Gb719b_fol
author: Nider, JohannesandGuido <de Monte Rocherii>

——

= ð

WBð
1 .
E

4
*
—
G .
— 4
2
4
.° S.
S
. ““
R

,N 7„1 2.
VVn i

2 at
S N1 M
* ,z YH 2
U T
2 . „ 1
. reE. * 4
nted, ,
„ AN
ℳEeRE
4e
oA *
na ehete
ckrtgereane

igkor emae ttn
Serasf a

cber
Pruttrren

i ſettle tcedas detden e
irdofeſti ntab 1

.— Sadevar Haoder
Pte NtRCEAL 1

Rd ektnt

ee

1
i eſmneeti ihe

ttn i
und inran iſen

Re

R

Eximij ſacre theologie ꝓfeſſoꝛis
fratris Johannis nyder oꝛdinis
pᷣdicatoꝛe/manuale cõfeſſoꝛe/ad
inſtructionẽ ſpiritualiũ paſtoꝛe:
feliciter incipit ·

VYoniã ĩux beati gre
goꝛij in ſuo paſtoꝛali

fniaz regimẽ anĩax

eſt ars artiũ idcirco
ꝓ cõpendioſa doctri-
mna ↄfeſſonbus, quoꝛe
inteſt regere anĩas plurimũ neceſſa
ria! hoc manuale totũ non meis col-
legi ex dictis· ſʒ ex doctoꝛe tã in ĩiure
diuino q́; humano pitiſſimis coacer-
uaui ſentẽtijs · relinquẽs allegatiões
nonnunq; varias · vt legẽdi faſtidiũ
toleret᷑· placuitqʒ illud in ptes tres
diſtinguere ·
Mrima erit de neceſſarijs ↄfeſſi-
onẽ ſaẽntalẽ pᷣcedẽtibus · Secũda de
ncãrijs ↄfeſſiõzʒ ↄcomitantibꝰ. Ter-
tia de varijs ipſã ↄfeſſionẽ ſeqntib⸗
Prima pars ↄtinet ſex capła illa
tangẽtia ꝗq ↄfeſſionẽ pᷣcegere debẽt
ι
Capitulũ pꝛimũ de neceſſaria ſci-
entia ↄfeſſoꝝ · de caſ eus ep̃o reſʒ
uatis tam a iure q; a gnãli cõſue-
tudine·quõ peccet qui inſciusg au
dit ↄfeſſiones doꝛmitãsvł obauqdi
ens.ſiłr quõ peccet in audiẽtia cõ
feſſionũ · de differẽtia excẽmunica
tionis a iure lata et ab homine ·

Ro intellectu igit dicẽdoꝛe
no tat dñs Albertꝰ ſuꝑ qrto·
diſ · xvi ꝙ quedã ſunt de bñ
eſſe ↄditiees ↄfeſſoris potiꝰqᷓ; de ne-
ceſſe eſſe eiuſdẽ/videlicet ↄtente in

his vſibus· Sit cõfeſſor dulcis affabi
lis atq; ſuauis· Mrudẽs diſcretꝰ mi-
tis pius atq; benignus· Sed vix vn-
qᷓ; inuenit᷑ talisqͥ oĩa hec in ſe hẽat
Sũi aũt drntie treſ de neceſſe eſſe

confeſſoꝛis/ſine qᷣbdᷣs ſine pcto eſſe ñ

põt · ſeʒ diſcernere auditaextrahere
occulta:et medicare ſalubnter imiẽ
ta · Diſcernẽ audita fit ꝑ ſcientiã diſ
cernendi int᷑ lepꝛãa lepꝛã· Extractio
aũt occultoꝝe fit ꝑ diſcretiuã inquiſi
tionẽ · It medicatio inuẽtoꝝ fit per
diſcreta penitẽtie ſiue ſatiſfactiõigs in
iũctionẽ · Dicendũ igit᷑ ꝙ ſacerdos ñ
tenet᷑ ſcire diſcernere niſi in cõmuni
ſcʒ q̃ ſint capitalia · et qᷓ mortalia in
cõmuni et qᷓ̃ venialia ex genere.
leue valde eſt · Dubitatio emĩ ꝗᷓ con
tingit int᷑ ſapientes/vtrũ veniale a-
liqᷣd ſit/vł moꝛtale/qð ↄtingat ex de
lectatioe moꝛoſa adueniente/vel ex
Otemptu/vł ᷓinodi/et nõ ex genere
actus nõ mocdlca eſt· Sciens & illa qᷓ
dicta ſunt/ſufficiens eſt et reputat᷑ ꝓ
tpĩs E neceſſitate ad ↄfeſſiões audi
endas · Sed bñ puto ꝙ bhec neſciens
peccat moꝛtaliter audiẽdo cõfeſſio-
nẽeũ inſtituẽs peccat adhuc plus
qᷓ; ipſe · et ꝑmittẽs inſtitutũ mĩſtrare
moꝛtalit᷑ peccat ſi ſua int᷑eſt tales ꝓ
Hbbere · Yec Alber · Addũt alij rati-
onabiłrꝙ cõfeſſor tenet᷑ ita diſcre-
tus eſſe/vt difficilia ſciat eſſe diffici-
lia: nec ꝓcedendũ in eis ſinæſupioꝝ
ſilio/vł autoꝛitate canonũ · Ex qͥ bꝰ
patet ꝙ ↄfeſſor tenet᷑ młta in ꝑticu
lari ſcire/aut dubia inueſtigare · vi⸗
delicet caſus reſeruatos ep̃o et ſuꝑ-
ioribus: cẽſuras eccłaſticas pᷣſertim
excoĩcationis maioꝛis/de qbus dicet᷑
ſtatim ſequenti capitulo· peccatoꝛe

quorundã differẽtias/et impedimen
ta matrimonij. que reperies in nr̃o
tractatu de lepꝛa moꝛali ·
Sed queris qͥ q̃t ſunt caſus ep̃o
reſeruati· Reſpõdet οenedict?·xj ·
in decretali int᷑ cůctas!q; qtuor ðᷣ ĩiu
re cõmuni/et qͥnq; de ↄſuetudine ap
pꝛobata· ¶· Primus ẽ petᷣm clerici ꝓp
qð incurriſſet irregularitatẽ · hoc eſt
ab irregularitate nõ põt abſoluẽ· ſʒ
ſi cadat in petm qð ad ep̃i autoꝛita
tẽ ptinet tũc nec ab irregularitate,
nec a pcto põt abſoluere · Si aũt eſ
ſet irregularitaſ quã ꝑ peccatũ inẽ-
riſſet/qð peccatũ nõ eſt ep̃o reſerua-
tũ tũc laicũ qui nõ curare habet de
irregularitate, a peccato põt abſol-
uere· Scdus caſus ẽ de incendiarijs·
intellige eccleſiae/vł locoꝝ religio-
ſox/cimiterij/aut ſpacij, p̃uilegiati ĩ
circuitu eccłie · Tales em excoĩcati
ſunt maion excoĩcattone e per ep̃ᷣm

poſſunt abſolui · ſʒ ſi denũciatil a ſolo

papa poſſunt abſolui · incendarij vo
alioꝛ/ſunt excoĩcancdl · nõ excoĩcati ·
De hoc habes infra ca · iij caſu·xj·
Tertius caſus eſt pcẽ̃m ꝓ quo indi-
cenda eſſet ſollẽnis penitẽtia · que ẽ
imponẽda ꝓpter peẽm enorme ⁊ pu
blicũ qð cõmouit totam ciuitatẽ/ ca
ſtrũ/aut villã · vt homicidiũ · Momici
diũ tñ volũtariũ ſaltẽ in germania
hodie cẽmunit᷑ ex ↄſuetudine ad pa
pã dirgit᷑ · Quartus ẽ excoĩcatꝰ ma
iori excoĩcatẽe · Immo fr̃es pᷣſenta-
tiĩ nõ debẽt abſoluè excoĩcatos ꝑ ple
banos ꝓ furtis et ꝑditis· niſi de tali
um aut ſupioꝝ licentia ſpeciali.
oꝛro de ↄſuetudine appꝛobata
ſunt qnqʒ; · Mrimus ẽ de homicidio
voluũtario·qð hodie ad papã de con-

ſuetudine dirigit · Scõus ð falſarijs
q̃a falſificãtes litteras pape ſũt ex
cõmunicati/ꝑ papã abſoluẽdi · vt in-
fra ca·iij/caſu · viij · De falſiſicãtibus
monetã in francia q ſunt excõmuni-
cati · infra ca · vj· caſu · xxvj · Alibi vo
falſificantes monetã et publica in-
ſtrumẽta ab epᷣ̃o abſoluunt᷑ · Idẽ de

falſificãtibꝰ litteras capłi/aut aliox

qulibet ſuꝑioꝛe citra papã. maxĩe
monetaꝛe qñ eſt publicũ · Tertius ðᷣ
violatoꝛibꝰ eccłaſtice libertatis ſeu
emunitatiſ· Violare aũt excłe emu
nitatẽ eſt facere cõtra eius liberta-
tem · vt qͥ in ecełia aliquid facit vr-
delicet rapiẽdo vł ſimile · et talis ñ
eſt excoĩcatus · Simiłr ſi qͥs ꝑ violẽ
tiã multa mala cõmitteret in eccłia
diruẽdo altare vł frangẽdo crucem
aut enoꝛmit᷑ tractando eucariſtiã vł
ſimilia eſt de iure excoĩcatuſ.vt in-
fra ca · iiij caſu · xj · Quartuſeſt ð vr
olatoꝛibus eccłaꝛea cimiterio · Et
differũt violare eccleſiã · et violare

eccłe emunitatẽ · Nam violare ec-

cleſie emiyitatẽ immediate deſcri-
ptũ ẽ · Sʒ violare eccłam· eſt ipſam
frangẽ vł incẽdere·et talis eſt excõ
municatugvot infra ca · iiij· in caſibꝰ
multis Quintus eſt de ſortilegis et
diuinatoꝛibus maxime cũ ſacramen
tis/vł ſacris/aut ꝑ aliqᷓ pacta cũ de-
monibus, aut etiã ꝑ aliquã artẽ ſu-
ſpectã· aut ab eccłia ꝓhibitã. puta
nigromantiã · vł Gᷓmodi opantibus·
pᷣcipue qñ ẽ manifeſtũ · Et videt᷑ qͥ-
buſdã ꝙ pꝛeſentati fres et curati de

alijs ſortilegis leuibus muliercula

rũ varijs et vanis obſeruantijs· poſ-
ſunt abſoluẽ · De his vide infra ca-
pitho · vj· caſu · xxvij ·

4
gteſen taes
Ctre,, „ebet an

itiniacten .
Al rninſt Delezat b iacte
gontaiunns at ſin us r
nicngtris zber idiacre
ladſconi ethirter eib⸗
Ghoreinetalt petat da er
NNbenrie laſbatgi
nr ninltei ieilw ai

hnsſtniäntrin .

ſpabſcleni An
icighn nin det⸗ 4
nare ſrt cintiner 82
4 ſrterſenaiſt ins
Pche

8alr wtir pe

Wälextlrpt-

oluunt. JNede
tapli aut lioy
papa. 1marie
bli⸗Ternug
elbertang ſean
Lait ecleem
da eing lberta⸗
aliquidfaat vr
ſimile et talg
llr ſis p volẽ
itteret in ecchia
angẽch crucem
do eucariſta
oicatuſ. vt in⸗
uartuſeſt d vi⸗
cimiteriox. Lt
leſia. et volare
am volareer
mechete deſerr
Rameſt ſpſann
elet talis t exi
racaii n cab?
ſtoe ſortlegis et
me cũ ſacramen
lia packa c de
aliqu artẽ ſu⸗
phabiti. puta
odt oxanuibi
ſi Et wetq⸗
feget aurat de
uarmlnal
bſemuanciß e
Svde rſrac

Pret᷑ pᷣdictos tñ caſus adhuc q̃-
libet ep̃us põt in ſua dioceſi ſue au-
toꝛitati reſeruare caſus certos· Vn-
de cõfeſſor oĩo ſcire debet tales· ꝑ
ↄſeqñs ſtatuta ꝓuincialia/ſinodalia,
et cõſuetudines de talibus · Prete⸗
rea nullus curatꝰ aut frat᷑ pᷣſentatuſ
inquantũ talis habet in iuramentis
aut votiſ diſpẽſare· nec ſuꝑ irregula
ritatibus · ſimiłr nec ab int᷑dicto ab-

ſoluere · nec vota cõmunicare/vl in

eiſdẽ diſpẽſare· licʒ ſcõm quoſdam/,
immo vt ex pᷣcedẽtibus videt᷑ patèᷣ:
a tranſgreſſione votoꝛe põt abſoluẽ ·
niſi ſit caſus reſeruatus ſpecialiter ·
Querit᷑ hic q̃ntũ peccet qͥ abſol,
uit aliquẽ a pet̃o a quo nõ põt de ĩitᷣ
re. Reſpõdet Richaidus in qrto·

diſ· xviij · ſic · abſoluẽs aut G̊ facit ex

1 gnoꝛãtia iurisl aut ſciẽs ius facit G·.
videlicʒ ſcit ius q̊ hec ſibi facere nõ

licz· Si ſcdðo mõ,/et ̊ facit ex delibe-

ratione! moꝛtalr peccat· qͥa ſcient᷑ et
ex deliberatiõe/ↄceſſa ſibi abutit᷑ po
teſtate in pᷣiudiciũ aĩe illius quẽ ſic
abſoluit · et dat illi intelb gere ꝙ ab⸗
ſolutus eſt.ĩn q̊ eũ in erroꝛẽ ĩnducit ·
Vnde ſuꝑ abſoluentẽ cadit illa ma
ledictio/ Deutro·xxvj· maledictꝰ qui
errare facit cecũ in itinere · Si autẽ
hoc facit ex ignoꝛãtia ĩuris affecta-
tal adhuc moꝛtałr peccat· Si vo ex
ignoꝛãtia craſſal adhuc moꝛtałr pec
cat.qa ad officiũ cõfeſſons ꝑtinet ta

lia ſcire/aut ſupꝑioxe ↄſiliũ qꝛere·que

ſi neſciat ↄfeſſoꝛ meret᷑ maledictiõeʒ
filioꝛe heli · de qbus pᷣmo R egũ · · di
cit ꝙ erãt filij belial neſciẽtes dñm ·
neq; officiũ ſacerdotũ ad ꝓpł'm
Sed nunqͥd excuſat᷑ abſolutug
MRñdetdẽ de ſic abſoluẽten etiam

ſie abſoluto tłi abſolutioni initẽti/ñ
Pignoꝛantiã inuincibilẽ ſeu ꝓbabilẽ
excuſet᷑ · ſẽ laici coĩter eſſe vidẽtur ·
Dici poteſt de alijs illud Oat.xxv
ſi cecus ceco ducatũ pᷣſtet! ambo ĩn
foueã cadũt · Nec ille ꝑ ignoꝛantiã
excuſat᷑ qͥ magis ſollicitus eſt qᷓrere
ſiliũ ꝓ emptõe vniꝰ equi vł bouis/
qᷓ;ᷓ ꝓ anime ſue ſalute.
Sed qͥd de ↄfeſſoꝛe qͥ abſoluitvbi
nõ potuit ſecularẽ/aut ex ignoꝛãtia,
vł ex ꝰerecũdia/aut feſtinatione/vł
Hmocql. et cõfeſſor poſtea experit᷑ ſe
erraſſel nũquid tenet᷑ ̊ ſeculari dicẽ

MRñqdet᷑ ſcom om̃es ꝙ ſcłaris excuſa

tus eſt,coꝛã deo abſolutus interim
quo neſcit · ſʒ ↄfłſſor nõ · Quid fa-

cietꝰ Contuli de B cũ multis notabi

libuſ doctonbꝰ theologie maxime in
Ocilio baſiloẽſi · Quidã dixerũt ꝙ de
bet autoꝛitat a ſupioꝛe impetrare
et ſi ſine magno ſcãdalo firei põt vo-
care nõ abſolutũ/a ſibi dicere: ac eũ
abſoluð p̃auditũ in ↄfeſſione · Vl ſi
magnũ ſcandalũ timet᷑ abſentẽ ab-
ſoluat/ſi ab vltima ↄfeſſione ſperat᷑
eſſe in gr̃a adhuc · Aut vt alijs placu
itſi magnũ timet᷑ vł nõbile ſcanda
lũ: ſummo ſaẽdoti deo cõmittat · pe⸗
nitentia ſolã ↄdignã ſacerdos ꝓ ne
Sligẽtia agens· pᷣſertim qñ multitu-
do ſic ẽ neglecta· multi eoꝝ multũ

diſtant a loco vbi reſidet coõfeſſor ·

Quid etiã ſentiendũ eſt de aliqᷓ
qui ↄfitet᷑ ↄfeſſor eũ nõ intelligit,
aut ex doꝛmitatiõe/vł imperitia lin
gue,/aut diſtractõe nimia/vł ex ſimĩ
li cauſa· Rñdet Johãnes de hertẽ⸗

berg antiquꝰ doctoꝛ in ãtlibetis ſuiſ.
ſacẽmẽtalis abſolutio pᷣexigit ↄfeſſio
nẽ · ↄfeſſio vero oĩs impoꝛtat reuela-

tionẽ · qᷓ ñ poteſt eſſe ſine relatõe vni
us/et pceptiõe alterius · cũ ergo alte
rũ iſtoꝛ/ſcʒ ꝑceptio ſacerdotis defici
at in pᷣfato caſul credo ð illo pcto nõ
eſſe cõfeſſionẽet ꝓ ↄſequẽs nec im-
pendi abſolutionẽ · Mec ille · Sʒ iſtoð
videt᷑ debere intelligi vbi obaudi-
ta ſunt peta grauia ·q̃ de neceſſitate
ſalutis ſunt ↄfitẽda · nõ de alijs qᷓ ca-
dũt ſbᷣ ↄcilio.vbi tłia modica raro
obaudiũt᷑ ab eo/qͥ alias neſcit ꝑſonã
De peccatoꝛe igiẽ᷑ differẽtis notã
dũ ꝙ qᷓ;uis ad vnguẽ om̃es ſcire di-

ſtinguere nõ poſſint (nã delicta quis

intelligit ait ꝓpheta)laboꝛet tñ con
feſſor vt ſciat qntũ põt omĩa pctoꝛꝝ
genera/et ſpecies ꝓ poſſe · vt medi-
cus ꝑitiſſimus ſpũaliũ egritudinũ ·
Itẽ quałr hoĩes diuerſoꝛe genexe a
ſtatuũ peccare ſolẽt · Mreterea ſci-
at quedã/q etiã doctoꝛes ꝓpter vere
cundiã ñ tradũt ſeriptotenus ꝓpter
euitandũ ſcandalũ · Alioqͥn quõ pote
rit interrogare de vulneribus et ea
medlcare · Circa peta vo carnis in-
ueſtiganda ſpeciałr diligentiã adhi
beat · vt de cauerna cõſcientie vᷣmes
aĩe queat educẽ · Alas peccatoꝛ pe-
riclitabit verecũdia/aut ignoꝛãtia ·
cõfeſſor cui chriſtus dedit ptãtem
ſerpẽtes ſine nocumẽto tollere · alias
cũ ſeruo nequã de talẽto credito du
rã redditurus eſt rationẽ · Que igiẽ
ſint pcła moꝛtalia cõmunia! reperi-
es in nr̃o tractatu de lepꝛa moꝛali ·
Durũ aũt valde eſt religioſo qui
excõmunicatũ abſoluit vbi nõ põt ·
qa ſnĩazʒ excoĩcationĩs incurrit vtẽj ·
ca· v.caſu viij · Vnde de caſibus vbi
quis ſnĩazʒ excoĩcationis incurrit! ne
ceſſariũ eſt vidẽ · Immo nullus etiã

autoꝛtatẽ habens aliquẽ abſoluẽdi

ſcdm Tho · et Richar · põt aut debet
à quocũqʒ peto abſoluẽ niſi abſolu-

tio ab excõmunicatiõe pᷣcedat ·
Incidit aũt quis excoĩcationem:

aut a canone aut ab hoĩe latã. qᷓ in

re due excoĩcatões differũt· ſed ſim-
plex cõfeſſor curatus/vł p̃ſentatus:
a neut᷑ abſoluẽ põt ſine ſpeciali cõ⸗
miſſione? niſi in articulo moꝛtis· Eſt
aũt ſnĩa excoĩcationis ab hoĩe lata:
que a iudice/vł pᷣlato pticularit᷑ fer
tur · vt dũ noĩatim aliqs a tali excoĩ
cat᷑ ꝓ ↄtumacia/vł ꝓ debitis/vel ꝓ
furto · vt oĩs qui tale factũ/furtũ/vel
IEzmodi cõmiſitſit excoĩcatꝰ Et a ta
R excõmunicatiõe ſcʒ hoĩs nullꝰ põt
regularit᷑ abloluẽ/niſi qͥ excõmunica
uit/etiã poſt ſatſfactionẽ· exceptis
paucis caſibus· Sed excoĩcatio ĩiuris
eſt q̃ a iure fert᷑ generałr · cũ ſcʒ ali
qð ſtatutũ eſt gnãle · vt quicũq; HG̊ vł
oc feceritfit ipſo facto excoĩcatꝰ.
Et a tali poſſunt abſoluẽ ep̃us oꝛdi
narius ſcʒ · vł ſuꝑior qui ex pᷣuilegijs
qut officio hoc habet · niſi eſſet ca-
ſus pape reſeruatus:

Ca · ij · de caſibus excõmunicatio-
onis tangentibus fidẽ pncipalit ·

D oſtendendũ igið᷑ in q bꝰ ca
ſibuſ qͥs ſnĩaʒ excõmunicati-
onis incidat ipſo iure · Pri-
mo ponen?᷑ caſus tangẽteſ pncipalłr

fidẽ · Scõðo tangẽtes pncipalit᷑ papã

et eccłam romanã · Tertio tangẽtes
clexæ pᷣncipałr et emunitatẽ eccłaſti
cam · Quarto tangẽteſ religioſos pᷣn
cipałr · Quinto tangẽtes oms pᷣſertĩ
ſeculares de fide et ſacra ſcriptᷣa ·

enlotientmend
paberebn ie nen du
cembentmnp oot Per
iuieſit barnen iu
trihetrn ito ſhat ir
noq eſfautor herener⸗
it fators beenr mplt
niblachniſore KEllin
poite fignen enpoo faen
ng nifaen ineſtondun
nlwemltd Pruate i
faitiditne icti⸗
Putmadveininain
arenh ſt heien u
unk et knocl o gne in⸗
iuu anmͦplr ai
top⸗ Tertafaten eſ ſ

Ammii nitr lberer /
num ſatreptaror he⸗
ſauit kodapucd ſer

1 bſolidcn
or aut deb
luenid ret
.. eniſi bolu⸗
eeet.
irnunn .
jelata.
dffeiit ſüſn⸗
t ſentatun „
ſne ſperiitc⸗
lo moꝛtig. Kſt
ng ab hoie lata
n üollanit fer
anasa tqli excoj .
lpdebte
le fati funi
excoĩcatꝰ Et ata
hoig · nulb pot
nſi q excomunica
ctionẽ exceptis
ſexcoĩcatio iuns
neralrc ſezali
vt quici h vl
fado excoĩcat'.
blolus eßus orc
r quiexpullegis
bet. Meſſet ca⸗
u;

85 ermmnirati/
1 fce ncipalit.

nch igit in Gye⸗
3, erömmmnitati
t pſo une n
angiteſpnrihalr
8 mnaßaliſae
Lero tangetes
munitatẽ et
„relt oſos n
iteſtelſge⸗

ſhern

ngetes oild ,

et ſcraſoiſßtil

rimus ẽ de hereticis · dtinẽs qͥn
qʒ caſus pticulares· · Primus ẽ cũ qͥs
incidit in hereſim iã damnatã · vt ar
riani · et ſił es· vł cũ nouã fingit/vt ð
hereticis capło/excõmunĩcamus· et
caad abolendũ · qð intelligendũ eſt
ſcðm Petrũ de palude in qrto · diſ ·
xviij · ſi in aliq̃ actu exterioꝛ ſuũ de⸗
lictũ manifeſtauerit · Alias ꝓ ſolo a-
ctu interioꝛ,quo tñ ſolo homo eſt ꝑ-
fectus hereticus! nõ incurrit · Scðus
caſus·cũ qͥs ẽ credens hereticoꝛe id
eſt qͥ habʒ fidẽ hereticoꝝ implicitã
vł explicitã/reputans eos bonos/ et
habere bonã fidẽ · Mi enĩ dicunt᷑ cre
dentes hereticoxe · dicit Pe · pa · Ter
tius qͥ defẽdit hereticos ſeu defẽſa-
toꝛ ẽ hticoꝛe/vbo ſcʒ/aut facto · Qr
tus qͥ eſt fautor hereticoꝛꝝ · Dicunẽ
aũt fautoꝛes hereticoꝛe tripłr · Vno
mõ ſola obmiſſione · ſiẽ illi qͥ publica
ptãte fũgerent᷑ eoipſo fauent hèti-
cis ꝙ nõ fauent inqſitonbus ↄſilio/n
auxilio dtra illos.· Mriuate vo pſone
fauẽt ꝗᷓ nolũt indicare/ſʒ celãt · ¶lia
fautoꝛa eſt verbi ſcʒ excuſando · ſſt
dicendo/iſli hoĩes nõ ſunt tales qles
dicunt/ et Emodil ꝑ que ſimplices ĩẽ
ducunt᷑ ad amoꝛẽ ipſox · ĩ odiũ inqͥ
ſitoꝝ · Tertia fautoꝛia eſt facti · ſi qʒ
alimoniã mittat/bł liberet · Gmodi ·
Quintus qͥ eſt receptator heretico-
rũ ·qui ſcʒ eos apud ſe recipit · Pre
miſſi omes excẽmunicati ſunt ꝑ ca ·
vbi ſup̃ · Et qͥa in młtis alijs caſibuſ
quis in hereſim incicht pᷣſertim ĩ du
obuſ nouit᷑ detᷣminatig idcirco ð eiſ
dẽ/ſicut de alijs iudicandũ eſt · Vnꝰ
ponit᷑ in cle · de ſũma trim · c · vno · G·
poꝛro viʒz qui ꝑtinacit᷑ aſſerrret ꝙ a-
nima rõnalis non ſit foꝛma coꝛpoꝝꝛs

humani iudicat᷑ hticus · Alius poni
tur ibidẽ in cle · de vſuris ex graui
in fi · ðtra eũ qui ptinacit᷑ aſſereret
vſuras reciꝑe/nõ eſſe petmq etiã iu
dicat᷑ hticus · Ergo in ambobꝰ ex-
coĩcatio incurrit᷑ · et in fautonbꝰ c·
vt in p̃ᷣcedentibus.
Seðdðs caſus pᷣncipałẽ de ſepeliẽ-
tibus hereticos,r, et eoꝛ fautoꝛes· de
qbus/de hereticis ca · quicunq;li · vj·.
includans etiã qͥnq; ꝑticulares arti-
culoſ· Nã ſiẽ ibidẽ dicit quicũq; he
reticos credẽtes/receptatoꝛes/defẽ-
ſoꝛes/vel fautoꝛes eoꝛ ſcient᷑ pᷣſum-
pſerint eccłiaſtice tradè ſepultel! vſ-
q; ad ſatiſfactionẽ idoneã excoĩcatõi
ſe nouerint ſubiacere · nec abſolutio-
nis beneficiũ merean᷑ niſi ꝓpꝛijs ma
mbus publice extumulẽt/et ꝓiciãt
HEiodi coꝛpoꝛa dãnatox · et locuſ ille
pꝓpetua careat ſepultura ·
CTertius pᷣncipalis ponit᷑ de here-
ticis · vt inqᷣſitiõis · li · vj · Et ſunt no⸗
uẽ caſus. rimus ẽ dtra vniuerſas
ſeculi ptãtes dños tẽpoꝛales/ac ꝓuĩ-
tiaxe/terraꝛe/ciuitatũ/ alioꝛeq; locoꝛe
rectoꝛes/qͥbuſcũq; dignĩtatibꝰ vł of⸗
ficijg · vł noĩbus cẽſeant᷑ · et eorundẽ
baiulos ſeu officiales qui dioceſanis
ep̃is ł inqͥſitoꝛibus heretice pᷣuitatis
nõ paruerint/in hereticoꝛ/credenti-
um/receptatoꝛe/fautoꝛ/et defenſoꝛ
eoe inueſtigatõe/captõe/ac euſtodia
diligẽti cũ ab eis fuerint reqſiti · Se
cũdus ſi p̃fatas pſonas peſtiferas/in
ptãtem,/vł carcerẽ ep̃ox/ſeu inqᷣſito
rũ/vł ad locũ de q̃ ipſi mandauerũt ·
vł aliqͥs ex eiſdẽ, infra eoꝛundẽ do-
minoꝛe/ptãtum/vel rectoꝛe diſtrictũ⸗
nõ duxerint vł duci fecerint ſine mo
ra/poſtqᷓ; fuerint reqᷣſiti · Tertius ſi ð

hereſi a dioceſano epᷣo vł inquiſito-
re ſeu inqſitonbus ↄdemnatos p̃fa-
ti dñi tẽpoꝛales ſiue rectoꝛes ſeu offi
ciales eoꝝe/ ſibi ręlictos ſtatim nõ re
cepint · et immechate anĩaduerſione
debita nõ puniuerint · Quartus ↄtra
eos dños,/ptãtes/rectoꝛes/eocq; of
ficialesſi de crimĩe hereſis(cũ mere
ſit eccłaſticũ ognouerint/vł iudica-
uerint · Quintus ſi captos ꝓ eodẽ cri
mine abſq; dictoꝝ epoꝝ ſeu anqſito-
rũ aut ſaltẽ alterius eorundẽ licen-
tia vł mãdato a carcẽ liberauerint ·
Sextus ſi executionẽ ſibi ꝓ Gmodi

crimĩe a dioceſano/ſeu inqͥſitonbus/

inquiſitoꝛie inuicta pmpte ꝓut ad

ſuũ ſpectat officiũ/nõ adimpleuerit.

Septimus ſi dioceſani/aut inqᷣſitorũ
indiciũ/ſnĩazʒ/ ſeu ꝓceſſimdirecte ł
indirecte impediuerĩt · Octauus ſi p
fato fidei negocio didceſano ep̃o vł
inqͥſitonbus incũbenti ſe opponẽ pᷣ⸗
ſumpſerint vł ip̃m aliqtenus impe-
clre · Nonus otra illos qͥ ſcient᷑ de⸗
derint auxil iũ/oↄſil i/lł fauoꝛẽ · Mre-
dicti enĩ oms ipſo ĩure ſunt excõmu
nicati · Decimꝰ ſcm ſummã ſumma
rũ ponit᷑ ibidẽ · ca · ſtatuta · li · vj · vide
licet · Quicũq; poſt inhibitõʒ ſibi fa-
cã p̃ter licentiã inqſitoꝛis ſeu oꝛdi-
narij patefecerit depoſitões teſnũ pᷣ⸗
dictoꝝ ſuꝑ htica pᷣuitate niſi immi
neret aculũ defectu publicationis ·
Quartus pncipalis ẽ etiã de inq;
ſitoꝛibusl et eoꝝ officio in cle · de be⸗
reticis·cai· ↄtinens tres caſus: ſũt
om̃s pape reſeruati · Vbi ſic dicit᷑ de
inquiſitoꝝs officio et inqͥſitonbꝰ Qð
ſi odij gr̃e vł amoꝝs lucri aut cõmo
di tẽpoꝛalig obtentu ↄtra ĩuſtitiã et
ↄſcientiã ſuã inqſitoꝛes videlicʒ vel

eoꝝ ſubſtituti obmiſerint ↄtra quẽ-
qᷓ; ꝓcedere/vbi fuerit ꝓcedendũ ſu
per Gmodi pᷣuitate · ecce vnũ caſum
Aut obtẽtu eodẽ pᷣuitatẽ eandẽ· ec-⸗
ce ſcòᷣm · Vlł impedimentũ officij ſui
alicui imponẽdo cũ ſuꝑ ̊ quoquomõ
pᷣſumpſerit vexare · ecce tertiũ epi-
ſcopus aut ſuperior ſuſpenſionis ab
officio ꝑ trienniũ alij vo excoĩcatio-
nis ſnĩaʒ eoipſo incurrant · Dicit tñ
Joð̃ · an · ſup vbo obtentu! vbi ergo
nõ ꝑ alteꝛe p̃dictoꝛe/ ſʒ foꝛte timoꝛe,
vłl ꝓpter vitandũ ſcandalũ ̊ obmit

teret nõ eſt locus pene·

Quintus pᷣncipalis ponit᷑ ibidẽ.

ca · ij · Et eſt duplex · ¶ Primus ↄtra ĩ

quiſitoꝛes qͥ ᷣtextu officij inqſitionis
ꝗbuſuis modis illicitis ab aliquibus
pecuniã extoꝛquẽt· Scdus ↄtra eoſ-

dem qͥ́ ſcient᷑ attẽptant eccleſiae bo

na ob clericoꝛe delictũ p̃dicti occaſi-
P

one officij fiſco etiã eccłe applicare

Sextus pᷣncipalis ẽ ↄtra ſciſmati

cosl et comp̃hendit tres · Mrimus qͥ

facit ſciſma ↄtra eccł'aʒ romanã. Se
tuũdus ↄtra adherẽtes eiſdẽ · Sůt · n ·
omes excoĩcati · vij · q· i · Nouacianus
extra·e· ti ad ſuſcitãados.Certius ↄt
illos qui vtunt᷑ ſcient᷑ oꝛdinationibꝰ
et alienationibuſ a ſciſmaticis factiſ

cũ in H̊ eis adherere et fauẽ videãa-

tur · Vt ſic intelligat᷑ illud extra de

ſci ſma cai · Quicunq; retinuerit res

eccleſiaſticas ꝑ ſciſmaticos: ſeu ꝑ la-
icoſ alienatas? nec eaſ eccłe reſtitue
rit abſq; onere excoĩcationi ſe noue-
rit ſubiacere· eỹ de ſciſma ca · pmo ·
Septimus pᷣncipalis ẽ ↄtra ſarra

cenoſ triplex · Mrimus qui ↄtra chꝝ

ſtu/vł ꝓpłm chꝛiſtianũ/ſarracenis ar
ma/ferrũ/ł ligamĩa defer̃t galeae/

Enais nen r
reſtva at.

Nis vr ean wen
n ens eu iurr
s inti⸗ Pnreai a
Notfonani eriq; meſeczu/
ttmni git wient obeen⸗
ſNateii wle were carrn n
l dĩ lereticn no ore er
rängxrdſun ſ
diteel kbilne Ppn-

tota qui.
cedenqi ſu
vr caſum
eqndd⸗er⸗
offfei fui
5 quoquom
tertii/epi⸗
enſionig ab
excoĩcatio⸗
t. Deit tñ
ul vbi ergo
e timoꝛe
lüb obeit

ponik bice.
rimus traĩ
j inqſitionis
b aliquibus
8 otra eoſ⸗
ccleſia bo
dich occaſi-
e applicare
ra ſciſmati
Primus
romana Be
eiſce⸗ Buͤtn
Nouaaanus
Tertius t
ginationib?
aticis factiſ
faué videa⸗
ud extra de
tinuerit res
o9: ſeu p la-
cke relttue
mi ſe noue⸗
a ca pmo .
tra ſarta
gui a chn
arracems ar
fert galeay/

*

ſeu qðcũq; ſubſidiũ/vcil iũ/ ſeu auxi⸗
liũ eis pᷣbens/ſeu cũ eis mercimonia
facieus tẽ poꝛe guerre int᷑ ipſos noſ
chrſtianos · Scdðus qͥ galeas eis ven
dũt et naues · Tertius qͥ in pyrrhati
s ſarracenoꝛe nauibus ↄtra chuſti⸗
anos gubernatiõis exercẽt officiũ/ E
machims,/aut qbꝰ cũq; alijs: aliqð eiſ
impendũt ↄſiliũ vł auxiliũ / in diſpẽ
diũ terre ſancte/vł chnſtianoꝛe · ex ð
iudeis ita quoedã · ca· ad liberãdũ
Itẽ in ſtitutionib⸗ ſeu extrauagã-
tibus J obã. xxij · copioſus in miſeri-
coꝛdia dñsdicit᷑ · Qð ſi qs arma/fer

rũ/equos/ligamĩna victualia/et alia
quecũq; ꝓhibita/in alexandriãa/ł ad

terrã egipti/ſeu ad terrã ranatein

ad ſarracenos ibi exiſttes deferre/
aut eis auxiliũ/ oſil iũ/vł fauoꝛẽ dire
cte, gloſa vt a tali impugnatõe deſi-
ſteret/l ĩdirecte ſecrete l publice p

ſtare pᷣſ ſpſerit· excoĩcatꝰ ẽ ipᷣo facto

Ca· ij · de caſibus excẽmunicatio-
nis romanã curiam papam cõ⸗
cernentibus pᷣncipaltter ·

Aſus vero eccłazʒ romanam

curiã eius ſeu papã tangen-
tes ſunt iſti · Primus ſi quis

dicat romanã eccłaʒ nõ eſſe caput/a
ei tanquã capiti noluerit obedire·

ſi dicat eã ñ poſſe ↄdere canones · ta

lis eſt tanq; hereticus ipſo iure ex
coĩcatus · xix · diſ. nulli fas

Scõðs pncipal Pabẽſ tres · Drimꝰ
eſt ſi s in papã electus a pautioꝝ-
bus q; a duabus ptibus cardinaliũ
pꝛeſumpſerit ↄſentire, gerere ſe ꝓ
papa·. Scdus ſi quiſ de tertie ptis no
minatẽe ↄfiſus nomẽ ſibi pape pꝛe-

ſumpſerit vſurpare · Tertius qui ta-

lem in papã receꝑit· eẽ de elec · ca · li

cet · xxiij · diſ · ca · in noĩe dñ · De ple
nius eẽ · de elec · ca · licet · Cſi s aũt ·
Tertius pᷣncipalis qͥ papatu vacã
te alicui de cardinalibus ꝓ faciẽda
pape electõe incluſis vt iuris eſt ſcri
pturã vł nunciũ miſerit aut cũ ipſo
ſecreto locuti fuerit: vł cũ tal car-
dinali ſic incluſo ꝓ electõe loquẽs! ni
ſi vocaret᷑ de ↄſenſu oĩm cardinaliũ
inibi pᷣſentiũ · eỹ de elec · vbi piculũ ·
Enulli li · v · Qui aũt in iſto caſu re
Cipit ex eis litterã videt᷑ ꝑticipare
in crimiĩe criminoſo · et ſic excoĩcatus
ꝑdit vocem quouſq; a ſummo peni-
ctariovł toto collegio abſoluatur ·
dicit Petrus de palude·
Quartus pᷣncipalis ẽ ↄtra dños re
Qoꝛeg officiales ciuĩtatis ullius ĩ qua
eęlectio rorĩani põtificis imminet fa
cienda/et celebꝛãdalſi ea que de in⸗
cluſione artatõe cardinaliũ ſunt p
dñm papã gregoꝛiũ decimũ ſtatuta!
plene ac imuiolabiłr ſine doloꝝ frau
de nõ fecerint obſeruari · vl ſi cardi-
nales vltra q; ſtatutũ eſt pᷣſumpſerĩt
artare. vł ſi fraudẽ in p̃miſſis vł cir
ca pᷣ̃dicta cõmiſerint· ex de elec · ca ·
vbi · Gp̃ter ea · li · vj Tales enĩ om̃es
in iſto caſu dtenti ſũt excoĩcati · Et
ciuitas ſubiacet eccłaſtico intdicto·
Quintus caſus pncipalis ibidẽ · ſi
ſup talr obſeruandis ſtatim audito
ſummi põtificis obitu/coꝛꝰ? clero po
pulo ciuitatis illiꝰ ad H ſpecialr ↄuo
cãdis coꝛpale ñ p̃ſiiterĩt iuramẽtũ ·
Sextus pneipalis eſt de bono re⸗
gimine vrbis ad tuitionẽ libertatis

romane eccke ˖ Lt eſt quadruplex·et
omes ſunt pape reſeruat· Primus

eſt ↄtra illoſ qui in ſenatoꝛẽ/capita-
neũ/patriciũ/aut rectoꝛẽ, ſeu ad ro-
mane vrbis regimẽ ł officiũ aliquẽ
nominãt,/eligũt/vl aſſumũt potentẽ
notabilis eminentielde roma vb di⸗
ſtrictu nõ exiſtẽem. Scõug q cõtra
Hmodi noĩatos/electos vł aſſũptos.
ſi tali noĩationi/vł electioni X aſſum
ptioni aſſenſerint aut de ſeipſis quõ-
libz intromiſerint. Certius ↄtra obe
dientes et intẽdentes eiſds. Quar
tus ↄtra dãtes ipſis noĩatoꝛihus,/ ele-
ctoꝛibus aſſumptoꝛibus/aut noĩatis,
electis vł aſſumptis/auxiliũ dſiliũ/ E
fauoꝛẽ/publice vł occulte. Et ſunt
omes qᷓtuoꝛ caſus pape reſeruati.
Septimus pncipalis ẽ ↄtra illog
clericos qͥ ſponte et ſcient pticipant
cũ excoĩcatis a papa/recipiẽdo in di
uinis officijs.· Et in eodẽ addit ſum⸗
ma ſumma· er de ſen.vxcoĩcatiõis
ſignificauit · Sʒ intelb giẽ dicit Pe ·
de pa·de excoĩcatis noiatim de cle
ricis qui eos recipiũt in ſuis officis ·
Secus forte de laicis qui alias audi
rent miſſam cũ eis· De hoc vide ſe⸗
quenti caplło · caſu · vij.
Ockauus pᷣncipalis ẽ de falſarijs
ↄtinẽs duos · Drimꝰ cũ quiſ p ſe vtł

P aliũ falſat litteras dñi pape cum
fautoꝛibus⸗ defẽſoꝛbus ſuis· Scõus
cũ ꝗs ſcient᷑ vti᷑ litteris apoſtolicis
etiã ab alio falſificatis · ex de crimĩe
fal· ca.ad falſarioxe· et cadura· Itẽ
qñ caſu eᷣd eũ littere falſe puemũt:
niſi infra · xx · dieſ deſtruat/l reſignet
nõ tᷣdẽdo tradẽti ſʒ iuſtitie · tutiuſ tñ
ẽ ſibi deſtruẽ · Qui aũt vti᷑ ignoran
ter falſis, niſi pᷣus aptis illis videri
fecit ꝓ ſciẽte habet᷑ vt ibidẽ in glo
ſa dicit᷑ · Dicit aũt Moſtien · ſic· hodie

p̃eeptũ eſt ꝙ in litteris dñi pape nec
in magno nec in modico audeat q8S
manũ apponere/etiã litterã aliquã

vł punctu aliquẽ coꝛrigẽdo exceptiſ

officialibꝰ qͥbus H̊ eſt cõmiſſũ. alioqn
manũ apponẽs,/ex canone lato in cu
ria ipſo facto ſnĩaʒ excõmunicatiõig
incurrit.qᷓ nñ põt citra ſedẽ apoſtoli⸗
cã relaxari · Secus aũt eſt de litceris
alijs q buſcunq; etiã legati, aut ſum-
mi penitẽtiarij· młto magis de lit
teris p̃ᷣlatoꝛ? niſi ꝙ quidã in ſinodo
excoĩcant falſificãtes lr̃as ſuas. ſic
incurrũt falſificãtes infra dioceſi m
Nonus pᷣncipalis ẽ de cardinali-
bus romane vꝛbis, ↄtinẽſ tres caſit u8
AIn pmis duobug eſt papalis reſer-

uatio · Prifnus & ↄtra illũ qui ſan-

cte romane eccłie cardinalẽ hoſtilit
fuerit inſecutuſ/vł pcuſſerit aut ce-
perit,vl mãdauerit aut ſocius fue-
rit faciẽtis · Scdus ↄtra illũ qui tle
factũ ratũ habuerit/aut ↄſiliũ dede-
rit/vł fauoꝛẽ/aut poſtea receptaue-
rit/ł defẽſauerit ſcient Emodi male
factoꝛẽ · Cortius ſi pnceps/ↄſul,/ſena
tor/vł alius dñs/ſiue rector ſeculari
um q nõ facit penas legales ſeu ip-

ſam ꝛſtitutionẽ obſeruari ↄtra taleſ
infra menſem poſtq; huiuſmodl de⸗

lictũ puenerit ad eoꝛ notitiã. extra
de penis · ca· felicis · libꝛo. vj

Ta.· ĩiij · de caſibus clexe et emuni⸗
tatem eccleſiaſticã tangentibus.

Angẽtes aũt cleꝝ Pncipalr,
et emunitatẽ eccłaſticãſũt

. iſti rimus ẽ de miolentã-
tibus clericoſ vł religioſos. Et ẽ mł

tiplex · Mrimus ſi q́; in clerici vel

————

4

ulintat ceichiwer
etqte ecl Ae ien e de
ſaescfeo tett wiensde
ilereettüfant i ſt d 1
beſino pbet venr e
itſleutmie Nan cle do
Kumei R Nthaci
inictmnb dem in
Nĩ qti imii emt ic
cito N in iclic⸗ irget.

apalis reſer⸗
illũ qui ſan-
linalẽ hoſtilit
ſſenit aut ce⸗
lt ſocus fue⸗
illũ qui tle
toſiliũ dede⸗
a receptaue-
PBmodi male
eps dlul /ſena
ector ſeculari
egales ſeuſp⸗
an otra taleſ
uiuſmocl de⸗
otitia. extra
· vj⸗

x et emuni⸗
ngentibus ·

x pncipalr,
claſtical ſut
e wolenta⸗
ſos⸗ Ltenl
1cerci vel

)

pſonã religioſam manꝰ iniecerit vi-

olẽtas vł temerarias · xvij · ꝗ · iij · Si

quis ſuadente diabolo · eỹ de ſen · ex ·
ca:parrochianos:et c· ↄtingit · Et eſt

pape reſeruatus: ſi leſio ſit enoꝛmis

iniuria · Eſt aũt enoꝛmis! qñ ad mu-
tilationẽ mẽbꝛi ſeu ad effuſionẽ ſan
guinig ſeʒ ꝑ vulnꝰ illatũ ꝓceſſus fu-
erit· aut ſi in ẽm/abbatẽ ꝓpriũ ma
nus violenta iniecta ſit · ex ð ſen · ex ·
cũ illox · Dicit enĩ ſpeculator de of⸗
ficijs lega · vſu.lxviij· papa ſolus ab-

ſoluit occiſoꝛes clericoꝝ · łH ſi alias le

ſio ſit enoꝛmis · In leui aũt/ep̃us · et

in graui legatus ac in maioꝛi ſcõʒ ſu

um pᷣuilegiũ · Mabʒ tñ ille caſus mł
tas exceptiones · Scous cũ qͥs poteſt
defẽdere clericũ a violenta manuũ
iniectione et nõ defendit · qdð quałr
intelligi debeat · vide illud qð notat᷑
e · ti · qnte · Vnde caſꝰ ille ĩtelligit de

illo qͥ ex officio tenet᷑ a violẽtijs de⸗

fẽdere/et nõ facit cũ poſſit · Vl de il
lo qui nõ ꝓhibet! qñ ꝓpter ſe illud
fit/vł eius nomĩe · Vbł qui ſolo vᷣbo
poſſet impedirel et tñ vult cõplacẽs
ſibi in illo malo · Tertius qͥ nec ma-
nũ iniicit. nec in ̊ ↄſentitip̃3ʒ tñ cle
ricũ captũ vł inuitũ detinet ponẽdo
ei cuſtodes.ł intra domũ aliquã re-
cludẽdo/vł includẽdo ·ð ſen · ex · e · ti ·
nupꝑ · Quartꝰ de illo qͥ ꝑ ſe nõ ꝑcutit
vł detinz ſʒ mãdat hoc fieri/ ꝑ ali
um fieri facit.e · ti · mulieres.· Quin
tus ẽ de illo qui vt clericus vberet᷑ ł
detinea?ẽcauſam pᷣſtat/oſiliũ/vł iu-
uamẽ · vt ꝓbat᷑ de homiĩcidio · ſicut dĩ
gnũ · et notat᷑ ð ſen·ex · mulieres · Se
xtus de ullo qͥ nõ mandat vł facit in
iectonẽ tamẽ ſuo noĩe factã/et poſt
factũ ratã habet · vt. e · ti · cum quis:

Scðuſ pncipalis ſcom ſummã ſũ-
max eſt duplex · Primus abſtrabẽs
aliquẽ violent᷑ de eccła ad eam fu-
gientẽ· xvij·q:iiij· diffiniũt: et ca · ſe⸗

quẽti · Scõus/grecus rebaptiſans ſci-

enter baptiſatũ latino. vł lauans
altare tanq; maculatũ in q̃ latinꝰ ce
lebꝛauit · ex de bap · ca · vlt · De iure
enĩ eccła grecoꝛe ſubiecta eſt roma-
ne eccke · xxiiij·q·i · rogamus·
Tertius pᷣncipalis ſcðʒ eandẽ ſũ-
mamauferẽtes oblatiões de altari
Quidã tamen dicũt ꝙ ſunt excõmu
candi ·x ·q/ĩ · ſanctoꝛę· et · ca · ſequenti ·
et ca·quĩa ſacerdotes ·
Quartus pᷣncipal habet qᷓtuoꝛ ca
ſus· Primus ↄtra etiã exemptos qͥ-
cuũq; ſcient᷑ in caſibus nõ ꝑmiſſis de-

fuũctoꝛe ſepeliũt in cimiterio tẽpoꝛe

intdicti · ecce pᷣmũ · Vkl qui ſcient᷑ ſe-

peliũt excoĩcatos publice · ecce ſcðõʒ ·
Vl qui ſepeliũt noĩatim int᷑dictos ·

ecce tertiũ · Vł manifeſte vſurarios
ecce quartũ ipſo facto excõmunica-
tionẽ incurrũt · a ꝗᷓ nõ abſoluent᷑ ni-
ſi ᷣus ad arbitriũ dioceſani ep̃i ſatiſ
factionẽ cõpetentẽ exhibuerint eis/
qbus ꝓmiſſa fuit iniuria irrogatañ
obſtante pᷣuilegio exemptõis quocũ-
q; · in cle · de ſepul · eos ·
Quintꝰ pncipabł · ſi ſup beneficio/
cõtra ipſius poſſeſſoꝛẽ qui triẽnio nõ
poſſedit/in petitoꝛio ł poſſeſſonovna
diffinitiua fert᷑ in curia/etiã ſi nulla
₰
foꝛe dicat᷑ ipſius beneficñ ſequeſtra
tio ꝑ loci oꝛdinariũ fieri debet · qm̃
impediẽs/ vł ſeqſtratos fructus occu
pans! excõmunicatus eſt in cle · de ſe
queſ.poſ.a fruct ·
Sextus pᷣncipal tangit tã religi-
oſos q; clericos· Et ↄtinʒ duos · Pri-

mus ẽ ↄtra religioſas pſonas exeũ-

ad clauſtrũ redierint infra duoꝛe mẽ

ſiũ ſpaciũ· Scõs ↄtra archidiaconoſ/

decanos/plebanos/pꝛepoſitos, alios
elericos ꝑpſonatus Babẽtes/nec nõ p̃⸗
ſbyteros: niſi a legibus ł phiſica au
diẽdis infra ſpaciũ deſtiterĩt ſupᷣdi
ctũ · Iſti duo caſus implicant młtas

pꝑſonas· ¶· Drimo omes religioſos pꝛo

feſſos · Scdo om̃s clericos in dignita
te eccłaſtica ↄſtitutos/ etiã ſi nõ ſint

ſacerdotes/nec curã aĩaꝝ habeant·

Tertio om̃s ſaẽdotes cuiuſcũq; ſtatꝰ
Quarto plebanos qᷓ habent curã a-

nimax · Quare collegiatos etiã ſi ñ

ſint ſacerdotes qͥ exeunt ad audien
dũ leges vł phiſicã niſi infra duos
mẽ ſes reſipiſcãt /nõ aũt ſimplices cu
ratos nõ ſacerdotes includit Si au-

tem in camera ſecrete audirẽtquia
otra mentẽ facerẽt ineiderent · Vn
de et qͥ etiã ſic audire volũt a papa

hoc impetrẽt · Et idẽ ẽ ſi ꝑ ſe pnci-
pałr ibi ſtuderẽt· ca·ſuꝑ ſpecula·ne
ele . vl·. mo · ſecu · nego · ſe ĩmifce ·
Septimus pᷣncipałr ↄtinʒ plures
caſus. Drimus/clericus carnalr co-
gnoſces ↄcubinã ſuã publicã excoĩ-
catam ꝓ eo ꝙ ipſa nõ recedebat ab
allo clerico ↄcubinario ſuo:e ð ſen-
ex · ca · ſi cubine · Scðus qñ quis pti⸗
cipat in erimĩe criminoſo ꝓpter ſuũ
erimen excoĩcato · de ſen · ex · ca · nup ·
et ca · ſi Nubine · Sed hic diuerſa di
uerſoꝛe eſt opinio in H̊ ꝙ quidam di
cũt ĩntelligi de ſnĩa homĩs,r nõ cano-
nis · Alij vo dicũt ꝙ intelligit᷑ de ſen
tentia iuris/nõ hoĩs · Exigit᷑ aũt vt
eooperet᷑ illi crimen p qð eſt ſentẽ-
tia lata · Cextius coĩcans ſcient᷑ cum

—

tes ad audiendũ leges vł phiſica n

excoĩcato qui cũ ꝑticip:ibus eſt excõ
municatus· ex de ſen·exca.qð in du
biſſ. Gvlt · Sed hodie/pticipãtes ſũt
noĩatim monẽdl anteq; incurrãt ex-
cõmunicationẽ maioꝛẽ · ex· e · ti · ſti⸗
tutionũ·li.vj. De his etiã duobꝰ ca⸗
ſibus vide p̃cedẽti ca.caſu· vij ·
Occtauus pᷣncipalis Grecus ab e-
prſcopo latino deputatus tanq; vica
riuſppło greco, eidẽ ep̃o latino in-
obediẽs· ex · de offi · c · qm in pleriſq;·
Nonus pᷣnci palis ep̃us oꝛdinans
clericũ alterius dioceſani abſq; eius
dioceſani licetia! tã oꝛdinans q; oꝛdi
natus eſt excoĩcatus ·vij· diſ. ſi qͥs fu-
erit· et capło clericus·
Decimus pᷣncipalis ↄt᷑ eos qͥ ꝓcu-

rant ꝙ ↄſeruator ᷣ uilegioꝝ ſuoꝛe ſe

ſcient᷑ intromittat de alijs q́; de ma-
nifeſtis iniurijs/et violentis: ſeu ad
alia que iuchcialẽ indaginẽ exigũt
ſuã extenderint ptãtem · ex de offi ·
dele · c· hac ↄſtitutiõe · C. vt aũt · li · vj ·
Maãc ↄſtitutionẽ dicit e · de pa· ha
bẽt timè ſcholares pariſiẽ ſes qͥ ſepe
puilegijs abutunt᷑·. Moc aũt nõ habz
loeũ in illo qui nõ tm̃ eſt ↄſeruator/

ſed iudex in nõ manifeſuis

Vndecimus pᷣncipalis de ſacrile-
gñjs duplex · rimus ↄtra incẽdhari
os eccleſiax · Scðus ↄtra effractoꝛes
eccłax · Et in vtroq; caſu incidit s
in excoĩcationẽ. Sed ſi fuerint denũ
ciati ſeu publicati pꝑ ſolũ papã abſol
uun᷑.ex · de ſen · ex · tua · et · e· quelſti ·
Diciðt᷑ aũt(dicit Mepa.) incẽdiariꝰ
q̃ dolo malo ̊ facit nõ qui ꝑ aliã cul
pã cãdela cadẽte iacẽs in eccła ipſã
incẽdit · Nõ aũt alias incẽdiariusñ
loci ſacri)incidit· Qui autẽ in guer-
ris monaſteriavł eccłas ſuccendũt

inte
6jdartmi Nren

lrnmiguinieher aalns
pptianis amwne
ſo Detzebenitſereen.
n a elntſ dlar ea
cte et ndhe a ddt⸗
õ
mſrri dertlegent egeil pn
ndnnigel ee iwdr
Nrnärnint
NnekeNaedt nec 4
Nyenelchlic,

deo
du

ex⸗
i⸗
cq⸗

be⸗
oca.
in⸗

ans
eius
oꝛch
8 fu⸗

ſpau-
ox ſe
mer
u ad

offi.

1
—

non euadũt niſi in caſtellate eſſent:
et inde aduerſarij iniuſtã guerrã fa
cerent · quãuis ̊ ſit dubiũ · quia deli
ctũ pſone nõ redũdare debʒ in dam
nũ eccłe · Qui aũt eccłas et mona-
ſteria demolit ſũt timoꝛe hoſtiũ:! ne
p ulla ſibi nocerẽt nõ excuſant᷑ · Silr
effractoꝛ ſi frãgit aliqͥd qð ſit eccłe.
vt altare/erucẽ et ̊modi · Nam ſi
archã plenã depoſitis ibi frangat/
ſi aſpoꝛtet?ñ incidit in iſtã ſnĩaʒ. qᷣa
nõ frangit nec incẽdit eccłaʒ/ſʒ ĩ ec
cleſia· ſecus ſi oblatões de altari reci
pit · De quo habes in tertio caſu ·
Duodecimꝰ pᷣncipalis eſt ↄt᷑ ſcho-
lares vł magiſtros bononiẽ ſes· quo-
rũ qͥ ↄducit domũ ante tẽpus finite
locationis quã inhabitat inquilinus
vł hoſpitẽ alloquẽs/inquilino irreqᷣ
ſito · Dicit gloſa · ꝙ nõ eſt extenden-
dum ad ſcholareſ aliax cluĩtatũ · de
locato et conduc · ca · i · qð dicit᷑ ·
Tredecimus pᷣncipalis · doctor vel
magiſter qͥ ſcient᷑ legerit legeſ ł phi
ſicam alicui religioſo habitu ſuo di-
miſſo/aut in ſcholis ſuis.pᷣſumpſerit
retinere · extra · ne cle · vł monach d·

vt periculoſa. li· vj ·

Decimuſ qrtus pꝛincipalis· pſona
eccłaſtica inferior ep̃o locans domũ
alicui alienigene/ vt ibidẽ publice
vſuras exerceataut aliaſ Gmodi v-
ſurariũ habitare pmittat ĩ t᷑ris ſuis
eẽ de vſur · ca · vſura xe · li · v · Tontinz
tres caſus ſcðm Pe · pa · Primus
eſt ↄtra pſonas eccłiaſticas epiſco-
pis inferioꝛes/qᷓ alienigenas et alioſ
nõ oꝛiũdos de terris eoꝛe/publice pe
cuniã fenebꝛẽ exercentes/vł exercẽ
volentes ad E̊ domos in terris ſuis
ↄducere,/vł ↄductas habere/ aut ali

as habitare ꝑmittũt · Scde eſt ↄtra

illoſ qui ad fenus exercendũ vſura
rios manifeſtos de terris ſuis nõ ex-
pellũt · Tertiuſ eſt ↄtra ullos qͥ ad fe
nus exercendũ domos ulig locant· vł
ſub alio titulo quòcũq; ↄcedũt. Der
ſone · n· ſinglares excoĩcatiõis· vni
uerſitas uel collegiũ interdichi ſniaʒ
incurr̃t · quã ſi ꝑ mẽſem anĩo ſuſtinu
erũt indurato terre ipᷣoꝝ quãdiu in
eiſdẽ idem vſurarij cõmoꝛan?᷑ extũc
eccłaſtico ſubiacent int̃dicto · Mic
tñ intelligendũ ſubdit Pe · pa· ꝙ ſo
li clerici inferioꝛes ep̃is incidunt.la
civero ſunt excõmunicancdh · Itẽ re
quiriẽ ꝙ ille ſit alienigena et publi
cus vſurarius·.
Decimuſ qntus pᷣnci paliſ qͥ in ciui
tate vł dioceſi alterius/ vicarie ſiue
pᷣſulatus officiũ exeqndo ſe ingerit

tra foꝛmã decretĩi/ð officijs oꝛdina ·

qm̃ in pleriſq; Raro hic caſus acci
dit · Vnde ſi qͥs inuito ep̃o epiſcopa
lia vellet exercere! vł crucem ferre

extra ꝓuintiã videt᷑ incidere·

Decimuſſextus pᷣncipaliſ eſt ðtra
illos qͥ ad dirigẽdas moniales in ſu-
i18 electionibus euocant᷑ · niſi ab his
abſtineãt ipſi ſic vocat ꝑ q̃ inter eaſ
ſup faciẽdis electionibuſ/oꝛiri poſſit
diſcoꝛdia·e ð elec · ca: indẽnitatibꝰ·
li · vj. Et dicit Pe · pa · Nota ꝙ in
hũc caſum incidit aduocatus qꝗ amo
re lucri ſtudet appellare ↄtρanoni-
ce electã · ſecus ſi bono anĩo ↄſulat ·
Decimuſſeptimus pᷣncipal ↄtinet
tres caſus. Drimus ẽ ↄtra illos qᷣ cõ
ſtitutionẽ Nicola · ii · e de vbor ſi
gnificatõe/exijt· li · vj· factã de intel
lectu et expoſitõe regule beati fran

ciſci fratrũq;ʒ minoꝛ? appꝛobatione:

aliter q; gãmatiealr exponẽdo glo
ſare pᷣſumpſerĩt · Johᷣ· an · dicit!/ puto
vꝓꝙ neceſſe ſit imped imentũ pᷣcedere
et monitionẽ ſeqͥ · Scous ðtra docto-
res ſeu lectoꝛes quj docuerint in pu-
blico ex certa ſcientia et deliberate
intellectũ dep̃uantes ↄſtitutões ipſi-
us. Certius ↄtra facientes cõminuĩ
ſcriptas ſiue libellos ac ex certa ſci-
entia et deliberatiõe det᷑mĩinãtes in
ſcholis ſeu p̃dicãtes ↄtra ea q̃ in cõ
ſtitutõe ↄtinent᷑ pᷣdicta · Notandũ tñ
Jop̊ ·xxij· in ↄſtitutione/quia non-
nunq; ſentẽtias et penas latas ↄtra
gloſatoꝛes Nico. iiñ. Exijc à ſmĩat
ſu ſpẽdit vſq; ad apłice ſedis bene-
placitũ · Per Gmodr tñ ſuſpenſionẽ
nõ intendit dare licẽtiã docẽdi ſcri-
bendi det᷑minandi pᷣdicandi aut pꝛa
ue loquẽdi ↄtra regulã ipſoꝛꝝ frati
minoꝝ publice vł occulte ·
Decimuſoctauus pncipalis eſt in
ↄſtitutõe · Joh̃ · xxj · Suſcepti regimi
nis· talis ſi quis de fructibus bñficij
de q̊ debent pᷣmi anni fabice vł ec-
cleſie alicui/vł ꝓſone vltra portionẽ
p dñũm Johhem papã taxatã pcepe-
rit/ac illi ad quẽ pꝑtinet nõ reſtitue-
rit infra mẽſem cũ effectulſi ſit epi-
ſcopus vł ſuꝑior ab ingreſſu eccłe ·
põtificalibus eſt ſuſpẽſus · ſi aũt ca
pitulũ vł uniuerſitas vł collegium-
ſunt donec p̃dicta integrałr reſtitue
rint ineerdicta · ſi vo ſingulariſ ꝑſona
eccłaſtica vł mũdana h̊ fecerit! ex-
coĩcationis ſnĩaʒ incurrit ipſo facto·.
a qua niſi inſtitutione pᷣmiſſa p̃ᷣterq;
in moꝛtis articulo minime abſoluat
Decimuſnonus pᷣncipalisduos ha-
bet · Primus ſi qͥ ep̃oꝝ vt ̊ ad cu-
riã romanã palã vł occulte venerit,

et abſq; licẽtia dñi pape de curia re
ceſſerit excomĩcatus eſt ipſo facto ·
Sess ſi qͥ ep̃m vt ð apud ſedẽ apo
ſtolicã latitantẽ ſcient᷑ receptauerit,
vłl idem/receptationẽ et aduentum
illoꝝe cõfeſtim dño pape vł alicui p
quẽ H̊ ipᷣm ad eius crediderit dedu-
ci notitiã/manifeſtare nõ curauerit:
excoĩcatus ẽ ipſo facto. Iſti duo ca-
ſus habent᷑ in ↄſtitutionibus Johã·
xxj · eſt pᷣlatox · et ca · etſi doceat ·
VUiceſimus caſus pᷣncipalis habet᷑
ex ↄcilio ↄſtantiẽſi ↄfirmatus ꝓ mar
tinũ ibidẽ in bulla/multo ↄtra/in
verba· Ordinate ſimoniaci ab execu
tione ſuoꝛꝝe oꝛdinũ ſunt eoipſo ſuſpẽ-
ſi. Electiones aũt/poſtulatiões/cõfir-
mationes,/ et qᷓuis ꝓuiſiones ſimonia
ce eccłax/monaſterioꝛe/dignitatũ/ꝑ
ſonatuũ/officioꝛe/et beneficioꝛ eccle
ſiaſticoꝛe quoꝛecunq; facte nulle ſunt
ipſo iure · nullũe; ꝑ illaſ ius cuiq; ac
quirit᷑· nec ꝓmoti/ↄfirmati/aut ꝓui
ſi faciũt fructus ſuos · ſʒ ad illoꝝ re-
ſtitutionẽ tanq; iniqᷓ oblatoꝛe ꝑcipi-
entes tenent᷑ · I dantes et recipiẽtes
ſpſo facto ſnĩaʒ excoĩcationis incur-
rũt,/ etiã ſi põtificali aut cardinala-
tus p̃ᷣfulgeant dignitate · .
Viceſimuſ pᷣmus caſus habet᷑ ex
ocilio baſiliẽſi · ſeſſione · xñj · ſicut ĩſtru
endiSimoniace eledcti ſcʒ in põtifi-
ces ł in abbates/et qui Gmodi ſuimo
niace electiõis ꝑticipes fuerint/tałr
q; eligẽtes ↄfirmati in hoꝛroꝛẽ tã-
ti criminis penã ipſa facto excoĩcati
onis incurrũt · nec a tali reatuꝗ excõ
municatõe electi 1 ↄfirmati abſolui
poſſunt! niſi eccleſijs et dignitatibus
ad quas turpit᷑ aſſumpti ſunt/libere
reſignauerint:et ad eos obtinendas

——

aimertox t NMi zen

eImocerti uun ni eiger

ionit edt peſplrioinnat

gui poſ wlii lgemene ber
Ixri ralni er pfeſſeni .
milnitateme eni at di;
ſi ſueitl wne ſen aꝗ
keber alerulert cbig ſeir
ſilreleina ſenal ei enel dw⸗
niangalhr,

Gn wpat in anz ei⸗

vlei iſyl n, Pn
Nlgeden hwln ſer di e
gennmir
neet een.
ele ſihi nn⸗ r
tce ig ena⸗ Al
inſt Rar ifed er

decuria re
pio facto.
Eeptauent,
acuentum
alteun b
lent de⸗
curauenit!
ſti duo ca⸗
us Jopa.
oceat
alis habet
dug p mar
Ara in h
c ab execu
bpſo ſuſpe⸗
ioes cofir⸗
es ſimonid
gnitatĩ/
ciox eecle
nulle ſunt
s cuiq ae
/aut pui
lilloyre⸗
ton poipr.
recipietes
onis incur⸗
cardinala-

baber ex
ſicut iſtru
in potifi
not ſimo
rint talr
roꝛẽ ta⸗
excoſcati
atuexco
ti abſolui
mnitatibus
ſunt wbere
boünendes

quas nephario ĩgreſſu adepti ſunt⸗
Perpetuo:reddant᷑ inhabilos

Ca. v. de caſibus tangentibug pn-
cipaliter religioſos et religioſas.

Vnc numerãdi ſunt caſus qͥ
tangunt religioſos pncipałr
q̃ ſunt iſti ·. Primus ncipal
eſt ↄtra religioſos oꝛdinũ mendican
tiũ adinuentox poſt ↄciliũ genera-
le J nmocentij/quoꝛe etiã religiones
erũt ꝑ ſedẽ apoſtolicꝗ ↄfirmate!
qui poſt ↄciliũ lugdunenſe dñi GBre⸗
Sorij ·x· aliquẽ ad eoꝝ ꝓfeſſionẽ ad-
miſerũt,/aut de nouo domũ aut aliq;
locũ acqᷣſiuerũt/vł domog ſeu loca qꝗᷓ
ent alienauerũt abſq; ſedig apo
ſtolice licetia ſpeciali · ex de reli.do-
mi ca· religionũ. li. vj.
còus pncipalis duog tinẽs.ex.
ne cleri. vt Piculoſa.li.vj. WPrimus
religioſaq̃ in ſcholis ſeu alibi teme
re habitũ ſue religionis dimittit. ex
H ptʒ apoſtatãtes religlõe. eſſe ex
coĩcatos. mmo dicit Me.pa. SDi re
hgioſus ſabitũ dimittit ex t᷑pi cau-
ſa vt de nocte,/ad eundũ ad lupanar
L incicht. Secug aũt ſi habitũ ñ dimit
. tit/ſz intus abſcõchit et alio tegit,/ne
agnoſcat᷑. maxime ſiſp bonã cauſam

hoc facit. vtputa qa equitat et non
vult agnoſci cui⸗ religionis ſit.dũ tñ
ſit habitug religioſus. Qui aũt me-
tu latronũ dimittit ñ e

tit. Nec excuſant᷑ 4 bh

abitũ mutant
in ſcholis vt religioſi nõ appareant
ui aut iocoſa leuitate dimittit ad
hoꝛã vt currat vł lapidẽ piiciat! nõ
incurrit. quia nõ eſt veriſile ſ intẽ-
diſſe ↄditoꝛẽ canoniſ in buſcũq; mi

4

ertius pᷣncipalig Otinʒz qᷓtuor ca
ſus et in eiſdẽ. KReligioſi grauãtes ł
fraudãtes eccłag circa decimas eas
deb E illos quoꝛe inteſt
nõ u mẽſem, vl de vſur⸗
patis vel retẽtis infra duos mẽſes ñ
fecerint emendã ſuſpẽſi ſunt ab offi
cijs adminiſtratiõibus et bñficijs. et
talia nõ habẽtes! ſunt excoĩcati· Vn
de pus caſus religioſi qͥ noua-
liũ aut alias decimas eccleſijs debi⸗
tas ad eoſ ex aliq̃ cauſa legittima ñ
ſpectãtes, appꝛopᷣare ſibi pſumpſe-
rint · aut exqᷣſitis fraudibus ſiue co-
loribus vſurpare.Scdus ſeu qͥ de a-
nimalibꝰ familiariũ et paſtoʒe ſuoꝛe
vel alioʒe etiã aĩalia ipſa/eoxe gregi
us ĩmiſcentiũ · Certius/ſeu 4,5 aia-
ibus qᷓ in fraudẽ eccłaꝛe in plurib⸗
ocis emũt/emptaqʒ tradũt vẽclito⸗
ribus/ł alijs ab ipſis tenẽda.Quar-
tus,/ſeu qͥ de terrig qᷓ tradũt alijs ex
colẽdas decimas ſolui eccleſijs nõ p-
miſerint,/aut phibuerit! niſi poſt rę-
quiſitionẽ ꝑ illos quoxe int᷑eſt deſtite
rint infra moſem vłc. vt ſupᷣ dicti
eſt. de deci.ca.i. in cle.

Quartus ncipalis de ſta. mona.

in clecaĩ · ¶quia vero · Et duo po-
nunt · Primus ne monachi aut re-
gulares canonici admiĩſtrationẽ ali-
quã nõ habentes! ad curias pᷣncipuũ
abſq; ſpeciali pᷣlatoꝝe ſuoꝝ licẽtia/ſe
ↄferre p̃ſumãt · Qð ſi vt ſuis platis
monaſterijs damnũ aliqð inferãt)
ad dictas curias ſe ↄferre pſumpſe-
rint: excoĩcationis ſnĩaʒ eos incurrẽ
volumus ipo facto · dicit textus · Vr⸗
dent᷑ & ad hanc excoĩcationẽ inẽren
dã duo neceſſaria · ſcʒ vt curiã intra-
uſa danificandi mona

uerint · et ꝙ cau
ſteriũ vel platu . Ex ſolo igid exitu
clauſtri ob hãc cauſam ñ ligatus E·
Secdus caſus ð monachig · Infra ſe⸗
ptũ monaſteri ſine lcẽtia abbatũ ſu
oꝛũ arma tenẽteſ/ dicit textus · Dicit
tñ Johã · an · ſuꝑ vᷣbo tenẽtes veni⸗
enõ de foꝝs ad clauſ:rũ cũ armis/nõ
ammo tenẽdi, nec tenetlex tali de⸗
latone ligari nõ videt᷑ · vt verbũ cũ
effectu teneatur ·
Quintus pncipalis dtra impediẽ
tes viſitatoꝛes monialiũ in ſuis viſi
tationibus/ꝑ modos cõtentos in cle ·
de ſta· mona ca · ij· in fine / niſi moniti
reſipiſcãt · Gloſa J oh̃· an · puto ꝙ ne
ceſſe ſit impedimentũ p̃cedẽ⸗ moni
tonẽ ſeqͥ ad ̊ vt locꝰ ſit huic pene-
Seyxtuſ pncipalis de religioſis do-
mi · c · in cle · otinẽs duos caſꝰ · Pri
muſ damnat ſtatũ beguina ac excõ
municat ulũ ſectãtes vł de nouo aſ⸗
ſumentes · Scous excoĩcat religioſos
dãtes circa illud ↄſiliũ· auxiliũ/vl fa

uoꝛẽ · Nota tñ ꝙ poſt iſtã clementi-

nã cũ pariſius multe beguine eſſent
ſic nücupate ſimpłr/ nõ diſputãtes ð
ſumma trinitate/nec ſuſpecte de be-
reſiquaxe quedã cõmunes domos ba

bentes ſimul habitabãt in beguina-
gijs declaranit Joß̃ · xxij·n exuag ·
ad ep̃m pariſiẽſem (cui⸗ iniciũ / cũ ð
mulieribus tales nõ ſunt excoĩca
te nec moleſtãde· tũ quia inn ocẽtes
cũ nocẽtibus nõ ſunt dãnande · tũ qᷣa
ſcandalũ ſequebat᷑ de vexatõe taliũ
que fuerũt bone vite · tũ etiã qa ca-
ſte ſic viuebãt · Idem detminat idẽ
Joſ̃ · xxi · in alia ẽuagate gnãli ad
oms cuiꝰ initiũ/ratio recta nõ patit᷑ ·

—

Septimus pꝛincipalis Jop·xxj-

in ſua exuag · ſancta romana duplex

eſt · Primus ſic ſonat Statuſ omniũ
illoꝛ viroꝛe quĩ in alibus locis fra-
tricelli/aut beguini/ſiue fr̃es de pau
pere vita/ ſeu bizochij/aut alijs noĩ-
bus nũcupan?/et habitũ noue religi

onis aſſumẽ/ogregatões et ↄuẽticu-
la facere/ſuꝑioꝛes ſibi eligẽ qs mini

ſtros ſeu cuſtodes et gardianos aut

noĩbus alijs appellant,/plurimos ad
eoe ſectã recipere/loca etiã de nouo
oſtruere/ſeu ↄſtructa reciꝑe in qbus
Habitant/in cõmuni mẽdicare/quaſi
coꝛe ſecta foꝛet vna de religioni bꝰ ꝑ
ſedẽ apoſtolicã appꝛobatis temẽ pᷣ⸗
ſumũt /fingẽtes ſe regula fratrũ mi
noꝛũ quã ſanctus frãciſcꝰ inſtituit ꝓ-
fiteri/et ad litterã ↄfingũt obſerua-
re/quanq; ſub obediẽtia gnãli vł ꝓ-
uincialiũ miniſtroꝛe ipſius oꝛdinis ñ
moꝛen? /qe etiã quĩdã ſe eſſe de ter
tio oꝛdine beati franciſci penitentiũ
vocato aſſerẽtes/ in q̊ᷓ tñ talis ritus
nullatenus eſt cõceſſus pdictũ ſtatũ
eoꝝ ſub velamĩe talis noĩs ſatagũt
alliarel reuocat᷑ penitus et ꝓhibet᷑
cũ nõ obſtãtibus etiã q buſcũq;ʒ ipſi
nibilominus ſunt excoĩcati ipſo fa-
cto· Scous om̃es ep̃i et alij pᷣlati qui

tcmnet rommei eßt

ön Oatnmom

“

oſcatos Atane pten;

Fieertia biien,

ure ehreſin N p ulga da
zplre oeſſt tiſcoleere . Na
ſenteſi ſaturd puinctali N
V nochia mmgits arr emi Den
1benatta alabſolme geni
ſnpbrit ece ſeti Et otat wi⸗
nſi int aſi oa enes e
tinent⸗ Ne; fia udt ex⸗
enmnin ſiſeſiens lintdch⸗
umaſnaſt hſnne c
terieriene tri
drſe wig eia eN
„ wir iG dige
E WAi el
haimer,
unteri ird

mreigoichiid e⸗
kui e n .
zat⸗ Vel eus Arare
n eaſledn e
eteti bebta in blperern

oſtten ledda penc & „
e vckr n α

noceteg
e⸗ tu a
de taliũ
qa ca⸗
nat idẽ
nãli ad
patit
. j.
Aduplex
Wommi
ocis fra⸗
de pau
lis nor⸗
e religi
dubticu⸗
s mini
nos aut
mos ad
de noud
in us
care auaſt
goniᷣ
8 temẽ p
fratri mi
ſtituit /
obſerua⸗
nalt r p.
oꝛdinis n
eſſe de ter
enitentu
talis ritus
lckü ſtatu

alicui ritu viuẽdi⸗ habiti ſupᷣdictoſ
p̃ter ſpeciale mandatũ ſedis apoſto-
lice dceſſerĩt ſũt excoĩcati ip̃ᷣo facto

Ockauus / de Ppuilegijs · ca. i· in cle⸗

ↄtinet ſex omnes pape reſeruatos.
Mrimꝰ religioſi qui clericis aut lai-
cis ſaẽmentũ vnctionis extreme- ecce
pᷣmũ · Vel eucariſtie miſtrare ecce
ſcõm · Oatrimonia ve ſolẽniſare ee
ce tertiũ) ñ habita ſuꝑ hiſ parrochi
alis pᷣſbyteri licẽtia ſpeciali aut qui
excoĩcatos a canone pterq; in caſib⸗
a iure expꝛeſſis/vł p puilegia ſediitʒ
apłice ↄceſſis eiſdel ecce qrtũ· Vl a
ſentẽtcijs pꝑ ſtatuta puincialia aut ſi⸗
nodalia ꝓmulgatisecce qntũ · Seu

3 pena et a culpa abſolus quemqʒ p

7

ſump ſerĩt ece ſextũ · Et notat ꝛioſ.
an · ſup qͥnti caſus vᷣbo a ſentẽtijs pu
to inquit ꝙ om̃eʒ ſnĩaʒ includat ex⸗-
coĩcationis/ſuſpẽſionis/lł intdicti cu⸗
ius neceſſaria ſit abſolutio· Itẽ ſup
̃cedentevbo excoĩcato a canone! di
cit idẽ, quocũeʒ etiã a qꝗ epus vel ſa
cerdos poſſet abſo luẽ .· Mon tñ intel⸗
ligit᷑ de excoĩcato ab hoĩe · quia non
exp̃mit᷑. Ex qꝗbus etiã patz ſeptimꝰ
caſus/videlicetꝙ; excoĩcati ſũt oms
quos rite excoĩcat eoꝛe ſuperioꝛ aut
iudex ꝓ ſua ſtatuta. ſicut etiam ex
cõmunicati ſunt om̃esquos eoꝛ pla
ti aut iudices rite excõmunicant ·
Nonus Pneipalis in cle· de penis
ca · ij · cupiẽtes triplex. PDrimus de
religioſis mendicatibus ne deinceps
in aliqᷓ eiuitate/caſtro/villa ſeu loco
quocũq; ad habitandũ domos/vł lo⸗
ca quecũq; ð nouo recipe ſeu hacte⸗
nus recepta ĩmutare/ vł ea veẽdiuo⸗
mis pmutatiõig/donatiõig aut cuiuf-
uis alienationis titulo in alios t᷑nſfer

re p̃ſumantabſq; licẽtia ſedis apo-
ſtolice ſpeciali .· Scõᷣus eſt ↄtra omies
religioſos!qͥ ĩ ſenomib⸗ vł alibi p-
ferũt aliq/ vt retrahãt a ſolutõe de⸗
cimaxe · Tertius caſus eſt · Oqui vero
talis. qui vo ſcʒ religioſi poſtpoſue-
rũt ↄfitẽtibus ↄſcientiã facere 8 ſol
uẽdis Hmodi decimis ab officio pdr
cationis tãdiu maneãt ipſo facto ſu
ſpenſidonec ↄfitentibus ipſis(ſi hoc
ip̃m ſibi dicẽdi comode facultatẽ ha
buerint)oſcientiã fecerĩt exinde ex
coĩcationiſincurſuri ſnĩaʒ ip̃o facto
ſi pᷣdicare pᷣſumpſerint/pᷣdicta negli
gẽtia vt p̃dicit᷑ nõ purgata· Ad reli
gioſoſtñ monaſterio ł eccłiaxe de⸗
cimas pcipientiũ Gᷓ nõ extendi?᷑.
ecimus pᷣncipalis eſt ibidẽ cõti-
nenſetiã qᷓttuoꝛ pticulareſ q oms pa
Pe reſeruan?᷑ tra temerarioſ viola
coꝛes ↄſtitutõis illius. ꝗ religioſis et
clericis ſecularibus ꝓhibet᷑ ne aliq̃ſ
ad vouendũlecce pmũ· Jurãdũec-
re ſcom · Vel fide int᷑poſita ecce ter
tiũ · Seu alias ꝓmittendũecce qrtũ/
inducãtvt ſepultaz apð eo eccłas
eligãt/ł iã eledã vlterius ĩmutẽt.
Vndecimus pncipalis ↄtinet eti⸗
am qᷣttuor(de ſen.ex.ca· i. in cle · p
religioſi etiã exempti violãtes int᷑di
ctũ ꝑꝓ ſedẽ apoſtolicãlecce pmũ · Vt
P oꝛdinariũ lociſecce ſcõᷣm· Vge-
neralẽ ceſſationẽ diuinoꝛe factã p pp-
uinciale ↄciliũ ecce tertiũ Vk eũ qͥ
hoc poſſet, ſeruatã ꝑ cathedralẽ vel
matricẽ eccleſiã locilecce ꝗ̃rtũ excoĩ
cãt᷑ ip̃o facto/ꝑ ſolã papã abſoluẽch
uodecimus pᷣncipal ponit᷑· e. ti.
cũ ex eo.et eſt etiã papal·ꝙ fratreſ
minoꝛes ſi tẽpoꝛe int᷑dicti recipiunt
in ſuis eccleſijſad diuĩa fr̃es vel ſo⸗

roꝛes tertij oꝛdinis! excoĩcati ſunt ·
Gloſa ſuꝑ vᷣbo ſuis eccleſijs.· dieit/ ſi
in alijs eccleſijs H̊ ſacerẽt ceſſat hec
pena · ( Poſſet tamen locũ habẽ alia
pena communis:
Tredecimus pᷣncipalis duplex ẽ ·
Primus ſi cuiuſcũq; oꝛdiniſ religio-
ſus ad ptes ᷑ᷣnſmarinas ad p̃dicãdũ
ſe Enſferat infidelibus/abſqʒ ſui ſu-
pioꝛs licẽtia/ ſibi ꝑ ipſius patentes
litteras cõceſſas? excoĩcatus eſt ipſo
facto· Scdᷣus ſi ipſe ſuꝑioꝛ Gmodi li
centiã pᷣdicãdi dederit ſcient᷑ niſi vi
ris litteratis exptis et ꝓuidis excoĩ
catus eſt ipſo facto· Et ambo caſus
pape reſeruant᷑ per conſtitutionẽ io-
han · xxj · ad veſtrũ nuper ·
Decimuſ qrtus pᷣncipalis ẽ duplex
ſcʒ tã de dãtibus/q;; de recipientibus
aliqͥd ꝓ religionis ingreſſu,vt in ex
ua. vrbani ꝗnti· ne in vm · eadẽ ðdtra
religioſas quaſcũq; ꝑſonas! ne paſtꝰ
pꝛandia/ſeu cenas/pecunias iocalia/
aut res alias etiã ad eccł iaſticũ ſeu
quẽuis piũ vſũ aliũ deputata ſeu ð⸗
putanda/directe/vel indirectei petẽ
ſeu exigere quoquomõ pᷣſumãt a ꝑ-
ſonis volẽtibus intrare eox religio-
nesiin earundẽ ꝑſonae receptõe añ
vł poſt/ſʒ eas potius cũ õnimoda pu
ritate recipiãt in victu et veſtitu:ſiẽ
aliapᷣꝑpſonas ſuoꝛe monaſterioꝛe,/ ſin
cera caritate ꝑtractentilla dũtaxat
qᷓ ꝑſone ingrediẽtes ip̃e purea ſpon
te et plena libertate/ oĩ pachiõe ceſ⸗
ſante dare ł offerre monaſterijs ec-
cleſijs et locis Smodi voluerũt cum
Stiaxe actõe licite recepturi · Qui · n ·
ſecus egerintſi ſint ſinglares pꝑſone
excoĩcatiõz pape incurrt · ſi collegia:
ſuſpendunt᷑ · Ita ſonat exua·

Ca · vj · de caſibus tangẽtibus pe⸗
ne omnẽ ſtatũꝙ ſpeciałr ſcłares ·

Oſtremo de caſibus qui tan
gũt omnẽ pene ſtatũ/ſpecia-
ſius tñ ſecularẽ! tractandũ ẽ
ſunt iſti · Primuſ pᷣncipalis eſt/ex
de rapto · excoĩcamusduos otinens.
Primus vↄtra illos chꝛiſtianos †
negociatiõe ł alijs honeſtis cauſis na
uigaãtes caꝑe/aut rebus ſuis ſpolia-
re p̃ſumũt · Scõus eſt ↄtra ullos quiĩ
chꝛiſtianos naufragiũ patiẽtes ſpoli
ant rebus ſuis · Et notat pe · pa · ꝙ ĩ
pꝛimo caſu dicit᷑ hic Honeſtis cauſis:
ꝓp phyrrataſ/ ulloſqͥ; ſarracenis ali

qua ꝓhibita poꝛtant/eęt q̊ alias ĩ ma

ri iniuſta bella ducũt · Alij vero p̃do
nes nõ ſunt excoĩcati · Igit pncipes
qui accipiũt bona naufragioꝛe excu
ſari nõ poſſunt · cũ ſit tra om̃eʒ equi
tatẽ etiã natalem · Addit᷑ aũt in lit
tera vbi ſupᷣ ad caſꝰ? niſi ablata red
diderint poſt amonitionẽ · vel poſtq;

Fuerint in moꝛal cum poſſint reſtitu-

ere/et non reſtituunt ·
Scõðus pncipalis habz duos caſus
IPrimus ẽ introductus ↄtra ptãteſ,
ↄoſules/et rectoꝛes, et alios officiales
laicos ciuitatũ et alioæ locoꝛlanga
rias et exactões indebitas eccleſijs,
ſacerdotibus/et eoꝛꝝ poſſeſſionibus!
et alia ſua vniuerſa onera imponẽ-
tes/ſiiue foſſata/ſiue expeditões/ſeu
alia qlibet que agẽda arbitrand/ de
bonis eccła/clericoꝛe, et pauperũ
chaiſti de putatis! cõpleri fere cũcta
volentes · Scõus ↄtra illos qͥ ſup̃di-
ctis/ ꝓximo ſucceſſerĩt niſi infra mẽ

ſem erroꝛẽ ſiue exceſſum p̃deceſſoꝛãũ

purgauerint · de emunitate eccleſie

AIlte tnt enar wer

tofenet oſen zobert er n
beitqhiſeti i tanennl
ſrrnnt bſenan Depam
laqſöneaunpent are⸗
Ocanus ora llos a inbert in u
Ara ſomaßfunpeint mara.
ideſererma cwent raterni
ſdri eti nide ſauctt,
Znpoferanhn i
dutn . — .
ſitñ tg wmä
fanmt n tot cere e⸗n
antatl oñg omci Nai
nur
riihnincal umnt „
bberthe Eme
le berele ſt , oblarz
Kſlk. 9aenn,⸗ S„

Oalinit 4
becei dgſprlne

dus pe⸗
kares.

qui tan
ſpeca⸗
Rancd ?
g eſte
tinens
janos p
auſis na
8 ſpolia⸗
os qui
Etes ſpolr
pe pa gi
kis cauſis!
acenis ali
lias i ma
vero pdo
pncipes
iox excu
mez equi
aũt in lit
ablatared
vel poſt;
lunt reſtidu⸗

zduos caſiß
nrra ptate /
s officiales
ocox.
eſijs
38 eeck 1

aduerſus · G·fi·et ca · non minus·

Tertius pᷣncipalis hʒ octo caſus.

Primus ẽ ↄtra illos qͥ de cetero ſer

uari fecerint ſtatuta/edita/ↄtra ec-

cleſie libertatẽ! niſi ea ð capłaribꝰ/

ſiue ea de ſuis cartularijs vł alijs li-
bꝛs ſuis infra duos mẽſes deleuer̃t ·
Scðus ſi ipſa ſeruari fecerint! q;uis
deleuerint· Tertius ↄtra illos qui cõ
ſuetudines ↄtra libertates eccłe in-
troductas fecerint obſeruari · Quar
tus cõtra illoſ qͥ talia ſtatuta de cete
ro fecerint · Quintus ↄtra illos qͥ ta
lia ſtatuta ſcripſerint· Sextus ↄt᷑ po
teſtates/rectoꝛeſ/et ↄſiliarios locoꝛe!

vbi ſtatuta et ↄſuetudines de cetero

edite fuerint łᷣ ſeruatel qui cũ ſcirẽt
talia fieri/et poſſent ꝓhibere:et nõ
ꝓhibuerũt/q̃;uiſ etiã nõ ſtatuerint ł
fecerint obſeruari · Septimus ↄt᷑ il-
los qͥ ſcdᷣm ea pᷣſumpſerint iudicare.
Ockauus otra illos qͥ ſcribere in pu
blica foꝛma pᷣſumpſerint iudicata·
ex de ſen · extra · ca · nouerit fraterniĩ
tas tua. Vnde videt᷑ eſſe ↄtra eccle
ſiaſticã libertatẽ:qð ruſtiei ſtatuer̃t
ꝓ nullꝰ offerat niſi in magnis feſtiſ⸗
aut niſi tm̃aut ꝙ ſuꝑ moꝛtuũ nõ ſit
talis pannus/vł tot cerei/vł ꝙ ↄtra
curatũ om̃s ðtribuãt ad adiuuandũ
tra ipᷣ̃m in caſu turpit᷑ et Hmodi ·qͥa
libertas eccłe eſt habẽ oblatiões/et
liberas ſepultas · Si aũt illi de aliq̊
vno genere oꝛdinãt ꝙ ſepeliant᷑ ali
cubi/et cũ ̊ nõ ſit ſtatutũ ligans! et
ſi eſt ↄtra vnã eccłaʒ/eſt ꝓ alia! non
vidẽt᷑ incidere · Sed ð pãnis p̃cioſis,
et młtitudine candelaꝛe/eñ ciues ꝓ-
hibẽt talia, ne pompis ſuis grauent
ſel dicunt alij ꝙ licitũ eſt/dũmodo fi-
at ꝓ bono cõmuni/non libertatẽ ec-

cleſiaſticã volendo ꝑ hoc grauare·
Quartus pᷣncipalis duos comp̃hẽ
dit· Mrimus ↄtra illos qui litteraꝰ
apoſto licaꝛ impetratoꝛes/aut alias
ad foꝛũ eccłiaſticũerecurrentes ſu p
cauſis qꝗᷓ ad idẽ foꝛũ de ĩure łᷣ de ali-
qua ↄſuetudine ꝑtinẽt vł ꝑ ſe/vł ꝑ
aliũ ad deſiſtendũ/vel in foꝛo ſecula
ri de qſtionibug ̊modi litigandũ! ꝑ
iudiciũ eccleſiaſticox/vel ipſo im-
petrantiũ ſeu litigantiũ, aut volen-
tiũ litigare/aut ꝓpinquoxe illoꝛer ſeu
re illoꝛ: aut eccłaꝝ ſuaxe etiã ca-
pPtionẽ/vł modis alijs q buſcũq; cõpu
lerint vel cõpelli fecerint/ſeu ꝓcura
uerint, ſeu ꝑ ſe vł ꝓ alios impedie-
rint: ᷓ minus coꝛã iudicibus eccłia-
ſticis/ſeu delegatis/ſeu oꝛdinarijs qᷓ;
rulãtes de cauſis p̃dictis poſſint libẽ
iuſtitiã obtinere · Scdus eſt cõtra il-
loſ qͥ ad pᷣdicta faciẽda dederint ↄſi
liũ/auxiliũ vł fauoꝛẽ· vt de emuni
eccle · qm vt intelleximꝰ · l · vj · Vbꝛ
notat tñ pe · pa · ſi quis cõſulit amico
ſuo potius ↄuenire laicũ coꝛã p̃poſi
to/ptãte/ſeu magiſtrociuiũ/vbi ſtatĩ
P ſionẽ pꝑſone · ł ſaſy/ niã bonoꝛe ha-
bebit ius ſuũ: qᷓ; coꝛam officiali vbi
tarde ↄſequit᷑ ius ſuũ nõ incidit/licʒ
ille pᷣus vellet coꝛã eccła litigare ſʒ
cuius ↄſilio aliqͥs inuitus cogit᷑ deſi-
ſtere in eccła litigareille ĩncidlt ·
Quintus pncipalis eſt de emuni ·
eccle · ca · eos qui · li · vj· Otra illes qui-
cũq; obtinẽteſ tẽpoꝛale dominiũ ſub
ditis ſuis int᷑dicũt/ ne p̃latis/aut cle
ricis, ſeu ꝑſonis eccleſiaſticis quicq;ʒ
vendãt/aut emãt aliqͥd ab eiſdẽ/vł
ne ipſis bladũ molant/panẽe coquãt/
aut alia obſeqͥa eis exhibeãt· Nõ tñ
ligat dicit pe:pal niſi dños ptãtes·

Sextus pᷣncipalis eſt dtra illos qͥ
ab eccleſijs/et pſonis eccłaſticis/pꝛo
rebus ſuis ꝓpꝛijs/ qs nõ cauſa negoci
andl deferũt/vł deferri faciũt peda
gia ſeu Gmodi talia exigũt/vł extoꝛ
quent ꝑ ſe vel aliũ/ſuo nomĩe vł ali
enol aut eos ad Gᷓmodi pꝑſoluẽda cõ-
pellũt/Oↄtraria ↄſuetudine nõ obſtan
te · Et debet epᷣus loci publicare ipᷣʒ
excoĩcatuũ/vł a ſuis ſubditis facẽ pu
blicari donec ſic exacta reſtituerit/i
de vtnſgreſſiõe Gᷓmodl ſatiffecerit cõ-
petent᷑ ex de cenſi · ca · quancq; · li · vj ·
GCqui vero · Nec excuſant᷑ dicit pe ·
palqͥ a tẽpoꝛe a qᷓ nõ extat memoꝛia
clericos pedaginãt· quia de antiquis
pedagjijs papa intelligit/ñ de nouis ·
Septimus caſus pᷣncipalis ↄtinet
duos · Primus ꝙ laici qui quondã ꝑ
vim vel ꝑ metũ cõpellebãt pᷣlatos/ł
capłm eccleſiaꝛ/ſeu alias ꝑſonas ec
cleſiaſticas ſibi ſubmittere bona im
mobilia, vel iura eccłaꝛe abſq; con-
ſenſu capłi et licentia pape niſi poſt
cõpetentẽ ãmonitiõʒ Gmodi ſubmiſ⸗
ſione relaxent · St qͥ de cetero pꝛela
tos/ł alias ꝑpſonas eccłaſticas ad ta-

lia faciẽda cõpulerit. Scðus quicũqʒ

poſt ſubmiſſionẽ rite hactenꝰ factã:
aliqdvſurpat vltra id qð ex ↄtractu
licito ꝑmittit᷑ niſi legitime monitus
ab Gmodi vſurpatõe deſtiterit,/ reſtᷣ
tuẽdo etiã q̃ talr vſurpauit · ex ðd̊ re
bus e&le · non ali · ẽ ca· hoc ↄſultiſſi-
mo · Glaici · libꝛo · vj·
Octauus pncipalis hʒ duos· Pri-
mus eſt ↄtra illos qͥ regaliã/cuſtodi-
am, vł guardiã,/ aduocatiõis ſeu de-
fenſionis titulũ in eccleſijs, monaſte
rijs, ſeu alijs pijs locis/de nouo vſur-
pare conãtes bona earundẽ eecłaꝛ

monaſteriovx/ſeu pioꝛe locoꝛe vacan-
tiũ uſurpare pᷣſumũt · Scðs eſt ðtra
clericos eccła/monachos monaſte-
rioꝝ/ et ꝑſonas ceteras eorundẽ lo-
coꝝ que fieri hoc ꝓcurant · extra de
elec · ca · generali · libꝛo · vj ·
Nonus pᷣncipalis ↄtra illos qͥ cle-
ricosvł quaſlibet alias ꝑſonas eccle
ſiaſticas ad q̃s in aliqͥbus eccleſijs/
mõaſterijs/ſeu alis pijs locis ſpectat
electio/vł ↄſanguineos eoꝛundẽ/aut
ipſoꝛe eccłias/monaſteria/ſiue loca/
bonis ſuis ꝑ ſevł ꝑ alios ſpoliando/
ſeu alias iniuſte pſequẽdo guare pᷣ⸗
ſumpſerĩt ꝓ eo ꝙ illi rogati/ſeu ali-
as inducti/eũ ꝓ quo rogabant᷑ ſeu ĩ-⸗
ducebant᷑ eligere noluerũt · extra de
elec· ſciant cuncti · libꝛo· vj·
Decimus pᷣncipalł dtinet tres caſꝰ
Drimus tra illos quempiã chꝛi-
ſtianoꝝ ꝑ aſſiſmos interfici fecerit ·
Scðus ↄtra illos qui hoc fieri mãda
uerint etiã ſi mors nõ ſequat᷑ inde ·
Tertius contra illos qui aſſiſmos re
ceptant/defendũt/vł occultãt · extra
de homicech · ca · ꝓ humani · li · vj ·
Vndecimus pᷣncipalis habet du-
os caſus · ¶ Primus ↄtra illos qͥ rep̃ſ
ſallias ſeu pignoꝛatiõesvbi alius pꝛo
alio pᷣgrauat᷑ ↄtra ꝓſonas eccleſiaſti
cas coceſſerint/ſeu bona ipſox · Se⸗
cũdus ↄtra illos qͥ repᷣſſallias a ↄſue
tudine qnpotiuſ abuſu ↄceſſasl ad il
las pſonas eccłaſticas ꝓrogauerint:
niſi pᷣlumptionẽ G;modi reuocauerĩt
infra mẽſem,a ↄceſſionis ſeu extẽſi-
onis tẽpoꝛe cõputandũ · extra ð iniu-
rijs · ca · et ſi pignoꝛatiões · li · vj ·
Duodecimus p̈ncipalis ðtinet du
os · Hrimus eſt ↄtra illos qͥ ꝓ eo ꝙ
in reges/pᷣncipes/ barones/nobiles,

bt

ffoluex .
mir einrelnan efe id
Mocaloſcrisſtentinexean
neſſti er nog nenſes
Lrluma ifeils undo
tanbo vape eſenent. Prun de
Neinde an gisſe Rics iue
debaloceus ortfte mmn
RNRwrR Wert M ed i
Griuert Anadaertfund
Hachdnwnbcrert wi
win ha fuent in t
udechnt nlfaoi ſen ſert⸗
ſice nteuni in il aibe
0 . „
mn ucnlanß pu
cancnes no ſibret⸗ p far q

e vacan-
eſt dtra
nonaſte⸗
unde lo⸗
extra de

los cle⸗
nas eccle
ccleſizg,
8 ſpectat
unc aut
lue loca,
poliando,
Soare ⸗
atl/ſeu alr⸗
bant ſeu ĩ⸗
textra de
tres caſ⸗
npꝛã chn⸗
ei fecerit ;
ieri mada
uat inde ·
Miſmos re
cat excra
mn b
18 habet du⸗
illos reßſ
vbi alius pꝛo
s eccleſiaſti
ipſox · Ze⸗
llias a oſue
ceſſas: ad ¹
ogauerint.
reuocauerit
8 ſeu extiſi
extra inu⸗
l· vj ·

ali net du

los àp eod
ones oble

7

baluios ſeu miniſtros/alios ve quoſ-
cũqʒ excoĩcatiõis/ ſuſpẽſionis/ſeu in-
terdicti ſnĩa fuit ꝓmulgata· licenti
am alicui dederint occidẽdi/capien-
di/vel alias in pſonis ſeu bonis ſuis
vel ſuoꝛe grauãdi eos qͥ tales ſnĩas ꝓ
tulerint/ſiue quoꝛe ſunt occaſiõe ꝓla
te/ſeu eaſdẽ ſnĩas obſeruãtes/ſiue ta
liter excoĩcatis coĩcare nolẽtes: niſi
licentiã ipᷣ̃am re integra reuocaue-
rint · Vel ſi ad bonoꝝ captionẽ occa
ſione ipſius licentie ſit ꝓceſſum niſi
ipᷣa bona infra octo dies reſtituerĩt/
vł ſatiſfactionẽ impẽderint ꝓ eiſdẽ
Scðus ↄtra illos qͥ auſi fuerint licẽ-
tia data vti/vl aliqͥd pᷣmiſſoꝛe cõmit
tere ſuo motu · eỹ de ſen · ex · ca · quicũ
q;ʒ· li · vj · Et ſunt reſeruati pape iſti
duo caſus ſi quis ſtetit in excoĩcati-
one iſta per duos menſes ·
Tredecimus pᷣncipalis ↄtinʒ duoſ
et ambo pape reſeruant᷑ · Primꝰ de
pe · in cle · ca · ſi quis ſcz · Si qs ſuadẽ-
te diabolo quẽuis pontificẽ iniurio-
ſe vł temere pꝑcuſſerit/aut ceꝑit/ſeu
bãniuerit/vł Hq̊ mãdauerit fieri, aut
facta ab alijs rata habuerit/vel ſoei
us in his fuerit faciẽtis/ aut ↄſiliũ ĩ
his dederit vel fauoꝛẽ/ſeu ſcient᷑ de-
fenſauerit eundẽ in illis caſibus de
p̃dictis in qbus excoĩcatiõʒ ꝑ iã edi-
tos canones nõ ſubiret ꝓ hanc ↄſti-
tutionẽ excoĩcationis ſnĩaʒ incurrit ·
Gloſa ſuꝑ vbo de pᷣdictis vt in bãa-
niente, vel id mãdante/vł id ratum
habẽte/ſocio/nẽ vt ſequit᷑ · Scdus/po
teſtas vo/ↄſiliarij/baliui/ſcabini/ad-
uocati/rectoꝛes/ↄſules, officiales ip
ſius quocũq; noĩe cẽſeant᷑ in pᷣmiſſis
culpabiles exiſtẽtes om̃s excoĩcatio
nẽ incurrt/ꝑ papã abſoluẽdi pᷣterqᷓ;

in articło moꝛtis · ĩ · cle · de penis · c · i.
Decimuſqrtus pᷣncipalis etiã pa-
pe reſeruatus/ ꝙ; dñi tẽ poꝛales q̃ co-
gunt aliq̃s in loco intdicto celebꝛare
diuina, qui ꝓ pᷣ̃cones faciũt tũc ad
ulla audiẽda ꝓpłᷣm elocari/ ꝓhibẽt
ne publice excoĩcati vel int̃dicti ſuꝑ
hoc ꝑ illos qͥ miſſas celebꝛãt moniti
ecccleſias exeant,/ vel ipſi nomĩatim
moniti nõ exeunt excõmunicati ſũt
in cle · de ſen · ex · grauis ·
Decimuſqͥntus pᷣncipalis ẽ in cle ·
ex graui · de vſuris dtinẽs ſex caſuſ
nã cõmunitatũ officiales faciẽtes:ec
ce pᷣmũ · Dictantesl ecce ſcdᷣm · Vel
ſer:bẽtes ſtatuta ſuꝑ vſuris ſoluẽdiſ
vel nõ repetẽdis vel nõ reſtituẽdis:
ecce tertiũ · Vł iudicãtes ſcõm illa:
ecce quartũ · Vel nõ delentes illa ſi
poſſent infra tres mẽſes de libꝛis cõ
munitatũlecce qntũ · Vel illa ſeruã-
tes? ecce ſextũl excoĩcati ſunt· Iſtã
enĩ ſnĩaʒ incurr̃t! qcũqʒ coĩtatũ ip̃a-
rũ ptãtes/capitanei/rectoꝛes/ↄſules,
iudices/cõſiliarij· aut alij quicũqʒ of-
ficiales pᷣmiſſa attemptantes ·
Decimuſſextus pᷣncipalis cõtinet
ſex in cle · ð ↄſanguinitate .affi · ca ·
vnico ſcʒ atrabẽs matrimoniũ ĩ gra
du cõſangnitatisſlecce pᷣmuſ.Et afft
nitatis ꝓhibite ecce ſcðus · Vl cum
moniali ecce tertiusl eſt excoĩcatuſ
Igdem ẽ de religioſis ſic faciẽtibus/
et de monialibus/ac ð clericisein ſa-
cris oꝛdinibus coõſtitutis · Ecce iteꝛe
tres alij caſus · Et dicit gloſal ꝙ hec
oſtitutio in exp̃ſſis p̃ᷣmiſſis caſibꝰ tã
tũ locũ habet/et eius pena · Vnde ſi
quis ↄtrahit cũ habẽte maritũ ł cũ
iudea vł paganal vł ↄgnata ſpũałr
vl legałxrvel ↄ᷑ impedimentũ pu-

=

blice honeſtatis? nõ ẽ locꝰ huic pene
Decimuſſeptimus pᷣncipał eſt ðↄt
illos iudices qui fraudulent᷑ facerẽt
ad cauſam inueniendã/noĩari mulie
rem in teſtẽ vt eã poſſint ꝑſonaliter
faciliꝰ viſitare ſeſ accedẽ/ł ip̃am ad
eũuũ venire · Caſuſhic vt dicit pe · pa ·
raro cõmittit᷑ · Moſſet tñ cõmitti · ſi
quis iudex hoc fingeret/vt ad muli
eres ſub clauſura moꝛãtes intraret ·
extra de iudi · ca · mulieres · li · vj ·
Decimuſoctauus pncipalis eſt qͥ-
cũq; cuiuſcũq; ſtatus/vel gradus/eti
am ſi pontificali p̃ᷣfulgeat dignitate
executor/ ſeu qͥuis alius fecerit cor-
pus defuncti humanũ exẽterari ſeu
mẽbꝛatim diuidi ad t᷑ᷣnfferendũ oſſa
ꝓpter ſepulturã · vt in extrauag · bo-

nifa. viij· capło deteſtande·

Decimuſnonus pᷣncipaliſ caſus· cũ
quiĩs inciderit in facũ damnatũ per
ſtatutũ hoĩs/factũ ſub illa foꝛmal vt
qui ↄtra fecerit ſit excoĩcatꝰ · ð ſen·
ex·a nobiſ.· Vbi ſciendũ dicit pe· pa!?
ꝙ hec dicit᷑ ſnĩa iuris nõ papalis/ſed
ep̃alis, aut ſinodalis aut ↄcilij ꝓuin-
tialiſ. Vnde ille qͥ ſubeſt ſtatuẽti ra
tione ſuĩi vel delictii incidit · ñ alius·
in loco vbi ſtatuẽs potuit ſtatuẽ/ł
excoĩcare · cũ ſtatutũ talis ↄcilij ligzʒ
bene in dioceſi ſuffraganeo ·
Viceſimus pᷣncipalis ↄtra illos qᷣ
abſolutionẽ ab excoĩcationis ſnĩa/
quãciuuq; reuocationẽ ipſius/aut ſu-
ſpẽſionis,/aut intdictii vi vł metuꝓ-

curauerint · de hiſqᷓ vi metus ve ca;

fi.abſolutioniſli · vj· Mic caſus dicit
pe.pa· intelligẽdus ẽ de metu cadẽ-
te in ↄſtantẽ virũ ſcʒ de metu ſtupꝝ
ſiue ſtatꝰ/vᷣberũ/atq; necis· ſiue ᷣ ſit
ſe,vel ꝓ alio·quia nõ diſtinguit·

Viceſimuſ pmus pᷣncipalis ↄtinet
duos · de ſen · ex · eos qui · li · vj · n ĩ cle ·
de penis · c.· ſi quis · Gfi · Et ambo ali
qñ reſeruant᷑ pape· ¶· DPrimus ↄtra il
los a canone vł hoĩe excoĩcatos: qui
ꝓpter moꝛtis ꝑiculũ/aut impedimen

tũ legittimũ/ab alio qᷓ; ab eo a qᷓ ab

ſoluendi fuerãt de iure/abſoluunt᷑ a
ſnĩa canonis ſcʒ ſi qͥ ſuadẽtelſi ceſ
ſante poſtea ꝑiculo vel impedimẽto
Emoduſe illis a q bus ceſſantibꝰ his
abſolui debebat de iure, vtẽpſerint
qᷓ; cito comode poterint ſe pᷣſenta-
re/mandatũ ipſius ſuꝑ illis ꝓ qbꝰ ex
coĩcati fuerũt recepturi, ſatiſfactu
ri ꝓut ĩuſtitia ſuadebat · Et hic eſt
caſus papalis: ſi ſnĩa pape reſerua-
ba᷑ · epalis vero/ ſi epᷣo reſeruabat᷑ ·
Scdus eſt ↄtra illos q bus(cũ a ſede
apłica vł a legatis ipſius abſolutio
nis beneficiũ a q buſcũq; ſentẽtijſ cõ
ſequũ᷑ iniũgi? vt oꝛdinarioꝛe ſuoꝛ/
vel alioꝝ quoꝛelibet ſuſcepturi peni
tentiã ab eiſdẽ ſe cõſpectui repᷣſen-
tent et paſſis iniuriã ſeu his quibus
pᷣ h̊ obligati exiſtũt/ſatiſfactiõʒ ex-
labeant cõpetentẽſi hoc(cũ pᷣmo co
mode poterint:)nõ curauerint adim
plereſtam illi qᷓ; iſti ĩn pᷣſtinã excoĩ
cationis ſnĩaz ipſo facto relabuntur
Et eſt ſenſus! ꝙ illi qͥ a ſede apłica
vł legato abſoluti fuerint/et eis mã
datũ eſt ꝙ ſatiſfaciãt/vł alicui iudi-
ci ſe pᷣſentẽtſi illð nõ faciũt/ in ̊ ca
ſu abſoluet ille pꝛior/et nõ alius·
Viceſimuſſcðus pᷣncipalis ponit᷑ ꝑ
vuilh̊ · in ſpe · de officio legati · ca · nuc
oſtendendũ eſt · vſu · xxv · A ſnĩa lega
ti ſui vel delegati/cuiꝰ iuriſditio ex-
pirauit/et cui nullus ſucceſſit in offi
cio ſibi iniũctol ſolus papa abſoluit·

mrtftibn ümpſennt in
Elrena ae enalvetend es

tunſinpem ntäipu cbedn⸗
(Aiſttes ſnn nd auplii ,

ſic Aiami ſnn id iad eri
Gunwh Cinwier midar l
Bitdbrralwad
ipitntontie mramti
Ilnutit irſcttorelts E⸗
ill wſtrp er Wiefiz

nllnlwilp intmit,

eſnſctns ohi⸗

tfieder na
negler eſite nalti,

üs bus ceſſantibehi
debebat de lure, otepſenint
tomode potennt ſe plente.
latu pſius ſup ilis papyer
uerut receptuni/ſatiſfach
ſutia ſuadebat. Lt hic eſt
balis: ſi ſnia pape reſenia
8 vero/ ſi epo reſeruabat.
otra illos qbus cu a ſode
a legatis ipſius abſolutio
ciũ a qbuſcũq; ſentẽtijſ cõ
ũgi vt oꝛdinariore ſuor,
quoxlibet ſuſceptuni peni
eiſcẽ ſe cõſpeckui repſen⸗
ſſis imuria ſeu his quibus
an eyſtüt ſatiſfachzey
petentẽlſi hoc ci pmo co
erint!)no curauerintadin
m uliqᷓ it in ſtina exo
wſo facto relabuntur
ſus; gll a ſede aplica
abluti fuerint et eis ma

ſatiſffaciãt / ol alicui iu⸗

ſilllo no faciſt, inh ca

alius ·
bille proor / et n di
uſſcöus pncipa is po .
e.de offico lenen .
eſt. v xxv.4 nlen 6
legan un unſan ſ
nullus ſucceſſit in⸗
cui nu n

aelſclus pera ob

eỹ ð offi · dele · pꝛudentiã · Sſi vo · Idẽ
intelligendũ eſt dicit ibidẽ vuilhel
de cõſtitutionibus legatoꝛe ſuoꝛe/ ex
quo legatio eſt finita! nec aliquis le
gato ſuccedit · cũ in talibꝰ nullus ſit
ſuperior niſi papa ·
Viceſimuſ tertiꝰ pᷣncipalis · cũ pa-
pa añ coꝛonationẽ poſſit exercẽ offi
ciũ ſuũ ideo qͥa hac occaſione impu-
gnaret lr̃as excoĩcatus ẽ · vt ĩ exua·
bñdict · xj·que incipit: quia nõnulli ·
Viceſimuſ qrtus pᷣncipalis ẽ in cõ
ſtitutõe iohã·xxj:ſi fratrũa coepᷣox ·
Vbꝛ habe?᷑/ꝙ ſi vacãte imꝑio virtu
te cuiuſcũq;ʒ ↄmiſſionis ab imꝑatoꝛe
moꝛtuo ſibi facte/vł quocũqʒ alio co
loꝛe/ſiue autoꝛitatel bona im ꝑij vſur
pauerint,m ł iuriſditionẽ exercuerĩt:
aut vicariatus ſeu alterius cuiuſcũ-
qʒ nomẽ officij ſibi aſſumpſerint/niſi
de licentia pape ſpecialilet om̃s eis
ac cõmiſſarijs eoꝛe in talibus obediẽ
tes/aut pᷣſtantes ſibi in ᷓ̊ auxiliũ/cõ
ſiliũ/vel fauoꝛẽ ſunt ipſo facto excõ
municati · et tre ipſoꝝe intdicte · Slo
ſa intellige hic terras vel loca ipſo⸗
rũ reputari nõ ratiõe ꝓpꝛietatis tm̃ ·
ſz ſuꝑioꝛitatis iuriſditionalis · Et lo-
ca/ q̃libʒ coĩtates et vniuerſitates
eccleſiaſtico ſuppoſite interdicto ·
Viceſimuſqͥntus iohã ·xxj · in ↄſti
tutõe/dier creſcẽte malitia/pᷣncipa-
lis:ſic ſonat· Si qͥs in ꝓuintia mar-
chie/anchonitane romane eccłe ſub
iectal rectoꝛẽ/ł aliũ miniſtrũ/ſiue of
ficialẽ a ſede apłica deputatũ, aut
alicuius ipſoꝛe vicariũ/ vł iudicẽ oc
ciderit/inuaſerit/offẽderit/vel alias
male tractauerit/ſeu ad hoc dederit
auxiliũ/ↄſiliũ/vel fauoꝛẽ/directe/vł
indirecte/publice/ vł occultel inabi-

lis ad bñficia vł officia ſit quecunq;
etiã· et ẽ excoĩcatus ipſo facto·et ſo
li pape reſeruat᷑ abſolutio· Alie pe-
ne Sues inſuꝑ ibidẽ ſunt fulmĩate·
Viceſimuſſextus vncipalis: omes
alli q falſificãt monetã regis frãcie,
vł aliã falſam monetã in regno frã
cie poꝛtãtl excoĩcati ſunt ipſo facto·
Et reſeruat᷑ pape illiꝰabſolutio · per
ſtitutionẽ iohã · xxj · ꝓdiens quaſi:
Viceſimuſſeptimus pᷣncipał · ſi q̃s
demones ĩnuocauerit/vł eoꝝ auxili
um poſtulauerit/ſeu fedus aut pacta
cũ demonibus fecerit, vł eis ĩmola-
uerit/aut eos adoꝛauerit ſeu in eoꝝ
noĩe imagines,anulos/ſpeculũ/fibu-
lãa/ł rem aliã magice ad ipſos demo
nes alligãdos ↄſtſituerit/ aut reſpõſa
ab eis, vel ab illis qͥ ab ipſis demoni
bus audierũt/petierit! excõmunica-
tus eſt ipſo facto· ꝓꝑ ↄſtitutionẽ iohᷣ.
xXxj · ſuper illius ſpeculã ·
Viceſimuſoctauus pᷣncipalis·ſi qͥs
litterã aut ſigillũ alicuiꝰ cardinalis
falſauerit/ł ab alio falſantevſus ſci
ent᷑ fuerit! eoipᷣo anathemate ẽ inno
datꝰ ·pꝑ ↄſtitutõʒ ioſᷣ·xxj ·ĩpellit noſ.
Viceſimuſnonus pᷣncipalis·quicũ
qʒ legatos/aut etiã nũcios ſedis apo
ſtolice impedire pᷣſumpſerint excoi
cati ſunt ipſo facto· ac regna terre
loca qᷓlibet ſubiecta eiſdẽ tãdiu ſũt
eccleſiaſtico ſuppoſita interdicoqᷓ;
diu in huiuſmodi ↄtumacia duxerĩt
pſiſtendũ in conſtitutione iohã · xxj·
Supꝑ gẽtes et regnaccẽ

Scða pars habet ſeptem capła
Ca:i/quõ ↄfeſſoꝛ ſeipᷣm diſponere
debet ad eũ qui ſibi ↄfitebi᷑. dã
tur deſuꝑ duodecim regule ·

Ecũãda pars incipit de ne
ceſſarijs ↄfeſſionẽ ↄcomi-
tantibus · Pp qð vt ↄfeſſor
quĩ officiũ gerit medici,/
moꝛbos aĩaꝝ facllius ſanare valeat
in miniſtrãdo ſaẽntũ penitentie ſe-
ptẽ huiꝰ ꝑtiſ capła ſeqñtia ĩcoꝛpoꝛet
Quo ad pᷣmũ añ ↄfeſſionẽ et cir-
ca eius exoꝛdiũ xij· ſeqᷓntes regulas
actendat · Prima vt autoꝛitatẽ ſuꝑ
ↄfitentẽ habeat ſeu iĩuriſditiõeʒ is qͥ
alicuius vult ↄfeſſionẽ audire · puta
pape/ep̃i/ſacerdotis/plebani · vel vt
ſit pᷣſentatus epᷣo rite · ſi eſt de oꝛdĩe
mẽdicantiũ fratrer · Poteſt tñ ſub⸗
ditus in octo caſibus alteri q; ꝓpꝛio
ſacerdotiꝰfiteri · ł alteri qᷓ; qui pᷣus
fuit eiꝰ ſacerdos ꝓpꝛius · · Drimo qñ
ꝓpꝛius ſacerdos eſt õnino indiſcretꝰ
et inſcius · 1 ab eo eſt licẽtia petita ·
licet nõ obtẽta · Vel debet ſaltẽ a ſu
perioꝝ ꝓpꝛij ↄfeſſoꝛs ſeu ſacerdotis:
licentia peti ſi haberi põt · Scðo qñ
parrochianus tvᷣnſtulit domiciliũ ſuũ·
tũc iſte ẽ ſubditus illius ſacerdotis?
ad cuiꝰ parrochiã ſe t᷑nſtulit · Tertio
qñ quis querit domiciliũ,/ quo ſe ↄfe
rat qͥa ſine domicilio eſt · Quarto qñ
quis ẽ vagabũdus · Quĩito ſi ẽ in ſtu
dio de licẽtia pᷣlatoꝝ ſuox · Sexto ſi
eſt pegrimus qͥ recipit perã et bacu-
lũ a ꝓpno ſacerdote/ aut eius vica-
rio/ł lcentiã · łH ſi ẽ mercator/aut vi-
atoꝛ · et recepit licentiã a ꝓpꝛio ſacer
dote · Secis aũt ſi pegrinus/vł mer-
catoꝛ/ł viatoꝛ! p̃ᷣfata nõ fecerit · Se⸗
ptimo qñ ſcʒ vt ſanctꝰ tho · dicit· ſub
ditus ſcit ꝓpꝛiũ ſacerdotẽ eſſe here-
ticũ · aut ſollicitatoꝛem ad malũ · aut
fragilẽ quo ad pctm qð quis ↄfitet᷑
aut ad reuelandũ ↄfeſſionẽ ꝓnũ · vl

ſi ꝓbabiłr eſtimat᷑ reuelatoꝛ ↄfeſſio
nis · vel ſi pcẽᷣm de q̊ quiſ ↄfiteri de-
bet ſit ↄtra illũ cõmiſſum · In hiſ. n ·
caſibus. ſſiłibus in qbus ꝓbabiłr ti-
met penitẽs ex ↄfeſſione facta/picu

lu ſibi vł ſacerdoti ĩminẽ debet re-

currere ad ſupꝑioꝛẽ · et petere licẽtiã
alteri ↄfitẽdi:quẽ ſi habere non poſ
ſit idẽ iudiciũ eſt qð de illo qͥ nõ ha
bet copiã ↄfeſſons · Immo potiꝰ laꝛ
co in iſto caſu deberet ↄfiteri ſi vel⸗
let qͥa ad ̊ nõ tenet᷑ · Et ſi nullũ ali-
um alienũ habet ſacerdotẽ ↄfiteat
tũc ꝓpꝛo/tacito peto de q̃ eſt pꝑiculũ·
Ockauo qñ eſt in piculo moꝛtis · bʒ
alienũ · qa tũc ille ẽ ꝓpꝛius qdᷣammõ ·
Scða regula ſtudeat mũdus eſſe
in ↄſciẽtia!lꝗ purgãdis aĩabus inui-
gilat· ſpem qq; ſui labons circa ali
os ꝓficiendi nõ in ꝓpꝛia/ſʒ in diuina
virtute ponat · qͥa ĩuxta apłm neq; q̃
plantat/neq; qͥ rigat aliquid eſt· ſed
qui incrementũ dat deus· Precõfi-⸗
teat᷑ igit᷑ ↄfeſſor · et crebꝛo oꝛet ꝓut
etiã coꝛpoꝛali medico ſapieng conſu
lis quatenus deus q̃ ſanat om̃es in-
firmitates, opus dirigat · eiuſq; vir-
tute roboꝛet᷑ et creſcat ·
Tertia regula· caueat ne pᷣcipitã-
ter circa ↄfitentẽ agat · aut in ſolo
Enſcurſu puolitet ſʒ moꝛoſitate ꝑui-
gili omĩa plene examinãs et duiudi
cans: ñ interrũpat etiã ſi põt verba
ↄfitẽtis.ſʒ memoꝛet᷑ dicta· et poſtmo
dũ querat diſtincte · Vel ſi memoꝛie
cõmendare nõ põt caute ſaltẽ pul
chꝛe ð ſingulis inueſtiget · WMemoꝛie
quoq;ʒ ↄfitẽtiſ qᷓ dicẽda imponẽda ve
fuerint ea diligenti repetitõe repo-
nẽs infigat · Et ad iſta tẽpus captʒ
ſufficiẽs · quia eligibilius eſt(vt dicit

biiiteuemnd
tiiitaniortan
iGtuisini Kfn
Mirineſian plen iuctrſ⸗
mintläezdulbast.
Nentedr tef
Enerein tat⸗

ſfünchenitn
Gunammei eentüſmte
Ablu ſanlchi hereni

naſin ir gintt lir
nnlnt nauilii ti
nt eſeuare. ut wef 13

nigſtnnternn
pikiltiiniitenti,

1

„

. Mals et za⸗

ntit Cnt⸗

ikreſn
ſipeim. 2 Ueſator de
enn aiaui däcne
1ſie⸗ miſti 1 R .

uchc eſt qs llo q no he
mmo poti?la
caſu deberet Rint ſ e
4 5 no tenet. Et ſi nulli ali⸗
nũ habet ſacerdots gfiteaf
tacito perode qeſt pali.
añ eſt in piculo moꝛtg hn
tuc ille pꝛiug qdamm.
regula ſtudeat mũdus eſſe
1q purgaclis aiabus inui-
n qq ſui labonscirca ali
nch no in ꝓpꝛa /ſ in diuina
vnat qa iuxta aplm / neqg
eqh q rigat aliquid eſt · ſed
nentu dat deus . Precofi⸗
ofeſſor · et crebꝛo oꝛet· put
bꝛali medico ſapteng conſiu
enus deus à ſanat ommes in⸗
s opus dinigat eiuſpz vyn
oꝛek et creſcat

iohan·ð gerſonno cancellarius pari-
ſienſis in ſuo tractatu ð ↄfeſſionũ au-
diẽtia paucos audlire cõplete!lqᷓ; mł
toſ impfecte cũ ↄſciẽtiaꝛe ſcrupul · ñ

tam expedirelq́; impedire · Wallem

inqͥt itaqʒ ſi curatus eſſem! multoꝛũ
differre ↄfeſſiones poſt paſca, etiam
vbi quidã ñ redirent:q;ᷓ cecus cecos
ſeducerẽ · dũ ꝓ vere abſolutis:qͥ nõ
recte ſũt abſoluti/ſe gererẽt · Quid
enĩ terribilius iſto dei vᷣbo ꝑ eʒechi-
elem dicto · Tu(inq̃t deus)fili homĩs
ſpeculatoꝛẽ dedi te domui iſrł · Au⸗
diens & ex oꝛe meo/ſermonẽ annũci
abis eis/ex me · Si me dicẽte ad im
piũ/impie/moꝛte moꝛieris! nõ fueris
locutus vt ſe cuſtodiat impiuſ a via
ſual ipſe impius in iniqtate ſua mo-
riet ſanguinẽ aũt eius de manu tua
requirã · Si aũt annũciãte te ad im
piũ/vt a vijs ſuis ↄuertac᷑, nõ fuerit
ↄuerſus a via ſual ipſe in nqtate ſua
moꝛiet᷑ · poꝛro tu aĩaʒ tuã liberaſti ·
Quarta regula · expedit vt cõfeſ
ſoꝛ obtineat ꝓ poſſe a pᷣlato ſubdito-
rũ: ſuã in caſibus reſeruatis ptãtem
ſeu relaxationẽ· p̃eipue niſi ſint caſꝰ
publici ⁊ ſcandaloſi · Reperiunt᷑ enĩ
pauciſſimi(vt idẽ dicit cancelł)qͥ nõ
inciderint in aliquẽ taliũ caſuũ qͥ cõ
munit᷑ reſeruant᷑ · Ipſi vo ↄfeſſi/ſciẽ
tes ſeipſos non debere remitti dein
reps ad alteꝝvni libentius et citi-
us oĩa detegũut · Confeſſor vᷣo ſimiłr
eos pᷣſumit libẽtius int᷑rogare de ſin
gulis· plenius q́ᷓʒ3 ſanare/ſimul et ſe-
mel ipſos abſoluẽdo cõfidit · CQCuid
enĩ aliud ẽ in occultis/ð iudice ad iu
dicẽ penitentẽ remittere!q; afflicto
afflictionẽ addẽ et certe płes in ſor
dibus exiſtẽteſ/ãplius cauſalr vł oc

caſionałr facere deterius ſoꝛdeſcẽ:
Non ſic chꝛiſtus vere fecit ſamari-
tano · de q̊ ſic vaticinat᷑ iſaias.Cala-⸗
mũ qſſatũ nõ ↄteret · ⁊ linũ fumigãſ
non extinguet · In veritate educʒ iu
diciũ · nõ erit triſtis/nec turbulẽtusg.
Quinta regula ſeðm hũbertũ in
libꝛo ſuo ð officiatoꝛe inſtructionibꝰ,
in capło de ↄfeſſionũ audiẽtia · Talẽ
locũ ad ſedendũ captet: vt a multis
videri qat· pᷣſertim qñ femĩas audi-
et.et vt a nullo audiri ↄfeſſio vale-
at · In q̊ certe fame tã ſue qᷓ; ↄfitẽ-
tis ſubuenit · Eſt enĩ ↄfeſſor angel⸗
dñi dei exercituũ/vt dicit malachiaſ
Et de ↄfeſſoꝛe ac ↄfitẽte chꝛiſtꝰ ait:
qui facit veritatẽ/venit ad lucẽ · vt
manifeſtent᷑ oꝑa eius, qͥa in deo fa-
cta ſunt · Sic etiã beatuſ hiero · nepo
tianũ infoꝛmat · Vmes inqͥt ſuſpitio
nes/et quicqͥd ꝓbabiłr fingi poteſt!
ne fingãt᷑ a te deuita · Ab oĩ ſpecie
mala abſtinere mãdat apłus: re-
termittẽtes aũt hãc regulã. ſuſpiti-
oni circa femĩas facillime ſubiacẽt/
dicẽte iob · Oculus adulteri obſʒuat
caliginẽ · Camẽ vt dicit hũbertus · ſi

aliq magne ꝑſone virilis ſexus cõfi⸗

reri voluerint, de qbus credat cõfeſ
ſor ꝙ erubeſcãt ĩ cõmuni auditoꝛio
ↄfeſſionũ videru debet eos ducẽ ad
aliũ locũ magis ſecretũ et honeſtũ ·
Sexta regula ·auditus femĩasca
ueat ne dũ eaꝛe aĩas ibi a vitie pur
gat ip̃e delectationibꝰ volũtarijs ſoꝛ
deſcat· Nõ ſit velut lixiuiũ qd alia
lauãdo t᷑peſcit · ſʒ ſit ſiẽ manꝰ q alia
tergẽdo niteſcit · Itaq; ſe accepta-
toꝛẽ pſonaꝛe eſſe credat! qñ pulchꝛas
aut iuuenes libẽtius et citius/q; ve-
tulaſ in ↄfeſſione auſcultat · Quo ðt

imaginatõibꝰ bonis⸗ ſanctis ſe p̃actu
et· rimũ qͥdẽ ↄſiderãdo ſe eſſe de
bere dei angelũ · dei tremẽdi in iu
dicio vicariũ · Deinde auerſis ł clau
ſis ad feminã oculis coꝛpoꝛslaĩe ꝓ
pꝛie luminibꝰ/videat aĩaʒ ſolã feĩe
ad dei inſignitã imaginẽ lepꝛoſam
ſeu ſauciatã eſſe diris demoniũ pec-
catoꝝ moꝛtaliũ vulneribus/vł ſaltẽ
rugoſam ſeu ſcabioſã delictis venia
libus · qͥbus ꝓ chaſti ſanguinẽ pꝑ ſa-
cramẽtũ penitẽtie medendũ ẽ · Cru
cem occulte cõfeſſoꝛ ꝑ pollicẽ impin
gat pectoꝛ ſuo ꝓpꝛio aliq̃ntulũ ꝓ pu
ritate tuẽda · Breui ſaltẽ deũ inuocʒ
ꝓtũc oꝛatiũcula:et a vbis ſine neceſ
ſitate caueat dulcibus/ab oĩq; peni⸗
tus ↄfabulatõe inutili · Et ſic ſolum
dei honoꝛẽ/et aĩe ꝓpꝛie et aliene ſa-
lutẽ:qᷓrere firmit᷑ꝓponat · Nec tamẽ
deſperet ſi temptat᷑ dũmodo delecta
tioni carnis renitat᷑ · memoꝛ vbi chꝝ

reſtaurat/ſi q̃ inclinatio ad petẽᷣm ex
circũſtanti cogitatõe ſcʒ carnaliũ ne
ceſſario dictoꝛe ꝓueniat vł in ↄfiten
te/vel in confeſſoꝛe ·
Septima regula · cõfeſſoꝛ vultũ cõ
fitẽtis maxime femĩe ñ reſpiciat· ne
ↄfitẽs erubeſcater ne a femĩa ani-
mus vulneret᷑ ſpuũalis medici · qa ĩiu-
xta illud abacuth facies eius/vẽtus
vꝛẽs· Vnde glo · ſuꝑ illud geñ vidit
mulier lignũ quod eſſet delectabile
viſul dicit · Ne lubꝛica in cogitatiõe
vſemus:nõ debemus intueri,/qð ñ li
cet ↄcupiſci · Vt enĩ mũda mẽſ in co
gitatẽe ſeruet᷑ a laſciuia voluptatis
ſue rep̃hẽdẽdi ſũt oculi/q̃i quidã ra
ptoꝛes/a culpa · Nõ · n· eua lignũ cõti
giſſetn pᷣus incaute reſpexiſſʒ · Pẽ-
ſandũ g eſt q̃ntũ ab illicitis debemꝰ
reſtringẽ, q moꝛtałr viuimus: ſi ma
ter viuẽtiũ ꝑ oculos ad moꝛtẽ venit
Ockaua regula · caueat ſummoꝑe

4 .
AANeNerenn

eee . gule
CN K

ſti ad diſcipulos dicẽtis · Si moꝛtife⸗
rũ qͥd biberint nõ eos nocebit · ſerpẽ
tes tollentac · Suꝑ quo beatusgrego
rius · ſacerdoteſqͥ boms ſuis exhoꝛta
tionibus malitiã de coꝛdibus alienis

ↄfeſſor! ne in pᷣncipio ↄfeſſionis potiſ
ſime/nec in eius ꝓſecutiõe ſit triſtis,
auſterus/aut rigidus · maxĩe raro ↄfi Ndki.
tentibus,/vł timidis/vł ſimplicibus· ſnüalfn
Wox enĩ claudẽt os petons repᷣhen inneni

„ .
A NNNNeNE. r
N NN 6

U

auferũt ſerpẽtes tollũt · et dũ peſti
feras pſuaſioneſ audiũt/ſʒ tñ ad ope
rationẽ pꝛauã minime ꝑtrahũt᷑ / moꝛ
tifeꝛe eſt qð bibũt/ſʒ nõ eos nocebit ·
Conſolat᷑ pari mõ idẽ in ſuo paſtoꝛa

ſi· ſed benignus amitis ſit/moꝛe pꝛu aumeinur um
ptlilgitnen e
ſg,,,2, .* Rt
onletnnim af

dẽtis medici et affabilis· VUnde an-
teqᷓ; & ↄfiteri incipiat/ qui ↄfiteriĩ
ñ eſt ↄſuetus multũ puta verecũdis
et ſiłibus dicere põt ad ↄfeſſionem

imptinẽtia · et ſi res ita exigit q̃rere rrn
de patria ſua/et ſiłia · qᷓuſq; cõfiteri e
volens audaciã ſumat dicenqdl · qa qᷓ nſe
dam pſone,ns ex verecũdia in pncipio l Ntü
pꝑdũt om̃eʒ memoꝛiã de ↄfitẽdis· ſpe Enl
cialr iuuenesa feĩe raro ↄfitẽtes · de Nrin

li · vbi ſic dicit · Fit plerũq; vt dũ re-
ctoꝛianimꝰ aliena tẽptamẽta ↄgno
ſcit auditis tẽptationibus etiã ipſo
pulſat᷑. Sed hec nequaq; paſtoꝛ ti-
mẽda ſunt · ͥa tãto facilius a ſua eri
piqᷓnto miſericoꝛdius aliena tem-

ptatiõe fatigat᷑ · Cuiꝰ etiã ratiõʒ ma
nifeſtat ſanctus tho in:iiijꝛta dicẽs
Gratia q̃ᷓ in ſaẽmẽto penitẽtie dat᷑:

inde ꝓcedat ad doctrinas alias que
ſequunt᷑ · Oſtẽdit iſta(cuiꝰ vicẽ ge-
rit cõfeſſoꝛ)chꝛiſtus·qñ ait · Non eſt

faces eiug vi
Vnde glo.ſup ilu eu
er ligni guo eſet 5 nlvidt
dicit. Ne lubnczi de ackhl
1.2 ca in cogltatide
us no debennsg intueni h
piſe · Vt eni mũcda meſincy
Ee ſeruek a laſaluia volipttt
epbegẽch ſũt oculi/qt ggicn
9a culpa. No.n. eua lignũ cii
i pus incaute reſpenſß. P.
Feſt qntũ ab illicitis deben⸗
ge,/qᷓ moꝛtalr viuimus ſi ma
uetiũ poculos ad moꝛtẽ venit
taua regula caueat ſummope
ne in pnelpio feſſionis potiſ
ec in eius pſecltioe ſit triſtis,
us aut nigidus mayie raro
1s vl einicu l ſinpliebus
em daudet os pctons rephen

benignus 1mitis ſit more puu

0„

opus valẽtibus medicus · ſʒ male ha-
bentibus · Sic idẽ egit · qui peccatri-
cem in ciuitate/et publicanos ñ ab-
hoꝛruit · ſʒ ad penitẽtiã vocauit · Nõ
enĩ venit vocare filiꝰ hoĩs iuſtos: ſʒ
petoꝛeſ· Circa femĩas tñ dicit hũber
tus nõ multũ immoꝛe?᷑ niſi qᷓntũ ne-⸗
ceſſitas ↄfeſſionis exigit · Illasvero
que bigote vocan᷑/et q freqᷓnter vo
lũt ↄfiteri tempet ab q;modi nimia
et q̃ſi freq̃ntatõe inutili·et certũ eis
tẽpuſaſſignet ad ↄfitendũlextra qð
tẽpus/eas nõ audiat · nec in alijs col-
locutionibus freq̃ntibus vnq; ſe ex-
ponat · ſempꝑpq; potius duris vᷣbis vta
tur et rigidisq́; mollibus · qa vt bo-

nauẽztura venerabilis dicit tales et

eis ſiłes femĩe/neſciẽtes etiã ſen ſa
cerdotes incredibiłr inficiunt/abſq;
iactura tẽpoꝛis quã incidũt · cũ p̃cio-
ſiſſimũ tẽpuſ nimis ꝑdũt · De pᷣdicto
vSboꝝ rigoꝛe chꝛiſtus docuit qñ ma-
tri ſue ſanctiſſime ait · Quid mibi⸗
tibi · ẽ nondũ venit hoꝛa mea · CTa-
men pᷣfatã benignitatẽ ad petoꝛes
habendã miris autontatibus ꝑpſua-
det beatus dionyſius in epła ad di-

mophilũ · allegaãdo moyſen viroꝛe mi

tiſſimũ/dauid mãſuetiſſimuũ/deũ qui
de ſua nata ẽ benigniſſimus chꝛiſtũ
paſtoꝛẽ/qͥ relictis · xcix · ĩ de ſerto! ouẽ
ꝓditã lete poꝛtauit in humeris · dꝛa-
gmã decimã qᷓſiuit ſollicite · et filiũ
ꝓcdigũ/quẽ pater ſuſcepit cũ mune-
ribus clemẽtiſſime ·
Nona regula·pᷣalleget ↄfeſſoꝛ ra-
ro ↄfitẽtibus et verecudig qᷓ; malũ
viciũ ſit et fatuũ celare peta ſcient᷑
in ↄfeſſione, ex q̊ quis incurrit noua
mala plurima · Nam talis nouũ pec
catũ inẽrit ipocriſis·quã chꝛiſtus ma

xime ꝑſecutus ẽ in phariſeis· Oen-⸗
ti, cũ ſe oſtendit innocentẽ! qͥ nocẽs
eſt · Supbit /q̊ᷣa videri vult bonſu vł
minus malus vbi nõ eſt. Seip̃m fal
lit · nõ ſacerdotẽ decipit · qa nullũ fru
ctũ ↄfeſſionis recipit qᷓ̃ nulla eſt quã
opoꝛtet õnino repetere · Sacramẽtũ
inhonoꝛat penitẽtie/qð diuidita ſcin
dere nitit᷑ · Propt᷑ q melius eſſet nõ
fiteriqᷓ; cofeſſionẽ fingẽè · De qbus
palmiſta dicit · dñſ diſſipauit oſſa eo-
rũ qui hoĩbus placẽt · ↄfuſi ſuntqm̃
ſpꝛeuit eos deus · Que omĩa locũ ha
bebũt in die ĩiudicij· qñ oĩa et ſingła
peta!l nõ vni hoĩ tm̃/ſʒ toti mũdo pa
tebũt cũ dãnatõe ppetua · De ̊ etiã
veritaſ dicit · Qui me ideſt veritatẽ
erubuerit coꝛã hoĩbus: hũc erubeſcʒ
filius homĩs/cũ venerit in maieſtate
ſua/et gloꝛa ſanctoꝛum
Decima regula ẽ · poterit ↄreſſor
ei dicere qͥ vult ↄfiteri fructus ⁊ vti
litates/q̃s de pura ↄfeſſione recipit
ſi dolet de p̃teritis/et cauere inten-
dit de futuris · Primo remiſſiõʒz pec
catoꝛe omniũ · Juxta illud pſalmiſte
Dixi ↄfitebor aduerſum me imuſti
ciã meã dño ·et tu remiſiſti impieta
tẽ peti mei · Scdo nouã gratiã ſacra
mentalẽ,/et virtutis grazʒ/vł eius au
gmentũ recipit ꝓ meritũ paſſionis
chaſti/qð in ſacẽmentis oꝑatc᷑ · Tertio
vnionẽ dei cũ aĩa recipiet nouiã vel
maioꝛẽ q; antea · q̊a tũc deus diligiẽ
et ſermo eius ſeruat᷑ · ac ꝑ ↄſeqñs ad
ↄfitẽtẽ talẽ venit pater/filius/ ſpi
ritus ſanctꝰ mãſionẽ facturus · Quar
ro oꝛnatus aĩe nouusvbł ſaltẽ diſpoſi⸗
tio aliqᷓ bonĩ habitus impmit᷑ · quia
ſcõᷣm pſalmiſtã · ↄfeſſio et pulchꝛitu-
do tũc in ↄſpectu eiusqñ ſanctimo-

nia et magnificẽtia talis eſt,/in ſan-
cti ficatõe dei · Quinto pena inferniĩ
infinito tempe durat᷑a ꝓ peto mor-
tali in penã finitã qñ quiſ ↄterit᷑ añ
ↄfeſſionẽ mutat᷑ vi ſaẽmenti ↄfeſſio-
nis recipiẽde · ſed qñ actu qͥs ↄfitet:
pᷣfata finita pena vi ſaẽmenti/qpoꝛ⸗
tionata viribus ↄfitẽtis effici mi⸗
noꝛ · Vnde in qlibet ↄfeſſione indul
gẽtia certa dat/deo nota quãta · Et
ideo ſi qͥs ↄtritus poſt moꝛtalia, actu
laẽmen tũ penitẽtie recipit,/ ſtatim
mon?t᷑ citius a purgatoꝛio liberat᷑qᷓ;
in ſił ibus pᷣciſe peccatis moꝛiẽs qᷓ cõ
tritus ſolo voto recipit ſacramentũ ·
Sexto aptat vt q̃s rite reciꝑe vale-
at a fructuoſe alia ſacramẽta · ſcʒ eu
cariſtie/olei ſacri/matrimonij etia. qᷓ
poſt petm morle ſuſcipe nõ debetn
pᷣcõfeſſuſ. Septĩo iocũditatẽ ↄſciẽtie
parit/a optimũ remediũ ↄtra mortẽ
ſubitaneã · Nam ꝗqͥ ↄfeſſus ẽ et ↄtri-
tus: ſi in inſtãti moꝛi᷑/õnino ſaluax᷑ ·
licet ꝓꝑ ignẽ · ſic male ñ moꝛit᷑ · Qui
aũt ñ ↄtrituſ/nec ↄfeſſus moꝛit᷑ euã
ſi ſi mille annis viuet/ talr more-⸗
ret᷑tmale moꝛt᷑ · qa danad⸗ decedẽᷣt ·
Vndecima regula ẽ· deuitet ↄfeſ

ſor acceptationẽ ꝑſonax ·qᷓ eſt iniu-

ſtitia!qᷓ ꝓſona p̃fert pſone/p cauſã
indebitã· Vnde nõ hoꝛreat pauꝑta-

tẽ/defoꝛmitatẽ/aut inſipientiã. nec

ecõtrrio acceptet diuitias/ pulchꝝ-

tudine/aut ſapientiã! niſi foꝛte ma-

1oꝛis icke fructus et honoꝛis apð de-
um ſperare qͥs debeat.qᷓ pᷣncipałr ꝗᷓ;
rere debet iſte! qui iudex eſt aĩax· ñ
aũt fauoꝛẽ/lucrũ/aut amicitiã · SOra-
tis inqͥt caiſtus mi ↄfeſſoꝛibus)ac
cepiſtis · gratis date · Ita dñs ꝓꝑ moy
ſen clamat in deutro· Audite ait il

los·et qð iuſtũ eſt iudicate/ſiue ciuis
ſit ule/ſiue pegrinus nulla erit diſtã
tia pſonaę· Ita paruũ audiatis! vt
magnũ · Nec accipietis cuiuſq; ꝑpſo-
nã.qͥa iudiciũ dei eſt · Et itere · Non
accipiaſ ꝑſonã/nec munera ·qͥa mune
ra excecant oculos ſapientũ/ et mu-
tãt vᷣba ĩuſtoę · Centio a obſeruatio
huiꝰ regłe coꝛdis ferrei hoĩes attra
here ſolet recte/ſicut magnes ferrũ
Duodecima regulaſi in ipſa feſ
ſione qᷓntũcunq; enoꝛmia crimĩa au-
dire ↄtingat peccatoꝛẽ nõ deſpiciat ·
nec inclement᷑ iudicet · ſed patient᷑ cõ
paſſiõe audiat/ exẽp lo beati ambꝛo ·
qui ſił ia audiẽdoj tm ex cõpaſſione
flere cepit vt ↄfitẽtes ſecũ lachꝛy-
mari faceret · Sic etiã chꝛiſtus vir⸗
ginis filius innocẽtiſſimus accuſati
onẽ luxurioſe mulieris in adulterio
dep̃henſe tãdiu tanq; patient᷑ audi-
uit qᷓuſq;vnus poſt reliquũ exirent qͥ
eã accuſauerãt · Qui(etiã inqͥt vr̃jm
ſine peto eſt pmuſ in eã lapidẽ mit
tat · Sratia enĩ dei eſt(ſcdðm augu ·
libꝛo de virginitate) et der dono eſt
deputandũ quicquĩd nõ feciſti/quod
peccando facere potuiſti/

Ca · ij · qᷓ ↄfÿeſſoꝛ generałr a ↄfitẽ

te qrere habʒ · ſunt ſeptẽ · quõ

ſcom eadẽ euũ infoꝛmare debeat.

Ecundo ↄfeſſor videat qᷓ ab
ipſo ↄfitẽte generałr qrere
habeat · quõ eũ infoꝛmare
Sunt enĩ ſeptẽ et ſcedᷣm eadẽ eũ in-
foꝛmare aliem̃ ↄgruit/ iuxta qlitatẽ
pſonax· tamẽ plus et minus put ne
ceſſitas docue rit ·
Primo q̃rat ſcom ioh̊ · friburgẽ

. ⸗“ iit tkmatt
ſgnuſtteraeatn i
ſn — 1
Fiüfin nſt Ahraſ
de loneni
gata Feteieewirnari
Riuncümmnſ G
Gi NN i Are
lenertiän wen
gricir fer läntn

tmiafmi tüſilehit Dn

recte ſicut magneg fei
eni
Duodecima regula ſiin pla gfe⸗

—
lni dat. peccatoꝛs nodeſntf
inclement iuchcet ſed atetti
ce auckat, exeplo beat amnbre
ilia audiẽdo! tm̃ ex copaſſere
cepit vt ofitẽtes ſerũ lachi
faceret · Sie etiã chuiſtus vi⸗
filius innocẽtiſſimus accuſati
uxurioſe multeris in adultenio
enſe tadiu tanq; patient auch⸗
ſq;vnus poſt reliquũ exirent
uſauerãt . Qui etia inqt vrm
cto eſt! pmuſ in ea lapic mit
Grata en der eſt ſcom augu⸗
de vrrginitate et der donoeſt
undo facere potuſt
i 7 ofeſer geteralta diie⸗
Frere habz

n cadẽ eũ infoꝛmare debeat.

ſunt ſeptẽ1 lo.

ſem in ſuo ↄfeſſionali!qᷓ;diu nõ ẽ cõ-
feſſus·qͥ iam vult ↄfiteri, et pᷣus ſibi
nõ eſt ↄfeſſus · Si reſpõdet ꝙ diu/ita
ꝓ diſcernẽ neſcit int᷑ ꝑcta facta añ
vltimã cõfeſſionẽ/et ea q̃ fecit poſt-
modũ:tũc ↄfeſſoꝛ iubeat ↄfeſſionem
generalẽ facere de oĩbus et ſinguliſ
Pct̃is · ſi aũt ſcit diſcernẽ int᷑ ea qᷓ ab
vltima ↄfeſſiõe ppetrauitſic ñ opoꝛ
tet iterare pᷣus ↄfeſſa,/niſi eſſet caſꝰ
ᷣ quẽ iterare opoꝛtẽt pᷣoꝛẽfeſſiõʒ ·
Scðo inqͥrat an ↄfitens ſit irreti-
tus in aliquo caſu, in qᷓ ↄfeſſio neceſ
ſario vł ꝓbabiłr eſt iteranda· Quĩ
ſunt q̃ttuor vł qnq;ʒ · Primus eſt qñ
ↄfeſſoꝛ ꝓpter ſuã culpã nõ potuit ab-
ſoluere · vt qa nõ fuit ſacerdos vł qꝛ
nõ ꝓpꝛiuſ/vł quia potuit in aliqͥbus:
ſed nõ in oĩbus· et in eiſdẽ reũ ad ſu
perioꝛẽ nõ miſit · qͥa ſic adhuc ad ſu-
perioꝛẽ ire tenet᷑ ꝓ abſolutione/niſi
ignoꝛantia ↄfitentẽ excuſaret aliqñ
Scðus qᷓndo ↄfitens ꝓpter ſuã culpã
abſolui nõ potuit · vtputa qͥa excoĩ-
catuſ erat/nec confeſſoꝛ abſoluit ab
excoĩcatõe · vł ſi conabat᷑ hoc facere⸗
tamẽ autonꝝntatẽ nõ habuit· Nullus
enĩ a pet᷑is ſtm ſanctũ tho.abſolui
põt ab excoĩcatione nõ p̃abſolutus.
Tertius qᷓndo qͥ́s ſcient᷑ vel ex vere-
cũdia/ipocriſi/vł ſimili ex cauſa pec
catũ qð neceſſario fuit ↄfitendũ ce-
lauit· niſi poſtmodũ pᷣoꝛ ↄfeſſoꝝ/pᷣuſ
ↄfeſſa aliquałr ſaltẽ memoꝛãtificli
onẽ ſuã ↄfiteret᷑ exp̃ſſe · et qᷓ nõ ẽ cõ-
feſſus etiã explicite · et alia pᷣus con
feſſa implicite · Confeſſionẽ tamẽ nõ
diuidit qᷓndo cũ maioꝛibus pet̃is/ſu-
Perioꝛẽ querit· aut qndo bona fides
ſimpliciũ ſeu Ignoꝛãtia excuſat.aut
vbi ↄfeſſoꝛ uel ↄfitẽs ſcandaliſaret᷑

ꝓut dictũ eſt in pᷣma regula in ſepti
mo caſu pᷣmi capłi · Quartus ſi peni
tentiã facere ↄtẽpſit/vł obmiſit nec
recoꝛdat᷑ de ea · Wulti tamẽ (licet nõ
ſit tutius dicũt/⸗ pe · pa · in · iij · ꝙ tũc
non eſt neceſſe iteꝝ cõfiteri omnia
illa que pᷣus confeſſus eſt· Nec etiã
ſcõm quoſdam, tũc qᷓndo ↄfitens ſo-
lũ eſt attritus et nõ ðtritus et tamẽ
abſolutus: debet tamẽ poſtea ſuam
fictionẽ ↄfiteri · Veruntamẽ fictus
dici/vel fictio in ↄfeſſione fit/ſcõᷣm
cancelł qᷓndo aliqͥs ſcient᷑ celat aliq̃d
aut in ꝓpoſito peccãdi ꝑſeuerat,ð aut
ſcit aut ſcire debzʒ ꝙ a tali nõ poteſt
abſolui · Et talr fictus iterare tenet᷑
ↄfeſſionẽ ſcðm ꝓbabilioꝛẽ opinionẽ
Et ille ẽ qntuſ caſꝰ. Debʒ tñ( vt po
ſtea dicet᷑ qᷣlibet etiã nõ ↄtritꝰ oĩa
peta ↄfiteri ꝓpter plura qᷓ ſequunt᷑
Similr(vt dicit pe · pa· non opoꝛtet
iſtũ ↄfeſſiõʒ iterare/qui putauit ali-
quid eſſe pctm veniale!qð morle fu
it et ideo nõ ↄfeſſus·qͥa ð hoc nõ ha
buit ↄſcientiã,/ ſʒ poſtea habet · licet
tutius eſſet iterare · reterea q̃ͥ eſt
oblitus ð aliquo pct̃o in ↄfeſſionelñ
oportet ꝙ oĩa repetat poſtmoð ſiue
pcedenti ↄfeſſoꝛ ↄfiteat᷑ſiue nouo ·
ſʒ obliuionẽ oblitũ ſolũ tenet᷑afite
ri · quiſ in p̃cedẽti caſu ſit ignorãtia
iuriſ: in iſto caſu ignoꝛãtia facti ·
Tertio inqꝛat et laboꝛet/pᷣſentim
circa iuuenes et puulos vt opoꝛtuni
tatẽ hẽat ab eis faciẽdi gnãlẽ ↄfeſ-
ſionẽ · qa vt cancell · dicit vix aut nũ
qᷓ; integre ↄfiten?᷑/niſi foꝛſan pᷣdocti
a tali ↄfeſſoꝛe/qlis hic ðſcribit · Im
mo illud etiã eſſet vtile apud gran-
deuos rurales ſimplices et femĩas ·
Et ſi nõ poſſint leuit᷑ induci ad hoc!

poſſunt ab eis fieri introgatiões ta-
les. Eſt ne tibi facta ↄſciẽtia de tali
bus pet̃is/ de talibꝰ/et de tali eta-
te/et de tali ſocietate/ac ſociabus ta
libus? Et ſcòm reſponſionẽ poterit
anmaduertere cõfeſſoꝛ! ſi plena fue-
rit alias facta confeſſio · Et ſi nõ tũc
inducat᷑ eam ꝑficere ·
Quarto ſi inqrendo/vl ↄfeſſionẽ
ↄtinuãdo pcipit ↄfitentẽ de aliqbus
pctis non ↄteri · vt fit ſepe de amoꝛe
carnali/de odio frat᷑no/de no lẽdo re
ſtituere/vel ſił ibus/et ꝓpterea a pu
re ↄfitẽdo velit peccator deſiſtere:
hoꝛtet᷑ vt õnino pure ↄfiteat᷑ de oĩ-
bus/ñ obſtãte ſua duritia · ͥa licʒ ab
ſolui talis nõ debeat ad multa tam̃
valet talis cõfeſſio/ꝓut docet᷑ ex de
pen · et re · qʒᷓ quidem · Valet inq; ad
multa ſcom alber · in· uiij · diſtin · xvij ·
Primo ad faciliuſ graʒ obtinendũ ·
qð qꝛ ſaul ñ fecit: ſiłiter adã et eua
poſt ſua pctal maxĩe puniti ſt · Scðdo
qͥa eſt de genere bonoꝛe qð ad virtu
tes habilitat · puta ad humilitatẽ et
obedientiã! et ſiẽ alia oꝑa bona ex
gr̃aʒ facta de genere bonoꝛe irremu
nerata deus nõ relinqͥt · Tertia qa ꝑ
hoc/p̃ᷣceptũ eccłie adimplet᷑ quo qͥs
ſingulis ãnis ↄfiteri tenet᷑ · et a debi
to ↄfitẽdi deobligat᷑ · Or̃to ſcðz tho ·
valet ↄfeſſio talis:qͥa ſuꝑueniẽte ve
ra ↄtritõe, nõ eſt ↄfeſſio talis de ne-
ceſſitate ſalutis iterãada: dumõ pꝰ ea
ſuã impenitẽtiã ↄfiteat abſoluat᷑ ·
Quinto querat ↄfeſſor a ↄfitẽti-
bus: vtrũ purgarivelint a criminib⸗
oibus cito/et velocit᷑ · Si ſic! dicat ꝙ
ſe iuuẽt reſpondẽdo veritatẽ purã ·
MHoc enĩ melius et celerius(dicit cã-
celł.)nequit fieri· qʒ ſi ad int᷑rogata

vxeritatẽ plenã quis reſpondeat/nec
mentiat᷑ ex humilitate ſe cõmiſiſſe qᷓ
nõ cẽmiſit/ec ex verecũdia q fece-
rit dicere obmittat · Si aut dep hen⸗
dit velle mẽtiri/et ſe celare/vt ſepe
fit ꝑ diſcretũ cofeſſoꝛẽ tales redar-
guant᷑ vebement᷑ et acrit᷑et cõpellã
ctur veniã ſtatim querere ab Emodi
mẽdatio · Quod poſtq; fecerint rur-
ſus blãde monean?᷑ et lenit᷑ nibil ð-
inceps mẽtiri/aut celare · Si vo bis
vel ter mẽtiti fuerint poter̃ſt remit
ti,adifferri vſq; ad tẽpus altexſiniũ
gendo vt ſibi melius ꝓuideãt · Et ſe
pe fit vt in altera ↄfeſſione libẽtius
aperiũt oĩa dũ putant mẽdacia po-
ra/magis imputãda eis quo ad inad
uertentiã q; ad malitiam.
Sexto notat vuilh · gloſatoꝛ ra
ꝙ pentẽtiarius nõ debet eſſe mnimis
ſcrupuloſus ſi foꝛte aliquã de intro-
gationibus iſtisr ſcʒ qᷓ̃ ponunt᷑ a do-
ctoꝛbus/p occupationẽ/aut ſp obli
uionẽ/aut ꝓpter ſimplicitatẽ obmit-
tet dũ tñ nõ laboꝛet craſſa ignoꝛan-
tia/vel ſupina, aut negligẽtia diſſo-
luta · Vix eni cõtingit aut nunq; ꝙ;
penitẽtiarius quãtũcunq; diſcretus
obſeruet oĩa · ſcʒ vt ð ſeptẽ petoꝛum
capitaliũ/ac eoꝛe filiaxę · viij· circũſtã
tijs/Sſus iſtiusquis/qd/vbi/pꝑ quos,
quotiẽs/cur/quõ/qndo! ac ð ſin gulo-
rũ ſtatibus/ac eoꝛe ꝓpꝛis peccatis ẽ⸗
terroget · Idcirco etiã ↄſultoꝝe di-
cit bonauẽtura! nõ fiat explicita in-
terrogatio, miſi de illis de bus ma-
nifeſtũ eſt ꝙ ſunt peta · vt ſunt tranſ
greſſiẽes p̃ceptoꝛe decalogi · cẽmiſſio
ſeptẽ moꝛtaliũ · abuſio qnqʒ ſenſnũ ·
De iſtis eſt õnino interrogandũ per
ↄfeſſoꝛẽ eqñ videt ↄfitentẽ negligẽ

le Nota⸗
br e imn
E
. Lrboͤi n

miiintejn nn⸗
Guliettiſbunkenn
Aerbitaſlenii
Aan naiͦſptni n norn
Rtrit Not nenn
Gadrilinnn
Wäawci :
atnli itmri
Gicnedihtepechllafetre
a ipetgſunes
Hicpftzdniinnen
tn etgerae irg
ylſpnirmn efhi in
ttitoſitaen lon
teenn⸗ ſtſſ zongr
w miri nar

huent a Mnr⸗ ia

ſwu. E
— „
Ft. !
NEEcE—
NK ze
erden

4 — 4
emã ſtatim querere abbei

de uo poſtihfecennn
— et lent nihiix
ps men 4
differri vſh ad gint
Cerl viq; ad tepug alerini
do vt ſibi melius puicert ⸗
t vt in altera ofeſſione ltbien
ũt o'a/ dũ putant mẽcacafr
lagis imputãda eig quoadiut
entiã q; ad malitiam.
exto notat vuilßß⸗ gloſatona⸗
nitẽtiarius nõ debet eſſe mms
uloſus! ſi foꝛte aliquã de inin
mibus iſtis ſez q ponunk ade
bus ſp occupationẽ aut ſpeht
aut pter ſimplicitatẽ obmmit⸗
tñ no laboꝛet caſſa ignonn
l ſupina, aut negl geta ſ⸗
Vn em cotingit aut mnq⸗ 4
cunq, oll Ctus

tetianius quãtucnge
ruetoĩa⸗ ſgwro ſyt D
aliũ ac eox ax · vin cnci
ius quig cvbiſp quos,
s e e gor ae d in ge
cur qub qnco. at d ſingulo
4 zis peccaus1

tẽ/aut ignoꝛãtẽ · Mec ille · Dicit aũt
ſic hũbertus · ¶ Peccatoꝛ ſaltẽ inqui-
rẽdus eſt de his qͥnq; · De ocho · vtrũ
aliquẽ odio habeat · ꝓpter factũ vel
dictũ ſuũ · De pct᷑o luxurie· De ĩiniu⸗
ria ꝓximi ſcs furto/rapina, ł ałr il⸗
lata iĩniuria · De inobediẽtia ł ꝑ fra
ctionẽ penitẽtie/vł nõ obſeruationẽ

ſollemnitatũ,vł alio mõ · Et de pec

catis oꝛis· vt ↄuitijs/det᷑ctionibꝰ/ma
ledictionibus/pᷣuis cõſilijs · Aſta qnq;
ſaltẽ debʒ inqrere a peccatoꝛe qͥ au-
dit ↄfeſſiones! qñ ꝓ occupationẽ q;e
re plura nõ põt · Mec ille · Tutioꝛ tñ
via apta ẽ in t᷑tia regula pᷣmi capli ·
Septimo infoꝛmet rudeſ ↄfitẽteſ
ſi indigent/tũc vł in ↄfeſſionis pᷣnci
pio/q̃ et quot ↄfiteri teneant᷑ · Pri-
mo oĩa pct̃a moꝛtalia qᷓ in memoꝛa
quis habet/et q̃ ſibi apparẽt eſſe ta-
lia.Nec ſolũ talial ſed etiã circũſtã
tias pctoꝛe in aliã ſpeciẽ peti moꝛta
lis trahẽtes:ideſt qᷓ ſunt ↄtra ſpecia
le pᷣceptũ · et circũſtãtias ſcõm q̃ſdã
aggrauãtes notabiłr · vt ſi ſubtraxit
vł leſit multũ/et q̃ntũ leſit · ĩmo etiã
oĩa que dubitat ꝓbabiłr an ſint moꝛ

talia · Inſuꝑ quotas ſeu vices? moꝛta

liũ et pᷣfatoʒe oĩmlſi memoꝛari põt ·
Nec crimĩa detegat alioꝝ noĩando
eos,/vł ſignis certis notificãdoln foꝛ
te pct̃a tłia ſint que nullo mõ poſſint
alit᷑ aperiri · vt ſi ſoꝛoꝛẽ vnicã male
cognouerit· aut vir vxoꝛẽ · aut in in⸗
ceſtu cũ matre · Niſj ſic dicat/ et apð
talẽ ꝙ reuelatio debeat ꝓdeſſe/non
obeſſe eis qͥ detegunt᷑ · Quo caſu ni-
hilominuſ magna cautela reqͥrit᷑ ad
fitentẽ, ↄfeſſoꝛẽ · ne zelo ꝓficiẽdi
indiſcreto fallan᷑. Ouãdo aũt noĩa-
tio ſeu expᷣſſio obeſſe poſſet/et circũ

ſtãtia in aliã ſpeciẽ thit tũc ð licẽtia
ꝓpaij ↄfeſſoꝛis/qrat aliũ q̃ nec noſcat
pſonã,/nec noſciturus ſit veriſimiłr·
Q ſi talẽ ↄfeſſoꝛẽ oĩo habere ñ poſ
ſet/et ĩminet caſus neceſſitatis/vt ſi
ſe putat ſtatim moꝛiturũ/ tunc dicit
tho · debet famã ꝓximi cuſtodire q̃n
tũ pẽt · ſʒ magis debet ↄſcientiã ſuã
purgare · Et ſi ↄfeſſor audit ↄfitẽtẽ
noĩarevł notare ꝑſonã aliquã aliam
ſine neceſſitate/vbi malũ pᷣſertim ſe
qui poſſetl acrit᷑ rep̃ᷣhendat · et iube-
at culpã ſuã ↄfiteri ſpeciałr · et cauẽ
in futuʒx · Ecce ſex habes ſcðm ꝗqᷓ eſt
ↄfitẽdũ · Vnde augꝰ/et ponit᷑ ĩn · ĩñ
l diſ.xvj · Cõſideret ſcʒ peccatoꝛ q̃li
tatẽ crimĩnĩs/in loco/in temꝑe/in ꝑ
ſeuerãtia/in varietate pſone · Suꝑ q̊
ſcotus ĩn uiij · diſ · xxij · ſaltẽ iſtas dico
aggrauãtes circũſtantias neceſſario
Ofitẽdas/que ſpeciali ꝓhibitõe id ẽ
pᷣcepto ꝓhibent᷑ · Yerbigtia/alienũ
aecipꝑe eſt illicitũ · ſʒ ſpeciali ꝓhibiti
one ꝓhibet᷑ acciꝑe de loco ſacto · et
ideo ſpeciale pcetẽᷣm ſacrilegij ꝑ hanc
circũſtantiã ↄſtitui᷑ · Simiłr eſt illi
citũ nõ ſuã cognoſcẽ · ſed ſi ſit ꝓpinq
ſpeciali ꝓhibitõe ꝓhibeb · et ido ſpe
ciale peccatũ ſcʒ inceſtus ꝑ hanc cir
cũſtantiã ↄſtituĩt᷑ · Freq̃ntia etiã non
eſt dubiũ qͥn ſit circũſtantia ſimplicit᷑
addẽs ad petᷣm · qͥa q̃libet vice nouũ
petᷣm cõmittit᷑ · Et de ſił ibus ſimile
habeat᷑ iudiciũ · Mec ſco· Ex qͥbꝰpa⸗
tet ꝙ ↄfeſſor diſtincte qᷓrere debet,
vł infoꝛmare ↄfitentẽ vt dicat locũ
ſacrũ ſi in eo notabile petᷣm cõmiſit ·
Itẽ pſonã in generali nõ in ꝑticula
ri cũ qua notabiłr peccauit · vt ſi fu
it moniał, votiua in ſacris/pinqua
ſeu attinẽs ſibi cũ qua luxuriatus ẽ

te
. . glitcn & . ves 2
aliqͥs pater,/aut mater · aut ſi ꝑcuſſit delectabilia/q̃nto magis in ſpẽali cõ y ntknn n bͦl ‚
et ſic de alijs · Itẽ tẽpus ſacrũ in ꝗ̊ ſiderant᷑ magiſ ↄcupiſcentiã nata ſt 6cn t fe hrr fda ates &
notabiłr peccauit · quia plus frãgit mouẽ · vt dicit phᷣus · iñ · ethicoꝛe · Et chenet * 2
ſcõᷣm tho · pceptũ ð ſanctificatõe ſab ideo põt ↄtingere vt ↄfeſſoꝛ talia qᷓ; t 6 uchid.⸗ 1
batil qͥ in dñica vł ſimili die moꝛta- renslet ſibi et cõfitenti noceat · Mec L tne e n e ß
liter peccat, q; q in arte mechanica tho.Concoꝛdat raymũdus: ſaſnnn w ieana 1 „
tũc laboꝛat · Itẽ dicat quotã ſeu vi⸗ H Pſute ricncnen —mn „ .
cẽ pctoꝛe moꝛtaliũ certã, ſi ſciat· Si Ca · ij · quõ ↄfeſſoꝛ qꝛere et rimari grufh rindicn n
neſcit dicatveriſimił r bona fide · pu hẽat ſpẽałr ſuꝑ repiẽdis pcũis lu enbche⸗ ind e
ta cẽties/viceſies/aut circit᷑ · ꝓut ap xurie · qꝛ illð ſpalẽ difficultatẽ hʒ· iſtopir Frrivz eent
pa ret · Et hanc quotã põt diſcẽ ↄfeſ 1Isdigen eren e
ſoꝛ et ↄfitenſ ex ↄtinuatõe pcti ꝑ an Ertio ſpeciałr quõ de pec- zietign bs e wehe
nũ/vł ꝑ mẽſem/vł ꝑ diẽ · vt quotiẽs catis aliqͥbꝰ /pſertim luxurie ſeuchemnif = „Deni 2.

in anno feciſti qꝛat· quotiẽs in ebdo-

ↄfeſſor rimari habeat notã- Ergaigeſe . ent
moda:quotiẽs in die · Itẽ ſi iniuriã .

dũ ſcᷣm hũber! ꝙ ſunt quedã vitia

fecit in furto/ vł in rapina- vł in le
ſiõe coꝛpoꝛis notabiłr dicat bona fi
de ꝓ qnto:puto an mutilauerit ł oc
ciderit · an centũ · xx · aut circiter flo
renos abſtulerit · Simiłr dicat ſi ta-
lia dãna intulit diuiti/vł pauperi qͥ
alias cũ ſuis modicũ habuit · Nec ſo
lũ moꝛtalia ↄfiteat᷑ ſʒ etiã oĩa qᷓ ap
parẽt ſibi venialia · ne foꝛte vt ſepe

tingit talia in re ſint moꝛtalia/que

ↄfeſſor iudicare habʒ · Dicit aũt ſan
ctus tho · in · iiij · di. xx · ꝙ in introga⸗
tionibus faciẽdis/tria ſunt actẽden-
da · ¶ Primo vt qͥlibet peccatoꝛ inter
roget᷑ de pct̃is q ↄſueuer̃t in hoĩbus
illius ↄditõis abũdare · Nõ enĩ opor
tet! ꝙ a milite qᷓrat᷑ de pet̃o clerico-
rũ/aut religioſoꝛe/aut ecõuerſo · Se⸗
cũdo vt nõ fiat explicita int᷑rogatio
de pctig niſi de illis qᷓ oibus manife-
ſta ſunt · de alijs aũt adinuẽtionibus
pctoꝝ ita debet a lõginꝗ̊ᷓ fieri ĩnt᷑-
rogatio/vt ſi cõmiſit dicat · et ſi nõ cõ
miſit nõ addiſcat · Tertio ð peccatis

pᷣcipue carnalibus nõ ðſcẽdat nimis

ad ꝑticulares circũſtãtiasqa Gmodi

de qbus nõ eſt tutũ multũ qᷓꝛere/licʒ
aliq magnãvim faciãt · puta de fide ·
niſi in caſu ꝗ̊ᷓ iſta ꝑſona ſuſpecta eſſʒ
de fide · Querere tñ debʒ an duode
cim articulos fidei apłoꝛe ſciat/oꝛati
onẽ dñicã/ſalutationẽ angelicã/8ð-
calogũ/eęt de ſuꝑſtitiõibus ↄtra fidẽ ·
Alia ſũt peta certĩs officijs hominũ
magis cõmunĩa/vł ſexui/vł etat·et
ſcᷣm h̊ etiã qᷓrere ſtudeat: ꝓut ha-

bes in alijs tractatibus de ctoꝛũ·Alia

aũt ſunt peta occulta/et nõ cõſueta ·
vt pcta ↄtra nataʒ, et de ſpeciebus
alijs lnxurie · De q buſ notãde ſũt le-
quẽtes cãcellarij regule · Circa quas
tñ ita caute te lectoꝛ habeas ꝓut ð-
declarat᷑ in fine G̊ capłi in · i · dubio ·
Regula igit᷑ pᷣma eſt buberti par
tim/qͥ dicit/de petis luxurie et ↄna
turã ſpeciałr actis non eſt inqrendũ
niſi caute · ne aliqͥd manifeſtet᷑ ſim/
plicibusqð ipſi pᷣus neſcierũt · qd eiſ
poſſet eſſe occaſio peccãdi · Sic · n · cõ⸗
munit᷑ tenẽt doctoꝛes· Sed cancelł ·
addit ſic · Accidit aliqñ (licet rariſſi⸗
mũ ſit apud certũ et circũſpectũ ac

uninbaſattcii
Ittenintictid in
ulntetin ehns tie aa de⸗
de etg lrttar den

en, a

Uale

ę
4

Smed
mE.
„

A&

erinittnikenm N
oſcnen ai eſe dnt
iaidindeidetaimen
Ealöacenmen
Wndla rdmiur⸗
rerünaibdr
Eherr ſan iinſdt
Ffortin ierridn
ſtetnine niin einit gi⸗
Ener l bni⸗ Atenis .

hrnni ſngen hog.
4 Naeo ee
lalnti ſinin .

nan⸗ fich n
nfinf lnrtſimef,
, 1 10
l onept ſtz Pones,
dilttrtte,
erttzdh ſit erlber pfir
igcfnn n e
Cninle iu.
.7 Ade
Latnine de

e⸗
1le
ſen tole
ſi⸗ eneri ede
woen,

Afeſſor nman haben wli
hüber ſunt quech vtta
no eſt tutũ multu qeretg

navim faciãt· puta de fdo
ſu qjiſta pſona ſuſpeclaef

Auerere tñ debʒ an duoce
ulos fidei aploxr ſeiat o
/ſalutationẽ angelica/18
de ſupſtitioibus dtra fice.
pcta certis officis bomini
munia /vl ſexui vl etatet
tiã qrere ſtudeat · put her
is tractatibus deckoꝛi Ala
peta occulta/ et no coſueta.
tra nakaz / et de ſperiebis
rie· De qbuſ notage ſutle-
cellarjj regule. Crcaqus
te te leckoꝛ habeas n .
n fine capli in i, du
1git ma eſt bäberal
de pebis luxune et i
lr adis non eſt inerenen
feſtet ſim

ꝓuidũ ↄfeſſoꝛẽ ꝙ aperiunt᷑ quedam
ſpecies peccatoꝝ carnis/aut qᷓdã cir-
cũſtantie viles/quaꝛe peccator nõ eſ
ſet ↄſciuſ/aut culpabilis · et hinc foꝛ
te ſcãdaliſabi vł docebit᷑ deinceps
agere ſimilia · licet ꝓ certo nõ videa
mus iſtud eſſe timendũlqᷓ;admoð ali
qui tradũt · Nec enĩ tm̃ timendũ ẽ:
qꝙpter q̊ debeat obmitti diligẽs in-
quiſitio pctoꝛ · Vtinã mala a pueris
et alijs tã diligent᷑ ↄfiterent᷑¶ quãtũ
ſciunt᷑ et agun᷑ ab eis/Nec ĩnqͥrẽda
eſſe iudicamus q̃ſi neſciãt ſed qꝛ foꝛ
te non tã grauĩa eſſe credũt/qᷓ; ſunt ·
aut qꝛ abrnolũt manifeſtare ea · At-⸗
tamẽ in ̊ caſu debet cũ ſumma de-
teſtatõe peccatũ tale dãnare/q̃ſi non
caderet etiã in hoĩbus tale qd agẽ·
1 dicẽ debet ꝙ illud dicebat᷑ ad ex-
ꝑiendũ diſcretionẽ peccatoꝛisan ſci
ret diſtinguẽ int᷑ ea q̃ feciſſet · Sunt
enĩ quĩdã/male rñdentes affirmati-
ue ad oĩa que ↄfeſſoꝛ ĩinterroget ·
Scða regula · iecturet᷑ pᷣus ↄfeſ
ſoꝛ poſt introgatões quaſdã p̃ambu-
las ſuꝑ etate/ſtatu/ↄditõe/ſtudio/vł
officio ↄfitẽtis vtrũ ipſe verecũdus
ſit,/ et nimio pudoꝛe detẽtus. qͥa for-
te puer eſt vł femĩa aut exilis com-
plexionis · Apud enĩ tales p̃ ceteris

pſuadendũ eſt pᷣmitus, figendũ in

aĩolquõ ↄfeſſio ſecretiſſima eſt, oĩa
ſciẽti deo magis fit qᷓ; hoĩ · et ꝙ ↄfeſ
ſoꝛes litterati ſciũt ex libꝛis plura
peccatalqᷓ; cõfitens vnq; poſſit facẽ/
vel ſcire veriſimiłr · et ꝙ nõ ad reue
landũ/vł ad accuſandũ qᷓrun᷑ pecca-
ta ſz ad emendandũ/abſoluendũ,
et ꝑpetuo quitandũ · et ꝙ mallet cõ
feſſoꝛ moniq; aliqͥd dicendũ detegẽ·
Tollat igit᷑ omnẽ talẽ ſuſpitionem.

et oſtendat ꝙ tales poſtmodũ tanqʒ
filios ſuos cariſſimos diliget · qui ſe
totos ſue fidei cõmiſerunt.
Tertia regula· pgat ↄfeſſoꝛ a ge-
neralibus ad ſpecialioꝛa · et de turpi
bus ad tvioꝛa · et qſi a cauſis genera
libus ad effectus eaꝝ ſpẽales · vt ha
bito ꝙ aliqͥs conatꝰ fuerit ſe aut ali
um luxurioſe attrectare qᷓrat᷑ q;diu,
et qᷓ;3ſepei/ et cũ q̃t accidit/et a q̃nto
tẽpoꝛe in tota vita/et ſi aliqͥ erãt de
ſuo genere· et finałr in q̃ ꝑte coꝛpo-
ris cẽpleta eſt libido ſua vł altera ·
Demũ ad alterã illiuſ pct᷑i ſpeciẽ po

terit ſucceſſiue inqſitio xĩnſire. Nõ
ſit tñ ↄfeſſoꝛ curioſus/ꝑticulareſ pec

catoꝛ modos ſeu crcũſtãtias inue-
ſtigarelqᷓ nõ multũ augeant vł vari
ent guitatẽ in eis · qm naſceret᷑ inde
aliqᷓndo tẽptatio piculoſa,/vł tpitu-
do nimia,s aut ſuſpitio retardatiua
fitẽdi · Nihilomĩinus iudicamꝰ vti-
le ꝓ ſerenatiẽe ↄſciẽtiae illoꝛe qᷓ̃ ↄfi
tent᷑ vt plenius explicent oĩa/q̃ntũ,
et q̃uſq; iudicauerit ↄfeſſoꝛ expedi-
re · qꝛ foꝛte poſtmodũ guioꝛibus vr-
gerent᷑ ſtimulis · qſi nõ bene integre
pcta ſua cõfeſſi fuĩiſſent·
Quarta regula ·quia peccatũ car
nis a buſdã cũ ſumma difficultate
põt extoꝛqueri pᷣſertim a femĩeo ſe-
xu pueris et pluribus qͥ vltra q; cre
di pene põt verecũdi ſunt cõmunit᷑:
ideo pᷣmo ꝓcedat pedetẽtim a tali-
bus generalibꝰ:q̃ nullã aut paucam
vident᷑ includẽ culpã/qꝛ ſi pctoꝛ vult
mẽtiri/aut fugere: ſepe dep̃ᷣhendiẽ
ꝑ talia qᷓ natałr accidunt oĩbus/aut
rariſſime repi᷑ oppoſitũ ·qlia ſi ſtatĩ
neget ↄſtat eũ timere dicẽ Sndioꝛa
Generalitates aũt exẽpłli gra ſcðᷣm

puũᷣber iſte vł ſiles ſunt · oteſt q̃ri
vtrũ inſultus carnis aliqᷓndo patiat᷑
Si rñdet ꝙ ſic poterit q̃ri/vtrũ illa
titillatio ducat eũ ad aliqͥd facienð·
Et ſi ſic qͥd eſt illud. Sic eni ei ni-
hil manifeſtat᷑ · ſed dat᷑ ei occaſio ma
nifeſtadi ſe · tẽ ſcᷣm eundẽ:ſi quis
peccatũ carnale ppetrauitpõt queri
ab eo/vt vigilado abſq; natali vſu
mulieꝛe: ſimilẽ delectationẽ vnq; ha
buit . Et ſi ſic:qᷓrat qͥd faciebat· Si
vo nõ ppetrauit põt qri ab eo/ vtrũ
doꝛmiẽdol de muliere alid ſomnia-
uerit. Et ſi ſic vtrũ aliquã delectati
onẽ tũc habuit · Et tũc poſt querat᷑.
vtrũ vigilãdo ſimilẽ delectationẽ ha
buĩt et quid tũc faciebat· Aliq tam
querũt vtrũ vigilando ſemẽ effude-
rit abſq; nãli vſu muliex · Et ſi re⸗
ſpõdeat᷑ ꝙ ſic quera?᷑/qᷓ occaſiõe ac-
cidit ei· Sed inexꝑti opus carnale ñ
intelligerẽt qd eſſet effuſio ſeminiſ·
PMec huũber · Immo vt alber · ponit
li ·de aĩalibus! femĩe plures nunqᷓ; ſe
minãt vł ad ex polluun?᷑/jp̃ſertim nĩ
gre · Sed cancell · dicit! ꝙ gnãlitates
ſcõm qs qrendũ eſt ſunt iſte/et ſimi-
les. Fuiſti vnqʒ in tẽpoꝛe in q̃ ↄgno
uiſti te in ſocietatibus famuloꝛe/ aut
ſocioꝛe/ſpeciałr in lecto · Di ſicł audi-
ſti vnqʒ malũ de impudicitia et mu
lieribus· Si ſic loꝗbaris · Si ſic! male
deſiderabas · Si ſic vtrũ voluerit vn
q; alter,/ ꝙ tãgeres eũ inhoneſte vel
inepte · Si ſic: fiat ꝓceſſus vlterior
ſub tali velamĩe/ ꝙ intelligat! an cõ
miſſa fuerit ibi mollicies ſiue pollu-
tio· qꝛ hoc peccatũ bñ cõmittit᷑ ante
pubertatis ãnos · ĩmo ſp imputat᷑ in
vigilia/ dũ cõplete tᷣnſit cogitatio 18
lectatio/etiã pollutione nõ exiſtẽte ·

Mis modis noui inqt idẽ cancelplu
res fuiſſe dep̃henſos· qui int᷑rogati
negabãt ſe vnqʒ paſſos mẽbn pudẽ-
di caler̃adionẽ/vł pꝛuritũ/vł erecti
onẽ qlemcũq;/vł tẽptationẽ/aut co-
gitationẽ malã ð muliere qᷣcũcq;· Et
dũ ↄuicti fuerint ð hoc mẽdaciol qre
ba᷑/nunqͥd illud erat v᷑pe ſic dimittẽ
CQuid agebas tu · Et ſepe reſponde-
bãt id qð qrebat᷑ credẽtes ex mõ lo-
quẽdi ↄfeſſons! ꝙ iſtud ñ reputaret᷑
ad culpã/ſed ad laudem ·
Quinta regula ẽ· ↄgruit ſubdit
dem) ꝓut exptus ſum ꝙ paruuli et
adoleſcẽtes maſculi int᷑rogent᷑ mõis
dictis/de cohabitatõe ſocio famu
loꝛ· tanq; de his qᷓ ᷣma facie minus
horrẽt · qa minus iſolita ſunt· Poſt-
modũ querat᷑ de cohabitatẽe mulie
rũ · Et pᷣmo ſi vnq; ĩ etate qnq; ł ſex
annoꝛ vł eo circa iacuerũt cũ ancil-
lis ſiẽ mos eſt puerox · Si ſicl inqui-
rat᷑ ↄfoꝛmĩt᷑ ad pᷣdicta·et certe repe
rient᷑ hoꝛrẽda· Cõſequent᷑ nõ ſolũ de
ancillis ſed in genere ꝓximioꝝ· ad
ꝗlia nõ deſcẽdat᷑ niſi qſi ſubito/et a
latere · dicẽ do ſine mutatẽe vultus:o
bene video tu ſimiłr egiſti cũ talibꝰ
talibꝰ. Et ſi ſicvt heu ſepe fit puſ
qᷓ;ᷓ Sdarticulet᷑ qͥd ãplius fiat pᷣcticet᷑
Sexta regula ẽ ·poterit ↄfeſſoꝛ dũ
inhoneſte loqndũ fuerit dicẽ ſicam
ce nõ cures ſi loquor turpit᷑ ·qm̃ opoꝛ
tet oĩa in ↄfeſſiõe dice᷑ᷣ ·longe al'r di·
cerẽ aut ſilerẽ extra ↄfeſſionẽ · Et di
canẽ᷑ talia ſatis ↄſtant᷑ et qſi pᷣſciant᷑·
aut nõ reputent᷑ ita grauia · nec aſpr-
ciat᷑ fixe vultus petoꝝſſed diuertat
ↄfeſſoꝛ vultũ qſi nõ curans aut fere
narrãs fabulã · dicẽdol ego benevido
tu feciſti ſic et ſic · dic &̊ totũ ĩn noĩe

h ees nii⸗ 4
tnitti Epettnchnd
Criiſnalt ned⸗
enſd dhen rCra l Kk
PPreniuti den e w
MAGtAeR ANNN
KdndNtin
GvNsnd
Anganttüſtnntninni
gcabt inultni irrt n
4 uni; lten feuelan ancntrt

.
em

„

lilivaitgfenizcitſiea
enmgris fnit ſiti

nqtngli uho hagſtri⸗
nnuſti pſtaci nir r g
n 6 ebe. Cra i⸗

calefac iend Eii⸗ nin
—- . V ꝛzuritt.
e qlen ciq 4 in N

culpa/ſed ad audem.

Tunmta regula guit ſi

m put exptus ſum panlhe
bleſcetes maſcult introgent ni
is de cohabitatoe ſociorifin
tanq; de his ꝗᷣ pma facemini
ret a minus iſolita ſunt o⸗
lũ querat᷑ de cohabitatee nle
Et omo ſi vnq; ĩ etate nal ir

ox vl eo circa iacuerũt c anc·

mos eſt puerox· Di ſcingi⸗
dfoꝛmit ad picta et certe ter
horreda. Cõſequent no ſolide
listſed in genere pyimiorn af
no deſcẽdat niſi qſi ſubitoet⸗
re. diccdo ſine mutatee nltup
e wdeo tuſimilt egiſtici aab⸗
lib⸗. t ſiſext heu ſexe ſr kuſ

—„ ſe. .
articulet giplius fat iccet.

zexrta regula polent ofeſſo di

t⸗ feſe⸗
ſoc niu fuerit dice ſcam

dñi · ego tibi indulgeolſi nõ alias fe-
cerislet ſi diceres oĩa mala mũdi ñ
inde peius habẽs · dic audacter · Im

mo queri põt!ſi velit vt ſuꝑ oĩbus di
ligent᷑ introget᷑ · Et ſi ſic ſubinferat᷑

ꝙ ergo dicat in oĩbus veritatẽ ·
Septima regula ẽ · applaudat cõ-
feſſoꝛ aliqndo dicẽtibus veritatẽ ſu⸗
ꝑ delictis ſuis qnto magis crimĩno-
ſioꝛa et abbominãdavidebunt᷑ col

laudent᷑ de veritate/de religione/de

timoꝛe dei/de zelo ꝓpre ſalutis/ð ↄfi
dentia ad ſacerdotẽ/et ſil ibus · et ꝙ

audacit᷑ pgant ad alia/nĩhil heſitan
tes· Fit aliqndo nõ inutilis q̃ſtio cir-
ca tales ꝓtũcſi fuerint alias etiã de

talibꝰ ↄfeſſi · Et ſi ñ quałr inde am-
plius nũc letari debent/ et deo gr̃as
ag qui talẽ eis tribuit volũtatẽ et
opoꝛtunitatẽ · Expedit · n · ꝗndoq; vt
ꝑ ↄfeſſoꝛẽ pᷣſencialr gr̃as agere mo
neant᷑ · poſtea tendat ad alia · Et ſic
poſtmodũ ſuadeat᷑ ꝓ bono ſuolvelle
dicẽ circũſtãtias ſuas om̃s in ꝑticula
ri.ſiẽ ð ancillis pᷣdixit vt tactũ eſt in
iiij· et.v.regulis.addẽs ꝙ pudoꝛ ille
ad magnũ meritũ ſibi cedat · futurã
qʒ opabiẽ t᷑nquillitatẽ cõſcientie! ex
q̃̊ nunq; alteri reuelari dinceps cõpel
li· Eſumo aũt ꝙ femĩs cõuerſo oꝛdi
ne int᷑rogatões faciẽde ſũt q; dictũ ẽ
in q̃rta regła pᷣus ſcʒ ð cohabitatiõe
mutua ſecũ poſtea cũ viris et ꝑpuuliſ
ſcõðm qðdð videbit᷑ · Circa pᷣdictas re-
gulas mouet idẽ cancelł/ duo dubia
et ſoluit · Primũ · NRep̃henſibile vi
det᷑ et nimie audacitatis in ↄfeſſoꝛe
ꝙ talia pᷣſumãt aperire qᷓlia pᷣmiſſa
ſunt qᷓ vix certe credibilia ſunt· a fe
re incogitabilia n ab exꝑtis et ſe do
ctis aut aliũde doctis· Sʒ ſentiat ali

us qð voluerit · Ego coꝛã deo fateoꝛ
me plures talibus induxiſſe medijs
ad ↄfeſſionẽqͥ fatebant᷑ nunq;(etiã
in lecto moꝛtis) talia fuiſſe dicturos
cuiquã ·laudabat tñ deũ/totis viſce-
ribus gras agẽtes! ꝙ ſeſe ita aperu-
exũt. Quidã et pauciſſimi retroire
voluerũt aliqñſed tandẽ redierũt/
fatẽtes illuſionẽ eſſe demoniſqͥ clau
dere os apertũ ſemel rurſus ſatage-
bat · Alij iã ↄfeſſiꝓpter obmiſſiõeʒ H-
modi introgationis rurſus ad ↄfitẽ
dũ inducti mihi fecerũt teſtimoniũ
qᷓ;ᷓ neceſſaria ſit Gmodi ĩnqſitio· Ali-
ud dubiũ iudicabit aliqͥs ſe talia,vł
neſcire vł nolle inqrere · qꝛ foꝛte eſt
chirugicus timidus/inexptus/ palle-
ſcẽs aut ſpaſmũ patiẽſ in ↄſpectu fe
doꝛe diroꝛeq; vulnex · Reſpõſio fate
or cautelã eſſe neceſſariã · et nõ leuit᷑
fieri deſcẽ ſum ad iſta abbomĩinãda!
niſi ↄfeſſa pᷣcedẽtia videant᷑ inferre

talẽ cõcluſionẽ · Qð ſi qͥs neſciat vti

cautela dimittat ↄſulo ne ſibi noce-
at · et peceatoꝛẽ ſi ſibi ſemel negaue-
rit neq; depᷣ̃henſus fuerit ſcãdaliſet᷑
et vix in futurũ cõuinci queat

Ca ·iiij · quõ ↄfeſſor in fine ↄfeſſi-
onis añ abſolutionẽ/ↄfitentẽ coꝛ-
rigere debet ·˖ et infoꝛmare · et an
attritus ſit/vł ↄtritus pꝛobare ·

Varto videndũ eſt circa fi-
nẽ ↄfeſſionis de duobus · Vi
delicʒ quõ ↄfeſſus coꝛrigi ð-
bet/et infoꝛmari/et ꝓbari · Nã ↄfeſ
ſione rite pacta! pᷣmo rep̃hendat cõ-
feſſoꝛ reũ acrit/ peta ſua enoꝛmia!
poſtq; illa plene ↄgnonerit·et oſten-
dat ei qnta punitoe peccatoꝛ dignuſ

exiſtat · Attamẽ cauendũ eſt ne pec
catoꝛ rurſum ↄfugẽ poſſit ad negan
dũ iam ↄfeſſa· ſiẽ pluries reptũ ẽ fi
eri, etia poſt cõpletã pᷣus ↄfeſſionẽ ·
Jdeoq; peccatoꝛe explicatio habeaẽ᷑
certiſſima · Deniqʒ quicqͥd in aↄfeſſio-

ne dixerit ↄfeſſoꝛ! ſit tñ ipſe in fine
mãſuetus atq; benignus:vt ſic velut

ſamaritanus bonus? vulneribus ſau-
ciati vinũ increpatiõis/ et cõpaſſiõis
oleũ ac bone ſpei infundat · Moteſt
inſuꝑ dicere/exq̊ᷓ talia et talia ↄfeſ-
ſus es qᷓ ſunt guiſſima noli deinceps
aliꝗᷓ celare· ſed omĩa dic/vt te ſił ex
pedias · Ita docet beatus augꝰin li·
de peniten ˖ Cognitiſ petis aſſit ↄfeſ
ſoꝛ beniuolus/paratus erigẽ/ęt ſecũ
poꝛtare onus· habeat dulcedinem in
affectõe/ pietatẽ in alterius crimie ·
adiuuet ↄfitentẽ in oꝛãdo/ elemoſi
nas faciẽdo, et cetera bona ꝓ eo · et
cũ opus fuerit etiã increpando·
Deinde ſcdo qndo ↄfeſſoꝛ ſentit ↄ
feſſum ſe nõ poſſe abſoluõẽ ab oĩbus
moꝛtalibus, ſed ab aliqͥbuſ tm̃ tunc
ſcðm cho · debet pᷣmo ↄfitẽs ſimplicit᷑
oĩa pcta moꝛtalia cõfiteri ei qᷓ habʒ
in memoꝛia · et ab his debet eũ ↄfeſ
ſoꝛ a q bus ſcʒ põt abſoluere/ſub foꝛ-
ma ſeqnti ſtatim capło explicanda·
atqʒ ſic ad ſuꝑioꝛẽ ꝓ vlterioꝝ abſolu
tione dirigere ·˖ cui ſceʒ ſupioꝝꝛ debet
re ſzuatoſ etiã ↄfiteri caſus · Si tñ ſu
perioꝛ talis eſt/ꝙ põt inferion ſuam
autoꝛitatẽ cõmittere,i et cõfitentem
vult remĩttẽ eũ cõmittẽdo inferio-⸗
ri tũc ĩferioꝛ põt abſoluere · Immo
pe · de pa · in · iin · di · xvñ · dicit! ꝙ ecẽ⸗
uer ſo ſuꝑior põt pᷣmo a maioꝛibꝰ pec
catis abſoluè moꝛtalibus et euũdem
remitt pẽt ad inferioꝛẽ vt a mino-

ribus petis moꝛtalibus abſoluat.Et
quidẽ eccleſia romana (vt idẽ dicit)
hoc facit · et ſic vtit᷑ · et ita ſupponen
dũ eſt · ꝙ ita fieri poſſit · Et ſic ecõtra
fieri põt · Nec ẽ dimidiatio ſaẽmẽti·
quia ex duabus abſolutionibus vni
ſacramentũ integratur ·

Poſtremo tertio notet ↄfeſſoꝛſi

fitẽs habet aliq; caſus intricatos,
puta de ↄtctibus ſi ſint liciti ł vſura
rij.ſi bona iniuſto titulo ↄqſita poſ-
ſeſſa· vł ſi eſt inuolutuſ aliq̃ caſu ma

trimoniali · vl interfuit bellis iuiu-⸗

ſtis· vel ſi ſe ĩuoluit collatiõibus aut
poſſeſſiõibus beneficioꝛꝝ eccłaſticoꝛe
vel ſentẽtijg excoĩcationis/ ſuſpẽſio

nis/ aut intdicti/vl q buſcũq; ſimonie

Okctibus/aut ſił ibus· Si de his ↄfeſ⸗
ſoꝛ ſe neſcit expedire! tũc ſi comode
põt/debet facere expectare ↄfitentẽ
et recurrẽ ad libꝛos · vel reqͥrere pe
ritioꝛes ſe · Si aũt comode fieri ñ po
teſt! tunc enumeret ſibi diligent᷑ hos
caſus de q buſ dubitat · et imponat ei
vt poſtea ad ſe reuertat᷑/ dũ fuerit
melius ↄſultus· vł vadat ad aliquẽ
pitũ · et ſcõm illius ↄſiliũ ſe regat/ne
piclitet᷑. Sic etiã de reſtitutõe faciẽ-
da/ſi dubitat/faciendũ eſtputa ĩ ho

micidio.vulneratõe · det̃ctione · cẽtu⸗

melia · furto · rapina· et tractu ad pec
cata alioxe hoĩm/æet ſimiliũ·
De ſcðo vero videlicet de ꝓbati-
one ↄfitẽtis fiẽda/ vł expiendalan
ꝓfeſſus ſit ðtritus/et ab ſoluẽdus:cõ
feſſor de emendatõe nõ req̃rat iura
mentũ/vł votũ/vel aliã obligatõeʒ
ꝙ abſtineat a moꝛtali pcto· niſi eſſet
excoĩcatus/pᷣſertim de imectõe ma-
nus violẽte in clericũ,/ et ſatiſfactio
alicui eſſet pᷣſtãda· ſed ſufficit dicit

ewweſhcti eusferaus in 3
N Arkerdetsan zu eus
õ
NreneNire ts Att⸗
Güsrinhtata dernen
Cnd Peibmephat det
helen ſi lnmert
numnti tlrdirfi dlenr
ar ikartii iief
ſſtnſt ſbermnip int .
n dctmmit refwn⸗

eſſi; .
tberefenk len
t eolcationis ſiſſeſg
dut intdicki/ vl qbuſcũq ſnnie
bus aut ſilibus · Oi de hus tl
neſat expedire! ti ſicnet
ebe t facere expectare offeni
aun ad libꝛog vel reereſe
es ſe .· Di aũt comode fen ip
unc enumeret ſibi diligenthe
de bul dubitat et impontel
ſtea ad ſe reuertat/ dũ fuent
8 9ſultus. vl vadat ad aliquj
et ſcm illius oſliũ ſe regat ne
et. Sic etia de reſtitte facẽ⸗
dubitat facieni eſt pula iſv
o. vulnerati okeictione cotu
ſtohinet ttiu ad pec
lor boin et imil. ·
rn videlicet de Fban
ras fde vl expienca on

hũber · ꝙ habeat bonũ ꝓpoſitũ/et bo
nã voluntatẽ abſtinẽdi ab oĩ moꝛta-
li peccato ſaltẽ in genere · et ꝙ p̃te⸗
rita ſibi diſpliceãt· Cancel · dicit ſic?
querat a cõfeſſo/ ſi ꝓponit abſtinè cũ
auxilio dei deinceps a petis · Guiller
mus pariſiẽſis in ̃ctatu ſuo ſpeciĩali
de penitẽ · ca· penł· gratioſius adhuc
docet! quõ etiã añ ↄfeſſionẽ inchoa-
tã ꝑ eũ qui venit ad ↄfeſſoꝛẽ gra cõ
fitẽch fieri debet ꝓbatio · Si inaͤt in
hoc ꝓpoſito venit ad cõfeſſoꝛẽ/ ſcʒ vt
cõmittat et tdat ſe beneplacito dei/
et G̊ᷓ¶ ex amoꝛe eius ſi ſe totũ para-
tus eſt dare et tradẽ miſeratiõi dei/
et hac de cauſa ne eius offẽſam ĩinẽ-
rat/et in amoꝛẽ eiuſ et graz redeat:
moꝛtis in ſe vincula dirupta eſſe co-
gnoſcat · Si tm̃ ſui amoꝛẽ largitus ẽ

ei clemẽtiſſimus deus! vt ſic toto ſtu

dio beneplacitũ eius paratus ſit fa-
cere ꝓ ↄſilio ſacerdotis/cui aĩa eius
curãda et regẽda a deo cõmiſſa eſt:
nullatenus de ſalute eius dubitet ·
Quis enĩ dubitat deũ GHimodi peni-
tentẽ pleniſſime poſſidẽ? ⸗ꝛhHec ille ·
Si igit᷑ ſcom iſtũ, ↄfeſſoꝛ ante ↄfeſſi
onis initiũ tałr diſpoſitũ ↄſolari de-
bet! (ꝓut late docet idẽ qͥd de eo ſẽ
tiendu eſt qͥ poſt ↄfeſſionẽ ſe beniuo
lũ oſtendit · e · de pa · ſup · iiij · diſtin ·
xvij· dicit! a penitẽte reqͥrat᷑ ſi peni-
tet·et ſi doloꝛ eius inſufficiẽs eſt an
vellet doloꝛẽ ſufficientẽ habẽ · ſi ñ
habet: hocip̃m ſibi diſplicet · Et hoc
ſufficit ſcðm illud/ ↄcupiuĩt aĩa mea
deſiderare ĩuſtificatões tuas in omĩ
tẽpoꝛe · Et ſcðm illud patris qͥ hbabu
it coꝛã chꝛiſto/filiũ a demone poſſeſ
ſum dicẽtis · Credo domine · adiuua
incredulitatẽ meam

CTamẽ ſcm pᷣfatos doctoꝛes etiã
exigit᷑ ꝙ careat odio mor̃lis peñi ↄt
aliu · Itẽ occaſiõeſ peccatoꝛe moꝛta-
liũ certas et ꝓximas vitare ꝓponat ·
vt cõcubinã de domo quã inbabitat
eiciat · publicã vł adulterã quã ha-
bet ſimiłr · Itẽ nulli iniugat᷑ penitẽ
tiałl ꝗͥ habet officiũ/qð ſcõʒ ↄſcientiã
ſuã ſine pcto moꝛtali facere nõ põt
niſi deſerat illð officiũ · Itẽ ſi hʒ ali-
quã aliã occaſiõʒ peccãdi,e veriſimĩ
le ẽ ꝙ nõ poſſit ſibi cauẽ a pct̃o mor⸗/
li mſi eã a ſe remoueat/vt ẽ cohabi-
tatio mulieris ſuſpecte cũ qua pecca
re ↄſueuit· nõ deðt᷑ ei penitẽtia n oc
caſionẽ illã a ſe remoueat · Itẽ iu-
beat ↄfeſſoꝛ vt operã dare ꝓponat ef
ficacẽ ad diſcendũ ſi neſcit )oꝛationẽ
dominicã/ſymbolũ apło/eęet decalo-

gũ · Itẽ vt velit ſatiſfacẽ ꝓ poſſe de

iniurijs/et alis reſtitutõibus debitiſ
qñ tenet᷑ · De q̃ videndi ſunt tracta-
tus diuerſoꝝ doctoxe · Idẽ dicim (di
cit cancelł ·) de reuocatiõe ſeductoꝛ
malis ↄſilis/ et moꝛibus ꝑ eũ/ęt de
diffamatis iniuſte/et ſił ibus · nõ reqͥ-
rendo tamẽ vltra illud qðveriſimiłr
fieri poteſt talia repetendo.
Si autẽ dicit ſe nolle/vel nõ poſſe
abſtinere ab aliqᷓ moꝛtali tũc nõ eſt
ei iniũgenda penitẽtia tanq; ſacra-
mẽtalis.ſʒ ſignificancũ eſt ei ꝙ ſi de
cederet in tali ſtatu dãnaret᷑ · Et ꝙ;
in tali ſtatu nõ coĩcet · alias mor̃li no
uo ſe ĩuolueret · Et ꝙ nullus ſaẽdos
etiã papa eũ abſoluere poſſet ĩn tali
impenitẽtia · Et ſi ſacerdos abſoluti
onẽ tali daret moꝛtałr peccare poſ-
ſet · Et ꝙ iſtã ↄfeſſionẽ tenet᷑ itera-
rel niſi ſtatim peniteret/vłl in bꝛeui ·
Conſolet᷑ eũ tamẽ · ſibi dicẽdo vali-

tates cõſequentes ſuã ↄfeſſionẽ que
tacte ſunt · ca · i · pucto · iiij · Amũgatqʒ
ei aliqualẽ penitentiã in ieiunando/,

oꝛãdo/elemoſina/pegrinatõei/ et ſimi

libus· vt deuſ eũ illuſtret ſua gratia·
Multũ ꝓtũc valet exhoꝛtatões ↄfeſ

ſons facte tali impenitẽti · videlicet

de igne inferni/et penis eiuſdẽ · de
gaudijs celi: de piculo moꝛtis · et ſimi

libus · Immo dicit bonauẽturalqͥ ac

cedit ad ↄfeſſionẽ abſolutionẽ pla
centiã habens de moꝛtali ecẽmiſſo/ſic
ꝙ& nollet nõ cõmiſiſſe/vł ↄtinuat/ł nõ
vult reſtituere alienũ qᷓndo poſſet/à
nõ dimittere rancoꝛẽ · tũc peccat moꝛ
talłr.qꝛ qntũ in ſe eſt rritũ facit ſaẽ
mentũ · Dicit enĩ ſcotus! ꝙ qui iniun
ctã ſibi penitẽtiã/et a ſacerdote rece
ptã/ volũtarie et ſine cauſa abicẽt,
nolẽs adimplere! talis inobediẽtia
moꝛtale peccatũ eſſet· quia ẽ t᷑nigreſ
ſio p̃cepti eccłe et chꝛiſti vicarij·
Vltimo caueat ne vnq;(qntũ po-
teſt) petoꝛẽ implicatũ ire pꝓmittat ·
iubeat potius eũ redire ad ſe vt de-
nuo cura ſaucij ſcilicʒ peccatoꝛs vul
nerati attemptetur

Ca:v·quõ penitẽtia ſit inĩũgẽda·
quałr ↄt᷑ recidiuũ remedla ſint
dãada·atq; de celando ↄfeſſionẽ ·

Vinto quõ pena ſit iniũgen
dadicit hũber · videat ↄfeſ
ſor vt puas iniũgat penitẽ-
tias· qꝛ melius eſt p paruã peniten-
tiã ponere hoĩeʒ ĩ purgatoꝛiũ qᷓ; cũ
magna in infernũ · roinde ↄſidet
penitentis diuitias/pauꝑtatẽ/ſeniũ/
deuotionẽ/ↄuictũ/ et ſiłes circũſtãati
as · et ſcõm eaſdẽ ↄfitẽti ſalubꝛẽ pe-

nitentiã in oꝛatẽe/in elemoſina/ieiu
nando/pegrinãdo/vł in vno,vel plu-
ribus eoꝝ faciendã ꝓponat · Et mul-
lã imponat penitentiã niſi quã volũ
tarie cõfitens ſuſcipe vult · Et q;ʒuis
penitẽtie om̃es (vt dictũ eſt) ſint ar-
bitrarie id eſt ad arbitriũ cõfeſſons
irnponẽde/ debet tñ hoc arbitriũ eſſe

fulcitũ ratõe et arte · vt qᷓntũ põt cõ-

feſſoꝛ petiſobuiet ex oppoſito/ꝑ ope
ra virtutũ · Optima aũt penitẽtia ẽ
ſi fièt! quã chꝝſtus ĩinitixit adultere
dicẽs · Vade · et noli ãpliuſ peccare ·
Vona penitẽtia eſt debita reꝝe reſti
tuenda redditio · Quãdo vo peni-
tenti ſeu ↄfitẽti numex oꝛationũ,/ et
aliaxe pemitẽtia iniũgit (dicit hũ-
ber · Dicat ei/et illð intẽdat: ꝙ ſi ali
qndo talia nõ dixeritr nõ ei ad culpã
imputet᷑ adminus moꝛtalẽ · Caueat
iterũ ne ei iniũgat penitentiã vnde
ſequat᷑ ſcandalũ · ſiẽ accidit/qᷓndo mu
lreribus adoleſcẽtulis(qᷓ viroſ habẽt
zelotipos) aliqͥd iniũgit᷑/ vñ ſuſpitio
viroꝛ ðt᷑ eos roboꝛet᷑ · vt ieiunare in
pane et aqua · in flagellãdo ſe,/⸗ ſimi
lhibꝰ. Nec ĩniũgat ꝑ qð alteri p̃iudi-
ciũ fieri poſſʒ · vt ñ in reddẽdo debi
tũ · in ſeſtrando ſe a thoꝛo ↄiugiſad
tẽpus · Itẽ dicat ꝙ non dat ei tantã
penĩtentiãqᷓntã meruit · qꝛ regularit᷑
ꝓÿ vno moꝛtali peto ſeptẽnis penitẽ
tia eſſet iniũgenda.· Item dicat ei ꝙ;
iniũgit/et dat ei in pemtẽtiã omniũ
peccatoꝛe ſuoxe iſta qnq; · Videlicet
oĩa bona ꝗᷓ fecerit · oĩa mala qᷓ ſuſti-
nuerit · oĩa bona qᷓ alij ꝓ eo fecerint ·
laboꝛes om̃es qs bene tulerit · et in⸗
dulgẽtias qs acquiſierit · Itẽ det po
teſtatẽ qntã valet cuicunq; cui poſt-
modũ cõẽfiteri voluerit vt relaxare

anchetbret naßn e
ſuretti ſetn tih nße

..
niic⸗
H 2

Fre
od .
ietmtn Erimn , en 8.
leellen geiune „00
lalet lünfm N
a vehne „Al 2 e
S
llet e ſunmma Ar
ngreſtneß. aai
Gtktorften
fmie en te
Cn . 1200* N
dpertſe Nale eN
eithkefeß Eteſe 4 .
glaske nadenſ
ſanocuentktänh „
„ AENN Mc12ρ²&α& .
GGncſai1 be. n 1
ceketenans enn e
cort ich enc en
6 . ut i

irtinigetſtn aNat Eman
EGüfmirſtnen tn Qmenk
Urotern ur Atredes a .

GwKtemſgteſeeitnhhn den ze

Faurntne Wt⸗
NANNNe Käd dnd
nWdeNNeeen Porn
lenſtüait ſrnitan

pemi Nentinplenne „ ſnnz
Wp ſentig witant ig e
tlli wltrſenn Nitn. (ar. A
Ungl vn wſiyfm
nalt loehſoeni⸗ Ceg n
ſpttoine⸗ che n
lgutle e
Whettſev . n
ſe . KR
ren t⸗ ANnge
reeege. ee E
gN Mdcere ſ,⸗ r
ſikktlſ, . cnein R
Fingen enn
eiin
trdi N * r 1.

l
. Vace et nolt apliuf “D

u pemitetia eſt debitz nuig
Wax redcſtio. Cuico doſet
ſeu ofi iten numer omtgni t
pemtctiax imniũgit/ drtii⸗
dicat ei et illd intechet gſa
talia nõ dixerit/ noet ad aſß
tet adminus moꝛtale⸗ Calet
ne er iniũgat penitentia me⸗
t ſcandalũſ accidit ncom
us adoleſcẽtulis qᷓ vrroſ hgbit
pos) aliq iniũgi/ vñ ſißtiß
d eos roboꝛet vt leiunaren
et aqua in flagellaco ſe in
Nec iniũgat pqalten n
eni poſſz vtñ in aint
ſeiſtranco ſes tlo dilgi .
Itẽ orcat non dat en
gai qmri nemuit a renlale
lolſeptẽnis pemite

oꝛtalpeto.
m e tem dicat el ⸗

ſibi poſſit de penitentia ei iniũcta/ſi
foꝛte ſibi videbit᷑ expedire · Itẽ in-⸗
ducat ad frequent᷑ ↄfitendũ · et p̃di
catiões libent᷑ audiendũ·ad opa mi⸗
ſericoꝛdie exercenda · vt viſitare ho-
ſpitalia· lepꝛoſoꝛaẽ · Et ſiungat ta⸗
lia.ſſividebit᷑ expedire · Itẽ inſtruat
et iubeat vt quotiens peccatũ obli-
tum in ↄfeſſione/poſtea memoꝛie oc-
currit vt confiteat᷑ ·
Qui aũt firmũ ꝓpoſitũ abſtinẽdi
in penitẽte reperit ſe vl alio/ ſcõᷣm
qnq; regulas ſe hab debet ſibi vel
alieno cui penitẽtiã iniũgit · Prima
ſeðm caſſianũ · Illi vitio ad qð ãpliꝰ
inclinat et qð maius eſt/obuiet ſpe-
ciali conatu/oꝛãdo/ieiunãdo/elemoſi
nas dando/et modli ↄtra ipᷣm · Et ſi

placeat penitẽti petatvt ſibi in pe

nitentiã iniũgant᷑ iſta · Scõa ↄtra ta
le vitiũ firmiter ſtatuatvt ſi recidi
uat in futurũ/tunc velit ꝑ tres dies
immediate ſeqntes/ſic penĩtẽ ꝙ in
pma ieiunet in pane et aqꝗᷓ vel alit᷑ ·
in ſcða die dicat numexe certũ pſal-
mox · in tertio vero die velit dare in
elemoſinã aliqͥd ſibi carũ/vł certam
pecuniã· Tertia regula· ꝓponat fir-
miter! qtienſcũq; recidiuabit, infra
triduũ poſtea ſtatim ↄfiteri · Quar⸗
ta regula· ꝓponat ꝓpoſito firmo/ aut
vero/aut alia obligatiõe ad tẽpus ſe
obliget! ꝙ in caſu quo tã vehement᷑
eũ tẽptari ↄtingeret ſic ꝙ pctᷣin ppe
trare ꝓponeret! nihilominus añ ppe-
trationẽ velit pᷣus dicere ſeptẽ pſal-
mos/vł flectere genua aliquotiẽs,

intrare eccleſiã aliquã/ ibi añ ima-

ginẽ crucifixi vł virginis vł alicuiuſ
ſancti aliqͥd oꝛare.qꝛ ſic foꝛte iuuabꝛ
tur · Quinta regula. homo talis ſe aſ

ſuefaciat vt qndo tẽptatio pc nota
bilis appꝛopĩquat/imaginari tũc foꝛ
titer incipiat aliqͥd terribile, vt chꝛ
ſti paſſionẽ/moꝛtẽ ꝓpriãiignẽ iĩnfer-
ni/ et ſimilia · vt ſaltẽ ſic reſipiſcat a
malo facilius · Mec de cancel· Item
eð dictũ eſt/ꝙ ↄfeſſoꝛ penitentiã non
aliã debet iniũgere qᷓ; de ↄſenſu pec
catons/ket de qua ſperet impletiseʒ
addit ſic cancel · niſi foꝛte pet̃a eſſent
publica et ſcãdaloſa · ꝓ qbus ad pe-
mitentiã cogi debet inuitus · Ceterũ
(dicit idẽ) põt aliqndo dari peniten-
tia de nõ peccãdo tali tali crimĩe ꝑ
certũ tẽpuſ futurũ/ſub aliq̃ᷓ pena pe
cuniaria/ vł coꝛpoꝛali/ſoluẽda effica
cit᷑ ante recidiuũ,/ et poſt etiã ſi reci⸗
diuat · aut ſub debito redeũdi ad cõ-
feſſoꝛẽ infra triduũ/lł biduũ poſt ꝑ-
petrationẽ delicti · aut aliqͥd Gmodi.

Cõmoneat᷑ tñ ↄfeſſus ipſel ne penitẽ

tiã hanc/aut aliã quaãlibet acceptet:
ſi nõ eam ꝓponit firmit᷑ impleturũ·
agnoueritq; ſe Suius in purgatoꝝo
qᷓ; in hoc mũdo ſoluturũ omnia·
Moſtremo de nõ manifeſtãdo pe-
nitentiã ſuãlet ea q̃ in ↄfeſſiõe dicta
ſunt et fuerũt actal et de nõ reſpon
dendo curioſe deſuꝑ introgantibus
moneat · qꝛ ſcᷣm pe· de pa/et cancelł:
oĩa ad ↄfeſſionẽ ptinẽtia/vt penitẽ
tia iniũcta/et introgatões factece-
tera nõ inducẽtia ad malũ:ſunt ð cõ
feſſiõis ſeereto · Propter qõ peccãt
ſi nõ excuſat eos ignoꝛãtia illiq pe-
nitentias ſuaſ/a ea que ſacerdos eiſ
dixit paſſim dicũt· et qui etiã ſuꝑ H̊
inquirũt · quia talia ꝑ indirectũ cau
ſant aliq̃ndo irriſionẽ ſacerdotis/aut
ↄfeſſi culpã manifeſtant

Ca.vj· ꝗᷓ foꝛma vti debeat in ab⸗
ſoluẽdo a pet̃iſ/a mĩoꝝ excoĩcatõe
a mqnoꝛe,aab alijs cẽſuris iuris-

nisg! notet ↄfeſſoꝛ pmo/ an cõ
fitẽs ſit innodatus aliqᷓ vin-
culo excoĩcationis maioꝝs/ aut etiã
minons · Si minoꝛis tũc ſub iſta for
ma eũ ab eodẽvincło abſoluat · Ego
te abſoluo a vinculo excoĩcatõis mi
noꝛs in noĩe pa · et fi/et ſp · la · ꝑ ſi
milia sba eqͥ pollẽtia· Si dubitat ſe
incidiſſe ↄfitẽs minoꝛẽ excoĩcatõeʒ?
ſemꝑ tutius eſt dicẽ · Ego te abſoluo
a vinculo excoĩcationis minoꝝs ſili⸗
garis· et reſtituo te ſaẽmentig eccłe
in noĩe pa · 1 fi · et ſp· ſa · Et ſcðʒ q̃ſda
expediret h̊ facè in pncipioꝰfeſſiõis
Si qs vero incidit maioꝛẽ excoĩ-
cationẽ vbi ẽ publicũ, et ↄfeſſoꝛ ſcit
extra ↄfeſſionẽ ſacmentalẽ tũc ↄfeſ
ſoꝛ ſi habet autoꝛitatẽ/ vł alius qui
eandẽ habet excoĩcatũ debet abſol
uere in loco aliq̃ honeſto expoliatũ
vel humiliatũ ałr/cũ pſalmo · Oiſe⸗
rere mei deus · vapulãdo ipᷣm interĩ

collecta ꝓ pcctis oĩibuſ pꝛemiſſis pᷣ/
mittẽdo/ↄfiteor · et in caſu qᷓ excoĩ-
catus ipſe pcuſſit clericũ, iurãdo( vt
dici in ſummis) de ſtãdo iudicio ec-
cleſie id eſt abſoluẽtis· et poſtea in-
iũgat ſibi ꝙ de cetero ſimile nõ fa-
ciat · Vltimo aũt ↄcludat foꝛmã ab-
ſo lutionis ſic· Autoꝛitate q̃ fũgoꝛ ab
ſoluo te a vinculis excoĩcationis· et
ſpecialr ab excoĩcatõe qᷓ ligatus es,
ꝓ hoc vł H̊ facto · et reſtituo te ſacra
mẽtis eccłe in noĩe pa · fi· 1 ſp · ſa ·
Si aũt excoĩcatio maioꝛ ſit occul-

Exto circa foꝛmã abſolutio

cũ virga aliqtiẽs · cũ oꝛatõe dñica/

ta! ſi ↄfeſſeꝛ habet autoꝛitatẽ abſol⸗
uendi/ caueat ne in publico excoĩca

tũ reũ( vt p̃mitt abſoluat/niſi de li

centia eius:ſi in ſecreto ↄfeſſus ẽ · ſʒ

in loco ſeereto el abſoluat· Et ſcom

cancelł· foꝛma abſolutõis ab excoĩca
tione eſt iſta . ꝗᷓ debet pmno id eſt ate
abſolutionẽ a pct̃is fieri · Ego abſol-

uo te a ſnia excoĩcationis:et reſutuo

te ſacramẽtls eccłe in noĩe pa· et fi ·
et ſp · ſa · Deinde ſequat᷑ abſolutio ꝓ
peccatis!ſi cũ excoĩcatõe pet̃m oclu-
di neceſſario ↄfitendu ſacramẽtalłr
Ego abſoluo te a pctis tuis in noĩe
pa · et fi:et ſp· ſaamen·. Tutiuſc; eſt
iſtis foꝛmis mihil ĩmiſcere · Mec ulle ·
Eſt igitůabſolutõis ꝓ petis/pᷣſup⸗
poſita intẽtione bona ſufficiẽs in oni
caſu iſta · Vñs noſter ieſus chꝝſt' te
abſoluat et ego te abſoluo a petis tu
ig in noĩe pa: fi ·ſp·ſa·amẽ · Nec

opoꝛtet addere/oĩbus · qꝛ ſubintellr-

giẽ᷑ ſufficient᷑ ab oĩbus a bus poteſt
Et ſi tutiꝰãbulare vult/ne foꝛte vin
culo mĩoꝝs excoĩcatioms ſit innoda
tus dicat · Dñs nr ieſus chaſtus te

abſoluat· ego te abſoluo a ſnĩa mi
noꝛisexcoĩcationis ſi ligaris/ a pec

catig tuis/in noĩe pa·et fi·et ſpr·ſan ·
amen · Raro ↄfitẽtibus tñ dicat᷑ vt di
cant pmo/ſuũ ↄfiteor generale · De⸗
inde op reuerentiã ſaẽmẽti dicat ſa
cerdoſ· Oiſereat᷑ tuiac · Abſolutionẽ
et remiſſionẽcẽ · Deinde foꝛmas ne-
ceſſariaſ p̃fatas/vł oꝛmã ꝓut caſus
exigunt · VlItĩo põt addẽ ſic · Oeritũ
dñn nr̃i ieſu chꝛiſti, beatiſſime virgi-
nis/et oĩm ſanctoꝛs merita/oĩa bona
que feceris/et mala qᷓ ſuſtinueris/la
boꝛes tuĩ boni/ et oĩa q alij ꝓ te fece

rint /ac ĩdulgẽtie ſi qͥs acqͥſieris· ſint

.

niepchef Rez

S
2*

Wrnncicüſrie e

*
ℳ7, **
tun * „ Nα J
4 ℳ
Gi, e en e
en 3
N,/At 1 ℳ
NleK, n een en
ele, g
O, ,1
“ e 0 *
W, 1/ N 1, „ . 4
N 2 .
Nanen, 1:2 4
1,iotid, KE
NK en ee
,giüne
Nagl nd e ee
„1 ½ .N ℳ . .
Abeee eeen
nsti e
ſiaſen enn
rnemmtie⸗ Ai M
licr. ſür i
iſedsaafal
ritrt rirſnireſt e
lee bae N
RerRiristene
dtuiſknd rnn

4.

nole parett.
ſ · la. Deince ſequat a
cratis ſici exroſtatde gin
neceſſanio ofitencſi ſageniͤ,
So abſoluote a peiig titznni
et fyet ſp · ſa amen. Titiſgel
9 foꝛmis mibil imiſcere her i
Eſt igit ablolutos p peinſſt
ta intẽtione bona ſuffigis nin
iſta. Dñs noſter ieſis chiſbt
oluat et ego te abſoluo itn
nnoie pa fi· ſp · ſa ami ſi
tet addere oĩbus qꝛ ſubitel
ſufficient ab oĩbus a bus nl
ſ tut? abulare vult /ne foren
mions excoſcatioms ſtimil
dicat. Dñs ni teſis chuſtut
oluat · 1ego te abſelwaſiin
ugexcclcationis ſ eiget
tuis in noie paet et i
KR õ

— ,r cenerale ·
mo⸗ ſuu Aiteor gene
tno ſu ge⸗ aemẽti dicat 1

reuerentia ke l
fCnnmat ni. bſolu
D „

emiſſione.· a put caſi

tibi in remiſſionẽ peccatoꝛe tuoꝛum
omniũ,a in augmẽtũvite et᷑ne · amẽ
Quia ex iſta additiõe( vt dicunt do-
ctoꝛes)oĩa in tali additõe incluſa! ma
ioꝛẽ efficaciã habebũt ſatiſfaciẽdi ꝙꝓ
pctiſ.qꝛ nõ ſolũ ex genere oꝑis bona
erũt/vł ex radice caritatis ſʒ etiam
efficaciã ſpecialẽ habebũt ex ſacra-
mento penitẽtie/ ſeu ex clauibus ec-
cleſie ꝑ ↄfeſſoꝛem applicatis·
Quia vo aliq̃ nõ ſolũ tenent᷑ vin

culis ſeu ſentẽtijs excoĩcationis/ ſed

etiã ſuſpẽſionis/et int᷑dicti/ indigẽt
diſpẽ ſatiõe ſuꝑ irregularitate vna/ł
pluribus ↄtractisſi ep̃us vł legatuſ
alicui cõfeſſon dat autoꝛitatẽ taliũ
ſuꝑ aliq́ᷓ; in caſibus in qͥbus ſaltẽ pᷣ⸗
fatus pᷣlatus põt/vł ſi eſt in religio-
ne aliqᷓ vbi oꝛdinis pᷣuilegia ad pᷣmiſ
ſa extẽdũt ſe: tũc ſub iſta foꝛma põt
abſoluere · Dñs nr̃ ieſus chꝛiſtꝰ te ab
ſoluat · et ego autoꝛitate qᷓ fũgor! ab
ſoluo te a vinculis excoĩcationis/ſu-
ſpẽſionis,et int᷑dicti ſi indiges · et di⸗
pẽſo tecũ ſuꝑ irregularitate/vł irre
gularitatibus! ſi quã vł q̃ dtraxiſti
in noĩe pa · et fi · et ſp · ſa · Solet autẽ
dñs papa aliqñ qͥbuſdã tantã gratiã
facerel vt ſimpłr ab oĩbus cẽſuris⸗
penis iuriſ et hoĩs poſſint abſolui in
foꝛo ſaltẽ ↄſciẽtie · et tũc ↄfeſſoꝛ põt
iſta foꝛma vti · videlicet · De plenitu
dine ptãtis apłice cuius autoꝛitatẽ
ꝓ pᷣſenti gerol abſoluo te ab oĩbꝰcẽ-
ſuris eccłaſticis/ſentẽtijs/et vinculiſ
excoĩcationũ/ſuſpenſionũ/et int᷑dicti
tam a iure q; ab hoĩe latis· necnõ ab
oĩbus negligẽtijs/eæt defectibus com
miſſis in adminiſtratõe ſacramento
rũ/officijs/et actibus tuis/ ł noĩe tuo
factis: ſupplẽdo de ſolita ſedis apłi-

ce clemẽtia oms defectus eoꝛundem ·
Abluo etiã om̃eʒ maculã infamie/et
inhabilitatis vndecũq; cõtractis · di⸗
ſpẽſoq; tecuũ ſuꝑ oĩ irregularitate/ſi-
monia in oꝛdine et bñficio actiue ł
paſſiue · qcũq; occaſione vł cauſa etiã
circa te in collatõe oꝛdinũ alioꝛe ſa
cramentoꝝe ðtractis ſeu cõmiſſiſ a re
ſtituo te et habilito te ad ſtatꝰ fame
et hononslad executionẽ officioꝝe ec
cleſiaſticoꝛe quoꝛecũq;/ac ad om̃es &-
dus dignitatũ/n honox/ad beneficia
etiã eccleſiaſtica habita vł habẽda.
et tibi de his qᷓ habes de nouo ꝓui-
deo · relaxãdo tibi fructuſ s male ꝑ-
cepiſti · ſeu qᷓ̃ leſa ↄſcietia ex ludo/ęx
ſucceſſiõe/aut aliaſ ad te puenerũt q̃ᷓ
ſubiacent reſtitutioni vage · in noĩe
pa· et fi ·et ſp· ſa.· Itẽ de locis tuis/⸗
rebꝰ ſacris“ oĩa ĩnt᷑dicta/et alias ĩba
bilitates tollo/ac in dño relaxo · Mo
pulũ ac pſonas ad tuã curã ꝑtinẽteſ
a pᷣmiſſis cẽſuris eccłaſticis a iure ł
ab hoĩe latis/ũiueteratis q̃s nullꝰ ꝓſe
quit᷑ abſoluo · diſpẽ ſatões/abſolutões
1 indulta/eiſdẽ ↄceſſan impẽſa rati
fico · ſupplẽdo om̃s defectꝰ ſi qͥ intue-
nerint in eiſdẽ · Et hec oĩa de pleni-
tudine ptãtis apłice, mibi ꝓ pᷣſenti
ſuꝑ ꝑſonã tuã ↄceſſe facio, ac robur
habere volo · diſpoſitionibus apoſtoli
cis non obſtatibus/quibuſcũq;/in cõ-
trariũ facientibus.
Si aũt aliqͥs dubitat/an ꝓ iſtis ſpe
cialis foꝛma exigat᷑ abſoluedi neceſ
ſariaqui a ſede apłica habent pᷣuile
Siũ/ꝙ in articulo moꝛtis dũtaxat ſe-
mel,/ poſſint habẽᷣ plenarie remiſſiõʒ
oĩm ſuoꝛe peccaminũ id eſt a pena et
culpa vt alij expᷣmũt · Reſpõdeðt᷑ ſcdz
a magnis magiſtris tã in ↄſilio cõ

—

ſtan · q; baſili· audiui ꝙ nõ ſufficit ꝙ;
ea oĩa et ſingula faciãt ꝓ qͥbus ĩdul-
gẽtia p̃fata dat᷑/ut in bullis vł pᷣui
legns taliũ expᷣmi?t᷑ Nec putʒ aliqͥs ꝗ;
qn ſemel qͥs in articulo moꝛtis fuit
vſus eſt ꝙ poſtea in alio articło moꝛ
tis vti valeat· niſi papa latioꝛẽ auto-
ritatẽ daret qᷓ; dat/qñ ponit ꝙ in ar-
ticulo moꝛtis dũtaxat ſemel· Et ita
reſponderũt in ↄcilio ↄſtan · litteratiſ
ſimi viri plures de &̊ reqſiti · Nec mi
rũ qa pᷣuilegiũ de ĩdulgẽtiſs · t̃ dat
qntũ ſonat · Nõ aũt extẽdi debzʒ vlt

Ca.vij·quõ ↄfeſſoꝛ infrmũ veriſi
milit᷑ moꝛituy monere · et quomõ
celari debet ↄfeſſio et cireũſtãtie ·

Eptimo videat ↄfeſſoꝛſi cõ
fitẽs eſt infirmus et in picu
lo moꝛtis/ qᷓrat ab eo ↄfeſſor
ſi ſit implicatus vinculo maions ex-
coĩcationis/vno vł pluribuſ· Et ſi ſic
ſatiſfaciat et ꝓ abſoluẽ potẽte mit⸗
tat · et ̊ ſi nõ ſit piculũ in moꝛa · Si
aũt eſt piculũ in moꝛal recipiat ↄfeſ
ſor cautionẽ ſuꝑ p̃ᷣmiſſis ab infirmo
ſi cõualuerit ꝙ faciat emendã ciĩtius
quo potuerit et cõponat cũ leſo · et ꝙ;
Peredes eiuſ ꝓmittãt ſimilia ſi ĩfir-
mus deceſſerit · et abſoluere ſe face-
re pmittat ab habẽte autoꝝtatẽ ſuꝑ
tali excoĩcatõe · Deinde abſoluat eũ̃
in moꝛtis articulo · qꝛ in iſto articulo
q libet ſacerdos tali mõ habet auto
ritatẽ ſuꝑ omes ſnĩas/ et oĩa pecca-
ta · Nec opoꝛtet fieri abſolutionẽ! n
ſicut dicũ eſt in p̃cedẽti ca · Infor-
met aũt eũ · vt ſi ↄualuerit, a ſuo iu-
dice citius qᷓ poſſit ꝓmittat ſe face-
re abſoluè ab excoĩcatõe · alias ðᷣ no

uo incideret eandẽ · Simiłr de pcñis
reſeruatis ad ſuꝑioꝝ autoꝛitatem ſe
ᷣnſferat cũ potuerit · Srdo reſtituere
habet de vſura/ↄtracbu malo/obitis,
vel alijs qbuſcũq; · ꝓrponat ulud facẽ
coopꝑet᷑ qntũ poterit,vt heredes il-
lud faciãtꝙ ipſe moꝛius facere ne
quit. Sic etiãde votiſ realibus · vt ſi
vouit dare decẽ floꝛenos ĩn eccła ali
qua diſtãte vł ꝓpĩinq dare tenent᷑ he
redes decẽ floꝛenos illuc · Ita ſi mo
rituſ vouit ire ad aliquẽ ſanctũ cum
decẽ pſonis ↄducẽdis heredes decẽ
ꝑſonas mittãt · qꝛ reale votũ tãgere
videt᷑ ille caſus · vt dicit pe · de palu ·

Secus ẽ de pſonalibus votis montu

riqᷓ; de realibus · Moꝛtet᷑ inſuꝑ mon
turũ: vt teſtamentũ q̃ntũ põt oꝛdinet

ſic vt eo moꝛtuo executio fiat/et non

lites int᷑ heredes · Item moꝛtuo eo!
hoꝛtet᷑ ↄfeſſor heredes/ vł filiũ/aut
amicos moꝛtui vt executio fiat debi
tox p̃fatoꝛe · Itẽ ſi moꝛuzò debitis
obligat/ł votis pꝓficiẽdis ad ſanctos
vł pegrinatões: iſta de ↄſenſu et licẽ
tia ſpecialiofeſſoꝛ oꝛdinet ſcripto mã
dari/vt expediant᷑ poſt moꝛtẽ · Non
debet aũt ↄfeſſoꝛ tali moꝛituro iniũ
g ſʒ innoteſcẽ penitentiã · niſi foꝛte

aliqͥd modice oꝛatõis/ł geſtus deuoti

poſſit facẽ cõpetent᷑ · Addat cõfeſſor
infoꝛmãdo moꝛiturũ vt ſi ↄualuerit
penitentiã taxatã ipſemet faciat/ſi

ue ſit pua/ſiue magna · et roget ami⸗
cos ſuos ſi q̊ habet/ vt eandẽ peni

tentiã ſi ipſe moꝛiat᷑/ velint facẽ/eã-

dẽ penitentiã ſuꝑ ſe recipiẽdo ĩ par

te ſaltẽ/ł in toto · ͥ qnto eſſent deuo
tioꝛestãto melioꝛes ꝓ ſatiſfaciẽdo-
V ltimo dicit hũber · ſit ↄfeſſor ſe
cretus · ne vnq; directe/vl indirecte,

ſtni udin r gnine
tid etbnec, a eplet,
G dealoitt u qne etn ar.
liſctetno ta latiret poſet m
ſſerog niban wneletinlo
ronc Mbet ter And gems
i ten oſütere ninote familn
i AſGradlechon minen
Ipmicanert nede ed ſtn
iRdettui wäi innen
Grtrcüſcnpltin erindn
eu mniſnigtenil a
len ncſtati nifthie S
Abibepal

„ M 27
D ſteer

W antce⸗
—–

che⸗

votiſrealtb
oren
uit dae dre orenosin ccli

e l Ppinq dareteſei
des dece floꝛenos lue Itafe
lwait ire ad alie incian
. „ . „ 1
ck pſonis dclucẽchs herecesdel
onag mitat. qr reale wii igt
det lle caſis vt diet pede r
cug ede pſonalibis votgnnit
Pde realibus . Hortek nſion
ulvt teſtamenti qnti petait
t eo moꝛtuo executio fiſt etin
8 int heredes. Item monne
tert ofeſſor heredes, vl fliia
cos mortui; vt executio fit
pfator.· Itẽ Rimonkin rti
1al vots pficiẽdig ad ti
pegeinatöer iſta de aſenſtet .
ppecialmofeſſoꝛ orclinet ſaipto
dlank poſt morte⸗ n
n vt expediant
It ofeſſoꝛ tai mortuſo ini
bet eüͦt feſor tn ⸗ et
ſ innoteſcs penitenti ſe
ſz innotelck pe⸗ caſusdelot

okeſtor
ſt fac trtt ttai
m euturi;vt ſi Iualule
mãdo morltil uc

—

de longe vl de ꝓpe in generali l par
ticulari poſſit aliqͥd ꝑcipe de oꝛe/vel
ſcripto eius/aut nutu/riſu/vł geſtu⸗

ꝓ aliquã notã habeat de aliqua re-

latione qᷓntũcunq; leui · Inde caueat
ne vnq; dicat in ſermone ł pᷣuata col

latõe· ego audiui Gmodi caſus iĩn cõ

feſſione · qꝛ ſimplices credũt ꝙ ſit re
uelatio· Nec vnq; debet dicere ꝙ; in
illa abbacia/vbł in illo caſtro/ciuitate
vel villa in qbus audiuit ↄfeſſiões:
fiut multa mala/ł Emodi Nec debz
etiã ĩn ſpeciali laudare aliquẽ (cuius
ↄfeſſionẽ audiint)de vᷣginĩtate, l in-
nocẽtia/et Gmodi:ne apud ſapiẽtes/
cũ de alio oꝛiret᷑ vbũ quẽ etiã audi-
uiſſet/et nõ ita laudaret poſſet onri
ſuſpitio ꝙ idẽ bonũ non eſſet in illo.
Nec vnc debet gpter aliqð genus
peti/ofitenti oſtẽdere mĩnoꝛẽ famili
aritatẽ/vł ſigna dilectionis minoꝛs.
Inſup multũ caueat ne de eo qᷣ ſibꝛ
oↄfeſſui eſt/dicat eiuſ modũ ↄfitendi
eſſe intr: catũ/ſcrupuloſum/et ĩoꝛdina

tũ/eius ꝓteruiã inobedientiã 1 aliã

fitẽtis circũſtantiã in cõfeſſiõe ſolũ
Pceptã· ꝑ quã ↄfeſſus erubeſceret ſi
marfeſtaret᷑· Alias ibi piculũ eſt S-
uis peccati · vt multi doctoꝛes exp̃ſſe
dicũt · Quãdo vo ↄteſſoꝛ aliqͥd de au
dicis ſolũ in ofeſſione,/extra ↄfeſſio-
ne dicere petit᷑ tũc extra feſſiõʒ p⸗
us recipiat a ↄfitẽte diſſincte licen-
tiã /de qbus poſſet loquĩ extra ↄfeſſi-
one/et de qbus nõ/qbus pſonis et qͥ
bus noõ/et expᷣmat iſta ↄfitens ꝑ ſe-

ipſum ↄfeſſon extra ↄfeſſionem .

Tertia pars · xiiij· ↄtinet ca pła.
Ta · i. de cauſa qᷓre opoꝛtʒ reſtauẽ .
V in vij caſibꝰ ñ opoꝛtʒ reſtituẽ·

Ertia pars erit de ↄfeſſio
nẽ ſeqᷓntibus · videlicʒ ð re
ſtituẽdi debito. Nam cir-
ca pet̃a ꝑ que qͥs dãnifica
uit ꝓximũ iniuſte nõ ſufficit cõtritio
vel doloꝛ de p̃teritis/ofeſſio ac ab⸗
ſolutio/ĩmo nec ꝓpoſitũ ñ dãnificandi
niſi fiatvt opoꝛtet reſtitutio ĩn futᷣo.
idẽco de reſtitutõe videndũ eſt. Sũt
aũt qᷓ̃tuoꝛ ſcõm qᷓtingit neceſſario fi
eri reſtitutionẽ· Videlicet diuitie tẽ
poꝛales· fama ſeu honoꝛes · leſiões coꝛ
poꝛales · et virtutes moꝛales. de qui⸗
bus ꝑ ſingula videndũ erit ·
Quo ad pmũ vidẽda ſunt ſeptẽ ·
ſcʒ an reſtitutio ſit faciẽda· quis te-
neð᷑ reſtituere · quid et quantũ tenet᷑
reſtituere · qᷓndo/cui/quomõ,/ ꝑ quẽ ·
Quo ad pmũ ſciendũ ꝙ de re aliena
ablata iniuſte inuito dño- reſtitutio
eſt faciẽda regularit᷑/nĩſi rõnabił ex
cuſatio locũ habeat · Primũ patet ꝑ
ill luee · xix · zachei dicẽtis · Ecce di-
midiũ bonoꝝ meoꝝ do pauꝑibus·
ſi àd aliquẽ defraudaui reddo qdru-
plũ .Cui ieſus ant. Modie ſalus huic
domui facta eſt· Ergo pᷣuſqᷓ; volũta
tẽ reddẽdi haberet nõ erat ei ſaluſ
ergo ꝑ reſtitutionẽ defraudati fit ſa
lus· tẽ lu·v· et math̊·xxij.at chꝛi-
ſtus: NReddite qᷓ̃ ſunt ceſaris ceſari-
et qᷓ ſunt dei deo · Vbi gloſa· Cribu-
tũa pecuniã reddite ceſari·decimas
etvictimas reddite deo · Itẽ ro · xiñ ·
MNeddite omĩbus debita cui tributũ
tributũ · cui vectigal vectigal · cui ho-

noꝛẽ honoꝛẽ · It᷑ iacobi.v· Ecce mer-

ces oꝑarioxe qͥ meſſuerũt regiões ve
ſtras(q̃ fraudata eſt a vobis lamat
et clamoꝛ eius in aures dñi ſabaoth
introiuit· Itẽ alienũ retinere eſt ox

D

p̃ceptũ dei dutro · v · Nð furtũ facies
on dcupiſces rem ꝓximi tui · Idẽ
dicũt tã leges eecłiaſtice q; cimles/
ummo lex diuina vetus et noua! na
turalis ratio ꝗᷓ hoc dictat qð tibi nõ
vis fieri/alteri ne feceris.
Ses Aiañ 2
Soõm videlicet ꝙ aliqn excuſat
quis a reſſitutõe patet in qnq; caſi⸗
bus, dicit pe · de pa · in · ii · diſin · xx ·
Primus p impoſſibilitatẽ videlicz
qꝛ nibil habet vnde reſtituat · et eſt
monus ſtatim- Scdᷣus p creditoꝝ
remiſſiõʒz · Niſi ĩ duob⸗ caſibꝰ· Vnus
eſt ſi nõ põt ereditoꝛ donare puta qe
nõ hʒ adminiſtratiõz talis rei · Alnis
qñ in iure cautũ ẽ ꝙ remiſſio nõ va-
let tũc nõ excuſat ·ſiẽ in iudice dele
gato · ͥ indebite munera et expẽ ſas
recipiẽsvł extoꝛquens tenet᷑ reddẽ,
nulla ei partiũ remiſſione ꝓ futa · de
reſcrip · ca· ſtatutũ · li · vj · Atẽ ð viſita
te iure oꝛdinario recipiẽte munꝰ · ad
cuius duplicẽ ĩſtitutionẽ tenet᷑· nec
ꝓgdeſt remiſſio · de cen · ca · exijt · Ter⸗
tio excuſat recõpenſatio · Nã ſi mihi
debes decẽ, et ego tibi alia decem
neut᷑ tenet᷑ alteri ſoluẽ · ſed põt vter
qʒ cõpenſare · ſic ð oĩbus alijs · Immo
in foꝛo ↄtentioſo· ſi res debitons ad
me puenit ſine dolo poſſum eã reti-
nere ꝑ modũ pignoꝛiſ/quſq; mibi ſa
tiſfecerit · Sic et hic · ſʒ non cũ dolo ·
Quarto excuſat pᷣſcriptio ſi iuſto ti-
tulo et bona fide res aliena ẽ a me
poſſeſſa/nõ vitio furti autviolẽtie af
fecta.qꝛ cõpleta pᷣſcriptio iuris/auto
ritatẽ ptãtig cribuit · x de ſcrip · c· vi
gilanti · Quinto excuſat amiſſio ſeu
ꝑditio rei · Sed ſub diſtinctione ˖ Nã
qñ fur ſeu raptoꝛ obtulit rem dño lo
co et tꝑe dgruo,et dñs noluit acciꝑe

in iſto caſu nõ tenet᷑ de caſu foꝛtuito
Alias tenet᷑ qndo ſcʒ fur eſt in moꝛa
reſutuendi:et illicite tenet non ſuũ ·
Immo ſires fuiſſet eodẽ mõ apð do
minũ peritural adhuc tenet᷑ · q mora
trabit ad ſe piculũ, Ie iniuriã facta
ꝓximo · Idẽ dicendũ eſt ſi eſt depoſi
tarius/vel cõmodatarius/qui a pᷣnci-
pio licite accepit· et domino repetẽt
indebite negauit ·

Ca · ij· s reſtituẽ teneat᷑ · a decla-
ran?᷑ vᷣſus de nouẽ ad ̊ obligatiſ;
vicz · Auſſio/ oſiliũ dſen · pal · re · pt̃ ·

Vo ad ſcõm quis reſtituẽ te
neat᷑ ˖ De hoc ſunt regule ſe⸗
cundũ ſanctũ tho · ſco · Pri
ma gnãlis· Omĩs q; dat cauſam toti-
us damni id eſt ſine quo non fieret
damnũ illud tenet᷑ in ſolidũ reſtituè
Poc eſt tenet᷑ ad ̊ totũ damnũ reſti-
tuendũ · Si aũt dat aliquo mõ cauſã
dãm/ tenet᷑ ad reſtitutionẽ ꝓ qᷓnto ð
dit cauſam · Scda regula · quicũq; an
fert aut detinet rẽ aliquãlet hoc fa-
cit,/vł vt cauſa pᷣncipalis/vlł ꝓxima/
vł coadiuuãs/ł inducẽ ſEnõ impedi
ens qndo eiuſ impedimentũ eſſet ad
bonũ reipublice et ſine piculo pſone
poſſet impedire · Aſtoꝛ oĩm qlibet
tene?᷑ ad reſtitutionẽ inſolidũ · Vno
tamẽ reſtituẽte om̃es alij liberant᷑ a
debito, in cõpatiõe ad illũ dãnifica⸗
tũ. Alij vo tenent᷑ ꝓ rata poꝛtionis qꝗᷓ
eos tingit! illi quũ ꝓ oĩbus ſatiſfecit
Tertia regula ſequi᷑ ex pᷣmiſſis ſcr-
licet ꝙ nouẽ differẽtie boĩm tenent᷑
ad reſtituendũ comp̃henſe in his v⸗
ſibul · Juſſio · oſiliũ · dſenſus · palpo. re
curſus · ¶ Darticipãs · mutus · nõ obſtaſ

5 ℳ

rutena
enen tenner in
ſe S
ertizuni⸗ l rine
Skigurinwetriere
Atufntünaded ti
ererünntner
GGeteint
et inrnintgdtrnai
Umelereritnrttn
Uſftinfiſinnenen an
Mnnit n ttimn
baſſwrte iſtne
raetentipfauiiice
renfnabtrtir, nne
lolertn eu
Wrtin⸗

2tae rintt
ne trßrinfin

EEE6 E £
Ewram
4 .
REK.
AN Nk
nce
M.

no. Jdẽ dicencli eſtſieſrent
el dquiaz
icite accepitet donwri
bite negauit.

la⸗ i g eſtitus teren ilr
ant vſus de nouẽ adh olgen⸗
iez· Juſſio oſlli dſen a en⸗

Voad ſcm quus reſitin
neat · De hoe ſunt reglet
cundũ ſanctũ tho· ſo
nalis. Omis à dat cauſanti
amm id eſt ſine quo non fin
nu illud tenek in ſolichi tſnn
eſt tenet ad h totiͦ damm
A. Sañt dat aliquo nog⸗
tene ad reſtitutionẽp qim
auſam . Beda regula:qutcicg

4

nõ manifeſtãs.Prima aũt iſtax re-
gulaꝛe patetro ·i · qͥ talia agũt/puta
iniqtatẽ/malitiã/auaritiã/dolũc di-
gni ſunt moꝛte · ñ ſolũ qui faciũt ea,
ſed etiã qͥ cõſentiũt faciẽtibus · Vbi
gloſa: ↄſentire eſt tacẽ cũ poſſis re-
darguere/vel erroꝛẽ adulãdo fouere
Itẽ exo·xxj · pᷣcipit᷑ reddi iniuſte ab
latũ · Et addit᷑ pena · Qui furatꝰ fu-
erit hoĩez/łt vẽdiderit eũ ↄuictꝰ no
xe moꝛte moꝛiat᷑. Et ratiõʒ aſſignat
magiſter in· iiij · di · xx · pverba aug·
ad macedoniũ in epła dicens· Quã-
diu res ꝓpter quã pet̃m eſt/nõ reddiẽ

ſi reddi põt penitẽtia nõ agit᷑ · ſʒ fin-

git᷑ id eſt nõ dimittit᷑ (inqͥt auguſ· in

epła p̃ᷣfata)pctmn reſtituat᷑ ablatũ

Sunt itaq;( vt generalr numere⸗
muſ eos qͥ ad reſtitutiõzʒ tenent᷑ ſpvł
ſepe) hi vicʒ raptoꝛes ·luſoꝛes · defrau
datores aĩaꝛe in ſuffragijs ł teſtamẽ

tiſ.fureſagroꝛ ꝑ tᷣminos extẽdentes

latioꝛes·fructuũ in arboꝛibꝰ/aut oꝛto
rũ ſpoliatoꝛes· inuẽta nõ reſtituẽteſ

ea q̃ ex hereditate reſtituere aliqͥ te

nent᷑ nõ reſtituẽti clerici et religioſi
bona eccłe male expendẽtes.mẽdici
et qſtoꝛes falſ et deceptoꝛeſ mutua-
tã pecuniã vel rem retinẽtes ĩinuito
dño · doloſi mercatoꝛes/a cãpſoꝛes · vẽ
dltoꝛes et emptoꝛes fraudulẽti · teſta
menta exeqͥ male tardãtes· monetã
malã loco bone tradẽtes · monetã no-

uã in damnũ alioꝝ cudẽtes · alienaxe

ree mala fide emptoꝛes · ad ᷑minũ
carius qᷓ; ꝓ parata pecunia vẽdito-
res · reddituũ ĩiniuſtoꝝ receptoꝛes:
bladi et vini auari cumulatoꝛes · re-
ſtitutionẽ debitã fieri tardãtes · red
ditus uel alia ꝓ nimis modico ꝓcu-
rãtes · locatis rebusvltra debitũ ab-

utẽtes · ſimiłr de ↄdudis et ſimilibus
vltra pactũ vtẽtes · virginũ et puel-
laꝛe ſoductoꝛes. vxoꝛes maritis nota-
bilr bona ſubẽhentes· famuli et fa
uuule/dños eoꝝ dãnificãtes. ꝓ opere
carnali ab his qͥ ſua alienare nõ poſ-
ſunt recipiẽtes · ſegetes vł grana vł
alia bona alioꝝ deſtruẽtes· vſurã ex
ercẽteſa nihil niſi iniuſte acqͥſita ha
bẽtibus dona recipiẽtes · in pignoꝛi-
bus aliqͥd vltra ſoꝛtẽ recipiẽtes· ex i
legittima pᷣſcriptõe aliqͥd recipiẽteſ.
decimas et oblatões nõ ſoluẽtes · the
lonea male imponẽtes · thelonea re-
cipiẽtes/et terrã nõ defẽdentes · the
lonea iuſta ſubtrahẽtes · tallias imu
ſtas extoꝛqntes · iuſtitias ñ dãteſ.aut
latrones nõ extminãtes monetã no⸗
uã ex auaritia cudẽtes· ł falſam · mo
naſteria et eccłas indebite grauãteſ
bellãtes iniuſte/qñ nõ fit ꝓ rebꝰre-
betendis/ aut patria tuẽda dãnificã
tes/incẽdiarij locoꝛe ſacroꝛvł alioꝛ
iniuſte · in neceſſitate extrema indi-
gẽti nõ ſubueniẽtes · diuites ſuꝑflua
ſtatus habẽtes/ et paupꝑibus nõ ſub-

uenĩẽtes · iudices/aduocati/ꝓcurato

res/et teſtes falſi · mercedẽ laboꝛãti

pꝓcraſtinãtes · debita nõ ſoluẽtes · ſic

etiã doloſi laboꝛatoꝛeſ inutiłr laboꝛã
tes · vel nimis de pᷣ̃cio recipientes,/vt
medici/notarij/ſcriptoꝛes/cancellarij
chirugici/ apothecarij/et ſimoniã cõ-

mittẽtes ˖ De qbus omĩbug! habeſin

ſummis diſtinctius,/vbi opoꝛtet fieri
reſtitutionẽ/vel non ·
Declarãt᷑ aũt pᷣfatroſus ſedz tho·
alber · vlri. et ſco · ſic · Juſſio id eſt qñ
quis ꝓbabiłr credit ex ſua iuſſiõe ſe
cutã rei ablationẽ/uł noĩe ſuo factã
ratã habuittaliſ tenet᷑ inſolidũ · ali-

as nõ· Conſiliũ · vt eñ ex ſilio ſequit᷑
ablatio uel damnũ uł ꝓbabiłr ſecu-
tũ credi?᷑ tenet᷑ inſolidũ · Alias non ·
Cõſenſus id ẽ ubi affectus in oꝑe co
oꝑatiõis oſtẽdi?᷑ᷣ.CTalis ſi tm̃ coopat᷑,
ꝙ ſine eo nõ poſſet damnũ fierite-
net᷑ inſolidũ · ſi aũt ſine eo fieret re-
ſſituat qntũ nocuit/ſiue ꝑ ſe ſiue per
familiã ſuã vł ꝑ ſuos.aut q̃ntũ ðᷣ re-
bus illis habuit · ulł expẽdit · Vnde
dicit pe · de pa · ꝙ aduocatustenet᷑ re
ſtituere etiã ſi ignoꝛabat iniuſtã cau
ſam ꝓR erroꝛẽ ĩuris · Palpo id ẽ adu
latoꝛ laudãs ſcilicet raptoꝛẽ q̃ſi ſtrẽ-
nuũ et Emodi · Mic ſi ex G̊ ſecutũ eſt
damnũ tenet᷑ ĩſolidũ.· Alias nõ · dẽ
ꝑ oppoſitũ intelligas de det᷑ctoꝛe ł vi
tupꝑatoꝛe · Recurſus vł receptãs id ẽ
qñ aliquis ẽ receptator latronũ ł fu
rũ ſeu p̃donũ/et tenet eos ne cogant᷑
reſtituere/ vł dolo malo celat rẽ ra-
ptãvł furtiuã ita ꝙ ex ̊ impedit᷑ re
ſtitutio/ tenet᷑ inſolidũ · articipas
ſcilicet in crimĩe latrocinij id eſt qui
malefactoꝛbꝰ Gmodi ſe ſociat ad ſpo
liandũ:talis ſi ſine tali aſſociatõe nõ
fuiſſet rapina facta vł furtũ,/ tenet᷑ ·
inſolidũ · Si autem pticipat in cri-
mine latronibus/ſe ad ſpoliandũ aſ
ſociãdo/ attñ ꝙ ſine eo fuiſſet ſpoliũ
factũ talis nõ tenet᷑ niſi qᷓntũ ad eũ
puenit vł qntũ nocuit caſuałlr vł oc
caſionalr · Si vo pꝑticipauit in re ra-
pta emendo ſcient᷑ raptũ/vel accipi-
endo illudtenet᷑ reſtituere · Secuſſi
ignoꝛant᷑ emit vel recepit · Wutuſid
eſt qͥ vidit furtũ fieri et doloſe tacet

cũ ſine piculo ſuo/ſolo vᷣbo poſſet ĩpe

dire/ et nõ facit qñ ex officio ad hoc
tenet᷑ vt reclamettenet᷑ inſolidum ·
Secus ſi nõ ex officio teneret᷑ obſta-

re vł impedire/et ñ impediret · NH⸗

obſtãs id eſt qui facto poſſet reſiſte-
re ſine ſuo piculo nõ facit qᷓndo ex
officio tenet᷑ obſtare,/ſi ſic latrones ĩ
ualeſcũt:(ſiẽ ſũt pᷣncipes qͥ ex officio
ſuo tenen᷑ iuſtitiã obſeruare/qꝛ red
dituſ q̊s habẽt ad hoc inſtituti ſunt)
tenẽt᷑ reſtituere · Secus qͥ nõ ex offi-
cio tenent᷑ obſeruare · qꝛ ad reſtituti-
onẽ nõ tenent᷑ · Non manifeſtãs id ẽ
qui ſcit vbi res rapta vł furtiua eſt,
et nõ indicat cũ hoc requirit᷑/et q̃n-
do ad hoc ex officio tenet᷑ ad reſtitu
tionẽ tenet᷑ · Secus ſi ſolũ ſcit vbi ẽ/
et nõ indicat etiã cũ de G̊ requiri?.
qꝛ tũc qᷓ;uis peccet tñ ad reſtitutionẽ
nõ tenet᷑ · Vnde iudex qͥ de ea re ð q̃
ↄgnoſcit ſentẽtiã ꝓnũtiare debet, et
ſic manifeſtare ius partiũſi non fa-
cit/tenet᷑ ad reſututionem ·
Ex pᷣmiſſis etiã liquetqͥ libʒ he
res ſiue filius ſiue extraneus/non di
ſtinguẽdo vtrũ raptoꝛis vł alterius:
tenet᷑ iure canonico ad oĩa debita ð-
functi ꝑſoluẽda/ſiue fuerint ex ↄtra-
ctu vł q̃ſi/ſiue ex maleficio uel qſi/ſi-
ue pueuerit res illa ꝓ q̃ debitũ fuit
tctũ ad eũ ſiue nõ/ſiue lis fuerit cõ-
teſtata cũ defũcto ſiue nõ· Eſt aũt cõ
tractꝰ vt emptio/vẽditio/locatio/ↄdu
ctio/mutuũ/et ſiłia · Quaſi ↄtractꝰeſt
vt tutela, vel negocioꝝ alieno ge-

ſtio · Waleficiũ eſt vt furtũ vł rapi-

na · Quaſi maleficiũ eſt cũ iudex per
impitiã iudicat · vł cũ de domo alicu
ius aliquid eſt eiectũ vł effuſum/qð
nocuit tranſſeuntibus/

Ca · ijj· oſtẽdit quĩ teneant᷑ ad re-
ſtitutionẽ in ſpẽali· p̃ſertim q̊ ad
raptoꝛes/ſpollatoꝛes in fructibus/

, N

Cüunoe tei —
ſwüthmni Nihen
tuli
teiinin meim
Gienitiſſtuer itr
Geeirernt le gr an
In tcleichentnn oeo
utaci Mein arre
ARKrniitei ietni
Wiik bilntamtrd,
Ruffümtiiir
Pneßimtiuininech
onyl natineun,
anlunaimn irn 1
1r abſyeni
ilerſi c
. nitn ell, c

gian d a

„. TRNA 4
r pi n
—re
ere
X
wo

.

no indrat etii ci deß cunt
uc quis peccet tñi ad riſittin
tenet. Vnde ildlexqdenni⸗
vſett ſentẽti pnitiaredehid⸗
nanifeſtare ius partiũn ſi mot⸗
enet ad reſutunonem.
x pmiſſis etia liquet/ galthe
ſiue filius ſiue extraneus n
uẽdo vtrũ raptoꝛs vlaltng
t iure canonico ad oĩa debtn
n pſoluẽda ſiue fuennt ern⸗
l aſi ſue ex malefico uliſfi
ueuent res la p debii fit
ad eũ ſue n ſiuels fieirck

ata cñdefücko ſie n Eſait
vichtio oatio ll

7 eia Quss atra,eſ

dãnificãtes in bello vł guerra/vł
dãnificãtes in beneficijsa ſiłibus.

Vid aũt et q̃ntũ quis tene-
atur reſtituẽ notãch ſũt ex
pmiſſis Sdus quidã vł diffe

rentie/pᷣſertim circa rapinã furtũ

MMrimus ſi aliqͥ vadũt cũ raptoꝛib⸗
et nõ cooꝑant᷑ eisad aliqð damnũ fa
ciendũ/nec aliqͥd receperũt de rebꝰ
ablatis tales nihil tenent᷑ reſtituè.
Scðus qͥ nec adiuuãt nec in aliq̊
dſentiũt, ſed dat᷑ eis aliqͥd de rapĩa
vel furto/et ſcient᷑ accipiũt aut co-
medũt indevł induunt᷑· aut in alios
vſus ponũttenent᷑ ad reſtitutionẽ ð
talibus · Camẽ qui dono aliqͥd acce
piſſent/et dſumpſiſſent anteq; intel-
ligerẽt rei veritatẽ reſtituere nõ te
nent᷑· Simiłhr excipi᷑ ille qͥ agit cau
ſam ſpoliãtisſuie raptoꝛis monendo
tñ et inducẽdo ꝓ poſſe ipᷣm raptoꝛẽ
ad reſtitutionẽ faciendã · pᷣſertim ſi
habet᷑ ſpes ꝓbabilisde coꝛrectõe eiꝰ
Nam qñ efficit ꝓpter taliũ cõſum-
ptionẽ ꝓ̃do impotẽs ad reſtituendũ
in totovł in magna ꝑtel ãmonitoꝛeſ
qui inſtãt ↄtinue hoꝛis opoꝛtunis vt
pᷣdo reſtituat ↄſumpta reſtituere nõ
tenen᷑ · Sub ſcdo etiã caſu ↄtinent᷑
illi qͥ licet ſciũt vel ꝓbabiłr credũt
ꝙ p ipſoꝝ ſequelã ſeu aſſociationẽ
cũ raptoꝛbus/vłↄſiliũ/adulationẽ/ł
detractionẽ nõ plus fecerũt ipſi ra-
ptoꝛes q; alias eſſent facturi · tñ ð
raptis aliqͥd habuerũt et expẽderũt
tales tenent᷑ de eiſdẽ habitis et ex-
penſis reſtituẽ et etiã de oĩ damno!
qð ipſi vel aliqͥ de ſua familia fece-
rũt directe vel occaſionaliter ·
Tertius qñ plures faciũt dãnũ

ſimul · et tñ vnus ſine alio vel plu-
res ſine iſto feciſſent/ taliſtenet᷑ ſol
uere rata id eſt ꝓ poꝛtõe ſua hoc ẽ
quantu ↄtingit eũ/de dãnovniuerſo!
ſi nõ põt diſtingni damnũ/qð ipſe in
tulitlab eo qð alij intulerũt · In hoc
tamẽ exiſtimatio habẽda eſt· vt qui
magis ſtrẽnuus fuit/et qͥ maoꝛẽ tr
moꝛẽ ac terroꝛẽ incuſſit hoſtibꝰ etiã
plus teneat᷑· Simiłr etiã in caſu/qñ
aliqui aſſociant᷑ raptoꝛbꝰ et credũt
ꝙ etiã ſine ſuo adiutoꝛio vł inſtiga-
tione raptoꝛes damnũ feciſſent · ſed
tm̃ tenẽt᷑ ad id qð ꝓbabiłr credũt
eos fectſſe ꝓpter ſuã inſtigationem
vel adiutoꝛium.
Quartusſi quĩ aſſociant᷑ raptoꝛi-
bus,/et nõ cooꝑant᷑ eis ad aliqð dam
nũ faciendũ/ſunt tñ in aĩo parati ðᷣ
fẽdere/ſi foꝛſan illi ſpoliãdi res ſu-
as ab ipſis p̃donibus defendẽ volu-
iſſent/et ſp ſuã pᷣſentiã ſocioꝛe eiuſ
nõ audebãat reſiſtere ſpoliãtibus/vł
domos ſuas incendẽtibꝰ. Et ſi ſic qᷓs
aliũ aſſociauit! nõ põt eſſe liber a re
ſtitutõe · mmo ſi aliqͥ aĩo pacificã-
di vadũt cũ raptoꝛibns nõ excuſant᷑
niſi H̊ ſignificẽt ſpoliãdis· quia alias
ſpoliãdi timoꝛe eoꝝ ñ audẽt res ſu
as defẽdere · Vnde idẽ eſtiac ſi iu-⸗
uaret · Secus ſi intimauerũt ſpolian
dis · q; tũc vident᷑ eſſe in pᷣmo caſu:
Quintus qͥ fuit cauſa totius dã-
ni tenet᷑ inſolidũ id eſt ð toto dãno ·
Simiłr ĩ caſu quo plures fuerũt ra
ptoꝛeS/qꝛe nullꝰ induxit aliũ ad eun
dũ/nec erat aliqs dñs alterius ſʒ qͥli
bet ꝓ ſel dicit ray·ſi vadunt inſił qͥ

ſit vnns exercitus!qͥ libet tenet᷑ inſo

lidũ.qꝛ in tali caſu quilibʒ iuuit ali-
oset fecit eos foꝛtioꝛes: om̃s ſunt

coopatoꝛes· Aliasſi nõ iuerũt ſimul
ſz quilibet ſepatim ꝑ ſe faciebat dã
nũ quilibet tenet᷑ ꝓ eo qð fecit· In
tellige ſcõm vlri · qd iam dictũ ẽ qñ
vnus ſine alio nõ auderet/ul nõ poſ
ſet damnũ facere · Alias: qlibet te
net᷑ tm̃ ꝓ parte dãni qð intulit · No
ta etiã ꝙ res furtiua ul rapta reſti
tui debet cũ oĩbus fructibus.lucris
q̃ xcepta ſunt/et ꝑcipiveriſimiłr po
tuiſſent·qꝛ tenẽt᷑ ad inteſſe ad oĩa
dãna · Nec excuſat᷑ aliqͥs ſi res apð
eũ pereat · qa fuĩt in moꝛa reſtituẽ-
di · Si tñ dño obtuliſſet/et ille nolu-
iſſet acceptare excuſat᷑· Preterea
de quacũq; dãnificatõe vbi rſtitutio
faciẽda eſt dãnĩficãs iniuſte/nõ tm̃
tenet᷑ ad reſtituendũ rẽ ł vſum rei
ſʒ etiã tenet᷑ de intereſſe id ẽ de vi-
tatẽe dãniet ad fructũ ꝑceptũ de re
ſi res erat frudtifera · ñ tñ ad fructũ
qᷓ ꝓuenit ex induſtria eiꝰ qͥ vtit illa
re · Unde vſurarius ł alius danifr-
cãs aliũ p̃ᷣſtãado vſuras/n exinde pau
per coactus eſtvẽdere minus bladũ
ſuũ/uł aliqͥd ꝑdiderit lucrari ł mer
cari lucrũ quo viuebat/cũ eſſet oꝑa-
rius/vt expẽſas medicoꝛe/dãna ope-
rax/et ſimilialtenet᷑ ad inteſſe · niſi
rogatu dãniĩificãtis dãnĩficatus vo-
lũtarie liber remittat · Non tñ tene
tur vſurarius reſtituè pecunias/vł
acquiſitũ ꝑ pecuniã fenebꝛẽ ſed fe-
nus ſeu pecuniã quã ꝓꝑ vſurã ipſam
hHabuit · Inde etiã dicit vlri ! ꝙ q ſe⸗
mina agri alicuius effodit/vł quĩ al
teri infert damnũ ꝓ G̊ ꝙ nõ ſoluit ð
bitũ ſuo tempe: qᷓ;uis nõ teneat᷑ ad
reſtituendũ damnũ totũ/qꝛ dubiũ ẽ
- . . 4
in his quałr fructus agri ꝓfeciſſent

et an mercator damnũ vł lucrũ in

mercatiõe habuiſſet · tñ reſtituat tĩ
quantũ fructus agri in illo dubio vẽ
di potuiſſent,/vł ꝓ qᷓnto mercatoꝛ in
illo dubio lucrũ ſuũ vẽdidiſſet · Te-
net᷑ igit᷑ ſcõm eundẽ vlri · ad reſtitu-
tionẽ iſte qui aliquẽ impedit a con-
ſecutione cuiuſcũq; muneris qð ho-
neſte recipet ab alio. tẽ ſcõm tho ·
Qui impedit aliquẽ a ↄſecutõe be-
neficij/iniuſte/ł p odiu/ub vindictã
aut aliqͥd Gmodilſi impedit ne pᷣbẽ
da det᷑ digno/ↄſulens ꝙ nõ dek/ãte⸗
qᷓ; firmatũ ſit qð ei daret᷑ tenet᷑ non
quidẽ ad equale/qꝛ ullud ñ fuit ade
ptus et poterat multipłr impediri!
ſed tenet᷑ ad aliquã recõpenſationẽ
pẽ ſatis ↄditionibus ꝑſonaꝛe et nego
cioꝝe ſcᷣm arbitriũ ſapiẽtis · Si vero
ꝛam firmatũ ſit ꝙ ulli digno det pᷣ⸗
benda/tenet᷑ ad reſtitutionẽ equalis
tamẽ ſcõm ſuã facultatẽ · Addit ſco ·
ꝙ ſi qs cantũmodo ꝓpꝛie vtilitati ĩ
tẽdebat ꝓuidere/impediẽdo directe
vel indirecte aliũ in pᷣbẽda ł ſimili,
et ſic ꝓcurat ſibi nõ intentõe dãnifi
candi aliũ/uł ex inuidia/licet alius
p̃ter intẽtionẽ dãnificet᷑ talis ad ni
hil reſtituendũ tene?᷑ ·
CQuando vo in bello aliq̃ rapiunẽ
a ſubditis dñoꝛequõ ibi ſit reſutuẽ-
dũ notandũ ꝙ ad hoc ꝙ bellũ ſit iu
ſtũ qnq; requirun᷑ · Per ſona ſcz ſe⸗
cularis. nõ eccłaſtica · Cauſa id ẽ p
neceſſitatẽ · et vt pax habeat᷑ pugne
tur. Animus · vt nõ fiat ex odio/inui
dia/vltiõe/vł cupiditate · ſʒ ꝓpter ca
ritatẽ iuſtitiã et obedientiã · Autoꝛ
tas eccłe vel pcipis · Et res id eſt
vt ſit ꝓ rebus rpetẽdis/vł ꝓ defen
ſione patrie · Quãuiſ igi᷑ dicit vuil-
hel · in gloſa) bellũ ſit nuſtũ in q̃tuo⸗

eriidinitod twie
iſnci enare wle debetk 4
ſiftsngunt ſamn ſe⸗ act
ateſencke tine ſteum ceſſan
(tebeinſchneralg wnta⸗
Rkereranſednndenan )d
Ki mdi Annenbiees
ender;ei nan ii
artie ivinmit tu gie
inpedote ntſteng i eint
ei ſbtrahei get⸗ glrans
Aenet Narpt en alenimer

.
na enck afec unn eſhtuert

lterek ags ence⸗
nniſeſini lnteͤ

Pai ari;
ſoermtung, Tenun RA

—

2

—
„

dgnoooſles g i etit⸗
hirmati ſit q eldaret tene in
ide al equale qr ilud fuitae
mer poterat mulaplr impoent
ltenet ad u reripenſntei⸗
ſang cltionibus pſonay et og⸗
1 om arbitni ſpletio Gi vero
nfimmatũ ſt/ cill dignoder ⸗
da tenet ad reſututionẽ equalu
ne ſconm ſua faclltatẽ. Adlt ſco
1s tantimnodo pne vellitat
lebat puidere impedido diroct
indirecte dlii in pbecl D inl
ſe peurat ſornd tente dinft
ndt dliin ul er mmidaſret a
. intẽnonẽ denificet⸗ taloadn

reſntuencdi tene e⸗
4 uanco voin leloalij ciu
r ſor bi ſt ſee
mig wrbeli
e n Perſonm ſſe⸗

npfequiniſt. deß⸗
inc aelaſtca Cauſal 3
ng⸗ beat puge.

pmis · ſi tñ res ſubſit/qꝛ ꝓ rebus re.
petẽdis factũ eſt ñ tenet᷑ qui mouit
bellũ reſtituẽ qð ibi cepit · niſi cepe-⸗
rit uel dãnificauerit aduerſariũ ſuũ
vltra qᷓ; habuerat ille ð ſuo iniuſte,
aut danificauerat eũ · Et ̊ dico ſcðʒ
iudiciũ foꝛi penitentialis · Concoꝛ⸗
dat vlri · in ſumma⸗

Ca · ĩiij· q; ſtatim aliquĩs reſtituẽ
teneat᷑ · et ꝙ in qnũnq; caſibuspo-
teſt differri reſtitutio fienda ·

Vandovero ſeu quo tẽpoꝛe
et qᷓſtatim teneat᷑ qͥs reſtitu
ere! notãde ſunt treſ regkłe ·
rima ·. nõ licet aliq̃ tẽpoꝛe detinẽ
alienũ dño inuito id eſt nolẽte/⸗ ſe
cũdũ rectã rationẽ nolle debẽte · 1 p
ↄſeqᷓns regularit᷑ ſtatim faciẽda eſt
reſtitutiol eadẽ rõne/q̃ ſtatim ceſſan
dũ eſt ab actu peñi moꝛtalis/ non tã-
tũ actu exterioꝛ ſed interioꝝ · Ideo
leuiti · xx · dici · Lon moꝛabit᷑ opus
mercẽnarij apud te vſq; mane · Itẽ
alia ratiẽe · qꝛ ſi detineo rẽ tuã/plus
impedlio te in vſu eius: qᷓ; ſi freqnt᷑
eã ſubtraherẽ· Scða regła · quicũcq;
detinet vł accipit rem alienã inuito
dño tenet᷑ affectu ſtatim reſtituere
id eſt tenet᷑ habẽ ꝓpoſitũ /ſi vult eſſe
dtrituſ/reſtituẽdi ꝓ poſſe cũ circũſtã
tijs opoꝛtunis· Tertia regulain ca-
ſibus multis licet differre reſtituti-
onẽ exterioꝛẽ · poſita tñ iam interio-
ri volũtate reſtituẽch, cũ ſcilicet cõ-
currũt circũſtantie opoꝛtune.
Ilb aũt caſus ↄtinent᷑ vniuerſa
lit᷑ hac maxima · LCicet detinẽ rẽ ali-⸗
enãqñ ille debʒvelle rõnabiłr eam
detineri ab alio de facto/poſita iã vo

lũtate reſtituẽdi cũ circũſtãtijs opoꝛ
tuniſ· Et hoc dↄtingit in qne; caſibꝰ.
Primus qñ detinẽs nõ põt reſtitue
ꝓpter paupꝑtatẽ ·qꝛ tũc nõ tene᷑· ſed
cũ venerit ad pinguioꝛẽ foꝛtunã·de
bet tamẽ petere interim dilationẽ
a dño rei ſi haberi põt · Scdus qᷓndo
reſtitutio ſtatim facta cedẽet in p̃u-
diciũ coĩtatis · vł etiã eius cui fieri
poſſet · vł furioſo gladius reſtituĩ nõ
debet · qꝛ aut ſe aut coĩtatẽ lederet/
vł dñm rei · Tertiuſ qñ ĩſtitutio ſta-
tim facta cederet y oecultã ablati-
onẽ in infamiã reſtituẽtis · Non enĩ
tũc ſtatim ipſe dãnificans tenet᷑ ſe
leſo ꝓdere · ſed ꝓ aliũ ꝓ loco et tem
poꝛe reſtituè debet · qꝛ magis debet
quis velle famã ꝓximi q; illud co-
modũ ſuũ modicũ · Quartus qñ re-
ſtitutio ſtatim facta in nullũ aut mo
dicũ cederet comodũ eiuſ cui debet᷑
et in iacturã ſeu notabile damnũ de
bitoꝛis · Vnde patet qñ qͥs moꝛat᷑ ĩ
remotis ꝑtibus cuĩ faciẽda eſſet re-

ſtitutio tũc nõ eſt maioꝛ ſumptuſ po

nẽdus in miſſiẽe, qᷓ; valeat illud qð
mittit᷑.ſed expectãda eſt pᷣſentia ꝑ-
ſone ſi qñq; credat᷑ haberi ·ł ſi ñ cre-
dat᷑ haberi/nec nũtius ſupuenit ſine
nimijs ſumptibus dendũ eſt penti
bus · Qui ſi nõ aſſint! dandũ eſt pau-
peribꝰ · Similr ſi neſcit᷑ vbi ſint/nec
ſperat᷑ ꝙ de facili ſciri poſſint detur
paupibus · Si aũt ſci᷑/et p̃fata non
obſtent mittat᷑ ei fidełr et ſecure ·
Osð ĩintellige faciendũ eſſe qᷓndo co
mode fieri põt · qꝛ in tali caſu pẽſan
de ſunt circũſtantie · ſeʒ qᷓntitas rei

debite · remotio loci · expẽſe q̃ fierẽt

ꝓ mittẽdo· et pauꝑtas vł diuitie il
lius cui faciẽda eſt reſtitutio · qꝛ tã

modica poſſet eſſe rei reſtituẽde ſũ
ma/et tante expẽſe qᷓ fierẽt in mit-
tẽdo/et tã diues ille eui faciẽda eſt
reſtitutio ꝙ nullo mõ deberet velle
ꝓ re tã modica/pximũ tm̃ grauari ·
et tũc nõ opoꝛtet ꝙ mittat᷑ · et in ta
libus ad arbitriũ boni viri recurrẽ-
dũ eſt · Quintus caſus ẽ ſcðm hen·
5 gan · ꝙ · li · v · queſt · xxiiij · vbi dicit
qndo expectat qͥs maioꝛẽ opoꝛtuntta
tẽ reſtituẽdi! tũc licitũ eſt nõ ſtatim
reſtituere · vt ſi ille cui faciẽda ẽ re-
ſtitutiol ignoꝛet debitũ · Scotus etiã
dieit ! ꝗndo quis habet volũtatẽ re-
ſtituẽdi ꝓ tẽpoꝛe opoꝛtuno/extũc te
net dño volente ſiue domĩo nõ inui⸗
to et ſi nõ in adu illicito tamẽ actu
debito! qꝛ dñs debet velle! ꝙ qͥ ſuũ
pʒ/teneat quſq; poſſit reddẽ opoꝛtũe
Circa tẽpus opoꝛtunũ reſtituẽdi
quo ad vſurarios manieſtos/ęet ra-
ptoꝛes publicos ſunt duo ſpecialia
dicit/pe · de pa · Debent enĩ vſurarij
manifeſti reſtituẽ vł idonee cautio
nari de reſtituẽdo añ ↄfeſſionẽ/ eu
kariſuã, m oblationẽ ad altare · quia
vſurario manifeſtoꝝ nõ eſt ↄfeſſio
admittẽda qᷓuſq; ſatiſfecerint · cũ tñ
alioꝛe furũa raptoꝝe ſufficiat ꝓpoſitũ,
vł vbalis ꝓmiſſio · e de vſu · c · vl · et
ante ſepulturã·.qꝛ nõ debẽt ſepeliri⸗
q;uiſ penituerintanteq; ſatiſfecerĩt
De raptoꝛibus etiã publicis et viot
latoꝛibus eccłax eſt aliud ſpeciale ·
ſcʒ ꝙ in vita non ſunt admittẽcdh ad
penitentiã quſq; ſi poſſint ſatiſfece-
rint/ł ſecuritatẽ dederint · Nec ałr
in moꝛte ſunt ad penitentiã admit-
tẽdi/aut eccłiaſticã ſe pulturã · Qua
etiã ſecuritate data in moꝛte/cũ in
lanitate dare noluerint) ſepult᷑a qͥ-

dẽ ↄcedi᷑ · ſed clericus inteſſe ꝓhr-
beðt᷑ ſub pena depoſitõis · et ꝓhibet᷑

eoꝛe elemoſinasreciꝑe · ne ꝑticepſra

pine eſſe videat᷑ · e de rapto · ca · ij⸗

Ca.v. cui ſit reſtituendũ de alea
acq́ſitis et de ſimoniace obtẽtis ·
et ꝙ in octo caſibus nõ opoꝛtet rẽ
reſtituere ei a quo recepta fuit ·

Vnc vbi ſeu cui ſit faciẽ da
reſtitutiol docet pe de · pa · di
cens · ꝙ regularit᷑ illi cui ab-
lata eſt res q̃ reſtitutionĩ ſubiacet:

reſtitui debet ˖

Fallit tñ hoc in caſibus ſeptem qͥ
ſequunt᷑ · ¶ Drimo qñ ipſe cuĩiꝰ res fu
iĩt peccauit · vt in ludo ꝓhibito et ſi
monia · et qñcũq; ob turpẽ cauſam
didit.qꝛ ĩ pari cã pitudinis melior
eſt ↄditio poſſidẽtiſ. De ludo tñ alee
id eſt qͥ viribus foꝛtune ĩnitit᷑ dicit
idẽ pe · quidã dicũt ꝙ ludẽ ad taxil-
los(intellige ꝓ notabili re)eſt pctm
moꝛtale laicis et clericis· Vñ bern ·
ego te acqͥſiui manibus cruci affixis
et tu te ↄſumis manibus vitijs dech
catis · Nec hanc opinionẽ petrꝰim-
ꝓbat · Sʒz an iſte qͥ lucrat᷑ teneat᷑ ad
reſtitutionẽ · diſtinguendũ eſt·qꝛ aut
lucratus ẽ ab eo q̊ rem ſuã alienare
nõ põt · ſiẽ ſunt mĩoꝛes/et furioſi/mo
nachi/vł clerici/et ſiłes · Aut ab eo
tamẽ adulto quẽ traxit ad ludendũ
Dicit᷑ aũt trahere aliũ in ꝓpoſito ſe
cũdũ ioh· in ſummaqͥ ꝑ vim vel ni
mĩã impoꝛtunitatẽ aliũ ad ludũ in-

dqucit. Vel ſcom bar · byß · Quicunqʒ

vbis ł factis inducit aliũ/cũ alias ñ
eſſet luſurꝰ. Induxit inq; ſiue in pᷣn
cipio/ ſiue in medio ludi · Aut lucra-

Steſ
bn geutz

Nlemeſrf e⸗
Rmmtitſi e⸗
ſrddtiinmrefnd⸗
ſaterloi neenefni At
ſhedwe/reren wer
Grnirmimeictmniime
rtümäie kſerdane
Vlerittitinmad
DNerrenkemeis ü
Wirditrininddi
Gteii ähir
nsledthaiirin
Atgſemanihuer .
Jiilyaplto ſi rber
nlomntriſrn
ic itinemine
e y Hihnhenreng,

tun debet

lit t̃ bor incaſbiß ſeytn
nt Orimo qñ pſe aie nehft

tauit · vt in lugo phibito et ſ

et qñciq ob tupẽ cauſamy
qr ĩ pari ca kpitudinis melior
mo poſſicetiſ. De ludo tñ dee
z vmbus fotune imttk deet
e quich dirſt g luce ad tanl⸗
tellge p notabil re eſtein
lle lands etcencis Vbenn
e actſiun manibus cnciafins
te dumis manibis vlfſ⸗ d
Nec han opinione er in

3uerat tencat
t. Sʒ an ſteqluomt te

tutionẽ oliſenni⸗ qaut

— beoqen ud

tuſ eſt ab eo cũ quo fraudulent᷑ luſit

ꝑ falſos taſſeres et iactus et ſimilia
Et iſti tres modi ludẽdi ſunt ꝓhi-
biti a iure diuĩo ſcõm ſauctũ tho · ſe⸗
cũda ſcde · q·xxxij· ar · vij · Et quilibʒ
hoꝛe triũ tenet᷑ reſtituere lucrũ dño
pncipali rei male obtẽte/ſcðm om̃eſ
doctoꝛescoĩter · Aut lucratus ẽ ab eo
quĩ lucrantẽ łxerat ad ludendũ ·et ĩ
iſto caſu dicit ſanctus tho · ſic · Ille q̃
amiſit nõ eſt dignus reciꝑe · nec qui

lucratus eſt põt licite retinè vbi ius

poſitiuũ ſeruat᷑ de reſtituendo · vnde
debet ð E̊ elemoſinã facere · Aut lu-
cratus eſt ab aliq̃(vbi volũtarius cũ
volũtario ſine fraude luſit pdẽte/et
habente ptãte ſua alienãdi · tũc qᷓ;
uis ſcõm tutioꝛẽ cõmunioꝛẽ opinio
nẽ debeat lucrũ in elemoſinã paupe
ribus dare/retinere nõ debeattñ
ſcõm multos famoſosretine põt ſine
ꝑiculo ſalutis aĩe · Ad h̊ ſunt doctoꝛeſ
quoꝛe opinionẽ referũt tã monalduſ
qᷓ; aſtexanus in ſummis ſuis · Itẽ vt
videt᷑ ſanctuſtbo · tã in ĩiij · di · xv · q;
ſcda ſcde ·q· vbi ſup · quẽ ad ̊ aſte-
xanus allegat) vbi ſaltẽ nõ ſeruãt᷑ le
ges aut ↄſuetudol reſtituere ñ iubet
Itcẽ alex · anglicus · Itẽ rich · de me⸗
diavilla tenet idẽ eſſeverũ ꝓbabi
le · di. xx · Atẽ iohã · an · extra ð vj · et

ho ·cleri · allegãdo roboꝛat eandẽ opi

nionẽ · Itẽ ibidẽ fran · de zab dieit ·
Poſſet inqͥt defẽdi ꝙ nõ oĩo tenet᷑
talis paupibus reſtituere · qꝛ ↄſuetu
do potuit dominiũ ꝓꝑdentisin lucrã-

tẽ vnſferre · Si qͥs aũt tm̃ ꝑdidit q̃n

tũ eſt luẽtus ł plus an reſtituè tene

atur!quidã dicũt ꝙ ſic · Alij ꝙ non ·

De pecunia aũt ſimoniace acce-
ptã nota ſcdᷣm ray · et vuilhel · ꝙ tri

pliciter dtingit hoc · Aut daxᷣ ꝓ reli-
gione · Aut ꝓ bñficio · Aut ꝓ oꝛdine
SDi vo ꝓ religiõe aut ĩntrauit quĩs
religionẽ/et ſic nõ põt manere ĩ ea·
ſed ibit ad artioꝛẽ · vł ſaltẽ nõ mane
bit in eodẽ monaſterio, ſed intrabit
aliud monaſteriũ · et illi aſſignabiẽ
ulla pecunia · ne fit ei oneroſua.Aut
remãſit ipſe dans in ſeculo/ł poſt in
troitũ redijt ad ſeculũ/ł moꝛtuus ẽ:
tũc reddet᷑ ſibi illa pecunia · Sed nũ
q̃d monaſteriũ potẽit retinẽ eã · RRe
ſpõdet᷑ aut abbaſ cũ collegio fuit cõ
ſcius criminis ſic nõ remanebit in
monaſterio · ſed autoꝛitate ſuꝑioꝛe ðᷣ
bet dari paupibus Aut ſolus ↄſcius
fuit/ł aliqͥ de collegio ſed nõ om̃es
ſic pecunia remanebit apud mona-
ſteriũ/illis excluſis abvſu pecuuie ſi
põt fieri bono mõ · Si autẽ ſcðo mõ
dat᷑ pecunia ſcʒ ꝓ bñficio habendo:
aut ergo dat᷑ pecunia collegio ſecula
riꝓ pᷣbenda/aut pᷣuate pſone · Si col
legio ſeculari/ et collegiũ fuit cõſciũ
criminis ſic nõ remanebit eis pecu-⸗
nia · Si aũt ſolũ quidã de collegio fu
erũt cõſcijſic remanebit collegio/il⸗
lis tñ qͥ fuerũt cõſcij excluſis.· Si vo
dat᷑ pᷣuate pſone pecunia ſcilicet pa
trono vł inſtitutoꝛilſic pecunia ðbet
ↄuerti in vtilitatẽ illius bñficij qð
emere voluit/ipſo a bñficio amoto·
Si vo t᷑tio mõ dat᷑ ſcʒ ꝓ habẽdo oꝛdi
nẽ aut & ille qͥ dedit pecuniã nõ ha
bebat eccłaſticũ bñficiũ! tũe pecu
nia ↄuerteð ad vtilitatẽ cathedraliſ
eccłie · Aut habebat bñficiũ ad cui⸗

titulũ gtiſoꝛdĩari ðbuit: ſic pecunia

ↄuertet᷑ ꝑtim invtilitatẽ cathedra-
lis eecłe, et ꝑtim in vtilitatẽ ſui bñ
ficij· qꝛ invtriuſqʒ iniuriã data ẽ · Di⸗

milr ſi habuit beneficiũ vnũ /eęt pꝛo
altero obtinendo dedit pecuniã illa
pecunia cõuerti poteſt advtilitatem
vtriuſq; beneficij ·
Scdo redeundo ad ppoſitũ fallit
ſcilicet ꝙ res nõ ðbet dari ei cui ſub
lata eſt qñ videlicet nõ expedit ei ·
vt furioſo gladius nõ eſt dadus nec
pupillo aurũ.ſed tutoꝛi vel curatoꝝ
eius dari debet · Tertio qñ incertũ ẽ
cuiꝰ res ſit· et tũc facta diligẽti inqᷣſi
tõe/ſi dñs nõ repi? dandũ eſt paupe
ribuſ. Quarto qñ dñs rei moꝛtuꝰ eſt
et tũc dandũ eſt heredibꝰ · ſaltẽ tũc
(dicit vuil hel) qñ ſpoliatus fecit te-
ſtamentũ,/ certã ſummã retinuit q̃
voluit eſſe ↄtentus· Si aut mãdaue
rit in teſtamẽto diſtribui ꝓ executo-
res quicqͥd ad ipᷣm ſpectabat de mo
bilibus et debitis! tũc faciẽda ẽ re-
ſtitutio executonbus eius ꝓ rata/et
liberis eius ꝓ rata/et vxoꝛi · Quin
to qñ dñſ abſens eſt mittendũ ẽ ſibi
et imputet ſibi qͥ alibi appoꝛtauit ·
Unge foꝛte ſecus ẽ qndo dñs ſe ab-
ſentauit · Vide de h · Cij · iij · caſu p̃⸗

cedenti capło · Sexto qñ ille cuiꝰ res

fuit eſt dilapidator · tũc enĩ nõ dño
ſed ꝓcuratoꝛi reſtituẽdũ eſt · vt ſi re
ligioſus vł clericus bona monaſterij
vel eccłe dederit łᷣ luſerit reddan᷑
nõ ſibi/ſed eccłe · Septimo qñ qͥs pe
cuniã vſurariã vſurario/vł raptã rẽ
raptoꝛi/ł ſimili/ũuſte abſtulit: tunc
(dicit · vlri · 1 pe · de pa · nõvſurario ł
raptoꝛi reſtituẽ debet/ ſed dño vero
rei · et tũc ei a q̊ abſtulit ũuſte reſti
tutionẽ factã eſſe debet ꝑ ſe vł ꝑ ali
um ſine ðtedõe ſue ꝑſone notificare
Alias eſſet cã dãni vſurario ł rapto-
ri:ſi poſtea reſtituèt pᷣus reſtitutũ/

Ca · vj·quis ſit modus/et que foꝛ
ma reſtituendi · et quomodo vaga
reſtitutio ſit facienda ·et qui ſunt
qui non ſatiſfaciũt ĩin hoc ·

E& modo vo et foꝛma reſtitu
endi notandũ eſt/ꝙ fieri ð⸗
bet cũ tribus circũſtãtijs· ſcʒ
caritatiue/caute/.ſpure · Primo ca
ritatiue · vt videlicet fiat cũ recõcili
atõe offenſi ·qꝛ ĩiniuriãs/ſpoliatoꝛ/vł

cõplices eoꝝ ſꝑ debẽt humiłr poſtu

lare veniã ab his q̊soffẽdert · ne illi

remaneãt in rãcoꝛe ſeu mala volũta

te· dño hoc mãdante math̊· v. Si of
fers munus tuũ ad altare/et recox
datus fueris qꝛ frater tuꝰ habet ali
quid aduerſum tel relinq̃ ibi munuſ
tuũ · et vade recõciliari pᷣus frñi tuo·
Scðo fiat h̊ caute · vt ſi offẽſa ẽ ma-
nifeſta,et offẽſus tyrãnus/et de fa-
ciẽdo reſtitutionẽ in ꝓpꝛia pſona ma
la ſeqͥ poſſent notabilial fiat ꝑ inter
poſitã ꝑſonã ĩdoneã · ſimłr ſi ẽ offen
ſa occultal fiat per idoneã pꝑſonã/aut
P ↄfeſſoꝛẽ · Sed q̃ris qͥd ſi ↄfeſſoꝛ re
ſtituendũ recipit, et nihil reſtituit:
nunqͥd cõmittẽs liberat᷑ · Reſpondet
bern · claromontis ſuꝑ q̃libeto · xj · q ·
xxvj · henri · de gan · talis eſt ĩmunis

regularit᷑ nõ ſolũ a pct̃o vt hen · de

gan dicit ſed etiã a debito reſtituẽ
dil tũ qꝛ quẽ eccła tolerat in ſpũali
maion officio debz qͥs coõmittere in
minoꝝ de reſtituẽdo tẽpoꝛalia · tum
etiã qꝛ ei cui ↄfidit de aĩa ꝓpꝛia põt
ↄfidere de tẽpoꝛali ſubſtatia · Si aũt
eſſet dfeſſoꝛ ꝑſona leuis, et quã ha-
beret ſuſpectã ꝙ nõ reſtitueret fide
liter nõ eſſet liberatus tdẽdo ei/nec
a peto/nec a debito · Vbi aũt nec ꝑ

eli Alin e
Gohdibtet e
ng tcn⸗ ee *
reic zſui F⸗
a iet 1 nd arats
Gpeintt aemfe ec⸗
iineit d mnd
te N i r
obebeN teeche en
el ung iinde er
enahuet. ler uliauin
itbi palluti — n
ormnatt eeit ſot
hirehd e
Cen bi blut /1
toneſluu d i
Rtorkebennt reren
oneletoet efamie f
bene larirge nas ns .
ihpni i inlt pere
epnttiſterniiin w
Wönckeetpearnüimuert e
ſpapent dan aſenſne Nn
gardimſüttlor itſdon n
Nhigk Aanäte en
WüettWKrt dr
iinmn 1iliatt,
üiannirihafi
t oniſone btcaes
Cateſee
cnt⸗ lenmient hi
Zeifulaininmg⸗ „ 8
ennmilnir oün da
efnt e e z i
ſitepn n e b
inirchnciz Ebrrnmiſ e
te nenihre
uenarg didre zer
Ntthlan, * ole 8
ihne⸗ eſolai, kE
m
k. eKdechab,
inchlt
n uaa ed „
ſnenn iten e
KNt En

nig ab hig Hoffifft rili
eat in racoꝛe ſeu nalaolin
boe madante math v Ig
mus tuu ad altareet terer
lenis qꝛ frater tu⸗ habet ai
erſum te relinq ibi munul
ade recialiani pus ffi tuo
th caute vt ſi offẽſaẽ ma⸗
toffeſus tyranug et de fa⸗
htutionẽ in pna pſona ma
ſent notabiltal fiat p inter
ona idonea ſimir ſiẽ offen
arfiat per Wones pſona aut
e. Zed qris ea ſ eſo 1
u recpit / et nihi reſttuit.
tomittẽs lberak. Reſponde

arornonts ſip lbeto .

enri de gan tab ſt imunis

i, noͤ bolia xriy vt ben de

edetia à

jã adeblto reſttue⸗

ſona leuiſ credi? nec ſuſpitio habeẽ᷑,
et tradit᷑ ei qdð reſtituendũ eſt: ſi nõ
reſtituet/et tradẽs credat ſiẽ habet
credere ꝙ reſtituit!liberatus eſt ſe
cundũ deũ ·qꝛ fecit qð in eo fuit · Si
aũtveniret ad notitiã ſuã ꝙ ↄfeſſoꝛ
nõ reſtituerit/ de q̊ ratio fidelitatis
nõ habet᷑ vt pᷣmitti᷑ tũc tenet᷑ reſti
tuere/ł ꝓcurare ꝙ ipſe ↄfeſſoꝛ cau-
te reſtituẽt · Tertio fieri ðbet pure ·
ne ſit ibi palliatõ mala ł fraudulẽta
Foꝛma igit᷑ reſtituendi canonica
ſeðm doctoꝛes eſt iſta · Aut habet ð

bitoꝛ bñ qð ſoluat · Aut ſimpłr non

habet vnde ſoluat · Aut habet vnde
ſoluat/ ſed G̊;̊ non põt facere ſine ma-
gZno piculo ſuo et ſue familie · Si po
teſt bene ſoluat ĩtegre modis tactis
ſup̃ · Si vo nõ põt ſimpłr:tũc põt re-

cte agere penitentiã/licet nõ reſtitu

at dũ tñ doleat/et ꝓponat reſtituere
q;ꝛcito poterit · Si aut põt/ſed ñ ſine
magna iactura ſui et ſuoꝝę tũc ſcðᷣm
rayſtudeat ↄfeſſoꝛ rectificare volũ
tatẽ debitoꝛs · vt velit reſtituere ad
arbitriũ boni viri, vl ofeſſoꝛs · et ſie
ſatiſfacere mõ ſeqnti · Metat igit᷑ ðᷣ
bitoꝛ remiſſionẽ debiti apud eũ cui
tenet᷑ · et ſi ille remiſerit ſolutus eſt.
Si enĩ ſpoliati miſericoꝛdit᷑ totũ vel
ꝑtem remiſerint/dũmodõ debitoꝛ ſi
ne fraude petiuerit/et q̃ntitatẽ de⸗
biti ſi põt expmatpõt debitoꝛ remiſ
ſum in elemoſinã reciꝑe · et ꝓ credi-
tonbus exoꝛare/vł alr beniuolus eſ
ſe.vel petat dilationẽ a ſpoliatis · vł
aſſignet eiscertã partẽ ð redditib⸗
ſuis ãnuałr amicabiłr/de qᷓ eis ſatiſ
faciat ſucceſſiue · et de hoc faciat eis
bonã cautionẽ · Si vo om̃es denegẽt

ſibi dilationẽ/ poſtulẽt ꝙ ipᷣe cedat

bonis ſuis tũe tenet᷑ h̊ ſine dilatione
facere · qꝛ fur et raptoꝛ ſemꝑ ſunt in
moꝛa· et ex dſeqᷓnti ſy augẽt pcẽ̃m.

Sempꝑ igit᷑ debet facere poſſe ſuũ ſe

eundũ vuilheil etiã vſq; ad vẽditio-
nẽ hereditatis/et oĩm bonoꝛe etã ſi
opoꝛteat ipᷣm et familiã ſuã mẽdieꝗ
re · qꝛ ſcðᷣm vlri· ſp facłtas reſtituẽdi

adeſt qᷓ;diu ipſe debitoꝛ habet ꝑ qð

ſatiſfacere põt · niſi ĩ extrema neceſ-⸗
ſitate · in q̃ etiã ſine oĩ culpa accipit
vite neceſſaria · Et hoc de foꝛma qñ
ſcit᷑ cui reſtituendũ eſt · H
Si aũt eſſet vaga reſtitutio id ẽ
neſciret᷑ cuiꝰ res reſtituẽda foꝛʒ tũc
in t᷑tio caſu ſcʒ qñ põt reſtitu, ſed ñ
ſine magna iactura ſui et ſuoꝛę· ſcðʒ
ray·ſimpłr abſq; pacto et ↄditõe de
bet totũ qð habet reſignare in ma-
nu ep̃i b penitẽtiarij diſcreti · et tũc
ipſe ſi viderit eũ pauperẽ egentẽ,
det ſibi ꝑptem vł etiã totũ ſi tantam
viderit neceſſitatẽ ĩn eo et ſuis· Et
ſi qͥd reſidui fuerit paupꝑibus alijs
diſtribuat · Et iſte qͥ reſtituè nõ potu
erit/et vt p̃ᷣmittit᷑ elemoſinã recipit
oꝛatõe et alijs bonis ꝓ dñis qͥbus re-
ſtituere debebat recõpẽſet ꝓut con-
gruit· Et ſi poſtea aliq̃ potuerit lu-
crari iuxta poſſibilitatẽ ſuã eroget
in vſus paupeꝛe ꝓ aĩabus eoꝝ · Glo
ſa tamẽ vuilhel · dicit ꝙ nõ eſt neceſ
ſe/vt fiat Hᷓmodi reſignatio in manꝰ
penitẽtiarij/dũ tamẽ alias paratus
ſit ad arbitriũ eius vł altenius bonĩ
viri ſatiſfacere · Et in omĩ tali caſu
pauꝑtatis ep̃us qͥ defẽſatoꝛ eſt pau-
perũ/dilationẽ det · vł ptem remu-
tat łᷣ etiã totũ/putviderit expedire
ſiẽ et alteri pauꝑi · ſꝑ geſtãdo,/ vt fi-
dełr agat negociũ eiꝰ cui deberet᷑

de iure dari ſiſciret᷑ qᷓtenus oꝛatio-
nes et opa ſauſfactoꝛia fiãt ꝓ eo/vł
pietatis alia exercitia · Immo dicit
glo · vuilhel·ð materia decimaꝛe ꝙ ſi
quis ſcient᷑ decimas eccłe multo tẽ
poꝛe abſtulerit qͥ diues eſt ł potẽsſi
penitet põt ep̃us ei gtis remittere/
vel in toto vł in ꝑte/exquo in poſte
rũvult ceſſare/a eccłaʒ iuri ſuo reſti
tuẽᷣ.qꝛ vtilitatẽ eccłe illud facit·
Ex pᷣmiſſis patet ꝙ tria ſunt ge
nera hoĩm qͥ ñ ſunt ſcom vuilhel in
ſtatu ſalutisiqꝛ ficte reſtitutionẽ fa-
ciũt · ¶ Primo qͥ nõ reſignãt oĩa bona
ſua in manuſ penitẽtiarij/ꝓmittẽteſ
ꝙ tm faciũt dãnificatis ꝙ tenebunt
ſe ꝓpagatis.qꝛ putãt ꝙ ꝓ modico qͥt
tabũt eosqꝛ totũ credũt ſe amiſiſſe
Scðdo illi qͥ ſi vellent dimittere ſuꝑ⸗
fluas expẽ ſas poſſent rapta reſtitu
ere· Tertio illi qͥ nõ reſignarẽt ĩ ma

nus penitẽtiari niſi crederẽt ꝙ pe⸗

nitẽtiarius reſtituèt eis ꝓ toto vel
ꝙ parte/quãdo neſcit cui facienda
eſt reſtitutio.Tales enĩ nõ ſunt ĩ ſta
tu ſaluãdoꝛx · qꝛ opoꝛtet ꝙ bona fide
et ſine fraude faciat raptoꝛ quicqͥd
põt vt dãnificatis ſatiſfaciat: ſi no-
uit eos:aut paupibuseroget:ſi ñ no
uit eos · Alias nõ eſſet abſoluẽdus a
penitẽtiario ſi ↄſtiterit ei ð eius im-
penitẽtia vel pꝛaua intẽtione·
Sed querit᷑ qͥd faciendũ ſit! qndo
quis dubitat/an vł qntũ alteri tene
atur. Rñdet ioh̊ fribur · in ſuo ↄfeſ-

ſionali · Qñ fit ſatiſfactio ꝓ aliquo

dãno/cuĩiꝰ qᷓntitas nõ eſt certa! peni-
tẽs tm offerat/qᷓntũ ꝓbabiłr putat
dãanũ illatũ fuiſſe · et tũc dicat ipſevł
media pſona ꝓ eol tm̃ damnũ vobis

fadũ eſt, vt ꝓbabiłr credit homo il-

le.ſi ſerret vobis plus deberi ſatiſ-
faceret · Si ergo minus eſt remitta

tis reſiduũ · ſi ĩplius eſtꝭ vos de bona

volũtate ſua ↄtẽti ſitis · Sic etiã qñ

aliqᷓ debita ſũt dubia puta ſoꝛtes te

nebat᷑ alicui ex mutuo,b ex alia cau

ſa in · x. flo· ſed dubitat an ſoluerit ei
vel nõ ↄſulo ꝙ ſp ad volũtatẽ credi

toꝛis,/vel p arbitriũ ſatiſfaciat· Cũc
enĩ ulle in quẽ cõpꝛomittit᷑ ↄſidera-

bit rationẽ/et q̃litatẽ dubij. et ſcom

plus ad vnã ptem q; ad aliã ł ad

neutrã in ſua ↄſciẽtia declinat! ſeom
EH plus b minus ł medietatẽ dari iu

beat · ſic de dubio facit titudinẽ

Ca · vij · p quẽ fieri debeat reſuũtu
tio· ꝙ ñ fieri opoꝛtet autoꝛtate

epiſcopi · et infra in fine genera⸗
liſ regula datur reſtituendi ·

Aumo pᷣterea videndũ eſt ꝑ
quem poſſit fieri reſtitutio·

Quidã dicũt ꝙ ðbet fien ꝑ
ep̃ᷣm vaga reſtitutio · Et licet dodo⸗

res ſatis cõmunit᷑ hoc dicãt tñ ſactꝰ
tho · nihil dicit ð autoꝛtate ep̃i · Sco

tus in · iiij · di . xv · dicit · Non inueniẽ
inqͥt qͥs neceſſario ſit detminatꝰ me-

diatoꝛ in diſtribuẽdo iſta paupꝑibus·

Dieit inſuꝑ ꝙ ↄfeſſoꝛ vł aliqͥs de cu
Videt᷑ mibi
ꝑ ſeip̃ʒ/oſilio tñ alicuiꝰ põt illð di

ius fidelitate credat:

ſtribuẽ pauꝑibus:. qͥa tali mediatoꝝ
poſſet dare ut reſtitueret/de cuiꝰ fi
delitate pᷣſumẽt et tñ iſte ſibi appli
caret uł alijs vſibus qᷓ; deberet · Vn
de ubi lex diuĩa uł eccłiaſtica nõ li-
gat pſonã ſeqnda eſt ratio naturał.

Illa aũt dictat ꝙ pſona que tenet᷑

magis reſtituat ꝑ ſeip̃am q; ꝑ aliã

etieſtitfaie Artr
ttĩ felelrret whcin o⸗
olain unttinlta elgoliden
e wam gino kabet equtare ·
Er bltanttd b iiß ſus dare
onopanest d eynlniindefech
Aor ſcganmielettimila. Urr.
te gultq ſtei teni hnune
Knleree A Ne Andire
Neſen A Aunteninen nna
Apſtmti i eſoctdig d⸗
nmenuili chalmnan
Hegtanitr dſi pertlenſt,

nt kretaief
lalel ſchon⸗ aptoxey

velp arbiti ſauſfrir Tie
le mn que copromittit Mcerx⸗
auone et alltat dibi etſcn
is ad vni ptemq ad daͦba
main ſua aſceiöta detlint ion

l'minus ? medſtxt: dnnu

1ſe de dubio farit antidini

vñ pquẽ fen debezt reſint
19 ñ fieni opoꝛtet autoutate

topt et infrain fine generaa⸗

egila datur reſtituench⸗

onoßterea dendi ſt

quem poſſt fien reſtituto.
Quicã dict qy dbet fen⸗
aga teſttuno. Er let da
as comummt boc dicat mſe
bul datd autontitee ol⸗

licet nõ excludẽdo ↄſiliũ boni viri/ſʒ

includẽdo · Mec ſco · Pe · de pa · dicit!
ꝙ qꝛ pᷣſumebat᷑ olim/ꝙ ep̃ᷣi melius⸗
fidelius diſpenſarẽt ideo doctoꝛes qͥ
dã dixerũt ꝙ; ꝑ epᷣm fieri deberet·
Vbi g pᷣſumit᷑ dtrariũ ſcʒ ꝙ ſibiipſi
inburſet/et in malos vſus expẽdat:
potius debet diſpẽſari ꝓ aliũ · Domi
nus guido archiõ · bononiẽſis · xiii · q ·
caĩ · ꝓbat multipłr/ ꝙ ipſemet ra-
ptoꝛ bona incerta q̃ debet pauꝑibꝰ⸗
dare põt/ſine licẽtia ep̃i vel alicuiuſ
iudicis · Vnde nõ dubito ꝙ ep̃us nõ
pʒ ſe intromittẽ de talibuſjn in defe
ctu · Vbi aũt èta ꝑſona teſtatoꝛe de-

putata eſſet iſta exeqͥ debet · Archi ·

etiã li · vj · de teſta:et iohã·anin no-
uella in decretali dicta religioſus di
cit! ꝙ vtraq; opinio habet equitatẽ ·
Et ꝓbat archið · ubi ſup̃ᷣ/ ſatis clare
ꝙ nõ ꝑtineat ad epᷣm niſi in defectu
alioꝛ/ſcʒ qñ nulli eſſet cõmiſſa. Vn-
de ↄcludit ꝙ iſte qͥ tenet᷑ reſtituere

põt ꝑ ſe diſpẽ ſare/vł de ↄſilio diſere

ti ↄfeſſoꝛis/ub alteri cõmittẽ in vita
vel poſt moꝛtẽ· Idẽ reſpõdit dñs ſi-
mon de mauilla. capellanus dñi pa-
pe/et auditoꝛ dñi poꝛtuenſis.·
Sed q̃ri᷑ qͥd faciet ↄfeſſoꝛ gene-
ralit᷑ loqᷓndo circa raptoꝛes alios et
alios debitis ĩuolutos· Rñdet ray·
ſevᷣm ꝙ maioꝛ vł minoꝛ fuerit violẽ
tia/vł fraus/ł dolus maioꝛ uł mĩor

debet eſſe diſtrictio iudicãtiſ·. Item

vbi maioꝛ ↄtritiol ẽᷓ ibi maioꝛ venia
Et qꝛ fere totꝰ mũdusĩuolutus ẽ ra
pĩnis ſic ꝓ poſſe tuo ẽre ꝑ mediũ · ne
nimia ſeueritas, vł remiſſio pire fa

ciat q diſcreta potat eqͥtaſ ruocare

Ta.· viij · incipit kctare de reſtituti

one fame honoꝛis· qmalũ ſit ð⸗
trabhẽ · differẽtie ſex detrahendi·
qſtiões plures de offẽdentibꝰ ꝓxi
mũquõ recõciliatio ſit facienda.

Ecundo pꝛincipałr videndi
erit! quõ reſtituẽde ſint fa-
mea honoꝛes/et recõciliatio
offẽſi quõ ſit faciẽda. qꝛ recõciliatio
quedã videt᷑ reſtitutio · de qbus di⸗
cent᷑ plura · Videlicet cur ſit de his
reſtitu io faciẽda:quis ad hoe tene
atur:quantũ ·quomodo · et quãdo.
De pmo notandũ ꝙ ledere aliũ ĩ
fama indebite ẽ valde graue · Pri⸗
mo qꝛ plus nocet qͥ aufert famã qᷓ;
qui aufert diuitias multas. eliuſ
eſt nomẽ bonũ qᷓ; diuitie młte · vt di
ci? puerbiox· xxij · Scdo diuitie mul
te ablate/poſſũt ſtitui · ſʒ famavix·
quia foꝛte nõ credet᷑ illiñ poſt leſio
nẽ vellet ſe excuſare · Poteſt etiam
iã vbũ eſſe delatũ ad tot ꝙ qſi im-
poſſibile ẽ ad tot deuenire excuſati-
onẽ · Ideo bñ dicit᷑ in glo · ſup lucã!
famã eſſe rem lubꝛicã · q ſiẽ aliqᷓ res
lubca de facili effũdi᷑/et q̃ſi impoſ
ſibile eſt eã recolligil ita et famam-
Tertio qꝛ ledẽs famã alterius/non
ſolũ illũ ledit cui detrahit/ſiẽ fur il⸗
lũ ſolũ cui furat᷑ ſed om̃es illoscoꝛã
qbus loquit᷑. Sicut ille qͥ mouit lu-
tũlledet ꝑ fetoꝛẽ om̃es coꝛã qba mo
uet · Vnde augꝰ· de vᷣbis dñi peccat
in vos frat᷑ ſi uobis ſciẽtibꝰ peccat·
qꝛ q̃ntũ in eo eſt! vos exẽplo coꝛrũ-
pit · Exq̃ patet ꝙ audire pcẽ̃m alte
rius nociuũ eſt audienti · MPropt᷑ pᷣ
fata dicit ambꝛo · Tolerabilioꝛes ſt
fures/q veſtes et alia bona nr̃a diri
Piũt qᷓ; fures qͥ famã nr̃aʒ lacerãt·

3
△

”

mẽt᷑ aliqͥs adeo armatus paciẽtia: ꝗᷣ

Notandũ ſcðõðo ꝙ inter oĩa gene-
ra leſionũ ·leſio qᷓ infer᷑ ꝑ linguã vt
freãnt᷑ eſt granior · MPrimo enĩ qui/
dã ſunt qͥ nocẽt in rebusvt raptoꝛeſ
et incẽdiarij· ſed Suius nocẽt ſagit-
tarij q̃ͥ infigũt ſagittas in ꝑꝓſonas·
ſic facit lingua mala ·qᷓ nõ ſolũ in re
bus ſʒ etiã in pſona nocet · Ideo di
ciẽᷣ hiere · vij· ſagittavulnerãs lingua
eoꝝ · Scðo qꝛ ſũt qͥdẽ q̃ nocẽt in pſo
na pvbera · ſʒ ñ ꝓfũdat᷑ interdũ leſio
vſq; ad interioꝛa · ſʒ nõ ſic in lingua

ummo leſio eius pꝑtingit vſq; ad oſſa

Stutũ/ↄfringẽs ea · eecle · xxvĩiſ· fla-
gelli plaga liuoꝛẽ facit· plaga aũt lĩ
gue cõminuet oſſa · Certio qꝛ ſũt ali

qua nocumẽta qbus reſiſti põt p ſeu⸗

tũ et ᷓmodi ꝓtectoꝛia · ſed vix inue
nõ ſautiet᷑ a lingua · Exemplũ de
iob q nõ fuit motus ad dãna rex/ulł
coꝛpoꝛis flagellũ videt᷑ motus a lin
Zua vxoꝛi · dicẽs ei · q̃ſi vna de ſtul⸗
tis mulieribus locuta es · Eiuſdẽ · i ·
Et pſal· filij hoĩm dẽtes eox armad
ſagitte· et lingua eoꝝ gladius acu-
tus.qſi dicẽt· ſiẽ iſtis gregatis non
põt reſiſtil ita nec lingue male · Cum
igit᷑ iux dicta in tctatu p̃ſenti · c · · ·
et p̃ᷣcedẽtibus uſte auferẽs vł de-
(inẽs rẽ temꝑalẽ inuito dño teneat᷑
ad reſtitutionẽ a foꝛtioꝛi tenebiẽ de
tractoꝛ vł ↄtumelioſus ad reſtituti-
onẽ fame · quã det᷑ctoꝛ occulte/cõtu-
melioſus vo aufert ĩn faciẽ publice
Quibus vo ſatiſfacẽ teneat᷑ no-
tandũ ꝙ detractio et ablatio fame
põt fieri multipłr · Nam fieri poteſt
ſex modis · vt dicit ſanctus tho · ſcðᷣa
ſcðe · q· lxxĩij · ar · iij · VHrimo dicendo
falſum ſcient᷑ vel ignoꝛant᷑ · Scðo ſci

tũ malũ ꝓximi augẽdo vlłt qᷓ ſcit.
Tertio occultũ malũ reuelãdo· Q-

to bñfactũ in malũ int᷑pꝛetãdo ſeu ꝑ

uertẽdo · Quinto bonũ ꝓximi negã
do · Sexto tacẽdo/cũ qͥs audit ꝓxi-
mo falſum ł inhoneſtũ imponi · Itẽ

fit leſio fame ꝓximi qñq; planis v-
bis · qñq; artificioſis vt ꝓ cãtilenas
vel dictamĩa · qnq; nutibus ſignis·

ejñq; ſcriptis etiã/q appellant᷑ libelli

famoſi · vt cũ aliqͥs ſeribit cartã in ĩ⸗

iuriã /vł in infamiã alterius· et ꝓĩi-

cit eaã occulte in eccłam/ł in plateã,
vel domũ · vt illa inuẽta alius infa-

met᷑ · Itẽ ſiẽ dupłr aufert᷑ res tẽpo-
ralis ĩuito dño/ videlicet occulte et

vocat᷑ furtũ/et publice et tũc vocat᷑

rapina ſic fama dupłr aufert᷑ ꝓxi-
mo.·videlicet occulte et dici᷑ detctio
q̃ eſt denigratio fame aliene occulte
facta· et manifeſte in faciẽ alicuiuſ,
et diciẽ ↄtumelia · et eſt Suius pec-
catũ · qꝛ plus ibi ↄtẽnit pximus q; in
derctõe · Om̃s qͥ p̃dictis modis famã
ꝓximi ũuſte ledũt tenen?᷑ reſtituẽ ·
Vngde beatuſ aug · in regula· Qui-
cũq; ↄuitio/vł maledicto/vł etiã cri-
minis obiectu aliquẽ leſerit memĩe-
rit ſatiſfactõe qᷓntotiuscurare qð fe-
cit · Sup qbus hũber · dicit · Notãdũ
inqͥt ꝙ ↄuitiũ ꝓut ꝓpꝛe accipit dicikᷣ
expꝛobꝛatĩo alicuĩꝰ vilis ↄditionis · qᷓ
põt eſſe ſine pcto/ ſiẽ cũ aliqͥs vocat
filius meretricis et ſiłia · Dic duitia
tus ẽ ſaul filio ſuo ionathe · i · reg · i ·
filij młieris vltro rapiẽtis vie · Oa
ledictũ vo eſt imp̃catio alicuiꝰ mali
alteri · ſiẽ faciebat golias dauid · de ꝗ
dicit᷑ · ii · re · xvij · Maledixit philiſteii
dauĩid in dis ſuis · Obiectio vero cri
minisẽ impoſitio alicuiꝰ facti culpa-

euimni c0t wi n⸗
iiggtrſis nli er

lttinmumi Qudem

Gclerane,tartuu iclinat ad
ͦtendi Dim iat ieni

F tdrns lent tar

fſidebres uhät it
ganweditſererren h
ſüatangl nd iin ii
Feungnifitattmagn
Cuttedeethreſini U

inngl iniiide

nſyetytt tſeten fi

4 ſr dimnitrt jlate a⸗
AE

neltu imponi 6
ame pnmi nee
8 ardificoſis Ntpcatleng
amharqhig, nuubigifgi
npag eta appellank ibeln
vt ci alisſenbtcatini
rin infamii Alteniset gi⸗
culte in erclam kin arz
nu vt illa inuẽta dinginfr
t ſtẽ dupkr auferk res tid⸗
to dño/ videlcet oreultet
ti et publice et tũc vorat
ſic fama duplr aufert pxi

lucet occulte et diclk detctio

igratiofame allene ocrulte
mamfeſte in faci? Aluuiuſ⸗
tumela et eſt Sunus pet⸗
lusibi dtnid pumus chin
DOñs pdchs molbfan
nuſte ledit tenent reſntue⸗
beatuſaug inegla On
e etiã ar
to vl naledco no
biechu alique leſent me⸗
1,,: Cvtubeln goſe⸗
aloe qntoto a⸗

Not
i r koi

bilis · ſicut accĩdit coꝛã ſalomone · ijj ·
re · ii · litigãtibus duab? meretricib⸗·
qua vna falſe imponebat alij oppᷣſ
ſionẽ filij ſui et negãti dicebat/men
tiris · Vix aũt inuenit᷑ aliqdᷣ genꝰv

boꝛ/ꝑ qð litigãtes ſe ledãtq; redu

ci ñ poſſit ad aliqð iſtoꝝ · Eſt aũt ſen
ſus vᷣboꝛe auguſ.quicũq; ↄuitioc̃ id
eſt quicũq; aliq̊ genere vᷣbi malicqͥa
poſſunt oĩa mala reducĩ ad aliquod
iſtoꝛe)le ſerit aliquẽ/qð ſeʒ genus le-

ſioniſ eſt valde Sue memĩerit id eſt

nõ obmittat ſiẽ faciũt obluũoſi qͥ ex
obliuione obmittũt facẽ qð debẽt ·
Sũit aũt tres differẽtie hoĩm int᷑
eos qͥ ex ira vł inuidia ꝓximũ in fa
ma ledũt ł turbãt · Quidã enĩ faci-

le iraſcun᷑ et cito veniã petunt · Et

hi ſunt ſiẽ aqua q̃ cito caleſcit cito
frigeſcit · et H̊ minus malũ · Quidam
facile iraſcunt᷑ tardius inclinãt᷑ ad
veniã petendã · Mi ſunt ſicut ferrũ
ignitũ qdð tardius caleſcit · et tardiꝰ
frigeſcit · et H̊ peius · Quidã aũt ſunt
qui nunq;volũt petere venũã · Et hi
ſũt ſicut lapisalbeſton qͥ accẽſus nũ
qᷓ; extinguit/ſicut ait btᷣus augꝰ in ð
ciuitate dei · et ̊ᷓ¶ peſſimũ · Vnde au
guſ. in regula · Melioꝛ ẽ autẽ qͥ quiſ

ira ſepe tẽptet᷑/tñ ĩpetrare feſtinat/

vt ſibi dimittat cui ſe agnoſcit feciſ
ſe iniuriã qᷓ; qͥ tardius iraſcit᷑ et ad
petẽdũveniã tardhꝰ ĩclinat᷑ · Qui aũt
nũq; vult petẽ veniãlſine cauſa ẽ in
monaſterio/etiã ſi inde nõ ꝓiiciatq᷑ ·
Sed q̃rit᷑ vtrũ q libet ho quĩ ꝓxi-

mũ offẽdit vᷣbo teneat᷑ ad recõcilia-
tionẽ/ł venie petitionẽ · Rñdet bea

tus augꝰ · in regula ꝙ nõ ·qꝛ; pᷣlati ab
hoc excuſant᷑ ſpectu ſubditoxę · ñ qñ
infamarẽt male ſubditũ: Inde di-

cit ſic ad pᷣlatos· Qñ aũt neceſſitas

diſcipline/in moꝛibꝰ cohercẽdis dicòè

vos dura vba cõpellitſi etiã ipſi mo

dũ vos exceſſiſſe/ſentitis /nõ a vobis

exigit/vt a vobis ſubditis veniã po
ſtuletis · Et cauſam ſubiũgit:ne apð
eos qᷓs opoꝛtet eſſe ſubiectosdũ ni
miũ iʒuat᷑ humilitas/regẽdi frãgat᷑
autoꝛitas · Qñ enĩ qͥs ſe humiliat/vt
puta vlt᷑ qᷓ; deceat ſtatũ ſuũ · nimia
eſt iſta humilitas · Vnde eccle · xx ·
Eſt iuſt qͥ nimiũ ſe ſubmittit młta
Humilitate · Et ſic facit pᷣlatus qͥ p

eæxceſſum in duro mõ loq̃ndi petitve
niĩã a ſubdito ſuo · Veꝛe quia hoc nõ

eſt neceſſitatis.ideo dicit beatus au
guſ non avobis exigitur ·

Scòõo g ꝗq̃ri᷑ cũ hoc poſſit fieri et

nõ fieriqͥd erit melius · Rñdet hũ-

ber · põt dici ꝙ ſcm diuerſas ↄditio-

nes eoꝝ a qbuſ petun᷑ Gmodivenie
et aſſiſtentiũ põt G̊ iudicari · Si enĩ
tłes ex G̊ magis ĩ bonũ ꝓficiũt poſ
ſunt hec fieri · Si aũt inde abutunt᷑
in ſuꝑbiã/vt cũ qͥs ex ̊ ſe putat mi-
nus reũ/ł p̃latũ culpabilẽ/vł fit au-
dacior ad culpas ppetrãdas/et ſił ia?
melius ẽ nõ fieri · Non enĩ dñs/pha

riſeis ſcãdaliſatis in eis dictis ub fa-⸗

ctis legit᷑ vnq; ſatis feciſſe · Siquidẽ
cũ oĩ regimini ãnexa debeat eſſe au
toꝛitas,/ et ex minoꝛatiõe eius młta

mala ſequan?᷑/et ꝑ humiliationẽ ni-

miã ad ſubqdltos eneruet · ideo dicit
auguſ. dũ nimiũ ſerua? humilitas
regendi frangat᷑ autontas⸗

Ca. ix · an leſus teneat᷑ dimittẽ of
fẽſam . qᷓ ſit iſta dimiſſio· de ſigniĩs
amicitie oſtẽdendis · et ſimilibus·

Vamuis autẽ dictũ ſit/ le-
dẽs iniuſte ſeu offẽdens de-
beat petẽ veniã a leſo! q̃rix
vtrũ leſus teneat᷑ alteriveniã petẽ
ti dimittẽ · Rñdet᷑ ꝙ ſic · Tũ pᷣmo qꝛ
ille qͥ nõ remittit hoĩbus nec deꝰ di-

mittit ſua pcta/teſte chꝛiſto dicente

mathᷣ · vj · Si nõ dimiſeritis hoĩbus!:
nec pater dimittet vobis peta · Tũ
ſcõo qꝛ qð peius ẽ/dĩmiſſa(niſi dimi
ſerimus) repetit · vt patet in exẽplo
math̊ · xviij· de ſeruo cui pat᷑familiaſ
dimiſerat decẽ milia talẽta qᷓ̃ repe-
tijt · qꝛ nõ dimiſerat cõſeruo ſuo · Tũ
tertio qꝛ qdð magis timendũ eſt cũ g
ui pena extoꝛſit, ᷣdens eũ toꝛtoꝛibꝰ·
ſiẽ dici᷑ ibidẽ · Et ſubdit᷑ · Sic et pat᷑
meꝰceleſtis faciet vobſi ñ dimiſeri
tis vnꝰ qͥſq; fr̃i ſuo de coꝛdibus vr̃is ·
Querit᷑ ſcðo ex qͥbus cauſis veni
at ꝙ qͥs nõ petit veniã a leſo· Rñde
tur ꝙ a tribuſ ̊ ꝓuenire ſolet· Vna
eſt coꝛdis cecitas · ra enĩ obſcurat
aĩm vt ñ ðgnoſcat qͥs interdũ ſe cul
pã habẽ vbi culpã habet · et qꝛ nõ co
gnoſcit culpã nõ petit veniã · Vnde
pſal· ſuꝑcecidit ignis ſcʒ ire · et nõ vi
derũt ſolẽ videlicʒ veritatis · Alia ẽ
ſimulata iuſtitia · vt cũ qͥs dicit:ñ ex-
pedit illi/vt ego me ſibi humiliẽ·. qͥa
inde eſſet ſuꝑbioꝛ · et ſiłia · Sed ſi h
ratio bona eſſet nõ debuit ſe chꝛſt⸗
humiliaſſe · qꝛ eius humilitas młtis
fuit in ruinã· Alia eſt duritia coꝛdis
Cor autem durũ male habebit ĩ die
nouiſſimo · iſaie · j ·
Queritu᷑ t᷑tio · vtrũ leſus teneat᷑ di
mittẽ offẽdenti impenitẽti nec ſatiſ
faciẽti! cũ deus cuiꝰ miſericoꝛdia ex
cedit humanã in infinitũ nunq; di-
mittat impenitẽti · Rñdet᷑ ꝙ ſic/q̃n

tũ ad remiſſiõz intrinſecã coꝛdis ſcʒ
quo ad rancoꝛẽ vł irã· nõ ratõe illiꝰ
quo impenitẽs! ſed ratõe ſuũpſius,
ne peccet · Et ideo nõ eſt ſiłe de deo
et nobis· qꝛ ipſe deus nõ habet irã
Eimodi in ꝗᷓ poſſit eſſe pet̃ᷣm · Et ſi ob
iicit᷑ · lu · xvñ · dicik/ſi ſepties ĩ die pec
cauerit in te frat᷑ tuus/et ſepties in
die ↄuerſus ad te fuerit dicẽs/ peni
tet me dimitte illi·g& a ↄtrario ſenſu
videt᷑ ꝙ ſi nõ penitet,/ nõ ẽ illi dimit
tendũ · Qõð vide᷑ dicẽ gloſa int᷑linia
lis,/dicẽs? ne nĩmis remiſſa ſit indul
gẽtia · Et glo · marginalis, nõ iubem̃
paſſim peccãtiſʒ pnĩaʒ agẽti dimit
tere · Rñdet᷑ impenitẽti peccãt in
nosnõ tenem̃ pcta dimittẽ dimiſſiõe
ext᷑ioꝛi · Et ſic intelligit᷑ glo · intlinia
lis· łnõ tenem̃ in foꝛo pe nitẽtiali di
mittẽðẽ · 4 ſic loquit᷑ glo · marginal · Et
hec ñ ſũt tra illa qᷓ dicta ſunt de di
miſſiõe interioꝛi faciẽda offẽdẽti fñᷣ
Queri᷑ qrto quid ſit iſta dimiſſio
exterioꝛ q̃ᷓ dimittit offẽ ſus offẽdenti
Non enĩ põt dimittẽ culpã offẽden-
tis · Itẽ ſatiſfactionẽ nõ dimittit er ·
qꝛ iſtã ſoluĩt iã ex q̃ ſatiſfecit ei ple
narie · Rñdet᷑ dici põt ꝙ Gmodi re-
miſſio nõ ẽ aliud qᷓ; acceptio ſatiſfa-
ctionis ł indicatio recõciliatõis vᷣbo
vł facto exp̃ſſa · vt cũ offẽ ſus offẽ dẽ
tẽ flectentẽ genua eleuat/ł dicit do
minus pcat vobis/vl pco vob / vel ſa
tiſfactũ eſt mihi · et ſimilia ·
Querit᷑ nto an poſt modi ſatiſ
factionẽ/vł etiã añ/facta dimiſſione
intrinſeca!licitũ ſit ſigna rancoꝛis re
tinẽ · Rñdeðt᷑ ꝙ quedã ſignoꝛe G̊mo-
di ſunt ꝓpinqᷓ quedã remota · Propĩ
qua q̃ ingerũt ꝓbabilẽ ſuſpitionẽ de
rãcoꝛe · vt cũ aliqͥs nunq; vult alij loqͥ

Petik tſiiſn
giotſeruitor an⸗ 4 len
etretnecſ diin
zpinmintci e et
Gftßpbon im / uce

terti b i tit n iecn

,Imi'Eà. okechots
iitorobiit etes enn
Aleero rutt eſe venmn.

Ouentsbro vti iunanbte

nutqree dclatone innitis
Ppj ben tet Riget egilanit qn

m V bilsendin ſin Au lwi
ttuehiAadnen wirdr⸗

OtMiſtndicfilid nm ba

onhaliaſadl i ſene e.
D
poſzigalß tnen taiefee
Antakd in caſi tinini

bberaretaigr ee⸗,
lgoer aſe gtitga e

raſ *

fakn ſalite,

u. Qs vdet deci geliitinin

„ „

Nces: ne nimis remiſ ſtincl

4. Et glo⸗ marginaig rönlee

m pexcati ſ pnizagendint
ñidet impeniteti petinin

tenem peta dimitts dinniſle

1 Lt ſe intelligi? glo intlina
tenem in foꝛo penitetal di
ſe loquit glo. marginal . Lt
ſit otra Ulaqq dicta ſuntde di
eintenion facleda ofedeti fi
ent arto quid ſit ſta dinuſ⸗
oꝛq dimittit gfelus offecent
eni pot dmnitte ciſ offlen
ſ ſuffeciend wdminn
ſolutuͦ er ſanſfet eipe
· Rñdet die hotq Pnnocl
: hartepto itſ
. noẽ aliuc qhacea
kindcato rrcoglatß⸗ 1
ns bin ſmfſrofil

et toꝛuo vultu ſꝑ eũ reſpicit, ſiłia.

et iſta nulli licet retinẽqꝛ ab oĩ ſpe-
cie mala abſtinendũ eſt · ſcõm apłm.·
i·theſſo · v · Vñ ſiẽ eleaʒarꝰ.jij.macie.
vj · abſtinuit a carnibꝰ ſil ibus poꝛci-
nis ne videret᷑ comedẽ poꝛcinascar
nes, ſic ſcãdaliſaret᷑ ita nõ debʒ qͥs

ila ſigna facẽ/ꝑ q̃ ꝓbabiłr crediẽ eſ

ſe in odio · Signa remota ſunt q̃ nõ
ingerũt argumentũ ð odio/licʒ odiũ

ſubſequat᷑ · vt ſũt ſubtctio familiari

tatis ſeruitioꝛe aliq̃ et ſiłia· a iſta

licet retinẽ oĩbꝰ/dũmõ nõ fiat malo

aĩo·ĩmo interdũ põt eſſe meritoꝛiũ:
cũ fit ſp bonũ alteriuſ. Quid g diciẽ
interdũ ꝙ E̊ nõ debẽt facò pfecti· ſi
intelligat᷑ ꝙ ̊ nõ eſt pfectiõis/verũ
eſt · Aliter nõ videt᷑ eſſe verum.
Querit᷑ & ſexto vtrũ ĩiuriatuste

neat᷑ qᷓrere recõciliationẽ iniuriãtis

ipſo ñ penitẽti· Rñdet᷑ regularit᷑ ꝙ
non · Vñ brus auguſ.ſuꝑ illũ locũ/ſi
frat᷑ tuus hʒ aliqͥd aduerſꝰ te ſic di-

cit id ẽ ſi tu eũ offẽdiſti. Nã nos ha
bemꝰ aduerſus eũ · ſi ipſe nos leſit.

Vbi nõ eſt opꝰ ꝑgere ad recõcilianõ

tñ poſſʒ qͥs ad ̊ teneri ratõe frat᷑ne
caritatis/jin caſu ſcʒ ſi crederet᷑ ꝓba

bilłr! ꝙ ꝑ ̊ liberaret aĩaʒ eiusa moꝛ
tali odio.et nõ eſſet occaſio mali,vel
in alijs HG̊modli · Si vo dauid ̊ fecit
reſpectu ſaul. i · re · xxiiij · et · xxvj. ſi
miłr quidã ſancti opera fecerũt Pʒ
fectionis cur nõ faciemusꝰ
Querit᷑ ſeptimo vtrũ nõ pᷣcedẽte
recõciliatõe teneat᷑ aliqͥs/nõ ſolũ di-

ligẽ affectu iniuriantẽ ſʒ etiã ei bñ

facẽ. Rñde᷑ ſic etiã om̃s tã pfe-

cti q; impfecti·qꝛ illud bũ bñfacite

bis à oder̃t vos/dixit dñs nõ ſolũ di
ſcipulis in mote/math · v· ſʒ etiã tur-
bis in ſermõe in plano · lu · vj. Tñ qͥa

pᷣcepta affirmatiua nõ obligãt n in

caſu' ples poſſent eſſe caſus in qbus
tenet qs magis bñ facere amicis/qᷓ;
inimicis · quia foꝛte non tenet᷑ inimi

cia! niſi in caſu neceſſitatis .

Ca · x· oſtẽdit quã foꝛmã ſeruare

ðʒʒ in reſtituẽdo qͥ leſit ꝓximũan
ad om̃s ſatiſfactões · an poſſit pᷣla
tusrmittẽ tturiã illatã (bdito ſuo

Vomõ aũt ſub qᷓ̃ foꝛma/æx
equi ðbeat ſatiſfactõz tene
at᷑ ille qͥ leſit aliũ vᷣbo docet

Hüũber · in expoſitiõe regłe.ca.cxlix.

dicẽſ/ꝙ triplex põt eſſe Gimodi ſatiſ
factio · Vna ẽ ꝑvba vt cũ quis petit
veniã de offẽſa ab offẽ ſo · Sic facie-
bat auguſ.ſcribẽs hiero · dicẽs · Ob⸗
ſecro te ꝑ mãſuetudinẽ ieſu chꝛiſti:
ſi leſi teignoſce mihi · Alia ẽ ꝑ coꝛpo
ris humiliatiõʒ · Sic fecit ſemey da⸗
uid/cui maledixerat · ij · re · xix · Se⸗
mey ꝓſtratus coꝛã rege dixit ad eũ
Ne reputes mihi dñe ad ĩniqͥtatẽ ·
neq; memĩeris nuriã ſeruĩ tuĩi · Ter
tio eſt ꝑ obſeqͥa · ſiẽ iacob muneribuſ

voluit placare fr̃eʒ ſuũ eſau · ro.xij·

Si eſurierit inimicus tuꝰciba illũ.ſi
ſitit potũ da illi· qſi dicẽt ꝑ hoc placa
bis eũ · redibit amicitia.
SDed circa h̊ pᷣmo q̃ri?᷑ nunqᷣd te-
net᷑ qͥlibet offẽdens ad om̃s Emodi
ſatiſfactões. Re. qꝙ; nõ qꝛ ſicut ledẽs
aliũ in rebꝰ nõ tenet᷑ n ad certã q̃n-
titatẽ rei reſtituẽdelita et offẽdens
vbo nõ tenet᷑ ad om̃s ſatiſfactões/ ſʒ
ad certã ſcõm qntitatẽ offẽſe·.qꝛ ſi of
fẽſus petat nimis põt ſufficẽ offen-
dẽti ſatiſfacẽ ſcdᷣz arbitriũ bonĩ viri
q;uis laudabile eſſet plus debito ꝓ

pace fratris facere in hoc caſu.

Scðdo q̃ri᷑ nunqͥd pᷣlatꝰ in religio fui zf Iomd d,ne e
zeté E in religio fuiſſe . Deinde ſciendũ ꝙ ſi aliq̃s fa- rtid n nH n
one põt remĩttẽ Hmodi ſatiſfactionẽ cit œ in ſe E P babæ . ein e
2 Pori t ꝙ in ſe ẽ ꝓ habẽda pace alteriꝰ (tr vrelig 654
faciendã ſubdito ſuo ꝓ offẽſa ſibi fa licet habere nõ poſſit t wſi e, Stdepun 1 .
vend ice ere nõ poſſit ſufficit ̊ ipſi ðJ” ſte ſen e
ctal cũ de ĩure nãli videat᷑ eſſe, vt ei ad deũ · dirit apk Ee
ecn de ar Eeilie, ad deũ · Dropt᷑ qð dicit apłꝰ ro · xij · rtie den en
ſatiffaciat in ̊ñ põt diſpẽſari. . Si fieri põt qð in vob eſt cũ oĩb⸗ hoĩ irtieif .
põt dici ꝙ ſicjſiẽ et põt remittẽ debi bus pacẽ habentes · Mechũber⸗ ¹ ceſl, bwſoflet de. zn
tũ pecunie · qꝛ ſiẽ bona ſibi debita ſt ne aimtini⸗ peᷣ
in ptãte pᷣlati/ ita ꝑſona ſua · Nec .. oRtdiè Intz gamæ S e renike dad egilne
1 1 . Fi 4l. . Ca· xj. oſtẽdit qntã famã qͥ tene ẽ“”M — Aſ *
relaxat in ius nale· q; imputat in a&ꝶreſſituẽ· et ponũ?᷑ qnq; mod qᷓ hehſ. an
hoc caſu fieri ſubdito! qð fit pᷣlato · bus ledi pẽt ꝓximꝰ in fama. 3 punt i tonng efr
Tertio qri?᷑ · eſto ꝙ aliq̊s offendat in qlibet opoꝛtet fieri reſtituti⸗ . unt nehen recriͤn Edr
aliũ vbo in ſecreto/a petit offẽſus ſa 3. ſtſendenn
tiſf achiõz 7 2 tbiber ut ug
tiff achiõz ĩ publico/ nunqd tenet᷑ ad Vantã aũt qͥʒs teneat᷑ reſti- ctens. Vorbube m
uerſo offẽdit aliqͥs aliquẽ in publico tho · ſcõa ſede · q·lxij· ex ſco· eendittirpr ol/
vult ſatiſfacẽ ĩ ſecreto tm̃ nũq̃d ſuf in. iiij · diſ. xx · Scm q́s notandũ q; Niifagucbr iiiyyt gans⸗
ficit er · Ke· ad bmũ. Nõ tenet᷑ niſi fama dtingit alicui auferri qntupłr· g ñſir r li inl —
foꝛte qð factũ fuit 1 ſeereto publica- Primo vex erimẽ et iuſte de aliq inj i qngb et⸗ um . .
tũ fuiſſz · ſiẽ fur qð latẽt accipit n te manifeſtãdo. vt cũ aliqͥs malitiã al- ſt et iceſe ſiue e⸗
net᷑ publice reſtituẽ · Ad ſcõm dicenð teriuſ marmifeſtat er qᷓ coꝛrigẽ habz eroirtnjqnt tülreat a N
Anhc Et Sorume ad hoc aut ſi ẽ incoꝛrigibilis ſcdᷣm euãgeliũ ifsnleneflmkfihsadg wrr
5 xerde paul denn pu ict vdẽ manifeſtat in ſpectu eccłe bona in olin nlelanen ublre 1n6 ce
berari ee, ñ ſuffecit occulte li tentẽe ſcʒ vt ↄfuſus a pct᷑o deſiſtat/ł fſaſtwetaanonnone Reauat Eenn
nne eun alis n oluit eul⸗ laltẽ vt ali diſcedãt ab eius ↄſoꝛtio aſſtnanſeſtn dariig int wei
pã alteri 6eultpen ſa 1 infectiuo et coꝛruptiuo/ ſeruato tam̃ nepuſienagandnifitere a
Factionẽ 4 detent oic t ſ cipe lati ꝛdine iuris frat᷑ne coꝛrectõis. Vnñ Gnanrfazdrllte ind en . wen
Fuiſſe. nun eiñ dicat ſe mentitu ſcõm pe · de thar · in · iij · diſ · xxj · qndo Ki Unleitres .
uiſſe nunqͥd tenet ad ᷣ ledẽs · KRe · aliqs ↄfitẽs nõ põt ſuũ peĩẽ̃m ſuffici- obuſargle vt⸗ Nrmina do
ſi offendens ſcit ſe dixiſſe vex· nullo ent᷑ notificare ſine notificatõe alteri int Goperi ndnie
mõ debet t᷑riũ dicẽ · nec H debet ab 3 . 5 percateg mani⸗
et 3 us pſone/vt ſi ↄgnouit vxoꝛẽ l ſile! thint Inanfeſäſtr. be
eo requiri · Si aũt ſcit ł credit ſe v⸗ 8 , htoraltger v..
it ſe di ſi ñ ĩminet lũ aliqð al at l Mdiſarne
miſſe falfum b dubiii: ſez in ſciẽ piculũ aliqð alteri ex ta wimii z, . n
Rn ſiuar Rnte een c3 in ↄſciẽ li notificatiõe, tũc põt notificare · Et ſſpatt neni ctig
lr lle⸗ reſtituè tenet᷑. Pot tñ dicẽ ray dicit ſi expᷣmit ↄfitẽs talẽ alie- aban rern ſin un
aliq alleuiãtia culpã ſu· vidlelicʒ æ nã pſonã pemtẽtiario bona intẽtiõe dcinn iro we
ex aĩ ꝑtbatõe illud dixit · EN ꝙ ita au- qui penitẽti 7 oſona põt pꝛo- evn naln etecr er
J —- n penitẽtiarius ẽ ꝑſona q pot pꝛo venn. er iNſan
ierat ł credebat tũc · licet mõ repu deſſe et nõ obeſſe/nõ vt ↄfitẽs ꝓdat ile nictho ginſe dt in
tet falſum. Ad Eᷣ aũt ꝙ dicat ſe mẽ⸗ ipᷣm pctoeꝛẽ/ſed vt penitẽtiariusoꝛet uen Mun . ee. Ac
titũ fuiſſe! nõ tenet᷑ · qa p 6 reuelaret pꝓ eo aut ſecreto laboꝛet ad coꝛrecti 1 Knich in — „
ſecretũ mẽtis ſue petin/qað ſibi młtũ onẽ eius nõ peccat/ſʒ potius meret᷑ iſtlle⸗ Ren *
nocèt alijs nõ ꝓdeſſet · qꝛ ita reſtau Simiłr ſi penitẽtiarius iĩnqrat ð il ſdeklin ere. .
Z ien alij hoc ꝙ; recognoſcit ſe la pſona bona fide,/ vt oꝛet ꝓ ea aut Gungenenhi⸗ . Ac
alſum diyiſſe · ſiẽ ſi dicẽt ſe mentitũ coꝛrigat eã in occulto dũmodo ñ co⸗ u ſherr Nnplide 4 ſ⸗
iet⸗ netneth . Rn
pſe whnetn laeſer
Neeen e
W wun dur

e

om dacend
t ad hoc
oculte li

voſuit cul⸗
R ſauſ
ſe mendtu

Vertiiitgn
cuere faniit
tho ſcda ſceni⸗
amd düngit altanialin
Prro ver gimẽ etit
mumfeſtäco. vt cü align
nuſ manifeſtat er en
ſè wom gibiloſen
nmmifeſtat in Mechlentn
tie grtofuſisain
Q t Ii diſeclt hun
ame urulftkteni

npede ter niiiß
. 4 tiill
ent Won⸗. ulmmili⸗
NR „ 6
e NAn ,ner

„ M. 7

e N vufn 3
niniti

e
S

gat ↄfitentẽ ad hoc dicendũ/nõ cre-
do dicit ray:ꝙ peccet · Itẽ ſcõm au-
guſ.qñ qͥs ſcit de ꝓximo religioſo cri
men aliqð pᷣmiſſa vnica ſecreta coꝛ
rectõe ſeu ãmonitiõeſi ſe nõ emẽda
uerit reus/ põt bono ſuo p̃ᷣlato dici ·
Dicit enĩ ſic augꝰ · Anteq; alijs ðmõ
ſtret᷑ ꝑ qs reus ſcʒ ↄuincẽdus ẽ ſi ne
Sauerit pus ꝓpoſito debet oſtendi/ſi

amonitꝰ neglexerit coꝛrigi · ne foꝛte

poſſit ſecretius coꝛrectꝰ nõ innoteſc&ᷣ
ceteris · Vbi hũber · dicit · Nota q;
iſta ſcõam coꝛrectõeʒ quã dñs docet
faciendã coꝛã vno vł duobus/math̊.
xviij auguſ.hie rſtringit ĩ religioſis,
qui nõ ſunt plene ſui iuriſ/ad platũ
tanqᷓ; ad illũ de qᷓ̃ magis põt pᷣſumi
poſſit ꝓdeſſe et nõ obeſſe · Vñ idẽ
hũber ·. c· lxxxvj ·qᷓrit vtrũ liceat cul-

pa fr̃is indicare p̃lato/ł fribus aliq̃

bus/ł in capło ꝓclamare publice nõ
p̃miſſa ſecreta ãmonitione.· Re.aut
peta ſũt manifeſta?! H quecũq;ʒ; ſint
ſiue pua ſiue magna nõ reqrũt ſecre
tam amonitõʒ. ſʒ publice ſunt coꝛri-
gẽda. Vnde · ĩ · thĩ ·v.peccantẽ coꝛã
oĩbuſargue · vtꝗ ceteri timoꝛẽ habe
ant · Slo·peccãtes qͥ manifeſti ſunt
Aut ſunt occulta et hoʒe q̃dã ſũt mo
dica infamiã nõ inducẽtia. ad hec,
nõ opoꝛtet ãmonitõʒ p̃cedere· ſed in
capło poſſunt ꝓclamari · Alia ſunt oc
culta ſʒ maioꝛa qᷓ̃ habẽt infamiã et
verecundiã ·et Hmodi qñq; ſunt ve-
nialia qñq; moꝛtalia/vt inebꝛiatio et
Hmodi. Et in iſtis ↄtingit interdũ⸗
Tcredit᷑ ꝓbabiłr ꝙ ꝑ ſecretã coꝛre
ctionẽ ꝓuideat᷑ ſaluti delinquẽtis/n
ſtatui ſue religionis· exemplũ de vꝛ
ro bono ꝙ ſemel inebnato. tũc ſer
uãdus ẽ oꝛdo frat᷑ne coꝛrectõis · vt p
mo ſecreto qmoneæt᷑ · Aliqñ vo dtin

git ſo alias circũſtãtias?ꝙ cred i ꝓ
babiłr ꝙ ꝑ Gmodi ſecretã amonitõʒz
nõ ſufficient᷑ ꝓuideat᷑ ſaluti delinqn
tis/et ſtatui religionis ſue. tũc põt
obmitti ſecreta ãamonitio.⸗ põt de
bet indicari p̃lato/b? alij viris boniſ
q poſſunt ꝓdeſſe et nõ obeſſe.ł etiã
põt de eoꝛe ↄſilio fieri ꝓclamatio in
capło/ſi põt ꝓbari culpa. Aliqñvero
tingit ꝙ credit᷑ ꝙ delinquẽs ẽ tan
te puerſitatis ꝙ ſi coꝛrigat᷑ ſecreto ĩ
currit odiũ erga coꝛrigentẽ, ł mala
machinaretot᷑ en/ł ex I dabit opaʒ
ad defẽdendũ łᷣ cooꝑiendũ culpã ſu-
am· tũc nõ debet fieri. qꝛ extreme
demẽtie eſſet! nihil p̃ter odiũ q̃rere
et fruſtra niti · ſʒ tñ p̃lato et alijs vi-
ris bonis ſcõm modũ p̃dictũ eſt indi
candũ · Mec de hũberto · Dictũ ẽ aũt
notant᷑ ſeruato oꝛdine iuriſa frat᷑ne
coꝛrectõis · Vñ fures latrões- ma
lefici/qͥ ꝑ iura publicant᷑ vt ceteri ti
moꝛẽ habeãt peccãdilpñt publicari
in infamibꝰtalibus delictis bona et
recta intentõe · Simiłrvbi ſeruat᷑ oꝛ
do debitus frat᷑ne coꝛrectõis.de quo
alibi videndũ eſt · Et in p̃miſſis caſi
bus licet infamatio aliqua ſequat᷑:
tamen nihil opoꝛtet reſtituere.
Seðdo ↄtingit ꝙ aliqͥs dãnificat ꝓ
ximũ ſuũ in fama,/ſ̊ verũ de eo di
cendo/ſʒ mõ iniuſto.vt cũ qs occultũ
crimẽ alteriꝰ ꝓdit ↄt᷑ debitũ oꝛdinẽ.

ſeu cũ ver crimẽ alterius ſz occultũ
nõ ſeruato oꝛdine iuris ↄt᷑ eũ in pu⸗

blico ꝓponit · Talis vt dicit · ¶.· tho · te
net᷑ illi daãnificato in ſua fama/reſti-
tuere famã ĩnqᷓntũ põt ſine mẽdacio

tñ. vt ꝙ dicat ſe male dixiſſe · k ꝙ in
iuſte euũ diffamauerit.ł alio tali cõ-
gruo mõ · Et ſi nõ põt ſibi famã reſti

tuere debet ſibi illud dãnũ ſulũi alłr

recõpenſare/ ꝓut de alijs dãnĩs ſup̃
dictũ eſt · Sco · etiã dicit ꝙ talis ñ te⸗
net᷑ reẽ tare vbũ ſuũ qð ꝓpoſuit in
publico · qꝛ ſic faciẽdo mẽtiret · ſʒ te
net᷑᷑ alio mõ licito reddẽ famã · vt ꝑ
modivba! nõ credatis eũ eſſe talẽ ·
male · n. dixie fatue dixi · Et iſtud ſu
um dictũ tũc eſt vex · qꝛ nõ ſeruato
oꝛdine iuris in publico dixit qð non
eſt verũ in publico · Et ideo fatuen
male in ̊ fecit · Itẽ dicẽ põt nõ re-
putetis eũ eſſe talẽ/ſʒ bonũ ·qꝛ qlibʒ
pᷣſumẽdꝰẽ eſſe bonꝰ donec ꝓbetotriũ
Tertio mõ ↄtingit ꝙ qͥ aliũ ĩfa
mat ł dãnificat in fama ĩiuſte/ fal
ſum crimẽ ſibi imponẽdolſic ꝙ falſe
eũ coꝛã ali accuſat de crimine de q̊ᷓ
nõ eſt reus · Talis tenet᷑ ſic reſtituẽ
famã q vbũ ſuũ retractet abſolute
apud omes ad q̊ ꝑ eũ puenit/dũmõ
ſciat et poſſit · Debet · n· ſcðᷣm tho · et
ſco·apud om̃es tales ↄfiteri/falſum
ſe in ieᷣ de iſto dixiſſe · ſimpłr rer̃ctan
do illud qð alteri impoſuit · et B fa-
cere debet ita publice ſiẽ ſibi impo-
ſuit · qꝛ alias nõ ſeruaret iuſtitia in
reddẽdo ꝓximo qð ſuũ eſt · Vñ ray·
dicit · reſtitutio fiat hoc mõ ſiue ſcri-
ptis ſiue vᷣbis qͥs aliũ in fama leſerit
videlicet vt vbi publice dixit vᷣbũ ł
cantilenã ꝑ ſe uł ꝑ aliũ/ vł etiã vbi
ꝓiecit libellũ famoſum/necnõ etiã ĩ
alijs locis vbi intelligẽt illũ ↄt᷑ quẽ
hec acta ſunt infamatũ occaſiõe di⸗
cti ſui facti ł ſigni publici ſimpłr re-
cognoſcat erroꝛẽ ſuũ · ꝓ poſſe remo
ueat vł ſaltẽ alleuiat ſic infamiam ·
Addit hoſtienſn ex tali publica re
cognitõe ille infamatus aplius infa
maret᷑ · Juilbel addit/a ſi audʒ dif-
famatoꝛ ſ facẽ p potentiã aduerſa
rij vł crudelitatẽ · Tenet᷑ inſuꝑ infa

matoꝛ cõponẽ cũ infamato de iniu⸗
ria·et humiłr nihilomĩinus veniam
petẽ in ꝓpna quidẽ ꝑſona ſi audet ·
ſi nõ audetſaltem ꝑ interpoſitã ꝑſo
nam poſtulet tacito nomine ·
CLuarto mõ ↄtingit aliquẽ infa-
mare ꝓximũ ſuũ:ſic ꝙ ñ imponit er
crimẽ in publico illud de eo aſſerẽdo
ſed murmurat· incaute ac ĩdiſtin-
cte cuicſiq;ʒ ł alicui coꝛã pluribus lo-
quit᷑· narrat Gmodi nõ tanq; certũ
ſibi/ſʒ dicit ſe audiuiſſe · An vo talis

tenea⁊᷑ illi famã reſtituere · Re · ſco ·

Rara fides ido qꝛ młti młta loquũ
tur. Iᷣo ſic m̃murãs/aut ĩincaute lo
quẽs de alio falſum crimẽ/ſcʒ dicen-
do apð alios foꝛte ille fecit/certe po
teſt eſſe ꝙ fecerit, aut dicẽdo ego au
diuĩ ꝙ ille fecerit ̊a boc!n tał oſtẽ
dat aliquã ẽtitudinẽ manoꝛẽ qᷓ; ex re
latõe cõmunĩ nõ aufert ex nat᷑a adꝰ
illi famã in opinione illoꝝ audiẽtũ

ꝗqꝛ ſi illi firmit᷑ ↄcipiãt credãt ex

illũ de q̊ ẽ ſermo criminoſum eſſelle
ues ſũt·qꝛ qͥ cito creddit leuis ẽ cor
de. Veruntñ qꝛ a ſcandalo puſillox
opoꝛtet cauere/ iuỹ illud pauli·i· co-
rinth̊ᷣ.viij · ſi eſca ſcãdaliſat fr̃eʒ me-
um nõ mãducabo carnes ineternũ/
multi ſunt tales puſilli leues ad cre
dendũ mala! ideo piculoſum ẽ coꝛa
ipſis talia audita ex relatu referre-
Et ſi ̊ fiat intentõẽe mala ſcʒ aĩo et

intẽtiõe ledẽdi famã illius de quo eł

ſermo! tũc nõ eſt facile excuſare/qͥn
ſit ↄt᷑ caritatẽ · ꝑ ↄſeqñs pctᷣm moꝛ
tale · Si aũt ̊ fiat coꝛã talibꝰ puſilł

et leuibus ad credendũ mala/et fiat

exin ↄſideratõe durũ eſt dicè ꝙ exe
at genus pet̃i venialis · qꝛ lingua in
lubꝛico poſita eſt· et qͥ nõ offendit in
vbol hic pfectus ẽ vir· iacobi · iij · Et

õ
tofabiniis inwſen
lnont lvy ileſetgis wn
ut wtatam rgatoni ſui qua
epnitinnitlcewer aime ib i⸗
ftign nlugtenet ſtaam in iudn
1 Rten ſeran noſtanm mich⸗

cruclt ſ/. poſe

nctcng anei Kaſcbna dd⸗

üfütnſchnihoneſdtue fand

Wlnd ginetndrenwrait
Ntiinio igdannde beng
l pcdinete eeleg ahit

tenni beni ilo en

pbareintenih,
tcnbl er nuli
llini pnkn ge⸗
gueſi

rneiinitenni o

töons ümfan
a nihiomingin
ck talick pſona ſiaucg.
ii ien repiſüe
uanto ma * 8
vn dn qreintr⸗

Pn inponte
inpublo ludde Giht

nurmurat. 4 incaute i ſͤr⸗
uucich b lruicriliſhale⸗
.mamat hmnodl ſb triheeni
ſͤdet ſeaudiiſe ln dotis
illi fama reſttiere Keſo⸗
a fideg ioqe mit miulonii
o ſe mmurig autincantel
de alo faſim crimi ſorer
dalios fote ule fert enepo
ſeg ferent aut dicco egoa
Plleferenthe bor n taoſt⸗
luã citudinẽ nanon q;zen e
comumi tafert exnkaac-
ma mn opinione or aucſeli⸗
lifinmi wyſt /grechterß
de eſerno Cimünoſum id
ſüt. zoͤto Geliklait
Uenmticka en cn

reiuz llic paltic⸗

dicũt aliqͥ ꝙ ſi quis ex alicuiꝰ tali re

latõe notã infamie inẽriſſet apud il

los apud q̊s ſic locutus eſt tenet᷑ ille
ſibi reſtituẽ famã. dicere apud eos
ſe falſum in ̊ de iſto audiuiſſe · ⁊ mi
nus caute locutũ fuiſſe · vł ꝙ ſibi nõ
fuit credẽdũ cũ tale ↄtra ꝓximũ di
xit · qm illud ꝓtulit ↄtra bonũ ꝓximi
de quo nullã certitudinẽ habuit · vł
aliquo alio ↄſimili modo reſtituat ꝓ-
ximo famã ꝓut melius poterit · .
Quinto mõ ↄtingit aliquẽ dãnifi
care aliũ in fama/ſcʒverũ crimẽ ſed
occultũ ſibi impoſitũ negãdo · Nam
eũ qui ſibi crimẽ imponit oſtẽdit ĩin
hoc mendacẽ · et notat eũ ð calũnia
id eſt de falſa criminis impoſitione ·
De iſto dicit ſco · ꝙ ille ſic negãs non
tenet᷑ retractare negationẽ ſuã qua
negauit in publicove crimẽ ſibi ĩ⸗
poſitũ · qꝛ nullustenet᷑ ſtatim in iuchi
cio ↄfiteri ſe reũ nõ ſtatim ↄuictus-
Tenet᷑ tñ ꝑ quedã vba ſobꝛia,/vt di⸗
ctũ fuit in ſcdðo mẽbꝛo reſtituè famã
illi accuſanti, quẽ indirecte notauit
de calunia· ſcʒ dicendo nõ habeatis
eũ ꝓ calũniatoꝛe · qꝛ credo ꝙ habuit
intentionẽ bonã ꝓponẽdo · ł foꝛte ip̃e
credidit ſe poſſe ꝓbare intentũ ſuũ ·
et deceptus eſt · Ex qͥbus patet q; pe
riculoſum ẽ aliquẽ in fama notare·
Vnge ſuꝑ iſto ꝓuer · xxiiij· cũ der̃cto
ribus ne cõmiſcearis dicit glo · E ſpe
ciałr vitio piclitat᷑ totũ genꝰ hũanũ

Ca · xij. quãdo reſtitutio fame ſit
facienda · et qſtatim,/an ante ac-
ceſſum ad offerendũ altare ·

Oſtremo qñ reſtitutio fame
ſit fiẽda! ſciendũ ꝙ ad ſj te-
net᷑ ledẽſ cito faciendũ · quia

ſiẽ in reſtitutionibꝰtempaliũ reꝛe/
ſine die vlł moꝛa debet ſtatim Sðbet᷑!
ata et hic · Vnde ephe · iiij · ſol nõ oc⸗
cidat ſuꝑ iracundiã vram. Et invi⸗
tas patrũ abbas agathon dixit. Nũ
qᷓ; doꝛmiui/nec litẽ habẽtẽ mecũ doꝛ
mire pꝑmiſi/qntũ ad virtutẽ meꝗᷓ pti
nuit ñ pᷣus in pace reuerterer cũ eo
Similrvbi ſupᷣ brus augꝰ dicit. Qui
cũq; duitio ł maledicto ł etiã crimĩs
obiectu aliquẽ leſerit! memĩerit ſa-
tiſfactione qᷓntocius curare qð fecit
Vbi hůber · ſuꝑ vbo q̃ntotius id eſt
ſine moꝛa · qꝛ debitũ eſt.et nõ põt ꝓꝓ
pꝛia autoꝛitate ꝓlõgari · Satiſfactõe
inqt curare qd fecit id ẽ tali ſatiſfa
ctione qᷓ ſit curatiua plage illate· de
quo plus eſt curandũ q; de gr̃a vel
amicitia fris vł alijs Gmodi · Idem
etiã veritas math.v.innuit· Si fra⸗
ter tuus habet aliquid aduerſum te
vade pᷣus reconciliari fratri tuo. et
tunc offeres munus c.
TCirca qð querit᷑ vtrũ offendẽg te
neat᷑ ad recõciliandũ freʒ ſtatim,/an
teq; accedat ad offerendũ aliq̃d dño
in altari cũ q̊ dñs videat᷑ mãdare·
Re · idẽ · aut offẽ ſus eſt abſens, aut
p̃ſeng · Si abſens ſufficit offẽdenti p
poſitũ ſatiſfaciẽdi ſine moꝛa cũ pote
rit · ſiẽ in reſtitutionibus· nec opoꝛtet
vadat in hoc caſu pedibus · ſʒ ſul⸗
ficit ꝙ aĩo ſcdᷣm auguſ. Si vo eſt p̃-⸗
ſens aut fuit leuis offẽſa ita ꝙ non
credit᷑ offẽ ſus foꝛtit᷑ turbatusł gra
uĩs · Si leuis põt differri ſatiſfactio
vſq; ad tẽpus moderatũ· Si vo gra-
uĩis debet ſine moꝛa ſatiſfieri · tum
ratõe debiti qð omĩ die debet᷑ · tũ ra
tione caritatis frat᷑ne q̃ debet dare
operã ꝙ ira fr̃is nõ creſcat/immo ſe-
det᷑:hec hũber · TVerſi qꝛ brẽus tho.

ſcða ſede · qlxxiij · ar · ij · dicit ſic/ tenet
quis ad reſtitutionẽ fame ſiẽ ad re-
ſtitutionẽ cuiuſlibet rei ſubtracte/&o
modo quo ſupᷣ dictũ eſt cũ de reſtitu
tione rexe tem poꝛaliũ ſcilicet agere
tur ideo eadẽ ſunt applicanda pᷣſen
tibus · ꝓut recta ratio dictauerit:

Ca. xiij · quõ ĩſtitutio fieri debeat
circa leſiões coꝛꝑis hũani ꝙ leſio
fieri põt in coꝛpe hũano qntupłr.
quõ ð q̃libet fieri debzʒ ĩᷣſtitutio

Ertiũ pncipale huiꝰ tracta-
tus eſt videre de reſtitutiõe
fienda circa leſiões coꝛpales
Notandũ ꝙ damnũ coꝛpoꝛale Eqn-
tuplex. Vnũ eſt vltimũ ſcz vite ab⸗
latio · Scom eſt circa moꝛtẽ et irre-
mediabile · et ẽ enoꝛmis leſio · vt in
mutilatoe enoꝛmi/que impedit ex to
to actũ aliquẽ humanũ q cõpeteret
homini ſedᷣm iſta ptem aputatã · ve ĩ
manusdextere ãputatõe · vbi aufert᷑
oĩo actus humanꝰ natus cõpetere ſe
cundũ ulã manũ · Tertiũ damnũ eſt
etiã circa moꝛtẽ et remediabile/vel
ſaltẽ nõ enoꝛme id eſt nõ impediens
actũ humauũ · vt ãputatio digiti vel
alicuiꝰ ptis digit · Quartũ damnũ ẽ
cũ quis ſine talibꝰ vulnerat᷑ vł ꝑcu-
tit᷑ · ꝑ qd medicoꝛe auxilio indiget.
opas ſuas õmittit · Quintũ eſt cũ qs
aliũ pcutit vł pfodit vł aliquid in-
iuſte Gmodi facit iaciẽdo/incarcerã
doſcapiendo/ vel ligando/vbi nullã
in eũ habet iuriſditionem ·
De pmo dicit ſco · ꝙ tripłr põt ſa-
tiſfacere · ¶ Primo penã talionis ſuſti
nendo/vbi lex ciuilis iſta ſtatuit · vt
ſcʒ occidẽs ĩmuſte iuſte occidat᷑· Si
aũt talis lex nõ eſt ſtatuta vbi offẽ

dit ſibi inferre moꝛtẽ nõ licet· Scos
modus eſt qꝛ expedit occiſoꝛi vt ex
ponat vitã ſuã in cauſa iuſta· vtputa
t inimicos eccłe ꝓ reſtitutõe faciẽ
da ulli cuiꝰ vitam abſtulit· Qð ſi nec
tantã reſtitutõʒ vult facẽ tũc tertiꝰ
modus eſt qᷓ̃ tenet᷑ reſtitutionẽ facẽ
ſpecialẽ equalentẽ vite quã abſtulit
ſicut eſſe põt eualentia in talibꝰ· vi
delicet elemoſinas faciẽdo ꝓ aſa oc-
ciſi · oꝛatiões ꝓpꝛias faciẽdo· alienas
oꝛatões ꝓcurãdo · ꝑpꝑegrinatões ſimi-
liter et Gmodi · Immo etiã iuſtitie
publice cui mẽbꝛe rationale abſtulit
recẽpẽſam faciẽdo · Nec h̊ ſolũ tene
tur facè· ſʒ ſi interfectus ſuſtẽtaret
aliq́s, patrẽ vł matrẽ uł ꝓpinquos!
tenet᷑ intfectoꝛ oĩbus ſimul ad tantã
reſſitutionẽ qᷓntã illisabſtulit ꝑ int᷑
fechionẽ illius · Et qꝛ vix aliqͥ poſſʒ
recõpenſare digne ꝑ actões illud qð
abſtulit homicida ido expedirz ſim
pyr aĩe talł/& ſoluẽt ꝑ paſſiões volũ
tarias vł pacient᷑ ſuſceptas/vt ſcʒ oc
cideret᷑ ꝓ homicidio. Unde optime
pꝓuidet᷑ talibus vbi ſtatuta eſt pena
talionis · Inſuꝑ tenet᷑ occiſoꝛ placa-
re leſos · q; illud in oĩ iĩmuſta offẽſa
exigit᷑· et ꝑ ↄſeqñs in qtuoꝛ ſeqñtr-
bus leſionibus. De ſeda et tertia le
ſionibus dicit idẽ ſco · ſcʒ de enoꝛmn
nõ enoꝛmiin eccła coĩter nõ ẽ ſta
tuta pena/mſi pecuniaria · Et illa de
bet reſpõdere/nõ ſolũ dãno qð qs in
tulit p mutilationẽ/ꝓ toto tempoꝛt
fut᷑o quo qͥs vſurus eſſet mẽbꝛo ab-
ſciſo! ſʒ etiã expẽſis appoſitis in cu-
ratõe · vt habet᷑ eẽ ð immu ec · dãno
dato · Et vltra placationẽ leſi q̃ re-
quireret᷑ otiã ſi nõ mutilaſſet/et etiã
ↄſolationẽ ipſius afflicti · qꝛ ꝑpetua
eſt ſibi deſolatio de tali mutilatide ·

utinit tln repaeus
uis Hinmnn yertermfen
cgaeig des ſettur an e
cpalt tcil ano en t iiß De
it, eufar eeinlatolei/ 4
Fuemnure dtſcpteng dedermi.
et Deiſang cing aiba
Phnſnstofmnirdut

Grfüfdlomchfendbe r⸗
ſintoctald dni etdo
panme de elgitbes ir⸗
ont,/ gii oſiilllntde

vluitithieignirfiniie

lterethnvan Inweiillie

. ublee aui mebetafnnle ihlt
ipelen fanadh, ſeech ſhinn
dur a ſſinterfachio iſltane
As patẽ v mame ul winos
vrt inifectoꝛ oibusſmul tanti
antonẽ qntã il vabiuitpint-
”B
ienlaredige y Moes lud
Plt bonnats oenecn ſin
Arie tl dlut ppaſiig oſi
N Weniiſtsſz
Aeni Pniudn Vrdenn
e wrledtaſen
det bs⸗ e e
1 enet onſnpin
neis i imuſticfil
ne erd eigjnitl
evgt ei b⸗ . uieranal
bos Hinnna tde enorm

Plus etiã ponderãda eſt mutilatio
pauꝑis qᷓ; diuitiſ/ſi magis egebat pꝑ-
te abſciſa ad victũ neceſſariũ· quia
vſus fuiſſet iſta ꝑte ad ꝓcurãda ne-
ceſſaria · licet ex alia ꝑte ſit quedam
ↄditio p̃ponderãs,ð ſcʒ ꝑſone digni⸗
tas· ſed hoc pax eſt quo ad pᷣmã cõ-
ditionẽ · De q̃rta leſione videt᷑ optĩe
deus ſatiſfactionẽ impoſuiſſe · exodi
xxj · vbi ſic dicit· Si rixati fuerintvi
ri/et ꝑcuſſerit alter ꝓximũ ſuũ lapi-
de,vel pugno/et ille moꝛtuus nõ fue
rit/ſed iacuerit in lecto/ſurrexerita
ambulauerit vadẽs ſuꝑ baculũ ſuũ:
innocẽs erit qͥ peuſſit ſeʒ a moꝛtis pe
na ſuſtinẽda· ita tamẽ vt oꝑas eius
quas ſcʒ interim neglexit/et impen
ſas eius in medicos reſtituat · cui pe
ne addat᷑ recõciliatio leſi · vt ſup · De
quinta pena fiat recõciliatio leſi ſa
tiſfiat iniurie ꝓut ſapiens determi
nabit · De p̃fatis quinq;ʒ caſibus vł
quatuoꝛ ſanctus tho · ſimiłr dicit

Ca ·xiiij · quomodo fieri debet re-
ſſtutio cirea leſiões virtutũ/łet bo
noꝛe anime · de reuocãtibus ab in⸗
troitu religiõis ð ſcãdaliſantibus ·
de ſeducẽtibusvᷣgines ſimilibus

Vartũ pᷣncipale vltimũ eſt
de reſtitutiõe fienda/quo ad
virtutes et reſ moꝛales · que
ſunt bona aĩe, nõ nat᷑alia ſed moꝛa-
lia bona acq̃ſta/que coꝛrũpunt᷑· vel
ſunt bona moꝛalia acqrenda· quorũ
acquiſitio impedi᷑ ꝓ pcta · que licet
in faciẽte ea ſint adeo volũtaria/ ꝙ
n eſſent volũtaria nõ eſſent peccata
et etiã q;uis ſola volũtate ꝓpꝛia poſ
ſit quis ſic dãnificari vt dicit augꝰ.

de dera religione tamẽ aliqͥs poteſt
aliũ danificare indirecte/inducendo
eũ ad actus vitioſos/et ad peccata q
bus virtutes coꝛrũpunt᷑ et vicia ge⸗
nerant᷑ · Iſta aũt inductio poteſt fie
ri nouẽ modis ſupᷣ tactis.ſcilicet iu.
bendo · ↄſulendo· ꝑpſuadendo.hoꝛtan-
doꝙ cetera ſicut in verſibus. Juſſio
Oſilium ↄſenſus palpo ac·
Loquendo igit᷑ de reſtitutõe taliũ
in genere dicit ſco! ꝙ p̃fato mõ alr
cui auferenſ bona moꝛalia tenet᷑ mo
do ſibi poſſibili reſtituere damnũ/ſeiᷣ
licet inducendo eũ efficacit᷑ ad peniĩ
tentiã, ad actus virtuoſos· Et ſi ſo
la inductio nõ ſufficit (quia facilius
eſt puertere qᷓ; ↄuertere) tenet᷑ ꝑ ſe
oꝛando,/ et ꝑ oꝛatões alio ꝓcuratas
impetrare ſibi cõuerſionẽ/ et ꝑ alias
ꝑſuaſiones a pſuaſoꝛes efficaces dũ
tamẽ illis non ꝓdat peccatũ occultũ
iſtius alterius · Ex quo patet quan-
tum periculũ eſt aliũ ſollicitarea in-
ducere ĩn peccatũ/quodvix põt reſti
tuere · cũ voluntate iã allecta ad pec
cata vix poteſt ꝑſuaſionibus et alijs
vñjs młtis reducere ad virtutẽ.Cau
ſa autẽ quare opoꝛtet ſatiſfacere ꝓ
dãnificatione moꝝ eſt: quia cũ vir-
tutes bona ſint maxima ſcom auguſ
pᷣmo retractationũplus dãnificat q
in iſtis damnificat qᷓ; in quibuſcũq;
alijs· et ꝑ ↄſequens plus ſcm iuſtiti
am tenet᷑ ad reſtituendũ ꝓximo ta-
le bonũ quantũ ſibi poſſibile eſt· Vꝛ
deant igit᷑ in quãto piculo ſunt qui
iuuenes a ꝓpoſito bono intrãdi relr-
gionẽ abducũt · qui etiã aliquos apo
ſtatare faciũt ꝓfeſſos vel ꝓfeſſas·q̃
ſeducunt virgines łl puellas:aut eis
occaſionẽ meretricij miniſtrant · Vñ

pe. de pa · in · iii · diſ · xx.· dicit! qui ali
um a religione retraxit/tenet᷑ indu-
cere ad ingreſſum vł regreſſum re-
ligionis. Si autẽ ille nolit intrarevł
redireltenet᷑ eque idoneũ ꝓcurare ·
quod ſi nõ poſſit tenet᷑ ꝓ eo intrare·
quod fecit magiſter raymũdus · Cu
ius ratio eſt quia ſicut ille epiſcopuſ
qui oꝛdinat domĩno ĩnuito eius ſer⸗
uum / ſic ſibi auferẽdo ſeruitiũ/tene-
tur dare cõparem ſeruũ/ vel etiã ex-
timationẽ/immo etiã duplũ · liiij· diſ ·
ſi ſeruus multomagis qui deo abſtu
lit ſeruũ ſuum nouitiũ/vel intratuxe
tene?᷑ ſi poteſt recompẽ ſare in ſimili
Hec pe · Scotus vbi ſupꝛa ſic dicit ·
Si quis abſtraxit aliquẽ iam obliga
tum ad religionẽ ſintelligo obligati
one ꝓfeſſioms) tenet᷑ agere ad reſti
tutionẽ/vt ſcilicet iſte redeat ad re-
ligionẽ · Sed ſi aliquẽ diſpoſitũ ad in
trandũ retraxit/ne intraret(quia in
tereſt inter habere et ꝗꝓpe eſſe) non
tenet᷑ ad tantã reſtitutionẽ religio-
ni ad quantã ſi fuiſſet in religione ·
ſed tenet᷑ ad aliqualẽ reſtitutionem
ſcilicet aliqualẽ induchionẽ alterius
equiualentis aliquałr ad ingreſſum
ilius religionis · Et hoc eſt intelli-
gendũ ſi illũ retraxit intentione dã
nificandi religionẽ · Si autem inten
tione conſulendi ꝓpꝛe vtilitati ſine
fraudel non tenet᷑ religioni · Sed et
in pꝛimo caſu et in ſecũdo tenet᷑ ꝑſo
ne quã retraxit vt in ꝑſuaſionibuſ⸗
alijs bonis ſpiritualibus ad equiua-
lentiam bonis illis in quibus illum
retrahendo damnificauit·
De ſeducente virginẽ dicit᷑ exodi
xxij· quĩ ſeducit virginem/et doꝛmit
cum ea dotabit eamet habebit eã

vxoꝛem · aut reddet᷑ eidẽ iuxta mo-
dum dotis quã virgines ſolent acci
pere · Ecce quomodo dãnificatio il-
lata virgini contra caſtitatẽ reqͥrit

reſtitutionẽ ↄiugalis caſtitatis red-

dite ꝓ ea · Et nota ꝙ qᷓ;uis lex mo-

ſaica nõ liget in nouo teſtamẽto/quo

ad pᷣcepta iudicialia tamẽ quia iu-
dicialia moꝛalibus innitun᷑/tunc li⸗
gant quãdo ſunt in noua lege ↄfir-
mata/vel de nouo per aliquã cõmu-
nitatẽ aſſumpta ꝓ ſtatutis · ſicut pꝛo
adulterio ĩnterfectione puniẽdo eſt
alicubi lex · Et ſic factũ eſt extra de
imurijs et damno dato · ca · · et qnq;
ſequẽtibꝰ·que omĩa ſumunt᷑ ex exo ·
xxij· et · xxiij · Et ſunt ſeruãda hodie
ſiẽ ĩura canonica · nõ vt in lege mo-
ſaica · De omnibus damnis/vbi nec
in ſe, nec equiualenti potet fieri re
ſtitutio,/ vt in mutilatione membꝝ/
ſtupꝛo/et huiuſmodi dicit · vlricus in
ſumma! ibi ſatiſfiet ꝓꝑ recõpenſati⸗
onẽ faciendã ad arbitriũ boni viri·
Idem thomas in ſumma et ſcripto
NEt tantũ de confeſſoꝛe eruditõe ſub
compẽdio dixiſſe ſufficit

Eximij ſacre theologie ꝓfeſſoꝛis,
Ffratris Johannis nider oꝛdinis
pꝛedicatoꝛe/manuale confeſſoꝛum
ad ſpiritualiũ paſtoꝛum inſtructio
nem! feliciter finit 4

dliurſir. nmals 1and 4
voatcaninepenatir melrz le
(lunirerb nalts dus
Prrennigvitaol ablis de
ſerweregtnohpd er aſtore /
Gortatne Atuit Que reutten
ſbrricapltgung ſenen⸗
WANemetenſtdnn Quar
Mumnentdepdig aueſth ſertt da
N Tültcir dig Becund Ade
inlumede⸗
funtlinitacl ann u
.,M NMterclie Cartade

—

n deo 1
Ure in ſunilt
un oblg
ge obligan
ere 3 reſtu
deat ad re
poſicũ ad in
net quia in
pe eſle non
onẽ relgio⸗
n telgione
Kannonem
14 ingreſum
mentoae

ni aſinpti n
4 ue interfechone
Ancubt lex. Lrſe fahi
mmumſg et damnno ee
ſeenly qne miuſn
et x Ltintin
iura canonica pt
ſuca De ommibiadm
in ke net equindentze
ſutuno, vt inmunlnmn
ſupvo et hünſwll utn
ſumm bi ſuftty n
one fienci Mathrin
Jdentonsitin
Ettmii detmitſelnli
õ

ℳ
.
9

Eximñij ſacre theologie ꝓfeſſoꝛis,
fratris Johannis nyder oꝛdinis
fratrum pꝛedicatoꝛe/tractatus de
lepꝛa moꝛalil feliciter incipit

Aim deum legimus
in leuitico/ vetẽiſte
ſtamẽti mandaſſe ſa
cerdotibuſ,/ vt lepᷣ
coꝛpoꝛaliũ multimo⸗
das ſcire ſtuderent
differẽtias·qbuſ iuxẽ oĩm theologoꝝ
gloſas ampliſſ imasfigurate dat᷑ in
telligi/ſacerdoteſ noui teſtamẽti p̃⸗
ceptis aſtringi Suioꝛibꝰ. q̃tinus inſu
dẽt lepꝛas ſcire moꝛales, variaſ ra
tionalis anime peccatoꝛe videlicʒ le
talium inter ſea a venialibus dꝛãs.
Moꝛe enim ignoꝛãtia culpabilis: de
feſſoꝛe deceptoꝛẽ lupũ ex paſtoꝛe/n
puaricatoꝛẽ ↄſtituit · Que vt euiten
tur ſub xviij·capłisquinq; ſequen-
tes colligẽ materias ſtudui · Quaxe
pꝛima erit de pctĩsque ſub ſeptẽ ca
pitalibus militãt vitiis· Secunda de
his q̃ directe ↄcernũt trãſgreſſiões
decalogi · Tertia de hiſ q̃ circa ſeptẽ

fiunt ſaẽmẽta eccłie · Quarta de ma

trimonii impedimẽtis · qᷓ plerũq; in-
cautis grauiſſ imoſ inijtiũt laqueoſ:
Quinta uero de ↄiugatoꝛe abuſibuſ
uenereis· q̃s heu multi licitos exiſti
mant/cum ſint nephandlſſ imi.
Veꝛe qꝛ in p̃ᷣfatis materijsmãda
to ſapientis ſatiſfacẽ deſido, q̊ dicit
eccł aſtici·iijiqᷓ pcepit t᷑ deus illa co-
Sita ſemp/et in płibus opibus eius
ne fueriſcurioſus idcirco lectoꝛẽ ſe-
quẽtiũ/ꝑ tria auiſo notabilia. Quo-
rũ pᷣmũ eſt ſancti thome qlibetoviij·
·xv · dicẽtis · Vmnis q̃ſtio in qua de

pctõ moꝛtali q̃ri᷑ niſi exp̃ſſe ueritas
habeat᷑/ piculoſe detminat᷑. qʒꝛ erroꝛ
q̃ nõ crediẽ᷑ eſſe pctm̃ moꝛtale/qð pec
catũ morle eſt ↄſcientiã non excuſat
a toto/ſed foꝛte a tanto · Erroꝛ vero
quo credit᷑ eſſe moꝛtale/qð mor̃le nõ
eſtl cõſcientiã ligat ad pctm̃ moꝛtale.
Secundũ nõbile eſt alexãdri de hal.
parte · ij· qſtiõe de pctõ mõꝛtał⸗ ve⸗
nialis qr̃a· ipſa ita diff iniẽtis. Pec-
catũ veniale eſt libido ſiue voluptaſ
in creata citra deum· Oõꝛtale eſt li⸗
bido ſiue voluptaſ in creata ſup deũ
vel eque deo· Si vero creat᷑a diliga
tur p deũ oĩno/i mõ quo debet vir⸗
tus eſt.qꝛ vtus eſt oꝛdo amoꝛs. Sed
ſi creata diligat᷑ ñ oĩno p deũ dili-
Sit᷑ tñ ſpꝛ vtilitatẽ homĩ ncẽ̃ariãſic
eſt dilectio nat᷑alis. etiã oꝛdinatur
ad deũ/licet homo ñ referat. Et cõ-
cludit· Cum autẽ valde uicina ſunt
petm̃ mõꝛle a veniale in eodẽ gene⸗
re materie· difficile eſt dicẽ uſqʒ ad
qd extẽdit᷑ veniale pctm̃/et qñ inci-
pit eſſe mõꝛle · CTertiũ nõbile eſt can
cellarij tractatu ſuo de vita anime-
Dockrina inqͥt ſalubꝛs ꝓ doctoꝛb⸗
theologie eſt vt nõ ſint faciles aſſe-
rere actiõeſ aliq̃ſ. aut obmiſſiõeſ eſſe
petã mõꝛtalia · pᷣſertim ſub vᷣbo vni⸗
uerſali/et dum p̃dicãdum erit ad po
pulum · Mis motus autoꝛitatibꝰ⸗ pꝛoꝛ
ſus nihil de ꝓpꝛijs intẽdo dicẽ in ſe-
quẽtibꝰ. ſed duntaxat autẽticoꝛe in
ſacra pagina vba fidelit᷑ curabo an-
nectere · ſancti thome potiſſ imũ, niſi
qñ alium doctoꝛẽ nomĩauero · PMoſt
cuius vbalſtatim ſequen?᷑ vᷣba beati
thome p̃dicti· qꝛ idem ſanctus⸗ omẽſ
videt᷑ cõmunit᷑ mgr̃os pᷣcellere vbi
de differẽtijs pctõꝛe agiẽ⸗

Mꝛime partiſcapłm pꝛimũ de ſu
perbia ↄtinet pꝛimo quale ſit ipᷣa
ptm̃· et qliter ab alijs dꝛñs · Scðo
quid ipᷣa ſit ſupbia· Tertio qñ eſt
mõile pctm̃ et qñ veniale · Quar
to qͥd ſit dtemptusꝝ · Quinto quot
et ꝗᷓ ſpecieſ ſuꝑbie · et ad quas re-
ducunt᷑ magtudo/lactatia/excu ſa
tio in pctĩs/hᷣſumptio/ puſillanimi
tas· Sexto quot gdus ſuꝑbie · Se
ptimo que ꝓpᷣetateſ eiuſ. Octauo
qͥd infidelitas · et qt eius ſpecies·
Nono qͥd blaſfemia/ q̃t eius ſpẽs
licʒ impꝛopᷣe dicat᷑ hr̃e ſpẽs · et q̃t
Sduſ.Decimo quot ſpecieſ pctĩ in
pmſctm̃· Vndecimo quid ſciſma ·
Duodecimo qͥd inobediẽtia/quot
gradus eiuſdem:

Vꝑbia dupłr cap · Vnomõ
genãli ꝓ ↄtemptu pᷣceptoꝛ
dei · ſic reperit᷑ in omĩ pctõ
mõꝛli · qꝛ ita ambꝛoſius pem̃ diffinit
Pctm eſt pᷣuaricatio legis diuine/
celeſtiũ inobediẽtia mãdatoꝛę · Vnð
ſic ſuꝑbia/ñ eſt ſpeciale uitiũ/nec ca
pitale · ſz rgina oĩm uitioꝛ · Alio mõ
eſt ſpeciale uitiũ et ſic eſt appetituſ
inoꝛdinatus ſeu immodèatus ꝓpꝛie
excellẽtie · Et ſic idẽ eſt ꝙ nolle obe
dire ſupion · pᷣſertim deo/et rᷣguł eiꝰ
debitis · Nã ſicut qdlibʒ pm̃ habet
duo ſcilz auerſionẽ ab incõmutabili
bono/et ↄuerſionẽ ad mutabilłẽ crea
curã ita et ſuꝑbia habʒ duo· Vnum
per ſe et cõpletiuũ pctĩ,/ac fõꝛle · et
eſt ↄtemptus · Aliud mãle · et illud ẽ
appetitus immodẽatus ꝓpne excel-
lentie · MMꝛopt᷑ pᷣmũ habet ſuꝑbia ꝙ
eſt maximũ pctm̃ et gina vitiox · ñ
autẽ cpü ſcᷣm · Vnð nolle ſubijci deo

vł ſupioꝛ loco dei/ac eoꝛe ̃gulis/ſeu
ↄtemptus taliũ eſt ꝓpꝛius actus ſu-
perbie · Immo tał ↄtemptus dei eſt
maximũ pctm̃ · et additus alijs facit
ꝑfidiã/deſperationẽ, et oĩa alia pec-
cata maioꝛa facit · Inſuꝑ omĩa alia
pctã/excepto p̃fato ↄtemptu, ꝓcedẽ
pᷣncipalit᷑ aut ex ignoꝛãtia/ aut ex in
firmitate/ſeu y deſideriũ cuiſcunq;
alterius boni a deo · et iſta habẽt pꝛo
fõꝛli · Auerti vo a deo pꝛo mãli · So-⸗
la autẽ ſuꝑbia ecõuerſo habʒ ꝓ foꝛ
mali auerſionẽ a deo ſeu ↄtemptũ.
idcirco etiã pᷣncipalr habʒ! eſt pec
catũ mõꝛle · Eius aũt motiuũ eſt vni
taſ pᷣncipatus · vt in angelo patuit·
homine pꝛimo · Pꝛo mã li vo habet
ↄuerſionẽ ad cõmutabile bonũ ·
Supbia igit᷑ eſt appetituſ immo-
deratuſ ꝓpꝛie excellentie · Aliud enĩ
eſt appetè excellentiã (dicit alexanð
de halig)aliud eſt appetẽ excellenti
am ꝓpꝛiam vt ꝓpꝛiã · Appetẽ enim
excellentiã(cũ ſit nãle angelo et ho
mini inqntũ ſũt facti ad imaginem
der)non ẽ pctm̃· Sed appetẽ excellẽ
tiam ꝓpꝛiã vt ꝓpꝛiã ſeu immodẽate
ſemp eſt pctm̃ · Et hoc fit multipłr.
Pꝛimo reputãdo ſe illã habẽ a ſe ñ
ab alio · Scðo vᷣputãdo ſe illã hr̃e ab
alio ſed ſuis meritis · Certio reputã
do ſe falſo illã habere cũ nõ habeat
Cuarto vᷣ putãdo ſe hr̃e illud in quo
excellit plus omĩbus· Et ideo in dif
finitiõe li ꝓpꝛie ſonat in vitium · pu-
ta cum dicit in coꝛde ſuo! ꝙ habeat

aliqd a ſe/vł cũ dicit meritũ eſſe a ſe

ſic de alijs differẽtijs ſeu ſpẽbus ꝑ
bẽm gregoꝛiũ aſſignatis ·
Suꝑbia cõpleta/eſt ſᷣm ſuũ genuſ
ptm̃ mõꝛle tripliciter · ¶ Pꝛimo qñ ẽ

=
SAA
=
=
—
—
— - E
=— *
=
—
=
—-—
—

tailpie peneni mer
rle li atlnat mnnus

ſurptre Ctemenſ tapan
titneſpenor itn al ie vel

gltnmligrruta ſed er Nem

nrzctprackii atfins denſ

geſisſic wuscinalnenſit
titſdetiuponned uien

Gdec eredu adh
ds AAahaduni cain.

Z Oetiaſitieint lernetfn
ingle abeii Pimatiin
lnitehmiib ilſp iif⸗
intocppetn mmeereli⸗

—

—

far ſen dalnennihdr⸗
lati iobe Kürrhrigzin⸗
NAIaneritadenſelmni
Arotmi nalr abſgeie
niie Eitaũt mtiictni
Aimans r in ge otit/

remund Po ni neet

rie 1 cintlebi
ba zeetanttuſinm
va metntlenie Aulen
gtekleni d Aexrand
1 3

E

n duldt llen
van e i pnehennn
agen ihainhen
—„ e z Geluſfener
wnekAmmt
8 mine Prfenin,

Noem Eibn
ſntane mhlis,

bẽm greg· bedã· J

contra diledtionẽ dei · vt qñ poſt deli
berationẽ rõnis rẽnuĩt ſubijci do/ac
reguł eius! ad que ncẽitatis debito
tenet᷑ · Scdo qñ eſt ↄtra dilectionẽ ꝓp
ximi · vt qñ aliqͥs ſic ſe p̃fert ꝓximo
ſuꝑioꝛiꝙ ab eius ſubiectiõe ſe ſubt
hit/ad quam tenet᷑ debito nccitatis ·
Qui(inqͥt deus voſ ſpernit! me ſper
nit · Tertio pctã illa qᷓ ex ſupbia cõ-
pleta ꝓcedũt etiã ſunt vł fieri pñt
mõꝛlia · VWeniale vo pctm̃ eſt qñ nol-
le ſubijci ſuperioꝛ p̃uenit iudiciũ ra
tionis/ vel appetitus immoderatus
pꝛopꝛie excellentie ·
Cancelł.diffinit ↄtemptũ dei di⸗
cenſ. Contemnẽ aliq; rem/vt aucto-
ritatẽ ſupꝑioꝛe eſt ipſam ve vł inter
pᷣtatiue nullã, aut uilem aut minus
iuſto reputare · Cõtemnenſitaq; au
ctoꝛitatẽ ſuperioꝛe/nõ ex paſſiõe/vel
fragilitate/ł ignoꝛãtia/ſed ex ↄtem
ptu qͥ eſt pᷣnci pał cãr, aut finis tranſ
greſſiõis ſue! reus pꝑctĩ mõꝛlis exiſtit
vt dũ qͥ ſdicit ſuꝑioꝛĩ in eo ꝙ ſuꝑioꝛ:
ego in deſpectu vri hoc agãaqð inhi
betis · Alias ñ acturusj· ca · ij · G. vij ·
Species ſuꝑbie ſunt quattuoꝛ ſᷣm
Pꝛĩma eſt ſe cre
dere habẽ bonũ a ſe, ideſtꝙ; aliqͥſ in

oꝛdinato appetitu ꝓpꝛie excellẽtie,

ita de boniſ ſuis glonꝛet᷑ ac ſi ea a ſe
habẽt · Nam ſi in vniuerſali ſimpłr
quis credẽt qð bonũ a ſe habẽt: eſſʒ
infideł/ſeu hèticus.et ibi eſſet infi-
delitatis ſpecieſ.· Sub iſta ſpecie/ſed
nõ ꝓpꝛie/nec uelut ſpecies ðtinet᷑ in
gratitudo/ qua qͥſ ſibi att᷑ᷣbuit qð ab
alio habʒ · Secunda ſpẽs ẽ credè bõ
ſibi data ꝓpꝛijs meritis hre · ideſt ꝙ;
aliquiſ ex immodato appetitu ꝓpꝛie
excellẽtie! ita de bonis ſuis gloꝛiet᷑,

ac ſi ea ꝓpꝛijs meritis haberet · Cre
dere autẽ ac ſentire/œ ex meritis -
cedẽtibus aliqð bonum aut pꝛemiũ
ↄſequatx᷑ non eſt p̃ᷣſumptio vł erroꝛ?
ſi ad deum tanqᷓ; ad oꝛginale pncipi
um/actu/vel habitu ſolum/referat᷑.
Si vero quiſ crederet ſimplicit᷑ in
vniuerſali/ꝙ bona haberet ex ꝓpꝛijſ
meritis eſſet ſpecieſ infidelitatis pe
lagiane · In iſtã ſpeciẽ, ſed nõ uelut
ſpecies etiã reducit᷑ ingtitudo, qua
quis ſuis meritis bona aſcribẽt que
meritis habʒ alienis· immo iſta ing-
titudo/ẽ magis effectuſ pᷣme vł ſcðe
ſpeciei · Certia ſpẽs ẽ iactare ſe hr̃e
qð quis non habet · Vnð pꝛeſumptio
de multis meritis, et gratijs ſi nõ in
ſunt, vt interdũ fit in deuotis viris
et eoꝛe reuelatiõibus,r pꝛophetũis et
Hmõi?falſa eſt et temaria · Vł etiã
attribuẽ ſibi maius bonũ/q; q ſ( habʒ
ad idem reducit᷑· Differt autẽ iſta
ſpecieſ/a iactãtie vitio · qꝛ iactãtia ẽ
ſpẽs mẽdaciĩ quo ad exterioꝛẽ actũ
facti · quo ſcʒ quiſ falſo ſibi attribuit
quod nõ habet · vt habes ca · xxvii ·
Sed iſta ſpẽs committit᷑ quo ad in-
terioꝛẽ coꝛdis arrogãtiã. qua ſeʒ qᷣs
ſe alijg p̃fert · Excuſatio in pctĩſ pti-
net etiã aliq̃liter ad iſtã ſpẽm· quia
ibi ſibi quis attribuit innocẽtiã quã
nõ habet · Excuſatio enĩ in pctiſnon
eſt ſpecies ſuꝑbie/ſed magis effectꝰ
eius/ł diſpoſitio ex ipſa ↄſeqñſ· Im
mo dicit᷑ ꝓpꝛie effectus pᷣſumptiõis·
Ideo excuſatio pctĩ ẽ q̃dam circũſtã
tia aggrauanſomẽ pctm̃/etiã ipſam
blaſfemiã. Quarta ſpẽſeſt deſpectiſ
ceteris velle ſingularit᷑ videri · Við
de hoc ca · v. E viij · ix · x · xx · xx · xxj ·
· pñti ca · ¶xv. ca · vij · Giij · Ad iſta

ſpẽm ptinet pᷣſumptio · Eſt autẽ pꝛe
ſumptio vitiũ quo qͥſ aſſumit ſtatim
ſine fidutia diuini auxlij opus ma-
gnũ ad agẽdũ ea q̃ pᷣferunt᷑ ſue vtu
ti/ſeu qᷓ ꝓpoꝛtionẽ ſue facultatis ex
cedunt · Vnde pᷣſumptuoſus eſtimat
erranee ſuã facultatẽ maioꝛẽ qᷓ; ſit·
puta/ ſe h̃e maioꝛẽ vᷣtutem ad mar
tyriũ ſuſtinẽdũ/vł ad vincẽdũ tem-
ptationẽ/ qñ materiã eaxe ꝓpinquãa
nõ vitat. vł eſtimat ſe maioꝛeſ diui
tias/ſciẽtias/aut potẽtias hrᷣe qᷓ; ha-
beat · vłᷣ ex hoc ſe eſtimat magnũ/

magnis dignũ ex quo nõ eſt/ſcʒ pr
diuitias/bona foꝛtune/ vl PP veſtel,
ſimilia: . Duſillanĩtaſ ꝑ defectũ op
poni᷑ vitio pᷣſumptionis · Dicit᷑ autẽ
puſillanimis qͥ recuſat in id tende

qa eſt ſue potẽtie commẽſuratũ· It᷑
puſillanimus ẽ qͥ dignus eſt magnis

hm habilitatẽ ad vtutes ·q̃ ſi habili-
tas ineſt ei ł ex bona diſpoſitiõe na
Cali/vł ex ſciẽtia/vł exterioꝛi foꝛtu-
na. qbus cũ recuſat vt ad vᷣtutẽ pu
ſillanimis dicit᷑/et reddi?᷑ · Et iſta re
cuſatio vł negligentia oꝛit᷑ aliqñ ex
defectu vtẽdi pᷣfata habilitate · Eſt
autẽ puſillanimitaſ peius vitiũ q; pᷣ
ſumptio · Dicit enĩ cancell · tract · ſuo
de dẽa vitioxe ſic · ¶ Puſillanĩtaſ/qᷓ qᷣs
cont᷑ iudiciũ ſuꝑioꝝs ſui/et pꝛudẽti
oꝛis reputat ſe minus ĩuſto ad aliqᷓ
faciẽda/et ptinacit᷑ refugit officia a
ſupioꝛe impoſital ad inobediẽtiã ſu-
perbã imputã ·qꝛ iudiciũ ſuũ nimis
pfert/et inniti᷑ pꝛudẽtie ꝓpꝛie · Se⸗
cus ſi ducat᷑ ꝓpꝛa lege ſpũſſanchi · de
qua debet eſſe certus· Secus pᷣterea
ſi ſciat piculũ ſuũ euident᷑/de quo fr-
dem facere ſuꝑionꝝ nequit ·

mone . qn quis
Inum honoꝛe aliq
ipſum hre/nec la

nendũet tamẽ mag

=

Nota et᷑ ꝙ qlibet ſpẽs ſuꝑbie hʒ
treſ gradus · Mimus ẽ ſuperbia in
coꝛde · Scðs in oꝛe · Certius in oꝑati
one · Anſelmus tñ ponit quattuoꝛ &-

dus WPDꝛimus et peſſimus ẽ ſuꝑbia

in opinione· qñ aliqͥs opinat᷑ vł exi-

ſtimat ſe eſſe dignũ aliq̃ magno ho-
noꝛe, in hac eſtimatõe ſic delectat.

Sess ſupbia in voluntate, qñ aliqͥ́s
nõõ ſe eſtimat ęſſe dignũ aliquo hono
re vult t re licet non pcuret
opere vl et ita delectat in
volunta minus malum
qm pᷣmus. Ce galtatio in ſer

mone· Quartus eſt exaltatio in ope

. quãdo nullũ triũ facit et tamẽ facit
vł ꝓpoꝛtionatꝰ ad magna facienda

aliq̃ opera/ ex qbus dignus habeat᷑:

Et iſte minimꝰ. Iſte dẽe ſcᷣm ałx.
ſunt mãles ſuꝑbie · ſed ſcdðᷣui grego ·

ſunt foꝛmales:
Supꝑbie itaq; ↄditiões ſunt ſedm
thomã/ ad regulã rõnis recte, ſcdᷣm
quã aliquis verã eſtimationẽ de ſe
habet/nõ attẽdere · ſed de ſe maioꝛa
qᷓm ſint eſtimare · alioʒe defectus/nõ
ꝓpꝛios ↄſiderarę · ſupioꝛe mãdata cõ
temnere· ſuꝑ alios uideri appetẽ:ex
cellentiã verã in alijg exiſtentẽ faſti

dire · et in ꝓpꝛia excellẽtia inq̃ntũ ꝓ

pꝛia delectari velle.
Infidelitas etiã cum ſuis ſpẽbus
apta nata ẽ ex ſuꝑbia generari · Eſt
autẽ infidelitas vitiũ/ quo qͥſrepu-
gnat ſeu diſſentit audituĩi vere fidei
aut q dtemmit ipᷣm· CTres ſũt infide
litatis ſpẽs· DPꝛima iudeoꝛe/qͥ rẽni-
tunt᷑ fidei ſuſcepte in figura· Scda

nt etnrecodens ſt nn.
wuant wmcict de de
itredienf etbons Lerda
amui deie ti et awe
tNClNbondedes Aſn

cNCRNeugftinn erlibene
EuatN Nedti à Ireden

4

kennat tiher Gadseniſit
ublſfonie Pimng gnicn d
Mregt coe lld öbifene
txtre ificltat Gnndtnſ i
“ vn ſlinr lelen⸗ MMlrans.
muuimumri baſar eni
OAlerusan
*R ſbafenar in
. Kualpoteſto fie fiein
eer tger tletiglagn,
ngiſteg ⸗
niſſitf tic ir nz

☛☚

« eie
x
. W Wdan
4 er
= . „ 4
Erßl
ê“”” 4.2
rregön
emnbweaig
rEtMiniifer entr
Nm elerſ folie⸗
6 m üft rlane n
rmn er budiibelef,
E LEnmim Jruieſcnir
õ
Zabetg Atintin
eeiaree nn
„DPri AreglanRree
. aas wiehrunne
SK.
i riln lirbn
A alprtnhi
3 3 CerM
3 „ SZ or
—— usuliin⸗
rur h⸗ iumſemni
1. A ingn
. un
* 1 e 2
Amrel „
ulin imndbin
2 tbt .
n, vacgenereen
. Mitt d ereye
n goh
. Alutord ſ efen
5 eNel Altime
e tanhn aſiiſ,
de em ſiſ georad
S'r, Pimu ,G
fr ſocc⸗

“

peioꝛ paganoꝛe/qui rẽnitunt᷑ fidei ñ
ſuſcepte · Certia peſſima chaſtiano
rũ qͥ ᷑nitunt᷑ fidei iã ſuſcepte in ipſa
manifeſtatiõe vᷣitatis · et hanc hñteſ
dicunt᷑ heretici/vł ſectãa hñteſ/vł a-
poſtate · Spẽſ autẽ infidelitatis/que
accipi pñt ſcdᷣm diuerſitatẽ erroꝛ ĩ
diuerſis qᷓ ad fidem ptinent:nõ ſunt
detminate/ſed ſcdðᷣm erroꝛeſ pñt ĩ in
finitũ młtiplicãi · vt alia ẽ heſis ar-
rianoꝛe/alia ſabellianoxe · ſic de alijſ ·
5laſfemia opponi?᷑ ↄfeſſiõi fideĩ
vere · ẽ derogatio vł deteſtatio ex
cellẽtis bonitatis/diuĩe p̃ᷣſertim · Et

eſt duplex blaſfemia · Quedã in coꝛ-
de Alia in locutiõe · Spẽs impꝛope,

blaſfemie ſunt treſ. Vna cũ qͥſ attri
buit deo vł ſancto alicui qð ei nõ cõ
uenit· vt dicẽdo deus eſt mẽdax· Se

cunda cum a deo remouet᷑ qdð ei vuue

nit · vt ddo deus ñ eſt bonus · Tertia
cũ attribuit᷑ creat᷑e qð deo appꝛopᷣat᷑
vt dicẽdo iſte homo ẽ deus/ vł ſcru⸗
tatoꝛ coꝛdiũ/pᷣſciusg futoꝛe ex liberta
te arbitrij de pẽdentiũ cẽ · Sic etiam
blaſfemia ẽ triplex · GOꝛadus enĩ ſũt
in blaſfemia· Pimus quãdo aliqͥſ
non credit coꝛde illud qð blaſfemat ·
et ibi ẽ infidelitaſ. Secundus ſi ibi-
dem ſequitur deteſtatio voluntatis·
Tertius ſi ꝓꝛumpit in vba · ſicut etiã
laus fidei auget᷑ ꝑ dilectonẽ et ↄfeſ
ſionẽ · Quartus cum qͥſ blaſfemat in
opere · qꝛ ſicut pꝛoteſtatio fidei fit in
coꝛde/oꝛe operelita etiã blaſfemia
Moꝛro qñ ſit pcti notãdi ſunt etiã
gradus. Vnus eſt qñ blaſfemus non
aduertit hoc qð dicit eſſe blaſfemiã
qꝗð ↄtingere pt cũ ſubito ex aliqᷓ paſ
ſione in verba imaginata ꝓꝛumpit/
et ſignificationẽ eoꝛe nõ ↄſiderat·et

ſic eſt ptm̃ veniale · Scðdo quãdo qͥsʒ
aduertit ̊ eſſe blaſfemiã/ↄſiderans
ſigficata vᷣboꝝ· et tũc non excuſat᷑ a
pctõ moꝛtali · ſicut nec ille qui ex ſu-
bito motu ire aliquẽ occidit · Vide ·
capitulo · v · C· xj · xxij ·
Plaſfemia tũc eſt pctm̃ in ſpm̃ſan
ctũ quãdo aliqͥſ ex certa malitia per
ↄtemptũ abijcit et remouet ſpecialẽ
aliquẽ effectũ ſpũſſancti/ſcʒ illud qð
electionẽ pctĩ põt impedire · et ſic qð
libet pctm̃ in ſpm̃ſanctũ videt᷑ fieri
cum ↄtemptu · Quid autẽ ſit ↄtem-
ptusdictũ eſt · Ciiij · Et ſunt ſex ſpẽſ
pctĩ in ſpm̃ſanctũ · Pꝛima deſpera-
tio· nõ ꝙ dei miſericoꝛdia nõ credat᷑
ſed qꝛ ↄtemnit᷑ · Et de H̊ᷣ uide infra ·
ca · viij · S·j · 1 iijac xxv · Scðda p̃ᷣſum-
ptio nõ ꝙ dei iuſticia nõ credat᷑ ſed
qꝛ ↄtemnit᷑ · Iſta pᷣſumptio eſt quã-
do qͥſ pᷣſumit gloꝛiã adipiſci ſine me⸗
ritis/vł etiã ſine penitẽtia · Nota tñ
ꝙ peccare cũ ꝓpoſito perſeuerãdi in
pctõ ſub ſpe venieeſt pꝛeſumptõ et
auget pctm̃ · Sed peccare ſub ſpe ve

nie quãdoq;ʒ; pcipiẽde/cũ ꝓpoſito ab-

ſtinẽdi a pctõ,/ et penitẽdi de ipſolſ̊ᷣ
nõ eſt pᷣſumptiõiſ, ſed diminuit petm̃
qꝛ ꝓꝑ hoc videt᷑ hr̃ᷣe voluntatẽ minuſ
firmatã ad peccãdũ · Certia ſpẽs eſt
impenitetia · que ẽ ꝓpoſitũ nõ peni⸗
tendi · Quarta ẽ obſtinatio · qᷓ eſt fir-
matio ꝓpoſiti in pctõ · Quinta impu⸗
gnatio vᷣitatis agnite · quãdo ſcʒ ali-
quis vitatẽ fidei impugnatvt licen
tius peccet · Sexta inuidẽtia frat᷑ne
gratie.· puta quãdo aliqͥſ nõ ſolum in
uidet pſone fratris aut bonis eius:
ſed etiã inuidet de augmẽto ipſo &-
tie dei/aut gratie dei ĩ mũdo creſcẽ
ti · Odire vero deum omnium actoꝛẽ

ex deliberatiõe inuenit᷑ in omni ſpe
cie peccati in ſpmſanctũ.ideo nõ int᷑
ſex ſpẽ ſ peccati in ſpm̃ſanctũ compu
tat᷑ · Vide de hoc ca · vij · vj. ¶ x· Ac
ca · v· C. vjj · Item ca.vij. Cvj ·
Sciſma eſt eadẽ opinãtẽ,/ atq; eo
dem ritu colentẽ quo ceterii ſolo cõ-⸗
gregatiõiſ delectari diſcidio:Sciſma
tici dicunð᷑ qͥ ꝓpꝛa ſpõte et intentiõe
ſe ab vnitate eccłe ſeparãt. vt qͥ ſbᷣ
eſſe rẽnuũt pape et qͥ mẽbꝛis eccłe
ei ſubiectis comunicare recuſant pꝑ-
tinacit᷑ · qꝛ pᷣcepta pape ↄtemnũt·et
iudicium eius ſubire rennuũt ·
Inobedliẽtia ẽ ꝓpᷣe ↄtemptꝰ pᷣce-
pti ſupioꝛis/cui qͥſ obedire tenet᷑. Si
quis autẽ ñ p pᷣcepti ↄtemptũ facit
aliqͥd ↄtra pᷣceptum/ſed p aliqͥd ali
ud ꝑtinet foꝛmalit᷑ ad aliã ſpẽm pec
cati · Quid autẽ ſit p̃cepti ↄtemptuſ
et quõ aliqͥd poſſit qᷓdammõ ↄtemni
ideſt irrõnabile et infructuoſũ repu
tari habeſcapi · ij · S· vij. hic · Cij ·
Gꝛadus hʒ inobediætia· Pꝛimus qñ
deus dtemnit᷑ in ſua pſona direcke · ſi
cut in odio vł blaſfemia dictũ ẽ· Se⸗
cundus qñ ↄtemnun?᷑ bona ꝑ que vi
tat᷑ pctm̃ in ſpĩſanctũ · et ſic ẽ pctĩ
in ſpmſanctã/vt diffinitũ ẽ · Tertius
qñ qͥſ ↄtemnit dei aliqð pᷣceptũ · Et
quãto ẽ dei pᷣceptũ de melioꝛ bono
tãto inobediẽtia ẽ pctmĩ maius· Q
tus qñ dtemnit᷑ homo pᷣcipiẽs iĩideſt
ꝑſona pᷣ̃cipiẽtis · Quintus qñ ↄtem-
nit᷑ etiã pᷣceptũ homĩs. Sextus quã-
do quis nõ ꝓp p̃cepti ↄtemptũ facit
aliquid ↄtra pᷣceptũ: ſed ꝓp aliquid
aliud.ſed tal inobediẽtia ptinet foꝛ
maliter ad aliã ſpeciem peccati

Caplm · ij · de inanĩ gloꝛia pᷣmo vi

tio capitali? cõtinet que ſequunẽ᷑.
Mꝛimo quid inanis gła· Scdo ꝗ;
appetitus gloꝛie ẽ qñq; meritoꝛi-
us · Certio ꝙ appetitus vane gle
ſemp eſt petm/et quare· Qr̃to qᷣt
mõis qbuſ appetitꝰ qr᷑ eſſe ĩaniſ
głe · Quinto quõ differũt ſupꝑbia .
et inanis gła· Sexto q̊t mõis fit
petm̃ moꝛtale/et qbuſ. et quõ ẽ tã

tum veniale · Septimo filias ina-

nis glłe enumerat· Octauo qͥd no
uitatũ pᷣſumptio · Nono qᷣͥd inobe
diẽtia· vbi ponunt᷑ treſ regłe ſco
ti valde vtiles · et quõ dẽnt ↄtem
nere et negligere· Decimo qᷣd ia

ctãtia· vnde oꝛi᷑/qbus mõis ẽ pec

catũ mõꝛle · q̃ͥd ironia/quid ambi-
tio · et bus mõiſ cõmitti. Vnde-
cimo qd hypocriſis · qbus mõis qᷣſ
dicit hypocrita.ꝗᷓ ſunt ſigna hypo
crite · buſ mõiſ bypocriſis ẽ petm̃
moꝛtale · quid ſimulatio/et quibuſ
mods eſt peccatũ/et quibus non.
Duodecimo quid pertinacia · quid
Otentio/et quid diſcoꝛdia. Crede
cimo quibus mõis peccat adula-
toꝛ/et quibus nõ.quibuſ mõis adu
latio ẽ motaꝛle/et quibuſ tantum
veniale . Decimoqrto quid curio-⸗
ſitas/quibꝰ mõig eſt pctm̃ · et qui-
bus curioſe inquirẽ facta ꝓximo-
rum/et vitatẽ de rebꝰ ſenſibilib⸗
nõ eſt petm. Decimoqnto quibus
mois oꝛnatus in veſtibꝰeſt pcetm̃ ·
et quibus modis eſt peccatum
moöͤꝛle · et quibꝰ mõis oꝛnatus eſt
licitus · quibus modig defectus oꝛ
natus eſt pctm̃. a quibus non.

4

Loꝛia inanis ſeu vana, ideſt
appetitus vane gloꝛielẽ mo⸗

nimnol
B ſuimwimn e

. inpr ftucm N

nno nentnitein ln

ms .
oglunaye n ⸗

lnbmnß i fert nic
Gtetat tber o al bona

uijmeſnrtennitebalig ,
m Ceroſ ahetkt gallain.

tieſtun tdeuebhonie gi⸗
fci uanoſrert laintmn
te henieſgfrater donoenwd
üinwd weſond Ounwiita
ntie pettetipſentoneer
ongiinſecotttihineni
ioalene ſuceeties Nlaor⸗

tta lö lne Jerpſ ic⸗

Ir pauittceifnie xñſir
glananzé Pppetag nzr
h er ſnpeſt au.

4
Ainitne

a nalde ynleg et icdir
nerr et neelo⸗ one
1. iliger e⸗Docinno dn
maei ſolz nͦzi e
i nole d ironiz guih anhr
wer ibis niiſeintni .ine⸗
nmo ia hpomiſs⸗ blg nitziſ
r hppentz q ſintſigu bypo
nte dbuſ ni bypoenſgepatn
Artalt ud ſimlano etqubul
nats et vecati et qubig won⸗
Dodramn quid vernneta glid
Nendo et gud dſcnga Drete
mo quibus nus etktihlin
te etqubib noqubl niüac
lato imwtalettautin ntm
mnidle Donpin D
ſtu quiby ninll if en

Ge ſta ppmno-
unol ingis i hn
an eim̃ 7 enſi ſib⸗

er Grt ven

tus inoꝛdinatus ad laudẽ humanã.
Et eſt pꝛima filia ſuperbie/atqʒ viti
um capitale · Dꝛo cuius noticia ſci-
endum ꝙ gloꝛia eſt frequenſde aliq̃
fama cum laude · Vel etiã clara cũ
laude notitia·ł oꝛe multoꝝ celebꝛa-
ta laudatio · Vnð gloꝛĩa eſt effectus
duoꝛe ſcʒ laudis et honoꝛiſ.qꝛ ex hoc
p aliqͥs laudat᷑ vel honoꝛat᷑ clarus
reddlt᷑ in notitia alioꝛum: Appetit⸗
igit᷑ gloꝛie ẽ q dam affectus clarifica
tiõis ſeu maĩfeſtatiõis talis boni ſpi
ritualis/vł tẽpoꝛalłqð apð homineſ
decoꝛum videtur ·
Appetitus vero glone nõ ẽ pctm̃:
immo meritoꝛius!qñ eſt de vere bo⸗
no gloꝛa digno · Mꝛimo qñ quis ſo-
lum bonũ ꝓpꝛiu qdvere ẽ bonũ ↄſide
rat et appꝛobat · Scdo qñ aliqͥſ bona

ſua q̃ vere ſunt bonavult ab alijs ap

ꝓbari · Tertio ſi appetit᷑ gła iſta in-
tentiõe ſolum vt deus ab homĩe glo
rificet᷑ · Quarto ſi appetið᷑ illa inten
tiõe vt homĩeſ ꝓficiãt ex bono quod
alij in ipſo ↄgnoſcunt. Quinto ſi iſta
intẽtiõe appetit᷑vt ipſemet homo ex
bonis q̃ in ſe cognoſcit ꝑ teſtimoniũ
laudisaliene/ſtudeat ĩ eis ꝑpſeueraẽ/
et ad meliõ ꝓficere· Sexto ſi dſide-
rat᷑ ꝓ euitatiõe ĩfamie ad boñ finẽ ·
Sed gła vana ẽ appetitus vane
ſeu inanis gloꝛie/ et ſemꝑ eſt petm̃·
q; vanuũ ſeu inane idem ẽ vł penelſi
cut falſum. ¶· Dꝛo q̊ nõndum ſm alex
de hał· in iñj· parte ꝙ appetitus głe
eſt velle laudari ab homĩe vł hono-⸗
rari · Mumana aũt laus qntuplici ra
tõne qͥd vaniſſimũ eſt · Peimo qꝛ ſᷣm
anſelmũ omĩs creata inqntũ tał/ha-
bet ſolũ ex ſe ꝙ ẽ ex nihilo· ſed lauſ
eſt creata.Secũdo qꝛ vana laus ha-

bet malũ finẽ et indebitũ · ideo etiã
vanũ quid eſt.qꝛ vanũ ẽ qd nõ ſoꝛti᷑
debitũ finẽ· Certio ex parte eoxequi
laudãt habʒ vanitatẽ· qꝛ hoĩm iudi
ciũ eſt inſtabile/nec rectũ /nec curuũ
Quarto ex parte matẽèie de q̃ laus ẽ
qꝛ ſunt vba· et ꝑ ↄſequẽſ ventus fra
ctus vb aer· Quinto ex parte eius ðᷣ
quo ẽ laus· qð aliqñ iudicat᷑ ab vno
bonum/ab alio ecõuerſo · Ergo q de⸗
lectant᷑ in vana głal delectant᷑ in re
vaniſſima ·
Eſt autẽ appetitus vane głe qua
dꝛuplex · ¶ Pꝛimo qñ qͥ ſ gloꝛiã appetit
de eo qð nõ ẽ · Scdo qñ quis gloꝛiã qᷓ
rit de eo qð eſt/ſed nõ eſt gła dignũ·
vt de re fragilivł caduca · Certio qñ
q̃rit glonã ab homĩe cuius iudiciũ
non eſt certũ · Quarto quãdo gloꝛã
nõ refert in debitũ finẽ actu ł habi⸗
tu/ſcʒ ad dei honoꝛẽ/ł ꝓximi ſalutẽ·
Differũt etiã inanis gloꝛia et ſu-
perbia/ ſicut cauſa et effectus· quia
ſuꝑbia inoꝛdinate excellentiã appe-
tit· ſed inanis gloꝛia appetit excellẽ
tie maĩfeſtationẽ. UVnð alex · de hał
dicit · Non ſunt idem foꝛmałr ſuper-
bia et inanis gła · licʒ vnũ ↄtingat
cum alio eſſe vt in pluribꝰ. Nã appe
titus laudis/vt quis honoꝛet᷑ et lau-
det᷑ ab alijs vᷣboleſt inanis głe ſi eſt
de inani vł vano · Appetẽ vo p̃eſſe
efferri ſupꝛa alios eſt ſuperbie ·
Et qᷓ;uis ĩnanis gła nõ ſit ex ſuo
genere petm̃ mõꝛle fit tamẽ pecca-
tum moꝛtale qᷓttuoꝛ modis .· ꝛimo
quando quis gloꝛiat᷑ de aliquo falſo
að ↄtrariat᷑ diuine reuerẽtie · vt ſiq̃ſ
ſibi attribueret ꝙ eſſet deus, et ſimi
lia · Scdo quãdo quis bonũ tẽ poꝛale
de quo gloꝛiat᷑ puta foꝛtitudinẽ/di-

uitias/honoꝛes/ac GBmodi, p̃fert deo ·
ſicut de qbuſdã pncipibꝰ iudeox in
euãgelio iohanis dicit᷑ q; p̃ferebant
teſtimoniũ hoĩm dei teſtimoĩo id eſt
licet in chꝛiſtũ coꝛde crederẽttñ ne
eijcerent᷑ de ſinagog a/vł honoꝛibus
tẽpoꝛalibꝰ ñ fatebant᷑ chꝛſtuũ oꝛe et
opibꝰ.Certio qñ vana gła ẽ de pctõ
mõꝛli delibłate · vt cũ qͥſ gloꝛiat᷑ de⸗
libèato aĩo cõplacẽti de luxurijs ſu
is/vl alijs pctis mõꝛlibꝰ qᷓ fecit · Qrᷣ-⸗
to qñ quiſ nõ curat trãſgredi pᷣceptũ
dei vl eccłe/p vanã gloꝝã · ſicut in
toꝛneamẽtoꝛibꝰ patetet de oꝛnãtib⸗
ſe vt luxurioſe appetant᷑· ſicut infra
de oꝛnatu dicet᷑ in fine huiuscapłi·
CQuinto qñ quis intẽtionẽ ſuã rfert
ad gloꝛiã tanq; ad vltimũ finẽ/ad qᷓ;
ſcʒ omĩa vᷣtutũ oꝑa oꝛdinet, ꝓ quo
ſequẽdo nõ pᷣtermittat facẽ etiã ea
que ſunt ↄtra deum· Alias appetituſ
inaniſ gloꝛie/ſi nõ repugnet caritati
dei aut ꝓximi neq; qntum ad illud
de quo ẽ gloꝛa/nec qntũ ad intẽtio⸗
nem gloꝛiam querentis tunc eſt ſo-
lum veniale peccatum; .-
Filie autẽ inanis gloꝛe ſunt vij.
videlzʒ/nouitatũ p̃ᷣſumptio · inobediẽ
tiaĩactãtia· hypocriſis · ꝑtinacia · con
tentio · diſcoꝛdia · Et nõ ꝙ ſcᷣm ałx·
de hał· filie dicunt᷑ non ꝙ ſint ſemꝑ
eiuſdẽ ſpeciei cum matre/vł ꝙ; vna-⸗
queq; dnomĩet᷑ vt mr ſed qꝛ ↄfoꝛmĩ
tatẽ hñt eqlitatis/a qᷓ immeãte na-
ſcund᷑/vel apte nate ſunt naſci·
Nouitatũ pᷣſumptio ẽ qñ quis in
tendit maĩſfeſtationẽ ſue glone per
facta/vł vba hñtia aliq; admiratio-
nem · Quid aũt ſit pᷣſumptio hẽs· S·
ca.j· Gv· in quarta ſpecie ſuperbie ·
Inobechẽtia vo ñ eſt ſpẽs inanis

gloꝛie ſed ſuꝑbie foꝛmalit᷑ · ſed naſci
tur ex ea · Inobediẽtia enĩ ſumit᷑ pe
neſnolle ſub eſſe voluntati alterius
vł p̃cepto · Suꝑbia vo ſumit᷑ penes
velle peſſe · Dieit enim ſcotus in iiij.
diſ. iij · treſ ꝓgõneſ. DPꝛima nullus te
net᷑ ad aliqð p̃ceptũ diuinũ: niſi per
aliqᷓ; idoneũ et autẽticũ ſibi ꝓmulge
tur/vł ex fama vidica,/ et teſtimoĩo
bonoꝛe/cui debʒ qlibet rõnabilit᷑ cre
dere · Et hoc inquit intellige ð lege
poſitiua que non eſt nota interius in
coꝛde · Scõa ꝓpõ· Notãdum genera-
liter ꝙ ꝓmulgatio facta de dſilio di
uino obligat ad ñ ↄtemnẽdũ. qui.n.
cõtemnit ↄſilium ↄtemnit ↄſulentẽ
inqntum conſulens eſt. et ideo nolẽſ
ſeruare ↄſilium diuinũ euãgelicũ/et
cõtemnẽ ſ illud tanq; irrõnabile in
fructuoſum peccat mõꝛliter · Vnde
videãt moꝛdẽteſ pauꝑtatẽ euãgeli⸗
cam ne foꝛte ſi nolunt ſeruare/(quia
nõ eſt nccariũ) nõ ↄtemnãt. qꝛ tales
dtemnũt chꝛiſtũ qui hãc ſuaſit ſer⸗
uari/tanq; meritoꝛiã et vtilem ad vi
tam eternã · vt de vboxꝝe ſigficatiõe ·
li· vj · Certia ꝓpõ· ꝓmulgato ꝑ modũ
p̃cepti fctã obligat/nõ ſolum ad non
cõtemnẽdũ ſed etiã ad obſeruãdum
ſi ẽ affirmatm̃/ vł cauendũ ſi eſt ne-
Satiuũ · Moc dixi intelligẽdo de ↄſi
lio et pꝛecepto diuino.qꝛ ſecus eſt de
humano etiꝗ loquẽdo de ↄſilio ſeu pᷣ
cepto homĩs ſupꝑioꝛis ſeu p̃lati· Nici-
tum eſt enĩ tã ↄſiliũ q; pceptũ alic⸗
ſuꝑioꝛis ↄtemnere id ᷓ irrõnabile .
infructuoſum iudicare· ſed non licet
Pceptu eius dum eſt pᷣlatug ↄtemnẽ
nõ obſeruãdo. qꝛ dr math.xxiñn· ſuꝑ
cathe· moy ·ſe. ſcri. pha.que dixerĩt
uobis facite. ſtud aũt de ↄtemptu

otnitintalenl; Kſ
KniNeNtninn Dirtenm
Dderndgaeſettn wen

EH
Pritin Mamrtän

ſuſber

ſmntpeſneic r nnd⸗
Glg giininetktatt

Pritennaliueonrg gt e

rzut aiferite Uii
pmenlägni hetr

NWeraqndensdat dn Ninu⸗

Anmnlos ßti ein

lpndonig; wnnt ez gt en

tni ledit de rii ,
thmrnchnn in

tytacf erin Aoſ

. 1
der n en im ie
Frgtgſinniin ge⸗

7 W

1 pmlgan⸗ ſadhade llbd
obligat ad i dton elſ⸗ NUin⸗
nmit oſltum vtomnit lenii
dum conſlleng eſt et geo nolif
re aflium diuini eucgelnſet
nnẽſillud tanqy roabile in
.oſum percat molter. Unde
t mordetel pauptate euagelr⸗
ne forte ſi nolunt ſeruare quia
nccanũ) no temmat gttales
mit chuſtil qui hac ſucſt ſer
tanq; mentona et vdlen AAN
eterna vt de voon igfianie⸗
.Terba po pmnulgato pmo
tn fchi obligat ni ſolum
mnsdi ſed eti a Abnu
frmat, Mcenif tne

ũ. erolr nntel oec de 1
pꝛeceyt⸗ oiuino qt ells
metu lcode oflio
us ſeu lat

cõſilij vł pᷣcepti ſuꝑioꝛis ꝓbat᷑· quĩa
non tenet᷑ ſubditus nccẽario hr̃e fir-
mam opinionẽ de ſuo ſupioꝝ.nẽ aũt
ↄſiliũ eius vł pᷣceptũ põt eſſe in ſe ir
rõnabile et infructuoſũ· Et rõnabili
ter·et vłr tũc laboꝛãdũ ẽ ad eius re
uocationẽ/et ad coꝛreptionẽ, vł am-
monitionẽ tał pᷣlati fatue p̃cipiẽtis ·
Non gůO tenet᷑ ſubditus pᷣceptũ eius
putare tanq; rõnabłe et fructuoſ ũ
ſed põt oppoſitũ reputare ſicut ẽ /et
ſic ↄ»temnẽ ñ appꝛobãdo. Hec ſcotus
Nota pᷣterea ꝙ dꝛñt ↄtemnere ꝓpᷣe
et negligere · qꝛ ↄtemptuſ nõ ſolum
impoꝛtat puationẽ actus volendi ad
illud qð ↄtemnit᷑ ſed etiã actũ poſi-
tiuũ diſplicẽtie · Vnde actus vilipẽ-
ſionis poſitiue ẽ de rõne ⁊ꝛtemptus ·
Sed uegligẽtia nõ impoꝛtat actũ di
ſplicẽtie circa illud qð negligit· ſed
ſolum pᷣuat actũ placẽtie · Vnð ſi ne
gligo ire ad eccłaʒ nõ opoꝛtʒ ꝙ di-
ſpliceat mihi ire ad eccłazʒ,/ ſed ſuffi
cit ꝙ nõ placeat mihi .· Differt enim
diſplicẽ et nõ placè ſicut nõ volenſ⸗
nolens·qꝛ nolens dicit actũ poſitiuũ ·
ſed non volens/nõ.vt pᷣʒ · iij ethicoꝛe
Vnð omĩs q̊ ↄtemnit negligit et nõ
ecõuerſo · Inobedliẽtia qͥd ſit! hẽſ in
capitulo pꝛecedenti · S vltimo ·
Jactantia eſt mendacium quo qͥſ
verbo vel ſigno ſibi attribuit bonum
del perfectionem quam non habet.
Kt cõſiſtit vt plurimũ in vbis· puta

qñ quis ſe vbis extollit ſup̃ illud qᷣð

in vitate in eo ẽ bonũ · Et ont᷑ aliqũ;ᷓ
ex ſupbia impellẽte · vt ex arrogatia
qua aliqͥ ſ interiuſ ſupᷣ ſeipſum eleuã
Talis enĩ arrogãtia/vt · ¶v· pmi ca·
ſupᷣ tactũ ẽ ſpẽ ſeſt ſupbie.Jactãtia
autẽ nõ ẽ iſta arrogãtia:ſed freqñti⸗

us eius cã eſt· Ido etiã greg· p ter-
tia ſpeciel eandẽ vocat iactãtiã. Ja⸗
ctantia pꝛeterea aliqñ oꝛit᷑ ex inani
gloꝛia·qꝛ ex vanitate q̃ ſad iactãtiã
ꝓcedit/et in hoc dᷣlectat᷑/ et ad gloꝛiĩ
am quãdã tendit pꝑ ĩiactantiã. ſic ra
tiõe finis eſt filia inanis gloꝛe · Ja-
ctantia inſuꝑ aliqñ oꝝn?᷑ ex auaritia
rõne finis Inð aliqͥ ſeipſos ĩactant,
nõ ſolũ p gloꝛã ſed p lucx · qui de
ſeipſis fingũt ea ex qbus lucrari poſ
ſunt · puta ꝙ ſint medici/vł ſapiẽteſ,
vł diuini · Jactãtia ẽ pctm̃ moꝛtale.
Vnomõ qñ aliqͥſiactant᷑ ꝓfert illud
qð eſt cõtra gloꝛiã dei · vt dðo ſe eſſe
deum/et ſimilia · Scðo mõ ſiqͥs ſe ia-
ctaret de eo qð eſſet ↄtra dilectionẽ
ꝓximi · vt phariſeus qͥ ait · Non ſum
ſicut ceteri hoĩm fureſ/latroneſ/ ve-
lut etiã hic publicanus · Tertio mõ/
ſi ꝓcedat pᷣncipałr ex fine qui ẽ moꝛ
tale pcti/ſeu ex cã que ẽ petm̃ moꝛ
tale. tũc etiã ĩactantia ẽ pctm̃ moꝛta
le · Exẽpligra·ſi iactantia ꝓcedit ex
ſuꝑbia mõꝛli· vł ex inani gła mõꝛli·
łauaritia moꝛtali pᷣncipałr. Jronia
eſt vitiũ oppoſitũ iactãtie · Et ẽ men
daciũ quo qͥ ſde ſe dicit ã fingit mi-
noꝛa/a vᷣitate declinãſ puta qñ aliqͥſ
aſſerit de ſe aliqͥd vile· qʒ in ſe nõ re
cognoſcit.vł cũ negat de ſe aliqͥdqð
tñ pꝑcipit in ſeipſo eſſe · Ambitio eſt
appetitus inoꝛdinatꝰ honoꝛis · Et cõ
mittit᷑ tripłr. ¶ Mꝛimo ꝑ hoc ꝙ aliqͥs
appetit teſtimoniũ de excellẽtia quã
nõ hʒ· Scdo ꝙ honoꝛẽ ſibi cupit non
referẽdo iĩn deũ. cũ tñ honoꝛ oĩs ha-
beat᷑ a deo/nõ a nobis ·qꝛ excellẽtia
omĩſ veraleſt q̃ſi qddam diuinum in
homũĩe:Tertio per hoc ꝙ appetitus
eius in ipſo honoꝛe qͥeſcit nõ referẽſ

honoꝛẽ ad vtilitatẽ alioꝛ · Illud enĩ
in quo homo excellit datur ei a deo/
vt ex eo alijs pꝛoſit ·
Mypocriſis fit qñ qͥſ ſimulat pſo-
nam boni/ſeuvtutem q;cuuq;quã ñ
habet · Intuſ enĩ ẽ malus/aut inteu
tionẽ malã habet· ſed exterius pſo-
nã bonã oſtentat. Et ſic in hypocriſi
duo ſunt· Vnũ ẽ defectus ſanctitatiſ
quã qͥſ nõ curat hr̃e · Aliud ẽ ſimula
cio ipſius ſanclitatis,/ ſic ꝙ ſolum cu-
rat ſanctus apparere· et ad iſta intẽ
tio hypocrite fert᷑ · Mypocrita enim
dupłr dr· nomõ ille cuius intẽtio
fer᷑ ad duo, videlzʒ vt nõ curet ſan-
ctitatẽ hr̃e ſed ſolum ſanctuſ apparẽ
et ſic ꝓpne capit᷑ in ſcripł᷑a· Scõðomõ
dicit᷑ hypocrita ille qͥ intẽdit ſimuła
re ſanctitatẽ a qua dᷣficit · Vnde qñ
aliqͥſ ꝓ bona oꝑa ꝗᷓ ſunt ex ſuo genẽ
ad dei ſʒuitiũ ptinẽtia/ñ q̃rit do pla
cere ſed homĩbꝰ ſimulat rectã inten
tionẽ quã nõ habet · et ſic eſt hypocri
ta · Item ſi quis ĩſta intẽtione habi-
tũ ſanctitatiſ vł religionis aſſumèt/
vt ſe iuſtũ oſtentarzʒ/qui tñ eo ſciẽte
iuſtus nõ ẽ tal eſſet hypocrita· Nõ
eſt aũt bypocrita nec ſimulatoꝛ! qui
habitũ ſanctitatis aſſumit intẽdenſ
ſe ad ſtatũ ꝑfectiõis tranſferre/etiã
ſi ꝑ infirmitatẽ deficiat a pfectiõe ·
Queri᷑ qui ſint fructus vł ſigna p
que hypocrita ↄgnoſcit᷑ · Reſpondet
ałx· ꝙ tria videlʒ fauoꝛ humanus,
q̃ſtus tẽpoꝛalł/et laus humana · q̃ cũ
quis ↄſecutus fuerit/vł etiãſi vide-
at ſe nõ poſſe conſequi: tũc ceſſat ab
opꝑibus exterionbꝰ · qꝛ pᷣfatis tribus
Pypocrita pꝛincipałr intendit frui ·
Ideo ſic ↄgnoſcit᷑ quiſ ſit paſtoꝛ/vel
lupus · Mypocriſis eſt petm̃ moꝛtale ·

Mꝛimo qñ quiſ nõ eurat ſctĩtatẽ/ſal
tem qᷓ eſt de nccitate ſalutis · et tam̃
ſimulat eã hre/tm̃ vt appareat.Se-
cundo qñ intẽtus finis ſimulationig
repugnat caritati dei vłpꝛoximi. vt
qñ quis ſimulat ſctĩtatẽ/ vt vł falſã
doctrinã ſeminet, vł adipiſcat᷑ eccła
ſticã dignitatẽ indignus,/ vł q̃cunq;
tẽpoꝛalia bona in qbuſ finẽ ↄſtituat
Si vo finis intẽtus nõ repugnat ca
ritati eritveniale: Qñ autẽ qͥ ſintẽ-
dit ſimulare ſanctitatẽ a qua deficit

petm̃ mõleł tał q;uis ſit in pecca-

to mõꝛli/tñ nõ ſemꝑ ipſa ſimulato ẽ
ei pctm̃ mõꝛle · Cõtingit autẽ qñq;q;
aliquis ſimulat ꝑfectionẽ ſctĩtatis,
q̃ nõ ẽ de ncẽitate ſalutis · ⁊ tał ſimu
latio- nec ſemꝑ ẽ pctm̃ mõꝛle/ nec ſꝑ
cum pctõ moꝛli · Mopterea dicit cã
ceł · Celare pctã ſua nõ ẽ ex ſe hypo-
criſis· ſed cautela pꝛudẽs et debita·
Secus ſi fiat hoc ex appetitu laudiſ
falſe/aut alterius malitie pᷣncipałr,
vł ſi ad malum finẽ vltimate referã
Secus etiã ſi ꝑ mẽdaciũ opeꝛe/vł ſi
Znoꝛe/vł vboꝛe tał abſcõſio qᷓra?᷑ fii
q;admoðs ſi ad celandũ pcã ſue luxu
riel fingat ſe aliqͥ ſ oꝑe/ſigno/aut ver
bo luxuriã maxime ðteſtari/et caſti-
tatẽ amplexari? cum ſufficẽ debeat,
vt illã nõ oſtẽdat. Ita de ſupbia et

ceteris poſſet dici · Simulatio vo ꝓ

pꝛe ſumpta eſt qddam mendaciũ in

exterioꝛbꝰſignĩs factoꝝ ↄſiſtenſ. ECt

fit qñ aliqͥſ ꝑ aliqᷓ ſigna exterioꝛa fa
ctoꝛ vł re aliquid ſigficat qð non

eſt · Oendaciũ vo ꝓpꝛie fit vᷣbo a coꝛ

cis ſña diſcoꝛdãte · Non autẽ ẽ ſimu
latio ſi aliquis pᷣtermittat ſigficare
qð eſt · vt ſi ẽ pctõꝛ vł nocens· ſicut eẽ
mẽdax nõ ẽ qñ tacʒ qdð eſt. qdð aliqñ

m taiſ igeib mween
ſe itci elenbiſ cheen
cafenba tnſi ncgs eiftce⸗
ierrſetneren
Pprtrerai vtügniſu
t eunrn piaſia Dohl
MnntlczeNſernt Per
pt Petnnaio dtri
inpiglbltattuſ eiſ a
ifrareenn giamt 1

2,

—

„*
1
1*%
K

4

lntli nroglrng

ſ

e
u ſilatkinn

te ſor atit mloglge
4 ubr et nit Cniz, .
. i„
nactſt Ukincanr,

uftiſnihr,⸗
aſ

. . WN

.
.

an 8

nölnt ſenbihhfnlin
en molle. Ciangtani⸗ ſie
us ſimnulet bfechoni ſtints
ede nccitate ſalutns⸗1tal imi
orner enyẽ pahñ nole/ wri
1pd noll. OMopterea diatc
Celarepcta ſua no exſe hypo⸗
ſed cautelapuces et debita.
du ſifiat hor ex appetttulaudiſ
e ant atenus malime pmapalr,
Rad malum fme Alumate refera
etiſnidainoet Aſ
r. N vor dil bſcſo rek fien
Mmoö ſiad cclandi pdi ſielurt
elfngatſe aliiſ opeſizwat u
Ni maume dte in et
laun ſcfrs bent,

Judeſbinet

licz.· Vlterius addit᷑ ꝙ cũ aliqſſimu
lat ſctitatẽ quã nõ hʒ/pꝛ hoc vt ali-
quid ei det᷑ ſicut illi de qbus dicitur

math.xxiij · ve vobisſcribe et phari

ſei/qui comeditisdomuſ viduaꝛe c)
pctm̃ mõꝛle ẽ · qꝛ rapiũt qð debet᷑ ſã
cto. qꝛ qdð dat᷑ ei · dat᷑ nomĩe ĩuſti · Si
autẽ aliqͥ ſ ꝓ ſua nccitate/ ſimulat a-
plioꝛẽ indigentiã qᷓ; hẽat: nõ eſt hoc
pctm̃ mõꝛle · ſicut faciũt cõmunit᷑ tru
tanni · qꝛ ibi ſzm criſoſt·plus ẽ culpa
dĩuitũ aliqn qᷓ; paupex · Vtꝛe autẽ
aliq ſ ſimulas ad honoꝛẽ dei et edifi-
catiõz ꝓximoꝝ peccet · R pe · de tar
dicens ꝙ duplex ẽ ſimulat̃o · Quedã
Fit ab aliquo vt iniqͥtaſ ſua palliet᷑,
et ipſe ab homĩbꝰ laude?᷑/et bonus

reputet᷑ · et hoc eſt pctm̃ · Alia ẽ q̃ fit

ad honoꝛẽ dei et ꝓximoꝛe edificato
nem · vt aliqͥſ religioſus maĩioꝛẽ reli
gionẽ oñdit coꝛã ſecularibuſ! qᷓ; coꝛã
ſuis fratribuſ/vt ipſi magis edificẽt᷑
iſte nõ peccat/ſed meretur ·
PHMertinacia ẽ vitiũ quo qͥſ pluſq;
opoꝛtz pſeuerat in ꝓpꝛia ſña · Wolliſ
autẽ minuſq; opoꝛtzʒ pſeuerat Per
ſeuerãſ autẽ dr qui ↄtinuat ſzm qð
opoꝛtz · Mertinacia vo vt dicit cãcł·
in opĩonibꝰet adibuſ ꝓpꝛiſſ/ꝑ quam
quĩiſ nõ ẽ paratꝰcoꝛrigiĩꝛ damnabłs
vix ſanabłs pᷣſumptio eſt·et dum in
rctõꝛe alioꝛe/ aut aput religioſoseſt!
cuncta turbat et perdit · Contẽtio
diſcoꝛdlia qͥd ſit dicet᷑ in ca · v.· S· xix ·
Adulatoꝛ fit ſmultipłr peccat
Pꝛimo qñ q ſaliũ laudat in malis ·
Secũdo qñ quiſ aliũ laudat in incer
tispꝛo certis·Certio qñ quiſ laudat
aliquẽ qui viſimiłr de hoc in inanẽ
gloꝛiã cadet/vł in ſuꝑbiã· Quarto,
qñ laudat aliquẽ etia de vero bono:

vt placeat ei ſp inanẽ gloꝛiã· Qnto
quado aliquis vult placere alteri/et
ipſum laudat p lucx· Virtuſ vo af
fabilitatis ſiue amicitie/ nullũ petm̃
eſt qñ quislaudat aliũ et intẽdit de

lectare eũ · ¶· Dimo qñ hoc facit! vt

ex hoc eũ ↄſolet᷑ in thulatiõe/ne defi
ciat. Scðdo ſi laudat aliquẽ vt in vtu

tibꝰ ꝓficiat/ vł ꝓficere in eiſde ſtu-

deat · Tertio ſi laudat et vult placèᷣ

p nutriẽdã caritatẽ · et vt homo in
alijs ſpirituałr placere poſſit · Adu-

latio ẽ pctm̃ mõꝛle · Pꝛimo cum quiſ

laudat alteriuſ pcti gue/pᷣſertim qꝛ
dei iuſtitie nocet/ et ꝓximũ ſcanda⸗

liſat · Scdo qñ aliũ laudat fraudulẽ

ter/ vt ſcʒ eĩ noceat coꝛpoꝛabłr vł ſpi
rituałr · CTertio qñ pᷣter intẽtionem
adulatoꝛis quiſ alteri ẽ occaſio· non

tm̃ accepta ſz etiã data peccãdi gra-

uiter ſaltẽ · qꝛ tũc ẽ ſcandalũ·et de eo
ſicut de ſcãdaliſãtibꝰ eſt iudicãdum
De hoc hẽsꝗj · ca · viij · ¶lxxvij · et ĩix ·
Veniale vo pctm̃ ẽ· Pimo qñ quiſ
adulat᷑ ex ſola auiditate delectandi
alios · Scdo qñ adulat᷑ ad euitãadum
malum · Certio qñ adulat᷑ ad ↄſeqñ
dum aliquid in neceſſitate ·
Curioſitaseſt vitiũ quo quis inoꝛ
dinate affectat vitatẽ aliqᷓ; inquirẽᷣ ·
Et fit hoc pctm̃ ꝑ ſe/ vł per accidẽſ:
Mꝛimo qñ quis ſuperbit de ↄgnitoe
veritatis · Scdᷣo qñ quiſ vtit᷑ ↄgnĩtio
ne vitatiſad peccãdũ. CTertio qndo
quiĩs ſtudet ſciẽtiã vᷣitatis/ vt exinde
ſuꝑbiat · Quarto qñ quis ſtudet ad-
diſcere aliquid ad peccãdũ · ut de ſu
pſtitione/ł Gmodi · Cuinto qñ quis
etiã circa ſenſibłia quo ad exterioꝛeſ

ſenſus ſtudet/inqntũ ↄgnitio ſenſibi

lium nõ oꝛdinat᷑ in aliquod vtile: ſed

potius auertit hominẽ ab aliqᷓ utili
cognitione · vt uidendo canes lepoꝛẽ

inſequi/ ſimilia· Simiłr qñ quis p

ſtudiũ minus vtile retrahit᷑ a ſtudio
qð ei ex ncẽtate incũbit · Sexto qñ
quis ſtudet vitatẽ addiſcere et ſoꝛ
tem inquirè. Septimo qñ quis appe
tit dgnoſcè vitatẽ circa creatas! nõ
referendo actu vlł habitu ad de bitũ
finem/ſcʒ ad ↄgnitionẽ dei · Octauo/
qñ quis oꝛdinat ſtudiũ ſuũ circa ſen
ſibilia ex qbus viſimiłr petm̃ ſequi
tur · vt fit ĩ inſpectiõe mulieꝛe aliqñ
et in ꝓſpectiõe ludoꝝ aliquoꝝ · No-
no qñ aliquis ſtudet ad inquirẽdum
vitia ꝓximoꝛe ad deſpiciẽdũ eũ · vel
derhendũ ei/vł ſaltẽ ĩnutiłr inqetã
dum . Aicitũ tñ ẽ ꝓſpicẽ et pquirere
facta vel actus pꝛoximoæ ſi fit bono
animo · · Pimo ſi ſit ad vtilitatẽ ꝓ⸗
pꝛiam · ſcʒ vt homo ex bonis opibus
ꝓximox·/ ꝓuocet᷑ ad melius · Scðo ſi
ſit ad vtilitatẽ alterius· vt ſceʒ coꝛri-
gat᷑ ſi aliquid ab eo agiẽ᷑ vitioſe · et
hoc ſzm regulã caritatiſ/et debitum
officij · Etiã licitũ ẽ ſi quis circa ſen
ſibilia affectet vᷣitatẽ inquirè · Dꝛi⸗
mo ſi fit p ncẽitatẽ nat᷑e ſuſtentan-
dam · Secũdo quãdo fit pꝛopter ſtu⸗
dium intelligende veritatis ·
Oꝛnatus veſtiũ/ calceoꝛe et exte-
rax reꝝ fit pctm̃ · Mꝛimo qñ quis ſi
ne rõnabili cã alijs veſtibꝰ vtit᷑ q; ha
beat ↄſuetudo eoꝝ quibꝰ cõuiuit · Di
cit᷑ ſine rõnabłi cã,/ q̃ ſtatim expᷣme-
tur · ¶xxiij · Scõo añ quis ex ſuꝑfluo
cultu gloꝛiã q̃rit · Tertio qñ ex ſuper
fluo cultu deliciaſ q̃rit · et hoc ſʒm q;
veſtis oꝛdinat᷑ ad coꝛpoꝛiſ fomẽtum
Quarto ſi quis nimĩã ſollicitudinẽ
apponit ad veſtium cultum · Quinto

quando ſine neceſſitate mulier vte-
reð veſte virili/et ecõuerſo vir veſte
muliebꝛi · Sexto qñ muliereſ q̃ viroſ
nõ hñt/nec volunt hr̃e,r et ſunt in ſta
tu nõ hñdi: volunt placẽ vinſ ꝑ ve⸗
ſtium oꝛnatũ ad ↄcupiſcendũ ·qꝛ hoc
eſt eiſ dare incẽciuũ ad peccãdũ. Jð
de viris erga muliereſ ẽ dðm . Vnde
ꝙ taleſ poꝛtãt oꝛnatũ ad laſciuiã pꝛo
uocaãda/ eſt illicitũ · Eſt autẽ ſemper
petm̃ mõꝛle · Mꝛimo qñ muliès que
viros nõ hñt/nec volunt hr̃e,s et fũt
in ſtatu nõ hñdi ſe oꝛnãt vt viros ꝓ
uocẽt ad ↄcupiſcẽtiã. Si autẽ ex q-
dam leuitate/vł etiã exvanitate/ᷣ
quãdã iactãtiã ſe oꝛnãt nõ ſemp eſt
pctm̃ mõꝛle/ſed qñq; veniale · Et ea-
dem ratio ẽ de viris · Scðo p̃cioſitas
veſtiũ vł oꝛnatꝰ (dicit vdalricus) eſt
pctm̃ mõꝛle cũ eſt ↄtra ꝓfeſſionẽ ali
cuiuſ. ſicut aliq̃ momaleſ ꝓfeſſe pau
ꝑtatẽ/ ſeculi abꝛẽnũtiationẽ oꝛnãt
ſe ad moð theat᷑caꝝ muliex· Tertio
ſzm eũdẽ cũ abiecto habitu religiõiſ
ſue deferũt habitũ clericoꝝ ſcłariũ
Quarto ſzm eundẽ,/qñ hoc pꝛocedit
ex ſuꝑbia damnabbłi id ẽ ex ſupbia
vł inani gła ·qᷓ eſſet mõꝛle pctm̃ · vtẽ
patuit· Inexcuſabileſ ſunt autẽ mu
lieres: cũ a viris ꝓhibite/nihilomi-
nus ſe inoꝛdinate oꝛnãt. p̃ʒ qꝛ B tũc
faciũt ex ſuꝑbia vł ex libidie · Poꝛ
ro muliereſ ſe coloꝛãteſ/lł alia figmẽ
ta ad apparẽtẽ pulchꝛitudinẽ adhi-
benteſ, hmõi faciẽteſ ſemꝑ peccãt
ad minus veniabr.qñ fingũt pulchꝛi
tudinẽ nõ habitã. Solum autẽ . ta-
lia peccãt mõꝛłr. Pꝛimo qñ iſta fi⸗
unt laſciuiã · Scdᷣo quãdo fiũt in

dei ↄtemptũ. Sed nõ peccãt quãdo

ſolum occultãt tvitudinẽ ex aliqua

ſtroimni en
Ptox lmt Grnin A
leretſtlce t tter und.
Proetcklbemns fſtcetcani
irweßiqubde Aſeetucfne e⸗
nqitidiuit nonublr veſtes
fmtuic Odetcſt n ineher bor n
iſt Klnm dcit Rrdocſ aui
tanedeedeſt tnwn achbent ſtn
dumlſdei Agenernal
tutirinopetz ileu
Mſſo htpteni, Lemwenn
ſagluim net r byomne
itefcni⸗ uper Aen
heſeſniero, ſno ſim⸗
petet Kar ſcr⸗
onbr/ atirſ
ihnſt ciſtleſeſe⸗
wͤf 5„e.
lcjn

n eutar g e daftnſ,
ic tini ſ anit enil
ti nite a igenab Eter
en try ?de nin Deh iſtn
ã Romaxꝰ dictt i na) e
ti nale ci etota pfeſſne al
uſ ſett aij nonalel feſe paun
Rri ſeoll abenitanoni onit
A mdtaice miuer Lerno
ſin K heolabititdigöf
ſe dekefit heptiͦdclnn ari
Qurußn eniibrnnan
õðõ
imn lajeſ nuͤl len⸗
air Jnemſblel ſutnlini

Ia nns pibu iiin
leres clanmd a ger

cauſa ꝓueniẽtem/puta egtudine/vł
aliquo hmõi · qꝛ vt apłs dicit que pu
tamus ĩgnobilioꝛa membꝛa eſſe/ his
honoꝛẽ abundãtioꝛẽ circũdamꝰ.Oꝛ⸗
natus vo veſtiũ ł p̃cioſitas eav aut
ſimiliũ põt hr̃i ſine pctõ · Peimo rõ⸗
ne dignitatis officij diuini · ꝓp ſacra
enĩ quis põt pᷣeioſionbꝰ vti/etiam ad
ſignificãdũ excellentiã ſui ſtatus vł
cultus diuini · Scdo rõne dignitatis
alterius officij publici/ nõbilitatis,
etiã po excellentiã ſui ſtatus ſigficã
dum · Tercio rõne ↄſuetudinis eoꝛũ
cũ quibꝰ ↄuiuit · Quarto rõne ſolen-
nitatis mrimonij ineundi · vt fit cir-
ca nuptias · Qnto rõne ↄtinẽtie ſeu
caſtitatis mrimoniał in altero ↄiu⸗
gatoʒe ↄſʒuande · Sic enĩ ſzm apł'm/,
mulier poteſt ſtudẽ vt paceat viro·
Moꝛro defectus oꝛnatus fit deccatũ
Pꝛimo qñ quis ↄtra ↄſuetudinẽ eo-⸗
rum quibꝰ ↄuiuit! irrõnabłr veſtes

minuit · Qð addit᷑qꝛ rõnabłr hoc fi

eri pt᷑ · vt ſtatim dicet᷑ · Scdo qñ quiſ
ita negligẽſeſt vt non adhibeat ſtu
dium łᷣ laboꝛẽ/ad E̊ᷣ ꝙ exterioꝛi cul⸗
tu vtat᷑ ſm qð opoꝛtzʒ · vt qͥ nõ leuat
veſteſ,/ſed thit ꝑ terrã · Certio quan
do quis ipᷣm defectũ exterioꝛis cul⸗
tuſad gloꝛiam oꝛdinat · vt hypocrite
faciũt aliqñ. r̃to qñ quis ex auari
tia veſteſ vileſ ↄtra ſtatus ſui decẽ⸗
tiam poꝛtat· Rationabłr autẽ⸗ ſine
pctõ poteſt quiſvileſ veſteſ poꝛtare·
Pꝛimo rõne officij p̃dicatiõis/ l fru
ctus anima ꝓcurãdi ·ſicut ꝓphete
quida feciſſe legunt᷑. Scðdo rõne pe⸗
nitetie · vt religioſi et alij. ſicut rex
nimue ſaceo ſe induit· Tertio rõne e
domatiõis carnis/ł humiliãdi ſpm̃

ꝓpᷣum · ſicut fecit alexius/et heremĩ
te · multi etiam ſecularium G

Capłm · iij · de auaritia pꝛimo oñ-
dit quid ſit/et quibꝰ modis cõmit
tiẽ · Scdo quibꝰ mõis fit mõile pec
catum/et quibꝰ veniale· quid ſr
his cãcellariꝰ ponit · Tertio ſʒm
alium doctoꝛẽ q̃t mõis cõmittiẽ᷑ et
quibꝰ · r̃to quot et q̃ ſunt ſpeci-
eſauaritie · Quinto qͥd ꝓdigali-
tas·quid iĩniuſtitia/et q̃tuplex eſt ·
Sexto ſeptẽ auaritie filias expli-
cat · Septimo q̃ſdã cãcellarij po
neſcompẽdioſas ad ꝓpoſitũ reci
tat · Octauo quid aſtutia · quid do⸗
lus · Nono quid ſy monĩa/et circa
que cõmittit᷑ · Decimo quid vſura
quibꝰ mõis vẽditio/aut emptio ſit
pctm̃ · et quid circa h̊ dicat cãcel ·
Vndecimo quid paruificẽtia· et
quid ↄſumptio · Duodecimo quid
ſacrilegiũ ·et quibꝰ mõis cõmittit᷑
Tredecimo quid pſonaꝛe accepto
et quibꝰ mõis fit · Decimoq̃rto qͥd
dðm de his qui alios iniuſte impe
diunt a ↄſecutione beneficij⸗

Varitia ſzm Auguſtinũ eſt
inoꝛdinatuſ amoꝛ hñdi pecu
nias/ vł qð mẽ ſurari poteſt
pecunia · Et committit᷑ actibꝰ interio
ribus tripłr · Pimo qñ qͥs immode
rate diuitias amat q̃s habet · Scdo
qñ qͥs immoderate diuitias deſide-
rat quaſ nõ habet · Tertio qñ immo
derate in diuĩitijs habitis delectatur
Exterioꝛibꝰ etiam actibꝰ committi᷑
dupłr · ꝛimo qñ quis plus debito
pecunias acquirit · Aut plus debito
tempoꝛalia ↄſeruat·

Auaritia põt fieri mõꝛle peccatũ ·
Hꝛimo cum quis tenet᷑ dare paupe
ribus in articło ncẽitatis/et nõ dat·
Scðo ſi habet ſuꝑflua pſone,ÿ ſtatus
et honeſtatis · De quo vide · . viij ·
Vltimis duobꝰ mõis eſt pctm̃ mõꝛle
ex ſuo genere · ſed bus pᷣmiſ mõis ñ
eſt mõꝛle· niſi tm̃ creſct qð p̃ferrẽt᷑
caritati dei aut ꝓximi, vt ſcʒz ſ.ç di⸗
uitiay amoꝛẽ aliquis nõ fereat᷑ fa-
cere cõtra amoꝛẽ dei et ꝓximi · Sic
enĩ erit pctm̃ mõꝛle · Si autẽ inoꝛdi⸗
natio amoꝛis infra hoc ſiſtat ſcilʒ ut
bhomo q;3uisſuꝑflue diuitias amet/nõ
tñ pᷣfert ea amoꝛẽ amon diuino/ut
ſcʒ ſp diuitias nõ uelit aliquid facẽ
tra deũ et ꝓximũ ſic ẽ ueniale pec
catũ · Cancellł · ponit bꝛeuius iſta ſic
Auaritie obiectũ/ẽ immodłata poſ
ſeſſio · qd ex genere ſuo ñ uidet᷑ eſſe
mõꝛle ułr· ſed in mõꝛle tranſit · Pꝛi
mo dum ex delibèatiõe efficaci et ab
ſoluta appetunt᷑ . qrunt᷑, rapiun᷑
aut retinent᷑ aliena inuitigs dominis
qlicunq; mõ fiat/clam/ ł palam, vi/ł
fraude,/ↄſilio/ł auxilio · p̃ſertim ſi reſ
ſit nõbiliſ det᷑menti · Scdo dum appe
titu ſuffocãte rõnem/et a dei ſeruit᷑o
penituſ impediẽtel etiã licita ł ꝓpᷣa
bona nimia libidine ſollicitudine ap
petunt᷑/qrunt᷑/ſeu retinent᷑/ q̃ſi in eiſ
ſpeſtotius auxilij velut in deo pone
ret᷑ mõꝛle ẽ · Quam auaridie ſpẽm
apłs ab h̊ appellauit idoloꝛeſʒuitutẽ
Ex quibus patʒ, cũ auaritia ſit im
moderatus amoꝛ hñdilꝙ h̊ fieri põt
tripłr/ vt dicit auctoꝛ cõpendij theo-
logie.vĩdelʒ in appetẽ do/in acqͥren-
do/et in retinẽdo · Si pᷣmomõtũc eſt
ptm̃ moꝛtale tripłr· PHꝛimo qñ quiſ
appetit aliena/appetitu cõpleto qui

pꝛocederet in opus,/ſi eſſet faculcaſ.
Scðo qñ quis appetit ulicita volun
tate completa · vt ſi aliquis indign⸗

conat᷑ bñficiũ eccłaſticũ adipiſſ· Si

tamẽ appetẽèt talia/ſiue aliena, cum

voluntate ↄditionata ſcʒ ſi poſſet ha

bore ſine offenſa dei/l imuria ꝓximi
tunc ẽ łᷣ nullũ,ł veniale petm/ſiue cõ
ditio actuałr/ſiue habituałr addat᷑᷑.
Tertio qñ quis ſimpłr appetit ſuꝑ-
flua/ et hoc appetitu ſuffocãte men
tem/et impediẽte totalłr a ↄſidera-
tiõe diuinox · Si tñ ſuperfluo amoꝛe

inheret tẽpoꝛalibꝰ infra dei amoꝛä

eſt veniale pctm̃ . Si autẽ auaritia
ſiſtit in ſcðo/ſcʒ in acqͥrẽdo/ eſt mõꝛle
petm̃ · nomõ ſi acqͥrit res iniuſte q⸗
cunqʒ; mõ· Scðdo mõ ſi acquirẽt reſ p
tale opus/aut artẽ, aut officiũ quod
per ſe mõꝛle pctm̃ ẽ, ſi etiã eſſet ſine
lucro.vt in ꝓuocãtibuſad venerea/
ex̃ mrimoniũ,a ſimilibꝰ. Si autẽ ac
quireret reſper ea ꝗᷓ ſolum venialia
ſunt: vt cũ aliquis vᷣba iocoſa compo
nit ad luc/ſalua tñ honeſtate veni
ale eſt · Tertio ſi aliquis ſp delecta-
tionẽ diſſolutiõis totałr ſe talibꝰ pᷣfa
tis iocoſis daret · Dico autẽ p dele⸗
ctationẽ.qꝛ ſi aliquĩis p ncẽitatẽ/per
talia ſuſtẽtationẽ ſibi ↄquirẽt/quan
do aliã artẽ lucroſam neſciret nõ eũ
reputarẽ in ſtatu damnatoꝝ · Si aũt
auaritia ↄſiſtit in tertio ſcʒ in reᷣnẽ
do/fit moꝛtale · ¶· Pꝛimo qñ quis reti
net ſcient᷑ animo retinẽdi ea qᷓ reſti-
tuere tenet᷑ · Secũdo qñ quiſretinet
ſuꝑflua reſpectu pſone,/ ſuor/et re
ſpectu ↄſeruatiõis ſtatus ſui et ſuoꝝ
et hoc tẽpoꝛe extreme ncẽitatis ali-
cuius· Tertio ſi retinec ſuꝑflua/etiã
citra extremã ncãitatẽ/ex inſatiabłi

ianant

ne W ſelacfen erenter

UimMtintoi Nn
Nideinctatbesiutni N
Neerdhl Nraied Jerd

Wryidclalunen edoer
eds Nelere Narluge pen
ingolibe nt nltd Deri⸗
toreſcnilicent iniſte n
ſinſnitb Oi ns monor he
tneſniſimkrpin inei
rlumeſgliiniſlin ni ,
chemin.
Pyipltpi viet no⸗
t o
Aurſtoſnt dnntn
: ne. Jnnſzt i hi⸗
liiiniti /
Rie woif

ſible almone⸗
bfaen⸗ naimei Nr

Mti wni irjnt iniſt⸗
mg mi Och moſ arniitnſp
Ae pis alt rti autoficii qod
le nole ctñ o ſieti eſet ſine
tin plritbiſ a venerea/
inmni /ſinliy. Rante a
gireretteſper eaq dun deniäln
nt vecd Aiqund daicroconpe
t adlucr dua tipontre den
Je t. Lernoſtaliqus pNete
done diſcludos cralrle tltyyft

an ſianniußp rüti/

cupiditate · cuius p̃cipuũ eſt ſignum:
ꝙ ꝗͥſ potiꝰ reſ putreſcẽ ſinit apð ſe/q;

alijg vtiłr diſpenſet · Si autẽ retinz

ſupflua qᷓdam ex inoꝛdinato amoꝛe
tẽpoꝛaliũ/ꝓ que modicũdeficit a me
dio largitatis/ ſaluo tñ ſtatu vtutis:
ſic ẽ veniale pctm̃. Nullum vo pctm̃
eſt qñ quiſ retinet ea q̃ ad ncẽitatẽ
ꝑtinẽt ſuã/et ſuoꝛe/a ad ↄſeruationẽ
ſtatus ſuĩi/et ſuoꝛe ſim ꝙ decet ſuam
dignitatem ·
Sunt autẽ nouẽ ſpẽ ſ auaritie ſʒm
phᷣm · iiij · ethoꝛe/ſʒm quas diuerſi a-
uari ᷣnoĩant᷑. ¶ Dimꝰ dicit᷑ parcus/qͥ
ſcʒ nimis paxe dat· Scðs tenax/qui
nibil dat · Tertiuſ Kymibiliſ/id ẽ ki-
mini venditoꝛqui cũ magna difficł
tate dat/de paruis magnã vim faci-
ens · Quartus illibẽales opatiõeſo⸗
perãteſ vt ſunt qui t᷑piter lucrant᷑ ·
vł vilia/ vel ſeruilia opera exertẽt ·
Quintus de mẽtritio paſtur vt qui
aliqua devitioſis actibus lucrant᷑ · vt
de mẽtricibuſ/ hmõi aliquo· Sextꝰ

vſurarij/qui lucrant᷑ de eo qð opoꝛtzʒz
gratis ↄcedere/vł qꝛ lucrant᷑ parua,

cũ magno laboꝛe aut multo · Septĩ⸗
latroneſ qui lucran?᷑ aliq̃ iniuſte vim

vi inferẽdo· Octauus moꝛtuoꝛe ſpoꝰ

latoꝛeſ quĩi ſimiłr vim inferũt · No
nus aleatoꝛeſ/qui iniuſte lucrant᷑ ali
qua ab amieics
Pꝛodigalitas ẽ vitiũ quo qͥſ tem
poꝛalia dat/vł dſumit ĩoꝛdinate · Et
opponit᷑ auaritie · Iniuſtitia et᷑ hic
compᷣhẽdi?᷑/q ẽ vitiũ genãle/ quo qͥſ
infert alteri nõbile nocumentũ ↄtra
ius · Et eſt ex genẽ pctm̃ mõꝛle · Ille
tamẽ qui in paruis facit iniuſtitiam
deficit a pfecta rõne eius/ qð ẽ iniu⸗
ſtum facẽ· inqntũ põt reputari ñ eſſe

omnino ↄtra voluntatẽ eius qui hoc

patit᷑ · Puta ſi auferat aliquiſ alicui
vnũ pomũ/b aliquid tale· de quo ꝓ-
babbe ſit! ꝙ ille inde non ledat᷑/nec
ei diſpliceat · Iniuſtitia aũt ẽ dupłx
Vna ulegaliſ ſpeciale vitiũ/ inqntũ
reſpicit bonũ cõmune qð ↄtemnit·
ſed generale/qᷓntũ ad intẽtionẽ · qꝛ ꝑ
ↄtemptũ boni cõmunis põt rõ ad oĩa
pctã deduci · Alia particłaris que fit
ſzm ineq̃litatẽ ad altex · ꝓvt ſcʒ ho
mo vult plus hr̃e de diuitijſ et hono
ribus/et minus de mał · puta laboꝛĩ
bus/et damnis · Dima opponit᷑ iu-
ſtitie legali · ſca particłari muſtitie ·
Filie auaritie ſunt ſeptẽ · videlʒ
obduratio · inqͥetudo · violentia · falla
tia · piurium ·fraus · ꝓditio · Peima
ſeʒ obdurat᷑̃o ẽ ↄtra mĩaʒ · Et fit qñ
quis nimis rtinet tempoꝛalia· et coꝛ
eius miſericoꝛdia non emollit᷑ vt de
diuitijſ ſuis ſubueniat miſeris· Ad
ſciendũ autẽ qñ opera miſericoꝛdie
ſint ncẽ̃a notanð ꝙ ſex ſunt oꝑa mi⸗
ſericoꝛdie coꝛpoꝛłia · iuẽ illð · Veſtio ·
cibo · poto · tectum do · viſito · ſoluo ·
Spũalia ſunt totidem · iux illð · Cõſu
le · caſtiga · remitte · ſolare · fer · oꝛa ·
Notanð ſcdo/ꝙ quis ad talia opera
mĩe exhibẽda tenet᷑ ſub pᷣcepto/ pu-
ta diueſad dandũ elemoſinã/medicꝰ
ad pᷣſtanð medicinã/aduocatꝰ ſeu pa
tronus ad ↄſulẽð/1 ſic ð alijſ/multiſ
ↄditiõibꝰ viðᷣlʒ ſeqñtibꝰſimul ↄcurrẽ
tibus · Mꝛimo qñ locus adeſt · Non
enĩ tenet᷑ quis pꝑ mundũ currẽ ad qꝗᷓ;
renð egenteſ.ſed ſufficit ſi eis qui ſi
bi occurrũt mĩe opus impendat · Se
cundo etiã qñ tempus occurrit· quia
nõ tenet᷑ homo fute neceſſitati alic
ꝓuidere/ſʒ ſufficit ſi pñti neceſſitati

egens ſit ſibi ↄiunctus q̃cunqʒ neceſ
ſitudine · quia talibꝰ maxime curã qͥſ
debet impendẽ/ſuoꝛe vidᷣlʒ maxime

domeſticoꝛe ſʒm apłm · vt ſunt parẽ

teſ/pᷣlati/pueri/et bñficij· Et his cõ⸗

currẽtibꝰ quarto ẽ videnð an aliquiſ

tãtã neceſſitatẽ patiat᷑ ꝙ ñ in pꝛom
ptu appareat qũo ei poſſit alit᷑ ſub-
ueniri · et in tali caſu tenet᷑ ei opus
miſericoꝛdie impẽdere · Si autẽ in
pꝛomptu appareat quõ ei ałr ſubue
niri poſſit, ł ꝑ ſeipſum/ł ꝑ aliã pſo-
nã magis aiunctã/aut maioꝛẽ facul-

tatem hñtẽ nõ tenet᷑ tũc ex neceſſi/

tate indigẽti ſubuenire, ita ꝙ nõ fa
ciendopeccet · Vñ cãceb · dicit · Ne⸗
mo de neceſſarijs ſuis ſimpłr tenet᷑
elargiri? Immo nec de neẽarijs ſzm
ſtatum ſuũ: ſed nec de ſupfluis ſuis
ut ſua ſunt/ ſub pena peccati mõꝛlis!⸗
niſi ubi grauis neceſſitaſcirca alteꝛe
immineret/ipſo pᷣſumẽ debẽte ꝙ ali
us non ſuccurreret. Neceſſitas enĩ
extrema ꝓximi:p̃ferẽda ẽ ſoli decẽ-
tie ꝓpꝛij ſtatus· qntomagis ſupꝑflui-
tati · ꝛeterea ſcient᷑ dimittẽ ſuper
flua ſua notabłr ↄſumi ꝑ putrefacti

onẽ/aut alias potiuſ q; in uſus pios

ipſa largiant᷑ vix a culpa moꝛtali/ã
nunq; põt excuſari .· Inſuꝑ notandũ,
ꝙ theſauriſare de ſe non ẽ illicitũ · ſʒ
ꝓuidum .qᷓ;uis ex circumſtãtijs poſ
ſit fieri crimĩale · ut ſi fiat ex alieno·
aut deſperãdo de diuino auxilio: aut
in grande p̃iudieiũ reipublice · aut ſi
aliis peuntibꝰ nõ ſuccurrẽt. IMhec can
cel · Scda filia eſt inquietudo qñ ſcʒ
quis nĩmiã hʒ ſollicitudinẽ et curas
ſuꝑfluas in acqͥrẽdo diuitiaſ. Eſt at
ſollicitudo ſtudiũ qdᷣdam adhibitũ

ſuccurrat· Certio conſideret quis fſi

ad aliqð ↄſeqñdum. Et ſi ẽ eirca ſpi
ritualia! eſt laudabit ſi ſit diſcreta·
Circa tẽ poꝛalia vero fit pctm̃. Vno

mõ ex parte eius de quo quis ſollici

tað᷑ · ſi ſʒ tẽpoꝛalia tanq; finẽ querit

Secðo mõ ip ſupꝑfluũ ſtudiũ qð appo
nit᷑ ad tẽpoꝛalia ꝓcurãdaſiue ſit p
victũ ncẽm/ſiue p opera pietatis ſu

—

perflua. Ip qᷓ tẽpoꝛalia/homo retra-

hit᷑ a ſpalibus: qbus pᷣncipalius in

ſeruire debet· Tertio ex parte timo
ris ſuꝑflui · qñ ſcʒ aliquis timet? ne
faciendo qð debet/ncẽa ſibi ſufficiãẽt
Quarto ſi ſuꝑflua qᷓit vltra pñ tis

vite ncẽitatẽ· Neceſſitatẽ dico nat᷑e
perſone/et ſtatus/ac honeſtatis. Qn
to ſi tem p ſollicitudinis quis p̃occu
paret · Sufficit enĩ diei malitia ſua.
id ẽ afflictio ſollicitudinis · Vt ſi qᷣs
tẽpoꝛe eſtatis! iã cogitaret de vin-
demia actuali,/a ſimilibꝰ. Tertia fi-
lia ẽ violentia. qua ſcʒ quiſ in acquiĩ
rendo bona aliena vi vtit᷑ · vt in rapi
na/q̃ ẽ rei aliene notabilis et violen
ta acceptio · Simiłr ſi quis rem no-
tabił reputatiois inuentã,/ q̃ in alicꝰ
dominio fuit nõ habita ꝓ derelida!
re tinuerit animo nõ reſtituẽdi dño⸗
rapinã cõmittit · Quarta filia ẽ fal-
lacia· q ſcʒ aliqͥſad acquirenõ tem-
poꝛalia vtit᷑ dolo p verba ſimplicia ·

Quinta filia ẽ piurium· qn quis in

acquirẽdo tẽpoꝛalia/vtit᷑ dolo ꝑ vᷣba
que ↄfirmat iurameto · De quoꝗj· ca-
x·per vj · Gllos. Sexta ẽ fraus quã-
do quis in acquirẽdo tẽpoꝛalia vuit᷑
dolo qntũ ad reſ in ope · vt in furto?
qð ẽ occulta et doloſa rei aliene ac-
ceptio · Septima ẽ ꝓditio/qñ quis ĩn
acquirẽdo tẽpoꝛalia vtit᷑ dolo in ope

quantum ad perſonas.

Gannſancus urer

Netnchnli
nſcnnkhi 6

mt at i enii tbus

carel Acttiten Deunen
artibegaroablrindoc
rigifncpſnir inſibar
Cegdettatfrautlen
Uigancvtna tng ver

Ftpentyrdnttt Cii

rRtai nrnneat⸗
m,it ien nantgent
enſteralltntniſhiir⸗

han

E

nicnmint luſta eniy

s in
eetheuen
lntiXα
&*α
treEαα
Smmn ſ
i Ptien

Uunt Oufieten dieiniinaſu.
iaſlcko ſlciuins Ytſiis
ce elang i wgttaret de vin⸗
vnia aaal aſmiiby. Lertafr⸗
ai ndenda qglaſczquſinarqui
endbonlena n Nid in tani
uieteidienewehin idlen
Axcto- Iinirſigligtenn
birepnmtiuinlaii qn lo⸗
dommofiit o habtt periitl
e omert inol ſtnict
2 znitit Qunu ilui 4 .

Dicit autem cancellarius/ q; non
debet aliquĩs dici tenẽ rem alienam
inuito dño/qᷓ;uis neſciẽte qñ dñs p-
ſumi rõnabłr ↄſenſurꝰ ex familiari
tate/vlł aliũde dũ ſciuerit · aut ſi iuẽ
dictamẽ recte rõnis ita debet ↄſen-
tire · Sub furibus/aut ſacrilegis/aut
raptoꝛibꝰcompᷣhẽdunt᷑ quo ad crimi
niſeqlitatẽ (quicqͥd ſit de reſtitutẽe
faciẽda)ipſi aduocati fouẽteſ cauſã

quã credẽ debẽt iniuſtã/aut ꝑ culpã

ꝓꝑdentes ĩuſtã · et medici infideles:

iudiceſ mali . et plati qͥ pᷣficiunt of-

ficijs publicis et beneficiis pᷣſertim
ruratis ſllos quos ſcire debẽt eſſe ra
ptoꝛeſ/et animaxe deſtructoꝛeſ/bonis
ſpꝛetis · Ipſi rurſus conſiliarii dñoꝛe
ad tallias iniuſtas et generałr qͥ ta
lia agũt,r aut etiã ↄſentiũt agẽtibus

Mec cancell · Addit idem· Detinere

tributa et ſubſidia rõnabłr introdu-
cta?X peius ẽ furto ſimplici in ſubdi-
tis · Exigẽ vo violent᷑ aut fraudulen
ter ſubſidia indebita a ſubditis per
pncipem rapina damnata ẽ · Qñ ac

hoc eſt/et qñ nõ generali regula tra

di nequit · Idem · Fur aut raptoꝛ te
net᷑ reſtituere ablata · et nõ ſolũ hec
ſed etiã damna inde ſeqñtia, omĩbꝰ⸗
rite compẽſatis· Simłbr retẽtoꝛes te
ſtamẽtoꝛe/aut plus ĩiuſto dꝛñteſ eoꝛũ
completionẽ in grauẽ iacturã anĩaꝛe
Idem · ¶ Hutatio monetaꝛe põt eſſe
par aut maius delictũ ex ſe/ qᷓ; eſſet
in caſu falſam aliquã fabacare · qm̃
ſᷣm damnũ reipub· opus tale qdᷣlibʒ
aſſumit moð culpe · Qð ſi pᷣnceps di
cat ſe dñm monete eſſe- ſit & bonus
diſpẽ ſatoꝛ/ñ tyrãnus diſſipatoꝛ· No
tandũ tn ꝙ omĩa ſunt pꝛincipis non
quið ꝓpetario iure/nec ꝓ ſe/ſed pꝛo

neceſſitate reipub.cCt quid miꝛecũ
neceſſitas facit pſone etiã ſingulari
aliena eſſe ſua · Omnia etiã bñficia
ſunt pape tanq; oꝛdinatoꝛĩ ſup̃ᷣmolñ
tanq; dño/aut poſſeſſoꝛi · Immo nec
tanq; immediato diſpẽ ſatoꝛi regula
riter et vłr niſi pᷣlatoꝝe inferioꝛ ini
quitas/aut manifeſta eccłe vtilitaſ/
in caſibus certis iſtud exigeret ·
Mec Cancellarius·
Sunt pᷣterea ſcdᷣm thom · duo vi⸗
tia ſpecialia · aſtutia vidłʒ et dolus·
Aſtutia ẽ ſtudi ũ quo quis ad finem
bonũ ł malum vemire nitit᷑ ¶ nõ veriſ
vijs/ſed ſimulatis et apparentibus ·
Et eſt ſpeciale vitiũ · ſic aſtutia ad
executionẽ dictaxe via pꝑtinet · Do⸗
lus autẽ etiã ad aſtutiã ptinet · et ẽ
ꝓpꝛie detãaꝝ viaꝝ aſſumptio ſcᷣm ex
ecutionẽ · Et fit dolus tripłr/in locu
ctione et ſic ꝓpꝛie dr dolus · Opere⸗
ſic ꝓpꝛie dr fraus.Coꝛde etiã fit ex
ecutio pᷣdctã · dicit᷑ machinatio ·
Symonia ſub quarta ſupꝛadicta
ſpecie ↄtinet᷑ · Eſt autẽ ſymonia ſtu-
dioſa voluntas emẽdi ł vendẽdi ali-
quod ſpũale/vł annexum ſpirituali ·

Et ẽ de genẽ ſuo moꝛtale petm̃ plus

vł minus ꝓpꝛie vł impꝛopᷣe/iux na-
turã eius qð dr ſpũale · vt dicit cãcel
Et ſcõᷣm thom · cõmitti põt in multiſ
viðłz circa ſacramẽta·circa ſpũales
actuset circa munera · In ſaẽmẽtis
his mõis viołʒz circa baptiſmũ/ miſ⸗
ſam/ↄfeſſionẽ/abſolutionẽ ab excom
municatiõe,/ in ↄſecratiõe ep̃oꝛe/ ab-
batũ bñdictione,/ oꝛdinibꝰ clericoꝛũ,
criſmate/oleo ſancto, benedictiõe nu
ptia /remotiõe obſtacłoꝛe ad epĩiſco
patũ ·⁊ ſimilibꝰ· Circa ſpũales actuſ
committi põt · vt circa or̃onẽ/laudes

diuinas /pᷣdicationeſ/ꝓceſſiones/an-
niuerſaria/coꝛrectiones/viſitationeſ
diſpẽſationeſ/ingreſſum religiõis/vĩ
cariatus/coꝛrectionũ dimiſſiones/do

ctrinã annexã beneficio · et ſimilia·

Circa annexa ſpũalibuſ cõmitti põt
vt circavaſa ↄſecrata/ſepulturaſiiuſ
patronatus/decimax ius benefic̃oꝛe
fructus retẽtos a p̃latis/et in collati
one beneficioꝛe/ ſimilibus · Circa
munera pᷣterea cõmitti põt · vt ſi dã-
tur ſpũalia alicui ꝓ obſequio ſeu ſer
uitio inhoneſto/ł ꝓ obſequio ad car
nalia oꝛdinato · vt famul ↄſanguine
oꝝ ł primonij alicuius ep̃i/et hmõ ·
Jtem quãdo quis dat beneficiũ ali
cui hoc pacto/et hac intentiõe vt ex
inde ſuis ↄſangneis ꝓuideat Item
qndo aliquĩs pᷣlatus pᷣces ꝓ indigno
exaudit · Item qͥ etiã ꝓ digno petit,
pncipalem intẽtionẽ habẽſ ad fauo
rem humanũ · Atem qui ꝓ ſe petit
beneficiũ curatũ · qꝛ eoipſo indignuſ
eſt · Mec thomas/ſcdða ſede ·
ſura dtinet᷑ ſub ſexta ſpẽ aua-
ritie · Eſt autẽ vſura (qᷓ pꝛopꝛie dicta
diuino et nat᷑ali ĩuri ẽ ↄtraria/de ſe
moꝛtalem culpã habens) quãdo ſcʒ
aliquid recipit᷑ ex pacto ultra ſoꝛtẽ ·
Dicit cãcell.Soꝛtem vo eſtimamus
appellatã ius qð habet᷑ in re ꝑ ven
ditionẽ/aut emptionẽ/aut aliũ moð/
ſcm quẽ trãſit dominiũ rei in emẽ
tem vt ſit ſua · Vendit̃o fit pctm̃ ſᷣm
thomã.Dꝛimo qñ quis vendit rem
pluſqᷓ; valere debeat · Scdo qñ quis
vẽdit rem defectuoſam tãti: ſicut ñ
defectuoſam · Tertio qñ quis celat
defectũ nõ patẽtem rei vendẽde/ et
nõ defalcãs de pᷣcio q̃ntum defectus
eſt malus · Emenſ etiã rem pᷣcioſam

pꝛo modico pꝛecio ſcienter! quando
eam vendẽ ſex ſimplicitate putat vi
lem · Cancel · dieit · Vendẽ rem cari
us qᷓ; empta ẽ!ſi notabił ſit exceſſus
in lucro omĩbuſ picuł et induſtriig
hinc inde compẽ ſatis? eſt regułr de
ſe malum · et peius ſi ſp indigentiã
pꝛoximi hoc fiatetſi reſ vendita ex
ſua induſtria melioꝝ ↄditionũ nullã
adepta ẽ· nec in ſe nec extrinſeca cõ
ſideratiõe · vt qꝛ ꝓpinqͥoꝛ,/ ad uſum

facilioꝛ· et ſimilia · Defedus etiam

reꝛe vendẽdai quos qͥ libʒ ad extra
pᷣſumi᷑ ↄgnoſcẽ de facililſiẽ nec ab-
ſcondẽdi ſunt fallacibus cauteł: ſic
nec eos dici neceſſe eſt · p̃ᷣſertim quo
ad foꝛi ext᷑nſeci iudiciũ · nec quo ad
deum · etiã ſi pᷣciũi q̃ntitas ꝓpoꝛtiona-
biłr ad defectũ minuat᷑ · Pꝛeterea
damna q̃ aliquiſ nõ ex culpa et negli
gentia ſua mercado incurrit poteſt
vendẽdo deducẽ: pᷣſertim ſi damnũ
ſit ptinẽs de ſe et q̃ſi regułr ad mer
caturã · Alioqͥn nõ opoꝛtʒ · vt ſi ven⸗
ditoꝝ merceſigniſ foꝛtuituſabſum
pſerit · Secus pᷣterea vbi ex culpa ł
ſponte aliqͥs merceſ defectuoſas con
duxerit · vt in equis et mullis fieri
ſolet· ſed nõ licet vt vendant᷑ ꝓ inte
gris · Neq; deus irridet᷑ · Deceptio-
mbus ob mediũ iuſti pᷣcii ↄtractũ in
itum:legeſinterimũt · In alijs vero
caſibus etiã ſi peccẽt vendẽtes res
ſuas enoꝛmitertamẽ reſtituẽ nõ te

nent᷑ emẽtibuſ/q̃ntũ regułr occurrit

iudicandum. PMec ille ·
Maruificẽtia ẽ ſpecialevitiũ/quo
ſcʒ aliquĩs cũ triſtitia ł tarditate ex

penſas magnas facit ꝓ magno ope·

Simłr qñ quis intẽdit minuſ expẽ
dere/qᷓ; digtas opis magmi reqjrit ·

rdp wetatonict etitam
Hdbſtaſte ſiauisded de
iri art lol dafomck,

6

Iummyt Lrmiſtapnaſſene

tgaduſſhndihetſour der

n Gneſedcn cuig walſeend
imeuenttaſiue Nentierdir
Nacinitero ocle dtan ſeylani
thni Erinſtaſeetſint gr
nſenoip lwx ſor Lene

af agus ehio ſime m
itinſint r aiff Er bif
tnls/ ſöndiywenar,

er vendeda gun iibzlera
unit dgnoſck de fliſi er ⸗
oncedi ſunt falaeibig cnigl f
r eos dic nereſſe eſt pſernm qu

foꝛi exinſeci iudici nerqodld

um · etiz ſi poii qntitas pporton
t ad defecti mnuat. Peterea
mna q aliquiſ no ex lpaet neglt
ma ſla mercdo incunit poteſt
dedo deduce pſertinſidamm
ponesde ſeet qſiregilr ad mer
cura. Aoen ndoport. Ntſiver
tor merceſigiil fotutil blum
ſent Jeas Pcerea doien alpe

iqs merce dereckucſigcnn

ponte Aicgmerce
duterit⸗ vtin equis et mllu

. Cont pinte
Rei zer⸗
ban i ii nackin
805 M init. 1 1 Alis vero
e⸗ eccit remgetes res
Nſibus ea⸗ nẽ reſtttuẽ note
asennnilt. regilt occurrt

.onoſia vero ſeu ↄſumptio ẽ vitium
quo quis plus expendit q; ſit magno
operi ꝓpoꝛtonatũ · Ded magnificẽtia
eſt virtus tenens mediũ · Vnde par
uificus diligẽter rõcinĩis intẽdit in
oꝛdinate/ timens bonoꝛe ſuoꝛe ↄſum-
ptionẽ/etiam in minimis. .
Sacrile giũ cõmitti᷑ qñcunq;ʒ aliqͥd
fit qdð ad irreuerẽtiã ſacra rerum
ptinet · Vnð qui rem ſacrã violat ex
hocipſo ↄtra dei reuerẽtiã agit · ſicut
qui ꝑfoꝛat purpurã imꝑatoꝛis dam
nat᷑tanq; in imꝑatoꝛẽ ageret · Spẽſ
eius ſunt treſ ſcdᷣm treſ reſ ſacras.
Pꝛima ẽ qñ quis ꝑſonã ſacrã ĩd eſt
diuino cultui dedicatã irreuerenter
tractat violando · Illud tñ ſolum ꝑſo
ne ſacre pctm̃ ẽ ſacrilegij qð agitur
directe cõtra eius ſanctitatẽ · puta ſi
virgo deo ſacrata foꝛnicet᷑/ et ita in
alijs. Sub iſta ſpẽ eſt ſi quis deo ↄſe
cratã ꝑſonã pcutit/ ł cũ ea foꝛnicat᷑,
vł eam rapit · Et in iſta pᷣma ſpecie
ſunt graduſ ſcdᷣm dꝛñaʒ ꝑſona ſaẽ-
rum · Scða ſpẽſẽ qñ quis lociſ ſacriſ
irreuerẽtiã ſuue ↄtemptũ exhĩibʒ/pu
ta cimiterio/eccłe/altari/ſepulchꝛiſ,
et Smõi · Et in iſta ſpẽ et᷑ ſunt gra-
dus! ſcdᷣm dr̃azʒ locoꝝ ſacroꝝ · Certia
ſpẽſeſt qñ aliquis rebus ſacris irre
uerẽtiã infert · vt detm̃ ẽ · Et ibi er
ſunt gradus ſcdᷣm dr̃aʒ reꝛ ſacrax ·
Mꝛimus et maximus eſt ſacrilegiũ
qð ↄtra eukariſtia cõmittit᷑ · deinde
qñ in alia ſacramẽta ſacrilegiũ com-
mittit᷑ · Scðm locũ tenẽt uaſa ſacra
ta ad ſacramẽtoꝛe ſuſceptionẽ · ipᷣe
imagineſ ſacre.et ſanctoꝛe reliquie·
Tertiũ gradũ tenẽt ea q̃ ꝑtinẽt ad
oꝛnatũ eccłe/et miniſtroæ· CCuartũ
ea qᷓ ſunt deputata ad ſuſtentationẽ

miniſtꝛoꝛum, ſiue ſint mobiliar ſiue
immobolia ·
Perſona accept᷑ᷣo ẽ iuſtitia/qua
pᷣfer ꝑſona ꝑpſone p cauſam inde-
bitã · vt dicit alex · de halis · Et ſcðm
eunð fieri ſolet tripłr · Vnomõ in ꝓ
motiõe ad dignitateſ· Aliomõ ĩn exe
cutiõe iudicii · Tertio mõ in exhibi⸗
tiõe honoꝛis · Vñ ſedm thom · Acce-
ptio pᷣſone committit᷑ cũ aliqͥd ꝑſone
attribuĩ᷑ p ꝓpoꝛtionẽ digtatis iĩpſi
us · Et fit qñ aliquis alteri ↄfert ali
quod bonũ qð debet dare debito iu⸗
ſtitie, nõ reſpiciẽdo cauſam q̃ faciat
recipientẽ dignũ reciꝑe illud bonũ:
ſcʒ reſpiciẽdo ꝑſonã/aut q;cunq; con
diĩtionẽ ñ facientẽ ad cauſam ꝓp quã
ſit quis dignus certo dono · vt quĩ ꝓ
moueret aliquẽ ad pᷣlationẽ ł magi
ſteriũ qꝛ diueſ/ aut qꝛ ↄſanguineus/
ſimilia · Cancel · dicit · Merſonarũ
acceptio in gubernatoꝛe reipub· et
generałr apð omnẽ iudicẽ/et pnci
pem de ſe illicita ẽ/nunc mõꝛł rimmunc
veniałr ex circũſtantiis/et obiecto
et policie cuiuſlibʒ maxime vt»vatiua
Nõ ẽ autẽ acceptio ꝑſonaniſi vbi
debitũ ẽ/et paritaſ vtrobiq; ·quia in
gratiis faciẽdis vnũ caperelet ali-
um dimittere/nõ eſt acceptio ꝑſona-
rum aut ſi reſ nõ ſunt pareſ.
Dicimuſ poſtremo ꝙ ille qui iniu
ſte, vł ex inuidia impediuit aliũ ab
adeptiõe alicuius ſpũalis beneficii:
tenet᷑ ad reſtitutionẽ · Dicit aũt ſan
ctus thom.ꝙ reſtituẽ eſt aliquẽ ite
rato in poſſeſſionẽ/ł dominiũ ſuũ ſta
tuere · Non dimitti᷑ aũt(vt dicit au
guſtinus) pctin niſi reſtituat᷑ ablatũ
id eſt ſcᷣm cancel · niſi voluntas effi
cax reſtituẽdi aſſit dum poſſibilitas

pꝛeſertim ↄfeſſoꝛ pꝛelatus det᷑mina-⸗

bit · vt ꝙ veris dñis ſi ſuperſunt/aut
ſuis heredibus,/ aut ſi fieri nequeat,
quia non ſunt aut ignoꝛant᷑/in pios

vſus:referant᷑ ablata· Ubi etiã ad-
uertendũ ꝙ nemini de bonis alteri

us/ipſo inuito· licet ducere ſtatũ vl-

tra parcam neceſſitatẽ ſui et ſuox ·

maximevbi poſſet laboꝛare/ aut etiã

in caſu mendicare · pꝛpter hoc bo-
noꝛe omnium ceſſionem pꝛo finali re
medio iura conſtituunt

Capłm·iiij · de Luxuria · ꝛimo
oſtendit quid ſit luxuria· et quibꝰ
mõiſin generali fit · Scðdo qñ pol
lutio accidit ex pctõ/a qñ nõ · Cer
tio de gradibus luxurie ſcdm act⸗

interioꝛe ſ ſenſualitatiſ/voluntatiſ

aut rõnis · Quarto quot et q̃ ſunt
ſpẽſeius· et earundẽ declaratio-
nem · Quinto de fomẽtis libidiniſ
quibus ſcʒ luxuria nutri. Sexto
de circumſtantiis coꝛrumpẽtibus
actum carnalem etiam in matri-
mMonio ˖ Septimo quot et que ſunt
filie ipſius luxurie

Vxuria eſt libidinoſe volũ-
tatis appetitus· Vel ↄcupi-
ſcentia nimia exꝑiende vo-
luptatis · Vel ẽ actus uenereus quo
nõ intẽdit᷑ generar̃o humana/ſed de
lectatio · Et fit hmõi pctm̃ in ſeptem
materijs, vidᷣlz circa pollutionem in
ſomnis· circa actus voluntatis· cir-
ca ſpẽs exterioꝛiſactionis· circa fo-
mẽta libidinis· circa circumſtantias
vitiãteſ etiã aliqñ actũ mrimonij· et
circa filias luxurie·

et opoꝛtuĩtaſ acceſſerit/et ꝓut ſapiẽſ

Hollutio q fit in ſomniſ: lcet nõ
ſit de ſe ptm̃/eſt tamen ſignum ali⸗
quãdo peccati pᷣcedẽtis/licʒ ñ ſemꝑ
Moteſt enĩ fieri ſine pctõ pcedẽte.
ꝛimo cũ natalr in aliquo ſupa-
bundat ſemen ſine pᷣcedẽti exceſſu,

in cibo/potu/et imaginatiõibus pꝛe

uijs · Scdo quãdo aliqñ fit reſolutio
huiuſmõivł ꝑ calefactionẽ nobilem
coꝛpoꝛis/b ꝑ q;cunqʒ; aliã commotiõʒ
ſine peccatiſ p̃uijs. Tertio qñ ſequit᷑
ex cogitatiõe pure ſpeculatiua in vi
gilia pᷣcedẽte de venereis · Quarco
qñ fit ex cogitatiõe p̃cedẽte in vigi
lia habita ·ꝗq licet nõ fuerit pure ſpe
culatiua! facta tñ eſt cũ hoꝛroꝛe ſeu
cũ affectione hoꝛroꝛis id ẽ cũ diſpli⸗
cẽtia· Quinto cũ debita p̃cedẽte di⸗
ligẽtia p̃ᷣparãdi ſe ↄtra demonis illu
ſioneſ diabolica ſolum fit illuſione.
Eſt autẽ ſignũ peccati pꝛecedentig.
MMꝛimo qñ fit ex negligẽtia p̃parã
di ſe, ↄtra temptatiõʒ demonis in vi
gilia! ne quis illuda a demone· Se⸗
cundo qñ fit ex ſuꝑfluitate cibi inoꝛ
dinate ſumpti · Tertio qñ fit ex im-
moderãtia potus · Quartoquãdo fit

ex cogitatiõe in vigilia p̃cedẽti/cum

affectiõe aliqua ł delectatiõe ſeu dcu
piſcẽtia ſine hoꝛroꝛe p̃habita. dũ tñ
nec ↄſenſus in opus, nec in delecta-
tionẽ moꝛoſam pᷣceſſerit · Quinto qñ
fit ex ↄſenſu p̃habito/ſiue in delecta

tionẽ moꝛoſam de foꝛnicatoe/ſiue ex

conſeuſu in opus ſi facultas adeſſet·
Sexto quãdo fit ex fomẽtis p̃habi⸗
tis luxurie, cum ↄſenſu in opus · vt
ſunt oſcula/tactu S, verba/amplexus
etſimilia. Septimo quãdo fit ex coi-
tus pᷣcedẽtiſ ꝑpetratiõe illicita. Dꝛi
mis quattuoꝛ modis ẽ venialis pec-

en
. Ih
e . Wanſent
te Nterzean ſ
iid eete

trtzin uſmihtin ium⸗

viliſ tii i mi wyt i
yrſtſ ſuitfann ti
bnatri notn täanusti⸗
Wice vpeni eiſntd ethe
idednrtiriglaitd e

Sicafur Aepelend, ier
üti Teneſdini eni
nadndeſceri enis ineden
gſen lu ncheehett
ummlsiiwwnil inrhite r
nmn degninch⸗ Qioſi ⸗

ut obrlſinaz

lelee her
nuf egimnz
rickige, E
neml Ner 1
ting dni

nneten
Peum paofeſtt

a Al Menlſirhir nugi
Rtimaßepiring

atin wtgh⸗ ien N.

1 . 7
aldaug fata t eſt an horob ha
afetione ordiz igij dißtr

tna Ointo ci debtt delit d.

giu mrit edta ennilli
inntſ ditbolta ſllm ft iluſone.
Rat ſgni erau preredenti.
Pam qñ fter wglgeia ppara⸗
iſe orra tenptatizdenonisin vi
Zln wequis luditaden de⸗
undoefner uflitatethina
dumnate lunpe Terdochi ft am
nolerin n Alan uichf
er cogttatie neilafeltan
emuluiei
ire wnr it/ tn

sincpls er etta⸗

mavſin ieſntMun⸗ qñ

4

ſmdefontatbe ſueer

inſiein Nlee

cati ſignũ ipſa pollutio. Vltimĩt vᷣo
tribus modis ẽ ex mõꝛli cauſata-
Circa actus interioꝛeſ mentis in
peccato luxurie põt eſſe tal ꝓgreſſuſ
Mꝛimo ex uiſu/auditu/ex imagina-
tione/ex fomite/ł ex inſtinctu demo-⸗
nisↄtingit aliquẽ de femina aliena

cogitare aliqðvenereũ ſine omni cul

pa pᷣcedẽte · et tũc ad huiuſmõi ſeqt
nat᷑alr in appetitu ſenſitiuo cõcupi-
ſeentia qdam reſpectu eiuſdẽ femi-
ne:que ↄcupiſcẽtia dr ꝓpaſſio/ſeu pᷣ-
mus motus · Et qñ tał pᷣcedit omnẽ
actum rõnisl nullũ ẽ pctm̃ · qꝛ nõ ẽ in
ptᷣate nr̃a ꝙ talibꝰ viſis (vt auguſt.
dicit nõ tangam̃· ſed in pt̃ate nr̃a ẽ
cum eis tangim̃libere ea reſpuere
aut acceptare · Scðo ſi nõ reſpuit᷑ fe
miĩe pᷣfatũ deſideriũ ſſʒitĩm/ſeu mo-
tus ad eã,/ et rõ illũ motũ peipit aliq̃ᷓ
li nec volũtaſreſpuit ſtatim tẽ vo
luntas mouet᷑ motu delectatiõis cõ⸗
delectãdo appetui ſenſitiuo · et hic ẽ
veniale pctm̃.qꝛ nõ vigilauĩt rõ/vel
negligẽs fuit ad expellenð ꝑ libex

arbitriũ · Tertio ſi nõ reſiſtit᷑ ſequiẽ᷑

motus deſiderũ ↄſenſus ſurrepticii/
ad ꝓſequenð ullud in opus · et hic eſt
terminus pctĩ veniałl incluſiue/dicit
henr · de gan · in qdᷣli · Qrto ſi ñ reſi⸗
ſti᷑ ſequit᷑ dſenſuſ interpᷣtatiuus in
delectationẽ moꝛoſe cogitationis de
foꝛnicatiõe · Qui ↄſenſus interpᷣta-
tiuus oꝛiri poteſt! qñ ex delectatiõe
voluntatis intm̃ abſoꝛbet᷑ ratio/vt ñ
poſſit intẽdt᷑ iudicio· et negliget vo
luntas mouere rõnem ad iudicandũ
et ꝑmittit tranſire tempꝰquo poſſet
deliberare. qd cum pꝑtranſierit et ſi
no vere ↄſentit/tñ interp̃tatiue · et ẽ
moꝛtale pctiñ. Vñ dicit ſandus tho

· de veritate · Anteq; rõ deleckatiõoz
pꝑpendat,/aut nocumẽtũ ipſius/ñ pz
interp̃tatiuũ ↄſenſum/etiã ſi nõ reſi
ſtat· ſed qñ iã ꝑpendit rõ de delecta
tione inſurgẽte/et de nocumẽto dſe
quẽte/vtpote cũ ꝑcipit homo totałr
ſe ꝑ Gmõi dlectationẽ in pctm̃ incli-
nari/et in pᷣceps ruere niſi expᷣſſe re
ſiſtat videt᷑ ↄſentire· et tũc pctm̃ ad
rõnem trãſfer᷑ vt per actũ eius. qꝛ
agere/et nõ agere cũ quis debet agẽ
ad idem genuſ actus reducunt᷑· ſcðʒ
qð pctm̃ obmiſſiõiſ ad pctm̃ actus re
ducit᷑ · Ad idem ẽ bõuenẽa in ſedo dĩ
cens· tũe inducit moꝛa tempoꝛĩis cõ-
ſenſum interpᷣtatiuũ? qñ homo ad-
uertẽs ł debẽs aduertẽ piculum de⸗
lectatiõis veneree retente negligit
eam repᷣmere · Moc autẽ non ẽ abſqʒ
ↄtemptu ſalutis ꝓpꝛie · ꝓ eo ꝙ diſeri
mini ſe exponit · Delectatio enĩ ſicut
ſerpẽs intrat · et niſi reſiſtat᷑ venena
diffundit · p que bomo incurrit moꝛ⸗
tem culpe · Sicut igit᷑ ſalutẽ ſuã coꝛ
poꝛalem negligeret, qui ſerpentem
iuẽ ſe ſcient᷑ collocaret ſic qui in ta
li delectatiõe aduertẽs piculum/vel
debẽs aduertè,/ voluntarie vᷣſatex
ponit ſe diſcrimĩ, qñ negligit repel-
lere · Quid aũt ſit interpᷣtatiuus cõ
ſenſuſ etiã in alijg materiis, dicit cã
cell · Interpᷣtatiuũ ↄſenſum tũc eſſe
dicimus! dum habuit rõ ſufficiẽſ tꝑſ
deliberãdi/ et refutãdi ea circa que
vitãda eſſe puigil tenebat᷑qualłr dĩ
cit lex foꝛenſis· qui tacet conſentire
videt, dum vidlʒz repugnare deberʒz
Quinto ſequi põt tertium vł quar-
tum p̃dictoꝝ aliuſ gradus conſenſuſ
ſcʒ verus in delectationẽ cogitatiõiſ
de foꝛnicatioe · Vere enĩ ↄſentitur⸗

Vnð ſctñs thom · vbi pᷣus dicit! ſim
płr ↄcedimus ↄſenſum in delectatio
nem foꝛnicatiõiſ, vł alterius mõꝛlis

eſſe pctiñ moꝛtale · Ex quo etiã ſeqͥt᷑
inquit ꝙ quicqͥd homo agit ex ↄſen

ſu talis delectatiõis, ad hoc vt Gmõi
delectationẽ nutriat/uł teneat/ſicut
ſunt ůHeſtactus/actus/uł libidinoſa
oſcula/ł aliquid huiuſmõi totũ ẽ pec

catũ moꝛtale · Et bõuent᷑a vbi pus
Moꝛa tẽpoꝛis tũc occaſionałr indu-
cit ↄſenſum vᷣm‚/qñ de venereis libi
do creſcit/adeo vt homovelit omĩno

in interioꝛi delectatõe ꝑſiſtere et mo
rari · Vnde cãcell · dicit · Cõſenſus in

delectationẽ luxuriei/ circa obiectũ ſi

bi ꝓhibitũ/ſeʒ ſub pena peccati moꝛ

talis eſt moꝛtale pctm̃ · ſiue ſit in co-

gitatioe/ſiue in vᷣbis/aut in viſu/aut
tactu/aut nutibus · Sexto ſequit᷑ con
ſenſus in actum ſeu opus pctĩ moꝛta
ls · vt in foꝛnicatiõʒ ſtupꝛe · et Hmõi
eſt pctm̃ moꝛtale! etiã ſi opus nõ pfi-
citur· qꝛ voluntas apð deum ꝓ facto
computat᷑ · Septimo ſequitur ipſum
opus ſi facultas aſſit·

gitur circa exterioꝛes actus ve

nereoꝝ et luxurie ſunt ſeptẽ ſpẽſ. qᷓ
accipiunt᷑ ſcdᷣm dr̃aſ ꝑſonaꝛe in qui-
bus ẽ coitus · Et iſte ſpẽſ ſe ꝓut ſe⸗
quun?᷑ Sdatim in malitia excedunt ·
Pꝛimã ẽ ſimplex foꝛnicatio · Scda/
adulteriũ · Certia ſtupꝛ · Quarta ra
ptus aggrauans pꝛefatas duas · qꝛ ſi
raptus ẽ vᷣginis eſt grauius pctĩ/qᷓ;
ſtupꝛe ſimplex · Si autẽ ẽ alteriuſ cõ
iugistũc ẽ grauius/qᷓ; ſimplex adul
teriũ · Quinta ẽ inceſtuſ. Sexta eſt
ſacrilegiũ/oẽſ pᷣuatas ſpẽſ aggrauãſ
Septima eſt vitij contra naturam

poſt iudicium vel ſententiã rationiſ ·

Foꝛnicatio ſimplex eſt vaguſ ↄcubi/
tus pᷣter mrimoniũ/cum aliqua coꝛ⸗

rupta. puta cũ mètrice vł alias coꝛ-

rupta/ł ↄcubina · Vel ẽ vt ałx.dicit

luxuria qua ſolutuſ ſoluta natali uſu
cognoſcit · Et intelligit᷑ ſolutus et ſo
luta a vinculo ↄiug ij/et ↄſanguini-

tatis/et affinitatis/oꝛdinis/religrõis

vł uoti ðtinẽtie · Natc᷑al vſus intelli

git᷑ ad dꝛñaʒ illius vſus, qui ẽ ↄtra

naturã · Dicit᷑ autẽ ſimplex nõ ꝙ foꝛ
nicatio ſit pctm̃ paruũ · ſed compara
tione ad alias ſpẽſ peioꝛeſ. Immo qᷓ

dꝛuplici cauſa foꝛnicatio ẽ certis re

ſpectibꝰ maximũ pctm̃ · Pimo rõne
libidinoſi ardoꝛis.ſcðm quẽ nobiliſſi
ma anime potẽtia ſcʒ rõ/adglutinat᷑
vltime potẽtie eius et viliſſimo coꝛ

poꝛi · Nam ꝑ generatiuã potentiã qᷓ

eſt infima et pᷣma (potẽtia enĩ ſcðᷣa
eſt aſcẽdendo nut᷑tiua/tertia vo ap-
petitĩa ſenſitĩa)fit rõ/ſerua coꝛpoꝛiſ·

Scðo rõne generalitatiſ qꝛ per hoc

vitiũ plureſ ſubdunt᷑ diaboli! qᷓ; per
alia· et illud velut ſagena fit demõi
pᷣlatoʒe et ſubditoꝛe qui ea capiunt᷑ ·
Tertio rõne feditatis in q̃ excedit
alia vitia · Vñ templũ dei in anima
et tẽplum ĩn coꝛpoꝛe violat᷑ ſm apo
ſtolũ · Nãa coꝛpuſ eẽ inquinat/ aĩazʒ
inquinat adeo vt luxurioſi minuſq;
alij ſint apti ad vᷣginis filiũ in euꝑa
riſtia ſumendũ. Quarto rõne dupli⸗
cisg temptatiõis· qꝛ hoſus temptatio
ibi ẽ/et carnis· Scdᷣa ſpẽſẽ adulteri
um.luxuria ſcʒ qua ↄiugalis thoꝛus
violat᷑· Fit enĩ qñ alter ↄiugũ cũ nõ

ſuo ł ſua ↄtra pactũ ↄiugale ↄcũbit

Et fit vnomõ qñ vir mrimonio iun-
ctugs accedit ad alterius vxoꝛẽ · Scdo
quando maritus alicuius accedit ad

ſtüimntat ſeſone aiuf⸗

cick tornttain arene
riule clumi ſik harei
eti ſleſiqg i lt it⸗
(Gkemfaani, (Nietagge⸗
ttſihdni Cina es en
riſts de citis a Aengtati
Aafiti nrnttil ſid
viin riſie Kititd gan
mqntopſone pins ſbi undr
Mntinöbuaßfens gafintin
Ahunitteunenm
lirſcflunij p ſener
iſſiijet werr dexa hiſe
nnlgi atel aluſ
nine ad diuiniſ nleß ns
dunii lci wep

e rert lerdint iſhei

ufiſn iw
d uſsfmnttimmar
petunni Kf Pimin⸗
dimi nini ſönginti
uanme tin ſy fh ltnt
ane pprene eils et olimer
i Em p genmmnui weti
nimet pna ptitg eni ſda
Aiatilenm minli teta oay
xia ſenſta ftt eracpenſ⸗
Gnir Fererltnlnher we⸗
ei ame ibint iih ihfet

A & Aui Gttgruſtuni

mwreſihlihk tthiet
Lertorineieltne n gen⸗
e, Tterplidalmnan
Aa eur Btemldel
lin ltſndr

mmint M

qcunqʒ aliam virginem vł non vir
ginẽ· Si accecht ad vginẽ habet ra
tionẽ ſtupꝛĩ · Si aliquã rapit habet
rõnẽ raptus·ſed ex parte viri ſemꝑ
pabet rõnẽ adulterij · Tertio q̃dam
mõ adulter ẽ qui ẽ ſolutus et alicu⸗
vxoꝛẽ cognoſcit· Tertia ſpẽſ ẽ ſtupꝛ
viðlz luxuria qua vᷣginalis incoꝛru-
ptio diſſipat᷑ · Vel ẽ ↄcubitus illicit⸗
auo defloꝛat᷑ aliena vᷣgo voluntarie
ł inuoluntarie · Quarta ſpẽſ eſt ra-
ptus qui eſt actus venereus qñ quiſ

ſcʒ de domo parẽtũ ł tutoꝛe violent᷑

rapit vᷣginẽ ł alterius vxoꝛẽ ł vidu
am ł coꝛruptã ſibi nõ deſpõſatã vo
luntariã ł inuolũtariã cognoſcẽdo ·
Vel(vt alex · dicit) raptus commit
ti qñ puella violent᷑ a domo patris

abducit᷑/ vt coꝛrupta in uxoꝛẽ habea

tur · ſiue puelle ſolummõ,/ ſiue parẽti
bus tm̃/ ſiue vtſq; viſ illata ↄſiſtit ·
Vide infra · ca · xiij · C· xij· et aggra-
uat vt ſupᷣ dctĩ ẽ · Quinta ſpẽs eſt
inceſtus · qͥ ẽ coitus ↄtra ↄſangtatẽ
uł affinitatẽ ł compr̃nitatẽ ł ſpũalẽ

cognatiõz cõmiſſus · Et ẽ tãto graui
us qᷓnto ꝑſone ꝓpĩnqͥus ſibi diuncte

ſunt in ᷓdibus pᷣfatis ſcʒ affinitatis
ↄſanguinitatis vel compaternitatiſ.
De hocꝗj· capło · xiij · Sĩix · Item · ca·
xiij · Giũj · et · xv · et · x· Sexta ſpẽſeſt
ſacrilegiũ ꝓut eſt abuſus venereus
femine ad diuinũ cultũ voto appli-
cate · Vnde vt alex · dicit q;uiſ ſacri

legium ſit cõmune ad leſionẽ cuiuſ⸗

libet rei ſacre! hic tñ accipit᷑ ꝓ leſio
ne pſone ſacre · et talłr ſcʒ ꝑ vitium
luxurie · Vñ ſacrilega luxuria meli-
us dicit · Muiuſmõi aũt ẽ coitus ↄtra
votũ ↄtinẽtie · vt qñ aliquis violat᷑

vł in ſe/vt cũ clericus in ſacris oꝛdĩ-

bus ↄſtitutus vł religioſus peccat cũ
aliqua ſoluta ł in altero vt cũ aliqͥſ
peccat cũ ſanctimoniali, l aliq̃ cũ ſa
cerdote/ ł etiã cũ quis peccat cũ ali
qua/ deo per ſimplex votum dtinẽtie
aſtricta · oteſt autẽ hoc ſacrilegiũ
ↄcurrè cũ ſpeciebꝰdiuerſis luxurie.
Exẽpli gra/ ſi aliquis abutit᷑ ꝑſona
ↄiuncta ſibi ſcðʒ ſpũalem cognatiõʒ
cõmittit ſacrilegiũ ꝑ modũ inceſtus·
Si abutit᷑ vᷣgine do ſacrata! inqntũ
eſt ſponſa chꝛiſti/ẽ ſacrilegiũ ꝑ moð
adulterũ · Inqntũ vo eſt ſub ſpũaliſ
pris cura ↄſtituta erit quoddã ſpũa
le ſtupʒ · Et ſi violẽtia infera?᷑ erit
ſpũał raptus· Septima ſpẽſ ẽ vitũ
dtra naturã· luxuria viðlʒ qua nat᷑a
lis uſus coeundi maris et femine ꝑ
uertit᷑ · et ẽ in omni actu venereo ex
quo generatio ſequi nõ põt · Et qʒuiſ
hoc uitiũ ſit peſſimũ inter ſpẽſluxu
rie committiẽ tñ mõiſ multis et di-
uerſoſ habʒ gradus,/ quĩinq; violz · q̊⸗
rum poſterioꝛ ſempꝑ peioꝛ eſt pꝛioꝛe ·
Mꝛimuſẽ qñ abſq; omni ↄcubitu cã
delectatiõis veneree ꝓcurat᷑ polluto
et vocat᷑ peccatũ immũditie łᷣ molli
ciei · qʒ ↄſiſtit in ſola obmiſſiõe ↄcubi
tus ad altex · Scõs ẽ qñ ſeruat᷑ debi
tum vas et inſtrumẽtũ debitũ/ſed ñ
ſeruã nãł modus ↄcũbẽdi cũ femĩa
Alij autẽ mõi monſtruoſi ł beſtiales
ↄcumbendi fiunt·qui tanto peioꝛes
ſunt: qnto ꝑ eos minuſ nata ẽ ſequĩ
ↄceptio fetus. Et quattuoꝛ ponit al
bertꝰ in q̃rto · Mꝛimus qñ cognoſcit᷑
laterałr.Scðds peioꝛ qñ cognoſcit᷑ ſe
dendo· Tertius peioꝛ ſcõo/qñ cogno
ſci ſtando. eſſimus voẽ quartus
eñ cognoſcit᷑ velut beſtia tergotenꝰ
Et quintus etiã inter p̃ᷣfatos quat-

tuoꝛ ſimplicit᷑ peſſimuſ eſt qñ mulier

ſupergredit᷑ virum· Uide infra ca-
pitulo · xvi· · Tertius graduſ

vitij ðↄtra naturã ẽ qñ nõ ſeruat᷑ vas
debitũ b inſtrumẽtũ/licʒ ſʒuet᷑ ſexuſ
debitus · Quartuſ qñ nõ ſeruat᷑ ſexꝰ
ſʒ ſpecies vt maſculi cũ maſculo/ fe-
mĩa cũ femĩa·qð uocat᷑ zodomiticũ.
Quintꝰqñ nec ſpẽ ſ ſeruat⸗ vt homi
nis cũ beſtia. qð uocat᷑ beſtialitas ·
Nunc de fomẽtis libidinis qᷓ im-
pudicitia vocant᷑ ſcdᷣm apłm nõnpũ
bm alex · libido nõ dr quicunq; ar-
doꝛ luxurie ſed qui diſcurrit ꝑ t᷑pĩtu
dineſ. Turpitudineſautẽ dicunt᷑ qñ
indebito mõ ꝑ q̃ſcunq; parteſcoꝛpo-
ris quis luxuriat᷑ ſiue querit carnałr
delectari tñ dtra naturã · Fit aũt fo-
mentum luxus ꝑ quattuoꝛ · viðᷣlz per
viſum · alloquiũ · tactũ · et oſculũ · Vi⸗
ſus ẽ rei diſtãtis· Alloqum magis ꝓ
pinque · Tactus ẽ ↄĩunctio aliquoꝛe
membꝛox · Oſculum vo oꝛis · qᷓ omĩa
pñt fieri moꝛtalia vt tactũ ẽ de con
ſenſu in delectatiõʒ luxurie · Et ſcdz
ſanctũ thom · omĩa Hmõi p̃ᷣfata/et et
amplexus et vba ſunt pctã moꝛtalia
qñ fiunt ſp delectationẽ libidinoſã
vł ad ðſentiendũ delectationẽ luxu
rioſe ex̃ thoꝝ legittimũ · Quãdo at
fierẽt Hmõi ſine libidine poſſunt ſi-
ne pctõ fieri · Vnomõ p ↄſuetudinẽ
patrie · Aliomõ Ip aliqᷓ; ncẽitatẽ, vel
p aliq; rõnabilem cauſam · Vmnia
aũt talia viðᷣlz viſus/alloquiũ/tact⸗
amplexus/oſcula/ ſimilia dicuntur

impudicitia · Sub alloqͥo ↄtinet᷑ viti

um ſcurrilitatis id ẽ t᷑piloquij .· Mꝛo
pꝛie tñ ſcurrilia vba ſunt q leuit᷑ et
ex incõſideratiõe dicunt᷑ · Turpiloqͥũ
autẽ fit qñ coꝛ luxurioſi ẽ plenũ tur

pibus ↄcupiſcẽtijs · Mñt ĩgi᷑ vt di⸗
cit alex· pia vᷣba ꝓcedẽ ex quadam
lubꝛicitate lingue,s et impetu iraſci-

bilis vł ↄcupiſcibił/ et ſubꝛeptione
rõnis · el pñt ꝓcedè ex deliberati
one rõnis/ et mala ↄſuetudĩe lingue

et puerſa affectiõe ↄcupiſcibilis vel
iraſcibił · Et m hoc retoꝛquebi᷑vł
ad libidinẽ moꝛtalem, ł ad libidinẽ

venialem tanq; ad radicẽ· ſm hoc

erunt ł moꝛtalia ł venialia peccata
Duriuſ tñ ẽ qñ ſunt in pꝛelato.Sed
quid de auditoꝛibus taliũ vᷣboꝛe nõ
diſplieentiã oñdentiũ ·RRo. Duplex ẽ
auditio · Vna illoꝛe qui ſuſtentãt t᷑pĩ
loquos et ꝓcurãt vt fiãt tiloquia:
et taliũ ẽ maius pctm̃ q; ſit Rpiloqñ
tiũ · qꝛ auctoꝛeſ magiſ ſũt in culpaqᷓ;
miniſtri eoꝝ · Ex maioꝛi enĩ libidine
ꝓcedit · Eſt autẽ alia auditio caſuał
cũ tñ offert᷑ placet· et hi minus cre
dunt᷑ peccare qᷓ; ẽpiloquẽteſ. Stulti-
loquiũ quis committit! quãdo quis
ſuis vbis p̃fert delectatiõeſ quaſ ap
petit quibuſcunq; alijs rebus. Audi-
cra vᷣba ſunt quãdo quis vᷣba ad de
lectationem oꝛdinat ·
De circũſtantijs autẽ coitus que

aliquãdo etiã vitiãt coĩtũ in mrimo
nio nataleml et quãdo actus ↄiugał
ſit meritoꝛius petm moꝛtale/ł venia
le aut quãdo quiſ obedire ibi tenea

tur ł non hẽſca·xvi · ꝑ totum·
MHoſtremo de filiabꝰluxurie po-
nit greg· vii · Vna ẽ cecitas mẽtis
qua quiſ p vehem enteſdelectatio-

neſ nõ appᷣhẽdit in agibilibus finẽ

vt bonũ · De qua etiaꝗ· ca.vi · G·
Sceðda ẽ pᷣ̃cipitatio qua in agibilibuſ
ſubtrahit᷑ ↄſiliatio ſp vehemẽtiã de
lectationis.· De qua ꝗ.ca· vij · S.

s
P miii ni n nudl

(abhrd niotitii uel
in. Pirocſet iu r ina⸗
gebes üſtna ſtnenton
letoqumnlu en ſtſe⸗
ls eſo etabes nig e an
Nrtde Ouard doua nalſ ai
Wmndle er io me er buli
Kqnotniltl erfen etüti⸗
wnide itoojidt gnit tuna
inticato uentaſ ouceiteſet

gug mniſi ſur inpunnio de

nqur riſnt eſiw erque

P grclb. Reytiwae ri mg⸗
eirlin, ſefiri

ugrintd imhtn⸗
. UH ſeu

inpaleti i⸗

quid

XXNNN.

.
*
qðů

2—Z
èðð

ð

⸗

ene
art

1

R
„ unhn

Apehe
Wa 5.

ri e Wpls

—
du a inang
Natrdttliihe
hlreni dmniſe an:
lmhulngi ſpiih
Wure irfii
tait mis uf ;ftihnf
i pantuſmgſſitnaa
tmens Etnaiieniltitne
Rami u idtocaſch
ji uri Art ehininsce

vi emniipleni ult⸗

ü Gntinit gacoguss
dazer etnid glſc
õõ
ninit ahgiän

trorenImn
De antunpilnt ⸗
n.
mi in tiim
Rauidorvi itie
ii ihi hl

91 en 7

1aleirk ind
NLE.„,, .
7e vri untli
=
igg⸗ nmnſletii.
aahltoſe
E . 4 „7 . 4
* Nequuebi N
Dece P ai
nedg
ð

.

EeGG.
ie aenunn/
.

CTertia eſt inconſideratio quapꝛopt᷑

vehemẽtiam delectationis de agen-
dis quis nõ iudicat · De quo vide ·
ca · vii · ¶ Quarta ẽ incõſtantia
qñ quis p vehementiã delectatiõis
impedit?᷑ in executiõe illud qð decre
uit eſſe bñfaciendũ · De quo vide ꝗ·
ca · vii · ¶ CQuinta ẽ amoꝛ ſui qñ

quis o delectationẽ ſe nimiſ diligit

qdammõ velut finẽ · Sexta ẽ odiũ
dei. qñ quis habʒz diſciplinã de deo q

ꝓhibet delectationẽ ↄcupitã · Septi

ma ẽ affectus pñtis ſeculi in quo ali
quiĩs vult frui voluptate · Octaua eſt
deſperatio ſiue hoꝛroꝛ fuẽi ſeculi · qũ
quis faſtidiẽs ſpũales delectatiões⸗
nõ curat de eiſ nimiſ detẽtus in car
nalibus

Capłm · d · de vitio capitali quod
ira dĩ · ¶ Pꝛimo oñdit quid ſit ira·
Scðdðo qͥbus mõiſ ira ſit meritoꝛĩa
Tertio quõ ira nullũ pctm̃ eſt ſed
nalis paſſio/et qbus mõis ẽ pctm̃
veniale · Quarto qbus mõiſiraẽ
pctm̃ mõꝛle ex ſuo genẽ et qͥbuſñ
et quot mõiſtał põt fieri pctm̃ tm̃
veniale · Qnto oñdit quid ſeuitia
vindicatio/ſeueritaſ/crudelitaſ.et
quid remiſſio ſiue impunitio · Se
xto quot a q̃ ſunt ſpẽſire et quot
gradus · Septimo q̊t et qꝗᷓ ſunt fi-

lie ire Octauo qͥd impatiẽtia/ in-

longanimitas/ imꝑſeuerãtia ſiue

mollicieſ/inconſtãtia: Nono quid

audacia/intimiditas.qͥbus modiſ
timoꝛ ẽ pctm̃, et qͥbus nõ. et quid
inuerecũdia · Decimo quid diſcoꝛ
dia/otentio/et litigiũ · ndecimo

oñdit quĩd deriſio/ quõ eſt pctm̃
mõꝛle/et quõveniale · Duodecimo

*

0.

quõ maledicè ẽ pctm̃ moꝛtale/quõ
veniale/et quõ nullũ pctm̃. Tre-
decimo quid ↄtumelia·quõ differ̃t
ↄtumelia/ ↄuitium/et impꝛoperiũ
quõ ẽ petm̃ mõꝛler et quõ veniale
Decimoqrto oñdit quid rixa.quõ
eſt pctĩ mõꝛle/quõ veniale.quid
ſeditio/q ex genere ſuo moꝛtaliſ
eſt · Et quibus modis bellum fit
MRacundlia directe opponiẽ
manſuetudĩi qꝛ ẽ exceſſuſ ire
EGEKPt ẽ aliud capitale vitiũ · ⁊
vocat᷑ ira ꝑ vitium/diffinit᷑q; ꝙ ẽ ap
petitus inoꝛdinatus ſeu irrõnabilis
motuſ vindicte ſub rõne boni vł iu
ſti · Eiuſ enĩ motiuũ ẽ appetitus ꝓpᷣe
vindicte · quã a ſolo deo/ł eius iudi-
ce appetẽè deheret ·
Ira autẽ qñq; ẽ meritoꝛia · qñnq;

nullum pctm̃ ſed paſſio · qñq; mõꝛle

pctm̃ ·qñqʒ veniale · OMeritona ẽ ira
que vocat᷑ ꝑ zelum · et ẽ rõnabił ap-
petitus vindicte· puta qñ quis ira-
ſcitur culpe ꝓpꝛie ꝑ ↄtritionẽ ꝑ quã
ſumit vindictã de ſe · vł iraſcit᷑ alie⸗
ne culpe nõ perſone· quã culpã vult
vindicari ꝑ eũ ad quẽ ꝑtinet/puta ꝑ
deum ł ſuũ iudicẽ/cũ alijs circumſtã
tũis debitis · Ira igi᷑ ꝑ zelum q̃ eſt
de malo culpe dr ex ſe laudabił · ſed
ex modo ꝓſequẽdi põt fieri vituꝑa
bilis ſeʒ dum nec tempꝰ nec locũ nec
moð nouit obſeruare · p̃ſertim qñ ꝑ
tinacie diuncta ẽ · et tbantiũ ſeditio
num magis adductiua qᷓ; ſedatiua ·
Ira p̃terea qᷓ eſt motus ↄcitatuſad
inferendã vindictã ꝓ malo ſibi vere
illato-ſi ſit ſcdᷣm oꝛdinẽ iuris/nõ ẽ de
ſe vitupabił· ſed reducit᷑ ad irã ʒeli ·
vt in iudice vł ꝑ iudicẽ · Secus ſi ex

°
*
* △
*
2
2*
6⁶
.
9⁹
4
2

—

libidine ꝓpꝛie vindicte pᷣncipałr/vł
ſi iniuria nõ ſit ve factal ſed ĩta leui
ter et irrõnabłr eſtimat · Ira tal ꝓ
zelum ſequit᷑ dickamẽ rõnis/nõ pꝛece
dit · In ea enim pᷣmo quis deliberat
de vindicta iuſte inferẽda·deinð im
perat ire vt exequat᷑ ſcdᷣm rõnis di-
ctamẽ · Paſſio enĩ cooꝑat᷑ actiomi vt
ſit efficacioꝛ · vtʒ in bello iuſto · in coꝛ
rectiõe frat᷑na · et in actibus iuſtitie ·
Differũt autẽ ira ꝑ zelum ira per
vitiũ · qꝛ dicit᷑ ira ꝑ ʒelum q̃ iraſcim̃

vitio/ Nira ꝑ uitium q̃ iraſcim̃ ꝑſone

dicit alex · de hał ·
Qñq; autẽ ira ẽ naliſ paſſiovt in
melancoliciſ et colericis · Et ſic diffi
nit᷑ a thom · Eſt feruoꝛ eius ſanguĩs
qui circa coꝛ ẽ/ ex euapoꝛatiõe fellis
vł ꝓ thationẽ · Qñqʒ mra ẽ pᷣmus mo
tus· vt ſi appetitus vindicte de iniu
ria illatal ſolum apparent᷑ et tã ſubi
to p̃ueniat rõnẽ/ ꝙ rõ nec acceptet,
nec negligat qñ põt repᷣmẽ qñ rep-
mat · ſic iteꝛe ñ ẽ pctm̃ · Qñq; ira ẽ
ſola impatiẽtia abſq; appecitu ulte-

rioꝛiſ uindicte · Quãdoqʒ refrigẽatio

qᷓdam caritatis erga ꝓximum citra

odium · In qbuſ caſibuſ ira aut nul

lum eſt pctm̃ de ſe aut ueniale pctm̃
Se d ira qꝗᷓ ẽ appetitus deliberatꝰ
uindicte ꝓpꝛie pᷣter aut contra ĩuriſ

oꝛdinẽ ex ſe eſt ut ſit mõole pctm̃ pꝛe

ſertim ſi uindicta ſit nõbił dementi
Mꝛo quoꝛe latioꝝ declaratiõe notãð

ſcdðm thom ·ꝙ ira ſex mõis fit pctm̃.

Mꝛimo qñ quis appetit puniri eum

qui nõ meruit puniri · Scdo quando
quis appetit puniri eum qui penam

meruit ſed appetit eũ puniri ultra
qᷓ; meruit · CTertio qñ q ſappetit pu-⸗
niri eum qui meruit· ſed appetit

tionis delibẽate/et in nocumẽto no-

tabili/facto vł vbo inferibili · Vltiſ

vero duobꝰ mõiſ ex genẽ nõ ẽ pctm̃
moꝛtale · ſed põt fieri moꝛtale. put ſi
ex vehemẽtia ire interioꝛis ł exte-
rioꝛis aliqͥſ excidat a dilectiõe dei ꝗ
pꝛoximi. Sed veniale pctm̃ ẽ quat-
tuoꝛ pᷣmis moĩſ· Pꝛimo ſi ira ẽ act⸗
impfectus iudiciũ rõnis pueniens-
Seðdo ſiquis in aliq̃ modico ſe appe-
tit vindicaẽ qð q̃ſi nihil ẽ reputãdũ
ita ꝙ etiam ſi actu inferreðt᷑ nõ eſſet
petm̃ moꝛtale· puta ſi aliquis parum
trahat aliquẽ pueꝛe ꝑ capillos h ali-
quid ̊mõi. Eſt etiam veniale pctm̃
duobus vltimis mõis niſi quiſexci
deret ꝑ eos a dilectiõe dei? ꝓximi ·
Notanð p̃terea ꝙ crudelitaſaut
etiã ſeuitia ſpeciale vitiũ eſt. quo qͥſ
excedit menſurã in vindicãdo· Vji⸗
tium etiã ẽ qñ quis nimis remiſſus
eſt in pumiẽdo. Vindicatio inſupꝑ eſt
vitiu/ quo quiſ ꝑ penã quã infert nõ
intẽdit emẽdationẽ peccãtis ł cobĩ
bitionẽ eius et qetem alioꝝe iuſtitie

fieri nõ ſcdᷣm legitimũ oꝛdinẽ. puta
ſine auctontate ſuperioꝛis et debito
ꝓceſſu · Quarto qñ quis appetit pu-
niri reum· ſed nõ debita intẽtione,
ſcʒ ſp dei honoꝛẽ,/ coꝛrectionẽ rei/vł
alioꝝ ut timeãt, et ↄſeruationẽ iuſti
tie ſed libidine vindicte ꝓpꝛie. Qn⸗
to qñ aliqͥſ et nullo pᷣdctõꝛe mõꝛe ex
cedit! ſed cũ modũ ire intra nõ ſer-
uat ſed inoꝛdinate ferueſcit/irã uon
compeſcẽdo vbi pt᷑ · Sexto qñ ira eẽ
nimis in exterioꝛibus ferueſcit per ·
manifeſta exterioꝛa ire ſigna :· Jra
igit᷑ ſeu appetitus inoꝛdinatꝰ vindi-
cte ẽ pctm̃ moꝛtale ſm ſuũ genus p-
mis quattuoꝛ mõis:ſi ẽ ex dſenſu ra

hoirunnisoin Maenct inuon

Uzronmmninisdiuncnet in
Iatlry Und ,dintnuinti

rbiſbirft in geueſet am
Crtlea guard pumpit ner
Cidairaaundteſge no itriun

Vni b dis ren ſehſiu derrain
ibirat iirpatdiutrürkte deneil

nſttacnei Eeſtataßen

oaii talydehiltz ut gin

eſt inoi gpe i⸗ inleterr;

haobi ſ̈crjce Ter

N w.

E

EN

—
R.

Ren

4

dae

Mttuo: os ſie er dſenſir
dellbe re et in weumẽto no⸗
ato yl vbo infenhlt. Vti
ſbe moſ ex genb nos vtñ
ſed pit fien nutale. putſ
emeta ire intenons bexte⸗
liaſexcdata dileckie dei
. Zed venidle mn equat
nis mei Oumoſina t a
dus ucicii ronspenen⸗
qisn limodrdſeafe
acae qd ſſi nihle repttaci
ehamſtadn mfen et iͦeſet
mortale pltaſialiionin

t diquẽ pier pcqyliyla,

gnzt Eletun enialepen

q; dſeruationẽ et deĩ honoꝛẽ ſed ma
lum eius quĩ punit᷑ · Vide de hocꝗj ·
ca · xv· .· j· Seueritas ł feritas ẽ vi-
tiũ q̊ quis in penĩis hoĩm ip ſe dele
ctat᷑ etiã ſine cauſa ·nõ reſpiciẽdo cul
pã rei! ſed ſolum in hoĩm delectãdo
cruciatu · et illud comp̃ᷣhẽdit᷑ ſub be⸗
ſtialitate · Crudelitas vero ẽ vitium
quo qͥ ſ cauſam habʒ puniẽdi/ſed mo
dum nõ habʒ · et ſic attẽdit tał culpã
in eo qui punit᷑ · ſed modũ excedit ·
Remiſſio autẽ ẽ vitiũ q̊ quis pᷣter-
mittit oꝛdinẽ ĩiuſtitie qñ aliquis de
beret puniri ſp eulpã · Et dicit᷑ etiã
impunitio
Spẽſire ſunt treſ· rima fellea
que ẽ acutoꝛe eoꝛ ſeʒ qui nimis cito
iraſcunt᷑ · et ex q̃libet leuĩ cauſa · Se
cunda amara ſeu inanis eoꝝ in qui
bus ira nimis diu pꝑſeuerat/in quoꝛa
ſcilieʒz memoꝛia nimis diu manet in
iuria illata · Vnð p diutinã triſtitiã
ↄceptãſibiipſis ſunt graueſ et ama
ri · Et tales (quia nõ ꝓꝛumpũt in ex
terioꝛa iracundie ſigna) nõ pñt pſua
deri ab alijs· nec ex ſeipſis recedũt
ab ira! nĩſi ꝓut diut᷑nitate tempoꝛiſ
triſtitia abolet᷑ · Et iſta ſcda ſpẽs ĩre
eſt odiũ vt alex · de halis dicit · qꝛ ĩra
creſcit in odiũ ·qð ẽ ira inueterata ·

De quo odio hẽs ſup· ca · j· Cx· Ter-

tia ſpẽſẽ difficił ſeu grauiſ vł furoꝛ
dicka · et ẽ eoꝛe qui obſtinato appeti-
tu vindictã qrunt·qui ñ dimittũt irã
niſi quſqʒ puniat· Quelibʒ etiã ira
que ẽ appetitus vindicte hrᷣe poteſt
treſ gradus. ¶· Dꝛimuſ eſt cũ ĩn coꝛde
dcipit᷑. Scᷣſcũ ſigno exterioꝛi oñdi᷑
anteqᷓ; ꝓꝛumpat quis in leſiouẽ pꝛo-
ximi · Tertius cũ quiſ ꝓꝛumpit in v⸗
ba vel facta leſiua pꝛoximi·

ilie ire ſunt ſex · MPꝛima ẽ indi-
gnatio qᷓ ẽ ira coꝛdis/ ꝑ quã quis ↄt
ꝓximũ iraſcit᷑ quẽ reputat indignũ
vt ſibi tale quid fecerit · Vel ẽ volũ
tas ꝗᷓ alios ꝑ ſigna moleſtie ↄtriſtat
deſideramus · Ideo eis ſubẽhimus
locutionem ſocietatẽ · Indignatio
autẽ iſtomõ ex ira naſci· ſed aliomõ
ex ſuꝑbia vł inani gła · et tũc indi-
gnatio ẽ qñ quis reputat alios ſua
ſocietate łᷣ locutiõe et aſpectu indi-
gnos · Et ẽ idem ꝙ qrta ſpẽſ ſuꝑbies
que appellat᷑ plus omĩbus ſiue con-
temptus quo reputant᷑ ꝓximi vileſ
Scðda filia ẽ tumoꝛ mẽtis· qñ quis
ex ira excogitat diuerſas vias vin-⸗
dicte · et talibus cogitatiõibꝰ animũ
ſuũ replet · Et ſic tumoꝛ mẽtis eſt di
ſpoſitio ad illationẽ vindicte inoꝛdi-
natã. Diffinit᷑ enĩ ſic tumoꝛ mentiſ.
eſt voluntaſ vindicãdi in iniuriã fa
cti ꝓcedẽs · Non accipit᷑ autẽ hic tu
moꝛ mẽtis ꝓ ſuꝑbia·ſed ꝓ qdam co
natu ſiue audacia homĩs intentãtis
vindictã · Tertia filia eſt clamoꝛ qñ
quis irã ſuã oñdit inoꝛdinato mõ lo
quẽdi· Eſt enĩ clamoꝛ inoꝛdinata et
ↄfuſa locutio ꝑ exaltationẽ uocis/vt
ab alijſ cognoſcat᷑· et in iniuriã ↄtra
quem quis iraſci Quarta filia eſt
blaſfemia · qñ ex ira fit ðdtra deum
vel ſanctos locutio inoꝛdinata · Vi⸗
dens enĩ racũdus ꝙ deo vel ſanctis
eius nocẽ nõ põt oꝑe! maledicit oꝛe/
vł reſeius ↄſecratas det᷑pat ł diſſi⸗
pat · Monit autẽ ꝗſið · blaſfemiã fi-
liam ſupꝑbie · Ipr annexã ei maximã
ſuꝑbiã, ſine qua nunq;ᷓ ẽ blaſfemia ·

qua ſcʒ ſupbia erigit᷑ quiſ ↄtra crea

toꝛẽ adpugnanð ꝓut põt · immeãtus
tñ exitus blaſfemie ẽ ex ira vt ałx ·

6

dicit · Vnð de iſtis ·˖ S· in qrta ſpecie
ſupbie · ca·j· Cnta filia ẽ ↄtumelia ·
que fit ↄtra ꝓximũ ·qñ quis iniuriaſ
et ia ꝓfert ↄtra ꝓximũ talẽ · De
quoꝗj·Gxiij · Sexta filia ẽ rixa· que
eſt libido vindicãdi in iniuriã facti
ꝓcedẽſ. Et ꝑ rixã intelligunt᷑ omĩa
nocumẽta q̃ facto ꝓximo inferuntur
ex ira · De rixa hẽg /· E· xiiij ·
Sunt pterea multa vitia alia que
pñt ex ira naſci · que ſequunt᷑ · Widlʒ
impaciẽtia·qua quis ꝓ aduerſa que
cunq; triſtitia infentia a bono vᷣtutiſ
recedit · Inlonganĩtaſqñ qͥſ nõ habʒ
aim tenẽdi pacientiã in longinquũ:
cum bonũ qð ſperat᷑ differẽ · Inpſe⸗
ueratia ſeu mollicieſ qua qͥſ in virtu
oſis opibus diut᷑nitatẽ non ſuſtinet,
ꝓut ncce ẽ· Et illud ꝓpᷣe vocat᷑ mol
licieſ.qꝛ mollicieſ eſt ꝙ aliquis defa
cili recedat a bono ip aliqᷓ difficilia
que ſuſtinẽ nõ põt · Wolliſ enĩ ꝓpꝛie
dicit᷑ qui recedit a bono vᷣtutis ꝓpt᷑
triſtitias cauſataſ ex defectu delecta
tionũ · Inconſtãtia ẽ vitiũ quo quiſ
nõ firmit᷑ pſiſtit in bono ↄtra diffi-
cultatẽ que ꝓuenit ex qͥbuſdã exte
rioꝛibus impedimentis·
Audacia eſt tũc vitium qñ caret
mõ rõnis· et añ ↄſiliũ rõnis qð tar/
de fieri deberet inſurgit · Intimidi
tas aliqñ ẽ vitiũ cauſatſi ex defectu
amoꝛis debiti ad ſe vł ad alia· Ali-
qñ ex elatiõe · Aliqñ ex ſtoliditate ·
MMꝛimo mõ et ſcðo mõ ſꝑ ẽ pctm̃ · ſʒ
tertio mõ ñ·ſcʒ qñ cauſat᷑ a ſtolidita
te inuincibili ·Cimoꝛ humanus ſiue
mũdanus ꝓpꝛie ẽ q̊ quis mũdo in-
nitit᷑ tanq; fini · vt qñ quis aliquid
amans,/et timẽs ꝑdere illud potius
recedit a iuſtitia, et ꝑdit deum/eum

in ſuis pᷣceptis relinquẽdo ł ↄtem-

nendo · Si enĩ eſt reſpectu ꝑſone,/eſt
humanus · ſi reſpectu reꝛ/ẽ mũdan⸗
CTimoꝛ ſeruił tm̃/ẽ quo quis ↄuerti
tur ad deũ/et diĩmittit pctm̃/deoq; ĩin
heret ſp timoꝛẽ pene pᷣncipałr et in
iſto timoꝛe pena foꝛmidat᷑ vt pᷣncipa
le malum · Cimoꝛ igit᷑ ẽ pctm̃/ qñ ap
petitus alicuiuſ fugit malalque ſᷣm

rõnem nõ ſunt fugienda · Eſt autẽ ti

moꝛ pctm̃ mõꝛle qñ quis p piculum
moꝛtis ł qðcunq;ʒ alið tempoꝛale ma
lumſic diſpoſitus ẽ/ vt faciat aliqͥd
ꝓhibitũ ꝑ pᷣceptũ/vł pᷣtermittat ali
quid quod ẽ p̃ceptũ in lege diuina.
Alioqͥn erit veniale,s ſcʒ qñ refugit
aliquid qð nõ ẽ ſᷣm rõnem fugiendũ
dum tñ ex hoc ñ faciat/aut facẽ intẽ
dat vtra diuinũ pᷣceptũ · CTimoꝛ etiã
qui reuocat hominẽ a pfecctiõe oↄſilij
euãgelici qñq; veniale pctm̃ ẽ. qñq;
nullũ · puta ſi aliquis habʒ rõnabilẽ
cauſam timoꝛis · Aliqñ etiam timor
nullũ pctm̃ ẽ · puta qñ nãle ẽ hominẽ
timere · vt terre motũ et vndationeſ
aquax · Sic etiã nullũ pctm̃ ẽ timor
de malo tali cui quis reſiſtẽ nõ põt,/
et ex cuius ſuſtinẽtia nihil boni ꝓue
nit hoĩ · quia rõ recte dictat talia eẽ
fugiẽda· Sic pᷣterea moꝛſpõt timèi ·
et quicqͥd aliud ab homĩe põt infer-
ri· inqntum ꝓ ̊ homo põt impediri
ab opibus vtuoſis, uł qᷓntũ ad ſe/ vł
quãtum ad ꝓfectũ quẽ in alijſ facit
Inuerecũdia ẽ intimiditas de t᷑ᷣpi

actu·quado ſcʒ quis nõ timet de aliqᷓ

turpi qð ẽ expꝛobꝛabbłe ſeu turpe ·
Diſcoꝛdia ẽ diſgregatio qᷓdam vo
luntatum/ inqᷓntum uoluntas vnius
ſtat in vno,r et voluntas alterius in
alio · Et fit duplr · Quedam p ſe · vt

ghfoentt nlenct

mnutrilunt iut nede
lencirin wuntare⸗ en Ken
inthnti itthci cena
mntis trid ninie maa el
ſilalell Cmtito an noe/
ndt nisinmuget tati er
ſtetie et) nwrinnetn wan qui
eedd lnt er dſone⸗ A
nchcnig inpurt iiltete m
Ninointonti erenei
ſitlumetſiblerſo fillmn / 1
Nti nif eſepctñ natale. Cati
toc eſß ehm wnej Auiſin
ur tiltri um imaen ong
rirherint lallin enf
ſgatẽ quiſñ intuht inpegn
lun ledimnt in n
ſkſatthiſidifinle n
u Rece

de
es. I

“
„

Kder
X

co.

1

1te

„
l

*

lonent vni, Hafinfigt
uc nobm ronen lugenci
ntierhrfritare ini
timuin iifi lanti
meuorat omine pfeckie olj
Gelr qin venialeptii qſi
putaſialiqus baebz fuble
um dmons- Auaſi etam umor
I Rnèpitaqhndei min
Ne Nte iie Nigtnnen
1an. Irthänliiſcneun
mao tindnn gus rcſte niſen
er iuns iſnnei iht beni pe
it boi quutorete itttti⸗
eiss Srpern nnſdend,
eaenedctitr
Iaiudone

quando aliquis ſcienter et ex inten
tione diſſentit a bono diuino vl a bo
no ꝓximi in q̊ debz oſentire · Et ſice
ẽ petm̃ mõꝛle ex genẽ ſuo · Alia ꝑ ac
cidens id ẽ pᷣter intẽtionẽ · vt qñ in-
tẽtio aliquoꝛe ẽ ad aliqð bonũ quod
ꝑtinet ad honoꝛẽ dei vł vtilitatẽ ꝓ⸗
ximi · ſed vnus exiſtimat hoc eſſe bo
num · alius autẽ habʒ ↄtrariã opinio
nem · Cunc hoc nõ ẽ pctm̃ niſi quãdo
Emõi diſcoꝛdia fit vł cũ erroꝛe circa
ea qᷓ ſunt de nccitate ſalutis, vł ꝑti-
nacia adhibeat᷑ · Et dr̃t diſcoꝛdia a
rixa: q; rixa eſt in opꝑpe · diſcoꝛdia in
voluntate id ẽ in diſiuctione motuũ
voluntatis/quã facit ſuꝑbia ł inaniſ
gloꝛia · Contẽtio quãdã ðtrarietatẽ
impoꝛtat in locutiõe · ſicut dctm̃ ẽ de
diſcoꝛdia in voluntate · Eſt enĩ dten
tio impugnatio vitatis cũ ↄfidentia
clamoꝛiĩs · et vitiat᷑ intẽtiõe mala vł
mõ loquẽdi · Contẽtio ẽ pct̃ mõle/
vnomõ qñ quis impugnat vitatẽ ex
intentiõe/et ꝑ inoꝛdinatũ modũ:quĩ

nec negocio ↄuenit/ nec ꝑſone · Alio

mõ qñ quis impugnat falſitatẽ cum
tali ĩnoꝛdinato mõꝙ ex eo generat᷑
ſcãdalum et ſubuerſio fidelium. ſic
etiã videt᷑ eſſe pctm̃ moꝛtale · Contẽ
tio põt eſſe petm̃ veniale qñ quiſ im
pugnat falſitatẽ cum inoꝛdinato mõ
ſine hoc ꝙ ex inde ſcãdalum genẽ
Qñqʒ autẽ quiſ ñ intẽdit ĩimpugna

re vitatem, ſed defendit qð ſibi vIm

videt᷑· hoc tñ facit cũ oꝛdinata inten
tione · ſicut chꝛiſti diſcipuli ↄtẽdebãt
de quo nõ erat ↄtendendũ ſcʒ de pᷣ⸗

matu .et illud ẽ etiã pctm̃· Litigium

eſt qñ quis inoꝛdinate vbis alteriuſ
dtradicit rõne ꝑſonequã quis ðtri-
ſtare intendit, l ↄtriſtare nõ veret ·

Vns ficut adulatoꝛ intẽdit placere:
ita litigãſ ↄtriſtaè vbi non debet/ et
qñ nõ debet/ ſic de alijs circumſtã⸗
ijs · Si vo aliquiſ vbiſ alterius ↄtra-
tdicit ſpr ꝑſonã dicentiſ/cui ↄtradi-
cẽſ ↄſentire refutat pꝛ defectũ amo
ris animoſ viuẽtisſic nõ eſt pꝛopꝛie
litigium. ſed diſcoꝛdia · de qua ſupꝛa
Deriſio ſeu illuſio fit qñ defectuſ
pᷣſertim peccati/homĩſ alteriug ꝓ lu
do vl riſu accipit᷑ · puta qñ aliquiſ di
cit de alio via/defectus/ vel mala!
intendẽſ ponẽ eũ in erubeſcẽtiã per
qᷓndã ↄfuſionẽ· Et ẽ qᷓi idem ſubſan-
natiõi · Sed deriſio fit oꝛe ĩd ẽ vᷣbo l
cachinnis· ſubſannat̃o autẽ naſo ru⸗
gato · Deriſio ſeu illuſio ẽ pctmĩ moꝛ-⸗
tale tũc! qñ malum alterius accipi?t
q̃ſi paruũ rõne ꝑſone · ſicut defectus
pueroꝛę et ſtulto paꝝ pondłare ſo
lemꝰ · et ſic aliquẽ illudẽ ł irridẽ! ẽ
eũ paruipendẽ,/ et eũ tã vilẽ eſtima-
rel vt de eius malo nõ ſit curandum-
ſed ſit q̃ſi ꝓ ludo hñdum · Et habet
illa deriſio pctĩ moꝛtał graduſ ſᷣm q;
ꝑſona q̃ irridet᷑ plus reuereri debe-
ret · · Pꝛumus ẽ cũ irridet᷑ deus/ł ea
que dei ſunt. Scðs cũ irrident᷑ parẽ
tes· Tertius cũ irriden᷑ iuſti hoĩeſ-
Qñ vo aliquis alterius ꝑpſone malũ
vł defectũ in ludũ vł riſum ponit/qꝛ
ſm ſe paruũ malum ẽ, et non accipit
qſi paruũ rõne pſoneeſt veniale vel
leue pctm̃ pᷣm ſuum genus.
Maledicẽ eſt/malum alteri opta
re vł imp̃cari · Et eſt pctm̃ moꝛtale
ſᷣm ſuum genusqñ aliquis imp̃caẽ
vł optat alteri malum inqᷓntũ malũ
eſt/qſi ipſum malũ intẽdenſ. Et tãto

grauius ẽ pctm̃quãto ꝑſonã cui ma

ledicimus/magiſ amare et reuereri

ctionabilibuſ inquantũ ſunt creature
dei! pctm̃ ẽ blaſfemie · qꝛ redundat
in creatoꝛẽ · Veniale vo pctm̃ eſſe ꝰ
tingit maledicẽ ꝑſone · Himo ꝓpt᷑
paruitatẽ mali qð quis alteri male
dicẽdo impᷣcat᷑ · Aliomõ p affectum
eius qui ꝓfert maledictiõiſ vᷣba/dũ
ex leui motu/vł etiã ex ludo/aut ex
ſurreptiõe aliqua vba ꝓfert · Unde
Augꝰ · maledetõʒ int᷑ venialia annu
merat · alidicẽ vo creat᷑e irrõnali
m ſe ↄſiderate · eſt ocioſum et vanũ
et ꝑ ↄſequẽ ſillicitũ · Oaledicẽ etiã

qñq; nullũ pctm̃ eſt· puta qñ malum
aliqð dicit᷑ de alio impᷣcando ł optan

do! nõ ſub rõne mali,/ſed ſub rõne bo
nĩ / ſic ẽ licitũ · nec ẽ maledictio ꝑ ſe
loquẽdo · ſʒ ꝑ accidẽs · Et ſic fit qñqʒ
ſub rõne boni iuſti · ſicut iudex ſentẽ
tiãdo maledicit latroni · et eccła ex

cõmunicãdo ·et ꝓphe ſic fecerũt/ſuã

voluntatẽ deo ↄfoꝛmãdo in mabł fu⸗
turis ſuꝑ pctõꝛeſ. Qñqʒ etiã fit ſub
rõne vtił · vt qñ aliquis optat aliquẽ
pctõꝛem pati aliquam egtudinẽ, aut

aliqð impedimẽtum · vł vt ipſe me⸗/
lioꝛ efficiat/ ł vt ſaltem ab alioꝝ no

cumẽto ceſſet ·
Contumelia ẽ qñ aliquis ĩid qð ẽ
dtra honoꝛẽ alicuius deducit, potiſ-

ſime ꝑ vᷣba/in noticiã eius et aliox·

In fadtis etiã habʒ locum·. Et dꝛñt

et vneniũt in aliqͥbus iſta tria ſcilʒ/

ↄtumelia/uitium/et impꝛoperiũ · qꝛ

omĩa ſunt in vbis pᷣncipałr·et p oĩa

Emõi repᷣſentat᷑ aliquiſ defectus ali
cuius in det᷑mentũ honoꝛis ipſius·
Huiuſmõi autẽ defectus ſunt tres·
Vnus culpe qui repᷣſentat᷑ per vᷣba
Dtumelioſa · Alius ẽ generałr culpe

tenemur. Maledicò aũt rebuſ irra-

et pene,s qui repꝛeſentat᷑ per ↄuitiũ.
qꝛ ↄuitium ↄſueuit dici nõ ſolum aĩe

ſed etiã coꝛpoꝛis · nð ſiquis alicui
iniurioſe dicat eũ eſſe cecũ ↄuitium
quĩdẽ dicit, ſed nõ ↄtumeliã. Si qͥs
autẽ dicat alteri ꝙ ſit fur! nõ ſolum

ↄuitium/ſed etiã ↄtumeliam infert.

Alius ẽ defectus honoꝛis.· Vnð qui
repᷣſentat alicui defectũ minoꝛatioiſ
ſiue indigẽtie qui etiã derogat ho-

noꝛĩ ↄſeqñti quãcunq; exellẽtia⸗ ilo

fit ꝑ vbum impꝛoperi · Quod ꝓpꝛie
eſt qñ aliqͥs iniurioſe alteri ad me-
moꝛiã reducit auxilium/qd ↄtulit ei
ncẽitatẽ patiẽti · ñqʒ; tñ vnũ ꝓ alio
reputat᷑. Contumelia łᷣ ↄuitium eſt

moꝛtale pctm̃ qñ intẽtio ꝓferentig

ↄtumeliã ad hoc fer?᷑/vt aliquiſper
vba qᷓ ꝓfert honoꝛẽ alterius affeãt
Aliqñ etiã ſi aliquis vbum ↄuitij vł
dtumelie alteri dixerit/nõ tñ animo
dehonoꝛãdi/ſed forte p coꝛrectionẽ
vł Ip aliquid Eimõi ſi tũc ita ẽ Sue
duitiũ/ ꝙ ꝑ incautelã ꝓlatũ auffer-
ret honoꝛẽ eius ↄtra quẽ ꝓfer᷑ tũc
etiãa poſſet homo pecca moꝛtałr, eẽ
K non intẽderet dhonoꝛationẽ alte-
rius · ſicut etiã ſi aliquiſ aliũ incaute
ex ludo ꝑcutiẽg/ grauit᷑ ledat culpa
nõ caret· Siquis vo ↄtumeliã alteri
infert nõ intendẽs eiuſ ᷣhonoꝛatio
nem vbi grauit᷑ non dehoneſtat᷑ hõ
tunc põt eſſe veniale · puta ſi ſit leue

ↄuitiũ nõ multũ hominẽ dhonoꝛans

et ꝓferat᷑ ex animi leuitate/ vel ex
leui ira abſq;ʒ firmo ꝓpoſito aliũ de
honeſtãdi. vt qñ aliquis intẽdit᷑ ali-
quẽ ꝑ Gmõi vᷣbum leuiter ↄtriſtare ·
ſicut fit aliqñ ex ira ł leuĩ ſubꝛepto-
ne · Qñqʒ vo vᷣbum ↄtumelie illatũ
pꝛeter intẽtionẽ dehoneſtandi/nullũ

ſce ſeruen

—
S
S=
= =
= 2 =
—
=
= *
=
=
2*

tiizi mutin en
R In notiifn duerimn am
ppis etkiuerſun ned ſe deſen
wli Namſiquis mimo mdde
(olſxkiexeſn ebtk nodera
ifſexfeit erncuide pame
Avendle e dugus lennnon
CNndeinniſen t an
nldteedt modena deienn
nunn Oaertale w pOnd gnchin
tanind nimuguni inſgt,
eũ atiencil ganit lcerii.
ę lffmiſigt mr bie rimii
mn miloere nnual aſ
Ee nmital le nev u ſede

putz;. Contume i, linunet
werde t qñ ineno pfret
ameli g ve fef hr huiſzrr
i pfen nors Atenug gfrit
j̃ eti ſ aliquss ibin autj vl
melre den dixent noti animo
hongnidl ſee forte ſp corechond
Pdquid hnin ſtit ine die
i imcantdi Pan afer
tbonon eus MMaqii Preni dir
polethondheni⸗ matlr ẽ
non mtaderet donoadn ie⸗
s ſcut eca ſanqui Aid meaute

r ludo utiz gaitlelt ale⸗
nocner. igus nuntli n
ö teis iſ mnſe

5 a. „
nfen ni ed rſi⸗

gautnn B
en whigeſſtleue

eſe wnile/
nr potele uaſſte⸗
. omkẽ nni ne
* ninileutete, er

1 Cſito inde

fit · ad qᷓ; ꝑtinet bñ ↄuitiari ſᷣm phᷣm
id ẽ ad eutrapelũ ptinet dicẽ aliqð

leue ↄuitiũ/ nõ ad dehonoꝛationem/

vłl ad ↄtriſtationẽ eius in quẽ dicit᷑ ·
ſed magis cã delectatiõis et iĩoci · Et
hoc fieni põt ſme omĩ pctõ ſi debite
circumſtãtie ſeruent᷑ · Vide de Hꝗ·
capitulo · vij · C.

Rixa ẽ quoddã pᷣuatũ bellum qðᷣ

int᷑ puatas ꝑſonas agi᷑/non ex aliq̃
publica auctoꝛitatel ſed magiſ ex in
oꝛdinatavoluntate · Vñ ſicut ↄtento
impoꝛtat ↄt᷑dictionẽ in vbĩs:ſic rixa
in fadctiſ· Rixa igit᷑ ẽ ↄtdictio aliq̃
rum vſq; ad facta pueniẽſ. dum ſcz
aliquis alte ledẽ nitit᷑ ſeu molitur
inoꝛdinate alio ſciẽte et repugnãte ·
Et qñq; ẽ rixa cũ pctõ veniali! qñqʒ
cum moꝛtali ſᷣm diuerſum modũ anĩ
alicuius/et diuerſum moð ſe defen-
dendi · Nam ſi quis animo vindicte

vł odij/vł cũ exceſſu debite modera

tiõiſ ſe defendit! ſemꝑ quidẽ pctm̃ ẽ
Sed venialei/ qñ aliquis leui motu
odij vł vindicte ſe immiſcet vł cum
nõ multũ excedit modertã defenſio
nem · Woꝛtale vo pctm̃ ẽqñ obfuri-
ato animo in impugnantẽ inſurgit,
ad eũ occidendũ ł grauit᷑ ledendũ ·
Inferẽ ſigit᷑ notabłe nocumẽtũ pꝛo
ximo iniuſte/et opꝑe manuali nõ eſt
ſme pctõ moꝛtali · ſed in eo qui ſe de
fendit põt eſſe ſme pctõ · Sedicio eſt
tumultuſ aliquoꝛe ſeculariũ/pᷣſertim
ad pugnã coꝛpoꝛalem tendẽtiũ et ſe
pᷣparãtium · vt qñ pteſ vnius multi-
tudinis int᷑ ſe diſſentiẽtis/ excitant᷑
ad tumultũ ↄtra ſe uł aliã ꝑtem ciui
tatiſ. Dicit᷑ autẽ ſedicioſuſ nõ ſolum
ille qui diſcoꝛdiã ſeminat/ ſed etiã qͥ

eſt peceatum · vt in virtute eutrapehi

inoꝛdinãte adinuicẽ diſſentiunt ſedi
cioſi dicunt᷑ · Eſtq; ſedicio ᷣm genus
ſuũ pctm̃ moꝛtale · Et gdus in ſedici
one ſunt · qꝛ qui ꝓcurant ſedicionem
maxime peccãt moꝛtałr. Deinde qᷣ
tales ſequũt᷑ ꝓcurãteſ bonũ commu
ne etiã peccãt moꝛtałr · ſed minuſqᷓ;
pᷣmi · Qui vo bonũ cõmune defendt
reis reſiſtentes non ſunt ſedicioſi ·
Pellum fit male ſex modiſ. ¶· DPimo
qñ fit ſme auckoꝛitate pᷣncipiſ:· Scdo
ſi fit ſme cã iuſta · vbi ſcʒ nõ fuit cul
pa · Fieri enim põt ꝓ pria vł rebus
damnificatis · Torio ſi fit ſme inten
tione recta · q̃ E vt bonũ ꝓmoueat
malum euitet᷑ · Quarto ſi fit a pſona
in ſacris oꝛdinibus ↄſtituta · Qnto ſi
fiat die feſto ſme ncãtate · Sexto ſi
fiet in loco ſacro/

Capłm · vj · de gula. Pꝛimo oſten
dit quĩd ſit gula · Scundo quibus
mõiſ gula fit pctm̃ moꝛtale.CTer-
tio qñ appetitus cibi nõ ẽ pctm̃ ·
quõ ẽ veniale · Quarto an q̃ntitaſ
aut q̃litas cibi faciãt pctm̃ · Qñnto
inquirit vñ mouet᷑ quis ad gulã.
Sexto inquirit an ignoꝛãtia diſẽ
nendi ſi ꝓpᷣ ncẽitatẽ vł voluptatẽ
ſumat᷑ cibus/excuſet · Septĩo quõ
qſ capiẽſ cibũ plus qᷓ; ncẽ̃itaſreqͥ
rat peccet · Octauo qnqʒ gule ſpe-
cieſenumerat · Nono quibꝰ mõis
jeiunij fractio dĩici põt pctm̃ moꝛta
le · Decimo de intẽperãtia/de in⸗
ſenſibilitate, 1 quałr in cibi dimi
nutiõe cõmittit᷑ pctm̃ · Indecimo
an abſtinẽtia nimia ſit peiuſ pec-
tum qᷓ; voꝛacitas · Duodecimo an
pctã carnalia ſint Suioꝛa ſpũalibꝰ
CTredecimo quõ ebꝛietas ẽ pctm̃

moꝛtale/et quõ n/et ſi peccet qui
altex inebꝛiat. Quartodecimo de
qniqʒ fiiabꝰ gule. Qntodecimo qͥ-

buſmõis jocularitaſeſt pm̃/aut
mõꝛle ã veniale · Decĩoſexto qbuſ

de cãaiſ choꝛee fieri pñt ſme pctõ,
et bus nõ ſme pctõ. Decimoſepti
mo ſi dare hyſtriõibus,/ aut ipſos
inſpicẽ ſit pctm̃ · Decimooctauo qͥ
bus mõiſreuelare ſigillum ſecre-
ti põt fieri ſme pctõ/et quibꝰ mõiſ
nõ ſme pctõ/et qui tenent᷑ ad ſigil
lum ↄfeſſionis/q̃ ſub ipᷣo cadũt

Vla ꝓut eſt vitium capita-
lel eſt inoꝛdinatus appetituſ
comedendl vel bibendi · Et
vocat᷑ aliomõ caſtrimargia/id eſt in-
gluuieſ ventris·
BGula ex ſuo genere non eſt pctm̃
moꝛtale · nec delectatio inde ſequeſ
Poteſt tñ fieri moꝛtale pctm̃ quã-⸗
do delectatiõi gule inheret hõ tanq;
fini ꝓp quẽ deum ↄtemnit/ paratus
ſcʒ dtra pᷣcepta dei agerelvt delecta
tioneſ Gmõi aſſequat᷑ · Vnð etiã ſᷣm
cãcel · Gula q̃ ẽ inoꝛdinatus appeti
tuſ comedẽdi fit moꝛtałtripłr · Mꝛĩ
mo mõ ſi comeſtio ẽ ↄtra ꝓhibitionẽ
viðlʒz pᷣceptũ/ł ↄtra votũ/ſiue hoc ſit
rõne cibi/ ſeu tẽpoꝛis,r ſeu loci · Scdᷣo
qñ alia q fieri pᷣcepta ſunt ob gulã
ſcient᷑ vere ł interpᷣtatiue obmittun
tur,vł ꝑpetrant᷑ ꝓhibita.Tertio de
niqʒ qñ coꝛpus aut rõ notabili detri
mẽto/p gulã ſcient/ vere vł interp̃ᷣ
tatiue p̃ᷣgrauant᷑. In moꝛalibus aũt
ille dicit᷑ interp̃tatiue ſcire! qñ etſi
actu ſcire negligit,/ÿ ſcire tñ debet/et
diſcrimini nõ ſemet obicere · Voca-
mus inſuꝑ ſcientiã nõ ꝑ demõſtrati-

onem, ſed per vehemẽtem et ꝑꝛoba

bilem coniecturam.
Notandũ tñ ꝙ ſolus appetituſ t
bi nunq; ẽ pctm̃ nec etiã delectatio
cibum ↄſeqñs ẽ pctm̃ inqᷓntũ oꝛdina
tur ↄtra defectũ ſibi ↄtrariũ·quia h
ſunt pure nalia· in q buſ nullũ eſt me
ritũ/nec demeritũ · Si autẽ appeti-
tui nccitatis adiungi?᷑ appetitus de
lectatiõiſ et voluptatiſin cibo hoc g
veniale · Veniale etiã pctm̃ eſt gula
dicit thom · qñ quis nimiſ ↄcupiſcit
delectatiõeſ ciboxe· nõ tñ ita ꝙ pꝛ H
aliquid facet ↄtra legem dei·
Vtæꝝ aũt quantitas et q̃litas cibi
ſint in vitio an ſolus appetitus? iſRs
allex · Nec ſubſtatia/nec qntitaſ/nec
qlitas abſolute accepta determinãt
rõnem illiciti · ſed ſolum in relatione
ad appetitũ · ł appetitũ in relatione
ad H. Vñ ad ro ·xiiũij · Non ẽ regnũ
dei eſca et potus · Glõ · Non vſus ci
boꝛ ſed ↄcupiſcẽtia eſt refrenãda.
Non enĩ intereſt quid amĩno alimẽ
toꝛum/vł q̃ntũ quis accipiat dũmõ
id faciat ꝓ ↄgruentia hoĩm cũ qbus
viuit/et ꝓ ꝑſone ſue ncãtate · ſed vi
deat qlibet qua facultate et ſereni-
tate animi his vti valeat · vt cũ opoꝛ

tet etiã his ſciat carere · vt dicẽ poſ

ſit cum apoſtolo ſcio abundare/et pe
nuriam pati ·
Queri᷑ ↄſequent᷑ quid ẽ motiuũ
huĩuſ peccati, et deceptiuũ anime· .
Rñzʒ idem · Apparenſ ſufficiẽtia cibi
et potus · In multis tñ homĩbus eſt
italꝙ id qð pᷣmo videbat eis eſſe ſu
pfluum/poſtmoð ex pᷣua ↄſuetudine
vix videð᷑ eſſe ſufficiens · In multis
etiã ipſe appetitus abſoꝛbet iudiciũ
rõnis/vt ſi ᷣmo moueat eos ſufficiẽ

DGSNNũR
Olert üinmiis ayn mnt
Gaſflis den ni pſitdefa
Aoſtoriigtid winſt eri iup⸗

funmt querſſlteqiirnt i

MWnetcid durſd Nriat dus
wenſteret an ſeſſt terns

Ait eſetrin/ Atano acpent

Rßhichm Gigauchte anaigr
tnißtonins perrt ſeiſitnit
ntft tag my woſit diſenn
Eta dati re tir ibi ar⸗ dici
ptoͤperct
B leſirſitqip intir ũ̃
eaeutnint nint ſtun
im fwrilizinie

14
daW!

1
Sbt

Nr quntperituh
1n vnno n ſolig dppettisiſe
Ner ſihlit r jint hnn⸗
aburrpta deterninit
nlicii ſed olum in elrtine
penti. Lappetiti in reltone
Iw xiij None regm
let pots. Glo⸗ ſton vſis i
ſed upiſcena eſt refrenida.
eri mtereſt quid animoalmẽ
Röenii qus aahiat dind
wat Poyreniabiinciipis
tet pneſie brtelein
t Albbetqua fwltteetſeen⸗
e mmi boyt Meñt Nl he
ev his ſeilnt ene⸗ LNe
m guſlhhlplnnai⸗
. „ zmotlud
ert ntilinn
perran er e⸗ aee e

tial poſtmoð autem ad ingurgitatio
nem inclinatur eoꝛum ratio·

Queriẽ᷑ cum ncãitas cibi ſumpta
non ſit pm̃et voluptas ſe ſᷣm augꝰ
ſic immiſceat/ ꝙ neſcit homo aliquã
do/an ncẽitatẽ qrat/an voluptatem!
vtie ignoꝛãtia hoc excuſet · Kñʒ idẽ
Concedimus ꝙ nõ ẽ ſcibile ibĩ ſemꝑ
pceptibiłr quid ſit licitũ/ et quid il-
licitũ · ſicut nec in alijs peccatis · vtʒ
in ira · Wultotiẽſenĩ hõ credit iraſci
otra vitiũ et iraſcit᷑ ↄtra ꝑſonã · nec
defacili põt pcipi · Ignoꝛãtia igitur
iſta ẽ pena peccati oꝛiginat · qᷓ igno-
rantia in adam nõ fuit · in nobis at
nõ omĩno excuſat pctm̃· tñ tali pctõ,
vbi ſic eſt illicitũ/ nõ debet᷑ niſi pena
tẽpoꝛab.· Vñ ipſa vnctio ſiue ſpuſſan
dus, frequẽtiuſ docet ſanctos vt ſci
ant diſcernẽ quid ſit ncẽitas/ quid
ſit voluptas · licet nõ de ſe ad hoc at
tingant ·
Querið᷑ cũ in multis appꝛoximẽt
nec̃a ſuꝑfluis, adeo vt nõ poſſit defa
cili diſcernĩ quid ncẽm ſit/et qd ſuꝑ-
fluum: querit᷑ ſi iſte qui ĩgnoꝛat q̃ᷣd
ncẽm et quid ſuꝑfluũ,/ accipiat plus
qᷓ; ncẽm ſit peccet/qñ ſi eſſet certus
quĩd eſſet ncẽm: vltra nõ acciperet·
Rñzʒ idem · Si gaudzʒ tal quia igno
rat nibilominus peccat · ſed ſi triſta
tur/et ſit ĩta ꝙ non poſſit diſcernẽ nñ
p gratiã datã/nec ẽ tũc ibi data dĩici
mus ꝙ nõ peccat·
SGule ſpẽs ſunt qnq; · ßm hũc vſũ
Pꝛe ppere · laute · mmil. ardent · ſtu
dioſe · Pꝛma · ꝓpereiid ẽ pᷣuenire
tempus debitũ comedẽdi · Scða lau
teid ẽ nimis p̃cioſʒ vtẽdo · Tertia ·
nimiſ/ id ẽ in ꝗntitate ſumẽdo· Q
ta. ardenter, id ẽ qñ quis nõ ſeruat

debitũ moð comedẽdi · Qnta ſtudio
ſe, id ẽ cibis nĩſ acẽate factiſ vtẽdo ·
Tendit autẽ ad moꝛtale pctĩ ie-
iunij fractio · ieiunij ſeʒ qð ẽ pᷣceptũ ·
Mꝛimo qñ quis tẽpus comedẽdi ſi
ne ĩuſta cauſa notabiłr pᷣuenit · Diẽ
tñ cãcell · Caritas frequẽter ↄcedit
comeſtionẽ, alias illicitã, qñq;ʒ ſp ho
ſpitem · qñq; o infirmiĩ ↄſolationem
qñq; ſo obſequium pᷣſtandum · vt in
ſeruitoꝛibꝰ monachoꝝ/ et etiã pᷣnci-
pum/et imp̃guſtantibuſ cibum eoꝛe?
eſus ↄcedit᷑. Scdo comedẽdo carneſ
ſine ncẽtate in ĩieiunio eccłe · Tertio
bis comedẽdo · De tertia autẽ comeę
ſtione ꝓbabłe ẽ dicit cãcell · comedẽ
tem ter in die ieiunij/ ſmme cauſa! nð
eſſe p̃uaricatoꝛẽ p̃ᷣcepti in tertia co-
meſtiõe, ſicut in ſcda · quanqᷓ; oppoſi-
tum tenẽ ſit ſecurius · Quarto come
dendo in fraude electuaria in quan
titate magna/b?᷑ ſimilia: vł multũ niĩ
mis bibendo · Per pᷣfata enĩ ſcðᷣm
aliquos ĩieiuniũ ſoluit᷑ · De comeſtio-
nibus tñ ſpẽe multaꝛ/et ſimilibus:
ↄſuetudo teneat᷑· et delectationiſ nĩ⸗
mia libido vitet᷑ · Quinto qñ qͥſ car-
nem ↄtra luxuriã domare ex pᷣcepto
tenetnec aliomõ, tali vł ſimili pctõ
reſiſtere põt ſine ieiunio vł abſtinẽ
tia · Tunc enĩ cadẽ videt᷑ ſub pᷣcepto
de dileckione ſui · Sexto qñ quis ie-
iuniũ in ſacramẽto penitẽtie ſibi in
iunctũ ſeruare ↄtemnit · Septimo ſi
ſine ncẽitate ł diſpẽ ſatõie/ voto fir-
matum ieiuniũ frangit · Simibr de
ieiunio a p̃ᷣlato ł regula ſibi ſub pꝛe
cepto ĩniuncto · Nota tñ bm cãcella ·
ꝙ pᷣceptũ de ieiunio eccłe põt aliqñ
ſeruari etiã dum ↄtra deum moꝛtal
gula cõmittit᷑ · Non enĩ pᷣceptum eſt

eceleſie/vt quilibet teneat᷑ in gratia

ieiunare/ſub pena pctĩ · Sic in bo-

ris dicendis/ in dandis elemoſinis,
in feſtis ſeruãdis/et in multis ſimi-
libus doᷣm ẽ · Meccat etiã moꝛtałr⸗
qui ſme nccitate ſcienter ieiuniũ na
ture frangit et ſic eukariſtie ſacra-
mentum ſumit · vt ſi bibẽᷣt quis/aut
comederet.
Ad ſciendum autẽ qñ in diminu-
tione cibi et potus ſit pctm̃ notandũ
ꝙ intẽperãtia ẽ vitiũ ſub quo mili
tat gula: Eſt autẽ intẽperãtia! qua
quis delectabilibus, potiſſime tact⸗
et guſtus/ aut alioꝛe ſenſuũ vtit᷑ · vel
ea appetit inoꝛdinate q̃ ſunt ĩimpe-
dimẽta ſanitatis coꝛpoꝛał/ vel bone
habitudinis coꝛpoꝛalis ꝓ ſpũalium
exercitio debite · Aduertẽdum p̃⸗
terea ꝙ q̃ſi om̃ſ ſpẽ ſ inſenſibilitatis
nomĩbuſ ꝓpꝛijs carent.qꝛ raro ↄtin-
gunt · aro enĩ nimis modicũ quis
bibit/ comecit/et ſic de alijs · Inſen⸗
ſibilitas itaq; ẽ vitiũ quo qͥſ pꝛo lo-
co et tempoꝛeis ꝓ ſe aut ᷣm ↄgruen-
tiã eoꝝ quibus ↄuiuit rõnabiłr non
vcit᷑ ſenſibilibꝰ / vł ea nõ appetit ſen
ſibilia delectabilia! que ſunt ncẽ̃aria
humane ſaluti coꝛpoꝛali ł bone habi
tudini coꝛpoꝛali qntũ ad ↄſeruatio-
nem indiuidui/ł ſpeciei · Vnð in di
minutiõe cibi ł potus põt quis pec-
care declinando a medio vᷣtutis ſm
alex ·· Mꝛimo minus ſumẽdo qᷓ; ne-
ceſſe ſit p laudẽ hoĩm · etſic reduci-
tur ad inanẽ gloꝛiã· Sic fecerũt hy-
pocrite exterminãteſ facieſ ſuas⸗vt
apparerẽt homĩbuſieiunãteſ· Scdo
põt aliquiſ declinare a medio vtutiſ
bona intẽtione,/ÿ et decipi ſuo ĩiudicio
ꝑuerſe iudicando/ in hoc ꝙ macerat

*

carnẽ ſuãvltra q; debẽt· vt ſi neſciat
quid ſit ncẽm aut quid ſit diminutũ
Et ſic dicimus ꝙ tũc peccat· Sedq
ponamus inquit alex· aliquĩs dubi
tat · Timet enĩ ꝙ ſi nimis abſtineat
ꝙ nõ poterit vaca opibus debitig.
CTimet iteꝝ accipe eoꝙ non poſſit
ſubijcẽ aut domare carnẽ ſuã. Mec-
cat ne tał accipiẽdo minuſ qᷓ; opoꝛ-
teat· Item quid iſtoe magis expe-
dit illi:⸗Rñʒ · VUnus ẽ timoꝛ ſpũaliſ
qui debʒ eſſe in omĩ oꝑe bono· de 3
job. ix· verebar omĩa opa mea ſcieg
ꝙ nõ parceret · ſed alius ẽ timoꝛ du⸗
bietatis in eligẽdo · de quo ð queſtio
et dicimus ꝙ tal debet inſiſté ſecu⸗
rioꝛi parti· Securioꝛ autẽ parſ videt᷑
eſſe in abſtinẽdo.qm̃ in hoc vitat᷑ ſu
um piculum ſcʒ vt nõ dñen? vitia·
Querit᷑ etiã an abſtinẽtia nimia
peioꝛ ſit voꝛacitate et ebꝛietate.ſſo
cancell · Deterioꝛ atq; piculoſioꝛ eſt
abſtinẽtia immodèata qᷓ; voꝛacitas
aut ebꝛietas: ſi dicta abſtinẽtia uſq;
ad pt᷑bationẽ cerebꝝi et vſus rõnis
nõbiłra ſcient᷑ vergat adducat.
Querit᷑ an gula et pã carnalia
ſint maioꝛa ſpũalibus. Rñz alex· q;
ſimpłr ſpũalia ſunt maoꝛa · ſed ſᷣm
quĩd carnalia · Moteſt enĩ anima in
clinari ad peccatũ/ et ex ꝓpꝛio defe
ctu eius in ſe, vł ex fomite quĩ ẽ ĩin
carne· . Pꝛimo mõ inclinat᷑ ad ſpũa-
lia· Scdo mõ ad carnalia · Si ma-
ioꝛitas attendit᷑ rõne foꝛtioꝛis incli
nationis ad quã ↄſequit᷑ maioꝛ et gᷓ
uoꝛ pugna cũ hic ſit inclinatio fomi
tis/ſic ̊ ad ̊ põt dici ꝙ peccata car-
nalia ſunt maioꝛa· Vñ greg · ſup il ·
lud math.iiij. cũ ieiunaſſet qdragin
ta diebus niſi pmũ gula refrenet᷑

ctlepn gisſt ſhoſd

Kgaxmorle ein añſni
er Feh anentd Nü mden
mcrimdienid Enags di
Cbieteteinmmt iha onadſdre⸗

Ialexvict Cim iſ aapt id
nelri qj engit mee ruts an
Gretex bicine herat nortalter
rut inuitintehtinetn

i ſag inenit ingll⸗
ninebtutoetſir lt elecia
merana ſpudeuncratotͤ.
ſgildeedui alum inebiat.
tngi lüinebiiret

—

eche
et deing gte deet 1

Nort pam⸗Ooryrig z
——
laa dmco n in or t i
m ulm he r nihſen tß
Qurnt eti n ahſinita inia
xv. it wrritr etebꝛetete
ncl. Dexro erp binſoſneſt
lnida imnodeata g ondtas
An enttas ſidida adbdnitiauſq⸗
AA tdanne eredner iig diis
olr eni ergttaldrar
Qent anglaetfacnnſ
nt mavaſidlbis Rizalen,
ſmnplr ſpialn ntmun n
giidtruii Prcten a
liun permni ra ,ter
me Pmue n⸗
GonARAU. 8
. nft ür iutmon⸗
„ igeenit na td⸗
Won . 1l. eſt ndimane form

fruſtra contra alia vitia laboꝛatur ·
Et Mieronymus · duo ſunt vitia ex
omĩbus qᷓ maxime homĩeſ decipĩũt
ſis voluptatibus, gula et libido · qᷓ
ponẽ ẽ difficilius q̊ vti eiſ ẽ dulciuſ ·
Ebꝛietas eſt tm inoꝛdinatus ſiue
immodãtus appetitus bibẽdi id qð
inebꝛiaẽ põt · Seneca ſic diffinit di⸗
cenſ. Nihil aliud diffinio ebꝛietatẽ!
q; infaniã voluntariã· et ſic ſemꝑ ẽ
pm.· Ebꝛietaſ autẽ qñ capit᷑ ꝓ pᷣua
tiõe uſus rõnis ex vini aſſumptione

ꝓcedẽte tũc nullũ ẽ pctiñ ſed pena

pĩ · Sed ſi capiat᷑ ꝓ inoꝛdinato vſu
et ↄcupiſcẽtia vini tẽ põt er eſſe ſine
ptõ p̃eipue qñ nõ ex homĩs negligẽ
tia cotingit vidᷣlʒ qñ ebꝛius pᷣus ne-
ſciuit foꝛtitudinẽ vini/nec potum ſc
uit eſſe immoderatũ · ; Doteſt tñ eſſe
talł ebꝛietas cũ veniali qñ ſeʒ quis
pcipit potũ immodãtũ! nõ tñ eſtima
uit nec eſtimaè debuĩt potũ eſſe ine
bꝛia potentẽ · Fit at ebꝛietas talis
moꝛtale petm̃! qñ quis ſic diſpoſitus

eſt ꝙ avino facile ledit᷑/ et tñ ſibi ñ

cauet· bñq; aduertit potũ immodẽa

tum et inebꝛiantẽ et tñ magis vult
ebꝛietatẽ incurrẽᷣ qᷓ; a potu abſtinẽ·
Vñ alex · dicit · Cum qͥſ accipit vltra

mẽſurã, qᷓ; exigit nate nccẽ̃itas ſcien

ter et ex libidinel peccat moꝛtaliter
Nec opoꝛtʒ inquit ꝙ intẽdat inebꝛi

ari · ſed ꝙ intendat id ad quod ſe-
quitur inebꝛiatio et ſic velit delecta
ri in ereatura ſupꝛa deum creatoꝛẽ ·
Sed quid de eo qui alium inebꝛat ·
Rñt᷑ · ꝙ qñ quis aliũ inebꝛiaret/ et
iutendẽt ſolum vt alter ſe ingurgi-
taret pᷣſertm ſi inuitat ad potum ut
intendat ſtatũ mẽtis alterius euer-
tere/et hoc facit in eius nocumẽtũ:

tũc peceat moꝛtałr · cum intẽdat e-
uertẽ ſtatũ mẽtis · et ſic ei magis au
fert q; ſi auferret ei tẽpoꝛale aliqð ·
qꝛ aufert eĩ vſum rõms · Venialiter
autẽ peccaret! qui alium ĩinebꝛiat ſi
inuitat aliũ ad accipiẽdum ſuꝑfluũ
vt excitet᷑ beniuolẽtia vł familiari-
tas. Sed nõ eſt pctm̃ qñ quis alium
neſcit diſpoſitũ ad inebꝛiandũ/ et ei
dat vinũ · vł cũ inuitat ad bibendũ,
ſi alter inebꝛiat᷑ · vt dicit ſccũſ thom
Si autẽ fit/ſic ꝙ credit eum eſſe ve-
recundũ/et q; pᷣ verecũdia ñ accipit
ncẽitatẽ ſuam:tũc ſi alt᷑ inuitat ipᷣm
ad &̊ vt ille accipiat nccitatẽ ſuam,
nõ peccat inuitãs · etiã ſi ille accipiat
plus q; ncẽe ſit· et tñ peccabit ille ac
cipiẽſ. Sʒ veniale ptm̃ põt eſſe ebꝛi
etasqñ quis immodãte ſumit vinũ
ſed nõ eſtimat potũ inebꝛiaẽ poten-
tem · Item qñ vltra ncãtatẽ qſ ac-
cipĩt/bᷣm mẽſurã tñ pceptibilemeſt
veniale pctm̃ · Cacell · bꝛeuit᷑ ſic dicit
Ebꝛietas moꝛtał eſt/et genẽalłr oĩs
delectatio cibi et potus! qñ aliquis
tãta libidine comedit et bibit! ꝙ pꝰ
ponit deũ · ſic ꝙ etiã vbi dei p̃ceptũ
vnomõ vbł alio deberet a ſe violari!
nihilominus a tali delectatiõe non
ceſſaret · Secus ſi delectet᷑ etiã ex cõ
ſenſu libẽo citra deũ nõ ̊ facturus/
ſi deus ꝓhibẽt. Cunc enĩ nullũ ẽ vł
tm̃ veniale delictũ · Et habʒ h regu-
la in multis alijs materñs vtilem lo
cum ſuum · Inebꝛiaẽ vo alinm ſcien
ter, vt vſu careat rõnis in eius no-
tabile det᷑mentũ! pct̃ moꝛtale eſt ·
Hec ĩlle· Mꝛeterea notat alex· ꝙ
om̃ſqnq; ſpẽſ iſtius vᷣſus· ¶ Dꝛepꝛoꝑe
laute/nimĩs/ardenter/ſtudioſe ſpe-
cialia pctã faciunt circa vſum potus

c ,
ruans nñ
. . . 2. — e deen en
euiuſcunqʒ immoderatum. plus tam̃ ebetat᷑ ſeu ſopit᷑ · Quinta ẽ ſcurrili⸗ en nifee ugat. w &
circa inoꝛdinatum vſum vini · tas ſeu iocularitas ex eadẽ radice Gnitcenn inn ngere · ſce e
Filie gule ſunt quinqʒ · Vna eſt in opꝑe tñ · qꝛ tũc ſicut nõ põt cohibe: ſeitein 8 di
immũcdicia que ẽ inoꝛdinata emiſſio lingualita nec mẽbꝛa alia cohibenẽ mj iden. be ae
quarũcunq; ſupfluitatũ · vt vꝛine/vo quin ad ridiculoſos vł etiã ad inho- i⸗ Aucſq .
mitus/vł etiã ſeminis· Scda ẽ mul- neſtos motus feran⁊᷑. ücfe inde 5
tiloqum vbi ẽ multitudo locutionig Sub pᷣfatis plura alia vitia cõti- dtcche⸗ Eneſi in 4 fuar
cum ſuꝑfluitate, vł p̃ter vtilitatẽ ã nent᷑ · viðlz ludi exceſſus ſeu ioci in tlaridit idunds 4 vgues
ncc̃itatem dicit alex · Et hᷣm eũdem vbis vł factiſ et dici põt iocularitaſ Gionie d ſrern no et
aliud ẽ ꝓpꝛie multiloquiũ/ et vboſi⸗ Que põt eſſe vitium in multis caſi- vilubleit n Loö Qeen
tas ſiue linguoſitas · Nã vboſitaſſi- bus · Mꝛimo et pᷣncipałr qñ in ludo einteßt Khr i
ue linguoſitas ſonat in ↄðtemptũ ꝓ- aſſumunt᷑ vba vł facta t᷑pia. Scdo ſi netdkirbin a⸗ een
uenientẽ ex ↄſuetudine ſupꝑflue et ibi aſſumunt᷑ vba ł facta nociua pꝛo cerſmſön dbi opi e⸗
inoꝛdinate locutiõiſ· Oultiloqum vo ximo · vt ſi detrahẽdo/infamãdo et teaſefenen,. cio
nõ determinat tm̃ qntũ linguoſitas· Hmõi · Tertio qñ totałr in ludo gra ietüer debtoſ , er made
ſed ſtat in genẽᷣ · Tertia filia ẽ ebe- uitas anĩe reſoluit᷑ in mẽbꝛis, vł ar- ſil geßzr inen u i de⸗
tudo mẽtis ł ſenſus circa intelligi- monia anĩe · Quarto qñ nõ ↄgruit ꝗᷓ ſen io oiͦ mionl 1 „ o
bilia· Et cauſan᷑ pcedẽteſſim mo pſone aut loco aut tempoꝛi/ er ſic de uer⸗ nlugn Gernn Cdsoh
ſequẽteſ filie ex fumĩs ciboꝛe vł po alijs circumſtãtijs · Quinto qñ fit di nneffenſn bumaaß⸗ le ra
tuũ inoꝛdinate ſumptoꝝ caput tᷣvan recte in doctrina ſacra. Secus ſi non ven nlenic⸗ crtatenb c „☚
tium/et gubernacłm ꝑ ↄſeqñs rõniſ admiſcet᷑ ei/ſed interponẽẽ᷑ diſtincte p vLerie1 ons ſ —
amouentiũ ſeu impediẽtiũ · quo ſub ab ea· ILudus autẽ et ĩocus ẽ licitus le deios orechi no fan *
lato ebetat᷑ mẽſ. lingua diſſoluit᷑/et ſi p̃fata deſunt · Qñqʒ vo ẽ pctm̃ ve n etiſbwectstlallt lude
coꝛpoꝛis armonia · Eſt igiẽ᷑ ebetudo niale ludus ſupfluus. vt cũ aliquis Abofi . etn

leim Quriigoneſon 4 E
Wolnnmibbs nmnsnden⸗
SNWmNAreds uninn enkerr
müSintlds ndranſtrde menet
latioßdemonbig dlde de d. Een
Modaaiti ſtenicl Qotef fech
unfũ umi ft naetiphn dcrn Qi am
Primetpfrpals eſi malzir⸗ a
en tqñ fit a oſengenc m ſtmor
enlilhheinẽ gr ker oñi ucdel

ſenſus, debilitaſ mẽtis circa ↄſide-
rationẽ ſpũaliũ bonox· et oꝛ᷑ ex gu
la.Cecitas autẽ mẽtis eſt oĩmod 5
uatio cognitiõis ſpũaliũ bonoꝝ.Qñ
talis(ſicut et ebetudo ſenſus)ẽ volũ
taria/ ſicut pᷣʒ in eo qui affectus cir-
ca carnalia de ſpũalibus ſubtiłr di-
ſcutè faſtidit vł negligit/ tũc ẽ pctm̃
Et hec cecitas mẽtis ẽ filia luxurie
Stultitia vo ẽ ebetudo qᷓdam coꝛdiſ

afficit᷑ ad ludũ nõ tm̃ tñ p ̊ com
mittat ł velit cõmittè aliqͥd ↄtra dĩ
lectionẽ dei aut ꝓximi· Moꝛtale vo
pctm̃ põt fieri · Mꝛimo qñ quis cau-
ſa ludi vtit᷑ pibuſ vbis łᷣ factis. Se
cundo qñ qſ vti᷑ cã ludi vᷣbis aut fa
cłis notabbr nociuis ꝓᷣximo · vl etiã
talibus vtit᷑ que vergũt in ꝓximi
nocumentũ q de ſe ſunt pctã mõꝛlia·
vt qñ fit ad infamãdum furandum

et anime/aobtuſio ſenſuũ intellectu decipiendũ aut luxuriandũ · Tertio ſerrit Aucalſi ñ fi ſo E
alium reſpectu der et altiſſimare cã- p de fectũ debitax circũſtãtiax· pu Intſiteſt ineenimnt⸗
rum · puta cũ homĩ p affectũ nimiũ ta cũ aliqͥ vtunt᷑ ludo tẽpoꝛibus ł lo ltinentant. Tatien- e
ad terrena deſipiũt et᷑na.Et ẽ petm̃ cis indebitis aut etiã p̃ter ↄuenien deceris iön 3 a
oppoſitum ſapĩe ſeu ↄtemplationi · tiam negoeij ſeu pſone· Et ̊ quidẽ? ſeiutihcolnd 8 at. Wer.
Quarta ẽ inepta letitia · qᷓ oꝛit᷑ quã- qñqʒ põt eſſepctm̃ moꝛtale ſcz ſp ve D Sfuein „

Crfiitlus chor⸗ r
ſ lr. 1r), aenn⸗
frir⸗ null Pinoſß

bimii NaAles 4 Az&

E
= =-—

do gubernacłm mentis id eſt rano, hementiã affectus ad ludum/cuius

Audis autẽ et ocig ilitus
adeſint Qig dor pari ve
ludis ſupflius. dtcl diquis
t lui otintiꝗ yben
atl entcinitte diid wad
nedei ant puime Oorde
tot fen Punocninigenn.
a vet ipidaſ whil ,li
hoq ſ wr cilial boat
wtibl nniis eui eni
Abus vit le vpitin gum
meri deb int ci nancd
ſead ul,mitin incun
vmia lanind et
echi debitar niſtiu
elucotepaibis lid
iren enien⸗

tußter en
te . qhide
neſenn ntde ßnn
vteſepiin

delectationem pꝛeponit aliquĩs dele
catiõi dei/ita ꝙ ↄtra p̃ceptũ dei vel
eecłe talibus ludis vti nõ refugiat ·
vt de toꝛneamentiſ videð᷑ dtingere ·
Qñq; autẽ ẽ petm̃ veniale · vt cu ali
quis nõ tm̃ afficiè ad ludũ ꝙ Ii hoc
vellet aliquid cõtra deũ cõmittere ·
Agreſteſ autẽ dñt᷑ ꝑ oppoſitũ/hñtes
vitiũ qð alio noĩe dici᷑ duricies ˖ et
qͥ ſunt a ludo licito deficiũt et ioco ·
Taleſenim neq;ʒ ſibĩ dicũt aliq8 ri⸗
diculum/et dicẽtibus moleſti ſunt ·
Chonſare ſeoòm alber · qnq; ↄcur-
rẽtibus fierĩ põt ſine peccato · Mri-
mũ ꝙ fiat tẽpoꝛe debito ſcʒ gaudio ·
ſiẽ in nuptijs/vel tẽpoꝛe victoꝛie/ł li
beratõis hoĩs/vł patrie/vł aduentu
amici de terra longinq· Secundũ vt
fiat cũ honeſtis de qbus nõ oꝛat᷑ pᷣ/
ſumptio mali · nõ cũ leccatonbꝰ cũ
leccatricibꝰ · Tertiũ ẽ ꝙ a pſonis ſe
cularibusqꝛ clericis monachis mo

nialibus ſpũalibꝰ dedicatis talia iln

cita ſunt · & uartũ ꝙ honeſto mõ fiat
nõ geſticulationibus nimis inhone⸗
ſtis vel ĩnoꝛdinatis · Quintũ ꝙ; cãtuſ
excitãs in talibus muſica nõ ſit de
illicitis/ſʒ de monbus / vl de deo · De
melodia aũt ñ eſt curãdũ · Choꝛee ſe

cundũ eundẽ fiũt male triplici ð cau

ſa· Prima et pᷣncipalis eſt mala in-
tnteio· vt qñ fiũt ad oſtendendũ vel
ꝓuocandũ libidinẽ · Sic fere om̃es
mõ exercẽt· Alia cauſa qñ ñ fiũt ſuo

tẽpoꝛe/triſtitie ſcʒ · Vnde penitenti-
bus ludi interdicunt᷑ · Certia ex ꝑ-
ſona · Vnde clericis vt ſup̃᷑ intdicit ·

Peccãt moꝛtalłr choriſantes/ſiue in
feſtis ſiue in ꝓfeſtis: illicitas choꝛe-
as ducẽtes /ſcõm guilb . Primo ſi Hʒ
faciũt cauſa incitãdi ſe vł alios ad

libidinẽ · Scðo ſi tũec choꝛeas ducunt
de ↄſuetudine,i lhcet ̊ nõ faciãt cor-
rupta intẽtione · Si aũt aliq̃ vł aliqͥſ
raro et ſine coꝛrupta intentõe ſe im
miſceat Gmodi choꝛeis! ſit moꝛta⸗
le/nõ audet dicere · nec ꝙ ſit veniale
q; videt᷑ appꝛobare talis ꝑpſona/cho-
reas tales· et exẽplo ſuo dare exem
plũ alijs ſimilia faciẽdi · Sed aduer-
te ꝙ ille doctor videt᷑ loqui de illici-
tis et non de licitis choꝛeis ·
Cuerið᷑ an liceat hiſtrionibus ali
quid dare· Rñdet alex · aut datvt fo
uean?᷑ in ludo quem nõ exereẽt ſine
pcto moꝛtali/ tũc eſt moꝛtale per̃m
et magis dans qᷓ; hiſtrio peccat · Vñ
criſo · tres ẽdus ponit · ¶· Primũ hiſtrᷣ
onẽ · ſcõm videntẽ · tertiũ dantẽ · Se⸗
cuũdus plus peccat q; pᷣmus ſcdᷣm eũ
et tertius plus q; ſcðs · Aut dat cau
ſa inanis głelita ꝙ nõ intẽdat ipſũ
fouere in vitio · ſic eſt veniale petm
Aut dat ſolius cauſa neceſſitatis · vt
cũ videt ipᷣm ſumme indigentẽ tũc
dare eſt meritoꝛiũ · Querit᷑ an licitũ
ſit inſpicere hiſtrionica ſcʒ qᷓ̃ nõ fiũt
ſine moꝛtali pcto · Rñdet᷑ ſcdᷣm eun-
dem · Quedã inſpectio eſt nſitona qᷓ
fit qñ inſpiciunt᷑ Gmodi cauſa cuiuſ
dã curioſitatis/ñ intẽdẽdo delectati
onẽ que moueat ad luxuriã · et hec ñ
eſt moꝛtale per̃m· Alia eſt inſpectio
ſtudioſa que fit vt inſpiciẽdo moue-
a᷑ ad luxuriã · AI eſt moꝛtale pet̃m ·
Reuelatio ſigilli ſecreti ex ebꝛie
tate aliqñ oꝛ᷑· Vbi · n· ebnetas nul-
lũ ſecretũ · Inde ꝓuer · vlt · Nullum
ſecretũ vbi regnat ebnetas · Nunqᷓ;
enĩ et in nullo caſu licet reuelare ſi-
gillũ ↄfeſſionis· alias perm eſt moꝛ
tale · Sed reuelare ſigulũ ſecreti tũc

lieitũ eſt qñ ſunt talia qᷓ̃ ptinent ad

coꝛpoꝛalẽ/vel in Sue damnũ alicuius
ꝑſone · vb ſi qͥd aliud eſt q;modi quod
qs ꝓpalare tenet᷑/vł teſtificãdo/bł de
nũtiando· qꝛ ðtra ̊ debitũ obligari

hoc frãgeret fidẽ quã alteri debet ·
Recipiẽs aũt ſigillũ ſecreti in tali-
bus q̃ quis ꝓdere nõ tenet᷑· ſic ꝑ ſigil
lũ ſecreti ligat/ nullo mõ tenet᷑ ea
ꝓgdere etiã ex p̃cepto ſupioꝛis·quia

tho · Alex · dicit · Reuelare pctm̃ oc-
cultũ alterius põt aliqñ bene fieri ·
qñ ſcʒ fit nõ cauſa nocẽdi! ſed cauſa
coꝛrectiõis· et ei qͥ ꝓdeſſe põt/nõ ob-
eſſe. niſi eſſet occultũ ꝑ ſacramẽtalẽ
feſſionẽ.et hoc nullo mõ põt reuela
ri · Simibr ſi ſciret᷑ ꝑ ſecreti cõmiſſio
nem · Sic enĩ reuelare nõ debet! niſi
foꝛtius vinculũ ſupueniat/vt excoĩ-
cationis vł p̃cepti diſtricti · Eſt igiẽ
triplex ſigillũ. Vnũ ↄfeſſionis. Ali-
ud ſecreti foꝛmałr recepti ab alio.
Tertiũ qñ quis ab amico peipit vel
audit qð veriſimiłr credit aliũvelle
habẽ ſub ſecreti ſigillo. · Poſtremũ
ligat · ſʒ minus q; ſcõm· pmũ maxiĩe ·
Et vt pe · de pa · in. iijj · dicit qðlibet
illoxe ſigilloe frãgens peccat moꝛta-
liter niſivbi apiri põt licite · De ſigil
lo ↄfeſſiõis nota tres ↄcluſioneg pe ·
pa·ĩn · iiij. diſ.xxj. quõ videlicet triq
genera ꝑſonae tenen᷑ ad ſigillũ cõ-
feſſiõis · Eſt & cõcluſio pᷣma· Sacdos
qui audit ↄfeſſionẽ alicuiꝰ tã illũ q;
eius crimẽ tenet᷑ celare p̃ oĩbus et
rõne materie qͥa ſibi cõmittit᷑ ſub ſe
creto/et ratõe foꝛme qꝛ in ſaẽmento
penitẽtie · Vnde ẽ reuelatoꝛ ↄfeſſio

coꝛruptionẽ multitudinis ſpũalẽ vel

nõ põt qͥs ꝑ ſecreti cõmiſſum.quia in

ſeruare fidẽ eſt de iure nat᷑ali. Mec

nis, nõ ſoluũ qͥ in ſpeciali noĩa

men ꝑſone in gnãli · Sicut quidã ſa-

cerdos ↄt᷑ parrochianũ cõquerentẽz

ꝓ negaret ei eukariſtiã dixit publi
ce ꝙ hoc faciebat/quia ille habebat
petm̃ a quo eũ nõ poterat abſoluz.
nec ille volebat ire ad epᷣm. Secun

da ↄcluſio ꝙ ad celandũ ofeſſionem

tenet᷑ iſte ad quẽ ↄfeſſio puemt ſiue

licite ſiue illicite ſiue mediate ſiue

immediate · Exemplũ de licite im-
mediate · vt ↄtingit de nõ ſacerdote
qui audit ↄfeſſionẽ in articło neceſ
ſitatis de pctĩis mor̃libus vł venia⸗
libus · Simibr int᷑pꝛes quẽ ↄfitẽs ꝓ
ſe adhibet · Sic qui caſu audit immo
quicũq; audit uł ad quẽcũq; ↄfeſſio
puenit tenet᷑ ad celandũ. Tertia cõ
cluſio · Ille tenet᷑ celare qᷣ aliqͥd alit
audiuit qᷓ; in ↄfeſſione ſi recepit q̃ſ
in ↄfeſſione · ſicut qñ aliqͥs dicit alte
i/ego dico tibi ̊ q̃ſi in ↄfeſſione/ re
cipiẽs tenet᷑ celare nõ tanq; ex ↄfeſ
ſione ſeu ſacramẽto,ñ qͥa nullũ ibi fu-
it ſʒ ex ꝓmiſſo · Et qᷓ;uis tã recipiẽſ
qᷓ; cõmittens tale ſigillũ videat᷑ irre
uerentiã facere ſacmento/in eo ꝙ ni
pil eſt equałr celandũ ei qð in ↄfeſ
ſione ſcit᷑ tñ ſi q recipit tenet᷑ cela
re · Sed aliqͥs querere põt qᷓ ſunt iſta
ad que ſe extẽdit ſigillũ ↄfeſſionis·
Rñz idem ꝑ treſ ocluſiõeſ:. PMꝛima
Illa ad q̃ pᷣmo et pncipałr ſe exten
dit ſigillum ↄfeſſionis ſunt pctã cõ-
feſſa et circumſtãtie ĩnqᷓntũ modi ·
Vñ etiã tertia ꝑſona cum qua quiſ
peccauit cadit ſub illo ſigillo ſi in cõ
feſſione expᷣſſa eſt· Immo cum ali-
qſ ↄfeſſoꝛ dicit ego audui tale pctm̃

—noidt crime
et erimĩoſum ſed etiã qͥ in Senerali,

vł pſonã que ex H̊ põt cognoſci k cri

ſroitind i mcanum
teſner watadee⸗ inmmr
ſſroieihig ftets Nntn
Ceraſondona ada bdn
SGKaAa dAlnge Fed
WRentan tAn dotadnt
ſbſigloniſde grutete Dien
lciᷓ alquẽ audiſlede pois oieſſmn
ninico on pecrat quia omiſbe
encexi ẽ ctr eſ a ſocere,
iconfeſlum de nagnis et mulais
rts eſet wiuelotor Feſſonis.
ulinglem vont ichn wt
ſßßlonimedepernd eſſ
Aimeniplekparnckld,
8 diecepiheung no⸗
ilgicgttinük ſiſßinon⸗
mmildp 8tone nrr

.

NR

7
—

vt
to., 10 en
nin
Anzen⸗

no
Alnait

Ncvgoe

LAhrinih

Rians aii ebare
„ d bar

Aaheene

nacAt
eNiih ine g Aonn
tonſie

ats e gi mñ lig iſeinr
lo⸗ mni imne li fti
hler rqialaltim
rig adt l an ini oſ
mit twt atcinii Lotacs
i Netenet elre alic at
Mutizn Peſneſirerepttq
in teſicne iotten digs dotalte
neyde hrh eſin Teſnere
ge t teͦniherce
nſelſenmeta Anlihir⸗
ßer i E iunhi
antre leſli ere
Uerenni aen ſinmnſte
bleſt equt Alentincon

ielt ifſ nmtiun
6 is nnhitfnl 4

Srünmmn

ſe⸗ ni nſglaſin⸗

de ln
Kee Aeſi Alerents

ecnne
leey; . nn deſern

.

8 tñ non audiuit niſi in cõfeſſione⸗
cadit ſub ſigillo de ncẽitate · ñ tñ ab
ſolute / ſz ſub ↄditiõe ſcʒ ſi ex ꝓlatio-
ne taliũ vboꝛe poſſʒ ꝑ ſe ł x accidẽſ/
directe ł indircte/aliqua vẽcundia E
ↄfuſio ł ſuſpitio generari mala, vel
aliud nocumẽtum ꝓuenire ofitenti ·
Scdᷣa ↄcluſio· Sub ſigillo ↄfeſſionis
cadũt etiã ñ pctã aliqñ · illa ſcilz per
que poſſet dircte ł indircet̃e peccatũ

pꝛodi · Vnde ſi homo nõ põt ↄfiteri

pqti ꝓpꝛĩum niſi reuelet ↄfeſſionẽ
nõ debet ↄfiteri illud pctm̃ durante
tali caſu/ſed ſufficit ↄteri ·et habita
opoꝛtunitate poſtmoð ↄfiteri vbi nõ
reuelat᷑ feſſio·quia maius ẽ vincu
lum de nõ reuelandolqᷓ; de ↄfitendo
Tertia acluſio · Non pctã qᷓ pñt dicᷣ
ſine reuelatiõe pctõæ nec direte nec
indirecte cadũt ſub ſigillo ↄfeſſioniſ
Vngde ea qᷓ ↄfitẽſinterſerit in con-

feſſione/qᷓ nõ ſunt pctã/ nec circum-
ſtantie/ nec potẽtia deducẽ in mani

feſtationẽ ipius ↄfitẽtis/ vt ꝙ in ta
li terra ſunt bona blada vel Gmõilſi
in dicẽdo illa nõ det intelligẽ ↄfeſſo
ri ꝙ velit ea celari/talia nõ cadunt

ſub ſigilo niſi de ↄgruitate · Dicens

etiã aliquẽ audiſſe de pctĩs/ↄfeſſum
nominãdo non peccat· quia omĩſ hõ
mendax id ẽ pctõꝛ eſt · ſed ſi diceret,

ſibi confeſſum de magnis et multis

peccatisgl eſſet reuelatoꝛ ↄfeſſionis ·
Finałr regulam ponit idem doctoꝛ.
ꝙ qñ p locutionẽ de peccatis ofeſſiſ

poteſt deueniri ꝑ ſe vł x accidẽſ/di

recte vł indirecte ꝑ q;cunq;ʒ modum
in aliquã ↄgnitionẽ ł ſuſpitionẽ vel
opinionẽ dubitationẽ de ↄfeſſo/vl
inqntũ ſibi ꝑ hoc põt ꝓueniẽ det᷑mẽ
tum in anĩa vel coꝛpoꝛe vł poſſeſſio-

ne vel fama vel amicis, vel inquan-
tum ꝑ hoc põt in ppło ſcandalum ge
nerari/vł cõfeſſio magis odioſa/ vel
minus delicta/ vł magis oneroſa/vł
minus pᷣcioſa reputari? tũc raro vel
nunq; põt ↄtingẽ/ qñ ex reuelatione
pctõxe in ↄfeſſione auditoꝛe/ et ꝑ viã
aliã nõ ſcito e poſſit ↄtingẽ aliquid
de pdictis incõueniẽtibus· quis fox-
te qñq; nullum ↄtingat· Vñ multũ
habʒ timẽ ꝙ ñ dicat / vl quõ dicat

Caplm · vij de inuidia · Pꝛimo o⸗
ſtendit quid ſit inuidia/et in qui-
bus oſiſtit · Scdo qᷓliter dr̃t a ſuꝑ-
bia/emulatiõe et odio qð aliqñ ẽ
deĩ/qñq; ꝓximĩ · Tertio ꝙ inuidia
dilectioni ꝓximi ↄtrariat᷑· de qua
quidem dilectiõe recitat cãcellarij
quinq; regulaſ. & rto oñdit quałr
inuidia ẽ pctim̃ moꝛtale/et quałr
non · et ꝙ quattuoꝛ mõil contingit
habẽ triſtitiã de bonis alterius ·
Quinto de quinq;ʒ filiabus inui-
die· et ibi multa dicunt᷑ circa de⸗
tractionẽ · Sexto quĩd iudiciũ/q̃t
modis ĩudiciũ fit malum · Septi-
mo de iudicio ſuſpicioſo/ſiue ex ſu
ſpitione ꝓcedẽte qͥd ſit, et q̊t mo/
dis fieri põt iudiciũ non rectũ ex
ſuſpitiõe · Octauo ex qua ſuſpitio
ne põt fieri retm̃ iudicium· et ex
qua ñ· et ibi diſtinguĩð᷑ triplex ſu-
ſpitio · Nono de qbus pſonis põt
haberi iudiciũ ſuſpitioſum · et de
qbus nõ oñdit ꝑ ſex ꝓpõneſ. Deci
mo cur dubia in melioꝛẽ partem
ſunt interp̃tãda/et ꝙ ſolius dei ẽ
de occultis coꝛdis iudicare· VUn-
decimo an homo ſeipſum ð occul-
tis coꝛdis ĩudica᷑ poſſit per qnq;
pꝛopoſitioneſ determinat;

Nuidia ẽ doloꝛ ſeu triſtitia
de bono alieno, inqntum ſcz
eſtimat᷑ vt diminutiuũ ꝓpꝛie
gloꝛie vł excellẽtie, et inqntũ alter
excedit ipᷣm in bonis. Alex. dicit ꝓ
tria ſunt in inuidia· Vnũ ẽ pncipa-
le ſeʒ diſplicẽtia viſionis ſiue qᷓ ẽ pᷣm
viſionẽ · dicẽte ſeneca· Quicqͥd mẽte
fugimus ingeſtũ ocuł videmus· qͥa
ſicut aliquid placet amãti ita aliqͥd
diſplicet inuidẽti · Et hec diſplicẽtia
dicit᷑ non acceptatio · Mec diſplicẽtia
eſt vł ꝑ viſum interioꝛẽ vł exterio-
rem· Scm ẽ ↄſequẽſ ad pᷣmũ vt do
loꝛ łbodiũ · et p illũ doloꝛẽ ł odiũ ma
nifeſtat᷑ mũ pᷣncipale ĩuidie ſcʒ illa
diſplicẽtia viſiõis ſiue illa ñ accepta
tio · CTertiũ vo ẽ in q̊ ĩuidia radica⁊᷑
ſcʒ jra·quia ex ira inueterata naſciẽ
odiuminuidia · Quartũ etiã quod
inuidia repit᷑ pᷣter illud qð ẽ pctm̃:
eſt pena. Vñ in diffinitiõe dicit do⸗
loꝛ ſeu triſtitia · immo facit imp̃ſſio-
nem in coꝛpoꝛe ipſa inuidia:et inui-
dus ſeipſum pᷣuſ qᷓ; inimicũ punit;
Et quãtum ad hoc qrtum dicit᷑ inii
dia maximũ pctm̃ · qꝛ nullũ aliud ita
ſe punit. Vñ ſuꝑ illo galath.v.ma-
nifeſta ſunt oꝑa carnis/ emulatiõeſ/
et inuidie/ glẽ dicit · Minc vultusmi
nax/toꝛuus aſpectus palloꝛ in facie-
in labijs tremoꝛ eſt · ſtridoꝛ in denti⸗
bus·verba rabida.· et effrenata dui
tia·et manus ad violentiã ꝓmpta.⸗
ſi gladio interim vacual odio tñ fu-
riate mẽtis ẽ armata. ..
Reſpicit autẽ ꝓpꝛiã exellentiam
imidus ałr qᷓ́; ſupbus· licʒ in vtroqʒ
vitio exellẽtia ſit motiuũ.qꝛ exellen
tia qᷓ̃ ẽ ſuꝑbie nõ ponit ꝙ diminua?᷑
vel auferat᷑ bonũ in alio. ſed exellẽ

tia inuidie hoc ponit · In ſupbia.n.
eſt amoꝛ exellentie id ẽ celſitudinig
et ̊ ẽ magnitudinis in potẽtia vel
magmtudiniſ in aliquo alio bono.ſ⸗
non ponit ꝙ minuat᷑ vel auferað᷑ ali
quid in alio. Vnde ſuꝑbus vult ex-
ellere ſup alios· ſed nõ appetit rõne
ſuꝑbie qd aliquis amittat aliquid.
nec auferat᷑ vł minuat᷑ bonũ ſuum
ſed appetit exellere ſuꝑ ip̃ᷣm. Sed
exellentia in inuidia dicit compara
tiue quia ĩ nuidia vult ſupꝑ alios ex-
ellere · et eoꝛe bonũ vel exellentiam
minui vł auferri · Et H̊ ẽ qꝛ appetit
exellentiã ſingularit᷑· Vnde ſingula

ritaſ ẽ adiuncta ſue exellentieet ra

tione illius appetit bonũ in alio mi
nui vb auferri · et ideo etiã inuidia
dicit de exellentia litigare · Ex quo
patet ꝙ inuidus vt ſic ſemp minor
eſt/uł mĩnoꝛẽ ſe exiſtimat· Jnuidia
etiã inqᷓntum Gmõi ſempꝑ ẽ reſpectu
ſupioꝛis in pñti vł in fuẽo. ſupioꝛis
dico vel ſimpłr/ vł ᷣm eſtimationem
inuidẽtis · Vñ inuidet paribus. non
quia paresſed ne fiãt illi ſupioꝛes
Inuidet inferioꝛibus · nõ qꝛ inferio
res/ ſed ne fiant ei pareſ. Differt
etiã emulatio et inuidia ſolum·quia
Hmũ ẽ in exterioꝛi effectu. ſecundũ
vo in coꝛde. hec de alex· Uide de Rᷣ
G.Differũt p̃terea m thomã·
jinuĩidia et odium· quia ĩnuidia eſt qᷓ
pus diffinita ẽ. ſed odium ẽ appeti⸗
tus vł deſideriũ mali ꝓximi abſolu
te ĩd eſt inqntũ malum. ſed inuidus
appetit malum alterius o appetitũ
gloꝛie · ratus autẽ appetit malum
alterius ſub ratione iuſte vindicte
Odium vo dei ex deliberatiõe pee
denſeſt ſimpłr maximũ oĩm pctõx ·

AN pantd dle
Wiaedint Temanedla dn
iiimnio par ato totir anſtrere de
iina egyteneor ſitſfachone in
perenl ndigs ti ibum meun
Ntſrettti ſitiant auoilano
iſucoſiin itentrs u mer⸗
attiet ag mms (lur⸗
ſinti m urai corng duin
anifttatlidn ier
nclendannanz
maredin un
Phrt
tegh biſtnann
Arſiſtatadg
nlnn t Pnegg
n ſeifen, keäkde

☛

- =☛
ERR

n. Rℳ%
S mmmd heb 2* 7. —„
nſ een e n
( Nvce d—
Ere adnd n
Ginme N ee een
aO umn 4 X
9 6Aus 1 Nolt⸗ ex&
eicn. oWn 18 „
õ
nl ti n,e eane
nen ee
“ e wwte Nr0r mAEN.
mln ſenn eice.
aid 0ℳ “
galadre de audſe titdd
pne fnn ſegles dopend
Clcuinch Pſonitde er den
, rccgcor 6 ,be
4 is niaienretin ur Au
Nd lee ſnadee
Werſt n trherr ene.
õ
n Gtug bn funn e⸗ de be
r giehin epit mi ngeb
n nbiſita⸗ bmet av
Ctee le lacirineß „ 6be
vloetalei elegne⸗ n e i
GüentNnetdeee
eSutedn une e
tin Adris e Jcne
etſdenda duder eide⸗ *

—
er
mteX
4

ANE

ar relamaithn Krqu
eenttnſre Rn
A minoꝛ ſe enſtinat, nuicia
Ninintun hn ſenpe eſpetu
Geisin ſfii dkinkiio digiois
velſimplr Anmebmationem
idens Vimüdet panioig won
ia pare ſei ne fut iaſupds
Imidet infendibis⸗ cginiti⸗
reglſed nekanteipareſ Dffet
eti emulato et imidi⸗ lumuin
pmuͤkin exterion efit⸗ luni
win corce Her ealer M x9
Afftntien n thon

et peccatum in ſpiritumſanctum· ac
om̃ſ eiuſdẽ ſex ſpecieſ veſtiẽſ· De H
habes · S· ca· · Gx. Agit odium ꝓxi-
mi duper cõmittit · Vnomõ ꝗ ad na
turã et eſt qñ aliq̃ſ ꝓximũ ledere
intẽdit in manifeſto vel in occulto ·
Aliomõ q̊ ad gratiã· et ẽ qñ aliquis
ꝓximum ledẽ intẽdit aut in manife
ſto aut in occulto quo ad gratiam ·
Anuidia directe triat᷑ pcepto de

dilectione ꝓximi · De qua dilectione

dat cãcell· quinq; regulas · Pima·
diligẽ ꝓpximũ ſicut ſeipſum eſt velle
ꝓximo ea omĩaq̃ ſm rectã rõnem bõ
vellet ſibi ꝓximũ ſuũ velle · Mec at
ſunt indiſpẽ ſabłᷣr bona caritatis et
gloꝛie · Scða qꝛ bonis foꝛtune et na
ture et gratie gratis date pñt homi
neſ abuti in ꝑniciẽ ſui et alioe non
qlibet tenet᷑ velle illa cuicunq; ꝓxi-
mo ſuo/ſed aliqñ nõ uelle · qꝛ et ſcõm
rectã rõnem ita deberet hõ velle de
ſeip̃o · Sic iudex cũ amoꝛe ꝓximi ne
cat ip̃m/aut bonis ſpoliat· Sic inge
niũ et ſcientia et diuitie pñt deſide-
rari iſti vł illi ꝓximo nõ adeſſe: dũ
nocita credunt᷑ · Tertia regula · Ab
inimico parato totałr ſatiſfacere de
iniuria! ego teneoꝛ ſatiſf actionẽ ſu-
ſcipere/vł indulgẽ· tñ vbum meum
aut ſocietatẽ ſolitã aut alia dilectio-
nis ſigna poſſum interdicẽ ad mei
ſui cautelã et nõ ad rancoꝛẽ · Quar-
ta. Inimicũ non paratũ coꝛrigi dili
go quãtum ſufficit ad ſalutem ſi ei
nolo malum damnatiõiſ.neq; damni
tempoꝛał per imuſta media· Quin
ta · Immico meo incoꝛrigibili optaẽ
fas habeo vt tałr ſibi ſit in amma
vł rebus/ quałr ſufficit ad ᷓ̊ ꝙ neqʒ
mihi neq;ʒ reipublice ĩniuſte aliaſ da
mnum poſſit inferre ·

Eſt autẽ inuidia ex ſuo genẽ pec
catum moꝛtale · qꝛ directe ↄtrariat᷑
bono ꝓximi/ vł diuino ſcʒ caritati/qᷓ
ↄgaudet veritati nec emulað?᷑ · ¶liqñ
inuidia nullũ ẽ petm̃ · vielʒ qñ doloꝛ
de alieno bono eſt motuſ pᷣmo pᷣmus
ex nac᷑a/ ſine negligentia voluntatis
veniẽſ. ſicut quidã nãłr inuidi ſunt ·
et illa nõ eſt in ptate nr̃a ·qꝛ ꝓuenit.
ex malitia aliqñ complexiõiſ mela-
colice · Weniale pctm̃ ẽ inuidia id ẽ
triſtitia de alieno bonol qñ ẽ motus
ſcedo pᷣmus id ẽ qñ appetitus ſine cõ
pleta delibẽatiõe/ tali paſſione affici
tur · Cum aũt dicit᷑ ꝙ inuicha eſt tri
ſtitia de alienis bonis notat ſanctuſ
thom · ꝙ triſtitia põt quattuoꝛ mõis

de boniſcõtingẽ · Vnomõ qñ aliquiſ

dolet de bono alicuius inqntũ ex eo
timet᷑ nocumẽtũ/vł ſibupſi/ ł etiam
alijs bonis · et tał triſtitia nõ ẽ inui-
dia · et põt eſſe ſine pctõ · Aliomõ põt
quis triſtari de bono alterius? nõ ex
eo ꝙ ipſe habet bonũ/ſed ex eo ꝙ ſi
bi deeſt bonũ id qð habet ille · Et H
ꝓpꝛie ẽ zelus ſᷣm phᷣm · et ſi iſte zelꝰ
ſit circa honeſta laudabił ẽ · m illud
j·coꝝ·xiiij · Emulamini ſpũalia· Si
autẽ ſit de bonis tẽpoꝛalibus poteſt
eſſe cum pctõ/et ſine pctõ. Tertiomõ
aliquis triſtat᷑ de bono alterius in-
quãtum ille cui accidit bonũ ẽ eo in
dignuſ.q quidem triſtitia nõ põt ſine
pctõ oꝛiri ex bonis honeſtis/ex qui-
bus aliquis iĩuſtus efficit᷑ · ſicut dicit
pps· ſed bñ de diuitijs et de talibus
que pñt ꝓuenire dignis et indigniſ
Et qꝛ talia bona eueniũt etiã indi-
gnis ex iuſta deĩ oꝛdinatiõe ſeu di-
ſpoſitiõe/vel ad eoꝝe coꝛrectionẽ/ vel
ad eoꝛum damnationem ideo talis

triſtitia pꝛohibet᷑ in pẽ̊ · Noli emu⸗
lari in malignãtibuſ. Quarto modo
aliquis triſtatur de bono alterius
inquantũ alter excedit ipſum ĩn bo-
nis · et hoc eſt etiam ſᷣm p̊ᷣm perſe
malum. qʒ dolet de quo gaudere de
beret · ſcʒ de bono pꝛoximiet eſt ex
genere ſuo moꝛtale · niſi qñ ẽ imper
fectus motus appetitus ſenſitiui ·
qñ ẽ paſſio ſolum · ſicut etiam in pue
ris inuenit᷑ · De triſtitia vo accidie
vide infra · ca · viij · C.j·
Filie inuidie ſunt quinq; · Vna ẽ
odium,de quo dictũ ẽ · Alia exultato
in aduerſiſ ꝓximi · Tertia ẽ afflictio
in ꝓſperiſ ꝓximi · De qbus duabuſ.
eſt regula illa canceł!ꝙ inuidia que
eſt doloꝛ de alieno gaudio/vł gaudi
um de malol ex genere ſuo moꝛtalis
eſt· qꝛ ẽ ↄtra caritatẽ pᷣſertim ſi do-
loꝛ ſit de bonis ſpũalibuſ.ſed ex de⸗
fectu deliberatiõiſ vt in pᷣmis moti
bus/vel ex malieia complexiõiſ me-⸗
lancolice põt nõ eſſe moꝛtale pctm̃.
Quarta filia eſt detractio · Eſt autẽ
detractio denigratio aliene fame p
vba occulta · Et fit ſex modis · Pꝛi⸗
mo qñ quis falſum imponit alteri ·
Scðdo qñ pctm̃ alterius ꝑ vba adau
get ſcienter · Tertio qñ occultũ ali-
quod reuelat · Quarto qñ id qð eſt
bonum dicit mala intentiõe eſſe fa-
ctum · QLuinto qñ negat bonum al-
terius · Sexto qñ malicioſe bonum
alterius tacet vł minuit · Et intelli
ge in omĩbus pᷣdictis qñ talia fiũt
in fame denigratione · Detractio
fit dupłr pctin moꝛtale.· Pimo qñ
quĩs de alio obloquit᷑ ſeu detrahit
alteri iſta intentiõe vt eius famam
denigret ·˖ Scdo qñ quiſ dicit aliqua

vba ꝑ que diminuiĩt᷑ fama alicuius
intendẽ ſnõ ſed aliqd aliud et e
vbum qð loquit᷑ ẽ adᷣo grauelꝙ no-
tabił'r famã alteriuſ ledat.⸗ p̃eipue
E̊ ẽ veꝝ in his q̃ ꝑtinent ad hone-
ſtatem vite; Veniale petĩ E qnñ
aliquiſ dicit aliqua vba ꝑ qᷓ diminui
tur fama alicuius in modico ł leui
non ̊ intendẽs ſed aliqͥd aliud. vt
ſi ꝓferat ex animi leuitate,/ vel pyꝛ
aliqͥd nõ neceſſariũ · Nullum vo pec
catum ẽ qñ ꝑ vba alicuiuſ diminui?
fama alterius · vt cũ loqñſł&ᷣ nõ intẽ
dit! ſed ꝓfert aliqð bonum debitis

circunſtãtijs obſeruatis · De talibꝰ

dat canceł·hãc regulã. Detractio
eſt diminutio fame alteriuſ occulta,
vł diffamatio q̃ ẽ publica/vł otume
lia ⁊ expꝛobꝛatio que fiunt in facie
eiuſ q ledi/ ſunt ex ſuo genẽ moꝛta
les ſi damnũ vł dedecus ſit notabi-
le· et ſi nõ trahant᷑ extra ꝓpꝛã rõnẽ
vt ſi fiant ad cautelã alioꝝ ne ſedu
cant᷑/aut ꝓ bono reipublice vł com
munitatis alicuius/aut ꝓ coꝛredtiõe
fraterna · Sed apud impfectos iſta
bñagere · ſcʒ alios recte increpare⸗
ſicut et ſe digne laudare, difficilli⸗
mum eſt · Sed quid de audiente
detractoꝛẽ · Rñt᷑ ſᷣm thom · Audienſ
detrahentẽ/et qͥ eũ ad h̊ inducit pec
cat tm̃ ſicut detractoꝛ · Quiĩ vo detra
ctoꝛem libent᷑ audit,ñ et detractio ei
placet ſ odium eiuſcui detrabiẽ
ſimilr pecat ſicut detractoꝛ · Immo
qnq; magis. Qñ autẽ detractio ali-
cuiꝰñ placet/ ſʒ ex timoꝛe vł negli-⸗
gSentia/vel etiã ex verecũdia quadã
obmittit repellere detrahentẽ pec-
cat qͥdem · ſed multorminus q;ᷓ detra
hens · Et põt fieri in eo etiã cui de⸗

baßn

E

1 rſim el a net
ſtter Gianen der⸗ .
linenkkür iig i
n errtd tsdik r.
ftentquſ Ateſtutone ia
ſeragtplumter iſtune⸗
nſPinvchis biitfamd
umddderwiiſe ane
Nriinienide ddchicſdln
aN Noſgnaſteratid
Apcrd Aerrad R ne de
btun Dehice radei giter
fgi deſnnamnal borfeſor niir⸗
Quintiflla iſmeto⸗ Raii

limntan perultichleunnenen

mranicp ſeniire dic nchi n⸗
mnttlhm anietin Pifen

iils tale de ginoj it on⸗

raſnaliii Etch igtal
riitenſinlf niiſo⸗
iiſti igieinnnis of
enrlumntiſſtſin⸗
eeiſniinu⸗
ndudeit. Dat e
ſnit ede 1
Nienirſiſer
Parde ietam

en
Erd
mar

R

rur.
AMhre⸗

EX
Nong

.—
.
o *

.
Ad .
Reep⸗

Wr

4 . nudoeblcyl nm
a nwbutoqle funt infre
aſ let ſin erſio Gens norta
dnmi N1 delerigſt wtebi⸗
etſinönebant erra ppni fons
i ſintad auteladlior w ſecu
t att pbenoreiptdice Ncon
umtans andiusant pconedde
frtemna⸗ Bedaprd impfeiſta
biagere ſalis tekeineynn
ſcutet ſe digre ludam offli
mumeſ. Del gig anete
deraanu Ritfnthin enl
deraenti etii a iniotßer
rti ſet tair u moden
enlimi te ndo
t odun eiuſcui derahit.

nit vet ſcntdetalter Inno
nags

tractio non placet moꝛtale peccatũ

tripłr· Vno mõ qñ alicui ex officio
incuũbit detrahentẽ coꝛrigere · Scðo
pꝛ aliqð piculum ↄſoqñs detractio
nem.Certio ſi o timoꝛẽ humanum

dimitti?᷑ · ẽ aliqñ moꝛtale pctm̃ · vt
habeſů · ca · v · Ox · Veniale pctin ẽ

audire detrahbentẽ! qñ alicui ñ pla-
cet detractio· ſed tñ coꝛrigẽ dimittit
ꝓyꝛ timoꝛẽ verecundiã ſeu negligẽ-
tiam/pꝛout talia non ſunt moꝛtalia ·
Sed quõ debet coꝛrigẽ quis detra-
pentẽ · RKñt᷑ ſi ver dicit detractoꝛ!
dicat eĩ redarguẽdo de Gq; ꝙ peccat
fratri detrahẽdo · vł ſaltem onden-
do p triſtitiam faciei ꝙ ei detractio
diſpliceat · Si autem detractoꝛ dicit

falſum/ coꝛrigat eũ de falſitate vbo

rum. ꝛeterea(qð p̃fatis difficili⸗
us eſt tenet᷑ quiſ ad reſtitutionẽ fa-
melſicut ad tꝑalium rex reſtitutio-
nem · Mꝛimo qñ quis abſtulit famã
falſum dicẽdo et imuſte, oꝛdinẽ ſcʒ
debitũ nõ ſeruãdo · Scdo qñ abſtulit
famã vere dðo/ſʒ iniuſte· puta cũ ali
qͥſ ꝓdit crimẽ alteriuſ ↄt᷑ oꝛdinẽ de
bitum · De h̊ uide tractatũ quẽ col-
legi de manuali confeſſoꝛꝝe in fine.
Quinta filia ẽ ſuſurratio · Eſt autẽ
ſuſurratoꝛ qͥ ꝑ occultã oblocutionem
inter amicos ſemĩare diſcoꝛdiã ni-
titur et ſapare amicitiam· Pofert
enĩ talis talia de ꝓximo q̃ pñt com-
mouere aĩm audiẽtis · Et q;uis tał
non intẽdat ſemꝑ ſimpłr malũ dicè
intẽdt tñ dicẽ ĩd qð aĩm vnius poſ
ſit pèbare ↄtra alium/etiã ſi ſit ſim-
płr bonũ/a tñ apparẽſmalũ inquã-
tũ diſplicet ei cui dicit᷑ · Dicit᷑ etiã
ſuſurro bilinguiſ qd idem ẽ ·qꝛ ſuſur
ro nitit᷑ ex vtraq; parte amicitiam

rumpereet ideo duabꝰ linguiſ vtiẽ
ad duos · vni dicens malum de alio⸗
Judicium ſuſpicioſum/qꝛ ſepe ex
inuidia oꝛi᷑ · Idcirco notandum ſᷣm
thom · ꝙ iudiciũ ẽ qᷓdam deffinito ł
determinato eius qð iuſtum ẽ· Fit
autẽ iudiciũ malum in genẽ tripłr.
Vnomõ qñ ẽ ↄtra rectitudinẽ ĩuſti-
cie· et tale dicit᷑ iniuſtũ vł puerſum
cum ñ ſit debitis ↄditionibus iĩuſti
cie/etiam ab illo qui habet ptᷣatem ·
Scdomõ qñ iudicat homo in his in
qbuſ nõ habet auctoꝛitatẽ · Et diciẽ
iudiciũ uſurpatũ· ſumit᷑q; ex parte
ipſius ꝓ quẽ fit iudiciũ · Et alio no-
mine dicit pᷣſumptuoſum vłtemera
rium, qꝛ pᷣſumit id qð ad ſe non ꝑti
net · puta qñ aliqͥs iudicat de inten-
ctione coꝛdis vł alijs incertiſ. Simi-
liter qñ homo nõ habet ĩuriſoictio-
nem/vł ſi habet nõ extendið᷑ ad illã
cauſam uł pꝑſonã · Vñ pẽtm̃ ẽ uudica
re de rebus diuiniſ ꝗᷓ ſunt ſupꝛa noſ
que debemus ſimpłr coꝛde credere
nõ ſcrutari temerarie · Sic nec ſecu-⸗
laris iudex debet iudicare de cleri-
col vbĩ ei non ſubijcit᷑ · Certio modo
qñ deeſt rectitudo rõnis · puta bñ a-
liqͥs iudhcat de his q̃ ſunt dubia vel
occulta ſpꝛ aliqs leueſ ↄiecturaſ.et
ſic dici iudiciũ ſuſpicioſum ł teme-
rarium · PMꝛo cuuuſ intellectu nõt
alex:q; iudicium ẽ ſentẽtia firmata
Suſpicio nõ ẽ iudiciũ/ſed eſt opinio
mali(vt dicit thom)ex leuibus ꝓce-
dens indiciis.vł(qð idem ẽ vt alex ·
dicit)eſt acceptio vnius partis cum
foꝛmidine alterius· Et de iſta ſuſpi

cione dicit alex? ꝙ pꝛauũ iudicium,

eſt ex erroꝛe ꝓcedẽ ſ temeraria ſen-
tentia. vł ſuſpicio mali de occultis

alioꝛę · Et dicit ſanctus thom · ꝙ põt
fieri tripłr ſᷣm treſ graduſ. Mꝛimꝰ⸗
qñ homo ex leuibus indicijs de bo/
nitate alicuius dubitare incipit · 1 B
eſt leue et veniale petm. Scds cum
aliqͥſ ꝓcerto maliciam alterius eſti
mat ex leuibuſ indicijſ· Et ſi hoc fit
de aliqᷓ graui: eſt pctm moꝛtale in-
quãtum nõ eſt ſine ↄtemptu ꝓximi ·
Sic etiã dubia in peius interpᷣtãdo
quo ad vitã ꝓxim/ in Suibus deter
minãdo ſiue diffimẽdol!ẽ ſimile pec-
catũ · Cancell · addit · Zelotipia ꝗᷓ eſt
vehemẽſamoꝛ ſuſpicioſus non ſatis
fidens de re amata/et alie ſuſpicio-
nes maliuole vt dum aliqͥ ſ ſemꝑ pu
tat irrideri et falli/in qualeſ melã-
colici et qͥdam ex religioſiſ faciliter
caduntſi nõ repᷣmant, ſed addat᷑ cõ
ſenſus liber, ſunt vt plurimũ moꝛta
lia delicta, aut moꝛtaliũ delictoꝛ ve
hemẽ ſ cauſa · Tertius qñ aliqͥſ iux
ex ſuſpiciõe ꝓcedit ad aliquẽ con-
demnãdum · et ̊ etiã ẽ moꝛtale pec
catum · Judicare autẽ alteꝝ tanqᷓ;
malum ſi fiar ex officio iudicij, et ꝑ
teſtes legitimos nõ ẽ ex ſe malum:*:
ſed vtuoſum · etiã ſi ꝑ ↄfeſſionẽ aut
alr ſciret᷑ eſſe ꝓ iudicẽ innocẽs,/ nec
aliud pateret effugiũ quin ſuo fun-
geret᷑ officio⸗
Sed q̃rereſ ex qua ſuſpiciõe põt
dici iudiciũ rectũ/et ex qua non · ¶RRs
alexãdri · Eſt iudiciũ qdðdam eoꝛum
que occulta ſunt ĩn coꝛde · Et ẽ iudi
cium aliud eoꝝ que ſunt in opere ·
Quoꝛundã põt eſſe ꝓbatio · q̃rundã
non · Occultoꝛe S coꝛdis/et occulto
ſimpłr opens nõ eſt faciendũ ĩudi-
cium ꝑ ſuſpicionẽ · vt homo ſolis ſu-
ſpiciõibus innitat᷑ · Vbi vo eſt opus

guendũ ẽ · Eſt enĩ ſuſpicio ſiue pꝛe-
ſumptio triplex· temeraria ſcʒ ꝓba

bilis et violenta · Temeraria eſt qñ

multa ſunt ſigna boni et pauca ma

li ·et tũc ex ſuſpicõe iudicare (ideſt

condemnare) eſt pctm̃ moꝛtale ſi fi-
at cũ deliberatõe · Si vo fuerit ſu⸗
ſpicio ꝓbabilis,r vt qñ multa ſunt ſi-
gna mali et pauca boni! tũc iudicaðs
ex Gmõi, pcti eſt ſed nõ ita graue.
ſedveniale dum ſtat in ſuſpicõe. Si
vo veniat ad aſſertionẽ firmã cum
ꝑtinacia pᷣſumit᷑ eſſe moꝛtale. Iteꝝ
eſt ſuſpicio violenta cũ omĩa ſigna
mali apparẽt et nulla boni · et tunc
non ẽ pctm̃ · Et de iſto etiã dicit cã⸗
cell · ſi · Judicare ꝓpna eſtimatiõe
alium ex apertis ſignis exterionbuſ
que nõ pñt bñ fieri: nõ ẽ ex ſe pdtm
moꝛtale · licet qñq; ſit curioſitas ve-
nialis · qñũq; moꝛtalis dum homo ab
alijs melioꝛbus ã debitis nimis im
pedit᷑ aut dũ ꝓꝑ h̊ in ſuꝑbiã erigi᷑

Querið de qbus pſonis poſſit iu⸗

dicium ſuſpicioſum haber · et de qͥ⸗
bus nõ · Rñdet idem ꝑ ſex regulaſ
Pꝛima · De eo de q̊ dſtat eſſe bonũ
non eſt iudicãdum eſſe malum . et ſi
iudicatur eſt pctĩ · Nam ſic iniuria
fieret ꝓximo · Scðda · De eo ecõuerſo
de q̊ ↄſtat eſſe malũ ſi iudicat᷑ vł di
cit᷑ eſſe bonũetiã ẽ pctm̃·qꝛ ẽ mẽda
cium · Certia · Vbi nõ ↄſtat de aliqᷓ
ꝙ ſit bonũ/nec ↄſtat ꝙ ſit malum: pᷣ
ſumẽdum ẽ ibi de q̃libet iuxẽ regu-
lam iuris ſit bonus. donec ↄſtet e
appareat ↄt᷑rium · et tñ põt dtingẽ
ꝙ ille ſit malus · Quarta · Non de q̊
libet pᷣumẽdum ẽ ꝙ ſit malus.do-
nec ↄſtet ↄtrium · Quinta · Quauis

quod per ſigna ꝓbari poteſt diſtin-

cllbeobetſci wniale · Im

vxtinpett leſift eliber

0us venadle q Tenſus in vema

ticſtnſi wnle hen POrtea

Ndlunbonprenilerdifltate
0pens auter nahta tonnlenen

dcpadins in ane igm e

tro auget mentiet laude ohani

ſetdum in cetend ipſe oum penn
mualrqpent· Diffcuta win
Efe mhto er aſiiefactione vinion

Meniis lis dep ſe dinimien.
nilaugio glone et menie zar

Etamen nale ſabitang *

iin nioni e,
mat op? ſi
bebtua, plee me

poteſt diſp
niſlſnae ſi⸗
te Vepe⸗
Weri tener

, denta. .
Wie lmnen; Ge

1. 4 1 n-
Arer ſ aka
Mreutn un
n n
Re „Aflieitſa⸗
RNqinltſingſ.
e Harabent n
. W
Adrenidedinſrn ed

nei inſiht ,
6 vnie 4 Anrnfnen
as fſmiebemt en

Preid vigeent Glonia ſgna
u appaner et nila bonier tin
ne ß E eiſh eti dictei
ir Jufrre puz ſinati⸗
mexrqerg ſonderteibuſ
pit bñ fien nocexbpoñ
taelcet qſicg ſtunoſtes v⸗
nqg motalig dum honmd ab
melnoubus à debttsnims im
Ki at üph n updieng
Quende Ppispſangsfoſtei,
Gum ſuſpidoſunmbeben erdei⸗
g n Ricer den pſer utll
ins Nenri lteſ n
on eſ iuchtadun Eerde⸗
ſanſri
aoreͤ mgin
eten iet d di
aliteſe ni ſinctcht N
N inii Aqlind
eſebnd a d. delij
en . ſemdum .
ben ae elber uſ ten
. miibidegt ga
ag. doner Rer,

0 ſt 1 .
unoq vot nge
tar erta Nonden
leſt ſtmelnsd

Cancell · ſic dicit · Accidiam dicimuſ
eſſe tedium interni boni · Et hec ex
genere ſuo venial ẽ· qꝛ ↄtrariat᷑ nõ
caritati! ſed feruoꝛi eius · Fit autẽ
moꝛtal dum per eã aut ex ea moꝛta
le crimen incurrĩt᷑ · vt qñ redundat
in pm̃ moꝛtale · vt ẽ obmiſſio eoꝛe
que ſunt de neceſſitate ſalutis · aut
deſperat̃o de diuino auxilio · aut ſui
ipſius interfectio · ¶ Pꝛimũ magnũ ·
ſedᷣm maius · tertiũ maximũ · SZubðt

Sola negligẽtia moꝛtalis eſt ꝑ quã

illud qð ſub p̃cepto cadit/obmittiẽ᷑ ·
q;uis culpabilioꝛ in exercitiis ſpũa-

libuſ et ierarchĩicis vt in miſſa/q; in

ꝓphanis · De q̊ habes latius infra·
Cv · Tedium tñ boni aliqñ ſolum ẽ
motus na⁊alis et ſic mullum ẽ pẽtm̃
Aliqñ ẽ appetitus triſtati de oꝑe
ſpũali laboꝛioſo · et ſic ẽ veniale · m
mo etiã appetitus ille ſi ſit delibera
tiuus ẽ veniale · qꝛ ↄſenſus in venia
le.nõ eſt niſi veniale pctm̃ · Pꝛet᷑ea
tedium boni ꝓueniẽſex difficultate
operis/aut ex malicia complexionis
abſq; culpa plus in Johãne q; in pe
tro auget meritũ et laudẽ iohãnis·
ſi et dum in ceteris ipſe cum petro
equałlr operet᷑ · Difficultas vo in o-
pere vtutis ex aſſuefactione vitioꝛe
ꝓueniẽsplus de ꝑ ſe diminuit ra-
tionẽ laudis gloꝛie et meriti qᷓ; au-
geat · tamen male habituatus (qm̃
niſi ex maioꝛi conatu opꝰ ſimile ad
bene habituatũ ꝑficere nequit ) ma
gis inde redditur incidentaliter cõ
memdandus
Caritaſ que ↄgaudet vitati huic
vditio opponit᷑ · Saudium ſiue leticia
bona ð (õm damaſcenũ)que ñ penĩ-
tudinẽ infert, nec alterius nocumẽ

ti eſt generatiua, nec vltra excedit
menſuram, nec a ſtudioſis operibuſ
abſtrahit aut in ſeruitutẽ redigit ·
Contra pᷣceptũ autẽ caritatis ẽ de⸗
um nõ diligere ſuper omĩa. Diligẽ
autẽ deum ſuꝑ omĩa ex toto coꝛde/
ex tota anĩa, et ex tota vtute/quã-
tum ſufficit viatoꝛi ad ſalutẽ (dicit
cancell.)eſt talr affici ad deum actu
vł habitu/ ꝙ dei amicitiã cuiuſlibʒ
alterius rei dilectiõe añponat · ſic ꝙ
ꝓ nulla dilectiõe ſui vł alterius⸗ ca
ritatẽ dei vellet deſerere per trãſ⸗
greſſionem cuiuſcunq; pᷣcepti diuini
Eſt etiã ↄtra caritatẽ/ loquendo de
dilectiõe ꝓximi et dei: non ſeruare
oꝛdinẽ eius·qui talis eſt · Peimo q;
deus p̊ omĩbus diligat᷑ · ſcdo vt ani⸗
mam ꝓpꝛiam et eius ſalutem p̃ᷣ cun
ctis creatis diligat · tertio et deinde
pꝛoximum ſzm animam pᷣncipaliter
quarto coꝛpus ꝓpꝛium niſi quis ꝓ
republica ĩd exponat · quinto coꝛpuſ
ꝓximi · Circa ꝓximi etiã dilectionẽ
diligan᷑ etiã ꝓpinquioꝛeſ et melio
reſ plus ꝓpinquioꝛibus malis · Im
mo ſzm ambꝛoſiũ boni domeſtici ma
lis filijs ſunt pᷣferendi · Sub pᷣcepto
inſuꝑ caritatis cadit diligẽ ĩnimi-
cum · ꝛimo in coꝛde ſcʒ quãtũ ad
naturã in vniuerſali·puta ꝙ aliquiſ
diligens deum et ꝓximum ab iůlla
generalitate dilectonis!i nimicũ ñ
excludat · Scdo habẽ animũ paratũ
ad diligendũ(operis exhibitiõe)inĩ
micum ſi neceſſitas occurreret· Ter
tio oſtẽdere ſigna caritatis inimico
que communit᷑ ab alijs omĩbus oſtẽ
di ſolent · Quarto ſubueniẽ inimĩco
in vltima ncẽitate · Dilectio et ꝓ-
ximi quattuoꝛ iſta habẽ debet ˖ Sit

A

ſancta vt diligat eum ſp deum . Sit
iuſta vt non condeſcendat pꝛoximo
in aliquo malo, ſed ſolum in bono ·
Sit vera vt nõ pꝛ ꝓpꝛiam vtilita-

tem vł dilectionẽ diligat/ſed qꝛ vult

ꝓximo bonũ ſicut ſibupſi vult · Sit
etiã oꝛdinata ſeu recta vt plus ſibi
velit maius bonum · Pimo ſcz deũ

et buitudinem ac vtutem anime de
inde ſcientiã et ſapientiam· deinde

bona coꝛpoꝛis·poſtremo bona exteri
oꝛa· Non etiã puertat oꝛdinẽ carita
tis ſupꝛa tactum · In hac dilectione
dei vł create bñ vł male oꝛdinata/
ſci᷑ quid eſt pctm moꝛtale· quid ve-
niale:et quid nullum · vt habeſ in ꝓ
logo per ſcdᷣm notabile/
Scandalum etiã ex accidia non-
nunq; naſci ſolet · Eſt autẽ ſcandalũ
actiuum ſzm hierony · dictum vl fa⸗
ctum minus rectum pᷣbens occaſio-
nem ruine · Et fit qñ aliqͥs dicit vel

facit aliqͥd/ quod de ſe tale ẽᷣ vt al-

teꝝ aptum natũ ſit inducè ad ruinã
Et ẽ ſcandalum duplex· Vnũ paſſi
uum id ẽ receptum! et illud eſt ge-
nerale pctm̃, non ſpeciale · In eo ˖ n.
qui ſcãdaliſat᷑ ſꝑ ẽ pctm̃ vłᷣ veniale
vł mõꝛle · Eſt enĩ moꝛtale pctm̃ qñ

ex dicto vł facto alterius quis ruit

in aliqð moꝛtale pctm. Aliud ẽ acti-

uum id ẽ datum· qð diffinitum eſt ·
Et ẽ in eo qui ſcãdaliſat· Et fit du

płr. Vnomõ ꝑ accidẽs puta qñ fit
p̃ᷣter intentionẽ agentis · qñ ſcʒ ali-
quis ſuo vbo vł facto inoꝛdinato! nõ
intẽdit alteri dare occaſionẽ ruine,
ſed ſolum vult ſaluti ſue, vł volũta-
ti ꝓpꝛie ſatiſf acẽ · et ſic itee non eſt

ptm̃ ſpeciale· qꝛ qð ẽ ꝑ accidens nõ

conſtituit ſpeciem · Alio mõ ꝑ ſe fit

to dicto· vł facto intẽdit alium tra⸗

here ad pctm̃et ſic ẽ ſpeciale pctmã.
qꝛ intendit᷑ ſpeciale ꝓximi nocumẽ
tum · De ſcandalo ĩtaqʒ dat cãcella.

quattuoꝛ regulas· Hꝛima.nullus a-

gens bene ſzm omneſcircunſtãtiag
dici debet dare ſcandalum alteri

quãtumcunqʒ ſcãdaliſet᷑ alius.quia
in via omnino recka ſi quis cecide-

rit non ex ſcandalo vie/ſed ex ꝓpo

defectu ꝓueniet · Scda ſolus ille ſcã
daliſat actiue! qui aduertẽ ſaut ad
uertere debens alios pꝛonioꝛeſeſſe
ad peccãdum ex mõ ſuo agẽdi quiĩ

ſibi nõ ẽ in pᷣceptol nibilominus ipe

operari nõ deſiſtit · Secus in caſibus
hic excluſis ſcʒ vbi malicia ꝓpꝛia ẽ
ſcandalum gratis acceptũ. vbi p̃te⸗
rea nõ eſt aduertẽtia nec eſſe debet
de ſcandalo alterius · et vbi quiſ ad

illud operãdum teneret᷑· Tertia.i-

le dicit᷑ ex malicia ſua peccare/a ſcã
dalum accipe nõ ex actu alterius q
infoꝛmatus fufficiẽter de bonitate
Hmodi actus, mibhilominus cadit in
ruinam · vt ſi ex voto religiõis emiſ
ſol parẽtes poſt ſufficiontẽ de religi
onis pfectione infoꝛmationẽ/ſe ſcã
daliſari ↄqueran?᷑⸗ ſcandalum eſt H
nõ iam puſilloꝛe ſed phariſeoæ· ac·
ceptum ſcʒ nõ datum. Quarta · q̃li-
bet ab omni actu cui nõ ẽ aſtricus
aliunde· tenet᷑ deſiſtere qñ timet ã
timere debet ſzm vehementẽ die⸗
cturam ſcandalum puſillox/quouſq;
de iſto compeſcẽdo diligẽtiã cõple-
uerit · niſi foꝛte ꝓ cõmuni vtilitate
vnctio ſpũſſancti doceat illud tũc a

gendum.vt chꝛiſtus fecit in publi⸗

catione veritatig ſacramenti euca

ſcandalum.qñ ſcʒ aliqͥſ ſuo inoꝛchna

ſlirt

cuncoqi ine⸗
erct̃ hin nmii patun

uti,·. Oenae tañ e aſ inten.
tta iun intltan erridun ven

Iurrahn vennt denid,
cechaeta impudenda caulat⸗
lode dtis pudente oppoſins
Kwcenei Orcuan mtelleen
nthon nctadum , prudeda ba
bertprtin enere Nzpr
no Mun ſhneddti gus eihi
lamſebe cdindlniiſeu ener
de oſlatg teroßtepein
verenlilimn zcenſiter ſert
ear qolbet hor vtbi ſit
lergunt ;
r mna mik
e gunng art ſexen⸗
Hronmi, utntn
güinimm ſrelget⸗ .
Mum tangeum etnecef⸗
atin gee en
anctun xei Ei⸗

. Mer nĩ ſlo agect an
n . Mie, nhionn 1
n nodeſiit. Gellg in aſlug
Kiic ſz vbi nalri gri,
Aum gaag arepr⸗ pißte⸗
eſtadlertina ner eſo vbet
mdaloalteris et vbiquſad
operadum toneret⸗ Tertan-
nt er maltda ſua pettare /ſt
n dpe oer nn dterius
matus fufficteter de bonitate
o acdns mibdonums cadttn

”õ

ritez poſ iffrorte doni
pfechone nfummin li
liſari uerant⸗ andaumeh

riſtie · Pꝛoinde ſʒm thom· ſcandalũ
adtiuum ꝓ accidens ẽ pctm̃ moꝛtale
Mꝛimo qñ quiſ cõmittit actum pec

cati moꝛtalł · Scdo qñ quis ↄtemnit

lalutem ꝓximi vt ꝓ ea ↄſeruãda ñ
pᷣtermittat aliqͥd facere qð ſibi li-

buerit · Veniale autẽ pctm̃ ẽ dupłr

Vnomõ qñ quis actum peccati ve⸗
nialis cõmittit · Scðo mõ qñ quis cõ
mittit actum qui nõ ẽ ſom ſe pctm̃
ſed habet aliquã ſpeciẽ mali/cũ ali-
qua leui indiſcretiõe · Scãdalum vo

ſe actiuum eſt moꝛtale pctm̃ du-

płr · ꝛimo qñ aliqͥ intẽdit alium
inducẽ ad peccãdum moꝛtałr. Se-
cundo qñ intẽdit alium inducẽ ad
peccãdum veniabr ꝓꝑ actum peccati
moꝛtal · Veniale pctm̃ ẽ qñ inten-
dit alium inducẽ ad peccãdum veni
aliter per actum peccati veniał⸗
Aceidia etiã impꝛudentiã cauſat ·
AAeo de vitiis pꝛudentie oppoſitis
eſt videndũ · ¶ Pꝛo quoꝰ intellectu
ſzm thom · notadumꝙ pꝛudẽtia ha
bet treſ parteſ in genere · vidᷣlʒ pꝛi
mo ↄſilium ſzm qð dicit᷑ quis eubu
liam habo. ſcdᷣo iudiciũ ſeu ſenten-
tiã de ↄſiliatis · tertio pᷣceptum ſcʒ
ad exequẽdum pconſiliata et ſentẽ
tiata · Et ad qdðᷣlibet hoꝝ vt bñ fiat

multa exigunt᷑ · Nam ad bonitatẽ

ↄſilij ſeu eubulie quinqʒ aut ſex exi
gunt᷑ · ſeʒ memoꝛia pꝛeteritoꝛe vidlzʒ
geſtoꝛen ſimilium .· J ntelligẽtia que
eſt pñtium et dtingẽtium/et neceſ
ſariox· Sollertia que ẽ in ↄſideran
dis fut᷑is euẽtibus · Eſt enĩ facił⸗
Pꝛompta necturatio de inuentione
medij · atio ſeu rõnatio que ↄfert
vnum ex altero · Docilitas ꝑ quam
quis acquieſcit ſententiis maĩoꝛũ ·

Euſtochia vero ẽ qañ quis ex ſeipſo
pꝛompte cõiecturat de medio vel de
q buſcunq; · Que ſex ſunt media int
ſupᷣmum anime qð eſt ratiol et infi
mum homĩs qð ẽ operatio ꝑ coꝛpus
exercitata · Scða parſ pꝛudẽtiĩe pᷣnci
paliſẽ ſentẽtia ſeu iudicium.Et ha
bet duas parteſ ſeu vᷣtutes. Vna ẽ
ſineſis qᷓ̃ ẽ bñ iudicatiua de cõmuni
bus regulb · Alia ẽ gnonin qᷓ ẽ bñ iu
dicatiua de his vbi opoꝛtʒ a cõmu-
ni lege recedẽè. Tertia ꝑĩ pncipa-
lis pꝛudẽtie ẽ p̃ceptiua ſeu executi-
ua treſ hñs parteſ.Pꝛima ẽ ꝓuidẽ
tia qᷓ oꝛdinat aliqͥd qð ẽ finĩ accom
modum · Scðda ẽ circũſpectio ꝑ quã
id qꝗð oꝛdinat᷑ in finem qͥſ comparat
cũ his q̃ circũſtant · Attendit enim
circũſtantias negocii · Tertia ẽ cau
tio q̃ vitat impedimẽta · Der eam
enim quis ſic accipit bona vt vitet
mala et cauet ab his qᷓ actus vtutũ
impedire poſſunt G
Cont᷑ pꝛudentiã igit᷑ q̃ ẽ aurig
virtutum plura peccata fiunt · Pꝛi
mo impꝛudẽtia ſeu temeritas ei op
ponit᷑ · Committit᷑ autem qñ quis di
uertit a reguł diuinis. puta qñ quiſ
quaſi ↄtemnẽſa repudiãs diuina do
cumẽta: p̃eipitant᷑ agit· ult enim
tał actum impꝛudẽtie quĩ vult im
pꝛudenter agere ↄtra parteſ pꝛudẽ
tie · viðlz dſilium/iudiciũ et pᷣceptũ ·

NVYotandũ pᷣterea ꝙ vitia omĩa que

opponunt᷑ q buſcunq; vᷣtutibus ↄten
tis ſub pꝛudẽtia reducunt᷑ ad quat
tuoꝛ vitia · violzʒ p̃cipitationẽ/ incon
ſyderationẽ/ inconſtantiã, et negli-
gentiã. Et ſunt iſta et generalia et
ſpecialia vitia · ſicut etiã pꝛudẽtia qᷓ
eſt recta ratio agibilium eſt virtus

general ſpecial· ꝛecipitatio fit

dupłr · Vnomõ qñ quis ꝑ impetum

voluntatis vł paſſionis ꝑtranſit a-
ctus ſeu parteſ ſilij· puta qñ dimit
tit gradus p̃fatos· ſeʒ memoꝛiã c·
Aliomõ qñ quis pᷣfata ꝑtranſit ex
temptu regule dirigentis · et H̊ ꝓpᷣe
vocat᷑ temeritas · Et ꝓuenit ex ſuꝑ
bia q̃ refugit ſubeſſe · Incõſy derato
eſt qñ aliqͥſ deficit in recte iudican
do! ex h̊ ꝙ ↄtemnit vł negligit attẽ
dere ea, ex qbus rectum iudiciũ ꝓ-
cedit · puta regulas cõmuneſ/ vł ca-
ſus vbi exoꝛbitãdum ẽ ab eiſdem ·
Inconſtãtia ẽ qñ quis rõne deficit
in pᷣcipiendo ea q̃ ſunt p̃conſiliata
iudicata tanq; bona · Et fit aliqñ ex
ira ã inuidia/ã delectatiõe/et ſimi-
libus/pᷣſertim ex luxuria· Negligẽ⸗
tia ẽ defectus debite ſollicitudinis,
circa bona q̃ quis facẽ debet. Et ꝓ
uenit ex q̃dã remiſſione voluntatiſ.
per quã ↄtingit ꝙ ratio ñ ſollicitat᷑!
vt pᷣcipiat ea qᷓ debet/vł mõ quo de
bet · Et opponitur ſollicitudini bone
ſeu diligẽtie · oſiſtitq; in interioꝛi a-
ctu potius · Vnde etiã dicit᷑ a ne qð
eſt nõ/et eligẽtia q̃ũ nõ eligẽtia re-
cte eo q̃ ſunt ad finem · Pigricia
autẽ impoꝛtat tarditatẽ ad exeqñ
dum · Toꝛpoꝛ vo remiſſionẽ quãdam
in ipſa executione · Obmiſſio etiam
ꝑtinet ad exterioꝛẽ actum debitum
qᷓ;cunq; qui pᷣtermittit᷑ · Negligẽtia
itaq; ẽ pctm̃ moꝛtale· Ino mõ ſi id

qd pᷣtermittit᷑ ſit de ncãtate ſalutiſ.

ſiue actus ſit ſiue circũſtantia.Et tẽ
trahit᷑ ad aliud genus peccati ma-
gis manifeſtũ qᷓ; ſit electio interioꝛ
ſola · Aliomõ ſi voluntas intm̃ ſit re
miſſa circa ea q̃ ſunt deil vt totałr

a caritate deideficiat. hoc p̃cipue

contingit quando negligentia ſeqᷣ

tur ex ↄtomptu · Item ſiquis dilige
ret deum ſolum amoꝛe natli! tunc
cauſaret᷑ negligentia q̃ ẽ pctm̃ mõꝛ-
le · Alioquin ſi negligẽtia ↄſtat in p̃
termiſſione actus alicuius vł circũ
ſtantie/ qᷓ̃ non ſit de ncãtate ſalutis,
nec ̊ fiat ex ↄtemptu, ſed ex aliq
defectu feruoꝛis caritatis qui impe
ditur aliqñ ꝑ aliqð veniale pctm̃/tẽ
eſt ſolum veniale · Que auteẽ ſit dif⸗
ferentia negligẽtie et ↄtemptus:
vide g̊ · ca · ij.· O jx· caj·Giij · ¶ Pꝛu⸗
dentia carnis ſeu mundi ẽ cura ſeu
ſtudium ſzm qd q̊s bona carnis ha-
bet et amat vt vltimũ finem vite
ſue · et ſic ẽ moꝛtale pctm̃. Aliqñ aũt
aliquis afficit᷑ ad aliq delectabile
carnis abſq; H̊ ꝙ auertat᷑ a deo per
pctm̃ moꝛtale · et ſi adhibeat ſtudiũ
ad hãc delectationẽ ↄſeqñdam!non
eſt niſi veniale · Si vo aliqͥſ actu cu⸗
ram carnis referat in finem hone-

ſtum/puta cũ aliquis ſtudet comeſti

oniĩ Ipꝛ ſuſtentationẽ coꝛpoꝛis tunc
non ẽ pꝛudẽ tia carnis · Et ſic pꝛudẽ
tia carnis tendit ad finẽ/nõ vere ſʒ
apparenter bonũ · Aſtutia etiã ſicut
pꝛudẽtia carnis habet cum pꝛuden-
tĩia vera ſimilitudinẽ/nõ autẽ exiſtẽ
ciam· Ignoꝛãtia etiã ſepe facit pet
catum · de qua ponit cãcell.ſex regu
las · Mꝛima qlibet obligat᷑ ſcire i--
lud abſq; cuius noticia nõ põt euita

re pctm̃. ScSa · cul pabilis ignoꝛãtia

iuris diuini nõ cadit in facientẽ i-
lud as in ſe eſt· qm̃ ſpũſſanctus talẽ
hominẽ de neceſſarus ad ſalutem/
que vires ſuas excedunt mediate
immediate docẽ paratusẽ · Tertia

wetiter ettaſtros ßlatn er oft

tetk gpſint perat ornipodeti

elererende eameig eſt i

Lerſpe Jenn Nemo Nens ta⸗
tone du ed wudanepior mo

Aumeſer kone era momdam
A NGerancſd ponerfes debet⸗
Expniſispan eterſc tome

gntuplerignontia ñ Prr
no eopqj ſint fide nereſſno teni⸗
dy Odo eop ſint ſibzeepto di

hertim in derago frich Ler⸗
n tki ſinta chiſtaw oehce⸗
iih ſat evxi mo⸗ dominic
nrnt OQuarto

et d

+ẽzã 2
2——5

2 –

ten⸗

–
è

—

tſeẽ nmnte tñ· Ami ſt
8 aficit adaligd deleckabiſe

ablhaeſtek deoper

hortaleet ſadhibeat ſtudii
tdeledanoni oſeaſidam non
vemale Oi do di aduor⸗
carns reierat nfnenm hone⸗
putac aiſcußs ſtudet ondin
ſtentenoni Cpdiginn
? udetacernis Erſ Uncde
carnis tendlt ad fnͤn vnh
arenterbni Antzeti ſut
Hita nni atetain hl i
veta ſnilamni ſale en e

rmit lie ſe ſt pet
tcic ſ

2òð

Ignoꝛantia inuincibilis excuſat in
eis pꝛeſertim que ſunt facti · non au
tem craſſa vb ſupina:que ꝓuenit ex
negligẽtia ſciendi et faciendi qð in

ſe eſt Dicit autem inuincibił nõ q̃n

vinci poſſit · aut ꝙ; ex ea neceſſe ſit
tunc operari:ſed qꝛ operãs ſufficiẽ-
ter ſzm caſus euentũ diligentiam
appoſuit ſeiendi illud quod neſcit ·
Quarta · Ignoꝛantia iuris humani
ſufficienter ꝓmulgati ñ liberat ſub
ditos a pena in foꝛo exterioꝛi · licet
frequenter quo ad deum excuſet a
culpa quoſdam ĩgnoꝛãtes · Vide de

hoc · S· ca · i · E. x · Quinta · Non qli⸗

bet tenet᷑ ſcire de q̃libet pctõ moꝛta
li an ſit tale·licet expediat iſtud in
quirere et ſcire iuẽ vniuſcuiuſq; vi
res et ſtatũ · et plus eccẽ̃aſticoſ qᷓ; lai
coꝶ · et inter eccẽ̃aſticos p̃ᷣlati ex offi
cio tenent᷑ ꝙ ſint parati omĩpotẽti
reddere rõnem de ea q̃ in eis eſt fi
de et ſpe · Sexta · Nemo vtens ra⸗

tione diu ab ignoꝛãtia pᷣncipioꝛe mo

ralium excuſat᷑. foꝛte enĩ moꝛulam
ad ↄſyj/ derandũ appone fas habet·
Ex pᷣmiſſis patʒ, et ex ſctõ thoma:
qntuplex ignoꝛãtia ẽ pctm̃.Mꝛn⸗
mo eoꝛ qᷓ ſunt fide neceſſario tenẽ-
da · Sedo eoꝛe qᷓ ſunt ſub pᷣcepto dei
pᷣſertim in decalogo faciẽda · CTer⸗
tio eoꝛe q̃ ſunt a chꝛiſtiano deſyde-
rãda· ſicut eoꝛe qᷓ in oꝛõne dominica
tinent᷑ · Quarto eoꝛꝝs q̃ p̃cepti vim
habent ab eccła cõmunit᷑ ꝓmulga-
ta · Quinto eoꝝ qᷓ quilibet ꝓ ſuo ſta
tu neceſſario habet ſcire · Unde ne
gligẽtia talia ſciẽdia addiſcendi „1
affectio talia nõ ſciẽdi/et fuga a pᷣ⸗
dicatione vł doctoꝛe vbi talia quis

vł eiſdem ipſiſ metuit ne teterioꝛeſ

diſcere poteſt/ ſunt pcã ſicut dictũ
eſt ſupꝛa de negligentia
Ingratitudo etiam fit obmiſſio⸗
nen cõmiſſione · Mꝛout fit obmiſſio⸗
ne habet treſ gradus. WHMꝛimus· qñ
homo bñficium nõ retribuit ꝓ loco
et tempoꝛe ſʒm ſuã facultatẽ. Secũ
dus peioꝛ: qñ quis ꝓ bñficio nõ lau
dat bñficium/nec gratias agit · ſed
diſſimulat q̃ſi demõ ſtrans ſe bñficiũ
non accepiſſe · Tertius peſſimus.qñ
nõ recognoſcit bñficium, ſiue p obli
uionem/ſiue qᷓcunq; alio modo. Iſti
treſ gradus ſunt pctm̃ veniale qñ
ꝓueniunt ex negligẽtia quadã/aut
ex aliq̃ indi ſpoſitiõe hoĩſ ad vᷣtutẽ.
MMoteſt tñ ↄtingẽ ꝙ tał ingratitu-
do ſit pctm̃ moꝛtale · Inomõ ſꝛz in-
terioꝛem ↄtemptum · Alio mõ ꝓpter
ↄditionẽ eius qð ſubtrahit᷑ quod ex
neceſſitate debet᷑ bñficio/vł ſimpłr
ſiue in aliquo neceſſitatis caſu- In
gratitudo etiã fit commiſſiõe · vt qñ
quis non ſolum p̃termittit implere
gratitudinis debitumſed etiã ↄtra
rium agit · Et in hoc etiã treſ ſunt
gradus · Mꝛimus qñ quiſ retribuit
mala ꝓ bonis · Scds peioꝛ qnñ bñfici
um vituperat·. Tertius et peſſimus
qñ bñficium q̃n maleficiũ reputat ·
Et hi gradus etiã ſm cõditionem
eius qð agit᷑ qñq; ſunt peccata moꝛ
talia,/quandoq; venialia .
CLoꝛxrectionis fraterne obmiſſio
põt fieri tripłr. Vno mõ meritone ·
ſicut dicit auguꝰ. j.de ciui · dei· ca. jx
Si ꝓpterea quiſq; obiurgandis et
coꝛripiẽdigs male agentibuſ parcit,
quia opoꝛtunius tempus inquiri?᷑,

ex H̊ effician/vł ad bonã vitam et
piam erudiendos impediunt alios
infirmos/et pᷣmant atq; auertant a
fide nõ videt᷑ eſſe cupiditatis occa-
ſio/ſed ↄſilium caritatis · Aliomõ p̃ᷣ/
termittit᷑/ (et ẽ pctm̃ veniale) qñ ti-
moꝛ et eupiditaſ tardioꝛem faciunt
hominẽ ad coꝛrigẽdum delicta fra-
tris· non tñ ita ꝙ ſi conſtaret ei ꝙ ſi
poſſet fratrem a peccato retrahere!
Ipꝛ timoꝛem vł cupicditatẽ nõ dimit
teret · qbus in animo pᷣponit carita-
tem fraternã · Et hoc mõ viri ſancti
qñq; neg ligunt coꝛrigẽ delinquen-
teſ.Certio mõ pᷣtermittit᷑ cũ pecca-
to moꝛtaliqñ ſcʒ foꝛmidat᷑ ( vt augu
ſtinus dicit iudicium vulgi/ et car-
nis excruciatio/vł pemptio · dum tñ
hec ita dominent᷑ in animol ꝙ frat᷑
ne caritati p̃ponant᷑ · Et ̊ videt᷑ cõ-
tingẽ qñ aliqͥſ pᷣſumit de aliquo de-
linquẽte ꝓbabiłrꝙ poſſet eũ a pec
cato retrah/et tñ pꝛ timoꝛẽ vł cu
piditatem pᷣtermittit,
Votifractio etiã pctm̃ ẽ · de quo ẽ
talł ↄcluſio · ꝙ omniſ voluntaria vo⸗
tifractio ẽ mõꝛle pctm̃ ·quia reddẽ ẽ
neceſſitatis · et totiẽs q̃tiens frangit

niſi diſpenſet cõmutet᷑ aut irritetur

per eum ad quem ſpectat · Et ſunt
gradus ibi · quia ſi ſollenniſatũ eſt ꝑ
ſacrum oꝛdinem vt caſtitaſ in ſacriſ
ↄſtituto! vł ꝓ appꝛobate religionis
ꝓfeſſionem-eſt maius peccatũ ſi frã
gi?᷑/q; in voto caſtititatiſ pᷣuato · Et
in religione appꝛobata votũ pauꝑ-
tatis ẽ magnum · caſtitatis maius ·
ſed maximũ obedientie · Sic etiã in
vᷣuatis votis votum caſtitatiſ pene
vł in toto omĩa alia excedit vota ·

qʒobꝛem ſolus papa in eo diſpenſat
Vide de H̊ · parte · iiij. ca · ij · Ciij.
Item parte v · ca · · xij · Sic etiam

vota terre ſancter, liminũ apłoxe/et

ſancti iacobĩ reſeruant᷑ aliqñ vt vi-
det᷑ pape quo ad diſpenſationẽ. Oꝛa
tionum etiã debitae obmiſſio ten-
dit ad pctĩ moꝛtale · Pꝛimo qñ ca
dit ſub voto alicuius oꝛatio. Scdo
añ obmittit hoꝛas canonicas legiti
me nõ impeditus qui tenet᷑ ſub p̃ᷣ⸗
cepto · Certio qui oꝛõnem fac ↄte-
mnit in penitẽtie ſacramẽto iniun-
ctam · Quarto qui aliunde nõ valẽs
temptatiõi tendẽti ad moꝛtale reſi-
ſtere deum pꝛo gratia nõ inuocat.
Quinto qui in feſtis vbi pᷣceptũ ẽ
deo ſeruire aut non miſſam audit,

aut deum non diligit/aut non oꝛat

niſi eſſet aliũde legitime impeditꝰ/
Filie Accidie ſunt ſʒm gregoꝛiũ
ſex · Mꝛima ẽ malicia · qñ quiſ ex tri

ſtitia de ſpũalibus impugnat ipſa

ſpũalia bona/ in quo deteſtationẽ

aliquis inducit᷑ · Walitia tñ ałr ca-
pid qñ dicit᷑ ꝙᷓ quis ex malitia pec

cat id ẽ qñ pctm̃ ꝓuenit ex inclina
tione habitus ꝓut viðlʒ ex malitia
peccare/ diſtinguit᷑ ↄtra peccare ex
infirmitate/vł ex ignoꝛãtia · quia tẽ
ex malitia peccaẽ! nõ ẽ ſpeciale pec
catum· ſed generał q̃dam condicio
peccati eſt · Scða ẽ rancoꝛ · qᷓ quis
ex triſtitia de ſpũalibus! impugnat
hominem qui ad bona ſpũalia indu
cit · Certia eſt puſillanimitaſ. qñ ſic
fugit aliquis ↄtriſtãtia q; fugit ar-
dua ↄſilio dei · de qua g · ca · · C· v ·
Quarta ẽ deſperatio · qñ quis ſic cõ

triſtantia fugit ꝙ recedit a fine vl-

pitlo nj rij⸗

ſt iac⸗

tohet artaßrept⸗ neghgenter ea

inlen Qunckinanme

nents ne⸗
uota q i irpotne mlt

imeno ſeeuggatur aſca
di

eriz b'difunchre Quunta mqetu
ponpviſqicb er ealen fachce

ſonbuiſonimnate nolent Gexta

Iſabltaleey fata tadre fi

ArCNul motio localis N mitato

Ppoſtmenus Beytma cunioſttas

neng ſceagii diliate e
doSnthonem ad dabtla ſet

dſfmncdextiſta deijcri
Miijj taaẽ vbeſteg ett igen
a werba ſe difindit.

dapyrſinrinab gen⸗
orſpncinal dn
fenipoſnt ca der eſennn

——

un tapmmn xr-

mno quid .

de quo⸗

init
non

P apa
ebe men diſ
nce . Netiam

gui in feſtss vbi coyt .
re aut non niſam agt,
wrolgit alt mout⸗
lüce legitime inpent⸗
Acache ſunt in gregoꝛiũ
mi mltcia qſ quiſextii
Pnalibus impugnat iſa
ona in qvor deteſtadon
mduâ Oaltbath dtt
ici giser mamager
q panñ puent erineinmn
abitus plt nDzer nalt⸗
e diſnguit Mapennker
tatr er nit, un
ga perre e ſerieper
Agertl tn anc
Ra etarrorqn
1de hüillut udr
uia binu ſpidle

aflmimu
is Niſtina fug
a5carſ. 6.

timo · de qua ů · Cj · Item ca.j. G. x ·
Quinta ẽ toꝛpoꝛ circa pᷣcepta.quã-
do quis ſic fugit ↄtriſtantia ꝙ fugit
dei pꝛecepta · de quo ſup¶p̃ · S v · Sexta
vagatio mentis circa ullicita · vt qñ
quis ſpꝛ triſtitiam in ſpũalibus ab
eiſdem ſe trãſfert ad exterioꝛa de-
lectabilia⸗/
Filie accidie ſzm Iſidoꝝ ſunt· o⸗
cto · MHꝛima ẽ amaritudo ·q̃ ẽ quidã
effectus rancoꝛis · de quo dictum eſt
Scða ẽ ocioſitas:qñ quis circa pꝛe-
cepta toꝛpet / ſic ꝙ omnino dimittit
ea: Tertia eſt ſomnolentia ·qñ quis
toꝛpet circa pᷣcepta negligenter ea
implens· Quarta eſt impoꝛtunitas
mentis · qñ mens ſic euagatur circa
illicita ꝙ ip̃a impoꝛtune vult ad di
uerſa ſe diffundere · Quinta inqetu
do coꝛpoꝛĩiſquãdo ex eadem radice
membꝛa inoꝛdinate mouent᷑.Sexta
Inſtabilitaſ qñ ex pᷣfata radice fit
per coꝛpuſ motio localis, vł mutat̃o
ꝓpoſiti mentis· Septima curioſitas
qñ mens ſic euagat᷑ ad ullicita! ꝙ q̊
ad cognitionem ad diuerſa ſe vult
diffundẽ ex triſtitia · de qᷓ S· ca · j · C.
xiiij · Octaua ẽ vᷣboſitaset ẽ idem
qañ ad verba ſe diffundit · de quo · ẽ·
capitulo · vj · G. xiij⸗

Scða parſ pᷣncipal ↄtinẽſea que
fieri poſſunt cõtra decalogi p̃ce-
ptaltria capła habet · Piimũ de
his q̃ fieri pñt ↄtra pᷣmum pᷣ̃ce-
ptum ꝛimo quid ꝑ pᷣmum p̃ce-
ptum ꝓhibet᷑ explicat · Scdo oſtẽ
dit quid ſit ſupſtitioe quot in ge-
nerali habet ſpẽſ.CTertio quid di
uinatio/et qbus mõis in genera
li ſit. Quarto octo ſpecieſdiuina-

tionis vbi demoneſ expꝛeſſe inuo

cant᷑ explanat · Cuinto de alis

ſex diuinatiõis ſpẽbus vbi demo

neſtacite tm̃ inuocant detminat

Sexto oſtendit ſeptem mõg qui⸗
buſ in achibus noſtris fiunt obſer
uationeſillicite · Septimo quomõ
demoneſadiurare/vł homines ẽ
licitum/vł non · Octauo q bus mo
dis temptat᷑ deuſ · et quõ ẽ pct̃ .

Irca decalogum etiã dire⸗
cke multipłr peccaẽ ↄtingit
Vbi pꝛimum pceptum eſt.
Non deos alienos colere etiã abſq;
inſtitutione imaginum. Falſos deos
non colere ſub inſtitutiõe imaginũ
Nullam ſuꝑſtitionẽ exercere. quia
ibi ẽ cum demone tacitum vł mani
feſtum pactum,
Superſtitio autem eſt qᷓdam reli
gio ſupꝛa modum ſeruata.vitiũ vi⸗
delicet quo quis exhibet cultum di
uinum vł cui nõ debet/vl mõ quo ñ
debet · Et habet duas ſpecies gene
rales · Mima ẽ qñ diuinus cultus
exhibet᷑ ei cui exhibẽdus ẽ. ſeʒ deo
vero/ſed modo nõ debito · ſicut ſi ali
quĩs tẽpoꝛe gratie vellet colere de⸗
um ſʒzm veteris legis ritum, ſeruã
do ſcʒ legalia· Sic etiã.qui hodie ĩn
eccleſia cultum exhibẽt deo contra
modum diuina auctoꝛitate ab eccła
conſtitutum, et in eccleſia ↄſuetum-
Scða generatł ſpecieſ eſt.ſi diuinus
cultuſ exhibet᷑ ei cuĩ nõ deberet ex
hiberi ſcʒ cuicunq; creaxe · Et hᷣ ge-
nus in multas ſpẽſ generaleſ diui
dit ſzm diuerſos fines. vidlʒ in ido⸗

latriam/diuinationẽ, et obſeruatio-

neſ humanoxe actuum · Mꝛima ĩgiẽ

ſpecies ẽ ĩdolatria qᷓ diuĩnã reuerẽ
tiam indebite exhibet creatxe · vt ſi
quis offert demoni, vł eum adoꝛat
1ſimilia · Scda ẽ diuinatio q̃ demo-
neſ ↄſulit per aliqua pacta cum eis
inita tacita vł expᷣſſa · De expꝛeſſis
ſunt octo ſpecieſ.de tacitis ſex · Ter
tia ſpecieſ eſt obſeruationum ſuper
ſtitio · vt ſunt ligature⸗
Diuinatio ĩtaq; eſt qᷓdam p̃ᷣnun-
tiatio futuroꝝ modo indebito facta
ſeu vſurpata ·qð additurqꝛ ſi quis
pᷣnuntiaret ea q̃ ex neceſſitate ꝓue
niunt · vł vt in pluribus/qᷓ humana
ratione pᷣnoſci pñtvel ſi qui futura
dtingentia dei aliqua reuelatiõe co

gnoſcant non ẽ diuinatio · Vñ diui

nare ẽ ſibi indebito mõ vſurpare p
nuntiationẽ futuroꝝ euentuũ/ↄſilio
vel auxilio demonũ · Dmnis autem
diuinatio ex parte demonũ ꝓuenit ·
Aut qꝛ expꝛeſſe demoneſ inuocant᷑
ad futa manifeſtãda· Aut qꝛ demo
neſſe ingerunt vaniſinqſitionibus
futuroꝝ · vt mẽteſ homĩinũ implicẽt
vamitate · De pᷣmo viðlʒ vbi demo⸗
neſexpꝛeſſe inuocant᷑ ſunt octo ſpẽſ
viðlz pᷣſtigium/ſomnium/necroman
tia/diuinatio/ꝑ phitoneſ/ geomãtia,
ydromãtia/aeromãtia/ pyromãtia
De ſcðo vbi demoneſtacite ſe inge
runt ſunt ſex · ſeʒ geneſis/augurium
omen/cyromantia,s ſpatulaſmantia/
et ſoꝛs
HPMꝛeſtigium fit qñ pᷣſtigioſiſ qui
buſdam apparitiõibus ſe demones
aſpectui et auditui hoĩm ingerẽteſ,
ad ꝓnuntiandũ futura illicita indu
cunt · Somnioꝝ diuinatio illicita
tunc fit qñ oꝑpatione demonum ali
que fantaſie doꝛmiẽtibus apparẽt ·

reuelant hĩs qui cum eiſ hñt pacta
inita illicita/aut exp̃ſſa. qꝛ ad H̊ in-
uocan?᷑ aut tacita/qꝛ Gmõi diuina-

tio extendit᷑ ad qð nõ põt ſe exten

dere · Si vo aliquis vtit᷑ ſomnijs ad
cognoſcendũ futa/ſʒm ꝙ ſomnia ꝓ
cedunt ex reuelatione diuina vł an

gelica vł ſzm ꝙ ꝓcedunt ex cauſa

natali intrinſeca ſicut medici ex ſo
mnijs infirmitateſ iudicant/vł eti
am ſzm ꝙ ꝓcedunt ſomnia ex cau-
ſa natali extrinſeca vt qñ imagina
tio doꝛmiẽtis immutat᷑ ab aere con
tinẽti vł ex impᷣſſione celeſtis coꝛ-
poꝛis/puta qñ ſic doꝛmiẽti aliq fan
taſie apparẽt ↄfoꝛmes celeſti diſpo
ſitioni qui inq; vti᷑ ſomnijs ad co⸗
gnoſcẽdum fut᷑a ex quacunq; p̃ᷣfata
rum cauſaꝛ quãtum ſe põt vtuſ ta
lis cauſe extende tunc nõ erit illici

ta diuinatio · Ex qbus patet ꝙ qͥnq;

cauſe ſunt ſomniox · viðlʒ quattuoꝛ

iam recitate, et quinta ſimłr.pꝛout

veuiũt ex demonis pacto tacito/ vł
expꝛeſſo/aut ex illuſione ſua· Ne
cromãtia fit qñ ꝓ moꝛtuo appari
tionem vł locutionẽ qbuſdã p̃ᷣcanta
tionibus adhibito ſanguine viden
tur ſuſcitati moꝛtui diuinare/ et ad
interrogata reſpodere · Per phi
toneſ diuinatio fit qñ fut᷑a p̃ᷣnunti-

ant᷑ ꝑ homĩeſ viuos · ſicut in arrepti
ciis patet · Qñq;ʒ tñ demon pᷣnunti-

at futa ꝑ expᷣſſas figuras/ vł ſigna
que in rebus inanimatis apparẽt ·
Vñ geomãtia fit qñ figure appa
rent in aliquo coꝛpoꝛe terreſtri/puta
in igne,/vel ferro, vel lapide polito ·
Ad idem pꝑtinet ꝓtractio punctoꝝ
vbi fit aliqñ diuinatio ſine expꝛeſſa

ex qͥbus qñq; aliqua fua demoneg

vrdionnt ior vingi⸗ Atq
õ
ſoreſer i oen ut qdem⸗
ef oute ſe immiſeet geneancoꝛin
duinctbis etů iſ neſctẽt bus
deas alce ? de effechbus neceſſa
rs Ndeetlaſtdus /1de efechbuſ
copordus eſtibes in mfenor
cMoadet dus Nt de Auung ſen
Ntend. Augnumfirenp
nOtun N vNreſautum ſeugpumir
betqinaluum ſuepſtemnitenir
bomninum l nenbwon ſaltig quf

lute fii, guntint. Etſitaaſ
int ex viſ/ quium !/ dicie pwpꝛie a

fei di veraltu aium iti
umn heainni co·
ommma öfata. Nibi e⸗
edomi rt Nibil tamẽ

mmts mmutit are
ex imoſſore olleſigen⸗
taq ſr domt alijfn
maret afnmeg celeſß diſo⸗
gui ingy vrt mnis mco⸗
n fila erqurunm frt
Ar quitun ſe pot inlſta
extene!tune no ent iluei
no⸗ Lxips patetgh inch
t ommor vidg quattnoꝛ

tate et qunta intr dot

endemonis padho trte N
oaut exriluſineſia. Ae
dafit pmontnorappart

k locltonẽ abuſdi ten id

S adbibto ſinhnim ſicen
Citan motui diunt, h
gat epihr⸗ Cerphi

„

ingtoft q, uthhnnt⸗

demonum inuocatione · Ydromã
tia quando figure apparẽt in aqua
ſupſtitioſe · Aeromatia fit qñ appa-

rent in aere · Pyromantia vero qñ

apparent in igne⸗
In ſeqñtibus autem ſex ſpẽbus
diuinationũ! non expꝛeſſe/ſed tacite
demon ſe immiſcet ad pᷣ̃dicendum
fut᷑a· Pꝛima ẽ geneſis· Sunt autẽ
geneatici qui ex aſtris certitudina
liter futa pᷣdicare curant in effecti
bus caſualibus,ſeu fut̃is ðdtingenti
bus/vel de futis operibus hominũ
ex libero arbitrio dependẽtibuſ· Si
autẽ geneatici freqñter de talibus
veꝝ dicunt hoc ↄtingit⸗ aut qꝛ mul
titudo hominũ ſequit᷑ coꝛpoꝛe ſuoꝛ⸗
paſſioneſ/et nõ roneml aut qꝛ demo-
neſ oculte ſe immiſcẽt geneaticoꝛũ
diuinatiõibus/tetiã ipſis neſciẽtibus
Secus autẽ ẽ de effectibus neceſſa

ris · vt de eclipſibus/a de effechbuſ

a coꝛpoꝛibus celeſtibus ĩin inferioꝛa

coꝛpoꝛa agẽtibus/vt de pluuns ſicci

tate Gmõi · Augurium fit qñ ꝑ
motum vł voceſ auium/ſeu q̃rumlr-
bet animalium/ſiue ꝑ ſternutatiõeſ
hominum/vł membꝛoꝝe ſaltusquiſ
illicite fua ꝓnuntiat. Et ſi talia fi
unt ex viſu auium! dicit᷑ pꝛopꝛie au
ſpiciũ · Qñ vo ex auditu auium/tũc
dicit augurium · qð etiã ẽ nomẽ cõ-
mune ad omnia pᷣfata · Nihil tamẽ
ꝓhibet ex animaliũ motibus vł vo
cibuſ aliqbus ↄiecturare fut᷑a:quia
ex influentia celeſtiũ, ex aere ↄti-
nente immutant᷑ ad qdamex qͥbus
tonijci pñt fut᷑a · vt ſi coꝛnix frequẽ
ter crocitet ꝓnuntiat᷑ pluuia fut᷑a
ꝓximo · Animalia etiã aliqñ pcipiũt
diuinos inſtinctus · vt in colũba ſuꝑ

chꝛiſtum· et in ceto ione · Inſtinctuſ

p̃terea animalium aliqñ cauſant᷑ a
demonibus ·qui vtunt᷑ Smõi oꝑatio
nibus bꝛutoꝝ animalium ad impli-
candum animas vanis opĩonibus·
et tunc augurium eſt · Omen fit
circa vᷣba hominũ alia intentiõe ca
pta qᷓ; dicta ſint · que aliuſ retoꝛquet
ad futᷣm qð vult pᷣnoſcẽ · Verba.n.
hominũ que accipiunt᷑ ꝓ omine ali-⸗
qñ diſponunt᷑ ſzm demonũ opationẽ
Aliqñ vo ſʒm diuinam ꝓuidentiã ·
ꝛimo mõ ẽ illicitum · Scdo autem
mõ licitum ſi ex eiſ ꝓnuntienẽ᷑ fut᷑a
Sicut Gedeon feeit iudicũ · vij · Et
Elieʒzer · geneſʒ xxiũij.Sed pmomõ
benadab regis/ſerui fecerũt·ij · re-
gum .ijj. Cyromãtia et ſeqñteſ due
ſpecieſſic ſe hñt/ in eis ↄſyderan
tur alique figura diſpoſitiones in
aliqͥbus coꝛpoꝛibus occurrẽteſ viſui
Vñ cyromãtia fitqñ ↄſyderan᷑ di
ſpoſitioneſ alique ex lineamẽtis ma
nus·et inde fut᷑̃a dicunt᷑ · Spatu-
laſmãtia fit qñ ↄſyderant᷑ diſpoſi-
tiones ſpatulae alicuius animalł.·
inde ex talibus figuris futa ꝓnun
tiant᷑ · Soꝛs fitqñ aliquid fit vt
eius euentu ↄſyderato aliquĩd ocul
tum innoteſcat · Soꝛs igit᷑ ẽ qñ ſine
expꝛeſſa demonũ inuocatiõel fit di-
uinatio ex ↄſyderatiõe eoꝛe que eue
niunt ex qbuſdam q̃ ab homĩbus ſe
rio fiunt ad aliquid oculte inqͥrenð ·
Et fit h multipłr · Aliqñ ꝑ ↄſydera-
tionem figuraꝛe qᷓ ꝓueniũt ex plum
bo liquefacto/in aliquid ꝓiecto.ſed

hoc ad geomãtiam ptinet · Aliqñ fit

ex qͥbuſoam ſceduł ſcriptis vł non
ſeriptis in oculto repoſitis dum cõ-
ſyderat quis quam recipiat · Aliqñ

---

ex feſtucis inequalibuſ poſitis quiſ
maioꝛem vł minoꝛẽ accipiat · ¶liqñ
ex taxilloꝝ ꝓiectione quiſ plura pũ
cta ꝓiſciat · Aliqñ etiã dum ↄſyde⸗
ratur quid aperiẽti libꝛum occurrat
Et h quattuoꝛ ad ſoꝛtem pertinent·
Eſt autẽ triplex ſoꝛs diuiſoꝛia/ ↄſul
toꝛia/et diuinatona · Diuiſoꝛia eſt
qñ indicio ſoꝛtium querit᷑ quid cui
ſit exhibendũ · ſiue illud ſit reſ poſ-
ſeſſa/ſiue ſit honoꝛ/ſiue digtas/ ſiue
penaſ aut actio aliqua · Conſultoꝛia
fit qñ inquirit᷑ quid agẽ opoꝛteat ·
Diuinatoꝛia vo qñ querit᷑ qͥd ſit fu

Em. Vſt ſoꝛtibus illicitũ vti in ſex

caſibus · Peimo qñ quis in quacun
q; materia ea intẽtione ſoꝛtibuſ vti
turq̃ſi Gmõi actus humani qui reqͥ
runt᷑ ad ſoꝛteſ ſzm diſpoſitionẽ ſtel-
larum ſoꝛtiant᷑ effectum · qꝛ vana tẽ
et falſa ẽ opinio! non carẽſdemonũ
ꝛuuamine · Scdo qñ ſoꝛtium ĩiudiciũ
expectat᷑ ex demonĩbuſſicut eʒech ·
xxj · de rege babilonis · Tertio quã-
do ſoꝛtium iudicium expectat᷑ a deo
et tunc nõ ẽ de ſe illicitum · vt dicĩẽ
ꝓuerbioæ · xvj· Moteſt tñ in EF qua
dꝛuplex pctĩ incidere · Pꝛimo ſiqͥs

abſq; ulla neceſſitate ad ſoꝛtes re-

currat· qꝛ ꝑ ̊ videt᷑ deum temptaẽ
Scx&do ſi qͥs etiã in neceſſitate abſq;
reuerẽtia ſoꝛtibus vtat᷑ · Vñ mathiĩ
as pꝛeuia oꝛõne/et cetu apłoꝛ colle
ctol electuſ ẽ · Certio ſi diuĩa oꝛacu-
la ad terrena ſeu ſecularia negocia
et vite huius vanitatẽ quis ↄuer-
tat· vt aliqui faciunt in libꝛis euã-
gelioꝝ et ſacriſ. Quarto ſi aliqui in
eccleſiaſticis electionibus vtant᷑ ſoꝛ
tibus.Secus ẽ in ſecularibus digni
tatibus quo ad electionẽ talium · et

etiã in tẽpoꝛalium re diuiſione.i

citũ inſuꝑ ẽ qñ neceſſitaſ ĩimminet

cum debita reuerẽtia ſoꝛtibus diui
num iudicium imploꝛaẽ · vt qñ dubi
um eſtquiſ in ꝑſecutiõe/circa oues

paſtoꝛ remanẽ debeat·. Et qñ aliqs

tempoꝛe famis abundaret,/ et duo
egẽtes equałr eſſent in extrema ne
ceſſitate/nec vtriq; quo abundat do
num ſufficeret: tunc etiã iuſtiſſimũ
(ſim auguſtinum)eſſet/ſoꝛte vti cui
dandum eſſet⸗ J
Obſeruationeſ humanoxe actuũ,
illicite fiunt in ſeptẽ ſicut in acqͥſin
one ſciẽtiax · in immutatiõe ꝓ ſani
tate coꝛpox · in uſu ĩimaginũ · in vir⸗
tute lapidum · in expectatiõe foꝛtui⸗
toꝝ euentuũ · in vſu vᷣboꝝ ſacroꝝ.⁊
in mutatiõe mentium,ac ſimilium·
Obſecuratio artis notoꝛie ẽ illicita
et inefficax/ac ſuꝑſticioſa. qꝛ obſer-
uantijs eius quis acquirẽ nitit᷑ ſer-
entiã vł veritatem per q̃dam pacta
ſignificationũ inita cũ demonibus ·
ſicut in inſpectione quarundãa figu-
rane/et ꝓlatiõe q̃rundã ignotoꝝ vᷣ⸗
boꝛum/et ;mõi alijs · Obſeruatiões
oꝛdinate ad coꝛpoꝛꝝ immutationem
puta ad ſanitatẽ et Hmõi tunc ſunt

ſupſticioſe/qñ nat᷑alr nõ pñt facẽ ta

les effectus quales ab eis expectã
tur·qꝛ taleſ ſunt ſolum tũc q̃ſi ſigna
1ſic ꝑtinẽt ad pacta cũ demonibus
inita · Et fiunt talia aliqñ generib⸗
lapidũ · aliqñ cũ herbis · aliqñ cũ li-
gnis aliqñ cũ ſonis certis, aut voci
bus/figuratiõibus ac ſignis buſdã
aut carmĩbuſ.vł alijs ritibus · Et ta
libus rebus nat᷑alibus addunt᷑ ali-

qñ caracteres aliqͥ · vł aliqua noĩa·

vł alie qᷓ̃cunq; vane obſeruatiões · qᷓ

ſntiltte lſttol,

(lte⸗ Grnpl geraſ nemnot⸗

lõliert ſuncin ibulinbus

mideleps at taniſ at puer me

ninteruenent, lina cältae cum
Ieig an donſi ta trenſid rechre
Aledum quig dum e alcet ſter
tuert Eedire doridſt peedens
OKendent cn eds a onbus do

Gitur obſemane dei faſſtos A n.
faſtos⸗ Yerbaßterea iuim ſen⸗
praſiſßenmian olum ant ſeun
atqre iyr ſintrs nr pßentrr⸗

Apſene taux eſt illciti et ſapſt

ſin Pinoqi Atinent innd

inoraton⸗ demmnũ peinẽ. e⸗

pam nepeiinielini
ventuu in vſcr ſbox ſvp⸗
Vtie mentumn imilunn.
uratio aris wtone llreta
Hrar ar ſupſhcoſa grobſer⸗
8 eig!quis arquire mtit ſer
ventatenm veriſam pada
caOonid itad demeniol⸗
in nſpeinone clannde Sr
et Patie runda ite
m et bmin dis⸗ Doſenutecs
inate al tunkenmni
a ſanitzteet bnu un ſin
ole qi vtlnint ei
fans usheyen

lnti Iſ ſona
tgeſin . denoribus

n gen
r
2 borbis⸗ lini u d.
diqn ſewo. vol
6 bnscenc Neg
itbs ſignis ̃ 4

manifeſtũ ẽ natalr efficaciã nõ ha
bere · ¶ Imagineſenĩ aſtronomice
vocate ꝑtinent ad ſuꝑſtitionẽ demo
num arte ↄfictam · Etiã falſum eſt:
ꝙ lapidibuſ/et animãtibus,/ ac ſoniſ
certis/vocibus/figurationibus,/ aut
ſignis obſeruatis,/ etiã in celi ↄuer-
ſione, motibus ſydeꝛe fabꝛicent᷑ ab
poĩbus poteſtateſ ſydeꝛe idonee ad
varios effectus exequẽdos · q̃ſi effe⸗
qtus magica artium ex vᷣtute ce-
leſtium coꝛpoꝛe ꝓueniãt · Credẽ eti-
am homineſ poſſe ꝑ artẽ vere mu-⸗
tari in lupos vł beſtias Gmõil fal
ſum eſt/a ſuꝑſtitioſum · Obſeruatio-
neſetiã qᷓ oꝛdinant᷑ ad pᷣcognoſcen-
da aliqua foꝛtunia vel infoꝛtunia:
ſunt illicite ſuꝑſtitioſe/ac reliquĩe
idolat᷑e · Exempli gratia ſi membꝛe
aliqð ſalierit · ſi iunctim ãbulãtibus
amicis lepus aut caniſ aut puer me
dius interuenerit· limẽ calcaẽ cum
aliquis añ domũ ſuã tranſit · redire
ad lectum ſiquis dum ſe calciat ſter
nutauerit· redire domũ ſi ꝓcedens
offenderit · cũ veſtis a ſoꝛicibus ro-
ditur · obſeruare dieſ fauſtos vł in-
fauſtos. Verba pᷣterea diuina ſcri-
pta ſuſpendẽ ad collum, aut ſecum
poꝛtare pꝛ ſanitatẽ vł ꝓſperitatẽ
vł ꝓferre talialeſt illicitũ et ſuꝑſti
tioſum · Himo qñ ↄtinent aliquid
ad inuocationẽ demonũ ptinẽſ. Se⸗
cũdo qñ ↄtinẽt ignota nomĩa · Ter-
tio qñ ↄtinẽt aliq̃ falſa · Quarto qñ
cum diuinis vbis ibi ↄtinent᷑ aliq̃ᷓ
vana·puta aliq̃ caractereſ inſcripti
pᷣter ſignum cruciſ· Aut ſi ſpeſ habe
atur in mõ ſcribẽdi/aut higandi/aut
in quacunq; Gmõi vanitate!q̃ ad di
uinam reuerentiã nõ ꝑtinẽt · Quã-

do autẽ nullum p̃fatoꝛe fitltunc eſt
licitum · puta qñ ꝓferunt᷑ diuina v⸗
ba/aut inuocatur nomẽ diuinũ/ ſeu
ſcribit/vł poꝛtat᷑et reſpectus habe
atur ad ſolam deĩ reuerentiã, et ad
ſacra vᷣba/ac ad diuinã vtutem a ꝗᷓ
expectat᷑ effectus · In ĩcantatiõibꝰ
etiã ſerpentũ et q̃rumcunqʒ aĩalium
ſi ſolum tal aſpectus habeatur iam
dictus! non ẽ illicitũ · Vñ licitũ ẽ ta
li reſpectu herbas colligẽ medici-
nales cum ſimbolo diuino, et oꝛõne
dominica · Sic etiã ad ſanandos in-
firmos licet aliqua ſacra vba dicẽ ·
vt p̃ nr̃ · aue mariaẽ · Vñ qualiter
cunq; nomẽ dei inuocaẽ licet ſeclu-
ſis pᷣ̃dictig quattuoꝛ mał · Malefi
cium dici᷑ qñ quiſ ſuꝑſtitioſiſ obſer
uãtijs/demoniſ cooꝑatiõe occulta vł
manifeſta aliquẽ in amoꝛẽ alterius
vł odium inflammat · Deo enĩ pmit
tente ꝓpter peccata põt demon coꝛ
pus homis poſſidere · ſicut in demo-
niacis · Ledere ſicut iob · oecidere ſi-
cut viros illius vginis quam poſtea
duxit thobias · Infrigidare ne mo-
ueat᷑ ad coitum · imaginationẽ etiã
vnius immutare · vt odiat quis quã
diligere deberet · et econuerſo de a⸗
moꝛe · vt de puella in legenda ſancti
Paſilij · et · ij · dialogoꝛum gregoꝛij de
ſanctimoniali · Voluntatẽ tñ nunqᷓ;
poteſt immutaẽ · SOenerałr autẽ pꝛo
ſupſtitioſo reputat᷑quod quantũ de
ſe eſt ñ ptinet ad dei gloꝛiã·neq; ad
hoc ꝙ mens hominis referat᷑ in de
um.aut ad h̊ ꝙ carnis concupiſcẽtie
moderate refrenent᷑ · aut etiã ſi fit
pᷣter dei et eccleſie inſtitutionẽ · vel
ↄtra ↄſuetudinẽ communẽ/que(ſzʒm
auguſtinũ)pꝛo lege habenda eſt· vł

quod non poteſt reduciĩ in cauſaſna
turaleſ ſzm artem medicine/phᷣie/et
aſtronomie · vł qð non põt reduci ad
artificiales modos,/ pᷣſertim licitos
Adiurare demoneſ pꝑ exoꝛci ſmos
licitos ẽ licitum · officium exoꝛciſta
rum.vł alioꝛum/licet non ex officio ·
Petmi autẽ ẽ adiurare demoneſ ad
addiſcendũ aliquid ab eis/vł ad fa
mulandũ nobis ſine ſpeciali dei in-
ſtinctu vł reuelatiõe · ꝛetereaad-
iurare ſupioꝛem hominẽ qᷓ̃ſi volẽdo
eum neceſſitare ẽ pctm̃ · licet tñ hoc
ad inferioꝛes · Licitum etiã ẽ ſupio-
reſadiurare nõ neceſſitatel ſed imp̃
cando per diuina verba⸗
Temptat deum aliquis qñ de ex
ellentia aliqua diuina ſic dubitat q;
pᷣ̃ᷣtermittat homo facẽ qð põt ad pĩi
cula euadẽdal reſpiciẽs ſolum ad au
xilium diuinũ · Temptat᷑ autẽ deus
tripłr · Vno mõ vbis et expꝛeſſe · qñ
aliquis ex incertitudine fideil ea in
tentiõe aliquid a deo poſtulat/vt ex
ploꝛet dei ſcientiã/poteſtatẽ/ aut bo
nitatẽ/aut veritatem dicti eius· Se
cũdo factis deus temptat᷑ et expᷣſſe
qñ quis ex incertitudine fidei/pꝑ ea
que facit intẽdit expimẽtum ſumẽ
diuine poteſtatis/pietatis/ſapĩe/aut
veritatẽ dicti eius · Certio tempta
tur deus q̃ſi interpᷣtatiue! qñ quiſa
ſi non intendat expimẽtũ de deo ſu
merelaliquid tñ petit ł facit ad ni-
hil aliud vtile/niſi ad ꝓbandum dei
poteſtatẽ/vł bonitatẽ/ſeu cognitio-
nem/vel veritatẽ dicti eius · Deum
etiã q̃ſi interpᷣtatiue temptat qͥ añ
oꝛõnem ſuã animã ſuã nõ pᷣparat/dĩ
mittẽdo ſi quid aduerſum aliquem
habet,/ vel alias ad deuotionẽ ſe nõ

diſponẽdo· Taliſ enim non facit q8
in ſe ẽ¶ vt exaudiat᷑· Qñ autẽ ſp alr
quã iuſtã neceſſitatẽ, vł piã vtilita⸗
tem cõmittit ſe aliquis diuino auxi
lio ĩn ſuis petitiõibus vł factig· hoc
non eſt deum temptare/

Capłm ſcᷣm huius ſeðde partis ,
explicãas ea q̃ fieri pñt ↄtra ſedʒm
tertium/quartũ et quintũ decalo-
gi pᷣcepta · Pꝛimo oñdit quid ſit
iurare/ et quot comiteſ habè de⸗
beat vt ſit licitũ · Scdo quid piu-
rium, et qbus mõis cõmitti põt.
Tertio quõ falſum teſtimoniũ in
iudicio ferre ſit pctm̃ et ꝙ tribuſ
modis quis nõ ẽ piurus nõ obſer
uando illa ad qᷓ pᷣma facie videre
tur eſſe iuramẽto obligatus. Or
to de exigẽtibus iuramentũ quõ
peccãt/et quõ non· Quinto qͥbus
mõiſ infringat᷑ tertiũ decalogi p
ceptum · Circa qð ponunt᷑ quinq;
pꝑvtiles regule cancella· Sexto
quibus modis tranſgredit᷑ quar-
tum pᷣceptum quod ẽ de honoꝛa⸗
tioe parentũ·et cirea E̊ etiã habeſ
tres regulas cãcellarij. Septimo
qbus mõis qntum legiſp̃ceptum
trãſgredi poſſumus edocet

Ecundo pᷣcepto ꝓhibet᷑ om̃e
piurium, et omnis blaſphe
mia in deum, in ſanctos/ et
in ſancta fieri · Atq; iurare ꝓbibet᷑
ſine tribus comitibus · vidilz iuſtitia
id eſt diſcretiõe · iudicio id eſt nõ le-
uiter · et veritate id ẽ nõ falſe · Ju-

rare ꝑ deumſqð ẽ eum teſtẽ verita-

tis adducẽ )fit licite. immo merito-
rie dum veritas ſubeſt·et reueren-

faſcontite

etmnſfatt 1 n
whikind lere ni⸗
timn tic, us tte
natrer ot p⸗ D lecom
itit fſtet munec. ſat dui
intſeminr erir telgion vl no
raicleneſni /bma Ort tal
lea att d netus e non eſfeit
Hurus glia maſumm ſub uuramento
adere apedit. Junttertaalf
Fachs npeand. Pcümns ſi nis
Peua run durag gunet. Jeds ſ
quispdeumintomuni ſermonein
n glite Certigſguigz ſler.
itef ufet p euigeli puri
iue etet noti rperrrt ui wn
inenrrenns
1 en iniſkuu nſ bel
Nleqkb ſupiop ſeim a⸗
leaiet tn Nmten n
ert⸗ fetbſibioem
riz . Aet diuinä n.
norkalr.

fal

dit

co ene ſtpaßet gbin
qus ſoẽ piunh wobbr
laalqma kere vitore
ſeün mern blgats. Nf
exgenbis iuramenti qu
tetqus non. Cuito qbus
nfingzk tertideralogi
m. Cmca öponumc quin;
estegaletantela. Derto
As modstanſgrelkagar⸗
repdun guddedehonden
parercd etnaß eia hebel
s regllagcinlanij, hufn
nos iſtin aſimmunm
eiminsaln,

5 nngnikoft
ſa * laſphe

niinden infnnckiiſe,

tia comitat᷑ et pia neceſſitas ex hu-

mana infirmitate ↄſurgẽs impellit
Jurare inuanũ ẽ ꝓpꝛie deũ in fal⸗
ſitatẽ/cuius eſſe teſtis nequit/inuo
care· IJdeo dum ex deliberatiõe fit
ſemper eſt moꝛtale/
Meriurium enim eſt mẽdacium
iuramẽto firmatũ · Et eſt ex ſuo ge
nere pctm̃ moꝛtale · Fitq; tripliciter
Mꝛimo et pᷣncipałr fit ꝑpiurum:qñ
deeſt veritas iuramẽto · ꝓut ſcz eſt
mẽdacium iuramẽto ↄfirmatũ.Se-
cundo fit piurium qñ iuramẽto de⸗
eſt iuſtitia· puta qñ aliquis iurat il-
licitum ſe factux· Illud tñ nõ faciẽ
do nõ ẽ piurus· CTertio qñ deeſt iu⸗
dicium · puta qñ aliquis indiſcrete
iurat·qꝛ ex hocipſo periculo ſe com

mittit falſitatẽ incurrẽdi. ſicut qui

iurat ſe nõ intratuꝛe religionẽ/vł nõ
dandi elemoſinã, Gmõi · Si tñ tał
poſtea facit qð melius ẽ nnon efficiẽ
piurus·quia malum ſub iuramento
cadere nõ potuit · Sunt pᷣterea alij
gradus in piurio · Pꝛimus ſi quis
p euãgelium ĩurãs piuret· Scẽðs ſi
quis ꝓ deum ĩn cõmuni ſermone iu
rans piurat. Certius ſi quis ſollen-

mniter iuret ꝑ euãgeliũ piurãs· Der

iurus eſt/et moꝛtalr peccat!qui non

implet vbi licite põt/qð coactus iu-

rauit iuramẽto ꝓmiſſoꝛio· niſi abſol
uat᷑ auctoꝛitate ſuꝑioꝝ · pᷣſertim qñ
coactio cadebat in ↄſtantem virum
Tune eni diſpenſari põt ꝑ ſupioꝛem
Qui piurat iocoſe! auget diuinã ir
reuerẽtiã ·et peccat moꝛtałr· Mer-
iurus ẽ? qui falſum iurat qð putat
eſſe veꝛe · Sed plus piurus ẽqui ve
rum ĩurat quod putat eſſe falſum ·
Nam tal mentit᷑ · Periurus etiã ẽ

qui putat aliquid eſſe falſum/et iu
rat tanq; ſit veꝛe qd foꝛte veꝝ eſt/
Falſum teſtimoniũ autẽ ferre in
iudicio ſcienter ſemꝑ ẽ pctĩ moꝛta
le· Sed ſi quis ex labilitate memo-
rie humane reputat ſe certum eſſe
de eo qð ſalſum ẽ/et tñcum debita
ſollicitudine recogitans, eſtimet ſe
certũ eſſe de G̊ qð falſum ẽlnõ pec-
cat moꝛtałr hoc aſſerens · qꝛ nõ dicit
falſum teſtimoniũ ꝑ ſe et ex inten-
tione · ſed ꝑ accidẽs ↄtra id qð intẽ

dit · Non etiã incurrit aliquis piuri

um · Mꝛimo qñ aliquis iurat vł ꝓ-
mittit ſe factuxę voluntatẽ alteriuſ
ſi alter cui iurauit imponit ipſi illi⸗
cita vł inhon eſta vł impoꝛtabłe ſi⸗
ue immoderatũ ·qꝛ qñ aliquis iurat
vł ꝓmittit ſe factux voluntatẽ alte
rius · intelligẽda ẽ debita ↄdicio · Si
ſcʒ illud qð ei mãdat?᷑ ſit licitũ/ et ho
neſtum/et poꝛtabłe,/ ſiue moderatũ.
Scðo qui fit de nouo ciuĩis alicuius
eiuitatiſ nõ obligat᷑ q̃ſ iuramẽto ad
ſeruanda illa qᷓ ciuitas ſe ſeruaturã
pus iurauit·Cenet᷑ tñ ex q̃dam fi
delitate ↄciuibus vt fiat particeps
onee eoꝛe· Tertio canonĩicus qui iu
rat ſe ſeruatuie ſtatuta edita in ali
quo collegio- nõ tenet᷑ ex iuramẽto
ad ſeruãdum fut᷑a ſtatuta q̃ de no
uo fiunt/niſi intenderit ſe obligare
ad omnia ſtatuta pᷣterita et futura
Tenetur tñ ſeruare ea ſtatuta ex vi
ſtatutoꝛe que hñt coactiuã vtutem·
Quicunq;ʒ vo ex lapſu lingue falſũ
iuratſi aduertat ſe iurare et falſũ
eſſe qð iurat/ nõ excuſat᷑ a pctõ moꝛ-
tali .· Si autẽ ̊ͥ non aduertat nõ vi
det᷑ habere intẽtionẽ iurãdi. ĩdeo a
crimine periurij excuſatur

4
De exigẽtibus vero iuramentũ
ſciẽdum: ꝙ ſi aliquis exigit iuramẽ
tum tanq; pſona publica/ ſʒm quod
exigit oꝛdo iuris ad petitionẽ alte-
rius! nõ videt᷑ eſſe in culpa ſi ipſe iu
ramẽtum exigat/ſiue ſciat eum fal-
ſum iurare ſiue vmquia nõ videtur
ule exigẽ · ſed iſte ad cuius inſtanti
am exigit · Qui autẽ exigit iuramẽ
tum ꝓ ſeipſo ꝓpꝛia ſponte et tanq;
puata pꝑſona/et neſcit alium iuratn
falſum, et ideo dicit ſibi iura mihi/
vt fides ei ſit nõ ẽ pctm · Sed vt di
cit ſanctus thom·ẽ humana tempta
tio ꝓcedens ex infirmitate naxe ·
exigẽſ dubitat alium vm eſſe dictu
rum · Sic etiã qñ ꝓ ſe aliquis exigit
iuramentũ/ et tñ nõ ſemꝑ ſcit alium
iurare ve vel falſum/ ſed qñqʒ du-
bitat de facto et credit eum vᷣm iu
ratm/ et tunc ad maioꝛẽ certitudinẽ
iuramentũ exigit nõ ẽ pctm̃ · Si au
tem quis ſcit tanq; pſona pᷣuata eũ
feciſſe ſcʒ ↄtrarium eius qð iurat/n
cogit eum iurare homicida ẽ· ¶ Po-
ſtremo · puerſum iuramẽtum ẽ quã-
do aliquis vm iurat ꝑ falſos deos.
De pfata etiã materia exigitionis
iuramẽti ponit cãcella ·iij · regulas ·
Mꝛima· exigẽ iuramẽta ab his de
quibus vehemẽtioꝛ eſt pᷣſumptio qᷓ;
de oppoſito apud exigẽteſ ꝙ deiera
bunt, et ad ̊ͤ ex deliberatiõe indu-
cere vix aut nunq; caret moꝛtali de
licto·niſi foꝛſan qñq; apud iudices!:
qbus ex officio ſic exigẽ neceſſe eſt·
Scðda ·neqʒ neceſſe eſt,/neq; vtile, et
ſepe criminoſum exigẽ iuramẽtũ ab
his qui q̃ᷓſtionant᷑ in iudicio exterio
ri eccleſiaſtico vł ciuiliqñ pᷣſumi po
teſt vehemẽter qð deierabũt· et qñ

eoꝝ iuramẽto nullatenus ſtat᷑. Cer
tia· de re penitus occulta/ q̃ ſeʒ non
põt ꝓbari teſtibus duobus/neq; rẽ-
publicam ſcandaliſat nullus ĩn foꝛo
exterioꝝ licite põt ab alio iĩnuito/iu
ramẽtum extoꝛquere⸗ .
Sabbati ſanchficatio infringat᷑
pluribus modis · ꝛimo ꝑ eos qui
tunc peccãt moꝛtałr ſcʒ die domĩco
vł feſtiuitate notabłi· Scdo p eos
qui faciunt opus coꝛpoꝛale nõ pti-
nens ad dei ſeruitiũ ſeu cultũ. aut
qð nõ ꝑtinet ad exercitiũ ſpuũalis a-
ctus ſeu cultus diuini · aut nõ ptinẽ-
tia ad ſalutẽ ꝓpꝛij vł alieni coꝛpoꝛiſ
aut nõ ꝑtinẽtia ad ea q̃ ſunt neceſ-
ſaria ſibi vł ſuis· aut nõ ptinetia ad
vitandũ imminẽ ſ damnũ rei exteri
oꝛis · ¶ De iſto pᷣcepto cãcell · quinq;

ponit regłaſ. Pima · obſeruat̃o ſab

bati quo ad circunſtãtias tẽpoꝛis et
modi et loci! ꝓ maxima parte reli
cta ẽ determĩatiõi pᷣlatoꝛum.que co
gnoſcit᷑ tum ex eoꝝ inſtitutis: tum
ex ↄſuetudinibꝰ ꝓ eos legitime tole
ratis Scða · de opibus ſeruilibus
nõ exercẽdis diebus domicis et fe
ſtiuis / plus( vt frequẽter Determi-
nat ↄſuetudo loci et pſonax a pᷣlatis
tolerata/qᷓ; alia lex ſcripta · Ter-
tia: conſuetudo exercẽdi opa ſerur
lia hec ab iſtis/hec ab illis /in diebꝰ
feſtiuis tunc maxime eſſet dicenda
coꝛruptela! qñ totałr a ſeruitio dei
cultu feſtoꝛe, maxime ab auditu
miſſe reuocaret · qñ pᷣterea hᷣ ſerui-
lia magis ex cupiditate! qᷓ; pura ne

ceſſitate reipublice, pertractantur·
Quarta·ioci et alie recreationeſ

coꝛpoꝛale ſ apud vulgos diebus fe⸗
ſtuuis quanq; ſepius admixtas ha-

toboctenii a ſvpẽſonẽ vicĩ

iit pritel qui

n defechl eis i ſibnenit qu G
ſnpuimeoseti ni hnonit alt es

ſbrenütin nereſtrte ſpaliter

Gimikr eneteſqnunni theſaunſat
ſigflis anruſclum ad beram ſec
Atota vitam ed det ſibuemre;
DN güpadee woi den et urti
Rutß aut no bonois antodſeennum
Rtant inmäteteßſemm imint
i Aiueſſie petne ni honod at
eini ſiblenit Leroqui nibe
nwitheninalos patie . Ohln
le etia vtu hie nic
icmidif qua oreiß
etenur pgic deen⸗
pistim eluntn e ins
ungſt Cot gerunhſ

fgriit aun
nibomit tno u n ta

õ

trn . copeif
irtſtavmein
õ
m imminiſonmmi miereen
Deiſtopcepociel ing
negtaſ. Pima obſentato ſcb⸗
oad arwunſtitias tepong et
etloo p maxina atterelr
Neterttiatin ſdetorun qnet⸗
i duum etedk inintuds dun
lueduraic Densleönmeie
Oia deohis iſb⸗
erercihb debis dſtbetfi

us plus t fentietretan.

1 alenc bie nlii⸗

. Rler
lenz bin e 4
ennſeti talch ſ

cind
is bechi
lene manetſttitemd

beant malitias ↄtra dei legem! non

tñ p directũ eccłaſticis obuiãt inſti-

tutis Quinta· opera ſeruilia ple-
runq; fructuoſius fierẽt:ſi nõ ea ꝓ-

piberet eccła/ q; illa qᷓ vulgareſ in
feſtis exercẽt · ꝓpterea p̃latoꝝ int᷑-

eſt attendẽ circa feſtiuitatũ multi-

tudinem ne iſta ſit ad cumulum pec

cati potius qᷓ; ad cultum dei:

WMꝛeceptũ de honoꝛe parentum

locum habet etiã de honoꝛãdis pa-

tcria/ↄſanguineis/ ↄciuibus,/ ac beni
uolis pꝛĩie/immo et magiſtris. Vnð
hboc pᷣceptum includit duas vᷣtutes
vidᷣlzʒ pietatẽ,obſeruãtiã · Pietaſ

enim eſſe debet ad pᷣfatos omſ.quia

patris rõnem hñt· Cont᷑ qð faciunt
IDMꝛimo qui nõ honoꝛãt parẽteſ.qui

*

in defectu eis nõ ſubueniũ · qui cõ-
ſanguineos etiã nõ honoꝛãt· aut eis

nõ ſubueniũt in neceſſitate ſpãliter
Simiłr parẽteſ qui nõ theſauriſãt

ſuis filijs· qꝛ nõ ſolum ad hoꝛamſed

ad totã vitam eis debẽt ſubuenire-
Scðo qui patrie vbi nati et nutriti

ſunt aut nõ honoꝛẽ/aut obſequium
p̃ſtant in nccitate pᷣſertim · ſimiliter

qui ↄciueſ ſue patrie nõ honoꝛãt· aut
eis nõ ſubueniũt · Certio qui nõ ho-
noꝛãt bemuolos patrie· Obſeruã
tie etiã vᷣtus hic mãdat᷑qua honoꝛẽ
et obedientiã ac repẽſionẽ vicis ex-
hibere tenemur ꝓ bñficijs pᷣlatis
ꝓpꝛijs tam eccłaſticiſq; ſecularibuſ
et magiſtris · Cont᷑ qdð faciũt qui ta
les no honoꝛãt aut nõ obediunt aut
vicem ꝓ bñficijs nõ impẽdunt· im-
mo honoꝛẽ debite honeſtatis alieniſ
pᷣlatis debemus · Contra h̊ etiã mã
datum faciunt/qui reuerẽtiã debitã
non faciũt ſanctiſ/aut eoꝛe reliquijſ,

Sginĩ matri ſaluatoꝛis beatiſſime/

et ſimilibus · De iſto pᷣcepto can-
cellariꝰ tradit treſ regulas Dꝛima

ante religionis ingreſſum/teneoꝛ ꝓ-
uidere neceſſitati extreme parẽtum

ſi poſſum dum nõ aliunde patet eis

pꝓuiſio· Nec excuſaret me religiõis
ingreſſusquin peccem intrando, et
poſt introitũ ꝓfitendo · Si tñ neceſ
ſitas ila non ſit extrema/ aut patet
aliunde ꝓuiſio nõ teneoꝛ ꝓ iuuãdo

exire religionẽ iam ꝓfeſſam · Scðda
ſupioꝛibus noſtris/ qui om̃ſ dici pa-
treſ pñt obediẽdum ẽ de rigoꝛe in
eis ſolis in qbus ſupioꝛeſ ſunt · ma-
gis autẽ ei cuius auctoꝛitas potioꝛ
eſt attẽtis circũſtantijs pſone/ tem
poꝛis/reipublice/ et vtilitatis: vt ĩin
cernẽtibus rempublicã plus obe-⸗
diẽdum ẽ pᷣncipi/q; patri · Secus in
re domeſtica · ꝛopoꝛtionabiliterde
monacho reſpectu pape et ep̃i et ab

batis et pᷣncipis tempoꝛalł diſtintio

locum habet · CTertia · quãto plures

dilectiois cauſe ↄcurrũt circa aliquẽ

ꝓximũ/ vt ẽ habitudo p̃lationis et
ſubiectionis adinuicẽ/ bonitatis/ et
ratio cognatioms bñficentie/ↄſoꝛtij/
patrie/et ſimiliũ/ tãto ceteris pari-
bus ille debet plus amari et p̃ferri
CTamẽ obligatio legibus cauta ob-
ſeruanda eſt/ .
Sub pᷣcepto quinto in quo dicit
Non occideſ. intelligit ꝓhibitũ om
ne nocumentũ qð põt inferri iniuſte
ꝑſone pꝛoximi · vt occiſio: mutilatio·
verberatio· incarceratio · vł in ſer-
uitutẽ aliquẽ redigere · vł areſtare
pſonam iuriſ oꝛdine pᷣtermiſſo· Qð
addit᷑.qꝛ occiſio hominis/ mutilatio
⁊c: tũc bñ põt fieri tbus ↄcurrẽtibꝰ

ruit moꝛtẽ · Scðo ſi ſeruat᷑ oꝛdo iu⸗

ris · Tertio ſi fit bono animo · ſcz P

iuſtitie ↄſeruationẽ Fit autẽ int᷑
fectio homĩs iniuſta vł pctm̃/ſimiłr
mutilatio/et ſimilia qĩdecim mõis·
Mꝛimo ſi innocẽs occidit᷑ · Scdo ſi ẽ
nocens et occidit/qui tantã penam
non meruit ſcʒ moꝛi · Tertio qui me
ruit moꝛtẽ ſed pᷣtermittit᷑ iuris oꝛ
do · Quarto ſi omnia pᷣfata cauent ·
ſed fit cum liuoꝛe vindicte · Quinto
qui occidit alium compulſus neceſ/
ſitate, tñ euĩtabili qui ſeʒ fugẽ poſ
ſet vł alios inuocaẽ ſed ex verecũ-

dia HB facẽ rennuit · Sexto qui dans

operã rei illicite/et quã euitare de-

beret occidit hominẽ caſu et pter

intentionẽ · vt in pcutiendo impꝛe-
gnatam fieri põt · Septimo qui dat
operam rei licite¶ nõ tamẽ adhibet
debitã diligentiã · vt de ſagittãte ł
incidẽte arboꝛẽ vt cadat · Octauo qᷓ
ſolam voluntatẽ habet hominẽ oc⸗
cidendi · Nono qui iubet iniuſte ali
um occidi · ↄſilium dat/auxilium/ et
Hmõi que ↄtinent᷑ in verſu· Juſſio.

ↄſilium · dſenſuſ ẽ.ſimiłr qui rogat

et etiã quĩ optat alteri moꝛtẽ · vt ex
odio fieri ſolet · Decimo qui negli-
git a moꝛte liberare alium qñ põt ⸗
tenet᷑ · vt de exiſtente in neceſſitate
famis extreme vbi alius veriſimłr
non ſubueniret· Omnia autẽ pᷣmiſ⸗
ſa hñt etiã locum de mutilatiõe iin-
carceratiõe/et Gmõi ĩniuſte inferẽ
dis ſicut de interficiendo ẽ dictum.
Vndecimo qui pᷣpediunt abuſiuis
luxurie modis,r vł ꝓꝑ venena ſterili⸗
tatis ne femina cipiat· Duodeci⸗
mo qui ſunt cauſa culpabilit᷑ aboꝛ

„₰„

Mꝛimo ſi ſubeſt cauſa pꝛ quã me- ſus oceptus · qð ſi fit ex culpa facta

pꝛeter intentionem ꝓcurandi aboꝛ-
ſum pctin ẽ magnũ · ſed maius ſi fit
ex intẽtione aboꝛtiendi · Fit igiẽᷣ

ſzm albertũ aboꝛſus ex pꝑcuſſone.
ex caſu ab alto · aut ꝑ exercitiũ coꝛ
poꝛale laboꝛioſum vt ex vehementi

ſaltu· QAñqʒ etiã fit ex paſſioibug a-
nime · vt ex ira vehemẽti/aut ex tri
ſtitia et timoꝛe · Qñq; ex frigoꝛe ae
ris ſuꝑfluo· vł ſuꝑflua calliditate.
Vngde etiã balnea longa impꝛegna
tis ꝓhiben?᷑/et callida nimiſ· Qñq;
fit ex fame aut ſiti longa aut reple
tione nimia/vł fleubotomia. Secus
autẽ eſt et fit aliqñ ſine peccato ab
oꝛſuſ ex aliqua impꝛegnate infirmi
tate, aut debilitate fetuſ aut ex fri
goꝛe nimio aeris/vł ex intemperã-
tia aeris alia· Credecimo · ſi quis ſe
ipſum interficit · Decimoquarto qui
ſcienter et ex intẽtione vitã ſibi ab
bꝛeuiat/moꝛtẽ accelerãs vt ſit citi-
us eum chꝛiſto qð ſtultiſſimũ eſt et

ſuꝑbia plenum · Decimoqnito qui p

crapulam vł aliomõ diſſolutã vitam
ſibi moꝛtem accelerat

Capłm tertium huius ſcde par-
tis · Mꝛimo oñdit que fiunt ↄtra
ſextum pᷣceptum· Scðdo que fiunt
dt᷑ ſeptimũ · Certio q̃ fiunt cõtra
octauũ,/ et diſtinguẽſ mẽdacium:
oñdit qñ eſt pctĩ moꝛtale,/ et qñ
non· Quarto quõ negare verita
tem in iudicio ſit pctm̃ · Quinto
eñ quis teneat᷑ ferre teſtimoniũ,
et qñ nõ· Sexto explicat qñ quiſ
tenet᷑ alium accuſare· et quomõ

quis in accuſando põt tripł'r pec-
care · Septimo quomõ aduocatuſ

arepimchiti teno⸗
Noreſb teſen ingni l ſem.
uo eto phibet et ome dam⸗
nmnqd pot infem ynmoy verba

Neqiocl de iſan dia nmo

eluruna Oec quia in iucieid pu⸗
iro ſdura pecatatiritdunt arta
GRiftcadone wortoſyndicta ſan.
tone ddneſt de nedadd nega
done ertadd Cihfitate acmuir
tone clocanie defenſne duan
catone ceſg uerſqtioe pena taliit
iuteifſemena 1de pel nie
nnlefimnt en rii faſi wwrs

ſpitatiotum intönon fallendti

tettnpler noa m.
waßt cauſn ludi f nar
dane⸗ Offroſun Dnult eſe

„ — — ₰- „

ebilitrre feiſauterſi
denio /pl er intenpera⸗
Trecerin ſiqi ſe
ret. Decinoqnlatto qui
rintẽtione vita ſibi ab
ti adeleras vtſit in⸗
ſto að ſltihmi eſt er
mum. Dechmoaſtto gin p
N diomadiſtdata tann
m arderat,

nterum buins ſdeyer
him oñit que ,unt ot
Frepum Ordogle ſunt
mũ Lenojj fint cotl
e diſingueſ necum.
ſtpc nutdle, et qñ

efene teſdm
eneak fere te
Sen erſirateficlu

0
um culare · et quon

Accuſando hot tnß tul
epnn quonid

peccat aliqñ certa ſciẽtia/et ali
qñ ignoꝛãtia · Octauo ondit quõ

iudex peccat, et quõ non · et ſi liꝰ

ceat reo ↄdemnato ſe vi defen-
dere/aut fugere · et quomõ qñq;

appellare eſt peccatung··

Echia phibet ſexto p̃cepto

Lt ꝓ hoc intelligit᷑ ꝓhibitũ

omne illud nocumẽtumqð

poteſt inf̃erri pſone ↄiuncte, xK moꝝ-
dũ libidims · De hẽſ g · parte · · de
luxuria et eius ſpẽbus· ca· iiiſ·
Non furtum facere ẽ ſeptimum
pᷣceptum · in q̊̃ ꝓhiberi intelligit᷑ õe

damnũ qd põt inferri ꝓximo in re-
bus exterioꝛibus · De hoc habeſ. S·

parte pꝛima:capitulo tertio

Non eſſe teſtem iniquũ vł fłm⸗
octauo pᷣcepto ꝓhibet᷑ et om̃e dam-

num qð põt inferri ꝓximo ꝑ verba

De quo g̊ · ca· de ira accidia · immo

et luxuria · Sed quĩa in iudicio pu-

blico plura peccata cõmĩttunt᷑ circa

teſtificationẽ idcirco ſʒm dicta ſan-
cti thome dm eſt de mẽdacio · nega

tione veritatis · teſtiſicatiõe · accuſa-
tione · aduocatiõe · defenſione · puari-
catione · tergiuerſatiõe · pena taliõis

iudicij ſentẽtia. de appellatiõe⸗qñ

male fiant · WMendaciũ ẽ falſa vocis

ſignificatio cum intẽtione fallendi
Et eſt triplex mẽdacium · Jocoſum ·

quod fit cauſa ludi/ vł placẽdi cupi
ditate · Officioſum qð nulli obeſt/et

ꝓgdeſt alicui · Nam fit cauſa vtilita-

tis · qꝛ intẽdit᷑ eo iuuamẽtũ alteriuſ
vł᷑ remotio nocumẽti · aut fit ad con
ſeruationẽ pecuma· aut ad ↄſeruã
dam vitã coꝛpoꝛalem· aut ad dſeruã
dum honoꝛẽ/ ne polluat᷑ coꝛpus ali-

cuius · Dernicioſum eſt qð fit cauſa

nocumẽti alterius· Et E̊ habet tres
gradus · Mꝛimus ſi intendit᷑ in no-
cumẽetum vnius vtilitas alterius.

et G̊¶ vni ꝓdeſt,/et alteri obeſt· Scdg

ſi eſt dtra hominẽ, ſiue ſola intẽtiõe
nocendli alicui:et hoc nulli ꝓdeſt/et
obeſt alicui:·Certius ſi ẽ ↄtra deum
vt qñ fit in doctrina religionis · Eſt
autẽ mẽdaciũ ꝓnicioſum ptm̃ moꝛ-
tale ꝑ ſe · Mꝛimo ſi fiat ↄdtra bonum
dei in dockrina fidei · et ̊ ẽ grauiſſi
mum · Scðdo qñ fit circa aliqͥd cuius
cognitio ꝓꝑtinet ad homĩs bonũ · pu
ad pꝓfectionẽ ſciẽtie, et infoꝛmatio-
nem moꝛe q̃ᷓ ſunt de ncẽitate ſalutiſ

qʒ infert damnum falſe opinionis.

Tertio qñ fit in nocumẽtum ꝓximi
notabile· aut quãtum ad perſonas⸗
aut quãtum ad diuitiasl aut quan-
tum ad famã · Quarto qñ quis mẽ
titur in iudicio! vbi ex officio tenet᷑
dicẽ veritatẽ · Quinto qñ quis men
titur docẽdo ſeu in doctrina ad quã

ex officio tenet᷑ · Officioſum mẽdaci

um ẽ pctm̃ moꝛtale/ſed ꝑ accidẽs ra
tione ſcandali/vł cuiuſcunqʒ damni
ↄſeqñtis notabiliſ. dum ſcʒ aliquis
nõ veret᷑ ſpꝛ ſcandalumpublice mẽ
tiri · Jocoſum mendaciũ ẽ pctm̃ moꝛ
tale ꝑ accidẽs · qñ quis mẽdacium

iocoſum iuramẽto ↄfirmat · qꝛ tũc ꝑ
iurium ẽ · Alhias mendaciũ ſemꝑ eſt

petm̃ veniale ad minus; .
Negando veritatẽ ſcienter in iu

dicio quis peccat etiã qñ eſt reus
Accuſatus enĩ tenet᷑ iudici veritatẽ

exponere?quã ab eo ſʒm foꝛmã iuriſ
exigit · Ideo ſi ſic confiteri noluerit
veritatem/quã dicẽ tenet᷑/vł ſi eam
mẽdaciter negauerit mõꝛłr peccat

.„

Si vero ĩiudex hoc exquirat qð non
põt ſʒm oꝛdinem iuris non tenet᷑ ei
accuſatus rñdere: ſed põt᷑ vł ꝑ ap-
pellationẽ, vł ałr licite ſubterfugẽ ·
Mendatcium tñ ſibi dicere nõ licet
Teſtimoniũ ferre tenet᷑ quis ali
qñ requiſitus · aliqñ non requiſitus ·
Pꝛimo requiſitus auctoꝛitate ſupe
rioꝛis ſui/ cui in his qᷓ ad iuſtitiã ꝑ-
tinent obedire tenet᷑ · et in hiſ in q;-
bus ſzm oꝛdinẽ iĩuris ab eo teſtimo
nium exigi. puta in manifeſtis/ et
in his de qbus infamia pᷣceſſit · Nõ
autẽ de occultis· nec de qͥbus nõ eſt

infamia · Scdo reqͥ ſitus auctoꝛitate
alicuius/nõ auctoꝛitate ſuꝑioꝛis cui

obedire tenet᷑ ſi tunc requirit᷑ eius
teſtimoniũ ad liberãdum hominem
ab iniuſta moꝛte/ſeu pena quacunq;
vł a falſa infamia/ vł ab aliquo dã-
nol etiã tenet᷑ ad teſtificãdum; Ter
tio ˖ ſi in iſtis caſibus iam dictis etiã
nõ requirit᷑ teſtimoniũ aliecuius! tñ
tenet᷑ facere qð in ſe eſt vt veritatẽ
denuntiet alicui, qui ad hoc poſſit
pꝛodeſſe · Quarto · ſuꝑ his q̃ ꝑtinent
ad ↄdemnationẽ alicuius/ nõ tenet᷑
aliquĩis ferre teſtimoniũ niſi qñ a

ſupion compellit᷑ ſzm oꝛdinem ĩiuriſ

licite · qð dicit᷑ pꝛ clericos qui ad E̊

cogi nõ poſſunt · Tenet᷑ pᷣterea teſtiſ

ver dicere · et veritas nõ ẽ venden
da · ſed teſteſ aliqñ aliquid accipere
poſſunt ·nõ q̃ſi pᷣcium teſtimonij: ſed
q̃ſi ſtipẽdium laboꝛis expẽſaſ. vł ab
vtraq; parte,s vł ab ea q̃ inducunt᷑

Accuſare autẽ tenet᷑ quiſqñ pec

catum rei eſt tale/qð vergat in mul
titudiniſ coꝛruptelam coꝛpoꝛalẽ ſeu
ſpũalem · et qñ ꝓbari põt ſufficient ·
Si autem nõ vergit in nocumẽtum

multitudinis / aut ſi ꝓbari ſufficien
ter nõ põt nõ tenet᷑ · Poteſt etiã ac
cuſatoꝛ t᷑pliciter peccaẽ· viðlʒ calu-
mniatione,p̃uaricatione/et tergiuer
ſatione · Calumniari eſt falſa crimi
na alicui ex intẽtiõe in iudicio im-⸗
de · Qui autem falſum crimẽ alicui
imponit/nõ ex malitia ſed ex ammi

leuitate et ad accuſationẽ pꝛocedit

quia ſcʒ nimis faciłr credit qdð au-
diuit hoc ẽ temeritas/nõ calumnia
Similiter ſi quiſ ex iuſto erroꝛe mo
uetur ad accuſandum aliquẽ· nõ eſt
calumnia · Mꝛeuaricari ẽ in iudicio
vera crimina abſcondere fraudule
ter. ĩta ꝙ fraudulent᷑ abſcondit ea
de qbus accuſationẽ ꝓponit,/ collu-
dens cum reo/ꝓpꝛias ꝓbationeſ diſ
ſimulando · Tergiuerſari eſt in vni-
uerſo ab accuſatiõe in iudicio deſiſtẽ
omino ſcʒ animũ accuſandi deponen
do · non qualitercunq;/ ſed inoꝛdina-
te · vt ſi in accuſationis ꝓceſſu cogno
uerit falſum eſſe ĩd de quo accuſaue
rat: et ſic pari ↄſenſu ſe abſoluũt ac
cuſatoꝛ et reuſ. Simibłr ſi pᷣncepſad
quẽ ꝑtinet cura boni cõmunis/ qð p
accuſationẽ intendi?᷑ accuſationem
aboleuerit · Penã talionis tenet᷑ ſol
uere ille qui accuſauit alium mẽdo
ſe intẽtione nocẽdi/ et in ꝓbatione

deficit.ſecuſſi ex animi leuitate ac-

cuſauit .
Aduocãſ ꝓ cauſa quã credit eſſe
iniuſtam, et damnificans ſic alium:
tenet᷑ ad reſtitutionem eiuſ damni/
qð ↄtra ĩuſtitiã ꝑ eius auxilium al-
tera parſincurrit · Si vo ignoꝛanter
iniuſtã cauſam defendit excuſat᷑ in
tanto/vel in nullo/vel in toto ſʒm ꝙ;

Aaondl. deret

— ——

face
.Grbiar oinone

ſnar aueg, donde nedlei
uinipie⸗ 4 endere uſenm

im qli ublce n ſunt

ts aium qui publick
Ntreus idlcare, niſf icicet eum

cum humniltete /et tmnor et cu ne⸗
teſtaimminet. Jucer aeterea
Iam uſteiudicat pettat tñ ſ bor
t nöerbemucletna ſed er am
ſat noerbeniugeeta ked er an
miamamtudit Juden pectat ſin
dt ma diſubetum aut won ſyn
Nuteti gla nouit ant ſne diſcto
fe N infamia autſi penam rdant
ſne lenſiaccuſantis Moum nol.
mento puble vtlltans. Deſene
learmig y nanu idicen /
iis alemnatus ? ai noren te
loiamm iugce on lccet. Figereta
en ot ta de lo ſe ogl
pblan emnatug.
ralm ſegan ſellbert Lenet
Gnendreſſtere 3enei/
Nra . Benti quin pati⸗
Aaluſtmef
—
ſenemuück 5
ilmn

— — B

numis kaglt pgt GDan⸗
Ne tenent no

n nicdlung
terſtquſeriſt Erdlemo

. Eenun Aani n
Peeuqrican e in iuchd
min dbſcongere kranguſ⸗
Pfraudilent abſonte
ccuſatonẽ pponit call⸗
ro ppꝛing pbatineſdiſ
Tergiuerſari eſtin vni⸗
cuſaude in iuciciodeſiſt
mimi accuſand deponen
Autercunqg ſed nordina-
Xduſabonis Peeſn cogno
m eſe id de aud aruſaue
cpand enſuſe idſchiitar
treud Gimikr ſißrepſal
etara boni muns eh
one intendt Nlſtihnen
nt. Peni talpnutſ⸗
qui arcllait alun nedo
ne eic et i betone
uſſteraninileutate a

peauſa gus geeit eſe
umiftcmnm icalun

ignoꝛãtia fuerit varia · De ignoꝛan⸗
tia habeſ.S· parte pᷣma · ca · viij · Cx ·
Aduocatus autẽ recipiẽſ pecuniam
impꝛobitate et immoderãtia extoꝛ-

quẽs peccat: licet tñ patrociniũ ſu-

um vendere id ẽ vſum ſcientie qui

eſt coꝛpoꝛał · Sʒ ̊ facẽ debet mode
rate accipiẽdo · ↄſyj/ derata cõditione

pſonaꝛeim negocioꝛen laboꝛiſim dſue

tudiniſ pꝛĩe · Idem dom de medico⸗

Judex nõ debet vendere ĩuſtam
ſontentiã ideo de publico ſunt iudi-
cibus ſtipẽdia danda laboꝛis · Judi
care aliũ in grauibus peccatis exi

ſtentem non licet iudici/qui publice
in ſimilibus ſoꝛdet immo nõ licet iu

dici qui in occulto in Suibus pecca-
tis eſt alium qui publice in ſimilib⸗

eſt reus iudicare, niſi iudicet eum

cum humilitate/ et timoꝛe/et cũ ne-

ceſſitaſ imminet · Judex pꝛeterea qͥ

alias iuſte iudicat peccat tñ ſi hoc

facit/nõ ex beniuolẽtia! ſed ex ani-
mi amaritudĩe · Judex peccatñi iu

dicat nõ ſibi ſubiectum,/aut non ſzm

veritatẽ quã nouit/aut ſine accuſato
re/vł infamia/aut ſi penam relaxat
ſine ↄſenſu accuſantis/vł cum nocu-
mento publice vtilitatis· Defendẽ
ſe armis vł manu,/ↄtra iudicem qñ
quis ↄdemnatus ẽ ad moꝛtem iuſte
coꝛam iudice non licet · Fugere ta-

men põt tał de loco ſic odemnatus·
vt ꝑ ſolam fugam ſe liberet· Tenet᷑
tamẽ nõ reſiſtere agenti quin pati-

atur quod iuſtum eſt/qñ detinet᷑ · Si

militer etia ſi aliquis ſit ↄdemnatꝰ
vt fame moꝛia?᷑ nõ peccat ſi cibum

ſibi occulte miniſtrari ſinat quia tẽ
non ſumere eſſet ſeipſum occidere ·
Appellare autẽ cauſa afferẽde mo-

re, ne ↄtra ſe ĩuſta ſentẽtia ꝓferat᷑
eſt peccatum · quia hoc eſt calumnio
ſe ſe defendere⸗

Certia parſ de his que commit⸗
tu nt circa ſacramẽta/vnicum cõ
tinenſ capłm · Himo dat quinq;
regulas de ſacramẽtis in gene⸗
rali. Scdo de ſaẽmento baptiſmĩ
dat vnicam regulã · Certio de ſa⸗
eramẽto ↄfirmatiõiſ dat ſimiliter
vnã · Quarto circa ſacramẽtum
eucariſtie treſ ponit regłaſ· Qn⸗
to circa ſacramentum penitentie
tredecim dat regulas · Sexto de
ſaẽmento extreme vnctionis du⸗
as ponit regłas: Septimo circa
mat᷑monij ſaẽmentũ treſ regulas
ponit finalr · De ſaẽmento autẽ
oꝛdinis nihil ſpale · qꝛ ſiquis autẽ
indigne illð ſuſcipiat, aut indige
ↄferat/aut nõ iuſte et ſancte exe-
quat᷑ põt videri in materia de
ſymonia, aut ꝑ ea que hic dicunt᷑
de alijs ſlacramentis/

Irca ſacramenta que ſunt
neceſſaria ponit cancellari⸗
plureſ regulas ſeqñteſ·per

quas apparebit ſi ſingule eaꝛe par-
ticule cum diligẽtia notent᷑ qñ quis

in hoꝝ ſacramẽtoꝛe adminiſtratiõe

peccat et qñ nõ· De ſacramẽtis igiẽ

in generali ponunt᷑ quinqʒ regule·
Mꝛima ẽ · In omni ſacramẽto ſi de
ſit intentio actuał/vł habituab faci

endi illud quod chꝛiſtuſ inſtituit/ et

eccleſia intẽdit nihil agi· Similit᷑
ſi foꝛma obmittit᷑/aut coꝛrumpi?/ et

materia debita/aut ſi idoneus mini

ſter defuerit · Secũda regula ẽ· Ex

hoc pᷣciſe ꝙ aliquiſ ſciſmaticus eſt,
vł hereticus/vł pꝛeciſus/et excoõmu
nicatus/vł degradatusʒ non reddiẽ᷑
impotens ad efficiẽdum/vł ↄferen
dum ſacramenta niſi deſit aliunde
vb poteſtas oꝛdinis, vł intentio de⸗
bita/vł materia/vł foꝛma ·qᷓ3uis ex
ercendo talia in caſibus pꝛohibitis
grauis delicti reus teneatur. Ter-
tia regula eſt · Fiat ſemꝑ qð meli-
us erit de poſſibilibus- dum circa ſa
cramentoꝝ miniſtrationẽ dubitatio
aliqua contigerit · vłᷣ ſuppleat᷑ caute
illud qð obmiſſum fuerit/et ſub qua
dam oↄditiõe ſi non eſſet illud ĩterã-
dum · It in caſu dubio vehemẽter!
an aliquis ſit/ vł non ſit baptiſatus/
vt ſi ſit expoſitus/ vł baptiſatus in
nomine chꝛiſti tm/aut alio tali du⸗
bio/ iteret᷑ baptiſmuſ ſub hac ↄditio
ne · Si tu es baptiſatus! ego te non
baptiſo · Et ſi nõ eſ baptiſatus ego
te baptiſo in nomine patris filij
ſpũſſancti amen· Quarta regula eſt
Ea q ſunt de decẽtia ſacramẽtoꝝ no
tabili/inſtituta et ꝓmulgata ab ec-
cleſia, nec abolita ſunt ꝓ non vſum
ſi nõ ſint de neceſſitate ſacramen-
ti ad faciẽdum id qð intendit᷑ ſunt
tñ de neceſſitate pᷣcepti/ad obligan-
dum ne ſciẽter et negligẽter abſq;
rõnabili cauſa dimittant᷑· Quinta
regula ẽ · Foꝛma in omni ſacramen
to põt coꝛrumpi aut ꝑ additionem:
aut ꝑ ſubtractionẽ aut variationẽ:
aut interruptionẽ notabilem/qꝛ mo
dica ñ impedit · Simiłr additio ſub
tractio/et variatio:ſi neq; hanc foꝛ-
mã ad ſenſũ aliũ/neq; in intelligibi
lẽ reddãt! licet indiſcretea culpabi
lit᷑ fiant/tñ ſacramẽtũ ñ ſpy anullat

De inde de ſacramẽto baptiſmi
dat᷑ talis regula. In baptiſmo hec
ſunt de neceſſicate ſacramẽti· Oini
ſter idoneus · Materia q̃ ẽ aqua ele
mẽtaris fluida/ad differẽtiã luti et
aquae que ſunt artificiales. Inten
tio actuał vł habituał faciẽdi quod
eccleſia intẽdit· Intingẽdo vł im-
mergendo ex aqua illa baptiſandũ,
aut eius partem pᷣncipalem nudam
Et ꝙ aliquałr ↄſentiat ſcʒ actu vel
habitu vel in parẽtibus · ddo ſimul
hanc foꝛmã, ego baptiſo te in nomĩ
ne patris et filiñj et ſpũſſandi amẽ,
Conſequẽter de ſacramẽto ↄfir
mationis tał dat᷑ regula. Confirma
tionis ſacramentum tenet᷑ quilibet
chꝛiſtianus habens vſum rõms non
dtemn · pᷣſertim imminente piculo
ↄfeſſionis chꝛiſti coꝛam infidelibus
faciende: B
Circa ſacramẽtum eułkariſtie dã
tur iſte tres regule · Pꝛima · ꝙ di⸗
ſcrimen noui peccati moꝛtabł in cele
bꝛando vitat᷑ ſi poſt diſcuſſionẽ con-
ſciẽtie/q regularit᷑ in talibus habe-
ri ſolet/celebꝛaturus nõ habeat con

ſcientiã fixam aut eque firmã ſicut

de oppoſito/qð ſit in moꝛtali/ vł alio
legitimo impedimẽto vt ẽ irregula
ritas · Et hec vocat᷑ certitudo moꝛał
vł ciuilis/q homo ſufficienter ꝓba-

tus eſt · Scda regula eſt. Illi pueri

ſunt idonei ſuſcipere eukariſtiam/
ad hoc ligari vident᷑ ſemel in anno

qui ſzm legeſcenſent᷑ abiles ad nu-

bendum · põtq; deuotio etatẽ hãc p̃ᷣ
uenire ſicut in qͥbuſdam etatẽ ſup-
plet malitia · Tertia regula eſt · Au
dire miſſam integrã ẽ de obſeruatio
ne ſabbati/hoc ẽ diexe feſtoꝛe ꝓ tem

nuImutſtpecrtv dicett

1 A
oapotinita verlat⸗ gſticl .
tuoſoſienta rerenonea ibt ni⸗
Gers qn
utinaut Er bipreupit uſte.
Wareglla Cmiſtante in Aliud
gens N nillem ed nahentel
feccan monal ſunt neceſſano con⸗
ſtende⸗ Terba regla Confuel de
bet reglarter myectator wnorum
eluadone Qare connues ſucs⸗
nſdum Ater tennon t ſan
in ineeſudun natre l vira ion
feant niſ ſedicat /g apn tale e⸗
iſto debert lſſe et non obeſſe
. mia ſtueeeuinkis
DNeſſoem/ no ze

niz tal dak tegll Confim
amentum tener qulbet
nu abens vlim rong mon
pbereim imminente ieulo
chꝛiſti coꝛam infideltbus
ſaametum eußarſſtieda
res tegile Pima gdi⸗
noui pecran mortal n cel
Fitat ſi poſt diſetſione cor⸗
gregelanin Aus babe⸗
celebradirus no habet n
firamn aut eque frmaſuut

ſto goſtin nottl, 9lalo

poꝛe legis euãgelice. niſi ꝑ impedi-

mentum legitimũ aliquis ſe tuea-
tur · Cale vo impedimẽtum ſzm lo-
ta,/et tempoꝛa/et etateſ/et ↄſuetudi

nes varie iudicat᷑
WVꝛeterea circa ſacramẽtum pe-
nitentie dant᷑ plures vtiles regule ·

Mꝛima · Confeſſionẽ ſacramẽtalem

poſt moꝛtale ptm̃ fieri actu opoꝛtʒ
in ſex caſibuſ. Dꝛimuſ.ex inſtitutio
ne eccleſie ſemel in anno· Scds in

ſuſceptiõe eukariſtie/vł ce lebꝛatiõiſ

et ſaeramẽtoꝝ alioꝝ ſuſceptiõe ſzm

quoſdam · CTertius · in piculo moꝛtis

veriſimilr imminẽtis · Quartus qñ
oſciẽtia dictat ꝙ alias non habebit
opoꝛtunitaſpeccata ↄfitẽdi · Quin-

tus ſi ↄſcientia licet erronea ſibi ſub

maorttali peccato dictat · Sextus qñ

vouit/iurauit/ vł ſibi pꝛecipit᷑ iuſte ·
Scðda regula · Circũſtantie in aliud

genus,/vbł in aliam ſpeciẽ trahenteſ
peccati moꝛtab ſunt neceſſario con-
fitende · Tertia regła · Confitẽſ de

bet regulariter in peccatoe ſuoꝛum
explicatione celare complices ſuos·

mnſi dum aliter ↄfiteri non põt · ſicut

in inceſtu cum matre,s vł vnica ſoꝛo

re · aut niſi ſie dicat ꝙ apud talẽ re-
uelatio debeat ꝓdeſſe et non obeſſe
eis qui detegunt᷑· Quo caſu nihilo-
minus magna cautela requirit᷑ apð

fitentẽ et ↄfeſſoꝛem! ne zelo ꝓfici-

endi indiſcreto fallant᷑ · De vide

ſupꝛa parte pꝛima · ca · vj · E. xviiij ·
Quarta regula tal ẽ · Omnia ad cõ
feſſionẽ ꝑtinẽtia/ vt penitẽtia iniun
cta/et interrogatiõeſ factei et cete-

ra non inducetia ad malum ſunt de

ↄfeſſioniſ ſecreto · ¶· Pꝛopter qð pec-
cat,/ ſi eos nõ excuſet ignoꝛãtia illi qͥ

penitẽtias ſuas/et ea qᷓ ſacerdoſ eiſ
dixit! paſſim dicunt,ð et qui etiã ſuꝑ

hoc inquirunt · qm̃ talia ꝑ indiredtũ

cauſant aliqñ irriſionẽ ſacerdotis /ã

ↄfeſſi culpã · Quinta regłaẽ · Quĩ

ſeduxit alios ad peccatũ:tenet᷑ pꝛo

poſſe eos poſtmodũ ad viã veritatiſ
reduc? nõ minus q; de damno tem-

poꝛali illato · ſic de infamatiõe/et ſi⸗
milibus · et ad ̊ debet ↄfeſſoꝛ indu
cere ↄfitentẽ · De qua materia hẽs
in noſtro manuali cõfeſſoæ · Sexta

regula ẽ · Confeſſus volens petm ſu

um reuelari per ↄfeſſoꝛemdicat ex

ↄfeſſionẽ ſacerdoti ꝙ illud detegat

Neq; tñ adhuc ẽ tutum ↄfeſſon il-
lud onus aſſumere ſi remediũ poſ-
ſit abr cõmodius adhiberi · Septi
ma regula · Si ↄfeſſoꝛ pᷣſumit᷑ veri-
ſimiliter ſollicitaè ad peccata/vtpu
ta ad lubꝛicitatẽ ꝑſona ̊ timẽs de-⸗
bet ab iſto ſi ſit ſuus curatus petè
licentiã alteri ↄfitendi · qua nõ obtẽ
ta! põt nihilominus alteri ↄfiteri/⸗
abſolui · Octaua regła · Meccatoꝛ/
qᷓ;uis nõ ſufficiẽter penitẽti vt quia
ꝓpoſitum habet actualr peccãdĩ in
fuẽᷣm, vtile ẽ ↄfiteri et abſtinẽtias
certas reciꝑe · cui tñ ↄfeſſoꝛ expᷣſſe
ite e itex ꝓteſtet᷑ neq; abſoluit᷑
neq; põt,r neq; penitẽtie taleſ/aut ta

lis ↄfeſſio eundem liberatquin ite

rum eadem peccata ↄfiteri teneat᷑ ·
Cutiuſ enĩ eſt cum parua penitẽtia
(que ſpõte ſuſcipit/ et veriſimł'r ad
implebit᷑) ducẽ ↄfeſſos ad purgato-
rium qᷓ; cum magna nõ implẽda p̃ᷣ⸗
cipitare in infernũ· Nona regła
Nulli inuito iniungẽda ẽ penitẽtia
pꝛo peccato ſecreto · ſecuſ de publico
Similr nullus ꝑ caſtigationẽ ſcan-

daliſandus eſt publice ꝓ peccato oc
culto · ſecuſ ꝓ publico. vbi ſi ſcanda-
liſetur peccatoꝛ ſcandalum illud nõ
imponẽti/ ſed ſibi qui meruit impu-⸗
tet · Decima rgła · Diuiſio ↄfeſſiõiſ
ſi ab hypocriſim,/ aut ꝓ nimio pudoẽ
fiat impedit veritatẽ abſolutioniſ-
Secus vbi auctoꝛitas ſupioꝛis in ca
ſibus reſeruatis/et bona fides ſim-
plicium hoc faciunt/ excuſant · aut

vbi ↄfeſſoꝛ foꝛte pᷣſumeret᷑ ſcandali

ſari ex peccato ↄfeſſi · et nõ habeat᷑
ꝓtunc ↄfeſſoꝛ aliuſ ſecretuſ/ cui abſ
q; ꝓbabili ſcandalo peccata omnia
reuelari poſſent, aliqua tñ poſſent
Vigdeat tñ q̃ͥlibet q;rationabłr ↄſci
entiam ſcandali ſibi fingit · Vnde
cima regula ẽ · Dum neſcit ↄfitens
de qbuſdam actibus an fecerit illoſ
aut qua intentiõe/et quõ fecit/vt ſe
pe dtingit dicat ſub ↄditiõe ſcrupu-
los ſuoſ·vt ſic neq; mentiat᷑ neq;ʒ ab
ſolutione defraudett.· Duodecima
regła· YFoꝛma abſolutionis ab excõ
municatiõe ẽ iſta · et debet pᷣmo fie-⸗
ri · Ego abſoluo te a ſentẽtia excom
municatiõis · et reſtituo te ſacramẽ-
tis eccłe in nomĩe patris et filija ſſ.
amẽ · Deinde ſequit᷑ abſolutio a pec
catis · Ego abſoluo te a peccatis tu
is in nomĩe patris et filij/ſſ.amen.
CTutiuſqʒ eſt iſtis foꝛmis nihil im-
miſcere · Tredecima regula ẽ.· Con
feſſio ficta reiterari debet ex inte-
&ro ſʒm ꝓbabilioꝛẽ opinionẽ· q;uis
durioꝛem · Non ẽ tñ fictiol ſi pecca-
toꝛ dicat omĩa quoꝛe actu recoꝛdat᷑,
qᷓ;uis nõ oĩm recoꝛdex᷑· ſed eſt fictio
dũ ſcienter celat aliquid: aut in ꝓ-
poſito peccandi pſeueratlaut ſcit et
ſcire debet ꝙ a tali nõ põt abſolui .

Vlteriuſde ſacramẽto extreme
vnctionis dantur iſte due regule.
ꝛima. Unctio extrema habet ma
teriam et foꝛmã in libꝛis ſuis exp̃ſ-
ſam · et obligat᷑ homo eam nõ atem
nere! dum finis vite ſʒm ꝓbabiles
cõiecturas ꝑ infirmitatẽ expect a᷑.
Que pᷣterea iterari põt ſimili cauſa
rurſuſ venĩẽte · Scda regula· Extre
ma vnctio rite ſuſcepta delet venia

la· immo videt᷑ ꝙ abſoluit ab omni

culpa et ↄĩuncta petitiõe recipiẽtis
videt᷑ ꝙ ab omni pena liberet. tum
virtute ſacramẽti · tum qꝛ petit pĩe/
pſeueranter/p ſe/et ĩuſte/
Noſtremo circa ſacramẽtum ma
trimonij dant᷑ treſ ſequẽteſ regule.
ꝛima · OWat᷑monium ↄtrabẽſ ficte
in foꝛo eccłe quãtumcunq; carnaliſ
copula ſubſequat᷑ eadem fictione ra
manẽte non diungit᷑ matrimoniałr
Compellet᷑ tñ ab eccła in foꝛo exte
rioꝛi tanq; ſi fuiſſet vex mr̃imoniũ ·
Secuſin interioꝛe cuius ẽ ↄſilium.
vt potius om̃ſ ſentẽtiaſ ecełe tollèt
qᷓ; peccato ↄſentiat · Moteſt tñ nouo
ↄſenſu adhibito fictum mr̃imoniũ
(ſi nil aliud obſtiterit) in ve com-
mutare. Scðda regula. Votum ſim-
plex caſtitatis nõ dirimit mrimoniũ
iam ðtractum · peccat tñ qui vouit
dum pᷣmo ðtrahendi voluntatẽ ha-
buit voto ↄtrariã · nõ autẽ poſtea dũ
reddit debitum · vt ẽ ↄcoꝛs ſentẽtia
ſed negãt aliqui petitionẽ poſſe fie-
ri: Certia regła· Nullus diugũ te⸗
net᷑ reddere debitũ in detᷣmentum
notabile et certum ſuiĩ coꝛpoꝛis/vel
fetus naſcitᷣi · Et ſʒm hoc cognoſcit᷑
qñ lepꝛoſis, vł pꝛegnãtibus,/ aut mẽ
ſtruatiſ/aut furioſis/aut epidimiatiſ

mn de inpeiimends ima⸗
Cinonilänus wactare ne⸗
cloet woi manma funt

ümoq unpedit inmofnum te⸗

Cchend non dradum Jedo que

inpediit d um Irraedum ſed
eti oradti iam ninmonid Temo
qlefariit vt fen poſſt durun⸗
Deqbus onibis petns de pal de

ſß quarto diſt xi, watat de
arr verſib⸗

de inpechotbib eni ſclim N
mclim / ſint nouen inpecimneta.

erſis. Eerleſt vettti· nerno
umps fenaum ſPwſtenis dit

1

8 Dr Jreſdls tus

— —

a ommipemalſberer iin

Memnonium Rr beffe
õ
ſequat eadem fictionera
on diungit matimonialr
t tñ ab eccla in fow exte
ſtfuiſet ver miimonĩ
interione cius à Nliun.
ofnl ventenaſ erdle thler
o dſendat CNtmn
Abibttol ficum miimoni
liud obſciterit in ver con.
. Seda regul Votun ſn⸗
ſtitans mdinnit mm nain,
orr Menai wliltcte i

oani alti paſtea di
ebinun t; ots ſentetia

iuipettoni voſe fie

Nulus iugũ te
emendum

, 13,e
n ſuicorß oſoi

et ſimilibus caſibus reddi vł non
reddi debitũ opoꝛteat ad tempus:

Quarta parſ pᷣncipał/tria ↄtinet
capitula · In ̊ pᷣmo capłol pꝛimo
explicat q dicẽda ſunt · Scðo oſtẽ
dit quõ eccłe ꝓhibitio mat᷑moni⸗
um ↄtrahbẽdum impedit· ĩibi de
clamdeſtino mat᷑monio inuenieſ
Tertio quõ tempus feriatũ ma-
trimonium impedit · Quarto quõ
inceſtus etiã impedit · Et ibi ha-
bes treſ pvtiles regulas· Quin-
to quomõ raptuſ etiam impedit ·
Sexto quõ ꝓpꝛie mulieriſ inter-
fecno matmoniũ etiã impediat ·
Septimo ponunt᷑ ad idem quat-
tuoꝛ alia impedimenta:

¹ Am de impedimentis ma-
trimonij latius tractare ne-
ceſſe eſt · vbi maxima fiunt
picula· Bꝛo pñti tñ dða ſunt tria
Pꝛimo qᷓ impediũt mrimonium cõ-
trabendũ/non dtractum · Scðdo que
impediãt nõ ſolum ↄtrahẽdum/ ſed
etiã ↄtractũ iam mr̃imoniũ · Tertio
que faciãt vt fieri poſſit diuoꝛtium
De qbus omĩbus petrus de palude
ſup quarto · diſt · xxxiiij · recitat de
clarat verſus:
De impediẽtibus enĩ ſolum ðtra
hbendum / ſunt nouem impedimẽta:
Vnde vᷣſus · Eccleſie vetitũ · necnõ
tempus feriatum. PMoſtienſis addit
alios vidᷣlzʒ · Inceſtus · raptus· ſpon-
ſate moꝛs mulieris · Suſceptus pꝛo
pꝛie ſobolis · moꝛs p̃ſbyterał · Vr ſi
peniteat ſollenniter · aut monialem
Accipiũt · ꝓhibẽt H ↄiugiũ ſociãdũ ·
WPꝛimũ impedimentũ ẽ eccleſie ve-

citũ · ne vidᷣlrz clama ſine bannis vbi

ſuetudo eſt fiãt mrimonia · Et pec

cat moꝛtałr ſponſus vel maritus ſi

ante bñdichionẽ nuptialem petẽdo

debitum cognoſcat ſponſam vł vxo
rem, in loco vbi de cõſuetudine ſol⸗
lennitateſobſeruant᷑ · Idem eſt de
redditione debiti · Vñ hic includiẽ᷑
interdictũ ab eccła factum de clam
deſtino mrimonio · quod ẽ pᷣceptũ iu
ris · Et etiã interdictum ꝑ miniſt
eceleſie puta ꝑ parrochialem ſacer
dotem · qui habet impedimẽta ma⸗
trimonij requirè · et ꝓhibere clam-
deſtinũ/vl ꝓ officialem epiſcopi · quĩ
habet in talibus diſpenſare aliqñ ·
Fit autẽ clamdeſtina deſponſatio/
ſeu mr̃imonij ↄtractus cladeſtinus
ſzm hoſtienſʒz ſex modis · Pimus ·
qñ fit ſine teſtibus · Scðs qñ ↄueniĩ
unt carnałr clãdeſtine anteq; reci-
piant bñdichionẽ nuptialem/ ꝓ loco
et tpe q̊ petere poſſunt et obtinere
Qð dr· qͥa ſi ẽ terra intdicta! nõ te
nent᷑ exire ꝓ ea benedictõe petẽda
neq; vſq; ad ſeptenniũ expectare/
quãtum foꝛte durabit · nec durante
illo ipſa ibi põt fieri · nec in feſtiſ in
quibus ſollennia celebꝛant᷑ ſicut na
talis/paſche/pentecoſteſ. quia tunc
ſunt nuptie interdicte · nec ĩin feſto

aſſumptionis · nõ qͥdem rõne tempo

riſ ſed int᷑dicti · quia tunc interdicte
etiã ſunt · ſimiłr ſi ↄtraxit in vigilia
ſeptuageſime ꝑ vba de pñti non te
net᷑ vſq; ad octauaſ paſce bñdictio-
nem ſollennẽ expectare · Tertiuſ qñ
ſpõſalibus nõ ſolutis, ſed ſoluendis
ſolum auctoꝛitate iudicis ep̃i/vł il⸗
lius quĩ de ↄſuetudine in cauſa ma-
trimonij cognoſcitſiue cuiuſcunq; li

centia ↄtrahit:qꝛ ex quo nõ erat ſo
luta pꝛomiſſio adhuc ligatus erat ·
niſi foꝛte a moꝛtali excuſet exceptio
ſibi competens · ſed hic accuſat eccle
ſie ꝓhibitio · Quartus qñ ↄtrahunt
mr̃imonium añ pubertatẽ ſine ĩuſta
cauſaſine licẽtia ep̃i · vbi nõ eſt tan
tum pctm̃ impube qui neſciunt qͥd
faciuntlſicut amico qui q̊ ꝓcurãt ·
Quintus ↄtra interdictũ vł ſpecia
le ſicut iſti interdicit᷑ ne ↄtrahat cũ
iſta/pꝛ impedimentũ iniciatum/vł
ꝙ lite pendẽte nõ ↄtrahat cum alia
vł generale vt tẽpoꝛe feriato · Se⸗
xtus qñ obmiſſis bannis vt ſupꝛa dĩ
ctum eſt · Et q̃cunq; iſtoꝛe mõꝛe dicit
pe · de pa · mrimoniũ clãdeſtinũ ↄtra
hatur: culpa moꝛtał ẽ pꝛ inobediẽ
tiam · Sed de bñdictione totiẽs pec
cant qᷓtens ↄtemnũt eã peterei/ añ
debent et poſſunt eã obtinere/et ni
hilominus nolunt ↄtinere·Clam
deſtina deſponſatio etiã ẽ ſʒm hos
qñ dote non habita,/ nec petitione a
parẽtibus et ab amicis facta/cõue-
niũt carnałr ſine bñdictione · Nam
trahere cum filio vł filiafamilias
inuitiſparẽtibus vł inſcijs eſt ledẽ
ius patrie ptᷣatis tam filio qᷓ; extero
Vñ et raptoꝛ vᷣginis dicit᷑ non ſolũ
q inuitã ſed etiã qui inuitis parẽti-
bus vł inſcijs ducit. De quo habes
ſup · parte pᷣma · ca · iij · Ciĩij · De bã⸗
nis autem vnuſquiſq; leges apłicas
arbitret᷑ ↄſuetudine eccłe ſue · Uñ
cognoſcẽ añ bñdictionẽ nuptiaxe/vł
añ oblationẽ ſollennem moꝛtale eſt ·
nec ꝑ ↄſeqñs tenet᷑ reddere añ non
tamẽ totiens peccat q̃tienſ reddit.
Sciendum tñ ꝙ ſup clãdeſtina de-
ſponſatione, ſeu ↄtractu clandeſtino

mat᷑monij poteſt fieri diſpenſatio iu
ſte in ſex caſibus · Pꝛimus in mas⸗
tibus · q;ꝛ taliũ mr̃imonia cũ magna
deliberatiõe/et ꝑ amicos/et aliquã-
do ſuꝑ impedimẽto ad papã mitten
do ſolent tractari · Scſqñ valde no
bilis ignobilem ducit · Tertius cum
diueſ pauperẽ · Quartus cum ſenex
iuuenẽ · Quintus cum timẽt paren
tes · Sextus cum diu ſic fuerũt. ſ
ꝓpꝛ verecundiã· Et iſti ſex pñt redu

ci ad treſ cauſas! Ipꝛ quas iuſte diſ

penſari põt in obmiſſione bannoꝛe
bñdictione · nõ ꝙ nõ fiant ſed ꝙ oc-
culte fiant · ¶· Dꝛima qñ non eſt timoꝛ
de impedimẽto · qꝛ tunc ceſſat cauſa
vt inter eminẽteſ ꝑſonas · Scða qñ
eſt timoꝛ ne oppoſitũ ł peius ſequa-
tur! ſpꝛ inequalitatẽ eoʒ qui volũt
ſe habere · Aliter enĩ foꝛnicabun⁊᷑.
et parenteſ ſi ſcirent vel inferioꝛẽ
interficerẽt vł potius falſos teſtes
ſupponerẽt et ſic male impedirent .

Si autẽ ſciant ex toto celebꝛatũ ex

tunc(qꝛ nõ ẽ remediũ) parẽteſ ſuſti-
nebunt · Tertia ſpꝛ verecundiã ſe-
num · vł qui diu cohabitauerũt · Et
in iſtis occulte inquirẽdum ẽ de im
pedimẽtis · Et ſi non ſunt licẽtiari
poſſunt · p q̊ ꝙ nõ eſt piculum vt in
pꝛimo · vł quia eſt periculum graui-
us vt in ſcðo · vel pꝛ ſcandalum vt
in tertio. Vnde nec debẽt ſenes cõ
trahẽteſ derideri · qꝛ fieret imiuria
ſcramẽto · Non enĩ deridẽdi ſunt
qui auctoꝛitate deĩ/et apłoꝛ ac ec-
cleſie ſacramẽtum recipiũt · Diſpen⸗
ſare autẽ põt ep̃us vt p̃fata fiant ·
ñ inferioꝛ niſi ex ſpãli commiſſione
Scdðm impedimẽtũ eſt tempuſ fe
riatum id eſt tẽpus feſtiuatũ nuptia

ntebinolaua entberuſte auf
toinb iwpit Benedicka it n
latinte,d Pefang diebus
Pribe beneeickonuptial . tem
feſtum dugijnuptal ſr laſcias
que tunt funt. Tr pan rane videre
ur Poberi daducho ſolenniſ que
Nufipaſt mpdes it de domd dani
tum ad dorii dir in gaa ena mi⸗
teinſlente funt annß Jtem in
bet tune abere p verba de in
Aii wony clageſnm mñinoniel
erdeen
E temponbug —
liitene iret zt expſim
ltum etere aloni etnortalede⸗
en Gepiis nie

ð

— —

—————— — — RiA.i.

itr
Pumaq non eſt tno⸗
meto tune ceſſtt eau
nineẽteſpſonzg. Go⸗
cppoſtl !peiis lr
eualitat eop qui wlit
Aiter eni fomicabunt.
ſi tirent/ vel infenoꝛ?
Ayl potus fal ſos teſtes
et ſe mele impedirent.
ant er too telebat er
T remediũ) arete ſuſd
LTerda Nerecundaſe
guidiu Ooibituenit E
cculre inquiredun edein

rum impedit celebꝛitatẽ · Sunt enĩ
tria tempoꝛa eis interdicta· ſcʒ ab

aduentu vſq; ad octauas epiphanie
A ſeptuageſima vſq; ad octauas pa
ſce ·Et a dñica añ aſcenſionem vſq;
ad octauaſ penthecoſteſ.vᷣſus · Aſpr
ciens · veterẽ · circum · q̃ſi · quiſ:bñdi-
cta · Aſpiciens deſignat pꝛimã dñicã
aduẽtusgcuiuſ pꝛimũ reſpõſoꝛiũ in-
cipit · A¶ſpiciẽſ.aẽ · Veterem· octauã
epiphanie · cuiuſ pᷣma antiphona in
laudibꝰ incipit · Veterẽ · acẽ · Circum
dñica in lxx· cuius introĩtus incipit
Circũderunt.ẽ · Quaſi · dñica ĩn al

bis-cuiug introitus ; Quaſi mõ &-

Quis · pꝛima dieſ rogationũ · cuius

euãgeliũ incipit · Quis ex vobis ha
bebit amicũ · c· Bñdicta · dñica tri-

nitatis in octaua penthecoſteſ· cuiuſ
introitus incipit · Benedicta ſit ſan
cta trinitas · c· Pꝛefatis diebus
ꝓhibet᷑ benedictio nuptial · Item
feſtum diugij nuptiabl · ſpꝛ laſciuias
que tunc frunt · Et pari rõne videre
tur ꝓhiberi traductio ſollenniſque
aliqñ poſt nuptias fit de domo parẽ
tum ad domũ viri·in qua etiã mul-
te inſolentie fiunt aliqñ · Item ꝓhi

bet᷑ tunc ↄtrahere ꝑ verba de pñti·

quia ſi non! clãdeſtina mr̃imonia eſ
ſent tunc licita· ſed non ꝓhibet᷑ con
tractus ꝓꝑ vᷣba de futᷣo · IHis etiã tri
bus tempoꝛibus nuptias celebꝛare
eſſet ptm̃ moꝛtale · ſpꝛ expᷣiſam ꝓ
hibitionẽ· licet nõ eſſet moꝛtale de-
bitum petere a coniuge pꝛius rite
benedicta⸗
Inceſtus ẽ tertium impedimen-
tum cũ quis cũ ꝓpinqua vxoꝛiĩs ſci-
enter luxuriað· et tũc ꝑdit petitionẽ
debiti · tenet tñ reddẽ · Nec poteſt

trahere cum adultera · qꝛ affiniſẽ

ſed nec debet cum altera · ſed vterq;
fit ſine ſpe diugij · Ecõuerſo vxoꝛ ſci
enter cognita a ꝓpinquo viri pꝑdit

debitum ne exigat, et ſpem ↄiugij·

Inceſtus igit᷑ cum ↄſanguinea car⸗
nali/vł affine impedit ↄtractũ fien⸗-
dum · Nec refert vtæ ſit inceſtuſ cũ
adulterio/ vł ſine · Sed ecõuerſo ad
ulterium nõ impedit ſine inceſtu ni
ſi in thus caſibus dicendis · Nõ au
tem legit᷑ de inceſtu cum cognatale
gali aut ſpirituali · ſed de publice ho
neſtatiſiuſtitia · Et intellige ſcient᷑,
ſicut et adulteriũ ↄſcientiã requirit
De eo pᷣterea qui cognoſcit ↄſanguĩ
neam vxoꝛis ſue · nota treſ ↄcluſiõeſ
MMꝛima qñ quis cognouit ↄſangui-
neã ſponſe ſuel tunc ſpõſalia ſoluta
ſunt · nec vltra tał põt habere ſpon⸗
ſam iüllam in ↄĩiugem obſtãte affini-
tate ↄtracta · nec illam quã ↄgnouit
obſtante publice honeſtatis iuſtitia
niſi papa diſpenſante · ſed põt ducere
tertiam epᷣo diſpenſante/penitentia
ſibi de inceſtu impoſita · Scða ↄclu-
ſio ẽ de illo quĩ cognouit ↄſanguine
am vxoꝛis ſue mrimonio conſ ũmato
ſcienter · qꝛ tũc mrimoniũ nõ diſſol-
uitur · ſed tenet᷑ reddere debitũ pe⸗
tenti · nõ autẽ põt petere:! niſi ſecum
pꝛ incõtinẽtie difficultatẽ per eßm
diſpenſet᷑ · Tertia ↄcluſio eſt de illo
qui cognouit ↄſanguineã vxoꝛiſ ma
trimonio nõdũ ↄſummata.de qᷓvide/
tur ꝙ cum poſſit religionẽ intrando
debitum negare ꝙ teneat᷑ intrare ·
ne committat inceſtũ, cognoſcendo
ſcʒ affinem ſuuam · Nam mr̃imonio
ↄſummatolab inceſtu reddẽdo excu
ſat᷑.qꝛ neceſſitat᷑ nõ hñs viam negã

di · Sed ſicut mr̃imonio cõſummato
põt ep̃us cum eo diſpẽſare in peten
dol ſic mrimonio non ↄſummato põt
epᷣus cũ eo diſpẽſare in reddẽdo in
ſeculo remanẽdo · Si autẽ cũ h̊ velit
petere debitũ/ duplex diſpẽſatio ne
ceſſaria eſt · Nota etiã hic ꝙ non eſt
ꝓpꝛie inceſtus cognoſcè cognatã ſu
am vł legalem,vbł ſpiritualẽ/vł ad
quã ẽ publice honeſtatis iuſtitia · qꝛ
inceſtus non ẽ niſi cum vera cogna
ta vł affine · et papa vł imꝑatoꝛ nõ
põt facere!l ꝙ ſit cognatuſ/vł affiniſ
quĩ nõ ẽ· qꝛ iſta ſunt iura ſanguinis
que mutari nõ poſſunt · Sed licet nõ
ſit inceſtuſ eſt tñ ſpãle petm̃/ſcʒ pec
catum inobediẽtie ad eccłam · Itẽ
pari rõne nõ ẽ inceſtuſ niſi in gradu
ꝓhibito lege nace · a qua ẽ ſola ↄſan
guiuitas vł affinitas vera⸗
Raptus ẽ quartum impedimen-
tum cũ quis ſcʒ rapit ſponſam alte
rius/vł rapit vxoꝛem alienã · Secuſ
ſi ſolutã rapitvirginẽ vł coꝛruptam
quia tſic põt ↄtrahere cũ ea ſi velit
iure canonico · Vxoꝛem autẽ ſuam
licet raꝑe de raptoꝛibuſ cum cauſa-
Vide de raptu ſupᷣ·ca · iiij · iij⸗
Sponſate moꝛs mulierisẽ quin-
tum · puta ſi quiſ interficit vxoꝛem
ꝓpꝛiam· Secuſſi alienam. niſi foꝛte
ſit interfectoꝛ iuueniſ, a de ĩincõtinẽ
tia timeat᷑· et ̊ niſi in adulterio foꝛ
te ſponſata ſit depᷣhenſa · CTunc enĩ
non ẽ reus huius pene · licet ſit reuſ
iehenne · qꝛ in foꝛo ↄſciẽtie nullomõ
licet viro ꝓpꝛia autoꝛitate interfi-
cẽ vxoꝛem in adulterio dep̃henſam
Dicit᷑ pꝛopꝛia auctoꝛitate · quia vbi
hodie eſſet lex vł ↄſuetudo/ꝙ adul-
tera accuſata occideret᷑/ſicut tꝑe le-

gis moyſi/q cum ſit iudieiał nõ ligat
quia dñs pepcit mulieni in adulte-
rio dep̃henſel tał vir zelo iuſtitie ac
cuſans nõ peccaret · oteſt pᷣterea
quĩis vxoꝛẽ occidere tripłr · Vnomõ
pꝑſequendo mr̃imoniũ vt ſcʒ contra-
hat cũ adultera · et iſtud impedit cõ
trabendũ/et dirimit ↄtractum.quã-
do ſcʒ machinat᷑ in moꝛtẽ eius cum
effectu vt ↄtrabèt cũ illa· t idem
ecõuerſo · Scðo occidit quis vxoꝛem
pſequẽdo culpã · puta in vindictã a-
dulterij · 1iſtð impedit ↄtrabẽdum
nõ poſt ↄtractum · Et hic etiã faciłr
cum iuuene diſpenſat᷑ incontinente.
Tertio occidit quiſ vxoꝛẽ naturam
pſequẽdo· vt qꝛ eã exoſam habz ſpꝛ
᷑pitudinẽ vł aliurn defectum nõ cu-
pabilem · et iſtud crimen impeditñl
dirimit Et iſtis duobus caſibus ſi⸗
miłr impedit᷑ mulier ↄtrahere ſi ve
nenum dedit viro/vł ałr moꝛtẽ eiuſ
ꝓcurauit · De hoc etiam vide ſequẽ
ti capitulo · C. v.
Suſceptus ꝓpꝛĩe ſoboł ẽ ſextum
impedimẽtũ · qñ quis inſidiãdo ma-
trimonio ꝓpꝛium filium de ſacro fõ
te ſuſcepit vt poſſit puare ↄiugem/
carnali copula ł debito et copia ſui
De hocꝗj · ca · ſeeñti · ¶¶ x · ¶ oꝛs p̃⸗
ſbyterał eſt ſeptimũ · qꝛ occidens ſa
cerdotem peccat in miniſt mr̃imo
nij · et ideo in eo puniẽdus ẽ · Vel ſi
peniteat ſollenniter/ eſt octauũ · ſcʒ
tempoꝛe penitẽtie · qꝛ tal lugere de
bet · ideo ↄtrahere ei non licet · Aut
monialem ſcʒ accipiat in vxoꝛem/de
facto poſt ꝓfeſſionẽ (qꝛ iniuriat᷑ ma
trimonio chꝛiſti) eſt nonũ impedimẽ
tum · et tal ẽ excõmunicatus ꝑ noua
iura · Quãuis autẽ iſta crimina/et

vmha moꝛ
ttalbib. „ betcaſu
iuſffmi gurte
H

Grhmnoef ſuntde oe⸗

õ
clenna NMonode octan⸗ ſczde
ſcooulte Deend de nono ſez
delnine. P)de deamo impe
dineto e de uſtma puble ho⸗
ede⸗ Lr w arid ſpolana er
dpas wad Rpoſund Etqur

bus oſhint unpedin Nider⸗

inpecimento ſe deaffinitate

Eij de piſ inpedimento x

rechenci debitum inpotenne

IUnn de inpen inbin nuen
nomiũ otrabengi 1dinmẽ

tbuſetiß gus Nackun/
1 .
Intibig eſential nb ſru⸗ .

rmnfmoniffunt v
ſſunt vſug. Enn,
Roridn e Erorcon

„

—

–

— — —

y vf„ „ S(— — ,——

f f f—2 — — —

Ke;
AVgaun
6. Janſ⸗
N
Vp eo iuſct
apy 1
nln enl hni
Rüalk W
lcheneſ e. e

nit Et lizdaobit aſbig ſ⸗
iwpect miler orabere ſve
umdelt nro ar not eiuſ
raut De hr ean ie ei⸗
DuKtpds wie l diermn
õ
mmni Pnun flun eim
õ
Imd onlaldehteteel
Ne lwza bji r⸗
crnal vni an i
coen mrrin ilſym
avmibi Nl
Etlcer in eo Me 4 .
G, ir ALtan 6
iuar blom igeen
rriĩe e iir
Pe mraimmlcet
in wen d

foꝛte aliqua alia impediãt matrimo
nium ↄtrahenð ſolum!tñ ſi adoleſcẽ
tes ſunt/et timet᷑ de incõtinẽtia ip̃ᷣo
rumleccła debet eis ↄcedere licen
tiam ↄtrahẽdi · Ep̃us autẽ ẽ diſpẽ⸗
ſatoꝛ in talibus · Et an ſine licentia
dtrahẽteſ peccẽt in q̃libet caſu moꝛ
talłr opinioneſ ſunt de hoc/

Capłm ſcdðm · ¶ Piimo generałr

enumerat duodecim impedimẽta

mat᷑monij· Scdo determĩat de pᷣ⸗
mo ſcz de erroꝛe · Tertio de ſcdo
ſcʒ de ſeruitute · Quarto de ter-
tio ſeʒ de voto · Quinto de quar-
to ſceʒ de cognatiõe · Sexto de qͥn-
to impedimẽto ſcʒ de crimĩe · Se⸗
ptimo de ſexto ſcʒ de diſparitate
cultus· Octauo de ſeptimo ſcʒ de
violentia · Nono de octauo ſcz de
ſacro oꝛdine · Decimo de nono ſcz
de ligamine · j. de decimo impe
dimẽto ſeʒ de iuſtitia publice ho-
neſtatis · Et ibi quid ſpõſalia· et
qbus mõiſ ↄtrahi poſſunt ·et qui-
bus poſſunt impediri · Rij · de xj·
impedimento ſcʒ de affinitate ·
iij · de xij · impedimento ſcʒ de
reddendi debitum impotentia/

Am de impediẽtibus matri
i moniũ ↄtrahendũ dirimẽ
tibuſ etiã pᷣus ↄtractum eo
ꝙ in talibus eſſentialia nõ ſeruan-
tur mrimonij/ſunt vᷣſus· Erroꝛ· con-
ditio. votum · cognatio crimen · Cul⸗

tuſ.diſparitaſ.vis·oꝛdo·ligamẽ· ho⸗

neſtaſ. Si ſis affiniſ · ſi foꝛte coire ne
qbis · Mec ſotiãda fetãt. ↄnubia fa-
cta retractãt. Sʒ intellige ꝙ iſta im
pedimenta impediũt dirimunt qñ

pᷣcedunt mat᷑moniũ ↄtractum· Sed
ſi poſt dtractum mrimoniũ ſupueni
unt nunq; dirimũt iam ↄtractũ ma
trimoniũ · niſi foꝛte quo ad thox/vlł
etiã ad cohabitationẽ · vt de aliquo
vł aliqbus infra patebit. Et de hiſ
per oꝛdinem dicenda ſunt aliqua/
Mꝛimo · Erroꝛ nõ omnis · ſed ſolũ
pſone et ↄditionis ꝑſone · vt ſi iohã-
neſ dicit ſe eſſe petrum· Rato quiĩa
nullus ẽ ibi cõſenſus · Duplex ẽ enĩ
erroꝛ qui nõ impedit · Inus qñ cre
dit᷑ vgo que ẽ coꝛrupta.et ſana que
eſt lepꝛoſa cẽ· et tunc imputet ſibi q
talem elegit. Alius erroꝛ ẽ diuitia-
rum et pauꝑtatis· nobilitatiſq; · niſi
redundet in erroꝛem perſone
Seðdo · Conditio ẽ ſeruitus · quia
non habet ſeruus ptᷣatem coꝛpoꝛis
ſui ſufficiẽtem·. vt qñ libera ↄtrahit
cum ſeruo ignoꝛãte ea ſeruitutẽ · ſe-
cus ſi ſcit/vł ſi poſt ↄtractũ ſciẽs ad
huc ↄſentit iam factoi, vł p carnalẽ
copulam · Ad ̊̊ autẽ ꝙ ſeruituſ diri
mat mrimoniũreqͥrunt᷑ tria ex pte
illiuſ qui vult dirimere · Pꝛmum ẽ
libertas · quia ſeruus nõ põt dqueri

de ancilla nec ecõuerſo·quia veꝛe cõ

trabunt mrimoniũ ſerui · ſed non qñ
ex vna parte tm̃ ẽ ſeruitus. Eſt ita

q; vm mr̃imonium inter ſeruoſ ſiue

vterqʒ ſit ſciens/ ſiue vterq; ſit ĩgna
rus ſue vł alterius cõditionis. vt ſi
ſeruus ſupbus nollet ↄtrahere, niſi
cum nobili. et ecõuerſo libera nollʒ
trahere/niſi cũ ſeruo vt teneret pᷣ
matum · Scðdo requirit᷑ ꝙ ignoꝛaueꝰ
rit ſeruitutem is qui ꝓclamatquia
ſciẽti dolus nõ infert᷑. Vñ opoꝛtʒ q;
ſit libera ignarus ſʒuitutis alteriꝰ.
Tertio requirit᷑ ꝙ ignoꝛãtia duret-

Nam ſi poſtq; cognouit ↄditionem
eius ↄſentit vᷣbo vel facto petendo
debitum vl reddendolſibi piudicat
Si inq; habʒ ꝓbabilem opinionem
de ſeruitute alterius ex tũc ſibi pᷣ
iudicat · ſecus ſi leuem aut temera-
riam ſuſpitionẽ cui credi nõ debet⸗/
Votum ẽ tertium · violz ſollenni⸗
ſatum ꝑ ſuſceptionẽ oꝛdimſ ſacri/vł
ꝑ ꝓfeſſionẽ appꝛobate religioniſ ſi-
ue tacite fiat ſiue expꝛeſſe · Sic etiã
qñn mr̃imonio ↄſummato ſollenniſa
tur votũ ꝑ ꝓfeſſionẽ ↄiugis/vł etiã
nõ ↄſummato ꝑ ſuſceptionẽ ſacri oꝝ
diniſ alio in ſeculo remanẽte cũ vo⸗
to ſimplici votũ ſimplex vnius ſiml
cum voto ſollenni alteriuſ ſpeciałr
qñ facti ſunt vna carol impedit dĩ
rimit · ita ꝙ ſi hec ↄtrahit religioſo
moꝛtuo! mr̃imoniũ dirimĩt᷑ · otum
autẽ ſimplex non dirimit ↄtractum ·
ſz impedit ↄtrahendũ· Vñ qncunqʒ
et qtienſcunq; tał votiuus ↄtrahit
peccat moꝛtałr · Dirimit etiã votum
ſimplex ſponſalia · ſicut ſollenne diri
mit mr̃imoniũ · Et qui ſcienter con-
trahit cũ aliquo quẽ ſcit votum ſim
plex emiſiſſe / peccat etiam moꝛtałr ·
Vngde qui poſt votum ſimplex con-
traxit mrimoniũ,r et mr̃imoniũ non
ↄſummauit:ſi ↄiunx petat ab eo de
bitum/tenet᷑ religionẽ intrare · ðo
etiã votum ſimplex impedit pꝛimã
redditionẽ debiti in eo quivouit· qꝛ
iſta ẽ in voluntate vouentis qui po
teſt intrare religionẽ · non autẽ im-
pedit redditionẽ ſcdðᷣam debiti · Et
verioꝛ opinio videt᷑ ꝙ iſte quivouit
nõ ↄtrahẽł mr̃imoniũ abſolute, nihil
cogitãſ de actu carnali tenet᷑ facere
vt ꝓmiſſum ẽ de eo qui vouit cogi-

tans et vouens non luxuriari
Cognatio ẽ quartum viðlʒ carna
lis a parẽtibus · ſpũalis ꝑ baptiſmũ
et ↄfirmationẽ · legał vt ẽ adopto
Cognatio ergo carnal id ẽ ↄſangui
nitas dirimit vſq; ad quartũ Sdum
incluſiue · Et q tertius quartus &-
dus ſunt ĩiuri ſ tm̃ poſitiui · ideo in eiſ
dem põt ſolus papa diſpenſare· Co⸗
gnatio ſpũalis ſcʒ qᷓ in ſoł ſacramẽ-
tis baptiſmi et ↄfirmatiõis ↄtrahi᷑
habʒ treſ ſpecieſ. Pima ẽ pr̃nitas
vel mr̃nitas et filiatio ſpuũalis · ſjm
quã ſuſcipiẽſ ſacramentũ dicið᷑ filio-
lus vł filiola · dans autẽ vł tenẽſ/pa
ternus vł materna · Scda ſpẽ ſẽ cõ⸗
paternitas vł commnitas·qᷓ attẽ-
dið inter ſpuũalem patrem pueri et
carnalem · Et directe qͥdem ↄtrabit᷑
inter patrẽ et matrẽ nataleſ ſuſcipi
entis ſacẽmentũet dantẽ ſacramen-

tum/et ad illud tenentẽ. Scðario in

ter parẽteſ carnales ſuſcipiẽtis ſaẽ-
mentuml!et ↄiugẽ dantiſet ad id te
nentis/poſtq; effecti ſunt vna caro ·

nõ dutẽ inter dantem vbł tenentẽ 4

ugem parẽtis ſuſcipiẽtis· Tertia
diciẽ fraternitas ſpũalis · qᷓ ↄtrabi
inter filiolum et filiolã id ẽ filiũ et
filiam ſpũalem ſuſcipientẽ ſacramẽ
tum ex vna parte! et filios nat᷑ales
dantis ſacramentũ vł ad id tenẽtis
ſiue fuerit añ/ſiue poſt · nõ autẽ inter
fratres ſuſcipiẽtis ſacramentũ et fi
lios dantis vł ad ĩd tenẽtis qñcunq;
ſuſceptos · Qñ autẽ pꝛ cognationẽ
ſpũalem mr̃imoniũ dirimat᷑ dicen-

dum ꝙ ſi pcedit ſzm om̃ſtreſ ſpẽſpᷣ

cedentes dirumit tunc poſt ↄtractũ ·
Si autẽ ſequit᷑ nunq; ſoluit vincu-
lum/nec actum/ſi ncẽitate aut igno

iyt tus cil no bapti

jinck
gabit ſak. Gl
mltc ertſuſe aus⸗
g /tunc paſti
tin danms itnaͤs i
fhͤnet nt ake

mum ? vrormer
vineet polla oehitcun. ,
pel eronerb dd qd tra rejrunt

dultero

in nöcnn ſaallteni et wo eſt

pini Grn d achtal oreſſo Der-
umn inteho otrabodi in occidendo⸗
deds ceſlio ſißſtet filem adulter
N orahendo ci eapoſt morte vini,
AA ecoerſo ſec ſub norie ſigeredia
uda priſno mteligit Lr cir ita
duo recirmiſczrolno et pril⸗
o⸗Tertius caſs umn adultera
Wahit defado Ad g eda du e⸗
it⸗ daobug caſibuſ
ſequint g vtery ſeiat inpechmen
mn. altew ignoꝛite dinmif B
tedſuntpg emm Ii⸗

flonoxvalt Atenipn
3 AL materna. Ord, ſiſ:co
it fntag i
er hügenpsten plnt
n Etdinte cbn oNabit
tiet nare atae ſucipi
Enentet dante ſinamen
A lludterenta Oedandin
Rel carneles iſſahing i
miet uge dattſ tadite
pizekecn iun gacnd
wmter dnten N tenent
emparins loning Leni
fterntg ſſid nchi
ßlolumetfiw iti liet
n fülen ſlipen ine

rantia ꝓbabili ſequat᷑· Sed ſi indu-
ſtria vł malitial tunc pdit ius petẽ-
di debitũ · et poſtea erit ſñ ſpe diugij
Si autẽ ignoꝛãtia iuris tunc parti?
qꝛ nõ nocet in damnis vitandis · hic
autẽ(qꝛ nõ vult ꝓꝑdere debiti petiti-

onem ertat de damno et nõ leuare

filium ſuum ſolo iure poſitiuo ẽ ꝓhi
bitum · Cognatio autẽ legal que ex
adoptatiõe ſcʒ ꝓuenit/q̃ etiã dicitur
affinitas legał impedit et dirimit ·
ꝓut habeſin quarto · diſt · xlij⸗
Crimen ẽ quintũ impedimẽtum
nõ qdᷣlibet crimen,/ſed triplex · ¶ Dꝛ-
mum ẽ cũ vxoꝛ machinat᷑ in moꝛtẽ
viri · et poſtea ↄtrahit cum adultero
vel ecõuerſo · Ad qð tria reqͥrun᷑ ad

dirimẽdum · ſcʒ adulteriũ et hoc eſt

pꝛimũ · Scm ẽ actuab occiſio.Ter-
tium intẽtio ↄtrabẽdi in occidendo.

Seðs caſus ẽ ſi pᷣſtet fidem adulter

de dtrahendo cũ ea poſt moꝛtẽ viri/
vł ecouerſo · ſed ſub nomĩe fidei etiã

nuda ꝓmiſſio intelligit᷑ · Et tũc iſta

duo requirunt᷑ ſcʒ pollutio/et ꝓmiſ-
ſio.Certius caſus qñ cum adultera
trahit defacto · Ad E̊ etiã duo reqͥ
runt᷑.ſcʒ adulteriũ/et defacto matri
moniũ · Item in his duobus caſibuſ
requirit᷑ ꝙ vterq; ſciat impedimen-

tum · Nã altero ĩgnoꝛãte ñ dirimiĩt᷑

Cultus diſparitas ẽ ſextum. Vñ
baptiſatus cũ nõ baptiſata/vł econ-
uerſo q;uis cathecumĩina! nõ põt in-
ire mrimoniũ · qd ſi fiat nullum eſt.
Vbi autẽ vterq; ẽ baptiſatus, licet
alter vłvterq; ſit infideł veꝛe ẽ ma
trimoniũ. Sed ↄtrahẽ nõ debet quiſ
cum infideli · Nihilominus hereti-
cus baptiſatus ſicut alia ſacramen-
ta vere ↄfert et recipit!ſic et iſtud.

Tum inter fidelem et ĩnfidelẽ ſpon
ſalia pñt ↄtrahi: cum hac oditiõe/ſi
infidelis conuertatur .
Viſ id eſt violentia eſt ſeptimũ
ſeu metus · Vñ circa ꝑſonã inductã
metum cadentẽ incõſtantẽ virum
ad ↄſentiẽdum interius in ꝓlatiõe
vboꝛe mr̃imonialium ·qꝛ nõ vult mẽ
tiri põt poſtmodũ mrimoniũ dirimi
tanq; nullum · ſed de ſeductiõe ꝑ blã
ditias ! non ita · Eſt autẽ metus ca-
dens in ↄſtantẽ viꝛe q̃druplex · ſciliz
metus moꝛtis · cruciatuſ coꝛpoꝛĩs.ſer
uitutis · et ſtupꝛĩ · Cruciatus ĩnq; coꝛ
poꝛſ cũ quis capit᷑ vł trahið᷑ inuitꝰ
ducit᷑ vł ligat᷑. Nec differt vtꝛe p̃fa
ta quatuoꝛ fiant in ꝑpſona ꝓpꝛia/ſiue
in ꝑſona liberoꝛ/ ſiue in ꝑſona vxo-
ris. Vñvſus · Stupꝛi ſiue ſtatus ver
beris atq; necis. Nota tñ ꝙ reſpe-
ctu actus qui ẽ foꝛnicari nõ põt eſſe
iuſtus metusqꝛ melius ẽ omĩa ma-⸗
la pene patilqᷓ; ſoli malo culpe ↄſen
cre · Aduertẽdũ etiã · mrimoniũ per
metum ĩinitum/licet nõ valeatltñ cõ
firmat᷑ per conſenſum ſeqñtem du-⸗
rãte pᷣmo ↄſenſu et diſſenſus poteſt
tranſire in ↄſenſum · Sic etiã ſi me-
tum inferẽ ſ peniteat nõ eſt mrimo
niũ · qꝛ nõ ſunt ibi mutui conſenſuſ
Oꝛdo ẽ octauũ impedimentũ · et
intelligiẽ de oꝛdine ſacro vt ſubdia-
conatu et ſup̃· et de ꝓfeſſione in re-
ligione appꝛobata. Et dirimit ↄtra-
ctum·et impedit ↄtrahẽdũ.Fit etiã

irregłaris ↄtrahẽs de facto· Nõ au

tem ecõtrario mrimonium impedit
oꝛdinẽ · ſed vxoꝛatus bñ recipit cara
cterem · Si autẽ recipit vxoꝛẽ ↄſen-

tiente recipit etiã executionẽ · ¶· Dꝛo

feſſus etiã in oꝛdine appꝛobatoletiã

—

fit irregularis ſi de facto cõtrahit
Aigamen ẽ nonũ impedimẽtũ · qñ
ſcʒ quis pᷣus cũ vna ↄtraxitſic liga-
tuſ ẽ/œꝙ cũ alia ↄtrahẽdo contractuſ
nullus ẽ. Immo ſi cũ ſecunda coit!
adulter eſt/
MHoneſtaſ ẽ decimũ ĩd eſt publice
honeſtatis ĩuſtitia · qᷓ eſt pꝛopinqtas
ex ſponſalibus ꝓueniẽſab inſtititu
to eccłe,/pꝛ eius honeſtatẽ · Nã qñ
aliquis deſpõſauũt aliquã ſex anno-
rum vbł vltra, licet eã nõ cognoſcat!
tñ nullus de ſauguinitate eius pote
rit eam habere in vxoꝛẽ · nec ipſe e⸗
ius aliquã ↄſanguineã · Et impedit
publice honeſtatis iuſtitia mrimoni
um ſicut ↄſangtas/et affinitas ſʒm
eoſdem gradus · Sunt autẽ ſponm
ſalia repꝛomiſſio futurae nuptiax ·
EVEx hoc ꝙ dicit᷑ repꝛomiſſiol! patet ꝙ;
requiriẽ vtriuſq; ꝓmiſſio · nec altexꝝ
ſufficit ꝓmittere · ſed ſi vir ꝓmittit
et mulier tacet et ↄſentit idem eſt
ac ſi manũ poꝛrigat ad fidem recipi
endam · Si autẽ nulla ſigna apparẽt
pꝓbabilia de ↄſenſu eius nulla ſunt
ſpõſalia. Et pñt ↄtrahi inter abſen-
teſ ꝑ nuntium vł epłaʒ · qñ pᷣmo cõ-
ſentiunt/ et ↄſenſus idem pꝑſeuerat ·
per pñteſ etiã tam ↄſanguineos qᷓ;
extraneos niſi expᷣſſe reclamarent ·
Contrabhun᷑ itaq; ſponſalia pure · i ·
ſine mõ et ↄditione ſeptem modis ·
IPꝛimo ſubarratione · niſi ageret᷑ de
mr̃imonio tacite vł exp̃ſſe · puta añ
valuas eccleſie · Scðo arris ſponſali
tijs etiã ſine vbis· alias ipſa verba
ſufficerẽt · vtputa ſi habito cõtractu
inter amicos miſit iocalia nomine
arre ſponſalio/nihil dicẽſ aliud.et
ula acceptauit · Tertio iuramẽti in-

teruentiõe · Quarto nuda ꝓmiſſiõe
affirmatiua:nõ negatiua.· vt ſi dicat
ꝓmitto tibi ꝙ nunq; ducã aliã vxo-
rem a te tunc nõ tenet᷑ eã ducè ſi ve
lit dtinere · ſed ſi velit ↄtrabẽ nõ licz
cum alia · Quinto per traductionẽ.
Vnge ſi etiã ante ſeptenniũ puella

traducat᷑ deſpõſata/et traducta ſep-
tenniũ complens nõ reclamat ſpon-

ſalia ↄfirmant᷑ · Sexto ꝑ accepᷣtionẽ
qñ enĩ ſpõſa lia pᷣceſſerũt nulla, pꝛo-
pter defectũ etatis! ſecutuſẽ cona
tug et ecouer ſo dubiũ ẽ an habuerit
effectum cenſent᷑ ſpõſalia · Si enim
certũ eſſet ꝙ nõ habuerit effectum
nõ ſpõſalia eſſent· Si autẽ certũ eſſʒ
ꝙ eam cognouit tunc oꝛit᷑ affinitas

Septimo ꝑ tacitã ↄuentionẽ · qꝛ quo

tienſcunq; ðtrahit᷑ mrimoniũ ꝓꝑ vba
de pñti/et ñ valet p cauſamq̃ ẽ im
peditiua mr̃imonij nõ ſponſał· tunc
habet vim ſponſaliũ. et ↄtrahuntur
tacite ĩſta · Mec autẽ locum habent
multum de foꝛo ↄtẽtioſo · ſed in foꝛo
ↄſcientie nunq; vident᷑ eſſe ſponſa-
lia/ ſicut nec mrimoniũ niſi quis in
talibus voluerit ſe obligare pᷣciſe ·

in talibus credendũ ẽ eiſ· Vnde ſy

ſponſolia ſunt nulla p defectũ ↄſen
ſus · vt in furioſiſ/infantibus/mente

captis manifeſtum ẽ· Sunt igitur

decem qᷓ impediũt ne ſpõſalia otra-
hant᷑ notata ꝑ vᷣba hoſtienſʒ · ſcʒ· cri

mẽ · diſſenſus· fuga · tempus·oꝛdo · ſe

cũda · Woꝛbus· affinis · vox publica·
cunq; reclamat · Crimẽ foꝛnicatiõis
ſi eſt publicum/facit vt innocẽ l/foꝛ
nicariũ ſponſum ꝑ ſe dimittere põt.
ſi occultũ/tunc ꝓ iudicẽ vir ſi ponſam
foꝛnicariã dimittẽ põt · Diſſenſus al

teriuſ ſeʒ vł amboxe · ſed in illo caſu

Aoſreinch
te
i ſt ediſenitet ſequr

precegelh 8 .
Oorbus puta lepua parallis/ami

ſooellor vl n eylenta etiib
enemis defomitis lupueme diſ⸗
ſlit cre udt nimmt detenm
nanda. Akms quia ponſus cogno
ſenſ ſponle langumea impedit ci
vCa; owabere gineſtuſ mpedit
mñnonii oahenci Voxpuilra
inmñmonio diſſoluẽco qa vor vm⸗
wrxnulius· Vñfama inpedt · C
rellamat ater ſa de vide ſim
maſ Diſollitetĩ ſonſalu omnia
edin mut otrackum mñinomi ſ
Netite Dinlren impectit
monii oerabend Gie eti ag
ucne e end eetizqn ſpo⸗
elen iaſiftt in r

i ut onll Alekh .
migierdug de ſes int⸗
cato-

gcC—„ u)uyJJJH——RN

n eenſei piſla Gerin
eſeteno ablentofechmn
laeſert Diante eß
ncugrouſt nr oit finitz
mptaeti uentono rgr
ny ddabit nmñinonii pfb
et i wlet ſycallamq?in
Anmnmoni n ſponſal/ tune
nmſponſäli etodehuntur
ſta er ate un bobert
ndeſed Wenaſd ſei nfon
demuni; ddeiteſeſhaſt
tnEt WENoid Miciin
Wlertſechigreſeſi
bis geieni tel e
aſnrnlu yftfi
einfmfſf miu n
Hõ
tieſiaord
ehfz
tennpusl

cum licentia iudicis fieri debet ĩpꝛ

reuerẽtiã mrimonij· Fuga qñ alter

fugit. nec infra bienniũ comparet ·
qð tempus tñ iudex abꝛeuiare põt ·
Oꝛdo ſacer.ſcʒ ſubdiaconatus et ſu

pꝛa ſupueniẽſ quõcunqʒ ſiue inſcia ſi
ue inuita ſponſa · Non debet tñ ſpõ

ſus inſcia vł inuita ſponſa ad quoſ⸗
cunq; ſacros oꝛdines ꝓmoueri: im-
mo nõ debet ad oꝛdineſ fut᷑̃os licen
tiari a ſponſa · Et ſi petat inhiben-
dum ẽ ei ſub pena excõmunicatiõis
ne inuita et inſcia ſponſa aſcendat-
et p̃cipiendũ ꝙ mr̃imoniũ ↄtrahat·
Oꝛdo etiã religionis appꝛobate/in

ꝓfeſſione eiuſ/et nõ in introĩtu oꝛdi
nis vł nouiciatu / diſſoluit ſponſalia ·

Scðda id ẽ mrimoniũ ↄtractũ ꝑ vᷣba
de pñti cum ſcdᷣal impedit ſponſalia
pꝛecedẽtia/etiã iuramẽto firmata-
Moꝛbus puta lepꝛa/paraliſis/amiſ⸗

ſio oculo vł naſi/epilentia/et q̃libʒ

enoꝛmis defoꝛmitas ſupꝑueniẽſ diſ⸗
ſoluit · que iudici cõmĩittunt᷑ determi
nanda. Affinis quia ſponſus cogno
ſcenſ ſponſe ↄſanguineã impedit᷑ cũ
vtraq; dtrahere·q; inceſtuſ impedit
mr̃imoniũ ↄtrahendũ · Vox publica
in mr̃imonio diſſoluẽdo · qꝛ vox vniꝰ
vox nullius · Vñ fama impedit· Cũ
qʒ reclamat alter ſcʒ de q̃ vide ſum
maſ.Diſſoluũt etiã ſponſalia omnia
que dirimũt ↄtractum mr̃imoniũ ſu
pꝛatacta· Simłer ea qᷓ impediũt ma-
trimoniũ ↄtrahenð · Sic etiã qñ ſpo

ſalia ſunt omĩno occultalſicut in oc-

culto ↄſenſerunt, ita ſufficit ꝙ in oc
culto ſine iudice diſſentiãt et ſe qui-
etent · Ita etia qñ impedimentu ẽ
oceultũ/ licet ſponſalia publica ſint·
vt ſi ſponſus ẽ certus de foꝛnicatio-

ne/nec poſſit ꝓbare nõ tenet᷑ petere
licentiã cũ alia ↄtrahẽdi · qꝛ ſibi de
negaret᷑ ſed ꝓpꝛia autoꝛitate poteſt
Sic qñ alter appꝛobatã religionem
ꝓfitet᷑ · Sic qñ alter publice foꝛnicã
Sic etiam qñ alia impedimẽta ſunt
notoꝛia · vt ſi ſponſa iam facta lepꝛo-
ſa in lepꝛoſoꝛio poſita eſt · et ſino iu-
dice factum ẽ · Aliasg autẽ cõmuniter
licentia iudicis haberi debet· puta
ep̃i ł eius officiał vł archidiaconi/
aut alterius oꝛdinarij, vel alterius
delegati · non tñ parrochiab ſacerdo
tis auctoꝛitas ſufficit,
Si ſis affinis ẽ xj· impedimẽtum
qdð mr̃imoniũ etiã pꝛius ↄtractũ di⸗
rimit · Contrahit᷑ autẽ affinitas du⸗
płr · Vnomõ ꝓ mr̃imoniũ/etiã ſi car
nalis copula nõ ſequat᷑ · ꝑx mrimoniũ
dico pꝛimũ · non ſcdᷣm, aut tertium·
que affinitas nõ ẽ in vſu · Alio mõ ꝑ
carnalem copulã quõcunq; exercita
tam licite vł illicite, ſzm vł ↄtra na
turã dum tñ ſemen viri in vaſe de⸗
bito recipiat᷑ · ollutio autẽ extra
oꝛdinaria id ẽ qua ſemen viri nõ in
debito vaſe recipit᷑ nõ cauſat affinĩ
tatẽ · niſi fieret maritali affectu · Nã
quãtumcunq; inuadat vł infringat
vaſa pudoꝛis? niſi in vaſe eius ſemẽ
emittat nõ ↄtrahit᷑ affinitaſ.Requi
rit᷑ enim ſeminũ cõmixtio.ſcʒ ſemĩs
et mẽſtrui · Et de talibus affinitatiſ
impedimẽtislẽ regła iſta.Om̃ſ ↄſã
guineĩ vxoꝛiſ mee ſunt mihi affineſ
et in eodem gradu in quo ſunt ↄſan
guinei vxoꝛiſ Simłr om̃ſ ↄſanguinei
mei ſunt affineſ vxoꝛis mee in eoð
gradu in q̃ ſunt mei ↄſanguinei · Et
qð dẽtm̃ eſt de vxoꝛe/ intelligẽdum
eſt de qᷓcunq; alia carnałr cognita/

modlis ſupꝛadictis · Sed ↄſanguinei
mei nullomõ ſunt affineſ ↄſanguine
is vxoꝛis mee·nec inter eos mrimo-
nium pꝛohibetur
Si foꝛte coĩire nequibis ẽ xij·im-
pedimẽtum.qðdð habet locum in fri-
giditate natali/vł maleficio accidẽ-
tali vł artatiõe membꝛi feminei/vł
in pubertate vł caſtratiõe · Nã fri-
giditas impedit ſi ẽ ppetua· Simłr
maleficiũ ſi ẽ ppetuũ · Merpetuum
autẽ iudicat᷑ poſt terminũ ꝓbatum
legitime · Impubereſetiã ↄtrahere
non poſſunt ſiue vterq; ſit impuber
ſiue alter· Dicit᷑ autẽ impuber maſ
infra xiiij · annũ completũ ·puella/in
fra annũ xij:et añ ↄtrahere nõ pñt ·
niſi eſſent ꝓpinqui pubertati · vt ſi ñ
diſtent niſi ꝑ ſex mẽſes · vł malitia
ſuppleret etatẽ/et pñt carnałr com
miſceri · Ille tñ qui ſciuit in ſe vł a
lio impotẽtiã aliqᷓ; coeundi non põt
inuito alio diſcedẽ p tłe impedimẽ
tum · ſʒz imputet ſibi qui talẽ elegit

Capłm tertiũ huiuſ quarte par⸗
tis · Pꝛimo oñdit an liceat ↄiugi
ↄiugem dimittẽ ipꝛ foꝛnicationẽ
carnalẽ · Secundo an idem liceat
Itpꝛ foꝛnicationẽ ſpũalem · CTertio
ſi ſp foꝛnicationẽ innatalẽ. Quar
to ſi o foꝛnicationiſ vehementcẽ
ſuſpitionẽ · Quinto oñdit ſeptem
caſuſ in qbus nõ licet ↄiugi dimit
tere ↄiugem · Sexto qñ vir tenet
dimittẽ et expellere a ſe vRᷣugem
Septimo ponit quĩnq; caſus in qͥ
bus vir etiã innocẽſ nõ tenet᷑ di⸗
mittere ↄĩugẽ · Octauo oñdit an
ꝓpꝛ alia crimina a foꝛnicatiõe cõ-
iunx poſſit coniugem dimittere:

E poteſtate autẽ qñ vir poſ

ſit dimittẽ vxoꝛem ſuam vE

teneat᷑ ſunt quatuoꝛ pet᷑ de
palude ↄcluſioneſ. Dꝛima. Matri⸗
monio etia ↄſummato licet viro di⸗
mittere vxoꝛẽ ex cauſa foꝛnicatiõis
carnał/ad coꝛrectionẽ eius/vł vitã-
dam infamiã/et ꝓliſ incertitudinẽ
etiã ſi iurauit nõ dimittẽ vł nõ accu
ſare · Non tñ licet talem dimitte li⸗
uoꝛe vindicte, vel amoꝛe pecunie vt
lucret᷑ dotem. ſed ʒelo ĩuſtitie · ne de
hictũ maneat impunitũ · vt vmus pe
na ſit metuſ multoꝛe · ſicut regina va
ſti repudiata eſt· Sed hic diſſinguo
dicit pe · de pa · Nam ſi foꝛnicatio ẽ
occulta! tunc quo ad thoꝛe duntaxat
auctoꝛitate ꝓpꝛĩa põt vxoꝛẽ dimnttẽ
Alias ſibi p̃iudicaret ſi eam cogno-
ſceret ſcienter et ſponte · Cognoſcẽs
autẽ adulterã coactus ꝑ eccłam,/ vł
ignarusſibi non p̃iudicat/ quin poſ
ſit eam repellere qñ põt ꝓbare · Si

So foꝛnicatio ẽ notona/ puta ſi ẽ de

p̃henſa in lupanari,/ vł ꝑ ſentẽtiam
iudicis/et ↄfeſſionẽ in iure, vel per
facti euidentiã qᷓ̃ nulla tergiuerſati
one põt celariſtunc licet auctoꝛitate
ꝓpꝛia vxoꝛem dimittẽ adulterã etiã
quo ad cohabitationẽ · Si autẽ ẽ de
p̃ᷣhenſa in adulterionõ p hoc mudi⸗
cat᷑ notoꝛiũ quo ad hoc · Si pꝛeterea
ipſe non poſſit ꝓbare · põt tñ ipſe iuſ
dicere· qꝛ defectus ꝓbatiõis nõ ẽ ex
culpa ſua · Sicut debitoꝛẽ fugientẽ
licet accipe · Simłr ſi quis furatus
eſt mihi centũ floꝛenoslicet nõ poſ
ſit ꝓbari, non ſolum poſſum tenenti
de ſuo retinereſed etiã occulte ac-
cipere·qñ enim copia ĩiudiciſ babe-
rni non põt/aut p defectum iudicis

ſtcongere nrenr ⁊
Lerta Nlnfo em e de fent

abue innaal/ſcut Carnan natal
gltainpck vcomince l ena pol⸗
uone ext aondinaria peurata dum
Ao l diacoriſſa Ademeſt de
Ont d Wa adura comilſo gia

nectad rpins gadltenuxpyne

Sdum. ViGeiſta wiſ n
OAuarta oduſio⸗ Cufata omnis
ſextenalt etii ag fomnitaniig ii⸗
hitionẽ violentzm. veſſfuit ſcis
lum ſoly nudlis e mici. in eocen

lcto icenl. loo et wuj ſeaeti et

wvecommoclig

ſon poteſt ue⸗ .
e leteſtautẽ vrn fomniti ſo

ittin ſepti cſbu,
efoirätig ſt Eaz imiſ 61

k ka.⸗ —— — —

— —- —ʒ—ð/

— — -—

—
Ne ppij tordinen
gpna pit rydinntn⸗
1 piuctcart ſn ag.
nteret ſonte Cogſi⸗
erdcoachig perklan 9l
bironßiuditat qun pol
Rlereſ pot poare⸗ Di
noe otona Ptaſtede⸗
NHupanan, N lentddam
reMore n urn Aper
derta anlla tergetſri
cdan tune lcetandortite
xmem dinitte dlltriitti
cobabtetni. Raltil⸗
in adllendſihru⸗
vrii quat xõ een
mſtrbee tihͤ
,deſecnb banib ſoee⸗
ent wtniͦfigente

aut aduerſari, aut alias ſine culpa

puiuſmodi iſte põt ſibi ius dicere ·
Alias omĩa bella eſſent iniuſta. Nã
vindicatio ẽ etiã virtus ſubditi/non
ſolum iudicis · Quo ad ꝓbationẽ atc̃
adulterij ſufficit violenta pᷣſumptio

Et põt detinere etiã ſacerdotẽ cum

vxoꝛe dep̃henſum · ſine excõmunica
liõe· vt vocet teſteſ pꝑ q̃ſ ꝓbaẽ poſſit
Scðda ↄcluſio · De ſpũali foꝛnicati
one idem ẽ ſicut de carnali· vt ſi in-
cidit in hereſim· in iudaiſmũ · vł gẽ
tilitatẽ · qꝛ tũc ẽ ↄtꝛa bonũ pꝛoł·et O
tra bonũ ſacramẽti· et ↄiunctionem
animox · Differt tñ · qꝛ ſp carnalem
foꝛnicationẽ ſemel commiſſã dĩmit
tere põt·ſed pꝛ ſpuũalem nõ/ſi ſe ve
lit coꝛrigere nocens;
Tertia ↄcluſio · Idem ẽ de foꝛni-
catiõe innat᷑alilſicut carnali natali.
puta in pctõ zodomitico · vł etiã pol-
lutione extraoꝛdinaria ꝓcurata cum
alio/vł eũ alia cõmiſſa· Idem eſt de
omni pctõ ↄtra naturã cõmiſſo:quia
mechia ẽ et plus q; adulteriũ ꝓpꝛie
dictum . Videj · ca · xvij . C. vij
Quarta ↄcluſio· ¶ Pꝛefata omnia
ſe extendũt etiã ad foꝛnicatiõis ſu⸗
ſpitionẽ violentam. vt ſi fuit ſolus
cum ſola. nudus cũ nuda in eodem
lecto iacenſ. loco et hoꝛa ſecretiset
ad hoc commodis
Non poteſt autẽ vxoꝛ foꝛnĩcãſ oi
mitti in ſeptẽ caſibus ꝛimuſſi
ipſe foꝛnicatus ſit · Etiã ſi vir foꝛni-

catus eſt occulte/et ipſa manifeſte/

ſine pctõ eam dimittere non põt/nee
accuſare.Si tñ vterq; foꝛnicatuſ ẽ
tunc iſte qui coꝛrigit habet ius di-
mittendi incoꝛrigibilem vł incoꝛre
um:et econuerſo · Si autẽ vterq;

coꝛrectus eſt tunc pacta nouiſſima

ſeruanda ſunt ĩta ꝙ quĩ pꝛius foꝛni
catus eſt ius ꝑdidit·et recuꝑat alio
poſterius foꝛnicãte · et ſic ſemꝑ alt᷑-

nando/qui poſterius foꝛnicat᷑ perdit
ius qð habebat debitum negãdi et

dimittẽdi · Qui ergo foꝛnicãdo pꝛiꝰ
ius petendi ꝑdiderat recuꝑat ipᷣm
alio poſt foꝛnicante · et ſꝑ vltimo foꝛ
nicans ſuccũbit, ſaltem ante ſenten
tiam eccłe · Vbi autẽ mulier ẽ igna
ra vł oppꝛeſſa excuſat᷑ ·qꝛ adulteriũ
dolum reſpicit · Scðs pꝛ crimen

lenocinij · ſi vir ipſemet eã ꝓſtituit ·

Et idem ſi ipſe ſciuit et nõ ꝓhibuit
cum potuit · Secus ſi indirecte ei oc
eaſionem dediſſet expellẽdo eam/vł
neceſſaria negãdo. niſi vir expellen
do eamhoc intendiſſet et voluiſſet ·
Tertius ſi ꝓbabłr credens poſt lon
gam abſentiã vi moꝛtuũ/ alteri nu
pſerit! niſi ſcienter cognita fuerit a
ſcdo pꝛius q; pᷣmuſ venit. Quar⸗
tus· Si latẽter fuĩit ab extraneo co-⸗
gnita ſub ſpecie viri ſicut excuſant᷑
lya et iacob · CQuintus · Si vi fue
rit oppꝛeſſa ·qð int elligit᷑ de vi abſo
luta · Nam ſi metu vł pᷣcepto parẽ
tum/vł inſtãtia ↄſangneoꝛe/ vł alia
ↄſimili cauſa foꝛnicet᷑ cũ aliquol eti-
am ↄtrabhẽdo cum iſto de facto non
exeuſat᷑ · Iñ ñ excuſaret᷑ micol · de q
vᷣmo regum.ca ·xviij · xxv. Et filia
ptholomei pmi · macha · xj · Et vxoꝛ
ſanſonis · iudicũ · xx. Sextus · Qñ
recõciliat eam ſcienter/ ſponte co-⸗
gnoſcendo. Nam ſi ignoꝛãter aut co
actus p eccleſiã ſecus · Non tñ recõ
ciliat qui nõ ſtatim repellit cum nõ
poſſit autoꝛitate ꝓpꝛia · Et idem ſi
ignoꝛant᷑. ñ tñ tenet᷑ debitũ reddẽ:

ex quo certuſ eſt de iure ſuo· Se⸗
ptimus qñ ſzm legem ſuã in infide-
litate eſt repudiata/et adultata fu-
it poſt repudium alij nubendo⸗
Quando vo vir neceſſario tene
að᷑ expellere adulterã in penã nota
ſzm petꝝ de pa·ꝙ triplex ẽ coꝛrectõ
in adulterio/et alibi · Mꝛima vbox·
et illa ẽ tam mariti qᷓ; vxoꝛis · ſciliz
fraterna coꝛrectio · Vir tñ qui ẽ ca
put habet increpare · vxoꝛ vo obſe⸗
crare · ſzm illud · Nõ deſ mulieri po-
teſtatem anime tue mulier ſi pᷣma-
tum ac · Scda ẽ vberum:et ſolum
eſt viroꝝ· Tertia ẽ eiectio · Mer hoc
ad queſiſonẽ · Si mulier ẽ incoꝛrigi
bilis, et adulteriũ eius ẽ occultum
tunc ſzm pe · de thar · dimitti nõ de⸗
bet p ſcandalum.ne crimen occul-
tum ꝓdere videat᷑· quo ad thox tñ
põt ſeparari · Si autẽ foꝛnicatio eſt
manifeſta/et ipſa nõ penitetſtultuſ
eſt ſi retinet/et crimen lenocinij com
mittit · Vñ tenet᷑ expellere. Qð aũt
incoꝛrigibił debeat expellidicit pe
trus de pa· vlterius) hoc intelligo/
qñ melius coꝛrigit᷑ ꝑ hoc/qᷓ; ꝓ aliud
et ipſe ↄfidit de ſua ↄtinẽtia · Nam
ſi ipſa ꝑ retẽtionẽ coꝛrigit᷑ a tanto/
et ſi nõ a toto, cum ipſa ꝑ eiectionẽ
ſit cũ pluribus et pluries foꝛnicat᷑a!-
magis coꝛrigit eã retinẽdo q; reijci
endo: Uñ p aliud nõ tenet᷑ eijcere
niſi ad coꝛrectionẽ · Similiter ſi ipſe
diffidit ſe poſſe dtinere/etiam ſi ipᷣa
nõ magis ↄtineat retẽta qᷓ; expulſa!
agdbuc ſp ſe non eam põt eã reti
nere· et q̊ magis ẽ ↄſulendũ ·cũ pr
diuoꝛtium videamus frequẽter ad-
vlterã ꝓſtituĩ· et illum qͥ pꝛrius erat
immocẽ ſ per adulterium pollui⸗

„=

Sunt pᷣterea quinq; caſus! in qui

bus vir innocẽ ſnõ tenet᷑ dimittere
adulterã. Pꝛimus eſt qñ occultum
adulteriũ eſt· et tunc nõ tenet᷑/ licet
poſſit · quia ceſſat ratio reſpectu ſeãꝗ

dali · Etiã ſi ẽ coꝛrigibił põt dimittè
licet nõ teneat᷑ · qꝛ nulli facit iniuriã
qͥ vtit᷑ iure ſuo/licet ↄſulenð ſit vt Sg
Scðo etiã ſi publicũ ẽ ꝙ ẽ coꝛrecta
vł ſpeſ de coꝛrectiõe · vt qñ in ſpev-
in re oñdit ſe penitere et tunc nõ te
net᷑ dimittere · ſed põt ſine pctõ reti-
nere · quia licet viro renuntiare ĩuri
ſuo · Tertio qñ incoꝛrigibilẽ animo
põt compeſcè includẽdo. et ſic cohi-
bendo ne exeat · et ꝙ nullus intret
niſi ipſe · Quarto qñ ſaltem plus co
hibet᷑ ꝑ hoc ꝙ retinet᷑ qᷓ; expoſita · qᷓ
eoĩipſo ſe ꝓſtitueret · Quinto qñ ſibi
vir timet de incõtinẽtia·qꝛ nõ tenet᷑
plus vir coꝛrigẽ vxoꝛẽ q; dñs famu
lum. ſed dñs famłm vb ſeruũ excẽr
municatũ nõ tenet᷑ expellere. ſed li
cite põt debĩitũ ſeruitiũ ab eo repe-
tere: et tñ eſt minus debitũ famuli
dñol qᷓ; ab vxoꝛe viro · Sic iĩigit cum
detmento iuris ſui/et ꝑiculo ſuo/ nõ
tenet᷑ expellere/ etiã nõ obſtãte ſcan
dalo phariſeoꝝ · Sed ſciẽtibus adul-
teriũ dicat ꝙ retinet/vt eam a pec-
cato plus cohibeatnõ vt in crimine
foueat. Autoꝛitates g que dicunt ꝙ
nõ licet eã retinere/loquunt᷑ qñ non

põt ſine ſcandalo ſimplicium vbi ex

ignoꝛãtia ꝓcedit· nõ autẽ vbi ex ma
licia · vł qñ ꝑ hoc qð retine⁊᷑ · deteri⸗
oꝛ efficit. vł qñ non pꝛ ſui ꝑiculum
hoc facit · De muliere vero dðᷣmq

qañ vir foꝛnicat⁊᷑ nõ ſic eum tenet᷑ di

mittere vt detm̃ ẽ de viro· qꝛ nõ ha
het ſic eum coꝛrigere facto· Et eſt

“ g ,
Crſinl pgact ino dened

en et deb is ſiñ
Aus ind i ul
mintontinentte,;
An auts /ral imnmnd wvſit
„44
Ninraſium dinite ,al ohabte

unn int eſ aluſoneſßfat ve d
Aluce. Pima Aet noſt fomi
ctoCi: ne ſialis iupuemes
ninonoſithſt tle rime in Ate
to dter dnet de opor ſuo net
tſid ſedane dt panden dnt he;

Driakte⸗ ſat rndnu eo
Pſeuta teſ puerds ondentt gſt
non tenet debiti rec ere ci nieii⸗
copoꝛis ſii⸗multomi tenet cobe

litare. Vñ qñ alqqua videt vire in

unſatwinis debiti no poſſe con

ümrg vrnommi boupielitae⸗
H lemnnni. Et retdiß noͤexcpi
ii nſ ifonicats ſ c vnuſ

nuhind n notti atenius

et quis

übelodepig ſig ebt
d dſicebtes Ar.

titlgzfl ua vbi eſt

—

Ouanwq; ſſten lb
vvr 9 etinec epoſta
gbnert Qunp giſbi
de intotnetig geno tenel
ungs ve q dio famn
dig famlm vl ſerii exee
ni tenct erſelere ſealr
Nbt ſerndin beotee⸗
GRninus dotüfannl
b Nrde o Dr iten
Ndoiuns ii er Polloſion
tpelere eia to hſiteſn
banileoy de⸗ ſiethiball
dicæ ennit tean / ,e⸗
is oiber i o nne
Autmitte le dantq
renwre uin ſe⸗
lanlhimplein e n
eclt lati bierin
fetinet. deten

veriſimile ꝙ qñq; accedẽs ad vxoꝛẽ
tantominus accedit ad foꝛnicariã ·
Vñ omni illo caſu quo licet viro ad
vlterã retinere multomagis ecõuer
ſo/et plus · qꝛ cum ipſa nõ habeat vi
rum coꝛrigere facto/ſed verbo ipſa
nõ tenet᷑ eum dimittere · niſi qñ vel⸗
let eam cognoſcere ſolum innat᷑alit
et tunc quo ad thoꝝ omĩno eum de
bet dimittẽ · vt potius ſe ꝑmittat oc
cidi qᷓ; ſic abuti ʒodomitice · Itẽ Fp
foꝛnicationẽ ſpualem!ſi timet/ne co
habitando ipſam puertat: tunc quo
etiã ad domũ tenet᷑ ipſum dimittẽ ·
Alias ſi nõ timeret de Glius ſuũ pe
tere nõ ꝓhibet maxime ipꝛ pericu
lum incontinentie⸗/
An autẽ pꝛ alia crimina poſſit
diunx alium dimittẽ qᷓ̃ ad cohabitã
dum ! ſunt treſ ↄcluſioneſ p̃fati pe · D

palude · Pꝛima · Licet nõ ſit foꝛni

catio carnal nec ſpũalis ſupueniẽs
mr̃imonio/ſi tñ ſit tale crimẽ in alte
ro ꝙ alter timet de coꝛpoꝛe ſuo/nec
põt ſibi ſecure ałr ꝓuideri:tunc licʒ
dimittẽ · ſicut vxoꝛ in cuiuſ vtẽo vir
pꝑ ſeuitiã treſ pueros occiderat · qꝛ ſi
non tenet᷑ debitũ reddere cũ piculo
coꝛpoꝛis ſui multomĩiꝰ tenet᷑ coha-
bitare · Vñ qñ aliqua videt vixe ſu
um latrocinijs debitũ nõ poſſe coꝛri
gi/ pꝛ qð vxoꝛ omni hoꝛa ꝑiclitat᷑
idem dðm ẽ· Et licet dñs nõ excipi
at niſi cauſã foꝛnicatiõis ſi tñ vnuſ
machinat᷑ in moꝛtẽ alterius,/ vł per
venenũ/vł ꝓꝑ gladiũ nõ tenet᷑ quis
cũ piculo coꝛpis ſui cohabitaẽ. Ar·
eỹ · de reſti · ſpol · SAraſ. quia vbi eſt
tãta ſeuitia viri/q nõ põt ſecure per
cautionẽ vxoꝛi ꝓuideri! nõ ẽ ſibi red
denda · Et patet rõne · qꝛ maioꝛ ẽ in

mr̃imonio obligatio ad reddendum
debitũ! qᷓ; ad cohabitãdũ · ſed nõ te⸗
net᷑ reddere debitũ/vbi ꝓbabiłr ex
redditiõe imminet ſibi piculum moꝛ
bi vł moꝛtiſ.g multomiꝰcum tali pe
riculo tenet᷑ cohabitaẽ · Et genera-
liter vᷣm ẽ ꝙ vbi ↄiunx nõ pot alr ꝓ
uideri de ſecuritate vite/ niſi iugẽ
dimittẽdol nõ tenet᷑ ei debitũ reddẽ
nec cohabita cũ piculo coꝛpoꝛis ſui
Scðda ocluſio · Idem videt᷑ qñ diũx
nõ vult ałr cohabitaẽ niſi ꝑmittat
eũ peccaẽ · et ẽ incoꝛrigibił · et ꝓtra-
hit ipᷣm ad crimẽ · ita qð licet nõ co
gat᷑ peccare tñ ſpꝛ piculnm ſue fra
gilitatis, ne ↄiugal ſocietas ipſum
pꝑtrahat ad pctin teneat iſtud caſti ·
Si oculus tuus dexter ſcãdaliſat te
erue eum · et ꝓijce abſte · qꝛ ſi cũ pi-
culo coꝛpoꝛis nõ tenet᷑ manere mul
tominꝰ cũ ꝑiculo anime · Et ſicut nõ
tenet᷑ pꝛ piculum ĩnfidelitatis: ita
nec pꝛ piculum alioꝛe criminũ, licet
ad nullum poſſit cogi · Immo mini-
mũ pꝑiculum anime p̃ᷣponderat ma-
ximo pꝑiculo coꝛpoꝛiſ· Tertia ↄclu
ſio · Popter alia crimina in quibus
coniunx nõ timet ꝓbabiliter anime
ſue/nec coꝛpoꝛi ſuo nõ debet derelin
quere ↄiugem, etiã ſi ſit incoꝛrigibi
lis:niſi ſit foꝛnicatio carnał pꝛ cuiꝰ
vnicũ actum põt dimitti · aut ſpũaliſ
pꝛopter quam ineoꝛrigibilem poteſt
dimittere L

Quinta parſ pᷣncipał et vltima
huiuſ tractatuſ, tria ↄtinet capła
IDLꝛimũ capłm· ſuꝑ dicẽdis pᷣmo
ſe excuſat · Scdo q̃ ddᷣa ſunt expli
eat · Certio oñdit ꝙ adtus diugał
in quatuoꝛ caſibus ẽ meritoꝛius

vite eterne · Quarto qñ cał actuſ

eſt indr̃nſ. Quinto ꝙ p effrena⸗
tã intẽtionẽ tał actus eſt pctm̃ ·
Sexto ꝙ etiã eſt pcm̃ rõne aboꝛ-
ſus· Septĩo rõne piculi infectiõiſ
ꝓliſ.Octauo ꝙ qñnqʒ ẽ pctiñ rõne
loci ſacri in qᷓ fit · Nono rõne mõt
innat᷑alis · *£– rõne indebite ꝓuo-
cationis ad Gmõi actum, ꝗᷓ tripłr
fieri põt · X] · onñdit ꝙ talł actus ẽ
ptm̃ ſi fiat añ bñdictionem eccłe
ↄſuetã · XZij· ſi ↄ᷑tra votũ etiã ſim-
plex fiat · Ziij·ſi fiat añ ↄſenſum
de pñti etiã poſt ſponſalia · Deci-
moquarto · oñdit in qbus caſibus
actus ↄiugab eſt pctm veniale/

Vnc vltimo de ↄiugatoꝛum
incontinẽtia reſtat tractadũ
Et q;3uis ꝓfeſſum caſtitatis
ſanctimonia, plus de celibatu q; de
veneris vitio deceret diſſerere! ta-
men(qꝛ ſcda ad thimo·iij · ſic de nr̃iſ
tẽpoꝛibus ꝓphauit apłs · In nouiſ-⸗
ſimis diebus inſtabũt tꝑa ꝑiculoſa ·
et erũt homineſ ſeipſos amãteſ.cu-
pĩdi · incõtinẽteſ. voluptatũ amato⸗
res magis q́; dei · hñteſ qͥdem ſpẽm
pietatis · vtutem autẽ eius abnegã-
tes cogoꝛ vbis vti magni illius al-
berti · quibus ſuꝑ uiij · diſt · xxj. dicit ·
Muiuſmõi(inquit) t᷑pes queſtiones/
nunq; tractari deberẽt:niſi illa coge
rent mõſtra/q̃ his tpꝑibus in ↄfeſſioe
audiunt᷑ · eto itaq; a lectoꝛe ne
ſcandaliſat᷑ in ſeqñtibus ſi vltra qᷓ;
placet ſoꝛditieſ pctõꝛe detegã carna
lium ·q certe meditari neq̃unt! nõ pa
tefactis tłibus vulneribus · circa qᷓ
tñ nihil noui dicturꝰ ſum · ſed tm̃ ea
que doctoꝛes magm in ſuiſ manife-

ſte ponunt volumĩnibus
Erit igit᷑ de diugatoꝛ incõtinen-

tia triplex ↄſideratio · Pꝛima de co⸗

iugał actus merito et demerito. Se
cunda de reddendi debito vel inde-
bito · CTertia de tꝑibus in qͥbus oti-
nẽtia indicit᷑ · Quãtum igit᷑ ad pꝛi-
mum notãda ſunt quattuoꝛ. Dislz
qñ actus ↄiugalis ſit meritoꝛus · qñ

nec meritoꝛius nec demeritoꝛius/et

nullum pctm · qñ pctm̃ moꝛtale.⸗ qñ
fit veniale peccatum:
De pmo dðm! ꝙ in quatuoꝛ caſi
bus,/actus ↄiugabł ẽ meritoꝛius vite
eterne · Mꝛimo qñ quis hñſ gratiã
reddit debitũ tpe/loco/et circunſtã-
tijs opoꝛtunis · qꝛ eſt actus iuſtitie.
Scðo qñ petit debitũ cauſa pꝛoł tñ
tꝑe et loco et mõ debito · qð ẽ latrie
Tertio qñ cauſa pᷣſeruãdi comparẽ
a foꝛnicatiõe·qð ẽ caritatiſ.Quarto
ſzm plureſ qñ cauſa vitãde foꝛnica
tionis in ſe· quã ꝓbabiłr credit ałr
nõ vitandã.ita ꝙ voluptas in nullo
mouet eum ſed ſolum amoꝛvitande
foꝛnicatiõis · quã ꝓtunc nõ põt meliꝰ
vitare · vtputa qꝛ neceſſe habet loq;
diu in ſecreto/eęt loco ſuſpecto alteri
mulieri · et exptuſẽ de ea ſepe ſe tẽ-
ptari · ſed qñ ſemel vſus ẽ actu iſto⸗
ad multoſ dieſrefrigeratus ẽ · et tũc
nõ temptat᷑ · NRatio hoꝛe quatuoꝛ di
ctoꝛ eſtqꝛ omĩſ actus vᷣtutis infor
matus caritate eſt meritoꝛus · ſed

buiſmõi eſt actus coniugalis in bis

caſibus.ĩgitur cẽ,
De ſedo qñ actuſ ↄiugał ſit indif᷑
ferens/ita ꝙ nec ſit meritoꝛus nec
demeritoꝛius notat idem pe · de pa
ꝙ H ↄtingit qñ ↄiunx carẽs gratia/
vno de quatuoꝛ modis dictis actum

qun

. mmiſ⸗ dif
Gret d e i knh

erll me
ſgit rdenento

tar amxnn gule vrons/ allt eſt.

ges rone aborſus tpe Neptuſ

penns ſ pbapilr timeret qn co⸗
tacantatee qy auis veln delecka⸗

lcmpidie vie dag Bemp eni
ind pete dedita vdiq maſfere⸗

ten the eyig et anus g enam
buta unet- Llephas eni dd mÿ
gnati norelit⸗ Eeſi pabilrde
boſit tnmerer tpe eptug q m⸗
tix gñcg iyr delectationẽ apitur et
nutena nocimn perfecte co
ipgteteffunat / er nſtiteparn
nnuropninc eſit etn jſ bv
aaſctnortale ſiene
er
ntiae. Irn petñ ee
ndeſni etero n
Phnnecheng im

uin qi quig hil Jati
ebiti tye ſorgetairnnſi⸗

uns. qreſtackig iſtie

Dõ
et no debito. gelitie
rauſ ſenict conparẽ
e qdẽ cantatil. Auarto
qn cauſa vitade fonnica
la Pochilr recſt alr
ita, uptaginmllo
n ſed chumn amorztande
8 na Punc ofitni
htputacr eteſe habet oh
geto etloro iſßeco altei
eterpull iwen hebt⸗
A qibenel ſosati ſp
ſdeeſtefhertuiei
t. Kato lo⸗ ſuh. di
oniſatls lt nſe
treltt nenis 8
adhs cnugaln

ur

½

illum exercetquia omniſactus qui
eſt meritoꝛius hñti gratiã! eſt indif
ferẽs nõ hnti · Non enĩ ẽ meritoꝛiuſ
pꝛ carentiã gratie · Nec demerito⸗
rius:pꝛopter carentiam culpe:cui ſo

lk debetur pena⸗

Quo ad tertiũ videt᷑ copula car-

nab in cõiugio eſſe pctin moꝛtale in
nouem caſibus · quoꝛe pe · de pa · ſex
pnmo ſ declarat · Uñn ſzm eũ et om̃ſ.
pmus ẽ ꝓõp inoꝛdinationẽ intẽtionis

effrenate libidinis ſci liz qñ limiteſ
mr̃imonij excedit/ idem facturuſcũ
quacunqʒ alia, dum tñ eque pulchꝛa
ſed quia habitibuſ nõ meremur,/ſed
actibus hoc eſt,qñ actu ſic cogitat ·
De hoc dicit btus hierony· Nihil ẽ
fedius qᷓ; vxoꝛẽ amare q̃ſi adulterã
Et ſextus pitagoꝛicus · Omĩs ardẽ-
tioꝛ amatoꝛ ꝓpꝛie vxoꝛis adult᷑ eſt
Scðs ẽ rõne aboꝛſus tꝑe ↄceptuſ

vb partus ſi ꝓbabiłr timeret᷑ · qꝛ cõ

tra caritatẽ ẽ ꝙ quis velit delecta-
rileum pnicie vite ꝓlis · Semꝑ enĩ
pctm̃ ẽ petè debitũ vtriq; indifferẽ⸗

ter tpe ↄceptus et partus·qꝛ etiam

bꝛuta ↄtinẽt · Elephas enĩ ad imp̃⸗
gnatã nõ accedit · Ett ſi ꝓbabiłr de
aboꝛſu timeret᷑ tꝑe ↄceptusqꝛ ma-
trix qñnq; pꝛ delectationẽ apitur, et
materia nõdum perfecte coagulata

diſpgit᷑ et effundit᷑/ et inſtãte partu
PS

ne puer oppꝛimat᷑ eſſet pm̃ q̃ſi ho
micidij moꝛtale ſcienter petere vł

regddere · Ałr nõ ẽ pctm̃ reddere· ve

niale vo ẽ petere, maxime mulieri·

q ſzm medicos impꝛegnate magis
appertunt coitum:

LCertius ẽ rõne ꝑiculi infectioniſ

menſtrui tpe mõẽſtruoꝛ · De iſto di⸗
it hugo ꝙ tã vir q; mulier petẽſ de

bitum tꝑe mẽſtruoꝛe! peccat mõałr ·

Sed qui reddit exactus nõ peccat ·
põt tñ denegare ſine pctõ niſi vide-
at exigẽti imminẽ piĩculum foꝛnica-
tionis · Sed dicit albertus ſup illud
ezechiel · xviij · Ad mulierẽ mẽſtrua

tam nõ acceſſeris · Mutamus (inqͥt)

ꝙ accedẽ ad mulierẽ mẽſtruatã que
vxoꝛ eſt nõ eſſe pctm̃ moꝛtale bᷣm ſe
Concoꝛdat pe · de tar·dicens ꝙ tunc

exigere eſt in voluntate ↄiugis: ſed
reddere de nccitate iuris · Mec opi-

nio ſecurioꝛ ẽ et cõmunioꝛ addit al-
bertus · Sed tunc exigẽ ſignũ eſt ar
dentiſſime libidinis· ſi ſcienter hoc
fiat · Et pꝛ hoc inter moꝛtalia ꝓbi⸗
bet᷑ a ꝓpheta · I deo hieronymꝰ ſuꝑ
iſto iſaie ꝙ om̃ſ iuſtitie vr̃e pannus

menſtruate/dicit · Tunc viri abſtiné

debent ab eis · Cunc enĩ ↄcipiuntur
membꝛis damnati/ceci/claudi/ lepꝛo
ſi: vt qꝛ ꝓnteſ nõ erubuer᷑̃t in ↄclaui
eõmiſceri eo e pctĩ patẽter et apte
a cunctis redarguat᷑ in paruuł . hec
alberteſ· Ex qͥbus apparet ꝙ redu-
citur ille tertius ad pꝛimũ· qꝛ dicit
ꝙ eſt ſignum ardẽtiſſime libidimis·
Tamen pe · de pa · in iiij · diſt. xxxij ·
tenendo ꝙ nõ ẽ moꝛtale ſic ↄcludit

epilogãdo · dõm ꝙ pᷣmo nõ ẽ moꝛtale

reddere etiã ſcienter ex pte mulie-
ris · nec p dſeqñs ex parte viri · ex q̊
certioꝛ nõ vult abſtinere · Scdo nõ ẽ
pectm̃ petere ignoꝛãti infirmitatẽ·
Tertio ſciẽs infirmitatẽ, ſed neſci-
ens monſt ſolere generari/(qꝛ non
erat facturus ſi ſciret) non peccat ·
Quarto ſciens nõ generari/ vł ꝓba
biliter credẽſ. vt qꝛ ſterił ẽ vxoꝛ · vł
qꝛ dſueuit tunc nõ ↄcipe·qꝛ viri no-
ſcunt melius ↄditioneſ vxoꝝe et ecõ-
uerſo ꝑ expientiã · Cõſulendũ ẽ ĩgit᷑
mulieri mẽſtruate quia aut ſcit,aut

N

ꝓbabiłr credit viz ſe exoſam habi
tuꝛ tũc ñ tenet᷑ reuelare, ſʒ rodit
ſine pctõ · et ille ſpoꝛ ignoꝛãtiam non
peccat· Aut nõ/ſed credit ꝙ nõ ſp B
dimitteret eã cognoſcè · et tunc etiã
nõ debet dicere · ne eum grauius fa
ceret peccare · et adhuc vterq; excu
ſatur a moꝛtali · et h vxoꝛ põt ppen-
dere ex alijs vicibusqbus rennuẽti

nõ acquieuit · Aut neutꝛer ſed credit

ꝙ adulterabitur/vel peius faciet · et

nec tunc debet dicere ſed reddere-
Aut nibil hoꝛe,/ ſed ꝙ abſtineat cre

dit et tunc ſibi dicat· QSð ſi audienſ

nõ acquieſcat reddẽs nõ peccat · ſed
petẽſ ſic · nõ tñ moꝛtałr · H pe · Eſt tñ
in pꝛedictis caſibus tunc petẽtius
terroꝛ incutiẽdus ꝑ ↄfeſſoꝛem qñ ex
perit᷑ · tum ſp irreuerẽtiã ſacramẽto
illatam · tum etiã ꝓp piculum fetus ·

Etiã ꝓpꝛ auctoꝛitateſ terribileſquaſ

dam ſcript᷑ei ſanctoꝛe ac doctoꝛum/
Quartus ẽ qñ fit in loco ſacro/⸗
alius locus haberi põt moꝛtalr pec
cat · vt dicit guilhel · gloſatoꝛ · ray· et
pe · de pa · Immo ſm eunð tã petenſ
qᷓ; reddenſ tunc/puta in eccła vł ci-
miterio bñdicto · Moc enim ẽ ſacri-
legñ crimẽ · qꝛ recõciliari debent ſᷣm
verioꝛẽ opinionẽ · Si autẽ alius locꝰ
haberi nõ põtltunc nõ eſt moꝛtale,/ſi
exigenſeum planctu ꝙ abſtinere nõ
valet gemit · Tunc etiã ſi aliuſ locꝰ
haberi non põt! tenet᷑ quis reddere
in loco ſacro · qꝛ vt ſctũs thom · dicit.
Licet debitum reddendum ſit omni
tꝑe/a omni hoꝛa!l ſalua tamẽ debita
honeſtate qᷓ in talibus exigit᷑ · qꝛ nẽ
opoꝛtet ꝙ ſtatim in publico debitũ
reddat/
Quintus eſt ſi mutat naturalem
vſum in eum qui eſt ↄtra naturam-

Qsð fit dupłr · Vnomõ dicit pe. de
pa· qñ vas debitum pᷣtermittit ſp
eſt pctm̃ moꝛtale·quia ꝓles ſequi ñ
poteſt · Vñ totałr intẽtio nat᷑e fru-
ſtrat᷑ · Ideo cuidã pꝛegnãti/(quã vir
ↄtinere nõ valẽſa tergo ſodomitice
p pue x cognouit cũ nõ fuiſſet foꝛte
peiuſoccidere pueæ) ↄoſultum fuit ꝙ;
nullomõ ꝑmitteret ſe ſic ↄgnoſci.ſed
pꝛius occidi · aut illum adulterari.ł
iumẽto humiliari · Sed ſi ałr nollet
ↄtinerel doceret eũ commiſcè ſᷣm ſi-
tum longitudinis · et ſic pᷣſeruata eſt
a peccato ſodomitico · et ſpꝛ ncẽitatẽ
excuſata · Sed querið᷑ quid de illo
qui ideo ſemẽ eẽ vaſ mulienis debi
tum fundit! ne habeat plureſ filios,
quos nutrire nõ põt · Ro pet᷑ de pa.
Qð deteſtabilẽ rem facit cum filio
iude · de q̊ geneſz · xxxviij · quẽ deus
ideo occidit · Quid de eo qui ante
completionẽ actuſ ſe retrahit/ne ſe-
men emittat · ne habeat plureſ filioſ
quos nutrire nõ põt · Ro eiuſdẽ · Nõ
videt᷑ moꝛtaliter peccaẽ niſi ex hoc
foꝛte mułr ad ſeminãdũ ꝓuocetur ·

Simbxr ſi ꝓꝛ hoc obmittit cognoſcè

vxoꝛẽ/et ex cõmuni ↄſenſu negat de
bitumlnõ videt᷑ ꝙ etiã peccet veni⸗
aliter · qꝛ licet appetẽ nõ habẽ płes
libẽoſqᷓ; poſſit nutrire · Nec ipſe te-
net᷑ debitũ reddere/nec actũ inchoa
tũ ↄſũmarel ñ vxoꝛe petẽte· caueat
tñ vt neceſſe eſt ne ſe/ vł alium pol
luat · ¶ Sʒ qjrit albert · diſt · xxxiiij ·
de viriſ qui hñt calliditatẽ debilem
hic enim caloꝛ ſufficit mouere mem

bꝛa ad ↄcupiſcentiã · ſed cito euapo

rat,/e debiłr extedit · ſi habeat ergo

iſte vxoꝛẽ vᷣginem/cũ nõ habeat niſi

pꝛimũ impetũ defloꝛaᷣ nõ põt· et tñ
cognoſceret coꝛruptã ſi talem habẽt

par

ri tica
al fiſhie e euſen
NA

riſtumet
2
n . anns a
adone nd vdet

nnet tit eruſi? apcto/ qn diſpo⸗
ſiocepons/ 1l infimita vt apo
ena alt wrtr goſineſ natalem
ſtum ppecit. N dmnor ne ſuffocet

ceatu mni nate muti a enmm

His etſumſiois ciihus idtd noau
Get atede a e ntenon vwi n
peccat moxtalr ex diua pte accedes
dumt̃ vaſalo muliebi alua noeb
tar. nee ſnẽ e ſlenter efuncat
iqſtonẽ eni qua qni vtx vircr
goſceſ vxoꝛẽ ſia mo n ſeto per
ſrnantalr. Rßdz albeg mhil or
ſe narituſci vwor, uato va⸗
.12 .„
Rän inſe mnole ychmn ſz po
1 e gnn Npiſcetie motaliſ⸗
chni ſſftit eimocuſ aue na
Nininad Utarti b Atmi
ins „. Oatähmelus in⸗
igis ſerſit mocnat
ſiaknns bilene

ur o abertolief fli,
dire . potde
ſabii tem falt ain iio
geneß vrviieqe deus
it. Quid de eo quiante
mi auſſeerahit ne ſe⸗
tat ne babest puret lol
nre d r K euſde⸗
Gnalider perrae nſtenſoe
lr ad ſemnnicin poed⸗
irbordbnntht cognoſte
er tomumi dlenſi neget d
o icet eti euet wni

Plrer eti n wboles

voſt tit Aripete

iti rcchmſurali nnchoa

wror petite calleat
roz w oetkt e

tne ſ N alun p⸗
: bert diſt Xynij⸗
zitabert Dt
ſit callcltate debilem

veſufftit nouere nen
enti det⸗ uußn
etẽ kic 1
. ₰ „ 4
anen 1 n had
ſeri it
Hampiiſ dn
er

dekminat
telligaẽ quis ſcʒ ſit modꝰ natalis/ et

in vxoꝛem · quid iſti ẽ facienð. Nam

ſi ꝑ altee coꝛrumpꝑe eã facit fit cau
ſa adulterij· qᷣ nõ licet· Si vo coꝛrũ
pat manulẽ ſpẽ ſ zodomitica· cũ non
ſfiat inſtrumẽto debito · Ro eiuſdem

Vigdet᷑ dom ſalua melioꝛ ſentẽtia
ꝙ per applicationẽ manus via fieri

poſſit · Ad id autẽ qð obici videt᷑

eſſe dðm/ꝙ dẽt applicaẽ manum vt
medicantẽ/vł vt polluentẽ · Manus
enĩ polluẽ ſ applicata inducit molli⸗

tiem vł ſodomiã · ſed manꝰ medicãs

nõ inducit · Sic etiã dicimus in muli
eribus qbus deſcẽdit matrix in os

vulue · MMꝛecipimꝰ en vt digitis re⸗

ponãt ea · et tñ nõ dicimꝰ manus UA⸗
las polluere eas vł coꝛrũpe ſed po-

tius medicari eis · ulle · Aliomõ mu

tat quiſ natalẽ vſum quãtum ad ſi-
tum. et tũc excuſat᷑ a pctõ qñ diſpo
ſitio coꝛpoꝛis, vł infirmitaſ vt apo
ſtema aut vente groſſitieſ/nat᷑alem

ſitum ppediũt · vł timoꝛ ne ſuffocet

partus imp̃gnate multũ · qñ enim in

bis et ſimilibus caſibus, iĩdeo nõ au

— Z–

det accedẽ a pꝑte anterioꝛ vxoꝛẽ ñ

peccat moꝛtałr ex alia ꝑte accedẽs
dum tñ vaſculo muliebꝛi aliaſ nõ ab
vtat᷑. nec ſemẽ eỹ ſcienter effundat
Ad qſtionẽ enĩ qua q̃ri᷑ vtꝑ vir co
gnoſcẽſ vxoꝛẽ ſuã mõ nõ ↄſueto pec
cat moꝛtałr · Rñdʒ alb · ꝙ nihil eoꝛe
q̃ facit marituſ cũ vxoꝛe/ ſzuato va
ſe debito ! ẽ ſzm ſe mõꝛle pctm̃ · ſʒ po
teſt eſſe ſignũ ↄcupiſcẽtie moꝛtaliſ⸗
qñ ſcʒ nõ ſufficit eĩ moduſ quẽ nat᷑a
Vt autẽ E̊ melius in-

qͥſ plus vł minus ab illo nat᷑alui mõ
deuiet! notanð ſzm · alb · ꝙ debitus
moduſquẽ nã docet ẽ! vt mulier ia
ceat in doꝛſo: vir autẽ vẽtre incũbat

eiet ſic et᷑ faciłr ↄcipiuũt mulièſ. niſi

ꝑ acẽnſ impediat᷑ · Minoꝛ aũt deuia

tio ab uillo laterał ↄcubitꝰ· maioꝛ

ſedentiũ· adhuc maioꝛ ſtatiuũ. 1 ho
rũ mayximuſ qͥ ẽ retroꝛſum/mõ iumẽ
tox · Et ideo quidã hũc vltimũ dixe

rũt eſſe pm̃ mõꝛle · qd tñ mibi non
placet· H alb· Satis his ↄcoꝛdaẽ vi

deẽ thom . in ſcripto ĩn q̃ſtiõibus lr̃a-

lubus · Aliũ moð peſſimũ ↄcũbẽdi tã

git pe · de pa · ↄcludẽſ· ſi ſcʒ tanta ſit
inna᷑alitaſ ꝙ ñ poſſit ſequi ꝓles ex
nata facti/ ſiue quia abutit᷑ vaſculo
muliebꝛi/ ſiue qꝛ nubit in feminam
ſzm ſitum ſe ſupponendo/ vt demon
ſucubus! mõꝛle ẽ · Alias aũt ſi in lo

co debito ſciẽter, vłquõcunq; ſe agt

alr innat᷑ałrſi facit hoc ĩin caſu vbi
na⁊᷑ałr nõ peccaẽt/puta p bonũ ꝓł
vel fidei, et neceſſitas infirmitatis
alterius vł imp̃gnatio R̊ reqͥrit/nee
patit᷑ ꝙ ałr faciat excuſat᷑· Sed in
caſu vbi alias eſſet veniale/et ncci-
taſ pati᷑ modum innãalem nõ videt
mõꝛle · ſʒ ẽ Suius venialelqñ ab iſta
innalitate ſe ñ temꝑat ad tꝑſ·qꝛ ſe
cus/ſi eſſet impedimẽtũ ꝑpetuũ· Si
aũt pꝛ voluptatẽ ſine nccẽtate mu-
tat moð nãlem, liczʒ nõ quo ad vas:
mõꝛle ẽ · qꝛ non ẽ vxoꝛ eius niſi q̊ ad
actus naleſ. Alr abutit᷑ ſacmẽto cõ-
augij ſicut qͥ puertẽt vſum et ritũ al
teriuſ ſaẽmenti ſcient᷑ eſſet trãſgreſ
ſio p̃cepti/nõ ſolum in eſſentialibuſ
ſed etiam in accidentalibus
Sextus ẽ qñ ↄĩunx voluptatẽ p̃ᷣ
uenit · ¶ ꝓuocat eã manibus/vł con
fricatiõe/vł callidis vtẽdo vł incẽſi
uis vt poſſit plurieſ cũ vxoꝛe coire ·
Sed notanð ẽ dicit pe · de pa: ꝙ iſtð
põt fieri tripłr · Pꝛimo ſine omĩ pec
cato · puta ſi q̃ſ cã ꝓlis generãde vł

foꝛnicatiõiſ in vxoꝛe/vł in ſe vitãde
aut debiti reddẽdi cũ alias ſit impo
tẽſ ſe ꝓuocat eſu vł potu calefacti-
uoꝛe/aut oſcuł/ã amplexibꝰqͥbus et
aĩalia ſe ꝓuocãtvt vrſi et columbi/
vł aliqͥbuſ alijſ tactibꝰ/in qͥbus nõ qᷓ
rit pꝛ ſe delectationẽ/ ſed ſolum ad
actũ illũ p̃paratoꝛia nõ videt᷑ pctiñ
qꝛ licʒ iuuaẽ naturã coꝛpalẽ ad obe-
dienð recte rõni· Scdo mõ vt ſit po
tẽſ cognoſcẽ vxoꝛẽ Ip delectationẽ
quã tñ nollet cũ alia exꝑiri · tñ li
cet peccet pᷣueniẽdo tẽptationẽ nõ
tñ moꝛtałr · qꝛ nõ qrit in hac ꝓuoca
tione delectari, ſʒ ſolũ in actu ↄiuga
li. Vñ videt᷑ idem ſpẽ/incitatio⸗ qdðᷣ
actus · Tertio qñ in talibꝰ pᷣparato-
rijs ꝓp ſe delectat᷑. vt ſi ↄfricatioibꝰ
impudicis mẽbꝛa attrectãdo ſequat
pollutio nõ ẽ dubiũ qn omĩſ polluto
exoꝛdinaria pctĩ mõꝛle ẽ/q vigilan
do ꝓcurat᷑ · Sʒ in pᷣmo videt᷑ etiã/q;
ſi tactibus innãlibuſ ſe ꝓuocet, quĩ
ałr nõ põt dũ tñ nõ faciat ̊ ſp volu
ptatẽ/qꝛ ncc̃itaſ excuſat non peccat
etiã veniałr · ſicut nec is qui cã ꝓliſ
vł reddẽdi debiti cognoſcit innãlit
qñ ałr nõ põt/dũ tñ nõ pᷣmittat vas
debitũ · Nã ſi ipſa habeat moꝛbũ in
illo mẽbꝛo/ſic ꝙ nõ poſſit ibi ↄgnoſci
nõ ſp ̊ põt alibi cognoſci · ſed cogno
ſcẽ innaliter/ qñ ałr nõ põt ſp volu-
ptatẽ nõ ẽ mõꝛle/dum tñ vaſ nõ ob-
mittat᷑ ſed ẽ Suius veniale · Sic eẽ
hic·qꝛ ſenex vł frigidus ẽ nõ põt co
ire niſi ſe ꝓuocet tali mõ·qᷓ;uis vo-
luptatẽ qᷓrat · qꝛ tñ nõ facẽᷣt cũ extra
nea, Suius quidẽ peccat p̃ueniẽdo:
ſed nõ moꝛtałr · Si enĩ oſcula et am
plexus ſolũ dicunt᷑ mõꝛlia in ſolutig
qꝛ ipſe actus ẽ mõꝛlis?!g& in ↄiugatiſ
in ꝗbus actus ñ eſſet mõꝛlis,/nec in-

citatio ad ip̃ᷣm ẽ mõꝛlis.Rᷣ pe. Dicũt
etiã quidam magni ꝙ vxoꝛ tenet᷑ ſe
exhibere viro ſuo ad oſcula dſueta
ſi exigit · et ꝙ nec veniałr peccat/ vi

rum et᷑ nõ petentẽ amplexãdo, et oſ

culãdo debito mõ/bona intẽtione. vt
ſcʒ ab ira ł ab alio peccato reuocet.
his videt᷑ textus ſcript᷑e coõcoꝛdare
aſilio ſalomoniſ ꝓv· v. dñtis. Letare
eũ muliere adoleſcẽtie tue · cerua ca
riſſima et gtiſſimus hinnul⸗. vbera
eius inebꝛiẽt te omni tpe et in oꝛe
illius delectaẽ iugiter · Quare ſedu
ceris fili mi ab aliena/et foueris in
ſinu alterius · Que omĩa tã ſzm glo
ſam int᷑linialẽ/qᷓ; ſm nicolaũ de lyra
ſic exponũt vt ſᷣm latinos dockoꝛeſ.
Septimuſ.ẽ de eo qͥ añ bñdictio-
nẽ nuptialẽ! pꝰↄſenſum tñ de pñti,
ↄgnoſcit vxoꝛẽ · Cat enĩ vt guil. ſup
ray dicit/peccat moꝛtałrſi prefata
abſq; diſpẽſatiõe eccłe, et ſine iuſta
cã facit:in illis locis vbi ↄſuetum ẽ
bñdictionẽ nuptialẽ adhiberi · Jm
dico ſi obmittant᷑ alie ↄſuete ſollen⸗
nitateſ.de iſtiſ vide m · ca · xiij · Gviij
Ockauus ẽ ſp voti ſimplicis obli
gationẽ · Nã iſte qͥ añ mr̃imoniũ vo

uit pꝑpetuã caſtitatẽ dtrahẽdo mat᷑

moniũ cũ ea ꝑſona ꝗᷓ debitũ vult ha
bere/frãgit votũ · nec poſtea vnqᷓ; pt
exigẽ debitũ · licet reddẽ poſſit poſt
ↄſummatũ mr̃imoniũ. Nondũ tñ cõ
ſummato mr̃imonio! monaſteriũ in-

trare debẽt ſi poſſz · ſm thom . in jjli

betis · Item ſi duo ↄiugeſ in domo
emiſerint votũ ppetue ↄtinentie/et
alter eoꝝe velit frãgere dicit de eis
alber · ſup iiij · diſt. xxvij · Ego plane
ↄcedo ꝙ poſtvotũ et̃ ſimplex ppetue
ↄtinẽtie młyr peccat moꝛtałr recipiẽ
do maritũ/nec tenet᷑ debitũ reddè·

——

= 8 — =

ſint ignare inni 1terlæ

— —

ſone aut

ilhee olietuciſ tb ſi ipetn möte

ti ſnt igure ./ ce pan möie

tnunie nlocs il voi ecke pbibiio

Gmuiter ſeruck Lñithor dieit ſim.

trſpenſi eriſen apdho ſicreces
fſpiſum valle hummaè minmomum
AAnititei n diaigna erßla appa
titfrawddſcſiſuntmiti diſtani
ditoiſ quantiad nooitatt v
iti ad fomma andſigiün eet
Dequato pſcſpal an ſez aaus
nilgal ſtpctiñ veniale vidonaſi e
de ſrtteterd eſen w
lptaſqnit oter pclickoſcaſis ſzin

Haſenſiun t de it,
Calenivt gii ſip
t motalr ſiprefata
de eerle et ſine iſta
S locs or ofnetum?
upali adhiben⸗ Jöen
want dae Mete Aen
lalvge ,CaNiſ i,
Gi owa ſinpteg n
Uiſte zañ mñinonii w
caſhtzt; orabicnm
a pbn bt nlr 1
votie r ſten mMij pt
leet ai t poſtt oſt
ninonii Nondi tñc
monio/ toraſteritin⸗
poſßn tom inſt
nſiduo zugel indomo

eet
1 wetue wunende,
d he ot de es

BGatis ↄcoꝛdat ray et Innocentius ·

Itẽ pe · de tar · in qſtione quã tangit

diſt. xxxij· vt c fouere ↄtinẽtiã ſine
licẽtia diugis ſit pctin mõꝛle · Ro. q

aut fert᷑ intẽtio detminate ad non

reddenðò/nec exigenò debitũ · tunc
ſciẽti ius ẽ pctm̃ mõile ſi fiat ex ðᷣli
beratiõe · Aut in comuni tunc nõ ẽ
ptm̃ mõile · q; ſaluari põt in eo qð ẽ

licitum ſcʒ in non exigendo/

Nonuſ ẽ de copula carnali clãde

ſtna pꝰ ſponſalia de fuẽᷣo · De qᷓ dieit

pe · de · tar · ꝙ Hmõi copulal aut fit af
fedu foꝛnicario · tũc ẽ mõle ptm̃

nec facit m mr̃imoniũ ſed tm̃ pꝛe

ſumptũ · Aut affectu maritali · et tũc
pſone,aut ſunt ignare iuriſ a eccła
ſitice ↄſuetudiſ.tẽ nõ ẽ pctm̃ mõꝛle
aut ñ ſunt ignare· tẽ ẽ pctm̃ mõꝛle
maxie in locis ilł vbi eccłe ꝓhibito
cõmuniter ſeruat᷑ · Cñ tho · dieit ſim

płr ſponſã excuſari a pctõ ſi credẽs

ſpõſum velle ↄſummaẽ mrimonium

admittit eũ · n aliq̃ ſigna expᷣſſa appa

reãt fraudiſ.ſiẽ ſi ſunt multũ diſtãtiſ

ditiõiſ/vł quantũ ad nobilitatẽ/ vł
Intũ ad foꝛtunã/ł aliò ſignũ appat
De quarto pᷣncipali/qñ ſeʒ actus
ↄiugał ſit pctm̃ voniale vidondũ ẽ·
De q̊ᷓ dicit pe · de pa · ꝙ añcunqʒ vo⸗

luptaſ qrit pᷣter p̃dictoſ caſus/ſcʒ in
Abus ẽ mòꝛle tũc ſp eſt veniale · In
ſpãli aũt nõt ſex caſus in qͥbus actꝰ
iugabl ẽ veniał tm̃ · Pꝛimꝰ qncun
qʒ pᷣcedit aliqᷓ deoꝛdinatio rõniſ.ſʒ ñ
tata ſiẽ in pdictis caſibuſ. puta petẽ
tpꝑe ſacro ſi aſpectuſ ſit ad delectatio
nłæ,/Fuis ẽ culpa·ſi ad lubꝛicũ vel in-

firmitatẽ ſuã cuius ẽ ſibi ↄſcius vł

ſcia/vomiale · Scᷣs petẽ cã delecta
tioiſ infra limiteſ ſp ẽ veniale · ſicut
comedẽ ſg voluptatẽ · Qð enim eſt

cibus ad ſalutẽ huius hominis hoc
coĩtus ad ſalutẽ generiſ humani · vt
aug · dicit · et ẽ in iiij · diſt · xxxiij · in
lr̃a·ca.j: Tertiꝰ petẽ cã foꝛnicatiõiſ
vitãde in ſe/ſic ſcʒ ꝙ cognoſcit vxo
rẽ cã vitãde ĩn ſe foꝛnicatiõis?q;uiſ
poſſit alłr vitaẽ · ſʒ magiſ vult iſtomõ
delectabili vitare!qᷓ; aliomõ nõ dele
cabili vł penali·puta domãdo car-
nẽ · vł fugiẽdo alioꝛe ↄſoꝛtia· vł non
loqñdo ſolus cũ ſola · Si g poſſit fa-
ciłr vitare/ſʒ magiſ vult cũ volupᷣte
qᷓ; ſine ipſatũc peccat veniałr · q pᷣ
fert voluptatẽ carniſ abſoꝛbentẽ rõ
nemei qð ſzuat vſum rõniſ/et eqᷓ at
tingit ad finẽ · ſiẽ ſi hõ ſitienſ/põt eqᷓ
ſatiſfacẽ vł ſuccurrẽ ncc̃itati nature
bibẽſ vinũ limphatũ. minꝰ delecta-
bile ñ ledẽſ caput a eligit extinguè᷑
ſitim cũ foꝛti vino qð ẽ magis dele⸗
ctabile/qð inebꝛiat eũ vł in toto vł
in ꝑtepeccat · ñ tñ rõne finiſ/ſʒ rõne
medij incõpetẽtiſ. Et q;uis ſic petẽ
debitũ cã foꝛnicatõiſ vitãde in ſe/vt
detm̃ ẽ ſit veniale! nõ tñ ↄtrahẽ hac

intẽtiõe ẽ veniale; Et dir̃t iſte tertiꝰ

modus multũ a q̃rto q̃ ẽ meritoꝛius
ſupᷣ tactus · G iij · Quartus ẽ qñ cau
ſa infirmitatiſ vitãde · q;uiſ.n · vtrun
qʒ ſeoꝛſum liceat appetẽ! nõ tñ vnũ
ꝓyꝛ altex· qꝛ iſta cauda ñ ẽ ĩſtius vi
tuli.· MRõʒ dicti aſſignat er̃ thom · in
iiij · qꝛ talis q̃rit ſanitatẽ ꝓꝑ id qð ad
Eꝑ nõ eſt oꝛdinatũ · ſiẽ qui ꝑ ſaẽmentũ
babtiſmi tm̃ ſalutẽ coꝛꝑalem querit
Qntus ðẽ ſi qñ incepit petẽ ł reddẽ
bona intẽtiõel poſtea mutet intẽtio-
nẽ ita ſeʒ ꝙ nunc vellet iſtã libidinẽ
ᷣᷣ ſe · Sextꝰẽ qñcunqʒ aliud intẽdit
q; ad qð oꝛdinat᷑ ↄiugiũ/vł ad ꝓlem
Ereddenðõ debitũ · pe · de pa · Pkeſ
alioſ caſus hẽſ õ· int᷑ ↄditiõeſ põtaſ

Ca · ij.· G qnte ꝑtis · ¶ Dꝛimo oñdit

ꝙ diunx tenet᷑ reddẽ debitum ſuo cõ
iugi petẽti · Scdo oñndit ſi ↄiugi leꝓ
ſo ſanus ↄiunx teneã reddè debitũ ·
Tertio ꝙ vnꝰ ↄiugu nõ tenet᷑ alteri

debitũ reddẽ in det᷑mentũ ſue ſani/
tatis · Quarto oñdit ꝙ vnuſ cõiunx

ab ̊ excuſat᷑ ſp impotentiã q̃ tñ ex
culpa ſua nõ accidit · Qnto ondit qñ
ꝓᷣ̃p foꝛnicationẽ aut carnalẽ/ã ſpũa-
lem,s ã innalem iunx excuſat᷑ ab H̊
actu reddẽd debitum · Sexto oñdit
idem pꝛopter votum caſtitatis/ et
pꝛopter locum ſacrum

Vnc de ſcõo pncipali viðᷣlʒ
de reddẽdo debito ↄiugali,

vł de ñ reddẽdo · Mꝛo cuiuſ

intellectu ſʒm thomã · pet de pa · et
cõmunit᷑ om̃ſtheologos/tenenð ẽ ꝓ
regła“ ꝙ; ↄiugi debitũ petẽti/et tꝑe

debito/etiã tpe ſacrol reddenð ẽ ſiue
petat exp̃ᷣſſe, ſiue interpᷣtatiue · quia
nõ refert quõ quiſ voluntatẽ ſuã ex

pᷣmat,/vbiſ/an factis · et maxime in-

ferioꝛi vaſculo in ̊ cõpatienð eſt· qꝛ

verecũdius ẽ mulieri petẽᷣ. Item q̊ᷓ

cunq; intẽtiõe ſiue cã ſobol ꝓxrean-
de/ſiue foꝛnicatiõis vitãde,/ ſiue etiã
libidinis ſatiãde/ſiue voluptatiſha

bende · Nec h̊ ẽ reddẽ gladiũ furio
ſo · qj magis ne incidãt in dãnabiles
coꝛruptelaſ.ſiẽ in theotonia vxoꝛ mi
litis negãtis in vigilia paſce debitũ
(qꝛ ↄtinuerat tota q̃drageſima)fr̃eʒ
eiuſ impetijt · et negantẽ iugulauit·
Et reuerſa ad vixe dixit · Gᷓ tu feciſti
qꝛ facẽ coegiſti · Alia at̃᷑ ſuppoſiit ſe
iumẽto · Vñ vij · eth · ea · iij · vcupiſcẽ
tie veneroꝛe qbuſdã inſaniaſ faciũt

qñ ẽ mõꝛle · vbĩ ſepe ẽ veniale · c. iůjʒ

niſi diſuadẽdo ceſſare faciat ab ꝑxa
ctione alter ↄĩugũ ·qð tñ nõ cũ mul-
ta inſtãtia facienð ẽ·n añ duos men
ſeſet mrimoniũ ↄſummatũ violʒ qũ
licet intrare monaſteriũ. Rõ autem
detõxe duplex ẽ · Pꝛima ·.qꝛ ſiẽ ſzuus

ẽ ĩ pt̃ate dñiſic vnꝰ diugũ in pꝛate

alteriuſ qᷓ̃ ad redditionẽ debiti · quia
vir ñ habet ptᷣatẽ coꝛpoꝛiſ ſui/ſʒ mu
lier · vt dicit᷑ · · choꝛ · vij · Sed ſeruus
tenet᷑ ex nccẽitate p̃cepti/dño ſuo r8
dere debitũ ſʒuitutis · & vnuſ diugũ

tenet᷑ ex ncẽitate pᷣ̃cepi/ alteri red-
dere debitũ · Scda rõ ·ſicut ẽ dtra iu

ſtitiã alienũ accipe inuito dñol ita ẽ

ↄtra iuſtitiã alienũ petẽti nõ redde,

ñ dtra h̊ legitima exceptio haberet
ſed pmum ẽ pctm̃ mõꝛle/S et ſcm.
ſed coꝛpus vnius ↄiugũ ẽ reſ alteri
us quantũ ad actũ mrimonij/ſʒm il-
lud choꝛ ·vij · vir nõ habet ptᷣatẽ coꝛ

poꝛis ſui ſʒ mulier/niſi habeat legi-

timã cauſam negãdi · Ex qbus patʒ
q;magnũ pcti incurrũt mugeſ ſibi
mutuo in debito inobediẽteſ. Nam

rapinã faciũt · et inſuꝑ alteri occaſio
nẽ adulterij tribuunt · Idcirco cla-

mat vbi · S · apls · Nolite fraudari in
uicẽ · Sed qꝛ nõ ſy opoꝛtet obedire

ſubiungit exceptionẽ, ñ foꝛte ex cõ⸗

ſenſu ad tꝑs vt vacetis oroni·et ite

rũ reuertiminiĩ in idip̃m · ne tẽptet
voſ ſathanaſ/p incõtinẽtiã veſtra⸗

Sunt autẽ ſex caſus in qͥbus a p
cepto reddendi debiti quiſ excuſat᷑·
Pꝛimus ẽ lepꝛa de q̊ dicit tho · li
ecet teneat᷑ ſanus lepꝛoſo diugi red
dere debitũ ! nõ tñ tenet᷑ ei cohabita
re ·qꝛ non ĩta cito inficit᷑ ex coituſiẽ
ex cohabitatiõe. Rõ autẽ q̃re tenet᷑

reddẽ ẽ. qꝛ ẽ melius nato ſi cõcipit᷑/

etiã lepꝛoſus/oſſe!.qᷓ; non eſſe· nec le-

giſheniinarte ſua ſpiezeſt eu⸗
roii. Dicit aute necic q vi
areditiad milere epvoſam im
piret pbapr Fieli infechii mul

Oraetignikndſt gnoſcaann

iro ſepoſo⸗ Ouncd tndebſt nd
videi dudi ch mre mfena r
bma ſyene lepne ſezleonimna in qua
tantaé infecho gpteſ coponiſ fnr
ſtanm ridit no videt g minen
ſinfete teneat vir debti regd⸗
recgeco vix poſßz euade pieui⸗

5

Irds caſi ede pieuo phone q

ſiert quirecge /niſ ſalua ſtẽ

iuſlbiehi⸗ſrut naea

tlaimminet aute D
Apolum. U

1

— — — —

Seao

dtoſelt ddain

gpe inito io zi

kenũ petit n ic
nm exepto aberef
nle Fetſin
is gu ẽ teſ aten
Qimñinoniſhni⸗
noͤbabet piatẽ cor
ler niſhabeat leg⸗
ch. Triboͤſat
Nincumit Iugelſ
omodeciede KNan
vet inſup dtenoccſi
Lribuunt. Jaarro
Gls⸗ Paltefallenin
Eno popottt beiſn⸗
reynmni iſtterc⸗
t wweng im et ite
nin n netitet
z irit ini deſta

pꝛoſus ꝓhibetur vti iure ſuo q;uis

xime ſi timeat᷑ ſibi piculũ ſpuale · pu

ta incidẽ in adulteriũ· qꝛ lepꝛoſi pr
interioꝛẽ caloꝛẽ! dicunt᷑ multũ appe
tere actũ illũ· Debẽt autẽ ſzm com
munẽ opinionẽ et alanum! ꝓpe do-

mũ lepꝛoſe iugis manere · Non rñ
tenet᷑ ſanuſ vt pe · de pa · dicit reddẽ
debitũ! ſi ex ̊ ſibi immineat piculũ

moꝛtis vłl infirmitatiſ· Vñ dicit · te

nenð ẽ ꝙ; nec reddẽ nec cohabita?

tene?᷑! niſi ſuppoſito ꝙ ex cohabita-
tione vł redditiõe debiti ñ immine

at ſano pĩculũ infectiõis· qᷓͥ ſuppõito
loquunt᷑ iuraex · de ꝛugio lepꝛoſo

ca·ij.· UVt autẽ ex redditiõe debiti

immineat piculũ infectiõis qᷓrendũ

eſſet a medicis · et credenð eiſ. Inꝰ

quiſq; enĩ in arte ſua ſapiẽs eſt · ecã ·
xxxviij · ¶ Dicũt autẽ medici ꝙ vi-
ro accedẽti ad mulierẽ lepꝛoſam im
minet ꝓbabłr piculũ infectiõiſ mul

tomagis!qᷓ; mulieri ſi cognoſcatur a

viro lepꝛoſo · Quicqͥd tñ de ̊ ſit!nõ
videt᷑ dubiũ/œ qñ młr ẽ infecta vl-
tima ſpecie lepꝛe ſeʒ leonina/ in qua
tanta ẽ infectio ꝙ ꝑteſ coꝛpoꝛiſ fru-
ſtatim decidũt nõ videt᷑ ꝙ mulieri

ſic infecte teneat᷑ vir debitũ reddẽè

q; reddẽdo vix poſſʒ euadè piculũ⸗
Scð&ðs caſus ẽ de piculo ꝑſone · q

nõ tenet᷑ quiſ reddẽ niſi ſalua ↄſiſtẽ

tia ſubiecti · ſicut nata ᷣmo retinet

nut᷑tiue augmẽtatiue potẽtijſ gr̃a

ſubiecti/ q; miniſter generatiue gra

ſpeciei· imminet autẽ ex multo coi
tu pꝑiculum · Vñ ph̊s de lon· bꝛe ·

vite · ca · vl · dicit! ꝙq ſperma amplius
emiſſum deſiccat· et ſeneſcunt tales
cito · pꝛ qdð mulus longioꝛis vite eſt
equo et aſino ex q̃bus genitus eſt:

malũ ex ̊ alteri ꝓueniat tꝑale · ma

femelle maſculis ſi coitiui ſint ma
ſculi · p qð etiã paſſereſ maſculi bꝛe
uioꝛis vite ſunt femelł · Si autẽ in-
Ffirmus ſit vł vulnerattus/et coitus
mõꝛł ſibi eſſe poſſʒ tũc nec reddẽ te-
net᷑ · Et ex iſto pᷣncipio dicũt aliqui
ꝓbabłr! ꝙ ſi vir fur ẽ incoꝛrigibił
Ipᷣ qð vxoꝛ quotidie ꝑiclitat᷑ cum eo
ad moꝛtẽ erga ĩuſtitiã!ꝙ põt fugere
et eũ relinquè · ne moꝛiat᷑ cũ eo · ſicut
et de naufragio communi liceret ei
ſoli euadẽ/ſi poſſʒ · nec teneret᷑ cũ eo
ſponte mergi · Hpe · de pa · Vnð etiã
hugo ſuꝑ iiijnotat· ſi mulier ꝓba-
błr timet dep̃hendi cũ viro ſuo fu-
re/qui ẽ in nemoꝛe: et nõ audet ve
nire ad eum: vł ſi timet ꝓbabłr ꝗ;
vir cõpellat eã ad eundum ſecum in
furto faciẽdo nõ tenet᷑ ire ad eũ vt
ſoluat ei debitũ · vt hẽs in qrta ꝑte
ca iij · · vij⸗
Teoertius caſus eſt de impotẽtia ·
pꝛ quã aliqͥſ excuſat᷑ · qꝛ impoſſibili
um ſzm ĩura nõ ẽ aliq̃ obligatio/ſiue
ſit pꝛ actũ pᷣcedẽtem qð tñ in mu-
liere locũ nõ habet vł raro/ ſiue pyr
aliã cauſam · ita tñ ꝙ ſi ſpꝛ culpã ſu-
am peccauit/ reddẽdo ſe impotentẽ
afflictione indiſcreta/ vł penitẽtia:
imputat᷑ ſibi ſi pꝛ Gmõi, alius inci-
dit in damnabilẽ coꝛruptelã· Vnde
nec viro iniungẽda ẽ tã gᷓuis peni-
tẽtia!l ꝙ ſit impotẽſreddẽ debitum
vxoi iuuẽcule feruẽti · puta ieiunia
et vigilie · qᷓ̃ deſiccãt ſperma · Nec e
cõuerſo ↄſulenð ẽ vxoꝛi facere tam
graueſpenitẽtias vt reddat᷑ defoꝛ
mis viro ſuo/vl ꝙ ſit in maciem vł
pniciem ſue pꝛoł, vł impedimẽtum
ↄceptus · Nec etiã tenet᷑ vir vti cal
lidis vt ſit potens · ſed ſufficit ꝙ ſe ñ
faciat impotentem/

Quartus caſus eſt ratio foꝛnica
tiouĩis ·qꝛ vt ray ·et guil · dicũt · foꝛnĩ
cãs commiſſo adulterio amittit ipſo
iure ius petẽdi debitũ· licet nõ ſta-
tim ꝑdat ſp tał iuſquo alter tenet᷑
ſibi reddè qñ viðlʒ foꝛnicatio ẽ occł
ta et ꝓbari nõ põt · Si enĩ foꝛnicat̃o
eſſet notoꝛa! tunc nec reddẽ nec ex
igere debet debitũ ille qui innocenſ
eſt · niſi reus penitentiã velit agere
et niſi in caſibus certis q̃ſ ponũt do-
ctoꝛeſ/in qbus foꝛnicatio vł adulte-
rium nõ diuoꝛtiat ↄiugeſ. de ray ·
et glõ · Vide de H̊ g̊ · ca · xv · pꝑ totum
Immo dicũt qͥdam magni et multi
ꝓꝙ ſi ꝓcerto vxoꝛ ſcit ꝙ marituſ eiuſ
foꝛnicatus vł adulteratus ẽ,/ et ha-
bet teſteſ qbus HG̊ ꝓbare põtnõ te⸗
net᷑ ei reddẽ debitũ/etiã ſi nõ eſt ab
eo ſpꝛ foꝛnicationẽ ꝑ ſentẽtiã ſepa-
rata/ſi ipſa vult ↄtinere · Idem di⸗
cunt ꝙ ſi mulieri firmit᷑ dictet ↄſciẽ
tia ꝙ maritus eius coget eã ad moꝛ
tale/ſi venerit ad eũ in lectũ vł ali-
bi ñ tenet᷑ venire ad eũ ꝓ reddẽdo
qᷓ;diu ſibi ̊ dictet ↄſcĩa ñ erronea·
Notat pꝛeterea pe · de pa · diſt · xv. ꝗ;
triplex foꝛnicatio int᷑ ↄiuges poteſt
inſurgere · ſcʒ carnał. ſpuũalis· et in-
nat᷑alis· De carnali quõ ſꝛ eã qͥſpẽ
dimittẽ alium dctm̃ ẽ · De ſpũali pu
ta qñ quis incidit in hereſim, iudæ-
iſmuũ/vł idolatriã,/aut paganiſmum/
idem dm ẽ ſicut de foꝛnicatiõe car
nali dctm̃ ẽ· niſi ꝙ ſpꝛ vnieã fomica
tionẽ carnalẽ qͥſ põt talem dimittẽ.
ſed yꝛ ſpũalem nõ ſic/ſi ſe velit coꝛ
rigere. De innãli foꝛnicatione idem
dðm ẽ qð de carnali ·qᷓ innaliſ extẽ
ditur ad vitiũ ſodomiticũ/et ad pol
lutionẽ exoꝛdinariã cũ alio vł cum
alia cõmiſſam · De omĩ pctõ ↄtra na

non legitimus vſus intelligi debet.
Vñ qꝛ mechia cã ẽ diuoꝛtij ſuffici⸗
ens/et g&uioꝛ ſit mechia in omĩ
cato ↄtra naturã qᷓ; in adulteri

pꝛĩie dictol ideo ſi alter agat in mem

bꝛo cũ altero innãli/vł poſterioꝛi vkr

polluit ſe ꝓpꝛijſ manibus· idem eſi
effectuſ ſicut de ſimplici mechia ECt
fundan⁊᷑ illa in vbo chꝛiſti q ob cau
ſam foꝛnicatiõis? vxoꝛẽ dimittẽ poſ⸗
ſe determinauit;

Quintus caſus ẽ rẽne voti · vt ſi

de licẽtia alterius iugis facit votũ
de caſtitate ãamodo ſeruãda.ſimplex
inq; vt ſollenne votũ · qꝛ extũc pdit

ius petẽdi·nec reddere teneẽ᷑· vt.qᷓ.

ꝑte ĩiij · ca · i · Cij · ¶ Sextus eſt ra
tione loci ꝓvt Sg̊· pte v· ca. ·C. viij⸗

Ca · iij · huiuſ quinte ptiſ. Pimo
oñdit ꝙ tꝑe ſacro nõ licet petẽ debi
tum · Scðdo ꝙ etiã nõ licet poſt conce
ptum · Et pꝛope partum. Tertio

etiã hoc non licet tpe purgationis

Quarto ꝙ nec tpe mẽſtruoꝝ· Qnto
oſtendit qbus tpibus interdicta eſt
nuptiae celebꝛatio· Et ſic terminat᷑
materia pꝛeſentis tractatus

E tertio pꝛincipali/vidlz de
ctꝑibus in qbus ↄtinẽtia cõo-

iugibus etiã indicit᷑ notan-
dum ꝙ ad hoc ſunt quĩnq; tꝑa· Pꝛi
mum tꝑe ſaero nõ licet petẽ debitũ.

puta tꝑibus ꝓceſſionũ iieiunioꝛe/ et

feſtox · Vñ exo · xjx · nõ appꝛopinque
tis vxoꝛibus veſtris · Dicit tñ pe · de
Pa· ꝙ nõ ẽ pctĩ moꝛtale/ſʒ veniale ·
niſi cõmitteret᷑ eõtemptus nimius/

turã ꝓbat ꝑ xxxij- q· iiij· meretriceſ
vbi dicit g nomĩe mechie omĩſ ili
citus dcubitus/atq; iſtoꝛe membꝛoxe

pec
o pꝛo

„ -—

hamſßirite te ninnß
mrnli oñ debiti et nece
imumeſt erqno big aberacko⸗
neconpeſiinon poſſunntt
Odnet terdu d tyl ad N
tfi Fue etphe enih de zond
dmned parte gata Nin
pe de pa diat ſp e am pere de
biti vtqg inafnter tpe cowepdig/
partus qt et buta deinent elephas
tẽ ad inpgnatã accedit. lam
ſquil. inpgnatz aceclt et te
fen oppnatpuep animati ſt ir⸗
clanis q, z daber aeri wi ⸗
lerd etiſbiinpitat a pe⸗
alirguic ſequtur exeo.

taſuge rine wreſ

enutgz gigi ſrtri

noco ſmnaſinple
e wi · geric dait
recter tenet· vt .
i. Gexrts eſtra
Ne vca ,0 wiiͤ/

gunte pal Pum
cro mocetpete debi
aoet n cont
peprram. Lerdo
lrettpe purgabons
ee tpe meſnoy Qnt
utpibis ittrch e1
ebento⸗ Etſetemmimt.
ſnts tanatus⸗

topinifdl/ oDde
in dbis dMnet eo
8eti indici notan.
ſuntquinh tpa n
nulret pete debtiſ⸗
ceſtoni ieinnian / e
„pjr no porine
lns⸗ Dict iſen
—
enpils nimiuß/

ita etiã ꝙ ſpꝛ tempuſ ſi deus pcepiſ

ſet nõ abſtinerẽt · qꝛ ſicut furari txye

ſacro nõ mutat ſpẽm ita nec debitũ
in diugio petere tꝑe ſacro Seppe tñ
eſt annexa irreuerẽtia ſiue ĩrreligio
intẽperãtie ↄiugio voluptati vacã
tum ex q̊ et graue veniale/et moꝛx-
le ſepe cõmittit᷑ · Vñ pᷣmo dialogoꝛe
gre; narrat de diugata·q victa car
nis illecebꝛis nõ abſſinẽ ſin noctel in
craſtino ad eccleſiã dedicandã cũ re
liquijs beati ſebaſtiani martyriſ ve
niẽſ cũ alijs/a diabolo arrepta fuit ·
Moc tñ nõ cogit qð ullð fuerit moꝛ-
tale. q; etiã p pctm̃ vemale tradif
quiſ ſathane· Vñ etiã ꝓpheta a led
ne occiſus eſt · tertij · regũ · xiij · Non
enim in animã ptᷣatem accipit niſi
p moꝛtale · ſed in coꝛpus ſic · Reddẽ
So cum diſplicẽtia tꝑe qᷓntũcunc; ſa
crol nullũ pctm̃ ẽ · qꝛ debitũ/et neceſ
ſarium eſt ex quo vᷣbis ab ex actio-
ne compeſci non poſſunt/
Scoõm et tertiũ ẽ tꝑſ qð ẽ poſt cõ
ceptũ ꝓpꝛie · et pꝛope parcũ · de qᷣbus
ctm̃ ẽ S· parte qnta · ca · j· E· vj · quia
vt pe · de pa · dicit ſp ẽ pctm̃ petẽ de⸗
bitũ vtq; indr̃nter tꝑe conceptus

partus ·qꝛ et bꝛuta ðdtinent elephas

autẽ ad imp̃gnatã ñ accedit · Nam

ſi quiſ ad impᷣgnatã accedat/et p̃ter

ſpem oppmat pue anĩmatũfit ir-
regularis · q; ſeʒ dabat operã rei ⸗
licite · Vnð etiã ſibi imputat᷑ ad pe-
namquicquid ſequitur ex eo⸗/

Quartũ ẽ tpe purgatiõis ↄiugis

poſt partum infra · xl · dies · Verum
ꝙ in veteri teſtamẽto vſq; ad xl · vł
lxxx· diem mułr a viri thoꝛo ſicut a
templo abſtinebat cerimoniale fuit
ideo hodie nõ ligat · Vñ ſicut mułr

in noua lege ſtatim poſt partum ſine
moꝛtali poſſet eccleſiam intrare/nec
debet ꝓhiberi (ſi autẽ ex veneratio
ne voluerit abſtinẽ deuotiõi eius nõ
eſt imputanð) ĩta ſi ſtatim poſt par-
tum alteruter petit debitũ/nõ ẽ moꝛ
tale ſʒ veniale · Et indecẽſẽ ꝙ non
abſtineat a cõſoꝛtio viri q;diu abſii⸗
neat ab ingreſſu templi· Pimũ ꝓ⸗
bat᷑ e · de purificatiõe pꝰ partũ · c · ·
Ergo poſt partũ in puerperio ñ eſt
ptm̃ moꝛtale · qꝛ timet᷑ de egtudine
vxoꝛis · Ad puerperã & accedẽ erat
ꝓhibitũ lege moſaica. hodie tñ non
ꝓhibet᷑ tẽplum ingredi · qꝛ et emoꝛ-
roiſſa tetigit fimbꝛiã veſtimẽti chꝛĩ
ſti · vt patet vbi ſupᷣ de purificatiõe

poſt partũ · et in decre diſt . v· ad eiuſ

ↄcubitũ · Nibilomiꝰtñ ibið ꝓhibet᷑
viro ad eã accedẽè · nõ autẽ de neceſ
ſitate! niſi adhuc eſſet infirma · et p
hoc eſſet piculum moꝛtis/t?ł agrauæ
tio infirmitatis · Mec pe · de pa⸗
Quintũ ẽ tpe menſtruo · de q̊ eẽ
ſup̃ dctm̃ ẽ · Vnð dicit idem petrus·
ſi innãalis et accidẽtał ſit fluxus/a q̊
młr diciẽ emoꝛroiſſa. nõ interdicitur
petitio vł redditio · qꝛ qñ ẽ infirmi⸗
tas ppetua vł nimis diuẽna! picu-
loſum eſſet ↄiugatis aliqbus ꝓbibe
tũc etiã młr ↄciꝑe nõ põt ſzm qſoã ·
Vñ non timet᷑ ꝓli · Jðo tũc ẽ venia
le petere · cũ nõ ſperet᷑ ꝓleſ · niſi ſit p
foꝛnicationẽ vitandam in ſe vel in
alio· vt tactum ẽ ſup · parte v· ca· ·
Gvij · Si autẽ ſit naliſ in menſe(a 43

—

et mẽſtruata dicit)adhuc non videt᷑

moꝛtale ſciẽter petẽ/vł reddẽ. Vñ
młr ſi ſine ſcandalo viri põt ſe excu
ſarel debet ſubterfugẽ · Ałr nõ pee
cat cum doloꝛe reddẽdo ſʒm bõuen ·

WWWW51e

et pete de tarquino · Sed dicunt ꝙ;
exigere ſcienter ẽ moꝛtale moti au⸗

toꝛitatibus hierony ſupᷣ allegatis ·

ca.j· huius partis · C. vij · Et Leuitici
xviij · Ad mulierẽ que menſtruũ pa
nt᷑ nõ accedas · Sed dicit pe · de pa ·
ꝙ illa opinio nõ videt᷑ va·qꝛ non eſt
maioꝛ timoꝛ de infectiõe ꝓlis tẽpoꝛe
mẽſtruoꝛeqᷓ; tpe lepꝛe · tunc autẽ pe
tere nõ ẽ moꝛtale · & nec nunc · Vnð
albertus/et pe · de pa.ſoluunt argu-
mẽta boneuẽture pet᷑ de tarqͥno:
Sextũ eſt de tꝑe qñ licet habere
nuptias · de quo ſupᷣ dctm̃ eſt· parte
quarta · ca·j · Sñij · Cribus enĩ tpibꝰ
celebꝛatio nuptia interdicta eſt · ſi
cut ibið dcetm̃ eſt quo ad tria qꝗᷓ cõti-
net nuptiae ſollennitas · Dꝛimo eſt
interdicta benedictio nuptialis · Se
cundo feſtum ↄiugij nuptialł Ipꝛ la-
ſciuias que tunc fiũt · Et pari rõne
dicit pe · de pa · vt ſup̃ tactũ eſt videt᷑
interdicta traductio ſollennis ſpõſe
que aliqñ poſt nuptias fit de domo
parentum ad domũ viri in qua etiã
multe inſolentie fiũt iſtis tẽpoꝛibuſ
diſcoꝛdãteſ. Sunt autẽ hec tria tꝑa
Aduentus incluſiue a dñica pꝛima
vſq; ad octauas epiphanie incluſiue
Et incluſiue a ſeptuageſima vſq; ad
octauas paſce inc luſiue· Et domini⸗
ea ante aſcenſionẽ excluſiue vſq; ad
octauas penthecoſteſ excluſiue. Tñ
quia ↄſuetudo eſt optima legum in
terpꝛes/ ideo ẽ ſequẽda terre ↄſue-
tudo de pꝛincipio et fine,/ excluſiue ł
incluſiue dictoꝝe feſtox· Nec feſtum

omniũ ſancto/nec aſſumptiõiſ bea
tevirginis/nec qdcunq; aliud tem-
pus ſcz ie iunio/ꝓceſſionũ/feſtoꝛũ
nec annus poſt moꝛtẽ diugis inter-
dicitl niſi tria tempoꝛa ſupꝛadicta.
Vñ ſicut alijs tẽpoꝛibuſ petere debi
tum non eſſet moꝛtale,/nec foꝛte ve-
niale ſic nee dtrahere.cum nõ ſit ex

pꝛeſſe ꝓhibitum· Sed hig tribus tẽ

poꝛibus eſſet moꝛtale nuptias cele-

bꝛare · pꝛ expꝛeſſam ꝓhibitionẽ. li-
cet non eſſet moꝛtale debitũ petere
a coniuge rite pꝛius benedicta. vt
late diſtinctum eſt,
Quod de lepꝛa moꝛali dicere ꝓpo-
ſueram chꝛiſto duce expleui

Religioſi doctiſſimiĩq; viri fratriſ
iohannis Nyder/ſacraꝛe littera-
rum pꝛofeſſoꝛis digniſſimi,/ oꝛdi-
nis pᷣdicatoꝛtractatus de Aepꝛa
moꝛali/cuilibet ↄfeſſoꝛi perneceſ
ſarius/omnia vitioꝝ genera bꝛe-
uiſſime examinanſ/feliciter finit ·
Qui completus eſt pariſius per
induſtrioſos impᷣſſoꝛie artiſ libꝛa-
rios atq; magiſtros Oichaelem
de columbaria/Udalricũ gering/
et Martinũ crantʒz · Anno domi⸗
nice natiuitatis illeſimoqua-
dꝛingẽteſimoſeptuageſimotertio/
menſis martij · die paimo:

Cari de rrute et e

—
=-
=¶
—
=S

tulum prmum dei V
(apitllum p- ficaria ſramento

Caplm i, de umer ſamentoum;

Ractatus ſdo piime part pꝛne
debeyeſno hebetocte capitula⸗
Laylmn pimi 40 ſtbaytſms/1vne
Capinlun lrumcim de natenia bapeiſ
apltulum terum de forma baptiſm
Opitulumquartum de miniſtro bapſin
pitilum quinti de iuſapietibus bayt
ypitlum ſexuum de nin baptiſimn.
Qapitllum ſepbmnum de gFechi bapoſſn
Cpidllum odamumde annensbepaßn

Ractatig tertig pamepas

us pr
de girnatione⸗ kbet e

Ccpinlum primun quid ſſtconfinmat
Piculum ſPerungum de mxen cent
itlum tertim de fnma 9a

1
lde lepen nmrgl dicere ee⸗

ne eſlodieenlei,

Saſf wctſinii ati
1 Nyger ſcar ittera⸗
vfeſonddigniſimi odi⸗
ator tradatus de ſepra
cullbet ofeſon pemnerel⸗
ormmna vidon generavre⸗
Ne examinan fehater fin-
Ccompledis eſ parſius per
ſnoſos imß ſone arnſlha⸗
atq magſtros rhalen
olumbana calnci gen,
Oarund crane AnwdoN
natuit laſnon
õõ
5 nanijle umd

Tabula libꝛi qui manipulus cu⸗
ratoe appellat᷑/ incipit feliciter

Liber iſte pᷣma ſuĩ diuiſione in tres partitur
partes pꝛincipales · In pꝛima parte agið᷑ de
ſacramentis,/ et his que pertinent ad ipſoꝛum ſa-
eramentoꝛum adminiſtrationem · Et diuidit᷑ pars

illa pꝛincipalis in Septem tractatus .
„

KRactatus pꝛimus pꝛime partig pꝛincipalis,
ẽ de ſaẽmẽtiſ in generali.⸗ habʒz tria capła ·
Capitulum pmum de inſtitutioneę ſacramentoxe·
Ca· ij· de virtute et efficacia ſacramentoꝛum.
Capłm ·iij · de numero ſacramentoꝛum 1

mackatus ſcs pꝛime partis pꝛincipalis eſt
de baptiſmo· ¶ habet octo capitula.
Capłm pꝛimũ qͥd eſt baptiſmus 2 vnde dicatur.
Capitulum ſecundum de materia baptiſmi.
Capitulum tertium de foꝛma baptiſmi.
Capitulum quartum de miniſtro baptiſmi ·
Capitulum quintũ de ſuſcipiẽtibus baptiſmum·
Capitulum ſextum de ritu baptiſmi-
Capitulum ſeptimum de effectu baptiſmi ·
Tapitulum octauum de annexis baptiſmo .

Rackatus tertius pꝛime partis pꝛincipalis
de dfirmatione · habet ſeptem capitula ·
Capitulum pꝛimum quid eſt confirmatio.
Capitulum ſecundum de materia confirmatiõiſ.
Capitulum tertium de foꝛma ↄfirmationis.
Capitulum quartum de miniſtro ↄfirmationig.
Capitulũ quintũ de ſuſcipientibus ↄfirmationẽ.
Capitulum ſextum de ritu confirmationis.
Capitulum ſeptimũ de effectu ↄfirmationis .

Ractatus quartus pᷣme partis pᷣncipaliſeſt
de ſacramẽto eukariſtie.a habet Xxj· capła.
Ta·pꝛimum quid eſt eukariſtia.et vnde dicatur.
Capitulum ſcòm de miniſtro eukariſtie ·

Ca:tertium de materia ſacramẽti eukariſtie.
Ca.·iiij· de foꝛma eukariſtie · ↄſectionis ſangniſ.
Caplm · v · de loco vbi miſſa debet celebꝛari ·
Capitulum vj · ̊ tempoꝛe miſſa debet celebꝛari ·
Caplm vij · qtiens in die miſſa debet celebꝛari.
Ca.viij· de veſtibꝰ qͥbuſ ſacerdoſ induĩt᷑ in miſſa ·
Ca·jx·qͥbus debet dari ſacramẽtum eukariſtie ·
Capitulum · x · de ritu quo debet dici miſſa ·
Ca.·xj· de deffectibuſ qui pnñt occurrere ĩn miſſa⸗

MRactatuſ quintus pᷣme ꝑtis pᷣncipal eſt de
ſacramento oꝛdiniſ:· habʒ quinq; capitula·
Capitulum pꝛimum quid eſt oꝛdo.
Capĩitulum ſecundum quot ſunt oꝛdineſ·
Ca · iij · an in q̃libet oꝛdine impᷣma᷑ caracter·
Ca uiij· in q̊ actu in qlibʒ oꝛdine impᷣmit᷑ caracter
Ca. v. que requirunt᷑ in ſuſcipieute oꝛdineſ:

KRactatus ſextus pᷣme pꝑtis pᷣncipał eſt de
ſacramẽto extreme vnctiõis · et habz vij · ca ·
Ca · primum de materia extreme vnckionis ·
Capłm . ſcᷣm eſt de foꝛma extreme vnctionis ·
Capłm tertium qͥſ ſit miniſter extreme vnctiõiſ ·
Capłm · iiij · quis ſit effectus extreme vnckionis ·
Ca · v. quibus debet dari iſtud ſacramentum-
Ca · vj · in q bus ꝑtibꝰ coꝛpꝑiſ ðʒ fieri iſtðʒ ſaẽmẽtũ ·
Capłm.vij · an debeat iſtud ſacramẽtum iterari⸗

KRactatus ſeptimus pme ptiſ pᷣncipal eſt de
ſacramẽto matmonij· habet duaſ parteſ.
Pꝛima ẽ de ſpõſalibuſ.et habet quinc; capka·
Ca · pmum quid ſint ſponſalia· et vnde dicant ·
Ca· ſecundum qualiter ↄtrahant᷑ ſponſalia·
Capłm ĩij · in qua etate poſſunt ↄtrahi ſpõſalia ·
Capitulum· iiij· quis ſit effectus ſponſalium.
Ca· quintum in qbus caſibus diſſoluun ſpõſalia
Secunda parſ huius ſeptimi tractatus pii
me partis pꝛincipalis eſt de Matrimonio ˖ Et
pabet octo capitula · .
Ca.pꝛimũ quid eſt matrimoniũ ·et vnde dicãat ·

nbeeumcahitls
ha Nani ceß tnemes
Cr uſ ſöndeimhe inehaen
Capialum temum de in me
Ca quartum de impecimet czn⸗
Ca⸗quinti de impedmet⸗ cognce
Ca bxtum dt inpecimero cegnad
Coplm ſytimun de inpellmen⸗
Cplmotauum de inpedinvmod
Qpitulun onumde inpedimente
ſcpituuim deemũ de inpedimẽto
aylm mmecimũ de impecimoto ln
(æxij de inpedimẽto publice hone
(cpialum Fiſ de pedimentv af
An ie ennainid⸗ mpoc
Nde mpecimento tempons
enninn kacdingig
Ptermmſſ quod eſt weraaum

me is eitckeſtde
acinunath⸗
ſet ſuntordlne⸗
einpmmna? caracet.
oꝛcline im nit crader
ſpienteuine.

reptis neipal aſt de
weme vnchomms⸗
exrene vnchonis⸗
GKer exreme dncnii⸗
dig exrreme Mchons⸗
ſwd ſacamertun.
gil ð en iſteinenn
ſtud ſarametun teran,

us zney mriſal de
ni⸗ ht uſnmme⸗
uſeet tubet unc⸗

nlatuct e ent.

ℳ*

trahant ſonalu.

Capłm ſcᷣm qualiter ↄtrahit᷑ matrimonium
Ca.·ĩijqñ/vbi/ qͥ buſ vbiſ fuit inſtitutũ mmimẽm
Ca·iiij que fuit cauſa inſtitutionis matrimonij·
Ca· quintum qui poſſunt ↄtrahere mat᷑monium.
Capłm ſextum q̃t modiſ dicit᷑ matrimonium.
Capłm ſeptimum quot ſunt bona matrimonij ·
Capłm octauum eſt de impedimẽtiſ matrimonij·
Et iſtud octauum capłm vltra ſubdiuidi?
in ſedecim capitula·
Ca·j huiuſ octauĩ capłi ẽ de impedimẽto erroꝛiſ-
Capitulũ ſcdᷣm de impedimẽto ↄditionis·
Capitulum tertium de impedimento voti ·
Ca·quartum de impedimẽto cognatiõiſ carnał.
TCa· quintũ de impedimẽto cognatiõiſ ſpũalis.
Ca.· ſextum de impedimẽto cognatiõiſ legalis.
Capłm ſeptimum de impedi mento criminis·
Capłm octauum de impedimento diſparitatig·
TCapitulum nonum de impedimento violentie.
Capitulum decimũ de impedimẽto oꝛdinum.
Capłm vndecimũ de impedimẽto ligaminis.
Ca · xij · de impedimẽto publice honeſtatiſ iuſtitie
Capitulum · xiij· de impedimento affinitatig.
Capłm:xiiij · de impedimẽtis impotẽtie coeundi
Ca · xv · de impedimento tempoꝛis feriarum.
Capitulum ſedecimũ de his qui contrahunt bã-
nis pᷣtermiſſis/quod eſt interdictum ab eccleſia .

Ecunda pars huius libꝛi in qua agit᷑ de
penitentijs/ et hiſque ꝑtinent ad ↄfeſſio-
num audientiam, et penitẽtiax impoſitio
nem · Et ſubdiuidit᷑ in quatuoꝛ tractatꝰ pᷣncipaleſ.
Ractatus puimus de ¶ Denitẽtia in ge⸗
nerali · et habet quatuoꝛ capitulo ·
Capitulum pꝛimũ quid eſt penitentia·et vnde
dicatur. et quot ſunt eius ſpecies
Capitulum Seðᷣm de ſollenni penitentia ·
Capitulum tertium de publica penitentia ·
Capitulum quartum de pꝛiuata penitentia:

Ractatus ſecundus iſtius ſcde partis pꝛin-

cipalis eſt de ðtritione · ¶ habet ſeptem capitula.
Capitulum pꝛimum quid eſt contritio·
Capitulum ſecundum de quãtitate ↄtritionis.
Capitulum tertium de qualitate contritionis.
Capłm quartum quãtum debet durare ↄtritio·
Capłm quintũ de quibus debet eſſe contritio
Capłꝰm vj·que ſunt cauſe inductiue ↄtritionis.
Capitulum ſeptimum de effectu contritionis

Kactatus tertius eſt de confeſſione.
Et habhet vndecim capitula:
Capłm pꝛimum de inſtitutione ↄfeſſionis·
Capitulum ſcdᷣm quĩ tenent᷑ ad confeſſionem.
Capitulũ tertiũ quo tꝑe tenen᷑ homineſ ↄfiteri
Capitulum quartũ cui debet homo confiteri ·
Capłm quintũ de quibus debet fieri confeſſio·
Capitulum ſextum qualis debet eſſe confeſſio·
Capitulum ſeptimũ de iteratione confeſſionis ·
Ca · viij ·quomõ ſe debʒ hr̃ᷣe ſacerdoſ ad ↄfitentẽ·
Ca · x · de introgatiõibus faciendis in ↄfeſſione ·
Ca ·x · de pt̃ate clauium/et effectu confeſſionis ·
Capitulum vndecimum de ſigillo confeſſionis:

NRactatus Quartus eſt de ſatiſfactione ·
Et habet Sex capitula pꝛincipalia ·
Capłm pꝛimum quid ſit ſatiſf actio ·
Capitulum ſecundum eſt de elemoſina ·

Et ſubdiuiditur iſtðꝭ capłm in quatuoꝛ capła ·
Capitulum pᷣmum de qꝗ̊ debet fieri elemoſina ·
Capitulum ſcdᷣm quis põt facere elemoſinam ·
Capitulum tertium cui debet dari elemoſina ·
Capitulum quartũ quałr debet fieri elemoſina;

Capi · tertium pꝛincipale huius quarti tractatus
eſt de elemoſina qᷓ eſt ſcdᷣa parſ ſatiſf actiõis ·

Et ſubdiuiditur iſtud capitulum in quatuoꝛ ca

pitula ſeu conſiderationetſ · .
Capitulum pꝛimũ quot modis dicit᷑ ieiunium ·
Capłm ſecundum qñ fuit inſtitutum ieiumum·

hiſque Eunenta⸗ poliinfoꝛ
diuicitur in quatuo capitula⸗
Cpitulun pꝛimum Aſtoe Aallis
Capallun ſelncum connnes deſ⸗
ipales t de vetitonibus ontions
Cipituum tertium quod nouem con
tones eſtde derem preceptig legis.
Copitulum quartum de dotibus beat

Labila lbuſqi Manipilus
tanum aypeladaſ eſt fint fel

8 debet fien conſeſio⸗
i debet eſſe conteſſo.
teratione confeſſonig⸗
ſxeroſad ofitente⸗
faiencis in ofeſſone.
teffechu confeſſioms⸗
eſSllo confeſtonis:

gede ſadſtadhore⸗
Stlla pindpdle
1 ſoffacho⸗
Aſde clenoſin⸗

Bcaplmn in quutue⸗ pba⸗
sdebet fien enuſm.
pot acere Monofnam
loebet dani dmine
Er debet fen gemoſi

Ca· tertium quot reqͥrunt᷑ ad ieiunũ facienð
Capitulum quartum quot bona facit ieiunium·

Capitulum quartum pꝛincipale huius quar-
ti tractatus eſt de Oꝛatione que eſt tertia parſ
ſatiſfactionis ·
Capitulum quintum que penitentia debet impo-
ni pꝛo vnoquoq; peccato/ et de mẽſura penitẽtie ·
TCa· vj · vtrum vnus poſſit ſatiſfacere pꝛo alio⸗

Tertia parſ pꝛincipalis huius libꝛi
in qua agitur de articulis Fidei/et
hiſque ꝑtinent ad połi infoꝛmationẽ
diuĩditur in quatuoꝛ capitula·
Capitulum pꝛimum eſt de Articulis fidei.
Captulum ſecundum (contines treſ parteſ pꝛin-
cipales)eſt de petitionibus oꝛationis dominice ·
Capitulum tertium(quod nouem continet poꝛ
tiones)eſt de decem pꝛeceptis legis·
Capitulum quartum de dotibus beatoꝛum/

Tabula libꝛi(qui Oanipulus cura-
toꝛum appellatuſ eſt)finit feliciter

vſpĩte dei bun diſßoſi
nirabil nta ofnid diſpone
miltantẽ ecceſ odinauit et di⸗
poſit nſtar ercle tnum pben
88. Ood figutratue fut oñſum
lelltou noſſi hceptum ſbi
fut eifftare toermolli inde⸗
ſerto iuxa exemplar quod ſi in
monte fuerat demonſiratdum. Ta
bernaellum ſiqtiide in huns nun
di deſorto conſtuchm eſt milnta
eecloſn ad inſtar lins que ſiſi
Nbiemſilen oꝛdinata. Cuius P
lel militantis ereleſe findami⸗
in mont .
nontibis lanctiz yphera
ſenencuis p ites ſipiorſ re⸗
Enſagliſſtcreeteſ nin ere⸗
ceegeteſ inſinuat qu
umctmn ſintim ſ pe⸗
wie mn uum ſupꝛeme hie
jnfenioreſ vidlz4

Liber qui Manipulus curatoꝛe
appellat᷑/in quo ꝑneceſſaria offi
cia eoꝛum quibus anima cura
commiſſa ẽ/bꝛeuiter ꝑtractant᷑·
feliciter incipit:

Ackoꝛis Epiſtola ;

EειπωωνDO
in chꝛĩiſto patri/ac do
mino/dño Raymun-
do / diuina ꝓuidentia
ſancte ſedis valentie
epiſcopol ſuoꝛe deuoto minimus/
guido de monte rocherij. cum de-
uota et humili recõmendatione ſe
totum ſuis obſequijſ mancipatum·
Fõs ſapiẽtie dei vbum/di ſpoſitiõe
mirabili cuncta oꝛdinãg diſponẽſ
militantẽ eccleſiã oꝛdinauit/et di-
ſpoſuit ad inſtar eccłe triumphan
tis · Quod figuratiue fuit oñſum
legiſlatoꝛ moyſiqñ pᷣceptum ſibi
fuit edificare tabernaculũ in de-
ſerto iuxta exemplar quod ſibi in
monte fuerat demonſtratum · CTa-
bernaculum ſiquidẽ in huius mun
di deſerto conſtructum eſt militãs
eccleſia ad inſtar illius (que ſurſũ
eſt) hieruſalem oꝛdinata. Cuius qͥ⸗
dem militantis eccleſie fundamẽ

ta in montibus ſanctis pꝛopheta

rememoꝛãs ꝑ mõtes ſupioꝛeſ pꝛe-
latoſ apłiſ ſuceedẽteſ inſinuat:qui
admodum ſpirituum ſupꝛeme hie
rarchie medios/inferioꝛeſ viðlʒa
pꝛelatos illuminẽt/pꝑficiant/et ex
purgent · vt ſic medñ a ſupioꝛibus
alluminati/ſancti ꝓfecti vᷣtutibus/
ac erroꝛibus expurgatiinf erioꝛes

ſeʒ laĩcos ſimili mõ illumiĩnẽt/ꝑfici
ant et expurgẽt · Quod facere ne⸗/
queunt niſi fuerint diuinis doctri-
nis imbuti · Mec attendens/
vigili meditatiõe ꝓpenſana: ſeqñſ
opuſculũ de inſtructiõe neophitoꝛe
curatoꝛe compoſui rudi qͥdem ſtilo
ſed vtili· non curãs de vᷣboꝛum oꝝ
natul ſed de animae commodo/et
pꝛofectu · Quod qdem opuſculum
ad vos qui eſtis ſacroſancte eccłe
luminare pᷣelarum qui lucetis ve-
lut lucerna lucẽſ in firmamẽto ec⸗
cleſie militantis qui radio diuine
ſapiẽtie/exemploqʒ vite ſacratiſſi⸗
me,/ac ſarculo coꝛrectiõis caritati-
ue ſubditos veſtros illuminatiſ/ꝑ-
ficitis/et purgatis duxi humiliter
deſtinandũ · vt lima coꝛrectiõis ve-
ſtre politum/pꝛodeat in publicum?
quod ſine illa pꝛodire non audeat·:
Suſcipiatiſ vos igit᷑ pater cũ affe⸗
ctu beniuolo pñs opuſculum quod
offert humilitas · comitat᷑ affectio·
et caritas pſuadet·. coꝛrectumq; et
emẽdatum ſi veſtre videtur domi⸗
nationi ↄuenirel cõmunicare cure-
tis neophitis/id ẽ nouitijs · vt qui
neſciunt addiſcãt · et qui ſciunt ſci
re ſe gaudeãtl et ad maioꝛa ↄſcen
dant Yeſtram reuerendã pſonã
dſeruet dominulſ·cui me humiliter
recommẽdo, Scriptum karroli
Anno dñi milleſimo tricenteſimo
triceſimotertio⸗ .
Prologus·
Voniam ſcðᷣm ꝙ dicit
ꝓpheta malachĩias ·ca ·
ij · immo dñſ ꝑ malachi⸗

am.Aabia ſacerdotiſcuſtodiunt ſa-

rent de oꝛe eiuſ.xj:q.j·.ſacerdotibꝰ
Angeluſ enĩ dñi exercituũ eſt· Id
circo ne ſacerdotibuſlegis euãge-
lice ↄtingat illud qð dñs cuidã ſa-
cerdoti legis moſaice ꝑ eundẽ pꝛo
phetã cõminat᷑ dicenſ.quia tu ſciẽ-
tiam repuliſti ego repellam te ne
ſacerdotio fungariſ mihi dignum
duxi aliqua ad neophitoꝝ ſacerdo
tum inſtructionẽ maxime curatoꝛ
ſcribẽ ꝑ que poſſint ſe in executio-
ne ſui officij dirigere/ deo ſuo ſcʒz
chꝛiſto debite miniſtrare · Nemo
autẽ de pᷣſumptiõiſ temeritate me
iudicet ꝙ ego peccatoꝛ ignoꝛãs et
inſcius pᷣſumam ſacros ſacerdotes
qui ſacre legis pꝛofeſſoꝛes ſunt in-
ſtruere · Confiſus enĩ de illius ad-
iutoꝛio qui oꝛa mutoꝛum aperit/et
linguas infantiũ diſertas facit loqͥ
ſimilis paruo caniculo qui latratu
ſuo magnos lepoꝛarios incitat ad
currenð/ tractabo aliqua bꝛeuiter
ſcribere vt donẽ magis ꝓfectis/
peritioꝛibus materiam in altioꝛan
ſubtilioꝛa et magiſ vtilia ↄſcriben-
di · Confido enim ꝙ ille qui dedit
aſine balaam loque lã/ mihi ſue ra
tionabili creat᷑e infundet ſcientiã
Nec erubeſcãt venerabileſ ſacer
dotes a me eoꝝ ſeruitoꝛe minimo
edoceri · ſed ↄſiderent lud vᷣbum
doctoꝛiſeximij auguſtini qdð ponit᷑
in decretis · xiij ·qiij · ca· ſi heres.
Ego iam ſenex et ſexaginta anno
rum etatis nõ erubeſcerẽ a puero
anniculo edoceri · Nicet enim(vt di
cit ſeneca verecundoſum ſit ſenes

pientiam ac ſcientiã, et legem reqͥ

addiſcẽl tñ magiſ verecũdoſum eſt
eoſignoꝛare· Quoniã autẽ qui-
libet ſi vult officium ſuum debite
exequi/debet ſcire ea que ad ſuum

officium ſpectãt · Officium autẽ ſa

cerdotum maxime curatoꝝe ↄſiſtit
in quatuoꝛ ſzm quatuoꝛ ethimolo-
gias iſtius nominis ſacerdos que
habent᷑ in damaſceno · Quia ſacer
doteſ ſunt miſſaꝛe celebꝛatoꝛes.ido
dicit᷑ ſacerdos qſi ſacra dicẽs· Sa⸗
cramẽtoxe miniſtratoꝛes · ĩ8o diciẽ
q̃ſi ſacra dans· Cõfeſſionũ audito-
res / iðo dicit᷑ q̃ſi ſacer dux · Plebiſ
doctoꝛes ido dicit᷑ ſacerdos qſi ſa-
cra docẽs · & ſFyꝛ pꝛimũ debẽt habe
tm̃ de ſciẽtia!ꝙ ſciãt recte diſtin⸗
cte legere ea qᷓ in miſſe officio ↄti-
nent᷑ · et etiã ↄgrue pꝛonuntiare/et
accẽtuare/et ad minus grãmatica
liter intelligere. Propter ſedᷣm de
bent habere tm̃ de ſciẽtia/& ſciant
numeꝛ ſacramẽtoꝛx/et q̃ ſit debita
foꝛma/et debita materia cuiuſlibʒ
ſacramẽti/et modũ debite ea mim
ſtandi ·potiſſime de ſacramãtiſ que
ad eos ſpectant · Propter tertium
debent habere tm de ſciẽtia! ꝙ ſci
ant diſcernere inter lepꝛã et lepꝛã
id ẽ pctm̃ et pctm· et imponẽ peni
tẽtias ſalutaẽſ· ¶ Dropt᷑ quartũ tm
debẽt hre de ſciẽtia/ ſciãt ad mi-
nus ꝓpłym in articuł, et alijs rudi-
mẽtiſ fidei infoꝛmate · Omiſſo aũt
pꝛimo qꝛ illud ſpectat ad grãmati
cã et ſatis ſuppono ꝙ dñi epiſcopi
nullum ad ſacerdotij oꝛdinẽ ꝓmo-
ueantniſi fuerit ſufficiẽter in grã-
maticalibꝰ imbutus· Et quia de H̊
aget᷑ qñ de ſacramento eułkariſtie

nen. Ntlnk iede
i eineta pll infomanoz;

Quanti ad pyma parte pumo
ebee alugtid de ſamens in
Eererel do de guclibet eor in
ſpeaalr Ouatum d ſaer amota in
Zeneralr PCud vidende de eox
inſhtutione- Oedo de eoumn effue⸗
ca et vnttute. Terto de ecre mn
mero et diſtinctoe · Añ aute age
de qibet eo in pecial. Pam
vigebiturde ſacramẽto bapaſmni
deoode elkanſtia. Lerto de co
fimatione · Quarto de penitẽtia.
ditode ſaimento ochiniſ. Zexte
Neſttrena mmetije Oeptimo de ia
vanentomati noni.

niins pimi pne ptis pꝛin
Ubals quieſt de ſaramentiſ in
Pi apitulumpnmum de
Niüdutone ſarg
mentorum .

.
Hercog aſiſ⸗
me peimi debet ab⸗
9 ſiit te diſin⸗
)inmiſeoffroot⸗
ge ppnuntirv et
1minus gamnztc
Propterſönde
nde ſeta g ſaant
Etone t qſt denita
tamatena ouuſi;
modi debide eamumn
mmede ſacramaͤdi que
Ant Propter tettun
ere tn de ſieta/ 91
e inter epu ctleni
pckñ et inpon⸗ hen
Prpt qumitn
Ginzg ſitaln⸗
il et alb c⸗
umart⸗Oniſo ant
Hetran gfamt

tractabit᷑/ de tribus alijs in Ë5 libel
lo eſt agenð · Cuẽ libellum mani⸗-
pulum curato volui vocari/ex eo
ꝙ ſacerdoteſ potiſſime curati debt
aſtum libellum habere in manibuſ
ot videant ea que circa ſuum offi⸗

cium ſunt agenda

Finit ꝓloguſ. Incipit diuiſio
huius libꝛi totius ·

Juidit᷑ &̊ pñſ opuſculum
in tres partes · In quaꝰ
pnma agið᷑ de ſacramẽtiſ
et de his qᷓ ꝑtinent ad ſacramẽtoæ
admĩſtrationẽ· In ſcda de peni
tẽtia/et his qᷓ ꝑtinent ad ↄfeſſionũ
audientiã/ et penitẽtiaꝛ impoſitio
nem . In tertia de articul fidei/
biſ qᷓ ꝑtinẽt ad ꝓpłi infoꝛmatiõʒ
Quantũ ad pʒimã partẽ pꝛimo
videbi᷑ aliquid de ſacramentis in
generali · Sedo de quolibet eoꝝ in
ſpeciali · Quãtum ad ſacramẽta ĩin
generali · Pꝛimo videnð ẽ de eoꝛ
inſſitutione · Scðdo de eoꝛum effica
cia/et virtute · Tertio de eoxe ni
mero/et diſtinctiõe · Qñ autẽ aget
de zlibet eoꝛũ in ſpecial · Pꝛimo
videbitur de ſacramẽto baptiſmi ·
Secdo de eukariſtia · Tertio de con
fir matione · Quarto de penitẽtia ·
Qnto de ſaẽmento oꝛdiniſ· Sexto
de extrema vnctiõe · Septimo de ſa
cramento matrimoni

Tractatus primi pᷣme ptis pꝛin
cipalis qui eſt de ſacramentiſ in
generalu capitulum pimum de
Inſtitutione ſacramentoꝛum⸗

Ciendum ꝙ omnia ſa
cramẽta noue legis fue
rũt immediate inſtituta
a chꝛſto · quod pꝛobant
doctoꝛeſſic · Allius ẽ ſacramẽta ali
cuius legis inſtituere cuius ẽ legẽ
dare /et cõdere · ſʒ chꝛiſtus fuit im-
mediate conditoꝛ/ſtatutoꝛ/et datoꝛ
noue legis? vt diffuſe pꝛobat apłs
in epła ad galathas · Et habet᷑ ab
iſmna dicente · Dñ ſ rex noſter! dñs
legifer noſter ipᷣe veniet ſaluabt
nos. & ad ſolum chꝛiſtũ ptinuit in⸗
ſtituere noue legis ſacramenta:
Sacramẽtũ enĩ Baptiſmi inſti⸗
tuit qñ baptiſmũ in ĩoꝛdane a Jo⸗
hanne ſuſcepit · Tunc enĩ (vt dicit
beda)tactu ſue mundiſſime carnis
vim regeneratiuã ↄtulit aquis li-
cet autẽ tuc ſacramẽtum baptiſmi
inſtituerit! tñ nullus ad baptiſmi
ſuſceptionẽ erat obligatus:vſq; pꝰ
reſurrectionẽ qñ ſcʒ in die aſcẽſio-
nis dixit apłis/et alijs diſcipulis ·
Eunteſ in mundũ vniuerſum pꝛe-
dicate euãgelium omni creature ·
qui crediderit et baptiſatuſ fuerit
ſaluus erit! qui vero nõ crediderit
condemnabitur ·
Sacramentũ Cõfirmatiõiſ inſti
tuit qñ poſuit manus ſup̃ capita
paruulo · et apłiſ phibẽtibus di⸗
xit· Sinite paruuloſ venire ad me
Nicet aliqͥ doctoꝛeſ dicant ꝙ ſacra-
mentũ ↄfirmatiõis inſtituit in die
pẽthecoſteſ qñ miſit viſibłbr · ſſ. ſuꝑ
apkos · pꝛimũ tamẽ reputo verius ·
Sacramẽtũ Eułkariſtie inſtituit
in die cene poſt comeſtionem agni
paſcał/qñ panẽ et vinũ in ſuũ coꝛ-

pus et ſangnẽ ſua ineffabili prate
ↄuertit/dicẽſ.Accipitea mãducate
. hoc eſt coꝛpuſ meũ·et ſumpto cali
L ce dixit · Aceipiten bibite ex E omſ
hic eſt calix ſanguinis mei.
Sacramẽtũ enitẽtie inſtituit
qñ exoꝛdiũ ſue ſaluberrime pᷣdica-
tionis aſſumpſit/dicẽſ.· ¶· Denitẽtiã
ite · appꝛopinꝗᷣbit· n· regnũ celoꝛ
OQð autẽ pctã eſſent ↄfitẽda ſacer
dotibus figãtiue inſtituit qñ decẽ
lepꝛoſis ab ipſo mũdatis pcepit/di
cens · Auẽ · xvij · Ite oñdite vos ſa⸗
cerdotibuſ. Nicet enimteſte ꝓphᷣa
eʒechiele· ca · xviij · qui dicit ĩin pꝓſo
na chꝛiſti qᷓcunq; hoꝛa ingemuerit
pctõꝛ/oĩm iniqtatũ eiuſ ñ recoꝛda-
boꝛ) pctã in ↄtritiõe dimittant tñ
nihilominꝰ ſunt in ↄfeſſiõe ↄfitẽda
ſacerdotibꝰ ſi poſſibilitaſoccurrat.
Sacramẽtum Oꝛdinis inſtituit
deus qñ in die cene poſtq; cõmum
cauit apłoſ dixit eis· Moc facite in
meã cõmemoꝛationẽ. Tunc enĩ vᷣm
doctoꝛes )om̃ſ apoſtolos oꝛdinauit.
Sacramẽtũ vo oꝛdinis chꝛiſtus
inſtituit ſeptupłr ſʒm ſunt ſeptẽ
oꝛdineſ quatuoꝛ nõ ſacri et minoẽſ
vt hoſtiariatus/lectoꝛiatus /exoꝛci
ſtatus/et accolitatus. Et tres ſacri
et maioꝛelſ · vt ſubdiaconatus/dia-
conatuſ/a p̃ſ byteratꝰ.qui om̃ſ di⸗
cunt᷑ vnuũ ſacramẽtũ! qꝛ ad vnũ/pu
ta pᷣſ byteratũ pꝛincipłr oꝛdinan⁊᷑.
Oꝛdinẽ & hoſtiariatꝰ inſtituit! qañ
fecit flagellum de funicułlet eie⸗
cit de templo vendẽteſ et emẽteſ.
Oꝛdinẽ lectoꝛiatus inſtituit! qñ le
gendo verba iſaie p̃dicauit dicẽg.
Spũſ oñi ſup me eo vnxerit me

paupibuſ euãgeliſare miſit me .
Oꝛdinem exoꝛciſtatuſ inſtituit! qñ
demoneſab homĩbꝰobſeſſig eijci p̃
cepit · Oꝛdinẽ accolitatus inſtituit
qñ pᷣdicãdo dĩxit. Ego ſum lux mũ
di · Oꝛdinẽ autẽ ſubdiaconatus in
ſtituit! qñ poſt cenã pedeſ diſcipu⸗
loe ſuoꝛ lauit· Ordinẽ diaconat⸗
qñ diſcipulos velut leuita vigilac
monuit · Ordinẽ p̃ſ byteratus in-
ſtituit qñ diſcipulis ſuis coꝛpus ⸗
ſangnẽ ſuũ ſumenð pbuit/ dicẽs. H
q̃tienſcunq; feceritiſin mei memo
riã faciatis· Dumq; patri coꝛpuſ⸗
ſanguinẽ ſuum in ara cruciſ ſemet
hoſtiam obtulit.
Sacramẽtũ vo extreme vnctiõiſ
inſtituit qñ apłoſ miſit vngere et
ſanare infirmos · Vñ aliqͥ doctoꝛeſ
dicunt ꝙ btũs iĩiacobus inſtituit ſa⸗
cramentũ iſtud qñ in canonica ſua
dixit · Infirmat᷑ qͥ ſexvob inducat
p̃ſ byt eros eccłe vt oꝛent ſup eum
vngẽteſoleo ſancto · Sed ſalua eo-
rum reuerẽtia non reputo vm/ pꝛ
rationẽ ſuꝑiuſ dictam in pꝛincipio
huius capłᷣi. Credo enĩ ꝙ illud di
ctum beati ĩacobiĩ nõ fuit inſtitutio
huius ſacramẽti · ſed eiuſ ꝓmulga
tio · Vñ beatus iacobus nõ fuit in

ſtitutoꝛ huius ſacramẽti ſed ſolum

pꝛomulgatoꝛ·. D
De ſacramẽto autẽ matrimonij
qñ fuerit inſtitutũ · et vtx fuerit in
ſtitutũ a chꝛiſto incarnato ẽ dubiũ
cum mat̃moniũ fuerit in ſtatu in-
nocẽtie et in tꝑe qð fuit añ incar-
nationẽ · do ad ſ̊ dubitatiõiſ ſolu
tionẽ ſcienð ꝙ mrimoniũ põt trib⸗
modiſ ↄſiderari · Inomõ ꝓvt ẽ offr

chuſto añ in veſo virgins nn
volutt natura noſri diuine n
mire in mnitaten ſui ſupoſt
pſore. qui nionẽ ſgnat matmmo
mi, Gicut eni in actu natmonialt
yir et vroꝛ duo ſunt in carne ma⸗
ſe due ncte ſez humana et diuina,
ſiunt in na pſona ſz in plona fili⸗

De effracaet dute ſacramen
tonum. Capidilumſecundum.

Lefftara ute er vdude ſat
. metoy ſende g vals ſan

in canonicaſua
gſervob indutat
tonent iup eum
do⸗ Zed alnaer
wnteputo Imn ſyn
Ndtamm pimopo
lredo eni luddi
cbi no fuit inſttut⸗
ſed ein pnug
g iacobig ſofiitin
wamin/ lu ſlun

toaut natmmnoni
cet etrfuertin
carnato edab
lert inſtatu in⸗
zfuitañ inar
16 dibittatih ſl
ſot tib⸗
prteoft

cium nature · Scdo mõ ꝓvt ẽ reme-

diũ carnał ↄcupiſcentie! qꝛ ꝑ mri-

moniũ ſatiſfit ↄcupiſcẽtie carnali·
Tertio mõ ꝓut ẽ ſignũ cõiunctiõis

alicuius rei puta chꝛiſti et eccleſie

quã ſignat ↄiunctio animoꝝ viriK
vxoꝛis· et diunctioiſ nat᷑e humane
et diuine in pſonã filij dei/quã ſigt
iunctio coꝛpo· Hat᷑momũ pᷣmo
et ſcdo mõ ↄſideratũ nõ ẽ ſacramẽ
tũ ꝓvt loquimur hic de ſacramẽto
mat᷑monij· ſed tertio mõ ↄſideratũ
eſt ſacramẽtũ · ſic fuit inſtitutũ a

chꝛiſto qñ in vtero virginis marie

voluit naturã noſtrã diuine nature
vnire in vnitatem ſui ſuppoſiti ſeu
ꝑſone· quã vnionẽ ſignat matmo-
niũ · Sicut enĩ in actu mat᷑moniali
vir et vxoꝛ duo ſunt in carne vna:
ſic due nat᷑e ſcʒ humana et diuina,
ſunt in vna pꝑpſona ſcʒ in ꝑſona filij⸗

De efficacia et ptute ſacramen
toꝛum · Capitulum ſecundum ·

EO efficacia autẽ et vᷣtute ſaẽ
mẽtoꝝ ſcienð ẽ ꝙ vtus ſacra
mẽtoꝝ in generali (qꝛ poſtea dicet᷑
de virtute cuiuſlibet in ſpeciali) in
duobꝰ oſiſtit ſcʒ in auferedo culpa:
et in ↄferẽdo gratiã. Vmne enim
ſacramẽtũ noue legis (niſi ſit obex
id ẽ impedimẽtũ ex parte recipiẽ
cis) aufert culpa ſi inuenit eã.et cõ
fert vł auget gratiã. Et ꝑ hoc dif-
ferũt ſacramẽta noue legis a ſaẽ-
męetis antique legis· qꝛ ſacramẽta
antiqᷓ legis(ſacramẽto circũciſioniſ

excepto) quantũ erat ex parte ope

ris operati nullã habebãt vᷣtutem

quantũ ad ablationẽ culpe et colla
tionẽ gratie ſed totã vᷣtutẽ et effi⸗
caciã ſuã habebãat ex parte operis
operãtis · Sacramẽta autẽ noue le
gis ñ ſolũ hñt efficaciã ex pte opiſ
operatil immo etiã ex parte operi
opantis · Opus oꝑantis vocat᷑ de-
uotio ſuſcipiẽtis ſacramẽtũ. Opus
opatum vocatur actus exercitatuſ
circa ſacramenta ·ſicut opus opatũ
in baptiſmo ẽ aſperſio/ł immerſio
aque/eęet pꝛolatio vboꝝ; Q& ð autem
ſacramẽta noue legis quãtum ẽ ex
parte opis oꝑantiſ ↄferãt gratiã
ſint cauſa gratie/ patʒ ꝑ diffinitio⸗
nẽ ſacramẽti q̃ ponit᷑ a mgr̃o ſñae
in iij · vbi ſic dicit᷑ · SZacramẽtũ eſt
inuiſibil gratier, et viſibil foꝛme ſi
gnum: qð ita ſignũ ẽ gratie dei et
inuiſibił gratie foꝛma/ vt eiuſ ſim
htudinem gerat et cauſa exiſtat ·
Vtrum autẽ ſacramẽta noue legiſ
ſint cauſa gratie/ſine qua nõ/ vł cã
ꝓꝛ quã! indiget ſtudio maioꝝnſ in-
q̃ſitionis qᷓ; pnſ opuſculũ expoſtulʒ
Eſt etiã alia vtus ſacramẽtoꝛe no
ue legis·qꝛ qdam eoꝛe impmũt ca-
racterẽ in ſuſcipiẽtibus ea ſcʒ ſaẽ-
mãta baptiſmi/ ↄfirmatiõiſ/et oꝛdi
nis· Et ẽ caracter poteſtas ſpualiſ
quedã ꝓ quã ſuſcipiẽ ſ ſacramẽtum
põt aliqͥd facẽ vł reciꝑe qð nõ po-
terat añ. Sicut baptiſatus põt re-
cipere alia ſacramẽta eccłe qð non
pot facere nõ baptiſatus· Et oꝛdi-
natus põt exercè officiũ ſui oꝛdiniſ
qdᷣ nõ põt facere nõ oꝛdinatus· Et
ↄfirmatꝰ tenet᷑ audacter ↄfiteri fi

dem chꝛiſti tpe pſecutiõis fidei ad

qdð nõ tenet᷑ ñ ↄfirmatus? niſi foꝛte

inquireret᷑ in ſpeciali de fide · Ała
autẽ ſacramẽta ſcʒ eukariſtia/penĩ
tẽtia/mat᷑moniũ/ et extrema vnctõ
nõ impꝛimũt talẽ caracterẽ · qꝛ pñt
multotiẽs ĩterari· ſicut hõ multoti-
ens cõmunicare · ↄfiteri inungi · et
moꝛtua vna vxoꝛe põt cũ alia ðtra
here. Sed ſacramenta q̃ impꝛimũt
caracterẽ nõ debẽt nec pñt iterari
Sicut nullus debet bis baptiſari/
nec ↄfirmari/nec eoð oꝛdine bis oꝛ
dinari · Et rõ eſt/ qꝛ vtuſ eoæ ſemꝑ
manet ſcʒ caracter · ꝗ eſt indelibił/

De numero et diſtinctiõe ſacra-
mentoꝝ capitulum tertium ·

Vantũ ad nume ſacramen-
toꝛe ſcienð· ꝙ ſacramẽta ſunt
ſeptem · puta baptiſmus/ↄfirmat᷑o/
eukariſtia/penitẽtia/ extrema vn-
ctio/oꝛdo/et mat᷑moniũ · Diſtinctio
iſtoꝝ ſacramẽtoꝝe dat᷑ ꝑ ſufficiẽtiã
q̃buſoã doctoe que tał ẽ · Sicut eſt
in uita coꝛꝑali/ ſic ſuo mõ debʒ eſſe
in vita ſpũali · In vita autẽ coꝛpo
rali videmꝰ ꝙ pᷣmo generat᷑ homo ·
ſcðo auget᷑ · tertio nutrit᷑ · quarto ve
nit ad tantã pfeconẽ vᷣtutiſ ꝙ po
teſt ſibi ſimilẽ generari:et ſic genꝰ
humanũ multiplicat᷑ · Et qꝛ ſanita
homiĩſ põt impediri ꝑ infirmitatẽ:
ideo hõ indiget duplici medicina ·
Vna ↄtra infirmitatẽ · alia contra
reliquias infirmitatis · Et ſicut in
vita coꝛpaꝛli qͥnq; nccẽ̃aria ſunt/ſcʒ ·
generatio/augmẽtum/nutrimẽtum
multiplicatio/ et medicinaſic ſimi
li mõ in vita ſpũali quał ẽ vita fi-
delium viuẽtiũ in fide et vnitate

eccleſie ſunt quinq; nccaria · ſeʒ ſpi
rituał generatio/q̃ fit in baptiſmo
pꝑ quẽ homo regenẽa᷑ chꝛiſto. Spi
rituale augmẽtũ/qð fit in ↄfurma-
tione · in qua gratia baptiſmał au-
get᷑ · Spũale nutrimentũ/qð dat᷑ in
eukariſtia/q ẽ cibus ſpũał anime.
Et quia fideleſ indigent multipli
cari ſpuũałr et coꝛpoꝛałr quantũ ad
multiplicationẽ ſpũalẽ accipit᷑ ſaẽ-
mẽtũ oꝛdiniſ ꝑ qð miniſtri eccleſie
multiplicant᷑ · Quantũ ad multipli
cationẽ coꝛpoꝛalẽ accipit᷑ ſacramẽ-
tum mat᷑monij· qð oꝛdinat᷑ ad mul
tiplicationẽ coꝛpoꝛalẽ fideliũ. Spĩ
ritualmedicina/ↄtra ſpualem infir
mitatẽ qꝗᷓ eſt pctm̃ · Alia ẽ ↄtra re-
liquias pctõ/q̃ ẽ extrema vndtio·
Et hec de ſacramẽtis in generali⸗

Tractatatus ſcs pꝛime partis
pꝛincipał ẽ de baptiſmo-
Ca · · qͥd ſit baptiſmꝰ a vñ dicã ·

Vnc dðm ẽ de ſacramẽtis
in ſpeciali· Et pᷣmo de ba⸗/
ptiſmo· circaqð ↄſideranda
ſunt octo · Pꝛimo quid ẽ baptiſmꝰ⸗
ſcdᷣo de materia eiuſdem · tertio de
foꝛma · quarto de miniſtro · qnto de
ſuſcipiẽtibꝰ. ſexto de ritu baptiſmi
ſeptimo de effectu eiuſdem · octauo
de annexis eius⸗ H
Paptiſmuſ eſt ablutio coꝛpoꝛs
exterioꝛiſ cũ p̃ſcriptaid eſt taxata
Sboꝛe foꝛma facta · ita ꝙ illa ablu⸗
tio mãlis qꝗᷓ fit exterius in coꝛpoꝛ

eſt ſignũ ablutiõis ſpũalł quã deuſ

facit interius in mẽte · Et dicitur
baptiſmus de baptiſo as · ae · quod

ganten inſttuſſet apan.
ocl inaliz dioliqre vma vel

lecnug anaeſet fpi nne
nia baptiſmi⸗ Aque tn Auenne
Pltralgnm 2dotnibuz gune
chrſtr inſitit bepiſnü fen na
giſin anlaqj inalo lieere Quu
mum wna eſtq ſramẽtu manme
heceſſtatiſ debet habere matena
nanime comunẽ / ne ſyrdefeckum
materie atqſ impecet a ſuſceptio
e bapdſim Oz baptiſnus e ſacra
ſnentcimapime neceſſitadis n ſine
bapaſino nullus pot ſaluarn do vt
Nllugpoſzſe vanſarea ſiſcepa
nebapuſm fodefecin metenel
ſhrcarſtä eing: baptiſnug debet
Habere miteni nan ne chm mẽ.
Tal ait matena⸗ quaj inueni
lur in qſibettena er deſt e.
lbben. oſſt en aliqui rbi
, EN dliuis ſe exen

ni Oaptiſni eſbt vini

Netarin. gſß

ſt in baptiſn⸗
tchiſto G,
öfitin Airma⸗
bepifnat au⸗
nendi ödekin
ſicl ainb,
nüger mläͤpn
walr Alandi ad
ſicl Npſſie⸗
Dminiſnertcſe
naniAmlän
Aripitſwend⸗
qdondint ad nil
al fideli· Den
dta ſpüaleninft
. Alaé otarfe⸗
extrema vndio⸗
ets in generali

pümeparts
bapdſ
Adimd 1nd

dne eeranii
gar Krprodene⸗
oCrrand Nenne
imoqquid ibepeſin
naei

, ſroſto de
de ninſtvi
4 epeiſni

en euſen odan⸗

blubo oeis
iptail K ed
art zla⸗ .
exermus in con

„

innmet

z. qu⸗
petſd d 8

4
eos e den

-

idem eſt qð abluo ĩs uere · Vnde
baptiſmus grece idem ẽ quod ab-
lutio latine⸗
Capłm · jj · de materia baptſmi ·

Ateria baptiſmi ẽ aqua ſim-
plex elemẽtaris · Qð aũt iſta
aqua ſit ꝓpria mã baptiſmi habes
totã rõnem ex inſtitutiõe chꝛiſti · qͥ
inſtituit baptiſmum fieri in aqua·
Si autem inſtituiſſet baptiſmũ in
vino vl in aliq̊ alio liq̃re vinũ vel
ille alius liquoꝛ eſſet ꝓpꝛia mate-
ria baptiſmi · Alique tñ ↄgruentie
ſolẽt aſſignari a doctoꝛibus/ quare
chꝛiſtꝰ inſtituit baptiſmũ fieri ma
giſin aqua qᷓ; in alio liquoꝛe · Qua
rum vna eſt qꝛ ſacramẽtũ maxime
neceſſitatiſ debet habere materiã
maxime cõmunẽ ne pꝛ defeccum
materie aliqͥſ impediẽt᷑ a ſuſceptio
ne baptiſmi · Sʒ baptiſmus ẽ ſacra
mentũ mavime neceſſitatis · qꝛ ſine
baptiſmo nullus põt ſaluari.iðo vt
nullus poſſʒ ſe excuſare a ſuſceptio
ne baptiſmi ſpoꝛ defectũ materie ł

pꝛ cariſtiã eius baptiſmus debet

habere materiã maxime cõmunę ·
Tabł aũt materia ẽ aqua q̃ inuenĩi
tur in qlibet terra· et defacili põt
haberi · Poſſet enĩ aliquis ſe excu
ſare ſi materia baptiſmi eſſet vinũ
vł oleũ/vł aliqͥſ alius liquoꝛ pꝛetio
ſioꝛ/qui nõ inueniret᷑ in omni terra
nec poſſet ita defacili haberi · ¶lia
ↄgruẽtia ſeu ratio eſt qꝛ ꝓpꝛietas
aque maxime ẽ dueniẽſ baptiſmo ·
Eſt enĩ aqua mũdificatiua ſoꝛdiũ,
et refrigeratiua eſtuãtium · peruia
id ẽ lucida ocuł intuentiũ· Simłr

baptiſmus mundat ſoꝛdes anime
ideo vocat᷑ baptiſmꝰ ·qꝛ baptiſmuſ
grece idem ẽ qð lotio latine · Vnð
baptiſare idem ẽ qð lauare: J tem
baptiſmꝰ refrigerat eſtũ carnał cõ
cupiſcẽtie · illuminat et᷑ oculoſ mẽ⸗
tiſ reſpectu diuine notitie · Arguũt
ergo doctoꝛeſſic · Illð ẽ ꝓpꝛia mã
baptiſmĩ cuius ꝓpꝛietas maxime
ↄuenit baptiſmo ſed aqua ẽ Gmõi
S aqua ẽ ꝓpꝛia mã baptiſmi · Vtx
autẽ aqua ſit bñdicta vł non nibil
facit ad baptiſmũ · qꝛ ita bñ põt fie
ri baptiſmuſ in aqua ñ bñdicta ſiẽ
in benedicta · Sʒ aqua baptiſmał
in eccleſũs bñdicit᷑ pꝛ ſollennita
tẽ a maioꝛẽ reuerẽtiã circa baptiſ
mũ · Sʒ nunqͥd in aqua roſacea/ł
in aqua ardẽte, vlł in aliqͥbus aqͥs
diſtillatis poſſet fieri baptiſmus ſi
aqua elemẽtariſ inueniri nõ poſſʒ⸗
Dicenð ẽ ꝙ nõ ·quia taleſaque nõ
ſunt ꝓpꝛie aque· ſed humoꝛeſ illoꝛꝝs
coꝛpoꝝ a quibus diſtillant᷑ · In li-⸗
xiuĩio tñ ſi aqua nõ poſſet inueniri
poſſet fieri baptiſmus · cũ lixiuium
nihil aliud ſit qᷓ; aqua collata ꝑ ci-
neres · Et pꝛ eanð rõnem dicunt
aliqui doctoꝛes ꝙ in vrina pꝛ de⸗
fectũ aque poſſet baptiſari · q non
eredo vex ·qꝛ vrina nõ ẽ aqua: ſed
humoꝛ reſolutuſ a cibis comeſtis ·
Et idem dico de ſaliua · Sʒz nõne
in bꝛodio carniũ poſſet fieri bapti-
ſmus vbi alia aqua nõ poſſet inue-
niriꝰ Dicenð ꝙ aut tanta reſolutio
carniũ eſt facta in bꝛodio illo q de
ſinit ſpẽſaque eſſe! ẽ alia ſpẽſ de
nouo generata · et tunc nõ põt fieri
baptiſmus · Aut nõ ẽ ibi tata reſo-

lutio carniũ factalet tũc fieri põt/i
in tłi bꝛodio baptiſari · Qñ autem
ſit tał reſolutio facta et qñ nõ: põt
perpendi ex ſpiſſitudine· Si eni ſit
tãta ſpiſſitudo illius bꝛodij qnta ẽ
in carne, vł aliquãtulũ minoꝛ! non
credo ꝙ poſſet in illo bꝛodio bapti-
ſari · Si autẽ nõ ſit tãta ſpiſſitudo:
ſed bꝛodiũ ſit pingue credo ꝙ non
tunc in illo bꝛodio poſſet baptiſari·
Et idem dico de luto ſcilʒ ſi aqua
expᷣmat᷑ ex illo · in aqua illa expꝛeſ
ſa poſſet fieri baptiſmuſ.etiã ſi nix
liquefieret in illa aqua liqfacta ex
niue poſſzʒ fieri baptiſmꝰ · Solet
at᷑ ab aliq bus tał q̃ſtio fieri · ſi eſſet
vnus puer baptiſandꝰ iuxta vnum
puteũ ꝓfundũ · et ille qui debet eũ
baptiſare ñ habẽt cũ quo traheret
aquam de puteo, nec poſſʒ aliunde
aquã habere puer eſſet in ꝑiculo
moꝛtis · nunqͥd deberet eũ in puteo
ꝓijcere/dðᷣo baptiſo te in nomĩe pa
triſet filij et · ſ· amẽ? Diceuð eſt ꝗ;
non · qꝛ ſam ꝙ dicit bẽs paulus non
ſunt faciẽda mala vt veniãt bona ·
Nicet & ex h̊ iſtud bonũ euenièt ꝙq
anima ulius pueri ſaluaret᷑ tamẽ

tum in ſe eſſet damnaret animam
ſuã · et qͥlibet ſzm exoꝛdiũ caritatiſ
plus debet diligere animã ſuã: q;
animã cuiuſcũq; alterius · Et ſi di⸗
catur ꝙ; tab põt ↄfiteri de iſto pctõ
et ſic nõ damnaret animã ſuã · Di⸗
cenð ꝙ iſtud fatuũ ẽ dicè · qꝛ nullꝰ
certus ẽ de vita ſua· Uñ iſte nõ ẽ
certus -ſi ſtatim poſtq; ꝓijcerit pue
rum, vł etiã in ipſo actu ꝓiectõis

ille qui ꝓijceret eum/faceret iſtud
malũ ꝙ peccaret moꝛtałr · et ſic qn

moꝛeret᷑· Vñ habere talẽ ſpem ẽ
pꝛie temptare deũ · qꝛ certum ẽ ſi
taliſ ꝓijciat puex peccat moꝛtałr.
incertus eſt autẽ ſi deus dabit ſibi
ſpatiũ penitẽdi · Quare facienð ẽ
ſzm ↄſilium bri auguſt · dñtis· tene
certũ et dimitte incertũ · Notanð
autẽ ꝙ ſi aqua ſit calidavł frigida
nihł facit ad baptiſmũ · ſed ſemper
vitandum ẽ piculum baptiſandi⸗

Capłm·ĩij · de foꝛma baptiſmi.

Irca foꝛmã baptiſmi ſciendũ

eſt · ꝙ alia foꝛma vtunt᷑ greci

in baptiſando · et alia foꝛma latini
SGꝛeci enĩ vtunt᷑ tali foꝛma·bapti⸗
ſet᷑ ſeruus chꝛiſti in nomiĩe pa. afi·
ſpũſſancti amẽ · Latini aũt vtunt᷑
tali foꝛma · baptiſo te in nomĩe pa·
2 filija ſpũſſanci amẽ· Et q;uiſ ex
vtraq; foꝛma ſequatur baptiſmus⸗
(nã greci baptiſati ſunt ſicut latini
qd patet:qꝛ qñ redeũt ad vnitatẽ

eccłe romane ñ rebaptiſant᷑ tamẽ

foꝛma latinoꝛ? ↄueniĩẽtioꝛ ẽ qᷓ; foꝛ-
ma grecoꝝ · qð patet q̃ ad nunc ex
duobus · Primo qꝛ foꝛma illa ba-
pti ſmi ↄueniẽtioꝛ eſt qᷓ magis ↄcoꝛ
dat cũ vbis chꝛiſti inſtituentis ba-
ptiſmũ · ſed chꝛiſtus inſtituẽſ bapti
ſmũ dixit apłis(vt recitat beatus
mathin euangelio ſuo · ca· vltimo)

Ite docete om̃ſ gẽteſ baptiſantes

eos in nomĩe pa· filija ſpũſſanqti
Et cũ iſtiſ vbis magis ↄcoꝛdat iſt
vbum baptiſo qᷓ; baptiſet᷑ · q; bapti
ſo ẽ actiuũ /et baptiſet᷑ ẽ paſſuuũ · et
iſtud participiũ baptiſantes deſcẽ⸗
dit ab actiuo/et nõ a paſſiuo · quae

etiz ibi neceſaria per ſon⸗ mm
baptlants/j m erpmif aamim
erplrite in fma greor. In for
na auts latinor expmit expleite
pbor gditit baptiſo qre duenie⸗
ins fommalatinoxq; grecoxy · Ye
nſumled ena foma qua vutur
romana etcla qdno diſponede om
iſteclay caput d et merar e de
bapſnoet eils efechl ca maio⸗
ieikännduch Ma.
Banakmakrnns.
uepgan Aflin ſpüſſan.
dute nominet bapti

2 So
lud 7 cht eius nomo aut po⸗

ſian tliſen;

Are dog
delq⸗ crtmnit

Dley⸗
rt mortapr,
dens dabit ſbi
r aiend
Nacgleſtgtn⸗
nweineenc Potand

laſtehlaif,
. tligc
Ariiglenn

ijdefmnhetft

Afunibepifni ſerdd
dafana n Fei
do etala fma i
wmnttilfunbapt⸗
tuſi n wniepa /f.
mi. Mtini ait vtuni
Pciſ tein wmniepa⸗
chame⸗ Lt uiſer
ſeanamur bapuſti:
Heſad otſatlen
ih eitad Nie
õ
or Wenſtüarechin⸗
1 Cöpartzad furen
Prrwgfun lie
Neninntj ng nnn
vischiſ iſunb
aichiſtenſttiſocts
e rettt bentis

cõueniẽtioꝛ ẽ foꝛma latinoꝛe qᷓ dicit

baptiſo! qᷓ; grecoꝛ qᷓ dicit baptiſeẽ

Seðdo põt illud idem patere ſicilla
foꝛma baptiſmi eſt ↄueniẽtioꝛ in qꝗͥ

et ꝓꝑ quã magis expꝛimunt᷑ ea aue
ſũt neceſſaria in baptiſmo ſʒ tal ẽ

foꝛma latinoꝛe per cõparationẽ ad
foꝛmã grecoꝛe:qꝛ in baptiſmo ẽ ne
ceſſaria tus dei ↄferetis efficaciã

baptiſmo · Et iſtud tangit᷑ invtraq;

foꝛma cũ dicit᷑ in nomĩe pa · et filij
et ſpũſſancti amẽ · Eſt etiã ibi ne⸗
ceſſaria pſona ſuſcipiẽtiſ baptiſmũ
ſiſtud expmit᷑ in foꝛma grecoꝛe cũ
diciẽ ſeruus chꝛiſti · in foꝛma autẽ
latinoꝛ expmitur cum dicit᷑ te · Eſt

etiã ibi neceſſaria perſona mĩniſtri

baptiſantis/ qᷓ nõ expᷣmit᷑ adminuſ
explicite in foꝛma grecoꝝ · In foꝛ-
ma autẽ latinoꝝ expᷣmit᷑ explicite

ꝑ hoc qdð dicit᷑ baptiſo · qre ↄueniẽ/

tioꝛ ẽ foꝛma latinoꝛe qᷓ; grecox· Ve
riſimile ẽ etiã ꝙ foꝛma qua vtitur
romana eccła/q dño diſponẽte om
niũ eccła caput ẽ et mgra · ex · de
baptiſmo et eius effectu· ca maio⸗
reſ.ſit coueniẽtioꝛ q̃cunqʒ alia · Eſt
ᷓ debita foꝛma baptiſmi · Baptiſo
te in nomĩe patriſ/a filij/a ſpũſſan-
di amen · Q ð autẽ nominet᷑ bapti⸗
ſandꝰ vł addat᷑ eius nomẽ,/aut po⸗

nat᷑ ibi ego / dicẽdo petre vł maria

ego baptiſo te in nomĩe pa· cẽ·non
ſunt de eſſentia foꝛme cũ ſine ipſis
poſſit fieri baptiſmus· Camẽ debt
poni in foꝛma p maioꝛẽ exp̃ᷣſſionẽ
licʒ nõ ſit ncẽm ꝙ ponant᷑· Iſta at
foꝛma põt ꝓferri in latino/vł quo-
cunq; alio idiomate · IUte autẽ
poſſit aliquid immutari circa iſtã

foꝛmã:ſcienò eſt· ꝙ ulle qui aliquid

mutaret/aut intẽderet mutare ri-

tum eccłe: ſic nõ eſſet bapti ſmus
Aut intẽderet facẽ illud idem qð
facit eccła/ ſʒ ex quadã ignoꝛãtia/
ł inaduertẽtia aliqͥd circa iſtã foꝛ
mã mutaret · Tunc circa ̊ ſciendũ
ꝙ tal mutatio põt fieri quinq; mo
dis · nomõ totałr omittẽdo vᷣba
ipſius · et tũc nõ fit baptiſmꝰ ex ta-
li foꝛma · ſicut ſi diceret᷑ baptiſo te
in nomĩe genitoꝛis/et geniti, et ꝓ⸗
cedẽtiſab vtroq;ʒ · Licet enĩ ex com
mum vſu loquẽdi genitoꝛ ſigficet
patrẽ/et genitus filium, et ꝓcedẽſ
ab vtroq; ſpmſctin tñ ꝓpꝛie loquẽ
do in diuinis genitoꝛ, et genĩtuſ/x
ꝓcedẽs/expꝛeſſius ſignificãt actus
notionale ipſa? ꝑſonaꝛt, qᷓ; ipſas ꝑ
ſonaſ · In foꝛma aũt baptiſmi de⸗
bet fieri mẽtio expꝛeſſa de ꝑpſonĩs ·
Aliomõ põt fieri mutatio circa foꝛ
mã ipſiuſ baptiſmi trãſponẽdo vba
ipſius foꝛme · ſicut ſi diceret᷑ · bapti⸗
ſo te ego in nomine pa·cc· vel quõ
alr trãſponẽdo ·et tũc cum maneat
idem ſenſuſ vboꝛę ex tali mutatio
ne nõ impedit᷑ baptiſmus · Aliomõ
põt fieri mutatio addẽdo aliqͥd ad
ipſam foꝛmã et tũc tał add itio coꝛ
rumpit ſenſum vbox foꝛme · ſicut
mutabat foꝛmã arrius dðo ſic · ba
ptiſo te in nomĩe patris maioꝛiſ/n
filij minoꝛis/et ſpũſſancti/ et tũc nõ
fit baptiſatuſ· Aut tał additio non
coꝛrumpit ſenſum vboꝝe foꝛme/ eo
ꝙ non obſtante tłi additiõe adhue
manet idem ſenſus vᷣboꝝ · Et tũe
ſi ile qui addit aliqͥd intẽdat mu-⸗
tare foꝛmã nihil facit cũ nõ bapti-

ſet in fide eccłe · Si autẽ nõ inten
dit mutare foꝛmã eccłe/ſed ex qua
dam fatua deuotiõe addat aliquid
ſic dðo baptiſo te in nomĩe pa· c·

beate vᷣginis/vł bra vgo iuuet te,

vel aliqͥd aliud ſimile! talł additio
nõ impedit baptiſmũ · Aliomõ põt
mutari foꝛma baptiſmi diminuẽdo
aliqͥd de ea: et tunc ſi diminuat᷑ di
ctio integra q̃cunq; ſit illa de omni
bus iſtis baptiſo te in nomĩe pat᷑s
1filij/et · ſ. amẽ/nihil fit?qꝛ omnia
iſta vᷣba ſunt de eſſentia foꝛme · Si
autẽ nõ diminuat᷑ dictio integra ſʒ
parſdictionis/tũc aut dimĩinuto ta
lis fit in ncipio dictiõiſ· ſicut ſi de
iſta diccione patris/vł qᷓ̃cunq;ʒ alia/
ſubſtrahat᷑ pᷣma lr̃a/vł ſyllabaltał
diminutio impedit baptiſmũ: cum
tollat᷑ ſenſus vbo · Si autẽ tab di
minutio fiat de fine dictionis ſicut
de iſta dictiõe patris, remouea?᷑s ·
vł aliqͥd tale diminutio tał nõ im-
pedit baptiſmũ cum maneat idem
ſenſus vbox · Siẽ narrat᷑ in decre
tiſ.tractatu de ↄſecratioe · diſt · iiij ·
ca · retuler̃t nũtij q qͥdem ſacerdoſ
ignarus lingue latine baptiſabat
ſub iſta foꝛma ·baptiſo te in nomĩe
patria et filia ſpirituſſancta · Et
dicit papa in decreto illo ꝙ ve ba
ptiſabat · Aliomõ põt fieri mutatio
circa foꝛmã baptiſmi interrumpen
do verba iſtius foꝛme · Et tũc ſi ſit
tanta interruptio ꝙ mutet inten-
tionẽ baptiſantis ſicut ſi demane
idiceret · Ego baptiſo te/et poſtea
ret ad expedienð negocia ſua· Et
poſtea qñ rediret dicèt in nomine
patris·c·nĩihil faceret · Si autẽ ñ

ſit tanta interruptio ꝙ mutet intẽ
tionẽ baptiſantis · Sicut ſi diceret.
baptiſo te in nomĩe patris, et E̊ di⸗
cto dicat aſſiſtẽtibus,/ tacete. oꝛate
deum · vl aliqͥd tale · et poſtea ꝑfice
ret! non impedit᷑ baptiſmus

Ca · iiij · de miniſtro baptiſmi·

Iniſter baptiſmi eſt duplex
vnus extra caſum nccitatiſ,
et iſte ẽ ſolus ſacerdos · Ad ſolum
enim ſacerdotẽ extra caſum nccita
tis ꝑtinet baptiſare · Cuius rõ aſſi
Snat᷑ a doctoꝛibus tab · Ille ẽ ꝓpꝛ
us et oꝛdinarius miniſter ſacramẽ
toꝛ qui habet ptᷣatem ſup̃ᷣ coꝛpus
chꝛiſti vee/ ſʒ ſacerdos eſt Smõi/&
ſolus ſacerdos ẽ ꝓpꝛius et oꝛdina
rius miniſter ſacramẽtoꝝ · Qð aũt
ad illũ ꝓtineat miniſtratio ſacra-
mẽtoꝛ qui habet ptᷣatẽ ſuꝑ coꝛpuſ
chꝛiſti veꝛe· ꝓbat᷑ ſic · qꝛ ad illum ꝓ
tinet oꝛdinatio coꝛpoꝛis chꝛiſti mi⸗
ſtici qdð ẽ eccła id ẽ ↄgregat̃o fide
liũ ꝗ habet pt̃atẽ ſuꝑ coꝛpus chꝛi⸗
ſti vexe/ſʒ talł ẽ ſacerdos· quare ad
ſolum ſacerdotẽ pꝑtinet diſpenſare
ſuue miniſtrare ſacramẽta· Alius
miniſter baptiſmi in caſu ncãitatiſ
iſte põt eſſe tã vir qᷓ; mulier · tam
fideł qᷓ; infideł · Moc en intereſt
inter baptiſmũ et alia ſacramẽta!
ꝙ miniſter baptiſmi põt eſſe alius
q; ſacerdoſ.nõ autẽ miniſter alioꝝ
ſacramẽtox · Et rõ iſtius ẽ · qꝛ ba-
ptiſmus ẽ ſacramẽtũ maxime ne
ceſſitatiſ.nõ autẽ alia ſacramenta:
qꝛ ſine baptiſmo nõ põt aliqͥs ſaluꝰ
fieri · ſine vo alijs ſacramẽtis mul⸗

iſni⸗Et iclinro in calu not.
H nri mulier ta inicel q
ſcel ſcut iucels aganus, bere⸗
tcus pet bype ſre / dumm bapti
ſet inaqua et debite pfer t verba
fume baptiſm et habeat intetio⸗
ſem facienck Uud qd farit eccka⸗
licet infidet gedat Uud mbil va
lere. tath q emp deferende ce
teriſparidus dignion. Vn imndek
in itaſideli ndebet bapnſae⸗
Oller tiã in pntia vin no debet
befiſne. ſon pwtig an lmo
oꝛcneſin pñtia ponn noͤ debet
ltlar. Dinlr neelaias inp
ta denel tonſirati n
ſare. ECt ro iſto n debet beye
lrinpitach e nei beper⸗
Eratiug ſfibepeiſrer repᷣ
ſet⸗ an pfettius reß

n ſi copi
Geſthmnaj
Is etoidina
vx· Od ait
ratio ſacra⸗
te ſup copuſ
ad üump
ischuſme
egziofide
ip copeschu⸗
rcos⸗ auare
onet diſpenſire
ranöt, Aliſs
incaſ mtatiſ
r;mltertan
vreniintereſt
lalarameta!
piteſe alus
ninſter hoy
ſtus ? albe
manime né
aſarfanſent⸗
pötalis g
rrametsn

ti ſaluant᷑ · Arguũt ergo doctoꝛeſ ſic
Illud ſacramẽtũ qð ẽ tãte ncc̃ita-

lis? ꝙ ſine eius ſuſceptione nullus

põt ſaluari debz habẽ miniſt ita
cõmunẽ o defectũ miniſtri nul-
lus ab eius ſuſceptiõe excuſet᷑ · Sʒ
ſacramẽtũ baptiſmiĩ ẽ tante ncẽita
tis! ꝙ ſine eius ſuſceptione nullus
ſaluari põt dicẽte chꝛiſto ſaluatoꝛe
noſtro in iohãne · ca · iij · niſi quis re
natus fuerit in aqua/et ſpũſancto,
non põt introĩre in regnũ deiideo

ſacramẽtũ baptiſmi debet hr̃e mi

niſt e ĩta cẽmunẽ ꝙ nemoſp defe⸗
ctum miniſtri excuſet᷑ a ſuſceptiõe
baptiſmi · Et idcirco in caſu ncc̃ita
tis tam vir q; mulier/tã infideł qᷓ;
fideł/ſicut iudeus/paganus/here-
ticus põt baptiſare! dummõ bapti-
ſet in aqual et debite ꝓferat verba
foꝛme baptiſmi · et habeat intẽtio⸗
nem faciendi illud qdð facit eccła ·
Nicet infideł credat illud nihil va
lere · ita tñ ꝙ ſemꝑ deferenð ẽ ce⸗
teriſparibus dignioꝛi · Vñ infideł
in pñtia fideliſ nõ debet baptiſaẽ·
Ouliere tiã in pñtia viri nõ debet
baptiſare · Non ꝓmotus ad ſacros
oꝛdineſ in pñtia pꝛomoti nõ debet
baptiſare · Simbr nec laicus in pñ

tia clerici tonſurati nõ debet bapti

ſare · Et rõ iſtoꝛꝝe ẽ · qꝛ ille qͥ bapti-
ſat in pñtia chꝛiſti baptiſat · et rep
ſentat eius pſonã ꝗᷓ ꝑfectius rep̃ᷣ
ſentat᷑ ꝑ fidelem q; ꝑ infidelẽ · per
vi q; ꝑ mulierẽ · ꝓꝑ ꝓmotũ qᷓ; ꝑ nõ
ꝓmotũ · per tonſuratum qᷓ; per non
tonſuratum · Scienð tñ ꝙ in illo
qui baptiſat requirit᷑ ſemꝑ intẽtio
baptiſandi · ſeʒ illud faciẽdi qð in-

tendit, ſeu facit eccła:ałr nõ ẽ ba-
ptiſmus q;uis alia nccaria ad ba-
ptiſmũ ſint ibi nõ autẽ requirit᷑ de
ncẽitate ꝙ ſit tał intẽtio ꝙ bapti-
ſans intẽdat baptiſmũ valẽ bapti-
ſato ad vitã eternã · immo cũ intẽ-
tione ↄtria/ ſceʒ cũ intẽtiõe/ꝙ bapti
ſmus nihil valeat põt etiã bapti⸗
ſmus fieri · Solum enĩ requiriẽ q;
baptiſans intendat facere illud qð
facit eccleſia · et ſic qdᷣcunq; ſit ilud
valet baptiſmmus · Sed nunqͥ;d ſi
aliquis minimꝰ vł q cunq; alius lu-
dendo aſpgat aquã ſuꝑ aliquos nõ
baptiſatos/ ddðo baptiſo vos ĩin no-
mine pa a tales erunt baptiſati?
Dicenð ꝙ tał aut intẽdit baptiſæ
re intendẽdo facẽ illud qð facit ec
cleſia licet de Gᷓ̊ faciat truphas et
deriſioneſ ſuaſ/et tũc talq;uis gra-
uiter peccet faciẽdo irreuerẽtiã ſa

cramẽto: tñ vere ↄfert baptiſmũ ·

Si autẽ in mẽte nõ intẽdat facere
id quod facit eccleſia! nihil facit ·
Nunquid in caſu nccitatis aliquiſ
põt baptiſare ſeipſumsꝰ Dicenð ꝙ
iſte caſuſ ponit᷑ in quadã decretali
incipiẽte · debitũ · eẽ · de baptiſmon
eiuſ effectu·vbi narratur de q̃dam
iudeo qui pꝛ metũ iudeov nõ au⸗
debat vocare aliquẽ fidelẽ· ſed ac-
cipiens aquã dixit baptiſo me · c ·
Et ad eius euidẽtiã notanð ꝙ tri-
plex ẽ baptiſmꝰ · ſcʒ flumĩſ qñ ali-
quis baptiſat᷑ in aqua · et iſte bapti
ſmus ẽ ſacramẽtũ eccbłe · et de iſto
loquim̃ hic · Et loquẽdo de tali ba
ptiſmo nullug põt baptiſare ſeipſũ
Et rõ reddit᷑ a papa in illa decre⸗
tali·qꝛ baptiſmꝰ eſt qdam genera-

in li · de t᷑ni · nullus ſeipſum gignit
coꝛpoꝛałr. qᷓre nullus põt ſeipſum
generare ſpirituałr, baptiſando ſe
ipſum · Eſt et aliuſ baptiſmꝰ ſcilicʒ
flãminisqñ ſpũſſanctus mũdat et
abluit animã alicuius inuiſibĩłr a
pctõ · et tali baptiſmo põt aliqͥ ſ ſe-
ipᷣm baptiſare · diſponẽdo ſe ad gra
tiã deĩi · Vt nõ baptiſatus adultus
pabendo deuotionẽ ad baptiſmũ:
et eſſendo in ꝓpoſito ꝙ ſi haberet
opoꝛtunitatẽ ſuſciꝑet baptiſmi ſa-
cramẽtũ · Vñ et ſi moꝛiat᷑ in tali ꝓ
poſito ſaluat᷑ · nec ẽ ↄtra vᷣbum alle
gatũ niſi quis renatus fuerit c·
qꝛ intelligenð eſt renatuſex aqua
in paruuł/in re· in adultis/in re vł
in voto · Licet enĩ iſte nõ ſit regene
ratuſ ex aqua ĩin re,/jeſt tñ in voto ·
Eſt et alius baptiſmꝰ ſcʒ ſanguiniſ
qñ aliqͥſ nõ baptiſatuſ ſuſcipit moꝛ
tem fide chꝛĩſti · Et tal baptiſmꝰ⸗
pꝛoficit ad ſalutẽ · dum tñ habeat᷑

baptiſmꝰ aque in voto · ſi ille qui ſu

ſtinet moꝛtẽ ſit adultus · ſicut habe
tur in legẽda beate katherine de
rhetoꝛibꝰ ·qui ad eius pᷣdicationẽ

auerſi ſunt·quos imꝑatoꝛ fecit co

buri · Si autẽ nõ ſit adultus nõ re
quirit᷑ tale votum · ſed ſufficit moꝛſ
tolerata ꝓ chiiſto · ſicut fuit de in⸗
nocẽtibus · et tali baptiſmo nullus
põt ſe baptiſare· quia nulli licitũ ẽ
ſeipſum interficere ꝓ quacunq; cã
Nec ẽ dtra ̊ de ſampſone et ioſia
qui interfecerũt ſeipſos · qꝛ vt di-
cit beatꝰ hierony ·factũ eoꝛe nõ eſt
trahenð ad ↄſequẽtiã · qꝛ pᷣuilegia

tio ſpirituat · et ſicut ſeipſum nemo
põt generare coꝛpoꝛałlrdñte augꝰ

paucoꝝe nõ faciunt legem cõmunẽ.

Nunquid etiã in miniſtro reqͥ-
rit bonitas vite ſcʒ ꝙ ſit ſine pcõð
moꝛtali?ꝰ Dicenð ꝙ ula q̃ſtio intel-
ligẽda eſt de ſacerdote · qꝛ vt d m̃
eſt ip̃e ꝓpꝛius ẽ miniſter baptiſmi
Vñ ad huius ſolutionẽ dom ẽ. ꝙ
q̃ntũ eſt ad effectionẽ baptiſmi nł
facit bonitas/ł malitia miniſtri · qꝛ
ſiue ſit bonus ſuue maluſ confertur
(vt detm̃ eſt)baptiſmꝰ vere · Sʒ q̃n

tum ad miniſtæ vtæ peccet vł nõ,

baptiſando · Dðm ꝙ aut ſacerdos
baptiſat in caſu neceſſitatis/ ſine
ſollennitate aliqua,/ ſicut facit vna
antiqᷓ vetula! tunc ñ peccat moꝛ-⸗
tałr ſi baptiſʒ exñſ in pctõ moꝛtali
Aut baptiſat ex̃ caſum ncãtatiſ
cũ ſollennitate! I tunc peccat moꝛ-
talłr exñſin pctõ moꝛtali ſi baptiſʒ
qꝛ facit irreuerẽtiã ſacramẽto· Ve
rum ẽ ꝙ dñs durãdus quondã epi
ſcopus aniciẽſis qui fuit doctoꝛ ſa-
cri palatij dĩicit in ſuo ſacramẽtali ·
ꝙ quõcunq; ſacerdos exñſ in pec-

cato moꝛtali baptiſet, peccat moꝛ

talłr · Vtꝝ autẽ eius opinio ſit va
neſcio · ſcio tñ ꝙ ẽ bñ dura · Sciẽ
dum inſuꝑ ꝙ miniſter baptiſmi de
bet eſſe vnus · Et rõ cõmunit aſſi-
gnat᷑ a doctoꝛibuſ.qꝛ baptiſanſ ba-
ptiſat in ꝑſona chꝛiſti! ꝗqᷓ eſt vna· et
ideo ꝑſona baptiſantis debet eſſe
vna· vñ plureſ nõ poſſunt bapti ſaẽ
vnũ · Et ſi dicat᷑ ꝙ vnus poõt bapti
ſare plureſ ddðo ego baptiſo vos in
nomĩe pa. cẽ dᷣm ꝙ nõ ſimile ẽ · qꝛ
qñ dicit᷑ baptiſo voſ idem ẽ ac ſi di

ceret᷑ baptiſo te et te · Qñ autẽ di ·

ci nos baptiſamus te idem ẽ ac ſi

talis puer non en. en⸗
di⸗ t daͤñ eſt in gcung en⸗
beiſß batlis in fona chenn
baptiſat. yt diat bius iohanes .
paſtadicede chuiſto · Qui ne m
ſtbatſre pſe mihi dint ſupq;
ncens ſpn deſtecente hic ? ba
gaſar pſona eüt chuſn ? vma. ñ
chaneſiut non duo ſ vnus ? ppuis
Quare opotet q Ue qui bapdſat
ſit vnus in qcunq foma bapdſet.
Ali autẽ docones ſicut iohb ſcotus
et ſuiſequace dicit ſi baptiſend
inſona gecox baplatu ani⸗
ſvtockñeſt liet ile qui bapalſa
baptſet in pfona chnſti auius eſt
nu pſom beptiſſt tñ in wmie ⸗⸗
itaiſin qua ſint plureſ perſone
Reſie no otrqri 5
t baptiſſno ßhm for⸗
naecop/ſi ſint plures *
vneiſt „, piſan

. A opinioni
ge in⸗ iſtda n

ſlianiß oneo gapg eſßzco
ſnfmrfnm Gea nn lcnr
Retel ſunt ferice *
exde

niſtro “ diceret᷑ · Ego et tu baptiſamꝰ te · qꝛ baptiſat᷑ pꝛ rõnem ſupᷣ diccam de
ſt ſine ii dꝛma ẽ inter nos et vos· q nos idẽ dꝛana ſcʒ inter nos vos · q ẽ rõ ve⸗
ſtio inte⸗ eſt ꝙ ego tu · voſ autẽ idem ẽ nerabil doctoꝛis ſctĩ thome in vl⸗
vtdaf, te et te · ideo dðo vos mnibil mutat᷑ tima pte ſumme ſue · Aſſignat᷑ et
erbaptiſmn in foꝛma · ſed dðo noſ aliqd mutat᷑ tatł rõ a mgro herueo bꝛitone· quia
dnz. in foꝛma · Solet aute pom tał ca in ſacramẽto maxime veritatis/nł
wüfn 4 ſus · ponat᷑ Nic ſint duo · vnus ſit debet eſſe falſtatis: ſz baptiſmus
mnſti⸗ mutus/eęt alius maneus . et ſit ibi e ſacramentu maxime veritatis · S
“ vnus puer baptiſandus · et mutusg in baptiſt mo nihil debet eſſe falſita
e Sr; aſpgat eũ aqua/et mancus ꝓferat tis· Sed ſi iſti vterent᷑ foꝛma lati-
Nd, verba · Queritur vtrum taliſ puer noꝛe qua vtit romana eccka et ſibi
litigtig ſit baptſatus? Dicendum ꝙ aut adherẽteſ/eſſet in tłi baptiſmo fal
ſkbe ie iſti baptiſant in foꝛma grecoꝛum, ſitas · q; ſi mancus dicẽt ego bapti-
.R hne aut latinoꝛum · Si in foꝛma latino- ſo te id ẽ abluo te, mẽtiret᷑ · qꝛ ipſe
lelt faclt vna um. Tunc dicunt aliqui docrores non abluit · immo hoc facit mutul ·.
nperca: nor ꝙ talis puer non eſt baptiſatus · quare manifeſtũ ẽ ꝙ talł baptiſmꝰ
pclnotn Quia vt datĩ eſt in q̃cunq; foꝛma eſt nulluſ. Manc autẽ rõnem conã⸗
n nctatiſ baptiſz baptiſans, in foꝛma chꝛiĩſti tur ſoluè aliqui doctoꝛes dicẽteſ ꝙ
peccat moꝛ⸗ baptiſat · vt dĩcit bẽus iohãnes ba- ille mãcus nõ diceret · Ego bapti-
Alſibaptiß ptiſta dicẽſ de chꝛiſto · Qui me mĩ ſo tel ſed diceret nos baptiſamꝰte ·
ameto. Ve ſit baptiſare ipſe mihi dixit ſuꝑ q; et ſic nõ diceret fłm/ ĩimmo vex · qaꝛ
guonga epi videris ſpm̃ deſcẽdentẽ/hic ẽ q ba iſta oro nos baptiſamuſ te va eſt ꝑ
it dodarſa⸗ ptſat · pſona aũt chꝛiſti ẽ vna · Vnñ ſinodochen · Sicut ſi eſſent duo ſcri

Prennetal
enmni uper
t peccat mer
Gopinioſtin

athanaſiuſ. non duo ſʒ vnus ẽ xpũs
Quare opoꝛtet ꝙ ille qui baptiſat
ſit vnus in qᷓcunq; foꝛma baptiſet ·
Alij autẽ doctoꝛes ſicut ioh. ſcotus

ptoꝛeſ qui ſcripſiſſent vnũ liby ita
ꝙ vnus ſcipſiſſzʒ vnã medietatẽ, et
alius aliã vnuſ eoꝝ poſſet vere di
cere nos ſcripſimus iſtũ libx.· Aſi-

ñdum. Bei et ſui ſequaceſ dicũt ꝙ ſi baptiſent mili cum mutuſ in tali baptiſmo a-
terbapiſide in foꝛma grecoꝛꝝ baptiſatuſ ẽ· quia ſygat ſeu infundat aquã,/ et mancꝰ
conunitaſi- (vt dcem̃ eſt) licet ule qui baptiſat ꝓferat vba vterq; põt dicẽ nos ba
kaptlnfba⸗ baptiſet in ꝑſona chiſſi cuius eſt ptiſamuſ te· Moc autẽ nihil valet ·
qtrmet vna pſona. baptiſat tñ in nomie te qꝛ ad hoc ꝙ; aliquapo verificet᷑
o debeteſe nitatiſin qua ſunt plureſ perſone · ſinodoc hẽ de duobuſ/opoꝛtʒ ꝙ am⸗
ſune baptilae et ſic nõ dtrariat᷑ baptiſmo bim foꝛ- bo fece rint actus eiuſdẽ rõnis · qaꝛ
t bapii mã grecoꝛęſi ſint plures baptiſan- ſi feciſſent actus diuerſa? ronum,
e wn teſ. Que iſtaꝛe opinionũ ſit va/ ne⸗ vna po nõ poſſet verificari de eiſ.
bapel Lieden ſcio · Sed ĩudicio meo papa eſſʒ cõ- ſicut ſi vnus raſiſſet pgamenũ de ꝗ̊
nͦſimi ſd ſulẽdus ſup B.ad quẽ maioꝛeſ que eſſet factus liber/ et alius ſcripſiſſʒ
ſideme Aes, ſtioneſ potiſſime circa articulos fi- libꝛe iſta ſvo nos ſcripſimuſ iſtum
te. R dei ↄtingẽtel ſunt referẽde · e · de libꝛũ, nullo mõ poſſet verificari de
s ten

ilł· Sic/de iſtis eſt dom nos ba-
ptiſamus te· qꝛ infundere aquã,/⸗
dicere vᷣba ſunt actus diuerſae rõ-
num · ideo nullo modo de eiſ poteſt
dicta pꝛopoſitio verificari,

Ca · v · de ſuſcipiẽtibꝰ baptiſmũ ·

Aptiſmum debent ſuſciꝑe tã
viri qᷓ; muliereſ.qꝛ ſine bapti
ſmo vł in re/vł in votoſ vt dctm̃ ẽ)
nullus põt ſaluari · Sed aliter ẽ de
adultis/et alłr de paruuł.qꝛ in ad-
ulto qui recipit baptiſmũ requiriẽ
intẽtio ꝓpꝛia ſuſcipiẽdi illud quod
ↄfert eccła·qꝛ nemo ex aqua⸗ ſpi-⸗
rituſancto renaſcit᷑ niſi volẽs/ſaltẽ
in adultis · et ſue voluntatis arbi-⸗
triſ in ca·nemo·de ↄſecratiõe · diſt.
iiij · In paruulo autẽ ſufficit fides
et intẽtio eo qui eũ offerũt ad ba
ptiſmũ · Sed nunquid põt aliqͥs
in ventre matriſ baptiſari · Sicut ſi
ſit vna mulier pꝛegnãſ de vno pue
rolet ſit in piculo moꝛtis nunqͥd in
ventre eius debet puer baptiſaris

Dicenð ꝙ non · Cuius rõ aſſignat

a doctoꝛibꝰ tał · qꝛ ille qui ſuſcipit
baptiſmũ debet ſuſcipi a manibus
miniſtri eccłe! aſpgi aqua/vł im
mersgi · ſed iſta non pñt fieri circa
exiſtẽtem in vtero matris · qꝛ exi-
ſtẽs in vtero matris nõ debet nec
põt baptiſari · vide· Sca· qm̃ in ma
terniſ. in pᷣncipio de ↄſecratiõe · di ·
iiij · vbi dicit ꝙ ille quĩ ſᷣm adã ad-
huc natus non ẽſᷣm chꝛiſtũ adhuc
generari nõ põt · et in ca · ſi qcquid
eſt in homĩe · Sed ponat᷑ ꝙ aliqᷓ
pars pueri appareat extra! nunqͥd

tał puer/ſi timeat᷑ de piculo,r ita
non põt expedtari ꝙ totałr naſca
põt baptiſari? Dicenð q; illa pars

que apparet extra! aut ẽ caput/aut

alia parſ coꝛpoꝛis. Si ſit caput de⸗
bet aſꝑgi aqua/ dicendo.baptiſo te
in nomĩe pa· ¶c. Et ẽ vere baptiſa
tus. Et ſi naſcat᷑ poſtea non debet
amplius baptiſarr.· E:5 e. Iula
caput ẽ pᷣncipalioꝛ parſ coꝛpons 4

in eo vigẽt omſ ſenſus coꝛpoꝛſ. Di

autẽ illa parſqᷓ apparet eſt alia q;
caputſicut manus vlł pes /tũc dict̃
aliqui doctoꝛeſ ꝙ illa parſdebet a-
ſpergi aqua/et baptiſari! et tũe eſt
vere baptiſatus · Et ſi naſcat᷑ nõ de

bet amplius baptiſari. Et rõ eſtx.

baptiſmus fit ſpꝛ anima et᷑ nõ ſpꝛ
coꝛpus: anima autẽ quantũ ad ſuã

eſſentiã ẽ tota in toto/et tota in q

libet parte coꝛpoꝛiĩs · iõ vna pte coꝛ
poꝛis baptiſata totũ ẽ baptiſatum
Et ſi naſcat᷑ poſtea nõ debet ampli
us baptiſari · Alij autẽ dicũt · ꝙ tal
pars qᷓ apparet extra/ debet aſpgi
aqua et baptiſari · Sed ſi puer na-
ſcat᷑ poſtea debet baptiſari ſub iſta
foꝛma · Si tu eſbaptiſatus ego nõ
baptiſo te · ſed ſi tu nõ eſ baptiſatuſ
ego baptiſo te in nomine pat᷑ſ· c·

Quiſ iſtoꝝ veriuſ dicat: neſcio · Sʒ

tñ credo ꝙ iſtud vltimũ ſit ſecuriꝰ
Sed nunquid ſi eſſʒ aliquis ſan-
ctificatuſ in vtero matriſ debʒ ba-
pti ſari? Dᷣm ꝙ ſic · nõ quidem pꝛ
culpã quã haberet: ſed vt aſcribe
ret᷑ numero fidelium in ſuſceptiõe
caracteris baptiſmatis · Et im-
pleret᷑ p̃ceptũ chꝛiſti de ſuſceptiõe
baptiſmi · Sed nunquid frilij iu

Gruu
de age Ddmn 4 8
ſob⸗ ſotus et e⸗
efſancĩſß et ſui ſequ

cr eni pe
ſe Ret n g ⸗
iitenaun
voſſunt el auent na
nig ge eb afen ſeg
Eeiſint eor erun. etßhmleg

enuor unt dnon aor ſunt

ita ipſut ers vnen
Pignorre . Ar dit 5 .
izpoſſe obligae t ab 4
litun aliolins dfitpali
nut dei i omiſ bono der
ète Ileget ſruire ſed dñi
in bis labitant iucei pñt⸗
flioſiugeox et tackre eos.
jo inuits pqrentibus /5 pñi
imitiſ parenbus trade ſenu
chuſti. quoc fit in luſc pienco
Peiſfnu Alij vo docoreſ ſicnt
hon de aanoet ſui ſequarel
Ffii udeon paruulr no ſun⸗
ts panetidus bapaſanch et
Piellum gd poſg dangene⸗
paruuli qui imit pareube
ent beynſin eſent aguli⸗
loſnaturalr ſegnat patr/

ſen⸗ Etrieit.
nim it no ſyr
quanti ad ſũ
toet tota in q⸗
i vna pte coꝛ
ie baptſatum
nodebet amplr
ute diit. g tal
ta dedet ald⸗
Zec ſipuerna⸗
baptſan ſub iſte
baptiſanstego n
nöeſbaptihtu

wmine ple/¶

ſorr mlo .
lini ſt konn⸗
ſz alquis ſan
numſdebzba⸗

,n guidem Fpn
ſei vteſenbe
umin ſuſceptiee
unsEt Ein
ſüde uſcetde
munhic hli

deoꝝ paruuui ſunt baptiſandi ĩnuĩ
tis parẽtibusꝰ Ddm ꝙ aliqui do⸗
ctoꝛeſſiẽ Joph·ſcotus/łt dñs duran
dus ep̃ſ aniciẽſis et ſui ſequaceſ di
cunt ꝙ ſie · Dicũt enĩ ꝙ pncipes et
dñi terraꝛe in ꝗbus habitãt iudei/
poſſunt eiſ auterre filioſ ſuos.a eiſ
inui 8/1 eo8ςο Paptiſari!cum iu⸗
dei ſint vox lerui · et m leges filij
eruoxe ſint dnoꝛe/quo ſunt ſerui ·.
ita ꝙ poſſunt eos vendere vł im-
pĩgnoꝛare · Arguũt & ſic· maiuſ eſt
aliqᷓ; poſſe obligaẽ vł abditare ſer
uituti alicuius dñi tpalis q; ſerur
cuti dei/cui omniſ homo de iure na
WHrals venet᷑ ſeruire. ſed dñi terraꝛe
in qb habitant iudei pñt vendé
filioſ iudeoꝝlet tradere eos alteri
dño inuitis parentibus & pñt eos
inuitiſ parentibus trade ſeruituti
chꝛiſti · quod fit in ſuſcipiendo ba-
ptiſmũ · Alij vo doctoꝛeſ ſicut ſctũs
thom · de aqͥno et ſui ſequaceſ dicẽ
ꝙ filij iudeoꝝ paruuli nõ ſunt inui
tis parẽtibus baptiſandi · et ̊ ſpr
piculum qð poſſʒ dtingere: qñ iſti
paruuli qui inuitis parẽtibus eſ-
ſent baptiſati eſſent adulti · cũ pꝛo
leſ naturalr ſequat᷑ patrẽ ipſi foꝛ
te abnegarẽt baptiſmũ et redirẽt
in iudaiſmũ · Veriſimłe ẽ enĩ ꝙ ſi
iudeoꝝe filij paruuli eſſent inuitis
parẽtibus baptiſandi: chꝛiſtianiſſi
mi imꝑatoꝛes/ et reges qui pᷣ̃ceſſe
runt, et fuerũt tãti zelatoꝛes fidei,

feciſſent filios iudeoe baptiſari.

Et etia ſummi pontifices induce-
rẽt reges et ncipeſ in quoꝝe ter-
ris habitãt iudei ad &̊ faciendum-
Quis iſtoꝛe verius dicat/iudicio le

ctoꝛis relinquo. Sʒ nunqd furio
ſi et amẽteſ debẽt baptiſariꝰ Dm
ꝙ iſti furioſi aut fuerunt furioſi a
natiuitate ita ꝙ nunq; habuerunt
vſum rõnis aut habuerũt aliquo
nẽſ vſum rõnis ſed amiſerũt ip̃m
ꝓpꝛ aliqᷓ; cauſamSi fuerũt furioſi
a natiuitate! non ſunt baptiſandi.
quia (vt dctm̃ eſt) in adulto requi⸗
rit᷑ fides · et deuotio ſuſcipiẽdi illðᷣ
qð ↄfert eccła · ſed taleſ nõ poſſunt
habere fidem/neq; intẽtionẽ cum
ſupponat᷑ eoſ nunq; habuiſſe vſum
rõnis· & tales nõ poſſunt ſuſcipe ba
ptiſmũ · Si autẽ nõ fuerũt furioſi a
natiuitate ſed habuerũt aliq̃tienſ
vſum rõnis vł habebãt aliqᷓtiens
ꝑlucida interualla ſiue tpa. Tunc
ſi in tpe quo habeãt lucida inter-
ualla aut vſum rõniſ/habebãt fidẽ
et deuotionẽ ad baptiſmũ et petie
rint ipſum debẽt baptiſari ſi neceſ
ſitas ſit/ quanq; ſint in furia.Si at᷑
tꝑe quo habebant vſum rõnis/vel
tꝑe quo habebãt plucida intualla
nõ habebãt fidem et deuotionẽ ad
baptiſmũ,/et non petebãt ipᷣm non
debẽt baptiſari · ¶Et idem dico de
demoniacis · qꝛ ſi anteq; eſſent de⸗
moniaci habebãt fidem deuotio-

nem ad baptiſmũ,/ petebãt bapti

ſari debẽt baptiſari· ſi autẽ nõ ba-
bebãt non debẽt baptiſari · Simke
iudiciũ ẽ de frenetico · Vtꝛ aũt
doꝛmiẽ ſ debeat baptiſaris Dm ẽ
T ſi poſſit excitari nõ debet bapti
ſari in ſomno ſed ſi nõ poſſit exci-

tan tũc diſtinguenð eſt vt ſupiuſ.

qꝛ aut tpe vigilie habuit deuotio⸗
ne ad baptiſmũ,/ et petiuit ip̃m· et

tune debet baptiſari · Aut nõ habu
it fidem nec deuotionẽ ad bapti-
ſmnum! et tunc nõ debet baptiſari ·
Sed quid ſi ſit vnũ monſt qð
habeat duo coꝛpoꝛa diuncta debet
ne baptiſarivt vna perſona/ vl vt
due? ¶ Dico ꝙ cum baptiſmus fiat
ſpꝛ animã/et nõ pꝛ coꝛpus quan-
tũcunq; eſſent duo coꝛpoꝛa/ſi ſolum
eſſet vna anima deberet baptiſari
vt vna pſona · ſed ſi eſſent due ani
me deberz baptiſari vt due pſone ·
Sed quõ ſciet᷑ vtæ ſit vna ꝑſona.ᷣł
due? Dico ꝙ ſi ſint duo coꝛpoꝛa/et
duo capita/ ſupponenð ẽ duas eſſe
animalſ.Si autẽ vnum eſſet caput
eſſet vna anima·et ĩdeo ſi ſint duo
pectoꝛa et duo capita ſupponendũ
eſt duas eſſe animaſ· Si autẽ vnũ
eſſet pectus/et vnũ caput!q̃ntum-
cunq; omĩa alia mẽbꝛa eſſent mul-
tplicata/ erit vna anima⸗/

Caphm .. vj · de ritu baptiſmi ·

Aptiſmus fit duobus modis ·
Vnomõ immergẽdo in aquã
Aliomõ aſpgendo aquã · Quiſ aũt
fiat melius/dom ꝙ niſi timeat᷑ de
ꝑiculo/vł Ipꝛ baptiſantis debilita⸗
tem/vł pueri/ł aliquid aliud me-
lius fit immergẽdo in aquã qᷓ; aſꝑ
gendo · Cuius rõ aſſignat᷑· qꝛ. bapti
ſmus ſignat ſepulturã chꝛiſti · Uñ
dicit apłs · ſepulti enĩ eſtis chꝛĩſto
p baptiſmũ · Sed mel iuſ figuratur
ſepulta qñ fit in immergẽdo q; añ

fit in aſpgendo · Scienð ꝙ vnuſ⸗
quiſq; debet ſeruare ritum ecceſie
nec debet ipſum mutare · UVtrum

autẽ requirat᷑ terna immerſio vel
aſpſio/vł ſufficiat vnas Dom elt ꝙ
ſufficit vna · in ca · P · Sð ↄſec · di iij
Sed ceteris paribus fit melius ꝑ
ternã · in ca · poſtqᷓ · diſt · iiij · et glõ.
quia baptiſmuſ dat᷑ in nomĩe totiꝰ
trinitatis · que melius repñtat᷑ per
ternã immerſionẽ/vł aſꝑſionẽ!q; ꝑ
vnã· Ita tñ ꝙ; vba nõ finiant᷑ anq;
om̃ſ treſſint complete · In hoc aũt
ꝙ fiat vna vł terna/ quilibet debz
ſeruare ritum eccleſie ſue

Ca · vij · de effectu baptiſmi ·

Ffectus pᷣncipales baptiſmi
ſunt delere omnẽ culpa tã oꝛi
ginalem q; actualem et ↄferre &
tiam et apire ianuã regni celeſtis
In quo differt a circũciſione · quo-
mã licet añ paſſionẽ chꝛiſti circũci
ſio deleret culpã oꝛiginalem/et con
ferret gratiã tñ ianuã regni cele-
ſtis apire nõ poterat · Et iſta ẽ ſen
tẽtia venerabił bede · qui dicit in
omelia ſua de circũciſione domini ·
Scire inquit debet fraternitaſ ve
ſtra ꝙ idem ſalutifere curatiõiſ re
mediũ olim circũciſio in lege ↄtra
oꝛiginale pctĩ agebat: qð nũc tpe
gr̃e reuelãte/ baptiſmus agere cõ⸗
ſueuit · excepto ꝙ ianuã regni cele
ſtis apire nõ poterat · Sciendð at
ꝙ baptiſmus ałlr oꝑat᷑ in paruuł,
et abr in adultis · quia in paruulis
nibil requiri a parte ipſoxe · Sʒ in
adultis requirit᷑ a parte ipoxæ ꝙn
ponãt obicem,/ id eſt ꝙ nõ habeant
ↄtrariã diſpoſitionẽ · ſcʒ ꝙ no acce-
dant ficte ad baptiſmũ · ſʒ accedãt

—

inpedit namimonii⸗ oraße
dinmiti dhaci⸗ Dehtn
qñ gekde matimonio·
baptiſnũ eti inpmit cara⸗
derñ iceo baptiſſnus no
teran immo pena lius qui
ſet ſyn legeſ eſet decapitato
neſtm bapeiſnaiteret⸗ lege
Sedem vero canonel eſt non
nouei? ad roSouineſ

Qa vii de annens bahtil

diinn ñ fit um
ollennitate, Pcedunte
ſnuer xoxiſnus.· Cathen
ldem b g inſte gio. qr in cat

„

fwoinſtui bapej
ti
nento figei uein . fſi
lreroſ Qui feti nch⸗

eſftallagn

nigtin

dubapeſn⸗

paleg bopaſen
nnẽ culpa t oꝛi
mlet ofene
Aregniceleſts
cccſione · quo⸗
chiſti arcid̃
ignalen et con
mwäregen cde⸗
rat Ter ſtad ſen
dece cnidictin
rcücſone donimn⸗
et fateritaſ ve
ncifere curatöiſfe
caſv in lege n
gebet gin
pſmb aheſ⸗
aruu regni cele
pin en d
erat. Soen

cum debita deuotione · Non ſolum
autẽ baptiſmuſ ↄfert gratiãK immo
etiã omĩibus ĩipᷣm ſuſcipiẽtibus/ tã
paruuł qᷓ; adultis/ qui non ponunt
obicem ↄfert om̃s vtutes tã theo
loicas, qᷓ; moꝛales · et ſi nõ qᷓntũ ad
vſum adminuſ qᷓntũ ad habitũ·Et
iſta ẽ ſña ↄſilij general.a habet᷑ in
ↄſtitutiõibus dñi clemẽtis qnti · ex
de ſumma t᷑nitate, et fide catholi-
ca.ca · Fidei catholice · Eſt et in⸗
ſup alius effectus baptiſmi · qꝛ per
ipſum ↄtrahit᷑ cognatio ſpũał/ que
impedit matrimoniũ ↄtrahenð: et
dirimit iã ↄtractũ · De ̊ tñ dicetur
]·qñ aget᷑ de matrimonio · Per
baptiſmũ etiã impmit᷑ caracter vt
dectm̃ ẽ S·ideo baptiſmus nõ debet
iterari · immo pena illius qui itera
ret ſzm legeſ eſſet decapitatio· ca ·
ne ſctm̃ baptiſma iteret᷑· lege ſcdða
Scdðm vero canoneſ eſt ꝙ non pꝑꝛo-
moueat᷑ ad ſacros oꝛdineſ

Ca · viij · de annexis baptiſmo⸗/

Aptiſmum qñ fit cum debita
ſollennitate, pᷣcedunt catheci
ſmus/et exoꝛciſmus: Catheciſmus
idem ẽ ꝙ inſtructio · qꝛ in catheci-
ſmo inſtruit᷑ baptiſanduſ de fide/n
merito fidei · Vñ baptiſando petit
ſacerdoſ· Quid petiſ ab eccła · At
ipſe ſi ſit adultus rñdet fidem · Si
autẽ ſit paruulus rñdent in pſona
eius pat᷑ni · Et tũc ſacerdos petit·
Fideſ quid tibi pᷣſtabit? at illi rñ-⸗

dent ! vitã eternã· Cunc dicit ſacer

doſ· hec ẽ vita eterna cc· Et in iſto
catheci ſmo facit tria ſaẽdos· Mri⸗

mo mittit digitũ in aureſ eius· et
ponit de ſaliua eius in oꝛe eius· et
ſignat ꝙ baptiſandus debet habe-
re aureſ aꝑtas ad audiendũ vᷣba
dei · et documẽta fidei · poſitio ſali-
ue ſignat ꝙ debet eſſe pꝛomptꝰ ad
loquenð de fide · qꝛ locutio fit me⸗
diãte ſaliua · Scdo facit ei crucẽ in
fronte, in pectoꝛe · et ſignat ꝙ ba
ptiſandus debet habere et recipe
fidem chꝛiſti in coꝛde· quod ſignat
crux facta in pectoꝛe · et in oꝛe cõfi⸗
teri fidem chꝛiſti · nec debet erube⸗
ſeere fidem chꝛſti qdð ſignat crux
facta in fronte · qꝛ ĩn fronte ſtatim
apparet verecũdia · qm̃ pᷣm ꝙ dicit
apłs ad rom.xij · Coꝛde credit᷑ ad
iuſtitiã · oꝛe autẽ ↄfeſſio fit ad ſalu
tem · Tertio ponit ei ſal in oꝛe/ qd
ſignat ſapientiã · iux doctrinã apłꝛi ·
ad colocẽſʒ · iij · Vmnis ſermo eiuſ
debet eſſe ſale diuine ſapiẽtie con⸗
ditus · SBxoꝛciſmus idem ẽ ꝙ ad
iuratio · qꝛ adiurat᷑ demon: vt rece
dat de anima baptiſandi · et det lo
cum ſpũiſancbo aduenĩẽti · Et facit
tria ſacerdos baptiſando·qꝛ pꝛimo
facit eĩ crucẽ in fronte cum pollice
et ſignat ꝙ baptiſanduſ ↄſignatur
vt ſit templũ dei ſeu habitaculum
ſpũſſancti · Scdo facit ei crucem de
ſputo ad aureſ, ad nares/et ad os ·
Et ſignat ꝙ baptiſanduſ debet ha
bere aureſ coꝛdiſ clauſas ne audi
at ſuggeſtiõeſ diaboli · Os etiã de⸗
bet habere clauſum! ne loquat᷑ ma
la verba · et debet ſic viuere vt ſit
(õm doctrinã apłi) bonus odoꝛ chꝛĩ
ſti in vita ſua · vł iſtud ſigt ꝙ debʒ
emittere fumũ oꝛõnis deuote pex

* 2
*

quã effugat᷑ demon · ĩuẽ vᷣbum ra⸗
phaebł in thobia · ca · iiij · dñtis · Fu⸗
mus eiuſ effugat omne genus de⸗
monioæx · Et iſta facit cum ſputo ·i·
Stute chꝛiſti · q ſignificat᷑ ꝑ ſputum
ſcdᷣm ꝙ dicit gloſa ſuꝑ ill· ioh· ca·
jx · Autũ fecit ex ſputo. Nam ſicut
ſputũ emitti? ab interiob coꝛdis!
ita filius dei gignit᷑ ex ſubſtantia
dei patris· Tertio facit ei crucem
de oleo exoꝛciſato in pectoꝛe et int᷑
ſpatulas · et ſignat ꝙ baptiſandus
debet eſſe foꝛtis ad luctaãdum ↄtra
diabolũ · et ad poꝛtanð onera peni
tentie · et iſta fiunt mediante oleo
diuine gratie · ¶ Poſt baptiſmum
autẽ ſacerdos facit tria baptiſato ·
CQuia pmo vngit eũ criſmate · 1 ſi
gnat vᷣtutem gr̃e ſpũſſancti quã ſu
ſcepit in baptiſmo · Scdo tradit ei
veſtẽ albã· et ſignat innocẽtiã ba-
ptiſalem · Tertio tradit eĩi cereum
accenſum · et ſignat lumẽ fidei qð
dat᷑ in baptiſmo. Scienð inſup
ꝙ iſta nõ ſunt de eſſentia baptiſmi
qꝛ ſine ipſis bñ põt dari baptiſmuſ
in caſu neceſſitatis · Sed in tali ca
ſu ſi baptiſatus ſuꝑuixerit debet
poꝛtari ad eccleſiã · ibidem cathe
ſiſari · et exoꝛciſari ꝓpꝛ ritũ eccleſie
ſeruand· Non autẽ debet iter ba⸗
ptiſari ſi ſit certum ꝙ ſit recte ba-
ptiſatus · ſed ſi nõ ſit certum debet
baptiſari ſub iſta foꝛma · Si tu es
baptiſatus ego te nõ baptiſo · ſed ſi
tu nõ eſ baptiſatus/ego baptiſo te
in nomine patris, filij/aſſ· amen ·
Et h dtã de baptiſmo ſufficiant

Tractatus tertius pꝛime partis

pꝛincipał eſt de confirmatione ·
Ca pꝛimũ quid ẽ CTonfirmatio:

Via ſpiritualem genera-
tionẽ ſequit᷑ augmentũ ſpi
rituale · Ideo poſtq; de ſpi
rituali generatiõe(que fit in bapti
ſmo) dctm̃ ẽ· reſtat dicere de ſpũali

augmẽto, qð fit in ↄfirmatiõe · Cir

ca quã ↄſiderãda ſunt ſeptẽ. Pi⸗
mo quid ẽ ↄfirmatio · Scdo de ma
teria ↄfirmatioõis· Certio de foꝛma
eiuſoẽ · Quarto de eius miniſtro.
Quinto de ſuſcipiẽtibꝰ ↄfirmatio⸗
nem·. Sexto de ritu ipſius · Septi⸗
mo de eius effecku ˖
Confirmatio põt ſic diffiniri · Cõ

firmatio ẽ ↄſignatio facta cum criꝰ
ſmate in fronte baptiſati ab epiſco

po cum certa foꝛma vboꝝ ad auda
cter ↄfitendum nomen chꝛiſti⸗

Ca.ij·de materia ↄfirmatiõis

Ateria ↄfirmatiõis (vt patet
ex pꝛedicta diffinitiõe) eſt cri⸗
ſma · ĩn q̊ quidẽ criſmate ſunt duo·
ſcʒ oleum oliuax · et balſamus· Et
ratio quare iſta duo ſunt materia

huius ſacramẽti/ẽ inſtitutio chꝛiſti

qui inſtituit iſta duo eſſe matenã
huius ſacramẽti · licet enĩ nõ inue
niat᷑ in euãgelijs ꝙ chꝛiſtus iſtud
ſacramentũ inſtituerit tñ beatus
petrus qui fuit vicarius chꝛiſti/ pa
ſtoꝛ ac rectoꝛ vniuerſab eccłe ita
docuit/ ita p̃dicauit/ et ꝓmulgauit

chꝛiſtum inſtituiſſe · Et licet iſta ꝓ
mulgatio nõ inueniĩat᷑ in canonicis

id eſt in epłis beati petri tñ dñs

mtenet ſe pſ

4
AAb m̃det biſ imnzſs n.
de celelti terarchia dicel · q
ſte noluerit hfarere nen⸗
afonme ſacramẽto⸗ veniret
iſipzinfideli qñn img dien
latoꝛ margenite ñ ſunt pone⸗
porcob⸗ Ceastñ de baptiſn
baptißnus ẽ ſrametum man
rutitis cum ſie baptiſno m
ſauani poſſt igeo oportuit
na eius eſſet ommbus comumi
mamfeſta. Jderco euagenſte
ſiemt eam expreſſe in euangel
Wignet mha dodtonb'tal ro⸗
Cifna? pynamatena ning
nii chin tiſmate t damt
dooſzoleum oliuan et ball.
huuie rameto. qꝛ aleun
axe nutnmeti/ ſylen ann
ponit in lampadl pt eng.⸗
bidurart ido ennt inen
nſvotet lrien ſ
inis

dn debet hab p rens nirm

Ktis figeilet nen
.
R Plregreuiniͤ ne

Corfirnatione
Confirmato⸗

mtuclem geneta⸗
Aut agnenti ſi
3 ler paſtihde ſpi
dde lefitinba
Adctredeſpſali
din irnate⸗ir
da ſunt ſeybi Pir
wnad⸗ Scdode n
dons Tertodefomg
nto de eing niniſtro⸗
iſchpietiby dfirneb⸗
deritu ipſus. Deß⸗
ffectu.
tio pot ſi diffinin. C⸗
gnatio facta cum cn-
e baptiſati ab epiſco
ouma vbo ad auda
nnomen chuſi,

tena Jhrmanots⸗

Armadiid t ſatet
adichninde) eſtei⸗
Micde eſnate ſunt duo⸗
luar etbalſannb⸗ E
re iſa duo ſunt nutine

amet / ibtutochuit

.

papa habet in decretiſ romane ee-
cleſie. et põt haberi ex obſeruãtia
pᷣmeua totius eccłe vłiſ a tpe pet᷑
vſq; nunc · Que qͥdem obſeruantia
p̃eminet auctoꝛitate cuiuſcunq; · cũ
vłiſ eccła regat᷑ a ſpũſancto/et er
rare non poſſit · Et ſi qᷓrat᷑ auare
euãgeliſte nõ poſuerũt in euãgelijſ
materias et foꝛmas ſacramentoꝛe
Ad &̊ rñdet bẽſ dionyſius in libꝛo
de celeſti ierarchia dicẽſ· ꝙ euãge
liſte noluerũt ̊ facere ne materie
foꝛme ſacramẽtoꝛe venirẽt in de
riſiõʒ infideliũ · qm bᷣm ꝙ dicit ſal⸗
uatoꝛ margarite ñ ſunt ponẽde añ
poꝛcos· Secus tñ ẽ de baptiſmo · qꝛ
baptiſmus ẽ ſacramẽtum maxime
ncẽitatis cum ſine baptiſmo nulluſ
ſaluari poſſit · ideo opoꝛtuit ꝙ foꝛ-
ma eius eſſet omnibus cõmunis
manifeſta· Idcirco euãgeliſte po-
ſuerũt eam expꝛeſſe in euangelijs ·
Aſſignat᷑ tñ a doctonbꝰtał rõ/qre
criſma ẽ ꝓpꝛia materia huius ſac-
mẽti · qꝛ in eriſmate(vt dctm̃ ẽ) ſunt

duo ſcz oleum oliume/et balſamuſ

Et ꝓpꝛietateſ iſto maxime ↄue-⸗

niũt huĩc ſacramẽto · qꝛ oleum olr⸗
uaꝛe ẽ nutrimẽtũ ſplendoꝛs · et iðo
ponit᷑ in lampadelvt lumen poſſit

ibi durare · ido oleum ẽ ſignũ maĩio

riſ voti et luminis fidei · quam fr

dem debet habẽ p̃ ceteris ↄfirma

tus · qꝛ tenet᷑ ſe expꝛeſſe obiſcere ꝑ
ſecutonbus fideil et ↄfiteri fidem
etiã abſq; hoc ꝙ requirat᷑.· Vnde
de cõfirmato dicit᷑ in pſalmo· In-

ueni dauid ſeruũ meũ in baptiſmi

ſuſceptiõe/oleo ſancto meo vnxi eũ

——

in ↄfirmatiõe · Auxiliabit᷑ enim ei

manus mea in fidei perſecutione ·

Pal ſamus autẽ rõne ſue fragran-
tie deſignat odoꝛem bone fame, et
opiniõiſ que debet eſſe in ↄfirma-⸗
to · Vñ in eccłaſtico · ca·xxiij · Siẽ
cinamomũ baplſamũ aromatiſaſ
odoꝛem dedi · Arguũt & doctoꝛeſ ſic
Illud ẽ ꝓpꝛia materia ſacramẽti

ofirmatiois cuius ꝓpꝛretates ma-

xime ↄueniũt effectui ipſius ſacra-
menti! ſed iſta ſcʒ oleum oliuax et
balſamus ſunt Gmõi/& iſta ſunt ꝓ-
pꝛia materia ſacramẽti ↄfirmatio⸗
nis · Scienð autẽ ꝙ iſta pmo de⸗
bẽt eſſe ſanctificata ſeu benedicta
ab epiſcopo anteq; ſint ꝓpꝛia ma-
teria huius ſacramẽti· Cuius rato
aſſignat᷑ a ſancto thom · de aqͥno in
iiij· ſuo· qꝛ in ſacramẽtis q̃ chꝛiſtuſ
recepit in coꝛpoꝛe ſuo nõ requiri
ſanctificatio materie eoꝝ · quia ĩpᷣe
tactu ſuĩ ſanctiſſimi coꝛpoꝛiſ ſancti
ficauit ea · Et ĩõ qꝛ chꝛiſtuſ fuit ba
ptiſatus nõ requirit᷑ de neceſſitate
ſaẽmẽti ꝙ aqua pᷣus bñdicat᷑ añqᷓ;
ſit materia baptiſmi: qm̃ ( vt dicit
beda)chꝛiſtus tactu ſue mũdiſſime

carnis vim regeneratiõis contulit

aquis· Quia etiã chꝛiſtus ſuſcepit
ſacramẽtũ eu kariſtie in ſeipſo! nõ
requirit᷑ ꝙ panis et vinũ pꝛius be
nedicant᷑ anteq; ſint materia ſacra

mẽti eukariſtie · Sʒ in ilł ſacramẽ

tis q̃ chꝛiſtus nõ ſuſcepit in ſeipſo⸗

requirit᷑ ꝙ pᷣcedat materie ſancti-

ficatio · Et qm̃ chꝛiſtus nõ ſuſcepit
ſacramentũ ↄfirmatiõis in ſeipſo⸗
ideo in ↄfirmatiõe requirit᷑ mate-
rie ↄſecratio: Et idem dico de ſaẽ⸗
mento oꝛdinis · et de ſacramento

extreme vnctiõis· Alia rõ aſſignaẽ᷑
ab eodem doctoꝛe in vl·parte ſum-
me ſue · Quia in illiſ ſacramẽtiſ in
qbus requirit᷑ miniſter ſpeciałr cõ
ſecratuiĩ requĩrit᷑ ꝙ materia ſacra-/
mẽti ↄfoꝛmiter ſe habeat ad mini
ſtrum ſacramẽti? ſed in ſacramen-
to cõfirmationis requirit᷑ miniſter
ſpeciałr ↄſecratus ſcʒ ep̃uſ· quare

in ſacramẽto ↄfirmatiõis requiri᷑

materia ſpãliter ↄſecrata · In alia
at᷑ mã nõ põt fieri hoc ſaẽmẽtum⸗/

Ca:iij:de foꝛma confirmatiõis·

Orma iſtius ſacramenti ſunt
verbaque epᷣuſ dicit qñ facit
erucẽ in fronte ↄfirmãdi cũ criſma
te · que ſunt iſta · Conſigno te ſigno
crucis · ↄfirmo te criſmate ſalutis ·
in nomine patris, filij aẽ · Qò at̃
foꝛma illa ſit ↄueniẽ ſ foꝛma huius
ſacramẽti patet · qm̃ illa foꝛma eſt
ↄuenĩẽ ſ foꝛma ſacramẽti ꝑ quã, et
in qua expᷣmunt᷑ ea q̃ ſunt neceſſa-
ria ad ſacramentũ ↄfirmatiõis ſed
in iſta foꝛma q̃ ſunt nccẽaria ad ſa-
cramentũ ↄfirmatiõiſ expᷣmunt᷑·qꝛ
in ↄfirmatiõe eſt nccẽca ꝑſona mini-
ſtri ↄferẽtis ſacramẽtum·. Et iſtud

expꝛimit᷑ cum dicitur · Conſigno et

ↄfirmocẽ· Eſt inſuꝑ ibi ncca ꝑſona
ſuſcipiẽſ ſacramẽtũ q̃ expᷣmit᷑ cum
dicit᷑ te · Eſt ibi etiã nccẽca materia
ſacramenti qᷓ expᷣmit᷑ cum dicit᷑ cri⸗
ſmate · Eſt inſuꝑ ibi ncẽaria vᷣtus
dei ↄferẽtis efficaciã ſacramẽto qᷓ
expᷣmĩt᷑ cũ dicit᷑ in nomĩe patriſc
Effectus etiã ſacramẽti expᷣmitur
in iſta foꝛma · Sed iſtud videbitur

infra qñ ageðt᷑ de effectu eiuſ dem.
quare manifeſtũ ẽ ꝙ iſta foꝛma ẽ
ↄueniẽſ foꝛma huius ſacramenti .

Caiiij · de mĩſtro ↄfirmationis.

Iniſter huius ſacramẽti cõ
firmatiõisẽ ſolus epiſcopus.
Cuius rõ aſſignat᷑ a doctoꝛibuſ tał
Sicut eſt in politia coꝛpoꝛali bñ oꝛ
dinata! ita ſuomõ debet eſſe in po
litia ſpirituali! ſed ſic eſt in politia
coꝛpoꝛali bñ oꝛdinata! ꝙ ꝓmouere
aliquẽ ad ſtatũ et gradum exellen
tie ſuꝑ alios ꝑtinet ad illum qͥ ha-
bet curã cõmunitatis, ſcʒ ad pᷣnci-
pem· Quia & ↄfirmatus ꝑ ſacra-
mẽtum ↄfirmatiõis ponit᷑ in ſtatu
exellẽtie ſuꝑ alios cum ↄfirmatus
efficiat᷑ mileſ chꝛiſtiſ ideo conferre
ſacramentũ ↄfirmatiõis ptinet ad
ſolum epᷣm/qui habet curã totius
cõmunitatis in ſua dioceſi· Sed
queri᷑ vty in caſu nccitatis alius
qᷓ; epiſcopuſ poſſit ↄfirmare? Dðm
ꝙ in materia iſta doctoꝛeſ ↄtrari-
ant᷑ ſibi inuicẽ · Aliqui dicũt· ꝙ pa-
pa poſſʒ committere cuicunq; fide-
li viro miniſtret ſacramentũ cõ
firmatiõiſ· Et aſſignant talem ra-
tionẽ · Ille qui tenet locum chꝛiſti
in terris et habet plenitudinẽ po-
teſtatis in eccła dei põt diſpẽſare
in ſacramẽtiſ omĩbus q̃ nõ ſunt in-
ſtituta a chꝝſto · Sed nõ legit᷑ in to
to canone noui teſtamẽti ꝙ chꝛiſt
inſtituerit ſacramẽtũ ↄfirmationiſ
dari a ſoł epiſcopis · S& papa qui ha
bet plenitudinẽ pꝛatis in eccelſia
et tenet locum chꝛĩſti põt oꝛdinare

ſt ſanohficata net alaniſ po

mutare /ic de eins ncute e

miiniſter it ſnctificatus . que
ccatioo ftin ſal vl epiſe
oleratioe qurre ſolig eßuſde
ceſſtate eſt miniſter huiuſ ſacn
Ai tñ dogoꝛe tenet vam me
dicetes q papa no pot comidte
dunq; feh mchffereter g der

ok ſacmenta ſed omm ſatere
rcnitte Etrone dnn dic
ſgnat qn mlli tcömith gyh

tpiatem ſiß copug chuiſhn

Qum minus ad diſpeſani

ſwamor niſ habeat piati
lopuschuſt wep ſiß coꝛpꝰ

ſiniſtcun prf deſtencit apr

ſptopuſtriſi ey/
uſchiſti ver /ſen i
tencog hetptati ſip copig 4

vep⸗g

iſtczethin diſ copig chi

ioig ponit in ſtatti
8 4 um firmatus
iſtilideo onfene
maboi ptinet 4
abet cura tobins
Wadieh. Bec
uncötads Aus
ſt ohrmare Ddn
ſa docore dran
Alqidicitepa⸗
nittere ciicin, ſie⸗
ſret ſamanentcᷓ
t aignmttden e.
tenet .oum chiſſti
bet gentuin o⸗
adeißit diſpeſare

nibs nöſintin

Gea rlegt in t

iinen
J iat 3

ꝙ iſtud ſacramentum conferat᷑ ab
alijs q; ab epiſcopis · Alij doctoꝛes
dicunt ↄtrariũ ſcʒ ꝙ papa ñ poteſt
cõmittere alicui niſi ſit ep̃us ꝙ cõ
ferat ſaẽmentũ ↄfirmatiõiſ· Quo-
rum rõ ẽ · qꝛ in ilł qᷓ ſunt de ncẽta-
te ſacmenti non põt ꝑ papã aliquid
immutari ſed epᷣus de nccitate ſa

cramẽti ↄfirmationis eſt miniſter

huius ſaẽmenti · &̊ nõ põt ꝑ aliquẽ

fieri puta ꝙ alius q; epᷣus cõferat

iſtud ſaẽmentũ · Maioꝛ huius rõis
ab omĩbus ↄcedit᷑ · minoꝛ ꝓbat · q;
ſicut de eius nccitate ẽ ꝙ eius mã

ſit ſandhficata nec aliquiſ põt iſt
mutare ſic de eius ncãte ẽ ꝙ eiuſ

miniſter ſit ſanctificatus: que ſan-
ctificatio fit in ſpũali vł epiſcopali
ↄſecratiõe· quare ſolus epᷣuſde ne
ceſſitate eſt miniſter huiuſ ſacmẽti
Alij tñ doctoꝛeſ tenẽt viam mediã

dicẽtes ꝙ; papa nõ põt cõmittẽ cui

cunqʒ fide li indifferẽter ꝙ; ↄferat

oc ſacmentũ: ſed omni ſacerdoti

põt cõmittẽ. Et rõneʒ pᷣmi dicti aſ

ſignãt · q; nulli põt cõmitti ꝗ; habe⸗

at pt̃atem ſup coꝛpus chꝛiſti miſti⸗
cum ad minus q̊ ad diſpẽſationem

ſacramẽtoræ niſi habeat pr̃atẽ ſup̃
coꝛpus chꝛiſti ver · qᷓ ſup̃ coꝛpꝰ chꝛi-
ſti miſticum ptaſ deſcendit a prt̃ate
ſup coꝛpuſ chꝛiſti veꝛelſed ſolus ſa

cerdos hẽt prᷣatẽ ſupᷣ coꝛpus chꝛi-
ſti vexe · & ſoli ſacerdoti põt cõmitti
ꝓ Babcat pratẽ ſupᷣ coꝛpus chꝛiſti

miſticũ · et ;̊ in diſpẽſando ſacẽmẽta
. Sed miniſtrãdo ſaẽmentũ ↄfirma

tionis habet᷑ ptᷣaſ ſup̃ coꝛpus chꝛi

ſ miſticũ · quare ſoli ſacerdoti põt
cẽõmitti ꝙ ſit miniſter ſaẽmẽti ↄfir

mationiſ. Rõnem ſcdi dicti aſſient
ex quodam decreto in quo legiẽ q;

gregoꝛiꝰ papa cõmiſit qbuſdã ſacer

dotibus anglie vngeret baptiſa
tos in fide cũ cri ſmate ſed ĩn tali
vnctione ↄfert᷑ ſaẽmẽtum ↄfirma⸗
tionis· quare põt cõmitti ſacerdoti
bus a papa ꝙ ↄferãt G̊; ſaẽmentũ.
Et hoc vltimum reputo verius:

Ca · v · de ſuſcipiẽtibꝰ ofirmatiõʒ

Acramẽtum ↄfirmatiõis de
bẽt recipe om̃s baptiſati tam
viri q; muliereſ/qꝛ ſecus ẽ de mili
tia ſeculari, de militia ſpũali · qm
militiã ſecularẽ nõ debẽt recipere
muliereſ/ ſed ſolum viri · qꝛ muliẽs
nõ ſunt apte ad pugnanð coꝛpoꝛałr
Militiã autẽ ſpũalem pñt recipe
om̃ſ indifferẽter tã viri qᷓ; muliẽſ;
qꝛ tã viri qᷓ́; muliè ſ ſunt apti ad pu
gnanð ſpũałr ↄtra pſecutoꝛeſ fidei
ſed militia ſpũał dat᷑ in ↄfirmatio
ne·quare ſaẽmentũ iſtud pñt reci-
pere tã viri qᷓ; mulièſ. Et hoc ẽ qð
dicit apłs · in chꝛiſto ieſu neq; ma-
ſculus neq; femina · qſi velit dicè q
quo ad chꝛiſtũ nõ ẽ dꝛñna de maſcu
lo et femina · Sed nunqͥd pueri
ſunt ↄfirmãadi? Ddm ẽ ꝙ; Kesleim
ꝙ incipiũt hr̃e vſum rõnis · qꝛ tunc
ſunt apti ad ↄfitenð fidem chꝛiſti.
Et in ſaẽmento iſto dat᷑ ſpũſſanctꝰ
ad robur vt fideſ chꝛiſti audacter
recipiat᷑ et ↄfiteat· ¶ Sed nunqͥd
ſine pctõ põt aliqͥ ſ omittẽ ne nunch
recipiat ſacramentũ ↄfirmatiõis?
Dðm ꝙ ſine iſto ſacramẽto poteſt
eſſe “ ſaluus · qꝛ multi nõ cõ

—+

—

firmati ſaluantur. Sed ſi occurrat
opoꝛtunitas ſuſcipiẽdi illud ſacra-
mẽtum quilibʒ debet ullud ſuſcipe
Et ſi ſine cauſa rationabili omĩt-
tat ipᷣm ſuſciꝑel peccat moꝛtaliter
Cuius rõ eſt · qꝛ q libet qntum ẽ in
ſe debet ſe diĩſponẽ ad ſuſcipiendũ
gratiã ł eius augmẽtũ ſi ſit capax
eius · ſed in ſacramẽto ↄfirmatiõis
ſi digne ſuſcipiat᷑ ↄfert᷑ gratia/ vel
auget᷑ · Sᷓ quilibet habita opoꝛtuni
tate debet ſuſcipe iſtud ſacramen
tum · Ideo ſacerdoteſcuraſanima
rum hñteſ debẽt inſtruẽ parrochĩa
nos ſuos · vt qñ epᷣs erit in parro-
chia pñs: ſuſcipiãt iſtud ſaẽmentũ

Ca · vj · de ritu Confirmationis ·

Itus iſtiuſ ſacramẽti ↄfirma
tionis ẽ qñ aliquis ↄfirmatꝰ
inungit᷑ ꝑ moð crucis ab epiſcopo
in fronte cũ criſmate ſub foꝛma v⸗
boꝝe pꝛedicta · puta Conſigno tec·
Et iſte ritus eſt ↄueniẽſ· Cuius rõ
eſt · qꝛ in ritu ſacramenti debet ſi
gnari virtus/et effectus ſacramẽti
mõ vtus,/ÿ et effectus ſacramẽti cõ
firmatiõiſẽ ꝙ ꝑ ipſum dat᷑ ſpũſſan
ctus ad audacter fidem chiiſti cõ-
fitenð·et ꝙ ꝓ ip̃ᷣm ↄfirmatus effi-
cit᷑ pugil chꝛſti · Et iſta ſignant᷑ in
ritu iſtius ſacramẽti · Nam ꝑ vn-
ctionẽ ſignat᷑ ꝙ ↄfirmatus in con-
firmatiõe efficit᷑ pugil chꝛiſti.nam
antiquitus pugiles inungebant᷑ ·
Der alia autẽ ſignat᷑ ꝙ ↄfirmatꝰ
debet audacter ↄfiteri fidẽ chꝛiſti.
Nam a ↄfeſſione chꝛiſti põt aliq̃̊s
impediri ſpꝛ duo ˖ ſcʒ ſpꝛ verecun-

diam.vł p timoꝛẽ · Contra pᷣmum
fit cõfirmato crux in fronte cũ cri-
ſmate · vt viðlʒ nõ erubeſcat ↄfite-
ri fidem chaiſti·qꝛ in fronte pꝛimo
apparet verecũdia · qꝛ qñ homo ve
recundat᷑ frons iĩincipit pᷣmo erube
ſcere·ideo ↄtra ruboꝛẽ verecundie
inungit᷑ frons · Sed ↄtra timoꝛẽ fit
etiã crux in fronte · qꝛ qñ homo ti⸗
met ĩincipit frons et etiã tota faci
eſpaleſcere · ideo ↄtra timoꝛẽ ↄfir
matus munit᷑ ſigno crucis · Alapa
autẽ q̃ dat᷑ ↄfirmato ñ ẽ de ncãta
te ſacramẽti ſed ſolum Ipꝛ memo-
riam dat᷑ · Locus autẽ vnctiõis de
bet etiã aliquo panno mũdo iĩnuol
ui pꝛ reuerentiam ſacramenti/

Ca · vij · de effectu vfirmatiõis·

Ffectus huius ſacramẽti eſt
quia( vt dctm̃ eſt) ſpũſſanctus
ad robur audaciã ↄfitendi nomẽ
chꝛiſti et fidem/in eo dat᷑ · Vñ niſi
ſit obex/id ẽ impedimẽtũ ex parte
ſuſcipiẽtiſ in ſacramẽto iſto datur
noua gratia vł antiqua auget᷑ · Eſt
etiã alius effectus iſtius ſacramẽ-
ti · qꝛ ꝑ ipᷣm ſi bñ et digne ſuſcipia
tur pctã oblita/ moꝛtalia/et venia-
lia dimittunt᷑ · Per iſtud etiã ſacra
mentũ impmit᷑ caracter vt ſup̃ di⸗
ctum ẽ. ideo iſtud ſacramentũ non
debet nec poteſt bis ſuſcipi · immo
q ſciẽter bis ſuſcipet mereret᷑ ſᷣm
leges decapitari · vt ſupꝛa dctĩ eſt
de baptiſmo · Scienð autẽ ꝙ ca⸗
racter ↄfirmatiõiſ pᷣſupponit cara-
cterem baptiſmi · qꝛ nullus põt ſu⸗
ſcipe iſtud ſacramẽtum niſi fuerit

— —

Olz dañ eſ de ge
tone ſſaliq fit inb⸗
ſnolet de augnmeto f
fitin ofinnatdẽ /don de
ntuali nuemento qd dat in 1
nento eulariſtie · Cirra qd ⸗
randa ſunt . . Primo quic
eubariſta⸗ Gedo de miniſtro eu⸗
iſte ſeu miſſe/ guiſ qualisdeb
Ale⸗ Lerdo de matena eukaril
que et qual debet eſſe . Auante
fomaeukarſbe Quintoinl
debet celebꝛar milla. Zewo d
pore debet celebꝛan niſſa. G
mno quotiẽs in die debet celeb⸗
tauode veſtbug quibus de
incui ſacerdog in miſſa. Non
debetdan ſaamotun eulani⸗
leno de ntu miſb. Vltimn

Nfechbus pñtoraunom niſt

bilenſta bet ſe noifiran . ¶

Iranetinn coporig t ſanguini

in foonte aigi⸗
enbbeſeat Ofito⸗
nin fonte 4
fagegſ bom Re
meßit broerube
e eretuncie
Na aimft
18 Ketittafa
aed da bnefir
ſrocnus. UN
ed ſolum i wemo⸗
us auts ynchig de
panno müdo inel⸗
iam ſrranenti

Actu ofir natöis⸗

lus ſacrame eſt
mnect)ſpülſſandus
ca fitencn nome
med t Vmin
pechmidi Eparte
crameto dio dadut
Rartiqua anget R
ſocug ihus ſicane
biet digte iicſpil
t, nottälaet rennd
Der ſtud tii ſna
ecarader t ii di⸗
a ſwaamenti non

g ſulepi⸗ immo
Cbis iuſap egn

baptiſatus · Mer iſtud etiã ſacra-
mentũ ↄtrahit᷑ cognatio ſpũaliſſi
cut ꝓ baptiſmũq̃ impedit mat᷑mo

niũ ↄtrabenò et dirimit iam dtra-

ctum · De &̊ dicet᷑ infra qñ aget᷑ de
mat᷑monio · ¶ Et hec de ſacramen
to matrimonij dicta ſuffieiant,

Tractatus quartus pᷣme partis
pncipał ẽ de ſacmẽto eukariſtie
Capłm pmum quid ſit eukari-
ſtia/et vnde dicatur·

Oſtq; dctm̃ eſt de genera
tione ſpũali/q fit in bapti-
ſmolet de augmẽto ſpũali
qð fit in ↄfirmatiõe dᷣm ẽ de ſpi⸗
rituali nuẽmento! qð dat᷑ in ſacra-
mento eukariſtie · Circa qð ↄſide-
randa ſunt · Rj · rimo quid ſit
eukariſtia · Scdo de miniſtro euka
riſtie/ſeu miſſe, quiſa qualis debet
eſſe · Tertio de materia eukariſtie
que et quał debet eſſe · Quarto de
foꝛma eukariſtie · Quinto in q̃ loco
debet celebꝛari miſſa · Sexto de tẽ
poꝛe q̊ debet celebꝛari miſſa · Septi
mo quotiẽs in die debet celebꝛari
Ocauo de veſtibus quibus debet
indui ſacerdos in miſſa · Nono cui
debet dari ſacramẽtum eukariſtie
Decimo de ritu miſſe · Vltimo de
defectibus qͥ pñt occurrẽ in miſſa·
Eukariſtia põt ſic notificari · Eſt
ſacramẽtum coꝛpoꝛis et ſanguinis
chꝛiſti/ ↄtentoꝝ ſub ſpẽbus panis/
et vini/ vtute vᷣboꝝ a ſacerdote *ια
latoꝝ · Et᷑ ab eu qð eſt bonũ et ca-
ros gra· qꝛ in eo ↄtinet᷑ ille qui eſt
fons gre/ſcʒ chꝛiſtus · de cuius ple

nitudine om̃ſ accepimus gratiã ot

dicit᷑ iohannis · capitulo ſecundo⸗

Ca · ij · de miniſtro eukariſtie·

Iniſter ſacramẽti eukariſtie
id ẽ miniſter qui põt et debʒ
celebꝛare miſſam eſt ſacerdoſ/rite
et legitime oꝛdinatus ſine peccato
moꝛtali exñs · et cui nõ ẽ ꝓhibitum
celebꝛare · ¶ Dico qui põt et debet ·
qꝛ multi pñt qui nõ debẽt celebꝛa-
re:ſicut ſacerdotes heretici · vł ex-⸗
cõmunicati · vł ſciſmatici · vł degra
dati · qꝛ ſi celebꝛãt/veraciter ↄfici-
unt coꝛpuſ chꝛiſti · tñ peccãt moꝛta
łr in ddo miſſam. et non ſolum ipſi
celebꝛãteſ/ ĩimmo om̃ſ qui audiunt
eoꝛum miſſam ſi ſint notoꝛie taleſ
Dico rite et legitime oꝛdinatuſ. qꝛ
nullus niſi ſit rite et legitume oꝛdi
natus in ſacerdotẽ põt miſſam ce-
lebꝛare · Intelligenð eſt tñ ꝙ aliqͥſ
nõ riten legitime oꝛdinatus poteſt
eſſe duobus mõis · Vnomõ ꝙ ſcz in
oꝛdinatiõe ſua omittat᷑ aliquid qð
ſit de eſſentia oꝛdinis vł oꝛdinatio
nis · ſicut ꝙ nõ oꝛdinet᷑ ab ep̃o · vel
ꝙ; qñ oꝛdinat᷑/ei manus nõ inungã
tur · vł ꝙ non tradat᷑ ei calix · vl ꝙ;
oꝛdinãs nõ dicat vᷣba debita et ſta
tuta · vł ꝙ nõ habeat intẽtionẽ oꝛ⸗
dinandi · tał nullomõ põt celebꝛa
re·qꝛ tał nõ ẽ ſacerdos · Aliomodo
ꝙ ſczʒ in oꝛdinatiõe ſua ſeruatis om
nibꝰ q̃ ſunt de eſſentia oꝛdinis ſeu
oꝛdinatiõiſ omittat᷑ aliquod eoꝝ qꝗᷓ
ſunt de ſollennitate oꝛdinis vł oꝛ
dinatiõis · et talł bñ põt celebꝛare ·
tñ credo ꝙ ñ debet/ potiſſime ſi ex

negligẽtia ſua fuerit aliquid tale
omiſſum · ¶QLuid autẽ ſit de eſſen
tia oꝛdinis vł oꝛdinatiõis· et quid
de ſollennitate/nõ ẽ pñtis ſpecula-
tionis · qꝛ ſcire iſtud magis ſpectat
ad ep̃ᷣmq; ad ſimplicẽ ſacerdotem
Dico etiã ſine pctõ moꝛtali exiſtes
qꝛ nullus in pctõ moꝛtali exñſ de/
bet celebꝛare miſſam· Notanð
tñ ꝙ aliquẽ eſſe in pctõ moꝛtali pt
intelligi duobus mõiſ· vnomõ ꝙ ſit
in pctõ moꝛtali notoꝛio · aliomodoq;
ſit in pctõ moꝛtali occulto · ¶ Primo

mõ ſi ſit notoꝛius hereticuſ/ ſciſrna

ticus/excõmunicatꝰ, ſimoniacus/ł
foꝛnicarius · non ſolũ ipſe peccat in
celebꝛãdo! immo om̃ſ qui audiunt
miſſam eiuſ. Et rõ eſt· qꝛ iſta qua-
tuoꝛ crimina maxĩe repugnãt huic
ſacramẽto · nã in hoc ſacramẽto eſt
ſecretu fidei · ideo repellunt᷑ here⸗
tici · Eſt et vinculum caritatis · ido
repellunt᷑ ſciſmatici excõmunica-
ti · Eſt etiã vaſ gr̃e · vñ vocat᷑ euka
riſtia· ideo repellunt᷑ ſimoniaci · qui
gratiã emũt et vendũt · Eleuat in-
ſuꝑ hominẽ ad ſtatũ ſpũalem · ido
repellunt᷑ foꝛnicarij notoꝛij/quĩi õs
ſunt carnales ·et dicunt᷑ notoꝛij foꝛ
nicarij ˖ nõ pꝛ ſuſpicionẽ vł alia ſi⸗
gna ꝓbabilia · ſed quĩ ſunt ſʒm iu-
ris oꝛdinẽ ↄdemnati de tali crimi-
ne · vl ſpõte in iudicio ↄfeſſi · vł ca-
nonice ↄiuncti · vł ſpꝛ euidentiã fa
cti ·qñ factũ eſt ita notoꝛiũ ꝙ nõ in
diget teſtibus cum ñ poſſit aliqua
tergiuerſatione celari · Si ſit in
pctõ moꝛtali occulto · Scienð eſt ꝗ;
aliqᷓ; eſſe in pctõ moꝛtali occulto/pt
intł igi tribuſ mõiſ. Vno mõ qꝛ iã.

cõmiſit vł ſcit ſe cõmiſiſſe tꝑe pte⸗

rito aliqð pctm̃ moꝛtale de quo nõ

dolet/nec penitet/nec ↄteri᷑ et ta-

lis ſic celebꝛãs nõ ſolũ peccat moꝛ

tałr immo moꝛtaliſſime · et de tali
dicit aplłſ. ꝙ qui mãducat et bibit
indigne, iudiciũ ſcʒ moꝛtis eterne
ſibi mãducat et bibit · Alio mõ ali⸗
quis põt eſſe in pctõ moꝛtali occul
toqꝛ ſcʒ cõmiſit aliqð pctm̃ moꝛta-
le qð nõ fuit ↄfeſſus tñ non recolit
de illo pctõ · et tał aut diligẽter ex-
aminauit ↄſcientiã ſuã anteq; po-
neret ſe ad celebꝛanð et nullo mõ
potuĩt recoꝛdari de illo pctõ· et eſt
in ꝓpoſito ꝙ ſi recoꝛdaret᷑ ↄfiterẽ
illud pctm̃ et faceret pñiaʒ de illo
et in generali ðdterit᷑ de omnibus
pctĩſ oblitis tũc iſte nõ peccat in
celebꝛãdo · immo vᷣtute ſacramenti
miſſe meretur veniam!et abſoluit
de ilo pctõ · Et ita intelligit᷑ illud
vbum eximij doctoꝛĩis auguſtini · q
iſtud ſaẽmẽtum viuificat moꝛtuos
id eſt illos qui iſto mõ exiſtẽtes in
mõꝛli pctõ celebꝛãt · Tamẽ ſi poſt-
ea taliſ recoꝛdat᷑ de illo pcõ tenet᷑
de illo ↄfiteri · Et ideo quilibet te
net᷑ anteq; ponat ſe ad celebꝛandũ
diligẽter examinare ↄſciẽtiã ſuam
ſi ſit in pctõ moꝛtali vł non· Et ita
pᷣcepit bẽſ paulus dicenſ· Mrobet
autẽ/id ẽ examinet ſeipᷣm homo!⸗
ſic de pane illo edat a de calice bĩ
bat. Si autẽ exñs in pctõ moꝛtali,
de quo nõ recoꝛdat᷑ exponat ſe ad
celebꝛanð anteq; examĩauerit ali-
quo mõ ↄſcientiã ſuãl credo ꝙ pec/
cat·qꝛ ẽ tranſgreſſoꝛ pᷣcepti apłi iã

dichi ſcz illius ꝓbet leip̃ᷣm homoacẽ

iſte ? curatus et lſt die dñica/

dieſollenno et ploſbi cõmiſ
vllt audir niſſm /eſet ſen
lumin ploniſ pple elebꝛaet⸗

futealiqnis panochianus ſuus
inſinnus piculoſe et reqnit iſtu
.det ſbi copus chiſti et iſten
habet hoſta Aſecratz quã det ſib
Vl immnet ſibi aliqua dlia nece
ſtes celebꝛadi ſcut ſun nmupe x
Auauuid tale. In iſns caſidus et
mlibugipſe tenet en er pem
depcko ſio et eſe in ppoſito
di ipn qñ habebit opoꝛtumtate
Etdicat miſſam innomine fi⸗
daber⸗ 4 ſummu⸗ ſaerdl.
Aiteat

dlalebit pii Afeſſos. Gjaai

iſte noͤ pecrat in
tute ſacramenti
namet abſoluit
intelligid ilu
ous augulſtini ,
uüficat monuos.
tomd ewſtetes in
3 t Tame ſi poſt⸗
de llo pd tenet
Lt ideo quilbette
t ſe ad celebund⸗
mare Micti ſuam
taltvr non Lt ita
s dicenl. Probet
etſein honon
ltlade calice bi
8 in pchs mortali,
exponat ſe 24.
examauerit aln
ſualcredo qy er.
ſſor pcepen aplii⸗

bet ſeip

m bomo

—

ð

Tertio mõ aliquis põt eſſe in pctõ
moꝛtali ſeʒ ꝙ recoꝛdat᷑ ſe determi-
nate aliqd pctm̃ moꝛtale cõmiſiſſe ·
et tũc aut iſte habet in pñti copiã
ↄfeſſoꝛis aut non · Si ſic tenet᷑ añ
qᷓ; celebꝛat ↄfiteri · niſi ↄfiteatur
peccat moꝛtałr in celebꝛãdo· Nec
ſufficit ſibi dfeſſio generał/q̃ fit in
pncipio miſſe · qꝛ iſta ↄfeſſio exten

dit ſe ſolum ad pctã venialia· et ñ

ad moꝛtalia · maxim e ad ula de qͥ-
bus homo recoꝛdat᷑ · Si autẽ tał ñ
habet copiã ſacerdotis aut immi
net ſibi ncẽ̃aſ celebꝛãdi? puta quia
iſte ẽ curatus/et eſt dieſ dñica/vel
dieſ ſollennis, et ꝓpłs ſibi cõmiſſus
vult audire miſſam,/eſſet ſcanda
lum in ppło niſi ipſe celebꝛaret:vł

foꝛte aliquis parrochianus ſuus ẽ

infirmus piculoſe/ et reqͥrit iſtum
ꝙ det ſibi coꝛpus chꝛiſti, et iſte nõ
habet hoſtiã ↄſecratã quã det ſibi
Vk imminet ſibi aliqua alia neceſ
ſitas celebꝛãdi/ſicut ſunt nuptie vł
aliquid tale · In iſtis caſibus et ſi-
milibus ipſe tenet᷑ ↄteri, et penitẽᷣ
de petõ ſuo · et eſſe in ꝓpoſito ↄfitẽ

di ipᷣm qñ habebit opoꝛtunitatem

Et dicat miſſam in nomine dñi · q/
chrſtus qui eſt ſummus ſacerdos
abſoluit eũ · ſed ↄfiteat᷑ poſtea quã
do habebit copiã ↄfeſſoꝛis · Si aũt
iſti( vt detm̃ ẽ qui ſic exiſtit in pctõ
moꝛtali nulla immineat ncẽitas ce
lebꝛadi nullomõ ſe exponat ad ce-
lebꝛanð· qꝛ abſq; dubio ſi celebꝛarʒ
moꝛtaliſſime peccaret · Sed po-
ne aliqͥs ſacerdos recepit pecuniã
ab aliquo vt dicat miſſam · de reqᷣ
em/b᷑ aliquã alia! nunqͥd tał ſacer-

dos habet necitatẽ legitimã cele-
bꝛãdi ita ꝙ poſſit celebꝛare exiſtẽſ
in pctõ moꝛtali abſq; H̊ ꝙ ↄfiteat᷑/
quãdo non habet copiã ↄfeſſoꝛis?
Dico ſaluo melioꝛi iudicio/ qᷓntum
mihi videt᷑/ꝙ nullus ſacerdog de-
bet accipe pecuniã ꝓ dðo miſſam/
ita ꝙ intentio ſua ſit ſic ꝙ miſſam
eqͥparet pꝛecio pecunie: Tñ ſᷣm ꝙ;
dicit apłs · ſi ſpnᷣalia vobis ſemĩina
mus:nõ eſt mix ſi tẽpoꝛalia veſtra
metamus · Non ẽ S ꝓhibitũ qñ ſa
cerdos ꝓ ſuſtẽtatiõe vite ſue/nõ ꝓ
pꝛecio miſſe recipiat pecuniã ab eo
ꝓ quo dicit miſſam · maxime qñ ſa
cerdos nõ habet ſufficiẽteſ reddi-
tus ꝓ ſuſtẽtatiõe vite · Sed nun
quĩd całreceptio pecunie ẽ ncẽtaſ
legitima celebꝛãdi/excuſans iſtum
vt exñſ in pctõ moꝛtali poſſit cele⸗
bꝛare miſſam abſq; pctõ ſine hoc ꝙ;
fiteat᷑ ſi ñ habeat copiã ↄfeſſoꝛiſs
Dico ſaluo melioꝛi iudicio ꝙ iſte
ſacerdoſaut eſt obligatus ratione
bñficij ſibĩ collati ꝓꝑ ſupioꝛẽ/ vł per
illum quiĩ habet ĩuſ patronatus in
illo bnñficio ad dm qlibet die miſ
ſam/ ſicut ſunt illi qui habẽt vica-
rias ꝑpetuas in aliqua eccła · Et
de tali idem mihi videðt᷑ dðm ſicut
dixi ſupᷣ de curato cui imminet ne
ceſſitas celebꝛandi ſcʒ ꝙ ðterat᷑ et
peniteat de pctõ ſuo · et ſit in ꝓpo-
ſito ↄfitendi · et celebꝛet in nomine
dñi · et dfiteat᷑ qñ occurret ſibi con
feſſoꝛ · Aut iſte ſacerdoſ recepit pe
cuniã ꝓ dðo aliqua alia miſſa ſin-
gulari ſicut ſunt multi qui recipi-
unt pecuniã ꝓ miſſis rogatiſ· ſicut
ꝓ vna miſſa vł ꝓ pluribus de reqͥ⸗

em, vl de ſanctoſpũ/ vl de bra vᷣgi
ne/vl de infirmis“c ˖ Et de iſto di
co ꝙ exñſin pctõ moꝛtali nullo mõ
anteqᷓ; ↄfiteat᷑ debet ſe exponẽ ad
dom miſſam · qꝛ peccaret moꝛtałr
in dðo · nec exñſ in tali caſu debet
recipe pecuniã ꝓ dðo miſſam ſtatĩ
immo debet ſe excuſare dðo · Ami
ce ego nõ ſum bñ diſpoſitꝰ ꝓ nunc
ꝓ dðo miſſam/ ſed qñ deus volue-
rit ꝙ ego ſim diſpoſitꝰ ego libenter
faciã qð petitis · Et ſi alius inſtan-
ter petat ꝙ ſtatim dicat miſſam ſi
recepit pecuniã/eæã ſibi ſtatim reſti
tuat: et nullomõ exponat ſe ad ce
lebꝛand · Dixi autẽ quis et quał
debet eſſe miniſter miſſe in deſcri-
ptiõe p̃dicta · cui nõ eſt ꝓhibitũ ce-
lebꝛare · qd dixi ꝓpꝛ aliquos religio
ſos qbus ſm ſtatuta ſue religioniſ
inhibet᷑ ꝙ nõ celebꝛẽt q;diu ſunt in
aliqͥbus pnĩiſ/ꝙ qbuſdam peccatis
pᷣteritis · Sed nunquid angelus
põt eſſe miniſter huiuſ ſacramẽtiꝰ
id eſt nunqͥd angelus põt miniſtra
re ſeu ↄſecrare? Dom ẽ ꝙ angeluſ
neq; bonuſ/neq; malus põt celebꝛa
re vł ↄſecrare · qꝛ non ẽ ſuſceptibił
caracteris ſacerdotabł · Ordo enim
pᷣſuponit caracterẽ baptiſmalẽ · vñ
nullus põc oꝛdinari in ſacerdotem
niſi ſit baptiſatus · Arguũt & docto⸗
reſ ſic · Nullus põt ſuſcipe caracte
rẽ ſacerdotalẽ niſi fuerit baptiſa-
tus ſed angelus non põt baptiſari
qʒꝛ opoꝛtet ꝙ ille qui baptiſat᷑ aſpꝑ
gat᷑ aqualangelꝰautẽ nõ põt aſꝑgi
aqua,/ cũ nõ ſit reſ coꝛpoꝛea · &ᷓ nõ po
teſt baptiſari/et ꝑ ↄñſ nõ põt ĩn ſa-
cerdotẽ oꝛdinari · Ett ſi dicat ꝗq

licet angeluſ nõ ſit reſ coꝛpoꝛea tñ
põt aſſumẽ coꝛpus! et ſic ĩn illo co⸗
poꝛe poterit baptiſari · Sicut anĩa
rõnał nõ ẽ reſ coꝛpoꝛealet tñ bapti
ſat᷑ in coꝛpoꝛe · Dõm ꝙ non ẽ ſimle
qꝛ ałr vnit᷑ aĩia coꝛpoꝛi/ ałr ange
lus · qꝛ aĩa vnit᷑ coꝛpi vt foꝛma ma⸗
terie · Angelus autẽ nõ vnit ſic ſed
ſicut motoꝛ mobili ĩdeo anima ba
ptiſato coꝛpoꝛe baptiſat᷑.nõ autẽ ã-
gelus qꝛ anima et coꝛpus faciunt
vnũ ſuppoſitũ · nõ ſic angłſcũ coꝛpe
qð aſſumit · Et ĩido cum ſᷣm ph̊m in
ꝓbhemio methaphice · Actiõeſ ſunt
ſuppoſitoꝛꝝ anima baptiſato coꝛpe
baptiſat᷑/non autem angelus et ſic
ꝓ ñ ſ anĩma põt ſuſcipe caracterẽ
baptiſmalẽ nõ autẽ angelꝰ.q̃re an
gelus ↄſecrare nõ põt · Sed quid
ſi angelꝰ pᷣſentaret vnã hoſtiã dðo
eã eſſe cõſecratã! nunqͥd illa hoſtia
deberet adoꝛari? Dðm ꝙſi angel⸗
maluſ pñtaret eã/nõ eſſet adoꝛãda
niſi ↄſtaret ꝓ certo ꝙ eſſet rite cõ
ſecrata · Sed ſi angelus bonus pꝛe
ſentaret eã / eſſet adoꝛãda · Et ratio
eſt · qꝛ angł ſ maluſteſte ſaluatoꝛe)
mẽdax eſt, et p̃ mẽdacij · et ſemy
nitit᷑ decipe hominẽ · qre nunq; de⸗
bet ſibi credi · Angeluſ autẽ bonus
eſt ſemꝑ verax/et vitatiſ alumnꝰ·
et ſemp nitit᷑ ad homĩſ ſaluatione
et ideo debet ſemp ſibi credi · Vñ
(qꝛ vt dicit apłs)angł ſ malus ſepe
tranſfigurat ſe in angelum lucis ·
Ideo ſempꝑ hoſtia ab angło pnta
ta ẽ adoꝛanda ſub ↄditiõe · ſcilʒ að
rite ſit ↄſecrata · niſi ↄſtaret ꝓ cer-
to ꝙ eſſet angelus bonus⸗

ibſeere emanchun e
chuſti ſib ſecie vin in potn
tadiot pſe net chiſtis. oß·vi.
Caro mes wre ð cbleg et ſnguil
meus wreb potus · Vend tñᷣ
ypanis qui v mi huius ſementn
ſſtpans de tritico/ aqua elemẽta
i ofecig. Dieo panis qr in paſca
ſpoſſtz ofrei copuſchuſt. Dico et
de dinco gn in eo pane ſi in pa
nedeſiigine A de oed vr de
Cunq dio gano ninde tinco no
poſſet llebꝛan nnſſa. Dro eta ⸗
fectug aqua elementar q dat⸗
i Yfeckus aln aqua / qeuis eſſet
tce, l aloſigue ſicut un
mmo vl cüſacte vl aqua wſea,

lſe de alf. Vlrniſ eſſet Feituſ

lum
na ſmylici/ ertal pane nõ

poſet ofici co er ,h /
nei a cuiſt. Saen

lti angel⸗ qren
ͤpot· Ged quid
et vnã hoſtiã ddo
nuna illa hoſtia
Döm g angel⸗
nd eſſet agorada
erto eſet iite eo
angelus vonus pie
tadonda Et rano
Auſ teſte ſäluator,
bĩ medaci et ſond
minsqre nunz de⸗
ſngeluſattibond
etnitriſ alumn.
1bomiſ ſaluatone
noſbicreci. Vnñ
ngll malus ſept
in angelum luas⸗
ia ab angloynta⸗
boaltie ſolze
niſi ſtaret cer
s bonus

Ca ·iij · de materia eukariſtie·

Ateria ſacramẽti miſſe eſt du
plex · ſeʒ panis et vinũ · Et rõ
quare iſta duo ſunt ma huius ſaẽ-
mẽti eſt · qꝛ illud ſacramẽtũ oꝛdinã
ad ſpũalem nutritionẽ · tũc autẽ fi-
cut nutritio coꝛpoꝛał ↄſiſtit in cibo/
et potu coꝛꝑalibus et panis habʒ
maxime rõnem cibi! vinũ habet
rõnem potuslita nutritio h ſpuũaliſ
oſiſtit in cibo potu ſpũalibus · iðo
in iſto ſacramẽto dat᷑ coꝛpuſ chꝛiſti
ſub ſpecie panis in cibum · et ſangſ
chꝛiſti ſub ſpecie vini in potum · Et

ita dicit ipſe met chꝛiſtus · Joh· vj.

Caro mea vere ẽ cibus et ſanguiſ
meus vere ẽ potus · Scienð tñ ẽ
ꝙ panis qui ẽ mã huius ſaẽ̃menti
eſt panis de tritico, aqua elemẽta
ri ↄfectus· Dico panis · qꝛ in paſca
nõ poſſʒ ↄfici coꝛpuſ chꝛiſti · Dico et
de tritico · qꝛ in alio pane ſiẽ in pa
ne de ſiligine/vl de oꝛdeo / vl de qᷣ⸗
cunqʒ alio grano,ð niſi de tritico! nõ
poſſet celebꝛari miſſa · Dico etiã cõ
fectus aqua elementari · qꝛ dato ꝙ;
ſit ↄfectus alia aqua! qᷓ;uis eſſet ð
tritico, vł cũ alio liquoꝛe ſicut cum
vino,/ vł cũ lacte/ vł aqua roſacea/
ſic de alijſ · Vlr niſi eſſet ↄfFectuſ
cum aqua ſimplici ex tali pane nõ
poſſet ↄfici coꝛpus chꝛiſti · Scien
dum etiã ꝙ ex pᷣcepto et vſu roma
ne eccłe/q̃ dño diſponẽte omniũ ec
cleſiae caput et mater ẽ/et mgr̃a ·

de foꝛo competẽti · capitulo vltimo ·

ideo om̃ſ eccłe ſibi tanq; matri
magiſtre debẽt in omĩbus obedire
Paniſ de quo ↄfici coꝛpus chꝛiſtiᷣ

debet eſſe aʒimui · qꝛ licʒ ex vi ſaẽ-
mẽti in pane fermẽtato poſſet ↄfi-
ci coꝛpus chꝛiſti? nihilominus qᷣ in
pane fermẽtato celebꝛaret/ pecca-
ret moꝛtałr et eſſet grauiter puni-
endus · Notanð inſuꝑ ꝙ vinum
qð ẽ materia huius ſacramẽti de
bet eſſe vinũ de vite · qꝛ in alio vi⸗
no/ ſicut in vino maloꝝ granatoꝛe/
vł moꝛoꝛe/vł pomo/ vł in qcunq;
alio vino/niſi in vino vitis! non pt
celebꝛari· Notandũ ↄñter ꝙ in
aceto vł in agreſta nõ põt celebꝛa-
ri:et intellige de aceto/qð omnino
eſt acetum · qꝛ in vino aliquãtulum
acetoſo poſſet celebꝛari · licet nõ de
beret!ſi poſſet haberi aliud vinum
Et rõ ẽ ·qꝛ acetũ nõ ẽ eiuſdẽ ſpeci⸗
ei cũ vino/ cũ habeat ↄðtrarias vtu
tes · In muſto vo poſſet celebꝛari ·
tñ credo ꝙ melius ẽ expectare! q;
ſit bñ defecatũ! cũ muſtũ rõne ſue
limoſitatis vix poſſit bñ euelli! qn
aliqͥd de eo remaneat in vaſe · Rõ
quare iſta duo ſcʒ panis de tritico
et vinũ de vite ſunt magis mate⸗
ria huius ſacramẽti qᷓ; aliqua alia
duo/ẽ iſta potiſſima · qꝛ chꝛiſtus in
ſtituit ſaẽmentũ h̊ in iſta materia
celebꝛari · Si enim in alia materia
inſtituiſſʒ: illa eſſet ꝓpꝛia mã hui⸗
ſacramẽti! ſed ↄgruenter chꝛiſtus
in iſta mã magis inſtituit iſtud ſa-
cramẽtũ celebꝛari qᷓ; in alia · qꝛ ef
fectus coꝛpales panis et vini/ma-
xime ſpuũałr ↄueniũt huic ſacramẽ
to · Panis enĩ habet nat᷑ałr ↄfoꝛ-
tareĩux illud ps · panis coꝛ homĩs
ↄfirmet · Vinũ autẽ habet letifica
re · iuẽ illud eiuſoẽ · Vinũ letificet

coꝛ hominiſ· Et iſtud ſacramẽtum
digne ſumptũ/ↄfoꝛtat ſumentẽ ſpi
ritualr ne in via huius mũdi defi
ciat ideo vocat᷑ viaticũ/id ẽ viato-⸗
res ↄfoꝛtãs et letificans · Et ideo
vocat᷑ eukariſtia ab eu qð ẽ bonũ/
et caroſ qð ẽ gr̃a qſi bona gr̃a ·que
ſumme hñtem letificat · Sicut enĩ
panis ex multis granis cõficit᷑ et
vinũ ex multis racemis ↄfluitſic
in pceptiõe coꝛꝑis et ſangnis dñi:
chꝛiſti fideles ad inuicẽ ſpũaliter
vniunt᷑ · Ido vocat᷑ cõmunio a con
qð eſt ſimul et vnio q̃ſi ſimł vnio ·
Ipſe etiã chꝛſtus cõparauit ſe g-
no frumẽti dicenſiop · xij · niſi Snũ
frumẽti cadẽſ in terra moꝛtuũ fue
ritã · Comꝑauit ſe etiã viti dicẽs
ioh · v· Ego ſum vitis va · ido ſacra
mentũ coꝛpoꝛis et ſaguinis in vi-
no de vite/et in pane de tritico con
fici. Scienð ẽ ꝙ licʒ aqua nõ ſit
de eſſentia materie huius ſacramẽ
ti tñ debet ãmiſceri vino in calice
ſed in modica qntitate · qꝛ aqua ſi-
gnat ꝓpłm · iuỹ ilð hiere · caplo · ij ·
Aque multe/ppłi multi · Ideo mi-
xtio aque cũ vino in calice/ ſignat
vnionẽ ſpũalem chꝛiſtia ppłi · q̃ fit
vtute huiuſ ſacramẽti · Sʒ nun-
quid ſacerdos poſſʒ in q̃cunq; q̃n-
titate de iſta mã ↄſecrare? Dicunt
aliqui doctoꝛeſ ꝙ non · ſed ſolum q̃n
tum ſufficeret ſibi, et ꝓpło ſibi com
miſſo · Cuiuſ rõ ẽ · qꝛ cũ iſtud ſacra-
mentũ oꝛdinet᷑ ad vſum fideliũ:ſa
cerdoſ nõ põt plus ↄſecrare niſi q̃n

tum ſufficit vſui fideliũ · Alij docto

res dicũt ꝙ nõ ẽ determĩata q̃nti
tas vltra quã ſacerdos non poſſet

ↄſecrare· immo in q̃cunq; qntitate
pñtet᷑ ſibi paniſ et vinũ/in tãta q̃n
titate poſſet celebꝛare · Cum enĩ in
foꝛma ↄſecratiõiſ ponat᷑ illud pꝛo-
nomẽ hic hᷣ ̊; demõſtratiuũ/opoꝛtʒ
ꝙ; mã ↄſecrãda ſubijciat᷑ ocuł ſaè-
dotis · Vñ dicũt ꝙ ſacerdos exñgs
in altari ñ põt ↄſecrare totũ panẽ
1vinũ qui ẽ in platea· vł totũ vi⸗

nũ qð ẽ in celario ſed totũ panem

et vinũ qð ſibi offert᷑ in q̃cunq; q̃n
titate poſſet ↄſecrare · Et rõ eſt· qꝛ
ſi pᷣma opinio eſſet veral ſequeret᷑
ꝙ ſacerdos exñſ in deſerto nõ poſ-
ſet tot hoſtias ↄſecrare!quot poſſʒ
vnus qᷓ eſſet in vna magna ciuita
te · Nec etiã ſacerdos ſimplex poſ-
ſet tot hoſtiaſ ↄſecꝛare q̃t poſſet ſa
cerdos curatus · qᷓ omĩa ſunt abſq;
rõne dicta · Et rñdent ad rõnẽ eo-
rum · et dicũt ꝙ dꝛña ẽ inter iſtud

ſacramentua alia ſacramẽta: quia

eſſentia alioꝝe ſacramẽtoꝝ conſiſtit
in diſpẽ ſatiõe et vſu materieſicut
eſſentia baptiſmi ↄſiſtit in aſpſione
aque/et ꝓlatiõe foꝛme,ᷣ et ita eſt de
alijs ſacramẽtis · Sed eſſentia ſac-
mẽti eukariſtie ↄſiſtit in ↄſecratio
ne materie et nõ in vſu eius: quia
poſito ꝙ hoſtia ↄſecrata nunq; ſu-
meret᷑/veꝝ eſſet ſacramẽtũ · Et iõ
licet ſacerdos nõ debeat ↄſecrare

niſi tot hoſtias qt ſibi et ppło ſuo
ſunt ncẽetñ ſi ↄſecraret mille mi-

lia/om̃ſ eſſent ↄſecrate · Solet at
circa iſtã materiã ab alibus taliſ
moueri qſtio · ſi eſſent xiij · hoſtie cõ
ſecrandel et ſacerdos non crederet
eſſe niſi xij · nunqͥd om̃ſ xiij · eſſent
ↄſecrate? Ad hoc rñz dñſ bengari⸗

iehtoſerſce in w
ſeſtnoot un. ſcr ,
ſi xil/e ie dei e
inet⸗ tintecit aue
itenfet nonplureſernd
nntiſunt lle duodecum ·
ullae dlecrata choum

OMitqy mulae Ned
uſraſencbl nennns
na q; alia et ſcercos no ſede
A iſã q; ad ila qua

minet magis ſem
u dices gy ſta no ed
rone P lr ſe

eade rone ego dica , nec
poterit dei de qlbet · quane neucra
ent abratx V q ſcerdag ba
bet olecare plures hoſtias node⸗
teninre ſe aa ertü numer ſe
dobet hre intẽtionẽ vt aſecretqe
guid eſtante ſey

Ceplmn iiz de foma eikaniſie
t decratomns ſangamis⸗

rn ſeramẽtor fometd⸗
ſiſtüt in vbis certis et deter
nnee ieo fonna ſacmit er⸗
nſte in alihbus vbis linitat
B ti
D 1 ſeiend aute in qbis .
amg iſius ſxranen Mt
Rude in miſſa ſint cam yba
firtde ſolleenmnitate m er

omia ſuntably
ent ad ronẽ eo⸗
ia inter iſtud
Nrameta quia
meror conſiſtit
ſu materie ſeut
Aſhr n aſhone
ome et ita eſtde
Zec eſſendaſai⸗
Oſſtt in ſecat⸗
in vſu eius qui⸗
ſecrata ſunq; i⸗
ſeramẽti Et
debeat ſecrare

archiepᷣus cõpoſtellanus/magiſter
in theologia pariſienſʒ, in quodam
q̃libeto ſuo · ꝙ aut iſte ſacerdos in
tẽdit ↄſecraẽ om̃ſ hoſtiaſ que ſunt
añ ſe q̃tquot ſunt tñ credit ꝙ non
ſunt niſi xij ·/et tũc dicit ꝙ omnes
ſunt ↄſecrate · Aut intẽdit ↄſecrare
pᷣeiſe xij· et non plureſet nõ deter-
minat qᷓ ſunt ule duodecim· Et tũe
dicit ꝙ nulla ẽ ↄſecrata · qꝛ cum q̃i
bet ſit ↄſecrabilis ita ꝙ non magiſ
vna q; alia/et ſacerdos nõ ſe deter
minet magis ad iſtã qᷓ; ad ulã · qua
rõne tu dices ꝙ iſta nõ ẽ ↄſecrata!
eadẽ rõne ego dicã ꝙ nec illa · 1 ſic
poterit dici de q̃libet · quare neutra
erit ↄſecrata· Vñ qñ ſacerdos ha-
bet ↄſecrare plures hoſtias:nõ de-
terminare ſe ad certũ numev ſed
debet hr̃e intẽtionẽ vt ↄſecret qͥce
quid eſt ante ſe⸗

Capłm ĩiij · de foꝛma eukariſtie
Et oſecrationis ſanguinis ·

¶niũ ſacramẽtoꝛe foꝛme cõ-
ſiſtũt in vbis certis/et deter-
mĩatiſ. Et ideo foꝛma ſaẽmẽti eu⸗
kariſtie in aliqͥbus vbis limitatis
ꝛſiſtit · Ad ſcienð autẽ in qͥbus ver
bis foꝛma iſtius ſacramẽti ↄſiſtit:
notanð· ꝙ in miſſa ſunt qᷓdam vᷣba
q̃ ſunt de ſollennitate tm et qdam
ſunt qᷓ de nccẽitate requirunt᷑ · Ver
ba qᷓ ſunt de ſollennitate ſunt illa
qᷓ ſolum faciũt ad oꝛnatũ/ et quen-
dam decoꝛẽ miſſe · ſicut pꝛoſe/gloꝛĩa
in excelſis deo/et q dam verſuſ qui
dicunt᷑ infra ſctũs/et agnus dei·
iſta nihil faciũt ad eſſentiã miſſe ·

immo credo ꝙ qñ debet eſſe ſermo
debent dimitti totalłr melodie/vel
ad minus abbꝛeuiari· q; plus ꝓfi-
cit ſermo q; talia carmĩa: cum iſta
mulceant aureſ coꝛpoꝛis/ et ſermo
medicet᷑ languoꝛeſ coꝛdis · Verba
q̃ ſunt de ncãiate ſunt illa qᷓ dire⸗
cte ſunt de officio miſſe · Notanð
tñ ꝙ duplex ẽ ncãtas · qꝛ q̃dam eſt
ncẽitas ſacramẽti/et qᷓdam pᷣcepti·
In miſſa gͤ q̃dam ſunt vba de ne⸗
ceſſitate ſacramẽti et qᷓdam de ne
ceſſitate pꝛecepti · De ncẽitate pꝛe⸗
cepti ſunt omĩa illa vᷣba q̃ a bẽo pe
tro apło/et ab alijs ſummiſ põtifi-
cibus ſucceſſoꝛibus ſuis/fuerũt in-
ſtituta dici in miſſa· De nccitate at
ſacramẽti ſunt illa qᷓ chꝛiſtus ĩin ce
na ꝓtulitqñ iſtud ſacramentũ in-
ſtituĩt · Et ẽ dꝛña inter iſta vᷣba· qꝛ
ſiquiſ dimittẽt verba ꝗq̃ ſunt tm̃ de
ncẽitate pᷣceptil et diceret illa que
ſunt de ncẽitate ſacramẽtil et habe
ret intẽtionẽ ↄſecrãdi cõſecraret·
tñ moꝛtaliſſime peccaret · eſſet g⸗
uiter puniẽdus · Si autẽ dicẽt oĩa
vba de ncẽitate pᷣcepti · et dimitte
ret illa q̃ ſunt de ncc̃itate ſacramẽ
ti! q̃ntũcunq; intenderet ↄſecrare!:
tñ non ↄſecraret · Cum g ſᷣm phᷣm
foꝛma ſit q̃ dat eſſe reil et ſine qua
reſeſſe nõ põt! manifeſtũ ẽ/ ꝙ ĩilla
ſola vba,s qᷓ ſunt de ncãtate ſaẽmẽ
til ſunt foꝛma huius ſaẽmẽti. Iſta
autẽ vᷣba qᷓntũ ad foꝛmã ↄſecratio
nis coꝛpoꝛis chꝛiſti, ſunt . hoc eſt
enim coꝛpꝰ meũ · Scienð autẽ q;
Hdictio enim/ñ ẽ de ncẽitate ſacra
mẽti · qꝛ poſito ꝙ aliquis ſacerdos
cum intẽtiõe ↄſecrãdi ꝓferret iſta

verba hoc eſt coꝛpus meum · et nõ
diceret enim vere conſecraret ·
Vtꝛe autẽ opoꝛteat ꝙ pᷣcedant
aliqua vba qᷓ ſunt de integtate foꝛ
me? Notanð ꝙ doctoꝛ ſubtib in üij
ſuo dicit · ꝙ omĩa illa verba ab illo
loco · Qui pꝛidie incluſiue/ vſq; ad
illum locũ Simili mõac excluſiue:
ſunt nccẽ̃aria ad foꝛmã ↄſecrationiſ
coꝛpoꝛis chꝛiſti · Et rõ ſua ẽqꝛ ſaẽ-
dos ↄſecrãs ꝓfert vᷣba ↄſecratiõis
in pſona chꝛiſti · Opoꝛtet g ꝙ vba
ↄſecratiõis p̃ᷣcedãt aliqua vᷣba ꝑ qᷓ
demõſtret᷑ ꝙ ſacerdos loqͥtur in ꝑ-
ſona chꝛiſti · Alla aũt ſunt iĩſta vᷣba
Qui pᷣdie qᷓ; pateretc. S de ncẽi-
tate opoꝛtet ꝙ iſta vᷣba pᷣcedãt· Et
iſtud declarat ipſe ꝑ tale exemplũ
Si aliqͥs dicẽt dico ihᷣm chꝛiſtũ miĩ
niſt fuiſſe circũciſionis incertum
eſſet vtł illud vᷣbum fuiſſet detm̃
a bto paulo ſed ſi dicẽt paulus di-
cit dico ihdm chꝛiſtũ· tũc eſſet cun
ctis audiẽtibus certũ ꝙ illud vbũ
eſſet dctm̃ a bro paulo· Simłr in ꝓ
poſito · ad ̊ ꝙ denotet᷑ ꝙ ſacerdos
dicat iſta vba ſcʒ hoc eſt enĩ coꝛpuſ
meũ/in pſona chꝛiſti opoꝛtet ꝙ pᷣ⸗
cedant aliqua alia vᷣbalꝑ qᷓ̃ det᷑ in-
telligi ꝙ chꝛiſtuſ dicit iſta vᷣba.hoc
eſt enĩ coꝛpus meũ · iſta autẽ verba
ſunt illa puta · Qui pꝛidie“ẽ · Alij
autẽ doctoꝛes dicũt ( vt detm̃ eſt)
duplex ẽ nccẽitas · ſeʒ ſacramẽti/ p̃
cepti · Dicũt ꝙ ꝙ de ncẽitate ſacra-
menti ſunt tm̃ iſta quatuoꝛ verba
hoc ẽ coꝛpus meũ · qꝛ cũ iſtis qua-
tuoꝛ vᷣbis fieret ↄſecratioſi ſacer-
dos dicẽt ea cũ intẽtione ↄſecrãdi·
Omĩa aũt alia ſunt tm̃ de ncẽta-

te pᷣcepti · qꝛ licʒ omittẽs aliqͥd eo-
rum moꝛtałr peccet:tñ oſecraret.
Et rñdẽt ad rõnem ſuã qñ dicit
ſacerdos ↄſecrans loquit᷑ in pſona
chꝛiſti · Et ido opoꝛtet ꝙ dicat aliq
vba ꝑ qᷓ denotet᷑ ꝙ loquit᷑ in pſona
chꝛĩſti · dicũt ꝙ; de nccitate ſacramẽ
ti nõ requiri? ſed ſufficit intentio
ſacerdotis/ intẽdẽtis loqͥ in pſona
chꝛiſti · Et ꝓpterea iſta vᷣba boc eſt
coꝛpus meũ ſatis oñdunt ꝙ ſacer-
doſ nõ loquit᷑ in pſona chꝛiſti.quia
nullus credit ꝙ ſacerdos velit di⸗
cere ꝙ iſtud ẽ ſuũ ꝓpꝛium coꝛpuſ.
ſed loquit᷑ in pſona chꝛiſti cuius ẽ
illud coꝛpus · Dõm ů ꝙ foꝛma dſeẽ
tionis coꝛpis chꝛiſti ↄſiſtit p̃ciſe in
his vbis hoc ẽ enĩ coꝛpus meum.
De k̊ autẽ qð demõſtrat illud pꝛo⸗
nomẽ dᷣmr̃atiuũ hoc/ dixer̃t aliqui
doctoꝛes ꝙ iſtud ꝓnomẽ hoc/demõ
ſtrat coꝛpus chꝛiſti · Alij autẽ dicũt/
ꝙ nõ ſed ſubſtãtiã panis· Sed iſtð
(ſalua reuerẽtia dicentiũ )nõ ẽ vex
Et arguo ſic dtra eos · Scðm ſen⸗
tentiã oĩm doctoꝝe/et bᷣm vitatẽ/v⸗
ba ſacẽmentalia efficiũt illud quod
ſigfieant ſed vba pᷣdicta/ſcʒ hoc ẽ
enĩ coꝛpuſ meũ, nõ efficiũt ꝙ coꝛpꝰ
chꝛiſti ſit coꝛpuſ chꝛiſti vex ·qꝛ ante
qᷓ; iſta ba ꝓferan⁊᷑/ coꝛpus chꝛiſti
erat coꝛpus chꝛiſti · Nec efficiũt et
ꝙ panis ſit coꝛpus chꝛiſti/ qꝛ ẽ fal-
ſa ſubſtãtia panis ẽ coꝛpus chꝛiſti·
& iſtud ꝓnomẽ &ᷣ nõ demõſtrat coꝛ-
pus chꝛiſti/nec ſubſtãtiã panis· Et
pꝛ hoc dicũt aliqui alij ꝙ iſtud ꝓ
nomẽ hoc nihil demõſtrat · qꝛ ver ba
dicunẽ᷑ recitatiue a ſaẽdote · Et ido
iſtud ꝓnomẽ &̊ nõ tenet᷑ demr̃atie

ea
Uirldemiat deter niae⸗ „
ſrat aln indeiminatu. V
dice hoc ? eni corpug mein i,
na chuſt oportet pee 44. nquu
bapa dek intlligi q chꝛiſt din
hec vba hor ẽ eni cotpus mel .
eſtſenſis. bor qd Ninert ſabil
ſeciebis quicnid ſt lug,/ eſt
copus chifi · Et ſobicar ld
ð otinet ſob il ſpẽbuſp toto tpe
o dicunẽ vba eſt panis / q cop⸗
chuſti no ineipit ibi eſſe niſi poſt p
lacone itme ſylabe ſezum. gſ
dad hoe e ſt ſenſus gild ad
dunet ſub l ſpedus ſt coryychei⸗
ſti! ent ſenſug panigertt corpus
chuſb⸗ qdeſt fem. Dom gilla
hoe ẽ eni copug mẽ ſcut t
liadonec pferat nz ſb
ocoee rat nas pfecta. ne⸗

ike intentio
it in pſona
a da hoe eſt
18 0ndint, ſarer⸗
Plona chiſdquia
ſrerdis veiudr⸗
an pprumton⸗
na cheiſt aisi
on Sg foma oſe
iſti aſut Feſſein
i copus meum.
Biſtrat illud po⸗
, dixe,t aliqui
nome hor dem
Ai aute diclt,
Dcentid di den
eos. Bedmnſen⸗
ox et im itate
heffoſit lud qiol
baflceſzhe⸗
moflitycn⸗

chꝛiſt vey q ante

nt, copts chiiſt
ſe. Nerefficut et
Schiſk chfal

3ẽ copus chu
no demoſtrat cor
bſtiti panns⸗
qui diſq ſhd
demeſtrat rrerd
e a arcote Ern

oͤtenet demietie

4

ſed materiałr tm̃· Sʒ iſtud nihil eſt
dictu · qꝛ nõ tollit difficultatẽ · qm̃ li
cet iſta vba dicant᷑ mõ recitatiuo a
ſaëdote ↄſecrãteltñ chꝛiſtꝰ ↄſecrãs
in die cene non dixit iſta vba reci
tatiue · Et ido qñ dixit iſta verba!⸗
iſtud ꝓꝑnomẽ hoc aliqͥd dem abat ·
Et ĩdo qᷓro quid tũc demr̃abat / et
ſic remanet eað difficultas qᷓ pꝛiuſ
Ado dicũt alij ꝙ iſtud ꝓnomẽ hoc
nihil demrat determĩatũ ſz demõ⸗
ſtrat aliqͥd indet᷑minatũ · Vnð qñ
dicit᷑ hoc ẽ enĩ coꝛpus meũ in pſo⸗
na chꝛiſti/opoꝛtet ꝙ pᷣcedãt aliqua
vba ꝑ q̃ det᷑ intłligi ꝙ chꝛiſtꝰ dixit
hec vba · hoc ẽ enĩ coꝛpus meũ · Et
eſt ſenſus · ꝙ hoc qð ↄtinet᷑ ſub ił
ſpeciebus quicquid ſit illud, eſt
coꝛpus chꝛiſti · Et ſi obijciat᷑ ꝙ illð
qð ↄtinet᷑ ſub ilł ſpẽbuſꝓ toto tꝑe
quo dicunt᷑ vba/eſt panis!qꝛ coꝛpꝰ
chꝛiſti nõ incipit ibi eſſe/niſi poſt ꝓ
lationẽ vltime ſyllabe · ſez um · S ſi
qñ dicit᷑ hoc ẽ ſit ſenſus ꝙ illð qadð
dtinet᷑ ſub ilł ſpẽbus ſit coꝛpꝰchꝛi-
ſtilerit ſenſus ꝙ panis erit coꝛpus
chꝛiſti ·qð eſt fł'm · Dõm ꝙ iſta ſpo
hoc ẽ enĩ coꝛpus meũ ſicut et q̃libʒ
alia donec ꝓferat᷑ nõ ẽ pfecta· nec
pfectũ ſſm generat in animo au⸗
ditoꝛis· ido non ẽ iudicanð de eius
veritate q̃uſq; ſit tota ꝓlata · Con-
ſtat at᷑ ſᷣm fidem ꝙ iſtud qð ↄtinet᷑
ſub iſtis ſpẽbus poſt plationẽ vlti
me ſyllabe/ẽ coꝛpus chꝛiſti · Ideo
vere dicit ꝙ iſtð ꝓnomẽ hoc demõ
ſtrat illud qð ↄtinet᷑ ſub iſtis ſpẽbꝰ
qðcunq;ʒ ſit ilud. Et h de foꝛma cõ
ſecrationis coꝛpoꝛis
Sequit᷑ de fõꝛ ↄſecẽtiõiſ ſangniſ.

Cirea foꝛmã ↄſecrationis ſang-
nis chꝛiſti ſcienð ẽ in quibus vbis
dſiſtit. Illius enĩ ẽ duplex opinio.
Nã ſctũs thom. de aqͥ no et ſui ſe⸗
quaceſ dicũt ꝙ foꝛma ↄſecrationĩs
ſanguiniſ ↄſiſiit in his vbis Mic ẽ
enim calix ſangnis mei noui et et᷑
ni teſtamẽti/miſteriũ fidei · qui pꝛo
dobis, et ꝓ multis effundet᷑ in re-
miſſionem pctõ · Ita ꝙ omĩa iſta
vba ſunt de eſſentia foꝛme · et quiſ
aliqð iſtoꝛe vboꝛe dimitteret! mhil
faceret · Et rõ eſt · qꝛ de eſſentia et
integtate alicuius ꝓponiſ nõ ſolum
ſunt ſubiectũ et p̃dicatũ ſʒ etiã ea
q̃ ſunt determĩatiõeſ ſubiedti et pᷣ⸗
dicati · ſed iſta vᷣba noui et eterni?
vſq; pctõ ſunt det᷑minatiõeſiſtiuſ
p̃ᷣdicati hic eſt calix ſangnis mei ·
q̃re omnia ſunt de eſſentia foꝛme·
Wagiſter autẽ henricus de gãda-
uo et ſui ſeq̃ces dicũt ꝙ in iſſis v⸗
bis tim̃ hic ẽ calix ſangnis mei/ cõ⸗
ſiſtit foꝛma ↄſecrationiſ ſangnis et
ꝙ tẽ iſtiſ vᷣbiſ dctĩſ ſtatim ẽ ibi ſan-
guiſ chꝛiſti · Alia at᷑ vᷣba q̃ ſequunt᷑
ſcʒ noui et eterni teſtamẽtiaẽ · non
ſunt pᷣm iſtoſ de eſſentia foꝛme · nec
de neẽitate ſacramẽti! ſʒ ſolum de
ncẽite pᷣcepti · Vñ qui dimittèt ali
qð iſtoꝛꝝe vᷣboꝝ puta noui,/ et᷑nia
licet Suiter peccaret! tñ vere ↄſe-
craret · Et rõ iſtoꝛe ẽ iſta · qꝛ per foꝛ
mas ſacramẽtales nõ impoꝛtat᷑ de
necitate ſacramẽti niſi illud qð effi
ciũt? ſed eſſentia ſanguinis chꝛiſti
in iſto ſacramẽto directe et explici
te ſignificat᷑ ꝑ iſta vba · & p̃ciſe in
iſtis vbis ↄſiſtit foꝛma ↄſecratiõis
ſangnis chꝛiſti · Que iſta opinio-

num ſit verioꝛ, fateoꝛ me neſcire ·
Primã tñ reputo ſecurioꝛẽ · et ad
eam ↄfirmandã adducit fr̃ bernar
dus de gueraco/quõdã electus cla-
romontenſʒ baccalarius pariſienſʒ
in thelogia,/ in coꝛrectoꝛio ſuo dtra
magiſte henricum/ talia duo ſigna
rimũ ẽ ꝙ ſacerdoſ nõ oñdit ꝓpło
ſangnẽ chꝛiſti in miſſa ad adoꝛan-
dum quſq; cõpleuerit omĩa vba pᷣ⸗
dica · ſeʒ bic ẽ calix vſq; ad remiſ
ſionem petõx · Et ſtatim dictis his
vbis eleuat calicẽ ondens ſangui
nẽ chꝛiſti ꝓpło ad adoꝛanðin ſignũ
ꝙ tũc cõpleta ẽ ↄſecratio ſangnis/
non añ · Scðm ſignũ ẽ · ꝙ bis am
bꝛoſius qui ẽ vnus de quattuoꝛ do-
ctoꝛibus pᷣncipalibus eccłe/in miſ
ſali ſuo ſcripſit omnia iſta vᷣba lr̃is
aureis · et generałr foꝛmas oĩm ſa
cramẽtoꝝ · & de intẽtiõe bẽi ambꝛo
ſij fuit! ꝙ omĩa vᷣba pᷣdicta eſſent
de foꝛma ↄſecratiõis ſangnis· Ju-
dicio etiã meo paruo illud videtur
eſſe de intẽtiõe illius decretał · Cũ
marte·eỹ · de celebꝛatiõe miſſe · Ca
ſuſ enĩ decretabł ẽ iſte · Quidã epᷣs
addendẽes et vidẽs ꝙ in nullo euã
gelioꝝ inuenĩt᷑ ꝙ aliqͥ ſ euãgeliſta-
rum poſuerit iſta vba miſteriũ fi-
dei/mirabat᷑ quis fuerit tãte auda
cie ꝙ fuerit auſus vᷣbis ſacramẽta
libus interponè iſta vᷣba · et ſup H̊
ↄſuluit dñm papã · Et ↄſtat ꝙ intẽ
tio ſua erat ꝙ iſtud eſſet de integ-⸗
tate foꝛme · a liaſ q̃ſtio ſua eſſet nul
la:qꝛ eoð mõ poſſet qᷓ̃rere de q̃libʒ
vbo totius canonis· Et papa nõ re
pᷣhendit eũ de qſtiõe illa · immo cõ⸗
mẽdat · ꝙ videt᷑ ꝙ omĩa illa verba

ſint de integtate foꝛme. Et quie-

quid ſit de vᷣitate iſtaꝛe opinionum
neſcio · Cõſulo tñ cuilibet celebꝛãti

ꝙ dicat omnia vᷣba pᷣdicta ſub vno

textu · et cũ actuali intẽtiõe qᷓntũ

poterit ↄſecrãdi · Scienð autẽ
P iſta vᷣba iſtius foꝛme tanguntur
quatuoꝛ bñficia qᷓ recepimuſ a paſ
ſione chꝛiſti· cuius paſſiõis iſtud ſa
cramẽtũ ẽ rememoꝛatiuũ iu, vbũ
apłi pauli ad coꝛinth· ca.xj. Quo⸗
tiẽſcunq; mãducabitis panẽ hunc
et calicẽ bibetis c · ¶ Primꝰeffec⸗
ſiue pꝛimũ bñficiũ paſſionis chꝛiſti
eſt · ꝙ p ipſam ſumuſa ptᷣate demo
nis liberati · et iſtud tangit᷑ in for
ma ſacramẽti cũ dicit᷑ hic eſt calix
ſanguinis mei · Sicut enĩ olim filij
iſrhl fuerũt de ptate et ſeruitute
pharaonis liberati ꝑ ſangnẽ agni
paſcałſic ꝓpłſ fideł ẽ de ptate de⸗
moniſ liberatus ꝑ ſanguinẽ chꝛiſtᷣ
ſ̃m ꝙ ↄfitet᷑ iohaneſ in apoc · ca · v·
dieẽ ſ de chꝛiſto redemiſti nos deuſ
in ſanguine tuo. Scðs effectus ſi-
ue ſcõm bñficiũ qð recepimꝰa paſ-
ſione chꝛiſti ẽ · ꝙ ꝑ ipſam ſumꝰ cele
ſtis głe heredes effecti · et iſtud tã
gi in foꝛma iſta cum dicit᷑ noui et
eterni teſtamenti · Sicut enĩ pater
ↄdens teſtamẽtũ/filios heredeſ ↄ.
ſtituit ſic chꝛiſtus nouũ teſtamẽtu
oꝛdinãs,/ ↄſtituit nos heredes gle
paradiſi · Et iſtud teſtamẽtum fuit
in ſua paſſiõe oꝛdinatũ atq; ↄfirma
tum · qꝛ teſtamẽtũ moꝛte teſtatoꝛis
ↄfirmat᷑ · vt dicit apłs pauluſc· x·
et ̊ ẽ qdð ponit in eadẽ epła dicẽs
de chꝛiſto · Noui teſtamẽti media-
toꝛ ẽ/vt moꝛte interueniẽte repꝛo-

u — „
möfuit inſututu iſza ſan
inechiſſte ſexeni noſia 1t
inſkitta um ſangne animaliü m
qplegit etwatat apls in grne⸗
rebuſr cr dic poſty noy ſe⸗
ſe pſtlegẽ in bro et logerat co
omni plo aſpſt ibx ſuũ⸗ t;
ſngne vitulore et hirox dienl.
hcẽ ſnguis teſtamenc z ley
euangelca fuit uſbiuta medlaͤte
ſengne chuſt. hm q deot ipſemet
huſtus wure⸗q⸗Ca⸗ Wnc cäno⸗
t in meo ſan eet ſa ronem ta
Ztt apls ad hebt ) ca dices
enipſangnem vitulor et hircoxt
ſipprium ſinone inwwiuit ſemel
inlancaetern⸗ redemptioe inuẽ
tyet do wui teſtamn mecicror
t Terus effecus ſue tergum
tci p paſſonẽ chyiſi reyi
ngeſt. phiplam ſimg de ſ

iſtud tan⸗

tan
erimie
uaen ihaſ
wnthen IE Vbu
Aucabins W
. Pane hunc
ens Pnmbefecn
ſfici paſſiomms chäik
mn ſumuſapiate dene
ci diet hic eſtcaln
ei⸗ Bicut eni olim fili
depkate et ſeruitute
erati p ſangnẽ agni
fidel e de ptate de⸗
us p ſanguinẽ chuſch
ohaneſ in apoc ca⸗ .
io redemnld nosdeuſ
tuo. Seds effeckus ſi
ci q recepinapaß
t p ipſam ſumd age
redes effech et ſtu t
Aiſta cum dici aui et
menti. Oiclt eni poter
mẽtiflios leredeſo⸗
niſtus noli teſtamẽtin
aut no heleces gle
ſud teſtamẽtum fuiit

miſſionem accipiãt qui vocati ſunt
eterne hereditatis · Scienð autẽ
ꝙ lex euãgelica dici nouũ/et eter
nũ teſtamẽtũ ad dꝛãz legis moſai-
ce · qᷓ fuit vetus teſtamentũ et trã-
ſitoꝛiũ .· E nouum/qꝛ noua ꝓmittit
ſeʒ bona celeſtia · qᷓ nunq; legun?᷑ ꝓ-
miſſa fuiſſe in veteri teſtamẽto: ſʒ
ſolum tꝑalia · et iðo qꝛ bona tꝑalia
trãſitoꝛia ſunt! ido teſtamentũ ve-
tus fuit trãſitoꝛiũ · Et qꝛ bona cele
ſtia eterna ſunt, ido teſtamẽtũ no-
uum dici eternũ · dicit᷑ etiã nouũ,
q; nouo mõ fuit inſtitutũ · ſeʒ a ſan-
guine chꝛiſti · Aex enĩ moſaica fuit
inſtituta cum ſangne animaliũ bᷣm
ꝙ legit᷑ et recitat apłs in epła ad
hebꝛe . x · ca · dicẽſ · ꝙ poſtq; moy ſes
ſcripſit legẽ in libꝛol et legerat co-
rã omni ppło aſꝑſit libꝛ ſuũ ⁊ ppłʒ
ſangne vituloꝛe et hircoꝝ/dicenſ.
Mic ẽ ſanguis teſtamẽtic̃· Sʒ lex
euangelica fuit inſtituta mediãte
ſangne chꝛiſti · vm ꝙ dicit ipſemet
chꝛſtus luce · xxij · ca · Mic calix no·

teſt. ẽ in meo ſang·et iſtã rõnem tã

git apłs ad hebꝛe · x · ca · dicẽs Nõ
em pꝑ ſangnem vituloꝝ et hircoꝛe
ſz pꝓprium ſangnẽ introĩuit ſemel
in ſancta eterna redemptiõe inuẽ
ta: et ido noui teſtamẽti mediatoꝛ
eſt. Tertius effectus ſiue tertium
bñficiũ qdð ꝑ paſſionẽ chꝛiſti accepi
mus eſt · ꝙ p ipſam ſumus de fide
catholica infoꝛmati · Et iſtud tan-
giẽ in foꝛma iſtius ſacramẽti cũ di
ciẽ miſteriũ fidei · Sicut enĩ( õm ꝙ
dicit ambꝛoſiꝰ in libꝛo qui vocatur
exameron)ſangs extractus de ſub
ala dextera columbe valet ad illu

minanò occulos coꝛpoꝛales ita ſan
guiſ chꝛiſti qui exiit de latere eiuꝰ
dextro pẽdentis in cruce valet ad
illuminanò ſpũales oculos anime,
ad credenò ea que ſũt fideiĩ · Et in
huius figurã velũ templi qd occul
tabat ea qᷓ erãt ĩnfra ſancta ſctõꝛe/
fuit in paſſione chꝛiſti ſciſſum in ſi⸗
gnum ꝙ ea qᷓ erãt occultata et ve
lata ſub vmbꝛa legis ac ꝓphetae,
fuerunt manifeſtata et reſerata ·
Quartus effectus ſiue bñficiũ qðᷣ
ꝑ paſſionẽ chꝛiſti accepimus eſt · ꝙ
ſumuſ ꝓ ipᷣam a pctiſ emũdati· Et
hoc tangi᷑ in foꝛma iſta cũ dicit᷑ in
remiſſionẽ pctõx · Et de boc loquĩ⸗
tur bẽ ſ iohaneſ euãgeliſta in apoc
ca.iiij· dicens Dilevit nos et lauit

nos a pdiĩs noſtris in ſangne ſuo ·

Ex his patet ꝙ foꝛma ↄſecratiõis
coꝛpoꝛis chꝛiſti p̃ciſe cõſiſtit in his
bis hoc ẽ enĩ coꝛpus meũ · matł ·
xxvj · mar · iij · Luẽ.xxij · ĩioh · xjx · ca ·
Foꝛma autẽ ↄſecratiois ſanguiniſ
chꝛiſti ↄſiſtit in his vᷣbis · Mic ẽ ca
lix ſangnis mei noui et eterni te⸗
ſtamẽti miſteriũ fidei qui ꝓ vobiſ
et ꝓ multiſ effundet᷑ in remiſſionẽ
pctõx · Vnð cũ omĩa iſta vba cano-
nis debeãt dici cũ magna reuerẽ⸗
tia/dtritiõe/deuotiõe/et mẽtiſ recol
lectiõel iſta vᷣba ſpecialr cũ ſumma
deuotiõe et acuali intẽtiõe qᷓntum

poſſibile ẽ debẽt dici · ¶ Lt ſi aliſ

qrat vł dubitet qᷓre in foꝛma ↄſec
tiõis ſangniſ nõ diciẽ/ hic ẽ ſanguiſ
meuſẽ ſicut in foꝛma ↄſecrationiſ
coꝛpoꝛis dicit᷑ hoc eſt coꝛpus meũ ·
Poteſt dici ꝙ cã Gmõi ẽ·qm̃ G̊ ſa-
cramentũ oꝛdinat᷑ ad vſum fideliũ

qui vſus ẽ ſpuũał ſacramẽtał mã⸗
ducatio q̃ntũ ad coꝛpus· eęt ſacra-
mẽtał ac ſpũał potus qᷓntũ ad ſan-
guinẽ · Et qꝛ homineſ magiſ abhoꝛ
rent bibere ſanguinẽ qᷓ; comedere
carneſ ido ad remouenð hoꝛroꝛem
nõ dicit᷑ in foꝛma ↄſecratiõis ſang-
nis hic ẽ ſanguis meus ſicut diciẽ
in foꝛma ↄſecratiõis coꝛpis chꝛiſti
hoc ẽ coꝛpus meũ· Et ẽ ibi qdam
figura quã grãmatici vocãt metho
nomiã ſcʒ qñ ↄtiñſ ponĩ ꝓ ðtẽto ſiẽ
qñ dicit᷑ bibatis illud vas vini · qꝛ
nõ ẽ ſſzus ꝙ homo bibat vas ſedq;
bibat vinũ qð ẽ in vaſe · Zimłr qñ
dicit᷑ hic ẽ calix ſanguĩs mei, nõ ẽ
ſenſus ꝙ vtute vbox ſit ibi calix ·
qꝛ antea erat: ſed ꝙ ibi ſit ſanguiſ
chꝛiſti · Sed aliquiſ dubitaret qre
in foꝛma ↄſecratiõis coꝛpoꝛis chꝛi-
ſti nõ dicit᷑ hoc ẽ coꝛpus meũ qð ꝓp
vobiſ tradetur/ſicut dicit᷑ in foꝛma
oſecratiõis ſanguinis quĩ ꝓ vobis
effundet/ cũ ita bñ fuerit coꝛpus ᷑ᷣ-
ditũ ꝓ nobis ſicut ſanguis effuſuſ
Ad hoc ẽ dðm · ꝙ iſtud ſacramẽtũ
ẽ rememoꝛatiuũ paſſiõis et moꝛtiſ
chꝛiſti · Ata dicit apłs · j· coꝛ · xj · ca ·
Quotienſcunq;ʒ mãducabitis panẽ
hunca calicẽ bibetis, moꝛtem dñi
ãanuntiabitis donec voniat dies ſczʒ
iudicij . Chꝛiſtus etiã ̊ ſacramẽtũ
inſtituẽſ dicit · ¶Cuẽ.xxij · Quotiẽ ſcũ
q; ſumetis/hoc facite in meã com-
memoꝛationẽ · hoc ẽ in memoꝛiam
mee paſſiõis · Paſſio autẽ et moꝛſ
chꝛiſti melius repñtant᷑ ꝑ effuſiõʒ
ſanguinis/qᷓ; ꝑ tditionẽ coꝛpoꝛis· iõ
dicit᷑ in foꝛma ↄſecratiõis ſanguĩs
quĩ ꝓ vobis effundet᷑ in remiſſiõʒ

pctõxe · et nõ dicit᷑ in foꝛma Oſecra-
tiõis coꝛpis qui pꝛo vobig tradet᷑.
Notanð etiã ꝙ licʒ ex vtute ver
boꝝ foꝛme ↄſecratiõis coꝛpoꝛis ſub
ſpecie panis ſit tm̃ coꝛpus chꝛiſti⸗
vtute vᷣboꝛe ↄſecratiõis ſanguinis
ſub ſpecie vini ſit tim ſanguis chr⸗
ſti tñ ex qdam natali ↄcomitãtia
ſub vtraq; ſpecie eſt totus chaſtus
veruſ deus/ et verus hõ. Ita diciẽ
in pꝛoſa de coꝛꝑe chꝛiſti vbi dicið᷑.
Caro/cibus/ſanguis/potus manet
tñ chꝛiſtuſ totus ſub vtraq; ſpecie

Capitulum quintum in quo lo⸗
co debeat celebꝛari miſſa.·

Eſtatur omniũ phoꝝ ſenten-
tia ꝙ mirabib ẽ influẽtia loci
ꝓpꝛij· Et reuera ẽ mrabił in tmq;
rem mutat,/et alterat a ſua natura
ſicut narrat ph̊s in libꝛo de plantiſ
de pomiſperſie dictis a pſia vbi pᷣ-⸗
mitus inuẽta fuerunt · Nã ea que
naſcunt᷑ ibi comeſta interficiũt. ea
autẽ qᷓ naſcunt᷑ apð nos ſunt ad co
medenð ſuauia et iocũda· Ex quo
patʒz manifeſte qᷓntũ facit locus ad
mutationẽ rei · Et ſpꝛ hoc fuit pᷣce
ptum filijs iſrł in li · numeni · ca · v·
ꝙ nõ offerrẽt ſacrificiũ niſi in loco
quẽ dñs elegiſſet · Si enĩ ſacrificiũ
i raheliticũ qð de carnibuſ hircoꝛ
vitulo/ agnoæ fiebat offerri non
debebat niſi in loco ſancto et mðo
quãtomagis ſacrificiũ catholicum/
in quo chꝛiſtus verus deus,/ etverꝰ
homo offerẽ᷑/non debet fieri niſi in
loco ſancto et mundo · Vjñ locus in
quo debet regułr miſſa celebꝛari,

u
Aserrafideme
a eccladid erd en
N noelocul vert – 4
n ecclad idem q ppſadom 3
tenal in qua deun hore er ni
et er eckaz ſir dicla pot Aiqui .
caſibus miſa celebꝛar, ſiut in
neſto exefeitu. Vl qñ a ali f
ſtuitatõ vl ad imcatione Acun
ſnrt l obſqum alcui defunct
an almnu miſſm muam vl a
dis diud tale uenit mulutuch⸗
magna ppliet eccla ẽ parua itavt
opoſſt ibi recipi ls poteſt in a
niteno N in aniq dia platea hone
ſtaetmida er Atare et debet

ideceter aptant ne pulns A f

tus vend N alicdtale polſt offen
deeln infere. De licena erin die
ceſmi eßi, ſrali ncctatẽ pote
niſſg celebꝛar in domo Alicuiuſt
1 barte apta ag h. Ita ti Pl
ſe poꝛtatile ponq
nel ni deſcl

nirobil influẽtia loei
uera e mrabil in tm.
t alterat a ſua naturq
ppg inlibꝛo de plantiſ
ſie dichs a pſia vbi ⸗
a fuerunt. Pa ea que
comeſta interficiit, ea
cund apd nos ſunt ad eo
ia et iocida. Exquo
feſte qntiͦ facit locug al
rei · Et yr hor fut re
iſrk in inumeni ca. v.
et ſwifũ niſ n co
giſet Si eni ſr ificiũ
G de carnibuſ hitcoy
vor fiebat offerri non
inloco ſancto et mdo
ſanfri catholum
g verus deus / eryen
nondebet fien niſin

mundo⸗ Vnlocndon

egulr miſſa celebun

eſt eccła · Et ita ponit auguſtinus
dicẽs · Extra eccłaʒ nõ ẽ locusveri
ſacrificij · Et dico regułr/qꝛ aliqͥb⸗
caſibuſ põt miſſa celebꝛari extra ec
cleſiãa.· Nõnð ꝙ q̃ ad nunc eccła
põt capi duobus mõis · Inomõ ec-
cleſia idem ẽ ꝙ ↄgregatio fideliũ,
qui cõgregant᷑ in fide et caritate:
et ita accipit auguꝰ.eccłaʒ qñ diciĩ
ꝙ extra eccłaʒ/id ẽ extra fidem ec
cleſie nõ ẽ locuſ veri ſacrificij· Alio
mõ eccła ẽ idem ꝙ ipſa domus ma
terial in qua dicunt᷑ hoꝛe et miſſe.
et eẽ̃ eccłaʒ ſic dictã põt aliquibus
caſibus miſſa celebꝛari/ ſicut in ho
neſto exercitu · Vł qñ ad aliqᷓ; fe-
ſtiuitatẽ/vł ad inuocationẽ alicuiꝰ

ſancti/vł obſequm alicuiꝰ defuncti

vł ad aliquã miſſam nouam,/vł ad

aliqð aliud tale ↄuenit multitudo
magna fſpłi et eccła ẽ parua/itavt

nõ poſſit ibi recipi ꝓpłspoteſt in ci
miterio vł in aliqᷓ alia platea hone
ſta et mũda erigi altare/ et debet

ibi decẽter aptari ne puluis/vł fla
tus venti/vł aliqð tale poſſit offen
dickm inferre · De licẽtia etiã dio⸗
ceſani ep̃i, ſpꝛ aliq; nccẽ̃itatẽ poteſt
miſſa celebꝛari in domo alicuiuſ in

aliq̃ parte apta ad ̊ · Ita tñ ꝙ ſuꝑ
altare poꝛtatile ponãt/ deſuꝑ aliq;
tabulã lapideã alicui ſtipiti anne
xam/bñdictã ab epᷣo · Et iſta tabła
debet eſſe integra · qꝛ ſi eſſet fracta
nõ deberet ibi miſſa celebꝛari · nec
etiã ſi eſſet a ſtipite amota· immo
peccarẽt qui ibi celebꝛarẽt · Et iſta
etiã tabła debet lapidea eſſe · et ñ
de aliqᷓ alia mã· Et huius rõ ẽ vna
q; chꝛiſtus qͥ immolat᷑ ibi/vocatur

petra · Vñ dicit apks · j. ad co · x· pe
tra autẽ erat chꝛiſtus · Alia cã ẽ· qꝛ
ſepulcrũ chꝛiſti qd repñtat altare,
fuit exciſum de petra · vt dicit euã
geliſta marcuſ. Et pꝛ eanð rõneʒ
coꝛpoꝛalia debẽt eſſe linears et nõ de
aliq̃ alia mã ·qꝛ chꝛiſtus in illo mo-
numẽto fuit inuolutus in ſindone
munda/id ẽ in lino cãdidiſſimo.Et
coꝛpoꝛalia ſignãt illa lintheamina
in q bus chꝛiſtus moꝛtuꝰ fuit inuo-⸗
lutus · Calix etiã non debet eſſe de
vitro · qꝛ defacili poſſet frangi · nec
de ligno· qꝛ lignũ poꝛoſum ẽ,/ et in

poꝛis poſſet ſanguis ſubint᷑re· nec
de calibe/nec de cupꝛo/nec de auri-

calco ·qꝛ inducũt faſtidiũ · et eſſʒ pi
culum de fomitu · oteſt aũt fieri
de auro/argento/et de ſtagno ·
Scienð autẽ ꝙ qñ altare ẽ totũ
ↄſecratũ ſeu bñdictum/nõ opoꝛtʒ q;
ſit ibi tabula alia · Notandũ etiã q;
altare ſiue ſit in eccła ſiue eẽ eccle
ſia ſempꝑ debet erigi vᷣſus oꝛientẽ·
ita ꝙ ille qͥ dicit miſſã habeat faci
em ad oꝛientẽ · Et rõ ẽ vna · qꝛ chꝛĩ
ſtuſ vocã oꝛiens · luẽ.j· viſitauit nosʒ
oꝛiens ex alto · Et de ip̃o chꝛiſto cã
tat eccła · O oꝛĩẽs ſplẽdoꝛ/luciſ et᷑
ne · Alia cã eſt · qꝛ ᷣm ꝙ dicunt phi
parſoꝛiẽtał ẽ dextra parſceli · pᷣm
autẽ ꝙ dicit chꝛiſtus · mth·xxv· ca ·
Deus ſtatuet bonos a dextris· Vt

S in iudicio meream̃ poni a dextriſ

debemꝰ oꝛaꝛe vᷣſus oꝛientẽ · et qꝛ pᷣn
cipalioꝛ oꝛatio ẽ miſſa/ideo ille qui
dicit miſſam debʒ hr̃e faciẽ ver ſuſ
oꝛientẽ · Qõð autẽ eccła in qua dici
miſſa/ſit ↄſecrata vł non/ nihil fa⸗
cit ad miſſam· Licʒ qntũ ad ſollen

nitatẽ miſſe ſemꝑ ſi poſſibłe ẽ de⸗
bet dici in eccła ↄſecrata · Cum ſit
multũ honoꝛificũ etvtile, eccleſiaʒ

eſſe ↄſecratã · qꝛ qñ aliquis intrat

ectłaʒ ↄſecratã cã oronis/remittũ-
tur ſibi pctã venialia. Sciẽdum
autẽ ꝙ in naui nunq; debet miſſa
celebꝛari/ pꝛ piculum effuſiõis ſan
guinis · In eccła autẽ ſangnis, vl
ſeminis effuſioe polluta non debet

miſſa celebꝛari · Et ſi aliqͥſ ibi cele

bꝛaret/peccaret moꝛtałr· non tñ ex
hoc efficeret᷑ irregulariſ/ſicut fuit
declaratũ ꝑ dñm bonifaciũ viij · eỹ
de ſententia excõmunicatiõiſ ca· j·
Is qui · Ni· vj · Si etiã eccła eſſʒ pᷣ·
dictomõ polluta nõ poſſʒ in cimite-
rio ſibi ↄtiguo celebꝛari · qꝛ qñ ec-
cleſia ẽ polluta, cimiteriũ ſibi ↄti-
guũ ſimłr ẽ pollutũ · ſed ſi cimiteri
um ſit pollutũ non opoꝛtet ꝙ eccła
ſibi ↄtigua ſit polluta · cũ pncipale
trahat annexũlet nõ ãnexũ pᷣncipa
le · vt habet᷑ eẽ · de ↄſecratiõe eccłe
vł altaris · ca · ſi eccłaʒ · li · vj · Vnð
ſicut in cimiterio ↄtiguo eccłe pol-

lute non debet aliqͥſ celebꝛare nec

etiã debet aliqͥſ ibi ſepeliri · Secus
eſſet ſi cimiteriũ nõ eſſet ↄtiguũ ec
cleſie · qꝛ poſito ꝙ eccła eſſet pollu-
ta/cimiteriũ tñ ñ ↄtiguũ ipſi eccłe
nõ eſſet pollutũ · vt᷑ʒ in ca:pᷣallega-
to · Tempe etiã interdicti nõ de-
bet dicere alta voce,/nec ianuis apꝑ
tis miſſa:nec et᷑ alie hoꝛe in eccła/
niſi in quatuoꝛ feſtiuitatibuſ/ ſcʒ in
die natalł dñi, in die reſurrectiõis,
in die penthecoſteſ/et in die aſſum
ptiõis bte vᷣginis marie · Ne autẽ
eccłe fraudent᷑ ſeruitijs ſuis debi-

tis et ne diuinũ officiũ negligatur
et fideliũ deuotio minuat et inde
votio iufideliũ augeat? tpe cuiuſ
cunq; interdicti ianuis clauſig ex-

comunicatis et interdictig excluſig

cãpanis etiã nõ pulſatis/debet miſ
ſa et totũ reliquũ diuinũ officium
tam diurnũ, q́; nocturnũ dici ſum-
miſſa voce in eccłalita ꝙ nõ poſſit
audiri ab his qui ſunt ex. Omnia
iſta hñt᷑ ex· de ſña excõicatiõiſa in
terdicti· ca· alma mater. li. vj. Et qᷣ
dtrariũ fecerit ẽ irregłariſa ineli-⸗
gibił · nec etiã ipſe poõt eligere/nec
põt abſolui n in caſu moꝛtis tm̃ ni
ſi ꝑ ſedẽ apłicã · vt habet᷑ ey.ð ſña
excõmunicatiõis · ca· Is qͥ in eccła
li · vj · Aliq̃ᷓ etiã excõmunicato pñte
nullus debet celebꝛare miſſam in
eccła:nec alibi·alioqn peccarz moꝛ
tałr · et vltra hoc eſſet ſuſpẽ ſus ab
ingreſſu eccleſie · nec poſſet abſolui
niſi ab illo qͥ tulit ſñaʒ excõmuni-

catiõis · vt habet᷑ ex · de pᷣuileg · ca ·

EBp̃oxe · li · vj. Et nõ debet iſtud con

temni · qꝛ ſi ſic ſuſpẽſus celebꝛaret,

eſſet irregłariſ. vt habet᷑ expꝛeſſe
ex · de ſentẽtia excõmunicatiõis · ca
pitulo Si cui · Aibꝛo ſexto⸗

Capitulum vj·de tempoꝛe quo
celebꝛatur miſſa-

T dicit ſalomon· Omĩa tpus
habent · et hoc rõnabiłr· Reſ
enĩ peneſ varietatẽ tpoꝝ maximã
requirũt immutationẽ · Qð euidẽ

tiſſime apparet in lactucalq cũ tpye

ſue iuuẽtutiſ frigide et humide ſit
nat᷑eÿ/ feruoꝛiſq; ſanguinis colere

ſc ſcut dicit in legẽd⸗ copis c
ſn. vbi dect huius ſmnen ſigu
ſceſſt/q pluitoño mani fñbu
in deſeno. Birut mana no deh⸗
ber clugi itpe debitoita iſtd ſa
cratſimmũi ſacrificũ no debz offer
mitpe debito. Geiend mi
ſadebet celebꝛan de die et non de
nockeln infeſto nanutang chul.
in miſe celebuat mecha noche g
Nabwhafuitnanſ chiſtus. De
tñi mag infradicet⸗ Anndig e
ditebat niſſadenocde in viglan
ſinecus d̃· Vñ in oone mil
diea no enchdift
o de octe eſtyna qr in miſ
ememoꝛa aſſ. 4 it
noMk aſſo chuſſig fut de
die et n de nocto. Aa ros
ntiſttuſpckidi⸗ ſu c pel
giur diar 6 as gre
Aiſc . * o ſupill apt
iſiern tene
diſttoſc ſ uam̃ arma lu
N ſge 0 lunt rmq Fatie.
Dobdd ScPlleqdee, .
abeteſnſi dict miſſam
daeniſd⸗ nn e, ſne az
de et

wndewge.

t celebre miſſam in
bi.lvoqn percarz mo
a hoe eſſet ſuſpeug ab
eſie . nec poſſet abſolui
tulit ſnaz excomuni
haber ey de puileg ca⸗
· Lt no dedet iſtu con
nſie ſuſpeſug celeburet,
gkaniſ. vt habet expꝛſe
tetia exomunicatiis⸗
cui· bꝛo bo⸗

lum vjde tenpre quo
tur miſſ,-

. ſalomon⸗· Omia tpus
et hoc ronabik · Hel
mietatẽ tpo H
mutatione. Od euice
ret in lackucai eüthe

extincta.Ex quo fronde ſcit in hu-
moꝛẽ ↄuertit᷑ in calidũ a ſiecum et
amaꝝu qð obeſt colericis et ſupcale
factis · Ex q̊ liquide apparet qᷓntũ
reſpeneſ mutationẽ tꝑpoꝝ mutan?᷑
et alterant᷑ · Qð ſatis pulchꝛe fuit
figãtum exodi xvj · ca · vbi legi?᷑ q;
manna collectũ tpe debito erat ha
bẽs omne delectamẽtũ et omnẽ ſa
poꝛẽ ſuauitatis · Qñ autẽ nõ colli⸗
gebat᷑ tꝑe debito ſcʒ in die ſabbati
cõputreſcebat, et mibus ſcaturie
bat. Illud erat figã coꝛpoꝛis chꝛi
ſti · ſicut dicit᷑ in legẽda coꝛpis chꝛĩ
ſti · vbi dicit huius ſaẽmẽti figura
pceſſit qñ pluit dño mãna pribusʒ
in deſerto · Sicut g& mãna nõ debe·
bat colligi n tꝑe debitolita iſtð ſa
cratiſſimũ ſacrificiũ nõ debʒ offer⸗
ri n tꝑe debito · Scienð & ꝙ miſ
ſa debet celebꝛari de die et non de
nocte! n in feſto natiuitatis chꝛiſti ·
in q̊ miſſa celebꝛat᷑ media nocte · qꝛ
illa hoꝛa fuit natuſ chꝛiſtus · De E
tñ magis infra dicet᷑ · Antiqͥtus et
dicebat᷑ miſſa denocte in vigilia re
ſurrectiõis dñi · Vñ in or̃one miſſe
adhuc dici · deuſ qͥ hãc ſacratiſſimã
noctemaẽ · Rat᷑o q̃re miſſa dicit᷑ de
die nõ de nocke eſtvna · qꝛ in miſſa
rememoꝛat᷑ paſſio chꝛiſti qᷓ fuit de
die et nõ de nocke · Alia rõ ẽ · qꝛ per
noctẽ ſtatuſ pctĩ/ꝑ diem ſtatus gr̃e
figãtur · Vñ dicit glõ ſuꝑ ullõ apłi
ad rõ·xiij·ca · Abijciamuſ opꝑa tene
bꝛaꝛe/id ẽ pctã et induam̃ arma lu
cis/id ẽ vᷣtuteſqᷓ ſunt arma gratie ·
Ad figãnð & ꝙ ille qͥ dicit miſſam
debet eſſe in ſtatu gr̃e,r et ſine pctõ
dicit᷑ miſſa de die et non de nocke ·

Qua autẽ hoꝛa debet diei miſſa
Not anð ꝙ tres ſunt hoꝛe pᷣncipa-
les qbus debet miſſa celebꝛari · ſeʒ
tertia/ſexta/et nona · Et q̃re magi
in ilł tribus hons q; in alijs debet
dici miſſa · rato ẽ · qꝛ (vt freqñter di⸗
ctum ẽ) miſſa dicit᷑ in memoꝛia paſ
ſionis chꝛiſti · chꝛiſtus autem in hiſ
tribus hoꝛis fuit paſſus,r et crucifi-
xus · Moꝛa enĩ tertia fuit crucifixꝰ
linguis iudeoꝛe/ et ſentẽtia pilat ·
qꝛ hoꝛa tertia clamabãt iĩudei cru

cifige crucifige eum. illa hoꝛa pĩ

latus adiudicauit ſatiſfieri petitio
nĩ eoꝝ · Moꝛa ſexta fuit eleuatuſ in
cruce·. vñ dicit᷑ iohiiij:ca. Erat atc
hoꝛa q̃ſi ſexta · et crucifixerũt eum
Moꝛa autẽ nona emiſit ſpm̃ · vñ di⸗
cit᷑ math.xxvij · Et circa hoꝛã no⸗
nam clamauit voce magna · Et ſe⸗

quit᷑ · et emiſit ſpm̃ · Et iſtð intelli⸗

go de miſſa q̃ dicit᷑ ſollennit᷑ in ec
cleſia · qꝛ miſſe ꝑticulares pñt dici
a puncto auroꝛe/vſq; ad ſextã · in
diebus ieiunioꝛe/vſq; ad nonãpoſt
autẽ nonã nõ debet celebꝛari miſſa
niſi foꝛſitan in diebus ieiunioꝛe/ et
rõne oꝛdinũ · Incidẽtalłlr autẽ notã
dum · ꝙ nõ ſolum miſſa/vee et̃ alie
hoꝛe canonice dicunt᷑ et cantant᷑ in
memoꝛia paſſiõis chꝛiſti · Matuti⸗
nũ nanq;ʒ officiũ dicit᷑ in memoꝛiã
ꝙ chꝛiſtus hoꝛa matutinali fuit ca
ptus/vinctus,ñ et multipłr deluſus
in domo anne/pᷣncipe ſacerdotum/
ad quẽ fuĩt tũc ductus · et debẽt dĩ
ci media nocte iuxta iſtð põ · xviij
Media nocte ſurgebã ad ↄfitendũ
no· tuo · Pꝛima, dicit᷑ in memoꝛiã
ꝓlilla hoꝛa chꝛiſtuſ in domo caiphe

fuit ligatus ad columnã · et duriſſi-
me ac Suiſſime flagellatus · Ita ꝙ;
bſm ꝙ dixerat ĩſa · ꝓpha · Aplãta pe
dis vſq; ad vᷣticẽ capitiſ, nõ erat in
eo ſanitas · Tertia/dicit᷑ in memo-
riã ꝙ illa hoꝛa chꝛiſtus fuit ductuſ
ad pilatũ/et crucifixus fuit linguiſ
iudeoꝛe clamãtiũ et dicentiũ · Tol⸗
le tolle crucifige eum· Et tũc fuit
impletũ ĩſtud pſalmiſte/ps · xxj · A⸗
peruerunt ſuꝑ me os ſuũ ſicut leo
rapiẽs et rugiẽs · Sexta/dicĩ in me
moꝛiam ꝙ in ulla hoꝛa chꝛiſtus fuĩit
ſpoliatus/ illuſus/et a militibꝰcla-
uellatus in cruce · Et tũc fuĩt im⸗
pletũ ild pſalmiſte · pe · xxj · Fode-
rũt manus meas pedeſ meosc̃ ·
Nona/ dicit᷑ in memoꝛiam qꝙin illa
hoꝛa chꝛiſtus felle et aceto potatꝰ
expirauit dicẽſ· Mater mi in ma-
nus tuas dñe coõmẽdo ſpm̃ meum·
Tic impletũ ẽ illð pſal.ps · Ixviij ·
Dederũt in eſcã meã fel,/ et in ſiti
mea potauerũt me aceto · Veſpere
dicunt᷑ in memoꝛiam ꝙin illa hoꝛa
chuſtus fuit datus a pilato nobili
decurioni,/ et ꝑ ioſeph fuit de cruce
depoſituſ· Cõpletoꝛiũ di in memo-
riã ꝙ in illa hoꝛa chꝛiſtꝰ a ſua mr̃e
triſtiſſima/ ab alijſſcciſ mulieribꝰ
lamẽtatus, aromatibꝰ ↄditus fuĩt
poſitus in ſepulchꝛo · Et ſic bonum
eſſet et ↄgruũ vt qlibet iſta hoꝛa
rum diceret᷑ hoꝛa determĩata· iuxỹ
allò pſal · pe · cxviij · Septieſin die
laudẽ dixi tibi · Veꝛe qꝛ ſpꝛ reifa-
miliaris occupationẽ,/vł ſpoꝛ huma
nã fragilitatẽ, nequit iſtõ ſeruari?
ſeruet᷑ tñ iſtud qð oꝛdinatũ ẽ ex·ð
celebꝛa · miſſaxę · ca· pᷣſ byter · vbĩ di⸗

cit᷑ · pᷣſbyter matutinali officio ex-
pleto ſeʒ media nocte, mane cenſũ
ſue ſeruitutis viᷣlʒ pꝛimã, tertiã,
ſextã/ nonã/ veſpeꝛq; pſoluat · ita
tñ ꝙ hoꝛis cõpetẽtibus aut a ſei ã
a ſcholaribus cõpleant᷑ · Deniq; p-
actis hoꝛis et viſitatis infirmis ſi
voluerit exeat ad opus rurale ĩeiu
nus· Et dicant᷑ om̃ſ iſte hoꝛe ꝑ mo
dum qͥ pcipit᷑· ex · ca · iiij · dolentes.
vbi pᷣcipit᷑ ꝙ diuinũ officiũ tã diur
num q; nocturnũ dicat᷑ ſtudioſe pa
riter deuote · Et qͥ ſciẽter traſgre
dĩẽ iſtð mãdatũ ſciat ſe moꝛtaliter
peccare · vt pᷣʒ· qꝛ ẽ trãſgreſſoꝛ eccle
ſie · Notanõð inſuꝑ ꝙ nullus de⸗
bet dicere miſſam quouſqʒ dixerit
matutinas · dgruũ ẽ et̃ ꝙ pᷣma di
cã an miſſã · Alie at᷑ hoꝛe pᷣter ve⸗
ſperas a completoꝛiũ pñt dici ante
miſſam · Notanõð etiã ꝙ ſacerdoſ
nõ debʒ dicẽ ſeu facè officium pꝛo
voluntate ſua · ſʒ de tpe/ vl de ſan⸗
ctis de quibus agit᷑ in ula terra:

Capitulum ſeptimumquotiens
in die debet celebꝛari miſſa ·

J quo dctm̃ ẽ ꝙ miſſa debet
celebꝛari de die reſtat dicere
q̃tiens in die debet celebꝛari miſſa
Et ẽ ſcienðd ꝙ bᷣm ꝙ dicit᷑ eẽ · de ce
lebꝛa · miſſaꝝ · ca· ↄſuluiſti · nullus de
bet dicere miſſam n ſemel in die ·
Valde enĩ felix ẽ qui digne cele⸗
bꝛarz vnã · Excipit᷑ dies natiuita-
tis dni/ qua die celebꝛant᷑ treſ· Ita
ꝙ ula die põt vnus ſacerdos cele-
bꝛare tres miſſas · vt habet᷑ de coõ⸗
ſecratiõe · diſt · · ca· nocte ſancta · Et

ql fuit ſub

cintat in anron ſignet ſta ſehr
lege inſtatu incen⸗

ſit homines ſare niſtü nn dick

legs et pyhan · e n habebãt

feqri notita de eo. Et jdo canta

in auron q inepit lux appareft
Hno bñ chre ñ in ila miſſaca

ta? Nux fugebit hocie c· Leria
miſa dictk in claro die et ſot ſtar
tum ge in q ſums . Et dicit offi⸗
aum puer natus nobiſ⸗. Alia
cqlſaẽ ad vepitand treſ natiuita-
teſchiſt. i pmadick ad reyfr
tand mruitate etra qua nans
li te⸗ Vndict mnindrotu ſ⸗
R 4 meflluns mens
genun te.· E dict

miſſam uouſy dixent
ogruũ ẽ e g bmadi
Alie aẽ hoꝛe ter ve⸗
npletonu pit dici ante
otand etia g ſacerdoſ
ſeu fare officlum pro
a⸗ Zde tpe, A de ſanr
us agt in Aaterra

um ſepdumum quodens
ebet celebꝛan miſſr

ratio qre illa die dicunt᷑ treſ miſſe

vna ẽ · ꝓpꝛ miſteriũ · qm̃ ꝑ iſtas treſ
miſſas repñtant᷑ treſ ſtatuſ.ſcʒ ſta-
tus añ legem/ſtatus legis/et ſtat⸗
&r̃e · Alla miſſa qᷓ cantat᷑ media no-⸗
cte repñtat ſtatũ qui fuit añ legẽ.
qñ totus mðſ erat in tenebꝛis· Vñ
in ula miſſa cantat᷑ illa ꝓphetia iſa.
ꝓłs gentiũ qui ãbulat in tenebꝛis
vidit lucẽ magnã · Scda miſſa que

cantat᷑ in auroꝛa ſignat ſtatũ ſcðᷣm

qui fuit ſub lege · in q̊ ſtatu incepe
rũt homines ſcire chꝛiſtũ pꝛ dicta
legis et ꝓphai · ſed nõ habebãt p-
fectã notitiã de eo · Et ĩdo cantaẽ᷑
in auroꝛa qñ incipit lux apparere
ſʒ nõ bñ clare · Vñ in ulla miſſa cã-
tat᷑· LCux fulgebit hodiec̃ · Tertia
miſſa dicit᷑ in claro die · et ſigt ſta
tum gre in q̃ ſumus · Et dicit᷑ offi⸗
cium puer natus ẽ nobiſẽ. Alia

cauſa ẽ ad repñtanð treſ natiuita-

teſ chꝛiſti · Nã pᷣma dicit᷑ ad repñ-
tanð natiuitatẽ eternã qua natus
ẽ ex patre · UVUñ dicit᷑ in introitu il-
lius · Dñs dixit ad me filius meus
eſtu ego hodie genui te · Et dicit
illa miſſa de nocte qñ tꝑs ẽ obſcuꝛe
ad deſignanð ꝙ illa natiuitas ẽ no
bis occulta. Scda miſſa dicit᷑ ad re
pñtanð natiuitatem ſpũalem qua
naſcit᷑ chꝛiſtus in aĩabus iuſtoꝛe p
gr̃am. Vñ cantat᷑ in illa miſſa Lux

fulgebit hodie ſuꝑ nos· Aux id eſt

grᷣa dei · CTertia miſſa repñtat nati
uitatẽ tꝑalem qua natus ẽ ex btẽa
vgine maria ꝓ ſalute nr̃a. Vñ ca-
nit᷑ puer natuſ ẽ nobis c.· Verun-
tñ ſi ↄſiderẽt᷑ euãgelia qᷓ legunt᷑ in

iſtis miſſis · ¶ Drima miſſa repñtat

natiuitatẽ tꝑalem qua chꝛiſtus na
tus ẽ ſᷣm carnẽ ex maria vᷣgine · vñ
illð euãgeliũ qð legit᷑ in illa miſſa
puta Exijt edictũ a ceſare auguſto
loquit᷑ totũ de iſta natiuitate vt pᷣʒ
intuẽti ipᷣm · Scda repñtat ſpũalẽ
natiuitatẽ · tũc enĩ legit᷑ iſtð euãge
lium · Maſtoꝛeſ loqbant᷑ ad inuicẽ·
qd totũ põt intelligi de iſta ſpuũali
natiuitate · Tertia repñtat natiui-
tatẽ eternã q̃ natus ẽ ex patre · vñ
tẽ legit᷑ euãgeliũ · In pᷣncipio erat
vbum · qd totũ loquit᷑ de natiuitate
eterna filij dei Notanð etiã ꝙ

in die paraſceue nõ debet dici mif/

ſa. Et rõ ẽ qꝛ iſtud ſacramẽtũ ẽ fiꝰ
gura paſſiõis chꝛiſti, qᷓ tali die fuit
facta· et veniẽte vitate ſcʒ paſſiõe
& illa die debet ceſſare figã ſeʒ ſa
cramẽtũ · Alij ſautẽ diebuſ nõ debʒ
dicẽ ſacerdos n vnã miſſam niſi in
caſu ncẽitatis in quo põt celebꝛare
duas miſſas tm̃ · Et vnus caſus ẽ
ſi aliqͥſ moꝛiat᷑ et ſacerdos celebꝛa
uerit miſſam de die põt dicẽ miſſã
ꝓ defunctis ſcʒ requiẽ dũmõ ſit ĩie
iunus, et nõ ſit alius ſacerdos qui
celebꝛaret · Alius caſus eſt · ſi ſit ali
quis in piculo moꝛtis- et petat coꝛ
pus chꝛiĩſti ſibi dari et ſacerdos nõ
habeat hoſtiã ↄſecratã põt iteꝝ ce
lebꝛar e! dummõ(vt p̃dixi)ſit ieiu⸗
nuslet ñ ſit alius paratus celebꝛa
re:qꝛ ullud ſp ẽ intelligenð · Alius
caſus ẽ neceſſitatẽ nuptiae· ſcʒ
qñ tpus nuptia tranſit ſi miſſa dĩ
cta ſupueniãt aliqui qui habeãt cõ
trahere põt iteæ ſacerdos celebꝛa
rel dũ ſit ieiunus vt ſup dĩxi · Aliſſ
caſus eſt ſpꝛ neceſſitatẽ ꝑegrino

qñ ſcʒ ſuꝑuenerĩt pegrini miſſa di
cta. Et iſtum caſum ponit ray· in
ſumma ſua· Sʒ ſalua eius reuerẽ-
tia iſtud videt᷑ expᷣſſe ↄtra capłm·
te referẽte · ex · de celebꝛatiõe miſ⸗
ſax· Caſus enĩ illius capłi ẽ ꝙ ar
chiep̃us ſepõtinus in die cene dñĩ
de antiqua ↄſuetudine tenet᷑ ↄficẽ
criſma in eccłᷣa ſepõtina· Et idem
archiep̃ſaſcẽdit de mane de ðſue⸗
tudine ad gargarinã eccłaʒ vt re-
cipiat ibi ꝑegrinos illius loci/ ibi
a clero et ꝓpło compellit᷑ celebꝛare
Vñ ſr̃ hoc imploꝛauit ↄſilium pᷣpe
Qui pᷣpa rñdit· q; in eccła ſeponti
na in qua tenet᷑ criſma ↄficẽ timmõ
debeat celebꝛare · Ex q̊ manifeſte
apparet ꝙ rõne pegnoꝝ nõ debet
tranſgredi inſtitutio de vnica miſ-
ſa celebꝛada in die · Saluo tñ me⸗
lioꝛi iudicio magis appꝛobo circa
iſtã ↄſuetudinẽ ꝗqᷓ obſeruat᷑ in aliqͥ-
bus eccłijs gallicanis · qñ ſcʒ dctã
miſſa veniũt aliqᷓ ꝑegrini ad aliq;

eccłaʒſi non ſit ibi alius ſacerdoſ

paratuſ celebꝛare! ſacerdos induit
ſe ſicut ſi debẽt dicẽ miſſam · et di⸗
cit eis miſſam de btẽa vᷣginems vk de
ſctõſpiritu, vł de illo ſctõ ꝓ q̊ fit ꝑ-
egnatio · nõ tñ dicit canonẽ · nec cõ⸗
ſecrat: ſed ondit eis reliqͥas aliq̊s
loco eleuatiõis coꝛpoꝛis chꝛiſti · Et
iſta miſſa vocat᷑ miſſa ſicca · Tam̃ ſi
alibi ſeruet᷑ alia ↄſuetudo/iuẽ opi-
nionẽ ray· nõ ↄtemno eã · Aliug ca
ſus eſt pꝛ ncẽitatẽ honeſtatis vel
vtilitatiſ vt ſi miſſa dicta ſupueni-
at aliqua magna ꝑſona qᷓ vellʒ au-

dire miſſam põt iteꝝ ſacerdos ce-

lebꝛare dũmõ ſit ieiunus · Iſtũ ca-

tytulo de celebꝛa · miſſax · De iſta
neceſſitate neſcio quĩd dicã.qꝛ non
video hic tantã ncẽitatẽ! ꝙ ſpꝛ eã

debeat traſgredi madatũ de vnica

miſſa celebꝛãda · p̃ſertim cũ magne
ꝑſone non multum noſtris tpibus
ita afficiant᷑ ad miſſas · Et illi qͥ af
ficiunt᷑ ducũt ſecũ ꝓpꝛios ſacerdo-
tes · Alius caſus ẽ pꝛ ncãitatẽ de
biti · ſicut qñ ſunt due eecłe ãnexe/
et q̃libet ẽ curata id eſt habʒ curã
animaxl et hñt redditus ita tenu
eſꝙ ñ ſufficent duobꝰ ſacerdotibꝰ
ſed vnus ſolus ſacerdos habet cu-
rã vtriuſqʒ · In iſto caſu ſacerdos
põt vna die in qualibet illa eccle
ſiae celebꝛare in ilł diebus in qui

buſ tenet᷑ ꝓpło ſuo ad dom miſſam

vł ad miniſtranð ſacramẽta/vł of
ficia illa qᷓ reqͥrũt miſſam· Et iſte
caſus in multis locis ↄtingitet ſʒ
uat᷑ in ptibus doloſanis/ et etiã in
alijs ptibus · Et credo ꝙ in iure nõ
inueni p̃ceptũ expꝛeſſum de vna
miſſa tm̃ celebꝛãda cũ in omnibus
capituł in quibuſfit mẽtio de iſta
mã pona⁊᷑ iſtð vᷣbum ſufficit · quod
vbum ñ impoꝛtatvim coactiuã.Cõ
ſuetudo tñ eccłe qᷓ̃ peminet euicũ-
e; auctoꝛitati habet et tenet hoc ·
ideo nullus debet facẽᷣ ↄtrariũ et
ſi faciat peccat/ puniri dehʒ · In
qcunq; autẽ caſu qñ ſacerdos cele
bꝛat plureſ miſſas in pᷣma nõ debʒ
ſumẽ aquã vł vinũ poſt ſumptioone

ſangnis ſed ſolũ oſlauare/ et cauẽ

ſibi qᷓntũ põt ne aliquid trãſgluti-
at· qꝛ ſacramenta a ieiuno ſunt ſu⸗
menda· Et in q̃libet miſſa coꝛpus

ſum ponit gloſa ſuꝑ ca: ↄſuluiſti.in

ſumẽtox al debtjalniniſtati
nemeffejquiſp erenet la⸗
onelt erpbtena meccox. Conpt
eni calinũ ſiubutanſ olons
caris in debitz weſte qua die pce
dente indutus fuerat viride ent
miſſum inocul patientẽ cruciabat
Oiseſts mdebtanecetin ofe
colini, cuatimnags notet in
Aecadſe tohigchuſe⸗ Vnfig
tuefutßeeyti legſ laten moyi⸗
exo Xrnij, Farieg veſteg ſndrs
ſer kn cbus ſmaiffranig min
et ifi. Vñ ſiend g oñſyeſte
qo inguit ſacorgog oh⸗
a os debẽt eſſe ſn⸗
te et benoh .
e andg gy la wſig , gij

In itocaſi ſrerdog
in qual bet llax eccle
re in il diebug in qui
ſuo ad dom miſſam
and ſacramẽta vl of
rüt miſſam. Lt iſte
locs dungiteet ſ
doloſanis /et enain
t credo gy in iure ni
p expreſſum de vna
Aebrada cn inommibus
quibuſfit meto de itn
ſtö vobum ſuffiet. quet
npoꝛtatpin cotiu
ercleq eminet uru
ati habetet tertho
debet fars Ni
Apuniri dez·
, ſarerdos cele
miſas in hma no dedz
ſt ſumptone
ſluollauare / et n⸗

chuſti recipiat et ſangnẽ · et in vl⸗
tima recipiat ablutionẽ q̃ eẽmunit᷑
recipit᷑ poſt ſumptiõʒ ſangniſ chꝛi-
ſti et nõ in alijs miſſis vt dixi · Iſta
habent᷑ e · de celebꝛatiõe miſſaxe ·
ca· ex parte · et de ↄſecratiõe · diſt ·
quinta · vt ieium · et vij · q · pꝛima/

Capitulum Ocłauũ deveſtibus
quibus debet indui ſacerdos·

¶ni tempoꝛe veſtimenta tua
ſint candida · vᷣbum ẽ ſapiẽtiſ
Quãtum faciat debitus vſus ve⸗
ſtimẽtoꝛe ad debitã adminiſtratio-⸗
nem officij qdð quiſq; exercetſatis
oñdit exꝑiẽtia medicoꝝ · Comptũ
ẽ enĩ ꝙ colliriũ ſalubꝛitatiſ doloꝛis
oculoꝝ mitigatiuũ tritũ ab appote
carijs in debita veſte qua die pᷣce-
dente indutus fuerat viride erit
miſſum in ocuł patientẽ cruciabat
Si g veſtis indebita nocet in ↄfe-
chõe collirij, quãtũmagis nocet in
ↄſecratiõe coꝛꝑis chꝛiſti · Vñ figã
tiue fuit p̃ceptũ legiſlatoꝛi moyſi ·
exo · xxviij · Facies veſtes ſanctas
aaron/in qͥbus ſancti ficatus mini
ſtret mihi · Vñ ſcienð ꝙ om̃ſveſteſ
q̃s induit ſacerdos debẽt eſſe ſan-
ctificate et benedicte ab epiſcopo ·
Notanð g ꝙ illa veſtis q̃ pꝛimo
induĩt᷑ ſeʒ illa ꝑua camiſia vłſuꝑ-
pelliciũ non eſt de eſſentia miſſe in
ſimplici ſacerdote ſed ſolũ de bene
eſſe · q dico ſpꝛ ep̃os et canonicoſ
regulares/ et capellanos honoꝛis
dñi noſtri pape quoꝝ ẽ tał habitꝰ
S ula parua camiſia de qua detm̃ ẽ
vł loco eius computato ſuppellicio

ſeptẽ ſunt veſteſ qbus induit᷑ ſaẽ⸗
dos in miſſa ·ſcʒ illa camiſiavł loco
eius illud ſuꝑpelliciũ·amictumal⸗
ba·cingulum·manipulus. ſtola⸗ ca
ſula· Et iſte ſeptẽ veſteſ ſignãt vij
dona ſpũſſancti/qbus debet eſſe ſa
cerdos ꝑfuſus · Vnð luẽ.xxiiij · ca ·
Induamĩ vtute ſpũſſancti ex alto
vł ſignat ꝙ ſacerdos debet eſſe cõ
tra ſeptẽ pctã mõꝛta lia munitus
armatus · Vñ apłs ad epheſi · vj ·
Induite vos armat᷑a dei vt poſſi
tis ſtare aduerſũ inſidias diaboli
vl ſignãt vij · vᷣtutes ſcʒ treſ theo-
logicas et quattuoꝛ cardinales,ms qͥ-

bus debet eſſe adoꝛnatus · vñ apłs⸗

ad rõ ·xiij · ea · Induamini arma lu
cis/id ẽ arma vtutũ ·qꝛ nõ eſt licitũ

indutũ ſacco/id ẽ pctõ/aulam regiſ

id ẽ chꝛiſti qui ẽ rex regũ intrare ·

vt dicit᷑ in libꝛo heſter · iij · ca · Uel
ſignãt ꝙ ſacerdotes debẽt eſſe ſe

ptem opibus miſericoꝛdie dediti ·
vñ apłs · Induamini hieſum dñm

chꝛiſtũ · cuius ſapĩe nõ ẽ numerus

vt dicit᷑ in pſalmo · vl ſignãt ꝙ ſe⸗
ptem petitiõeſ oꝛõnĩis dñice exaudi

unt᷑· in ſignũ cuius legĩ in libꝛo he

ſter · ꝙ heſter induta veſtibus re-
gijs fuit exaudita ab aſuero · Vel
ſignãt ꝙ; ſacerdoteſ digne cũ iſtis
vij · veſtibus celebꝛãteſ habebunt
ſeptẽ doteſ in paradiſo · ſcʒ iũij· ex
parte coꝛpoꝛis/et treſ ex parte ani
me · In cuiuſ ſignũ legit᷑ in geneſi
xxvij · ꝙ iacob indutus veſtibꝰ eſau
valde bonis/ habuĩt bñdictionẽ pa
tris · Vł ſignãt ꝙ pius hieſus toto
tꝑe qᷓ̃ mᷣuſ durabitqð tꝑus ſeptẽ
diebus vo luit᷑ erit nobiſcũ vſq; ad

ↄſummatiõʒ ſeculi in iſto ſacramẽ
to · Et ita ꝓmiſit ipſe qui ñ mẽtið᷑/
dicenſ . Ecce ego vobiſcũ ſum vſqʒ
ad ↄſummatiõʒ ſeculi · Et vt ſpe
cialius de vnaqᷣq; veſte dicat · ſciẽ
dum ꝙ iſta camina ſeu ſuꝑpelliciũ
ſignat ꝙ ſacerdos debet habẽè mũ
ditiã vite · Eſt enim illa camiſia de
lĩ no albo/et mũdo · et pꝛ ̊ dicit ſa
cerdos auabo inter innocẽteſ ma
nus meas et circũdabo altare tuũ
dñe · Amictũ qð ponit᷑ ſuꝑ caput ſi
gnat eleuationẽ mẽtis ad deũ · quẽ
ſacerdos debʒ hr̃e p aliſs maxime
qñ dicit miſſam · vñ dicit ipſe · ſur⸗
ſum coꝛda/ id ẽ coꝛda ſint eleuata
ſurſum ad deum · Alba q̃ eſt longa
ſignat ꝑſeuerãtiã in bono/quã de-
bet habẽ ſacerdos ·qꝛ qui ꝑſeuera-
uerit vſq; ad finẽ hic ſaluus erit ·
Cingulũ id ẽ ſona qd ꝓhibʒ neve⸗-
ſteſ fluãt ſuꝑ terrã/ ſignat timoꝛem
dei/qui ꝓhihʒ ne anime fluant per
pctm̃ · qꝛ ( vt dicit ſapiẽs) qui timẽt
deũ p̃parabũt coꝛda ſua et in ↄſpe
ctu illius ſctĩficabũt animas ſuas
MWanipuluſ ſignat fructum bonoꝛ
ope quẽ boni ſaẽdoteſ repoꝛtabt
in paradiſo · Vñ de eis dicit pſal ·
ps · cxxv·veniẽte ſautẽ veniẽt cum
exultatiõe poꝛtãteſ manipulos ſu-
os · Stola ſignat moꝛtificationem
carnis · vñ ponit᷑ ad moð crucis· ad
deſignanð ꝙ ſacerdoteſ debẽt poꝛ⸗
tare crucẽ penitẽtie in coꝛde vłin
coꝛpe ſuo· Et ita dicit apłs · ¶oꝛ⸗
tificationẽ chꝛĩſti hieſu in coꝛꝑpeve
ſtro circũferẽtes · Caſula q̃ coopit
om̃ſalias veſteſ, et p̃ᷣↄeminet omni⸗

bus alijs ſignat caritatẽ qᷓ pemi

net oĩbus alijs vtutibus· et qᷓ coo-
perit młtitudinẽ pctõꝛe · In carita
te & radicati iuſte viuamus. Qul
te autẽ adaptatiõeſ poſſent addu-
ci ſed hecſufficiãt quo ad pꝛeſenſ⸗

Ca.jx · cui debz dari eukariſſia·

Voniã nõ eſt bonum ſumere
panẽ filio/et dare canibus.
et margarite nõ ſunt poꝛciſ dande
Cum in iſto ſacramẽto ↄtineat᷑ pa
nis viuus q; de celo deſcendit, chꝛi
ſtus ſeʒ verus deus/a verus homo
qui ẽ p̃cioſiſſima margarita. quam
cũ inuenit homo abſcondit. et pꝛe
Saudio illius vadit et vẽdit omĩa
qᷓ̃ habet et emit eã. Et ido ſacmen
tum illud nõ eſt danð canibus, nec
poꝛcis/id eſt pctõꝛibus im mundis ·
Ad ſcienð & qͥbus debʒ dari iſtud
ſacramẽtũ videnð ẽ pᷣmo de modiſ
ſumẽdi ipᷣm · Notanð ꝙ iſtò ſacra
mentũ põt ſumi coꝛpoꝛałlr/ ſacramẽ
tałr/et ſpirituałr · et ſᷣm E̊ põt uiij ·
modiſ ſumi · Quidã enĩ ſumũt iſtòꝭð
ſacramẽtũ coꝛpoꝛałr tm̃ · ſicut aliqͥſ
infideł qui ñ credit in iſto ſacme-
to eſſe vaciter coꝛpuſ chꝛiſti · Si · n.
ſumẽt hoſtiã ↄſecratã ſumeret iſtð
ſacramẽtũ coꝛpoꝛabłr tm̃·qꝛ ↄſtat q;
nõ ſumẽt ſpirituałr: cũ nõ reciperʒ
fructũ ſacramẽti · nõ etiã recipet ſa
cramẽtałr· qꝛ ille recipit iſtð ſacra
mentũ ſacramẽtałr qͥ credit vᷣacit᷑

in iſto ſacramẽto eſſe coꝛpus chꝛiſti

ſed iſte( vt detm̃ ẽ)nõ credit· qꝛ non
recipit iſtò ſacramẽtũ ſacramẽtałr
ſed coꝛpoꝛałr · Et idem dico de ca⸗
ne/vl de mure/bł qcunq;ʒ alia beſtia

nunt qr fkapunt ſe ſecratg.
er eti iimũt ſrumẽtal . qꝛ exd
ſotchiſtan/ gecht ſib il ſern
cbug eſſo vorariter copus chꝛiſt⸗
etſe ctun ſacramẽto/ vt ẽ ſacra⸗
miti ſed no recipiſt ſpinitualr qt
n reopiut fruchi ſacramen. Qur
d do woapiit itd ſatr aneti cor
porakt ſrametalr /a1ſpinualr ſe
ſcut lunt An qii ci dedie etfr
iceen Gnnen Fa de e
ptob eius multa bunine.
„ Ultq bona rer piuid ſ

n
eſd D ſiumere
n ſunt etanbis.
. porriſdande
Arameto Dnei
ten⸗ deſent ch
dels/71 verug homg
mda marganta. glan
no. abſeoncit. et n
vagit et vẽcht omi
it eã. Et o ſimen
1t dand canibug, ne
Röibus immundis⸗
bug debz dar iſtuc
endẽ pmo de modiſ
Notand qy iſt ſacra
mi copoatr, ſacram
Qundã eni ſumut iſt
orponalr tin ſiut aliil
recit in iſo ſainn⸗
ter copulchiſt⸗· Gin⸗
oſecrati ſunertt ſto
coporly tßne Mr
ntualr ci no reaperz
meu o eti recipet u
rrile kepit ſ ſarra
metalrq credit varit
netoeſſe corpus chulti
gmeno gedt. qenen

aeramẽtii ſacrametelr

. Ct icem dico de 8
geſ aunc; Alabe

-—

ſi dtingat (qdð abſit) comedẽ hoſtiã
ↄſecratã.· Quidã autẽ ſumũt iſtud
ſacramẽtũ ſpirituałr tm̃ ſicut fide
les/iuſti/et ſancti cũ deuotiõe audi
enteſ miſſam,vł hñteſ deuotiõʒ ad
audienò eã · Qui licʒ nõ cõmunicẽt
ſunt tñ participeſ fructus ip̃ius ſa
cramẽt · Et ſie intelligit᷑ vbum au
guſt · dñtis: Crede/ et manducaſti:

crede ſeʒ fide firma et mãducaſti
ſcʒ ſpirituałr · Quidã ſumũt ſeu co

medũt ſacramẽtałrcoꝛꝑałr ſimł/
ſʒ ñ ſpirituałr · ſicut falſi chꝛiſtiani:
qui ſumũt iſtꝭð ſacramẽtũ in pecca
to moꝛtali · Tales enĩ coꝛpoꝛałr ſu
munt·qꝛ recipiunt ſpẽſ ↄſecratas·
et etiã ſumũt ſacramẽtałr · qꝛ ex q̊
ſunt chꝛiſtiani credũt ſub ilłł ſpeci
ebus eſſe veraciter coꝛpus chꝛiſti ·
et ſic vtunt᷑ ſacramẽto/ vt ẽ ſacra⸗
mẽtũ ſed nõ recipiũt ſpirituałr · qꝛ
nõ recipiũt fructũ ſacramẽti · Qui⸗
dã vo recipiũt iſtð ſacramẽtũ coꝛ-
poꝛalłr/ſacramẽtałr/ ſpirituałr ſił
ſicut ſunt illi qui cũ deuotiõe et fri-
de exñteſin caritate/et gra dei/re
cipiũt iſtð ſacramẽtum · et ex rece
ptiõe eius multa bona recipiũt · ſcʒ
gr̃aʒ in pñti/et gloꝛiam in futuro ·
Scðdo ſcienð ẽ quot reqͥrunt᷑ ad
debitã ſuſceptionẽ huius ſacramẽ
ti q ſunt tria·ſcʒ immunitas a pec-

cato moꝛtali: eleuatio mẽtis ad de

um · et mũditia coꝛꝑabł · De pᷣmo di
ctum ẽ ſupᷣ in pᷣmo ca ·et etiã aliqͥd
dicet᷑ infra · de ſcðdo ſcʒ de el euatio
ne mẽtis in deum · Bacerdos ante

canonẽ dicit· ſur ſum coꝛda · qᷓi dicat

ꝙ volens ſumè iſtõ ſacramẽtũ de
bet hr̃e coꝛ ſuũ eleuatũ ad deum ·

de tertio ſeʒ de mũdicia coꝛpali vi
demus ꝙ tractãteſ aliqd ſacramẽ-
tum/manus ſuas lauãtet ido cum
in iſto ſacramẽto tractet᷑ ile qui ẽ
ſctũs ſctõ/reqͥrit᷑ in ſumẽte mũdi
cia coꝛpoꝛal · Notanð tñ ꝙ im-⸗
munitaſa pctõ moꝛtali requirit᷑ de
ncẽitate ad debitã ſumptionẽ iſt
ſacramẽti · Alia aũt duo requiruntc᷑
de magna dgruitate · Et ideo cum
aliqua immũdicia coꝛpoꝛab habe-
at aliqñ ſecũ annexã culpã moꝛta⸗
lem/ et hebetudinẽ mẽtis/ſicut eſt
pollutio qᷓ accidit in ſomnis viden
dum ẽ de iſta pollutiõe quõ impe⸗
dit ſumptionem iſtius ſacramẽti ·
Scienð eſt g ꝙ pollutio qᷓ accidit
in ſomnis non ẽ pctm̃ de ſel ſed põt
eſſe effectus pctĩ moꝛtał/vł venial
vl nullius · ᷣm ꝙ cã illius põt eſſe
pctm̃ moꝛtale/vł veniale/ vł nullũ ·
Semp g recurrenðò eſt ad cauſam
vñ ꝓuenit iſta pollutio · põt enĩ ꝓ⸗
uenire vl ex cogitatiõe pᷣterita/ vł
ex ebꝛietate et crapula/vł ex tem-
ptatiõe diabolica/vł ex infirmita-
te/vł ex alleuiatiõe nat᷑e · Primis
duobus mõiſ nõ põt eſſe ſine pecca
to moꝛtali/vł veniali · qꝛ ſi cogitatio
deliberata cũ cõſenſu pᷣceſſerit vel
ebꝛietas vł crapula fuerit delibe
rata vł ↄſuetudinaria/pctĩ ẽ moꝛ
tale·et ido talł pollutio impedit de
ncẽitate ſumptionẽ iſtius ſacramẽ
ti · Si autẽ cogitatio nõ fuerit cum
ↄſenſu deliberato/vł ebꝛietas ſiue
crapula nõ fuerit deliberata nec ꝰ
ſuetudinaria/ pctm̃ eſt veniale · Et
iõ tał polluto ð ncẽ̃itate ñ impedit
ſuſceptionẽ iſtius ſacramẽti · ſʒ tm̃

de incõgruitate impedit mẽime ſi
fuit cũ ᷑pi imaginatiõe · qꝛ ex cogi
tatiõe( vt cõmunit᷑ dici) depᷣmitur
mens · Sed ſi ſit aliqͥd qð pᷣpõderet
ſicut reuèntia feſtiuitatis/vł time
at᷑ de ſcandalol nõ debet dimitti p
hoc coꝛpis chꝛiſti pceptio · Si autẽ
ꝓueniat ex illuſiõe diabolical ñn cre
do ꝙ debeat dimitti · maxime ſi ve
niat tpe magne feſtiuitatis · vlł cõ-
mums ſiue generał cõmuniõiſ· Si
autẽ ex nate infirmitate vł alleui
atiõe nat᷑e dimittat᷑ pꝛ reuerentiã
laudabile eſt n ſit aliquid qð refoꝛ
met pctm̃ vt detm̃ ẽ ſup · Et ullud
decretũ qð dicit ꝙ poſt talem pol-
lutionẽ homo debet abſtinẽ xxiiij
hoꝛis! intelligenð ẽvt in diſtinctio

ne pᷣdicta · Uiſo g q̃t mõiſ ſumi

tur iſtò ſacramẽtũ, et qᷓ̃ rerunt᷑ ad
debitã eiuſ ſuſceptionẽ videnð eſt
nũc qui debẽt ſumè iſtòꝭ ſaẽmẽtum
Vns ſcienð ẽ ꝙ illlud ſacramentũ

debet ſumi a ieiunii· vt habet᷑ vij ·

q·j · nihil · de ↄſecra · diſt · v · vt ĩeiuni
Notanð tñ ꝙ duplex ẽ ieiuniũ
qðdam ẽ ieiuniũ naxe · Aliud ẽ ec-
cleſie · Jeiuniũ nat᷑e ſoluit᷑ per ſum
ptionẽ cuiuſcunq; cibi ł potus ſum
pti in moð cibi vł potus, vł etiam
meditcine · Jeiuniũ eccłe ſoluit᷑ per
comeſtionẽ cuiuſcunq; ſumpti per
moð cibi vna comeſtiõe facta· Qñ
dicit᷑ ꝙ ſacramẽtũ eukariſtie de-
bet ſumi a ieiuno intelligit᷑ de ĩe⸗
iunio naxe · qꝛ pᷣuſ debet intrare in
oſ chꝛiſtiani ille ſctiſſimus cibusqᷓ;
q̃cunq; alius cibus· ita ꝙ ille qͥ ſu-
mit iſtũ cibum ſacroſcti? nihil añ
ſumpſerit iſta die vł ꝑ moð cibi/ k

potus/vł medicine · Veruntñ quia
ncãtas nõ habet legẽlet infirmis
nõ ẽ poſita lex · ido infirmi,/et illi q
ſunt in ncẽitate poſiti/ nõ ſunt ad ̊
obligati · immo qᷣcunq; hoꝛa ſiue de
die/ſiue de nocte/ſiue poſt pꝛãdium
ſiue ante pñt qᷓntumcũq; fuerit eiſ
ncẽe illud ſacramẽtũ ſumè.· Sed
quid ſi aliqͥs ſacerdos vł alius qui
debet cõmunicare de mane lauet
os ſuũ/ et foꝛte trãſglutiat aliqͥd ð
aqua: nunqͥd impedit᷑ a ſuſceptiõe
huius ſacramẽti? Dico ꝙ añ ſuſce
ptionẽ iſtius ſacramẽti decens eſt
vt qͥlibet ſpũałr/ et coꝛporalr mun
det ſe quãtũ põt · Et iSo lauare os
añ ſuſceptionẽ iſtius ſacramẽti ap-
pꝛobo et laudo · ita tñ ꝙ caueat᷑ ne
aliqͥd de aqua trãſglutiat᷑ ſcienter
Verunti ſi aliqͥd traſglutiat᷑ nõ in
magna qntitate cũ ſaliua/ et ꝑ mo
dum ſaliue non credo ꝙ impediat
ſuſceptionẽ iſtius ſacramẽti· Sʒ
pone ꝙ aliqͥs de nocte et ſero anni
ſum et baccaſalua/ vł feniculum/b:
aliqð aliud ſumpſerit, a aliquid de
reliquijſ remãſerit inter denteſ. et
cum abluit trãſglutit aliqͥd de hoc
qð remãſerat int᷑ denteſ:nunqͥd im
pedit᷑ a ſuſceptiõe iſtius ſaẽmenti?
Dico ꝙ ñn/ex q̊ ſcienter ñ facit! ſed
trãſglutit ꝑ moð ſaliue · Iſtud etiã
ſacramẽtũ nõ debet ſum n ab illo
qui habet vſum rõnis · Vñ nõ de⸗
bet dari pueris anteq; pxueniãt ad
ãanos diſcretiõis · vt habet᷑ in capło
Omi ſ vtriuſq; ſexus · ex · de pe · re
qꝛ añ iſtò tpuſ neſciũt diſcernẽ int
iſtum cibũ,/ et cibũ coꝛpalem · et ſie
ipſi nõ exhiberẽt reuerẽtiã debita

lerẽter debet eis dan it tame
tpe fune nllonõ der ed cau
ſmmũ dici Frenetics eta wde
het ani ito ſrramẽtu/ maumne ſi
iimeze de ireueretia ad ſgamẽ⸗
ſcut de erpuite vl aliq alio tali⸗
Loquoꝛ autẽ de frenetcs in abus
RSatus omino vſus ronns. De⸗
morſiacis aute ſi cudeuodoe er re
uerẽna peterẽt cedo gdebet eig
dan dum mtaleſ habeat vſum ra
honig et acullẽ deuotione ad itz
ſraneni. Etcreco tant de
toni habe oſent a lwamẽun
pvate ſaranẽti a demonio
ent. opmſ geiz, . be
iſtoſe —
mentũ qdirell gode

uſß ſe infectis/ poſent coꝛ

45 ſaramẽti 4
atñꝙ caueat ne
1glunat ſiiontor.
traſglutiat no in
ſaliua et pmo
redo q, impediat
Tcramed- Sʒ
noce et ſero anmi
1a/ N femiculum /
pſent, 1altquid de
ert inter dentel et
glucit aliia de hor
ne dentel nunga in
eſtus ſünent;⸗
Nenerifint/ ſe⸗
ſalue. Jſd eti
bet ſumi n ab llo

rnis⸗ Vñ node⸗
nteßj pueniit
ct habet in caßlo
rus eñ de pe.1 kt

ſclt diſcerne int

tanto ſacramẽto · Eadem etiã rõne
iſtꝭ ſacramẽtũ nõ ẽ danð amẽtibuſ
ſiue furioſis · Diſtinguenð eſt tñ de
iſtis·qꝛ aut taleſ fuer̃t furioſi a na
tiuitate/ ita ꝙ nunq̃; habuer̃t vſũ
rõnii· et credo ꝙ iſtis iſtð ſacramẽ
tum nõ debet dari. qꝛ iſtð ſacramẽ
tum reqͥrit actualem deuotionẽ in
ſuſcipiẽte · et taleſ nõ pñt hr̃e eam
Aut taleſ aliqñ habuerũt vſum ra
tionis/ ſed amiſerũt ipᷣm pꝛ aliq̃ʒ
cãazꝭ/et habent aliqua lucida inter-
ualla. Et tpe q̊ habẽt talia lucida
interualla ſi petãt cũ deuotiõe iſtðꝭ
ſacramẽtũ ·et velint ipᷣm reciꝑe re
uerẽter ! debet eis dari · ita tamẽ ꝗ;
tye furie nullomõ det᷑ eis pꝛ cau-
ſam iã dictã · YFreneticis etiã nõ de
bet dari iſt ſacramẽtũ! maxime ſi
timeat᷑ de irreuerẽtia ad ſacramẽ-
ſicut de expuitiõe,vł aliqᷓ alio tali
Loquoꝛ autẽ de freneticis in q bus
ligatus ẽ omĩno vſus rõnis· De⸗
moniacis autẽ ſi cũ deuotiõe et re-
uerẽtia peterẽt credo ꝙ debet eis
dari · dum tñ taleſ habeãt vſum ra
tionis/et actualẽ deuotionẽ ad iſtꝭᷣ
ſcramentũ· Et credo ꝙ tantã deuo
tionẽ habẽ poſſent ad ſacramẽtum
vᷣtute ſacramẽti a demonio libe
rarent᷑ · Lepꝛoſis etiã nõ debet da
ri iſtð̊ ſacramentũ ·qð intelligo de
lepꝛoſis ſic infeccis/ꝙ ñ poſſent coꝛ
pus dñicum recipere/et tractare in
oꝛe ſuo quin ipᷣm reijcerẽt · ſicut ſẽ
multi qbus ceciderũt labia/et den
teſ et ſunt toti coꝛroſi vſq; ad gut⸗
tur · Sicut legit᷑ ð qdam monacho
ciſtertienſi in vita ſancti Ludouĩci
qᷓndam regis frãcie · cui qñ ponebã

bolus in oꝛel cadebat ſibi bolus de
oꝛe · et tali ſic lepꝛoſo nõ debet dari
coꝛpus chꝛiſti · Alijs autem lepꝛoſi⸗
bñ põt dari · Sacerdos etiã lepꝛoſꝰ
nõ debet in pñtia ꝓpłi celebꝛare: ſʒ
ſi ad partẽ/vł in ſecreto vellet! poſ
ſet · Et ita intelligo illa capła·ex.
de cle · egrotãte · n de rectoꝛibus.⸗
tua nos · Mugo etiã dicit · ꝙ ſacer⸗
dos lepꝛoſus poſſet celebꝛare alijs
lepꝛoſis pñtibus/damnatis etiã ad
moꝛtẽ ꝓ crimĩbus ſuis · qᷓbus/n de
gratia ſpeciali nõ dat᷑ vnqᷓ; coꝛpus
chꝛiſti ſicut ilł qui ſuſpendunt᷑ vel
ſubmergun᷑/ ł cõburunt᷑/ł quõlibʒ
alr ĩnterficiunt᷑ · Alł autẽ qui ꝓ cri
mine heſis cõburunt᷑ ſi cũ deuotio
ne, humilitate/et reuerẽtia petant
debet eiſ dari coꝛpus chꝛiſti · vt ha
betur eẽ · de heſi · ca · ſuper eo · li · vj ·
Sed nunqͥd exñti in pctõ moꝛta⸗
li danð ẽ coꝛpus chꝛiſti?ꝰ Ddm ẽ q
ptm̃ aut ẽ notoꝛiũ/aut occultum · ſi
ſit notoꝛũ puta qꝛ ẽ notoꝛius vſu⸗
rarius,/ vł notoꝛiuſ ↄcubinariuſ/vł
quõlibʒ alius notoꝛius pctõꝛ/n di⸗
ſcedat et õm ſtatuta eccłe ↄdigne
peniteat nõ ẽ ei danð coꝛpus chꝛi⸗
ſti, qntũcunq; petat · immo ẽ ſibi di
cenð· amice nõ ẽ bonũ ſumẽ panẽ
filioꝝ/et mittẽ canibus · Si autẽ ẽ
pqti occultũ: aut iſte petit coꝛpus
chꝛiſti tꝑe q̃ tenet᷑ cõmunicað puta
tꝑe generał cõmuniõiſ vł qꝛ ẽ in-
firmus. ſic de alijs caſibus in qui-
bus tenet᷑ q libet cõmunicare?: aut
petit alio tpeſi petat alio tpe quã
tũcunq; petat in publico nõ teneẽ
ſacerdos dare ip̃m ſibi ſed debet
ei dicẽ: amice nõ eſt tꝑus cõmuni⸗

cand · ¶ ðo nõ debeo tibi dare coꝛ
pus chꝛiſti ſed expecta tꝑs ſtatu-
tum · Si autẽ petat tpꝑe q̃ tenet᷑ cõ
municare/ aut petit in publico/aut
in ſecreto · Si petat in ſecreto nõ ẽ
ſibi danð: immo ẽ monendus ne pe
tat in publico · ſed ſi tał ptinax in
malicia ſua petat in publico dari
ſibi coꝛpus chꝛiſt ſacerdos debet
ipᷣm ſibi dare · qꝛ nõ debet eũ ꝓde⸗
re nec alius debet pᷣari ſuo iure!:

qᷓuſq; ſit declaratũ ipᷣm amiſiſſe iuſ

ſuũ · Et ido cũ qlibet parrochianuſ
habeat ius petẽdi coꝛpus chꝛiſti a
curato ſuol et curatus ſit obligatuſ
ad danð iſto tpe ſuiſ parrochianis
coꝛpus chꝛiſti / et nullus fideł puet
iſto iure n ꝑ pctm̃ moꝛtale cõmiſſũ
publice ·ido qntũcunq; ſaẽdos ſciat
ſubditũ ſuũ eſſe in pctõ moꝛtali/n
pctĩ ſit notoꝛiũ nõ debet ſibi dene
gare coꝛpus chꝛiſti ſi tpe ſtatuto
in publico petat ipᷣ̃m ſibi dari · Et
ita legit᷑ feciſſe bẽs bernarduſ.qui
cũ q̃dam die cõicaret monachos ſu
oſ qdam quẽ bẽs bernardꝰ ſciebat
eſſe in pctõ moꝛtali int᷑ alios acceſ
ſit ad cõicanð · Et bẽſbernardꝰ de-
dit ſibi coꝛpus chꝛiſti dicẽſ ei ſum-
miſſa voce · Judicet dñs int᷑ me/et
te · q̃ſi vellet dicẽ dñs ſcit ꝙ tu in⸗
digne accedis, et ego nõ poſſum ti
bi negare-ido iudicet int᷑ me et te
Et ſtatim ille miſer accepto coꝛpꝑe
chꝛiſti cecidit moꝛtuus · Et ido ca-
ueat ſibi vnuſqͥſq; ne indigne acce
dat·nõ enĩ nocèt ſacerdoti! ſed ſibi
ipſi · Et ſat᷑dotes bñ facerẽt ſi iſtð
exẽplum et ſimilia parrochianiſ
ſubditis ſuis nuntiarẽt · Sʒ nun

Dðm ẽ ꝙ triplex ẽ ſuſpitio. qᷓ̃dam
eſt violẽta·qdam ꝓbabił· qᷓdam le
uis · Suſpitio violẽta ẽ ðtra quã ñ
admittit᷑ ꝓbatio · ſicut ſi aliqͥſ inue
niẽ cũ muliere coꝛrupta in lecto ſo
lus cũ ſola, nudus cũ nuda/loco et

tpꝑe ad h̊ aptis/nec etate nec parẽ

tela,nec aliqᷓ alio obſtãtibus · eſſet
violẽta ſuſpitio ſeu pᷣſumptio ꝙ co
Snouiſſʒ eã ita ꝙ nõ admitteret p-
batio in dtrariũ · Probabilł ſuſpi⸗
tio ẽ illa qᷓ oꝛt᷑ ex aliqͥbus ſignis
2iĩecturis ꝓbabilibus. ſicut ſi aliqͥs
inueniret᷑ freqñter cũ aliq̃ loquenſ
in loco ſuſpecto eſſet ꝓbabił ſuſpi-

tio ꝙ aliqð malũ agerẽt · Leuis ſu⸗

ſpicio ẽ qᷓ oꝛt᷑ ex fatua et inoꝛdinã
ſuſpitiõe alicuius · Et iſta dicið le⸗
uĩs et fatua ſuſpitio · ſicut ſi viderẽ

aliq̃; bonũ viꝛe, et aliqᷓ; bonã iuuẽ

culam ſalutãtes ſe vł ſibi inuicẽ ri
dentel/ nõ in loco vł tꝑe ſuſpectis⸗

fatuũ eſſet p̃ſumẽ ꝙ male agerẽt ·

Et de tali dicit ſalomon · Qui cito
credit leuis ẽ coꝛde · Qñ Sq̃ri
vt ſuſpectiſ de aliq̃ crimĩie debeat
coꝛpus chꝛiſti dariꝰ Dico ꝓꝙ ſi de a⸗
liquo habeat᷑ ſuſpitio violẽta de a⸗
liquo crimine notoꝛio ꝙ illi debet
denegari coꝛpus chꝛiſti · vbigra/de
aliquo habet᷑ ſuſpitio violẽta ꝙ ſit
notoꝛie hereticus et vſurarius, vel
⁊cubinarius,/et ſic de alijs · Dico ꝙ
anteq; det᷑ ei corpus chꝛiſti debet
ſe purgare de iſto crimĩe · e · ð pur
ga · ca · · Si aũt habeat᷑ ſuſpitio ꝓp-
babił nõ debʒ ſibi denegari coꝛp⸗
chꝛiſti qᷓuſq; eſſet ꝓbatũ ↄtra eum·

quĩd de ſuſpectig de crimine debet
dari iſtꝭ ſacramẽtum ſi requirãate

Gidigne arapiopf icat nbi 6
lutẽ copoꝛi et anime. ſiinchzne,
iudicet dñd int me et te · 8 ante
ſuſpito leuib fatua habeat cotra
alĩ de cung enmie. yꝛ lali ſe⸗
ſutonẽci ſit leuis et fatua in nul
lodebetagi ona eũ in ſpecialt in
general tñ eſſet bonũ /c ſacerdos
dicet dltayba cominatona oñdedo
prullus debet preſum bonug vl
nus i Rtetp certo⸗ amuln mk
taſocuunt. ibet dedet ſe pur
ere/etqad deüet od lm anr
rcedat ad ſtud ſarramentum⸗
Se munq excoratig debet da
niſtſamẽti Dico n
emi ſunt excij no chain
i coican ſunt diuiſia pee·
. 0e camẽtox et a coõione ſich⸗

um⸗ quig ſialijſerrcatuf

Pbabilbbu ſentſialig
eqnter ci diq lonen,
edo eſet pbabi ſißi
nali ggeret. Leuig ſu⸗
tex fatua et inocini
uius. Et ſta dielk le⸗
uſpino. ſcut ſi viderẽ
x/ et aliq; bonã iuuẽ
des ſe Nl ſoi imuice ni
loco N tpe ſuſpecis
pſume mele ageret⸗
Nicit ſdomon- Quidte
corde. Oñ Sii
ulde ali cni nie debent
ſi daniẽ Dcogſideo
t ſuſpttio nolitzde⸗
enotno / ,1 debet
pus chuſ lbigjade
ſyt̃ volitag ſit
jaet Di
ſe dealib · Vic
1 . chuſt debet
iſo cimie ey dyu
iit bebeat ſuctef,

Aicet notoꝛie habeat᷑ talis ſuſpitio
ↄtra eũ · eſſʒ tñ monẽdus ꝙ purga
ret ſe anteq; accedet ad ſacramẽ-
tumet ſi ↄſentiret bñ facèt · ſi aũt
pꝑſeuerãter inſtaret:et negaret cri
men de qᷓ ꝓbabiłr pᷣſumit᷑ dtra eũ
nõ credo ꝙ añ ꝓbationẽ eſſet pᷣuã-
dus iure quod habet in petẽdo et
accipiẽdo coꝛpus chꝛiſti pꝛeſertim
cũ reſ ſua agat᷑ · ſi indigne accipi
at noceat illi et ñ alij·Cñ credoq;
ſacerdos ad terroꝛẽ põt ſibi et de⸗
bet aliqᷓ vᷣba cõminatoꝛia dicè ddᷣo
Si digne accipis ꝓficiat tibi ad ſa
lutẽ coꝛpoꝛis et anime · ſi indigne,/
iudicet dñs int᷑ me et te · Si autẽ
ſuſpitio leuis a fatua habeat᷑ cõtra
aliqᷓ; de qcunq; crimĩe pꝛ talẽ ſu⸗
ſpitionẽ cũ ſit leuis et fatua in nul
lo debet agi ↄtra eũ in ſpeciali · in
generali tñ eſſet bonũ! ꝙ ſacerdos
dicẽt aliqvba cõminatoꝛia oñdẽdo
ꝓ nullus debet pꝛeſumi bonus vl
malus n ↄſtet ꝓ certo· qꝛ multi mł
ta loquunt᷑ · Et qͥlibet debet ſe pur
gare, et qᷓ ad deũ et q̊ od ꝓpłm añ-
qᷓ; accedat ad iſtud ſacramentum
Sed nunqͥd excõicatis debet da
ri iſtð ſacramẽtũ? Dico ꝙ nõ · qʒdiu
enĩ ſunt excõicati ſunt diuiſi a ꝑce
ptiõe ſacramẽtoꝝe et a cõione fide⸗
lium · Sʒ quid ſi aliqͥ ſexcõicatuſ
ſit in ꝑiculo moꝛtis et petat coꝛpuſ
chꝛiſti ſibi dari/quĩid debet fieris
Dico ꝙ aut iſte ẽ excõicatus a ca⸗
none/ſiue a iure/aut a iudice · Si ẽ
excõicatus a canone/ſiue iure/ſaè⸗
dos debet abſoluẽ eũ ſi ipſe petat
humilłr abſolutionẽ · quia in piculo
moꝛtiſ ſimplex ſacerdos põt ipſum

abſoluẽ a q̃cunq; ſentẽtia excõica-
tiõis lata a canone/etiã ſi abſoluto
eſſet ſedi apłice reſeruata· Tñ in
q̃cunqʒ caſu abſoluat᷑ debet abſol-
ui ſub hac foꝛma·ꝙ ſi dñſ pᷣſtet ſibi
vitã ſtatim q;ito cõmode poterit/
vadat ad eũ qui ipᷣm abſolueè põt
mãdatũ ipſius ſuꝑ illos ꝓ qbus ex
cõicatus fuerat humiłr recepturꝰ
Et n faciat ſtatim relabit in eanð
excõicatiõis ſñaʒ ipſo iure · vt ha-
bet᷑ eẽ de ſña excõicatiõis · ca · Eoſ
qui · li · vj · Si autẽ eſt excõicatus a
iudcicel aut ẽ ꝓ ↄtumacia tmaut ꝓ
aliq̃ delicto aut ꝓ aliq̃ caſu· Et q̊d
cunqʒ ſit debet abſolui ſi petat hu
miłr abſolutionẽ · Ita tñ ꝙ pꝛimo
det pignoꝛa vł cautionẽ idoneã ꝙ;
parebit et obediet mãdatis eccłe
et emendabit paſſo iniuriam · Et
ſi nequit dare pignoꝛavł cautionẽ
iuret ꝙ ſatiſfaciet q;cito poterit ·
Sʒ quid ſi aliqͥs exñſ in pctõ moꝛ⸗
tali vł excõicatus in piculo moꝛtis
exñſ mittat ꝓ ſacerdote vt ↄfeſſio
nẽ eius audiat et eũ abſoluat det
ſibi coꝛpus chꝛiſti anteq; accedat
ad eũ amittit loqlam nunqͥd debet
ſibi dari coꝛpus chꝛiſtis Dico ꝙ ſi
intelligat aliqͥd monẽdus eſt ·et ſi
nõ põt loqui ꝙ oñdat aliqua ſigna
ↄt᷑tionis · ſic ꝙ iunctaſ manus ele⸗
uet ad deũ/et ꝑcutiat pectus ſuũ ·
et ꝑ aliq ſigna oñdat ſe petẽ abſo-⸗
lutionẽ a pctĩſ et a ſña excõicatio-
nis· et parẽteſ et amici eius debẽ
loco et uice eius ꝓmittẽ et fideiu-
bere/vł pignoꝛa dare ſi pñt ꝙ ſi do
minus pꝛeſtet ſibi vitã pñtabit ſe
ↄſpectui illiuſ qui põt eũ abſoluẽ·

mãdatũ ipſius ſuꝑ hoc humiłr re-
cept᷑ᷣus · Et ſie ðʒ eũ abſoluẽ et cõ⸗
municare ˖ Si autẽ nihil intelligit
ſi ↄſtet et ꝓbari põt ꝙ ſigna ↄtritio
nis et pnĩe pᷣceſſeruũt/ debet abſol⸗
ui et cõicari receptis pᷣus cautio-
nibus pignoꝛibus vł iuramẽto a
parentibus et amicis/per moð qui
dictus ẽ ſup · Notanð inſuꝑ ꝙ ſa
cerdoſqui cõicat ꝓpł'm ſuũ debʒ eũ
monẽ de aliqbus · ¶ Primo ꝙ nõ ac
cedat ad iſtð ſacramẽtũ cũ ↄſcien-
tia alicuius pctĩ moꝛtalis · Scdo q;
remittat odium et rancoꝛẽ cuiuſ-
cuncʒ · Tertio ꝙ nullus excõicatus
accedat · nec aliq̃ſ n ieiunus: niſi in
caſu nccẽ̃itatis · Quarto ꝙ añ cõmu
nionẽ et poſt abſtineãt ab vxoꝛibꝰ
ſuiſ/ad minus ꝑ tres dieſ. de ↄſeẽ ·
diſt. · omĩſ hõ · xxiij · q · c. iiij · ſciatiſ
Qñnto qð poſt ſumptionẽ coꝛpoꝛis
chꝛiſti non ſpuat in loco immundo/
vłl in loco vbi poſſit ſputũ ↄculcari
pedibuſ/E̊ añ comeſtionẽ · Sexto
ꝙ ſibi qntũ poterũt caueãt a vomi-
tu nauſeatiõe · Notandũ ꝙ poſt
ſuſceptionẽ coꝛꝑis chꝛiſti debet ſu-
mi aliquãtulũ de vĩno ne aliqͥd de
iſto ſacramẽto remaneat et ſpuen-
do emittat᷑.· Vñ in aliqͥbus eccł ijs
eſt laudabił ↄſuetudo ꝙ in die pa⸗
ſche poſt cõmunionẽ dat᷑ aliquãtu
lum de vino et pane .

Capitulum decimumſde ritu
quo debet miſſa celebꝛari ·

Wnia honeſte fiant in vobis
et hᷣm oꝛdinem·vba ſunt apłi
infoꝛmãtis inſtruẽtis nos quomõ

oꝛdinate/et honeſte opa noſtra ma
xime ulla q̃ ad cultũ dei ptinẽt faci
amus · int᷑ q miſſa eſt pncipalioꝛ·ſi
in alijs noſtrig opibus oꝛdinate et
honeſte noſ habẽ debeamuſ multo
magis in miſſa· Nunc igit᷑ videnð
eſt de ritu miſſer id ẽ de mõ q̊ debʒ
dici miſſa· Vñ ſacerdos armis ſpi
ritualibus armatus, id ẽ ſacrig va
ſtibus(de qbus ſupᷣ dctĩ ẽ)indut⸗
debet ꝓced? ad altare · Et quia(vt
dicit ſalomon) ſapiẽſ in pᷣncipio ſer
monis accuſatoꝛ eſt ſui pᷣmo ſacer
dos debet accuſare ſeipᷣm faciẽdo
ſcʒ ↄfeſſionẽ generalẽ · que valʒ ad
remiſſionẽ pctõꝛe venialiũ · et etiã
moꝛtaliũ oblito· Sed de moꝛtali
buſde qͥbus recoꝛda᷑ debet anteqᷓ;
induat ſe/ vł anteq; accedat ad al
tarel! ſacramẽtałr ↄfiteri · Et ipſa
ↄfeſſiõe facta! ꝓcedat ad miſſam ·
Notanð aũt qre ̊ ſacramentũ
dici miſſa · hm auguſt · diciẽ miſſa!
qꝛ dum iſtð ſacramẽtũ ↄficit mit-
tit᷑ celeſtis nuntius · Et ſᷣm ꝙ expo
nit innocẽtiꝰ pᷣpa · iſte celeſtis nun-
tius ẽ magni ↄſilij angelus · et mit
tiẽ iſte ad ↄſecranð.et iſte ẽ ſacer-
dos inuiſibił qͥ pᷣncipałr ↄſecrat/1
ↄficit ̊ ſacramẽtũ vbicunq; ↄficiã
Vñ, ipſe ẽ ſacerdos/ et ſacrificiũ⸗
vt dicit auguſt · Aliã rõnem aſſigt
hugo: dicẽſ/ꝙiſta hoſtia põt vocari
miſſa ·qꝛ trãſmiſſa ẽ pᷣmum a patre

vt eſſet nobiſcum· poſtea a nob vA

tri vt ꝓ nobis intercedat · Sciẽ
dum ꝙ miſſa tbus linguis celebꝛã
ſcʒ ebꝛaica/ greca/et latina · Nam
alleluia/amen, oſanna/ſabaoth / ſu⸗
munt᷑ de ebꝛaica · Kirieł/chꝛiſtel/ſu

Prima par otinet decẽ vl xj ·par
tel Et emo diei introtuſ qꝛ tune
ſcercos pno miſtratur debet a
tare intare. Lt eſt ſtienu
antiqtus loco introltus dicebatur
vnus totus pſalmus et catabat
dero rca gadus Atans et ideo
orat Gadtuje· Szbiſhieron a
ey niceta irn, dpe damaſih pape
eeckeſtci offüüp maton e nt
huit pter caucum omdinauit dier⸗
ſoſintroltushm diuerſitate feſtor⸗
ex etde lo pſalno annz
tus catabat ſory introitu
mni vſim. Vñ Paaene
um. Uñ in ſimplicibig g
s introitug big e Rlabis die⸗

lton. Zec de nottzi
recoꝛdat debet zte
Panteiy accedat adal
Etalr dfiten · Et pſa
pcedat ad miſſam.
ait qre H ſaramentũ
m auguſt dict miſſa!
acramèti Fictt mit
nundus⸗ Er hmq expo
vppa iſe celeſts nun
nn Aliangelus. etmit
olecrandeet iſteẽ ſcer
bilͦ heripalr alent /
cgamati vbinn ſi
ſrerdos/ et ſcifcii⸗
t. Au ſͦen at

munt᷑ de greca· reliqua omĩa ſunt
de latina · Dicit᷑ aũt miſſa iſtis tri-
bus linguiſ.quia tytulus chꝛiſti in
cruce pẽdentis ſcriptus fuit ebꝛai
ce/grece et latine · Diuidit᷑ ergo
miſſa in ꝛiij · ptes · viðlz in obſecra-⸗
tiões/oꝛõneg/poſtulatiões/et graꝛe
actiõeſ. ¶ Prima parſ ꝑtinet ad ꝑłi
inſtructionẽ· ſcda ad materie ↄſec-⸗
tionẽ · tertia ad materie conſecrata

ſumptionẽ · quarta ad gra actiõʒ.

Prima pars ꝓtendit᷑ a pꝛincipio
miſſe vſq; ad offertoꝛnũ · ſcdᷣa ab of
fertoꝛio vſq; ad finẽ oꝛõnis dñice/
ſeʒ pater nrac · tertia vſq; ad cõmu
nionẽ·quarta vſq; ad finem miſſe ·
Mrima parſ ↄtinet decẽ vł xj · par
teſ· Et pᷣmo dicit᷑ introituſ.qꝛ tunc
ſacerdos pᷣmo miĩſtraturꝰ debet ad
altare intrare · ¶ Et eſt ſciendũ ꝙ;
antiqᷓtus loco introitus dicebatur
vnus totus pſalmus· et cãtabat᷑ a
clero circa gradus altaris · et ideo
vocat᷑ graduale · Sʒ bẽ ſhierony ·
ex mãdato dñi/ tꝑe damaſij pape
eccłaſticũ officiũ ꝓ maioꝛi ꝑte inſti
tuit pᷣter cãticum/oꝛdinauit diuer-
ſoſ introitus pᷣm diuerſitatẽ feſtoꝛe
et dieꝝ · Et de illo pſalmo h antiᷣ
tus cãtabat᷑ loco introitus accepit
vnũ vſum. Vñ in ſimplicibus die
bus introitus bis cãtat᷑ ad deſignã
dum qꝙ in chꝛiſto ſunt due nałe · ſcz
humana et diuina · In ſollennita⸗
tibus vo dicit᷑ ter ad deſignanò t᷑a
tꝑa · ſcʒ tps qðᷣ fuit añ legẽ · tẽpusʒ
ſub lege · et tps gre · vñ duabꝰ pᷣmiſ
vicibuſ dieit᷑ ſubmiſſa voce · qꝛ in
mis duobꝰ tꝑibus nõ apte/et clare
loqbant᷑ homĩes de chꝛiſto · tertia

autẽ vice dicit᷑ alta voce · qꝛ in ter-
tio tꝑe in omnẽ terrã exiuit ſonus
eoꝛe ſcʒ euãgeliſta · ¶ Poſt intro
itum dicit᷑ kyrieb · ẽ idem ꝙ dñe

miſerere · Chꝛiſtel · vo/idem eſt ꝗ;

chꝛiſte pr̃ miſerere · Et dicit ter ſp
patrẽ · filiũ· et ſpmſctm̃· Et dicitur
nouieſ ſpoꝛ nouem oꝛdineſ angeloꝛ
qͥbus vcute miſſe petimus aſſocia-
ri · In diebus ſollennibus poſt Ky
rieł. dicit gła in excelſis deo · quẽ
Pymnũ in natiuitate chꝛſti angłi
decãtauerũt vſq; ibi bone volunta
tis · Reliqᷓ omĩa ſcʒ Laudamus te
bẽ ſ hilarius epᷣus pictauiẽſis appo
ſuit · et ad miſſam cãtari inſtituit ·
Et debet cãtari iſte bymnꝰ angeli
cus in feſtis apłoꝝ/martyrũ/ↄfeſ-
ſoꝝ/atq; vᷣginũ · in qᷓe honoꝛe decl
cata ẽ eccła· et in feſtiuitatibꝰ bte
marie vgims · Sed qñ in dibus ꝓ-
feſtis cãtat᷑ miſſa de bẽa vᷣgine,/ vł
de ſckõſpiritu,/ vł de q̃cunq; alio ſã
cto nõ dicit᷑ in ea hymnꝰ angłicus/
vłb ſimbolũ · Licz in miſſa ꝓpꝛia de⸗
cantẽ · Et rõ ẽ · vt dicið᷑ eỹ · de cele ·
miſſa:ca · Cõſiliũ: vt int᷑ cmemo⸗
rationẽ et ſollennitatẽ dꝛña ondat᷑
In ſabbato autẽ qñ cantat᷑ de bta
vginel credo ꝙ debet dici gloꝛa in
excelſis· qꝛ illa dieſ ẽ dedicata ipſi
bẽe marie vgini/ ꝓpꝛ multa que nõ
opoꝛtʒ hic dicẽ · Dicto hymno ã⸗
gelico! ſacerdos ad ꝓpłm duerſus
ſalutat ĩpm dðo dñſ vobiſcũ · Que
ſalutatio fuit ſumpta de veteri te⸗
ſtamẽto · ſcʒ de libꝛo ruth· qñ dixit
booʒ meſſoꝛibus ſuis dñs vobiſcũ ·
Scienð tñ ꝙ epᷣus loco dñs vobiſcũ
dicit pax vobis · Et rõ ẽ · quia ep̃uſ

repñtat pſonam chꝛĩſti · qui qñ ſa-
lutabat dĩſcipuloſ ſuos dicebat pax
vobiſ· Et ſcienð ꝙ qᷓ;uis in eccła ñ
ſit niſi vnus/ſꝑ tñ debet dicè ſacer
dos dñſ vobiſcũ · quia loquit᷑ toti ec
cleſie · Et ei reſpõdet᷑/ et cũ ſpũ tuo
Que rñſio fuit ſumpta ab apło in
epła ſcda ad tytũ·ca:uiij · oſt ſa-
lutationẽ rñſionẽ ſubiungit ſacer
dos ODꝛemuſ.loqñſ in ꝑſona totius
ꝓpłi · Dicto oꝛemus dicit oꝛõnem·

iſta oꝛõ vocat᷑ collecta: q;ꝛ olim ep̃s

ſiue ſacerdos omnĩ ꝓpło collecto di
cebat eã ſuꝑ ꝓpłm· Quia vo tꝑibꝰ
noſtriſ nõ poſſumꝰ ita ꝓpłm ↄgrega
re ſiue colligẽ/ dicimꝰ oꝛõnem q̃ an-
tiquo et generali vocabulo retẽto
dicit᷑ collecta · Vñ iſte oꝛõneſ debẽ
dici ſub certo numerol ita ꝙ dicat᷑
vna/vł tres/vł quinq;/ vł vij · qñ dĩ
cunt᷑ treſ/ſignãt t᷑nitatẽ pſonaxę ·
dicunẽ treſ qꝛ chꝛiſtuſ in ſua paſſio
ne cuius iſtò ſacramẽtũ ẽ memoꝛa
bilel ter legit᷑ oꝛaſſe · rimo qñ o-
rauit vt trãſiret ab eo hoꝛa paſſio-
nis · Scdo qñ diĩxit · pr̃᷑ ignoſce illis
qꝛ neſciũt qͥd faciũt · Tertio qñ di-
xit · pr̃ in manus tuas cõmẽdo ſpñ
meũ · Qñ vo dicunt᷑ quinq; oꝛõnes
ſignãt memoꝛiã v· vulne chꝛiſti-
Qñ aũt dicunt᷑ vij · ſignat ꝙ ſacer-
dos ſi digne dicit miſſam exaudiẽ᷑
ꝓ omĩbus vij · petitiõibuſ qᷓ in oꝛõe
dñica ↄtinent᷑ · vł ad ſignanð ꝙ pe
tit vij · dona ſpũſſancti ſibi et alijſ ꝓ
q̃bus dicit miſſam! vtute miſſe ĩn-
funcl · Et vt dicit mgr̃ iohãne ſ be⸗
leti/nõ debẽt dici vltravij · Qñ aũt
celebꝛat᷑ miſſa ꝓ viuis,r nõ debet di
ci aliq̃ collecta ꝓ defunctiſ· Et etiã

qañ dicit᷑ miſſa ꝓ defunctig/nõ debet
dici pꝛoꝓ viuis· niſi illa cõmunig
ompᷣſ ſempit᷑ne deuſ q viuoꝝ dña-⸗
ris ſi! moꝛtuoꝛenẽ · Si autẽ in miſ
ſa ꝓp vinis aliqᷓ caſu dicat᷑ colleca
ꝓ moꝛtuis nõ debet dici vltima ſʒ
penłtima · qꝛ finis debet coꝛrñdere
pꝛincipio · Dictis autẽ collectisire-
ſpondet᷑ amen,s ad ↄfirmationem.
Collectis finitis dicit᷑ epła. Et᷑
epła ab epi qð ẽ ſup/et ſtolon qð ẽ
miſſio/qſi ſupᷣ miſſio:qꝛ epłe fuerũt
ſupᷣmiſſe euãgelio · Et nõ ꝙ nullug
debzdici epłaʒ n fuerit ſubdiacon⸗
vt melius ẽ ꝙ ſacerdos dicat eam
qᷓ; puer qui iuuat eum ad miſſam-
Poſt epłaʒ dicit᷑ rñſoꝛũ · qʒ ſic no-
minat᷑ q; vᷣſui ſuo/ vł epłe debz re
ſpõdere · vᷣſuſ dicit᷑ a vtendo-qꝛ illi
quiĩ dicũt vᷣſum debent ſe vtere ad
oꝛientẽ · Deiñ dicit᷑ alła cũ vᷣſu ſuo
Et ẽ cãticũ letitie · Vñ tpe ieiumio
rum(qð ẽ tꝑus luctus) nõ debet di
ci alła: nec eað rõne in miſſa ꝓ de⸗
functis · In magnis ſollẽnitatibuſ
poſt alła dicit᷑ ſeqntia,ð id ẽ ꝓſa que
etiã ẽ canticũ letitie · Et ſignãt iſta
duo letitiã głe paradiſi! ad quã v-
tute miſſe venire ſpamus · Pro
ſa dicta dici immediate euãgeliũ
Et in pncipio ille qͥ legit euãgeliũ
ſalutat ꝓpł'm vt reddat eũ attentũ
ad audienð euangeliũ · Dicit᷑ autẽ
euãgeliũ ab eu qð eſt bonũ/ et an
głs qð ẽ nuntius qᷓ̃ſi bonus nuntiꝰ
quia in euãgelio nuntiat᷑ chꝛiſtꝰ qꝗᷣ
ẽ magni ↄſilij angłs · vł quia in eo
nuntiant᷑ omĩa q̃ ꝑtinent ad ſalutẽ
noſtrã· ¶Et nota ꝙ qñ dicit euã⸗

geliũ de pncipio debet dici · Initiũ

zgeli letiteſ adlau⸗
toꝛeg ellgeli letateſ ad!
zuditoꝛes ellag lanit diter

des ſin ſaluatons er
gla tibi dñe .aſ dicat dne glatua

in euangelio mchcat nobiſc ſne

fine manett et p reſcat· Vnd qñ
logt ouigeliũ duo cerei debet a⸗
cench in ſgnũ gdñſ miſt diſeipu⸗
ſe ſos binmos/ et binoſante fxiẽ
ſuj atcare euigeliũ· Notand tñ
prito inchod euageliũ tacito ta
lenng qlauus ti pfereſh auch
ens debz ſe munire ſigno rueig in
forte wet he dor. Inffonte qn
frons elois drundre.· vñ hom⸗
Neucsnn nerrzg nſĩ
erubeſcam⸗ ſgſcan⸗ Pnon
ceds in ſmerueffi⸗

lteũ vey doñ ei
Inß dei et homino o9fiten.

4, drit iiſoii gſeny
nin ſo⸗ vleple debn
u diclt a vtendo /qꝛ lt
ſum debent ſe vtere ad
eiñ dick allaci vſu ſuo
ületine. Vtpe ieiumo
tpus lodus no dedet di
c ead rone in muſlap de⸗
In magnis ſollenitanbil
duoſt ſeaſta ide pſaque
ntcn letine⸗ Ltſignuͦt ſtl
ni gleparadſi acnin⸗
ſe venire ſpanms,. v
dicik immeclate igelſ

gmrpvoll lt eugeli G

nlvtrecthreſ atcente
end euangeli⸗ De aute
1ab eu q8 eſt boni / et en

ſancti euãgelij ſicut in illo euange-
lio Liber generatiõis hieſu chꝛiſti ·
Qñ autẽ euãgeliũ nõ ſumĩt᷑ de pᷣn
cipio debet dici · ſeqñtia ſctĩ auãge
lij · Et ẽ ſſʒuſ·ſeqntia vᷣba ſunt vᷣba
ſctĩ euãgelij· Notanð inſuper q;
dicko tytulo euãgelij debet rñderi
gła tibi dñe · qꝛ in euangelio legit᷑
de gla dei · de nra · ſcʒ qłr chꝛiſtꝰ
diabolũ vicit/et nos redemit/et vi
ctoꝛ ad głaʒ patris aſcẽdit · Et ido
auditoꝛes euãgelij letãteſ ad lau⸗
des ſui ſaluatoꝛis exclamãt dñtes

gła tibi dñe · q̃ſi dicãt dñe gła tua
q in euangelio p̃dicat᷑ nobiſcũ ſine

fine maneat et ſp creſcat · Vnð qñ
legiẽ᷑ euãgeliũ duo cerei debẽt ac-
cenchl · in ſignũ ꝙ dñ ſ miſit diſcipu⸗
los ſuos binos/ et binoſ ante faciẽ
ſuã pᷣdicare euãgeliũ · Notanð tñ
ꝙ q;cito inchoã euãgeliũ tãcito tã
clerus qᷓ; laicus/tã ꝓferẽſqᷓ; audi-
ens debʒz ſe munire ſigno crucis in
fronte/oꝛe/et pectoꝛe · In fronte qꝛ
frons ẽ locus vᷣecundie · vñ homi-
nes inuẽcundos effrontes dicimuſ
id ẽ ſine fronte · per hoc & ꝙ in frõ
te crucẽ ponimus ſigficamꝰ ꝙ non
erubeſcamꝰ credẽ in ipᷣm crucifixũ
et eũ veꝛe deũ/et hominẽ ↄfiteri ·
In k̊ autẽ ꝙ os et pectus ſiẽmus/
ſignat nos audacter ↄfiteri oꝛer et
fidełr ac firmiter credẽ coꝛde chꝛĩ
ſtũ crucifixũ cuius liber legit᷑ deũ
et dñm nr̃m eſſe · Sacerdoſ itaq; ł

diaconus euãgeliũ lecturus ſe ſiẽt

in fronre/oꝛe et in pectoꝛe qſi dicat
nõ erubeſco euãgeliũ ipᷣm oꝛe p̃di⸗
co/et coꝛde credo · Aibꝛũ etiã ſignat
ac ſi dicat hic ẽ liber crucifixi · Dũ

aũt legit᷑ euãgeliũ cuncti deponũt
velamĩa capitũ · H ſyꝛ duo · Mri⸗
mo ad oñdenð ꝙ euãgelica doctri-
na omĩa velamĩa legis antiq̃ remo
uet · Scdo ad oñdenð ꝙ quinqʒ ſſʒ⸗
debẽt eſſe aꝑti ad audienð euãge-
liũ · Vñ ille q dicit euangeliũ debz
habẽ faciẽ ad aqͥlonem! in ſignũ ꝙ;
vtute euãgelij debemus noſ muni
re ↄtra ĩinſidias diaboli: q̃ᷓ veniunt
ab aqlone · qmvt dicit hieremi · Ab
aqlone pandi?᷑ om̃e malũ · Finito
euãgelio quilibet debet ſe munire
crucis ſignacło ↄtra diabłm: ne ca
piat ſermonẽ euãgelij de oꝛe eius,
vłl de coꝛde · Moſt euãgeliũ ſequit᷑
ſimbłm ſcz credo, ⁊ nõ debet dici ñ
in diebus ſollennibꝰ · nõ tñ in omĩ⸗
bus· ſed ſolũ in iſtis de quibus fit
mẽtio in ſimblo · Vñ debet dici in
omĩbus dñicis · in feſto ſctẽ t᷑nita-
tig· in natali dñi · in circũciſioe · in e
piphania dñi · in feſto paſche · aſcẽ
ſiõis · pẽthecoſtes · in feſtis bte vgi
nis · in feſto oĩm ſctõx · in trãſfigã
tione dñ · in feſtis omnium apłoꝛe·
et ſcẽ crucis · In alijs autẽ feſtiui
tatibus nõ debet dici · Dicko ſim
bło dicit᷑ offertoꝛiũ / qdð dicit᷑ ab of-
ferẽdoqʒ; tũc offerimꝰea q̃ ſunt ne
ceſſaria ad miſſam ſcʒ panẽ, et vi⸗
nũ/łet aquã · Ett ſacerdos offerẽdo
iſta dicit · Suſcipe ſancta t᷑nitas cc·
Et facit ſacerdos ſignũ crucis ſuꝑ
panẽ et vinũ ad h̊ vt ea dñs ſctĩfi
cet · Et nota ꝙ ſacerdos bñdicit
aquã nõ vinũ · qꝛ aqua ſigt ꝓpłm/
qui indigʒ bñdictiõe dei · vinũ aũt
chꝛiſtũqui eſt ſuꝑ omĩa bñdictus·
Et in hoc termĩat᷑ pᷣma parſ miſſe

. „„
*%

q̃ eſt ad ꝓpłi inſtructionẽ et p̃para-

tionem ad tantum ſacramentum-

Sequit᷑ ſcdᷣa parſmiſſe/que ẽ de
materia ↄſecratiõis · Et habz iiij ·

partes · Prima parſ dicit᷑ ſecreta·

ſcda pꝛefatio:tertia canon: quarta
dñica oꝛõ · Recepta igit᷑ oblatione
ſacerdos lauat manus, et rediens

ad altare ſe inclinat ꝓfunde dicẽſ

In ſpũ humilitatis c · Ad denotã
dum ꝙ p mũdiciã,r et innocentiam

vite/et humilitatẽ/ ↄtritionẽ coꝛ

dis efficit᷑ quiſ dignus miĩſter huiꝰ
ſacramẽti · Et erectus/ſe vertit ad
pꝓpłm dicẽſ Orateꝓ me fratreſa ·
Et ꝛio illi qͥ audiũt miſſam debẽt
oꝛare ꝓ eo dðo illũ pſalmũ · Exau-
diat te dñs cẽ · vł dðo dñs ſit in coꝛ
de tuo et in oꝛe tuo/ vt ſuſcipiat ſa
crificiũ de oꝛe tuo, et de manibus
tuiſ/ꝓ tua/noſtraq; oĩm ſalute · Et
laici debẽt ſimłr ſe inclinare et di⸗
cere deuote illud qð ſciũt · Poſtea
ſacerdos dicit ſecretas · Et debent
totidẽ ſecrete/et eodẽ oꝛdine/et de
eiſdem dici? quot collecte pᷣceſſerũt
in exoꝛdio miſſe añ epłaʒ: nec plu-
reſ/nec paucioꝛeſ. E&t᷑ ſecreta!lquia
ſecrete ꝓnuntiat᷑ · Tñ olim alta vo-
ce dicebat᷑ · vñ etiã ab omĩbꝰlaicis
ſciebat᷑. Scdðm autẽ ꝙ narrat mgr
iohs beleti in ſumma ſua ↄtigit ſe
mel vt q̃dam die qͥdam paſtoꝛes ſr
quendã lapið ponerẽt panẽ et di⸗
cerẽt ſecretas,/ et alia ᷣba canonig
ſuꝑ panẽ qui ad ꝓlationẽ eoꝛe ẽ cõ
uerſus in carnẽ in quos diuinituſ
facta fuit acerrima vindicta. Nã
om̃ſ ictu fulguriſ moꝛtui ſunt · JIdo

ſtatutũ fuit· vt de cet᷑o iſte ſecrete
ſub ſilẽtio dicerent᷑ · vt neſcirent᷑ ꝗ
laicis · Scda rõ ẽ· vt nõ vileſcat ſiẽ

ſacra ſcriptura tradita eſt obſcure.

Moſtea ſacerdoſ dicit· per omĩ
ſecula ſcłoꝝ · Et Ro.amen. Sacer
dos ſalutat ꝓpłm dicẽſ/ dñs vobiſ⸗
cũ · de qᷓ ſalutatiõe derm̃ eſt ſuß. Lt
quĩa in iſto ſacramẽto reqʒri᷑ max
eleuatio mẽtis in deũ / ido dicit ſa⸗
cerdos·ſurſum coꝛdalq̃ſi dicat! ha-
bete coꝛda ſurſum eleuata ad deũ
iux vᷣbum apli dicẽtiſ!q̃ ſurſum ſt
q̃rite · Et ppłs q̃ſi obediẽs et ↄſen
tiẽs dicit habemus ad dñm, coꝛda
eleuata · Et quia ꝓ omiĩbus qᷓ̃ nobiſ
deus ↄtulit gr̃as ei impẽdere de⸗
bemus ſubiungit ſacerdos. Sfr̃as
agamus dño deo nro · Et ppls qſi
oſentiẽ ſ rñdit · dignũ⸗iuſtum eſt·
Doſtea dicit᷑ pfatio.Et᷑ pfatio q̃ſi
p̃ᷣlocutio,/ id eſt ad miĩſteriũ p̃para-
tio · ita ꝙ in p̃fatiõe nomĩant᷑ aliqͥ
oꝛdineſ angłoꝝ:qꝛ in miſſa angłoſ
pᷣſenteſ eſſe credimus et aſſiſte ſa-
cerdoti · ¶ Dicka p̃fatiõe ſubiungi
cãtus angłoꝝ ſcʒ Sãctus ſanctus
ſanctus dñs deus ſabaoth/id ẽ ex
ercituũcẽ· Oſanna/id ẽ ſalua obſe
cro· Et dicit᷑ ſctũs ter ad denotãð
trinitatẽ ꝑſonax · Et dicit dñs de⸗
in ſingulari ad onñdendũ ꝙ vna eſt
eſſentia in tribus ꝑſonis · Et ſumi
tur iſtð iſaie · vj· iſaiaſ enĩ dixit ſe
vidiſſe ſeraphin a cherubin clama
tes ſctũsc. vñ nos cãtica angłoꝝ
cãtamusqꝛ ꝑ &̊ ſacrificiũ homineſ
aſſumi ad angłoꝛe oꝛdines nõ dubi
tamus. iðo cũ eiſ ſaluari clamamꝰ
Subſeqñter dicit᷑ alius vᷣſus ſciliʒ

bere Vñ tot qd otinek in canone
excepto peter nñ dicll ſub ſilenco⸗
. 1. „ 9
Cuius ca iplex. Onmo .qꝛ de

pon cttẽdit amorẽ ous ſed coꝛciſ

Vñ decit be⸗ bernardꝰ/nõ wx ſed
poti/non conila muſca voru./ Nõ
lamnoꝛ ſed amoꝛ ſonat in ore dei⸗
Oeda cauſa e vt miniſter qui cum
ſumma reuer? a/ deuotioe ac mẽ
ts reccllecnde debet dice et pfer⸗
reonſa a tanois ne longo dc-
molefanigatus inpedtet vi defr⸗
lat aſi deugtie Tertqcauſa
ne p qndianſ et frequuẽtem vſum

ba viloſtit et in ocig no compe⸗
ſe fit in nin.

benbus drand et
yt ſhyde paſtoihug diyi. In
din derr to phib⸗ .

in⸗ Enli
nt dignü⸗ iuſtum eſt.
at pfato⸗ Et fato qſi
deſtad miſteni ppara
in pfanide noniant an
otn n miſaangtof
e credmus et aſſſte ſy
Dida pfatoe ſubungi
gkor ſez Hackus ſanchts
dmo deus ſabaoth id ẽer
·Olnna dẽ ſiuachſ⸗

dicit ſctigter aa enot. O5

pbnp· Etdi dis de
n!/ aodeni vnae
n tnbus ponis Et ſumi

ane. v ilnaſ eni dirit e

phin 1cherbin dams
e. vñ noõ cadca and r
Ep ſaeificĩ runke
angkon. ordines noot⸗
eiſ ſaluan clamant

ter dicitᷣ Aius vſis ſalt

bñdictus qͥ venitn·qui vᷣſus ſumi
tur ex euangelio math·xxj · ca · Et
dum cantã debet fieri ſignũ cruciſ
in ſignũ qð ſumit᷑ de euãgelio qð ẽ
Aiber crucifixi · I do ↄfitem̃ chꝛiſtũ
in mudum veniſſe et ab eo ſaluari
rogamus · Deinde ſequit᷑ canon
et incipit ibi Te igitmẽ · Et durat
vſq; ad pax dñi · Et᷑ canon qð ẽ no
men grecũ et eſt idem ꝙ regła in
latino· qꝛ ꝑ Gmõi vba fit regularit
puius ſacramẽti ↄſecratio · qꝛ cele⸗
bꝛãſ in omibus regułr debet ſe ha
bere: Vñ totũ qð ↄtinet᷑ in canoneę
excepto pater nr dicit᷑ ſub ſilentio·
Cuius cã ẽ triplex · Primo · qꝛ deꝰ
non attẽdit clamoꝛẽ oꝛis ſed coꝛdiſ
Vñ dicit bẽſ bernardꝰnõ vox ſed
votũ/non coꝛdula muſica vocũ · Nõ
clamoꝛ ſed amoꝛ ſonat in oꝛe dei ·
Seðda cauſa ẽ · vt miniſter qui cum
ſumma reuerẽtia deuotiõe ac mẽ
tis recollectiõe debet dicẽ et ꝓfer-⸗
re omĩa vba canonis ne longo cla⸗
moꝛe fatigatus impediat᷑ vł defi-
ciat a ſua deuotiõe · Tertia cauſa ẽ
ne ꝑ q̃tidianũ et frequẽtem vſum
vba vileſcãt et in locis nõ compe⸗
tẽtibus dicant᷑ et ſic fiãt in ruĩnã ·
vt ſupᷣ de paſtoꝛibus dixi · In quo
dam decretophibẽ ſub anathema
te vt nullus n ſacris veſtibus in
dutus et in libꝛo et ſuꝑ altare ↄſe⸗
cratũ ꝓferat vba canonis · Et iðdo
qꝛ vir pollutus labijs ego ſum· et
iſta ſanctiſſima vᷣba ſunt archana!
q̃ nõ licent homini peccatoꝛi loqui

de ipſis taceo.de qͥbus qͥdem vbis
nulli ꝓpꝛia autoꝛitate niſi dño pape

licet aliqͥd ſubſtrahere vł addere

Notanðõ etiã ꝙ canon ſignãter
incipit ꝑ iſta lrãʒ L. ꝗqᷓ antiqtuſ fie
bat ad moð crucis! qm̃ ſacrificium
qð fit vᷣtute ipᷣoꝛe vᷣbo ẽ memoꝛa⸗
tiuũ dnice paſſiõis · Vñ chꝛiſtus qͥ
inſtituit G ſacramẽtũ dixit· G faci
te in meã cõmemoꝛatiõʒ · Luẽ · xxij·
Et qm̃ iſta vᷣba hñt efficaciã a paſ
ſione chꝛiſti- bene pꝛopter hoc ima
go chꝛiſti crucifixi ſolet ibi depingi
In iſtiſetiã ſacratiſſimis vᷣbis oꝛõ
generab ꝓ ſctã eccła catholica fit
ꝓ papa:ꝙ epᷣo qͥ oꝛdinauit celebꝛã
temoꝛat᷑ etiam pꝛo rege qui ẽ dñſ
tpaliſ. oꝛat᷑ etiã ꝓ omĩbus oꝛthodo
xis,/ id ẽ chꝛiſtiams catholice et a-
poſtolice et fidei cultoꝛibꝰ! que ð⸗
ba exponuntur in tertia ꝑte huius
opis qñ aget᷑ de credo in deũ · Uñ
iſta vᷣba excludunt᷑ ſciſmatici/ he
retici/iudei/ ſarraceni/et pagani ·
Et ſic nota ꝙ hic nõ oꝛat᷑ ꝓ excom
municatis · Moſtea fit oꝛõ ꝓ illis
qͥbus ẽ obligatus ſacerdoſ. Et cre
do ꝙ ſicut ẽ eis obligatus ex oꝛdi-
ne caritatis· ita tenet᷑ eos oꝛdina-
re in miſſanta ꝙ pmo ponat illum
cui pᷣmo ẽ obligatus ſacerdos ita
tñ ꝙ ſi ſpecialr dicit miſſam ꝓ aliqᷓ
ꝙ virtutẽ ſacrificij referat ad ipᷣm
ſpꝛ &̊ nõ excludit᷑ quin poſſit de
beat oꝛare ꝓ alijs c· Eſt tñ circa
iſtã oꝛõnẽ aduertendũ ꝙ debet eſſe
mẽtał/et ñF vocał · Cuius ẽ duplex
ratio · rima vt ſacerdos ſit ma-
gis recollectus et attentus · qꝛ ſer-
mo aliqñ impedit intẽtionẽ · Scda
eſt ad ondenò ꝙ deus nõ attendit
clamoꝛẽ oꝛis, ſed coꝛdig vt dctm̃ ẽ·
Notanð etiã ꝙ nullus fideł cui⸗

occurrit memoꝛia eſt ab illa oꝛõne
excludẽdus? immo qlibet cuius oc
currit memoꝛia ẽ ſemꝑ dño cõmen
dandus! alias ſacerdos peccaret ·
Notanð etiã ꝙ ſacerdos anteqᷓ;
dicat miſſam põt facẽ iſtã oꝛoõnem/
ddo vocalr deo · Dñe deus ego in
miſſa intendo tibi recommendare
iſtũac̃. poſtea ſufficit ꝙ dicat men-
talr in miſſa: memẽto dñne famłoꝛe
Ilſtibi antea recõmẽdaui · oſtea
vocan᷑ multi ſctĩ et ſctẽ qui ꝓ chꝛi
ſto om̃ſ ſe ſacrificauerũt exponẽdo
ſe moꝛti · Et iſta ſufficiat ꝓ nũc de
bis canonis · Sed aliud dᷣm ẽ
de ſignis qꝗᷓ fiunt in canone · Vnde
ſᷣm ꝙ dicit dñs innocẽtius papa in
libꝛo de miſſa · Cruciſſignatiõeſ que
fiunt in miſſa ſunt numero xxv · 1
fiunt vij · vicibus q̃ᷓ ſignãt expꝛeſſe
chꝛiſti paſſionẽ · Prima vice fiunt
treſ ddo illa ba hec dona! hec mu
nera ẽ · Et ſignt ternã traditionẽ
chꝛiſti · Nã pᷣmo fuit traditus a do
patrel.quiĩ eũ miſit in munð. ſcdo a
iuda traditoꝛe qui eũ vẽdidit · ter

tio a iudeis! qui eũ pilato ad cru⸗

tifigenð tradiderũt · In ſcda vice
fiunt quinq;ʒ dðo illa vᷣba bñdictã,
aſcriptã/ratãa,/nẽet ſignant quinq;

pſonas q̃ fuerunt in paſſiõe chꝛiſti/

ſcʒ pſonã chꝛiſti vẽditi:pſonã iude
vendẽtis · et ꝑſonas emẽtiũ q fue-
runt treſ ſcʒ põtifices/ phariſei, et
ſcribe · In tertia vice fiunt due di
cendo illud vbum bñdixit · Et iſte
due cruceſ fiunt pᷣmo ſuꝑ panẽ ſe
cundo ſuꝑ vinũ pꝛ duplicis mate
rie panis ſcʒ et vini ↄuerſionẽ· In
quarta vice fiunt quinq; dðo iſta

verba · hoſtiã purãc. ſignãt qᷣnq;
vulnera chꝛiſti q̃ ipſe ꝑtulit in cru
ce · In quinta fiunt due· vna ſuper
coꝛpus?alia ſuꝑ ſanguinẽ · Ddo iſta
vba Sacroſanctũ filij tuiac. Et ſi⸗
gnãt vincula quibus ligatus fuit
chꝛiſtus · et flagella,/qbus fuit fla-
gellatus · In ſexta vice fiunt tres
dðo iſta vᷣba ſctĩificas/ viuificascẽ
et ſignãt tres crucifixioneſ chꝛiſti.
Nam pmo fuit crucifixus linguig
iudeox· ſcdᷣo ſentẽtia pilati. tertio
manibus militũ · In ſeptima vice
fiunt quinq; dðo ulla verba· PMer
ipᷣmaẽ · ſcʒ tres cum coꝛpoꝛe ſuper
calicẽ · et due a latere · Et ſignant
treſ cruciatuſ viðlʒ paſſiõiſ/ꝓpaſſio
nis/et cõpaſſioniſ. alie due ſignant
aquã ec ſanguinẽ: q fluxerũt de la
tere ipſius chꝛiſti · ¶ Et ſic fiunt in
vniuerſo xxv · qͥ ẽ numerꝰcubitus/
ad deſignð ꝙ ꝗqᷓntũcunq; multiplice
tur G̊; ſacramẽtũ ſempꝑ eſt vnũ · Et
iſtud ſufficit de ſignis canonis · 1 ꝑ
ↄſeqñ ſ de ſcda parte miſſe!lq̃ ꝑtinʒ
ad materie ſacramẽti ↄſecrationẽ ·
Excepto ꝙ quando dicitur pax vo
bis fiunt tres cruceſ

Sequi᷑ Tertia parſ miſſe · q eſt
ad materie ſacramẽti ſuſceptionẽ.
Et in iſta parte pᷣmo ſacerdos frã
git hoſtiã in tres ptes · Mrimaſi⸗
gnat coꝛpus chꝛiſti miſticum/id eſt
fideles qui pegnant᷑ in H̊ mundo·
ſeda illos qͥ ſunt in purgatono · ter
tia illos qui ſunt in paradiſo· Di⸗
cto ꝑ omĩa ſecła ſecłoꝝ· et reſpõſo
amendicit ſacerdos/ pax dñi ſit ſy
vobiſcum! faciẽdo tres cruces cum

nem vgini (omendando et denis
bummani iprn redimench⸗ Et diot
bis miſerere nobiſ et vltimo diet
doma nobis perẽ ag oñdeng in
nido ſto et in purgatoꝛio ind ige
nug miſenicota dei· et in para⸗
diſo habebim pace et reqem opu
entiſſima In miſſa aute p defun⸗
s deit dom eis reaem qg miſſa
peil dick vt veniͤt ad regem pa
alit Deind ponit ſarercoi vnam
andi poſte incalui et ignat ve
ſ Nlof qun funt inparadiſo⸗)
Unt inebuat gea Pachſ. Pn dlug

drbort, r Jnebrabitur

lltaris tue potbig gog⸗

Ppaſſoniſ. alio due ſinant
ſanguins/ fluxerit do /a
chꝛiſt. Et ſie funt in
v. q nunercubitus,
S nticunq multplie
ramedi ſemp eſt vnn. Lt
not deigus tanonis
de ſcda parte miſel pong

ene ſacramien dietranne
to q, quando dictur par o

unt tres aucel⸗

quit Lerta pari niſe qeſt
terie ſcramẽt ſſceponẽ.
iſta parte pmnoſtn

cerdos fra
—NR
ſa miſkcum ic ſſtt.

vna parte hoſtie ſupꝛa calicem· Et
ſiẽnt ꝙ ꝑ moꝛtẽ chꝛiſti fuit pax in
terra inter deũ et hominẽ refoꝛma
ta. Poſtea diciĩ ter agnuſ dei · Vñ
agnus dicit᷑ ab agnoſcẽdo · qꝛ ſicut
ſolo balatu agnus mreʒ ſuã cogno
ſcit ita chꝛiſtus matrẽ ſuam in ſua
paſſiõe cognouit · vlł dicit᷑ ab agni⸗
tio ꝙ ẽ pium · qꝛ chꝛiſtus ſua pieta
te nos redemit · Et dicit᷑ ter agnꝰ
dei · qꝛ chꝛiſtus in paſſiõe ſua pen⸗
dẽs in cruce tria agnouit · ſcʒ patrẽ
ſuũ ei obediẽdo· et matrẽ ſuã vᷣgi⸗
nem vgini cõmendando· et genus

humanũ ipᷣm redimendo · Et dici

bis miſerere nobiſ.et vltimo diciẽ
dona nobis pacẽ ad oñdendũ ꝙ in
mũdo iſto et in purgatoꝛio indige
mus miſericoꝛdia dei · et in para-
diſo habebimꝰ pacẽ/et reqͥem opu
lentiſſimã· In miſſa autẽ ꝓ defun-

ctis dicit᷑ dona eis reqͥem · qꝛ miſſa

ꝓ eiſ dicit᷑ vt veniãt ad reqem pa
radiſi · Deinð ponit ſacerdoſ vnam

partẽ hoſtie in calicẽ · et ſignat( vt

detm̃ ẽ) illoſqui ſunt in paradiſo.qͥ
ſunt inebꝛiati gła padiſi · ᷣm illud
pſalmiſte põ ·cxxv · Inebꝛiabũtur
ab vbertate domus tue/et toꝛrẽte
voluptatis tue potabis eos · Acce-
eo dehinc oſculo pᷣm quoſdã ab eu
riſtia ᷣm alios a caliceſm ali-
os ab altari dat pacẽ diacano· Et
ule ſubdiacano · et ſic ꝓꝑ iſtos deſcẽ
dit ad alios ad deſignandũ ꝙ pax
dni qᷓ̃ exuperat omnẽ ſſzm/ ꝓ chꝛi-
ſtum deſcendit ad pᷣlatos·et a pᷣla
tis ad ſubditoſ. Etiã ſignat ꝙ om̃ſ
qui volunt eſſe participes fructus
iſtius ſacramẽti debẽt eſſe in vin-

culo pacis et caritatis aſtricti · Di⸗-
ctis autẽ duabus oꝛõnibus ſados
recipit iſtð ſacramẽtum ſub ſpecie
panis et vini · LCaicis vᷣo nõ dat᷑ ſub
ſpecie vini ſpꝛ piculum effuſionis
Boſt ſumptionẽ ſacramenti debet
ſacerdos aliqͥd recipe de vino ab
luere oſ niſi eſſet illa die aliã miſ
ſam celebꝛat᷑us· Et ſic terminatur
tertia pars miſſe que pertinet ad
ſacramenti ſumptionem·

Sequit᷑ quarta parſ que pꝑtinet
ad gr̃ax actionẽ in qua pᷣmo dicit
cõmunio a cõ qð ẽ ſimul et vnio q̃i
ſiłvnio ad denotanð ꝙ vᷣtute h̊ ſa
cramẽti ſumus ꝑ caritatẽ vniti ðo
et ꝓximo · Poſt cõmunionẽ dicitur
oꝛõ qᷓdam q vocat᷑ poſtcõmunio! eo
ꝙ dicit᷑ poſt cõmunionẽ · Et debent
dici iſte oꝛõneſ in eodð numẽo ſicut
collecte · Poſtmoð ꝓpło ſalutatoa
rñſo et cum ſpiritu tuodicit ſacer
dos Ite miſſa eſt · et ẽ ſenſus Ite
poſt me ad chꝛiſtũ et ſeͥminiĩ ipᷣm
qꝛ hoſtia miſſa ẽ ꝓ vobis ad deum
patrẽ placanð · Il ite ad ꝓpꝛia qꝛ
miſſa ẽ completa · SEt nota ꝙ ite
miſſa ẽ nõ debet dici niſi dicat᷑ gła
inexcelſis · ſed dicit᷑ bñdicamuſ dño
Et in miſſa ꝓ defunctis dici Re
quieſcãt in pace · Si q̃rat᷑ q̃re ñ

. in fine cuiuſ libet miſſe dicitur ite
miſſe eſt? Dico ꝙ; coꝛpus chꝛiſti mi

ſticũ qð ẽ eccła eſt triplex · ſcʒ illud
qð ẽ in celo gloꝛificatũ/ id ẽ ſancti
quĩ ſunt in paradiſo · Aliud qð in
terris adhuc ambulat,/ id ẽ fideleſ
qui ſunt in G̊ mũdo · Aliud qð iam
receſſit ab H̊ mũdo nõ tñ adhuc eſt

in paradiſo, id eſt fideles qui ſunt
in purgatoꝛio · AMcet & ꝗqᷓlibet miſſa
totũ coꝛpuſchꝛiſti miſticũ reſpiciat
ſicut patet ꝑ triplicẽ hoſtie partiti
onemtñ ᷣm iſtã t᷑ plicẽ dꝛñaʒ cõmu
niter miſſe cõparari debẽt, aut ap
pꝛopari · Quedã enĩ celebꝛant᷑ ad
honoꝛẽ ſanctoꝝ · et qꝛ ipſi iã ſunt co

ram deo/ ido in talibus miſſis licẽ=

ciat᷑ ppłſ/ et dicit᷑ Ite miſſa ẽ · qſi di
cat ite feſtinate ingredi illã requiẽ
Quedã ſpeciałr ad ſalutẽ viuox ·
Et qꝛ nõ ſumus certi de ſalute no-
ſtra- ido debemus ſolliciti eſſe ne p-
noſtram negligẽtiã in nobis miſſe
efficacia euaneſcat · ideo dicitur in
iſtis miſſis oĩ tpe bñdicamus dño
hſm illud pſalmiſte põ · xxiij · bñdicã
dño in oĩ tꝑe · Quedã ſpeciałr cele
bꝛant᷑ ad reqem defũctox · et in ilł
dicit reqͥeſcãt in pace · Nota ꝙ ſa-
cerdos in miſſa quinqͥeſ vᷣtit ſe ad
płm et ſeptieſ ſalutat ipſum. Q S&
quĩinqͥeſ vertit ſe ad ꝓpłm ſignat ꝙ;
quinquies chꝛiſtuſ apparuit in die
reſurrectionis ſue · Primo marie
maggdalene in oꝛto · Scðõo mulieri-
bus eũtibus/et redeũtibꝰde monu
mẽto · Tertio bto petrol ſed qñ/et
vbi neſcit᷑ · idðᷣo qñ vᷣtit ſe tertio ſa-
cerdos nõ loquit᷑ alte · Quarto ap-
paruit diſcipuł in vnũ ↄgregatis⸗
qñ intrauit ad eos iamis clauſis·
et thomas ñ erat cũ eis · Qnto ap
paruit duobus diſcipuł eũtibuſin
emaus · Qð autẽ ſeptieſ ſacerdos

ſalutat ꝓpłm ſignat ꝙ vᷣtute miſſe

ↄſequĩm̃ vitã eternã in qua habe
mus ſeptẽ dotes · quatuoꝛ ex parte
coꝛpoꝛis,/ et tres ex parte anime·

Nota ꝙ ſaẽdos ĩncipit miſſam
a dextra parte altaris et poſtea va
dit ad ſiniſtrã et redit ĩteꝝ ad de-
xtrã. Et ſignat ꝙ chꝛiſtus de dext᷑
pat᷑s venit in munð/et iteꝛe redijt
in die aſcẽſionis ad dextrã patrig·
iux illud iohãanis Exiui a patre et
veni in munð · ite relinq̊ mundũ
et vado ad patrem · Si qrat᷑ vtꝝ
canon debeat dici tarde ł citoiid ẽ
an ſacerdos debeat multũ moꝛari

in canone vb nõs Dðm eſt ꝙ ſacer

dos debet cũ bona matitate et cũ
magna attẽtiõe dicẽ omĩa vᷣba ca-
nonis · nõ tñ debet ibi multũ moꝛa
ri ne muſce veniẽtes, id ẽ diaboli-
ce temptatiõeſ pdant ſuauitatẽ vn
guẽti/id eſt ſuauitatẽ huius ſacra-
mẽti · qꝛ voluntas homĩs mutabił
eſt/et nunq; in eodẽ ſtatu pmanet ·
Ideo ſub figura huius fuit detm̃
filijs iſrabel ꝙ comederẽt agnum
paſcalẽ feſtinant᷑ · Notanð autẽ ꝙ
miſſa nunq; debet dici ſine lumine
Et hec de ritu miſſe ſufficiant/

Capitulum xj · de defednibus qui
poſſunt occurrere ĩn miſſa.

Bi maius piculum intendit᷑
ibi plenius eſt ↄſulenð· Et q
in celebꝛatiõe miſſe niſi debito mõ
fiat imminet maximũ piculũ:ideo
de defechibus qui pñt in miſſa con
tingè debet ſummope pcaueri · Et
ſi tingãt/ſunt vt melius poterunt
coꝛrigẽdi · ¶ Pñt g defectus eſſe in
miſſa añ ↄſecrationẽ vł poſt conſe
crationẽ vł in ipſa cõſecratiõe· Añ
ↄſecrationẽ pñt eſſe defectus ſi nõ

rat andech
orpong! alt aduertit antec-
nentc- ſiaj debz ni

t ihmlaut poſt⸗
Pn ni tana in calce et e⸗
mnipe b ilo loco imili no /
pſequi vſch ag fmn.ſ aute pepit
poſt imptonẽ corpis debet aam
niſtrare vnẽ ſtiã no 9errata⸗ et
bi pon vinũ cũ aqua in cale et
feimcipere a pꝛinc pio canonis bm
qſcdam. Iñcredo q ſuffcet reinci⸗
pere ab ulo loco canormiſ Comuni⸗
lates et pficd miſtenum ſul Lr ſi
diras iſte fote o cepit iſii er
Rons donet ſumnpſt atia lovr
ni fuitpoſta n cälteletſteni
tenend aſndrghi
arra i ni⸗ denerlg qneũ
eis nagis ann⸗ preptafor
magis obligeat.
Heltone miſ ſun

c in eoge ſtatu pmanet.
figura hunng fut dehmn
bel q omederet agnum
ſanant. ſlotand ate
n debet did ſine lumine
de ridn mie ſuſftcant,

idilum )de defechbsi
unt occumere in miſſa⸗

bi maius plalun itengf
biplenins eſt oſlend Et
biatie miſe niſ debito no
minet mauini gioli ide⸗

chbusquipſt in miſſa con

miniſtret᷑ debita materia · puta ſi
loco vini miniſtraret᷑ aqua Uñ
pone ꝙ ſacerdos vł miniſter qͥ ſer
uit ſibi in miſſa poſuit in calice a-
quã credẽs eſſe vinũ albũquid de
bet facere ſacerdos?ꝰ Dm ꝙ ſacer
dos aut peipit iſtũ erroꝛẽ añ ↄſecra
tionẽ vł poſtſi añ dſecrationẽ de⸗
bet aquã eijcere et vinũ miſcere ẽ
aqua · et ſiec põt pagere miſterium
ſuũ · ſi autẽ aduertit poſt ↄſecratio-
nem coꝛponꝛs/ aut aduertit antecʒ
ſumat ipᷣmaut poſt · ſi añ¶ debʒ mi
ſcere vinũ cũ aqua in calice et re-⸗
incipe ab illo loco · Simili mõaẽ· 1
ꝓſequi vſq; ad finẽ · ſi autẽ pcipit
poſt ſumptionẽ coꝛpisl debet admi
niſtrare vnã hoſtiã nõ ↄſecratã· et
ibi ponẽ vinũ cũ aqua in calice et
reincipere a pꝛincipio canonis ſᷣm
qſidam· Tñ credo ꝙ ſufficẽt reinci-
pere ab illo loco canoniſ Cõmunĩi⸗
cãtes et ꝓficè miſterium ſuũ · Et ſi
dicas ꝙ iſte foꝛte nõ pcepit iſtũ er
roꝛẽ donec ſumpſit aquã q̃ loco vi-
ni fuit poſita in calicelet ſic nõ eſt
ieiunuslet ſic vt videtur nõ debet

celebꝛare · In iſto caſu dico ꝙ ̊ ẽ

tenenð ꝓ regła generali· ꝙ qnñeũʒ
circa vnã mãʒz ſunt duo pᷣceptal foꝛ
tius magis obligat · mõ circa cele-
bꝛationẽ miſſe ſunt duo pꝛecepta·
vnũ ꝙ miſſa dicat᷑ a ieiuno · alið ꝙ
ſacramẽtũ pꝑficiat,/ id ẽ ꝙ celebꝛãs
ſemꝑ ↄſecret ſub vtraq; ſpecie ſcilʒ
panis et vini · Conſtat autẽ ꝙ p̃ce
ptum de integtate ſacramẽti foꝛti-
us ẽ q; pᷣceptũ qdð ſumat᷑ a ieiuno
cũ ulud reſpiciat eſſentiã ſacramẽ-
til et iſtud eius vſum · Quare qᷓn-

tumcunq; iſte ſumpierit aqua/a nõ
ſit ieiunus! tñ debet facẽ ſicut di-
ctum ẽ ſup · ſcʒ ꝙ habeat hoſtiã nõ
ↄſecratã/vinũ et aquãlet reincipi
at a pᷣncipio canonis, vł ab ulo lo-⸗
co Communicãtesc et ſic totũ ꝓ⸗
ſequat᷑ vſq; ad finem. Sed ſi ille
qui miniſtrat vinũ nõ appoſuit ibi
aquã in calicel quid agendũ ẽ in E
caſu? Dico ꝙ ſi ſaẽdos pꝑcipit iſtud
añ ↄſecrationẽ ſangniſ debet ponẽ
aquã in calice/et ſic ↄſecrare · ſi aũt
peipit poſt ↄſecrationẽ ſanguĩis ðʒ
ↄfiteri de negligẽtia et ↄteri/et ꝓ
cedere in miſſa · qꝛ vinũ ẽ ꝓpꝛia mã
huius ſacramẽti et nõ aqua vt di-
ctum ẽ ſupᷣ · debet tñ admiſceri ex
quadã ↄgruitate · Sed quid ſi ſa
cerdos aduertat venenum eſſe im
miſſum in calice vł araneamvel
muſcam ibi cecidiſſe nunqͥd debet
ſumẽ? Certe qᷓntũ ad venenũ łara
neam dico ꝙ non · ne calixvite fiat
calix moꝛtis · ſed ſanguis iſte debʒ
poni inter relias in aliq̃ vaſe mũ
do et aptol cũ aliqᷓ ſcripta notificã
te ibi eſſe ſanguinẽ chꝛiſti · Et ꝙ ñ
ſumat᷑ ab aliqᷓqꝛ ſpẽbus ilł eſt ad-
mĩxtũ venenũ · Et ſi ſacerdos non
ſumpſerit coꝛpuſ chꝛiſti! debʒ ponẽ
aliud vinũ in calice cũ aqual et re
incipe ab illo loco Similimõaẽ · Si
aũt ĩã ſumpſerit coꝛpus chꝛiſti de
bet habẽ aliã hoſtiã nõ ↄſecratam
vt detm̃ ẽ ſup̃ᷣ · Qnãtum ad muſcã
dico ꝙ ſꝛ muſcã nõ debet dimittẽ
quin ſumat · nõ tñ credo ꝙ debeat
trãſglutire muſcã vt dicũt quidã·
ſed ſufficit ꝙ lauet᷑ et lotio ſumat᷑·
et ſi timeatur de vomitu comedat

aliq̃d ꝓhibẽs vomitũ · et muſca cõ⸗
burat᷑ cinis in ſacrario reſeruet᷑ ·
Et idem dico de aranea ſcz ꝙ de⸗
bet comburi et ciniſ in ſacrario re
ſeruari · Sed pone ꝙ qñ ſaẽdos
eleuat hoſtiã appareat ibi ſpẽs pue
ri/vel carnis quid faciet?ꝰ Dico ꝙ;
aut apparet ita omĩbus · aut ſacer-
doti tml aut popło tm̃ · Si apparet
omĩbus ita/ ſcʒ ꝓpłoꝝ ſacerdoti de
bẽt effunc pᷣces ad deũ vt reuer-
tat᷑ in ſpẽ ſ panis · Et ſi fiat debet
ſumi.ſin autẽ/debʒ haberi alia mã
et ↄſecrari · Si autẽ nõ apparet ſa
cerdoti ſed ppło tm debet ſumi a
ſacerdote · Sed quid põt ↄtingè
ſi calix cadat/ et ſanguis effundat᷑
quid & agenð eſt? Dico ꝙ quid ſit
agenð in hoc caſu edocet᷑ in qdam
decreto pu · chꝛiſte · in quo dicit᷑ ſic
Si ꝑ negligẽtiã aliqͥd ſtillauerit ſu
per terrallingua lambat⁊᷑ · et tablła
ſeu terra radat/ et in igne ↄſumat᷑
et cinis intra altare abſcondatur?
et ſacerdos ⁊l · diebuſ peniteat · Si
ſup altare ſtillauerit calix ſoꝛbeat
miniſter ſtilla et tribus diebus pe
niteat · ſi vſq; ad tertiũ lintheũ ſtil
la puenerit nouẽ diebuſ peniteat
ſi ad quartũ xx · diebus peniteat ·
et lintheamĩa ꝗᷓ ſtilla ↄtigerit · tri-
bus vicibus abluat miniſter calice
ſumptoſ et aqua ablutionis ſumat
et in aliq̃ vaſe iuxta altare recon-

dat᷑ · Si quis ꝑ ebꝛietatẽ vł voꝛaci

tatẽ eukariſtiã euomerit:ſi laicus
eſt/l · diebus peniteat · clerici vero

monachi/diaconi/vł pᷣſ byteri/lxxx

diebus peniteat · epiſcopi autẽ · xc·
Si vo infirmitatis cã euomuerit:

vij · diebus peniteat · Iſta haben
de dſeẽ · diſt · ij · ca · ſi ꝑ negligẽtia.⸗
ca.ſi quis ꝓ ebꝛietatẽ cẽ. Et mã il⸗

lius vomitus debet accipi et com-

buri: et cineres ĩux altare recondi
Que penitetia debet eſſe iſta. Di⸗

penitẽtie/debet ieiunare panen aq̃
et ceſſare a cõmuniõe · Alij dicũt q;
ſufficit ꝙ faciat aliq; abſtinẽtiam.
et dicat aliqs oꝛõnes · Sed pone
ꝙ aliquis ſacdos induat ſe ad ce-
lebꝛanðlet poſtq; ꝓceſſit ad miſſam
recolit ſe aliqd pctm̃ moꝛtale com-
miſiſſe de q̊ᷓ nõ fuit ↄfeſſus: vł re-
colit ſe fuiſſeexcõmunicatumquid
faciet? Si pꝛocedat videt᷑ peccare
moꝛtałr · qꝛ iudiciũ ſibi mãducat⸗
bibit · Si aũt ex toto dimittat?ẽ ma
gnũ ſcandalũ in ppło generat· Di
cũt qͥ dam ꝙ; tal ſacerdos nõ debet
dicẽ vᷣba dſecratiõiſ ſed ſimplicem
hoſtiã debet ſumẽ · ſed iſtð nõ ẽ ve⸗
rum immo erraneũ · qꝛ tał deũ illu
deret faciendo ĩirreuêntiã ſacmen-⸗
to · Et ppłm decipꝑet/qꝛ facẽᷣt eum
idolatrare · Ita habet de cele · ca ·
de homĩec · Et ideo dieo ꝙ ſi iſte
ſacerdos nõ poſſet dimittẽ miſſam
abſq; ſcandꝗ lo! ſufficit ꝙ doleat/
peniteat/et terat᷑ de pctõ ſuo · Do
leat etiã ꝙ ita tarde penitet/ ꝓpo-
nat ↄfiteri q;cito poterit hr̃e opoꝛ-
tunitatẽ / et ↄſecret in nomĩe dñi ·
qꝛ in iſto caſu ſummꝰ ſacerdos/ ſcʒ
deus abſoluit eũ · Et licet quidam
dicãt ſile eſſe in ſentẽtia excõmuni
cationis · tam̃ credo ꝙ in iſto caſu ſi
ſacerdos nõ ꝓceſſit ad ↄſecratione
debet dimittẽ fingẽdo ſe eſſe infir

tqniddes,
repete: Ir, .
ec Perblen 4 dimiſit 4
de obis et ſe debet e⸗ repetene
nlſume ſiabeat Ceent de
oſecration q:no intelligit ler
8 dubitrk diniſſun ſiplepbab
neſakeſb fali ve de aee di
ijca. cũ nulla ej de zſbyteron⸗
laptiſto ca veniis Si tñ e ge⸗
doſlrenhos kabeat iſti ireone
ſdiri iſtapba no intẽdo ea repete
intẽtiee aſecradil ſzſino diri di
oea Ar e de bapſ eins effe⸗
uca iſ do deiſ Ortun es bapdr
Pus egorote beßnſltſelſiduf
an binfſnusegotebepthpin n
niepitttd,c Propter an eu
ſepuloſa liaz Z ieran bm
Ri erba iceo ſrerde debet ef
mlti rcalechg tattins ̃d

ce vba hee . Go poneg
pone q;
dod celebꝛat kagg⸗ u⸗

q foꝛto ſyꝛ ſy .
der. bi fiigus / vyker Rr

untf⸗ atquia Aliud cacht ho
nguins/ quic dohet fienis
debet e5 imitts /ner ext⸗

di
üitelſe ſumat ei c ſans

egſgmetf,4::
uetfecidegfune

. unt
neniſd eſent dintage⸗

uiſeexonunicatum gi
t poeglat viek petcare
7 iudciũ ſbi macucat/
Zut ex toto dimittat/ ma
lüin pplo generat. Di
tal ſacerdos no debet
ecrationſt ſeg ſimplcem
t ſumeſed id noe ve⸗
errane rtad den Nu
endo wreuèntia ſaden⸗
Rmdeapet en farkterm
re. Ita baber deteleca
en. Ltigeo do ſiſte
S no poſſet dimitte miſam
anchlo⸗ ſuffcit 9 doleat/
tet Nenk deßchi io⸗
pitatagepentet,/ ⁵57
eriqzrito potent fe opoꝛ
et oberet innome
caſuſumm ſrerdos,
ſoluit ẽ Ctluet aukd
eeſſe in ſenteta denen
cred , in ſto call

mũ · vł hñs aliqᷓ; ncẽitatẽ legitimã
Vel ſi nõ põt dimittẽ doleat et pe-
niteat/et ꝓponat-et faciat ſe abſol
ui · et credo ꝙ; qᷓntũ ad illud pctm̃ ẽ
abſolutus a ſummo ſacerdote ſcilzʒz
a deo· ̊ ẽ qᷓntũ ad culpã.· Utrum
autẽ qᷓntũ ad penã irregłaritatis
ſit abſolutus nõ detmiĩno q̊ ad nũc
Seld pone ꝙ ſacerdos omiſe rit
aliquid de vᷣbis canonis nunqͥd de
bet ea repetẽ? Dico ꝙ aut habet
ↄſciẽtiã ꝓbabilem ꝙ dimiſit aliqᷣd
de vbis · et ſie debet ea repetẽ po⸗
tiſſime ſi habeat ðſcientiã de vᷣbis
ↄſecratiõiſ. qꝛ nõ intelligit᷑ iteratũ
qð dubitat᷑ dimiſſum ſuple ꝓbabłr
vł neſci᷑ eſſe factũ · vt de ↄſeẽ · diſt
iiij · ca · cũ nulla·eỹ de p̃ᷣſ bytero nõ
baptiſato · ca · veniẽs · Si tñ ( vt cre⸗

do) ſacerdos habeat iſtã intẽtionẽ

ſi dixi iſtavᷣba nõ intẽdo ea repetẽᷣ
cũ intẽtiõe ↄſecrãdi! ſʒ ſi nõ dixi/di

co ea · Ar · eẽ · de baptiſ. 1 eius effe⸗

ctu · ca · ij · vbi dicit᷑ · Si tu es bapti-
ſatus, ego nõ te baptiſo ſed ſi tu ñ
es baptiſatus ego te baptiſo in no
miĩe patris cẽ· Propter autẽ leuẽ
ſcrupuloſã ↄſcĩaʒ ñ dʒ iterari G̊mo
di verba· ideo ſacerdos debet eſſe
multũ recollectus/et attẽtus añ di
cit vba hec · Sed pone qñ ſacer-

dos celebꝛat faciẽdo ſigna cum ho
ſtia foꝛte ſpꝛ frigus vł ex inaduer

tẽtia!vł pꝛ aliquid aliud cadit ho
ſtia in ſanguinẽ quid debet fieriꝰ
Dico ꝙ debet eã dimittẽ! nec ext⸗
hat eã inde ſed ſumat eã cũ ſang-
ne · qꝛ ſigna et fractiões q̃ fiunt cũ
hoſtia magis fiunt in ſignificatio⸗
nem q;ʒ ſint de eſſentia miſſe·

et ſuſcipe ſacramẽtũ ·

Mone etiã ꝙ pꝛ frigus ſanguiſ
ↄgelet᷑ in calicel quid agendũ eſt?

Dico ꝙ tũc ſacerdos debet tm̃ ex-

alare/id ẽ anhelare in calicẽ ꝙ li⸗
quefiat · C ñ credo ꝙ tutius eſſʒ ꝙ;
calix inuolueret᷑ in pãnis calidiſ.a
ſi nõ ꝓficẽt ponat᷑ in aqua calida:
vł feruẽti · cauẽdo tñ ne aqua ſub
intret · Sed pone ꝙ qñ ſacerdoſ
dicit miſſam moꝛitvł ꝑcuti aliqua
infirmitate/ ita ꝙ nõ poteſt finire
miſſam quid agẽdum eſt? Dico ꝙ;
circa iſtã materiã ẽ vna rõ genera
lis · ꝙ ſemꝑ ulle qui dicit miſſam de
bet ꝑficè et ſumẽ iſtud ſacramẽtũ
ſi põt · ſi nõ põt, alius debet ſumẽ⸗
pꝑficere loco eius · In ꝓpoſito ergo
dico ꝙ aut ſacerdos moꝛit᷑ vł im-
pediẽ añ ĩinceptionẽ canonis aut
poſt · ſi m nõ ẽ cutandũ · ſi poſt aut
añ ↄſecrationẽ aut poſt · ſi añ aliuſ
ſacerdos debet ſe induere, et inci-
pere vbi dimiſit · ſed ſi moꝛat᷑vel
impediat᷑ poſt dſecrationem: alius
ſacerdos debet ſupplẽ qð remanet
Sed pone
ꝙ; moꝛit᷑ poſtq; ſumpſerit coꝛpus
anteq; ſumat ſanguinẽ · In iſto ca
ſu dico ꝙ alius ſacerdos debet ſu
mere ſanguinẽ et cõplere officium
miſſe · Sed pone ꝙ mus! vx aliq̃
alia beſtia ſumpſerit ſpẽſ ↄſecrataſ
quid agendũ eſt? Dico ꝙ ſi poſſent
extrahi ille ſpẽs ab illo animali il
lud animal debet apirilet ſpẽſ ille
reuerenter in ſacrario reponi alł
comburi! et cinereſ intra altare re
condi · Sed pone ꝙ ſacerdoſ tã-
to tꝑe reſeruauit illas ſpẽs ꝙ iam
ſunt putrefacten coꝛrupte! quid fa

ciendum eſt de iſtis ſpẽbus? Dico
ꝙ iſtud in iſta mã hñð eſt ꝓ regła
generali · ꝙ tã diu manet ſub iſtis
ſpẽbus coꝛpus et ſanguis chꝛiſti qᷓ;
diu ſub ipſis manèt ſubſtantia pa⸗
nis et vini ante conſecrationem · et
tam cito coꝛpus et ſanguis chꝛiſti
deſinunt eſſe ſub iſtis ſpeciebus qᷓ;
cito deſineret ibi eſſe ſubſtantia pa

nis. vini · Et ido ſi ile ſpecies ve

nirẽt ad tantã coꝛruptionẽ ꝙ ſuba
vł apparẽtia panis et vini ſub eis
nõ mant nec poſſet man iam ibi
nõ ẽ coꝛpus nec ſanguis chꝛiſti · Et
180 nõ deberent ſumi vt ↄſecrate ·
Sed ſacerdos poſtq; in miſſa ſum-
pſit coꝛpus chꝛiſti:· ſumat eas reue
renter: ſed nõ vt ↄſecratas · Si aũt
nõ venerĩt ad tantã coꝛruptionem

quin ſub eis poſſʒ manè et manèt

ſubſtatia panis vini debent ſumi
dſecrate · Sed quid ſi ex illis ſpe
ciebus coꝛruptis ſint ᷣmeſ genera
ti quid debet fieri ex uł vᷣmibuss
Dico ꝙ debẽt comburi! cinẽſ inẽ
altare recõdi· Et ſacerdos ex cui⸗
negligẽtia iſtð accidit debet graui
ter puniri · Ido ſacerdos debet ca
uere ne nimis longo tꝑe reſeruet
eukariſtiãal et ꝙ nõ ſeruet eũ in lo-
co nimis humido/ita ꝙ ille ſpecieſ
poſſint defacili coꝛrumpi ·
Hec circa eukariſtie ſacramẽtũ
et eius miniſtie, ac oꝛnamẽta ꝑſeri
pſi ſimpłr et bꝛeuit᷑ vt ſimpliceſ in
talibuſ certitudinẽ inuenirẽt· ⁊ in
alijſ que longum tractatum exigũt
daretur eis occaſio cogitandi/dubi
tandi/et interroganch

Tractatus quintus pᷣme ptiſ
pneipał ẽ de ſaẽmẽto oꝛdinig.

KRdinem in pᷣncipio huiuſ
libꝛi poſitũ ꝓſeqndo. Dico

de ſaẽmẽtis,/ qᷓ ꝓducũt/ et ꝓmouet
et ↄſeruãt hominẽ in eſſe ſpũali 4
ſunt baptiſmus/ ↄfirmatio/a euꝑa
riſtie ſacramẽtũ dðm ẽ nunc de ſa

cramẽtiſq̃ ſi homo ceciderit faciũt

vt reſurgat · Et iſta ſunt pnĩa/que
ſanat hominẽ a pctõ · Et extrema
vnctio/q ſanat reliquiaſ pctõx· Vñ
qm̃ in ſcdᷣa particula huius libelli
aget᷑ de ↄfeſſionũ audiẽtiaet peni
tentiaꝝ impoſitiõe · ideo tractatus
de ſacramẽto pnĩe vſq; tũc differẽ

ne ſepe eadem iterare opoꝛteat. qꝛ

etiã digniuſ debet pᷣcedere minus
dignũ· cũ ſacramẽtũ oꝛdinis maiꝰ
ſit et dignius ſacramento extreme
vntiõis· ido pꝛius dm ẽ de ſaẽmẽ⸗
to oꝛdinis qᷓ; de ſaẽmento extreme
vnctiõis · ¶Q m̃ ↄferre ſacramẽtũ
oꝛdinis de iure et regułr ptinet ad
ſolos epos!qui vnctionem que eoſ
edocet/ teſte bẽo iohãne)recipiũt ·
ideo circa mãʒ ſacramenti oꝛdinis
pauca dicã! cum ſctõſ ac venerabi-
les ep̃oſ/in patreſac dñoſ(ſicut ba
beo) habẽ deſiderẽ in mgr̃os· Veꝛe

qꝛ ſacerdotibus omĩbus tota eoꝛũ

ptᷣaſ in collectiõe oꝛdinũ tribuit iõ
aliq̃ de ſacramẽto oꝛdinis expedit
eos ſcire.q̃ ſub bꝛeui compẽdio cõ-
pꝛehẽdã. Et hec q̊ ad nũc ad qniq;
reduci poſſunt de qbus ꝑ oꝛdinẽ ẽ
agenð · Primo quid eſt oꝛdo · ſcdᷣo
quot ſunt oꝛdines · tertio ſi in q̃tivʒ
oꝛdine impmat᷑ caracter · quarto in

Coreſir deſenbiur. Orcoe
ſgnarulum addam in quo⸗ ſet
ſpintuelis ptas ſen ofiei n B
ccinato⸗ Lt pomit idiptas quo⸗
õ ofici e
ibiq ad odines conumt di dos

Caplm.ij quot ſunt orcines⸗

Nnumero oꝛdinũ diuerſiñ
cant doctoꝛeſ canoniſte/ 1tk
log · Doctoꝛes eni canoniſte dic
ſnt wu ocineſ ſa pſalmiſta
tus hoſtanatus/ lectonatus eror⸗
ſtmng taltg ſibclronaul
at ſpſbyteratus et eßatuſ.
Ette toq moet eog eſt fñn i

nniſibet rdine dibuckt ſab i
Kongine tiuat ſial pial
N oficat in ſpſigh ſinnſſie
0ndon ſec n eßad dibuidur ſpiah

Ptas etin pfalmiſtatu

rin pfalmiſtatu ſpſlale oß⸗
cumg epanig ſpuat u

.
E⸗

debet Fcechre min e
gamẽtu oꝛchnis mai⸗
ſacamento exrreme
zus dömẽ de ſaene⸗
de ſaemento exreme
in Jerre ſramei
we et regulr ponet ad
qui vnchonem que eol
e bio iohane reupiit⸗
mãz ſarramenti odinis
cum ſchöſ ae venerabi⸗
pameſar droſ ſtuut ha
deſclerẽ in ngros Ver
abus onibus totz eont
cho odinũ tibuit /
zmẽto oꝛdinis eppedt
ib bꝛeui connpedio co
ther ad nũt ad gich
e de gbus p oꝛdine e
mo aui eſt orlo ſe⸗
imo qui elt oꝛ zi
aines ternoſin 8
nat caracer .quan

quo actu impꝛimit᷑ caracter · quinto
que reqͥrunt᷑ in ſuſcipiẽte oꝛdines

Taplm pmum quid eſt Ordo.

Rgdo ab hugone de ſancto v

ctoꝛe ſic deſcribitur · Ordo eſt
ſignaculum qdðᷣdam in quo ꝑet ꝓ qð
ſpiritualis pt̃as ſeu officiũ tribuit
oꝛdinato · Et ponit᷑ ibi ptᷣas quo ad

oꝛdines ꝓpꝛie dictos. ſʒ officiũ pon?ꝭ
ibi qᷓ ad oꝛdines cõmunit dictos

Capłm.ij.quot ſunt oꝛdines ·

N numero oꝛdinũ diuerſifi-

can᷑ doctoꝛeſ canoniſte/a the

ologi · Doctoꝛes enĩ canoniſte dict
ꝙ ſunt nouẽ oꝛdineſ: ſeʒ pſalmiſta-
tus/hoſtiariatus/lectonatus/exoꝛ-
ciſtatus/accolitatus/ſubdiaconatuſ
diaconatꝰ pſ byteratus/et ep̃atuſ.
Et foꝛte ro q mouet eos eſtqm̃ cũ
in q̃tibet oꝛdine tribuat᷑ ſpũal ptᷣaſ
vł officiũ! ibi ẽ ſpũał ptas ſpuabł
oꝛdo ſed ĩn ep̃atu tribuitur ſpũał

PpPfas/et in pſalmiſtatu ſpũale offi-

cium:g ep̃atus ẽ ſpũał oꝛdo/ et eẽ
pſalmiſtatus. Vt g eccła militãs
coꝛreſpõdeat triumphãti · Sicut eni
in triumphãti ſunt nouem oꝛdines
angeloꝛe ita in militãti ſunt nouẽ
oꝛdines miniſtroꝝ. et ẽ ſatis apta
gruẽtia. Doctoꝛes vero theologi
multi et q;plures ex eiſ tenẽt ꝙ ñ
ſunt ñ ſeptẽ· quare ponũt ꝙ pfſal-⸗
miſtatus nõ ẽ oꝛdo. nec ep̃atus vt
ſic ſeptifoꝛmi grᷣe ſpuſſancti coꝛre⸗
ſpõdeãt vij· oꝛdineſ- Quicqͥd ſit de
hoc ſatis puto ꝙ pſalmiſtatus non

ſit oꝛdo- ſieut nec pma tonſura. De

qua magis videret᷑ q; pſalmiſtatuſ

eum conferã a ſunplici lacerdote ·

Prima autẽ tonſura oꝛdinarie ab

ep̃o ↄfert᷑· Vñ dicũt doctoꝛeſ.pᷣma
tonſura nõ ẽ oꝛdo ſed diſpoſitio ad
oꝛdines · diſpoſitio inqʒ nõ ẽ nccita
tis ſed ↄgruẽtie · De epatu vo vt ꝛ
ſit ſpũał oꝛdo dubito.ideo dimitto
iſtð determĩatiõi maiox · Bts aũt
thomaſ in uij. ſuo dicit ꝓ oꝛdo tri⸗
płr dicit᷑· nomõ ẽ nomẽ officij „
ſic pſalmiſtatus ẽ oꝛdo. Scdo mõ ẽ
nomẽ digtatis,/et ſic ep̃atus ẽ oꝛdo
Tertio ẽ nomẽ cuiuſdã ſpũalł prᷣa⸗
tis/ ſic nõ ſunt n ſeptẽ. Et iſtomõ
pñt ↄcoꝛdari doctoꝛes. Numerꝰat
et ſufficiẽtia iſto vij· oꝛdinũ com

munit᷑ a doctoꝛibus ſic habet᷑. ODig

enĩ oꝛdo ido dicit᷑ oꝛdo! qꝛ oꝛdina

ad coꝛpus chꝛiſti ꝓut in ſacramẽto
eukariſtie ↄtinet᷑. Et bᷣm dicit be

atus auguſt. ſm ꝙ magis accedit
ad ſacramẽtũ eukariſtie oꝛdo diciẽ
maioꝛ vł dignioꝛ. Moteſt & aliqͥs
oꝛdo oꝛdinari ad coꝛpus chꝛiſti dſe

cranð · et ſic ẽ p̃ſ byteratusXcuiuſẽ

coꝛpus chaiſti ↄſecre · Vel ad ip̃m
ſecratũ ꝓpło miniſtrand. et ſic eſt
diaconatus cuius officiũ erat an⸗
tiqtus ſanguinẽ chꝛiſti ꝓpło diſpẽ
ſare · Vnd dicit bẽſ Laurẽtius bẽo

ſixto. Nunqͥd degenerẽ me ꝓbaſtis

cui cõmiſiſti dñici coꝛpoꝛis et ſang
nis diſpẽ ſationem· Vbl oꝛdinat᷑ ad
materiã de qua ↄficit᷑ ipᷣm coꝛpus
chꝛiſti pᷣſ bytero p̃ſentãdã et ſic eſt
ſubdiaconatus: cuius ẽ panẽ et ca
licẽ cũ vino et aqua p̃parare.· Vel
oꝛdinã ad Hmõi mãʒ ad altare ap-

poꝛtandã/et ſic ẽ accolitatus cuiꝰ
eſt pixidẽ cũ pane et vrceolos cũ
vinoꝝaqua ad altare poꝛtare · Vr
oꝛdinat᷑ ad diabolum effuganð/ne
homineſa ſuſceptiõe huius ſacra-
mẽti impediat/et ſic ẽ exoꝛciſtatuſ
cuius ẽ demones adiurare · Uel oꝛ
dinat᷑ ad dignos in eccła admittẽ
dum/et indignos excludenð,/ et ſic
eſt hoſtiariatus cuius ẽ hoſtiũ ec·
cleſie euſtodire/ ne indigni intrent
Vjel oꝛdinat᷑ ad ea q̃ ð chꝛiſto in H
ſacramẽto ↄtẽto in veteri teſtamẽ
to dicta erãt ꝓponenðs,/ et ſic ẽ leco
riatus cuius ẽ ꝓphetiasveteris te-
ſtamẽti legẽ · Et ſic habet᷑ numer⸗
et ſufficiẽtia vij · oꝛdinũ ꝓpꝛie dicko
rum. Moxe autẽ oꝛdinũ qͥdam vo
cant᷑ minoꝛes,/nõ ſacri · ſcʒ lectoꝛie-
tus oſtiariatus/exoꝛciſtatus/ 1ac
colitatus · Alij autẽ tres · ſcʒ ſubdia
conatus/diaconatus, et pᷣſ bytera
tus docant᷑ maioꝛes/et ſacri

Capitulum tertium ſi in quo⸗
libet oꝛdine umpᷣmat᷑ caracter·

Vmlßm qꝙ detm̃ fuit ſup qñ
agebat᷑ de ſacramẽtis in ge-
nerali] caracter ſit qdam ptẽᷣas ſpi⸗
tualł ꝑ quã recipiẽs ſacramẽtũ/im
pᷣmens caracterẽ põt facẽ vł reci
pere aliqd ſpũale/qð nõ põt ille quĩ
nõ recipit ᷓmõi ſacramentũ · Et cũ
q̃libet recipiẽſ oꝛdinẽ,/poſſit facere
aliq̃d ſpũale qð nõ põt facẽ ille qui
caret illo oꝛdine ſicut pᷣſ byter põt
ↄſecrare/ qð nõ põt facẽ ille qui nõ
eſt pſbyter/ſic ð alijs· 1ðo in quo-
libet oꝛdine impꝛimitur caracter.

Et ſi dicas ꝙ nõ oꝛdinatus põt
facẽ ea qᷓ ſunt oꝛdiniſſicut nõ acco
litus põt poꝛtare pixidẽ cũ pane!⸗

vrceolos cum vino“ aqua ad alta-
re· & nõ opoꝛtet ꝙ in qlibet oꝛdine

impmat᷑ caracter · Dico ꝙ ñ obſtat
ꝙ m ꝙ cõmunit᷑ dicit᷑ Illud poſſu-
mus qð de iure poſſumus · Nullus
autẽ de iure põt facè ea qᷓ ſunt oꝛ⸗
dinis/ñ ſit oꝛdinatus · ¶ Notanðq;
caracteres oĩm oꝛdinũ pᷣſupponũt
caracterẽ baptiſmalẽcũ baptiſmꝰ
ſit ianua/et fundamẽtũ oĩm ſacra-
mẽtoæ · Vñ ſᷣm apłm vbi fũdamẽ
tum nõ ẽ ſupedificari nõ põt · ideo
nullus ni ſit baptiſatus põt eſſe ca
pax huius ſaẽmẽti · ex · de p̃ſ bytẽo
nõ baptiſato · ca · vemẽs · ¶ Sʒ nun
quĩd caracter vniꝰ oꝛdinis pᷣſuppo-
imt caracterẽ alterius oꝛdinis? id
eſt vtx ille qui nõ eſt ſubdiaconus
poſſit oꝛdinari in diaconũ ! vel non
diaconus in p̃ſ bytee? Dico ꝙ de
ncẽitate earacter vnius oꝛdinis nõ
pᷣſupponit caracterẽ alteriꝰ oꝛdĩs ·
Vñ nõ ſubdiaconꝰ põt oꝛdinari in
diaconũ/ et non diaconus põt oꝛdi
nari in pᷣſ byte licet non debeat ·
immo de rigoꝛe iuris debet depo
ni ſi ex maliciavł ignoꝛãtia aliquẽ
oꝛdinẽ p̃termiſerit· Sed ex licetia
eßi( impoſita eĩ pnĩa eo ꝙ ſic ne⸗/
gligent᷑ vł ignoꝛãter egerit medi-
um oꝛdinẽ p̃termittẽdo)poterit p
moueri interim a ſupions oꝛdinis
executiõe ſuſpenſus. Quia bm &re
gonũ gradatim ẽ ad oꝛdines acce
dendũ · Nam caſum appetit qui ad
ſummi loci faſtigia poſtpoſitis gra
dibus q̃rit aſcẽſum · xlviij · di · ſicut

antto ſalie

pmoto.
decencoᷣ ſaltũ frade
Sel nunquid card
cunc, t pum tonſura v

nt. vit pꝛi
an ilenn nis⸗ licet hug⸗
czracter e en habeatprim⸗ to

,zt nullus,. 5. Ar ·
neg cinn in ſrergotiar

ſni pot ordinan drs theclogi

gime

Pfupon
Ndinuſ no pſupont de ota
matonſura mec etia Iirmadone.

Ummo no tonſurat v no Frmad
St otdinari lecz ĩ debeat. Dam
lſt en ſuß qy pma tonſutaẽ diſpo
ſtio ad ormineſ dgruẽtie tn no ne⸗
ceſſtati. Notandtñm lloſ qui
ponñt qeßatu ? oꝛco/⸗ caracter
onlins eals Fſiponitcaracberi
ſidotal qꝛ no ſxerdos nulo mo
yiteſe eñ Ct iſuud vger bnure
llud caplm ex de exeſſi pſbyte⸗
fox ca:ex litteng. Vrdo eni ſacer
Ntlis ſt uaſ ſibſtinale fundr
menonn odinig eynſcopadis

Capttllum ii in ud adu i 3
perondine inhiumit carader⸗

porcet gh i eo et ſrramotum
Arrit duo mmoſſoncractorig
ejmmt inomi ſa⸗
liquoq vi⸗j.
tine i g anot nſbiil vt
lfietaſ ndteria ſacra

eſtrtaſr n deter niata

miſſeut ns
repds

n
n qua ad dlta-⸗

rch in iibet ocine

wumt dicſ
eptfarie 8 Kullus
dudinatus iimter
nnncdig. Notzd,
oim oalimi Pſuponit
apnſngilc bepaſt⸗
tfundamti cin ſarx
i hmaplmn vbi ficni
baptiſitub poteſſela
lenet et weſhth
ca wniẽs. G) nun
vni oꝛdinis pſipo⸗
Alterius oꝛdinis 1d
ino eſt ſubdtaconus
in diaconu vel non
byteu? Dieoq, de
Ner omus ondiSd
gracere Alderd acs⸗
Racome vet Mnan m
tnon daaconus ſot ordi
pytere Uet non Mo
1gore iuns debet depo⸗

eymnortid aque
awl ignouita aih
Aiciavl 19 ler cit

olim.ex · de clerico ꝑ ſaltũ ꝓmoto ·
ca:vnico · Sed nunquid caracter
oꝛdiniſ pᷣſuponit pꝛimã tonſurã vł
caracter cõfirmatiõis? Licet hugo

dicat ꝙ; nullus n habeat pꝛrimã tõ⸗
ſurã põt oꝛdinari in ſacerdotẽ.Ar ·

xl · diſt · ſicut · Cñ doctoꝛes theologi

cõmunit᷑ dicũt/ et tenẽt ꝙ caracter
oꝛdiniſ nõ pᷣſuponit de ncẽitate pꝛi

mã tonſurã · nec etiã ↄfirmationẽ:
immo nõ tonſuratꝰ vł nõ ↄfirmatꝰ
põt oꝛdinari licʒ nõ debeat · Dctmĩ
eſt enĩ ſup̃ ꝙ pᷣma tonſura ẽ diſpo
ſitio ad oꝛdineſ/ ↄgruẽtie tñ nõ ne/
ceſſitatiſ. Notanð tñ ſᷣm ulloſ qui
ponũt ꝙ ep̃atus ẽ oꝛdo/q; caracter
oꝛdinis epᷣalis pᷣſuponit caracterẽ
ſaẽdotalẽ · qꝛ nõ ſacerdos nullo mõ
põt eſſe ep̃ſ· Et iſtud videt᷑ ſentire
illud capłme · de exceſſu p̃ᷣſ byte⸗

roꝝ·ca · ex litteris · Vrdo enĩ ſacer
dotalis eſt quaſi ſubſtãtiale funda

mentum oꝛdinis epiſcopatus:

Capitulum iiĩj · in quo actu in qͥ̊
libet oꝛdine impꝛimit᷑ caracter·

Iſo ꝙ in quolibet oꝛdine im

pꝛimit᷑ caracter videnõ eſt in
. „ 1 „„⸗ .
quo actu impmit᷑ in qlibet oꝛdine.
Et eſt ſcienð ꝙ cũ in ſaẽmẽto oꝛdi
nis caracter ſit res/et ſacrametum
opoꝛtet ꝙ ad imp̃ſſionẽ caracteris
. . — — r. OW „ 2
ↄcurrãt duo qᷓ reqͥrunt᷑ in omni ſa-

cramẽto ſcilicʒ aliquod viſibile vł

ſenſibile ſignũ qð ẽ materia ſacra-⸗
menti · et aliqua verba determĩata

que ſunt verba ſacramẽti · In actu
ergo in quo impmit᷑ caracter in ſa
cramẽto oꝛdinis opoꝛtet ꝙ; ſint iſta

duo · ſcʒ ᷣditio alicuiꝰ inſtrumẽti de
putati ad executionẽ illiꝰ oꝛdĩs,s et
ꝓlatio aliq verboę · In oꝛdine g
ſacerdotij impꝛimit᷑ caracter ſcdᷣm
ſctĩ thõ · in traditiõe calicis cũ pa
ne et vino et ꝓlatiõe verboꝛe ꝗᷓ tũc
dicit ep̃us · ſcʒ Accipe ptatem vſe-
crandicẽ · Alij dicũt ꝙ in vnctione
manuũ ſibi impᷣmit᷑ caracter · pmũ
tñ reputo verius · In diacono im⸗
pꝛimitur caracter in traditiõe libꝛi

euãge lioꝛe cũ verbis ad G̊ deputa⸗

tiſ· Subdiacono in traditiõe caliciſ
tñ ſine pane et vino: ꝓ qð differt a
ſacerdote/cui tradi cum panean vi
no · Accolhto( vt q dam dicũt ſin tra-
ditiõe candelabꝛ · Chõſ tñ dicit ꝙ
in traditiõe vrceolii et iſtò reputo
verius/qꝛ vrceolus directius reſpi
cit eukariſtiã qᷓ; cãdelabꝛũ · Exoꝛci
ſte impᷣmit᷑ in traditiõe libꝛi exoꝝ
ciſmoꝛe·Lectoꝛ in traditiõe libꝛi le
ctionũ/gphetae · Moſtiario in tradi
tiõe clauiũ eccłe · Ita tñ ꝙ in quo
lbet oꝛdine dicant᷑ ſił cũ traditio-
ne inſtrumenti verba ad hoc depu
tata· quia ſine verbis ilł nibi fie⸗
ret· Credo etiã ꝙ nõ ſufficit ꝙ epᷣſ
poꝛtigat q;modi inſtrumẽta· immo
opoꝛtet ꝙ; oꝛdinãdus tangat ea coꝛ
poꝛalbr! cũ iſtð videant᷑ ſonare ver
ba q̃ ꝓfert epᷣus dũ poꝛrigit Gmõi
inſtrumẽta · Vnð dicit Accipe · ido
aduertat circa ̊ qlibet oꝛdinandꝰ

Capitulum quintum! que requi
runtur in ſuſcipiente oꝛdines

Vonĩiam ᷣm pᷣm actus acti-
uoꝝ ſunt in patiẽte et diſpo

75

54

1.

ſito ideo vt oꝛdines digne ſuſcipiãa
tur! ſciendum:qꝙ ad hoc ꝙ oꝛdines

rite/legitime/et digne recipiantur
in generali quatuoꝛ reqrunt᷑· DPri
niũ ſexus debitus · ſcz ꝙ ſit maſcu-
lus· Vñ mulier nõ poſſet oꝛdinari
nec poſſet recipe caracterẽ alicuiꝰ
oꝛdinis clericalł · Uñ dicit ambꝛoſi

us ſuꝑ epłaʒ ad timotheũ · vt ha-

betur diſt · xxiiij· mulier · xxiij · q · ·

mulierẽ · eẽ · de ſentẽtia excõmuni

catiõis · de monialibus · Kõ autem
quare mulier ñ põt reciꝑe caracte-
rem alicuius oꝛdinis eſtqꝛ chꝛiſtꝰ
fuit inſtitutoꝛ huiꝰ ſacramentiqui
nõ ꝓmouit aliq; mulierẽ ad aliquẽ
ſacrum oꝛdinẽ · Licet enim btiſſima
virgo maria dignioꝛexcelſioꝛ fus

rit vniuerſis apłis! nõ tamẽ uliſʒ
iſtis claues regni celoꝝ cõmiſit · eẽ

de pnĩare· ca · noua quedam· Etſi

foꝛte in aliq̃ ca·mulier inueniatur

vocari diaconiſſa vel pꝛeſbytera!

intelligendum eſt ꝙ illa vocat᷑ dia
coniſſa ſupꝛa quam fũdabatur ali-
qua benedictio rõne cuius ↄſeque
bat᷑ aliqd bñficium vł officiũ ſpiri

tuale ſicut foꝛte legẽdi omelias in

matutinis vł aliqͥd aliud qð ñ licʒ

alijs monialibus · Preſ bytera at᷑
vocat᷑qꝛ vᷣm moꝛem pᷣmitiue eccłe
erat vxoꝛ pᷣſ byterivł foꝛte aliqua

vidua de rebus eccłe curã habens
ad inſtar matriſfamilias vocabat᷑

pꝛeſbytera. Et ita exponẽda ſunt
omnia capła q̃ᷓ loqunt᷑ de iſta mã ·
Secundũ qð requirit᷑ ẽ etas legi⸗
tima · Circa qð ẽ ſcienð · ꝙ licet do
ctoꝛes canonũ multas faciũt reſtri
ctiones circa iſtã materiã! tñ vide

mus noſtris tpibus ad ſacros oꝛdi
nes ꝓmoueri pueros et imbarbes
immo videmus aliquos ad digni-
tates et pꝑſonatus ac etiã ad ep̃a-
tum et cardinalatũ infra tꝑs taxa
tum ad ſubdiaconatus ſuſceptionẽ
ꝓmotos · Qð qꝛ fit ex diſpẽ ſationę

ſedis apłice q ſanctoſpũ regit᷑ non
debʒ ab aliquo repꝛobari. Iſtð tũ

regułr ẽ tenenð ꝙ niſi in fauoꝛem

religionis fiat nullus debet ꝓꝑmo-

ueri ad ſubdiaconatũ/niſi attigerit
viceſimum annum. Nec ad oꝛdinẽ
ſaẽdocij ñ attigerit viceſimũ quin-
tum · annũ · Credo tñ ꝙ dñi ep̃i pñt
in his diſpẽſare et diſpẽſant quo/
tidie ꝓvt exigit eccłe nccitas· que
nõ habet legẽ · ex · de reglis iuris ·
Qð nõ eſt licitũ · que in omnibus
iſtis debet attẽdi · Tertiũ qð requi
rið᷑ in ſuſcipiẽte oꝛdines/ ẽ moꝛe ho
neſtas · Cum eni poꝛte dignitatum
vl oꝛdinũ infamibus vel ſuſpectis
patere nõ debeãt · Lxxx · diſt · e · de
iureĩurãdo · ca · relatum · Suꝑ omĩa
requirit᷑ in ꝓmouendo ad oꝛdines
ſeu eccłaſticas dignitates qð fit
bone fame, et honeſte in moꝛibns,
et vita · Cuius autẽ ↄditiõis ſit et
quos moꝛes debeat hr̃e ꝓmouẽd⸗
ad ſacros oꝛdines / oſtẽdit apłs in
epła ad timotheũ et in epła ad ty
tum⸗ v· dicẽs · Opoꝛtz ep̃ᷣm eſſe ſine
crimine · vnius vxoꝛs vix · ſobꝛiũ ·
pꝛudentẽ · pudicum · oꝛnatum · hoſpi
talitatem · doctoꝛem · nõ vinolentũ ·
nõ neophitum. nõ litigioſum. ſzʒ mo

deſtum · non cupidum · domi ſue bñ

p̃ſidentem. Et licet iſta auctoꝛitas
videat᷑ intelligi de ep̃o⸗ tñ ſᷣm au-/

1

br rcipldo ſacos arlineg ſat
ehec pibnio alia ſaramẽta i diſ
vulo c diſ luc xj g iij uci⸗
“ icho qullbet debet ofiten anteq;
.ꝰ ropiat ſroſ odines. Dedo dixt
rwvoNSIr. Et iſ intellige
ꝰ da negatue nd eſt n pluni lxxxij⸗
y. Bwſfiſtiq,ſtintäligerekaffi⸗
hann Klnea gne qui
ullam pabuiſent Vde ñpoſſent
prouefuqd eſt abſurdum. Ktlo⸗
ubere 9ro ſt oin⸗ tes vnan
zlange tem dumnd babuiſeen
Ginem mo autẽ n eſt i⸗

tum cum wti caſitig ſacis or⸗

lan que in omnibus
tech Terti q requi
te oꝛcines/ ? mox ho
eni ponte dignitatum
famibus vel ſuſpecis
veat d di eßde
CarActum Dup ornſan
Ppmouen AAdines
hcas digritates aoft

guſtinũ et ambꝛoſiũ extẽdenda eſt
ad alios oꝛdineſ. ¶xxxiiij · di · cogno
ſcamus · Notanð autẽ ꝙ de ſin⸗
guł ↄditioibus in auctoꝛitate p̃di-

dicta multa eſſent dða · tñ qꝛ reqͥre
rẽt magnũ tractatũ q̃ſi ſupficialit᷑
trãſeundo pauca dicã Dicit᷑ autem

ſine crimine qd nõ ẽ intelligẽð de

omni crimine cũ nemo ſine crimĩe
viuat · Et vt ait hierony · · ad timo
theũiij·ca. Reſ pene ↄtra naturã
eſt· vt aliquis ſine pctõ ſit · Et ideo
intelligenð ẽ ſine pctõ enoꝛmi · me-
diocri · notoꝛio/et vulgato · Sʒz exi⸗

ſtenſ in pctõ moꝛtali quocunc;/ſiue

occulto ſiue manifeſto peccat moꝛ

talłr recipiẽdo ſacros oꝛdines/ſicut

recipiendo alia ſacramẽta · Xl · diſt ·
multi · xcv. diſt · illud·.xj ·.q·ĩij·audi
ideo quilibet debet ↄfiteri anteq;ʒ
recipiat ſacroſ oꝛdines· Scdo dixit
vniꝰ vxoꝛisviie. Et iſtð ẽ intelligẽ
dũ negatiuend eſt ñ pluriũ · lxxxij ·
di · ꝓpoſuiſti · qꝛ ſi intelligeret᷑ affir-
matiue ſequeret᷑ ꝙ vᷣgines/et quĩ
nullam habuiſſent vxoꝛẽ ñ poſſent
ꝓmoueriqð eſt abſurdum · Et lo-
quit᷑ apłs ᷣm moꝛẽ pᷣmitiue eccłe

„

pituł decretoꝛe et decretaliũ colli⸗
gunð᷑ alie ↄditiões! que debẽt eſſe
in oꝛdinãado·ſcʒ ꝙ nõ ſit ſollenniter

penitẽſnõ curiał ·nõ ſeruus:ſeu ad

rõcinia obligatus nõ coꝛpoꝛe vitia
tus · nõ illegicime/aut de pᷣſbytero
natuſ.nõ adultus:nõ in egritudine
baptiſatus · nõ ꝑegrinus· nõ ignotꝰ
nõ minoꝛis etatis · De q̊libet iſtox·
ꝓſequi exigeret maioꝛẽ tractatum
q́; pns opuſculũ expoſtulet · Quar-
tum qð requirit᷑ in ſuſcipiẽte oꝛdi
nes ẽ peritia litterax · Vñ ꝓmouẽ
dus ad ſacros oꝛdines, vł ad regi
men animae debʒz habere noticiã
ſacre ſcript᷑e ad animas infoꝛman-
das · Et pꝛ hoc ſtatutũ eſt vt in ec
cleſis metropolitanis teneant᷑ do
ctoꝛes theologie · et ꝙ clerici exeũ
tes ꝓuintiã ad audienð theologiã
ꝑcipiãt integre ſtipẽdia ſua. et ſi ñ
ſufficiãt eis/eccła debet eiſ ꝓuidè
et miniſtrare necaria · ex · de mgris
quia nõnulli · Debet etiã habere pe
ritiã ſcientiaꝛ ſcłariũ et ᷓ̊ ad eru-
ditionẽ vt poſſit diſcernẽ vere a fal
ſo · et ꝑ eas habere aditũ ad theolo
giã · iðo ſtatutũ ẽvt teneant᷑ magri

e/et honeſte in notbng
Cuius autẽ ltiuns it et
es debeat hfe gnnlic
orchnes/ oteitapls in

liberaraliũ artium in ſinguł eccle-
ſiis cathedralibus · et in alijs q̃ntũ
ſufficere pñt facultates · quĩ eaꝛeð
eccłaꝛe clericos et alios ſeculares

in qua licitũ erat oꝛdinatos vnam
habere vxoꝛem dummõ habuiſſent
ipſam vginem · mõ autẽ nõ eſt lici-
tum/cum votũ caſtitatis ſacris oꝛ-

nokbeüet mepl⸗ a ty
6 Opotzeneſeſne
nius vroris viy⸗ ſobri⸗
ucrum ematun hoſ

ockoren ſ vinclenti⸗

dinibus ſit annexum · De biga-
mis autẽ qᷓre nõ ꝓmoueant᷑ et qͥd
eſt bigamial et quot mõis dtrahat᷑
quo ad nũc taceolquia excedit me
tas huius tractatus · Alie autẽ cõ-
ditiones · ſeʒ ſobꝛiũ · pꝛudentẽ c.· ſa-
tis ſunt note · ido de eiſ nihil dico ·
Notanð autẽ ꝙ in diuerſis ca-

paupes gratis inſtruãt · pꝛ qð cõ-
petẽs bñficium mgr̃o in eccła aſſi
gnabat᷑ ex · ca · Palle gato · Et intel⸗
ligẽdo de ſciẽtijs ſermotionalibus
ſcʒ grãmatica/logica,r et rhetoꝛica ·
amayime de gramatica quia qua
dꝛuuiales ſcientie · ſcʒ arithmetica,
geometria/ muſica/ et aſtronomia ·

parum aut nihil faciũt ad ſciẽtias
pietatis· vt ait hierony.xxxvij. di ·
Si quiſ grãmaticã · De hoc ſcʒ quã
ſciẽtiã debẽt habs ſacerdotes re-
quire ſupᷣ in ꝓhemio huius tracta
tus · Et licet multa alia circa ma-
teriã ſacramẽti oꝛdinis poſſent di-
ci tamẽ iſta ſufficiant qᷓntum ad E
quod pꝛeſens libellus expoſtulat

Tractatus ſextus pꝛime partis
pncipalisl eſt de ſacramento ex
treme vnctionisg.
Ca · pꝛimũ: que ẽ eius materia·

Vnc de ſacramento extre-
me vnctionis dom ẽ.Circa
qð ↄſiderãda ſunt ſeptem·
Mrimo q eſt eius materia. ſecũdo
que ẽ eius foꝛmatertio quis ſit e-
ius miniſter· quarto quis ſit eius
effectuſ. quinto quibus debet dari
ſexto in quibus partibus coꝛpoꝛis
debet fieri · vij · vty debeat ĩterari
Materia huius ſacramẽti ole⸗
um oliuae/ab epiſcopo benedictũ·
Et rõ huius ẽ inſtitutio chꝛiſti.qui
inſtituit ipᷣm fierĩi in oleo qñ miſit
apłos vngere infirmos oleo/et ſa-
nare eoſ. Et huic ↄcoꝛdat ꝓmulga
tio bẽi iacobi dicẽtis. Infirmatur
quis ex vobis inducat p̃ſbyteros
ecclłe vt oꝛẽt ſuꝑ eum/vngẽtes eũ
oleo ſancto.· Sciendũ autẽ qñ
in ſcripturis ſanctiſ inuem᷑ ſimpłr
oleum debet intelligi de oleo oli⸗
uavx· qꝛ illud ſimpłr eſt oleum alia
autẽ nõ ſed fuerũt inuẽta pꝛ defe
ctum illius· ſicut oleum nucũ/oleũ
lini/et ſimilia· vł p aliq; medicinã

ſicut oleum amigdaloꝛe/ ſimilia.
KRõ autẽ ↄgruentie quare tale ole
um ẽ materia huius ſacramẽti eſt.
qꝛ ꝓpꝛietas huius olei maxime cõ-
uenit effectui huiuſ ſacramẽti. Eſt
enĩ oleum mitigatiuũ doloꝛe! ideo
ponit᷑ invulneribuſ. Vñ ille ſama-
ritanus infudit oleum in vulneri-
bus ſautiati vt dicit᷑ in luca. Sed
effectus huius ſacramẽti ẽ mitiga
re doloꝛem ſpũalem et coꝛpoꝛalẽ vt
dicet¶ · ¶ Notanð inſuꝑ ꝙ ad hocq;
oleum ſit ꝓpꝛia materia huius ſaẽ-
menti opoꝛtet ꝙ pᷣmo ſit ab epo be
nedictũ · et iſtud innuit bẽs iacobꝰ
qñ dicit vngẽteſeũ oleo ſcõnd eſt
ſanctificato· Rõ autẽ qᷓre opoꝛtet
ꝙ ſit ſanctificatũ poſita eſt in tra
ctatu de ↄfirmatiõe · capło ij ·

Capitulum ſecundum de foꝛ⸗
ma extreme vnckionis.

Orma huius ſacramẽti ſunt
verba que dicit ſacerdos qñ
vndit infirmũ · ſcʒ iſta.· er iſtam
vnctionẽ/et ſuã pijſſumã miſericoꝛ
diã indulgeat tibi deus quicquid
deliquiſti ꝑ viſum,/ auditumacita

ꝙ in iſta foꝛma tangit᷑ vtus iſtius

ſacramẽti de qua dicetur infra qñ
aget᷑ de eius effectu · Et eſt ſcien-
dum ꝙ dꝛña ẽ inter foꝛmaſ aliox
ſacramẽtoꝝ et iſtiuſ. qꝛ foꝛme alio

rum ſacramẽtoꝛe hᷣm ambꝛoſiũ ſũt
indicatiue · vt patet diſcurrendo ꝑ

ſingulaſ ſed foꝛma iſtius ſacramẽ
ti eſt optatiua· vt patʒ inſpicienti.
Notandũ ꝙ in miſſali ambꝛoſi

ano inueniĩð᷑ iſta foꝛma ſic· Vngo

t nois eſ / d in
ſaſl optat ſalustita eccle

Capitulum tertium de mi
niſtro exrreme vnchonis·

iiſter hius ſrramet eſt
pſbyter et nõo luus · Vñ nul
le nliſt ßbyter pot miniſrane
ſtud ſacramẽti· Ouod patet ex p
dica audtoitate bu iarobi. Infir
mt qus ex vobig Cuus roẽ
qua le qui habet diſpenſare ſat
mẽta copons chuſn miſhen opor
tet habeat ptatem ſup conpis
chriſt ven ſec iſte ẽ ſclug hſ dyt⸗
quare ſolus oſbyter habet mim⸗
ſrate iſto ſxxramẽti. Nee inſta
um mauime nctangdo⸗

notz pbabeat mniſt

ot maximo
ſnmnd vige de hoe ſap de bapti⸗
. Utr auts oporteat
huns preſbyten/ ſufficiat
nis alebid ey auctoꝛj

tey auctoꝛitate al
fon eteſe plureſeq *
l Minplural. Thomas at

mui, ſio 42½,
letdies ſinon pof⸗

— —

—

Etiltud inmuit bis laceb⸗
ngeteſ eũ clo ſco eſ
. Roͤant qje opoꝛtet
ſeai/ poſtta eſt in a⸗
matoe caplo jj

n ſeeundum de for
e vnchonis.

Pius ſacramatiſune
ue doot ſacercos en
wuſc; Ra⸗ Per ſan
t ua piſſuma miſencor⸗
gect tidt deus quitquic
p viſum, auditum t it
forma tangit vtng ſtus
ide qua dicetur infra qñ
us effechu⸗ Eteſ en
faz interfnnal lox
r et ſauſ q: foꝛme alio

mẽtox bin Amnbꝛoſi ſſit

patet diſcurrendoy

oculos tuos vł aures tuas/ẽ et ꝑ
iſtã vnctionẽ ẽ · De hac aũt non ẽ
curanduũ ſed foꝛma quavtit᷑ roma
na eccła ẽ obſeruãda· Sed que
riẽ qre in foꝛma iſtius ſacramenti
romana eccła magis vtit᷑ vbo op-
tatiuo q; in alijs foꝛmis? Dõm eſt
ꝙ iſtud ẽ qꝛ vt dicet infra iſtͤ ſa-

cramẽtũ nõ debet dari niſi ꝓpinq

moꝛti qui iam ſunt in receſſu · i80

ſicut moꝛis eſt/ ꝙ illis qui ſunt in

receſſu optat᷑ ſalus ĩta eccleſia ĩn
iſta foꝛma optat ſalutem receden
tibus ab hac vita⸗

Capitulum tertium de mĩ-
niſtro extreme vnchionis ·

Iniſter huius ſacramẽti eſt
pſbyter et nõ alius · Vñ nul
lus niñ ſit p̃ſ byter põt miniſtrare
iſtud ſacramẽtũ · Quod patet ex pᷣ
dicta auctoꝛitate bri iacobi · Anfir
mat᷑ quis ex vobis ccẽ · Cuius rõ ẽ
quia ille qui habet diſpenſare ſaẽ
mẽta coꝛpoꝛis chaſti miſtici opoꝛ-
tet ꝙ habeat ptᷣatem ſuꝑ coꝛpus
chꝛiſti vex ſed iſte ẽ ſolus pᷣſbyt·
quare ſolus pᷣſbyter habet mim⸗
ſtrare iſt ſacramẽtũ · Nec ẽ inſtã
tia de baptiſmo · qꝛ baptiſmus ẽ ſa
cramẽtum maxime ncãitatis:ideo
opoꝛtz ꝙ habeat miniſty maxime
cõmunẽ· vide de hoc ſupᷣ de bapti-
ſmo caĩij · Vtie autẽ opoꝛteat ꝙ;
ſint plures pꝛeſ byteri vł ſufficiat
vnus videbit᷑ ex auctoꝛitate alle/
gata ꝙ debeãt eſſe plureſ.qꝛ dicit
pſbyteros in plurali. Thomas at᷑
in uiij · ſuo videt᷑ dicẽ ꝙ ſi non poſ

ſint haberi plures ſufficitvnus cũ
miniſtris: ĩta tñ ꝙ ſemꝑ pᷣſ byter
debet inungẽ dice vᷣba · Et ſi añ
qᷓ; perfecerit moꝛiat᷑ vł impediã!
alius debet pficẽ qð remanet · ſcʒ
reſiduũ ſacramenti Gmõi extreme
vnchionis · H ſufficiãt ꝓ pꝛeſenti⸗

Capitulum quartum’de effe-
ctu extreme vnctionis ·

Ffectus iſtius ſacramẽti eſt
iſte · Sicut enĩ eſt in infirmi-
tate coꝛpoꝛali! ita ſuomõ debʒz eſſe
in infirmitate ſpirituali · In infir
mitate autẽ coꝛpoꝛali ſic eſt ꝙ po
ſito ꝙ aliquis ſit curatus ab infir
mitate adhuc qᷓdam debilitas coꝛ
poꝛis ꝓueniẽs ex pꝛiſtina infirmi-
tate remanet · ido indiget duplici
medicina! vna ꝗᷓ ſit egritudiniſ ſa
natiua/vł expulſiua · alia q̃ ſit debi
litatis q̃ remanet reparatiua · ſi E
ſpirituałr · Infirmitas. n· ſpiritua
lis ẽ pctm̃. vñ pſalmiſta in pſona
ptõꝛs · Wiſerere mei dñe qm̃ in⸗
firmus ſum · Oedicina autẽ ſana-
tiua iſtius infirmitatis ẽ peniten-
tia · Sed poſtq; homo ſanatuſ ẽ ab
iſta infirmitate adhuc remanzʒ in
eo qᷓdam debilitas ſpiritual · et cõ
tra iſtam infirmitatẽ oꝛdinat᷑ iſtꝭᷣ
ſacramẽtũ · UVñ effectus iſtius ſa-
cramẽti eſt ſanatio iſtius debilita
tis ſpirituał · Eſt etiã alius effect⸗
qꝛ ꝑ ipᷣm pctã veniala et etiã moꝛ
talia oblita remittunt᷑. et gr̃a ha-
bita auget᷑ vł noua ↄfert᷑· J ntel⸗
lge ſi digne ſuſcipiat᷑· Eſt et aliuſ
effectus. q; ſi ſit expediens anime

ſuſcipientis ſanitas coꝛpoꝛalis ſibi
reſtituit᷑ virtute iſtius ſacramenti
Mꝛiobant᷑ omĩa pᷣdicta pꝑ auctoꝛita
tem iam dictã iacobi · ca ˖ v. Infir
mat᷑ quis exvobis inducat pꝛeſ by
teroſ eccłe vt oꝛẽt ſuꝑ eum: vngẽ
tes eum oleo ſancto/ et alleuiabit
eum dñs a languoꝛibus ſuis et ſi
in peccatis ſit dimittetur einẽ

Capitulum v. quibus debet da
ri ſaẽmentũ extreme vnctioniſ.

J pꝛedicta auctontate colli⸗
git᷑ ꝙ iſtud ſacramẽtũ nõ de⸗
bet dari niſi infirmiſ.qꝛ dicit᷑ iaco-
bi v. Infirmã quis c. Non autẽ
qbuſcunq; infirmis: ſed ſolum ilł
qui ſunt in piculolet ſunt ꝓpinquĩ
moꝛti qui cum deuotiõe añ petie⸗
rãt iſtud ſacramentũ.poſito etiãq;
ſint frenetici · Cum enĩ iſtud ſacra
mẽtum ſit ſacramẽtũ exeuntium/
nõ debet dari n exeũtibus · vel ilk
q́ parati ſunt ad exitũ huius vite⸗

Ca.· vj· in bus ptibꝰ coꝛpiſdebʒ
fieri ſaẽmẽtũ extreme vnctioõiſ.

Via purgata materia medi
cina debet applicari particule
patiẽtiideo materia peccati pur-
gata ꝑ penitẽtiã iſtud ſacramentũ
qð eſt medicina ↄtra debilitatẽ de
relictã ex pctõ/vt dtm̃ ẽ debʒ ap-
plicari mẽbꝛis qᷓ ſunt oꝛgana ſen-
ſuũ ꝑ qᷓ moꝛbus peccati in animã
intrat · Vñ in ſacramẽto iſto debẽ
inungi oculi, aures,/os, nares/ma-
nus/pedes, et renes · ita ꝙ; ad oc-

culos dicat᷑. ꝑ iſtã ſantã vnctionẽ
et ꝑ ſuã pijſſimã miſericoꝛdiã in⸗
dulgeat tibi deus quicquid deli-
quiſti ꝑ viſum· Ad aures. p audi-
tum· Ad os ꝑ guſtum. Ad nareg
odoꝛatum· Ad manus!ꝑ tactum
Ad pedes ꝑ greſſum·Ad renes! p
ardoꝛẽ libidinis. p̃mittẽdo in ſin⸗
Suł per iſtam ſanctã vnctionẽc.
Sed quid fiet de ceco a natiui
tate qui nõ peccauit ꝑ viſum . vel
de ſurdo a natiuitate qui nñ pecca-
uit ꝑ auditum. vł de claudo qui ñ
peccauit ꝓ greſſum · nunquid debẽ
inungi in iſtis mẽbꝛs? Dico ꝙ ſic
qꝛ licet cecus nõ peccauerit vide-
do! tamẽ foꝛte peccauit ĩoꝛdinate
viſum appetẽdo · Et idem dico de
ſurdo/et claudo· Eſtimo er qnq;ʒ
aliquis nõ haberet oculos vł alia
membꝛa in quibus fit vnctio! de⸗
beret inungi in locis circũuicinis/
paopter rationem iam didam/

Capitulum vij. vtrum extrema
vnctio debeat iterari·

Vm in iſto ſacramẽto nõ im
pᷣmat᷑ caracter manifeſtũ eſt
ꝙ iſtò ſacramẽtũ poteſt iteraricũ
homo poſſit multotiẽſad moꝛtem
infirmari · Vt autẽ in eadem in
firmitate poſſit multotiẽſ innngi?
Dico ꝙ infirmitatũ quedam ſunt
bꝛeuis tminatiõis ſicut ſynochia:
vel cauſon/nẽ. Tam ſi recidiuaret

aliquis/cũ recidiuũ ſit alia infirmi

tas a pma in recidiuo poſſet itera
to inungi · Alie ſunt infirmitates
diut᷑ne ſiẽ tuſſis/ febꝛis/ethicanẽ

iliſteoit ican gile
funtr eſi curet no dedz
qui fuit imnunctus en nen⸗
ſe peſtea belnegre . eq amfarin
tas. qn ſequeret ꝙ, epus clius c
put fuit inund nſmate n debz
lauare caput cum eius ncho ſit
dignior ita. Iñ qñ diquis infi⸗
mul inungt debet eſe bbi alquiſ
muiniſter qui cum ſtupa abſtergat
locum vctionis et poſtea ila ſtur
pa debet conbun

Tractatus ſeptimuſpnime ptiſ

hnapal ĩ de ſaemẽto mñmonij
Capuniilquud ſint ſponſala.

tadtatn de Exramenn

ng in loas crcüuieinis,
onem iann digam

Aum Ni Nrumerwema
Deead Rerar⸗

m iniſto ſaramto ſöin
mak carader! manffeſtu eſ
ſaramẽtu poteſt terari
poſſt multi⸗ AA nuten
uni. Otr ants inealen in
repoſt nltytiiſ inmnngi
infrmitati quedan fünt
minatioig/ ſcut ſmochia⸗
nii⸗ Lañſ recidiueret
A retidiuũ ſt Aa infirmi
nal in recidiud poſſertten
. Ale ſunt mfirnitans
auſis, febns ethita /

que durãt ꝑ annum, plus. St ſic

cum in talibus infirmitatibus hõ

poſſit multotiẽs venire ad punctũ
moꝛtis · In talibus poſſet iſtud ſa
cramẽtu multotiẽs iterari · Et iſta
eſt ſña ſancti thome in iiij · Dicit
tñ ꝙ ſi inueniã ſña alicuius docto
ris in ↄtrariũ ꝙ nõ ↄdemnat eam·
Illud aũt qð dicũt quidam ꝙ ulle
qui fuit inunctus:ſi curet᷑ nõ debʒ
ſe poſtea balneare: ẽ qᷓdam fatui-
tas·qꝛ ſequeret᷑ ꝙ ep̃us cuius ca-
put fuit inunctũ criſmate nõ debʒ
lauare caput cum eius vncchio ſit
dignior iſta· Tñ qñ aliquis infir-
muſ inungit᷑ debet eſſe ibi aliquiſ
miniſter qui cum ſtupa abſtergat
locum vnctioniset poſtea illa ſtu-
pa debet combun⸗

Tractatus ſeptimuſ pꝛime ptiſ
pncipalł ẽ de ſaẽmẽto mr̃imonij
Ca·pꝛimũquid ſint ſponſalia.

Apedito cũ dei adiutoꝛio
tractatu de ſacramentis qᷓ
generãt/vegetãtnutriunt
ꝓmouẽt/et reparãt hominẽ in vi
ta ſpũali reſtat tractandũ de ſaẽ-
mẽto qð ꝓducit/et generat eundẽ
in eſſe/et vita coꝛpoꝛali! ſcʒ de ſa-
cramẽto mat᷑monij · Quia vo libel
lus iſte ẽ compoſitus ſpꝛ ſimpliceſ
quĩ nõ ſunt in iure tã canonĩco qᷓ;
ciuili multũ ꝓuecti · Allegatiõeſ vo
quoecunq; multoꝝ iuriũ tã de iu⸗
re canonico q; ciuili que in iſta ma
teria pluſ qᷓ; in p̃cedẽtibuſ tracta-
tibus adducunt᷑ ne ſimplicibus et
minus ꝓuectis ↄfuſionẽ inducant/

ab huiuſmõi allegatiõibus quantũ

potero abſtinebo · cũ ſimpliceſ hui⸗
modi allegatiõeſ nec legẽ nec intł
lgere ſcirent · Qm̃ autẽ bᷣm phᷣm
di ſpoſitio pᷣcedit foꝛmãſic ſponſa-
ha p̃cedũt mat᷑moniũ · ido pᷣmo de
ſpõſalibus ẽ agenð · Circa ſpõſa-
lia & ↄſiderãda ſunt quinq; . Pri⸗
mo quid ſint ſpõſalial et vñ dĩican?
ſcdðᷣo quałr ↄtrahant᷑ · tertio in qua
etate contrahi pñt · quarto quiſ ſit
effectus ſpõſalium· quinto quibus
caſibus diſſoluunt᷑ ſponſalia.
Sponſalia ſunt futura nuptia
rum ꝓmiſſio · Ex qua diffinitione/
que cõmunis ẽ canoniſtis et legi-
ſtis! patet ꝙ ſpõſalia debẽt p̃ᷣcedẽ
mat᷑moniũ/ſicut pñs futᷣm̃ · Dicun
tur autẽ de ſpõdeo ſpõdes/ quod ẽ
adem ꝙ pꝛomitto pꝛomittis

Ca.ij·quałlr dtrahan⁊᷑ ſpõſalia

Ontrahunt᷑ autẽ ſpõſalia q̃ᷓ⸗
tuoꝛ modis· Vnomõ nudaꝓp
miſſione· ſicut qñ dici᷑ Accipiã te
in vxoꝛẽ/ et accipiã te in vixe · ſcðo
mõ datis arris ſponſaliũ puta pe⸗
cunia,/ vł aliqͥbus alijs rebus.ter-
tio mõ anuli ſubarrationelet iſtud
dicit vulgarit᷑ de ſpõſatio⸗ ſed ꝓpꝛie
ſubarratio nũcupat᷑ · quarto modo
interueniẽte iuramẽtol ita tam̃ q;
ſemꝑ ſintᷣba de futuro, vt detm̃ ẽ
Quia ſi eſſent vba de pñti iam nõ

eſſent ſpõſalia ſed matrimonium,

Capitulum tertium in qua eta
te contrahantur ſponſalia ·

Voniam poſt ſeptẽniũ/ id ẽ
poſt etatem ſeptẽ anno tã
pueri q; puelle incipiũt habere di
ſcretionẽ, que requir in ſpoſalibꝰ
dtrabẽdis: ideo poſt ſeptẽmũ pñt
dtrahi ſpõſalia · Si vo añ ſeptẽniũ
ipſi vł parẽtes eoæ vice et nomĩe
ipſoꝛe ſpõſalia ↄtrabãt nihil agũt
niſi dum venerint ad ſeptẽniũ in-
cipiãt eis placè · quia ſi dũ veniũt
ad ſeptẽniũ incipiãt eiſplacere ex
tunc valent · Ita ꝙ licet ſpõſus nõ
cognoſcat eã carnalr ↄſangnineã
tñ eius nõ poterit habere in vxo-
rem:nec ecõtra · Et nota ꝙ etas
ↄtrahẽdi matmoniũ apta in puel-
la eſtxij. anoæ · In puerovo xiiij ·
Et ſi añ dtrahãt nõ eſt mrimoniũ
ſed tm̃ ſpõſalia! niſi fuerint etate
nubilivl ĩta ꝓpinquĩ ꝙ poſſint car
naliter cõmiſceri cum tunc etatẽ
videatur malicia ſupplere⸗

Capitulum quartum:quiſ ſit
eff ectus ſponſalium ·

onſalia dtrahunt᷑ duobus
modis · quãdoq; enim contra
hunð?᷑ ſub cõditioneqñq; pure · Si
ↄtrahban?᷑ ↄditione appoſital poteſt
eſſe multis modis! qm̃ aut cõditio
appoſita ẽ poſſibił/ aut impoſſibił/
aut nccẽaria · Si ſit impoſſibił pu-
ta ſi diceret Cõtrahã tecum ſi di-
gito tetigero celum· Si ſit nccẽaria
puta ſi dicat Cõtrãhã tecum ſi ſol
oꝛia᷑ cras vł aliquid aliud ſimile
Aſte ↄditiõeſ debẽt haberi ꝓ non
adiectis/id ẽ non appoſitis· Si aũt
ↄditio ſit poſſibił aut eſt honeſta/

aut inhoneſta· Si ſit hõeſta puta
quĩia dicit Cõtraha tecum ſi pater
meus voluerit vł ſi dederis mibi
centum marcas:.ſi ↄditio ñ impleã
nõ tenet᷑ mrimoniuũ ↄſummare/do
nec ↄditio fuerit adimpleta. Etiã
ſi in dtrahẽdo ſpõſalia fuerit appo
ſitum iuramẽtũ. Et iſtud intellige
ſempꝑ niſi carnabł copła fuerit ſub-
ſecuta inter eos · qꝛ tũc dicit᷑ verũ
matrimoniũ inter eos eſſeqm̃ vi⸗

det᷑ ↄditionẽ receſſiſſe · Si vo odi⸗

tio ſit inhoneſta/et ſit ↄtra naturã
et ſubſtãtiam matrimoni puta qꝛ
dicit Contrabhã tecũ ſi ꝓcures tibi

venena ſterilitatis,m ł ſi ꝓ pecunia

adulterãdã te tradas,/ vł donec in
uenĩã aliã pulchrioꝛẽ · iſta ↄditiovi
tiat ↄtractum!ita ꝙ nõ ſunt ſpon-
ſalia/ nec mrimoniũ · Si vo ↄditio
ſit inhoneſta nõ tñ eſt dtra naturã
matrimonij puta q; dicit Cõtrahã
tecum ſi hominẽ interfeceris/ vel
furtum feceris,/ſimilia · Iſta cõ-
ditio/ꝙ non adiecta debet haberi,
et eſt abijciẽda/et tenẽt ſponſalia·
Notandũ tñ ꝙ licet dqtm̃ ſit ꝙ

ſpõſalia pñt ↄtrahi ſub ↄditiõe ꝓ-

miſſe pecunielnõ tñ põt ꝓmitti pe

cunia ꝑ modũ pene · Et ſi ꝓmiſſa

fuerit! nõ tenet pene ꝓmiſſio nec
põt repeti · vt ſi dicat᷑ ſic Niſi dtra
bo tecum tibi dabo cẽtum marcaſ
Non enĩ valet ↄditio pene! cum li
bera debeant eſſe comiugia · F · de
vboꝛe obli. A.tua·ca · de ſpoſalibus·
velut. Si autẽ ↄtraban?᷑ ſpõſalia
pured ẽ ſine ↄditiõe! a ſint ambo
apti ad mrimoniũ cõtrahendũ · et
in ſponſalibus ↄtrahẽſ interuene

neut eſt in etate nu⸗

ij. i aute
et ij Een⸗

bili tenent expecare doner
Ant ad annog etats legitimos
otrabencli mñmoni⸗ Et idem di
coſivnus in etate legitima al
non quia le qui ẽ inetate legia⸗
madebet erpeckare dlium vl ſiſt
mutuo abſoluerint poterunt iudr
coeccleſe ſeparan

Capitulumquintum:quibuſ ca
ſdus ſoluuntur ſponſalna.

Rnn ſſalia ſenel dtracka
unt, ſemperligant. Ita
ntrabant ſpoſalia Nnde 1
et no ſt preſſum ad carnal copu⸗

lan/ ci ila d
eſrein Gne enuse

e⸗
kiunceer⸗
racite * ronn
te dancg, l dorerin
l pulchno iſtl aſtori
Atumia 4 noo ſunt ſoon⸗
mnmonii. 1 vo ltoo
eſtanoti eſtora mtur
niſlputa qꝛ diet Cirah
ponmime mterteter W
feteri eldnier IRace
no aedadebet eben
Peetda er ner ſponſi⸗
Ntandſim glwet dañ ſt
laßit nah ſib Afie
perunienotß püt inti
ap moci pene. Et ſin
it / no tenet pene yniſconee
ppet veſ er ſc ſidtnd
aum iibt dabe cetum nartal

rit iuramentum/ſunt compellendi
x excõmunicationẽ ↄſummare ma
trimoniũ niſi foꝛte timeã de vxoꝛ
cidio vł de aliquo alio ꝑiculo · Sed
ſi alter eoꝝ ↄtraxerit cũ alio ꝑ ver
ba de pñti iniunget᷑ ei pnĩa de ꝑ⸗
iurio/ fide mentita abſoluetur
ab excommunicatione · Si autem
nõ interuenerit iuramẽtum monẽ
di ſunt mrimoniũ cõſummare non
cogẽdi · qꝛ inuite nuptie malos cõ-
ſueuerũt hre exitus · xxx · q· ij · ca ·
et ij · Si autẽ neut᷑ eſt in etate nu-
bili tenent᷑ expectare donec veni⸗
ant ad annos etatis legitimos ad
ↄtrahendũ mrimoniũ· Et idem di

co ſi vnus ẽ in etate legitima/ aliꝰ
non quia ille qui ẽ in etate legiti-

ma debet expectare alium,/vbl ſi ſe
mutuo abſoluerint poterunt iudi-
cio eccleſie ſeparari

Capitulum quintum:quibuſ ca
ſibus ſoluuntur ſponſalia.

A& quo ſpõſalia ſemel dtracta
ſunt, ſemper ligant · Ita ꝙ ſi
ↄtrabant᷑ ſpõſalia poſtmoð cũ alia
et nõ ſit ꝓceſſum ad carnalẽ copu-

lam: cũ illa ſcdᷣa compellendus eſt

redire ad primã · Si vo cognoue-
rit carnałr ſcdaʒ/cũ iam mr̃imoni
um dicat᷑ debet cum ſcdða manere
et nõ redire ad pꝛimã · Soluun-
tur autẽ ſponſalia in octo caſibus-
Primus ẽ ſi alter eoꝛe vult tranſi

re ad religionẽ qð pt᷑ facere alte-
ro inuito/ etiã ſi fuerit mr̃imoniũ

P vba de pñti ↄtractũ dummõ nõ
fuerit ꝑ carnalẽ copulã ↄſumma

tum · Et ille qui remanet in ſecło
remanet abſolutus: et hoc qñ alt
fuerit ꝓfeſſus in religionẽ · Mabet᷑
iſte caſus ex de ↄuerſi iuga.c·ex
publico · e · de ſponſa · duoꝛe licʒ pᷣ
ter ſoltũ · Scðs caſus eſt qñ ſpon
ſus ñ inuenit᷑ qꝛ ſe trãſfert ad aliã
regionẽ tñ pꝛius recepta pnĩa de
ꝑpiurio vł fide mentita/aut nõ ſer-
uata ſi ꝑ eum ſteterit mr̃imoniũ q̊
minus fuerit ↄſummatũ · habẽ iſte
caſus e · de ſponſa · ca · IAllis autẽ.
Tertius caſus eſt ſi alter eoꝝ poſt
tracta ſponſalia incurrit lepꝛã/vł
paliſim aut oculos, manus/pedes
vel naſum amiſerit· vel quicq; ſibi
piꝰ euenerit · ponit᷑ iſte caſus eẽ ·
de coniugio lepꝛoſo · ca · litteras · de
iuramẽto · ca · q;admodũ · Quartus
caſus ẽ ſi ſuꝑueniat affinitas pu-
ta ſi ſponſus cognouit ↄſanguineã
ſponſe vł ecõuerſo · Et ad hoc ꝓ·
bandũ ſufficit ſola fama · habẽ iſte
caſus vij ·q·iĩj · q dam ðᷣſpõſauit · ex
de ↄſangmta · et affinita · ca · ſuꝑ eo
Quintus caſus ẽ ſi mutuo ſe ab-
ſoluerint · habet᷑ iſte caſus ext᷑ · de
ſponſa · ca· pᷣterea · Quidã tñ nõ re
cipiũt iſtum caſum · vñ dicũt ꝗiſta
decretał allegata nõ ẽ decretab · vł
ꝙ loquit᷑ de ꝓmiſſiõe comparatiua
Sextus caſus ẽ ſi alter eoꝝ fuerit
foꝛmcatus· habet᷑ iſte caſus eẽ de
iureiurãdo · ca·q;admoð · Septimꝰ
caſus ẽ qñ ſpõſus de facto cũ alia
vł ſponſa cũ alio ðtraxit ꝑ vba de
pñti/vł ꝑ vᷣba de futuro et ſeauã
carnał copula: tẽ ſoluunt᷑ ſpõſalia
pꝛ maius vinculũ ſeu pactum ſup
ueniẽs ſed debet agere pnĩaʒ de

piurio/vł fide mentita. ponit᷑ iſte
caſus ex de ſponſa.ca.ↄſuluiſti · de
ſponſa · ca:tua nos · Octauꝰ caſuſẽ
qñ minoꝛ ad etatẽ legitimã venit
petit abſolui a vincło ſponſaliũ
et dari ſibi licentiã nubendl alibi ·
habetur iſte caſus ext᷑ · de ſponſa ·

impube.ca · de illis · et ca · a nobis ·

Nota ꝙ om̃s iſti caſus pᷣter ꝑ
mum, qñ ſcʒ alter eoꝝ vult intrac
religionẽ intelligẽdi ſunt de ſpon

ſalibus de futuro,s qᷓ vere et ꝓpꝛie

dicunt᷑ ſponſalia · Nota etiam ꝙ;

in duobus caſibus p̃ᷣdictis ipſo iu⸗

re ſoluunt᷑ ſponſalia · ſcʒ qñ intrat

religionẽ et qñ ↄdtrahit mrimoniũ

cum alio vł cum alia · In ceteris
vero caſibus ſoluenda ſunt per iu
dicium eccleſie⸗

Sequiẽ᷑ ſcda pars ſeptimi tra-
ctatus pᷣme ꝑtis pncipał/qui ẽ
de matrimonio · J
Capitulum pꝛimũ!quid eſt ma
trimoniumet vnde dicatur ·

Oſtqᷓ; tractatum ẽ de ſpõ
ſalibus dm eſt de matri-
monio. Circa quod ↄſiderãda ſunt
octo · ¶ Primo quid eſt matrimoniũ
et vñ dicã · ſcdo quałr ↄtrahit᷑ ma
trimoniũ · tertio qñ vbil et quibꝰ
verbis fuit inſtitutũ· quarto qᷓ fu
it cã inſtitutiõis matrimonij· quin
to qui pñt dtrahere mr̃imoniũ · ſe
xto quot modis dici mr̃imonium
ſeptimo quot ſunt bona matrimo-
nij· octauo qᷓ impediũt mr̃imoniũ ·
Atrimoniũ a doctonbus ſic diß
finit᷑ · Oatrimoniũ eſt viri et mu-

lieriſ legitima iunctio indiuiduã

vite ↄſuetudinẽ retinẽs· Non aũt

dicit viri et mulie/ nec viroꝝ et

mulieriſ.quia nec vnusvir plureg

muliereſ,/ nec vna mulier plureſ vi

ros hahere poteſt. Dicit indiuidu
am vitenẽ · hoc eſt ꝙ neuter abſq;
ↄſenſu alterius põt ↄtinẽtiã pfite
ri/vł oꝛõni vacare · et ꝙ inter eos
dum viuũt pmanet vinculum con
iugale · Aliter diffinit matrimo
nium ſic · Eſt viri et mulieris diũ⸗
ctio vite cõmuniſ ↄſoꝛtium, diuini
et humani iuris cõmunicatio Di⸗
cit᷑ autẽ mr̃imoniũ de mater ma⸗
tris/et munio munis · vñ matrimo
nium ẽ q̃ſi matris muniũ /id ẽ offi
cium.qꝛ dat mulieribꝰeſſe matreg
vel ideo magis denominat᷑ a ma-
tre qᷓ; a patrelqꝛ eiuſ officiũ magiſ

apparʒ in matmoĩo qᷓ; officiũ viri⸗

Capitulum ſecundum qualiter

contrahitur matrimonium ·

Olo autẽ ↄſenſu trabit᷑ ma
trimoniũ qui ſi ſolus deſit/ce
tera etiã ipſo coitu celebꝛata fru⸗
ſtrant᷑ · Ex quo enĩ ꝑ vᷣba de pñti
vir ↄſentit maritali affectu in mu⸗
lierẽ et mulier in vix ſine verbis
cõſuetis · vt ſi vir dicat accipio te
in meã vxoꝛẽ · et ipſa reſpondeat:
accipio te in virum meũ · vl ſi vir
dicat! volo te de cetero babere in
vxoꝛem · et ipſa reſpõdeat volo te
de cetero habẽ in vixæ vłquibuſ⸗
cunq; alijs vᷣbis, vł ſignis expᷣmat
ↄſenſus ſtatim ẽ mat᷑moniũ. Ie-
runtñ ſi loqͥ pñ̃t ↄtrahbẽtes/vba ſt

otius bñicko mubẽtum Vde
dico gybis ace phetco oꝛeplat
fiuit mſtititi ci di nir o exoſſi
bis meis/ et caro de carne mea⸗
p boe dimittet bomo pfem? ma.
to et aaherebit vxon ſue / et enit
duo incarne vna. vde de hoe ſup
in ſoramẽts in generalica pmo

Caplm ii ue fuit tauſa
uſttmtoris matemoni⸗

Ve ſuntcauſe propales in⸗
ſtitutiomig matrimonij⸗ heet
ſntmlte ſdane . Onmat̃ pun
cipal cauſa ſuleptiopl. Etz
Gne cauſam inſtituit deug män
noul in ar n ſoaj nint;
Pareteo/uj
eeſteneusonrt enes

cauſ⸗ b vittio fon.e

Imdig munĩ ic boft
t muleenboſſo nat eg
gis denominat ma⸗
eigreiuſoffci nagſ
endio j offcii vin,

m ſecundum aualer
dur matimonawrn⸗

Aute dſenſu Mahi ne
oniülquſſclus deſtte
plo coidu celebꝛat⸗ in
Er quo eni p vba deyſti
Gt mantäliaffec inm
mlterin nr ine bis
vtſ ur dicat! Alpi⸗ 1
cõ · et iyl reſondeat
in vium nei. Aüvi
te de ceteſ⸗ Nbd 8
tipſ̃ reſpodeat woo

ebein virr laubiſ⸗

ncẽaria qᷓntũ ad eccłaz dſenſũ mu
tuum continẽtia vł expꝛimentia;:

Ca.iij·qñ/et vbi/et quibuſ vᷣbiſ
fuit inſtitutum matrimonium·

N paradiſo terreſtri fuit ma
trimoniũ inſtitutum/ añ pec
catum. Cuibus autẽ vbis fuit
inſtitutũ · Dicunt aliqui ꝙ ułvbis
geneſis ĩx ca· Creſcite et multipli
camini/replete terrã · Sed iſtud
nõ credo vm · fuerũt enĩ verba illa
potius bñdictio nubẽtium · Vnde
dico ꝙ vbis ade ꝓphetico oꝛe ꝓlatiſ
fuĩit inſtitutũ cũ dĩ nũc os ex oſſi-
bus meis, et caro de carne mea ;
ᷣ hoc dimittet homo pr̃ema ma-
trẽ/et adherebit vxoꝛi ſue/ et erũt
duo in carne vna · vide de hoc ſup
in ſacramẽtis in generali · ca · pᷣmo

Capłm ĩiij ·que fuĩt cauſa
inſtitutionis matrimonij.

Ve ſunt cauſe pᷣncipales in-
ſtitutionis matrimonij · licet
ſint multe ſcdarie · Prima tñ pꝛin
cipał cauſa ẽ ſuſceptio pꝛoł · Et p
hanc cauſam inſtituit deus matri
moniũ in paradiſo añ pctm̃ int᷑ pᷣ
mos parẽtes quibus dixit geneſis
ix · ca · Creſcite multiplicaminĩnẽ
Scða cauſa ẽ vitatio foꝛnicatiois·
et iſta cã habet locũ poſt pctĩ · Et
de iſta dicit apłs · jad coꝛx · vij · ca ·
Ppꝛ foꝛnicationẽ vitãdã vnuſquiſʒ
vxoꝛẽ habeat·et vnaqueq; virum
ſuũ · Cauſe ſcdᷣarie ſunt multe · ſczʒ
pacis refoꝛmatio · pulchꝛitudovxo-

ris · diuitie et ſciẽtia · Ita tñ ꝙ pᷣn
cipał intẽtio eoꝝ qͥ ↄtrahũt ñ ferã
ad iſta ſʒ ad duo pᷣma pᷣncipalia⸗

Capitulum quintũ qui poſſunt
contrabere matrimonium.

Onis homo qui pt᷑ ↄſentire
in ↄiugalẽ effectũ et carnalẽ
copulã exercẽ/niſi expᷣſſe ꝓhibeatc᷑
põt ↄtrahere mrimoniũ · Dico qui
ↄſentire põt · qꝛ licʒ puer infra eta
tem illegitimã ↄſtitutus! hoc ẽ in
fra xiiij annũ,/ et puella ĩnfra xij·
dicãt vᷣba apta ad mr̃imomũ ↄtra
pendũ: qꝛ ↄſentire nõ pñt, nullũ ẽ
mr̃imoniũ · eỹ · de ſpõſa · c · tue frni⸗
tati · Simbłr ille qui inſanus ẽ vel
furioſus, licʒ dicat vᷣba reqſita ad
mr̃imoniũ ↄtrabenð/nõ ↄtrahit · qꝛ
aſentire nõ põt · xxx · q· ij · neq; furi
oſuſ · Et E̊ ẽ veꝛ qᷓ;diu eſt in furia
ↄſtitutus · qm̃ ſi aliqñ habeat luci-
da interualla/et aliqñ redit ad ſa
nam mentẽ /nubere põt/et teſtari.
Et omĩa q̃ alij pñt põt et ipſe facẽ
vt codice de codicill · ¶.nec codicil
los · vij · q:j ·qᷓ;uis · Dico et qui car-
nalẽ copulã pt᷑ exercẽ · qm ille qui
caret vᷣga virili vł vtroq; teſticło
vł qui ẽ naturałr frigidus ↄtrabẽ
nõ põt · ex · de frigi · et malefi · ca · ꝙ;
ſi · Dico etiã niſi expꝛeſſe ꝓhibeat᷑-
qꝛ edictũ de mr̃imonio ↄtrahendo
eſt ꝓhibitoꝛiũ· ido oĩs cui nõ ꝓhi-
bet᷑/otrabẽ pt᷑· ex · de ſponſa · ca · cũ
apð ſedẽ · Prohibent · n · aliqͥ p vo
tum/ ſetiã p oꝛdinẽ!ita in alijs
impedimẽtis/de qͥbus dicet᷑ infra-
Nota ꝙ mr̃imoniũ põt ↄtrabi

—

inter abſentes ꝑ ꝓcuratoꝛesſicut
factum fuit inter regẽ vngarie
dominã albã filiam regiſ francie:

Capitulum ſextum quot mo-
dis dicitur matrimonium.

Atrimoniũ diciẽ multis moĩſ
Nam aliud ẽ legitimũ aliud
clandeſtinũ · Matrimoniũ legitimũ

eſt qñ ab his qui ſuꝑ feminã hñt
ptatẽ vxoꝛ petit᷑ a parẽtibus ſpon
ſat/et legibus dotat᷑/ac a ſacerdo-
tibus(vt moꝛis ẽ) bñdicit᷑et a pa-
ranymphiſ cuſtodit᷑/ac ſollenniter
accipit᷑ · Non tñ intelligas ꝙ ſine
iſtis ſollennitatibꝰ nõ poſſit eſſe ve
rum mr̃imoniũ: ſed ſicut ẽ in alijs
ſacramẽtis ꝙ qᷓdam ſunt de ncẽi-
tate ſacramẽti/qdam autẽ de ſollẽ
nitate tmlita in matrimonio que-
dam ſunt pꝑtinẽtia ad ſubſtãtiã ma
trimonij/ſicut ↄſenſus ꝑ vᷣba de p̃ᷣ⸗

ſenti expᷣſſus· iſte ſolus facit ma

trimoniũ · Quedã autẽ ſunt ad ſol
lennitatẽ et decoꝛẽ/ſicut ſollennita
tes pᷣdicte ſine q bus ẽ matrimoni
um veꝛe legitimũ qntũ ad vᷣtutẽ
qᷓ;uis nõ qᷓntũ ad honeſtatẽ · Ciam
deſtinũ matrimoniũ eſt qñ fit ſine
ſollennitatibꝰ p̃dictis · Et qui ſic cõ
cahũt exponũt ſe magno piculo.
Moſſet enĩ alter altee dimittere
qñ vellet.et de facto cum alio vel
alia dtrahẽ · et ſic in adulterio ma
nere .· Vñ talibus ↄſulenð ẽ in fo⸗
ro ↄſciẽtie vt de nouo in facie ec-
cleſie ↄtrahãt · IJtem mr̃imonioꝛũ
aliud ẽ initiatũ aliud pfectũ ſiue
ↄſummatũ ꝑ carnalẽ copulã.ĩniti

atum vo ꝑ vba de pñti. Notan
dum tñ ꝙ mrimoniũ põt eſſe pfe-
ctum duobus modis · Vnomo ſan
ctitatealio mõ ſignificatiõe · Ma⸗
trimoniũ & põt eſſe ꝑpfectum ſctĩta
te añ carnalẽ copula· Vñ auguſt.
ad quandã:/q ſi ł n ſemł cum mari-
to ſuo votũ emiſerat caſtitatig di⸗
cit ſic inter cetera · nõ qꝛ tempaba
tiſpariter a cõmixtiõe carnalido
maritus tuus deſierat eſſe immo
tanto ſanctius ↄiuges manebatig

ꝗqnto ſanctioꝛa ↄcoꝛdit᷑ placida ſer

uabatis· Sʒ matrimoniũ nõ ẽ pfe
ctum ſignatiõe añ carnalẽ copulã.
Cõiunctio enĩ coꝛpons viri et mu
lieris ſignat iunctionẽ dĩne nat᷑e
et humane in pſona filij dei · vide
de H ſupᷣ de ſacramẽtis in genera
n · ca · j. Et ſic ſoluit᷑ illa q̃ſtio vtrũ
inter btiſſimã vginẽ mariã et io-
ſeph fuerit ꝑfectũ matrimonium ·
Dicit᷑ enim ꝙ fuit pfectũ ſdĩtate
ſed nõ ſignatiõe · Quidã dicũt ma
trimoniũ initiatũ ꝑ ſpõſalia de fu-
turo: ratum ꝑ ↄſenſum de pñti cõ
ſummatũ ꝑ carnalẽ copulã. Itẽ
matrimonioꝛ aliud ẽ legitimũ et
nõ ratũ aliud ratũ et nõ legitimũ
aliud ratũ et legitimũ · Oatrimo⸗
niũ legitimũ et nõ ratũ ẽ inter fi-
deles · Et legitimũ qꝛ legali inſti-
tutiõe et ꝓuintie moꝛibus nõ ðtra
iuſſionẽ dñi ↄtrahi?᷑ ſed nõ ẽ ratũ
qꝛ ſine fide fit · Vñ auguſt. nõ eſt
ratum ⁊iugiũ qð ſine deo eſt. Wa⸗
trimoniũ ratũ et nõ legitimũ ẽ qð
fit inter fideles per ſonas· ſed ſine
debita ſollennitate ↄtrahit᷑. Ma-
trimoniũ ratum et legitimũ eſt qð

to vt Augiu n perek. h
duo pma bona qnh ſunt in nan,
mo qſg notertpo inſepabilra
heret matimonlo⸗
Ca.·viij qd in ſe vtinet xvj ca.
cſt de impedimẽtis matrimonij⸗

Oyedimẽta matimonijſunt
xijqᷓinpediũt mñmomũ co·
teabend dirimũt iam dtracti⸗ Di
enſipſa vl aleie ipox pcedat ma⸗
Nunoni lenſum ugals excluck
Gnſaun mimonid mälum
At impedimetitſiͦpatz per a
exeplalfunoſus n pot otrhe
timonn Siti oſich a neten
Stend n poſich rrarerit ef
cak funioſis ifn hor ſlui?
himonii · Itẽ ⸗

ail Jtb q habz vtnine taſt
ali ſali e euulſum no ni
tchs nſimmii G wh.

V vo poſtʒ

e
Ndoef ng,, ccoplli
ſrtoingeee
Fut nunt mi i i
nmein huflj ei nil
de ſvanits in gewi
Etſr lut ilaſto m
ſimi vgine maniet o⸗
nt pfechi matimorium⸗
imq kunt prei ita
Snedde Ounda t
intatd dadetu
tatum Jerſun defiiic
tarè7i. Ji
nmonck' dud legtnnet
Ail dimd i et oeytni
Araietleguni Otmn/
eginniͦetnp nttjeint⸗ 8
Eelnni lgiſi
eet gunde noibis no Nr

ne d Nrabte let oe rati⸗

eſidefi⸗ Iſiagiſt oet

cũ debita ſollẽnitate eſt ↄtractum

Capitulum ſeptimumquot
ſunt bona matrimonij·
MDOna matrimonij pᷣncipalłr ſẽ
tria·ſeʒ fides/ꝓles/et ſaẽmen
tum. Fides attẽdit᷑ ne poſt vincu⸗
lũ ↄiugale cũ alio/vel alia coeatur.
Scðdðm in ꝓle vt amet᷑/ſuſcipiat᷑/ et
religioſe educat᷑ · Tertiũ in ſaẽmẽ
to vt iugiũ nõ ſeparet᷑ · Et notaq;
duo pᷣma bona qñq; ſunt in mrimo
nio qñq; nõ ·tertiũvo inſeꝑabiłr ad
heret matrimonio⸗
Ca · viij · qʒ in ſe dtinet xvj · ta.
eſt de impedimẽtis matrimonij.

WMpedimẽta matrimonij ſunt
xij·q̃ impediũt mr̃imoniũ cõ⸗
trabenða dirimũt iam ↄtractũ · Si
enĩ ipſa vł aliqͥd ipᷣoꝛe pᷣcedãt ma⸗
trimoniũ/ↄſenſum ↄiugalẽ excludẽ
Si vo ſequant᷑ mr̃imoniũ/ nullum
pᷣſtat impedimẽtũ:ſiẽ patʒ per iſta
exẽplal furioſus nõ põt ↄtrahẽè ma
trimoniũ · Si tñ poſtq;ʒ ↄtraxerit ef
ficiat᷑ furioſus iñ pꝛ hoc ſoluit᷑ ma
trimonĩiũ · Itẽ qͥ habʒ vtrunqʒ teſti
culũ ſectũ/id ẽ euulſum/nõ põt con
trabẽ mrimoniũ · Si vo poſtq; con-
traxerit ſcinderetm p ſolui ma
trimoniũ · Et ita intelligenð eſt de
alis impedimẽtis mat᷑monij: qᷓ̃ in
his vſibus ↄtinent᷑· Erroꝛ/cõditio/
votũ/cognatio crimẽ· Cultuſ/diſpa
ritas/viſ/oꝛdo/ligamẽ/honeſtaſ.Si
ſiſ affini ſ/ſi foꝛte coire neqͥbiſ.hee
faciẽda uetãt ↄnubia facta retra-
ctãt. Preter autẽ iſta xij· impedi-
mẽta qᷓ impediũt mat᷑moniũ ↄtra

inter legitimas et fideles pſonas,

henð/et dirimũt iam ↄtractũ/ ſunt
alia qᷓ impediũt ↄtrahenð/ ſʒ ñ di-
rimũt ↄtractũ/ ſcʒ tꝑs feriaꝛc/et in
terdctm̃ eccłe · vᷣſus. Eecłe vetitũ,
necnõ tꝑs feriatũ · Iſta vetãt fieri
pꝑmittũt facta teneri. Que ꝗłr in⸗
tłligi debeãt/dm ẽ ð̊ vnoqq; eoꝝ

Ca·jde impedimento erroꝛis:
Numeratis oĩbuſ impedimẽ
tis erroꝝns dom ẽ de quolibʒz
ipſoꝛe · Et pmo de impedimẽto er⸗
roꝛis ꝑpſone q̃ ex ſui nat᷑a ñ ex inſti
tutiõe eccłe matmonialẽ ↄſſʒm ex⸗
cludit · qm̃ qͥ errat nõ ↄſentit · vt ff ·
de ĩuri · o · iuch · l · vj · ꝑ erroꝛẽ · Et er⸗
rãtiũ voluntaſ nulla ẽ · vt C· ð iuriſ
et facti ignoꝛãtia · A. cũ ꝑ teſtamen
tũ · A.nõ idcirco · Vñ ſi vir ł mułr
errʒ in matrimoĩo ↄtrahẽdo nulluſ
ẽ ↄſenſus, qͥ ſoluſ facit mat᷑moniũ·
Nota tñ ꝙ triplex põt eſſe erroꝛ
circa ꝑſonã vnus ꝛpᷣius ꝑſone · vtſi
de petro credat᷑ ꝙ ſit guiller. erra
circa ꝑſonã · Alius ẽ erroꝛ foꝛtune,
vt ſi de pauꝑe credat᷑ ꝙ ſit diues ·
Tertius eſt erroꝛ qlitatis vt ſi de
ignobili credat᷑ ꝙ ſit nobilis⸗ vł de
corrupta ꝙſit vᷣgo · ¶õ erroꝛ pſone
impedit matrimoniũ: vt ſi credenſ
trahẽ cũ petro/cõtrahat cũ guill.
vł ſi credẽs ↄtrahẽ cũ martha ↄt⸗
hit cũ maria! nullũ ẽ matrimoniũ⸗
Erroꝛ aũt qlitatis et foꝛtune ñ im
pedit matrimoniũ ·vbigr̃a·aliquis
ↄtrahat cũ aliqua credẽs eã eſſe v
ginẽ, vł filiã regis! a tñ ipſa ẽ coꝛ
rupta,/vł filia ruſtici tenet matri-
moniũ · Vł credit ↄtrahbẽ cũ diuite
trahit cũ pauꝑe tenz matrimo⸗
nium · xxx ·.q:pᷣma:ca· Iis ĩta ꝛc.

Ca. ij · ð impedimẽto ↄditionis ·
Opedimẽtũ ↄditiõiſ introdu
ctũ ẽ ab eccła ĩ fauoꝛẽ liber-
tatis · Et de g̊ bꝛeuit᷑ ẽ tenen
dũ ꝙ ſimłr libera cõtrahat ſcient᷑
cũ ſeruo/vł liber cũ ãcilla. tenʒ ma
Emonĩiũ int᷑ eoſ· Si vo libera ↄthat
ẽ ſʒuo ignoꝛãterqꝛ credit ipᷣm eſſe
libeꝝł liber cũ ãcilla?X.qꝛ credit eã
eſſe liberã nullũ eſt mrimoniũ int᷑
eos/ſi ̊ ignoꝛãter egerint niſi poſt
qᷓ; alt᷑ nouerit ↄditionẽ alteriꝰ eſſe
talẽ, ↄſentiat in eũ vł eã vᷣbo vłfa
cto vł carnali copula · Nõ tñ ꝙ
erroꝛ deterioꝛis ↄditiõis interimit
mr̃imoniũ ↄtrahẽdũ/ et dirimit ĩã
otractũ/ nõ at̃ erroꝛ paris vł melio
riſ.vt ſi ſeruꝰ ↄtrahat cũ ſerua quã
credit liberã/vł cũ libera quã cre-
dit eſſe ſerua!qꝛ ñ decipit/ nee ha-
bzʒ að obijciat ei · De ↄditiõibꝰ apꝑpo
ſitis in mrimoĩo vide g · de ſponſa ·
ca ij· qꝛ idem ẽ iudiciũ hica ĩbi⸗

Ca·iij·de impedimẽto voti ·
Irca impedimẽtũ voti nõq;
intelligiẽ de voto dtinẽtie ſi⸗
ue de voto caſtitatis· Circa qð no-
tanð ꝙ; duplex ẽ votũ ↄtinẽtie · nã
qðᷣdã ẽ ſimplex aliud ſollenne · Vo
tũ ſimplex impedit mr̃imoniũ cõt᷑
bendũ ſed nõ dirimit iam ↄtractũ
Quomõ at᷑ votũ ſimplex ſit ſollen-
ne!licʒ olim altercatio fuerit inter
doctoꝛes/ tñ hodie ẽ declaratũ per
dñm bonifacium viij·ex · de voto/
voti redemp · ca · vnico · li · vj · vbi di
cit᷑ ꝙ votũ ſollenniſat᷑ qntũ ad diri
mẽdũ mrimoniũ duobꝰ mõiſ · Vno
mõ ꝑ ſuſceptionẽ ſacri oꝛdĩs · ſcilicʒ
ſubdiaconatꝰ/diaconatꝰ a p̃ſ byte

ratꝰ. Aliomõ ꝑ ꝓfeſſionẽ exp̃ſſam
kł tacitã factã alicui de religiõibꝰ
appꝛobatis. ꝓmoti & ad ſacros oꝛ-
dineſ/ et religioſi ñ pñt ↄtrahẽ mri
moniũ · Nõ penalẽ inſtitutionẽ
in ↄſtitutiõibꝰ dñi clemẽtis pᷣpe ↄt

religioſos ↄtrahẽtes mr̃imoniũde
facto · ſcilʒ ꝙ ſunt excõmunicati/et

irregulares· nec põt cũ eis niſi per
ſedem apoſtolicam diſpẽſari

Ca:iiij · de impedimento
cognationis carnalis. ,
Oguatio ẽ triplex! quedam ?
carnałqᷓdam ſpũałet qᷓdam
legał· Et pᷣmo videnð ẽ de cogna
tiõe carnali/q nãbłr alias pᷣcedit!a
iſta vocat᷑ ↄſangtas· Videnð eſt g
qͥd ẽ ↄſangtas?et vñ dicat᷑ · qd ẽ li
nea ↄſangtatis · qt ſunt linee · qt F
dus · quõ cõputan᷑· vſq; ad quẽ
gradũ mr̃imoniũ ꝓhibeã · Cõſang⸗
tas ẽ vinculũ ꝑſonax ab eoð ſtipi-
te deſcẽdẽtiũ/carnali ꝓpagĩe dtra-
ctũ · Stipitẽ dico illã ꝑſonã a q aliqͥ
duxer̃t oꝛiginẽ ſiẽ adam fuit ſupeſ
caima enoch/a eoꝝ qͥ deſcẽder̃t ab
eis · Dicit᷑ at ↄſangtas a cõ qð eſt
ſiłi ſangſ/q̃i cõmunẽ ſangnẽ hñteſ
vl de vno ſangne ꝓcedęteſ. Linea
ẽ oꝛdinata collectio pſonax ↄſang
tate ↄĩuncta/ ab eoð ſtipite deſcẽ
tiũ/diuer ſos Sdus cõtinens · Vinee
ſunt tres. ſez aſcẽdẽtiũ /deſcẽdẽtiũ
et trãſuerſaliũ · pᷣma ſcʒ aſcẽdẽtiũ
E illoe a qbus traximꝰ oꝛiginẽ · ſiẽ
pater/mater/auus, aua/auus/ꝙ
aua/abauus,abaua · ſcda ſcz deſcẽ
dẽtiũ ẽ illoʒe qͥ duxerũt oꝛiginem a
nobis ſicut filius/filia/nepos/ne
ptis/pꝛonepos/pꝛoneptis/abnepos

1.
—

on fratye attinet ſbi linea traſuer

llaiſzipok nrekalnezhe⸗
ſcencit ab auo eoye cömum,/ afut
ſipes comuiſ aq traxerut oꝛigine
etſie de olbug alſs e inteligend.
Nic don eſtac ſt dcig
ſiend galy coputãt Fduſ canon⸗
ſto et alr legſte· Nam bm canoni
ſtjs due pvne in linea traſuerſain
fxit mũ gagi· Syßm legiſtas
ſibz ona fact vni gadi/ vtpu⸗
taduoffel ſt in vno Sal pmo bm
muige quibin legſtag ſunt in
uob de ngl ſran i varſt
aut nihil kenaren un
tit avideanb aͤſt Rin e
“õ aſit Sdug. Grag⸗

hitudo diſanti blonan qua co⸗

groſeik guota gonorati
eraong diſtat,
due poe inf ſo dit G i⸗

äRT db 1 — —, —

r olipt. Mchſ;
vpeuslt dra c Sſ
Gersͤ ſnt linetz
Gcipltaneavſcad qu⸗
nmnii phibe⸗ Giſng⸗
nrulid ſonan dheddſr⸗
Aedin carndhd wage W
dptided a raaid
toungnd ſe adam fünſel
enoch /1eor a deſiduit⸗
Doit ai angtes ac 5
bns qn conmi ingi ite
de wwo lngle ecieſ iina
lnara oolettopſur dung

– ebſtyte deſck
erſs 4ccnenb⸗ Uinee

abneptis· tertia eſt traſuerſalium,
ſiue collateraliuũ:et iſta ẽ a quibus
nõ duximꝰ oꝛgine nec ipſi a nobiſ·
vt frat᷑/ſoꝛoꝛ/ Ffilij duoæ fratx! qui
dicunt᷑ patrueles,/ filij duaꝛe ſoꝛoꝛe/
q dicunt᷑ ↄſobꝝni/et eoꝛe filij et ne
poteſ vſʒ ad uij.graduũ.Nõn᷑ iſta
xxxv · q· v · pmo g&du.Et nota ꝙ due

linee deſcendẽteſ faciũt vnã lineã
trãſuerſalẽ · vtʒ in G̊ exẽplo·filij du
oꝝ fratle attinẽt ſibi linea trãſuer

ſali!: aqlibʒ ipᷣoꝛ in recta linea de⸗
ſcendit ab auo eoꝛe cõmuni/ qͥ fuit
ſtipes cõmuĩſa q̃ traxerũt oꝛiginẽ
et ſic de oĩibus alijs ẽ intelligenð
Nüc g dðm eſt qͥd ſit qdus: ꝓ q̃̊
ſcienð ꝙ ałr cõputãt Sduſ canoni-
ſte/et ałr legiſte · Nam bᷣm canoni
ſtas due pſone in linea trãſuerſali
faciũt vnũ gradũ· Sʒ bᷣm legiſtas
q̃libʒ ꝑſona facit vnũ gradũ vtpu-

ta duo freſ ſt in vno Sdu pᷣmo ſᷣm

canoniſtas qui pᷣm legiſtas ſunt in
duobꝰ ſic de ſingul · ſʒ qꝛ iſtð parũ

aut nihil cacit ad ꝓpoſitũ/ ido dimit

tat᷑ videamꝰ qͥd ſit Sdus · SOradꝰ
hĩtudo diſtantiũ ꝑſona/qua co-
gnoſcit᷑ quota generatiõis diſtãtia
due pſone ĩnt᷑ ſe dꝛñt· Sradꝰ itaq;
in linea aſcẽdẽti ſic cõputan᷑. prᷣ
mat᷑ ſunt in ᷣmo gdu:auus/aua ſt
in ſcdᷣo · ꝓauꝰ ꝓaua in tertio · abauꝰ
abaua in uiij · In deſcẽdẽti autẽ ſice
cõputan?᷑ · filius filia ſunt in pᷣmo
gradu/nepos neptis in ij · ꝓnepos
pꝛoneptis in iij:abnepos abneptis

in uiij · In trãſuerſali vo linea cõ-
putant᷑ ſie: duo freſſt in pᷣmo gẽdu:

filij duoꝛe fratꝛe ĩn ij· nepoteſ eoꝛũ⸗
dẽ ſcz duo frat in iij · ꝓnepotes
eoꝛe in iii ·vlt quẽ gradũ nulla cõ⸗

putã hodie ↄſangtas: vel ꝓtendiẽ
qntũ ad mat᷑moniũ impediẽdũ · ¶r
cet ãtiqͥtus ꝓtẽderet᷑ vſq; ad ſepti
mũ gradũ · Videnõ eſt igit᷑ ᷣm iſtã
doctrinã ql'r ↄſangtas cõputãda ẽ
int᷑ ali̊s· Cũ enĩ vis ſcrire de ali⸗
qbus puta de bartholomeo et ber
tha qto gradu ↄſangtatis attinent
ſibi·accipe aliqᷓ; cõmunẽ ſtipitẽ a q̊
ambo traxerũt oꝛiginẽ · vᷣbigr̃a · pe
trꝰ generauit lacobũ iohã· qͥ fue-
rũt freſ ecce pᷣmꝰ gradꝰ· Vtł ſi non
poteſ ſcire qͥs ſit pat᷑ eox/dices ĩa-
cobꝰ iohã · ſunt freſ qͥ(vt detm̃ ẽ)
faciũt pᷣmum gradũ · Et G̊ ido dico
q; fr̃eſ ſẽ ſemꝑ ponẽdi in pᷣmo gra
du ſiẽ frea ſoꝛoꝛ/ due ſoꝛoꝛes · Mro
cede & ĩn cõputatiõe·iacobꝰet iohᷣſ
fuerũt fr̃eſ qui( vt dtm̃ ẽ)faciũt p
mũ gradũ · Jacobus generauit an
dreã ecce ſcoſ graduſ. Andreaſ ge
nerauit philippũ ecce tertiꝰ gradꝰ.
Philipp · gnauit bartholo· ecce uij
gradus de qᷓ̃ nũc agit᷑ · Mõ reuertẽ

ad ĩohãnẽ qͥ fuit fr̃ iacobilet ꝓce-

de ſic · Jaco · iohs( vt dctĩ ẽ fue⸗
runt freſ.iohᷣs genuit thomã: ecce
ſedðs gradꝰ Thõſ genuit berthã/de

q nũc agi?᷑ ecce ĩij· graduſ. Vides

quõ bartholo · bertha ſibi atti-
nẽt ex vna parte in iij· gradu/a ex
alia in qrto.et G̊ loqñdo vſuałr· qꝛ
hſm vitatẽ ñ attinẽt ſibi/ niſi in uij
gradu: aſic ñ pt eſſe mrimoniũ int᷑

eos · Illð ið facienð ẽ de ilł qͥ ma-

gis vł minꝰ vicini ſunt in ↄſagta-
te ddo tales et taleſ attinẽt ſibi in
tali gradu· Et ꝙ ita numerãch ſũt
graduſet numerãde ꝑſone/colligit᷑
expᷣſſe ex ilł duabꝰ decretalibꝰ· ex·
de dↄſang· affini · ca· tua noſ. eỹ·

de teſtibus · Licz qdem · Sʒz pone
ꝙ due pſone attinẽt ſibi ex vna ꝑ-
te in ſcdo vł in tertio Sdu ·et ex al
tera in quĩtol nunqͥd poterũt ↄtra-
here mrimoniũ int᷑ ſe? Dico ꝙ ſic ·
qꝛ ſemꝑ ſtanð ẽ remotion pſone in
ↄſangtate et affinitate · ex · de dſan
gui · et affi · ca · inter · In ̊ enĩ caſu

remotioꝛ pſona exiſtit extremitas
ↄſangtatis, vñ ñ attiñzʒ ſibi ex quo

ↄſangtas eſt int᷑ eos ext᷑ iij · gradũ
ↄſangtatis incluſiue · qꝛ ſiẽ antiqͥtꝰ
omĩſ ↄſangtas t᷑minabã in vij · gra
du/ita hodie in q̃rto tminã · Ex pᷣ-
dictis patz ꝙ omĩſ ↄſangtas impe
dit dirimit mr̃imoniũ vſq; ad q̃r
tũ gradũ ↄſangtatis incluſiue et ñ
vltra · Et intellige in trãſuer ſali li
nea/nõ aũt in aſcẽdẽti q; in ilt in
infinitũ extẽdit᷑ cõſangtas incluſi-
ue,/ſed in tranſuerſali vſq; ad q̃rtũ
ꝓtẽdi᷑ dſangtas et nõ vlt᷑ q̃ſi di-
cat ꝙ qͥntus &duſ apperit poꝛtã ad
matrimonium:
AQLa · v· de cognatiõe ſpirituali ·

ꝗſo de cognatiõe carnali vi-
denð eſt de cognatiõe ſpũali ·
Vñ videnð ẽ qͥd ſit cognato ſpũał
et qͥt ſunt eius ſpẽs,r et quõ impe/
dit mr̃imoniũ/et in q bus ſaẽmẽtis
ↄtrahit᷑ · ¶ Cognatio ſpũal ẽ ꝓpinqͥ
tas ꝓueniẽſ ex ſaẽmenti datiõe vł
ſuſceptiõe · vbi gr̃a · Saẽ̃dos bapti-
ſat pueætu ſuſcipias eũ. vterq; ve
ſti ẽ pr̃ ſpũał pueri ·et eſtiſ compa

treſ. ꝓut legi᷑ iij · q· · omĩſ.· Spẽſ

cognatiõis ſpũał ſunt treſpᷣma di-
ci compr̃nitaſ.ſcdᷣa pr̃nitas!iſta

attendit᷑ int᷑ illũ qͥ ſuſcipit᷑/ et eũ qͥ

ſuſcipit,/ id ẽ int᷑ patrinũ et puex ·

tertia dicit᷑ frnitaset iſta attẽdi?᷑
int᷑ filiũ tuũ ſpualem/ filios tuos
carnales· Compr̃ nitas dicit᷑ a con
qð ẽ ſił et pr̃nitas q̃ſi ſił vł cõmu-
nis pr̃nitas · Nam vnus compater
ſemp eſt ſpuũalis et alius carnał.
Reſtat & videre qͥd iuriſ de ma
trimonio taliũ · et pᷣmo de comprĩni
tate · Nõnð g ꝙ duplex ẽ compr̃ni
tas!qꝛ qᷓdam ẽ directa. ſcʒ illa quã
ego ↄðtraho ꝑ meipᷣmłet illa impe-
dit mrimoniũ / vt ſi ego ſuſcipio fi-

liũ berthe mulieris,m, vł ipſa meũ⸗

nunq; potero habere eã in vxoꝛem

et ſi accipio eã ſeparãadũ ẽ mrimo⸗

niũ · Ita dicit᷑ ex · de cogna · ſpuali ·
ca· veniẽs · Alia dicit᷑ compr̃nitas
indirecta ſiue emergẽſ.ſcʒ ula quã
vnus ↄĩugum/poſtq; ſunt vna caro
effecti cõtrahit ꝑ actũ alterius: ſiẽ
alla quã ↄtraho ꝑ actũ vxoꝛis mee
poſtq; ẽ a me carnałr cognitalſicut
ſi vxoꝛ mea ſuſcipit filiũ aliqᷓe/ am
bo parẽtes pueri ſunt compatres
mei qᷓ;uiſ ego nõ ſuſcipiã eum:
cõmunicãt ſibi coniuges ad inuicẽ
actiõeſ.Et de ̊ ponit᷑ euidẽtiſſimũ
exẽplum in qᷓdam decretali de co-
gnatione ſpũali · ca· martinus· Vbi
dicit᷑ · martinus duxit berthã/leo
nardus bꝛigidã. Poſt matrimoniũ
leonard“ leuauit de ſacro fonte fili
um martinia berthe · Demũ moꝛ⸗
tui ſunt leonardet berthal reman
ſerũt martinꝰ et bꝛigidalcui mari-
tus ſuus leonardꝰ accqſierat com-
pat᷑nitatẽ ꝑ filium martini · qᷓreba
vte dictuſ martinꝰ poſſet ↄtrahpere
matmouiũ cum pfata bꝛigidaEt
dñs papa rñdit ꝙ nullo mõ· Et ſic
patet ꝙ compat᷑nitas tã directa c;

qm̃

monin r
ndrecha mnpeclt ming E
in et dinmit cõtract
hendet. atnitate ſidl g
n eigk ſſaplente et ſuſepti/
matnini lclũ

,acimonid int tales Te
hammon ſunt Gparsdyi,
aideed ePindogiſt viir
ſiſchmawe ſpul ⸗ Vlmo n.
dendede ffnüitate ſpual/ atiich
tar int filicli l flioli et fliuy
fllii patim l matne carnales· Et
lxz dodoles antiqui varladtxerit
circa iti matena tñ firmit/ ine
olladubltarije tenen ẽ gom fr
li duox conpaty/ſiue añ copater⸗

nitqtẽ ſue poſt genit / pñt legiti⸗

mne matimonialr copulan/ exepi
llapſona medute qua puentũ eſt
Acipaternitate qr lla nuni pot
notmomnalr copulan alieun filou

i⸗ fitns ſtal iſe. iiyſſt bus
ede Aan ſplalr ca pmoet ca.
angahlecatua nos.
nond g opater potlicite gc
nonrti⸗ &pe y⸗
wie flluͦcipatng ſiil h ſt 2

rij Greefeih inen

— — — — .

iſſikön⸗
1. comu⸗
plalig etal Pater
T ic nk.
20 Pmo⸗ Ne domprn
A gercn i
Raned
recha ſerlaan,
rabog . N di
ime dmeßnee la inpe⸗
em ſedſiſſhf⸗
lens, ripſinein
enn hberezinnnnen
Pphoei epariſ nin⸗
1diat e, de cygna ſia
. Aladrit conpfnitg
ſie ene giſſz ilyui
dun poſty iynt ma caro
Aht p acti atenis/ſi
abo pacdti vxons mee
e carnalr cognita ſut
Aſopt füindhiör an
Suend ſunttomhades
dend laphenmteſn
tſn iigead init:
Crdeͦ ponid eickſſnin
minqdam dereckd 1
one fihenmmmdd
maru msdunt bertſe ,1,
„, (: Doſt matrrontu
t i hgf

indirecta impedit matmoniũ ↄtra
henò et dirimit iã cõtracũ. Oõ
videnð ẽ de pat᷑nitate ſpũali/q at-
tẽdit᷑ int᷑ ſuſcipientẽ et ſuſceptũ/id
ẽ int᷑ patrinũ vł matrinã/t᷑iliolũvł
filiola. Et dðm ẽ ꝙ nunq;ʒ põt eſſe
matrimoniũ int᷑ tales · Et ſi de fa-
& ↄtraxerint ſunt ſeparãqdh · xxx ·
qij.de eo qð introgaſti · xxiij · q · ij ·
ſi qͥ ſcũ matre ſpũali· Vltimo vi
denð ẽ de frnitate ſpũali/qᷓ attẽdi
tur int᷑ fi liolũ vł filiolã/et filiũ vł
filiã/patrini ł mat᷑ne carnales · Et
licʒ doctoꝛes antiquĩ varia dixerũt
tirca iſtã materiã! tñ firmit᷑ ſine
vlla dubitatiõe tenenð ẽ ꝙ om̃ſ fi⸗
lij duoe compat /ſiue añ cõpater-
nitatẽ ſiue poſt geniti pñt legiti-
me matrimoniałr copulari excepẽ
illa ꝑpſona mediãte qua puentũ eſt
ad cõpaternitatẽqꝛ illa nunq; põt
matmonialłr copulari alicui filioꝝ
ſui patris ſpũab · iij · q · ij · ſ qbus ·
eỹ de ↄſans · ſpuali · ca · pmo · et ca ·
Zaudabłe·ca·tua nos · Item
nõnð ꝙ cõpater põt licite acciꝑe v⸗
xoꝛẽ filiã cõpatris ſui: ñ ſit illa me
diãte qua cõpatreſ effecti ſunt·xxx
q·ũj· illud · Solet et᷑ q̃ri vtie ali-
quis poſſʒ habẽ duas comatres in
vxoꝛes · ſcʒ vnã poſt aliã · Ad quod
doðm ꝙ refert vtie cõmat᷑nitaſ pᷣce
dat matrimoniũ ł ſequat᷑· Si pᷣce⸗
dat/ licite põt habẽ duas cõmatreſ
in vxoꝛes · vbigr̃a ·maria martha
ſunt cõmatreſ:poſtea martinꝰ ↄtra-
hit cũ maria/et cognoſcit eãl et ea
moꝛtua pot ↄtrabẽ cũ martha· Et
cauſa ẽ! qꝛ ꝑ vnionẽ carnis ſequẽ
tẽ nõ trãſi ad vnionẽ ſpũs p̃ᷣcedẽ-
tẽ · xxx·q· ĩj.poſt obitũ · Si aũt com

mat᷑nitas ſequã matrimoniũ ſuple
ꝓ carnalẽ copulã ↄſummatũ:tũc di
ſtingue:qꝛ ſi vxoꝛ tua ſuſcipit filiũ
alterius tũc ula cuius filius ſuſci
pit᷑ efficit᷑ cõmater tua/ꝑ ftiñ vxo
ris tue · et ſic moꝛtua vxoꝛe tua/nõ
poteris eã habè in vxoꝛẽ. Et eanð
cõpaternitatẽ intelligaſ acqͥri vxo
ri ꝑ vixe · Si vo filiũ vxoꝛis tue/qᷓ;
de alio viro genuit)aliq̃ młr de ſa-
cro fonte leuauerit/vł ad ↄfirma-
tionẽ tenuerit coꝛã epᷣol illa młr eſt
cõmater vxoꝛis tue/ nõ tua·qꝛ nõ
fuĩt ibi cẽmaternitas acqͥſita · Vñ
moꝛtua vxoꝛe tua poteris eã habẽ
in vxoꝛẽ · Ið ẽ ſi filius tuus qᷓ; de
aliqᷓ muliè genuiſti/ſuſci piã ab ali
quo: qꝛ ñ ẽ acqͥſita cẽpr̃nitas vxo-
ri tue · et in ̊ caſu ſiẽ in alio poteſt
aliqͥs habẽ duas cõmatreſ in vxo-
res:et aliqᷓ duos cõpatres in mari
tos · Et iſtõ põt haberi ꝑ hos vᷣſus
Qui mihi ł cuius mea natũ fonte
leuauit. Mec mea commater fieri
mea nõ valet vxoꝛ · Si qᷓ mee natũ
nõ ex me fonte leuauit · Manc poſt
facta mee ñ inde vetaboꝛ habere:

Compater eius nati ↄiunge nõ ꝓꝰ

hibent᷑ · Ambas commatres facit
actio/paſſio nunq; · Notanð etiã
ꝙ laicus non põt ↄtrahere matri-
moniũ cum ulla quam baptiſauit ·

Et ſi de facto ↄtxerit matrimoniũ

eſt diſſoluenð · e · de cogna · ſpũali ·
li. vj · ea · ne dũ · ¶ Item nõ ꝙ filiuſ
ſacerdotis ł alterius viri qͥ bapti-
ſauit puellã ñ põt ↄtrahẽ ẽ iſta pu-
ella.vt ca · pꝛeallegato? ne dum ẽ
Notanð inſuꝑ ꝙ ſolũ ꝑ ſacramẽ
tũ baptiſmi et ↄfirmatiõis ↄtrabi
tur cognatio ſpũał/ qᷓ impedit ma-

2
7 „
12
S

trimoniũ ↄtrahenð/ et dirimit iam
dtractũ · Per catheciſmũ aũt licet
ↄtrabat᷑ cognatio taliſ/q̃ impediat
mr̃imoniũ ↄtrahenð nõ tñ ↄtrahiẽ
ꝗ̃ dirimat iã ↄtractũ ex ·de cogna-
tiõe ſpuũali ꝑ catheciſmũ · li · ſexto⸗
Ca · vj · de cognatiõe legali ·
Via cogatio legał(q adopto
diciẽ) vix aut nunq; habet᷑ in
vſula paꝛe tractat᷑ de ea in ĩiure ca
nonico ido ð hac ſuꝑſedeo q̊ ad nẽ

Ca · vij · de impedimẽto crimĩs.
KRiminũ qdam impediũt ma
trimonium ↄtrahendum · ſed
nõ dirimunt iam ↄtractũ · ſicut ſunt
inceſtus/vxoꝛicidiũ, raptus aliene
vxoꝛis/ſollẽnis pnĩa · Et ſi qſ inſidi
ando mr̃imonio, ꝓpꝛiũ filiũ de fon⸗
te ſuſcepit vt poſſet puare vxoꝛem
vł vxoꝛ viꝓdebito carnali et copia
ſui · Itẽ homicidiũ pᷣſ byteri/omĩa
iſta crimina: et foꝛte młta alia cri-
mina impediũt m rimoniũ ↄhenð
ſʒ nõ dirimũt iam ↄtractũ · ĩmmo ſi
ſint adoleſcẽtes et timeat᷑ de eoꝛũ
incõtinẽtia eccła debʒ eis dare li⸗
centiã nubẽdi · eẽ de eo qͥ cognouit
vxoꝛẽ · ca ex litteris · Sunt autẽ
tria crimĩa ꝗᷓ ñ ſolũ dirimũt matri
moniũ ↄthenð immo dirimũt iam
ↄtractũ · ¶ DPrimũ qñ aliqͥ ſadulterat᷑
cũ aliqᷓ tugata· ipſe vł ipſa ma-
chinat᷑ cũ effectu in moꝛtẽ mariti
ipᷣius adultere! vł młr cũ qua vir
fuerit adulteratꝰ machinã in moꝛ-
tẽ vxoꝛiſ viri adulteri vł ipſe ad-
ulter vt ſił ↄtrahãt · In ̊ caſu ↄt᷑
here ñ debẽt ſi ↄtraxerĩt ſunt ſe
parãdi ·xxxiij·q· j· ſi quis viuẽte · e
de eo qͥ duxit in matmõio quã pol-

luit ꝓ adulteriũ · ca: ſuꝑ eo: ca · j.
et ij · Sedðm ẽ ſi adulter pᷣſtet fidẽ

adultere ꝙ ducet eã poſt moꝛtẽ le

gitim eius marit vł adultera ad
ultero poſt moꝛtẽ vxoꝛis viri adul
teri · xxxj ·q· j·relatũ. in omĩbꝰ pᷣ⸗
dictis capłiſ. Tertiũ eſt qñ ñ p̃ſtat
fidẽ de eã ducẽdolſʒ pᷣncipalr eam
ducit/et cũ ea ↄthit . qꝛ ( vt at cele
ſtinus pᷣpa)plus ẽ ducèẽ qᷓ; fidẽ da⸗
re de ducẽdo· ex de eo qui ducit in
mat᷑mõio quã poll · p adul · ca · cũ ha
bere · 1 ca·ex lraꝝ · Et iſtum caſum
intellige qñ pᷣmũ mat᷑moniũ ẽ ve⸗
rũ et legitimũ qm̃ ſi ñ fuerit veꝝ
ſz putabã eſſe vᷣm nullũ pᷣſtat im-
pedimẽtũ ſcdo mat᷑mõio · Svo nul
lus caſuũ pᷣdictoꝝe intuenerit bene
põt qͥ ſ dthere cũ illa quã polluit p
adulteriũ ·
hit ẽ Riugato ſcit eſſe Rᷣiugatũ nũ⸗
qᷓ; põt eũ habẽ et̃ poſt moꝛtẽvxonſ
Si at᷑ ignoꝛarʒ eũ eſſe vRᷣugatũ im-
mo credẽt eũ eſſe ſolutũ/nõ obſtate
eo ꝙ ↄthit cũ eo viuẽte vxoꝛe legt
tima poterit ↄtrahẽ cũ ea poſt moꝛ
tẽ vxoꝛis legitime · eẽ de eo qͥ ducit
vxo · in ma·quã poll · ꝑ adul · ca· po
ſuiſti · I ca · veniẽſ· e de ſponſa ca·
cum apoſtolica ẽ

Capłm.·viij· de impedimẽto
diſparitatis cultus· .
D boc vt mat᷑moniũ ſit ratũ/
ett legitimũ / opoꝛtet ꝙ vterq;
iugũ ſit fideł · Fidebł enĩ ñ põt cõ⸗

trabẽ mat᷑moniũ cũ iudea/ ſarrace

na/gẽtili/ł pagana · et ſi ↄtraxerit
de facto ñ ẽ mat᷑moniũ · Sponſalia
tñ põt fideł cũ infideli ↄtrahẽ ſub
iſta foꝛma ł ↄditiõe ꝙ infidelↄuer

Nõ et ꝙſi młr q ↄ᷑·

f f

ſas tiecaſbis Rumelta gen⸗
rs ſolut ius matrimoniſ qulatu
ſallẽ pot rlel eite dmabe eñ
de diuorno ca qntomagis 4 8aa
demul. Nec ẽ diña qnti ad Hyty⸗
uerſus fuerit iudeus paganus
qꝛ is iuſẽ hoche in veſy ede co
lerſoe infidelium ca interrogaſi
Hait infigel vult cohitare cum
figeli abſq; aliq pdicox caſuũ/ et
fadel vult cohita ſeri bñ facit · vt
dict aplg . ad cor vi i vo non
Vlt colſtare ſeci os copelledus
Arae n o ila viuẽteñ pote⸗
nt cotahe i dio b allal i adbuc

duret nattiimonid Npatz inß
wmmuͦ. Ntpatz in palle
gatoderreto inirogaſd⸗ n
znd iide'lpaganus derahit cum
bOñgnea ſia hmn ntu ſiii poſten9
— polꝑrſoni
ſt tale mimomũ .
emſimnũ Dve
qui ponunc le

— — —

do mremoo Oito ni
Ncor inienont hene
ci Ila gu oluit y
Noer g mlr oi⸗
ſat eſe aiugati ni⸗
Leipoſt morterronſ
rzeneſe Dug nnr
Ge uci acſite
ed dede ne ede
trepechea non
legieome deediſdoct
4qa pol⸗P adtl ta
a wenieſ erde ſpolſce⸗
ſtolra

tatur ad fidelem · xxxvij · q · ij · caſu
chꝛiſtiane · Infideł aũt põt cũ infi

deli cõtrahẽ dũ tñ ſint eiuſõ ritus-
ſcʒ iudeus cũ iudea/ſarracenus cũ
ſarracena · Sʒ pone / alt diugũ cõ

uertit᷑ ad fidẽ/alt᷑ remanʒz in infide

litate qͥd fiet de iſtis? Dico ꝙ ſi in
fideł ñ vult cohĩtare cũ fideli/vł ſi
vult hĩtare ñ tñ vult ſñ ↄtumelia
creatoꝛiſ ł ſine HG̊¶ ꝙ trahat eũ ad in
fidelitatẽ/vł ad pctm̃ moꝛtale · In
iſtis tribꝰcaſibus ↄtumelia creato-
ris ſoluit ius matrimonij quãtũ ad
fidelẽ · põt fideł licite ↄtrahẽ ·ex
de diuoꝛtio · ca · qntomagis· ⁊ c· gau
demuſ. Nec ẽ dꝛña qᷓntũ ad h̊ vtis
ↄuerſus fuerit iudeus ł paganus

qꝛ idẽ iuſẽ hodie in vt᷑ſq; · ex de cõ

uerſiõe infidelium · ca· interrogaſti

Si aũt infideł vult cohĩtare cum

fideli abſq; aliq̃ pᷣdictoꝛe caſuũ/ et

fideł vult cohĩtaeᷣ ſecũ bñ facit · vt

dicit apłs·j·ad coꝛę · vij · Si vo non
vult cohĩtare ſecũl nõ ẽ cõpellẽdus

trabẽ · tñ ulo ł illa viuẽte ñ pote-

rit cõtrabe cũ alio ł alia! cũ adhuc

duret matrimoniũ · vtpatz in pᷣalle

gato decreto · introgaſti · Sʒ quid
vnus iudeꝰł paganus dtrabit cum

ↄſangnea ſua ſm ritũ ſuũ poſtea ↄ

uertiẽ̃ ad fidẽ nunqͥd pꝰ ↄuerſionẽ

remanebit tale mrimomũ? Dico ꝙ;

ſic/dũmõ ñ ↄtraxerint in Sdibus a
lege diuĩa ꝓhibitis qui ponun᷑ le
uitici xviij· qꝛ infideles nõ arcenẽ
canonicis inſtitutiõibuſ.a per ſaci
baptiſma nõ ſoluunt᷑ iugia ſʒ cri-

mina dimittunt᷑ · Itẽ vnꝰ paga-

nus plureſ hñſ vxoꝛes ↄuertit᷑ ad
fidẽ nunqͥd retinebit om̃ſ vxoꝛes?
vxł ſolũ vnã ex ilł?ꝰ Dico ꝙ ſolũ re⸗

tinebit illã qᷓ pᷣmo fuit vxoꝛ eiuſ.qꝛ
nulla aliarum fuit vere eius vxoꝛ
Si ac alter ↄiugũ labat᷑ in hẽſim⸗
vł in infidelitatẽ ille qͥ manet in
fide ñ põt ↄtrahẽ ſʒ tenet᷑ ↄtinere
qꝛ licʒ in iſto caſu magis appareat
contumelia creatoꝛis q; in pᷣncipio
mat᷑moni tñ fideliũ ratũ ẽᷣet nul
lo caſu ſuꝑueniẽte pt᷑ diſſolui:· quia
qᷓ deus ↄiunxit/hõ nõ ſeꝑat · Oat᷑
moniũ at᷑ infideliũ ñ ẽ ratũ ·ido pĩ
legitime diſſoluĩ ſi alter diugũ con
uertã ad fidem · ex de diuoꝛ · c· q̃nto
magiſ.circa finẽ · ꝛ pᷣallegato ſuꝑiꝰ

Ca.jx · ðÄð impedimẽto violẽtie ·
Jolẽtia de ſui nã et᷑ ſine ↄſti
tutiõe eccłe ĩmpedit mat᷑mo
niũ qꝛ excludit ↄſenſum libee qui
ſolus facit mat᷑moniũ · Nã vbi me
tus ł coactio intuenit: nõ põt ↄſen
ſus locũ habẽ · eỹ de ſpon · c· cũ locũ
xxxij · q ·ij · ſufficit · Et qꝛ magna eſt
dꝛña int᷑ vim et metũ:ido vidðm ẽ
qͥd ſit vis ł coactio,/ qͥd metus/et
qᷓ violẽtia excuſʒiet qͥs metus,/ vis,
ſiue coactio ł violẽtia/ qᷓ ꝓ eoð acci
pio ẽ maioꝝs rei impeꝰ qͥ repelli ñ
põt · ff · q metꝰcauſa.h·j · Metuſ eſt
inſtãtis vł futi ꝑiculi mẽtis trepi-
datio vt dicit in eoð li ·j· Vis/coa-
ctio/ł violẽtia qᷓ ꝓ eoðd accipio: alia
leuisl alia violẽta·Leuis nõ exelu⸗
dit ↄſenſum mat᷑monialẽ ſʒ violen
ta excludit eũ ·ar · li · diſt · p̃ſ byteroſ
eỹx de ſpon · ca · veniẽs. Violẽta co-
actio ẽ cũ aliͥs capi?᷑/ inuitus thit᷑
ducit᷑/vł ligat᷑ · Item metus alius
cadit in ↄſtãtẽ vi alius nõ. Ille
qui cadit in ↄſtantẽ vi excuſat
excludit cõſenſum mat᷑monialem ·

dẽ ty.ca · pmo⸗iij · relatũ · eẽ de ſpõ
ſa:caij. Metus cades in ↄſtatẽ vi
rũ ẽ ſiẽ metus moꝛtis cruciatꝰ coꝛ-
poꝛis/ſeruitus. ſtupꝝ · vᷣſus · Excu-⸗
ſare metus hos poſſe putaq; noſtis
Stupꝛi ſiue ſtatuſ vberiſatq; neciſ
Nõnð ꝙ vnus metus poſſʒ cadẽ
in vna pꝑſona qͥ nõ cadet in alia. ſiẽ
tał metꝰcadẽt in me qͥ nõ cadẽt in
regelqꝛ ñ ẽ veriſiłe hoĩeſ clare di
gnitatis ſpꝛ metũ in vrbe timuiſſe
vłꝙ rex metu ꝑu militis timeat ·
ff. qʒ met · cã · ¶· ñ ẽ veriſiłe · Verũ⸗
tñ ſi ꝑ aptiſſimas ꝓbatiõeſ oſtaret
de metu/repellit pᷣſumpt᷑o q̃ ↄt᷑ eũ
E vt dicit᷑ ibið · Et ſic iudex ſᷣm ſta
tũ et diuerſitatẽ ꝑſonaꝛe/tꝑm/et lo
coʒe iudicabit · qualſit metus ł vio
lẽtial et ᷣm q̊ iudicabit ꝓ mat̃mo⸗
nio vł ↄtra· Nõnõð tñ ꝙ qliſcun

q; ſit metꝰ vł vĩolẽtia ſi młr qᷓ alle

gat metũ łviolẽtiã ſteterit ꝑ annũ
et dimidiũ cũ virolł ſi ↄſenſerit in
carnalẽ copłaʒñ dʒʒz poſtea audiri
ſi allegʒ metũ łviolẽtiã · ex de ſpõ ·
ad audiẽtiã: de his qͥ ma · ac po ·
cainſuꝑ abieciſti · et de eo q̊ du · in
mat᷑ · quã poll · ꝑ adul · c· ↄſig ficamꝰ

Ca · x. de ĩmpedimẽto oꝛdinis
Radinũ ( vt dctm̃ ẽ S) qͥdam ſẽ
miĩnoꝛeſ.ſiẽ hoſtiariatꝰ /lecto-
riatꝰ exoꝛciſtatꝰ, accolitatꝰ!iſti
ñ impediũt mr̃imoniũ ↄthenð nec
dirimũt iã ↄtractũ · Alij ſunt maio-
reſ.ſcʒ ſubdiaconatꝰ/ diaconatꝰ/et
pᷣſ byteratꝰ et ĩiſti impediũt matri
moniũ ↄthenð/et diri ·iam ↄtractũ
qꝛ iſtis oꝛdinibꝰ votũ ſollenne pnĩe
ẽ annexũ · ex de voto et voti redẽ
ptione · ca · quot votum · libꝛo · vj⸗

ff.qdð metus cauſa A. metus· ex eo

Ca · xj · de impedimẽto ligamiĩs.

Opedimẽtũ ligamiĩſ ẽ iſtð ſez

cũ qͥſ ẽ ligatuſ alteri vxoꝛ/qð

adeo ſemꝑ fuit validũ:q; amq; aliqᷓ

ↄſtitutio eccłe ſuꝑ ̊ emanarʒz· nun
qᷓ; alligatꝰ vxon potuit aliã recipe
nec vnqʒ E̊ licuit abſq; ſpali diſpẽ
ſatiõe dei! qͥ fuit inſtitutoꝛ mrimo-
nij · ſiẽ diſpẽſauit deus cũ abꝛabam
iacob/et alijs priarchis · Sed qm

aliqͥſpõt eſſe ligatus vni ꝑ ſpõſalia

tm̃/alteri ꝑ mr̃imoniũ iðo vidẽ-
dũ ẽ qd ſit iuris in vtroq; · Pro qꝗ̊
nõnð ꝙ ſi qͥſ ↄtraxerit mrimonium
vł ſpõſalia cũ aliqᷓ ꝓꝑ vᷣba de futolñ
debz ↄtrahẽ cũ alia, nec alia ẽ alio
ſz debz dimittẽè ſcdaʒ/ et redire ad
pᷣmã · Sʒ ſi dtraxerit cũ alia/ l alia
cũ alio ſpõſalia ꝑ vba de pñti/ł per
vba de fut᷑or/ et ſecuta fuerit copła
tarnał tẽ mrimoniũ debʒ ſtare cũ
ſcdᷣa/ł ſcðo et᷑ ſi ſpõſalia ↄtracta cũ
pᷣma fuerint iuramẽto vallata· ſed
debz agere pnĩaʒ de piurio/et fide
mẽtita · e de ſpoõſa · du · c. j· de ſpõ
ſicut ex lr̃is · Si at᷑ ẽ alligatꝰalteriĩ
vxoꝛi mr̃imoniałr, et nõ ſecuta ſit
int᷑ eoſ carnał copła põt alt᷑ altero
inuito religionẽ intre · et qͥ manet
in ſcło pẽ cũ alia ł alio ↄtrahẽ · ex ·
de ↄuer.ↄiuga ex publico. ð diuoꝛ
tio.verũtñ poſt ↄſſʒm· ð ſpõ · duoxe
Licz p̃ter ſolitũ · Si a fuerit inter
eos ſecuta carnał copła nunc ch⸗
diu vixerĩt pñt ſe inuicẽ dimittè.
mſi cã foꝛnicatiõis · Et tẽ ſi ſe dimi
ſerintl aut recõcilient/ aut remane-
ãt innupti qꝛ ſm verbũ ſaluatoꝛis
math.v. Si alti nupſerĩt mechant᷑
Sʒz pone ꝙ vxoꝛ credit maritum
ſuũ eſſe moꝛtuũ,/ et ↄtrahit cũ alio
poſtea ille reuertit᷑ qͥd fiet? Dicoq

martto quẽ acepit Nalat e
zue ſ liñ ſ da er 5
nup dig ar receptor⸗ Itẽ poneq
Or ient ad ſam acenos in exerctt̃
l in regonẽ loginqqñ reueſtene
ſat vyvoꝛ vtr ſit moꝛtuuſyl vius
za fariet ßa Dico quticunqy
ſi iuuecula otrahe ñ pot . doner ſit

iificata de mote maniti e d ſpo

la inpñ̃ta· y qlr eficabit? Di⸗
toq piuramẽtũ iliſub milita⸗
uit xl et ſocox q eiuſ mortẽ noue
rit Erßmlegeſ adbuc dz expecta
1e Panmii iurameti ani mubbat⸗
mn o cnones ſtanmpy ulrameti
ſtiti pet od ahe. e de ſecinup.
ta ſup ſpecila. Lt aa zfaet Aud
l ſcor viſ morduo rom⸗
t mir ai vultin dio. Et hiero.

et ctauas muptiqg ̃ domnat im

nweſpolat xrrijq pen ane⸗
7

arentci a, la
lup mba de t lir
e ſruta fuerit opla
nmoniü debz ſtareci
eüſiſpeſalia dractach
urae Nleta ſed
wriden e purd r nd
de ad nde e
18 Gä dlagdre
Tumornalt,et o ſecltaſt
Arnaſ cplalpit dtlten
tcngoni indre⸗ eti mnanet
pi dul alio Anſe⸗ ey.

qʒdiu ita credit nec ꝙ iple reuerti
tur ipſa excuſat᷑ ab adulterion foꝛ
nicatiõe p ignoꝛãtiã facti · Et filij
ſi qſ ſuſcepit ex ſcdᷣo iudicant᷑ legi-
timi· Sʒ ſtatĩ ꝙ pᷣmuſ reuertit de⸗
bʒ recedè a ſcðo/et redire ad bmũ
qð ſi nõ fecerit adulta iudicã.xxx
ij · q · ij · cũ ꝑ bellica · c · ſi vgo · DZʒ qᷣd
ſi vir ñ reuertit᷑/ vxoꝛ tñ credit eũ
viuẽ/qͥd faciet? Nõ eyiget debitũ
a marito quẽ acceꝑit rðdat tñ exiĩ
gẽti? ꝗ ſtð ↄſiliũ ſibi dat᷑ ex ð ſecũ ·
nup · dñs ac redẽptoꝛ · Itẽ pone ꝗ;
vir ierit ad ſarracenos in exercitũ
vl in regionẽ lõginq; ñ reuertit᷑ ne
ſcit vxoꝛ vte ſit moꝛtuuſvł viuus:
qͥd faciet ip̃aꝰ Dico ꝙ quãtũcunq;ʒ
ſit iuuẽcula ↄtrahẽ ñ põtdonec ſit
cti ficata de moꝛte mariti · ex ð ſpõ
ca · in pñtia · Sʒ q̃lr ctificabit᷑· Di⸗
co ꝙ ꝑ iuramẽetũ illiꝰ ſub q̊ milita-
uit vł et᷑ ſocioꝛe qᷓ eiuſ moꝛtẽ noue
rũt · Et ſᷣm legeſ adhuc ðᷣʒ expecta
re ꝑ annũ pꝰ iuramẽtũ anq; nubat·.
ſm vo canones ſtatim pꝰ iuramẽtũ
pᷣſtitũ põt ↄtrahẽ · eẽ de ſecũ · nup ·
ca· ſuꝑ ſpecula· Et ad ̊ facit illud
apłi.j · coꝛꝝę · vij · ſeʒ moꝛtuo viro nu-
bat młr cui vult in dño · Et hiero ·
eẽ octauas nuptias ñ ↄdemnat im
mo appꝛobat · xxxij ·q·japeriant:

Capłm xij · de impedimento
publice honeſtatis iuſtitie ·
Vblice bhoneſtatiſ iuſtida eſt
impedimẽtũ ab eccła introdu
ctũ p eiuſ honeſtatẽ · Cuiꝰdue ſpẽſ
ãtiqᷣtus erãt.nũc at̃ ẽ vna tm̃q̃ ↄt
hit᷑ ex dᷣſpõſatiõe · puta ſi qͥſ ſpõſa
uĩt puellã vijãanoꝛe licʒ eã ñ cogno
ſcat nullꝰtñ de ↄſangtate eiuſ viri

pot᷑it eã hr̃e in vxoꝛẽ · nec ipſe aliã

de ↄſangtate młris.ex de ſpon · ca ·
zuueniſ. I do dixi vij · ãnoꝛelqꝛ ſi añ
ſeptẽniũ ſpõſalia pura et recta/id ẽ
ſine ↄditiõe ↄtrabant᷑ nullũ pᷣſtant
impedimẽtũ! nec ſũt alicuiꝰ momẽ
ti/ ñ pꝰ ſeptẽmũ appꝛobauerĩt ipſa.
e de ſpõſa:impube:ca.lras et ca·
acceſſit · Nõ et ꝙ dclaratũ ẽ hodie
de iure nouo ꝙ licʒ ſpõſalia ſint nł
la rõne ↄſangtatis/affinitatiſ, frni
tatis/aut religiõiſ, aut frigiditatiſ
aut qcunq; alia cal dũmõ ñ ſint nul
la rõne etatis pᷣſtat impedimẽtum
publice hõeſtatiſ iuſtitie · ex de ſpõ ·
impube · ca · j· li · vj
Ca · xiij · Sð impedĩm̃to affinitatiſ

Ffinitas ẽ ꝓpinqͥtas pſonaꝛe/
erx carnali copła ꝓueniẽs om
ni carẽſ parentela:· Dixi ex carna-
li copłalqꝛ tã ꝑ foꝛĩcariã q; x ma
trimonialẽ copłaʒ ↄtrabĩ affinitas
xxxv.qiij· nec eã · ex ð eo qͥ cogno ·
ↄſang· vxoꝛis ſue · diſcretioni · et de
ↄſans · et affini · tue fr̃nitati · Et licʒ
olim eſſent tria genera affinitatiſ/
hodie tñ pᷣmũ genꝰ ſtat tm̃ ſedo et
tertio de medio ſublatis · Nõnð
S ꝙ& pᷣmũ genus affinitatis ↄtrahĩ
ex pſona addita ↄſangneitati per
carnalẽ copłaʒ ĩux illã regulã q̃ di
cit: pſona addita pſone ꝑ carnis ꝓ
pagatiõʒ mutat gradũ attinẽtie/ſʒ
ñ mutat genꝰ. ꝓſona vo addita pꝑ-
ſone ꝑ carnis Rũctiõz ſiue copulã
mutat genꝰ attinẽtie! ſed ñ mutat
gradũ · vſus· Mutat nupta genus/
ſed generata gradũ · Et vt melius
intelligas ponat᷑ exẽplũ· Eece ego
et ſoꝛoꝛ mea ſumꝰ vna ↄſangneitaſ
Accipiat ſoꝛoꝛ mea maritũ/bł ama-
ſium/ſcʒ petx·ĩſte petrus qͥ ẽ ꝑſona

addita ↄſangtati mee ꝑ carnis cõ⸗
iũctionẽ mutat genus attinẽtie ſʒ
ẽ mihi affinis in pᷣmo gdu/ſiẽ ſoꝛoꝛ
mea · Et idẽ intelligas de maritis/
et amaſijs oĩim ↄſangnea mea ·
qꝛ in quoto gdu ↄſangtatis iĩpſe at
tinẽt mihi in toto ẽdu affinitatis
viri b amaſij ea attinẽt mihi · Et
q̃ dixi de maritis et amaſijs ↄſan-
guineav mea iutelligas etiã de
vxoꝛibꝰ et amaſijs ↄſangneoꝝ meo
rũqꝛ in qᷓto du ipſi ſunt mihi cõ-
ſangnei/in toto gdu ipſe ſunt mihi
affineſ: Nã ſi aliqͥ ſ ẽ mihi ↄſangne
us in ſedo gdu/ vxoꝛ eius ł amaſia
ẽ mihi affiniſ in ſcdᷣo gdu · Idẽ di-
co de ↄſangneis vxoꝛis mee!qꝛ in
quoto ſunt ei ↄſangnei in toto ſunt
mihi affines et om ſ ↄſangnei mei
ſunt affines vxoꝛis mee in illo gdu
in q̃ ſunt mibi ↄſangnei · do no
tanð ꝙ ſiẽ ↄſangnitasvſqʒ ad q̃rtũ
gradũ impedit mr̃imoniũ ↄthendũ
et dirimit iã ↄtractũ: ita affinitas
vſq; ad eunð gradũ facit ̊ idem·
Nõnõð inſuꝑ ꝙ cũ gdus affinita
tis habeãt oꝛtũ ex ↄſangtate/cũ ðu
bitat᷑ de affinitate aliq̃ recurrẽ ð
eſt ad illã ꝑſonã mediãte qua fuit
ventũ ad affinitatẽ · et reqͥrenð eſt
in qto gradu diſtat ab illa pſona ð
qua agit᷑ ſᷣm moðs ſupᷣ aſſignatũ de
ↄſangtate· vbi dicit᷑ quõ ſunt cõpu
tãdi gradus in ↄſanguinitate. quia
in qᷓto Sdu diſtãt in ↄſanguinitate
in toto diſtãt in affinitate · Nota
etiã ꝙ licʒ vxoꝛ ↄſanguinei mei ſit
mihi affinis tñ filius quẽ ſuſcipit
ex ſanguineo meo nõ ẽ mihi affi⸗
nis ſed ↄſanguineꝰ. ſed ſi ipſa ha-
bẽt filiũ ex alio qͥ mihi ñ attineret
ille filius nec mihi eſſz affinis nec

Spẽ ſip̃ius impotẽtie ſunt multe!

nei vxoꝛis mee erit mihi affinis ſi
cut pr ſuus ſed nõ in ulo Sradu:qꝛ
ſi pr̃ ẽ in ᷣmo gradu filius erit in
ſcdo · Nõ vlterius licz moꝛiaẽ
ↄſanguineꝰ meus mediãte q̊ ctra-
hi᷑ affinitas per ſona tñ q̃ ſupuiuit
remanz mihi affinis. Sciend at
licʒ dctm̃ ſit ꝙ affinitas chið᷑ pꝑ cõ
cubitũ foꝛnicariũintelligẽð ẽ ſi fi-
at oꝛdine mõ nat᷑eqm̃ ſi aliqͥſ co-
gnoſceret aliq; ↄt᷑ nãʒ hoc ẽ ſi aliqᷣſ
ext᷑ vas debitũ polluẽt aliq;, q;uis
tał pollutio ſit execrabił/ crimino⸗
ſa/et damnoſa nulla tñ ex tali ↄcu
bitu ↄthit᷑ affinĩtas·qꝛ tał ↄcubitꝰ
nõ facit cõmixtionẽ, nec carnis vni
tatẽ ꝑ quã ↄthit᷑ affinitas. Et idẽ
mihi videt᷑ dðᷣm ꝙ ſi aliqͥs inuaſit
clauſt pudoꝛis alicꝰ· vł poſuit v⸗
gã virilẽ infra mẽby muliebꝛe, nõ
tñ ꝑuenit ad ↄſummatiõʒ opiſ ꝙ ex
hoc nulla ↄthat᷑ affinitas· Ita dicẽ
ray· hoſtiẽſʒqꝛ cõmixtio ſeminis
requirit᷑ ad affinitatẽ ↄtrahendã

Capłm xiiij · de impedi-
mẽto impotẽtie coeundi
Nter alia impedimẽta mñi
L monij impotẽtia coeundl ob⸗
tinet maximũ locũ qꝛ ↄtrariat᷑ di-
recte ex nã ſui mr̃imonio qð oꝛdi-
nat᷑ ad pꝛolẽ ſuſcipiẽdã/et foꝛnica-
tionẽ vitandã: et vterq; iſtoꝛe ↄtra
riat᷑ impotẽtia coeũdiq;ꝝ vo nõ om
nis impotẽtia E̊ facit idðo videndũ

ẽ qͥd ſit impotẽtia coeundi q̃t ſunt

eius ſpẽſ/ et qᷓ impedit matmoniũ

et q̃ nõ. Impotẽtia coeũdi ẽ vitiũ

„ ⏑ àu
anime vbł coꝛpoꝛiſ vł alterius q qs
impedit᷑ alteri carnałr cõmiſcer·

ↄſanguineuſ. Filius aũt dſangui⸗

eñ de figet mna efi⸗ 4 d
vide o de ſolaca iiij Nãa
potẽtaſi fig eitas in ro ſiit⸗
petua impedt matmomi derahe⸗
di et dinmit ĩ dKracti xxrii,q
ta ij ð figi. male claudabll
fide.· Do artanoe queẽ in mlre ita
dicab qn ſi pot ei ſubuenin bñfi
cio mecheine/ vl p tnuũ vſum cũ
homie emẽds ſtaturo/no impe⸗
dit nmimoniin ci ilo aqᷓ pot carna
lr cognoſtieſ ðfngi Amalefi ca⸗
enlig. Lt noaſiſp artanons ſe
para abed ei cognoſce a
aſſdui vſum Atenug naſe copka
it ſt facka idonea! pn ſeanc

oetreitenhe ino de

n mac frnitati. G ho ſit talar
etoce nl ſubuenin
Co mediqno ſ
ier 4 npecht ſ

Arhaffiittg Grig,
dong ſiali inaſt
s lr' k vſity⸗
a miby mulebte i
Mmmaßzohi gger
et affnitas Jtadit
cönikoſenins
AAFNaA. WNaende

nii deihedr
impotene cdeundt .
Ater dia inpedimetami
noni, inpptita elnt ⸗b⸗
lod/ qrtratict di
mniu gnain
eni i minoni gocdt
leſulipiidietfona⸗
e. ox Nra
nci et veerh !i 12

alia ẽ natał alia aceñtał · Nacał
vt frigiditaſ in viro/artatio in mu
here/ðfectus etatis in puero· Acci
dẽtał vt caſtratio/male ficiũ/qð fit

pꝑ qᷓdã maleficia/q dicunt᷑ poꝛte vel
fracture· It᷑ natal impotẽtial alia

tpał/alia ꝓpetua · Nacal impoten
tia ſi ẽ tpꝑal impedit mrimoniũ ꝓ
tpe quo durat ſiẽ ðfectus etatis in
puerol qꝛ q;diu ẽ minoꝛiſ etatis nõ
põt dtrabẽ mat᷑moniũ ·xxx ·qĩjca·
j· eẽ de frigi ·et malefi·qð ad ſedẽ·
vide g̊ · de ſpõſaca:iiij · Nat᷑ał im
potẽtia ſiẽ frigiditas in viro ſi ſit ꝑ
petua impedit matmoniũ dtrahẽ⸗
dũ/et dirimit iã ↄtractũ · xxxiij · q j
ca·ĩij·ex ð frigi :⁊ male ·c .laudabilẽ
fidẽ · De artatiõe que ẽ in młre ita
dicas! qm̃ ſi põt ei ſubueniri bñfi-
cio medicine, vł ꝑ ↄtinuũ vſum cũ
homĩe ↄueniẽtis ſtature/nõ impa-
dit mrimoniũ cũ illo a q̃ põt carna
lIr cognoſci · ex ð frigi · malefi · ca ·
ex lr̃is · Et nõ ꝙſip artationẽ ſe
parã ab eo qͥ eã cognoſcẽ ñ põt/ ꝑ
aſſiduũ vſum alterius cui ſe copła
uit ſit facta idonea! pmo ſeꝑanda
E aſcdðo/łt reddenda ẽ pꝛimo:ex de
fri · ¶ ma · c · fr̃nitati · Si vo ſit tałar
tatio ꝙ ei nullomõ ſubueniri poſſit

bñficio medicine impedit mrimo-⸗
niũ ↄchenð, dirimit iã ↄtractũvt

in pᷣdicliſ capłis·ex lris. et fr̃nita·
habet᷑· Si at᷑ ſit impotẽtia accñtał
ſiẽ caſtratio firmit᷑ tenenð ẽ ꝙ tał
impotẽtia impedit mrimoniũ ↄtra
henð/ dirimit iã ↄtractũ·ex ðᷣ fri ·
male · e· ꝑ ſedẽ · De maleficio aũt
diſtingue · qꝛ aut ẽ tpale, aut ppetu
um · ſi ſit tpale nullũ pᷣſtat impedi
mẽtũ ·ſi ſit ꝑpetuũ impedit mr̃imo
niũ ↄthenð/et dirimit iã ↄtractum

xxx ·q· ſi ꝑ ſoꝛtiarioſ· Si qᷓratur
quõ ſciet an ſit tpale vł ppetuumꝰ
Dico q;a pᷣncipio om̃e maleficiũ re
putat᷑ tꝑale· ſed ex qᷓ ꝑ trienniũ co
habitauerũt,/ dãtes ſtudioſe operã
carnali copulelſi adhuec durat ma⸗
leficij impedimẽtũ/reputat᷑ male⸗
ficiũ ꝓꝑpetuũ · Nõnð tñ ꝙ illud q;
allud qð detm̃ ẽ de caſtratiõe et ma
leficio intelligenð ẽ qñ pᷣcedũt ma
trimoniũ qꝛ ſi ſequant mrimomũ
nullũ pᷣſtãt impedimẽtũ. xxx · q·vĩij
illi qͥ ſani · ex vt li:nõ ↄteſt·qm̃ fre-
quẽter · ff · de iure · do · · · Et idẽ in
telligenò ẽ de q̃libet alio impedi-
mẽto · Et intellige omĩa que dicta
ſunt ð mrimonio fideliũqꝛ de ma
trimonio qð eſt int᷑ infideles mhbil
ad nos · De diuoꝛtio qð fit per iſta
impedimẽta nihil ad pñs dicolqꝛ
iſt ptinet ad officiales, et p̃latos ·
nõ autẽ ad curatos quibus dirigiẽ
iſte hibellus ·
Capłm xv · de impedimẽto
tempoꝛis feriarum·
Icko de impedimẽtis qꝗᷓ impe
diũt matmoniũ ↄhenð/n di⸗
rimũt iã ↄtractũ doᷣm ẽ de impedi
mẽtis q̃ impediũt ↄtrahenð: ſed ñ
dirimũt iã ↄtractũ. Et iſta ſũt duo
puta tps feriaꝝ: ainterdicti eccłe
Circa tꝑs feriaꝛe nõnð ẽ ꝙ tꝑe fe
riaꝝ pñt ↄtrahẽ ſpõſalial et et᷑ mat᷑
moniũ/qð ſolo ↄſenſu ↄtrahit᷑ · Sed
traductio vxoꝛis/nuptia ſollenni-
tas/carnał coła ꝓhibent᷑ · xxxiij. q-
iij · ca · nõ opoꝛtz · ca · ñ liceat · ex ð
mat᷑mõio ↄtract· tra int᷑dict · eccłe
c.ex litteriſ . Et nõ ꝙ tys feriaꝛe ẽ
ab aduẽtu dñi vſqʒ ad octauas epi
pharie· et a lxx vſq; ad octauaſ pa
ſche:et a tbus diebꝰ añ aſcenſionẽ

—

dñi incluſiue vſq; ad octauas pen-
thecoſteſ.ex de ferijs · capellanus·
vſus· Cõiugiũ ꝓhibʒ aduẽtus hyla
riq; relaxat · Septuagena vetat/o-
ctaua paſche relaxat · Rogamẽ re
ſtat/ocedit t᷑na ptᷣas · Itẽ · Aſpiciẽſ
veterẽ/circũ/qſi/qᷣ(/bñdicta · Aduẽt
ſeptuage/vetãt rogatio nuptũ · O⸗
ctaue ſtelle, paſcheq; relaxãt ·

Ca · xvj · ð interdicto eccleſie ·

Irea interdqtm̃ eccłe iſtð fir
mit᷑ tenenð ẽl qñ aliqͥſ ꝓhi
bet᷑ ↄtrahẽ cũ aliqᷓ vt qꝛ foꝛte dicit᷑
ↄſangnea ł affinis eius ł ſpõſa al-
terius ñ debet ↄtrahẽ·. ſed foꝛte ſi
that (niſi aliud ſit impedimetũ q;
interdeti eccłe impechat )pñt ſimt
man/et ñ ſunt ſeꝑpandi· Argumẽ⸗
tũ ↄtra ̊ in pᷣmo caſu · ſcʒ ſnꝛ ↄſan
guinitatẽ ſeꝑat᷑ matmoniũ · de cõ⸗
ſang · 1 affini · ca · nõ debet · Et et in
ſcdo · ſcʒ pꝛ affini · ſe ꝑpatvt in capło
ex litteris: ac· ſpõſa· e ð ſpõſa.·Rt
ſiłr in tertio · ſeʒ qñ alter ↄtrahẽti-
um ẽ ꝑ vba de pñti alteri ðſpõſatꝰ
ſi dtrahat poſtea dirimit᷑ ſcds ↄtra
ctus·ex ð ſpõſa · duox · c · accepiſti ·
ca.licʒ · Solutio· dðm ꝙ ñ ſunt ſepa
rãdi n ad tꝑs vt agãt pnĩaʒ qꝛ mã
datũ eccłe ↄtempſerũt · Et ita ex⸗
p̃ſſe dicit᷑ eẽ ð ſpõſa · c · ð młre · e ð
mat᷑· ↄtract· ↄtra interdetm̃ eccłe
c-litteras · Et ita ſunt intelligẽdi ·
omſcanones q̃ dicũt eos ſepandos
foꝛel qꝛ exponenð ẽ ñ ſemꝑ ſed ad
tꝑs · Sane vt diuerſa circa hãc ma
teriã matmonij euitent᷑ ꝑicula: ſta
tutũ fuĩt in ↄſilio generali vt cum

matmoma fuerint ↄtrahẽda in ecꝰ-

cleſijs a pᷣſ byteris publice ꝓponat᷑

eõpetẽti tᷣmino pᷣ̃finito vt ĩinfra il⸗
lud tꝑs/qͥ voluerit et valuerit/legi
timũ impedimẽtũ apponat.Et ipſi
p̃ſ byteri nichilominus inueſtigẽt
vtꝝ aliqð impedimẽtũ obſtet· Cũ
aũt apparuerit ꝓbabił diectura cõ
tra mat᷑moniũ ↄtrabenð ↄtractus
expᷣſſe ꝓhibeat᷑ eis donec qͥd ſit fa
cienð ſuꝑ eo/maĩfeſtis ↄſtiterit do
cumẽtis · Si aũt parrochiab ſacer-
dos iſtõ facè ↄtempſerit vł qͥlibet
regłaris qui mr̃imonio clãdeſtino
intfuerit/ ꝑ t᷑enniũ ab officio ſuſpẽ
dat Suius puniẽdus ſi culpe q̃litaſ
poſtulauerit· Sʒ ex his qᷓ talr copu
lari ↄtempſerint etiã in gdu oceſ-
ſo ↄdigna pnĩa iniungã· Si qͥſ aũt
malicioſe ↄtra mr̃imoniũ legitimũ
impedimẽtũ obiecit: p̃ter pniaʒ qᷓ
debz agere de pctĩs canonicã non
debz effugẽ vltionẽ · et iſtð optime
ſeruat᷑ in eccłijs gallicaniſ vbi per
treſ dieſ dñicos vł ꝑ treſ dieſ ſollẽ
nes añq; ↄthatw᷑ mrimoniũ indiciẽ᷑
in eccła!ꝙ ſi aliqͥſ aliqd impedimẽ
tũ ſciuerit ꝓpꝛ qð mr̃imoniũ nõ de-
beat fieri illud ꝓponat · Et iſtð vo⸗
cãt bannã in frãcia · et qͥcunq; iſis

bannis pᷣtermiſſis ↄtrahũt/ſunt ex

cõmunicati · vnaq̃q; tñ eccła in ſuo
ſenſu abundet · Et ̊ ̊ mr̃imonio

ſufficiãt. Et ſic t᷑ᷣminã pᷣma pꝑticula

huius libꝛ/in quo de omiſſis et mi

nus bñdictis veniã petẽs obſecro

lectoꝛẽ beniuolũ, et contra ſagittas
8tractoꝛe clipeũ oꝛõnis opponẽſ/mi

nus bñdicta coꝛrigat et emendat⸗

Finit pᷣma parſ huiꝰ libelli ma
nipuli curatoꝛe/q verſat᷑ circa 1
cramẽta eoe idminiſtratione⸗

ulneribus ſaciati ab hierun⸗
hierico geſcengentis/4 imeiclt imia⸗
trones itatum ruinaq; peccati eus
medela ac remidiũ inſigni ac mita
biliparabola detaraut Heruſali
enicq uiſo pacis interpꝛetat inno⸗
cẽtia baptiſnaliſeſt ver quã berſr
beoſ puteus ſnitati ſicikigeſt,
anima cuiuſibet chiſtani baptiſ⸗
mals aque puteo ſitiata uero pa
afteo ſlononi pio ailcetieſu / eſt
lerapar farienſutragg unũ iuxver
bunpwpheteldeſponſaturain fide
atu Naaeitegtme in eodem
tati peccati homo

ultuſieſt peccat .—
velut una mutaè: diri ſapietẽ)

gurat. hie ullg

ene, erboiti t,
npennt en in l o⸗
pnig ininpi Diſeit
M nũmonii loitmi
tiberit/ trpniyqj
de pckis cmnonici non
vlnoneet iſtd optime
lis galcanil woper
cNS NNdNe
Ft indnrcrt
Ad adnpeni⸗
tEd MüuNriddde
en udoet Lrſd
mmͦinfraca et Pungſis
sßterniſts mchit ſiur 4
ncn nigti etl,inſ⸗
undet. Et 5o mmnono

hberin oden
ſdichs vema vete
benimli etconnd

g obſecro
ſagittas

Incipit ſecunda pars pꝛincipalis
in qua agi᷑ de penitẽtia/ de his
que ptinent ad ↄfeſſionẽ audiẽdã
penitentia impoſitioẽʒ · que in
quatuoꝛ tractatus diuidit᷑

Prologus·
Eruſ deus ac pius ſama-

ritanus/dulcis ieſus/quiĩ
vinũ et oleum infudit in
uulneribus ſauciati ab hieruſalẽ in
hierico deſcendentis/qͥ incidit inla-
tronesſtatum/ruinãq; peccati eius
medelã/ac remidiũ/inſigni ac mira
bili parabola declarauit · Mieruſalẽ
enĩ(ꝗᷓ uiſio pacis interpꝛetat᷑ inno-
cẽtia baptiſmaliſeſt · per quã berſa-
bee(ꝗᷓ puteus ſanitatis dicit᷑ideſt,
anima cuiuſ libet chꝛiſtiani baptiſ
malis aque puteo ſatiata/uero“ pa
cifico ſalomoni pio ſcilicet ieſu/qͥ eſt
uera pax/facienſutraq; unũ/uuxver
bumpꝛophete deſponſatura in fide
ↄgrue repꝛeſentat᷑ · Mierico uero(q̃
luna interpꝛetat᷑qᷓ nunq; in eodem
ſtatu ꝓꝑmanet)ſtatũ peccati q̊ homo
ſtultuſ/ideſt peccatoꝛ(teſte ſapietẽ)
velut luna mutatc᷑ euidentiſſime pᷣ
figurat · Ahieruſalẽ & in hierico ho
mo deſcendenseſt peccatoꝛ · qͥ bapti
ſmalẽ innocentiã deferens ꝑ deuia
uitioꝝ ꝓlabit᷑ et deſcendit · et ſic ab
inferni latronibus ſpoliat᷑ bonis ſeu
donis gratuitis· et in naturalibus
ſauciat᷑ · Munc autẽ pietatis et miſe
ricoꝛdie oculis reſpicienſ dñs noſter
ieſus chaſtus pꝛo eius ſanatione de
ſummis celoꝝ ad ima mundi deſcẽ
dit · et in utero intemeratevirginis
carnẽ aſſumẽ s/ ſauciati vulnera in
ara crucis alligans/funiculis carita

tis vinũ modificantiſvł moꝛtificãtiſ
penitentie et oleũ indulgentie cle-
mẽtis infudit in ipſis · In cuiuſ rei
teſtimoniũ ſiue ſignũ ſue ſalutifere
pꝛedicationiſ exoꝛdiũ iſto ſalubꝛi ac
ſuauiſſimo themate inſigniuit · Pe
nitentiã agite · a ꝓpinquabit enĩ re⸗
gnũ celox · ubi indicit penitentiã · et
ꝓ ea patriã repꝛomiſit · demũ opere
(qð pater ſibi dederat) cõſummato
ſauciato ſcilicet hoĩe ſanatol ne eum
abſq; cuſtode deſertl ipſum ſaucia-
tũ commendauit ſtabulario · ideſt ſa
cerdoti curato · et dedit ei duos de⸗
narios · ſcilicet duas claues eccleſie
q̃ ſunt diſcernendi ſcientia · et ſoluẽ-
di atq; ligandi ptãs·quas adhibenſ
dixit · Curã illiuſ habe · Vt g ſacer⸗
dotesqui ñ ſunt multũ in iure cano
nicovel ſacra theologia pꝛouecti ali
quã notitiã habeãtper quã poſſent
inter lepꝛã et lepꝛã diſcernerelet ſic
penitentie ſalutarisminiſtrare me-
delã! in ſcda parte huiusopiſaliqua
ex diuerſoꝛe doctoꝝe ſentẽtiis/et ma
ioꝛũ meoꝝe dictis/diligẽti ſtudio vt
melius ac bꝛeuiuſ potui compilaui·
vt ſi aliqñ neophiti et minus ꝓuecti
curati in foꝛo penitẽtie dubitauerĩt
iſtud opuſculũ ſit eis qualecũqʒ in⸗
troductoꝛiũ et dirediuũ · hoc autẽ ñ
pᷣſumens de uiribus ꝓpꝛiĩiscũ nulle
ſint) ſed ↄfidens de clemẽtia ſalua-
toꝛis · qui bene õnia facienſ ſurdos
fecit audirel et mutos loqui · Vnde
lectoꝛ affectũ meũoſyderãs me lin-
gua toxicata nõ moꝛdeal · ſed ſi aliqᷓ
inuemias vtilial ea attribue ſoli deo
minus autẽ vtilia/vel ꝓꝛſus inutilia
mihi· et ea fruẽſ caritate coꝛrigas
et emendes/

Tractatus pꝛimus ſecunde ptis
de penitẽtia in generali habens
quatuoꝛ capitula.

& pemtentia & tractaturus
pꝛimo dicã aliq de penitẽtia
in generalipoſtea dicã de qualibet
eius ꝑte in ſpãli · Et pꝛimo qͥd ſit pe
nitẽtia/etvñ dicat᷑/et q̃t ſint ſpecies
eius · Scðo de pnĩa ſollenni · Tertio
de publica pnĩa · Qrto ð pnĩa pᷣuata

Capłm pꝛimũ qͥd eſt penitentia,
etvñ dicat᷑/et q̃t ſunt ſpẽs eius·

Enitentia ſcoòm ambꝛo · ſic dif⸗
finit᷑ · Eſt pᷣterita pctã plange-
re et plãgenda nõ iterũ ↄmittere·
Seðm autẽ aug · diffinit᷑ ſic · penitẽ⸗
tia ẽ quedã doloꝛisvindicta puniẽS
in ſe að ſe dolet ↄmiſiſſe · Et dictpe
nitẽtia de pena pene/et teneo tenes
q̃i pene tẽtio inq;tũ ſceʒ peĩtens per
penã quã ſuſtinet punit ſe ꝓpter illi
cita q̃ ↄmiſit · ꝓbãt᷑ iſta ð · pe · di · ij · Cẽ
pn · augu ·li · v· reſpon · Vk alr diffĩt
ſic· nĩa ẽ quedã res optima et p-
fecta om̃s defectus reuocãs ad per-
fectũ.· Vexe licʒ a doctoribꝰ varie et
mbłte ponant᷑ diſtinctiones de pnĩa ·
qᷓmodo ſcʒ eſt virtuſ, et qmõ ſacra-
mentũ moueãt᷑ etiã cirẽ hanc mate-
riam qõnes multe omnibus illis o-
miſſis q̃ magis ↄfuſiõem q; edifica-
tionẽ ↄtinẽt aĩaꝝe de diffinitõe pnĩe
eſt agendum · Sciendũ g& ꝙ pnĩa
vnomodo diuidit᷑ ſiẽ genuſ in ſpẽs·
Aliomõ ſiẽ totũ in ꝑtes ·pꝛima diui-
ſio ẽ pnĩaꝛalia eſt ſolẽnis/alia pu-
blica/alia pꝛiuata⸗

Capłm ſcòm de pnĩa ſollenni.

Irca pnĩam ſolẽnẽ q̃tuoꝛ ſunt
nõnda · rimo qlis vel q ſit
eius foꝛma · Vnðò ſcienð ꝙ iſta pnĩa
non dicit᷑ ſolennis qꝛ fit in publico
ſʒ qa imponit᷑ cum tali ſolẽnitate.
Vngde ſcienð ꝙ feria quarta in ca-
pite ieiunii/ideſt in die cinex illi à
debẽt agere pnĩaʒ iſtã pñtant ſe in
eccłia coꝛã epõ/et ſacerdotibus.Et
epᷣs pᷣmiſſa aliqᷓ monitiõe oſtedit eis
Suitatẽ et enoꝛmitatẽ pctõʒe ſuo·
Bt indutos cilitio eijcit illos de ec⸗
cleſia cãtando illð rñſoꝛiũ·geñ · c · iij
In ſudoꝛevultꝰ tui cc. a ſic ſunt ex
eccłiam/uſq; ad diem cene:q die re
cipiunt᷑ admittunt᷑ ad ingreſſũ ec
cleſie nõ tñ ad coĩem qᷓuſq; ſunt per
ep̃m reconſiliati · Et de H̊ habet᷑ pla
neꝗ pfecke ·l · diſ · in capite · Scðo no
tanda eſt rõ huius ſolẽnitatis q eſt
triplex· Vna ad exemplar ꝗterroꝛẽ
alioꝝ · Alia ad erubeſcẽtiã delinqñn-
tiũ · Alia eſt ad ſignificationẽ eiecti-
onisade de pꝑadiſo · Vñ cũ gndibus
ſuſpirijs gemitibus debet eis eßs
denuntiare ꝙ ſicut adã ꝓxter pctin
ſuũ fuit eiectuſ de paradiſo ita ipſi
ꝓpter pctm̃ ſuũ eijciunt᷑ ab eccleſia ·
Et ĩdeo ſicut habẽ xxvj · · v· ca · vl.
talis pnĩa nõ eſt iterãda· et ſic intel
ligit᷑yerbũ beati· ambꝛ ·de pnĩa· diſ.
· q dicit ꝙ ſiẽ vnicũ ẽ baptiſma ita
vnica eſt pnĩa · qꝛ loqᷣt᷑ de pnĩa ſolẽ
ni q̃ᷓ nõ debet iterari · niſi de ↄſuetu-
dine alicuiuſ eccłie aliqͥd aliud obti
neret/tunc enĩ poſſet ſine piculo ite
rari · de peni · di · iij · ex pſona · Ter
tio notanð ꝓ qbuſ cniminibus qbuſ

lentia· qr non ſunt didnn
vaſa ſacrox ideſt ondines ducum

fuerſt vala vtiox lcz en peccatu
deletiſt per pniam remanet tame
diq ccatix igeſtan megtntas
que ipm impedit ſuſceptioe ſaen
oudimis Ocda cauſa ẽ timoꝛ labedi
ex ſlina Metudie ſurgẽs· Ferẽſ
eni memoꝛdi minis labẽ ñ habzʒ
ſacerdoti lucda dignitate xj di⸗in
ſxerdotby. Lertia cac ſp ſcadalũ
r Cumen talis pniand impona
nſipommie enomie wilganſſimo
ſP totam conoueit vibe mo poſſet
talss ſne magno ſcadald miniſtrare
eclarguecl alios cum
iploſt oſeius ſbi ſe commiſi ſſe
eacolm onmn iſe ill
ruge ye malouj q conipet. xxy .
pmum 1lrjoi inci. Diſ „ di⸗
lun ſalonter ponitzg t

atwiim ulp intyer
nilan Etdeh abetol
el diſ in apite Oedo no
robuins ſbeitangeſt
Mna adexenpler dtenon
Naadetddeſcena Wncf
ARadhihkatne eec
de de adno d ihhit
is genunbs debet ebeßs
nuareq ſent ali gter oif,
uiteiecuſde farcſß aipſ
rpañ lũeiiun peetola.
oſatkaim ,renn
gnia noͦeſt eriet ſ inte

pſonis debet ĩmponi iſta penitẽtĩa ·

Vnge ſcienð eſt ꝙ non debet impo
ni niſi ꝓ Suiq enoꝛmi acvulgariſſ ĩo
crimine · q̃d totã cõmouerit vrbem

vel coĩtatem · nec debet imponi cle⸗
rico niſi depoſito · ¶ qui ſemel eam
egerit nõ poteſt ꝓmoueri ad ſacros

oꝛdinesnec miſtrare in oꝛdine ſu-⸗

ſcepto · li · di · ca · expenitẽtibꝰ · xxx vj

illiteratos · Rõ auũt Gᷓ ꝓbibitõis eſt

q̃druplex· ¶ Drima eſt oꝛdinis excel

lentia · qꝛ non ſunt digni ſuſcipere

vaſa ſacroꝛe/ideſt oꝛdines qͥ dudum

fuerũt vaſa vitioꝝ · licʒ enĩ peccatũ

deletũ ſit per pnĩam remanet tamẽ

aliq̃ᷓ cicatrix · ideſt aliqᷓ irregłritas

que ipm̃ impedit a ſuſceptioe ſacri

oꝛdinis· Scda cauſa ẽ timoꝛ labẽdi

ex pᷣſtina ↄſuetudĩe ↄſurgẽs · Ferẽſ
enĩ memoꝛãdi criminis labẽ ñ habʒ
ſacerdotũi lucidã dignitatẽ · lxj · di · in
ſacerdotibꝰ.Certia cã ẽ ꝓp ſcãdalũ
ꝓłi · Cum en talis pnĩanõ imponã
niſiꝓ crimĩe enoꝛmia vulgariſſimo

qð totam cõmouerit vrbẽ nõ poſſet

talis ſine magno ſcãdalo miniſtrare
li · di · de his vero · Quarta cã qꝛ nõ
habet frontẽ redarguẽdi alios cum
ipſe ſit ↄſcius ſibi ſe commiſiſſe illa
eadẽ vel maioꝛa q̃ coꝛriꝑet · xxvj · di ·
pᷣmum ·li.j·di ĩudei · Diſpẽ ſat᷑ aũt
cum ſollẽniter penitẽte in mĩoꝛibuſ
oꝛdinibuſ ꝓpter neceſſitatẽ velvtili-
tatem eccłie · vt dicit · li · di · placuit ·
Et ſi qras qͥs poteſt facere diſpen-
ſatiõem? dico ꝙ epũs ex q̃̊ nõ eſt ſib
ſpeãliter ꝓhibitũ · ex de ſententia
excõmunicatiõis · nuper · Et ſi dicas
tra ꝓ illud qð dicit᷑ · l · di · ca · ex pe ·
vbi dicit᷑ ꝗꝙ epũs oꝛdinans ſcienter

ſollẽ niter penitentem debet puari
poteſtate oꝛdinãdi · dico ꝙ nõ obſtat
qꝛ illud ĩntelligit᷑ cum oꝛdĩat ſine cã
legittiĩa abq; diſpẽ ſatiõe ſuue cum
inoꝛdĩate diſpẽ ſat · li · di · ſi in aliquo ·
Sol lẽniter enĩ penitens non poteſt
trahere matmoniũ · ſi tñ ↄtraxerit
tenebit · ꝓbant᷑ iſta · li · di · firmãdi⸗
xxvj · q · vj · ca · vltĩo · Qr̃to nõndũ
eſt a quo poteſt impõi pnĩa ſollẽniſ
Et eſt ſciendũ ꝙ ſollennis pnĩa non
debet imponi n ab epᷣo ł de mãdato
eius a ſaẽdote · Soluſetiã epᷣsvł in
articulo nccĩtatis de mandato eius
ſaẽdos poterit recõſiliare ſollẽniter
penitẽtes et ſi bñ penituerĩt poter̃ſt
reconſiliari infra octauas paſche · et
ↄmuicare · habere ingreſſũ eccke ·
Sin aũt·manebũt ſic vſq; ad finem
vite · et de H habet᷑ xxvj · ꝗq · vj · ca · fi ·
Et qꝛ iſta materia magis tãgit re.
uerendos“ ſctĩſſimos ep̃os q̃ ſer-
uus diſcipłsego ſũ q; ſimpliceſ ſa

cerdotes iõ nł pluſ dico de iſta mã/

Capłm tertiũ de pnĩa publica:

Vblica pnĩa voca᷑ ꝓpꝛie illa
q̃ in facie eccłie · non tñ cum p
dicta ſollẽnitate fit· ſiẽ qñ iniungit᷑
pegrinatio ꝓꝑ mundũ cum baculo cu-
bitali vel cũveſte aliq̃ · vel cum aliqᷓ
talĩi · Et hãc poſſet( vt credo)impo-
nere qlibʒ ↄfeſſoꝛ ↄfitẽti ſibi · qꝛ nõ
inuenio ꝓhibitũ niſi foꝛte ↄſuetudo
ecelie in oppoſitũ eſſet · vel niſi epiſ
copuſ ſeruauerit ſibi · Et nõ ꝙ iſta
pnĩa nõ debet imponi clerico n depo
ſito· nec etiã debet impõi laico niſi ꝓ
ẽmine grauia manifeſto · Et qꝛ iudi

care de criminibus Suibuſ mani⸗
feſtis etiã ꝑtinet ad ep̃os credo et
ↄſulo ꝙ ille cui eſt taliſpnĩa impo-
nẽda eſſet ad ep̃ᷣm remittẽdus · ꝓ-
band iſta · de · pe · di · vj · ſacerdoſ· Et
credo ꝙ tal pnĩa poſſet ĩterari to-
tiens qtiens iteraret᷑ peẽm ꝓ ꝗ̊ eſt
imponẽda ·de · pe · di · iij · ca· repiunt᷑ ·
ca·ſeptiescadit iuſtuſ et· capi·ad
huc inſtant perfidi-

Capłm qrtum de pꝶata pnĩa ·

Enitẽtia pᷣuata eſt illa qᷓ̃ ſin-
gularit᷑a pᷣuate fit cũ quis q̃ti
die peta ſua ſecrete confitet᷑ ſacer-
doti · de iſta ſpaliter hic intendit᷑.
Mro q̃ ſciendũ ꝙ q̃libet pfecta

pnĩa habet tresptes ſcilicʒ coꝛdis
tritiõem /oꝛis ↄfeſſiõem,operis

ſatiſfactiõem.Et hec eſt ſcòa diffĩo

pnĩe · unde ioks os aureũ· pfecta

pnĩa cogit peccatoꝛẽ omĩa ſufferri⸗:
in coꝛde enĩ ẽ ↄtritio · in oꝛe ↄfeſſio.
in ope ſatiſfactio. tota hũilitas.

hec ẽ fructifera pnĩa ·de · pe · di · j·

capfecta · CLuia enĩ tribus modis

offẽdimus deum . ſcʒ cogitatiõe de⸗
lectatiõis impꝛudẽtia locutiõis/
ſuꝑbia oꝑisvt ſcõzʒ regulam medi-
coꝝe ↄtraria ↄtrarijs curant᷑ tribug
modis opoꝛtet ꝙ ſatiſfaciamꝰ ſciliz
coꝛd is tritiõe/oꝛis ↄfeſſiõe, opis
ſatiſfactiõe · vnde pnĩa ſic pfecta ẽ
illud felixa bñficiũ duũ qð pete-
bant filij ifrahel ideſt chꝛiſtiai deũ
per fidẽvidẽtes in egyptũ ĩdeſt in
tenebꝛis petoꝛe exñtes/dũ dicebant
deus hebꝛeoꝛevocauit nos vt eamꝰ
viam tum diere · ſez dtritõis/ofeſſi⸗

onis· ſatiſfactiõis/in ſolitudĩe
mundi · Et ſacrificemꝰ ſaëficiũ ſcz
pnĩe dño deo nr̃o ne foꝛte accidat
nobis peſtis ideſt culpa in pᷣſenti⸗
gladiꝰ ideſt pena in futuro. pnia
etiã ſic ꝑfecta eſt illa ſcala bñdica

cum iſtis fbus gdibus quamvidit

iacob erectã a terra vſq; ad celum
dñm innixũ ſcale · Et ſ ꝓpter tria
MHMrimo vt aſcẽdentẽ ꝑ eã foꝛtiter
ſuſtĩeat · Scðovt ſi ncẽitas foꝛte fu.
erit aſcẽdenti ꝑ eã manũ poꝛrigat
Tertiovt aſcẽdens ꝑ eã cum fati-
gatus fuerit ĩ ipᷣ̃m rſpiciata iadet
totã fidutiã ſuã in eum. Non enim
eſt ita crudelis (vt ait augꝰ)vt ipᷣm
cadere ꝑmittat· In pmo gradu eſt
doloꝛ · In ſcdo pudoꝛ· In tertio la-⸗
boꝛ · De his & tous pꝑtibus pnĩe ꝑ
oꝛdinẽ eſt dðm · pᷣmo de ottione⸗

Tractatus ſcdᷣus ſede ptis pᷣnci-
palis de ↄtritiõe vij· habens ca ·

Irca tritionẽ ſeptẽ ſũt p
oꝛdinẽ ↄſiderãda·pᷣmo qͥd ẽ
Dtritio in ſe · ſcðo de qᷓntita-
te dtritioms·tertio de eius qlitate ·
qrto de eius duratiõe · nto de qui⸗
bus debet eſſe. ſexto qᷓ eſt cauſa in-
ductiua eiuſ.ſeptimo de eiuseffectu

Capłm pꝛimum qͥd eſt ↄtritio ·

Dvidendũ q̃dq eſt ttio · Notã
dum ꝙ ↄt᷑tio hic ſumit᷑ ad ſilꝛ
tudinẽ ↄtritiõig q̃ fit in coꝛpalibus
Vngde ſciẽdũ ꝙ res dicit᷑ coꝛpaliter
teri qñ in minutas ꝑptes terit · ſĩ
ſpẽs aromatice terũt᷑ in moꝛtariolo

dolor Gaidi ſehn gdrnt du 8
bernba ſup citca ideo dicit anien
n dolanqnſenguentũ ſenatmn
dficit exmltis herbib titſi mar⸗
taioloiſr vnguentü copickiois ſen
Ntitiis ofiet exberbis mltoum
peccatoy natis in aia pebꝛid qe e
dici pſa xjin terra deſerta imnia
inaqſa tntigin moꝛtaniolo aſtien
tie Etlicet ilud ſit vorea ſanchſſi⸗
ne dici/ non tñ bñ redait rationẽ
iliusq querib qr edm h homo ma
dodicertt Mereg ) tonteni 1per
tci det uici Jcee ſaencſi g in
Itnice tia ſuntattendenda. Orr
q dditio tom lenſua
inn id Ilud q tene
L cpeſtquaſagfich

iuinan ſinenn
rudelis rartageri
in n taßh Nin
mrtat No gerliieh
lv uclr yterolr
vscbe⸗ btbus mniep
in 1pno de ttine⸗

usſcdus ſcde dog zann⸗
Nrde In abens

a dſerteſit
orchne Raerada Pro di
Imnmo in ſe ſchode nntr
ons tertiode eins ſtat⸗
eius duratie nt degi⸗
bet eſe ⸗exdoj calain.
eiuß lanm deeilaft 4

nminmn Akonito

Andi l ſn
diio bic imnit ad ilt
1a ftin onkibu
. es dicit conpalter

edi tes teri ſt

nn ninmer motare⸗⸗

Vngde dẽa eſt inter ↄtritiõeʒ a fra-
ctionẽ · Nam fractio eſt qñ res fran
gi᷑ in magnas pꝑtes: Cõtritio ẽ qñ
frangit᷑ ſeu terit᷑ in minutas pꝑtes.

△⬤

doloꝛ & de pet̃is dieit᷑ contritioinon

fractio:ad deſignãdũ ꝙ; ñ ſolũ penĩ
tens debet de pcct̃is ſuis in genãli
ↄteri ĩmo de q̃libʒ in ſpẽalide H̊ tñ
magis dicet᷑ in qnto ca · E̊ tractatus
Sed qre dicit᷑ magis cõtritio qᷓ;
doloꝛ · Sciẽdũ ꝙ ſcõᷣm ꝙ dicit bẽus
bernha.ſuꝑ cãtiea ideo dicit᷑ ↄðtritio
nõ doloꝛ!“qꝛ ſiẽvnguentũ ſanatim̃
ↄficit᷑ ex młtis herbis tritiſ ĩ moꝛ-⸗
tariolo-ſic vnguentũ cõpũctiõis ſeu
ↄtritiõis ↄficit᷑ ex herbis młtoꝛum
peccatoꝝe natis in aĩa pccẽ̃oꝛis · qꝛ vt
diciĩ pſal · lxij· in terra deſerta·imia
Tinaqſa tritisin moꝛtariolo ↄſcien-
tie · Et licet illud ſit veren ſanchſſi⸗
me dictũ non tñ bñ reddit rationẽ
illiusꝙ querit᷑.qꝛ ſcõm ł̊ homo ma
is diceret᷑ ↄterẽs qᷓ; conteri · pec
catũ dr̃et᷑ dtritũ · Ideo ſciendũ ꝙ in
ↄtritiõe tria ſunt attendenda. Mriĩ
mũ qͥd ẽ illud qð ↄterit᷑ · Scdðᷣm a q̊
dterit᷑.Tertiũ ad qͥd cõterit᷑ ſeu ad

qd ↄtritio tẽmĩnat᷑ · Allud qð ðteriẽ

eſt coꝛ pctoꝛis·qð eſt quaſivas fictile
repletuveneno pcti · ideo ioel ꝓphe
ta indicẽs auctoꝛitate dei cõtritiõeʒ
dixit · Cõuertimĩ ad me in toto coꝛ-
de vr̃o· in ieiunio/a fletu/ plãctu·
⁊ ſeindite coꝛdavr̃a ſcilʒ ↄtritione·
Illud a quo dterit᷑ coꝛ peccatoꝛisẽ
duplex mola · qᷓe vna eſt ſupioꝛ · id ẽ
ſurſũ eleuãs· iſta ẽ ſpes venie ex
ſideratiõe dĩne miſericoꝛdie ꝓuenĩ
ens · Alia aũt mola eſt deoꝛſum de
pꝛimẽs· Et iſta ẽ timoꝛ pene veniẽſ

ex dſideratione diuine iuſtitie. Et
iſtasduas molas debʒ tenere ſemꝑ
veruſ penitens · necvnq; debet eas
deſerẽ · nec debz easdiabolo pigno⸗
rĩ ᷣdere · In cuiꝰ figã dicit᷑ in deu ·
iij · nõ accipiaſ locũ pignoꝝg ſupĩioꝛẽ
inferioꝛẽ molã id ẽ nõ deſpes pꝛ
magtudinẽ enoꝛmitatẽ petoꝝ tu-
oꝛſed ſemꝑ ſpera in dei miſericoꝛ
dia·nec pᷣſumaſ ſed time grauitatẽ
toꝛmentoꝝex dei iuſtitia · Illud ad
qð ↄtritio ᷣminat᷑eſtvt coꝛ peccato-
ris durũvt lapisemolleſcata lique
fiatvt cera · ideo ſcriptũ eſt· Coꝛ du
rũ male habebit in nouiſſimo die.
Ideovẽ tritus põt dicere· factũ ẽ
coꝛ meũ vt cera liq̃ſcẽs · Et de talĩ
coꝛde dieit · pſal · pg · l.coꝛ ↄtritũ hu
miliatũ deus nõ deſpicies
Viſa gꝓpꝛietate q̊ nomĩstritio
videndũ ẽ qͥd eſt ↄtritio · vnde ſcien
dũ ꝙ ↄtritio a magiſtris ſic diffiniẽ
Contritio eſt doloꝛvolũtarie ꝓ pec-
catis aſſumptꝰ cum ꝓpoſito ↄfitẽdi/
1ſatiſfaciẽdi · Ad eindẽtiã ĩſtiusdif
finitionis vidẽdũ eſt de ſingłis pꝑti⸗
bus poſitis in ipſa diffinitione · dici
enĩ ↄtitio eſt doloꝛ:· Cũ enĩ(ſcõᷣm q;
dictũ eſt) ↄtraria cõtrariis curẽt᷑/
cũ medicina debʒ eſſe ↄtraria infix
mitate: tritio ſit medela pet᷑il a
in peccato fuerit delectatiol opoꝛtet
ꝙ in dtritiõe ſit doloꝛ · ĩita dicit᷑ in
apoca · xviij:ca · Quãtũ gloꝛificauĩit
ſe! ain delitiiſ fuit in peccati ꝑpe-
tratiõe t̃ ei date toꝛmentũ luctũ
in contritiõe · Notandũ tñ ꝙ in
tritiõe nõ ſolũ eſt doloꝛ · ſed etiã eſt
ibi gaudiũ ·qm̃ cum peccatoꝛ recoꝛ
dat᷑ ſe ꝑ peccatũ offẽdiſſe deũ crea-

atoꝛẽ ſuum qͥ eũ creauit ad imagi-
nem ſuã:a patrẽ ſuũ celeſtẽ/qͥ eum
paſcit coꝛꝑpaliter/ ſpiritualr! a re-
demptoꝛẽ ſuũ/qͥ eũ liberauit ꝑ ſuũ
ꝓpꝛiũ ſãguinẽ a pẽa ppetua dam-

natiõe recolit etiã ſe ꝑ pcẽm ſuum

amiſiſſe gloꝛiam padiſi!a incurriſſe
penã inferni dolere debet · ſed qñ
cogitat ſe ꝑ iſtũ doloꝛẽ a pcc̃o libe-
raria reconſiliari deo gaudet: non
immerito · ſiẽ em gaudet ille qͥ pᷣmo
i naufragio exñs naufragiũ euaſit
ſicvere ↄtritꝰ debet gaudere dũ ſe
videt peccati naufragiũ euaſiſſe ·
Seqt„à volũtarie aſſumptꝰ.cum enĩ
deo nõ placeant coacta ſeruitia! niſi
doloꝛ ↄtritiõis eſſet volũtariuſ non
eſſet deo acceptꝰ /nec gtus · ſi enim
peccatũ( teſte beato aug· coacte a-
gimꝰ nec eſtvolũtariũ! iam non eſt
peccatũ · ſic ↄtritio debet eſſe adeo
volũtarie aſſumpta:ꝙ ſi non eſtvo
lũtaria iã nõ eſt ↄtritio· Et rõ iſtoꝛ
eſt q; opoꝛtz ꝙ oĩs actus mer̃toꝛiꝰ
demeritoꝛiꝰ ſit avolũtate elicituſ
ſiue impatꝰ· aliaſñ eſſet meritoꝛiuſ
nec demeritoꝛius · Seq̃t᷑ cum ꝓpoſito
ↄfitẽdia ſatiſfaciẽdi.vere enĩ ↄt᷑tꝰ
debet eſſe in ꝓpoſito ↄfitẽdia ſatiſ-
faciẽdi qñ habebit opoꝛtunitatem ·
Alias ↄtritio ſua eſſet falſa, a nłla.
Et rõ eſt qꝛ cum ad pꝓfectõem toti⸗
integlis reqrat᷑ ꝙ omes ptes eius
ſint ſimul:· ſiẽ ad pfectiõem domus
reqrit᷑ ꝙ tectu/pietes, a fũdamẽtũ
ſimul ſint · Ita ad perfectiõemvere
penitẽtie reqͥrit᷑ ꝙ iſta tria ſcʒ ↄtri
tio/ↄfeſſio, a ſatiſfactio·qᷓ ſunt ptes
integles eius inq;tũ eſt ſacramẽtũ
ſimul ſintvel in re/ vel invoto⸗

Ca · ſedm de q;titate ↄtritionig.

Vãtitas ↄt᷑tiois mẽſurat᷑ pe-
nes q;titatẽ doloꝛis · qᷓ eſſentia

liter eſt ipᷣa ↄtritio.vel eſt cauſatuſ

vſus a dtritiõe · Vnde nõndũ ꝙ in

Dtritiõe ẽ duplex doloꝛ ſʒm ꝙ doloꝛ
dicit᷑ duobꝰ moĩs· Nã doloꝛvnomõ

idẽ eſt ꝙ diſplicẽtiavolũtatis inq;

tum ſcʒ volũtati diſpliczʒ rem aliquã

foꝛevel fuiſſe · Aliomõ idẽ ẽ q; paſ-
ſio reſultãs ſiue redundãs ĩ ſenſu-

alitate. ideſt in carne· inq;tum ſcilʒ

in pte ſenſitĩa ſentit᷑ aliqͥs doloꝛ ex

illatiõe alicꝰ nocumẽti · ſiẽ qñ p̃ſcin.

dit᷑ membꝛũ · velvulnera᷑ coꝛpꝰ.vł
comburit᷑· vł aliqͥd tale patit᷑·loqñ-
do de doloꝛe pᷣmomõ ꝓvt doloꝛ eſt
diſplicẽtiavoluntatis talis doloꝛ eſt
eſſentiałr ipᷣa dtritio · ſic doloꝛ cõ⸗
tritiõisdebet eſſe/ eſt maximꝰ ſcʒ
ſitvera ↄtritio · Vnde dico ꝙ pcẽm
debz diſplicere volũtati ratioi tm̃
ꝙ nec pacto nec ↄmodo vel inomõ
ꝓvlla revelles in ip̃m ↄſentirevel
ↄſenſiſſe · Ratio ̊ eſt qꝛ ↄtritio ſi
ſitvera nõ poteſt eſſe ſine caritate ·
Ad K ꝙ aliqͥ habeat caritatẽ · qtũ
cunq; puã: ncẽe eſt ꝙ diligat deum
ſuꝑ omnia · ſic ꝙ ꝓ nłlo danovł cõ/
modovelit offẽderevbł offẽdiſſe deu
Nideo cũ peccatũ ſit offẽſa dei tu⸗
um peccatũ debet diſplicere volũ⸗
tati infoꝛmãte caritate · qlis debet
eſſe · eſtvolũtas vere ↄtriti · qre vo⸗
luntas vere ↄtriti debet eſſe ꝙ nklo
modo nłla ſoꝛte/nullo dãno/ vel cõ⸗
modovelit ip̃m peccatũ facere vel
feciſſe · Et H̊ eſt ꝙ dicit᷑ in hierem ·
vj · ca · vbi dicit᷑ · luctũ vnigeniti fac

inqtum E alus vefen pfege

diſhirẽtawwluntatg deteſtatione
peccati inqjti eſtoffeſiuum dei
rũpit in fletũ lamenta/ lærima 5
ſẽ egit de beata mania magdalẽa.
Ade bato pet aplo·ſi dico nõ
cpotz i Nritije iſte doloꝛ ſit ma⸗
io qcunqy alio dolor/ vigem⸗ eniz
imultosviros amlieres vere peni⸗
tetes ſyn q bumitad poteſt cog⸗
toſcere q mags flent / gont pio
mote languineoe dr amtov ſu⸗
zuet Kree lie' rer tepalis:
loet r fleat meo peccatig ſung.
Etrd bui⸗ eſt cum eni iſte doloꝛ ſit
in affechoe ſenſualitatig
eſt in bnſigli en Ceſeio
len er lllitate ſequa eypperi⸗

nẽtalom ſonſilal⸗
uci in nariſ n itiem /

le naniiſr fin
leii velplner np
yla 4 lett loi⸗
de moni pyth lo N
lur uotals doleel
omito⸗Aſr dolorci⸗
teſſe eſt naxim
1o. Vnde dicoeen
NeNAtaANtANRN
N dade W ed
Ales mipn Rertrrend
.Rano Betd
R eſe ſne tntin
alis abeat antete gu
nece eſt g ditgat deun
miaſeg pbcimii⸗
lr fick el ficſe nn
a pereriſt gfiſtdi n⸗
vohet dißite wolr
e reqo debet
ſmirente ero⸗
tlirer dnn .

tibi · vbĩ dicit gloſa · docet penitẽtez

àqd facere debeat · Et ſeqᷣt᷑ nihil do-

lentiꝰ eſt moꝛte vnigemti · ita nihil

dolẽtius debet eſſe q; offẽdiſſe deũ

p peccatũ · Et ſic dico ꝙ loqñdo de
doloꝛe / pyvt doloꝛ dicit᷑ diſplicẽtiavo
lũtatis doloꝛ dtritiõis eſt maximuiſ
ita ꝙ nõ poteſt eſſe maioꝛ. Si autẽ

loquat᷑ de doloꝛe ꝓvt nomĩat doloꝛẽ

creatũ ſiue cauſatũ in ſenſualitate ·
ſic talis doloꝛ eſt effectꝰ cõtritiomis
inq;tum ſcʒ aliqͥs vere ꝑfecte fu-
erit ↄtritus ex doloꝛe · pᷣmo ſciliʒ ex
diſplicẽtiavoluntatis deteſtatione
peccatin inq;tũ eſt offẽſiuum dei ꝓ
rũpit in fletũ/lamenta/alacrimas·
ſiẽ legit᷑ de beata maria magdalẽa ·
de bato petro apło · ſi dico ꝙ nõ
opoꝛtʒ ꝙ ĩ ↄtritiõe iſte doloꝛ ſit ma.
ioꝛ qᷣcunq;ʒ alio doloꝛe videmꝰ eniʒ
multosviros a młieres vere peni-
teẽtes ſzm ꝙ; humãitas poteſt cog⸗
noſcere qͥ magis flent ploꝛãt pꝛo
moꝛte ↄſanguineoꝝ vł amicoꝛe ſu⸗
oꝛumvel amiſſiõe alicꝰ rei tẽꝑalis?:
qᷓ; ploꝛẽt vł fleãt pꝛo peccatis ſuis ·
Et rõ huiꝰ eſt· cum enĩ iſte doloꝛ ſit
in affectiõe ſenſualitatis! a affectio
q̃ eſt in ſenſualitate ſequat᷑ experi-
mẽtalem ſenſualẽ cognitiõem!
pauci ĩmo pauciſſimi ſunt qͥ habeãt
ita ſenſualẽ ſeu exꝑimentalẽ cog
nitiõem dĩne deuotionis ſiẽ habent
delectatiões illoꝝ coꝛꝑaliũ ſeu reru
tẽꝑaliũ· ideo pauci ĩmo pauciſſimi
ſunt qͥ ita ſenſuałlr doleat de pẽtol
ſiẽ dolẽt de aliq̃ tẽpali ſeu coꝛꝑali ·
ſi inuenirẽt᷑ aliq eſſent młtũ lau-
dandia multũ pfecti · Sic & patʒ q;
loquẽdo de doloꝛe pꝛovt doloꝛ dicit

diſplicẽtiã volũtatis ꝙ doloꝛ ↄttiõiſ

debet eſſe maximꝰid ẽ maioꝛ q̃cũq;ʒ

alio doloꝛe· loquendo aut de doloꝛe

ꝓvt dicit paſſiõem reſultãteʒ ĩ ſen-

ſualitate ſic nõ eſt ncẽariũ ꝙ; doloꝛ
Dtritiõis ſit manoꝛ q̃cunq; alio do-
loꝛe · eſſet tñ multũ ↄgruũ ·

Sed
qͥd/vere penitẽs. ↄtritus nũqͥd de-

bet plusvelle ſuſtinere q;cunqʒ aliã
penã temꝑaleʒz ſicut infirmitatẽ vł

moꝛtẽ vel q;cunq; aliã penã qᷓ; pec-

caſſevel peccare? Dico ꝙ nulluſ in

mente ſua debet ſibi ponere talem

qſtionẽ · nec etiã alicuĩ aluĩ qꝛ illud
eſſet ſeipᷣmvel aliũ ponere in tẽp⸗

tatiõem · Et mẽs humana ẽ młtuʒ
infirma ex ꝑte ſenſualitatis·qᷓ ſẽꝑ
refugit moꝛtẽ · ¶ mala tẽ ꝑalia coꝛ
ꝑalia.etĩã q;tũcunq; ſit homo ꝑfec-
tus·ſiẽ patʒ in ſaluatoꝛe domĩo nr̃o
hieſu chꝛiſto qͥ imminẽte hoꝛa paſ-⸗
ſionis dicebat · Triſtis eſt aĩa mea
vſq; ad moꝛtẽ · G qtum ad ſẽſua-⸗
litatẽ vſq; ad moꝛtẽ · exponens ſe
ip̃m dicit ſprritꝰ ĩd ẽ rõnalisvolũ-
tas ꝓmptꝰ eſt ſuple ad ſuſtinendũ
moꝛtẽ · caro aũt id ẽ ſẽſualitas eſt
infirma. qꝛ refugit moꝛtẽ · q̃re nẽo
debet ſe ponere in tali pplexitate·
nec ↄfeſſoꝛ debet hoc interrogare ·
Iſtud aũt reqͥri᷑ in q̊ibʒ penitẽte
de nccẽitate ꝙ vbi ncẽitas foꝛet pᷣuſ
ſuſtineret omnem penam! qᷓ; offen-
deret deum per peccatum:

Ca · tertiũ de qlitate dtritionis ·
Vnc de qlitate ↄtritiõis agẽ-

dum eſt · Circa qð ſciẽdum eſt
ꝓ otritio debet habere · vij · oditõeſ.

Mrimo debet eſſe diſcereta · vnde

debet eſſe cum ſpevenie · ita ꝙ vere
tritus nunq; debet deſperare de
venia: ſed ſemꝑ debet ſpare de dei
miſericoꝛdia! qꝛ plꝰ poteſt deuſ pee-
re/qᷓ; homo pẽcare · Vnde · aug · ſuꝑ
illud vᷣbum q̃d dicit caim · genñ · ĩj ·
ca·magis eſt iniqͥ tas mea qᷓ;vtve-
niã merear · dicit mentiris caim.qꝛ
maoꝛ eſt dei pietas/qᷓ; tua ĩniqͥtaſ:
Et ambꝛo.nẽo deſpet qꝛ iudã ꝓdi-
toꝛẽ nõ ſcelꝰ q̃̊d cõmiſit ſʒ ſua deſꝑ⸗
atio fecit penitus interire · Sed qꝛ
næo ſcitvt dignꝰ ſit amoꝛevł odio
dei l iõ ñ debet nimis p̃ᷣſumere ſzʒ ſp
dẽt timere q; initiũ ſapĩe tĩoꝛ dñi ·
Et ideoverꝰ penitens gnum ĩid eſt
aĩam ſuã debet tenere inter duas
molas· ſciʒ tĩoꝛis/ ſpei · vt ex farĩa
ſic trita barutello diſcretionis mũ.
data aqua laẽma id ẽ cõpũctionis
mixta panẽ bonũ in clibano coꝛdiſ
ꝛgne caritatiſ decoctũ faciat hoſpi-
ti ſuo ſcʒ chꝛĩſto· ita ꝙ in die iudicũ
dicat᷑ ei · Eſuriuia dediſti mihi mã-
ducare · Secdo debet eſſe amara · et
ita dicebat iſte ſanctꝰ rex eʒechiaſ
iſa · xxxviij · ca · recogitabo tibi om̃es
annos meos in amaritudine anime
mee · Et ſi ſit talis faciet pacẽ intẽ
deũaĩam peccat᷑cem· Vnde idem
ezechias · Gcce in pace amaritudo
mea amariſſia · Amara ůO debet eſſe
tritio · qꝛ pccẽoꝛ debet eſſe cõtritus!
eo ꝙ deleckatꝰ fuĩt in cogitatice il-
licita · marioꝛ qꝛ; ↄſenſũt · Amariſ-
ſima qꝛ opus ullicitũ ppetrauit · Et
ſi ſic faciat poterit dicere ſic ↄtritus
illud qᷓd ſeqt᷑· Cu autẽ eruiſti aĩam
meã vt nõ pꝑrret · ꝓieciſti poſt tergũ

tuũ omia pec̃a mea: Tertio debet

eſſe lacmoſa · vñ · po:põ.vj.lauabo p

ſingulas noctes lectũ meũ ſcz eõſcie

laẽëmis meis ſtratũ meũ rigabo.Et

ſic fecit beata maria magda:·ꝗqᷓ laè-

mis ſuis lauit pedes dñi nr̃i ibeſu

chꝛiſti· ĩõ ſibi fuerũt pcc̃a remiſſa
Qrto debʒ eſſe pᷣmeditata vt in p⸗
allegata auctoꝛitat · Recogitabo ẽ

omnes annos meos cc. Et de ſ di⸗
cit·iſa:loqndo anĩe peccat᷑ci. Sume

citharã ſcʒ pñie · circuiui cĩtatẽ ſcilz
ſanitatẽ anĩe mee cogitãdo⸗ reme

moꝛãdo ſingła pctã meret᷑cis ideſt

anĩe peccat᷑cis qᷓ peccãdo cũ diabolo

foꝛnicata eſta obliuiõi Tdlita ẽ ideſt

adeo Ip pctm̃ ſuũ oblita· Quĩto de.
bet eſſevłis ideſt de omibus pcẽiſ.

Sexto debet eſſe durabilis id ẽ cõ

tinua.de his duobꝰ dicẽ in duob⸗
ca · ſeqñtibꝰ · Septĩo debz eſſe inte

id eſt cum ꝓpoſito ↄfitẽdia ſatiſfaci

endi .· Alias non eſſet contritio ſed
deriſio · de. H dictũ ẽ z in pᷣmo .· ca⸗

LCa. qrtũ der duratiõe contritiõis· 2

D ſciẽdũqᷓ;tum debeat durare
ↄtritio notandũ ꝙ ſʒm ꝙ dictũ

eſt S· ca· ij· in ↄtritõe ẽ duplex doloꝛ ·

Vnus q idẽ eſt ꝙ deteſtatõ ſiue di⸗

ſplicẽtiavolũtatis. iſte debet ſẽ p

durare qᷓ; diu homoviuit· Notandũ
tñ ꝙ cũ pᷣceptũ de ↄtritiõe ſit affir⸗ 4
matiuũe pᷣceptũ affirmatim obligʒ
ſemꝑ ſed nõ ad ſemꝑ ſʒ ꝓꝙ locon tẽ
poꝛe pꝛeceptũ de ↄtritõe ſic obligat
nõ opoꝛtʒz ꝙ homo ſit ſemꝑ ĩ actu
dterẽdi ſʒ qñcunq; occurret ei mẽo-

ria de pẽcato ꝙ diſpliceat ſibi illud

cnſtii no e

contutio ſit ſuficiẽs. Vne dicit in

eccliaſtco de plliatu pecor. Laoli

elſe ſne metu poſito eni g huͤsſi
ret p reuelationẽ diuinã peccatum
ſibi foꝛe remiſſum! adhuc debet ſi
bi diſplcere peccaſee qñcunq; occ⸗
iit ſbi memoꝛia de peto·Aliasper
caret nouo pcto. ae ſi culpa ẽ velle
percareita cuſpa eſtvelle veccaſſe
Aius dolo eſt in vtritie · ſcz doloꝛ
reſiltatn recſidat in ſeſualitate
aqſ ſepomoder diſplicea pen pro
rumpit in fetſezlachaymas⸗Ataliſ
dalo⸗ nooportzg lep duret ei pau
imo pquciſſim ſind enzvna ho
ra poſſmnt ſc peta ii plorare zto⸗
min toto tẽpevite ſuelet rn
e. derrus oſſt en pli er
legit de beagto petto qplo. o ſa
potbqt ſugani in ſinu ſ. as
lecebar /rheim ——

bi Pecl qd fer

eſti chliuĩ icht⸗ igeſe
tñ ſi olltCiſw,
ichl wonſtignii
eſeour biſb ig
duobydici indliob⸗
ptodehzeſeinti
ſte Atd nſacarn
noNRer ndd ed

de dnetde tntiti⸗

eiztun debeitdinmn
ao notanai g hngdil⸗
zin otitiei dperdaln
Ce denſtſledn⸗
litns⸗ iſeebet ſep
diu vymmit Mtmſi
i ve Nntieſtaft⸗
5 tafmmerimodis;
1 AA ſenp 3 Nraee
Alde dNitoe ſi o 18

g̃
3 honoſt ſemp iactl

6 t er meo⸗
cſcnce
6 Inſßicent fil⸗

peccatũ feciſſe · ita intelligit᷑ ᷣbũ
beti aug · in li · de · pe · vbi dicit · Sẽp
doleat · de doloꝛe gaudeat· Et ſe⸗

quit᷑ vbi doloꝛ finit᷑ ibi pñia defiecit·

Vnde qñ dicit ſemꝑ doleat intelli⸗
gendũ eſt ſemꝑ ſcʒ qñ occurrat ſibi

memoꝛia de pẽcato · ſiłr qñ dicit vbi
doloꝛ finit᷑ intelligendũ ẽ ſemꝑ vel

actu vel habitu · Et cã q̃re ſic debet
durare ↄtritio ẽ·qꝛ nẽo eſt certꝰ ad⸗
minusde lege cõmuni ſi pcẽm ẽ ſibi
remiſſum ꝑ ↄtritiõem qm̃ neſcit ſi

contritio ſit ſufficiẽs · Vnde dicit᷑ in
eccł iaſtico de ꝓpiciatu pcc̃ox. Noli
eſſe ſine metu · poſito enĩ ꝙ aliqͥs ſci-

ret ꝓ reuelationẽ diuinã peccatum
ſibi foꝛe remiſſum adhuc debet ſi.
bi diſplicere peccaſſe qñcunq; ocẽ-
ret ſibi memoꝛia de pct᷑o · Aliaspec
caret nouo pcto · qꝛ ſiẽ culpa ẽ velle
peccarel ita culpa eſtvelle peccaſſe ·
Alius doloꝛ eſt in ðtritiõe · ſcʒ doloꝛ
q̃ reſultat redũdat in ſẽſualitate

qñ ſcʒ homo ex diſplicẽtia pcti pꝛo

rumpit in fletũ lachꝛymas.taliſ

doloꝛ nõ opoꝛtʒz ꝙ ſẽꝑ duret cũ pau

ci ĩmo pauciſſim ſint qͥ etiãvna ho-/
ra poſſint ſic pcta ſua ploꝛare/qᷓ;to-
minꝰ toto tẽꝑevite ſuelet eſſet tñ
młte pfectiõis qͥ ſemꝑ dũ recoꝛda⸗

ret᷑ de pct̃is poſſet ea plãgere · ſicut

legit᷑ de beato petro apło ·ꝙ ſemꝑ
poꝛtabat ſudariũ in ſinu ſuo· cum q̊
tergebat lachꝛimasqꝛ qñ recoꝛda.
bat᷑ pcc̃i qð fecerat qñ negauerat

chꝛiſtũ/nõ poterat lachꝛimas ↄtinẽ ·

et tamen bene ſciebat chꝛiſtũ ſibi
dimiſiſſe peccatum/

La · x · de qbusdebet eſſe ↄtritio ·

Eccatoꝛum q̃ddaʒ eſt actuale,
Et qddã oꝛiginale: Actuale eſt
q̃d cõtrahit᷑ actu ꝓpno · ſcʒ qñ homo

agit qð agere nõ debet. vel qñ non

agit qð agere debet· Et iſto modo

diffimð petm̃ ſic · Eſt omne fᷣctm̃vxel

ctinvel ↄcupitum ↄtra legem dei ·
Originale petm̃ eſt qd homo ex o.
rigine ↄtraxit,/ inq;tũ ſeʒ homo de⸗
ſcẽdit ab adã ſcᷣm rõnem ſeĩalem
ĩita ꝙ pctm̃ oꝛiginale foꝛmałr nihil

aliud ẽ qᷓ; carẽtia ĩuſtitie oꝛiginał.

Vngde ſciẽdũ eſt ꝙ adam in ſui cre

atiõe accepat a deo qdᷣdam donum

ſuꝑnãle qð vocabat᷑ iuſtitia oꝛigina
lis · Que iuſtitia ita oꝛdinabat ho-
minẽ ad deũ ꝙ anĩa hoĩs in omãbꝰ
obediebat deo ĩta ꝙ nłlomõ moue-⸗
bat᷑ ↄtra dei volũtatẽ/et coꝛpuſita
obediebat anime ꝙ nullomõ moue-
bat᷑ dtra volũtatẽ anĩmevel contra
impium rõnis · Et per illud donum
omnia anĩalia erãt ſbiecta homĩ
obediebãt ei ad nutũ · iuẽ illud põ·
ps · viij · Omĩa ſubieciſti ſb pedi b⸗
eius mẽ · Illud donũ acceperat non
ſoluũ adam ꝓ ſe/ſʒ etiam ꝓ tota po.

ſteritate ſua· ita ꝙ oẽs qͥ deſcende-
rãt ab eius ſemĩe iĩpſe vᷣnſfũderet il
lud donũ ideſt iſtã iuſtitia oꝛigĩalẽ ·

Et iſto dono ꝓꝑ pctm̃ ſuũ ipᷣe pꝛiua-
uit ſe, et totã poſteritatẽ ſuã· ita q;
omnes qͥ deſcendũt ex eius ſemine
carent iſto dono · Et talis carentia
vocat᷑ pctm̃ oꝛiginale· Advidenõ

ergo de quibus debet eſſe cõtritio ·

Primovidenð ẽ vtꝛe homo debeat
ↄteri de pctõ oꝛiginali · Ad q̃d dõm
eſt ꝙ non · Cuius rõ eſt aꝛ ſolũ debʒ
homo de illo conteria dolere qð eſt

actu ꝓpꝛio cõmiſſum · vel qð fuit in
poteſtate nõ committere · Sed pcẽm
oꝛiginale non fuit actu ꝓpno ↄmiſ
ſum nec fuit in ptãte alicuiuſ nõ cõ
mittere illud:qᷓre non tenet᷑ dolere
vel ↄteri de pctõ onginali · Et dico
nłlm conteri de ncãtate·: ↄgruum tñ
eſſet adulto q accedit ad baptiſmũ
vt ei diſpliceat pctm̃ oꝛiginale · non
in ſpẽali qi fuerit ↄtractum ꝑ ipᷣm ·
ſed in generali inq;ʒtũ ſcʒ õne qð ſeꝑ
at a deo debet diſplicere · De pctõ
aũt actuali qᷓmõ homo debet cõteri
de eo!l notãdũ ꝙ in genẽ duplex eſt
peccatũ actuale · qᷓddã eſt moꝛtale·
aliudveniale · De pctõ autẽ moꝛtalĩ
Homo debet dↄteri/et ↄfiteri ſingła-
riter/a ſigillatim de q̃libet · ita ꝙ nõ
ſufficit ↄtritio ſiue ↄfeſſio generaliſ
ĩmo qͥlibʒ verꝰ penitẽs debet dili⸗
gẽter examĩare ſuã ↄſciẽtiam⸗“ di-
ſcutere· ita ꝙ recogitet dies/hoꝛaſ,/
tẽpoꝛa/loca,/n pſonas/⁊ om̃s circun
ſtatias/in q bus/ cũ qͥbus peccare
potuit pẽcatoꝛe pẽcauit · Et ita ſiẽ
occurret ſibi memoꝛia de pctõ quod
ſignãter et ſingłr ppetrauit ↄterat᷑
et ↄfiteat᷑ de q̃libʒ pẽcato moꝛtali ·
Ita tñ ꝙ licz de q̃libzʒ pẽto moꝛtali
verꝰ penitẽs debeat ſũmen maxĩe
dolere · tñ ſm ꝙvnũ peccatũ ẽ Suiꝰ
q; aliud attẽtius et intẽtius debet
dolere et conteri de vno q; de alio ·
Sed quid fiet de pctis oblitiss
Dico ꝙ aliqͥs poteſt eſſe oblitꝰ pec-
catoꝛ ſuoꝝ duobuſ modis · Vnomõ
ꝙ ſit oblituſ in ſpẽali ſʒ non in gnã-
li id eſt ꝙ bene recoꝛdet᷑ ſe peccaſſe
moꝛtaliter. ſʒ nõ recoꝛdat᷑ de ſpecie
peccati · puta ſi fuerit furatuſ aliqͥd

vel foꝛnicatꝰ. ſic de alũs · Et taliſ
tenet᷑ dolere ↄteri in generali de
pctõ ·et in ſpẽali ↄteri de negligen-
tia ſua per quãvenit in obliuionem
pctĩ ſii · I tenet᷑ facere q̊d in ſe eſt.
ad ̊ ſcʒq̊d recoꝛdet᷑ ĩ ſpẽali de pcõo
ſuovel recogitãdovias ſuas.vł oꝛa
do deũ ꝙ reducat ſibi ad mẽoꝛiam.

Aliomõ poteſt eſſe oblitus pctĩ ſui.

ita ꝙ non recoꝛdat᷑ nec in generali,
nec in ſpeciali · et adhuc tenet᷑ ↄteni
in generali · Etvoco ↄteri in gene⸗
rali nõ ſub ↄdictiõe ideſt dicẽdo vel
cogitãdo doleoꝝ ↄteroꝛ ſi peccauiſʒ
voco cõteri in ſpẽali ſub eſtiatione
ꝓbabili · Debet · n · homo ꝓbabiliter

credere ꝙ in multis offẽderit deũ⸗

quo non recoꝛdat᷑ · et ſic ſub iſta e
ſtimatiõe doleat et peniteat ſicut ſi
certus eſſet cõtritus eſt et penitẽs
Vngde qlibet debʒ freqñter dicere
verſum põ · pã · xxx · delicta iuuentu
tis meen ignoꝛãtias meas ne me/
mineris dñe · Quomõ aũt debet
homo ↄteri de pctõ vemali notanð
ꝙ tria ſunt genera pctõꝛevenialiũ ·
qᷓddã eſtveniale ſubitũ nõ ꝓpnavo/
lutate ↄtractũ ſed ex q̃dam ſubrep
tiõe · de tali nõ tenet᷑ homo cõteri
in ſpẽali ñ de ↄgruo· Aliud ẽ pctm̃
veniale ex volũtate cui ſi cõſentiat
homo incidit in moꝛtale · ſicut de⸗
lectatio moꝛoſa in cogitãdo de actu
carnali eſt pm̃ veniale · ſz ſi ſit ibi
dſenſuſ eſt pctim̃ moꝛtale · Et de tali

veniali qñ occurrit mẽoꝛna hõ debz

ↄteri et penitere diligñter advtᷣ

ne ſit ibivel fuerit ſ ſuſ. Quoddã

aũt eſtvẽiale q̃d ꝑ freqñtationẽ ſui
auget libidinem peccãdi · Et tanta

Ca vj ſũt cae induckiue trttil

Aule incldiue cititöis ſunt
multe.· Primaa pneipalis eſt

moꝛ dei· ud eni qd pncipaliter

debet wihere kviema peccato iſi
peecalent coꝛnigat ſe/lemẽdet
ltamoꝛ dei iſte amoꝛ ſe geñat
in aniapctons Cum eni amor ſeſ?
coditatidem et cogrutide aria vt
diit alg cognita dligimd incog-
nita necſh⸗ luado 5 poꝛcogitat
1reogmwſat dei boitatẽ /cliuſhti
tui diſplicet omne malũ tet , mulo
modo rolinqt aligel mali impuniti
et rerogitat ſo mita mala coͤmiſt
diſplicet dine bonitat/1 n⸗

„

—, — — — 2 — — — — —

— — ——

,.— — — —.

nulis ofecent deſt
chret ſe b ſe
t niterk ſati
inb eſtetpenitis
. feenſterdicere
delicha iuuentu
nas meas e e
Odrd der
NR Nendlendtend
era edreincaſ.
Ae tin d Gd..
lbdex dam ſidre
n no tenet bono chten
Ne o Allih
alacte iſicbnter
lit in morae⸗ ſcutde⸗
ogin gtih N n
zi wnae l ſtibi
Ti mtlebrdetcl

poterit ibi eſſe libido ꝙ illud quod

de nat᷑a ſua eratvẽialelex illa libidi

ne fieret moꝛtale · ſẽ mendaciũ ioco
ſũ de nã ſua ẽ veniale · ſʒ totiẽſ põt
iterari ꝙ augebit in tantã libidinẽ
mentiẽdi ꝙ ex illa libidine poterit
homo totiẽs mẽtiri ĩocoſe pecca
bit moꝛtałr · Et de tali debet homo
ↄteri penitere adstendoa pᷣcauẽ
do ne młtiplicʒ · De E̊ tñ magis di-

cet᷑ infra qñ aget᷑ de ↄfeſſiõe pctõꝛ

venialiũ · qꝛ eodẽmõ tenet᷑ homo de
eis conteri quo tenet᷑ ea confiteri⸗

Ca · vj.qᷓ ſũt cãe induqtiue ↄtritiõiſ

Auſe inductiue cõtritiõis ſunt
multe · Drima⸗“ pᷣncipalis eſt
amoꝛ dei · Illud enĩ qð pᷣncipaliter
debet rethere hoĩem a peccatol ſi
peccauerit ꝙ coꝛrigat ſe, emẽdet:
eſt amoꝛ dei: iſte amoꝛ ſic geñrat᷑
in anĩa pctõꝛis · Cum enĩ amoꝛ ſeq̃t
cogitatiõem, et cognitiõeʒ quia vt
dicit augꝰ · cognita diligimꝰ · incog⸗
nita neqq; · Quãdo pctõꝛ cogitat
recognoſcit dei bõitatẽ/ iuſtitiã,
cui diſplicet omne malũl et ꝙ nullo
modo relinqͥt aliq̊d malũ impunitũ
et recogitat ſe młta mala cõmiſiſſe
q̃ diſplicẽt dĩne bonitati a Ipꝛ q̃ eſt
dignus puĩri Suiter timet· Quãdo
etiã cogitat vlteriuſ dei pietatẽ/et
mĩamq pꝑatus eſt omni dolenti/et
penitẽti ꝑcere/et dimittere culpaʒ,
q;tũcunq; magnã ſperat de venia ·
ſic mouet᷑ ad deteſtãdũ peccatum
et iſte motꝰ vocat᷑ attritio id ẽ q̃dã
tritio inpfecta· et ita deus qͥ nunq;ʒ
deficit infũdit lumẽ gratie in aĩam

pctõꝛis · illo lũine pctõꝛ illuſtratus
calefit in amoꝛe dei · deteſtatione
pctĩ · ita ꝙ timoꝛ ſeruilis p̃cedat et
p̃parat coꝛ pctõꝛis ad ↄtritionẽ. ſed
amoꝛ feruoꝛ caritatis pficit ip̃m ·
Et de h̊ ponit exẽplũ aug · dicens ·
ꝙ ſicut in ſutura ſotulariũ ſeta poꝛ-
ci p̃cedit/et facit viã filo nõ tñ re-
manet in ſuturalſic dtritiõem p̃ce-
dit timoꝛ pene · iſte timoꝛ p̃ᷣparat
ad amoꝛẽ et caritatẽ dei · qᷓ poſtq; ẽ
in aĩa/expellit omnẽ timoꝛẽ · Et ita
dicit beatꝰ iohõ · in pᷣma ſua canõi-
ca pfctã caritas foꝛas mittit tĩoꝛẽ/
ſcʒ ſeruilẽ · qͥ eſt timoꝛ pene · nõ aũt
timoꝛem filialẽ · qͥ eſt timoꝛ offenſe ·
Scða cauſa eſt pudoꝛ id ẽ vere-
cundia de pĩs cõmiſſis · vñ ꝓvbi ·
xij · ca · res dignas ↄfuſiõem agunt/
Job · res indigne ↄfuſionẽ agũt · et
nuĩ ·ĩij · ca · reuelabo pudenda tua in
facie · Qñ enĩ pctõꝛ cogitat ꝙ omĩa
eius pctã q;tũcunq; ſecreta occłta
ſint ſunt deo maĩfeſta/et apta! ꝙ
n peniteat et ↄterat᷑ de eiſdẽ/deus
reuelabit maĩfeſtabit ea toti mdᷣo
mouet᷑ ad ↄtritiõemi pñiam de pec
catis · vñ dicit boe · Wagna eſt nob
indicta nccĩtas ꝓbitatis cũ omnia
agamꝰ coꝛam oculis iudicis cuncta
cernentis · Tertia cauſa ẽ dete
ſtatio ideſt abhoĩatiovilitatis pctĩ ·
Tãta enĩ ẽ vilitas pctĩ ꝙ de filio ðĩ
facit ſeruũ diaboli · vñ dicit beatus
petruſ qͥ facit pctm̃ ſeruuſ ẽ pcĩ ·a q̊
enĩ qͥs ſupatꝰ ẽ/eius ſeruꝰ ẽ· Cum
ergo pctõꝛ ſit ꝓpter pectm̃ a diabolo
ſuꝑatus: p pctĩ ſeruus diaboli fa-
ctus eſt· vñ anſhel · Feciſti me dñe
ad tuã imagĩem et ego ſuꝑ induxi

hoꝛribilẽ imaginẽ · vñ anima pecca-
trix vidẽs ↄſiderãsvilitatem pcẽi
poteſt dicerevᷣbũ qð dicit hiere · vi⸗
de dñe ↄſidera qꝛ factꝰ ſumvilis:
Quartta cã eſt ↄſideratio de die
iudicii/ penis inferni · Qñ enĩ pec
catoꝛ ſiderat ꝙ de omni detõ/fctõ/
et cogitato ↄtra legẽ dei opoꝛtebit
reddere rõnẽ in die iudici iuẽvᷣbũ
ſaluatoꝛis in matheo dicẽtis · de õni
vbo ocioſo qð fuerint locuti homĩeſ
ſuꝑ terrã reddẽt rõnẽ ĩ die ĩudicii ·
Et · xxxij · q· vl · ca· penul · ca· q̃tienſ
mouet᷑ ad ↄtritiõeʒ a pñiam de pctĩſ
ſuis · Vñ hiero ·loqñs de die iudicii
dicit ſic · Quotienſcunq; illũ diẽ ↄſi-
derol toto coꝛde cõtremiſco.a idem
Siue comedo/ſiue bibo/ſiue aliqͥd
aliud facio ſempꝑ mihi videt᷑ in au-
ribuſ meis iſta tuba terribilis inſo-
nare · ſurgite moꝛtui · vẽite ad iudi.
cium · Qñ pctõꝛ iſta cogitat attenta
mẽte totꝰ cõtremiſcit in coꝛde ſuo ·
Si enĩ( vt dicit beatꝰ petruſ apłſ.j.
pet᷑· iiij c)vix iuſtꝰ ſaluabit᷑ impius
aũt pẽtoꝛvbi parebũt? a greg · qͥᷣd
facietvgula deſerti id ẽ pctõꝛvbi cõ
cutiet᷑ cedrus paradiſi ideſt iuſtus ·
Quinta cã eſt doloꝛ de ãmiſſiõe
celeſtis pꝛĩe · Qñ enĩ pctõꝛ cogitat
ſe ꝓpt pctin ſuũ gloꝛiã padiſi ãmiſiſ
ſel nõ eſt mirũ ſi dolet ĩmo ẽ mirũ
ſi nõ crepat ꝓ mediũ · Si enĩ doleta
ploꝛat hõ ꝓ ãmiſſiõe pecũie/q;to ma
gis debet dolẽn ploꝛare ꝓ ãmiſſiõe
celeſtis gloꝛie? Et ĩiõ dicebat beatꝰ
iohõ · in apo · iij · ca · Tene qð habes!
ne alius accipiat coꝛonam tuam.
Sexta cã ẽ doloꝛ de młtiplici of
fenſa creatoꝛis · Qñ enim pctõꝛ co

gitat dſiderat ſe offẽdiſſe deum q;
eũ creauit de nihilo/ inſiguit eum
imagĩe ſua· et redemit pcioſiſſimo
ſanguĩe ſuo ẽ bñ mirũ ſi ñ doleat
peniteat de pctõ ſuo · de E dicit bna.
doloꝛ de pctĩs debʒ eſſe acer/acrioꝛ
acerrimuſ. Acer qꝛ offẽdim⸗ deum,

creatoꝛẽ oĩm · Acrioꝛ qꝛ offendimug

pꝛẽʒ nr̃m qͥ paſcit nos młtipliciter
et gubernat · Acerrimus qꝛ offendi
mus redẽptoꝛẽ nr̃m qͥ nos libera-
uit ſanguine ſuo a vinculo pctõr/a
crudelitate demonuʒz/ab acerbitate
iehẽne · Nõnð tñ ꝙ licʒ pctõꝛ ſicvt
dictũ ẽ debeat dolerea ↄteni de pec
catiſ tñ ſꝑ debet ſpare in dño a in
pietate et mĩa eiꝰ ita ꝙ debz ſpare
devenia gła · qꝛvt dicit ſapiẽſpv.
xxvñ · c· ſperans in dño non ↄfundẽ
nec confuſione culpe nec pene⸗

Ca · vij · de effectu contritionis.

Ffectus ↄtritiõis ẽ młtplex:
Drimuſpᷣtʒ exvi nõisipſiuſ:
dĩcit enim cõtritio qſi ſiłvel ex toto
tritio · Quod ſic intelligẽdũ ẽ qʒꝛ in
tritiõe totũ coꝛ pctõꝛis ad lr̃az ſcĩ-
di?᷑n ↄterit᷑ p̃ nimia ãguſtia/doloꝛe,
ira/et indignatiõe·qᷓ cõcepit contra
pqtã. vñ dñs ꝑ ꝓphetã iohel · j. ca.
ſcindite coꝛda vra · itẽ põ · ſacrificiũ
deo ſpũs ↄtribulatꝰ coꝛ ↄtritũꝗ hu-
miliatũ deꝰ nõ deſpicies · Et ſzm ꝙ
dicit beatuſ berna · cõtritio mundat
aĩam a reatu culpe · liberat a pea
iehẽne · ab hoꝛrẽda demonũ ſoci-
etateꝗ viliſſĩa pctĩ ſeruitute · Cbuit
bona ſpũalia qᷓ pctõꝛ ãmiſerat ꝑ pec
catũ · reſtituit etiã ſocietatẽ/n ſpuũa-

nes⸗Ouidi eni dut
nantscfeeimni don eanet
et opel ta ar⸗ modtdeſt nec⸗
deo ſatſf aciẽ du ſez Nn doe cor⸗
Wre ons/1 ſuifaciebig ie
alias non dimittit phm. t
fundat intẽtioez ſuaz ſup iluc ca⸗
de pe di iß pfcha⸗ Et dicunt iſt
oñs altoiitates q dicunt pch ſola
otitioe coꝛdis dimitt /ſunt intelli⸗
gede ccartcks nicitatis exxludit
oꝛ ofeſſioez idqñ aliqs amittit
loqla vel qñ no poteſt pꝛbm repre

in ofeſſie · Alii dicut in dentioe

dimitti pcha ſub dalichde ſez ſi co⸗
fiteand et füdant iſt intetioez ſua
Pilud ia diet de pe dreine c ſane
Terti dicſt ſola cordis Drit de di
mitti etn cullibz adulto fwere ed⸗
terat ſponat ab alig abſtinere
ofiterin de eo ſatifars ſzm iuchci

eeclie · Et fundit iſn intetiöem per

Ctaut chuſtug. Gari. quẽ pmo ſuſ.

re Achadiſcipb
4 Zaru N.mar⸗ btis ab⸗
Abpan inn nrdulſeſt pctoꝛ

Allus eſt up el-
Nnifa idg. UX Vb eze.

. Aagtautlnip⸗
erqp indſo noli
raße ermn⸗

de effecku contrtionig⸗

Aus en
nud deddoeien⸗
umdNd NrRede
Ouoaſe ntltidgjn
ewth ibadſtazi⸗
ert Pninia lna din
t indiganie toeyt tn
y disp pheti ilgii
lite corde n ite po lufẽ
is onbilt ii ⸗

il e ͦ ßiith Erſzmn 4
“ bemzcanit mmnd
ſberat a pen
mnorin ſo⸗

lem eccke cõmunionẽ · et bonoꝛe oĩm
q̃ ĩ ea fiũt ꝑticipatiõeʒz · de filio ireh
eff icit filiũ Stie ·˖ de filio diaboli fa⸗

cit filiũ dei: a ꝑ ↄſeqñs pꝑticipẽ hẽ.
ditatis eterne· Vt aũt ſola cõ⸗

tritiõe remittat᷑ pctĩ ſuntvarie opi
niones· Quidã enĩ dicũt ꝙ ſiẽ tᷣbuſ
modisoffẽdimuſ deũ ſcʒ coꝛde/oꝛe/
et opelita tribus modiseſt nccẽ̃ario
deo ſatiſfaciẽdũ ·ſcʒ dtritiõe coꝛdis/

Ofeſſiõe oꝛis/ ſatiſfactiõe opisĩta
ꝙ alias non dimittit᷑ pctm̃ · Et iſti

fundãt intẽtiõeʒ ſuaʒ ſuꝑ illud:ca·
de pe · di · iñ · pfcta · Et dicunt iſti ꝙ

om̃s autoꝛitates ꝗᷓ dicunt pctã ſola
Otritiõe coꝛdis dimitti/ſunt intelli-

gẽde cũ articłs nẽcitatis excludit
oꝛis ↄfeſſiõeʒ id ẽ qñ aliqͥ amittit
loq̃lã· vel qñ nõ poteſt pꝛbm̃ reꝑire

in ↄfeſſiõe · Alũ dicũt ꝙ in dtritiõe

dimittũt᷑ pctã ſub ↄdichiõe ſcʒ ſi cõ-
fiteant᷑ · et fũdant iſti intẽtiõeʒ ſuã
. illud q̃d dicit᷑ de · pe · di · iñ · c · ſane ·
Tertũ dicũt ſola coꝛdis ↄtritiõe di
mitti pctĩ cuilibʒ adulto ſivere cõ-
terat᷑a ꝓponat ab aliis abſtinere
oↄfiteria de eo ſatiſfacẽ ſʒm iudiciũ
eccłie · Et fundãt iſti intẽtiõem per
illud de pe · di · magna eſt pietas
dei! vt ad ſolã ꝓmiſſiõem peccata
dimittat · nõdũ ꝓnũtiat oꝛe a tñ iã
deus audit in coꝛde · Et hec opinio
eſtverioꝛ magis tenet᷑ commũiter
a doctoꝛibꝰ. Etꝙ iſta opĩo ſitverioꝛ
patʒ ꝑ exẽplũ laʒari · quẽ pᷣmo ſuſ-
citauit chaſtus añq; a diſcipłis ab-
ſoluẽt᷑ · ¶ azarus · n. moꝛtuuſ eſt pctõꝛ
q̃ ꝓp pcm̃ moꝛtuus eſt iuẽ vbũ eze ·
xviij · ca · dicẽtis · Anĩa qᷓ peccauerit
ipᷣa moꝛæt᷑ · Et iſte ſuſcitat᷑ a domĩo

qñ ſibi remittit᷑ pctiñ in contritione ·

et poſtea ſoluit᷑ a diſcipłis id ẽ ſol-

uĩt᷑ a ſaẽdotibuſĩ ↄfeſſiõe· patz etiã
exẽplũ de·x ·le ꝓſis a dño munda-

tis qͥ invia anq; venirẽt ad ſacerdo-

tes mũdati ſunt · Iſti enĩ lepꝛoſi ſũt
pctõꝛes qui dũ vadũt ad ſacerdotes
id ẽ dũ ↄtritiõem habẽt ꝓpoſitum
fitẽdi mundan? a pctĩs · Et ita di⸗
cit pgᷣ · psᷣ · xxxj· dixi ↄfiteboꝛ advᷣſũ
me iniuſtitiã meã dñol a tu remiſi
ſti impietatẽ pe · dixi id ẽ firmiter

in anĩo ꝓpoſui · Nõndũ g& ꝙ iſta tria

ſimul ſunt tꝑe licʒ habeãt oꝛdinem
nãlẽ inter ſe · ſcʒ iuſtificatio/ↄtritio

et pctõ remiſſio· Nccario enĩ ha-
beo intelligẽ ꝙ pᷣus qͥis habeat Stĩ

am q;ʒ cõterat᷑· pcedit & gratia· ſeqͥt᷑

dilectio· qm̃ qͥ Stiam habet diligit ·

et ſeqᷣ* cõtrĩtio·qm̃ qͥ diligit ↄteri

ad ↄtritiõeʒ ſeqt pctõrum remiſſio ·
Aſte pꝛoceſſus colligið᷑ de · pe · di · ·
Omnis qͥ nõ diligit manet ĩ moꝛte ·
Et aug ·ſine caritate quõ qͥ; veram

coꝛdis contritiõem habere poterit?

patzʒ g quõ ſola coꝛdis ↄtritiõe pec-
tatum dimittit᷑ · Quid g faciat ab-
ſolutio ſadotis ad remiſſionẽ pẽca
toꝛũ dicet᷑ infra qñ aget᷑ de ↄfeſſio.
ne · Et hec ſufficiant de ↄtritione⸗

Tractatustertiuſ ſcòe ꝑtis pᷣnci-
palis ð ↄfeſſiõe · xj· habens capi ·

Irca ofeſſiõeʒ xj· ſunt cõſi-
derãda · . Primo de inſtitu-
tione ↄfeſſionis· Scðdo de il⸗
lis qͥ tenẽt᷑ ad ↄfeſſiõem · Tertio de
temꝑe q̃ qͥ tenet᷑ ad confeſſionem ·
Qrto cui faciẽda ẽ ↄfeſſio · Quĩto

B

de qbus ẽ faciẽda ↄfeſſio. Sexto de
cõdictiõibuſ q̃sdebet habð cõfeſſio·

Septimo de iteratiõe confeſſionis·
Ockauo quõ debeat ſe habere ſac-⸗
dos ad ↄfitẽteʒ · Nono de interro⸗
gatiõibus faciedis in confeſſione ·
· de ptate clauiũ/ſeffectu ↄfeſſi.
onis · Vltimo de ſigillo ↄfeſſionis

Ca·j· de inſtitutione cõfeſſionis ·

D euidentiã eoꝛe q̃ dicẽda ſũt
de ↄfeſſiõe notãdũ: ꝙ in ſacra
ſcripta duobuſ moĩsaccipit᷑ ↄfeſſio ·
Vnomõ idẽ ẽ ꝙ dei laudatio.vnde
ↄfiteri iſtomõ idẽ ẽ ꝙ deũ laudare·
et q modo accipit᷑ qñ dicit᷑ · Confi-
temĩ ĩd ẽ laudate dño qm̃ bonuſc.
Aliomõ idẽ eſt ꝙ pctõꝛ coꝛã ſacer-
dote mãifeſtatio et iſto mõ diffiniẽ
ſic · Cõfeſſio ẽ legittia coꝛazʒ ſatdote
q̃ claues habet/ ptᷣatem abſoluen-
di pctõ declaratio · Ad euidẽtiam
iſtiꝰ diffinitioisvidẽdũ ẽ de ſinglis
mẽbꝛis ꝗ̃ in ip̃a ponũt᷑ · Dicit᷑ pᷣmo ·
Confeſſio ẽᷓ legittĩa pctõꝛe declãtio
ↄtra illos qͥ pctã ſua occultãtvł ex-
cuſandovel celãdo.Dicit᷑ etiã cõtra
illos q recitãt bona ſua in ↄfeſſiõe
vel ↄfitẽt᷑ per ab negatõem pctõx

vt nõ ſum adulter/guloſꝰ c. Dici᷑

coꝛã ſacdote qͥ clauẽ habet pote-
ſtatẽ abſoluẽ divt omnes cõdictiõeſ
q̃ adverã ↄfeſſionẽ reqrũt᷑ oñdanẽ᷑.
Et dicit᷑ ↄfeſſio q̃ſi ſimulvł ex toto
ſiuevndiqʒ faſſio · Et de confeſſione
iſtomodo dicta hic intenditur·

Videnð ẽ igit᷑ qñ fuit inſtituta,
et qͥs fiit inſtitutoꝛ ↄfeſſiõis · CQuãa

tum ad pᷣmũ ſciendũ ẽ ꝙ duplex eſt

ↄfeſſio pctõxe. ſeʒ mẽtalis,/ võlis.
Mꝛẽtalis ↄfeſſio pctõꝛe ẽ de didai-

ne legis nature adiute q̃damõ por
fidẽ. Qñ enĩ hõ ſcit et ppendit of

fendẽvł offẽdiſſe deũ qᷓ; ñ videtniſi

P aliq; radiũ fidei nã dictat ſibi ꝙ
ab eo mĩa eſt ſibi humiliter poſtu.
landaà. Et hoc nunq; fit niſi recog.

noſcat᷑ culpa qð fit ꝑ ↄfeſſionẽ mẽ
talẽ · Cõfeſſio aũt vocalis ẽ dupłx,

q̃dã que fit deo/qdam q̃ fit homini.
loqñdo & de ↄfeſſionevõli qᷓ fit deo
credo ꝙ ↄfeſſio fuit de ncẽitate ſa-
lutis ſtatĩ poſt lapſũ pmi hominis.
Et rõ qᷓ̃ me mouet ẽ iſta· Omni tpe

in q̊ᷓ eſtvel fuit infirmitas fuit ne-

ceſſaia medicĩa ↄtra illã ĩfirmitatẽ
ſʒ ſtatĩ poſt lapſum pꝛimi hoĩs fuit
infirmitas pctĩ nõ ſolũ oꝛiginalis ſʒ
etiã actualisadminuſqᷓ ad multos:
S nẽcaria fuit poſt lapfũ pᷣmi hoĩs

△

ↄfeſſio adminꝰ q̊ ad młtos etiãvõ-

liter. Et iſtud patʒ ex q̃dã glo.que

ponit᷑ ſup illud vbũ geñ · iiij · Adam

vbi es? vbi dicit glo · vba ſunt ĩicre⸗

patis, ad ↄfeſſionẽ cogẽtis/nõ ig
noꝛantis · Et oſtat ꝙ loqt de ofeſſi⸗
one vocali faciẽda deo · qꝛ tunc deꝰ
non hõ loqbat᷑võliter ip̃i ade· & ab
illo tẽpe fuit nccẽ̃aria ↄfeſſio iſtomõ

dicta · Loqñdo aũt de ↄfeſſione võli

faciẽda hoĩ· dico ꝙ fuit inſtituta in
lege noua chꝛiſtovicʒ incarnato · ERt

tunc ñ añ fuit ↄgruũ talẽ ↄfeſſionz

inſtitui. E&t rõ qᷓ me mouet ad B eſt
duplex ſzm ꝙ; ↄfeſſio oꝛdiat᷑ ad duo
ſcʒ ad pctĩ deletionẽ/ maifeſtatiõzʒ
1ad resciliationẽ facieẽdã deon ec-

cleſie eius · Ex quo patet ꝙ ſolum

in lege noua debuit inſtitui ↄfeſſio

taꝗqlux illumminat ez hommne den
in Pſ ſta e lux no⸗,
ente in huc mundu⸗et itae
uachuſto ſez incarnato · igit in ede
noua debuit inſtitun ofeſſio faciẽda
hoĩ. Ex ſcho cz erh q ofeſſio oci⸗
nat ad reoſlliationẽ fagend deo/
eeclie eius patz etii debuit inſti
tu in lege noua.· Jgeo eni cofeſſio
fit hominivt ho fit judex arbiter
inter deũ/ hominẽ pctoꝛẽ . Arbiter
añt debet eſſe talis polſit ponere
mar in vraqg parte i oportet ,
ile cuifacida eſt ofelſo poſſit po⸗
nere mani in den cii oftens vult
neconſlian et in homin a cofiter.
Talis aũt n potuit eſſe zuſch deuf
factus eſt ho qꝛ tie datug eſt nobig

meiatoꝛ deig bominig homo chi⸗
ieſis Et lic poſtih coꝛpaliter
ecit in ceſa jeſit in erckia al iſ

no pr
wnctg⸗
n ſcen s A wiketiif
tſhenerſi,

boe un lr poſt.

Anc t
Apa qfit e g.

ach eſinn ne.
ſlo ait elsinmn,

ſtdeim iith
de gfeſſo⸗ i⸗ onnn.
ſ ſit enn itdn
ieſtlaſi detöttel,
Ubm boning.
e moletẽ ſta Onnit .
fit inimitz itne⸗
cin tili fnntr;
plin niniwß ift
t ſlſ oiginalsß
Iminuſq ad mutoo.
poſtlapſu pn hoig
dad Mtmetidd⸗
Aederdcaoee
G R er iin Mann
dot Jo Waſuntie,
1Grechond codede ⸗
Lt Nat glocf dedfeſt
faneda deo qrtun de
õ
uit ieana aſeſo iini
zabalt e eſine iͤi
vi diw firiſſtt in
1cheſſtonc rn Et
ut wi tle D
tröijne noet 16

eſ⸗ oaick ad an
n er, eſtand
ſeuone mnanf

Nõndũ tñ ad euidẽtiã eoꝛe que
dicẽda ſunt ꝙ ſtatus pctĩvocat᷑ te-
nebꝛe · ſtatus aũt gratie lux · Et ita
dicit apłus·loquẽs epheſis · poſtq̃ʒ
fuerũt ↄuerſi ad fidẽ a fuerũt ĩ ſta-
tu gratie ad ephe · v · ca · Eratiſ ali⸗
qñ tenebꝛe ñc aũt lux in dño · Et in
epła ad ro·ĩx · cap · Abijciamus oꝑa
tenebꝛax · glo·id ẽ oꝑa pctĩ/a ĩdua-
mur arma lucisid ẽ virtutis · In ea
ergo lege debuit inſtitui ↄfeſſio fa

ciẽda homini in qᷓ luxvera fuit oꝛ-

ta ꝗᷓ lux illuminat oẽʒz hominẽ veniĩ
entẽ in hũc mundũ ·et iſta ẽ lux no-
ua chꝛiſto ſcʒ incarnato · igit᷑ in lege
noua debuit inſtitui ↄfeſſio faciẽda
hoĩ · Ex ſcðo · ſcʒ ex G̊ ꝙ ↄfeſſio oꝛdi-
na᷑ ad reoſiliationẽ faciendã deo
eccłie eiuspatʒ etiã ꝙ debuit inſti
tui in lege noua · Ideo enĩ cõfeſſio
fit hominivt hõ fit iudex arbiter
inter deũa hominẽ pctõꝛẽ · Arbiter
aũt debet eſſe talis ꝙ poſſit ponere
manũ in vtrãq; partẽ · iõ opoꝛtet ꝙ;
ille cui faciẽda eſt ↄfeſſio poſſit po-
nere manũ in deũ cui ↄfitens vult
reconſiliari et ĩn hominẽ qͥ cõfitet᷑·
Talis aũt nõ potuit eſſe qᷓuſq; deuſ
factus eſt hõ qꝛ tũc datus eſt nobis
mediatoꝛ dein homĩnis homo chꝛi⸗
ſtus ieſus · Et hic poſtq; coꝛꝑaliter
aſcẽdit in celũ reliqͥt in eccłia aliq̃ſ
quos loco ſin ↄſtituit rectoꝛes eccłe,
et arbitros/qͥbus cõmiſit autoꝛitatẽ
resſiliandi pctõꝛes deoa eccłie ſue ·
ideo in lege noua chꝛiſto incarnato
debuit inſſitui confeſſio · Cum enim
ↄfeſſio habeat efficacia ab abſoluti
one et abſolutio exvirtute clauiũ⸗
q qͥdem claues fuerũt date homini

in noua lege dicẽte chꝛſto bato pe ·
apło/et in ipᷣo omnibuſ alus. math·
xvj · ca · Tibi dabo claues regni ee ·
et iohſ.xx · Quoꝝ remiſeritis ptã
remittunt᷑ eis:et quoꝛe retinueritiſ
retẽta ſunt · Manifeſtũ ẽ ꝙ cõfeſſio
faciẽda homini in lege noua fuit
ſtituta · pceſſit tñ in figura in lege
antiq̃ · In hoc ꝙ ſacerdotibus data
erat autoꝛitas 1 ptas diſcernendi
inter lepꝛãa lepꝛã/ inter ꝓphanũ
et ſanctũ · Sed iſta erãt q̃dam coꝛ-
ꝑalia et nõ ſpũalia · Et hãc figuraʒ
oſtẽdit chꝛiſtus in lege noua fuiſſe
adimpletã qñ lepꝛoſos mundatos
mittebat ad ſaẽdotes dicẽs · Ite
oſtẽdite vos ſaẽcdotibus De ſcðo·
autẽ qͥs fuit inſtitutoꝛ confeſſionis
Dico ꝙ fuit chꝛiſtus ipᷣemet · ratõ
fuit tacta ſupᷣ in ma pꝑte E̊ operis
qñ agebat᷑ de ſaẽmẽtis in geneãli ·
Et intelligo ꝙ fuit inſtitutoꝛ auto-
ritatiue · Et credo ꝙ batus iĩa· mĩoꝛ
qͥ fuit epũs hieroſolomitanꝰ/ quĩ
pus inter apłos celebꝛauit miſſam
qñ dixit ↄfitemini alt᷑ut pctãvr̃a
fuit ꝓuulgatoꝛ E̊ ſacramẽti ſiẽ di-
ctũ fuit g· de ſacra· extremevnctõiſ

Ca · i de illis qͥ tenẽt᷑ ad ↄfeſſioẽ ·

Ones adulti poſtq; ad annoſ
diſcretiõis xueneritlita ꝙ poſ
ſint diſcernẽ inter bonũ⸗ malũ te-
nent᷑ ſemel in anno ſcz in · xl · Ofitert
ex ſtatuto ↄcilii gñãlis quod ponit᷑
ex · de · pe · 1 re · ca · Vmĩs vtuſq; ſex ·
Et contra vᷣnſgreſſoꝛes illiusſtatuti
ponit᷑ ĩibidẽ talis pẽa ſcʒ ꝙ ipſi ve-
nientesab ingreſſu eccłie arceant᷑

et moꝛiẽtes chꝛiſtiana careãt ſepł-
rura · Et huius ſaẽtiſſimi ac ſalubẽ⸗
i mi concilii poteſt eſſe triplex rõ ·
rima fuitvłis indigẽtia· om̃sn.
pẽcauerũt vt dicit apłus) egent
gratia dei· Non ẽ enĩ qͥ faciat boñ
et nõ peccetvt dicit ſapi · Ideo q̃lʒ
debz deũ gloꝛificare ↄfitẽdo ſe eſſe
pctõꝛẽ qͥ enĩ ↄfitet᷑ ſe eſſe pctõꝛem
deũ glonficat · oſtendẽs ſe dei mĩa/
et &tia indige · Scda ratio eſt ſacre

comunionigreueëntia. Cũ eni omneſ

teæneant᷑ in paſcha communicare/vt
digne mũde poſſint accedẽ ad tã-
tum ſaẽmentũ opoꝛtuit pᷣmitti re-
mediũ purgatiõis/et lotiõis pctĩ qᷓ
fit in ↄfeſſione · Tertia rõ fuit diſ⸗
cretio gregis dñici · ne ſcʒ lupi ab-
ſcõderent᷑ in grege qͥ mãducarent
agnos · I deo ſtatutũ eſtvt rectoꝛes
eccłia agnoſcêntvultũ ouiũ ſua:
ne hètici ſub pelle innocẽtie maliciã
ſuã palliarẽt· Ideo omes qͥcunq; et
cuiuſcũq; ↄdichõis ſint tenent᷑ ſemł
in anno ↄfiteri alias peccãt moꝛtłer
et debent pena ſupꝛadicta puniri ·
Sed pone/aliqͥs eſt qͥ non habet
ↄſciẽtiã de aliq̃ pctõ moꝛtali ſʒ ſolũ
devenialibꝰ. ſʒ homo nõ tenet᷑ pctã
venialia ↄfiteri/& ad minꝰ talis nõ
tenet᷑ ↄfiteri · Dico ſine p̃iudicio q
ſaluo melioꝛi iudicio ſeu ↄſilio ꝙ a-
liͥs poteſt teneri ad ↄfeſſiõeʒ ꝓptẽ
duo · Vnomõ ꝓptẽ vincułm peccati:
Aliomõ ꝓpvincł'm pᷣcepti · pctã veni
alia nõ tenet᷑ qͥs ↄfiteri ꝓptvincłm
pcti cum poſſint ſñ ↄfeſſiẽe dimitti
Tñ ſunt ↄfitẽda ꝓpter pᷣceptũ quo
tenet᷑ qlibʒ ↄfiteri ſemel in ãno qñ
ſcʒ ↄfitẽs nõ habet nvenialia · vñ ſi

habèt moꝛtalia q̃ cõfiterẽ nõ ten?
de ncẽitate venialia ↄfiteri · de tñ
infra magis late dicet᷑ · VUlterius

pone ꝙ aliqͥs ẽ ita attẽtus cirẽ di

uina ꝙ non habet remoꝛſũ oſcietie
de aliq̃ pctõ nec moꝛtali,nec veĩali.
An iſte tenet᷑ ↄfiterivł nõ.ſi nõ/ tũc
nõ om̃s tenẽt᷑ obligant᷑ ad ↄfeſſi.
onemcuius ↄtrariũ dictum eſt. Si
aũt tene et nõ habet ↄſciẽtiam de
aliq̃ᷓ pectõ nec moꝛtali/nec vemali
tũc tenet᷑ ad ↄfitendũa dgm cõtra
cõſciẽtiã ſuam.et ita mẽtiri · qd ne⸗
phas eſſet dicere· g& adminꝰ talis ñ
tenet᷑ ↄfiteri · Dico ad ̊ ꝙ cum ſa-
piens dicat ꝙ ſepties in die cadit
iuſtus impoſſibile credo ſzm ſtatuʒ
viatoꝛis ꝙ aliqͥs habẽs ĩtellectũ
vſum rõnis tᷣnſeatvnã diẽvelvnam
ſeptimanã ſine remoꝛſu alicꝰ pectĩ
venialis · q; aũt totũ annũ vt᷑nſeat qᷣ
habeo magis ꝓ impoſſibili· nec cre
do ꝙ vnq; iſtud donũ fuerit collatũ
alicui ſãcto ni chꝛiſton marie vᷣgini
eius geintrici · nec credo apłos hoc
donũ habuiſſe.qꝛveniałr pẽcauer̃t!
vt dicit greg · et aug · in li · de natuã
et Stia · Si om̃s ſctĩ a ſctẽ adhucvi-
uerẽt et interrogati eſſentvt ſine
pctõ foꝛẽt! omngevnavoce dicerent
Si dixerimꝰ ꝙ pctm̃ non habemus
noſip̃i ſeducimꝰ etveritas in nobiſ
non eſt. Excepta beata virgĩe de qᷓ
cũ de pctis agi?᷑ ſp honoꝛẽ filũ dei
nullã ꝓꝛſus volo cõmumonẽ haberi
Et hieron · j. ad thi ·iij · ca · res pene
tra naturam eſtvt ſine põ aliqᷣs
ſit · ideo homo q;tũcunq; ſit ꝑfectus
debet cogitare coꝛde/et ↄfitere oꝛe

ſe eſſe pctõꝛem · qꝛvt dicit greg · bo-

Net cedo qy adbuc vt
cept̃ ecclie dis de⸗
beret pfitare ſe ſu⸗ Afeſſnnd quia
diceret ſe pctoꝛẽ q⸗ mtret ſdedʒ
dicere dſie non habeo coſcientia de
qliq cko tñ er preeptum ecclie
pꝛeſento me vobib ·ſi dir ſupꝛa q
ſcificatus in vtero debet reapere
ſacramẽtum baptiſmi;licet non ha⸗
beat peccatum oꝛiginale /

La ij de tye 4 45 tenẽ ad gfeſſiʒ

Eſte ſpiẽte· Onnia tempus
habent. i nücvidenci eſt de
tempe q faceda eſt afeſſio ſez vtre

facſedaſt ſtati ci homo pẽcauerit.
vel poſſt defemnvſqg ad tempy ſie

dege 0 inn n
. Fani tig;
nten. De
eatgpneg in doe e
paijs ati ileii
inſermi dierſinn
ſwnnhadlyuli
lit ti anni inſetb
pimpoſſbilnertre
ud Gorifuertt Nari
AcRonen dn
r E Nnade
ice Nndlr aldit
edet aungind Nenii
Rons nſ bet,
õ
eonmmeynmcedcetſt
wnim gi orhahmns
baeim eritpin bi
Erepta ta pr ded
Ai age ybonu flu da
ſoowocomin
Alti cares pene
“ . s
n n nſeſtil

na mentiũ eſt ibi culpã vereri ĩid
eſt timẽ vbi culpa nõ ẽ de obſerua ·
ieiu · ca· ↄſiliũ · Vñ de comũ lege te

nen᷑ om̃s ad cõfeſſiõem · Et ſi deus
de ſpãliſſima gratia daret iſtud do-

num alicui ꝙ nec moꝛtaliter necve
nialiter pẽcaret credo ꝙ adhuc vt
nõ ↄtẽneret pᷣceptũ eccłie talis de⸗
beret pñtare ſe ſuo ↄfeſſoꝛi· nõ quia
diceret ſe pctõꝛẽ qꝛ mẽtiret᷑ · ſʒ debʒ
dicere dñe non habeo cõſcientiã de
aliqᷓ pctõ.tñ ꝓpter pꝛeceptum eccłie

pꝛeſento me vobis · ſiẽ dixi ſupꝛa q;

ſckĩficatus in vtero debẽt recipere
ſacramẽtum baptiſmillicet non ha-
beat peccatum oꝛiginale⸗

Ca · ij · de tpe q̊ qͥs tenẽ ad ↄfeſſiõʒ

Eſte ſapiẽte · Vmnia tempus
habent · iõ nũcvidendũ eſt de
tempꝑe q̊ faciẽda eſt ↄfeſſio· ſcʒ vte
faciẽda ſit ſtatĩ cũ homo pẽcauerit·
vel poſſit deferrivſq; ad tempꝰ ſta-
tutum in decre · Dĩsvtuſq; ſexꝰ/ſcʒ
vſq; ad xᷣ · Ad huiꝰ ergo euidẽtiã:
ſciendũ ꝙ nos poſſumꝰ loqͥ de dfeſ-
ſione vel q;tum ad ꝓpoſitũ ĩterius/
vel q;tum ad verbum exterius· Si
pᷣmomõ ſic dicũt cõmuniter omnes
doctoꝛes · ꝙ tenet᷑ qͥs ꝓponẽ ↄfiteri
qñ tenet᷑ pᷣmo de pctõ cõteri · Et qꝛ
ſine ꝓpoſito ↄfitẽdia ſatiſfaciẽdĩi nõ
dimittit᷑ pctm̃ in cõtritiõe · Et dico
qñ tenet᷑ ᷣmo ↄteri qꝛ ſiẽ dictũ eſt
ſupᷣ ſemꝑ et qᷓ; cito occurrit memo-
ria de pctõ tenet᷑ hõ dolere a cõteri
de eo/mõ q̊ᷓ dictũ ẽ ſup̃ licʒ etiã fue-
rit ipᷣm ↄfeſſus. Tñ ex q legittime
eſſet ipᷣm ↄfeſſus nõ tenet᷑ ipᷣm ite-

rum ↄfiteri · de hoc tñ magis dicet᷑
ĩfra? qñ aget᷑ de iteratiõe ↄfeſſiõis·
Qm̃ igit᷑ ſtatĩ cum homo adꝰtit ſe

pẽcaſſe moꝛtaliter tenet᷑ ↄteri ideo

tunc tenet᷑ ꝓponere ↄfiteri · Sed ſi
loquam̃ de ↄfeſſiõe actuali: ſcʒ q̃ndo
hõ tenet᷑ actualiter confiteril in iſta

materia ſẽtiũt divſimode doctoꝛes·

Cuidã enĩ dicũt indiſticte ꝙ q;tũ-

cunq;/ qñcunq; aliqͥs peccauerit!

nõ tenet᷑ ↄfiteri añ paſcha/ſʒ bene

tenet᷑ ↄteri/a eſſe ĩ ꝓpoſito ↄfitẽdi ·

Et fũdãt intẽtionẽ ſuã ex duobus·
Primo qꝛ p̃ceptum de cẽfitẽdo eſt
affirmatĩm et iõ non obligat n pꝛo
loco/ temꝑe determĩatis · tempus
aũt determĩatũ ab eccłia eſt qdra

geſima · iõ nullus ĩmo nec ĩn natali

ſeu etiã penthecoſte ꝑ ca · ſcłareſ· ð
oſe · diſ . ij · et ca · oĩs hõ · et cap · ſi non
freqñti · tenet᷑ añ x · ↄfiteriñ eſſet ĩ
ꝑiculo moꝛtis · Scðo qꝛ actꝰ ↄfeſſi-
onis non eſt nẽcarius ad iuſtificati
onem · qꝛ ꝑ ðtritionẽ eſt iuſtificatio ·
Et ita ↄfeſſio ſolũ eſt nẽcaria ex pᷣ⸗
cepto/et obligatiõe eccłie · ſʒ eccłia
non exigit añn paſcha/n piculũ moꝛ-
tis ĩmineat· S& añ tẽpus illud nemo
tenet᷑ cõfiteri . niſi in piculo moꝛtiſ
Alii dicũt ꝙ pctõꝛ exñs in peccato
moꝛtali tenet᷑ ſtatĩ qñ habet diſẽti
et idonei ↄfeſſoꝛis copiã/et pctĩ cõ
miſſi memoꝛiã confiteri pctm̃ ſuum
Nec obſtat illa decretalis, Vmnis
vtriuſqʒ ſexus·qꝛ illa decre · nõ dicit
vſq; tunc differat! ſed ꝙ non ex-
pectet᷑vltra · ſiẽ eccłia ꝓhibet ne qͥs
vltra annum remaneat in excõmũi-⸗
catiõe · non dat tñ licẽtiam remane-
divſq; ad illã hoꝛã· Itẽ illa decret ·

fuit edita nõ ꝓ negligẽtibuſ ſʒ ↄtra
negligẽtes · ſʒ añq; ipſa eſſet edita!
pctõꝛ tenebat᷑ cõfiteri ſtatĩ quando
off erebat ſe opoꝛtunitas· gvidet᷑ ꝙ;
ſic teneat᷑ poſt eius editioneʒ · Que
iſta e opinionũ ſit verioꝛ fateoꝛ me
neſcire · tñ dicere ſicut pꝛima dicit
videt᷑ mihi piculum · dicere autem
ſiẽ ſecũdavidet᷑ mihi durũ · Sactus
vero tho · de aqᷣ· in qdam q̃ſtione de
q̃dlibetis ponit aliqᷓs caſuſ in qbus
tenet᷑ exñſin pctõ moꝛtali ſtatĩ ↄfi
teri · Primuseſt qñ ẽ in ĩ firmitate
de qᷓ imminet ſibi piculũ moꝛtis · Et
iſte caſus colligit᷑ ex hisque dicunt᷑
ey · de pe · ¶ re · cap · cum infirmitas?

Scðs caſusẽ qñ habet facere aliq̃d

de q̊ ĩminet ſibi piculũ moꝛtis:licet
ꝓ temꝑe illo ſit ſanus. ſiẽ qñ babet

vnſire mare,velviã longã facere/vł

pugnare,/vb aliqͥd tale · Certiꝰ caſꝰ

eſt ſi habet facere aliqͥd q̃d exñſ in

pctõ moꝛtali non poteſt facere ſine

peccãado moꝛtałr · ſicut ſi habet dr̃e

miſſam, vel recipe/aut miſtrare ali
q̃d ſaẽmentũ eccłie · Qrtus caſus
qñ cõmiſit aliq̊d pctm̃ de q̊ curatus
ſuus nõ poteſt eũ abſoluè/timet q;
tpe ſtatuto nõ poſſit habere copiaʒ
idonei ↄfeſſoꝛis. Quĩtus caſus eſt
qñ ſua ↄſciẽtia dictat ſibi eſſe ſtatiʒ
fitendũ · q; aut tenet᷑ depon eam
aut facere ſʒm eam cum non ſit er-
ronea/ſʒ ſalubꝛs · Dmẽs enĩ dicunt
ꝙ licʒ non ſit nccariũ ſtatĩ cõfiteri
eſt tñ multũ ðgruũ/iu) dictũ ſapiẽ ·
dicẽtis · Nõ tardes ↄuerti ad dñm:
et ne differas de die in diẽ · Subito
enĩveniet ira illiꝰ.a in tpevindicte
di ſpdet te · Nõndũ ꝙ rayponit

in ſũma ſua · v.rõnes p qs multũ

vtile eſta ↄgruum ſtatim confiteri.

Prima eſt ꝓpter inẽtitudinẽ hoꝛe

moꝛtis · vñ dñs in euãg · luce· xij.ca.

Veniet dñs ſerui illiꝰ in die qᷓ non
ſꝑat· et hoꝛa q̃ neſcit · et ꝑtem eius
cum infidelibus ponet · J teʒz diuiti

petenti ſibi longamvitãa fuit didũ.

Stulte hac nocte demones repetẽt
animã tuã a te:et ea que aceruaſti

cuius erũt? Scda cã eſt qꝛ moꝛãsin

pctõ ſemꝑ accumulat pctm̃ pctõ· p

ↄſeqñs penã pene·vñ apłus ad ro.

i· ca · An ignoꝛas qm̃ benignitas di
ad penitẽtiã te adducit: ſzm auteʒ

duritiã tuã/ĩpenitẽs coꝛ theſauri.

ſas tibi irã in die tribulatioõisa re-
uelatiõis iuſti iudicis dei:·qͥ reddet
vnicuiq; ſzm oꝑa ſua · Et oſee iiij · c·
dicit᷑ · Oaledictũ/mẽdaciũ/furtũ/
homicidiũ inundauerũt/et ſanguis
ſanguinẽ tetigit ideſt petm adducit
aliud pctm̃ · Vnde greg · pctĩ quod
P penitẽtiã nõ diluit mox pondere
ſuo ad aliud tᷣhit · Tertia cã eſt qꝛ
qᷓ;to maioꝛẽ moꝛã fecerit qͥs ĩ pcto
tanto magiselongabit᷑ a deo · et per
ↄſequẽs tato difficilioꝛ erit ↄuerſio ·
iux ĩid q̃d cõmũiter diĩcit᷑ in ouidio ·
de re · amoꝛiſ· Nec tevẽturasdiffer

in hoꝛas· Qui non eſt hodie cras

minus aptus erit · Et oin · pncipuis

obſta · ſero medicĩa pat᷑ Cum mala

ꝑ longas ↄualuere moꝛas · Et pſa·

põᷣ· lxxijdñe qͥ elõgãt ſe a te pibũt ·

Qfta cã eſt qꝛ in magna⸗ anguſta
egritudinevix poteſt aliqͥs bñ peni
tere ſeu etiã de pctĩs cogitare· Vñ
hiero · Cum egtudine o ppꝛimeris.
vix potes aliud cogitare q; q̃d ſen-

„ Fgog
fitere du ſanus e9,1 ſ .
vſq ad infirnitate iuy lin ſe.
dccotis viuus et ſanus .fteberis
Quita cz eſt qꝛ n pceꝛ in vta ſe
exauclenit dim clamantẽ g conitr
teax et faciat pniam! lamabit po
ſtea iße ad dominũ no exauciet.
Exemplũ de diuite epulate q in in
ferno ſepultꝰ q eti ꝓ vna gutta
aque non eſt exauditꝰ. ip qd non ẽ
differqavel tarqada cofeſſio ſed ẽ
multuũ ggruum etytile ſtati ofiteri ·
Ricard aſt n · i ſio ſup ſenten.
loqis de hac materia dicit · ꝓ alite
ſenteendu e iiſto calu de religooſo,
et Akrde laico. Haz religiol cum
toitonpe vtte ſioſt i tempus
enon une r gecog ſtati
4 afiten. Et intelli.
ro oꝛdinabit.
geno ingbilter oſt expe.

nre cepus. xl. eſt t

n die nibultinrrp.
iutib deiz mitt
pu la Coſeijc⸗
i netari futi /
undanerit et ſangiis
SreN Rinaddro
Vrde es erd oſ
Nuſt morpondene
Ait. Toriatädt
emü fetend giſen
agdon ebt adetfe
tro difticligtent eſt
lcönſite dik nouch
noul Artelit unftr
6⸗Qui mon ntee⸗ 45

tis.et illic rapi᷑ intentio mẽtisvbi
Evis doloꝛis · Olta enĩ(vt aĩt au.)
tunc incurrũt ĩpedimẽta.Nã moꝛ-
buſviget · pena tenet · filii/vxoꝛ/mũ
dus /et q̊s illicite dilexit eum a ſe
vocant · de · pe · di · vñ · ij. Tene Sg ẽtũ/
et dimitte incertũ id ẽ pnĩam age/,
ↄfitere dũ ſanus es: nõ diffeãs
vſq; ad infirmitatẽ · iux ↄſiliũ ſapi·
diceẽtis · viuus et ſanus ↄfiteberis ·
Quĩta cã eſt qꝛ n pctõꝛ in vita ſua
exaudierit dñm clamantẽ ꝙ confr-

tea? et faciat pnĩam clamabit po-

ſtea ip̃e ad dominũ nõ exaudiet᷑ ·
Exemplũ de diuite epulãte qͥ in in
ferno ſepultꝰ ẽ.qͥ etiã ꝓ vna gutta
aque non eſt exauditꝰ.p q̃d non ẽ
differãdavel tardãda cõfeſſio ſed ẽ
multũ ↄgruum etvtile ſtatĩ ↄfiteri ·
MKicardꝰ aũt in · ij · ſuo ſuꝑ ſenten ·
loqñs de hac materia dicit · ꝙ alitẽ
ſentiendũ ẽ ĩ iſto caſu de religioſo/
et ałr de laico · Naʒ religioſꝰ cum
totũ tempꝰ vite ſue ſit ſibi tempus
pnĩe! habita copia ſaẽdotis idonei
ſi pẽcauerit moꝛtałlr credo ꝙ ſtatĩ
ſine moꝛa tenet᷑ ↄfiteri · Et intelli-
git᷑ ſine moꝛa ſiẽ recta rõ oꝛdinabit ·
laicus vero rõnabiliter poteſt expe-
ctare tẽpus ·xl · q̃d eſt tempuſ pniĩe·
Vñ cum illud tẽpus ſit magis lan-
cis opoꝛtunũ ad ↄfitendũ,/ ſatiſfa-
ciendũſi expectẽtillud rõnabiliter
audeo iudicare q; nõ peccãt dũ tñ
ꝓponant firmitẽ ↄfiteri tunc tẽpis ·
De clericis aũt nõ audeo ĩudicare ·
Tonſiliũ aũt ſanũ dol ꝙ om̃es q ca-

dunt ꝑ peccatũ moꝛtale confitean

ſtati cũ poſſunt · Nõ enizvidet᷑ vere
ↄtritus qͥ tam diuvulnꝰ pctĩ poꝛtat

occultũ. vba ſunt ricardi · Quicqͥd
ſit de iſta material credo ꝙ ĩ caſib⸗
qᷓs ponit ſctũs thomas de nẽcitate
tenet᷑ qͥlibʒ ſtatĩ habita opoꝛtũitate
fiteri · Credo etiã ꝙ; ↄſiliũ ricardi

ſanum eſt, et ſalubꝛe ˖ et debz exeqᷣ

cum diligentia etvirtute/
Ca.iĩiij· cui facienda eſt cõfeſſio ·

Voniã ille cuĩ faciẽda ẽ con-
feſſio ſaẽmentalis opoꝛtet q;
habeat claues videndũ ẽ pᷣmo de
clauibꝰ · ro q̃ nõndum ꝙ ̊ nomẽ
claus vnſlatum ẽ a coꝛꝑalibus ad
ſpũalia· Clauis enĩ in coꝛpalibꝰ eſt
inſtrumentũ ad remouendũ aliq̃d
obſtaculũ q̃d ĩpediebat ne poſſʒ bñ
haberi aditus ad domũ. Sic etiaʒ
ĩ ſpuũalibus illud q̊d remouet pctin
moꝛtale q̃d eſt obſtaculũ ad ingre-
diendũ regnũ celeſte- vocat᷑ clauis ·
Et iſta clauis eſt t᷑plex · Nam q̃dã
auctoꝛitatis · Et iſtã habet ſolus
deus · de qᷓ claue loqbant᷑ iudei duzʒ
dicebãt · poteſt dimittẽ pctã niſi
ſolus deus? q̃ſi dicerẽt nullus · Et
E vere ẽ auctoꝛitatĩe · Alia ẽ clauis
excellẽtie · et hãc ſolus habʒ chꝛiſtꝰ
homo · Et de hac claue loquit᷑ ĩſaĩ ·
in pſona dei de chꝛiſto dicens · dabo
clauẽ dauid ſuꝑ humex eiuſ. Et di
ci᷑ chꝛiſtus hõ habere clauẽ excellẽ
tie! inq;dtum ꝑ paſſionẽ ſuã ipſe ſa-

tiſfecit ꝓ pctĩis nr̃is · et nõ ſolum ꝓ

nr̃is ſʒ ꝓ pctĩs totius mũdi · vt di⸗
cit batuſ io · Et hoc ẽveꝛe q;tum ad
efficaciãꝗ ſuffitientiã · Vel dicit hõ
chꝛiſtus hab clauẽ excellẽtie! inq;
tum effectũ ſaẽmento poteſt dare

ſine ſacramentis· Tertia eſt clauis
miniſterii · Et iſtã clauẽ habẽt ſac-
doteset dat᷑ eis in collocatiõe oꝛdi-
nis ſac̃dotalis· eEt de iſta dctm fuit
bato petro · Tibi dabo claueſ roegni
celox · de tali claue loquim̃ hic ·
Sciendum g ꝙ duplex eſt clauis
miniſterii · Vna ẽ ſciẽtia diſẽnẽdi ·
Alia eſt ptãs ſoluẽdi atq; ligandi ·
De ſciẽtia aũt diſcernẽdi quõ ẽ cla
uis, quõ nonlet ſi eſt alia clauis
ſcðᷣm rem a ptãte ligãdia ſoluendi
eſt magna diuerſitas inter doctoꝛes
theologos iõ nunc nihil dicode iſta
materia · pᷣſertim cũ dñs iohſpapa
q̃dammõ loqñsde clauibꝰ in qdam
ſua eỹuaganti qᷓ ĩcipit Quia qᷓedã ·
faciat mentionẽ de iſta diuerſitate
doctoꝛe nihil ſuꝑ hoc determĩet ·
Vñ ex qᷓ relinqͥt indeterminatum⸗
temerariũ eſſet aliqͥd diffire · Iſtð
tñ firmitẽ eſt tenenð ꝙ iſte claues
dan᷑ cuilibʒ ſaẽdoti ĩ ſua oꝛdĩatõe ·
ſʒ non poſſunt exire in actuʒ donec
ſacdos habeat materiã in ꝗ ligat ·
Et hocvel ꝑ cõmiſſionẽ cure anĩae
ſiẽ habẽt archiep̃i/ep̃i/et om̃es ha-
bẽtes curã anĩav · vel per pᷣuilegiũ
ſiẽ habẽt fratres p̃dicatoꝛes/a mi-
noꝛes · vel alu qͥ ex pᷣuilegus doĩni
papevel ep̃oꝝ poſſunt pᷣdicare cõ⸗
feſſiones audire · Ex his patʒ cui
eſt facienda confeſſio ſacramẽtaliſ-
Et dico cofeſſio ſacmẽtalis ad ex-
cludendũ ↄfeſſionẽ ↄſiliatiuam ſiue
directiuã qñ ſcʒ pctõꝛ cõfitet᷑ alicui
pctã ſua non vt euʒ abſoluat ſed vt
eum ſupꝑ ullo ↄſulat,/ÿ et ille eum di-
rigat ·qꝛ talis poteſt fieri cuicunq;
homini qͥ eũ poteſt iuuare vel ↄſu-

lere oꝛãadovel ĩſtruẽdo · Sed loqñdo
de ↄfeſſione ſaẽmentali q̃ fit ꝓpter
abſolutionẽ dico ꝙ ex pᷣdictis due
patẽt ↄcluſiones · ¶ Drima eſt ꝙ cõ⸗
feſſio ſaẽmẽtalis ẽ faciẽda ſatdoti .
et non alũ ideſt nõ poteſt fieri nec
debet ñn habẽti claues· Et iſte ẽ ſo⸗
lus ſacdos · Cuius rõ ẽ qꝛ abſolutio
fit virtute clauiũ · ita ꝙ nłluspoteſt
abſoluere in foꝛo pnĩe n habeat cla
ues cũ claues oꝛdinent᷑ ad abſolu
tionem · Iſtud tñ meliꝰ dicet᷑ infra
qñ aget᷑ de ptãte clauiũ · ſed nullus
habet claues n ſaẽdoslcum claues
denð ĩ collatiõe oꝛdinis ſaẽdotałs·
& ↄfeſſio ſacmẽtalis non poteſt nec
debet fieri n ſoli ſaẽ̃doti · Et ita di⸗
cit aug · ponit᷑ de peni · di · vj · Qui
vult confiteri pctã ſua vt inueniat
gratialqrat ſacdotẽ · Scða ↄcl uſio
eſt ꝙ ↄfeſſio faciẽda ẽ ꝓpꝛio ſacer-
doti · licʒ enĩ(vt dictũ eſt omes ſac-
dotes habeãt claues non tñ habẽt
materiã ideſt pꝛochianos in quam
poſſint exercẽvſum clauiũ · Sʒ ſolũ
illi bus cõmiſſa eſt regłaritè cura
animaæ regulariter qͥ habet vſum
ptãtis reſpctũ illoꝝ ſcʒ hoĩm quo
cura eſt eis cõmiſſa· Et ideo ſolum
talibꝰ eſt ↄfeſſio faciẽda· Et tales
ſunt ꝓpꝛii ſacerdotes · g& ꝓpꝛiis ſac-
dotibꝰ ẽ faciẽda ↄfeſſio· Sʒ poſſet
aliqͥs dicere qͥs eſt ꝓpꝛiuſ ſacẽdos?
Aliq dicunt ꝙ ꝓpꝛius ſacdos eſt ꝑ-
rochialiſ ſaẽdos ·qͥ habet miniſtrar
ſacramẽta eccłiaſtica· ꝙ iſti faci-
enda ẽ ↄfeſſio· Etvidet᷑ dictũ iſtoꝛ
fundari in rõne iſta · Illi debz fie⸗
ri ↄfeſſiolq; habet miniſtrare ſacra
mentum eukariſtie · Ad hoc enim e

1 vt
ofitẽte in x
Ipertptim de ſarra⸗
det . radfrit Eum
ſt obligat/ er

mentu el
o2 dis —.
lato wenj e pochianiſ ſuis

. „.
oficio ſio mi liõ omespꝛot

ſỹnenti eubart e
ini ſui de necn ae cen ſteai
gt tavidet intẽtis lus dareti⸗
Oemmvbiuſchſe. uus de be
dr vj patlit Jſtud etnidet der
titione ſare ripture inveter te
ſtamẽtovbi dict · pp⸗xxvij dlligñt
agnoſee vultũ pecons tiil ſzm o.·
vlltus pecons eſt Aſciẽtia iltus 4
non poteſt agnoſen p confeſſione
Sopoꝛtet ꝗ ile q habet cura aiax
cognoſcat cofeſſonẽ q non poteſt
ſeni naudiat eã h idẽ videt dicer
ſoipka in nouo teſtamẽto ad hebꝛ.
cafi Gen obedite p oia ſpoſitis
neſtiſ. Jñren puiglat aſi reddit
ſenem paniabus vñs. Oi g ile qᷣ
habet cur tenet redde ronem pro
ſciat ſtti ipful ane ſibchtr z m

poteſt fienin auchat ronfeſſionem

Dfitegk durat ſis hin zſubditus

Aeoniniz ſett ib
ſcniit on poreſt ner
in ai rct. ritd.
vnt de pni n j Muj
npti ia vr uenizt
rchti. Oeda Aluſ⸗
idaẽ puio lcer⸗
NdRpires ſat⸗
A Nned NNtNNer
Rpwerd ckun
”
ndlareantkon
teyalantder Abeper un
teſoch Uor ſz oinqig
4 es coniſer Ltiche⸗ un
t ofeſſo frit bus

„

pineenlbd ⸗

datũ pꝛeceptum de ↄfitẽte in Xl · vt

fideles digne accederẽt ad ſacra-
mentũ eukariſtie in paſcha · Cum

S ſaẽdos ꝑꝛochiĩialis ſit obligatꝰ ex
officio ſuo mĩſtrare pꝛochianiſ ſuis

ſaẽmentũ eukariſtiel iõ om̃espꝑꝛoch
iani ſui de nẽcitate ad minusin x·
vel in paſcha tenent᷑ ei confiteri ·
Et itavidet᷑ intẽtio illius decreta ·
Omnisvtriuſq; ſexꝰ.a illius de · pe
di · vj · patuit · Iſtud etiãvidet᷑ de ĩ
tẽtione ſacre ſcripture inveteri te-
ſtamẽtovbi dicit᷑ · ꝓð · xxvij· diligñt᷑
agnoſce vultũ pecoꝛis tuĩ ſzm glo ·
vultus pecois eſt ↄſciẽtia illius qͥ;
non poteſt agnoſci n ꝓ confeſſionẽ ·
S opoꝛtet ꝙ ille qͥ habet curãa aĩaꝛe
cognoſcat cõfeſſionẽ q̃d non poteſt
fieri n audiat eã:ſ̊ idẽ videt᷑ dicer̃
ſeripta in nouo teſtamẽto ad hebꝛ·
ca·fi · Serui obedite ꝑ oĩa ſpoſfitis
veſtriſ· Ip̃i enĩ ꝑuigilãt qſi reddãt
rõnem ꝓ. anĩabus vris · Si & uüle qͥ
habet curã tenet᷑ reddẽ rõnem pꝛo
anima ſubditi videt᷑ nẽcarium ꝙ;
ſciat ſtatũ ĩpſiuſ anĩe ſubditi · q̃d nõ
poteſt fieri ñ audiat confeſſionem
illius · qre opoꝛtet ꝙ q̃libʒ ſubditus
ↄfiteat᷑ curato ſuo · Alii diſtinguũt
de ꝓpno · et dicũt ꝙ ꝓpꝛium duobus
modis dicit᷑ · Vno mõ dicit ꝓpꝛium
ſzm ꝙ diuidit᷑ dtra alienũ · Aliomõ
dici?᷑ ꝓpꝛiũ ſʒm ꝙ diuidit᷑ ↄtra com-
mune · Mõ dicũt iſti ꝙ qlibet tenet᷑
fiteri ꝓpꝛio ſaẽdoti ſʒm ꝙ; ꝓpꝛium
o ꝓponĩt᷑ alienol nõ aũt ſʒm ꝙ o ppo-
nit᷑ cõmũi · Nã ↄſtat a certũ eſt ꝙ ſi
aliqͥs ↄfeſſus eſſet pctã ſua domino

pape/archiep̃o/vel ep̃o ſuo fatuum

æſſet dicer n temerariũ ꝙ tenet᷑ illa

eadẽ pctã ↄfiteri ſuo pꝛochiali cu-

rato · Cum & iſti qͥ pᷣdicant ex pᷣui-
legion audiũt ↄfeſſiones ſunt vica-
rii dñi pape et epᷣoꝝ ideo confeſſi

eis non tenent᷑ iteꝝ ↄfiteri ſuo ſa-

cerdoti ꝑꝛochiali? cũ tales ſint qſi
pnĩarii pticulares · Et iõ ſiẽ cõfeſſi

pnĩariũs dñi papevł ep̃oꝝ nõ tenẽt᷑

iteꝝ ↄfiteri curatiſ ſiis ita nec cõ
feſſi illis · Et ita hodie detêmĩinatũ

eſt ꝑ dñm ĩioh·papã xxij· in quadaʒ

decre · ſiue exuaganti ſua q̃ᷓ incipit ·
vas electiõis · Iſtud etiãvidet᷑ eſſe
de intẽtione illiꝰ? decre · bonifaciane
ſuꝑ catedrã qᷓ ponit᷑ eẽ · de · ſeplturſ
et de · pe · re · in cõſtitutiõibꝰ domĩ
clemẽtis · ca dudũ a bone · Vbi di⸗
cit᷑ ꝙ frẽs pᷣdicatoꝛes minoꝛeſ tm̃
habẽt de ptᷣate in ↄfeſſionibꝰ audi
endis q́;dtum pꝛochiales ſacerdotes
de iure noſcunt᷑ habẽ · ſʒ cõfeſſi ꝑpꝛo
chialibꝰ ſacerdotibꝰ nõ tenent᷑ ite-
rum confiteri · S nec ↄfeſſi illis · Et
ſzm iſtãviã illa decre · Vmnisvtri-
uſq; ſexꝰ · loquit᷑ de ſacerdote ꝓpꝛio
ꝓ vt ꝓpꝛium diuidit᷑ cõtra alienum
non aũt ꝓvt diuidit᷑ dtra commune
et eſt ſenſus ꝙ cõfiteat᷑ ꝓprio ſacer
doti ideſt nõ alieno · Quicqͥd ſit de
hoc tñ ſi illi qͥ audiũt ↄfeſſiones ex
pᷣuilegio dñi pape inducerẽt ſibi cõ
fitẽtes ad ↄfitendũ ſemel in anno
ſuis curatis bñ facerent · et ad hoc
inducun᷑ in illa decre· dñi bñdicti ·
xi · qͥ fuit de oꝛdĩe p̃dicatoꝛe q̃ ĩcipit
Inter cũctas · et tenent᷑ ad ̊ quia
licz illa decre · ſit reuocata inq;tum
ↄtrariat᷑ decre· bonifaciane q̃ ĩcipit
Supꝑ cathed · ñ tñ qᷓtũ ad ea q̃ ðti-
net equitatiset rõnis eſt reuocata

Sed nunqͥd pꝑꝛochialis ſacèdos
poteſt abſoluè ꝑꝛochianũ ſuum de
omni pctõ? Dicẽdũ ꝙ ray.in ſũma
ſua ponit · v.caſus de q bus ſacẽdos
pꝑꝛochialisnõ poteſt ſe intromittere
n ſpecialiter fuerit ſibi commiſſuʒ ·
rimus ẽ qñ eſt ſollẽnis pnĩa pec
catoꝛi iniungẽda. Scdus ẽ qñ pctõ
annexa eſt excõmunicatõ · Tertius
eſt qncunq; vbicunq; inuẽit irre-
gularitatẽ ⁊tractãa. Qrtus ẽ de in
cendiariis · Iſtis aũt iiij · caſibꝰ ad-
dit hoſtiẽſis alios iij· caſꝰ ita ꝙ ſic
ſunt vñnj. Vñ v· caſus eſt de publico
pctõꝛe ſicut de publico blaſphemo·
Sextꝰ ẽ de falſarũs lrãe dñi pape
Septimꝰ ẽ ſi ſit ↄſuetudo in epatu
ꝓ aliq certa crimĩa ad ep̃m reſer-
uent᷑ · ſẽ obtinet ↄſuetudo ĩ pleriſq;
locis ep̃atibus de homicidio/ſaẽ-
legio/ſoꝛtilegio/falſario/deviolato-
rnbus ĩmunitatis eccłie/ſodomitiſ
ĩteſtuoſis/piuris alũs enoꝛmibus
crimĩbus· q̃ ẽi ſibi retinẽt · ſzʒm q;
eis expediensvidet᷑ de qbus certa
regła dari nõ poteſt·. ſʒ vnuſqͥſq;eu
ratus habeat ſinodale ſuũ cum ꝗᷓ
ſe dirigat ĩ iſta materia· dñs guił.
durãdi in reptoꝛio ſuo dicit ꝙ ponẽ
tot caſus non ẽ n aufferre curatis
ptãtem ſuã cum poſſint oĩa de iure
que non ſunt eis ꝓhibita expꝛeſſe.
hoc ꝓbat ca · nup · de · ſen . excõ · ante
finẽ · Nõnduʒ ꝙ ray· in ſũma ſua

ponitvj:caſus in qbus vnꝰ ſatdoſ

pꝛochialis poteſt abſoluẽ audire
ꝓfeſſiones ſubditoꝛꝝe alteriꝰ ſacer-
dotiſ. Mrimus ẽ eñ ille eỹneus de
liqͥt ĩ ꝑꝛochia ſua · Scdᷣs ſi mutauit
domiciliũ · ſẽ ẽ de ſcholarib⸗ ſtudẽ-

tibus piſius vel aibi· Tertius ſi ſit
vagabũdus ſiẽ ſunt iſti paupes va.
Sabũdi ꝑ mundũ · Qr̃tus qñ aliqͥs
habet ſaẽdotẽ ĩpitũ vel malicioſuʒ
et oĩno inſufficientẽ et vult ire aq
magis pitum ſufficientẽ qͥ ſibi cõ-
ſulat poteſt ire ad eũ petita tñ pᷣuſ
et obtẽta licẽtia a ꝓpꝛio rectoꝛe vel
ſadote · et ſaẽdos teneðt᷑ eã ſibi dar.
Quiĩtus caſꝰẽ ſi aliqͥs volẽs facere
longũ ĩter vtpote ire ad ſanctũ ia.
vel aliaʒ q;cunqʒ pegrinationẽ ſiue
locũ petita licentia a curato ſuo
poſſit in itinẽ cõfiteri · qꝛ tũc qͥlibet

ꝗq poteſt audire ↄfeſſiones poterit
eius ↄfeſſionẽ audire· Sextꝰ caſus

eſt qñ petõꝛ eſt in articło nẽcitatis
qʒ ĩ iſto caſu poterit cuilibʒ ↄfiteri ·
In alus aũt caſibꝰ pᷣfatis non pot

ↄfiteri n potẽti audire ↄfeſſiões v

ex commiſſione vel ex pꝛiuilegio ·
Sed qͥd fiet de militibꝰ nobili⸗
bus ſiue qbuſcunq;ʒ alũs qͥ habent
domicilia diuerſa ĩ diuerſiſ ꝑpꝛochiiſ
et ꝑ vnã ptem anni moꝛant᷑ in vno
domicilio et ꝑ aliã in alio cui con-
fitebunt᷑ iſtiꝰ Dicenð ꝙ tales cõfi-
teri debẽt illi curato ĩ cuiꝰ ꝓꝛochia
habẽt pᷣncipale domiciliũ vel in cꝰ
pꝑꝛochia moꝛant᷑ ꝑ maoꝛẽ pꝑtẽ ãm ·
Sed pone · hec ẽvna mulier fra-
gilis ad pctm̃ ꝓna timet de cur̃to
q eſt leuis et lubꝛicus ꝙ ſi cõfiteat᷑
ei ne ſollicitet eã de pctõ łq reuelet
eius ↄfeſſionẽ nũq̃d iſta ↄfitebĩ eis
Dico ꝓꝙ ſi timeat᷑ viſimiłrvel ꝓba-
biliter de iſtiſvel de aliqᷣ iſtoxe debʒ
petere licẽtiã curato ſuo ꝙ fiteat᷑
ali · Vel ſi poteſt habẽ copiã ſupi-
oꝛis ſiẽ ep̃ivel pnĩaruivel alicuius

eptare pmittit/ vltraid qad poten⸗
D 3 tẽptatione puentu
iuuabit ei et ſi non commouebit ·
In caſu aũt ꝗy timeret de reuela⸗
tone confeſſonis credo ſi timoꝛ
eſſet uſtus rönabilss non leuis vyl
fatuus/p ſine lcẽta ſua ſi ipe eam
negaret/ us credet ſibi ſcʒ alten
habẽti ptatem aucdlẽdi cõfeſſiones
hoſſt oflten · ita tñ y ſit i poſito q
ſihabet curati ſufficlentẽ ofiteret
ei Sũ eſ ile dtrahit ſyoſaliavel
mimoniii a pondo codichionein⸗
honeſti cötra ſubſtatiam mrimonii
puat iure miimonii· vt dicit xxije⸗
anſ inter cetera xxriſq iſalicf ſog
quen ex de. dickoe a ppo · ca · ij · de
ſpon ca fi Na ſrlgog non ſeruanf
8 lnt de ſubſtantia tonfaſſam
eterne ea eſt puatus iure
o II duqiedo feſſioneſ.

„* zann iribe
lone an, tet
vkine r aaſs
lt maruclo aitztig
pwrent aull tm⸗
. br ifrt vn ol
a anchre ofeſicvonn
e wler piulego⸗.
tdemlumc anoblr
lomng dsdddent
Gerſa aded
GmnrmAWAENNNN
AAaâidotütn.
e Duend g lezõr
ihcuratwicid enn
napale dornolti
pone ber nn nlyrfi-
MApahñ pi⸗ unt lte

Berlunih eſtenl

hotetei xepclgten ſet

. S e
ſiizlinniutie⸗
mec: afmiirdel n .
ſifel iſtoy den
ii t Jteat
e e bechnſ⸗

religioſi habẽtis pt̃ateʒ audiẽdi cõ-

feſſiones confiteat᷑ ei· Sed qͥdſi
foꝛte iſta nõ poteſt habere copiam

alicuiꝰ iſtoꝛea curatus ẽ ita malicc

oſus ꝙ nonvult ſibi dare licentiam
ↄfitendi alteri qͥd faciet iſta ꝑſõa?
Dico ꝙ ſi timet de ſollieitudine cõ
mẽdet ſe deo oꝛando ꝙ eã eripiat a
tẽptatione · et donet ſibi virtutẽ et
oↄſtantiã reſiſtẽdi · ¶ ↄfiteat᷑ in loco
publico · deus q(teſte apło nemĩez
tẽptare pꝑmittit vltra ĩd q̃d poteſt
faciet cũ tẽptatione ꝓuentũ a ad-
iuuabit eã·et ſic non commouebi?᷑·
In caſu aũt ꝙ timeret de reuela

tione confeſſionis eredo ꝙ ſi timoꝛ

eſſet uuſtus rõnabilis non leuis vł
fatuus/ꝙ ſine licẽtia ſua ſi ip̃e eam
negaret:ius cõcedet ſibi ſcʒ alteri
habẽti ptãtem audiẽdi cõfeſſiones
poſſit ↄfiteri · ita tñ ꝙ ſit ĩ ꝓpoſito ꝙ
ſi habt curatũ ſufficientẽ ↄfiteret᷑
ei· Siẽ eſt ille q̃ ↄtrabit ſpõſaliavel
mrimoniũ a pponẽdo cõdictionẽin-
poneſtã cõtra ſubſtãtiam mr̃imonii
puat᷑ iure mrimonũ · vt dicit᷑ xxij ·q·
lijij· inter cetera · xxx ·q ·ij · aliqñ ſolʒ
queri eẽ · de · udictiõe a ppo · ca · iñ · de
ſpon · ca fi · Ita ſaẽdos non ſeruanſ
ea qᷓ ſunt de ſubſtantia confeſſionis
ĩmo faciẽs ↄtra ea eſt pᷣuatus iĩure
qᷓd habebat in audiẽdo ↄfeſſioneſ.
CTum tenere ſecretũ ſit de ſubſtã-
tia ↄfeſſionis q;tum ẽ ex ꝑte ↄfitẽ
tis et ↄfeſſoꝛisſacerdos reuelascõ-
feſſionẽ eſt pᷣuatus iure q̃d hẽbat ĩ
audiẽdo ↄfeſſiones · Et iõ ſi timeat᷑
ꝛuſte rõnabiliter ꝙ iſte curatꝰ re-
uelabit cõfeſſionẽ nłlus tenet᷑ cõfi-

teri ſibi· Vexe eſt ꝙ iſta rõ non con-

cludit ñ ↄtra eũ qͥ iam reuelauit ↄ·
feſſionẽ non dtra eũ qͥ reuelaturꝰ
eſt · Sed hoc facit ſequẽs rõ · Szm
enĩ beatũ bern qd ꝓ caritate inſti-
tutũ eſt dtra caritatẽ militare non
debet ſed ↄfeſſio eſt inſtitutaꝓ ca-
ritate qᷓ libʒ tenet᷑ ſe diligẽ ad ho
noꝛẽ dei · eũ gloꝛificãdo ſe humili-
ando eũ ſibi recõſiliando g& nõ te-
net᷑ militare ↄtra caritatẽ eũ ꝓdẽ
doa diffamãdo · qᷓ̃d fieret ſi hõ tene
ret᷑ ↄfiteri illi deqᷓ iuſte rõnabiłr
timeret᷑ ſeu pᷣſumeret᷑ ꝙ reuelaret
ↄfeſſionẽ · Vñ aug·ad qᷓ;dam eum
boꝛtãdo ad ↄfeſſionẽ i pnĩam dicit ·
Non dico tibrvt te ꝓdas · ſʒ ſi aliq̃ſ
ſciẽter ↄfiteret᷑ alicui qͥ ↄfeſſionem
reuelaret ꝓderet ſe · & non debz ſib
ↄꝓfiteri · Sed pone ꝓpꝛius ſacdos
eſt hẽtieus/vel ſciſmaticꝰ /vel noto-
rie ſimonĩacus/vel excõmunicatus ·
nunqͥd debet ſibi ↄfiteri? Dico ſine
p̃iudicio ꝙ nõ · Et rõ gñalis q;tum
ad omnes tłes ẽ · Cum enĩ pticipe
cuz excõmũicato in ſacramentis ſit
pm̃ moꝛtalel et oñes tłesſint ex-
cõmunicati de iure! a ↄfeſſio ſacra-
mẽtalis ſit ſacramentũ qcunq; tłi.
bus confiteret᷑ pẽcaret moꝛtaliter ·
Sed q;tum ad hèticum ẽ ſpãliſ rõ ·
qꝛ hereticꝰ de facili ponẽt vfitentẽ
ſibi in erroꝛẽ vel duceret in deſpa⸗
tionem · ſiẽ fecerũt phariſei tudam·
qui confeſſus eſt eis dicẽs · peccaui
ᷣdens ſanguinẽ iuſtũ · Et ipſi loco
boni ↄſili dĩxerũt ei · Quid ad noſe
Tu videris · ¶ Ulteriuſ pone · dieid
enĩ cõmunĩitð vbum ẽ vt declãbiẽ
infra/ꝙ nullus debet dĩffamare vł
accuſare aliũ in cõfeſſione · Sz por

ↄtingere ꝙ ſi aliqͥs cõfiteat᷑ curato
ſuo opoꝛtebit ꝙ diffamet aliũ ſicut
ponat᷑ ꝙ aliqͥs pẽcauerit cuʒ matre
ſua ꝗᷓ bene nota eſt curato vel cum
filiaꝝ ſoꝛoꝛe q̃s etiã curatuſ bñ no-
uit· Opoꝛtz enĩ ꝙ talis expᷣmat no
menn pſonam in cõfeſſione dicẽdo
habui talẽ rem cum matrevel filia
vel cũ ſoꝛoꝛe · ſic cũ iſte( vt dctĩ ẽ)
ſint note curato remanebũt diffa-
mate apud eũ · Dicẽdũ ꝙ ille debet
fiteri ſi habeat opoꝛtunitatẽ tali qͥ
non habeat notitiã ꝑſona · Vnde

taliſ debet ire ad curatũ exponẽdũ

dðo ſibi dñe habeo caſũqᷓ; ñ debo
fiterivobis· non qͥn vos ſitis ſuffi-
ciens · ſʒ caſus eſt talis ꝙ nõ debeo
dicerevobisiõ peto licentiã ↄfitẽ⸗
di alteri · et ſaẽdos tenet᷑ eam dare
ſibi · et ea habita tenet᷑ qᷓrere ↄfeſ-
ſoꝛẽ idoneu qͥ nullã notitiã habeat
de ꝑſona cũ qᷓ pẽcauit ip̃ᷣe · Et ↄſulo
ſacerdotibus curatisꝙ ſint faciles
ad tales licentias ↄcedendas: qꝛ ex
hoc ꝓuenit duplex bonum vnum ꝙ
ipᷣi exonerant᷑ · Aliud qꝛ peccatoꝛes
melius aptius a ſecuriꝰ confitent᷑ ·
Sed nunqͥd mulier q̃ pẽcauit cũ
curato ſuo debet illi cõfiteriꝰ Dico
ꝙ cũ verecũdia ſit magna ꝑs ſatiſ-
factiõis et hõ non tm̃ verecũdaret᷑
de llo qͥ eſt cõſcius ſceleris q;tũ de
vno aliol mulier iſta non debet iſti

ↄfiteri nec ipſe debet eam audire

immo debet ei dicẽ vade ad alium-
Tñ ſi ↄfiteret᷑ eia ipᷣe abſoluèt eã!:
eſſet abſoluta· Sacdos aũuũt curtꝰ
cui ↄfitebit᷑ Dico ꝙ; qñ ſibi cõmit-

tit᷑ cura anĩae ab epo ſi ipſe petẽt
licentiãvt poſſet eligere ſibi ↄfeſſo-

rem vel in conmiſſione cure diceret
ei ep̃us · Ne ex hoc ꝙ habes curã
alioꝝe detrimentũ anĩe tue patiaris
ↄcedimus tibi ꝙ poſſis tibi eligere
ↄfeſſoꝛẽ idoneũ q te abſoluẽ valeat

eſſet multũ ſecurũ· Cenet᷑ tñ com/p

muniter ꝙ in commiſſione cure der
eis licẽtia implicite· alias cõmiſſio
cure eſſet eis multũ nociua : Sed
nunqͥd ex hoc poſſunt confiteri ſim-
plicibus ſaèdotibꝰ qͥ non habẽt auc-
toꝛitatẽ vel ptãtem audiẽdi confeſ
ſiones? Dico ꝙ non de rigoꝛe iuriſ.
Cuiusẽ duplex rõ. na qꝛ iſte non
eſt modus dandi ĩuriſdictionẽ illi q
alias nõ habet · Alia ẽ qꝛ licʒ curati
ſint licẽtiati ꝙ poſſint ↄfiteri tamẽ
iſti non ſunt licẽtiati ꝙ poſſint eos
audire · Cñ eredo ꝙ ex q̊̃ epi ſciũt
ꝙ curati ↄfitent᷑ iſtiſa ipi abſoluãt
eos et nõ ꝓhibent ĩmo diſſimulant
vident᷑ eis tacite dare ptãtem au-
cdhẽdin abſoluẽdi eos ſcʒ ſacrdotes
curatos · Nõndũu inſuꝑ ꝙ ſi aliqͥs
ſit in piculo moꝛtis a non poſſit ha-
bere copiã ſacerdotispoteſta debet
fiteri laico fideli et non excõmu-

nicato · vt habeb᷑ de pen · di · . ca · qui

penitet de conſe · di · iiij · ſanctum · Et
aug · dicit · Tanta ẽ vis confeſſiõis⸗
vt ſi ĩmineat articulus moꝛtis de
eſt ſacerdos cõfiteat᷑ ꝓximo· Ita ꝙ;
tñ talisↄfeſſio nõ ẽ ſacramẽtũ cum
deſit ibi illud q̃d ẽ foꝛmale in ſacr̃-
mẽto ſcʒ ptãs clauiũ · Ratione tam
bone volũtatis qᷓ; pᷣtendit in vere⸗

cũdia q; habet confitẽdo ablſoluit᷑ a

deo · Et ille q audit eius cõfeſſiõem

tenet᷑ oꝛare ꝓ eo dicendo · Oiſere⸗

atur tui cẽ · ſi ſciat/vel pater nr · ita

tan ꝗqnke⸗
ters ften
pfeſlio
orteibisdebz ien
ifa⸗

uſbtii meã dño iniuſ
d iuſktia in canoica bati iacd
Confitemi alterutr pcha wNa non
bonavelbtutes ſe faciebat Pbari.
dicẽs gras ago tbi dñe qꝛ non ſũ
vt ceteri homies foꝛnicatoꝛes ⸗
ultenvelut etia hic phlicandeiuno
big in ſabbato · decimas do de oni ꝗ
poſſicho debꝛ 9feſſio eſſe ð ctis·
Proqᷓnõndum pctor qdam
ſuntvenialia qdam moꝛtalia qtuʒ
ait ac pctavenialia loqñdo ſimpli⸗
Oter non ſunt ofieda de nectade
Cum en de nata ſua ſint venialia
qd etiͦ ihm oum iportat poſſunt
eni pſone ſeveni inne habende
pmam intenionẽ ſiue otninonem in
gnal de ißis ſue pextioꝛ pniam
aſſumpta ſiue p peuſſionẽ .
õ
um pctaͦ vemalia
tunt etia abſe g⸗

d gnalem fit in gmaet in
R ꝛioa in pncipio miſe.· Aliomd
cen eßalem. Et igs
a bñickone ſacer
piſfſenag ☛

Nräim Acheilemnfff
Prondengor in⸗
Pert Gariſtemn
nch innſictini

ſdichmi li
Nbet lasgrlcgan

g oſinr afientani
tleinan ppuſinten
arugerh ſiit
nt iſuſt iot abit
bent imo diſimlant
OR dre pͦtema
edees
Wrwdd ad
wods ANPNNh
lredd oddcher
Ncd fehet on egmr
t beber de pen de trqi
Nconſe di ißſantun E
at Lantat vi cnſeſis⸗
inent arneuli natde
bsriftik io g

„ 1
teſſo tos en oun
lut lifmmienſt.
rsdani, Katin
ensqjstnitin e⸗
tetchlficed c
les zuchter (fede
e endo⸗Oſee⸗

N

tam̃ ꝙ ſi euadat periculum tenet᷑
iterũ ↄfiteri illiqͥ eũ poẽ abſoluere

Ca · v · de qbus debz fieri dfeſſio ·

Ipedito qſi ſupficiałr cuĩ fa.

ciẽda eſt ↄfeſſio·reſtat videre

de qbus debet fieri · Et eſt ſciendũ
ꝙ debet fieri de pctĩs ita dicit᷑ in
põ · dixi ↄfiteboꝛ aduerſum me in-

iuſttiã meã dño · iniuſtitiaʒ dicit et

non iuſtitiã in canõica bati ĩiacobi
Confitemĩ alterutre pctã vr̃a non

bonavelvtutes ſiẽ faciebat phari ·

dicẽs · gr̃as ago tibi dñe qꝛ non ſũ
vt ceteri homĩes foꝛnicatoꝛes ad-
ulterivelut etiã hic pbᷣlicanꝰ ieiuno
bis in ſabbato · decimas do de õni q̃ᷓ
poſſideo debʒ & ↄfeſſio eſſe ð pctĩs·
Pro q̊ nõndum ꝙ; pctõ q̃dam
ſuntvenĩalia/qᷓdam moꝛtalia/qᷓ;tuʒ
aũt ad pctã venialia loqñdo ſimpli-
citer non ſunt ↄfitẽda de nẽcitate ·
Cum enĩ de nat᷑a ſua ſint venialia
q̃d etiã ĩpᷣm vᷣbum ĩpoꝛtat · poſſunt
etiã pſone ↄſeqͥveniã ſine habendo
pnĩam interioꝛẽ ſiue ↄtritionem in
gnãli de ip̃is ſiue ꝑ exteioꝛẽ pnĩam
aſſumptã ſiue ꝑ pꝑcuſſionẽ pectoꝛis
ſiłia · Vñ nõndum ꝙ ptã vemalia
młtis moĩs remittunt᷑ etiã abſq;
feſſione ſacramẽtali · Vnomõ ꝑ cõ-
feſſionẽ gnãlem qꝗ̃ fit in pᷣma et in
ↄpletoꝛio⸗ in pᷣncipio miſſe · Aliomõ
ꝑ bñdictionẽ ep̃alem · Et idẽ credo
non tñ aſſero de bñdictione ſacer-
dotis ꝗᷓ fit in fine miſſe · Aliomodo
pꝑ aſpſionem aq bñdicte · de · cõſe · di ·
iiij · Aquã ſale aſꝑſam bñdiximuſvt
cũi ea aſpſi vndican?᷑ ſctĩficent᷑·

Aliomõ ꝓ pcuſſionẽ pectoꝛis · Alio
modo qñ qͥs dicit deuote oꝛõnẽ do⸗
minicã ſcʒ pr̃ nr̃ cẽ · Et hoc vᷣtute
illiꝰ Sᷣbi dimitte nob debita nr̃aꝛẽ ·
Aliomõ(vt dicũt ali) pꝑ ingreſſum
ecckie ↄſecrate · q̊d intelligo qñ in-
gredit᷑ cauſa oꝛõnis · Aliomõ ꝑ ele-
moſine largitionẽ · Vñ in daniele ·
iiij · ca · pctã tua elemoſinis redime ·
de · pe · di · · medicinã · Et credo ꝙ ꝑ
q̃dlibʒ opus bonũ deleant᷑ · in capło
pᷣallegato · Aliomõ ꝓ deuotã ſuſcep
tionẽ alicuiꝰ ſaẽmenti potiſſĩe eu-
Eariſtie. de dle · di · ij · Cu ome ẽmen ·
Intelligas tñ quãdo dico ſicvel ſic
ptã venialia dimitti · qñ ſcʒ ꝑſona
non habet n venialia qꝛ ſi haberet
moꝛtalia nunq;ʒ ſibi dimitterẽt᷑ ve⸗
nialia qᷓuſq; moꝛtalia eſſent rmiſſa ·
quis aũt venialia q;tum ẽ de nat᷑a
ſuñ non ſint de nẽcitate cõfitẽda tñ
eſt młtũ ↄgruũ maxiĩe viris ꝑfectis
ſiẽ ſunt pᷣlatia religioſi ꝙ ↄfitean?᷑
ea qꝛ pnĩa eoꝝ multũ minuit᷑vᷣtute
clauium · Nõndũ tñ ꝙ in caſu q̊ in
aliqᷓ caſu cõtingit ꝙ hõ tenẽ ↄfitere
ptm̃veniale · Et hoc ꝓpter dubium
ſeʒ qñ hõ dubitat ꝓbabilitẽ de ali⸗
quo pctõvt ſit moꝛtalevel veniale
qꝛ ſi non peniteat ſicut de moꝛtali
diſerimini ſe exponit iõ debz con⸗
fiteri ſiẽ iacet in cõſciẽtia ſua ĩiu-
dicio ſatdotis relinqͥt vt ſit mor-
talevelvemale · Et ↄſulo ſaẽdoti ꝙ;
non ſit nimis ꝓnus ad iudicãdum
pctã eſſe moꝛtalia ſʒ poteſt dicere
magnũ eſſe pctiñ et inducẽ homĩnẽ
ad pnĩam·Tenet᷑ etiã hõ confiteri
ptm̃veniale p eccłiaſticũ ſtatutũ!
añ ſcʒ nõ habetremoꝛſum ↄſciẽtie

de aliqᷓ pctõ moꝛtali qꝛ cum ex ſta-
tuto eccł ie teneat᷑ qͥlibʒ cõfiteri in
xl · talis tenet᷑ ↄfiteri cũ nõ habat
pctã moꝛtalia qᷓ cõfiteat᷑/opoꝛtet ꝙ;
fiteat᷑ pctã ſuavenialia·dicunt tñ
aliq; ꝙ ſufficit ꝙ pᷣſentet ſe ſaèdoti
dicens dñe non habeo cõſciẽtiã de
aliqᷓ̃ pctõ moꝛtali tñ pᷣſento mevobᷣ
vtvĩdeatis ↄſcientiã meã·Tenenð
eſt igit᷑ ꝙ non nẽcariũ eſt confiteri
pctã venialia ſzm ꝙ talia ſunt · tam̃
multũ vtile eſt et expediẽs nec te-
net᷑ qͥs ad cõfitendũ ea n de bono
et equo n in duobꝰ caſibꝰ.qꝛ ſcʒvel
ligã a ꝓpꝛia ↄſciẽtia ſcʒ qñ dubitat
vtꝝ ſit moꝛtalevelveniale vel ex ↄ/
ſtitutione eccłiaſtica ſeʒ qñ nõ ha-
bet moꝛtalia q̃ cõfiteant᷑. Quantuʒ
aũt ad pctã moꝛtalia· dico ꝙ omnia
tam mãifeſta qᷓ; occulta tenet᷑ qlibʒ
diſtincte ſigillatĩ cõfiteri · Et ſi ex
ciderĩt a mẽoꝛia ſua tenet᷑ laboꝛar
qᷓ;tum poteſt ꝙ recoꝛdet᷑ · Qð aũt
teneat᷑ cõfiteri pctã moꝛtalia etiam
mãifeſta ſacdoti patʒ qꝛ ad ̊ ꝙ ſa-
cerdos abſoluat pctõꝛem opoꝛtet ꝙ;
ſciat pctã vt deus cuiꝰ locum tenet
et cuiꝰ auctoꝛitate abſoluit ſed non
poteſt ſcire vt deus n dicant᷑ ei in
ↄfeſſione· S qtumcũq; pctm̃ ſit ma-
nifeſtũ ↄfeſſoꝛi pctõꝛ debʒ ſibi dicer
petm̃ ſuũ in confeſſionevt ſiẽ in foꝛo
iudiciali non ſufficit ꝙ iudex ſciat
cauſãvt pᷣuata ꝑſona ĩmo opoꝛtʒ ꝙ
ſciat eã vt iudex. Ita ĩ foꝛo pnĩali
non ſufficit ꝙ cõfeſſoꝛ ſciat pctm̃vt
hõ ĩmo opoꝛtʒ ꝙ ſciat ip̃ᷣm pm̃ vt
deus id ẽ ꝙ in ↄfeſſione ſibi dicat᷑.
Tenet᷑ etiã cõfiteri pctã qtũcunq;
occulta · Cuiꝰ rõ eſt ſiẽ enĩ medicuſ

coꝛpalis non poteſt dare remediuʒ
ſalubꝛe n cognoſcat infirmitatẽ ita

cõfeſſoꝛ qͥ eſt medicus anime nunq;

poteſt imponer̃ pnĩaʒ ſalutarẽ niſi

cognoſcat pctm̃· non aũt poteſt cog
noſcere pctm̃ occultũ n reuele ei in
ↄfeſſione · & opoꝛtet ꝙ pctm̃ q́tum-

cunq; occultũ cõfiteat᷑ · Juſtũ ẽ eniz

vt pctõꝛ qͥ nõ erubuit peccare in cõ-
ſpectu dei cui nihil poteſt occultari
non erubeſcat cõfiteri homĩ pctõꝛi.
Aparet g& ꝙ ptã moꝛtalia qcunq;
ſint ſiue mãifeſta ſiue occulta oĩa
ſingła diſticte ſigillatĩ ſt ↄfitẽda.
Sed nunqͥd cunſtãtie pctõꝛe ſũt
ↄfitẽde? Dicenð ꝙ ecunſtãtie pec
catoꝛe q ſunt attẽdende in ↄfeſſiõe
ↄtinent᷑ in Hverſu · Quis qͥdvbi qͥs
qtiens cur qmodo qñ/ Quilibʒ at-

tendit anĩe medicamĩa dãdo.Quiſ

qritvt pctõꝛ ſit maſculꝰ vel femĩa,
ſenexvel iuuenis/nobilisvel igno-
bilis/liber vel ſeruus/in dignitate
vel officio ↄſtitutus aut pᷣlt/ſane
mẽtisvel inſanus/ſcius vel inſcius,
ſolutusvł ↄiugatꝰ/clauſtᷣlis/cłricꝰ
vel laicus/cõſanguineꝰ/affims/vel

exneus/chꝛiſtianꝰ/hticus/iudeus,

vel paganus,/ac. Quid ideſtvtx 2-
miſit adulteriũ/foꝛnicationẽ/ſtupꝛũ
homicidiũ/ſaclegiũ a ſił ia Itẽvtæ
il lud qᷓ̃d cõmiſit ſit enoꝛme/medio-
cre/vel puum·. tẽvt illud ſit ma-
nifeſtũ/vel occultũ/antiquũvel no-
uum⸗ ſiłia · Vbi ſcʒ aut in ꝓphano
locovel ſacro/an ĩ domo dmĩvl alibi
ſcʒ ꝑ q̊s pᷣmeditoꝛes aut nũcios qa
om̃es tłes facit eſſe pticipes c᷑ᷣmis
et damnatiomsa ipſe reus ꝓ pctĩs
eox · Itẽ ꝑ q̃s id ẽ cũ qͥbus ꝓ bꝰ

cupictateyl fuptre tnl 1
vel nocendi nio.· Qu ice dom
agẽch vel patdl mneliy ach 4
loctionevel loutioe ſi; ;· Oñ ſcz a
tempe ſacro · puta diebus feſfu ¹
xl ieiunioxvel alis diebus . Ite ar
añ acceptã pniam aut poſt frigẽd⸗
pſam. Iſte ſunt cirrunſtãtie que
in omni pcto ſunt attendẽde.quax
qdam reſpitiũt pſonam ipiꝰ pctoꝛiſ
iut pſona iliꝰ cui fadta ? imqtas
ſet iſta . Quecii reſpict petiñ
ipmethot qqtum ad bſtantia facti
ſcẽ qui Vel ihtum ad modum
Gechiſc ? quo Velchtum ad cau
ſa finale⸗ ſe eſt cur · Vel itum acd
cauſa iniunite/ ſic eſt P quoſ Ub
H freuẽtu acuſa ſe gu⸗
dgitefdn ri

piauũt locuũ⸗ ſic Zopj
r qut circunſtat rlc di

ſperef mutað
ſdiq; non ſ 2 Utat
. üͤ noſte ntn imo
0‧g

nliip fhiiß
ami,ic uif
tmalul'lfeni,
6 nobllgeligno
erusin iter
OuNS Ar d ſene
Mls ſSNings
ue Aenſ tis Ard
Rangne Ains
nſhan pendis udels,
”õ
teni funckfoni thn
rlegi 1ſla ſtonn
niſt ſtenuno not⸗
un Ntr ilſeni.
orculti Ingee no⸗
Gbiſzatin on
oanidond diicl i
xectors untuͦi
fact eſe opes

s
nsne⸗ re de

istd bglf

et cõtra q̊s · Quotiẽs ſeʒ q̃tiẽs cog
nouit adulterãvel foꝛnicariã · 1 vtꝛ⸗
vnãvel plures · qᷓtiẽs dixit vᷣba iniu
rioſavel cõtũelioſa ꝓximo · q̃tiens
iterauit ĩiurias ſiłia: vulnus enĩ
iteratũ tardiꝰ ſanat᷑ · Cur ſcʒ quali
tẽptatione vel occaſiõe hoc fecerit
etvtꝛe pᷣuenerit ip̃am tẽptationẽ vł
occaſionem · vel fuit p̃uentus ab ea
Itẽvtꝛe ſpõtevel coacte q̃ coactõe
an ↄdictiõali vel abſoluta · Jtẽ vtꝛe
cupiditatevł pauꝑtate.vtꝛc ludẽdo
vel nocendi anĩo · Quõ ideſt de mõ
agẽdi vel patiẽdi · q̃d meliꝰ actu qᷓ;
lectione vel locutiõe ſcit᷑ · Qñ ſcz an
tempꝑe ſacro·. puta diebus feſtiuis
xl · ieiunioꝛevel alus diebus · Atẽ an
añ acceptã pnĩam aut poſt frãgẽ do
ipſam· Iſte g ſunt circunſtãtie que
in omni pctõ ſunt attendẽdequaꝛc
q̃dam reſpitiũt ꝑſonam ip̃iꝰ pctõꝛiſ
aut pſonã illiꝰ cuĩ facta ẽ iniqͥtas:
ſicut iſta qͥſ(. Quedã reſpiciũt pct̃
ipᷣm ethoc q;tum ad ſbᷣſtantiã facti
ſic ẽ quid · Vel qdtum ad modum

agẽdia ſic ẽ quõ · Velq;tum ad cau

ſã finalẽ a ſic eſt cur · Vel q;dtum ad
cauſaʒ ĩniuriãtẽ “ ſic eſt ꝑ quoſ: Vtł

qᷓ;tum ad frequẽtiã actuſa ſic ẽ quo

tiẽs. Quedãreſpiciũt tẽpus ſic eſt
qñ · Quedã reſpiciũt locũa ſic ẽvbĩ
Maxe aũt circunſtãtia quedã mu-
tant ſpeciẽ pctĩ ſiẽ accipe rem alie-
nã inuito dño eſt pctm̃ furti · mõ iſti
pcᷣtõ addat᷑ iſta circunſtãtia vbi · ſcʒ
ꝙ accipiat᷑ de loco ſacro/mõ muta᷑
ſpecieſ pctĩ qꝛ non ſolũ ẽ furtũ ĩmo
ſacrilegiũ ·ſiłr cognoſcere młierẽ ꝗ
ñ non ẽ ꝓpꝛia vxoꝛ ẽ foꝛnicatio· Ad
dat᷑ iſta circũſtantia ſcʒ ꝙ iſta nõ ſit

ↄiugata ſua ĩã eſt adulteriũ. Vel ꝙ;
virgoſit iam ẽ ſtupꝛũ · Vel ꝙ ſit cõ⸗
ſanguinea ſua iam eſt inceſtuſ. Vel
addat᷑ iſta circunſtãtia quõ id eſt
non cognoſcat debito · mõ iã mutat

ſpẽs pctĩ · qꝛ eſt pm̃ contra naturã

Siłr ebꝛietaſde nat᷑a ſui nõ ẽ pec-
catũ moꝛtłe · addat᷑ iſta ẽcunſtãtia
quotiẽs · ideſt ꝙ iam habeat in vſu
q inebꝛet ſe · iam ẽ pẽtĩ moꝛtale ·
Siłhr pcutere aliũ iĩniurioſe ẽ pct̃
addat᷑ iſta circunſtãtia quiſ ſcʒ ĩil
le qui pcutið᷑ ſit clericusiam mutat᷑
ſpẽs pctĩ qͥa iam eſt excõmunicatio
ſic de aliis circunſtantiiſ· Quedã
vero ẽcunſtãtie ñ mutãt ſpeciẽ pctĩ
ſed agguant pctĩ · vbigtia · Cogno
ſcere ſolutã non ſuã eſt foꝛnicatio ·
Addat᷑ circunſtantia iſta añ id ẽ ꝙ;
cognoſcat eã temꝑe ſacro licʒ ñ mu
tet᷑ ſpecies pctĩ tñ aggrauat᷑ pctm̃.
Vel addat᷑ iſta ẽcunſtãtia quõ ideſt
publice mãifeſte certe iam aggra
uat᷑ pctm̃ · ſic de aliis ccunſtãatiis ·
Quedãvero ẽcunſtãtie ſunt q̃ alle-
uiãt peccatũ ſicut percutere clericũ
pctm̃ · Addat᷑ iſta ccunſtãtia cur,
ſcilʒ ꝙ aliqͥs ꝑcutiat eũ cũ ludo·iam
minuĩð᷑ pctm̃ · Silr accipe rem alie
nã pctm̃ eſt · Addat᷑ iſta ccunſtãtia
qñ·id ẽ qñ aliqͥs accipiat eã temꝑe
magne nẽcitatiscerte minuit᷑ pctm̃
ſic ð alĩs · Matet & ꝙ cunſtãtia-
rum qᷓdam ſunt ꝗᷓ mutat ſpeciẽ pꝑctĩ
Quedã qᷓ̃ agguant ſed non mutãt.
Quedã q alleuiant · Oõ de circũſtã
tiis mutatibus ſpeciẽ pcti · dicũt cõ
coꝛditerdoctoꝛeſ ꝙ ſunt de nẽcitate
ↄfitẽde · vnde ñ ſufficit in ↄfeſſione
dicere · Accepi rem alienã· immo ſi

ꝙ expᷣmat᷑ ddo accepi illud ð eccła
vł de tali loco/nʒ etiã ſufficit dicer
peccaui cũ muliere ſmo opoꝛtʒ ex
pmere ſi erat ↄiugata/virgo/ↄſ a8
uinea/vł religioſa,/ ſic de aliis cir
cunſtãtiis. De circunſtatiis autem
aggrauãtibꝰ ſʒ non mutãtibꝰ ſpẽʒ
peccati ẽ diuerſitas inter doctoꝛes
Nam quidã dicũt ꝙ ſunt ð nẽcitat
cõfitẽde.Aliĩ aũt dicũt ꝙ non ſunt
de nẽcitate n de ↄgruoꝝ vtili maxĩe
viriſ pfechtiſa intelligẽtibꝰ.Et cre-
do ꝙ ↄfeſſoꝛes debẽt interrogar̃ de
Emoĩ circũſtantiis.et potiſſĩe apud
ſimplices.de ſ tñ magiſ dicet᷑ ĩfra·
De ẽcunſtãtiis aũt alleuiãtibꝰ di⸗
cunt doctoꝛes! non debẽt cõfiteri

n foꝛte ĩterroget᷑ ab eis.Ex pdictiſ

patʒ quõ tã pctã moꝛtalia q;venia-
lia ſunt ↄfitẽda.Que aũt ſint pec-
cata moꝛtalia dicet᷑ infra qñ aget᷑
de interrogationibus faciendis in
confeſſione · quia ſi hic ponerent᷑ o-
Poꝛteret iterum ponere ibi⸗

Ca · vj. q̃lis debet eſſe confeſſio·

D ſciẽdũ q̃liſ debet confeſſio·
Noõnduʒ ꝙ dauid ꝓpha in ij ·
põ · pnĩali/q xxx· in oꝛdine eſt/ ponit
ſũmarie ↄdictiões ↄfeſſioniſ dicẽſ:
Dixi ↄfiteboꝛ aduẽſuʒ me ĩuſtitiã
meã dño. atu remiſiſũᷣ ĩpietatẽ pctĩ
mei · Vbi innuit ꝙ ↄfeſſio debz eſſe
pᷣmeditata cũ dicit dixi id ẽ ĩ coꝛde
meo diſpoſui · Scðo debʒz eſſe apta
non palliata · ĩõ dicit ↄfiteboꝛ ideſt,
non tacebo neqʒ palliabo non excu-
lando neq; defendendo me. CTertio

accepta fuerit de loco ſaero opoꝛtʒ

debet eſſe accuſatoꝛia · i dicit ado-
ſum me id ẽ cõtra · Ar̃to debet eſſe
vecunda·iõ dicit ũuſtitiã ideſt pctñ̃
de qᷓ̊ hõvecundat᷑. Quĩto debet eſſe
ꝓpꝛia· iõ dicit meam/ nõ alienam.
Sexto debʒ eſſe meritoꝛia· nã ſeqᷣtᷣ.
tu remiſiſti ĩpietatẽ potĩ mei · Vt
aũt magis ꝑticłariter ꝓcedamus:
nõnduʒ · ꝙ ad hoc ꝙ ↄfeſſio ꝓficiat
debet habẽ xvj· ↄdicłiões q̃ in his
vſibꝰ cõtinent · Sit ſi mplex/huilis,
ofeſſio/pura/fidelis · Atq; frequenſ,

nuda/diſcreta/libens Secunda. In.

tegra/ſecreta/lactmabilis/accełrta.
Foꝛtis/a accuſans/⸗ ſit pere pata.
Drima g& ↄdictõ eſt ꝙ ſit ſimplex.
Simplex enĩ dicit᷑ quaſi ſine plica
vñ ↄfeſſio debet eſſe ſine plica alicꝰ
falſitatis · ita ꝙ non taceã vex nec
admiſceã fᷣłm·etiã hũlitatiſcauſa·
Vñ aug · cũ hũilitatiſ cauſa mẽtiriſ
ſi non erraſañq; mẽtieris mẽtiẽdo
pctõꝛ efficieris. vñ pctõꝛ non debet
celar̃ qd fecit· nec dicẽ qd nõ fecit ·
ſed ſimpliciter, plane debʒ dicere
omnĩa pctã ſua ·qꝛ( vt dicit ſapiens)
q ambulat ſimplicit᷑ abulat ↄfidẽt ·
Scðda condictio ꝙ ſit hũilis · Calis
enĩ fuit confeſſio pblicani de q̊ ait
chꝛiſtꝰ ĩ luca · ꝙ nõ audebat occłoſ
ad celũ leuare · ſed pcutiebat pect⸗
ſuum/dicẽs· Dñe ꝓpitiuſ eſto mihi
pctõꝛ · et iõ receſſit iuſtificatꝰ.ideo
dicit batus pet · hũiliamĩ ſuꝑ potẽti
manu dei ! vt vos exaltet in temxe
viſitationis· qꝛ vt dicit iobl hũilem
ſpiritũ ſuſcipiet gloꝛia · Tertia con-
dictio ẽ ꝙ ſit pura/ non fiat ꝓpter
hypocriſim/velvanã gloꝛiã · ſed fiat
pure ꝓpter deũ · Nec faciat timoꝛe

,
ſltaviti done ſcltu rare
elg eris ouibus !cqd dicas
gir aeus ens a eo⸗
iidietlezpniam 1 otidone be⸗
tencperter? in faie melitii n
tmgin o inteni id e in coꝛde.
Niti cicho ꝙ ſit fidelis · ſezvt ta
iftis ih Tfeſſoꝛ ſint in fide catho·
lcatt fat ſm doctrina ecclie no
nndochinam hereticoxe · ita eg fiat
ſib ſpe venie · ne ſit ſiẽ ↄfeſſio iude
htong poſth fuit optie ofeſſus
heig peraui tdens ſanguinẽ iuſtü,
Apauitde venia 1abiens laqueo
eſuſpencht poand iſta de pe · di .·
peitet. 1 da wult.Quita con.
aicho ſt freas. d duphacntè
intelligit. Vno frog
dert pp motale frecßter re⸗
de Ppniaz de B haber de pe.
Ijca. repiund. cà. ſo .
cadit e en egin die
1. omoyt gadẽ p fr ttpfich

teant. vñ *
ani ag. Quãto dfitz uig

fagf age e
g B D de itoatioe –R
i ioſt nuda. qꝛ n⸗ öb
ianennti me bepiſtolã. ,. 3
d kno. pñtiabr i
pecauit p ſe e⸗
t zitenverbi

ſ
Jüe
18

„ herontti
d ac ſtoſt in
en dur aſ ſie lc
ereſ⸗ ſno N e⸗
maotri wy er
neui hiiltaiſcauſa
bülltatſ caſaneuril
nq naneng ninid
8. RNRNNN.
NND ardrer
Nor AMane Nordee
diͦ ſuag Kdotipene
darſimnpictibllat d
condichogſthüll las
it confeſſo blemnidegat
b ilcag uhr il
leure ſ⸗ Guteni
oris e ſnl 1
et tereſt ſifr ſen

ſeruili ideſt timoꝛe pene inferni! ſʒ
timoꝛe filiał id ẽ timoꝛe offẽ ſe dĩine
maneſtatisſiẽ detm̃ fuit g̊ de ↄtritõe
Fiat etiã ſine vlla fictiõe · qꝛ ↄfeſſio

talis eſſet ↄfeſſio lupi · de qᷓ̃ fab loſe
narrat᷑ ꝙ ſemel ↄfitebat᷑ · Et ↄfeſſoꝛ

dixit ei · MPacis ſigna facis · animũ
tñ tuũ pᷣuum reputo/et fallacẽ · vix

ſolitãvitã deponeſ ſolituſ es rapere

vix aĩcus eris ouibus qͥcqͥd dicas

q̃ſi dicẽt·licʒ pnĩam tritionẽ pꝛe-
tendas exteriꝰ in facie malitiã tñ

retines in aĩo interiꝰ id ẽ in coꝛde/

Qrta ↄdictio ꝙ ſit fidelis · ſcʒvt tã

cõfitẽs/q; ↄfeſſoꝛ ſint in fide catho-
lica: et fiat ſzm doctrinã eccłien nõ
ſzm doctrinam hereticoꝛę · ita ꝙ fiat
ſub ſpe venie · ne ſit ſiẽ ↄfeſſio iude

Pꝓcllitoꝛis · ͥ poſtq; fuit optĩie ↄfeſſus

dicẽs · pẽcaui tᷣdens ſanguinẽ iuſtũ,
deſpauit de venia 1abiens laqueo
ſe ſuſpendit· ꝓbant᷑ iſta de · pe · di · ·
q̃ pẽitet · · di · vj · qvult · Quĩta con.

dictio eſt ꝙ ſit freqñs · qd duplicitò

intelligit᷑ · nomõ qͥ freqñter ceci-
derit ꝑ pctim moꝛtale freqñter re-
ſurgat ꝑ pnĩaz de ̊ habet de · pe ·
di · ine ca · repiunt᷑.aca · ſepties in dio
cadit iuſtꝰ.ca·adhuc inſtãt pfidl ·
Aliomõvt eadẽ pctã freqñter con-
fiteant᷑ · vñ aug · Quãto ↄfitẽ quis
pluribus thitudinẽ ſui crimĩs tãto
faciliꝰ ↄſequet᷑ veniam remiſſiõis·
de hoc tñ quõ qͥs tenẽ ad hoc dicet᷑
infra qñ aget᷑ de ĩitẽatiõe ↄfeſſiõiſ.
Sexta ↄdictio ꝙ ſit nuda · qꝛ nõ õᷣbʒ
ↄfiteri ꝑ nuntiũ · nec ꝑ epiſtolã·ſed
viua voce · oꝛe ꝓpꝛio · pñtiałr ſiue
ꝑſonałr. vt qͥ ꝑ ſe pẽcauit ꝑ ſe eru⸗
beſcat. Itẽ nõ debet ↄfiteriverbis

vel nomĩbus ẽminum palliatis ſed
q̃dlibet pctm̃ ſuo ꝓpꝛio noĩe qdtum-
cunq; tpe expᷣmað᷑ · hõeſte tñ · om̃s
circũſtatie q;tũcunq; ẽpes abhõĩi⸗
nabilesexpᷣman? vt ſic tota ſanies

apoſtematis expellat᷑. de ècunſtãtiiſ

aũt quõ ſunt ↄfitẽde · habemuſ gů· c ·
pᷣcedẽti · Nota etiã ꝙ mutuſ poteſt
et debz cõfiteri ꝑ ſigna· Et qui eſt
alterius linguen idiomatis · ita ꝙ ſi

feſſoꝛ nõ intelligat eũ debʒ ↄfiteri

ꝓ interpᷣtem · interpᷣstenẽ ſecrete
tenere confeſſionẽ ſiẽ ſacdos · Nota

etiã ꝙ ſi aliqͥs ſceribat pcta ſua ĩ car

tavt melius recoꝛdet᷑ de eis Ilegat
cartã coꝛã ſaèdote bñ facit· Septĩa

dictio ꝙ ſit diſcreta · ſcʒ ꝙ diſtincte

1 ſepatim ↄfiteat᷑ pcta ſua nõ ↄfuſe
iux illð põ · lauabo ꝑ ſingłas nocteſ
lectũ meũ · lauabo inq; per ſingłas
noctes id ẽ ꝑ ſingła pctã, lcm meũ
ideſt ↄſciẽtia meã · Itẽvt eligat pꝑĩi
tum iudicẽ · vñ aug · Sacerdotẽ qᷓre
qͥ te ſciat ligare ſoluè · de hoc qre
ʒB· ca· cui faciẽda · Octaua condictio
ꝙ ſit libẽs/ideſt volũtariavt non ſit
ſicut cõfeſſio achoꝛ qͥ coactꝰ ↄfeſſus
eſta lapidatus· Sed ſit ſiẽ confeſſio
dextri latronis in cruce pendentis
licʒ enĩ debeat dolè qͥs ꝓpter pctã qᷓ
cõmiſit tñ gaudẽ debet Ip vitã quã
recuꝑat · vñ dtingit gaudiũ⸗ doloꝛẽ
eſſe ſimul et ſemel in eodẽ ſuppoſi
to · vnde pſalm· Scoðm młtitudinem
doloꝛe meoꝝ in coꝛde meo ↄſolatões
tue letificauerunt animam meam.
Nona adictõ/ꝙ ſitvᷣecundacũ ma.
gna enĩ vecundia debʒ pctõꝛ ↄfit᷑i ·
et ſic meret᷑veniã · vñ augꝰ ·laboꝛat
mens patiendo erubeſcẽtiazʒ· et qĩ

pe · di·j· qm penitet nõ tñ debet eſſe
tantavecundia!ꝙ ſop eam dimittat
dicẽ veritatẽ · vñ ſapiẽsecẽlia ·iij · ca ·

ne ↄfundaris ꝓaĩa tua dicereverũ·
Eſt enĩ ↄfeſſio adducens ad gloꝛiã

vel adveniã· Decima ↄdictio ẽ ꝙ ſit

integra · vt ſcʒ dicat omĩa pctã ſua-
nõ dðo ea coꝛãa duobus ſacdotibus
ſz omnia dicatvni/nihil pẽitus ob

mittẽdo · deus enĩ ſũme pfectopuſ

impfectionis nõ nouit · aut enĩ totũ

hoĩem ſanatl aut nihil · vndverſus ·
Sũma dei pietaſ veniã ñ dimidia⸗
bit · Aut nihil/aut totũ te penitente

dabit · Auguſ.Caueas ne vecundia

ductus diuidas confeſſionẽ · Xj· ↄdi

ctio ꝙ ſit ſecreta tam ex pꝑte cõfitẽ
tis/qᷓ; ex ꝑte ↄfeſſoꝝs · Ex pꝑte ↄfitẽ

tis · vt n dicat/vł pᷣdicet pctã ſua in
plateis:ne alii ſcandaliſent᷑ in pctõ
ſuo · 1ne ſit de illiſqͥ cum male fece

rint goriant᷑ · Quõ aũt debeat eſſe
ſecreta ex pte ↄfeſſoꝛis dicet᷑ infra

qñ aget᷑ de ſigillo confeſſionis · Rij ·

dictio ꝙ ſit lachꝛymabilis· et de B

dicit Hiere · pꝑ diẽ,noctẽ non des ti
bi requiẽ ·neq; taceãt pupille oculi
tuĩ · Et iohps criſoſt.lachꝛyme lauãt

delictũ qd pudoꝛ ẽ ↄfiteri · Et inve

ritate magnũ ſignũ ↄtritionis ſunt
lachꝛyme potiſſime in hoĩne adulto
nã in puulo/ muliere non ẽ multũ
curandũ de lachꝛymiſ.Nã de muli⸗
ere dicit Duidius · Vt flerẽt ocłoſ
erudiere ſuos · Xiij · ↄdictio ꝙ ſit ac
celerata ideſt feſtina · Et de iſta cõ⸗
dictione reqͥre S̊· in ca:quõ faciẽda·
Aiiij · oditio ꝙ ſit foꝛtiſ. Exẽplo bea

uerecundũ eſſe ẽ magna pena:qͥ eru
beſcit ꝓ chꝛiſto fit dignusvenia · de

te marie magdalene que adeo fuit
foꝛtis in pemtẽdo ꝓpter amarã inte
riuſ compũctionẽ! ꝙ nłlo pudoꝛe ob

ſtante publice ↄfeſſa fuit tpitudinẽ

pctõꝛe ſuoꝝ · Sic pctõꝛ debet eſſe foꝛ
tis in penitẽdo/ ↄfitendo pctã ſua
ꝙ; nłlo mõ retrabat᷑ a ↄfeſſiõe illox
qꝛ ſeriptũ eſt foꝛtisẽ vt moꝛſ diledio
Quintadecima ↄdictio ꝙſit accuſa-
toꝛĩa · ſeʒ ꝙ dicat ſe commiſiſſe pm̃
ex ꝓpꝛia malitia·accuſando ſe foꝛti-

ter ñ pᷣtendẽs excuſatiões in pctis.

ſiẽ fecerũt pᷣmi pentes· Vñ ſapiẽs.
Juſtus in pᷣncipio accuſatoꝛ eſt ſui.

veniet amicus eius q excuſabit eũ

Iſte amicus ẽ deus · niſi pctõꝛ mõ

ſe accuſet coꝛã iſto amico et coꝛã ſa

cerdote deivicariol habebit in fuẽo

młtosaccuſatoꝛes · ſcʒ deũ/pꝛiã cõ-

ſcientiã/diabolũ/pctm/a etiã totum

mundũ ·qͥa vt dicit ſapiens pugna-
bit totus oꝛbisterraꝛe cõtra inſẽſa⸗
tos ideſt pctõꝛes · Si aũt mõ accuſet
ſe pctõꝛ deus excuſabit eũ in futo.
Sedecima ↄdictõ ꝙ; ſit parere ꝑatꝰ
ideſt ꝙ ſit obediens · Aug · ponat ſe
penitẽs oĩno in ptᷣate iudicis ideſt
in iudicio ſadotiſ/nihil reſeruans:
vt õnia eo iubente ꝑatus ſit facere
ꝓ recuꝑanda vita anĩelq̃cunq; fa-
ceret ꝓ euitãda coꝛpis moꝛte · et hᷣ
cum deſiderioqꝛ recupat vitã infi⸗
nitam· Cum gaudio enĩ debet facẽ
ĩmoꝛtalis futusq facẽt ꝓ diffenda
moꝛte moꝛituſ. Rayaũt in ſumma
ſua addit aliaſ duas ↄdictões · Mri
ma ẽ ꝙ ſit ꝓpꝛia · ſcʒ q ſeipᷣm accuſet
peccatoꝛ/et non aliũ · vñ dicit pſalm
deuſvitã meã annũciaui tibi · vitam
inqͥt meã.non alienã.· Alias ſi crime

Geda cõchckio cofeſſioms aacit
ray· elt ſit moioſa vt non dicant
poa in inſitu ſiẽ capſoes computat
nũmos iſz cum maritate / et monſ⸗
deliberatie · vt ex hoc attẽar de⸗
uotio/1 maior habeů dtitio⸗ veci
dia. Confiteã ergo pctõꝛ iux foꝛma
ſupꝛadictam. et habita remiſſione
pcoõꝛum habebit pmia beatoꝛum⸗

vſ de iteraione ↄfeſſionis·

1 let ſt dam eſt ſup/ multum
HVle ſit frucduoſi frequente
Cfiten aliguado tame eſt nccariũ.

öndum Sg dockotes ponſit altz
wdun ponũt aliſ
caſis in qbuſ de nccitate ſalutis 1

vel pctĩ alterius ꝓderet non eſſet

criminiſ illiꝰ coꝛrectoꝛ/ſʒ ꝓditoꝛ/vł
det᷑ctoꝛ·vñ nłlus debʒ aliũ noĩare ĩ
ↄfeſſione. nec ſacdos debet de noĩe
eũ interrogare · Fallit aũt iſtud qñ
ẽcunſtãtia pctĩ eſt talis ꝙ alitẽ non
poteſt ↄfiteri pctm̃ puta ſi cognouĩt
matrẽ vel filiã. Qð aũt quõ faciẽð

ſit ĩ hoc caſul detm̃ ẽ S-ca.cui faci -

Scða cõdictio cõfeſſionis qᷓ; addit
ray · eſt ꝙ ſit moꝛoſa · vt non dicant
pctã in vᷣnſitu ſiẽ cãpſoꝛes computãt

ad ↄfeſſoꝛẽ pitum qͥ ei ſeiat pnĩam

ſalutarẽ inponere · et iſte tenet᷑ pctã
pᷣmo cõfeſſa ĩiterũ ↄfiteri · vñ augu.
Sacerdotẽ qre q̃̊ te ſciat ſoluere et
ligareTertiꝰ eſt ꝓpter dtemptum
ſatiſfachõis · vt qn aliq̃s fuerit con-
feſſus de pctĩſ ſuis? ↄtempſit facèᷣ
pnĩam ſibi impoſitam et excidit a
memoꝛia ſua qᷓ fuit illa pnĩa tenet᷑
iteꝛe ↄfiteri illa ac eadẽ pctã ſi recoꝛ
det᷑ de eis · ꝓbat᷑ iſte caſꝰ de · pe · di .
iij · ſi ampliꝰ.Diſtinguẽdũ tamẽ eſt

nũmos · ſʒ cum mat᷑itate/et moꝛoſa
deliberatiõe vt ex hoc attẽdat᷑ de⸗
uotio/a maioꝛ habeã ↄtritioa vᷣecũ-
dia · Confiteã ergo pctõꝛ iux foꝛmã
ſupꝛadictam. et habita remiſſione

in iſto caſu·qꝛ aut iſte ↄfitet᷑ eideʒ
cõfeſſon cui pᷣmo erat cõfeſſus/aut
alu · Si ↄfiteat᷑ eidẽ aut iſte ↄfeſſoꝛ
recoꝛdat᷑ de pctĩs pᷣus ↄfeſſis!a tũc
non tenet᷑ (niſi velit iteꝛe ↄfiteri ea

npicpo aruſſtoeſ ſi,⸗
mig enig exuſbiti⸗
ae dels. nſ ctunnd
mi ſtyan oetcau h

nrana ubebitiyfit, pctõꝛum habebit p̃ᷣmia beatoꝛum ſibi · Sed ſufficit dicẽ/dñe ego aliaſ
rſjdei mifds fui ↄfeſſusvobis· vos recoꝛdamĩ.
Nickm aetitmn Ca·vij · de iteratione ↄfeſſionis: de qbuſ ſciatis ꝙ ego ↄtempſi facẽ
deet ſpiens pugna⸗ . . pnĩam q; mihi ĩpoſuiſtis · nec recoꝛ-
Rerar hmannel⸗ Icet vt detĩ eſt ſupᷣ/multum doꝛ qᷓ fuit · iõvenio advos vt illãvł
8GRedt Ndr vtile ſit ⁊ fructuoſũ frequentẽ aliã pnĩam mihi ĩponatis. Si autẽ
Sexdebtörfid. cõfiterualiquãdo tamẽ eſt nẽcariũ- cõfeſſoꝛ non recoꝛdet᷑ de pctĩs pᷣmo
dgtereezt Nõndum &ö ꝙ doctoꝛes ponũt aliq̃ſ ſibi cõfeſſis! credo ꝙ tenẽ itex ↄfi-
ecens Zucporetſe caſus in qbuſ de nẽcitate ſalutis ten · idẽ dico · ſi ↄfiteat᷑ aln · Qr̃t⸗
winßfn atbiic feſſio eſt iterãda· Primus eſt ꝓptẽ caſꝰ ẽ ꝓpter malitiã fictiõiſ pctõꝛiſ·
lüenf ibl reſenens enoꝛmitatẽ ſceleris.ſcʒ qñ aliquis ſcʒ qñ aliqͥ ſ ſcientẽ retinet aliquod

habet aliqᷓ; caſum de q̊ ↄfeſſoꝛ ſuus
non poteſt eũ abſoluẽ!a remittit eũ
ad ſuꝑioꝛem debʒ ↄfeſſionẽ qᷓ; fece

moꝛtale pctm̃ in ↄfeſſionelq̃ꝛuis ↄ-
fiteat᷑ omĩa alia pctã ſua- tenẽ ills
q̃d retimuit/ oĩa alia itex ↄfiteri.

vibete anizſtfene

„

710 „
nda vtta anie genh 1

cuitica chpis nen rat inferioꝛil iterare ſuꝑioꝛĩl vt ſci- Et rõ eſt qꝛ pᷣma cõfeſſio non facta
enofwht “ at qᷓ pnĩa ſit ei imponẽda · niſi foꝛte fuĩit in caritatel cũ ipᷣe remaneret ĩ
lum aho⸗ in da T ſuꝑioꝛ q;tum ad caſum illũ ↄmittẽt pctõ moꝛtali · &̊ fuit impoſſibile ptã
fufis frrße⸗ imag Te vices ſuas inferioꝛ · ꝓbat᷑ ille caſꝰ alia ſibiĩ dimitti · S ſi non fuerũt di⸗
nienſ Kapatin 3 xxxiij · · i. ca · latoꝛẽ · de · pe · 1 re · ca · miſſa-tenẽ itex ea ↄfiteri· vñ aug·
kaluaſduis Micte⸗ 5 ſignificauit · Scdus caſus ẽ ſp igno Scio dñm inimicuz oĩ eminoſo · quõ
ſc ſeihmn a rantiã ↄfeſſoꝛis:ſi enĩ ↄfeſſoꝛ ſit in- Sſi petm̃ reſeruetde alis recipiet

nwnchie n dee eituslet neſcit ſibi inponere pnĩam

veniã? de.pe · di · ij · ſunt plures · Nõ
p pctĩs ↄfeſſis debet eũ remittere

tñ diſtinctionẽ poſitam in pᷣcedenti

caſu·qꝛ ſi ↄfiteat᷑ eidẽ ſaẽdoti ſuf-
ficit ꝙ dicat · qñ fui cõfeſſus vobis:
retinui malicoſe iſtꝭ pctm · Et hoc ſi
cõfeſſoꝛ recoꝛdet᷑ de aliis pctĩs · ſʒ ſi
n recoꝛdẽ tenet᷑ iteꝝ oĩa ↄfiteri · et
idẽ dico ſi ↄfiteat᷑ alu · Et ꝙ in iſtis
iiij· caſibꝰ ſit ↄfeſſio iterãda de nẽci
tate ↄcoꝛdant om̃es docłoꝛes· Sunt
tñ ali caſus in qͥbus doctoꝛesvari-
ant᷑ · Primus eſt ꝓpter pctĩ obliti
recoꝛdationẽ· Scðus eſt ꝓpter reci.
diuationẽ · Dicũt enĩ doctoꝛes aliqͥ ·
ꝙ qñ aliqͥs recoꝛdã de aliq̃ moꝛtali
pctõ, q̃d non fuerit cõfeſſus vel qñ
recidiuat in aliq̃d aliud pctm̃/quod
antea fuerat ↄfeſſus puta ꝙ fueãt
cõfeſſus de adulterio iteꝛ comittit
et relabit᷑ in adulteriuʒ iteꝛ tenet᷑
omnia pctã pᷣus cõfeſſa ↄfiteri · Et
q́;tum ad pᷣmum caſum ẽ rõ·qꝛ ali.
as non eſſet ↄfeſſio integ · Quãtuʒ
ad ſcdm caſũ eſt rõ iſtoꝝ · qꝛ dicunt
ꝙ oĩa pctã q́dtumcunq; pᷣus dimiſſa
redeũt p ingtitudinẽ in recidiua-
tionẽ · Alü dicũt ꝙ ſufficit dicere in
gnãli ſe alias pẽcaſſe· de nouo de
hoc pctõ recoꝛdatu fuiſſe · vł ¶ nouo
hoc pctĩ cõmiſiſſe·Certiĩ dicũt q̃ſi
medio mõ dicẽtes· ꝙ in pᷣdictis du-
obus caſibꝰ pctã eiuſdem generis
iteꝛe ↄfiteri in ſpeãli:pctãvero alte-
rius generis ſufficit ↄfiteri ĩ gnãli·
vbitia · Aliqͥs recoꝛdã ſe mõ cõmi-
ſiſſe pcti/ſcʒ furtum.ſi alias fuerit
ofeſſus de furtol tenet᷑ iteꝛ ↄfiteri
de eodẽ furto in ſpeãlivt dicit opĩo
Sma.De aliis aut pctis ſufficit cõ⸗
fiteri in gnãli vt dicit ſcdðᷣa opĩo·et
idem dico de recidiuo· Que iſtarũ
opĩonum ſit melioꝛ/ verioꝛ relinq̃

iudicio melioꝛi.⁊ vnuſquiſq; quam

voluerit eligat. Ogr̃ godefridꝰ de

fõtanis in theologia ꝑi mgr in q̊dã
q̃dlibeto ſuo additvnũ alium caſuʒ.
ſcʒ qñ aliqͥs Ofitet᷑ aliq̃d pctm̃ q nõ
dolet/nec penitet de pctĩs/vł ð pcoõ
pᷣterito/nec ꝓponit abſtinè in fut᷑o⸗
talis tenẽ itex ↄfiteri · Et intè mł⸗
tas rõnes q̃s ad hoc adducit vna &
hec · Qm in eſſẽtialłr oꝛdĩatiſ poſte
rius nõ poteſt eſſe ſine poꝛi· młto
minꝰ poteſt ſtare cũ o ppoſito pᷣoꝛis.
Sicut aliqͥs non poteſt ↄfirmari:n
fuerit baptiſatꝰqꝛ baptiſmꝰ a con-
firmatio habẽt nẽcariama eſſenti-
alem oꝛdinẽ inter ſe · Sʒ cõfeſſio et
cõtritio habẽt nẽcario eſſentialẽ oꝛ⸗
dinẽ inter ſe· qᷓre ad hoc ꝙ cõfeſſio
HEimodivaleat opoꝛtʒ ꝙ otritio p̃ce-
dat ↄfeſſionẽ · vel ad minꝰ ſit ſimul
cũ ea · Sʒ in caſu fſpoſito ↄtritio non

pᷣcedit/nec ẽ ſimł cũ cõfeſſionelĩmo

eius o ꝓpoſitũ eſt ſimł cum ↄfeſſiõe/
ſcʒ delectatio/et cõplatẽtia in pcõ ·

Ar e illa ↄfeſſio nihilvaluitet iĩdeo

opoꝛtet ꝙ iteret᷑ · Vex eſt ꝙ frater
bern · de galliaco baccal · ĩ theologia
et qᷓndam electus claromontñ ĩ coꝛ
rectoꝛio ſuo ↄtra dctm̃ mgr̃m gode ·
dicit · ꝙ talis non tenet᷑ de nẽcitate

iteꝝe cofiteri · ſed tenẽ iterum ↄteri

de pctĩs pᷣus ↄfeſſis ficte· et de ipa
fictione/etvᷣtute ↄfeſſionis facte/
tritioniſ pñtiſ remittunt᷑ ſibi pctã ·
Arguit g̊ ſic · Cm̃valet pot ↄtritio
invᷣtute cõfeſſionis facteqt valet

et poteſt in ᷣtute ↄfeſſiõis faciẽde ·

Sʒz dtritio in vtute ↄfeſſionis delet
omnia petã vyt tenet dodtrĩa fidei ·
get invtute cõfeſſionis iam facte.

analnſez fuertt alic
niapdi de apus no ſẽtebat/ne
onebat abſtins ſed mo cerd⸗⸗
ipſis⸗1 patuſ fare prnaʒ mud
z fecent eã. Lt cedo q mle
cofitere? omma peccata bñ facet⸗
Et iſtucvidet ſentire ray in ſüma

ſua.rönẽ ei vide ĩc ilovt ij cal

Ca viijquom debeat ſe habere
ſacerdos ad confitentem·

SZtenſa de cfeſſione/que ẽ et
qlis debeat eſſe mſtat oſteds
de cofeſſoꝛe · Et bmo quõ debeat ſe
habi ad ofitente. Circa ql nönd
Aeſſor ſarogdebet gererevicem
ſpuͦlis mecic pctorverowict ſpa.
lis egrot Bie em copalts mecic⸗
ac egrotſi actedeſ pmo mulcet im

— 7 — „α,
egrotii. copatit ei ſe dfoꝛmaco in⸗

firmo verbiſ blandit ſanitate pol⸗

icek vt eger confidonti
2 Zer confidentius dete
moꝛbi titatõ/: doloꝛig 4

Nchi iterſe geifſet
let itand eſntiio⸗
biea rp iiſ⸗
ea porg frito r,
ni wl a mi ſtſmi
ncaſt poſtotito non
e CTeRonein
RNRorn Ne
o NaiAN
orNdd u
gtend Ver Ktgziem
Velarnbaclicheheg
lam dechs Aarononmidn
toedñning
1 v tlis wn ket de intlt
lemmiin⸗
. afoſſo cke t
kazehifiii

. N 5
nciſentiſuiſei

Cõfeſſio enĩ iã facta habuit exiſte-

tiam realẽ · et iõptus eiuſ pot̃ oꝑari
melius q; illiꝰ cõfeſſionis qᷓ nundũ
fuit · Que iſta opinionũ ſit verioꝛ
neſcio · tñ credo ꝙ tenẽ ↄfiteri ſaltẽ
in gnãli· ſcʒ ꝙ fuerit alias cõfeſſus
młta pctã de qbus nõ pẽitebat/nec
ꝓponebat abſtinẽ · ſed mõ cõte riẽ de
ipſis · ẽ ꝑatuſ facẽ pnĩaʒ iniunctã:
n fecerit eã. Et credo ꝙ ſi in ſpeãli
cõfiteret᷑ omnia peccatal bñ facẽt ·
Et iſtudvĩidet᷑ ſentire rayin ſũma
ſua · rõnẽ eiꝰ vide ĩ e·illovt ĩiij caſꝰ

Ca · viij · quomõ debeat ſe habere
ſacerdos ad confitentem;

Stenſa de cõfeſſione/que ẽ/et
q̃lis debeat eſſe reſtat oſtẽdẽ
de cõfeſſoꝛe · Et pᷣmo quõ debeat ſe
habẽ ad ↄfitentẽ · Circa q̃d nõnð
ꝙ; ↄfeſſoꝛ ſaẽdosdebet gererevicem
ſpũalis medici · pctõꝛverovicẽ ſpũa-
lis egroti · Siẽ enĩ coꝛꝑalis medicꝰ
ad egrotũ accedẽſ pᷣmo mulcet ip̃ᷣm
egrotũ: cõpatit᷑ ei ſe ↄfoꝛmãdo in-

firmo verbiſ blandit/ ſanitatẽ pol-

licet᷑ vt eger confidentius detegat
moꝛbi q;titatẽ/n doloꝛis acbitateʒ ·
Sic ſaẽdos q̃ſi medicꝰ ſpũalis dum

ad eũ accedit pctõꝛ/qͥ eſt qſi ſpũalis

egrotus / debet pctõꝛem vbiſ allicẽ,
blãdimẽtis mulcèẽ vt faciliꝰ egrotꝰ
id ẽ pctõꝛ detegat moꝛbũ id ẽ petm̃ ·
Debet S ↄfeſſoꝛ pctõꝛem docere/et
monerel vt ad pedes eius huũiliter
ſedeat· nec patiã eũ ſedere de pari ·
Et ſi ſit mulier debet eã docẽvt ſe⸗
deat ex t᷑nſuſo/ ne reſpiciat ſaẽdoſ

faciẽ młieris · qꝛvt dicit᷑ in abacutł

Facies młieris rfacies leonis, vẽ
tus vrens · Nec etiã reſpiciat quẽ-
cuncq; cõfitentẽ in facie.qꝛ ex inde
audacius confitebit᷑. Exinde pio/ac
dulci/ſuauiq; colloqͥo debʒ ipᷣm indu
cere ad cõpunction ẽ· ꝓponens bñfi-

cia qᷓ chꝛiſtus ei ↄtulit potiſſime ĩin

paſſiõe ſua ·qñ ſcʒ ꝓ ſaluãdis pctõꝛi-
buſvoluit tantũ doloꝛẽ ſuſtinẽ · Itẽ
qꝛ ĩpᷣe dĩxit · Nonvenivocare iuſtoſ,
ſed pctõꝛes · Itẽ oſtẽdat ei ꝙ illi q
plus peccauerũt ſi bñ penitẽt magſ
diligunt᷑ a deo poſtea: exaltant᷑ · ſiẽ
patet in dauĩd.petro ·paulo· maria
magdalene · latrone · qͥ oẽs fuerũt
maximi pctõꝛes · et qꝛ bñ penituer̃t
6 pctĩſ ſuiſ poſtmodũ fuerũt amati ·
et ſingłriter a deo exaltati · Expõat
etiã ipſũ chꝛſto pietatẽ/mĩam/cari-
tatẽ, manſuetudinẽq bus ꝑatuſ ẽ
reciꝑe pctõꝛes · Suadet etiã eĩ ꝙ ñ
verecundeðt᷑ cõfiteri ſibi qͥa ipſe eſt
pctõꝛ ſicut et ipᷣe qͥ ↄfitet᷑.ĩmo foꝛte
plus qᷓ; ipſe · et ꝙ non ↄfitebit᷑ ei ſiẽ
hom · ſʒ ſicut tenẽti locum deĩi · ĩ ꝙ
ipſe citiꝰ dĩmit tẽt ſe interfici.q; ꝗ
reuelaret pctã ipſius.Ect ſi foꝛte ex
omnibꝰ iſtis pctõꝛ nonvelit ↄfiteri
ꝓponat ei cõfeſſoꝛ terroꝛẽ iudicii ·et
penas inferniet q;ta mala parata

ſunt pctõꝛibus· qᷓ; dire punit deus

eos qui nolũt penitẽᷣ· qᷓ; miſericoꝛ
diter parcit penitẽtibus· Et oĩbus
iſtis expoſitis audiat ſimpliciter cõ
feſſionẽ ip̃iuſ· Caueat aũt cõfeſſoꝛ?
ne expuat/vł aliq̃d ſignũ abhomi-
nationii oſtẽdat · q;tumcũq; pctõꝛ ↄ
fiteat᷑ pctm̃ flagitioſũ enoꝛme · led
oĩa audiat cũ mãſuetudĩe⸗ pietate

—
0

Carix· de interrogationibꝰ faci-
endis in confeſſione ·

Vãuiſ quidã dicũt ꝙ interro-
Satiões non ſunt faciẽde ĩ con
feſſione- tñ qꝛ dictũ eoꝝ eſt multũ
ꝑiculoſum p ſimplicitatẽ,/a vecun-
diam hoĩm:iõ credo cõtrariũ · ſcʒ q;
ſunt faciẽde introgatiões in ↄfeſ
ſione · Vñ aug · ſuꝑ illum locũ · Qui
ſine pctõ eſt/pᷣmus in ipſam lapidẽ
mittat· inqͥt · Caueat ſpũalis iudex
ꝙ ſicut non commiſit crimẽ neq;tie⸗
ita non careat munẽ ſciẽtie · opoꝛtz
enĩ ꝙ ſciat cognoſcẽ quicqͥd debeat
iudicare · Judiciaria enĩ ptas hoc
expoſtulat vt q̃d debet iudicar̃᷑ cog
noſcat · diligẽs igit᷑ inqſtoꝛ expᷣmat
ſibi · et ſubtiliſ inueſtigatoꝛ ſapiẽtẽè/
et qſi aſtute int᷑roget a pctõꝛe quod
foꝛſitan ignoꝛat vel vecundia velit
oceultare · Cognito & crimĩe/ vari
etatibus eius non dubitet inueſti-
gSare locũ/tẽpꝰ c · Quibꝰ cognitis⸗:
aſſit beniuoluſ/ꝑatus erigẽ/etſecũ
onus poꝛtare ·habeat dulcedinẽ in
affectione · pietatẽ ĩ alteriꝰ crimĩe·
diſcretionẽ in varietate · heca młta
alia ponunt᷑ de · pe · di · vj · Et quiavt
vult greg · clauis apitionis ẽ ſermo
coꝛrectõis! qꝛ int᷑rogãdo/ ĩcepãdo
culpã detegit/q; ſepe neſcit ip̃e etiã
qui ꝑpetuit·xliij · di · ſit rectoꝛ· et ita
bmvbum bĩi iob· Subtiliter educẽ-
dus eſt de ſinu pctõꝛiſ manu obſtet᷑-

cante id ẽ induſtria ↄfeſſoꝛiſcolubẽꝗ

toꝛtuoſꝰ · Viſo g̊ ꝙ introgatõeſ ſũt
faciẽde in cõfeſſione videnõ eſt de
quibuſ faciende ſunt/ quo oꝛdine·
Vñ ſcienð ꝙ introgationeſ faciẽde

ſunt de petiſ moꝛtalibꝰ/a circunſta-
tiis eoꝛdẽ · vt &̊ ſciat᷑ de qbus ſunt
faciẽde introgatiões opoꝛtz ſcir̃ q̊
ſunt pctã moꝛtalia· Pro q̊ nõndu⸗
ꝙ pctm̃ poteſt eſſe moꝛtale dupłr.
Vnomõ ex nat᷑a ſua ·ſiẽ foꝛnicari ẽ
ptin moꝛtale ex nat᷑a ſua. Alio mẽ
alisa cus poteſt eſſe ptĩ moꝛtale
ex intẽtione · ſiẽ cantare in eccłia ñ
ẽ pctin moꝛtale ĩmo põt eſſe merito
riũ · Sed cãtare vt placeat mulieri
vt allitiat eã ad peccandũ moꝛtale
ẽ pctm̃. Et qꝛ intẽtiões hũane ſunt
qſi infiniteſiõ de his q̃ ſunt pẽcata
moꝛtalia ex intẽtione nõ poteſt ẽta
rgła dari · ¶oqmur ð̊ hiſq̃ morła
ſunt ex nat᷑a ſua · Vñ ſciẽduũ eſt ꝙ
oms vᷣnſgreſſoꝛes p̃ceptoꝛ decalogi
ſunt pctã moꝛtalia.De hiſ tñ dicet᷑
in tertia ꝑte huiuſopis qñ aget᷑ de
x·p̃ceptis decalogi · Quedaʒ enim
numerant᷑ ab apło · ĩ epła ad roma ·
xiij · vt eſt idolat᷑a · vitiũ dtra nat᷑aʒ ·
iniqͥtas · malitia · foꝛnicatõ ·auat᷑tia·
neqtia:imidia.homicidiũ · cõtentio.
dolus · malignitaſ.vſura ſuſurratio ·
detractio · cõtumelia · ſuꝑbia elatio ·
inuẽtio maloꝝę· inobediẽtia · inſipĩa ·
incõpoſitio · Et iſtis adiũgit illos qͥ
ſunt ſine affectione · ſine fedeꝛe · ſine
miſericoꝛdia · Et ꝙ omnia iſta ſint
pctã moꝛtalia patet ex hoc q̃d ſeqᷣt ·
ſcʒ ꝙ q talia agũt digni ſunt moꝛte ·
Null⸗ aũt ẽ dignꝰ moꝛte ni ꝓ pctõ
morli· g oĩa p̃dctã ſũt pctã mor̃lia·
Sed vt de pctĩs moꝛtalibꝰ certa
habeat᷑ regła nõndũ ꝙ omĩa pctã
moꝛtalia reducunt᷑ ad vij · vitia ca-
pĩtalia · qᷓ cõtinent᷑ in hac dictione ·
ſaligia · Ijñ notanð ꝓ in iſta didõe

abus AE
catoxe (de qᷓ bet vero radlice earĩ

cant. Ex lt Ee
Brlänen pululant vtiit hes⸗

pib ſaeriſta nelaraluedl
ſupbia oꝛunt vij peſſimi rann. v⸗
inobediẽtia iadlitia. bypocriſis ⸗
tinacia tentio diſcoꝛdla pſumpto
Et nõ iſtavocant moꝛtalia quia
y iſta inenit hõ ſniam ſpinitualem ·
Mrimũ et ncipale inter iſta et
upbia ideſt amoꝛ inoꝛdinatus ſii-
ipſuus ſcʒ pꝛie excellẽtie/ honoꝛiſ/
o referẽdo ad honoꝛẽ dei /nec actu
nec hapitu nec ad edificationẽ al-⸗
tenus pxim. Et ſunt iin moſup,
bie · Pnmug ? qñ hõ appertvider
et reputan ab aliquo melioꝛq ſi ·
Et pſumit de ſe ſit bonus et eſt
tñ malusa pcton vel babeat alĩ
ona non habet⸗ Sedus modug

qñ homo ſe ſeputat habè b
ona
te o deo ſed a lizo Temu
ad irit qñ homo reputat
que habet a deo pꝛig

zar non p gauã dei. Quac⸗
6 nobiſtetd vel diuitlas vel
A tapultaſpars ewrellene
ſuug Krnarer hins 5 e
nnn
n lnt b aliquib⸗
Ar pſimplicef

rpuuhranl
urala dbiiſinier
huiuſ⸗ gpisqĩ iperde
alogi⸗ Oedazemn
Daloielaadtore-
ai d Waa
Aa inatidenende
a horididNnio-
Agnidan vina ſiman⸗
õ
nalox iwrecſenrinſſii-
o Lrils Mugrilc,
x aeckoneſne ſecee in
ancha, Etonni ſuſi.
ralapentririt ſcſt·
Ttdigiint norte⸗
aachit d
ſting iten n.
e tiſirſcin J

ſaligia · ſunt vjjlittere· quaie qᷓlibet
deſeruit ſuo moꝛtali pctõ Nã ꝑ lrãʒ
S·intelligit᷑ ſuꝑbia· ꝑ pᷣmum a·aua-
ritia· ꝑ l·luxuria· ꝑ pᷣmum i ·ira · per
g · gula·ꝓꝑ ſcõm i·inuidia · ꝑ ſecũd a·
accidia · vñ vᷣſus · Das ſeptẽ vitia ꝑ
hoc dictum ſaligia · Iſte autẽ ſunt
vij· male radices q̃ in terra deſerta
invia in aquoſa anima hoĩm pẽ-
catoꝛe (de qbus ego ſum vnus) ra-
dicant᷑ · Ex q̃libet vero radice earũ
multi rami pullulant · vt tdit greg ·
ſuꝑ iob · Nã ex iſta mala radice ꝗᷓ ẽ
ſuꝑbia ·oꝛiunt᷑ vij·peſſimi rami · vicʒ
inobediẽtia·iactãtia. hypocriſis· p⸗
tinacia · dtentio · diſcoꝛdia · pſumptõ ·
Et nõ ꝙ iſtavocant᷑ moꝛtaliaquia
Ip iſta inẽrit hõ ſnĩam ſpiritualem ·
Primũ g et pᷣncipale inter iſta eſt
ſuꝑbia ĩdeſt amoꝛ inoꝛdinatus ſuĩi-
ipſius ſcʒ ꝓpꝛie excellẽtie/n honoꝛĩiſ/
nõ referẽdo ad honoꝛẽ dei/nec actu

nec habitu,nec ad edificationẽ al-

terius ꝓximi · Et ſunt iiij· moĩ ſuꝑ-
bie · Primus ẽ qñ hõ a ꝓpetitvidet
et reputari ab aliquo melioꝛ q; ſit ·
Et pᷣſumit de ſe ꝙ ſit bonus/et eſt
tñ malusa pctõꝛ · vel ꝙ habeat aliqᷓ
bona q̃ non habet · Scðus modus ẽ
qñ homo ſe reputat habẽ bona que
habet nõ a deo ſed a ſeip̃o · Tertiuſ
modus ſuꝑbie ẽ qũñ homo reputat
ſe habẽ illa que habet a deo ꝓpꝛus
meritiſ/et non ꝑ gratiã dei · Quãtꝰ
qñ qͥs ꝑ nobilitatẽ/vel diuitias/vel
q̃cunq; aliavult a pparẽ excellentioꝛ
ſuꝑ alios inoꝛdinate plus q; ſtatꝰ
ſuus expoſcat Et notandũ ꝙ rami
ſuꝑbie qͥ ſu pᷣdicti ſunt ab aliquibꝰ
nũcupan?᷑ filie qᷓ aliqlłr qp ſimpliceſ

ſunt deſcribẽde.Vñ inobedientia ẽ
cõtemptus pᷣcepti ſupioꝛis ſcʒ dei/
vel cuiuſcunq; homĩs cui tenet᷑ obe
dire · vt ꝑ hoc hõ inobediẽs videa⁊
non alteri ſubijci,/vel eſſe ſubiectuſ·
Mypocriſis eſt exteriꝰ oſtendẽ deuo
tionẽ ficte ꝓpter laudẽ hoĩm hñdã·
Contentõ vel ðdtendẽ ẽ reſiſtẽ aliis
ꝑ vᷣba, nonvelle ab aliis ſuꝑari in
verbis/et litel vt ꝑ hoc excellentioꝛ
videat᷑ · Pertinacia ẽ qñ ꝓpꝛie opi-
nionivel ſciẽtie hõ nimis ĩnoꝛdĩate
inniti?/nolẽs credere ↄſilio maioꝛe:
vt ꝓh̊ a ppareat ſapiẽtioꝛ · Diſcoꝛða
eſt qñ aliqͥs rebellat, a contradicit
volũtati melioꝛe ꝓterue/n ex ſupꝑbᷣa
coꝛdis · Mreſumptõ ẽ qñ qͥs ꝑveſteſ
inoꝛdinataſi alia q̃cunq; mirabiła
vult apparẽ/ęt gloꝛiari/ ab iluis a
quibusvideturvalentioꝛ reputari ·
De radice auaritie naſcũt᷑ vj · ſcʒ
ꝓditio · fraus · fallaciĩa · piuriũ · inqe⸗
tudo mẽtiſ ↄtra mĩam coꝛdiſ obdu-
ratio · MProditio eſt dolus in rebus
interioꝛibus · Fraus eſt deceptõ in
rebuſexterionbꝰ p defectũvẽdite
reivel empte · Fallacia eſt deceptio
et dolꝰ in vᷣbo ad decipiẽdũ ꝓximũ.
ſiue in vendendo,/ ſiue in emendo·
PMeriuriũ eſt vbum contra mẽtem
ꝓlatum cũ iuramẽto · vel iuramẽtũ
mẽdoſum ꝓpoſituʒ vel affirmatum ·
Inqͥ etudo mẽtis ẽ ſollicitudo circa
diuitias acqrendas ſiłia · Coꝛdis
obduratio ẽ qñ auarus obdurat et
confirmat coꝛ ſuum ꝙ nihil dabit
paupibus nec mĩcoꝛditer ſubuenit
alteri · Auaritia ẽ appetitꝰ ĩoꝛdĩatꝰ
habẽdi indebite diuitias/vel q̃cũq;
poſſunt emi velvendi per pecumiã ·

Eſt autẽ duplex auaritia·qᷓdam qñ
homo nimis ardenter cuſtodit res
ſuas non iniuſte capiẽdo alienum·
et talis auaritia ẽ pctm̃ morłe tm̃
in duobus caſibus · Primꝰ ẽ quãdo
hõ tm̃ diligit diuitiaſ ſuaſa occupat
ſe in eis ꝙ ꝑuipendit honoꝛem dei
et pᷣcepta eiuſ.Scðus qñ hõ nõ ſub-
uenit ꝓximo pauperi in neceſſitate
cõſtituto:qꝛ tũc auaritia eſt peccatũ
moꝛtale· Alia auaritia ẽ qñ aliquiſ
cupit alienũ caꝑe/vel detinẽ iniuſte
qᷓqmõ cũ certo ꝓpoſito· Et auaritia
taliſ ſemꝑ eſt pctm̃ moꝛtaleln qñq;ʒ
ꝓp paruitatẽ rei ablate·puta furat᷑
moꝛſellũ panis/vel aliqͥd tale non ẽ
petm moꝛtale Preter aũt iſtas fi-
lias auaritie ſunt alie a q buſdã ſu-
ꝑaddite · ſcʒ rapina· furtũ:pꝛoditio
etvſura· Rapina ẽ acceptõ rei ali-
ene cũ violẽtia · Furtũ eſt acceptio
iniuſta/et occulta rei aliene inuito
dño poſſeſſio · Proditio ẽ dolꝰ circa
ꝑſonas·puta cũ vna ꝑpſona ꝓdit vel
Tdit aliã · vt patuit de iuda ꝓditor̃.
Vſura ẽ qñ ꝓ dilatione terminivł
rõne mutui accipit᷑ aliqͥdvlt᷑ ſoꝛtem
lltem in rebus in qͥbus non diffẽt
vſus rei/et ↄſumptio eius · vt pãis·
De infecta radice luxurie naſcũẽ᷑
viñ · filie · ſcʒ cecitas mẽtis· inconſi
deratio. inconſtãtia · p̃cipitatõ· amoꝛ
ſui · odiũ dei · amoꝛ pñtiſ ſeculi.· deſp
atio ſiue hoꝛroꝛ fut᷑i ſeculi· Cecitas
mẽtiſẽ qñ hõ p delectationẽ qmõi
veneriſ ĩpedit᷑ abſtrahit᷑ in mẽte.
A noſideratio eſt qñ impedit᷑ ſopi
ratio homĩs ꝓpter vehementẽ lux-
uriam · Inconſtatia eſt qñ hõ ꝓpter
delectationẽ Gmoĩveneris retardã

ne faciat,vel ꝑficiat bona qᷓ incepit
fac, vel ꝓpoſuit facere· Precipita
tio ẽ qñ ꝓp delectationẽ Gmoĩ impe
dit᷑ cõſilium in agẽdis · Amoꝛ ſui⸗
odiũ dei eſt ex partevolũta tiſ· qndo
ſeʒ homo pluſ appetit ꝑpetrare lux
uriam.et inẽrere odiũ dei qᷓ; a lux-
uria abſtinẽ velabſtrahẽ · Amoꝛ pꝛe-
ſentis ſeculi/et hoꝛroꝛ fuẽi iudicii ẽ
qñ luxurioſus in tm̃ delecta᷑ rema.
nere in luxuria ꝙvellet hic ſemper
manẽn viuẽ nec curat de et᷑navita.
Auxuria eſt appetitꝰ inoꝛdinatuſ
circa delectationẽ veneris. Et habt
vj · ſpecies · Prima eſt pctm̃ contra
natam. ſcʒ qñ fit modo q̊ nõ ↄuenit
gnãtioni humane · Foꝛnicatio Znã-
liter eſt omnis cõcubituſ ſoluti cum
ſoluta eẽ legẽ mr̃imonii.Adulteriũ
eſt concubitus factus in mrimonio.
qñ ſcʒvterq; eſt mrimonio copulat⸗
vel ſaltẽ alter eoꝛe. Inceſtus ẽ cõ⸗
cubituſcum ↄſanguinea · Stupꝛum
eſt defloꝛatioꝰginis · Raptus ẽ qñ
mulier rapit᷑ ↄtravolũtatẽ pentum
ſuox· Et nõndum ꝙ omiĩs ↄcubituſ
factus eẽ legem mrimonũ eſt pcm̃
moꝛtale · qꝛ cõtra legẽ nate· dtra p̃ᷣ.
ceptum dei · et cõtra iuſtitiã ꝓximi
Silr oĩs tactus impudicus factus
cũ intẽtiõe ꝓuocãdi ad actũ luxure
ẽ mor̃le pctm̃ ł ſaltẽ cã pctĩ morliſ.
De peſufera radice ire pullulãt
vj · rami ſcʒ rixa · tumoꝛ mẽtis · dꝛtu
melia· clamoꝛ:indignatõ · blaſphẽĩa·
Ira eſt motꝰ ſãguinis circa coꝛ ſP
appetitũvindicte · Vñ ſciendũ qira
qñq; eſtvtuoſa,/nec eſt pctm̃ · qñ ſcʒ
appetitus vindicte eſt ſʒm debitũ
oꝛdinẽ iuſtitiel et cũ caritate:qñ hõ

Aſtaut pctin mortale en t ain
tusvindicte eſt inferedi alig
cumenti ·qꝛ eſt vtra cartate pyuin
ſed pvt ẽ motusſenſualitatispuen
enfrönem et inde liberatus. ſic .
pohñ veniale . Indignatio eſt ñe⸗
terũ imuriantẽ ſibi deſpicit in coꝛ
ſio · et iuchcat eũ incignũ et deſp
ciendũ conſyderanſ defectus eius
Tumoꝛ mentis eſt qñ homo iratu
quaſi inflatuscogitatvi/et modun
nocendi ei qui fecit ſibi iniunam-
Vlaſphemia eſt locutio vtra deum
eo pmitbit ſbi talez imuriã fieri
vl euenire Qamoꝛ eſt locutio in⸗
iurioſa cõcra primũ ſine expſſione
determiate imiurie et hoc in euan⸗
vocat racha ic ̈ ſubſannatiomgſi⸗

gnum. Contumelia ? locutio contre

Gnn cum expſſione iniune · put
n iag vocat ex ira altex latronẽ
ve homicich Tſtla. Rixa qtum

.,0
bunnf oqoͦet
ne. omicrtogni⸗
mocenbin llian
mnwni lni
5Ai, inen.
tmñinorio copulat⸗
Nor. Jtus
Gndüne Oolun
Rargeſ
NNtad Nentun
aun q,0nis Nlbill
Neemmmtnoni Rpann
cidalege te Naß⸗
wiet cita uſttii pam
8tahg inptiicis tins
goe proliian Mi u
ruflllitifinfi,
Rir rit nllit
Gnmtm nuͦb on
m nigtbiſßtein
ro' inn⸗ n
a3e G ſenciqind
mdde Vn aſ
ren
6toſaetei G
ce R ndebih,
mce⸗ tatechi⸗
ſaneletcican

querit coꝛrectionẽ peccati · et nõvin
dictã ꝓpꝛiã · nec nocumentũ ꝓximi/
ſed ſolũ offenſe culpe qᷓrit vindictã ·
talis vocã zelus · Qñ aũt taliſ ap-
petitusvindicte ẽ advincendũ pꝛiã
iniuriã/ ad nocendũ ꝓximoltalis
iã eſt pctm̃·nõ licet homĩ talẽ vin
dictã accipe niſi habẽti auctoꝛtatẽ ·
Eſt aũt pctm̃ moꝛtale qñ taliſappe
titusvindicte eſt inferẽdi aliq̃d no-
cumentũ ·qꝛ eſt ↄtra caritatẽ ꝓximiĩ
ſed ꝓvt ẽ motus ſenſualitatis pᷣueni
enſ rõnem/et inde liberatus:ſic eſt
pctm̃ veniale · Indignatio eſt qñ al

terũ iniuriantẽ ſibi deſpicit in coꝛde

ſuo · et iudicat eũ indignũ/et deſpi-
ciendũ/conſyderanſ defectus eius ·
Tumoꝛ mentis eſt qñ homo ĩratus
quaſi inflatuscogitatviã/et modum
nocendi ei qui fecit ſibi iniuriam ·
Vlaſphemia eſt locutio ↄtra deum
eo ꝙ pꝑmittit ſibĩ taleʒ iniuriã fieri
vel euenire · Clamoꝛ eſt locu tio in-
iurioſa cõtra ꝓximũ ſine expᷣſſione
determĩate iniurie · et hoc in euan ·
vocat᷑ racha id ẽ ſubſannationisſi-
gnum · Contumelia ẽ locutio contra
ꝓximũ cum exp̃ᷣſſione iniurie · puta
cũ aliqͥs vocat ex ĩra alteꝛ latronẽ,
vel homicidã,/ſiła · Kixa ẽ q;dtum
ad iram in ope exterioꝛi · ſcz verbe⸗
ratio · abſciſio · vulneratio et ſimilia ·
Devoꝛaci radice gule naſcunt᷑ v·
ſcʒ inepta letitia · ſcurrilitaſ.immũ-
ditia · multiloquiũ · hebetudo ſenſuũ
Gula eſt appetitus inoꝛdinatus et
ĩmoderatus comedẽdivel bibendi,
dtra regulã recte rõnis · ſeʒ ſumẽdo
plus de cibo/n potulqᷓ; nat᷑e duẽiat
æt cẽplexioni hominis ſumentis/et

uerſationi eoʒe inter q̊s habitat·
Sciendũ tñ ꝙ gula non eſt peccatũ
moꝛtale ex nat᷑a ſual niſi in duobus
caſibus · Vnus qñ ꝓpter timoꝛẽ vel
amoꝛẽ dei ñ retrahit ſe a pctõ gule
ſed in tm̃ appetit cibũ potũq; non
retraheret᷑ etiã ꝓpter pᷣceptum diui
nũ · Scðs qñ hõ inebꝛiat ſe libẽter
in tali ſtatu ꝙ neſcit ſe regẽ · et tũc
gula ẽ pcti moꝛtale · Mebetudo mẽ
tiſẽ abſtractio intellectus circa ſpe
culabilia, agibilia ꝓpter nimiã ſũ
ptionẽ cibia potuſ. nepta letitia ẽ
deoꝛdinatiovoluntatis circa delecta
tionẽ cibi et potus · qᷓñ ſcilz homova
gen incõpoſite circa talia nimis ſu
perflue letat᷑ · Oultiloquiũ eſtqndo
hõ ſupflue et nimis in verbis incõ-
poſitis cachinationibuſ deoꝛdinat
ſe · Scurrilitaſ eſt qñ hõ ſe inoꝛdina
te ad exterioꝛesactus admodũ iocu

latoꝛis habet · Immũditia ẽvomitꝰ

ſequenſ ex inoꝛdinata comeſtiõevel
potu · vł etiã pollutio ſeminis ꝓuenĩ
ens ex repletiõe nimia · De ficta
radice inuidie naſcunt᷑ quinq; · ſcilʒ
odiũ · ſuſurratio · detractio · exultatio
in aduerſis ꝓximi · afflictio in pꝛo
ſperis eius · Inuidia eſt triſtitia de
bono alterius inq;dtum impedimẽtũ
eſt ꝓpꝛie excellẽtie · Odium eſtvelle
malũ alicuiuſa per hoc bonũ ꝓximĩ
diminuere · Suſurratio ẽ diminutio
fame alterius ꝑ vᷣba occulta et non
expᷣmẽtia manifeſte malitiã ſeu in
famiã eiuſ· Detradtio ẽ alterius per
verba manifeſta infamatio tam̃ in
abſentia eius · Deriſio ẽ vilipenſio
dictoꝛe vel factoꝛe alteriꝰ ludibꝛio
et riſu · Exultatõ in aduerſiſ ꝓximi

eſt cũ aliqs gaudet ðe aduerſitate
et damno ꝓximi · Afflictio in ꝓſpis
eſtdoloꝛ et diſplicentia de bonis et
ꝓſpitate alioꝛ quã ñ pot᷑ impedi ·
De radice nequã accidie ꝓcedũt

vj ſcʒ malitiarancoꝛ:puſillanimitaſ
de ſpatõ · toꝛpoꝛ circa pᷣcepta · vagatõ

mentis erga illicita · Accidiavł pi-
gritia eſt tediũ ſeu faſtidiũ diuini
boni · ſcʒ qñ hõ non habʒ deuotionẽ
bonã/nec delectationẽ in amoꝛe der ·
ſed tediũ magis/et faſtidiũ in mẽ-
talem receſſum · Et iſtud repugnat
caritati/quã qlibzʒ homo tenẽ habẽ
diligẽdo deũ ſuꝑ omnia· et delecta-
bili amoꝛe tenet᷑ ei inherẽ · Et cãt᷑
talis pigritia ex rebellione carnis
ad ſpiritũ. Vagatõ mentis circa il-
licita eſt qñ aliqͥs non inuenit dele-
ctationẽ in ſpuũalibus· vacat dele-
ctationibus carnalibꝰ·et querit ea ·
puta nimis ludẽdo· nimis iacendo ·
Deſperatõ eſt receſſus a bono dĩno
cui firmiter eſt inbèndum · Toꝛpoꝛ
circa p̃ᷣcepta eſt p accidiã negligẽ
et ↄtemne diuina pᷣcepta que ſunt
faciẽda de nẽcitate ſalutiſ.Rancoꝛ
eſt indignatio quã hõ piger habet
tra illos ꝗͥ monẽt eũ bñfacẽ illa q̃ᷓ
tenẽ benefacè · Oalitia ẽ odium
indignatio quã hõ piger habʒ ↄtra
illos ꝗ docent pigros habẽ ſpũalia
bona inq;tum impediũt a delecta-
tionibus coꝛꝑalibus.Tepiditas eſt

paruus amoꝛ dei/et pᷣ̃cepto eius.

Mollities eſt qñ hõ piger nonvult
ſuſtinere q;cunq; pnĩam 'p amoꝛem
dei nʒ facẽ aliq̃d bonũ ad q̃d tenẽ ·
Somnolẽtia ẽ ſomni nimietas ad-
modũ bꝛutoxe · pigritia ad ſurgẽð

ad benefaciẽdũ illa q̃ tenẽ facere,
et qñ tenẽ ea facèᷣ · MHuſillanimitaſ
eſt bonĩ ardui q̃d cadit ſub cõſilio.
puta tarde ↄfiteri· tarde pnĩã facè.
Ocioſitas eſt ceſſatio a bono opere
quod tenet᷑ homo facẽ/eęt qñ tenet᷑
face et attẽtio ad invtilia nociua.
Etvltra ſex ramos vel filias iſtius
accidie ſuꝑaddite ſunt q̃tuoꝛ qᷓ dẽ
ſunt: multũ faciẽtes ad declaratio⸗

nem materie · Iſte igit᷑ ſũt ſeptem

radices cũ ramuſculis ſuis· que in
vniuerſo ſunt q̃draginta treſ · ſic
ipſis cõputatis cũ ſeptẽ radicibus
erũt ĩ toto qnquagĩta · de q̊ qnqua-
genario dicit helias ꝓpha · Si ſeru⸗
dei ſum! deſcendat ignis de celolet
deuoꝛet ten qͥnqᷓgenarios tuos · ita
debet dicẽ ofeſſoꝛ cõfitẽti · Si ꝓ qa,
quia ſeruuſ dei ſum/qꝛ loco dei ſũ:
deſcendat ignis de celo ideſt ignis
ſpũs ſancti deſcẽdat in animã tuã:
et deuoret te id ẽ veterẽ hominem

alias errantem et quĩquagenarios

tuos ideſt radices et ramos

Nunc ů videnð eſt quõ ſacerdoſ

debet interrogare de iſtiſ· Si enim
pctõꝛ pẽ ſe/vel ad interrogationem
ſacerdotiſ ↄfiteat᷑ de ſuꝑbia dicẽdo
peccauĩ pctõ ſuꝑbie ſacerdos debzʒ
interrogare de modo · dicẽdo ꝑ que
modũ fuiſti ſuꝑbꝰ? Fuiſti vnquam
inobediens mãdatis ſuꝑioꝛ tuoxæ?
ſiẽ eccłie · vel p̃lati.vł parẽtũ tuoxłę ·
vel dñi. vel magiſtri · et hoc m cõ-⸗
dictionẽ ꝑſone qꝗ ſemꝑ debet ĩſpici·
Si dicat ꝙ ſic interroget qͥbuſ ma
datis.quõ · q̃tiens · quare · q · et vbi ·
que circunſtãtie(vt dictum eſt ſup)
in omĩbus pctĩs ſunt attẽdende et

aà
ſgera D inte 8
9 nij debonio deot ſha⸗
3 4 eſint bona nake · ſic bin t.
lſitdb hitdo vobi .
uſeſi n tfomamen⸗
n agitoſ ſſes lilia tẽpalta
ona ſiue int bona Hie ſiẽ ſapieẽtia

zciaſcietia vtutes et umnt
Pee cofeſſoꝛ dice fuiſt vnch
elaty in mẽte tlat vl Slonaſct vnch
de plchꝛitudie fortituch ie apbituche
nobilitate diuitiis/ſapia eloquetia
tutib⸗.acekiſ boiſ t a do collatis?
Ita ꝙ non te hũiliaſti coꝛ deo pꝛo
Pmocli bonis qtum debuiſt vl cre
didiſti habe iſta ex mentis tuis et
non ex mera Stia dei ·vel ꝓpter iſta
credidiſti plꝰvals q́ alii ita ꝙ facta
et dicka aliox otemneſ. dedigna
fens eis eſſe eqlis · Di dicat y ſic
interroget tieſ. 1quo . ſic de aluiſ .
deinge interroget adhhucvte ad B
tcomidaren/tbonorarens pre
et intenuan lacktati⸗ bonitate!
. retineres malitis /cini⸗

tatem. Si di
qtatem. Si dicat ſe! intenoget

grcti gu c deinde intenoget.
nic qꝛ non honoꝛabarig ve
etteniſalus / mouiſtialiquu
etdiſtoꝛciag in ciunta
ſocetate vl oollegio⸗ Gee
ſ ntefrog ei dien

et ſim 7
rltz g ſiſc / om . ſeritinge

eereę?.

pꝛo.

di
4.

odett c Bi Oiſeu⸗
n deſe mröch
teer rrunnizit,
oleſrcif in o7 6
ſm gelw deifin
gris de telo deſt igiis
d Mder ananadi
AEeNNNNNNden
Narten et güigla eerds
AeRraceret and⸗
ur Send Niocerce
tinterogerede ſutReun
ele la ntenogttoen
ief tese deſibvadi⸗

rbee lwnlon
W inas bduͤphaue

dſiderãde· Deinð interroget ĩacta⸗
ſti tevnq; de bonis a deo tibi colla-
tis? ſiue ſint bona naxe · ſiẽ pulchꝛi⸗
tudo· foꝛtitudo · aptitudo:nobilitas·
ſiłia · ſiue ſint bona foꝛtũe · ſiẽ ſũt
diuitie · 1 denarii · veſteſ· oꝛnamenta·
equi · agri · poſſeſſiões. ſilł ia tẽpalia
l ſiue ſint bona Stie · ſiẽ SeSria
eloquẽtia · ſciẽtia· vtutes · et ſimilia:
Debet igit᷑ cõfeſſoꝛ dicẽ · fuiſti vnq̃ᷣʒ
elatꝰ in mẽte tua vł gloꝛiaſti vnqʒ
de płchꝛitudĩe/foꝛtitudĩe/aptitudĩe
nobilitate/diuitiis/ſapĩa/eloquẽtia/
vtutibꝰ . Lerif bõiſt a z0 collatisꝰ
Ita ꝙ non te hũiliaſti coꝛã deo pꝛo
HEmodi bonis q;tum debuiſti · vł cre
didiſti habẽ iſta ex meritis tuis:et
non ex mera Stia dei · vel ꝓpter iſta
credidiſti plꝰ valẽ qᷓ; alu ita ꝙ facta
et dicta alioe ↄtemneſ· dedigna-
reris eis eſſe eqlis · Di dicat ꝙ ſic!
interroget qtiẽſ.a quõ · ſic de alůſ.
deinde interroget adhucvt ad H̊

ovt comẽdareris,m honoꝛareris pꝛe

alisfuiſtivnq; Pypocritas: ita ꝙ ex
teriꝰ oſtẽdẽs ſãctitatẽ bonitatẽ
et interius retineres malitiã,ini-
qtatem: Si dicat ꝙ ſic! interroget
quoti ẽs:quõ.c· deinde ĩnterroget ·
nunqͥd qꝛ non honoꝛabaris vel pꝛo-
mou bnf; pᷣ alus mouiſti aliquãdo
dtentiões/ diſcoꝛdias/in ciuitate,
villa, ſocietate vt collegio⸗ Si dicat
ſict: interroget ſi mala fuerũt inde
ſecuta·qꝛ ſi ſic oĩm illoꝛ ip̃e reꝰ·
deinde interroget · nunqͥd ſp ſuper-/
biam nevidereris ſupari ab alus:
fuiſti ꝑtinax in ſuſtinẽdo ↄtra veri-
tatem/ iuſtitiã/ↄſiliũ tuũ/vel ſentẽ
Ram tus, 4 Ebum tuũs „S dicat ꝓ

ſic! interroget vtie aliq̃d dãnum eſt
inde ſecutũ qꝛ ſi ſic ip̃e tenẽ repaæjr ·
Deindi interroget eũ.p̃ſumſiſti vnq;
aliqͥd facere q̃d excedẽtvires tuaſ/ 2
ſtatũ tuũ/ cõditionẽ tuã/et tuorũs
Si dicat ꝙ ſic interrogʒ ſi fuerit in
de aliq qs leſus/vel dãmficatꝰ· qᷣa ſi
ſic ipᷣe tenet᷑ repare · Et ſic ta ra⸗
dix beſſima ſuꝑbie poterit euelli ðᷣ
coꝛde pctoꝛis · Codẽ mõ dicenð ẽ de
radice auaritie · qm ſi pctõꝛ P1 ſe vel
ad interrogationẽ ſat᷑dotis vfiteat

de pctõ auaritie interroget ſaẽdos

de modo · dicẽðᷣ. Feciſtivnq; fraudẽ,
vel fallaciã? vel dixiſtivnq; menda-
cium/vel piuriũ/in emẽdo/vel com

V mutado, vł aliq; aliũ ↄtctũ facidos

Si dicat ꝙ ſic interroget quã frau
dem/vel fallaciã· ſed ipᷣe ſados nõ
ſ pecificet eam illi · Iſtðᷣ· n· habenðᷣ
eſt ꝓ regula gnãli:ꝙ in iſtis intro-
gationibꝰ ſacdos non debʒ ðdᷣſcendẽ
ad ſpeãlia ꝓctã: vel ad ſpeãles cir-
cunſtaãtiaſ pctõxę · qꝛ foꝛte multi poſt
tales int᷑rogaticẽes deliquerent·qm̃

oſtẽderent᷑ eis modi · ełt maneries
pctõx · q̃ſipſi neſcirẽt cogitare· Etiõ

ſempꝑ interroget in gnali dicẽdo(vt

dictũ ẽ feciſti vnqᷓ; fraudẽ/fallaciã ·
EPt ſi dicat ꝙ ſic introget quam/et
Are/qbus modis · ↄtra q́s · q̃tiens· et

qͥbus caſibus. Deinde int᷑roget euʒ
dicẽdo. Dimiſiſtivnq; ſp auaritiam
tuã adimplere vij.oꝑa mĩe? et ſpe-

cificet illi ea dicẽdo. vĩidiſti vnq; eſu

rientẽ/cui non dediſti manducare?
et ſic de alus opibus mie · de qbus
dicet᷑ infra in tertia ꝑte huiuſopiſ.
Si dicat ꝙ ſic! introget eũ de ẽcun.
ſtãtiavt dictũ ẽ· Circa etiã petm̃

auaritie intèroget eũ de ludo/furto/
rapina/vſura/d qbꝰ aliqͥd dicẽ ĩfra:
Circa fediſſimã radicẽ luxurie
nõndum ꝙ luxurie vij· ſunt ſpecieſ·
ma eſt foꝛnicatio · ſcda adulteriuʒ
tertia ſtupꝛum · qrta inceſtusqͥnta
raptus·ſexta ſacrilegiũ. ſeptĩa eſt
petm ↄtra natam · Foꝛnicatio ẽ cõ⸗
cubitus ſoluti cũ ſoluta· Adulteriũ
eſt alteriuſ thoꝛĩi violatio · Stupꝛũ ẽ
illicitavᷣginis defloꝛatio · Inceſtus
eſt affiniũvel ↄſanguineox abuſuſ.
Kaptus eſt cũ puella de domo pa-
rẽtum violẽter trahit᷑ vt coꝛrupta
in vxoꝛem,vel cõcubinam habea?᷑·
Sacrilegiũ ꝓvt hic ſumit᷑ eſt reli-
gioſoꝛevł religioſaevel ꝓmoto ad
ſacros oꝛdines ↄcubitus· Meccatũ
cõtra natam fit multis moĩs · Vno
mõ qñ non ſeruat᷑ ſpẽs · ſiẽ qñ fit cũ
iumẽto · et iſtudvocat᷑ beſtialicaſet
de hoc dicit in lege moyſi · Qui co⸗
ierit cum iumẽto moꝛte moꝛiatur.
Aliomõ qñ ſeruat᷑ ſpẽs!ſʒ nõ ſexuſ.
ſicut qñ maſculꝰ cũ maſculo/vel fe-
mina cũ femĩa · Et iſtudvocat᷑ ꝓpꝛie
ptmi ſodomiticũ · qꝛ iſto pctõ ſodõite
laboꝛabãt· iõ cremati fuerũt igne
ſulphureo geñ · xix · Et alie quatuoꝛ
ciuitates pierunt ꝓptervicinitatem
eoꝛe de · pe · di . · ſ et ↄtinuo· Aliomõ
ñ non ſeruat᷑ vas debitũ · velmod⸗
debitus · licʒ ſeruet᷑ ſexus · ſiẽ qñvir
abuti?᷑ vaſculo młieris.vel qñ non
cognoſcit eã modo nat᷑ali · Aliomõ
fit qñ idem eſt agens/et patiẽſſiẽ
ñvir coꝛrũpit ſeipᷣm · vel młier ſe⸗
ipſam · Etvocã iſtud pdm̃ mollitiei.
vñ dicit apłus · Neq; molles/neq;
maſculoʒe dcubituſ,regnũ dei poſſi-

cedere· ita ꝙ non nimis ad parti-

cularia deſcẽdat · qm̃ ſic frequenter

compertũ ẽ tam viros q; muliereg
nimiſ expᷣſſam nominationẽ,/in-
terrogationẽ criminũ in pctã q non
nouerãt ineriſſe · ñ ſi pctõꝛ ꝑ ſevł
ad int᷑rogationẽ ſacerdotis dicat ſe
pẽcaſſe pctõ luxuriel ſacdoſ interro-
get eum vtæ ſit ſolutus/vel non.et
vte pẽcauit pctõ foꝛnicatiõiſ/vł ad-
ulterii/vel ſtupꝛi,/vł inceſtuſ/raptꝰ,
ſaclegii/vel pctõ cõtra natam ideſt
int᷑roget eũ:ſi illa cũ qᷓ pẽcaunt erat
ſoluta/vidua/vel cõiugata,/affinis,
conſanguinea/religioſa/vel virgo·
Et vtx illã habuerit pviolentiam/
vel non · Et iſtð ſufficit ſi pſona cõ-
fitens eſt intelligẽs · ſed ſi ẽ ꝑſona
ſimplex/int᷑roget ſatdos vtæ agno-

uerit eam modo nat᷑ali non tamen

deſcendẽdo ad pticularia ideſt non
int᷑roget an cognouerit eã ante/vel
retro · a ſic de alus introgationibuſ
Introget etiã de numero ꝑſonarũ
ideſt ſi cognouit vnã vel plures · tñ
non int᷑roget de nomĩbus ꝑſonarũ·
Introget inſuꝑ de numero actuuʒ
ideſt an ſemel/vel bis/vel pluries ·
Inftroget etiã de tempe ideſt ſi tẽ⸗
poꝛe ſacrovel nõ ſacro · etiã ðᷣ loco ·
Et q̃li tẽptatione peccauit ·et vt⸗
pᷣuenienſ tẽptationẽ/vel pᷣuentꝰ ab
ea·etvt peccauit ſpõte/vel coacte.
et qua coactiõe · vt ↄdictionali/vel
abſoluta· Etvte pẽcauit ex libidie,
vel ex pauptate · Et iſtðᷣ habʒ locũ
potiſſime in mulieribus · Et ita de
multis alũs qᷓ̃ mgr̃a rex exꝑientia

debũt · Cirea & iſtõ maledctm̃ pctm̃
luxurie cautiſſime debet ſaẽdos ꝓ.

diuntop⸗ Siend g ſinoi
te pct lurte ſia qui moci2
nottalr cumvoꝛ tte.
anent in his vlbuſ Lempe · mete
cro⸗ Odichionemodo⸗Quinch mois
peccat ci vxoꝛe maridus cbutens.
Lempe ideſt ſi in tempe mẽſtruon
cognolcat eẽ · qꝛ ſi ſeiẽter hoc facet
pẽcaret moꝛtalter · et inveten leg
mãdabat᷑ interfic · ¶SDed quid de
mliere mẽſtruata? nunqᷣd pccat ſi
virẽ Dico ꝙ ſi vir tempe mẽſtruoʒ
petat debitum ſibi reddi ab vxoꝛe.
ißa debet ei q;tum poteſt pſuadere
ne petat · dicẽgo ſo eſſe infirmã. nec
eſe patam tic ag op⸗ ld. Non tñ
tat dhon eus · qn iple poſſet
ꝓ dinittet ikeaei
nuttet ißam. Dec ſioſtaret ſibi
de diſcretione Apaudetia vint⸗
ei reuelare. Etſt iße ll iri poſt
reddat ſibi c. Wlor . et deſiſter
iiogn amantu.

nlnnlſni kireſt⸗
e eloi Görameimn
Frr ei ſillaci porutergr
nich Ggetaffnig
pumneq eſgool wl ⸗
2ikertonignmn,
Etſh ſifotiylmei
linmlgis luſẽpln
nevget ſechb tragno⸗
1odo iidnontanen
NaA addenadnn
ntoddle e N
KdRe Aus mrdgnenb
der eta de unteſ⸗ Nonni
ſicogriit e 6 Puntsih
nieoget emnibb ſnf⸗

docebit eũ · Sed qꝛ iſta radix peſſĩa
luxurie extẽdit ita palmites ſuos⸗
ꝙ etiã cooꝑit lectos lege mrimoniĩ
ↄiunctos· Scienð ꝙ marituſ pẽcare
poteſt pctõ luxurie multiſ moĩſ etiã
moꝛtalr cumvxoꝛe ſua:qui modi ↄ/
tinent᷑ in his vſibuſ Tempe · mẽte ·
loco · ↄdictione · modo· Quinq; moĩs
peccat cũ vxoꝛe maritus abutensg
Tempe ideſt ſi in temꝑe mẽſtruoꝝ
cognoſcat eã ·qꝛ ſi ſciẽter hoc facẽᷣt:
pẽcaret moꝛtaliter · et inveteri lege
mãdabat᷑ interfici · Sed quid de
młiere mẽſtruata ?nunqͥd pẽcat ſiẽ
vir? Dico ꝙ ſi vir temꝑe mẽſtruoꝛꝝ
petat debitum ſibi reddi ab vxoꝛe:
ipᷣa debet ei qtum poteſt pſuadere
ne petat · dicẽdo ſe eſſe infirmã.nec
eſſe ꝑatam tũc ad opꝰ illð. Non tñ
debet dicè ſe eſſe in paſſione illaln
aſtaret ei ð ↄſtatiaviri/ pꝛudẽtia/
ſeu diſcretione eius · qꝛ ipſe poſſet
tantã abbhomĩationẽ ↄcipe ↄtra eã:⸗
ꝙ dimittẽt ip̃am. Sed ſi ↄſtaret ſibi
de diſcretione/a pꝛudẽtia viri⸗ poſſʒ
ei reuelare · Etſi ip̃e nollet deſiſter̃
reddat ſibi cũ doloꝛe tñ amaritu.
dine coꝛdis· Cempꝑe etiã ſi vxoꝛem
cognoſcat tẽpoꝛibꝰ ieiunioꝛe/vł di⸗
ebus ſanctoꝛe/vel diebuſ cõmunica-
tionis/vel tẽ ꝑe puerpii · Non tamẽ
credo ꝙ in iſto caſu ſit pem̃ morle?
dum tñ non v᷑nſgrediãt᷑ limiteſ mr̃i
monii · ſicut dicẽ ſtatĩ.licet ſint mo-
nendi ꝙ temꝑe tali abſtineant ab
actu carnali · Et de hoc habẽ xxxiĩiij ·
q/iĩiij· ſciatiſ.et ca.ſeqñti · ¶ente id
eſt intẽtione · Poteſt enĩvir accedẽ
advxoꝛẽ trib moĩs. Vnomõvt ge-
neret ex ea ꝓlem .q̃ ſit ad dei ſerui

tium/et cultũ·Aliomẽvt reddat de.
bitũ q̊d ab ea exigꝛ. Et ſi cum tali
mente ad eũ accedat nõ pẽcat moꝛ
taliter/nec venialiter. immo merẽ?
dũmodo nihil aliud cõmitteret ibi.
Aliomõ cauſe cõcupiſcẽtie carnis-
Et ſi taliſ dcupiſcẽtia maneat infra
limites mr̃imonii ſeʒ ꝙ nłlomõ ac⸗
cederet eã ñ eſſetvxoꝛ ſualeſt ſoluʒ

pctm̃ veniale.Si aũt iſta ↄcupiſcen

tia ᷑nſgrediat᷑ limiteſ mrimonũlita
ꝙ ſcʒ non accedẽt ad eam tanq; ad
vxoꝛẽ/ſed ſicut ad mulierẽlita ꝙ ſi
haberet aliam in ꝓmptu, ita bene
accedẽt ad eãliam eſt pctm̃ morle.
Loco ideſt ſi cognoſcat eã in eccłia,
vel in cimiterio/vł ĩ alio ſacro loco·
Et in iſto caſu credo ꝙ; vterq; pẽcat
moꝛtaliter. Condictione ideſt ſi co-
gnoſcat eã condictione inhoneſta/vł
etiã illicita · ſiẽ qũ viſum fuit ſup qñ
agebat᷑ de mrimonio · Oodo ideſt ſi
vir eam cognoſcat ↄtra inſtitutum
modũ a nat᷑a· illð ẽ guiſſimũpetm̃
invxoꝛe · Vñ ſzm ꝙ dicit augꝰ · vſus
q̊ eſt eõẽtra natam exeẽbiliter fit in
mẽtrice · ſed exeẽbiliuſ fit in vxoꝛe.
xxxij·q· v·adulterii · Szm iſta ergo
poterit ſacdoſ foꝛmar̃ introgatões
ſuaſde pctõ luxurie ccavirũ vxoꝛẽ·
ſaluo tñ ꝙ ñ oſcẽdat ad pꝑticularia
Circa pctm̃ ire Si pctõꝛ ꝑ ſe vel
ad int᷑rogationẽ ſadotis coſiteat᷑ ð
eol poterit ſacdoſ introgare ſi ꝓptẽ
iram dixiſti blaſphemiã de deo vel
ſanctiſ eius? Si dicat ꝙ ſie interro
get eũ quõ/q̃tiens/qre,/a ſic ð aluſ-
Deinde introget dixiſtivnq; ſp irã
vba contumelioſa ꝓximo? Si dicat
ꝓ ſicſintroget que vba·q̃re.q̃tiẽs

vbi· coꝛã qᷣbus· Int᷑roget etiaz ſi
fuerit iniuriatꝰ ꝓximo · ſcz aliqᷓ; ꝑ
iram pcutiendo/velverberando · Si
dicat ꝙ ſicl interroget qͥs erat · et ſi
erat clericus · vel laicus· religioſus ·
vel ſecularis · et vbi · et quare · et ſic
de alus ẽcunſtãtiis pſone · infroget
etiã qtiens it̃auit imiuriasetvbi·
ꝗre · ẽ · Circa pctm̃ gule · Si pctõꝛ
p ſe vel ad interrogationẽ ſaẽdotis
ↄfiteat᷑ de eol interroget ſi ſp gulã
fregeritvnq; ieiunium eccłie · vel ſi
comederit carnes in eis:et quare;
et quotienſ· Et ſi inebꝛĩauit ſe · et ſi
habeat ↄſuetudinẽ ꝙ iĩnebꝛiet ſe ·
ſi ſ inebꝛietatẽ dixit vᷣba ſcurrilia.
inhoneſta · vel iniurioſa· q̃tienſ. ⁊
ꝗbus dixit · ẽ · Et nõ ꝙ ſzm ꝙ dicit
grego ·) quinq; modis peccat homo
p gulam . ͥ modi ðtinent᷑ in vᷣſibus
Pis · Certũ ſtat ꝙ quinq; moĩſ gula
damnat edentẽ · Dũ nimiũ comedit
comedẽdi pᷣuenit hoꝛã · Querit de⸗
licias parat eſcaſ delicioſe · Aut ſu⸗
mit auide q̃d non erat delicioſum·
Nõ ꝙ multũ comeder̃ aut ratione
cẽplextionis,/vel etatis/vel laboꝛis
nõ eſt pctm̃ dum tñ nõ ſtudio,vł ar-
doꝛe,vel auiditate ſumã · Itẽ pᷣcio-
ſitas ciboꝝ moderata maxĩe in di⸗
uitibus qͥ talibꝰ vti ſolẽt ñ ẽ pctm?
dũ tñ nõ nimis auide ſumã nec ob-
ſtet ſtatus ſuus · St qͥa facta eſt
mẽtio ð ebꝛietatel nõnð ꝙ ebꝛietas
dicĩ tribꝰ modiſ· Vnomõ dicit᷑ ple-
naria mẽtis obliuio· ita ñ ẽ pctm
xv · q ·j · Scvomõ dicit᷑ ebꝛietas fre⸗
quens actio bibẽdi · Et hec(vt aĩt
augꝰ)eſt pctmn venialeln ſit aſſidua ·
qꝛ tũc ẽ pctm̃ morle · maxĩe ſi nouit

vĩresviniꝗ non vult apponẽ aquã.
xxv. di · ca · crimĩs · Certiomõ diciẽ
ebꝛietas qᷓdam diſpoſitõ ⁊ ſtudium
ad ine bꝛianð · et ita ſemꝑ eſt pctm̃
moꝛtale · xxv · q.j·ca:ante omnia ·
Circa ptm̃ inuidie · Si pctõꝛ per
ſevel ad int᷑rogacionẽ ſaẽdotiſ con-
fiteat᷑ de eo c introget eũ ſaèdos ſi
placuĩit eĩ damnũ/vel malũ ꝓumi ·
et ſi bonũvelcõmodũ illiꝰ diſplicuit
ei· Et ſi ex inuidia det᷑xit vnq; ſuo
ꝓximo falſũ crimẽ ei imponẽdo · vł
bonum q̊d in eo erat diminuendo·
vel occultãdo· vel q̃d in eo erat au-
gmentãdo .vel illis qͥ non nouerũt
mãifeſtãdo · Itẽ q̃tiens fecerit iſta.
et qre · ſic de aliis cunſtãtiiſ.· Itẽ
ſi poꝛtat odiũ/vel rancoꝛẽ/vel malã
voluntatẽ cõtra ꝓximũ ſuũ ·et q̃re ·
et ſic de alus · Circa accidiã in-
troget ſacdos ſi potuit pctoꝛ multa
bona facè ꝗᷓ non fecit · dicẽ que non
dixit . cogitare que nõ cogitauit · et
młta mala vitare que non vitauit
Itẽ ſi ex negligẽtia obmiſit ire ad
miſſam · ad ſermonẽ et ad alia bõa
opꝑa· c · Szm g iſtam doctrinã ſacẽ-
dos poterit foꝛmare int᷑rogatiões
ſuas. et in iſtis vnctio quã accepit
a deo/ et exꝑiẽtia magis docebit qᷓ;
aliq lectio · eꝛe qm iuxvarietateʒ
ↄfitentiũ ſacdos debet variare int·
rogatiões · Vñ ſi ↄfitens ſit religio
ſus introget᷑ de tᷣbus votis regule ·
ſcʒ de obediẽtia · pauptate · et caſti-
tate · Introget᷑ etiã de regularibus
obſeruãtiis· et potiſſime de abuſio-
nibus clauſtri qbus freqñter ſtat-
religioſoꝛe coꝛrũpit᷑.qᷓ ſunt xñ · ſcilʒ.
platus negligẽs · diſcipłs ĩobediẽſ.

reuerẽtia rca altare⸗

oAſynn etia anias obſeruãtias re⸗

gulares dfellor debet —
rogatoes Circa eti clencos ſecu
lares ſunt faciẽde inter ogaddes
de ſymonia · de negoclatoe · et alus
ptinẽt ad ſymoni ad auanitis.
Et ſi habeat ad miſtrationẽ vl of
cĩ/ſiue beneficũ introgent de di⸗
lapidatoe bonole · vel ſi expenderit
in malos vſis bona ecclie · Itẽvty
intfuerint diuinis/ officiig/ et hoꝛig
canonicls· vtx poꝛtẽt coꝛonã habi
tum ogruentẽ. Iẽ ſi dicãt integre
et pfecte diuinũ officiũ · Itẽ intro⸗
dent de luxuria devenatione de ir
regularitate 5ludo eleax. Aſilib⸗.
inqpus ſlet ſeyus perare⸗irca
fel ſunt faciẽde inirogaties
ne — 8 rapina.
mecſaitaſ arteken⸗ Anog oficidle
cal artefexercẽteg.8 fraus
„9 0 Traus

o. .
Circa buraz o de piurio . 1c.

co l i mon meſt
lito Nẽ iong krent iti
ſc de icuſlitiſ ſt
oci ml mrui mi m;
i enni ſucr⸗
. Circa arlidii in⸗
ſi potuit ctormnulta
Anentedt Dreenen
are ed Gddet
ANe ae o Nadt
Nneghedachniſt ineal
rad ſerwond et A ſiabin
Snz ſtan dointüiſti
Ctent fomare int gerde;
tin ins wncho qui Areyt
et expeta negs wi
lcho⸗ Vexqn iuneui 3
1beds debet urare int
ml n.
Tiſioſteröſttelg
e , ies wis tegle

iuuenis ocioſus · ſenex obſtinatus.
monachus curialis.monachus ſeu
canonicus regłaris cauſidicꝰ.hĩtꝰ
p̃cioſus.cibꝰ exqͥſitꝰ.rumoꝛ in clau-
ſtro · lis in capło.diſſolutõ in choꝛo-
irreuerẽtia circa altare · Et ſzm il⸗
lasſʒm etiã alias obſeruãtias re-
gulares ↄfeſſoꝛ debet foꝛmare int᷑⸗
rogatões· Circa etiã clericos ſecu-
lares ſunt faciẽde interrogatiões
de ſymonia · de negociatõe · et alus
q̃ ꝑtinẽt ad ſymoniãad auaritiã.
Et ſi habeat admĩſfrationẽ/vł offi
ciũ/ſiue beneficiũ: int᷑rogent᷑ de di⸗
lapidatõe bonoxe · vel ſi expenderĩt
in malos vſus bona eccłie. Itẽ vt
int᷑fuerint diuinis/ officiis/et hoꝛis
canonicis· vte poꝛtẽt coꝛonã habi
tum ↄgruentẽ · Itẽ ſi dicãt integre
et ꝓfecte diuinũ officiũ · Itẽ intro⸗
gent᷑ de luxuria · devenatione · de ir
regularitate · ð ludo aleax.a ſiłibꝰ.
in bus ſolẽt ſepius pẽcare · Circa
pncipes ſunt faciẽde int᷑rogatiões
de ĩuſtitia · Circa milites ð rapina.
Cirea mercatoꝛes alios officiales
mechãicaſ arterexercẽtesð frauð
et dolo · de mẽdacio · de piurio · 1ẽ.
Circa burgẽſesciues cõmuniter
devſuris: pignoꝛibꝰ.Circa ruſti⸗
cos agcolas de inuidia· furto ·
maxĩe circa decimas·pᷣmitiaſ.t᷑ᷣbu-
ta:et cẽſus· Vñ nõnð ꝙ lieʒ foꝛma
gnãlis ſupᷣpoſita ſit obſeruanda in
omnibꝰ tñ ſzm diuerſitatẽ ꝑſonaꝛe
et officioꝛe ſtudioſiꝰ/et ſpecialius ẽ
circa ſpeãlia crimĩa inſiſtẽðᷣ. Factis
ip̃is int᷑rogationibꝰ ſi ↄfitẽs ſit per
ſona ſimplex! int᷑roget eũ ſacerdos
ſi ſcat pr̃ nraue maria:credo ĩ vũ.

Et ſi ſciat ſe ſignare.et ſi neſciat!ĩ⸗
ſtruat eũ· vel moneat vt addiſcat
Deinde int᷑roget᷑ ſi temptet᷑ aliqua
tẽptatione et qua:et quõ ſe habeat
in reſiſtẽdo · ¶ doceat eum modum-
Si enĩ temptet᷑ de ſupꝑbia! cogitet
de humilitate filu dei qᷓ huiliauit
ſemetipᷣm factus obediens vſq; ad
moꝛtem · Cogitet etiã de caſu dia-
boli · ꝗq ꝓpter ſuꝑbiam ſuã cecidit ð̊ᷣ
paradiſo in infernum. de angelo
factus eſt diabolus · Si temptet᷑ ð
auaritia. cogitet de bꝛeuitate vite ·
et inſtabilitate/etvanitate mundi.
et ꝙ nihil hinc poꝛtabit ſecũ de dĩ
uitiis ſuis · Si temptet᷑ de luxuria!
cogitet de moꝛte · qualis erit poſt
moꝛtẽ · vñ · Non meliꝰ poterit hoĩs
caroviua domari · Quã q̃lis fuerit
hec moꝛtua p̃meditari · Cogitet etiã
de peniſ inferni/et gaudiiſ ꝑadiſi·
hec et alia młta debet ei oſtender̃
et docere · hoc facto recolligatꝗ re-
petat in gnãli ↄfeſſionem dicens.·
Amice tu fuiſti cõfeſſus pctã iſta.
Et oſtẽdat ei Suitatem pctõꝛe: euz
dure increpãdo,/ et inducẽdo eũ ad
lachꝛymas/cõpunctionẽ, ↄt᷑tionẽ ·
Et ad hoc młtumvælet ſi ſacerdos
oſtẽdat vultũ doloꝛoſũ /et lachꝛyma
bilem/pctõꝛi · Sicut legĩ de ſancto ·
ambꝛo · ꝙ qñ aliqͥs ↄfitebat᷑ ei ſuũ
lapſum-ita amare flebat: ↄfitẽ
tem q́;dtumcunq; obſtinatũ/ad fletũ
et lachꝛymas ꝓmouebat · Sic etiã
debet facere ſacdos·et ſic peccatoꝛ
vecundia duce ad lachꝛymas ĩui⸗
tet᷑vt lachꝛyme admonẽtis excitẽt
lachꝛymas penitẽtis · Ideo ſũmo⸗-
pere caueat ſacẽdos ꝙ nõ aduletur

alicui in ↄfeſſione· ĩmo q;tumcunqʒ;
ſit magna ꝑſona reuerẽda incre-
pet et coꝛrigat eam dure Caueat
tñ ꝙ ne mmis exaſpet · vel ꝙ nõ ſit
nimis durus in vbo ˖ Sʒ ſi pctõꝛvult
bñ penitèᷣ ꝓmittet eivitã eternaʒ/
et venĩiã de pctĩs · ita ꝙ pctõꝛ ſemꝑ
recedat cõſolatus ab eo · Iſtis rite
ꝑaclis faciat ſibi dicere cõf eſſionẽ
gnãlem· monẽs ꝙ; ſi recoꝛdet᷑ ð alꝛqᷓ
pctõ reuertat᷑ ad ↄfeſſionẽ· ſic im⸗
poſita ei pnĩa abſoluat eũ in nomĩe
dñi · Ita tñ ꝙ ſi ſit excõmunĩcatus
excõmũicatiõe maioꝛĩ nłlomõ eum
abſoluat donec ſit ab illa excõrnu
nicatione abſolutꝰ · Sʒz ſzm cõmunẽ⸗
doctrinã q̃ibet curatꝰ habẽs curã
animaꝝ poteſt abſoluẽ a minoꝛi ex
cõmunicatiõe· iõ anteq; abſoluat eũ
a pctis abſoluat eũ ab illa minoꝛĩ
excõmunicatiõe dicẽs · Auctoꝛitate
dei mihi cõmiſſa abſoluo te a vĩcło
minoꝛĩis excõmunicatõiſ ſi quã inẽ-
riſti ꝓ ꝑticipationẽ excõmunicatox ·
et poſtea abſoluat eũ de pctis con-
feſſis oblitis · Sed pone curatꝰ
habet aliqs pꝛochianos ſurdos/vł
mutos, vel cecos, vel furioſos/vel
demoniacos et foꝛte ſcit iſtos eſſe
in pctõ moꝛtalilqͥd faceit ð iſtis? Si
enĩ moneat ſurdũ ad pnĩam nõ ꝓ⸗
deſtqꝛ non audit · Si mutũ nõ potẽ
fiteri · Cecus nõ poteſt vidẽ ſignũ
nec etiã poteſt legẽ ſicut nec mutuſ·
furioſus non eſt capax ratiõis nee
etiã demoniacꝰ · Dico ꝙ ſaẽdos de⸗
bet facẽ debitũ ſuũ vt eos inducat
ad ↄtritionẽ/pniam/a cõpunctionẽ·
ſm ꝙ eſt eis poſſibile ſeʒ vbis/vel
ſcriptiſ/vel nutibꝰ/vel ſignis/ om-

nibus alũs modis quibus poterit·
Et ſi non poteſtloꝛet deũ ·et faciat
oꝛare populũ ſuuʒ vt deus illuſtret
coꝛda eoꝝ ad pnĩamet ſi mibil ob⸗
miſerit de cõtingẽtibꝰ nõ imputat᷑
ſibi · Quõ aũt ſe debeat habere ſaè
dos ad infirmũ qͥ amnſit loquelam?
et non poteſt cõfiteri vide ſupĩ pᷣ⸗
ma parte tᷣctatu ð eukariſtia caĩx

Ca · x · de poteſtate clauium.

Via ſupᷣdctm̃ eſt(cũ ageret᷑ ð
pnĩa) petã in cõt᷑tione dimitti!
dubiũ exiſtit quid dimittit ſatdos
vStute clauĩũ in abſolutiõe cum non
dimittat culpã·qͥa illa(vt detm̃ eſt)
dimittit᷑ in cõt᷑tione · Nec penã · qa
adhuc poſtqᷓ; penitẽſ eſt abſolutus
remanet obligatus ad penã· Circa
iſtã materiã iſtvidet᷑ mihi eſſe di-
cenõ. Alle enim qͥ accedit ad cõfeſ-
ſionem aut ẽ pfecte cõtritus/aut ñ ·
Si eſt pfecte ↄtritus tũc deꝰ vtute
ↄt᷑tiõiſ remittit ſibi pctã · teſte eʒec ·
q dicit in ꝑſona dei· Quacũqʒ hoꝛa
ingemuerit pctõꝛ oĩm ĩqtatũ ſuax
nõ recoꝛdaboꝛ: ita ꝙ anteq; accedat
ad ↄfeſſionẽ mũdatuſ ẽ a culpa.Si
aũt non eſt pfecte ↄtritus / tũcvtut᷑i
cõfeſſionis iſta impꝑfecta contritio
reducit᷑ ad pfectam · ita ꝙ ð attrito
fitᷣtute ↄfeſſiõis ↄtritꝰ. ſic vtute
ↄfeſſionis rmittũt᷑ pctã q̃ ad cłpãa ·
Nõndum tñ ꝙ qñ diciẽ ĩ feſſi⸗
onevelotritione pctã dimitt intel
ligenð eſt deum dimittẽ pctm̃ non

otritionẽ vł cõfeſſionẽ. Iñ ambꝛo·

et ponit᷑ de · pe · di · j. vbum deꝛ pctꝛ
dimittit · Et aug · et ponit᷑ de · cõſe ·

(lucit prem nec ſpertti ſanctũ! cun

mnduih ſnt oga timtatss. Et ſ
ven eſtlntum ad opaqq ſunt adej
Quid fariit ib dlaues ve abſe
lutoo ſudotis? Dicend ſem alique
deus müat anima in cõtrition
a macula culpe/ſacdoſ abſolut
a vinculo pene eterne · Fateoꝛq
intelligo iſtos · qꝛ nonvideo ꝗ ali
poſtq; mũdatus eſt a macula culp
moꝛtalis · ſit obligat? pene eterne
ci iſta pena non debeat᷑ n culpe v
pao moꝛtali· Si igit deus munclat
nimã in cotitioe a culpa moꝛtalt.
P dſeqñs abſoluit eã a vincko pene
eteme Ct dit ali g is pe⸗
tati in atribide dimittat qhtum ad
culpa,jtum ad reati pene eine!
H remanet —
uo. ſez ad cofitong „ d
A;a ueener⸗
et ideo ſaldog ſe⸗ hdo faiendl
vtute clauiũ abſo

uit iſtũ avineb
o/5 tenebaz
ſonem! ligat l senetst ac vfel

dſatiſt., a.
dieit ſacdog — in
4. „
2110a uis vex ſit
o ſt obſga —

de iilĩ taicgert
Pi Mi ncöttieeinin
iexiſt unt dininitig
ecdaui nabſlttielinn
rtr abi n ila roufi⸗
ntnciine Ar cni
ayiy enit alliuns
toblgan ad peni Cira
era ſrwetmineſedi.
õ
AtidHRN n
Aeris dt
Arenittſtrſti te
rn ena e nnigin
ennent cinain ken 8
rerndiber tgr teg ane

Seſ neͦ nideinleaclinin

7% „%⏑2

di · ĩiij · Nemo tollit ptm̃ ñ ſolꝰ chꝛĩi
ſtus·q̃ eſt agnus tollẽs pctã mũdi.
Tollit aũt dimittẽdo pctã qᷓ facta
ſunt· et adiuuãdo ne fiãt: a pducẽ-
do advĩtã vbi pctã fieri nõ poſſunt ·
Qð aũt dicit ſolus chꝛiſtus? non ex
cludit pr̃em/nec ſpiritũ ſanctũcum
indiuiſa ſint oꝑa trinitatis · Et iſtõ
veꝛe eſtq́dtum ad opa q̃ ſunt adex ·
Quid g faciũt ĩbi claues/ve abſo-
lutio ſaẽdotis? Dicenð ſʒm aliquos
ꝙ deus mũdat animã in cõtritione
a macula culpe,/a ſꝗëdoſ abſoluit eã
a vinculo pene eterne · Fateoꝛ ꝙ; ñ
intelligo iſtos · qꝛ nonvideo ꝙ aliqͥſ
poſtq; mũdatus eſt a macula culpe
moꝛtalis ſit obligatꝰ pene eterne:
cũ iſta pena non debeat᷑ ñ culpe/vlł
pctõ moꝛtali · Si igi deus mundat
animã in cõtritiõe a culpa moꝛtali?
ſeqñs abſoluit eã a vincło pene
eterne · Et 15 dicũt alii · ꝙ q;uis pẽ
ratũ in ↄtritiõe dimittat᷑ q;Stum ad
culpã/e qᷓ́;tum ad reatũ pene et᷑ne:
tñ pctõꝛ adhuc remanet obligatus
ad duo ·ſcʒ ad cõfitenð pctm̃ et ad
aliqᷓ; ſatiſfactionẽ ꝓ pcõ faciendã.
Et ideo ſaẽdos vtute clauiũ abſol-
uit iſtũ avincło · qᷓ tenebat᷑ ad ↄfeſ
ſionem! a ligat eũ ad ſatiſfactionẽ ·
Et ſie dicit᷑ ſaẽdos vtute clauium
ſoluere ligare · quĩsvexe ſit! ꝙ pẽ-
catoꝛ ſit obligatus ad illa duo non
tñvidet᷑ ꝙ ſzmviã iſtãverba foꝛme
ſaẽmentalis abſolutiõis poſſint bñ
vificari.nam dicit ſaëdos · Abſoluo
te a pctĩs · et non abſoluo te a ↄfe⸗
ſione · &ᷓ ſzm iſtãviam opoꝛtet ꝙ ab
ſoluat aliqᷓmõ a pctĩs. Et iõ dicunt
aliq̃ ꝙ pctõꝛ ꝑ petm̃ nõ ſolũ obligat᷑

deo quẽ offẽdit ſed etiã eccłielcui
ſe peccãdo abſtraxit· Et ĩõ qᷓ;uis in
ↄtritione recõcili deol tñ remauet
adhuc recõciliandꝰ eccłie in faciẽdᷣ
ↄfeſſione illi qͥ rectoꝛ eſt eccłie .· Et
licz iſtð ſitvex· non tñ videt᷑ ſufficẽ ·
cũ claues non ſolũ ſe extendant ad
ſoluenð et liganð in terris/ĩmo et
in celis· dicẽte chꝛiſto · Quodcunq;
ligaueris ſuꝑ terrã · cc· Et iðdo di.
cunt aliqͥ alu·ꝙ ſaẽdoſ vtute clauiũ
non facit aliqͥd n oſtẽſiue · vñ dicunt
ꝙ abſoluit ideſt abſolutum oſtẽdit ·
Vñ qñ dicit abſoluo te ĩdeſt abſo-
lutum oſtendo te· et iſtividenẽ᷑ dic
tum ſium fundare in auctontate
ambꝛo · dicẽtis · Saẽdoſ qͥdem ſinim

officiũ exhibet · ſed nullius pt̃ᷣatis

iura exercet · Sed dictũ ĩſtoꝝ parũ
videt᷑ attribuẽ clauibus.Et vbum
ambꝛo · intelligenð eſt! ꝓ ſaèdos nł
hus ptᷣatis iura exercet auctonta-
tiue/ſed mĩſtraliter bene · Et iĩdeo
dicũt aluꝙ ſaẽdos vᷣtute clauium
abſoluit a culpalſi ĩnuenit eã dum
mõ ↄfitens non ponat obicẽ et ab-
ſoluit a pena purgatoꝛũi/ cui pctõꝛ
erat obligatus· nõ eã relaxãdo ſed
eam cõmutãdo ĩin penã temꝑalẽvł
coꝛpalẽ · Et hoc ſub cõdictione · ſcilʒ
ſi inplet iniunctã pnĩamĩta ꝙ ſi ĩ⸗
iuncta pnĩa ſit cõdignal abſoluit᷑ a
tota pena purgatoꝛii ·et ſi nõ ẽ con-
digna nõ abſoluit᷑ a tota pena pur-
gatoꝛũ/ſʒ a tanta. Et ĩdeo ſi moꝛiã
expleta pnĩa ↄdigna non puniet᷑ ĩ
purgatoꝛio · ſi auũt pnĩa non fuerit
dignavel ſi fuit ↄdigna- non tamẽ
cõpleuĩt eã in vita ſual cõplebit eã

in purgatoꝛio · Et iſta opiniovidet᷑

mihi ſatis rõnabilis · Alii dicunt · ꝗ;
cum omne moꝛtale ptĩ ſit offen-
ſiuum diuine bonitatiſ/q̃ ẽ infimita·
pena debita pctõ moꝛtali eſt infita ·
et ꝑ ↄſequẽs eſtviribꝰ nr̃is in ꝓpoꝛ-
tionabilis· vtute aũt clauiũ fit nob
ꝓpoꝛtionablisl inq;tumvtute clauiũ
Ofitẽti cõmunicat᷑ paſſio chꝛiſti · que
dat efficaciã ſaẽmẽtiſ ommbus · q̃ᷓ
fuit ſufficiẽs ad ſatiſfacienð ꝓ pẽ
catis totius mũdi · Vñ ſzm hãcviã
Stus clauiũ eſt ꝙ vᷣtute eaꝝ com-
municat᷑ ↄfitẽti paſſio chꝛiſti ·ĩ cuiꝰ
vStute poteſt ſatiſfacẽ ꝓ pctĩs q̃d ñ
faciebat ante · Uñ credo ꝙ vnũ pr̃
nr̃ impoſitũ in pnĩa a ſaẽdote effi-
cacius eſt ad ſatiſfacienð ꝓ pctĩs:
qᷓ; ſi aliqͥs dicẽt centũ milia ꝑ ſemʒ
ipſum · qͥa illð habʒ meritũ a paſſiõe
chꝛiſti · Alla vero a merito dicẽtis ·
Et iſta opinio ẽ młtum rõnabilis.

Ca · xj.de ſigillo confeſſionis ·

gillũ cõfeſſionis debet eſſe
ſecretũ · qꝛ nłlomõ/nłlo pacto/
nbla re debet frãgi ·ĩmo ſacerdoſ
debẽt ſuſtinẽ q;cunq; penã anteq;
reuelaret cõfeſſionẽ nec verbo/nec
ſcripto/nec nutu/vel ſigno · Et de H
ſigillo dicit greg · vt habẽ de pe · di ·
vj · ca · ſaẽdos · vbi dicit᷑ ſic · Sacdos
aũt oĩno caueat ne de his que eis
Ofitent᷑ pctã ſua alicui reuelet q̃ cõ-
feſſus eſt ei · non ꝓpinquis,/neq; ex
neis · neq; (q̊d abſit) ꝓ ſcãdalo aliꝗ̃
Nam ſi hoc fecerit deponat᷑ om
nibus diebus vite ſue ignomĩoſus
pegrinandovadat · Itẽ de pe · are ·
ca· Omĩsvtriuſq; ſexꝰ.Caueat oĩs

ſacerdos nevbo,/aut ſigno/aut alio
quis mõ ꝓdat aliq̃tenꝰ pctõꝛem · ſʒ
ſi pꝛudẽtioꝛi ↄſilio indigetillð caut᷑
abſq;vlla expᷣſſone reqrat · qm̃ qͥ in
pnĩali iudicio pctm̃ ſibi detectũ re⸗
uelare pᷣſũpſerit non ſolũ a ſacer-
dotali officio deponenð decreuimꝰ
Vex etiã ad augenð pnĩam in ãto
monaſterio ꝑppetuo detrudenð · Ita
ꝙ in decretali iſta inſtruĩt᷑ cõfeſſoꝛ

de hoc qͥd agere debeat/et a q̊ ca-

uere debeat · Si enĩ ſacerdoti in cõ
feſſione occurrat caſus ſuꝑ quo nõ
poſſit bene ↄſulere penitentẽ debzʒ
ſup hoc ↄſulere pitioꝛẽ ſe vtvideat
qͥd agere debeat · Sub qᷓ aũt foꝛma
reuelabit iſti perito petm̃/q̊d alter
ꝓfeſſus eſt ſibis Credo ꝙ ſub iſta · ſi
talis caſus accidẽt q̃d faciẽð eſſet?
Vel ſi aliqͥs cõfiteret᷑ de tali pctõ/
q̃d eſſet ſibi cõſulenðs Non autem
debet dicere vt credo · Ego audiui
iſtõ in cõfeſſione · q;ꝛ dicendo ſic ipſe
mentiret᷑ · q̃m ipᷣe nõ audiuitvt ipᷣe⸗
ſed vt vicariꝰ et locum tenẽs der;
Et młto minꝰ debet dicẽ · Quidã
ↄfeſſus eſt mihi · qꝛ dicẽdo ſic in ge-
ner̃li! a implicite reuelet ↄfeſſionẽ:
et etiã mẽtit᷑ · qͥa cõfeſſio fuit facta
deo/et nõ ſibi niſi vt locũtenẽti dei ·
Sed pone ſacerdoſ ſuꝑ crimẽ q̊d
audiuit in ↄfeſſione ĩnducit᷑ ĩ teſtẽ
et cõpelliẽ murare·quid faciet?ſi di-
cat/et reuelet ↄfeſſionẽ punit᷑ · ſi ne
gatpiurat Dico ꝙ ſi ſolũ ſciat per
ↄfeſſionẽ ipᷣe debet iurare ſe nibł
ſcire ð iſta materia ſuꝑ qᷓ introgã·
nec periurat · qꝛ ip̃e nihil inde ſcit ·
Eſto enĩ ꝙ ſciat illud crimẽ fuiſſe
ſibi ↄfeſſum · neſcit tñvtꝛe cõfitenſĩ

iuramenti non fuert me
eſſetvinckm imtauſ eñ d wran

ta zntauallis. An nllo aa fit ce
mandatũ dei eſt obligatonu iu
mentu⸗ Vñcum revelare ofeſſt
ſt otra mandatũ dei/ ſcz dtra il
non falſum teſtimoniũ dices! n
eſt iuramentũ ad hoc obligatoꝛ
Vñ talig poteſt licite iurare nin
ſe audiuiſſe · Et intelligat ꝙ nij
audiuit vtho/vel ꝑ modũ qͥ debe
teſtfican · ¶ Vltenꝰ pone ey ſari
cos ſcat pofeſſionẽ aliq; heticun
in pochia ſua vel alibuq ahos in
ad heſim A fariet iſte ſare
Leröſmcſt none poſſe reuela
aeſt qꝛ taliſ non ſeruat
dem ecckie. ci ſit het .
lig ien⸗ u ſit hetious et inkun
isido figes noͤ eſt ei ſerugs
q.j.noli. D Fi el ſeruas w
i tn reuentia eiꝰ x

m bitati
giſ oſona vitati alia opiõ
ipe rayreci

N

1 AA / 6
l nfſptiſen
i ſEiſck n

Au

ialenetnmin,
ee. dennimn;
ſeno eng e d
nderN g e ſt
N ber tcifeſe
ed Dee ier tahe
eder ei mnin ni
eruumd alsſt ni
V . rb ponttenti h
B rallar miͤß il
Vre xler Oib alt in⸗
ect entp Pitfcatr
elin Cblb uf
Msandrgſtnidglit
Uosciftret tai ctj
ſbicollende onanten
eNNNN Tdaachin
Ehedtdeiſe
õ
õ
rlumid e de Auti
atnitnadwoſtnd
Wanmttenuiſe iſii
rüüniti aifeſpfirft
e elechnend
A ſſtimni t a,,
N ſpcrnii
. ſeiurih

nefien nerſ. laſrer⸗

—

Naltt
gten⸗ „4.
ere e

Ofitendo dixeritveꝛevel falſum · et
ideo poteſtvere dicere ſe nihil ſcire
Sed qͥds iudex erit cauilloſus et
int᷑rogabit eũ ꝑ iuramentũ, vtrum

audierit aliqͥd de erimĩe de q̊ agite

Dicenð ꝙ iuramentũ nõ ligat eum

ad dicenò aliqͥd in hac materia cũ

iuramentũ non fuerit inuẽtum vt
eſſetvincłm iniqͥtatiſ.ex ð iuramẽ ·
ca·qͥntauallis · In nłlo q̊d fit cõtra
mandatũ dei eſt obligatoꝛiũ iura-
mentũ · Vñ cum revelare ↄfeſſiõeʒ
ſit ↄðtra mandatũ deiul ſcʒ ↄtra illud,/
non falſum teſtimoniũ dices nłlũ
eſt iuramentũ ad hoc obligatoꝛiũ ·
Vñ talis poteſt licite iurare nihil
ſe audiuiſſe · Et intelligat ꝙ nihil

audiuit vthõ/vel ꝑ modũ q̃ debeat
teſtificari · ¶ Vlteriꝰ pone ꝙ ſacer
dos ſciat ꝑ ↄfeſſionẽ aliq; hẽticum

in pꝛochia ſua/vel alĩibi·qͥ alios in
ducit ad heſim.qͥd faciet iſte ſacẽ-
dos? Rayin ſũma ſua videt᷑ dicẽ
in iſto caſu ↄfeſſionẽ poſſe reuelari:
Et rõ ſua eſt:qꝛ taliſ non ſeruat fi-
dem eccłielcũ ſit heticus/et infide-
lis. ido fides nõ eſt ei ſeruãð xxiij.
q·j.noli · Salua tñ reuentia eiꝰ vidẽ
magiſↄſona vitati alia opiõ quam
etiã ipᷣe ray·recitat · ſcilz ꝙ ſacdos
non debet reuelare ↄfeſſionẽ ip̃iꝰ.
ſed debet ire ad ep̃m, vel ad inqͥſi-
toꝛẽ · et dicẽ · Cuſtodi et vigila ſuꝑ
oues tuas· lupus eſt in grege tuo ·
Et ꝙ dicit ray·ꝙ cũ iſte nõ eſt fið
lis fides non eſt ei ſeruãda dico q;
reuelãdo ↄfeſſionẽ fideſ non frãgi᷑
pomĩ/ſed deo.qͥ eſt fidelis ĩ omĩbꝰ

viis ſuis · Sed nunqͥd ↄfitẽſ pot

licentiare ↄfeſſoꝛẽ/ ꝙ dicat illa que

dicit ei in ofeſſione? Dico ꝙ ↄfitẽs

bene poteſt facere!ꝙ illa q cõfeſſoꝛ

ſcitvt deus/ſciat vt hõ.dicedo ſcilzʒ
ei ex ↄfeſſionẽ/q eidẽ dixit in con.

feſſione. et ſic ↄfeſſoꝛ poterit illa di
cere ex qᷓ audiuit illa vt homo ext
ↄfeſſionẽ · Sed nũqͥd ſufficit ꝙ ↄfi⸗
tens dicat ↄfeſſoꝛi ddᷣo · ego do tibi
licẽtiã dicẽdi ea qᷓ dixi in ↄfeſſione

vł opoꝛtet ꝙ replicet ſibiĩ omĩa ext᷑

ↄfeſſionem · Aliqͥ doctoꝛes dicunt q;

ſufficit vt licẽtiat ↄfeſſoꝛẽ· Tamen
durandꝰ in q̃rto ſuo dicit ꝙ nõ.ĩmo
tenet᷑ omĩa replicare ſibi extra cõ-
feſſionẽ · Et rõ ſua q̃ occurrit eſt.qͥa
in his ꝗᷓ ſunt de nẽcitate ſaẽmenti
nłlus poteſt diſpẽſare/nec papa de
quo magis videt᷑ ſed tenẽ ſecretũ
eſt de nẽcitate ↄfeſſiõis ſaẽmentłiſ
vt ꝓbat diffuſe · S nullus poteſt cõ
tra ̊ diſpenſare · et ꝑ ↄſequẽſ nłluſ
poteſt licẽtiare ꝙ illa q̃ ꝑ eũ dicunt᷑
in cõfeſſione reuelent᷑ iĩdeo ad hoc
ꝙ reuelet᷑ opoꝛtet ꝙ ſciã aliter qᷓ; ꝑ
feſſionẽ: Et ex his patet ꝙ ſi quiſ
ſciat aliqͥd ꝑ ↄfeſſionẽ et extra cõ-
feſſionẽ poteſt illð reuelaren teſti-

ficari ſuꝑ illo eodẽ mõ ꝗ̊ ſcit extra

cõfeſſionẽ · Nota ꝙ ſigillũ ↄfeſſiõis
directe et pᷣncipaliter reſpicit pctã-
vt patet ex p̃allegato decre · Omĩs
vtriuſq; ſexus · vbi dicit᷑ · Caueat oĩſ
ſacerdoſ ne vbo/aut ſigno/aut quo-
uis aliomõ pctã ꝓdat · Ex cõſeqñti
tñ ex qᷓdam ↄgruitate reſpicit alia

Et hec de confeſſiõe ſufficiunt:

Tractatꝰ q̃rtus ſecunde partis
pncipalis ð ſatiſfactione habẽs
vj· capitula pancipalia

Apeditis ꝑ dei gtiã duabꝰ
pꝑtibus pniĩe/ſcʒ ð cõtritiõe/
et ↄfeſſione:de tertia ſcʒ ð
ſatiſfactione eſt agenð: Circa quã
ↄſideranda ſunt vj· ¶ Primo quid ẽ
ſatiſfactio· et ĩn qᷓbus cõſiſtit. Scdo
de elimoſina:qᷓ eſt pᷣma ps ſatiſfac·
Tertio de ieiunio qᷓ eſt ſecunð ꝑs:
Quãto de oꝛatione · qᷓ eſt tertia ꝑs·
Quĩto de mẽſura ſatiſfactionis · ſcʒ

qᷓ̃ pnĩa ẽ ĩponẽda ꝓ vnoquoq; pctõ·
Sextovt vnꝰ pot᷑ ſatiſfacẽ ꝓ aliox

Ca.j.quid eſt ſatiſfactio

Atiſfactio ſzm greg·eſt pctõꝛe
cauſaſ excidèl et eax ſuggeſti
onibus aditũ non indulgẽ ·ita ꝙ in
iſta diffinitione duo tãgunt · qᷓ de⸗
bent eſſe in omni ſatiſfactione · Siẽ
enim bona/et cõpleta medicĩa debʒ
eſſe curatiua infirmitatis pᷣterite/
et pᷣſeruatiua reſpectu fut᷑e Ita⸗
ſatiſfactio debet eſſe remediũ pctĩ
p̃teriti · et cautela reſpectu futuri·
Primũ tãgit᷑ cũ dicit᷑ pctõꝝ cauſaſ
excidere · Scõm cũ dicit᷑ eax ſugge
ſtiombus aditũ non indulge · Quia
etiã medicina ſi ſit cõueniẽs debet
eſſe aꝓppꝛiata infirmitati et oꝛdi-
nari directe ↄtra infirmitatẽ teſte
bato hiero · qͥ dicit! medicĩa cuilibʒ
moꝛbo ẽ adhibẽda · Non enĩ ſanat
oculũ quod ſanat calcaneũ · Et ſʒm
ꝙ dicit hiero · in pꝛima canõica ſua:
Omne qd eſt in mũdo,/aut eſt ↄcu-
piſcẽtia carniſ/aut ↄcupiſcẽtia ocu-
loꝛũ/aut ſuꝑbiavite· Et vult dicere
ꝙ tres ſunt radices omniũ pctõx ·
ſcʒ auaritia ·q̃ dat᷑ intelligi ꝑ hoc ꝙ

dicitconcupiſcẽtia oculoꝛe· Luxuria
que dat᷑ intelligi ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ ↄcu-
piſcentia carnis· Et ſupbia ꝑ ̊ ꝙ
dicit᷑ ſupbiavite · Idẽco cõtra iſtas
tres radices pctõꝛe oꝛdinant᷑ ꝑtes
tres ſatiſffactiomis: ſcʒ elimoſina qᷓ
oꝛdinat᷑ ↄtra auaritiã · eiuniũ ↄt᷑
luxuriã · Oratio ↄtra ſuꝑbiã. Et ſic
ſunt tres ꝑtes ſatiſfactionis· ſcilicʒ
elimoſinaĩeiuniũ ·et oꝛatio · Et de
his thuſ pꝑtibꝰ ꝑ oꝛdinẽ eſt agenð⸗

Ca . ijj.de elimoſina.qᷓd habet ſbᷣ
ſe qᷓ̃tuoꝛ parua capitula

Icet multa/et varia/ac divᷣſa
de vtute elimoſine ſint a doc-
toꝛibus ſanctis ſcriptal tñ oĩa ſãctꝰ
thobias bꝛeui ſermõe cõpꝛehendit
dicẽs · Elimoſina a moꝛte, a pctõ
liberat animã et non patiet᷑ eã ire
in tenebꝛas · Elumoſina eſt triplex·
Prima cõſiſtit in coꝛdis ↄtritione:
qñ ſcʒ aliqͥſ ſe offert ſacrificiũ deo ·
de q̊ᷓ dicit᷑ in ps · Sacrificiũ deo ſpi⸗
rituſ ↄtribulatꝰ · c · et de elimoſina
iſta dicit ſapiẽs · Wiſerẽ anime tue
placenſ deo · Et elimoſina ſic dicta
non eſt ꝓs ſatiſfactionis · ĩmo eſt ꝑs
integralis ↄtritionis cõdiuiſa a ſa.
tiſfactione · ꝓ vt dicit ꝙ pnie tres
ſunt ptes · ſcʒ cõtritio /ofeſſio/et ſa-
tiſfactio.Alia eſt elimoſina qᷓ ſiſtit
in cõpaſſione ꝓximi · ĩ qua cõpatim̃

alienis miſeriis/ſiẽ nñis · et de iſta

dicit ĩob · Ab initio ↄualuit mecum
miſeratio.et ab vtero mr̃is egreſſa
eſt mecũ · Tertia ↄſiſtit in largitiõe
manuali ·qñ ſcʒ aliqͥſ exhibet indi⸗
genti aliq̃d temꝑale ſubſidiũ ꝓpter

Sed qtum ad mũc· crca el,
oſiderãda ſũt qtuo pmo d qᷣ
debz fien· ſedo ſ poteſt ean
ztio cu debz keen ·qrto quõ

Mrimũ oſide tũ cca elio
de quibuſ debet fien elim

iſſa illa diſtickõe ð nẽ
et ſupfluo / diceno in
coꝛdant comũiter omnes doe
ner de alieno nec de illicite
ſiciſdebet fien elimoſina. Vñ
biag oſtiens fllo ſu, deqf.
eſſet elimoſina dicit · MHonoꝛa d
de tua ſubſtania⸗ dicit de tuane
Arena. Ltgreg. Hon eſt put
elimoſinal ſi paupibus diſpet
ex illicitis rebus acqrit 8
rca hoc ! gilli Gnit
Ebus moe . te aciſitͦ po

bus moi. G
ncqſitali en eni queda j

Girein in li e

rpaniiccpitli⸗

Neermitt mi r nin
xemxcliwſeſxrza⸗
hnzsbir, feiſſiß
vni ayelengt
klmoſmma notte / abo
nma tonpettade
Drn na re
waNRNtNDe
GAeferentride⸗
wci nfs Inftidaßt
ol bdabdtde Anfm
adot sctan⸗
brerl ded bimfn
grgſaofachon imoeth

Pe idngeiſii⸗ 4

deũ · et de iſta intẽdimꝰ hie· Et de
Hac dicit ſaluatoꝛ in luca · date elĩo
ſinamet ecce omnia mũda ſũtvob.
Et ambꝛo ·paſce fame monentem·
et n paueris occidiſti · lxxxv · di · Et
ſub iſta elimoſina · cõtinent᷑ vij· oꝑa
mĩe. de qͥbuſ dicet᷑ ĩ tertia pticula.
Sed q;tum ad nũc. circa elimoſinã

ſiderada ſũt qᷓtuoꝛ · pᷣmo ð quibus

debzʒ fieri · ſcdᷣo qͥſ poteſt eam facẽ᷑ᷣ ·
Cvᷣtio cui debʒ fieri. qrto quõ fiet

Primũ ↄſidẽ atũ ẽca elĩoſinã. ſeʒ
de quibuſ debet fieri elimoſina·
Oiſſa illa diſtĩctõe dᷣ nẽcario/
et ſuꝑfluo/ dicenõ ꝙ in hoc cõ

coꝛdant cõmũiter omnes doctoꝛes·

ꝙ nec de alieno/nec de illicite acqͥ-
ſitiſ debet fieri elimoſina · Vñ tho
bias oſtẽdens filio ſuo, de q̊ faciẽð

eſſet elimoſinadicit · Monoꝛa deum
de tua ſubſtatia · dicit de tua non de

aliena. Et greg · Non eſt putanda
elimoſina: ſi paupꝑibus diſpẽſet qd
ex illicitis rebus acqri · Nõ tamẽ
circa hoc ꝙ illicite acqͥſitũ por eſſe
cbus moĩs · Sunt enĩ quedã illicite
acqͥſita in qbus non vᷣnffer᷑ dñium
in accipientẽ · vt in rapina, furto·
Sunt alia in qbus t᷑ᷣnſfert᷑ dñium ·
ſed tñ cõpetit repetitio · vt invſura,

et ſimonia · Et in iſtis caſibꝰ nõ pot

fieri elimoſina · Sunt alie in quibuſ

Enffert᷑ dñium nõ cõpetit repetio ·

vt in pecunia,/et alis rebꝰ acqͥᷣſitis
ex hiſtrionatu,a mẽtricio. In dua⸗
bus pᷣmiſ qñ non vᷣnſferẽ᷑ dnium vł
ſi tnffert᷑ cõpetit repetitio non pot
Keri elimoſina · ſ debet reſtitui iuẽ

modũ qui ponet᷑ infra· Vñ ð rebus
acqàſitis furto/rapina/vſura n ſimo-
nia:non poteſt fieri elimoſina· In
tertio aũt caſu ſcʒ cũ Tᷣſfert᷑ dñium/
et non cõpetit repetitõſiẽ ĩ acqͥſitiſ

ex hiſtrionatu vel meritricio ò iſtis

poteſt fieri elimoſina · E& hanc diſt-
inctionẽ ap ꝓbat ambꝛ · xiiij · di · v. ſa
ne: in fine· Sed nunqd de his qᷓ

acqͥrunt᷑ ex ludo alee,/ vel taxillo/

vxł q̃cunqʒ alio ludo/poteſt elimoſi-
na tieri? Dicenð q; qñ loquoꝛ ð ludo
non intelligo de ludo qͥ fit cauſa ſo

latiivel recreationis · qꝛ talis ludus
eſt hicituſ dũmõ ſit honeſtuſ/ac de-

bitis circunſtãtiis inueſtitus· Sed
intelligo de ludo qͥ fit cupiditatis

cauſa · qͥ eſt oĩno et ſempꝑ illicitus:

in eo ↄcrunt pctã multa· Mrimo · n ·
ibi eſt deſideriũ luẽndi· Ecce cupĩi-
Aitas · qᷓ eſt radix oĩm malox · Scðo

eſt ibivoluntas ſpoliãdi pꝛoximum.

Ecce rapina · Tertio eſt ibi vſura
maxima · ſcʒ xj · ꝓ decẽ · non ſolum ĩ

anno /vel in menſe/ſed ĩn eodẽ die ·

Quarto młtiplicant᷑ ibi mẽdacia/
vba ocioſa, vana · Quito ẽ ibi blaſ

phemia · Ecce hereſis.Sexto ẽ ĩbi

młtiplex coꝛruptio ꝓximox qͥ ludũ

aſpiciũt Septiĩo ẽ ibi ſcãdalũ bono-

rum · Octauo eſt ibi ↄtemptus pꝛo-
hibitionis ſancte matris eccleſie.
Nono eſt ibi amiſſio tempis,a ali-
oꝛum bonoꝝque illo tempe tenet᷑
homo facere · Ex qͥbus patet qʒtũ

peccãt qͥ talibꝰ ludis vacãt· Et de
pena clericoꝛ qͥ talibꝰ ludiſvacant

legit᷑ in canonibꝰ apłox ſic · Si ep̃ſ/
pᷣſpiter/diaconꝰ/alee/ aut ebꝛietati
deſeruiẽs/ aut deſinat aut damnet

⁶
certe · Subdiaconꝰ aũt/lectoꝛ/aut
cantoꝛ ſiłia faciẽs,aut deſinatl aut
cõmunicatione pᷣuet᷑ · patet ergo ꝙ
illud q̃d tali ludo acqͥrit᷑ illicite ac-
quiri Sʒz nundqd poteſt repeti?
Dicunt aliqͥ doctoꝛeſ ꝙ non . ſed ille
qͥ luẽtus eſt debet illð erogare pau
pibus · argumẽto · xiiij · ꝗ · v· nõ ſane ·
CTum enĩ vtnitudo vᷣſat᷑ ex ptevtri-
uſq;/ melioꝛ ẽ ↄdictio occupãtis ſeu
poſſidẽtis · Alii dicũt et fere omẽs
canoniſte!lꝙ poteſt repeti · ¶ ꝓbat᷑·
ff · de aleatoꝛibꝰ · lege vltĩa · in fine ·
Et dicit greca cõſtitutio· ꝙ vſq; ad
quinqginta annos poteſt repeti · Et
ſzm iſtos de acqͥſitis in ludo nõ pot
fieri elimoſina. Rayenĩ cũ quo cõ-
coꝛdat ſanct thomas · et q̃ſi omneſ
doctoꝛes theologi dieit · ꝙ diſting
uendũ eſt.qꝛ aut aliqͥs luſit volun-
tarie et ex cupiditate non coactꝰ p
aliquẽ · et tunc ſi amiſit non poteſt
repetere q̃d amiſit.ſed ille qͥ lucra-
tus eſt tenet᷑ pauꝑibuſ erogare · vł
reſtituere in iudicio anĩe ſue · Aut
luſit attractꝰ ꝓ vim, vel ꝑ inopoꝛtu
nitatem alterius · et tunc ſi amiſit:
poteſt repetere · Sivero lucratus ẽ
non tenet᷑ reſtituere· ſed q̃d lnẽtus
eſt paupibus debet erogare ˖ Iſtã
ſententiã ꝓbat ꝑ młta iura · et eſt
ſatis conſona rationi.et equitati ·
NMõnð tñ ꝙ ſunt aliqᷓ ꝑſone qͥbꝰ
indiſtĩcte tenet᷑ quis reſtituẽ qcqͥd
ab eis luẽtus eſt in ludo · vt furioſi.
ꝓdigi ·pupilli · minoꝛes xv· annoꝛũ ·
mẽte capti.ſurdi · ceci · muti · et quĩ
moꝛbo ppetuo laboꝛãt · qꝛ taleſ rebꝰ
ſuis ſupeſſe non poſſũt · Ideo dant
eis tutoꝛes/et curatoꝛes · IJdẽ vidẽ

eſſe de mõchis,/ et ceteris religioſis/
filũsfamilias· qͥ non hñt peculiũ

caſtrenſe· vł q̃ſi caſtrẽſe · Et ð̊ vxoꝛe

qᷓ̃ non habet res parafrenales · et
etiã de admiſtratione reꝛe eccłiaſti

carum q̃ paupum ſunt ·ſiłibꝰ. Vñ

pᷣlati, nec curati poſſunt ea remittẽ

debitoꝛib⸗ ˖ ne ꝓdigi/ vel diſſipato⸗

res videant᷑ · Nam cũ talis acq̃ſitio
pecunie młtiplicis iuris et facti ſit
culpabilis etvitioſal reſtituẽda non
eſt (dico) eĩ qui eam amiſit in ludo

ſed tutoꝛi, vel curatoꝝ, vel marito,
vel patri/vł eccleſie/vel mõaſterio⸗

Scõm conſideratũ circa elimoſi ·
ſcʒ quis facẽ poteſt elimoſinam ·

Limoſinã poteſt facer̃ qcunq;
ſui eſt iuris · et habzʒ dñiũ,/vel

admiſtrationẽ aliq̃ bonoꝛ tꝑaliũ ·

Nunqͥd g monachꝰ/vel aliq per

ſona religioſa poteſt facere elimo-
ſinãs Dico ꝙ talis ꝑſona aut habʒz

admiſtrationeml aut non · Si habet
admiĩſtrationẽ poteſt /et debʒ · ĩmo
quicqͥd ſuꝑeſt ſibi nẽcitatibꝰ eccłie

ſuppoꝛtatis in cauſis pĩiſeſt expo-

nendũ · dicẽte bato bern· bona eccle
ſie bona paupũ ſunt · Et quicqͥd a
mĩſtris eccłie vltra victũ/ et veſtitũ
retinet᷑ / totũ eſt ſacrilegiũ/ rapĩa·
Si aũt non habʒ admĩſtrationem:
ſaluo melion iudicio/vel conſilio!
credo ꝙ non poteſt,nec debet facẽ
elimoſinam n de pᷣlati ſui licentia
petita, et obtenta · Oonachus enĩ

non poteſt tᷣctare etiãvtilitates ſui

monaſterii? niſi de p̃cepto abbatis

ſui · xvj. q· j· monachi · de ↄlſec · di · v ·

tem ve di- Ct euain 8
ſu omia ſunt comunia. Avij die⸗
. Nõſi monachus non hal
admiſtrationẽ de pcepto abbe
gat ad pegrinationẽ / vel ad ſt
ſine aliq diſticione poteſt daꝛ
moſinã· Nam eoipo ꝙ, platul
ſibi licentiã ſtãdi in ſcholiſ/ vl
di ad pegrinationẽ · vidẽ ſibi
ſe licentiã faciẽdi omia q ſcho
honeſti/et pegrini ſoleẽt facẽ · it
. moderate facat· Quilibʒ e⸗
debet ſe foꝛmare moꝛibꝰ illox
quosviuit· vj · di capitulo · ſi qu
Bec nundvxorpotelt eliofi
facere abſq; licẽtaviri ſine Di
eſt · ſivxyoꝛ habet reſ paraferr
ideſt pꝛias pꝛeter dotem did
para ꝙ eſt iux et fernasq eſt
quaſ iuß dotem poteſt de ili
elimoſineti inuito mritoo
ae. le hac. De rebus etiavin

ſicut de ,
jbog Naamene aliiſren
/
ie ſolẽt ag diſp⸗ /laudabili

imſwtl bni iin
Alinper iih in
timiaijr bowythgli⸗
A wrat W dlaper
DNaNNRNe e
WNASadd
ranvemiadtnan Oihent.
Nane N et Mind
neſſi atatdy he
Nrnns ncaſishiſeſten
Cr cetebathbernbanet

non opoꝛtet · Et hoc intelligol niſi
ille qͥ petit elimoſinã ſit in extrema
nẽcitate cõſtitutꝰ ĩideſt indigeat ad

moꝛtem.qꝛ in illo caſu debʒ ei dare
ſi poteſt · eſto etiã ꝙ pᷣlatus expꝛeſſe
inhiberet ſibi · qꝛ in tali caſu omnis
hõ tenet᷑ ex pꝛeceꝑto dei ſubuenire
ꝓximo · iuẽ illð · paſce/fame moꝛien
tem c · xxxvj · di · Et etiã in tali ca-
ſu omĩa ſunt cõmunia · xl vij · di · ſiocut
ii · Nõ ꝙ ſi monachus non habens
admiſtrationẽ de pᷣcepto abbatiſva
dat ad pegrinationẽ/vel ad ſtudiũ·
ſine aliqᷓ diſtĩction poteſt dare eli-
moſinã:· Nam eoipᷣo ꝙ pᷣlatuſ dedit
ſibi licentiã ſtãdi in ſcholiſ/vł eun-

di ad pegrinationẽ vidẽ ſibi dediſ⸗

ſe licentiã faciẽdi omĩa q̃ ſcholares
honeſti/et ꝑegrini ſolẽt facẽ · ita tñ
ꝙ moderate faciat · Quilibz enim
debet ſe ↄfoꝛmare moꝛibꝰ lloꝛ int᷑
quosviuit · xlvj · di · capitulo · ſi quis ·
DSed nunqͥdvxoꝛ poteſt elĩoſinaʒ
facere abſq; licẽtiaviri ſuiꝰ Dicẽð

eſt· ꝙ ſivxoꝛ habet reſparafernaleſ

ideſt ꝓpꝛias pꝛeter dotemdictas a
para ꝙ eſt iuxet fernasꝙ eſt dos.
quaſi iuẽ̃ dotem )poteſt de illiſ facè
elimoſinã:etiã inuito marito · ca · de

hibitionẽ vxoꝛibꝰ nonvt retrahant
eas a totoſʒ ab exceſſu quẽ ſuſpi⸗
cant᷑ eas facturas! ſi haberẽt habe
nas nimiſlaxaſ· Moteſt etiam ſibi
foꝛmare cõſcientiã de q̃litatea miſe
ria pauꝑiſ cogitãſ ꝙ ſi maritꝰ vidẽt
illum omĩbus modis placẽt eĩ ꝙ fa

ceret ſibi elimoſinãa. Sed ſi omnino

pᷣciſe dictet ſibi ꝙ viro diſpliceat
deponat ↄſciẽtiã ſi poteſt · ſi nõ pot!
non det · et doleat ꝙ nõ poteſt dare·
Et ſic intelligo illð ca · xxxiij · q · ü ·
quid deo · vbi dicit᷑ ꝙ cũ ſcãdalovirĩ
vxoꝛ non debet facere elimoſinam.
Et iſtud intelligol niſi pauper ſit in
extrema nẽcitate ↄſtitutuſ.qꝛ tẽ in-
trepide debet dare · aliter peccaret ·
Et ꝙ die de rebusviri etiã de do-
talibuſ dixi · Nã rex dotaliũ illiba.
tum dñium apud virũ ẽ · ca · de iure
dotis · ſcʒ in rebus · Dñs aũt albert ·
dicit · ꝙ ſi mulier ſit lucroſa ideſt ſi
ex officio ſuo/vł mĩſterio lucrẽ eſto
ꝙ non habet bona parafernalia! de
eo q̃d lucrat᷑ poteſt facẽ elimoſinaʒ
abſq;ʒ mãdato/et cõſenſu viri · Etiã
filiuſfamilias non poteſt facẽ elĩo⸗
ſinã de rebuſ pr̃is ſine eiuflicentia/
et mãdatol n ſupponat ꝙ placeat pa

pac · le·qͥ hac · De rebus etiãviri ſui tri ſicut ſupᷣdixi devxoꝛe · Et ĩtłligo

onpalht 8 ſR ſicut de pane/etvino/ęet aliſ rebus: hoc n talis filiuſ habeat peculium
ſrgern ſn air ꝗᷓ bono/ac aꝓpbato/n laudabili mo- caſtrẽſe/vel q̃ſi caſtrẽſe · De tłi enĩ
ani mictln unm re ſolẽt ad diſpẽ ſationẽ vxoꝛis per- peculio poteſt facere elimoſinã pr̃e
it kitzl ſenſtal tinere · poteſt facè elimoſinã mode- etiã inuito · Meculiũ caſtrẽſe eſt q̃d
. nelon 8 rate/et ſzm facultatẽ viri · ſʒm ma acqſiuit ex militia· Meculiũ quaſi
venn vnſtut ioentn ioꝛẽ/vel minoꝛẽ indigentiã/et mul- caſtrẽſe eſt qd acqᷣſiuit ex ſcientia,
vim eßen titudinẽ paupũ · Et debʒ ſibi foꝛma vel artificio honeſto · Intelligo etiã
. bene re cõſcientiã ꝙ non diſpliceat mari n videat paupem in extrema nẽci-
4 giamteiid 5 6 Fe.: to in coꝛde etiã ſi qñq; ꝓhibuit ei tate ↄſtitutũ · De filio etiã eũte ad
* ſeer. oꝛe · Solẽt enĩ mariti facere talẽ ꝓ- pegrinationẽ/vel exiſtẽte in ſtudio
d nenacide

intellige vt ſupᷣdixi de monacho ·
Et młto minus ſeruus vel ancilla
poteſt facere elimoſinã de rebꝰ do⸗
minoꝛlni foꝛte fuit eis cõmiſſa mĩ-

ſtratio bonorum.quia tũc poſſẽt tũ

modẽłate: ſcito ꝙ dño ñ diſpliceret:

Tertiũ ↄſideratũ ẽca elimoſinã.
ſcilicʒ · cui debet dari elimoſina.

Limoſina non debet dan niſi
indigẽti · Et hoc ſonat nomen
elimoſine Vnð elimoſina(vt dicit
eberhardꝰ)dicit᷑ a loyſ q̃d ẽ miſeri!
et moys q̃d eſt aqua·q̃ſi miſeroꝛum
ideſt indigẽtiũ aqua. Hoꝛe aũt qui
petũt elimoſinã qͥdam petũt q̃ſi ex
debito ſicut religioſi mendicãtes · q
p̃dicant vbum dei · et celebꝛãt q̃ti-
die ꝓ bñfactoꝛibꝰ ſuis · Et iſti dum
mõ cõſtet eos habere illò officium-
ſunt omĩbuſ alus pꝛeferẽdi.Et iſti
dicunt᷑ petè qſi ex debito.qꝛ nõ ſolũ
dan᷑ eis tꝑalial ĩmo etiã ſpũalia ac
cipiunt᷑ ab eiſ. Vñ in pꝑſona talium
dicit apłus:Si ſpu‚aliavobis ſemi-
namusleſt mi ſi tpaliavr̃ae meta.
mus · Alũ petũt tm̃ ꝓvite ſue ſuſtẽ
tatione· ſicut iſti pauꝑeſqͥ mẽdicãt
Et in iſto caſu aut hõ pot̃ dare oĩ
busl aut non· Si poteſt oĩbus dare⸗
tũc debet omĩbus dare abſq; vlla
diſtĩctione · Et ad hoc inducun᷑ ex
ẽpla abꝛaheę/et loth·qͥ qm̃ omneſ in
differẽter recipiebãt hoſpitiol an-
gelos etiã ĩ hoſpitio ſuſceperũt· Si
enĩ aliq̃s repuliſſent foꝛſitan inter
illos angelos repuliſſẽt. Et in hoc
caſu aĩt ioh.criſoſt.· Quieſcamꝰ ab
abſurda id ẽ nefanda ac diabolica

curioſitate ſcʒ diſcernẽdi inter pau
ꝑem/et pauꝑpem · Non enĩ ex vita
eoꝛe qͥ accipiũt/vel qͥbus das! mer
cedem tibi retpuet deuſ.ſed exvo⸗
lũtate/et honoꝛficẽ tia multa/et ex
mĩſericoꝛdia/et bonitate · xlij. diſtĩc.
quieſcamꝰ · Itẽ greg · xj·q· iij.qm̃.ĩ.
fine dicit· ꝙ excõmũicato etiã dãda
eſt elimoſina · Et hoc intelligo tã ̊
excõmũicato/qᷓ; de q̃libʒ alio pecca.
toꝛe notoꝛio · q̃d intelligenð eſt niſi
ob ſat᷑itatẽ ſibi negligent iuſtitiam
et fierẽt deterioꝛes · qꝛ in tali caſu
non eſt eis faciẽda elimoſina· vt ait
aug · v · q · v non omnes · Et ̊ intel
lige mſi eſuriant ad moꝛtem.Tune
enim q;tuncunq; negligẽnt iuſtitiã?
debẽt paſcin foꝛte iudex ſecularis⸗
damnaſſet eos ſp ſcelera ſua ad fa
me moꝛienð · In ſcðo caſu in q̃ non
poteſt omĩbuſ dare elimoſinã,poſito
ꝙ omẽ ſeqliter indigeãtdicit ãbꝛo·
x:circa hoc eſſe ↄſiderãda · ſcʒ · fidẽ·
cauſam locũ·tempuſ:nẽcitudinem·
ſãguinis ꝓpinqͥ tatẽ·etatẽ · debilita⸗
tem· condictionẽ · ſiue nobilitatem;
Fidemqꝛ fidelis pᷣferendꝰ eſt in-
fideli:·Cauſãqꝛ ſi duo tenent᷑· cap-
ti · vnuſ p culpã ſuã/aliꝰ ſine cłpa!
iſte eſt pᷣferẽdus alu · Locũqꝛ cap-
tus ſiue detẽtuſ in carcere pᷣfᷣnduſ
eſt illi qͥ libere pot᷑ ire qcunqʒvult
Tẽpus⸗qꝛ ſi vnus in temꝑe ꝑſecu.-
tionis pati᷑ p̃ferẽdus eſt illi qͥ nł-

lam pꝑſercutionẽ patit᷑. Modũ vt nõ

totũ det᷑ vni · nec ſił effũdan?᷑ opes·
ſed diſcrete dĩſpẽſent᷑· ñ foꝛte aliqͥᷣſ
vellet relinquere ex toto ſeculum ·
Nẽcitudinẽ vt magiſ indigẽs mi-
nus indigẽti p̃ferat· Sãguinis ꝙ-

„zus pferat e
acevt inqus P ,
pinqtate⸗ ees ſunt iuuer

, rendi. Debilitatẽ vt infir

tstor in
ſerak ſno et debilig foꝛti 2

ſtti vt nobilis Pferat 4 1
Et iſtd totũ intelligend eſt ce
paribus Llig en cõdichio pof
eſſe exvna pte q; reformaret pe
in otrar· Sicut pone qdam
pfem infidelem . inclget eli
et eỹneus fidelis indiget etn
moſina · nec iße poteſt ſbuenire
ſodvni tm̃. cui ſubueniet? an p
infideli? an eneo fideli in exh
tione nutmenti? In iſto caſu
aliqͥ ꝙ pater infidelis eſt pfen
exneo fideli in exhibitone nut
t · Geg extneus figelis pferẽd
pfi infideli in dilectioe. arxxx.
i fũdat iſtaopinio ſup ill
neus is ge⸗ de 3 emen
tunc ext deidd mond apen⸗
cüt Rrium.
nei ſint;ferii 8 bonen
melius! udi uis iſtox di
lo leckoꝛis relinquo

QAuarti oſherat

u Aqeratũ ira elimoſt
quomoõ debot fieri elimoſi

Via izm r,„.
cis)mog⸗ . dictthbu iethi
mois!

nons non onz c r. S0 de ſpori
üben neni ſi pecie

— dc .
ſiat. iĩdiez. ere boni

Rmang ry hor iſtt
Analiiſiwe tr nin,
ulrev ſalm ſoh⸗
uw. ſilvclinm
mi/ mrelnoſni oſt⸗
Ater incigeit diitib⸗
NN cde
NMN ENNNddnen
is Pwdrd an Wote⸗
CNdrhare me Woltaten⸗
Nen fuds'fgend An
õ
mi aliiſ , irdn
e ctjieid dülügc
u5 8 vüuſncnan i
4 ł

pinqͥtatẽ vt ꝓpinqͥus p̃ferat᷑ extra

neo.Etatẽ qꝛ ſenes ſunt iuuenibꝰ

p̃ᷣferendi · Debilitatẽ vt infirmus
p̃ferat᷑ ſano/et debilis foꝛti · Nobi⸗
litatẽ vt nobilis p̃ferat᷑ ignobili
Et iſtð totũ intelligenð eſt ceteris
paribus· Talis enĩ cõdictio poſſet
eſſe exvna ꝑte ꝙ refoꝛmaret pactũ
in ↄtrariũ: Sicut pone qͥ dam habet
pr̃em infidelem/ qͥ indiget elĩoſina
et eyneus fidelis indiget etiã eli-
moſina· nec ipe poteſt ſbuenirevtq;
ſedvni tm̃. cui ſubueniet? an patre
infidelis an eỹneo fideli in exhibi-
tione nut᷑menti? In iſto caſu Dicũt
aliqͥ ꝙ pater infidelis eſt pfẽndus
exneo fideli in exhibitione nut᷑mẽ-
ti · Sed ext᷑neus fidelis pᷣferẽduſẽ
pr̃i infideli in dilectiõe. ar.xxx · di.
ca·iij · Et fũdat᷑ iſta opinio ſuꝑ illud
Fceptũhonoꝛa patrẽ tuũ · intelli-
git᷑ ſi eq̃liter indigeãt · Si enĩ ext᷑-
neus indigeret ad moꝛtẽ?! a p̃ non:
tunc ext᷑neus eſſet pᷣferẽdus patriĩ-
Alii dicũt dcrium · ſcz ꝙ boni extra-
nei ſunt pᷣferẽdi · Quis iſtoꝝ dicat
melius:iudicio lectoꝛis relinquo/

Quartũ ↄſideratũ ca elimoſinã
ſcʒ · quomõ debet fieri elimoſina

Via(ſʒm ꝙ dicit phũſ ĩ ethi⸗
cis)modꝰ inponit ſpẽm actui,
vel actioni · q̃d intelligo de ſpecie
moꝛis! non enĩ ſufficit facere bonũ
n bene fiat· Vñ dñs p̃cepit moyſi.
Juſte q̃d iuſtũ fuerit exeq̃riſ. J ðo
ad hoc ꝙ elimoſina ſit meritoꝛia?“
reqͥrit᷑ ꝙ debito mõ fiat. Vñ elĩoſi⸗
na debet fieri gtanter ſiue letãter

vt aĩt apłus· ij.ad choꝛin.xxj · Qui

tribuit buat in hylaritate.non ex

T᷑ſtitia/aut nẽcitate: Mylarẽ.n. dato
rem diligit deus. Scðdo debet fieri
ſecrete· vñ ſaluatoꝛ. Cum facis eli.
moſina noli tuba canè ante telſicut
Pypocrite faciũt · et ſequit᷑. Te aũt
faciẽte elimoſinam neſciat ſiniſta
tualqͥd faciat dextera tua.· Terxtio
debet fieri abundãter.et E̊ ſzm fa-

cultatẽ dantis · vñ thobie · iin · Filꝛ

ſi młltũ tibi fuerit.abũdãter t᷑hue⸗

Si aũt exiguũ/libẽter ĩptiri ſtude

Quarto dehʒ fieri pꝛudẽter.vt ſi-
at ſzm traditã foꝛmã ĩ ca·p̃cedẽti·
Quito ðbet fieri feſtinãter.vñ ſa
Qui cito datbis dat· Sexto debet
fieri ardẽter id ẽ cũ intentiõe rctã.
vt ſcʒ fiat ꝓpter deũ: non pvanã
gloꝛiam · Vñ ſicut ait grego · vnde
celum mereri poterat nonventum
tranſitoꝛii fauoꝛis querat/

Ca · iij. ſeᷣe ꝑtiſ pᷣncipaliſẽ ð ĩieiu
nio · qᷓ ẽ ſcðõa ꝑſ ſatiſf·iiij· hñs ca:

Ecũda pꝑſ ſatiſfactionis eſt
ꝛeiuniũ · de q̊ᷓ dicit in thobi ·
Pona eſt eſimoſina cũ ĩe
iunio.Circa qd ↄſiderãda ſunt q̃t-
tuoꝛ· Primũ q̃tmoĩs dicit᷑ ieiuniũ
Scðo qñ fuit inſtitutũ · Certio quot
reqrunt᷑ ad ſa ꝙ ieiuniũ ſit meritoꝛĩ
um · Quãto quot bona facit ieinni⸗

Irimũ ↄſideratũ circa ieiuniũ.
ſeʒ · quot modis dicit᷑ ieiunium.

Otanð ꝙ ẽ᷑plex eſt ieiunium.
Primũ eſt coꝛpis a cibo,/ et a

potu materiali · Scdm eſt afflictiõis
a gaudio temꝑali · Tertiũ eſt abſti
nere a pctõ moꝛtali · Et de hoc tri-⸗
plici ieiunio debemuscaſtigare iu-
mentũ ideſt coꝛpus nr̃m · Marũ eſt
enĩ ieiunare a cibo: n ieiunẽ a pctõ ·
vñ iſaiaſ. Quare ierunauimꝰ/et nõ
aſpexiſti mumiliauimꝰ aĩas nr̃as/
et neſciſtis LCoquit᷑ ĩſa· in pſonas ĩe-
iunantiũ in pctõ moꝛtali · Et ſubdit
rñſionẽ in ꝑſona dei loquens · Ecce
ad lites/et ↄtentiones ieiunatiſ. et
ꝑcutitis pungno impie · Et ſequit᷑.
Nunqͥd ẽ tale ieiuniũ quod elegis
quaſi dicat · non.ĩmo iſtud.Diſſoluoa
colligationes ĩpietatis · ſolue faſci-⸗
eulos depmentes · et omne onus ſcz
pctĩ diſrũpe · Frange eſuriẽti panẽ
tuũ · et egenos, vagoſq; induc ĩ tuã
domum · Cum videris nudũoperi
eum .·et carnẽ tuam ne deſpexeris⸗

Scðm conſideratũ circa ieiuniũ
ſcilʒ · qñ fuit inſtitutũ ieiunium/

Ominus inſtituit ieiunium ĩ
paradiſo terreſtri! qñ pꝛecepit
mis pentibꝰ ne comederẽt ð lig-
no ſciẽtie boni/et mali · Sed poſtea
ſãctificauit ipſum ĩ deſertoquãdo
ieiunauit x · diebus /et xl · noctibꝰ⸗

Tertiũ cõſideratũ circa ĩeiuniũ ·
ſcʒ quot requirunt᷑ ad ieiuniũ ·

D hoce ꝙ ieiuniũ ſit meritoꝛiũ
reqͥrunt᷑ q̃tuoꝛ · qᷓ debẽt ipſum
eõcomitaxi · ſeʒ largitaſ.letitia · hor ·
mẽſura · De largitate dicit hiero ·
Quod mãducaas eras/ ſi nõ ieiu-

nares da pauꝑibus vt ieiunium
tuũ ſit ſat᷑itas anĩe/nõ mar ſupij lu-
crum · Illud ieiuniũ deus ap ꝓbat
(vt ait greg)qd ad eũ manꝰ elimo
ſina eleuãt·ĩõ illð q̃d tibi ſubthis
alteri largire! vt vnde caro tua af-
fligat᷑ inde indigentis ꝓximi caro
releuet᷑. De letitia dicit chꝛiſtCũ
ieiunatis nolite fieri ſicut hypoëte
᷑ſtes.Extermĩant enĩ facies ſuas:
vt appareãt homĩbus ieiunantes·
De tertio ſcʒ de.hoꝛa/ nõnð ꝙ hoꝛa
comedẽdi in diebꝰ ieiuinoꝝ ẽ hoꝛa
nonavł circa · Ita tñ ꝙ ſzm ꝙ dicit
thomas in quãto ſuo · Non opoꝛtet
aſpicere aſtralabiũ · ſed ſufficit ꝙ n
anticipet᷑ nimis notabiliter pᷣdicta
hoꝛa · Vnde legit᷑ in.j.li ·regũ · xiiij ·
ca· ꝙ ionathas qͥ anticipauit hoꝛã
comedendi moꝛti fuit adiudicatuſ
De quarto ſcʒ de mẽſura/notandũ·:
ꝙ ieiunãs debet młtum ſobꝛie co-
medere · Vñ dicit batuſpetrꝰ j· pe ·
v · ca · Sobꝛij eſtote · c· Et ſobꝛietas
iſta attẽdit᷑ tam in cibi qlitate/qᷓ; in
q;titate · In qlitate cibi vt ſeʒ hõ ñ
comedat cibaria ꝓhibita/ſicut car⸗/
nes, vel lacticinia · Et ſiłr nõ qᷓrant᷑
cibaria exqſita/ exq̃ſito modo pꝑata ·
Vigde de h· S ca · de inkro · fac · ĩ ↄfe ·
Sobꝛiĩetaſ etiã attendẽda eſt in q;
titate · vt non ſumat᷑ cibus n q;tum
ſufficit ad nature ſuſtentationem ·
Supfluitas enĩ tibi młta mala fa
cit · ͥa ꝓuocat ad luxuriã. et omne
opus bonũ diſſoluit · Vñ in figura
huiꝰ legit᷑ in · iij·li · reg · xxv · cap · ꝙ
nabuʒzaudan . qͥ interpᷣtat᷑ hncepſ co
corum ꝑ quẽ intelligit᷑ventriſ ĩglu-
uies deſtruxit muros hieruſalem ·

Quartum conſideratum c
zumum ſcclcet quot bona fæt

Ciuniũ debito mõ obleru⸗
tria bona facit · Pni mo re
ſtimulum carnaliũ vitiox · Becuj
mentẽ eleuat ad cõtemplatione
linox· Tertio impetrat grata:
tutum /et celeſtium pᷣmiox· Eti
ta tangunt᷑ in pfatione xx· in «
dicit · Qui coꝛpali ieiuniovitia t
mis · mentẽ eleuas· vtutem larg
et p̃mia. Nönd inſup ꝙ p ieiunit
intelligũt onẽs afflictoeſ coꝛpale
leviglie· gegriatoes flagellac

Caiiij. pmcipale eſt doꝛation
que eſtterta pars ſaniſfachwo⸗

atio q tertia pf ſaiſ
diffini ſic a damaſce
.· Vratio ẽ piuſ mẽtiſ
in den tendeg et pleyq; ne ii
pignitet᷑ invocem pꝛumpẽd. vel ſt

nato eſt ↄgerieſvoci a ;dee⸗
dumin deũ hoc ad imper

„—. Oc ſeliröhn
wan n, ſanig hnnin
tong n upſo ſmonmn
atatii ulftyi
vmrt imis ntibltriſit
uriÿanuttat?n
El norifllt aflcicn⸗
n Nra rnſ
es. Aunidde
Vderheni n r
Swnd id Tiſhins
tädiunnkiiſtniin
”s
ACh Pitaſttch
Wane Eſlrgnn
mniſ eifnnhh

per quos intelligunt᷑virtutes anĩe
fidelis · vñ augꝰ · Mens auiditate
ciboꝛe laxata ꝑdit oꝛatiõis vᷣtutem·
Et hyeron · V
de facili pꝛoꝛumpit in libidinem

Quartum conſideratum cirea ĩie
iunium · ſcilicet quot bona facit·

KRiuniũ debito mõ obſeruatũ
tria bona facit · Primo repꝛĩt
ſtimulum carnaliũvitiox · Secundo
mentẽ eleuat ad cõtemplationẽ di⸗
uinox · Tertio impetrat gratiã vir⸗
tutum/æet celeſtium p̃miox · Et iſta
tria tangunt᷑ in pᷣfatione xl· in qua
dicit᷑ · Qui coꝛpali ieiuniovitia cõpᷣ
mis· mentẽ eleuas · Stutem largiriſ
et ̃mia · Nõnð inſuꝑ ꝙ ꝑ ieiuniuʒ
intelligũt᷑ omẽs afflictõeſ coꝛꝑaleſ·
ſiẽvigilie · pegrĩatões · flagellanẽ/

Ca · ĩij · pᷣneipale eſt ð oꝛatione⸗
que eſt tertia pars ſatiſfactiõis

Ratio q̃ ẽ tertia ꝑſ ſatiſfa.
cõiſ diffinĩ ſic a damaſcen-
Oratio ẽ piuſ mẽtiſ affectꝰ
in deũ tendẽs · et pleꝝq; ne animuſ
pigritet᷑ invocem ꝓꝛumpẽs · vel ſic·
Oratio eſt ↄgerieſvocũ ad ĩmpet᷑n-
dum in deũ tẽdentiũ · Notandũ &
ꝓ in oꝛatione non debẽt peti tꝑalia
ad minus pꝛincipaliter · ſed debent
peti ſpũalia ꝑtinẽtia ad ſalutem-
Juʒ illð verbũ ſaluatoꝛis· Primũ
q̃rite regnũ dei/et iuſtitiã eius · Et
hec omnia adijcien᷑ vobis/ſeʒ temꝰ
palia · Que aũt ſunt petẽda in oꝛa-
tiona oſtẽdit chꝛiſtꝰ? qñ diſcipulis

enter meus eſtuang9

dicentibꝰ ſibi mgr̃ doce nos oꝛare⸗
dixit · Cum oꝛatis dicite pr̃ nr. Et
de hoc dicet᷑ in tertia ptevbi dᷣ iſta
materia tᷣctabit᷑ in ſpeãli · Ad G̊;
aũt ꝙ oĩno ſit meritoꝛia/et ſatiſfac.
toꝛia reqͥrit᷑ ꝙ habeat xiĩij · cõdictio-
nes · ſcz ꝙ ſit fidelis. ſecura ·hũiliſ.
diſcreta.verecunda ·deuota · ſecreta:
pura·lachꝛymoſaattenta·feruida·
operoſa:et aſſidua· De iſtis nõ plꝰ
ꝓſequam̃ qꝛ ſunt de ſe note cuilibʒ
aduertẽ volẽti · Walet deniqʒ oꝛatio
dtravitia ſpũalia p̃cipue · Vñ hier.
ſup illũ locũ hoc genus demonioꝛũ
non eiciet᷑ ñ in oꝛatione et ieiunio⸗
ait ſic · Medicina eſt cuilibʒ moꝛbo
adhibẽda ·non enĩ ſanat oculũ quod
ſanat calcaneũ · Jeiunio ſanant᷑ coꝛ
ꝑales peſtes · Oratione ſanant᷑ peſ
tes anĩe,/vel mẽtis· Si aũt qra?
que iſtae triũ ꝑtiũ ſatiſfactioniſ ſit
potioꝛ · ſqʒ oꝛatio · elimoſina · ieiuni⸗
ums Dicendũ ꝙ ſi cõpent᷑ qdtum ad
obiectũ q̃d immediate reſpiciũtvł
q;tum ad materiã circa quam ſunt⸗
ſic oꝛatio eſt dignioꝛ et potioꝛ aliis
duabus· Oratio enĩ habet deũ pꝛo
immediato obiectovt patet ex eiuſ
diffinitione · Mam oꝛatio eſt affectꝰ
pius mẽtis tẽdẽs in deũ · E lioſina
aũt habet ꝓ ĩmediato obiecto mi⸗
ſeriam ꝓximi:ad hãc enĩ reuelãdã
oꝛdinat᷑ · Jeiuniũ autẽ ꝓ immedia⸗
co obiecto habet laſciuiã carnis ·qꝛ
ad hãc repᷣmendã termĩa?t/oꝛdĩã.
Oratio enĩ eſt circa ſpũalia · Elimo
ſina aũt et ieiuniũ circa coꝛpoꝛalia ·
quare mãaifeſtũ eſt ꝙ oꝛatio dignioꝛ
eſt/et potioꝛ elimoſina et ieiunionẽ·
Si aũc cõpꝑẽt᷑ q;ꝛtum ad ambitum⸗:

elimoſinã indigẽti obligat ipᷣm ad

oꝛandũ ꝓ ſe deũ · et ſic oꝛatio inclu-
dit᷑ in elimoſina · Ille etia qui facit

elimoſinã eſt pticeps ieiunii“abſti

nentie illius qͥ recipit eã · et ſic ieiu-
niũ in elimoſina ↄtinet᷑ · Vñ credo

ꝙ elimoſina ſit vtilioꝛ et potioꝛ ad
ſatiſfacienò ieiunio et oꝛatione · Et
iſta videt᷑ eſſe intentio bti pauli· in
j · epła ad thimotheũ ·ca · xi. vbi ſic
inqͥt· Exerce aũt teip̃m ad pietatẽ/
ideſt ad elimoſinã. Nam coꝛporaliſ
exercitatio id ẽ ieiuniũ ad modicũ
vtilis eſt: pietas aũt ad omnia vti-⸗
lis eſt pꝛomiſſionem vite habens qᷓ
eſt nunc et future/

Ca · v · de menſura penitentie.

Vanto ptm̃ eſt Suius tanto
ceteris paribus debet fieri/
imponi maioꝛ pnĩa /ſeu ſatiſfactio
ꝓ eo · Et dico ceteris pibus · qꝛ tłiſ
circunſtãtia poſſet eſſe ex ꝑte ꝑpſõe
peccãtis,s vel etiã ex ꝑte pctiq; miĩ
nus graui pctõ deberet imponi gra
uioꝛ pnĩa ſeu ſatiſfactio · vbĩgratia·

Cõſtat ꝙ interficè mr̃em ẽ grauiuſ

petm̃ qᷓ; interficèvxoꝛẽ · Et tñ ð iur
grauioꝛ pnĩa ẽ imponẽdavxoꝛicide/
qᷓ; mr̃icide · Et rõ eſt · qꝛ pnĩa debet
eſſe talis:ꝙ ſit remediũ pctĩ pᷣteriti
et cautela fut᷑i · Et qm homiĩes ſũt
magis pꝛoni ad vxoꝛicidium!qᷓ; ad
mr̃icidiũ/ ideo vt magis retrahant᷑
maioꝛ pnĩa debet imponivxoꝛicide/
q;ᷓ mĩ̃icide · Ex ſimili cauſa pnĩa ma

ſic elimoſina eſt potioꝛ oꝛatione/et
ieiunio. qꝛ elimoſina ↄtinet in ſe o-
rationẽ et ieiuniũ · Ille enĩ qui dat

ioꝛ debet imponi iuueni lubꝛicol qᷓ;

ſeni · Sed ceteris pibus q;to pctmm̃

eſt grauius tanto maioꝛ pnĩa ẽ im

ponẽda ꝓ eo · Advidenð g q̃ pnĩa

ꝓvnoquoq; pctõ ſit imponẽda:vidẽ
dum eſt de gradibꝰ pctõx · quod ſcʒ
ptm̃ eſt grauius altero · Pro quo
ſcienð · grauitas pctõx poteſt at-

tendi tribus modis · Inomõ circa

idem petm̃· et hoc duobus modis:
Vno mõ ex pꝑte cauſe inducẽtis ad

petm̃ · Nam ſzm ꝙ dicit greg · pet̃

tous modis coõraittit᷑· ſeʒ ignoꝛatia
infirmitate · aut certa ſcietia ſtudio
vł malitia ppetrat᷑· Vñ pctm̃ quod
ꝑpetrat᷑ ex infirmitate grauius eſt
q; pꝑpetratũ ex ignoꝛãtia: ſed młto
grauius eſt ſi perpetret᷑ ex ſcientia
certa · de pe · di · j· ſcenð · vñ manoꝛ ẽ
pnĩa imponẽda ꝓ pctõ ppet᷑to ex in
firmitate ĩid ẽ ex tẽptatione ſeu ex
fragilitate! qᷓ; ꝓ pctõ perpetrato ex
ignoꝛãtia · ſed młto maioꝛ ꝓ pctõ ꝑ
pet᷑to ex certa malitia · Nec ẽ cõtra
illð ambꝛo dicẽtis · Srauiter pec-
cat qͥ ſibi ꝓmittit impunitatẽ qui
cõtemnit · ſed non grauiſſime: qͥ ig-
noꝛat · qꝛ exponendũ eſt grauiſſime,
ideſt piculoſiſſime · Quia ſpecialitẽꝭ
pnĩa non aget᷑ de pctõ q̊̃d ignoꝛat᷑
Vñ ioh. chꝛy ſoſt · vel os aureũ nul
lum inuenit᷑ tale remediũ ↄt᷑ pctã:
ſicut eo memoꝛia ↄtinua · ð pe · di.
iij.iudas · Et hoc intelligocũ homo
recoꝛdat᷑ de pctõ ad ↄtritionẽ nõ ad
delecationẽ · Alio mõ poteſt attẽdiĩ
grauitaſcirca idẽ pctĩ ex ꝑte ipᷣiꝰ
pctĩ · nam vt dicit augꝰ · Sicut tbus
gradibꝰ puenit᷑ ad pctm̃ ſcʒ ſuggeſ
tione/delectatione/et ↄſenſulita ip-

2 , eaεα. e
Huen nte poti uer aan
catñ opationis Aalaru dir 4
in monumẽto ·ecce vctin Aſuetu
ITtẽ puellã ſuſtauitvbo tm pin
Ibo et motulalaruverovbon fle
et lachꝛims · Et hoc ad oſtẽden
maloꝛ eſt pnia imponenda pe
opationis qᷓ cogitationiset mu
maioꝛ ꝓ pctõ ↄſuetudis: Aliomoe
poteſtattẽdi grauitas inter dius
pda ita tñ ꝙ ſint eiuſdẽ genenis
ſeut dieit aug.d po luxune dicẽs
Aarlterin malirgincit fomicatuonẽ
vincit adulteniũ ab inceſtu. pem
eni cu mre q; eum alia mkiere co⸗
bere Sʒ boy omniũ peſſimũ qu
Ara natam fit· Tertiomõ poteſt
tenci grauitag in pctis et boc t
pã diuerſox genex · ſiẽ dici
ere ge cit au
Gauiuſẽ hoicidiũ! q; adulton.
xxxiij.q· j ſi 34 Padulten
q. Nſi qd ven?. Et vnius
,9directe cõmittun?
deum. ſcut icolatria. poſiſ. hl ſ.
ſnaret ſittial ſunt ona,,;,,„ . bhe
CI II pto oñ aeg &

ennk Yigtfign
ker nifnitre gelii
anler gina ſo ntn
gſmttt rlim
ra nd inmmi
nit euiinern
ldẽen toptanore ber
eererede
RANRNNA dd
AANd erdtie
wo reds Drauſer er
Aiipnimtinpuittüi
nnit G wn aiſſim d
g erponeni 8 an
Rgaliſiſine uufmiin
amn gin tügl nan
ſhen lſt dan nanel
nietal noliditi⸗

ninen e d
c Nnie

ſius ptĩ ſunt tres differẽtie · ſcilies ·
ptm̃ in coꝛde,/ ptm̃ in oꝑe et ore/

et pctm̃ in ↄſuetudine · Ita ꝙ ptm̃

in ope eſt grauiꝰ qᷓ; pctm̃ in coꝛde.
ſed grauiſſimũ eſt in conſuetudine
Vnẽ iij · differẽtie pctõ intelligũt᷑
ꝑ tres moꝛtuos q̃s chꝛiſtus legitur

ſuſcitaſſe · ſcʒ filiã archiſinagogi fi⸗

liumvidue · et laſarũ · puella ſuſcita-
uit in domo · Ecce petm̃ cogitatiõiſ·
Duee ante poꝛtã ciuitatisecce pã
catũ oꝑationis · ⸗Laſarũ qᷓtriduanum
in monumẽto · ecce pctin ↄſuetudĩs
Itẽ puellã ſuſcitauit vᷣbo tm̃· puex
vbo /et motu ·laſarũverovboꝰ fletu
et lachꝛimis · Et hoc ad oſtẽdenõ q
maioꝛ eſt pnĩa imponenda ꝓ peᷣtõ
oꝑationis qᷓ; cogitationis · et multo
maioꝛ ꝓ ꝑctõ ↄſuetudĩs · Aliomodo

poteſt attẽdi grauitas inter diuẽſa

pã ita tñ ꝙ ſint eiuſ dẽ generis:
ſicut dicit aug · ð pctõ luxurie dicẽs.
Adulterij malũvincit foꝛnicationẽ·
vincit᷑ adulteriũ ab inceſtu · peiuſ ẽ
enĩ cũ mr̃e qᷓ; cum alia młiere cõcũ
bere Sʒ hoꝛe omniũ peſſimũ quod
tra natam fit· Tertiomõ poteſt at
tendi grauitas in pctĩs et hoc ĩter
pctã diuerſoꝛe genex · ſiẽ dicit aug ·
ꝙ grauiuſ ẽ hoĩcidiũqᷓ; adulteriũ:
xxxiij ·qijſi qͥd veriꝰ · Et vniuẽſalr
omnia pctã qᷓ directe cõmittunt ↄt᷑
deum · ſicut idolatria · hẽſiſ.blaſphe.
mia · et ſiłia ſunt grauioꝛa alis· De
H tñ dicẽ ĩ iij · pte qñ agẽ ðᷣ̊ x·pᷣcep·
Viſo quõ eſt gradꝰ in pctĩsvi-
denð eſt quõ debeat ſaẽdoſ ſe habẽ
circa impoſitionẽ pnĩe · Circa quod
ſciendũ ꝙ cõmuniſ ſentẽtia doctoꝛũ
tenet ꝙ omnes pnĩe ſunt arbitrie,

id ẽ arbitrio ſacerdotis ſũt taxãde-
Et hoc ſiderãtis criminũ q̃litate,
et q;titate · Itẽ ꝑſone dignitate of
ficio/pauꝑtate,/ infirmitate/ſeu de⸗
bilitate/cõplexione,ↄſuetudĩe/ſoci-
etate/lachꝛymis/deuotione/religio⸗
ne/ęet tempis qꝗlitate/ac omrũbꝰ cir
cunſtãtiis ſupᷣpoſitis · Et nõ ꝙ circa
impoſitionẽ pnĩaꝛe bonũ eſt ſcire ca
ſus pnĩales,/ q̃s ponit hoſtienſis in
ſumma ſua · ti · ð· pe · vbĩ dicit · ꝙ; quĩ

ip̃os caſus ignoꝛat! non meret᷑ ha.

bere nomẽ ſacdotis/eEt debet cõfi⸗
tenti pctõꝛi ſados declarare: q ad
hoc debet eſſe diſcretus· pnĩam tam̃
poteſt moderare ſʒm q̃litatẽ · et ſic
poteſt dicere ꝓ q̃libʒ pctõ tu debes
ſic penitere · ſed foꝛte vita tua non
ſufficeret · ideo do tibi talẽ· ac·pꝛo
omnibꝰ pctĩs tuiſ cõcedo tibi ꝙ in-
dulgẽtie fctẽ ꝓſint tibi · et oĩa bona
q̃ facies · et mala qᷓ ꝓ amoꝛe dei ſu⸗
ſtinebiſ iniũgo ꝓ pnĩa: Vñ leo pap
Temꝑa penitudĩs ideſt pnĩe hĩta/
moderatiõe ↄſtituẽda ſunt tuo iudi
cio/ꝓut cõuerſoꝛꝝe ideſt penitẽtium
anĩos pſpexeris eſſe deuotos· Itẽ
ĩ octaua ſinodo fuit poſitũ ĩ iudicio
eoꝛ qui pᷣſuntvel q3to tempꝑe/vel q̃
li modo penitẽ debeãt qͥ delinquũt ·
xxvj ·q · vij:tempꝑe · et ca · hoc fit · hoc
idẽ dicit hiero · de pe · di · menſurã:
ſcʒ in arbitrio ſacdotis eſſe dẽlictũ
tempꝰ pnĩe · It aũt magis pꝑti⸗
culariter ſciãt ſimplices ſacerdotes
quõ in impoſitione pnĩaæ ꝓcedere
debeãt ſciẽdũ ꝙ regłariter ꝓ pĩiu
rio/adulterio/foꝛnicatione/hoĩcidio
volũtario/et ceteris crimibuſ capi/
talibus eſt ſeptẽniſ pnĩa ĩponenda.

Et hoc duplici ratione · Vna qꝛ do
minuſ pᷣcepit mariã ſoꝛoꝛẽ moyſi,/
aaron lepꝛa pcuſſam/ꝑ quã intelli-
git᷑ lepꝛa cuiuſlibʒ pctĩ moꝛtłiſ.vij.
diebꝰ manere eẽ caſtra· et poſt mũ
dationẽ redire ad caſtra · Mec ratio
ponit᷑ xxxiij · q·ij. hocipᷣm· Et ſʒm E̊
p diẽ intelligimꝰ annũ · iuẽ verbũ
dñi dicẽtiſ ꝑ ꝓpham · diẽ ꝓ ãno tibi
dedi · Alia ratio eſt vt ſicut p pctm̃
moꝛtale pctõꝛ amiſit ſepti foꝛmẽ gra
tiam ſpiritus ſanchi ita p peniten-
tiam ſeptẽnem eã recupet · Notãð
licz detm̃ ſit ꝙ ꝓ huiuſmoĩ crimi.
nibus ſit imponẽda ſeptẽnis pnĩa:
tñ magis vel minuſ aſpa debet im⸗
poni ꝓvt maioꝛitas vel minoꝛitas
crimĩs penſatis ceteris ẽcunſtãtũĩa
B expoſcit · vt ĩ ſeqñtibꝰ apparebit·
Sunt aũt plures caſus in qͥbus p
peccãtis dĩgnitatẽ/vel pctĩ enoꝛmi.
tatem imponit᷑ maioꝛ pnĩa/vł etiãt᷑
exvarijs cauſis minoꝛ. Nã pꝛeſby
ſi foꝛnicationẽ fecerit debet agere
pnĩam x· annoꝛe ſzm foꝛmã traditã.
Ixxxij.di · pbr· Et iſtud intelligũt q̃⸗
dam ð ſimplici foꝛnicatõe · Alij vero
et foꝛte meliꝰ de inceſtu, adulte-
rio· vt qͥ cognouit cõſanguineã/vel
affinem · Jtẽ ſi pꝛeſ byter cognouit
filiam ſuã ſpualem quã baptiſauit,
vel de ſacro fẽte leuauit /vel cuius
ofeſſionẽ audiuit,vel in ↄfurmatõe
tenuit · debz habẽ pnĩam · xij · ãnoꝛ ·
et debet deponi · et ipſa debet etiã
relinquẽ reſ ſuaſ pauꝑibꝰ.a in mo.
naſterio deo vſq; ad moꝛtẽ ſeruire.
xxx · q · j· ſi qͥſ ſacdoſ. Itẽ qͥ cognouit
monialem debet agere pnĩam x· an
noꝛę ·et ſiłr ipᷣa ſʒm foꝛmã poſitam:

xxvjj ·q· j · de filia·et ca:deuotã.mr̃i
cida debet penitẽ · x· annis ſʒm foꝛ-
mã ſatis aſpam poſitã xxxiij· q· iij.
latoꝛẽ vxoꝛicide adhuc imponẽ ma-
ioꝛ penitẽtia · xxxijj·q:ij.admouere
Nõnð etiã ꝙ pentibꝰ in quoꝛum
lectis inuenĩunt᷑ filij moꝛtui/ille ex
cuĩus culpa contingit ſi ſit ſolutus:
debz inducivt intret monaſterium
eiꝰ dem ep̃atusvbi pctã ſua ðᷣploꝛet
pꝓpetua pnia · Si tñ non poterit ad
hoc ꝓpter carniſ fragilitatẽ induci!
ↄcedẽda ẽ ei licetia ↄtrahẽdi mri-
moniũ impoſita ſibi in ſeculo ꝑma-
nenti graui pnĩa · Silr non debz in⸗
duci ingredi mõaſteriũ in aliis duo
bus caſibus·quo vnus eſt qñ alter
Diugũ viuit · ñ foꝛte ↄiunxvellet ſiłr
ingredi · Alius caſus eſt ſi habeat
filios paruos a q bus nõ por̃ recedẽ
n alis timens deũ ſine ſuſpitione
illos educaret· Si aũt ſciẽter illud
acciderit puta qꝛ negligẽter collo-
cauit filiũ ſecũ in lecto et in mane
inuenit eũ extinctũ · debet ( vt dicũt
aliqͥ doctoꝛes )agẽ pnĩam iij ãnox
quoꝛe vnus ſit in aqua et pane · ex·
de his qͥ occiderũt filios · ca · j· ij · et
in · q. j · ↄſuluiſti · ꝓ homicidio caſuali
imponẽda eſt pnĩa v.annoꝛqñ cul
pa pᷣceſſit caſũ · Aliter nłla n foꝛte
ad cautelã.lᷣdi · eos vero · et duob⸗
ca · ſequẽtibꝰ. Et credo ꝙ idẽ eſt iu-⸗
diciũ de homicidio nẽcario. de iſta
materiavidẽ in ĩij · ꝑte ð x · p̃ceptis·
Devitio ſodomitico qᷓ;tum ſit de-
teſtabile patz pꝑ aug · dicẽtẽ . ꝙ lõge
maius crimẽ eſt q; m̃em cognoſcõ·
patet etiã ꝑ pena ſodomitis ĩflictã
qui in igne et ſulphure de celo miſ

ſire mo. Et tñ

, „— dam
erut. lu —
1 liter imindic⸗ ſodomon
ki dt dig lamoꝛ no eui
gmnſunf enta g ſeie
niatanger ebet eſſe cũ deo .

herſtte hol it d i⸗
De iſto et pcto dicit auß .
deus in hüana natura tantun
tra natam fier/vere deſmt in
nari⸗ Et ikinita mala d iſto nel
crimine poſſunt dici· Eſt eni ta
maledictionis ꝙ, non ſolꝰ actus
etiã platio ſiue nomiato /oſ lo⸗
aures audientiũ ipaq; quodãm
polluit elemẽta· Et iſtud male c
tãt hiſoani. ueri eni in cunab
exiſtentes et etiã mlieres młie
poſtpoſitaverecũdialillud nefan
et execbile vbum qd caſtellani n
minãt onͦb' Fbis ſus immiſcen
Uñ cedo ꝗ p humoiĩ nefadiſſ
crimie ſit Suiſſima imungeda per
lta alia cimia ponund in diu
ſi capliſ in coꝛpe decretor · p q̃
iure /aconſi ſg talia cimia
eßo geeaeeleſetuut iuc
. credo talia iura meli

tuinpoſtaſbiin ſeub
1Sainis ir wnge
ngecl nitmi indi, .
uindlisdir
dis ntaf ier
nuriſus unrnſitſ
liscalo ſalux
a qbis ii etß
neng doi ſne ſuſptüone
ed Gad der ud
A Neder
KüNR ANN
Kend dedet Nd
warts ageniamian⸗
e Wus ſtn laetpende⸗
S aderitflios criſe
aluſtep honindntſi
iuact mianannp eiel
alecſſi Aterleifur
s

exinb K gn

ſis pĩerũt. Iſtud etiã pctm̃ clamat
ſpeãliter invindicta ad dñm⸗vñ in
geñ · dicit dñs · Clamoꝛ ſodomoꝛum
et gemoꝛreoꝛevenit ad me · quia( vt
dieit aug) violã ꝓ iſtõ pctm̃ ſocietas
que in nobis debet eſſe cũ deo · Cũ
ip̃a nat̃a cuius ipᷣe eſt actoꝛ libidĩs
puerſitate polluĩt᷑ · xxxij·q· vñj· flagi⸗
De iſto etiã pctõ dicit aug · Videnſ
deus in hũana natura tantũ nef̃as
tra natam fieri,vere deſijt incar-
nari · Et ĩfinita mala ð iſto nefãdo
crimine poſſunt dicie Eſt enĩ tante
maledictionis ꝙ non ſolꝰ actus ſed
etiã ꝓlatio ſiue nomĩatio/oſ loqñtiſ
aures audientiũ ip̃aq; quodãmodo
polluĩt elemẽta · Et iſtud male cogi
tãt hi ſpani · Mueri enĩ in cunabuliſ
exiſtentes et etiã młieres młiebꝛĩ
poſtpoſitaverecũdial illud nefandũ
et execbile vᷣbum q̃d caſtellani no-
miĩinãt omĩbꝰ vbis ſuis immiſcent ·
Vñ credo ꝙ ꝓ huiꝰ moĩ nefaãdiſſĩo
crimĩe ſit Suiſſima iniungẽda pena·
Ołta alia crimĩa ponunt᷑ in diuer/
ſis capłiſ in coꝛpꝑe decretoꝛę · ꝓ qͥbuſ
maioꝛ pena q; ſeptẽnis ẽ ĩponẽda.
que dimitto hie · qꝛ talia crimĩa de
iure/a conſuetudie reſeruãt᷑ iudicio
ep̃oꝝquos credo talia iura melius
ſcire me · Et tñ indiſticte credo oẽs
pnĩas hodie eſſe arbit᷑rias ideſt ar-
bitrio ſaẽdotũ taxãdaſ pẽ ſatis con-
t᷑tione/et ↄdictione pctõꝛe · et omĩbꝰ
aliis ccunſtãtiis · Vñ poſſet eſſe tã-
ta dtritio cõfitẽtis! ꝓ maxĩo pctõ
eſſet modica ĩmo q̃ſi nłla pnĩa ĩpo-
nẽda · Sicut fecit dñs clemẽs papa
quartus: qͥ dũ eq taret q̃dam die ꝑ
romam: qᷓdam młier q̃ de remotis

ꝑtibus venerat acceſſit ad eũ poꝛtãſ
vnũ pueꝝ ꝓuulũ in bꝛachiiſ/ etvoce
magna cum magnis lachꝛymiſ cla-
mauit · Mater ſancte miſerere mei
peccat᷑cis:et da mihi pnĩam· quia
Habui filiũ meũ quẽ hic poꝛto a fi-⸗
lio meo:SEt papa coꝛã omĩbuſ abſol
uit eam a pctõ · et impoſuit ei pnĩaʒ
vt ieiunaret ſextas ferias ꝑ anuu
in pane et aqua·et młier recedens
et reuoluẽs ſecũ grauĩtatẽ pci/et
ꝑpuitatẽ pnĩe credidit ꝙ papa ñ bñ
intellexiſſet eã· Et in ẽſtinũ acceſſit
ad papã · et cõfeſſa eſt ſicut pᷣus:et
papa abſoluit eã impoſita pnĩa ſibi
ꝙ diceret tria pr̃ nr · Oulier ĩtaqʒ
recedẽs/et ſecũvt pᷣus pctm̃ pniãq;
reuoluẽs iterato ad papã rediſt ·
coꝛam omnibꝰ vt pus ↄfeſſa ẽ · quã
papa abſoluit imponẽs ei pnĩam ꝙ
dicẽt j·pr nr̃ · Et cũ introgarẽ papa
qᷓre ita modicã pnĩam ſibi imponẽt
Reſpõdit papa ꝙ plus aſcẽdit do-
loꝛ/et vᷣecũdia quã paſſa eſt ita pub⸗
lice ↄfitẽdo pctm̃ ſuũqᷓ; ſi omnibꝰ
diebuſvite ſue ieiunaſſet cum aqua
et pane · Exẽplo & iſto ↄfeſſoꝛ in ĩpo
ſitione pnĩe debet attẽdere ↄtriti-
onem/doloꝛẽ/et vᷣecũdiã ↄfitẽtis · et
ſzm ꝙ videbit maioꝛẽ vel minoꝛem
ↄt᷑tionẽ debz imponẽ maioꝛem vel
minoꝛẽ pnĩam · Nõnð tñ ꝙ pctõ
vbi debet fieri renũtiatio ſicut in ſi
monia/vel reſtitutio ſicut in furto/
rapina/dep̃datione/incendio/vſura,
fraudulẽta /et doloſa negotiatione,
ludo ſʒm diſtĩctionẽ ſupᷣpoſitã debʒ
impom pnĩalꝙ renũtiet/aut reſtitu
at ſi poteſt· ſi non poteſtꝭ ꝙ habeat
animũ reſtituendi · et doleat ꝙ non

poteſt/ et ꝓmittat ꝙ ſi deuſ det ſibi
de quolꝙ reſtituet:alias nõ abſoluã
nec ei pnĩa imponat᷑ · Notandũ q;
ſacerdos ſemꝑ debet imponè pnĩaʒ
pcõtrariũ coꝛreſpõdentẽ ip̃i pẽcato·
vt ſuꝑbo oꝛationẽ · auaro elimoſinã ·
luxurioſo ieiuniũ · Et ſivideat᷑ expe
diens pegrinationẽ, vel loci muta-
tionem · vt ſic maceret᷑ caro · et re⸗
frenetur a delectatione ex memoꝛia
factivel aſpectu ꝑſone vel loci cum
qua vel in quo pẽcauit et ppetratũ
fuit pctm̃ · lxxxj · di · valet · xv. q · j· mu
lier· Nõnõð inſuꝑ ꝙ ſacerdoſ de-
bet cauẽ ne imponat pnĩam ſeruo
ꝓ quã fiat p̃iucciũ dnõ · nec di ſci.
pulo ꝑ quã fiat pᷣiudiciũ mgro. nec
econtra· Et maxiĩe etiã caueat circa
viꝝ et vxoꝛẽ · ne imponat pnĩam ta
lem alteri ꝑ quã aliuſ poſſit deueni
re in cognitionẽ pctĩ · Sed pone
aliqͥſ ↄfitet᷑ de pctis ſuis et dicit ſe
penitere non tamvult ſubire onus
pnĩe dicens ſe delicatũ/infirmum,
et male cõplexionatũ,r ⸗ ſiłia! quid
faciet de iſto? Dico ꝙ ſi dicat ſe pe-
nitere de pctĩs et ꝓponat ð cetero
abſtinerel cũ allegat infirmitatem/
vł fragilitatẽ et recuſat aſpitatem
ſatiſffactionis ſacerdos debʒ ipſum
inducere vt animũ patum ad oẽm
ſatiſfactionẽ habeat ſibi oſtendẽdo
magnitudinẽ pctõꝛe ſuoꝝ.et que/
q;ta bona amiſit ꝓpter iſta· que oĩa
recupabit ꝑ pnĩam · oſtendẽdo etiã
que et q;ta chꝛiſtus ſuſtinuit ꝓ pec
catis nr̃is · qui tñ erat ſumme delr-
catus · et quot/et qᷓ;ta ſuſtinuerunt
ſancti martyres,r et ſãcte virgines
tenere/et delicate a pctĩis ĩmunes.

ſubiungat ſacerdos · Quãta ergo
pena debeðt᷑ tot et tantis pctĩs que
tu ↄmiſiſtis Et multa tłia debʒ oſtẽ⸗
dere ei · Et ſi cum omnibꝰ iſtis non
poteſt ipᷣm inducẽ ad pnĩam ĩponat
ei talẽ quã viſilr credat eũ poꝛtare
poſſe · Et ad hoc inuitat nos chꝛiſti
exemplũ ·q nunqᷓ; legit᷑ grauẽ impo
ſuiſſe pnrĩam n vade et ampliꝰ noli
peccare · vñ ioh chꝛiſo · ſuꝑ illũ locũ·
Alligant onera grauia · cc · dicit · Si
erramꝰ ꝓpter pnĩam modicã impo-
nẽtes nõne miuſ eſt p miſericoꝛ
diam dei dare rationem/qᷓ; pꝛopter
nimĩiam crudelitatẽ ſuccumbere pe
nitentẽ? xxvj ·.q:vñj·obligãt:auguſt.
Si non poteſt gaudẽ ſadoſ de omĩ-
moda purgatione pẽcatoꝛis gauðat
ſaltem qͥa liberatũ a iehenna mit-
tit ad purgatoꝛiũ · Ex quo patet ꝙ;
ſi pnĩa non ſit cõdigna! cõplebit᷑ in
purgatoꝛio · Referẽda ad ſupᷣ dctã
que diligñter volumꝰ ãnotari · Itẽ
pone · Aliqͥs cõfitꝭ pctã ſual et bene
vult abſtinẽ ab vno/et ab altero ñ·:
nunqͥd admittendus eſt ad pnĩams
Dico ꝙ ſaëdos debʒz cõfeſſionẽ illiꝰ
audire/et recipe · non tñ debet eum
abſoluẽ · ſed det de petĩs ſibi ↄfeſſis
ſalubꝛius cõſiliũ quod poterit exhi-
bere · et ↄſulere·:ꝙ faciat aliqᷓ; pnĩaʒ
de pctĩs ſuis et inducat eũ ad bo-
num q;3tũ poterit · Et omnia bona ꝗᷓ
ip̃e de ↄſilio ſacerdotis faciet qᷓtũ
cũq; ĩ foꝛmia id ẽ ſm̃ caritate facta
q;uis non valeãt ſibi dirctẽ ad vitã
eternã obtinendamtñ valebũt ſibi
ad qᷓtuoꝛ, vel ad aliq̃ ip̃oꝝ · Primo
ad extremi iudicij ſuppliciũ tolera
bilius ſubeundũ · de · pe · di · uij · ſi qs ·

õ
pen iſeuiui ni ai⸗
Tertio h vt lluſrer co⸗
enititu de pe · di inn. fle nanr
Quarto qr diabol/ nõ pote .
ei nocere ſcut patet de tuter
narrat greg in dielogo · q .
nauerat! diaboli non potverüt
cere. Cy dickis patet q, ad h
pnia ſit ſatifactona/ et mentd
opoꝛtet ſit facta in caritate
ille ꝗͥ facit eã ſit ſine pctõ m
Sed pone · alicul fuit iniũc
nitẽtia! añq; impleat pnĩam
labi in pctin moꝛtale! et eyſt
pdho cõplet pnĩam iniunctã pe
redit ad ſtatũ gratie: niqdval⸗
pnia vel tenet eã iterare? Ad
dicit ſactus thomag in quarto
En ſunt opa ſatſfactoꝛia
eckus manet poſt ipa fã ſi
rkſc ane itten
iänecibier mi
antis Sikr

q; Alquiſ ieiunaut adhuc rem

nnntn
nmeandlt launtenee

3 tſngfellgeagi
Dm atſ auririfyn
lautwnintz i
Am lrxrinnzgt⸗
i o utt,
ſttidga eehen
utid Beridad ſihie
et nd den a
e MgRa
õ
unddamtrisdatſimn
Da ase hhif
inarepmmäidten
eſ Enfishain
lais ifint annnn
nciin itri⸗
15 ,ii etllri .
„ e. enb

N

ekimuiaß

1 Ae
„ *²* 4 or!
4 en ctt
drn di
nen Neſen
nle
5

Scðdðᷣo ad tꝑalẽ ꝓſpitatẽ obtinendã.
8. pe · di · ij · cauendũ.xxij· ꝗ· ij· ſi qlʒ ·
Tertio ad h̊ vt illuſtret᷑ coꝛ eiꝰ ad
penitẽtiã · de pe · di· iij · flens in fine ·
Quarto qꝛ diabolꝰ nõ poteſt tantũ
eĩi nocere ſicut · patet de iudeo de q̊
narrat greg:in dialogo · ꝙ qꝛ ſe ſig⸗
naueratldiaboli non potuerũt ei no
cere· Ex pᷣdictis patet ꝙ ad hoc ꝙ;
pnĩa ſit ſatiſfactoꝛia, et meritoꝛia:
opoꝛtet ꝙ ſit facta in caritate ĩdeſt
& ille qͥᷓ facit eã ſit ſine pctõ morli·
Seld pone · alicul fuit iniũcta pe:
nitẽtial a añqᷓ; impleat pnĩam ſuam
labi᷑ in pctm̃ moꝛtalelet exiſtẽs ĩin
pctõ cõplet pnĩam iniunctã poſtea
redit ad ſtatũ gratiel nũqͥdvalʒ illa
pnĩa/vel tenet᷑ eã iterare? Ad hoc
dicit ſãctus thomas in quarto ſuo:
ꝙ; quedã ſunt oꝑa ſatiſfactoꝛĩia q̃rũ
effectus manet poſtq; ip̃a fctã ſunt
ſieut poſtq; facta ẽ elimoſina adhuc
manet eius effectus· ſcʒ diminutio
ſubſtãtie tẽꝑalis dantis· Siłr poſt-
q; aliquiſ ieiunauit adhuc remanet
effectus ieiunij:qͥ ẽ debilitaſcoꝛpꝑis
ieiunãtis · Et illa qᷓuis ſint in pctõ
moꝛtali facta tñ non opoꝛtzʒ ꝙ reite
rant᷑.Alia ſũt opꝑa ſatiſfactoꝛia que
poſtq; ſunt facta nihil remanet de
eis · ſicut oꝛatio · Et ido ſi fiãt ĩ pctõ
moꝛtali opoꝛtz ꝙ reiterent᷑ · Vnð ſi
alicui fuit in pnĩa iniunctũ ꝙ dicat

centũ pr nr ſi dicat ea exñs in pctõ

moꝛtalu nõ implet pnĩam·ĩmo opoꝛ
tet ꝙ iteret ea exiſtẽs ĩ gratia· ſecꝰ
de elimoſina/ ieiumo· vt dtm̃ ẽ.
Cirea hoc ſcienõ ꝙ opa facta in ca
ritate moꝛtificant᷑ ꝑ ſequens ptm̃
moꝛtale.et viuificant᷑ poſtea poſtve

ram pnĩamſi ſequa᷑. Sed illa que

nunq; fuerũtviua ĩdeſt illa qᷓ fuerũt
facta in pctõ atl nunq;ʒ poſſunt
viuificari · vñ vᷣſꝰ. Illa reuiuiſcunt
que moꝛtificata fuerũt. Sʒ nõ reui-
uiſcunt que moꝛtua facta fuerunt.

Ca · vj · vtrum vnus poſſit ſatiſfa.
cere pꝛo alio·

Vnc reſtat videre vtꝛe vnus
ppſſit ſatiſfacere ꝓ alio · Circa
quod notãdũꝙ ille ꝓ quo aliꝰ ſatiſ
facit aut eſtviuus/aut eſt moꝛtuuſ·
SDi ſit viuus aut ĩpᷣe poteſt ꝑ ſe ſatiſ
facere,/aut non · Si pot dico ꝙ vnuſ
non poteſt ſatiſfacẽ ꝓ alio · Et rõ qᷓ
me mouet ad hoc eſt iſta:·Equitas
enĩ iuſtitie exigit: vt qͥ pẽcauit ſatiſ
faciat ·et hoc ſi poteſt. Sed iſte pec-
cauit et poteſt ꝑ ſe ſatiſfacere· ergo
opoꝛtet ꝙ ſatiſfaciat · Si aũt nõ por
ꝓ ſe ſatiſfacere tunc dico ꝙ alius

poteſt ſatiſfacere ꝓ eo· S ed ad hoc

reqrunt᷑ młta · Quedã ex pꝑte illius
qui ſatiſfacit · Quedã ex pꝑte illius
ꝙ quo ſatiſfacit· Quedã ex ptevtri
uſq; · Quedã ex pte opis ſatiſfacto-
rij · Ex ꝑte illiꝰ qui ſatiffacit reqͥrix
ꝓpinquitas.ſcʒ ꝙ ille qͥ ſatiff acit ſit
obligatus ꝓpinqtate ſanguĩſ illi ꝓ
quo ſatiſfacit · Sicut credo ꝙ ſi pr
eſſet impotẽs ad ſatiſfacienð filiꝰ
poſſet ceteris ↄcurrẽtibus ſatiſfacẽ
ꝓ eo · Et ratio eſt!qꝛ pꝑr̃ et filiꝰ ſũt
qſvna ꝑſona · Ex pte illius pꝛo quo

ſatiſfatit requirit᷑ nẽcitas · ſcʒ ꝙ in

digeat.et etiã impoſſibilitas· ſcʒ q;
non poſſit ꝑ ſe ſatiſfacẽ · Ex ꝑtevt᷑
uſqʒ reqrit᷑ caritas · ſcʒ ꝙ vterq;ʒ ſit ĩ

caritate · qꝛ catitaſ eſt radix mendi ·
Et ſine illa nłlum eſt opus ſatiſfac
toꝛium· Ex pte opis ſatiſf actoꝛij· re
qrit᷑ ꝙ ille q ſatiſfacit. ꝓ alio ſatiſfa
ciat plus q; ille pꝛo quo ſatiff acit·
Sicut ille ꝓ quo ſatiſfacit eſſet ob⸗
ligatus ad ĩeiunãdũ ſextã feriam·
opoꝛteret ꝙ ille q ſatiſfacẽt ꝓeo a.-
pliꝰ ieiunaret · Credo etiã ꝙ opoꝛtz
ꝙ fiat auctoꝛitate ſupioꝛiĩs · Si aũt
ille ꝓ quo ſatiſfacit ſit moꝛtuuſ aut
eſt in padiſol a tunc non indiget ꝙ
aliqͥs ꝓ eo ſatiſfaciat:q;vt dicit au.
Iniuriã facit martyri q̊ ꝓ marty-
re oꝛat· quod intelligẽdũ eſt ð qlibʒ
exñte inpadiſo · vt expꝛeſſe dieit de ·
cele: miſſe cũ marthe · Aut eſt in in⸗
fernoet tunc ſzm opinionem omĩũ
theologo nih q̃d fit ꝓeo ꝓficit ſibĩ
qa in inferno nulla eſt redemptio·
Aut eſt in purgatoꝛiolet tũc poteſt
ſatiſfieri a viuis ꝓ eo · Et ita dicit
aug · in libꝛo de agendis circa moꝛ⸗
tuoſvbi dicit. Nõ eſtimemꝰ ad moꝛ
tuos ꝓ qbus curã gerimꝰ puenire!
ñ ꝙ ꝓ eis ſiue altaris,/ſiue elimoſi⸗
naꝛe/ſiue oꝛationũ ſuffragiiſ ſuppli-
cet᷑.xiij · q· ij· nõ eſtimemꝰ VPt greg⸗
Anĩe defunctoꝛe uij· modiſ ſoluũt᷑

Aut oblationibꝰ ſacerdotũ/aut oꝛa-
tionibꝰ ſctõ/aut viuoꝛe caroł elio

ſinis/aut ĩeiuneis cognatoꝛum·
Aicʒ aũt de prnĩa młta eſſent di⸗
cenda · Mec tñ ꝗᷓ dctã ſunt bꝛeuita-
ts cã ſufficiãt · ſuꝑ oꝑiſ ĩpfectione

veniã poſtulãs a lrõꝛe! vt ꝗᷓ coꝛrigẽ
daviderit,/ et addẽda non imidenti
aĩo/ ſʒ benigno coꝛrigat emẽdet⸗

Finit ſcdᷣa ps pcipalis Eliba:

A neipit tertia de articulis fidei
hiſqᷓ ꝑtinẽt ad infoꝛmatiõʒ ꝓpłi·

Voniã dominus ac mgr
noſter hieſus chꝛiſtuſ de
mũdo aſcẽſurꝰ ad prem
diſcipłos quo ſe haberẽt
ad fideles quos ſuo redimerat ſag
uine inſtruẽs dixit · Eũtes in muduũ

vniuerſum docete omẽs gẽtes· In

quo rectoꝛes eccłiax diſcipłis ſuc⸗
cedẽtes inſtruxit et monuiĩt! vt ſibi
ſubditos doctrima ſua ſalutifera in
foꝛmarent· Quod in veter lege eſt
pulcherrĩe figuratũ · vbi legit ꝙ in
rationali iudicio/quod legalis ſacer
dos gerebat in pectoꝛe doctrina et
veritas erãt ſculpta · In qua re da-

baðt᷑ intelligiK ꝙ euãgelici ſacdotes

veritatiſ doctrinã in ſe debẽt gerẽ·
et eã ſuis ſubditis anunciare· Alio-
quin ſentẽtiã maledictionis inẽrũt·
ſicut eis ꝑ iſa · dñs cõminat᷑ dicens:
Vevobis canes muti nonvalentes
latrate · Werito enĩ rectoꝛ eccłiaſti:
cus caniſ dici?qꝛ latratu p̃dicatõiſ
et doctrine euãgelice lupos id ẽ de.
mones arcere debet a grege dom/
et doꝛmiẽtiũ in pctĩſ anĩoſ excitare ·
Sed tũc mutus effici᷑ / dum deſidia
toꝛpet vel ex ignoꝛantia tacet · Et
ꝛo merito a dño re ꝓbat᷑. qꝛ ex oꝛe
ſummope laboꝛare debet· ſollerci
ac ſollicito anĩo vigilare ne diuine
ſciẽtie ignaruſ exiſtat · qnĩmo tantũ
de ea ſcire tenet ꝙ ſciat ſuũ officiũ
debite exeqᷣ· et ſibi ppm cõmiſſum
infoꝛmare · et hot q;tum ad ea que
populus debet ſcire · qᷓ quo ad nunc
reduci poſſunt ad qnq;·ſcʒ · Ad cre⸗

ſandi Orm cotnet in arti
fidei. Scdm in pedtionibus d
oꝛatoris Tertu et qrtu in pe⸗
decalogi Ouiti in doud dor
radiſi⸗ Et de iſtis in iſta tert
eſt agend· Lt ſzm hoc iſta ter
diuidik in qtuoꝛ capla. Ca.
ent de artickis fiaͤei · Scoõm
titionibꝰ oꝛationis dñice · Te
x pceptiſ. Quartũ de dotibꝰ

Ca. j.de articulis fidei

Eſte apoſtolo ſine fide in
bile eſt placere deo · Fices
eſt füdamentu oim bonoꝛ opũ ·
qua ommis edificatio ſrudtan
t atq; cadit- Iſta aut fides i
ticulis fidei completſſime cot
i articuli in ſinbolo contne
Nõnd ů qtuoꝛ ſunt ſimb
i uenlis ſintvarialin ſenſu
P
ſimboli Faar⸗ aconen
in cõpletoꝛ dc uo
/ma. etvoc
aplopt q apli Nedorſin
Petiailul cchoſinebe

Fte kiur ſdaſsſi
nu mngti
ot Ue;
adoninligarn
. .
nſ heſs rcſ
m. i ſceſir A ſen
„* Audkoninatf,
At dat itgnni
W nmnc
1 crüim docet⸗
e o oned geteg n
mursd lar diſſt ſ⸗

ced miuntetnont Eſer
ſubeſte dointt ie Gltſenn
* ſenamn n nn weten yect
ckerefnen wbilge hin
ie id no wn gelo hen
na ds rebarin pet o cknnuet
WSGir upta a&
kArm ̈ gazlniütt
mMmiſ/ wchiui nllitgen⸗
1 Lai ſis banganndane Ai⸗
inſernitadendmeiit⸗
R ESN RAös nN NN
Vedosdned unmronchnk
RrerOheininkdhi

2
.

Pne eiieltelueed
5 Nere dert geged
1 Planilewtne

denda.ad petẽda:ad faciẽda:ad fu
gienda:et ad ſpanda. Debz ergo
rectoꝛ eccłiaſticus ſibi ſubditos in-

ſtruere quid credenõ/quid petendũ/,
quid facienò/quid fugienð/et quid
ſpandũ · Drimũ eõtinet᷑ in articulis
fidei · Scᷣm in petitionibus dñice
oꝛationis · Tertiũ et q̃rtũ in p̃ceptiſ
decalogi Quĩtũ in dotibꝰ gloꝛie pa

radiſi · Et de iſtis in iſta tertia pte

eſt agenõ · Et ſzm hoc iſta tertia ꝑſ

diuidið᷑ in qᷓtuoꝛ . Ca· pᷣmũ

erit de artickis fidei · Scõm de pe⸗
titionibꝰ oꝛationis dñice · Tertiũð

x · pᷣceptiſ.Quartũ de dotibꝰ btoꝛe/
Ca·j.de articulis fidei

Eſte apoſtolo ſine fide ĩimpoſſi
bile eſt placere deo · Fides· n·

eſt fũdamentũ oĩm bonoꝛe opũ · ſine

qua omnis edificatio ↄſtructa defi-
cit/atqʒ cadit · Iſta aũt fides in ar⸗
ticulis fidei completiſſime cõtinet᷑
qui articuli in ſunbolo continentur.
Nõnð g ꝙ q̃tuoꝛ ſunt ſimbola · ꝗqᷓ
licʒ in vᷣbis ſintvarial in ſenſu tam̃/
et ſentẽtia ſunt vnũ · ¶ Primũ voca⁊᷑
ſimbolũ apłoꝝæ · ſcʒ credo/quod dicit
in cõpletoꝛioima ·etvocã ſimbolũ

apłoꝛe: qͥa apłi recepta ſpũs ſancti

gratia illud cõpoſuerũt · Et vocã ex
hoc ſimbolũ · q̃d dicit᷑ de ſingulis·et
bolꝰ .qꝛ qͥlibʒ ipᷣo poſuit bolũ ſuũ ·
Vñ beatus petrus incepit dicens·
Credo in deũ pr̃em oĩpotentem ⁊cẽ
Ceteri aũt apoſtoli fuerũt ꝓſecuti;
Sceðm credovocat᷑ ſimbolũ nice·

numqꝛ ſancti preſ in nicena ſinodo-

poſuerũt illud. Et cantat᷑ in miſſa

ſieut dictũ fuit in ma pte ĩᷣctatus
de eukariſtia. ca · x· Tertiũ vocat᷑

ſimbolũ athanaſi · qꝛ ſanctus atha

naſius ipᷣm cõpoſuit · et iſtud dieit᷑ ĩ
pma diei · ſcʒ qcunq; vult ſaluꝰ eſſe·
Quartũ poteſt vocari ſimbolum
innocentianũ/ſiue latanẽſe · qꝛ fuit

cõpoſitũ ſub innocẽtio ĩn ↄſilio lat-⸗

nenſi · Et ponit᷑ eỹ de ſũma trini ·
ſide catho.cap:firmiter credimus.
Et ita ſicut in qtuoꝛ euãgeliis tota
veritas doctrine/et fidei chꝛiſtiane
cõpᷣhendit᷑ ita in qᷓtuoꝛ ſimbolis ar
ticuli omnes fidei continent᷑ · Et ſiẽ
omniũ qᷓtuoꝛ euãgelio eſt eadem
doctrina:ita oĩm ĩſtoꝛe ſimboloꝝ eſt
vna ſentẽtia/ atq;/fides · vt ſic(iuẽ
viſionẽ eʒechielis rota ſit in medie
rote · Wateria g ĩſtoꝛe q̃tuoꝛ ſimbo-
loꝛe ſunt articuli fidei ·qui qͥdem ar
ticuli fidei ab aliqͥbus dicunt᷑ eſſe
xij · et ab alibus xiiij · Illi qͥ dieũt
txos eſſe xij · diſtinguunt eos penes
mumee xij · apłox · qui( vt dictum ẽ)

ſimbolũ ↄpoſuerũt· fidẽ catholicã

pᷣdicauerũt · atq; eccłiam fundaue.
runt· Illi aũt qui dicunt eſſe xiiij

diſtinguũt eos penes materiam de
quibus ſunt: Cum ergo materia ð

qua ſunt articuli fidei ſit diuinitaſ,/
et hũanitas/q̃ dñs nr̃ ieſus chiſt⸗
verus deus/et verus homo eſtXigit
ſzm iſtos ſunt vij · articuli ꝑtinẽtes

ad diuinitatẽ et vij ꝑtinẽteſad hu
manitatẽ · Articulĩ ꝑtinẽtes ad dĩ-
uinitatẽ diſtĩguunt᷑ ſic· qꝛ vnus re-

ſpicit eſſentiã·tres reſpiciũt ꝑſonã.
et tres oꝑa ꝑſonaxe · Articulus ille
qui reſpicit eſſentiã eſt credere in

trinum deum/ vnũ· vnũ videlicʒ in

4

R

eſſẽtia · et trinũ in pſoniſ· Et contra
iſtũ articulũ errauit manicheuſquĩ
poſuit duos deoſ/vnũ bonũ/n alteꝛ
malũ · Et ad remouẽdũ iſtũ erroꝛẽ
cum diceret᷑ in ſimbolo apłoꝝſolũ ·
Credo in deũ In ſymbolo niceno
fuit additũ invnũ deũ: Et de arti-⸗
culo iſto dicit᷑ in ſimbolo athanaſũ ·
Fides aũt catholica hec eſt vtvnũ
deũ in t᷑nitate/et t᷑nitatẽ in vnitate
venerem̃·q̃ſi dicat · Credamꝰ deum
eſſevnũ in eſſentia et ᷑nũ in pſoniſ
Articuli aũt ꝑtinentes ad ꝑſonas
ſunt tres · Primꝰ eſt credẽ ĩ ꝑſona
patris · Et de iſto articulo dicit᷑ in
vtroq; ſimbolo prem ommpotentẽ ·
Ita ꝙ p̃ eſt pma ꝑſona ĩ t᷑nitate ·
Non qͥdem pᷣoꝛitate nat᷑evel tpis⸗
ſed ſolũ pᷣoꝛitate oꝛiginis·qꝛ ꝑſona
pr̃is a nullo oꝛiginat᷑ · ſed alie ꝑſone
onginant᷑ ab ea · Et iſtud tangit᷑ in
ſimbolo athanaſũ cũ dicit᷑ · Pater a
nullo eſt factus,nec creatus,/nec ge
nitus · Scos articłuſ de illis qͥ ꝑt-
nent ad pſonaſ eſt credere in ꝑſona
filij· Et de iſto dicĩ ĩvtroq; ſimbolo ·
Et in ĩieſum chꝛiſtũ filiũ eiꝰ vnicũ

dominũ nr̃m · Ita ꝙ debemuſ credẽ

ꝙ pſona filij non fit/nec creat᷑/ſed a
patre generat᷑ · Et h̊ tangit᷑ in ſim
bolo athanaſũ cum dicit᷑ · Filius a
patre ſolo ẽ non factuſ/nec creatuſ/
ſed genitus · Contra iſtũ articulum
errauit arrius·qui dicit filiũ dei eſſe
creatũ/et minoꝛẽ patre · Ideo cont᷑
erroꝛẽ arrij· fuit additũ in ſymbolo
niceno deũ de deo · lumẽ de lumine ·
deuvee de deo vero · ge · non factũ ·
Licʒ enĩ chꝛiſtus ſit minoꝛ pr̃e in-
q;tum hõ tñ inq;tum deuſ eſt equa

lis patri·iĩta dicit athanaſiꝰ · Eq lis
patri ſzm dunnitatẽ · minoꝛ pr̃e ſʒm
hũanitatẽ · Fuerũt enĩ aliqͥ hẽtiti.
vocati ambꝛite· qui dixeruũt filium
eſſe genitũ a pr̃e ex tempe,ð et non
fuiſſe ab eterno · Et ↄtra iſtũ erroꝛẽ
fuit additũ ĩ ſymbolo niceno· Et ex
patre natũ ãte omĩa ſecula · Tertiꝰ
articulus de illis qᷓ ptinẽt ad pſõaſ
eſt credere in perſona ſpũs ſancti.
Et de iſto articulo dicit᷑ in ſimbolo
apłoꝝ · Credo in ſpũm ſanctũ · ita ꝙ
debemus crederꝰ ſpũm ſanctũ eſſe
veꝛe deũ/a patre/n filio ꝓcedentẽ ·
Ita dicit athanaſius· Sactus ſpũs
a pr̃e/et filio/non factꝰ /nec creatuſ/
nec genitus/ſed ꝓcedẽs · Cont᷑ ĩſtũ
articulũ errãt greci dicẽtes ſpiritũ
ſanctũ a ſolo pr̃e ꝓcedere · Et cont᷑
erroꝛẽ eoʒe addit eccłia romana in
ſimbolo niceno · Qui ex pr̃e ex filio
qʒ ꝓcedit · Fuerũt etiã aliqͥ hẽtici qͥ
dixerũt ſpũm ſcʒ eſſe crea tam non
deum · Vñ vtra erroꝛẽ iĩlloꝛe additũ
fuit in niceno ſymbolo · Qui cũ pr̃e
et filio ſił adoꝛat᷑ et congloꝛificat᷑
Nulla enĩ creata debet adoꝛari eq
li adoꝛatione cũ deo · Contra iſtos
tres articłos de t᷑nitate ꝓpſonarum
errauit ſabellius qͥ poſuit cõfuſionẽ
pſonaæ · dicens · ꝙ eadẽ ꝑſona qñq;
erat pater · qñq; filius.qnq; ſpirituſ
ſctũs · Cõtra quẽ erroꝛẽ dicit atha-
naſius · Alia enim eſt ꝑſona patris·
Alia filij · Alia ſpũs ſancti · Vñ ſci.
enõ ꝙ vna pſona eſt alia ab altera·
non tñ ẽ aliud · Vñ iſta ẽvera · patẽ
eſt alius a filio · Sed iſta eſt hetica
et falſa·pater eſt aliud a filio:quia
hec dictio alius qᷓ eſt maſculĩ gene

—

credere den elſe creatorẽ oim
turaru. Et de iſto ardculo die
ſymbolo aplor. Creator cel
Cotra iſtũ artichm errauit m⸗
qui dielt · ꝓ deuſ bonꝰ bona cn
inuiſibilia. Ded deuſ malus c
resviſibileſ. UVñ cõtra erroꝛẽ
fuit additũ in ſymbolo nicen⸗
ſibiliũ oĩm et inuiſibiliũ · No
tñ ꝙ in ſibolo aploꝝ dicit cre
In ſimbolo aũt niceno dicic f
Et ratio eſt inter creare,/et fa
Treare eni ẽ aliqd ex nibilo 3
cere. Dech facere eſt pducere a
ep aliᷣ Oua deus greauit in
Qpio angelos et materiã omn
celeſtiũ qteweſtriñ ex poſte
cit alialiõ dicit creators. a
Loſen ex illa matena feito
t da tan iõ dicit fctoꝛez.

oa „„A.
lar. rbcul⸗ decf inſnbob

vin hün ſancii 19
Nebemgareers ſün ſachi 4

1 i patr⸗filio peedenti⸗
Nat & lanſ 1us; Sicno ſis
ape etflomte ercan
er genius lufruſß laifi
ali enit gew drins ſinn
ri ſbpfe wEtt
emvr eox act eclin tonnain
inbolo ncend Quiexpfeer flio
NeAN YEiN E denad
Triſeni NeGeRNANn
deum Waend Don adi
it m nena nd ud ſi⸗
et ſho ſl oat etcmngorfeik.

Mei cenin dect Acrne
Iu doranone udeo⸗ Contaiſtos

los de intete oonanmn.
iil bellus sippſit ifii
ſbour d cenbn l aii

4 flus⸗ 7 *
rat pate gic müdet athaä

is Au nenmet) trc⸗ V ſ.
uati e Atere,
nakſ ſa craßli
Ptaud A lene eucs

S. ☚
E .
—

.
—
S
„
☚
—
= =—
— S= =—
S=
=
—

.

ris dicit diuerſitatẽ in pſona · Sed
hec dicłio aliud qꝗᷓ eſt neutri generiſ
dicit diuerſitatẽ in eſſentia · Alij treſ
articuli ꝑtinent ad oꝑa trinitatis ·
Quoꝛe opꝑũ q̃dam pꝑtinent ad opus
naxe ·˖ ſcz ad opus creationis · 1 de Hᷓ
eſtvnus articłus · qͥ dicit · ꝙ debemꝰ
credere deũ eſſe creatoꝛẽ oĩm crea-

turarũ: Et de iſto articulo dicit᷑ in

ſymbolo apłoꝛę: Creatoꝛẽ celin tre.
Cõtra iſtũ artichm errauit mãicheꝰ
qui dicit:ꝙ deuſ bonꝰ bona creauit
inuiſibilia· Sed dediſ malus creauiĩt
resviſibileſ. UVñ cõtra erroꝛẽ ſuum
fuĩit additũ in ſymbolo niceno · Vi-
ſibiliũ oĩm et inuiſibiliũ · Notandũ
tñ ꝙ in ſĩbolo apłoꝝ dicit᷑ creatoꝛẽ ·
In ſimbolo aũt niceno dicit᷑ fctõꝛẽ ·
Et ratio eſt inter creare/et facere ·
Treare enĩ ẽ aliqͥd ex nihilo ꝓdu-
cere· Sed facere eſt ꝓducere aliqd
ex aliq̊ · Quia & deus creauit in 1n
cipio angelos/et materiã omniũ tã
celeſtiũ qᷓ; terreſtriũ/ex qᷓ poſtea fe
cit alia- iõ dicit᷑ creatoꝛẽ · Quia vo
poſtea ex illa materia fecit omnes
alias creatas iõ dicit᷑ fctõꝛeʒ · Oꝑũ
aũt deiĩ · qdam pꝑtinẽt ad opꝰ gratie·

ſcʒ ad opuſ iuſtificatiõis · Et de hoc

eſt vnus articulus quo credẽ debe
mus ꝙ ꝑ gratiaʒ fideles ſpũaliter
vniun᷑· et remittunt᷑ pctã fidelibuſ
vnitis invnitate eccłie/et catholice
fidei. Et de hoc dicitur in ſymbolo
apłoꝛ · ſanctã eccłiã catholicã ideſt
vniuerſałr ſanctoꝛũ cõmũionẽ · re-
miſſioneʒ pctõx · Et in iſto articulo
cõpꝛehẽdun?᷑ omnia ſacramẽta ec-
cleſie · Et quicqͥd ſacroſancta roma-
na eccłia ð baptiſmo, et eukariſtia

et aliis ſaẽmẽtis eccłie, in quibus
fide les eccłie adinuicẽ ꝑticipãt/

cõmunicãt·et ꝑ q̃ fit remiſſio pctõꝛe

pᷣcipit/ docet eſſe eredẽdu Contra
iſtũ articłm errauit pelagiꝰ.q̃ poſu

it ꝙ ꝑ ſolũ actũ liberi arlitrit. abſqʒ

gratia dei poterat haberi remiſſio

pctõxę · Contra etiã iſtũ articulum
errauerũt iacobite/et nicholaite/io
uiniani · vualdenſes et vniuerſałir
omnes hetici iudeĩ/ſarracem/gẽti-
les/pagani · et qͥcunq; de baptiſmo

eukariſtie et alĩs ſacramẽtis cred-
dunt ałr qᷓ; ſancta romana eccleſia

Cõtra etiã hũc articłm errãt ſpeãlr
greci, et omẽs alij ſciſmatici qͥ ne-
gant ſacro ſanctã eccłiam romanã
eſſe caput et mgr àm oĩm eccłiae
Vñ cõtra ĩſtũ erroꝛẽ fuĩt additũ in
ſimbolo niceno · vnã apłicam eccłꝛ ·
Contra etiã erroꝛẽ donati · qͥ poſint
baptiſmũ ĩterari · fuit additũ in ni
ceno ſimbolo · Cõfiteboꝛvnũ baptiſ-⸗
ma c · Operũ etiã dei qᷓdam ꝑti-
nent ad opus gloꝛie ſcʒ ad opus glo
rificationis · Et de hoc eſt vnus ar
ticulꝰ.videlicʒ ꝙ credimus virtute
dei omnes reſurrecturos tam bonoſ
qᷓ; malos · et bonos eſſe pᷣmiandos/
malos aũt puniõẽdos · Et de iſto ar⸗
ticulo dicit᷑ in ſimbolo apłoꝛ·Car/⸗
nis reſurrectionẽ · et vitã eternam ·
Et in ſymbolo niceno · Et expecto
reſurrectionẽ moꝛtuoꝝ · et vitã vẽ
turi ſeculi · Contra iſtũ articłm er-
rabãt ſaducei ·qͥ negabãt reſurrecti
onẽ eſſeventam. Contra etiã iſtum
articulũ errauit plato · qͥ poſuit re-
ſurrectionẽ eſſe nat᷑alem · et ſic fieri
Stute natxe · ſcʒ in fine magni anni

qui cõplebit᷑ (vt dicebat in xxxvj ·
milibus annis · Contra etiã iſtũ arti
culũ errauit oꝛigenes·qͥ poſuit ma-
loſ in inferno puniri ſolũvſq; ad diẽ
iudicij · Vñ ↄtra ĩſtos errores dicit᷑
in ſymbolo athanaſũ · Ad cuius ad-
uentũ(hoc eſt vᷣtute cuius ↄtra erro
rẽ platonis omnes hoĩeſ reſurgere
Pabẽt cũ coꝛpibus ſuis ↄtra erroꝛẽ
ſanduceoꝛe/areddit᷑i ſunt de factis
ꝓpꝛiis rationẽ · Et qͥ bona egerunt!
ĩbunt in vitã eternã·qͥ vero malalĩ
ignẽ eternũ · contra oꝛigeniſ erroꝛẽ·
Aſti ſunt g ſeptẽ articuli ꝑtinen-
tes ad diuinitatẽ · Alij aũt vij · p
tinẽt ad hũanitatẽ · Primus eſt de
ↄceptione filij deĩ · ſcʒ credere ꝙ fi-
lius dei ↄceptus fuit invtero mr̃is
beate marie vᷣginis vᷣtute ſpiritus
ſancti · Et de hoc dicit᷑ in ſymbolo
apłoꝝ · Qui ↄceptus eſt de ſpiritu
ſancto· Et in ſymbolo niceno · Qui
ꝓpter nos hoĩes/et ꝓpter nr̃am ſalu
tẽ deſcẽdit de celiſ et incarnatus ẽ
de ſpiritu ſancto · Cont᷑ iſtũ articulũ
errauit manicheus dicenſ. dei film
nonverã carnẽ/ſed fantaſticã aſſum
pſiſſe · Et ↄtra iſtũ erroꝛẽ dĩ in ſym-
bolo athanaſũ · Merfectus deus/ꝑ-
fectus homo/ex anima rationali et
humana carne ſubſiſtẽs· Scdus ar-

ticulus de ꝑtinẽtibus ad hũanitatẽ

eſt de natiuitate chꝛiſti · ſez credere
dei filiũ ab eterno natũ a pr̃e · natũ
ex mariavirgine ex temꝑe · qᷓ virgo
extitit añ ꝑtũ/in ptu/etpoſt ꝑtũ · Et
de ĩſto articulo dĩcit᷑ invtroq; ſymbo
lo . Natusex mariavgine · Cont iſtũ
articulũ errant ꝑfidi iudei negãtes
dei filiũ ex mariavgine natũ · Cõtra

etiã iſtũ articulũ errauit nefadusil

le iouinianus dicens:ꝙ licet beata
vgo ↄceꝑĩtvirgotñ in pꝑtu fuit coꝝ
rupta · Et cont᷑ iſtũ erroꝛẽ dicit᷑ · Na
tus ex maria vᷣgine · Tertiusarticu
lus eſt de paſſione chꝛiſti · ſeʒ ꝙ cre⸗
dimus dei filiũ ꝓ ſalute nr̃a paſſum
crucifixũ · moꝛtuũ · et ſepultũ · et hoc
q̊ ad naturã humanã· qꝛ nata diui-
na nihil patiebat᷑ · Et de iſto articło
dicit᷑ invtroq; ſymbolo · Maſſus ſub
pontio pilato· crucifixus · moꝛtuus·
et ſepultus · Conttra iſtũ articulũ er-
rauit ſpurciſſſimuſ machometus·qᷣ
qᷓuĩſ in altero canone ſuo dicat chꝛĩ
ſtũ ex maria virgine natũ tñ negat
paſſum/vel crucifixũ fuiſſe· ſed vnũ
aliũ loco eius · Contra iſtũ articulũ
errauĩt oꝛgenes · dicens chꝛiſtũ non
ſolũ paſſum fuiſſe ꝓ hoĩbuſ/ ĩmoetiã
ꝓ demonibuſ in aerelqñ aſcẽdit ad
celũ· Et ↄtra ĩſtũ erroꝛẽ dicit᷑ ĩ ſym-
bolo niceno · Qui ꝓpter nos homiĩeſ/
et ꝓpter noſtrã ſalutẽ deſcẽdit de ce
lis · Quartusarticulꝰ ptinẽs ad hu
manitatẽ eſt de deſcẽſu ad inferoſ
ſeʒ ꝙ credimuſꝙ anima chꝛiſſi q̃ in
moꝛte ſepata fuit a coꝛpel vnita tñ
diuĩnitati/coꝛpe etiã diuinitativni-
to/in ſepulchꝛo remanẽteldeſcẽdit
ad limbũ ſanctoꝛe patruũ ·qͥ eſt qᷓdã
ꝑsinferni·et ſcõs pr̃eſ qui in fide
de chꝛiſto incarnãdo/et in caritate
deceſſerãt inde liberauit· pctõꝛibus
in inferno remanẽtibus damnatis ·
Et de iſto articulo dĩ invtroq; ſym-
bolo. Deſcẽdit ad inferos · Quintuſ
articuluſ eſt de reſurrectione · ſcʒ ꝙ
credimꝰ dei filiũ reſurrexiſſe a moꝛ
tuiſ tertia die ſʒm ꝙ ſcript᷑e ꝓghax

eorit · Et d iſto artic
areni , Tertia die ren
ſymbol nice 1 znd! chu

. nd ꝙ
Imoꝛtiß Uñ nond ; cel⸗
in ſepulchꝛo tmn Xl· hoꝛis ſed

bi fuiſſe tnibus diebus · quo
aug intelligend eſt ſinooel
ponat ps diei y tota die ; Vi
chꝛiſtus fuit ibi pyltima pten
veneris !qn in copletono illiu⸗
fuit poſitus in ſepulchꝛo · et!
p totã diem ſabbat · p m
diei dñice! qꝛ in auroꝛa reſun
Sextus arbcluſſt de aſcẽſt
los · ſcz quo credimuſ ꝙ Xldi
ſurrectione ſua chꝛiſtus cũ n
comitiua anglox/aniane ſa
patxe quas ab inferno abſtra
aſcendit ad celos. Et de iſtoa
celu. ſeget ad dexterã der pe
onnpotentis. Beptimus artich
de aduentu ad iuchcut ſez cred
chriſtus in fine mückmfounn.
mana e eſcun.
. apparebit cũ virtuten
na et ptãte /invalle ioſaphat.

fendopilro itfng⸗nant/
6 Cotra ſtiarüalſer⸗
Aut ſoumiſſſimuf machoneng
uiſ inaltewcanone ſodicrchn
ſti ermanq vrpine nrti ti negit
paſum l quofii fuiſb mi
liũ w eis Conta iliartali
raitaeno sciwn
aũ paſum fuiſepoibuſ mmoetĩ
pdemon buſ m ere ot aſcecit ad
⸗Trra WeNdder
äl
gEr Na i t Nee
SQ.WerdSerdcl Pünes adhu
manitat? de deſen ia
l Gedimuſq- arüma nl in
worreſepgafitanke e
duünutan corpe eta Rnle t
vn eplchwiennir e
ti ndor patti 0
A limbu ian . eſqiinfe
Pimmi ſci 1 citte
tdaidis
nſen iebis dannneadi⸗
loimeaq ſin

.
Lreſe AutercsOu
et Deſeend a —
Kder geſſante

p̃dixerãt · Et ð iſto articło dicið in
ſymbolo nice · Tertia die reſurrexit
a moꝛtuĩs· Vñ nõnð:ꝙ chꝛiſtꝰ fuit
in ſepulchꝛo tm̃ xl · hoꝛis· ſed dicitur

ibi fuiſſe tribus diebus · quod ſʒm
aug · intelligenð eſt ꝑ ſinodochẽ · vt
ponat᷑ ꝑs diei ꝓ tota die · Vñ ipſe
chꝛiſtus fuit ibi ꝓvltimã ptem diei

veneris qꝛ in cõpletoꝛio illius diei
fuit poſitus in ſepulchꝛo. et fuit ibi
P totã diem ſabbati · a ꝑ pᷣmã ꝑtem
diei dñice⸗ qꝛ in auroꝛa reſurrexit:

Sextus articłuſ ſt de aſcẽſu ad ce
los · ſcʒ quo credimuſ ꝙ xldie a re.

ſurrectione ſua chꝛiſtus cũ magna

comitiua angłoꝛe/n anĩae ſanctoꝛe

patꝛe quas ab inferno abſtraxerat

aſcendit ad celos. Et de iſto articło
habet᷑ in vtroq; ſymbolo · Aſcendit
ad celũ · ſedet ad dexterã dei patriſ

omĩpotentis· Septimus articłus ẽ
de aduentu ad ĩudiciũ · ſeʒ credẽ q;
chꝛiſtus in fine mũdi in foꝛma hu-
mana apparebit cũ virtute mag-
na/et ptãte/invalle ioſaphat ·et ibi
iudicabit bonos/et malos· Et de il
lo articulo dicit᷑ in vtroq; ſymbolo-
Inde vent᷑us eſt iudicareviuos et
mortuoſ. Iſti & ſunt xĩiij· articuli fĩ
dei · quoxe vñj ꝑtinẽt ad diuinitatem
et vñj · ad humanitatẽ. Et iſtos arti
culos debẽt ſatdotes ſuos ſubditoſ
edocere.et maxiĩe iſtos qͥ ꝑtinẽt ad
humanitatẽ · et potiſſĩe de illis de
quibꝰ eccłia ſollenniſat · Sicut ẽ ar
niculuſ ↄceptionis de q̊ fit feſtum ĩ
annũtiatione beate marie⸗Et arti⸗
culus de natĩtate. de q̊ fit feſtum ĩ
natali dñi · Et articłus de paſſione·
de quo fit feſtũ in ꝑaſceue. Et arxti

eulus de reſurrectione de q̊ fit feſ⸗
tum in paſcha · Et articulus de aſ-

cenſione · de quo fit feſtũ in aſcẽſiõe

dñĩ · Iſtos etiã articulos cũ articło

de aduẽtu ad ĩudiciũ qͥlibʒ fidelis
poſtq;venit ad ãnos diſcretionis te

neð᷑ ſcire explicite · Et de iſtis arti⸗

culis ad hũaniatẽ ꝑtinẽtibuſ haben

turvᷣſuſ.Naſcit᷑· abluit᷑·pati?᷑.deſcẽ-
dit ad ima. Surgitet aſcẽdit. venĩ

et dĩſcerne cũcta. Mec eſt catholica

fides quã coꝛde credo/n oꝛe ↄfiteoꝛ
in qua fidevoloviuè et moꝛi· ꝓteſtãſ

me in omibus credere/ſiẽ ſacroſan-⸗

cta romana eccłia credit · Et ſi qͥd
minus bene dixerim totũ reuoco:
vt non habeatur pꝛo benedicto/

Ca · jj. ð̊q petitionibꝰ oꝛõniſ dñice·

Odum/ęet foꝛmã oꝛãdi ſalua-
toꝛ tradẽs diſcipłis dixit ma ·
thei · vj · ca · et luce · xij. Cum oꝛatig:
dicite pr̃ nr̃ qͥ es in celis cc· Circa
quod nõnð!ꝙ iſta oꝛatio excellit oẽſ
alias oꝛationes in tbus. ¶ Primo ra
tione mgr̃i qui eã cõpoſuit·qui fuit

chꝛiſtus/verus deus/etverꝰ homo.

in quo omẽs theſauri ſapĩea ſcien-
tie deĩ ſunt abſcõditi · Quãto g& mgr

qui iſtã oꝛationem cõpoſuit excellit

omnes alios mg̃os tanto iſta oꝛa-

tio excellit oẽs alias oꝛõnes · Vnð

iſta oꝛõ vocat᷑ dñica oꝛõqꝛ domin⸗
dñantiũ cõpoſuit eam aoꝛdinauit:

Scðdðo excellit omẽs alias oꝛationeſ

ratione foꝛme · Eſt enĩ oꝛatio benig
niſſima,/a bꝛeuiſſima·ita ꝙ nemo ſe
poteſt excuſare/ et dicerel ꝙ ratiõe
ꝓlixitatis generet tediũ/vel faſti-

diũ · Et licet ſit bꝛeuis inverbiseſt
tñ multũ ꝓfunda in ſenſu:et ad im
petrandũ efficaciſſima · Vnð de ea
dicit ſapiẽs · Bꝛeuĩis oꝛatio penett
celos · Tertio excellit omnes alias
oꝛationes ratione materie de qꝗᷓ eſt ·
In ipſa enĩ cõtinent᷑ omĩa nẽcaria
cam in iſtavita/qᷓ; in alia · Vñ nõnð
eſt ꝙ ſaluatoꝛ in iſta oꝛõne ꝓcedit
ſic · Primo ꝙ doeet noſ captare dei
beniuolentiã · Scdo docet nos mo⸗
dum oꝛãdi/et foꝛmã · Primũ facit
cum dicit pater nr̃ c̃ · Scõm facit
cũ dicit adueniat regnum tuumc·
Circa pᷣmũ duo facit · Primo doez
nos captare deĩ beniuolẽtiã. Scdo
docet nos captaræ oꝛõnis efficatiã.
ibi. ſanctificẽ nomẽ tuũ · Dicimus g
pr̃ nr̃ quĩi es in celis:· Primo con-
fitem̃ deũ eſſe omniũ reꝝ pᷣncipiũ ;
qꝛ pater · Scdo allegamꝰ⸗ puilegiũ
nỹm · qꝛ dicimuſ noſter · Tetio noĩa.
mus ꝓpꝛium nomẽ eius· q; qui es ·
Quarto aſſignamus ſibĩ certũ do-
micil iũ · qꝛ in celis · Dicimꝰ && pr̃ nr
qui es ĩn celiſ. Vbi ſcienð ꝗſzm ꝙ
dicit eberhardꝰ )pater accipit᷑ qnq;
modis · MPrimomõ dicit pr̃ ratione
cure. Scðo ratiõe genit᷑e · Tertio ra

cione etatiſ. Quarto ratiõe honoꝛiſ ·

Quĩto ratiõe creatiomſ. Iſtis qnqʒ;
modis deus eſt pater oĩm · Primo
ratione cure · Ita ponit apłuſ pau ·
dicens· Vmnẽ ſollicitudinẽ veſtrã
onẽteſin deũ qm̃ ĩpᷣe curã gerit ꝓ
omnibul . Et ip̃emet chaſtus dicit
matheo · Nolite ſolliciti eſſe dicẽteſ
qͥd mãducabimꝰ /aut quid bibemꝰ,
aut quo oꝑiem̃? Scit enĩ pate n ce
leſlis quia omĩbus his indigetis ·

Seðo deus eſt pater oĩm ratiõe ge-
niture · vñ de eo dicit apłus · Volũ-
tarie genuit nos verbovitatis vt ſi

mus iniciũ aliq̃d creat᷑e eius· Vnð
quilibʒ poteſt dicẽ illud pẽ̊ · Domĩ⸗

dixit ad me filius meus es tu:iego

hodie genui te · Et de quolibʒ dicit

deus illud in ij· libꝛo regũ · Ego ero
illi in prem et ipᷣe erit mihi ĩ filiũ·
Tertio deus eſt pater oĩm ratione
etatis/et antiqͥtatis· vnð de eo dieit
daniel · Antiquꝰ dieꝛ ſedet et libꝛĩ
videlicʒ conſciãx apti ſũt coꝛaʒ eo.
Vñ poſſumꝰ dicẽ illð q̊d dicit apoſ-
toluſ· Vnum patrem habemꝰ deũ ·
Quarto deus eſt pr̃ oĩm ratiõe ho-
noꝛis · qꝛ debemꝰ deũ honoꝛare ſpe
ciali honoꝛe/et reuentia ·. qᷓ a doctoꝛi
bus latria dici?/quĩ honoꝛ nulli cre
ature debet exhiberi/nec decet · vñ
quilibʒ dicere poteſt illud q̃d dicit
in matheo · Confiteoꝛ tibi domine
deus pater celi et terre· ita ꝙ confi

teri ibi idẽ eſt ꝙ laudare ſiue hono

rare · Quĩto deus eſt pr̃ oĩm ratiõe
creationis· vnde moyſes · Nunquid
nõ ipſe eſt pater tuus qui poſſidet/
et fecit/et creauit te? Vnð ex hoc
ꝙ dicimꝰ pater! habemus fidutiã
illiuſ?quod in ĩſta oꝛõne petimuſob
tinẽdi · Vnð poſſumus arguẽ ſic·pr
dat filio illud q̊d petit ab eol ſi illð
quod petit᷑ ſit iuſtũ/et filio nẽcariũ ·
Sed deuſeſt pater oĩm·et illud q̃d
in iſta oꝛõne petimus eſt iuſtiſſimũ,
etvalde nobis nẽcariũ· quare fidu-
tiã habemus ꝙ deus totum dabit
nobis · Et fundat᷑ iſta oꝛõ ſuꝑvᷣbum
ſaluatoꝛĩs in luca vbi dicit᷑ · Si vos
(cum ſitis mali)noſcitis dare filus

tum eſt) deuſ ſit pater in omĩ
nqh mocis tñ noſtra ſum
nerati aqua baptiſinabs eſ
pater· Vñ nos baptiſati letr
rati in chꝛiſto! poſſum? dicẽ
noſter· qꝛ nog ſumus ab eol
miſericoꝛdius · aloptati ſper
educati nobilius. et ſalubꝝ
mati · Dico ꝗ deus eſt ſpe
noſter · q nos chꝛiſtãi ſumun
reqepti/ et liberati miſerice
Vñ poſſum deo dicere illu
dicit ĩ ayoclipſi Redimiſti n
. ſanguie tuo · de q reẽptiõt
btus petrus. Non ex coꝛruptil
auro ſvel argeto redepti eſnſ
aneſracduerladde ſed peot
langiie immaculati agm din
ieſu chꝛiſti· Scdo di
. do dico deus
cialr pater nr̃. ſcheiſnz;
8 nr. qꝛ noſ chꝛiſtiã̃
b eo adoptati ſpeali
it ti ſpẽalius. et de
cit aplus. Wiſit
in coꝛda noſtrq.

—

e ur waſf proim ratios ho⸗
wvꝛt . deben deñ onoup e
ca wwver ribniin joontei
K&τat hmn e
aune deber erhben erderet vñ
gui tderre oitilus a dit
eted Ce
NS NNNN ARENπ Nad
õ ſebnn
e to es ß Enttie
emmt nen is duti
Sð ketl emt tus Auneſnet N
Efeoteteand Uerd
4 ebemnsfeini
12 guan ter. n
Aal:qodin ſtaoinepenl

ami ho ſimnd Eis

ler .
– W
„ aal rine udl
; deule Nuſdmd
2p R enrbs irnircl⸗ bi
oti Lenus dens w⸗ en
. 45 2 A
nel Arfndi dctie⸗
„ —– is
e taswin) cF
Wb⸗

veſtris quãto magis pater celeſtis
dabit ſpiritũ bonũ petẽtibuſ ſes qñ
dicat ꝙ ĩmo dabit · Scdo in oꝛõne il

la allegamꝰ puilegiũ nr̃m cũ diciꝰ
noſter · Vbi nõnð ꝙ licʒ( vt ſupᷣdicꝰ
tum eſt) deuſ ſit pater in omĩbꝰ illi
qnq; modis tñ noſtrũ qͥ ſumuſ rege

nerati aqua baptiſmatis eſt ſpẽałr

pater · Vñ nos baptiſati/et regene

rati in chꝛiſto poſſumꝰ dicẽ pater
noſter· qꝛ nos ſumus ab eo liberati

miſericoꝛdius ·asloptati ſpecialius:

educati nobilius.et ſalubꝛꝰ infoꝛ⸗
mati · Dico & ꝙ deus eſt ſpeãlr pr
noſter · qꝛ nos chꝛiſtiãi ſumus ab eo
redẽptir et liberati miſericoꝛdius ·
Vñ poſſumꝰ deo dicere iĩllud quod

dici᷑ ĩ apoclipſi · Redimiſti nos deꝰ
in ſanguĩe tuo · de q̊ redẽptiõe dicit
brus petrus· Non ex coꝛruptibilibꝰ

auro/vel argẽto redẽpti eſtiſ deva-
naveſtra cõuerſatiõe · ſed p̃cioſiſſimo
ſanguĩe immaculati agni dñi noſiri
ieſu chꝛiſti · Scdo dico ꝙ deus ẽ ſpe
ciałr pater nr̃· qꝛ noſ chꝛiſtiãi ſumꝰ
ab eo adoptati ſpẽalius · et de h̊ di-
cit a prus Ciſi deus ſpũm fulij ſuĩ
in coriza noſtra · ĩ q̊ icdmamul abba
pater· vt gdoptadonem fi lio dei
recipemus · Certio dico ꝙ deus eſt
ſpẽałr pr̃ nqꝛ nos chꝛiſtiãi ſumus
ab eo educati nobiliuſ. In ſaẽmẽto
enĩ eukariſtie paſcit noſ deuſ coꝛpe
et ſanguĩe chꝛiſti · Ita dicit ipſemʒ
ieſus in iohãne · Caro mea vere eſt
cibus:et ſanguis meusvere eſt po-
tus · De iſto cibo dicit P6. Panem
angeloꝛ manducauit homo· de quo
pane dicit chꝛiſtus · Qui mãducaue
rit ex hoc paneviuet ineternũ.· Vñ

eccłia tm̃ beneficiũ recognoſcẽs in

vocẽ gratiaie actiõiſ ꝓꝛumpẽſ dicit·
O q; ſuauis eſt dñe ſpiritus tuuſ.qͥ
vt dulcedinẽ tuã in filios demon⸗
ſtrares! pane de celo pᷣſtito/eſurien
tes huũiles replẽs bonis faſſidioſoſ
diuites dimittẽs inanes · Quarto

dico ꝙ deuſ ſpẽalłr eſt pater noſter?

qꝛ nos chꝛiſtiãi ſumus ab eo infoꝛꝰ

mati ſalubꝛiuſ.et hoc ꝑ euange licã

doctrinã.q̃ ſola ẽ doctrina ſalutifẽᷣa

et aſubais. Et iſtã doctrinã dauid
petebat cum dicebat. Bonitatẽ et
diſciplinam/et ſcientiã doce me · De
iſta doctrina dicit ſapiẽs · Audi filiꝛ
mi doctrinã patris tuĩ · Ex hoc ergo
ꝙ dicimus pr̃ n habemus fidutiã
quod a deo in iſta oꝛõne petimus q;
dabit nobis · Vt arguamus ſic · pn /
cipale atthit ad ſe minus pncipale
et acceſſoꝛẽ · e de vſe · ecclie vel al⸗
taris·ſi eccłiam.li.vj. Sed deus de
dit ſemetipᷣm nobis.et iõ vocamuſ
ip̃m noſty · et reſpctũ eius oĩa ſunt
acceſſoꝛĩa · S certi — ꝙ oĩa iſta
dabunt᷑ nobiſ a deo · Et fundat᷑ iſta
ratio ſuꝑverho apłi dicẽtis in epła
ad romanos·Si deus ꝓ nobis/quiſ
tra nos? qui etiã ꝓpꝛio filio ſuo nõ
pepcie ſed nobis omĩbus vẽdidit
illũ · quõ etiã nõ cuz illo oĩa donauit
nobis? q̃ſi dicat ꝙ immo · Tertio in
oꝛõne iſta nomĩamus nomẽ ꝓpꝛium
deil cum dicimus qui es· Circa qd
ſcienð ꝙ; qᷓ;uis ſzm doctoꝛes invita
iſta neſciamus nomen ꝓPpꝛium dei⸗
tñ inter omĩa alia nomĩa/que dicũẽ
de deol iſtud nomẽ qui es/ẽ magis
ſibi ꝓpꝛũ · qᷓd patet ex hoc qꝛ moyſi
int᷑rogãti q̃d reſpõdẽt filiis iſrahe

ſi introgarẽt q̃d erat ꝓpꝛiũ nomen
dei · dicit deus · dices ſic filuiſ iſrabł
qui eſt! miſit me advos· Dicimuſ g̊
deo qui es: qꝛ deus eſt firma enti-
tas ·qꝛ nunq; deficiẽs:ſʒ omẽs pfi-
ciẽs· Suma bonitas omnibus ſuffi
ciẽs · Puravitas omnes erudiens.
Vera caritas omẽs reficiẽs· Dico
ꝙ dicimus deo qͥ es · qꝛ ip̃a ẽ firma
entitas nunq; defitiẽs· Vñ ipe ð ſe
dixit in exodo · Ego ſum qui ſum.
et pſalmiſta. A ſeculo et vſq; in ſe-⸗
cula tu es· Seðo dicimus deo qͥ es!
qꝛ deus eſt ſũma bonitas omĩbus
ſufficiẽs.· ñ vocãti ſe bonum dixit
deus · Nemo bonus ñn ſolus deus.
Et de deo dixit pſalmiſta · Bonus
es tu ·et in bonitate tua doce me iu
ſtificatiões tuas.Et apłus. Suffici⸗
entia noſtra ex deo eſt · Tertio dici⸗
mus deo qui es qꝛ deuſ eſt puravi
tas oẽs erudiẽs. Vñ dicit · chꝛiſtus
in iohãne· Ego ſum via/veritas/ęt
vita· et in matheo: Ogr ſcimusqꝛ
verax es:etviã dei invitate doces ·
Quarto dicimus deo qui es quia
ipᷣe eſtvera caritas omẽs reficiẽs·
Vns in pma canõica ĩohis · Deus
caritas eſt. et qͥ manet in caritate/
in deo manet . et deus in eo · Pt ip̃e
met dicit ĩ matheo · Venite ad me
omẽs qͥ laboꝛatis/t onerati eſtis
et ego reficiãvos· Dicendo &O qͥ es:
fidutiã habemꝰ/ꝙ deus qui eſt fir.
ma entitas nulli deficiet ſʒ pꝑficiet ·
qꝛ eſt ſuma bonitas ommbꝰ ſuffi⸗
ciet:q; eſt pura vitas oẽs erudiet.
quia eſtvera caritas omẽ ſ reficiet.
Quarto dico ꝙ in iſta oꝛõne captã
do dei beniuolentiã aſſignauimus

ſibi certu domiciliul cũ dicimꝰ in ce

lis.Circa q̃d nõnð!ꝙ celũ q̃ ad nũc

eſt qdruplex · Quia eſt celũ ſuꝑna-
turale/materiale/ſpũale/a intellec
tuale.Celũ ſuꝑnat᷑ale ẽ ipᷣa ᷑nitas·
et de iſto eelo dicit᷑ in geñ · Suſpice
ideſt reſpice · celũ ideſt ᷑nitatem·
numera ſtellas ideſt pfectiões/et ꝓ
petatesſi potes:Celũ materiale q̊
ad nũc ẽ celum empyreũ · de qᷓ dict
in geneſi:· In pncipio creauit deus
celũ. terrã · Et ꝙ ælũ ſtellatũ alias
ſanctũ ſcribit᷑ intelligit᷑ celũ empy-
reũ · Celũ ſpũale eſt deuota amima·
de quo dici᷑ in pã · Dñs in celo ſe⸗
des eiuſ.Celũ intellectuale ẽ nat᷑a
angelica · de quo ibidẽ · Verbo dñi
celi firmati ſunt id ẽ angłi ↄfirma
ti ſunt in bono · Et in q̊libʒ iſtoꝝ ce-
loꝝe eſt deus: Quia ĩ pᷣmo celo ideſt
in t᷑nitate ẽ indiuiſus ꝑ eſſentiam ·
In ſcðdo celo · ſcz in empyreo ẽ clare
viſus ꝑ gloꝛiã · In tertio celo ideſt
in anĩa deuota eſt inhabitãſ ꝑ gra-
tiã · In quarto celo ideſt in angeli-
ca nata eſt ipᷣ̃am eleuãs ꝑ excellen-
tiam · De pꝛimo dicit᷑ in pᷣma cano⸗
nica ĩiohams · Tres ſunt qͥ teſtimo-
nium dant in celo · Pater/verbum/
et ſpũs ſanctꝰ· et ũi tresvnum ſunt ·
per eſſentiã · De ſcðo dicit᷑ ĩ apocali ·
Apertum eſt oſtũ in celo· et archa
teſtamẽti viſa eſt· Archa teſtamẽti
eſt deus · qui( vt dicit apoſtl us noui
teſtamẽti mediatoꝛ ẽ · De tertio ce
lo dicitur in põẽ · Ad te leuaui oculos
meoſ in mõtes q̃ habitas in celiſi ·
in animabuſ deuotis · De quãto di-
cit᷑ in pẽ · Eleuata eſt magnificẽtia
tua ſuꝑ celos · gloſa·id ẽ ſuꝑ nouem

jcẽdo in
chows angelo⸗ cre s
pabemus flutia/4 kcumt
pꝛimo celo in im knſfer
in ſo⸗p ißm inhitabim gen
pißm vuificabim q' a
pſum eleuabim̃ · Et ſic fin

ps oꝛõnis donnice ! in quace
mus dei benmuolentiam

Sequi ſcba ꝑs oꝛõnis d
in qua optam ſiue petimus
efficaciã dicendo ſanctificet
tuũ · Et eſt pma netitio in o⸗
eſtvltia in re/ ſeu in intẽtion
quo nõnðq ad hoc ꝙ noſtr
habeat efficatiã ideſt ad ho⸗
oꝛatio exaudiat᷑ a deol reqᷣr
Zez ꝙ fiat cum firmitate fi
bonitate rei · eum deuotione

et fiat in nois cheiſi· Nico

ꝓ ad hoe oꝛatio noſtra habe
ficaci: oportet q; fiat c firm
fidei Git em inſtrumentü ine
eſt nſit debito mo ſignatu i
eſt inefficax n ſit ſignacko fie
nata. Ct ido dicebat chꝛiſt⸗.
qᷣd oꝛãtes petitis credite ide
naculo fidei ſignate! et accip

etfietvobis. vnge dicit in ioh

mus qꝛ pctoꝛeſ no
ie, n
vt aũt diat apkus. eraug

nn . Pe⸗ in ahſe⸗
ulKaluneleitgeent
rade o ibicl Nerlooj
an⸗ imm ſar ifi nghfm
n m aναkNtinͦt,iſbrc
lr deus Quiai pno ehiceſt
ininteè mdANS Rete.
JnE& &ee
õäü
aià ded Rabil
Jnqen hoideſtnangbl⸗
cà ta Riem eus pemler
Gam Deprmnodakn fmatme
aiuhams Ins ut thind
num õ
erhislnc Aurennn ,.
ceſemi Deſodlt poe
Ee N a nrccottarſ
lerum h tſtmen
eeabel Arhate

nes viliet⸗
voi rdot l
G .
Kne nd De d⸗
— ceEva

w i 5 . vas lr
negifteni

idiwun

2

—

choꝛos angeloꝛe · Dicẽdo g in celis:
bhabemus fidutiã/q; qꝛ dominꝰ eſt ĩ
pꝛimo celo; in ip̃ᷣm tᷣnſfoꝛmabim̃·qᷣa
in ſcðo ꝑ ipᷣm inhĩtabim̃ · qꝛin t᷑tio!
pꝑ ipᷣm viuificabim̃ · qꝛ ĩn quartolꝑ
ipſum eleuabim̃ · Et ſic finit᷑ pꝛima
ꝑs oꝛõnis dominicel in qua captaba
mus dei beniuolentiam ·

Sequit᷑ ſcdᷣa ꝑs oꝛõnis domĩce:
in qua optamꝰ ſiue petimus oꝛõnis
efficaciã dicendo ſanctificet᷑ nomen
tuũ · Et eſt pᷣma petitio in oꝛdĩe · ſed
eſtvltĩa in re/ſeu in ntẽtione · Pꝛo
quo nõnð ꝙ ad hoc ꝙ noſtra oꝛatio

hHabeat efficatiã ideſt ad hoc ꝙ nr̃a

oꝛatio exaudiat᷑ a deol reqͥrunt᷑ iiij ·
Scʒ ꝙ fiat cum firmitate fidei · cũ
bonitate rei · ceum deuotione animi ·
et ꝙ fiat in noĩe chꝛiſti · Dico pᷣmo.
ꝙ ad hoc ꝙ; oꝛatio noſtra habeat ef
ficaciã.opoꝛtet ꝙ fiat cũ firmitate
fidei· Siẽ enĩ inſtrumentũ inefficax
eſt! n ſit debito mõ ſignatũ ita oꝛõ
eſt inefficax n ſit ſignacło fidei ſig-
nata · Et ido dicebat chꝛiſtꝰ· Quic-
q̃d oꝛãtes petitis credite ideſt ſig-
naculo fidei ſignatel et accipietis:

tfietvobis: vnde dici᷑ in iobanne.

Scimus qꝛ pctõꝛeſ non exaudit deꝰ.
vt aũt dicit apłus · Vmne q̊d nõ eſt
ex fide pctm̃ eſt · Er ido(vt chꝛiſtꝰ
dicit) Veri adoꝛatoꝛes adoꝛabunt
pr̃em in ſpũ/etvitatevidelicʒ fidei ·
Scðdo opoꝛtz ꝙ fiat cũ bonitate rei/
id ẽ ꝙ ĩ oꝛõne ñ petant᷑ nociua/ ſed
vtilia · Sicut enĩ libellꝰ ineptus eſt
nłlus ita oꝛõ inepta eſt nłla· In cꝰ
ſignũ dieit chꝛiſtꝰ. .Dhetitislet non
accipietis eo ꝙ male petitiſ.Tẽtio

„

3
opoꝛtʒ ꝙ fiat cũ deuotione anĩ · Siẽ
enĩ ad hoc ꝙ fumuſ aſcẽdat ð thu-
ribulo opoꝛtʒ ꝙ ſit ibi ĩignis ita q;
ad hoc ꝙ; oꝛatio aſcendat ad deum!
opoꝛtz ꝙ ſit ĩigne caritatis accenſa:
In cuius ſignũ legit᷑ in apocalipſi
Stetit angłus ĩiux aram tẽpli ha-
bens thuribulũ aureũ in mãau ſua
Et data ſunt ei incẽſa młta· qᷓ ſunt
oꝛõnes ſanctoꝝ · Et aſcẽdit fumus
aromatum in ↄſpectu dei/de manu
ſgeli · ita petebat dauid in pſalmo-
Dirigat᷑ domĩe ad te oꝛõ mea ſicut
incẽſum in ↄſpectu tuo· Quarto ꝙ;
fiat in nomĩe chꝛiſti · Siẽ enĩ ꝓcura
toꝛ non debet agẽ ñ nomĩe ꝓcura-
toꝛiol aliaſ iſtud q̃d facit nonvalet:

ita cum ſimus ando ꝓcuratoꝛes

chꝛiſtſivelimꝰ exaudiri opoꝛtzʒ q;
petamꝰ in nomĩe chnſti · vñ chꝛiſtꝰ⸗
dĩcit · Quicqͥd petieritis pr̃em ĩ no
mine meo dabitvobiſ· Ita quatuoꝛ
optamꝰ eſſe in oꝛõne nr̃a cum diĩicĩꝰ
ſanctificẽ nomẽ tuũ:Tangun᷑ tria
in hoc ꝙ dicit᷑ ſanctificet᷑ ſzm ꝙ ſã
ctum poteſt capi t᷑bus modis · Vno
mõ idẽ eſt ꝙ firmũ in q̊ ẽ firmitas
fidei · Scdðᷣomodo iĩdem eſt ꝙ ſine t᷑⸗
ra. In quo eſt vtilitas rei · Aliomõ
idem eſt ꝙ ſanguine tinctum ĩ quo
animi deuotio deſignatur. Quar-
tum tangitur in hoc ꝙ dicimus no/

mẽ tuum. De quo nomie dicitur in

marco · In nomĩe meo demonia eij
tientlinguis loquent᷑ nouis · ſerpẽ
teſ tollẽt/a ſi moꝛtiferũ qͥd biberĩt:
non eis nocebit/ Suꝑ equos manꝰ
imponẽt!et bene habebunt · Et ſic
termĩat᷑ ſcdᷣa ꝑs oꝛationiſ dñice ĩ qᷓ

optamꝰ ſeu petimꝰ oꝛõniſ efficaciã.

zMNℳN),S

dñice in qua docem̃ foꝛmã et modũ
oꝛãdi · cum dicit᷑adueniat regnum
tuũ · Circa q̃d ſcienðlꝙ ab hoc loco
vſq; in finẽ ↄtinent᷑ ſex petitiones
in quibꝰ petimus omne q̃d ẽ nobiſ
nẽcariũ tam in vita nr̃a/qᷓ; in alia·
Cum enĩ tota ꝓfectio homĩs ↄſiſtat
in duobuſ ſcʒ in delectatione mali?
et in ꝓſecutione boni iuẽ illud ps
Declina a malo et fac bonũ idðo in
iſta oꝛoõne petimus a deovt nobiſ cõ
ferat bonũ ·et auferat malũ. Quã-
tum ad collectionẽ boni ponunt᷑ iij·
petitiones · Cum enĩ ſit ᷑plex bonũ
ſcʒ bonũ gloꝛĩe/bonũ gratie/n bonũ
nature: iſtõ t᷑plex bonũ nobis dari
petimꝰ · Nã nobis bonũ gloꝛie dari
petimus cum dicimus · Adueniat
regnũ tuũ · ſcʒ regnũ padiſi · Et eſt
ſenſus · Opater nr qui es in celis
petimꝰ ꝙ regnũ tuũ adueniat iĩdeſt
ad nosveniat· Sed q̃re melius dici
muſ adueniat regnũ tuũ/qᷓ; dicamꝰ
aduemamus in regnũ tuũ? Dico ꝙ
ad denõnðõ ꝙ; gloꝛia ꝑadiſi non ha-
bet᷑ ex ꝓpꝛiis meritis:ſed ex mera
gratia dei/ iuẽ vᷣbum apłi dicentis ·
Non ex opibus iuſtidſie que fecim⸗
nos/ſed ſzm mĩam ſuam ſaluos noſ
fecit· iðo dicit᷑ adueniat regnũ tuũ⸗/
ideſt ex gratia tua nobis adueniat:
Non aũt dicimꝰ adueniamꝰqꝛvt
dictũ eſt ex meritis nr̃is ñ poſſumꝰ
in illud venire · Nemo enĩ poteſtve
nire ad me n pater meus traxerit
illũ.vt dicit᷑ in iohãne · De iſto reg⸗
no dicit augloquẽs iĩn ꝑſona chꝛiſ·
Venale habeo quid regnuʒ celoꝛę·
quod emit᷑ paupꝑtate rex vtilitate.

Sequit᷑ tertia ꝑſ pneipalis oꝛõniſ

gloꝛia·laboꝛe· requies.t᷑ſtitia:gaudi
um · moꝛte · vita · Bonũ gratie petᷣ

mus cum dicimꝰ. Fiat volũtas tua

ſicut in celo et in terra· Ad cuiꝰ eui

dentiã ſcienð ꝙ homovocat᷑ ĩ ſacra
ſcripta terra · vñ pẽ · ¶nima mea ſiẽ
terra ſine aqua tibi: vn de homine

auſto dicĩ ibidẽ · Denedixiſti domĩe
terrã · Angeli aũt ſancti in ꝑadiſo
ſtantes vocanẽ᷑ celũ · vnde psẽ · Celi
enarrãt gloꝛiã dei : Eſt ergo ſenſuſ

O pater noſter qui es in celis fiat
volũtas tua in terma: hoc eſt hoĩbuſ
terrenis ſicut fit in celo ideſt ſicut
fit in angelis/et beatis · Vel pꝑ ter
ram intelligit᷑ eccłia militãs·p ce/
lũ eccłia triumphãs· vt ſit ſenſus ·

Sicut in eccłia t᷑umphãte fit volun

tas tualita in eccłia militãte peti

mus ꝙ fiat · Que aũt eſt iſtavolun-
tasnos docet apłuſ dicẽs· hec eſt
volũtas dei ſanctificatio veſtra · Et
dicit᷑ fiat volũtaſ tua!nõ aũt noſtra.
quĩa (vt dicit chꝛiſtus non omnis qͥ
dicit mihi domĩe dñe int bit regnũ
celoꝝ · ſed quĩ facit volũtatẽ patris
mei qui eſt in ceks, ipᷣe intbit reg
num celoꝝ · Bonum nat᷑e petimus
cum dicimus. ¶ Panẽ nr̃m q̃tidianũ
da nobiſhodie · Pro quo ſcienduʒ:
ꝙ panis dicit a pan grece:quod eſt
totum latine · In hoc & ꝙ petimus
panẽ petimus omĩa ꝗᷓ nccaria ſunt
ad ſuſtẽtationẽ ̊ miſerrĩe et t᷑nſito-
rievite · Nec iſtõ ẽ cõtra illud quod
dictũ eſt ſup̃ in ſcoa ꝑte tᷣctatu ĩiij·

ca · de oꝛõne . vbi dicebã ꝙ in oꝛõne

non ſunt tpꝑalia petẽda · q̊d intelli-
genõ eſt · ꝙ in oꝛõne non ſunt petẽ
da tpꝑalia directe/et ꝑ ſe· ſed ĩnq;ʒtũ

iytum eſt nẽtarĩ 4
Et ita petebat ſalomo cu die⸗
Diuitias /et pauptates ne de
mihi· ſztmvictui meo ebue ne
et paulus· Mabẽteſ alimẽta/
tegam̃ his Rtenti ſum· 5
etiq tplex eſt panis q; petn
iſtaoꝛone · Orimꝰ eſt ſpũalis
auſtere prie · Iſte eſt panis
ceus de q dieit in iobane · Eſ⸗
vnus hic ͥ habet quinq; oꝛde
panesquinq; nanes ſunt qna
elcẽ pnie · ſcʒ dcritio· feſſio · oꝛ
Qlimoſina et ieiuni. de aͤbus d
ſup in ſeda pte Sedus pa
ſaometalis eukariſhe de ꝗpa
cit in iohane . Pic eſt panis
deltẽcht. Si quis mãduc-
vſ 4 ckee ambulant fi
eſt materi lee baciſt Tertut
terialis tpalis ſubſtati⸗

pane dicit in g
. EI Sene. In
Ra wieni In ſudoꝛe

anneng ſutſtin

mmilgeenlum

i.. Sincllgfit
acan in
celo iceſt ſent
r napag bens aptr
G ltïpee
Kakrtu dumpbid vrſt ſſis⸗
Oue 1 art Nunphite ſt oler
*νaaααaisitivne,
55ρuuKρνμμαρρααι
Enos doekt aplul dicig ee eſ
v NNchNeid WrC.
Gi NetNNN
ia det hiins norns)
voN i dnie e mteii
or. N gu fent Wuͦtii far
neiqn Rn eig ihenitnz
um ccor Bonmn tie ündd
Oum dacnus Prnefin ſpiiaſt
Nnclbois Pna ſunii

4t
s

ſunt nẽcaria ad habendũ celeſtia,

eterna ·ſic enĩ bene poſſ ũt peti · Vñ
greg in collecta· Sie Tᷣnſeamus per
bona tꝑalia: vt nõ amittamuſ et᷑na⸗
Vel eſt intelligenð ꝙ non petenda
ſunt bona tꝑalia ad ſupfluitatem,
ſed ad ſuſtentationẽ et ſic petimus
ea hic cum dicimuſ hodie · quia non
petimus ni q́;tum eſt nẽcariũ ꝓ die ·
Et ita petebat ſalomõ cũ dicebat ·
Diuitias/et pauꝑtates ne dederis
mihi · ſʒ tmvictui meo thbue nẽcãia:
et paulus: abẽtgſ alimẽta/a qbuſ
tegam̃ his dtenti ſumꝰ Nõndũ
etiã ꝙ t᷑plex eſt panis qᷓ; petimꝰ in
iſta oꝛõne · ¶ Drimꝰ eſt ſpũalis panii
auſtere pnĩe · Iſte eſt panis oꝛdea-
ceus · de q̊̃ dicit᷑ in iohãne · Eſt puer

vnus hic qͥ habet quinq; oꝛdeaceoſ
panes:quinq; panes ſunt qͥnq; pꝑteſ

ꝓfctẽ pnĩe:ſcʒ ↄtritio · ↄfeſſio· oꝛatio-
elimoſina· et ieiuniũ.de qbus dictũ
eſt ſupᷣ in ſcdða ꝑte · Scdᷣus panis ẽ
ſacmẽtalis eukariſtie · de q̊ pane di
cit᷑ in iohãne · Mic eſt panis qui de
celo deſcẽdit· Si quis mãducauerit
ex ̊ᷓ paneviuet ineternũ · In foꝛti.
tudiĩe iſtiꝰ panis ambulant fideles

vſq;ʒ ad montẽ ꝑadiſi · Tertiuſ paniſ

eſt materialis tꝑalis ſubſtãtie · de ̊
pane dicit᷑ in gene · In ſudoꝛevultꝰ
tui veſceris pane tuo· Et iſtos tres
panes petimus in iſta oꝛõne · iuxta
verbum ſaluatoꝛis in luca dicentiſ
Amice accomoda mihi tres panes-
Aſte gO tres petitiões reſpiciũt col-
lationẽ boni · Sunt et alie tres que
reſpitiũt ablationẽ mali · Circa q̊d
nõnð:ꝙ duplex eſt malum · ſcʒ malũ
culpe/ malũ pene · Malũ culpe eſt

duplex· ſcʒ pᷣteritũ/ et fut. Szm E
ergo ſunt tres petitiões ablationis
mali. In ꝑma petimus malũ culpe
pᷣteritoꝝe nobis dimitti cũ dicimus
dimitte nobis debita nr̃alſiẽ et noſ
dimittimꝰ debitoꝛib⸗ nñis · Iſta de
bita ſunt pctã iux pabolã chꝛiſti/q;
ꝓpoſuit ſimoni le ꝓſo dicẽſ. Duo de⸗
bitoꝛes erant cuidam fenatoꝛi · c·
Que pabola ſzm gloſam intelligiẽ
de debito ptĩ · Iſta debita petimꝰ
nobis dimitti a deo ſiẽ dimittimus
debitoꝛbꝰ nr̃is/ideſt illis qui cõtra
nos peccauerũt· Et iſtud intelligiẽ?
de debito iniuria? q̃ſ debemuſ di⸗
mittere · Alioqͥn n dimittamꝰ deus
non dimittet nobis · dicẽte chꝛiſto ·
Deus pr veſter celeſtis nõ dimittet
vobig n dimiſeritis vnusqͥſq; de coꝛ
cibus vr̃is· In qᷓ enĩ mẽſura menſi
fueritis eadẽ remetietvobis· Si S
vis ꝙ deus dimittat tibi pꝑctã tua.
dimitte tu illiſ qͥ ↄtra te pẽcauerũt·
Alioqͥn dicet᷑ cibi.Ex oꝛe tuo iudi⸗
co te ſerue neq; · Dieis enĩ dimitte
mihiſiẽ dimitto · ſʒ tu nõ dimittis⸗
gdieis ꝙ tibi non dimittam · Sed
nunqͥd ille qͥ exiſtit in fraterno odio
dicens iſtã oꝛenem peccat? Dico ꝙ
non qͥa non dicit eã in ꝑſona ꝓpꝛia/
ſed in pſona eccłie·quod patet·qa
dieit nobis/et non mihi · Et ideo cũ
vniuerſalis eccłia que regit᷑ a ſpũ
ſancto non poſſit errare nunqᷓ; errã
in dicẽdo iſtã oꝛõnem. In ſecunda
petitiõe petimꝰ nobis a malo culpe
pcaueri cũ dicimꝰ · Et ne nos indu-
cas in tẽptationẽ · Pro q̊ ſciendũ:
ꝙ aliqñ tẽptatio ſumit᷑ in bonumvt
patet in gen ſi qñ dici᷑· Tẽptauit

deus abꝛabhã. Et in libꝛo ſapientie ·
Deus aũt tẽptauit eos · et inuenit
eos dignos ſe · Et dicit᷑ deꝰ duobus
modis tẽptare· Vno mõ pmiſſiue/
vt appꝛobet · Et ita ſumit᷑ qñ dicit᷑ ·
Deus tẽptauit illos ideſt temptari
ꝑmiſit · Et iſtomõ tẽptauit deꝰ ꝛob ·
Aliomõ dicit᷑ tẽptarevt exemplum
vtutis aliis oſtenderet · Et hoc mõ
tẽptauit deuſ abꝛahã vt oſtenderet
vtutem obecdientie eius. Et de tali
temptatione non intelligimus hic ·
Aliqñ etiã tẽptatio ſumit᷑ in malũ:
et eſt duplex · Nam quedam eſt ab
hoſte ideſt a demone· Quedã a car
ne · inq;tũ ſcʒ caro ↄſurgit aduerſus
ſpiritũ · Tẽptatio q̃ eſt ab hoſte non
eſt pctm̃ n cõſentiat᷑ ſibi · ĩmo ſi fiat
reſiſtẽtia! eſt młtum meritoꝛia · Et
iſtomõ fuit tẽptatus chꝛiſtus·vt dĩ
citur mathei · Ductus eſt ieſus in
deſertũ a ſpiritul vt tẽptaret᷑ a dia
bolo · Tẽptatio que ẽ in carne ſemꝑ
ꝓuenit ex pctõ · inq;tũ ſeʒ ip̃ᷣa rebel

lio carnis ad ſpuũm ꝓuenit ex patõö

parentũ in nobis · et eſt materiałr
ipᷣm pctm̃ oꝛiginale · Wodo rebellio
iſta q;ðtum ad ſuũ pꝛincipiũ non eſt
in ptãte noſtra · Prðvt dicit᷑ ꝙ pꝛi⸗
mi motus non ſunt in ptãte noſtra.
ſed reſiſtere illi rebellioni ſque alli.
cere iſtos pᷣmos motus bene eſt in
ptãte nr̃a · Et ido ðſentire tẽptatiõi
ſiue ſit ab hoſte/ſiue a carne ſempẽ
eſt pcti· itaꝙ ſi ſit ↄſenſus cum ð⸗
liberatõe eſt pct̃ moꝛtale· ſi ſit cõ⸗
ſenſus ſubitꝰ et qſi ſub reptitiꝰ? eſt
ſolũ pctm̃veniale · Modo g non pe-
timus in hac petitiẽe ne temptem̃.
ſed petimꝰ ne in tẽptationẽ indu-

cam̃ · Tunc aut in tẽptationẽ indu-
cim̃cum tẽptationi ↄſentimus.Jð
in iſta oꝛõne nihil aliõ petimꝰ deo!
n ꝙ det nobis vᷣtutẽ reſiſtẽdi tẽpta-
tioni · quod apłuſ ꝓmittit eũ factu-

rum dicens ˖ Videlis deus qui non

pꝑmittetvos tẽptari ſupᷣ id qd pote-
ſtis · ſed faciet cũ tẽptatiõe ꝓuentũ.
itavtvos poſſitis ſuſtinẽ · Invltima
petitione petimꝰ nos a malo pene
liberari cum dicimꝰ . Sʒz libera nos
a malo · Ita ꝙ ̊ intelligit᷑ de malo
pene eterne q̃d aſt ſimplicit᷑ malũ.
Nam malũ pene tꝑaliſ poteſt eſſe/
et eſt aliqñ bonũ ·ſicut bonũ ſanctiſ
martyribꝰ fuit pati · ſuſtinẽ penaſ
młtas et toꝛmẽta młta. Vnð a tłi
malo nos non petimus liberari,/ſed
a malo pene eterne · Juẽ q̃d petit
eccłia dicẽſ· LCibera me dñe ð moꝛte
eterna · In fine oĩm petitionũ ſub-
iungit᷑ · ¶men/ideſt ĩta fiat · qᷓſ con.
firmatio oĩm petitionũ · Sic ergo in
oꝛõne dñica ſunt vij· petitiones· In
quaꝛ pᷣma petimꝰ oꝛõnis efficaciã?:
Cum dicimꝰ · Sanctificẽ nomẽ tuũ
q̃ſi dicamus· Siẽ nomẽ tuũ ẽ ſanctũ
et firmũ ita illð q̃d petimus in iſta
oꝛõne ſit firmũ · do licz iſta petitio
ſit pᷣma in oꝛdine tñ eſtvltĩa in intẽ
tione · In eliis ſex petitiõibꝰ peti-
mus nobis omne bonũ cõferri et a
nobiſ omne malum auferri · Donet
domiĩinus vt hec oĩa nobis ↄcedant᷑ ·

HPt iſta ſufficiãt q;tũ ad nẽ qʒꝛ foꝛte

aliaſ de iſta materia latiuſ loquam̃:
Ca · ijj · de decem pꝛeceptiſ legis ·

Nterrogãti iuueni qͥd faciẽdo

zc oꝛdinãt hoĩem ad deu. e
grimi Prerepta aũt oꝛdir
hominẽ ad deũ ſunt tnia. ſn q
eſt deo obligatuſ ad tiia. Sicut
vaſallus debet dño ſuo tnia ſailt
Fidelitatẽ · vt non cognoſcat al
dñm. Reuerentiã! vt non facia
obꝛobꝛũ · Famulatũ! vt impẽd⸗
debitũ obſequiũ ! ſic qlibz de die
mine iuris natalis ẽ obligatus
ad iſta tria· Et ido q;tum ad pꝛin.
iſud pceptũ · Non habebis de
Aluenos coꝛa me qgtum ad ſcdm
iſtud. Non aſſumes nomen der
imuanum · qtum ad tertũ eſt ill
Memẽtovt diem ſabbat ſcifie
Precepta aũt qᷓ oꝛdinãt hoĩen
ppximũ ſunt vij· Ordinat eni h
ꝓvmũ duobus molſ. ſezvt bon
nbifaictet ne ſibi noceat . Qu
nd e vnli pceptum. ſcz hon
tuum et mr̃em tuã. Qua

ſcdm ſunt vj . Moteſ. eni ho⸗
cene ꝓximo tribug mocdlis. Tjr.

dere
e
„ 1 dn Kr 4 ziar he
a ſndlninn
. . 5
a vernn, 1
. u
5
gintit eifam⸗
n Nöniee un
rn D er
Ateptadie e
dwspoſſig Eh
eunone petnn N
¹ ne mr ncganhten
ndan ſenn
G 2
bo; gbimlge de 6
4½ r cemedt ineen
4 n inplctnii
2 Anl vrtpgiſpweſtſß
Kali, mni ſut bonſ nn
ea nuſcut boni ſnc/
Mni ſir n ſiimn

.
An mnunladſtti
no ennb ibern ſ⸗
abrarn Nf hen
õ
eeema In fkoin etinoni ſiiß⸗
ungi Aen RtatR n.
AN Seide een
ernt n peitane n
4 A Mapein inideftri
un do enchfti nitii
Fdrms Jimitikndl
Etfrmu malö eunonſt

o. dr tiemi ] lczſtupetc,
ſt ranaimd iͦctiiunn
1 . dore Intlisſe ttit
* us vbbemebiifinit
tn
n am minumndne
= bertunt wn
. õ eu
? itmaln ai
rE UA
6
, tert
vK in
E
2

vitam eternam poſſideret reſpõdit
ieſus· Si vis advitam ingredilſer-
ua mandata· qᷓſi diceret · Ingreſſus
advitam eternã eſt obſeruatio pꝛe-

ceptoꝝ et mãdatoꝛ ·qᷓ qdẽ mãdata

ſunt pᷣcepta decalogi · Et decaloguſ
diciẽ a decaſ q̃d eſt decem · et logos
ſermo·qᷓñ decẽ pᷣceptoꝛe ſermo · Bũt
ergo decẽ pꝛecepta legis· Quoꝛum
qᷓdã oꝛdinãt hoĩem ad deũ: Quedã
in ꝓximũ. ¶ Precepta aũt ꝗᷓ oꝛdinãt
hominẽ ad deũ ſuꝑt tria · ſʒm ꝙ hõ
eſt deo obl igatuſad tria· Sicut enĩ
vaſallus debet dño ſuo tria · ſcilicet ·
Fidelitatẽ vt non cognoſcat alium
dñm. Reuerentiã vt non faciat ei
obꝛobꝛiũ · Famulatũ vt impẽdat eĩ
debitũ obſequiũ ſic qlibʒ de dicta-
mine iuris nat᷑alis ẽ obligatus deo
ad iſta tria · Et idðo q;dtum ad pꝛimũ
eſt iſtud pᷣceptũ · Non habebis deoſ
alienos coꝛã me- q́;dtum ad ſcᷣm eſt
aſtud · Non aſſumes nomen dei tuĩ
inuanum · q;tum ad tertiũ eſt illud
Wemẽtovt diem ſabbati ſctĩfices·
PMrecepta aũt qᷓ oꝛdinãt hoĩem ad
ꝓximũ ſunt vij: OVrdinat᷑ enĩ hð ad
ꝓximũ duobus modiſ:ſcʒvt bonum
ſibi faciatet ne ſibi noceat · Quãtũ
ad pᷣmũ ẽ vnũ pᷣceptum · ſcʒ honoꝛa
pr̃em tuum/et mĩr̃em tuã· Quantũ
ad ſcòᷣm ſunt vj · Moteſt enĩ homo
nocere ꝓximo tribus modis· Vno-
modo facto.Aliomõ verbo · Aliomõ
voluntate · Facto poteſt ſibi nocere
ᷣbus modis · ſcʒvel in ꝓpꝛĩia ꝑſona/
vel in ꝑſona ſibi diuncta/vel ĩ ꝓpꝛa
ſubſtãtia· q;=tum ad pᷣmum eſt iſtud
pceptũ · Nõ occideſ.q;tum ad ſcm·
Non mechaberiſ. qtum ad tertiũ ·

Non furtũ facies· Quantũ ad hoc
vt nõ noceat homo ꝓximo ſuo vᷣbo
eſt iſtud· Non falſum teſtimonium
dices · Quantũ ad hoc vt nõ noceat

Hhõ ꝓxĩo ſuo volũtate ſũt duo alia ·

Aut vt non noceat ſibi volũtate li⸗

bidinis · et tunc ẽ iſtõ · Nõ ↄcupiſceſ

vxoꝛem ꝓximi tui · Ne aũt noceat

ſibivoluntate cupiditatis eſt iſtud·.

Non oↄcupiſces rem alienã · ſeʒ ſer-
uum vel ancillã. non bouẽ vł aſinũ ·
ne ſibĩ noceatvolũtate cupiditatis·
Aſta & ſunt decẽ pᷣcepta legis ð q̊e

ꝗlibʒ aliqua ꝑ oꝛdinẽ ſunt dicenda/

De pꝛmo pꝛecepto ·

—
KRimum pceptum eſt · Nõ ha
bebis deoſ alienos coꝛam me-

Ita ꝙ in iſto pᷣcepto ꝓhibet᷑ omni

idolatria · omĩs hẽſis· et omẽs ſpẽs
ſoꝛtilegij:ſiue diuinatiões quocunq;ʒ
mõ fiãt · ſiue fiãt ĩ igne · ſiue ĩ aere ·
ſiue in aqua ·ſiue in terra·ſiue in coꝛ
poꝛibꝰ moꝛtuox· ſiue in aſpectu gar
ritus/velvolatꝰ auiũ·ſiue in carac-
teribꝰ · ſiue invana aſpctõe pſalterij/
vel euãgeliovł alteraꝛe ſcript᷑ax ·
Et regłariter oĩs diuinatio q̃cunq;
pᷣdictoʒe modoꝛe vel qł'rcunqʒ aliter

fiat ꝓhibita eſt in pᷣcepto iſto · Et ẽ

maledicta a deo, et a ſancta matre
eccłia tanq; idolatria/et infidelitaſ
re ꝓbata · Cum enĩ fut᷑acque ſolius
dei ſunt)p tales ſuꝑſtitiões ĩuenire
aliqui laboꝛãt deitatis iura creat᷑is
attribuũt· ĩta ponit iſaias · dicens ·
rioꝛa et nouiſſ ĩa ãnũtietiſ mihi
et dicã ꝙ dij eſtis vos · et auguſtinꝰ.
Non obſeruetis dies qͥ pdicuntur

egyciaci· aut kalendas ianuarjj· in
quibus cãtilene/ełt quedã ſtitutõeſ
et comeſtiones adinuicẽ fiebãt do-
na donant · et qſi in pncipio ãni bõi
fati augurio aut aliquos mẽſeſ die
aut tꝑa/vel annos,aut lune/aut ſo-
lis ẽſum · qꝛ qui has/et qᷓſcunq; diui
nationes/aut auguria facit/aut ob.
ſeruat/aut attẽdit,/aut ↄſentit obſer
uantibuſ/aut talibus credit/aut ad
domũ eoꝛvadit/aut in ſua domo in

fidem/ baptiſmũ p̃uaricaſſe/ pa-
ganũ/et apoſtotaʒ/inimicũ dei eſſe.
et ira dei grauiter/et ineternũ inẽ-
riſſe n eccłiaſtica emendatus pnĩa
deo reoſiliet᷑·. Nata tñ ꝙ agricole qͥ
obſeruãt tempa ad ſeminanð/vł ad
. arboꝛes ſuccidendas,/vel ad cõſiłia
que certã et nat᷑alem habẽt cauſã,/
ſeu rationẽ nat᷑alem· et medici qui
ad medicinas dandasjvel minuti-
ones faciẽdaſ et ad ſiłia obſeruant
dies certos,r et tempꝑa certa nõ hic
cõdemnant᷑ · Cum enĩ omĩa iſta in-
ferioꝛa ſubſint q;ꝛtum ad coꝛpalem
nat᷑am influẽtie coꝛpum celeſtium:
nõ eſt ꝓhibitũ · ĩmo vſt nẽcarium et
debitũ reſpicere in iſtis· et attendẽ
influxũ ſtellaxe, planeta· Sed cũ
anĩa rationalis in nullo ſubſit influ
entie coꝛpum celeſtiũ dicẽte ſalo-
mone ac etiã tholomeo · Aĩa ſapiẽs
dñabitð᷑ aſtris reſpicẽ talia in his qᷓ
a libero arbitrio ꝓcedunt eſt ſupꝑ-
ſtitioſum/et vanũ. ¶Inð ex clamoꝛe
coꝛniciſ pᷣnoſticare pluuiam futam:X
non eſt ſuꝑſtitioſũ: cũ talia anĩalia
ex diſpoſitione aeris/ et mutatione
temꝑis poſſint in coꝛpibus ſuis ta.

ducit/vł introgat ſciat ſe chꝛiſtianã

lem ſentire mutationẽ · Nõnð etiã
ſi aliquis vel aliqua colligat ali
quã herbã dicẽdo ſimbolũ fidei/vł
oꝛõnem dñicam vt ponet eam ſupẽ

aliqᷓ; infirmũ iſta intentõe/vt ĩ iſtiſ

deus creatoꝛ oĩm/et deus honoꝛec᷑
non reꝓbat᷑jdummõ nłla obſeruã.
tia ſuꝑſtitioſa obſeruet᷑/vł ĩmiſceã.
xXxxvj ·q · v · non liceat · et . q · v. non ob⸗
ſeruetiſ. Et iſtð habenð eſt ꝓ regła
generali in iſta materia:ꝙ oĩs inqͥ-
ſitio qᷓ fit ꝑ inuo ationẽ demonũ ta
citam/vel exp̃ᷣſſam/qcunq; mõ fiat
ſiue ꝑ caractereſ/ſiue ꝑ figuraſ ſiue
alio q̃cunqʒ mõ eſt in iſto pcepto ꝓ
hibita · Sed q erit ðᷣ iſtiſ ↄiurijſ
in quibus ponun?᷑/et recitant᷑ noĩa
dei/et angeloꝛe/et ponunt᷑ młta bo
na verba?ꝰ Dico ꝙ in talibꝰ ẽ cauẽ
dum ne ſub ſpecie boni lateat ma-
lum · Vñ diligent᷑ eſt aduertendũ⸗:
ne inter illa nomĩa ĩmiſceant᷑ noĩa
ignota·que magis ſunt noĩa demo-
num q; angeloꝝ· Cum enim(ſzm ꝙ;
dicit beda) nulla ſit falſa doctrina/qᷓ
non aliqua vera falſis admiſceat:

impoſſibile eſt ꝙ in iſtis ſuꝑſtitioſſ

non admiſceant᷑ aliqᷓ vera cũ falſis/
et aliq bona cũ malis. Et qꝛ modi
cum fermẽtũ totã maſſam coꝛrũpit:
q;tuncũq; ſint ibi młta bona/ ſi ſint
ibi aliq̃ mala totũ eſt coꝛruptum
ſuſpectũ. Quia etiã angłus malus
ſe t᷑ᷣnffigurat in angelũ lucis nõ eſt
credendũ iſtis fantaſticis/qͥ dicunt
ſevidẽ angłos/vel aliq̊s ſctõſ. vnde
dicit apłſ.ꝓbate ſpũſ ſi ex deo ſint:

De ſecundo pꝛecepto ·

lictum oportz gy ibi anttri⸗ 5
chcid et iuſticia Ita
veritaſ iudiciu/ ld
dñs p oſee Fppam ·; Jurabi⸗ G
domin? nvitate / et iuſtitia.
cio⸗xxiiſq i aniaduertẽd. Ve
eni ſemp debet eſſe in ſciẽtia
tiſyt firmiter ſciat ita eſſe ſi
Aliter ſi ſolũ credit et non ſcie
certo ita eſſe! non debz de cert
entia ſed ð credulitate iurare.
clicium dick hic diſcreta delibe
vt ſeʒ no iuret etiã vey n xpti
tatem ideſt cũ dicit alicui aliqᷓ
quod ei expeditvelvtile eſt ce-
et non vult credẽ ſimplici aſſert
Jua dic Evt Mud quod iuraæ

heiti ſita honeſtue de urein

ca et ſi chuſtuſ · Quocũq; S mo
ſiue iuramentũ ſit aſſertonũ ſi
miſſoꝛiũ / ſi aliqd iſtoe deficlat
ꝓ iuret falſum velvex / cum in

credit iurare feſum ſiue iur
Aliq nẽcitate ſue iuret aliqd il

ſoẽ Piuriũ et ẽ dirdẽ or illd .

„ Dec q fiet de iſtis iuramen

qſtidianiqᷓ fit ex

qdam leuit
qdam mala ↄſuetudies n
8 Vieſcetam deficiat ibi
lcte . ſic. Deg ſi fuerit
atal ſine

ntẽti iniz:
fallencii non tone deci Pi edi

dta: eldc etoiſiſ inf
in ib nm r utn ni
erapel erwun nlijly
„* nc⸗ Dwotrelb'äaé
aͤn. ne ſib ſene bani telt na,
lum. Un dlget Rderni
N RA nia nin
Gta e as unt Madene
mum anggar⸗Cum enim ſng
dot deta ulaſtfilladahnna
W dAta Ga fſsaniſten
4uinpoſblect n ſih ihtiaf
etdi tenadi nals qrti⸗
aum fermeii ce naſemn coript
. icſir tinlutmu ſin

—

Ecũdũ p̃ᷣceptũ eſt · Non aſſu⸗
mes nomen dei tui invanum ·
Ita ꝙ in iſto p̃cepto ꝓhibent᷑ pᷣmo

et ſpecialr omẽs ſpecies piurij· que

ſunt multe:Ad cuius euidentiã ſci-

endum! ꝙ ad hoc ꝙ ĩuramentũ ſit

licitum opoꝛtz ꝙ ibi ſint tria · ſcilicz
veritaſ/iudiciũ/et ĩuſticia · Ita dicit
dñs p oſee ꝓghᷣam · Jurabũt(dicit
dominꝰ in vitate/et iuſtitia · iudi-
cio · xxiij·q·i- anĩaduertẽð · Veritas
enĩ ſemp debet eſſe in ↄſciẽtia iurã
tiſvt firmiter ſciat ita eſſe ſiẽ iurat
Aliter ſi ſolũ credit et non ſciat pꝛo

certo ĩta eſſel non debʒ de certa ſci-

entia ſed ð credulitate iurare· Ju-
dicium dict hic diſcreta deliberatõ ·
vt ſcʒ nõ iuret etiã veꝛe n ꝓptẽ nẽci
tatem ideſt cũ dicit alicui aliq̃dveꝛ
quod ei expeditvelvtile eſt credere

et non vult credẽ ſimplici aſſertiõi ·

Juſtitia dicit᷑vt illud quod ĩuratur

licitũ ſit honeſtũ · eỹ de iureiuran-

ca·et ſi chaſtuſ· Quocũq; & mõ iurẽ
ſiue iuramentũ ſit aſſertoꝛiũ/ſiue ꝓ
miſſoꝛiũ/ ſi aliqd iſtoꝛe deficiat· ſiue
ꝙ iuret᷑ falſum/velvex/cum iuranſ

credit iurare fłſum/ſiue iurẽ abſq;
aliqᷓ nẽcitate/ſiue iuret aliq̃d illicitũ

ſp ẽ pĩuriũ · et ẽ dirctẽ ↄt᷑ illð pᷣcep ·
Sed qͥd fiet de iſtis iuramentis
q̃tidianis q̃ fiũt ex qdam leuitate/
vel ex qdam mala ↄſuetudĩe? nũqᷣd
ibi eſt piuriũs cum deficiat ibi iudi
cium? Dico ꝙ ſic · Sed ſi fuerit ð re
licita! a ſine intẽtione decipiẽdi/vł
fallendi non eſt n pctm̃veniale · Szʒ
ſi fiat de re illicita/vel cũ intentioe
fallendi/et decipiẽdil eſt petiñ moꝛ-
tale · Vñ nõnð cum iuramẽtum

non fuerit inſtitutũ/vt ſitvinculum
iniquitatiſ· Juramentũ q̊d fit de re
illicita/vel cõtra caritatẽ/et q̃d non

poteſt ſaluari ſine interitu et᷑ne ſa-
lutis-ſicut ſi iurarem me aliqᷓ; int᷑-

fectuꝛe/vel non datux elimoſinã/vl

aliq̃d tale pĩuriũ non eſt aliqtenus

obſeruanð:vñ hiero · In malis pꝛo
miſſis fidem reſcinde · In tpi voto
muta decretum:xxij· q iij · in malis:
Nõndũ etiãlꝙ ſcdᷣario ꝓhibet᷑ hic
iuramẽtũ qð fit ꝓ fłos deos·qð nõ
debet fieri a chꝛiſtianis: Cñ credo

ꝙ chꝛiſtianꝰ vbi eſſet expediẽs poſ-

ſet recipe iuramẽtũ a ſarracenis ꝑ
deos ſuos · Notanð inſuꝑ ꝙ nõẽ iu
randũ ꝓ creatas/nñ ꝑ aliqſ· vt ꝑ euã
geliũ · ꝓꝑ altare · ꝓcrucẽ · ꝓ reliquias
ſanctoꝛ · In manu et᷑ ep̃i põt iuraĩ
xxij ·q·j·ſi aliqua ·et q·v.quĩ pĩurat
Vñ nota ꝙ qui ĩurat ꝑ creaturã nõ
cõceſſam debet acerrime puniri · vt
dicit raymundus

De tertio pꝛecepto ·

Ertium pᷣceptũ ẽ · Memẽto vt
diem ſabbati ſanctificeſ· i ta ꝙ;
in iſto pᷣcepto p̃cipit᷑ pᷣmo/ pᷣncipłr
obſeruari dieſ dñica · Et ex ↄſeqñti
pᷣcipiun᷑ alie feſtiuitates ſollennes
q̃ ponunt᷑ de ↄſecra · diſt · j · ꝓnunti-
andum. Et ſunt iſte · Natiuitaſ dñi
Sanctoꝝ ſtephani/iohãnis euãgeli

ſte/innocentũ/ſilueſtri/circũciſio dĩmi

epiphania dñi/purificatio bte vgĩs
marie/inuẽtio ſancte cruciſ/ſctm̃ pa
ſcha cũ ebdomada,/ tres dies roga-
tionũ/aſcenſio dñi/dieſ penthecoſteſ
ſancti iohannis baptiſte/duodcim

apoſtoloꝛ/et maxime petria pauli:
qui totũ mundũ ſua pᷣdicatiõe ullu-
minauerũt/ſancti laurẽtij/aſſumpt᷑o
Sginis marie/natiuitas/ et ↄceptio
eiuſdẽ/dedicatio ſancti michaeł/de
dicat᷑o cuiuſcũq; oꝛatoꝛij ſeu eccleſie
feſtũ omniũ ſctõꝛe/ſancti martini/et
ule feſtiuitatesquasſingłi epiſcopi
in ſuis ep̃atibus cũ clero collauda-
uerũt celebꝛare ·qᷓ vicinis cõmoꝛãti-
bus indicẽde ſunt · nõ tñ generalit᷑
omnibus. ¶ ñ ̊ vltimũ intellige de
ſcis canoniſatis ab eccła romana·
eꝛ ep̃uſ non poſſet p ſe aliquẽ ſctĩ
canoni ſare · eỹ de reli · 1 ve · ſcõꝛe · c·
j· Reliqᷓ vo feſtiuitates nõ ſunt co-
gende ad ſeruãdũ/vł ꝓhibẽde · MHec
itacq; ſunt ſcripta/et detmĩata in ca
pᷣallegato.ꝓnuntiãdũ · tẽ euſebiꝰ
papa ſtatuit feſtũ inuẽtiõis ſctẽ cru
cis · vnonas maij ſollẽniter celebꝛa
ri · de ðſeẽ · diſt · ij · crucis · Nota etã
ꝙ in ca·pᷣdicto · ꝓnũtianð · nõ fit mẽ
tio de feſto annũtiatõis bẽe marie?-
cũ tñ ſit feſtum ſollenne et celebꝛe ·
SDed foꝛte dicẽt aliqͥs iſtðʒ pᷣceptũ ð
die ſabbati/nõ de die dñico eſſe intk
ligenð · Ad cuiuſ euidentiã ẽ nõnð:
ꝙ in lege veteri fuerut quedã pꝛe-
cepta cerimonialia! quedã moꝛalia·
Cerimonialia erãt illa qᷓ ptinebant
ad ſpecialẽ cultũ dei · ſiẽ ꝙ tali die
fieret ſacrificiũ tale/vł tale · Et etẽ
qᷓ ꝑtinebãt ad cerimoĩaſ illius ꝓppłi ·
ſicut ꝙ induerent᷑ tali veſte cẽ· Et
iſta p̃cepta ex quo chꝛiſtus ſurrexit
et fuit ꝓmulgatũ euãgeliũ nõ fuer̃t
obſeruata · immo qui ea obſeruaret
peccaret moꝛtałr · Moꝛalia autem
erãt illa qᷓ erãt de dctãmiĩe legis na

ture · ſicut ſeruire deo,/honoꝛare pa
rẽtes/eſimilia.Et iſta pꝛecepta ad
huc manẽt in vtute ſua · mõ p̃ceptũ
8 obſeruatiõe ſabbati partim erat
moꝛaleq̃ntũ ad hoc ſcʒ vt debitus
honoꝛ impẽderet᷑ deo · et iſtud ẽ de
dictamĩe legiſ nat᷑e · Sed ꝙ tali die
det᷑minata talis honoꝛ impẽderet᷑
magiſq; alia die erat cerimoniale·
inqᷓntũ reqͥes illius diei erat figuã
illius ſabbati magni/q̊ reqͥeuit deꝰ
in ſepulchꝛo · Et ideo qᷓntũ ad illud
ceſſauit iſtð pᷣceptã/ ita ꝙ dies ſab-⸗
bati fuit mutata in diẽ dñicã· Et H̊
rõnabiłr · In hac enĩ die mũdus ſũ
pſit exoꝛdiũ · reſurrexit chꝛiſtꝰ.moꝛiſ
interijtet vita accepit pncipiũ · Et
iſta ẽ intẽ tio bti pauli ad coloceñ ·
vbi dicit. nemo vos iudicet in cibo/
aut potulaut in parte diei feſtil aut
neomerie aut ſabbatoꝛ/q̃ᷓ ſunt vm
bꝛa fut᷑oꝝ · Et de ̊ diſputat multũ
apłs ad hebꝛeoſiij· ĩiuũj· ca· Et ha

bent᷑ ſuꝑ ̊ multa ca · de ðſeẽ · di · ij ·

In diebus feſtiuis debt vacare ho
mineſ hymnis/pſalmis/et canticis
ſpũalibus/et alijs bonis operibus
magiſq; alijſ diebus · Et ido magis
debẽt abſtinẽ ab omni ope ſeruili ·
Non ſolũ a pctõ,/qð ꝓpꝛie ſeruile di
cit/qꝛ facit hominẽ ſeruũ diaboli?
ſed etiã ab oꝑpibus mechanicis ne
gocijs ſcłaribus · nec mercatũ fiat ·
nec placitũ · nec aliquiſ ad penã ſeu

moꝛtẽ iudicet᷑ · nec ſacramẽta iurẽ⸗ʒ

tur niſi pꝛo pace fienda ·de ↄſecra ·
diſt · iij · rogatiõeſ· De his mechanĩ

cis et alijs ſcłaribuſ officijs exp̃ſſit

dñs dicens · Sex diebus oꝑaberis·
ſeptimo autẽ die qui ẽ ſabbatũ dñi

ſunt lar goꝛes eli⸗

deãt quox taaiſe ilis

ſinas erogare

bulſ pñt ſenbẽ in qternis ſuise

neſ uas q y ebdomacd audius

De quarto pꝛecepto ·

Vartum pceptum /et pꝛin
de llis q ptinent ad pꝛox
eſt· Nonoꝛa patrẽ tuum/et mat
tuã · Ita cin iſto pcepto direc
tipi? ꝙ parẽtes honoꝛemus · E
intelligengu no lolum do honor
uerẽtie ſicut q genua fleckente
ei et oſculẽdur eis manus jet
nmla)ſed etã de honoꝛe ſubſidi
puidentie · ſcʒ puideat᷑ eis in
ceſſarijs ſm facultatẽ vmiuſcui
Nomie etiã patris et matrig i
ligunt plati eccke· et mgỹ · et d
ni tepoꝛales! quibuſ ẽ honoꝛ de
exhibẽdus .· Nomine etia patri
matris intelligunt ofſ pumi.
bus ſint opa miſenicoꝛdie exh
da operum miſericoꝛche
nt pintualia et qdam coꝛpo⸗

Conſulere ne

Eeto bu palli ad chorj.
tht at en g ugreriyale,
. raifaſit
neonerie alt ſoobator i ſint vn
ba fuior RNdtd
IS a Ni dt r
deni unmNat de dei
In ddes feſnig deni veſe
mineibynmms pſalnis ettantns
ſp bus iet Ais bonss gertis
magſh aſf diebts Lt dſnegs
debet ablhne bonm ope kruſr
nüanicb nie t
frt homune ſerui diabel/

5 dedls che⸗
et S ibid
m . dee qn
„fſw
8

E

Er

dei tui nõ facias opus:tu/filius tu-
us/filia tua/ſeruus tuus/et ancilla
tua/iumẽtũ/et aduena qui eſt intra
poꝛtas tuas · Nota etiã ꝙ 0oꝛ picu-
lum hoſtiũ/vł tẽpeſtatis ĩimmĩnẽtiſ
pñt fructus colligi in diebus dñicis
et feſtiuis · ita tñ ꝙ de ill ꝓpoſſe ſtu
deãt illi quoꝝ ſunt largioꝛes elimo
ſinas erogare · Scholaẽſ et᷑ illis dis

buſ pñ̃t ſcribẽ in qternis ſuis lectio

neſ ſuas q̃ſꝑ ebdomadã audiuer̃t:
De quarto pꝛecepto ·

Vartum pᷣceptum/et pꝛimum
de illis qᷓ ꝑtinent ad pꝛoximũ
eſt· Honoꝛa patrẽ tuum/et matrem
tuã · Ita ꝙ in iſto pᷣcepto directe pᷣ⸗

cipit᷑ ꝙ parẽtes honoꝛemus · Et eſt

intelligendũ nõ ſolum de honoꝛe re
uerẽtie(ſicut ꝙ genua flectent᷑ coꝛã
eis/łt ꝙ oſculẽtur eis manus/et ſi
milia)ſed etiã de honoꝛe ſubſidij et
ꝓuidentie · ſeʒ ꝙ ꝓuideat᷑ eis in ne-
ceſſarijs pᷣm facultatẽ vniuſcuiuſqʒ
Nomiĩe etiã patris et matris intel-
ligunt᷑ pᷣlati eccłe · et mgr̃i·et domi-
ni tẽpoꝛales! quibuſ ẽ honoꝛ debitꝰ
exhibẽdus · Nomine etiã patris et
matris intelligunt᷑ om̃ſ ꝓximi:qui-
bus ſunt oꝑa miſericoꝛdie exhiben
da · Vñ operum miſericoꝛdie qᷓdam
ſunt ſpiritualial et qdam coꝛpoꝛalia
Spũalia ſunt illa.Conſulere neſciẽ
tes · coꝛrigẽ delinquẽtes · remittere
imuriãtibus · ↄſolari triſteſ· ſuppoꝛta
re impoꝛtunos · oꝛare ꝓ ꝑſecutonbꝰ
Vñ verſus · Conſule/caſũga/ſolare/
remitte/fer/oꝛa · Coꝛpoꝛalia ſũt iſta
paſcere eſuriẽtes/potare ſitientes,

veſtire nudos/viſitare infirmos/re
dimere captiuos/colligere ĩn hoſpiꝰ
tio vago⸗/ſepelire moꝛtuos. Vnde

verſus · Viſito/poto/cibo/redimo,

tego/colligo/tondo⸗
De quinto pꝛecepto ·

Vintum pᷣceptum/eęt ſcdᷣm ad
ꝓximum eſt · Non occides/ſu⸗
ple iniuſte · In quo p̃cepto pꝛohibẽ
homicidiũ · Et ſub nomine homici-⸗
dij intelligit᷑ omniſ iniuria coꝛpoꝛał
que põt inferri pꝛoximo · Pro quo
notandũ ꝙ duplex ẽ homicidiũqð
dam ẽ ſpiritualelqdᷣdam coꝛpoꝛale·
Spũale fit quinq; modis · ſcʒ odien
do · Vnde iohãneſin pᷣma canonica
ſua · Quĩ odit fratrem ſuum homi-
cida eſt · detrahbẽdo · male ↄſulendo ·
nocendo·. Et de iſtis tribus habet᷑
de pe · diſt · j.· homicidiox · et ca · omĩs
iniquitas · et ca · noli putare · vl vi⸗
ctum ſubtrahẽdo · diſt· lxxxvj · paſce.
fame· moꝛientẽ · ſi nõ pauiſtil occidi⸗
ſti · Et qdᷣlibet iſtoʒe homicidioꝛe bᷣm
doctoꝛes ẽ pctin moꝛtale · Momicidi
um coꝛpoꝛale bhᷣm doctoꝛeſ fit duobꝰ
mõiſ/ vno mõ verbolalio mõ facto

Verbo fit tribus mõis · ſcʒ pᷣcepto.,.

ↄſilio/q defenſione · diſt · A. ſi quiſ vi
dens · de pe · diſt · j· piculoſe · Et quod
libet iſtoꝝe ſi fiat ĩniuſte/eſt peccatũ
moꝛtale · Yacto fit quatuoꝛ mõiſ· ſcʒ
iuſtitia/neceſſitate/caſu/et volunta-
te · Juſtitia vt cum iudex vł mini-⸗
ſter reum iuſte demnatũ ad moꝛ-
tem/occidit · Moc homicidiũ ſi fiat

ex liuoꝛe/vlł amoꝛe fundẽdi ſanguiĩ

nem humanuũlicet tał moꝛiat᷑ iuſte

quia meret᷑ moꝛtem,/tñ iſte quiĩ occi
dit peccat moꝛtałr/pꝛ intẽtionẽ coꝛ

ruptã · Si autẽ fiat amoꝛe luſtitie⸗
nec peccat iudex ↄdemnãdo eũ ad

moꝛtẽ/nec p̃cipiẽdo miniſtro ꝙ occi

dat eũ! nec miniſter exequẽdo mã-
datum iudicisl dummõ faciat ſerua
to oꝛdine iuris · Probat᷑ hoc ex ver
bo apłi in epła ad roma · Omĩſ ani
ma pꝛtᷣatibus ſublimioꝛibuſ ſubdita
ſit · Et ſequit᷑ nõ enĩ ſine cauſa gla-
dium poꝛtat · dei enĩ miniſter eſt/et
iudex in iram ei qui male agit· Si
fiat in ncẽitatel diſtingue· qꝛ aut il-

la neceſſitas fuit euitabił. puta qa
poterat euadere abſq; occiſione ho-

minis tunc ẽ reus homiĩcidij· et de-
bet agere penitẽtã tanqᷓ; ꝓ peccato
moꝛtali · Aut fuit ineuitabił · qꝛ occi
dit hominẽ abſq; homicidij medita
tione · immo cum doloꝛe anĩmi ſe a
ſua defendẽdo,/ſiue liberãdo· Et in
iſto caſu ñ dicit᷑ peccare! neq; aſtrin
Si᷑ ad penitẽtiã tñ debet dolere
ſuis peccatis aſcribere!ꝙ in tantã
poterit venire culpãa vbi culpa non
eſt.vt ca· interfeciſti· e de homici⸗
dio · Si aũt fiat caſu diſtingue · aut
iſte dabit operã rei Rcite· vel illici⸗
te · Si dabat operã rei aillicite⸗ puta
quĩa ꝓiecit lapidem ꝑ loca kque cõ
ſueuerũt homines tranſire vł dum
furabat᷑ equũ/vł bouem aliquis ab
equo vł boue percuſſus interijt
In iſto caſu talẽ ſimpłr reus homi
cidij · Si aũt dabat operã rei licite ·
puta qꝛ arboꝛes ſibi neceſſarias in-
cidebat· vł deponebat fenũ de cur-
ru/ ſimilia!ſi adhibuit diligẽtiam
quã debuit · ſcʒ reſpiciendo vł ꝓcla-

mãdo nõ nimis tarde vł lenteſed

tpe congruo et alte:ĩta ꝙ ſi aliquis
erat ibi ł veniebat/poterat fugere
vtł ſibi cauere non ĩmputat᷑ ſibi.ꝓ-
bat᷑ hoc diſt · ¶. ſepe dtingit· ext᷑ de
bomi · quidã · Si aũt homicidiũ fiat
voluntarie ſine omni diſtinctiõe te-
nendum eſt eſſe grauiſſimũ et enoꝛ
me pctmĩ di · A· Siquiſ volũtarienẽ

De ſexto pꝛecepto.

Extum pᷣcestum eſt. Non me
chaberiſ. Ita ꝙ in iſto p̃cepto

pꝓhibet᷑ omniſ ↄcubitus p̃terq; cum

legitima vxoꝛe · Que autẽ et quot
ſunt ſpecieſ tał ↄcubitus vide ſup

parte ſcða · tractatu ij · capitulo jxx

De ſeptimo pꝛecepto ·

Eptimum pceptum eſt · Non
furtum facieſ· Ita ꝙ in iſto pᷣ⸗
cepto ꝓhibet᷑ furtum/vſura/fraus,
rapina/dolus · et generalr omnis ac
quiſitio illicita aliene rei q̃cunʒ mõ
pallato ſiue pacto fiat

De octauo pꝛecepto:

Ctauum pꝛeceptum eſt · Non
falſum teſtimoniũ dices · ita ꝗ;
in iſto pᷣcepto ꝓhibet᷑ omne menda-
cium · ¶· Dro quo notandũ ꝙ ſzm au⸗
Suſtinu li · de mendacio octo ſunt ge
nera mẽdacioꝝ · Mrimũ ẽ quod fit

tra doctrinã fidei/et bonoe mox ·

vt dicere chꝛiſtũ non eſſe natum de
pura virgine maria· vł nõ eſſe paſ-
ſum in cruce · vł aliud ſimile contra

adulatoꝛis· Dextũ e quo wi⸗
et pꝛodeſt alicui · adeuitan Pe
pecunie · vt ſiquis ſeiẽs —
cuius tollendam a fure/v P
mẽtirek iuras ſe neſcire vbi ſit
ptmũ ẽ quod nulli obeſt et hꝛo
alicui ad euitandũ piculũ pſon
ſiquis querat ad moꝛtẽ et ali⸗
mentiat᷑ urs ſe neſcire vbi ſit
dauũ ẽ quod nulli obetiet pꝛod
Alucui ad hoc vt ab immũchcia c
poꝛali duquis teneat vt ſi voler
comumpe virginẽ metiatur dlie
dicendo eam eſſe diugatã vl ſe
ſcire vbi eſſet lla virgo vt ſeri
tur eius vginitas · Alia diſti
ponit᷑ ab eodem auguſtino · ſcil
mendacioꝝ aliud eſt pnicioſun
iſtuc compꝛehenclit quinq; gen
diſtinchiois et iſtuc ẽ ſemp pec
moꝛtalexxxñj·q·ipꝛimum. Aln
elutcnbtwt
ſud nen era pme diſtinchoni
Pm veniale. Aliud i

Duwaumth,

Cyümum hun Nn
rNNANN rſe
cerdd Paida furdum nrafrae
tapima dlug Et generalr onnmiga
quſno ilmata alene reipungne

palhato ſiue ad fitt
De odauo pecepto⸗

(taum petepkin ſn
falſim teſtmoni deed g
nſto nphicim nnt
am o wtmnii e
— ueſ
r Orumiu cpo i
eetondenu

articulos fidei/vł bonos moꝛeſ· Se
cundũ ẽ quod nulli pꝛodeſt/et alicui
obeſt · vt ẽ mendaciũ detractoꝛis/vł
falſi teſtis in cauſa criminali· Ter⸗
tium ẽ quod pꝛodeſt vni/et obeſt al
teri · vt teſtimoniũ falſi teſtiſ in cau
ſa pecuniaria · Quartũ eſt quod fit
ſola mentiẽdi libidine q̃ſi ſine cau-
ſa et vtilitate · Quintũ eſt quod fit
placend cupiditate.vt mendacium
adulatoꝛiĩs · Sextũ ẽ quod nulli obẽ
et pꝛodeſt alicuĩ . adeuitanð ꝑiculũ
pecunie · vt ſiquis ſeiẽs pecuniã ali-
cuius tollendam a fure/vł pꝛedona
mẽtiret᷑ iurãs ſe neſcire vbt ſit· Se
ptimũ ẽ quod nulli obeſt et pꝛodeſt
alicui ad euitandũ piculũ pſone· vt

ſi quis querat᷑ ad moꝛtẽ/ et aliquĩis

mentiað᷑ iurãs ſe neſcire vbi ſit · O⸗
ctauũ ẽ quod nulli obeſt/et pꝛodeſt
alicui ad hoc vt ab immũdicia coꝛ-
poꝛali aliquis teneat᷑. vt ſi volenti
coꝛrumꝑe virginẽ mẽtiatur aliquiſ
dicendo eam eſſe ↄiugatã vł ſe ne-
ſcire vbi eſſet illa virgo vt ſeruare
tur eius vᷣginitas · Alia diſtintio
ponit᷑ ab eodem auguſtino · ſci lieʒ ꝙ
mendacioꝛe aliud eſt pnicioſumet
iſtud compꝛehendit quinq; genera

diſtinctiõis · et iſtud ẽ ſemꝑ peccatũ

moꝛtale · xxij · q· n· pꝛmum · Aliud ẽ
vitioſum · et illud comp̃hendit tria
vltima genera pme diſtinctionis · et
iſtud eſt pctm̃ veniĩale · Aliud ẽ ioco
ſum. et credo etiã ꝙ iſtud ẽ veniale

quod ĩntelligo qñ ille cuĩ dici no-

uit rem cauſa ĩocandi fuiſſe dictam
et ꝙ nõ dicat᷑ ex libidine mẽtiendi
De mendacio adulatiõis nota ꝙ
aliquis põt adulari alteri tribuſ mo

dis · vno mõ attribuendo ei bonũ qð
nõ habet · et iſto modo dicũt aliqui
ꝙ eſt pcm moꝛtale · et aliqui ꝙ ẽ ve
niale · Aliomõ ꝓbando malum quod
habet · et iſtud ſᷣm om̃ſ eſt moꝛtale ·
Alio mõ extollendo bonum qð ha-
bet · et iſtud ſʒm omneſeſt veniale⸗

De nono et decimo pꝛeceptis ·

Onum et decimũ pᷣceptum ꝓ-
hibent actum interioꝛẽ · ſcilicʒ

actum volũtatis· vidlʒ ꝙ nullus cõ-
cupiſcat alienã vxoꝛẽ · et ſub nomĩe

vxoꝛis intelligit᷑ q̃cunq; mulier · qͥa
(vt dicit chꝛiſtus) quĩcunq; viderit
mulierẽ ad cõcupiſcendũ eam-:iam
mechatus ẽ in coꝝle ſuo · Et ꝙ non
cupiſcat rem alienã ad poſſidendũ
Moꝛe autẽ decẽ pᷣceptoꝝ legisque
dam ſunt affirmatiua! quedã nega-
ctiua. eEOt patet dꝛña iſtoꝝ · quia affir
matiua obligant ſemper ſed nõ ad
ſempꝑ,/ſed pꝛo loco et tempoꝛe · nega
tiua autẽ obligãt ſemꝑ/et ad ſemꝑ
De iſtis decem pᷣceptis habent᷑
iſti verſus · Vnum crede deum.ne
iureſ vana ꝑ ipſum · Sabbata ſan-
ctifices · et venerare parentes · Nõ
ſis occiſoꝛ · fur · mechulſ · teſtis iniquꝰ
Viciniq; thoꝛę · reſq; caueto ſuas⸗

Ca.ũiiij · de dotibus beatoꝛum.

Via teſte auguſt. nullũ bonũ
irremunatũ/neq; malum im-

punitũ remanebit ideo vltimo vĩ-

dendũ eſt de dotibus beatoꝛe/id eſt
de p̃mijs/qᷓ habebunt illi qui obſer
uabunt iſta p̃cepta · Notandũ ergo

ꝙ obſeruatoꝛibus iſtoꝝe pꝛeceptoꝛũ
dabun᷑ ſeptem dotes gloꝛie in paꝰ
radiſo · tres ex parte anime/et qua

tuoꝛ ex parte coꝛpoꝛis · Prima dos

ex parte anĩe ẽ clara viſio dei · ſeʒ ꝙ
videbimus deum clare ſine aliquo
velamine · Et in iſta viſione conſiſtie
tota noſtra britudo· Vñ auguſtinus
viſio eſt tota merces· Et iſta clara
viſio ſuccedit viſioni fidei · Ita di⸗
cit paulus apłs · videmus nunc(ſcʒ
in vita iſta) ꝑ ſpeculum in enigma-
te(ſcʒ fidei)tunc autẽ(ſcʒ in paradi
ſo)facie ad faciem· Secunda doſex
parte anime eſt firma tentio · quia
ſcʒ ita firmiter tenebimus deum!
ꝙ nullo mõ timebimus eum amittẽ
Et de iſta tentiõs dicit᷑ in canticis ·
Tenui eum:nec dimittã · Et iſta fir
ma tentio ſuccedit virtuti ſpei · Ter
tia doſ anime beate erit pfecta frui
tio · ſcʒ quia anima beata pfecte fru
etur deo · et adherebit ei · et ſatiabi
tur.et delectabit᷑ in eo· Vñ pſalmi-
ſta· ſatiaboꝛ cum apparuerit gloꝛia
tua · Et iſta pfecta fruitio ſuccedit
amoꝛi caritatis · Et de iſtis tribus
dicit auguſtinuſ·videbimus/amabi
mus/et laudabimuſ Et iſtud offici⸗
um habebimus in paradiſo · ſcʒ vi⸗
dere/amare,nm deum laudaꝑꝶę ·
Poſt reſurrectionẽ autẽ habebĩ
mus quattuoꝛ dotes ex parte coꝛpo
riſ.quia coꝛpoꝛa noſtra erunt agilia
id eſt mouebunt᷑ per quãtumcuncq;
ſpacium ſine aliqua fatigatiõe et la
boꝛe · Erunt etiã iᷣnpaſſibilia·quia

a nullo poterũt pati · Erunt etiã im
moꝛtalia:quĩa nullomodo poterunt
mon · Erunt etiã clariſſima · Vnde
ſaluatoꝛ! fulgebunt iuſti ſicut ſol in

regno patris mei· Cuiuſregni con⸗

ciues nos faciat rex regum/et dñg

dominantium ieſus chaiſtus

Mec circa officium curatoxe bꝛe-
uiter a me ſcripta ſunt vt ſimpli
teſ in aliquibus inſtruan?᷑ et ma
gis ꝓuecti ad altioꝛa inueſtigãda
laboꝛent · obſeerãs vt ſi in libello
iſto lectoꝛ aliqua vtilia ĩinueniat
ipſe àttribuat ſoli deo/grates re-
ferensꝙ mihi peccatoꝛĩ aliquã-
tulã ſcintillulam intelligẽtie ĩim-
partiri dignatus eſt · Illa autem
que minus benedicta ſunt! meæ
gnoꝛãtie/aut inaduertẽtie aſeri⸗
bens/caritatiue coꝛrigat · et ꝓ me
peccatoꝛe p̃ceſ ad dñm fundat

Doctiſſimi viri domini guĩdonis
de monte rocherij liber,/manipu
lus curatoꝛum vulgariter dictus
finit feliciter · Qui completus ẽ
pariſius ꝓ induſtrioſos impꝛeſſo-
rie artis libꝛarios atq; magiſtroſ
Michaelẽ de columbaria,/Vdal-
ricũ gering/et Oartinũ chꝛantz
Anno dominice natiuitatis Mil⸗
leſimoquadringenteſimoſeptua-
geſimotertio/ enſis maij die ve
ro viceſimopꝛimo:

„
⸗R
p
„*
„ R
. 4
aey
2
.

Mun rucef Martyn
. ms giit, r n,
Ha mäb.
SNriNNtp
Krma adnid

Demi en dnnm gilnis
dNenertehen, ler nenn
s aratum nlgante dong
fmnt fanwer. Qucmneti
is nlſrioſzimmneſ
eanelbani t) ugſti
Mrhai Kalmim,
neũ Erngz t Oran chung
Imo domiicl ruttoN-
Gipereinſiin

vemd/s Nede N

cnohemo:

4

2 . = 2

3

,S „ 2 rrrerrer n
S . 4 * 4 ” .
* è.èúq ==OèOG
3 e =ð . .ôꝗẽ “ 4
5 * — äl 4 2 ðè R ,. R— 3
“
D
4
1*
⸗
3
4
4
4
*
S .
=WèWð 2= S= S„D ð rrrre e Err r —
è = = . ?èc
2=ð 8 l õ

S

01

Memmi ttain tr et thtlin j
lbet pane coponb io vn gte con
wis bapalata toti ebaptſatun
cti mſci ſea nd debet anſli
u dapdſen Ai uid dut t
r aaret ein dert iſß
Aaietdehdſan Jelſißlenn
Lä adche bytin il
õ
Pteſelin iieſninl

owin wnir /
bin vmir)4
iſ min 21
knit ſup

4 uis ſan

—
£△

—

iuui ſunt baptiſandi ĩnuĩ

bus? Dom aliqui do⸗
do oh.ſcotus/et dñs duran
niciẽſis et ſui ſequaceſ di
Dicũt enĩ ꝙ pncipes et
ein qbus habitãt iudei/
auterre filioſ ſuos.a eiſ
tz eos Paptiſaril cum iu⸗
x lerui· et ̊m leges filij
t dnoꝛe/quo ſunt ſerui ·
int eos vendere vł im⸗
Arguũt & ſic · maiuſ eſt
obligae vł abditare ſer
uius dñi tꝑalis q; ſerur-
i omniſ homo de iure na
et᷑ ſeruire· ſed dñi terraꝛe
bitant iudei pñt vendẽ
let tradere eos alteri
parentibus & pñt eos
entibus tradẽe ſeruituti
Aad fit in ſuſcipiendo ba-
ij vo doctoꝛeſ ſicut ſctũs
q̃no et ſui ſequaceſ dict
ol paruuli nõ ſunt inui
us baptiſandi · et G pr
3 poſſʒ dtingere: qñ iſti
n inuitis parẽtibus eſ-
ati eſſent adulti · cũ pꝛo
r ſequat᷑ patrẽ ipſi foꝛ-
ẽt baptiſmũ et redirẽt
ũ · Veriſimbe ẽ enĩ ꝙ ſi
paruuli eſſent inuitis
baptiſandi: chꝛiſtianiſſi
es/ et reges qui p̃ceſſe
rũt tãti zelatoꝛes fidei,

— C

3

O.

TEE
EEEEEE
ſ
.
. .
.
. E
REEE

H

N

snoo-ꝗ

0

ooueſeg

8

mnmi pontifices induce-
t ncipeſ in quoꝝe ter-
iudei ad E faciendum-
verius dicat/iudicio le

1 S

u 02

ios iudeo baptiſari.

nhtecguraud nhnſaneuſennttufnantunennnmnethmnenen
18

R2 13 14⁴ 12

16 19 20

13

ctoꝛis relinquo. Sʒz nunqd furio
ſi et amẽteſ debẽt baptiſariꝰ Dm
ꝙ iſti furioſi aut fuerunt furioſi a
natiuitate iĩta ꝙ nunq; habuerunt
vſum rõnis aut habuerũt aliquo
tiẽſ vſum rõnis ſed amiſerũt ip̃ᷣm
'pꝛ aliqᷓ; cauſamSi fuerũt furioſi
a natiuitate! non ſunt baptiſandi.
quia (vt detm eſt) in adulto requi⸗
rit᷑ fides · et deuotio ſuſcipiẽdi illðᷣ
qð ↄfert eccła · ſed taleſ nõ poſſunt
habere fidem/neq;ʒ intẽtionẽ! cum
ſupponat᷑ eoſ nunq; habuiſſe vſum
rõnis· & tales nõ poſſunt ſuſcipe ba
ptiſmũ · Si autẽ nõ fuerũt furioſi a
natiuitate ſed habuerũt aliᷓ̃tienſ

vſum rõnis vł habebãt aliq̃tiens

ꝑlucida interualla ſiue tpa. Tunc
ſi in txpe quo habeãt lucida inter-
ualla aut vſum rõniſ/habebãt fidẽ
et deuotionẽ ad baptiſmũ et petie
rint ipſum debẽt baptiſari ſi neceſ
ſitas ſit, quanq; ſint in furia.Si at
cꝑe quo habebant vſum rõnis/vel
tꝑe quo habebãt plucida intualla
nõ habebãt fidem et deuotionẽ ad
baptiſmũ/et non petebãt ip̃m non
debẽt baptiſari · Et idem dico de
demoniacis · qʒ ſi anteq; eſſent de-
moniaci habebãt fidem⸗ deuotio

nem ad baptiſmũ,/ petebãt bapti

ſari debẽt baptiſari · ſi autẽ nõ ba-
bebãt non debset baptiſari · Zimke
iudiciũ ẽ de frenetico· Vtꝛe aũt
doꝛmiẽſ debeat baptiſaris Dm ẽ
ꝓ ſi poſſit excitari nõ debet bapti-
ſari in ſomno ſed ſi nõ poſſit exci-
tan tũc diſtinguenð eſt vt ſupiuſ.
q aut tpe vigilie habuit deuotio-
ne ad baptiſmũ,/ et petiuit ip̃m et

81

vIZ de 6I

1

el

91

41

672 82 T 97 Se

m

m

m