑ totꝗA.
Dꝛiginale pctm et oꝛiginalis iuſticia qd ſit
2 quõ cõtrabatur petin oꝛiginale. ⁊ plura
ibidem.

rie decẽter apꝛ opat᷑ mii dei et

de iſta oꝛatiõe li.xij.ꝑvl.ca. viij mi

bo erat actib Maria qñ eſt ſa

Oꝛiginalipcto n fuiſſe maculats vginẽ in
£ſ

oceptione q; piũ ſit credere:ibideimn ⸗
Oꝛis ſacrificia.vij.deo exhibẽdo inſinuan⸗/
tur in cãtico marie.li.xij.par/ar.ij⸗cai.
Oꝛnatꝰ ⁊ decoꝛ totiꝰmũdi ꝙ ſit ꝑ mariã li.
.j.par.ij. cIcx. »
Pꝛtus marie reuelatus eſt a pncipio mũdi
varia tꝑa.li.v.par. ar. iij.
Oꝛtus Marie quõ cõmẽdat᷑ ſub varijs ſi/

guris.li.v.par.ij:ar.jeꝑ totu.
renũ aut vẽtoſum.ibidẽ poſt mediũu⸗/·
Ouidlius libꝛo de vetula quõ laudat virgi⸗
nẽ Mariã. li. j. par. j.c.xij. poſt mediũ.
BSequit delfa Pp.
Aſſio xpᷣi ſuꝑauit oiĩm alioꝝ paſſio
Paſſio xpᷣi vtꝝ ſoli marie ſit cõicata et quid

hec cõicatio Ipoꝛtet.li.xj..j.ca.ix.ad fi.
Paſſione q̃cunq; quõ poſſit hõ mereri.li.xi
par.ij.ca.eii.
Pater noſter an potuerit oꝛare maria di. di
mitte nob debita ⁊c̃li.viij:p.iij.ar.iĩ ſolu/
Pauptas quõ pᷣfulſit (tõe.iij. argumẽti.
in Maria. li. vij. p. ij. ar. lij. ca.x. .

Peccãdi ibuitas an fuerit in maria.

eccãdi tentationẽ vtrũ aliqñ hr̃e potue⸗
Peccarenobo⸗ (rit maria.li.xj.ꝑ.jca.uj
cait maria: quõ & potuismoꝛleibidẽꝗ.

Pctoꝛes poteter recõciliant᷑ xpᷣo ꝑ Danã“

vige verbo Recõciliat. „5„„
Pectm̃ mulieris an fuerit maiꝰ pctõ viri vel
ecduerſo in pꝛima pᷣuaricatiõe.li.iij. E.l:ar.
ij⸗c:eſ. , .
Pctm̃ nullu habuit maria in tota viteua.

Optimã ꝑtẽ quõ elegiſſe ðꝛ maria.li,x. par. Ii. viij par. i ar. eca,j. 2

Pectm̃ oꝛiginale nõ ↄtraxit maria pᷣueniẽte
gra dei.⁊ młta de hoc li.iiijiꝑ totum.
De pctõ oꝛigĩiali qͥd ſit ⁊ qᷓ plis es alias qᷓ⸗
ſtiones habes ibidem pᷣci epar.ij.
Pedes vᷣtutũ duo aſſignant qᷣb maria cõ⸗
triuit caput ſerpẽtᷣ.li.v.par.ij.ar.j·. õS.
Peregrĩatio marie ad paſſiões xpᷣi loca an
fuerit coꝛꝑal vł mẽtal.li.xꝑ iiij. ar.ij. Q. iij
Perfectio maternitatꝭ qua vera mr xpᷣi fuit
maria ⁊ ꝑfecta.li.j.par.vij.ar.ij.cꝗ.··
Perfectõne in ſua naturali habuit Maria
plura Puilegia.li.xj.par.i/c& lij

erfeciõis ſũmatiõem adeptꝰ eſt Hũdus
ꝑ Mariã:li xi/ pariij⸗cax, *
9 * △
„
„●
—
„ £

Hꝛtus ſolis quõ Pſagit diẽ pluuialẽ ant ſes

nes in acerbitate.li.iij: par. iij. ar. ij.

4
☛●

.2

£

Periculis in q buſuis ſubuenit Maria in/
uocantibo.li.xij. par. vl. ca.fi.
Porſeuerãtia quõ pᷣfulſit ĩ maria.li. vij. p. ij

Perſona vna ſine alia ĩ diuĩs (ar.iij.ca.xcj.

an potuerit iĩcarnari.li.j.p.vij. ar. .ca. ij.
Pxtatis ples gradus diſtinguunt᷑ ⁊ quõ p
fuſſerit ĩ maria.li.vij.pꝑ.ij.ar.iij.ca.fi.

Planctus s habuit Maria in vita ſuper

xpᷣo.li:iij. par.iiij. ar. iij.
Plenitudo tꝑis quõ ðᷣꝛ foꝛe in aduetu chꝛi
ſti.li.j.par.vj.ar.ij.ca.j.

KorNan Tna efiten p. ſ. ca. x.

.

oteſt e maxiĩa declarat q̃ potuit
de deo maxia facere.li.xj. ꝑ.ij.ca.iiij.
Pꝛeoꝛdinata eſt Maria ab eterno in mete

Diuina,li. v. par.j. ar.ſ.· D
ſvxeſentatiõis Marie ĩ tẽplũ hyſtoꝛia.li. v.

par. ij. ar. ij. ca. vij in fi.
Pꝛo pᷣſentatõis Marie feſto ᷣmonẽ recol⸗
ligẽdũ vide ĩmediate pꝰ fineʒ huiꝰ libꝛi no
Pꝛihilegia maxia a deo collata ma- (tatũ.
rie multipiicia deſcribunt᷑.li.xi.ꝑ cotum.

Pꝛobleumata tria pulcra ſoluunt a Salo

mone.li. xij. par.ij.ar.iij. in fine.
Pꝛudẽtia quõ ſũme fuerit in Haria.li. vij
par.ij.ar.iij.ca.iiij.
Puerpa mulier añ tps purificatõis vty li⸗
cite ĩtrare poſſit eccłiam.li.iij.ꝑ.j.ar.ij.ca.j

Pulcerrima debuit eſſe mĩ důli.. e i ar. ij

ga.j.⁊ li.v.par.ij.ar.ij.ca.ij.

Pulcritudo Marie iĩ coloꝛe coꝛpis:capill:

ocul ⁊ ſingul mẽebꝛis.li.v.ꝑ.iij.ar.ij.p to.
Puriſficatõis feſtũ marie celebꝛãdũ eſt plu
rib⸗ rõnibo.li.iinꝑ.jiin pncipio.
Purificatõis lex plura pꝛecepta ↄtinevat ⁊
plura de hac lege purificatõis. ibidẽ.ar.ij.
PMriticatõis in ritu floꝛuit Oaria (ca. ſ.
pluribo v̈tutibo ibidem ca.j.
Puriticatõis ĩ ĩ celebꝛitate. xij. gaudia a
rie enumerant᷑ibidẽ ar.iij.
Itẽ q̃lis ec fuerit oblatio Marie. ibideʒ
Puritas ↄ ptõis xpᷣi de puriſ (ar.ij.ca.ij.
ſimo ſanguie Marie.li.j. ꝑ.vij.ar.ij.ca.j.
Puritas Marle ſumma in qᷣbo conſiſtit. li.

xvilij.par,iij.ar.j. ꝑ totum.

Puritas ſpũalis in q attẽdit᷑ et quõ intẽdiẽ

in homie.ibidẽ ca.ij.

Potitas vᷣginis marie quõ pᷣcellit purita tẽ
oim angelicaꝝ ⁊ humanaꝝ creaturaꝝ.⁊
maodo ſub ꝰeo fuerit ſumma qᷓ maioꝛ neqᷣt
in dlligh ibidem ar.ij. MßV

₰ R

Puritats ſummaz an habuit go maria añꝰ

filij ↄceptionẽ vel q acqͥſiuit. ibidẽ ca.ij. „.

Puritat marie pꝛogatiua ⁊ pPuilegia. xij. de
ſcribunt᷑.ibidem ar.iij.

.
Puritat ſuoꝝ deuotoꝝ et caſtitatis ↄſerua

trix Tctecttit eſt maria.li.xij. e · vle ca. üiij.

Dequit᷑ de lr̃a O.

ꝗq AVidlu debuit a pncipio mũdi pꝰ

hois pctm̃ ĩcarnatio xpᷣi differri.li.

j.par.j.ar lij. in pncipio.

li.xij.p.vl.ca.vj.miraculo.iiij.

OQus pulcra es ⁊ q́ᷓ decoꝛa chariſſima ⁊c.5
antiphona vl carmie iſto miraculũ habel H

Queſier̃t iudei crudelr aĩam xppi in oĩb 10

cis in qb putat᷑ a phis aĩa cõſiſtere in bo L

mine. ll. ij. par iij. ar. ij. ca. lij.

Quinariꝰ numerus ↄſecrat⸗ reddit multi⸗

Pliciter. li) par. vi. circa thema

Quinariꝰnũerꝰ ↄſecrat Erarrt hoſit plunt

bus õ
Sequit᷑ de littera R.

Ationalis creatura q̃re debuit ce

r gri vertibilis.li.j..j.ar.j.ca.iij.

Ratiõis habuit vſuz Maria ĩvte H

ro ſue matris.li.v.par.i ij.ar.ij. ca. vij.

Ratiois ſuꝑinfuſum lumẽ habuit maria in
vtero mris poſita ⁊ clarioꝛis ſapie augmęæ

tũ ſũpſit pᷣ oĩbꝰ hoĩbo.li.x..iiij.ar.ij. S.j.

Radiabat vult? marie ex ſuꝑabũdãtia gre.

li. v. par.ij:ar. ij.c. viij.

Recociliat pctõꝛes maria deo potentiſſime

li.xij.ꝑ.vl.ca.vij.et inrfra Theophilus.

Recupꝑauit per Maria ꝑditũ hõ honoꝛem

Regia ðꝛ Maria ↄueniẽtiꝰ q;ᷓ ĩpatrix. ibið

Redæeptõis h büane di Marla ⸗C
ii.xj.par.j.ca.ix.poſt lnſelat⸗
Regina denoĩat᷑ tripliciter ipſa btã maria.
li. x.par,ij.ar.j.ca.ij. „

Regina miſcdᷣie magis ꝓpꝛie ðꝛ marla q; iu

ſticie vel ſapiẽtie. ibidẽ.

Regine nomẽ vere ſoꝛtita eſt Maria qᷓuis

foꝛet pauꝑcula.li.vj.par.ij.ar.ij.S.vij.
KRegni dei dimidiũ donatũ habet maria ſi⸗

bia deo.li.x.par.ij.ar.j.ca.ij.in fine.

Regnũ totiꝰmũdi vel regimẽſucceſſit Ma

rie iure hereditario.li.x.par.ij.c.vij.

Regula exercitatõis qtidiane qi ſibi R H

tuerat Maria in vita obſeruãdã:.li. vij.e
j.ar.iij.ca.jiad medinm.
Regule ſanctitatj. rij aſſignant q̃ j ſumme

„ v
erc ſeruauit Maria.li. vij. par. j.ar. iij.
. „*

Reꝑari debuit raina mũdi mediãte femĩa.

Feparatnruine mũdi nõ debuit eſſe eua.

ibidẽ ca. ii,j· R.—
Reꝑatrix ruine mũdi fulgere debuit.xij.cõ
ditiõibo dignis ꝑ ↄꝛiũ ad euã.ibidẽ ca.iiij.
Reſtaurare mẽbꝛa balita ſolet Maria ſuis
deuot.li. xij. par. vl.ca.xx.
Retribuit deo maria ſufficiẽter ꝓ oĩbo q de

Reuelatio multiplex a pncipio mũdi facta
de maria ⁊ chꝛiſto.li.v.par.j.ar.iij.ꝑ cotũ.
BSBequit de littera ꝰ7dð ꝛwDp
Abbatinus dies q̃re Marie hono

8 rieſt ſpecialiter ↄſecratꝰ in ecclia.et
ävrnge iſtud oꝛtũ habuerit. li.xij. ꝑ.j.

ar. ij. ca.liij.in fi.

Sacramẽta noue legi vty ſuſceꝑit maria ĩ
vlta ſua.li.vij.par.j.ar. e „
Sacriticia coꝛdis:oꝛis:oꝑis:⁊ totiꝰ tꝑis vi

te q̃liter exhibuit deo plene ipſa btã Ma-
ria.li.xij.par.j.ar.ij.ꝑ totum.
Salomon quõ ſoluit tria ꝓbleumata pul/
cra.ibidẽ par.ij.ar.iij.in fine.

Saluatrieſ⸗ eculi merito ðꝛ maria ꝓpter plu

ra puilegia li.xi.par.j.cCa.ix.

Salutatio angelica mitiplex maluʒ remo⸗
uet.li.j.par.iiij:ar.j.ca: iiij.

Itẽ multiplicẽ fructũ affert. ibidem.

Itẽ vt ſit grata q̃lit ſit oꝛãda.ibidẽ ar. ij.
Itẽ ꝙ deo ẽ mltũ accepta.ibidẽ ar.iij.ca.j.
Itẽ ꝙ angelis eſt młtũ iocũda.ibidẽ ca.ij.
Itẽ ꝙ demonibo eſt tremebunda ⁊ eoꝝ fu

Itẽ ꝙ marie eſt gaudioſa.et.xij.gaudia ſi⸗
Sauk in ea.ibidẽ ca.iiij.
alutatio angelica cõgruei
q; ꝑ ſalue vel aliud vᷣbũ.li.j.ꝑ. v.ar.j. ca.j.
Itẽ ꝙ eſt omniũ ſalutationum excellẽtiſſi⸗

Salutatõ es tres celebꝛioꝛes legunt᷑ĩ euan

gelio ad ſignificãdã triplicẽ ↄcoꝛdiã ꝑ xpᷣi
incarnatiõeʒ factã.li.j.par.v.circa thema.
Saane Aann iducimur q̃druplici ra
ione.li.j..iiij RDgr. b totum.

Salutare Mariã obligamur triplici iure.

ibidẽ ca.ij. — . . „ð
Salus pncipiũ ⁊ pᷣcipuũ ſignũ ẽ mariã de

munerat multis bonis Maria ſibi ſer⸗

nchoat ꝑ aue

Seruitia plura quõ exhibui

uoto cultu venerari li/xij. p.ĩ. ar.j. ? ad id

eſt pᷣcipue miracłm ibidẽ.p.vl.ca.x.ĩ pᷣnci.

Sãctificatio marie qᷓ; pcellẽs fuerit ⁊ q̃ties

li.v.par.j.ar.ij.et li.xi.ꝑ.j.ca.ij. .
Sanctificatio triplex diſtinguit᷑.li:v.pas.ij
Ar.ij.ca.vi. in fi. “́MMU .
Sãctificatione in ſua habuit Maria plus
ra puilegia maxia.li.xi.par.j.ca.ij.
Sctiĩtatꝭ magne q̃druplex regula fᷣm quas
meruit maria ſuꝑ oẽs exaltari.li.x.ꝑ.iij.ar.

qrta ratione. .
ctitatꝭ regule.xij.aſſignant᷑.li.vij.ſ. ar⸗

iſj. per totum
Sccõs debemꝰ deuoto cultu venerari tri⸗
Qia rõnc.li.viij.par.ij.iuxta thema.
ãguis puriſſimus marie de 4
ceptꝰ quõ a ſpũſancto eſt creatꝰ.li.j.ꝑ. vij.
gr.ij.ca.jad medii.

Sanguine de puriſſimo Marie vñ ſ üpto

chꝛiſtus eſt cõceptus.ibidem
Sapiẽtia diuia mẽtem Marie miro mõ il
luſtrauit vt ſciret oĩa.li.xi.ꝑ.j.ca.vji.
Sapiẽtia diuĩa quõ diffiniuit hoĩem redi
mendũ.li.j.par.ij.ar.ij.ca.iij.
DSatiffeciſie ipᷣi deo vide Maria pꝛo do⸗
nis collaᷣ homi.li.xi.par.ij.ca.xi.

ℳ—⏑ *

Scientiã oĩm pleniſſimã habuit maria.lſ⸗

vij.par.iij/ar.ij.⁊ li/xi.par.j.ca.vij.
Scia in ſua habuit Maria plima pulle⸗
Sciuit ne maria in ſũmo oẽs ar ( gia ibto
tes mechanicas ibidenk.
liberales in ſũ

Itẽ vtꝝ ſciuit omnes arte
mo.ibidem. . =JJ’M
Itẽ vtrũ ſciuit in ſummo mnathematicam:
phiſicã ⁊ methaphiſicam.ibidem
Itẽ vtꝝ ſciuit ĩ ſũmo totã theologſã.iꝑið.
Itẽ vtꝝ ſciuit ĩ ſũmo iura cquilia.ibidem
Sciuit ne btã Maria añ xpᷣi annũciatiõeʒ
factã qꝙ vicz ipſa vᷣgo eſſʒ electa ad xpᷣm cõ
cipiẽdũ ⁊ pariẽdũ.li.ij. par.iij grti:ijca.ij.
poſt mediim
eptẽbꝛis mẽſis dignitas ↄuenit natiuita
Seraphicꝰardoꝛ ĩ deũ. v. habet pꝛietates.
li.ix.par.j.ar.iij.ca.iij.S.iij.

3 t maria ð coꝛ/
de ſuo deo ꝓ toto mũdo ꝓter q̃ ⁊ nos de⸗

bemꝰ ei defuire ex coꝛde.ili.cij.ꝑ.j.ar.ij.C.je ·

Seruitia quõ de oꝛe exhibuit Oaria deo

multipir ꝓ nob ꝓpter qð ⁊ noꝰ debemꝰ ei
delſeruire laudibo dignis.ibidẽ caij.ꝰ

„ *° △D
ſ●
.„
£ –
.

xpᷣs eſt cõ

8BS

Seruietibo ſibi Marla mlta bong confert

ibidẽ. ar.iij.S.penul. 7 Vvl.

Seruire ipſi btẽ Marie quelibet hoĩeʒ in

ducũt.xij.rõnes.ibidem.

Soruire q̃lit ⁊ ĩ qba debeamꝰ marie. ibidez

Geruiuit maria xpo ꝓ mũdo ð oĩbs (ar.ij.
Ebꝛis toto tꝑe vite.ibidẽ ca.iij.⁊.iiij.

Sibillaꝝ ſcpta de xpᷣo ⁊ ?ᷣgie Maria.ll.v.
P. j.axr.iij.ca. x.⁊ li.viij.par.i.ar.iij.ca.ix.⁊ li

bꝛo. xi.par.i. ca.fi ·

Signi quare fit ad Aue maria mane ? ſe⸗

ro.l lorij. par. ij. gr.ij.
Simeõ ſctũs accipiẽdo xpᷣm in vlnas ples
gras ↄſecutꝰeſt. li.iij.ꝑ.i.ar.iij. ca ij. F. iij⸗

exponit᷑ li.xi.par.i ca.viij.
Gituata qliter fuerat maria qñ angel? an⸗
nũciãdo xpᷣm ſibi apparuit.li.i.ꝑ.iij.ar.ij.c.
Solis oꝛtꝰ quõ pᷣſagit diẽ pluuialẽ vł (iij.
ſerenã. li.v.ꝑ.ij.ar. i. Selij.
S ol ꝓpetates figurãtes mariã habẽt᷑ ibið
Sõnꝰ in maria nõ tollebat vſũ liberi arbi
trij.ibið.ar.ij. civij. ? li.vij. geiij.ar.i. ꝑ totũ
Spaciũ inter celũ ⁊ trã qntũ putat phis
foꝛe.ibidẽ ar.i.S.iij.rõne.ij.
SDpes in Maria quõ fuerit bcelleriꝰ q; in

tat᷑ xij.rõnibo.li xij.par.ij/ariij.

Stabat iuxta crucẽ Jeſu mrf eiꝰ.de h̊ enan

gelio plime q̃ſteoes atq; documẽta pſeq̃n
da habent᷑ li.iij.ꝑ.iiij.ar.i.Ca.i.⁊ in ſequẽ.
Etãs ſub cruce vᷣgo q̃re nõ nomiat noĩe p
pꝑꝛio.ibidem c.ꝑiij.

Sãti matri ſub cruce maximã pietat erhi

nit xpᷣs.ibidem ar. ij. ca. ij.

xpoᷣ pᷣdulciſſime pietatis actꝰ.ibidem.
Stare iuxta crucẽ Jeſu q̃re ↄgruebat vᷣgi⸗
nẽ Mariã.ibidẽ ar.i.ca.ij)
Stare iug crucẽq̃re dũs voluit magdale
nã peccatctcẽ cũ mre ĩnocẽtiſſima.ibið.c.j
Bunind poͤtius ſctãs młieres arlas
virosibidem.
telle maris ꝓpꝛietates ꝓpter quas debuit
*mr dei maria noĩari qð maris ſtella inter
ptat᷑li.vi.g.ij.ar.iiad mediũ.

.Stupẽda.xij.maxiĩa in xpᷣi incarnatõe enu

merant.liii enann alers

Subuenik naria oĩb ad ſe cõfugientibo in
Nceſſtanib⸗ 7 ꝑiculis.li. xij. evh cafl⸗
„ e
£△
.
ι
—– 2

Theophilus de
* alijs. li. vij. par. ij. ar, lij ca. ij.
Spes noſtra ad ↄfugiẽdũ ad mariã ofoꝛ⸗

ãtibo iuxtꝭ crucẽ Jeſu ſctĩs exhibetura D

Supbi calcãdã edocuit deꝰin ereplo ma

ie li.ij.p.iij.ar.ij.ca.ix ad med.

Suſpicio de aliqᷓ vñ ꝓuenit ⁊ qre ſenes ſũt

magis ſuſpicioſi.li.viij.ꝑ.i.ar.ij.ca.i.

Suſpicio Joſeph qlis fuerit ð Harie cõ

ceptu.ibidem caij.

Sequit᷑ de littera T.

Abernaculũ dei q̃re ⁊ qᷓ ; merito ðe

t maria.li.i.p.vij.ar.ij.ca.i:in fi.

Téperãtia ꝙ pcelleter fuerit in ma

ria livifne r.ij.ar. iij. ca. vij.

The innocẽtie hoĩs nõ debuit filiꝰ dei ĩ ĩcar

nagar. leli. i.par. i:ar. iij Cg.li.

Teépus ĩcarnatõis qre ðꝛ tpᷣs plenitudinis
Byon nundqᷣd dicet hò ⁊ hõ natꝰ ẽ in ea ⁊c.

li.i. har. vl.a reij. ca.i.
Tẽpꝰ icarnatõis rpᷣi tã q̊ ad annũ q; melez

T alias ꝑtes ↄueniẽter eſt electũ.ibidẽc.ij.
Tꝑis a pncipio habuit mũdus fidẽ ⁊ reue

lationẽ de xpᷣo ⁊ maria li. v. p.i. arelij. .

Tis qnti ſpacio ſuꝑuixerit maria in mũ⸗
do li.x.par.v.ar.i.ca. i.

Tẽtari in hac vita vtrũ potuerit maria libö.
xi.par.i.ca.iiij
Zeſtamẽiũ de monarchia mũdi ⁊ bncipa/
tu q̃re ñ fecit xpᷣs ĩ moꝛte li. xi. h. ij. ca. vij.

ꝑ mariã li.xij. P. vl. ca. x, in fi.
Zimoꝛ dei quõ ſuerit ſcelletiſſime ĩ . maria
li.ix: par.i.ar.iij. ca.ij. S. i.

4

Tria ſunt optima in mũdo qͥꝝ melioꝛa fo⸗

re nõ poſſunt.li.i.par.ij.ar.inj ca. vlij.
Tronus glie ad quaʒ exaltata eſt maria ali

dignitate relulget.li.x.par.ij.ar.i.

quã partẽ eſt in celo.ibidem ca.iij.
Itẽ de hoc thꝛono ſcʒ marie ad quẽ eſt al⸗
ſumpta plima ibidem.et ar.ij.
Turbe btõꝝ ples deſcribunt᷑ q in aſſũptõe
marie affuerunt li.x.par.v. ar.ij
Sequit᷑ de littera UA.
As admirabile ſcribit᷑ maria pli⸗
v» röõnibo li.viij.ꝑ.i.ar.ij. Follij =ð
Ve mltiplex diſtinguit᷑ qᷓ ꝑ oĩa ca-
ruit maria li.i par.v.ar.i.ca.ij.

Venerari nomẽ marie quõ debeat ab oĩby

li.vj.paxr.ij.ar.iij. S. vij.

WVWenerat᷑ mariã ös ⁊ totꝰ mòᷣs lexi bicxj
Vẽter ⁊ vbera marie curpᷣ alijiꝰ mẽbas
btã dicunt᷑ ĩ euãgelio.li.xij.p.i.circa the.

Tronus xpᷣi ⁊ marie atq; ſctõꝝ mãſio vſus

Verba marie fuerũt modeſtiſſima ⁊ mira⸗⸗

culoꝛũ effectiua. lievij, . i· ar i..c vij ij.

. W

UVerbũ dei ex oꝛe xpᷣi ab eius puericia ſolli
cite audiebat Maria de ſecretꝭ celeſtibo in
tfer rogãdo li.x.par.iiij.ar.ij.ca.j.

Uerbũ eternũ inhabitãdo Mariã multi⸗
pliciter illuſtrauit.li.xj.ꝑte.j.ca.cvii.
Vermis ⁊ nõ hõ cur in ps.ſcribit᷑ foꝛe xps
li.viij.Par.j.ar.iij. ca.x. ad pncipiũu.
Veſtes q̃les poꝛtauit maria.li.vij.ꝑ.ij.art᷑.
Vigdit ne maria deũ faciali (iij.c. vij.S.iiij.
Vigdit maria angelũ ſalutãtẽ vtꝝ coꝛꝑaliter
vel intellectuałr. li.j.par.iij.ar.ij.ca.fi.

Vidit ne Maria angelos ⁊ anias ſeꝑatas

ꝑ ſpecies ꝓpꝛias.li.vij.ꝑ.iij.ar.lij.S.j.
Virgiliꝰlaudat mariã ⁊ quõ eiꝰdcã ſũt ac⸗

cipiẽda.li.viij.p.j.ariij.c.ix.⁊ li.xj.ꝑ.j.c.xij
Virgitas marie:de hoc plura li.viij.ꝑ totũ

Virga Aaron vide in Aaron.
Virgie de puriſſima ⁊ ꝑpetua debuit ði fi⸗
lius incarnari,⁊ q̃re:ibidẽ par.j.ar.j.

Iteʒ ſi hõ nõ peccaſſet an virgo debuiſſet
dei filium parere.ibidem.

Virginitas Marie ꝙ fuerit oĩm pᷣma.ibi/

VWirgo v̈ginũ q̃re magis di (dẽ. ar.ij. S.j.

cit᷑ Maria qᷓ; xpᷣs.ibidem.
Virginitatis Marie.xij.teſtimonia deſcri
bunt.ibidẽ ar.iij.per totuam.
Virginitas hoĩs vtꝝ pᷣcellat ᷣginitatẽ an⸗

Virtutes quõ pᷣcel (geloꝝ.ibið. ar.ij.S.ij

leter fuerint in maria vᷣgie.li.vij.ꝑ.ij.ar.iij
Virtutibo.xij.pᷣfulſit vita marie.ibidem

Virtutibo pᷣcipue q̃lib ꝓmeruit Marlia.et

— PSi

UViſitabat Maria q̃tidie loca paſſiõis xpᷣi

etiã qͥlibet hõ meret᷑ xpᷣm inhabitãteʒ in ſe

poſſidere.li.j.par.vj.circa thema.

Virtutibo q̃lib:pmeruit Maria materni⸗
tatẽ dei.li.ij.par.ji.axr.j.ca.iij.
Virtutũ magnalia de qbo laudauerũt ma⸗
riã ĩ aſſũptõe agmiĩa celeſtia.li.x.ꝑ.ij.ar.iij
. es duo qbo ↄtriuit Mania ca/
put ſerpẽtis.vide vbi caput ſerpẽtis ⁊c̃.

et quõ.li.x.par.iiij.ar.ij.ca.iij.
Viſitatiõis Marie feſtũ deuote eſt celebꝛã
dũi.li.ij.par.j.⁊ par.ij.circa thema.
Viſitatiõis marie vᷣtuoſitas ⁊ gaudioſitas
ibidẽ,par.j.ar.iij.⁊ par.ij.ꝑ totũ.
Viſitatõis Marie hyſtoꝛia et plima circa
ateriã iſitatõis.li.ij.ꝑ totum
iſitauit ne maria rõnabilr elizabeth ſpõ⸗

o ſo ſuo relicto.ibidẽ.par.ij.ar.iij.S.xij.

Vitã beate marie imitari debemus triplici

canonica ſcriptura nõ habet. ibidẽ ar. f.
De vita Manee:⁊ an ſuſceꝑit ſacram̃ta oĩa

no.leg.ibidẽ plura ꝑ totum. *

Vite actiue ⁊ ↄtẽplatiue merita quõ Pgelleè

ter fuerint in Maria. ibidẽ parij
Vita ſpũalis triplex diſtiguit᷑ et Marie vi
ta hec triplex quõ in euãgelio ſignificatur
li.x.par.iiij.per totum.
Votũ virginitatis qñ ⁊ quõ fecerit maria.
li.j.par.ij.ar.iij.cax. .„. „ N
Voto virginitatis facto quõ potuit mari⸗

oſentire ĩ deſpõſationẽ matrionij li.iꝑ.vi.

ar.iij.ca.i.q̃ſti.ij.Et li.viij.par.ij.arti.i.
Votũ virginitatis an emiſerit Joſeph ſpõ
ſus marie.li.viij.par.ij.ar.iij.ca.iiij. ꝰ
Vncta vtꝝ fuerit maria circa tẽpꝰſue moꝛ⸗
tis.li.x.par.i.ar .l.qõ ne.ij.
Vnccõis ad ſacramentũ vtrũ teneant᷑qͥ ſi)-
ne infirmitatis doloꝛe decedũt.ibidem.
Vſum rõnis vtꝝ habuerit maria in vtero
matris poſita.vide in lr̃a R.

Vulnerari poſt moꝛtẽ pñte matre q̃re vo⸗

luit xpᷣs.li.xij.par.i.ar.ij.ca.i.S.iij.
Vulneꝝ xpᷣi numerus.ibidem paꝝ añ finẽ
capituli pᷣſcripti. „
Sequit᷑ de littera ſ.

Puüůs alpha ⁊ o quõ dicit. li· vaꝑle.ij

x earti.ij.ca.i.
Xs quare nõ reuemit angelos ſzʒ
hoĩes tm̃.li.i.par.i.arti.ij.ca.i.
Fps teſtamẽtũ in cruce faciẽs q̃re nõ fecłðᷣ
Monarchia mũdi.li.xi.ꝑłe.ij.ca. vij.
Xp̃i mcarnationeʒ ꝙ tota trinitas ſit oꝑata
liei.par.vij.axr.i.ca.i. ℳ₰
Xps vtꝝ veniſſet in carnẽ ſi hõ nõ peccaſſ.
li.viij.par.i.ar.i.et li.xij.p.ij.ar.iij.S.i.

Xpᷣs vtrũ eqliter fuerit in virginis vtero ſi⸗

cut in celo.li.xi.par.i.ca.vi.
Xps vtꝝ eq̃liter ſit in ſacramet euchariſtie
⁊ cõicãtibo digne ſicut in vᷣgis vtero.ibidẽ
XFp̃s q̃t vulnera habuerit. vide ſupꝛa vpl⸗
nerũ chꝛiſti numerus.
Xpᷣlani q̃les pᷣdiligunt᷑ ⁊ adoptant᷑ a bea
Maria ĩ fulios.li.ix.par.ij.ar.ij.qõe.ii ſi
Fpᷣiani ſimplices qͥ plus afficiunt᷑ deuotõe

ad btãm Mariã q; ad xpᷣm excuſant᷑ libᷣ..

xi.par.i:ca.xij ꝓpe fi. .
Finittabula. .*
.,%⏑
—
—
—
„●D
—
£OD

».˖.
X
.

rationeli, vij:par..in ncipio.
Vitã marie ⁊ ſctitatẽ actꝰq̃ʒ eiꝰglioſos re .

2

6

.
.„*
*
.
.*
7

.

eriii

:1
☚ —
=
.
ð
l =
èèäͤs
= ð
— 2
ð
ð

=

:1

õ
2ð

127
1**
e

2

I
1.
m
16,211.
mnn
t

s

emt:

E
= =
ð

2

S

ðẽ
—

4
e

5 EE

S

2

.A

198O eleisolng-„Pebuels 1oloſesqle 8

01

4

uiOO'ASEANXANNAM HUDO JeZISE MANXA 666 /v UBILAdOO
9 8 v 2

0 1 8 8 O 5o ueſeg O Ssnhnoo N MH „ H 2 3 J C 0 8
82
2332
3˙85
2SSES
.S8S
=SSAEZ
J –‚ *
S
*
* *