Gb672_fol_1
author: Caraccioli, Roberto

„

”MZB
èMN

4
7

.
1—

.
08 Tübingen

7

õ

UuuNIEuuIII

N 1245 11944761 021

2
– .

4
*
.
5
4 .
—
„
——

m f fs

2
.
“
*
7 *
– 4
. S
.
. .
. .
. 1 . .
. ð —
7 2
.
.
. “ .Z .
. .
7* .
„ 2 „
5 .
. . .
. . 8 7
8 .
.
.* 2
2 1 . 7
*
. .— 1 *
. . 4
4
„* 2 S — — „ a.
. *
2
.
—
O V . „
„
.
X .
.
. /
.
.
.
4 *
.
△
*
* 2
.
.
. X
—
. .
.
. . N
*.
. 4 . .
— 4 „ X
*
D .
* 15 5*
. * 4
.
KZM W
„
.
. 1 .
. . 1 .
. .
1 .
*
.
.
.
*½ 5 . . . 7
* 8 ZMU . „ ð WW B - W
mm õ 222 — S—

D .
. 1 . . 4 ⸗ õ
„* . 4
52 . ( S
H . l
. H ðð

ris delaudibus’ torii
Poꝛdinem ſermones eò Rapitiiſa
Sermo. I. de laudibn Itiſſimi dei
lentiam nobis declara triar

2 .. .

Pcipue tria noia dbus

eum nominare ſolemuus.
Ca. I. Qualit᷑ deus bãdictus eſt noiabil etiam
pluribꝰ noibus. Et de ſcripturis tam hũanis qᷓ;
diuinis in qbus expᷣmimir hocnomen deus.

Ca. II. & deus dꝛor̃ hoĩm ⁊ creaturaꝝ: cuiꝰfi

lij ꝑ ſigna ⁊ expenientiã cognoſci poſſunt.
Ca. III. O. deus vocat᷑ in ſcripturis dũs: eo q
gnihilare ſi velit omnem creatam naturã.
¶ Sermo. II. Be ſumma ſimplicitate dei.

CLa. I. O ſufficientiſſimis rõibꝰ oſtẽdi poõt deum

coꝛpꝰ nõ eſſe.Et ꝙ ſcripture:mẽbꝛa coꝛpea deo

Attribuẽtes metaphoꝛiceſunt intelligende.

Ca. II. O in deo nõ eſt compoſitio materie ⁊ foꝛ
me. Et qlit᷑ dicat᷑ deus hr̃eaĩaʒ ⁊ paſſiões con
Ca. III. deus non venit in coͤpoſi⸗ (iuncti.
tione alicuius creature.
¶ Sermo. III. De incarnatiõe Jeſu xp̃i in quo
declarat᷑ ſumma liberalitas dei patris.
Ka. IL. de varijs opinionibus circa incarnatiõeʒ
xpᷣi:ſi non peccaſſethomo. M
Ca. II. tꝑus incarnatiõis xpᷣi merito ðꝛ tꝑus
plenitudinis reſpectu dei:reſpectu angeli etre⸗

Ca. lI. Qualit᷑ accipiendũ ſitme⸗ (ſpectu hoĩis

diü tꝑis quo xpᷣs incarnatus eſt.
Sermo. IIIl. In qͥ tractaf deincamnatiõe dñi

nr̃i ihu xpᷣi:a cuiꝰexplicita ſide iã nullexcludit᷑

Ca. I. Qualit᷑ fuit poſſibile incarnari deũ.
Ca. Il. qͥnq; ratiõibꝰ pᷣ̃cipuis fuit neceſſariũ
expte hoĩs vpᷣm incarnari.

Ca. II. ꝙ pe gre omẽs obligant᷑ credere expli⸗

cite myſteriũ xpᷣi incarnati.

Sermo.v. De incarnatiõe xp̃i in quo ↄfutã Ca. I
tur erroꝛes illoꝝ qͥ mudanã ſapiam ſectates ma rent᷑ lobant᷑.

le ſentiut dexpo. (eternale.
Ca.I. Be tribus opinionibꝰ falſis circa vbum
a. II. De tribus falſis opinionibus adinuen⸗
tis circa animam xpᷣi. 22ðèòð
Ca. III.de tribus alijs falſis opinionibꝰ excogi⸗
tatis circa ſbam ⁊ naturam coꝛpis xpi.

ermo. VI. de incarnatõe xpᷣio erroꝛeſiudeoꝝn

illi ſint cuncta ſuhiecta.⁊ immutare põt etiam ꝰ

ruerũt in baptiſmo xp̃ᷣi.

Ea.I. ex teſtamẽto duodeci priarchaꝝ con-

fundi pñt iudei:qui negant xpᷣi diuinitatem.

Ca. Il. ꝙ xpᷣs iam venit:quẽ iudei veniſſe negãt
Ca. III. O paſſio xpᷣi fuit in veteri teſtamento a

phetis pᷣnüciata ⁊ multiplicit᷑ figurata.

ris noſtri Jeſu xiii. ẽ
Ca. I. de ptiitate coꝛꝑis xp̃i:⁊ q̃lit᷑ xpᷣs aſſũpſit

carnẽ de materia nob ↄfoꝛmi: ⁊ ð hũilitate ipᷣiꝰ

Bermo. VII. Be iocũdiſſima natiuitate ſaluato/

. * 2

,ͤ naſcentis reſpectu tpis. loci habitaculi.

06. Ea. Ilepuilegijs vginis pturientis xpm ſine
vonunk coꝛruptioe ⁊ abſq; doloꝛe: ſllũqꝙ; ſuo lacte mira⸗
culoſe nutrientis.

Ea. III. Bepaſtoꝝ electiõe qbus natiuitas xp̃i

fuitoſtenſa abangełr defidc aepeuotoeilloꝛl.
¶ Sermo. VIII. Oe circũciſiõe xpᷣi ⁊ de gloſo
noie eius atq; ſanguinis effuſione.

CLa. I. de circũciſiòe q; ↄgrue inſtitutafuit: ⁊ de

terminatiõc illiꝰ. Et qre xpᷣs voluit circũcidi.
Ca. Il. ↄuenient᷑ filiꝰ dei vocatc ieſus: ⁊ de
admiradis efficacijs huiꝰ noĩs ac reueretia ei

CLa. III. de multiplici effuſione ſanguinis xp̃i

¶ Sermo. Ix. de p̃cipua ſinglariſſimaq; deuo⸗
tiõe triũ regũ qͥ xpm qſierũt: ⁊ inuentũ hũiliter

agdoꝛar᷑t:offerẽtes illi miera aux thus ⁊ myrra

Ca.I. Qualit᷑ magi cognouerũt xpᷣm natum.
Ca. II. Quare tres illi reges dicũt᷑ magi.⁊ quo
tꝑe venerũt ad xpᷣm: ⁊ ̃returbat fuit herodes
a. II. Qualit magi inuentũ xpᷣm adoꝛarũt: et

demuneriboblatis xpo: r deilloꝝ reuerſione.

¶ Sermo.x.debaptiſino xpᷣi:qñ ĩ ioꝛdane ba⸗

ptiſatus fuit a Johanne baptiſit.
Ea. l. de aditiõibꝰ baptiſini qͥ Yohᷣ.baptiʒabat

Ca. Il. de triplici circũſtantia xpᷣi baptiʒati. ſcʒ
cauſe. loci tttiss..
Ca. IIl. detribus excellentiſſimis ſignis qᷓ appa⸗

Sermo. XI. de ieiunio.fame ⁊ tẽptatiõe xpᷣi.

Ca. I. Quare xpᷣs ↄuerſatuseſt int᷑ hoĩes: ⁊ qre

nõ ſp duxit auſterã vitã: ⁊ cur voluit ieiunare.
Ca.II.de tẽptatiõe xpᷣi:q̃re.ſ.diabolus tempta⸗

uit eũ: qlli᷑ ſibi aparuit.⁊ cur xpᷣs voluit tẽtari.
Ca.III. Qualit᷑ xpᷣs ſuꝑauit oẽs diaboli tẽpta⸗
tiões: ⁊ de illarũ temptationũ modo

¶ Sermo. XIl. De dulciſſimo ſpectaculotranſ⸗

EgurationisxiiiiwJl.
Ca. I.de claritate coꝛꝑis xpᷣi in trãſfiguratione
Ca.II.de aparitiõe moyſi ⁊ helie q cũ xpo reue
ent le quã audicrũt diſcipłi
Ca. III.de eälitate pr̃is ⁊ filij demoöſtrata ĩ voce
¶ Sermo. XIII.de innocẽtiaxpᷣi in quo cõfuta

tur blaſphemia eoꝛi q dicũtxpᷣm ſua culpa iu⸗

deis fuiſſe exoſum.

Ca. I. de plenitudine gre xpi ex q̃illiꝰ aia fulge⸗
bat oĩ mundicia ⁊ ſanctitte.
Ca. I&non eſt miranduz ſi iudei ꝑſecuti ſunt
xp̃ᷣm:q ſꝑ male facere ↄſueuerut

Ca. III.ꝙ ſepenumero mali ꝑſequunt᷑ bonos ꝓ

pter odiũ ⁊ inuidiã ac ꝓpum amoꝛẽ. ⁊ ſic iudei
pſecuti ſunt xpᷣm. (crucis.

TSermo. XIIII. deſublimitate ⁊ magnificẽtia

*

Ca. I. de dignitate crucis qc.
⁊reuelatiõe atq; inuentõe ifius
Ca. II. Qua itcrux exaltata fuit dũ xpᷣs ĩilla pe
pendit. ⁊ deinde tꝑe Heraclij imꝑatoꝛis: nan⸗

ecrucis q colligi põt ex figuriſ

dem exaltabit in die iudicid.

A alie cruces in ſuo noĩe picte vel fabꝛicate. i
CBSermo. XV. de amoꝛe xpᷣi exhibito hůano Ca. . ꝙ bui udo ue boteſſe in bonis pñ
Engidratkeneeen CSermo. XXI. He mudijs beatoꝛũ qo pPue⸗
tatioe coꝛpoꝝ atq; habi

generi ꝗͥ expᷣmit᷑ myſtice in euãgelio ſamaritãe.
Ca.I.Qualit᷑ xpᷣs ꝑegrinãdo in pauꝑtate ⁊ pe
nalitate:queſiuit hoĩem lapſltumm.
Ca. II.qlit᷑ xpᷣs ex amoꝛe manifeſtauit hoĩ veri
tatẽ ſũmi boni falſitatẽ mũdi ⁊ ſblimitatem dei.
Ca.IIl.quallt᷑ xpᷣus ex amoꝛe conſfirmauit diſci

pulos vt pᷣdicarent.

VI. De mirabili reſurrectõe laʒari
firmitate incurabililazari ꝓpt quaz

I. de in

miſerũt ſoꝛoꝛes eiꝰ nücium quendã ad Jeſum.

Ca.II.de moꝛtelaʒari ⁊ de vbis xpᷣi cũ apoſtoł
habitis añqᷓ; iuiſſet ad Laʒarũ ſuſ citandu.
Ca. Ill.ꝙ qͥnq; fuerũt ↄditiones oſtẽdẽtes cer⸗
titudinem miraculi in reſurrectiõe Laʒari.
Sermo.xVII. Be pijſſima paſſione ſaluatoris

„

Ca. I. ꝙ xpᷣs ex ardẽtiſſimo amo (nr̃i ieſu xpᷣi.

re voles paſſus ẽ:⁊ de volũtatis cius q̃litate.
Ca.Il.ꝙ paſſio xpᷣi fuit abiectiſſima rõne loci.
Ca.Ill.ꝙ paſſio xpᷣi fuit acerbiſ⸗ (tꝑis ⁊ cõſilij.
ſima ex ꝑte aie ⁊ coꝛpis ac vginis matris.

¶.BSermo. xVIII. De gloſa reſurrectõe ihu xpᷣi

Auſſicietiſſime humano generi declarata fuit
Ca.I.qᷓlit᷑ xpᷣi reſurrectio manifeſtata fuit mulie
ribus deuotis viſitantibus monumentũ.
Ca. Il.qli᷑ angelꝰ mouit lapidẽ a monumẽeto:
⁊ ſedebat Pgilu r ; ↄgrua fuit angeli apari⸗
Ca.Iil.ꝙ mileres ↄuenient fuerũt nü⸗ (tio.
cie reſurrectõis:q̃ xpᷣm reſuſcitatũ viderũt. Et
cur ipᷣis de Metro facta fuit ſpẽalis mentio.
CSermo XIX. deaſcẽſide ſaluator nr̃i ie. xpi
Ca.l. de dignitate ⁊ pᷣeminẽtia xpᷣi q̃ notat᷑pꝑ h̊
P ſedet a dextris dei. ⁊ qͥd ꝑ dexterã ſigniſicat᷑.
Ca.Il.ꝙ aſcenſio xpᷣi cõgrue celebꝛata eſt reſpe⸗
ctu tꝑis.ꝑſone ⁊ termiii. S
Ca.II. Qualit᷑ xpᷣus aſcẽdit cũ ptãte ⁊ magniſi
cẽtia in ↄſpectu diſcipuloꝝ ſuoꝝ ⁊ vᷣgis mr̃is.
Sermo.XxX. Be ſpũſancto qͥ miſſus eſt apo⸗
ſtol in ſigno viſibili ignearu linguen.
Ca. I. ꝙ vi nature ſeinets oneſt cogſcibil:
tm ꝑ reuelatõʒ. Et q̃liter ſpũſſanctꝰ eſt deꝰ pce⸗
dens a pre ⁊ filio ipᷣis coequalis
Ca.II. Quid ſit miſſio in diuinis.⁊ qualit᷑ ſpiri⸗
tuſſanctꝰ mittit᷑ inuiſibilit᷑ ⁊ viſibili. ⁊ de con⸗
gruitate tpis quo ſpũſſanctꝰ fuit datꝰ apoſtolis
in ſigno viſibiii. ͦU
Ca.II.ꝙ apoſtoli faciente ſpũſancto: loqbant

*

varijs linguis:⁊ acceperũt ſcientiã diuinarum

rerũ:atq; foꝛtes effecti fuerũt.vt non timerẽtil/
latas penas neq; moꝛtem.
¶Sermo.XXI. De beatitudineſanctoꝝ:ĩ quo
2ↄſutat fatuitas hoim mũdanoꝛũ: q non credũ
aliqd de vita futuuuu.

Ca. I. ꝙ beatitudo ẽponum as cücti deſiderare

in intelle 1 vigelicẽ in vollitate.

I. ꝙ bilrudo uè pot eſie in bonis pñtl vite

niet ex viſione dei do

N⸗ £

tatione in celo empiro.

Ca. I. Qualit eſſentia diuina videri põt ab hoie

vłlangelo.Et quõ nõ oẽs vidẽt illã eq̃lit᷑:⁊ q;dta
ſit in ula viſione iocũditas ⁊ delectatio.
Ca. II. DBeoꝛigie dotiũ coꝛpoꝛũ beatoꝛum.⁊ de
numero atq; cõditione illaruoz.,
Ca III. Be celo empireo. in quo cũ leticia ingẽ
tiſſima beati manebuiriar..
¶BSermo.XXIII.de eximia nobilitate ⁊ pᷣCſtan⸗
tia aie rõnał tã coꝛꝑi vnite q;a coꝛꝑeſeꝑate.

Ca.I. Quid ſitaia ⁊ quõ nõ eſtcoꝛpꝰ: neq; ex ſe

mine cauſata.⁊ ꝙ vna ſola eſt in hole.
Ca. II.de ꝓduciõe aĩe rõnałq̃ nõ ab angelo va

deo ꝓducta eſt de nihilo.ↄuenient᷑ vnita coꝛpo

ri oꝛganico:de noua creata ⁊ infuſa. 1
Ca.Ill. ꝙ aia ſepata eſt immoꝛtał. Et deloc ad

g aie tranſferunt᷑ poſtq; exeũt de coꝛpibus
Sermo. XXIIII. Be ↄceptiõe beate Marie

licet fe

et feſtü
Ca. I. & deus ab
te omibus puris creaturis pferendam.

vginis de qua varie ſunt opiniones doctoꝛum

Ca. II. Qangeli a pncipio ſue beatitudinis co.

guouerũt xpᷣm incarnandũ de vgine naſciturũ
Ca. III. O beata vgo ᷣm antiquoꝝ opinioneʒ

abſq; ſui infamia vel iniuria culpã oꝛiginalẽ co
traxit. a qᷓ mñ ᷣm opinionẽ modernoꝝ pᷣſeruata

CSermo. XXV. De ſancta nobili ⁊ di⸗ (fuit
va natiuitate vginis gloꝛioſe. ð
a. I. & beata vgo fuit in vtero mris ſanctifi⸗

cata ex q ſanctificatiõe fomes in ea nullum actũ

habuit:⁊ ab oĩ peccato fuit pᷣßuata.

Ca. Il. de nobilitate wginis Marie deſcta ab

euangeliſra attheo. ⁊ deↄcoꝛdia Matthei
⁊ Luce in hmõi deſcriptione. J
Ca. IIl. digniſſima fuit natiuitas yginis rõe
bonitatis parentũ:qͥbus angelus nüciauit de il
lis vginem oꝛiundad.
¶ Sermo.XxxXVI. de annũciatõe vᷣygis btiſſime
Ca.I.ꝙ ſingulariſſima fuit annũciatio vᷣginis:
reſpectu dei.ꝗangeli ⁊ ißius vᷣginis.
Ca. II. Qualit᷑ angelus ſalutauit vginẽ. ⁊ qua⸗
re vgo turbata fuit.⁊ degra vᷣginis copioſa at⸗
q; de ſuꝑuentione ſpũſſancti in ibam.
LCa. III. & ↄceptio xpᷣi fuit miraculoſa rõe vᷣgi⸗

nis ⁊ tꝑis atq; inauditi muneris.

TSerin e I. e builegijs maternitatis
ualit xpᷣs traxit totã coꝛpulentã ſbam

—

a vgine mr̃e oꝑeſpũſſancti.Et qre xpᷣs non po⸗

—

teſt dici filius ſpũſſancti.

La. I. De ſclici tranſitu vgi
c⁊de his que occurrerũt in illo.

*
Ca. Il. ꝙ beata vgo fun . eP 13 er. x Pl 7 qre
xp̃s voluit de feminꝛsn.

Ca. l. be ta vgo dei e

onib Peunbus valus
Bermo. XXKVIII. de tribꝰ vtutibus wvginis
gloſe ↄtẽplãdis. In feſto puriſicatoõis Gcem
Ca. I de ꝑpetua vginitate ſancte ldarie: que
fuit a ꝓphetis pᷣnũciata ⁊ ab iᷣa voto ↄfirma
ta:⁊ ſemꝑ inuiolabiliter obſeruata.
Ca. Il. dẽ humilitate vginis ppter quã tribus
legis cerimonijs ſeſubiecit.
Ca· Ill. de liberalitate vginis q̃ manifeſtat᷑ in
diſpenſatiõe munerũ ⁊ cöͤceſſiõe filij. Atq; i om
nes eã inuocantes beniuola cõdeſcenſione.
Sermo.xXIX. Be aſſumptiõe ⁊ exaltatiõe
8 (vsis ſactiſſime.

Ca.II. gloꝛia vyginis excedit glam quoꝛũcũ
q; beatoꝛũ angeloꝝ ⁊ hoim:xpᷣo dũtaxat exce⸗
Ca. III. Qualit pie credere poſſumꝰ (pto.
⁊ veriſimilit debem⸗ tenere vginem a moꝛtuis
reſuſcitatã: btã cũ xpᷣo immoꝛtalitate gaudere
CSermo.XXX. Deangeł quoꝛũ ſolẽnitas in

eccleſia celebꝛat᷑ ꝓpter miraculũ qð viſuʒ fuit

in monte garganno.
Ca...Qualit᷑ angelus ab hoiĩe cognoſci põt:
eſt ſpũs incoꝛpoꝛeꝰ:qͥ tñ põt in aſſumpto coꝛꝑe
Ca. II. & deus ꝓduxit angelos (Apgrere.
ex tempein celo empiro.
Ca. III. Qualit᷑ angeli ad nos mittũt᷑: qͥ hoies
cuſtodiũt:neq; dolẽt de małeoꝝ qͥs cuſtodiũt
CSermo. XKxXI. Beſancto Johe baptiſta p

curſo e dni noſtri Jgeſu xbi.

77

Ca. I. de qͥnq; excellentijs natiuitatis Joh̊.ba.
Ca. II. BGe ſanctitate Johᷣ̊.bap.quã demõſtrãt
nq; viutes uliꝰ pcipuc ⁊ ſingulariſſime
Ca. III. He qͥnq; dignitatibꝰ q̃ oſtendunt qᷓ; ſit
ſublimis inter ſanctos Johãnes baptiſta
¶Sermo·XXXII. Beſancto Paulo apoſto/⸗

lo ſummo doctoꝛe gentiũ

2„

Ca.I Qualit᷑ Oaulus feruebat in pſecutione
Ca. Il.de ↄuerſione Pauli ⁊ ſe⸗ (diſcipuloꝝ
ptem mirabilibus qᷓ concurrerũt in illaa.
Ca.II. Be raptu Mauli in quo vidit eſſentiaʒ
dei:⁊ de ↄditionibus illius raptus.
CSermo. XxXXIII. DBe pꝛimatu ſancti Cetri
apoſtoli. Et de illius eximijs vtutibꝰ: atq; de
iigs Derir Penmartio.
g. I. G

Ca. I. & beatiſſimꝰ Petrus pᷣnceps apoſtolo⸗
rum fuit: ⁊ digniſſimũ caput eccleſie.
Ca. II. He abiectiõe rerũ tꝑalium ⁊ confeſſiõe
xpi atq; penitentia Petri.
Ca.II. GBe martyrio CPetri ⁊ Pauli: qð conſi

derak reſpectu tꝑis .cauſe ⁊ modi.

Sermo.XXXIIII. Deſantco Andrea aplo

ffratre ſimonis petri. Et in paſſiõeſocio

Ca. I. Qualit ſanctꝰ Andreas fuit diligẽs con/

uerſando cum bonis:⁊ audiendo vbũ dei:atq;
alis audita cõicanãdo.
CQa. II. Qualit᷑ beatus Andreas rõabilit᷑ obe⸗
diuit xpo eũ vocanti ſimul cũ Petro: qð ſatis
ſtulte qdam auſi ſuntimpꝛobrre.
Ca. III. Qualit᷑ beatus Andreas iubẽte Egea

crucis martyriũ paſſus eef.

¶ Sermo. XXXV. Be amoꝛe dulciſſimo dñi

nii Jeſu xpᷣi:quem exhibuit Johani euigel.
Ca. I. ꝙ xpᷣs dilexit Johannẽ amoꝛe pᷣcipuo ⁊
m ꝙ hoͤ m qð deus. Et de dra amor eius
⁊ Betri. Et qᷓ; rõabilit᷑ xpᷣs ita intẽſe Johanẽ
Ca.II. Qualit᷑ xpᷣs oñdit amoꝛẽ ſuũ (dilexit.
Johãni ↄuerſando ſecũ familiarit: atq; exaltã
do illũ ⁊ comendando ſibi vginem matrem

Ca.Il Qualit᷑ Johes miracuł claruit.⁊ qͥd te

nendũ an ſit moꝛtuꝰ qᷣ in celo habitat gloꝛioſus
CSermo.xxxXVI. DOe ſancto Jacobo maio⸗
re hlio ʒebedei: ⁊ fratre Johanis euãgeliſte.
Ca. I. Qualit᷑ beatus Jacobus ſuꝑauit diabo
licas artes.Et quõ põt diabolus humana coꝛ⸗
poꝛa moleſtare ⁊ viſibilit᷑ aparere atq; tranſſti⸗
gurare ſe in angelũ lucis. ðð
Ca.lII. De felici martyrio beati Jacobi ad qð
ↄcurrit ſanitas palitici ⁊ ↄuerſio Joſie:atq; ſe
pulture miraculoſa diſpoſittio.
Ca. III. Qualit᷑ beatus Jacobus gtioſus eſt ⁊
benignushis qͥ imploꝛãt eius patrocimũi
LCPAo. XXNX II. de ſancto Mattheo a⸗
poſtolo ⁊ euaugeliſta q xrᷣm ſecutus eſt in obe
dientia pauꝑtate patientia.
Ca. I. Qualit beatus ¶attheꝰ obediuit xpᷣo
vocanti.Et quõ in omibus obediendũ eſt deo
Et quare obedientia ſit homi pᷣſtanda:⁊ de ſe⸗
ptem obedientie gradibſbuus.
Ca. II. Qualit᷑ beatꝰ Matthe ſecutꝰ fuit chꝛi
ſtum ĩ paupꝑtate:q̃ idicta fuit aplis ſb pᷣcepto:
quã ipi diligẽt᷑ obᷣuauerũt etiã mendicãqdo.
Ca.III. Qualit᷑.b. Matth eꝰ ſecutꝰ fuit xpᷣmi
patia: quã habuit equo aio ferẽdo illatam ſibi
ꝛtẽ:ob quã hirtacus dei iudiciũ nõ euaſit.
Bermo. XXXVIII. Be. b. Thoma aplo. 4

a

fuit ex duodeci vnus:qð ad ſu glam acce⸗

dit: tnanuẽtus eſt triplici pconio decoꝛatus

Ca. I. Qualit᷑ TChomas fuit in fide ↄfirmatus
vidẽdo xpᷣm: vbi declarat᷑:quõ coꝛpꝰ gloꝛiſica
tum ſit palpabile:⁊ an Thomas tetigit chꝛiſtũ
Et ſi de eodem põt eſſe ſides ⁊ viſio.·
Ca. II. Qualit᷑ Thomas apłs pᷣdicauit populł
diuſaꝝ ꝓuiciarũ:loquẽs ideomata eoꝝ varia.
Ca. III. Qualiter beatus Thomas apls glo⸗
rioſo martyrio vitam ↄNſummauitt.
¶ Sermo. XXXIX. Deſancto Jacobo dieto
Seete

veriſſima pbat᷑.

iuſto min ꝛc:filio alphei zfratre doit nri rſi
ELa. I. QAualit beatus Jacobꝰ fuit in iu⸗ (xbi
ſticia et ſanctitate ſingularis: tũ ꝓpter inclina-

tionem nature.tum ꝓpter exemplũ xpi. tũ pꝛo
pter ſanctiſicationem in vtero.
Ca.II. Qnalit᷑.b. Jacobus fuit vᷣgo puriffint⸗
qͥ carnẽ ſuã moꝛtiſicauit ⁊ oroi aſſiduus fuit

Ca. HI. Qualit. b. Jacobus ꝓpter veritatem

quãa pᷣdicabat martyrio coꝛonatus eſt.

¶Sermo. XL. Se laudibus ſidei chꝛiſtiane
n feſto ap oy Chiliſpi Ja

cobi recitandus
Ca. I. O. vera ſu ſides xp̃i: eo Zn müdus totus
ullam acceptauit mediante pᷣdicatõe aploꝝ.
Ca. II. O vera eſt ſides xp̃ᷣi ex eo ꝙ ꝓ illius cõ⸗

feſſione tot hoĩes ⁊ mulieres moꝛiẽ violentam

foꝛti animo wlerũt.

Ca. III. ¶ ſides xp̃i vera eſſe pbat:ex eo g de⸗

illam ↄtinuis miracuł magniſicat.
¶ Sermo. XLI. De Rnlartele⸗ electõe ſci Alat
thie:q̃ ad apoſtolatũ aſſumptus fut.
Ca. I. Qualit᷑ ppter peccatũ deſperatõis Ju⸗
das danar fuit. Et cur apł locũ iude voluert
uwlere.
Ca. II. Qualit᷑ ſingularis fuit ſancta electio

AQMatthie reſ pectu eligentiũ: modi eligẽdi:ele⸗

CLa. III. Qualit᷑.b. M atthias pᷣdica (ctic;.

uit ↄſtant᷑ veritatẽ euangelicã Ob quam mar⸗
tyrij coꝛonam accepit.
¶Sermo. xLII. e ga beati apłi Bartholo⸗
q mag cogſcif̃ ex triplici eius excellentia.
.E ualit. b. HBartholomeꝰ pᷣdicans in In
dig iciolatnis extinxit Et de idolatric diffinitõe
oꝛiginatione ⁊ gui offenſione.

» ,

a. I. Qualit᷑ in albano maioꝛis armenie bea⸗

Bartholome⸗ paſſus eſt martyriũ.de cui
paſſione varia eſt opinio.

Ca. III. 9. III. Qualit coꝛpꝰ apli 2uatũ eſt mirabili

ter qñ pi qñ ꝓiectũ in mari deuenit ad inſulã Lipa⸗
ritanꝗ̊. Et inde collectis ofſibus: q̃ a ſaracenis

fuerũt diſꝑſa delatum fuit beneuenti.
¶Sermo.xXIIII.de ſancti aplis ſimõe ⁊ iuda.

Ca. I. qlit᷑ Simõ 1 Judas deuicerũt diabolos
Et virũ demones habeant ſciam futuruꝝ con⸗

tingentiũ.Et quõ hñt ꝓphetas falſos atq; ali⸗

ter veritatẽ fatent᷑ quam odiũt.

Ca.II. Qualit᷑ Simõ ⁊ Judas deuicerihtma
gos. Et q dicunt᷑ magi : atq; de dra miraculo⸗

rum dei ⁊ ſanctoꝛũ a miracuł magoꝛũ.

tifices idoloꝛũ: eligentes moꝛi poti⸗ ; ſtatuam
ſolis adoꝛare.

—

ginatibus ſeraphici Franci
TCa. I Ec nõ eſt Rcrios qᷣcqᷣd : „* ntigrib⸗ fraciſci

Ca. III. Qualit Simõ 2 JZudas debellaftpoͤ⸗

Bermo XLIII. Be ſacris Sadmiradiſ ; ſti/

*

ch verie⸗ ge “ 1 “ ite rei maltiplititer confirmek.
ſtigma

Ca. Il. ꝙ gr inip eſſiõ tü: pliciprer⸗
10 . .
Fatiua S. ea „ecate.
Ea⸗ Ta. II. tigmeaf erdrimpſſa raciſco ſat

cõgrue reſpecta ꝑ wne. loci 2 modi.
¶BSermo. XKLV. detribꝰ“ excelletijs. b. fr aciſei
Ca. L. ꝙ. b. ᷓrranciſcus ſuit miſſus a deo

ciſcum pᷣcipue in qͥnq pᷣrogatiuus.

Kenne XLVI. Sen ſancto Lodouico oꝛdis
minoꝛũ epo tholoſao.
La. I. Qualit ſanctus odoulcusmagnificat
ex nobilitate ſue oꝛiginis.
Ca. I. Qualit᷑ ſanctꝰ Lodouicus ſpreto mun⸗
do ⁊ tꝑali regno vitã iſpualem elegit: pymanens
vſq; in finem in vginuate.
Ca. III. Qualit ſanctꝰ Lodouicus miguit in/
uenis ex hac FViraraus Foßs Iri. canonizauit
CSermo. xI. VII. Deſacto

oꝛdinis pᷣdicatoꝛůũ.

ECa. I. qualit᷑ ſanct Thomas fuit docto: theo

logie. ⁊ de ipius theologic ſcie laudibus.

Dualit ſancius Thoms non ſolum

ſiſſimo oelll. DM
Ca. I. Aualit.b. Nicolaus placuit deo Pporer
pꝛudentia ſpũalem q̃ ſpꝛeuit terrena: et celeſtia
Ca. II.qli᷑ ciuis pauꝑ ex miſcdia (ↄcupiuit.
ſibi a ſctõ Nicolao exhibita tres filias nuptut

tradidit.

La. III. QAualiter. b. Nicolaus obßuauit offl⸗ .
cium boni paſtoꝛis circa regimen aiaꝝ ꝓmotꝰ

ad eccleſiaſticã diniren er enattr Rei,
¶CSe no XIAX. detrib?h builegijs. b. ſtepha
ꝓpthomartyr
.I. Qual b. tephal⸗ fauente diuia gia

S:

ſuꝑauit ſuꝑbiam.auariciã æ luxuriaã.

Ca. II. Qualit vicit biũs Stephan tria p̃lia
in quoꝝ quolibet affuit ſibi diuinũ auxiiiũ.

Ca. III. Qualit. b. Stephanus ðꝛ pᷣmus mar⸗

qre multis miracuł coꝛuſcauit.

Ls
Qualit Jolephn monete an⸗ (alcalonita.
n cum Jeſu ⁊ vgine mr̃e in egyptum.
Ca. II. de dra herodis alcalonite: ⁊ alioꝛum qͥ
ſic vocati ſunt. Et de ipius herodis ſeuicia.
Ca. HI. & innocentes patiendo ꝓ xpᷣo merue/
runt decoꝛari coꝛona martpri. S=
¶ Sermo. LI. De beato Heoꝛgio mar artyretd

Ca. Il. de qnq; clariſſimis vtutib⸗ abefloꝛuit
beatus Franciſeaͦgas.

Ca. II Qualit deus magniſcauit ſanct fran

oma de aano

Ca. II. Qualit᷑ doctrina ſancti thome eſt valde
vtilis: eo ꝙ eſt copioſa facil ⁊ merito ſpiemmte
vo naienelene grata.

e innocẽtibꝰ occiſis ab herode

ta:in qua ſibi.b. marcus a
reſpublica venetoꝛũ ſuſtentat᷑: eiuſq; gloꝛia in
dies augetur · ðèè
C¶CSermo. LIII. De btõ Luca euãgeliſta:qͥ vt

4

ſoꝛtis fuit in bello ferali. tpali a paſſionali.

Ca. I. Qualit᷑. b. Geoꝛgius miles fuit ſtrẽnuꝰ.
Et an ſit licitũ militare.atq; de.xij. ↄditionib⸗

qs hre dñt ꝗᷣ volut lqud abilit᷑ militia exercere.

Ca.II. Quialit᷑ draco eſt aial terribile. Et quõ
beatus Geoꝛgius occiſo dracone ↄuertit em

a. III. Qualir. b. Geoꝛgius foꝛ⸗ (ad fidẽ xõi.

ti aimo tulit ſeuiſſimos cruciatus.⁊ tandẽ capi
tis obtruncatione martyr effectus efſf.

¶ Sermo. LIl. Be biõ Marco euãgeliſta.
Ca. I. Qualit.b. Marcus młtos pbos viuifi⸗

cauit euãgeliũ ſcribẽdo.pᷣdicando ⁊ obᷣuãdo.
Ca. II. Qualit᷑.b. marcus cõpat᷑ leoni ꝓpt᷑ ma
gnanimitatẽ quã habuit in tolerantia martyrij.
⁊ de diuinis ↄſolationibꝰ ſibi factis.
Ca. III.de gtitudine leonis 7 exempla declara⸗
imilat᷑. cuiꝰ pᷣſidio

bos vel vitulus ſigurat᷑:eo ꝙ a ſacerdotio inci
pit Zacharie. ⁊ xpᷣi genealogi ꝑ ſacerdotes de

Ca. I. de gẽte ⁊ patria ac exercitio bti Luce.at⸗

q q̃lit᷑ ad medicos ẽ recurrendũ:qͥ infirmos ad
Aleſſionẽ inducere tenẽt᷑:⁊ deſalario medicoꝝ.

Ca.II.de vtutibus ſancti Luce in quo nullum
peccatũ moꝛtale fuit poſt cõuerſionan ad xpᷣm
co eratmſſſemcms. U
Ca.III.quantũ ꝓfuit eccleſie dei beatꝰ Lucas

ſcribendo euangeliũ.ad qð induxerũteũ volũ⸗

tas diuia. vtilitas eccleſie ⁊ falſitas heretiooꝝ
Sermo. L.II’II. De.b. Laurẽtio martyre:qͥ p
bati a deo triplici igne inuẽtꝰeſt ſine iniqᷣtate.
Ca. I. Qualit. b. Laurentius examinatus fuit
igne diuini amoꝛis:⁊ de ꝑfectõe diuie dilectio⸗
nis ⁊ magnitudie illius pcepti.atq; de inducti⸗
nis ad amoꝛem dei.
Ca. IlI. Qualit᷑ btũs Laurentius ꝓbatus fuit

igne ꝓximalis miſeratiõis. Et an poſſit elemo/

ſyna dari abſq; charitate.Et ſi fieri põt de illici
te acqᷣſitiſ.Et quõ coꝛꝑalis elemoſyna põt cau
ſare ſpũalem effectum.
Ca. III. Qualit᷑.b. Laurentius examinatus eſt

igne tyrannice ꝑſecutionis. Et de eius gra cõ⸗

ſtantia atq; gloꝛia.
¶ Sermo. LV. Be ſancto An
ſimolumine eccleſie ſancte dei.
Ca. I. De ↄuerſione.b. Auguſtini. Et de his qᷓ
induxerũt eum ad hereſim. Et de erroꝛibꝰ ma⸗
nicheoꝛum. S
Ca. II. Be humili penitentia ⁊ ſingulari doctri
na atq; integritate vite beati Ruguſtin.
Ca. III. de miracuł a trãſlatiõe coꝛꝑis.b.augl.

uguſtino p̈clariſ⸗

Sermo. LVI. De beato Hieronymo q̊ͥ glam

ingenten ade tus eſt ppter ſciam. patiaz ⁊ pe⸗
Ca. I. Qualit᷑ ſcia hieronymi fuit —=
a mgr̃is eũ docentibꝰ cauſata.Et ꝙ ſil cum illa

habuit ſciam infuſazʒ. Et qlit᷑ alos doctoꝛes ſu
perauit in noticia diuerſoꝝ idiomatũ ⁊ muitu⸗

dinis hiſtoꝛiarũ. Et in vtili ac ꝑneceſſaria ſcri⸗
pture ſancte tranſſatione. =
Ca. Il.de patientia lhieronymi.··
a. III. De auſtera penitentia Hieronymi.
¶ Sermo. LvVII. De ſancto Pñdicto pr̃egle⸗
rioſiſſimo monachouul.

Ca. I. Quot modis accipit᷑ religio. Et dema⸗

gnificentijs religionis.Et qᷓ;tum exaltataẽ re⸗
ligio ſancti Penedicei.
Ca. II. Qualit᷑ ſanctus Bñdictus fuit in ſãcti⸗
tate ꝑfectus:qð oſtendunt eius miracula ⁊ſpi⸗
ritus pphetie atq; cõmotio munii.
Ca. IIl. de felici tranſitu pris Pñdicti qͥ diẽ ſui
obitus pᷣdixit.⁊ demira ipᷣius deuotiõe.⁊ q̃lit
eius gła fuit duobus monachis reuelata.
¶ Germo. LVIII. De ſancto DBominico inſti⸗
tutoꝛe ſacri oꝛdinis pᷣdicatoꝛdi. (latus.
Ca. I. Qualit ſanct' dñicus fuitmłtiplicit᷑ reue
Ca.II.de ſeptẽ pᷣcipuis vᷣtutibꝰ ſcti dominici.

77

limem fecit beatum Dominiecd.
¶Sermo. L x.Deſancto Vincentio doctoꝛe

eximio ac celeberrimo famoſiſſimoq; pᷣdicato⸗

Ca. I. ꝙ beatus Aincentius fuit idoneus ad pᷣ
dicandũ.tum qꝛ gra dei fuit in illo.tum ꝓpter
ſcientiã.tum etiam ꝓpter ſanctitatẽ vite.

ECa. II. de ſingulari excellentia pᷣdicationis bea

Ca. Il.qᷓ; fructuoſa fuit pᷣdicatio beati. Aincẽ
tij in ↄuerſiõe pctõꝝ ⁊ baptiʒatiõe infideliũ.

¶ Sermo.Lx.De coꝛona ſancti Petri marty

ris oꝛdinis pᷣdicatulll.ð
Ca.l.ꝙ coꝛona beati Petri martyris longe pᷣ⸗

cioſioꝛ fuit qᷓ; quoꝛũcũq; imꝑatoꝛũ ⁊ regũ. Et

de ip̃a aureola.

*

Ca.II. O beatus Petrus triplici aureola coꝛo

natur: eo ꝙ fuit vgo.pᷣdicatoꝛ ⁊ martyr.

Ca.III.de miracuł quibus claruit beatus Pe⸗
trus martyr in vita.in moꝛte ⁊ poſt moꝛtem.
¶ Sermo.LXl.Deſancio Ambꝛoſio doctoꝛe
ſanct eccleſie epᷣo mediolanenſi.

.

ctitati nq; ꝑſonarũ digniſſimaꝝ veteris teſta
Ca. II. De qͥnq; pᷣcipuis vtuti: (menti.
bus ſancti Ambꝛoſij. S
Ca. Ill.ꝙ qͥnq; modis manifeſtata eſt lucidiſſi
me ſanctuas beati ZRlmbꝛoſi.
CSamo. lxII. Beſct Antonlo abbate:4
diaboli tẽptamẽta cũ dei adiutoꝛio viriliter ſu⸗

a 4

ta. III. Be ſeptem puilegijs in àbus deus ſub⸗

EaLYnGRe beati Ambꝛoſij aſſimilat᷑ ſan
.

4 ln diaboluctemptauir Antoni: de qui⸗
buſ am dubüs temptationis.
Ca. II. Be q̃tuoꝛ mod Is temptationis:quibus
diabolus conatus eſt Antoniũ ſuꝑare.
Ca. III. De q̃tuoꝛ excellentiſſimis Progatiuis
beati EAnthonij.

Samo. AI de liberalitateſancti Gteso .

i pape.
LPr Qualxr. b b. Gregoꝛius oppoſuit liberalita⸗
tem vicio auaricie.Et qualit᷑ liberalitas ẽ virt
culłꝰ officiũ eſt donare.⁊ quõ eſt ꝑs iuſticie.
Ca. II. Qualit᷑.b. Gregoꝛius ꝓpter liberalita⸗
tem expoſuit pecunias ad cõſtruenda monaſte
ria: ⁊ ad releuandas neceſſitates pauperũ.
Ca.II Qualit᷑ deus retribuit ſancto gregoꝛio
abundantem mercedem.

¶Sermo.LXIIII. De miſcdia ſancti Marti⸗

5o

ni confeſſozstis.
Becoinendatie miſcdie: de bis qᷓnos

inducũt ad illam: in qua ꝓmptiſſimus fuit bea
tus Martinus.
Ca. II. Qualit᷑ deꝰ exaltauit beatũ artinũ.
Ea. I. O deus aſſumpſit ad grim ſuã beatum
Martinũ: qͥ pnũciauit diem obitus ſui ſibi di⸗
uinitus reuelatũ.

CSenng. TXN⸗ Be ſencta katherllia vgiee

inf 1Enah a Rara . hende .
LCa. II. de ſapientia ſancte katherine: cui nõ poſ

tuerũt reſiſtere qnquaginta doctiſſimi viri 4s
ad ſidem cõuertit.

a. III. De patientia ſancte katherine 1gioꝛio

Kan martyrio eius.

CBerno. 1.X W. Deſieſancte Cecllie vgis

7 mafyris: o qua xpᷣs eã ſuã ſpõſam fecit.
Ca.I. & maxime cõmendanda eſt beata Ceci:

lia: eo ꝙ habuit ſidem. q virtus eſt ᷣma in oꝛdi /
ne aliarũ vtutum.

Ear A Dualt fides. b. Cecilie fuit aſpꝛobata. “ — . .
a. IIl CSam deſahete Bamahäl.

ualit᷑ fides Cecilie fuit inſtrumentuz
vt fRdes Ehi deeidefet triplici martyrio.

NU——

(Senno. LXVII. Be fide inuictiſſima b. En
cie vginis Siracuſane.

Ca. I. Qualit᷑ fides infuſa fuit aie beate Lucle
a deo: ⁊ quõ meritoꝛiſ eſt credere: 17 4 fides in
foꝛmis ſit donũ dei.
Ca. II. Qualit᷑ fides beate Lucie fuit roboꝛata
⁊ magnificata triplici ſolenni miraculo.
Ca. III. Qualiter beata Lucia voluit pꝛo fide
chꝛiſti ꝑ martyrij tolerantiam vitam breſentene
conſummare.
Sermo. LXVII III. Be Cauncta Amicicia.
Ca. I.
citia loquunt.
Ca. Il. de triplici amicitia. falſa. mala vera.
Ca. III. de ſignis 1 ↄditiõibꝰ vere amicicie.

„. —

CSermo· IXIX. Be beatiſſimo 2feſſoꝛe An⸗

tonio paduano de oꝛdine minoꝛũ. .
a. I. Qualir. b. Antonius zelo martyrij jſuccẽ
ſus tranſijt de religione canonicoꝝ regulariuʒ
beati Auguſtini ad religionem minoꝛũ.

Ca. II.de pᷣdicatione beati Anthonij: aſciẽtiaz

habuit nõ ſolum acqͥſitam ſed infuam.
Ca. III. O de gloꝛiſicauit ſanctũ Antonium ꝑ
reuelationẽ moꝛtis eius ⁊ canonizationem atq;
frequentẽ exauditionem tlloꝛũ q inuocãt patro
cinium eius.
CSermo. LXX. deſancta katherina deſenis:
tent Hoꝛdinis ſancti Hominici.
Ca. I. ꝙ nõ debet aliqs exiſtimare impoſſi ibilia

foꝛe illa q̊ de beata katherina dicunt᷑: cum deꝰ

multipliciter magniſicare voluerit etiam femi⸗

neum ſexu.
Ca. II. De ſeptem p pcipuis 7 ſingulariſſimis ⸗

tutibus qbus floꝛuit beata Ratherina.

Ca. III:Qualit᷑ deus ſublimauit beatã k katheri
nam ſeptẽ gtioſis ⁊ admirãdis progatiuis.

Finat keliciter Tabula germoniin 6 voluml

omẽsſ lancti 7 philoſophi glole de ami

¶ In nomine dominoſtri Jeſu chꝛi⸗

ſti Incipit pꝛima ps ſermonũ de laudi
bus ſanctoꝛũ m fratrem Bobertum
carazolũ de Licio oꝛdinis minoꝛum.
epiſcopum lquinateß.
Sermopꝛimus de laudibus altiſſi⸗

mi dei: cuius excellentiã nobis decla⸗

On gloꝛiert ſa

A

H piens in ſapientia ſua:nec ſoꝛtis
n ¼in foꝛtitudineſua: nec diues in
dinuitijs ſuis. Sed in hoc gloꝛie

mur qui gloꝛiar ſcire 7 noſcẽ me
Bei vluentis vba ſuntiſta oꝛiginaliter Hiere.
ca.ix. Qm̃ defecerũt hoĩes a vera cognitiõe ſui
creatoꝛis:abũdauit iniqtas multoꝝ ⁊ malicia
excreuit ſuꝑ terram. Multiplicant᷑ in dies ne⸗
phandiſſima ſcelera: horrenda vitia ⁊ indoma⸗
bilia incoꝛrigibiliaq; peccata.Ois quippe caro
videt᷑ iam viam ſuam coꝛrupiſſe. Et duʒ ad ſin
gulos hoĩm ſtatus variaq; ſtudia cõſpicimus:
rariſſimos inuenimꝰ qui iuſte:recte:pure:ſim⸗

pliciter ⁊ mũde agant. Abiq; dolꝰ:vbiq; fraus

vbiq; ſimulatio: vbiq; pᷣuatus amoꝛ: vbiq; cu⸗
piditas:vbiq; ãbitio:vbiq; deniq; ſgnominia:
⁊ turpitudo Que ꝓfecto nõ eſſent ſi deũ añ mẽ
tis oculos vellemꝰ habere. Idcirco in B ᷣmõe
de ipo altiſſimo deo aliq̃ explicabimꝰ qͥbus hu⸗
mana coꝛda excitent᷑ ad ipᷣm colendũ:amãduʒ:
timendũ:atq; deſiderandũ. In hoc ſiqͥdem ſtat
vera ſapia:vt pie veneremur deũ pᷣceptaq; illiꝰ
diligent Pbuemus. Ad hoc vo inducimur dum
oculos metis erigimus ad ↄtemplandã excelſã
maieſtatem eiꝰ. anc aũt vnuſquiſq; cõſidera
re põt ex nomibus que generalit᷑ de deo ↄſueue
runt dici. Qua de re ⁊ ipᷣa nos nomiĩa pꝑſcrutari
ſtudebimꝰ:vt ꝑ illa ad agnoſcendũ deũ ⁊ domi⸗

num nrm facile pducamui Sunt itaq; tria pꝛi-⸗

cipalia nomia qbus deus nominat᷑ a nobis:qil
lius pᷣeminentiã ⁊ magnitudinẽ exbmunt.
vꝛimũ eſt nomen timoꝛis: ip̃ᷣm eſt deus.

¶ Secundũ eſt nomen amoꝛis: illud eſt pater.

rtiij eſt nomen honoꝛis:hoceſt dũs.

TQualiter deus benedictus eſtnoig-
bilis etia pluribus nomibus:etdeſcri

bturis tain humanis q; diuinis in qui
us expꝛumi

p quo deus nominat anobis eſt nom̃

nimoꝛis: ipᷣm eſt deꝰ. Nam vᷣm Iſið.

*

C. ethi. lib. Deus dicit atheos qð eſt timoꝛ. qꝛ

rant pcipue tria nomia quibus en no. T Peom viri denen

thoc nomen deus.Ca .

Dermo prim

timoꝛ ſit colentibus eũ. Sed qꝛ pleriq; inſani et
ſtulti qñq; dicere nõ foꝛmidãt: vbi eſt deꝰ:quał

eſt. quis illũ vidit.qð nomen eius. qᷣd illi debe⸗
mus: a ſimilia. Jdeo ad eoꝛuũ domand pfidiaʒ
peauitatemq; conſundenda tria in hac ꝑte du⸗

bia declaramus.

ſit noĩabilis a nobis.

—

Scom vtru deus ſit noiabilis pluribꝰ noibꝰ

CTertiũ vtrũ hocnomen de inuenliat in ſcri⸗
pturis expᷣſſum. ¶ ꝛo pᷣmi dubij clarioꝛe itel⸗
ligentia poſſet quis arguere ꝙ deus a nob noĩa
ri non poteſt. Ram dicit Ariſto. in li. de cauſis
Pꝛima cauſa ſupioꝛ eſt oi narratiõe.Et Aus.
in li. de vybis dñi ait. DHeus eſt ineffabil: qenon
põt fari.Et Dyoni.in li.de diuinis noibꝰ inqt.
Deum neq; dicere neq; intelligere poſſibile eſt.
Etiterum ibidem. Dei neq; nomẽ eſt neq; ver⸗
bum:neq; ratio neq; opinio:neq; fantaſma Ex
q̃bus concludi videt᷑ ꝙ deũ nullus noiare poſf⸗
ſit. Sed ↄrium apertiſſime compꝛobat᷑.tum qꝛ

ipᷣe Byoni. libꝛũ edidit de diuinis noibus:tum

etiã qꝛ de noĩe dei multa in ſcri pturis tradunt᷑.
Ande Geñ.iiij.c.ſcribit᷑. Seth natus eſt ſilius

queʒz vocauit Enos ⁊iſte cepit inuocare nomẽ
dñi. Et Exo.iij.c. Ego ſum qͥ ſum.qͥ ſuʒ hoc no⸗

men mihi in eternũ eſt.Et.xv.c. Omipotẽs no

men eius. Et. xx.c. Nõ aſſumes nomen dei tui

in vanũ Et Leui.xix.ca.Non ꝑiurabis in noie

meo. Et pſał. vij. DOñe dñs nr q; admirabileẽ

nomen tuũ in vniuerſa terra.Et põ.xlv. Not⸗
in iudea deus:in iſrael magnum nomẽ eius. Et
pſał.xlvij. Scdᷣm nomẽ tuũ deusita ⁊ laus tua
in finesterre. Et pſał lxxxiij. Cognoſcat qꝛ no⸗
men tibi deus. Et pſał.x.Sanctũ ⁊ terribileno⸗
men eius. Et pſał.cxiiij. Non nobis dne nono
bis:ſed nomini tuo da gam. Et Pꝛouer.xviij

Xurris foꝛtiſſima nomen dñi. Et Eſa. xlij . ca ·

Ego dñs hoc eſt nomen meũ.Et Miere.xx.c.
MMagnus es tu: ⁊ magnũ nomen tuũ.Et.xxxij
ca. Oñns exercituũ nomen eiꝰ. Et Amos.ix.ca.
Bñs nomen eius.Et.C. de ſum.tri. et fi. ca. l.ij

Sũmi dei nomen vbiq; celebꝛet᷑. Et.C.de trãaſ⸗

ac.l. ſi quis maioꝛ. Inuocato dei omipotentis
noĩe. Ita ⁊ in pleriſq; locis nomen dei frequen⸗
ter expꝛimit᷑. Ex quo videt᷑ ꝙ nominari poſſit.

¶ Alhanc dubietatẽ amouendã reſpõdet No

nauen.in pᷣmo.di.xxij. ſicut intelligere ðꝛ du
pliciter: ita nominabile. Mam intelligere vno
mõ dicit᷑ ꝑ ꝑfectam cõphenſionem. Alio mõ ꝑ
ſemiplena cognitionẽ. Sic noĩabile vno modo

dicit᷑ pꝑ pfectam expᷣſſionem.Alio mõꝑ ſemiple

nam narrationẽ. Si ̊ dicat᷑ nominabile pꝛimo

moõ ſic:ſicut deus ſibi ſoli eſt intelligibił: ita effa

bilis ⁊ noiabilis nomĩe:qð ipᷣeſcit vbo:qð be

nouit. Sicut itaq; nobis eſt incompᷣhenſibilis:
ita ⁊ innoiabil.Et q mõ intelligendeſunt autoni NM
tates ad pᷣmã ptẽ iducte.Si vo accipiãꝰ noĩa⸗
bile ſᷣm qlemcũq; narrationẽ.Sic quadmoduũ
deus eſt nobis cogſcibił:ita ⁊ noĩabił. Et q̊ͥ me-

lius cogſcit:melius noĩat. Anð expᷣſſius noĩat
deł ⁊ ſcriptura qᷓ fidei ſuffragat᷑ vt ſcriptura ſa
cra q; ratio naturał:vł ph̊ia Cõcoꝛdat his tho.
pᷣma ꝑte.q.xiijicuius vᷣba ſuntliſta. Secũdũ

aliqd a nobis intellectu cognoſci põt: ſic a nobii
põt noiari.cũ g deus cognoſcat᷑ a nob ex creatu
ris:ſic poterit noĩari nõ iñ ita ꝙ nom̃ ſigniſicãðs

ipᷣm expᷣmat diuinã eſſentiã pᷣm ꝙ eſt. Sic H̊ no

mẽ hõ:exbmit ſua ſigniſicatõe eſſentiã hois vᷣm

ꝙ eſt. Signiſicat em eiꝰ diffinitiõʒ declarantem

eſſentiã eiꝰ. Ratio em qua ſignificat nomen eſt
eiꝰ diffinitio. vt dicit Ariſto.iiij meta. HBieit &
de non hr̃e nomen:vel eſſe ſupꝛa narratiõeʒ.qꝛ

eſſentia eiꝰ eſt ſupꝛa id qð de eo intelligimꝰ ⁊ vo
ce ſignificamꝰ. Scotus vo in ſuo pmo di. xxij.
inqᷣt. licet viatoꝛ non

diuinã eſſentiã. põt nihilominꝰ illã noĩare aliᷓ

noie diſtincte eã ſigniſicante:reuelato vł impo⸗
poſito ſiue ab angelo ſiue ab ipo deo.ſicut patʒ
de noĩe deitetragramaton:qð ſᷣm Rabi oy
ſes ſignificat ſola eſſentiã diuinã cũ intrinſed ſu

is ꝓpetatibꝰ. Et licet qdam putent in hoc Sco

tum zdiceretam dño Bonauen. qᷓ; ſctö Tho.

Ego tñ aliðᷣſentio: qm doctoꝛes illi pᷣclariſſimi

de noie dei loquunt᷑ qꝗð viribus ingenij ⁊ vina
ture adinueniri pot. Shoctoꝛ vo ſubtił extendit

ſead nomen qð vel angelus vel deꝰ ipᷣe nob re⸗

uelauerũt.¶ Secundũ dubiũ erat:vtrũ deꝰno

*

minari poſſit pluribꝰ nomibꝰ:Ad qð rudet Ri

Cardus de media villa. di. xxij.li.pᷣmi ꝙ ſic. naz
q̃dam noiĩa ſigniſicãt deũ ᷣm ſe.q̃dã in cõpatõe
ad creaturas.Noim auũt ſigniſicantiũ deũ ᷣm ſe

Quedã ſigniſicãt eſſentiã.Auedã ꝑſonas Que

dam notiones. Nomia qᷓ ſignificant eſſentiã plu
raſunt.qᷓ;uis diuina eſſentia ſit ſũme ſimplex:ta
men ꝓpter infinitatem ꝑfectiõis ſue nri intelle
ctus debilitatem nõ põt hõ illã pfectiõeʒ vnico
ↄceptu expᷣmere:ſᷣ de illa foꝛmat plłes cõceptus

Et nihilominus ſi de illa foꝛmaret ↄceptſine ſi

ne:nunq; ꝑ illos ↄceptus expᷣmeret eam pfecte

Facit aũt intellectus nr aliũ ↄceptũ de diuia ꝑ

ſic de alijs attributis. VUñ qᷓ;uis pluria noia di⸗

cta de deo ſignificent rem eandẽ:iñ illam figniſi⸗
cant ſub diuerſis rõibꝰ:⁊ a diuerſis rõibꝰ impo
nũtur. Jo talia noĩa nõ ſunt ſinonima: qꝛ nofja
ſinonima ſola voce differũt. Noia inſuꝑ q̃ ſigni

ficant ꝑſonas pluriſicant᷑.qꝛ płes ſunt ꝑſone di⸗

uine. Sic ⁊ noĩa qᷓ ſignificãt notiões. Scðm bo
nauẽturam in bꝛeuiloquio. Relatiões in diuis

poſſit diſtincte cogſcere

int qtuoꝛ... paternitaſ.flliatio. ſpiratio. pceſſio

Biony. ca. vl.

de diui. no. Beü p creaturas triplicir cognoſci

mus.Autp ablationẽ ↄditionum impꝑpfectaruʒ

que reꝑiunt᷑ in creaturis.Autꝑ ſuꝑeminẽtiam
conditionũ pfectarũ.aut ꝑ cauſalitatẽ creatura

rum. Et ſᷣm hoc deũ triplicit᷑ noiamuſ. Illa vo

noĩa qͥbus nominamꝰdeũ remouendo plurificã

tur:qꝛ płes ſunt ↄditiões impfecte in creaturis
s nominãdo a deo remouemꝰ. Quarũ vna eſt
finitas: quã remouemus cũ dicimꝰ. Deus eſt in
finitus. Alia eſt creatura:quã remouemus cuʒ
dicimꝰ. De eſt increatꝰ. Sil dicimꝰ deum im⸗
menſum.qꝛſine menſura incoꝛruptibilẽ.qꝛ ſine
coꝛruptiõe immoꝛtalem. qꝛ vita eſt ſine defectu
moꝛtis incoꝛpoꝛeũ.qꝛ ſine coꝛ ꝑali materia.No
mina aũt q bus noiam deũ ſibi attribuendo ſu⸗
pereminentes ↄditiões ꝗᷓ ſunt in creaturis:plu⸗

riſicant᷑ ſᷣm ꝙ ſunt plures ꝑfecte ↄditiões i crea

turis q ꝑ ſuꝑeminentiã deo attribuunt᷑ ſicſunt
lux.vita.bonitas.⁊ ſic de alijs.Noia etis qbus
noiamus deũ ſub rõe qua eſt c creaturaꝝ: plu⸗
ra ſunt. ᷣm ꝙ creature referunt᷑ ad ipᷣm ſub alia
1 alia habitudine cauſe. Referunt᷑ em ad ipſuʒ
vt ad cãm eſncientem ſui eſſe.⁊ ſicnoĩat᷑ creato.
ri ⁊ ad cãm ęxemplarem.⁊ ſic ðꝛ exemplar. ⁊ ad
cauſam findle. ⁊ ſic vocat᷑ finis. agnus itaq;

de eſt ⁊ excelſus valde: cui tanta noia cõpetũt

que nos inſtruunt vt contemplemur eũ ſuꝑ oia
exiſtentẽ ſupantemq; oẽm intellectũ cuiuſlibet
creature. ¶Tertiũ dubiũ fuit. vtrũ hoc nomẽ
deus inueuiat᷑ in cripturis expᷣſſum. Mꝛo quo
gudiende ſunt voces oĩim ſcripturarũ tam diui⸗
narum q; humanaꝝ.in dbus ꝓphete.priarche
apoſtoli. euangeliſte. doctoꝛes. impatoꝛes. pPi
medici. aſtrologi ⁊ poete hoc nomẽ de in auri⸗
bus oim ſonani cũ eximia laude. Ergo incipia⸗
mus a veteri teſtamẽto ⁊ ſequamur ea q ponun
tur in nouo. Deinde qͥ a pᷣnoiatis tangut᷑. Scri
biturnaq; Geñ.j.c. In pᷣncipio creauit deꝰ co-·
lum ⁊ terrã. Eodem.ca.ixit deus ſiatlux. Et·
iterũ. Vidit deus lucem ꝙ eſſet bona. Etibide,z
ſepius repetit᷑. Dixit q; deus. Dixit vo deus.
Et. xx. c. Dixit pᷣpens ad mulierẽ. Cur pꝛecepit
vob deus ne comederetis ex omiligno padiſſ.
Eogdem.c. ocauit dñs deꝰ Adã. Et. v. c. Hic
eſt liber generatiõis Zldãa in die q̊ creauit deus
hoiem. Et. vj. c. Bixitq; deꝰ: nõ pinanebit ſpiri
tus meꝰ in hoie in eternu:qꝛ? caro eſt. Et.ix. ca.

PBñdixitq; deꝰ Noe ⁊ filijs eius:dixitq; ad eos

Creſcite v mitiplicami. Et. xv. c. Credidit abꝛa
am deo: ⁊ reputatũ eſt ei ad iuſticiã. Et.xvii.c.

Ego ſum deꝰ oipotens:ambula coꝛã me.Et.xv

Motiões vo ſunt relationes pᷣdictoꝛũ cuʒ inna⸗
ſcibilitate. Moia qᷓ ſignificãt deũ in cõpatiõe ad
creaturas piarificant᷑. Quia vᷣm

— — — — —. — — — ⸗ —

— — — — —S — — — —

— S—

i ca Hundd veoeſtdcsdiſiclle. Et. xxi, ca.
Temptauit deꝰ abꝛaã.Eodẽ loco. Uenerũtad

locũ quem oſtẽderat ei deꝰ. Et.xx vij.c. Bet ti⸗

bi de de roꝛe celi. Et.xx viij.c. Deꝰ oĩpotẽs bñ

dicat tibi:⁊a creſcerete faciat atq; młtiplicet.Eo

dem. ca. Mõ eſt hic aliud niſi domꝰ dei æ poꝛta

celi.Et.xxx.c.Exaudiuit deꝰ pᷣces eiꝰ.l..lie.Eo

dem. c. Bixit Rachel. Abſtulit deꝰ ob ꝓbꝛium
meiũ.Et. xxxv. c. Apparuit Jacob de cũ fuga⸗
ret fratrem ſuũ. Eodem.c. Ego ſum deꝰoĩpotẽs
creſce et multiplicare.Et.xl.ca.Dhixit Joſeph.
Nunqͥd nõ dei eſt interpᷣtatio.Et.xlj.c. Ondit

tibi deꝰ oĩa q̃ locutꝰ es.Et.xlviij.c. DHixit iacob
En ego moꝛioꝛ:⁊ deꝰ erit vobiſcũ.Et Exo.ij.c.

dixit Moyſes. Deus pr̃is mei: adiutoꝛ meus
eruit me de manu pharaoniſ. Et.iij.c.dixit deꝰ

Ego ſum deus prtui.deꝰ Abꝛaũ: deꝰ Yſaac.
Eodem.c.dixit Moyſes. Deus patrũ noſtro⸗

rum miſit me ad vos. Et.v. c. Deus hebꝛcoꝛuʒ
vocauit nos vt eamus viã triũ dieꝝ in ſolitudi
nem ⁊ ſacriſicemus dño deonr̃o. Et.vj.ca.ait
dñs. Scietis ꝙ ego ſum dñs deus veſt. Et. xv

ca. ſcribit᷑. Iſte deus meꝰ: ⁊ gloꝛiſicabo eũ de⸗

pr̃is mei.⁊ exaltabo eum. Et.xviij.c.Eſto po⸗

pulo in his que ad deuʒ ſunt.Et.xx.c.Ego ſum

dñs deus tuus: qui eduxi te de terra egypti: et

de domo ſeruitutis. Eodem.ca. ANt ꝓbaret nos
venit deus. Et. xxiiij. c. Dominatoꝛ dne deus:
miſericoꝛs ⁊ clemẽs.Et Leuit᷑.xj.c. Tuſtodite

omia que ſcripſi:vt ſim veſter deꝰ.Et.xviij.ca.
Ego dñs deus veſter:cuſtoditeleges meas Et
ix. c. Sanctificamini ⁊ eſtote ſancti: qꝛ egoſan⸗
cuus ſum: dñs deus veſter. Et. xxiiij.ca. Hõ qᷓ
maledixerit deo ſuo poꝛtabit peccatũ ſuum. Ec
xxvj. c. Ambulabo inter vos ⁊ ero veſter deus

EtmMꝛumeri.xvj.ca.Foꝛtiſſime deus ſpirituum
vniuerſe carnis:nũ vno peccante contra omnes
ira tua deſeuiet.Et.xxiij.ca. Hon eſt deus qua

ſi hõ vt mentiat᷑. Et Deut᷑.ðiij.c. Neq; enim eſt
alius deus vel in celo vel in terra: qui poſſit fa-

cere opera tua:⁊ cõpari foꝛtitudini tue. Et.iiij
ca. Non eſt aliqua natio tam grandis q̃ habeat

deos appꝛopinquantes ſibi: ſicut adeſt nob deꝰ

noſter. Et.vj.c. Diliges dominũ deum tuum.

Eogdem. ca. Non temptabis dñm deuʒ tuũ. Et
vij.c. Nopulus ſanctꝰes dño deo tuo. Et.viij
ca. Obvᷣua⁊ caue ne qñ obliuiſcaris dñi dei tui
Et.x.c.Dñi dei tui celum eſt ⁊ celi celoꝝ: ⁊ oia

que in eo ſunt. Eodem.c. Deus nr ipe eſt deus

deoꝝ ⁊ dũs dominantiũ deꝰ magnꝰ potens ?
terribił Et.xiij.ca.Dñm deum veſtrũ ſequimi⸗

ni: ⁊ ipᷣm timete.Et.xiiij.ca.Filij eſtote dñi dei

vyeſtri.Et.x viij.ca.Nerfectus eris ⁊ abiq; ma⸗

cula coꝛam domĩio deo tuo.Etc.xxiij.ca.Cũ vo

tum voueris domio deo tuo: non tardabis red⸗

dere. Et. xxxij. ca. Deus fidelis ⁊ abſq; vlla in
quitate:iuſtus ⁊ rectus.Et Joſue.ij.ca.Domi
nus enim deus noſter: ipᷣe eſt deus in celo ſur⸗
ſum: ⁊ in terra deoꝛſum. Et Judicum.vj. capi.

Ego deus veſter non timeatis deos amoꝛreo⸗

rum.Et pᷣmi Regum.ca.ij. Deus ſcientiarum
dominus eſt· Et. vj.ca.Auxiliatus eſt noꝰ deꝰ
Et.ix.ca.Eſt vir dei in ciuitate hac.Et ſecundi
Regum. xiiij. ca. Non vult deus perire anims

Et.xxij.capi.Quis foꝛtis pꝛeter deũ noſtrum.

Et tertij Regum.iiij.capi. Dedit quoq; deus
ſapientiam Salomoni pꝛudentiam multã ni:
mis ⁊ latitudinem coꝛdis.Et quarti Reguʒ.v.

capi. Nonuntur verba regis iirael: Nundquid

deus ſum ego:vt occidere poſſim et viuiſicare.
Eocdẽ capitulo ſcribitur ꝙ dixit Naaman. QAe·
re ſcioꝙ non ſit alius deus in vniuerſa terra: ni⸗

ſi tantũ deus iſrael. Et pꝛimi Maralypomenon

x vij.c. Dixit Natan ad D2auid. Omnia quein
coꝛde tuo ſunt fac:deus enim tecum eſt. Et ſeci
di Paralypomenon. xxv. capi. dicitur. Dei eſff
adiuuare ⁊ in fugam vertere. Et pꝛimi Heſdre

pꝛimo capi. Cirus rex perſarũ retulit. Omnia
regna terre dedit mihi dominus deus celi. Et

Thobie. vj.c. ſcribuntur verba angeli ad ho
biam loquentis. Oſtendaʒ inquit tibi que ſunt
qjuibus pꝛeualere poteſt demoniũ. hi naq; ſunt
qui coniugium ita ſuſcipiũt vt deuma ſe: ſua
mente excludant. Et Judith. xiiij.capi. Achi⸗

oꝛ videns virtutem quam fecit deus iſrael:rei⸗
cte gentilitatis ritu credidit deo. Et Job. xxiij.

capi. Deus molliuit coꝛ meum: omnipotens
conturbauit me. Et in pſalmo.iiij. Cum inuos
rem exaudiuit me deus. Et.vij. Homine deus
meus in te ſperaui. Et pſalmo.ix. Mꝛopter qðᷣ
irritauit impius deum. Et pſalmo.xvij. DHeus
meus adiutoꝛ meus ⁊ ſperabo in eum. Et pſał.
x viij.Celi enarrant gloꝛiam dei. Et pſalł xxiiij.
Laibera deus iſrael ex omnibus tribulatiõibus
ſuis.Et.xlj. Quemadmodũ deſiderat ceruꝰ ad
fontes aquarum: ita deſiderat anima mea adbde
deus. Et pſał xlij. Quia tu es deus foꝛtitudo
mea. Et pſał xliij. Deus auribus noſtris audi:

uimus.Et pſał.xluij. Pꝛopterea vnxitte deuns
deus tuus. Et pſał xlv. Deus refugiũ noſtruʒ

2 virtus.Et plał xlvj. Omnes gentes plaudi⸗
temabus: iubilate deo in voce exultationis.
gogem pſał.Quoniẽ rex omnis terre deꝰ: pſal
lite ſapient᷑. Et.xlvij. Hic eſt deus noſter ineter
num v⁊ in ſeculũ ſeculi. Et.xlix. Deꝰ deoꝝ dñs
locutꝰ eſt. Et.l. Mibßere mei deꝰ pᷣm magnam
miſcdiaʒ tuã.Et. lij.Deꝰ de celo ꝓſpexit ſuꝑ fili
os hoim. Et.liij. Deus in noĩe tuo ſaluũ me fac
Et.ps.lxx.heus docuiſti me a iuuentute mca

Et pſalmo.lxxij. & bonus iſrael deus his qui

–—

— * . . .
4 ₰* / .

— . „ 5 2
recto ſunt coꝛde. Et. xxvj. Viderunt te aqᷓ deꝰ: naſcet᷑ ſanctũ vocabit᷑ filius dei.Et.vij.c. De⸗
viderũt te aque ⁊ timuerũt: ⁊ turbate ſunt abyſ viſitauit plebem ſuã.Et.x viij.ca.Deus ꝓpitiꝰ

ſi.Et.lxxxij. Deus qͥs ſimir eſt tibi.Et.lxxxiiij.
Audiam qͥd in me loquat᷑ dñs deus.Et.lxxxv
agnus es tu ⁊ faciens mirabilia:tu es deus
ſo us.Et Eccle.j.c. Omis ſapientia a dño deo
eſt. Et.ij. c. Fili accedens ad ᷣuitutẽ dei: ſta in
iuſticia ⁊ in timoꝛe.Et.iij.c.Qui timet deuʒ ho
noꝛat parentes. Et.vij.c. Nõ te iuſtiſices ante
deum. Et. x. c. Rerdit deus memoꝛiã ſupboꝝ.
Et.xv.c. Beus ab initio cõſtituit homiem. Et
xlv. c. Bilectus deo ⁊ homibus: l oyſes. Et
Sað.j.c. Deus moꝛtem non facit. Et Eſa.ij. c.
Venite aſcendamꝰ ad montem dñi: ⁊ ad domũ
deiliacob. Et. vj.c. Seraphin clamabãt ſanct:
ſanctus ſanctus dñs deus ſabaoth. Et.xl.c.Cõ
ſolamini conſolamini popule meus dicit peꝰ no

ſter. Et Hiere.iij. c. Uere in dño deo noſtro ſalꝰ
iſrt. Et Baniel.j. c. Bedit aũt de⸗ Banieligrlaz
in conſpectu pᷣncipis eunuchoꝝ. Et.ij.c. Hani

elbñdixit deo celi.Et.iij.c. Ambulabant in me⸗
dio flaãme:laudantes ⁊ bñdicentes deũ. Et.xj.

ca. Aduerſus deum deoꝛũ loquet᷑. Et. xiij. ca.

Beus eterne qui abſconditoꝛũ es cognitoꝛ. Et

Oſee.xxij. c. Deum abſq; meneſcies. Et Jone
iiij.c. Tu es deus clemẽs ⁊ mißicoꝛs. Et Mi⸗

*

chee. vj. c. Curuabo genu deo excelſo. Et pma

Petri.v.c.Deus omnis gr̃e vocauit nos i cter

nam głam ſuam. Et codem.c. umiliami ſb po

tenti manu dei.Et ad Roma.·j.c. Cum deũ co⸗

gnouiſſent: nõ ſicut deũ gloꝛiſicauerũt. Et.viij

ca. Si deus ꝓ nobis qͥs cõtra nos.Et pꝛime ad

Chor.xxiiij c. Non eſt diſſenſionis deꝰ:ſed pa
cis. Et ſcᷣe ad Chorlꝗ.xx. c. Non em̃ qͥ ſeipᷣm cõ

mendat ille ꝓpbatus eſt: ſed quem deꝰ commen⸗

dat. Et ad Ephe.ij.c. Beus diues eſt in miſeri⸗

coꝛdia.Et ad Philip.ij.c. Deus exaltauit illũ.

Et pᷣme ad Theſ.v.ca.DBeus pacis ſanctiſicet

yos.Et Acx᷑.v.c. Obedire opoꝛtet deo.Et.xv
iij. c. Anueni aram in q̃ ſcriptũ erat:ignoto deo
Et Apocał.j.ca.Significauit deus que opoꝛ⸗

tet fieri cito. Et. vij.c. Aidi alterũ angelũ aicen⸗
dentem ab oꝛtu ſolis habentem ſignuz dei viui.

Exo.xiiij.c.Timete deũ ⁊ date illi gloꝛiã et ho⸗
noꝛem. Et.xxj.ca.Abſterget deus oẽm lachꝛy⸗
maʒz ab ocuł eoꝛũ.Et Job̊.pᷣme ſue canonice.c.
j.Deũ nemo vidit vnq;. Et in ſuo euãgeliq j.c.
NVerbũ erat apud deũ.Et.viij.c. Qui ex deoẽ
verba dei audit.Et.iij.c. Sic deus dilexit mun

dum. Et Mat. vj.c. eati mundo coꝛde:quo⸗

niam ipi deum videbũt. Et.vj.c. Non poteſtis
deo Pᷣuire ⁊ mãmone.Eodem.c. ꝛimũ queri⸗
te regnũ dei.Et.xix.c.Quos deus cõiũxit: hõ
nõ ſeꝑat.Et.xxij.c. Reddite q̃ ſunt ceſaris ceſa

ri: ⁊ queſunt dei deo.Et Luce.j.c. Qð em̃ exte

eſto mihi peccatoꝛi. Et Caſſioð.ſuꝑ pſal. Qa
gnus deꝰ ⁊ laudabil nimis. Deus inqͥt eſt virt
inexplicabił:pietas incõpᷣhenſibił: fapia ineffa⸗

bilis: cuius vera diffinitio eſt finem in ſuis lau⸗
dibus nõ hre. Et Boe.in li.de tri. Deꝰ eſt pul⸗

cherrimũ:foꝛtiſſimũq; vere vnũ in quo nullus
numerus:nullum in eo aliud pᷣter q; id qð eſt.
Et Anſelmus in pſologion. Deꝰ eſt pulchꝛitu⸗

doq non vid odoꝛ q; olfactu non ꝑcipit᷑: ſapoꝛ
q non cognoſcit᷑:bonitas q nõ ſentit᷑. Et Augꝰ.
in lib. de libero arbi. DHeus eſt quo nihil ſuperi

eſſe ↄſtat eternus incõmutabił. Et in li.de vera

religione. Deus eſt incõmutabił natura: pꝛima

vita:pᷣma eſſentia:bᷣma ſba.Et Juſtinianꝰ Im
peratoꝛ. C. de vete.iureenudliando.l.j.inquit.
Deo auctoꝛe:a noſtrũ gubernante imperiũ b
la feliciter ꝑagimus ⁊ paceʒ decoꝛamꝰ: ⁊ ſtatim
reipublice ſuſtentamꝰ.Et.C.de offi. pᷣfec.pᷣto.

aphꝛice.l.j. Multas qͥdem ⁊ antea a deo ꝓꝑme
ruimus largitateſ:⁊ innumerabilia eiꝰcircanos

bñficia conſitemur. Et.C. de rebus creditis: et
iureiurã.l.j. Juriſiurandi contempta religio ſa
tis deũ habet vltoꝛem. Et. ff. de legi. l.ij.ſcribit᷑.
Omis lex inuentio ⁊ donuʒz dei eſt. Et ideo ha
bes in epła Inter claras. C. de ſum. tri.⁊ fi.ca.

Et in pemio inſtitute. Et. C. ne filius ꝓ patre.i
auten. habita. Et. C. de iudeis.l.iudeis. Et. C.
de raptoꝛibus vginũ.l.raptoꝛes. Et.ff.de iure

iurando.l.ait pꝛetoꝛ.Et.C. de epᷣis ⁊ clericis.l.

deo nobis. Et in auten. vt non luxurient᷑ cõtra
naturã.Et in autentico de mandatis pᷣncipũ in

·opoꝛtet.Et in auten. de fide inſtru.in·S·Cuʒ
igit᷑. Et in auten. de queſtoꝛe.in pᷣn. Et Sibilla

heritrea cuius vba ponit Lactantius li.j.diui

narũ inſtitutionũ:ita loquit᷑. Anus deꝰqͥ vnuſ

eſt:iſq; ampliſſimus increatus. Et Plato ĩ thi⸗
meo. Perfectus purgatus hinc exiẽs habita
bit cũ deo · Et vt Hiero.aſſerit ſuꝑ.j.ca. Hanie
lis. hic dixit fabꝛicatoꝛẽ mũdi deũ. Et Ariſto.

in pᷣmo de celo ⁊ mũdo. Omẽs qͥdem ſummũ lo
cum deo tribuũt:⁊ greci⁊ barbari.Et in.xij.me
taphiſice.Dicimus deũ aĩial ſempiternuʒ ſem
yviuẽs.Et rex Auicenna in ꝓlogo ſui canonis.

In bpmis deo grs agamus: ſicut ſui oꝛdinis cel-
ſitudo ⁊ beneficij ipius multitudo meref. Etin
eogdem ꝓlogo. Si mihi deus auxiliatus fuerit:
hunc ↄfirmauero libꝛũ:addam poſtea in no
libꝛo Anthidotariũ.Et idem in bma ſen. pꝛimi

libꝛi Canonis:doctria.iij.c.ij. de cõplexionibꝰ

mẽbꝛoꝛũ. HBeus cuiq; animali ⁊ cuiq; membeaꝛ
donauit ex cõplexione:qð mag meret᷑. Et Ga⸗

lienus medicoꝛũ pᷣnceps: ſuꝑ pᷣma pticula pno
ſticoꝛũ hypocratis. Nõ inuenimꝰ Hhypocrate,z

-. ((—,„,. —

inperiũ bel

ff—

—
—

rS

ad eun

—

.

dicere in aliquo libꝛoꝝ ſuoꝛũ ꝙ de⸗ bñdictꝰ et
ſublimis cauſaſſet aliquã egritudinẽ. Et Raſiſ

in ꝓlogo libꝛi ad Almanſoꝛũ regem. Regi Al
manſoꝛio cuius vitã plõget deꝰ. Et Damaſce.

gram ⁊ doctrina ꝑpfectione.Et idẽ in ꝓlogo ſue
ꝛactice. Sanat ſolus languoꝛes deꝰ. Et Albu
maʒar in ſuo introductoꝛio in aſtronomiã. Deꝰ
eſt mouẽs oia immobiłcuius nomẽ eſt benedi⸗
ctum ⁊ exaltatũ exaltatiõe maxia. Et Senc.in
tragedijs. Sequit᷑ ſuꝑbos victoꝛia tergo deus
Et ad Lucillũ.Nihil deo clauſum eſt. Et Oui
dius in li de arte amãdi.Flectit᷑ iratus voce ro
gante deꝰ. Et Sixtus Pitagoꝛicꝰ in ſentẽtijs.
Cogitatio hoim nõ latet deũ.Et Cicero inlib.
de legibꝰ. Nihil eſt pᷣſtantiꝰ deo. Et ili.de na⸗
tura deoꝛũ.Nulli eſt nature obediẽs aut ſubie⸗
ctus deꝰ:oẽm g regit ipᷣe naturam.Et iterũ ibi.
Comp̃hẽde aio:⁊ ꝓpone añ oculos deũ.Etin
codẽ.Quid eſſe põt in rerũ natura hoĩie melius

In eo em̃ ſolo: ẽ rõ q̃ nihil põt eſſe pᷣſtantiꝰ. EF
ſe aũt hoĩem qͥ nihil in oi mundo melius eſſe qᷓ;

le putet deſipiẽtis arrogantie eſt. Ergoẽ aliqd
meliꝰ:eſt g̊ pfecto deꝰ. Quid amodo audebũt

dicere curioſi: an tantoꝛũ viroꝛũ quoꝛum teſti⸗

monia retulimꝰ:ſnia inanis eſt.O ſtulti ⁊ tardi
coꝛde ad credendũ.O ceci peccatoꝛes: ⁊ inimi⸗
ci dei.: Omaligne mentes iniquoꝝ: erꝑgiſcimi

⁊ intuemini eũ qui oĩa condidit: oĩbus pꝛeeſt:
⁊ nos ꝑdere põt atq; ſaluare.Sed q illum nõ ti
ment: nõ diligunt neq; venerant᷑. ſtatim inflat!

bucchis mihi detrahunt ſic loquẽti. Suꝑflua
inquiũt ac tumida eſt tanta pᷣcedẽs turba auto

riatũ de deo:cum eũ agnoſcamꝰ:cõſiteamurq;
creatoꝛẽ celi ⁊ terre: viſidiliũ omniũ ⁊ inuiſibi⸗
lium. O qᷓ; in telix eſt hoꝛũ ↄditio tempoꝛũ duʒ
coõpleitũ experimur id qð apłs ſcribit ad Citum
I.c. Cõfitent᷑ ſe noſſe deũ:ſactis aũt negant.
deꝰ vocat᷑ pater noſter in quo oſtẽ⸗

ditur eius bemagnitas que nos allicit

ligendau. La. I.

unomen

r

Ecun
Aamoꝛis: illud eſt pr. Mira res ꝓfe⸗
cto ꝙ ille q condidit celũ ⁊ terrã ⁊ omiaq in eis
ſunt: dignet aa nobis vmiculis pater appellari.

1di

Nos tñ ipᷣius filij dei eſſe refugimꝰ dü magis h

infima vilia atqʒ; terrena:qᷓ; imſjm ſummũ bonuʒ
diligimꝰ. Ob id ipᷣe conquerit᷑ dicens Eſa.j.c.

Filios enutriui exaltaui:ipᷣi aũt ſpꝛeuerũtme
Zerũtamen vt ad tanti pr̃is dilectiõz coꝛda in⸗
mment᷑ humana: de ipᷣapaternitate tres con

ſideratiões faciemus.

¶ Pꝛimus dicit carnalis.

ſans ⁊ eps oↄfirmans: qcunq; alluste
baptiſmo vel ↄfirmatiõe illuʒ qui baptizat aut

o deus nominat᷑ anob eſt nomen

4
.

C¶ Pꝛima dicitur diſtinction1lis.
CScda rationis. ¶Tertia ſignificationis.

diſtinctioõis. in q̊

¶¶Pꝛima conſideratio dicit

ita Ploget de ſcire libet ꝙ patres multi ſunt: ⁊ multiplicit᷑ ac⸗
noiĩie dei mivicoꝛdis cuius noiatu ᷣmo recepit

„

cipiuntur. Nam

Scvs ſpũalis.
Terrius ſacramentalis. CQuan infernat.

CAuinzus celeſtialis.
CNꝛimus pr dꝛ carnal: aut roe immediate ge⸗

nerationis de qͥ ðꝛ Exo..xx.c. onoꝛa patre,y

tuũ. Aut rõe oꝛigis.⁊ ſic oẽs aui.ꝓaui.attaui.
tritaui dicunt᷑ pres. Vñ Hiero.ſuꝑ VBanie. aſ⸗
ſerit de balthaſarqͥ vocat pr̃eʒ Nabduchodono
ſoꝛ. vt ſcribit᷑ Banie.v.c. nõ facit erroꝛẽ ſci⸗
entibus ſcpture ſancte ↄſuetudinẽ: qᷓ ꝓaui oẽs
T maioꝛes pr̃es vocantur. Nam vᷣm Geroſum
chaldeũ:⁊ Joſephũ Nabuchodonoſoꝛ reguit

annis qᷓdragintatribꝰ. cui ſucceſſit fuiꝰ qᷓ vocatꝰ
eſt Euilmoꝛodach:huic ſucceſſit filiꝰ diciꝰ e⸗

gliſar: qͥ moꝛtuo requit filiꝰ eiꝰ Laboꝛſodoc.hꝰ

ſiliꝰ fuit GBaldaſar. Et nihilominus ipᷣe dicebat

Banie i. Tu es Baniel de filijs captiuitat Ju
da. quẽ adduxit rex pr meꝰ.ſ.nabuchodonoſoꝛ
de iudea. C Scos pr̃eſt ſpũalis. Erſic ðꝛ prqͥ⸗

libʒ ſacerdos.vt ptʒ.xcvj.di.c. qͥs dubitet. vbi

ðe:. Quis dubitet ſacerdotes xpᷣi regũ oim ⁊ pᷣn

2

cipũ pres ⁊ mgr̃os cenſeri. ¶ Eſt inſuꝑ pater

ſpuũalis ſacerdos qͥ audit ↄfeſſioncs. ſicut patʒ

xxx. q:j:c ocο,. Gitr erudit 2 docetalis vo⸗
catur pr. Hinc acrobi in ꝓlogo ſup ſom⸗

mium Scipionis Euſtachiũ diſcipulũ fuiũ vo

cat. Et daul ad Gal iiij c. dicit. Filioli: quol
iterũ ꝑturio donec xpᷣus firmet᷑ in vob. ¶ Cer

tius eſt pr ſacramentar. Js eſt ſacerdos bapti⸗
s pfirmans: qcunq; alius tenens in

limar. Nꝛobant iſta.xxx.q.c.j.ad limia S
ia. Et xxx q. iij. c. ita. Et de 2ſe. di. iiij. . vos

.

anñ oĩa. Et extra de cogna.ſpũali.c. vlti. Quod

populis eſt declarandu ppter eos q falſo tene
ſacerdotc baptizantẽnõ neri cõpatré. ¶ Quar
tus eſt pr infernal. Hic eſt diabolus pater ini⸗

quoꝛũ Se quo dicit Ambꝛo.xxij.q.v.c. caue⸗

tefratres. Oẽs qͥ amat mendaciũ ſilij ſunt dia⸗

boli. Et dñs Jeſus dicebat iudeis Johã.viij.
ca. Vos ex patre diabolo eſtis: æ deſideria pa⸗
tris veſtri facitis. ¶ Quintus eſt pr celeſtialis

qui eſt deus bñdictus:de quo clarũ eſt ꝙ ſicno

minatur. Ande Ela. lxiij. c. ribit. Tu domie

pater noſter redemptoꝛnoſter. Et Hiere .iij.

ca. Inuoca me pr̃ meus.Et. xxxj. c. Faci? ſuʒ

iſraeli pater. Et alachie.ij. ca. Nuquid non

pater vnus omniũ noſtruʒ. Et Matth. v. ca.
Pater tuus qui videt in abſcondito: reddet ti

bi. Et iterum ibi. Sitis ſili patris veſtri:

ℳ .
.

q̊ ſolem ſuuz oꝛiri facit ſuꝑ bonos ⁊ malos. Et

x.c. Mõ em̃ vos eſtis qͥ loquimi:ſ̊ ſpũs patris

vr̃i qͥ loquit᷑ in vobis. Et.xxiij.c. AUnꝰ eſt em̃

pr vr qͥ in cełeſt.Et Luc.vj:ca. Eſtote miſeri⸗
coꝛdes ſicut ⁊ pat᷑ vr celeſtis mivicoꝛs eſt. Et

Mat. vj.c.Cũ oꝛaueritis dicite Pr nr qͥ es in piu niteu. T ncipiũ ſpũſſanc
ſpüuũſſanctus eſt donũ eius.⁊ pncipiũ creature.
dqꝛ creauit eam. Et tñ ꝓpter has diuerſas ratio

cełac̃.Et.j.ad Chon.viij.c. Anꝰ eſt deus pat
ex quo oĩa.Et de h̊ ita loquit᷑ Tirgi.in.j.enei.

At proipotens ſpelũcis addidit atris. Eti.x.
At pr̃ oĩpotens reꝝ:cui ſumma ptãs.Et in.j.
Geoꝛgl.Ter pr extructos deiecit fulmie mon⸗

tes. Et Hoꝛatiꝰ odda ſcdᷣa. J ſatis tern niuis
atq; dire grandina miſit pr. Et rubente dextra

ſacras iaculat᷑ arces.Terruit vrbem terruit gẽ

tes. Scribit hoꝛoſius ꝙ Pyrrhus rex Epiro
tarũ:qͥ in auxiliũ tarentinoꝛũ venit:fretus viri
bus theſſalie ac macedonie:totiuſq; grese:dũ ĩ
pma puꝗ in cãapania Aaleriũ leuiniũ ↄſulẽ om

nemq; ãſi exercitũ romanoꝛũ deuiciſſet: cuʒ ex
traq; ꝑte multi fuiſſent interfecti:atq; numerus

occiſoꝛũ ex ꝑte Pyrrhi pᷣgrandis fuiſſet: poſt

habitã illã victoꝛiã affixit titulũ in tẽplo iouis

in quo ita ſcriptũ erat. Qui añ hac inuicti fue⸗

re viri pat᷑ optie olympi. hos ego in pugᷓ vici:

⁊ ab eis victus ſum. Cũ redargueret᷑ aſuis qͥa
ſe victum fatebat᷑. Rñdit ſi rurſus ſiłi modo vi
cum:reuertar ſine militibꝰ in Epirum. Ecce ita
q; ꝙ apud oẽs nationes de deo nomen ptis ꝓ⸗
cdlamat᷑. Sed dũ iſta tractamus opus eſt: vt in
hac ꝑte tria dubia diſputemus. .

CNP:imũ vtrũ

ſit vna pat᷑nitas filij dei ⁊ crea⸗

ſpectu homis creature.

Tertiü cur in diuinis maternũ nomen tacet̃
paternũ expmiit·
CPꝛo dec aratiõe pmi dubij pleriq; arguũt.

filij dei ⁊ creature nõ ſit vna paternitas:ſᷣ di
uerſa. NPꝛima qꝛ vbi ſunt diuerſe relatõnes op⸗
poſite ibi diuerſa ratio paternitatis. Sʒ in pat᷑⸗
nitate qᷓ deus eſt pat᷑ filij ab eterno geniti: ⁊ qui
eſt pr creature:ſunt diuerſe relatões oppoſite.g
diuerſa rõ paternitatis. Relatio em̃ q̃ refertur
pr ad filiũ eſt increata: illa q̃ ad creaturã creata

Itaq; viðꝛ h par᷑nitas ſit alia ab illa. C Scðo

arguit᷑.qꝛ vbi ſunt diuerſi reſpectꝰ paternitatl.

ibi diuerſe paternitates. Sʒ alio reſpectuẽ de

pr filij.alio reſpectu eſt pr creature. Nam vt di
cit gloſa Augl.ſuꝑ ilio vᷣbo Joh̊.xx.c.Aſcẽdo
ad prem meu ⁊ prem vr̃jm. meũ natura. veſtrũ
vo gra. Ergo alia eſt paternitatis ſilij ⁊ alia cre
ature. Rñdet ad hoc Alexander de ales in ter⸗
tio ſumm e. in relatiõe qᷓ deꝰ eſt pr filij. ⁊ pat
creature tria ſũt ↄſiderãda.ſ.pᷣncipiũ.termini.
⁊ modus. Pꝛincipiũ eſt pater. Zermini ſunt ſi

CScom vtrũ h̊ nomẽ pat᷑ ꝑpᷣus di⸗ Nure.
catur in deo reſpectu ſilij ab eterno geniti: q; re⸗

ture qᷓ; terni 2 21.
tum Tho. vbi. S. cõia abſolute dicta 'ᷣm oꝛ⸗

—
. .

lius dei creatura. Modus: deus eſt pat ſili
pſonalit᷑:⁊ pater creature eſſentialit᷑. Licʒ ẽ ter
mini huiꝰ relatiõis plurificent᷑ ⁊ modus ſit di⸗

uerſus.tñ pᷣncipiũ eſt vnũ nõ diuerſum nec plu

rificatum. AUn Alug li. de tri.ait. Mat᷑ ðꝛ pᷣnci
pium filij.qꝛ genuiteũ.⁊ pᷣncipiũ ſpũſſancti.qꝛ

nes non multiplicat᷑ ratio bncipij. Ergo cuʒ ðꝛ

pr̃ filij ⁊ pater creature:nõ multiplicabit᷑ ratio

pr̃is reſpectu filij ⁊ reſpectu ronal creature.Et

ſic ſolutũ eſt pᷣmũ argumentum. Ad ſcdᷣm dicit
Allexander &ο gra 1 natura faciüt diſtinctõem
nõ ex pte illius a qͥ:ſ ex ꝑte eoꝛũ q ſunt ab illo
¶ Secundũ dubiũ fuit.vtrũ hoc nomen pat p
bpus dicat᷑ in deo reſpectu filij: qᷓ reſpectu hois

¶ Et ad h̊ rndet tho j.pte.q.xxxii

ꝙ ſic. Nam qð eternũ eſt pᷣus eſt tꝑali.Ab eter
no autem deus eſt pr filij ⁊ ex tꝑe pat᷑ creature

Inſuꝑ ꝑ pᷣus dicit᷑ nomen de illo in quo ſaluat
tota ratio noĩs ꝑfecte qᷓ; de illo in quo ſaluatur

m aliqͥd. De h̊ ſiqͥdem dicit᷑ ꝑ ſimilitudinẽ ad
illud in quo ꝑfecte ſaluat᷑.qꝛ oĩa ꝑfecta ſumun
tur a ꝑpfectis. Inde eſt ꝙ h̊ͥ nomen leo ꝑ pᷣus di

citur de aĩali in quo tota ratio leonis ſaluatur:

qð ꝓðe dicit᷑ leo:qᷓ; de aliquo hoie in quo inue
nitur aliqd de ratõe leonis: vtputa andacia vel
foꝛtitudo pe hoc nanq; ꝑ ſimilitudinẽ dicitur:

manifeſtum eſt aũt ꝙ ꝑfecta ratio paternitatis
⁊ ſiliationis inuenit᷑ in deo pr̃e ⁊ in deo filio.qꝛ

patris ⁊ filij eſt vna natura ⁊ gloꝛia: in creatu⸗
ra vo filiatio inuenit᷑ reſpectu dei nõ ſ̃m perfe⸗
ctam rationẽ: cum nõ ſit vna natura creatoꝛis ⁊
creature:ſed ſᷣm aliquam ſimilitudinẽ q̃ quãto
pfectioꝛ fuerit:tanto ꝓpinquius accedit ad ve

ram filiatõis rationẽ. Oicit᷑ aũt deus alicuius
creature pr̃ ꝓpter ſimilitudinẽ veſtigij tm̃.vt⸗
pote irrõnaoiliũ creaturaꝝ. m illð Job. xx x⸗

viij c.Quis eſt pluuie pr᷑:aut qͥs genuit ſtellas

roꝛis. Alicuius etiam ðꝛ pi ꝓpter ſimilitudieʒ

imaginis:⁊ ſic dicit᷑ pater hominũ.Alicuiꝰ pa
ter vocat᷑ ᷣm ſimilitudinem gre: ⁊ ſic hõ dicit᷑
filius dei adoptiuus ᷣm ꝙ oꝛdinat᷑ ad heredi⸗
tatem eterne gloꝛie.Quare ꝑ pᷣus dicit᷑ pr reſpe

ctu filij quẽ ſibi coeq̃lem genuit:qᷓ; reſpectu ali⸗/

cuiꝰ creature. C Sʒ ᷓ iſta poſſz g ita arguere.
Cõe ̃m intellectũ eſt pᷣus ꝓpꝛio.Sed ̊ nomen

pater ᷣm ꝙ pſonalit᷑ ſumit᷑ eſt ꝓpꝛiuʒ ꝑſone pa

tris:reſpectu ꝑſone:a patris reſpectu ꝑſone fſi⸗

lij. Scom vo ꝙ ſumitur eſſentialiter eſt cõmu⸗

ne toti trinitati.⁊ ſic dicitur reſpectu creature.
Nam toti trinitati dicimus pater noſter. Ergo
ſequit pᷣncipalius pater dicat᷑ reſpectu crea⸗
lij coeterni ⁊ ↄſbaliſ. Soluit h̊ͥ argumẽ

— - T4———

— — —

— — — —,/ꝰ — —

=S — ———

— — —E AN — —
+ —— — —

— ς —

2 — —

— —w— —

—

dinem intellectus nfi ſunt poꝛa q; ppa:qꝛ inclu
dunft in intellectu p

ppᷣoꝛum: nõ ecouerſo. In i

tellectu em ꝑſone pr̃is intelligit᷑ deus:vᷣ nõ cõ⸗

uertit᷑. Cõia vᷣo que impoꝛtat reſpectũ ad crea
turam:ꝑ poſteriꝰ dicunf ꝙᷓ; ppa q̃ impoꝛtãt re
ſpectus pſonales.qꝛ pſona pcedens in diuinis
ꝓcedit vt pᷣncipiũ ꝓduetiõis creaturaꝝ. Siẽ
em̃ vᷣbum ↄceptum in mente artiſficis ꝑ pᷣus in
telligit᷑ pcedere ab artiſice qᷓ; artificiatũ qð pꝛo
ducit᷑ ad ſimilitudineʒ vbi ↄcepti in mte. Ita
ꝑ pᷣus ꝓcedit filius a pre q; creatura dequa no
men filiatiõis ðꝛ ᷣm ꝙ aliqᷣd ꝑticipat de ſimili⸗
tudine filij ¶ Tertiũ dubiũ fuit:cur in diuinis
nomen maternuũ tacet᷑:paternũ vo expᷣmitur?
Ad h̊ ita dicit dĩõs Bonauẽ.di.v.j.li.in decla⸗

ratione lr̃e:vbi allegat Antetł. in ꝓſologion.
pᷣncipiũ maternũ pᷣexigit aliud pᷣncipiũ bᷣus:qꝛ

mr eſt pᷣncipiũ paſſiuũ:⁊ oẽ tale mouet᷑ ab alio
Gañ ipm eſt pᷣncipiũ alið.Qm̃ ̊ pᷣncipiüũ gene
ratiõis filij in diuinis eſt pᷣmũ:⁊ eſt pure actua⸗

le. Ideo nullo mõ tranſfert᷑ maternũ pᷣncipium
agd diuina. Dicta ſunt h deſllio dei. vt agnoſca

mus qᷓ; benignus eſt pr eiꝰ qͥ hoĩes tati dignos
facit honoꝛis.vt filios etiã ipᷣos habeat:⁊ ſinõ

pm veritatẽ nature: ſᷣm tñ aliqua ſił tudinẽ vł

participationẽ. ¶ Scðᷣa ↄſideratio de paterni
tate dei ð: rõis:in ꝗ ꝑſcrutari debemꝰ qlit deut
dicit pater noſter antuplici ratione.
CPꝛimo ratione generatiõis
¶ Scdo ratione gubernationis.
Tertio ratione inſtructõis.
¶Auarto ratione ꝓtectionis.
CAQuinto ratione dotationis.

C Mꝛio dicit de? pr nr roegeneratiõis. Mar

naq; eit hʒ filin a ſe genitũ ⁊ ſilem ſibi. Peus

23

aũta ſi nõ a ſe non genuerit:fuit tñ cã nobis vt
eſſemꝰ ⁊ m coꝛpꝰ ⁊ ᷣm aiam. JO Lactãtiꝰ li.

ij. diui. inſtitu. ait. Deus veri pr̃is officio fũciꝰ
eſt ipᷣe coꝛpꝰ efſinxit:ipᷣe aiam qua ſpiramꝰinfu

dit. Illiꝰ ẽ totũ qͥcqͥd ſumꝰ. Et moyſes Beut᷑.
xxxiij.c. Nunqͥd nõ ipᷣe eſt p tuus: qui fecitet
creauit ⁊ poſſidet te. Ibi gloſa.Fecit coꝛpꝰ:cre
gauit ⁊ poſſidette. bi gloſa.Fecit coꝛpus:crea
uit aiam:poſſidet vtrũq. Et vidua üla timẽs

deũ ã filios hoꝛtabat᷑ qcũq; ſuplicia ferre:qᷓ;
legem poꝛcinas carnes comedere.yvt ſcribit᷑.ij.
AMWHachab. ca. vij.ita dicebat. Neſcio qualit᷑ in

vtero meo apparuiſtis: neq; ego ſpũm ⁊ animãa
donaui vobis ⁊ vitã ⁊ ſinguloꝝ mẽbꝛa nõ ego

ipᷣa cõpegi. ¶ Scðdðo de? ðꝛ pr nr rõe guberna⸗
tiõis. IJpe ſiqͥdem cunctis creaturis celi ⁊ ter⸗

re mãdauit.vt hũanis vſibꝰ indeſinent᷑ depui⸗

ant. Od qõ vt dicit Hugo de ſan. vi. Quelibz

creatura trina voce alloquit᷑ homieʒ. Accipe:

redde.fuge.Accipe bñſiciũ ex me in vſum tuũ.

Alccipe inqͥt celũa me:⁊ lumiaribꝰmeio:illumi
nationẽ ⁊ motũ.Accipe ait ignis a me caloꝛeʒ.

Accipe ab aerereſpiratõeʒ. Accipe ab aq̃refri⸗

geil 2 lotionẽ. Zlccipe a terra aialia:fructuſ
ſuſtentatiõʒ ⁊ ſilia. Scoa voxeſt redde.ſ. obſe
quiũ tuo bñnfactoꝛi ⁊ meo creatoꝛi.qͥ iõ me cre⸗

auit vt tibi Puirem. Tertia vox eſt fuge ¶.ſup⸗

pliciũ:ne illud incurras ppter ingratuudinejy.

CCTertio deꝰ pr nr roe inſtructoõis. Inſtru⸗
xit nos eqdẽ triplici lege.ſ.nat e ſcpᷣture ⁊ gre.
vtſcirẽꝰ qͥd agẽdũ:qͥd fugiẽdũ:qͥd amãdũ: qͥd
timẽaũ:qͥd colẽdũ:qͥdue deſiderãdũ Neq; ↄ

ri debẽꝰ ſineſcimꝰ tot ſecreta nature.aſtroꝝ cur
ſus.motꝰ ſideꝝ. o cceani ambitũ naturas her⸗

barũ.futura ↄtingentia ⁊ hmõi. Am̃ vt inquit

Lactantiꝰ li.ij. diui. inſtitu. Cu apiret homini
veritatè deus: ea ſola nos ſcire voluitq intfuit

hoiem ſcire ad vitã ↄſequendã. Que vwo ad cu

rioſam ⁊ ꝓphanã cupiditatẽ ꝑtinebãt:retinuit
vt archana eſſent. ¶C Quarto deꝰ ð pĩ nr ruéne

ptectiõis:qꝛ ipenos ptegit ⁊ defendit a ꝑicuł
⁊ temptatõibꝰ pene inumeris:niſi em ipe auxi
liaret᷑ nobis ⁊ angelico nos tueret᷑ pᷣſidio: vix
poſſemad hoꝛã ſuꝑ terrã viuere.¶Quito de
Sz prnrrõne:

cias: venite ad opulentiſſimũ celoꝝ regnũ. O
qleſ erũt ille pmiſſe diuitie:quał an me⁊ coꝛpil

glła: quał angeloꝝ ſocietas: qlis deniq; illiꝰ ꝑ/
hẽnis vite iocũdiias. O qᷓᷓ felix erit vox illa ie

ſu xp̃i filij dei q; ſuauis q; electabit cũ dicet in
die iudicij. Aenite bñdicti pris mei: poſſidete

patũ vob regnũ a ↄſtitutõe mũdi.¶Tertia co
ſideratio circaparnita:e vei dꝛ ſignificatois i d.
notanda ſunt nq ſiona pꝑ que diſcerni pnt h

lij dei a fllijs viaboli.
CPꝛimũ dicit᷑ audientig.

TAQuartüũ reuerẽtia. CAuin

CPꝛimũ ſignũ ðꝛ audientia. qn·i.qs libenter
audit vba diuia. Uñ Job. viij. c. xpus dixit.
AQui ex deo eſt vba dei audit. .ꝛoptea vos n

auditis qꝛ ex deonõ eſtis. ¶ Scom ſignũ ẽ bei

niuolẽtia. Ylle ſiqͥdẽ dei filiꝰ eſſe cogſcit᷑: qͥ deũ
ſuꝑ oĩa diligit.de qͥ ꝛ at. xxij.c.et Lu.x·c.

BDiliges dñʒ deũ tuũ ex toto coꝛde tuo ex tota

aĩa tua ⁊ ex tota mẽte tua ⁊ ex oĩibꝰ viribꝰ tuis.
¶ Tertiũ ſignũ eſt obediẽtia.De h̊ xpᷣus dixit

O

Joß̃. xiiij. Si diligit me mandata mea uate.
Et iterũ. Si pᷣcepta mea ſeruaueritis manebi⸗
tis in dilectione mea. C

reuerent ſe habendo ad eius nomen ſanctũ: ad

ſacra loca. ad ſacras ꝑſonas.ad ſacras cerimo
nias: ⁊ ad oĩa que ꝑtinent ad cultũ dei. ¶Qui

8: pf nr röne doꝛatiõis. ipc qſpe dictur eſt ele:
ctig. Aenite ad nuptias: venite ad ꝑadiſi deli

EScdm beniuolentia. Tertiũ obedientia
t puidentis.

Quartũ ſignũ ðꝛ reue⸗
rentia: quando quis reuerentiam deo exhibet

„
4*

mumſſignũ vocat᷑ puidentia. Ille vtiq; bonus

eſt filiꝰ qui patri ꝓuidet in ſuis neceſſiratibus.
Sic qͥ cunq; deo ſubuenire ſollicitus eſt: filius
eius credi põt.Et licet deus nullo indigeat: qͥ
feliciſſimus ac beatiſſimꝰ eſt:tñ ſibi aſcribit qͥc⸗
qͥd ꝓ illius amoꝛe pximis nr̃is tribuit᷑. Jdeo
Mat.xv.c.dicit᷑. Quod vni ex minimis meiſ
feciſtis. Oqᷓ; exiguus eſt numerus fſilioꝛũ dei
quandoqdem a rariſſimis audit᷑ minus diligi⸗
tur ⁊pᷣceptis eius a paucis obtemꝑat᷑:cuncta⸗
q; ad religionem ſpectantia deturpataſunt: et
penitus diſſipata ac ꝓximis ꝓ dei amoꝛe ſuc⸗
currere vix aliqs curat.O ſeculũ tetrũ ⁊ ſoꝛdi⸗
dum quo hoies a deo patre totalit᷑ ſe auerterũt
⁊ ſequunt᷑ concupiſcẽtias ſuas:nihil amplius

—

ſperates de pꝛomiſſa hereditate celeſtis regni.n

enedictus nũcupat᷑ dũs qð
eſt nomen honoꝛs:de ipo dicit. qꝛil
lius imperio cuncta

Erti

honoꝛis: illud

(¶&Ndeus b

.α h ud eſt dñs. ſicin tota ſcri
pturã ſepius nominat᷑. VUnde Geñ.c.ij.dicit᷑.
Dixit dñs deus: Non eſt bonum hoiĩeʒz eſſe ſo⸗
lum. Et in. iij.c. NHocauit dñs deus Aldaʒ. Et
ca.x. Reſpexit dñs ad Abel ad mũera eius.
Et.vj.ca.Coꝛrupta eſt terra coꝛamn domio Et
vij. ca. Dixit dñs ad eum. Ingredere tu ⁊ om⸗⸗
nis domus tua in arcam. Et.viij.ca. Recoꝛda
.* tnus autem dñs Moe. Et. xij. ca. Dixit domin⸗
ad Abꝛaam. Egredere deterra tua Et. xv. ca.
Aparuit ei dominꝰ in cõualle mãbꝛe. Et.xxj.
ca. Niſitauit dñs Saram. Et. xxij. ca. Angel⸗
domi de celo clamauit.Et.xxxix.ca.Fuit autẽ
dominꝰ cum Yoſeph. Et Exodiiij. ca. Dixit
dñs ad Moyſen. Et ſic incipit ca.viij.ix.x.xj.
⁊.xij. Capitulũ vo.xiij. habet Locut⸗ eſt dñs
ad ¶Hoyſen. Et ſimilit ſcribit᷑. xiiij.xv.xx.xx⸗

xj. xxxiij.et.xl.ca.Et Leuit᷑.iiij.vj.viij.xj.xij.
xiij.xiiij.xv. x vj. x vij. x viij.xix.xx. xxij.xxiij.
xxiiij.xx v..et vlti.c.Et idem Numeri.j.ij.iiij.
y · vj. viij.ix.x.xv.xix.xxxj.ct.xxxiij.c. Et ita
frequenter repetit᷑ hocnomen dñs tam in vete

„

ri S nouo teſtamento. Quare auũt ſic vocetur:

eE

alſſignari poſſunt tres ratiões.
Rennn dicit ſu biecti
LSecunda immutationis.
¶Tertia anihilatonis.
CPꝛima ratio quare dñs nuncupat᷑ dicit᷑ ſ⸗
iectionis.qꝛ omnia que in mundo ſunt:ſiue in
celo ſiue in trrea:maxima ⁊ minima:ab ipᷣo ſũt
eiuſq; ꝓuidentie ⁊ gubernationi ſubdunt᷑.hoc
fides vera firmiter tenet:hoc omnis doctria ſa⸗

ſubiacent.Ca.II

xiij.c. Oñs deus rex omnipotens in ditiõe tua
cuncta ſunt poſita:⁊ non eſt qui poſſir reſiſtere
volũtati tue. Et Hoetius in li.de conſo.inqͥt.
O qui ppetua mundum ratione gubnas. Et
Aug'. li.v. de ciui.dei. Deus non ſolum celuʒ
⁊ terram:nec ſolum angelũ ⁊ hominem:ſed nec
exigui ⁊ contemptibilis animantis viſcera:nec

aui pennulam:nec herbe floſculũ:nec arboꝛis
folium:ſiue ſuarũ partium cõuenientia dereli⸗

quit.Et Cicero in li.de natura deoꝛum. Quis

em̃ non timeat omnia ꝓpuidentem ⁊ cogitantem

⁊ animaduertentẽ:⁊ omnia ad ſe ꝑtinere putã⸗
tem curioſum ⁊ plenum negocij domi. Cum ta
nen hanc ꝓuidentiam ſummi dei nõnulli tripli
citer errauerũt. C Mꝛimi fuerũt qdam antiqui
philoſophi qui dixeruntomia foꝛtuitu agi. vt

.

Bemocritus ⁊ Epicurus.de qͥbus loquit᷑ La

ctantius li.pᷣmo diuinarũ inſtitutionũ.Quoꝝ
poſitio hm Tho.pᷣma ꝑte.q.ciij.impoſſibilis
oſtendit᷑ ex Huoh. sztmo qͥdem exeo q ap⸗
paret in ipᷣis rebus. Uidemus enim in rebꝰ na
turalibus ꝓuenire quod melius eſt:aut ſemꝑ:
aut iu pluribus:quod non contingeret niſi per
aliquam ꝓuidentiam res naturales dirigeren⸗

tur ad ſinem boni: quod eſt gubernare. Iñ ip⸗
ſe oꝛdo ceuus rerü maxime demonſtrat mundi

gubernationẽ. Sicut ſi quis intraret domũ be⸗
neoꝛdinatã:ex ipᷣa domus oꝛdinatione:oꝛdia⸗
tionis rationem ꝑpenderet. Et hoceſt qð La⸗

ctantius vbi ſupꝛa elegãtiſſime retulit. Nemo

inquit eſt tam rudis:tam ferꝰ moꝛibꝰ:qͥ nõ ocu
los ſuos in celũ tollẽs:tametſi neſciat cuius ꝓ⸗
uidẽtia dei regat᷑ ͥ oẽ qð cernit᷑:nõ aliquaʒ tñ
eſſe intelligat ex ip̃aꝝ reꝝ magnitudie.pulchꝛi
tudie.vtilitate.tꝑatiõe.Nec eri poſſe:quin id
qð mirabili rõe ↄſtat ↄſilio aliqͥ maioꝛe ſit iſtru
ctuʒ. Scðo apparetilla poſitio impoſſibiłex cõ
ſideratõe diuie bonitatis ꝑ quã res in eſſe ꝓdu
cte ſunt.Cũ em̃ optimi ſit:optia ꝓducerenõ cõ
uenit ſũme bonitati diuie ꝙ res ꝓductas nd ⸗
fectũ nõ ꝑducat.vltia aũt ꝑfectio vniuſcuiuſq;
eſt in ↄſecutõe finis. Jõ ad diuinã bonitatẽ ꝑti
net vt ſicut ꝓduxit res iu eſſe:etiã eas ad ſinem
pducat. C Scòi q errauerũt circa dei ꝓuiden⸗
tiã fuerũt aliqͥ aſſerentes deũ ita gubnre mun
dũ ꝙ tñ nec rõnal creatura:nec aialia oꝛuta il⸗

lius puidetie ſubdunt᷑. Nõ creatura rõnał: qa

ſeipᷣaʒ gubnare pot: c habeat dñiuz ſui actus
⁊ ſe agat.Hõ aialia bꝛuta.qꝛ apls.j.ad Coꝛ.
ix. dicit. Beo nõ eſt cura de bob⸗ ¶ Hois rũdet
Tho.vbi.S.ꝙ creatura röõnał gubnat ſeipaʒ ꝑ

intellectũ ⁊ volũtatẽ qꝝ vtrũq; idiget regłari

⁊ ꝑfici ab itellectu ⁊ voluntate dei.Et iõ ſupꝛa

na teſtatur. Ande Sap̃. xiiij c. dicik. Tu aut
pater: ſapientia tua gubernas omnia. Et ſheſt

ßm —

—

— .

ec

gubernationeʒ qua creatura rational gubernat
leipᷣam tanqᷓ; domia ſui actus indiget guberna⸗

ri a deo. Animalia etiã bꝛuta vt boues ⁊ ſimilia

noton talit᷑ ſubtrahunt᷑ a cura gube natonis di
H nineiſed fd enunamoann gu competit ra

tionali creature: que oeo inducit᷑ ad bonum:
⁊ retrahit᷑ a malo ꝑ pᷣcepta ⁊ ꝓhibitiones: pꝛe⸗

mia ⁊ penas:quod nõ fit in creatura irrationali
que non eſt ad beatitudineʒ oꝛdinata. ¶ Tertij

qui errauerunt circa ꝓuidentiam diuinam ſunt
alij qui tenent ita deum gubernare munduʒ: ꝙ
omnino excludũt cauſas ſecũdas:arguentes qꝛ
melius eſt aliqͥd fieri ꝑ vnum qᷓ; per multa: ſi ſit
poſſibile.vt dicit᷑.viij.phiſicoꝛum. Seus ergo

poteſt ꝑ ſeipᷣm gubernare abſq; cauſis ſecũdis.

¶ Iterum arguũt.quia nihil eſt in deo imper⸗
fectuʒ ⁊ deſiciens: ſed ad defectũ gubernatoꝛis
ptinere videt᷑ ꝙ mediantibus aliquibus guber

net. Sicut rex terrenus:quia nõ ſufficit adom ⸗

nia agenda:nec vbiq; pꝛeſens eſt in ſuo regno.
Et ꝓpterea expedit vt habeat ſue gubernatõis

miniſtros coadiutoꝛes. ¶ Iſtis ita reſpondet

Tho. ꝙ in gubernatõne duo ↄſiderant᷑.ſ.ratio
gubernationis que eſt ꝓuidentia.⁊ executio qᷓ;

tumad ratiõem gubernatiõis ꝑtinet: deus im⸗

mediate omia gubernat. Quantũ aũt ad execu⸗

tionem deus gubernat quedam mediãtibꝰ alijs

eo ꝙ cum ꝑ gubernationem res que gubernant᷑
ſint adducende ad ꝑfectionem: tanſo eſt melioꝛ
gubernatio qᷓ;to maioꝛ ꝑfectio a gubernante re⸗
bus gubernatis cõmunicat᷑. Maioꝛ aũt perfe⸗
ctio eſt ꝙ aliqd in ſe ſiſtit bonũ: ⁊ etiam ſit alijs
cauſa bonitatis:qᷓ; ſi eſſet ſolũmodo in ſe bonuʒ
Et ideo ſic deus ꝓpuidentia ſua res gubernat:vt
quaſdam in gubernãdo cauſas alioꝛũ inſtituat
Sicut ſi aliqs magiſter ſuos diſcipulos non ſo⸗
lum ſcientes faceret:ſed etiam alioꝛũ doctoꝛes.
Ad dictũ vo Ariſto.reſpondet᷑ ꝙ ſi ſolꝰ de⸗
gubernaret:ſubtraheret᷑ ꝑfectio cauſal a rebus
vndenõ melius totũ ſieret ꝑ vnum quod fit per
multa. Nam ſi nõ eſſent alique cauſe medie exe⸗

quentes diuins ꝓuidentiã: nõ eſſet in rebus oꝛ⸗
do cauſarũ:ſed effectuuʒ:tm exigit ergo ꝑfectio

ꝓuidentie diuine: vt ſint cauſe medie exequen⸗
tes ipᷣius volũtatem.Hinc eſt qð in pſatł.dicit᷑.
HBũdicite dñm oẽs vᷣtutes eius:que facitis vo
luntatem eius. ¶Ad aliud autẽ qd obijciebat
de deicau gubernantis Reſpondet᷑ ꝙ ad digni
tatem regentis ꝑtinet: vt habeat młtos miſtros
⁊ diuerſos ſui regiminis executoꝛes.qꝛ ſic pᷣcla
rioꝛ poteſtas eius oſtendit.Et ſi quis obijceret
ꝙ deus ita gubernat mediantibus cauſis ſecun
dis. ſicut aliq; ſuꝑioꝛ ⁊ ꝓuiſoꝛqdam magna et
vniuerſalia ꝑ ſeipᷣm excogitat qualiter ſint oꝛdi
nanda.ρο inimoꝛũ vo oꝛdinẽ ipᷣenõ excogitat

.
.

ſed alijs inferioꝛibꝰ excogitandũ renquit. Sic ?

de minima nõ cogitat ſiue poꝛdinat. Reſpõde
repoſſumꝰ ꝙ non eſt ſile in deo ⁊ gubernatoꝛeſi
nito in quo cõtigit ſic fieri ꝓpter deſectum eius

inq;tum vel minimoꝛũ vel ſingulariũ oꝛdinatio
nes ignoꝛat:vel non ſufficit ad oim oꝛdinem ex⸗

cogitandũ ꝓpter libꝛoꝛũ vel temꝑis ꝓlixitateʒ

que requireret᷑huiuſmõi autez defectus longe

ſunt a deo. Nam ipᷣe omia ſingularia cognoſcit
nec in intelligendo laboꝛat: aut tps reqᷣrit. Jðo
cũcta ipᷣius ꝓuidentia ſubiacẽt:nõ ſolum in vnt
uerſali: ſed eilam in pticulari nonſolũ celeſtia:v

infima terrena. Anñ Aug'. li. x. de ciui. deic.
x vij. ait. Philoſophi ⁊ pꝛecipue platonici recti

us ceteris ſapuiſſe laudant᷑.qꝛ diuinã ſapiẽtiaʒ

vel ꝓuidentiaʒ: hec qͥ; rerũ infima atq; terrena

admipiſtrare docuerũt. Et ᷣm hͥ dictum Aluꝗ.

nõ videt᷑ eſſe vſq;quaq; verũ qð platoni impu⸗

tatur.ſ.ꝙ diuiſerit ꝓuidentiã in tres. Pꝛimam
pmi dei qui puidei rebus celeſtibus. Secundã

ſecundoꝛũ deoꝛũ: qͥ celũ circuũt:qẽ reſpectu eo⸗

rum q ſiunt in generatiõe ⁊ coꝛruptiõc. Tertiaʒ
quoꝛũdam demonũ qſunt cuſtodes circa terra
hũanaꝝ actionũ. Si tñ Plato ſic dixerit ihac

ꝑte:vtiq; inſaniuit.Sed mirantur qplurimi:ſi

des ſapientiſſimus puidentia ſua gubnat omia
cur tot mala ſinit in rebus eſſe: aut nõ põt ea im

pedire. ⁊ ſic nõ eſt omipotens. aut nõ de omm⸗
bus curam hʒ. Quibus rñdet Tho. j. ꝑte. q. x

xij. ar. ij. in reſponſione ad ſecundũ argumẽtum
alit eſt de eo qui hʒ curam alicuiꝰ ꝑticularis

excludit defectũ ab eo qð eius cure ſubdit᷑ qua⸗

tuz põt. Pꝛouiſoꝛ wo vniuerſat ꝑmittit alique
defectũ in aliquo acciderene impediat᷑ bonum
totius. Añ coꝛruptões et defectus in rebusna
turalibꝰ dicunt᷑ eſſe Z naturam particularez: in
ſunt de intentione nature vniuerſalis inquaniu
defectus vnius cedit in bonũ alterius. vel ctiaʒ
totius vniuerſi. Nam coꝛruptio vni eſt gene⸗
ratio alterius: quam ſpẽs conuat᷑. Cu ergo
deus ſit vniuerſalis ꝓuiſoꝛ totius entis ad ipaʒ
puidentiam ꝑtinet vt ꝑmittat quoſdam defect
eſſe in ali qbus ꝑticularibus rebus ne impecid⸗
tur bonũ vniuerſi ꝑfectum. Si enim omm⸗ ma
la impedirentur:imulta bona deeſſent vniuerlo
Non eſſet vita leonis ſi non eſſet occiſio anima⸗
lium. Neq; eſſet patientia martyrum:ſi non ellʒ
ꝑcuſſio tyrannoꝛũ. Ideo AKuguſtinus in ench.
inquit. Deus omnipotens nullo modo ſineret
aliquod malum eſſe in operibus ſuis: niſi vſq;
adeo eſſet omnipotens ⁊ bonus vt bene faceret
de malo. Quia vero intellectus noſter debilis
⁊ infirmus non poteſt archana dei penetrare:
cum videmus vel bona malis: vel mala bonis:

aut moꝛi ꝓbos ⁊ vtiles:impios ⁊ iniquos diu⸗

tius viuere ? huiuſmodi cetera recoꝛdari de

bemus illius grauiſſime ſentẽtie DHauid in põ.

Judicia dei abiſſus multa. Cui cõcoꝛdat quod
NMaulus ſcribit ad Roma.xj.ca. O altitudo di

uitiarũ ſapientie ⁊ ſcientie dei: qᷓ; incomp̃henſi/

bilia ſunt iudicia eius:⁊ inueſtigabiles vie eius

Itiq; piculoſiſſime errant qͥ ꝓfunda ſecretoꝛũ

diuinoꝛũ ſuis viribus ꝓpꝛijs attingere tẽptãt.

DODb qð Lactantius li.j.diuinarũ inſtitutionuʒ
dicebat. Neritas archanũ ſummi dei qui feẽ

omia ingenio ⁊ ꝓpꝛijs ſenſibus:non põt cõpꝛe
hendi. Alioqͥn nihil inter deum:hominemq; di

ſtaret:ſi cõſilia ⁊ diſpoſitiones illius maieſtatis

eterne cognitio aſſequeret᷑ humana. ¶ Secũdo

eatoꝛ omniũ dicit᷑ dñs ratiõe immutationis.
Poteſt ipe dũ ſibi placetimmutarelegem ⁊ pꝛo

pꝛietatem cuiuſcũq; create nature. Vt em iquit

*½.

Tho. pᷣma pte.ꝗq.c.v. Sioꝛdo rerũ conſideret᷑
ꝓut dependet a pᷣma cauſa: ſic cõtra rerum oꝛdi
nem deus facere nõ poteſt. Sic em contra reruʒ

oꝛdinem faceret ſi faceret cõtra ſuam pᷣſcientiaʒ
aut voluntatẽ aut bonitatẽ. Si vo conſideretur

oꝛdo rerũ ꝓut dependeta q̃libet ſuaꝝ cauſaruʒ:

ſic deus poteſt facere pᷣter oꝛdinẽ reruʒ:qꝛ oꝛdi/
ni ſecundarũ cauſaꝝ ipᷣe non eſt ſubiectus:ſᷣ tał
oꝛdo ei ſubijcit᷑ quaſi ab eo pcedens.nõ ꝑ neceſ
n tem nature:vᷣ ꝑ arbitriũ voluntatis.potuiſ/
pulta agendo effectus ſecundarũ cauſaꝝ ſine ip⸗
ſis.vel etiam ꝓducendoaliqͥs effectus ad quos
cauſe ſecunde non ſe extendũt. Ideo Aug“. con
tra fauſtũ inqͥt. DOeus cõtra ſolitũ curſum natu⸗
re facit: ſed cõtra ſummam legẽ tam nullo modo

f acit: q;ᷓ cõtra ſeipᷣm nõ facit. Et iterum ibidem
Illud eſt vnicuiq; rei naturale: quod ille fecerit

Aquo eſt omis modus.numerus ⁊ oꝛdo nature
Igit᷑ duz ſibi placuit de duriſſimo lapide aquã
eęeęuxit populo ſitienti. Sicut ponit᷑ Exo. xvij.
ca. Orauitatẽ a ferro abſtulit cum tempꝑe Heli⸗
Zzei de ſecuri excuſſum ⁊ in aquã demerſum ſupꝑ⸗

natauit. vt notat᷑ de ↄſe. di. ij. c. reuera. Refrige

rauit ardoꝛem ignis qui tres pueros in illum in
iectos:mec in minimo leſit. AUt habet᷑ Banielis
iij.c. Et alia innumera fecit tam in veteri qᷓ; no/⸗

ua lege.ſicut etiã conſpicimꝰ in opibus miracu⸗

loſis. ¶ Tertio dicit᷑ dñs ratiõe anihilationis:
ſi em vellet in nihilũ cuncta redigeret. Añ ſhie⸗
remias.ca.ij.dicebat.Coꝛripe me dñe: verũta⸗

men in iudicio ⁊ nõ in furoꝛe tuo:ne foꝛte ad ni
Hhilum rediges me. Tamen aliqͥ contra hoc ar⸗

guunt:qm deus eſt cauſa rerũ vt ſint ꝑ ſuam bo

4*

nitatem. quia ᷣm Aug.in pᷣmo de doctria chꝛi⸗

ſtiana. Inq;tum deus eſt honus ſummus. Si
ergo deus nõ poteſt non eſſe bonus:neq; vide

et em̃ ⁊ aliũ oꝛdinem rerũ inſtituere. VUnde põt
pter hunc oꝛdinem inſtitutũ agere cũ voluerit:

Sermo ij.

nec illas anihilare.Ad hocreſpondet Tho. pꝛi
ma pre.ꝗq.ciiij. & deus bũdictus non pꝛoduxit

res in eſſe qagendo ex neceſſitate nature. Quod
ſi eſſet verũ:non poſſet rem aliquam anihilare:

ſicut nec poteſt a ſua nati sa mutari. Mꝛoduxit

autẽ omnem creatura exlibera volũtate ex que

eſſe ip̃ius creature dependet. Conſeruat vo de⸗

res in eſſe:inq;tum eis cõtinue influit eſſe. Siẽ

itaq; anteqᷓ; res eſſent: potuit eis nõ cõmunica⸗
re eſſe:⁊ ſic eas non facere. Itaq; poſtqᷓ; iam fa
cte ſunt:poteſt eis nõ influere eſſe: ⁊ ſic eſſe deſi⸗
ſterent abſq; pᷣiudicio diuine bonitatis: quenõ
dependet ex rebus creatis. Et licet poſſet deus

res anihilare:nihil tamẽ omnino in nihilũ redi⸗

gitur. ex eo ꝙ magis manifeſtat᷑ potentia diuia
in rerum conſideratõe qᷓ; in ilarũ anihilatione.
Igdeo Sapiens Eccleſiaſtes.iij.c.ait. Didici ꝙ
omia opera que fecit deus ꝑſeuerent in eternũ.
Dicta ſunt h de poteſtate dei excelſi: vt ſic moꝛ⸗

tales homies ampliſſimũ ſempiternumq; domi
num eius cõtuentes maieſtati ſue ſubeſſe nõ re⸗

pugnent. IJpᷣe nanq; eſt deus magnus:dominꝰ
⁊rex magnus ſuꝑ omẽs deos. Ipe eſt rex regũ
⁊ dñs dominantiũ:cuius eterna poteſtas: que

non auferet᷑ ab eo. Ipeeſt qui domat colla ſuꝑ⸗
bai: æ concidit ceruices peccatoꝛũ. Ipe deniq; ẽ
de qͥ Maulus ſcripſit.j.ad Thimo.j. c. Regi ſe
culoꝛuʒ immoꝛtali ⁊ inuiſibili ſoli deo honoꝛet

gloꝛia in ſecula ſeculoꝛſul.

CSermo ſecũdus de ſimplicitate dei

contra idolatraset colentes homies:

* 7

atq; celeſtia coꝛpoꝛa.

ritate adoꝛare opoꝛtet. Saluator no

(ſiri vbaſunt iſta oꝛiginaliter Johan. iiij.c. QAui
deum verũ rem aliquã coꝛpoꝛed eſſe ſuſpicãtur
pꝓfecto in laqueum incidũt erroꝛis ⁊ ꝑnitioſiſſi
me falſitatis. Nam licet nulla creatura eius ma⸗
gnitudini valeat comꝑari.nihilominꝰ cuncta

que coꝛpis indein ſuo eſſe ꝑficiunt᷑:ab illius na
tura ſunt penitus aliena. Eſt qdem deus vere⁊
ſumme ſimplex. vt Aug“. docet in. vj. de trini.

Igeo tenẽdum eſt firmiter vtſanctus Tho.do
cet.j.pte.q.iiij. in deo non eſt compoſitio ne
qʒ; partiũ quantitatiuarũ: neq; foꝛme ⁊ materie
neq; in eo eſt aliud natura ſupoſitiuum: neq;
aliud natura ⁊ eſſe. Neq; eſt in eo cõpoſitio ge⸗
neris ⁊ differentie. neq; ſubiecti ⁊ accidẽtis. Sʒ
yt facilius dei ſimp nus: in pſe
ti mone tres veritates theologicas explicabi⸗
mug. E eENNXàSsX

licitatem capiamus: in p̃ſen

¶ Pꝛima ꝗ deus eſt ſpus.

ꝙ poſſit facere vt res non ſint: ⁊ ex conſequenti

Diritus eſt de7.

Et eos qui adoꝛant eum in ſpũ et ve /

*

CSecũda qin

¶ Tertia ꝙ de in poſitoz alioꝛu nõ vemt.
Cdeus eſt ſpus et nullo mo potelle
Spnare Ppoꝛen. Ta. l.

ima verit

pus. Hoc declara

gdeus nõ eſt co

*

mouẽs immobile. Scoe Quia deus ẽid qð ẽ
nobiliſſimũ in entibas. qð cuncti ſapiẽtes ꝓfi⸗
tentur. Impoſſibile at eſt aliquod coꝛpus da
ri nobiliſſimũ omniſ:ntium. Nam coꝛpus aut

eſt viuũ:aut non v CLCoꝛpus viuum nobili⸗

eſt coꝛpe non viuo. ꝛpus aſt viuũ nõ vin
inq;tum coꝛpus:qꝛ ſc omne coꝛpus viueret.
Opoꝛtet ergo ꝙ vimt ꝑ aliquid aliud. ſic coꝛ
pus noſtrum viui ꝑ animaʒ. Sllud ergoꝑ qðᷣ
viuit coꝛpus nobilius eſt qᷓ; coꝛpus. Quarei
poſſibile eſt deum eſſe coꝛpus.Sʒ arguere poſ
ſumus q deus ſit coꝛpus qᷣnq; rationibus.

Pꝛimo ratione attributionis.
Secundo ratione figurationi.
E Certio ratione teſtificationis.
Quarto ratione ſituationis.

AQuinto ratione terminationis.

. .

Pꝛimo arguit᷑ ꝙ deus ſit coꝛpus ratione at

tributionis. Mam ſcriptura attribuit deo trinã

dimenſionẽ que ſpectat ad coꝛpus. Sc ibit᷑ em
”õästü celo:⁊ quid facies ꝓ
undioꝛ inferno ⁊ vnde cognoſces: longioꝛ ter⸗
ra menſura eius ⁊ latioꝛ mari.Sed ex huiuſmo

di verbis nõ cõcludit᷑ ꝙ deus ſit coꝛpꝰ.qꝛ ſac

ſcriptura cuʒ trinam dimenſionem deo tribuit
ſub ſimilitudine q;titatis coꝛꝑee: quantitatem
ipius vtualem deſignat. vtputa ꝑ ꝓfunditatẽ
vtutem cognocendi occulta. Mer altitudineʒ
excellentiã malſtatis ſuꝑ omia. Mer longitu⸗
dinem durationẽ ſui eſſe. Cer latitudinẽ affe⸗

ctum dilectiõis ad omnia. Ael vt Diony. diẽi

li.de diuinis noiꝰ. Per ꝓfunditatẽ dei intelli

gitur incõpᷣhen hilitas eſentie eius. Per lon⸗

gitudinem ꝓceſſus vtutis omia penetrantis.
Per latitudinẽ ſuꝑextẽſio eius ad oĩa inq;tum

cʒ ſub eius ꝓtectiõe oĩia continent᷑. ¶ Secũdo

poſſumꝰ arguere ꝙ deus ſit coꝛpus rõe ſigura
tionis. Omne naq; figuratiuũ eſt coꝛpꝰ:cum fi
gura ſit qlitas circa q;titatem. Deus aũt viðꝛ
eſſe figuratꝰ.Nam Geñ.j.c.dixit. YFaciamꝰho
minẽ ad imaginẽ ⁊ ſimilitudinem nr̃am. Figu⸗
ra vo ðꝛ eſſe imago.ſed ex h̊ non ↄcludit᷑ ꝙ deꝰ
ſit coꝛpus.qꝛ hõ ðꝛ eſſe ad imaginẽ dei non ſᷣm
coꝛpꝰ:ſed ſm id quo homo excellit alia aialia:
q;tum ad rationẽ ⁊ intellectũ:q ſunt res incoꝛ⸗

deonõ eſt compoſitio fome 2 poꝛee. ¶C Tertio arguimus ey

iura Tho·j. pte. iij. Pꝛio qꝛ nul
lum coꝛpus mouet᷑ nõ mon· ⁊ de eſt ᷣncipiũ

oꝛpus auũt viuũ nõ viuit

dey ſit coꝛp rõe

en

teſtificatiõis. Teſtat᷑ em ſcriptura deũ habere

ptes coꝛpis. Vñ in pſał.ðꝛ. Oculi dñi ſuper iu

ſtos: ⁊ aures eius in pᷣces eoꝛũ.Etiteruʒ Afa
cie dñi mota eſt terra.Et Job.x.c. MMan? tue
dñe fecerunt me. C Ad hoc reſpõdemꝰ ꝙ locu
tiones hmõi metaphoꝛice ſunt accipiẽde.par⸗

tes qͥdem coꝛꝑeeattribuũt᷑ deorõe ſuoꝝ actuu

ſm quandã ſimilitudinẽ.ſicut actus oculiẽ vi
dere. AUñ oculus de deo dictus ſigniſicat vᷣtu/
tem eius ad videndũ ſuo mõ intelligibili: ⁊ ſie
eſt de alijs. ¶ Quarto arguimꝰrõeſituationis
ſitus non cõuenit niſi coꝛpoꝛi:ſᷣ ea ad ſitũ ꝑti
nent dicunt᷑ de deo. Nam ſcribit᷑ Eſaie.iij.ca.
Stat ad iudicandũ dñs.Et.vj.ca. VNidi dñin
ſedentẽ. Stare itaq; ⁊ ſedere ad ſitum ſpectãt.g
deus eſt coꝛpus. C Ad h̊ vt pᷣdictum eſt reſpõ
demus ꝙ ea quead ſitum ꝑtinẽt attribuuntur

deo m quãdam ſimilitudinẽ. Et ſic ðꝛſedens

ꝓpter ſuam immobilitatẽ ⁊ auctoꝛitatẽ.⁊ ſtare
ꝓpter ſuam foꝛtitudinẽ ad debellandũ om̃e qð
ei aduerſat᷑. ¶ Quinto arguimꝰ rõe termiatio⸗
nis. nihil vtiq; põt eſſe terminus motus locał
a quo:⁊ ad quem niſi ſit coꝛpꝰ vel aliqͥd coꝛpo⸗
reum.ſᷣ deus in ſcriptura dicit̃᷑ eſſe terminꝰ mo⸗
tus localis vt ad quem. õm illud pſał. Accedi
te ad eum ⁊ illuminami.Et vta quo. iuxta illð
Hiere.ca.xvij. Recedẽtes a te in terraſcriben⸗
tur. C Hec ratio ſoluit᷑ qm̃ ad deum nõ accedi
tur paſſibus coꝛꝑalibꝰ cũ vbiq; ſit: ſ affectibꝰ
mentis:eodemq; mõ ab eo diſcedit᷑. Ita ꝙ ac⸗

ceſſus ⁊ receſſus ſub ſimilitudine locat motus

deſignat ſpũalem affectum.
& pꝛopter ſummam ſimplicitatem
in deo non cadit in eo compo⸗

ſitio materie et foꝛme. (Ca. II:.

AEcuda veritas

ie. Pꝛima ratio m Tho. eſt.
actus purꝰ nõ hñs aliqͥd de potẽtialitate. Se⸗
cũda ratio: qꝛ omne cõpoſitũ ex materla ⁊ foꝛ⸗
ma eſt coꝛpus.Quãtitas em̃ dimenſiua eſt:q̊ pᷣ
mo ineſt materie:⁊ deꝰ nõ eſt coꝛpꝰ. Tertia rõ
qꝛ omne cõpoſitum ex materia ⁊ foꝛma eſt ꝑfe⸗
ctum ⁊ bonum ꝑ ſuam foꝛmaʒ. vnde opoꝛtetꝙ;
ſit bonam ꝑ participationẽ ſᷣm ꝙ materia par⸗

ticipat foꝛmam. NPurũ autẽ qðᷣ bonum ⁊ opti⸗

mum quod eſt deus nõ eſt bonum ꝑ participa
tionem. Quia bonũ ꝑ eſſentiaʒ eſt hus bonoꝑ
participationẽ.Et ſi qᷣs inſtaret ꝗ in deo poni⸗
tur ira ⁊ gaudiũ ac ſimilia queſunt paſſiões cõ
iuncti. vt dicit Ariſto.j. de anima. Reſpõdere

poſſumus ꝗ ita attribuunt᷑ deo m ſim ilitudi⸗

qè materia id qð eſt in potentia eſt Et deus eſt

nem effectus. Effectus nãq; ire eſt punire. puni

tio igit᷑ dei ira eius eſt.⁊ ſic de reliquis que nul
lo modo de deo accipiunt᷑ ſᷣm paſſiõis defectũ
Erx pᷣdictis ſequitur ꝙ deus eſt idem ꝙ natura
ſua ſiue eſſentia.qm̃ in his quenõ ſunt compo⸗
ſita ex materia ⁊ foꝛma in qbꝰ indiuiduatio nõ
eſt ꝑ materiã indiuidualem.i.pꝑ hanc materia
ſed ipe foꝛmeꝑ ſe indiuiduant opoꝛtet ꝙ ip e

foꝛmeſint ſupoſita ſubſiſtentia. vnde in eis nõ

diffent ſupoſitũ ⁊ natura.ſicut in rebus cõpoſi

tis ex materia ⁊ foꝛma neceſſe eſt ꝙ differat na⸗
tura vł eſſentia ⁊ ſupoſitũ. Cum itaq deus vt

dictum eſt nõ ſit compoſitꝰ ex materia ⁊ foꝛma

opoꝛtʒ ꝙ dey ſit ſua diuinitas ſua vita.⁊ quic

quid aliud de deo ſic pᷣdicc.
Edeus non venit in comp

Alicuius creature neq; ſicut pꝛicipiu
foꝛmale neq; materiale. ¶ Ca. II.

☛e

ruin non venit. neq; ſicut pꝛinci⸗

compoſitũ.Et licet Aug. libꝛo de verbis dni
dicat. . verbum dei quod eſt deus eſt foꝛma
non foꝛmata. quare ſequeret᷑ ꝙ cum foꝛma ſit
pars compoſiti. Tamen ſanctus Thomas di⸗
cit ꝙ verba ſancti Auguſtini ſunt ſane intelligẽ
da. qm verbum in diuinis eſt foꝛma exempla⸗
ris et non foꝛma que eſt pars alicui⸗ compoſiti
Quare ex dictis liquide cognoſcere poſſumus
multiplicit᷑ errauerũt antiqui HMam quidaʒ
dixerũt ꝙ deus eſſet aima mũdi:que infoꝛmat
celum ⁊ ierram: ⁊ omibus viuentibus miſtrat
Yitam. Et ꝙ ꝑ quatuoꝛelementa fuſa vniuerſa
ſub celo gignat ꝓptegat ⁊ coꝛrũpat.ſᷣm illð Air
gilij in. vj PBen cipio celum ⁊terras campoſq;
liquentes. Lucentemq; globum lune titaniaq;
aſtra. Spũs intus alit totamq; infuſa ꝑ artus.
Aens agitat molem ⁊ magnoſe coꝛpoꝛe mi⸗

ſcet. Inde hominũ pecudũq; genus vite volã⸗

tum. Et quo marmoꝛea fert monſtra ſub equo⸗
re põtus.lec opinio impia eſt ⁊ falſa.quoniã

vteſt pᷣdictum non poteſt eſſe deus pptor ſuaʒ

ꝓfectionem.foꝛmale neq; mareriale pncipium
creature.licet ſit cauſa efficiens ⁊ finalis oim re
rum.quia eſt alpha eto pᷣncipium ⁊ finis.Alij
Vvo tenuerũt celeſtia coꝛꝑa eſſe deos. de quib⸗

ita Lactantius ſcribit li.qj.diuinaxꝝ inſtitutio⸗

num. Philoſophi ſtoyce diſcipline in ea ſunt
opuione vt omnia celeſtia que mouent᷑ in deo

Si
curſil vconuenienn non poſſum intelligere ſi⸗
ne menteratiõe conſilio: que cũ in ſideribꝰ eſſe
videamus non poſim eq
mera ponere At pailo infra Lactantiꝰ ſic loqᷓ
tur. Noso philoſophi non ſoli indoctos ⁊ im

Ertia veritas
eſiſt deus in compoſitionẽ alio⸗
Dpilum foꝛmale. neq; ſicut Hncipiũ
materiale.qꝛ eſt cauſa pᷣma efficiens.cuiꝰ eſt pꝛi
mo ⁊ p ſe agere. Quod aũt venit in compoſitio
nem alicui non eſtpᷣmo ⁊ pſeagens: ſedmagi

Hercul

rum numero habenda eſſe ce ſe zt. Siquidem

Ruciliꝰ ſtoicꝰ apð Cicerou cicloquit Hãac 8
llis oſtantian- hanciantam in tam varijs

ea ipa nõ in deoꝛũ nu⸗

pios verum cecos neptos æ deliros pꝛoba

ſnus, iñ ignoꝛanti imperitoꝛiᷓ vanitate vici⸗
ſtis. Illi em ſolem æ linꝗ vos etiam ſidera de⸗
os putatis. Moõnulli vo adhanc venerunt ſugp

ſtitionem vt hoies putaierüt fuiſſe deos. Nã

Yt Lactantiꝰ refert li.j. Caluerũt egyptij Iſi⸗

dem. Mauri Jubã. do birin
m. Mauri gones Labirun.
Neni Aranũ.Latini a: nũ. Sabini Factü.
RBomani Quirinũ. Athqniemies Aineruam
Samij Junonẽ. Naphi Nenerẽ. Lemnij vul

canũ.Naxij Libeꝝ.Belfici⸗ pollinẽ:qui oẽs

fuerunt hoies. Exquo ibi Lactanti ſubdidit.
QMarcus tulliꝰ qͥ non tm̃ ꝑfectus oꝛatoꝛ:F phi

loſophus fuit. Siqdeʒ ſolꝰ extitit platonis imi

tatoꝛ in eo libꝛo quo ſeipᷣm de moꝛie fllie cõſola
tus eſt.non dubitauit dicere deos qͥ publice co
lerent hoies fuiſſe. Et in libꝛo de natura deoꝛũ
Licero ſic fatetur. Suſcepit aũt vita hominuʒ
conſuetudoq; cõmunis vt beneſicijs excellẽtes
viros in celũ fama ac voluntatetollerent. Hiĩc
EG. hinc Caſtoꝛ. hinc NPollux. hic eſcu
lapius.hinc liber. In pᷣmo vo libᷣ diuinaꝝ in⸗
ſtitutionũ Lactantiꝰ deridet illos qui Jouem
deum appellãt. Nana inqteſt pſuaſio eoꝛũ qui

nomen iouis ſummo deo tribuũt.Et iternʒ ibi

de Joue ait. Antiquus auctoꝛ Emerꝰ qui fuit
ex ciuitate meſſana res geſtas iouis ⁊ ceteroꝛũ

qui dij putant᷑ collegit hiſtoꝛis quam cõtexuit
in antiquiſ⸗

ex titulis ⁊ inſcriptiõibꝰ ſacris que

2

ſimis templis habeban᷑. aximeq; in fano

iouis trifili.vbi auream columnã poſitum eſſe
ab ipᷣo Joue titulus indicabat.in qua colüna

ſua geſta pꝛeſcripſit.vtmoniinenta eſſent po⸗
ſteris rerum ſuarũ.Et iterum nfra ait. Olim⸗

pus ambiguũ nomen eſt ⁊ mõtis ⁊ celi. In oli⸗
po autẽ Jouem habitaſſe docet hiſtoꝛia eadeʒ
que dicit. Eadem tempeſtate Jupiter in mon⸗
te olimpo maximam parteʒ vite colebat. Et eo
ad eum in ius veniebat ſi que res iu controuer
ſia erant. Item ſi quis quid noui inuenerat qðᷣ
ad vitam humanam vtile eſſet eo veniebatat⸗
q; Joui oſtendebat.Et iterum ibi Lactantius
ait. Cicero de natura deoꝛum cum tres ioues 2
theologis noiĩari diceret ait tertiũ fuiſſe creten⸗
ſem ſaturni filiũ: cuiꝰ in illa inſula ſepulchꝛum

oſtẽdit᷑. Quõ ̊ᷓ põt deꝰ alibi eẽ viuꝰ.alibi moꝛ

tuus.alibi hre templũ.alibi ſepulchꝛnm.h ille.

Jꝑͤ2 —l

Sermo

Abi oſtendere cõtendit quod Jupiter homo
moꝛtalis non deus fuit. Sed miꝝ nempe eſtꝓ
de romanis antiqᷣs pᷣdicat᷑. Ad tantã nac; de⸗
mentiã deuenerũt vt etiam meretriceg deas co
lerent. Nam vt inqͥ r Lactantius. Romulinu⸗
trix lupa honoꝛibꝰ eſt affecta diuinis. fuit eniʒ
fauſtuli vxoꝛ ⁊ ꝓpter vulgati nomis vilitateʒ
lupa inter paſtoꝛes nuncupata eſt. vnde etiam
lupanar dicitur. Quedã inſuꝑ meretrix leena
dicta: cum tyrannũ ocidiſſet ꝓ dea eſt habita.
Et qꝛ nephas erat ſimulacrũ conſtitui meretri
cis in templo apollinis effigiem poſuerunt cui
us nomen gerebat. Colebãt adhuc faula mere
tricem. Et de alia Foꝛa refert Lactantius. O
cum magnas opes ex arte meretricea queſiuiſ
ſet populũ romanũ ſcripſit heredem certamq;
peeuniã reliquit cuius ex annuo fenoꝛe ſuꝰna⸗
talis dies celebꝛaret᷑ editione ludoꝛũ qͥs apel⸗
lant floꝛalia. Quod qꝛ ſenatui flagitioſuʒ vide
batur ab ipo noĩe argumentũ ſumi placuit: vt
pudende rei ꝗdam dignitas adderet᷑. Deã fin⸗
xerũt eſſe que floꝛibus pᷣſit eamq; opoꝛtere plo
cari vt fruges cuʒ arboꝛibus aut vitibus bene
ꝓſpereqꝙ floꝛeſcerent. Et ne ſingulis immoꝛe⸗
mur tam romani q; cetere natiões idolatre. vt
Paulus ſcribit ad Roma.j.ca.utauerunt
gloꝛiaʒ incoꝛruptibilis dei in ſimilitudinẽ ima
ginis coꝛruptibilis homis ⁊ volucrũ ⁊ q̃dru⸗
pedum ⁊ pᷣpentũ. Cõtra quos ita puleꝛeſcri⸗
ptum eſt Sap.xiij.c. Vani ſunt omẽs hoiĩies ĩ
qbus non ſubeſtſcientia dei. Et de his que vi⸗
dentur bona nõ potuerũt intelligerc eum qͥ eſt
Neq; opi bus attendentes agnouerũt qͥs eſſet

artifex. Sed aut ignem aut ſpũm aut citarũ ae

rem.aut girum ſtellarũ.aut nimiã aquam.aut
ſolem aut lunam rectoꝛes oꝛbis terrarum deos
putauerũt. Quoꝛũ ſi ſpecie delectati deos pu⸗
tauerũt ſciantq;to his dominatoꝛeoꝛũ ſpecio⸗
ſioꝛ eſt. Speciei em generatoꝛ hec omia conſti⸗
tuit.hec ille. Nos vo q bus veritas iaʒ effulſit
neq; paganoꝛũ deliramentis innitimurſai ſu⸗
perq; repᷣhenſibiles ſumus.qꝛ deum verũ ma⸗
gnum ⁊ omnipotentẽ agnoſcentes illi vt decet
reuerentiã debitam non impendimus.neq; ad
ꝓmiſſam nobis ab eo hereditatem celeſtis re⸗
gni ꝓcuramus accedere.Ad quam nos ipᷣe p⸗
ducat qͥ eſt benedictus in ſecula ſeculoꝝ Amẽ.
CSermo tertius de incarnatide Je⸗
i pi in quo declarat ſumma libera

nis couenlens. ́”ůZU

litas dei patris et tempus incarnatio

nitudo tempis miſit dea filiũ ſuũ fa/

tum ex muliere factum ſub lege: vt

J

. .
6 — —
. 17.
4
. . . N
4 .

eos qui ſub legeerant redimeret: vt adopnõcʒ
fllioꝛũ reciperemus. Doctoꝛes gentiũ vba fut
iſta oꝛiginaliter ad Gał iiij. c. Deſcendit de ce.
lo in vterum vginis deus dei filius.vt hoĩem
pditum redimeret atq; reduceret ad regna ce⸗
oꝛum. oſt lapſum ſiqdem pᷣmoꝛum parẽtuʒ
dulnanum genus ꝑ longiſſima tempoꝛum ſpa

humani
cia ſub diuina indignatione ꝑmanſit. Omnes

eramus ſilij ire nec dabat᷑ cuiqᷓ; aditus ad para
diſum. Trahebant᷑ pres ad limbũ.ibiq; habi⸗
tabant in tenebꝛis. non valentes attingere ad .
lumen deſiderabile viſionis diuine. Oẽs iuſti
erant in luctu:⁊ mũdus totus pauciſſimis dũ⸗
taxat exceptis idolis deditus poſt pᷣncipem te
nebꝛarũ currebat. Tandem recoꝛdatus deꝰ ꝙ
puluis ſumus.miſertus eſt figmenti ſui.Etira
depoſita aperuit fontem pietatis ſue: miſitq;
filiũ ſuuin dilectum qͥ verus deus ⁊ hõ:malis
omnibus finem dedit.Cum vo nos deceat tan
ti beneficij memoꝛes eſſe.ne ꝓpter ingratitudi⸗
nem impij apud altiſſimũ inueniamur Idcir⸗
co in hoc mone de incarnatione eſu xpi loq
incipiemus. de qua dixit Aplus Maulus ver⸗
ba in themate poſita. vbi tria myiteria erut de⸗
claranda.
CPꝛimum dieitur charitatis.
Secundum tarditatis.
¶Tertium tempoꝛalitatis.
rA iCri

De varijs opiniontbus circa 1
tionem x?piſi hõ nõ peccaſſet. C .I.

Piumum myſte
p rium declaranduʒ dicif᷑ charitatis.

In quo deuote conſiderandũ eſt q;

ardentiſſima fuit erga nos charitas dei patris
q̊ ꝓ nobis peccatoꝛibus filiũ ſuuʒ cornem aſſu⸗
mere ⁊ crucem fecitſubire. Sed ꝓſpũali nõqᷓ⸗
dem curioſo ingenij noſtri exercicio circa du⸗
bium illud aliqᷓ;tiſper inſudabimus quo queri
ſolet. An ſi non peccaſſet Adam xpᷣs fuiſſet in⸗
carnatus⸗ Et de hoc apud theologos peritiſſi
mos duplex extat opinio. rin eoꝛũ qᷣtenẽt
ſi nunqᷓ; Adam lapſus eſſʒ adhuc deꝰR homo
Sectus fuiſſet.⁊ vt dicit Gonauẽtura in.iij. di.
j. Iſti diſtinguüt de incarnatione. Nam cũ in
carnatio ſit carnis aſſumptio.caro aſſũpta po⸗
teſt conſederari dupliciter. aut q;tum ach ſoſtat
tiam aut qᷓ;tum ad defectum paſſibilitatis. Si
fiat ᷣmo deipᷣa qᷓ;tum ad defectum paſſibilita
tis ⁊ moꝛtalitatis:tunc ſi non peccaſſet hõ ⁊ re
dimendus non eſſet xpᷣs moꝛtalem carnem no
aſſumpſiſſet. Si vo loquamur de incarnatione
m dicit aſſumptionem humanenature ſim
bliciter. i. ſine defectibus ⁊ penalitatibꝰ . ſic xo
luntiſti ſinund peccaſſtomo adbucxp

carnatus. Aſſumunt aut huiꝰ opinio⸗

dꝛima dicit hominis ꝑfectio.

¶ Secũda humane nature diſpoſitio.
C¶ Tertia dei manifeſtatttio.
¶ Auinta meriti compattti.

CSerta marrimonij ſignifſicatio.

2

¶ Septima anime vxpᷣi nobilis conclitio.

C Pꝛima ratio confirmãs opinionem pfatam

.

dicik homis ꝑpfectio. Incarnatio quippe facit
ad homis ꝑfectionem. ⁊ ꝑ conſequẽs ad perfe
ctionem vniuerſi in hoc ꝙ completionem dat
humano generi. ꝛimo q;tuʒ ad illud ꝙ reſpi
cit naturam. Secũdo q;tuʒ ad illud qꝙ reſpicit
gr̃am. Tertiũ qᷓ;tum ad illud qð reſpicit glam.
Pꝛimo q;tum ad illud qð reſpicitnaturã.qꝛ in
incarnatione eſt ↄſumatio modoꝝ eduůcẽdi ho
mins in eſſe. Quadruplex nãq; modus eſt edu

cendi homieʒ in eſſe. Pꝛimꝰ nec de viro nec de

muliere.ſicut fuit Adã. Scdðs de viro ſine mu
liere.ſicut Eua.Tertius de viro ⁊ muliere.ſic
educimur omẽs. Quartꝰ de muliere ſine viro.
ſicut eductus eſt xpᷣs. Sed hic quartꝰ eſt in in
carnatiõe.ergo ſi hõ ſtetiſſet incarnatio fuiſſet.
aut ſi nõ. tunc vnus modus ꝓductiõis hoim
dcficeret.⁊ ſic vniuerſum ꝑfectũ nõ eſſet.qð eſt
maximũ incõueniens. Dicit nãq; Zugꝰ. inli.
de libe. ar. ꝙ vniuerſum hʒ tantã ꝑpfeciiõz ꝙ ne
mo põt in eo imꝑfectum aliqͥd rationabilit᷑ in⸗
uenire nec rationabilit᷑ aliqd addere. C Secũ
da incarnatio facit adꝑfectiõʒ hois qᷓ;tuʒ ad il
lud qð reſpicit gram. Nam xps eſt caput eccłe
nõ ſolũ ſᷣm diuinã naturã:ſᷣ etiã m humanaʒ
ſicut dicit Augꝰ.ſuꝑ Joh̊. Sʒ ſi hõ nõ peccaſ⸗
ſet adhuc eſſet coꝛpus eccłe. aut dei filiꝰincar
naretur.aut coꝛpus ecclłe remaneret acephalũ
ſine capite. ¶ Tertia incarnatio facit ad perfe⸗
ctionem hoĩs q;tum ad illud qð reſpicit gloꝛiã
Vt em̃ inquit Augꝰ.li.de ſpũ ⁊ aia.totũ hoĩeʒ
aſſumpſit vt totũ beatiſicaret.vt ſiue intꝰ ingre
deretur ſiue extra egrederet᷑ paſcua inueniret.
Seg hõ debebat totus beatificari.⁊ ita plene:
ſi nõ fuiſſet lapſus ſicut poſtq; cecidit. Ergo ſi

adhuc nõ peccaſſʒ xpᷣs fuiſſet incarnatꝰ. ¶ Se

cunda ratio ꝓ pdicta opinione dicitur huma⸗
ne nature diſpoſitio. Bicit em glo. ſuꝑ illo vbo
ad ſcb. Nuſq; appꝛehendit angelos iſo angeli
net edata eſt ⁊ dignitas. vtel ꝑſona diuia
vniret Sig humane nature nihil dat fruſtra.
Si non peccaſſet tal dignitas nõ remaneret va
cua:ſed adhuc vniret᷑ cũ diuia natura. C Ter
tia ratio dicit᷑ dei maniteſtatio. Ham ita dece⸗
bat deü manifeſtare ſuã potentiaã ſapientiam et
bonitate ſi hõ ſtetiſſet ſicut ſi lapſus eſſet. ergo

2

fſ oia iſta facta ſunt in ope incarnatois. vidꝛ ꝙ
ꝑſusſiuas rationes. incarnatio adhucfuiſſet. etiã peccato hoisn

interueniente. C Quarta ratio eſt hũane natu⸗

re exaltatio. In incarnatioe ſiqdem filij dei hu

mana nature eſt plurimũ exaltata. Si de in⸗

carnat᷑ ex hoc ꝙ humana natura peccat. vide
tur ꝙ homo repoꝛtat cõmoduʒ de malicia ſua.
gqõ non decet iuſtũ retributoꝛem. C Quita ra⸗

tio dicit᷑ meriti comꝑatio.Cante vtiq; nobili⸗
tatis ⁊ difficultatis eſt mereri ⁊ vendicare ſiue
acquirere ſibi infinitũ bonum. ſicut ſatiſſacere

p offenſa que eſt contra infinitũbonũ.Si ; hõ

non poterat ſatiſſacere ꝓ ſe de offenſa qua offẽ⸗
derat deum. ſic nec ꝑ ſe poteſt mereri hredeuʒ.

ergo ſicut opoꝛtunũ fuit filiuz dei incarnari ho
mine cadente vr homine ſatiſfaceret.ſic vide
u

tur ꝙ opoꝛtunũ fuit dei filiũ incarnari homine

ſtante vt hoc mereri poſſit ꝑ eum. ¶ Sextara⸗

tio dici᷑ matrimonij ſignificatio. Si equidem

hõ lapſus non fuiſſet. nihilominꝰ fuiſſet ſacẽm

matrimoni. Si vo ſacramentũ matrimonij in

coniunctiõe ſexuum dicit ſiue ſigniſicat cõiun⸗
ctionem xp̃i ⁊ eccłe q;tum ad naturarũ vnionẽ
pꝓpter inſeꝑabilitatem. Unde apius ad Ephe.
v. ait. Sacramentũ hoc magnũ eſt. Ego auteʒ
dico in xpᷣo ⁊ in eccleſia. ergo ſi homo ſteiiſſet
aut ſacramentũ matrimonij eſſet falſum ſignuʒ

aut dei filius fuiſſet incarnatuſ. ¶C Septimara

tio dicis anime xpᷣinobilis cõditio. Si incar

natio facta eſt pᷣncipaliter ꝓpter peccati expia⸗
tionem. ſequeret᷑ ꝙ anima chꝛiſti facta ſit non
pncipali intentione:ſed qᷓdam quaſi occaſione

Sed inconueniẽs ẽ nobiliſſimam creaturaʒ oc

eaſionalit᷑ eſſe introductam cum agens inten⸗
dat pncipaliter opera nobilioꝛa. ?gitur videt᷑
ꝙ inconueniẽs ſit dicere incarnationem factaʒ
eſſe ꝓpter homis reꝑationem. ꝛediciis itac;
rationibꝰ muniti affirmant pleriꝙ ꝙ ſinõ pec⸗
caſſet Adam adhucxp̃us carnem aſſumereno
refugiſſet(Ged alioꝛũ lecũda opinio eſt ꝙ ſino
fuiſſet peccai hominis: neq fuiſiet aliquo pa⸗

eto incarnatio ſubſecuta. Et iſti qdem rationeſ

pꝓ alia parte ſiue opinione ꝓdugas bᷣmo ſolue

re æ nililas valere contendũt. Seinde ſeipſos

muniũt virilit᷑ ⁊ defendunt tam ratiõibꝰ catho

licis qᷓ; autoꝛitatibꝰ fidedignis. Dicũt ergo ꝙ

pᷣma ratio debiliſſima eſt. qꝛ dum dicit ꝙ deuz
cõueniebat incarnari ꝓpter ꝑſectioneʒ vniuer

ſi quodãmodo deum intra ꝑfectionem vniuer
ſi concludit.⁊ quandaʒ neceſſitatẽ incarnatio/⸗
nis imponit ei.quod ↄira mentem philolophi

qui.xj. etaphiſice ait. ꝙ deus ſupꝛa omnẽ

oꝛdinem vniuerſi ponendus eſt.ſicui non dici⸗
tur eſſe dux de exercimu: ſed ſupra exercitum.

Et ad illud quod dicit᷑ de mitiplici modo cdu⸗

ne
he.
W
ſſe
nu

cendi hoiem. Reſpondet᷑ ꝙ ille ärtus modus
educendi hoiem non eſt de ꝑfectiõe vniuerſi:

mprap fectionẽ᷑. Jlᷣo Hiere.xxxj. c.dicit. No/

im fecit dñs ſup terram feming cir clidabit vi
rum Ex quo non ſequit᷑: ꝙ ſi qõ Mtiſſet q tał

modus ꝓducendi hominè eſſet.nec ex hoc ſeqͥ

tur ꝙ vniuerſum ſua ꝑfectione careret. Sicut

etiam nõ põt argui imꝑfectio vniuerſi quantũ
ad ſuſcitationẽ moꝛtui quam deus non feciſſet
ſi hõ pſtitiſſet. RPoſſet etiã dici ꝙ deillo mõ ꝓp
Ductionis non poteſt argui veritas ini carnatio
nis. qꝛ deus poſſet ꝓducere hoiem de muliere
abſq; viro qui tñ non eſſet deus. Ad aliud vo
qð ſequebat᷑ in pᷣfata rõe ꝙ incarnatio facit ad

pfectionem homis qᷓ;tum ad illud qð reſpicit
gram·exquo xpᷣs eſt caput eccłe ᷣm humanaʒ
natura. Reſpondet᷑ ꝙ duplex eſt ppᷣetas capi

tis. Vna que attendit᷑ ſm confoꝛmitatẽ ad mẽ
bꝛa. Alia que attendit᷑ ſm gratuitam donoꝛuzʒ
influentiã. Ratione pᷣme ꝓpꝛietatis xps eſt ca
put eccleſie inq;tum hõ. Ratiõe vo ſecũde ca
put eſt inquantũ deus. Et hac ratione pᷣncipa

liter tenet rationem capitis. Ideo eſto ꝙ incar
natus non eſſet adhuc eccleſia capite non care⸗
ret.qꝛ ſicut eccleſia angeloꝛũ habet caput deũ.
ita eccleſia hominũ.quare nõ ſequit᷑ ꝙ coꝛpus
eccleſie eſſet acephalũ.qᷓ;uis nõ haberet caput
ᷣm omnẽ ꝓpꝛietatem. He illo vo ꝙ dicitur

incarnatio facit ad pfectionem hois tum a-

glam. Reſpondet᷑ ꝙ illa nõ eſt ratio pꝛecipua

incarnationis:ſed annexa pꝛincipali. ꝓ eo ꝙ ſi

nũqᷓ; deus incarnatus eſſet.hõ gloꝛiſicatõe coꝛ
poꝛis ſui ⁊ viſione dei ꝑfecte ⁊ totaliter beatꝰ

eęelſſet. Aiſio em̃ xp̃i coꝛpoꝛalis ſpectat nõ ad eſ⸗

ſentialeʒ completionẽ beatitudinis: ſ̊ ad quod
dam accidentale gaudium. Nam gla coꝛpis et

ſenſuũ exterioꝛũ erit ꝑ redundantiã delectatio⸗
nis venientis ab anima ex viſione dei. vt dicit

Augꝰ.in eplłla ad Dioſcoꝛũ. Ande multũ dero
gare videt᷑ ſummo bono qui dicit ipᷣm nõ ſuffi
cere abſq; bono creato ſibi adiũcto ad homieʒ

glfecte beatificandũ. C Secũda ratio ſoluitur.
gꝛilla idoneitas ⁊ congruitas data hũane na⸗

ture ad incarnationem attendit᷑ ex parte repa⸗

rabilitatis homis pᷣncipaliter.qᷓ;uis ratione di

gnitatis ⁊ aliarũ conditionũ aliquo modo attẽ
datur. Ideo ſicut hõ non fuiſſet reparatus ſi
nõ cecidiſſet q;uis eſſet reparabilis ſic deitati:
nõ eſſet vnitus qᷓ;uis eſſet vnibilis. Nec tamẽ
fruſtra fuiſſet illa potentia.qꝛ multeſunt poten
tie ⁊ idoneitates que ad actum nõ reducuntur.
tamen fruſtra nõ ſuntqꝛ dignitati ⁊ nobilita
ti nature atteſtant᷑. MNec dicit᷑ potentia fruſtra
ſi non reducit᷑ ad actum. ſed tunc fruſtra eſt cũ
ad actum non reduct.⁊ tñ ad actum exigit eã

reduci tempus ⁊ locus. ¶
la cenſetur ex eo ꝙ deus ſufficienter manifeſta⸗
uit ſuam potentia ſapientiã ⁊ bonitatẽ ꝑ opus
creationis rerũ diſtinctionis ⁊ oꝛnatꝰ.ſicʒ iſtã

õ

ufficienter manifeſta⸗

manifeſtauerit in opere incarnationis dum ꝓ⸗

pter hominis lapſum decuit xpᷣm carnem aſſu⸗

—

mere.CQuarta adhucratio inficit᷑. quia licet

P xpᷣm incarnatum ſit exaltata humana natu⸗
ra. non tamen ſequit᷑ ꝙ homo ex hoc repoꝛtet
cõmodum de malicia ſua: qꝛ incarnatio nõ fuit
ex malicia homis: ſed ex ſumma benignitate et
ſapientia dei. Quia em ſapientia dei vincit ma

liciam. Hinc eſt qꝙ non patitur eſſe malum ali⸗

quod de quo nõ eliceat bonum ⁊ etiam maiuſ

bonuʒ. Alioqͥn non ꝑfecte maliciam vinceret.
NPꝛopterea contra puaricationem Ade quito
tum genus humanũ interfecit ſtatuit rectitudi

nem ſecũdi Ade:qui ꝓ toto genere hũano poſ

ſet ſatiſfacere.Et cuius obedientia multo plus

ſibi placeret qᷓ; inobediẽtia Ade potuit ſibi diſ

plicere. Quare filium dei incarnari nõ fecit no
ſtra malicia:ſed dei charitas nimia ⁊ miſcdia.
¶Quinta ratio nihil concludit. quoniã nõ eo
dem modo ſe habent meritum vite eterne et ſa/
tiffactio p offenſa. Ham ad meritum vite ſuffi
cit complacentia ex parte merentis.ad hãc au⸗

tem complacentiam ſufficit diuina gratia. Et

quia gratiam diuinam poterat homo habere
p miſſionem ſpũſſancti ⁊ filij in mente abſq; fi⸗
lij miſſione in carnem. Hinc eſt ꝙ ad ꝑfectionẽ

meriti vite eterne non opoꝛtuit incarnationem

interuenire. Ad ſatiſfaciendum aũt non ſolum

requirit᷑ ꝙ ſatiſfactio placeat:ſed ꝙ damnũ re⸗
compenſare valeat. ⁊ honoꝛem deo ſublatuz re

ſtituat.Etideo non tanta fuit neceſſitas incar⸗
nationis ꝓpter neceſſitatem merendi ſicut pꝛo
pter neceſſitatem ſatiſfaciendi.Et ꝙ iſtõ ſit ve
rum patet in angelis quoꝛũ natura non eſt vni
ta verbo.⁊ tamen meruerũt vitam eternã. In⸗
ſuꝑ eſto ꝙ tante difficultatis ſit mereri vitam
aamſien ſatiſfacere ꝓ offenſa.nõ tñ opoꝛ⸗

tet ꝙ ꝓpter hoc neceſſaria ſit incarnatio chꝛiſti

p eo ꝙ ſpũſſanctus ipᷣeqͥ ꝑ charitatem mouet

aiam dignam eam facit gloꝛia ſempiterna. Sʒ

ad ſatiſfaciendũ neceſſaria eſt incarnatio.qͥa vt

aiũt oẽs theologi.Cõgruentiſſimus modus ſa

tiſfaciaidi fuit ꝑ moꝛtẽ ⁊ paſſionẽ xpᷣi.ſicut cõ
gruentiſſimus ẽ ad merendũ ꝑ charitatẽ ⁊ dile
ctionem. ¶ Sexta ratio ad h̊ nõ põt militare.

qꝛ mr̃imoniũ duplicẽ hʒ ſigniſicatõʒ.ſignificat
em̃ ↄiunctionẽ dei ad eccłlam ᷣm charitatẽ.Et
ſignificat etiã ↄiũctionẽ naturaꝝ in ꝑſone vni
tate. dictãq; ſigniſicatiõʒ hʒ ſᷣm ſtatũ naturela

pſe. pᷣmã vo habuiſſet ſi ſtetiſſʒ hõ. Et ideo nõ
eſſet falſum ſignũ.ſicut em mr̃imoniũ nüceſein
2

officiu inr.

4„ „

11]

eoꝛũ ſentẽtia tali ratiõe.Si deꝰ aſſumpſit hüa⸗

nam naturã: aut hoc fuit ꝓpter hũanã dignita
tem: aut ꝓpter neceſſitatẽ. Si ꝓpter dignitatezʒ
cũ angelica natura ſit dignioꝛ q; hůana: magi-
debuit aſſumpſiſſe angelicã. Si ꝓpter neceſſi⸗
tatem ⁊ neceſſitas indigentie nõ ſit niñ pꝛopter
pctm. viðꝛ ꝙ pᷣcipua ratio incarnatõnis fuit
redemptio hũani generis lapſi Accedit ad hoc
ag firmioꝛẽ ↄfirmatõʒ ꝙ oẽs doctoꝛes famoſi
celeberrimi ita expᷣſſe tenent ⁊ loquunt᷑. AUnð
ſuꝑ illo ꝓbo Rat. xviij. ca. Venit filius hois

qrere ⁊ ſaiuũ facere qð ꝑierat Aug'. in li.de v⸗

„

Nulla cauſa fuit veniendi xpᷣo dno:niſi pecca
toꝛes ſaluos facere. Tolle moꝛbos tolle vulne⸗
ra: ⁊ nulia erit cauſa medicine. Et ſuꝑ illo ver⸗
boo Mat. j. Ypᷣe em ſaluũ faciet głm ſuũ a pec⸗
calis eoꝛũ Augꝰ. refrrt. Si hõ nõ peccaſſet vir
go non peperiſſet. Et idem ſuꝑ iſto verbo pſał.
Inſfixus ſuʒ in limo Efundi. vtina maneret hõ
in eo qð deus fecit.Si maneret in eo qð deꝰ fe
cit nõ in limo infixus eſſet quẽ deus genuit.Et
iteꝝ Augꝰ. ſup illo lo Zob:r1. c. Somie ec⸗
ce quem amas infirma
amaret ad terrã de celo non deſcendiſſet.Et ad
igem eſt dictũ Gregl. in hymno. Exultet iaʒ an
gelica. vbi ait Mihil em nobis naſci ꝓfuit:niſi
redimi ꝓfuiſſet. Et Leo papa in ᷣmõe de nati/
uitate inqt. Si hõ ad imagine ⁊ ſimiliti dinem
„ fact“ in ſuo honoꝛe manſiſſet: creatoꝛ mũdi cre
atura nõ ſieretneq; ſempiternus tempoꝛalitatẽ
ſubiret. aut eq̃t deopr̃i dei fuiꝰ foꝛmã vᷣui aſſu⸗
meret. Etne vlteriꝰ defatigent᷑ animi auditoꝝ
cũ vtraq; opimo ſtare poſſit. Ego dico ꝙ ſi nõ
2peccaſſet hõ:qͥd fuiſſet nobis reuelatũ non eſt.
BSufficere nobis debʒ ꝙ xpᷣs faciꝰeſt hõ vt pec

ipeccatoꝛes dñs nõ

OSlſfſticin inte mediũ tũc aüt ſolum in officiu. ſic
mMõ hz duplex ſignificatũ:tũc vo vnũ. ¶ Sep

aa lapſum poſſibilis Et ꝓpterca nõ ſequitur
aia xpᷣi facta ſit qdam occaſione ⁊ nõ pᷣncipa
lil intentiõe.h̊ em teneret ſi deus in ↄditòe gene
ris humani nõ pᷣcognouiſſet hois lapſum. Ex
Ahus oibus qͥ tenent ꝙ nò fuiſſet incarnatꝰ cri
ſtus ſi nõ peccaſſet Adaʒ. aſiſerũt ꝙ opinio iſta
eoꝛũ magis deũ honoꝛat qᷓ; bma qͥ deu intra p-⸗
fectionẽ vniuerſi includit.hoc vo ſupꝛa omnẽ
oꝛdinẽ vniuerſi ponit illũ. De quo vide bona/
uen. in. ij. di. xv. q.iiij.in lr̃a. Inſuꝑ foꝛtiſicat᷑

bis apli ſic dicit. Si hõ nõ peccaſſei: filius ho⸗
minis nõ veniſſʒ. Et iteꝝ ſuꝑ illo dicto apoſto
li. j.ad CThimo.j.c. E'pᷣus Jeſus venit in hunc
mundũ ſaluos facere peccatoꝛes Auguſti.ait.

ia inſuꝑ ro nõ adimittit necacceptat᷑. qm de-·
ab eterno pᷣſciuit lapſuʒ humani generis qð ti
fecit qꝛ ſerep araturũ coguit. Et ideo pᷣncipali?
in intentiõe fuit reparatio lapſi: q;ᷓ ↄditio eius

ñ generio huani deleret. hic dirigeda eſt co⸗

ſideremus q;ta fuit admiranda charitas dei
ptis:qͥ ꝓpꝛio filio ſuo nõ pepꝑcit: ſᷣ ꝓ nobis oiĩ⸗

bus tradidit illũ. De h̊ ſieſcribit᷑ Joh:iij. Sic
deus dilexit mundũ vt filiũ ſuum vnigenitum
daret vt ois qui credit in illũ rõ peat:ſᷣ habeat
yvitam eteruaã. Quod Miero admirãs in epiſto

la ad Damaſum pa. inqt. Que maioꝛ poteſt eẽ
clementia qᷓ; vt dei filius: filius hois putaret᷑:

decein menſiũ faſtidia ſuſtineret. partꝰ expecta
ret aduentũ.p ſingulas adoleret etates. ⁊ poſt

cõtumelias vocũ alapas ⁊ flagella cruciſq; ꝓ
nobis fieret maledictũ:vt nos a maledicto leg-

abſolueret. Et OGreg. reclamãdo ſic preʒ eter⸗
num alloquit᷑.O inextimabilis dilectio chari⸗

tatis:vt ᷣuum redimeres filium tradidiſti. Et

merito qlibet in ſtupoꝛẽ verti debet cum audit
deũi carne veſtitũ paſſibili. ⁊ humiliatum vſq;
ad foꝛmam ᷣui.non ꝓpter ſuã ſᷣ ꝓpter noſtraʒ
indigentiã: vt nobis peuntibus ferret opem.

S5

—

Ecund

En

rium declarandũ de incarnatioe xpᷣi

nationis vſq; ad ſextam etatem mũdi. Quare

auũt non ante voluerit incarnari dixi in quodã
pmone de annũciatione vᷣginis. ꝗlicet alibi ſit
notatus.tñ ꝓ huius operis ꝑfectione etiam in
Hhoc libꝛo ſcribit᷑. Nunc vo aperienduʒ eſt cur
tempus illud quo deus hõ factus eſt ab Apio
teinp plenitudinis appellat᷑: Et ad hoc reſpõ/

det dñs Bonauen. in. iij. di. j. in declar atoe lre

Yſic dicit. ¶ Pꝛimo reſpectu dei. ꝗꝛ in incar⸗
ngtiõe eſt facta plena ꝑticipatio oiuitatis Oi
ad Colocẽ.ij.c.dicit apls. In xpᷣo habitat ois
plenitudo diuinitatis coꝛꝑalit᷑. ¶ Sedo dicit

tẽpus plenitudinis reſpectu angeli qꝛ per chꝛi
ſtum reparata eſt angeloꝛũ ruina. Ideo dauid
in pſał.cix.ait. Judicabit in nationibus imple

bit ruinas. ¶ Tertio ð .ꝑs plenitudinis reſpe
ctu hois.tũ qꝛ plenea culpa liberat᷑.tũ qꝛ ple⸗

ne eſt de veritate neceſſaria edoctus.tũ qꝛ ple⸗

na gra diffuſa eſt incredentes. Vñ ðꝛ Sohʒ.j. c.
ꝙ Johanes baptiſta teſtimoniũ phibes de cri
ſto ait. De plenitudineeiꝰ accepimꝰ oẽs ⁊ gra

tiam ꝓgra.qꝛ lex ꝑ moyſen data eſt.gra ⁊ veri

tas ꝑ Jeſum xp̃ᷣm facta eett.

OQ ugliter accip iendũ ſit in ediuzʒ teim
poꝛis in quo Xps incarnat? e. Ea: II.

atio nra hͥ pie ad mentẽ reuocandũ.Co⸗

tpꝑs incarnatiois xpi merito oicit

tps plenitudinis reſpectu dei. reſpe⸗
ctu angeli et reſpectu hois:· Ca. II.

uümylte⸗

Nicit tarditatis. In quo ſideliter cõ
fſtemur xpm rationabilit diſtuliſſe temp incar

27— — — — — ——
N —— — — = 4£ R

An xps incar.
bitrant ꝙ ſic ꝓpter vba Abacuc pphete dicẽ
is:·c.iij. Oñe audiui auditionem tuã ⁊ tiui.

— r „„
. . . R]—22
e 5 4

arandũ de incarnatõe xpᷣi dicit᷑

tpalitatis Et in h inueſtiganduz eſt
ncarnatꝰ? ſi in medio tꝑis.Et qͥdã ar

Bñe opus tuũ in medioa

gatus erit ab itinere. Quid eſt aliud qᷓ; fatiga⸗
tus in carne.Quare g̊ hoꝛa ſexta.qꝛ etate ſecu⸗

liſexta. Cõputa tanq; vnã hoꝛã. AUnam etateʒ

ab Adã vſq; ad Noe. Scdam a Noe vſq; ad

Abꝛaam. Tertiaʒ ab Abꝛaam vſq; ad Bauid

Quartã a DHauid vſq; ad tranſmigrationeʒ ba
bylonis.Quintã vſq; ad baptiſmnũ Johannis

Sextã vſq; ad conſummationẽ ſeculi.hec ille. 2
Cõſtat aũt ꝙ ſexta etas in qua xpᷣs venit nõ ẽ ⸗

in medio tꝑis cuʒ ſit vltia. ꝙᷓ magna reſtat in H

ꝑplexitas.quã ammouendã puto ne in dubio

animus in ↄtemptũ cadat ſcripturarũſanctaꝝ
Et ꝓpterea dicere poſſumus ꝙ mediuʒ ſumit

duplicit.ſ. ſtricie ⁊ punctalit᷑ ꝓ eo tꝑe qð eq̃lit
diſtat ab extremis.ſ.pᷣncipio ⁊ finetpis.Et ac⸗

cipit᷑ large ꝓ eo.ſ.qð eſt inter illa extrema ver⸗
ba.itaq; Abacucmedium tꝑis deſignãt.lhoc
mõ ſcdᷣo ꝙ ſi ſtricte vellemus intelligere tũc no
bis eſſet certitudinalit᷑ cognita hoꝛa iudicij qð
in fine tempoꝝ ⁊ ↄſummatione ſeculi fiet cõtra
id qð ſaluatoꝛ nr dixit Mar.xiij. Et Matth.
xxiiij.c.De die aũtilla ⁊ hoꝛa nẽo ſcit. Ob qð

Aug'. li. xviij. de ci. dei dicit. Fruſtra annoſ qͥ

remanẽt huic ſeculo cõputare ac diffinire cona
mur. cũ h nõ eſſenrjm ex oꝛe veritat audiuimꝰ.
Sufficiat igit᷑ nob agnoſcere ꝙ incarnatus eſt
xps inter pᷣncipiũ ⁊ finem tꝑis qð eſt medium

valde latũ nõ aũt in extremitatibus in pᷣncipio

ſcʒ ⁊ in fine.De ãnis vwo qͥ fluxerunt a pᷣncipio
mũdi vſq; ad incarnatõeʒ xpᷣi varia ẽ opinio.
Naã ſᷣm Beda fuerũt anni qͥnq; milia centũ no
nagintanouẽ.Alij vo cõputãt qnos tria milia
nongẽetos ſexagita. Nõ tn ꝓpr᷑ h̊ cuiqᷓ; duꝝ vi
deri dz. cũ difficillimũ creda pũcta licere poſſe
puari mẽoꝛiã annoꝝ in rebꝰ geſtis.DHebemus
itaq; nos oi curioſitate depoſita redẽptoꝛi nro

gras qs poſſumꝰ dicere. qꝛ non expectamꝰ aim

KHl

oib“ vt facile ſaluari poſſumꝰ. aꝑuitq; ianuam

Wr 22
.
* —* W
.* . . O

dire qͥ blaſphemiã ar 8audez
creatoris nr̃i accedere ↄfitemur. Tũc qͥdẽ illuzʒ

Dermo iiij.

iI blius eu in carnẽ ventuꝝ qͥ iam veit 2 viaʒ frẽ

regni celoꝝ ad qð nos ip̃e ꝑducat qͥ viuit ⁊ re⸗

gnat in ſecula ſeculosiu.
LSermo

eſu xpi a cuius

W

ern E

t Yoh. bme ſue cano. c. iiij
nanim“ deuz incarnatu au
rbitrant᷑ qð nos ad laudeʒ

Retrugit quoꝛũdam

bñdicimꝰ cũ ſtabili fide credimus euʒ ꝓnobis
hoiem factũ. Ataũt aſundãt᷑ increduli ⁊ mẽs
bonoꝝ in ipᷣa vyeritate letet᷑ in h moe deincar

natiõe Jeſu xpi bſidicti vba ſaciem de locu
tus eſt Yoh. in vbis i themare poſitis vbi tria

myſteria occurrũtↄſideranda.
HMꝛimũ dicitur poſſibilirai.
Secundũ neceſſitatis ¶ Tertiũ credulitarj
ualiter fuit poſſibile deum carnẽ

endemus ꝙ deũ incarnari fuit poſ
Et h m CTho. iij.pte. q.j.triplici rate.

C Scdᷣo rõe excedẽtie ꝗ 6ͤe zueniẽtie

CPꝛio oſtẽdit᷑ impoſſibilitas incarnationis

oẽ illud qð nec ↄdictionem includitnec aliquẽ

defectum in deo ponit iuxta vbũ angeli ad vir

ginem beatiſſima Lu.j.dicentis. Non erit im⸗
poſſibile apud deũ oẽ verbũ.Sʒ deũ hũanam
naturaʒ aſſumere nec gᷣdictionem includit.nec
aliquẽ defectũ in deo ponit.qð patʒ.qꝛ diuina
natura vniri hũane in vnitatẽ ꝑſonenõ ẽ alidᷣ

qᷓ; diuinã pſonã ꝗᷓ ab eterno fuit hypoſtaſis re

ſpectu diuĩe nature in tꝑe.hoc aũt nõ dicit ali⸗

quã impfectionẽ:ſᷣ potiꝰdignitatẽ ⁊ nobilitatẽ

Sicut em cũ de ſit bonus ab eterno in nullo fit
derogatio bonitati ſue dũ eſt cã bonitatis crea
ture in eꝑe.qᷓ;uis bonitas creatalõge ſit inferi⸗
oꝛ bonitate increata.Sic cum pꝑſona filii dei ſit

hypoſtaſis intelligibił intellectuał ⁊ ſpũalis ⁊

increata ab eterno.innullo derogat ei ſi fit hy⸗
poſtaſisrõnalis nature create in tꝑe.Et quem
admodũ deus de non creante fit creans in actu
abſq; aliq̃ ſui mutatõe:ſᷣ ſolũ facta mutatiõe ex
ꝑte nature create.Sic ꝑſona ſu veianon en.

*

SGel artus in quo Nactat᷑ de
incarnatioè diji ſu
Bñe opus tuũ in medio annoꝛii viuifica ilud EEbplicita
In medio annoꝛũ notuũ facies. Cũ iratus fuerlj.
miſcdᷣe recoꝛdaberis. Que vba vt ðꝛ in argu/
mento in Abacuc intelligunt᷑ de xpo.Ex qbꝰ i
id videt᷑ affirmari ꝙ deus hõ fact eſt ĩ medio genitu
tpis. At ? alij ↄrium ſentiũt tenentes ꝙ xp̃s in musꝑ eũ Verb
Vltimis tpibus viſibilit deus ⁊ hõ mundoap
paruit.Nam Augꝰ.ſuꝑ.iiij.c. Johᷣ. inquit de
xpᷣo. Iter ipᷣius eſt caro ꝓnob aſſumpta. Qui
eyñm vbiq; eſt quo it:niſi qꝛ ad nos nõ veniret ſi
foꝛmam viſibiłcarnis nõ aſſumeret. Ideo fati⸗

u vt viug⸗

12

11 4

bypoſtaſis hũane nature in actu abſq; aliqua

ſui mutatõe vł innouatiõe facta eſt hypoſtaſis

ipius ſola mutatiõe factajex ꝑte aſſumpte natu
re.inc Leo papa in mone ait. In vtraq; eiꝰ
natura idem eſt dei filiꝰ.nr̃a ſu ſcipiens ⁊ ꝓpꝛia
nõ amittens.in hoie hoiem renouãs in ſe incõ⸗
mutabił ꝑ ſeuerans. Deitas emq illi cuʒ patre
cõmunis eſt nullũ detrimentũ oipotentie ſbijt.
nec dei foꝛmã ᷣni foꝛma violauit.qꝛ ſumma et
ſempiterna eſſentia q̃ ſead hũani generis inci⸗
nauit ſalutẽ. Nos qͥdem in ſuã glam tranſtulit.

fad erateſſeneſit. Scpo oſtendit poſſiil Unu conſiderandi deincarnatoe xi
8Dꝛ neceſſitatis. Abi querit᷑ an fuit

tas incarnatiõis rõe excedentie. vt em ine

larius. lura pot deus facere qᷓ; intellectꝰ in⸗·

telligere. Sed hõ põt ronabilit᷑ dicere ⁊ intelli⸗
gere deũ incarnatũ.Tum ꝓpter ſue potẽtie ſa⸗
pientie ⁊ bonitatis eminenie manifeſtatõneʒ q̊
facta eſt in humani generis aſſumptiõe. Cum
opter operũ diuinoꝛũ excellentẽ ↄſummatõeʒ
4 facta eſt cũ vltimũ ↄiunctum eſt ᷣmo. Tum
ꝓpter peccati ſatiſfactionẽ. ¶ Tertio oſtendi
poſſibilitas incarnatiõis rõne inconuenientie.
Ham eoꝛũ eſt facił vnio q̃ ad inuicem ſimuitu
dinem hñt. Sʒ hõ creatus eſt ad imagineʒ ⁊ ſi
militudinem dei.& ſibi vniri potuit hũana na⸗
tura in vnitateʒ ꝑſone.Sed ex iſta rõetria poſ⸗
ſetqͥs q̃rere. An humana natura ſit mag alſũ⸗
ptibił a filio dei q; qlibet alia natura. Etpoſſz
gliqͥs arguendo ꝓbare Tac Pericheer duob?
Pꝛimo qꝛ Augꝰ.in epla
In rebꝰ mirabilit᷑ factis tota ratio factteſt po·
tentia facientis. Sʒ potẽtia dei facientis incdar
nationẽ q eſt opus maxime mirabile nõ limita⸗
tur ad vnã naturã cũ potentia dei ſit infinita. S&
natura humana non eſt magis aſſumptibilis ꝰ
deo q; aliq̃ alia creatura.Scðo ſimilitudo ẽ ra
tio faciens ad incarnatiõis ↄgruitatẽ.ſᷣ inatu⸗
ra angelica inuenit᷑ expᷣſſioꝛ ſimilitudo dei qᷓ; i
bumana.vt dicit Gregꝰ.xxx vij.li.moꝛal.et in
omeł.de centũ ouibus.g natura angelica mag
erat vnibił᷑ qᷓ; humana.ed h̊ plene intelligẽdũ
bile dicit᷑ qſi aptum ſumi a diuina ꝑſona q̃ qui
dem aptitudo nõ põt intelligi m potentiã paſ⸗
ſiuam naturalem qᷓ nõ ſe extẽdit ad illud quod
tranſcẽdit vnio ꝑſonalis creature ad deũ. THn
relinquit᷑ ꝙ aſſumptibile dicat᷑ aliqͥd ſᷣm ↄgru
entiã ad vnionẽ pᷣdictãẽ q̃ attendit̃ſm dao ĩ hu
mana natura.ſ.ſᷣm eius dignitatẽ ⁊ ᷣm eius ne
ceſſitatẽ.Scðm dignitateʒ qꝛ humana natura
inq;tum eſt rõalis ⁊ intellectual nata eſt attin⸗
eie aliqualit ißm vbũ ꝑ ſuam oꝑatõʒ cogno⸗
cendo ⁊ amando ipᷣm. Scm neceſſitatẽ aute,z
qꝛ indigebat reꝑatione cuzʒ ſubiaceret oꝛiginali
peccato. Hec duo aũt ſoli hũane nature conue
niũt.nam creature irrõali deeſt dignitas.ange

ad AVoluſianũ iquit.

lice vo neceſſitas. l Sdicimus g ereatura ir
rational nõ eſt aſſumptibił.nõ ita dicimꝰ ꝙ ſb⸗
trahamus aliqͥd diuie potentie: ad oſtenden
dũ ↄditioʒ creature q̊ ad ̊ aptitudinẽ non hʒ.

de angelo vo iam dictu eſt ꝙ non erat in eo ne⸗

ceſſitas ꝓpt᷑ peccati angelici irremiſſibilitate,j·
Cquinq; rationibꝰ pᷣcipuis fuit ne⸗
ceſſariũ ex pte hoĩs xpᷣm incarnari ·

Lapitulůlll.

neceſſariũ xpᷣm incarnari: Et ad h̊ dicit ſanct⸗

minẽ ꝑ xpᷣm incarnatũ redimendũ. Et ᷣm hoc

neceſiariũ ðꝛ duplicit᷑. Anomõ ſine quo nõ pe
teſt qͥs cõſequi ſinẽ.vt cibus neceſſariꝰ eſt ad vi
te ſuſtentationẽ.Alio mõ ꝑ qð meliꝰ ꝑuenitur
in finẽ. vt equus eſt neceſſariꝰ etiã homi ſano:
vt melius iter ꝑficiat. Mõ fuit neceſſariuz hmo

mõ xpᷣ̃m incarnari.qꝛ deꝰ cuius ſaplenõ eſtnu
merus.nec eſt finis potẽtie ⁊ vtutis eiꝰ.potu⸗

iſſet ſua volũtate ⁊ autoꝛitate hoi lapſo ſuccur⸗/
rere. Fuit tñ ſcdo mõ neceſſariũ.q; ꝑ xpᷣm icrrx
natũ hõ melius põt in finem ſuũ ꝑuenire. EtB.

ꝛima dicitur fidei rob

2

Quarta vite exeplatio. Auita hois iſtruc
CMꝛimarò ðᷣ fidei roboꝛatio. magis qͥdez ro
boꝛat᷑ hõ in nde:ex eo ꝙ ipᷣi deo in arnato lo⸗
quenti de myſterijs inuiſibilibꝰ credit. Ande
Augꝰ.li.ix.de ciui.dei. At hõ inqͥt fidẽtiꝰ am⸗

ſumpto ↄſtituit atq; fundauitfidẽ. C Notadũ
hic ppt illud vbũ hoĩe aſſumpto ꝙ Epheſina
ſinodus dicit ꝙ ꝑſona nõ aſſumpſit hoieʒ. Ex

quo ſan.tho.iij pte.q.viij.ait.ꝙ locutões do⸗

ctoꝛũ qͥ dicũt xpᷣm aſſumpſiſſe hoĩeʒ nõ ſunt ex

tẽdẽde tanqᷓ; ppᷣe:ſ pie ſunt exponẽde.vt dica
mus hoiĩeʒ aſſumptũ.qꝛ eiꝰ natura eſt aſſũpta.

Et qꝛ aſſumptio termiata eſt ad hᷣ ꝙ filiꝰ dei ſit

hõ. C Scda rõ qre meliꝰ hõ ſaluat᷑ ꝑ xpᷣm icar

natũ ðꝛ ſpei ſbleuatio. Subleuat᷑ qͥpeſpesnr̃fa
vt futura btitudinẽ expectemꝰ dũ xpᷣs inſua i⸗
carnatõe nob oſtẽdit q;ta eſt erga nos dilectio
dei pr̃is.Hhic Aug.lib.xiij. de tri.inqᷣt.Nihil

tã neceſſariũ fuit ad erigendũ ſpem nr̃am qᷓ; vt

demöſtraret᷑nobᷣ qᷓ;tũ diligeret nos deꝰ.Quid
vo huiꝰ rei iſto iudicio manifeſtiꝰ qᷓ; ꝙ dei filiꝰ
nre nature dignat eſt inire ↄſoꝛtiuʒ. ¶ Tertia
1r6 ðꝛ caritatis inflãmatio.Quis nꝗ tam durꝰx··
tam inhuman“ꝰ tã ferre ſit qͥ deũ nõ diligat.a

tantü ſe diligi ↄſpicit vt non niſi amoꝛe dign

90. iij. pte. q.j.ꝙ neceſſitas iſta refert̃᷑ ad ho

Scda ſpei ſbleuatio. Certia caritatl iflamatio.
uita hois iſtructio.

bularet ad veritatẽ ipa veritas dei filiꝰ hoie aſ

— ———

geat. C Quarta rõ ðꝛ vite e

tpe iſto oẽs obligant crede

aſſumere foꝛmã ßui. Jõ Aug. li, de cathetiza/
dis rudibꝰ ait. Que maioꝛ ca eſtaduẽtus dſi:
niſi vt oſtẽderet deus dilectõʒ ſuã in nob. Eti

fra ſbdit. Si amare pigebat ſaltẽ reamare nõ pi

nanq; hoies xpm exemplar ois vtutis ⁊ bone
beateq; vite.Et ideo Augꝰi
natiuitate dicit. Hõ no erat ſeꝗ

poterat. Beus ſequẽdus er

quẽ hõ ſequeret᷑ deus fact eſt hõ. ¶ Quinta
rõ ðꝛ hoĩs inſtructio Inſtruit᷑ em vnuſqᷣſq; vt

intelligat q;ta ſit hois dignitas.ne illã coinqui
net peccãdo. Mꝛopterea Aug'. li. de vera reli⸗
gione inqᷣt. Demõſtrauit nob de qᷓ;ᷓ excelſum

locũ int᷑ creaturas habeat humana natura ĩ B
Fioen in vero hoĩe apparuit. Et Leo pa.iĩ

mõe de natiuitate ſic ſequit᷑. Agnoſce o chꝛi⸗

ſtiane dignitatẽ tuã ⁊ diuine ↄſoꝛs fact'nature
noli in veterẽ vilitatẽ de gᷓui ↄuerſatiõe redire

Nõ vaiʒ quiſpiã recte ſe de cetero excuſare.ſi
ad ꝑadiſi delicias nõ feſtinet.cũ tot actanta p :·
conia de vite eterne immarceſſibili gla vndic;

ſonant.

cite myſteriũ xpᷣi incarnati. Ca. II.

credulitatis. In quo videndum eſt

An credere myſteriũ xpi ſit de neceſſitateapud

omes⸗Et ad ̊ dicit ſan. Tho. ij. ij. q. ij. C via

hoiĩs veniendi ad iuſticia eſt myſteriũ incarna
tiõis ⁊ paſſiõis xpi. Dicit᷑ em Acł.iiij Nonẽ
aliud nomẽ datũ hoĩbꝰ in quo opoꝛteat credẽ⸗

tes ſaluos fieri. Et Augꝰ. in li.de coꝛreptiõe ⁊

gra inqᷣt. Illa fides ſana eſt credimus nulluzʒ
poieʒ ſiuẽ maioꝛis ſiue parue etatis libaria cõ
tagione moꝛtis ⁊ obligatõe pcti:niſi ꝑ vnũ me

diatoꝛẽ dei ⁊ hoĩm ieluʒ xpᷣm. Opoꝛuit g̊my

ſteriũ incarnatiõis xp̃i aliq̃lit᷑ oĩ tꝑe eſſe credi /

tum apud oẽs.diuerſimode tñ ſᷣm diuerſitatẽ
tꝑm a ꝑſonaꝝ ·Mam añ ſtatuʒ pcti hõ habuit
explicitã fidẽ de xpᷣi incarnatiõe ſᷣm ꝙ oꝛdina/

bat᷑ ad ↄſummatõʒ gle. nõ aũt ᷣm ꝙ oꝛdinaba
tur ad liberatõʒ a pctõ ꝑ paſſiõʒ ⁊ reſurrectõcʒ

qꝛ hõ nõ fuit pᷣſciꝰ pcti futuri.viðꝛ aũt incarna

tiõis xp̃i pſciꝰfuiſſe: ex eo ꝙ dixit.ꝓpt h̊ re in⸗
quet hõ preʒ ⁊ mr̃em ⁊ adherebit vxoꝛi ſue. vt

dꝛ Geñ.ij.Ex h̊ apls diẽ ſacẽ̃m magnũ eẽ ĩ xpᷣo
⁊in eccła.qð qͥdẽ ſacrm nõ eſt credibile pᷣmum
hoĩiem ignoꝛaſſe. Poſt pctm auũt fuit explicite
creditũ myſteriũ xpᷣi nõ ſolũ q;tũ ad icarnatõʒ

etiã q;tũ ad paſſioʒ ⁊ reſurrectõʒ bꝰ hũanuʒ

platio. Habẽet
òqdam mõe de
lequedus qͥ videri
t. Del us erat qͥ videri nõ pote
rat. vt exhiberet᷑ homi ⁊ qͥ ab hoie videret᷑ v

reexpli

iiij

genꝰ a pctõ libera?. Qualit᷑ ⁊ p̃es antiqͥ patri
arche.ſ. ⁊ ꝓphete pᷣſigurarũt xp̃i paſſionẽ qui⸗
buſdam ſacrificijs ⁊ an legeʒ ⁊ ſlege:quoꝝ q ⸗
dem ſacriſicioꝝ ſigniſicatum explicite maioꝛes
cognoſcebãt.minoꝛes aũt ſub velamie iloꝝ ſa
criſicioꝛũ credentes ea diuiniteſſe diſpoſita. .
ſi de xpᷣo venturo habebãt fidem velatã. oſt
tꝑs aũt gre reue ate tã maioꝛes qᷓ; mioꝛes tenẽ

tur hr̃e fidẽ explicitaʒ de myſterijs xpᷣi pcipue
qᷓ;tũ ad ea q̃ cõirt: in eccła ſo eniʒant᷑ ⁊ ꝓponũt᷑
¶Sed ʒ iſta poſſet qͥs obijcere. Mꝛĩo qꝛ nullꝰ

tenetr᷑ credere qð nõ cognoſcit. Sʒ hoies nõ co

gnoſcunt myſteriũ incarnatõis.qꝛ Johᷣs bapti

ſta viðꝛ illud ignoꝛaſſe cũ exñs in carcere miſir

ad xpᷣm diſcipulos dicẽs.Tu es qͥ vẽturus es

an aliũ expectamꝰ. Scdo qꝛ Diony. dicit in li.
de celeſti hierarchia. Mli gentiliũ ſalutẽ ade⸗

pti ſunt ꝑ myſteriũ angeloꝝ. tm iſtinõ habue
runt de xpᷣo fidẽ implicitã nec explicitam. Bis

rũdet᷑ ad ᷣmũ ꝙ Johᷣs nõ ignoꝛauit myſteria

ℳ „

xpᷣi incarnati qͥ dixerat Johᷣ.j. Ego vidi teſti

moniũ ꝑhibui qꝛ hic filiꝰ dei. VUñ non dicit.

—

Tu es q veniſti. tu es qͥ vẽturus es.qrens de
futuro nõ de pᷣ̃terito. Sil nõ eſt credendum ꝙ

ignoꝛauerit eũ ad paſſionẽ ventuꝝ.qꝛ dixerat

Ecce agnus dei ⁊c.pnũciãs ciꝰimolatũʒ futu

ram. Mõt g dici ̃ᷣm Gregꝗ.qꝙ inqᷣſiuit ignoꝛãs

an ad infernũ in ꝓpꝛia pſona eſſet decẽſurus.

Ael ſᷣm Ambꝛo.nõ queliuit ex dubitatõe ſiue

ignoꝛantia:ſed magis ex pietate. Nelſicut Cri

ſoſtomus dicit. nõ qſiuit qſi ie ignoꝛaret: ſed

vt ꝑ xpᷣm ſatiſfieret eius diſcipuł.Ad quoꝝ in

ſtructionẽ xpᷣs reſpondit ſigna operũ oſtẽdẽs.

Ad dictũ vo Biony. reſpondet Tho.ꝙ mitis
gentiliũ fuit facta reuelatio de xpᷣo. vt patet de
Job. qui dixit.xix.ca. Scio ꝙ redẽptoꝛ meuz
viuit. Et idẽ de Sibillis. Si qͥ tñ ſaluati fuert
q̃bus reuelatio nõ fuit facta non fuerũt ſalusti
abſq; fide mediatoꝛis.qꝛ ⁊ ſinõ habucrũt fidezZz
explicitã. habuerũt tñ fidẽ implicitã diuina

uidentia credentes deũ eſſe liberatoꝛẽ hominũ

Fᷣm modos ſibi placitos.⁊ ſm ꝙ aliqbus veri⸗
tatem cognoſcentibꝰ ipᷣereuelaſſet. hec Tho.

Quare credere myſteriũ xpᷣi hoc tꝑe obligant᷑

oẽs hoies mũdi. cũ nullus iam de ignoꝛãtia ni
ſi volũtaria excuſare ſe poſſit. Ipm qͥpe incar⸗

nandũ pᷣdixerũt ꝓphete. Incarnatuʒ vo poſt

eius aſcenſionẽ in celũ pᷣdicauerũt apoſtoli.q⸗

7„ 7

rum ſonus exiuit in omnẽ terrã. Mꝛo ipᷣo inſu⸗

per eiuſq; nomis confeſſionetot milia viroꝛumm

ac mulierũ letanter ⁊ libentiſſime martyriũ vio

lentam q; moꝛtẽ tulerũt. F.lVBerũt adhuc ſapien:

tiſſimi vtriuſq; lingue grece.ſ.⁊ latine eruditiſ⸗

ſimi doctoꝛes qͥ tata ĩ laudẽ xp̃iſcripſert vrnul
lus eũñ iã veniſle rationabiliter dubitalepolir

4 4.

RrS

Sermo Y.

Hb qð Maximꝰ in ᷣmòe de martyribꝰ inqᷣt.

MNõ fine maꝗ diſcrimie religionis veritatẽ diſ: Auicẽ.ſuꝑ pᷣmo de celo ⁊ mũdo dixit eſſe
intelligentia mouentẽ pᷣmũ celi. Sed vt ſic lo⸗
quentes repꝛobemꝰ. videndũ pᷣus eſt qd fit v⸗

putamꝰ qua tatoꝛũ ſanguie cõfirmatã videm
Aldagni piculi res eſt ſi poſt pphetarũ oꝛacu

la poſt aptoꝛum teſtimonia. poſt martyꝝ vul⸗ ne
neragae, in ſincnererſmag, vſot rone in qdam ᷣmone. Verbũ eſt ſcða in trinitra
tepſona ꝑ mod nature ⁊ intellectus ꝓducta.
3e B Aug'. vj. de tri. ait. Verbuũ ſolus filiꝰ ac⸗
cipit. ⁊ eo vbũ quo ſilius.Ex in. xv.li.detri
ni.idem Alug. inqͥt. IOpa ppetas pſonalis filij

nera fideʒ qſi nouellã diſcutere pᷣſumas.æpoſt

taz maniſeſtos duces in erroꝛe pmaneas.hil⸗
le. Credamus in xpᷣm illũq; totis viſceribus
diligamꝰ. vt ſic mereamur fieri ꝑticipes gratie

.

ſueꝑ quã tandẽ ad vitã ꝑueniamꝰ eternã Amẽ

C(Sermo quintꝰ de incarnatiõexpii

quo cõfutant᷑ erroꝛes illoꝛu quimun mode pfectõz eius vt oſtendat᷑ pri equal dicit

ℳ .

danã ſapiaz ſectates male ſenſere de

eg peſtra

2

ctoꝛis gentiu vba ſunt iſta oꝛiginali

*£

mos eſt ſupboꝝ vt de ſeißis pᷣſumẽtes cum dei
maslia vtute ppꝛia nõ poſſint attigere i erroꝝ

ffoueas dilabant᷑. Cũ g audiũt in incarnatioe

Zeſu xp̃ᷣi facta ynionẽ naturaꝝ in pſona diuia
Et ꝙ vnus idẽ qui erat ab eterno de ipe ex tẽ
poꝛe ver erat hõ ſtati a veritate diſcedũt.Con
tmna qͥs in B̊ ᷣmõe de incarnatiõe xpᷣi dicturi eri
mus ſub titulo de falſis erroꝛibꝰ circa xp̃m in⸗
carnatũ: in qbus heretici qͥdã ſapia mũdana in
flati ceciderũt. Nam ⁊ doctoꝛ gentiũ in vbis pᷣ

poſitis admonet cũctos ſideles vt reiectl natu⸗

ralibus roõibi qoꝛtũ habent ab huana ſapia cre
dant ſimplicit ⁊ pure his q nobis vtus diuina
EPenn rroꝛ ẽ circa vbu eternale. (pncipales.
Secundus circa aiam rationaͤlen.
LTertius circa naturam coꝛpalem.

—. 2
—

4
*

¶ De tribus opiniomihꝰ falſis circa
verbum eternale quasheretici mali⸗

lein ͥ triplex opinio falſa ti⸗
it ꝓductionis. (netur.
lonis. Tertia filiationis.
ria opinio falſa ð: ꝓductionis. Confſitef̃
dem ſides catholica deũ ab eterno vbũ pdu
xiſſe qð ⁊ deus eſt. At Eunomiꝰ hereticꝰ dice⸗
bat verbũ nõ ab eterno ſ extꝑe ꝓductũ.ſequẽſ
quoꝛũdam phᷣoꝝ opinionẽ qͥ dicebãt a deo ef⸗
fluxiſſe quandã mentẽ in qᷓ eſſent oim rerũ foꝛ⸗

yter. j.ad Chorl c. ij. Oꝛopter vanã curiolitatẽ
hoim ꝗq ſe ingenio ac ꝓpꝛijs ſenſibus archana
dei cophendere putant. exoꝛte ſunt opiniones
multe falſe qdem ⁊ oino ſpernende. Hhic ſiqᷣdeʒ

ſunt ibi conceptus per

me quã vocabant paternũ intellectũ. Et hanc
Auicẽ.ſuꝑ pᷣmo de celo ⁊ mũdo dixit eſſe pᷣmã

bum in diuis.Et ad hoc dicit Franciſcꝰ de ma

diuerſis noĩbꝰ ſignificat ad expmendã diuerſi
filiꝰ.vt oſtendat᷑ pr̃i ꝑ oia ſimił dicit᷑ imago vt

odſtendat᷑ immaterialit genitꝰ ð: wbuʒ. Ad ha/
no bendã aut aliqlem noticiaʒ iſtius vbi vt refert

— „ . „ 2 = . „
nſapia hoim:t in vtute dei. OO.

Bonauen.in.j.di.xx vij. cõſiderare debemus

qlit᷑ vbũ reperit᷑ in nob. Nam vox ſigniſicati⸗

ua in nobis ðꝛ vobũ:vᷣ tm̃ large ⁊ denoĩatiue in⸗
q;tũ ſignificat interioꝛẽ mẽtis ↄceptũ.ſicvrina
ð ſana inq;tum eſt ſanitatis indicatiua. Et iõ
pꝓpᷣe ðꝛ verbũ id qð ꝑ vocem ſigniſicat.ſ.inte⸗

rioꝛ mentis ↄceptus. VUñ Ariſto.in.j.perier⸗
meniaꝝ. Voces inqͥt ſunt note.i.ſigna earuz d
ſunt in aia paſſionũ.Et ideo ↄceptus mẽtis in⸗

terioꝛ etiam ſi nũqᷓ; ꝑ vocem deſignaret᷑ ꝓpꝛie
dicit᷑ verbũ. Hinc Aug.xv. detri. ait. Quil⸗
quis põt intelligere verbũ nõ ſolum añqᷓ; ſonet

verũetiam añq; ſonoꝛũ eius imagines cogita⸗
tione inuoluant᷑.põt videre aliquaʒ illius vbi

ſimilitudineʒ de quo dictũ eſt. In pᷣncipio erat

verbũ. Aduertendũ tñ ꝙ duplex eſt nobis con
ceptus mentis interioꝛ. Unus infoꝛmis ⁊ im⸗
pfectus. Alius foꝛmatus ⁊ ꝑfectuſ.Cuiꝰ ratio
eſt qꝛ cognitio nr̃a ꝓcedit de imꝑfecto ad ꝑfe⸗
ctum. Etideo de re pmo habemus conceptum
confuſum ⁊ impfectum. vt dicit᷑.j.phiſicoꝛũ.
Et alsconfezihe nõ dicit᷑ ꝓpꝛie verbu:v co⸗.

gitatio.ꝓcedendo aũt ꝑuenimus ad habendũ
conceptum rei ꝑfectum ⁊ determinatum quia
philoſophis vocatur diffinitio a ſanctis auteʒ
verbum. In deo ergo ponitur verbum non ad
ſimilitudinem verbi large dicti: quod eſt ipſa
vox ſignificatiua vel cõceptus rei imꝑfectꝰ.qꝛ
in deo nihil eſt ſenſibile vel impfectũ. Et ꝓpter

HB vox eſt ſignificatiua q eſt ſenſibił ⁊ ipa cogi⸗

tatio qᷣ licet ſic intelligat. tamen impꝑfectionem

implicat nõ habẽt ibi locum.ſed ibi ponit᷑ vbũ

inquantũ impoꝛtat conceptum rei perfectum.

AQuia deus vnico actu intelligẽdiſeipᷣm ⁊ om

nia alia concipit perfecte. Ex quo patet diſferẽ
tia verbi noſtri ad verbum diuinum.quia ver
bum noſtrum in mentepiunifick. Quat enim
erfecti vel ſoꝛmati tot ſunt
ibi verba. In deo aüt eſt verbum vnicũ. quia

non eſt bi niſi vnicus concept pfectiſſimue.

£ —

— — —. —

E — =
— — —

— =2

= =

—
—

—
—, gneĩ

1

— —

—
—
—

nn

N

uun
ih⸗
Fo

i
e;
640
i
,
Ner

hn
b⸗
n.
on
ſei
nin
ſnt
i
ls,

n510

Alterũ vᷣbum in nob eſt accidẽs ⁊ qͥd tranſtens
qꝛ? nõ ſp actu intelligimus. Sed in deo ideʒeſt
Vſba diuina. Eſt etiã vybuʒ ſꝑ actu pꝑmanens no ꝓducere noluit. Et ſi obſtaret qͥs ꝙ ſpũſſan
ctus ꝓducit᷑ ꝑ modũ volũtatis.⁊ tñ eſt et᷑nus
Bicit Riccardus i.j.di.x. ꝙ creature emanãt
adeo ꝑ modũ volũtatis nõ iñ de neceſſitate: ſ
in diuerſitate ſbe. Spũs aũt ſanctus emanat a
ſuo pᷣncipis ꝑ modũ volũtatis de neceſſitate i⸗
mutabilitatis in idemptitateſbe. Redeamus
iam ad vbi eternitateʒ ↄdudentes ꝙ nullomõ
pot poni in diuis ꝙ fili ſit poſterioꝛ pre.ꝛio
gꝛnulla eſt ibi potẽtia ꝓductiua iĩꝑpfecta.potu⸗

rcternũ. Et vt inquit Augy. nos frequent co⸗
Si wugel neſcimus.⁊ ſic vbo nro coiumcta ẽ

allacia frequent᷑ que nolumꝰ.⁊ tũc iſctaẽ diſ⸗
plicentia q̃ non poſſumus.tũciũcta eſt impotẽ

tia. wbum aũt diuinũ eſt veriſſimũ placentiſſi/
mum oipotentiſſimũ. Et de illius eternitatelo
quit̃ Johãnes cũ dicit in pᷣncipio ſui cuãgelij.
I.n õpᷣncipio erat vbum.lugꝰ.lib.vj.de tri.in
ponci · ait ſic dictũ eſt q̃ſi diceret añ oĩa. Vñ ſciẽ⸗
dum qꝙ pᷣncipium in diuinis aliqñ eſt nomẽ eſ⸗
ſentiale. ⁊ ſic cõuenit toti trinitati.ſic ſumituri
ca.j. extra de ſum.tri. ⁊ fi:ca.cũ ðꝛ. Vnum vni

uerſoꝝ bncipiũ.Aliqñ ẽ nomẽ ꝑſonale.⁊ qñq;
ſignificat prem qui eſt pᷣncipiũ ſine pᷣncipio.ſic

ſumit᷑ ab Aug..li.iiij. de tri.vbi dicit. ꝙ pat eſt

pᷣncipiũ totius deitatis.qñq; ſignificat filium
q̊ eſt ncipiũ de pᷣncipio.ſicut ſumit᷑ ab apoſto
lo ad heb.j. Et tu in pᷣncipio.i.in fllio terram

fundaſti. Qñq; ſigniſicat pr̃em ⁊ ſiliũ: qui ſunt
vvnũ pᷣncipium ſpũſſancti. Qñq; ſignificat eter
nitatem.⁊ ſic accipit᷑ a Johãne. In pᷣncipio.i.
ab eterno. Hinc Anaſtaſius in ſuo ſimbolo ait.
Eternus pr eternus filius eternus ſpũſſanctꝰ*·
Et hyhlariꝰ in lib. de tri. Inter gignere ⁊ gigni

nullũ cadit mediũ. ¶ agiſter vo ſentẽ. de. ix.
pᷣmi li. ꝓbat verbũ eſſe cternũ. Mꝛimo ex rõne

ſumpta a ſimili: ⁊ eſt tał. Splendoꝛ eſt eiuſdem
duratõis cũ igne:æ tamen eſt generatꝰ ab igne
Amulto foꝛtius cum filius ſit ſplendoꝛ patris:
qᷓ;uis ab ipᷣo generet᷑ erit ei coeternus. Secun⸗

do./ inducitmg Auguſtinũ qͥ ait. Filius deiẽ

vtus ⁊ ſapia & ſi non eſt eternus aliqñ fuit deꝰ
ſine virtuie ⁊ ſine ſapientia:qð eſt impoſſibile.
Sceotus vo ⁊ HBonauen.ſuꝑ pᷣfata di. dicũt ꝙ
pecædens eſi poſterius duraiioecoa quo ꝓce⸗

Dit triplici rgge

CNꝛumo ratiõe limitationis potentie.

¶ Secũdo ratione modi ꝓducendi.

Certio ratione libertatis.

¶VPꝛimo rõe limitatiõis potetie qñ

ceſſario eſt poſterioꝛ eo duratõe. ¶ Scðo rõne

modi ꝓducẽdi. Qñ em̃ aliqͥd ꝓducit᷑ ꝑ motuʒ
àmotus eſt in tꝑe.opoꝛtet ꝙ ꝓductũ ſit poſte⸗
rius ꝓducente duratiõe.qꝛ ꝓductũ hʒ pᷣmoeſ

ſe in ſilo inſtanti in quo terminatur ille motus.
Tertio rõe libtatis. Qñ aliqͥd ꝓducit᷑ libe⸗

re ⁊ nõ de necelſſitate nature.tũc ꝓductiũ eſt po
ſterius ꝓducẽte.q; tale agẽs põt expectre ad
pgducendũ ſu effectũ. Sicut creare a deo cuiꝰ

¶ Becuũdo rationeſimplicitatis.

Deimoroelimi ꝓducens
ʒ a ppncipio ſue durationis potentiã ꝓdu/
ctiuã pfectã.ſicut hõ a pᷣncipio puericienõ ha⸗
bet potentiã generandi ꝑfectã. Et iõ eiꝰ filiꝰ ne

V.

potentia eſt ꝑfectiſſima ſinetroſinutationeet
mMotu.tñ creatura nõ eſt ſibi coeterna.qꝛ ab etc᷑/

it nãq; ab et᷑no pr generare filiũ. Scðo qꝛ voũ

nõ ꝓcedit ꝑ motũ et mutatõʒ.Tertio qꝛ filiꝰ ꝓ
cedit a pr̃e de neceſſitatenature.qꝛ deꝰ neceſſa⸗
rio intelligit ſe.quare ⁊ filius patri eſt coeternꝰ
¶ Scoa opinio falſa circa vbũ eternale con
uerſionis. Quidã hereticus cui nomẽ Apolli⸗
naris tenere pᷣſumpſit ꝙ vbũ ſit in carnẽ cõuer
ſum ꝓpterea qꝛ in euangelio ðꝛ. Verbũ caro fa
ctum eſt. Sicut aqᷓ ↄuerſa eſt in vinũ.de ᷓ JGo/
han. c.ij.ſcribit᷑. At aũt guſtauit architriclinꝰ
adquã vinũ factũ. Sed h̊ nõ eſt ſiłe.qꝛ aq̃ potuit
in vinum auerti. vbum aũt dei in carnẽ coõuer⸗

ti impoſſibile eſt. Qd ſanctꝰ Tho. in. iiij. ſüme

5 gentiles ꝓbat triplici ratise.
Heimo ratione immutabilitatis.

Tertio ratione incõmunicabilitatis.

——
—
2 7

CNꝛimorone immutabilitatis. Eſt vtiq; de

immutabil. Omne aut qð ↄuertit᷑ in aliud mu
tatur. Cũ g̊ vbum dei ſit deus. impoſſibüe eſt

fuerit in carnem ↄuerſum. C Scdo fuit ipo
ibile rõe ſimplicitatis. deꝰ eſt ſumme ſimplex.

11 0ν„ 1 .
Sig vbü dei eſt in carnem ↄuerſiin. opoꝛtz ꝙ
totũ vᷣbum ſit ↄuerſum.qð aũt in aliud ↄuerti

tur deſinit eſſe qð erat. ſicut aq in vinum cõuer
ſa nõ eſt amplius aqᷓ.ſequeret᷑ ů̊ ᷣm Apollina⸗

rem ꝙ poſt incarnationẽ vbũ dei nõ erit.quod

eſt impiũ ⁊ iniquiſſimũ dicere. ¶ Tertio ẽ im/
poſſibile ꝙ vbũ dei ↄuertat᷑ in carnẽ rõe inco⸗
municabilitatis. Eoꝛũ em̃ qͥ nõ cõicant ĩ mate

ria ⁊ in genere vno impoſſibile eſt fieri ↄuerſio
nem. Nam ex linea nõ fit albedo.qꝛ ſunt diuer⸗

ſoꝛũ generũ.neq; coꝛpꝰ elemenrare põt cõuerti

in aliqð coꝛpus celeſte vel in aliquã coꝛpoꝛeaʒ
ſbam ⁊ ecõtra.qꝛ nõ cõueniũt in materia.vbũ

aũt del cũ ſit deꝰ nõ cõicat in materia nec in ge⸗

nere cũ quocũq; alio.eo ꝙ deꝰ neq; in genere

neq; materiam hʒ.g impoſſibile eſt vbũ in car

nem fuiſſe ↄuerſum. dicit᷑ igit᷑ caro factũ ꝓpr
illam indiſſolubilem vnionem q ſibi copulauit

humana naturã ita mirabilit ꝙ vnꝰ ⁊ idẽ erat
dai ⁊ vginis filius nature diuine ⁊ humane ꝓ⸗
vpꝛietate ſalua. De hoc ſic elegaãter loquit᷑ Leo

V.

papa in mone. Aerbũ dei deus qͥ erat in pᷣnci
pio apud deũ ꝑ qð facta ſunt oĩa ⁊ ſine quo fa

cium eſt nihil ꝓpter liberanduʒ a moꝛte eterna

hoĩem factus eſt hõ. Ita ſe ad ſuſceptõz noſrre
humilitatis ſine diminutiõe ſue maieſtatis icli⸗

nans vt manens qð erat: aſſumẽs qð non erat
verꝗ foꝛmã Hui foꝛme in q̃ deo pr̃iequał ẽ vni
ret. Et tanto federe vtranq; naturã cõſecraret:

rem minucret aſſumptio. Salua igit᷑ vtriuſq;
ꝓpꝛietate ſube ⁊ in vnam coeunte ꝑſonã ſuſci⸗

pitur a maieſtate hũilitas.a vtute infirmitas.

ab eternitate moꝛtalitas. ⁊ ad deponendũ cõdi
tionis noſtre debitũ natura inuiolabił nature
eſt infuſa paſſibili.At ⁊ increduli inſtant ꝑſcru
tari tante vnionis modũ.⁊ hoc aliquo exẽplo
ſuaderi ſibi flagitant. Quibus ego reſpõdeo ꝙ
in vanũ laboꝛant qͥ audire debẽt ſuauiſſima v⸗
ba leonis pape iam nominati in mõe de nati⸗
uUitate dicentis. Excedit qͥdem dilectiſſimi mul
tumq; ſupeminet oẽm humani eloquij faculta
tem diuini oꝑis magnitudo. Et inde oꝛ it̃᷑ diffi
cultas fandi. vñ adeſt ratio non tacendi. Quia

in dñno nr̃o Jeſu xpo filio dei nõ ſolũ ad diuinã

ſed ad humanã ſpectat naturã qð dictum eſtꝑ
ꝓphetã. Generationẽ eius q̊ͥs enarrabit.vtra⸗
qꝙ; enim ſbᷣam in vnã cõueniſſe ꝑſonã: niſi fides
credit ſᷣmo non explicat.Et ideo nũqᷓ; materia
deficit laudis:qꝛ nũqᷓ; ſufficit copia laudatoꝛis
Haudeamꝰ igit᷑ ꝙ ad eloquendũ tante materie
ſacrm impares ſumus. Et cum ſalutis nr̃e alti⸗
tudinem attingere nõ valemus.ſentiamus no⸗
bis bonũ eſſe ꝙ vincimur. Nemo ad cognitõʒ

veritatis magis apꝛopinquat qᷓ; qͥ intelligit in

reb“' diuinis etiã ſi multũ ꝓficiat ſꝑ ſibi ſuꝑeſſe
dðò q̃rat.ᷣ ille Quare fideliter ↄfitemur ita ĩcar
natum vbum dei. vt ille qͥ erat dei filius ab eter
no ᷣm diuinã naturã.de vᷣgine m humanam
naſceret᷑ ex temꝑe. Et qͥ erat deus impaſſibilis
immoꝛtał⁊ gloꝛioſus ᷣm diuinitatẽ paſſibilis
eſſet moꝛtał humił ſᷣm humanitatem. ¶ Ter
tia opinio falſa circa verbum eternale dicitur ſi

liatiõis. Nam qͥdam heretici vt Naulus ſamo
ſetanus Cherintus ⁊ Ebion dixer̃ ꝙ licz ver⸗

bum caro factũ ſit.tamen xpᷣs nõ eſt dei filius
ꝑ naturam ſed ꝑ gram ſiue ꝑ adoptionẽ. Con
tra quos dixi plene in mone. Tu es xps fili⸗
Ddei viui.in qdrageſimali ſuꝑ.vj.ferie quarte
hebdomode in q̃drageſima.oſtendiq; ꝙ xpᷣus
eſt natus ex deo patre ⁊ ex vᷣgine matre pᷣm ve

—

ritatem nature.

¶ De tribus falſisg opimionibꝰadinuen⸗

tis circa aiam xbi.
( EL :II.

Ecudus erroꝛa
nobis vitaus de xpᷣo incarnato ẽ
Alirca animam rationalé. de qua tri⸗

plex opinio falſa reperit᷑.

ERimna dicitur negationis.

CSecunda ignoꝛationis.

CNꝛima opinio falſa circa aiam xp̃i ꝛ nega⸗

Et tanto federe colecraret: ¶Tertia contagionis
yt inferioꝛem aſſumeret gloꝛiſicatio necſupio- C
tionis. Pleriq; nãq; heretici negauer̃t expᷣſſe
xypp̃m habuiſſe aiam rõnaleʒ dicẽtes ꝙ loco aie
fuit diuinitas eiꝰ. Sumpſerũt aũt occaſionem
erroꝛis.qꝛ neſcierũt intelligere illud dictũ iohᷣ.

‚.·AVerbũ caro factũ eſt. Ex q arguebant ꝙ de⸗

noiatio fieri dʒ a dignioꝛi. Cũ aĩia dignioꝛ ſit
coꝛꝑe.ſi in xpᷣo fuiſſet aia Johes dixiſſʒ Aer.

bum aia nõ vbũ caro factũ eſt. Sʒ ʒ iſtos diẽ

ſan. Tho.in.iiij. gẽtiles.ꝙ deꝰfoꝛma coꝛpis
eèẽ non põt ꝓpter ſummã ſimplicitatẽ ſuã ⁊ ꝑfe
cLtiont᷑.qꝛ vt dictũ eſt in mõe de deo nõ venit

in cõpoſitõz alicꝰ create nature.neq; vt pꝛinci
pium foꝛmale. Inſuꝑ ſbᷣtracto eo qð eſt de rde
hois verus hõ eſſe nõ põt.Aiĩia aũt pᷣncipaliter

eſt de rõe hois:qꝛ eſt eiꝰ foꝛma. ſi xpᷣus aiam
no habuit verꝰ hõ nõ fuit 5 id qð apis dicit.j.
ad Thimo.ij. ca. Anꝰ eſt mediatoꝛ dei ⁊ hoim

hõ xps ieſus. Jõ fides catholica pᷣdicat verba
Althanaſij in ſuo ſymbolo dicẽtis. NPerfectus

deꝰ pfeœ hõ ex aĩa rõnabili ⁊ hũana carne ſbᷣ

ſiſteés. Ad illud vo Johᷣ. Aerbũ caro factũ eſt
rñdet dñs Bonauen. in. iij. di. ij. ꝙ Johs loqᷣẽk
ꝑ ſinecdochen accipiendo ꝑtem ꝓ toto.hicvo
modus loquẽdi frequẽt᷑ inuenit᷑ in ſctura.vnñ
Eſa.xl. Ois caro fenũ.i.oĩs hõ.Et Luẽc.iij.c.
Didebit oĩs caro.i.oĩs hõ ſalutare di.Et mat.
xxiiij. Niſi bꝛeuiati fuiſſẽt dies illi nõ fieret ſal⸗
ua ois caro.i.oĩs hõ. Er Geñ. j.. Ois qͥᷣſpe
caro coꝛruꝑat viã ſuaʒ. ⁊ ſic dealjs. Aſus eſt

Johs locutiõeꝑ ſinecdochen.qꝛ natura aſũ⸗
pta notioꝛ ẽ nopᷣ ex ꝑte ſbᷣe coꝛꝑalis qᷓ; ſpũalis

Et cognitionr̃a incipit ab his q ſũt magis nõ5.
In aſſumptiõe igit᷑ carnis includit᷑ aſſumptio
gie rõnatł.qꝛ ſi aſſumpſit carnẽ mitomagis aiaʒ

Zõ denominatio nõ ſꝑ fira dignioꝛi: ſ᷑ etiam a

notioꝛi. ¶ Scda opinio falſa circa aiaʒ xpᷣi v·
ignoꝛatiois fuit eoꝝ qͥ dixer̃t xpᷣm a pᷣncipio aſ
ſũpfſiſſe aiaʒ ſicut ẽ aia nr̃a tanq; tabula raſa in

qᷓ nihil eſt depictum. Sed ʒ iſtos eſt veritas ſi

dei q̃ excludita xpᷣo omnẽ ignoꝛantiã.tuʒ qꝛ vt

xpᷣo ignoꝛanti eſſe.qꝛ aia eius debuit eẽ plena

luce ſapie ⁊ rectitudine iuſticie. Ignoꝛãtia aũt
puatio eſt ſcie. ⁊ põt e ſſe via in erroꝛem ⁊ obli⸗
quationem a rectitudine iuſticie. tũ qꝛ nõ expe

diebat nob xpᷣm alam cum ignoꝛãtia habuiſſe

— — —

= —

ſe
ie

6.

N

N
Dund
xrie
er
im
elj.
hein
abe
us
jeſß
t
d
⸗
n.
r
ſt
ſi⸗

As
N⸗

hpro
i;
1
in
on
en
atit
en
ant
bli⸗
ahe
ie

AVenerat em nos dirigere ⁊ docere qd facere iĩ
potuiſſet ſi fuiſſet ignoꝛans. Un Anſexł li. Cur
deus hõ inquit. Quõ illi crederẽt hoiĩes ſi illuʒ
ſcirent neſcientẽ. Igit᷑ vt dicũt omes theologi
ſacri in.iij.di.xiiij. Anima xpᷣi ab inſtanti crea

tionis luſtrata fuit ſplendoxe ſcie. Scom auteʒ
Alexandrũ de ales in.iij.ſumme. In criſto fu⸗

it multipler modus ſciendi. Mꝛimꝰ m naturã

diuinã. ⁊ ibi ſcia ideʒ eſt qð idipᷣm. Et iſte mo
dus fuit in filio dei ab eterno. Scdᷣs modus eſt

Fm gr̃am vnioniſ.qͥ modus differt ab omi alio
ſcien e incõmunicabil cuicunq; alteri creature
Tertius ſᷣm gram compᷣhenſionis in quo cõi⸗
cant aongeli beati aie ſancte. Quartus m na⸗
turam integrã nie ᷣm quem habuit dã ſciam
in ſtatu innocẽtie. Quitus m penalẽ naturaʒ
alſumptaz. Sextus eſt qdam gra data xp̃o ad
cognoſcendũ res m naturã ⁊? ꝓgreſſum tꝑis.
AQuantũ ad pᷣmũ modũ ſciendi ſitr ſe habʒ xpᷣs
añ incarnationẽ ⁊ poſt. Quantũ ad ſcᷣm ha⸗
buit cognitionẽ oĩm eoꝛũ qᷓ ꝑtinebãt ad myſte⸗
rium incarnatiõis paſſionis ⁊ redemptionis

Quantũ ad tertiũ habuit cognitionẽ oim eoꝝ
q̃ ꝑtinebant ad ſuam głam et ſuoꝛũ ⁊ eoꝛũ qͥ oꝛ⸗

dinan ? ad illã. Quantñ ad quartũ modũ ha⸗
buit noti ciam eoꝛũ que coguit Adam in ſtatu

innocentie. Quantũ vo ad quintũ didicit di⸗
uerſas penalitates ꝑ exꝑientiam in affectiua:
q̃s tñ cognouit ſᷣm aliũ modum.ſ.ſᷣm gram co

gnitionis que data eſt ſibi ꝑ graʒ vnionis. Se
cuũdus modus cognitiõis eſt ad cegnoſcẽdum

p expien:iam non vt pᷣoꝛ qͥ fiat affectiue:ſed co⸗
gnitiue ex ſenſibus. Cõtra iſta oponũt ſe pieri
q; tenentes ꝙ in xpᷣo nõ fuit alia ſciẽtia pᷣter di⸗

uinõ.qꝛ ſi ꝑ ilam cognoſcebat oĩa.ſuꝑ fluũ fuiſ

ſet ꝙ eſſet mneo alia ſcia. Tñ hi ſicaſſerẽtes dã⸗
nantur in. vj.ſyynodo Epheſina. Et ꝓpterea di
cit ſanctus Cho.in.iij. pte.q.ix.q fiuꝰ dei hu

manam naturs integrã aſſumpſit non ſolũ coꝛ⸗

pus: aiam. Et ideo opoꝛtuit ꝙ haberet ſeien⸗
tiam creatã ꝓpter aie pfectionem. Aia em Fᷣm
ſe ↄſiderata eſt in potentia ad intelligibilia co⸗
gnoſcenda.qꝛ eſt ſicut tabula raſa.⁊ tñ poſſibi⸗
le eſt in ea ſcribi ꝓpter intellectũ poſſibilem in
quo eſt oĩa fieri vt dicit᷑ iniij.de aia.Qð autẽ
eſt in potentia eſt imꝑfectum niſi reducatur ad

actũ. Hõ auũt fuit ↄueniẽs ꝙ filius dei hũane ʒ

naturq impꝑfectã aſſumeret:ſᷣ ꝑfectã. vtpote qᷓ
mediate totũ humanũ genꝰ ad ꝑfeciũ erat redu

cenduũ. Et ideo opoꝛiuit ꝙ aĩia xpᷣi eſſet ꝑfecta

paliquã ſciam q eſſet ꝓpꝛie ꝑfectio eius. Alio

qn eſſet imꝑfectioꝛaiabus alioꝝ hoim. . aũt

xpᷣs cognouit oĩa ꝑ ſciam diuinã illud fuit ope
ratiõe increata ꝗqᷓ eſ ipa dei eſſentia. Dei em̃ in
telligere eſt ſua ſbᷣa.vt ꝓbat Ariſto.xij.meta.

V.

Andehmõi actus nõ potuit eſſe aie xpi: cũ ſit

alterius nature. Si Onõ fuiſſet in aima xpᷣi alia
ſcia pᷣter diuinã nihil coguiſſet.⁊ita fruſtra fu⸗
iſſet aſſumpta aia hũana.cũ omis res ſit ppter

ſuã epatõez. ꝛopter pᷣdicta dubitat᷑ an aima
xpi comp̃hendat diuinã eſſentiã. E. poſſet ar⸗

gui ꝙ ſic. ꝛimo qꝛ vſið.dicit. Trinitas ſibi

ſoli nota eſt ⁊ ho mini aſſumpto. Ig t᷑ hõ aſſũ⸗
ptus cõmunicat cũ ſancta trinitate in illa noti⸗
cia ſui que ſancte trinitati ꝓpꝛia eſt.Huiuſinõi

aũt eſt noticia compᷣhenſionis. g aĩia xpᷣi cõpꝛe

hendit diuinã eſſentiã. Scðᷣo magis eſt vnire

deo ᷣm eſſe ꝑſonale qᷓ; ᷣm viſionem. Sed ſicut

dicit BHamaſcenus in.iij. li. ZLota diuinitas in

vnitate ꝑſonarum eſt vnita humane in chꝛiſto

multo g magis tota natura diuina videtur ad
animã xpᷣi. Et ita videtur ꝙ aĩma xpᷣi compꝛe⸗
hendat diuinã eſſentiam. Zertio illud qð con⸗

uenit filio dei ꝑ naturã conuenit ſilio hois per
gram.vt Aug. dicit in.j.de tri. Sed compᷣhe
dere diuinã eſſentiã ouenit filio dei ꝑ noturã.S
filio hois ꝑ gram. Rũdet ſanctus Tho.iij.ꝑ⸗
te.q.x.O ſic facta eſt vnio naturaꝝ in perſona
xpᷣiꝙ tñ ꝓpᷣetas vtriuſq; nature incõfuſa per⸗
manſit.ita.ſ.ꝙ increatũ manſerit increatum. ⁊
creatũ mãſit infra limites creature.ſic Damal.
dicit lib.ij. Eſt aũt impoſſibile ꝙ aliq creatuta
copᷣhendai diuina eſſentiam. vi dicimꝰ in ᷣmo
ne de gaudio beato:i..co ꝙ inſinitũ nõ compꝛe
hendit᷑ a finito Mam vt Aug'. dicit li. xxxiij.
aliqs compᷣhendit finitũ eſt ſibi. Sʒ eſ
entia diuina nõ eſt finita in comꝑatiõe ad aiaʒ
xpi cũ in infinitũ eã excedit.igit᷑ aia xpᷣinon cõ
pᷣhendit diuinã eſſentiã Ad pᷣmũ aũt obiectuʒ
ðꝛ ꝙ hõ aſſumptus cõicat diuine trinitatii ſui
cognitione nõ ratione compᷣhenſionis: ᷣ rõne
cuiuſdam excellentiſſime cognitionis pꝛe cete-
ris creaturis.Ad ſecundũ vo reſpondetur. xX
nec etiã in vnione:qeſt ̃m eſſe ꝑlonale naturs
humana comp̃hendit dei vbum ſiue naturam
diuina:que qᷓ;uis tota vnita fuerit humane na
ture in vna ꝑſona filij:non tñ fuit tota vius di
uinitatis ab humana natura q̃ſi circũſepᷣta. vt

dic Aug. in epła ad Noluſianũ.Ad tertiũ vo

dicimꝰ ꝙ vbum illud Auguſtini eſt intelligen⸗
dum degra vnionis ſᷣm qua oĩa q dicunt᷑ deſfi
lio dej ſᷣm diuinã natura ðꝛ de filio hoĩs pꝓpter
idemptitatẽ ſuppoſiti. Et vm hoc vere põt dici
ꝙ fllius hoĩs eſt compᷣhẽſoꝛ diuine eſſentie nõ

Qdem ſ̃m aiaʒ: b ſm diuinã nalurã ꝑ queʒ mo

dum põt dici ꝙ filiꝰ homis eſt creatoꝛ. H Cho.

Nicʒ itaq; aia illanõ cõphẽdat diuinã eſſetig.
tñ nullã habuit igꝛantiã. Quare nos nõ eriꝗꝰ

p̃clariſſimũ ducẽ ſequẽtes qͥ Jopᷣ.viij.c.dixit.

Ego ſum lux mdi qͥ ſequit᷑ me nõ ambulat ĩ te⸗

nebꝛis ¶ Tertio opinio falſa circa xpᷣm incar⸗

natum q;tum ad eius anim dicit᷑ contagiois
Hec inuoluit quoꝛũdam animos: ita vt impie
aſſererent xpᷣm habuiſſe animã peccatricẽ. Cõ
tra quos clamant ⁊ autoꝛitates ſanctoꝛũ et ra⸗
tiones theologoꝛũ. Vnde Petrus pꝛima ſua

epła ca.ij.ait. Neccatũ non fecit.nec dolus in⸗

uentus eſt in oꝛe eius. Et Grego.in.xij. moꝛa.

inquit.Nullus homo ſine peccato eſt: niſi ille
qui in hunc munduʒ non venit ex peccato. Et
Augꝰ.in expoſitione pſał xxx. Chꝛiſtus oẽs

peccatoꝛes inuenit ſolus ſine peccato venit.Et
Augꝰ. in li.de nuptijs ⁊ cõcupia. Omnes ſub
peccato naſcimur.⁊ ꝑ vnum ſolũ qui ſine pec⸗
cato natus eſt liberamur. Et idem in Enchiri.
LPer mediatoꝛem qui ſolus ſine peccato natus
eſt recõciliari nos opoꝛtebat. ¶ gẽ vo ſentẽ.
in.iij.di.xij.et omẽs theologi cum eo dicunt ꝙ
non ſolũ xpᷣs nõ peccauit:imo nec peccare po⸗
tuit.Qm̃ vt inquit Riccardus demedia villa

in ſuo.iij.et Anſeł.li.Cur deus homo.Chꝛiſtꝰ

peccare non potuit inq;tum deus.vt patʒ:ne⸗
qꝙᷓ; inq;tum homo:qꝛ erat compᷣhenſoꝛ nonſo⸗
lum viatoꝛ.Et ſic angeli beati peccare nequnt
ita nec ipᷣe potuit peccare etiam inqᷓ;tuʒ viatoꝛ
ex eo ꝙ tantã habuit gre plenitudineʒ ꝙ equa
bat ⁊ implebat totam capacitatẽ anime ſue.iõ
nõ fuit paſſibilis ad contrariã bpᷣuationem:que
eſt ꝑ peccatũ.Et ſiobijceret᷑ quia Bamaſcenꝰ
dicit. Omia que in noſtra natura plãtauit deꝰ
aſſumpſit vbum.Sed deus plãtauit in noſtra
natura liberũ arbitriũ quo poſſemus eſſe vłbo
ni vel mali ꝓ libito.ergo ⁊ xpᷣus habuit liberũ
arbitriũ.ex cõſequenti potentiaʒ peccãdi: Re/
ſpondet Alexander de ales in ſuo.iij.ſumme.
potentia peccandi ſumit᷑ duplicit᷑.Nam ali
quãdo ꝓ potentia qua peccat᷑.aliqñ ꝓ poten⸗
tia ad peccandũ diſpoſita. Pꝛimo modo fuiti
xpᷣo potentia peccandi.qꝛ fuit in eo liberũ arbi
trium qð eſt potentia qua peccat᷑. Sʒ non fuit

in eo potentia peccandi ad peccandũ.ſ. diſpo/
ſita.qꝛ vt pᷣdictum eſt liberũ arbitriũ xpᷣi Stie
plenitudine confirmatũ deſicere nũqᷓ; potuit.

¶ Be tribus falſis opinionibus excogi
ca ſubſtantiaʒ coꝛpoꝛis xpᷣi.

tatis circaſ

nobis euitandus de chꝛiſto icar⸗
nato eſt circa naturam coꝛpalem
3 Beißodem corpe Nein benedi
cti tres falſas opmiones inuenimus.
CPeima eſt manicheoꝛum.

CSecunda valentinianoꝛum.
¶¶Certia ſarracenoum.

CPꝛia opinio falſa ⁊ ſtultiſſima eſt maniche/⸗

oꝛum. Iſti vt Iſið. dicit li. viij ethi a quodaʒ
perla cui nomen erat manes.manichei ſunt ap

pellati. NPonentes duo pncipia cõtra omnẽ ve
ritatem tam theologoꝛũ qᷓ; philoſophoꝝ . De
xo vo aſſerunt eum aſſumpſiſſe coꝛpus fanta

ſticum ⁊ aparens.⁊ ꝙ ea que ᷣm hoiem geſſit
ſcʒ ꝙ natus eſt.ꝙ comedit.q moꝛtuus eſt ⁊ ſi/
milia in ueritate nõ fuerũt:ſed in quadaʒ awa⸗
rentia.Et hec opinio beſtialis totũ incarnatio
nis inyſteriũ ad quandam fictionem deducit.
Cõtra quam opinionẽ eſt ſcripiura ſancta. Di
citur em Johan.j.c. Herbum caro factum eſt
ſcʒ m exiſtentiã: non ᷣm aparentiã.Et apłus

ad Roma.j.ca. Factus ex ſemine Hauid m
carnem. Et xpᷣus poſt reſurrectionẽ dixit diſci
pulis Luce vlti.c. Palpate ⁊ videte qꝛ ſpiritꝰ

carnem ⁊ oſſa non habet ſicutme videtis habe

re Sequeret᷑ inſuꝑ ſᷣm iſtos deliros maniche

os ꝙ xpᷣs non vere redemit nos cõtra id quod
ſcri bi᷑ Apocałſ.ca.HDilexit nos ⁊ lauit nos a
peccatis noſtris in ſanguineſuo. Et.v.c. Re/
demiſti nos domie deus in ſauguine tuo. Seqᷓ

retur ad hoc ꝙ apoſtoli fuerunt teſtes reſurre-

ctionis xpᷣi mendaces.De qbus dicit᷑ Actuuʒ
iii.c. Nirtute magna reddebant apoſtoli teſti⸗/

moniũ reſurrectionis Jeſu xpᷣi domi nti. Sũt
⁊ alia multa que opinionem manicheoꝛũ irra⸗

tionabilem oſtendũt ⁊ ſtultam. Cõtra qͥs non
multũ elaboꝛandũ puto:cum facile ſit eos fatu
os cognoſcere qͥ deum fallacẽ deluſoꝛem ⁊ mẽ⸗
dacem pᷣmo pᷣdicant.deinde apoſtolos omnes
euãgeliſtas ⁊ doctoꝛes mẽdacij teſtes acculſãt.
CSecuũda opinio falſa de coꝛpe Aeſu benedi/

cti fuit valentinianoꝛũ. i conñtent᷑ xpᷣum ha⸗

buiſſe verũ coꝛpus:non iñ terrenũ. quia poꝛta
uit illud de celo.⁊ nihil de matre vgie accepit.
⁊ ꝑ eam quaſi ꝑ aque ductum tranſiuit.Occa⸗

ſionem aũt huius erroꝛis acceperũt ex quibuſ⸗

dam vbis ſacre ſcripture male intellectis. vicʒ

qꝛ Joh.iij. c.ſcribit᷑. Nemo aſcendit in celũ ni⸗
fi qui deſcendit de celo filius homis qui eſt in
celo.Et Johã.vj.c.xpᷣs dixit.BDeſcendi de ce
lo. Que vᷣba ipi exponunt quaſi chꝛiſtꝰ coꝛpꝰ
ſuum de celo tulerit. Sed talis erroꝛ veritatem
carnis excludit a xpᷣo:qꝛ caro vera non foꝛma⸗

tur ex materia celeſti:ſed ex elementis. Etxpᷣs

verã carnem aſſumpſit. Et beata vᷣgo eiꝰ beni
gniſſima mat᷑ tenet᷑ ᷣm veritatem nature vt di
cemus in ᷣmonibus de laudibus ipᷣius virgi
nis clementiſſime.Et Mattheus deſcribit ge

nealogiã xpᷣi ᷣm eius temꝑalem natiuitatem.

Ideo catholice dicimus xpᷣm ſumpſiſſe coꝛpꝰ
de maſſa nobis confoꝛmi. Quare autem hoc fe
cerit dicemus in ſequẽtibus. ¶ Tertia opinio

yer
ſion
cin
ſo⸗
ai
1
ſer
⸗
I
hen
K

W

e
lu⸗
eitu
le
ſobi⸗
en
Gil
lae
ene
Wri
W
tet
le

V
Mi/

iſa
ſpon
ſeehe
lellar

Pei
Unnen

ſmi
iphgan
humn
ſpofu
un
enie
nne
Gin
Nep
ſ 1
ſonen
ene

falſa de coꝛpe

alſa de coꝛpexpi fuit Sarracenoꝝ qui dicunt
xpᷣm aſſumpſiſſe

ſla.liij.c.Doloꝛes nr̃os ipᷣe poꝛtauit Quib⸗

—

declarandum eſt ꝙ decuitxpᷣmnr̃as comunes

penalitates accipe ᷣm dñm Bonauen. di. xv.

tertij maxime ꝓpter tria ¶ Pꝛimo ꝓpter fulci⸗

mentũ noſtre fragilitatis vt ſic declaret ꝙ vᷣm
veritatem aſſumpſit nr̃am naturam.⁊ Heſt ra⸗

tio mgri ſententiaꝝ in lra⸗Secũdo ꝓpter pꝛe⸗

cium noſtre ſalutis: vt ſic nos redimeretTer⸗
tio ꝓpter exemplum vtutis: ⁊ pᷣcipue humili/⸗

tatis ⁊ patientie. vt dicit Xxciij.di. in. c. domin⸗
MNotandũ tamen m mgrm.q ex alia cauſaſũůt
penalitates in nobis ⁊ i xbᷣo.In nobis ſunt ex
neceſſitate contracte. In xpᷣo ex volũtate aſſũ⸗
pte. Quod a Bonauentura ſic declarat᷑. Eos

penalitates a parentibus trahimus ꝓpter le⸗

gem ꝓpagationis ⁊ legem concupiſcẽtie:q̃ mi

hitat in iſtis membꝛis. Mam paſſibilis generat

paſſibilem. Et habens legem concupiein mem

bꝛis generat filium ſubiectum concupiſcẽtie ex
reatu cuius concupiſcentie inſunt pꝛoli oẽs pe
nalitates. Et ꝓpterea dicunt᷑ iſte penalitates i

nobis contracte quaſi ex cõcurſu duoꝛũ tracte

neutro modo fuit ꝓpagat. nec ᷣm ꝓpagatio⸗
nem legis naturalis.nec ſᷣm coꝛruptionem li⸗

bidinis. Sed ſpũſſanctus adueniens in ipſam
vginem fecundam carneʒ eius ab omni fedita⸗
te coꝛruptionis purificauit. paſſibilitatẽ tamẽ

reliquit.Exilla aũt carne ipᷣe filius dei edifica⸗

uit ſibi coꝛpus immaculatũ.⁊ illud coꝛpus vni

uit ſibi anime rationali: que qͥdem immunita
tem habuit a culpa ⁊ in ſe ⁊ in carne coniũcta.
Et ſicut immunitatem habuit a reatu culpe.ſic
Hm oꝛdinem diuine iuſticie immunitateʒ habe⸗
re debuiſſet a debilitate miſerie. O ergo in car⸗
ne illa remanſit penalitas.hoc fuit ex diſpenſa⸗

tione ipᷣius aſſumentis concurrente ſimul acce
ptatione ip̃ᷣius anime rationalis quein pᷣmo in

ſtanti ſue creationis habuit vſum cognitionis
⁊ placuit ſibi tali coꝛpoꝛi vniri ꝓpter ſalutem
humani generis.Et ſic patet ꝙ tales effectus i
xpᷣo fuerunt non neceſſitate generationis: ſed
voluntate diſpenſationis voluntate diuina p/
ueniente:ſed voluntate creata cõcomitãte. Di⸗
cimus aũt ipos fuiſſe auctoꝛitate diuina nõ tã
qᷓ; infligente de nouo:ſed tanqᷓ; a relinquẽte in

acceptatione anime xpᷣi cum in eius arbitrio eſ

ſet ⁊ poteſtate illos defectus excluderet.h Bo
nauentura. Fugiamus g& vanitatẽ hereticoꝛuʒ

Attendẽtes ad vba Leonis pa. dicẽtis in q̃dã

m al enaturã humanã ſinepenalira
tibus ita ꝙ nunqᷓ; paſſus eſt famem neq; ſitim:
v laboꝛes neq; doloꝛes.contra id qo ſcribit

videlicet ꝓpagationis nature ⁊ coꝛruptõis cõ
cupiſcentie. In xpᷣo autem ſecus eſt. Icte enim

Ser mo . Vvj.
pmone. Cum adintelligendũ ſacrm natiuitatiſ

xp̃i qͥ de matre vᷣgine eſt oꝛtus accedimus abij
ciatur ꝓcul terrenarũ caligo rationũ ⁊ ab illu⸗

minate fidei oculo mũdane ſapientie fumus ab

ſcedat. diuina eſt em auctoꝛitas cui credimus.
diuina eſt em doctrina quam ſeqͥmur. Et ſic de
xpᷣoilla firmiter teneamus queſancti veritatis
amatoꝛes nos docuerũt. vt ſicmereamur ↄſoꝛ⸗
tio illoꝛum aſcribi in hoc ſeculo dei gram conſe
quentes ⁊ in futuro głam ſempiternã. Amen.
Sermo ſextus de incarnatiõe chꝛiſti

cõtra errores iudeoꝛu qui in chꝛiſtuʒ
crederenolunt.

2⁊ ſui eum non receperũt. Scribũtur
ec vba Yohan. j. ca. Pꝛeconia in⸗
carnatõnis Yeſu xpᷣi filij dei multo temꝑe apð
iudeoꝛũ gentem fuerũt ꝓclamata.Cũ autẽ ve/
nit plenitudo tꝑis deus hõ factus ipᷣis iudeis
ingratiſſimis viſibiliter aparuit. Et ſicut apo⸗
ſtolus elegatiſſime dicit ad lheb.j.ca. Multi⸗
pharie multiſq; modis olim deus loquẽs pri⸗
bus in ꝓphetis.Nouiſſima in diebus iſtis lo⸗-
cutus eſt nobis.id eſt iudeis in filio quem con-

ſtituit heredem vniuerſoꝛũ ꝑ quem fecit ⁊ ſecu
la. A pᷣncipio voſui oꝛtus vſq; ad gloꝛioſam

aſcenſionem in celum miſſionemq; ſpũſſancti ⁊

p̃dicationem apłoꝛum nihil omiſit quo verius

dei filius potuiſſet cognoſci. Nerũtamẽ popu⸗
lus ille dure ceruicis nõ ſolum eum ſuſciꝑe vo
luit meſſyam in lege ꝓmiſſum.quĩimo crudeliſ

ſime ꝑſecutus eſt vſq; quo affixus fuit patibu.

lo crucis.Ceteris autẽ nationibus in illũ credẽ
tibus que voce ⁊ ſignis apoſtoloꝛũ edocte om
nem ſpurciciã idoloꝛũ reliquerũt.ipᷣiſoli iudei
xpᷣm impugnant atq; blaſphemant. Et licet in
multis qꝛ volunt errãt.Nihilominꝰ in hoc ſer⸗
mone de tribus erroꝛibus eoꝛũ erimus vba fa
cturi. quoniã vt dicit Johãnes in vbis pꝛemiſ
ſis. In ꝓpꝛia venit.quia in iudea naſci.viuere
conuerſari ⁊ moꝛi elegit.⁊ ſui quos peculiares

cultoꝛes conſtituerat vnius dei veri ⁊ quibus

legem dederat tantiſq dotauerat beneficijs ein
non receperũt. Quoniã vſq; in pᷣſentem diem
xpᷣm incarnatum errantmaxime quatum

Paim quantũ ad diuinitatem.

ecũdo quantũ ad tempoꝛalitatem.

Tertio quantũ ad paſſibilitaten.
Tex teſtamentis duodecim patri

archarum confundunt᷑ iudei qui ne⸗

gant chꝛiſti diuinitatem.

(LCapitulu. I.

Bimoerrg

☛

2

ddei circa xpᷣm incarnatũ q;tuʒ ad di
uinitatẽ. dicũt em ꝙ non fuit deus.
Contra quos ⁊ ſi ſufficiãt ea que diximꝰ in ſer
Mone de diuinitate xpᷣi. m ad eoꝛũ confuſionẽ
inducã aliqua dicta duodecim patriarchaꝝ:qͥ
de xpᷣo venturo loquentes aꝑtiſſime diuinita⸗
tem eius expᷣſſerünt. De his ita ſcribit Nineẽ.
li.ij.ſpeculi hiſtoꝛiał. Extant teſtamenta duo⸗
decim patriarcharũ in qbus ſunt pulcherrime
de xpᷣo ꝓphetie quas nuꝑ tranſtulit magiſter
obertus groſſum caput linconienſis epiſco⸗
pusd e greco in latinũ.h ille.Ego voex ipᷣiste
ſtamentis q̃dam extraxi que ad rem faciũt non
omia de vbo ad vbum notaui. Pimi gdi
ctum eſt patriarche iude qui ait. Niſitabitnos
dñs in miſcdia ⁊ exurget hõ deſemine meo. B
eſt germẽ dei altiſſimi.vt ſol iuſticie ambulabit
cum filijs hominũ in manſuetudine ⁊ iuſticia ⁊
omne peccatũ nõ inueniet᷑ in eo. Et aperientur
ſuꝑ ipᷣm celi ad effundendũ ſpũſſancti bñdictio
nem. ¶ Secundũ dictũ eſt priarche Rubẽ. in⸗
quit ſic. Quis noſcet legem dñi ⁊ ſacrificia pꝛo
onmni iſrł vſq; ad ↄſummatiõʒ tpuʒ bncipis ſa⸗
cerdotum xpᷣi quem dñs qm̃ in eo elegit domi
nus regnare ſuꝑ oẽs pplos ⁊ adoꝛari ſemen ip⸗

inuiſibilibꝰ.⁊ erit in nobis rex ſeculoꝝ. ¶ Ter
tium dictũ eſt patriarche Had. Auferte odiuʒ
ab animabꝰ vris.⁊ diligite inuicem in rectitu⸗
dine coꝛdis.dicite aũt ⁊ vos filjs vr̃is vt ho⸗
noꝛent iudam ⁊ leui: qm ex eis oꝛiri faciet dñs
Hluatoꝛem iſrł. C Quartũ dictũ eſt Aſer. Altiſ
ſimus viſitabit terrã.⁊ ipᷣe veniens vt hõ cum
hoibus manducans ⁊ bibens: hic ſaluabit iſrł
⁊ oẽs gentes vir abſconditus.dicite filjs ve

ſtris vt non diſcedant ab eo. C Quintũ dictuʒ

Leui patriarche. Ecce filijmei oſtendi vobis
temꝑa extrema qm omia fient in iſraele Et vos
mangdate filijs veſtris vt vniant᷑ leui ⁊ iude.ꝑ
iudam em̃ oriet᷑ ſalus iſrł: ⁊ in ipᷣo benedicetur
Jacob.ꝑ ſceptrum em̃ eius awarebit deus ha⸗
bitans inter homies:vtſaluet᷑ genus iſrłcui cõ
gregabit iuſtos ex gentibus. ¶ Sextum eſt di

ctum patriarche Han. Oñs erit in medio iſra⸗
el ⁊ ſanctꝰ regnꝗs ſuꝑ eos in humilitate ⁊ pau⸗

pertate: ⁊ ᷓ credent in eum regnabũt in celis in
veritate. ¶ Septimũ dictũ eſt patriarche Si⸗
meon. Dñs deus magnus iſr aparebit in ter⸗

ra vt homo.a ſaluabit in ipo eldam. Lũc da⸗

bunt᷑ omnes ſpũs erroꝛis in conculcatõʒ. ⁊ ho
mines regnabũt ſuꝑ ꝑnitioſos ſpũs.Tunc re⸗
ſurgam in leticia ⁊ bndicam altiſſimuʒ in mira
bilious ſuis:qm deus coꝛpus aſſumẽs ⁊ come

*
.

dens cũ hominib⸗ ſaluabit hoies. ¶ Octauuz
eſt dictum patriarche Leui. Cognoui o fili ex
ſcriptura Enoch:qm in fine impie regetis ĩ do

—
—
w—

ex

minũ õ in omni malicia. Et
confundent᷑ in vobis

atres veſtri. ⁊ in omni⸗

bus gentibus eritis illuſio. ¶ Monũ eſt dictũ
priarche Jachar. Oimnem agreſtẽéferam Fui

tuti ſubijcietis habentes vobiſcum deum celĩ.

Ambulate cũ homihus in ſimplicitate coꝛdis.
CBecimũ eſt teſtimoniũ Zabulon. Aidebit
deum in foꝛma homis. qm iam elegit dominꝰ

nomen ei. Et rurſum in malicia ᷣmonũ veſtro

rum ad iracundiã ꝓuocabitis eũ: ⁊ abiecti eri⸗
tis vſq; ad tempus conſummationis. C An/
decimuz dictum eſt patriarche Joſeph. Didi
qm ex iuda nata eſt virgo habens ſtolam biſſi⸗
nam. Et ex ipᷣin ꝓdijt agnꝰ immaculatus gra⸗
tia dei ſaluans omẽs gentes.regnũ autem eius
eternũ quod non ꝑibit.¶ DOuodecimum eſt di
ctum Beniamin. Adoꝛabitis regem celoꝛum qͥ
in terra aparebit in foꝛma homis.Et qͥtqᷣt cre⸗
didere eum in terra cõgaudebũt ei. Vltra h pa
triarchaꝝ ⁊ ꝓphetarũ ac ſibillaꝝ teſtimonia
diuinitas xpᷣi ſufficientiſſime demõſtrata fuit:

qñ ſibi obediunt venti ⁊ mare:qũ curabant᷑ in
firmi: ad vocem ipius moꝛtui ſuſcitabantur.
pPpter que oĩia ipᷣe dicebat iudeis. Johã.x.ca.

ſius qm̃ ꝓ nobis moꝛiet᷑ in bellis viſibilibus ? Opa queego facio in nomie pr̃is mei hecteſti

moniũ ꝑhibent de me. Hinc Gregꝰ. in omelia.
de Epiphania inquit. mia elementa aucto⸗

rem ſuũ veniſſe teſtata ſunt. vt em dehis quaſi

quodã vſu humano loquer. deũ hunc celi eſſe
cognouerũt:qꝛ ꝓtinus ſtellam miſerũt. Ma⸗
re cognouit qꝛ ſub eius plantis ſe calcabile pꝛe⸗
buit. Terra cognouit:qꝛ eo moꝛiẽte cõtremuit
Sol cognouit:quialucis ſue radios abſcondit
Saxa ⁊ parietes agnouerũt: qꝛ temꝑe moꝛlis
eius ſciſſa ſunt. Infernus agnouit: qꝛ hos q̊s
tenebat moꝛtuos reddidit. Et m hunc quẽ om

nia elementa inſenſibilia ſenſerũt adhuc inſide⸗

lium iudeoꝛũ coꝛda deũ eſſeminime cognoue⸗

runt Et durioꝛa ſaxis ad penitẽtiã ſcindi nolũt

eumq; confiteri abnegant: quem elemẽta (vt di

ximus ) ſignis aut ſciſſionibꝰ deũ clamant. hec

¶ &cchꝛiſtus iam venit quez indei ve⸗
niſſe negant et tempus aduẽtus eius

pꝛeterijt · QCgzl.

ſI iüugei circa rp̃m incarnatũ tuz ad
rtpalitatẽ. nolũt âdem acceptare cri⸗
ſtum veniſſe: illũ dicut ventuꝝ. Quibꝰ veri⸗

eeEEEeieeEE no G ENE.

Wacne

tatem aduẽtus xpᷣi iam pᷣteriti ⁊ cõpleii oſtedẽ

ſen
dene
ſctel
ſſey
ine
ühe

;
ller⸗
1do
.Et
mni⸗
bui
eli.
itl
nin⸗
ſo
el⸗

n
N
U
Sr.
ners
tol
nq
NN
nub
monut

Mur.
leſti
elie.
io⸗
uaſi
icſe
Wer⸗
pe⸗
gedo
Nuns
oes
icn
ſe⸗
gore⸗
inolit
di
thec

els

afui:
NNi in

poſſumus maxie ꝓpter ttii.
CPꝛimo pꝛopt iudaici regni defectionem.

CScðdo ꝓpter imperij omani ſubiectionem.

¶ Tertio ꝓpter generalem confefſionem.

α.R.

CPꝛimo ꝓbamus xpᷣm veniſſe ppter iudaici

.

regui defectioneʒ. Nam vrt dicit Augꝰ.li. x viij

de ciui. dei. c. xlv. Regnante Herode alienige⸗

na natus eſt xp̃s.iam em x erat plenitudo tẽ
por ſigniſicata ꝓphetico p os patriarche

Zacob yvbi ait. HMõ auferet᷑ ſceptrũ de iuda: et

dux de femoꝛe eius donec veniat qͥ mittendus

eſt:⁊ ipᷣe erit expectatio gentiũ.Sʒ iudei dicũt

ꝙ hec autoꝛitas q̃ ponit᷑ Geñ.xlix.ca.loqͥt᷑ de

Nabuchodonoſoꝛ rege babylonis qui miſſus
eſt ex oꝛdinatione diuina contra hierin ꝓpter

peccata populi.vt habet᷑.iiij. Re.xxiiij.ca.Et

extunc defecit regnũ iudeoꝛum: qꝛ cepit Sede
chiam regẽ ⁊ eü excecauit.⁊ filios eius occidit
vt habet᷑ ibidem. xxv. ca. Nec poſtea aliqͥs de

eius ſtirpe regnauit. Sed hoc patʒ eſſe falſum
qꝛ poſt captiuitatẽ babylonicã habuer̃t duces
⁊ pncipelſ.ſicut ptʒ de Zoꝛobabel eſdra Nee

mia habuerũt etiam regeſ. Nã vt ponit Augꝰ.

li. xviij.de ciui.dei.Ariſtobolus aſſumpto dia

demate rex ⁊ pontifex factus eſt. Ariſtobolo
ſucceſſit Alexander etiã ipᷣe rex ⁊ põtifex.poſt

hũc vxoꝛ eius Alexandra regia iudeoꝛuʒ fuit.

Cuius tꝑe mala ſunt eos ſecuta grauioꝛa. Mãa
fili huius Alexandre Ariſtobolus ⁊ Hircanꝰ

inter ſe deimperio dimicantes vires aduerſus
iſraeliticã gentem ꝓuocauerũt romanas. Hir/
canus nanq; contra fratrem popoſcit auxiliuʒ
venitq; Pompeius pᷣclariſſimus pᷣnceps:qui

iudeam cũ exercitu ingreſſns ciuitatẽ hieruſa
lem cepit templũ reſerauit nõ deuotiõe ſupplid
ſed iure victoꝛis.quia vt ipᷣemet teſtat᷑ non co⸗
lebat deũ iudeoꝛũ. Ande dixit vt ſcribit Luca

nus. Cappadoces mea ſigna timent. Et dedita
ſacris. Incerti iudea dei molleſq; ſophene ⁊c.

Et ad ſancta ſanctoꝛũ quo nõ niſiſummũ ponti

ficem intrare licebat.nõ vt veneratoꝛ: ſ vt pꝛo/
phanatoꝛ acceſſit.cõfirinatoq; hircani pontifi⸗
catu ⁊ ſubiugate genti impoſito cuſtode.Anti⸗
patre vinctũ ſecum Ariſtobolum durxit. Et ex
tũc iudei tributarij romanoꝛũ eſſe ceperũt.vᷣm
Eutropiũ lib.vj. Deinde poſt paucos annos

herodẽ alienigenaʒ habuerũt. De iſto herode
ſic habet᷑ in hiſtoꝛia ſcholaſtica ſup Macha⸗

beoꝛũ libꝛis Eutropio cõcoꝛdante. Sayus caſ
ſius vnus ex pᷣncipalioꝛibus in cõiuratõe moꝛ

tis ceſaris occiſo eo fugit in ſiria vbi pꝛeſes fue
rat colligens exercitũ contra Auguſtuʒ adole/

ſcentẽ ⁊ arcũ antoniũ nepotes Julij ceſarl

MMox herodes de galilea veniẽs auri ⁊ bella⸗

toꝛũ ſibi duxit auxilia.Qua ꝓpt᷑ fauoꝛez caſſij

meruit intantü ꝙ ei pmiſerit obtẽta victoꝛia iu
deoꝝ regnũ.erodes igit᷑ cũ caſſio ad bella ꝓ

fectus eſt. Sed dum in cãpis philippicis occu

buit Caſſius octauianus auguſtus Romaʒ ⁊·

MMarcus antoniꝰ prexit ad ſiriaʒ.Tũc hero⸗

des muneribꝰ placauit antoniũ.qͥ herodem et
fratres iudeetetrarchas fecit. Operãte poſt H
Antonio cũ Auguſto ⁊ ſenatu idem Herodes
fuit coꝛonatus rex iudee. Deinde cõmiſſo pꝛe⸗
lio inter Marcũ antoniũ ⁊ octauianum augu

ſtum Herodes nõ interfuit miſſus ab antonio

g regem arabũ ad bñplacitũ Cleopatre.molie
batur em̃ moꝛtẽ oim regũ oꝛientaliũ vt ꝓomi⸗
bus ipᷣa regnaret. Victo itaq; antonio cũ octa⸗
uianus veniſſet Rhodũ:erodes ſibi occur-⸗
rit depoſito regio habitu dicẽs. Fateoꝛme vti
lem fuiſſe antonio ⁊ fidelẽ qð exꝑtus fuiſſem ſi
cũ eo fuiſſem in bello. Nerũ nec oĩno defui fru
menta ⁊ auxilia mittẽs.Nec mõ deeſſem ſi mi-
hi acqͥeſcẽs occidiſſet Cleopatrã odij vri fomi-
tem.vna ̊ cũ victo victus ſum coꝛonãq; cum
foꝛtuna depoſui. Ad teaũt venio ſpes ſalutis:
de tua vtute pᷣſumẽs.Ad ceſar h Saluus eſto
nüc certius reᷓ meritus es:vt regas phimos
cũ amicitiã tanta fide tuearis. Cum aũt ꝓpera
uit auguſtꝰ in egyptũ nõ ſolũ in pᷣlijs vᷣtꝰ hero⸗.

diſemicuit veꝝetiã i deſto ita ꝑauit neceſſaria
vt nec aq̃ deeſſet nec q cq; vtenſiliũ a deo vt mi

raret᷑ ceſar. Dicit de io Joſephus.xvij. anti⸗
q̃ᷣtatũ li. ꝙ ex idumeaꝝ gente paternũ genꝰ ex
arabũ vo materni ſanguĩs oꝛiginẽ duxit. Qui

cõſirmato ſibi regno in ſuꝑbiam erupit ⁊ iude⸗

is mala pluria intulit. a ⁊ pontifices nõ iaam
m generis oꝛdinem ↄſtituebat:ſᷣ ignobilibus

q̃buſcũq; ſacerdotia ꝑmittebat. Sacrã etiã ve⸗

ſtem põtiſicis ſummi obcluſam ſigculo retinu⸗
it nõ ꝑmiſſa vlterius ptãte vſus eius deſtruxit
q; libꝛos qͥs habere potuit. In qbus iudeoꝛuʒ
nobilitas erat deſcripta:ne ipᷣe ignobilis puta⸗
retur. Diximus hec oĩa vt ꝑfidi iudei enarra⸗
ta hiſtoꝛie veritate cognoſcant xpᷣm natuʒ tpe
annotato in ꝓphetia iacob patriarche. Et q;;
uis ip̃i multis calliditatibus ⁊ falſis expoſitio
nibus conent᷑ illius ꝓphetie vᷣba ꝑuertere at⸗
q; coꝛrũpere dicentes.ꝙ nõ ſint dicta de xpᷣo.

Tamen ↄtra ipᷣos eſt tranſlatio caldaica.quia
vbi Hieęro.tranſtulit donec veniat qͥ mittẽdus

eſt. Caldaicũ habet:donec veniat meſſyas.Et
Rabi ieſu exponẽs vᷣba iacob dicit. Nõ veni⸗
et filius Hauid.i.meſſias donec extẽderitſe re
gnum neqᷓ; ſuꝑ iſrael. Glo. Rabi Salomonis

dicit. i. Romanũ. Exꝑgiſcimini o iudei ⁊ noli
te obdurare coꝛda veſtra. Confitemini veniſſe

xp̃ᷣm ⁊ memoꝛes eſtote ꝙ ab eius aduentu vſq;

ad pᷣſentem diẽ:co ꝙ impleta ſunt oĩa haidiſti

4
₰ –

W.

oinnẽ pᷣteritam dignitatem. Bicite queſo mihi

Vvbi ſunt illa ſtupenda miracula que oꝑpabatur
vtus diuina anteqᷓ; veniret meſſias a vob deſi
deratus. Ubi voces pphetaruʒ. vbi victoꝛie.

id eſt inimicoꝛũ veſtroꝛũ. Abi dignit as regia
honoꝛabilis ⁊ decoꝛa.diſperſi eſtis ꝑ oꝛbẽ ter
raꝝ cũctis gẽtibus abominabiles facti. Quo
peccato qua culpa irritaſtis deum. vt a mille
quadringentis ſeptuaginta ſex annis deſerue/

rit vos quos fecerat antea płn ſibi peculiareʒ
niſi qꝛ vnigenitũ filium ſuum ꝓ nobis incarna

tum cõtempſiſtis. Aenit vtiq; venit qui iã nõ
ampliꝰqᷓ; ad iudicãdũ vẽturus veraciſſime pᷣ⸗

dicatur. C Secũdo ꝓbamus xpᷣm veniſſe pꝛo

cuius regni nõ erit ſinis. Imperatoꝛ qͥpe Ro

manoꝛũ ſubditus eſt vicario xpᷣi a quo inſtitui
⁊ deſtitui poteſt ⁊ ab ipᷣo benedicit᷑ ⁊ coꝛonat᷑.

vt patet de maio.et obe.in.c.ſolite.⁊ in clemẽ⸗

tina romani pontificis de iureiurã. Eſt aũt im⸗
peratoꝛ ille ſuꝑ omẽs reges.vij.q.j.c.in apibꝰ
Tomẽès nationes ſub eo.xj.q.j:s.hec ſi quis.
IYbe eſt pᷣnceps mũdi ⁊ dñs.ff.ad legẽ rodiam
l. depᷣcatus. Et etiaʒ iudei ſunt ſub eo.C. de iu

Deis. l. iudei. Tomnes ꝓuincie ſubijciunt᷑ ulli.
lxiij.di. c. Adrianus. Et omia ſunt in poteſta⸗

te imꝑpatoꝛis.di.viij.c.quo iure.Et.xxiij.q.v⸗
iij.c. Cõuenioꝛ. Et ſi obijceret aliqͥs contra di⸗
cta. Pꝛimo qꝛ imꝑatoꝛ ex electione habet ius

in imperio: ⁊ poteſt admiſtrare ante confirma⸗
tionem pape.vt ꝓbat᷑.xciij.di.c.legimus.et h
dicit Innocen.⁊ Hoſti.extra de elec. in.c. ve⸗
nersbilem.Secũdo qꝛ xpᷣs ſoluit tributũ.ſicut

haber Mat. xvij. c. Et.xxiij.q.viij.c.tributũ

Et. xj.q.j.c.ſitributum.Et iterũ qꝛ xpᷣus dixit
Johan. xix. Regnũ meuʒ nõ eſt de hocmũdo.
ergo imꝑatoꝛ nõ ſubijcit᷑ pape:qui vicem chꝛi
ſti gerit in terris. Reſpõdere poſſumus ad pꝛi⸗
mum ꝙ ius quod habet impatoꝛ eſt qꝛ eligitur
abillis quos papa ⁊ ecclia inſtituit electoꝛes.
Nam illi qͥ eligunt imꝑatoꝛema papa habẽt H
ius eligendi.vt in pᷣdicto.c.venerabileʒ.⁊ in pᷣ

fata clemẽtina Romani põtifices.Ad illud au

tem qꝛ ſolutiõe tributi dicimus m gloj in pal⸗
legato.c.ſi tributũ ꝙ; chꝛiſtus fecit illud nõ ex
debito: ſed neſcandaliʒaret. aũt xpᷣs dixerit
nõ eſſe de hoc mũdo regnum ſuũ verum dixit.
qꝛ ante paſſionẽ cum illa verba ꝓtulit nõ vene
rat miniſtrari:ſed miniſtrare. ⁊ humilis in foꝛ⸗

ma vᷣui cum homibus cõuerſari.poſt paſſionẽę
autẽ ⁊ reſurrectionẽ dixit diſcipulis at. vl.

cꝗ. Bata eſt mihi omis poteſtas in celo ⁊ in ter

patientia mira

pter imperij romani ſubiectione. Mullus vtiq;
ſane mentis ambigit imperiũ romanum fuiſſe
longe lateq; diffuſum oꝛbemq; terrarũ ſbegiſſe.
Nihilominꝰ ſubiecit ſibi illud dñs ieſus xpᷣus

ra. Quare cũ papa gerat interris vicem chꝛiſti
ſuꝑioꝛ eſt impatoꝛe omnibuſq; pᷣncipibꝰ terre.

in qua re pſerutãduũ eſt q;ta fuerit virius ⁊ po⸗
tentia xpᷣi:qui no armis et legionibꝰ militum:

non ꝓmiſſis bonoꝛũ tempoꝛaliũ vrbẽ maximaã

imperiũq; romanum ad ſuum cultum attraxit.
neq; alia cauſa ta

õ

atientia ⁊ mira martyrũ poſt pᷣdicatiõeʒ
apoſtoloꝛũ Metl.

di iuſſit.De quo ſicſcribit᷑.xij.q.j.in.c.futurã.

Vir religioſiſſimus Cõſtantinus pᷣmus.ſ.int᷑
pᷣncipes ſidem veritatis patent᷑ adeptus licen⸗
tiam dedit ꝑ vniuerſum oꝛbẽ ſub ſuo degenti⸗
bus imperio nõ ſolũ fieri xpᷣianos:ſed etiam fa
bꝛicãdieccleſias ⁊ pꝛedia cõſtituit tribuenda.
Beniq; idem pᷣfatus pnceps donaria immẽſa
cõtulit ⁊ fabꝛicã templi bᷣme ſedis.i.lateranen⸗
ſis m glo. beati Petri inſtituit. adeo vt ſedem
imperialẽ relinqueret:⁊ beato etro ſuiſq; ſuc
ceſſoꝛibus ꝓfuturã conderet.h ibi Hic Coſtã
tinus Biʒantiũ ſe cõtulit: que ciuitas condita
fuit in trachia tempe Zulij hoſtilij terti regis
romanoꝛũ.quã ampliauit ⁊ ſuo nomie awella⸗
uit conſtantinopolim. Ex quo dicta eſt noua
roma. M patʒ. xxj. di. decretoꝛi. c. ſacroſancta.
ca.conſtatinopolitane.c.renouaãtes.ca. diſfini
mus. leriq iudeis in hac ꝑte deterioꝛes ne⸗
gant Conſtantinũ tam alte tamq; gloꝛioſiſſime
eccleſiã ⁊ pᷣter ſedem ſublimaſſe.QAuos impꝛo/
bamus ex Lactantij ſentẽtia in pᷣmo libꝛo diui⸗
narũ inſtitutionũ ſic ad Conſtantinũ loquẽtis
Hocopus nũc nomis tui auſpicio inchoamus

Conſtantine imꝑatoꝛmaxime qͥ pᷣmus roma⸗
noꝛum pᷣncipũ repudiatis erroꝛibus maieſtatẽ
dei ſingularis ac veri ⁊ cognouiſti et honoꝛa/

ſti. Sed poſt iſtũ Conſtantinũ fuerũt tot imꝑa
toꝛes vſq; ad temꝑa noſtra qui multis fauoꝛi⸗

bus:multa reuerentia:multaq; deuotiõe chꝛi⸗

ſtum ⁊ ſuam eccliam ſunt ꝓſecuti. Interquos

fuit ille Juſtinianus: q tanta edidit in honoꝛẽ
domi Jeſu xpᷣi ⁊ chꝛiſtiane religionis augmẽ/
tum. Sicut ptʒ in li. Codicis in cuius pᷣncipio

tractat de fide xpᷣi tenenda. Dicit nanq;. C. de

ſum.trini.et fide ca.in.l.j.Cüũctos populos qͥs

clementie noſtre regit imperiũ in tali volumus

religione vſari qua diuinũ NPetrũ apoſtolum
tradidiſſe. Romanis religio vſq; adhuc ab ip

ſo inſinuata declarat.Et ne ſingula complecta

mur arguimꝰ cõtra iudeos.x ille cui ſubiuciẽ/
dum erat imperiũ romanoꝛũ eſt xpᷣs.Sed ꝗge/

ſu filio vgis Marie ſubeſt imperiũ romanoꝝ

iouitatis dari poteſt: niſi

2 Pauli atq; expoſt cõuer/
ſio miraculoſa conſtatini. Nam imperiũ vſq;
ad eius tempꝑa ſemꝑ in vrbe fuit.quia lepꝛali⸗
beratus ex deuotioe ſuſcepti baptiſmatis data
libertate eccleſias edificãdi templa deoꝛũ clau⸗

—

chiſn.

lene.
1e
tum:
Nimd
Kir⸗
niſt
nie
er/
Nall⸗
datn
chn⸗
W.
8lnd
gſcd⸗
Ngcht⸗
Hant
ancz.

anen⸗

ſagem
Glic
Coſti
in
ns
Kthona
ſancr
Dn
1s ne⸗
Gwe⸗
W
woii
ocbei
hoanus
una⸗
Muß
tünpe
fmut⸗
dechi⸗
hos
onone
onel
ſappio
losis
Uumns
Koun
gecbig
pen
ſbiie
on

er go ipe fuit xpᷣus. imperiũ romanoꝛuʒ ſub
xo debereteſſe pbat᷑ ꝑ id quod ſcribi Sanie
lis.ij. ca.vbi habet᷑ Nabuchodonoſoꝛ vidit
ſtatuam magnaʒ cuius caput ex auro optimo
erat:pectus ⁊ bꝛachia de argento.poꝛro vent
2 femoꝛa ex ere.tibie aũt ferree.Et ſequit᷑.Ab⸗
ſciſus eſt de monte lapis ſine manibus ⁊ pcuſ⸗
ſit ſtatuam in pedibus eius ferreis ⁊ fictilibus
⁊cõminuit eos. er hanc ſtatuam deſignatur
gquatuoꝛ regna magna ſibi in oꝛbe ſuccedentia
m ꝙ Baniel diuinitus inſpiratus ibi exponit
Pꝛimũ eſt regnum chaldeoꝛũ quod ſigniſica⸗
tur ꝑ caput aureum. Secundũ eſt regnũ perſa
rum quod ſigniſicat᷑ ꝑ argentum,.CTertiũ eſt re
gnum grecoꝛũ ſeu Alexandri: quod ſigniſicat
p es. Quartũ eſt regnum Romanoꝛũ:quod ſi
gnificatur p ferrum. quod ſubiecit ſibi omĩa re
gna mũdi:ſicutferrum domat omnia metalla.
Perlapidem autẽ abſciſum de monte ſine ma⸗
nibus delignat᷑ ipe chꝛiſtus ſiue regnum eius
cyni vt pᷣdicit᷑ ſubijciendũ erat regnũ romanoꝝ
¶ Tertio ꝓbamus xpᷣm veniſſe ꝓpter genera
lem cõſfeſſionem. omẽs q dem natiões mũdi cri
ſtum veniſſe affirmãt. Judei ſoli obſtinato coꝛ
de hoc acceptare nolũt qͥ focile ↄfundi poſſunt
p̃ter ea que dicta ſunt ex autoꝛitate Aggei pꝛo⸗
pheta. ca.ij. vbi ait. Nolite timere quia hec di⸗
cit dñs exercituũ.Adhuc vnũ modicum eſt et
ego mouebo celũ ⁊ terraʒ ⁊ mare ⁊ aridã ⁊ mo
uebo omẽs gentes: ⁊ veniet deſideratus cũcij
gentibus: ⁊ implebo domum iſtã gloꝛia. Et in
fra. Magna erit gloꝛia domus iſtius nouiſſi⸗
me pluſq; ᷣme. Scdm omnes expoſitoꝛes Hhe
bꝛeoꝛũ iſte deſideratus eſt rex meſſias ſiue chꝛi
ſtus. Loquit᷑ ergo ꝓpheta de gloꝛia dom? do⸗
mMiniedifſicate a iudeis poſt reditum captiuita⸗
tis babylonice.ergo ſtante illa domo venit cri⸗
ſtus. quia ꝓpheta dicit eam replendam gloꝛia
delſiderati cunctis gentibus ad eam. Domus
autẽ illa deſtructa eſt ꝑ Titum ⁊ Aeſpaſianũ
qdrageſimoſecũdo anno poſt paſſioneʒ chꝛiſti
Inſup ⁊ in pᷣallegata autoꝛitate dicitur. Ma⸗
gna erit goꝛia domus iſtius nouiſſime magis
̃ᷓ; pᷣme.Conſtat ꝙ loquebat᷑ ꝓpheta de domo
ediſicata poſt captiuitatem babylonicaʒ:vt di /
ctctum eſt. Ad cuius ediſicationẽ inducebat po⸗

pulum:⁊ pᷣdixit gloꝛiã eius futuram maioꝛem

Dfuerit gloꝛie domus edificate ꝑ Salomonẽ.
HMoc autẽ nõ poteſt intelligi ꝓpter maioꝛes di⸗
uitias ſeu honoꝛes vel cultum diuinũ vel ſtru⸗
cturas ⁊ oꝛnamenta.qꝛ ſtatus populi illo tem⸗
poꝛe erat quaſi nullus reſpectu illius ſtatꝰ: qͥ
fuit ſub Salomone. NMꝛopter hoc dicit᷑ in ſcðo

Heſdre. ſacerdotes qui viderant pᷣmam do⸗

mum lachꝛymabant᷑ alijs exultantibus in de⸗

dicatione domus ſecũde:quia quaſi nulli mo⸗
menti erat reſpectu alterius. Quare non poteſt
intelligi maioꝛ gloꝛia eius:niſi ꝑ aduentũ ipſiꝰ
deſiderati cunctis gentibus qͥ eam gloꝛificauit
pſentia ſua quando in ea fuita matre oblatus.
SEm ꝗ pᷣdixerat alachias ꝓpheta. iij. capi.
Statim veniet ad templũ ſanctũ ſuum domina
toꝛ quem vos queritis: ⁊ angelus teſtamenti
gquem vos vultis. IJpam etiã domum honoꝛa
uit quãdo ibi frequẽter docuit ⁊ pᷣdicauit.Di
cunt autẽ aliqui iudei ad hoc ꝙ maioꝛ fuit glo
ria domus ſecũde qᷓ; pꝛime in annis:quia pius
durauit. Sʒ h nõ valʒ. qꝛ licʒ veꝝ ſit ꝙ pł du

rauerit hoc tamẽ nõ fuit ad eius gioꝛia:ſed po⸗

tius ignominiã: quia pluribus tempoꝛibꝰ fuit
conculcata ⁊ dehonoꝛata. Mam Anthiochus

Epifanes poſuit ibi abominandũ idolum: ⁊ fe

at ibi ꝓſtibula mulerũ. ſicut patet in ᷣmo ⁊ in
ſecũdo li. Machabeoꝝ. Idem dicit Joſeph

li.xiij.antiquitatũ.Similſit᷑ domꝰ ipᷣa fuit pꝛo⸗
phanata quãdo Pompeius cepit hieruſalem.
yt diximus ſuꝑius.⁊ quãdo vltimo ꝑ Citum
fuit deſtructa.Ad hoc dicũt aliqui ꝙ pᷣma do⸗

mus durauit pluſqᷓ; ſecũda.quia plures anni
fluxerũta quarto anno Salomonis in quo fũ⸗
data eſt vſq; ad vndecimũ annum Sedechie:
in quo deſtructa eſt.quia fluxerũt anni qdrin⸗

genti vigintiſeptem. ᷣm ꝙ poteſt computari ꝑ

temꝑa regum intermedio:ũ inſpiciendo tertiũ
1 quartũ regum. ꝑfecta autẽ fuit vndecimo an
noregis Salomonis. ⁊ ſtetit ꝑfecta quadrin⸗
gentis vigintitribꝰ ãnis. Scõa vo dom dura
uit ſᷣm cõputationẽ iudeoꝛũ qdrigẽtis viginti
annis. Quare gla domus iſtius ſecũde nõ alit᷑

intelligi poteſt:niſi vt eſt pꝛedictũ.quia chꝛiſti
p̃ſentia fuit illuſtrata ⁊ decoꝛata.Eſt inſuꝑ cõ⸗

tra iudeos ꝑfidos ꝓphetia Danielis. c. nono.

Jpe quippe angelus Gabꝛiel ex voluntate dei
reuelauit tempus aduentus chꝛiſti dicẽs.Se⸗

ptuaginte hebdomade abbꝛeuiate ſunt ſuꝑ po

pulum tuũ ⁊ ſuꝑ vrbem ſanctã tuam.aut con⸗

ſummet᷑ pᷣuaricatio: ⁊ finem accipiet peccatuʒ

1 deleat᷑ iniquitas ⁊ adducat᷑ iuſticia ſempiter

na: ⁊ impleat᷑ viſio ⁊ ꝓphetia: ⁊ vngat᷑ ſanetꝰ

ſanctoꝛũ.¶ Ad quoꝛũ vᷣboꝛum plenioꝛem ha⸗
bendã noticiam notandũ ſᷣm Nicolaũ de lira.

O in ſIacra ſcriptura vno modo accipit᷑ hebdo

mada ꝓ temꝑe ſeptem annoꝛuz. Et ſic ſumitur

Leuitici.xxiij.ca.vbi dicit᷑. & ſeptem hebdo⸗
mageſunt accipiende a feſto paſce: que fuerũt
quadragintanouem dies. et in quiquageſimo
die celebꝛandũ eſt feſtum pethecoſtes. ¶ Alio
modo accipit᷑ hebdomada ꝓ temꝑeſepteʒ an-⸗

noꝛum. Et ſic loquit᷑ ſcriptura de hebdomada
Leuitici.xxv. ca.vbi dicitur. Numerabitis ſe
c 3

ptem hebdomadas annoꝛũ que faciũt quadra

gintanouem annos.⁊ qͥnquageſimus annus i

mediate ſequẽs dicit᷑ iubileus.nec inuenit᷑ heb

domada accipi pluribus modis.Nõ poteſt au
tem in dicta ꝓphetia Danielis accipi hebdo-

madapᷣmo modo.qꝛ fuiſſet completa infra an-

num ⁊ dimidiũ.ergo ꝑ locuma diuiſione opo:
tet ꝙ accipiat᷑ pꝑ hebdomada annoꝛũ.Eti ho

omnes expoſitoꝛes conueniunt catholici ethe
bꝛei. Septuaginta vo hebdomade annoꝛũ fa-
ciut annos quadringentos nonaginta: qd tem
pus pᷣteriſſe nullus dubitat.Oꝛanti ergo Ba⸗
nieli angelus Gabꝛiel denüciauit liberationeʒ

populia captiuitate babylonica: ⁊ pfectam li⸗
berationem fiendam ꝑ xpᷣm. His omibus que

iam retulimus territi iudeiad impugnandum

nos ad alia confugiũt.⁊ dicunt ꝙ vppᷣs non ve⸗

4

nit. Et hoc multiplicit pbare conantur. Et pᷣ⸗

moadducũt Eſaiam. ij.ca. dicentem. Eriti no

.

uiſſimis diebus pparatus mons domĩ in ver
tice montium:⁊ eleuabit᷑ ſuꝑ colles.⁊ fluẽt ad

eum omnes gentes.Etinfra. Conflabunt gla⸗

dios ſuos in vomeres:⁊lanceas ſuas in falces
Non leuabit gens cõtra gentem gladiũ.nec ex
ibunt vltra ad pᷣlium. Ex iſtis vbis foꝛmant ꝗ

druplex argumentũ. ¶C Pꝛimũ quia dicithic.·

Erit in nouiſſimis diebus. Jeſus nazarenꝰ nõ
fuit in nouiſſimis diebus.qꝛ poſt natiuitatem
eius ⁊ moꝛtem multa temꝑa fluxerunt.ergo nõ

fuit vere xpᷣus cuius aduentus ꝓmittit᷑ in no⸗.
uiſſimis diebus. ¶ Secundũ argumentumqꝛ
dicit ꝙ mons domini erit in vertice montium.
MWons ille eſt mons ſyon vbi fuit templũ qui
non eſt in aliquo eleuatus.nam vt dicũt aliqui

doctoꝛes hebꝛei. domin⸗ debet apoꝛtare mon⸗
tem Taboꝛ ⁊ montem Synai ⁊ montem Car⸗

meli ad locũ vbi eſt hieruſalem: ⁊ ſuꝑ verticeʒ

—s

iſtoꝛũ montium ponere montem ſyon. hoc aüt
nõdum eſt adimpletum.ergo xpᷣus non venit.
¶Tertiũ argumentũ quia in pᷣfatis vbis di /

citur. Fluent ad eum omẽs gentes. Sʒ nõ om⸗
nes gentes caerut im Ncſum nazarenuʒz. er

go non fuit chꝛiſtus. ¶ Quartũ argumentum

quia ſequit᷑ in verbis pᷣmiſſis. Nõ leuabit gẽes

contra gentem ⁊c. Sed poſt moꝛtem Jeſuna⸗
zareni fuerunt ⁊ in iudea bella atrociſſima tem⸗
poꝛe Titi ⁊ veſpaſiani.ergo non fuit vex xp̃s
CAdpᷣmũ argumentũ reſpondet᷑ ꝙ dies meſ
ſie in ſacra ſcriptura dicũt᷑ dies nouiſſimi.tũc

non ſolum dies meſſie:ſed etiam aliqua tempo

ra ipᷣm pcedentia. vt patet Geneſis.xlix. capi.
Abi patriarcha Jacob dixit filijs ſuis.Cõgre
gamini vt annüciem que ventura ſunt nobis in
nouiſſimis diebus. Et ibi conſequent᷑ annun⸗

adimpleta ſunt temꝑe regum iſrael ⁊ Judicũ.
¶ Ad ſecundũ dicendũ. eleuatio mõtis ſyõ75
non eſt intelligeda meleuatioem localem. ſed
Fm nobi itatem extimationẽ. ꝓutetiaʒ expo
nit Rabi Salomo. Eleuatio ergo illa fuitmul
titudo ſignoꝛũ a claritas miraculoꝛũ que chꝛi⸗
ſtus operatus eſt in monte ſyon. Ibi naq; illu
pbartica piſcina. Ibidem ſpũmſanctuʒ apoſto
lis dedit. ¶ Ad tertiũ vo dicimus q ibi eſt di⸗
ſtributio ꝓ generibus ſinguloꝛũ: non ꝓſinguł
generũ. Sicut dicit᷑ omne animal fuit in archa
Neoe. qꝛ de ſingulis ſpeciebus animaliũ fuerũt
ibi aliqua indiuidua. Similiter de omibus ge⸗
neribus aliqui crediderũt xpᷣo.vt patʒ ꝑ diffu-⸗
ſionem fidei in toto oꝛbe. Aliter poteſt dici ꝓ
omèẽs in ſacra ſcriptura intelligunt᷑ miuii. Anö
ij. Regum. vij. ca. Dixit Abſalon æ omẽs viri
iſrael.melius eſt conſiliuʒ chuſi ⁊c. Certumeſt

em̃ ꝙ nõ erant oẽs filij iſrael ibi pᷣſentes:bᷣ mul⸗

ti. ſic eſt in ppoſito. C Ad quartũ reſpondetur

q circa temꝑa xp̃i fuit pax diuturna.ſicut oſtẽ
ditur in ſequẽti ᷣmone.Et vbi dicit᷑.Nõ leua⸗
bit gens Z gentem gladiũ ⁊c. Aduertenduʒ ꝙ
vltra nõ impoꝛtat pacis eternitatẽ:vᷣ diuturni⸗

tatem. Ande.iiij. Regũ.vj.ca. Vltranõ vene
runt latrones ſirie in terrã iſł.qð dicit᷑ ppt᷑¶ du
turnitatem: non ꝓpter eteruitatẽ. qꝛ poſtea fre
quent᷑ legant᷑ inuaſiſſe terram iſił ⁊ depꝛedaſſe
iiij. Regũ. xiij. C Scdo iudei cõrra nos indu⸗
cunt ad hoc vba Eſa.c.xj. dicentis. Egrediek
vVga de radice ieſſe ⁊c. vbi loquitur de aduẽtu
meſſie ᷣm oẽs.Et ſequit᷑ ibidem. Habitabit lu
pus cũ agno ⁊ pardus cum edo cubabit. Etſe
quitur. Et delectabit᷑ infans ab vbere ſuꝑ fſ⸗
ramen aſpidis. Et in cauerna reguli ablacta,/
tus fuerit manũ ſuam mittet. Sicũt iudei ꝙ¶ in

aduentu xpᷣi animalia ſilueſtria ſic deberẽt do⸗

meſticari ꝙ pacifice habitabũt cũ animalibus

naturalit᷑ manſuetis. Et ꝙ aialia venenoſanõ
nocebũt homibus vel pueris: imo infantes ſe⸗

cure ludent cũ eis. Et hoc non eſt impletum. err
go xpᷣs non venit. Reſpondet᷑ ꝙ iſta ẽ locutio
metaphoꝛica. nominant᷑ ibi hoies nomibus
aiĩaliũ. Sicut Geñ.xlix. Bengiamin lupus ra⸗
pax. Et dan ſicut coluber in via. Sicad ꝓpoſi

tum eſt dicendũ.qꝛ iudei ⁊ gẽtiles qͥ crantpᷣus

ad inuicem nociui ⁊ odioſi pacifice ſit habita⸗
uerũt cõuerſi ad fidem xpᷣi. Uñ ſcribit᷑ Acxł.iiij
OEktitudinis credẽtiũ erat coꝛ vnũ ⁊ aia vna.

Et eodem mõ dicendũ eſt de pueris ⁊ gĩalibus

venenoſis.qꝛ ſimplices ⁊ purinõ ledunt᷑ ab ei

dq an ↄuerſionẽ ad fidem xpᷣi erant veneno infi⸗

delitatis pfidie repleti & aũtta modꝰ loquẽ
ciat non ſolũ aduentum xpᷣi:ſed etiam multa d̃ᷣ diſſit in pᷣdicto ca.ptʒ ꝑ id qð ibi pᷣmitii᷑.quia

ſirpe
napy⸗
boꝛn
vtitt
il⸗
939
plum
fenpl
ſoſte⸗
pt
eot
figs
habe
aaht
lin
fara
Eum
ſihnt
elf
duca
ſii
Mõt
duma
Nap
iſtp⸗
Cert
Chato
nd⸗
W
heon
ae
an
nn
neuen
Cpe
es
Ultemt
(Ari
1c
uder
ſllab
Selnn
Cpel
Rahe
ſſae⸗
ſtumn
lmmn
fliiſ
cpen
Gpe

ici.
ſS
cd
o

i
A⸗
llu
hin

di⸗

he
ſt

E
A.
Gor.
le
9
N—
NEe
tdu

eiffe

dade.

N

on

N⸗

SnG68
eox⸗

ner
io
bus
rr
voſt
Ss
iüin
.
lhbes
pel
. ⸗
dl⸗

S

4

ſtirpem vocat radicẽ ieſſe xpᷣm floꝛẽ. Sil me
taphoꝛica eſt locutio. Erit iuſticia cingulũ lũ⸗

boꝛũ eius. ¶ Tertio iudei arguũt nos.quia
Zach. vj. c. ſcribit᷑. Ecce vir oꝛiens nomẽeius
vbi tranſlatis chaldaica hʒ meſſias nomẽ eiꝰ.
Etſequit᷑ textus.Et edificabit templũ domio.
Sʒ Jeſus nazʒarenus nõ ediſicauit aliquod t⸗
plum dño. non fuit xps. Rñdet᷑ ꝙ edificauit

templũ delapidibꝰ viuis ⁊ ſpũalibꝰ.vlcʒ de ip
ſis fidelibus.⁊ tał ediſicatio cõueniebat xpᷣo:q
eſt ꝑfectiſſima. qꝛ regnum eius eſt ſpũale.⁊ ſic
eius templũ. Rabi tũ ſalomon dicit ꝙ h auto⸗
ritas intelligit᷑ de templo ſcdᷣo edificato ꝑ ʒoꝛz o

babel. Ego vo dico q etiã ſi intelligat de xpᷣo

adhuc litteralit eſt impleta. qꝛ xpᷣi vtute ediſi⸗
cata ſunt in honoꝛẽ dei nõ vnũ:ſᷣ tot vbiq; ter
rarũ ⁊ potiſſimũ in vrbe roma templa mirifica
Et nõ eſt incõueniens ꝙ aliqñ ponat᷑ ſingula/
ris numerꝰ ꝓ płali.⁊ aaner. A Querg⸗ 0
nmunt ſe nob iudei allegates illud qè
xxx. c. Si ad cardines celi fueris diſſipat inde
retrabet te dñũs deꝰ tuus.⁊ aſſumet atq; intro⸗
ducet in terrã quam poſſederũt pr̃es tui. Ex D

*

ipi inferunt. Cum ſimus diſpſiꝑ totũ munduʒ
⁊nõ cõgregati.ſequit᷑ ꝙ non venit xpᷣs. Sicẽ
dum q iſtud fuit adimpletũ in reductiõe eoꝛuʒ
de captiuitate babylonica.Sed cõtra hoc obij

ciũt ꝑ illud quod habet᷑ Eʒechielis. xxxix. ca.

Scient ꝙ ego dñs illoꝝ.eo ꝙ tranſtulerim eos

in nationes: ⁊ congregauerim eos ſuꝑ terram.
a non dereliquerim quẽqᷓ; ex eis.ibi in captiui

tate babylonica multi remanſerunt. ⁊ non om⸗

nes reuerſi. Reſpondet᷑ ꝙ tunc fuit impletum
illud quod dictum eſt. quia nulli fuerũt ibi de⸗

relicti qui voluiſſent reuerti. Nam cirus q erat
monarcha in omibus illis regnis deditlicẽtiaʒ

generaliter omibus redeundi. imo dedit mune

ra reuertentibus.vt patet Heſdre.j.c. Et ideo
completũ eſt vbũ oyſi ⁊ Eʒechielis.quia
uullus derelictus eſt ibi qͥ voluit reuerti. Qui
gutem noluerũt indigni fuerunt beneſicio dei.
¶Quinto iudei obijciũt ꝑ illud quod habetur
iere. xxiij. ca. Ecce dies veniũt dicit dominꝰ

—

bo Bauid germen iuſtuʒ. qð intelligi⸗

⁊ ſuſcita

tur de xpᷣo.Et ſequit᷑ ibidem. In diebus illis

ſaluabitur iuda: ⁊ iſrael habitabit confidenter.

Sed nunq; tot miſerie acciderunt filis iſrael ſi
cut poſt moꝛtem Jeſu naʒareni. nõ fuitxps.
iſrael ⁊ iuda.quia erãt auerſi a deo ex eo ꝙ chꝛi

ſtum negauerãt occiderant. ꝓpter quod etil⸗

lam miſeriaʒ meruerũt. Alij autẽ qui vere erãät
filij iſrael iuda vere ſaluati ſunt. quia xpᷣm re⸗

ceperũt. nec ſolum ſaluati ſunt ſpũaliter: etiaʒ
coꝛpꝑaliter. Nam ſicut dicit᷑ in hiſtoꝛia eccleſia

qð hr Deur.

ſtica. Imminente deſtructiõe ciuitatis hierolſo
lomytane facta ꝑ Tituzʒ. ammoniti ſunt fidelez
q̊ͥ erant in iudea ꝑ angelum: vt traãſirẽt ĩ regnu
regis agrippe qui erat confederatꝰromanis Et
etiam illi qui de regno xpᷣi ſunt habitant confi

denter in padiſo. C Sexto iudet dicunt ꝙ chꝛi

ſtus non venit ꝓpter illud quod habet Hanie
lis. iij. c. Aſpiciebam in viſiòe noctis: et ecce cũ
nubibus celi quaſi filius homis veniebat.hoc
intelligit᷑ de xpᷣo. Sed Jeſus naʒarenꝰ non ve
nit in nubibꝰ celi. nõ fuit x-pᷣs.Ad hoc dicen⸗

dum q ſcriptura loquit᷑ de duplici aduẽtu cri⸗

deſcribit᷑ cum humilitate. Secũdus aũt cũ ex⸗

cellentia 2 ptãte. Oaniel autẽ loquit᷑ deſecũdo
aduentu. Qð ptʒ.qꝛ paulopoſt dicit. Judiciun
ſedit ⁊ libꝛi aptiſũt. Judei aũt excecati neſciüũt
hunc duplicẽ aduentũ diſtinguere.⁊ ideo mu
ta erronea dicunt.nam aliqui expectãt xpᷣm in
aduentu ſuo in tanta virtute aparere ⁊ pote⸗
ſtate ꝙ omnia terrena ſibi ſubijciet: ⁊ cos libe⸗
rabit ⁊ regnum eoꝛũ reſtituet. ꝓpter quod etis
i diſcipuli poſt eius reſurrectionem qrebꝛat.·

Somie ſi in tempe hoc reſtitues regnuʒ iſrael.
Actuũ.j.ca.Alij autẽ pꝛopter ſcripturas qma
nifeſte loquunt᷑ de chꝛiſti hũanitate ⁊ paſſõe.
⁊ pꝛopter illas que loquuntur de eius eminen
tia ⁊ poteſtate expectant duos meſſias. Qnuz
qui erat occidendus. Et alium qui illum reſu⸗
ſcitabit:⁊ regnum iſrael reſtaurabit. Sed hoc
de ſcripturis non habetautoꝛitatem.licet enin
plures dicti ſint meſſie ſiue vncti: quod idẽ elf.

vt Bauid ? Saul ? quidam alij. nullus tamę

in ſcriptura dicitur venturus ad ſalutem pohn

r.a. Erilurluneſurlur ſolis: etlux ſolis

li niſi vnus. ¶ Septimo iudei arguũt ꝙ j

ſtus non venit pꝛopter illud quod ſcribit᷑

eptemplicit᷑ que verba dicunt ꝙ in aduentu

xpᷣi debeat fieri immutatio coꝛpoꝛũ celeſtium.
Seqdtalis immutatio non fuit facta in aquentu
nazareni. ergo chꝛiſtus nondum venit. Dicen

dum ꝙ illa verba loquuntur de aduentu chꝛi⸗

coꝛpoꝛa celeſtia. Et

nouabuntur quodãmodo

tunc ſanabitur vulnus populi ⁊ percuſſura pla

7 4

ge eius. vt dicit in textu. quia tunc deſtruetur
moꝛtalitas ꝑ peccatum pꝛimoꝛũ parenum mn⸗
ducta. quia omẽs homies reſurgẽ: ad vita im

moꝛtalem. C Octauo impugnat nos iudei ex
Sic po

dicto dauid in po. lxxx viij. vbi habet.

–

nõ habuit ſilios. & nõ fuit xpᷣs. Rñdẽdũ ꝙ ba

buit filios ſpũales ꝑ fide nõ ꝑ carnalẽ ꝓpagati
onẽq ſꝑ hʒ turpitudinẽ ↄiunctã. Et tat filia io
ſpũalis cõpetit ei. De tali etiam ſpũali nato⸗

ſti.ſ.in mundũ ⁊ ad iudiciũ. ꝛimus aduẽtus

loquit Hauid in pſał xxxj. Ego dixi dij eſtis:
2 ſilij excelſi omnes. Dictum ſit ꝓ iſta parte de

xo qui venit. Jam ad tertiũ erroꝛem delendũ

cis ſcandalum

cedamus.

ELapitulũ⸗ Il..
Ertio errant

dei circa xp̃m in
paſſibilitatem. Aerbum ſiqͥ

habere poſſunt amoniti ⁊ edocti anteqᷓ; chꝛiſtꝰ

TSec

—ʒ

confuten
teri lege!
plici
3

phetia daui

veniſſet ꝑ dicta ꝓphetarum de myſterijs paſ⸗
ſionis eius. At autẽ incredulitatẽ eoꝛũ virili
duertendu eſt ꝙ paſſio xp̃ᷣi in ve
is multi rentem cedron ſcito te interſiciendũ. C Quar⸗
ia veritas eſt de vehementi contriſtarione. de
gqua dicit᷑ mat. xx vj. ca. Cepit contriſtari me
ſtus eſſe. ⁊ ait illis. Triſtis eſt anima mea vſq;
ad moꝛtem.oc figuratũ fuit in helia dum fu
giebat ꝑſecutionem Zeʒzabelis poſtqᷓ; ꝑuenit

nus!

kuit verbis ꝓpheticis figurisn

ter pſignata. Et hoc q;tum ad tria.

Sn⸗

ꝛimo quantum ad initii.
0 tum ad ꝓgreſſum.
quatum ad terminũ.

4

imo paſſio xp̃i fuit in veteri lege

. EEAA.

Z

iũ in quo ponuntur ſeptem veritates.

pꝓphetarum ⁊ figuris pnunciata q;tum ad illiꝰ

CPꝛima eſt de concilij congregatione.
¶Becunda de iude venditione.
¶ Terti⸗
CAuart
¶ Quinta de trina oꝛatione.

(CBeptin s ſudatione.
2 TCEin veritas paſſi erbieſde coneh

de chꝛiſti egreſſioen.
ta de vehementi contriſtatione.

de angeli aparitione.
ma de ſanguinis ſudatione.

Cogregatioe.de qua dicit attheus. c. xxvij
Conciliũ inierũt omnes pᷣncipes ſacerdotũ cõ

tra YJeſum: vt eum moꝛtitraderẽt. Et qJoß.xij
ca. Collegerũt pontifices ⁊ phariſei conciliuz.
Hoc pᷣdixit patriarcha Jacob Geneſis. xlix.

ca.ſic.Simeon ⁊ Leui fratres baſa iniquitatis

bellantia in cõſilio eoꝛũ nõ veniat anima mea:
quia in furoꝛe ſuo occiderũt virum. Maledi⸗
ctus furoꝛ eoꝛũ quia ꝑtinax:et indignatio eoꝝ
qꝛ dura. Micolaus delira ſuꝑ.xj.c. Johannis
inquit. MPontifices erant de tribu Leui phari⸗
ſei ꝙ magna Pie de tribu Symeon. Eſt alia ꝓ⸗
in pſal.xxi. vbi dicit. Circũdede⸗
runt me canes multi:conſiliũ malignantiũ ob⸗

ſedit me.Et iterũ Sapientie.ij.c.ſcribii. Dixe

runt impij.conueniamꝰ iuſtuʒ: qm inutilis eſt
nobis: ⁊ contrarius oꝑibus noſtris.hiere.in⸗
ſuꝑ. xj. c.ita in pſona xp̃i locutus eſt. Suꝑme
cogitauerũt conſilia dicentes. venite mitramꝰ
lignum in panẽ eius:⁊ eradamus eum de terra
antius vo li. iiij.inducit Sibil⸗

viuentiũ.

lam ita vaticinantẽ. Inierũtconſiliũ deteſtan⸗

Fiuz ad
jdeʒ cru⸗
eſt eis qui nullam excuſationeʒ

verbig

Tα ohete pꝛedixerunt chꝛiſtum
paſſurum pꝛo lalute generis humani

dum: vt puarent eum vita: qui vt eos iuſtifica

ret aduenerat. ¶ Secũda veritas paſſiõis xpᷣi
eſt de Jude venditiõe.de qua dicit᷑ mat.xxvj.
ca.qꝙ ꝓditoꝛ illeneq́; vendidit xpᷣm triginta ar

genteis.Hoc vtiq; fuit figuratũ in Joſeph. de
quo habet᷑ Geñ.xxx vij.c. extrahentes euʒ

fratres ſui de ciſterna vẽdiderũtiſmahelitis tri

ginta argeteis. Etiſtud pᷣnũciauit Zacharias

in pſona xpᷣi ca.xj. vbi ait. Appenderũt merce/⸗
dem meam triginta argenteos. ¶ Tertia veri⸗

3

tas eſt de xpᷣi egreſſione.de qua ſicſcribit᷑ Jo⸗

hannis. xviij. ca. Egreſſus eſt Jeſus trans toꝛ
rentem cedron. Hoc figuratũ fuit ſecũdi Regũ

xv.c.vbi habet᷑ rex Bauid tranſgrediebatr

trans toꝛrentẽ cedron. omẽs autẽ viri qui erãt
cum eo flebant.Et iterum.iij. Regũ.c.ij. Fuit

dictũ Semei:quocũq; die tranſgredieris toꝛ⸗

ad ſpelũcam qui dixit dno.vtſcribit᷑iij. Regl.
xix.ca. Derelictus ſum ego ſolus ⁊ querũt ani⸗
mam meam vt auferãt eam. Et hoc pᷣdixit hhie

rremias in ꝑſona xpᷣi Thꝛenoꝝ.j.c. Vide dñe
gffflictionẽ meam qm̃ conturbatus ſum. Et da

niel. vij æ: Cogitationibus meis contriſtabar.

⁊ facies mea immutata eſt in me. ¶ Quinta ve

ritas eſt detrina oꝛatiõe.Dicit᷑ em mat.xxvij.

ca. Oꝛauit tertio eundem ᷣmoneʒ dicẽs. Hoc
figuratũ fuit in Oauid.de quo dicit᷑ bᷣmo Re.
xx.c.Cadens Dauid ꝓnus in terrã oꝛauit ter⸗

tio. Et in Baniele qui vt ſcribit᷑ eiuſdem. vj.c.

Tribus vicibus in die flectebat genna ſuu.

¶ Sexta veritas eſt de angeli aparitiõe. de qᷓ

iguratũ fuit in gedeo

4 vici Cucas.xxij ca Aiparuuiriii angelus de
celo confoꝛtans eũ.hoeſi
ne Cui (vt ſcribit᷑ Judicũ.vj.ca.) apparuit an

gelus dicens.dñs tecum viroꝛũ foꝛtiſſime. Et

in JYoſue cui dixit deus. Joſue.j.c. Cõfoꝛtare

⁊ eſto robuſtus.noli timere qꝛ tecum eſt domi

nus deus. Et hoc pᷣdixit Daniel.x.c.loquens
in ꝑſona xpᷣi. Tetigit inqͥt me quaſi viſio hois:

⁊ confoꝛtauit me ⁊ dixit.noli timere.pax tibi.

cõſfoꝛtare ⁊ eſto robuſtus. ¶ Septima veritas

eſt de ſanguinis ſudatiõe. Ait em Lucas.xxij.

ca. Factus eſt ſudoꝛ ei ſicut gutte ſanguis cur
rentis in terrã. De hoc dixit Eſa.ix. ca. Veſti⸗
mentũ tuũ mixto ſanguine.Et Eʒechie. xvj. c.

3 Ziaite conculcari in ſanguine tuo.

¶SBcdo paſſio xpᷣi fuit in veteri lege vybis pꝛo
phetarũ ⁊ figuris pᷣmonſtrata q;tũ ad illius ꝓ

greſſum in quo ponunt᷑ ſeptem veritates.

r.
pie

Ni
ol
ſet.
4
i
ſich
At.
hoc
Lici
cien
prn
rol
nn

Mtic
dion
1ade
1co.
dent
ho

hſen
ö
ry.
tar
de
;
isti
Nigs
erce
Jo⸗
n
jen
fun
N⸗
ede
N
ng
nſ
lenit
g.
uni⸗
abe
dedie
Ede
be,
uyi.
NN.
e⸗
Ulter:
e.
i⸗ 3,
ℳ
1 de
Re⸗
mniten
ne⸗E
aume
domt
bens
hob:
tubi.
nug
.
isa
bis

lius
,

T¶ Pꝛia de iudeoꝝ miniſtroꝛũ pſtratione.
¶ Becunda de chꝛiſti ligatione.

Tertia demarille peuſſione.
¶ Quarta de falſa teſtificatiene.

.

¶ Quinta de impia derilione. .

¶ Sexta de crucis baiulatiob⸗.
CSeptima de amara potatine.
CPꝛima veritas eſt de ꝓſtratioe iudeoꝛum ⁊

„*

miniſtroꝛũ q̊ͥ voluerũt cape Jeſum. de qua ſic

ſcribit᷑ Joh̊.xviij.c. Abierũt retroꝛſum ⁊ ceci⸗

derũt in terram. De hoceſt ꝓphetia Hiere. qͥ

xx.c.ait.DOñs mecum quaſi bellatoꝛ foꝛtis.id⸗

circo qͥ pſequunturme cadent ⁊ infirmi erunt.
¶ Secũda veritas de xp̃i ligatioe.de hac dici

tur Johã. x viij.c. Miniſtri iudeoꝛũ compᷣhẽ
Dderũt gJeſum ⁊ligauerũt eum. Hoc figuratum
fuit Judicũ.xv.c.in philiſteis qui ligauerunt
BSamplſonẽ. Et hoc ꝓphetauit Hieremias.c.
xij. dicens.Dedi dilectã animã meam in mnu
inimicoꝛũ. Et Eʒzechiel.iij.c. dixit. Ecce data

ſunt ſuꝑ te vincula ligabũt te in eis: ⁊ non egre
Dieris de medio eoꝛũ.¶ Tertia veritas dema
xille ꝑcuſſiõe.ſcribit em oha.xviij.ca.Tunc
vnus aſſiſtens miniſtroꝛũ dedit alapam Jeſu
dicẽs.Sic reſpõdes pontifici.Figuratũ h̊ fuit
iij. Re.xxij.c. Quãdo Sedechias rex ꝑcuſſit

Micheã ꝓpheta in maxillã. Et ipe micheas
y.ca. iſtud pᷣnuciauit. Sic ꝑcutiẽt maxillã iu⸗

Dicis iſrael. Et iterũ Sibilla quam ſdꝑius alle
gauimus ait.Et in manꝰ impias in fideliũ ve⸗

niet. dabũt aũt deo alapas inceſtis manibus.

¶Auarta veritas eſt de falſa teſtiſicatõne.vt
em refert at. xxv. c. Mouiſſime aũt vener̃t

Duo falſi teſteſ:qͥ ⁊ dixerũt. hic dixit. poſſuʒ de
ſtruere templũ dei. Hoc pᷣuidit in ſpũ Gauid.

ci dixit in pſal. xxvj. Inſurrexerüt in me teſteſ
iniqͥ:⁊ mẽtita eſt iniqtas ſibi. Et Oſeas.c.vij

agit. Ego redemi eos ⁊ ipi locutiſunt ↄ me men
dacia. C Quinta veritas eſt de impia deriſioõe
Bicit nãq; Mat.xx vij.c.Tüc expuerũt in fa
ciem eius colaphis eũ ceciderũt. Alij autem
palmas in faciẽ eius dederũt dicentes. ꝓpheti
H nobis xpe q;s eſt qͥ te ꝑcuſſit.Hoc ꝓphetatũ

eſt.nam Dauid in pſał.xxj.ita in pſona xpᷣi loqͥ

tur. Oẽs videntes me deriſerũt me locuti ſunt

labijs ⁊ mouerũt caput. Eʒechiel aũt.xij.c.ita
vaticinatus eſt. Faciẽ tuã velabũt ⁊ non vide⸗

bis terra. Et Sibilla de qᷓ pauloante retulimuſ
ita ſequit᷑. ꝓmpurato oꝛe expuẽt venenata ſpu

ta dabit vero ad vbera ſimplicit᷑ ſanctũ doꝛſuʒ

æcolaphaſ accipiẽs tacebit.ne qͥs agnoſcat qð
vbum ſit.vel vnde veniat vt inferis loquatur
coꝛona ſpinea coꝛonet᷑. ipᷣa em inſipiẽs gens
deum tuũ nõ cognouiſti:vᷣ ſpinis eũ coꝛonaſti.
⁊ hoꝛridũ illi fel miſcuiſti. ¶ Sexta veritas de

crucis baiulatione. Ait em Johã. xix. c. Baiu
lans ſibi crucem exiuit in eum qui dicit᷑ calua⸗
rie locus. Huius figura pᷣceſſit qñ tulit abꝛaaʒ
ligna impoſuit ſuꝑ Vſaac filiũ ſuũ. ꝛedixit
Hoc etiam hieremias. Ego quaſi agnus qͥ poꝛ
latur ad victimã. C Septia veritas deamara

Bege⸗

potatione.de qua Mat. xx vij.c. dicik.

runt ei bibere vinũ myrrhatũ cum felle mixtuʒ
Poc expꝛeſſit Hauid loquẽs in ꝑſona xpᷣi ps.
lx viij. Dederunt in eſcam meã fel: ⁊ in ſiti mea
potauerũt me aceto.Et hoc inſuꝑ pᷣdixit Hie⸗

remias Thꝛeñ.iij. ca. Recoꝛdare pauꝑtatis ⁊
tranſgreſſiõis.i.afflictiõis mee abſinthij ⁊ fell.

¶Tertio paſſio xpᷣi fuit in veterilege vᷣbis ꝓ⸗

n .*

phetaxꝝ vfiguris poſtenſa tuz ad eius tenni

.

num in quo ponunt᷑ ſeptem veritates.
Pꝛima eſt de crucifixione.
CBecunda de clementi oꝛatione.
¶ Tertia de veſtimentoꝛũ diuiſione.
CMuarta de flebili lamentatioen.
Auinta depᷣtereuntiũ blaſphematione.
¶Bexta de ſpus emiſſione.

——õ 7 — E —

¶ BSeptima de planctu compaſſione.

rina vanae vonit Ku rriij. vbi diciẽ
TP

uciſixerũt euũ. Hanc expꝛeſſit Dauid ĩ pſał.

xxj. Foderũt inqt manus meas ⁊ pedes meos

dinumerauerũt oĩa oſſa mea.Que vba vt alſe

7

rit Lactantius li.iiij.nõ deſe locutus eſt ꝓppᷣa

Fuit em̃ rex⁊ nunq; illa ꝑpeſſus eſt.ſpũs dei ꝑ
illus loquebat᷑ qͥ erat illa paſſurus poſt annos

mille æqnquaginta. tot em̃ colligunt᷑ anni a da
uid vſq; ad crucem xpi. Et Zacharias ꝓphe⸗
ta.xij.c.ita dixit.Aſpiciẽt ad me quẽ cõnxerũt
Et idem.xiij.ca. Que ſunt iſte plage in medio
manuũ tuarũ.⁊ dicet his plagatꝰ ſuʒ in domo
eoꝛũ qͥ me diligebant.i. diligere debebat. ¶SGe
cunda veritas de pia oꝛatoe. vt em refert Cu.
xxiij. c. Mꝛo crucifixoꝛibꝰ oꝛauit dicẽs. Pater
ignoſce illis:qꝛ neſciũt qͥd faciũt. Hoc dare pꝛe
dixit Eſa.c.liij. Ipe inquit ꝓtranſgreſſoꝛibus

oꝛauit. C Tertia yeritas de veſtimentoꝝ diui

ſione de qua ait Mattheus. xxvij.c. DHiuiſe⸗
runt veſtimẽta eius mittẽtes ſoꝛtem.qð a Da⸗
uid pſał.xxj.apꝑtiſſime fuit pᷣdictuʒ. Diuiſerũt
ſibi veſtimeta mea:⁊ ſuꝑ veſtem meaʒ miſerũt

ſoꝛtem. C Quarta veritas de fiebili lamentg⸗

tioneevt enim ſcribit Mattheus. xx vij c. Cla
mauit uoce magna dicens. Deus deus meus:
quare me dereliquiſti.Et de hoc pᷣdixit dauid
in pſał.xxi.qui ad lrazʒ intelligit᷑ de x-pᷣo.vt ple

ne dixi in mone de paſſone in quadrageſima

li noſtro. C Quinta veritas de pꝛetereuutium

blaſphematioõe. Aitem atthe?. Mꝛeteütes
blaſphemabant eũ mouentes capita ſua ⁊ dicẽ

tes. Salua temetipᷣm ſi fius dei es deſcẽde de

cruce. oc Hiere.c.xx. ꝓphetauit dicẽs. Fa⸗

ctus ſum in deriſum tota die omnes ſubſauna⸗
bant me.audiui em̃ contumeliã multoꝛũ et ter⸗

roꝛum in circũitu. ¶ Sexta veritas de ſpirituſ
iſſione vt ſcribit Johan. xix. et Lu. xxiij.c.
Inclinato capite emiſitſpũm. Et hoc vtiq; ſic
pᷣdixit Eſa.c.liij.Tradidit in moꝛtẽ aiam ſuaʒ

¶ Septima veritas eſt de planctu ⁊ cõpaſſiõe

Dictuz quippe fuit vgini gloꝛioſe a Symeone
iuſto.vt ptʒ Lu.ij. Tuã ipius animã ꝑtranſi⸗
bit gladius.qð impletũ fuit dum filiũ vnigeni⸗
tum in cruce pendentẽ amariſſimis querel de⸗
fleuit. hoc ꝓphetauit Hiere.ix.c.dicẽs. Nox

lamentationis audita eſt de ſyon.Et Zachari.

xij.c.qui ait. langent eũ ⁊ dolebũtſuꝑ eũ:vt

doleri ſolet in moꝛte pᷣmogeniti. Sʒ obſtinatiſ⸗

nõ ſunt locuti niſi ad dies meſſe. Nerũtamẽ ne

diu ↄtendamus cum ipᷣis afferamus in mediũ.
Eſa.ꝓdhete vaticinia qui de xpᷣo ꝓ gener hu

moni ſalute paſſuro luculentiſſime eſt locutus.

Nam ·ca.ix.poſtqᷓ; pᷣdixit chꝛiſtuʒ venturum
deü ⁊ hoĩem ſubdidit.Et factus eſt pncipatus
ſuꝑ humerũ eius.ſ.crucẽ ſibi baiulando ꝑ quã⸗

ptãtes aereas debellauit.⁊ regnũ ſuũ potenter
intrauit.ſᷣm illud Luce vlti. ca. Opoꝛtuit pati
xpᷣm ⁊ reſurgere a moꝛtuis: ⁊ ita intrare in glo⸗
riam ſuã. Et.liij.c.inquit·Dñe qͥs credidit au⸗
ditui noſtro.i.paſſiõis xpᷣi myſterio: qð ego et
alij ꝓphete audiuimꝰ a ſpũſancto. Et bꝛachiũ
dDiñi cui reuelatũ eſt quaſi dicat paucis.Et aſcẽ
det ſicut vgultum coꝛam eo.ſ.xpᷣs coꝛã deo pa

tre.⁊ ſicut radix.ſ.ſurſum fructiſicans de terra

ſitienti.i.de vᷣgine nõ humectata vł fecundata
humano ſemine. ⁊ non eſt ei ſpẽs neq; decoꝛ.ſ.
in paſſõe.Et vidimus eũ ⁊ nõ erat aſpectus:
21 deſiderauim eum deſpectũa nouiſſimũ viro
rum.virũ doloꝛũ ⁊ſcientem infirmitatẽ: ⁊ qua
ſiabſconditus vultus eius ⁊ deſpectus.ſ.pᷣ ve
recũdia. vnde nec reputauimꝰ eum. Verelan/
guoꝛes noſtros tulit:⁊ doloꝛeſ noſtros ipᷣe poꝛ
tauit: ⁊ nos reputauimus eũ quaſi lepꝛoſum ⁊
ꝑcuſſum a deo ⁊ humiliatũ. Ipᷣe aũt vulnera⸗
tus eſt ꝓppter iniquitates noſtras ⁊ attritus ꝓ
pter ſcelera. diſciplina pacis noſtre ſuꝑ em.et
liuoꝛe eius ſanati ſumus.Oẽs nos quaſi oues
errauimus. vnuſquiſq; in vi ſuam declinauit

7 dñs poſuit in eum iniquitatem omniũ noſtꝝʒ/
Confundant᷑ itaq; iudei repꝛobi:qui paſſion?

chꝛiſti deridere ſolent.⁊ inſpiciãt pꝛeterea que
dicta ſunt ꝙ ob nullam aliã cauſam in natiões

diſperſi ſunt cum oppꝛobꝛio abiectiõe et igno⸗

Dermo vij.

minia niſi quia chꝛiſtũ dñm crucifixerũt. Nos
vo qui chꝛiſtiani ſumus pio effectu colamꝰ cũ
qui nos pticipes efficiat regni celeſtis in qͥ glo
uphat neus homoꝑ inſinita ſecula

rioſus triup
ſeculoꝛũ.

natiuitate ſalu

loſtro verba ſunt iſta ca.ix. Sonuit

—

vox leticie in terra noſtra vox exultationis ad

uenit. Auditum eſt verbum ſuaue omni iocũ⸗

mi iudei geun. ooliee deitaterepletum.“ chꝛiſtus fuiꝰdeiin beth
ſimi iudei pᷣallegatas ꝓphetias de xpᷣo intelli/⸗ pletum. Jeſus chꝛiſtus fi

gi debere ſua malicia negat quos tñ facile con
uincere poſſumus ex vbis Rabi moyſi qui in
libꝛo directionis ꝑplexoꝛuʒ ait. Oẽs ꝓphete

leem iude de vᷣgine natus eſt Jubilate deo om

nes homĩes mundi:et laudate nomen ſanctum

eius. Ad hanc ſpũalem habendam leticiã inui

tat cunctos ſancta mater eccleſia:que vbis vti
tur ſancti Leonis pape in bmone denatiuitate

dicetis. Saluatoꝛ noſter hodie dilectiſſimi na⸗
tus eſt:gaudeamus.Neq; em phas eſt locum

eſſe triſticie vbi natalis eſt vite: que cõſumpto

moꝛtalitatis timoꝛe ingerit nobis de pꝛomiſſa

eternitate leticiã. Eemo ab huius alacritatis
participatiõe ſecernit᷑.vna cunctis leticie com⸗
munis eſt ratio. Quia dñs noſter Jeſus xpus
moꝛtis petcatiq; deſtructoꝛ ſicut nullũ a reatu
liberum reperit ita liberandis omnibus venit.

Exultet ſanctus quia apꝛopinquat ad palmaã

Gaudeat peccatoꝛ:quia inuitatad veniã. Kni
metur gentilis quia vocat᷑ ad vitam. Hec ile.

At ergo excitent᷑ omniũ coꝛda: ⁊ hauriamus
aquas in gaudio de fontibus ſaluatoꝛis. in p⸗
ſenti mone de ſingulari colendiſſimaqʒ; chꝛiſti

natiuitate dicemus. de qua ꝓphena Eſaias B⸗
dixit vba ꝓpoſita. In quibus tria bncipaliter

Pꝛimo xpm naſcentem.

Secundo virginem parturientem.

¶Tertio viſionem aparentem.

eparuitate coꝛpoꝛis xpᷣi et qualiter

eps aſſumpſit carnem de materiano

bis confoꝛmi. et de humilitate ipſi

are⸗ Etis reſpectu tempoꝛis lociet ha⸗

PBimo cotepla⸗

mmente pia cõſiderarelicet ad h tria.

α S

Nꝛimo ip̃ius paruitatenm.
¶Secundo confoꝛmitatem.
¶Tertio humilitatem.

eſt nobis: 1 filius datus eſt nobis.
Eſaie ꝓphete vaticinantis de chꝛi⸗

o

ſen
the
h

ſ
lon.
fon
lle
ful
gere

n

P
4
.
li
u
en
ſna
gilu

runn
ſed
fann
ng
r⸗

nu
leni⸗
oti
gue
hian

Ne
go
ſaulg

ui
M
inbeh
deoon
M.
ilnui
Mirne
ino⸗
Oeumn
moo
woa
nans

ec .

sxps
zren
.
mi
B
nms
. mp⸗
chni
g⸗

Uter
ſs
he⸗
.

inan
Gbm

. Pꝛimo cõſideremus xpᷣi naſcentis paruita⸗

*

tem.qꝛ natus eſt hñs coꝛpus paruulũ: ſicut ce

.

teri infantes qñ naſcunt᷑. Abi aduertẽduzʒ ᷣm
theologoꝛũ doctrina. . coꝛpus xpi inſua con
ceptiõe fuit in inſtanti foꝛmati:. ⁊ q;tuͦ ad perſe
ctionem mẽbꝛoꝝ ꝑtium ipᷣius pfecte oꝛgani⸗
ſatum. Vñ Breg. dicit. x viij. noꝛaliũ.Zinge/
lo nunciante ⁊ ſp aduenientemox vbũ in vte/

ro mox intra vurun bumneans Et Auguſti

nus li. de fide ad Oetrum Firmilſime tene et
nullatenus dubites nõ carnẽ xpᷣi ſine diuinita⸗
te in vtero vginis fuiſſe conceptam puſq; ſuſci

peretur a verbo. Et magiſter in. iij. di. iij. Aer

bum non ſuſcepit: niſi cameʒ foꝛmatã. Hoc au

tem fuit cõgruü vm Bonauen. Tho. triplici
ratione. ¶ Mꝛin

na eſt ex ꝑte verbi aſſumentis.
qrnon debebat vbum aſſumere partem hüane

7„

nature: ſed totã. ita carnem ⁊ aiaʒ q non debʒ
vniri: niſi carni oꝛganiʒate. ¶ Secũdaratoõex

pte vtutis operantis. qꝛ vtus diuina operat᷑

miraculoſe.hoc aũt eſt miraculũ ꝙ femina con/
cepit ſine viro. Ideo ad oſtenſionẽ potentieſb

ito foꝛmauit illud coꝛpus qð naturanõ poteſt:

4

hogdiemme. Dilecti

niſi ſucceſſiue. ¶ Tertia ratio fuit ex ꝑte virgi⸗

nis cõcipientis: quę ſtatim vt conſenlit repleta

fuit ſpũſancto ⁊ mar dei effecta. ⁊ qꝛmr deinõ

ℳ 7„

erat niſi eſſet deus vnitus hũane nature.iõ ſta⸗
tim cũ cõſenſit deus homo faciꝰ eſt. Coꝛp ita⸗
ꝙ; illud ſic foꝛmatũ a deo paruum fuit.vt magi
ſter dicit ꝙ obiectũ oculis vix vider potuiſſet

ANuantũ vo ad q;titatem molis nõ ſtatim ꝑdu
aum eſt: 5 ſucceſſiue tam in vtero q; extra. qð

¶ Pꝛmo pꝓpter legis vniuerſitatis conſerua⸗

tionem. quia deus nõ eperat᷑ miracuł vbi na

fuit m Bonauen. adhuc triplici roe

tfura poteſt oꝑpari. Et quia natura poterat coꝛ⸗

pus illud ſucceſſiue ad ꝑfectam quantitatẽ ad⸗

Ducere.ideonõ ſtatim ex miraculo completum

cdöa ratio ꝓpter fidei ↄfirmationẽ. vt

ſcʒ oſtenderet᷑ ꝙ habuit verã ⁊ nõ fantaſticam

carnẽ. ¶ Tertia ratio ꝓpter humilitatis ⁊ cha
ritatis xpᷣi cõmendationẽ qͥ ꝓ nobis cum excel
ſus deus eſſet taʒ ꝑuulus videri voluit.Quis
nam nõ miret᷑ videre vagientẽ infantẽ inuolu⸗
tum pãnis in cuna.de quo cantat eccleſia illud
Ambꝛo. Vagit infans inter arta conditus pꝛe
ſepia membꝛa pannis inuoluta virgo mater al⸗
ligat ⁊ manus pedeſq; crura ſtricta cigit faſcia

Tranſeamus o chꝛiſticole deuotione ſuccenſi.

tranſeamus cũ paſtoꝛibus vſq; bethleem: vti⸗
ueniamus infantem blandũ. affabilem piumet
totũ deſiderabilem. Conſideremus paruitatẽ
que videt᷑ ⁊ adoꝛemus diuinitatẽ q latet. quo⸗
niam vrinauit Ecopapamnymon feſtiuitatiſ

. -

ria nobis a noſtrenature cõfoꝛmi. Jux
apoſtoli ad Hebꝛe.ij.ca. Qui em ſanctil
3

cultoꝛ qui nec de incarnatiõe don aliqᷣd falſuʒ
nec de deitate aliqd ſentit indignum.paris enizʒ
piculi eſt malum ſi in illa aut nature noſtre ve⸗
ritas:aut paterne gloꝛie negatur equalitas.
CSecũdo conſideremus chꝛiſti naſcentis co/
foꝛmitatem. Aſſumpſitqͥdem carnem de mate⸗

4 „

anctificant᷑ ex vno omes. Suit autẽ hoc cõ⸗

RWr . 2

ueniens vt dicit dñs Bonauentura. xij. diſti.

„77. 7.

iij. triplici ratiõe. ¶ Pꝛima ratio dicit iuſtifi

cationis ad ſeruand rectitudinem iuſticie ſᷣm
Anſelmũ.vt eiuſdem generis eſſet ſatiſſactoꝛ et
pᷣuaricatoꝛ. ¶ Secũda ratio dicit᷑ oſtenſionis

vt oſtenderet᷑ nobis dulcedo miſcdie dei.quo⸗

ipᷣe idem humano generi vniretur in chꝛiſto.

ertia ratio ſdicitur oꝛdinationis.oꝛdinauit

quippe deus vt totum genus humanũ deduce⸗

retur ex vno pᷣmo Adam ꝓpter repꝛeſentatõeʒ

illius vniuerſalis pncipij a quo omnia ſunt ꝓ⸗
ducta. Rationibus ergo dictis cõueniens fuit
vt chꝛiſtus carnẽ ſumeret ex materia ab Adaʒ

deriuata. que tamẽ ab omniinfectiõe immunis
fuit:eo ꝙ nõ fuit in Adam vᷣmſeminaleʒ ratoeʒ
cum nõ fuerit concepta ex ſemine virili: ſed my/
ſtico ſpiramiĩe.vt dicit ſanctus Tho.iii.ꝑte. ⸗
xxxj. Vnde Leo papa in monede natiuitate
inqᷣt. Alienũ quippe ab hac natiuitate eſt quod
de omibus legit᷑. Nemo mũdus a ſoꝛde nec in/
fans cuius eſt vnius diei vita ſuꝑ terrã. nihil i
iſtam ſingularẽ natiuitatẽ de carnis cõcupiſcẽ
tia tranſijt. nihil de peccati lege emanauit. hec
ille Gi autẽ quereret quare xpsnõ aſſumpſit

Adam: Reſpondet dñs Bonauentura ꝙ hoc

fuit ppter tria ¶ Mꝛimo ppter deũ qͥnon de⸗

bebat aſſumere hoĩeʒ peccatoꝛẽ. C Scðo ppt᷑
Adam qͥ nõ debebattantũ cxaltari. ¶ Tertio
ꝓpter humanũ genus.qꝛ paſſio innocẽtis ma
gis erat grata deo pꝛo redemptione eius q; ho
minis peccatoꝛis. ¶Tertio conſideremꝰ chai⸗ 2,
ſti naſcentis humilitatẽ. Sicut enim humilisi

foꝛma ſerui dignatꝰ eſt aparere. ita rex iſte an⸗

geloꝛu ⁊ hominũ domin? humilit naſci voluit
Et hoc triplici reſpettttau.
CPꝛimo reſpectu tempoꝛis.
Tecundo reſpectulol.
¶ Te tio reſpectu habitacunil.
¶NPꝛimo natus eſt xpᷣs humilit᷑ reſpectu tem
poꝛis.qꝛ.ſtꝑe deſcriptiõis vniuerſi oꝛbis.qn
vt Lucas refert ca.ij. Exiit edictũ a ceſare Au

guſto vt deſ criptio hmõi ſieret. Hic ceſax Au⸗

guſtus Octauianus fuii qͥ m Suetoniũ in li.
de duodecim ceſaribus ⁊ Eutropiu natus eſt iĩ

velletrano opido de clariſſuna familia Octa⸗

£
uioꝛũ in die ilo quo Rome in curia agebat᷑ de xxxv.Quia xpᷣs veneratnos in ſtatũ libertatn d
cõiuratiõe catilline. octauo kał.ſeptẽbꝛis pau-⸗ reducere de ſtatu uitutis. Ideo ſicutmoꝛtali ege
loante oꝛtũ ſolis arcotullio Cicerone ⁊ ga tatem noſtrãſi uſcepit:vt nos ad vitã reduceret
yo antonio cõſulibus. Ex patre Octauiano ſe Ita ᷣm Bedam eo rempe dignatus eſt incrr· l
natoꝛe ⁊ matre Accia nepte iulij ceſaris genita nari quo mox natus cenſus ceſaris deſcribereꝛ oi
ex iulia ſoꝛoꝛe que nupſerat Lucio baldo. Hic tur atq; ob noſtri doliberationẽ ipᷣe vᷣuitio ſubl⸗ i
Hm Hoꝛoſiũ Eurropiß ⸗ lutarchü in li. de vi deretur. Et vt Grego. inquit in omelia. Naſci⸗ 4“
t ⁊ obitu Ciceronis.Et in lib.de vita ⁊ obitu turo dño mũduspeſcribit᷑. qꝛ ille aparebat in Z
Warci Antonij. Et Seneca in.j.li.de qſtioni carne qͥ electos ſuos aſcriberet in eternitate. eo
bus naturalibus. Occiſo Julio ceſare auuncu ¶ Gecũdo xpᷣs humilit natus eſt reſpectu loci ie
lo eius ⁊ patre ꝑ adoptionem cuʒ ipᷣm in teſta⸗ quia in bethleem.ſicut ſcriptũ fuerat Michee i
mento reliquerit heredẽ ab Apollonia vbi va⸗-⸗ v.c. Et tu bethleem effrata paruula es in mili⸗ ir
cabat ſtudijs lraꝝ reuerſus eſt. Et vt inqᷣt li tibus iuda.ex te mihi egrediet᷑ qui ſit domina “*
nius li.ij. de naturali hiſtoꝛia. Cum vrbem in-⸗ toꝛ in iſrahel. ⁊ egreſſus eius ab initio a diebus ſic⸗
traret aparuerũt ſtelle circa ſolem in modũ co⸗ eternitatis. In bethleem xpᷣs natus eſt. vt di
rone poſite. Regnauit pᷣm Suetoniũ ⁊ Eutro cit ſanctus Cho.iij pte.q.xxxv. qꝛ factus eſt
pium annis qnquagintaſex duodeci cũ ;ar exſemine Dauid ᷣm carnem: cui facta fuerat
co antonio ⁊ Marco lepido. Et q̃dragintaã: ꝓmiſſio ſpecialis de chꝛiſto. Et ideo in bethle 1
tuoꝛ ꝑ ſe. Sedatis aũt omibus bellis oꝛbeʒ to⸗ em de qua natus fuit dauid naſci voluit: vtex fm
tum ſuo ſubegit imperio cũctis inimicis ⁊ tur/ ipo loco ꝓmiſſio ei facta impleta oſtenderetur ”ÿMZME
* batoꝛibus romanoꝛũ deuictis. Et yt refert ſoli et hoc delignat euangeliſta dicẽs He Joſeph:
nusg in li.de mirabilibus mũdi. Tempus eius eo ꝙ eſſet de domo ⁊ familia dauid. Addit gre M
ſolli repertũ eſt quoplurimũ ceſſuerũt anna: gonius in omcrrationẽmyſtici dicens. Getb⸗ nt
2 floꝛuerũt ingenia. In diebus qͥdem ilł inuen leem quiſpe domus panis interpᷣtatur. ipe nan on
* iſunt in vrbe viri clariſſimi Oꝛatius Flaccꝰ. q; eſt qui ait. Egoſum panis viuus qui de ce⸗.· (cſan
Virgilius. Ouidius. Macer. Catullus ve⸗ lo deſcendi. Locus ergo in quo xpᷣs naſcit᷑ do⸗ (unt
ronenſis. ꝛopertiꝰ. Terentiꝰ. Aarro. ar mus panis ante vocatus eſt.qꝛ futurũ ꝓfecto ginece
cus Tullius Cicero Apollodoꝛus. Aalerius erat vt ille ibi ꝑ materiam carnis appareret qui m
maximus. Saluſtius 7 alij. Anno igi᷑ Octa⸗ electoꝛũ mentes in eterna ſatietate reficeretSi (azſe,
uiani auguſti quadrageſimoſecũdo. Et ab vr⸗ autẽ aliqͥ quereret. Curnõ hieroſolymis aut cki
be condita ſeptingenteſimo qnquageſimoſecũ NRome natus fuerit: Reſpondet ſanct- Tho. i
do. natus eſt xps ꝗgeſus. Voluit em ceſar Au/ O ſicut Bauid in bethleem natus eſt ita etiam MWMos
„ guſtus vniuerſo p̃ᷣſidens oꝛbi ſcire quot puin-⸗ hieruſale elegit. vt in ea ſedem regni ↄſtitueret =
cie quot ciuitateſ.quot caſtra. quot ville.quor ⁊æ templũ dei ibi ediſicaret. Et ſic hieruſalẽ eſſy Alen
hoies eſſent in toto oꝛbe.Et vt ſcribit Euſebiꝰ ſimul ciuitas regalis ⁊ ſacerdotalis. Sacerdo⸗ itur
in li.de temꝑibus. Factus eſt rome cenſus.Et tium aüũt xp̃i ⁊ eius regnum pᷣcipue cõſumhmma ſſu⸗
inuenta ſunt in vrbe trecenta ⁊ ſeptuaginta mi tum eſt in eius paſſione. Et ideo cõuenient᷑ ele ein
lia ciuiũ romanoꝛũ.Scom vo mgr̃m in hiſto git bethleem natiuitati ⁊ hieroſolymã paſſioni
ria ſcholaſtica. Juſſu ceſaris factũ eſt yt omẽs totamq; ꝑ hoc hominũ gloꝛiam cõfutauit.qui 4D en
homies ad vrbem vnde traherẽt oꝛiginem per in ſuꝑbiam eleuant᷑ ſi ex nobilibus ciuitatibuſ ſet
gerẽt. ⁊ qlibet denariũ argenteũ qͥ valebat de-⸗ oꝛiginem ducãt. Chꝛiſtus in ciuitate ignobili “
cem numos vſuales.vnde ⁊ denariꝰ dicebatur naici voluit ex nobili oppꝛobꝛiũ pati.He roma .
pſidi ꝓuincie tradere:vt ſe ſubdituʒ vnuſqͥſq; wo dicit᷑ in quodam Bmone Epheſini cõcilij. Ganid
romano imperio ꝓſiteret. Nam ⁊ nümus ima Si maxima romam elegiſſet ciuitatẽ ꝓpter po nnſerfn
ginem pᷣferebat ceſaris.et ſuꝑſcriptioneʒ nois. tentiam ciuiũ mutationẽ oꝛbis terrarũ putarẽt htde
Bicebat᷑ aut ꝓfeſſio ⁊ deſcriptio:ſed diuũſa con Si fllius fuiſſet impatoꝛis poteſtati vtilitatem Pchn
ſideratiõe. Mꝛofeſſio dicebat᷑ qꝛ quilibet quã⸗ aſcriberẽt. Sed vt diuinitas cognoſceref oꝛbe,z ſore
do reddebat cenſum pᷣſidi puincie ponebat de tranſſoꝛmaſſe terrarũ paupꝑculam elegit matrẽ hurfe
nariũ ſupꝑ caput ſuum. ⁊ ꝓpꝛio oꝛe ꝓfitebat᷑ ſe pauperioꝛẽ patriam. Elegit autẽ deus infirma Mſeſte
foꝛe ſubdituz romano imperio. Unde diceba? mundi: vt confundat foꝛtia. Et ideo vt ſus po. s
ꝓfeſſio.id eſt ꝓpꝛio oꝛe faſſio.⁊ fiebat hoc co/⸗ teſtatem magis oſtenderet in ip̃a roma que co⸗ un
ram omni populo. Deſcriptio autẽ dicebatur put oꝛbis erat ſtatuit caput eccleſieſeu in ſignãa enndn
qꝛ numnerus eoꝛiũ qui cenſum capitis ferebant: pfecte victoꝛie. vt exinde fides deriuaretur ad ſeniin
certo determinabat᷑ numero: ⁊ redigebatur in vniuerſum mundũ. ſm ꝙ ꝓphetauerat Eſa. ecen
ſeriptis. Atergo dicit ſanctus Cho. iij.pte. q. ca.xxvj. dicens. Ciuitatem ſublimem humilia
*
00◻
£

vifſ. ●
1

neu dit 2 coculcabit eam pes paupis ·i. xigreſſus meopeccatrix alma: T egoſuſcipiã põdus pec
ucgn egenoꝛuũ id eſt apoſtoloꝛũ Metri ⁊ Mauli. catoꝛuũ tuoꝛũ ꝓ quibus patri meo debitũ ſoluã
cet : ¶Tertio xpᷣt humilit natus eſt reſpectu habi Mon enim veni vocare iuſtos: ſed peccatoꝛes.

idere⸗ taculi. Mam ꝓfectus a Nazareth Yoſeph cuʒ quos meis laboꝛibus ⁊ ppꝛio ſanguieredime-
oib· Vsine gloꝛioſa in hethleem: qꝛ paupꝑes erãtin⸗ reſum paratus. s

Naſe⸗ uenire nõ potucrũt hoſpitiũ. Sed vi mgr̃ dict Be pꝛinileciisg virginia narturien⸗
chain in hiſtoꝛia ſholaſtica dinentere ad Fineſoege. 2. abnnilegisgu ginis gattunene
nte. EFErat enim inter duas domos operimentũ ha⸗ ctane rene E ine coꝛruptione
l bhens: ſub quo ciues ad colloquendũ vel ad co⸗ et abſq; doloꝛe et ſuo lacte nutriuit·
Nchee ueſcendũ diebus ocij vel ꝓ aeris intemperie di ¶Capitulũ. I. ——
nmnii⸗ uertebant. vbi foꝛte Yoſeph aimalibus ſuis bo ℳ G cudo cOo . pla⸗
ninie ui ꝛaſino pᷣſepium fecerat. vel 'm quoſdam cũ Eenecmh eeeleplia⸗
dans iſtici ad foꝛum veniebat animalia ſua ibidem ri debemus de natiuitate xpi vginẽ
ANH ligabant. Et ideo ibi pſepe couſtructum at. ier /parturientẽ. DHata ſunt quippe diui⸗
clc⸗ Hqᷓ; humilis erat habitatioilla.de qua iero ¶ Nitus vᷣgini ſanctiſſime in ſuo partutria pꝛiui⸗
afüen nymus ad Marcella de vrbeſecedendum ita C Pꝛimüũ dicit doloꝛis immunitas. (legia.
niette·. Kribit. Quo mone: qua voce ſpeluncam tibi TSecundũ vginitatis integritas.
ne· ABluatoꝛis erponam. Etillud pꝛeſepe in quo in C Tertii yberum fecunditits.
Uenr fantulus vagit ſilentio magis q; infimo ymoe ¶ Waimũ bullegium exhibitü vgini in ſuo ſe⸗
e⸗ hoeonoꝛandũ eſt. Abi ſunt late poꝛticus.vbi au liciſſimo partu dicit᷑ doloꝛis immunitas. Me⸗ *
ime⸗ nHita laquearia. vbi domus damnatoꝛuz penis peritnanq; filiũ ſine doloꝛe ⁊ cum maxia iocũ⸗
Mc ⁊ miſeroꝛũ laboꝛe veſtite.vbi inſtar palatij ex ditate. Sicut pᷣdixerat Eſa.xxxv.c.Germinaſ
enm⸗ tructe baſilice: vt vile coꝛpuſculũ homis pcio⸗ germinabit ſicut lilium: v exultabit letabũda.
ſtec ſius inambulet ⁊ quaſi mũdo quicq; nõ poſſit HNec audiendi ſunt illi qui dicũt obſtetrices fu⸗ H *
ſin eelſe oꝛnatius tecta ſua magis velit aſpicere: ᷓlllead ooſequium vᷣginis. qꝛ Hiero. aduerſus
rde ccelum· Bethleem ecce in hoc paruo terre foꝛa / HMeluidũ ait. Mulla ibi obſtetrix fuit: nulla mu-
R mine celoꝛũ conditoꝛ natus eſt. ic inuolutus liercularũ ſedulitas interceſſit. Et mat᷑ ⁊ obſte⸗
d preannis. hic viſus a paſtoꝛibus. hic demonſtra trix fuit. pannis inqͥt inuoluit infantẽ a poſuit
c tusa ſtella. hic adoꝛatus a magis. Eein epiſto in pᷣſepio. Que ſententia Apocriphoꝛũ delira⸗/
er laad Euſtochiũ ait. ꝗlle cuius pugillo mous menta cõuincit. Secundũ puilegium virgi⸗
M. concludit᷑: pſepis cõtinetur anguſtia. o mira lis parturientis fuit vginitatis integrital. fuit
en circa nos pietas Jeſu benedicti. Ocaritas in- em in ꝑtu vgo. qꝛ ſliũ peperit remanẽte clauſo
ra audita. O humilitas incarnati dei naſcit᷑ hye⸗ clauſtro pudoꝛis. Unde Aug'. in Fmone qle⸗
e mali temꝑe: ⁊ non eſt illi locus in diuerſoꝛio. in gitur in vigilia epiphanie ait. QAui natus eſtpᷣ⸗
en uoluitur pannis: ⁊ a ſola marre benedicta⸗ Jo / mo ſine matrei celis:hodie natus eſi ſine patre
ſumm ſeph ſuſcipit᷑ Curre cito fſideł anima. ingredere in rerris. O miracula: o ꝓdigia fratres chariſſi
nnu operimentü illud. vagientẽ infantem audacter mi. nature iura mutant᷑ in homie. deus naſcit.
ſenu alloquere. dic ei audieti beniuolo. O rex regu,ʒ Vgo ſine viro grauidat᷑. aror viri neſciaz ſer
man ⁊ vniũſe ↄditoꝛ creature. vis nete ſit cũ mre et mo dei maritat.Simul facta eſt mater ⁊ vigo
hmbl Joſeph ad meã domũ recipiam. vis vt aureaʒ mater facta:ſed incoꝛrupta. vgo habens filium
gehl faſci ad te deferam. vis oꝛnamẽta ⁊ pcioſa io⸗ nelciens virũ. Sempꝑ clauſa:ſed nõ infecunda.
n calia tibi rradam. vis vt famulos ⁊ ancillarum Etin alio ſmoneq incipit.Caſtiſſimũ Marie
l. ad obſequendũ turb adducaʒ. vis vt matri q vginis vterii Auguſtin inducit vginez ſic lo⸗
erpo pepꝑit delicata cibaria pᷣparem. Vis vt cuiuſcũ quentenn. Moꝛta facta ſum celi:ianua facta ſuʒ
Mund ꝙ; generis muſicoꝛũ ꝑitos modulatoꝛes et ma/ filio dei. Ali facta ſum ianua clauſa qᷣ a —
luaten giſtros aduocem. ⁊ ſimilia. Statim audies il: reſurrectionẽ ingreſſus eſt ꝑ oſtia clauſa ꝛit
ſol lum reſpondentẽ tibi. Mon ꝓpter temꝑalia ve iñ hic difficultas. quia Gregꝰ. in omel. in ocia⸗
m ni:nõ iſta mihiſunt grata. Sed ſi mihi placere ua paſce ait ꝑ H̊ͥ ꝙ ianuis clauſis ad diſcipulos
inſrma cupis o aima mea imagine inſignita largire mi poſt reſurrectiõʒ intrauit dñs oſtẽdit coꝛpꝰ ſuũ

ſuäpe hi peccatatua atq; delicta.da mihi compũctio eſſe eiuſdẽ nature ⁊ alterius glłe.Et ſic per oſtia
abec⸗ nem. da mihilachꝛymas.da mihi cõuerſione, clauſa tranſire videt᷑ ad glam coꝛꝑis pertinere
nnſei ⁊ emẽdationẽ. deſcendi de celo vt homo fact Coꝛpus aũt xpᷣi in ſua natiuitate nõ fuit gloꝛio
eard peccatis hoĩm ſatiffaciam. Crigintatribꝰ an ſum: iᷣ paſſibile hñs ſimilitudinẽ carnis pecca⸗
r N. nis laboꝛabo.ſudabo.truciaboꝛ fame ⁊ ſiti:vſ: ti.vt apłs dicit ad Roma.viij. Nõ ꝗ videt᷑ ꝙ
Humtir q;quo affigar patibulo crucis. Reuertere ad exiuit ꝑ vginis vterũ clauſum. Inſuꝑ nibn in

ilaa ſancta natiuitate xpᷣi eſſe debuitp qð coꝛpꝰ
eius fantaſticũ apareret. Sed ꝑ clauſa trãſire
nõ videt᷑ cõuenire vero coꝛpoꝛi:ſed fantaſtico
co ꝙ duo Horaſtnleſſens Pomzmnt HNoner
go debuit ex mr̃is vtero clauſo coꝛpus xpᷣi p⸗
dire. C. Reſpõdet his ſanetus Tho. in. iij. pte
A vii. — qͥdam dixerũt xpᷣm in ſua natiuita
eſu
ſo vginis vtero.⁊ dotem agilitatis qũ ambula
uit ſiccis pedibꝰ ſupꝛa mare. Sed melius dicẽ⸗
dum eſt ꝙ oia iſta facta ſunt miraculoſe p vir⸗
tutem diuinã. Nnde Aug. dicit ſuꝑ Johem.

77

Moli coꝛꝑis:vbi diuinitas erat: oſtia clauſa

re potuit quo naſcente vᷣginitas matris inuio⸗

lata ꝑmanſit.Et Oyoni.dicit in qdaʒ epiſtola

ꝙ xpᷣs ſuꝑ hominẽ operabat᷑ ea que ſunthoĩs
⁊ hoc demonſtrat vgo ſuꝑnaturalit᷑ ↄcipiens
⁊ aqua inſtabil terrenoꝛũ pedũ ſuſtinens gra⸗
uitatem. auũt obijciebat᷑ ꝙ tranſire per clau⸗
ſa non auenit coꝛpo:i vero. Dicendo ꝙ ita vo⸗
luit xpᷣus veritatem ſui coꝛꝑis demonſtrare ꝓ
etiam ſimul eius diuinitas declararet᷑. Et ideo

ꝑmiſcuit ima humilibꝰ. Ande ⁊ coꝛpꝰ eius ve

rum oſtenderet᷑ naſcit᷑ ex femina. Sed vt eius

diuinitas innoteſceret: naſcit᷑ ex vgie. Zabł em̃
Partus decet deũ. vt Amb. dicit in hymno na⸗

tuitatis. ¶Tertin puilegiũ vginis parturien
tis xpᷣm fuit vberun E

*

nilegii
quie factũ eſt vt vginis vbera lacte quo in⸗
laniulu aleret eplerent. Ob ad eccleſta cantat
Zacentẽ in pᷣſepio ſola vgo lactabat vbere de
cælo pleno. Excita coꝛ tuũ o ſidelis aima ⁊ men
te ſollicita ad locũ natiuitatis pficiſcere. Con⸗
temp lare ibi vginem omi ſanctitate. oĩ vtute.
omni deniq; venuſtote decoꝛã. Inſpice mẽtis

ocuł media nocte dũ partꝰ tps inſtaret illã oꝛã

.

tem lachꝛymantẽ pᷣ deuotõe ⁊ exultantẽ in deo
ſalutari ſuo. Et cum ſumma iocũditate ſupꝛa fe

num abſq; doloꝛe abſq; coꝛruptiõe vt pᷣdiximꝰ*

filium parere vagientẽ. Illũ ſtatim vt natus ẽ
adoꝛat. VUñ eccleſia dicit. Tirgo quem genuit
adoꝛauit. O ſi poſſemꝰ audire vba ſiue coꝛpo⸗
ris ſiue mentis ipᷣius vᷣgini .
fulgebat ꝓfecto ſimul cũ ipᷣa totis viribus gra
tias diceremꝰ altiſſimo deo. Poterat virgo il⸗
la iacenti filio ſupꝛa fenũ dicere.O deus meus
⁊ oim conditoꝛrerũ. Qangeloꝛũ ⁊ hoim glia.
O immoꝛtał ⁊ ſempiterne rex celi ⁊ terre.ado⸗
ro te humili coꝛde ⁊ bñdico tibi:qͥ vt ſaluum fa
ceres ppun tuũ:de me hodie verus hõ naſci di⸗
gnatus es. IJactꝰ es mihi filius ᷣm aſſumpta,ʒ
naturã quem pp ſibi coeq̃lem genuit ab eterno

BSulcipiã te reuerent᷑: ⁊ dulciter amplexaboꝛ.

Mõ deero infantiã tuã fouere:⁊a in qᷣbus valeo

tilitatj dotẽ aſſumpſiſſe qñ exiuit de clau⸗-

tis aimo voluẽs gaudiũ vertebat in luctũ.

CBepaſt oꝛu e ectiõe quibus natie⸗

nõ obſteterũt. Ille quippe nõ eis apertis intra⸗ d

C Secũdo paſtoꝛũ in

tibi neceſſaria miniſtrare. aſcã te lactemeo:
2 paupꝑibus pannis inuoluam. Lcuabat e et
tibus ocuł caputſanctiſſimũ ⁊ faciẽ deoſcula-⸗
datur. ⁊ mẽbꝛa panis inuoluta faſcia ſtricta ci⸗
gebat. indeq; ad pᷣſepiũ reclinabat. vngebatur·
coꝛ illud vgineum balſamo: 2 melle incredibi
gaudij dũ tanta miracula experiebat᷑. Sed hu

militatem pauꝑiatenmi ⁊ penalitatẽ filij ploꝛan⸗

„

as xpi eſtoſtenſa ab angelis, et
de ac deuotione illoꝛũ en 9 Hꝛl

ꝛimũ ch vaſtorlckctio.

ertili paſtoꝛũ fides ⁊ deu

debemus eſt
git de vt eis

Alectio. Jbos adem elegi

erãt in regione eadem vigilãtes ⁊ cuſtodientes

vigilias noctis ſuꝑ gregẽ ſuũ. os qᷣdez fuit
antiquis ſm aliqͥs in vtroq; ſolſtitio.ſ.hyema

li ⁊ eſtiuali cuſtodire vigilias noctis.ita ꝙ ſolli

cite vigilabãt.⁊ hoc ꝓpter venerationẽ ⁊ reu

„*

rentiam ſolis: cui antiqͥtus ppter ſuã claritatẽ

fiebat magna veneratio. ꝗ mos foꝛte inoleue⸗
rat apud iudeos ex vſu cohabitantiũ. Erãt ita
ꝙᷓ; ibi paſtoꝛes iuxta bethleeʒ vno miliario.Et
nocte media vigilantes viderũt celeſtẽ nüciuʒ

annũciantem eis xp̃i natiuitatem. Voluit aũt
8: in ̊ lumen gre re

xp̃s ad hoc paſtoꝛes eligere.¶ Pꝛio vtill tan
rpuris arch ſimplicibꝰ maioꝛ fides adhibereẽ
Nam vᷣm Ambᷣ. Simplicitas nec noua finge⸗
re nec audita nouit mutare. ¶ Scdo vt ſuper⸗
biam repᷣmeret hoĩm elatoꝛũ.Quare et xpᷣs di
cebat ¶at. xj. Cõfiteboꝛ tibi pr dñe celi et ter
re qͥ abſcondiſti h a ſapientibꝰ pꝛudẽtibus et
reuelaſti ea puuł. Hinc ⁊ Chꝛyß. dicit. Ange
lus manifeſtãs xpᷣi natiuitatẽ nõ iuit hieroſoly
mam: nõ reqͥſiuit ſcribas ⁊ phariſeoſ. Erãt em
coꝛrupti:⁊ pᷣ inuidia cruciabant᷑. Sʒ paſtoꝛes
erãt ſinceri antiquã ↄuerſationẽ priarcharũ et

ni debemus in hac ſancta natiuitate
pvi viſionẽ awarẽtẽ.qꝛapparuit an-
gelus domi de celo paſtoꝛibus cũ ingenti lumi
ne: dixitq; illis. Ecceeuangeliʒzo vob gaudiuzʒ
magnuz qð erit omni populo.qꝛ natus eſtno?b
hodie ſaluatoꝛ qͥ eſt xpᷣs dñs. Et cũ eo viſi ſüũt
plures angeli qͥ dicebant. Ola in altiſſimis deo
⁊ in terra pax homibus bone voluntatis. Abi
tria conſiderare debendd.

paſtoꝛuz
tiuitas reuelaret᷑. Inqͥt Lucas.c.ij. Paſtoꝛes

Pn
Nlg

nc:
can

edh
e

hut

na
Wn
an
beſtnob
Upſſit
misdeo

uinn
Wen;
ut
ſhyem

PAA

Ertni.

Weu
Eritin
⸗
chz
tütun
hibeet
ainge⸗
ſupel⸗
lbed

eiaer.

ibrt
1.

Pen

le

chni

ide

Rons

gh

PeNe

Moyſi colentes. CTertio voluit xp̃s natiui

tatem ſuã paſtoꝛibꝰ manifeſtari: vt ſe paſtoꝛem
oſtẽderet. Añ Beda bene inqt. Nato dño pa⸗

ſtoꝛes ſupꝛa gregem vigilat. Ille em natus eſt

„

q̃ dicit.Ego ſuʒ paſtoꝛ bonus.Sʒ ⁊ tꝑs immi
nebat quo idem paſtoꝛ oues ſuas ꝗᷓ diſꝑſe erra⸗-
bant ad vite paſcua reuocaret. C Secundũ qðd
ↄſiderare debemus eſt paſtoꝛũ inſtructio.deꝗ

„ —

ſequit᷑ LCu

86

aſtitit iuxta illos. Rationabilit factũ eſt vran /
gelus natiuitatẽ domi nunciaret.qꝛ hoĩes per
xpᷣm ad angcloꝛũ ſocietatem ſunt ꝑducendi JIn apetit. ꝓllud adũt quod naturalit appetit a bo⸗
rentia: ſi ſit pᷣſens ipam delectat. Si vo ſit ab⸗

apparitiõe aũt illa lumen refulſit claritas dei.
id eſt diuia vᷣtute facta.Et vt inqt Heda.Nũ

qᷓ in tota veteris teſtamenti ſerie reperimꝰ an⸗
gelos qͥ tam ſedule aparuere patribus cũ lumi

ne aparuiſſe. Sed hoc pᷣuilegiũ huic tẽpoꝛi re⸗
cte eſt vᷣuatum qn oꝛtum eſt in tenebꝛis lumen
rectis coꝛde.Ad hanc inſolitã dignamq; viſio

nem paſtoꝛes timuerũt timoꝛe magno.qͥbus di

xit angelꝰ Molite tim Heinde inſtruxit eoſ de.
ſacro natiuitatis xpᷣi. Ecce inqᷣt.i.certe euãgeli
ſo vobᷣ.i.nũciũ bonũ poꝛto.gaudiũ magnũ qð

cut boni.vei qꝛ nõ pñt redimi ſicut mali. Et di

xit hodie.i.iſto tꝑe. Mon em̃ erat dies eo mõqͥ

vſitato noie diem vocemꝰ. Subdidit angelus.
Et hᷣ vobis ſignũ. Inuenietis infantẽ inuolu⸗

tum pannis ⁊ poſitũ in pᷣſepio.In qbus vbis

ſigniſcauit de xpo tria. ¶ Mꝛimo puritateʒ ⁊

innocenris ↄ luxuriã.qꝛ dixit infantẽ:q agnus
erat ſine macula. ¶ Scðo pauꝑtatez ⁊ indigẽ⸗
tiam auariciam.quia dicit: pannis inuolutũ
¶ Tertio humilitatẽ ⁊ obedientiã ſupbiam.
qꝛ dicit:poſitũ in pᷣſepio.Et facta eſt cuʒ ange:
lo multitudo militie celeſtis exercitus: vt nati⸗
uitas domi ſit magis credibilis:⁊ de ipᷣa iqo nul
lus dubitet:ſed totũ diuulget᷑ ꝑ oꝛbem. Vnde

Beda inquit. Ne parua vniꝰ angeli videretur

auctoꝛitas poſtq; vnus ſacrm noue natiuitatl
edocuit:ſtatim celeſtiũ agminuʒ multitudo af⸗
fuit.Et vt idem Heda refert. Multitudo illa

celeſtis militie in laudẽ creatoꝛis ꝓrupit. vt et

xpᷣo deuotionem impendat:⁊ nos ſuo inſtrust
exemplo:vt de receptis bñficijs gras deo ꝑſol⸗

uamus. Dicebant g. Gloꝛia in altiſſimis deo:

Heda ait. Optant pacem hoĩbus:qꝛ quos in⸗

ſirmos ⁊ abiectos deſpexerant naſcẽte in carne
dño lam ſocios venerant᷑. Quibus aũt homi⸗
nibus pacem poſcunt exponũtipᷣi dicẽtes. bo⸗
ne voluntatis.ſ.qͥ ſuſcipiũt natũ xpᷣm. Nõ eim

cas in euãgelio. Ecce angelus domi

Beinde inſtruxit eoſ de

ſanguinis effuſione.·

Dernio YVif:

eſt paximpijs: ſed pax multa diligentibusno⸗
men domini. CTertiũ quod conſiderare dehe

mus eſt paſtoꝛum fides deuotio. IJpi poſt
ingeli diſceſſere in celum loquebant᷑ ad inuicck

Tranſeamus vſq; ad bethleem: æ videamus5
verbum quod factum eſt. ⁊ dominus oſtendit
nobis. Naturale quipe eſt ꝙ homo bonũ diii
gat.quia ſicut pᷣmum obiectũ intellectus eſt e
rum.ita ppꝛium obiectum volũtatis eſt bonũUu.
QAuia ergo vnaqueq; potentia appetit ſuũ ob⸗
iectum.hinc eſt ꝙ voluntas naturaliter bonu,3

ſens polſibiletñ haberi potentia mouet ad i⸗

ſum habenduũ. Homo igit bonum diligẽs qnd ſi
bi p̃ſens eſt in ipo delectat. Oſtenſum aüt ſi ſt
abſens inquirit qñ ſperat ipᷣm habendũ.Quia

ergo angeli nunciauerũt paſtoꝛibus bonũ ma

ximum xp̃m natum. Et oſtenderũt vbi eratre⸗·

periendus:qꝛin bethleeʒ. IJpᷣi ſolliciti moti ſũt

querere ⁊ inuenire eum. In quo reluceteoꝛum
magnanimitas ⁊ ſtrenuitas:qꝛ nõ hoꝛroꝛenoę/
os ctis. nec damno ouilis ſui quod ſolũ relinque⸗
erit oi lo.ſ.tã ꝑegrinatibꝰ in mũdo qᷓ; patiẽti⸗
bus in limbo qᷓ; enam regnantibꝰ in celo.qꝛ na⸗
tus eſt vobis hodie ſaluatoꝛ.vobis.ſ.homibꝰ
indigentibus.nõ angelis. vel qenõ indigent ſi

rent retrahunt᷑ ab inquiſitione ſaluatoꝛis iam

nati. Et fide maxima ac deuoiõe dicũt.videa⸗
mus hoc vbum.i.dei filium incarnatũ qui po
nobis factus eſt homo. Et vt inquit He
dixerũt videamus puerũ:

eſt. id eſt verbũ quod ſemꝑ erat quõ ꝓ nob ca⸗
ro factum eſt. Et venerũt feſtinantes ⁊ inuene⸗
runt ſicut dictum eſt ad illos. Oꝛigenes hic ait
Inuenere ariã que illum fudit in partu: et
Joſeph diſpenſatoꝛem oꝛtus domici:⁊ infantẽ

7„ „ —.

poſitum in pᷣſepio. Videntes aũt cognouerüt

de vᷣ̈bo quod dictum eratillis de puero hoc.i.
intellexerũt illum puerũ eſſe vbum vel filium
dei. vel videntes humanitatẽ:cognouerunt di

uinitatem. Et omẽs qui audierunt mirati ſurn-
dehis que dicta erant a paſtoꝛibus ad ipſos.
Glo.ſupꝑ iſto paſſu dicit. Non ſolũ mirabãatur
de incarnatiõis myſterio:ſed etiam de tantapai
ſtoꝛum atteſtatione que fingere inaudita neſci⸗
rent: ſed ſimplici facundia vera pꝛedicabant.
Raria aũt modeſta ⁊ taciturna mãſueta⁊ hu
milis conſeruabat omia verba hec conferẽs in
coꝛde ſuo. paſtoꝛes vo reuerſi ſunt ad gregem
laudantes ⁊ gloꝛiſicantes deum. Cum qbus t
nos tam ampliſſimo munere iaʒ ſuſcepto gra
tias quas poſſumus eteraus pbſano ſalua
in terra pax homi untatig Mhi toꝛi: qui non iam in p̃ᷣſepio: ſed inuenit᷑ coꝛona
⁊ in terra pax homibus bone voluntatis. Abi us in celis: quem adoꝛãtomẽs angeli ceteric
cuaſi in eternum bñdictus Zimen.

CBermo octauus de memoꝛia chꝛi⸗
ſti circuciſi et de nomie ipius atq; de

Devmo Viij.

Poikzocto wr irctcideretpiier S
buntur hec vba oꝛiginalite

Srizen multa die octaua erga ipm in⸗
antulũ geſta fuerememoꝛie digna In qualibz
em̃ etate laboꝛe ⁊ pa ionibus plurimis attritꝰ
oſtendit nobis exuberantiſſimã charitatẽ ſuõ.
Necqilli ſatis erat ſtatuto tem e ꝓ ſalute hũa⸗
ul generis crucis ignominioſe ferre ſupplicium.

Quiimo ab vtero vginis gloꝛioſe vſc; ad ex⸗
tremũ vite coꝛpus illud pᷣcioſiſſimũ varijs pe⸗

nis cruciatibuiq; ſpᷣmiſit.Hodierna vo die Im

antiquã iudeoꝛum traditionem nõ ſine doloꝛis

—

acerbitate circũciſus eſt. Etſicut peccatoꝛ vide

ri voluit qui ab omni labe ⁊ cõtagione mundii

ſimus venerat in ſuo ſanguine peccatoꝛes laua-

re. Qua de re ſratuit ſancta mater ecdelſia diez
mum a cunctis fidelibus ſoienniter ceiebeani.
1os vo vt xp̃i circũciſi ſacramen
noteſcat. de ipo in pſenti ᷣmone dicem

*

—

ℳ.

ta fuit et de determinationeill

☛☚

,ſionis. vbi p clarioꝛe intelligeẽtia di⸗
doꝛu de xpo qui circũcidi voluit. Ad hoc
de circũciſione tria

S

8

hoc triplici refocccu.
ꝛimo reſpectu cauſe
ecundo reſpectu ſerus.
CTertio reſpectu ꝑpſen.
¶ Pꝛimo circuciſio conuenient inſtitutaẽ re /
pectu cauſe. quare inſtiruta fuit. At enim colli
gitur ex dictis Hugonis in li. deſacramèntis .
Et mgfi ſententiaꝝ in.iiij. di.j. Et Allexãdri de
Ales in. iiij. volumine ſumme. Triplex fuit cã

potiſſima vt circũciſio inſtitueret. ¶ Pꝛia di
Alur diſtincrionis. vt.l. diſtingueret pls fider
de quoxp̃s naſciturus erat ab alijs inſfclius
⁊ idolatris.qꝛ vt Aug. inquit lib.v. deci.dei
ca. xij. Illo temꝑe oẽs gentes excepta vna po⸗

Vnſũüũmatiſunt

i. nis humanũ
tu omib? in &
cemus. In ſumus m Hugonẽ li. de ſacramẽtis. & in äli:⸗
da. bet lege benignitas dei hũano Enafactge .⸗
ttunis remedijs 5 oꝛiginale peccatũ puidit. In
nueuſionis mun oblatlo q cepit ab abel: 1 durauit vſc; ad
De eircũciſione q; congrua inſtitu⸗
lius. et
Tail⸗

erunt elucidanga.

pult. Certia ratio eſt peccati independentia. qꝛ

puli hebꝛeoꝛũ deos falſos colebãt: ⁊nõ deo vi
ctimaſ:ſed demonijs immolabãt. Et ſi obijcere
Seri tur ꝙ anq; daretr᷑ circũciſio erant ſideles ⁊ infi⸗
oBoun ter Ku. ij.
. Et in euangelio pſentis ſolẽnitatis. Woſt⸗

deles. gQ añ circũciſio inſtituenda erat. Reſpõ⸗

dere poſſumus vᷣmſanctũ Tho. inſuo quarto
ex coꝛruptione peccati oꝛiginat humanum
genus circa tꝑa Abꝛae vſq; ad pfundiſſmum

peccatoꝛũ venerat.ſ.inſdelitatẽ.qꝛ tũc incepiſ⸗
ſe fert idolatria ⁊ vitiũ turpiſſimũ g naturaʒ.
vt ptz de Sodoma ⁊ Gomoꝛra. ¶ Scda cau⸗

.

ſa qre circũciſio fuit inſtituta ðꝛ opoſitiõis. vt

ſcʒ eſſet remediũ oꝓpoſitũ oꝛiginali pctõ.qð qui

dem circũciſio repᷣſentabat q;tuʒ ad cãm q erat

ipᷣa ꝓpagatio libidinoſa. IJdeo fiebat in mẽbꝛo

debuiente generationi q;ium ad ꝓceſſum circu

arem. qꝛ m Anſet. pᷣmo pſona coꝛrũpit natu/
ram. deinde nat ura coꝛrũpit ꝑſonam. Et qᷓ;tuʒ
ad effectũ

diceret ꝙ añ inſtitutiõʒ circũciſio⸗

lege ſiqdem nature fuerunt tria remedia. Ori⸗

diluuiũ.de qua ðꝛ Geñ.iiij.c. Abel obtulit de
pᷣmogenitis. Scoᷣm remediũ fuit ſacrificatio.⁊
decimatiõ.de qua Geñ.xiiij. c. Abꝛaam dedit
Melchiſedech decimas. In lege ſcripture re⸗

8

poꝛe Albꝛae ⁊ legis nature ceperit.tamẽ tempꝑe

Moyſi fuit pmulgata. In lege vo gre eſt ſa/

it circũciſio ð: ſigniſicationis.vt em̃ dicit ſctũs
Tho. in.iiij. Habet circũciſio myſticã ſigniſica
tionem. Mam vm intellectũ moꝛalem ſignifica
bat caſtitatem vuandam.Sm intellectñ allegoꝛi

W cum ſi gnificabat purgatiõeʒ peccatoꝛũ ꝑ chꝛi⸗

ſtum futurã. Scom intellectũ anagogicũ ſigni
ficabat depoſitõneʒ coꝛruptibilitatis carnis ⁊
ſanguinis in reſurrectiõe. ¶ Scdo circũciſio ẽ
cõuenienter inſtituta reſpectu ſexus.qꝛ oꝛdina
uit deus vt maſculi circũciderent᷑: nõ młieres.
Ratio vo multiplex eſt m Alexandrũ.Etpᷣ⸗
ma eſt mẽbꝛi deſicientia.qꝛ mulieres nõ habẽt
membꝛũ ad circũciſionẽ diſpoſitũ. Scda ratio

eſt diſtinctionis ſufficiẽtia.qꝛ plus ſidelis ab ĩ⸗

ſideli ſufficienter diſtinguebat̃ ꝑ viros. qꝛ vir
eſt caput mulieris.ſicut ptʒ.xxxiij.q.v.c.cũ ca

peceatũ oꝛiginale nõ dependeta muliere cauſa

liter licet occaſionalit᷑. Nam quis traſgreſſio a
femina ceperit.tamen tranſfuſionis pcti oꝛigi.

uu eſt ↄ cupia. Ideo pellicula pijcie
¹
genꝰ oꝛ ginali pctõ erat obnoxiũ.

rrdeio n fuiſſerinſtituench. Zicerepoſl.

opl
ſan
pod
Pehe
li
i⸗
gan
ſne
lebi⸗

deon
bine
Auarto⸗
Nanun
lmum
nepiſ⸗
tungz.
Lcal⸗

Pqui
gerat
d⸗
mchen
nn
Lön
lpyoe
laſ⸗
Wä.
n⸗
uii

pot:

tu.
⸗
in
Dnld
lann
nizit
nmontt
re⸗

en

ſchſci⸗
lr
ed
chn⸗
cäſi
mnis1
laſoi
odins
liene.
biy
ohebat
Garnto
lochi⸗
,ge
CCial
in.
recua⸗
nin

s vt

ftuafn

nualis cauſa nõ fuit ip̃a:ſed vir.qꝛſi virnõ pec⸗
caſſet oꝛiginale tranifuſum nõ fuiſſet. ¶ Tertio
circũciſio ↄuenienter inſtituta eſt reſpectu ꝑſo

ne. Indicta quippe fuit Abꝛae dũ erat annoꝛũ
nonagintanouem. vr ſcribi Señ.x vij. c. Dili⸗

gebat qͥdem deus Abꝛaam maxime ꝓpter tria
Pꝛimo pꝓpter fidem.qꝛ vt ſcribi᷑ Geñ.xv.ca.

Credidit abꝛaam deo:⁊ reputatũ eſt ei ad iuſti
ciam. Secũdo ꝓpter hoſpitalitatẽ.quia valð

hoſpitał fuit. AUnde Hiero. ad ammachiũ

inqt. Diues erat abꝛaam auro argento pecoꝛe.

poſſeſſione multãq; familiã habebat. ita vt ad
ſubitũ nunciũ armarepoſſetexercitũ iuuenibꝰ
electum.tñ poſt crebꝛũ hoſpitalitatis officium
dum homies non recuſat ſuſciꝑe:meruit deuʒ.
Tertio diligebat deus abꝛgam ꝓpter obedien
tiam. Fuit eq̃dem ꝓmptiſſimus ad obediẽduʒ
deo: cum ſibi filium immolari pᷣcepit. vt patet
GBGeneſis.xxij.c. C Secundũ elucidandũ de cir

cuũciſione eſt eius determinatio que cõſiderari
habet q;tum ad tria.
C

deimo quantũ ad diem.

SBecüdo qtum ad inſtrumentũ.

¶ Tertio quantũ ad finem.

C Nꝛimo cõſiderare habemus determinatõez

circũciſionis q;tum ad diem. SBicit em Gene.
xvij.c. Infans octo dierũ circũcidet᷑ in vobis
Abi ſanctus Tho. dicit. &octauus dies erat
de neceſſitate circũciſionis q;tum ad obligatio
nem pcepti.ita ꝙ reus tranſgreſſiõis erat qͥ illð
tempꝰ non obſeruabat. ſed nõ erat de neceſſita⸗
te eius qᷓ;tum ad efficaciã ſacramẽti.qꝛ etiaʒ in
glio tempe circũciſio facta ſuum effectum ſacra
mentalem habebat ſicut etiã accidit miniſtrãti

bus noſtra ſacr̃a qͥ fuant materiã ⁊ foꝛmaʒ de⸗
bitam: ⁊ omittunt aliud deritu ad ſolennitateʒ
ſacri ab eccleſia inſtituto. Sʒ hic płes difficul⸗

tates oꝛiunt᷑ Pꝛima eſt an ſi octaua dies fuiſſʒ
dies ſabbati in quo pᷣcepta erat quies ab operi
bus exterioꝛibꝰ fuiſſet licitũ facere circũciſionẽ
Ruũdet ſanctꝰ Tho. ꝙ ſic.qꝛ circũciſio nõ erat

— —

opus pure coꝛꝑale:ᷣ ſacramentũ legis.ſicut et
lacriſicia que in ſabbato offerrilicebat. Et ideo
xpᷣs dicebat Johis.vij.c.Circũciſionem acce⸗

pit homo in ſabbato:⁊ non ſoluit᷑ lex Moyſi.
Secũda difficultas qꝛiilli qͥ vagati ſunti deſer

tonõ fuerut octaua diecircijciſi: ſed poſtea tpe
Joſue in galgalis. vt dici Joſue. v.c. Ettamn

ulis ꝓfuit circũciſio. Ad hoc dicunt doctoꝛes

cum illisfuit diſpenſatũ ꝓpter neceſſitatem.

qꝛ neſciebant qñ caſtra mouenda erant quemo/
uebãt᷑ ᷣm ꝙ mouebat᷑ ⁊ eleuabat᷑ nubes deta
bernaculo.vt ſcribit᷑ Numeri.ix.c. Inſuꝑ non
erat neceſſe eos tunc aliqð ſignũ diſtinctòis ha

bere. vt Damaſcenus dicit qũ ſeoꝛſum ab alijs

hoibus habitabant. Tertia difficultas an im⸗
minente moꝛtis articulo licitũ fuiſſ añ octauu

cum ſiue litteralẽ. am ſicut dicit

Fiebat g circũciſio die octaua.vt d

diem circũciſionem facere: Ad quod reſpõde⸗

mus ꝙ mg videtur ſentire in lra ꝙ licebat im⸗

minente moꝛtis articulo diem pᷣuenire. Quidẽ

vo dicunt ſequentes lhugonẽ in li.dðe ſacramẽ
tis. & non erat neceſſitas diem pᷣueniendi.qꝛ il
lis qͥ ante octauaʒ diem moꝛiebant᷑ valebat ad
ſalutem remediũ quod añ circũciſioneʒ fuerat
gqðòðad hoc efficacia habebat. Et h̊ confirmatp
iudeos qͥ nunc ſuntq̊ nunq; añ octauum diem
circũcidũtur. Quarta difficultas quare inſti⸗
tutum fuit vt infantes die octaua circũcideren
tur. Et ad hoc poteſt triplex ratio aſſign
CPꝛima penes intellectum irfalem.

¶VBcda penes intellectum anagogicqd.

KTera penes intellectuͦ ropologied.

ꝛima ratio ſumit᷑ penes intellectũ hiſtoꝛi⸗
Sum t Rabi moy⸗
ſes maximus phᷣus theologus apð iudeos.
Puet ien dieus tam tener adhuc eſt qᷓ
ſi exiſteret in vtero matris.in octaua aũt foꝛtiſi

catur ⁊ ſolidat᷑.Et ideo vt dicit noluit dominꝰ
paruulos ante octauã diem circũcidi. ne ob ni
miam teneritudinẽ nimiũ lederent᷑. Vltra vo
octauũ noluit circũciſionem elongari ꝓpt᷑ tres
cauſas. NPꝛima vt ꝑiculum euitet.ne.ſ.ſi nimiũ

differreret᷑ ſine circũciſione eos moꝛi ↄtigeret.

Scðda vt doloꝛi paruuloꝛũ puideat᷑.cũ em in

circũciſione maximus ſit doloꝛ voluit pueros

dñſcircũcidi dũ adhuc paruã imaginatõʒ hñt
vt minoꝛem doloꝛẽ ſentirent. Tertia vt paren⸗

tum triſticie conſulat᷑. Nam cũ ex circũciſione

pleriq; moꝛerent ſi circciderent᷑ iaʒ magni ex
inde maioꝛ doloꝛ eſſet parentibus qᷓ; ſi moꝛerẽ

tur habentes tantũ octo dies. ¶ Secũda ratio

ſumit᷑ penes intellectũ a agogicũ erntlli⸗
gi ꝙ in octaua reſurrectionis ab omni pena et
miſeria circũcidemur. Et ſᷣm h octo dies erunt
octo etates. ꝛima ab Adã vſq; ad Noe. Se⸗

d

cũda a Noe vſq; ad Abꝛaam. Tertia ab abꝛas⸗
vſq; ad Moyſen. Quarta a Moyſe vſq; ad
Sauid. Quinta a Dauid vſq; ad Ep̃m. Sex/
taa Rp̃o vſq; ad finem mũdi.Septima moꝛien
tium. Octaua reſurgentiũ. ¶ Tertia ratio ſu⸗
mitur penes intellectũ tropologicũ ſiue moꝛa⸗
leʒ. E& ᷣm hoc octo dies poſſunt accipi ꝓ octo
conditionibꝰ que requirunt᷑ vt aima peccairix
circũcidat᷑ ⁊ grata ſit deo. Pꝛimus itaq; dies
eſt pᷣma cõditio q̃ eſt cognitio peccati. Niſi em
peccatoꝛ ſuã infirmitatẽ cognoſcat nũqᷓ; ad pe⸗
nitentie medicinã venire curabit. Ideo inquit

Seneca ad Lucillũ. NMon eſt extrinſecꝰ' maluz

.5 1——

noſtrum intra nos eſt in viſceribus inis ke .

——

S

Ideo difficulter ad ſanitatem venimꝰ. qꝛ nos

eEegrotare neſcimus. Et Augꝰ. ſuꝑ pſał. Hemo
ait eſt ſanabilioꝛ eo qͥ ſibi ſanus videt᷑ hic da⸗

uid in pſał.l.dicebat. Iniqᷣtatem meaʒ ego co⸗
gnoſco. Secunda dies eſt ppoſitum deſerendi
malũ ⁊ faciendi bonum. quod notat᷑ in filio p⸗
digo qui dixit. Surgam ⁊ ibo ad prem meum.
Tertia dies eſt tertia conditio.ſ.pudoꝛ de pec⸗
cLoato.vt homo de ſuis malis erubeſcat. Quar⸗

ia dies eſt timoꝛ de futuro iudicio. Quinta cõ⸗
tritio ſiue doloꝛ de peccatis. Sexta eſt cõfeſſio

dabga

poteſt facere.ſicut necnatura (C
impꝑfecta erat reſpectu baptiſmi triplicit. Pꝛi⸗
mo q;tum ad ſigniſicationẽ.qꝛ non ita ſigniſica
bat expᷣſſe emundationẽ totius hoĩis ab immũ/
dicia oꝛiginalis culpe:ſicut ablutio baptiſmal.
Secũdo q;tum ad efficaciam.qꝛ nontamabun
dans Kiotia gd operandii ⁊ repᷣmendũ fomiteʒ
in circũciſione ſicut in baptiſmo. Lertio
quantum ad vtilitatẽ.quia non erat eius vtili⸗
tas ita cõmunis ſicut baptiſini.cum haberet de
terminatũ populũ.determinatũ tempus.deter
minatum ſexum: quod in baptiſmo nõ accidit.

loco ⁊ temꝑe. Septima ſpes venie. nõ em ſuffi⸗
ciüt pᷣcedentia ſine hacſeptima conditione.qꝛ
vt ſcribit᷑ de peni.di.j.in.ca.nẽo.Nemo poteſt

bene agere penitẽtiam: niſi ſperauerit indulgẽ⸗

tiam. atet hoc de iuda qͥ licet peccatũ fuillet
confeſſus.tamen qꝛ deſperauit de venia: dam⸗
natus eſt. Octaua dies eſt ſatiſfactio. is con
Ditionibꝰ quaſi q buſdam diebus circũciditur
anima ⁊ in ſtatum ſalutis reponit᷑ atq; diſtin⸗
guitur ab illis qͥ ſunt impenitentes ⁊ obſtinati.
Secũdqo cõſiderare habemus determinatione

—.———-

Arrcũcidimini xpᷣs nihil ꝓderit vobis. Ratio ⸗
vm doctoꝛes.quia cum venit quod ꝑfectuʒ eſt
euacuari debuit quod exꝑte eſt ſiad idem oꝛdi

„

netur.qꝛ gratia non facitꝑ duo

Et ideo adueniente baptiſino debuit ceſſare cir

Reſpondet ſanctus Tho.
tur ꝓſeculo quod qͥdem ſinem habet:ſed nonẽ
nobis determinatũ. Nel etiaz poteſt dici ꝙ cir

ircuciſionis ;tum ad inſtrumentum. Fiebat
em cu cultello apideo. vt patʒ Joſue v. ca. er
Exodi.iiij. ca.Dicit tamen ſanctus Tho. ta
lis cultellus nõ erat de neceſſitate circũciſionis
ad efficaciã ſacramẽti quod ritus iudeoꝛũ vſq;ʒ
hoꝛaogice oſtendit. licet in pncipalibus circũciſio /
nibus in qᷣbus xpᷣum ſigniſicari opoꝛtebat tale
inſtrumentũ ſit adhibitũ. Signiſicabat em̃ cri⸗
ſtum q; petra dicit᷑ ꝑ ſimilitudinẽ.⁊ eſt cã pꝛin
palis meritoꝛia remiſſiõis oꝛiginalis culpe.
Lertio cõſiderare habemus determinationem
circũciſionis q;tum ad finem. Debuit vtiq; cir
In xpo em Jeſu neq; circũciſio aliquid valet
neq; pputium: ſed noua creatura. Et iterũ. Si

uod ꝑ vnum
ircũciſio autẽ ircneme!
tium elucidandũ de circũ lcit ſbie⸗
Licet em chꝛiſtus oꝛiginale peccatũ nõ contra

cũciſio. Sed iudei arguũt contra nos.

. 7757

cir cũcidit Chimotheſ. vt patzʒ Actuũ.xvj.c.
ho. & eternũ hic accipi

cũciſio coꝛꝑalis potuit eẽin fedus eternũ quã⸗
tum ad ſuum ſignatũ ⁊ q;tum ad id qð ei ſucce

dit. Sicut etiam fides dicit᷑ ſp manere reſpectu

viſionis que ei ſuccedit in patria. Adſecũdum
dicit ſanctꝰ Tho. O ante xpᷣi paſſionem circũ⸗
ciſio ⁊ legalia fuerunt obᷣuanda ex neceſſitate
Diuine iuſſionis ⁊ habuerunt adhuceffecum.
Sed poſt xpᷣi paſſionẽ ante diuulgatũ euange⸗
lium obſeruari poterãt a iudeis ad fideʒ cõuer⸗

ſis non ſpem in ipᷣis ponẽtibus quaſi alicuius

vtutis eſſent aut quaſi ſine eis gratia chꝛiſti nõ
ſufficeret ad ſalutẽ. Sed neoino videret᷑ lex ve

tus repꝛobanda ſi ſtatim quaſi idolatria fuge⸗
retur. Et ideo hoc modo erat mater ſynagoga
cũ honoꝛe ad tumulũ deducẽda. Sed poſt di⸗
uulgationeʒ euangelij legalia nõ ſolum nõ ſunt

ſalutifera ſed moꝛtifera. Medio ergo tempoꝛe
ſcʒ poſt paſſionẽ chꝛiſti ante diuulgatum euan
gelium CMetrus ⁊ Paulus ⁊ alij apoſtoli lega
lia obpuahant:nõ ſimulatoꝛie ſed vere. RPetrꝰ
tamẽ incaũũᷣte ſe habuit in obᷣuatione legaliuʒ
nimis cõdeſcendens iudeis illis qui legalia ob
ſeruabãt. ita vt aliqui eius exemplo induceren
tur ad ea obᷣuãda quaſi neceſſaria.Et ideo ve
rerepᷣhenſibilis erat ⁊ aliquam leuem incurrit
culpam. Et NPaulus ad Gal.c. ij. Nere ⁊ non
diſpenſatiue ipᷣm cũ charitate repᷣhendit. Cir/
cũciſio ergo ⁊ alia legalia antexpᷣi paſſionẽ qũ
xpᷣus ea ſeruauit nõ erant moꝛtua neq; moꝛtiſe
ra: ſed ſalutifera. Temꝑe autẽ apoſtoloꝛũ ante
diuulgationẽ euangelij erant qdem moꝛtua q̃ſi

7 2 –

nullius exiſtentia vtilitatis:ſed non moꝛtifera.

OModo vo ⁊ moꝛtua ⁊ moꝛtifera ſunt.i. ee
er.

obᷣuãda.⁊ ſic circũciſio ſinem accepit. ¶ Te
ciſione dicit ſbiectio

xerit:voluit nihilominꝰ circũcidi.QAð quidem
fecit multiplici ratiõe.vt inquitſanctus Tho.

iij. ꝑte. q. xxxvij. Pꝛimo vt oſtenderet verita⸗
tem carnis humane cõtra manicheũ qͥ dixit eũ
habuiſſe coꝛpus fantaſticũ.Et contra Apolli⸗
narem qui dixit coꝛpus xp̃i eſſe diuinitati con⸗

ſubſtantiale. Et ↄtra Valentinũ qui dixit chꝛi
ſtum coꝛpus de celo tuliſſe. Secũdo voluit cri

ſtus circũcidi vt apꝛobaret circũciſionem quãẽ
olim deus inſtituerat. Tertio vt oſtenderet ſe

zimo
qꝛ Beneſis. xvij.ca. dicit᷑. O circüciſio dat in
fedus eternum Sed eternũ eſt quod nullo fine
claudit᷑.ergo circuciſio ceſſarenon debuit. Se
cundo quia poſt baptiſmi inſtitutionẽ aulꝰ

gui⸗
lſucce
pechn
idum
Cc⸗
hee
ſaun.
unge
canen
u⸗
Kr
DR
ſe⸗
N
ſtdi⸗
di
N
neum
llen
az;
or
KNe
N
e tncn
ni⸗
Gu
tuacſi
en.
Pones
Pecno
cond
gliden
Do⸗
tai;,
Nerh
Zpol⸗
ma,
ſtuc
un
mnn
faae

—

eſſe de genere Abꝛae qͥ circũciſionis mandatuʒ
acceperat in ſignum fidei quam de ipo habue⸗
rat. Quarto vt iudeis excuſationez tolleret dũ
eum nõ receperũt.qꝛ non potuerũt dicere ꝙ el⸗
ſet incircũciſus. Quinto vtobedientie vtutem
ſuo nobis cõmendaret exemplo.Sexto vt qui
in ſimilitudinem carnis peccati aduenerat: re⸗
mediũ quo caro peccati conſueuerat mundari
non reſpueret. Septimo vt legis onus in ſe ſu⸗-

ſtinens alios a legis onere liberare.

Cconuenienter filius dei vocatus
eſt Jeſus et de admirandis efficacijs
buius nominis acreuerentia eius.

(Lapituliz ⸗lII.

ciſo dicit᷑ vocationis vel nominatio

nis. Quia vocatum eſt nomen eius Jeſus. de
quo iocũdiſſimo nomine tria cõſiderãda ſunt.

dei ꝓnobis incarnatus couenienter ſit vocatꝰ
eſus. Et dicimus ꝙ ſic triplici ratione.

Pꝛimo ratione ſigniſicationis.

CSecuũdo ratione reuelationis.

„

CPꝛimo dei filius cõuenient eſt vocatus Je

nienter imponit᷑ cum eius ſigniſicatũ coꝛreſpõ⸗

det ꝓpꝛietati rei. Nomina aũt ſingularium ho
minũ ſemꝑ imponunt᷑ ab aliqua ꝓpꝛietate eiꝰ
cui nomen imponit᷑.vt dicitſanctus Tho.iij.
pte.q.xxx vij. Vel a temꝑe ſicut imponuntur
nomia aliquoꝛũ ſanctoꝛũ his qui in coꝝ feſtis
naſcunt᷑. Vel a cognatiõe ſicut cum filio impo/⸗/
nitur nomẽ patris: vel alicuius de cognatione
eius.Et hoc modo ꝓpinqui Johannis bapti⸗
ſte voluerũt eum vocare nomie patris ſui Za/

chariam. Ael etiã ab euentu. ſicut Joſeph vo

cauit pᷣmogenitũ ſuum Manaſſen dicẽs. Ob⸗
liuiſci me fecit deus laboꝛũ meoꝛũ. Geñ.xlj.c.

Vel etiam ab aliqua qualitate eius cui nomen

imponit᷑.ſicut Seneſis.xxv.c.dicit᷑. qͥ pꝛio
egreſſus eſt de vtero matris ruffus erat: ⁊ totꝰ

in moꝛem pellis hiſpidus. Ideo vocatũ eſt no
men eius eſau.quod interpᷣiaturrubeus. NMo/
mina autẽ que diuinitus imponunt᷑ aliquibus

ſemꝑ ſigniſicant aliquod gratuitũ donũ eis di
uinitus datum. Sicut Geneſis.xx vij. c.dictuʒ
eſt Abꝛae. Appellaberis Abꝛaam.quia patreʒ
multaruʒ gentiũ conſtitui te. Quia ergo homi

iſicatiõis.tunc em nomen cõöue

tion

vii .

xpᷣo hoc munus gratie collannn erat. vt p ipᷣm
oẽs ſaluarent᷑ideo cõuenient᷑ vocatum eſt no⸗

men eius Jeſus.id eſt ſaluatoꝛ. Sed cõtra hoc
poſſet quis obijcere ex eo ꝙ Eſa.c.lxij.loquẽs
de xpᷣo dixit. Hocabit᷑ tibi nomen nouũ quod
os domi nominauit. Sed hoc nomẽ Jeſusnõ
eſt nomen nouum: ſed pluribus ante chꝛiſtum
fui impoſitũ.ergo nomẽ iſtud nõ cõuenit xvbpoõo
Ad hoc dicit ſanctus Tho. bhis qui fuerit
Ante xpᷣm potuit conuenire hoc nomen Jelſus
ſm aliquã aliam rationẽ.puta qꝛaliquam par
ticularem temꝑalem ſalutem attulerüt. Secd
uerſalls ſalutis hoc
c dicit eſſeno
unm. Inuenit᷑ aũt in ſcriptura hoc nomen im /
poſitũ quattuoꝛ hoĩbus. Quoꝛũ pꝛimus fuit
Joſue qui fuit pugnatoꝛ foꝛtiſſimus. de quo
dicit᷑ Eccleſiaſtici.xlvj.ca. Foꝛtis in bello e·
ſus naue. Secũdus fuit Jeſus filius Joiade:
qui fuit ſacerdos deuotiſſimus. Aggei. ij. cꝛ..
Tertius fuit Jeſus filius Sirach: qui fuit do
coꝛ ſapientiſſimus. Feceſtagic . QAartis Z
fuit Jeſus filius vginis Marie ſanctiſſimus
figuratus ꝑ tres pᷣmos nõ vocalit᷑:ſed realiter.
Nꝛimo qͥdem qꝛ ſicut ieſusnaue debellat cha
naneis introduxit filios iſrael in terrã ꝓmiſſio⸗
nis. ita noſter Jeſus debellatis demonibꝰ' ex·
traxit ſanctos de inferno ⁊ induxit eos in tera
viucntiũ.Secũdo qꝛ ſicutſecũdus Jeſus ediſ
cauit templũ.ſic noſter Jeſus ediſicauit ecce-

Hm rationem ſpũalis ⁊ vniuerſal
nomen eſt ꝓpꝛium xpᷣo: ⁊ ſᷣm ho

ſiam ſubuerſo temploſynagoge. Tertio quia ſi
cut Jeſus ſilius Sirach renouauit ſapientiam
de coꝛde ſuo:ſic ieſus noſter renonauit.qꝛteſta
mentum nouũ inſtituit. C Secũdo filius virgi
nis conuenient eſt vocatus ieſus ratioereuela
tionis. Sic eqdem pᷣdixerũt ꝓphete ꝙ ſ. vos
Jeſus ſpũſancto illis reuelante. Unde

deus pater in.iij. Heſdre loquendo dicit. Re⸗

uelabit᷑ filius meus Jeſus cũ his qͥ cum eo io /
cundabunt᷑. Et Abacuc.iij.ca. Ego autem in
domio gaudebo:⁊ exultabo in deo Jeſu meo.
Et Sibilla Heritrea de qua loquit᷑ Auguſtinꝰ
li. x viij. de ciuitate dei. In vſibus illis. Judi /
cij ſignũ tellus ſudoꝛe madeſcat.E celo rex ads
ueniet ꝑ ſecla futurus ⁊c. Accipiẽdo pꝛimam
litterã cuiuſlibet vᷣſus ⁊ omẽs inſimul comple⸗
ctendo dixit. Jeſus chꝛiſtus filius dei ſaluatoꝛ
Sed tra hoc inſtat᷑ ꝙ Eſaias loques dexpo
venturo.vij. ca ait. Nocabit᷑ nomen eiusema
nuel. Et. viij. c. Aocabit᷑ nomen eius accelera
ſpolia detrahe feſtina pᷣdare. Et. ix. c. ocabi
tur nomen eius admirabilis cõſiliarius deus
foꝛtis pater futuriſeculi pnceps pacis.Et Za⸗
charias.vj. c.dixit. Ecce vir oꝛiens nomẽ eiꝰ.
Ergo incõuenient᷑ vocatũ eſt nomẽ eiꝰ Jeſus.

Viij

Reſpoget ſinciꝰ Cho. . in olbus illis nomi⸗

tur em anuel qð interpᷣtat᷑ nobiſcũ deus deſiãt

ccauſa ſalutis:q̃ eſt vnio diuine ⁊ humane natu

„

fre in pſona filij dei pꝑ quam factũ eſt vt eſſet no⸗

biſcum deus. Per hoc aũt qð dicit᷑ vocobitur cit Netrus Rauennas in qͥdam mone. Hoc

nomen eius acceleraſpolia detrahe deſignat a
quo nos ſaluauerit.qꝛa diabolo cuiꝰ ſpolia ab

ſtulit.Sm illud Apoſtoli.ad Coloceñ.c.ij. Ex

polians pᷣncipatus ⁊ poteſtates traduxit conñ ſis coꝛpibus wvtus huius noiseffugauit. Qua

denter. In hoc qð dicit᷑ vocabit᷑ nomẽ eius ad
mirabilis ⁊c. deſignat᷑ via ⁊ terminus ſalutis

ter vocatus eſt Jeſus
angelus Habꝛiel v

ecum apparuit Joſeph in ſomnis dixit ei de yxro

.

noſtre inqtum.ſ.admirabili diuinitatis conſi⸗

lio ⁊ vtute ad hereditatẽ futuri ſeculi perduct⸗

mur. In quo erit pax ꝑfecta filioꝝ dei ſub ipſo

pᷣncipe deo. vo dicit᷑. Ecce vir oꝛiẽs nomen
eius.ad idem refert᷑ ad qð pᷣmũ.ſ.incarnatiois

myſteriũ: Fm ꝙ exoꝛtũ eſt in tenebꝛis lumen re

ctis coꝛde. ¶ Certio filius dei 2 Ygis zuenien

is ratioe qnnüclatiõis. dqa
tſcribit᷑ Lu.j.

cetera ſibi dixit. Eccecõcipies in vtero a pari⸗

es ſiliũ: vocabis nomen eius Jeſum Etiteꝝ

. re pꝛegnãte.vt dicitur Matthei. j. ca. Joſeph

tuam qð em̃ in ea natum eſt de ſpũſancto cẽ.Ec⸗

*

ce pariet filii ⁊ vocabis nomen eius Jeſuʒ. Ip

4
.

.

».

ſe em̃ ſaluum faciet pun ſuũ a pctis coꝛũ. Ge⸗
igik hoc nomen angelo reuelauit puſq; ad vir⸗
8ginem mitteret eum. qꝛ vt dicit Ambꝛo. IJllud
nomen non vſurpauit ſibi angelus:ſed audiuit
adeo. Sed pleriq; doceri cupiut Cum xps di⸗

catur ſilius dei.ieſus ⁊ xpᷣs queſit inter hec no⸗

*

vnitus. Alexander wo de Ales in. lij. diẽ ꝗ cũ

mina dra⸗Quibus dicimus ꝙ filius dei voca
tur inq tum eſt de de deo. Eps inq;tuʒ eſt hõ
pſona diuina q́;tum ad humanã naturam aſ⸗
lſuinptus. Jeſus in

chtum eſt deus humanitati

deus ⁊ hõ vnus ſit xpᷣslin vnitate Pſone pot ſi⸗

2 ⸗

* ..

gnificari pſona xpᷣi dupliciter. Nel ratiõe diui⸗
ne nature in compꝑatione ad hiunanã m quaʒ
dicif Yeſus.i.ſaluatoꝛ. verbo em naturam hu⸗-
manam cõuenit ſaluare. Tlel rõe humanenatu
cꝑ vnionem ad diuinam. ⁊ ſic dicitur chꝛiſtꝰ.
CSecundũ q erat conſiderandũ de hocbñ

icto nomine Jelus dicit effcacia. Et liey mil

te ſint efficacieillius. nos tamen hic dũtaxat de
tribus dicemm. =

¶ Pꝛima eff

2

Becunda picu

, 22

ſt miraculoꝛũ operatio.
loꝛum euaſſio.

.„
II

c.qͥ annuncia

acia nois Jeſu dicit miraculo-

moꝛtiferũ quid biberint non eis nocebit. Sut
egros manus imponet bñ habebũt. Ex h di⸗

operatio. Hane ſaluatoꝛ ipe declarauit cuz di⸗
qdð ẽ ſignificatiuũ ſalutis. Nam in hoc qð dici

Harei vl.c.Signa aut eos qui crediderit

hec ſequent᷑. In nomie meo demonia eijcient.

2

linguis loquentur nouis. Ppentes tollent. et ſi

int non eis nocebit. Suꝑ

eſt nomen qð dedit cecis viſum. ſurdis auditũ

claudis greſſum. monemmutis. vitam moꝛ⸗

tuis reſtituit:totamq; diaboli ptãtem de obſel⸗

liter vo hec omia impleta ſint enarrabimꝰ cum
ctis apoſtol martyribus vginibusæ con
felſſoꝛib⸗ ſigillatim loquemur. NMunc vo tĩ in

de ſanctis apoſtol n

ſ loco interponemus illud qð in vita ſcti Dio⸗

npſu ſeribit. Düũ em Maulus veniſſz athenas.
ſicut etiam ſcribit Actuũ xvij c. et cii philoſo⸗
phis diſputaret pᷣcipueq; cũ DHionyſio tũc cla⸗

riſſimo.cecus qͥdam ptranſiuit. ſtatimq; Sio⸗

nyſius dixit Paulo. Si dixeris huic cecoĩ no-

mine dei tui vide ⁊ viderit:ſtatimq; credã: ſed

ne vtaris ybis magicis. qꝛ foꝛte noſti verba q

8

habẽt hmõi efficaciã. At aulus ridit. Hyo

——

uyſitu ad cecũ perge eiq; dic. In nomine Jeſin
xpi nani de vin gine crucifixi moꝛui ſepulti:q
reſurrexita moꝛtuis ⁊ aſcẽdit in celũ vide.qua

foꝛmam vboꝛũ etiam ſibi tradiditſcriptam. O

res mirabit. O virtus ineffabilis noĩs Jeſu bſi
dicti. Cu Bionyſius ceco p̃fata vba dixiſſet p
tinus viſum recepit Quare Bionyſius cũ Ba
mari vxoꝛe ſua omniq; familia baptiʒatus eſt.
BSicq; a auloꝑ trienniũ inſtructus athenis

eſt oꝛdinatus epᷣs.vbi ille pᷣdicationi inſiſtens

ißp̃am ciuitatẽ partem regionis illius ad fideʒ
xpi cõuertit. Scribit᷑ inſuꝑ Actuũ.iij.c.ꝙ duʒ
Netrꝰ ⁊ Johʒes aſcendebat in templũ ad hoꝛa
oꝛatiõis nonã. qͥdam vir qͥ erat claudus ex vte
ro matris ſue baiulabat᷑ quẽ ponebũt quotidie
d poꝛtam templi que dicit ſpecioſa vt peteret
elemoſynã ab introeuntibus intemplũ. Js ro⸗
gabat Metrũ ⁊ Johannem vt elemoſynã acci⸗
peret. Intuens aũt eum Petrus cũ Johanne

dixit. reſpice in nos. At ille intendebat in eos:

ſperans ſealiqͥd accepturũ. Metrus autẽ dixit

Argentũ ⁊ aurum nõ eſt mihi.qð aũt habeo hᷣ

tibi do· In noie Jeſu xpᷣi naʒareni ſurge ⁊ am-
bula. Et appꝛchenſa manu eius dextra allenia
uit eum. Et ꝓtinus conſolidate ſunt baſes eius
2 plante. ⁊ exiliens ſtetit ⁊ ambulabat. ⁊ intra/
uit cum illis in templü laudãs ⁊ bñdicẽs deũ.
¶ Scædᷣa efficacia noĩs Jeſiu ðꝛ piculoꝝ euaſio
nomeniillud q́; ſepiſſime a ꝑicuł imminentibꝰli
berantur. ſicut ⁊ ego exꝑientia certa cognoui.

Naʒ multis obmiſſis q̃ dicere poſſem. Referã

(api
Nyh
vere
Mete
hemde
ſfbin⸗

hd⸗
iue
gen,
nerd
Sup
tbdi⸗
Poe⸗
Wtä
nnor

dobſe⸗

ego eram in auentu ſancti FFranciſci pᷣfate ciui lis loni
ſtrum infirmarie audiui flebilem clamoꝛẽ cuiuſ-

dam pueri. ſtatimq; accurrẽs ad partem illam

uxta quã inferius edificata eſt piſñcmna bñ pꝛo⸗ cur h̊ nomen totiens inuocaret. Ait. oc nom̃
coꝛdi meo inſcriptũ habeo.⁊ ideo ab eius inuo-
catione ceſſare non valeo. Moſt moꝛtem eiꝰ qͥ⸗
dam volentes curioſius experiri coꝛ eiꝰ a coꝛ/

funda aquis repleta adeo vt aque ibi excreſcen
tes vel ꝓfluentes ſtaturã cuiuſſibet hois ope⸗
rirent. ꝓſpexi aũt puerum ibi ꝑiculo ſᷣmerſio⸗

oc feciſſet illeſus doꝛſum eiꝰ vngu⸗

☚

lis loniari eiuſq; plagas ſalepfundi. æ vltio tra

di duobꝰleonib? pfocandus. Inter tot aut ge
nera toꝛmentoꝝ nunq; ab inuocatiõe nois Je⸗
ſu xp̃i ceſſabat. Quem cũ toꝛtoꝛes requimerent

n is erpoliti: erat vtputoſeptennis. rapuerant poꝛeeuellerent. ꝛillud ſeindentes p mediũ totũ
pan llldi aque vſq; ad medietatem piſcine pfate. at⸗ iuſcriptũ hocnoiel̃is quaſi aureis inuenerũt
mn tonitus ego ⁊ memoꝛ dulciſſimi nois Jeſu. J. Et qꝛ foꝛte hocapud pleroſq; incredibile vide
ann uüſin geminando pueruz cui nihil pſidij afferre retur. Extat exemplu ſienoſtro ſeculo manife⸗
nennn hoꝛlatus ſum: vt z ie Jeſum aduo/- ſtum. Inſperi ego ꝓpꝛijs ocuł manibus cõ⸗
n· nrer teſtoꝛ deü zangelog eius q hmunn ie⸗ trectaiui paſſionis xpt imaginez in coꝛdeſancte
le⸗ Aliun nominare cepit immobit inter aqs pmãſit. Clare de mõte falcone miraculoſe foꝛmatã He
ih, ſta q erectus vſq; ad medietatem tm aqs erati illo quie cpacta ſunt nõ hũano artificio: ſed
c mmeryrſus. Reliqua vo pars coꝛꝑis.ſ.pectus bꝛa diuino miraculo. crux claui lãcea ſpongia colũ
N chia ⁊ ceaput extra aquas retinebat. tanqᷓ; ſiali na ⁊ flagella. Inſuꝑ ⁊ in coꝛde illo inuenti ſunt
AQAuis pedes ei⸗ ſubaquis firmit᷑ retineret. Ste⸗ tres lapides puuli rotũdi:qͥ vt dicebãtſiĩ ſta .
tit illo modo q;diu fratres cucurrerũt: quilan⸗ trera ponant᷑ ⁊ ex ꝑte altera pondus equale co⸗
ni Cen ſibi poꝛrecta eduxerũt illum ad terr p'ua⸗ aptet᷑ ſublato vno adhuc duo ſunt põder eiuſ/
n mum a piculo ſubmerſionis vtutenomis Jeſu dem cuius ⁊ tres.ſͦlatis duobus etiam vnus
n benedicti. CTertia efficacia nois Jeſu d: coꝛ eqlis eſt ponderis cuiꝰ erant oẽs tres ſimł In
Nti. dDium coſolatio lhoc nomie ſuauiſſimo ↄſolan- q bus inſin uari videt᷑ trinitas ꝑſonaꝝ diuinaxꝝ
e ga. tur peccatoꝛes.qꝛ eius vᷣtute peccata ilk remit⸗ ⁊ eäqlitas.qꝛnon tres dij:ſed vnus eſt de⸗ Et
n tfütur. Unde Yohᷣ.j.ca. ij. ait. Scribo vobᷣ filio qlis pater talis filius talis ſpſſanctus Ad no
hbi li qm remittunt᷑ vobis peccata veſtra in nomie men Jeſu iam redeamuſ.De Hhinquit dẽuotus
eitx. eius.Et Riccardus deſancto victoze inquit. Berzñ. Jeſu dulcis memoꝛia dans vera coꝛdis
id⸗ Zeſus nomẽ dulce nomen: delectabile nomen. gaudia. Sed ſuꝑ mel ⁊ omnia eius dulcis pꝛe⸗
H. (Cconfoꝛtans peccatoꝛũ coꝛda ⁊ beate ſpei. ergo ſentia. Et iterũ ibidem ait. Si ſcribas nõ ſapit
is Zelus eſto mihi ieſus hoc nomie conſolant᷑ iu mihi niſilegero ibi Jeſum. Si diſputes ac con ⸗
Kenns ſti ſperantes in illo eternam ſaluteʒ acquirere. feras non ſapit mihi:nifi inſonuerit ibi Jeſus.
N Angde Actuũ. tiij. c. Metrus dicebat. Nonẽ Ad pᷣdicatõʒ huius nois vocat fuit Caulꝰ.
ad . aliud nomen ſub celo datum homibus in quo de quo dixit xpᷣs Ananie. vt ſcribit Actl.ix. c.
Ahei . opoꝛteat credentes ſaluos fieri ¶ Hoc deniq; no UVas electionis eſt mihi vt poꝛtet nomẽ meum
NH mine roboꝛant᷑ ⁊ foꝛtiſicant᷑ certantes pꝛo x-po coꝛam gentibꝰ ⁊ regibꝰ ⁊ pᷣncipibꝰterre. Deh̊
nlle talia aduerſa queq; tollerãtes. Eſt de hocex· dicebat ibe CPaulus Acij. xxj.c. Egoĩ hieriin
Naenet emplum ſancti Jsenatij: diſcipulus fuit benati nõ ſolũ alligari:ſed ⁊ moꝛi parat⸗ ſum ꝓ nomie
. Zohannis euangeliſte ⁊ eus Anthiocenus. eius. Et cũ decollat⸗ eſtrome: ⁊ caput eiꝰa coꝛ
g c⸗ cuius tanta fuit auctioꝛitas ꝙ etiam Bionyſiꝰ poꝛe exiliret Jeſus xp̃s q ſibi in vira ſua ta duk
henn ver ba illius ad conſirmationẽ dictoꝛũ ſuoxꝝ ad cis extiterat hebꝛaice clara voceinſonuit. Dici
nonꝛ: duxit. Cücm vt ipe in libꝛo de diuinis noibus tur em ꝙ in ſuis epiſtoł ieſuʒ xpᷣm qͥngẽtis viei
tint utteſtak adam nomen amoꝛis in diuinis repꝛe⸗ busnoiauit. ¶ Tertiũ aſiderandu de gratio⸗
5 enderet dicentes nomen dilectcõis non amo ſo noic Jeſu e reuerentia. Eſt huic noi reuerẽ
geran⸗ nss in diuinis ponendo volẽs oſtendere ̊ noie tia exhibẽda.qꝛ oẽs creature celi ⁊terre angeli
ai, unoꝛis ꝑ omnia vtendum in diuinis ait. Scri ⁊ demones licet diſpari mõ venerantur illud.
ises bit aut diuus Ignatius. Almoꝛ meꝰcrucifirus Andẽ Aplus ad Othilipenſes.c. ij. ait. In no
vaine, eſt. Hic cũ Era aninmnpatoris inin a militibe mie JYeſu omne genu flectat celeſtiü terreſtriuzʒ
zdi, vinctus fuiſſet romã ꝑ uctus.vt ecclłaſtica do. ⁊ infernoꝛũ.Exultantqᷣdẽ ad huius nois ꝓcla .
S Et hiſtoꝛia. cuʒ idoł ſacrificare noluiſſʒ. pᷣcepit mationem oẽs angeli dei. terrent demöes 1 ftar
. Traianꝰ pmo plũbatis ſcapuł eiꝰ ↄtũdi: et n taree iegiones.homies vo qͥ crcdũt in Jeſum
llni Agfulis latera laniari. ⁊ duris lapidibꝰ eiꝰ vulne vt pꝛediximus iubilantes illud laudaut ⁊ bene
– ff confricari. deinde carbones viuos afferri: - dicunt. Mon eſt ergo nomen hoc blaſpheman⸗
ie ipᷣm ſuꝑ illos nudis plãtis ambulari compelli dum.non ꝑiurandũ in illo:ſed hono inſe miſn

tes aime noſtre nobilitatem
mus ꝙ xp̃ᷣs ſuum effundere voluit ſanguinem.
Pꝛimo ppter patrũ ⁊ iuſtoꝛum liberationem.
Jurta illud Zacharie.ix.ca.Tu quoq; in ſan⸗

me audiendũ ⁊ nominandũ. Et vt ſcribit᷑ in. . Sſtud vas e 8 dominicũ. Bicut
le. li. Eeñm̃ cera generat᷑ ab apibus ſine cõmixtioe ſic
caro xpᷣi fuit generata a vgine ſine coꝛruptise.
Fuit aũt caro noua.qꝛ nulla peccati vetuſtate
viciata. fuit etiam clauſa.qꝛ nulli diabolici tem

decet. de immu. eccle. li. v . Conuenientes fide/
les in eccleſia nomen illud exhibitione reueren
tie ſpecialis attollãt flectant genua mentis qð i
capitis inclinatione pteſteaenrrk

¶Be multiplici effuſione ſanguinis Piigie noſtras a

. „ ;

. ciciſo dicit ſanguinis effuſio Ho⸗

die nanq; ſanguinem ſuum ꝓ nobis effundere
cepit qui poſtmodũ pluries ipᷣim effundere vo⸗
luit. Quinq; eteni vicibus chꝛiſtus effudit ſan⸗

guinem. Pꝛimo in circũciſione. Secũdo ĩ oꝛa⸗

tione.Tertio in flagellatione. Quarto in cruci

fixione. Quinto in lateris apertiõe. Fecit autẽ
hoc vt peccatoꝛes attraheret ꝓquibꝰ tam co/

pioſiſſime ſatiſfecit. Ande Bernardus ſuꝑ cã⸗
tica mone.xxij.ait. Ad cumulũ pietatis tradi

dit in moꝛtem animã ſuam. ⁊ de pꝛopꝛiolatere

pꝓtulit pᷣcium ſatiſſactionis. AUndead ſe verſi⸗
culum illũ traxit.Apud dñm miſericoꝛdia ⁊ co

pioſa apð cum redemptio. Inſuꝑ induxit nos
vt q;tuʒ poſſumus euitemus ꝑeccata agnoſcẽ⸗

guine teſtamenti tui eduxiſti vinctos tuos de

lacu in quo non erat aqua. Facit ad hoc exem⸗
plum quod legit᷑ in hiſtoꝛia ſcolaſtica vbinar/
ratur. & Salomon habebat ſtrutionẽ haben⸗
tem pullũ: quem Salomon in quadã cauea vi⸗
trea nutriri faciebat. Cum vo pater pullũ ſuuz
habere nõ poſſet vermẽ quendaʒ de deto poꝛ
tauit:de cuius ſanguine caueam ipᷣam liniuit·
⁊ cõtinuo fracta fuit.ſicq; pullũ inde deduxit·
Iſte vermis eſt xpᷣus qui dicit in pſał. Egoſuʒ
vermis ⁊ nõ homo. Vermis em nõ naſcit᷑ per
generationẽ carnalẽ:ſed de humoꝛe terre virtu
te radij ſolis pducit᷑. Et ſic vmis patrem habz
in celo.ſ.ſolem: ⁊ matrem habet in terra.ſ.terre
humoꝛem.Sic etiam xpᷣs habet in celo patre,zʒ
ſine matre.⁊ in terra matrem ſinepatre. NPulli
incluſi in cauea erant ſancti patres in limpo de
tenti. Sed venit iſte vmiculus ⁊ infernum con
fregit atq; ſanctos patres inde liberauit &ecũ
do xpᷣus fudit ſanguinem ſuũ ꝓpter debilium
cõfoꝛtationẽ. Inquit em̃ Gregꝰ.Si paſſio xpᷣi
ad memoꝛiã reuocet᷑ nihil ẽ quod nõ equo ani⸗
mo tollerat᷑. Refert Ariſto.qꝙ ſi flat vas de ce⸗
ra noua ⁊ diligent᷑ claudat᷑ ⁊ in mari ponatur:
aqua que ꝑ poꝛos ſubintrabit dulcis efficietur

iquo peccatoꝛes indueunt venon

lhebꝛe. xij. c. ait. Recogitate eum q talen

el dicere poſſu⸗

Dermo i.

Iſtudq vas cereũ eſt coꝛpus dominicũ. Sicut

*

ptationi fuit apta. pon eius ſunt vulnera eius.
igit nol naritudines p recoꝛdationẽ?
7 deuotionem in vulner eius miſerimus. mox

22*

in dulcedinem conuerte i. Ideo apoſtol⸗ acd

rium contemplanduz de chꝛiſto cir⸗ nuit a peccatoꝛibꝰ aduerſus ſemetipᷣm cõtradi⸗

At nõ fatigemini animis veſtris defi/
tio xpᷣus ſanguinem fudit pꝛopter

coꝛdiũ compunctionẽ. Nam vt naturales tra⸗-

dunt. Adamas lapis non frangit᷑ mallei ꝑcuſ⸗

ſionenec ignis aduſtione. nec aliqua tempori
diuturnitate: ſed ſola ſanguinis hircini infuſio

ne. Sic multi ſunt qͥ ꝑ penitentiã non frangun⸗

tur. nec ꝑ diuinã cõminationem.necꝑ ſpũſſan⸗

cti internam inſpirationẽ.nec per ſenectutemn ·

Frangunt᷑ aũt ꝑ dominici ſanguinis medita-⸗
tionem atq; vtutem. Ideo Jeſu xpogras om⸗
nes dicamus qͥ ſua liberalirate pᷣcioſo ſanguine

ſuo nos redemit. quem etiã humilit᷑ decemur
vt ꝑducat nos in illã requiem in qua viuit ⁊ re
gnat ꝑ infinita ſecula ſeculoꝛũ Amen.

7

Hermo nonus de pꝛecipua ſingula
riſſimaq; deuotione triu regum qui

chꝛiſtu queſierunt et inuentũ humili⸗

ter adoꝛarunt offerentes illi wunera

1

hec verba oꝛiginaliter Matthei
i. ca. in euangelio pᷣͦſentis ſol
mitatis. Cõmendat hodierna die ſapiẽtia triũ
regum oꝛientaliũ:qui mox vt xpᷣm natuʒ agno⸗
uerunt ipᷣm ſtudioſiſſime querereſunt conati.
Queſierſt quippe illũ qui totius oꝛbis cõditoꝛ
7 dñs erat ⁊ ꝓ ſalute hominũ dignatus eſt de
vgine naſci. Nec laboꝛauerũt fruſtra: qm ade⸗
ptiſunt qdð volebat. Inuenerũt vtiq cu imcre⸗
dibili leticia quẽ diligebat aia eoꝝ. Pꝛebet nã
q; ſeipᷣm volentibꝰ eũ.nec eſt q̃ſe abſcõdat a ca
loꝛe eius. Niderũt magi ipᷣm puuluʒ in pᷣſepio
pãnis in nolutũ.Nos vo ſi voluerimꝰ intuebi
mur gloſam facieʒ ipiꝰ regnãtis in celo. Inſuꝓ

Z apte diuinitatẽ ꝓſpiciemꝰ. Curram⸗ ad ipᷣm

ad quẽ fideſpe ⁊ charitate poterimꝰ ꝑuenire.

His vvtutibꝰ moniti reges inclytimeruerũt du

catu noue ſtelle ad xp̃i dei ⁊ hoĩs pᷣſentiã ꝓpe⸗

rare. Cũ ẽ in hac ſolennitate celeberria eccla ſãa

cta recolat iſtoꝝ dñoꝝ erga ieſũ xpᷣm deuoto,z

ardentiſſima pꝛecipuamq; ac ſingulariſſimam

bi⸗
ſue/
movo
RR

s

lis.
Hme
ill
ogli
hisot
hantie
noſ
guarn
llltyi
ftſige
Rolne
fnco
thion

pen

Cnae
nnn
gidet
G Ne

J 4

( no Tes mac xpw atd

z noſ. * wen crut⸗

.

£₰ 5

c affectionem. Nos in hoc moneſᷣ titnlo deip milſſus eſt in viſibili da opinio ẽ alio
5 Agffectionem. HNos in hoc mone lib tuulo deip· niſſus eſtin viſibili ſigno Scdða opinio ẽ alio⸗
NK ſis magis dicemus. Be quibus tria myſtena rumq dicunrq ſiella llaſuit angelusd in illa
i en nru Rllls⸗ nn aſſumpto coꝛpe. Sed doctoꝛes ↄrium ſenti⸗
Hxr Tertan ntkentner noge re vident᷑. Unde Augꝰ. in mone de ephia in⸗
Nr Kertum imnentieni Riti inaſtert t Daſtoꝛibus angeli. magis ſtellaxpm dei
c gnouerũt xpᷣm veracit᷑. Cognitũ inqᷣſierũt monſtrat. vtriſq; lingua celoꝛuʒ. qꝛ linguq iam
gl e KNelri vo inusrilerart. -— relſauerat pphetan. Et Greg'. in omel. Que⸗
LCQualiter magi cognouerunt xpm rendum nobis eſt quid nam ſitredemproꝛe na⸗
natum qO lgthmati e 10 paſtoꝛibe in H ad
vt crederent idᷣm deum Q(Cal. adoꝛandum hunc ab oꝛiẽte magos nõ angelus
dor E tella pduxit. Quia vicz iudeis toqᷓ; rõe vten-
Em III LEtibus rationale aial. i. angelus pᷣdicare debuit.
riuz decha deiß dici· Gentiles vo qͥ vti rõe neſciebãt ad cognoſcen⸗
tur cognitio. Abi querit᷑ quõ cũ ifi dum deũ nõ ꝑ vocem: ꝑ ſigna ꝑducunt᷑ Cer
in remotis agerentxpᷣm natum cognoſcere po-⸗ tia opinio ẽ mathematicoꝛũ qͥ dicũt ꝙ illa fuit
meint Era hor vieo gisll cit᷑ inſtructifue n bcn 2 eſetmteert ou et
runt de xpᷣi natiuitate iocunn. Xbus. Sz hoc eſt 5 veritatem ſidei æ digmiate
CI Dlionummmiabne FFroinaſcẽtis. Unde Aug. 3 fauſtum ait. Mul
Secundop vocem audibilem. li aſtrologi conſtitueruntita naſcentiũ hominũ .
on⸗ 2 milibiler fata in ſtellis vt aliquã ſtellarũ hoie aliquo na
Ne Be ſt nagis awaruüuit. RS— uiſſe. ⁊ ad eum qna.
u Q ꝛimo illuminati fuerũt vt cognoſcerẽt cri⸗ tus eit ꝑrexille allererent uo verius dicc S
e 1E natum p ſie H 8n Ker Tten mus ſᷣm omẽs catholicos Erceatoꝛes yt dicit Sella na&αGEHHν.
Ilis coꝛpis 4 wenriſſima aaͤhe droc lo. ſup Mattheuʒz. et Tho.iij pte.q .xxxvj l Por Eℳ
lis coꝛꝑis ſtellam fulgentiſſimã ad hoca deo p ub et Cho. ih. Pte. ꝗq.xxEVI. Cr⸗ -
rſigniſie hoen deg g. illafuit veraſt abalg A if.

nfro.
Man⸗
biſan⸗
lem.
K⸗

Sn ductam. vt ſignificaretillis xp̃i natiuitateʒ Ghʒ (Killa fuit vera ſtella de nouo ꝓducta qaba iſ.
q de hac ſtella ires varie dicunf opiniões (Mꝛi⸗ differebat in multis ¶ Rꝛimo in oꝛigic. quiano
min ma eſt eoꝛũ ꝗͥdicunt ꝙ fuirſpũſſanctus: qui ſi⸗ ſuit cuz alijs ſtellis die quarta foꝛmata. Dicit
cut axaruit in linguis igneis apoſtok ita ma en Sch:ſeca Cca. ꝙ quarta die fuerũt a deo diſtin
n Ais in ſigno ſtelle. Sed ſaluo melioꝛi iudicio h cta luminaria celi. Et vt inquit Cho. j. pte. ꝗ.
ſtare non poteſt. qm̃ vt inquit Alexander in ö⸗ Ixx. Mꝛima die fuit ꝓducta lux m comunein
C tmo volumine ſumme. iſſio viſibił ſpuſſan: lucis naturã. Quarta vo dieattributa ẽlumi⸗·
NW cieſt ad mamifeſtationẽ plenitudinis redũdan- narib? determinata vtus ad determinatos effe
u tiis qualis fuit in xpo aliquo modo in apoſto ctus ſᷣm ꝙ videmus alios effectus hre radiuzʒ
a lis. In xpo ſiqdem fuit influentia plenitudis ſolis ⁊ alios radiũ lune.⁊ ſic dealijs. Et ꝓpter
oer⸗ modum cauſe ⁊ ꝑ modũ doctrinel.ꝑ modum hanc determinationẽ vtutis dicit Dionyſiug
cauſe efficientis quo ad naturam diuinã. ⁊ per liij. ca. de diuinis noibꝰ. O lumen ſol q erati⸗
oℳ modũ cauſe meritoꝛie qtumad humanam. Et foꝛme pᷣmo quarta die foꝛmatũ eſt. Stella vo
n. his duobus modis eſt influentia gratie in ſac⸗ q̃ magis aparuit ᷣm Franciſcuʒ de marone in
d. mentis ꝑ que regenerant᷑ hoĩes. Influentia ꝑ qdam ſermonc. Non fuit quarta die foꝛmata:
tx modũ doctrine fuit in xp̃o in pᷣdicatiõe eiꝰ per de nouo de aliq̃ poꝛciunculaillius lucis vomo
face quam accepimus noticiã veritatis. Ideo apa create. de qᷓ foꝛmata ſunt alia coꝛpa celeſtia:qᷓ
nnare⸗ ruit viſibilit᷑ ſpũſſanctus ſupꝛa xpᷣm baptiʒatũ poꝛtiũcula fuit diuina puidẽtia ppuata. vt de
ani⸗ in ſigno colübe. ſuꝑ ipᷣm tranſfiguratum in ſi ipa foꝛmaret illa ſtella tꝑe quo xpᷣs naſciturus
Nac gno lucidiſſime nubis. In apoſtol etiã fuit ple eratq̃ eſſet de natura aliarũ ſtellaꝝ. Ad conſñi-
ſſcpio nitudo gratie ſpũſſancti deſcẽdẽs a plenitudie Mationẽ aut dictoꝝ afferam teſtimonia meri⸗
encni xpi ꝑ modũ doctrine ⁊ p modũ miniſterij Nã to acceptanda. Inqͥt Leo papain mõe deept
ſen de pienitudine veritatis xp̃i accepimus ex do⸗ phani?ᷣ. Tribꝰmagis in regioeoꝛiẽtis ſtellano⸗
iin ctrina apiom. Et de plenitudine gratieꝑ mini ueclaritatis amparuit: queilluſtrios ceteris pul
“ ſterium ipoꝝ in diſpenſatiõe ſacramentoꝝ. Jõ chꝛioꝛq; ſiderib facile inſe intuentiumoculos
i qñ data fuit autoꝛitas generał apoſtoł pᷣdican aioſq; cõuerteret. Et Augy. fauſtü ait. Non
H di ⁊ baptiʒandi: datus eſt viſibilit ſpũſſanct.ꝰ. ex ill eratſtellis que ab initio creature itineruʒ
AV vo tribus magis declarata fuit natiuitas ſuom oꝛdine crealoais lege cuſtodiar nouo ..
dah· Fi. nõ fuit ip̃is data auctoꝛitas general pꝛedi Gimis partu nouũ ſid apparuit. Etidẽ irmoc
canqdi vel baptiʒandi. Ideo necſpũſſanctꝰ illis deepbia dicit. Ouʒ pendet ad vbera a vilium/

patit᷑ deus inuolumenta pannoꝛũ repẽte nounũ

de cclo ſidus effulſit Gecũdo differebat illa ſtel
la abalijs in officio.qꝛ ille facte ſunt vt ſint in ſi
gna ⁊ tempa ⁊ dies ⁊ annos ⁊ luceãt in fima⸗
mento celi. hec vo facta eſt ad ſigniſicandũ cri
ſtum natum ⁊ magos dirigendũ.Ex quo dam
nantur illi qͥ aſſerunt fuiſſe cometam. Cõtra qͥs
ita loquit᷑ Calcidius ſuꝑ Thimeum platonis
Non fuit ſtella illa moꝛbos ⁊ moꝛtẽ denunciãs

ſent chaldeoꝝ pꝛofecto viri ſapientes ⁊ in rebꝰ
aſtroꝛuʒ exercitati queſiſſe dicunf᷑ recentem oꝛ
tum dei Certio differebat in duratione.quia
alie ſtelleſunt ꝑpetue.hec ꝑ acto officio redijt ĩ
piacentem materiam. licet quidam teneãt illaʒ
foꝛe reſeruatam in celo empireo vſq; in dieʒ iu⸗
dicij.⁊ tunc aparebit ad cõfuſionem iudeoꝛũ.
ſicut ⁊ inſtrumenta paſſiõis Quarto ſtella illa
differebat ab alijs in ſitu.quia non erat localit᷑
ſita in firmamẽto:ſed pẽdebat in meditullio ae⸗
ris ꝓxima terre.Et licet dictum ſit ſuperius ꝙ
apparuit in celo.in ſcriptura tamẽ ſacra aer di⸗
citur celum. VUnde in pſalmo. Aolucres celi et
piſces maris Q.Æauinto differebat in motu. tum
qꝛ ſtelle naturales incedunt via circulari. hec
autẽ pᷣm Eriſoſtomum incedebat via triangu⸗
lari.ſ. ab oꝛiente ꝑ perſidem in hieruſalẽ. Nam
oꝛiens terra iuda ⁊ ꝑſida inuicem ſunt diſpoſi⸗
ta ſᷣm triangulum. verbi gratia vide figuram.
.à ſieruſalemm.

—HHitiens.

. erſĩaa.
Tum etiam differebat q;tum ad motum inter⸗
ciſum. Nam omẽs alie ſtelle velꝑ accidens vł
Pꝓ ſeſemꝑ mouent᷑ ⁊ nunqᷓ; ſtat.Et licet ſint ali⸗
qui planete ſtationarij aliqñ ceſſlantes a motu
ꝓ ſe quem habent in oꝛbe ſuo.tamen mouentur
cõtinue ⁊ ſemꝑ motuꝑ accidens quẽ habẽt ex
motu non ſuo quod eſt firmamentũ ſeu octaua
ſpera.hec autẽ ſtella habebat motũ quietibus
interciſum. ſicut habebãt magi qui non ſo am-
bulabant Gexto illa ſtella differebat ab alijs in
fulgoꝛe. Erat em ceteris ſplendidioꝛ. nec ſplen/
doꝛeʒ eius poterat obſcurare ſplendoꝛ ſoł imo
in meridie apparebat lucidiſſima (Septimo dif⸗
ferebat in aparitione.Nam qñ magi intrarũti
hierlin diſpenſatõe dei ſtella ſubtraxit ſe. Et ite
rum poſt exitum de ciuitate viderũt illam. Fa
ctum eſt autẽ hoc. Pꝛimo vt magi ↄfirmarent
de veritate xpᷣi nati teſtimonio duplicato.ſcili⸗
cet ſtelle ⁊ doctoꝛũ legis. Unde Leo papa i ſer

cioſa deferrẽt: ⁊ puerũ natum adoꝛarẽt.¶ Ter⸗
tio illuminati fuerũt hi reges vtxpᷣm natũ co.

moneita dicit. Rer iudeoꝛũ ſcribas atq; dotto
res quod ſacra de oꝛtu xpᷣi pᷣnunciauerat ſeri /
ptura didicerũt vt gemino teſtimonio cõfirma

ti ardentioꝛi fide expeterent que ⁊ ſtelle claritaſ

⁊ ꝓphetie manifeſtabat autoꝛitas.Secũdo ſb⸗
traxit ſe ſtella vt iudei inexcuſabiles redderent

Vnde Hiero.ſuꝑ Matth.ait. Deſerunt᷑ ma⸗

gi ſtelle indicio:vt ſacerdotes a magis interro⸗

ℳ—

7 moꝛt s gati de xpo inexcuſabiles fierent de aduẽtu eiꝰ
ſed aduentum dei venerabił.quã cum ſuſpexiſ-⸗

Diximus de illius ſtelle qualitate:
paruit ⁊ xpᷣm natum mõſtrauit(Gee
inquies hoc ipᷣi potuerũt intelligere. Ideon
pmiſimus ꝙ ipᷣi illuminati fuerũt.vt cognoſce

magis ap

rent xpᷣm natum ꝑ vocem audibilẽ.nec hoc re⸗

pugnat ſenteẽtie Gregoꝛij qui dixit pauloante.

gentiles nõ ꝑ vocem ſed ꝑ ſigna ad cognoſcè

dum dñm ſunt ꝑducti. Quia verũ dixitq;tum
ad initiũ cognitiõis.Aaruit qͥdem eis pꝛimo
ſignum ſtelle quã cũ admiratiõe aſpicietes deſi
derabãt intelligere quid hoc eſſet.Et vł vigila⸗
tibus vel doꝛmientibꝰangelus myſteriũ chꝛiſti
nati declarauit. hoc viðꝛ opinãdo Augꝰ. aſſe⸗
rere. Undein ᷣmone de epiphania ait. Si di⸗
cturus es a qͥbꝰ audierũt ꝙ talis ſtella chꝛiſtuʒ

natũ ſignificaret. ꝓfecto ab angelis aliqua mo

nitione reuelatiois.Chꝛyb. vo ſuꝑ Mattheũ

narrat ſe inueniſſe in buſdam libꝛis licet apo⸗

criphis ꝙ in ꝑtibus oꝛientis erant qͥdam ſapi⸗
entiſſimi eges qͥ vel deſcenderãt deſtirpe Ba⸗
laam vel ad eos eius ꝓphetia ꝑuenerat in qua

dixit. Oꝛiet ſtella ex iacob. ex qua diuulgatuz

fuit apud eos ꝙ naſcentexpo ſtella qdaʒ admi⸗
rabilis ⁊ inſolita apareret.quare ſtatuerũt vt

eligerent᷑ duodecim qͥ ſollicite cõſiderarẽt oꝛtũ
illius ſtelle. Quod vr melius facerẽt in quodã
altiſſimo monte vbi ſꝑ erat aer puriſſimus con
ſtrui fecerũt pulcerrimũ palatiũ cum copia re
rum neceſſariarũ ad victum. Et ibi ꝑmanebãt

iſti deuote pcantes deum vt ſtellaz hanc ipſis
oſtenderet. Quibus oꝛãtibus nocte media qñ

natus eſt xp̃us apparuit ſupꝛa eos in aere ſtella
pfulgida ⁊ pulcherrima.in cuiꝰ ſummitate erat
imago pueri ꝑuuli ſuꝑ cuiꝰ capite crux ſplende
bat: qᷣ illis dixit. Ite velocius in terrã iuda: et

ibi regem xpᷣm deũ ⁊ homiem natüũ inuenietis.

Narrauerũt vo iſta ſapientib regionis illius.
q́̊ de ſeipᷣis tres elegerũt qui irent ⁊ munera pᷣ⸗

.

gnoſcerent ꝑ gram inuiſibilẽ. Nñ ai

mone ait. Pꝛeter illã ſpeciem ſtelle que coꝛpo/

reum excitauit aſpectum fulgẽtioꝛ veritatis ra-
dius eoꝛũ coꝛda ꝑdocuit. Sicut em ꝓphete in
viliõe imaginaria illuſtrabant᷑ intriſecus vt in
telligerent dei ſecreta ventura. Ita potuit eſſe

nnp

ſerin
M
Apar
Mr⸗
An
lcer
ni
Kch
amni⸗
zin
Niön
ſerſui
faure
D

W⸗
tſi
fm⸗
Nita
6o ſb⸗
laent
me.
neno⸗
eueß
ap/
konol

Mee⸗

Wonn,
gli⸗
n

Spuino
Gos
N.
ſcc
. Re
Goi
hicz
Gad
lclio⸗
unſy⸗
ni
ninge
enz
atͤr
RVN
Nan
ingtoni
nnsan⸗
ie
tbit
ipſs
elaci
geßdla
neen
rpenae⸗
zuu:et
nennb⸗
C,

Vyt aſpicientes magi ſignũ viſibit ſelle nlumia
rentur adeo vt cognoſcerẽt ꝙ natus eratxpᷣs.

COQuare tres illi reges dicunt᷑ magi

et quo tpe venerunt ad xpᷣm, etqnan

ium declarandũ demagis dicit in/
gquiſitio. Inqͥ ſierunt xpᷣm natũ dili⸗
genter. vt patet in lra ſancti euangelij. vbi nos
tres cõſiderationes faciemuug.
CNPꝛima dici nominationis.
CSecunda determinationis.

e. n.

¶ Tertia turbationis.

CNPꝛima cõſideratio dicit᷑ nominationis.in qᷓ

videndũ eſt cur iſti reges nuncupant᷑ magi Ek
de hoc ſtat triplex ſentẽtia ᷣm ꝙ magus tripli

citer ðꝛ. Nam magus ðꝛ illuſoꝛ maleficus et ſa/

piens. Dicunt qdam hos reges ab effectu di
ctos fuiſſe magos.i.illuſoꝛes ex eo.i.ꝙ herodẽ
illuſerũt.qꝛ ad eũ nõ redierũt. agus iteruʒ

ðꝛ maleficus.vñ maleſici Pharaonis dicũtur
magi. Et inde aſſerũt aliqͥ hos magos vocatoſ

qꝛ fuerant añ malefici:ſed poſtea ↄuerſi.qͥbus

dñs voluit natiuitatem ſuã reuelare. ⁊ eos ad
ſe adducere.vt ꝑ hoc peccatoꝛibꝰ exhiberet ſ⸗

duciam. Inſuꝑ magus idem eſt qð ſapiẽs. Nã

perſe magus.hebꝛaice ſcriba.grece phᷣus. latie
ſapiens ialnt Sinagli ſapiẽtes. Vñ ma
gi quaſi in ſapia magni.Noia vo ꝓpᷣa iſtoꝛum
vm aliqͥs in hebꝛeo ſunt Awellius. Amecius.
Bamaſcus.in greco aũt Galgalath Malga⸗
Oelchior. ¶C Scda conſideratio ðꝛ determi⸗
nationis. in qua querendũ eſt quo tꝑe iſti ve⸗
nerunt ad xpᷣum. Et circa hoc varia eſt opinio
multoꝛũ.Quidã em̃ opinatiſunt ꝙ bienniũ añ
xpᷣi natiuitatẽ aaruit ſtella.⁊ tunc mirabant᷑
magi qd eſſet. *†₰—o aũt nato reuelatũ eſt magiſ
angelos ꝙ ſtella ſigniſicabat xpᷣm natuʒ. Et
tunc inceperũt venire ⁊ in tredecim diebus ve

lat Sarachim. In latino Caſpar. Baldaſar.

nerũt ⁊ puerũ adoꝛauerũt.Alij vo exiſtimaue
runt ꝙ multo tꝑe añ xp̃ᷣi natiuitatẽ ſtella mag

apparuit.Et tũc cepert venire.Et ꝓpternimig
diſtantiã poſuerũt totũ illũ annũ ad itinerãdũ

Bntredecima vo die alterius anni cũ xpᷣs ad⸗
huc erat in cunabulis applicuerũt ad ipᷣm. Nõ

nulli inſuꝑ tenent ꝙ in die natiuitatis apparuit

ſtella. Et tüc magi inceperunt venire. Et poſt
annũ tredecima die ſecundi anni puenerunt ad

xp̃m. Sed cõmunis opinio hʒ ꝙ in natiuitate

iter ſuũ.⁊.xiij.die ꝓperarũt ad xpᷣm.Et ſidice
retur.quõ tam bꝛeui ſpacio potuerũt lõgiſſima

„

ſeinera ptranſire⸗ Rñdet Remigi puer ad

ue pperabiteos inti paruotpe pduerre po-

tuit. Ael habuerũt dromedarios:qͥ ſunt aĩalia
velociſſima.⁊ tmᷣ currũt in vnodie q;tũ equus
in tribꝰ.nec impoſſibile videri debʒ aut diſficile
ſatis ſi velocitatẽ venientiũ regũ aſcribimꝰ aut

naturali vruti animaliũ p̃dictoꝛũ.aut qð maiꝰ

eſt vᷣtuti diuine. Cũ Solinus veraciſſime ſcri⸗
bat in li. de mirabilibꝰ mũdi. aniſlenacon et
flonidos Alexandri magni curſoꝛes mille du/
centa ſtadia vna die tranſierũt: que ſunt milia⸗
ria centũ qͥnquaginta.qm ſtadiũ eſt octaua ꝑs

miliaris Inqᷣt em li. li.j. de naturali hiſtoꝛia
A. xxiij. Stadiũ vigintiqᷣnq; nros effic paſſus

elſi reges pᷣnoĩati de ꝓgenie Balaam fuere
Legio eoꝛũ nõ multũ diſtabat a terra ꝓmiſſio⸗
nis. Idcirco potuerunt iter ſuũ tã expedite ꝑfi/
cere. Et ꝙ ðꝛ illos ab oꝛiẽte veniſſe ĩtelligi põt
q̃ſi ab illa regiõe vener̃t q iudeis in ꝑte oꝛiẽtali
eſt ꝓpiqua venerũt itaq; hieroſolymã.qꝛ erat
ciuitas ſacerdotał ⁊ regia ⁊ ad illa direxit eos
ſtella quam ſequebant᷑. C Tertia conſideratio
dicit᷑ turbationis. Cum em̃ quereret magi de
xpᷣo nato atq; enarrarent que viderãt. audiẽs
rex herodes turbatus eſt ¶ꝛimo ne ipᷣe tan;
alienigena pelleret᷑ aregno. Nñ Chꝛyb. ſuper
matth. ait. Ideo turbat᷑ audiẽs regem natũ iu⸗

deis ex genere iudeoꝛũ.cũ ipᷣe eſſet genere ydu
meus ne regno reuoluto iterũ ad iudeos ipſe a
iudeis expelleret᷑.⁊ ſemen eius poſt ipᷣm pᷣcide
retura regno. Semp em grandis ptãs maioꝛi
timoꝛi ſubiecta eſt. Sicut em̃ ramos arboꝝ in
excelſo poſitarũ etiaʒ ſi leuis aura flauerit mo⸗
uet.ſic ⁊ ſublimes hoĩes etiam leuis nũciꝰ con/
turbat.umiles aũt ſicut in cõualle plerũq; in
tranquillitate cõſiſtunt. Hinc Ouid.lib.detri
ſtibus ait. Niue tibi longe nomia magna fu⸗-
ge. Niue tibi quecunq; potes pꝛeluſtria vita.
Effugit hibernas demiſſa antẽna pcellas.La
taq; plus paruis vela timoꝛis habent.Ad qð
ꝓpoſitum Seneca in tragedijs dicit. Stet qui
cunq; volet potens. Aule culmine lubꝛicome
dulcis ſaturet quies.Ecce ꝙ herodes ex vbis
magoꝛũ turbauit ſeipſum dubitans amitterere
gnũ. Cui ſic loqͥ᷑ etiã in hymno.loſtis hero/
des impie chꝛiſtum venire qͥd times non arri-
pit moꝛtalia q regna dat celeſtia Cecundo tur
batus eſt herodes.yvt dicit glo.nõ ſolũ ꝓpterſe
ſed etiã ꝓpter irã romanoꝛũ quã timebat incur
rere ſi diſſimulaſſet aut ꝑmiſiſſet ꝙ aliquis rex
vocaret᷑ ſine illoꝛuʒ conſenſu. Et oĩs hieroſoly-
ma turbata eſt cũ herode.i.omẽs hieroſolomy/
tani.⁊ ponit᷑ continens ꝓ contento. Turbati
ſunt ergo illi de hierim. tũ vt regi turbato adu⸗
larent᷑ ᷣm gloſam.tum qꝛex hoc timuerũtnep
ſente ⁊ venturo rege ad inuicẽ certantibus ipſi

“u

(vt dicit Chꝛyb.) pturbationibꝰ inuoluerenk.
Tüc Hherodes oẽs ſacerdotes ⁊ ſcribas cõgre
gans ſciſcitabat᷑ ab eis vbi xpᷣs naſceretur. Et
cũ didiciſſet ꝙ in bethleem iude aduocatl ad ſe
clam magis diligent didicit ab eis tpus ſtelle.
dixitq; eis vt inuento puero ad eum redirẽt:ſi
mulans eũ velle adoꝛare quẽ volebat occidere
Ande Chꝛy up ing NBeuotioncʒ

24

Pꝓinittebat:ſed gladiũ acuebat: ⁊ maliciam ſui

coꝛdis humilitatis coloꝛe depingebat.Et Ore
goꝛius in omeł. Adoꝛareſe eũ velle ſimulat.vt
qſi hunc ſi inuenire poſſit: extingiuas.
CQualiter magi inuentũ xpum ado

et de illoꝛu reuerſione . ¶ Ta. .

declarandũ de magis dicit᷑ inuetio.
AAueſitü quippe xpᷣm inuenerunt le⸗
tant᷑.Audito em̃ teſtimonio de xpᷣo
nato deſcripturis accepto ⁊ ybis herodis de
inquiſitiõe pueri.iter quod ceperãt pficere ſtu
duerũt. Et exeuntes hierim iterũ viderunt ſtei
lam eos antecedentẽ:qᷓ veniens ſtetit immobi
ſupꝛa locum vbi puer erat. Et intrãtes domuʒ
inuenerũt puerum cum aria mr̃e eius. Hic
vo ↄſideranda occurrũt pncipaliter trii.
CPꝛimum dicit᷑ adoꝛattio.
Secundũ oblatio. ¶Tertiü reuerſio.

ſcʒ latrie firmiter ipᷣm credentes eſſe deum. AUñ
Ceo papa in ſᷣmone ait. Adoꝛãt magi in earne
Vbuin. in infantia ſapiam.in infirmitate vᷣtutẽ.
in hois veritate thꝛonũ maieſtatis. Et Bern.

deuotiſſime ſic exclamat. Quid facitis ꝙ aurũ

offertis. ergo rex eſt iſte. Et vbi eſt aula regia.

qͥd aula eſt ſtabulũ. thꝛonus pᷣſepium. curiefre
quentia Joſeph ⁊ Maria. Iſti inſipientes fa
cti ſunt: vt fierent ſapiẽtes. ¶ YJcom qð occur⸗
rit conſiderandũ ð oblatio. Aꝑtis em theſau⸗
ris ſuis obtulerũt ei mũera auꝝ thus ⁊ mirrhã
Nam vt Remigius inqᷣt. SFuit traditio antiqͥ⸗
rum: vt nullus ad deũ vel ad regẽ vacuus in⸗
troiret. Rerſi aũt ⁊ chaldei cõſueuerũt offerre
aurũ thus ⁊ mirrhã:qbus regio eoꝛũ avũdat.
Vtrũ aũt oẽs illi tres obtulerũt oĩa iſta.diuer⸗
ſimode tenet᷑ a multis. Quidã em̃ dicũt ꝙ vnꝰ

eoꝛũ ꝓ omibus obtulit iſta munera.Alij vo ꝙ 4

vnus obtulit aurũ.alius thus.alius myrrhaʒ.

Alüs videt᷑ ⁊ melius ꝙ qᷣlibet eoꝛũ obtulit iſfiaa
tria. Eſt aũt talium munerũ oblatõis ratio mp

ſtica ᷣm Alug..in ſmone de epiphania.qꝛ au⸗

P0. tre. Inuenerũt quipeillam. vt

CWꝛimũ qdð occurrit conſiderandũ dicif ado

Se vio „*

pulturã ꝑtinet moꝛtuoꝛũ. Auruʒ ergo ſoluitur·
quaſi regi magno.thus immolatur vero doeo.

2 myrrha taq; ꝓ ſalute homi moꝛituro. Ita ꝙ

tria pᷣdicta ſignificabant in xpᷣo regiam ptateʒ.
diuinam maieſtatẽ 2 humanam moꝛtalitatem.
AQAuismodo explicet quali geſtu qᷓ; blãda facie

infantulus ille Jeſus magos excipiebat: Quiil

etiã excogitare valeat q́; grauiſſima admiran
da fuerũt ad magos reſponſa modeſtiſſime vir
ginisQuis adhuc inueſtigare ſufficiat illoꝛu,zʒ
ſt vt pꝛedi.

regum immobilem fideʒ. Crediderũt vt pꝛed
ctum eſt ⁊ adoꝛauerũt xpᷣm deum quẽ cõſpicie⸗
bant in paruo tugurio Rarum der

—

per Matthei. non diademate coronatam .nõ6
inſlecto aureo recumbentem: ſed vix tunicꝗ ha
bentem vnam:non ad oꝛnatũ coꝛpoꝛis: ſed ald

nuditatis tegumentũ: qualem habere poterat

carpentarij uxoꝛ pegre conſtituta. C Certium

quod occurrit conſiderandũ dicit reuſio. Haʒ

E .

. 2*

vt dicit᷑ in euangelio. Reſponſo accepto iſom⸗

nis ne redirẽt ad Herodem.ꝑ aliam viã rcuer⸗

ſiſunt in regionem ſuam. Coceperat qſpe am⸗

bitioſus ⁊ fallax herodes interficere puerũ in⸗
uentuma magis.⁊ inſuꝑ ipos dexpᷣo loquen-
tes. Quo factum eſt vt benignitas dei monue⸗
rit eos ne ad herodem redirent. neſic agnoſce⸗
Inſomms vo admoniti eſſe dicunt᷑ vel aban-
gelo dei nũcio.vel ab ipo deo immediate. Nec·
infantulus Jeſus ad ipos locutus eſt: vt vera
eius humanitas haberet. Mira certe ⁊ laudi
bus attollenda fuit iſtoꝛũ magoꝛũ fides. quoℳꝛ
vt Chꝛyb. ait. Non ſcandalizati ſunt in ſeipnis
dicentes. Si magnus puer eſt hic: queneceſſi⸗·
tas fuge eſt ⁊ occulte receſſionis. Cum vo re!

dierunt ad ꝓpꝛia: multos de xp̃i myſterij

vbi thꝛonus. vbi curieregalis frequẽtia. Nun dierunt. Er denic cum Thomas apoſtolꝰad

pꝓuinciam illam applicuiſſet baptizati ſunt. fa⸗

ctiq; ſunt adiutoꝛes pᷣdicationis illius.quoꝛu,ʒ
coꝛpa poſt felicem moꝛtẽpᷣmo ꝑ Hoelena Con·
ſtantini matrem reperta ⁊ in Conſtantinopoli
rranſlata. Poſtea ꝑ ſanctum Euſtoꝛgium me⸗
lerici aean lennd .
theothoniẽ ſunt delata. Anime vo ſimt cũ xõõ

Altimo ꝑ Fredericũ im

viuũt in eterna gloꝛia Almen.

CSermo decimus debaptiſmo chꝛi

4, *

Hugin mone de epiphania. qꝛ au, Aarel ab eo. Scribut h vba t.
rum ad tributũ thus a ſacrificin. myrrba ad ſe iij. ca. Gmia qᷓ geſſit ſaluatoꝛ noſter dns Jelus

2

aupcula ma⸗

8 eru

analoſe⸗ in ioꝛdane voluit a Jo

7„

pe
ſu
1
nu
.
.
ſcii
autlet

mn

ſ

e
dei
nm
ſei

p
lndhl
danten
W
W
cxce
Kre⸗
ham
ſtinui
doye
Aonn
hopeit
ntid
Peran
gülr
Dir.
nnsf
ſon
G.
Nſen
doge

ſtor
ppar⸗

hini

lie.

da. rxpo etlam hm hoiem digne T rnabiliter facta ptifino xi. Sicut patʒ p Augj.ſup Joß. 2 bo0
e fuiſſe firmit eſt tenendũ. In ſingul em acibus nitur de ſe. di. iiij. c. aliud. vbi dꝛ. Si qs bapti·
iie. ⁊opibus eius aderat ei imperiũ ratõis ⁊ lumẽ ʒauit iudas.hi nõ ſunt iterũ baptiʒati.Et quoſ

free
Auiſ
minn⸗

ne xex

lornz

ſice⸗

g,

Bn ODH

Mici ͤ

Notemt
oiſone⸗
wer

ül⸗
Nge⸗
en.
Moa n
Abee
e Ree
Nn
lawi/
2
ſens
lenech⸗
Uun don
ura,
R“
in i⸗
a;
üN.
Mminopon
nir
lues
ag

oci.
113 %

eges

Nr bapti⸗
R triam)

Ex *
ca. et Lu. lij.

cäpo
dðꝛ ſic.

ad Johannẽ acceſſit popoſcitq; baptiʒari: of⸗

ficiũ vtiq; ſunctimonie ⁊ vtutis exoluit.nonſe
aut leuem aut peccatoꝛẽ oſtengit. Pꝛoptea
hoc clarius innoteſcat in pᷣſenti ſmone dexpo

ꝛoptea yt

baptizato vba faciemus: contemplabimurq;

ſteria.
ꝛimü dicil

kKperſone baptizantis.

CNꝛmü dicit perſone baptiz.
ECEBerldtnn eir-äſtantia congruentis.

Tertiũ apparitionis excellentis.

COualiter xps baptiſatus fuir a Jo

ers⸗
*

hanne et de illius baptiſmi conditio⸗
ibus (TaäalI,.

andi

co

woici? pſone baptizantis. Hapti

rium contemplandũ dexpo baptiza

ma veritas ſᷣm Riccardũ in.iiij. baptiſmus

ille fuit inſtitutus autoꝛitate diuina. Hoc ꝓba

tur ꝑ illud qd a Johanne baptiſta dictum eſt.
ohan. j.c. Qui miſit me baptizare in aqua il⸗

lemihi dixit. Suꝑ quem videris ſpum deſcen
dentem ⁊ manentem ſuꝑ eum ipe eſt ͥ baptiʒat

in ſpũſancto. Idipᷣm ptʒ qꝛ ¶atth. xxij.Chꝛi
ſto querenti de baptiſno Johanis vtruʒz eſſet
ex celo an ex homibus.iudei nõ fuerũt auſi di⸗
cere ꝙ ex homibus. Et dicit᷑ ille baptiſnꝰ Jo⸗

hꝛ annis: eo ꝗ ipᷣe ſolus fuit miniſter pᷣmariein⸗

ſtitutionis ⁊ executiõis illius baptiſmi (SGecũ⸗

da veritaſ ꝙ ſi extendamus nomen ſacramenii
ad omne ſignum rei ſacrantis ſuſcipientem. ſic
baptiſmus Johannis erat ſacrm.qꝛ expᷣſſere

ſentabat xpᷣi baptiſinũ: qui eſt res ſuſcipienteʒ
ſacrans.Si aũt reſtringamꝰ nomen ſacramenti

ad illud qð eſt ſacre rei ſignũ ⁊ cauſa.ſic nõ erat

ſacramentũ.qꝛ nõ conferebat gram. Anð dicit

dus Honauentura di. ij quarti li. tar bapti
mmus fuit inſtitutus ꝓ qdam pᷣparatiõe ⁊ aſſue cũ
ad baptiſmũ xpi. Hinc eſt ꝙ in gloſa

2

factione
MMat.i

c.ſuꝑ illo vꝰbo. Ego baptiʒo in aqua

do ad xpᷣi baptiſmnũ dirigã. Pꝛopterea diẽ ma
giſter ſen. in lra baptiſmꝰ Johis reſpectu ba

ptiſini xpᷣi debet dici fuiſſe ſacrale.qꝛ fuit qdam
ben kantwei ad illiꝰ baptiſini ſuſceptio

imum myſte

vel ab alijs audientibus eos baptizare.⁊ tunc

Be baptiſino vo Johanis notaã
deſunt in hac pte tres catholice veritates Pꝛi

Aua
ðꝛ cauſe. quare.ſ.voluit xpᷣs a

ðꝛ ſic. Cm̃ coꝛꝑa lauo qꝛ peccata ſoluere neᷓo.
vt ſicut naſcẽdo ⁊ pᷣdicãdo pᷣtereo. ſic baptiʒã⸗

m(Tertia veritas ꝙ baptizati baptiſmo Jo⸗
honis ſimplicit᷑ iterũ debuerũt rebaptiʒari bau⸗

en diuinitatis. Mihil in co repheſibile inueniripo baptizauit Yohes iten ſunt baptizati. Jdẽ dic
tuit: cuncta rectiſſime diſponebat.Cum autem A

habebant ſidem trinitatis nõ opoꝛtebat eos re

baptiʒari: ſufficiebat manus imponi.qꝛ tales
habebant ablutionẽ exterioꝛẽ ⁊ habebãt fidem
trinitatis qua interius inſigniebãt᷑ taqᷓ; chara⸗
cter. ⁊ habebãt ſpũmſanctũ ꝑ impoſitioneʒ ma
nuum. ⁊ ideo nõ erant rebaptiʒãdi. Scotꝰ voĩ
ij.di. ſui quarti dicit. ꝙ dupliciter põt intelligi

baptiſmus Johanis. Alno mõ in ſoꝛma bapti
ſmi xpᷣi quam potuit didiciſſe a diſcipulis xpᷣi.

nõ dicit᷑ ppᷣe baptiſinus Johãnis.ſicut nec ba

ptiſinus Metri vel Oauſi. Et tales ſic baptiʒa
ti nõ erant rebaptiʒandi. Alio mõ põt intelligi
baptiſmus Johãnis non in foꝛma xpᷣi: in ali
qua alia foꝛma ꝓpꝛia.ſ.in noĩe venturi. vt diecs
tur Alctuũ.xix.c.vł abſq; aliqua foꝛma.Et de
ſicbaptiʒatis ſatis viðꝛ neceſſariũ ꝙ erãt bapti

—

ʒandi baptiſmno xp̃i ꝓpter pceptũ generale obb

ligãs oẽs qͥd non implebãt ſic baptiʒati a iohe.

Ideo in h̊ paſſu non tenet᷑ a doctoꝛibꝰ opinio

ingri contrariũ ſentientiss. .
CBetri

ti · ſ.caule. tꝑis etloci· ¶ Ca. I.

—

M —ℳ

pley nanq; circuſtantia in illo baptiſino coſidc⸗

aripotcec6. MB
re xp̃us in quo nulla immundicis fuit vo
Pꝛima dicit᷑ cauſe. uit baptizari.
ecũda tpis. CTertialocd.

₰

erzda in bap

ꝛia circuſtãtia oſid

tiſino xpi

rni voleis: mũdare aqs. vt abluteꝑ carnẽ xpi
q̃ peccatũ nõ coguit baptiſmatis vim haberẽt.

⁊ vt ſanctificatas relinret poſtmodũ baptiʒã⸗
dis. Cũ aũt dicimꝰ xpᷣm a Johhe baptizatũ.nõ

poſtmodũ inſtituit: ſed de baptiſmno quo ba
ſabat Johes.vt inqᷣt Augꝰ.ſuꝑ IRoba
xpᷣus baptiʒari voluit. vt inquit
pꝛobationẽ baptiſmi Johanis

putemꝰ intelligendũ de baptiſmo ꝓpᷣo aus ieſe

3 donatiſtas. Et hoc ex
pꝛeſſe h Acil.ix.ca. ñi baptizatos baptiſno
ohãnis paulus baptizauit baptiſino chꝛiſti.
Lotandũ tñ m DHonauen. . quoꝛüdam opi
nio fuit ꝙ baptizati baptiſmo Jopis ſinon ha
bebãat ſidem trinitatis rebaptiʒadi erat. Si aũt

licicircũſtantia xpᷣi bapti-5a

ſte

to dicit᷑ circũſtantie ↄ gruentis. Tri

Johe baptizari
aptizatꝰ eſt dñs nõ mũda!

xpps baptiʒari ᷣm Tho.in.iij ꝑte.q.xxxix.vt
nos ſuo exem plo induceret ad baptiſnum. Et
ideo ad hoc ꝙ eſſet efficatioꝛ eius inductio vo
luit baptiʒari baptiſmo quo manifeſtenõ indi /
gebat vt hoĩes ad baptiſmũ accederent quo in
digebã

pio ſue cõceptionis gratia ſpũſſancti repletus
fuit. C Secũda circũſtantia cõſideranda in ba
ptiſino xpi dicit᷑ tempis. Mam vt dicĩ Luce
iij.c. QAn baptiʒat eſt erat incipiẽs quaſi anno
rum triginta. oc aũt conueniens fuit vt inqͥt
ſanctꝰ Tho. triplici rise Mꝛimoronegaics⸗
tionis.qꝛ xpᷣus baptiʒabat᷑ quaſi extũc incipi⸗
ens docere ⁊ p̃dicare.ad quod requirit᷑ perfe
cta etas qualis eſt triginta annoꝛũ. AUnð Geñ.
xij.c. legit. triginta annoꝛũ erat Joſeph cuʒ
regn are cepiſſet in egypto ſub haraone. Si⸗
milit.ij. Regũ.v. ca.dicit᷑ de DHauid ꝙ trigin⸗
ta annoꝛũ erat cũ ad regnum fuit ſublimatꝰ.Et
Ezʒechiel anno trigeſimo cepit pphetiʒare. vt

ptz Eʒechieł j. ca. Et ſi qs obijceret ꝙ deus re

uelauit ſapientiã Haniel pueri vel iuuenis.vt
dicif. xiij.c.eiuſdem.ergo a foꝛtioꝛi debuit ma
nifeſtari ſapientia xpᷣi antetrigeſimũ annũ.qð
factum fuiſſetſi docuiſſet ante illã etatem. Di⸗
cendũ ꝙ vpᷣs ꝓponebat᷑ homibus in exẽplum
oim. ⁊ ideo opoꝛtuit in eo oſtendi illud qð com
petit omibus ᷣm legem cõmunem.vt.ſ.in etate
Pfecta doceret.Sed ſicut dicit Gregꝰ naʒanʒe
nus. HMõ eſt lex eccleſie que raro cõtingit.ſicut
nec vna hyrundo ver facit. Aliquibꝰ em̃ ex q/
dam ſpeciali diſpenſatione ſᷣm diuine ſapientie
ratiõʒ cõceſſum eſt pᷣter legem cõmunem vt aũ
ꝑfectam etatem officiũ vel pᷣſidendi vel docen /
di haberent. Sicẽ fuit Salomon Bauid ⁊ lhie
remias GSecũda ratio quare xpᷣs baptizari vo
luit in etate triginta annoꝛũ fuit legis impletio
nis. Inquit em Chꝛyß. ſuꝑ mat. Futuruʒ erat
vt poſt baptiſmuʒ xpᷣi lex ceſſare inciꝑet. Ideo
hac etate xpᷣs ad baptiſinũ venit qui põt omia
peccata ſuſciꝑe vt lege ᷣuata nullus dicat ꝙ iõ
eam ſoluit qꝛ implere nõ potuit. Si ergo aliqͥs

ꝗreret cur fideles xpᷣi laudabiliter baptiʒantur

non ſolũ ante trigeſimũ annũ: ſed etia in infan/⸗

tili etate ⁊ xp̃us baptizatus eſt tpe pꝛenetaro
Reſpondet Tho.ꝙ vt ptʒ ex dictis.xpᷣus non

li potuit imminere ꝓpter dilationẽ ꝑiculũ. Sʒ
cuiuis alij nõ in paruum redundat piculũ ſi ex

eſt baptiʒatus indigens purgatiõe nec aliqð il

hac vita diſcedat ſine baptiſino ¶ Zertia ratio

quare xpᷣs voluit baptiʒari in illa etate dicit᷑ ꝑ
fectionis. Dat᷑ em intelligi ꝙ ba ptiſinus pari

i vo aliquis quereret cur noluit cri
ſtus baptiʒari baptiſino ppo qui erat optimꝰ
Bicit Tho.qꝙ baptiſinus xpᷣi eſt quoddã ſpiri
tuale remediũ quo xpᷣs nõ indigebat qͥa pꝛinci

viros pfectos. Sm illud apoſtoli ad Ephe .iiij
ca. Bonec occurramus omées in vnitate fideiz
agnitionis filtj dei in virũ pfectum in menſurã
etatis plenitudinis rpl

numeri ad hocꝑtinere videt᷑. Conſurgit enim

trigenarius numerus ex ductu ternarij i dena⸗

rium.ꝑ ternariũ aũt intelligit᷑ ſides trinitatis.
h denarium aũt impletio ma datoꝛum legis.

Et in his duobus pꝑfectio vite xpᷣiane cõſiſtit.

Tertia circüſtantia cõſiderãda in baptiſmo
xpi dicit᷑ loci. Baptiʒatus nanq; fuit in ioꝛda/
ne. vbi difficultas oꝛit (Cur non in mari rubꝛo

potius voluit baptiʒari. nam veritas debet re⸗
ſpondere figure. Sed figura baptiſini pceſſit in
tranſitu maris rubꝛi vbi egyptij ſunt ſubmerſi.
ſieut peccata delent᷑ in baptiſino.ergo videtur
mn gis debuit baptiʒari in mari rubꝛo: qᷓ; in
flumine ioꝛdanis: Inſuꝑ ioꝛdanis interpᷣtatur

deſcendẽs. ſed ꝑ baptiſinũ aliquis plus aſcen⸗

dit qᷓ; deſcendit. Vnde MMatth. iij. ca. ðꝛ O ba
ptiʒatus Yeſus cõfeſtim aſcendit de aqua. igit
videt᷑ inconueniẽs fuiſſe ꝙ baptiʒaret in ioꝛ⸗
dane (Reſpondet his ſanctus Tho. vbi ſupꝛa

ꝙ tranſitus maris rubꝛi pᷣfigurauit baptiſmuʒ

qtum ad hoc ꝙ baptiſinus delet peccata. Sʒ
tranſitꝰ ſoꝛdanis q́;dtum ad hoc ꝙ aperit ianuã
regni celeſtis: qͥ eſt pncipalioꝛ eſteciꝰ baptiſmi
⁊ꝑ ſolum xpᷣm impletus. luuius nanq; ioꝛ⸗

danis fiit ꝑ quem filij iſraei in terram pmiſſio⸗

nis intrauerũt. Baptiſmus aũtxp̃i introducit
in regnum dei qð ꝑ terram ꝓmiſſionis ſigniſi⸗
catur. Onde dicit᷑ Johan. iij. ca. Niſi quis re⸗
natus fuerit exaqua ⁊ ſpũſancto nõ poteſt in⸗
troire in regnum dei.Ad hoc etiã ꝑtinet ꝙ lhe
lias diuiſitaquas ioꝛdanis qui erati curruig/
neo rapiendus in celũ.vt dicit᷑.iiij. Regum.ij
capᷣ.qꝛ.ſ.tranſeuntibus ꝑ aquam baptiſmi per
ignem ſpũ ſſancti patet aditus in celũ. Eſt etiaʒ

in baptiſmo aſcenſus ꝑ pfectum gratic:que re-

quirit humilitatis deſcenſum. ſᷣm illud Jaco⸗

bi. iiij. Deus ſupbis reſiſtit.humilibus autem

dat gratiã ſuam. Et ad talem deſcenſum refe ẽ⸗
dum eſt nomen ioꝛdannnis.
CBe tribus excellentiſſimis ſignis qᷓ

●

apparuerũt in baptiſmo xpi. Ca. II.

—
.

lentiſſima ſigna.

ruerũt quipe mox vt de aqua exiuit tria excel
CHꝛimũ fuit celoꝛũ apertio ⁊ patefactio.

CSecundũ ſpuũſſancti deſcenſio.
¶ CTernũ paterne vocis audittio.

.Unde ⁊ ipᷣa ppꝛietas

M
Vn

Nontemplandũ de chꝛiſto baptizato
dicit awaritionis excellentis. Appa

tag

Di

co⸗

ce
docdo⸗

Hne

ſrine

ſtone

ſtpo

At
piiſn

effica
(olti

uab
eſ

W
iin
i
an
b
chii
gamen
tie
naf
fis:
alue
ſtc
u⸗
ſn
e
Ne.
o.
leko
Clisf
ſene
Want
Cnin
hoptſe
pokna
kyptii
Mſor
Mele
ene
Dbn⸗

Abep
tlana
Pbikl

krfii

wenii

Pprienge

Gtenin
iden⸗
nitans,
nlegs.
cöſiſi.
Miorde,
n tubꝛo
chin
tſbne⸗
Ndanr
bw:
ls en⸗
W
ngi
tkin o⸗
ibu
niuz
.G
duini
mng o⸗
npntio⸗
mnocer
is ſo⸗
gs/
geſtin⸗
aghe
NNG
Negunj
ulnm
Gktanß
Ecbere⸗
l ⸗
Nönen
neiei

Nizn

efficaciã baptiſini. iʒati fidem/
tur. ⁊ baptiſmus dicit᷑ fidei ſaccm.pꝑ fidem aũt

dicit᷑ ſpuͦſſancti deſcenſio. Delſcendit em ſpij
tuſſanctus coꝛpali ſpecie ſicut columba in ipᷣm

CPꝛimũ excellens ſignũ fuit celoꝛũ reſeratio
Bicit qdem Matth. iij. ca. Baptizatus autez
confeſtim aſcẽdit de aqua ⁊ ecce aꝑti ſunt ei ce
li. Et Marci.j.c. Statim aſcendẽs de aqua vi
dit celos aptos.Et Lu. iij.c. Jeſu baptiʒato?-z
oꝛante aꝑtum eſt celum. Hoc aũt ̃m cõmuneʒ
Ddocctoꝝ expoſitionem intelligendũ eſt. circa

xpᷣm baptiʒatũ tantus ſplendoꝛ diuinitus efful

ſit in aere vt viderentur apticeli.ſicut in choꝛu
fcratione videt᷑ fieri.vt dicit Nieolaus.delyra.
Ratio vo huiꝰ claritatis celeſtis fuit.m tho.
Vbi ſupꝛa.ſ.q.xxxix.iij.ptis. Quia xpᷣs bapti/⸗

ſari voluit vt ſuo baptiſmo ↄſecraret baptiſmũ

quo nos baptizari debebamus. Et ideo in ba⸗
ptiſmo ſuo ea demõſtrari debuerũt q̃ ꝑtinẽtad
efficaciam baptiſminoſtri. Circa quã tria ſunt
conſiderãda. Pꝛimo qdem pᷣncipalis vtus ex
gqua baptiſmus efficaciam habet:que eſt vtus
celeſtis.Et ideo baptiʒato xpᷣo apertum eſt ce⸗
luum. vt oſtenderet᷑ ꝙ de cetero vᷣtus celeſt ba/
ptiſma ſanctiſicaret. Secũdo conſiderãda eſt ſi

des eccleſie ⁊ eius qui baptiʒat᷑ que operat᷑ ad
Undebaptizati fidem ꝓfuẽ

inſpicimus celeſtia queſenſum ⁊ ratiõʒ huma⸗

nam excedunt.Et ad hoc ſigniſicandũ xpᷣo ba⸗
ptizato aꝑti ſunt celi. Lertio cõſiderãda eſt cir
ca efficaciaʒ baptiſmi reſeratio ianue regni cele

ſtis:ꝑ quã intramꝰ baptiʒati q̃ pꝛiꝰ hoi pꝛeclu/

ſa fuerat ꝑ peccatũ.vnde baptiʒato xpᷣo aperti
ſunt celi.vt oſtenderet᷑ ꝙ baptiʒatis patʒ via ĩ
celum Motandũ vo in hac pte ꝙ celum aper/
tum eſt Jeſu oꝛante:in quo vpᷣs dedit exẽplum

SHm Nico. de lira. in receptiõe ſacramentoꝛũ
debetmens noſtra in deũ eleuari. Vel vt detur

intelligi ſm Cheyv.ſuꝑ Matth. hoc ipſuz
ꝙ; ꝑ baptiſinũ celũ aperit᷑ credentibus ẽ ex vir
tute oꝛatiõis xpᷣi. IJdeo dicit᷑ apertũ eſt ei celũ
id eſt omnibus ꝓpter eum. ¶C Secundum ex
nũ quod agaruit in baptiſino chꝛiſti
ſpiri⸗

yvt dicit᷑ Luce.iij..oc vo conuenienteſſe fa
ctum inquit Chꝛyᷣ. Qm̃ quicqͥd factum eſt i

baptiſmo xpᷣi ꝑtinet ad myſterium omniũ qui

poſtmodum erant baptizandi. Omẽs aũt qui
baptiſino xpᷣi baptiʒant᷑ ſpũmſanctũ recipiunt
niſi ficte accedãt.ſᷣm illud atth. iij. ca. Jpe

vos baptizabit in ſpuſancto Aduertenduʒ ta⸗

men eſt in hocloco.qꝛ Augꝰ.dicit li.xv.de tri.
Abſurdiſſimũ eſt dicere ꝙ xpᷣs cũ eſſet iam tri⸗

ginta annoꝛũ accepiſſet ſpbũmſanctũ.Sed veit
ad baptiſmũ ſicut ſine peccato ita nõ ſine ſpiri⸗
tuſancto. Si em de Johanne ſcriptum eſt ꝙre
plebit᷑ ſpũſancto ex vtero matris ſue.qͥd de ho⸗

ij.de trini. Spũſſanctus deſcendiſſe dicitur ſu
per xpᷣm ſpecie coꝛpali.ſicut columba.nõ qꝛ ip
ſa ſubſtantia ſpũſſancti videret᷑ qͥ eſt inuiſibilis
neq;; ita ꝙ illa viſibilis creatura in vnitatem ꝑ
ſone diuine aſſumeret᷑.neq; em̃ dicit᷑ ꝙ ſpũſſan
ctus ſit columba ſicut dicit᷑ ꝙ filiꝰ dei eſt hõ ra⸗

be ſpecie:triplex ratio a

tris audita pleriq; ſcire cupiũt. vtrũ

—

mine xpᷣ̃o dicendũ eſt: cuius carnis ipᷣa conce⸗
ptio non carnalis ſed ſpũalis fuit. Nunc g̊. idẽ
in baptiſmo coꝛpus ſuuz.i.ecclłlam pᷣſigurare di
gnatur. in qua baptiʒzati pᷣcipue accipiũt ſpũm

ſanctum. Sciendũ ad hoc qꝛ vt dicit Aug?.li.

tione vnionis. Dicit᷑ ;ſpũſſanctus deſcendiſſe

ſupꝑ xpᷣm inſpecie columbe rõe columbe ſigniſi

ſit aparuit in colũ
a a ſancto Tho.
imo ad ſigniſicandũ diſpoſitionẽ que reqri
tur in baptiʒato: que eſt vt nõ fictus accedat ſi
vult ſpũmſanctũ recipe.hoc aũt denotat colũ⸗
ba que eſt animal ſimplex:aſtutia ⁊ dolo carẽs
Ange dicit᷑ Mat.x.c. Eſtote ſimplices ſicut
columbe. Secũdo apparuitſpũſſanctus in ſpe/
cie columbe ad ſigniſicandũ effectum ꝓpꝛium
baptiſmi:qͥ eſt remiſſio peccatoꝝ ⁊ recõciliatio
ad deum. Columba em eſt aimal manſuetũ.Et
ideo ſicut Chꝛyſ.dicit ſuꝑ Mat. In diluuio

cantis ſpũmſanctũ Quarea

.

apparuit hoc aimal ramũ ferens oliue ⁊ cõmu⸗
nem oꝛbis terrarũ tranquillitatẽ annũciãs. Et
nũc etiam colũba apparet in baptiſmo liberatio

nem nobis demonſtrãs. Tertio awaruit ſpiri⸗
tuſſanctus in ſpecie colũbe ſuꝑ xpᷣm baptiʒatũ

ad ſigniſicandũ cõmunem effectũ baptiſini: qui
eſt còſtructio eccłaſtice vnionis. Colũba enim

1

eſt aimal cõgregabile ⁊ amicabile. Vñ ⁊ Can.

pter dicta necnõ ⁊ ꝓpter ſequẽtia de vocẽ pa⸗
it. vtru ſpecies ſi⸗
ue voces in qͥbus apparuit pater vel fllius vel

ſpuũſſanctus ſint adminiſtrateꝑ an gelos. Et re
ſpondet Alexander de ales in.j volumie ſũme

ſequẽdo Augl.in.iii.detri. oẽs apparitiões
tam noui q; veteris teſtamẽti excepta illa aſpa

ritione qua filius aparuit in carne per angelos

ſunt adminiſtrate. vnð ſpecies ⁊ voces ꝑ ange
los foꝛmate ſunt Si aũt quereret᷑ quare ſpũſſã

ctus nõ foꝛmauit illa columba vel pater voceʒ
immediate:CKeſpõdet Alexander ꝙ hoc perti/

net ad excellentiã diuinam ⁊ etiã ad excellẽtiaʒ
rationt creature.Ad excellentiam quippe diui
nam ptinet oꝑari ꝑ miniſtrũ in his in qbus po/
teſt miniſter. Ad excellentiam etiã miniſtri ꝑti⸗

net miniſtrare creatoꝛi in qbus poteſt. Uñ cuʒ
angeli ſupioꝛem habent deum. Inferioꝛes coꝛ⸗

poꝛales creaturas pares ratiõales cõpetit ⁊ ſi⸗
bi ⁊ creatoꝛi vt ſint medij in admiſtratiõe crea⸗
rurarũ coꝛꝑalium ⁊ rationabiliũ. Unde etiam

E

v. dicit de eccleſia. Una eſt colüba mea ¶ ꝛo⸗

ſ„ 4
7
4

ſicut dicit Augꝰ. In opibus miraculoſis ſunt

pparare materiam: vel hmõi. Nam non omia

ſubiecta ſunt potentie angelice. Vnde etiaʒ in

ope incarnatiõis fuerũt angelinuncij.Et etiaʒ
in oꝑibus iuſtificatis ſunt angeli medij in his

que poſſunt.vt eſt excitare intellectum vel affe
ctum.⁊ etiã in generali reſurrectõe in collectõe

puluerũ.Cõgruit ergo ſuꝑioꝛi oꝑari per mini⸗

ſtrum. Competit etiã miniſtro habere auctoꝛi⸗

tatem reſpectu eoꝛũ que infra ipᷣm ſunt. Vnde
cum aſſumit᷑ coꝛꝑalis creatura irrationalis ad

oſtendendũ pᷣſentiam diuinã competit vt admi
niſtret᷑ ꝑ angelicꝗ tanq; mediam inter ipſam et

ſuũ creatoꝛem Ged cõtra iſta poſſet quis obij⸗
cere ꝙ carnem in qua apparuit xpᷣus filiꝰdei nõ

foꝛmauit angelus:ſed immediate ipᷣe deꝰ. ergo

columbã in qua aparuit ſpũſſanctꝰ nõ Rru

foꝛmare angelus:ſed immediateipᷣe deꝰ( Ad B
Dicit Alexsder ꝙ nõ eſt ſimile. ꝗqꝛ caro illa fuit
alſlumpta in vnitate ꝑſone. AUnde xpᷣs vnieba-

tur illi carni nobiliſſima vniõe. Nec in illa vni
one congruebat vt eſſet pꝛincipiuʒ alia natura
q; diuina cui vniebat᷑:ſed ab eo moueret᷑ ⁊ foꝛ
maretur cui vniebat᷑. Angelus etiam in his qᷓ

oꝛdinabant᷑ immediate ad reconciliationẽ hu⸗
mani generis nõ debuit eſſe medius: ſed ſolũ il⸗

le qui debebat eſſe mediatoꝛ qui.ſ.erat deus et

hõ. Et ideo in foꝛmatiõe coꝛpis xp̃ᷣi vel in ad
miniſtratione eoꝛũ que in ꝑpſona xpᷣi agebantur

—

nõ debuit eſſe angelus adminiſtratoꝛ:ſed ſolus

ille qui erat meigloꝛ Zie aüt ſpecies in quibꝰ
ſſanctus nõ fuerũt vnite

aparuit pater velſpũ
ei ita vt ex illis ⁊ ſpũſancto fieret vnum in pſo⸗
na. NMec oꝛdinabant᷑ niſiad oſtendendã pꝛeſen

tiam ipᷣius dei.ſ.pr̃is vel ſpũſſancti. Vnde me⸗

diãte alia creatura nobilioꝛi potuit mouere hu
iuſmodi creaturã aſſumptã ad oſtendẽdã ſuam

p̃ᷣſentiam.ſ.mediante creatura angelica(¶ Oꝛit
tamẽ hic difficultas qᷓdam. qꝛ ſi illas ſpẽs ⁊ vo
ces foꝛmauit ⁊ mouit angelus ⁊ vniebat᷑illis ſi

cut motoꝛ.ergo in illis ſpeciebꝰ non poterat ve
re dici mittijvel aparere ſpũſſanctus aut loqui
pater:ſed
in.iij.de trini.qꝙ licet angelus eſſetille qͥ foꝛma/⸗
ret voces illas ⁊ ſpecies.qꝛ tamẽ non in pſona
ſua:ſed in ꝑſona dñi loquebat᷑ nec pᷣſentiã ſuã
led pᷣſentiã domi demõſtrabat. Ideo dieif non
angelus ſed ſpũſſanctus apparere ⁊ pat loqui.
qꝛomia hec ſunt ad indicandã pᷣſentiã domi et
nõ angeli Ex pᷣmiſſis inſurgit dubitatio qᷓdam

ſcʒ qualit ſpũͦſſanctus dicat᷑ eſſe in illis ſenſibi⸗
libus creaiuris in qbus apparuit d quod ita
Oicit Alexander. & deus in creaturis irrati

nabilibus dicif eſſe duplicit. Vel ſicut cauſa in

miniſtri angeli q́;tum ad ea que poſſunt. vteſt

potius angelus Goluit Hoia Augꝰ.

eſfectu. vel ſicutignatu inſigno. Sicut cz ieffe

ctu ðꝛ eſſe generaliter in oibus creaturis eſſen⸗

tialiter pᷣſentialiter ⁊ potẽtionalit᷑.qꝛ ipᷣe habʒ
eſſe in eis ſicut tenes in eſſe ⁊ regens eas. quia
quelibet creatura q́;tum ad hoc recipit influen

tiam a deo.alitertenderet in nihilũ.Sicut autẽ

ſignatũ in ſigno dicif eſſe duplicit. Nam eſt qað

dam ſignũ quod eſt in creatura irrationaliana
tura. Quoddã ex inſtitutiõe. Ex natura dicik
omis creatura irrationalis eſſe ſignũ totius tri

nitatis q;tum ad cõditiones penes q̊s determi

natur veſtigiũ trinitatis que ſunt in oibꝰ cres⸗
turl. Sicut eſt vnitas veritas bonitas natura⸗
lis modus ſpecies ⁊ oꝛdo ⁊ hmõi.penes qᷓ̃ de

uenit᷑ in cognitionẽ trinitatis qͥ ad ea que ſunt

aſpꝛopꝛiata ꝑſonis.Et hoc modo ſicut in veſi⸗

gio vel ſigno naturali impꝛeſſo a creatoꝛe dicit

eſſe tota trinitas in omibus creaturis. Ex inſi’
tutione etiã dicit᷑ aliqñ creatura eſſe ſignũ pꝛe⸗—⸗
ſentie creatoꝛis.Et hoc mõ nõ dicit᷑ deus eſſei
omibus irrationabilibꝰ creaturis:ſed in aliqui
bus. Mam eſt quoddã ſignü inſtitutũ ad ſigni⸗
ficandã pᷣſentiam diuinã quo ad aliqueʒ effectu
⁊ hoc ſimplicit᷑ ⁊ nõ ad tempus. ſicut eſt inſa⸗
cramentis que inſtituta ſunt ad ſigniſicandãa f⸗·
ſentig diuinam ſiue ſpuũmſanctũ qͥ ad aliqueʒ ef
fectum gr̃e. AUnde quotienſcũq; tranſcunt vba
ſupꝑ elementũ ad hoc inſtitutũ eo modo quo in⸗
ſtitutũ eſt habet ratiõʒ ſacramẽti. Ande ſacra⸗
mentũ baptiſmni inſtitutũ eſt in aqua vt ſemper
habeat fieri in aqua ⁊ nõ in alio elemento.⁊ ſic
de alijs. Et hoc modo dicit᷑ deus eſſe in ſaẽ mẽ
tis alio modo qᷓ; in creaturis alijs irrationabili
bus. Vnde pᷣter illũ modũ quo eſt ibi ſicut cau
ſa in effectu eſt etiã ſicut ſignatũ in ſigno. et ad
hoc ſpecialit᷑ ⁊ ad ſemꝑ inſtituto. Eſt aũt aliul
ſignũ inſtitutũ ad ſigniſicandã pᷣſentiẽ diuinã.
nõ q;tum ad omne tempꝰ:ſed q;tuʒ ad aliquod
tempꝰ. Ethoc modo dicif̃ ſuiſſe ſpũſſanctus i
colũba.flatu ⁊ igne qñ apparuit ſupꝑ xpᷣm ⁊ſi⸗
per aplos. Nõ cm̃ colũba aſſumpta ſignũ erat

naturale:ſed inſtitutũ a deo ſiuea ſpũſancto ad

ſigniſicandã p̃ſentiã ſuam nõ ſemꝑ:ſed adtem e
pus.ſ.q;diu moſit ſuꝑ xpᷣm. Et ipᷣa aſſumptio
ad hoc demonſtranqũ erat eius inſtitutio. Et
qᷓdiu fuit aſſumptio.tamdiu fuit ſignuʒ. Erat
ergo ſpũſſanctus in columba ſicut ſignatum in
ſigno inſtituto ſiue aſſumpto ad tempꝰ adeius
pſentiã demonſtrandaʒ. In xpᷣo aũt erat deus
non ſolum ſicut in ſigno: ſed ſicut vnitus carni
vnitate ꝑſonali.⁊ hocnõ ad tempꝰ:ſed ad ſem⸗
per. Et hic eſt modus ſingularis qͥ non reperi-⸗
tur in alia creatura Sed nõ admittüt que dicta
ſunt pleriq; curioſi dicentes. ꝙ cum eque nobi
lis ſit ꝑſona ſpũſſancti ſicut ꝑſona filij.ergo im

iſte⸗

ebe

gan
ufen

detemi

bgen
Wturg:

wde⸗

gneſoor

Urinne
redick

Ernai

nüpe⸗
c
naigti
ſt
Cinſa⸗
mif⸗
lanez
Gntzbs

oiH

lelue⸗
ſrper
eſ
ſEN
li

ut

. d
irtud
ited
si
ſ⸗
goe
o
aen⸗

ungto

nto.A
En
neme
bes
nudens
s

doSn

Nncen⸗

oꝛdinabat᷑ ſolu ad oſtendendã pᷣſentiam filij in

neſts
allange
ndicff
tinsni

ſtrationi pure.magis cõuenit creatura irratio⸗
nalis qᷓ; rationalis. ne foꝛte crederet᷑ vnita vni
tate ꝑſonaliſicut filius.Et ideo ſpũſſanctus ap
paruit in creatura irrationalitm̃. Inſuꝑ ↄgrue
bat vt ſicut erat diſtinctio ꝑſonarum ita eſſʒ di

ſmo xpᷣi dicit᷑ paterne vocis
gquipe fuit vox patris dicentis. Hic eſt filius
meus dilectus. i.naturalis. Alij autem ſunt ad
optiui in quo mihi bene complacui. id eſt in q́

ca. Marci. Pater in voce. ſpũſſanctus in co⸗
lumbe ſpecie ⁊ filius in carne.Et gialem appa⸗
ritionem trinitatis demonſtratuʒ
ſinus quo baptiʒant᷑ fideles conſecrat᷑ in inuo⸗

ten.
hienct H

MH mtellectui. Et ſic dicit Sap. l. c.

due nobili creatura debuit manifeſtari ſpirit
ſanctus ſicut manifeſtatus eſt filius Ad qð ita

reſpoudet Alexander.qꝙ aſſumptio carnis non

carne:ſed ad ſatiſſaciendũ ꝓ humano genere et

dQd reconciliandũ humauuz genus deo. Opoꝛ

tuit autẽ ꝙ ille qui ſatiſfaceret eſſet deus ⁊ hõ.
deus qͥ poterat ⁊ homo qᷣ debebat. Similit᷑ vt

illie qui erat mediatoꝛ inter deum ⁊ hominẽ eſſʒ

deus ⁊ homo. Et ideo filius apparuit vt vnitꝰ

llli nature ꝓ qua debebat ſatiſfacere.Sʒ aſſum

ptio colũbe ſiue alterius ereaturenõ oꝛdinaba
tur:niſi ad oſtendẽdam pᷣſentiam ſpũſſancti ad

teſtimoniũ inhabitatõis xpᷣi vel apo ſtolos eiꝰ

Vnde erat in illa creatura vt pᷣdiximus ſicut ſi
gnatum in ſigno nõ in vnioneꝑſone.Quia er⸗

go nihil eſt ꝑfecte deo vnibile niſi beatificabile
⁊ hoc ſolum eſt ſubſtantia rational ꝑ quã debe
bat fieri redemptio ⁊ recõc iliatio. Ideo filiꝰ ap
paruit ſolum in creatura rationali nõ quacũ⸗
ꝑ:ſed reparabili. Sed ſignationi ſiue demon⸗

ſtinctio ſignoꝛũ.vnde qꝛ filius apparebat in na⸗
tura humana nõ debuit ſpũſſanctus apparereĩ
flla nec in angelica.qꝛ nõ erat vnibilið.¶ Ler⸗

tium excellens ſignum quod apparuit in bapti⸗
ocis auditio. Audita

voluntas mea complebit᷑ de ſalute generis hu⸗
mani. Abi claret ꝙ in baptiſmo xpi tota trini⸗
tas axparuit.vt dicit Nicolaus de lira ſuper.j.

it ꝙ bapti⸗

catione ⁊ vtute trinitatis.Fm illud Mat.vlt᷑.
Euntes docete omẽs gentes baptizãtes eos in

nomie patris ⁊ Hilij ⁊ ſpũſſancti. Hylarius aũt

ſeb Manhel ira pulchee loauſt Sup Jeſuz
baptiʒatũ deſcendit ſpũſſanctus ⁊ vox pris au

dita eſt dicentis. Hic eſt filius meus dilectꝰ. vt
ex his que conſummabant᷑ in xpᷣo cognoſcere⸗
mus poſt aque lauacrũ ⁊ de celeſtibus ꝑtibus

ſanctum in nos ſpũm aduolare ⁊ paterne vocl

adoptione dei filios fieriMotanduʒ vohiceſt
ꝓpter vocabulũ aparitionis ᷣm Alexandruꝰ
in pmoſumme. apparitio aliqñ dicit᷑ manife·
ſtatio facta in aliquo effectu intelligibili oblato
l.c. Aparet aute,ʒ

minica in quadrageſ

Dermo xij

his fidem habent in illum. Secũdo apparitio
dicit᷑ manifeſtatio facta in aliqua ſimilitudine

coꝛꝑali oblata imaginationi. Et hoc mõ dicit᷑

Aatth.ij. ca. Angelus domi apparuit in ſom⸗
nis Joleph. Tertio dicit᷑ apparuio manikfeſta⸗
3

tio facta in aliqua ſimilitudine coꝛꝑaliſenſibili
oblata viſui.⁊ ſic vſitato modo diar̃ apparitio
Quarto modo apparitio dicit᷑ manifeſtatio fa⸗
cta in aliquo ſigno ſenſibili repᷣſentato ſenſui ſi⸗
ue illud ſignum ſit viſibile ſiue audibile.Et h
modo ꝗpparuit pater in voce in nouo teſtamen
to(Inſuꝑ ſciendũ vt inquit ſanctus Thomas
Oſilius ⁊ ſpũſſanctus qͥ ſunt ab alio dicuntur
nõ ſolum apparere:ſed etiam viſibilit᷑ mitti &s
ter aũt qꝛ non eſt ab alio aparere qdem poteſt

ſed viſibilit mitti nõ poteſt¶ Quis igit tam in /

eptus tain durus aut tam ꝑtinax de cetero pꝛe
ſumat eſſe vt non humili coꝛdeſuſcipiat que de
ꝑſonarũ diuinarũ numero oꝛigine ⁊ ꝓpꝛietate
tradunt᷑.de celis ad nos veritas iſta deſcendit.
Necjdoceri potuit a thalete mileſio vno ex ſe⸗

ptem ſapientibus aſtrologo ⁊ philoſopho.nõ
ab eius auditoꝛe. Anaximandro. Non ab iſti

us diſcipulo. Anaximane. Non a diſcipulo

Anaximanis. Anaxagoꝛa. Mon ab Arche⸗

lao diſcipulo Anaxagoꝛe. Non a famoſiſſimo
ſocrate ab Anaxagoꝛa inſtructo. Non a la/
tone diſcipulo Socratis.nõ deniq; ab Ariſto⸗

tele auditoꝛe .latonis.qui oẽs ſucceſſiueſcho
lam tenuerũt vnus poſt aliũ. Non ab omnibꝰ

hmõi philoſophis credimus ⁊ ſimpliciter con
fitemur pr̃em flium ⁊ ſpũmſanctũ tres ꝑſonas
⁊ vnam eſſentiã qm̃ dignatus eſt deus clemen
tia ⁊ pietate ſua nobis iſta reuelare. Oquatus
erroꝛ vtiq; deteſtandus illoꝛũ qui fabulaʒ nar⸗
rare nos putant.cum xpᷣimyſteria pᷣdicamus.
cum loqͥmur de ꝑſonis diuinis. dum ſacrũ ba⸗

ptiſina ianuam eiſe celeſtis regni docemꝰ. Ec⸗
ce baptiʒat᷑ xpᷣus a Johanne.ettanta de ſuper

nis offertſe teſtimonia diuinitatis ſue. Quare

letent᷑ cuncti ſideles ex aqua ⁊ ſpũſancto rege⸗

nerati. ſperantes ꝑ chꝛiſtianã vitam indubita⸗
ter poſſe ad eternam beatitudineʒ ꝑuenire.Ad

quam nos ꝑducat filius dei q̃ cum pr̃e ⁊ ſpiri⸗

tuſancto viuit in ſecula ſeculoꝛũ.Amen.

8

me et temptatione xpi

CSermo vndecimus. de ieiunio fa⸗

pꝛo pꝛima do⸗

–

WMctus eſt ieſuſ

in deßtum aſpuũ vt temptaref adia
dolo. Scribunt hec verba a.
ca. HBocuit nos exemplo ſuo dñs noſter ie-

ſus xpᷣus equo animo ferre queq; ardua a dil⸗
Bäl e 2

—

qm̃ vt inquit Gregoꝛius ĩ omelia. Ad magna

Ena duenni ns potel niſi pmagnos laboꝛes

5 8

dedit hᷣ vita moꝛtalibꝰ. Ob qð doctoꝛ gentiuʒ
⁊ vgs electiõis dicebat Act᷑.xiiij.ca. Opoꝛtet
nos ꝑ multas tribulatiões intrare in regnuʒ ce

t iero.ad aulinũ. Nihil ſine mag laboꝛe

loꝛũ.At ⁊ ipe redemptoꝛ oim lat.xj.ca.aſſe

rit. Regnũ celoꝛũ vim patit᷑ ⁊ violẽti rapiũt il

lud.Að ſuo mõ pꝓtulit Seneca in tragedijs di

cens. HM eſt molł eterris ad aſtra via. Igitur
dei fili? poſtq; bapttzat eſt deßtum petũit: vbi
q̃draginta diebꝰ ⁊ noctibꝰ ieiunauit. Et cũ eſu⸗
riret aggreſſus eſt illũ Sathanas. varijſq; tem
ptationũj pᷣlijs eum credidit ſuꝑare.qð cũ face⸗

re nequujſſet ↄfuſus abſceſſit:⁊ xpo dño angeli
miniſtrabãt. Quare vt h oia clarius intelligat

noſq; pmptioꝛes reddamur ad pnie cruceʒ tol
lerandũ atq; animoſius cõfligamꝰ cũ hoſtema

ligno. In pnᷣti mõe de ie unio fame æ tempta⸗
tione xpᷣi dicemus:vbi tria myſteria inducimꝰ

COuare xps cõuerſatus eſt inier!

mines e

vitq et cur voluit ieiu

—
—
2

—

rium ↄtemplanduz dꝛ abſtinẽtie de
quuo dicit Mat. Ductus eſt Jeſus

t quare no ſp duxit auſteram

in deßtu. qu. . m glo. eſt inter hiertin ꝛ2 hieri⸗
cho ſcoo lapide diſtans a iericho iuxta aquas
ab Heliſeo ſanatas.⁊ arabes ſtant ibi. Et inde

diſcurrebãt ⁊ occidebãt tranſeũtes. Juxta qd
dñs ſcripſit pabolam de illo qui iter faciebat a
hierim i iericho. Lu.x. ca. Et mõ ð quaranta

na. Duct⸗ aüt Yeſus in illud deptũ aſpũſãcto.
vt dicit Grege in omeł qð expᷣſſe Lucas.c.iiij
fitet᷑. Inqtem. Jeſus plenꝰ ſpũſancto egreſ⸗

us eſt a ioꝛdanę ⁊ agebat᷑ a ſpũ in devtũ.Et cũ
ſeiunaſſet adraginta dieb? v qdragintanoetibꝰ?
poſtea eſurijt. Lucas aũt dicit.⁊ nihiimaduca

Nꝛim r Eßiauerlariane.
Gecundũ de xpᷣi manducatione.
zu n depto ⁊ ſolitudine: vol
dↄuerſari.Ad qð rñdet ſctũs
xl. duüerſatio xpᷣi talis dehuit eſſe vt cõueni⸗

ret nini incarnatiois ſm quã venit in munduʒ .

Denitaut inn dm

veritaté: ſicut ipe dicit Joh xix. c. In H ſatus
ſum ⁊ ad hͥ veni in mom vt teſtimoniũ phibes

ſt in mom. ꝛio qͥdẽad manifeſtadaʒ

uit ilłl diebus. Abi ꝓ amplioꝛi intelligẽtia tria

Yeritati.Et ideo nõ debebat ſeoccultare vitam
ſolitaria agens: ſ in publicũ peedere publicep
dicando. VUñ Lu iiij.c.dixit illis qͥ volebãt eũ
detinere.Quia ⁊ alijs ciuitatibꝰ opoꝛtʒ me euãũ
gelizare regnũ dei:qꝛ ideo miſſus ſuʒ. Secũdo
veit xpᷣs in mũdũ ad h̊ ꝙ hoies a pctõ libaret.
pm illud.j.od Chimo.j.c. Eps JYeſus venit in
hũc mm peccatoꝛes ſaluos facere. Et ideo vt
Chꝛyb.dicit. Licet in eodem loco manẽdo poſ-
ſet oẽs ad ſe attrahere vt eius pᷣdicatiõz audi/
rent.nõ tñ h f cit pᷣbens nobis exemplum vrꝑp
ambulemꝰ ⁊ reqͥramus peuntes.ſiẽ paſteꝛ ouẽ
ꝑditam ⁊ medicus accedit ad infirmũ. Tertio
venit xpᷣs in mom vt ꝑ ipᷣm habeamꝰacceſſum
ad deũ.vt ðꝛ ad Ro.v.c.Et ita familiarit᷑ cum
hoib?ↄuerſando ↄueniẽs fuit vt oibus fiducis
daret ad ſe accedẽdi.Et h̊ ðꝛ at.ix. ca. Fa/

ctum eſt diſcũbente eo in domo: ecce publicani

⁊ peccatoꝛes veniẽtes diſcũbebãt cũ Jeſu ⁊ di
ſcipuł eiꝰ.Suꝑ q vba iero.ait. Vidcãt peci⸗
catoꝛes publicanũ a peccatis ad melioꝛa ↄuer⸗
ſum locũ inueniſſe pnie.Et ob id etia ipᷣi nõ de⸗
ſperent ſalutem. Sed ʒ dicta poſſet qͥs arguere
oñdens ꝙ vxp̃ᷣs debuii ſolitariã agere vita Mꝛi
mo qꝛ opoꝛiebat ipᷣm oñdereſe nõ ſolũ hoieʒ:b
ettiam deu. Sʒz deñ nõ ↄuenit cũ hoibꝰ ↄuerſa⸗
ri. Or em̃ Danielł.ij. c. Exceptis dijs quoꝝ nõ
eſt cũ homibus ↄuerſatio.Et ph̊s diciti.j.po⸗
litice. O ſtleqᷓ ſolitarius viuit aut eſt beſtia.ſ.ſi
hoc pꝛopter ſẽtẽtiam faciat.aut eſt deus ſi hoc

faciat ꝓpter contemplandã veritatem. & viðꝛ

ꝙ nen debuit xpᷣs cum hoibꝰ ↄuerſari: lolita
rius viuere.Scdðo debuit xpᷣs vitã ꝑfectiſſunꝗ
ducere. pfectiſſima aũt eſt vita ↄtẽpiatius Ad
vitam aũt ↄtemplatiuã maxime cõpetit ſolitu⸗

do. Hm illud Oſee.ij.c. Oucam eũ in ſolitudieʒ

⁊ loq̃r ad coꝛ eus viack orfg delauit⸗ lolita

—

riam ducere vitã.Tertio ↄueriatio xpᷣi debuit

eſſe vnifoꝛmis. q; ſp in eo debuit apparere dð ẽ
optimum.ᷣ qñq; xps ſolitaria loca qrebatturi

bas declinans.vt Remigius dicit ſuꝑ at ·
Trisa refugia legit᷑ dñs habuiſſe.Nauim.mõ⸗
tem æ deptum. ad quoꝛũ alteꝝ quotienſcũq; ꝗ

turbis comomebat᷑ 2deſcendebat. & ſꝑ ocbuit
ſolitariã vitã agere.Ald pᷣmũ argumentũ rñdet

fſanctus Tho & xp̃us ꝑ humanitate ſuam vo
mMitt manikeſtare diuinitatẽ. Et iqeo cu hoibug
n/ᷓ ↄuerſando qð eſt ꝓpum hois manifeſtauit di⸗
uinitatẽ ſuom pᷣdicando ⁊ miracula faciédo:

innocent᷑ iuſte inter homies ↄuiuẽdo.Aid ſe-

cundũ argumentũ dꝛ ꝙ vita ↄtemplatiua ſim/

plicit eſt melioꝛ q; actiua ᷓ occupatur circa coꝛ

₰—%

4

poꝛales actꝰ. Sed vita actiua m qu alide p⸗

dicando docendo ↄtemplata alijs tradit eſt ꝑ
0ꝛ ꝙᷓ vita qᷓ ſo um ↄtemplat᷑. q; talis vui a

.

u
ni⸗
Cho
en
ſnil
ſisſ⸗
Nril
ſou
kailin

fign

wsr
zi
n
ſldey
fenn
ion
Wy
lmnis
hlun.
iin
aee
i
litno⸗
lhtn
ſo
buge
holeo

(giea

adt
kic⸗

i

bliceß
ccido
baa.
ennin.
W
lopof.

Andia ,

nyp.
roe
To
Wn
mtan
3evci
N
leng,

ma
Moe⸗
Nnce
mi
heics
guari⸗
oxo
i ſyo⸗
ſin
aſboe
D
dn
Wini
zin N
anſoln⸗
cig
lckut
recdt
nur
N.
lin no⸗
nlih
gdaut
iüfies

unro
eſtus

furde
icet

ANn

pᷣſuponit abundamtiã ↄtemplationis. Et ideo
xpᷣus talem vita elegit. Ad tertiũ vo dicimus

Es voluit dare exemplũ pdicatoꝛibꝰ qͥ non

debent eſſe in publico. Ad hoc aſſignari pnñt
tres ratiões.qꝛ xpᷣus qñq; retraxit ſea turbis.
NPꝛima rõ fuit ppter coꝛpalem qͥetem. Vñ ſcri
bitur Mar.vj.c.qꝙ dñs dixit diſcipuł. Nenite
ſeoꝛſum in deſtum locũ ⁊ requieſcite puſillum
Erant em̃ qͥ veniebant ⁊ redibant multi: et nec
ſpaciũ manducandi habebãt. Scdᷣa rõ fuit ꝓ⸗
pter oꝛationẽ. Hinc Lucas.c.vj.inqͥt.Exijt in

montem ſolus oꝛare ⁊ erat ꝑnoctans in oꝛatiõe
dei. Vbi dicit Ambꝛo. . ad pᷣcepta vtuſ ſuo
nos infoꝛmat exemplo.Tertia rõ quare xpᷣus
qñq; retraxit ſe a turbis fuit vt doceret fauoꝛẽ
humanũ vitandũ. VUnde ſuꝑ illud Mat. v.c.

Nigens Jeſus turbas aſcẽdit in montẽ.vt per
hoc ꝙ nõ in ciuitate ⁊ foꝛo:ſᷣ in monte ⁊ ſolitu⸗

dinc ledit.erudit nos nihil ad oſtentatiõʒ face⸗
re.⁊ a tumultibus abſcedere maxĩe cũ de neceſ⸗
ſarijs opoꝛteat diſputare.¶ Scom dubiuz eſt
de xpᷣi manducatiõe cur vic; xpᷣus nõ ſp auſte

ram vitam duxit. vt Johanes baptiſta. nec ſp

ieiunauit:ſᷣ manducauit ⁊ bibit etiã cuʒ publi

canis ⁊ peccatoꝛibꝰ. Ad quod ita rñdet ſanctꝰ

Tho. conuenientiſſimũ eſt cũ quis cuʒ alijs
ↄuerſatur:vt ſe illis in conuerſatiõe cõfoꝛmet.
m illud.j.ad Choꝛin.ix.ca.Omibus omia fa
ctus ſum. Quare xpᷣs ↄuerſans cũ hqjbus ꝓ⸗
pter illoꝛũ ſalutem. voluit ſicut ceteri in cibo et

potu ſe habere. Sicut em̃ licita ⁊ laudabił ẽ vi

ta illius qͥ a ↄſoꝛtio hoĩm ſegregatus abſtinen⸗
tiam vᷣuat.ita ⁊ vita alterius qͥ in ſocietate poſi
tus manducat ⁊ bibit. Nam abſtinentiã cibi et
potus nõ ꝑſe ꝑtinet ad ſalutẽ.vᷣm illð ad Ro.

xiiij.c. Regnũ dei nõ eſt eſca ⁊ potus. ¶ Ter⸗

tium dubiũ erat de xpᷣiieiunatiõe. Cur voluit

in deßto xpᷣs ieiunare. Mõ eſt dicendũ ꝙ ad re

frenandã ſenſualitatem:q̃ erat ꝑfecte obediens

rationi.nec ad eleuatiõʒ mentis que erat vnita

deo pfecte.nec ad vᷣtutes acqͥrendas que erãt
omẽs in ipᷣo.Ergo ieiunauit ꝓpter nr̃m exem/
plum. Vnde Chꝛy.ſuꝑ mat.inqͥt. Or diſcas
q́; magnũ bonum eſt ieiuniũ ⁊ qualit᷑ ſtatutuʒ
eſt aduerſum diabolũ.⁊ qm̃ poſt baptiſmũ nõ
laſciuie ſed ieiunio opoꝛtet intẽdere.ipᷣe ieiuna
uit nõ eo indigens:ᷣ nos inſtruens. Quarc au
tem tanto numero ieiunauit. Rõ eſt m Chꝛy⸗
ſoſto. Ne minoꝛ videat᷑ moyſe ⁊ helia qͥ tot die
bus ieiunauerunt.nec vlterius ꝓtraxit.ne dia
bolus ipᷣm ſupꝛa hoĩem aliqͥd exiſtimaret dum

eximios ꝓphetarũ in q;titate dierum ſuꝑaret.
Sed hic qrunt nõnulli cũ xpᷣs nil comederet il
lis qdraginta diebus ⁊ qdraginta noctibꝰ ⁊nõ
elurierit. A quo facta fuit illa ſuſtẽtanio vtnõ

eſuriret: Et od hoc dicere poſſumꝰ ꝙtribus de
cauſis põt aliqͥs nonſentire famem. Pꝛimo ex
redundantia gle aime in coꝛpus ſᷣm ꝙ dat᷑ coꝛ/
poꝛi aliqua q̃litas gloꝛioſa ꝑ modum habitus
vel diſpoſitionis vt ſit impaſſibile.⁊ ſic erit in
beatis pꝑ modum habitus immanentis. Unde

Apocax. vij. ca. dicit. Non eſuriẽt neq; ſitient
amplius. Et ſic potuit fuiſſein xpᷣo.vt ſicut di⸗
miſit gloꝛiã aime redundare in coꝛpꝰ nnn 1 D

claritatẽ in tranſfiguratiõe ꝑ modũ diſpoſitõis

tranſeũtis ⁊ nõ immanentis. ita agere poterat

q́;tum ad impaſſibilitatẽ humidia caloꝛe.Se⸗

cũdo põt aliqͥs non ſentire famẽ ex aliqua vtu
te cibi pᷣaſſumpti foꝛtiicantis humidũ radica⸗
le ⁊ ſpeciei viutem.⁊ h ſiue illa vtus ſitnatura
lis illi cibo ſicut erat in iigno vite.vel ſuꝑnatu⸗

raliter data ſicut in cibo data lhelie.iij. Reg.

xix.c. In cuius foꝛtitudine ambulabat quadra

ginta diebus ⁊ q̃draginta noctibꝰ.Sic potuit

eſſe in xpᷣo ꝙ pᷣaſſumpſiſſet aliquẽ cibũ cui tał

vtus fuit diuimtus data.Tertio põt continge

re ꝙ aliqͥs non ſentiat famem exſuſpẽſiõe actio
nis caloꝛis naturalis ꝑ vtutem deitatis imme
diate ita ꝙ vita remaneat.nulla ex ſuꝑioꝛibus
cauſis exiſtente.Et h̊ fuit diuine vᷣtuti ſoluʒ in
xpᷣo cuius eſſe diuinũ erat eſſe exiſtere illiꝰ ho⸗
minis. Si vo diceret᷑ ꝙ exquo xpᷣus nõ eſurie
bat ieiunando nõ pᷣbuit exemplũ penalitatis ⁊
patie: Reſpõdemus ꝙ hocnõ ſequit᷑.qꝛ poſt⸗

ea eſurijt. Inſuꝑ ſicut inartyres ꝓpter exceſſuʒ

diuine dilectiõis ⁊ confoꝛmatiõʒ volũtatis di
uine ⁊ expectatõʒ głe qñq; nõſentiebãt toꝛmen

ta. nec tñ minus merebant᷑ aut dabãt exemplũ
patie. Ita hic xpᷣs.ſed ois dubitatio ſoluit᷑: qꝛ
poſtea eſurijt. Contemplare nũc fidet aĩa illu?
qͥ animannbꝰ cunctis alimenta pᷣſtat: ⁊ vua ꝓ
tuo amoꝛe fame ac ſiti qᷓ; ſepius laboꝛantẽ⁊ co

patere illi atq; inſpice diligent᷑ qͥd pᷣcipue tribꝰ
vicibus inuenit ad comeqendũ ſiue bibenduʒ.
Eſurijt equidem poſt ieiuniũ ⁊ ante miſterium
angeloꝛum non habuit niſilapides. Eſurütad
huc in via dum ex bethania deſcendẽs ꝑgebat
hieruſalẽ: ⁊ non inuenit niſi folia ficus. At ſcri

bitur Matth. xxj. c. Tandem ſitiuit in cruce.

⁊ oblata fuit oꝛi eius ſpongia aceto plena.que

ſi ad ſenſum myſticũ referamus cũ ↄtinuo chꝛ⸗
ſtus eſuiat ⁊ ſitiat ſalutem noſtraʒ. Pleriq; il

li lapidẽa coꝛda omni duricie plena pꝛeſentant.
nec illũ timẽt nec diligũt.vt vel timoꝛe vel amo
re abducant᷑ a vitijs. Alij vo folia ſibi ⁊ bona
vba ſine fructibus pᷣbent.ſicut faciebant pha⸗

riſei qͥs redarguit matthei. xxv. ca. dicẽs. YVPoO
crite bene de vobis ꝓphetauit Eſaias. Popu

lus inqͥt hic labijs me honoꝛat.coꝛ aũt eoꝝ lon

ge eſta me. HMõnulli inſup acetum eipoꝛrigunt

5

34
.

ittet cur xpᷣs vol

4
“

ad bibendũ. hi ſuntqͥ vel mũdano amoꝛeiebꝛi⸗
ati. vł vana ſapia ⁊ curioſitate decepti nõ ſolũ
nõ coꝛrigunt ſua delicta:ſᷣ qð grauius eſt detra

hunt xpᷣo ⁊ impia vba ſiue blaſphema temere

loquunt᷑ de deo.Aiũt qñq;. Si xpᷣus in cruce

voluit moꝛi.qͥd nobis imputet᷑ ſibi. Si deus
erat cur nõ abſq; gnainini ſue crucis indulſit

humano generi. Et ſimilia ſacrilegis bucd pu

blice reſonantes erga xpᷣm nulla pietate mouẽ/

tur. Opeſſimũ genus hoim. O mẽtes nequiſ⸗
ſime.O deniq; ingratiſſimi peccatoꝛes.Suſti
nuit ſaluatoꝛ nr ab vtero vginis vſq; ad pati⸗

bulum crucis tot laboꝛes.tot cruciatꝰ ⁊ penas

vt q;tum nos diligebat cognoſceremus. Moſt
vo exactos qdraginta dies ieiunij ſui voluit p
nobis peccatoꝛibus eſurire.

.

lus temptauiteum, qualiter

uittemptari

CBe temptatiõe xpi quare:.ſ.diabo

num con

EE

Keund dieit inductionis. (clarand
CBecunduũ aparitiõis.
CEꝛimũ dubiũ declaranduz ð inductionis
quo Lmotiuo diabolus inductus eſt vttepta
ret xpᷣm. vtus nanq; eius demonibꝰnota erat.
Dicit᷑ em Lu.iiij.c. Exibat aũt demonia amlł⸗
tis clamantia ⁊ dicentia.qꝛ tu es filius dei.⁊ ĩ⸗
crepans non ſinebat ea loqui.qꝛ ſciebant ipſuʒ
eſſe xpᷣm. MMirũ ̊ videt᷑ ꝙ diabolus chꝛiſtuʒ

temptauerit. nam temptare eſt experimentũ ſu

mere.qð non ſit niſi de reignota.Ad qð reſpon
det ſanctus Tho. iij. ꝑte.q.xlj. O ſicut Augꝰ.
dicit. ix. li.de ci.dei.pᷣs tm̃ innotuit demoni⸗
bus qᷓ;tuʒ voluit nõ ꝑ id qð eſt vita eterna:ſᷣꝑ
q̃dam tpalia ſue vtutis effecta.ex qbus quãdã
ↄiectura habebant xpᷣm eſſefiliũ dei.Sʒ qꝛ rur
ſus in eo ddam ſigna hũane infirmitatis vide⸗
bant.nõ ꝓ certo cognoſcebãt eſſefiliuʒ dei. Et
ideo diabolus cum temptare voluit. Hinc ait

Chꝛyp. . audiens diabolus in xp̃ᷣi natiuitate
angelũ paſtoꝛibus annũciantem. angeloꝝ mul
titudinẽ iubilantẽ. Johannẽ digito demõſtrã⸗

tem.prem in baptiſmate teſtiſicantẽ.ſpũmſct̃

in columbe ſpecie deſcendentẽ.⁊ nũc q̃dragita

diebus ⁊ noctibus ieiunantem eũ eſſe dei ſiliuʒ
ſuſpicatus eſt Sed poſtmodũ vidẽs eũ eſuriſſe
ipᷣm eſſe dei filiũ plurimũ dubitauit. Nõ enim

credebat poſſe dei filiũ eſurire. lariꝰ ſup 92 3 ten ni Poln dapeimi
bAp eſurite. t Hylari ſu p qñ.·ſ.a pre filius fuerat appellatꝰ.a ſpuſſanct⸗ i

Matth. dicit. Cemptare xpᷣm diabolꝰnon fů

dicit᷑ rois. Quare. l. xpᷣs temptari ve
qð aſſignant᷑ tres pᷣcipue ratiões. ꝛima fuit
ꝓpter nr̃am inſtructiõʒ. Inſtruxit qͥpe nos vt
ſciremus paratam eſſe nobis diaboli pugnaʒa
qua nullłꝰ q;tumcũq; ſanetus immunis exiſtit.
Ideo Hhylariꝰſuꝑ Mattheũ ait. In ſanctifi⸗

undu myſte⸗

rium contemplandũ in hoc mõe di
citur pugne.de qua Mattheus ita
equit᷑. Accedens temptatoꝛ.ſ.diabolus.vt pa
tet Lu.iiij.c.dixit ei ⁊c. Abi tria dubia ſunt de

iſſet auſus:niſi in eo ꝑ eſuritionis infirmitatem
q̃ſunt hois recognoſceret.Et Gregꝰ.exponẽs
illud Si filius dei es. inqt. Quid ſibi vult ta
Fmonis exoꝛſus:niſi qꝛ cognouerat dei filiũ vẽ
turum eſſe:ᷣ veniſſe ꝑ infirmitatem coꝛpꝑis nõ
putabat. C Secundũ dubiũ declarandũ dici·
aparitionis.quali ſawaruit xpᷣo diabolꝰ in
ae Et ad hoc dicit glo. Dia qᷓ de
xpᷣi temptatiõe hic dicunt᷑ coꝛpoꝛeis ſenſibus
completa ſunt.Et ſᷣm quoſdaʒ credit᷑ ꝙ tẽpta-⸗
toꝛ ille fuit lucifer ᷣmus peccatoꝛ: ⁊ maximus
temptatoꝛ.iuxtaillud qð ſaluatoꝛ nr᷑ dixit Jo⸗
han. xij. ca. Uenitem̃ pnceps mũdi huius ⁊ in
menõ hʒ quicq;. C nin oubin vecatädum

hac temptatiõe. Eta

ew S

catis maxime diaboli temptamẽta craſſant᷑.qꝛ

victoꝛia magis eſt ei exoptanda deſanctis.Et
ſapiens Eccleſiaſtici.ij.c.inqͥt. Fili accedẽs ad
uitutem dei ſta in iuſticia ⁊ timoꝛe.⁊ pꝛepara

gqiam tuam ad temptationẽ. Et Kugꝰ. Fau/
ſtum. Mullus eſt hõ tanta iuſticia pᷣditꝰ cui nõ

ſiit neceſſaria temptatio vel ad ꝓficiendũ vład
pꝓpbandum.Et Gregꝰ. xxiiij. moꝛał. Aſus nr̃i
itineris nequaqᷓ; ꝑagit᷑ ſine munere temptatio⸗
nis. Hic tamen oꝛit᷑ difficultas qm xpᷣus tẽpta

tioni ſe expoſuit: Cum g eius temptatio ſit no⸗

ſtrum exemplũ. videt᷑ ꝙ etiam alij debeat ſe in⸗

gerere ad teimptatiões ſuſcipiẽdas.qð tñ vide⸗
tur eſſe ꝑiculoſum. cũ potius temptationuʒ oc
caſiones vitare debeamꝰ. Ad hoc rũdet ſanctꝰ
Tho.qꝙ duplex eſt temptatiõis occaſio. AUna
q̃dem ex ꝑte homis:puta cum aliqͥs ſe pctõ ꝓ⸗
pin quũ facit occaſiones peccati non euitans/
Et tał occaſio temptationis eſt vitanda.ſicẽ di⸗
ctum ẽ Loth Geñ.xix.c. Ne ſteteris ĩ omni re
gione circa ſodomam.Alia vo temptatiõis oc
caſio eſt ex ꝑte diaboli:qui ſemꝑ inuidet ad me
lioꝛa tendentibus.⁊ talis occaſio non eſt vitan
da. qm vt inquit Maulus.j.ad Chorj.x.ca.Fi
delis deus qui non patit᷑ vos temptare ſupꝛa
id quod poteſtis:ſed facit cum temptatione ꝓ⸗
uentum. Ex hac vo tempratione cũ dei adiuto
rio deuicta coꝛona victoꝛibꝰ dat᷑. Ande Jaco

bi. j.c. dicik. Beatus vir quiſuffert temptatõeʒ

qm̃ cum ꝓbatus fuerit accipiet coꝛonam vite:

quã repꝛomiſit deus diligentib ſe. Secũdara
tio quare xpᷣs voluit temptari fuit ꝓpter tẽpta

toꝛum ↄſo ationẽ.vt.ſ.temptatis conſolauõeʒ
daret. Fuit qͥdeʒ temptatꝰ ſtati poſt baptiſinũ

He.

col⸗
ai

1:

ho⸗
it
ſetp
ſont
ſcgu

hie
lſto⸗
ſem⸗
bo
deocc
cje
Ede
fuil

naten

pones

Ult nn
läye
dis no

hi

laade
bne
ept⸗
Nrüunns
ti do⸗

s rin

nidn

n N
mn i
denos
Ng
as⸗
Nmng
s
is

epone.

cnd

G Ndn

„

Hus nii
ſptno⸗
gliyte
ſto⸗
tG⸗
Ge⸗
je
Gaſncr
luni
M .
1ſedi⸗
amrire.
msde⸗
gaaane
ekün
neſchu

tone ⸗

eiadus
de
nptuo⸗
ſun

in
ple an
ſobd

hngf
Iſnr,i

Tauentibbs. 1
temptatiões et de modo illaruj tem ·

colube ſpecie mãſerat ſuꝑ eũ. v celi ſibi viſi ſunt
apiri. ⁊ diebus qdraginta ⁊ noctibꝰ ieiunaue⸗
rat: vt daret᷑ intelligi ꝙ ſi aliqs temptat᷑ ꝓpter

hocnõ eſt minus dei flliatiõe dignꝰ, nec ſua pe⸗
nitentia deo eſt minus accepta.Tertia rõ qua⸗
re xpᷣs temptari voluit fuit ꝓpter diaboli ↄfu⸗
ſionem. vt ipᷣe dolo inuidia ⁊ malicia plenꝰ ſu⸗

peratus axpo cõfuſus abiret. ſicut apparebit ĩ

CMuarex

ptat onum „ K[Er

—

AIinur victoꝛie. Nicit nanq; diabolum
q̃ſpũalem atim de peccatis Fuibt
temptat:ſᷣ paulatim a leuioꝛibus incipit.vt ad

grauioꝛa ꝑducat. Idcirco detriplici vitio co⸗

natus eſt xpᷣm temptare·

dꝛimo degula.
ecundo de inani gloꝛia.

¶ Tertio de auaricia.

EWꝛimo temptauit vpm de gula dicẽs. Si ſi⸗

—

lius dei es: dic vt lapides iſti panes fiant. Hic

Hiero.ita loqͥᷣẽ. Aaneagis demon.ſi flius dei
eſt decipi nõ poterit.ſi purus hõ:lapides in pa
nem ↄuerterenõ valebit. Tñ mła fuit aſtutia
diaboli. qꝛ cogitabat intraſe. Di ogr qð ſua/
deo: cognoſcam ip̃m eſſe deũ. Si nõ faciat: ad⸗

ducã eũ ad pᷣſumptoʒ faciendi.Nec temptauit

eũ de cibis delicatis:ſᷣ t̃ neceſſarijs.qꝛ arbi⸗
trabat᷑ eum virum bonũ qͥ tamen ſi purꝰhomo
fuiſſet nõ deus pᷣſumens lapides in panes con⸗
uertere.vt coꝛꝑali ſue fami ſubueniret.ob hanc
inoꝛdinationem vitiũ gule incurreret. At xpᷣs
q̃ deus verus erat lapides in panes cõuertere

noluit:qð vtiq; facere potuiſſet. quia miracu⸗
la fienda erant ad vtilitatẽ fideliũ:non ad inſtã

tiam diaboli. nõ em̃ diabolus ſuplicat: ſᷣ tem⸗
ptat. Anno wo ſequenti pia mater impetrauit
qꝙ aquã in vinum conuerteret in chana galilee.
Relpõdit itaq; diabolo xpᷣs vt ſic dubiꝰ rema⸗

peret atq; deuictus. Scriptum eſt Beut᷑ . viij.

ca. Non in ſolo pane viuit homo: ſᷣ in omi ver
bo qð ꝓcedit de oꝛe dei.qð poteſt intelligi de
vbo pᷣdicato quo aima viuit ꝑ gratiam. vt ſit
ſenſus. Sicut panis eſt cibꝰ coꝛꝑis:ita cibꝰ ſcri

Pure eſt cibus aie. Uñ ⁊ xpᷣs dixit Joh c. vj.

Verba que ego locutus ſum vobis ſpũs et vi⸗

ta ſunt. tante efficacie vba xpi fuerunt taqᷓ; gra
uiter doctiſſimeq; ꝓlata vtneſcirerdiabolꝰaut
ↄtradicere aut replicare. Quare ꝓceſſit ad idi

ad oſtentationẽ oꝑen

2templand de dño Jeſu xpo dici-

diabolus in montẽ excelſum:

F qð ꝑtinet ad inanẽ glaz.

Igeo ſcvo de hoc vitio ißm teptauit. JInuit
nãq; Matthe tunc.ſ. ſinita poꝛi temptatione
aſſumpſit eũ diabolꝰ. Qð põt duplicit᷑ intelli

gi. Vno modo ꝙ ſupꝛaſe acceꝑit.Et ſic vt diẽ᷑

BGreg“. Mens bᷣ refugit humana. ⁊ audiẽs
expaueſcit. b nõ eſt miꝝ ꝙ pꝑmilſit ſe ſica diabo
lo aſſumi. ſi ↄſideret᷑ ꝙ ꝑmiſitſe amẽbꝛis dia⸗
boli. ſ. ex eius inſtigatioe flagellari ⁊ crucifſigi.

Alio mõ põt intelligi ꝑ cõcomitatiõʒ qſi dicen
do venias mecũ.ſicut Mat. xvij.ca.Aſſũpfit
Zelus Netrũ Jacobü ⁊ Johem. Et Lu. xvij
Aſſumpſit duodeci diſcipulos ⁊cl. Diaboluz
itaq; aſſumpſit xpᷣm. vel pᷣmo mõ vt dictuʒ eſt.
Et pᷣm Chꝛyb. Agebat ctü in ſe erat vt ab ol⸗
bus videret᷑. Et xps diabolo neſciẽte faciebat
vt nemo illũ videret. Vł aſſũpſit eũ ſcdo mõ in
ſanctã ciuitatẽ.i.hierim q̃ ſicnominat᷑.qꝛ diui/
no cultui erat deputata. Et ſtatuit eũ ſupꝛa pin
naculum templi. Quidã dicũt ꝙ pinnaculum
erat locꝰ eminẽs ſiue pulpitũ vbi lex ꝓmulga /

batur. NMicolaus vo de lira dicit. X. erat tectu

templi quod erat deſuꝑ planũ.quia ſic fiebant
tunc domus paleſtinoꝛũ.Dixit ergo diabolus
xpᷣo. Si filius dei es mitte te deoꝛiuz. Scriptũ
eſt em̃.ſ.in ps. Angeł ſuis deus mãdauit dete.

.

vt cuſtodiãt te in omibus vijs tuis. Queſcri⸗

otura m Aug.de mẽbꝛis dicit᷑ nõ de x-pᷣo Al
egauit vo diabolus ſcripturã.qm̃ in pꝛioꝛi pu
gna fuerata xpᷣo ꝑ ſcripturã concluſus.Sʒ ipᷣe
deus incarnatus iterũ ſibi reſpõdit. Scriptuʒ
eſt Beut. vj. c. Nõ temptabis dñm deum tuũ
Sñm qòͥs tẽptat cũ hʒ naturali auxilio vel rõe
q́̃d faciat.⁊ tamẽ cõmittitſe ꝑiculo.vt experia⸗
tur an deus poſſit vel vellet liberare. Mittere
itaq; ſe deoꝛſum ꝑiculũ erat m naturã.⁊ mira
culum facere tunc non erat expediẽſ.¶ Tertio
diabolus temptauit xpᷣm de auaricia. ꝓduxit

ᷣdem temptationẽ ad id qð iam nõ eſt ſpũaliũ

.

viroꝝ carnaliũ.ſ.vt diuitias ⁊ głaʒ mũdi cõ
cupiſct vſq; ad ↄtẽptũ dei. Et ideo in pꝛimis
duabꝰ tẽptatiõibꝰ dixit. Si filius dei es.nõ au
tem in tertia:que nõ põt ſpũalibus conuenire.

Sequit᷑ ergo euangeliſta. Iterũ aſſumpſit euzʒ

q ᷣm aliqͥs diſtat
a loco quarantaneſiue ieiunij duobus miliari⸗
bus. Et oſtendit ei omnia regna mũdi.ᷣm Cri
ſoſto. Mon eſt intelligendũ ꝙ videret ipſa reg
vel cuitates vel aurum vel argentum. Sʒz par
tes in bus vnumquodq; regnũ vł ciuitas po
ſita eſt. Diabolus ergo digito demonſtrabat.⁊
vniuſcuiuſq; regni honoꝛem ⁊ ſtatum vbis ex
ponebat. Ael 'm Rabanũ oſtendit quia vani
tatem pompe mũdane quam ipᷣe diabolus dili

—

gebat q; ſpecioſa ſit ⁊ deſiderabił verbis demõ

2

ſtrauit, vt ad amandam illã ipſum mndrretet
B

Vel ſᷣm Oꝛigenem oſtendit ei quõ ipᷣeꝑ diuer
ſa vitia regnabat in mũdanis. in buſdam.iſ.ꝑ
. ſupbiam. in qᷣbuſdam ꝑ auariciã. in qbuſdaʒ p
luxuriam. vt exemplo multitudinis poſſet ad
ↄſentiendũ facilius inclinari. :ima expoſitio
magis conſonat lre ſancti euangelij. ꝛopter⸗

ea vtſcribit Lucas.iiij.c.diabolus dixit. Om

nia mihi tradita ſunt:⁊ cui volo do illa. Men⸗
titus eſt qui eſt mendax ⁊ pater mẽdacij. quia
vt inquit hHauid in pſał. Domini eſt terra ⁊ ple
nitudo eius oꝛbis terraꝝ ⁊ vniuerſi qͥ habitãti
ea. Et iterũ. Cui ſunt celi tua eſt terra: oꝛbᷣ ter
re ⁊ plenitudinem eius tu fundaſti. enda⸗
cio itaq; ſuo ſatagebat diabolus xpᷣm ſeducere
Et ſubdidit. Hec omiĩa tibi daboſi cadens ado

raueris me.Tũc dixit ei Jeſus. Hadeſathana

ſcʒ ᷣm Hiero. in infernum qᷣ paratus eſt tibi et
angelis eius.Scriptũ eſt em. Oñm deũ tuum
adoꝛabis ⁊ illi ſoli Puies. Non dixit hec verba

expꝛobꝛatiua in pᷣma ⁊ ſecũda temptatione:ſed

in iſta.qꝛ hic diuinũ vſurpare volebat hono⸗

rem. Tunc reliquit eum diabolus. ⁊ ecce ange/

li acceſſerũt ⁊ miniſtrabãt ei. Reliquerãtenim arftatis

angeli ipᷣm Jeſuʒz vt dicit Nicolaus de lira/ad
tpus.vt diuinitas eius diabolũ magis lateret
⁊ yt conuenientius locũ temptandi haberet.⁊
Yt victoꝛia ipᷣius xpᷣi excellentioꝛ apareret ex
hoc ꝙ ſolus ipᷣm deuinceret. Et ideo victo tẽ⸗

ptatoꝛe ⁊ p confuſione recedẽte acceſſerunt an

geli ⁊ miſtrabant ei ſicut vero dño pꝛopꝛij vᷣui.
Ex quo apparet diuinitas xpᷣi: qꝛ nulla natura
eſt ſupꝛa angelicã niſi diuina. Credunt᷑ aũt mi⸗
niſtraſſe illi etis cibũ naturalẽ ſicut fecerũt le
lie. Inſuꝑ cibarũt illũ ſpũali delectatõe collau⸗
dando ⁊ bñdicendo ſanctũ nomen eiꝰ. quod et

nos ſꝑ bndicamusin ſeculaſeculoꝛ. Amen.

CGermo duodecimꝰ de dulciſſimo

rationis xpi.

Mxit illos ĩmõ

tem excelſum. Scribunt᷑ hec verba

Sr

mirabilem oꝑatus eſt xpᷣs in ſua tranſfigurati⸗

one iocunda.Ad cuius ſpectaculũ delectabile

non omẽs apoſtolos voluit adeſſe. Tum qꝛſe⸗
creta non ſunt oibus reuelanda.tũ qꝛ debenta
maioꝛibꝰ in alios deriuare.ſicut fit in celeſti ie⸗
rarchia.vt refert Hiony.Tũ etiaʒ vt Hamaſ.
dicit. Ne iudas indignus interueniſſet qͥ nec ſo
lus repellendus erat:ne ad inuidiã indiguatio
nemq; ꝓuocaret᷑.Admiſſi ſunt vo tres.Netrꝰ
ꝓpter ꝓrogatiuam feruoꝛis fidei. Johãnes ꝓ

Pter excellentiam vginitatis. ⁊ Jacobus ꝓp? facie fuit in eius coꝛpe ſicut in ſbiecto.

admirarandoq; ſpectaculo tranſfigu

atth. xx vij. c. Rem grandẽ at;

poꝛitate martyrij. qꝛ mus ſuſtinuit martpriũ
Hõ ptʒ Actuũ.xij.ca.lhis reuelata
U

nt altiſſima myſteria xp̃i:que nullus valeret

ingenio ac ꝓpꝛijs ſenſibus compᷣhẽdere. Que
tamen poſtmodũ abeis pᷣdicata ſunt ⁊ ab euã⸗
geliſtis deſcripta ad vtilitatem ⁊ eruditõeʒ no⸗
. dꝛopterea vt mens noſtra illuſtret̃ ve
blendoze. 7 dnim xp̃ᷣm pio ve neremur

ritatis ſplendoꝛe.⁊ dũm xpᷣm emu
affectu in pᷣſenti Pmone de triplici ſublimiexcel

ſaq; dignitate ſaluatoꝛis noſtri dicemus: quaʒ

tribus diſcipulis pᷣnominatis in ſua tranſfigu⸗
icit claritatis.
ſuperioꝛitatis.
CTertia equalitais. .
Ce laritate coꝛpoꝛig hi in tranſ⸗
iguratione in qua monſ

ſcipulis dignitas eiug.·

ima ſub

—

. vt em inqͥt Mattheus. Tranſfigu⸗

ratus eſt anteeos.nõ ꝙ mutauerit liniamenta
coꝛꝑis vel amiſerit pᷣſtinam foꝛmam ⁊ faciem.

vr Hiero.ait.ſed ꝓpter claritatis vultus eius
immenſitatem. de qua dicit᷑. Reſplẽduit facieſ
eius ſicut ſol:⁊ veſtimenta eius facta ſunt alba

ſicut nix. Placuit autem ſibi ſic tranſfigurari
claritatem oſtendere. qm̃ pᷣnunciata paſſiõeſua

diſcipuł. vt ſcribi᷑ Matth.xvj.c. illos indux⸗

it ad ſue paſſionis ſequelaʒ dicens. Si qͥs vult
poſt me venire.ſ.meã doctrinã et facta ſequen⸗

do. abneget ſemetipᷣm.i.affectũ humanum.nõ

ſolũ meam paſſionẽ nõ impediendo: ſ̃ etiaʒ me

in hoc imitando.⁊ tollat crucẽ ſuam ·i.paratus
ſit in aio vo ũtarie crucẽ poꝛtare in q̃ cruciſiga

tur ignominioſe.ſᷣm Nico.delira.Opoꝛtʒ aũt
ad hoc ꝙ aliqͥs directe ꝓcedat in via ꝙ finẽ ali⸗
qualiter pᷣcognoſcat. Et pᷣcipue qñ via ẽ diffi⸗
cilis aſpera ⁊ laboꝛioſa.finis vo iocũdus.Cuʒ

rxpᷣs ꝑ ſuã paſſionẽ ad hoc puenerit vt gloꝛiã

obtineretnon ſolũ aĩie quã habuit a pᷣncipio cõ⸗
ceptiõis:ſᷣ etiam coꝛpis.ſᷣm illud Luce vl.ca.

PBpoꝛtuit pati xpᷣm ⁊ ua intrare in glam ſuam.

Ad quã etiã ꝑducit eos qͥ veſtigia ſue paſſiõis

ſectant᷑. Ideo ↄueniẽs fuit vt diſcipuł gloꝛiaz

claritatis oñderet. cui ſuos electos ↄfigurabit
Vñ Paulus ad Chil.c.iij. dicebat. Saluato
rem expeatamus dñm Jeſum xpᷣm qͥ refoꝛma⸗
bit coꝛpꝰ hũilitatis nr̃e ↄfiguraiũ coꝛpoꝛi clari
tatis ſue. Sed vt ꝑs iſta lucidius explanet᷑ tria
erunt dubia declaranaa.
ꝛimũ vtrũ claritas illa quã xpᷣs oſtẽdit in

rata fuit di⸗

lunis

rercelſa dignitas domini Jeſu xpi

len
Mse
Uekal
6ghanin
unie
Pan
Plvokt
iphocn
Wweieee
mmmmt
Gache.
linsob
CpusaG
NrRoo
ſochei
ſagdin
üston
nicee
Knrt
etüia
ſmngen
ekopi
d
Clron
Ulttoe
ſdosna
mnp⸗
Clegue
mnunder

dodic

leh
alen⸗

emanti⸗

drendh
polere
tcheus:
töezno⸗
ſtre⸗ ve
neremun.
inieel
1s: gaz

ntn
Nin

7

n

N
dionr
naments
lnsan
lintfuec
Aünt ate
ſarne
Nöci⸗
sirlr⸗
v
per.
wom. ſ
Seizne
iommne
jmnuß⸗
mall
ial⸗
zidſff⸗
Ngon
naipioc⸗
Mceyl..
bnſun.
eonſiͤs
ul gorn,
ſcurht
Ouno
pon
Hunekn

gofüdtn

CEgcm vtrſi la dlaritas fuit giooſn.

Certiũ vtrũ ꝑ claritatẽ ↄuenienter ſigniſice

tur gloꝛia coꝛpoꝛũ beatoꝛu.

CAdpmum dubiũ reſpodet Alerxander in ij/

voluinieſũme: ꝙ claritas illa fuit in coꝑe xpᷣi
taq; in ſbiecto nõ im in aere circũſtante. Inqt
em Lucas.ix.c. Facta eſt dũ oꝛaretſpẽs eiꝰ al⸗

tera. id eſt alterata. vt dicit glo. qd nõ poteſt eẽæ
niſi fieret immutatio circa ipam. Aliter tn erat·

claritas in veſte.⁊ alit᷑ in coꝛꝑpe.qꝛ in coꝛꝑe erat
nitum. quia Joſeph ariam facie ad faciem

ab exterioꝛi.vt dicet᷑.⁊ ita vt in ſbiecto.bᷣ in ve⸗

ſte ab exterioꝛi. ſ.a ſuꝑfuſe ſplẽdoꝛe faciei. RSH

aũt qre c aritas ſuit in coꝛꝑe ſicut in ſbiecto nõ
in veſte. qꝛ veſtis nõ erat gloꝛiſicabił:ᷣ bñ erat

gloꝛificabile coꝛpus. ꝓppter h ad oſtendendâ

gkam q̃ erit in futura reiurrectiõe ꝗᷓ erit in coꝛpę

ſicut in ſbiecto. ſic debuit eſſe claritas illa itraſ⸗
figuratione. CAd ſecundũ dubiũ rñdet ſanct⸗
Tho. iij. pte.q/xlv. claritas illa quam xps

aſſumpſit in tranſſiguratioe fuit claruas gloꝛie

qᷓ;tum ad eſſentiã. non iñ q;tum ad modũ eſſen

di. Claritas em coꝛꝑis gloſi deriuat᷑ ab aĩe cla⸗

ritate. vt Aug. dicit in epła ad dyoſtoꝛu. Sitx
elaritas coꝛꝑis xpᷣi in tranffiguratione deriua

ta eſt a diuinitate iius.vt Damaſcenꝰ dicit ⁊
agła anime eius. x em a pᷣncipio conceptiois
Goꝛia die nõ redundaret ad coꝛpus ex quadaʒ
diſpenſatiõe diuina factum eſt. vt in coꝛꝑe paſ/

ſibili noſtre redemptõis expleret myſteria. H 0.
ñ ꝑ hoc adempta eſt ptas xpᷣo deriuandi g0o⸗
riam aie ad coꝛpus. Et h̊ idem fecit q;tũ ad cla

ritatem in tranſfiguratiõe. alit᷑ tñ q; in coꝛpoꝛe

gloꝛificato. HRam ad coꝛpꝰ gioꝛiſicatũ redudat
claritas ab aima ſicut quedam qᷓlitas ꝑmanés

—7

coꝛpus afficiens. Vñ fulgere coꝛꝑaliter nõ eſt

miraculoſum in coꝛpoꝛe gioꝛioſo. Sed ad coꝛ⸗
pus chꝛiſti in tranſt iguratione deriuata eſt cla
ritas a diuinirate ⁊ alma eius.non ꝑ moduʒ qᷓ⸗
litatis imm anetis ⁊ afficientis ipᷣm coꝛpus:led
magis ꝑ moduũ paſſionis tra ſentis. ſicut cũ aer

illuminaf a ſole. Unde ülle fulgo: tũc in coꝛpo⸗
rexp̃i aparẽs miraculoſus fuit.ſicut et hocip
ſum ꝙ ambulauit ſup vndas maris. Ex qͥ non
tenet᷑ opinio hugonis de ſancio victoꝛe qui di
xit. &xpᷣs aſſumpſit dotes claritatis in tranſſi
guratione. agilitatis ambulando ſuꝑ mare.ſub
tilitatis egrediendo de clauſo virginis vtero.
qꝛ dos nominat quandam äliratem immanen⸗
tem coꝛpoꝛi gloꝛioſo: ſed miraculoſe habuit ea
que ꝑtinent ad dotes. Et eſt ſimile q;tũ ad ani⸗
mam de viſione qua Paulus vidit deum in ra
ptu. Illa ergo claritas fuit claritas goꝛiemo⸗
do dicto: ſed non coꝛpoꝛis gloꝛloſi. Adeo int
Becaſi p. xvij. ca. Matthei. In coꝛpemoꝛta
lioſtendit non immoꝛtalitatem ;ſed claritatem

Xij

ſimilem future immoꝛtalitati. Sed ꝓpter dicta
querunt nõnulli. An ſoluz xi coꝛpus ſnit ral
fligurabile. Nam ſcribit᷑ de Royſe Exodi. xx.
xiiij ca. apparuit facies eius coꝛnug exceon⸗-·
ſoꝛtio ̃monis domini exmaximoſplẽdoꝛc. Et
ij. ad Chorl.iij. ca. dicitur. A non poterant fitij
iſrael intendere in faciem Moyſi pꝛopter Das⸗

riam vultus eius. Inſuꝑ de beata gine dieit
gloſa ſupꝑ illo verbo ¶atthů.j.ca. Mon cogno
ſeebat eim donec peperit filum ſuum pꝛimoge
videre non poterat. Quare vidꝛ ꝙ coꝛpꝰ moy⸗
ſi ⁊ virginis fuit tranſfiguratum. Ad hoc dicit
Alexander in.iij vbiſupꝛa. O alit fuit ſimiliu

do gee in facie moyſi. in beata vgine in coꝛpO
rexpi. In facienaq; moyſi ⁊ beate vgis fuit ſi⸗

——

militudo claritatis ꝗᷓ erat alterius generis ſim⸗

pliciter qᷓ; claritas gioꝛie. Sed in coꝛpoꝛe chꝛi⸗

„ .

ſti fuit claritas qᷓ erat eiuſdem generis cũ clari⸗

tate gle. ⁊ ſinon ſimplicit᷑ iñ m partem. Ethẽ

qꝛ radius claritatis in facie moyſi fuit a cõloꝛ⸗

tio dei quem habebat ſpualit in mente. Simili
ter radius claritatis in facie vginis erat ex con

ſoꝛiio dei quẽ nõ ſolũ habebatſpualiter in men.

te: ̊ etiam coꝛꝑaliter in ventre. Sed in coꝛpoꝛe

xpᷣi fuit claritas ex vnione cuʒ diuinitate ⁊ nia

8

in ꝑte ſuꝑioꝛi beata.

glam debet dici tranffiguratio. Et ſiad hoe di⸗

qꝛ ſolum illa que eſt in expꝛeſſa ſimilitudine ach

ceretur ꝙ claritas moyli fuitmaioꝛ claritate cer·

ſti:eo q non poterat pcipi niſi velarct · Smagl

—

ander. . non fuit copioſioꝛ claritas gle moyſt
q; claritas coꝛpoꝛis xpᷣi. Nam q caritas faci/
ei moyſi non poſſet videri ſiebatnõ qꝛ maioꝛeſ⸗
ſet: qꝛ offendebat ? diſgregabat viſum Sicut
vigeri. Sed claritas aparens in facie xpi erat
delectãs viſum ? ↄfoꝛtas ſicut caritas g0ꝛie⸗

q opoꝛtat ⁊ coꝛroboꝛat viſum. AUnde Apocal ·
xxi ca. Glaritas ciuitatis ſuꝑne cõꝑat᷑ iaſpidi⸗

5

his ebicipot: Z8 ꝙ claritas coꝛpis xpᷣi fuit
ſimil caritati ſot ã videri nõ põt ǵnec ita vide
ri potuit claritas coꝛpis xpᷣi. Budemꝰꝙ clari
tas cepis xp̃ᷣi ðꝛſimilis ciaritati ſolis. qꝛ ſoł·

cexcedi in lumine ots planetas. Lñ gloſa dicit

matth. xx vij. ca. Reſplenduit facies eius ſic ſol

plus certeq; ſol:ſed non habuit exempiii mai⸗

cui compararet. Si vo aliqs quereret curnon

compꝑata fuit claritas illa claritati iaſpi⸗ lis ſie
ſolis Dicimus ꝙ licet claritas iaſpidis ſit dele

ctabilis non tñ ita eſt omnibus nota ſicut clari⸗
tas ſo is. Ad tertiſ iam dubium eit deueniegij

fuit oſtenſiua claritatis gloꝛie. Reſpõdet Allex.

cuiꝰ claritas demulcet ⁊ delectat aſpectũ Sed

SInec ita vide

ij

an.ſ.ꝑ claritatè ↄnenient᷑ ſigniſicet᷑ gła coꝛpoꝝ

beatoꝛũ.Et vidꝛ ꝙ nõ. Nã dlaritas nõ ſoluʒ ẽ
coꝛpoꝝ gloꝛiſicatoꝛũ:ino ⁊ cõis alioꝝ coꝛpoꝝ
Cõuenientioꝛ aũt eſt oſtenſio facta ꝑ ppᷣetates
ꝓpꝛias ſicut ꝑ agilitatẽ impaſſibilitatẽ ⁊ ſbtili⸗
tatem q; ꝑ cões. Ad hocita pulchꝛe diẽ Alexã
der. cum ſint q̃tuoꝛ ꝓpᷣetates ᷣm quas oſtẽ
ditur gloꝛiſicatio coꝛpoꝛũ ipᷣa claritas eſt pᷣnci /
palis ad quã cõſequunt᷑ cetere. Naturã em lu⸗
cis ↄſequit᷑ ſubtilitas.vñ lux ꝑ naturã hʒ ſub⸗

tilitatẽ ad penetrandũ coꝛꝑa maxie coꝛpa trãſ-

parentia.ſicut patʒ in lapide criſtallino qͥ pene
trat᷑ aluce. Siłr ad ipᷣam ↄſequit᷑ agilitas. vñ
motus vel mutatio eiꝰ fit q̃ſi ſubito. Silłradip
ſam conſequit᷑ impaſſibilitas.vñ etiã nullũ in/
qnamentuʒ patit᷑ ab alijs. Quia claritas pꝛe⸗
ſupponit oẽs alias ppᷣetates qͥ ſunt coꝛpoꝝ glo
riſicatoꝛũ ⁊ nulla illarũ ponit oẽs alias. IJdeo
ↄuenient᷑ ſit oſtẽſio gloꝛiſicatiõis coꝛpoꝛum ꝑ
dlaritatem. Idcirco dñs in euãgeio Matth.
xiij.c. Significãs głam reſurreetiõis nõ multi⸗
plicat vba: ꝑfecte integre ⁊ totalit᷑ ſigniſicat
PP claritatem cũ dicit. Juſti fulgebũt ſicutſol in
regno pris eebau.
CBe apparitõne oyſi et helie qui
cum xpo reuerenter loquebant᷑ exhi
deo reuerentiã

bendo illi tanq; vero de
ethonoꝛemn

dignitas

Texcelſa dñi Jeſu xpi apo

ſtolis demonſtrata ðᷣ ſupioꝛitatis.
Quia em̃ vtait Chꝛyv. Alij diccbateh eſſe He
liam. alij Hieremiã. aut vnũ ex pphetis. iõ ca⸗
pita ꝓphetaruʒ induxit: vt dr̃a awareat inter
Fuos ⁊ dñm oſtendendo ꝙ nõ erat Helias ne⸗
q; moyſes:ſᷣ illis ſuꝑioꝛ.imo ⁊ dñm ſe angeloꝝ
T hoim manifeſtaret. Ecce inqͥt ¶attheus.
Apparuit illis .oyſes ⁊ Helias cũ eo loquẽ
tes. Mꝛo clarioꝛe vo huius partis intelligetia

tria ſunt hic dubia declaranda.

Bnd it aparuerütibimoyſeea helias
Sedin qu diſcipuli cognouerũt illos.
CTertiũ quid loqueban? S..

¶Adq pmũ dubiu diuerſimoderñdet᷑ amltis.
erũt ibi vere:pᷣ᷑ imaginarie. Alij vo ꝙ angeli

ꝓ ꝓſonis eoꝛũ in aſſumptis coꝛpibus in ipᷣoꝛuz
Rrmnoyſ T⁊ helie ſimilitudine apparuerũt. Nec
fuit fictio qꝛ illud angeli fecerũt ⁊ de intentiõe

coʒũ qð ipᷣi ꝑſonaliter feciſſent. Sicut etiaʒ ðꝛ.
Bñs locutus eſt ad moyſen qñ angelus in per

ſona domi loquebat᷑.Hoõnulli aũt aſſerũt ꝙ ap

moyſes in ſuo coꝛꝑe reaſſumpto ad tꝑs. Hhoc vi

h mõ potuit aĩia moyſi aparere ocuł coꝛꝑalibꝰ

jem dicunt ꝙ moyſes ⁊ helias nõ apa⸗

audientibus loquebat᷑

detur diriſſe Nug, inlide mirahilib⸗ ſacreſot

pture.Nec mirũ eſt ꝙ ꝓ tam maꝗᷓ̃ re ad tꝑs re⸗

ſurrexerit ⁊ realit᷑ venerit.Alexander aũt i.iij.

dicit. aparuit ibi helias in coꝛꝑe ⁊ aia.moy

ſes vo in aia tm̃. At em̃ inqͥt Aug ad paulinũ

in li.de cura ꝓ moꝛtuis agenda.Alijſunt hũa⸗

narum limites rerũ.Alia diuinaꝝ ſiõ vtutum
Alia ſunt q̃ naturalit.Alia mirabiliter fiunt.

Apar itio itaq; aiaꝝ pꝰ moꝛtẽ ᷣm limites rerũ

nõ eſt poſſibił: ſolũ vᷣm ſiã diuinaꝝ vtutũ. ſi⸗

ue ſolũ ſm diuinã potẽtiã ⁊ nõ ᷣm reꝝ naturã

Aia igit᷑ moyſi aparuit ibi vere ꝑ diuinã porẽ

tiam. Sicut dicit Augꝰ.qꝙ aie martyrũ ꝑ diui⸗

nam potentiã pñt hoĩbus apparere.Et de ↄfeſ

ſoꝛe SFelice refertipᷣm apparuiſſe ciuibꝰ nolanis

pie a ſe dilectis cũ a barbaris nola opugnabat
Sed tũcreſtat qſtio qm ſi aia moyſi mñ ſine coꝛ

poꝛe apparuit cũ ipa ſit inſenſibił quõ potuit ap
parere aſpectibꝰaploꝝ: Ad quod dicenduʒ ꝙ
ſbᷣa ſpũalis aparet ſenſui duobuſ modis. AUno

mõ ꝑ coꝛpꝰ aſſumptũ ſicut awaret angelꝰ Alio

mõ ꝑ ſolã ſimilitudinem coꝛꝑis quã facitiĩ ſen⸗

ſum ⁊ ꝑ quã immutat ſenſum. Sicut em ange
lus ptãteʒ hz ſupꝛa coꝛpa vtſibi coꝛpus poſſit

aſſumere ⁊ aparere ſenſui ꝑ illud. Ita hʒ potẽ⸗
tiam vt poſſit aliquã coꝛpis ſimilitudinẽ ĩ ocu⸗

lo efficere ⁊ ꝑ illã oculi immutare: vt ab oculo

ꝑ illꝗ ꝑcipiat.Sicut g̊ mediante coꝛꝑe põtfa⸗
cere ſimiſiudinẽ ꝗᷓ cõpᷣhendit᷑ ita ⁊ ſinecoꝛpe.
Sic aĩa ſancta q̃ gloꝛioſa eſt hʒ illã potentia.et

aplon ſine coꝛpis aſſumptioe. C Ad ſcᷣm du⸗

bium rñdet Ambᷣ.ꝙ diſcipuli cognouert mop/
ſen T heliam ex habitu verbis ⁊ interna reuela
tione.qui vt pie credi poteſt q;pꝛimuʒ ibi axa

ruerunt poſtea ad pedes Jeſu humiliter ⁊ reue

renter dixerũt.Adoꝛamus te xpᷣe ⁊ bñdicimus
tibi:qͥ veniſti ꝑ crucem ⁊ paſſionem tuam redi

mere genus humanũ. ¶ Ad tertiũ vᷣo dubiuz
dicit Lucas ꝙ loquebant᷑ de cxceſſu quẽ com⸗

pleturus erat in hierm. Et vocat exceſſuʒ paſ⸗

ſionem eiꝰ. Pꝛimo ꝓpter excedentẽ pauꝑtatẽ:
quia non habuit in cruce vbi reclinaret caput.
Scðdðᷣo ꝓpter excedentẽ humilitatẽ ⁊ obedien⸗

tiam. Tertio ꝓpter excedentem penalitatem.

Quarto ꝓpter excedentẽ charitatem. quibus
vtutibus veluti quatuoꝛ gemmis exoꝛnantur

quattuoꝛ coꝛnua crucis. O qᷓ; affabilis erat ex

vtraq; parte collocutio illa. O qᷓ; benigna erat
vox ſaluatoꝛis.dum moyſi ⁊ elie apoſtolis

mediũ ⁊ dixit. Homie bonum eſt nos hic eſſe.
ſi vis faciamus hictria tabernacula.tibi vnuʒ

moyſi vnũ ⁊ helie vnũ.Et vt dicit Lucas etiã
2 Marcus. Neſciebat Petrus quid diceret.

üuc Petrus ꝓrupit i

5

ſte⸗
ſon
i
guo
ſlt
ſcat
ſeuut
eret
ge⸗
ſaln
e
furn
uen
pht
no
gua
goe⸗
Wo
i
t
e
ſes.E
Ktofm
6o de
eus
ſniod
eren
Uedre
voe
ſtra
ne.
güti
tron
le
ſten/
ltre
Peruit
Nend
noge
lolun

zor
ſpe
ltii,
mo⸗
Dallmnä

Nnoon.

Erfunt,
les rei

nipoi
nndui⸗
ieft
Ppolmis
Ugnebi
iſnece
uter
ang
sNe
Ao
iln
fiange⸗
V
M
Mmeion
tchoal⸗
Nhi
rupe,
Eia

o
mienen
ziiv⸗
erm
n di
necon⸗
inn⸗

Aptuſs ;.

gaput.
cbedien⸗

EPamod ibi ppetuo eſſe cupiebat tanq; ſii vi
ione claritatis coꝛpoꝛis chꝛiſti beatitudo cõſi⸗
ſteret:cum beatitudo eſſentialiter cõſiſtat in vi⸗
ſione clara ipᷣius diuinitatis. licet aſpectus hu
manitatis chꝛiſti faciat ad pᷣmium accidentale
quo ſancti maxime delectant᷑. NMetrus auteʒ in
illa tranſfiguratiõe nõ vidit diuinam eſſentiam
ſicut Paulus in raptu: ſed tm̃ eius humanita⸗
tem in foꝛma gloꝛioſa.Secũdo neſciebat qᷣd di⸗

ceret.qꝛ ſine paſſione chꝛiſti ſe regnare putabat
Ideo ſanctus Effrem in quoda ſᷣmone chꝛiſtũ

ita introducit loquẽtẽ. Petre ſihic manſerimꝰ
vᷣba ꝓphetarũ qͥs adimplebit.vt illud. Fode⸗ A
runt manus meas ⁊ pedes meos ⁊ dinumera⸗

uerũt oĩa oſſa mea. Si hic manſerimꝰ cirogra⸗

phum Ade qͥs diuidet.qͥs debitũ ſoluet. Si h

manſerimꝰ q̃ dixi tibi quõ fient. Eccla ſuper te
quõ ediſicabitur.claues celoꝝ qͥs accipiet.aut
quem ligabis vel ſolues.hᷣ ille.O qᷓ; ſuauis qᷓ;

ue iocũda erit viſio diuinitatis.qñ ita delecta⸗
bat coꝛ Petri aſpectus humanitatis.petebat

tria fieri tabernacula.vnũ ꝓ xpᷣo in quo ipᷣe co

habitaret. aliud ꝓ Moyſe in quo Jacobus ꝑ
maneret.tertiũ ꝓ lelia in quo moꝛarẽ᷑ JSohã
nes. O Petre oblitus videris ꝓximoꝝ iuoꝛũ
et omniũ qͥ ſcripti ſunt in libꝛo vite nõ ꝓ tã pau
cis deus factꝰ eſt hõ.non tam exiguus erit nu
merus electoꝛũ.Sed indulgenduʒ eſt tibi.qꝛ pᷣ
nimia dulcedine poſtulas qð fieri nõ dʒ. Pꝛo⸗

pterea ipᷣo ita loquente.Eccenubes lucida ob⸗
umbꝛauit eos. Abi ᷣm doctoꝝ ſententiã trini⸗
tas pſonaꝝ diuinarũ apoſtolł illis fuit demon⸗

ſtrata.qꝛ pater apparuit ibi in voce. filiꝰ in car⸗

ne.⁊ ſpũſſactus in ſpecie nubis lucide. Quare
aũt in baptiſmo aparuit in ſpecie columbe et ĩ
tranſfiguratiõe in ſpecie nubis ucide diẽ̃ Alex
ander in.j.ſumme. apparitio ſpũſſãcti fuit ad
oſtenſionem plenitudinis gratie et veritatis: q̃
fuit redundans in chꝛiſto in baptiſmo.ergo ap

paruit in ſpeciecolumbe ꝓpter fecunditatem ᷓ
attendit᷑ in columba in quo ſigniſicat᷑ fecundi
tas gratie in chꝛiſto ad regenerationẽ ⁊ ſaẽmen
toꝛum ſanctiſicatõʒ. In tranſſiguratiõe vo ap⸗

paruit in nube lucida.ad ſignificandũ plenitu⸗

dinem veritatis redũdantis in xbᷣo ꝑ modum
doctrine Nam plenitudo veritatis in xpᷣofuit
ſicut nubes ex qᷓ generata eſt pluuia doctrine.

Et dicit᷑ nubes illa fuiſſe lucida.qꝛ de plenitu⸗

dine veritatis eius accepimꝰ lumen fidei do⸗
ctrine.iero.vo ſuꝑ attheũ dicit de Ce⸗

tro. He frondibꝰ aũt tentoꝛijs querebat taber⸗
naculũ:ſed nubis lucide oꝑitur vmbꝛaculo.vt

diſcat in reſurrectiõe nõ tegmine domoꝝ:ſᷣ ſan

ctiſpũs gloꝛia ſanctos eſſe ꝓtegendos.
De equalitate pr̃is et filij demõſtr

ij

ul

auam audlerſit diſcip
Capitulum , II.

—
e.

Lexcelſa dignitas domi

placui ipᷣm audite.Et hanc vocem nos aud iui
mus de celoallatã cũ eſſemꝰ cũ ipᷣo in mõte ſan
cto. Qualis em̃ pater talis filius.eternus pa??:
eternus filius. Immẽſus pat immẽſus filius.
Increatus pater increatus filus.Omipotens
pr omnipotens filius. Sed ꝓ declaratiõe hu

ptis tria ſunt hic dubia declaranhn.
CNꝛimũ vtrũ ꝓ
dicaf generatio.

¶SVcdm vtrũ pater poſſit dici ncipium fill.
CTertiũ vtrũ filius ſit aliusa patre

£

CAd ömi dubij ſolutõz notãda ſunttria theo

logica documẽta 'm doctrinam ſancti Tho. ſj.
pie. q.xxvij. Mꝛimũ documentü ꝙ ꝓceſtio in
dðiuinis nõ eſt accipiẽda ᷣm ꝙ eſt in coꝛpalib

—⏑

vel ꝑ motũ localẽ. vel ꝑ actõʒ alicꝰ cauſe in xx
terioꝛẽ effectũ. vt caloꝛ a calefaciente in calefa⸗

ctum. Sed m emanatõʒ intelligibileʒ. vtpote

ꝓbi intelligibil a dicentẽ qð manet in io. Exx
& pceſſio illa ab intra nõ ab extra.Exquo id qð
ꝓcedit tali ꝓceſſu intelligibili nõ eſt diuerſum
abeo a quo ꝓcedit. Immo q;to ꝑfectiꝰ ꝓcedit:
tãto magis eſt vnũ cũ eo a quo ꝓcedit. Mani⸗
feſtũ eſt em̃ ꝙ q;to aliqd magis intelligit᷑ tanto
ↄceptio intellectual eſt magis intima intellig?

ti magis vnũ. Mã intellectꝰ ſᷣm h̊ ꝙ actu itel⸗

ligit vᷣm h fit vnum cũ intellectu Vñ cũ diuinũ

„

intelligere ſit in fine ꝑfectiõis neceſſe eſt ꝙ ver⸗

bum diuinũ ſit ꝑfecte vnumcum eo a quo ꝓce
dit abſq; diüſitate. Scom documentuz; noie
generatiõis duplicit᷑ vtimur. AUno mõ coit d

oia generabilia v coꝛruptibilia Et ſic generato

oppoſita. Et vtriuſq; ſbiectũ ẽ matia. ⁊ ficnon

2„

ponit᷑ in diuinis. Scoo mõ generatio ðꝛ ꝓbe i

vinẽtibus. Et ſic generatio ſignificat oꝛiginem
alicuiꝰ viuẽi a pᷣncipio viuẽte ↄiũcto.⁊ H̊ ꝓPe

ð: natiuitas. Mõ m oẽ hmoi vꝛ gentiũ: ſeg pꝛo
pꝛie qð ꝓcedit ſm rationẽ ſimilitudinis. Unð

pilus nõ habet rationeʒ geniti ⁊ filij:ſed ſolum

rtia ſublimis
equalita
Audierũt nõq; vocem pris dicenteʒ · Hic
ñilius meus dilectus in quo mihi bñ cõpla /
cui:ipᷣm audite. De hac ita ſcribit petrꝰ.ij.epi⸗
ſtola. c.j. NMõ em indoctas fabulas ſecutinotaʒ
facimus vobis dñi nr̃i Jeſu xpᷣi vrutẽ ⁊ pᷣſei⸗
tiam: ſᷣ ſpeculatoꝛes facti illius magnitudinis.
ccipiẽs em̃ a deo pr̃e gloꝛiã ⁊ honoꝛem voce
delapſa ad eũ huiuſcemodi a magniſica gloꝛia.
lHic eſt filiꝰmeus dilectus in quo mihi bñ com

ceſſio vbi in diumis cõgrue

i.

qð ꝓcedit ſᷣm ratiõʒ ſimilitudinis nõ cuiuſcũ⸗
qq;. Nam vmes qͥ generant᷑ in aialibꝰ nõ habẽt
rõeʒ filiatõis.licet ſit ſimilitudo vᷣm genꝰ.Sed
requirit᷑ ad rationẽ talis generatiõis ꝙ ꝓcedat
EFSñm rationẽ ſimilitudis in natura eiuſdẽ ſpeciei
Sic hõ ꝓcedit ab homie ⁊ equus abequo. In
viuentibus que de potẽtia in actum vite ꝓce
dunt. ſicut ſunt hoĩes ⁊ aimalia generatio vtrã

qꝙᷓ; generationẽ includit. Si aũt ſit aliqd viuẽs

cuius vita nõ exeat de potẽtia in actum pꝛocei
ſio ſi qua in tali inuenit᷑ excludit oino pᷣmaʒ ra⸗
tionẽ generationis. Sed põt habere ratõeʒ ge⸗
neratiõis que eſt ꝓpꝛia viuentiũ. Sic pceſſio
vbi in diuinis habet rationẽ generatiois. pce/
dit em ꝑ modum intelligibilis actiõis q̃ eſt ope

ratio vite ⁊ a pᷣncipio coniũcto.⁊ ſᷣm rationem
ſimilitudinis.qꝛ conceptio intellectus eſt ſimi⸗
litudo rei intellecte ⁊ in eandem natura.qꝛ i deo
idẽ eſt itelligere ⁊ eſſe. Añ ꝓceſſio vbi in diuis
dñ generatio ⁊ im ꝓcedens dẽ filius.Si autẽ

aliquis quereret. quare ꝓceſſio vbi ĩtelligibil
in nobis nõ dr generatio ſicut in diuis Rñndet᷑
mwintelligere in nobis nõ eſt ipſa ſubſtantia itel

lectus.vñ vybum qð m intelligibileʒ opatiõʒ
ꝓcedit in nobis non eiuſdeʒ nature eſt cũ eoa q

pꝓcedit. Jdo non ꝓprie ⁊ cõplete cõpetit ibi rõ
generationis. Sed intelligere diuinũ eſt ipa ſb

ſtantia intelligentis. Quare vbũ ꝓcedens pꝛo

cedit vt eiuſdẽ nature ſubſiſtẽs. Et ppter hoc

ppꝛie dr genitũ ꝛ fllius. Tertii
in diuinis ſũt due ꝓceſſiones.ſ. vbi ⁊ amoꝛis.

Nã ibi yt dictũ eſt non ẽ ꝓceſſio niſi ᷣm actiõʒ

que non tendit in a liqð extrinſecum.ſed manet

in ipſo agente. hmõi aũt actio ĩ intellectuali nã
eſt actio intellectus ⁊ actio volũtatis.pꝛoceſſio

aũt vᷣbi attendit᷑ m actionẽ intelligibilem. vᷣm
aũt oꝑationẽ volũtatis inuenit᷑ inobis quedã
alia ꝓceſſio.ſ.amoꝛis ſᷣm quã amatũ eſt i amaã⸗
te. ſicut per cõceptionẽ vbi res dicta vel intelle

cta eſt i itelligente. Iſta aut pceſſio amoꝛis i di
uinis non dr generatio ſicut dicitAthanaſius.
Spũs ſctũs a patre et filio non factus nec crea
lus nec genitus. Ratio eſt qꝛ hec eſt dr̃a int᷑ in
tellectũ ⁊ voluntateʒ ꝗ intellectꝰ fit in actu pB
Yres intellecta eſt in intellectu m ſuaz ſilitudi

ſiltudo voliti ſit in volente ſ ex hoc ꝙ volütas

hz3 quãdaʒ inclinationẽ in reʒ volitam. Pꝛoceſ
ſus && qui attendit᷑ ſm actionẽ intellect ẽſcᷣm

rõneʒ ſilitudinis. Et iðᷣo põt habererõnẽ gene

rationis qꝛ omne generãs generat ſibi ſile. pceſ
ſio aũt que attendit᷑ m actionẽ volũtatis non
coõſiderat᷑ ſm rõeʒ ſilitudinis ſ̊ magis m rati⸗
onem mouentis ⁊ impellentis in aliquid. Etiò
qð ꝓcedit in diuinis ꝑ modum amoꝛis nõ pꝛo

iũ documentũ q

eſt relatiuũ diuerſitatis ſubſtatie. ſi ergo filius

cedit vt genituʒ vel vt filius ſed magis pcedit

vt ſpũs quo noie quedã vitalis motio ⁊ impul
ſio ðſignat᷑.ꝓut aliquis ex amoꝛe dr moueri vł

impelli ad aliqᷣd faciẽduũ. ¶ Scdm dubiũ erat
etrũ pr poſſit dici pꝛincipiũ fili. Ad hoc dicit

Auguſti. in.iiij.de. trini. Pater ẽ pᷣncipiũ toti

deitatis. Sctũs vo Tho. j. pte. q. xxxiij. dicit
Ohoc nomen pꝛincipium nihil aliud ſigniſi⸗

cat qᷓ; illud a quo aliquid pꝛocedit.omne enim
a quo aliquid ꝓcedit quocũq; mõ dicimus eẽ

p̃ncipiũ.Cũ ergo pr ſit a quo ꝓcedit alius ſeqͥ/

tur ꝙ prſit bᷣncipiũ.Sʒ ʒ hoc triplicit᷑ obijcit᷑.

NPꝛimo qꝛ pᷣncipiũ ⁊ cauſa idem ſunt m phᷣm.

Sed nõ dicimꝰ pr̃eʒ eſſe cãm filij ne icurramus

erroꝛẽ Arrij. qui dixit filiũ pcederea pre ſicut
efſecrus a cã.ideoq; eſſe pᷣmò eius creaturã. Et
ſpmſctũʒ ꝓcedere ſicut creaturaʒ vtriuſq;. Et

hm hoc neq; filiꝰ neq; ſpũſſctũs eſſet verus de
us qð eſt ↄ veritatẽ ⁊ fidem.ergo ſicut nõ diciꝰ
patrem eſſe cauſaʒ filij ita neq; pᷣncipiuʒ.Scðo

obijcit᷑.qꝛ pncipium dicit᷑ reſpectu pᷣncipiati.

ergo filius eſſet pᷣncipiatus ⁊ ꝑ ↄſequẽs creatꝰ
qð eſt falſiſſimũ.Tertio obijci᷑.qꝛ hoc nomen
pncipiũ a pꝛioꝛitate ſumit᷑. Sed vt inquit Ath

anaſius. In hac trinitate nihil pꝛius aut poſte

rius nihil maius aut minus.ergo pater non dʒ

dici pᷣncipiũ filij. Ad pᷣmã obiectionẽ rñdet ſan

ctus Tho.qꝙ; Greci vtüt᷑ indifferent᷑ in diuinis

noie cauſe vłnoie pᷣncipij. Sed latini doctoꝛes

nõ vtũt᷑ noĩe cãe ſᷣ ſolũ noĩe pᷣncipij. Rõ eſt qꝛ

p̃encipiũ eſt cõmunius qᷓ; cauſa. pᷣmus em̃ termi

+△

nus vel etiã ᷣma ꝑs rei dr pᷣncipiüũ ſed nõ cauſa
hoc nomẽ. caula við: impoꝛtare diuerſitatẽ
ſubſtantie ⁊ dependentiaʒ alicuiꝰ ab altero qðᷣ
non impoꝛtat nomẽ pᷣncipij. In oĩbus em cau/
ſe generibus ſemp inuenit᷑ diſtantia int᷑ cauſaʒ

⁊ illud cuiꝰ eſt cauſa m aliquã ꝑfectioneʒ aut

virtutem, Sed noie pncipij vtimur in his que
nullã hmõi differẽti bñt ſed ſol m quẽdam
oꝛdinẽ. Sicut cũ dicimus punctũ eſſe pncipiũ
linee. Ael etiã cſ dicimus pᷣmaz pꝑt em linee eẽ
pncipiũ linee. Ad ſcdᷣaʒ obiectõʒ dicit pᷣfat/ do

ctoꝛ. apð grecos inuenit᷑ de filio vel ſpũſctõ

dici ꝙ b̈ncipient Sed hoc noneſt i vſu latino⸗
rum qꝛ licet attribuamus pr̃i aliquid auctoꝛita

tis rone pᷣncipij. nihil m̃ ad ſubiectione vel mi/
norationẽ quocũq; mõ ꝑtinẽs attribuimꝰ filio

Ald tertiã obiectionẽ rñdemꝰ. ꝙ licer h nommen
vpncipiũ q;tum ad illud a quo imponit᷑ ad ſigni

fſicandũ videat᷑ a pꝛioꝛitate ſumptũ. non iñ ſig⸗
guũt quidam ꝙ non. naʒ m gramaticos.

linis
goce
1s
vinu
dumee
Aine
e
lins
turſ
Oep
debe
ns
Pam
une
ſolak!
flinn.
Dhmn
unis
odon
eerc
ckes
Ctn
Non
lulne
Mef

tumnd
poct.
ſione
cioßt

en
tein

foleny
büüen
oediat
piütoti⸗
dicit
iſigni⸗
mecnin
mus e
gin

dapieſon
enri
ruſg.
nyensde
nodic⸗
n
Uchi.
ipge
cunen
gut ⸗
hate
mnm
inidein
nbiuins
es
cte·
iemi
c
n
Reroch
sench
int a,
ia
Moge
Nilin
Mnepii
nnae
pend
hüſas
Audon
gepelmi/
nin nlo
so

eſt alius a patre. videt᷑ ꝙ ſit a patre diuerſus.
qð eſt contra ſententis doctoꝛũ. Inqͥt em Au/
guſti. vij. de tri. Cum dicimꝰ tres pſonas: non
diuerſitatem intelligere volumꝰ. Et Ambꝛo.i

pᷣmo de trinita. Pater ⁊ filius diuinitate vnuʒ

ſunt.nec eſt ibi ſubſtantie dr̃a neq; vlla diuerſi⸗

tas. Et Hilarius in li. detrini. In diuinis pſo⸗
nis nihil eſt diuerſuʒ. nihil alienũ.nihil ſeꝑabi⸗

le. ergo filius nõ eſt alius a pre. Verũtamẽe cõ⸗
trariũ videt᷑ eſſe.qꝛ Augꝰ. in li.de ſide ad Pe⸗

trum ait. Ana eſt eſſentia pr̃is ⁊ filij ⁊ ſpũſſcti.
in qua nõ eſt aliud pater aliud filius.aliud ſpi⸗
rituſſanctus.qᷓ;uis pſonalit ſit alius pat᷑ alius
filius alius ſpũſſanctus. Ad intelligendã itaq;

veſritatẽ dicit ſanctus Tho.j.ptce.q.xxxj.qꝙ ex

vbis inoꝛdinate ꝓlatis incurrit᷑ hereſis. Ideo
cum de trinitate loquimur cũ cautela ⁊ mode⸗

ſtia eſt agendũ.qꝛ vt Augꝰ. dicit in.j.de trini.

Nec ꝑiculoſius alicubi errat᷑.nec laboꝛioſius
aliqͥd querit᷑.nec fruciuoſius inuenit̃. Opoꝛiʒ

gutẽ in his que de trinitateloqmur duos erro⸗

res oppoſitos cauere.inter vtrũq; temꝑate ꝓce
dentes.ſ.erroꝛem Arrij.qͥ poſuit cũ trinitate ꝑ
ſonarũ trinitatẽ ſubſtantiaꝝ. Et erroꝛem Sa/
bellij qͥ poſuit cũ vnitate eſſentie vnitatem ꝑſo⸗
ne.Ad vitandũ g erroꝛem vitare debemꝰ in di⸗
uinis nomen diuerſitatis ⁊ dr̃e ne tollatur vni
tas eſſentie. RPoſſumus aũt vti noĩe diſtinctio⸗
nis ꝓpter oppoſitionem relatiuã.Et ſic ſi quan

do inueniret᷑ nomen diuerſitatis veloreſumẽ⸗

dum eſt ꝓ diſtictiõe. Ne aũt tollat᷑ ſimplicitas
diuine eſſentie.vitandũ eſt nomen ſeꝑatõis vel
Ddiuiſionis ꝗᷓ eſt totius in ꝑtes. Netollat᷑ equa⸗
litas.vitandũ eſt nomen diſparitatis. Ne tolla
tur ſimilitudo.vitandũ eſt nomen alieni vł diſ
crepantis. Ad vitandũ erroꝛẽ Sabellij vitare
debemus ſingularitatem netollat᷑ cõmunicabi
litas eſſentie diuine. Vnde Hilarius li.de tri.
NPatrem ⁊ filiũ ſingularem deũ pᷣdicare ſacrile
gium eſt Debemus etiã vitare nomen vnici ne
tollat᷑ numerus ꝑſonarũ. Dicimus tñ vnicum

filium.qꝛ nõ ſunt plures filij in diuinis.non tñ

dicimus vnicuʒ deũ.qꝛ pluralitas deitatis cõ⸗
munis eſt. Nitamus nomen cõfuſi ne tollatur
oꝛdo nature a pſonis. Ande Amb..li.j.de tri.

ſolitarij:ne tollat᷑ conſoꝛtiũ triũ ꝑſonarum.Ad
argumentü vo dicendũ ꝙ hoc nomen aliꝰ ma⸗

ſculine ſumptũ impoꝛtat diſtinctionẽ ſuppoſiti.
vnde filius eſt alius a patre.ſ. eſt aliud ſupoſi/
tum diuine nature ſicut eſt alia perſona alia coꝛpe m. c. mal
ypoſtaſis. Eſt & filius alius a patre:ſᷣ nõ diuer tui iuſticie viuamus. Obijciunt aüt nobis il
ſus neq; alienus. Quia em̃ in diuinis eſt diſti⸗
ciio ᷣm ꝑſonas:non aũt ſᷣm eſſentiam. Dicimꝰ

Serxmo xiij.

pat᷑ eſt alius a ſlio:ſᷣ nõ aliud. Et ecõtrario di
cimus ꝙ ſunt vnũ:ſᷣ nõ vnus. Equalem igit᷑
deo patri dei fuiũ pᷣdicamus.de quo dixit vox
paterna vt ſupꝛadictũ eſt. Hic eſt filius meꝰ di
lectus.ſ.naturalis.Alij aũt ſunt adoptiui ĩ quo
mihi bene complacui.i.in quo diuinũ bñplaci⸗
tum complebit᷑ de redemptiõe mũdi.Audien⸗
tes iſta diſcipuli ceciderũt in faciem ſuã. qꝛ ſᷣm
Hiero.ſuꝑ Mattheũ. umana fragilitas cõ⸗/
ſpectũ maioꝛis gloꝛie nõ ſuſtinet. Ab hac autẽ
fragilitate ſanant᷑ hoĩes ꝑ xpᷣm eos in gloꝛiam
inducendo. QAo hgnificat boc acceſſt rte
tigit eos dixitq; illis. Surgite nolite timere: q
leuantes oculos neminẽ viderũt niſi ſolum Je
ſum. eo.ſ.ꝙ moyſes æ helias reducti fuerãt vo
lũtate diuina ad loca vnde fuerãt abducti: De/
ſcendentibus aũt illis de monte pᷣcepit Jeſus
ne alicui viſionẽ dicerẽt dõec neſurgerer moꝛ⸗
tuis filius homis. Que ꝓhibitio facta eſt m
doctoꝛes. ne alij audientes xpᷣm eis aparuiſſe
in foꝛma gloꝛioſa ſcandaliʒarent᷑ poſtea viden .
tes ipᷣm pati tam ignominioſe. Ecce q̃t modis
ante ⁊ poſt reſurrectiõʒ ſuam ſaluatoꝛ nr̃ allice⸗
re coꝛda hoim ꝓcurauit ad ſuꝑne felicitatis de
ſideriũ. ⁊ tñ moꝛtales miſeri no niſi tranſitoꝛia
bõa iſta atq; terrena ſummo ſtudio adipiſci co
nantur. Ipᷣe dei filius deus verus ⁊ gloꝛioſus
viam ſummi boni nos docuit. IJpᷣe ad regnum
celoꝛũ nos inuitauit. Ipᷣe in ſua tranffiguratõe
tribus apoſtoł claritatem coꝛꝑis delectabilem
⁊ omni ſuauitate repletã videri fecit. vt ſpꝛetis
mũdalibus rebus ſuꝑna gaudia feruẽtius affe
ctarent. Ad que nos ꝑducat ipᷣeqͥ eſt bñdictus
⁊ laudabilis in ſecula ſeculoꝛũ. Amen.

CGermo tertiuſdecimusde innocẽ⸗
tia xpᷣi in quo cõfutatur blaſphemia

eoꝛu qui dicunt xpᷣm ſua culpa iudeii

cit nec dolus inuentus eſt in oꝛe ei.

Aerba ſunt pᷣncipis apoſtoloꝛũ pꝛi⸗

„ 2 ☛

ma ſua epła. ca.ij. Iniquitas quoꝛuũdam homi

num puerſoꝛi vſq; adeo inualuit: vt cuz audi-

MNec cõfuſum eſt qð vnũ eſt necmuiplex eẽ po uit pijſſimũ ſaluatoꝛem noſtrũ iudeis pcuran-⸗
teſt qð indifferens eſt. Vitandũ eſt etiã nomen

tibus ignominioſe crucis toꝛmentũ ſubijſſe.nõ
ſine ijius culpa factum fuiſſe impꝛobe fatean⸗
tur. deteſtant᷑ paſſionis eius myſteria qͥ pꝛo no
bis dignatus eſt moꝛi. Et vt inquit Petrus/
Tradebat iudicãti ſe iniuſte qͥ peccata nr̃ᷣa per
tulit in coꝛꝑe ſuo ſuꝑ lignum. vt peccatis moꝛ/

neq; quod non videt᷑ veriſile iudeos ita cõcoꝛ/
diter ita frequent ita hoſtilit᷑ contra xpm mi e

xiij

cõmotos: niſi aliqd repᷣhenſione dignũ depꝛe/

hendiſſent. Meq; pilatus ↄ iuſticiã hoieʒ ſcmm̃

veluti ſedicioſuʒ ⁊ reũ cũ ſceleratis cõdenaſſet
ad moꝛtẽ. Quãobꝛẽ vthmõi pditiſſimus erroꝛ
penitus extinguat᷑. decreui dẽ innocẽtia xpᷣi in
ſmone diſſerere. Oſtendãq; xpᷣm Jeluz dei

⁊ Vgis filium innocent᷑paſſum.nõ ꝓpter aliqd

eius peccatũ.qꝛ ab oĩ labe penitꝰ fuit imunis:

ꝓut vba ppoſita dicunt. in bus de innocetig

xpᷣi locuturi triplici rõe bncipali ꝓbare illã cõ
CPꝛiaro d: gre plenitudo. (tendemus.
Tertia exemploꝛũu multitugo.
¶ De plenitudine gre xpᷣi qua illius

aia fulgehat oi mũdicia ⁊ ſcitate C.l.

imarato

ba
„ † .
* * 2

q̃ſi vnigeniti a pre plenũ gie ⁊ veritatis.Qua⸗
re vt diximꝰ in ſuꝑioꝛibꝰ nec peccauit nec pec⸗
care potuit. Sciendũ tii m theolo ctri
pcipue Alexandri de ales in

*„

ne ſumme. ꝙ in xpo diſtinguit triplex gra.
Cuma 9: vnionis. CSecuda capitis.
WTertia laris ſanctitatis.

Naioꝛ gra non p
it ſilius dei. Ro huiu⸗
le ipi creature hũane ꝑ donũ ↄditõis nature.qꝙ
eleuet᷑ ⁊ diſponat᷑ ad diuinã vnioneʒ.Et iõ ne⸗

õt cogitari q; ꝙ ſilius hois

ceſſaria eſt ei gra q̃ eleuet ⁊ diſponat ipſam ad

vnionẽ deitatis.hanc aũt gram dicimꝰ vniõis

q̃ in xpo fuit ꝑfectiſſima ᷣm rõez cauſe finalis.
Nã vltimus efſſectus gre eſt nos vnire deo Sʒ

in alijs a xpᷣo talł vnio fit ꝑ cognitõʒ ⁊ amoꝛem
In vxpᷣo vo nõ ſolũ ꝑ cognitõʒ ⁊ amoꝛẽ:ſ etia
in vnitate ꝑſonc.vt ſic idẽ filiꝰq ⁊ filius dei.⁊ h
eſt maioꝛ vnio qᷓ poſſit eſſe vel excogitari. Añ
iſte eſt effectus pleniſſimꝰ qui poſſit eſſe gratie.

¶Secda gra qᷓ eſtin xpᷣo ðꝛ capitis pin quaʒ ẽ

aput eccie etia m humanã naturd. VUndead
Ephᷣ.j.ca. dicit aplus. Ipm dedit caput ſuper
ſuit in rp oplena bᷣm rõem cauſe efficientis.Lq
ſicut qdam luminaria pficiunt᷑ ſuo lumiẽ ſoluʒ
rnon hñt ptãtem influendiſuũ lumen alijs. ſiẽ
prz de carbone. Queda vono ſolu reriner ſuuz
lumen in ſe: ß ipm influüt illuminant alia coꝛ
poꝛa. Sicut piʒ de flamma. Ita gia xpi radiat
ab ipo ad alios.nõ aũt gra in alijs ſanctis: ta

mum pficit ipoꝝ aias. nec hñt prãtem influendi

omnem eccleſiã q eſt copus eius. lhec vo gra

ipᷣam.Et ꝓpter hoc ſicut lumen in flãma dicit

nitudo. Fuit naq; aia ei plena gra.

En ſeribit Johzj.c. Herbu caro factum eit: -
habitauit in nobis. Et vidimus głaʒ eiꝰ goꝛiã

gon doctri

ſt gra vnionis: de qua dicit Augꝰ.
huius gfe eſt qꝛnõ eſt poſſibi

„ —–

lumen plenü. lumen

modis. Eſt em mediũ ꝑ modũ fidei. ꝑ modum
meriti ꝓ modũ deſiderij ſiue orois ⁊ p modum
diſpoſitiõis. Eſt em xpᷣs pᷣmo mediũ ꝑ moduʒ

fidei: ꝓut ipᷣe conſiderat᷑ in fide. Nã fides q̊ͥ de
ipo ſiue de deo hoiĩe eſt diſpoit imediate animã
ad gram.imo ipoſſibile fuit ſine ſideilla aliquẽę

gratũ eſſe deo. Cꝛopter hoc dixit p̃ Mat. iij
⁊. xvij.c.lic eſt filiꝰmeus dilectus in quo mi⸗

hi bñ cõplacui. Ibi gloſa.i.ꝑ ipᷣm alij mihi pla

cent. Et Aug. Sine fide mediatoꝛis nullus vn
qᷓ; placuit deo.Silr xpᷣus eſt quoddã mediũ ꝑ

modum meriti.qꝛ ꝑ paſſionẽ ſuam meruit a pa
tre vt darer̃ gr̃a oibus credẽtibꝰ in ĩm ⁊ amꝗ⸗

tibus ipᷣm.Adhuc ꝑ modũ deſiderij eſt qdᷣda⸗ʒ
mediũ.qꝛ oibus credẽtibꝰ oꝛat gram et deſide

rat. AUñ Johᷣ.j.ſua cano.ca.j.Aduocatũ habe
mus apud deũ et prem dñm nrm Jeſum xpᷣm.
Ipᷣeg eſt mediũ ſicutaduocatꝰ ⁊ oꝛans vt det
nobis gra. Inſuꝑ eſt mediũ ꝑ modũ diſpoſitio

nis qᷓ;tũ ad naturã.qꝛ tota hũana natura añ in

carnationem erat digna odio ⁊ repꝛobatõe per
peccatũ oꝛiginale.Sed cũ fuit humana natura
aſſumpta a Rlio dei in vnitate ꝑſone diſponeba
tur rõe pᷣdeſtinatoꝛũ ad gram diſpoſitõne con⸗

gruitatis ſiue dignitatis. Sicut ꝑ vnũ hoĩeʒ

fuit lopſa.ita ꝑ vnum hoieʒ deũ.iſ.xpᷣm ꝑ vnio
nem cũ deitate ſuit diſpoſita ad iuſtiſicationeʒ.

Xertia gra que eſtin xpᷣo ðꝛ ſingularis lan⸗

h ꝑficit q;tum ad actũ rõis.Et ꝑfſicit q;dtum ad

actũ ↄcupiſcibilis qͥ eſt amoꝛ bonitatis.E eti⸗
am pꝑficit qᷓ;tũ ad ʒelũ iraſcibił. In alijs wo ſan⸗
ctis licet infoꝛmaret m excelletiã ad vnũ actũ

nõ tñ ad oẽs actus.Et cũ in alijs ſanctis ſit pꝛe
eminentia reſpectu alicuiꝰ doni. In xpᷣo m̃ eſt
pᷣeminentia reſpectu oĩm donoꝛũ.qꝛ nõ hʒ gra⸗

tiam ad vnũ actũ gre im:ſᷣ od oẽs. Et h̊ eſt qʒ
dicit Augꝰ. O accepit gram totalit᷑ ⁊ vniuerſa
liter. Uñ comꝑatio gre xpᷣi ad gr̃as alioꝛũ ſᷣm
plenitudinẽ ꝑfectionẽ̃ eſt. em ꝙ comꝑatur ſi

vo in carbone dꝛ ſemiple⸗
num.ita gra in xpᷣo ſᷣm quam eſt caput dʒ dici
gra plena. In alijs vo ſanctis reſpectu eiꝰ gr̃a
emiplena. Uñ Hugo in li. de ſacr̃is ait. Sicut
ſpũs hoĩs mediante capite ad mẽbꝛa deſcendit
viuificanda.ſic ſpũſſanctus ꝑ xpᷣm veitad chꝛi
ſtianos cuius plenitudo qͥdem exiſtit in capite
tici patio vo in mẽbꝛis. Notandũ tñ h̊ q in⸗
fluentia gre a deo eſt duplicit᷑ ſine medio ⁊ per
mediũ.Sine medio xpᷣs ᷣm ꝙ deus immedia⸗
te eſt datoꝛ gre auctoꝛitate ⁊ in ppa rõe efficien
tis ꝑ mediũ xpᷣs ſᷣm ꝙ hõ eſt datoꝛ gr̃e multis

0
lis plene infoꝛmans aiaʒ xpᷣi ⁊ pleniſſime omẽs
vires eius q;tuʒ ad oẽs actus ipᷣaꝝ. qꝛ in ipſa
aia xpᷣi eſt gra cognitionis ⁊ veritatis oim. Et

koil
fint
ſtun
luto
llibe
ſeenn
Go⸗
ſey
in
nit⸗
inh
ſüm

glith

hiens
Dben
ſdicd
gopen
guinh
ſtbeie
Gif⸗
ghline
ſocin
ſarn

Mn

fuſi
bar
hoſie
ecoie
ſa
n⸗
in⸗

g
Dicnt
ſenct
Achri
(hite
bgin⸗
dTper
necia⸗
thcien
mulis
noen
Nhun
dnodoz
Vesade
lemini
1diane
Gnii
n
In
lrorn
nediip
ape
nani
ſtcds
ladeſce
üͤhe
inrin.
N
ſoſti⸗
1N
Ree
aWu
ſo

N

onecck

rnü hoig
oN
Mα⁰
eſoumt
neonis
einipe
din.E
Ztuni
Lean

üacth
isſupe
liifn
nga

d did

Fura circull adſi ura alaas angulareſ Cireu
Ilus em eſt capacil i
ita gra xpᷣi capaciſſima eſt. Capax qͥpe eſt om -

ſima hgur reſpectu aliarum

nis actus cuiuſlibet vtutis:qð non eſt in alijs
Stijs ſanctoꝛũ.Cõtra iſta poſſetqͥs arguẽdo di

cere. in xpᷣo non fuit plenitudo gr̃e. Nam in

xpᷣo hoie non fuerũt oẽs vtutes. Sed non eſt
plenitudo gre ſine plenitudine oim vtutũ.& in
ipᷣo non ſuit pleniſſima gra. Nam in ipᷣo nõ fu⸗
it liberalitag ⁊ magniſicentia.qꝛ he vᷣtutes hñt

actum ſuũ circa diuitias qs xpᷣs contẽpſit. Se

cũdo non fuit in ipᷣo temꝑantia ⁊ continẽtia.qꝛ
he ſunt ↄ concupiſcẽtias pꝛauas:q̃ in xpᷣo non
fuerũt.Tertio ᷣm phᷣm in.vij.ethi. Virtus di⸗
uidit᷑ cõtra quendã heroicũ ſiue diuinuʒ habi⸗
tum qͥ attribui hoibus diuinis.hoc aũt maxi⸗

me conuenit xp̃o.̊ non habuit vᷣtutes:ſed ali⸗

qd altius vtute. His rñdet ſanctꝰ Tho. iij. pte
q.vij. ſicut gra reſpicit eſſentiam aie.ita vir⸗

tus reſpicit eius potentiã. VUñ opoꝛtet ſicut

potentie deriuant᷑ ab eius eſſentia:ita virtutes
ſint deriuatõnes qᷓdam gre. Quanto aũt aliqð
pncipium eſt perfectiꝰ: tanto magis impꝛimit
ſuos effectus. VUndecum gratia chꝛiſti fuerit ꝑ
fectiſſima: conſequens eſt ꝙ ex ipᷣa pꝛoceſſe:

rint vtutes ad ꝑficiendũ ſingulas potẽtias aĩe
G5tum ad omẽs anime actus. Et ita xpᷣus ha⸗
buit omẽs vtutes. Ad illud vo qð inducebat᷑
de liberalitate. dicendũ ꝙ liberalitas ? magni⸗

ficentia cõmendant᷑ circa diuitias inqtum ali⸗
qͥs non tm̃ exiſtimat diuitias ꝙ velit eas retine
re pᷣtermittendo id qð fieri opoꝛtet. Ille autem

minime diuitias extimat qͥ penitus eas contem
nit ⁊ abijcit ꝓpter ꝑfeetionis amoꝛem. Et iðo

in h̊ qð xpᷣs oès diuitias ↄtempſit. oſtẽdit in ſe
ſummũ gradũ liberalitatis ⁊ magnificẽtie.licet

aut liberalitatis actũ exercuerit ᷣm ꝗ ſibi ↄue⸗

niens erat faciendo pauꝑibus erogari que ſibi
dabant᷑. Ad illud vo qð tangebat᷑ de temperã

tia dicit ſanctus Tho. O licet xp̃s ↄ cupiſcẽti ⸗
as pꝛauas nõ habuerit.ꝓpter h̊ m̃ nõ excludit

quin habuerit temꝑantiam.q̃ tanto ꝑfectioꝛ eſt
in hoĩe q;to magis pꝛauis ↄcupiſcentijs caret.
Vñ vᷣm phᷣm.vij.ethi. Temꝑatus in h̊ differt
a ↄtinente ꝙ temꝑatus nõ hʒ pꝛauas ↄcupias
qs cõtinens patit᷑.vñ ſic accipiendo ↄtinẽtiaʒ
ſicut phᷣs accipit.ex hocipᷣo ꝙ vpᷣs habuit om

nem vᷣtutem nõ habuit ↄtinentiã q̃ nõ eſt virtꝰ

ſ aliqd minus vtute. Ad aliud inſuꝑ qð dice⸗
batur de habitu heroico. Reſpondet᷑ ꝙ habi⸗
tus ille heroicus vel diuinus nõ differt a vᷣtu /

te cõiter dicta. niſi 'm ꝑfectioꝛem modũ inqᷓ;tũ

ſcʒ aliqͥs eſt diſpoſitus ad bonuʒ quodã altioei

mns qᷓ; cõiter omibus cõpetat. VUñ ꝑ h̊ nõ oſtẽ⸗
ditur ꝙ chꝛiſtus nõ habuit vᷣtutes. ̊ ꝙ habuit

eas pfectiſſime vltra cõmunem modũ.ſiẽ etiaʒ
Plotinus poſuit quendam ſublimẽ modũ vir
tutum. qᷓs eſſe dixit purgati animi. Sed adhuc

Dubitat de ſide ſpe ⁊ penitentia: ꝗᷓ non videtur
fuiſſe in xpᷣo. MNam fides eſt cũ viſione enigma⸗
tica. Eps vo videbat ſine enigmate. Et ſpes ẽ

expectatio future beatitudinis q̃ non habetur.

Jðpe aũt iam beatitudinẽ habebat:⁊ non expe⸗

ctabat eam. Menitetia eſt vᷣtus qua cõmiſſa cũ
emendatiõis ꝓpoſito plãgimus ⁊odimus: q
xpᷣo cõuenire non põt. Reſpondet ad h̊ Alexã

der de ales ꝙ ſunt qdam dona gratuita cuz im⸗

pfectione.qdam quenon dicũt impfectionem.
Fides eſt donũ gratuituʒ cum imꝑfectione.

MNam aſlentit veritati quam nõ videt.h̊ qð di⸗

coaſſentire veritati ꝑfectiõis eſt.Sed h̊ qð di⸗
co quam nõ videt impꝑfectionis.Spes etiã he⸗
ret ſummo bono illud expectando. Expectare
imꝑfectionis eſt. ſed herere ſummo bono perfe
ctionis.Silłr penitẽtia eſt donũ gratuitũ cũ im
ꝑfectione.penitentia nãq; cõſiſtit in deteſtatõe

mali qð cõmiſſum eſt. deteſtatio mali dicit pfe

ctionem.ſed qð cõmiſſum eſt dicit imꝑfectiõʒ.
Cum gin ipa gra que eſt plena imo pleniſſima
ſicut eſt gra xpi nulla ſit impfectio.ptʒ ꝙ nõ de
buerũt in ipᷣo eſſe dona grarum cũ imꝑfectione

ròe ſue ꝑfectionis.Et ꝓpter hoc nec fides i ra

tione fide nec ſpes in ratiõeſpei.nec penitẽtia i
ratiõe pnie debuerũt eſſe in xpᷣo.qꝛ ſub ratõibꝰ
iſtis dicunt imꝑfectionem. Sed illud ſolum qð
erat ꝑfectum in iſtis donis fuit in xpᷣo. In ipſo
em̃ fuit aſſenſus pᷣme veritati qð eſt ꝑfectionis

in ſide. Sed illud qð eſt imꝑfectionis nõ fuit in
ipo.ſ.cognitio enigmatica. Silr in ipᷣo fuitma

xime qð eſt pfectionis in ſpe.ſ.adheſio cũ ſum⸗
mo bono:ſed nõ cum illa imꝑfectione que ẽ ex⸗
pectatio boni qð nõ habet. Sic etiam qð eſt ꝑ
fectionis in penitẽtia fuit maxime in ipo.quia
nunqᷓ; aliqͥs tantũ potuit deteſtari pctm̃ q;tum
ipᷣe deteſtabatur.qm nũqᷓ; aliquis habuit tan/
tam oppoſitionẽ voluntatis ad malũ. Semꝑ &
qð eſt ꝑfectionis gre ⁊ plenitudinis eſt in gtia
abſoluta ſine ſingularis ſanctitatis ipᷣius chꝛi⸗
ſti. ergo in ipᷣo vᷣm ꝑfectionem omẽs virtutes:
omẽs gratie gratis date ⁊ omia dona ſpũſſãcti
Verũtamen aliqui dubitãt an in xpᷣo fuerit do
num timoꝛis.qꝛ Johãnes pma ſua cano.c.iij.
dicit. Perfecta charitas foꝛas mittit timoꝛes.
Perfectiſſima aũt charitas fuit in xpᷣo.q̃re vi⸗
deret᷑ ꝙ nõ fuerit in ipᷣo donũ timoꝛis.Cõtra⸗
rium tamen habet᷑ ꝑ Eſa. qui.c.xj.ita dicit de

rpo. Requieſcetſuꝑ eum ſpũs timoꝛis domi.

NMꝛopterea notanda ſunt vba ſancti Tho. i.iij
pte.q.ſupꝛa poſita vbi ait.ꝙ timoꝛ reſpicit duo

biecta. quoꝛi vnii eſt malii terribile. Altud

—

tiſunt xpᷣm quiſe
ſueuerunt.

ſuetudo.

rebelles. Et Judi.ij. c. ſcribit᷑. Fecerũt

ille cuius poteſtate malum põt inferri. In chꝛi

ſto fuit timoꝛ dei nõ qͥdem ᷣm ꝙ reſpicitmaluʒ

ſeꝑationis a deo ꝑ culpã.nec ſm ꝙ reſpicirma

lum punitiõis ꝓ culpa:b ſm ꝙ reſpicit ipᷣaʒ di
uinam eminentiã ꝓut.ſ.aima xpᷣi quodam affe
ctu reuerentie mouebat᷑ in deũ a ſpſãcto acta

AVñ ad hheb.v.c.ðꝛ.Exauditꝰ eſt ꝓ ſua reuerẽ

tia.uũc aũt affectũ reuerentie ad deũ xpᷣs ᷣm

ꝙ hõ p̃ ceteris habuit plenioꝛẽ. Johaͤnes ů̊ cũ
dicit.q ꝑfecta charitas foꝛis mittit timoꝛeʒ.lo
IOfßf de timoꝛe m ꝙ reſpicẽ obiectũ qð eſt maluʒ
Nuare ſm theologoꝝ ſnia æ vitatis doctrinã
ZSßps omni vᷣtute omniq; ſanctimonia pꝛeditꝰ
fuit. Erat totus dulcis.totus modeſtus omni
bus bñfaciẽs ⁊ neminẽ iniuſte ledens.Et vtin
quit Eſa. liij.ca. Nulneratus eſt ꝓpter iniqui⸗

tates nras:⁊ attritus eſt ꝓpter ſcelera nra.
C non eſt mirandu ſi iudei perſecu⸗
mꝑ malefacere con⸗
QCapitulum I.

pꝓbamus innocentiã xp̃i ꝛ malicie cõ
opulus nãq; iudcoꝛũ paucis dũta
s conſueuit eſſe malus a generatiõe

xat excepti

in generationẽ. Non eſt igit᷑ mirũ ſi innocenteʒ

filiũ vginis cruciſigi ꝓcurauit.Et ne iudei cõ⸗

gqueranf de nobis qſi vellemus ipᷣos falſo con
demnare ꝓducamus in mediũ veteris teſtame
ti ſcripturas qᷓ apud eos etiã omni veritate ful
gere credunt᷑. Exoð.xxxij.c.et Deut.ix.c.dix
it deus QMoyſi. Cerno ꝙ ſpyls iſte dure ceruicl
ſit. Et Mume. xj. c. Oꝛtus eſt murmur populi
Aſi dolentiũ pᷣ laboꝛe ↄ⁊ deum. Et Nume. xiiij.

ca.q̃ſi conqueri viſus eſt deꝰ dicẽs. Aſq; quo
detrahet mihi ppltz iſte. Et Nüũc.xvj.c. Mur/

murauit omis multitudo nilioꝛũ iſrł. Et egreſſa
ira a dño ꝑcuſſi ſunt qtuoꝛdecim milia hominũ
Et Nume.xxij.c. Locutus eſt pls Z deũ xr ait
Ala noſtra nauſeat ſuꝑ cibo iſto leuuſimo. Et

Beut. ix. c. Dixit oyſes. Contepſiſtis im/
perium domi dei veſtri ⁊ nõ credidiſtis ei.ne/

qᷓ; vocem eius ahre voluuſtis ſend uiſte
filij iſtk

malum in coſpectu dñi fuierũt baalim ac di⸗
miſerunt oñm deum patrũ ſuo:um qͥ eduxcrat

.

eos de terra egypti: ⁊ ſecuti ſunt deos ſtienos.

Et infra. Iraius Dns z iſrael tradidit eosima

Hoſtibus q; habitabãt ꝑ girii. Et Judi. iij ca.
Flijiſſtt habitauerüt in medio chananei Teth⸗
runit yxoꝛes filias eoꝛũ. ipſiq; filias ſuas coꝛuzʒ
qꝙ; mali in conſpecm domi et obliti ſunt dei ſui

ſuũ ⁊ aſinus pᷣſepe domi
uit me. ppls meus nõ intellexit. ve gẽti peccatri
ci ꝓplo graui iniquitati ſemini neqᷓ; filus ſcelera
tis dereliquerüt dñm blaſphemauerũt ſanctuʒ

Suientes baalim ⁊ aſtaroth. Iratuſq; Z iſrx do
minus tradidit eos in manus regis meſopota⸗
mie: ⁊ uierunt ciocto annis. Et Judi.iiij.ca.

Addiderũt filij iſi ł facere maluʒ in ↄſpectu dñi
poſt moꝛtẽ Aoth.⁊ tradidit illos dñs in manu

Jabin regis chanaan.Et Judi.vj.c. Fecerũt

hilij iſrrł malum in ↄſpectu dni qͥ tradidit eos in

manu madian ſeptem annis:⁊ oppꝛeſſi ſunt val⸗

de ab eis. Et Judi.x.c. ilij iſrael peccatis ve⸗

teribus noua iungentes fecerũt malũ in cõſpe⸗

ctu dñi:⁊ ſᷣuierunt idolis baalim ⁊ aſtaroth et

dijs ſirie ac ſidonis ⁊ moab ⁊ filioꝛum amon ⁊?

philiſtim. dimiſeruntq; dñm ⁊ nõ colebãt euʒ.
Contra quos iratus dñs tradidit eos in manꝰ
philiſtinoꝛũ ⁊ filioꝛũ amon.afflictiq; ſunt ⁊ ve

Hement᷑ opꝛeſſi ꝑ annos decem ⁊ octo. Et.ij.
NParalipo.xxiiij.c. Pꝛincipes iuda derelique
runt templũ dñi ᷣuieruntq; ſculptilibus.et fa⸗
cta eſt ira dei ð iudaʒ.mittebat eis ꝓphetas vt

reuerterent᷑:quos illi audirenolebat.Et.j.Heſ

Dre. ix. ca. Peccauimus dñe grauiter vſq; ad

diem hãc ⁊ ꝓ iniqtatibus nris traditi ſumꝰ ipᷣi
⁊ reges nr̃i ⁊ ſacerdotes nr̃i in manibus regum
terrarũ in gladiũ ⁊ in ca ptiuitatẽ. Et.ij.Heſð.

ix.c.Pres noſtri ſuꝑbe egerũt ⁊ indurauerunt
ceruices ſuas ⁊ nõ audierũt mandataſua. Et·
Judith. vij c. Neccauimus cũ pr̃ibus noſttis
iniuſte egimꝰ iniqtatem fecimꝰ.Et Eſa.j.ccon
querit᷑ eus dicẽs. Filios enutriui ⁊ exaltaiu
ißp̃i autſheencrltme. Fognout bos poſſeſſoꝛẽ

ui. Iſr aũt nõ cogno

iſrł abalienati ſunt retroꝛſum. Et Eſa.xxx/ca.
Populus em̃ ad iracundis ꝓuocatus eſt ⁊ filij
mendaces filij nolẽtes audire legẽ dei.Et lHie⸗
remie.v.c.Audi popule ſtulted nõ habes coꝛ
qui habentes oculos nõ videtis ⁊ aures nõ au

ditis. Et lhiere. vij. ca. Nõ audierũt me inquit

deus nec inclinauerũt aurem ſuam: ſed abierũt
in pꝛauitate coꝛdis ſui mali. Et Hiere.xiij · ca.
Populus peſſimus qͥ noluit audire vbamea.
Et Baruth.ij.c.Multitudo hec maxima con
uertet᷑ in minimã.populus eſt em dura ceruice

Et Eʒechieł ij. c. Filij dura ceruice ⁊ indoma⸗

bili coꝛdeſunt ad quos ego mitto te. Et Eʒech

ielis.viij.c. Iniquitas domus iſi ael iuda ma

gna eſt valde. Quid ad hec ⁊ muo pla q omitti
ſare valebunt iniqtatem ipᷣoꝝ.tot tantiſq; voci
bus pᷣdicatam. Sicut in quolibz pe erga deuz
ingratiſſimi ſunt reperti.ſic dum in ꝓpꝛia venit

⁊ homo facius eſt eum non receperũt.imo ſibi
vſq; ad moꝛtem fuerũt infeſti. Qui tamẽ oblo⸗

ſen
ſi
Hun
ll.
egri
Abe
lſn

Ziſtd
i.
n dei
nmamn
ecerit
eosin
ntyal:⸗
tis ye⸗
coſe⸗
othet
mon 1
Maz.
Sloman
ntae
. Eig⸗
Wrle
s eti⸗
hens

N

1
lin i
Sregunn
b.
mwont
nln. b

ud

ſori
dchce
Neccni
Ken
Uuſmna;
a
gcktiy
he⸗
besc
glöͤan
enguic
Awiend
vawcs.

WNncen

racon.

goeun
nli in

714
g:l

Paun
l.irldi

micho⸗

qui adhuc dexpᷣopᷣſumũt.arguuntq; nos di
centes ipᷣm fuiſſe culpabilem ⁊ peccatoꝛem po⸗

tiſſimum ꝓpter triia·

„ .

CPꝛimo ppter offenſionem.

Secũdo ꝓpter violationen.
Tertio ppter indignationem.
CPꝛimo iudei die ſe culpabileʒ ꝓ
pter offenſionez. Quia pᷣdicauit iudeis illos o
fendendo.hoc aũt fieri non debuit.quoniã vt
Augꝰ. dicit in li.de agone xpᷣiano. In hoĩe Je
ſu xpᷣoſe nobis ad exemplũ vite pᷣbuit filiꝰ dei.
nos wo debemus vitare offenſionẽ nõ ſolum fi
delium:ſᷣ etiam infideliũ:ſᷣm illud.j.ad Chorl.

ꝛimo iudei dicũt xpᷣm fuiſſe

x.c.Sine offenſione eſtote iudeis ⁊ gentibus ?

eccle dei. Quare videt᷑ ꝙ ipᷣe xpᷣs in ſua doctri

na vitare debuit offenſionẽ iudeoꝛũ.Ad hoc re

ſpondetſanctus Tho.iij.ꝑte.q.xlij.O? ſalꝰ mł⸗
titudinis eſt pᷣferenda paci quoꝛũcũq; ſingula
rium hoĩm. Ideo qñ aliqui ſua ꝑuerſitate mł⸗
titudinis ſalutem impediũt nõ eſt timendaeoꝝ
offenſio a pᷣdicatoꝛe vel doctoꝛe. Scribe auteʒ

⁊ phariſei impediebãt ſalutem populi.tũ quia
repugnabãt xpᷣi doctrine ꝑ quaʒ poterat audi⸗

entibus eſſe ſalus.tũ etiam qꝛ pꝛauis ſuis moꝛi
bus vitã alioꝛũ coꝛrũpebant.Et ideo dñs non
obſtante offenſione eoꝛũ publice veritateʒ quã

illi odiebant ⁊ eoꝛũ vitia arguebat. Iñ Mat.

xv.c.diſcipulis ei dicentibꝰ. Scis qꝛ iudei au⸗
dito hoc vᷣbo ſcandalizati ſunt. Reſpõdit. Si
nite illos ceci ſunt ⁊ duces cecoꝛũ.evo apłus
dicat. Sine offenſione eſtote. Reſpondenduʒ.
ehÿõ ſic debet eſſe ſine offenſione oibus vt nul
li det ſuo facto vel dicto minus recto occaſionẽ

ruine. Si tñ de veritate ſcandalũ oꝛitur vtilius
ſcandalũ naſci ꝑmittit᷑ q; veritas relinquotur.
¶ Secũdo iudei dicunt xpᷣm fuiſſe peccatoꝛeʒ

T legis tranſgreſſoꝛẽ ꝓpter violatiõʒ.qꝛ ſabba⸗
ta violabat. Nꝛecepiũ quie erat vt nil operiſ
tunc fieret. IJepe vo dixit languido quem ſana/
uit in ꝓbatica piſcina vt tolleret lectũ ſuũ. Jo⸗
han. v. c. Et conſenſit diſcipuł quii ſabbato ſpi
cas euellebant excuſando eos.vt hr Mat. xij.
ca. Ergo in hoc peccauit ⁊ legem fecit.Ad h̊
reſpondetſanctus Tho.in.iij.pte.q.xl.q xpᷣs
in oibus vᷣm legis pᷣcepta ↄuerſatus eſt.in cui⸗
ſignum etiam voluit circũcidi.circũciſio em̃ ẽ
q̃dam ꝓteſtatio legis implende. aũt curauit
in ſabbato languidũ cui dixit vt tolleret lectuʒ
ſuum nõ fuit ↄ legem. Pꝛimo qꝛꝑ pᷣceptuʒ de
ſanctiſicatione ſabbati nõ interdicit᷑ opus diui
num:ᷣ᷑ humanũ.Quauis em̃ deus die ſeptima
ceſſauerit a nouis creaturis ↄdendis qᷓ;tum ad
earũ pᷣncipia.ſꝑ tñ oꝑatur in rerũ ↄᷣuatione ⁊
gubernatione. Itaq; miracula q̃ xpᷣus faciebat
in ſabbato nõ erantoꝑa humana: ſᷣ diuina UVñ

QAQ.

iij

He dixit Joh v.e Patermengopat vſq; mõ
⁊ ego operoꝛ.Scðo xpᷣus non fecit cõt
qꝛillo pᷣcepto deſabbato ſetiſicãdo nõ phihẽt
opa q̃ ſunt deneceſſitate ſalutis coꝛpalis. Unñ

Lu. xiij.ca.dixit. Vnuſquiſq; vrm non ſoluet

ſabbato bouem ſuũ aut aſinũ a pᷣſepio: ⁊ ducit
adaquare. Et infra. xiiij. c. Cuius veſtꝝ aſinꝰ
aut bos in puteum cadit ⁊ nõ cõtinuo extrahet
illũ die ſabbati. anifeſtü eſt aũt ꝙ opamira

culoſa que xpᷣs faciebat ad ſaluteʒ coꝛpis ⁊ aie

—. .

ptinebant. Tertio nõ fuit legis tranigreſſoꝛ cri

ſtus qm illo pᷣcepto non ꝓhibent᷑ oꝑa q ꝑtinẽt

ad dei cultũ. AUnde dixit Mat. xij. An nõ legi

ſtis in lege qꝛ ſabbatis ſacerdotes in tẽplo ſab⸗
batum violant: ⁊ ſine crimine ſunt.Et Johan.
vij.c.dixit. Circũciſionem hõ accipit i ſabbato

O aũtxpᷣs palitico maãdauit vtlectũ ſuum ſab
bato poꝛtaret: ad cultum dei ptinebat. id ẽad
laudem vtutis diuine.falſo ̊ obijciebant iudei

dicentes Johã. ix. c. Non eſt hic hõ a deo: qui
ſabbatũ non cuſtodit.Sił diſcipuli nõ fecerũt
cõtra legem cũ ſpicas collegerũt in ſabbato.qꝛ
ſic facere coegit illos neceſſtas. ꝓpterea iudeiſ
murmurantibus rũdit xp̃s.An nõ legiſtig qͥd
fecerit DHauid qũ eſurijt ⁊ qͥ cum eo erat. Quõ

intrauit in domũ dei ⁊ panes ꝓpoſitiõis come
dit. licet in lege pᷣceptum fuiſſet ꝙ panes illos
ſacerdotes ſoli comederẽt. Imminente tamen
neceſſitate OHauid ſanctus pᷣdictos panes ſine
peccato comedit. ſicut ptʒ.j. Regũ ·xxj. ¶ Ter
tio iudei dicunt xpᷣm fuiſſe rehenſibilem ppt᷑

indignationẽ. Indignabat᷑ em ⁊ iraſcebat᷑ ver
biſq; ⁊ factis moleſtabat phariſeosac illoꝛũ ſe⸗
quaces. Loquebat᷑ illis ↄtumelioſe ⁊ eiecit fla
gello ementes vendentes de templo. Ira aũt
opponit᷑ manſuetudini.vt patʒ ꝑ hm in. iiij.
ethi. Et vt inquit Jacobus.j.c. Ira em̃ viri iu
ſticiam dei non operat᷑.Ex quo videt᷑ ꝙ xpᷣus

nec iuſtus nec manſuetus fuit.ergo pctoꝛ ⁊ cul⸗

pabilis multuʒ. Ad qð reſpondemꝰ ſm doctri
nam theologoꝛũ ꝙ in xpᷣo non fuit ira que eſt
vitium: ira ꝑ zelum aratiõe imperata. Nam
vt dicit Ariſto. Non iraſci vbi ⁊ qñ opoꝛtet vi

detur inſipientis eſſe. Iraergo que tranſgredi⸗

tur oꝛdinem rationis eſt cõtra iuſticiam ⁊ man
ſuetudinem.non ira que eſt m rationis impe⸗

rium. Locutus itaq; eſt xpᷣs contumelioſe pha
riſeis smoꝛe iuſticie ⁊ veritatis. Similit᷑ ꝓpter
ʒelum eiecit omẽs ementes ⁊ vendentes de tẽ⸗

plo. in quo etiã ſuam diuinitatẽ declarauit Uñ

„.

Hiero.ſuꝑ atth.ait. Interomia ſignaũ feẽ

dñs hoc videt᷑ eſſe mirabilius ꝙ vnus hõ ⁊ il⸗

lo temꝑe contemptibilis potuerit ad vnius fla-

gelli vbera tanta eijcere multitudinẽ᷑. IJgneuʒ

enim quoddam ⁊ ſidereũ radiabat ex o eur eu⸗

cõtra legez

—exijj.

Aatis. Etrfi

pꝛauitatem ⁊ duritiã coꝛdis eori.
nos

E * 8 . 77
, 2 .

Xbf

diuinitatis maieſtas lucebat i facie. Et Oꝛi⸗
genes dicit ſupꝑ Johannẽ. Hoc eſſe maius mi⸗

ra es quooua cõuerſa eſt in vinum: eo

illic ſubſiſtit inanimata materia.hie vo tot mi⸗

lium hoim domant ingenia. Mihil e cõtra cri⸗
ſtum loqui debent iudei maligni: ſed agnoſcere

li pſequunt bo⸗

,

Ppter odium et inuidiam ac

C ſepenumero ma

Rauim amoꝛem.: ita iudei pſecuti

4:

ain 4

di
ſtil

veritatig.
liene felicitatis.

5.

Obſequiũ amicos veritas odiũparit.Et Hie/⸗

ronym. ad Occeanuʒ. Ita ſe habz natura vt

E

aqmara ſi veritas. vitia vo dulcia exiſtimẽtur.
Sed qu

*

naſle rege.ſectus in duas ꝑtes occubuit. a

naſſes ifolatra fuit. ? Eſaia auum maternuͦ vm

hebꝛeos vel affinem ſuũ eiectum extra ciſuitatẽ
hierim circa piſcinã ſiloe ſerra lignea ꝑ mediuz

1

ſecari fecit. Oe Hieremia inſuꝑ dixim in vmo

nibus de timoꝛe diuinoꝝ iudicioꝛũ.q̃liter gra⸗

niſſimas ꝓp

plogo in Hieremiã dicit. ieremias anatho⸗

lurima in ſcripturis di /
oſtendit q; ſepenũe/
entes innocentibus æ?

CTertia ꝓpter ſatiſfactionem cupiditatis.
CVꝛima cauſa qre multi ſcelerati hoĩes iuſtis
Hn neriitadue ſati. fuit odiũ ve⸗
aus. Mam qꝛ illi vt debebat veritateʒ loque: Cicalſa eſſe homies adozarẽt mita di⸗
bantur odioſunt babiti. Indt mñ Terentius. eiſer que ſaeſſe q homies adoꝛare miin

Sed quõ inqͥs hoc eſt credibi e vt veritas odi
enda ſit. cum Lactanti dicat in.j.li. diui inſti.
HNullus eſt ſtete aie cibus q; cognitio veri⸗
atis. Et rſiqet dſis Honauen. in plogo pmili
bꝛi ſiiaꝝ. N vuplex eſt effectus veritatis. Pꝛi
mus eſt illuminare. ⁊ q; tus ad iſtũ nemo ipſaam
Odit. qꝛ oẽs naturalit᷑ iluminari deſiderãt. Se
undncefketus et arguere. rhucbz iumaſis
manit ſtane emn m. FroJ g „„ 1 texy SEe rE. o ric X. 2
AJob. iij. c, dixit. Ois qͥ malengit odit lucẽ. Et
vt veniamus ad rem eſt exempiũ Eſaie innocẽ
tiad pyter veritatem fuit ſerra ſecit⸗.vequoi
nuit Hiero. in ꝓlogg in Eſaiã. Eſaias i hierin
nobili genere oꝛtus eſt. ibiq; ꝓphetauit ſb ma⸗

niſſimas ltck vor taise baſtus eſt piecutiões
⁊ iniurias. tandem lapidatus eſt. VUñ Hiero.i

ſtans miliaribꝰ apud taphnas in egypto depo
pulo lapidibus obꝛutus occubuit. Jacet vo i
eo loco ſepultus quo dudũ harao rex habi⸗
tauerat.Et qm̃ poſtulatiõeſua defugatis ab eo

dem loco vpentibus.egyptios a tactu aſpiduʒ

facit eſſe ſecuros. agna cũ ibi religione egy⸗

275

ptij venerant᷑ ec Hiero. Oaniel ppter veri⸗
tatem leonibus deputatus fuit. in quoꝛuʒ lacu·
pmanſitſex diebus. Ad quem adductus eſreł
ange ũ Abacuc vt cibaret eum. vt ſcribit᷑ Ha⸗
nielis vltimo. c. Johannes baptiſta. quia ar⸗
guebat Herodem ppter herodiadẽ quam tule

rat fratri ſuo Chiliwo vxoꝛem. vtretert mar.

ca. vj. In vinculis poſitus eſt ⁊ capite trunca⸗
tus. Anaxagoꝛas apud Athenieuſes reus fa⸗-

ctus eſt.qꝛ dixit ſolem eſſe lampadẽ ardentem.
negãs vtiq; eſſe deũ.vt dicit Augꝰ.li.x viij.de

ciui.dei. Socrates ꝓpter veritatis patrociniũ
yeneno perijt. Cicero vt ſcribit Plutarcus q̃r

tum ⁊ ſexageſimũ agens annũ.iuſſu marci an⸗

tonij ꝓpter philippicas quas eũ ſcripſerat ca

pite ⁊ dextera truncatus eſt. Sed Lactantius

defendere volens verũ cultum xp̃i aduſus de⸗
os falſos gentiliũ. Ciceronem rephendit.quia

in rebus diuinis timuit veritatem ſua eloquen⸗

tia ptegere. Inquit em li.ij. ſic. Ci intellexiſſet

2.
2

digit illa na

tur. Si qͥ tibi vtutis eſt Cicero experire po⸗

pulũ facere ſapientem. digna res eſt vbi omes

eloquentie tue vires exeras. HNõ em verenduʒ

eſt ne tibi in tam bona cauſa deficiat oꝛatio.qui
ſepe etiam malas copioſeac foꝛtiter defendiſti.

Sed nimirũ Socratis carcerẽ times ideoq; pa
trociniũ veritatis ſuſciꝑenon audes.At mote

vt ſapiẽs ↄtemnere debuiſti. Et erat młto pul⸗

chꝛius vt ob bñdicta qᷓ; ob maledicta moꝛerer!

Nec tibi laudis plus philippice afferre potuert

minũ ad ſanitatem tua diſputatõcreuocare- 5
PWarrantzus: Ueritamen Tli Cicero nõ oia di⸗
xit que foꝛte nouit de ſuꝑſtitionibꝰ noxijs gen⸗
tilium. Nobis debz eſſe latis arcus anto
nius illũ occidi fecit, qm vitia illius ſcelera t⸗
cere noluit. Ut em tradit Olutarcus Qare
Antonius odio erat cũctis bonis ꝓpter ſus la⸗
ſciuam vitã. vſabat qͥdem liber inter aleatoꝛes

ſcoꝛta. mimos T hiſtriones. Qui tandẽ ab octa
uiano ſuꝑatus Alexandrie vbi fugiẽs ſe colle⸗

gerat anno etatis ſue qnqgeſimoſexto gladio ſe

pemit. Et ne mita dicam iniquis 2 depꝛauatiſ

mentibꝰ magis placet adulatoꝛes blaqi ſalſalo

ntes: q; qᷓ vera

dicere quocũq; mõ conant᷑.

iinſidiant᷑ bonis illoſq; ꝑſe

er

entes: ;
Sca ca qrem.

que ad euerſionem religionũ valerẽt. ſub
ano eſſe vulgo diſpulãda. Et infra ſeqᷣ⸗

M

gäi

i

ley
dehe
aloꝛ

(S

N
leroſ
gabeo
bidez
neegy⸗
veri⸗
hln

s Ko⸗

dſ De
Aunzr⸗
uun de
inrmnar.
emner⸗
fasfr
ftanten.

7

tnii
Awani
oi
nnan
ſpea
MWnns
lhhs de⸗
i gi⸗
iſ⸗
ifelc⸗
mepo⸗
biones
du;
N

Rehcft
Anon
unuoro⸗
nmnvck
nishe⸗
Nne)
Nöond

nlo gh

CsNRI
ſclerals
gluͤl
enoꝛes
woc
e ole⸗

Godoe

epemal
co.
. .
loſger

iao

ZMZMW
Sð

Sexiv Siiij

quunt᷑ eſt inuidia felicitatis aliene.de hac vo
plene dixi in quadrageſimali de penitẽtia in ſer
mone de inuidia.vbi cõmemoꝛandũ eſt qualit
innocens Abel a fratre Chaym pemptus fuit.

vt ſcribit᷑ Geñ.iiij c.Et Joſeph a fratribꝰ ven

ditus iſinaelitis.vt ðꝛ Ocñ.xxxvij.ca. Et Da
uid a Saule temptatus occidi.vt ponit᷑.j. Re
gum. xviij. Ibiq; de furio camillo ⁊ Scipione

affricano explicatũ eſt qᷓ;ta iniuſte tulerunt eis
ab inuidis ciuibus irrogata. ¶ Tertia cã qua⸗
re innocẽtes ⁊ iuſti oppꝛeſſi ſunt ab iniqͥs ꝓpter
ſatiſfactionẽ cupiditatis. Exemplum eſt dena⸗
both. de quo ſcribit᷑.iij. Re.xxj.c. occiſus ẽ
ꝓcurante doloſa ieʒabele vxoꝛe regis agab:eo

w'W noluit dare vineã ſuã qui erat iuxta palatiuʒ

achao regis ſamarie:q̃re a falſis teſtibus cõui⸗

ctus tanq; blaſphemaſſet deũ ⁊ regem extra ci
uitatem lapidatus eſt.Oe Suſanna inſuꝑ leii
mus Banie. xiij. c. eo qꝛ nõ ↄſenſit in libidi /
nem illoꝛũ ſenũ qͥ exarſerãt in ↄcupiſcẽtiã eius:
ꝓcurabãt illi ignominioſam eiꝰmoꝛtẽ:q̃ ſecuta

fuiſſet niſi deus ſuſcitaſſet ſpũm Baniel: qͥ ſeneſ

de falſa criminatiõe conuicit. q̃re ⁊ iilapidati

ſunt. Suſanna vo de infamia ⁊ moꝛte diuinitꝰ
releuata. Oñs igit᷑ ñ Jeſus xpᷣs vt diximꝰ in

ſupꝑioꝛibꝰ veritatem docebat: arguebatq; vitia
publica phariſeoꝛũ. Inſuꝑ ⁊ turbe ſeãbãt᷑ euʒ

eratq; fama illius in plo fulgentiſſima. Quare
phariſei odiebãt eũ ⁊ inuidebãt gleac fame ſue

Inſup timebt ne ſoꝛte aliã nouitas ſequeret.
ex q̃ indiguati romani ſe ſuaq; diſſiparẽt. Jßo

oĩ humanitate ac veritate depoſita q̃ſierũt pila

tum: vt eſ moꝛti traderet.O igit᷑ gẽs crudeliſſi

ma iudeoꝛũ. O crudelitas inaudita. O excogi
tata malici a. Cõuenerũt aduerſus ſanctũ ſcto⸗

ruʒ ⁊ paratũ nos ſua paſſiõe ſaluos facere moꝛ

te violenta pemerunt. Cuius nomen bñdictiõe
deuotiſſima bñdicamꝰ laudemuſq; in ſecula ſe⸗
culoꝛum. Amen.

CSermo quartuſdecimus. de ſubli⸗

mitate et magnificentia crucis in qua
xps oꝑatug

eſt ſalutẽ huani genexris.

7

6
us obediens vſq; ad
tẽ aũt crucis. ꝓpt qð

oꝛte aut crueis. ꝓpt c
altauit illu dedit illi no⸗

mmenqðs eſt ſup omne nomen. Doctoꝛis gentiũ
Vba untiſta 2d Wbil c. . iſima ver ba de
cruce xpᷣi ꝓclamata offendũt aures maliuolas
iniquoꝝ. ꝓ qͥbus ita loqͥr? Paulus.j.ad Cho⸗
rin. c.j. Nerbũ em̃ crucis ꝑpeuntibus qͥdẽ ſtulti
cia eſt. his aũt qͥ ſalui fiũt.i.nobis vtus dei eſt
Et infra. Judei ſigna petũt:greci ſapiaʒ qrüt.
nos aũt pᷣdicamꝰ xpᷣm crucifixũ.iudeis quideʒ

conſcendit. vt vñ moꝛs oꝛiebat

WBmiliauit ſe⸗

lcandalũ.gẽtibꝰ aũt ſtulticiã. Quia vo huma⸗
ni generis redemptio facta eſt ꝑ xpᷣm in cruce.
Indeq; oẽs gre ⁊ ſalutis emanati plenitudo vt
letent ſideles deuoto coꝛde colẽtes xpᷣm pendẽ

tẽ in ligno.terreant᷑ q; iudei ⁊ increduli oẽs In

hoc ſermone delaudibus crucis xp̃ᷣi dicemus.

Ad iillã vtiq; auctoꝛ vite humilis æ manſuerus
inde vitareſur⸗

—„

geret Beißa it aq; bndicta cruce locuturi tria

——

CPꝛimũ dicit᷑ magnificationis.
Becundu exaltationliiis.
rtium adoꝛationis.

myſteria pponimus ↄtemplanda. ⸗

ex figuris et reuelatione atq; inuẽtde

PBimum myſte

rium ↄtemplanduʒ de crutce chꝛiſti

32 magnificatiõis.

ſtrutari debem q;ta ſit dignitas ⁊ magnificen⸗

tia crucis. Qð poterim facile dehẽdereſi vo

luerimus de illa cõſiderare atq; inſpicere maxi

CPꝛimo eius ſiguration. (metria.

7

¶ Secundo eius reuelationem. .
¶ Tertio eius inuentionen.

. „—

Aualit crux q;tum ad materiã figurata fuit.
CMꝛimo poſſumꝰ cognoſcere magnificentiaʒ
onem. Inuenimnãq; multa maglia dei non ſi
ne myſterio in lig celebꝛata.q̃ vtiq; lignum ilio

venerabile crucis in ſaluatoꝛnt pepẽdit pᷣmõ
ſtrarũt ⁊ figurarũt.vt ZRlugꝰ. dicit in ſermõe de

paſſione. In.ij.n Sc. c Sen egime. . vduxi
deus lignũ vite in medio padiſi cuiꝰ fructus ſe
nectutem impediebat m Aug..li:xiiij de ciui.
dei. Qð ita declarat Nico. de lira.Ad vitã in⸗
qͥt vniuerſalem ↄtinuando reqͥri᷑ cibus ꝑ quẽ
reſtituit᷑ humidũ deperditũ ꝑ actiõʒ calor na⸗

turał. verũtñ iſta reſtauratio nõ fit ẽm equalen
tiam. vt dicit phᷣs in. j. de generatiõc. Quia ca⸗
ro generata ex alimẽto impurioꝛ eſt q; pᷣma.ſiẽ

⁊ vinũ generatũ ꝑ aque appoſitiõʒ ⁊ 2uerſiõeʒ

qꝛſi ↄtinuaret᷑ tal apoſitio vinũ fieret aqſum:

⁊ tandẽ deficeret ſpẽs vini.Et eodẽ mõ qꝛ caro
generata ꝑ alimentũ impurioꝛ eſt: ⁊ ꝑ talẽ con⸗
tinuationẽ inducit᷑ ſenectꝰ in q̃ carnes ſunt im⸗

purio?es: ⁊ tandẽ deficit vita Adhᷣg ꝙ pᷣdicta

reſtauratio fieret in Adam ᷣm eqͥualentiã: et ꝑ
ↄſequens impediret᷑ ſenectus dabat᷑ ſibi edere

de ligno vite. Motuit h̊ figura eſſe ligni crucis

xp̃i:cuiꝰ fructus a fidelibꝰ deguſtatꝰ vi.aʒ gre
ↄbuat in aĩia. Fructus em̃ crucis eſt dñs ieſus

xp̃s ꝓ nobis peccatoꝛibꝰ crucifixus. In.vj. au
tem. c. Geñ hr. volẽs deus tempe dilunli

Be dignitate crucis que colligipõt

Diligent qdez p

gnitate crucis ſi 2ſideremus eius figurati

.„ „77 7

XItif-
ili)

Noe ⁊ filijs eoꝛũq; vxoꝛibꝰ humanuz genꝰ ſal
uare pcepit archã ſieri de lignis leuigatis.po⸗

tuiſſetnaq; deꝰ abſq; tanta inundatioe aquaꝝ i

aliqͥ monte aqͥs diſcooꝑto vel alia via ſaluos fa
cere illos. Noluit tñ vtr id fieret in archalignea
ad denotandũ ꝙ in lignea cruce erat hũani ge⸗
neris ſalus ꝓcurãda. Scribit᷑ ad h̊ Exo. iiij.c.
cũ de clementiſſimꝰ miſit Moyſen ⁊ aarõ
ad pharaonẽ ꝓ liberando pplo ſuo.cũ allegaſſʒ

QHoyſes inabilitatẽ ſuam eo ꝙ impedite ⁊ tar

dioꝛis eſſet lingue.dixit dñs ad eũ. Aaron loq̃
tur ꝓ te ad pꝑm ⁊ erit os tuũ.tu aũt eris in his

—

Vgã redijt.vt ptʒ Exo.vij.c. Hec fuit virga q̃
MHoyſes ꝑcuſſit aqs flumis q̃ mox velut ſan⸗
guis facte potari no poterãt. Hec fuit vga in q̃
cõpleta ſunt alia ſiꝗ q omittamus cã bꝛeuitatig
Nõ eſt tñ pᷣtereundũ ſilentio id qð factũ eſt dũ
opus fuit pugre amalechitas. vt em̃ ſcptura
tradit Exo. xvij.c. Tũc dixit Moyſes ad Jo

ſue. Elige viros ⁊ egreſſus pugna o amalech.

cras ego ſtabo in vtice collis hñs vgam dei in
manu mea. Fecit Joſue iuxta vba moyſi ⁊ pu
gnauit ↄð amalech. Moyſes aũt ⁊ Aarõ ⁊ hur
aſcenderũt ſu ꝑ vticem colł.oꝛauitq; ibi moyſes
expãſis manibꝰ ⁊ ſecuta eſt victoꝛia.Quid ĩ tot
ꝓdigijs dei vtute ac potẽtia oꝑatis vgaillaſꝑ
trecta fuit vſq; ad hanc victoꝛiã:niſi vt pꝛeli⸗

gnaret᷑ vga crucis xpᷣi in q̃ ↄſumanda erat hu
mani generis redemptio ⁊ ptas diabolica ſupe
randa. In. xv. inſuꝑ Exo. c. narrat᷑ quẽadmo
dum ad marath fluminis amariſſime in dulce⸗
dinem vyle ſunt. eo ꝙ Moyſes poſuit ibi lignũ
Pſiguit. qm ꝑ xpum in eo crucifixũ amaritudo
peccatoꝝ holm vtit in dulcedinẽ q̃bꝰdat᷑ ſpes

dagan qo oñdit ei deuſ.Et hᷣ lignũ crucis xpi

⁊ ſiducia venie ↄſequẽde. Exo.etiã.c.xx vij.fit

mentio dearca quã fecit beſleel de lignis ſethi.

inq recõdita fuerũt vᷣga in memoꝛiã libationis
de egypto. MMona in memoꝛiã refectõis in de/

ſ ⁊ tabule in memoꝛiã date legis.Et h archa

gura eſſe potuit crucis deliꝗ fabꝛicãde.in q̃ re

poni debe atſaluatoꝛ mũdi. In ipᷣo nãq; fuer̃t

tes naturein vna ꝑſona diuia.i.increata ⁊ ſpi
ſiiual credta r coꝛpalis. diuianatura deſignat
ꝑ vgq.nam vm ea ipe dei fili? eſt dei vtꝰ Spi⸗
. rituatetiã natura xpi. ſ. gia ei⸗ ſanctiſſim a du

a8s tabulas legis expmit᷑ in qbus erat lex diuia

unkin ⸗ xpᷣi. intel deſignaut

as. p mna vo denotatur natura carnis xpᷣi qᷓ

Mit puriſſima aboĩlabepcti. Altioad mentem

qad deum ꝑtinẽt. vgam q; hanc ſume in manu
tua in ꝗᷓ facturus es ſiꝗ. hec fuit illa vgaꝗᷓ con⸗
uerſa eſt in pẽtẽ coꝛã haraone.⁊ rurſum in

7. „YY.

euocandi cenſeoills qd Numeri.c. xj pont

—;

qnñ miſit deus in plm de ipo male loquentẽ ſer⸗
pentes ignitos.⁊ oꝛanti ꝓ pło moyſi dixit dñs

Fac ſᷣpentẽ eneũ: ⁊ pone in ꝑticã eminenteʒ in
medio ppłi:⁊ qͥcunq; ꝑcuſſus füit a pẽte reſpi

ciat cij ? viuet. factu eſt ita. Hic pes figura
fuit izqin ꝑtica crucis effigẽdus erat.ꝑ cuiꝰ

intuitũ fideoc deuotiõe ſanamur a moꝛſibꝰ de⸗
monioꝛũ.Ex dictis clarere põt qᷓ; ſit pᷣcelſa:qᷓ;

ue ſbᷣlimis arboꝛ crucis xp̃i.q̃ deputata fuit vt

eſſet inſtrjm in quo dei filius hoim peccata ſana
ret. ¶ Scdo poſſumus cogſcere dignitatem ei
magnificentia crucis ſi ↄſideremus eiꝰ reuela⸗
tionem. Innotuit q pe regine Sabbe q in cru
ce pati debebat dei miliꝰ incarnatꝰ.qð non ex vi
ſui ingenij:pᷣ dei reuelatiõe pᷣuenit. Sicut enim
de myſterijs xpᷣi Epbetico ſpũ Sibylle locute
ſunt.ita h regina Sabba pᷣdixit in lig xpᷣm foꝛe

paſſuꝝ.Qualit᷑ aũt h̊ factum ſit audiamꝰ. Re⸗

fert mgr in hiſtoꝛia ſcholaſtica regina ſabba
vidit in qdam domo Salomonis q̃ dicebat᷑ do

mus ſaltꝰ lignũ qdᷣdam pulcherrimuʒ: dixitq

Salomoni ꝙ in illo eſſet cruciſigẽdus vnus ꝑ
cuiꝰ moꝛtẽ regnũ iudeoꝛũ deleri debebat. Iſtð

aũt lignũ (vt aſſerit Joh̊.belet) remaſerat inpᷣ⸗

tacta domo.qm̃ cũ ſatis rectũ ⁊ pulcherrimuʒ

vigeret᷑ nunq; potuit alicui opificio deputari.
dũu aũt qñq; longitudine ſuꝑabat.aliqñ vo bꝛe

uitate deficiebat.Quare artifices illud dimiſe⸗

runt. Salomon itaq; vba regie Sabbe magni⸗·
faciens:lignũ ipᷣm in ꝓfundis terre viſceribus
iuſſit ſepeliri. In eo aũt loco poſtea pbatica pi

ſcina fuit conſtructa.de qᷓ dicit Jobᷣ.v.ca.in
circũitu iacebat infirmo:ũ mititudo. Angelus
vo dñi m tꝑs deſcendebat in piſcinã ⁊ moue⸗
batur aq̃ ⁊ lanabat᷑ vnus. Que vtiq; fiebãt nõ

ſolũ angeli deſcendentis pᷣſentia:bᷣ etiam ᷣm ali
q̊s ipᷣius ligni vtute. Inſtãte aũt die qᷓ̃ xðs crru
cifigi debebat:pᷣtactũ lignũ ſuꝑnataſſe miractcu
loſe ꝓhibet᷑.qð vidẽtes iudei acceperunt: ⁊ erx
eo crucem dño ꝑauerũt. Eartopolſnn co⸗

noſcere dignitatẽ ⁊ magniſicentia crucis ſi co

8 ℳ₰ℳ 7„„

iderem eius inuentioõʒ. Ham po

ide nuentio oſt xp̃i paſſiõʒ
iteꝝ a iudeis abſcondua fuit: ⁊ annos ducen
tos ⁊ vltra ſbᷣ tra latuit. Inuẽta vo fuit ab He
lena Conſtantini mr̃e mò qͥ ſequit᷑. Cũ em̃ ipſe
Cõſtaniinꝰ (vt ecclaſtica teſtat hiſtoꝛia)cũ ho

ſtibus copioſiſſime ↄgregatis iuxta danubiu,z
manꝰ cõſerere deberet. nocte ſui exercit? ꝑicu⸗
la cogitans ⁊ timẽs ſuoꝝ ſtragem ⁊ ſanguis ef
tabulas duo d fuſion:oculos ad celũ leuauit.Et iſomnis vi⸗
ſcia.⁊ volũtas in q̃ fuit omis rectitudo ⁊ boni

dit ad oꝛientalem ꝑtem ſignuʒ crucis in celo.ſ.
gereo fulgoꝛe igneo rutilare.angeloſq; aſtareſi

biq; dicere. Coſtantine in B ſigno vinces Oui
tali viſione 2foꝛtatus ſimilitudinẽ ipᷣi ex auro

rit dis
lentezin
tereſſi
dauß⸗
de⸗
eſarch⸗
Ufuir
aͤſana
Ugteme
kelelg⸗
Knan
umnernt
Nutenin
pleloane
Prönſoe
n⸗ RNe⸗
Graſcodn
Nlcheid
erig
us
hur
keunß⸗
Garm,
ſdepunm.
giyobe
oinie⸗
emman⸗
ſertbus
icN
QAn
Dugea
nirore
Gſchiſi
nfni
eitinen
Eninon
unic
Nnd
pſii
uli,
olcen
licb he
jenipee
mbo⸗
dunbiz
ſa pien
ſnguise
nnis
zinc.
CeA/I
n

fecit: v añ ſuum exercitũ ferri iuſſit. irruenſq; i

hoſtes ipos in fugam ↄuertit.⁊ młtitudinẽ ma
ximam interfecit. Scdᷣm qͥſdam iſte Conſtanti

nus fuit pr̃ illius Cõſtantini queʒ beatiſſimus

Silueſter baptiʒauit qͥ poſt victoeiã in chꝛiſtũ

credidit.Et poſtmodũ ab Euſebio papa ſuſce⸗

pit ſacrũ baptiſina. oꝛtuo vo eo Cõſtanti /

nus filiꝰmemoꝛ victoꝛie pĩis quã vᷣtute ſLancte
erucis habuerat: helenã mr̃em ſuã hierololy⸗
mam ꝓ ipᷣa cruce inueniẽda traſiniſi.Alij vo

tenent ꝙ iſte Cõſtantinus fuit idem quẽ bapti⸗

ſauit Silueſter:q̃ poſt victoꝛiã habitã ꝑfecten
credidit. nec tũc ſacrũ baptiſina ſuſcepit.Sʒ ali

quanto tꝑis interiecto viſionẽ illã petri ⁊ pau//

li vidit:⁊ ſacro baptiſmate eſt renatꝰ: ⁊ a lepꝛa

mũdatuſ.in xpᷣm deinceps ꝑfecte credidit.⁊ ſic

mr̃em ſuã hieroſolymã miſit: vt cruceʒ dñi red

reret.Cũ aũt hieroſolymã lhelena veniſſʒ: om

nes iudeoꝛũ ſapientes qͥ ꝑ totã regioneʒ reperti
ſunt ad ſe ↄgregari pᷣcepit:quos de cruce xpi⁊
paſſionis loco interrogauit. cõminataq eſt ill
ꝙ niſi veritatem patefacerẽt:faceret eos omẽs
igne cremari.Atilli timentes tradiderũt quen⸗
dam apud eos multe auctoꝛitatis virũ cuino⸗

men erat iudas dicentes. Hic o dña iuſti ⁊ pꝛ-o
phete filiꝰ optime nouit legez.⁊ tibi oĩa q̃ ab eo

ꝗᷓſieris indicabit. Tũc illa oẽs dimittẽs tenuit

iudam. Cui dixit. moꝛs ⁊ vita apoſua ſunt ti-

biqᷓ malueris elige.oſtende mihi lignum ſancte
crucis. Qui dü ſe ſcire negaret durd eſt carce
ri mãcipatꝰ. NPoſt dies wo ſlex extrahi ſe petijt:

⁊ crucẽ ſe indicaturũ ꝓmiſit.Cũ g extractꝰ ve⸗
niſſet ad locũ ⁊ ibidem oꝛaſſet.locus ſubito cõ⸗

mouet᷑ ⁊ fumus aromatũ miri odoꝛis ſentitur.
ita vt miratus iudas ambabus manibus plau

deret ac diceret. In veritate xpᷣe tu es ſaluatoꝛ
mundi. Erat aũt in illo loco ſicut in hiſtoꝛia ec⸗
cleſiaſtica legit᷑ templũ veneris: qð Adrianus
impatoꝛ ibidem cõſtruxerat.vt ſi qͥs xpᷣianoꝛũ

in ilo loco adoꝛare voluiſſet videret᷑ venerem

agdoꝛare. Ob qð pene obliuioni locꝰ fuerat da⸗
tus. Regina aũt templũ funditus fecit deſtrui

⁊ locũ arari. Poſt h̊ iudas ꝑcingens ſe virilit
fodere cepit.⁊ viginni paſſus fodiens tres cru⸗

ces abſconditas reperit: 98 ad regina ꝓtinꝰ? de ria. hoĩes miſeri ⁊ moꝛtales.demones miſeri et

immoꝛtales. Cũ gᷓ immoꝛtale ⁊ miſerũ medium
ſit in jnmoꝛtale ⁊ btm̃ ⁊ moꝛtale ⁊miſeꝝ. vide
retur ꝙ demones inter deũ ⁊ homies debeant

cahoꝛam nona qdam iuuenis mouus deferk eſſe mediatoꝛes. Sed hoc eſſe nõ põt.qꝛ demo⸗

udas ſeretrũ tenuit pinam a ſecundã cruce, nes ſeꝑpant ⁊impediũt acceſſum ad beatitudieʒ
J6õ dicit Aug“. Alius eſt medius malus qͥ ſe⸗
parat amicos. ſiẽ eſt diabolꝰ. Alius eſt medius
bonus qͥ reconciliat inimicos.ſ.dñs Ihs xpᷣs.

poꝛtauit.Cũ aũt crucẽ xpᷣi ab illis latronuʒ ne

ſcirent diſcernere: eas in ciuitatis medio poſue/
runt. ibiq; glam domini p̃ſtolates. Et ecce cir /

ſuꝑ coꝛpꝰ defuncti poſuit:ſᷣ nequaqᷓ; illeſurrex

it. Appoſita vo tertia ꝓtinus redijt defunctus
ad vitam. NMoſt hoc iudas baptiʒat᷑ ⁊ Quiria
cus aſpellat᷑: qͥ defuncto hieroſolomytanoꝛum

cpo: eſt epus oꝛdinatus. Eũ aut beata elena ſiſunt immoꝛtales ⁊ bii: quoꝝ neutra ppetas

Scribit tn Aug. li. ix. de ciui. dei. qdaʒ phbi
dixerũt mediatoꝛes eſſe inter nos ⁊ denʒ demo

cdauos dñi non haberet: rogauit epᷣm QAuiris
cum vt ad locũ ꝑgeret ⁊ clauos inquireret: qui
dum veniſſet ad locũ ⁊ oꝛaſſet: ↄtinuo claui ve
lut aurũ in terra fulgentes apparuerũt: quos iliz:
le accipiẽs regine detulit. Crucis vo ꝑte Hele
ng detulit filio. ptẽ voſargẽto oꝛnata reliqᷣt ilo⸗
co. Clauos inſuꝑ obtulit filio. Ex dbus (vtre⸗

fert Euſebius ceſarienſis) frena dbus vteretur
ad bella compoſuit.⁊ ex alijs galeã ſuam oꝛna/

„

uit. Greg'. vo Luronenſis aſſerit fuiſſe tuox
clauos.ex qͥbus HHelena duos in freno imꝑpato.

ris poſuit.tertiũ in imagine Cõſtantini quero⸗

me ſuꝑeminebat vrbi locauit.⁊ quartuʒ in ma⸗-

re adrianũ qð vſq; tuncfueratnauigantiuʒ yO
rago ꝓiecit. Patet iam q; excelſa ſit gla crucis

qñ vi Chꝛyß. dicit. Crux de penis latronũ tra⸗
ſit ad frontes impatouunmn.

ualiter crux exal

CO

7

clij impatoꝛis et in fine in die iudici ·

Ecundumy

CBecundaſingularis.

CTertia gencralosos. ⸗
C Pꝛia exaltatio crucis ðꝛ paſſionał tuncſiq⸗

deim exaltata fuit qñ in ea exaltat eſt dei filius

qͥ Johᷣ.xij. ca. dixit. Ego ſi exaltatꝰ fuero a trra
oia trahã ad meipᷣm. Sʒ hic poſſʒ aliqs qrere.

Cur xpᷣs moꝛi nol

— *

factũ eſt triplici ratierr.
CPꝛimo ratione medietattis.

cruciſfixus in aere⸗Ad qð rñdem? ꝙ ↄgrue

CSecũdo ratiõe cõmunitatis.
Pꝛimo xpᷣs moꝛi voluit in gere rõe medieta

tis ad innuenduũ ꝙ ſiẽ aer ẽ medius int celum et
ſic ipᷣe fuit inediatoꝛ int deũ ⁊ hominem.

nes. qm deus eſt immoꝛtalis et ſine omni miſe⸗

Silj angeli boni nõ pñt eſſe mediatoꝛes.qm̃ ip

num otemplandũ de cruce xpi dicdis
CPꝛima ð: paſſionalis. Ctriplex exaltato.

uit in ali̊ domo ſiue ſb tectto

SSõ

cCcõuenit hoĩ. Opoꝛtet ꝙ aliqᷣs ſit mediatoꝛ
ſit moꝛtał ⁊ beatus.moꝛtał ad tꝑs.btũs perpe
tuo.vt eo ꝙ moꝛtał ad tꝑs ↄueniat cũ hoie ex⸗
ſiſtente in via. ꝑ h̊ ꝙ btüs ↄueniat cũ his qͥ exi/
ſtunt in patria. tal eſt xpᷣs deꝰ ⁊ hõ. Jõ Augꝰ⸗
yvbi. S. dicit. Querẽdus eſt mediꝰ qͥ nõ ſolũ hõ
verũ etiã de ſit. vt hoĩes ex moꝛtali miſeria ad
beatã immoꝛtalitatẽ huiꝰ medij btã moꝛtalitas
interueniendo ꝑducat. Quẽ neq; nõ fieri moꝛ⸗
talẽ opoꝛtebat.neq; ꝑmanere moꝛtalẽ. Moꝛ⸗

ſuas naturas:

tał quippe factꝰ eſt nõ infirmata vbi diuitate: ſ

carnis infirmitate ꝑcepta. Mõ aũt ꝑmãaſit i ip̃ᷣa

carne moꝛtał.qꝛ reſurrexit a moꝛtuis qm hic eſt
fruct mediatiõis eiꝰ.vt nec ipᷣi ppt᷑ qͥs liberã⸗
dos mediatoꝛ effectus ẽ.in ꝑpetua carnis moꝛ

te remanerẽt. piũ itaq; mediatoꝛeʒ inter nos et
deũ ⁊ moꝛtalitatẽ hre opoꝛtuit tranſeuntem.et

btitudinẽ ꝑmanentẽ.vtꝑ id qð trãſit ↄgrueret
moꝛtuis.⁊ ad id qð ꝑmanet tranſferret ex moꝛ
tuis.Ex his colligimꝰ ꝙ vxpᷣs inq;tũ hõ ẽ medi

Atoꝛ in nos ⁊ deũ.vt dicit Alexanð.in.iij.Ex
trema em̃ ſunt deꝰ imoꝛtal ⁊ btũs hõ moꝛtał et

miſer. Mediꝰ eſt hõ moꝛtał ⁊ btũs qͥ fuit xpᷣs
q́;tũ ad naturã hũanam. Sʒ h argui poſſʒ ac
mõſtrari ꝙ xpᷣs iq;tũ hõ nõ ſit mediatoꝛ. NEe

diñ em dz cõicare cũ vtroq; extremoꝛũ.Sʒ cri
ſtus inq;tũ hõ nõ cõicat niſi cũ altero.ſ.cũ hoi
bus ⁊ nõ cũ deo.g inq;tũ hõ non eſt mediatoꝛ.

Ad h̊ rñdet Alexan.ꝙ mediũ ðꝛ triplicit᷑. Pꝛi⸗

mo qᷓ;tũ ad ↄuenientiã nature. Scdᷣo q;tu ad

ↄuenientiã ꝓpᷣetatis.Tertio q;tũ ad ↄueniẽtiã

ꝑſone.ꝛio mõ eſt mediũ in coloꝛibꝰ. Et ſic ñ
eſt mediũ int deũ ⁊ hoĩeʒ.qm̃ nõ põteſſenatu⸗

ra media.Scðo qᷓ;tũ ad ↄuenientiã ꝓpꝛietatis

xpᷣs põt dici medius qᷓ;tũ ad human naturaz
inter deuũ ⁊ hoieʒ. qm̃ hʒ ꝓpᷣetates ↄuenientes
cũ vtroq;.cũ deo.ſ.btitudinẽ.plenitudineʒ gr̃e
⁊ ſcie.Et hʒ alias ꝓpetates in qbus cõicat cuz

hoie.ſ.moꝛtalitatẽ ⁊ alios cões defectꝰ.Cuʒ

ðꝛ ꝙ neceſſariũ eſt mcdiũ cõicare cuʒ extremis.
nelligendl de? ⁊ hõ nõ ſunt extrema ᷣm
. qᷓtũ ad ſuas ppetates. Uñ deꝰ
dicebat extremũ rõe ſue imoꝛtalitatis ⁊ btitudi
nis. hõ vo rõe ſue miſerie ⁊ moꝛtalitatis. Ep̃s

aũt qᷓ;tũ ad naturã hũanã vtriuſq; cõicat alte⸗
ram ꝓbpetatẽ Tertio mõ ðꝛxpᷣs mediꝰ int᷑ deũ

⁊ hoĩeʒ.ſ.q;tũ ad ↄuenientiã ꝑſone.eo ꝙ eius

ypoſtaſis eſt in duabꝰ naturis. Vñ diẽ dama.
ꝙ eius ypoſtaſis eſt ex duabꝰnaturis.qð ſic ex

pronit᷑.i.in duabꝰ naturis ſbᷣſiſtit.ſ.dinia ⁊ hũa
na.nec mutat᷑ diuina in humanã nec ecõuerſo:
vtraq; in ſua pfectiõe remanet. Ep̃s ̊ q;tum
aa humanitate põt dici mediatoꝛ dei ⁊ hoim.
ge licʒ q;tũ ad naturã cõicet cũ hoibꝰ ſoluz. rõe
m ꝑſone cõicat cũ deo.qm̃ ꝑſonã hʒ filij deinõ

ꝑ onã creatã aut compoſitã: eternãa ſimplicẽ

CScðo xpᷣs moꝛi voluit crucifixus in aerera

tione cõitatis. Quia ſicut aer oib eſt cõis.ita

eiꝰ paſſio. Nã paſſioões alioꝝ ſctõꝝ fuerunt ꝓ⸗
pꝛie.Quia Metrꝰ paſſus eſt ꝓpt᷑ ſe. Paulus ꝓ

pter ſe. ita cererſ: Epe vo paſſus eſt cõit᷑ ꝓpt
oẽs Eius em̃ paſſio fuit cõis illis qͥ ſunt in celo
id ẽ angeł.qꝛ ſunt reꝑati. Illis qͥ ſunt in mundo
iſto. qꝛ ꝑ ſuã paſſionẽ ſunt ſaluati. AUñ ad Co⸗
locen.j.c.aplłs dicit. Pacificãs ꝑ ſanguinẽ cru
cis eius ſiue qᷓ in terris.i. hoĩes.ſiue in celis
ſunt.i.angelos.Fuit etis cõis illis qͥ erãt in in⸗

ferno.i. patribꝰ inde liberatis. licet nõ fuerit cõ

munis demonibus ⁊ reliquis damnatis ꝑ dif⸗

finitiuã ſniaʒ qͥ remanſerũt in ſuis ſupplicjs de
ſolati. C Tertio xpᷣs moꝛi voluit cruciſxus in
gere rõe ſanctitatis. vt aerẽ ſctiſicaret. Sanctiſff

cauerat qͥdem terram trigintatribus annis ſuꝑ
eam ambulando. Sanctificauerat aquaʒ in ip⸗
ſa ſe baptiʒari faciendo. Sanctiſicaturus erat
ignem ſpũmſanctũ in ſpecie ignis mittẽdo.non

reſtabat niſi vt ſanctificaret aerẽ.nõ ſb tecto:ßi
ip̃o moꝛiendo. Ideo Chꝛys. in Smõe de paſſio
ne ait. In excelſo ligno ⁊ non ſub tecto paſſus
vt etiam ipᷣius aeris natura mundaret᷑. Sed ⁊
ipᷣa terra ſimile beneficiũ ſentiebat decurrentis

de latere ſanguinis ſtillatiõe mũdata.¶ Scva
exaltatio eucisdeſingularls. Celevran quideʒ
eccleſia ſolennit᷑ q;tum ad offi

iugauit. ieruſalem aũt veniens partẽ ſancte

crucis quã ſancta helena ibi reliquerat tulit.
ſecũq; aſpoꝛtauit. Nolens autẽ ab omibus co⸗
li vt deus turrim ex auro ⁊ argento ⁊ interlucẽ
tibus gemmis fecit. Et ibidem ſolis ⁊ lune ac

ſtellarum imagines collocauit.ꝑ ſubtiles etiaʒ

loccultos ductus quaſi deus aquã deſuper i⸗
fundebat. Et in ſubterraneo ſpecu equi quadri

gas trahentes in circũitu ibãt. vt quaſiterram
mouerẽt ⁊ tonitruũ ſimularent. Filio ergo ſuo

regno tradito in tali phano pꝛophanus reſidet

⁊ iuxta ſe crucem dñi collocans.appellari ſe ab

omibus deüũ iubet. Et ſicut legit᷑ in libꝛo mitra

li de officio. Ipe Coſdroe in thꝛono reſidẽs tã
qᷓ; pater ſignum crucis ſibi a dextris poſuit lo⸗
co nilij ⁊ galluma ſiniſtris loco ſpũſſancti.ſe vo
patrem voluit nominari Tũc hheraclius imꝑa
toꝛ exercitum copioſum collegit ⁊ contra filiuʒ

Coſdroe iuxta danubiũ fluuiũ dimicaturꝰ ad⸗

uenit. Tandem vtriſq; pᷣncipibus placuit vt ip

ſi ſuꝑ ponteʒ ſoli certarẽt. ⁊ qui victoꝛ exiſteret
ipᷣe ſine damno vtriuſq; exercitus imperium

icia feſtũ exaltatio
nis ſancte crucis. ꝓpter id qð euenit Anno xpᷣi
ſexcenteſimo qͥntodecio. Illo nãq; tꝑe ꝑmittẽ⸗
te dno ſuũ im flagellari ꝑ ſeuitiam paganoꝛũ
Coſdroe rex perſarũ multa regna ſuo imꝑio ſbᷣ

inplce
gern
s.
nt ⸗

Ulo
leppt
nacdo
nund.
Co⸗
nem
nedis
inin
lertc
ndi⸗
asde
usn
Sanß
moſn
müp.
mec
fdonon
leuoffi
egaſſo
pulisi
Wr
mrens
Li
Glo
moti
i⸗
mod
won
Kſme
mult.
ſus e
umtuds
GGeliz
peri⸗
gnachi,
nn
cgoſto
eſce
riſeip
onin
ſes 0
pſir⸗
aiEde
sp⸗
neſu
ue.

rſtm
penumn

puare.Qõð cũ

monte oliueti deſcendens ꝑ poꝛtã qua dñs paſ
ſurus tranſierat.in equo ſuo regio ⁊ oꝛnament
imperialibꝰ ing edi vellet repete lapides poꝛ·

cdauſerũt Suꝑ quo cũctis ſtupẽtibꝰ. angelus
dñi ſignum crucis in manibꝰ tenẽs ſuꝑ poꝛtam
apar uit di ẽs.Cũ rex celoꝛũ ꝑ hanc poꝛtaʒ3ege dq
paſſionẽ intraret:nõ cultu regio:ſᷣ hũili aſello i
grediens hũilitatis exemplũ ſuis cultoꝛibꝰ de⸗
reliqͥt. his dictis angelꝰ abſceſſit.Cũcimꝑatoꝛ
ſe vſq; ad camiſiã exuit. depoſuitq; calciamẽta
crucemq; dñi cum lachꝛymis accipiẽs vſq; ad
poꝛiã baiulauit. moxq; poꝛta cunctis patuitre
deuntib lapidibus ad pᷣſtina loca diuina vir⸗

ni

retineret. Decreti etid exijt: vtreuig; pncipem

₰— . „

ſuũ iuuare pᷣſumeret cruribꝰ exciſis ⁊ bꝛachiis
in flumie mergerer. At heracliꝰtotũ ſe deo ob) annis in pᷣſepio v⸗ .
hic eſt oꝑarij ac q̃ſtuarie filiꝰ.hic demoniũ hůn s⸗
⁊ ſamarites. hic veſtitꝰ coccino.hᷣſentibꝰ coꝛo⸗
natꝰ. Cerne man iudee ꝗs fixeras. vide latꝰ ro

tulit.⁊ ſe cruci ſctiſſime deuotiõe q̃ potuit com⸗
mẽdauit. Factũ eſt aũt vt deo ꝓpitio heracliꝰ
uictoꝛ euaderet.qͥ cunetũ exercitũ inimicoꝝ ſue

priãti ſbegit. Coſdroe wo ignoꝛabat exitu belli.
qꝛ cũ ab omibus odiret᷑ ſibi a nemie intimatur.

Quare heracliꝰad eũ ꝑuenit ⁊ in thꝛono aureo

eũ ſedentẽ reꝑiens interrogauit an vellet ſacrũ
baptiſina ſuſciꝑpe.itaq; vita cũ regno parit᷑ con
R acceptare noluiſſet ab Hera-⸗
clio eſt decollatꝰ.Filiũ vo ſuũ decẽ annoꝝ bali

ptiʒari fecit. ⁊ de ſancto fonte ipᷣm ſuſcipiẽs re⸗

gnum paternũ ei dimiſit. Turrim vo illam de /
ſtruẽs argentũ in pᷣdam ſui exercitꝰ dedit.Au⸗ cult⸗
rudet Xhic eſtme ipl⸗
modus dicẽdi. Quidã em̃ tenẽt ꝙ ipᷣi cruci de⸗

rum vo ⁊ gẽmas ad reꝑandas ecclas s tyran
nus deſtruxerat revuauit. Sacrã igitur cruceʒ
ſuſcipiẽs hieroſolymã repoꝛtauit.Cũ auteʒ de

te deſcenderũt:⁊ inuicẽ qſi eſſet vnus paries ſe

tute. Rex aũt deuotiſſimꝰ in has cruc laudes
ꝓrupit.O crux ſplẽdidioꝛ eunctis aſtris.mun
di celebꝛis.homibꝰ multũ amabitł.ſanctioꝛ vni
uerſis.q̃ ſola fuiſti diꝗᷓ poꝛtaretalentum mũdi.

dulcelignũ dulces clauos duicia ferẽs põdera
ſalua pñem cateruã in tuis hodie laudibꝰ con yperdulie. Rem em inſenſibilẽ ſtultũ eſt hono⸗

gregatã. Sicq; pcioſa crux in ſuo locoreſtituik rare cũ ꝓ indifferẽti habeat honoꝛẽ ⁊ vituperiũ

⁊j antiq̃ miracula renouan᷑. Moꝛiuꝰ qͥdaʒ vi⸗
te reſtituit᷑ ꝑalitici quatuoꝛ curant. lepꝛoſi de⸗
cem mũdant᷑.qͥndecim ceci illuminant᷑.demo⸗

ners effugant᷑.p urimiq; a varijs languoꝛibꝰ li⸗

berant. Et ita imꝑatoꝛ ecclas repans: ⁊ regis
muneribꝰ dotans:ad ꝓpᷣa remeauit. ¶ Tertia

exaltatio crucis ðꝛ generał. Erit qͥpe crux ĩ die

iudieij exaltata. qꝛ vt cantat eccła.Hoc ſignum

crucis erit in celo cũ dñũs ad iudicãdũ venerit.

Et vt ex dictis Chꝛy. colligi põt. Cruxi quas

ſaluatoꝛnr pepẽdit miraculoſe reparabit᷑: ⁊ ap
parebit ſole lucentioꝛ. Jpᷣa inſuꝑ ſig crucis in
coꝛꝑe xp̃i videbunt᷑ ab oĩbꝰ ꝗᷓ in manibꝰ ei pe⸗
dibus ⁊v latere ideo Puata ſunt. vt in ꝑpetuumm

—

ſe victoꝛie xps ferret tnũphũ. Cũc vtait hie⸗

non pepen

N *

.
.
.
–
„.

canus exultab ac dices. Ecce cruciſixus deus

meꝰ. Ecce qͥ obuolutꝰ pannis in pᷣſepio vagit.

mane qð foderas. videte coꝛpꝰ an ideʒ ſit qð di
cebatis clam nocte ſuſtuliſſe diſcipuloos.
COualiteꝛ adoꝛanda eſt crux in qau-
xps pepẽdit. et alie cruces in quibus

. CLa:II.

lũ de cruce xp̃i ꝛ adoꝛa=-

—

n quo apire debemꝰ vtruzʒ

Bonauen. in . iij. di. x. bic eſt in iplex

betur honoꝛ qͥ ðꝛ yperdulia. Et rõ huieſt qꝛ ip

ſacrux fuit inſtm totius redemptiõis humanę·
In ipᷣa em ſalus ⁊ redemptio totiꝰ humani ge/
neris eſt facta. ⁊ ideo omẽs hoĩes debẽt er eſſe

.

ſbbiecti ſubiectiõe notabili ⁊ ſpeciali.⁊ ꝓpterea
dicunt debere adoꝛari eã excellentioꝛi adoꝛati⸗
oneq; ſit dulia que debetur rationali creature.

Quia tũ crux iſta nec eſt deus.nec ipᷣi diuinita
ti aliqͥd vnitum. ideo non eſt ei cultus latrie ex⸗
hibendus ꝓpter h̊ ꝙ tenet mediũ inter latriam
duliam. adoꝛatio crucis vt dicat᷑ yperdulia.

Sʒ qm adoꝛatio ſicut allocutio vidꝛ eſſe ſolum

mo inter res ròe capaces. Adoꝛatio em queda
oro eſt ad aliqͥd oꝛdinatũ.vñ adoꝛare e ad ali-
qͥd oꝛare. crux aũt xpᷣi caretoino rõe. Ideo alij

dixerũt eam nõ eſſe adoꝛandã. necinq;tũ in ea
adoꝛat᷑ xp̃s. nec aliqᷓ eſt ei reuerentia exhiben⸗
da honoꝛis: niſi rõe cruciſxi.ſicutnecimagum
rõoõe imaginati. Et iõ dixerũt ꝙ cruci xpi e cul⸗
tus latrie exhibẽdus. v nullꝰ aliꝰ nec dulie nec

Et hoc innuunt ↄfirmareꝑ Damaſcenũ inc:
de imaginibꝰ vbi dicit. . non crucẽ adoꝛamꝰ⸗
ſed tipũ.i.ſigurationem. Et ſicnõ viðꝛ ꝙ crux
doretur inqᷓtum eſt res aliq̃: inq;tum eſt ſi⸗/
gnum. Nerũtamen ſi ↄſideremus voba Dama
ſceni in ca. de cruce videt᷑ ꝙ nõ ſolümodo cruci

xpᷣi put eſt ſignũ ſiue inq;tum tipus eſt: ſed in

ratione materie exhibendaſitreuerentia. qꝛnõ

ſolu eſt veneranda figura: ſed etiam verũ lignũ

crucis in quo dñs pependit. In alijs vo crud

bus venerqnda eſt ſolũ figura: nõ materia. Ait
enim ſic. Jpm qͥdem pᷣcioſum lignuʒ crucis ve
nerxrabile in quo ſeipᷣm pꝛo nobis chꝛiſtus obin
lit: vt ſanctificatum tactu coꝛꝑis ⁊ ſanguis de⸗

center eſt adoꝛandũ. Et poſt. Si gutem exalia

oꝛanda eſt crux in aua

Sorn x⸗

materia facta eſt. non materiã adoꝛam abſit:s
tipũ.vñ ſi aurũ ⁊ pcioſi lapides fuerint poſt ti⸗
pi diſſolutõzʒ nõ ſunt adoꝛanda.Ex quo colligi
tur ꝙ aliq̃ ſit ipi cruci reuerẽtia exhibẽda exce⸗
pta adoꝛatiõe latrie.Ethuiꝰ ſignũ eſt qꝛ eccle⸗
ſia ſolẽniʒat in crucis inuentiõe ⁊ exaltatiõe.ſiẽ
in feſtiuitatibꝰ ſanctoꝝ.Et ideo neuter pᷣdicto⸗
rum modoꝛũ videt᷑ ſufficiens. Pꝛoptea dicen⸗
dum ꝗ duplici mõ exhibetalicui honoꝛ.Auti
obſequiũ reuerentie.⁊ iſte eſt honoꝛ veneratio
nis. Aut in teſtimonium vtutis ⁊ cõplacẽtie fa
mulatũ. Et iſte eſt honoꝛ adoꝛatiõis.vterq; ãt
iſtoꝛũ honoꝛũ offert᷑ cruci. Nam crucẽ adoꝛa⸗
mus ⁊ cruceʒ veneramur. Sec in hͥ eſt dr̃a. O
honoꝛ veneratõis exhibet᷑ ipi cruci taqᷓ; inſtru
mento nie ſalutis.vñ ſicut exhibem reuerẽtiã
ſacr̃is.qꝛ eſt in eis aliquo mõ nr̃eſalutis cauſa⸗
litas.ſic cruci xpᷣi clauis ei aliq̃ reuerẽtia eſt
exhibenda. Et reſpectu illiꝰ honoꝛis hʒ cruxi
ſe aliqͥd ꝓpt᷑ qð dʒ honoꝛari.onoꝛ aũt adoꝛa
ratiõis offert᷑ ipᷣi cruci rõe cruciſixi. Nemo em̃
intendit ei placere vłaliqd impetrare ab ea: ſ ei
q̊ in ea affxus fuit.Et ſicnõ debet᷑ ei niſi adoꝛa
tio latrie. Sic igit᷑ cruci xpᷣi duplex honoꝛ de⸗
betur.⁊ vnus eſt latria.Alius vo nõ debʒ dici
nec latria neq; dulia.qꝛ nõ eſt ſpẽs adoꝛatiõis:
ſi vocari põt honoꝛ veneratõis.h Bonauẽtu.
ANlta itaq; ſunt crucis pᷣconia ꝓpterq̃ a cun⸗
ctis fidelib crux venerabił eſt colẽda.qꝛ hecẽ
ſcala ꝑ qu patet electis aditꝰ ad regna celoꝛũ.
in quo viuit ⁊ regnat in ꝑpetuũ xpᷣs filius dei:
qͥ ſit in ſecula bñdictus.vRKtmen.

Se
Epiexpimbifushumano generiguier.

rmo quintuſdecimus de amoꝛe

.
*

a Johß.

lſj. c. Que deſcripſit euangeliſta de
be n ate miranda ſaluatoꝛis nr̃i Jeſu chꝛi⸗
ſti exhibita mulieri ſamaritane.grata iocũdiſſi
maq; debent eſſe fidelibꝰ cũctis.qm̃ in illis my
ſtice ac ſpũalit᷑ deſignat᷑ amoꝛ ardẽtiſſimꝰ:quẽ
ſaluatoꝛ nr dignatus eſt hũano generi demon⸗
ſtrare.Oia eqͥdem q̃ fecit queq; dixit ab vtero
vᷣginis vſq; ad patibulũ crucis ad ſalutẽ hoiĩm
oꝛdinauit. Pꝛopterea nãq; deꝰ factꝰ eſt homo
vt ꝑditũ hoĩeʒ redimeret atq; ad reã cełſtia re
uocaret.ꝓcurauit aũt qᷓtũ in ſe fuit nõ ſolũ mu
lieris Samaritane:ſᷣinſuꝑ oĩm qͥ ſibi adherere
volũt hereditatẽ incoꝛruptã.immarceſſibilem
Tincontaminataʒ in ceł Qua ꝓpter vtiſta de/
pfiti

Scribun

uotius attentiuſq; ↄtemplari poſſumꝰ. in pñ
EHmone ꝑcurremꝰ hiſtoꝛiã ſamaritane:ſbᷣ titu
de amoꝛe xpi erga humanü ge

enus qð ſua beni

uolentia caritateq; repauſt. ſicut vba ppoſita.

amoꝛes diſtinguere poſſumus.
CPꝛunus ð amoꝛpegrinans.
CBSecũdus amoꝛ manifeſtans.

C Tertius amoꝛ confoꝛꝛans.

tate et pena

Bimar

—

tate queſtiuit bonn

—

ðꝛ pegrina

K

doõë

re in gladio ⁊ arcu meo. Ampliauerat Jacob
agrũ quẽ emit addẽs ⁊ ↄuicinas poſſeſſiões iu
ſro bello q̃ſitas. Ibi aũt erat fons Jacob.ſ.pu

teus quẽ effodi Jacob fecerat.Dicit nãq; Au⸗

guſti. in omeł.pnitis lectiõis. Ois puteꝰ fons.
F nõ oĩs fons puteꝰ.vbi em̃ aq̃ de terra manat:
⁊ vſum pᷣbet hauriẽtibꝰ fons ðꝛ.Sʒ ſii ꝓmptu
⁊ ſuꝑficie ſit fons tm̃ ðꝛ. Si aũt in alto ⁊ in pꝛo
fundo ſit ita puteꝰ vocat᷑ vt nomẽ fontis nõ ad
mittat. In hoc loco ſic ait Theophilꝰ.Ex com
memoꝛatiõe fontis ⁊ pᷣdij edocemur ꝙ eaq̃ pa⸗

triarche ꝓpt᷑ fidẽ quam in deo habebãt adepti

ſunt iudei ꝓpt᷑ impietatẽ eoꝛũ ꝑdiderũt.⁊ eoꝛũ
loca gentibus tradita ſunt. Fatigatus ergo Je
ſus qꝛ hoꝛa erat qſi ſexta ſedebat ſic ſuꝑ fontem
diſcipuli aũt iuerãt in ciuitatẽ vt cibos emerẽt

Seſſio illa vt Chꝛyv.dicit ꝓpter laboꝛẽ factaẽ
2 vt expectaret diſcipulos.⁊ ꝓpt᷑ eſtuzʒ refrige

rans coꝛpus apud fontem. dum ſicſederet ve⸗

nit mulier de ſamaria haurire aquã. m Nico.

dicũt. Hic eſt vere ſaluatoꝛ mũdi. In qbꝰ tres

Cale

ns.
Aoluitnãq; pegrinãdo a diſcurre⸗
jrere oues errãtes.qð notat᷑in pᷣncipio euãs
gelij ſiue in pᷣma ꝑte.Dt nãq; ibi. Aeit Jelſus
in ciuitatẽ ſamarie q̊ ðꝛ ſichar. Eſt aũtſamaria
vt inqͥt Beda inſignis paleſtine puicie ciuitas
adeo vt tota regia ei ſociata ſamaria dicat. De
hac inſuꝑ ita dic Iſid.xiiij. lib. emhi. Samaria
regio paleſtie ab oppido qͥdã nomẽ accepit:qð
vocabatr᷑ ſamaria. ciuitas quondã regal ĩ iſrł.·
q̃ nüc ab auguſti noieſebaſtia nücupatr᷑.hec re⸗
gio inter iudeã ⁊ galileã media iacet.Ciuitaſ ꝗẽK
ſichar erat in illa regione ꝗqᷓ antiqtus dicebat᷑ ſi
chem. vt ptʒz Geñ.xxxiij.c. Jõ ait Chꝛyß. Lo⸗
cus ille erat vbi ꝓ Dina Simeon ⁊leui grauẽ
occiſionẽ fecerũt. Sequit᷑ Johes in euangelio
iuxta pᷣdiuʒ qð dedit Jacob Joſeph filio ſuo.
Dicit Mico.de lira.ꝙ Jacob veniẽs de melo⸗
potamiaemit agy ab emoꝛ pᷣncipe ſichem ⁊ ibi
ad tꝑs habitauit iuxta vrbẽ. Sʒ ꝓpter raptuʒ
Dine occiſi ſunt habitatoꝛes illiꝰ ciuitat. ⁊ ſic
ceſſat in poſſeſſione eiꝰ.⁊ illũ locũ dedit ioſepyp
Anñ Beñ. xl viij.c. dixit Jacob. Do tibi parteʒ
tuã extra fratres tuos quã tuli de manu amoꝛ⸗

hiei
Mzis

ütma
Kealis
Nen; De
Gummn
nics
liſt.
Nhheen⸗
Cliſ
lchaft
uge⸗
ungo⸗
flioſ.
vdeneh⸗
hen tbi
rptu;

t. a.

itioſep
Mheng
W
an
D
Nunr
nis u/
iens.
mum.
ſüprpe
om
nsnind
/E
gagpr
tad
i coꝛi
zagoge
gfonten
5enent
Nefaage

eare⸗
n M⸗

de lira. Samaria nõ eſt hic nomen ciuitatis: B

gentis vel regionis.qꝛ illa mulier erat de ciuita
te ſichem:qᷓ tunc erat metropoł ſamaritanoꝛũ.
vt dicit Joſephus.xj.antiquitatũ lib. Dixit ie

ſus illi mulieri. DOa mihi bibere. Reſpõdit illa.

Quõ tu cũ iudeus ſis a me bibere poſcis q̃ ſum
mlier ſamaritana: Refert Chꝛyſ. Judeũ eũ ex
timauit a figura⁊ locutiõe. Nico.vo de lira di
cit ꝙ cognouit eũ eſſe iudeũ ꝑ habitũ queʒ poꝛ⸗
tabat.qꝛ ſicut erant iudei diſtincti ab alijs ĩ cul
tu dei ⁊ in circũciſiõe:ita ⁊ in veſte.Quare vo

iudei abominabant᷑ ſamaritanos multiplex rõ

aſſignari põt.Et bma ſᷣm Chꝛyv. qꝛ ſamarita⸗
ni ſolũ ea que oyſi ſunt ſuſcipiẽtes.ꝓpheta
rum nõ multã curã habebãt. Scða qꝛ ſamarita
ni colebãt deũ ⁊ idola ⁊ errabãt dicentes deum

eſſe coꝛpꝰ.Tertia rõ ſᷣm Nico de lira.qꝛ ſama⸗

ritani moleſtias mlas intulerũt iudeis ĩ reedi⸗
ficatione templi ⁊ ciuitatis.vt ptʒ. Heſdre.j.c.
Sed in hac ꝑte l̃a euangelij dimiſſa ad ꝑegri⸗
nantem illũ oculos mẽtis nr̃e vᷣtamꝰ. Ipe vti⸗
qᷓ; deus incarnatꝰ ꝑegrinãdo ⁊ diſcurrẽdo ani

mas nrĩas vt paſtoꝛ ſollicitiſſimus ꝑqᷣfiuit. ha
buit aut Beginatis ſua tres cõditiöes.

CPꝛima fuit conditio penalitatis.
¶Secũda pauꝑtatis. ¶Tertia diuturnitat!.
¶ Pꝛia fuit conditio penalitatis. oluntarie

6

Appe languoꝛes nr̃os tulit doloꝛeſq; poꝛtauit.

uiſnam enarrare ſufficiat laboꝛes xpi q̊s tu⸗

lIit vigilando. oꝛando ꝓ pctis ⁊ ingratuudine
hoiĩm. ſſepiſſime lugendo. ambulãdo. p̃dicando
ieiunãdo ⁊ tandẽ paſſionẽ acerbiſſima ſuſtinen

do. Expergiſcere ſideł aĩa intuere regẽ celoꝝ
⁊ dñm:nõ ſolũ hac vice defatigatũ ⁊ ſedentem
ſuꝑ fontẽ.Sed fatigatũ in pᷣſepio anguſto.ſati⸗
SRum in bꝛachijs maternis dũ fugit hero dem
fatigatũ in egypto.fatigatũ in ieiunio.fatigatũ
in oroe.fatigatũ in ſudoꝛe ſanguineo.fatigatuzʒ
ſub pedibꝰ capientiũ illũ.fatigatũ in vinculis.

fatigatũ in illuſionibꝰ. fatigatũ in ſputis ⁊ feti⸗/
dis oſcul.fatigatũ in colũna.fatigatũ in cruce.

O dura mens hoĩim. O duricies coꝛdiũ nroꝝ

fatigat᷑ xpᷣs ex amoꝛe.patit᷑ ex amoꝛe. effundtt

ſanguinẽ ex amoꝛe.oꝛit᷑ ex amoꝛe.⁊ nos eũ
q nos tãtũ diligit diligerenolumꝰ. NMPꝛopterea

Aug'. in li. qnq; hereſes inducit xpᷣm ita ad
Hoiem ingtũ loquentẽ. Cũ eſſes inimicus pris

mei: recõciliaui te. Cũ inter montes ⁊ ſiluas er

rares:q̃ſiui te.humeris meis poꝛiaui te laboꝛa
ui.ſudaui.caput meũ ſpinis oppoſui.manꝰ me⸗
as ⁊ pedes clauis obicci.vt te mihi copularem
⁊ tu diuideris ame.¶ Scða ↄditio ꝑcgrinatio
nis xp̃i fuit pauꝑtatis. dum em in hac vitamã
ſit: pauꝑem vitaʒ geſſit. Exquo dicebat at

2

thei.viij.ca. Aulpes ſoueas hobẽt ⁊ yolucres

ceèli nidos.flius aüt hoĩs non habet vbi caput
ſuum reclinet. Notandũ tñ ꝙ qñq; hr̃e voluit

cum apoſtoł aliqͥd in cõmuni qð colligit ex eus

gelio vbi dicit. Diſcipuli aũt abierãt in ciuita⸗
tem yt cibos emerẽt. Sed ꝓpter hoc dicit Au
guſti. xij .q.j.in. c.habebat.habebat dñs locu⸗

ſos a ſidelibus oblata ↄſeruans ⁊ ſuoꝝ neceſſi⸗
tatibus ⁊ alijs ind igentibꝰ tribuebat. Et ſuper
ps.Cui idem Alugꝰ.inquit. Habuit dominus

loculos ſicut dictum eſt de qbuſdam religioſis
feminis ꝙ miniſtrabant ei deſuaſubſtãtis ſutu
rus erat Maulus nihiltale aliqũ queres ⁊ om⸗
nia ꝓuincialibus donans. Sed qꝛ multi infir⸗
mi iſta queſituri crãt. magis infirmoꝛũ ꝑſonaʒ
ſuſcepit xpᷣus.ſublimius paulus.nunqd ⁊ cri⸗
ſto ſublimius. xpᷣs qꝛ miſericoꝛdius. Cũ enim
viderẽt Paulũ iſta non eſſe queſiturũ. ꝓuidit
ne damnaret queſiturũ ⁊ pᷣbuit exempluʒ infir⸗
mo. hec ille.Et licet ita eſſe firmit᷑ ſittenendum
nihilominus pauꝑtatem ſemꝑ vbo ⁊ exemplo
ſublimit᷑ cõmẽdauit.¶ Tertia ↄditio ꝑegrina
tiõis xpᷣi ðꝛ diuturnitat.Triginta em̃ tribꝰ an
nis mitiplicit᷑ patiendo vt pᷣdictũ eſt aias nrĩ as
errabũdas q̃ſiuit. Nec ardoꝛ huiuſcemõi ſitis
de aĩabꝰ inueniẽdis vllo vnq; tꝑe potuit in eo
extingui.Sitio dixit Samaritane da mihi bi⸗

bere. Sitio inſuꝑ clamauit in crucc. Sitiebat
vtiq; nr̃aʒ ſalutẽ. O Jeſu bñdicte. O fili dei al

tiſſimi. tu ſitis nram ſalutẽ: ⁊ nos totis viribul
illã recuſamꝰ. Tu pᷣciũ tui ſanguinis ꝓ debito
nro ſoluis.⁊ nos illud ↄtẽnimꝰ.Tu pie dolens

in cruce clamãs Sitio. Sitio. Sitio.⁊ nos ob

qaudimꝰ. Etq̃ eſtnra ingtitudo:q̃ ꝑptinacia:que

ueſeuitia?Auctoꝛẽ vite audire nolumꝰ.qꝛ ma⸗

litia nr̃a nos excecauit.Diximꝰ de amoꝛe per⸗
cgrinaenrrr.
Mualr xp̃s ex amoꝛe mamfeſtauit
omi veritatẽ ſummi boni. falſitatẽ
blimitatẽ dei· ¶ Caimn

Ecundus amo

generi huͦano exhibit? oꝛ mani⸗
uit qde mita ſams
c voluit eſſeno

aſ. Manifeſtaui
t

2 pcipuetrin.

. .

ꝛimũ eſt ſummi boni veritas.

ſitas. Tertiũ e dei ſolimitas

*1 *

CPꝛimu eſt
Sedmémif

¶ Nꝛimu qd manifeſtabat Ihs eſt ſumi boni
vitas. Errabat qſpe mos varijs diuſiſq; opini
onib mũ bonũ.nec int phos inuetꝰ eſt

5

—— ð

qͥſpiã qͥ ſuo ingenio ill valerctattigẽ. Qulimo
cũ de illo varia fuiſſentlocuti. tadẽ abſq; imoꝛ

talitate ↄcludebãt hoĩeʒ fieri poſſe bim. J in⸗

deeberg ennoven inſti. 3 tales. GSumũ

onũ að bim facitnõ pot eſſeniſi in ea religiõe

atq; doctria cui ſpes immoꝛtalitatis adiuncta
eſt. hec ille. Quiſnã beatũ cenſeat eum qͥ vel vo
luptate animi ſiue coꝛpis oblectet᷑. velingenio
⁊ ſcia polleat.vł honeſtate niteſcat.vel diuitijs
gaffluat. vel gloꝛia tpali pᷣfulgeat. ⁊ hmõi.cum

oĩa iſta velociſſime tranſeãt atq; deſiciãt. Pꝛo⸗

pterea xpᷣs dicebat. Qui biberit ex aqua quam

elgao dabo ei non ſitiet in eternũ: pᷣ fiet in eo fons

qque ſalientis in vitã eternã. Aqua xp̃ᷣi eſt dei
gra q̊ mediate acquirit᷑ eterna vita.Aparet ita
q; ꝙ ſummũ bonũ eſſe non põt vbi eternitas de
eſt.Hanc aũt eternitatẽ xpᷣs pᷣconizauit cuʒ di⸗
xit Johᷣ.ij.c. Sic deus dilexit mundũ vt filiuʒ
ſuũ vnigenitũ daret: vt oĩs qͥ credit in illũ nõ
peat:ſed habeat vitã eternã.Et iteꝝ.vj.c.ec
eſt volũtas pr̃is mei qͥ miſit me: vtoĩs qͥ videt
illuʒ ⁊ credit in eũ non ꝑeat:ſᷣ habeat vitã eter
nam.Et. x.c. Oues mee vocẽ meaʒ audiunt:et
ego do eis vitam eternã. Et Mat.xix.c. Ois
qui reliquerit domũ aut agros ⁊c̃. ꝓpter nom̃
meũ centuplũ accipict ⁊ vitã eternã poſſidebit.
Et.xxv.c. Ibũt hi in ignem eternũ. iuſti autẽ

in vitã eternã. ¶C Scom qð manifeſtauit Jeſꝰ

eſt mũdi falſitas dũ dixit.Omis qui biberit ex
hac aqua ſitiet iterũ. In hoc ſiqͥdeʒ decipit mũ
dus dilectoꝛes ſuos ꝙ dũ deſiderata bona tꝑa⸗
lia largit᷑.nunqᷓ; tñ animũ ſatiare menteq; quie
tare poteſt. Hinc iero ad demetriadẽ vgineʒ
ita pulchꝛe dicebat. Siuitiaꝝ amoꝛ inſatiabił
eſt. expleri neſcit.honoꝛũ cupido celereʒ rei ha
biture finem ſine fine querunt᷑. NMõ ab reigitur
xps dicebat ſamaritane.O ſi ſcires donum dei
7 ſieen qui dicit da mihi bibere.foꝛſan ⁊ tu pe⸗
tiſſes ab eo ⁊c̃.qꝛ Cvpᷣs Jeſus paratꝰeſt benigne
gram ſuam cõcedere omibus illam poſtulãtibꝰ
Sed moꝛtales miſeri qñq; cum deo contendere

nõ erubeſcũt.Cur inquiũt quos damnãdos pᷣ

cLiuit creare voluit. Cur nõ omnes añqᷓ; pecca/

.

rent in fa us conſirmatod impeccabiles red⸗
didit. Cur homi peccare volenti impedimẽtuʒ

nõ pᷣſtat ⁊ ſimilia.Quibus cõſulimus iſta non

eſſe querenda.cũ bonus deus oĩa bñfeccrit.ſed

tm̃ conſideremus ꝙ qᷣſqͥs ille ſit qui ſaluare ve

lit ⁊ gram dei deſiderat. nunqᷓ; ſibi denegatur.
NHolunt gram dei qͥ tꝑalia bonoꝛũ amoꝛce dece⸗
pti in illoꝛũ fragili bꝛeuiq; vſu beatos ſe putãt
MHõ pꝑcipiũt hi ea que dei ſunt. Quiimo inflam
mauere indies ad terrena iſta ⁊ tranſitoꝛia bo⸗
na cõcupiſcenda.oc myſtice apparet in ſama
ritana:q̃ dum audiſſeta xpᷣo ↄditionẽ aque ſpi
ritualis coꝛꝑalem aquam intelligebat ⁊ affecta

bat.Aiebat em.ñe da mihi hãcaquã: vt nõ

ſitiam neq; veniã huchaurire. Abi diẽ Aug'.
Adhuc iſta mulier carnẽ ſapit. delectata eſt nõ
ſitire.⁊ putabat hͥ ſᷣm carnẽ a dno ſibi eſſe pꝛo⸗

miſſum. Dederat em deꝰ aliqñ Pᷣuo ſuo Helie:
vt ꝑ qdragita dies nec eſuriret nec ſitiret. Qui
HB potuit dare ꝑ qdraginta dies nõ poterit dare
ſp. Delectata talimunere rogat vt ei aquam
viuã daret. Bixit aũtieſus illi. Aoca viꝝ tuũ

id ẽ ᷣm Aug.pᷣſenta intellectũ tuũ.ſᷣ laltter in
telligẽdo h̊ dicebat xpᷣus vt declararet ſibi tur
pitudinem ſuã. Nam cũ illa dixiſſetſe virũ non
hre.xpᷣs illã benigne redarguit reuelãdo ſibi ꝙ
nq; Viros habuiſſa pon quop mone ſirccſ.
ſiue adulteriũ accepiſſet C Tertiũ qð xp̃s ma
nifeſtauit eſt dei ſlimitas.qꝛ nõ eſt ipᷣe domiꝰ
oim aliqͥd coꝛpoꝛeũ ⁊ vile vt falſo eſtimar̃t ple
riq.de qbus dixi in ᷣmo ᷣmone huiꝰ operis.
Pꝛoprerea ↄfundit᷑ ſtulticia genriũ qᷓ poſt ido
la cucurrerunt.⁊ ineptia illoꝛũ qui vel homies
vel aialia vłceleſtia coꝛꝑ adeos eẽ dixerũt.Au
diãt hi oẽs xpᷣm ſamaritane loquentẽ.Jlla naã⸗
q; vt Chꝛyv. ait.a xpᷣo repᷣhenſa nõ ↄtriſtata ẽ
neq; dimittens fugit:ſᷣ admirat᷑magis ⁊ immo

ratur dixitq; xpᷣo.dñe vt video ꝓpheta estu.

pr̃es noſtri in monte h̊ adoꝛauerũt:⁊ vos dici
* X hieroſolymis eſt locꝰ vbi adoꝛare opoꝛtʒ
u

Judei quippe diccbant ꝙ nõ licebatoꝛare niſii
tẽplo a Salomone cõſtructo. Samaritani vo

aſſerebant eſſe oꝛandum in monte ſamarie. ſᷣm
Nicolaũ de lira. Ille erat mons Gariʒim:in qͥ
filij iſrael bñũdixerũt deum qñ intrauerũt terraʒ
ꝓmiſſionis.Et vocabant Samaritani Jacob
⁊ patriarchas patres ſuos ſiue qꝛ ipᷣi legẽ moy
ſitenebant.ſiue qꝛ Jacod ⁊ filij eius in partibꝰ

illis habitauerũt.ſiue quia ille mons ex heredi

tate Jacob ad eos ꝑuenerat. Reſpondit itaq;
Jeſus mulieri. Crede mihi qꝛ veniet hoꝛa qn

neq; in monte h̊ neq; in hieroſolymis adoꝛabi⸗
tis prem. vos adoꝛatis qð neſcitis.nos adoꝛa⸗
mus qð ſcimus.qꝛ ſalus ex iudeis eſt. Dic Cri
ſoſto. Samaritani qͥdẽ qð neſciebãt adoꝛabãt.

qm̃ localem ⁊ coꝛꝑaleʒ eſtimabãt deũ: nihil de
eo plus imaginantẽ q de idoł.⁊ idcirco cultuʒ
dei cum cultu demonũ miſcuerunt. Subdidit

xp̃ᷣs. Sed venit hoꝛa ⁊ nũc eſt quãdo veri ado
ratoꝛes adoꝛabũt pr̃em in ſpũ ⁊ veritate. Naʒ
pf tales q̃rit qui adoꝛẽt eum. Spũs eſt deus
1 eos qͥ adoꝛant eum in ſpũ ⁊ veritate adoꝛare
opoꝛtet. Nam placuit mulieri ſentẽtia xpᷣi. vo⸗

luiſſet em̃ ꝙ xpᷣs diceret in monteillo eſſe oꝛan⸗

duz. Et pp̈terea dixit. Scio qꝛ meſſias velet qʒ
dicit᷑ xpᷣs.cũ & venerit ille nob annüciabit oĩa.
Bicit ei Jeſus.Ego ſum qͥ loquoꝛtecũ.Et con

tinuo venerũt diſcipuli eiꝰ ⁊ mirabant᷑ ꝙ cum
muliere loqbat᷑ xp:s.Admirabant᷑ inquit ſic.
ꝑ abundantẽ xpᷣi manſuetudinẽ ⁊ humilitateʒ

qm ita ꝑſpicuus exiſtens ſuſtinuit loqui cum
tanta benignitate mulieri inopi ⁊ ſamaritane.

no hae:
ret.Qr
Nerttdere
naquann
pin wi
llnerin
uſbit
kyirünon
Poſtbi
i r
rösma
Wedomi
ninple

ndne.
Widoſen

iüboris
NaniA
me gluni

Ntne.

stNn
phenesn.

71wsD .

mropor
kaenili
mm
Enmne in
zin:in
Cenittenz
n ob
lginor
iperti
et deredi
Ming
a Mon
is dhorb⸗
los
dai
ulthit.
echlde
tcallu,
Oidn
loNnnd
nrue RNy,
sckda
1ne onn
aaupf⸗
lochecen
ſius ice
licabit
kci. Eron
migam
nautſe.

punniltte)

baniam
narume

Relicta vero ydria ſua abijit feſtina mulier in

ciuitatẽ dicens. Venite ⁊ videte hoĩem qͥ dixit
mihi oĩa ꝗᷓ feci.nunqͥd ipe eſt xpᷣs? Quare mul
ti de ciuitate venerũt ad illũ audiẽtes qᷓ ſamari
tana referebat. Nam vt dicit Hico. delira. Sa
maritani erant in ſuſpenſo de aduẽtu xp̃ᷣi de .

ximo. tum pꝓpt᷑ impletionẽ tꝑis.tum ꝓpt pᷣ
cationẽ Johis cuius pᷣdicatio tunc erat famo/
ſa ⁊ de xpo ꝓclamata. Ideo facilius credidert

vbo muneris. —
CQualr xpᷣs ex amoꝛe cõfoꝛtauit di
ſcipulos vt pᷣdicarent. ¶ Ca: iI.

Ertügmoꝛ chꝛi⸗

ſi generi hüano exhibitus aſoꝛ⸗
tans. Confoꝛtauii ſiqdem diſcipos
ſalute hoim pᷣdicarẽt. Et vt eoꝝ pdieatio
ax fructuoſaq; haberet. triplicit illam do⸗

eme
cuit exercendam.
¶ Pꝛimo docuit diſcipulos pᷣdicare feruẽter

RK

cũ deſiderio.ſſalutis ꝓximi. naʒ deilla magis
dz eſſe pdicatoꝛ ſollicitus: qᷓ; de ꝓpa coꝛpoꝛali

neceſſitate. inc eſt ꝙ cũ tꝑs inſtaret comedẽ⸗

di voluit benignus Jeſus differre vt intẽ deret

p̃dicationi.dans exemplũ alijs ſilr faciẽdi. Et
H̊ eſt qd ðꝛin euãgelio. Interea.i.añqᷓ; veniſſet
ſamaritani rogabst eũ diſcipuli eius dicentes.
Rabbi mãduca. Ille aũt dixit eis.Ega aliũ ci⸗
bum habeo manducare quẽ vos neſcitis· ic
Theophilus ait.Dñs ſciẽs ꝙ Samaritana to
taʒ ciuitatẽ ad eũ attraheret hoc diſcipubł ſigni
ficauit dicens. Ego cibũ habeo mãducare quẽ

vos neſcitis.Et Chꝛyv.hoim ſalutẽ hic cibũ

vocauit.oſtendẽs qtũ deſideriũ hʒ nie ſalutl.
Bicebant diſcipuli ad inuicem. Nũqͥd aliqᷣs
attulit ei manducare: Rudes adhuc erãt ⁊ de
cibo coꝛꝑali putabant xpᷣm loqui.At ipᷣeſubdi

dit. Meus cibus eſt vt faciaʒ volũtatem eiꝰ qͥq

miſit me.ſ.vt ꝑſiciam opus eiꝰ vt pᷣdicando ſa⸗
maritanos ↄuertã: ⁊ in cruce moꝛiẽdo ac meu
ſanguinẽ fundendo ꝓ pctis hoĩm ſatiſfaciã.

ſi videremus xpm labia ſua dulcioꝛa ſuꝑ mel æ

fauũ aperientẽ.audiremuſq; ſuauiſſima voceʒ
dicentẽ. Meus cib⸗ eſt vt faciã volũtateʒ pr̃is
mei qᷣ miſit me. pieq; ↄſiderare vellemꝰ ardoꝛẽ
ſui coꝛdis quo feruentiſſimenᷣam ſalutẽ exop⸗
tat vtiq; viſcera nr̃a cõmouerent᷑. Qð ſi nõ ſie⸗
ret durioꝛes petris.ĩmanioꝛes beluis et ĩidomi

tis feris crudelioꝛes meruo cenſendi erimꝰ. Gi

cebat g̊ diſcipuł expoſt. Nonne vos dicitis ꝙ

adhuc q̃tuoꝛ menſes ſunt ⁊ meſſis venit.q̃n di⸗

cat ticerths meſſis coꝛꝑalig adhuc diſtet.iñ tẽ
pus ineſſ

ctio frugũ. ⁊ ad ſilitudinẽ huiꝰmeſſis ſpũaliter

lium reponẽdã in vitã

s ſpũalis inſtat. Dr aũt meſſis colle

X*.

dꝛ vocatio hoim ad ſge paud ogregabuntur
hoies in dñi hoꝛreũ. Uñ equit᷑. Ecce dico vo
bis leuate oculos vros ⁊ videte regiões.qꝛ iaʒ
albe ſũt ad meſſeʒ. ̊ dicebat ꝓpt᷑ ſamaritanos
veniẽtes ad ipᷣm iam diſpoſitos ad credenduʒ.
Scðo docuit diſcipulos pdicare letãr᷑. vt. ſ.
Aideratiõe p̃mij nõ euitarent pᷣdicadilaboꝛes.
Sicut em̃ ſamaritani lam erãt diſpoſiti ad cre/

dendũ ꝑ pᷣdicatõʒ xpᷣi.ita etiam xpᷣus videbat

multitudinẽ gentiũ ꝑ totũ mundũ cito ↄvgrega
dam in hoꝛreũ eccłe ꝑ pᷣdicatiõʒ apłoxex quz
p̃dicatiõe meruerũt pᷣmiũ eterne vite.Et hocẽ

y m’9 dꝛ. Et qͥ metit mercedẽ accipit. In pntieme

b̈mameſſis ꝑ quã hoies adducunt᷑ ad fidẽ. æ in
hac meſſe meſſoꝛes fuerũt apoſtoli. AUltima o

melſſis erit in iudicio qñ colligent᷑ fideles intra

hoꝛreũ gle. tũc meſſoꝛes erũt angeli. Et iõ ſe⸗
quit᷑. Qui ↄgregat fructum.i.multitudinẽ fide
ã eternã.qꝛ ꝑacto iudicio
reponent᷑ in hoꝛreo gũe ꝑ miſterium angeloꝛũů.
Et qꝛ xpᷣs locutꝰ eſt de meſſeſpũali ꝝ ſicitudieʒ
meſſis coꝛꝑalis.ideo oñdit in quo eſt ſilis ⁊ in
quo diſſimił. Ad cni intellectũ ſciendũ ꝙ apð
iudeos erat ꝓuerbiũ de h̊ ꝙ qñ alids muuʒ la⸗
boꝛabat in re aliqᷓ: ⁊ alius repoꝛtabat fructum
dicebat᷑ puerbialit᷑. Anus ſeminat ⁊ aliꝰ metit
q̃ſi diceret.vnus laboꝛat ⁊ alius gaudet Et ſic
aliqñ cõtingit de meſſe coꝛꝑali:que ab vno ali⸗
quãdo ſeminat᷑: ⁊ ab eius hoſteirruente colli⸗
gitur. De meſſe vo ſpũali ſic eſt. ꝙ alij ſemina⸗
uerunt ⁊ alij meſſuerũt.qꝛ patriarche ⁊ ꝓphe⸗
te antiqui ſeminauerũt pᷣma ſemina fidei: apo
ſtoli neſſuerũt.inq;tum populũ ad ꝑfectioneʒ
fidei reduxerunt. Nerũtamen vterq; repoꝛtat
gaudiũ.qꝛ tam ꝓphete antiqui q etiaʒ apoſto
li ppter merituimn laboꝛis ſui recepti ſunt ad ce⸗
leſte gaudiũ. Etin hoc nõ tenet ꝓuerbium de
neſſe coꝛpali de qua non gaudet ſeminãs ſi ab
alio metat. Et hoc eſt quod dicit᷑ vt ⁊ qui ſemi
nat ſimł gaudeat: v qͥ metit.ſ.ꝓphete ⁊ apoſto⸗
li in hoc em̃ vbo verũ eſt. i. puerbium eeccleſie
p tanto habet locũ in ꝓpoſito.qꝛ alius eſt qͥ ſeo
minat. ſ.patriarche ⁊ ꝓpheie.⁊ aliꝰ eſt qui me⸗
tit ſ.apoſtoli. Ideo ſequit.Ego miſi vos mete

re i ad ꝑfectionẽ fidei adducere. qð vos nõ la⸗

boꝛaſtis. ꝓphete em ⁊ patriarche multuz labo
rauerũt in denunciando aduentũ xpi. argu⸗
endo inſidelitatẽ populi. ꝓppterea ſubdit᷑.Alij
laboꝛanerunt ⁊ vos in laboꝛes eoꝛũ introiſtis.
qꝛ.ſ. pphetias ab alijs ꝓnunciatas pᷣdicabitis
¶ Tertio docuit rpᷣus diſcipulos pdicare pſe

ueranter. qꝛ manſit ipe cũ ſamaritanis duos di

es. Bicit nanq; in euangelio. Ex ciuitate autẽ
illa. ſ. Sichar multi crediderũt in eũ ſamarita⸗
noꝛum ꝓpter vᷣbũ mulieris teſtimoniũ phibo⸗
tis. qꝛ dixit mihi oĩa quecũq; feci. Iſtud teſti⸗

Sermo ☚ V. .

monium videbatr efficax ex duobus. Mꝛio qꝛ
dicebat cõtra honoꝛẽ ſuũ ex ʒelo veritatis. Se
cũdo qꝛ oſtẽdebat eũ ſcire talia q̃ nõ potat ſci⸗
re via humana. Nerũtñ qꝛ hoc teſtimoniuʒ nõ
fuit niſi qdam ꝑſuaſio ad credendũ. qꝛ pfectio
ſidei ipᷣoꝝ facta eſt ꝑ xpᷣm. Ideo ſubiungitur.
Cum igit᷑ veniſſent ad illũ ſamaritani rogabãt
eũ vt ibi maneret:a acqᷣeuit petitioni eoꝛũ. Et
multo plures crediderunt in eum ꝓpter ᷣmõeʒ
eius qᷓ; a pncipio.⁊ pleriq; dicebat mulieri.qꝛ
iam nõ ꝓpter loquelã tuã credimus.ipᷣi em au⸗
diuimus ab ipo.ſ.qui eſt deꝰ ⁊ hõ.⁊ ſcimus fir
miter credẽdo:qꝛ h̊ eſt vere ſaluatoꝛmudi.Cui
ꝓ totinnumeris bñficijs hũano generi collatis
oẽs debitas gr as ꝑſoluamꝰ. vt ſicmereamuri

ſcribit᷑ Luce.vij.ca.varie loquunt᷑ doctoꝛes.
Hiero.em ⁊ Chꝛyb. dicũt iſta fuiſſe aliã. Unð
illa dicit᷑ peccatrix. hec ſancta ⁊ honeſta. ⁊ pꝛo
pter hoc nomen illius tacet᷑. iſtius aũt nomen
hic exbpmit᷑:⁊ ambe vnxerũt xpᷣm. Scd illa feẽ
hoc ex peccatoꝛũ ſuoꝛũ compunctõe.iſta ex de
uotiõe. Gregꝰ. vo et Augꝰ.dicunt contrariũ.
vñ in li. de ↄſenſu euãgeliſtarũ dicit.ꝙ iſtama⸗
ria bis vnxit dñm.ſumens argumeniũ qꝛ Jo/
hannes dicit hec vnxit in pᷣterito expᷣmens vn
ctionem pedũ.a in ſequenti ca.explicat ſecũdã
vnctionẽ capitis. pᷣma aũt vnctio fuit ex cõtri⸗
tione quam Lucas narrat diffuſe. ⁊ hic bꝛeuit᷑
repetit᷑. Secũda vo vnctio fuit ex deuotione.
buic opinioni adheret ſancta mr ecchia. vtple /
nius poſui in ꝗdrageſimali. Ergo ad Laʒaruʒ
redeamꝰ.Miſerunt qͥdem ſoꝛoꝛes eius curati
onem fratris deſiderantes ad Jeſum dicentes.

gredi regnũ celoꝛũ.Amen. “l
CSermo ſextuſdecimus de mirabili
reſurrxectionelazaair.

rectio Laʒari. Ideo Aug. in omeł ita inquit.
Inter oia miracula q̃ fecit dñs Laʒari reſurre⸗

ctio pᷣcipua pᷣdicat᷑. Sed ſi attendimus qͥs fece

rit.delectari debemꝰ potius qᷓ; admirari. Ille

22 Ais& Büñe eccequẽ amas infirmat᷑ Querit h̊ aliqͥs.
C gtim P020 dijt Cur non iuerüũt ipᷣe ꝑſonaliter⸗Ad h̊ ita Criſo.
q̃ fuerat moꝛtuus. Scribunt᷑ hec inqt. Ideo non iuerũtad xpᷣm ſicut Ceẽturio et
pyba Joh. xj. c. Et ſi oia mirabilia regulus. qꝛ vehement᷑ conſidebãt de xpᷣo ppr
q feck xpᷣs mentes nr̃as in admiratiões ꝑduce⸗ mltam familiaritatem quã habebãt ad eũ. ⁊ q;
re debeãt. id m p̃ ceteris efficit ſtupenda reſur⸗ aluctu detinebant᷑. Cheophilus vo ait. Mu

lieres erant q̃s nõ decet de facili domum exire.

Hoc Hiero.in epła ad Euſtochiũ docet. Ra⸗
rus ait tibiſit egreſſus in publicũ martyres ti⸗
bi qrant᷑ in cubiculo. Diſtabat itaq; a Betha⸗

ſuſcitauit hoĩem qͥ fecit hoiem. plus eſt hoiem
creare q; reſuſcitare.h ille.Quia vo in tãto mi⸗
raculo ⁊ fides roboꝛat᷑ dũ potentia diuinitatis
xp̃i oñdit᷑.⁊ ſpes ad immoꝛtalitatẽſbᷣleuat᷑ Jõ
in pñti mone de Laʒaro reſuſcitato dicemus.
de quo tria crunt myſteria ↄtemplanda.
eimũ dicif infirmitatis incurabilis.
¶ BSecundũ moꝛtis indubitabilis.
ertiũ reſurrectionis mirabił.

, wat

nia xpᷣs ꝑ dietam. poſtqᷓ; em iudei voluerũt eũ
lapidarę ex eo ꝙ dixerat. Ego ⁊ pr vnũ ſumus
ipᷣe de manibus eoꝛũ euadens abijt trãs ioꝛda⸗
nem ad quem nõ iuerũt ſoꝛoꝛes Lazari rõibus
p̃dictis:ᷣ miſerũt.nec dixerunt veni.qꝛ amãti
ſufficit nunciare neceſſitatem amici.Audiẽs au
tem Jeſus dixit eis.ſ.reſpondẽdo ꝑ nuncium.
Inſirmitas h nõ eſt ad moꝛtem:vᷣ p gla dei. vt
gloꝛiſicet̃ filius dei ꝑ eam. HMõ eſt ꝑ hoc intelli
endũ vt doctoꝛes ſancti declarant ꝙ Laʒzarꝰ
Sm opinionẽ quoꝛũd am hereticoꝛũ nõ fuit ve⸗
re moꝛtuus.qꝛ ſic deſtrueret᷑ veritas euangelij
cum tñ infra xpᷣs dicat.Laʒarus moꝛtuus eſt.
Sed ꝓ tanto ðꝛ. Inſirmitas h non eſt ad moꝛtẽ
qꝛ non tendebat ad moꝛtẽibi ſiſtendo ꝓpter re⸗
ſurrectiõʒ. Hinc Theophilus diẽ. Jpᷣa moꝛs
nõ erat ad moꝛtẽ:bᷣ potius ad miraculũ.quo fa
cto crederẽt hoĩes in xpᷣm ⁊ vitarent verã moꝛ
tem. Ideo dixit: ꝓ gla dei ⁊c.qꝛ...in reſurre⸗
ciione Laʒari manifeſtari debebat vᷣtuset po⸗
tentia diuinitatis qᷓ erat in xpo qͥ verus hõ erat
ac verus deus. At aũt audiuit qꝛ infirmabat᷑.
Tunc qͥdem manſit in eodem loco.iſ.trans ioꝛ⸗
danem duobus diebus expectando. vt refert
Chꝛyb.vt Laʒarus moꝛeret᷑ ⁊ ſepeliret᷑ eſſetq;
q̃driduanus anteq; illuc accederet ad maioꝛeʒ
certitudinem miracuuiil.

¶ Be infirmitate incurabili Laʒari ꝓ
qua curanda miſerũt ſoꝛoꝛes eiꝰ nun
ciumad Jeſum. Cael.

rium ↄtemplanduʒ de Laʒaro reſu⸗
ſfſctitato ð: infirmitat incurabił. Hoc
vtiq; cõtinet᷑ in ma ꝑte euãgelij vbi ſic ſcribit
euangeliſta. Erat qͥdam languens Laʒarꝰ. diẽ
Nico.delira. infirmitas ciꝰ erat moꝛtał:eo
ꝙ linguebat.deficientibus q̃ſi viribꝰ ⁊ viena⸗
ture curari ñ poterat.Sequit᷑ lra. A bethania
de caſtello marthe ⁊ marie ſoꝛoꝛũ eius.qꝛin il⸗
lo caſtello iacebat infirmus.Erat aũt bethania
iuxta hierlin qſi ſtadijs ndecim. Maria aũt
erat q̃ vnxit dim vnguẽto: ⁊ exterſit pedes eiꝰ
capilł ſuis:cuius frater Laʒarus infirmabat᷑.
Atruz aüt hec maria fuerit hec peccatrix deqᷓ

ſ 19r⸗
Wtnopen
lilate
herd
rmü.
nine o⸗
Wneno

Neuſtſei.

Wlerein⸗
ahbent
dapgon.
c e
ulu;
ns an
mnMonnts.
bai
hub
lane
deii
ei,14
al A
munertr.
Wa. Re⸗
mmmii⸗
grbehr
olenͤͦl
miimus
nigplr⸗
ſͤts
Namin
cesa
uman.
dGe.
Oberint
ieer
iie
gangti
nsſt.
Gudron

ſrmzo⸗
H.Nm
Ci

. .
. „ 7

AA ntor

TBe moxte Naʒariet de verbis x-pi
cum apoſtolis anteq; iuiſſet ad laza⸗

Ecundu myſte⸗

m contemplanduũ de Nazaro re⸗

ſuſcitato dicit᷑ moꝛtis indubitabilis

Bixit em̃ eis. Eamus iterũ in iudeam. Dicũt
ei diſcipuli. Rabbi nunc q̃rebant te iudei lapi/
dare.⁊ tu iterũ vadis illuc.quaſi dicãt.non eſt

tibi nec nobis ſecurũ. Reſpõdit Jeſus. Nõne

duodecim hoꝛe ſunt dici.ſiquis ambulaueriti
die non offendit.qꝛ lucem huiꝰ mũdi videt.Si
aũt ambulauerit in nocte:offendit.qꝛlux nonẽ
in eo. hic ſᷣm aliquos appellat ſe diez. ⁊ duode
cim aplłos duodeci hoꝛas.ac ſi dicat. oꝛe ſe⸗

gquunt᷑ diem: ⁊ nõ dies hoꝛas.Sic ⁊ vos debe
tis ſequi voluntatẽ meam:nõ ego vr̃am. Et iõ

ſi voluntatẽ meam qͥ ſum dies ſecuti fueritis nõ

offendetis.ſi aſũt voluntatem vram:q̃ ẽ nox ſe⸗
cuti fueritis:offendetis. Vel aliter poteſt intel⸗
ligi ᷣm Nicoł. delira. Nonne duodecim hoꝛe
ſunt diei.nõ debetis credere ꝙ iudei ꝑſeuerent
in volũtate me lapidandi. qꝛ ſicut hoꝛe mutabi

les ſunt.ſicet affectus hoĩm.quinimo ſepius in
die mutat᷑ coꝛ homis qᷓ; hoꝛe. Et ideo ſi qͥs am

bulabat in die.i. ſancte iuſte ⁊ pacifice: nõ offen
dit. Et ᷣm pᷣmam expoſitionẽ. qui ambulat in
die.i. mecũ qui ſum lux mundi faciens dieʒ gre

non offendit.i. ſecurus debet eſſe. qꝛ lucez hui⸗
mundi videt i.meipᷣm. Si quis aũt ambulaue
rit in nocte.i.ſine pᷣſentia mea:offendit.Noſtqᷓ;

ſic dixit reuelauit moꝛteʒ Laʒari noĩe ſomni ex

pSmens illam. Laʒzarus inqͥt. Zmicꝰ noſter doꝛ

mit:ſed vado vt a ſomno excitem eum. Hic au

guſtinꝰ ait. aũt dixit doꝛmit veruʒ dixit. do
mino doꝛmiebat:homibus moꝛtuus erat: qui,
eum ſuſcitare nõ poterant. Nam dñs tanta fan
litate excitabat de ſepulchꝛo qᷓ;ta tu excitaſ doꝛ
mientem de lecto. Dixit g doꝛinit m potẽtiam
ſuam.lhanc aũt cauſam ſui itineris. vt dicẽ Ri⸗
colaus de lira aſſignauit vt aſſecuraret diſcipu⸗
los.q̃ſi dicat.non debetis timere.qꝛ non vado
ad diſputandũ cum iudeis: ̊ ad Laʒarũ ſuſci⸗
tandũ.At diſcipuli reſpondere. DHomieſi doꝛ⸗
mit:ſaluus erit.i.exquo doꝛmit ſignũ eſt ſue cu

rationis.nõ eſt neceſſariũ ꝙ vadas illuc. Non

dum em̃ erant aſſecurati ad plenũ ꝑ vba chꝛiſti
qꝛ adhuc erant infirmi ⁊ imꝑfecti.Sed gue vi⸗
detur nönullis ꝙ diſcipuli crediderint dnm vel
le ire tam longã viam ad hoĩem excitãdũ. ꝛo
dbus ita refert Chꝛyß. Iſtud dicemꝰ qm̃ exti⸗
mabant hoc enigma eſſe qualia multa loqucba

HNam indubitant Laʒzarus moꝛtuus eſt.quod
Axps diſcipulis voluit ſapientiſſime pꝛopalare.

.

tur. qꝛetiam erãt rudes: ⁊ intimoꝛe poſiti male
capiebãt vba xpᷣi. Ideo inſtabãt ne redirent in
iudesã. Tunc manifeſte locutꝰ eſt dicẽs. Laʒa⸗

rus moꝛtuus eſt ⁊ gaudeo nõ.ſ.de moꝛte eius

abſolute:ſᷣ ppter vos vt credatis ⁊ in fide con⸗
firmemini. ꝗqm non eram ibi: ⁊ tamen moꝛsilliꝰ
mihi nota fuit. Sed eamus ad eũ. SDixit Tho

mas.ſ.alijs diſcipuł Eamꝰ ⁊ nos ⁊ moꝛiamur

ci eo. ptulit hec vba Tho. m aliqͥs ex qdam
deſperatiõe. Vel ſᷣm alios ex amoꝛe ⁊ dilectiõe

illo viuere. Nenit g̊ Jeſus ⁊ inuenit eum qua⸗

ſſedicer et. melius eſt nobis cũ illo moꝛi:qᷓ; ſine

tuoꝛ dies iam in monumento habentẽ. Quatu⸗
oꝛ dies dicit ad oſtendendũ certitudinẽ moꝛtis

qꝛlicet ſint alique infirmitates latẽtes qbus vi

detur aliqͥs moꝛtuus ad tꝑs.hoc tñ non durat
ꝑ quatuoꝛ dies. Dicit etiã in monumẽto.ſ.iĩter

ra recluſus.qꝛ dato ꝙ fuiſſet ibi poſitꝰ viuꝰ.ni

hilominus in tanto temꝑe fuiſſet ibi moꝛtuus.
Multi aũt ex iudeis venerãtad marthã ⁊ ma
riam:vt cõſolarent᷑ eas de fratre ſuo. Sʒ quõi⸗

quit Chꝛyß · iudei cõſolabãt᷑ dilectas a chꝛiſto

cum iam ſtatuiſſent ꝙ ſi qͥs xpᷣm cõfiteret᷑ extra
ſinagogã fieret. Sed ꝓpter calamitatis neceſſi
tatem aut q̃ſi nobiles has mulieres reuerentes
eas conſolabant᷑:aut qꝛ hi aderãt qui non mali

erant: multi em ex ipᷣis credebãt.H ile. Mar/
thag& vt audiuit qꝛ venit Jeſus.ipᷣa enim habe

bat curam domꝰ.Etideo pᷣmo eſt ei nũciat? ad
uentus xpᷣi ꝑ aliquem qͥ illũ pᷣuenerat.⁊ occur⸗
rit illi reuerenter ⁊ deuote. Maria auteʒ domi
ſedebat cũ iudeis qͥ ad eas venerãt. Dixit ergo
Martha ad Jeſum. Dñe ſi fuiſſes hic: frater
meus nõ fuiſſetmoꝛtuus.Ex hoc apparet ꝙ cre
debat ipᷣm potuiſſe pᷣſuare fratrem ſuũ a moꝛte
tñ imꝑfecte credebat.qꝛ videtur innuere ꝙno
poſſet xpᷣs tantũ abſens q;tum pñs. Subdidit
Martha. Sed ⁊ nũc ſcio qꝛ qcũq; popoſceris
a deo dabit tibi deus. Videt᷑ ꝑ hoc ꝙ nõ ſuiſſz
bene edocta de eius diuinitate.qꝛ nõ dixiſſetũ⸗
cũq; popoſceris:ſᷣ quecũq; iuſſeris: fiẽt. Dixit
illi Jeſus. Reſurget frater tuus.hoc illa intelle
xit de reſurrectiõe futura.ꝓpterea rñdit.Scio
qꝛ reſurget in reſurrectiõe in nouiſſimo die. lod

batur auũt de reſurrectiõe generali. m Chꝛyß.

Ael qꝛ audierat multa a xpo de reſuncctiõe lo
quents.lel qꝛ erat de ſecta phariſeoꝛũ qᷣreſur⸗

rectionem cõfitebant᷑ ex vbis ſcripturarũ.Di⸗

xit ei Jeſus explicans intentiõʒ ſuã de reſurre⸗
ctione pꝛopinqua. Ego ſum reſurrectio ⁊ vita.
Sum. ſ.vita ꝑ eſſentiam ꝓpter qð ſum cauſa vi

te omibus viuentibꝰ: a poſſum dare vitã moꝛ⸗

tuis. Quia qð eſt tale ꝑ eſſentiam eſt cauſa oim

alioꝛũ qᷓ ſunt ꝑ ꝑticipationem. vt hr.ij. Meta.
AQui credit in me etiam ſi moꝛtuus fuerit viuet

9

2)

Et ois qͥ viuit ⁊ credit in me nõ moꝛiet in eter⸗

num.credis B Non ãrit qſi ignoꝛans: ſᷣ qrens

eiꝰ confeſſionem ad merituʒ.qꝛ oꝛe fit confeſſio

ad ſalutẽ.Ait illi.vtiq; dñe.ꝑ Yba em xpᷣi erat

in fide inſtructa. pleniꝰ in fide qᷓ; ante.qð patet
ex eiꝰ ſequenti ↄfeſſione.Ex q̃ ᷣᷣmo expᷣmit᷑ xpi
dignitas ſacerdotał ⁊ regia cum ðꝛ.Ego eredi⸗
qꝛ tu es xpᷣs.i.vnct“.vnctio debebat᷑ regibꝰ

Tſacerdotibꝰ.Scðo explicat᷑ xpᷣi diuitas cum

ſequit᷑ filiꝰ dei.ſ.naturalis. Tertio ponit᷑ incar

nationis veritas cũ ſdit᷑.Qui in hũc mũdum
veniſti.non ꝑloci mutationem :ᷣ ꝑ carnis aſſũ
ptionem. Et cũ hoc dixiſſet a xpᷣo edoctaabiit.
⁊z vocauit Mariam ſoꝛoꝛem ſuam ſiletio.Cri⸗
ſoſto.ait. Ideo occulte ſoꝛoꝛem vocat.qꝛſiſci⸗
uiſſent iudei xpᷣum aduenire: receſſiſſent ⁊ non

fuiſſent teſtes miraculi. Dixit itaq; Martha

ſoꝛoꝛi.Mgr adeſt ⁊ vocat te. Non eſt creden⸗
dum hoc loco martham fuiſſe mentitã cũ dixit.
vocat te.qꝛ non fuit ab euangeliſta expꝛeſſum:
cũ id euangeliſta fecerit ꝓpter bꝛeuitatem. At
aũt maria audiuit martham ſurrexit cito et ve⸗

nit ad xpᷣm.q̃ nondũ venerat in caſtellũ: ſ̊ erat

adhuc in illo loco vbi occurrerat ei martha.iu
dei ergo qͥ erant cũ ea in domo ⁊ cõſolabãt eam
ſecuti ſunt eam dicentes.qꝛ vadit ad monumen
tum vt ploꝛet ibi.aria cũ veniſſʒ vbi erat
Yeſus videns eũ cęcidit ad pedes eiꝰ⁊ dixitei.
Bñe ſi fuiſſes hic frater meꝰ non fuiſſet moꝛtu⸗

At Yeſus vt vidit eam ploꝛantẽ ⁊ iudeos d ve

nerant cum ea ploꝛantes infremuit ſpũ ⁊ turba
uit ſemetipᷣm ⁊ dixit. vbi poſuiſt/ eũ: Mic dicit
Beda. Non omia dixit ldaria q̃ artha p

fulerat.qꝛ conſueto hoim moꝛep̃ lachꝛymis ñ
omia ꝗᷓ voluit pferre potuit. Et de xp̃o qit Cri

ſoſto.Marie loquenti nihil xpᷣus loquit᷑ neq;
ra dicit q ſoꝛoꝛi dixerat. Turba em̃ aderat mul
ta:⁊ non erat tempꝰ illoꝛũ verboꝛũ. Sʒ conde⸗
ſcendit humiliaf hũanam naturam denudas

Infremuit g̊ ſpũ ⁊ turbauit ſeipᷣm. Hicit Nico

laus delira. Fremitꝰ conſurgit ex indignatioe
Aſte xpᷣi fremitꝰ ꝓcedebat ex indignaſon⸗ ei⸗
3 diabolũ ꝑ cuiꝰ ſuggeſtionem moꝛs intrauiti
mundũ.quem erat cito debellaturꝰ. Turbatio
aüt illa ꝓcedebat ex compaſſiõe Laʒari a ſoꝛo⸗
rum ciꝰ. Sciendũ iñ ꝙ iſte paſſiones ⁊ conſimi
les non fuerũt in x-po vitioſe: ̊ magis virtuoſe
Oꝛ non erant ꝑuertentes iudiciũ rõnis:ſᷣ magiſ
ſequentes ⁊ ꝑ ipᷣm excitate.Alduertendũ inſuꝑ

peo ꝙ xpᷣs dixit.vbi poſuiſtis eũ.qꝛ ᷣm Au⸗
guſtinũ in li. de vbis domini. Non locũ ſepul⸗

ri ignoꝛare crędi debet:ſ fidem populi apꝛoba
Te volebat. Ut aut Dixert ei .pelii vide 2 iter
vlus monumentũ cepit lachꝛymat⸗ eſt Jeſus.
Lachꝛymabat qdem ex cõpaſſione 2 pietate:

tanqᷓ; verꝰ hõ. lachꝛymabatf etiaz vt pie ↄſide⸗
rare Poſſum pnter eaqᷓ ntadecima futura die
U

ventura erant ſuꝑ eũ.Itaq; intra ſemetipᷣm flẽ
do dicebat. OLaʒzare mi dilecteego ploꝛãdo
ad tuũ monumentũ accedo.Et.xv. die ſequen

ti Magdalena cũ mulieribꝰ a matre mea bene

dicta de cruce depoſitũ ploꝛando me ad monu
mentũ nouum adducent. O Laʒare mi ego ho
die eruam te de faucibꝰ moꝛtis. ⁊ quintadecia
die ego ꝓ ſalute hoim illiꝰ poteſtati meſbᷣdam.
O Laʒare mi anima tua exaudiet vocẽ meam
de inferis ⁊ coꝛpoꝛi vniet᷑: ⁊ qͥntadecia die cla⸗
mabo in cruce ⁊ ingrati homies nõ audient me
vocantẽ. Judei aũt vidẽtes xpᷣm flere dicebãt
Ecce quõ amabat Laʒaꝝ. Quidã inſuꝑ ex ip
ſis dicebant. Non potuit hic qͥ aperuit oculos
ceci nati facere vt hic non moꝛeret.
C quinq; ſunt cõditiões que oſten⸗
dunt certitudinẽ miraculiin reſurre⸗
agri. (La. MI.

rtiũ myſteriũ
Ntemplanduʒ de Laʒaro reſuſcitato
Iðꝛ reſurrectiois mirabił. In quo qui
nt ↄſideranda ꝗ faciũt ad miraculi certitu
dinem magnificentin.
CSBecũdum lapidis amotio.
7* Certkü chꝛiſti oꝛatiio.
¶ Quartũ Laʒari vocatio.

ctione Laʒ

☚

in

CQuintũ ſubita reſurrecio.
¶Nꝛimũ oſiderandi eſt ſepulchꝛi deſcriptio

Aaü dixit text euangelij. Jeſus rurſus fre⸗
mens in ſemetipo venit ad monumenti.i. pue⸗
nit ſiue applicuit. Fremitꝰ aũt ille ⁊ indignatio
fuit ꝓpter iudeos deillo inique murmurantes
Erat aũt ſpelũca ⁊ lapis ſuꝑpoſitꝰ erat ei Spe
lũca vt dicit hic Oeda ẽ ruptii vocata. ¶ Secũ
dum oſiderandũ ðꝛ lapidis amotio. Dirxii qui
dem Jeſus tollite lapidẽ. Chꝛyp. Hoc dixit vt
eos ĩeſtes faciat miraculi. Rñdit martha.Do
mie iam feter q̃triduanꝰ eſt.vᷣm Theophiluz. B
martha taq́; diffidẽs dicit velut ipoſſibile cre⸗
dens poſſe fratreʒ ſuſcitari ob diex diuturnita⸗
tem. Ulvm alios. Hec vba nõ ſunt deſperatio⸗
nis:ſᷣ potiꝰ admiratiõis. Dixit illi Yeſus.Nõ⸗
ne dixi tibi: qm̃ ſi credideris videb glam dei.i.
gloſam eiꝰ vtutẽ in ſuſcitatiõefris tui.Tulerũt
glapidẽ ad pᷣceptũ xpᷣi.¶ CTertiũ ↄſideranduzʒ
eſt xp̃i oro. ANoluit qͥdẽ oꝛare vt ↄfunderetma
licis iudeoꝝ qͥ ſibi imponebãt ꝙ faciebat mira⸗
cula vtute demonũ. Quare eleuatis oculis ſur
ſum dixit. Pr gras ago tibi qm audiſti me De
us cm̃ pr celeſtis magnificẽtiſſimꝰ eſt. Et iõ ex
graꝝ actiõe de pᷣteritis ad pᷣſtada bñſicia ſequẽ

lapr
ijet
banea
Dire
ame⸗
Apf⸗
Diet
liun
gims
delon
lennn
ſoril
tum
ſe
60
de
unt
fae
Ne
er
⸗
Cn
cone
Anmnar
Nemu
onie
lcor
aese
ſiͤric
n
a
Wiek
phar
nur/
ſesen⸗
litin.
liusen
Poſtot
ſoobar
rerit
ſoonne
ſeic

Feyt

gniac
Wr
ſü
in
luci
Pbuaf

nurade
tnſe.
Pphorid
e layen
merbene
onu
megoho⸗
ntadecig
eſbdan.
emeam
ndeech:
Wicgeme
tnedcchi
niperp
Moalbs

feſuſetruts

ngnoni
Ulcann

Wino
wsfe⸗
niire
1indigenn
Wmun’
nuche
1(S
Dertgei
Inubr
Poſbiede⸗
rduunni
ßenſt
iCucin
ſleend
l
Nichunt⸗

oelleſi H

ſtieed

t Hͦ⸗

ifillnt

rmo Avij

tia ꝓuocat᷑. h vytiq; eſt pᷣum magniſfici. vt·

iiij.ethi. Subiũxit in oroe xpᷣus. Ego aũt ſcie⸗
bam qꝛſꝑ me audis: ſᷣ ppter ꝓplum qͥ circũſtat
dixi. vt credãt qꝛ iu me miſiſti. Sciendũ hicꝙ
oꝛare prem ↄuenit xpᷣo rõe hũanitat in qᷓ mioꝛ
eſt pre nõ rõe diuitatis in q̃ ẽei eq̃lis. ¶ Quar
tum oſiderãdũ eſt laʒari vocatio.poſtqᷓ; eni ſic
oꝛauit clamauit voce mag. Laʒare veni foꝛas.
Dicit hic Theophilus.Altiꝰ camauit vt gen
tilium oꝛa refrenet fabulantium in tumulis eſſe
animas defunctoꝝ Clamat igit᷑ qſi aduocans
de longinqͥ. Nel ᷣm Nico.dely. Clamauit vo
ce magua qꝛ ſi dixiſſet in ſilentio. poſſent aduer
ſarij dicere ꝙ verba magica ꝓtuliſſet.CQuin⸗
tum cõſiderandũ dr ſubita reſurrectio. Statim
naq; ꝓdiſt qui fuerat moꝛtuus ligatus manꝰ⁊
pedes inſtitis.et facies ſudario eratligata.hic
declarat᷑ vtus diuia.nõ ſolũ ſuſcitando moꝛtu⸗
um ſ etiaʒ faciẽs exireligatuʒ. In h̊ inſuꝑ awa
ret certitudo miraculi inq;tum exiuit laʒarꝰ eo
modo quo fuerat in ſepulchꝛo poſuꝰ. Dixit eiſ
ieſus Soluite ecũ.Fecit hoc vt accedẽtes ð pꝛo
pe ⁊ tãgẽtes ex viſu ⁊ tactu eſſẽt teſtes miracu⸗
li ſubiũxit xpᷣs. Et ſinite abire.vt oſtẽdat᷑ vere
ſuſcitatus ꝑ opa vite.cuiuſmodi eſt ambulatio
⁊ comeſtio ⁊ ſilia Multi ergo ex eis qͥ venerãt
ad mariam ⁊ marthã ⁊ viderãt q fecit ieſus cre
diderunt in eũ. Quidaʒ aũt ex ipᷣis abierũt ad
phariſeos ⁊ dixerunt eis q fecit ieſus, Sicunt
doctoꝛes aliqͥ ꝙ id fecerunt bono ʒelo moti.vo
lentes ex miraculo viſo refrenare irã eoꝝ cõtra
ieſũ tãq; irrationalẽ. Alij vero aſſerũt.ꝙ ex ma
lignitate moti fuerũt ad h.qꝛ ex viſis ſignis bo
ni ⁊ electi cõuertũt᷑.mali obdurant᷑. Ethͥ mag
videt᷑ ex l̃a ſequenti.vbi agit᷑ de congregatõe
phariſeoꝛũ ad tractandũ de moꝛte xpᷣi.Expeꝛi⸗
mur ſic eſſe in populo xpᷣiano in qͥ multi audiẽ⸗
tes enarrari ex quiſita oꝑa xpᷣi.afficiunt᷑ ſpũali
letitia. pleriq; vero illa de ridere ſolẽt.⁊ qð gra⸗
uius eſt negant ⁊ impugnãt vitateʒ ꝓphetarũ
apoſtoloꝛũ martirũ doctoꝝ q; teſtimonio com/
pꝛobataʒ. Mendaciũ inquiũt eſt ꝙ laʒarus re
ſurrexit. O ſtulti.O tardi coꝛde ad credenduʒ.

vos mendaces eſtis vos filij diaboli.qͥ euange

liſte iohãni vᷣgini dei electo acqͥeſcere recuſatl.
Jðe vtiq; laʒari reſuſcitati texuit hiſtoꝛiaʒ qui
omnia oculate ꝑſpexit. Ergo omni inſidelitate
depoſita. demus gras xpᷣo noſtro redẽptoꝛi qͥ
ſiẽ laʒarũ quadriduanũ ſuſcitauit a monumen/
to ita in fine ſeculi reſuſcitari faciet omẽs hoiẽs
mundi vt ineternũ damnent᷑ iniqui. Juſtis vo

tribuat᷑ pꝛemiũ vite eterne.Amen.

Germo decimuſſeptimꝰ ð pijſſima

paſſione ſaluatoꝛis noſtri ieſu xpi ·

ʒ1 Loꝛzemus ante
b// vomini fecitnoe qꝛ ip̃eẽ dũs de⸗
d paſſionẽ nos inuitani ꝓ
phete illuminati vba ſunt iſta põ xciiij. Neſcio

„

„
7

uid flebilius ac pietate ⁊ cõmiſeratiõe magis

dignuz cõmemoꝛari põt.qᷓ; abiectiſſima paſſio
moꝛſq; acerbiſſima ieſu xpᷣi filij dei. Atiq; omi

fera crudelioꝛ. durioꝛq; petris cenſeri debet.qͥſ

quis ille ſit.qui ad tanti miſterij memoꝛiam nõ
cõpungit᷑. Si em abſq; lachꝛymis nõ ſolũ nar⸗
rani vel dici:imo nec excogitari pñtꝗqᷓ de moꝛte
Ceſaris aut NMõpei magni aut Hectoꝛis troia/
ni aut DOarij pſarũ regis.vel Alexandri mace/
donis alioꝛũ q; regũ vel imꝑatoꝝ ↄſcripta ſũt.
q́;tomagis moꝛs regis regũ plãgẽtibꝰ ocuł ad
mentẽ eſt reuocãda.Accedit ad h̊ ꝙ illeqͥ pec⸗
catũ nõ fecit.nec dolus inuẽtꝰ eſt in oꝛe eiꝰmoꝛ⸗

tuus eſt ꝓnoſᷣ debitoꝛibꝰ moꝛtis. vt nos redi-⸗

meret. vtnos ſaluos faceret. vt nos ad patriaʒ
celeſtẽ reduceret.in ligno crucis pepẽdit.Com
patiendũ itaq; illi eſt qͥ tã dura ꝓ nob tulit toꝛ⸗

meta.ne in die iudicij cũ venerit in gla maieſta⸗

tis ſue inueniemur ingti in ↄſpectu eiꝰ. Naʒ vt
q̃dam deuotꝰ ait. Hodie xpᷣs de cruce ſic alloqͥ

tur vnũquẽq;. Vide hõ qᷓ ꝓte patioꝛ.vide pe⸗
nas qᷣbꝰ afficioꝛ.vide clauos qͥbꝰ cõfodioꝛ.no
eſt doloꝛ ſiquo crucioꝛ.cũ ſit tatꝰ doloꝛ exteri⸗

oꝛ.intꝰ tñ doloꝛ eſt quioꝛ.tã ingtũ dũ te exꝑioꝛ

Beponamꝰ igit᷑ duriciã animi.induamuſq; vi

ſcera pietatis ⁊ deuotiõe q̃ poſſumꝰxpᷣm in cru

ce paſſuʒ parit᷑ lugeamꝰ Nec vile aut muliebꝛe

putandũ eſt h̊ officiũ exoluere.quinĩmo ⁊ piũ

⁊ laudabile foꝛe exẽpla luculẽtiſſima mãifeſtãt
Scribit᷑ nãq; Beñ.l.c. ioſeph ruit ſuꝑ faciẽ
pris fui defuncti flẽs ⁊ deoſculãs eũ.Et Geñ.
xxv.c.Qualit᷑ abꝛaã fleuit Sarã vxoꝛẽ ſuã de⸗
functã.Et.ij. Re.j.c. Quõ NDauid plãxitſu-
ſaul onatne interfectos in p̃lio. Et.ij. Re.

iij. c. Quẽadmodũ Dauid leuauit voec̃ ſuaʒ ⁊

fleuit ſuꝑ tumulũ abner:quẽ Joab ⁊ abiſai in

fecerãt.Et.ij. Re.x viij.c.dꝛ adhuc de Dauid
cũ audiſſʒ moꝛtẽ filij ſui abſolon flebat dicẽs

Abſolon fili mi.fili mi abſolõ. Et Nume.xx.c.

Laudat᷑ ppłs qͥ moꝛtuo Aaron fleuit ꝑ triginta

dies. Et.j.Re.xx viij. Samuel moꝛtuꝰ eſt plia⸗

xitq; eñ̃ oĩs ꝓʒłs.Et.ij.Macha.ix.c.ponit᷑ ꝙ

poſtqᷓ; iudas machabeꝰcecidit ⁊ occiſus fuiti

pᷣlio fleuit eũ oĩs pls planctu magno. Narrat

etiã Juſtinꝰ ꝙ cũ nunciatum fuiſſet Alexãdro
vxoꝛẽ darü qua detinebat captiuã in ꝑtu moꝛ⸗
tuã fleuit ex hũanitate. Inſuꝑ ꝙ dũ Alexãder
expoſt exanime coꝛpꝰ darij inuenit quẽ ſuiint᷑⸗
fecerant fudit lachꝛymas. Quis abſq; gemi⸗

tu audire põt ꝙ ille qͥ oibꝰpᷣſtat viiémortuns

4ℳ *°

„ρ vi

i cruce.O xpᷣiani oẽs.O viri.O mulieres.O
iuuenes. O ſenes. O vgines. O vidue. O nu⸗
pte.O pie matres. O populi cũcti nobᷣ oĩbꝰ di
cit eccleſia vba in themate ꝓpoſita. loꝛeinus
añ dũm affixum patibulo crucis.qꝛipᷣe eſt dñs
deus nr.Ad quem ploꝛatũ poſſumꝰ deo pꝛopi
tio ꝑuenire.ſi diligent᷑ voluerimꝰ ac fidelit᷑ con

ſiderare ignominiã crucis dñi nr̃i Jeſu chꝛiſti.

Idcirco in pᷣſenti ᷣmone de ipᷣa paſſione domi
nica tria myſteria pponemus ↄtemplanda.
Scðdᷣin humilitatis. ¶ Tertiũ acerbitatis.
TExpᷣus ex ardentiſſimo amoꝛe vo⸗
lens paſſus eſt. et de voluntatis eius

*

rnium ↄtemplandũ depaſſione Jeſu
xvpi dꝛ volũtatis. Ald cuiꝰ claram ex

neceſſitate.
Scdm vtrũ in xpo fuerunt plures volũtates.
Tertiũ vtrum in xpᷣo fuit ↄtrarietas volutatũ
Ad pᷣmũ dubiũ dicere debemus ꝙ xpᷣus ex
volũtate paſſionẽ ſuſtinuit. Hoc vti q; ꝓbamꝰ
abunde. Or em̃ ꝑ Eſo.liij. ca. Oblateſt qꝛ ipᷣe
voluit. Et Oamace. inqͥt. Mihil coactũ i xpo
5 oĩa voluntaria. volẽs eſuriuit. volens ſitiuit.

volẽs moꝛtuus eſt. Inſuꝑ paſſio xpi fuit bona

7 meritoꝛia. ꝗ̊ voluntaria. Añ Augꝰ.li.j.ↄfeſ.

git. Nemo inuitꝰ bñ agit etiã ſi bonuʒ eſi quod

Huilũ bonũ niſi voluntariũ. Et. x v. q.j.c.nõ

eſt. Volũtariũ ſibi militẽ elegit x-ppᷣs. Quare et
ipe volutarie paſſus eſt. Dicit nãq; Alexãder
de ales in. iij. volumine ſummeſequẽdo dama⸗

ſcenũ Hilariũ ⁊ lougonẽ in li. de ſacris. alit᷑
fuit potentia patiendi in xpo qᷓ; ſit in nobᷣ in ſta

tu miſerie ⁊ in adam in ſtatu innocẽtie. Nam in
ſtatu innocẽtie fuit potentia patiendi ſine neceſ
ſitate a ſine voluntate.quare Ad impaſſibilis
erat ex vtute diuine ꝓtectionis: nõ exſua natu
ra. In ſtatu miſerie eſt potẽtia patiẽdi cum ne⸗
Lelſſitate ⁊ ſine volũtate. In dño Jeſu xpᷣo fuit
potẽtia ad patiendũ nõ t indiſpoſita vt in ada
nec cũ neceſſitate. vt in nobis: ci diſpoſitide
ad patiendu ⁊ eſ volũtate potete phibere paſſi
onem. Hã cũ ſit duplex potẽtia. ſ. actiua ⁊ paſ-
ſiua. potetia acriua in nob eſt ſolũ ſbiecta volũ
tati. potẽtia paſſiuanõ a ſequit᷑ ↄditiõʒ nature
eſu potẽtia paſſiua ſic potentia

era

In dño vo Jeſu
actiua fuit ſbiecta volũtati vt eſſet dña ſui act⸗
2⁊ ſui paſſiõiſ.vt ſicut volũtas nra hʒ dominiũ

ſui actpotẽs ꝓhibere eũ vel educere. ita chꝛi⸗

ſti volutas dñium habuit ⁊ potẽs fuit ꝓhibere

plicit ofi no ßr
naturꝗ. Et h mõ ſicutnõ poterat mutare coꝛꝑa
exterioꝛa a curſu ⁊ oꝛdine nature.ita etiã nõ po

Bimum myſte⸗

planation iria dubia occurrüt enucleandga.
imũ vtrũ xpᷣs paſſus ſit ex volutate: aut ex

paſſionẽ a potẽtia patidi aſſumpta: vel ipſam
Aha ig pie d. xii orti ii alma xpᷣi põt du
mderari. Uno mõ ſᷣm ppᷣam vtutem 2

terat immutare ꝓpriũ coꝛpꝰ a naturali diſpoſi⸗
tione.qꝛ aia xpᷣi ſ᷑ᷣm ꝓpᷣam naturã hʒ determia
tam pꝓpoꝛtionẽ ad ſuũ coꝛpꝰ. Alio mõpõtcõſi⸗
derari aĩa xpᷣi ſᷣi ꝙ eſt inſtrm vnituz vᷣbo dei i
pſona.⁊ ſic ſubdebat᷑ eius ptati totalit᷑ oĩs diſ/⸗
poſitio ꝓpꝛij coꝛpis.Quia tñ vtus actõis non
ꝓpꝛie attribuit᷑ inſtrumento:ᷣ pᷣncipali agenti
ideo tał potentia attribuit᷑ magis ipᷣi vbo dei:
qᷓ; aie xpᷣi. Piximꝰ iſta ↄ cludentes ꝙ potuiſſet
xpᷣus ꝓhibere paſſionẽ:ſᷣ pati voluit vt ꝓ nob
ſatiſfaceret.Et vt inqͥt Tho.iij.ꝑte.q.xlvj.qͥa
paſſio illa aſſumpta fuit volũtarie ppter finem

liberatiois hoim a peccato. Jdeotantã quanti

tatem doloꝛis aſſumpſit q eſſʒ ꝓpoꝛtionata ma
gnitudini fruct eius qͥ inde ſeqbat᷑. Sʒ ar

exaltauit pentem in depto:ſic opoꝛtet exaltari
filiũ hoĩs.vt omis qͥ credit in eũ nõ peat:ſᷣha⸗
beat vitã eternã.qð qͥdem de exaltatiõe in cru⸗
ce intelligit᷑. Scdo ex ꝑte ipiꝰ xpᷣi qͥ ꝑ hũilitatẽ

paſſionis meruit gloꝛiã exaltanõis.iuxta illud
Lu.vltx.c.Hec opoꝛtuit pati xpᷣm ⁊ ita intrare

in glam ſuaʒ. Tertio ex ꝑte dei cuius diffinitio
circa paſſionẽ xp̃i fuit pᷣnunciata in ſcripturis ⁊
pᷣſigurata in obſuãtia veteris teſtamẽti.vᷣm ꝙ
Zꝛ.lu.xxij. Filiꝰ qͥdẽ hois vadit ſᷣm ꝙ diffinitũ
ẽ de eo. Et Lu.vl.c.ec ſunt vba ꝗ locutꝰſum

cũ adhuc eſſeʒ vobiſcũ.qm̃ neceſſe eſt ipleri oia
q̃ſcripta ſunti lege moyſi ⁊ ꝓphetis ⁊ pſalmis

de me. ⁊ qmſcriptũ eſt. QAm opoꝛtebat pati cri
ſtum: T reſurgere a moꝛtuis. Pꝛo declaratione
iſtoꝛũ notande ſunt de neceſſario tres diſtictio⸗

nes. Mꝛima eſt Alexandri in.iij.ſumme: qait.

.

ONVm Ariſto. v. meta. O neceſſariũ ðꝛ quatu⸗

oꝛ modis ᷣm q̃tuoꝛ genera cauſaꝝ. Eſt em ne⸗

ceſſitas ᷣm cãm foꝛmalem ſᷣm ꝙ ðꝛ calidum de
neceſſitate calefacit ſiue patiẽs ðneceſſitate pa /
titur. Et eſt neceſſitas ᷣm cãm materialem.ſᷣm

ꝙ ðꝛ ꝙ calidũ in ſummo neceſſe eſt fieri ignem.
An ꝙ diceret᷑ ꝙ paſſibile in ſümo neceſſe eſt pa

ti. Et eſt neceſſitas ᷣm cam efficienteʒ qꝗᷓ vocat᷑

neceſſitas ſᷣm violentiã ſᷣm ꝙ ð ꝙ lapidẽ foꝛti

ter impulſum neceſſe eſtmoueri. Eteſt ncceſſi-

tas ſᷣm cauſam finalẽ ſᷣm q ðꝛ ꝙ ſerram neceſſe

eſt eſſe ex ferro ⁊ calibe eo q; eſt ad diuidenduʒ
pura ⁊ ſolida. In dño ̊ Jeſu xpᷣo fuit neceſſi⸗
tas ad moꝛiendũ m rationẽ cauſe finalis ſolũ.
AUVt em ↄꝛ ad Gał.iiij.c.Miſit deꝰniliũ ſuuʒ.vt

°⁄

pleriq; dicta aſſerẽtes xpᷣm de neceſſitate fuiſ
ſe paſſum. Pꝛimo ex ꝑte nr̃a qͥ ꝑ eiꝰ paſi ionẽ li⸗
berati ſumꝰ. ſm illud Joh.iij.c. Sicut moyſes

ien
inbefn
tpipordn
Mten:
iinbo
ndanni
mopöciſt
pſtode⸗
Aoisdf,
fösnon
Plgnt
Wodai:
houſt
in
Deſton
Miqend
wmmm
Cehtaric
Pntmel⸗
tnorts
Werrtari
öenan⸗
zobätune
urnilnd
r
oſfinto
Eyuris
nal
dconi
oonin
eckipenei
t
ntmyr
Mn.
mmr d.
züncome.
.Ekon te
oe
ccuneyel
gilen km
giighen.
creſeckpe
wi ne
funſifun
Eeinnf
iſe

ſiucdier,

irſetſ

ntlicſ,
ituz,n

nos redimeret. Iſta redẽptio nõ potuit eſſe ni⸗
ſi ꝑ ſatiſfactionẽ.nec ſatiſfactio niſi ꝑ paſſionẽ.

NHõ aũt fuit in xpᷣo neceſſitas ad moꝛiendũ vᷣm
rõeʒ cauſe efficientis.qꝛ nulla cã creata poterat
eũ cogere ad moꝛiendũ. Neq; neceſſitas ᷣm ra

tionem cauſe materiał.qꝛ illa eſt neceſſitas ↄ cta

ex vitio ꝓpagatiõis in nobᷣ.neq; neceſſitas ᷣm

rõem caulſe foꝛmal.qꝛ illa nõ põt ꝓhiberi nec ẽ
voluntaria.Et de xpᷣo dicit Joh. Bamaſcenꝰ.

O paſſiões ⁊ ſi ᷣm legem nature fiebãt in eo:ñ
tñ coacte ſᷣ volũtarie.Scda diſtinctio.ꝙ eſt ne
ceſſitas immutabilitatis ⁊ neceſſitas coactiõis
vel ꝓhibitiõis. Neceſſefuit xpᷣm moꝛi neceſſita
te imutabilitatis.qꝛ imutabilit᷑ voluit moꝛi.ne
ceſſitate vo coactiõis vel ꝓhibitiõis minime.
Tertia diſtinctio ᷣm Anſel.in li.ij. cur deꝰ hõ.

in. c.xvij.O eſt neceſſitas pᷣcedẽs qᷓ cã eſt vt ſit

res. Et eſt neceſſitas ſequẽs quã res facit.pᷣce⸗
dens ⁊ efficiens eſt neceſſitas cũ ðꝛ celuʒ volui
qꝛneceſſe eſt vt voluat᷑. Sequens vo ⁊q̃ nihil

efficit: fit. Cũ dico te ex neceſſitate loqͥ cũ loq̃rj

Cũ em̃h̊8 dico ſignifico te nihil facere poſſe.vt
dũ loq̃ris non loq̃ris.nõ ꝙ aliqͥd te cogat ad lo
quendũ. Nã violentia natural ↄditiõis cogit
celũ volui.te vo nulla facit neceſſitas loqͥ. Sʒ
vbicũq; eſt pᷣcedẽs neceſſitas eſt ⁊ ſequẽs.non
aũt vbi ſequẽs ibi ſtatim ⁊ pᷣcedẽs. Poſſumus

nãq; dicere neceſſe eſt celũ volui:qꝛ volui᷑ Sʒ

non ſil eſt verũ.idcirco teloq̃ qꝛ nexeſſe eſt vt
loq̃ris. Iſta ſequẽs neceſſitas currit ꝑ oia tꝑa
B mõ.Quicqͥd fuit neceſſe eſt fuiſſe.Quicqͥd ẽ
neceſſe eſt eſſe.Quicqͥd futuꝝ eſt neceſſe eſt eſſe
futurũ.Si vis g̊ oiĩm q̃ xpᷣs feẽ ⁊ q̃ paſſus ẽ ve⸗
ram ſcire neceſſitatẽ.ſcito oĩa ex neceſſitate fuiſ⸗
ſe.qꝛ ipᷣe voluit. voluntatẽ vo eiꝰ nulla pᷣceſſit
neceſſitas.Quare ſinõ fuerũt niſi q̃ ipe voluit.
ſi nõ voluiſſet nõ fuiſſʒ. Ex his oibꝰ dep̃hendi
mus ꝙ xpᷣus paſſus eſt volũtarie. Et qͥcqͥd de

neceſſitate ðꝛa ſua volũtate bñdicta dependet.

Secundũ dubiũ erat vtrũ in xpᷣo fuit volun

tatum plalitaſ: Ad qð rñdet ſctũs Tho.iij. ꝑte

n

q.x viij O qͥdã poſuerũt in xpᷣo eſſe vnã ſolam
voluntatẽ.Sʒ ad q̊ ponendũ diuerſimode mo
ti eſſe vidẽt᷑. IApollinaris em̃ nõ poſuit naturã
intellectualem in xpᷣo:ſᷣ qð vbũ eſſet loco aime

vel loco intellectꝰ. Añ cũ volũtas ſit in rõe. vt

phs dicit in.iij. de aĩa. ſequebat᷑ ꝙ in xpᷣo non
eſſet volũtas hũana.⁊ ita nõ eſſet in eo niſi vna

volũtas. Machariꝰ aũt pr̃iarcha anthiocenꝰ
⁊ Cypꝛus Alexãdrinꝰ ⁊ Sergiꝰ cõſtantinopo

—

litanꝰ ⁊ qdam eoꝛũ ſeq̃ces poſuerũt in xpᷣo vnã

volũtatẽ qᷓ;uis ponerẽt duas naturas ᷣm ypo
ſtaſim vnitas.qꝛ opinabant᷑ ꝙ hũana natura ĩ

xpᷣo nũqᷓ; mouebat᷑ ꝓpo motu:ſᷣ ſolũ ᷣmꝙ erat

mota a diuitate. vt ptʒ i epka ſinodica Agatho⸗

xvij

nis pape. Etideo in ſexto ſinodo ap Cõſtanti
nopolim celebꝛata determinatũ eſt opoꝛtere di
ci ꝙ i xpo ſint due volũtates vbi ſic legit᷑. Pꝛe

dicamꝰ? duas volũtates naturales in xpo ⁊ du
as oꝑatiões.Et h̊ neceſſariũ fuit dici. Manifę

ſtum ẽ em ꝙ filiꝰ dei aſſũpſit hũanã nãʒ pꝑfectiꝗ⸗

ad ꝑfectiõʒ aũt nature hũane ꝑtinet voluntas:
q̃ eſt nãlis potẽtia ſicut ⁊ intellectꝰ. AUñ neceſſe
eſt dicere ꝙ filiꝰ dei hüanã volũtatẽ aſſüpſit in

hũana natura.ꝑ aſſumptiõʒ em hũane nature

nullam diminutõʒz paſſus eſt filiꝰ dei in his qͥ ꝑ
tinent ad diuinã nãm cui cõpetit volũtatẽhre.
Quare neceſſe eſt dicere ꝙ in xpᷣo fuerunt due
voluntates.vna diuina.alia hũana.Hoc tenet

teriq; ſancti doctoꝛeſ.qꝛ vo vtinqͥt Tho. Filiꝰ
dei ſicut pᷣdictũ eſt hũanã nãm aſſumpſit cũ oi⸗

bus ꝗᷓ pꝑtinẽt ad ꝑfectiõʒ ipᷣiꝰnãe. In humana

aũtnã includit᷑ etiam nã aialis.ſicut in ſpeciei

mgf ſniaꝝ in. iij. di. x vij. Et Johes Dama. ce⸗

cludit᷑ genꝰ. Vñ opoꝛtet ꝙ filiꝰ dei cũ humana

—⏑

nã aſſumpſerit etiã ea q̃ ꝑtinẽt ad ꝑfectõʒ natu⸗

re aialis inter qᷓ eſt apetuꝰ ſenſitiuus qͥ ſenſuali
tas ðꝛ.Et iõ opoꝛtet dicere xpᷣofuitſenſua
Senſualitas autezʒ
ſiueſenſuał appetitꝰ inq;tum natꝰ eſt obedire ra

lis apetitꝰſiue ſenſualitas.

tioni ðꝛ rõnalis ꝑ ꝑticipatõʒ.vt ptʒ ꝑ phm i.j.

ethi. Et qꝛ volũtas eſt in rõe.põt dici ꝙ ſenſua
litas ſit volũtas ꝑ participatiõz. Quatũ etiam
ad rationẽ volũtas in xpᷣo plurificat᷑ nõ ratiẽse
potẽtie qᷓ eſt vna:b rõe actus. Quare dic DBa⸗
maſcenus duplexeſt hoĩs voluntas. Una nã⸗

„

lis que vocat᷑ theleſis.Alia rõnalis que voca⸗

tur buliſis. ꝛima ðꝛ theleſis.i.ſimplex volun

id eſt cõſiliatiua qᷓ vocat᷑ volũtas vt rõ. Hillud
qð volũtas refugere põt vt natura eligit vtra⸗
tio ex oꝛdine ad finem. Sicut etiã in aliquo ho⸗
mie ſenſualitatis eiꝰ ⁊ volũtas abſolute ſiue vt
nã ↄſiderata refugit vſtionẽ.quam tñ volũtas
m rationẽ eligit ꝓpter finem ſanitatis.Quare
m dicta diſtinguim⸗ in xpᷣo voluntatẽ multi⸗
plicem. ſ. diuinà humanã. Et hãc diuidimus i
volũtatem ſenſualitatis ⁊ voluntatem ratiois.
Et voluntatẽ rõis adhuc dicimꝰ aliã ꝓut cõſi⸗

Et ad ̊ rñdet Alexan.in.iij.ſumme. xpᷣs ðꝛ

habuiſſe diuerſas volutates tribꝰ modis. Mꝛi⸗
mo iuxta duas naturas diuinã ⁊ hũans dicun

na: Scdo mõ ſᷣm hũanã naturã dicunt᷑ in xpᷣo
diuerſe volũtates.volũtas.ſ.rõis: ⁊ voluntas
ſenſualitatis. Tertio mõ dicunt᷑ in xpᷣo ᷣm rõʒ
§ 3

tas qͥ a mgris vocat᷑ voluntas vt natura,O c⸗
pudiat ea que ſunt nature zrie ⁊ q ſũt m ſe ma
la puta moꝛtẽ ⁊ ſilia. Scda volũtas ðꝛ buliſis.

deret᷑ vtnã. aliꝗ ꝓut ↄſiderat᷑ vtrõ. CTertiu .
dubii erat vtrũ in xpo fuit voluntatũ orietas⸗

tur in xpᷣo diuerſe volũtates.diuina.ſ.⁊ huma

17

diuerſe volũtates.qꝛ rõ hʒ quandã voluũtatem

vt nã eſt vnibil coꝛpi ⁊ hʒ voluntatẽ vt ratio ẽ
cõfoꝛmis diuinitati.⁊ Gm h dicerent᷑ in xpᷣo di
uerſe volutates. volũtas nãlis ⁊ volũtas roõis
Aoluntas diuina in xpo erat vt ipe doloꝛes ⁊

paſſiones ⁊ moꝛtem pateret᷑.non ꝙ iſta eſſenta
deo volita m ſe:ſᷣ ex oꝛdine ad finem humane

ſalutis. Nolũtas rõis erat vt voluntas diuina
impleret᷑.volũtas aũtſenſualitatis naturaliter
iſta refugiebar. Silr volutas vt natura iſtare⸗
pudiabat tãqᷓ; narure gria. Aerũtñ licʒ iſte fue
lũtas ſenſualitatis ↄria voluntati rõis.nec vo
luntas huana Zria voluntati diuine.nec volũ⸗

tas naturałoria voluntati rõis.qꝛ Im Hama.

Cõtraria nata ſunt fieri circa idem. volũtas au
teni moꝛiendi ⁊ viuendi nec ſᷣm idem in chꝛiſto
qꝛ vnij circa ſenſualitatẽ. aliud circa rõeʒz. Exq̃ᷓ
inqt Tho. vbiſupꝛa. neq; volũtas diuia ne⸗
q; voiutas rõis in xpᷣo impediebat᷑ aut retarda
baturꝑ voluntatẽ naturale. neq; ꝑ. voluntatezʒ
ſenſualitatis. Sitr aũt nec cesnari

lo ⁊ volũtas ſenſualitatig ſᷣm oꝛdinẽ ſue nature
mouerent᷑ Hic oſtenditur magnitudo doloris
xpi patientis. qm m Tho.iij. pte.q.xl vj. In
alijs patientibꝰ mitigat triſticia interio? 7 etiaʒ

doloꝛ exterioꝛ ex aliq ↄſideratioõe rõis ꝑ quan⸗
dam deriu atõʒ ſeu redundantiã a ſuꝑioꝛibꝰ vi
ribus ad inferioꝛeę qð in xpᷣo patiente nõ fuit.

Anicuiq; em̃ virĩ ꝑmiſit agere q eſt ſibi pꝛo

Peium. Quare in illa voluntatũ diuerſitatenul
la rietas eſt ponenda. Et ſi obijceret ꝑ id qð

ſe ibit Cucas. xxij c. SFact⸗ in agonia plixius
oꝛaba.SGed agonia við: impoꝛtare quandam

impugnationẽ animi in oria tendentis. q̃re vi⸗
deret ꝙ in xpᷣo fuerit voluntatum zrietas. Re
ſpondere poſſumꝰ m Bama.in ij.lib. ago⸗

nia nõ fuit in xpo q;tum ad ꝑtem aime roõnalem
mg impoꝛtat cõcertationẽ voluntatum ex di
uerſitate rationũ ꝓcedente.
rõ ↄſiderat vnum vult illut

—

rois qͥ nõ põt dijudicare qͥd ſit ſimplicit᷑ meli?-
in xpo nõ fuit.qꝛ ꝑ ſuam rõeʒ iudicaba᷑ ſim
pliciter eſſemeliꝰ ꝙ ꝑ eius paſſionẽ impieretur ratü ſe offerebat oia pr
yoluntas diuina.circa ſalutem humani gener celeſtisg ignuam nobis apiret.

CO paſſio xpᷣi fuit abiectiſſima rõe lo

Fuitin in chꝛiſto agonia q;tum ad ptem ſenſiti

uam ſm ꝙ impoꝛtat timoꝛẽ infoꝛtunij vel mali

immimentis. Inſpiciam? & Jeſum bñ dictũ oꝛ
1 dicenté. h..

tem iliũq; auribꝰ coꝛdis audian

ſpoſſipileeſt tranſeat ame calix iſte. verütame

rint voluntates diuerſe:nõ tñ orie. Nam h̊ vo

aliud vult oriũ.h em ↄtingit pPpter debilitateʒ

nõ mea tua volütas fiat. Et ↄſiderãtes volũ
tatem eiꝰ ſenſualitatis voluntatẽq; rõis nlem
cõpatiamur illi. Scom em has volütates mo⸗

uebat᷑ ad oẽs penas.ad oẽs iniurias.ad omẽs
ↄtumelias.ad oẽs ꝑcuſſiões.ad oẽs paſſiones
refugiendas ci triſticia ⁊ doloꝛe inexplicabili.
atq; intra ſe dicẽ porat.Heu me dolentẽ nimiũ
Ego ãſi agnus maſuctꝰqͥ nemini nocui captus
ero hic ad modicũ tanqᷓ; ſeditioſus ⁊ latro Ego

ſpecioſus foꝛma pꝛe filijs hoim velut lepꝛoſus

abarebo. Ego qͥ meos diſcipulos tm dilexi vt

7 pedes ilł lauerim. ⁊ ab eis ⁊ ab alijs aicis int

vbera ⁊ cruciatꝰ relinquar. Ego qͥ carnẽ de vir
gine ſumptam ſpũſancto opante retineo. liuoꝛi
bus ⁊ plagis impleboꝛ. Ego qͥ gloꝛioſus hiero

ſolyma intraui acclamantibꝰ cũctis. bñdiciꝰ q
venit in noie dñi.cõfuſus ⁊ abiectꝰextra ciuita

tem deducar oneratꝰ quiſſima cruce. Ego qͥ co

ram turbis miracula feci publice coꝛam pło in
medio latronũ cruciſigar. Confodient᷑ manus
mee ⁊ pedes in ligno. a planta pedis vſq; ad
volütas di
uina vel volũtas rõnis refugiebat aut retarda l
bat motũ naturał volũtatis ⁊ motũ ſenſualita⸗
tis. OPlacebat em xpᷣo ᷣm volũtatẽ diuinam et
ctii m voluntatẽ rõis.vt volutas nãlis in ip⸗

vticem nõ erit in me ſanitas. Ego q vitã oĩibus
iberalit᷑ dono vt peccatoꝛes viuificẽ vita pᷣna

boꝛ. OQpr mi ⁊ qͥs vnq; talia paſſus eſt: O mn
mea ⁊ ꝓte maxie ↄtriſtaboꝛ. Grauis erit mihi

filio tuo dilecto igminia cruc fpᷣ guioꝛvoxlamẽ

tatiois tue. His ⁊ hmõi cogitauoibꝰ intentus
pijſſimꝰ Yeſus nõ ſolũ in oroe ł vſq; ad exitum
die vehementiſſime affligebat᷑. Altera vo ex p⸗

te dũ voluntatẽ eius diuinã volutatẽq; rõnis
q̃ vt rõ ↄſiderarfß intuemur ad gras illi exhiben⸗

das obligatiſſimos nos inuenimꝰ. Flagrabat
q̃ᷣpe deſiderio eſtuatiſſimo queq; duraqq; aſ/
perrima ꝓ ſalute hũani generis tollerare. Jðo
2cludebat dicens. Fiat voluntas tua. Volui⸗
ſtio pĩ eterne vt in vᷣginis vtero mihi copula/
rem humanã nãm ⁊ cõplacui tibi. Voluiſti vt
coꝛpus mũdiſſime ↄceptum penalitatibꝰhuma

ne vite in alijs ex peccato debitis ⁊ neceſſarijs
volũtarie ſubijcerem:⁊ obediui tibi. Aoluiſti

vt pauꝑem vitãlaboꝛioſamq; gererẽ.⁊ nõ con
tradixi tibi. Vis vt ꝓ redemptõemũdi meũſa/
guinem ſundã: Ais vt ad manꝰ iniquoꝛũ deue
niame Vis vt hac mihi ꝑatam de ꝓximo igno
minioſaʒ paſſionẽ ſuſtincã? Ais vt in cruce cõ
Hixus pendeſ⸗ Qis vt ibi ex violentia illataruʒ
paſſionũ moꝛiar:Siat volũtas tua. Ocaritas
inflamatiſſima ꝗeſu xp̃i filij dei. O amoꝛ omia
vincens paratũ ſe offerebat oĩa ꝑpeti.vt regni

2

itpis et conſoꝛtſii;· (Carll.

Pulie

unn
u
NMp
jeture
ciden
yolui
niſta.
ſungu
engbun
ſekur
urpaſt
ga

hockzet

„

ſtre⸗
ſohi

lucini

fenurg
Ueme
iae

(icaro

ſefeg
ſolnst
knin

espli
nälen
eg no:
Monis
Nones
Nahii.
Mitini⸗
cheng
ino Ec⸗
lyoſs
1Neriy
icsinn
Mdyi
Meo.luos
Gisheen
hici
Macin
Epe
meon
Minns
lo
Miabus
Mlmnina
kOni
anmhi
orſni
enns
Werian
hoerp⸗
lönis

ethiben.

reda
n
e i
n. Wi⸗
hicgu⸗
uhn
Hun
Mans
mo
limeüi
non dae
no e⸗
garceco
giun;
hanus

Nrhii

rium contemplandum de paſſione domini nii

Jeſu xpi ðꝛ hũilitas. Aoluit qͥe eligere paſſi

onem ? moꝛtem ↄtemptibilem ex hũilitate. qð

oſtendimus triplici ratide.

C Nꝛimo ranoe loci. ¶ Scðo rõetemꝑis.
CCertio ratiõe ↄſoꝛti.

ſio ⁊ moꝛs xpi roe loci.qꝛ in ciuitate famolſa et

celeberrima hierłin qᷓ erat diuino cultui depu⸗
tata. Quare aũt ibi ⁊ nõ in bethleem vbinatus

fuit.in naʒareth vbi nutritus erat pati voluit:
aſſignant᷑ ples ratiões. Mꝛima qͥdem qꝛ hierlin
eratlocus a deo electus ad ſacriſicia ſibi offerẽ⸗
da que quideʒ figuralia ſacriſicia figurabãt cri
ſti paſſionem que eſt verũ ſacriſicium.vᷣm illud
Apoſtoli ad Ephe.v. ca. Tradidit ſemetipſuʒ
oblationem ⁊ hoſtiam deo in odoꝛem ſuauita⸗

re voluit loco paſſionis.ſ.in hieruſalẽ.quo per

uenit ante quinq; dies paſ. ce. ſicut agnus paſca

lis ante quinq; dies paſce.id eſt in decimaluna
Fm pᷣceptum legis ad locũ immolatiõis duce⸗
batur. Secũda rõ quare in hiern pati voluit
eſt.qꝛ vtus paſſionis eius ad toti mundũ dif⸗
fundẽda erat.ideo in medio terre habitabil pa
ti voluit. Vñ ðꝛ in põ. Deꝰ aũt rex nr añ ſecu⸗
la oꝑatus eſt ſalutem in medio terre.ſ. hierlm qᷓ
dicit eſſe terre vmbilicus.Tertia ratio mit qꝛ2 B
maxime cõueniebat humilitati eius. vt.l.ſicut
turpiſſimũ genus moꝛtis elegit. ita etiã ad eius
humilitatẽ ꝑtinetꝙ in loco tzam celebꝛi cõfuſio
nem pati nõ recuſauit. Quartarõ eſt vt oſtede
retur a pᷣncipibus populi oꝛtã elle iniqtatem oc
cidentiũ xpᷣm.Et ideo in hiertin vbi moꝛabant᷑
voluit pati. AUnde ðꝛ Actuũ iiij. e. Louenerũt

in iſta ciuitate aduerſus puerü lanctum tuñ Je

ſum quem vnxiſti herodes ⁊ pontius pilat? cũ
gentibus ⁊ popux iſrł. Sed poſſet alics quere⸗
re.Cur xpᷣs nõ in templo vbi ſacriſicia offerebã

tur paſſus eſt aut in ipa eiuitate:ſ extra poꝛtů?
Ad quod rñdet ſancius Cho.iij. pte.ꝗ. xlv. ꝙ
Hoc factum eſt triplici rõe. Pꝛimo qͥdem vt ve
ritas reſponderet᷑ ſigure.Nam vitulus ⁊ hirc⸗

qͥ ſolẽniſſimo ſacrificio ad expiatõʒ totius mul/

titudinis offerebant᷑ extra caſtra combureban⸗

tur. vt pᷣcipit᷑ Leui.x vj.c. Et hoc eſt quod dit

Paulus ad Hebꝛe.xiij.c. Quoꝛũ animaliuʒ in

fertur ſanguis ꝓ peccato hoꝛũ coꝛpa cremab
tur extra caſtra. ꝛopter qð ⁊? Jeſus vt ſancti
ficaretſuum ſpimn extra poꝛtam paſius eſt. Se⸗
cũda rõ eſt ppter exempli. vt. ſ. nos inſtrueret
exire a mundana cõuerſatiõe. Ande ibidẽ apo
ſtolus ſubdidit. Exeamus igit᷑ ad eum extra ca
ſtra impꝛoperiuʒ eius poꝛtantes. Tertia rõ vt

Rꝛimo fuit ↄtemptibilis ⁊ abiecta ſatis paſ/

illa tm plebe oblatũ.Et ideo foꝛas ciuitatem fo
ras muros vt ſcias ſacriſiciũ eſſe cõe qð totius
terre eſt oblatio qð cõis eſt puriſicatio. Sʒ ad/

huc dubitat᷑ cur xp̃ᷣs nõ in hebꝛon vbi ada fuit

ſepultus:ſᷣ in monte caluarie voluit cruciſigi.

Chꝛyß. dicit in mone de paſſione. Noluit do⸗
Minꝰ pati nõ ſ̊ tecto nõ in tẽplo iudaico.neiu⸗
dei ſbtraherẽt ſacrificium ſalutarene putarẽt ꝓ

ñ paſſio eiꝰ fuerit medicina ʒ peccatuʒ Ade

Ad qð rñdet Hiero.ſuꝑ at. dicẽs. Quida
exponunt caluarie locũ in quo ſepultꝰ eſt Alda
Et ideo ſic apellatũ.qꝛ ibi antiqui hoĩs ſit con

ditum caput.fauoꝛabilis interpᷣtatio ⁊ mulcẽs
aures populi nec tñ vera. Extra vrbem enim æ?·
foꝛis poꝛtam loca ſunt in qbus truncant᷑ capita
damnatoꝛũ ⁊ caluarie.i.decollatoꝛuʒ ſumpſere
nomen. ꝛopterea autem ibi crucifixus eſt Je
tis. Unñ Beda dic in quadã omelia. & apꝛo⸗ ſus.
pinquante hoꝛa paſſionis dominꝰappꝛopiqua

us. vt vbi pᷣus erant aera damnatoꝛũ ibi erige
rentur vexilla martyrij. Adam vo ſepultumiu
xta hebꝛon in libꝛo ꝗeſu filij nnueſepultuz legi
mus.Et hoc ponit᷑ Joſue.xiii.c.vbi ſic habe

tur. Nomẽ hebꝛon antea vocabatcariatharbe

Adam maximꝰ ibi in terra enachim ſitus erat.
Igit᷑ xpᷣs magis cruciſigẽdus erat in loco com
muni dãnatoꝝ qᷓ; iuxta ſepulchꝛũ Ade.vt oſtẽ
deret ꝙ crux xp̃i nõ ſolũ erat in remediũ cõtra
pctm̃ ꝑſonale Ade:ſᷣ etiã Z̊ petm totius mũdi.
CScdo fuit ↄtẽptibilis ⁊ abiecta paſſio chꝛi⸗

ſti rõetpis. qꝛ paſſus eſt in die ſolenni paſce qñ
ex omi ſudea populi ad hiertm ↄfluebat. Et vt
doctoꝛes declarãt paſchale feſtum aps iudeos

incipiebat a veſpa diei in qͥ luna erat. xiiij. Di⸗
es aũt feſtiuus apud eos incipit a veſpera vni⸗
diei ⁊ durat vſq; ad veſperam ſequẽtis diei. vt
patet Leui. xxiij.ca. Et ſic dies ſolennis paſce

erat luna. xv. ppter quod eundem diẽ quẽ Jo⸗

hannes noĩat an diem feſtũ paſce ppt᷑ diſtictõʒ
nãlemn dierũ. Marcꝰ nolat pmũ diẽ aʒymoꝛuʒ
qꝛa veſpa pcedentis diei incipiebant comede/
re aʒima.Exquo Hiero. Heda Aug. docto
res theologi di.xj. dicunt. xps fecit cenꝗ lu⸗

na. xiiij. ⁊ paſſus eſt luna. xv. Erat autem equi
noctiũ.qꝛ vtinquit Ausg in li. queſtionun ⸗
ui ⁊ veteris teſtamẽti.Lunc voluit dñs pallio

neſua mundũ redimere ⁊ refoꝛmare qñ cũ crea
uerat.i.ii eͥnoctio.Et tũc dies ſuꝑ noctem in
creſcit.qꝛ ꝑ paſſionẽ ſaluatoꝛis a tenebꝛis ad lu

cem ꝑducimur. In lib. vo. x viij. de ciuita. dei

Idem lugꝰ.refert q; paſſus eſt xpᷣs.viij.kal.

S †

ablis. Si vo quiſq; quereret. Cur xp̃s pati vo
luit in etate iuuenili non in infantili vel in ſene⸗
tuteſua: Rñdetſanctus Tho. iij. ꝑte.q.xlvj.
palſio xpᷣi ſubiecta erateius voluntati.volũ
tãs aũt eius regebat᷑ diuina ſapientia: queoia
2Zjuenienter diſponit. IJdeo ad moꝛiendũ xpᷣus

iuuentutis elegit.qꝛ ſic voluit. Vñ Aug. ex⸗
ponẽs illud Joh̊.xiij.c. Sciẽs ieſus qꝛ veit eiꝰ
hoꝛa.vt tranſeat ex h̊ͥ mo ad pr̃em inqͥ t. m̃
fecit q;tũ ſufficere iudicauit. Venit hoꝛa eiꝰ:nõ
neceſſitatis ᷣ volũtatiſ. Quare aũt ſic voluit aſ
ſignant᷑ tres rões. Pꝛia qͥdeʒ vt ex ̊ mag ſuaʒ
dilectiõz cõmẽdaret ꝙ vitã ſuã ꝓ nob dedit qñ
erat in ꝑfectiſſimo ſtatu Scðᷣa qꝛnõ ↄueniebat
vt in eo apareret nature diminutio ſiẽ nec moꝛ
bus. Tertia vt in iuuenili etate moꝛiẽs ⁊ reſur
gens futurã reſurgentiũ q̃litatem in ſeipᷣo pᷣmõ
ſtraret. ¶Tertio fuit ↄtemptibił abiecta paſ
ſio xp̃i rõe ↄſoꝛtij.qꝛ cruciſixi fuerũt cũ eo duo
latrones.vnꝰ a dextris.aliꝰ a ſiniſtris. oc au
tem vt inqͥr ſcũs Tho.iij.pte.q.xlvj.alia rõne
factũ eſt q;tum ad intentiõeʒ iudeoꝛũ.Alia vo
qᷓ;tũ ad dei oꝛdinatõʒ. Quantũ em̃ ad intẽtõeʒ
iudeoꝝ.vt diẽ̃ Chꝛyv.duos latrones cruciſix
erũt iudei.ut eoꝝ ſuſpitiõis fieret pꝑticeps:vᷣ nõ
ita euenit.nam de illł nil ðꝛ.xpᷣi aũt crux vbiq;
honoꝛat᷑. Reges diademata deponentes aſſu/
munt crucẽ in purpuris in diadematibꝰ maxis
in mẽſa vbiq; terraꝝ crux emicat. Quantũ vo
ad dei oꝛdinatõʒ xpᷣs cũ latronibꝰ cruciſixꝰ eſt
Pꝛimo vt dicit Hiero.ſuꝑ Mat.Sicut ꝓno
bis maledictũ crucis factus eſt xpᷣs.ſic ꝓ oim
ſalute inter noxios q̃ſinoxius cruciſigit᷑.Scðo
vt ait Leo papa in ᷣmone de paſſiöe. Suo la⸗
trones vnus ad dexterã alius ad ſiniſtrã cruci⸗
figunt᷑. vt in ipᷣa patibuli ſpecie demõſtraret᷑ il
la q in iudicio ipᷣius oim hoim facienda eſt de⸗
ſcriptio.Tertio ſᷣm Hylariũ duo latrones leue
ac dextere affigunt᷑ oẽm hũ ani generis diuerſi /
tatem vocari ad ſacrm paſſiõis dñi oſtendẽtes
Sed qꝛ ꝑ diuerſitatẽ fideliũ atq; infidelium ſit
oim m dexterã ⁊ ſiniſtraʒ diuiſio.vnꝰex duo⸗

bus ad dexterã ſitus fidei iuſtificatiõe ſaluatur

Auis igit᷑ excogitare poſſit q;tam ↄfuſionem
paſſus eſt xpᷣs dũ viſus eſt denudatꝰ in crucei
ter duos latrones pendere.pᷣceſſerant in eo tãta
pᷣconia laudum dñnica elapſa. diffuſa erat fama
eiꝰ ſanctitatis atq; doctrine ⁊ miraculoꝝ nomẽ
latiſſime erat vulgatũ. Poſtmodũ vo velut ſe⸗
dicioſus ⁊ blaſphemꝰ patibulo ſtabat affixus.
Quare pᷣtereütes blaſphemabant eũ dicentes.
Alios ſaluos fecit ſeipᷣm ſaluũ facere non põt.
Silr ⁊ latrones qͥ erant crucifixi impꝛoperabãt
ci. Et licet LCu.dicat ꝙ vnꝰ ex eis dixetat Me

mẽto mei dñe ⁊c̃. Quare videret᷑ ꝙ nõ ambo ᷣ

vnꝰ blaſphemauerit.tñ Angꝰ. dicit in li.de cõ⸗
ſenſu euangeliſtaꝝ.qꝙ poſſumꝰ intelligere mat⸗

theũ poſuiſſe pluralẽ numeꝝ ꝓſingulari cũ di⸗
xit latrones impꝛoperabãt ei. vel vt refert Hie
ro. pmum vterq; blaſphemauit.deinde viſis ſi

gnis vnus coꝛũ credidit.

☛

agle et coꝛpis et virginis mri

ioꝛis nr̃i Jeſu xp̃i ꝛ acerbitat

qdem paſſio illa acerbiſſima ⁊ doloꝛoſa nunis.
⁊ hoc ex triplici tʒetc.

CPꝛio ex ꝑte aie. ¶ Scðᷣo ex ꝑte coꝛꝑis.

ℳ

Dꝛimo fuit paſſio xp̃i acerbiſſima ex ꝑte aie
At em̃ inqᷣtſctũs Tho.iij.pte.q.xlvj.ar.vj.in
rñſione ad quartũ argu. SDoluit xpᷣs ꝓ amiſſio
ne vite coꝛpalis q̃ tante fuit dignitatis ⁊ pꝛeci⸗
pue ꝓpter vnionẽ.qꝛ coꝛpꝰ iſtud erat vnitũ di
uinitati.ꝙ de eiꝰamiſſione etiã ad hoꝛã magis
eſſet dolendũ qᷓ; de amiſſiõe alteriꝰ hoĩs ꝑ qᷓ;tũ

cũq; tꝑs. Vñ phs dicit in.iij.ethi. virtuolſꝰ

plus diligit vitã ſuã qᷓ;to ſcit eã eſſe melioꝛeʒ.⁊
iñ eam exponit pꝓpter bonũ vᷣtutis. Et ſimilit
xpᷣs vitã ſuam maxie dilectam expoſuit ꝓpter
bonum charitatis.ſᷣm illud Hiere.xij.c.Oedi

dilectã animam meã in manibus inimicoꝝ eiꝰ.
Boluit etiam xpᷣs ꝓ peccatis oim hominũ qui
doloꝛ exceſſit oẽm doloꝛẽ cuiuſlibet cõtriti.tuzʒ

qꝛ ex maioꝛi ſapientia ⁊ charitate ꝓceſſit: ex qͥ⸗
bus doloꝛ contritionis auget᷑.tum etiam quia

ꝓ oĩm peccatis ſił doluit At aũt iſta clariꝰ in⸗

telliganẽ notanda ſunt hic rria theologoꝛũ do⸗
cumenta. ꝛimũ m ſanctũ Tho. iij ꝑte. q. xv
Et dñs Honauen.in.iij.di.x vj. aiam ĩ coꝛ⸗
poꝛe ↄſtitutam dupliciter contingit pati. AUno

mõ paſſione coꝛꝑali. Alio mõ paſſione aimali.
Naſſione qͥdẽ coꝛꝑali patit᷑ ꝑ coꝛꝑis leſionem
CTuü em aia ſit foꝛma coꝛpis. ↄſequẽs eſt ꝙ vnũ

ſit eſſe aime ⁊ coꝛpoꝛis.Et ideo coꝛpoꝛe ꝑturba

to ꝑaliquã coꝛꝑeam paſſionẽ neceſſe eſt ꝙ aia

ꝑ accidẽsↄturbet᷑.ſ.qᷓtũ ad eſſe qð hꝭ in coꝛꝑe
Quia ̊ coꝛpus xpᷣi fuit paſſibile ⁊ moꝛtale.ne⸗

ceſſe fuit vt eniam anima eius eſſet paſſibit aſ
ſiõe aũt animali pati ðꝛ aima ᷣm oꝑationeʒ d

vel eſt ꝓpꝛia aime.vel eſt pᷣncipalius aie q; coꝛ
poꝛis.Et qᷓ;uis etiam m intelligere ⁊ ſentire

dicat᷑ hoc modo aĩma aliqᷣd pati.tñ ꝓpꝛijſſine
dicunt᷑ paſſiones anime affectiones apetitꝰſen

ſitiui que in xpᷣo fuerunt ſicut ⁊ ceteraq adna⸗

turã bois ꝑtinẽt. Sciendũ iñ ꝙ hmõi paſſiões

po q; in nobis q;tum ad tria.

Pꝛimo q;tũ a r.
Prinrockiticita ad no fulr in xbo. Scðo qᷓ;tuʒ
ad pᷣncipiũ.qꝛ hmòi paſſiones frequenteri no
bis pᷣueniuni iudicium ratiõis.Tertio quãtuʒ
ad effectũ.qꝛ in nobis qñq; hmõi motus non ſi
ſtunt in appe itu ſenſitiuo: ſed trahunt rationẽ

dð in xpᷣo nõ fuit.q; motus nãliter hũane car⸗

COApaſſio xpᷣi fuit acerbiſſima ex ꝑte

tin myſteriuů

Hobiectũ. quia in nobis plerũq;

n

M

Di⸗
Pa
diu
mit
ſteo
er

ne⸗

P⸗
m
ſer

leſn

Cln
Udin
Chri
a⸗

gde
Na

n

Nli

lien

derpeegie
ſſar.in
penſio
s n⸗
GI
Ming⸗
tee *
Moqii
Anmap
an1
Wini
wlu
cHeii
mcopcr.
nnüqui
nii uz
aſae
ian gin
hcknin
oiido⸗
igeqey
nich⸗
i Co
e mnl.
sleſonen
iseſgm
porgiytn
eckya
noe
vnaene⸗
nthe
mnonez⸗
Piieche
netbann
ipuſn⸗
SpenN
nqaln⸗
Nuioſios
Un Arn
Vis enig
Sℳ
Penumi⸗
nnoq;
auunn
t moone
hianecar⸗

mni conuenientes. ſicex eius diſpoſitiõe in age⸗
titu ſenſitiuo mancbãt ꝙ ro ex his nullo mõim
pegliebat᷑ facere q̊ͥ ↄueniebãt. Scom documen
tũ eſt iux ſniaʒ Johis Hamaſce. qꝙ magnitudo

doloꝛis põt duplicit᷑ ↄſiderari. Eſt em magnꝰ

doloꝛ qͥ magis eſt naturã patiẽt. Sʒ ẽ maioꝛ

q̃eſt naiurã ⁊æ 3 voluntatẽ. aioꝛ igit᷑ fuit
doloꝛ in xpᷣo qᷓ; in ceteris patientibꝰ in hac vita
qꝛ magis fuit ↄ naturã patiẽtis.eo ꝙ cũ coꝛpꝰ
fuerit optie aieilli ↄueniẽs. vt pᷣdictũ eſt.aima

maxie doluit in ſepatiõc ab illo.Si vo ↄſidere

tur magnitudo doloꝛis ſᷣm ꝙ dicitur cõtra vo
volũtatẽ patiẽtis.h̊ eſt duplicit᷑. Nã eſt volun

tas naturabł volũtas rõnał. Pꝛiomõ fuit ma⸗
ximꝰ doloꝛ in xpo. Scdᷣo mõ n fuit doloꝛ ĩ xpᷣo.

qꝛnũqᷓ; fuit martyr ita infoꝛmatꝰ charitate qui
moꝛi deſideraret ſiẽ xpbs. Exquo vt dic Alex⸗
an.in.iij.ſiimme.Helectatio erat in voluntate
vt eſt rõ.Et paſſio ĩ volũtate vt ẽ natura.ua

re in eadẽ aima erat doloꝛ ⁊ gaudiũ.Nec doloꝛ

ſuꝑueniẽs diſcõtinuauit gaudiũ.nec doloꝛ in⸗

tᷣẽſus fecit gaudiũ eſſe minꝰ pfectũ.Nam doloꝛ

poſſiõis in xpᷣo ⁊ gaudiũ fruitiõis nõ ſunt affe⸗
ctiões grie.qꝛ nõ ſuntreſpectu eiuſdẽ.nec oĩno
codẽ mõ inſunt eidẽ. Tertiũ documẽtũ ꝙ xpᷣs
ſił erat viatoꝛ ⁊ cõpᷣhẽſoꝛ.ita ꝙ necviatoꝛis co

gnitio impediebat cõpᷣhẽſoꝛis cognitõʒ. nec af

fectio affectõʒ. Et illud fuit in xpo ſingulare ꝓ⸗
pter officiũ mediatoꝛis qͥ debebat exꝑiriet diui

na ⁊ hũana. Vñ ſicut ſilł ⁊ ſel poteratꝑfecte cõ
uerti ad deũ ⁊ ouerti ad nos.ita ꝙ vna illaꝝ cõ
uerſionũ alterã nõ impediebat nec retardabat.
Sic potuit aia xp̃i ſił ⁊ ſer gaudere in deo ⁊ cõ
pati coꝛꝑe ſuoita ꝙ nec dolo: a gaudio nec gau
Diũ a doloꝛ? pateret᷑ aliqua diminutõeʒ ſiuere
miſſionẽ. Si aũt aliqͥs qreret quõ potuit xböus

ſil eſſe viatoꝛ ⁊ cõphẽſoꝛ.cũ viatoꝛi cõpetatmo
ueri ad finè btitudinis.cõpᷣhenſoꝛi aut in ſinem

eſeee q̃ ↄuenire eidẽ non pnñte Rñdet ſanctus

Tho.iij.ꝑte.q.xv. impoſſibilec ẽ moueriad

finẽ ⁊ qͥeſcere in finẽ ſᷣm ideʒ: ſᷣm diuerſa nihil
pꝓhibet. Sicut aliqs hõ ſił eſt ſciẽs q;tũ ad ea q
iam nouit ⁊ adiſcẽs qᷓ;tũ ad ea q̃ nõ nouit Qua

liter vᷣo xpᷣs fuerit ſit viatoꝛ ⁊ cõpᷣhẽſoꝛ vᷣm di⸗

uerſa põt ſic intelligi. N aliqs ðꝛ viatoꝛ ex eo
qꝙ tendit in btitudinẽ.cõpᷣheniſoꝛ aũt ex h̊ ꝙ bũ

iudinẽ obtinet.ſm illud.j.ad Chorl.ix.ca. Sic

currite vt cõp̃hendatis. Hois aũt biitudo ꝑfe
cLta ↄſiſtit in aia ⁊ coꝛꝑe. In aia qͥdẽ q;tũ ad id
gʒðò eſt ei ꝓpꝛiũ.ſᷣm ꝙ mens videt ⁊ fruit᷑ deo.
In coꝛꝑe vo ſᷣm ꝙ coꝛpꝰ reſurget głoſum ⁊ in⸗

coꝛruptibile.Epᷣs aũt añ paſſionẽ ſᷣm mentem

plene videbat deũ. ſic habebat htitudinẽ q;tũ
ad id qꝗð eſt ei ꝓpum. Sʒ q;tuʒ ad alia deeratei
btitudo. qꝛ ⁊ ais eius crat paſſibił ⁊ coꝛpꝰ paſſi

Secudo ratione generali

äl
.

bile ⁊ moꝛtale. Etiõ ſił erat cõphẽſoꝛ inq;tum
habebat btitudinẽ aie ppᷣam ⁊ſił viatoꝛ inqtũ
tendebat in britudinẽ ᷣm id qð ei de btitudine
deeratScvdo fuit acerbiſſima paſſio xpᷣi ex par

ie coꝛpis. hoc triplicirati‚e.

EZ

imo ratiõe viuacitatis.

C Tertio ratione diurnitattis.

C Mꝛimo ratiõe viuacitatis. Mã vt dicit dñs

HGFonauen. in. iij. di. x vj. Erat in chꝛiſto maxia
complexionis eq̃litas ⁊ viuacitas ſenſus. Uñ
qꝛ nullus potuit ei equari nec in equalitate cõ⸗
plexionis nec in viuacitate ſenſus. Doloꝛ illiꝰ

fuit oim doloꝝ acutiſſimꝰ Cõfirmat h̊ ſanctus
Tho.iij.ꝑte.q.xlvj.dicens xpᷣs ſᷣm coꝛpus

eratoptime cõplexionatꝰ.ex eo ꝙ coꝛpus illud
fuerat firmatũ miraculoſe opatiõe ſpũſſancti.

Sicut ⁊ alia ꝗᷓ ꝑ miracula facta ſunt fuer̃t alijs
potioꝛa. vt Chꝛyſ. dicit de vino:in quod xpᷣs

aquam conuertit in nuptijs. Et ideo in eo ma⸗-

xime viguit ſenſus tactꝰ. ¶ Scðo ex ꝑte coꝛpo

ris fuit doloꝛoſiſſima xp̃i paſſio rõe generalita
tis. A planta em pedis vſq; ad vticem nõ fuiti

eoſanitas.paſſus fuit in omnibꝰ membꝛis et in
omibus ſenſibus. In capite paſſus eſt pungen

tium ſpinaꝝ coꝛonã.arũdinis ꝑcuſſionẽ. et ca⸗
pilloꝝ depilatiõʒ. in facie paſſus eſt ſputa feti⸗

diſſima alapaſq; deriſoꝛũ.in manibꝰa pedibus

paſſus eſt fixionẽ clauoꝝ. in oee paſſus eſt ama
ritudinẽ felleati ⁊ mirrati vini. in toto coꝛpoꝛe
paſſus eſt flagella vberantium illum ad colum
nam ligatũ. ¶ Tertio ex ꝑte coꝛpis fuit guiſſi⸗
ma paſſio xpᷣi rõe diuturnitatis. Ma licʒ ab vte

ro vᷣginis in qlibet etate pauꝑem vitaʒ gerens
paſſionibꝰ.laboꝛibꝰ.vigilijs. pegrinationibus

pdicationibus ⁊ hmõi ſanctum illud coꝛpꝰ ex
poſuerit. verũtamen in vltimis charitate feruẽ
tiſſimꝰ voluit plus ſolito laboꝛioſiſſimis penis
inſudare. Qam qnta feria parata cena pꝰ' eſum
agni paſcalis lauit pedes diſcipuloꝛum ante pe

des illoꝛũ genuflexus. Ibi mirũ in modũ ſemet

ißm afflirit. d tetigit pditoꝛem. dũ illuʒ a ſuo
peccato qᷓ;tũ in ſe fuit ſtuduit reuocare. duʒ ex⸗
oꝛnatiſſimo ᷣmone ꝓ ſuo tranſitu diſciplos cõ
foꝛtauit. Deinde hymno dicto ad montem oli⸗

uarum ſe cõtulit.nõ petijt locũ qͥetis.non intra

uit aliquã domum ad locum ſe ↄtulit oꝛatiõis
vſq; aà noctẽ mediã oꝛauit ad patrem. ꝓpt᷑ ve⸗
pementẽ animi anxietatẽ ſanguineꝰ ſudoꝛ car⸗
nem vgineã madefecit. Irruerũt poſt h̊ in euʒ
turbe furẽtes ⁊ ceperũt ipᷣm.ligauerũt manus
innocẽtis ꝗᷓ tactu ſuo viuiſico inſrmos curaue
rant. NPoſuerũt ⁊ in collo funem violent trahẽ

tes agnũ illũ manſuetiſſimum qui nemini vnq;

nocuit. DOuxerũt eũ ad annã ſocerũ cayphe co⸗

Sexmo viij.

ram quo crudelit᷑ pßuus vnus alapã dedit ĩ fa/
ciẽ in quã deſiderãt angeli ꝓſpicere.aufugerũt
ab eo diſcipuli eiꝰ:⁊ ipᷣe ſolus abſq; conſolante
crat in medio cori ꝓcurabant eius moꝛtem.
A domo anne pꝓceſſit ligatꝰ tãqᷓ; latro ⁊ ſedicio
ſus ad domũ cayphe. Ibi falſas accuſationes
audiuit.ibi multiplicit᷑ velut reus a põtifice co
ram alijs ſenioꝛibꝰ fuit exeminatꝰ. Ibi tãdẽ de
relict in manus miniſtroꝛũ vſq; mane iniuriaſ
ↄtumelias.blaſphemias.clamoꝛes.ꝑcuſſiões.
deriſioneſq; paſſus eſt. O Jeſu ſili dei bñdicti.
O ſaluatoꝛ pijſſime.⁊ qͥs tibi nõ compatiatur:.

Quis tam ferreꝰ tamue ab hũanitate alienus.
vt non compungat᷑.¶ Tertio fuit acerbiſſima

paſſio xp̃i ex ꝑtemr̃is ꝓginis. Diligebat nãq;
mrem illã amoꝛe incredibili.magis qͥdeʒ dilige

bat qᷓ; diligebat᷑.qꝛ dilexerat eã ab eterno. tum

qꝛ magis diſtincte cognoſcebat vᷣtutes eiꝰqᷓ; i
ſa cogſceret vtutes filij.tum qꝛ capaciꝰ erat coꝛ
xpᷣi ad diligendã vginem mr̃em: qᷓ; econnerſo.

Recogitabat g xpᷣs dũ pendebat in cruce qᷓ;ta

charitate ipᷣm concepitin vtero dũ dixit. Ecce
ancilla dñi fiat mihi m vbum tuü.to amo⸗

re noueʒ menſibꝰ ipᷣm geſtauit. qᷓta leticia ipᷣm
peꝑit: q;ta pietate pãnis inuoluit. pauitq; la⸗

cte.qᷓ;ta ſolicitudine ad egyptũ deduxit.qᷓ;to la

boꝛe nutriuit.qᷓ;ta dulcedine mentis ⁊ oꝛis tot
Inis fili mi aſſerẽs illũ vocauit Et hͥ oia xpi mẽ
tem ad mr̃is amoꝛẽ inflaãmabat: deinde inſpicie
bat eꝗ de cruce meſtã.facie ſqualidã.ſparſo cri⸗

ne.lugentes oculos leuantẽ ad crucẽ.audiebat

q; vocẽ illiꝰ flebilẽ ⁊ doloꝛoſam ingeminanteʒ.

O fili mi bñdicte.O lumen oculoꝛũ meoꝝ. O/
agne maſuetiſſime. O vas vᷣtutum ⁊ gratie. vi
deo te patientẽ in cruce:⁊ aia mea ꝓpf te patit

in meo coꝛꝑe. video clauos ↄfodiẽtes manꝰ et
pedes tuos.⁊ aia mea cõfoſſa eſt dolorl aculeo
O fili mi qͥs mihi det vt moꝛiar tecũ. Quid fa⸗
ciam q̃ me vtar:Ald quem ↄfugiam. Tu mihi
p?· Tu mihi frater. Tu mihi filius carus eras.
Tu mee delitie. Tu mee diuitie. Tu omne bo⸗
num meũ.ceu me dolentẽ oꝛbatã filio dulciſſi
mo.ſilio ſanctiſſimo.ſilio ſapiẽtiſſimo.fſilio amo
roſiſſimo.ſilio pulcherrimo.filio floꝛentiſſimo.
his ⁊ hmõi felis pulſabat aures filij mat᷑ illa
ſanctiſſima. Quare xpᷣs ⁊ ſi nõ oꝛe poterat coꝛ
de ſic aut ſilr reſpõdere aſſerens illud iere.xv

ca. Ve mihi mr mea q̃re genuiſti me viruz rixe.

virũ diſcoꝛdiein vniùſa terra.HNoõ feneràui nec
fenerauit mihi qͥſq;. Oẽs maledicũt mihi. Ita
q; ex mr̃is aſpectu atq; cõpaſſione imẽſo dolo⸗
re mens illa pia benigniſſimi Jeſu feriebatur.

Et vndiq; abundabat in eũ anguſtie ⁊ afflicui

ones:ex qᷓrum vehemẽtia cũ clamoꝛe valido e⸗
miſit ſpm̃. Depᷣcemur g eũ vt ꝑticipes nos effi

ciat paſſionis ⁊ moꝛtis ſue:ita vt meriuis ipᷣius

2

bus monum

Fimo cõſiderꝗ

habeãꝰ vitã illã quã ſua moꝛte recupauit. Jn
regt gloꝛioſus ꝑ infinita ſecula ſeculoꝛũ.Amẽ

SGermo decimuſoctauus de gloꝛio
entiſſime hũgno generi declaxata fuit

bic. Aerba ſunt angeli ad mulieres

deuotas loquẽètis oꝛiginalir ar

ci. xvj.ca.⁊ in euãgelio hodierne ſolennitatis.

Placuit redemptoꝛi noſtro dño Jeſu xpo ita
luculent᷑ ſuam reſurrectõrʒ homibus reuelare.
vt nemo deinceps dubitare queatipᷣm eſſe re⸗
gem gloꝛie.oĩm creaturaruʒ celi ⁊ terre domi⸗
num atq; immoꝛtał vitelargiſſimũ donatoꝛeʒ.
Notã:qᷣpe fecit nobis viã celeſtis regni.vtre/
ſurgens adimpleuit nos leticia cum vultu ſuo.
Quia vo in lectione ſancti euãgelij deſcribit᷑ il⸗
la q̃ᷓ mulieribꝰ pijs ad monumentum eũtibꝰ de
xpᷣo iam ſuſcitato facta eſt declaratio. Jðo ad
eruditionẽ nr̃am demanifeſtatiõe xpᷣi reſurgẽ⸗
tis aliq decurremus. Conſiderabimus aũt illa

7

pcipue q;tum ad tria.

„

CNꝛimo q;tum ad mulieres.
Becuũdo q;tum ad angelos.

LTertio q;tum ad diſcipulos.

ta fuit mulieribus deuotis viſitanti⸗
entuiu. (LEg l.

da eſt manifeſtatio reſurrectõis xp̃i
qtü ad mulieres de bus ðꝛ ꝙ cũpᷣ
paraſſent aromata venerut ad monumentum.
vbi tria ſunt dubia declaranda.
TNꝛimüu quare venerUlt.
Becom qn venerũt. CTertiũ ad qd veneft.
C Pꝛimũ dubiũ are venerũt. Ad qð dicimus

☚

an
—

ex pietate ⁊ beniuolẽtia q̃ ad xpᷣm afficiebant᷑.

Aaria nãq; magdalẽa mła ſuſceꝑpata xpᷣo bñ
ficia.Ab ipᷣa eiecerat ſeptẽ demonia. Soꝛoꝛem
ſuã martha a fluxu ſanguis libauerat. Ftarrex
ſp dulcit

ſuũ laʒaꝝ q̃triquanũ ſuſcitauerat eq q; ſꝑ dulcit
excuſauerat tã apð phariſeũ qͥ dicebat ipᷣaʒ im⸗

mũdã qᷓ; apð ſoꝛoꝛẽ qͥ dicebat eã ocioſã.qᷓ; apð
jude 5 ꝓdigã appellabat. Maria aũt.ſ. Ja⸗

cobi minoꝛis mr ⁊ maria ſalome.ſ.filia xpᷣm tã⸗

qᷓ; nepotẽ tenerrie diligepãt. Nꝗ Annatresba
buit viros.ſ. Joachim Cleophã ⁊ Salome.et

de iſtis tribꝰ viris habuit tres marias q̊s dux
erũt tres viri.ſ. Joſæph
oſep!

OMgaria q̃ nupſu

TQualiter xpi reſurrectio manifeſta

qꝙ; mote fuerũt vt veniret ⁊ vngerẽt coꝛpꝰ ieſu

Alphe“ 2 Zebede?. Kni

Joſeph peperit xpᷣm vgo im
maculata quẽ deſi ſſancto cõcepit. Maria q
nupſit Alpheo habuit q̃tuoꝛ ſilios.ſ. Joſeph

4

Nebpi)

ſti
faNe
naiote
ſeutat
gronnet
Polcht
hcone
Athit
nich
ſſcari
gſerci⸗
golco
Horen
buse
ſeri
gann
pott
ſexer
al
eii
alt
tuc
ſbt
plich
ſos
ſnnut
ric
ieſta
lindeb
ſapoe
felurh
dellca
norm

thillete
Neſnare
ſtegch

lyeot
Hnainloc
anern
(Lar

ſenaſi
nſoe,
Miälue
dlene

hnn dee.

enenit

u

eſn

eſt

Amnlies
t Mr
Nrm
Uerekre,
oneſere⸗
Whi⸗
dotan,
er
unwde⸗
Mbe
mäͤber
n K
n
Gusziri

Huntnr
rmti⸗

i
egdisß
Raci;
omemu.

Nhlinus
p ſenn
cchnt.
ganöod
Mn
1. Frme
gpl
duß zn
ait N

„

ſuennn.
nuntot

lone
ns s
Z.

n n

iuſtũ Jacob minoꝛẽ Simonẽ Judaʒ. Ma

ria vxoꝛ zebedei duos habuit filios Jacobum

maioꝛẽ ⁊ Johem euãgeliſts. Iſte ̊ młieresnõ
leuitate ducte:ſᷣ amoꝛe ſancto deuicte emerunt
aromata:vt veniẽtes vngerẽt coꝛpꝰillð qð i ſe
pulchꝛo exanime iam reliq̃rãt. Quantũ aũtad
1H cõmendari merito dñt.qm̃ vtuoſam aiĩciciaʒ
ad xpᷣm ſe hr̃e mõſtrarũt. Pauci qͥ pe ſunt qui
amicũ diligũt in vita cũ vtĩ pluribꝰ accidat ve
rificari illð Ouidij dictũ li.i.de ponto. Aulg⸗
aicicias vtilitate ꝓbat. MCaucioꝛes inueniunt᷑
qͥ aĩicos diligunt in moꝛte. Quiniĩmo ꝑſepe ſilij
parentibꝰaduerſant᷑. vxoꝛes vir:⁊ viri vxoꝛi⸗
bus dũ ſalutẽ impediũt moꝛientiũ.aut negligẽ⸗
ter illã ꝓcurãt. Mauciſſimi vo repiri pñtqͥ dili
gant poſt moꝛtẽ. Quare qᷣlibet moꝛtuus dicere
põt illð ps. Obliuioni datꝰ ſum tanqᷓ; moꝛtuꝰ
a coꝛde. Iſte aũt mulieres pᷣſtantiſſime xpᷣm di
lexerũt in vita.qꝛ ſeqbant᷑ eũ pᷣdicantem.vt pa
tet Lu.viij.c. Dilexerũt in moꝛte qꝛ ſociauerũt
eũ in cruce pendentẽ. Añ Joh.xix. de. Stabãt
aũt iuxta crucẽ Jeſu mr eiꝰ ⁊ ſoꝛoꝛ mr̃is eiꝰma
ria cleophe ⁊ maria magdalene. Dilexerunt in
ſuꝑ pꝰ moꝛtẽ.ideo vnguema parauerũt ⁊ ad ſe
pulchꝛũ dñi ꝓperarun S5z pleriq; qrunt.Cur
vgo ſacratiſſima ꝗᷓ pᷣ ceteris xpᷣm dilexit nõ vi⸗
ſitauit ſepulchꝝ fuij cũ his tribꝰ mulieribꝰ Ad
qð rũdemꝰ ꝙ ̊ potuit eſſe młiplici de cã. Mꝛi⸗
ma eſt qꝛ paſceue ⁊ ſabbato tm fleuer cy pᷣ ni⸗

mia debilitate ſpᷣſiſtere non valebat. Vnde

Perñ.opoꝛtuit ꝙ de loco paſſõis int᷑ manꝰ di⸗

ſcipuloꝛũ tanq; ſemiuiua ad domũ ꝓpaʒz defer⸗

retur. ic Aug. in qdam ᷣmo ne inquit. Illa
qwe pia mr immani doloꝛe exulans ⁊ pextoꝛa
delicata ↄtũdens ita ipᷣa viſcera oĩaq; fatigaue
rat mẽbꝛa.vt iam viribꝰ deficiẽs vix pueire po
tuiſſet ad xp̃i funꝰ.Scða cã ⁊ pᷣcipua fuit qꝛ i

ſa ſciebat filium die tertia reſurrecturũ.Nam ſi

de ſua reſurrectiõe diſcipulos crebꝛo fecerat cer-
tioꝛes qᷓ;to magis de illa cũ ſua digniſſima mr̃e
plepe ↄtulerat. Idcirco pᷣſtulabat᷑ illi auidiſſi
ma in loco orois:⁊ ſoꝛte illa hoꝛa qᷓ̃ młeres cini
tatem exiere filiũ viderat vel colloò bat cuʒ eo.
Scom dubiũ declarandũ. Añ mlicres adſe
pulchꝛũ venerũt. Nam Marc? dic. Valõ ma
ne vna ſabbatoꝝ veniunt ad monumeniũ oꝛto
iam ſole. ¶attheꝰ vo ſcribit. Veſpe aũt ſab⸗
bati q luceſſit in pᷣma ſabbati venitmaria mag⸗
dalena ⁊ altera maria videre ſepulchꝛũ.Et Jo
han.dic̃. VUna aũt ſabbati venit maria magda⸗
lena cu adhuc tenebꝛe eſſent ad monumentum.
Et Luc.inqᷣt. Vna aũt ſabbati valde diluculo
venerũt ad monumentũ Id iſtoꝛũ euidentiaʒ

pmo notandũ ꝙ ſabbatũ in ſcriptura tripliciter

accipi ↄſueuit · Aliqñ ꝓtota ſeptimana. Unde

X„ 1 1
Lu. xviij.c. Jeiuno bis ĩ ſabbato · i. in ſeptimu⸗
na.Ylliqñ accipit᷑ ſabbatũ ꝓ die ſeptia.vm illꝰ
Exo.xx. emẽto vt diem ſabbati ſanctiſices
Aliqñ ſumit᷑ ꝓ q̃cũq; dieſeptimane cũ iſt noi/
bus numeralibꝰ.pᷣma.ſcda.tertia.q̃rta.quinta
ſexta.ita ꝙ dies imediate ſequẽs ſabbatũ dice⸗
bat᷑ öma ſabbati ⁊ ſequẽs ſcðᷣa ſabbati.⁊ ſic de
relis. Scoᷣm notandũ vt retert Mico. delira.
O ab illa hoia q̃ xp̃ᷣs fuit ſepultꝰ nõ potuerunt
młieres emere aromata ad vngendũ xpᷣm vſq;

ad veſperã dieiſequẽtis. qꝛ ſolẽnitas ſabbatii⸗
cepta erat ab hoꝛa ſepulture. in ꝗᷓ nõ licebat ali-

qͥd emere vſq; ad veſperã ſequẽtis diei.ſ.ſabba
ti. de ᷓ Johᷣ.xix. ðꝛ. Erat qͥpe magnꝰ dies ille
ſabbati. Et tũc emerũt aromata ⁊ pparauerũt.
vt diẽ Lu. ꝓpter noctẽ de ꝓxio imminẽtẽ:v in
mane ſequẽti venerũt.Tertiũ notãdũ ſᷣm Au⸗
guſti. de oſenſu euãgeliſtaꝝ. ꝙ veſpa duobus
modis accipi᷑. Ano mõ ꝓ fine diei ⁊ pncipio

noct. Alio mõ ꝓ fine noctis ⁊ pncipio diei. Et

iſto vltio mõ loqͥt Mat. cũ dixit. Aeſpe autẽ
ſabbati q̃ luceſcit in pᷣma ſabbati.Si vo velim⸗

dictü Matthei accipe pmo mõ tũcills qð diẽ

UAeſpe aũt ſabbati.refert᷑ ad mlieꝝ pᷣparatiõʒ.

qꝛ tc veſpe ſabbati vrppdictũ eſt pparauerunt

ſe ad veniendũ. licet ꝓpt᷑ noctẽ nõ veniſſent. It
lud aũt qð dicit Jopᷣ. Cũ adhuc tenebꝛe eſſent
Etillud qd dicit Cu. Aalde diluculo. Et illud
qꝙ qñ mulieres inceperũt iter erat valde mane
ſeu diluculü. ⁊ tenebꝛe etiã erãt. qꝛneq; ꝑfecte
dies neq; ꝑfecte nox. Sʒ cũ ꝑuenerunt ad mo
numentuz iã ſol erat oꝛt?. Sol aſt põt intelligi
ꝛiri duplicit. Ano mõ ꝑfecte qñ pᷣmo egredit᷑

⁊ aparet ſuꝑ terrã.⁊ ſicnõ accipit᷑ ̊. Alio mõ

qñ lux eiꝰ incipit apparere.ſ.in auroꝛa cũ ab oꝛi
ente albeſcere incipit. vñ valdemane tenebꝛe

2⁊ diluculuũ ⁊ oꝛto ſole accipiũt᷑ ꝓ eodẽ.¶ Ter⸗

Ad qo rñdetur ꝙ mos erat iudeoꝝ vngere coꝛ

poꝛa defunctoꝝ. vt 2uaret᷑ a fetoꝛe ⁊ putref
ctione. Iſte g ſancte mulieres neſcientes ꝗ; coꝛ⸗
pus xpᷣi coꝛrũpi nõ poterat illud ex deuotione

vngere decreuerũt. Ad h̊ auũt clari⸗ intelligẽdũ

comem oꝛãda eſt ſnia doctoꝛis nr̃i Riccardi de

media villa in ſuo.iiij.di.xliij. vbi ait. omia
coꝛpaincinerabant᷑ excepto coꝛꝑe xhi et coꝛꝑe

₰

vginis mr̃is ꝗᷓ incinerata nõ fuerũt. De coꝛpe

xpᷣi certiſſimum eſt. de coꝛpoꝛematris credere
pium eſt. Sicut em culpa oꝛiginalis in aima in
ducit debitũ ſeꝑationis aiea ſuo coꝛꝑe ꝓpr ſe⸗
parationẽ ſui a deo ꝓpter culpã. ita vitiũ fomi
tis in carne inducit debitũ incineratõis eiuſdẽ.
vñ ſiẽ oẽs ex debito pᷣter xpᷣm moꝛtuiſuntł mo

rient᷑ ita oibꝰ coꝛꝑibꝰ hũanis pᷣter coꝛpus xp̃i

S
UM

CQua

eimu vtrum angelus amouit lapidem ab

⁊ matris ſue incineratio debef. Quãuis enim

beata vgo peccatũ oꝛiginale cõtraxerit vł ſi ab
illo pᷣpuata fuerit cõtrahere tñ debuiſſet. Qua
Ppfpter fuit in ea debitũ moꝛiendi.tñ fomes in ea

nunqᷓ; aliquem actũ habuit.⁊ ꝑ ſecundã ſancti⸗

ſicationem totalit᷑ fuit ſblatꝰ ab ea. Hoc vo qð
dt de incineratiõe coꝛpoꝛũ cõmuni curſu natu⸗

re cõcoꝛdat qͥ eſt ꝙ oĩa generabilia ⁊ coꝛrupti⸗

bilia reſoluent᷑ in id de quo facta ſunt. Huma⸗
na vo coꝛꝑa de terra facta ſunt.ſicutptʒ Geñ.
ij.c. Ob qð Job. xiiij.c.ðꝛ. emẽto queſo

ſicut lutũ feceris me ⁊ in puluereʒ reduces me.

Ea vo in que coꝛꝑa reſoluent᷑ hũana dicunt᷑ ci
neres ꝓpter antiquã ↄſuetudinem qñ moꝛtuo.
rum coꝛpa comburebant᷑.Non fuit igit᷑ inceine
rabile ſiue in pulueres reſolubile coꝛpꝰ chꝛiſti.
giꝛin illo vitiu fomitis nunqᷓ fuit. Et ſi obijcere
tur ꝙ reſurrertio eius fuit exemplũ reſurrectio⸗
nis noſtre. debuit eſſe a cineribus. Reſponde
repoſſumꝰ.ꝙ reſurrectio xpᷣi fuit exempluʒ re⸗
ſurrectiõis nre q́;tum ad eius eſſentiã.ſ.a moꝛ⸗
te in vitã.nõ aũt qᷓ;tum ad oia accidẽtia. Sʒad
huc difficultas oꝛit᷑ de illis q imminente tpe iu
dicij inuenient᷑ viui qͥ ſtatim moꝛiet᷑ ⁊ reſurgẽt
quõ illoꝛũ coꝛꝑa incinerabant᷑: cũ incineratio
nõ ſiat ſubito. Ad quod rñdet Riccardus.
coꝛpa illa incinerabunt᷑ ꝑ ignẽ qͥ pᷣcedet faciem
iudicij. Licet g mulieres in fide xp̃i deſicerẽt. ta
men vehementiſſima erat pietas ⁊ deuotio illa

rum q̃ nec timoꝛe iudeoꝛũ nec terroꝛe milituʒ:qͥ

ad ſepulchꝛi cuſtodiã fuerant deputati.nec in⸗
ſuꝑ difficultate rei retardabant᷑.qͥn ad coꝛpus
xpᷣi vngendũ oẽm diligẽtiã adhiberẽt.dicebãät

aũt ad inuicem. Quis reuoluet nobis lapideʒ
ab oſtio monumẽti. Erat qpemagnus valde.
MMattheus vo dicit. Aduoluit ſaxũ magnum

domũcule:in cuiꝰ medio erat ſepulchꝛũ.⁊i do⸗

muncula erat quoddam oſtiolum ad habẽduʒ
illuc ingreſſuʒ. Sepulchꝛũ aũt erat clauſuʒ grã
dis lapidis ad os aduolutione.ſigilli apoſitöe
militũ deputatione. „ „
CQualiter angelus amouit lapideʒ
Amonumento et ſedebat ſupillum et
congrun

randa eſt manifeſtatio reſurrectõis
xpᷣi q;tuʒ ad angelos. Vbi tria ſunt
daranda. D

fuit mulieribus apparere

.

oſtio monumeen.—
¶ Secundũ vtrũ idem angelus ſedit ſuꝑ lapi⸗

cus ſcribit pᷣcipue q;tum ad tria. Pꝛimo qdtu,zʒ

dem aſedebat in dextris.
¶ Terii vtruͦ congrui fuit angel mulierib⸗

E ern

ſica parere. MU
¶Ad pᷣmum dubium patʒ reſponſio ex dictis

WMWatthei qͥ ait. Ecceterremotus fact eſt ma/

gnus.angelus aũt dñi deſcendit de celo: ⁊ acce
dens reuoluit lapidem a ſedebat ſuꝑ eũ. Amo
tio iſta ⁊ reuolutio lapidis facta fui poſt xpᷣm
iam ſuſcitatũ.vt omẽs doctoꝛes affirmãt.Cau/
ſa vo huius reuolutionis fuit vt vacuũ oſtẽde

retur ſepulchꝛũ a quo clauſo xpᷣs reſurgẽs exi⸗

uerat.Nec heſitandum eſt ꝙ angelus potuit 7
mouereterrã etreuoluere grandem nided cũ
ſitſentẽtia Auguſtini in.iij.de tri. Et ſcti Tho

me.j.pte.q.cx. Et Nico. de lira ſuꝑ iſto paſſu

Maithei. . q;uis materia coꝛpalis non obe⸗
diat angelis ad nutũ:ſ̃ ſoli deo.qꝛ omnis infoꝛ

matio materie vel eſt a deo immediate vł ab ali
quo agente coꝛꝑali.nõ aũt immediate ab ange

lo. Nerũtamẽ omia coꝛꝑa obediũt angelis ad

motũ localem.qꝛ natura coꝛpalis nata eſt mo/
ueri immediatea natura ſpũali ᷣm locũ. Vñ ⁊
phi poſuernt ſupᷣma coꝛ rile
ritualibus ſubſtãtijs Ad ſecundũ dubiũ dicen
dum ꝓlicet Mattheus dicat angelü ſedere ſu

per lapidem. Marcus ſedere in dextris. tññ̃
eſt contrarietas.qꝛ potuit eſſe ꝙ idem angelus

bpmo viſus eſt ſedere ſuꝑ lapidem. poſtmodum

yiſus eſt ſedere in monumẽto . Nel ym Augu⸗
ſtinũ de conſenſu euãgeliſtarũ foꝛte fuerũt duo

⁊ Aldattheus loquit᷑ de vno.Marcus de alio

Lucas vo dicit. Ecce duo viri.i.angeli ama⸗
rentes in ſpecie viroꝝ ſteterũt ſecus illas. Iſta
aparitio potuit eſſe poſt mam ſecundã/ duʒ
ichiſent Ronuneunin inrgles Fckeuntee
poſtq; ⁊ dũ ſola agdalena remanſit. vt dił
dd oſtium monumẽti. Abi ait Mico.delira. 3 5 tad mo i
monumentũ illud erat factũ ad modũ cuiuſdaʒ

ohãnes.⁊ inclinata pſpiceret ad monumẽtũ

vidit duos angelos in albis ſedẽtes.vnũ ad ca
put ⁊ vnum ad pedes vbi poſitũ fuerat coꝛpuſ
Jeſu. Facile em eſt angelis ſic aparentibus.vt
dicit Mico.de lira ſuꝑ Lucam mutari deſeſſio
ne in ſtationẽ.⁊ ecõuerſo ld tertiũ dubiuʒ di·
cimus ꝙ cõgrua fuit angeli aparitio. de q mar

ad aſpectũ.qꝛ viderũt eum iuuenem. Secundo
q;tum ad ſitũ.qꝛ ſedentẽ in dextris.Tertio q;B .·
tum ad amictũ. qꝛ cooꝑtuʒz ſtola candida. ꝛi
mo viderũteum mulieres iuuenem. ad innuen:⸗·
dum vm glo. ꝙ omẽs in etate iuuenili reſurge⸗
mus. Et vt ſic familiarius illas alloqueret᷑ in⸗
ſtar angeli Thobie. de quo dicik Thobie. v. c.
Egreſſus Thobias inuenit iuuentẽ ſtantẽ ſpl
didum ⁊ q̃ſi pᷣcinctũ ad ambulandũ. Scoðo vi,.:

derunt eum ſedentem in dextris.qð congrue fa

ctum eſt. Naz vt inquit Oreg. in oineł. QAuid

pa moueri localit᷑ a ſpi

eſri
Via
ſiti⸗
uu
faſec
tinmn
(ebe
cop
üty
ſene
hen
ſute
fünn
n
Ote
ſfee
fem
fun
mit
G
fue
he
Nel
i
Gant
ſedi⸗
e.
lumer
ſoroe
huliere
tinott
Poine
cihron
crum

le/

tomote
Ueſkepe,
npng
Umde
mucke
li
lltaßi
Nhüdccen
üſcgeſ
Neumnstiſ

ningins

oſnodun
n Am⸗
lenͤduo
asde dio

gäane⸗

as h.

Cnndid
Zingan
nuſe
muumni
ni
chl
nhs N
Undede⸗
fiude
nſe
Mogl
mh
Lnoq́
ſdica. Pa

Adinngen

glireinrg⸗
oclack⸗
Thobie,⸗
ltunihe
i. NMor
GCngnen
onckln

cie reſurrectiõis que xpᷣm reſuſcitarũ
viderũt/ et cur de Detro fit ſpecialis
mentio. Capitulu, II.

ſuſcitatũ viderunt.

ꝑ ſiniſtrã niſi vita pᷣſens.qͥd vo ꝑ dexteraʒ niſi
vita ꝑpetua deſignat᷑. Quia gredẽptoꝛ nr iaʒ
pñtis vite coꝛruptiõʒ tranſierat recte angelus
q̃ͥ nunciare eius vitã phennẽ venerat in dexte⸗
ra ſedebat.h ille.ᷣm vo Bedã coꝛpꝰ xp̃i ſic fu⸗
it in monumẽto ſitum ꝙ eius dextera ꝑs reſpi⸗

ciebat plagam meridianã. Tertio viderũt euʒ

cooꝑtum ſtola candida q;tum ad amictũ.Iſta
aut veſtis ſᷣm glo.non erat coꝛꝑea:ᷣ quedã re⸗

ſplendentia ex vtute ſpũali angeli ad ſimilitudi

nem veſtis. aũt ſic aparuit moꝛał eſtrõ.qꝛ
ſicut coloꝛ albus ⁊ candidus eſt coloꝛ pulcher
rimus ⁊ puriſſimꝰ. ita poſt reſurrectiõʒ erimus
candidi ⁊ glłoſi. Ael vt Gregꝰ.dicit in omelia.
Stola candida cooꝑtus aparuit.qꝛ feſtiuitat

nre gaudia nũciauit. Candoꝛ em veſtis ſplẽdo

rem nr̃e denũciat feſtiuitatis. Sed pleriq; que
runt cum taʒ ex etate iuuenili qᷓ; ex fulgoꝛe et lu
minoſa pᷣſentia delectabilis et iocunda fuerit
angeli aparitio.quõ mulieres timoꝛe concuſſe
fuerũt.Ad quos ſacri doctoꝛes reſpõdent.
hec eſt differẽtia inter aparitiõʒ boni ⁊ mali an
geli.Nam malus terret ⁊ nõ cõfoꝛtat. Bonꝰ au
tem ſubita viſione terret tñ immediate ↄfoꝛtat.
Sicut patʒ de angelo qͥ apparuit DPanieli.de q̊

ipᷣe dicit ca. x. cũ ſtupefactus eſſet ad viſiõeʒ

angeli.angelus confoꝛtauit eũ ⁊ dixit ſibi. No

li timere vir deſiderioꝛuʒ pax tibi confoꝛtare et

eſto robuſtus. Eodem mõ iſte angelug bonus
mulieres a pᷣncipio terruit ꝓpter rem grandem
⁊ inſolitã.tñ immediate cõfoꝛtauit eas dicens.
Nolite expaueſcere Jeſum qritis naʒarenũ cru
ciſixum.ſurrexit nõ eſt hic. Ecce locꝰ vbi poſu
erunt eum.
Cmulieres cõuenienter fuerũt nũ⸗

.——

—–

4

q́;tum ad diſcipulos.qꝛ ſubdidit an
gelus. Ite dicite diſcipul eius ⁊ Petro ꝗꝛ pꝛe⸗

cedet vos in galileã. Abi tria ſunt dubia decla

ℳ

C Mꝛimũ vtrũ fuit 2ueniẽs vt chꝛiſti reſurre⸗

ctio a mulieribus notiſficaret̃ diſcipulł.

¶ Scom cur de Petro facta fuit ſpẽał mentio

T Tertiu vrrũ hemulieres xpma moꝛtuis iaʒ

CAd pᷣmũ reſpondemꝰ q mulieres ↄgrue fue
rũt nũcie reſurrectiõis.Nam ſicut fuit oꝛdo dã
nationis ⁊ moꝛtis humani generis. ſic debuit

eſſe oꝛdo denunciatiõis reꝑatõis vite ⁊ beatitu

da eſt manifeſtatio reſurrectõis xpᷣi

Xviij.

dinis. Per myſteriũ nanq; mali angeli mulier
fuit pᷣmus nuncius moꝛtis ⁊ peccati.qñ.ſ.de⸗
dit viro de pomo ⁊ comedit. Mulier itaq; per
myſteriũ boni angeli eſt pᷣmus nũcius vite ⁊ g⸗

tie. annuncians reſurrectõeʒ xpᷣi ꝑ quã redem⸗
pti ſumus ⁊ viuificati. In hoc inſuꝑ erigit ſpeſ
muliebꝛis ſexus ne de futura reſurrectõe deſpe

ret. Si em̃ mulieres facte ſunt reſurrectõis nun
cic. ⁊ ipᷣe cum viris reſurgent. Neq; audien⸗

di ſunt qͥ dicũt illas in ſexu virili reſurrecturas

3 quos loquit᷑ Aug. li. xxij. de ciui. dei. et do⸗

ctoꝛes theologi illũ ſequunt᷑in.iiij.di. xliiij. vbi
catholicetenet᷑ omẽs reſurgẽt. v viri in ſexu
virili. mulieres in ſexu femineo.qꝛ h̊ exigit na⸗

tura indiuidui ⁊ ↄgruit ꝑfectioni ſpẽi.⁊ erit oc

caſio laudandi ſapiam dei. Nõ em oim indiui⸗
duoꝛũ natura cundẽ exigit ſexũ.ſᷣ natura quo/
rundã exigit maſculinũ ⁊ quoꝛũdam natura ſe
mineum. Et vt ibidẽ refert Augꝰ.c.x vij. Mẽ⸗

bꝛa feminea nõ erũraccõmodata veteri vſui: ſᷣ

nouo decoꝛi. quo nõ alliciant᷑ aſpiciẽtes cõcu⸗
piſcentia quenulla erit: ſᷣ dei laudet᷑ ſapia atq;
clementia. Et iterũ. Non erit ibidem libido: q̃
ↄfuſionis cauſa eſt.nam bᷣuſqᷓ; peccaſſent nudi
erant vir ⁊ femina.vñ ⁊ poſt reſurrectõʒ nõ erit
opus veſtibꝰ ꝓ tegumẽto:ſᷣ tm̃ amicti erunt lu
mine ſicut veſtimẽto.¶ Secundũ dubium fuit
Cur de Metro facta eſt ſpeciał mentio: Ad h
dicũt doctoꝛes. ꝛio ꝓpter pᷣncipalitatẽ qua⸗ʒ
tenebat inter aplos.de qua in ſuo mone plene
dictum eſt. Ideo tanqᷓ; pᷣncipali ðꝛ ꝙ ſivi denũ
cient. Scða rõ Hiero.vt tolleret᷑ ab eo mate⸗
ria deſperatiõis.qꝛ indignum ſe iudicauit diſci
pulũ dum ter negauitmgr̃m. Sed ꝑ penitẽetiaʒ
veniã obtinuit ⁊ gram. Tertia rõ ᷣm Grego·
in omeł ad amouendam ab illo verecundiaʒ et
erubeſcentiã.nam ex eo ꝙ ter vocalit᷑ negaue⸗

rat xpᷣm cũ quo moꝛi ſe ꝓmiſerat. verecũdaba⸗

tur inter diſcipulos aparere. Subdidit aũt an
gelus. Quia pᷣcedet vos in galileã. ibi eum vi⸗
debitis ſicut dixit vobis. Iſta viſio nõ fuit die
qua reſurrexit:ſed qñ vndecim diſcipulicvtre⸗

fert . at.) abiere in galileã in montẽ.ſ. Tha⸗

boꝛ. vt dicit Nico.de lira.ibi vbi tranſfiguratꝰ
fuerat coꝛã paucis: NPetro·ſ. Jacobo 2 Johe.

completã reſurrectõz ſuã manifeſtauit vniuſali
ter oibus ſuis diſcipuł. Ande ꝓbabiliter credi⸗

tur ꝗ ila muit manifeſtatio quam deſcribit apo

ſtolus.j. Chorj. xv. c. Deinde viſus eſt pluſq;
q̃ͥngentis fratribus ſimul. Matihe tn no exp⸗
mit niſi.xj. apłos.qꝛ iudas erat moꝛtuus⁊ iſti
erant pᷣncipales diſcipuli xpᷣi. Sedðᷣm vo moꝛa
lem intellectum. Galilea xpᷣo ſuſcitato recte co⸗
gruit. Mam galilea interpᷣtat᷑ traſfiguratio vm
Bedã ⁊ Grego.in omelł.vt deſignet᷑ ꝙ micni

rectõe facta eſt tranſſiguratio de moꝛtalitate ad

immoꝛtalitatẽ qᷓ́tum ad coꝛpꝰ. de paſſibilitate
ad impaſſibilitatẽ q;tum ad aiam. de miſeria et

——-

penalitate ad eternam glłam ⁊ felicitatem qᷓ;tuʒ
ad vtrũq;. Dum em xps in hac vita erat volũ
tarie defectus nr̃os aſſumens patiebat᷑ qti ad
coꝛpus deſectum moꝛtalitatiſ.qᷓ;dtum ad animã
paſſibilitatis. q;tum voad vtrũq; patiebatur
multiplicẽ miſeriã ⁊ penalitatẽ:q̃ omia in reſur
rectione depoſita ſunt.ſhinc Leo papa in ſmo
ne inqᷣt. oſt paſſioneʒ xpᷣi ruptis vincuł moꝛ
tis. infirimmitas in vtutez;. moꝛtalitas in eternita

2

ome s rel 8 ei? glam
debimus ſia yvitijs in vtutum celſitudinẽ tranſ

migramꝰ. ¶ Tertiü dubium erat vtrũ ille ſan⸗
cte mulieres qbus angelus xpi reſurrectionem
manifeſtauit viderũt xpᷣm ſuſcitatum. Et ꝙ ſic
awaret ex dictis euangeliſtarũ. Inqͥt em mar⸗
cus. Surgens Jeſus mane pma ſabbati apa⸗
rui pᷣmo marie magdalene a q eiecerat ſeptẽ de
monia. Et Mat

intimoꝛer in magno gaudio currẽtes nunciare
diſcipul. Ecce Jeſus occurrit ilk dicẽs. Auete.
Ille aüt acceſſerũt ⁊ tenuerũt pedes eiꝰ ⁊ ado⸗

de reſurrectiõecvt dictü eſt mulieres inſtruxe⸗

rauerũt eü. Abi aduertendũ ꝙ poſtq; angelus

den tunelm tranſiuit in glam. Et vt Gregꝰ. j
refret. Eos reſurrectiõis eiꝰ glam leti vi⸗

QMHat. dicit. A. audito ab angelo no
uo de reſurrectiòe exiere cito de monumẽto: et

lier qͥ˖d ploꝛas? Dicit eis. Zulerũt dĩſm meũ:⁊

neſcio vbi poſuerũt eum. Cũ h̊ dixiſſet conuer
ſa vidit Jeſum ſtantẽ:⁊ neſciebat qꝛ Jeſus eſſz
Et dixit ei Jeſus. Mulier qͥd ploꝛas⸗ Quem
qᷓris: O bone Jeſu deſideriũ aime ſue Cur in⸗
terrogas qͥd ploꝛas quem qris. Ipᷣa pauloante
ocuł viderat te ſpem ſuam luſpenl

te viderat manus tuas qᷣbus ſepe bñdicta fue⸗

rat ⁊ pedes quos lachꝛymis rigauerat clauis
affgi: r nunctu dicis qd ploꝛas. Hunc in uper
coꝛpꝰ tuum ſpᷣlatũ extimat.ad qð vngendũ vt

ſe quodãmodo conſolaret᷑ veniebat. ⁊ tu dicis
qd ploꝛas quem qris. Tuipᷣe ſcis qꝛ te ſolũ que

rit. te ſolũ diligit. ꝓ te omia ↄtemnit.⁊ tu dicis

quem q̃ris Zu cauſa q̃rele.tu cauſa ploꝛatꝰ.tu

eꝗ dilectam diſcipulã totà ad te attraxiſti. At il

—–—

la exiſtimans qꝛ hoꝛtulanus eſſet dixit ad eum

Dñe ſitu ſuſtuliſti dicito mihi ybi poſuiſti eü:
⁊ ego eum tollam. O admirabilis mulieris au

dacia. OQmaria. ſi foꝛte coꝛpus Jelu poſitũ eſt
in atrio pᷣncipis ſacerdotum vbi apoſtoloꝛum

pnceps calefaciebat ſe ad ignem. qͥd factura es
ego eum tollaʒ. Sed ſi in platea foꝛet cum mul⸗
titudine iudeoꝛũ.qͥd nunc ageres: Ego eſj tol⸗
lam. O ↄſtantia. ardoꝛ inflamatiſſime: quo
mens magdalene liqueſiebat. Abſolute pmit⸗
tit:ego eum tolla. Dicit ei Jeſus. Waria. Hec

rat. ipᷣe ↄſternate mente abire ceperũt. Et cum ſiqᷣd

nondũ plene capaces eſſentfanti meſten. pu⸗
tabat foꝛte xp̃i coꝛpus a iudeis fuiſſe ſublatuʒ

2

lena q xpᷣm ardẽtiſſime diligebat anñqᷓ; aliqͥd di⸗

⁊ in aliquo vili loco collocatũ. Quare magda⸗

lgentius ſerutaret ipm ſublatũ p certo ee ſup
ponens Petro ⁊ iohanni nüciare cucurrit. vt

ſcribit Johes dicens. Tulerüt dñm de monu⸗

menlo ⁊ neſcimꝰ vbi poſuerũt eum. Illi vo ve

nerũt ad monumentũ. ⁊ Johes cucurrit citius
petro.a inclinauit caput ad ſepulchꝛũ. viditq;
poſita lintheamina.nec tñ intrauit ill. Metrꝰ

vo poſtea venies intrauit in illud. viditq; pofri

ta lintheamina ⁊ ſudariũ capitis ſtans ad ꝑteʒ
Beinde iohã
dixerat magdalena.ſ.dñm eſſe ſvᷣlatum de mo⸗
hRumento. H0duʒ em ſciebant ſcpturas opoꝛ
tebat eum a moꝛtuis reſurgere.poſt hͥ aut diſci⸗
puli ↄtriſtati ad ꝓpꝛia redierũt. ⁊ magdalca cũ

»

his mulieribus ad ſepulchꝛũ redierũt.a quo ilł

duab⸗ recedentibꝰ maria ſtabat ad monumẽtũ
ſoꝛis ploꝛans.⁊ dũ ſic fleret inclinauit ſe pſpe

xit in monumentũ. Scdᷣm em Grego. Amanti
ſemel aſpexiſſe non ſufficit. qꝛ vis amoꝛis multi debũt. Aocat aüt diſcipulos fratres amantiſſi

plicat affectum inqͥſitionis. Ettũc vidit duos mus pᷣnceps.tum vt oſtendat ſe ſurrexiſſe in car

nes intrauit ⁊ vidit ⁊ credidit qd

ſiadem vor penetrauit aiam eius. Cognouitq;
Jeſuʒ ⁊ dixit. Raboni.i.mgr.⁊ cucurrit ad pe

des eius.Cui Jeſus. Noli metãgere.nondum

dele. ac ſi apte dicat.Tibi nõ aſcendi.qꝛ nõ cre
didiſti ꝑfecte me eq̃lem patri.vel foꝛte hoc ait:
yt illa humiliaret ne nimis pᷣſumeret.qꝛ ipᷣm re
ſuſcitatũ pᷣma oim conſpexilſet.diſtulitq; ei con
cedere tactum donecſcdᷣa vice cum alijs apare

ret. Et addidit dñs marie dicens. Aade ad fra

tres meos ⁊ dic eis.Aſcendo ad prem meum ⁊
prem vr̃m. deum meũ ⁊ deum veſtrũ.Stiatiq;
diſparuit. At v magdalena in ſide ſolidata ani⸗

mo iocũda egrediens hoꝛtü ꝑgebat vt iuſſa do
mini ⁊ imgfi pficeret. Cũq; feſtina rediret ſoci⸗
as ſuas in itinere infra ſepulchꝝ ⁊ hiertm adin
uenit :qbus xpᷣum in ſpecie hoꝛtulani ſe vidiſſe
narrauit. Cũq; feſtino greſſu vᷣſus hierlin pari
ter irent. ecce Jeſus occurrit eis dicẽs. Auete.

Iſte aũt acceſſerũt ⁊ tenuerũt pedes eiꝰ ⁊ ado⸗

jauerũt eü adoꝛatõe latrie. in fide iam roboꝛate
Tunc ait illis Jeſus. Nolite timere. Ite nũcia

te fratribꝰ meis vt eant in galileã.ibi em̃ me vi⸗

ne
cuk viderat te pem ſuam ſuſpendiſin ligno: et
tu nunc dicis:qͥd ploꝛas. Ipᷣa dietertia pᷣcedẽ/

— — — — — —W

—.—

—

gelos ſedentes vni ad eaput ⁊ vnũ ad pedef ne generis mii tum vt ad iui amoꝛcʒ magis eos
vbi poſitũ fuerat coꝛpꝰ Jeſu. dicũt ei ilii Mu accendat. ⁊ ad fiduci ſocietatis ſue ac viſionis

in euange

¶ Tertiũ qualit atis.

que notat᷑ phoc ꝙ ſedet a de
et quidꝑ dexterã intelligit .¶ Ca⸗I.

Sirmo xir

coꝛroboꝛet ⁊ confirmet. tum vo vt filios eterni
prf is ⁊ xpᷣi ſe noſcerent coheredes. O huius al

mi regis benignitas qͥ relictus in bello pauidoſ

ſuos foꝛmidoſos ⁊ fugitiuos ſocios cuzʒ euaſit

noiat fratres nouitatem celeſtẽ in ſuo coꝛpoꝛe

oſtendere repꝛomittit. Et ſicut ðꝛ Joh̊.xx.ca.
AVenit maria.ſ.cũ alüs marijs annũcians diſci

pulis qꝛ vidi dñm:⁊ h dixit mihi.Curramꝰigi
tur ⁊ nos fide ac deuotiõe ad xpᷣm omni ſtudio
reqͥrendum:qͥ ad ſeeuntes nõ eijcit foꝛas. cõce⸗
dens illis ⁊ in pñti gratiam ⁊ in futuro gloꝛiam

ſempiternam. Amen.

BDermo decimuſnonus de al ceſiõe

ſaluatoꝛis noſtri geſlu xpi quãdo vi⸗
cipul celos aſcendit:.

ℳ₰.

celu ⁊ ſedeta dextris dei. Scribunt
Rhec vba oꝛiginali᷑ Marci yvlti. c. ⁊
io pᷣſentis ſolennitatis. Jocũdiſſimũ
nouum aſcenſionis Jeſu xp̃i filij dei merito ex⸗
citare debet mẽtes nras ſbᷣleuareq; omniũ coꝛ⸗
da ad ardentiſſime deſiderandũ bonũ illud ſum
mum ac copioſum.qð cũ quiſq; acqͥſierit nũqᷓ;
amittet. Neq; amplius excuſare ſe homies poſ
ſunt ſiſe ignaros ꝓmiſſe felicitatis dicãt. Cum

ißp̃e Jeſus nõ ſolũ vbo ᷣ experientia facti oſtẽ

derit clarum ad ſuꝑos iter. Qð Micheas pꝛe
dixit. c.ij. Aſcendit pandens iter añ eos. Pꝛo⸗
fecto res clariſſima ⁊ admiranda fuit.duzʒ xpᷣs
q̃drageſuna die poſtq; ſurrexit a moꝛtuis.vidẽ
tibus diſcipulis eiꝰ alijſq; deuotis qᷓ;plurimis
⁊ bñdicta mẽe.de mõte oliueti celum cõſcendit
Qua ꝓpter vth oia cunctis innoteſcãt ad vpᷣi
aſcenſionẽ dirigam animũ ⁊ vyba. De q̃ in pꝛe
ſenti ꝓmonetria myſteria pponimꝰ ↄtẽplãda.
CNꝛimũ dicit᷑ dignitatis.
¶ Secundũ congruitatis.

Be dignitate et peminentia chꝛiſti
ril dei

rrium contemplandũ de aſcẽſiõe xp̃i

Ddicit᷑ dignitatis. qꝛ aſcendit ⁊ ſedeta
dextris dei.i.pᷣeminet omibus creaturis et an⸗

gelis ⁊ homibus. Juxta illud quod ſcribit apo
ſtolus ad Eph.j.c.Conſtituit illũ ſuꝑ omnem

pncipatũ ⁊ ptãtem ⁊ ſupꝛa omne nomẽ qð noia
tur ſiue in hoc ſeculo ſiue in futuro.Sʒ pꝛo cla-

ſedet in parte ignobilioꝛi

KRabbi Jogen ſuꝑ illud põ. xvij

rioꝛe huius ptis intelligentia tria ſunt h̊ dubia

¶ Secundũ vtrüũ ſedere ad dexterã pris conue

C¶ Tertiũ vtrui alijs axpᷣo conueniatſederead
¶Ad pᷣmũ dubium argnũt qͥdam ꝙnõ conue⸗
nit xpo ſedere ad dexteram pris. neq; bñ aiunt
ita de xpoloquentes. ꝛimo nullũ coꝛpale cõ
petit deo qui ſpuũͦs eſt. Sʒ dextera a ſiniſtraſut
differentie poſitionũ coꝛꝑalium.g&no cõueniut

deo. Secudo ſi filius ſedet ad dexterã.· pater

ad ſiniſtrã.ſed dextera nobilioꝛ eſt ſiniſtra.g p
Tertio ſtare ⁊ ſedere
ſunt opoſita. Actuũ.vij. ca. Stephan vidit

Aeſum ſtante a dextris wtutis dei non ſedet.

Sed ʒ ſic arguentes pᷣus opponam teſtimonia

ſcripturaꝝ. deinde ſoluem obiecta. In ſimbo⸗

lo nanq; apłoꝝ ðꝛ. Aſcendit ad celos ſedet ad
dextera dei pris oipotentis. Etin ſimbolo pa⸗
trum. Aſcendit in celũ ſedet ad dexterampris.

Et ad Ephe.j.c.ſcribit.Conſtituẽs illũ ad de⸗

xteram in celeſtibus. Etad Cokł iij.c. Eps eſt i
dextera dei ſedens. Et ad Hebꝛe.j.c. Sedet ad

dexteram maieſtatis in excelſis. Et. x. c. Sedet

in dexteram dei patris. Et ad Roma. viij.ca.
&*Rp̃s Jeſus eſt ad dexteram dei qui ctiam inter
pellat ꝓnobis. Et ar. xiiij. Cu. xxij. Mat
thei.xxvj. Erit filius hoĩs ſedens a dexiris vir

tutis dei. Hoc pꝛedixit Oauid pſal cix. Dixit

dñs domino meoſedea dextris meis. Qauteʒ

. 2

bec verba de xpo dicant᷑ ptzex eo ꝙ Maulus

ad Hebꝛe.j.c.ait. Ad quem aũt angeloꝛũ dixit

aliqñ deus: ſede a dextris meis. Et xps MMat

thei. xxij. dixit. Quomõ Dauid vocat eum in

ſpu dum dicens. Dixit dñs dno meo: ſedea de

xtris meis. Etſi iudei negaret teſtimoniu pau⸗
li ⁊ xpi aſſerentes. vba iſta dealio non delplo

xpo affirmari debere. ſtatim incredulitatẽ eoꝛũ

ↄuincimusꝑ doctoꝛes ipoꝝ. Mam Rabi Jo⸗

athan apud hebꝛeos Pbpatiſſim, in ſua traſla⸗
tione chaldaica ait. Dixit domin/ vybo ſuo. E

Decdiſtimihi
pꝓtectiõʒ ſalutis tue: ⁊ dextera tua ſuſcepitine.

inqᷣt. In futurũ deus ſanctus et bũdictus con-

uertere faciet regem meſſiam ad dexteraimn az
Sicut ſcriptum eſt. Sixit dns dño meo: ſedeꝗ
dextris meis.. Iſtud inſuꝑ tenet Rabbi mor⸗
ſes addurſan. Dꝛo ſolutioe igit obiectoꝛum no

tãdeſunt tres veritates. Mꝛuna veritas ꝙ hoc

nomen dextera in ſcripturis inuenit᷑ de deo di⸗

ctum. Ande Exo. xv. ca. Dextera tua dnema-

gnificata eſt in vrute dextera tua pcuſſit inum
cum. Et p. xv. Delectatiões in dextcra tud
q; i ineʒ. Et ps xx. Dextera tua inueniat ot

. e In. Adteoderüt. Et plal.xlvij. Juſticia plena er

dextera dñt exaltauit me. Etpõ.cxxxvij. Sal⸗
uum me fecit dextera tua. Et Eſa. xl viij. e. He
xtera mea menſa eſt celos. Et Abacuc.ij.c.Cir
cũdabit te calix dextere dñi. Scoa veritas. ⅓

—

cũ dicimꝰ xpᷣm ad dexteram pr̃is ſedere:non in

relligim? ꝑ dexteram aliqd coꝛpale. ̊ locutio ? hõ: Et ad hoc dicũt ſanct⸗
metaphoꝛica qles ⁊ alie cum dicimꝰ oculos oo xe gtele
mini.bꝛachiũ dñi ⁊ ſilia.p q deſignant᷑ ſpᷣalel ſcʒ gła diuinitatis btitudo ⁊ iudiciaria ptãs. 5
pᷣpoſitio ad quendã ad dexteram acceſſum ſi-
nificat.in quo deſignat᷑ ↄuenientia cũ quadã
diſtinctione. qð põteſſe triplicit. ꝛio vt ſit cõ
uenientia in nã ⁊ diſtinctio in ꝑſona.Etſic xps

Puctaſes ſiue opatões diuie Hinc DOam̃.in. iij
ua ſniaꝝ ait. Non localẽ dexteram pr̃is dici
mus.qliter em qui incircũſcriptibił eſt localem
adipiſcer̃ dexteram. Tertia veritas ꝙ noie de⸗
xtere intelligunt᷑ tria.ſ.glła diuinitatis.beatitu: S

„

do ⁊ judiciaria ptãs.Exquo ſᷣm Alug..libꝛo ö

ſimbolo Damaſcenũ. Sedere ad dexter pa
tris nil aliud eſt niſi cum pr̃ehr̃e gliam diuini⸗

ratis biitudinem ⁊ iudiciariã ptateʒ:⁊ hoc i⸗
Smutabilit a regaliter. H Damaſcenꝰ indt.
Bexteram pris dicimꝰ glam ⁊ honoꝛem diui⸗

nitatis: in qᷓ dei filius extitit añ ſecula vt deus?

——————

pri conſbalis. Scom vo Tho.iij.pte.q.lvij.
Hec pᷣpoſitio ad vel in cũ dicimꝰ ad dexteram
velin dextris.ſolam diſtinctõʒ ꝑſonaleʒ impoꝛ
tat ⁊ oꝛiginis oꝛdinem.nõ autgdum nature vH

dignitatis: qnullus eſt in pſoms diuinis. dquia
Vvm Athanaſiũ tres ꝑſone coeterne ſibi ſũt ?⁊ co.
eq̃les. Et ſic ſoluimꝰ pᷣmum obiectũ oſtendẽtes

ꝙ nõ dꝛ dextera coꝛꝑaliter de deo. Ad ſecũduʒ

vorſidet Aug'.in ſi.de ſimbolo. In illa beati-
tudine oia dextera. qꝛ nulia eſt ibi miſeria. Ae⸗
ciꝙ pr ſedcarad dexter ſiijvel ſpũſſcri qꝛ flli⸗
lpu ſancrz trahuntoꝛiginem a pre ⁊nõ econ⸗

uerſo.Sed ſpũſſctũs ppᷣe põt dici ſedere ad de⸗

xteram pris velſilij m ſenſum pᷣdictũ. Terũtũ
ſm quand apꝛopᷣatiõz attribuit᷑ filio eq̃titas.
Vnñ Alugꝰ.ait. In pre eſt vnitas.in filio equa⸗
litas.in ſpũſancto vnitatis equalitatiſq; conne
xio. Conſirmat hac ſniam Allexander in. iij. ſü⸗
me. vbi ait. Sedercad dexteram pr̃is impoꝛtat
diſtinctõʒ ꝑſonarũ ⁊ eqlitatem pſone ad pſona
in gloꝛia ⁊ honoꝛe. ſᷣ ſic ſe hʒ ſpuſſanctꝰ ad pi:

trem. ei ↄuenit ſedere ad dexteram pris. Sed

—

tem q no eſt maioꝛ in ꝑſonis in yna q; inalia: P
vnaadem in qᷓ coequanf᷑ ꝑpſone.h̊ mõ eſt vrna
equalitas in diuinis ꝑſonis ſicut vna eſſentia.
Alio mõ ſumit᷑qlitas in diuinis ſᷣm appꝛopꝛia
tionem.⁊ ſic apꝛopᷣat᷑ filio.Ad ſcom obiectum

auxiliũ

dicim⸗ vniii ſtephani fuit eodẽ mõ quo xps
1

7

go.in omeł.inqt. Sedere iudicantis . ſtare vo

pugnantis vel adiunantis. Stephanus gi la⸗

PAderadderterapiig eneniatrpolm *

maſcenũ. Sedere ad dexterã pas

eius btit ungt bti. ge
Hationem. l ſedẽt ad derterãꝗ. Qd ↄfirmari poteſt per illud
eqlitas in diuinis niſi diuinã eſſentiam vel véuu MWat. xxv. Statuet oues qͥdem a dextris. Cõ
i rarium tñ vidꝛ eſſe ex eo ꝙ apłs ad qhebꝛe.j. c.
git. Cui aliqñ angeloꝝ dixit.ſede a dextris me

de eqllitate dupliciterloqͥ poſſum.l. ꝓpꝛie vel
ꝑaſpꝛopationem. Fm ꝙ ꝓpe ſimmit᷑ no dic alid

boꝛe certaminis poſitus ſtantem vidit queʒ ad
iutoꝛem habuit. Sʒ hunc poſt aſcẽſionẽ ar

cus ſedere deſcribit.qꝛ poſt aſſumptõis ſue glo

riaʒ iudex in ſine videbit. ¶ Scom dubiſ crat
ad hoc dicũt ſanctꝰ Tho. et Alexander
Oecũ noie dextere intelligant᷑ tria ſupꝛadicta.

in ꝙ filius dei ſedetad dexterã pris. qꝛ hʒ ean
dem nãm cum pr̃e. Vñ gla diuitatis beatitudo

Tiudiciaria ptãs ↄueniũt eſſentialit filio:ſicet
prfri⁊ h̊ eſt eſie in eqlirate pr̃is.Scdo põt intelli
gi ſm gram vnionis q impoꝛtat ecouerſo diſti⸗
ctionem nature ⁊ vnitatẽ ſipoſiti ſiue perſone.
Et ᷣm h̊ xpᷣs ſᷣm ꝙ hõ eſt filius dei. ⁊ p ↄñs ſe⸗
Det ad dexteram pris ſm equalitatem honor:
inq;tum eodem honoꝛe veneramur ipᷣm flium

dei ci eadem natura aſſumpta. hu anitas qͥdeʒ

xp̃i m zditõʒ ſuenaturenon hʒ głam vl hono
rem diuinitatis quam tñ habetrõne ꝑſone cui

vnitur. Vñ Dama.ait. In gloꝛia diuinitatis

Dei filius exiſtens anteſecula vt deus et pri con
Palis ſedet cum gloꝛiſicata ei carne eiꝰ.Adoꝛa⸗
poſtaſis una adoꝛatione eius cun
carne cius ab omni c eatura. Tertio põt intelli
gi hm ꝙ hõ m conditõʒz nature.⁊ hoc ſᷣm gra
tiam habitualem que abũdantioꝛ eſt in xpo pꝛie
omnibus alijs creaturiſ.in tm ꝙ ipᷣa naturahu

. . 3

mana in xpᷣo beatioꝛ eſt ⁊ ſuꝑ omẽs alias crea⸗

eſſein eqitate pris nõ ꝑtinet ad ipam naturam

hilominus ſic m ꝙ hõ ſedet ad dexteram pfis

id ẽ ſ̃m Aug.in bonis paternis potioꝛibꝰ pᷣ ce
teris creaturis.qꝛ oẽs alias creaturas pᷣcellit i
beatitudine ⁊ iudiciaria ptate.vt pᷣdictuʒeſt.
¶ Tertiũ dubiũ erat vtrũ alijs a xpᷣo ↄueniat

Tertiũ du
ſedere ad dexteram pris. Mam Aug'. dicit ili.
de ſimbolo. Dedere ad dexteraʒ eſt habitare in
itudine. Sʒ ocs electi ſunt bti.gᷓ omnes

teram pris. Mam Aug'. diciti li.

is. q̃ſi dicat nulli. Rñdet ́̊ ſanctus Thomas.

Oxpus ſedet ad dexteram pfis inctum im di
diuinoꝛũ pᷣ ceteris creaturis.quod nulli bomi⸗

ni vel angelo conuenit. Sedere ergo in dextera

. non ſigniſicat ſimplicit᷑ eſſe in beatitudine: ha

—— –——

—2 –– —
= =

— —
„ —— — 2

n

Ne

bere beatitudinẽ cum qᷓdam dominatiua pote⸗
ſtate ⁊ qſi pam naturalem quod ſoli xpo con
uenit. Moõt tñ dici ꝙ omis beatus ⁊ ſi non ſede
at ſit tñ ad dexteram dei ↄſtitutus. Conſidere⸗
mus itaq; ex his que dicta ſunt quanta eſt glo⸗
ria filij vginis beate:quem adoꝛant angeli. cui
omẽs obediunt creature.in cui nomie flectitur
omne genu. De ſtultis gentibus ipm deſpiciẽ⸗
tibus. Ne duris iudeis in eum no credentibus

eum euntem in celũ. O felix regnum quod non

deſiciet. Orex inclyte qͥ ⁊ Pᷣuos tecum regnare
ꝓmittis. O gens ſancta amicoꝛũ tuoꝛũ qui vo
cem tuam dulciſſimo erũt audituri. Aenite be
nedicti patris mei poſſidete paratum vobis re
gnum a cõſtitutione mũdi. Tu igit᷑ rex glexpe
Ziu patris ſempiternus es flius. Tu ad dexte
ram dei ſedes in gloꝛia patris. Judex crederis
eſſe venturus. Te ergoqſumus tuis famul b⸗
ueni quos pᷣcioſo ſanguine redemiſiit.
Ceov aſcenſio xpi congrue celebꝛata ẽ
reſpectu tꝑi

sblone ertermini⸗Cg

2.

2

A

plici repecuuu.
CLPꝛimo reſpectu tempoꝛis.
¶Secũdo reſpectu ꝑſone.
((Tertio reſpeciu terminiin.

ille Yeſus q; ꝓ nobis carnem aſſumens deus et ſione inquit. Quadragenarius hodie dierum
homo trigintatribus annis eum homibus ha/ copletus eſt numerus ſacratiſſima oꝛdi:
bitauit. Hic eſt ille qͥ afixus pependit in ligno
in medio latronũ ſpinis coꝛonatus.lhic qui ter
tia die reſurrexit a moꝛtuis.Hic qui regnabit i
eternum: cuius regni non erit finis. Sm angeli
ſententiã Lu.j.ca. Hic eſt deniq; de quo dum
aſcẽderet ad celos angeli dixerunt tãta pᷣconia.

m cotemplandũ de aſcenſiõe x-pi
dicit᷑ congruitas. Congruenqq; cõ⸗
uenientiſſimeq; facta fuit aſcenſio illa. Et h tri el⸗ regnaſſet int
ctcu.âZꝗũ rres eum ſequerent᷑ q́; modo. ergo debuitnobi⸗
ſcum manere ⁊ nõ aſcendere in celũ. Mꝛo decla

Tꝛimo fuit cõgrue aſcenſio xp̃i celebꝛata re⸗
ſpectu tempis. QAuia die quadrageſimo poſtqᷓ;

vilte auctoꝛa moꝛtuis reſurrexit aſcendit ad ce⸗ . locus vo in quo habitamus eſt locus Fnda ⸗

„

los. potuiſtet dem anteq aſcendiſte. Sz ſic dif

ferre voluit vt veritatem reſurrectionis pꝛoba

ret. difficilius em̃ erat ꝓbare veritatem reſurre⸗
ctiõnis q;; paſſionis. quia apᷣma die vſq; ad ter⸗
tiam vere ꝓbari poteratmoꝛs. Sed ad veram

reſurrectionem ꝓbandam plures dies requie

bantur. Et hoc eſt qð dicit᷑ Actuum.·j. ca. Mꝛe

2

5

ſſionẽ ſus in młus ar

de regno dei. Hinc Leopapa in Fmone deaſcẽ

copletus eſt numerus ſacratiſſima oꝛdinatione
diſpoſitus.⁊ ad vtilitatem noſtre eruditõis im
penſus vt duma dno in hocſpacio moꝛa pᷣſen⸗
tie coꝛpalis extenditur. fides reſurrectiõis do⸗
cumentis neceſſarijs muniret᷑. Etiterum in eo⸗
dm none ait. Non pidies uiinterreſure⸗
ctionem domi aſcenſionemq; fluxerunt ociot.
li intuebant᷑ in celum ſuſpenſis vultibus ⁊ ere
cctis luminibus. Et ecce duo viri.i.angeli ĩ ſpe⸗
ſccʒ aere in veſtibus albis in ſignum ſolẽnitatis
leticie:qui vt dixerunt: vt hr Actuum.j.ca.
Viri galilei cur ſtatis aſpicientes in celũ quaſi
admirantes ⁊ ſtupidi de hoc qð vidiſtis.⁊ qᷓſi
triſtes ⁊ deſolati de hoc ꝙ magiſtri vri pñũtiam
coꝛpalem ꝑdidiſtis. Hic Jeſus qui aſſumptus
eſt a vobis in celum ⁊ aſcendere potuit.qꝛ opꝰ
a patre ſibi impoſitum cõſummauerat.ne con-
triſtemini.qꝛ ſic veniet quemadmodũ vidiſtis

tranſire diſcurſu. Sᷣmagna in eis cõfirmata ſunt
ſacramenta. magnaſſunt reuelata myſteria. In

his metus dire moꝛtis aufert᷑ ⁊ nõ ſoluʒ anime

D 7

ſed etia carnis immoꝛtalitas declarat᷑. In his

ꝑ inſuf ſlationem domini infundit᷑ apoſtoł ſpi⸗

rituſſanctꝰ. ⁊ beato Petro ſupꝛa ceteras poſt
regni claues ouilis dominici cura mandat᷑. In

his duobus diſcipulis tertius in via dñs iun⸗

gitur comes: ⁊ ad omnem noſtre ambiguitatis

caliginem detergend pauentiũ vel trepidan⸗
tium tarditas increpat: flammã fidei illumina⸗
ta coꝛda concipiũt.⁊ que eranttepida reſeran⸗
te dño ſcripturas efficiuntur ardentia. Hec ille.

CT Secũdo fuit congrue aſcenſio xpi peractare
ſpectu pſone. vbi a doctoꝛibus querit᷑. An fuit

conuenies xpᷣm aſcendere. Et poſſet qͥs arguẽ⸗

do dicere non. Pꝛimo qꝛ: Phus dicit in 9.

poſſidẽt ſuum bonũ ſine motu. Sed xpᷣus opti

mo mõ ſe habuit ⁊ m diuinamnatura. quia ẽ

ſummũ bonum. ⁊ ᷣm humanã qꝛ erat optime

gloꝛificatus. nõ cõueniebatilli aliquis motꝰ.

Sed aſcenſio eſt qͥdam motꝰ. q̃re videt᷑ ꝙ non

debebat aſcendere. Secũdo omne quod moue⸗

tur mouet᷑ ppter aliqͥd melius: xponon fuit
melius eſſe in celo qᷓ in terra.nec q;tum ad ani
mam nec q;tum ad coꝛpus.qꝛ vbiq; eque bea⸗

tus. ergo non debebat aſcendere. Lertio ſi poſt

reſurrectionem ſuam fuiſſet c homibus cõuer

ſatus vel gloꝛioſus regnaſſet in terris muo plu⸗

ratione veritatis ⁊ hoꝝ ſolutiõe reſpondetſan⸗
poꝛcionatus locato. Eps autꝑ reſurrectioneʒ
vitam immoꝛtalem ⁊ incoꝛruptibilẽ inchoauit

3

nionis ⁊ coꝛruptiõis:vᷣ locus celeſtis eſt locꝰ in
coꝛruptiõis. Ideo cõgruent᷑ xpᷣs ad locũ illuʒ
lLetranſtulit.Ad pᷣmum ergo dicit Thomas.x
deus eſt qui poſſidetſuum bonũ ſine motu. qꝛ
omnino immutabilis eſt. Quelibet autẽ creatu
ra eſt aliquo modo mutabilis.ſm Auguſtinũ
viij. ſuꝑ Heñ.ad lr̃am. Et qꝛ natura aſſumpta
a filio dei remanſit creata. non eſt incõuenies ſi
ei aliqs motus attribuat᷑. Ad ſecũdũ reſpõdet
ſanctus Tho. xpo aſcendenti nihil accreuit
ctum ad ea que ſunt deeſſentia głe ſiue ſin coꝛ
pus ſiue ᷣm animã. Tamen accreuit aliqͥd q;⸗
tuz ad loci decentiã quod eſt debene eſſe gloꝛie
non ꝙ coꝛpoꝛi eius aliqͥd aut ꝑfectiõis aut con
Fuationis acquireret᷑ ex coꝛpoꝛe celeſti: ſoli⸗
modo ꝑ quãdam decentiã. hoc aũt aliquo mõ
ꝑtinebat ad eius gloꝛiã.Et de hac decẽtia gau
dium quoddqm habuit. nõ dem tc deno⸗
uo gaudere inciperet qñ in celũ aſcendit: ſed qa
nouo mõ gauiiſus eſt ſicut de re impleta. Ad ter

tium argumentũ dicit ꝙ licet pᷣſentia coꝛpoꝛał 4.
tius fuiſſet ſbtracta: non tñ diuiniratis.Aldeſt

inſuꝑ ſemp nobiſcũ in ſacramento altarig. licet
non vigeat oculis coꝛpalibus.Ob qp Mat.
Vlti. dũ aſcendendo diſcipulos relinqbat dixit
Ecce ego vobiſcum ſum omibus dieb⸗ vſ; ad
cõſummatioʒ ſeculi. Fuit cum apoſtot aſſiſten
do eis in operibus miraculoſis.qꝛ vt dic mar⸗

cus vlti. c. Nꝛedicauerũ t vybiq; dño cooperan
ie 2 Vmonle cõſirmante ſequentibꝰ ſignis. Aſſi⸗
ſtit nobiſcũ exiſtendo. vt dictum eſt in ſacramẽ
to euchariſtie vbi eſt xpᷣs totus. Aſſiſtit etiam
eccke ſemp ipaz dirigendo p occultos inſtruct⸗
ſpuͦſſancti. vt ſic non deficiat fides werri. ꝛo
pterea Augꝰ.in Pmonc de aſcenſiõe ita pulchꝛe
loquit᷑. Omia chariſſimi que dñs Jeſus xpᷣus
in hoc mũdo ſb fragilitate nr̃a miracula edidit
nobis ꝓficiũt. QAui dum humauã conditiõem

ſiderib impoꝛtauit. credentibꝰ cel patere poſ-

E monſtrauit. Et dum victoꝛẽ moꝛtis ĩ celeſtia
eleuauit: victoꝛem eiuſdez moꝛtis quo ſequere⸗
mur oſtendit. Aſcenſſo ergo dñi catholice fidei
cofirmario fuit. vt ſeturi impeſteru crederem
miraculi ipius donuz. cuius in pſenti pcepiſſe
mus eſfectum. a fidelis quiſq; cuin iam tata per
ceperit p ea que agnoſcit pſtita diſcat ſperarep
miſſa ac dei ſui pierita pſentiq bonita qſi fi⸗
turoꝛũ tencat cautionẽ hec Aug⸗(Tertio aſeẽ

qꝛ aſcendit ſuꝑ omnem creaturã tam ſpiritualẽ

q; etiam cospoꝛalem. Exquoaptus ad Ephe.
nirc an Auipeſtendzipecſtadi aſeenadlt ub
omes celos vt impleret omia: jm Hico. de lira
ſuꝑ hocpaſſu non elt intefligendu aſceerit

O

¶Lertio patenter.

Hm diuinq natur.
Tho vbis. Oly

wo ly m dicat cauſaʒ aſcenſiõis cũ xpᷣs ex vir
tute diu ina in celu aſcenderit. dicimꝰ ꝙ aſcẽdit

”õ

nec creatura aliqua. Sed q; aſcenderit ad ptem
dignioꝛem celi empirei.quod eſt locus beatoꝛũ

T celũ ſupꝛemũ.locus aũt ille debet᷑ etiã ſbᷣſtan

tijs ſpũalibus ᷣm quondã congruentiã. qꝛ ille
ſpſtantie ſunt ſupᷣme in oꝛdine ſſtantiaruʒ. Et
tamẽ xpᷣus aſcendit ſuꝑ omẽs ſbᷣſtãtias ſpũa⸗
les ⁊ ſupꝛa omẽs oꝛdines angeloꝛũ.nec eſt incõ
uenis coꝛpus xpᷣi pponi ſſſtantijs ſpũalibus

cum ſpũs ſimplicit᷑ nobilioꝛ ſit omni coꝛpoꝛe.

Quia vt inquit ſanctus Tho.Licet coꝛpꝰ iſt ᷣ
cõſiderando cõditiõem nature coꝛpoꝛee ſit ifra
ſpᷣas ſpuales.conſiderãdo tñ dignitatẽ vniõis
qua eſt ꝑſonalit᷑ deo cõiunctũ excellit nobilita⸗
tem ⁊ pᷣeminentiam omniũ ſbᷣſtantiaꝝ ſpũaliũ

rxp̃s aſcendit cuz poteſta⸗

8

icentia videntibus paten

ualiten
nagni
ſe

-

ꝛimo potenter.

2

vtrü alfcẽdere cõueniat xpᷣo
ãa: Ad hoc ita reſpondet ſctũs

m duo põt notare.ſ.ↄditiõʒ

aſcendentis ⁊ cauſaʒ aſcẽſionis. ꝛimo modo

nõ poteſt ↄuenire xpᷣo ᷣm ↄditiõʒ diuine natu

re.tuʒz qꝛ nihil eſt diuinitate altius qͥ poſſit aſcẽ
dere. tum qꝛ aſcenſio eſt motus local qui diuie
naturenõ competit qͥ eſt immobilis inlocalis
BSed ꝑ hunc modũ competit xpᷣo ſᷣm humanꝗ

naturi ontiner loco moul ſbiacet. Yach

iõis cũ xps ex vir⸗

hm ꝙ deus. Seda facultas vtꝝ aſcendit ꝓpꝛia

Vtute: Ad illud Cho.dicit. cü in xpᷣo ſit du
plex natura diuina. a humana m vtraq; ac⸗
cipi põt ꝓpa vtus. FRp̃s ᷣ aſcendit ꝓpᷣa vᷣtute
diuina. de vtute vo humana diſtinguit CTho.

ꝙ hoc põt dupliciter accipi. AUna qͥdem eſt vir

ORε tus naturalis que pcedit ex pncipijs nature: 2
termini . fus naturalis que pcedit ex pncipij

hac xpᷣus nõ aſcẽdit.Alia aũt vtus eſt glie vᷣm
quã xps in celũ aſcẽdit. Cuiꝰ qdem vᷣtutis rõʒ
da accipiut exnã qnteeſſentie eſt lux: vtdi/
cunt quã ponunt eſſe de cõpoſitiõe coꝛꝑis hũa
ni ⁊ ea elementa zria ↄciliari in vnũ. Ita ꝙ i

ſtatu hui? moꝛtalitatis natura elemẽaris i coꝛ
poꝛibus humanis dominat᷑.Et iõ ᷣm naturaʒ

Pꝛimo aſcendit potenter vbi tres difficulta
oꝛiunf. ꝛim

—

— ——

N S

—

— — —

elementi pdominantis coꝛpꝰ humanũ natura⸗
li vtute deoꝛſum fert᷑. In ſtatu aüũt gloꝛie pᷣdo⸗

minabit᷑ natura celeſtis ſᷣm cuius inclinatõem

Vvtutem coꝛpus xpᷣi⁊ alia ſanctoꝝ coꝛpa ferũ

tur in celum Alij vo aſſignant ratõʒ pᷣdicte v⸗
lutis ex ꝑte anime gloꝛificate ex cuius redũdã⸗

lia gloꝛiſica it᷑ coꝛpus.vt dicit Augꝰ. ad HBio

ſcoꝛum. ⁊. xxij li.de ciui dei. Erit em tãta obe⸗
dientia coꝛꝑis gloꝛioſi ad animã beatã: vt vbi

volet ſpũs ibi erit ptinus coꝛpus.licet gᷓ aſcen-
dersé ſurſum ſit contra naturam humani coꝛpo

ris ſm ſtatum pᷣſentis vite:tamen non erit con
tra naturam coꝛpoꝛis gloꝛioſi:cuius tota natu⸗
ra erit omnino ſbᷣiecta ſpiritui. Tertia difficul⸗
tas eſt. An coꝛpus chꝛiſti? qdᷣcunq; gloꝛioſum
poſſit localiter moueni in inſtanti. cũ in tali mo⸗
tu operet vtus diuina: Ad hoc rñdet Alexan
der ⁊ Tho. ꝙ licet vtus diuia ſit infinita quan
tum eſt ex ꝑte oꝑantis.tamen effectus illiꝰ vir⸗
tutis recipit᷑ in rebus ſᷣm capacitatem earu ʒ et

diſpoſitionẽ. Coꝛpus autem nõ eſt capax vt in
inſtanti localiter moueat᷑.qꝛ opoꝛtet ꝙ commi

ſceaturſe ſpatio ſᷣm cuius diuiſionẽ diuidit᷑ tẽ⸗

pus.vt ðꝛ.vj.phiſicoꝝ. Nerũtamẽ licet coꝛpꝰ

xp̃in 6 fuerit motũ in inſtaãti deterra ad celũ.ni
hilominꝰ motꝰ ille fuit ſatis velox atq; feſtinus

dum eadẽ die de terra euolauit ad empireũ.q
eſt ſupꝛa omẽs celos. Refert em Rabi moyſes

maximꝰ ph̊s.ꝙ qᷣlibet circulus cuiuſſbʒ plane
te hʒ tantũ ſpaciũ q;tum poſſet aliqͥs ire de via

plana in qngentis annis. Et diſtantia int cluʒ

⁊ celum.i.inter circulum ⁊ circulũ. eſt ſimiliter
vtdicit via quingentoꝛũ annoꝛum.a ideo cum
ſint ſeptem celi erit ſᷣm ipᷣm a cẽtro terrevſe q; ad
concauũ celi ſaturni quod eſt ſeptimũ celũ via
multoꝝ miliũ annoꝝ.i.tãtũ ſpaciũ q;tũ de via

plana aliqͥs iret in multis milibus annis ſi tan⸗

tum viuerct.ita tñ ꝙ iter vnius cuiuſlibet diei
ſint quadraginta miliaria. Qð ſi verum eſt no⸗
uit deus. Clarũ iñ eſſe põt ꝙ ſatis longa ẽ diſtã
tia a terra vſq; ad celũ empireum.qꝛ coꝛpa cele
ſtia ſol ⁊ luna cum excedant in q;titate omia ele
menta:tñ ita parua vident᷑. ¶ Secũdo aſcen⸗

dit xpᷣs magnifice cum tripudio ⁊ leiicia ange⸗
loꝛum. Si em beatiſſimi ſpũs illi alios ſ tõs ad
celũ euntes cum exultatiõe recipiũt.qᷓ;tomag

regi regũ ſele omẽs obſequioſos reuerẽtiſſimos

ac iocũdiſſimos exhibuerũt. Ex illis vtiq; fue

runt duo illi de qͥbus diximus in pᷣmo miſterio

Je tleruntiuxia diſcipulos in veſtib⸗ albis.

ed hoc loco interponendã duco Grego.ſen:

tentiam qui in omelia inquit. Querendum eſt
qͥdnam ſit ꝙ nato dño angeli aparuerũt: ⁊ ta
men non le untur in veſtibus albis aparuiſſe.
Aſcendente autẽ miſſi angeli in albis veſtibus

leguntur apparuiſſe In albis veſtibus gaudꝛi
X ſolennitas mentis attendit᷑.quia magna lũc

ſolennitas angelis facta eſt cum celuʒ deus ho
mo penetrauit. Quia naſcente dño videbatr̃ di

uinitas humiliata: aſcendente vo eſt humani⸗
s exaltata. Albe eteni veſtes exaltatõi magii
congruũt qᷓ; humiliationi. In aſcenſione ergo
eius angeli in albis veſtibus videri debuefüt.

quia qͥ in humanit ateſua apparuit deus humi⸗
lis in aſcenſione ſua oſtenſus eſt deus ſblimis.
lhec ille.Ad triũphum iam chꝛiſti redeamus:

cogitemus qᷓ; ſtupendum qᷓ;q; mirabile fuit.
ſpectaculum illud.qñ cum gloꝛiſicata carne ſua

regna celeſtia penetrauit. Superauerat hoſtes

terruerat demones: ⁊ pꝛedam innumerabilium
. ſanctoꝛũ eduxerat de inferno: ꝓſtrauerat moꝛ⸗
teʒ quã ſua moꝛte deſtruxit: ⁊ ad patris dextrã

ſeſſurus ꝓſiciſcebat᷑. Hon talis nec tantus fuit

illoꝛũ triũphus quoꝛũ hiſtoꝛia romana memi/

nit quia iam perijt memoꝛia eoꝛũ cũ ſonitu: ſeld

Jeſus xpᷣs in eternũ ꝑmanet. Rem grandẽ ple

riq; putant dum legũt vel audiũt. ꝙ ceſar poſt

tot victoꝛias ⁊ finẽ belloꝛum ciuiliũ moꝛtemq;

Nompei:dũ redijt ad vrbẽ ᷣm Suetoniũ vno

menſe:ſed interiectis diebus qͥnquies triũpha⸗

uit. Mꝛimo de Gallia Bꝛitania. Secũdo de
egypto. Tertio de franate et põto. Quarto de
iuba ⁊ africa.Quinto ⁊ vltimo de Hiſpania.
Alij non ſinemaxima voluptate commemoꝛãt

que de qᷓ;pluribꝰ ad eoꝛũ laudem cõſcbta ſunt:

que ob reipublice libertatem: hoſtes rebelleſ
Romanoꝛũ domuerũt.Scribit nãq; linius
in libꝛo de viris illuſtribus.et Eutropius lib .
iiij.q Arilius metellus dictus macedonicus a

deuicta macedonia philipũ macedonie regem

circa tempoꝛa quibus carthago euerſa eſt du⸗
xit ad vrbem: ⁊ triumphans ante curruʒ vin /
ctum trahi fecit Metellus ſilius eius dictꝰ cre
ticus ſᷣm Oꝛoſiũ ⁊ Eutropiũ quia Cretam ro
mans populo ſbiugauit:reuerſus romam triũÜu⸗
phauit. Napirius qui lucius papirius curſoꝛ
vᷣm Titũluuium quia ſamnitũ duriciaʒ pꝛeljis
fregit ⁊ adeo clare cuncta geſſit ꝙ Eutropiꝰ et
Nꝛoſius dicant ꝙ romani hũc Allexandroma
gno ducem parem eſſe putabant ſiaſia domita
in Europam arma temptaſſet. romam rediens
poſt dehellatos hoſtes triũphauit. Papirius
filius eius cõſul adhuc cõtra ſamnites qͥ qui
loniam ciuitatẽ eoꝛũ cepit expugnauitq; aliaam
ciuitatẽ illoꝝ foꝛtiſſima ᷣm Titũliuiũ:poſt ro⸗
mam rediẽs triũphauit. Octauianus vt tefert
OHꝛoſius ⁊ Eutropiꝰ victoꝛ rediens ab oꝛiente
cũ triplici triũpho vrbẽ ingreſſus tũc pᷣmuʒ q/
rempublicã auxerat: Auguſtus ſaſutat“ eſt. p⸗
bus imperatoꝛ ᷣm Rufinũ in nnaiibigroin

4†

noꝛi qui vicit Alemanos:germanos. gothos

⁊ ſarmathas.ob qð electꝰ fuit imꝑatoꝛ: poſtq;
ſuꝑauit bello ꝛoculũ ⁊ Bonoſum qs ipᷣe du
ces miſerat ad pᷣſidiũ galliaꝝ. at illi impatoꝛes
ſe dixerant pacata puincia ⁊ occiſis ilł in pꝛelio
romso rediens qnq; diebꝰ gloſe triüphauit.Nã
inter alia ſpectacula qð nunqᷓ; pᷣus factuʒ fuat
totũ circũ in ſpẽm ſilui fecit ↄſeri arboꝛibꝰ:ac ꝑ
diuerſos aditꝰ ſtrutiões mille.ceruos mille.a⸗
pꝛos mille. leones centũ centũ q; libicos imiſit
leopardos.⁊ qͥtqͥt alias viuas feras hre potuit

⁊ oĩa cõceſſit diripienda plo Scipio affricanꝰ.

vt ponit Tituſluuius poſt victũ hanibalẽ do⸗
mitamq; Carthagiuẽ:vbi romã attigit trium⸗
pho oĩm clariſſimo capitoliũ honeſtauit: queʒ
ſequebant᷑ captiui oẽs romani: qͥ ad q̃tuoꝛ mi⸗
lia erãt de manibꝰ hoſtiũ liberati. Scipio frat
eius poſt multa ꝑ eũ feliciter geſta domita aſia
Quare vt ſcribit Pli.li.de viris illuſtribꝰ aſia
ticus dict eſt triphauit.Cuiꝰ triũphus ocu⸗
loꝛũ ſpectaculo maioꝛ q; affricani fuit.Nã poꝛ⸗
tauit ↄſul triũphans ducenta vigintiquatuoꝛ
miliaria hoſtiũ ſimulacra: captoꝛũ hoſtiũ:oppi
oꝛũ ⁊ vrbiũ cẽtum triginta qtuoꝛ. Aureas co
ronas ducẽtas trigintaqtuoꝛ. Naſa aurea ⁊ ar
gentea numero infinita. bncipes vrbiũ ⁊ duces
trecentos vigintiſex cum qbus ⁊ adoleſcentem
filiũ Antiochi p̃tulit an ſe: fuerſũt ⁊ alij quibus
triumphi gła conceſſa fuit quos omittimus:ne
tedio auditoꝛes afficiamus. Illud tñ ſciendum

ꝙ triüphus erat honoꝛ maximꝰ qͥ dari poterat

ꝗ romanis.nam erat triplex notabilł leticia triũ

phaniis. Erat pᷣma ꝙ cũ ad vrbem triumphał

(iuis rediret ei cum ẽffuſa leticia occurrebat po
pulus vniuerſus, Erat ſedᷣa leticia ꝙ triũphan
tis currum pᷣcedebant manibꝰ poſt terga ligat

captiui oẽs. Tertia leticia erat maxima: quan⸗
do triũphans lauro coꝛonatꝰ indutꝰ aurea ve⸗
ſte aſcendebat currũ aureũ triũphalẽ tractu; a

ãtuoꝛ albis equis. Sicq; dux pompaticꝰ pᷣeũ⸗

te ſenatu in capitolio: albos thauros ſacriſica⸗

bat ioui młtaq; alia fiebant ad giam ducis triũ⸗
phantis, Attamen oia illa vana fuerũt friuola
⁊ tranſitoꝛia ludiſq; pueroꝛũ comꝑanda. Eri⸗

gamus mentis nre oculos ad regem regũ bea

toꝛum ducem inuictiſſimũ Jeſum xpᷣm aſcẽdẽ⸗

ingredit᷑: qͥt innumeri angeli ei ꝓcedũt obuiꝗ

qtaq; ſit in celis cõmotio.O ſeſtũ trãſcendens

omnem exaltatõʒ ſblimẽ ⁊ glam quoꝛũcũq; im
peratoꝛũ ⁊ regum:qᷣ fuerũt ab initio mũdi:et qͥ
cgrunt vſq; in finẽ. DOucebat xpᷣs ſecũ oẽs aias

ſanctas qᷓ̊s eduxerat de inferno. qꝛ nulla an i⸗

ſum ad empireũ ꝑuenerat. ducebat ⁊ ſanctos re
ſuſcitatos qͥ in coꝛꝑe ⁊ anima ipm felicit᷑ ſeque

in montẽ ol

bantur. Ducebat inſup ⁊ atas eoꝛii iuſtoꝛuz et
paruuloꝝ fideliũ in his draginta diebꝰ a p⸗

pꝛijs coꝛꝑibꝰ ꝑ moꝛtẽ diſceſſerat. de boĩbꝰ ali
q̃ tenent ꝙ a reſurrectiõe xpᷣi vſq; ad aſcenſionẽ
eius fuerunt in ꝑadiſo terreſtri. Aliq wo aliter

opinant᷑.ſ.ꝙ xpᷣm aſſociabãt inuiſibiliter ĩ hoc

mundo cum hymnis ⁊ laudibꝰ. Et vtrunq; eſt
poſſibile:licet non ſit auctoꝛitate firmatuʒ. Ibi
non erat opus curru quem equi traherẽt. Abi

coꝛpus qdruplici dote claritatis agilitatis im⸗

paſſibilitatis ⁊ ſbᷣtilitatis ꝑ ſemetipᷣm mirabilit
ferebat᷑ in celum. Et qñ ðꝛ ꝙ nubes ſuſcepit eũ

ab oculis eoꝛũ. intelligendũ eſt ẽm oẽs docto⸗

res ꝙ nubes illa nõ pᷣbuit adminiculũ xpᷣo aſcẽ
denti ꝑ modum vehiculi:ſed apparuit in ſignũ
diuinũ atis. h gloꝛia domini aparebat ſuper
tabernaculũ in nube.puto autẽ nubem illã fuiſ
ſe lucidam aſpectu decoꝛam: angelico miniſte⸗
rio foꝛmatã:et ad xpᷣm reuerentiſſime ꝑductã.
Nam ⁊ nubes illa de qua ðꝛ Numeri.ix.ca.qꝙ

operuit tabernaculũ: æ m ꝙ mouebat vel ſta/

bat ita faciebant filij irael. mouebat᷑ angelico pᷣ
ſidio.vt inqͥt Mico.de lira. Nubes inſuꝑĩ qua
ſpuſſanctus apparuit in tranſfiguratiõe xpᷣilu⸗
cida fuit.vt ſcribit᷑ ¶atth.xvij.ca.¶ Cerxtio

ßs aſcendit patenter.

„

qꝛ voluit a diſcipulis vi

.

Abi aduertendum ꝙ ipᷣa die

„ Ub

aſcenſionis bis apparuit diſcipuł.ꝛimo appa
ruit vndecim apoſtoł recũbentibus in cenacu⸗
lo. oẽs em tam apli qᷓ; alij diſcipuli necnõ ⁊ mu
lieres habitabant in illa pte hierlin que diceba⸗

tur mello ſ.in monte ſyon.vbi Dauid ↄſtruxe

rat ſibi palatiũ: verat ibi cenaculũ grande ſtra-

tum in quo dũs pᷣcepit ſibi parari paſcha.Et i
illo cenaculo tunc xpᷣiani apoſtoli habitabant.
Certeri aũt diſcipuli ⁊ mulieres habitabant cir⸗
cũquaq; ꝑ diuerſa hoſpitia. Cũ g in iſto cena⸗

— „

culo comederẽt dñs eis apparuit ⁊ expꝛobꝛauit

incredulitatem eoꝛũ ⁊ duriciã coꝛdis.⁊ officiũ

pdicandi cõmiſit: æ foꝛmam baptiſini inſtituit
atq; gram miraculoꝛũ ↄtulit. vt ptʒ ¶atci et
Opat. vltl. c. Deinde fuit cũ eis familiariſſime

nis (m Gre.) veritas pateſceret carms. Et in

his omibus credendũ eſt mr̃em ſuã ſctiſſimam
teʒ ad celos. 7 9ſiderem affuiſſe. NHam vt hr Act.j.c. Poſti; xps aſce⸗
teʒ ad celos. ⁊ ↄſideremus cũ quali milieia celũ

dit reuerſi ſunt diſcipuli in domũ vbi mancbãt

cuũ mulieribus ⁊ mr̃e Jeſu ⁊ fratribꝰ eius.Iſta

7

aũt egreſſio denotat ꝙ inde exierãt. Refectibe
aũt complcta p̈ cepit eis vt in montẽ oliueti y⸗
ſus bethania irent. Aliꝗ dicũt ꝙ xpᷣs iuit cum

eis: exquo ꝙ Lu ait. Eduxitillos ſoꝛas in be/

thaniã. Aliqͥ vo tenent ꝙ poſtq; dixit vt irent
iucti diſparuit ab eis:er iten in mon
te aparuit. Erat aut mons ille pym MNico. de li.

— — — — £

el
l.

extra hierun in yla eungi pſus bethaniaz. Ibi
licg⸗ iu ſtetit õä 8 diſcinis D
es en en Lnoſcibilis ſed tantuꝑ reuelatõez et
qualiter ſpũſſanctuse
densapatre et

reciperẽt ſpũmſanctũ. Ibi tandẽ poſt mita bll
da ⁊ cõſolatoꝛia vba bndixit eis. Rie qͥdeʒ co⸗···r

eccłe. NPer illos em in xpᷣm crediditmos. Per

tqͥ pe vtute ex alto pditi ſpũſancto cooperate

mus vba facturi.de quo tria ꝓponimꝰ myſte
,ria contemplnda.

D W 4

Srr,no

Ibi diſcipulos docuit ꝙ nõ erat eoꝛũ noſſe tꝑa
vel momenta que pr̃ poſuit in ſua ptãte: cuʒ pe
terent. Si in illo tꝑe reſtituendũ eſſet regnũ iſtł.
Ibi pcepit eis ne diſcederent a hierin quouſq;

templari poſſumꝰ ꝙ dum dixiſſet. Omat mea
bñdicta.O genitrix ſuauiſſima. O dilecti mei
diſcipuli. Ecce cõpleta ſunt oĩa. Tpus eſt vxreę
uertar ad eum qͥ me miſit. Igit᷑ ſuſcipite benedi
ctionem meã qꝙ oẽs cadentes in terrã adoꝛaue⸗
runt eũ:⁊ bñdictione accepta genua tenebãt in

terrã defixa: aſpiciebantq; faciẽ in quem angeli

deſiderãt ꝓſpicere. At Jeſus ad oꝛientem reſpi
ciens foꝛte ingeminãdo. bñdicta ſis mar mea.
byñjdicti vos diſcipuli mei: eleuatis manibꝰ pau
latim paulati ferebat᷑ in celũ. Onoua ꝓdigia.
O miracula inaudita. Ille qͥ de virgine natus
moꝛtẽ tulit abiectiſſime crucis:nõ ſolũ ſurrexit
a moꝛtuis ⁊ ſuã reſurrectiõʒ ſignis euidentiſſi/
mis cõpꝛobauit:ſᷣ poſt hec oĩa palã ⁊ hoꝛa no-/
na vt credit᷑ viſibiliter a monteoliueti ad celos
pꝓgredit᷑.Currite gentes vndiq; ⁊ adoꝛate illũ
àᷣ eſt rex regũ ⁊ dñs Dantium oſtc; vo vi⸗
deri amplius nõ potuit regreſſi ſunt apłi ⁊ cete⸗
ri in ierim laudãtes ⁊ bñdicẽtes deũ in gaudio
Tleticia. kmennn.
CGermo vigeſimus de ſpuͦſcto qui
iſſi elt doſtolts in ſigno viſibili

milſſus eſt
quem mittet ꝑr in noie meo ille vos
docebit oĩia. AVerba ſunt redẽptoꝛis

fi oꝛiginalit Johᷣ xiiij.c. ⁊ in euzgelio Plentis

nnitatis. Ampliſſimũ donum hodier na die

collatũ fuit humano generi cũ ſpũſſanaus viſt
biliter miſſus eſt in aplos fundatoꝛes immilitãtii!
ipᷣos deleta fuit penitus ⁊ extincta ꝑnicies ido
latrie:q̃ oẽs qſi płlos inuoluebat.ꝑ ipos deni⸗
q via regni celoꝝ moꝛtalibꝰ facta fuitnð.Tan

fuere vt ſicut pſalmiſta refert. In omnẽ terram

erxiuit ſonus eoꝝ:cũ fructu ⁊ vtilitate oim gen⸗ .Et re e Ee
2 pphetabunt ſilij veſtri ⁊ filiẽ yr̃e. Et at.

tium. atq; in fines oꝛbis terre vba eoꝛum. M:ꝛo

pterea vt tanti miraculi memoꝛes eſſe poſſimꝰ: pm nt n vte ens deſpĩ
cto. Et lij ca. Daptizabit vos ſpirituſacto.Et
xij.c. Qui dixerit verbum contra ſpiritumlan⸗

in pñti mone de ſpũſancto in aplos miſſoeri⸗

C¶ Pꝛimum vꝛ cognitionis.

tres theologoꝛũ veritates. Meima q null⸗ via

tu dei plenꝰ ſit. Et Judicũ.

l. Spũmſanctum tuuʒ ne auferas a me. Etę
ciij Emitte ſpiritum tuum ⁊ creabunt. Et pe,
cxili. Spiritus tuus bonus deducet me in ter⸗
ram rectaʒ. Et Sapientie pmo.c.

2 ſuauis eſt ſpiritus tuus in nobis. E
ca. Requieſcet ſuper eum ſpũs domini. E
ca. Dedi ſpũm meum ſuꝑ euʒ. Et. xlvi
minus miſit me ⁊ ſpũs eius. Et.lxi:ca.
domini ſuper me. 1

ctctum non remitter̃ ei. Et vlti.

(Scom miſſionis. (Tertiu opatiõts.

Cev vi nature ſpũſſanctus non eſt co

ctus eſt deus pꝛoce⸗
filio ipſis coequalis.

—⏑

—

toꝛ poteſt cognoſcere ꝓpꝛia vi nature tertiaz p⸗

ſonam in diuinis quam dicimus ſpbũmſanctuʒ.

AVnge Hylarius in li. detrini.ait. Hõ putet ho

mo ſua intelligentia ſacramentũ generationis ⁊

pceſſionis ſe poſſe conſequi. Et O ulib.

de diuinis nomibus. Mon eſt audendũ dicere

aliqd nec cogitare de ſuꝑſubſtantiali occulta ot

ℳ

uinitate pᷣter ea que diuinitus nobis ex ſacris

eloquijs ſunt expꝛeſſa.Et de hoc Raulus pᷣme

ad Choꝛin. c. ij. dixit. Loquimur deiſapiẽtiam

qu am nemo pncipum huius ſeculi nouit.ſ.phi

loſophoꝝ. m glo. Secunda veritas nobis
reuelatum eſt in diuinis eſſe tertiam ꝑſonam ꝓ

cedentem ꝑ modum amoꝛis que dicit᷑ ſpuͤſſan⸗
ctus. Nam in veteri ac in nouo teſtamẽto firmẽ
tio de ſpiritu dei. Ande Gei cedicit.
Spys domini ferebat᷑ ſuꝑ aqs. Et.vj.c. Mon
ppanebit ſpũs meus in homine. Et. xli. Mun⸗

1„*

nde Geneſis bmo.c.dicit᷑.

quid inuenire poterimus talem virũ qui ſpiri⸗

itus on i.iij. ca. Fuit in eo ſpi
ritus dñi iudicabit iſirł. Et.xi.c. SYact⸗ eſt ſuꝑ

KX

Yepte ſpũs dñi.Et pᷣmi Regum. x.c. JInliluit
ſuꝑ Saulem ſpiritus domini: ⁊ pꝛophetauit.
Et pſał xxxij. Verbo domini celi firmati ſunt:
7 ſpiritu oꝛis eius omnis virtus eoꝛuz. e põ.
Etps

Spuͤs domi

ni repleuũ oꝛbẽ terrarum. Et. xii.c. O S
2 . g. ]⸗

„Dpuͤs
ndã ſpĩ

uper me. Et Yoelis. c. Effn pin
meufn ? dabo pꝛodisgia in celo ⁊ in terra.Eodẽ

ca. Effundam ſpũm meum ſuꝑ omnem carnem

pmo. c. Inuenta eſt in vtero habens de ſpũſan⸗

a. Euntes doce /
teoẽs gẽtes baptiʒãtes eos in noĩe pris , miie

„ι.

ſpũſſaniti. Et Qu.·j.ca. Spũſancto replebit᷑ ex

vtero matris ſue. Eodem.c. Spũſſanctus ſuꝑ

ueniet in te. Eodem.c. Repleta eſt ſpirituſãcto
Eliſabeth. Et.ij.ca. Spirituſſanctus erat in co
Et iij. ca.Deſcendit ſpũſſanctus coꝛꝑali ſpecie
ſicut columba in ipᷣm. Et Johannis. xx.c. Ac⸗
cipite ſpiritũſanctũ.Et Actuũ bᷣmo.c. Accipie
tis vtutem ſuꝑuenientis ſpũſſancti in vos. Et
ſcdðo ca. Repleti ſunt omnes ſpirituſancto. Et
decimo ca. In nationes gratia ſpũſſancti efu⸗
ſa eſt. Et. vj.ca.Elegerũt Stephanum plenuʒ
fide ⁊ ſpirituſancto. Et. viij.ca. Imponebant
manus ſuꝑ illos: ⁊ accipiebant ſpũmſanctum.

Et ad Romanos. v. ca. Charitas dei diffuſa ẽ

Netri hmo.·ca. Spirituſancto inſpirati locuti
ſunt ſancti dei hoies. Et Johãnes bmeſue ca⸗

onicc. v. ca. Tres ſunt q teſtimoniũ dant in ce

opater vbum ⁊ ſpũſſanctus. ¶ Tertia veri⸗
Peg Piritus accipitur multipliciter. Pꝛi
p

antia aime. vnde Alctuuũ. vij.c. Dñe Je⸗
manus tuas dñe cõmendo ſpum meũ. Secun⸗

ſu accipe ſpũm meum.Et Johãni

doaccipit᷑ ꝓ vento. vt ibi Johis iij. ca. Spiri
tus vbi vult ſpirat. Terti
meũ aperui ⁊ attraxi ſpũm.
vt in põ. Qui facis angelos tuos ſpũs. Auito
pꝓ deo. Joh.iiij.c. Spũs eſt deus. Sexto p
tia ꝑſona in trinitate( Sed aduertendũ Fm Be
nauen.:in ſ di.x qꝙ ſpũs in ſba ſpũali ðꝛ dupli⸗

.ſ. q ſpu alitate coꝛpulentiã. Et ſic ſbſtan

tia rõnalis vel intellectualis aut eius potentia

interioꝛ dicit᷑ ſpũs. ANel a ſpiratõne:⁊ ſic amoꝛ
vel affectus dicitur ſpũs. Pꝛimo modo conue

nit toti trinitati:a ſiceſt nomen abſolutum. Se

cundo modo conuenit illi ꝑſone que pꝛocedit.
vt amoꝛ. Spirari enim in ſpũalibus eſt ſolius
amoꝛis. Et qm amoꝛ põt ſpirari recte ⁊ oꝛdina
te: ⁊ ſic eſt purꝰ.vel indirecte vel immũde.⁊ ſic
eſt libidinoſus. Ideo illa pſona qᷓ ẽ amoꝛnõ tĩ
ðꝛ ſpũs:ſᷣ ſpũſſctũs.Nõ ſic fili ðꝛ ſanctꝰ?.qꝛ ge/

neratio eſt motꝰ nãlis circa quẽ nõ attendit᷑ ſan

ctitas vel puritas: ſicut attendif̃ circa amoꝛem
volutatis ilbertꝰ aũt in compẽdio theologie
nomia Gicit᷑ eni

Digit nom

liſſa nnt.
irando actiue: co ꝙ ſpiret vbi vult. Et
ic couenit ſonis: ſpũiſancto ꝑ appꝛopᷣa
nonem. Alio mo dicif ſpũs aſpirando paſſiue
co ſpiratur. Ethoc modo ppᷣum eſt ſpuiiſan⸗
cto qui ꝓcedit ꝑ modum ſpirationis. non ſolũ

auũt dẽ ſpũs:ᷣ addit ſan ct? quia ſanctus idẽ eſt

ꝙmundus velſirmus velſine terra. Que cõue
niut non ſolum ei quo adſe: in compatõe quo

ad nos. Nam ꝑ gratiam ſpũſſancti a peccatis

mundamur. in bono firmauur. a terrenis ſepa⸗

yiuus. quia ſitientibus gratiam

aere. vt in p. Os
MQuarto pangelo.

ramur Inſup ſpũſſanctus vocatur nexus vxmi
1298 7a vamplexus. hoc ꝓut comparatur ad pa
trem ⁊ filium n dici j altiſſu⸗

Item dicitur don

4 iIkele
mi. quia omne donum ab ipo flu

it(Bicif fons

argitu

amantes facit: icitur ſpiritalis yvnctio. quia
omnes tribulationes mũdanas ſuaues facit et

iocudag m illud. In laboꝛe reqͥes in eſtu tem⸗

peries Oicif̃ dextred tus. qꝛ ſicut omẽs
coꝛpoꝛales res digito demonſtrant᷑.ita ꝑ ſpiri⸗
tumſanctũ oſtendunt᷑ res ſpũales oculo ſpũali
Hicitur paraclitus. quia conſolatiões celeſtes

mus. q? intellectum ad cognitiõem dei ⁊ ſui ip⸗
ſius illuminat.Eſt it ſſ.
tur ex dictis Auguſtini in lib.detrini.deus ter
tia pſona in trinitate pꝛoducta a patre ⁊ filio

modum volũtatis. Beus nanq; eſt ſumme ſin
plex. vt patet.xij.metha. vbi hus diẽ de?
eſt actꝰ puriſſimus abſq; aliqua compoſitiõe.
ergo omne qð eſt in deo eſt deus. Ei ꝑ ↄſequẽs

ſcientia. ſapientia.inteilectus.cognitio.volun/

las ⁊ amoꝛ dei eſt deus. Conſtat aũt ꝙ ſpũſſan
ctus eſt amoꝛ patris ad filium. Deus em par p
intellectũ ſnum cognoſcit eſſentiã ſuam eſſe infi⸗
nite bonitatis:ergo eque amat amoꝛe infinito.

Sicut ergo qua ſeipᷣm cognoſcit cognitio eſt ſi

lius. ita ꝗmoꝛ quo ſeipſum amat eſt ſpũſſanctꝰ.
GGed contra pᷣdicta tres inueniunf̃ hereticoꝛuz
opiniones damnate. Pꝛima fuit opinio Arrua :
q vt dicit ſancrꝰ Tho. in. iiij ſumme ↄtra genti
les.c.xvj. decuit filium ⁊ ſpũmſanctum eſſe cre
aturas: filium tñ maioꝛẽ ſpũſancto: ⁊ filium mi
noꝛẽ patre. quem erroꝛem qᷓ;tum ad ſpũmſctm

„—„

ſecutꝰ eſt Macedoniꝰ qͥ de patre ⁊ filio recte ſẽ
ſit ꝙ vnius eiuſdem ſpᷣſtantie ſint. Sed h̊ deſpi

rituſancto credere noluit creaturã eſſe ↄteſtãs.

Vñqda Macedonianos ſemi arrianos vocat
eo ꝙ cũ arrianis in ꝑte ↄueniũt⁊ in ꝑte differũt

ab eiſdẽ. Quos tñ oẽs ↄuincimus teſtimonio

ſcripturaꝝ ſanctaꝝ:cx qͥbꝰ veriſſime colligimꝰ

ꝙꝓſpüſſctüs eſt dey. Maʒ nullitẽplũ cõſtruit et

ↄſccrat᷑ niſi deo.vñ in põ.ðꝛ.Oñs in tẽplo ſan⸗

cto ſuo Sed templũ deputat᷑ ſpũiſctõ.Diẽem
aplłs pᷣme ad Choꝛin.vj. c. An neſcitis qm̃ mẽ⸗

bꝛa vra templũ ſunt ſpũſſancti.g̊ ſpũſſanctꝰ eſt

deus. Inſuꝑ cõp̃hendere omia pfunda dei nõö

eſt alicuius creature:ſᷣ ſpũſſanctꝰ compᷣhendit
oĩa ꝓfũda dei.igit᷑ nõ ẽ creatura.ðꝛ em pme ad
hoꝛin.ij.ca.Que dei ſunt nemo cognouit:ni
ſi ſpuũs dei. Itẽ de⸗ locut? eſtꝑ pphetas.vnde

Numeri. xij. ca.ſcribit᷑.Si qͥs fuerit int vos ꝓp

pheta dñi in viſione apparebo ei vel ꝑ ſomniuʒ

tur ignis.quia affectum accendit cif chari⸗
las non ſolum qꝛ eſt amoꝛ patris ⁊ ſilij:ſᷣ qenos

mentibus inſtillat(Gicitur magiſtroꝛu i⸗

ctus vt colligi

——

— — —

— — —

=

0s
nia
et

„

ſis

lri⸗

des

— – — ——

—

SN

— — —

——

loquar adilliũ. Sʒ ſpũſſanctꝰ locutꝰ eſt ꝑ pphe
tas.g eſt deꝰ.Nam Actuũ.j.ſcribit᷑. Opoꝛtet ĩ
pleri ſcripturam quã pᷣdixit ſpũſſanctꝰ ꝑ os da
uid. Et.ij. Pet᷑.j.c.Spũſancto inſpirati locu⸗
ti ſunt ſancti dei hoĩes. Item interiꝰ docere pꝛo
tiam. Sʒ h eſtopꝰ ſpũſſancti. eſt de.. Na Jo⸗
han. xiiij.c. Maraclitꝰ aũt ſpũſſctũs quẽ mit
tet pr in nomie meo ille vos doccbitomia. Ad⸗

huc.Quoꝛũ eſt eadẽ oꝑatio opoꝛtet eandẽ eſſe

naturã. eſt aſſt eadẽ opatioſilij ⁊ ſpũſſancti.nã
xpᷣsloquit᷑ in ſanctis Jõ Paulus.ij.ad Coꝛi.

vlti. c.dicebat. An experimentũ qritis eiꝰ qui ĩ

meloquit᷑ xpᷣus.Spũſſanctꝰ etiã loquit᷑.iuxta

illud at. x. Mõ em vos eſtis qͥ loquimi: ſed

ſpũs pr̃is vr̃i qui loquit᷑ in vobis.Ergo eadeʒ
eſt natura ſilij ⁊ ſpũſſancti.⁊ ꝑ ↄſeqnẽs patris.

Ampliꝛ. Eſie vbiq; eſt ꝓbum dei:qͥ dicit Hie⸗

re. xxiij.c. Celũ ⁊ terram ego impleo. h̊ ſpũiſcõ
ↄuenit.ᷣm illud Sapᷣ.j.ca. Spũs dñni repleuit
oꝛbem terrarũ.̊ eſt deus. Pꝛeterea Actuũ.v.
ca. Metrus dixit. Anania cur temptauit ſatha⸗

nas coꝛ tuũ mentirite ſpũiſancto. Et poſtea ſb⸗

dit. Mõ es mentitus hoĩbꝰ ſ deo: gſpũſſanct⸗
eſt deus. aulus etiã in ᷣma ad Chorꝗ.ca. xij.
itaſcribit. Nemo põt dicere dñs Yeſus niſi in
ſpũſancto.diuiſiones wo gratiarũ ſunt.ideʒ au
tem ſpũs. Et diuiſiones miniſtrationum ſunt.
idem aũt dñs.Et diuiſiones oꝑpationũ ſũt:idẽ
0 De 3 oꝑat᷑ omia in omibꝰ. Vnicuiq; auteʒ

dat mallifeſtatio ſpũs ad vtilitatem. Alij qͥdeʒ

ſpm dat᷑ ᷣno ſapie.Alij autẽ ſᷣmo ſcie vᷣm eũ

dem ſym Alteri fides in eodem ſpũ.Allij gratia

ſanitatum in vno ſpũ. Alij operatio virtutum.
Alij ꝓphetia. Alij diſcretio ſpũum. Alij gene⸗
ra linguarũ.Alij interpᷣtatio vᷣmonum.lhec au
tem omia opatur vnus atq; ideʒ ſpũs diuidẽs
ſingulis ꝓut vult. In qbus vbis manifeſte ex
pmit ſpũmſanctum eſſe deum. Secũda opinio
damnata de ſpũſancto ꝙ non ꝓcedit a filio: a
ſolo patre. Que ᷣm Tho.ij.pte.q.xxx vj.inuẽ⸗
ta fuit a Meſtoꝛianis. vt patet in quodam ſim⸗
polo damnato ab Epheſina ſinodo. NMꝛopter
ea in ſimbolo patrum dicit᷑. Et in ſpmſanctum
diñim ⁊ viuificantem qͥ ex patrefilioq; pꝛocedit.
Althanaſius etiam hoc retulit cum dixit. Spi⸗
rituſſanctus a patre etſilio nõ factus nec crea⸗
tus nec genitus :ᷣ ꝓcedens. Idipᷣm pꝛofitetur
CKirillus in epła ſua quam ſinodus Calcedonẽ⸗
ſis recepit. Idẽ fatet DSidimus inli.deſpuſan⸗/
cco. Auguſtin⸗
xss deſpũſancto loquẽs euma pr̃e ꝓcedere di

etiã ſic aſſerit ſuꝑ Johem.i li⸗
oc inſtat. Pꝛimo ꝙ

ed greciãhe

— .

xit: nulla mentionę facta de filio. Ande Johã.

6

„

vobis a pr̃eſpũm veritatis qui a patre pcedit.

Secũdo qꝛ Johãnes Bamaſcenus dicit. Spi

ritumſanctũ expre dicimus:⁊ ſpũm patris no⸗
minamꝰ. Ex filio aũt ſym non dicimꝰ. ſpm̃ vo
filij nominam. Tertio ſpũſſanctus ꝑfecte ꝓce

dita pr̃e.̊ ſuꝑfluum eſt ꝙ ꝓcedat a filio Sed

ad pᷣmum rñdet ſanctus Tho.j. ꝑte.q.xxx vj.
⁊ in qrto ſummecontra gentiles.c.xxv.pꝛo

pter vnitatem eſſentie qð in ſcripturis de vnaꝑ

ſona dꝛ de alia opoꝛtet intelligi: niſirepugnet ꝓ
pꝛietati pſonali iius: etiam ſi dictio excdluſiua
adderetur.licet em̃ dicat᷑ Matt.xj.ca. Nemo
nouit filiũ niſi pater. non tñ a cognitise ſilij vel
ip̃e fllius velſpũſſanctus excludit. Añ etiaz ſt
dicerer in euã gelio ꝙ ſpſiſſctũs nõ pcedit: nimſiᷣ
apfre.non ꝑ hoc remoueret᷑ qͥn ꝓcederet a filio
cum hoc ꝓpꝛietati filij non repugnet. NMec ẽ mi
tum ſi dñ ſpũmſanctuʒ apre pcedere dixit de
ſe mentione non facta. quia omiaad patrem re⸗
ferre ſolet a quo habet quicqᷣd habet, Si? cum
dicit Johãnis. vij.c. dea doctrina nõ ẽ mea

ſed eius qui miſit me patris. Et multa hmõi in

verbis domini inueniunt᷑ ad cõmendandaʒ in
patre auctoꝛitatẽ bncipij. nec tamen in vbis al⸗

legatis omnino obticuit eſſe ſeſpũſſancti pꝛici⸗

pium. Cum dicit eum ſpũm veritatis: ⁊ſe hus
dixerat veritatem. MOꝛeterea ſpũſſanctus a filio
mittitur. m illud Johannis.xv. c. Cum vene
rit ꝑaclitus quem ego mittam vobis: ſ mittẽs
auctoꝛitatẽ habet aliquam in miſſum. Opoꝛtʒz
ergo dicere ꝙ filius habeat aliquã auctoꝛitateʒ

reſpectu ſpũſſancti.non autẽ dominij vel maio

ritatis: ᷣm ſolum oꝛiginem Si quis autẽ obij

ceret ꝙ filius mittit᷑ aſpũſancto. qꝛ dicitur Tu.
iiij.c. ꝙ dũs dixit in ſe impletuʒz illud Eſa. Spi
ritus dñiſuꝑ me euangeliʒare pauꝑibus miſit

me Reſpondere poſſumꝰꝙ filius a ſpũſctõ mit

titur m naturã aſſumptã. Spũs autẽ ſancius
non aſſumpſit naturã creatã. vt ᷣm eam polſit

dici miſſus a filio. vel fiius habere auctoꝛitatẽ

reſpectu ipᷣius. Relinquit᷑ ergo ꝙ reſpectu per

. —2

ſone eterne filius ſuꝑ ſpũmſanctũ auctoꝛitatem

habeat. Ad ſecundũ obiectum de Hamaſceno

dicit ſanct? Oho. ꝙ in non eſt audiendus q;⸗
uis a qͥbuſdam dicat᷑ ꝙ ſicut nõ ↄfitet᷑ ſmſan⸗

ctum eſſe a filio: .ita etia nõ negat ex vi vboꝝ il/
loꝛũ.Ad tertiũ de ꝓductiõe ꝑfecta patris dicit

ſanctus Tho. 3 ꝑ h̊ᷣ ꝙ ſpũſſanctꝰ ꝑfecte pꝛoce⸗
dit a patre. nõ ſolũ n⸗ fluũ dice
cedat a filio ſed omnino neceſſariũ.qꝛ vna ẽ vir

ũ non eſt ſupfluũ dicere ꝙ ꝓ⸗

tus patris et ſil. Et quicqͥd eſta patre neceſſe
eſt eſſe a filio niſi ꝓpᷣerati filiationis repugnet.
non em ſilius eſt a ſeipo licet ſit a patre. gitur
pr ⁊ filius ſunt vnũ pᷣncipiũ ſpũſſcti ꝓpt᷑ vnita

tem diuine virtutis: ⁊ yna ꝓductione ꝓducũt

Neq; em non potuit:ł nõ op

proteſt dici in pp

TOuid ſit miſſio in dininis etc
ter ſpuſſanctus mittit inuiſibiliter et

C(CPꝛima dicit᷑ quidditatis.
A¶ Secunda qualitatis.

ſpumſctm. ſicut etiã tres pſone ſunt vnum pꝛin
cipiũ creature:⁊ vna actiõe creaturã ꝓducunt.

¶ Tertia opinio de ſpuũſancto damnata fuit ali

quon qͥ dixerũt ꝙ; ſpſanctus no ſitequał p?ri
ſui diminutiõe eſt ſummepotẽtie.hocautẽ poę/ hectumnahortone- manifeſtatiõem ꝑ eſectũ

teſt pater. hoc poteſt filius: nõ aũt ſpũſſancttus Ende alugeiii
cognoſci eſſe ab

nõ em̃ poreſt generare filiũ ſicut pat᷑: necpoteſt cognoſci eſſe ab alio. Et qꝛ pater a nullois
dicit᷑ miſſus Sed vt iſta darius habeantur
triain hacpte dubia ſinfapenenddoł
CNꝛimũ vtrũ ſit poneremiſſionem in diuinis

ſpirare ſpumſanctum ſicut pater ⁊ filius.q̊ non

eſtillis equalis Ad hocrnder Alexader in.j.
olumieſume: ꝙ ſicut eadem eſt potentia fili ꝗᷓ

volumieſ

potuit generari que eſt in patre qua potuit ge⸗ C
nerare. Sic eadem eſt potentia ſpũſſancti ̊ po⸗ Ta

„

id eſt ſpirare.

reſt dari.i iran qua pfis 2 ſll
Abſit yt ideo ſit

poſluntare
nde Ziugꝰ.li. aximũ inqᷣt

otentioꝛ pater filio qꝛ creato⸗

2

rem genuit parer: filius non genuit creatoꝛem.
oꝛtuit.i.nõ ex im

potentia fecit: ſᷣ qꝛ ſibi nõ coueniebat. Similit

porteſt dici in pp
tata ſiue ligataſi

Bicendũ nonimo exſumma pfectioe ipius
potentie e

gꝛnon cõgrueret. End
git. Q

Sãctus vo Tho.j. pte. ꝗ.xl

H

1.

reſpectu pr̃is

E

2

ſpuũſſanctus datus fuit
Fno viſibili. (

poſtolis in

ü myſte

niuum otempla

aciemus.

(¶ CTertia tempoꝛalitatis.

oſito Si vo querat᷑ vtrumar
tali ta ſit potentia ꝓducediin perſona
ſpuſſancti.ppter hoc ꝙ nõ poteſt exire in actuʒ
Pꝓducendi pſonam ſicut poteſt in patre et filio.

tuſſanctus
qui mittit᷑ ab aliquo diſcedit ab eo ⁊ ad aliquẽ
locũ de nouo vadit. ſ in diuinis nõ poteſt eſſe
loci mutatio:cum deus ſit vbiq;.ergo in diuis
nõ poteſt eſſemiſſio. Secũdo ome qð mittitur
ſeꝑar᷑ a mittente. ſᷣ in diuinis nõ eſt ponereſe⸗
parationẽ vnius pſone ab alia:g nec miſſionẽ.

qꝛ non poteſt exire in actum hmoi
grueret. AUnde Anſel. in monologion
ui põt quod ſibi nõ ꝓdeſt ⁊ nõ debʒ: tan
itas puerſitas poſſunt in illũ
. pte. q. xlij. dicit. ꝙ ſicut ean
dem eſſentia que in patre eſt paternitas:in filio
eeſt filiatio. ita eadem eſt porentia qua pater ge⸗
nerat ⁊ qua filius generat᷑. Unde verum eſt /
qluicqͥd põt pr põr ſilius.Hõ tñ ſequit᷑ ꝙ poſſit
generare. Nam generatio ſigniſicat relationem
in diuinis. habet g eandem potentiã quaʒ par:
ſ̃ cũ alia relatiõe:qꝛ pr᷑ habet eam vt dãs.Eth̊.·
ſignificat cum ðꝛ pr põt generare:filius aũt ha
bet eam vt accipiẽs.⁊ hoc ſignificat᷑ cum dici
parel generat: Gden ditendi eſt de ſpuũſãcto

quali⸗
ſibiliter. et de congruitate tpis quo

2

tur miſſionis. In quo tres cõſidera-

miſſio in diuinis eſtaperiendum. Ad quod ita

ait Riccardus in pmo di. xv. MWMiſſio eſt ꝑſõe

emanantis vel anananonis pſonep aligui ſi⸗
bi apꝛopꝛiatum actu vel habitu manifeſtatio.
Nam miſſio reſpectu miſſi duo habet ex ſuo in⸗

de trini. inquit. ¶itti eſt

lio. Et ꝗꝛ pater a nullo iõ nun

d

ecundũ vtru miſſio ſit quid increatum vx

creatum

¶Tertium vtrüũ miſſio dicat de deo ab eterno
velex tempe vel vtro q; modo.

¶Ad pmui dubiũ reſpondet ſcriptura ſancta (

2

Bicit enim ad Galł.iiij.ca. Miſit deus filium
ſuũ.Et ibidem. Miſit deus ſpum filij ſui ĩ coꝛ⸗

da veſtra. Et Johan. iij. c. Mon em̃ miſit deus
filiũ ſuum in mundũ vt iudicet mundũ. Et.vj.

ca.Miſit me viuens pater.Et.viij.c.Quimi⸗
ſit me verax eſt. Et Johã.xvj. c. Cum venerit
paclitus quem ego mittam vobis. Ex qbus ⁊
ſimilibꝰ patet ꝙ filius miſſus eſt etiam ⁊ ſpiri⸗
Cotra hoc qdam obijciũt. Pꝛio qꝛ

Tertio nihil ꝑtinens ad inferioꝛitatem ⁊ ſuꝑio
ritatem dicit᷑ de vna perſona reſpectu alterius.

Ange dicit DHamaſcenus. O ſilius 'm ꝙ deuſ
nõ dicit᷑ obediẽs vel inobediẽs patri:ſbiectoꝝ
enim eſt hoc. Cum ergo ille qui mittif inctum
huius ſit inferioꝛ qᷓ; ille qui mittit: ⁊ ille qui mit
tit ſit ſuperioꝛ:non dicunt᷑ hmõi nomina mitte⸗
re ⁊ mitti de vna ꝑſona reſpectu alteriꝰ¶ Ad ſol⸗

uenda huiuſinodi obiecta notandi eſtm Bo

nauenturs in pᷣmo di. xv. . miſſio in his infe⸗
rioꝛibus habet reſpectum ad tria.ſ.ad bᷣncipiũ

ad terminũ ⁊ ad miſſum. Ad pᷣncipium ſiue ad

mittentem miſſio habet ſoᷣ triplici habitudine
compꝑari. videlicet vt ad dantem eſſe.⁊ ſic mit⸗
titur radius a ſole. Atad dantem vtutem: ſic
mittit᷑ iaculũ a piectoꝛe. Et vt ad dantem iuriſ
dictionẽ.⁊ ſic mittit᷑ nunciꝰa pᷣceptoꝛe. Scom
omnẽ hanc compatõʒ eſt miſſio in diuinis: qꝛ
ſpuũſſanctus mittit a patre ⁊ filio tanq;; habens
eelſe ⁊ vꝓtutem ⁊ auctoꝛitatẽ in operando in eis.
Et ideo miſſio m hunc reſpectum completiſſi/
mnmnme eſt in diuinis. Similiter ad terminũ ſub ter⸗
Tertia tempoꝛalit ta habitudine comꝑat᷑. Mittit᷑ enim aliquid
¶Pꝛima ↄſideratio ðꝛ quidditatis.vbi qͥd ſit

alicubi vbi videlicet quietat᷑.vt lapis mittitur

i
4

i
ſe
l⸗

lo.
in⸗

un
dur

nis
y

n

n
lun
.
N
1
imi
ent
82
n⸗
ge
n

lis
tur
.
npio
rius.

deoꝛſum. MHittit᷑ etiam aliqd alicubi vta quo
habeat᷑.ſicut aliqs mittit alicui donum. ¶ Cit⸗
titur inſuꝑ ad aliqͥd ꝙ opetur.⁊ ſic mittitflius
vel ſpũſſanctus vt alicubi inhabitandũ.vt ali⸗
cubi ad poſſidendũ vt donũ ad aliqͥd.ſ.ad effe
ctum ↄferendũ. Et ideo miſſio ꝑ compatõz ad
rerminũ reperit᷑ completiſſime in diuinis mul
tomagis q; in creaturis. Si autẽloquamur de
miſſie in compatõead miſſum. ſicin his infe/
rioꝛibꝰ ponit triplicem cõditõʒ imꝑfectionis.ſ.
ſepationem. ſiectiõz ⁊ mutatiõʒ. que quidem

. „

„

iſtis coꝛreſpõdẽs.Et ratio huiꝰ ptʒ ſic. In iſt

inferioribꝰ ſepatur miſſus a mittente: nam cum
mitto aliquem romam qꝛ roma diſtat a me. ille
quem mitto ſepatura me. In diuinis vo quia
de mittens eſt vbiq; nulla eſt diſtãtia.iõ nulla
ſeꝑatio.loco tñ huiuſ eſt miſſi a mittẽte egreſſio
ſiueemanatio. Similit᷑ in his inferioꝛibus eſt i

miſſo ſbiectio ꝓpter differentiam mittentis ad
miſſum:qꝛ miſſus differta mittente in ſſᷣſtatia.
Sed in diuinis nõ eſt ſbᷣalis differentia.Et iðo
oĩia ſunt eijlis nobilitatis in miſſo ⁊ mittẽte Sic
etiã in his inferioꝛibꝰ eſt in miſſo mutatio ꝓpt᷑
diſtantiaʒ miſſi a termino. Quia vo in diuinis

miſſus nulli loco abeſt.ideo non eſt ibimutatio
alicuius effectus de nouo ꝓductio. ꝭ Bona.
Sanctus vo Tho.j.pte.q.xliij.eandem ſentẽ
tiaʒ ↄfirmãs vt aſſerit: ꝙ in ratiõe miſſõis due
impoꝛtant᷑.quoꝝ vnũ eſt habitudo miſſi ad eũ
a quo mittit᷑. Aliud eſt habitudo miſſi ad ter⸗
mittik oſtendit pceſſio qdam miſſi a mittente.
vel m imperiũ.ſicut dñs mittit uũ.vł ſᷣm cõ
ſiliariũ.vt ſi ↄſiliarius dicat᷑ mittere regem ad
bellandũ. Vel ſm oꝛiginem: vt ſi dicat᷑ ꝙ flos
mittit᷑ ab arboꝛe. Oſtẽdit᷑ etiã habitudo termi
ni ad quẽ mittit᷑.vt aliquo mõ ibi eſſe incipiat.
vel qꝛ pᷣus ibi omnino non erat quo mitti᷑. ¶
¶Miſſio ̊ diuine pſone ↄuenire põt ſm ꝙ ipoꝛ
Et ᷣm ꝙ impoꝛtat ex alia parte nouum modũ
4 in aliquo. Sicut filius dicit eſſe miſ /
ſus a patre in mũdum ſm ꝙ incipit eſſe in mun
do viſibiliter ꝑ carnem aſſumptam. ⁊ tñ antea
in mundo erat.vt dici᷑ Johanis.j.c.Nonpo
nitur ergo miſſio in diuinis que fit m motũ lo⸗
calem. Quare nec ibi eſt ſeꝑatio:ſ ſola diſtictio

exiſten

oꝛiginis.Neq; põt eſſe minoꝛatio cuʒ non ſita
pncipio mittente.aut ᷣm imperiũ aut ᷣm conſi
lium.qꝛ inperãs eſt maioꝛ ⁊ ↄſiliãs ſapientioꝛ.

Et vt pᷣdictũ eſt miſſio illa no invortaunſſt pꝛo
i0 inis ꝗᷓ eſt m eꝗlitatem Scom du
bium fuit vtrũ miſſio ſit qd creatũ vl increatũ⸗

ceſſionẽ oꝛiginis ꝗᷓ eſt ſm eqᷣlitate

¶Secnda ſideratio demiſſ

75

Ad qa mdet Alexander in.jſnume milſio
ſiue dicat᷑ actiue deprĩe reſpectu filij.ſiue depa
tre ⁊ filio reſpectu ſpũſſancti.Siue dicat᷑ paſſi/

ue de ſilio vel ſpũſancto eſt qͥd increatũ. ⁊ idem

qð deꝰ.nam ꝓceſſio ſpũſſancti ẽ ipe ſpũſſanct

Pcedens.⁊ ſanctiſicatio ſpũſſancti eſt ipᷣe ſpũß

ſance ſanctificãs.Sʒ miſſio ſpũſſcti eſt eius ⸗
ceſſio a pre et filio ad ſanctiſicandũ creaturam:
vtrũq; aũteſt qͥd increatũ qð eſt ſpũſſanctus:g

minii ſſanctzeſtmiſſugeſt qulc ncreari
n iinter , dki , imI Eteadem ratiõe miſſio qua filius mittit᷑: ⁊ qus
non ſunt in diuinis. Eſt tñ aliqᷣd pfectionis ibi pater mittit Certiũ d 4 4 Ug

ertiũ dubiu fuit vtruz miſſio di⸗

catur de deo ex tempe velab eterno? Et rdent
doctoꝛes theologi ꝙ ðꝛex tempe. Nerũtñ alex
ander in.j.ſumme dicit ꝙ in miſſione duoſunt.

Eſt em̃ ibi pᷣncipale ſignificatũ qð eſt qͥd increan

tum. Et eſt ibi aliqð cõnotatũ.ſ.effectꝰ in rona

licreatura quod eſt quid creatum. Naʒ miſſio
eſt ꝓceſſio alicuius ꝑſone manifeſtata in creo⸗

tura: vel manifeſtatio ꝓceſſiois eternefacta r
tionali creature.rõne ergo cõnotati quod tpa⸗
le eſt ðꝛ miſſio tempalis. Sed ſanctus Cho. in
pma pte vbis dicit ꝙ in his que impoꝛtant oi
ginem diuinaꝝ pſonarũ eſt qdam ora attẽden-·

da. Quedã em̃ in ſua ſignificatõe impoꝛtant ſo⸗

lam habitudinem ad pncipium. vt pceſſio ex·

itus. Quedã vo cũ habitudine ad pᷣncipiuz de

terminãt ꝓceſſionis terminũ. Quoꝛũ qdam de

terminant terminum eternuz:ſicut generatioæ
ſpiratio nam generatio eſt pceſſio diuie ꝑſonei

naturam diuinã. Et ſpiratio paſſiue acceptaü/

poꝛtat ꝓceſſionẽ amoꝛis ſpſiſtentis. Quedam
vo cũ habitudine ad pncipiũ inpoꝛtant termi
aliqd ad hoc vt in aliquo ſit: et dat᷑ ad h̊ͥ vtha
beatur. Merſonã aũt diuinaʒ haberi ab aliqua
creatura vel eſſe nouo modo exiſtendi in ea efk
quoddã tpale. AVñ miſſio ⁊ datio in diuis dicũ
tur tꝑaliter tm. Gencratio autem ⁊ ſpiratio ſo⸗

lum ab eterno. Pꝛoceſſio aũt ⁊ exitus dicũtur

in diuinis eternaliter temꝑaliter. Nam filius

ab eterno ꝓceſſit vtſit deus.tꝑaliter aũt vt ſit
hõ ſᷣm ꝓmiſſionem viſibilem. vel vt ſit in hoie

um miſlionem inuiſibilen.
Betempoꝛe die ⁊ hoꝛa miſſionis ſpſiſſan

one ſpiſancti di

qua quorempemiſſus fuit

naquaggeki⸗

. Z 22
— „☚

apoſtol ponderare debemꝰ. Naim qngꝗ
ma die poſt vxpᷣi reſurrectõz myſteriũ iſt

ſtat. Tũ qꝛ in veteri teſtameto ſic fueratfigura
tum:dũ qngeſima die poſtq; moyſes eduxoe⸗
rat filios iſracl de egypto:deſcendit deꝰ in ignne

in monte ſynai. Sic ⁊ qnquageſima die poſtq;

— —

xpᷣs traxerat pres de inferis:oeſcendit ſpirituſ

bfficia plłs accipiebat data fuiſſemłto copioſi⸗ Geptio erant ↄtemplatiõe erecti ꝑ hoc ꝙ dicit
qꝛ receperũt ſpũmſanctum in ſuꝑioꝛi cenaculo.

◻

oꝛa in xpm crendentibꝰ a ſpũſctõ noſcant. At

eñ̃ colligit ex. xx v. c. A

eui numero nquage /

nario annoꝛũ in iubileo debita remittebantur.

Ita ſpiſſancti gra in aplos deſcendetis penitẽé⸗
tibus peccata ⁊ debita remittunt᷑. Silr i illo iun /

bileo pui donabant libertati Ita nũc ſpũſſctũs

Aldhuc in illo iubileo recuꝑabantur heredita⸗

tes amiſſe. Sic ſpũſſanctꝰeſt pi
nãe.· Aenit eti ſpũſſanctus in die dñ̃
Ddies renouatõis qᷓ fuerat æ creatõis. Onicana
q; die creatus eſt mũdus Hoꝛa adhuc q ſpũſſia
ctus in aplos deſcendit fuit tertia.vt ꝑtz e
ctoꝛitate eccleſie qᷓ cantat in hymno. Guʒ hoꝛa
cunctis tertia repente mũdus intonat: oꝛãtibꝰ
apo

,„„

gn hereditalis

fuit tertia: vyt ptz exau⸗

ſtol deum veniſſe nüciat. Idipᷣm hr ex ver

bo Petri Acxł.ij c. Fuit aũt iſta hoꝛa ↄueniẽs

Tum qꝛ ſpuͦſſa

Tum qꝛ pmi parentes dicunt᷑ in hoꝛa tertia ꝑ/

digiſſe gram. vt ponit᷑ in cõpendio theologie li

bꝛo
rregddderet᷑. Tum etian
poeꝛe gra dei copioſe in mundũ effuſa eſt. Nam a 7 dEirele
pite ſpũmſctm tũcreceperũt eũ ad peccatoꝛum

j. vn ↄueniens fuit ꝙ eadem hoꝛa apoſtoł
m vt inſinuet ꝙ in tertio tẽ

2 genus humanũ ſbᷣ triplici ſtatu decurrere poni
turg ercdibe PNeum legis nãe ab Adaʒ vſq;

àad MMoyſen.

Scds fuit legis ſcripte: a moyſe

yVyſq; ad xpᷣm. Tertius legis gre: a xpo vſq; ad

completu numex electoꝛum. ¶Tertia oſidera

tio de miſſione ſpũſſancti ꝛ q̃litatis¶ Buplex ẽ

viſibilis ſicut aparuit ſup xpᷣm in colu
cie.⁊ ſuꝑ aplos in linguis igneis Quiſpmſan⸗
ctum inuiſibiliter hre cupit opus?
met apoſtolis: in àbus ſeptem ↄditones deſcri
ꝗei. Et hoceſt q ð: Alctuiũ ij:ca. Bü commple
rent
Illud em̃ feſtum erat ad reqͥem deputatuʒ. J
dixit deus p

2 1

E.

02⸗

ꝛima 2itio fuit qꝛ erant animo

ur dies penthecoſtes.i.dies requietionis.

.

2. c. lx. Suꝑ quem reqᷣeſcet ſpi⸗

apoſtodli dilectiõe vniti. qd notat᷑ cum ðꝛ. Erãt
omẽs parit᷑. Erat qdem eis coꝛ vnü ⁊ aia vna.

Sicut em ſpus hois non viuificat mẽhea coꝛ⸗

ditur. J

ertio erant apoſtoli loco ſecreti. de hocſᷣ
In eodẽ loco.ſ.in cenaculo(i

dentes. i. humiles Gexto erant pace coniuncti

ditur. Ineodé loco. oMRuarto erãät Pineeen
ofoe amſidin. ideoſbdit. Erant pleuerareo vna
nimiter in oꝛatioe.deillis cantat eccleſia. Oꝛan ⸗
nibus apoſtot deum veniſſe nunciat (Quinto
erãt humilitate pᷣditi ex eo ꝙ ſcribit᷑ qꝛ erant ſe⸗

qꝛ erant in hieren:que interpᷣtatur viſio pacis.

Qualit aut miſſio illa viſibilis in apłos fuerit
completa declarat᷑ Actuũ ij.c. vbi dicitur. Fa
ctus eſt repẽte de celo ſonus tancq; aduenientis
ſpũs vehemẽtis ⁊ repleuit totã domũ vbi erãt

ſedentes. Hico. deli. ſedẽtes.imanẽtes eo mõ

quo ðꝛ in Deut.ca.j. Sediſtis in cades barne

multo tpe. i. maſiſtis. Naʒ apli tuncerãt iorĩoe
non fitſedendo ſ magis flectẽdo genua vl ſtã

do. Inſuꝑ Lu.vl. xpᷣs dixerat eis. Sedete ĩ ci⸗
uitate.i.manete quouſq; induami vtute ex al⸗

to.Et aſpparuerũt ilł diſptitelingue tanq; ignis

ſeditq; ſupꝛa ſingulos eoꝝ: arepletiſunt omẽs
ſpũſancto Sʒ poſſet aliqͥs qrere an apłi añ iſta

Diem acceperat ſpumſctin: Et mdent docto:es

ꝓ ſic: non in tanta copia. Cüu em fuerũt voca/

iiad xp̃i ſeqlam ⁊ apoſtolatũ receperũt ſpmſan

ctum ad ꝓpam iuſtificatõʒ ⁊ pſonalem ꝑfectõʒ
Añ auüt miſit eos ad pᷣdicandũ añ ſuã paſſionẽ
tunc receperũtſpũmſctm̃ ad infirmoꝝ curatoʒ:
⁊ miraculoꝝ oꝑatõʒ. Bedit nãq; ptatem ilł cu
randi languoꝛes:eijciẽdi demones. Sicut ptʒ
Hat. x.ca.Sʒ qñ inſufflauit ⁊ dixit eis.Acci

remiſſionẽ ſacramentoꝝ miniſtratiõeʒ. Et vt

refert Augꝰ.iiij. lib.de trini. Fatus ille coꝛpo
reus ſbſtantia ſpũiſſancti non fuit:? demonſtra
tio ꝑ congruã ſignificatõʒ non tma patre: afi

—

no ſpũſſancti. vt ſit ſenſus. Accipiteſpmſanctũ

id eit donũ ſpũ̃ſſancti. put exponit hilius

dem rio in euangelio Johannis. Iſta

vo die apli receperüt ſpumſanctu ad habedam

intelligentia ſcripturaꝝ. vt declarabimus in ſe
quenti myſterio.⁊ noticiam omniũ linguaꝝ ad

audaciã ⁊ foꝛtitudinem: ad omniũ meritoꝛum

plenitudinem. ad pᷣdicatõz euãgelij. ad tollera

tionẽ martyrij:ad ↄuerſionem plłoꝝ ⁊ coꝛuſca
tionem miraculoꝛũ. Ergo repleti ſunt nõ ſolum

plenitudie ſufficiennie: ctiaʒ plenitudine redũ
Dantie.
bantul

Apoſtolifaciẽte ſpuſancto loque⸗
ur varijs linguis. et acceperunt
diuinarũ rerum atq; foꝛteſ fa

P*:
ntiã viuinaru rerum. tel i
ut vt non timerent cruciat? ne

eſt opatu

ſſane lio ꝓcedere ſpimianctũ.Etſpũſſanctus ibinõ
miſſio ſpũſſancti. vna inuiſibilis qᷓ mittit᷑ in mẽ accipit᷑ put eſt tertia in trinitate ꝑſona: ſᷣ ꝓ do
tem ad ſanctiſicandũ creaturaʒ. ⁊ iſta miſſio fit
ad inhabitatõʒ creature ronalis. Alia ẽ miſſio

P cetera qe ſtupendaq in apłs
1

ſa

e⸗

CPꝛimum fuit locutio.
CSecudum illuſtralio.
Tertiũ foꝛtificattio.

¶Pꝛimũ opus mirabile fuit locutio.nam ſta/

tim fecit illos loqui idiomata omniũ gentium qᷓ

tñ antea non didicerat. Et licet qͥdaʒ dicere vo

luerũt:ꝙ apoſtoli lingua ꝓpᷣa loquẽtes intelli⸗
gebant᷑ ab audientibꝰ ac ſi eoꝛũ idiomata ꝓfer⸗
rent.Tñ verioꝛ eſt ſentẽtia illoꝛũ qͥ tenẽt ꝙ ipſi
apoſtoli varia linguaꝝ genera ꝑ ſpũmſctin di⸗

dicerũt. AVnde eccla de ipis cãtat. Cinguis lo⸗

quunt᷑ omniuz turbe pauent gentilium: muſto

madere deputant quos ſpiritus repleuerat.Et

Actuũ.ij. ca.ſcribit.Ceperunt loqui varijs lin
guis ꝓutſpũſſanctus dabat eloqui illis. Erãt

aũt in hierim habitantes iudei viri religioſi.i.i

cultu diuino deuoti.ᷣm Nicolaũ de li ex omi

natione que ſub celo eſt:qui ↄuenerãt in hierln
ratione feſti. Nam iudei captiuatiꝑ Salmana⸗

militer captiuati ꝑ regem chaldeoꝛũ non redie⸗
nntonschnes Hateſet licentiaʒ redeundi:ᷣ
remanſcrũt multi amoꝛe filioꝛũ quos genuerãt

ibi ⁊ poſſeſſionum quas acqᷣſierant. dulti ad
huc captiuatiꝑ Anthiochũ regem grecoꝛum
diuerſis gentibus venditi remanſeruũt. Nerũtꝗ

men aliqui eoꝛũ magis deuoti pꝓpter reueren⸗

tiaʒ templi aliqñ in hierlin maxime in ſolennita

tibus magnis quaꝝ vna erat ſolennitas pẽthe
coſtes. Et dicit penthecoſtesa pentha quod ẽ
qnq; r coſte q eſt decem. Quinqgeſima nãq;

* 7

t dicit penthecoſtes

die à paſcha celeberrima erat apud iudeos ĩme
moꝛiam bũſicij legis date:que fuit data inmon

te ſynai quinquageſima die. vt ſuperiꝰ tactum

eſt. poſtq; ſii iſrael egreſſi ſunt deegypto. Ga⸗/
cta igi᷑ hac voce.ſ.ppũs vehementis vel venti

vel tonitrui que ab alijs audita fuit: vel apłoꝝ
alioꝛũ cum eis exiſtentium deũ voce mag lau

dantium qpᷣus timoꝛe ducti non audebant lo⸗
qui:cõuenit multitudo ⁊ mente ↄfuſa eſt.i.ſtu⸗
pefacta: quoniã audiebat vnuſqͥſq; lingua ſua

illos loquẽies.dicebãt aũt cũ admiratiõe. Nõ
ne ecce omnes iſti qui loquunt᷑ galilei ſunt: Et

quomõ nos audiuimus vnuſquiſe; linguã no.
ſtrã in qua natiſumus. Parthi ⁊ Medi æc Hhe
lamite: ⁊ qui habitãt meſoporamiam Judeam
⁊ Capadociam Pontum ⁊ Aſiam. Frigiam æ

Namphiliã. Egyptum ⁊ ptes libie: q̃ eſt circa

cinerem ⁊ adueneromani. Et dicunt᷑ hie roma
ni aduene potius qᷓ; alij.tum quia a remotioꝛi-
bus ꝑtibus venerũt:tum qꝛ mare tranſierant.
Jugei q̃; ⁊ pꝛoſeliti:id eſt ↄuerſi de gentilirate

ad iudaiſmũ.Cretes ⁊ Arabes audiuimus eoſ

loquẽtes noſtris liguis magnalia dei. Alij au
tem irridẽtes dicebat.qꝛ muſto pleni ſunt.pqͥ⸗

ventha quod ?

bus cantat eccła. uſto madere deputant
ſpũs repla erat. Tñ Metrus veritatem rei per
ſcripturas declarauit. Et illa die apoſite ſunt.

ſd ẽbaptiʒate v ad numerũ fideliũ ↄgregateaie
circiter tria milia Gecundũ opus mirabile qo

,

ſpiᷣſſactus in apoſtoł fuit oꝑpatus dicit᷑ illuſtra

tio. Nam intellectũ eoꝛũ illuminauit.vt de diui

raret. Hoc ꝓmiſerat eis xpᷣs cũ dixit Johᷣ.xiiii
daraclitus aũt ſpũſſanctꝰ quẽ muttet pr in

noie meo ille vos docebit oĩa ⁊ ſuggeret vobis

oĩa quecũq; dixero vobis. Et. xvl.c. Cum ve

nerit illeſpũs veritatis docebit vos oẽm veri⸗

tatem. Et Lu. xxj. c. Ego dabo vobis os et ſa⸗

pientiã cui nõ poterũt ↄdicere aduerſarij veſtri
Res eſt ꝓfecto ſtupenda ꝙ tam celeriter abſq;

doctoꝛe ſpũſſanctiſola pᷣſentia noticiam apoſto

li pleniſſimã acceperũt de oibꝰque a Moyſe?
ad Paulinũ ait.

d Paulinuũ ait. Phariſei ſtupent in doctrina
dñi ⁊ mirant᷑ in

detro 1 Johane quomõ lege

ſciant cum lr̃as non didicerint. Quicquid eni,
alijs exercitatio ⁊ quotidiana in lege důi medi-
tatio tribuere ſolet:illis ſpũſſanctul ſuggerebat
⁊ erant (iuxta qð ſcriptum eſt) docibies deo
Quinimo de ſecretis diuinis magis fuert ilu⸗
minati q;ᷓ ꝓphete veteris teltamenti· v i maioꝛi
plenitudine gram ſpũſſancti receperũt:atq do

num ꝓphetandi excellentius habuerũt. aũt

apli ꝓphetie munere fuerũt pᷣditi. ptʒ ERlctuu,ʒ
ij. c. v. c. vj. c. xj. c.xiij.c.xxvij.c. Tants autem
fuit in illis vis doctrine ꝙ in omẽs gentes vng
tiones mũdi ꝑ eos lux veritatis effulſitCertii
opus mirabile qð ſpũſſanctus oꝑatꝰ eſt inapo
ſtolis dicit᷑ foꝛtiñcatio.qꝛ coꝛda oꝝ adeo ſoꝛti
ficauit:vt nullo timoꝛe:niło terroꝛe:nullaq; co⸗
minatione a xpᷣi pdicatione retardaren᷑. Z80
bmone qui legitur in officio apoſtoloꝝ Gre⸗

goꝛius ait.Scriptũ eſtſpũs domini oꝛnauit ce
los. oꝛnamenta em̃ celoꝛũ ſunt vtutes pᷣdican⸗
tium. Que videlicet oꝛnamenta Maulus enu⸗

merat dicẽs.Alij datur ꝑ ſpũm vᷣmoſapientie.
Alij vᷣmo ſcientie ſᷣm ſpũm.Alij fides i
eodem ſpũ.Alij gratia ſanitatum in yvno rnie D
unt oꝛ
namenta celoꝝ. Hinc rurſus ſcriptum eſt. OAer
bo dou celi firmati ſunt ⁊ ſpũ oꝛis eius omnis

Et infra. Quot ſunt bona pᷣdicantiũ tot

vtus eoꝛũ. Nerbũ em̃ dñi eſt filius prfis. Sed

eoſdem celos videlicet ſanctos apłos vt tota ſi
mul trinitas oſtendat᷑ operata repẽte de ſancti
ſpũs diuinitate adiungitur. Etſpiritu oꝛis eiuſ
omnis vtus eoꝛũ.Celoꝛũ igit᷑ virtus de ſpiri⸗
tu ſumpta eſt.qꝛ mũdi huiꝰ poteſtatibꝰ ↄtraire

non pᷣſumerent:niſi eos ſancti ſpiritus foꝛtitu⸗

do ſolidaſſet. Quales nanq; doctoꝛes ſeiẽ eccke

ꝓphetis fuerãt conſcripta. Hinc Hieronymuſ

Sermo Zyf

añ aduentũ huius ſpũs fuerintſcimꝰ:⁊ poſt ad
uentum illius cuius foꝛtitudinis facti ſunt con
ſpicimꝰ. Certe ipᷣe paſtoꝛ eccłe Metrus q;te de⸗

bilitatis q;teq; foꝛmidinis añ aduentuʒ huius ·

ſpũs fuerit ancilla oſtiaria reqͥſita dicat. Una
em̃ mulieris voce ꝑcuſſus dum moꝛi timuit vi
tam negauit.Et tunc Petrus negauit in terra:
cum latro conſfitebat᷑ in cruce.Sed vir iſte tan⸗
te foꝛmidinis qualis poſt aduentũ ſpũs exiſtat
audiamus.Fit ↄuẽtus magiſtratuũ atq; ſenio
rum:ceſis denunciat᷑ apoſtoł ne in nomie Je⸗
ſu loqui debeãt. Petrus magna auetoꝛitate re
ſpondit. Obedire opoꝛtet deo magis qᷓ; hoibꝰ
Et rurſum. Si in cõſpectu dñi iuſtum eſt vos
potius audire qᷓ; deũ:iudicate:libens btũs an
dreas ſuis ꝑſecutoꝛibus reſpõdit. Tanto enim
ero regi meo acceptioꝛ qᷓ;to ꝓ eius noĩe fuero ꝑ
manens in toꝛmẽtis ↄſtantioꝛ NMõ em̃ poſſumꝰ
q̃ audiuimus ⁊ vidimꝰ non loqͥ. Etilli qdẽ ibãt
Hgaudentes a cõſpectu ↄſilij qm digni habiti ſũt
ꝓ nomie Jeſu contumeliã pati.h ille.Securꝰ⁊
gaudens ad crucem ꝓperauit CPetrꝰ. ita ⁊ fra⸗
ter eius Andreas.qꝛ ſpũſſanctꝰ eratin eis Sic
⁊ apoſtoli ceteri moꝛtem violentã letant᷑ tulert
dqꝛ ſpũſſanct' omnem abeis timoꝛem eiecerat.
HNec tm̃ apoſtoł ̊ foꝛtitudo ſuꝑnaturaliter tri⸗
buta eſt. Quiimo ⁊ ſanctis vt ſic dicaz innume
ris:confeſſoꝛibꝰ: vᷣginibus ⁊ martyribꝰ Quiſ⸗
nam fecit tpalium bonoꝛũ ↄtemptoꝛes eos qui
xpᷣm nudũ nudi ſecuti ſunt niſi ſpũſſaciꝰ⸗:Quis
habitare fecit in ſolitudine in ſpeluncis amicos
dei vigilãtes oꝛantes.⁊ carnem duriſſimis ieiu
nijs diſciplinis ⁊ vᷣberibus affligẽtes: niſi ſpũſ
ſanctꝰ⸗Quis deniq; fecit martyres aio intrepi⸗
do tot illata toꝛmenta etexqͥſitiſſima cruciatuũ
genera ppeti: niſi ſpũſſãctꝰ: Abi admirari plu⸗
rimũ ſił ⁊ in fide cõſolidari debemus dũ ſupꝛa⸗

dicta omiĩa in ſexu fragili mulieꝝ inueniri ↄſpi N
Cebeati

cimus.O vere ſtupenda vtus ſpũſſanctiqᷓ tot
hoĩes ſupꝛa hoĩes eleuauit.O gra dei eleci co
pioſiſſime diſpenſata q̃ terrenos hoĩes celeſtes
effecit Ofons indeſiciens bonitatis dei ad quẽ
cuncti moꝛtales confugere ſecuri debent.qͥniaʒ
vt inqt Cipᷣanus in eꝑla
largiter ſpũs nullis finibus pᷣmit᷑.nec vllis co⸗
hercentibꝰ clauſtris intra certa metaruʒ ſpacia
refrenat. Manat iugit᷑:exuberat affluent᷑.no⸗
ſtrum tm̃ pectus ſitiat ⁊ pateat. Quantuʒ illuc
fidei capacis afferimꝰ tantü inde gre inundãtis
haurimus. Hille. Suplici coꝛde igitur poſtule
mus vt pijſſimꝰ deus ſpũſancto ſuo repleat coꝛ
da noſtra. Qui ſit bñdictus in ſecula ſeculoꝛũ.
Amen. ü
CBermo vigeſimuſpꝛimus de beati⸗
tudine ſanctoꝛũ in quo confutat᷑ fatu

Dunt aliqu

ad Bonatũ. ꝛofluẽſ D

id de vita futura.

rces Heſtraco

pioſa eſt in celis. AUerba ſunt redem⸗
ptoꝛis noſtri oꝛiginali᷑ Cat. vy. c.

Canta eſt quoꝛũdam ſtulticia vt arbitrẽt᷑ nul⸗

la eſſe bona pᷣ̃ter ea que in pᷣſenti vita a pijſſimo
deo vſibus humanis ↄcedunt᷑.Nil credũt:nil

cogitant.Nihil deniq; ſperãt de futura celeſtis

regni hereditate. Somnũ putant imo fictione,zʒ
⁊ fabulam quicqͥd vᷣm omnem veritatẽ de ſan⸗

ctoꝛum beatitudine ꝓclamat᷑.lhi omnẽ diligẽ⸗
tiam adhibẽt:vt coꝛpoꝛeis ſenſibus in ſuis de⸗

lectationibꝰ voluptuoſis ſatiſfiat. Animaʒ vo
Vtutibus honeſtiſq; moꝛibus inſtruere ⁊ negli

gunt ⁊ ↄtemnũt. ꝛopterea equum eſſe cenſui

ſi in pᷣſenti ᷣmone de beatitudine verba fecero.
Nam illã cuncti deſiderare debẽt:q̃ merito pre

ponenda eſt omibus que ab homie pᷣcio habe⸗
ri ſolent.de hac q̃libet iuſtus atq; fidelis aſſerit

illud Sap̃. c. vij. ꝛepoſui illã regnis ⁊ ſedibꝰ

⁊ diuitias nihil eſſe dixi in comꝑatiõeilliꝰ: nec
comꝑaui illi lapidem pᷣcioſum: qm̃ omne aurũ
in compatiõe illius harena eſt exigua:⁊ tãqᷓ; lu
tum extimabit᷑ argentũ in conſpectu illiꝰ.Suꝑ
ſalutem ⁊ ſpeciem dilexi eam:⁊ ꝓpoſui pꝛo luce
habere illam.qm̃ inextinguibile eſt lumẽ illius

venerũt aũt mihi omia bona parit᷑ cũ illa. At

igit᷑ diſponamus ea que tractaturi ſumꝰoꝛdine
debito: beatitudiniſq; laudes mirificentiſſimaſ
6plectamur que copioſa mercesa nro ſaluato

o

CTPumũ dicit beatitudinis deſideriiX.

Tùρtitudinis biecuum.

ertiu beatitudinis obiectũ.

edebent.

. 2
. 4
2 . 5

num contemplanduʒ d: beatitudie
ddeſideriũ.in quo inducenda eſt cun
ctoꝛum mens vt ad beatitudinẽ dirigãt coꝛdis

affectum: illãq; viribus totis conẽtur adipiſci
Nꝛam ⁊ de hocita pulchre loquit᷑ Seneca ad

Lucillũ.Ad ſummũ inqͥt bonũ ⁊ ꝓpoſitum to

tius vite tue reſpice. Illi enim ↄſentire debʒ qᷣc

quid agimus.ideo peccamus qꝛ de ꝑtibus vi/⸗

teomẽs deliberamus. de tota vo nemo deſide/

rat. Errant cõſilia noſtra qꝛ non habẽt q̃ diri⸗
gantur. Ignoꝛanti quem poꝛtũ petat:nullus ſi

nus certus eſt. hec ille. Sed vt ꝑsiiſta lucidioꝛ

ſiat opus eſt vtad tria dubia reſpondeauius.

itas hominũ mundanoꝛũ quinõ cre⸗

R
neg
nli
loo.
ohre
e
ſa⸗
,hec
aurüi
clu
Sp
Alins
Aine⸗
inal

lti

le

udis
Kcun
n
ſla
Aad
m.
bzqͤe
si/
ſice/
diri⸗
usſi
idioꝛ
us.

Pꝛimũ vtrũ homi cõueniat agere ppter fines.
Secvm vtru finis humane vite ſitbeatitulo.
Tertiũ vtrũ beatitudo ſit bonum deſiderabłc.

Ad pᷣmum dubiũ reſpondet ſanctus Tho.pᷣ
maſcdᷣe.q.j.q actionũ que ab hoie agunt᷑: ille
ſole pbe dicunt᷑ humane queſunt ppe hois in
qᷓ;tum eſt hõ.differt aũt hõ ab alijs irrationali⸗
bus creaturis in hoc ꝙ eſt dñs ſuoꝝ actuũ qð
ſit ꝑ rationem ⁊ voluntatem. Ille itaq; actiões

ꝓpꝛie humane dicunt᷑ que ex volũtate delibe /

rata ꝓcedunt. Alic vo non ppꝛie humane ſunt
ſicut dum mouet pedem:vel fricat barbaʒ alijs

intentus ⁊ ſimilia:licet ſint homĩs iſte actiõöes

ſcðᷣe non ſunt ꝓpter finemex qͥbus hõ nec mere
ri poteſt nec demereri. Sed pᷣme actões ad finẽ
ſunt dirigende. Inquit nanq; ph̊s in.ij. phiſi.
Finis eſt pᷣncipium in oꝑabilibus ab hoie. Et
in.ij.ethi.aſſerit. Fine omẽs operant᷑. Etiteꝝ ĩ

ij. phiſi. Non ſolũ intellectus ̊ natura agit pꝛo

pter finem. Et in.ij. Methaphiſice. Qui inſi/
nitum faciũt auferũt naturam boni.Cũ itaq; fi⸗
nis ſit qͥ mouet agentem ⁊ licet in executione ſit
poſterioꝛ:tamen poꝛ eſt in intentiõe agentis: et
habetratõʒ cauſe:ppterea ad hoĩem ſpectat vt

agat ꝓpter finem ld ſcdᷣm dubiuz rñdet Ric

cardus in.iiij.di.xlix.ꝙ vltimus finis humane
vite eſt beatitudo. vt aii Augꝰ.li.viij.de ciui.
dei. Finis boni apellat᷑ quo quiſq; cum ꝑpuene

rit beatus eſt. Et idẽ li. xix. de ciui. dei. IFllud ẽ

hfinis boni ꝓpt᷑ qð appetẽda ſunt cetera.ipᷣm aũt
ꝓpt᷑ ſeipᷣm. Et.xxij.li.de ciui.dei Finis inquit
nr eſt puenire ad illud regnũ cuiꝰnullꝰ finis eſt

Et aplus ad Roma.vj. Habetis fructũ ee

41

in ſanctificatiõe:finem vo vitam etern
hicoꝛit᷑ difficultas quoniã cum beatirudo ſitin
ipᷣo deo.⁊ beatitudo eſt finis humane vite etiã

erit finis omniũ creaturarũ. Nam vt inqͥt Dio

nyſius in libꝛo de diuinis nominibus. Deꝰ cõ/
uertit omnia ad ſeipᷣm tanqᷓ; ad vltimum finem

Ad qð dicit Tho.pᷣma be.q.j.ꝙ ſicut colligit

ex dictis Ariſto.ij. phiſicoꝝ. ct. v. methaphi.

Finis dicit᷑ duplicit᷑.ſ.vel eius terminꝰ in quo

id eſt ipᷣa res in qua ratio boni inuenit᷑ vłl vſus

ſiue adeptio illius rei. Sicut ſi dicamꝰ ꝙ mot⸗

coꝛpoꝛis guis finis eſt vel locus inferioꝛ vt res
vel hoc qð eſt eſſe in loco inferioꝛi vt vſus. Et

finis auari eſt vł pecunia vt res.vł poſſeſſio pe

cunie vt vſus.Si ergo loquamur de vltimo fi⸗
ne hoĩs qᷓ;tum ad ipᷣam rem que eſt finis. Sic i
vltimo fine hoĩs oĩa creata ↄueniunt:qꝛ deꝰ eſt
vltimus finis hois ⁊ omniũ aliarũ rerũ. Si au

tem loquamur de vltimo fine hoĩs qᷓ;tũ ad con
ſecutionẽ finis. Sic in fine hoĩs nõ cõmunicãt

creature irrationales. Naʒ ⁊ homo et alie crea

ture rõnales conſequunt᷑ vltimũ ſinẽ cognoſcẽ

ijs creatu-
ris que adipiſcunt᷑ vltimũ finẽ inq;tum parti-
cipant aliquam ſimilitudinem dei ᷣm ꝙ ſunt VV
viuunt vel etiam cognoſcunt ſᷣm inſtinctuʒ na
ture:licʒ non ꝑ rõeʒ vel intellectum. Ideo ma⸗

do ⁊ amando deũ:qð non cõpetital

giſter pᷣma di. ij. dicit. Fecit deus creaturaʒ ra⸗

tionalem vtſummũ bonũ intelligeret:intelligẽ⸗
do amaret:amãdo poſſideret:⁊ poſſidẽdo fru⸗
eretur. Quare vt Auguſtinus docet inli. lxxx
iij.q. Non cadit in aliqua rõne carentia vt btrã

ſint. ¶ Tertiũ dubium fuit vtrũ btitudo ſit bo

num deſigerabile. Et poſſet s arguere ꝙ non

nam nullũ bonũ incognitum eſt deſiderabile.

ptʒ. Quia bonũ appꝛehẽſum eſt obiectũ apeti⸗
tus: vt inqͥt Ariſto. in. iij. de aia. Jöõ Aug“. li.
x. de trini. c.j.ait. Firmiſſime nouimus amari:

niſi nota non poſſe. Sʒ beatitudo eſt bonũ inco

gnitum. ̊ nõ eſt bonum deſiderabile. Philoſo

phi qͥdem multo ſubtiliter elaboꝛarũt vt de bea
titudine ac ſummo bono cognitionẽ inuenirẽt.
Et vt Lactantius ſcribit in ᷣncipio bᷣmi lib.di
uinarũ inſtitutionum. Neq; adepti ſunt quod
volebant ⁊ operã ſimul atq; induſtriam ꝑdide

runt.hoc ideo dixit.quia vt recitat Ruguſtinꝰ

li.xix.de ciui.dei. Marcus varro notauit du⸗

centas octogintaocto falſas opiniones de bea⸗
titudine:q̃s phᷣi ſuo ingenio adinuenerũt.Alu
guſtinꝰ etiã in. xiij. de tri. aſſerit qͥſdaʒ poſuiſſe
btitudinem in voluptate coꝛꝑis:q̃ſdam ĩ volu⸗
ptate animi.qͥſdam in alüis rebus puta in diui⸗
tüs vel honoꝛibus ⁊ hmõi. vt etiã ſcribit Ari⸗
ſto. in. j. ethicoꝝ. De his ad hocita loquit Ca
ctantius li.iij.diuinaꝝ inſtitu. Epicurus ſum⸗
mum bonuʒ in voluptate animi eſſe cenſet.Ari

£

ſtipus in voluptate coꝛpoꝛis.Caliphon ⁊ Di

nomachus cirenaici honeſtatem cum volupta

te iunxerunt. Diodoꝛus in pꝛiuatione doloꝛis
ſummum bonũ poſuit. Hieronymus in non do

lendo. Neripatetici autẽ in bonis anime et coꝛ
poꝛis ⁊ foꝛtune.Erilli ſummũ bonũ eſtſciẽtia.
Zenonis cũ natura congruent᷑ viuere. Quoꝛũ
dam ſtoicoꝝ vᷣtuteʒ ſeqͥ Ariſtotelts in honeſta
te ac vtute ſummũ bonum collocauit.Hec ille.
Sʒ infra de Epicuro ita ſequit᷑. Epicuri Diſci⸗

plina multo celebꝛioꝛ ſꝑ fuit q; ceteroꝛũ: non qꝛ

veri aliqͥd afferret:ſed qꝛ multos ad populare

nomen voluptatis inuitat. Nemo em̃ nõ in vi⸗

tia ꝓnds eſt. ꝛopterea vt ad ſemultitudinem
cõtrahat appoſita ſingulis quibuſq; moꝛibꝰ lo⸗
quitur. Deſidioſum vetat 'as diſcere. Auarũ
populari largitiõe liberat. Ignauũ ꝓhibet ac⸗
cedere ad rempublicã. pigrũ exercere: timiduzʒ
militare. Conſtat itaq; ex his qᷓ; erronea fuerit
phoꝝ mens circa beatuudinem agnoſcendam.
Sed pᷣter illos adhuc ↄfirmare poſſum⸗ ꝙ bea

7 4

mtudo nõ eſt cognoſcibilis ꝑ vba aulisquipᷣ

mead Chorl.c.ij. ait. Oculus nõ vidit ⁊ auris

nõ audiuit.nec in coꝛ hois aſcẽdit q̃ pꝛeparauit
deus his qͥ diligunt illum. Sed iſta de britudi⸗

ne ſic Paulus locutus eſt.Ergo tale bonuz eſt
qð a nobis ꝑcipi minime poteſt:⁊ ex cõſequen

ti neq; deſiderari. At in ↄrium eſt ſentẽtia Au⸗

*

tentia eſt qͥ rõe quoquo mõ vti pñt beatos eſſe
oẽs hoiĩes velle. Et in.xiij.de tri.Ad appetẽdũ
beatitudinem natuꝛa compellit cui ſummebo⸗

nus ⁊ immutabiliter beatus creatoꝛ hoc ididit
Et de hoc Ariſto.in pᷣmo ethicoꝛum ſic ſcripſit
bene enũciauerunt dicentes bonũ eſſe qd omẽs

apetunt. Et in.iij.topicoꝝ. axime bonum
oẽs maxime appetunt. Mꝛo amouenda igifũom

iiij.di xxxxix.Et Tho.pᷣmaſe.q.v. ꝙ beatitu
do põt accipi triplicit ——

ni ambiguitate notandũ ex dictis Riccardi in

C Rrimo in ſuo eſe generali.
CTertio in ſuo eſſe ſpecialiſſim.

2

NPꝛimo põt beatitudo accipi in ſuo eſſe gene

rali inq;tum eſt bonũ quoddã ſufficientiſſimuʒ

⁊ ſiceſt oibus nota.Quilibet em ſcit qͥd eſt bo⸗
num ⁊ quid eſt ſufficientiſſimũ. Et hoc mo om
nes beatitudinem appetũt. Nã ſicappeterebea-⸗
titudinem nihil eſt aliud qᷓ; appetere vt volũtas
ſatiet᷑ quod qͥlibet vult.Et hoc eſt qd Boetius

Dixit in.iij.de ↄſolatione. Omnis nanq; moꝛta

lium cura q; multipliciũ ſtudioꝝ laboꝛ exercet

diuerſo qͥdem calle pꝓcedit:ad vnum tñ beatitu

nis ſm Geraldum oddonis ſuꝑ pmuʒ ethicoꝝ

non m ſpeciem opinionis:ᷣ ſᷣm ppoꝛtionem.

Nam ſicut leuia habent vnũ finem vᷣm ſpeciem

nature..locũ ſurſum. Et grauia habent aliuz ſi
nem fm ſpeciem nature.ſ.locũ deoꝛſum. tamen
grauia ⁊ leuia habent vnũ finem ᷣm ꝓpoꝛtiõʒ
nature. Eo ꝙ ita ſe habet locus deoꝛſuʒ ad gra/

mines tendũt ad vnũ finem ᷣm ꝓpoꝛtionẽ opi⸗
nionis. eo ꝙ ita ſe habet pecunia ad auruz in qᷓ
opinatf ſe fieri poſſe anumſicut delectatio libi/
dimis ad luxurioſum: qͥ in ſua luxuria putat cõ
ſtare beatitudinem. Omnes qe awetüt quic⸗

ad etiam indebite apetunt tanq; ↄſummatum
bonũ Scpo pot beatitudo accipi in ſuo tẽ ſp

ciali inq;tum.i.conſiſtitnõ in bonis pᷣſentis vi⸗

te: in clara dei viſione ⁊ pfecta eius dilectöne

⁊ gaudio qð habet᷑ de dei bonitate pᷣſenti ꝑ cla

ram eius viſionem ⁊ ꝑfectã dilectõʒ.Et h̊ mo
beatitudo non fuitnota phᷣis. quam tñ poſtq;
xpᷣs dei filius venit in mundũ omẽs qut voge
agnoſcere deſiderare ⁊ acqͥrere valẽt. Jpᷣe qui

dinis finem nitit᷑ ꝑuenire. Et ſumit᷑ hic vnus ſfi

dem q; lux fuit ⁊ ſplendoꝛols veritatis viaʒ no
bis ſummi boni oſtendit. Ipᷣe clamauit Oat.
iiij.ca.dicẽs. enitentiã agite appꝛopinqbitre
gnum celoꝛũ.Et.v.c. Merces vr̃a copioſa eſt
in celis. Et.vj.c. Nolite theſauriʒare vob the⸗
ſauros in terra. theſaurizate vobis theſauros
in celo. Et Johã. xvij. c. Hec eſt vita eterna.vt
cognoſcant.ſ.facie ad faciem te verũ deũ:⁊ quẽ
miſiſti Jeſum xpᷣm filiũ tuũ.Et completis hu⸗-

mane redẽptionis myſterijs quadrageſima dire
poſtq; ſurrexit a moꝛtuis: videntibus diſcipuł
eleuatus eſt:⁊ aſcendit ad celos. Idcirco La⸗

ctantius li.vij.diuinaꝝ inſtitu.ait. NPater enix-

veſter ac disqui condidit firmauitq; celũ: qui
libꝛatam magnitudine ſua terrã vallauit monti
bus:mari circũdedit:amnibuſq; diſtinxit.⁊ qͥc
quid eſt in hocmudo mirabile cõflauit ac per/

fecit ex nihilo. ꝑſpectis erroꝛibus hoim: duce,zʒ
miſit qͥ nobis viam iuſticie panderet. Huncſe⸗

quamur omẽs:hunc audiamꝰ:huic deuotiſſi⸗

me pareamus.qm ſolus(vt ait Lucretiꝰ) veri⸗
dicis hominũ purgauit pectoꝛa dictis. finem
ſtatuit toꝛpedinis atq; timoꝛis oſtẽditq; bonũ
ſummũ quo tendimus omẽs qͥd foꝛet.atq; viã
monſtrauit limite paruo:quo poſſem ad id re
ctco contendere curſu. Nec tm oſtendit: ſ̃ etiam

ne qs difficultatis gra iter vᷣtutis hoꝛre

eſſe ſpeciali

qᷓ; ingens ſit illa ſuꝑna felicitas.inc Greg⸗.¶

onelia inquit. Si conſideremꝰ fratres chariſſi
mi que ⁊ qᷓ;ta ſunt que nobis ꝓmittunt᷑ in celis

vileſcũt animo omnia que habent᷑ in terrl. Ter

rena nanq; ſſtantia ſuꝑne felicitati compara⸗
ta:pondus eſt nõ ſbᷣſidiuʒ. Temꝑalis vita eter
ne vite comparata: moꝛs eſt potius dicenda q;
vita. Hinc in tranſitu beati Hieronymi ſcribit
hec verba Augꝰ.ad Cirilluʒ eo die ⁊ hoꝛa qua

lieronymꝰſanctiſſimus ex hac luce migrauitt.

dum Iponie in cellula mea qͥeſcens de gla bea⸗

toꝛum cogitarem: vellemq; de illa tractatũ bꝛe⸗
uem componere compulſus pᷣcibus noſtri ſuue
ri quondam venerabił Martini epᷣi turonen-⸗
ſis diſeipli:charta calamo pugillariq; ſuſcepti/½

volui epiſtolam ſcribere ſanctiſſimo Hierony⸗

mo deſtinandãa:vt quid ipᷣe in re tam difficiliſẽ

tiret:reſponderet.Cũq; iam ſcribens ſalutatio⸗

nis exoꝛdiuʒ ſieronymo pᷣſentarem:ineffabile
ſubito lumen cum inaudita odoꝛũ fragantia cel

lulam in qua ſtaba intrauit: hoꝛa iaʒ cõpletoꝛi

ertio poõt accipi beatitudo in ſuo
ſſe liſſimo put.ſ. eſt actualiter in beatis
cuiꝰ magnitudinẽ nequaqᷓ; explicare poſſumꝰ.
ꝗqꝛ nulla ſenſibilis exꝑientia quarũcũq; delectta
tionum pᷣſentis vite minimã ꝑtem illius dulce.-
dinis pot deſignare.Etoculus nõ vidit nec au
ris audiuit:neq; humanũ coꝛ excogitauit vnq;

ſte⸗

ni

ii
Cin
doce

Cun

ſe
R.

Ne.

eſt
he
03
pt
u
u:⸗
die

r

di
oni

Per/
ch⸗

uy⸗
iſ⸗
lo⸗
lile
cel
ori

lectu vide

Ad quã viſionẽ ppter rei tam admirabit noui
tateʒ ꝑterritꝰ eſſe cepi.Cũq; qͥdnam id eſſʒ attẽ
tius cogitarem de luce vox inſonuit dicẽs. Au

guſtine Auguſtine qͥd q̃ris: Outas ne bꝛeui i⸗

mittere vaſculo mare totum: modico includere
pugillo terraꝝ oꝛbem. Celũ firmarene ſuos ex/

erceat motꝰ. Inſinite rei qs inerit finis: Immẽ
ſa qua mẽſura metieris: Notius totuʒ mare in
artiſſimo clauderet᷑ vaſculo. poti⸗ oꝛbem terra

rum paruus teneret pugillus:potiꝰa motu cõ⸗

tinuo celum deſiſteret:qᷓ; gaudioꝛuʒ ⁊ gloꝛie qͥ⸗

„

bus beatoꝛũ anime ſine fine potiun᷑ minimam

particulã intelligeres:niſi vt ego experiẽtia do

cearis. diſcurre ad hoc bꝛeuetemꝑis ſpatium ⁊
talia ſatage oꝑa exercere: vt poſtmodũ ibi que
hic aliqliter intelligere cupis in eternũ habeas
Interroganti vo mihi qᷣs nam eſſet qͥ talia tam

grauiſſime loqueret᷑. Reſpondit benigne:lhie⸗

ronymiillius Pſpyteri cui eplam ſcribere cepi⸗
ſti ſum aima que in hac hoꝛa in bethleem carniſ
onere depoſito iocũda ⁊ gloꝛioſa ꝑgo ad regna
celoꝛũ.poſt q̃ ⁊ alia multa q̃ mecũ ↄtulit a meis
oculis lux diſparuit. Quanto igit᷑ minꝰ beati⸗

tudinis ſuꝑne ſblimitas põt comp̃hendi:tanto

ardentius eſt a nobis exoptann.
C beatitudo conſiſtit in aĩa. in intel
licet et in volũtate. C. II.
Ecundũ myſt

rium ↄtemplandũ ðꝛ b

*

SS

2 btitudinis ſub

imũ vtrũ btitudo ſit actꝰ aime mrfm.
CVBcðm vtrũ ſit actus intellectꝰ ⁊ volũtatis.
Tertium vrrũ ſit pᷣncipalius in actu volun⸗
tatis q; intellectus. SS

¶Ad pmũ dubiũ rũdet Riccardus in. iiij. di.
xlix. ꝙ btitudo eſt actus aie tm. ã btitudo eſt

nobiſiſſimũ qð in hoie poſſit eſſe: nec in creatu⸗

ris infra hoĩes ↄuenire põt. Opoꝛtet e cõſi
ſtat in actu ꝓpꝛio homini: nõ quocũq; ſ nobi⸗
liſſimo. Actus aũt hoĩs ꝓpus nõ eſt niſi illeqͥ ẽ
homis ꝑ illam foꝛmã q̃ homo eſt: hoceſt auteʒ
aima intellectiua. Mobiliſſimꝰ & actus hoĩs eſt
ille q̊ ſibi cõuenit im aiam inteſiectiuaʒ:ſiue ſit

cognitio ſiue dilectio. Ex quo damnat᷑ opinio
illoꝛũ qui dixerũt aiam ſine coꝛꝑe btãm eſſe nõ
poſſe. Naʒ vt inqͥt Tho. pᷣma ſcõe.q.iiij.loquẽ
do debtitudine ꝑfecta ꝗ in dei viſione cõſiſtit:
ſine coꝛꝑe aĩa põt eſſe beata.qm intellectus ad

ſui oꝑatõʒ non indiget coꝛꝑe niſi ppt᷑ fantalma
ta in qbus intelligibilẽ veritatem cõtinet: diuia

aũt eſſentia ꝑ fantaſmata videri nõ põt. Unde
cũ in viſiõe diuine eſſentie ꝑfecta hoĩs beatitu
do cõſiſtat:non depẽdet btitudo hois a coꝛꝑe.

quare ⁊ ipᷣm coꝛpus ad ꝑfectõʒ btitudis nõ re

iectũ.in q tria dubia ſunt abſoluẽda.

titudinis

.„

quirif᷑ Sciepdũ ti ꝙ ad pfectoz alicuiꝰret du
pliciter aliqd ptinet. Anomõ ad oſtituendam
eſſentia rei. ſicut aima requirit᷑ ad ꝑfectiõe,ʒ ho

minis. Alio mõ requirit᷑ ad ꝑfectõʒ rei id qð ꝑ

tinet ad bñ eſſe eius:ſicut pulchꝛitudo coꝛpori

⁊ velocitas ingenij ꝑtinet ad pfectionem hois.

Quãuis ᷓ coꝛpus pᷣmo mõ ad ꝑfectõʒ btitudi⸗

nis hũanenõ ꝑtineat.ꝑtinet m̃ ſcõðo mõ.Qua⸗

req;to aima pfectioꝛ erit in ſua natura: ꝑfectiꝰ

habebit ſuam ppᷣam oꝑatõʒ in qua ⁊ſiſtit feli/

citas:h̊ᷣ vo erii cũ ſuo coꝛꝑi ipᷣa beata reunieł.

NPꝛopter illã aüt vnionẽ nõ erũt homi neceſſa
ria exterioꝛa iſta bona:qꝛ coꝛpꝰ ex cõiunctione

ſui ad aiam erit gloſum ac impaſſibile. Naʒ vt
ſcribit dñs Bonauen. in ſuo iij di .· xx vii.Con

tingit aliqd eſic beatum triplicit᷑.i. ꝑ eſſentiam.
⁊2 pᷣmã influentia: ꝑ quandã redundantiaʒ.

Bim ꝑ eſſentis eſt ſolus de?. DPeatum ppᷣmaz
influentia eſt ſolus ronalis ſpũs. Htm deniq;

h quandã redundantis eſt coꝛpꝰ hũanuʒz in q;
Saudiũ glie redũdat ex ↄiuctõe ſui ad animam
btam. Et licʒ coꝛpꝰ humanũ nõ ſit ad imaginẽ

deip ſe. tñ vnitũ eſt aie q̃ eſt ad dei imagines: ⁊

rõne illiꝰ eſt britudinis cõparticipabile.Si vo
aliqs inſtaret ↄ dicta de exterioꝛibꝰ bonis quia

vidꝛ griũ. HNam cibꝰ pot? diuitie ⁊ regnũ exte⸗
rioꝛa bona ſunt: ⁊ hec ꝓmittunt᷑ beatis. Ande

Lu. xxij. xpᷣs dixit Edatis ⁊ bibatis ſuꝑ men/
ſam meã in regnomeo. Et at. vj. Theſauri

ʒate vobis theſauros in celo. Et Mdatth xxv.

Poſſidete paratũ vob tegnũ. æ iſtaad btitu⸗

dinem exigunf. Rñdet Cho.ꝙ oĩa iſta metba
phoꝛice ſunt intelligẽda.m ꝙ in ſeptur ſolent

tum intelligit᷑ delectatio btitudinis:ꝑ diuitias
ſufficiẽtia qᷓ ſufficit homi deꝰ: ꝑ regni Gn

.

₰

Etlicet qdam teneãt ꝙ eſſentia bea⸗

luntatis ſil.

vite hũane in ſolius intellectꝰ actu cõ

ſiſtat ita ꝙ nullo mõ in actu volũtatis. Camen
Riccardus in.iiij.vbi.s.dicit.ꝙ btitudo cõſi⸗
ſtit in actu volũtatis ⁊ intellectus ſimł.Cuius

rõ eſt: qꝛeſſentia btitudinis vite hũane ↄſiſtit ĩ
pfecta vniõe aie rõnał cũ deo. hec aũt vnio in
cludit vnionẽ aie cũ deo m oẽm ſui potentiam
ꝑ quam vnibitł eſt cũ eo imediate. Potẽtia aut

qie rõnalis nõ tm eſt intellectꝰ ᷣ volũtas.⁊ per

quãlibet illaꝝ vnibil eſt cuʒ deo imediate. Siẽc
em deus ſb rõe qua ſummũ verũ eſt imediatuʒ
obiectu intellectus btoꝝ ita ſb rõe qua ſummũ
bonũ eſt immediatũ obiectũ volũtatis eoꝛum.

Quãuis em̃ ipᷣo imediate nõ fruerent᷑ niſi ipᷣm

immediate viderẽt: m̃ imediatũ obiectũ volun

tatis eoꝝ nõ eſt ipᷣa viſio ſumi boni: b im ſum

m exalta⸗

bium fuit vtrũ biitudo ſit actus intelleciꝰ vo

/ 2
2

mnuz bonũ. Non em̃ volũt ſummũ bonũ ppter
illã viſionẽ ſicut ꝓpter ſinẽ: ſᷣ volũt ipᷣaʒ viſio⸗
onem ꝓpter ipᷣm ſummũ bonũ ſiẽ ꝓpt᷑ vltimuzʒ

ſinem. Jpᷣm ſummũ bonũ pᷣmo ⁊ immediate
eſt ab ipᷣis volitũ.g eſt volũtatl eoꝝ imediatuʒ

obiectũ. Ergo pfecta vnio aĩe cũ deo in q̃ bnitu C

do ↄſiſtit eſt ꝑ intellectũ ⁊ voluntatẽ. Itaq; in

actu vtriuſq; ſimul ↄſiſtit.Et ſi obijcerer q au⸗
ctoꝛitates ↄrium nolentibus eas intelligere cõ/
trariũ ſonare vident᷑:puta qꝛ in viſione dieunt
btitudinem cõſiſtere. Rñdet Riccardus.q ſo
includũt cõcomitantẽ dilectõʒ. Nam ↄſumma
ta dei dilectio inſeꝑabiliter concomitat caram

eius viſionem. Pꝛopterea Aug'. li. , de trini.
ca.penultimo dicit. O viſio eſt ſummũ pᷣmium
⁊ ipᷣa eſt actus intellectꝰ.Et in.j.li.de doctrina

xpᷣiana idem dicit. Hec eſt ſumma merces vtꝑ
ſruamur deo: ſumma merces eſt btitudo.⁊ frui
tio eſt actus voluntatis q̃ viſionem cõcomitat᷑
CTertii dubium erat vtrumbtitudo pꝛicipa

— „

lius conſiſtat in actu voluntatis qᷓ intellectus⸗

Et rndet Riccardus ꝙ ſic. ꝛimo qꝛ ſicut int

habitus vie charitas eſt donum pᷣncipaliꝰ ᷣm

Augl. xv. de trini. c. xviij. Ita inter habitꝰ pa⸗
trie charitas patrie eſt donum pᷣncipalius. Sʒ

in patria nobilioꝛ habitus hʒ nobilioꝛem aciũ.
Ergo deum pfecte diligere qᷣ eſt actus charita⸗

tis patrie eſt actus nobſiiſſmus anime. cũ ẽ̊ in
nobiliſſimo actu pᷣncipaliſſime cõſiſtat beatitu·
do. ⁊ diligere ſit actus volũtatis:pncipaliꝰ cõ⸗

ſiſtit in actu volũtatis q;ᷓ intellectꝰ. Scoo pba

tur beatitudo pncipalius oſiſtit in actu yolä. ¶ S
tatis q; intellectꝰ.ex eo ꝙ volũtas eſt nobilio:

· „. „

potentia qᷓ; ſit intellectus. Nam Berñ. in li. de

libero arbi. dicirrõem eſſe quodamodo pediſſe

quaimn voluntatis. Et Anſel. in li. de nceptu v⸗

4

¶ Tertiũ vtrũ britudo poſſit in

intellectus. Sed deus ſ rõe qua vltimꝰ ſinis ẽ
beatiſicans. ſub ratiõe qua eſt beatitudis oo⸗

iectum:pᷣncipalius tendit volũtas in ipᷣm qᷓ; in
tellectus.Et ſic ↄſiſtit bitudo pᷣncipaliꝰ ĩ actu
voluntatis q; intellectuuas. „
beatitudo non poteſt e

Ccontemplanduʒz z b nis obie/
ctum:in quo tria ſunt dubia abſoluẽ?
Pꝛimũ vtrũ btitudo ſit qͥd creatůũ. (da.
vtrũ btitudo poſſit amitti.

Gcöm S
arri udo p ac vita hri.
ireſpondet Riccardus vbi

mane dupliciter poteſt accipi. Vno mõ pꝛo il⸗
lo bono in quo pfecte ⁊ plenarie reqͥeſcit huma

na yvita. Alio mõ ꝓ ꝑfecta quiete humane vite
in illo bono que coſiſtit in ꝑfecta hois coniun⸗
ctione cum illo bono. Mꝛimo mõ beatitudo ac

cipit᷑ ꝓbeatitudinis obiecto. ⁊ ſic beatitudo ẽ

Ad increatũ.ſ.ipᷣe deus. Beatitudo aũt ſecũdo
mõ accepta eſt aliqͥd exiſtens in beato tanq; eiꝰ

vltima ⁊ plenaria ꝑfectio.⁊ ſic eſt aliqͥd creatũ.

Cum em̃ beatitudo conſiſtat in viſione dei. vi⸗
Km

dere deum eſt act' creature videntis.¶ Scom
iñ fuit vtrũ btitud it ami t ad B

ntentia ſancti Tho. pma Pe. q. v.

ectione.
ratio ne.
ſt ial reitr. ctione.

ectione. put. .. beatitudo eſt illa impfecta qua⸗

litas que in hac vita haberi poteſt ſiue ſit felici

EIAoS ECgt de auriduit vo⸗ templatiua ſiue ſit actiua. Hec quidem
luntati. Et Ariſto. in. vij. politice. c. v. potẽtia rasconten plallandine ug. Pec qiſe

ãeligimus pᷣncipalioꝛ eſt. Adhuc id pbar̃quia te contemplqtitu en a ei
voluütas in ſuo actu cogi nonpöt necclcadach te contemplatiua que amittit᷑ vel ꝑobliuioneʒ
ſunt ad finem neceſſitari. Intellectus aute cogi
poteſt circa ea que ſunt ad ſinem neceſſitari.
Inrnſup magis poteſt tranſfoꝛmare aiam volun
tas qᷓ; intellectus: ⁊ ſuum obiectũ reſpicit ſſ ra⸗
tione nobilioꝛi. Bonum em̃ eſt obiectum volij⸗
tatis. Ens obiectũ intellectus. Ratio aũt boni
eeſt ꝑfectioꝛ qᷓ ſit ratio entis. Tertio ꝓbat᷑ quia
deus eſt vltimus ſinis maximeſraige q̊ͥ bonũ
dQ patet qꝛ ex hoc ꝙ creature oꝛdinànt᷑ in ißyßm
cutꝑ hoc ꝙ ip̃m reſpiciunt vtexemplar: maxie
elſt in eis ratio veritatis. Sed deus ſb rõe qua
ſummũ bonũ eſt volutatis obiectum ſbᷣ rõne qᷓ
lſummũü ens vel verü eſt intellectus obiectuz:
volütas magis reſpicit deum ſub rõne finis ᷓ

amitti põt licet nõ de facili.ſicut patet in felicita

puta cum coꝛrumpit᷑ ſcientia ex aliqua egritu⸗

dine veletiã ꝑ aliquas occupatiões.qbus tota
liter abſtrahit aliquis a contemplatiõe. Matet
etiam idem in felicitate actiua. voluntas enim
homis tranſinutari poteſt vt in vitiuz degene⸗

reta vᷣtute. Ideo phᷣus dicit in.j. ethi.aliquos

eſſe in hac vita beatos nõ ſimpliciter: ſicut ho
mines quoꝛ

i natura mutationi ſbiecta eſt Se
cundo poteſt beatitudo 2ſiderari in ſua genera
lratiõe ⁊ ſic btitudo non põt amitti.Cũ enim
ſit pfectum bonũ ⁊ ſufſiciens opoꝛter ꝙ deſide⸗
rium homis qᷣetet: ⁊ omne malũ excludat. Na/
turaliter aũt hõ deſiderat retinere bonũ qð ha⸗
bet eius retinendi ſecuritatẽ obtineat.Alio

„„

quin neceſſe eſt e veltimoꝛe annttendi vel do⸗
lore de certitudine amiſſionis affligat. Requi

u .½1
ch⸗ ritur ad veram beatitudinem hõ certã opi ri debet. Tho. vo. . pte. q. g. dici Wbi⸗
N i veram beatitudinem ꝙ hõ certã opi rni debet. Tho. vo. j. pte. q. i dicit. Impoſſibi⸗
nionem habeat bonũ quod hʒ nunq; ſe amiſſu leeſt eeetea in aliqͥ bono cren⸗
ru que qᷣdẽ opinio ſi vera ſit: ↄſequens eſt to.qꝛ btitudo eſt bonũ ꝑfectumqð totalit᷑ quie
. beatitudinem nunqᷓ; amittet. Si aũt falſa ſit: ̊ tat appetitũ:alioquin non eſſet vltimꝰ finis ſiad
6 ipᷣm eſt quoddam malu.ſ. falſam opinionemba huc reſtaret aliqͥd apetendũ. Obiectum aute,ʒ
,. der e. Nam falſum eſt malũ intellectus ſiẽ veri voluntatis eſt vniuerſale bonũ ſicut obiectum
ii eſt bonũ ipᷣius. vt dicit in. vj. ethicoꝝ. Mon g intellectus eſt vniuerſale verũ. Ex quo patʒ ꝙ
WU. iam erit vere beatus ſi aliqð malũ ei ineſt Ter⸗ nihil põt quietare voluntatẽ homis: niſi bonũ
bt, tio poteſt britudo ↄſiderari in ſua ſpeali reſtri: Vniuerſale: qð non inuenit᷑ in aliquo creato: H
ctione inqtum.·ſ.pfecta beatitudo cõſiſtit in v· ſolum in deo.qꝛ omis creatura hʒ bonitatẽ par
d. ſiõe diuinceſſentie. Et ſic btitudo nullo mõ po ticipatam. Andeſolus deus voſuntatem hois.
teſt amitti neq; ex ꝑte videntis neq; ex ꝑte dei. implere põt. Ideo DBauid in pꝑſal.dij it. Satia⸗
l. neq; etiam ex ꝑte alicuius alterius agetis.IQõ, boꝛ cum aſpparuerit glatua. Et Aug.li.j.9feſ.
nſt ex ꝑte vidẽtis: qꝛ impoſſibileeſt ꝙ alis vidẽs Feciſtinos dñead te.a⁊ inquietum eſt coꝛnim
tehn diuinam eſſentiã velit eam nõ videre. Ratio ẽ: donec quieſcat in te.Et in. iiij. li. Redite inqͥt pᷣ
opol⸗ qm omne bonũ habitũ quo qͥs carere vuli:aut uaricatoꝛes ad coꝛ ⁊ inherete ei q fecit vos.ſila
hune eſt inſufficiẽs ⁊ querit᷑ aliqͥd ſufficiens loco eiꝰ. tein co ⁊ ſtabitis:quieſcite in eo ⁊ quieti eritis
Neqte aut hʒ aliqð incõmodũ annexũ ꝓpter qð in fa⸗ Quo itis in aſpera: Quo itis:Bonũ qð queri
Ciue⸗ ſtidium venit. VNiſio autẽ diuine eſſentie repiet tis ab illo eſt. Quia igit᷑ aima eo imago dei eſt:
hn aiam oibꝰ bonis.⁊ non hʒ aliqð incõmodũ ad quoeius capax eſt ⁊ pticeps eſſe poteſt. vt ſcri
gündgtr: iunctũ Quare ꝓpᷣa voluntate non põt beatus bit Augꝰ.xiiij.de trini. Idcirco nulla creatura
rlcic⸗ beatitudinẽ deſerere.Siłr beatus non põt bea/ anime capacitatem implere valet Secunda ra⸗
nie⸗ titudinem ꝑdere deo ſbtrahente. qꝛ cum ſubtra tio cur in hac vita nõ poſſit ꝗͥs eſſe beatus dici⸗
geni. ctio beatitudinis ſitqdam pena.non põttał pe turpenalitatis. vt enim ait Tho. pᷣma be. q· vx. .
N vi⸗ naa deo iuſto iudice ꝓuenire:niſi ꝓ aliq̃ culpa PBearitudo excludit omnemalũ. Nita autpns
n que cadere non põt in eum qͥ dei eſſentia videt multis malis ⁊ penalitatibus ſubiacetq vuari
alb cum ad hanc viſionem de neceſſitate ſequat᷑ re non pnt. Etignoꝛantie ex pte intellectus ⁊ inoꝛ
feqr citudo volũtatis. Non põt etiaʒ btitudo amit dinate affectionis ex ꝑte aſpetuus: multiplici-
ti ex ꝑte alicuius alteriꝰ agentis.qꝛ mẽs deo cõ bus laboꝛibus:calamitatibꝰ ⁊ erũnis ex parte
iuncta ſuꝑ omnia alia eleuat᷑.⁊ ſic ab hmõi con coꝛpoꝛis.Quomõ igit᷑ in tot fluctuatiõibꝰ bea⸗
iunctione nullum aliud agens põt ipᷣ̃am exclu-⸗ tum ſe credere q̃ſpiam habet. Inqt Job.c. xiij
dere. Eſt ̊ beantudo ꝑfectio ↄſummata q om õ natus de muliere bꝛeui viues temꝑe reple⸗
ip defectum excludit a beato. Et ideo abſq; muta tur multis miſerijs. Et Hiero ad Heliodoꝛuʒ.
bilitate adducit eam habenti:faciente hoc vétu Abiq; luctus:vbiq; gemitus⁊ plurima moꝛil
n te diuina que hominẽ ſubleuat in participatio imago. Et Hoetius li. ij. de ↄſolatioõe. mul
i 0 nem eternitatis tranſcendentis oẽm mutatõem tis amaritudinibus humãe felicitatis dulo⸗ do
6 Idcirco male dixit Oꝛigenes ſequẽs quoꝛun⸗ reſperſa eſt:que ⁊ ſi fruenttiocunda eſſe vigea⸗
n dam platonicoꝛũ erroꝛẽ q poſt vltimã beatitu⸗ tur tn quo minus cuʒ velit abireretineri nõ po
ane, dinem hõ põt fieri miſer. Tertiuʒ dubium fuit teſt. Et Seneca in tragedijs. Mulla ſoꝛs longa
An⸗ vtrũ beatitudo poſſit haberi in hac vita. Erad eſt:doloꝛ atq; voluptas inuicem cedũt.Nemo
slo bocreſpondemus ꝙ nõ. loquendo delege cõi. vtiq; reperit᷑ qui diutius in quocunq ſit ſtatu
Pne ⁊ hoc ꝓpterea:qꝛ dñs noſter Jeſus vpᷣus fuit delectari poſſit ⁊ abſaq; turbatione vl animi vV
snnn viatoꝛ ⁊ comp̃hẽſoꝛ. Quare v in hac vita s coꝛꝑis ꝑtranſire. Nemo (inqt Seneca vbis.)
degene eatus eſſe non poteſt aſſignari poſſunt tres ra conñdat nimiũ ſecũdis.Nemo deſperet melio⸗
cno⸗ tiones pcidieee. ra lapſis. Et ad Lucillum. Moli huictranquil
ſfauhe ¶ Pꝛima dicit᷑ inſatiabilitatis. litati confidere:momento mare euertit᷑ ⁊ eodeʒ⸗
fi ECBecd penalitatis. die vbiluſerunt nauigia ſoꝛbent᷑:. Quiſnam feli
an ¶ Tertia moꝛtalitatis. ceiieoꝛ iudicari potuiſſet. Policrato tyranno ſam
un Pꝛima ratio ð: inſatiabilitatis. AUt em inãt mioꝛũ. De ipo quiſpe refert Cullius in li. deſi⸗
ſdeſſe dñs Honauen. di. v. q̃rti libꝛi. Gtitudo ẽ finis nibus bonoꝛũ maloꝛũ. Et idem ↄfirmat Qa⸗
n i ſatians appetitũ. ſed bona p̃ᷣſentis vite nõ ſaniãẽt lerius demutatioe moꝛiũ ⁊ foꝛtunc. ꝙ adeo ſibi
cohe⸗ appetitũ: nõ diuitie: nõ delitie: nõ honoꝛes: non foꝛtunam oblequioſam habuit ꝙ ommin deſi⸗
41 o fama: non gloꝛia: non qcũq; deſiderabilia ⁊ de derata pficiebat. Ad moderandamigitun foꝛu
ieldo⸗ lectabilia excogitari poſſunt.vt docet experien ne inuidiam ſumpto e manu annulo quem pꝛe-
Beau tia. Ergo nec in hmõi bonis beatus qͥs reputa⸗ cioſum poſſidebat inmare iecit. ſed inonina
£

Derno Friſ

illũ repente recuꝑauit. Naʒ poſt dies paucos
a piſcatoꝛibꝰ piſcis captus qͥ annulũ ſoꝛbuerat
tyranno donatus eſt. Accidit tandeʒ ꝙ adũſus
Bariũ ꝑſaꝝ regem duxit exercitũ.⁊ ꝙ Oꝛtu⸗
thes pᷣfectus Barij illũ acie fuderit cepitq; ⁊ in

ſummo megalenſis montis vtice ſuſpendi iuſſe
rit. Et relictus auibus lacerandus qͥ vbiq; feli
ciſſime in terra vixerat in aere miſerrime expira

uit.ANutant᷑ oia q̃ ſunt in hoc mũdo.⁊ nihil ẽ

ſtabile. nihil firmũ nihil deniq; tutum. Jdeo ſa

iens Eccleſiaſtes.ij.c.dicebat. Aidi in omni⸗
bus vanitatem ⁊ afflictionem ſpũs ⁊ animi: et
nihil ꝑmanere ſub ſole. ¶ Tertia rõ q̃re in pñti
vita nullus poteſt eſſe btũs ðꝛ moꝛtalitatl. Om
nes quippe ad moꝛtẽ tendimꝰ cuiꝰ manꝰ poten/
tiſſimas. nullo ingenio:nulla vi nulla arte. nul
lo pᷣcio euitare valemus. Inſtat ceruicibꝰ nr̃is
Si qs igit᷑ dixerit aliqueʒ btm̃ eo ꝙ diuitijs af
fluat. ſtatim reſpondebo. Mon ſic: non ſic.qꝛ di
uites moꝛiunt᷑.Si qͥs affirmauerit aliũ eſſe bea

tum eo ꝙ oibus delitijs huiꝰ ſeculi ꝑfruat᷑.Yld N
hoc reſpondebo.nequaqᷓ; ſic eſt. qꝛ poſt beenes⸗ R
3

hanc vitã omẽs hoies moꝛient. Si qͥs beatuʒ
reputauerit eum qͥ oꝛbi vniuerſo dominaretur
Clamabo ⁊ ego ꝙ nec regna ſiue impia beatuʒ
hoieʒ reddũt.qm̃ ⁊ pᷣncipes ⁊ reges ⁊ purpu⸗

rati ⁊ impatoꝛes oẽſq; dñi moꝛient.Et ideo ciũ
Lactantio ↄ cludimus dicẽte. iij.li. Summuʒ

bonũ qð btõs facit non põt eſſe niſi in ea religi⸗
one atq; doctrina cui ſpes immoꝛtalitatl adiun
cta eſt. Igit᷑ demus operã ne decipiamurtpa/⸗
lium bonoꝛũ ſuauitate atq; mundũ audact᷑ ſub
pedibus habeamꝰ. eoq; tiñ vtamur vt ſic tãdẽ
ueniamus ad fruitionem illã beatã. ad quam
nos ꝑducat Jeſus filius dei qͥ cum pr̃e ſpüſaã
cto viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝛũ.Amen.
Bermo vigeſimuſſecũdus de gau⸗
dijs beatoꝛũ qui letabunt᷑ ex viſione

deiet dotatione coꝛpoꝛũ atq; habita⸗

„„ 2⸗2⸗ D 7 1. - ,
. = Ecccc f

AiAiiilillſtqoꝛiginalr.põ.cxlix. Licʒ arta ſit
Yia que ducit ad vitam q;ʒtum eſtex ꝑte vtuo⸗
ſoꝛũ actuum. Nihilominꝰ facillima atq; ſuauiſ
ex conſideratiõe futuri pᷣmij. Inquit enan Oꝛi

genes ſuꝑ epłas Mauli. Spes futuroꝛũ labo

ribus requiem parit.inc iero. Euſtochiũ

Vginem in epla ad eandem cõmonet. vt allicien

tes blandicias ſeculi ad q̃ mens humana cõiter

inclinat᷑ ꝑadiſi recoꝛdatõc cõculcet. Ait ergo.

uotiẽs te vana ſeculi delectat ambitio. Quo

tieus ibi videris aliqd gloꝛioſum.ad paradiſũ0

CQualiter põt videre eſſentiam di

vident illã equal
la viſione i

llumin ati pphe vba ſüt

mente trãſgredere. ⁊ eſſe incipe quo futura es.
Egredereòſo pauliſꝑ de carcere coꝛꝑis tui: et

pᷣſentis laboꝛis mercedem añ oculos depinge.
quã oculus nõ vidit ⁊ auris nõ audiuit.nec in

coꝛ hois aſcendit.h ille. Idcirco vt in via dñi

expeditius foꝛtiuſq; bñ viuendo ambulemꝰ.de
creui lenn bmone de gaudio btõꝝ vba fa/⸗
cere. Qð vtiq; q; ſitimmẽſum oſtendemꝰ maxi

me ꝓpter tria.

CPꝛimo ꝓpter dei viſionem.

SBcðdo ꝓpter coꝛpis dotationẽ.
10 ꝓpter loci habitatiõey.
nam hõ vel angelus.et quõ nõ omẽs
ter et quanta ſit in il
ocunditas et delectatio.

„LCapitulum .

Bime 501 eneo A*⸗
Imusqᷓ ſit copioſum gaudiũ btõꝛuʒ
Pppter dei viſionem.de qua tria ſunt
C

—

EPeimnmdſcii poſſbilitas .
Secundũ inequalitas.
LTertium iocũdias.
Pꝛimũ conſideradũ ð poſſibilitas. Vbi in

ueſtigandũ eſt. vtrũ poſſit qͥs hõ vel angelꝰ vi
dere deũ in ſui eſſentia ſiue facie ad faciẽ. Et ꝓ
pte vera ⁊ affirmatiua dicimus ꝙ ſic. Nam vt
dicunt doctoꝛes in.iiij.di.xlix. Et ẽ de h̊ gloſa
ſuꝑ illud pſał. Oſtendã illi ſalutaremeũ. Tota

merces eſt viſio.⁊ ad hoc facitauctoꝛitas apłi

qui.j. ad Choꝛin. xiij.c. ait. Aidemus nũc per

ſpeculũ in enigmate:tunc aũt facie ad facieʒ.Et
iterũ ibi.Nunc cognoſco ex ꝑte.tũc cognoſcaʒ
ſicut et cognitus ſum. Et xpᷣs Mat.v. ait. Be

ati mũdo coꝛde:qm ipᷣi deũ videbunt. Etmat.
xx viij.c.Angelieoꝛũ ſemꝑ vident faciem pr̃is
mei qͥ eſt in cclig. Ged nonnulli arudt arencke

ere diuinaz

tes ꝓbare ꝙ nulla creatura põt vi
chiam. Z

auctoꝛitate. Naʒ ſcribit᷑ Joh̊.j.c.Deum nemo
vidit vnqᷓ;. Que vba ſic ꝓſeqͥt Augꝰ.ad pau⸗
lam de videndo deũ.qm̃ ſicut natura iucoꝛru/
ptibilis ita natura inuiſibilis. Et Chꝛyß. ſu⸗
per Johem exponens dictuz pᷣallegatũ inquit

Idipᷣm qð deus eſt nõ ſolum ꝓphete:ſ nec an⸗

geli viderũt nec archangeli.Quod em̃ creabił
natureeſt qualit᷑ videre poterit qð increabile ẽ
Et Aplus.j.ad Thimo.vlti.ca.dicit de deo.
Solus habet immoꝛtalitatẽ: ⁊ lucẽ habitat in⸗
acceſſibilẽ: quam nullus vnqᷓ; videre potuit:vᷣ

ncq; põt.Et Dionyſius lib.de myſticatheolo

eſſentiam. Et hoc triplicit᷑. ꝛimo auctoꝛitate
Secũdo rõe. Tertio exemplo. Pꝛimo pꝛobãt

— = z. . . —

. =è .

.
e
Nge.
ecin
mii

dul
nes
kinl
ſ

din
hlin

gia ait. Beus inuiſibikeſt 1 incognoſcibił oẽm

lEnſum ſuꝑans ⁊ omnem intellectum. Secũdo
arguũt rõe. Nã cognoſcentis ad cognitũ opoꝛ
tet eſſe ꝓpoꝛtionem. cũ cognitum ſit ꝑfectio co

gnoſcentis. Sed nulla eſt ꝓpoꝛtio creature ad

creatoꝛc̃.qꝛ in infinitũ diſtant.ꝗᷓ nulla creatura
põt videre diuinam eſſentiam. Tertio iſtud vi
detur poſſe ꝓbari exemplo. Nam Exo.xxxiij.
ca.habet᷑. Qualit᷑ dum loqueret᷑ deꝰ Moyſi

cui apparebat in ſig vel ſbiecta creatura ¶ oy⸗
ſes dixit. Oſtende mihi gloꝛiam tuam. id ẽ ᷣm

Nico.de lira.Oſtende mihi teipſum ſicut vide

ris in gloꝛia.Et dñs reſpondit ei. Non poteriſ

videre faciem meam. Hon videbit me hõ et vi
uet.Et infra. Moſterioꝛa mea videbis.faciẽ au

tem meam videre nõ poteris. Pꝛo ſolutiõe pꝛe

dictoꝛũ ⁊intelligentia veritatis notare debemꝰ
tres catholicas ꝓpoſitiones ſequentes Alex⸗
andrum de ales in pꝛimo volumine ſumme.Et

Bonauenturã in ſuo.j.di.iij. Et Tho.j.pte.q.

xij. NPꝛima veritas.teſfentia dei videri nõ po
teſt oculis coꝛꝑalibus.qꝛ deus incoꝛpoꝛeus eſt
vndenec ſenſu nec imaginatiõe videri põt:ſ̃ ſo⸗
lo intellectu.Et ſi diceret᷑ꝙ deus põt videri ab
homie viſione imaginaria qꝛ dicit᷑ Eſa.vj.ca.
Vidi dñm ſedentẽ ſuꝑ ſolium excelſuʒ ⁊ eleua⸗

tum. vt viſio imaginaria a ſenſu oꝛiginem ha⸗
bet. quia fantaſia eſt motus factus a ſenſu ſᷣm
actum.vt dicit᷑.iij.de anima. ergo deus ſenſibi

liter viſione videri poteſt. Reſpondet Tho.ꝙ
in viſione imaginaria non videt᷑ ipᷣa dei eſſen⸗

tia:ſed aliqua foꝛma in imaginatiõe foꝛmata re
pᷣſentans deum ſᷣm aliquem modũ ſimilitudis
Pꝓut in ſcriptura diuina ꝑ res ſenſibiles metha⸗

phoꝛice deſcribunt᷑. Secunda ꝓpoſitio ꝙ nul⸗

lus homo vel angelus poteſt videre diuinam

eſſentiam viſione intellectuali ꝓpꝛia vi nature
Ratio eſt ᷣm Tho.in.iij.ſumme contra genti⸗

les.qꝛ quod eſt ſuperioꝛis nature ꝓpꝛium.non
poteſt conſeqͥ natura inferioꝛ:niſi ꝑ actionẽ ſu⸗
perioꝛis nature cuius eſt ꝓpꝛium. Sicut aqua
non poteſt eſſe calida niſi ꝑ actioneʒ ignis. Vi⸗

dere autẽ deum ꝑ ipᷣam diuinam eſſentiã eſt ꝓ⸗

prꝛium nature diuine. Operari em ᷣm ꝓpꝛiam
foꝛmam eſt ꝓpꝛium cuiuſlibet operantis.nulla

ergo intellectualis ſpᷣſtantia poteſt videre deũ
vel diuinam eſſentiam niſi de hoc faciente. Et
hoc eſt quod dicit᷑ ad Romanos.vj. c. Gratia

Dei vita etern a. qꝛ videre diuinam eſſentiã con
uUenit intellectui creato ꝑ gratiã nõ ꝑ naturam.
Tertia ꝓpoſitio. videntes ꝑ eſſentiam deũ
licet awꝛehendant eſſentiã diuinã.nõ tñ illã cõo⸗ ema öͤteſſep⸗
poꝛtio creature in deũ inqtũ ſe hʒ ad ipᷣm vt ef

p̃hendunt. vident nanq; eſſentiam diuinã inſi⸗

nitam. ſed mõ finito. nam illud comp̃hendi dici
tur qð ꝑfecte cognoſcit᷑ ꝑſecte aũt cognoſcitur

gð tĩ cognoſcit᷑ q;tũ cognoſcibile eſt. Andeſi
illud qð eſt cognoſcibile ꝑ ſcientiaʒ demonſtra
tiuam opinioneteneat᷑ ex aliqua rõne ꝓbabili
concepta.nõ compᷣhendit᷑.putaſi hoc quod ẽ

triangulũ habere tres angulos equales duobꝰ

rectis aliqͥs ꝑ demonſtratiõʒ cognoſcat cõpꝛe⸗
hendit illud. Si wo aliqͥs opinionem eius acci
piat ꝑ hoc ꝙa ſapiẽtibus ⁊ philoſophis ita ðꝛ
non comp̃hendit ipᷣm.qꝛ non ꝑtinget ad illum
pſectum modum cognitõis quo cognoſcibileẽ
Mullus autez intellectus creatus ptingere põt
ad illum ꝑfectum modum cognitois diuine eſ⸗
ſentie quo cognoſcibilis eſt. Quia cum eſſentia
diuina ſit infinita infinite cognoſcibilis eſt.⁊ in
tellectus creatus nõ poteſtillam infinite cogno
ſcere. In tm̃ enim aliquis intellectus creatꝰ di:
uinam eſſentiam ꝑfectius vel minus ꝑfecte co⸗

gnoſcit inchtum maioꝛi vel minoꝛi lumine glo⸗
t

rie ꝑfundit᷑. Cum ergo lumen gloꝛie in quocũ⸗
q; intellectu creato receptum non poſſit eſſ. inſi
nitum. Inpoſſibile eſt ꝙ aliquis intellectꝰcrea

tus deum infinite cognoſcat. ꝛobant iſta per
Auguſtinũ qͥ in libᷣ.de cognitiõe vere vite ait.

Beus eſt ſpũs incompꝛehenſibilis.Etin.xij.li

bꝛo de ciui. dei. ca. xviij inquit. Quicqd ſcien⸗
tia comphendit᷑ ſcientis apꝛehenſiõe fini᷑ Et
igem ad paulã de videndo deũ. Aliud eſt vide

re.Aliud totũ pidẽdo compᷣhendere. videt᷑ ꝙ

neceſſariũ pᷣſens ſenti᷑. Comphendit᷑ qð ita vi
poſſunt. VUñ cũ deꝰ ſitinſinitꝰ:nulli creature eſt

comp̃henſibilis.Quis igit᷑ non admiret᷑ parit

⁊æ collaudet infinita celſitudinẽ ſummi dei: quẽ

licet tot milia miliũ angeloꝛũ ⁊ hominum clare

vigdeãt ⁊ intelligãt ſumme bonũ.ſumme feliceʒ

ſumme gloſum.ſumme ſapientẽ.ſũme pulchꝛũ.

ſũme delectabilẽ. ſũme deſiderabilẽ. ſame potẽ⸗

tem. ſumme iuſtũ ſũme clementẽ.ſũme dñantẽ.

ſumme regnantẽ. ⁊ ſiłia. Tñ in his excedit ad⸗
huc incomꝑabilit᷑ cognitõeʒ illoꝛũ. Soluenda
ergo iam ſunt obiecta. Et ad auctoꝛitates atq;
exempluʒz dicimꝰ. . deus in ſui eſſentia videri
non põt viſione coꝛꝑali.neq; ꝓpꝛia vi nature.

viſione intellectuali.Sed tali viſiõe videri po

teſt cum adiutoꝛio ipᷣius dei illuminantis ⁊ ele

uantis intellectum creatum ad ſuam beatam vi

ſionem. Nec ſicetiam videri poteſt a creatura
viſione cõp̃hẽſionis.vt iaʒ eſt pᷣdictũ.Ad rõʒ
q iin oriũ adducta fuit rũdet Tho.q ꝓpoꝛtio

ðꝛ duplicit᷑. AUno mõ certa habitudo vniꝰ qᷓti⸗
tatis ad alteram. Alio modo quelibet habitu⸗
do vnius ad alterum hoc mõ ſcðo põt eſſepꝛo⸗

fectus ad cauſam aut potentia ad actuʒ.Et ſᷣm

Hoc intellectus pioporcionatus elſepoteſt ad

Ss

. .

cognoſcendũ deuʒ. Et vtclarius loquar. Alia di. Mobiliſſimũ intelligibile eſt deus. nobiliſi⸗ S”ͦůZ
aque in duabus vaſis eiuſdem ↄtinentie: etſic ſui ſubſtantia.Exquo tam amabilis tamq; gra

no eſt ppoꝛtio inter deũ ⁊ creaturã. Eſt alia ꝓ
poꝛtio ſᷣm quandam attingentiã ſiueoꝛdis con
uenientiã.⁊ ſic eſt ꝓpoꝛtio inter guttulã aque ⁊
aquã oceani:etiam ſi eſſet infinita. hoc mõ ẽ ꝓ⸗
poꝛtio inter intellectũ creatũ angeli vel hois et

ipᷣm deũ.Exquo Aug. dicit li. xiiij. de tri. Eo

aima imago dei eſt quo eius capax eſt: ⁊ parti⸗
ceps eſſe poteſt. ¶ Scom ↄſiderãdũ de btã vi/
ſione dei ðꝛ inequalitas.licetem tot milia miliũ
angeloꝝ ⁊ hoim videant eſſentiam dei.tñ non
omnes equaliter vident. Unde ſaluatoꝛ nr̃ Jo
han. xiiij.c. dixit. In domo pris mei mãſiones
multeſunt. vbi glo.i.diuerſa pꝛemia meritoꝛũ.
ec autem inequalitas m Cho.vbi. S.erit ꝑ
hoc ꝙ intellectus vnius habebit maioꝛẽ virtu
tem ſeu facultatem ad videndũ deũ qᷓ; aliꝰ. Fa⸗

cultas vo videndi deũ vt dictum eſt nõ compe

tit intellectui creato m ſuã nãm:ſ ꝑ lumen głe
qð intellectum in qdam dei foꝛmitate cõſtituit.

Vngde intellectus plus ꝑticipans de lumie glie

fectius deuzʒ videbit: Olus aũt ꝑticipabit de
lumine gloꝛic qͥ plus hʒ de caritate. Quia vbi

eſt maioꝛ charitas ibi eſt maius deſideriũ.⁊ de

ſideriũ quodãmodo facit deſiderantẽ aptumet

paratũ ad ſuſceptionem deſiderati. VUnde qui

plus habet de charitate pfectius eum videt:et
cũ maioꝛi btitudine.Si vo aliqͥs obſtaretex x
bo Johãnis.qui pᷣma canonica.c.iij.ait. Nide

bimus eũ ſicuti eſt. ſed ipᷣe vno modo eſt. ̊ vno

mõ videbit᷑ ab omnibus.⁊ ſic non ꝑfectius ab

vno q; ab alio. Rñdere poſſumus ᷣm Tho.ꝙ

cum dicimꝰ.videbimꝰ eum ſicuti eſt. aduerbiũ
determinat modũ viſionis ex pte rei viſe. vtſit

ſeſus. Nidebimus eũ ita eſſe ſicuti eſt.qꝛ ipſuʒ
eſſe eius videbimus qð eſt eius eſſentia. Non
aũt determinat modũ viſionis ex parte viden⸗
tis.vt ſit ſenſus ꝙ ita erit ꝑfectus modus vidẽ
di ſicut eſt in deo ꝑpfectus modus eſſendi.Qua
re diuerſitas illa videndi non eritexparte obie
cti.qꝛ idem obiectum omibus pᷣſentabit᷑.ſ. dei
eſſentia. Sed erit ꝑ diuerſam facultatem intel⸗
lectus nõ naturalem:ſed gloꝛioſam. ¶ Tertiuʒ

conſiderandũ de viſione dei dicitur iocũditas
Erit vnicuiq; videnti deum tanta iocũditas ⁊
quieſcat nihilq; amplius appetar. Ratio eſt m
liter apetit ſuam ꝑfectionem. Secũdaria vero
humani intellectus ꝑfectio cõſiſtit in pfectiõe
intelligengieſt ꝑfectus:niſi fit reſpectu nobiliſ⸗
ſimi intelligibilis ⁊ nobiliſſimo modo intelligẽ

tiſſima eſt viſio illa: ꝙ ſi quis ꝓponeret alicui
beato.vellet neꝑ milia milium annoꝛũ eſſein ꝭ
mundo abſq; hoc ꝙ videret deũ.haberetq; om
nes diuitias.omẽs theſauros.omẽs pecunias
omnes pcioſos lapides.omnia localia.omia re
gna mundi. omnia delicata cibaria.omnem vi⸗
roꝛum dariſſimoꝛũ famam ⁊ gloꝛiã. ac deſide⸗
rabilia queq; quein hocſeculo poſſunteſſe.ſta

tim clam aret. Diſcede ame ⁊ ſineme eſſe in deli
tüs viſionis dei que ſola incoꝛpoꝛaliter excedit
quelibetſtempoꝛalia bona.quelibet tempoꝛalia

gaudia.quãlibetphᷣoꝝ ſcie tiã.qualibet regũ
⁊ imꝑatoꝛum pᷣeminentiã inc Augꝰ.lib.iiij.

de libero arbitrio ait. Tanta eſt illa pulchꝛitu⸗
do iuſticia⁊ incõmutabilis lucis eterne ꝙ ſi nõ
pter hoc ſolum innumerabiles anni huius vite
pleni circũfluentia bonoꝝ tempoꝛaliũ recteme

ritoq; contemnerent᷑.Etli x.de ciui.dei.c.xv.

inquit. Illa nanq; beata viſio dei tan e pulchꝛi
tudinis viſio eſt ⁊ tanto amoꝛe digniſſima vtſi
ne hac quibuſſibet alijs bonis pꝛeditũ ⁊ abbun⸗
dantem non dubitem pꝓtinus infeliciſſimuʒ di⸗
cere. Et Apoſtolus.j.ad Choꝛin.c.ij. Oculus
non vidit? auris non audiuit. necin coꝛbhomi⸗
nis aſcendit: que pᷣparauit deꝰ his qui oſ igũt

illum. Cuʒ autem experiemur ea admirabimur
⁊letabimur ſcientes multo vberioꝛem eſſe felici

tatem ipᷣam ſanctoꝛũ qᷓ; rumoꝛ qui inſonatnr̃is
auribus in hac vita. Sicut factum legimꝰdere
gina Sabba: que venit a finibus terre ad Sa⸗
lomonem audita fama ip̃ius: vt ðꝛ.iij. Re.x.c.

Hec cum conſideraſſet ſapientiã Salomonis:

vigdiſſetq; domũ quaʒ edificauerat:⁊ cibos mnẽ
ſecius.⁊ habitacula vuoꝛũ ⁊ oꝛdinem miniſtrã
tium veſteſq; eoꝛũ ⁊ pincernas ⁊ holocauſta q̃ᷓ
offerebat in domo domi. non habebat vltra ſpi
ritum. Dixitq; ad regem. Verus eſt ſmo queʒ

audini in terra mea ſuꝑ ᷣmonibus tuis ⁊ ſuper

ſapientia: ⁊ nõ credebam narrantibus mibi do

nec ipᷣa veni ⁊ vidi oculis meis ⁊ ꝓbauiqꝙ me⸗
dia ꝑs mihi nunciata non fuerit. Maioꝛ eſt ſa
pientia tua ⁊ operatua q; rumoꝛ queʒ audiui.

Beati viri tui ⁊ beati ui tui d hicſtant coꝛam
te ſp ⁊ audiũtſapiam tuam. Oigit᷑ pclarum il⸗
lum diem cũ aimanra ad viſionem illã diuinã

attinget. Cõperiet ꝓfecto tm eſſe illius viſiõis

delectationẽ ꝙ; merito dicere poterit. Odeus

dulciſſime beati qͥ te querũt. beati qͥ tehabent.

beati qͥ te vident. beati qͥ habitant in domo tua
beati deniq; qͥ mundo ſpꝛeto te verũ ⁊ ſummuʒ

bonum deſiderat.

.e

—

n
legl

:
ln
1o
cene
e.
chef
ſt
un⸗
zdi
Ulns
onnt⸗
i
ur,
lii
ſis
Rele
.
s:
hi
i

hi

der
do
ne⸗
iſe
li.
am
hil⸗
ina
ois
ens
ent.
Gu;

CPꝛimooꝛiginationem.
ꝗ dotes erũt in coꝛpe a btitudine aie ꝑ qndam

mam vt ex eiꝰpleniſſima btitudine q̃ in fine tem

ties eſt ppꝛia:vᷣ plenitudo ſanitatis ⁊ incoꝛrupti
onis vigoꝛ. Oñs aũt Bonauen.in ſuo.iiij. di.
xlix.ita poſuit. eſt loqui de dotibus coꝛpis ĩ

ſpoſitionem vel q;tum ad ↄſummatioʒ. Si qᷓ;⸗
deo in eius refoꝛmatione. Si qᷓ;dtum ad ↄſum

mmga gloꝛioſa. Ande ſicut in pñti aia in coꝛpꝰ in⸗

parat᷑.Sili dico in ꝓpoſito ſuo mõ ꝙ aia glo⸗

ꝗag quas diſpoſitionem habebat ꝑ ſui refoꝛma/
tionem pficit ⁊ ↄſummat. ¶C Scdo ↄſideremu/

tur em a ſanctis q̃tuoꝛ dotes ipᷣm coꝛpꝰ gloꝛio⸗

rũpit.Al fra q̃ eſt elementũ opacũ hʒ obſcurita

H firmitatẽ. Aer em̃ facile imutat᷑ ⁊ cedit cuilibet
impellẽti. Qm̃ qtuoꝛ iſti defect⸗ debẽt ꝑ böag

¶Beoꝛigine dotiũ c

oꝛpoꝛũ beatoꝛrũ

Capitulũ: .·

ℳ

dooſtẽdimꝰ
btõꝝ ppter coꝛpis dotatõiʒ. de qui
dotibus tria conſideremus.

Secũdo diſt

redũdantiã.qꝛ deillas creabit in coꝛꝑibꝰbtõꝝ
ꝓpt᷑ meritũ aĩlaꝝ.qꝛ in via ⁊ ſibi ⁊ coꝛpibꝰſuis

glam meruerũt. Ael põt dici ꝓbabiliter.ꝙ oꝛi⸗
go illarũ dotiũ erit a deo.nontñ ꝑ creatiõem: F

mediante britudineanie.qꝛ ſicut dicit Augꝰ.in
epła ad Dioſtoꝛũ.Tam potentem fecit deꝰ ani

cipales qui ſunt quattuoꝛ elementa. ¶ Tertio
conſideremus de dotibus coꝛpoꝛũ beatoꝛũ co⸗

B „
7

ocpoſita remoueri. Ad ̊ ꝙ coꝛpꝰ ſit ꝑfectũ per

fectione cõpleta. Joõ q̃tuoꝛ ſunt dotes õ coꝛru/

prtionem ⁊ paſſionẽ incoꝛruptibilitas vel ĩpaſ⸗
ſibilitas. Cõtra obſcuritatẽ claritas. Cõtra aia

litatẽ ſpũalitas. Cõtra infirmitatẽ vtus ſiuepe

netrabilitas. Hinc apłs. j. ad Choꝛin.xxyv. ca.
ait. Semina?᷑ in coꝛruptiõe ſurget i icoꝛruptoe
Ecce impaſſibilitas. ſemiat᷑ in ignobilitate.ſur

get in gła.cacce claritas ſeminat in infirmitate

ſurget in vtute. Ecceſubtilitas. ſeminat᷑ anima
le ſurget ſpũale. Ecce agilitas. Et Aug.li. xxij
de ciui. dei inquit. Abuciet a coꝛpoꝛib'noſtris
omis defoꝛmitas. ois tarditas. ois infirmitas.
ois coꝛruptio. omis defoꝛmitas ꝑ claritatem:

oĩs tarditas ꝑ agilitatẽ. oĩs infirmitas ꝑ ſpũjali

tatem. oĩs coꝛruptio ꝑ impaſſibilitatem. videt
itaq; ſufficiens iſta dotium enumeratio. Ha do

tes coꝛpoꝛis dicunt non omẽes qlitates: qua.
litates nobiles ⁊ pᷣncipales denouoſuper addt

te nature. Et qꝛ de nouo ſuꝑaddite debent acci

pi m naturales delectus. bi hm caula pꝛin

poꝛũ ſctis ꝓmittit᷑ redundet in inferioꝛem natu

ditionem. Mꝛima dos eſt impaſſibilitas, Erũt

ram ꝗᷓ eſt coꝛpꝰ nõ btitudo q̃ fruentis ⁊ intelligẽ

qͥbus eius gloꝛificatio conſiſtit: vel q;tũ ad di⸗

tum ad diſpoſitõʒ ſic dicunt᷑ diſpoſitiões q̃ ſũt
qualitates abſolute ip̃ius coꝛꝑis q̃ ſibi dantur

mationẽ.ſic dico ꝙ ſunt a gloꝛia aie ſiue ab ani⸗

fluit.⁊ ꝑ illam influentiã coꝛpus eſt coloꝛatius
dur abilius vᷣtuoſius et agilius qᷓ; cum aima ſe⸗

rioſa influens in ſuũ coꝛpus omẽs dotes iſtas

de dotibꝰ btõꝝ coꝛpoꝝ diſtinctõʒ. diſtinguun

ſum pficientes: vicʒ impaſſibilitas.claritas.ſpᷣ⸗
uniitas ⁊ agilitas. Rõ aũt huius numeri ⁊ſuffi⸗
cientie aſſignat᷑ a Bonauen.qꝛ coꝛpꝰ nrjm ẽ cõ
poſitũ ex qtuoꝛ elemẽtis.⁊ qꝛ elemẽta ſunt im
fecta.q̃druplicem hʒ ab eis defectibilitatẽ. Ab
dꝗqaãq̃ᷓ qẽ elementũ humidũ ⁊ paſſibile hʒ paſſibili
tatẽ ⁊ coꝛruptõʒ.vñ humidũ aqueũ coꝛpꝰ coꝛ⸗

tem. Ab igne aialitateʒ qꝛ caloꝛ ↄſũmit ↄtinue.
iõ ↄtinue indiget ciboꝝ alimonia. Ab aerehʒ ĩ

enim coꝛpoꝛa illa incoꝛruptibilia ⁊ impaſſibilia

Sed huius umpaſſibilitatis cauſam diuerſimo
de pleriq; ponunt. Dicũt ergo qdam ꝗꝙ elemen

ta erunt in coꝛpoꝛe gloꝛioſo m ſbſtantiam non
m qualitates. Et ideo qꝛ ſbᷣſtantie nihil eſt cõ⸗

trariuũ. ſed vbi nulla eſt ↄtrarietas nulla eſt pu/

gna nec diſſolutio. ex conſequenti coꝛpoꝛa illa
erüt incoꝛruptibilia ⁊ impaſſibilia. ſed hoc ſta⸗

renon poteſt. vt dicit Honauentura ꝙ a coꝛpo
ribus gloꝛioſis vt refert Augꝰ

vitia detrahun

tur natura uabitur. Sed qualitates elementa
res ſunteis naturales.ergo manebũt. Si dicas
NHgꝙ manent ſm eſſentiam nõ ᷣm actũ. Conira d;
vynumquodq; nobilius eſt qũñ eſt coniunctum

–w—

actvich qñ non. Allij dicunt ꝙ coꝛpꝑa biã erunt

ibilia p hoc ꝙ ceſſabir motus celiqͥ ceſſa
te nihil poteſt moueri. Sed articulus iſte exco

municatus eſt. Nam m Auguſtinũſi ceſſarel
motꝰ celi adhuc rota figuli poſſet moueri. Lan

dulkfus ſuo quarto aſſerit ꝙ cauſa impaſſibilita

. volũtas diuĩia
tis coꝛpoꝝ beatoꝝ eſt ex hocꝙ volũtas diuia
nõ coagit cuicũq; cauſe ſcðe coꝛrũpẽti. Ceſſan⸗
te em̃ pma cã ab actõe ceſſabit cã ſua ſcdᷣa. Jo

nulla cã ſcᷣa põt coꝛrumꝑe coꝛpoꝛa beata quia

deus nõ coagetilli ſicut coꝛpoꝛa trium pueroꝝ
erant impaſſibilia ab igne. qꝛ deus non coage⸗

bat igni ad comburenduʒ eos, licet coageret &ᷣ

impaſſibitas nõ eſſet dos.qꝛ nihil poneret i coꝛ

ad talia cõbuſtibilia. Si obijcias 2 iſta. qꝛ tüc

poꝛe dotato niſi pᷣuationem actionis diuie. Et

ſcdᷣo qꝛ eodem modo erunt impaſſibilia coꝛꝑa

damnatoꝝ qꝛ deus non coaget igni vt coꝛrum

pat ea. Rndet Landulfus Enoohort ꝓ dos

ſit in dotato. Nam dos nõ eſt in ſpõſaqͥ dotat᷑:

tam. ⁊ ſiceſt in ꝓpoſito. ANel dicere poſſumus
ꝙ impaſſibilitas eſt ãdam pᷣuatio poſſiõis ſeu

potẽtie recipientis paſſionẽ. ⁊ iſta puatio eſt in

coꝛpꝑe dotato.ſ.coꝛꝑe beato:ſᷣ eſt a volũtate di⸗

uina. de coꝛꝑpibus vo damnatis dicit Landul

fus q no habebũt dotem impaſſibilitatis tum
qꝛ foꝛtiſſime patient᷑ ab igne.tum qꝛ nõ dat᷑ eis

ꝓ meritis ꝙ nõ coꝛrũpanĩ᷑ ab igne:v vt cõtinue
crucientur. Riccardus vo in ſuo.iiij.vbi.S.re

fert ꝙ in impaſſibilitate eſt ↄſiderare ⁊ illð qð
ponit ⁊ illud qð excludit. Quãuis em̃ ſignifice
tur negatiuo mõ.tñ res ꝑ eam ſignificata non ẽ
pᷣuatio:bᷣ habitus.Eſt em q̃litas in coꝛꝑe ex re⸗
dundantia btitudinis aie cauſata coꝛpus ꝓhi⸗
pens ab omni paſſiõe coꝛruptioni ↄria.Obmiſ

ſis itaq; doctoꝛũ opinionibꝰ varijs de cã ipaſſi

bilitatis illoꝝ coꝛpoꝝ gloꝛiſicatoꝝ firmit᷑ ⁊ in⸗
dubitant tenere debemus: ꝙ pᷣtacta coꝛpa nec
patient᷑ nec poterũt pati nec ab interioꝛi nec ab
exterioꝛi.nõ a frigoꝛe nõ a caloꝛe.nõa fame.nò

ſtamur in pñti vita quotidie. Ideo Apocalip.
xxj.c.ſcribit᷑. Abſterget deus omnẽ lachꝛymã
ab oculis eoꝛũ ⁊ moꝛs vltra non erit neq; luct⸗
neq; clamoꝛ.Erit itaq; ibi ſanitas ſine infirmi⸗
tate. iuuẽtus ſine ſenectute. vita ſine moꝛte. Se
cũda dos coꝛpoꝝ btõꝝ ðᷣ claritas. de hac ſcri⸗
bitur Saßp. iij. ca. YFulgebũt iuſti. ⁊ Mar. xiij.
ca. Julgebũt iuſti ſicut ſol in regno pr̃is eoꝛũ.

Bür nihilominꝰ in hac ꝑte tres theologoꝛuʒ ꝓ
poſitiões attendende. ꝛima eſt dni Bonauẽ

fure Landulfi. dicunt ꝙ coꝛpa btöꝝ erunt
luminoſa ⁊ coloꝛata. Coloꝛata qdem ꝓpter na
turam q̃tuoꝛ elementoꝝ ⁊ eoꝛũ qualitates ex qͥ

bus conſtabit coꝛpus humanũ. Sed lumino⸗
ſa ratioe luminis ſupadditi.nam ⁊ noctiluca de
derHarcr colodata ve nocte lucida. Silr car⸗

bo ꝑ ſui naturam alicuius coloꝛis eſt: igne aũt

incoꝛpoꝛata.Sic coꝛpus reſurgens ꝑ naturam

ſuam habebit coloꝛem ⁊ claritas luminis ſuper
induet ipm ſicut ignis carbonem. Secũda pꝛo

politio ̃m Riccardum ꝙ lux elemẽtari ⁊ lux
coꝛpoꝛis gloꝛiſicati nõ ſunt eiuſdem ſpeciei:ſed

lux eſt quaſi qdam imitatio illius ſicur luxſpũa

lis aie nõ eſt eiuſdem ſpeciei cũ ſpũ ali luce glie.
feſt qͥdam imitatio illius. Silr lux ſolaris eiuſ-

dem ſpeciei nõ eſt cum luce coꝛpoꝛis gloꝛificati

ſed vna eſt quedam ſimilitudo ſeu imitatio alte
rius.Et licet dicat Matth.x vij.c. de chꝛiſto

Reſplenduit facies eius ſicut ſol. tamen gloſa
ibi dicit plus certe q; ſol:ſ non habuit exẽpluʒ
maius cui comꝑaret. Tertia ꝓpoſitio eſt ꝙ lux
ſ ſuficit ꝙ ex dote aliqͥd fiat circa ꝑſonaʒ dota coꝛpoꝛis xp̃i eiuſdem ſpeciei eſt cuʒ luceqᷓ poſt
ſSgn n reſurrectionem erat in alijs coꝛpoꝛibus gloꝛifi
catis. Ideo Aplus dixit. Refoꝛmabit coꝛpus
humilitatis noſtre configuratũ coꝛpoꝛi clarita
tis ſue.Tamen erit differenti a inter lucem coꝛ⸗

poꝛis xpᷣi ⁊ lucem alioꝛũ. Etinter ſe etiam diffe⸗
runt lux vnius coꝛpoꝛis gloꝛioſia luce alterius
ſ̃m magis ⁊ minus.quod notauit apłs dicens

i. ad Choꝛin. xv. c. Alia eſt claritas ſolis. Alia

claritas lune.Alia claritas ſtellarũ. Stella em
differt a ſtella in claritate.ſic ⁊ reſurrectio moꝛ:
tuoꝛum.Nam ſicut dicit mgr ſniaꝝ in Fa.Cla⸗
ritas coꝛpoꝛũ eſt differens hm differentiam gle
animaꝝ.qꝛ ex claritate beatitudinis anime cla⸗
ritas redundabit ĩ coꝛpꝰ. Vnde ſᷣm ꝓpoꝛtiõeʒ
qua beatitudo aĩme xpᷣi excedit btitudinẽ cuiuſ

libet alterius aĩmce.ſic lux coꝛpis xpᷣi excedit lu

men futuroꝛum in quocũq; alio coꝛpe Tertia
dos coꝛporũ btõꝝ erit ſlimitas.vbi diẽ Ric⸗
cardus de media villa ex mente phᷣi. & res tri⸗
plici de cã eſt penetratiua. Aut ꝓpter q;titatis

paruitatẽ. maxime m latũ ? ꝓfunduʒ Ande
acus q;uis longa penetratiua eſt. Aut ꝓpr᷑ rari
tatem. ⁊ ſic aereſt penetratiuus.Aut ꝓpr᷑ acti

ue vtutis magnitudinẽ. Et ſic vinũ eſt penetra

tiuuʒ multo magis qᷓ; ſimplex aqua q;tũcunq;
tenuis. QAuapꝛopter aqua cuʒ modico vino bi

bita magis refrigerat ſanũ q; ſiꝑ ſe bibat᷑.qꝛ vi
num facit eam ad loca coꝛpis penetrare.vᷣm pᷣ⸗
mam cãm penetrandi nõ attendit᷑ ſoᷣtilitas coꝛ⸗
poꝛũ btõꝝ quia in debita quantitate reſurgent.
Nec etiã ſᷣm cãm ſcðaʒ.qꝛ tota materia que eſt

neceſſaria ad eſſentiã eoꝛũ reſurget in eis. Ano
q́̃daʒ errauerũt dicentes ꝙ; coꝛpa gloſa erũtra⸗
rioꝛa aere vel vento.quem erroꝛẽ vtponit Gre
goꝛius in moꝛalibus tenuit Euticius conſtãti⸗

nopolitane vrbis epᷣus. Igit ſbtilitas illoꝛum
coꝛpoꝛũ erit m tertiam cãm. ꝑ vtutẽ nãq; bea

titudinis aime erit in beatis copibus tata ma⸗
gliitudo vtutis actiue ꝙ ꝑ eam multo eff caci⸗
poterũt penetrare qᷓ; ignis vel aer. Uñ Anſel i

li.deſimilitudinibus int ncipium v mediũ de

quolibet beato dicit ꝙ intantũ erit foꝛtis vt eti

am ſi velit terrã cõmouere poſſit. Quarta dos

coꝛpoꝝ btoꝝ erit agilitas.de qᷓ Sap. iij. c. ſcri/
bitur. CTaq; ſcintille in arundineto diſcurrẽt.ſ.

beati volabũt ⁊ nõ deficiẽt.Ad qð intelligẽduzʒ

dicit Landulfus ꝙ tria cõcurrüt ad agilitatem

Nꝛimũ eſt potetia aiemotiua. Duplex em mo

tus eſt in homie. Unus qui eſt ᷣm elementum

pꝛedominans quo mouetur deoꝛſum.⁊ iſte mo

tus non ineſt ſibi ꝑ animam. Alius eſt motus

ea

ſc⸗
nn

–

duſſ
pus
ita
(oꝛ⸗

iſſ⸗

eng
Dla
r
D⸗
nc
Lede
hoe
ail
An
Lenn
Ri⸗
.
tans
ne⸗
irmi
ini
eta
nq;
obi
evi
nh⸗
cor
en.
eck
N
n
i⸗

e
ma⸗
;
ſcli
ade
Mai
1dos
Cil
nal.
ic,
Aten
ſino
um
eno

Nus

ꝓhabitabüt in celo empyrę

ꝓgreſſiuus cuius pᷣncipiũ eſt aima: qͥ motꝰ tri
pliciter differũt. Pꝛimo qꝛ vnus eſt ab anima
ſcʒ ꝓgreſſiuus. Aliꝰ auũt nõ. Scoo qꝛ mot pꝛi/
mus eſt ad vnũ tm̃ eo ꝙ ſequit᷑ ẽuitatem. ſcos
ſenſus quã ſequit᷑ aia. Tertio qꝛ in ᷣmo motu
SSõ eſt pᷣncipiũ eius nõ põt deſiſtere: Fĩ
ecũdo motu põtaĩia deſiſtere. hʒ nihilominus

aima potentiã non ſolũ ad motũ ꝓgreſſiuuʒ oꝛ
ganice:ſᷣ ad mouendũ coꝛpus nõ oꝛganice.Oi

citur aũt aima mouere oꝛganiceqñ mouet vnã
ꝑtem mediante alia.ſicut mouendo coꝛ mouet

alia membꝛa. ⁊ ſic ſit motus ꝓgreſſiuus. Mo⸗
uet em immediate vnam ꝑteʒ · mediãte illa mo⸗

uet aliam. ⁊ ſic mouet᷑ torus hõ ſucceſſiue. Di⸗

citur etiam mouere non oꝛganice mouendo to⸗
tum ſimł. Et ſic aĩa beata poterit coꝛpus ſubito
monere:licet non in inſtanti de loco ad locum.

Secundũ qð occurrit ad agilitatẽ erit multipli

catio ſpirituũ puriſſimoꝝ.tum qꝛ ſpũs vitales
erunt puriſſimi ⁊ vigoꝛoſiſſimi.tum qꝛ coꝛpus

replebit᷑ aliquo puriſſimo elemẽto.ſ.puriſſimo
gere vt nõ ſit vacuum:qꝛ non erunttunc feces.

Tertiũ qð cõcurrit ad agilitatem erit remotio

omis diſpoſitionis qͥ eſt in neruis ⁊ in coꝛꝑe:et

ois ponderoſitas que non eſt de eſſentia nature
Et tũc aia poteritmouere facilit᷑ tale coꝛpꝰ vel
motu ꝓgreſſuo vel totum ſimul.Si dicas quõ
ſtabunt coꝛꝑa in celo empyreo: Rñdeo ꝙ am⸗
bulabũt ⁊ mouebunturſbito ꝓlibito.ſi qn ſta/
bunt credit᷑ ꝙ ſtabũterecta.licetem coꝛpoꝛi in⸗

q;tum coꝛpus eſt magis competat ſedere vel ia

cere.Tñ inqᷓ;tum eſt inſtrumentũ aĩme magis
cõpetit ſibi ſtare ꝓpter ꝑticipatõeʒ ad operan⸗
dum. Vnde Stephanus vidit Jeſum ſtantem
a dextris dei. Actuũ.vi.
CEingens erit leticia beatoꝛuʒ ex eo

R—

☛

₰

ſit copioſum gaudiũ beatoꝛum p

celi ꝓductioneʒ

ꝛimũ vtrũ ſcriptura ſacr

recte denũciet.
¶ Secundũ vtrũ celum ſit vnũ vel plures.

LTertiũ vtrũ celũ ſit locus beatoꝛũ.

¶Ad pᷣmũ dubiũ oꝛit᷑ ambiguitas etquidẽnõ

parua.quoniã Geñ.j.ca.ſcribit᷑. In pꝛincipbio

creauit deus celum etterram. vbi aſſerit ſcpᷣtu⸗

ra celum pᷣma die creatum. Deindeſequit᷑. Ao
cauit deus firmamentũ celum:quod confirmat

ſecunda die factum. Ad hoc reſpondet Tho/j.

pte.q.lx viij. bmom Chꝛyẽ.qͥ aſſerit G moy⸗

les ſummarie dixit qð deus fecit pᷣmittens.In

tura ſpũalis infoꝛmis.

PPPter loci habitatõz. qꝛ habitabũt in
0b tria dubia merito declaremus.

5pncipio creauit deus vẽ. poſtea ꝑ ꝑtes explica
uis ſeuſts dicat. hic artifex fecit hãc domüu.

⁊ poſtea ſſᷣdat᷑ pᷣmo fecit fundamẽta.ſcdᷣo ere⸗
xit parietes.tertio ſupoſuit tectum. Et ſic non

opoꝛtet nos aliud celũ intelligere cũ ðꝛ. In pᷣn⸗

cipio creauit deus celũ ⁊ terra. Et cũ ðꝛ ꝙ ſcðᷣa

die factum eſt firmamentũ. Secũdo poteſt dici

aliud eſſe celũ qdð legit᷑ in ncipio creatum ⁊ qð

legit ſcðᷣa die factũ.⁊ hoc diuerſimode.Nã vᷣm

Augl.Celum qð legit᷑ ᷣma die factum eſt na⸗
ra foꝛn 5 Rela aut qo legitur ſeva
die factũ eſt celũ coꝛpoꝛeũ.m vo Hedaʒ ⁊ DSe

rabiũ.Celum qð legit᷑ pᷣma die factũ eſt celum

empyreũ. Firmamentũ vo qð legit᷑ ſcvᷣa die fa

ctum eſt celum ſidereũ. Damaſcenus vo dicit

celũ pma die factum eſt quoddã celũ ſpericũ

ſine ſtellis.de quo ph̊ᷣi loquunt᷑ dicentes iÄßum

eſſe nonam ſperam et ömum mobile qð mouer
motu diurno. Ner firmamentũ vo factuʒ ſca
die intelligit celum ſidereũ. ¶ Secũdũ dubiuʒ

fuit vtrum celum ſit vnum vel plures. Et ꝙ ſit
vnum ꝓbari poſſet qꝛ dicit᷑ celum in ſingulari

Geñ·j.c.vbi ſupꝛa.Sed hec obiectio debilis ?
qm̃ ſcriptura ſepius celos nomiat in płali. An
Beutero.xxxiiij.c.Audite celi queloquar. Et
ſecũdi Regũ.xxij.c. Inclinauit celos ⁊ deſcen
dit. Et Job. xv. c. Celi non ſunt mundi in ↄſpe
ctu eius.Et pſał ij. Qui habitat in celis irride⸗
bit eos. Et pſał xxxij. Aerbo domini celi ſrma
tiſunt.Et pſał xlix. Annunciabũt celi iuſticiaʒ

eius. Et põ.lxxx viij. Tui ſunt celi ⁊ tua ẽ fra.

Et Sapᷣ.ix.Que ĩ celis ſunt quis inueſtigabit.

Et Eſaie.xl v. Roꝛate celi deſuꝑ. Et Eʒech.j.
Aperti ſunt celi ⁊ vidi viſiones.Et ad ebꝛe.

pᷣmo. Opera manuũ tuarũ ſunt celi. Reſpõdet

Tho.ſ. pꝑte vbi ſupꝛa. circa hoc videt᷑ eſſe
qdam diuerſitas inter Haſilium ⁊ Chꝛy. Cri
ſoſtomus em̃ dicit non eſſe niſi vnũ celuʒ. Et

plur alit dicit᷑ celi celoꝛum hoc eſt ꝓpter ꝓpꝛie

tatem lingue hebꝛee in qua conſuetum eſt vt co.
lum ſolũ pluralit᷑ ſigniſicet᷑. Sicut ſunt miła eti

am noiĩa in latino que ſingulari carẽt. Baſilius

ait ? Damaſcen dicüt plures eſſe celos. Seld
p diuerſitas magis eſt in voce qᷓ; in re. Nã Cri

7

ſoſto. vnũ celi noiat totuʒ coꝛpus ad eſt ſupꝛa

terram ⁊ aquã. nam etiã aues q volat in aere di
cũtur ppter hoc volucres celi. Sʒ qꝛ i iſto coꝛ⸗
poꝛe ſunt młte diſtinctiones ꝓpter hoc Baliliꝰ
ponit plures celos Ad diſtinctiõʒ g celoꝝ ſci⸗
endam conſiderandũ

du eſt ꝙ celum tripliciter di⸗
citur in ſcripturis. Qñq; enim dicit᷑ ꝓpᷣe ⁊ nali

ter. ſicꝛ celi coꝛpus aliqð ſblime ꝛ lumino⸗

ſum actu vel potentia ⁊ incoꝛruptibile ꝑ natu⸗
ram. Et ſᷣm hoc ponunt tres celi. Pꝛimum to
taliter lucidqum quod vocat empireum. Secun

.

duñm totaliter dyafauũ quod vocant celũ aque
um vel criſtallinum. Tertium partim dyafanũ
et partim lucidum actu quod vocant celum ſi/
dereum. Et diuidit᷑ in octo ſperas.ſ.ſperaʒ ſtel
larum fixarum ⁊ ſeptem ſperas planetarũ que
pũt dici octo celi. Scðo ðꝛ celum ꝑ participati
onem alicuius pꝛopꝛietatis celeſtis coꝛpoꝛis.ſ.

ſublimitatis ⁊ luminoſitatis actu vel potentia.
Et ſic totũ iſtud ſpaciũ qð eſt ab aquis vſq; ad
oꝛbem lune Bamaſcenus ponit vnũ celuʒ no/
minans illud aereuzʒ. ⁊ ſic ᷣm eum ſunt tres celi
aereũ.ſidereũ.⁊ aliud ſuꝑius de quo itellgit ꝙ

apls legit᷑ raptꝰ vſq; ad tertiũ celũ. Sʒ qꝛ iſtud

ſpatiũ cõtinet duo elemẽta ignis⁊ aer: ⁊ i vtro

q; eoꝝ vocat᷑ inferioꝛ ⁊ ſuꝑioꝛ regio. Joõ iſtud
celuin Rabanus diſtinxit in quatuoꝛ.ſupᷣmaʒ
regionem ignis noians celũ igneũ Inſferioꝛem

vo regionem celum olimpiũ ab altitudie cuiuſ

dam montis qui vocat᷑ olimpus. Supᷣmaʒ vo
regionemaeris vocauit celuʒ ethereũ ꝓpter in
flamationem. Inferioꝛẽ vo regionẽ celũ aereũ

Et ſic cũ iſti ãtuoꝛ celi tribꝰ ſupioꝛibꝰ cõnume⸗
rãt᷑ fiũt in vniuerſo ẽm Rabanũ.ſeptẽ celi coꝛ⸗

poꝛci. Tertio dr celũ methaphoꝛice.⁊ ſic qñq;

ipſa ſancta trinitas dr celũ ꝓpter eius ſpũalem
ſublimitatẽ ⁊ lucẽ.Qñq; etiã ſpũalia bona inq̊

bus eſt ſanctoꝛũ remuneratio ꝓpter eoꝛuʒz emi⸗
nentiam celi nominãt᷑. Qñq; vo tria genera ſu

pernaliũ viſionũ.ſ.coꝛporalis.imaginarie.⁊ i⸗-

tellectualis tres celi nomiant.de quibus expo
nit Augꝰ.ꝙ paulus eſt raptus vſq; ad tertium
tei . Erccftiſ dubin i⸗ t ytrũ celũ ſit locꝰ bea
toꝛũ. Et ꝙ ſic patʒ ex teſtimonio ſcripturarum

2ð

Inquit enim ſaluatoꝛnr atth. v. ca. Beati
paupes ſpũ qm ipſoꝛũ eſt regnũ celoꝛũ.Et.vj.
ca.Merces vr̃a copioſa eſt i celis. Et.xxij.c.

Erunt ſicut angeli dei in celo. Et paulꝰactuuʒ
xiiij.ca.Opoꝛtet nos ꝑ multas tribulatiões in

trare in regnũ celoꝛũ. ? Rerrus.j. epla. c. ij. Be
nedictus deus ⁊ pr dñi nr̃i ieſu xpᷣi qui regene⸗

rauit nos in ſpem viuam. pꝑ reſurrectioneʒ ieſu

xpᷣiſilij ſui ⁊ dñi nr̃i in hereditatẽ incoꝛruptibi/
leʒ ⁊ incontaminatã in celis.Et etiã eccleſia cãa⸗
tat. Gaudent in celis anime ſanctoꝛũ qui criſti
veſtigia ſunt ſecuti. Et iterum in officio vnius
martyris. Iſte eſt qui cõtempſit vitam mundi
⁊ peruenit ad celeſtia regna. Et Macrobius
ſuꝑ ſomnium Scipionis.Sic habeto dmibus
qui patriam ᷣuauerint iuuerint auxerit certuʒ
eſſe in celo diffinitum locum vbi beati euo ſem⸗
piterno fruantur. Et Lucretius de quo refert
Lactantius.li.vij.Cedit idem retro ð terra qð

fuit ante in terrã. Sed qð miſſum eſt ex etheris

oꝛis. Id rurſum celi fulgentia templa receptãt.
Cõueniũt itaq; in hoc omnes viri ſapientes ꝙᷓ

beati habitant in celo. Theologi vo explicant
illud foꝛe celĩ empirreum. qd m Tho. j. parte
ꝗq.lxvj. dicif᷑ empireũ.i igneum non ab ardoꝛe
ſed a ſplendoꝛe. Qualit᷑ vo accedit ad leticiam
ſanctoꝛum eſſe in celo ſatis cõſtare poõt ex his
dicũt᷑ in mone de aie rõnalis admirandis pꝛe
rosatiuis. Igit᷑ dicere poſſumus cuʒ ppheta.
Beati qui habitant in domo tua dñeiſecula ſe
culoꝛũ laudabunt te. Ibi erit ex omni pte qui-
es ⁊ delectatio.⁊ ſancti omẽs et᷑na pacefruẽt᷑
Ad quaʒ nos pducat dei ⁊ vginis filius ieſus
xpᷣs qui viuit ⁊ reãt in ſecula ſeculoꝝ ?imen.
¶Bermo viceſimuſtertius ð eximia

nobilitate et pᷣſtantia aie rõnal ta coꝛ

poꝛi vnite q; a coꝛpoꝛe ſeꝑptte.

ACceomnesani⸗
me mee ſunt. Dei viuentis vyba ſut
Aiſ aeeigiraliter Ezechiel. xviij. ca.
Bolendũ ꝓfecto eſt de multitudine hominum
pereuntiũ.qui cõcupiſcentias prauas iſequen
tes.virtutibus ieiuni omni vicioꝝ ᷑̃pitudini ſe
ſe dederũt.Hi equidem obliti excellẽtie ac dig⸗
nitatl aiarum ſuarũ defluũt luxuria. ⁊ delicate
atq; molliter viuunt abhoꝛrentq; parcitatem.
cõtinentiam.ſobrietatem.⁊qͥcqͥd ẽ quod viros
bonos deceat. Fidei vero documenta irrident.
doctrinam euangelicã ſpernũt. de regno celoꝝ
rum deſperant.negant atq; penas inferni. Za⸗
libus autem erroꝛibus inuoluuntur.quoniam
de anima rõnali minus beneſentiunt.qñq; af⸗
firmantes animas nõ reperiri.Aliqñ ⁊ illas nõ
multe nobilitatis foꝛe ſuadentes. Interdũ vo
et eas cũ ſuis coꝛpoꝛibus impꝛobe ſatis cõten⸗
dentes coꝛrumpi. Quos qͥd aliud dixerim niſi
pecoꝛa imundiſſima atq; indomitas feras imo
qbuſcũq; beluis imaniſſimis deterioꝛes. Inqᷣt
enim Bauid in pſał. Homo cuʒ in honoꝛe eſſet
non intellexit cõparatus eſt iumentis inſipien⸗
tibus ⁊ ſimilis factus eſt illis. Nam ſũmus ille
pater qui ſapientia ſua condidit omnia. minuit
hominẽ paulominus ab angelis.coꝛonans glo
rie ⁊ honoꝛe dum intellectiuã animã illi dedit.
q̃ de re vt aperiant᷑ mentes cunctoꝛũ ad anime
veriſſimam cognitõneʒ illamq; vnuſquiſq; ſtu
deat bonis ⁊ ſanci moꝛibus exoꝛnare.decreui

in pꝛeſenti ᷣmone de ipſa anima verba facere.
de qua tria myſteria ꝓponimus cõtemplãda.
CPꝛimũ dr diffinition1nliis.

¶ Tertium ſeparationis.

CEOuid ſit aia que nõ ẽ coꝛp?nec ex ſe
ſata. que vna ſola ẽ ihoie.

M ( Lapitulu: j.

e

ore
chm
s
pee
en.
laſe
gui⸗
d.
eſus
en.

N

1
Md.
nun
gnen
nie
ed⸗
licne
en.
viros
n
or
niam
Ge⸗
gsnd
däde
Coten⸗
inm
t
ſſen
en⸗
e
inwit
1600
delt.
mmine
ſoſ
Nere,
lide.

anſe
inle

¶ Secundũ opꝑationis.

rium contemplandũ de anima dicit

remus. Dicit em̃ Albertus in cõpẽdio theo

logie.ꝙ a qbuſdam aima diffinit᷑ vt ſpũs.a qui
buſdam vt anima.a qͥbuſdam vo vt ſpũs ⁊ aia

Inqᷓ;tum conſiderat᷑ vt ſpũs diffnitſic ab Au
guſtino in li.de motu coꝛdis.Aima eſt ſbᷣſtãtia
incoꝛpoꝛea intellectualis illuminatõis a pꝛimo
vltima reuelatione ꝑceptiua.vltia dicit᷑.qꝛ me
diantibus angelis ꝑcipit. Ex qua diffinitõe co
gnoſcimus. ſpũs humanus qͥ eſt aima inter
omnes creaturas immediate poſt angelos illu⸗
minationis diuine ſit ꝑceptiuus. Inq;tum aia
diffinit᷑ ſic a Remigio.Anima eſt ſbᷣa incoꝛpo
rea regens coꝛpus.Et ab Ariſto.in.ij.de aima
dicit. Aĩma eſt endelechia.i.actus ſiue foꝛma
coꝛꝑis oꝛganici phiſici potentia vitã habẽtis.
Ex quibus vbis dat᷑ intelligi ꝙ anima vnibil
eſt coꝛpoꝛi nec omni ſᷣ ſoli oꝛganico vel phiſico
id eſt naturali ad ſuſceptionem aie rõnal diſpo⸗
ſitio. Jnqᷓ;tum aũt ſpũs ⁊ anima diffinit᷑ ab au
guſtino ſic.Aima eſt omniũ ſimilitudo.ã diffi⸗
nitio data eſt ꝑ cõpationem ad creaturas. Aia
em̃ ex ſui natura ad ſuſcipiendas oĩm rerum ſi/
militudines tam coꝛpalium qᷓ; ſpũalium apta
eſt. Et ᷣm ,Aug..li.de ſpũ ⁊ aĩima multipliciter
nominat᷑.ſ.Anima.mens.ratio.ſpiritꝰ.ſenſus.
memoꝛia.voluntas.Anima dicit᷑ inq;tum ani

mat coꝛpus ſiue viuiſicat. Mens inq;tum re⸗

colit. Ratio cũ rem iudicat. Spũs dum ſpirat
vel qꝛ ſpũalem naturã habet. Senſus dum ſen
tit. emoꝛia dum recoꝛdat᷑. Nolũtas dũ con
ſentit. Hec nomina diuerſe ſunt aime non ꝓpter
eſſentie pluralitatem:ſed ꝓpter effectuum mul⸗
tiplicitatem ⁊ operatiõem.ſed ꝓ huis ꝑtis itel⸗
ligentia plenioꝛi quatuoꝛ ſunt dubia abſc luẽda

7

Pꝛimũ vtrum ſit anima.

LScdöm virum aima ſit coꝛpus.
¶ Tertiũ vtrũ anima cauſet᷑ ex ſemine.
¶ QAQuartũ vtrũ in homie ſit vna ſola anima.
¶ In pᷣmo dubio expugnãda eſt ⁊ oino repꝛo⸗
banda ꝑditiſſima opinio illoꝛũ qͥ tenent animã
non eſſe:aſſerentes nõ niſi coꝛpoꝛa aut coꝛpoꝛa
les ſbᷣas reperiri.Quos nos conuincere poſſu⸗
mus triplici lumine.

C Pꝛimũ dicit᷑ teſtiſi

Tertiũ figurationis.

„

C Pꝛimü lumen quo oſtendit᷑ ꝙ aima ſit dick

teſtiſicationis.Leſtant᷑ qdem oes tam diuie q;

humane ſcripture aĩam eſſe.atq; de illa ſublimi
ter ſemꝑ loquunt᷑.DOe hac itaq; ſcribit ſapiens
Ecci.c.ij.Fili in manſuetudine ſᷣua aiam tnaʒ.

Rimum myſte⸗

diffinitiõis.in quo quid ſit aima de

Etr

catiõis. . 4 bpõt ſaluan
ftrras. Et Peirꝰ. j. epła. c. ij. inqᷣt. Obſecro vos

Et.iiij.ca.umilia coꝛam deo aĩiam tuam. Et

eodem.c. Non ↄfundaris ꝓ aĩa tua dicere ve /

rum.Et. x.c.Qui multis vtit᷑ vbis ledit aiam

ſuam.Et. xxix. ca. Qui cum fure ꝑticipat ledit

aĩam ſuã.Et.xxxiiij.ca.imentis deum beata
eſt aĩa illius.Et.lj.c. Laudabit vſq; ad moꝛteʒ

aima mea dñm. Et. Sap.j.c. In maliuolã ani⸗
mam non intrabit ſapia. Et eodem.ca. Os qð

mentit᷑ occidit animam. Et Ecci. xxx. c. Mſe

rere anime tue placens deo. Eiuſdeʒ. xxx vij c.
A cõſiliario malo ᷣua aiam tuã.Et Cañ.iij.c.

Hůũ quem diligit aima mea vidiſtis. Eiuſdem
iij. c. Queſiui quẽ diligit aima mea. Et.vj. ca.

Anima mea liquefacta eſt vt dilectꝰ eſt locutꝰ.
Et Zadir c HutnilemugMidts. nr̃as.
ob. x. ca. Tedet aiam meam vitemee. Et
Thobie.xij.c. Qui faciũt peccatũ hoſtes ſunt
anime ſue. Et Deut᷑.iiij.ca. Cuſtoditeſollicite
aimas veſtras. Et Joſue.ij.c. Eruatis aimas
veſtras de moꝛte.Et Abacuc.ij.ca. Qui incre
dulus eſt nõ erit recta eius aima. Et.j. Reguʒ
ca.xx vj.ſcribit᷑. ¶ Oagniſicet᷑ aima mea in ocu
lis domi. Et.ij. Regũ.xiiij. ca. Non vult deus
ꝑpire animã. Et.iij. Regũ.xix. Tolle aiaʒ meã.
Et.iiij. Regũ.j.c.Noli deſpicere aiammeam.
Et pſał.vj.Aia mea turbata eſt valde.Et.vij.
Ne qñ rapiat vt leo animã meam. Et.xv. NMõ

derelinquas animã meam in inferno. Et.xx. c.
Erue a framea deus aĩiam meam.Et.xxiij.AA d
te dñeleuaui animã meã. Et.xxxij. Aia mea ſu
ſtinet dñm. Et. xli. Quẽadmodũ deſiderat cer
uus ad fontes aquarũ ita deſiderat animamea ⸗
ad te deus.Et.lxij. Sitiuit in te anima mea.Et D
pſał.lxxj. Rimas pauperũ ſaluas faciet. Et ſal
uatoꝛ noſter dixit Matth.vj.ca. Anima plus
eſt qᷓ; eſca.Et.x.c. Nolitetimere eos qͥ occidũt
coꝛpus:aiam aũt nõ poſſunt occidere.Et.xyj.
ca. Quid ꝓdeſt homi ſi vniuerſum mundũ lu⸗
cretur:aime vo ſue detrimentũ patiat᷑:aut qua
dabit hõ cõmutatiõʒ ꝓ aĩma ſua.Et.xxvj. ca.

Triſtis eſt aima mea vſq; ad moꝛtẽ.Et Lu.ij.
ca.beata virgo in ſuo cantico ita cecinit. Ma⸗

gniſicat aima mea dñm. Et Simeon vginẽ eo⸗

dem. c. ſic allocutus eſt. Tuam ipᷣius animam
ptranſibit gladius.Et Jacobus.v.c.ait.Qui
Ʒuerti fecerit peccatoꝛeʒ ab erroꝛe vie ſue ſalua

bit aiam eius a moꝛte.Et.j.c. In manſuetudie

ſuſcipłte inſitũ vbum qð põt ſaluare aimas ve

tanqᷓ; aduenas ꝑegrinos abſtinere vos a car
nalibus deſiderijs qᷓ militant aduerſus anima.

In ſacris vo canonibus ſepiſſime fit mẽtio de

aima. ſicut ptʒ. xxiij.di.c. Qui epũs. Et. xj.q.
iij. c. placuit. ca. abſit. ca. nolite timere. c. audi.
Et. xiij.q.ij.c.tꝑus.ca.hunc.ca.fatendum .

iiſ.

aime defunctoꝛũ. Et. xvj. q.j.c. in canonibus.

Et.xxj.q.j.in.c.relatio. Et.xxiij. q. iiij. ca. ip̃a
ſi habes. Et. xx vj.q.vj.c.agnouimꝰ. Et. xxx.
A.:j. C.ad limina.Et. xxxii.q.ij.c.ꝙ vo.ſiillud.
Et de pe.di. j.c.reſuſcitatus.ca.voluiſſent. Et

di.ij.c. charitas.c.ergo. Et di.iij.c.poteſt.c.ſi

qs.c. qͥd ergo. Et di. v. c. conſideret. Et de con

ſe. di. ij..c. reuera. Et di.iiij.c. Si baptiʒata. Et
de maio.et obe..c.ſolite. Et de ſum.tri.⁊ fi.ca.

ca. firmiter. Et de pe.⁊ re.c.cum infirmitas.Et
de renũ.c.niſi cum pᷣdem.Et de cele.miſſa.c.in

ꝗqdam. Et de decimis.c.cum nõ ſit in homine.
Inclementina vo de ſum. tri. fi. c. damnantil
liq dicunt aiam non eſſe foꝛmam coꝛpis. Nam

Ariſto.viij.metha. diẽ. O dra ſumit de foꝛma

rei. Sed dr̃a conſtitutina hois eſt rõnale qðᷣ ðꝛ

de hoie rõe aime intellectiue ſeu intellectiui pᷣn⸗

cipij. vt inqt Cho.j.pte.q.lxx vj.ergo aima eſt
hois foꝛma. Ald gentiles iam veniamus qͥ na

turalis ratiõis lumineilluſtrati magnificentiſſi

inc de aima ſunt locuti. Inqͥt Cicero in parado

7

xis. De ⁊ mater oim natura dedit tibi animũ:

guo nihil poteſt eſſe pᷣſtantius nihil diuinius.
Et idem iil li. denatura deoꝛũ. Quid eſſe põt ĩ

—

rei ũ natura homie melius. in eo em ſolo eſt ra⸗

lio qua nihil pot eſſe pᷣſtantius.Et idem in lib.
de republi. At mũdũ deus cternus regit ſic fra
gile coꝛpus animꝰ ſempiternꝰ mouet. Ex Cla⸗
to in thimeo. Deus vvtutibus aiam p̃ire iuſſit:
ipamq; dnam nri coꝛꝑis foꝛe voluit.quod ip⸗

ſa iuet᷑.Et Saluſtius in iugurtino. Ut genus
humanũ compoſitum ex coꝛꝑe ⁊ aia eſt.ita res
ſtadiach oĩa nr̃a alia coꝛpꝑis alia animi naturaʒ
E
Ot coꝛpus redimas ferrũ patieris ⁊ ignes. At
qꝙ; aimo valeas quicq;; tollerare negabis.Etne
ſinguloꝝ repetamus dicta cõcludimus oẽs
Uncti. ocs eruditi viri.oẽs deniq; phᷣi ⁊ ſtoici
peripatetici ac alij quicũq; aiam eſſe ⁊ docent

2 2fitent. ¶ Gcom lumen quooſtẽdimꝰ ꝙ ſit
ander de

gima ð opationis. vt em ſcripit Alex.
ales in.ij. volumine ſumme. Aidemꝰ q̃daʒ coꝛ⸗
rurnec moucntur motu volurario vt lapides.
NQuedꝗ ꝗ nutriunt᷑ augent᷑ ⁊ generant. vt plã⸗
te. Quedam qᷓ vltra hec mouent᷑ ⁊ ſentiant. vt
aialia. Queda aũt qͥ agũt rõe. Si ergo pᷣncipiũ
harũ oꝑationum eſſet coꝛpoꝛeitas.inueniretur
tunc in oĩbus coꝛpibꝰ. 8 illud a quo iſte opatio

nes ꝓueniũt erit amima. Et ſic in plantis eſt gia

Yegetatiua.in aialibus bꝛutis aima ſenſitiua. ĩ
homibus vo aia intellectiua. Quiſnam nõ mi⸗

letur q;ta ſit hũani ingenij ꝑſpicacitas. qᷓ ſtu⸗

quunt᷑. Et Ouidius in li.de remedio amoꝛis

ꝓfunde cogita turalis tam ſubtiii ind,
gatlone inueſtigamus. ⁊? de ipo q; creatoꝛeno⸗

penda intellectus ſubimitas. q́ue admirabilis

vigoꝛ rõnis. Et vnde ꝓuenit niſi ex animi ſapi
entia.vt volantes aues ꝑ aera habitãtes.in ad
rum ꝓfundis piſces.⁊ diſcurrẽtes ꝑ nemoꝛa fe
rociſſimas beſtias hõ ad ſuũ vſuʒ ꝑducat.Nõ
geſt aqͥlis altus volatus.nõ leonibus foꝛtitu

do. nõ elephantibus magnitudo. nõ venenoſi⸗
tas draconibus ⁊ ᷣpentibus.non ceruis agili⸗

tas.non deniq; marinis beluis latitudo. vaſti/
taſq; aq̃rum.cum ab hoibꝰ artificijs pene innu
meris capiunt᷑. Quid de artiũ inuentiõe exerci
tationeq; dicemꝰ: Inſpiciamus agriculturã la
niſicum architecturã fabꝛifactiuã ⁊ reliqs:in qᷓ
rum effectibus depᷣhendit᷑ aliqͥd in hoie eſſe vl⸗
tra coꝛpꝰ. Que antiqͥ vulgares cũ pᷣus talia nõ
fuiſſent exꝑti illos qͥ ea pᷣmo in aliqᷓ ꝓuicia facẽ
docuerũt credideii eſſe deos Iſis Inachi filia

regis argiuoꝛũ ⁊ ſoꝛoꝛ foꝛonei nauigãs in egy⸗

ptum qꝛ l̃as qſdaʒ egyptijs dedit ⁊ de agricul

tura multa eos docuit.poſt moꝛteʒ in numero
dear recepta eſt. Saturnus (vt recitat Paul⸗
in hiſtoꝛia romanoꝛũ) Jouem filiũ e grecia fu⸗

giens in ciuitateq ex eius nomie ſaturnia dicta
eſt.haud ꝓcul ab vrberudes pplos domos edi

ficare.terras incolere. plantare vineas docuit.
atq; humanis moꝛibꝰ vluere cũ antea ſemiferi
glandiũ tantũmodo alimentis vitã ſuſtentarẽt
Et aut in ſpelũcis aut frondibus vgultiſq; con
textis caſuł habitarẽt ab indocili ⁊ ruſtica mul

titudine deus eſt apellatus. Romulus qꝛ vr⸗
bem fundauit vallauitq; muro apud paludem
capꝛe.nuſq; comparuiſſet anno regni trigeſimo

nono ad deos tranſiſſe creditus eſt: ⁊ Quirini
nomie cõſecratus. Be liberalibus aũt diſcipli
nis grammatica.logica. rhetoꝛica.ariſmetrica.
geometria. muſica.aſtrologia illarũq; rectoꝛi⸗

bus ꝓlixioꝛ eſſet 'mo habendus. Sed vt com⸗

plectamur omia ſuccincte.tantus in illis eſt de⸗
coꝛ humane vite. tania intellectus ꝑfectio.tãta
loquendi ⁊ viuendi moderatio.tãta deniq; co⸗

ggnitio rerũ. vt qui illis inueniunf᷑ imhuti ſum⸗
ma veneratione celebꝛent᷑ a cunctis. O deteſta

bilem erroꝛẽ.Odamnabilem cecitatẽ.O denii

q fatuitateʒ peſtiferã eoꝛũ qͥ tanta (vt ſic dicã)

animarũ facta mirabilia ↄtuent᷑ ⁊ aias non eſſe
teuent. ꝛo qͥbus Aug.li.x.ↄfev.ait.Eũt ho
mies mirari alta montiũ.ingentes flucemaris.

altiſſimos lapſus fluminũ.oceani ambitũ.⁊ gi/

ros ſiderum.⁊ relinquũt ſeipᷣos nec mirantur.

Et in pᷣncipio lib.de ſpũ ⁊ aima inquit.Qm̃ di
cctumm eſt mihi vt meipᷣm cognoſcaʒ ſuſtinerenõ

poſſum vt me habea incognitũ.agna nãqh;
Fligetia eſt neſcire qd illud ſit quo celeſtia tã
unde cogitamus. naturalia tam ſubtiii inda

hls

ti
nni

uſe

itu
hoſi⸗
ſti

innn
terej
räl
n

Ne
luyo
bli
Hiſte

Ual
Kar⸗
gaſt
Nicn
geli
lanit
mul
epr⸗
den
no⸗
nini
lopti
micd.
con⸗
ℳ
⸗
ita
lo⸗

n⸗
eſta
enil
i)
1che
ſtho
nenis,
46/
ur.
Mi
elo
iq;
d3
en⸗

ſtro tam ꝓfunda deſideramus ſeire.nec eſt res
pegrina neclonge querenda.animꝰ quo iſtaſa⸗
pimus ſed eſt ſemꝑ nobiſcũ adeſt. tractatloqui
tur ⁊ intus neſcit᷑. Datũ eſt illi tam ingentiũ re⸗.
rum ſcire ſecreta:⁊ ſeipᷣm cognoſcere nõ poteſt.
Hille. C Tertiũ lumen quooſtendimꝰ ꝙ ſit aia
dicit figuratõis. Ipa quippe coꝛꝑis humani!
gura ad celos erecta deſignat aliqd eſſein hoie

qð ad celos tendere debeat. Hinc Ouidius in

pᷣmo methamoꝛpho. dicit. Pꝛonaq; cum ſpe⸗

ctent animalia cetera terrã.Os homi ſbᷣlime de
dit celumq; videre. Juſſit ⁊ erectos ad ſidera

tollere vultus. Et Berñ.ſuꝑ Cañ.ait. Coꝛꝑis

ſtaturam ideo deus dedit homĩ rectam. vt coꝛ

poꝛea rectitudo exterioꝛis vilioꝛiſq; figmenti.

homiem interioꝛẽ rectitudis ſue foꝛmande mo⸗

ueret ⁊ decoꝛ viui defoꝛmitateʒ argueret animi
Hec Berñ.Ex qbus concludimꝰq in numero
creaturaꝝ reperit᷑ aia rationał ad imaginem ⁊
ſimilitudinem dei creata cuius pᷣſtantiã ex his

q̃ amodo diſſeremus vnuſqͥſq; ꝑcipere poteſt.

¶ Secundu dubiũ abſoluendũ eſt vtrũ anima
ſit coꝛpuſ:Ad qð reſpondemus ſequẽtes ĩ hac

pte doctrinam ſidei ⁊ ſacretheologie. ꝙanima

eſt ſpũalis ſba.Ariſto. vo in.ij.phiſicoꝝ dicit.
ꝙ vltima foꝛmaꝝ naturaliuʒ ad quã terminat
conſideratio phie naturalis.ſ.aima humana ẽ

q̃dem ſeꝑata:ſ iñ in materia. Quod ex hoc pꝛo
bat. Quia hõ ex materia generat homiem ⁊ ſol

Sepata qdem eſt m vtutem intellectiuã. quia

vtus intellectiua non eſt vtus alicuius oꝛgani

coꝛꝑalis.ſicut vᷣtus viſiua eſt actus oculi.In⸗
telligere em eſt actus qͥ non põt exerceri peroꝛ⸗
ganum coꝛꝑale ſicut exercet᷑ viſio. Sed in ma⸗
teria eſt inq;tum ipᷣa anima cuius eſt hec vtus
eſt coꝛꝑis foꝛma ⁊ terminus generatõis huma
ne. Sic g& phs dicit in.iij.de aima. intellect⸗

eſt ſeꝑatus.qꝛ non eſt vᷣtus alicuiꝰ oꝛgani coꝛ⸗
poꝛalis.Exquo aparet ineptia illoꝛũ:qͥ vt diẽ

CTho.ſj.pte.q.lxxv. Imaginatiõem tranſcende

re non valẽtes ſola coꝛꝑa dicebant eſſe:⁊ quod

nõ eſt coꝛpus nihil eſſe. Contra iſtos eſt aucto⸗
ritas ſcripture Eccleſiaſtes vl.c. vbi ſic habet᷑.
Reuertat᷑ puluis in terrã ſuam ⁊ ſpiritꝰ redeat
ad deũ q̃ dedit illum. Augꝰ. inſuꝑ li.xix. deci.
dei cõmendat Varronẽ qͥ hoĩem nec aĩaʒ ſolaʒ

nec ſolũ coꝛpus:ſᷣ animã ſimul ⁊ coꝛpus eſſe ar

bitrabat᷑. Et ſi obijcererf q mouentis ad motuʒ
opoꝛttet eſſe aliquem cõtractum: cõtractus aũt
non eſt niſi coꝛpoꝛũ.g cum aima moueat coꝛpꝰ
vigdet᷑ ꝙ ſit coꝛpus. Reſpondet Tho. vbi. S. ꝙ
duplex eſt cõtractus.ſ.qᷓ;titatis ⁊ vtutis. Pꝛi
mo modo coꝛpꝰ nõ tangit᷑ niſi a coꝛꝑe. Secun
do mõ coꝛpus habet tangia re incoꝛꝑea q̃ mo⸗
uet coꝛpus. Sed adhuc pleriq; inſtãt ꝙ animã

——

nullus videt. quõ ᷓ eſt duma coꝛpe ſepat᷑ a ne
mine conſpicit.qͥd g eſt ſi nõ videt᷑ nõ ſentitur.
nõ audit᷑.neq; quo ſe cõferat ſcimꝰ:Ad hocre⸗

ſpondet Grege. in. iij. dialogoꝛu li. ꝙ aia eſt il⸗
la ſpũalis ſba:cuius vtute qdiu eſt in coꝛpoꝛe

coꝛpus viuit.coꝛpus ſentit.oculi vident .aureſ
audiunt.⁊ tamen ipᷣa coꝛpoꝛeis oculis nõ viðꝛ
Igem dicimus de angelis:de demonibus ⁊ de

ipᷣo altiſſimo deo.ꝙ illoꝛũ effectus negare non
poſſumꝰ qͥs oculis inſpicimus ⁊ manibus con
trectamus ⁊ cuius ſint ſpũales ſbᷣe coꝛꝑeis ſen
ſibus non ſbijciunt᷑ inc Lactantiꝰ lib.vij.di
uinaꝝ inſtitu.de deo loquẽs aliqua deducit ex
empla qͥbus ↄuici poſſunt hi qͥ nihil eſſe volũt

niſi quod vident. Quia inqͥt deus ab hoie vi/
deri non põt.nequis eũ putaret ex eoipo deuʒ
non eſſe.qꝛ moꝛtalibus oculis nõ videtur inter

cetera ſuoꝝ inſtitutoꝝ. mirabilia fecit etiã mul

ta quoꝛũ vis ein apparet. ipᷣa aũt nõ vidẽtur

ſicut eſt voxo

ute oꝛ ventus vt harũ rerum argu⸗
mento ⁊ exemplo etiam deum licetſb ocuł non

veniret.de ſua tñ vi ⁊ effectu ⁊ oꝑibus cernere⸗

mus.lheciille.Mari modo ⁊ aie vᷣtutem ſtupẽ
diſſimaſq; oꝑatiões vt diximus in pᷣcedẽti du⸗
bio ↄtuentes animã eſſe depᷣhendimus ſubſtã⸗
tiam ſpũalem nobiliſſimã.Et vt Aug. refert ĩ
li.de immoꝛtalitate aĩime.Nihil abſurdius dici
põt qᷓ; tantũmodo ea eſſe que ocuł cõſpicimꝰ.

⁊ ea non eſſeq intelligentia ſubſiſtere iudicamꝰ.

CTertiũ dubiũ abſoluẽdum eſt.vtrũ aie cau⸗
ſentur ex ſemine Poſſetgs aranere ſic. Pꝛi
mo quia Beneſis.xlvj.c.ſcribit᷑. Cuncte aime

q̃ ingreſſe ſunt cum Jacob in egyptũ: ⁊ egreſſe

ſunt de femoꝛe illiꝰ.Sed nihil egredit᷑ de femo⸗
re hominis niſi inq;tum cauſat᷑ ex ſemine ergo
anima intellectiua cauſat᷑ ex ſemine. Scðo ho⸗

mo generat ſibi ſimile ſᷣm ſpeciem. ſed ſpẽs hu⸗
mana cõſtituit᷑ ꝑ animã rationalem.ergo aima

rationalis eſt a generãte.Tertio inconueniens
eſt dicere ꝙ deus cooperet᷑ peccãtibus:ſᷣ ſi ani
merationales cauſarent᷑ a deo. deus interdum

cooperaret᷑ adulteris.ex quoꝛũ illicito coitu ꝓ
les interdum generat᷑Ad habendã huius ve⸗

ritatis noticiã ſanctus Tho.j.ꝑte.q.cx viij.ita

dicit. ꝙ impoſſibile eſt vtutem actiuam que eſt
in materia extendere ſuam actionẽ ad ꝓducen⸗
dum in materialem effectum. Maniſeſtum eſt
autẽ ꝙ pᷣncipiũ intellectiuũ in homie eſt pꝛinci⸗
pium tranſcendens materiã. habet em oꝑatiõʒ

in qua non cõmunicat coꝛpus.Etideo impoſſi

bile eſt ꝙ vtus que eſt in ſemine ſit pductiua in
tellectui bncipij. Similit etiam qꝛ vtus qᷣẽ in ſe
mine agit in vtute anime generantis vm ꝙ ani
ma generantis eſt actus coꝛꝑis vtens ipſo coꝛ⸗
poꝛe in ſua operatione. In oꝑatiõe autinielle⸗

. .
1

ctus non cõmunicat coꝛpus. Ande vtus intel

lectiui pᷣncipij ꝓut intellectiuũ eſt non põt ad ſe

men puenire. Et ideo pł̊s dicit in li. de genera

tione aialium. Relinquit᷑ intellectus ſolus de

foꝛis aduenire. Siłr etiam aima intellectiua cũ

ita ſibi debet᷑ eſſe ⁊ fieri. Et eũ ſit immaterialis

ſhᷣa non põt cauſari ꝑ generatiõʒ:ſ ſoluʒ ꝑ crea
tionem a deo. NPonere & aiam intellectius a ge
nerante cauſari nihil aliud eſt q; ponere es non

ſſiſtentem. ⁊ ꝑ ↄſequens coꝛrũpi eam cuʒ coꝛ
poꝛe. Et ideo hercticũ eſt dicere ꝙ aima intelle
cCtiua traducat᷑ cum ſemine. Ad pᷣmũ vo qð ad

dutebaf in opoſitũ dicendũ in auctoꝛitate il

la ponit᷑ ꝑ ſinodochen ꝑs ꝓ toto.i.anima ꝓto

to homie. Ad ſcdᷣm voreſpondemꝰ ꝙ homo ge

nerat ſibi ſile inq;tum ꝑ vtutem ſemis ciꝰ diſpo
nitur illa materia ad talem foꝛmam ſiue ad ſuſce
prionem tał foꝛne.Ad tertiũ aũt reſvpondef.q;
in actione adulteroꝛũ id qð eſt nature bonũ eſt

huic cooperat᷑ deus.qð vo eſt inoꝛdinate vo
luntatis malũ eſt:⁊ huic deus non cooperat᷑h

Tho. ¶ Quartũ dubium declarandũ vtruzʒ in
homie ſit vna ſola aima intellectiua vel plures
E ennam differtiea- Ad hoc rndet Augꝰ. in
I. de eccle. dogma. Meq; inqͥt duas aimas eſſe
dicimꝰ in hoĩe.ſicut Jacobus ⁊ alij Siroꝛum

mixta ſit ſanguini.Alterã ſpũalem q̃ͥ rõni mini⸗

ſtret. Sʒ dicimus vnã ⁊ eandem eſſe aĩaʒ in ho

ipᷣam ſua rõe diſponit. Et licet qͥdazʒ dicere vo⸗
luerunt ꝙ in eibꝛione pᷣmo pᷣexiſtat aima vege
Hitiua.qꝛ Ariſto.dicit iĩli.de aialibꝰ.q embꝛio
pus eſt animal qᷓ; hõ.Et deinde ſupꝛa aiam ve

Sesatimann ſuꝑuenit alia aima q̃ eſt ſenſitiua. et
ſupꝛa illã iterum alia q eſt intellectiua.⁊ ſic eſſet
tres aĩme in hoie. Tamen ̊ impꝛobat Tho.j.

Pte.q.lxx vj.et.ox viij.affirmans ꝙ cum genera
tio vnius ſpꝑ ſit coꝛruptio alterius.neceſſe eſt di

cere ꝙ tam in hoĩe q; in alijs aialibus qñ perfe

ctioꝛ foꝛma aduenit ſit coꝛruptio pᷣoꝛis ita tñ

ſequens ſoꝛma habet qcqᷣd habebat pma z ad⸗

huc amplius. Quare cũ aima intellectiua crea
tur ⁊ infundit᷑ a deo ſimul eſt ſenſitiua ⁊ vegeta
tiua coꝛruptis foꝛmis pᷣexiſtentibꝰ.Mka eſſeẽt

mus ſilentio pᷣterimus. Oſtenſum iaʒ ex dictis
eſt ꝙ qlibet animã creaturã excellentiſſimaʒ co
gnoſcere debet:eamq; ſ mundã ⁊ immaculatã
Fuare.Nam ſi tanta diſigentia coꝛruptibile coꝛ
pus gubernamꝰ q;tomagis rõnalem aiam omi
ſtudio a quibuſcũq; vitus tueri tenemur. Heu
heu inqͥt Berñ. abſtergit caliga ⁊ ↄtemnit᷑ aĩa.
NPauciiſimi qſpe reperiunt᷑ qͥ uon magis ꝓ coꝛ

habeat opationem ſine coꝛpe eſt ſubſiſtens. et nico. et de nouo creatae et in

Ducta el
in ſpuũ

luppol

poꝛe qᷓ p aia ſubeant quoſcſiq; laboꝛes.
¶ Be ꝓductione anime rõnalis quenõ
ab angelis ſed a deo ꝓducta eſt de ni-

hilo conuenienter vnita cord

cundũ myſte

mũ vtrũ aima ſit ꝓducta ab anget.

¶ Scum vtrũ anima ſit ꝓducta de ſba dei.

ertiũ vtrũ oẽs aĩe fuerunt ſimul create.

Bicozpozi vnirrer.
¶Pꝛo pᷣmi dubij planioꝛe intelligẽtia qdaʒ ar
nt ꝓbantes licʒ 3 veritatem ꝙ aia roõnał x

b angelis. ꝛimo qꝛ maioꝛ eſt oꝛdo

K

ꝓducunt᷑ ꝑ coꝛꝑaſuꝑioꝛa.vt Biony. dicit. iiij

nales ꝓducunt᷑ ꝑ ſpũs ſupioꝛes qͥ ſunt angeli.
Scdo pſecium eſt qð põt ſibiſue facere:ſᷣ ſpũa

les ſbe ſuntmulto magis pfecte qᷓ; coꝛpales. cũ
coꝛpa faciant ſibi ſimilia ſᷣm ſpẽm młto magiſ

angeli poterũt facere aliqͥd infra ſe 'm ſpeciem
nature.ſ.animã roõnalem. Sʒ ʒ iſtos ita loquẽ⸗
tes eſt auctoꝛitas gloſe ſuꝑ illo verbo ps. Qui

.

ſtret. Sʒ diein em eſſe aĩaʒ in ho finxit ſigillatim coꝛda eoꝛũ:q̃ ait.Creat deꝰani
mine:qᷓ ⁊ coꝛpus ſua ſocietate viuificat.⁊ ſemet

mas ſinguloꝝ ꝑ ſe de nihilo. Et iõ inqͥt Tho. ᷣ

ma ꝑte.q.xcj.ꝙ cum aĩa rõnalis ꝓducat᷑ in eſſe
creationem non põt pꝛoduci niſia deo.qꝛ ᷣm
Alugl.in.iij.de tri.nec boni nec mali angeli pnt
eſſe creatoꝛes alicuius rei Et rõ ſumi poteſt ᷣm
Tho. vbi S. qꝛſolius pᷣmi agentis eſt agere nulł
lo pᷣſupoſito.cum ſꝑ agens ſcᷣm pᷣſuponat ali

3d iuBino agente c aũt agit aliqͥd ex aliqͥ pꝛe⸗
1

gagens agit niſi tranſmutãdo ·ſed ſolus de agit

creando. Et qꝛ anima rationalis non põt ꝓu⸗

pt ꝓduci niſi a deo immediate. Ad pᷣmum ar/
gumentũ reſpondet Tho. ꝙ coꝛꝑa iõ ꝓducũt

„

coꝛꝑa qꝛ agũt ꝑ tranſinutatiõz materie. Ad ſe⸗
tiua coꝛrup is Pexiſtentib a eſſẽt cundũ vo argumentũ reſpõdet latius.j.pte.q.
hoc loco dicenda: q̃ ne tedio auditoꝛe efficia ,//

xlij.vbi ait.arti.v.in rñſione ad pᷣmũ ar.ꝙ ali⸗

qd ꝑfectum ꝑticipans aliquam naturaʒ facit ſi
bi ſile non qdem ꝓducendo illã natura abſolu⸗

te: applicando eam ad aliqͥd. Mon em hicho⸗
mo poòt eſſe cauſa humãe nature abſolute.qꝛ ſic

elſſet cauſa ſuijpᷣius.Sʒ eſt cauſa ꝙ natura hu⸗

mana ſit in hoc homie generato. Et ſic pᷣſuwo⸗

nit in ſua actione determinatã materiã ꝑ quam

eſt hic hõ. Sed ſicut hic hõ ꝑticipat humana⸗

oꝛi oꝛga

– .

rium de aima ↄtemplandi dicif pbo.
ductionis. In quo adhuc quattuo:
dubbia ſunt enucdeannnnns.

uartũ vtrũ deus debuit aiam rõnalem ta⸗

alibus q; in coꝛpalibuſ. coꝛꝑa inferioꝛa

to agit tranſmutando. ⁊ ideo nulluʒ alið

ko⸗ alie te tes ignei erant ⁊ humoꝛibus colericis affluen-
tno le nligns n põt ꝓducere aliam ſbam immateria 1es Sedl dareſeremus de alis a direrͦt ꝙ aia
em ſibi ſilem qtum ad eius eſſe.ſᷣ q;ẽtum ad ali ſit aerſeu ventus.lhoc docuit Lyogenes yom
. a Bfeerl ſugaddirain :⸗Picntſ. degmus Ariſto.in.j.de anim a.Anaximanes inſuꝑ non
. Aieic gelus il uinlnarln erioꝛez. vt Z z tm aimas: deos ⁊ qcſq; alia dicebatabaere
n creare glid gon ret ꝙ nullu ens ceratũ poteſt genita.vt cõmemoꝛat Ylug.li.viij.de ciui. dei
nn re aliqd niſi pᷣſupoſito aliquo quod repu-⸗ ic ſᷣm Pliniũ inuenit hoꝛologiũ. At ⁊ hi ge⸗
gnat rationi creationis.¶ Secundũ dubiũ ꝓ⸗ rei ſanguineiſq; humoꝛibꝰ abundãtes credira⸗
poſitum fuit vtru aima ſit ꝓducta a deo de ſba nonabiliter pnt. Errauit adhuc Thales mele⸗
Al vt refert Aug'. in. vij.ſuꝑ Señ.ad lr̃fam. ſius:qͥ vtſcripſit Tullius in li.de natura deoꝝ·
tin libꝛis ̊ auſtũ.Et in li.de duabus ani-⸗ dixit deum ex aqua cuncta foꝛmaſſe.ideoq; et
d mabus Mꝛiſtillianiſte Manichei 2 Onoſtici aiazʒ aqu eſſe. Cõtra quẽ ⁊ reliquos pᷣnoiatos
ld heretici tenuerunt anima foꝛe deſba dei. Euri⸗ ppᷣos extat ſententia AKuguſtini:qᷣin li.de quã⸗
in pides etiam phᷣus teſte Tullio in qſtionibꝰ tu⸗ titate aime ait. Non ex his notis vſitatiſq; na⸗
leß ſculanis dicebat aiam deũ eſſe. Ipᷣe adhuc tul- turis anima facta eſt quas iſtis coꝛpoꝛeis ſenſi⸗
el, lius in p̃fato libꝛo dixit. Humanꝰ animꝰ ex di- bus tãgimus. Nam neq; ex terra neq; exaqua
hin uina mente conceptus cũ nullo alio niſi cũ ißo neq; exigne neq; ex aere neq; ex his oibus.ne⸗ *
ich deo compari põt. Seneca adhuc ſcribẽs ad lu / q;ex aliqbus coniũctis hoꝛũ cõſtare animam
nugt cillum inqᷣt. Nihil eſt aliud nra ratio qᷓ; ꝑs di- puto. Quare abiectis philoſophoꝝ erroꝛibus
aien uini ſpũs in coꝛpus noſtrũ immerſa. Idem pꝛo ſeqmur dicta catholicoꝛũ tenentes vtſcribit᷑ in
Wli⸗ feſſus eſt Macrobius ſuꝑ ſom niũ Scipionis compendio theologie. q aima eſt ſbaſpũalis ?
Contra quos omẽs Aug. in li.de oꝛigine ani: rõnalis ad viuiſicandũ coꝛpus humanũ de ni
ni meait.Non aliter audiendi ſunt qᷓ; heretici qui hilo creata. Creata eſt inq; aima ꝑfectibił ⁊ im
; aiam deũ eſſe dicunt. HMã ſi ſic eſſet nec in meliꝰ pfecta q;tu ad ſcientiã ⁊ vtutes. ꝑfectiſſima mſi
nche nec in peius labi poſſet. Et vtſcribit Thomas eſt q;tum ad naturales potentias.q;titateʒ ha⸗
Pfn pma ꝑte.q.xcj. Dicere aiam eſſe de ſba dei ma bet non diffuſiuam: poteſtatiuã ⁊ virtualem.
lit nifeſtam impꝛobilitatem cõtinet. Nam aia hu- Et qꝛ eſt ſimplex nec augmenti nec detrimenti
fe mana qnq; eſt intelligens in potentia ⁊ ſciẽtiazʒ eſt ſuſceptiua.Et neci coꝛꝑe maioꝛi maioꝛ.nec
quodãmodo a rebus acqͥrit. ⁊ hʒ diuerſas po⸗ minoꝛi minoꝛ reperit᷑. Eſt ad imaginẽ deifacta
tentias q̃ omia aliena ſunta dei natura:qͥ ẽ actꝰ capax vxtutis vel vitij ſuſpectibilis pene vł pie
e purus ⁊ nihil ab aliquo accipiens ⁊ nuiam di miij arbitrio libera. potentijs ⁊ habitibus ⁊ af
iö uerſitatem habet in ſe. Sed pleriq; dubitãt.qꝛ fectionibus decoꝛata. Caret pondere figura et
git BGeñ.c.ij. ſcribit᷑. Foꝛmauit deus homiem de li coloꝛe.paſſibilis eſt ⁊ mutabilis.Eo magis eſt
au⸗ moterre: ⁊ inſpirauit in faciem eius ſpiraculuz quo capax eſt eternitat. Eo recta quo appetẽs
ſon vite: ⁊ factus eſt hõ in aiam viuentẽ. Sed ille eſt bonitatis.Eo beata quo particeps eſt diui
gor q ſpirat aliqͥd a ſe emittit. aia qua hõ viuit eſt nitatis. ¶ Tertiũ dubium fuit vtrum oẽs ani⸗
lit aliqd de ſba dei. Ad hoc reſpondet Tho.ꝙ in⸗ me fuerant ſił create. Et philoſophi quidaʒ cũ
Nüſe ſpirare non eſt accipiendũ coꝛꝑalit᷑. Sed idem Platone aſſerentes: ꝙ anime intellectiue acci⸗
eg eſt deuʒz inſpirare qð ſpũm facere nõ deſubſtã dat vniri coꝛpoꝛi ponentes eam eſſe eiuſdẽ con
nl⸗ tia ſua pᷣ de nihilo. nam ⁊ hõ coꝛꝑaliter ſpiraus ditionis cum ſpᷣſtantijs ſpũalibus:que coꝛpoꝛi
diri non emittit aliqͥd de ſbaſua:ᷣ de natura extra/ non vniunt᷑ tenuerũt omnes aimas hominũ ſi
Hol⸗ nea. Idcirco firmiter ↄfitemur vtin ſuꝑioꝛibuſ mul apncipio cum angelis fuiſſe creatas. Qua
cho⸗ diximus. ꝙ aiĩma ꝓducta eſt in eſſe a deo de ni opinionem ſequens Oꝛigenes dixit. x ome⸗
gle hilo. Qua veritate immobiliter ꝑſiſtẽte repꝛso-⸗ anime fuerũt cum angelis create ⁊ ad ſuggeſtio.
bn⸗ batur opinio illoꝛũ qͥ dixerũt aiam foꝛe ignem. nem dei tenebꝛarũ rebellauerunt deo.quare da
do hanc tenuit DHemocritus.vt ait Ariſto.in pꝛi tum eſt illis coꝛpus loco carceris vt ibipunia⸗
K mo de gia. In libꝛo aũt de vita ⁊ moꝛte ariſto. tur.poſtſeꝑationeʒ vo ab illo ſicpurgalead ce
ny legit Heraclitũ ſꝑ ofirmaſſe deos oẽs ex igne los redeunt. Sed ꝓfecto ex omni pane unpzs

naturã.ita quodcũq; ens creatũ ꝑticipat natu⸗
ram eſſend

foꝛmam ꝑ quam hʒ eſſe. Subſtantia ;̊ immate

i.qꝛ ſolus deus eſt ſuũ eſſe. Nullum

eſſe. ex igne vniuerſa cõſtare ⁊ aiam fauillam

gens creatum põt ꝓducere aliqd ens abſolute ntis ecentie Lenoinſup 1 Keunci?
niſi inq;tum eſſe cauſat in hoc. Et ſic opoꝛtʒ ꝙ
iintelligat᷑ id ꝑ qð aliqͥd eſt hoc actiõe ꝗᷓ faẽſi⸗
bi ſimile. In ſba aũt immateriali nõ põt pᷣintel/
ligi aliq̃d ꝑ quod fit hoc. Quia eſt hoc perſuaʒ

idem ꝓfitebant᷑ ᷣm Tulliũ in q̃ſtionibꝰ tuſcu⸗
lanis. Idẽ affirmabat Iparcus ꝓut ſcribit ma
crobius in.j.li.ſuꝑ ſomniũ Scipionis. Fueft
huius opinionis ſomnia.qꝙ aima pᷣſente coꝛpꝰ
caleat ⁊ recedente frigeſcit.Et foꝛte ſicopinan-

*

gnoſcit ſeip̃m. Intellectus angeli cognoſcitres
ꝑſpẽs concreatas. Intellectus vo hũanus co
ghnoſcit ꝑ ſpẽs abſtractas a rebuſ particularibꝰ

eſt atq; falſiſſima opinio iſta. Nã vt inqͥt Tho.
pᷣma pte.q.cxviij.Si accidẽtalit᷑ ↄueniret aie
vniri coꝛpoꝛi ſequeret᷑ ꝙ hõ qͥ cõſtituit᷑ ex iſta
vnione eſſet ens ꝑ accidens.qꝙ etiã aima huma
na nõ ſit eiuſdem nature cum angeł ipᷣe diuſus
modus intelligendi oſtendit. Hõ em̃ intelligit

accipiendo a ſenſibilibus ⁊ ↄuertendo ſe ad fã⸗

taſmata. Angelus vo non ſic. Nam vt ſcribit᷑
in compendio theologie. Intellectꝰ diuinꝰ co⸗

ſenſum pus cognitis. Et pᷣcipue in q̃tuoꝛ dif
erunt ꝑmaxime angelus ⁊ aia. Pꝛimo differ̃t
penes eſſe naturale.qꝛ aima eſt vnibilis coꝛpi:
etiam actu ſepata. angelus nõ. Scðdo differunt

penes eſſe logicũ.i.diffinitõʒ.qꝛ aima rõnal eſt
ſ angelus intellectualis. Mima em̃ appꝛehẽdit

indqrendoa conferendo.angelus autẽ intuendo
Tertio differunt penes eſſe methaphiſicuz . i. ſe
paratum a materia ⁊ motu.qꝛ angelus non ha⸗

bet paſſibilitatẽ niſi reſpectu ſuperioꝛũ. Aĩa vo
reſpectu inferioꝛũ. qꝛ immutat᷑ a ſenſibilibus.
Quarto differũt penes eſſe theologicũ.qꝛ ania

vtibilis eſt a bono in malum ⁊ econuerſo.ange
lus vo non.qꝛ manet in eo ad qð ſe conuertit.ſi
ue bonũ ſiuemalũ. Inſuꝑ ↄ ſidem eſt: ⁊ totam
ſcripturã ſacram ponerenullã aiam debere dã⸗
nari. Quare in h̊ acceptanda eſt ſnia Zluꝗl.qui
in li. de eccleſiaſticis dogmatibꝰait.Credendũ

eſt ⁊ firmiter tenendũ ꝙ anime nõ ſunt ab initio

am lati⸗

create vt Oꝛigenes finxit.nec cum co:Pibns ſe
minant᷑.vt Luciferani ⁊ Cirillus ⁊ qͥd
noꝛum affirmant. Sed a deo aiam creari ſimul

⁊ infũdi in coꝛpe compoſito ⁊ foꝛmato. Si vo

obüjceretur ꝙ deus ceſſauit a creatiõe reruʒ. vt

ſcribit᷑ GSeneſis.c.ij.Ceſſauit ab omi opere qdð

patrarat. Reſpondet Tho.vbi ſupꝛa ꝙ de⸗ di
citur ceſſaſſe die ſeptimo nõ qͥdem ab ommnioꝑe
cum dicat᷑ Johan.v. NPater meus operat᷑ vſq;
modo ⁊ ego operoꝛ.ſed ceſſauit a nouis rerum

eribus ⁊ ſpeciebus cõdendis. Nam vt idẽ

Cho. ponit. j. ꝑte. q. lxxiij. Poſt oꝑa ſex dierũ
deo multa facta ſunt.⁊ fiunt a deo quotidie.ſi
cut noua indiuidua in qualibet ſpecie.⁊ noue

ſpecies que frequent᷑ aparent in aimalibus ex

putrefactiõe generatis.⁊ noua miracula.ac no⸗

ue aime. Tamen nihil ex his factum eſt nouuʒ

qn aliqliter in operibus ſex dierũ pᷣceſſerit aut

pextiterit. Siue materialit.ſicut de coſta Ade
uarũ ſpecierũ. Species etiam noue ſi que apa
rent pᷣextiterunt in qͥbuſdam actiuis vtutibus.
ſicut ꝙ animalia ex putrefactiõe generata ꝓdu

foꝛmauit mulierẽ ſiue cauſaliter: ſicut idiuidua
unegenerenk pᷣceſſerunt in pᷣmis indiuiduiſ

animaliũ pd

re.in decoꝛe.A lince in viſu.a cane ⁊ vulture in
odoꝛea. poꝛco in auditu.a ſimia in guſtu:⁊ ara
nea in tactu. a volucribus in agilitate et hmõi.
Si anima nobiliſſima eſt creatura cur coꝛpi taz
infimo deus illam copulauit: Ad quod reſpon
det Bonauẽ. in. ij. di. xvij. hoc conuenient

TAuarta qtſicrercbatosdo hoig ad fin:

tilitate arbitrij vt potẽs viuerein iuſticia ⁊ mo
ri ꝑ culpam. Dari debuit etiaʒ ei coꝛpus quod

—

tare. ¶ Secũdo requirebatoꝛ

cantur ex vᷣtutibus ſtellarũ ⁊ elementoꝛũ quas
a pᷣncipio acceperũt.ctiam ſi noue ſpecies taliũ
ucant᷑.aut quedam pᷣceſſerũt hym
ſimilitudinem.ſicut anime que nunc creantur.

ideo nihil nouum ſub ſole.Eccleſiaſt.j.ca.Að

de aimabus de nouo creatis intelligi etiam po

teſt. eo ꝙ anima ade in operibus illis ſex dierũ

creata fuit.cui omẽs alie que ꝓducunt᷑ ſigillati
ſimiles ſunt.Sed adhuc oꝛit᷑ diſficultas de aia
pᷣmi hois an.ſ.fuerit creata ſił cuʒ coꝛꝑe vel amn
coꝛpus.Et Augꝰ.ſuꝑ Geñ.ad lr̃am videt᷑ ſen⸗
tire ꝙ creata fuit ante coꝛpus cum angelis.ſed
hoc non dicit aſſerendo.Et in li.de eccle.doꝗᷓ.
expᷣſſe cõtrarium aſſerit. Sanctus vo Tho. j.
ꝑpte.q.xcj.dicit. cum aima vniat᷑ coꝛpoꝛi vt
foꝛma. ⁊ ſit naturalit᷑ pars humanenature eſſe

nõ poteſt ꝙ fuerit ante coꝛpus creata. Naʒ deꝰ
pᷣmas res iſtituit in ꝑfecto ſtatu ſuenature ᷣm
ꝙ vniuſcuiuſq; rei ſpecies exigebat. Aia auteʒ
cum ſit ꝑs humane naturenon habʒ naturaleʒ

ꝑfectionem niſi ſᷣm ꝙ eſt coꝛpoꝛi vnita vñ non

fuiſſet cõueniens animam ſine coꝛpoꝛe creari.
Quartũ dubium ppoſitũ f

buit animã tali coꝛpoꝛi vnire. Eſtqͥ

poꝛibus celeſtibus in impaſſibilitate.in ſplẽdo

it vtrũ deus de
dem vt ap
paret coꝛpus humanũ paſſibile.coꝛruptibile.
moꝛtale. debileſatis ⁊ imbecille. Suꝑat᷑ a coꝛ

factum eſt

atuoꝛ rationibꝰ.

turam parem.

C¶ Pꝛimo requirebat oꝛe is⸗
ma tali coꝛpoꝛi vniret᷑. Nam fu

it vt natus multa cognoſceret non ſolũ cogniti/ „
one intellectiua:ſed etiam ſenſitiua.ideo debuit

ei dare coꝛpus multifoꝛme. vt diuerſa oꝛg: na
diuerſitati ſenſuum deſeruirent ad diuerſa obie
cta cognoſcenda. Quia etiam conditꝰ fuit ĩ ver

non tm eſſet abile ad viuendum: ſed etiam poſſʒ
fieri abile ad coꝛrumpendũ ſiue moꝛiendũ. J0
coꝛpus illud non debuit eſſe celeſte:ſed elemen⸗
oꝛdo hois ad crea⸗
turam inferioꝛem: vt tale coꝛpus ſibi daretur.
Quia enim coꝛpoꝛales nature inferioꝛes facie

C Pꝛima qꝛ ſicreqͥrebat oꝛdo homisinſe.
EBrud geiſereaune edo hois ad crea

Tertia qꝛſic requirebat oꝛdo hoĩs ad crea⸗

—UU0—U—V0— —— — — —, —

— — –

ſunt.vt deſuirent creature rationali. Hinc eſt
ꝙ debuit fieri rationalis creatura totaliter com
poſita ꝙ obſequiũ creaturarũ inferioꝛum eſſet
ei vtile.Quarenon debuit coꝛpus homis tam
ex natura ſuperioꝝ coꝛpoꝛũ qᷓ; ex natura elemẽę
toꝛum conſtitui. ¶ Tertio ſicrequirebat oꝛdo
homis ad creaturã parem. Sicut enim facta
vna creatura rationalis ppe deum ⁊ in loco ſu

pꝛemo.ſ.celo empyreo.ſic debuit fieri alia ratio

nalis creatura in loco infimo.iſ.in terra.Et ido 3⸗
coꝛpus eius debuit inſtitui ex natura tali habi⸗
tationi cõuenienti. C Quarto oꝛdo homis ad

finem requirebat vt tale coꝛpus haberet. Debe
bat qdem homo ſubijci deo ꝑ abiectionem hu⸗
militatis vt ſic aſcenderet vnde angelus cecide
rat ꝑ elationem. Ideo ei dari debuit coꝛpus in
quo puluerem ſereputans deo ꝑ omnia ſubia⸗

ceret.Et ſi obijceret᷑.ꝙ ꝑfectioꝛis foꝛme debet
eſſe ꝑfectius ſuſceptibile. Sed anima intellecti

ua eſt ꝑfectiſſima animarũ Cum oinniũ alioꝛũ
animalium coꝛpoꝛa habeant naturalit᷑ inſita te

gumenta puta piloꝛũ loco veſtium. ⁊ vnguiuʒ
loco calciamentoꝛũ.habeant etiam arma natu⸗

raliter ſibi data.ſicut vngues dẽtes aut coꝛnua

ergo videt᷑ ꝙ anima intellectiua non debuerit

vuiri coꝛpoꝛi imꝑfecto tanq; talibus auxilijs pᷣ
uato. Ad hocreſpondet Thomas pᷣma pte.q.
lxx vj.arti.v.in reſponſione ad quartũ argumẽ

tum. anima intellectiua quia eſt vniuerſaliũ
compꝛehẽſiua habet wtutem ad infinita. Et iõ

non potuerunt ſibi determinaria natura deter⸗
minate extimationes naturales vel etiam deter
minata auxilia vel defenſionũ vel tegumentoꝝ
ſicut alis animalibus quoꝛũ anime habent ap
pꝛehenſionem ⁊ vtutem ad aliqua particula⸗
ria determinata.ſed loco hoꝛũ omniũ homo na
turaliter habet ratiõeʒ ⁊ manus queſunt oꝛga/
na oꝛganoꝛũ. quia ꝑ eas homo poteſt ſibi pꝛe

parare inſtrumenta inſinitoꝛũ modoꝛũ ⁊ ad in⸗

ſinitos effectus. Cuncta ergo que ſunt in homi
ne tam ex parte aime qᷓ; ex parte coꝛpoꝛis qᷓ; eti

am ex pte vtriuſq; bene optimeq; diſpoſuit ſa⸗

pientiſſimus artifex ille deus. Ob quod CLice⸗

ro in li.de legibus dicebat.Aimal hoc ꝓuiduʒ

ſagax multiplex. acutum memoꝛia.plenum ra/
tionis ⁊ conſilij quem vocamus hominem pꝛe⸗
clara quadam conditione generatum eſſe a deo
conſtat.Et Bernardus in ſermonibus inquit.
Parum netibi videtur hoc.cogita qualem te
fecit.nempe ᷣm coꝛpus egregiam creaturam.
Hm animam magis imagineʒ creatoꝛis inſignẽ

rationis participem. beatitudinis eterne capa-
cem. Poꝛro ambo ſibi coherere feẽ artificio in⸗

compꝛehenſibili ⁊ ſapientia inueſtigabili. Nec

4

lis eſtet per

V feruntur. H

nerali confeſſione. 1 J
dicant philoſophi. poete. doctoꝛes.imo ⁊ qui /
libet magno ⁊ excellenti ingenio vir. quoꝛum
dicta in hoc loco inſeramus.Auerroisſuꝑ.xj.·
AURethaphiſice ita dixit· Anima manet poſt
moꝛtem: ⁊ finis pꝛoſperitatis eius erit ſiun⸗

riij.

hoc ante pꝛomeruit qui antenon fuit. necſpes
retributionis fuit.nec ideo fecit quia bonoꝛum
noſtroꝛüegt.

Beanima ſeparata qu

ntemplandum dicif ſe⸗

parationis. Mꝛopter tranſgreſſionẽ
quidem pᷣmoꝛum parentum mozs in omnes ſi⸗

lios Adam decreto dei iuſte deſeuit. Quareert
animam a coꝛpoꝛe ſuo ſeparari neceſſe eſt. H⸗.

—

qua in hac parte quattuoꝛ dubia declaremus.

¶¶ Pꝛimum vtrũ anima

immoꝛtalis.

¶ Secundũ vtrũ anime ſeꝑate tranfferant᷑ ad
¶Tertiũ vtrũ loca faciãt ad delectatõʒ vel pe
nam animabus ſepatis. “

CAQuartũ vtrüũ aime exeant de locis ad ãtrſ/
CNꝛimum dubium eſt vtru anima a coꝛpo
ſeparata ſit immoꝛtalis. Nam pleriq; temereaf
rmare non erubeſcũt.ꝙ anime ſimul cum coꝛa

poꝛibus moꝛiant. In quoꝛũ ꝑſona inquit ſapi

ens Eccleſiaſtes.iij.ca. Anus interitus eſt ho

minum ⁊ iumentoꝛũ ⁊ equa vtriuſq; conditio.

Sicut moꝛit᷑ homo ſic ⁊ illa moꝛiunt᷑. Contra
quos eſt auctoꝛitas fidei nonn picts,
etaſtimmortals diam atch i

. .

cOοτ⁰ .

CPꝛimo ex general
ertio ex clara exem ”Mñc
ꝛimo apparet ꝙ ſit immoꝛtalis anima exge
Zaänanmcs confitentur ⁊ pꝛe⸗

gatur pꝛimo motoꝛi. Et Auicenna quinta par⸗

te naturalium. Cum anima liberabitur a cope
ab accidentibus coꝛpoꝛis tunc poterit coiuun

gi intelligentie agenti. Et tunc inueniet in ea
pulchꝛitudinem intelligibilem ⁊ delectationeʒ

perhennem. Et vocat intelligentiam agentem

deum. Galienus in libꝛo de ſpermate. Sicut
lumen ſolis quod eſt incoꝛruptibile ſepararur

ab aere et ab omni oculoꝛum iutuitu. ſeſine in .

.σiſ.

coꝛruptione ſeparat᷑ a coꝛpe anima. MPlato ᷣm
ANacrobiũ in li.ſaturnalium ⁊æ Augeliumili.
noctium acticarũ libꝛum ſcripſit de immoꝛtali⸗ .
tate anime quẽ Tullius tranſtulit in latinũ.de⸗

nominauitq; illũ a éhedone quodam Socra

ti ⁊ Platoni dilecto.ibi ſic ait. Perfect ⁊ pur

gatus hinc exiens habitabit cum deo. Jdem in

Thimeo. Anima eſt immoꝛtalis.⁊ ẽm ꝙ vice/

rit paſſiones vel victa fuerit pꝛemiabit᷑ vł pu⸗
nietur poſt hanc vitam. Macrobius ſuꝑ ſom⸗
nium Scipionis. Sic habeto omnibus quipa

triam pᷣuauerint. iuucrint. auxerint certuʒ eſſe

in celo definitum locũ vbi beatieuo ſempiterno

fruantur.Lactantius li.vij.diuinaruʒz inſtitu.
aduerſus gentes dicit.ꝙ quidã cõſuluit Apol⸗
linẽ mileſiũ vtrũ aiamaneat poſt moꝛteʒ: Qui
reſpondit.Aima qᷓ;diu vinculis detinet᷑ in coꝛ:-
poꝛe coꝛruptibiles paſſiones ſentiẽs moꝛtalibꝰ
cedit doloꝛibus.Cum vo poſt humanam ſolu⸗
tionem velociſſimã poſt ſolutum coꝛpus inue⸗
nitur omnino eterra fert᷑.nunqᷓ; ſeneſcens ⁊ ma

net in eternum. Lucretius vt ibidem Lactãtiꝰ

refert dixit. Cedit idem retro de terra quod fu-

it ante in terram. Sed quod miſſum eſt ab ethe
ris oꝛis.id rurſum celi fulgentia tẽpla receptãt
Iterum Lactantius ibi de Ferecide. Inmmoꝛ⸗
tales eſſe aimas ferecides diſputauit. hec vo pꝓ

pꝛia eſt in noſtra religione doctrina. Ergo Pi⸗

cearcus cuʒ DBemocrito errauit:qui perire cuz

coꝛpoꝛe ac diſſolui argumentatus eſt. Quinti⸗
lianus ita retulit. Si quis ſciat quis ſit finis bo

noꝛum:que vera felicitas.nunqᷓ; ſibi videbitur

5ÿpmitura moꝛte ꝑire. Et Ouidius li.iij. metha⸗
moꝛphoſios. Altima ſemꝑ expectãda dies ho

mini diciq; beatus. Ante obitũ nemo ſupᷣmaq;
funera dabit. Saluſtius in li.de republi. Inge
nia Sasi facinoꝛa ſicut anima immoꝛtalia

ſunt. Nalerius maximus li.ij.c.j. Aſſerit moꝛẽ

fuiſſe galloꝛũ mutuare pecunias vt eas recipe⸗

rent apud inferos. Seneca ad Lucillum itaſcri

bit.Si tranquille volumus viuere in expedito

habenda eſt aima. vt ſiue illam inſidie ſiuc egri
tudines petant.quid aliud debeo: niſi vtexeat
exhoꝛtari ⁊ cũ oĩbus eam bonis emittere: Na⸗

de inq; vade foꝛtiter. vade feliciter.nihil dubi⸗

tans. en rerũ natura q̃ te generauit expectat. et
locus iſte melioꝛ ⁊ tutioꝛ.Oidimus ad Ilexan
drum ita loquit᷑. Nos nõ ſumus huius mundi . .
eſt foꝛma abſoluta ⁊ nõ cõpoſita ex materia et
foꝛma. Hã ſi ſic eſſet cõpoſita.foꝛme reꝝ recipe
rent᷑ in ea vt indiuiduales.⁊ ſicnon cognoſce⸗

incole:ſᷣ aduene.nec ita in oꝛbem terrarũ veni⸗
mus tanq; in eo conſiſtere libeat:ſ tranſire.pꝛo
peramus em̃ ad patriũ larem nullis delictoꝛuʒ

ponderibus pᷣgrauati.Tullius in queſtionibꝰ

tuſculanis clamat. NMon eſt lugenda moꝛs quã

immoꝛtalitas ↄſeqᷣt᷑. Idem in li.de ſenectute in
ducit Cathonem conferentẽ cũ NPublio ſcipi/

one ⁊ Gayo lelio. Ego inqͥt patres veſtros vi⸗
uere arbitroꝛ ⁊ ea quidem vita que eſt ſola vi⸗

ta nominanda.Nam dũ ſumus incluſi in his ꝓ
paginibus corpis munere quodam neceſſitat/
⁊ graui oꝑe ꝑfungimur. Eſt em̃ cele ſtis animꝰ

ex altiſſimo domicilio depꝛeſſus ⁊ quaſi demer
ſus integrum locũ diuine nature eternitatiq; cõ
trarium. Sed credo deos immoꝛtales ſpiraſſe
animos inlhumana coꝛpa vt eſſent qͥ terra vte⸗
rentur.quiq; celeſtiũ oꝛdinẽ ↄtemplantes imi /
tarẽt᷑ eũ vite mõ atq; conſtãtia.Nec ſolũ me rõ

impulit vt ita crederẽ:ſᷣ nobilitas etiã ſummo⸗

rum pᷣoꝝ ⁊ auctoꝛitas. demonſtrabunt᷑ mibi
pᷣterea qᷓ̃ Socrates ſupᷣmo die vite de immoꝛta

litate aĩioꝝ diſſeruiſſet. Is qͥ eſſet oim ſapiẽtiſſi

mus oꝛaculo Apollinis iudicatus.Quid mita

ſic mihi ↄſuaſi ſic ſentio cum tanta ſit celeritas

animoꝛũ memoꝛia pᷣteritoꝝ.futuroꝝ pꝛudẽtia

tot artes.tot ſcie.tot inuẽta nõ poſſe eã naturã
q̃ res ipᷣas cõtineat eſſe moꝛtalem. ¶ Scðo ap⸗

multiplex aſſignari poteſt.
CPꝛima dicitur ceſſationis.
¶Becunda ſuperationis.
Zeria onerationis.
TAuarta inclinationis.
¶ Quinta perfectionis.
¶ SBexta oꝛdinationis.
¶ Septima iuſtiſicationis.
COctaua remunerationis.
C Hona aſſimilationis.
¶Becima reſurrectionis.
lecima oꝛationis.
cima comparationis.

Mꝛia rõ ex qua colligit᷑ ꝙ ſit immoꝛtalis aia

ðe ceſſationis. Ceſſat qdẽ in ea materia cum ſit
a ſimplex ⁊ non ſit compoſita ex mat᷑ia ⁊æ foꝛ

ma. VUn Augꝰ. in. vij. ſup Geñ.ad lram ait. &α

aĩia nõ eſt facta ex maria coꝛꝑali neq; ex matia
ſpũali.Et hͥ manifeſtũ ẽ ſᷣm Cho.j.ꝑte.q.lxxv
pᷣcipue ⁊ rõe humane aie inq;tum eſt intellecti⸗
ua. Nã oẽ qdð recipit᷑ in aliqͥ recipi᷑ pmodum
recipientis.Sic aũt cognoſcit᷑ vnũqðq; ᷣm q
foꝛma eius eſt in cognoſcẽte. Aima aũt intelle/

ctiua cognoſcit reʒ aliquã in ſua natura abſolu

ta.puta lapidẽ inqᷓ;tũ eſt lapis abſolute.Eſt ꝗ

foꝛma lapidis abſolute ᷣm rõʒ ꝓbᷣam formaleʒ

in aĩa intellectiua.Quare ⁊ ipᷣa aĩa intellectiua

ret niſi ſingulare. vt accidit in potentijs ſenſiti⸗
uis qᷓ recipiũt foꝛmas rerum in oꝛgano coꝛꝑali
Aateria em̃ eſt pᷣncipiũ indiuiduatõis foꝛma

rum. Relinquit᷑ ergo ꝙ aia intellectiua ⁊ omis

paret ꝙ aia ſit immoꝛtalis ex euidentirõe: que

Ni
s
lian

inn.

Wer

.N₰

300

ſraſe
e⸗

imi/
ero
mo⸗

hi

nol
iſ
ntt
n⸗
lin
Wi
unn
ee

gti
unſt

intellectualis ſubſtantia cognoſcẽs foꝛmas ab/
ſolute caret compoſitiõe materie ⁊ foꝛme.Om⸗
nis autẽ coꝛruptio ꝓcedit a conditione materie
licet enim ſit incoꝛruptibilis ⁊ ingenita ᷣm ſe.
vt dicik.j.phiſi. tamen eſt cauſa coꝛruptiõis eo
in potentia ad multas foꝛmas nec ſatiſfit ap/
petitui ſuo ꝑ aliquam foꝛmã coꝛpoꝝ inferioꝛũ

Vnñ licet materia ꝓpꝛie non coꝛrũpat᷑ ꝑ ſe:nec
foꝛma ꝑ ſe:ſᷣ ſolum compoſitũ.iñ coꝛruptionis

huius cauſa eſt materia. Cũ igit᷑ vt dictum eſt
aĩa nõ ſit cõpoſita ex materia ⁊ foꝛma. qꝛ tunc

nõ diceret᷑ aĩa ̊ animatũ.& patʒ ꝙ aĩa eſt incoꝛ

ruptibit. Et vt inqͥt ho. vbi. S. dato ꝙ aima
eſſet cõpoſita ex mã ⁊ foꝛma.iñ adhuc opoꝛte⸗

ret ponere eã incoꝛruptibilem.nõ em̃ inuenitur

coꝛruptio niſi vbi inuenit᷑ ↄrietaſ. Generatões
nãq; coꝛruptiões ex zrijs in oria ſunt. Ande
coꝛꝑa celeſtia qꝛ nõ hñt materiã ↄrietati ſubie⸗
ctam incoꝛruptibilia ſunt. In aĩma aũt intelle⸗
ctiua nõ põteſſe aliqua ↄrietas. recipit em̃ ßᷣm
moduʒ ſui eſſe.ea vo que in ipᷣa recipiunt᷑ ſunt

abſq; grietate. Nam intelligit ignem ⁊ aquam

abſq; Zrietate. Rões qͥdem ↄtrarioꝝ in intelle
ctu non ſunt ↄtrarie:ſ eſt vna ſentẽtia ↄtrario⸗
rum. Impoſſibile eſt &̊ q anima intellectiua ſit

coꝛruptibil. ¶ Secũda rõ qua oſtendit᷑ ꝙ ani⸗
ma ſit immoꝛtal dicit᷑ ſuꝑatiõis. Suꝑat aima
intellectiua ⁊ excedit nobilitatem ⁊ dignitatem
quoꝛũcũq; coꝛpoꝛũ tam elemẽtariũ q; celeſtiũ.

qð ꝓbat᷑ ex dictis omniũ ſapientũ. Inqͥt Au⸗

guſti. in li.de libero arbi. Oĩis aima omi coꝛꝑe
eſt nobilioꝛ ſeu melioꝛ.Et idem li.lxxxiij.q̃ſtio.
Omnis aia melioꝛ eſt omni coꝛꝑe. Et idem in
li.de duabus aĩiabus.Aia luce iſta quaʒ hoies

venerantmelioꝛ ẽ.qmquidem illa intelligit᷑ mẽ

te.hec ſenſu coꝛpoꝛis innoteſcit. Et idem.viij.

de ciui.dei.c.xv. Omni coꝛpoꝛi pᷣferunt᷑ aime.

Et in li.ſoliloquioꝝ.Quicqͥd celi ambitu conti
netur inferius ab aia humana eſt. Et Chꝛyß.i
li.de lapſu mũdi.Quanto ait celũ terra pulcriꝰ
tanto aime pulchꝛitudo oẽm foꝛmaʒ qᷓ;uis pul
cherrimi coꝛpoꝛis ſuperat. Ad idẽ eſt glo.c.cũ

Omne quod non ſubijci motui celi eſt incoꝛu

Xriij

ptibile. Nam motus celi eſt cauſa generatiõis
⁊ coꝛruptionis.ſᷣ anima non ſubijcit᷑ motui celi
nam nullũ minus nobile põt agerein maiꝰ no⸗

bile nec illud deſtruere. Sic itaq; cũ aima rõna
lis que eſt ſpũs nobilioꝛ ſit celo quod eſt coꝛpꝰ:

177

non ſubijcief celo. Inſup hoc demonſtrari põt
AQuia tanto creatura eſt nobilioꝛ qto mag ap⸗

pꝛopinquat deo. vnde creature que ſunt tanũ

2 ſolum habent eſſe ſunt in infinito gradu nobi⸗

litatis. Creature que habenteſſe ⁊ viuer eſunt
illis nobilioꝛes. lto dignioꝛes vo ſunt crea⸗

ture que habẽt eſſe viuere ⁊ ſentire. Quibꝰ om

nibus pᷣponunt᷑ creature q habẽt diſcernere et

intelligere. Cum ergo celi habeant tm̃ eſſe. ſeqt

ꝙ incompꝑabiliter illis ſit excellentioꝛ aia. o⸗
teſt adhuc aĩma inclinatiões coꝛpoꝛis ex influ⸗
entijs coꝛpoꝛuʒ celeſtium repᷣmere ⁊ refrenare.
Quare cũ nec a celo cauſetur nec illi ſbciatur
erit ꝑ conſequens incoꝛruptibitł. ¶ Tertia rato⸗
oſtendẽs aiam eſſe immoꝛtalem ðꝛ operatiois.

CEuiuſſibet nanq; ſubſtãtie coꝛruptibilis opera
tio ſua duratiõe debilitat᷑ ⁊ deficit vſq; ad vlti⸗

mum defectum qui eſt coꝛruptio velmoꝛs. Sʒ
operatio animeſua duratiõe inualeſcit ⁊ ꝓficit

dꝛ vt ſcribit᷑ Job.xij.c. In antiquis eſt ſapien

tia ⁊ in multo temꝑe pꝛudẽtia. deo apparet
ania ſit immoꝛtał ⁊ incoꝛruptibilis. ¶C Quarta

rõ qua ꝓbat᷑ ꝙ aima ſit immoꝛtalis dicit incli/

nationis. Geés qdẽ hoies naturalit inclinant᷑
ad deſideranda vitã ꝑppetuã beatitudinem. B

impoſſibile eſt appetitũ naturalẽ eſſe fruſtra.ex

7 7„

jj. meihaphi. vbi dicit Ariſto. deſideriuʒ natu
rale nõ eſt fruſtra. Et in li. de celo ⁊ mũdo. Ha

— —

tura nõ facit aliqð factũ vanũ. Igif neceſſe eſt

ponere aiam imoꝛtalẽ hec eſt rõ Tho. in. ij.

gstiles c. lxx viij. ⁊ in.j.ꝑte.q.lxxv. ¶ Quinta

rõ ðꝛ pfectionis. Ad ꝑfectionem nanq; vniuer

ſi requirit᷑ diuerſus gradus creaturarũ. AVnde

Hrego in. iiij. dialogoꝛum dicit. Tres vitales

„ „ . — .

ſpũs creauit omnipotes deꝰ. Anum qui carne

tegit᷑ ⁊ cum carne moꝛit᷑. hic eſt iumentoꝛum ⁊

ſit. de etate ?⁊ qua.oꝛdi.Et.xij.q.j.c.pᷣcipimus.

Et confirmat᷑.xxiiij.q.iij.c.ſi habes.Et de pe.

⁊ re.c.cum infirmitas. Et.C.de ſacroſan.ec.l.
ſancimus.Et Ariſto.in pᷣncipio li.de aima do⸗
cet qualiter ſcientia de anima qᷓ;tum ad bonita-⸗
tem ⁊ honoꝛabilitatem eſt pponenda alijs ſcaien
rtijs naturalibus que ſunt de numero bonoꝛum
honoꝛabiliũ ppter nobilitatẽ ſbiecti qð eſt aia
intellectiua. Iterũ in.j.de aia ait. Aia autẽ ali⸗
A meli⸗ eſſe ⁊antiqus ·i. nobiliꝰ impoſſibile ẽ.

Impoſſibilius auteʒ adhuc intellectu.i.eſſe ali

qd nobilius.rationabiliſſimũ enim eſſe habet ⁊
nobiliſſimum vᷣm naturꝗ. Ex his arguitur ſic.

anima iũ irrationabiliũ. Aliũ q carne nõ tegit᷑
nec cũ carne moꝛit᷑.hic eſt angeloꝛũ. Ettertiuʒ

qͥ carne tegit᷑ ⁊ nõ cũ carne moꝛit. hic eſt hoim
ratione pᷣdictoꝛũ.Apparet ergo ꝙ ad pfectiõeʒ

ta raſo dici oꝛdinatiõis:⁊ hoc refertur ad di⸗

uinam ſapientiam. Sapientis nanq; eſt oꝛdina

re bona ad bonum optima ad optimũ finem.

Sis deus omnia oꝛdinauit ad hominẽ. vid.t᷑

.

ꝙ hõ poſt deum ſit omniũ creaturarũ finis. ꝗi

nis aut nobilioꝛ eſt pncipio.Cum ergo müdus

ſit ppetuus q;tum ad ſubſtantiã. vt patʒ de ele

mentis ⁊ coꝛpoꝛibus celeſtibus, ergo anima

„— „

erit perpetua. Hanc rationem Lactantius tanz⸗

git li. vij. diui inſti. vbi ait. Si hoĩm cã factus
eſt mũdus ⁊ita factus eſt vt eſſet eternus ſ.qᷓ;⸗
tum ad ſbᷣſtantiam:cur ip̃i quoꝛũ cauſa factus
eſt non ſunt ſempiterni. At nõnulli deo noſtro iĩ
gratiſſimi negare non confundunt᷑ ad hominũ
vtilitatem cũcta que in celo ⁊ qᷓ in terra ſunt eſſe
oꝛdinata. Qui audire debent illud quod ſcribi
tur Beuterono.iiij. c. Solem ⁊ lunam ⁊ omia
Aſtra celi creauit dñs deus in miniſterium cun⸗
ctis gentibus. Et Dauid loquẽs ad deum cũ
admiratiõe dicebat. Quid eſt homo ꝙ memoꝛ
es eius:aut filius homis qm viſitas eum. i
nuiſti eum paulominus ab angelis gloꝛia ⁊ ho
noꝛe coꝛonaſti eũ ⁊ cõſtituiſti eum ſuper opera

manuũ tuarũ.Oia ſubieciſti ſub pedibus eius

oues ⁊ boues vniuerſas inſuper ⁊ pecoꝛa cãpi
Aolucres celi ⁊ piſces maris. Et de hoc Au⸗
guſt i adhuc ita loquit᷑ Omnia dñe ſbᷣ pedibꝰ
hominis ſpᷣieciſti. vt ſolus homo ſuꝑ omia tua

tuus ellet totus.Exterioꝛa nanq; ꝓcoꝛꝑe cun
cLta creaſti. Ipm vo ꝓ anima animã ꝓ te vt tibi

ſoli vacaret te ſolum amaret ⁊ poſſideret ad ſo⸗
latium. Lactantius aũtli.vij.diuinarũ inſtitu
tionũ pᷣus elegant᷑ ſuadet mundũ ſine cã factuʒ
non eſſe.demum ⁊ ꝓpter hominẽ a deo ↄdituʒ
conſitet. Inquit ergo ſic.Cum mũdus omẽſq;
partes eius vt videmus mirabilis ratio guber
net:cum celi temperatio ⁊ equalis in ipᷣa varie
tate curſus aſtroꝛum luminũ q; celeſtiũ:tempo
rum conſtans ac mira deſcriptio:terrarum va⸗

ria ſecũditas:plana campoꝛũ munimenta:⁊ag
geries montiũ:viriditas vbertaſq; ſiluarũ: föo⸗
tium ſaluberrima eruptio. Fluminũ opoꝛtuna

inundatio. Maris opulenta ⁊ copioſa interfu
ſio: ventoꝛũ diuerſa ⁊ vtilis aſpiratio: terra ce
teraq; omniaratiõe ſumma conſtent. Quis taʒ
cecus eſt vt exiſtimet ſine cauſa facta eſſe: in qͥ⸗
bus mira diſpoſitio puidentiſſime ratiõis elu/
cet. Deinde ſequit᷑ Lactãtius inſinuans ꝙ nõ
niſi ꝓpter hominẽ cuncta ſint facta ⁊ ait Quis
eſt enim tam ineptus vel tam ocioſus.vt agsre
dDiatur aliquid facere fruſtra ex quo nullam vti
litatem nullum cõmodum ſperet. qui domum
eliſicat non ideo ediſicat vt tantũmodo dom⸗
ſit:ſed vt in ea poſſit habitari. Qui naueʒ fabꝛi
cat non ideo inſumit operam vt tm̃ nauis appa
reat: ß vt ea nauiget᷑. Item qui vas alicuod in
ſtituit ac foꝛmat nõ pꝛopterea id facit vt tm̃ fe⸗
ciſſe videatur: ſed vt vas illud effectum capiat
aliquid neceſſariũ. Similit᷑ cetera quecũq; fiũt
non vtiq; in ſuꝑuacuum: ſed ad vſus aliquos

vtiles laboꝛantur. Mundus ergo a deo factꝰ
eſt non vtiq; pꝛopter ipᷣm mundum. MNeq; eniʒ
aut caloꝛe ſolis aut lune aut aſpiratione vento⸗

rum aut humoꝛe imbꝛiũ aut alimonia frugum

cum ſenſu careat indiget. Sed neillud quidem

dici poteſt ꝙ deus pꝛopter ſeipᷣm fecit mũdum

quoniã poteſt eſſe ſine mundo ſicut fuit antea.
Et his omnibus quein eo ſunt queq; generan

tur deus non vtitur. Apparet ergo animantiuʒ

cauſa mundũ eſſe conſtructũ.qm̃ rebus his qui

bus conſtat animãtes fruunt᷑. Rurſus ceteras

gnimãtes hoiĩis cauſa eſſe factas ex eo claruʒ eſt
ꝙhomi uiunt ⁊ tutele atq; vſibus eius date
ſunt.qm̃ ſiue terrene ſunt ſiue aquatiles nõ ſen
tiunt mũdi ratõʒ ſicut hõ.hec Lact antiꝰ. At
autẽ bꝛeuius hanc ꝑtem decurramꝰ ugoili.

de arra ſponſeſic ad hoĩem dicit. Reſpice vni⸗
uerſum mundũ iſtuʒ ⁊ cõſidera ſi aliqͥd in eo ſit

qdð tibi non ᷣuiat. oĩs natura ad hunc finẽ diri⸗

git curſum ſuum vt obſequijs tuis famuletur.
tuiſq; neceſſitatibus ſm afſluentiã indeficientẽ

occurrat.hoc celuʒ hocterra hoc mare hoc aer

cuʒ his queſunt in eis vniuerſis explere nõ ceſ
ſant.ec hugo. Res eſt pꝛofecto ab omnibꝰ
ponderanda ni mmus oĩm pater de tot in /
numeris beneſicijs tot ampliſſimis muneribus
tot abundantiſſimis gratijs voluerit animã ra⸗
tionalem dotare. Ipi coꝛpus oꝛganicũ mirabi
li opiſicio extructũ cum ſenſibus copulauit Ip

ſi celos ⁊ ſidera firmamẽti elemẽtaq; omia ⁊ ex

illis cõpoſita puire iuſſit. Ipᷣi angelos ad cuſto
diam deputauit. IJpᷣi leges ⁊ pꝛecepta bene vi⸗

uendi inſtituit. Et cum nec ſic ſuum creatoꝛem
agnoſceret miſit vnigenitũ filium ſuũ qui viam

veritatis illam doceret qͥ errantẽ ad ſemitam vi

te ꝑduceret.qui deniq; illam ſanguineſuo pꝛe⸗
cioſo redimeret. Quis igit᷑ tam egregiam: tam
inſignẽ:tam pᷣclarã:tamq; deo chariſſimã crea
lHuram ad imaginẽ ⁊ ſuã ſimilitudinẽ foꝛmataʒ
moꝛiturã audeat affirmare. Aperi oculos tuoſ
oaia tanto decoꝛe redimita. O aia tãta diligen
tiaa tuo creatoꝛe cuſtodita.O aĩa tanto laboꝛe

a Jeſu filio dei ⁊ virginis queſita.tãto doloꝛe

recuꝑata.tanto deniq; pᷣcio redempta.⁊ conſi
dera in teipᷣa ſapientiã dei: qui non ab re circa
tetanta dignatus eſt operari. ¶ Septima rõ q̃ᷓ

oſtendimus ꝙ aia ſit immoꝛtal dicit᷑ iuſtiſica/

tionis Clamãt oes ſancti iuſtiſſimũ eſſe deum

ſicut ptʒ in ᷣmone de iuſticia dei in quadrage⸗
ſimali noſtro. Et vbi eſſet iuſticia dei ſi aia cum
coꝛpe moꝛeret᷑.qñquidem tot mala in pñti re/
manẽt impunita. Sʒ ꝓfecto nõ ſine pena trãſi

bunt impij:qui in ſuis malis ⁊ iniquitatibus p
ſperant᷑.qꝛ in futura vita equiſſimus ille deus

reddet vnicuiq; ſᷣm opera ſua. vt latiꝰ diximꝰ
in pᷣtacto ᷣmone.HNõ gloꝛient᷑ peccatoꝛes ĩ ma
licia ſua.qm de illis inquit pſał.xxvij. Dauid
LCLonſumet᷑ nequitia peccatoꝛum. Et põ.xxxj.

Nn

ia.
nn
ti
gui

riſ
1op
in
na
nid

Multa flagella peccatoꝛis. Et ſapiẽs pꝛouer.
v.ca. Iniquitates ſue capiẽt impiũ.Naʒ ⁊ Se
neca in tragedijs hoc ipᷣm ꝓfitetur. Inqͥt autẽ
ſic.Quod qᷣſq; fecit patit᷑ auctoꝛem ſcelus repe
lit. Et Plato in fedrone dixit. Eſt in reuera de
functoꝛum animas extare:⁊ bonis melius eſſe.
malis aũt deterius.¶ Octaua ratio qua dedu

citur imoꝛtalitas aie dicit᷑ remuneratiõis.Hoc

ſpectat ad clementiã ⁊ benignitatem dei:quiſi

cut nullũ malũ impunitũ.ita nec vllũ bonũ irre
muneratũ relinqͥt.oc aũt eſſet ſi aia ꝑiret cuʒ

coꝛpe.qm̃ amici ſui qui coꝛpa eoꝛũ ⁊ volũtarijſ
caſtigationibus ⁊ illatis paſſionibus obtule⸗

runt nullam inde repoꝛtaſſẽt mercedẽ. Intuea⸗
mur quid apoſtoli:qͥd ↄfeſſoꝛes.quid vᷣgines:
qd ⁊ martyres egerint ꝓ dei amoꝛe.⁊ inde con

cludamus ꝙ ſi moꝛtua foꝛet illoꝝ aĩima dei ma

nus vacua eſſet a munere liberalitatis. Erraue
runt in ſolitudinibus illi in ſpeluncis: in cauer⸗
nis:inſciſſuris petrarũ ⁊ montium affligentes
carnem vigiihs:ieiunus:genuflexionibꝰ: ver/
beribus ⁊ diſciplinis.Ali ludibꝛia ⁊ vicula ex
perti ſunt. Allij lapidati ſunt. Alij capite ceſi.

Alij flãmis aduſti.Alij ſagittis vulnerati.Alijʒ

in mare ⁊ ſluminibus demerſi. Alij exquiſitiſſi

inis cruciatibus necati. vt deo gloꝛiã ⁊ honoꝛẽ
impenderent. Nunqͥd ſine retributione laboꝛa-
uerũt incaſſum:O pietas dei benedicti.O cha

ritas patris eterni. Ipᷣe vtiq; diligẽtibus ſe bo
na inuiſibilia pᷣparauit: que oculus non vidit:
⁊ qauris non audiuit. Et ꝓpterea ſaluatoꝛ noſt᷑

Matth̊.v.ca.ſuos diſcipu os confoꝛtabat di

cens. Beati eſtis cum maledixerint vobis ho/⸗
mines ⁊ ꝑſecuti vos fuerint ⁊ dixerint oẽ ma⸗
lum aduerſus vos mentientes ꝓpter me. gau/
dete ⁊ exultate quoniã merces veſtra copioſa ẽ
in celis. ¶ Nona ratio dicit᷑ aſſimilatõis. de qᷓ
ſic dicit Augꝰ. in lib.de ſpũ ⁊ aima. Jmmoꝛtalł
eſt aia:nea ſui creatoꝛis ſimilitudine diſcrepare
videat᷑.Nõ em̃ poterat eſſe imago ⁊ ſimilitudo
dei ſi vllo moꝛtis termino clauderet᷑. ¶ Becia
ratio dicit᷑ reſurrectiõis. Eſt articulus fidei q;

moꝛtui reſurgent.Et dc hoc diffuſe ſcripſi in ⸗

drageſimali in ᷣmone de reſurrectione genera
li. Quia itaq; erit reſurrectio que fiet per vnio

nem animarũ ad ſua ꝓpꝛia coꝛpoꝛa virtute di⸗
uina. Et quia xpᷣus ſurrexit a moꝛtuis. Et alij

poſt moꝛtem miraculoſe redierũt ad vitam:ne⸗
ceſſe habemus cõſiteri ꝙ aĩma ſit immoꝛtalis,
¶ Vndecima rõ ð oꝛatiõis. Oꝛat eccla ꝓ de⸗
functis ⁊ ſuffragia facit ꝓaimabus in purga⸗
toꝛio penale debitũ exoluentibꝰ. Igit᷑ aima eſt
immoꝛtal. C Duodecima ratio dicit᷑ comꝑati⸗
onis. Comꝑando quiſpe aiam que eſt vliima

foꝛ:ma ad pᷣmã materia ponẽda eſt aia incoꝛxru⸗

ptibilis. Mam ſicut eſſe intelligibile eſt pmané

tius qᷓ; eſſe ſenſibile.Sic ⁊ recipiens eſſe intelli⸗
gibile eſt pmanentius qᷓ;recipiens eſſe ſenſibile
Sed recipitẽs eſſe ſenſibile eſt incoꝛruptibłe m
ſuam ſbam.ſ.materia pᷣma.ergo multo foꝛtiꝰ in

tellectus poſſibilis qͥ eſt receptiuus foꝛmarum

intelligibiliũ. ¶ Tertio aparet ꝙ ſit immoꝛtal
aia ex clara exemplatione.Sunt tria exẽpla lu⸗

cidiſſima qᷓ oſtendunt giam eſſe immoꝛtalem: in
dqbus tanq; in ſplendidiſſimo ſpeculo qlibʒ tan

te rei veritatem inſpicere põoo.
CPꝛimũ exemplũ dicit᷑ tolleratöis.

—„ 2

CSecundũ aparitionis.
Tertiũ exauditions.
CNPꝛimũ exemplũ ðꝛ tolleratiõis. vt em̃ ſcri⸗
bit Cicero in queſtionibus tuſculanis. Nemo
vnqᷓ; ſine magna ſpe immoꝛtalitatis ſe pꝛo pa⸗
tria offerret ad moꝛtem. De martyribus claruzʒ
eſt ꝙ moꝛtem non timuerũt quam vitare potu⸗
iſſent ſi xpᷣm relinquere voluiſſent. Sed ad phi
loſophos veniamus. Recitat Augꝰ. li.j.de ci.
dei. e. xxij. qͥdam phᷣus Theobꝛetus nomie

lecto Clatonis libꝛo de immoꝛtalitate aian. de
muro ſe pᷣcipitem dedit. itaq; interfecit ſemetip

ſum. Et Lactantius li.iiij.diui.inſti ait. li
ex his qͥ eternas eſſe aimas ſuſpicati ſunt tanq;
in celum migraturi ſibüpis manus intulerunt.
vt Cleantes: vt Criſipus.vt Empedocles et
Zeno.Etex romanis Catho: qui fuit in omni
vita ſua ſocratice vanitatis imitatoꝛ.⁊ quia de
Cathone ſit mentio. Sciendũ ꝙ multi fuerunt
ſic nominati. Nam fuit qͥdam catho Cẽſoꝛinꝰ:
de quo fit mentio in li.de amicitia.⁊ in queſtio
nibus tuſculanis a Cicerone. ⁊ a Plinio in li.
de viris illuſtribuſ.Et a Valerio in rubꝛica de
ſtudio ⁊ induſtria. Hic fuit eloquentiſſimꝰ lit⸗
teris grecis ⁊ latinis eruditus młtaq; fecit ma⸗
gnifica pꝛo republica ⁊ conſulendo ⁊ pꝛeliãdo.
Qui vt ſcribit᷑ in ſpeculo geſtoꝛum mũdi tedio
duplicis quartane effectus vt beatioꝛe vita fru
eretur ſemetipᷣm interfecit. Fuit ⁊ alius Catho
filius ſupꝛadicti vir bellicoſus. qui vt ſcribit
Frontinus) cum in bello contra Macedonie

regem pugnaret equo pꝛolapſus cum ſerecolle

giſſet animaduertit gladium cecidiſſe e vagina
quem foꝛtiter recuperauit: æ vulneratis hoſti⸗

bus ad ſuos redijt. Quod exemplũ adeo roma

nos anlmauit ad pᷣliuʒ ⁊ macedones terruit:vt

ipᷣimacedones vincerentur. Fuit alius Mar
cus Catho filius ſupꝛa dicti ⁊ nepos cenſoꝛini:
]q̃̊ conſul in affrica diem clauſit extremũ.Catho

aũt vticenſis qͥ ⁊ poꝛtius fuit filius pꝛecedẽtis
Marci cathonis qͥ vticenſi s dicit eo ꝗ in yti⸗
ca libie ciuitateſe occidit. Cã vo fuit vi nõ ſub⸗

ſecutus fuerat. Mam vt ait Lullius in. bᷣmo de
officijs. ¶;oꝛs turpitudini ac ᷣuituti antepo⸗
nenda eſt. Ex hoc arguũt qͥdaʒ ꝓbantes ꝙ aĩa
ſit immoꝛtalis ex auctoꝛitate Ariſto.in.iij.eth.
q̊ͥ ait.ꝙ foꝛtis dʒ ſe exponere moꝛti ꝓ ſalute pa⸗
trie.⁊ hoc ſᷣm iudiciũ nãlis rationis. Sed niſi
aima eſſet incoꝛruptibilis nõ deberet hoc ape⸗
tere.qꝛ nõ eſſe ſimpliciter non caditſbᷣ appetitu
Sed ʒ̊ hoc nonnulli obijciũt dicentes ꝙ etiam
ſi aima moꝛeret᷑ cũ coꝛꝑe adhuc velle ſuſtinere
moꝛtem ꝓ liberatiõe patrie ⁊ ꝓ republica eſſet

m iudiciũ rectum rõnis. Nam melioꝛ eſt mo⸗-

dicus actus vᷣtutis intenſus qᷓ; vita vitioſa vł
cum actu remiſſo ꝑ magnũ tꝑus. g foꝛtis debʒ
ſe exponere ꝓ bono vtutis. Et qꝛ ipᷣe eſt pars
cõitatis cuius boniũ cõmune naturalit᷑ eſt ma⸗
gis diligendũ q; bonum pᷣuatũ.Et iſta vidðꝛ fu⸗
iſſe opinio Scoti quam impꝛobat Landulfus

in ſuo.iiij.di.xliij.Quia ſicut lex ⁊ ratio natura

lis pᷣualet omni legi ⁊ ratiõi maxie create. Ita
bonũ entitatis naturalis pᷣualet omĩ bono cui⸗
cunq; vtutis. vnde longe videt᷑ ꝙ ſit eligibili⸗
habere eſſe ꝑpetualiter ⁊ nõ vtuoſum eſſe mo⸗
raliternõ dico vicioſum eſſe ſᷣ nõ vtuoſuʒ qᷓ; ha
bere eſſe moꝛale ad modicũ tꝑs ⁊ poſtea hr̃e ꝑ⸗
petuum nõ eſſe. Siłr puto eligibilius habere ꝑ
petuam entitatem incoꝛruptibilem ſine glapa⸗
trie q; habere gloꝛioſum eſſe ꝑ vnũ diem et po⸗
ſtea ꝑpetuo anihilari.⁊ tamen maius eſt bonũ
patrie qᷓ; bonum vtutis.q̊ Landulfus. Riccar
dus etiã de media villa in.iij.di.xxxiij.ita ſcri⸗
bit. Si aima moꝛeret᷑ cum coꝛꝑe vt falſo qdam
ſunt opinati.hõ nõ deberet velle ſuſtinere moꝛ⸗
tem ꝓ liberatione patrie. Pꝛimo qꝛ ᷣm Augl.
in.j.de libero arbitrio. Quiſqͥs recte aliqͥd eli⸗
git appetendũ neceſſe eſt vt melioꝛ fiat cuʒ ad id
puenerit qð elegit. Nelioꝛ aũteſſe nõ poſſetqͥ

non eſſet. Sed ſi aima moꝛeret̃᷑ cum coꝛꝑe hõ ꝑ
moꝛtem totaliter deſinereteſſe excepta materia

pᷣma. Ergo moꝛiendo volũtarie ꝓliberatõe pa
trie melioꝛ nõ eſſʒ.⁊ ſic nõ eſſet electio recta. Se
cũdo nõ debet hõ voluntarie intermittere actũ
virtutis alicuius:niſi vt liberiꝰ vacet exercicio
maioꝛis vtutis. Sed mło magis eſſet ratõeʒ
rectam eligere illud ad qð ſequeret᷑ ꝑpetua im⸗
poſſibilitas operandi ᷣm quãcũq; vtutem. qᷓ;
ad tꝑus intermittere actus vnius vᷣtutis nõ ꝓ
pter exerciciũ alterius vᷣtutis.Sed ſi aia moꝛe⸗
retur cum coꝛꝑe hõ eligendo moꝛi: eligeret illð

ad quod ſequeret᷑ q amplius in ppetuum ßm
vᷣtutem oꝑari nõ poſſet. Iſta cauſa exercitij di
cas:⁊ me inhonoꝛas: Tandẽ poſt multa vtriſ⸗
q; illata toꝛmenta ducie fuerũt in ſiluam in via
Coꝛnelia ab vrbe roma miliario decimo in fun
do qͥ vocat᷑ buxeco:ibiq; ruſina capite trũcat᷑·

cta ſunt ⁊ vt ſilentiũ imponat᷑ his qͥ dicunt non

eſſe ſufficiẽs ĩmoꝛtalitatis argumentuũ. ꝙ illi de
qͥbus mentionẽ fecimus ſuperiꝰ et reliqui qͥ pa

triam dilexerũt imo ⁊ martyres qui xpᷣm ↄfeſſi

ſunt moꝛtẽ non hoꝛruerũt. ¶ Secũdũ exemplũ

in quo lucet anime immoꝛtalitas dꝛ apparitõis

De apparitiõe aiaꝝ diximus in ᷣmone detraſ⸗

figuratione Jeſu xpᷣi bñdicti. Ideo tm id nunc

aſſerimꝰ ꝙ volente deo ad conſolatõʒ viuoꝛu,z
ſepius aime ſeꝑate diuerſimode aparuerunr.
oꝛante ipſa
cum matre iuxta ſepulchꝛũ ſancte Agathe. Cu

In legenda ſancte Lucieſcribit᷑:

ciam ſomnus arripuit:viditq; Agathaʒ in me
dio angeloꝛũ gẽmis oꝛnatam ſtantẽ ⁊ dicenteʒ

ſibi. Soꝛoꝛ mea Lucia qͥd a me petis quod if5a

poteris pᷣſtare ↄtinuo mr̃i tue. Naʒ ecce ꝑ fidẽ
tuam ſanata eſt. Euigilans Luciaita inuenit.
Nam paſſa fuerat eius mater annis multis flu⸗
xum ſanguinis.Hiero.in vita Pauli pᷣmi here
mite narrat qualit᷑ Antonius longe poſitus a
cella Pauli vidit angelos aiam eius deferẽtes
q̃ mox currens inuenit coꝛpus CPauli flexis ge
nibus in modũ oꝛantis erectũ:ita vt ipᷣm viue/
re extimaret. Sed cũ ipᷣm moꝛtuũ didiciſſet: di
xit.O ſancta aima qð gerebas in vita:in moꝛte
monſtraſti. Cũ aũt nõ haberet vnde ſepulturã

faceret:venerũt duo leones ⁊ foueã parauerũt
ſepultoq; eo redierũt ad ſiuam. Ambꝛo. refert

de beata Agnete ꝙ eius ꝑacto martyrio cuʒ pa
rentes eius octaua die iuxta tumulũ vigilarẽt:
viderũt choꝛũ vᷣginum veſtibus fulgentibus

radiantẽ inter quas viderũt beatam Agnetem

ſimili veſte fulgentẽ ⁊ a dextris eius agnũ can
didioꝛem niue ſtantem:qͥbus illa ait. Nidetene
me quaſi moꝛtuam lugeatis:ſᷣ congaudete me⸗

cum ⁊ congratulamini.qꝛ cũ his omibus luci /
das ſedes accepi. Mꝛopter quã viſionẽ eccleſia
celebꝛat feſtum Agnetis ſcᷣo.Conſtantia autẽ
vVgo filia Conſtantini lepꝛa grauiſſima laboꝛãs

cum hanc viſionẽ audiſſet tumulũ eius adijt: ⁊

ibi dum oꝛatiõi inſiſteret:obdoꝛmiuit. vidit;

beatã Agnetem ſibi dicentem. Si in xpᷣm credi
deris ↄtinuo liberaberis. Ad quã vocem eui⸗

gilans ꝑfecte ſe ſanatam inuenit. que baptiſmũ
recipiens ſuꝑ coꝛpus beate Agnetis baſilicam

fecit:⁊ ibi in vᷣginitate ꝑmanſit. In vita ſancta
rum Ruſine ⁊ Secũde ponit᷑ qluer apparuerũt
cuidã matronenoie Plantille.he due ſoꝛoꝛes

fuerũt vgines romane:parentibus clariſſimis
genite. Aſterio.ſ.et Aurelia:que nupſerunt ar⸗

mẽtario ⁊ verino:qͥ accuſauerũt eas ꝙ xpᷣiane

eſſent tꝑe Valeriani imꝑatoꝛis:⁊ capte ac tra⸗
dite donato pᷣ̃fecto poſt multa vba iuſſit Runi

nampᷣus cedi.quod videns ſoꝛoꝛ clamare ce/
pit ad iudicem. Quid eſt ꝙ ſoꝛoꝛẽ meam gloꝛiſi

mos
ei⸗
nune
lonn;
fum,
eipſa
Uu
nme,
ente,
Aiße
Dſdè
laſt.
lgin⸗
mibere
ſase
ti
aoge
Gen⸗
lanet
poluri
nerit
een
Une
ntious
maen
c
lene
ene⸗
wal
Aceſn
igau
oris
Ve
s
Ieli
eui⸗
n
can
Mcla
herüͤt
oes
Gis
unter⸗
tjane
ge⸗
nun
ge c

tif

l⸗
lvis
znfun
iak:

Secunda pꝑcutit᷑ ⁊ earũ coꝛpoꝛa feris voꝛanda
linquunt᷑.DOeniq; Plantilla matrona in cuius ſt
pꝛedio hoc factum eſt vidit eas in viſu ſedẽtes
gemmatas in thalamo ⁊ dicentes ſibi. NPlãtil/
la deſinea flagicijs idoloꝛũ ⁊ crede in x-pᷣm ⁊ ve
ni in p̃diũ tuũ ⁊ coꝛꝑa nr̃aſepeli.quod illa feẽ.
BGregꝰ. in.ij. dialogoꝛũ libꝛo affirmat de ſancto

ndicto ꝙ dũ moꝛaret᷑ apud montẽ caſſinuʒ:
nocte qdam dum ꝑ feneſtrã cellule conſpiceret:

⁊ oꝛaret vidit fuſam lucem deſuꝑ cũctas noct

tenebꝛas effugaſſe. Subito aũt totus mundus
velutſꝑ vno ſolis radio collectus ante oculos
eius adductus eſt.ibiq; aiam Germani epᷣi ca

puani ad celũ deferri vidẽs. Cõperit aũt poſt⸗
ea ꝙ illa hoꝛa migraſſet a coꝛpoꝛe. De ſanctis
Geruaſio ⁊ Pꝛothaſio geminis fratribus qui
martyrio coꝛonati fuerũt in ciuitate ediola

ni ſcribit Ambꝛoſius in vᷣmone qui legit᷑ in offi

cio matutinali feſtiuitatis eoꝛũ:q̃liter cũ eoꝛum
coꝛpoꝛa trecentis annis ⁊ vltra latuiſſent ab eo

reperta ſunt modo qui ſequit᷑. Quodã nanq; qᷓ
drageſimali temꝑe ipᷣiiĩ oꝛatõe poſito:nec aꝑte
vigilanti nec integre doꝛmienti: apparuert duo

pulcherrimi iuuenes veſtibus cãdidiſſimis.id

eſt collobio ⁊ pallio induti caligulis calciati ſe⸗
cum manibus extenſis oꝛantes. qua viſiõe ela⸗
pſa rogauit dominũ vt eum ludiſicari non ſine⸗
ret.Si vo aliquid viſio illa expeteret boni ite⸗

rum apareret. Simili modo canente gallo oꝛã⸗
tes ſecum iuuenes aparuerunt.Tertia vo no⸗
cte non doꝛmienti ſed ſtupẽti cum tertia ſibi ap
paruerunt perſona que ſimilis NMaulo apoſto

lo videbat᷑ ᷣm ꝙ in pictura ꝓſpexerat illiſq; ta

centibus apoſtolus ſibi dixit. Iſti ſunt qui ni⸗

hil terrenũ deſiderantes monita mea ſunt ſecu⸗
ti.quoꝛũ coꝛpoꝛa in eo reperies locoĩ quo ſtas

duodecim pedũ altitudine terre coopertam ar⸗
cam reperies:⁊ ad caput eoꝛũ libellũ in quo oꝛ⸗

tus eoꝛũ continef ⁊ finis.Ita enim ſepelierat il
la coꝛpoꝛa Nhilipus quidaʒ chꝛiſtianus.Cõ

uocatis ergo vicinis coepiſcopis: ipᷣe Ampꝛo⸗
ſius pᷣoꝛ terre foſſoꝛ acceſſit. Et omia ꝓut dixe⸗

rat ſibi Paulus in illa viſione inuenit. Coꝛpa

vo ita ſunt reperta ac ſi iᷣa hoꝛa ibidem fuiſſẽt
poſita. Inſuꝑ ⁊ odoꝛ mirabilis inde flagrabat
multaq; ibi miracula illoꝛũ meritis coꝛuſcarũt
Et vt inqͥt Augꝰ.li.xxij.de ciui.dei. In ilł die falla c na ec
rumqͥ dłxeruntaias tranſire de coꝛpoꝛe in coꝛꝛ⸗

bus ipᷣo pᷣſente ⁊ imꝑatoꝛe ac multitudine gen⸗
tium:cecus qͥdam ad coꝛpa martyrũ Geruaſij

⁊ Pꝛothaſij lumen recepit. In hac inuentione
pax inter longobardos ⁊ romanum imperium
refoꝛmata fuit. Ideo Gregoꝛius papain introi

tu miſſe cantari inſtituit. Loquetur dñs pacem
in plebeʒ ſuã. De patre vo beato Frãciſco nar⸗

rai dñs Bonauentura.ꝙ hoꝛa tranſitus eius

iiſ

miniſter fratrũ tunc tpis in terra laboꝛis augu/
inus noie in extremis laboꝛans cũ iã diu ꝑdi⸗
diſſet loquelã audientibus qui aſtabant ſubito
clamauit et dixit. Expecta me prĩ expecta ecce
iã venio tecũ.Querentibꝰ autèe fratribus et mi

rantibus cui ſic loqueret᷑.bim franciſcũ euntẽi
celuʒ ſe videre aſſeruit. Statiq; h̊ dicto ⁊ iſfefe

licit᷑ requieuit. Eadẽ hoꝛa epo aſſiſinati qui ad

oꝛatoꝛiũ michaelis archangeli p deuotõe acceſ.·

ſerat in monte gargano btũs franciſcus iocun/
dus aparens mundum ſe dixit relinquere ꝛl d
celuz cũ exultatõe traſire. ane ſurgens ebs
ſocijs narrauit que vidit. Et aſſiſiũ rediens euöu

perquiſiſſet ſollicite certitudinaliter cõperiti
ea hoꝛa qua ſibi ꝑ viſioneʒ innotuit beatus pa

ter ex hac vita migrauit. Inueniũtur ⁊ alie hbu

iuſmodi apparitiones quas longum eſſet enar /

rare. Ex quibus cogimur indubitanter tenere
ꝙ aia ſit immoꝛtalis . ¶ Tertiũ exemplũ dicit

exauditionis. Quiſnã non videat per experi-

entiam compꝛehendat quot et viri et mulieres H
qui in ſuis neceſſitatibus ſanctoꝛuʒ ⁊ ſanctaruʒ
pꝛecipue virginis immaculate matris dei iplo

rant patrociniũ:exaudiantur. Laceamus mi⸗
racula que ſuꝑ hoc indies in eccleſia clareſcũt

Oculos tm̃ coꝛdis ⁊ coꝛpoꝛis cõuertamus ad
ſacra templaqᷓ in dei ⁊ celoꝛum regine alioꝛũ;

honoꝛe ꝑ oꝛbem conſtructa ſunt.Cur non mire
mur in tantarum imaginũ aliarũq; rerum aſſe
ctu in quibus iudicant᷑ ꝙ homines i tribulatio
nibus poſiti interuenientibus ſanctis liberati

fuerunt. Sunt in italia eccleſie deuotiſſime vir
ginis nomine dedicate.Sancta maria de mar⸗
tyribus apud melfictũ in Apulia. Sancta ma-⸗

ria de caſali apud Gꝛunduſiuʒ. Sancta maria

„

de angelis apud Ziſſiſiuʒ. Sancta maria de lo

reto apud Rachanetuʒz. Sancta maria annun
ciata Yloꝛentie. Et alie ſic vulgo noõiate. inqaui⸗
bus cernunt᷑ in imaginibus cereis ⁊ argenteis
alijſq; rebus oblatis beneficia ſuſcepta ab illis

quiſe virgini cõmendarunt. Quid rõnes que-
rimus:Quid ph̊ᷣoꝝ ſententias exquirimꝰ:cuz
ipi effugere nõ valeamus tam varia tamq; luci
diſſima immoꝛtalitatis animaꝝ exẽpla. ¶ Se⸗
cundũ dubiũ pncipale fuit vtrum aie ſeparate
traniferãt ad aliqua loca. Et circa hoc triplex
inuenitur opinio falſa quoꝛũdam. Mꝛima eo⸗

pus:ita ꝙ cum ſeꝑat᷑ ab vno vnitur alteri ⁊ po
fea alteri vſq; ad coꝛꝑa beſtiaꝝ.Et hec opinio
aſcribit ip̃i Platoni. de quo ita ſeripſit Augꝰ.
li.x.de ci.dei.c.iij.latonẽ aias hoim pꝰ moꝛ⸗
tem reſolui vſq; ad coꝛpoꝛa beſtiarũ dixiſſe cer
tiſſimum eſt. Sed mirandum eſt pfecto Plato
nem talia fuiſſe locutũ.de quo Aaleri⸗ inmbe

iiſ

ca de ſtudio rinduſtria indt. Plato cunctoꝛuz
moꝛtaliũ ſapientiſſimus habebat᷑ adeo ꝙ ſia ce
lo Jupiter deſcendiſſet nec elegãtioꝛi nec beati
oꝛi facundia eſſet vſurus. Refert adhuc de i5o
in lib. d latonis ꝙ cum Ari⸗
ſton pat᷑ eius ad ipᷣm inſtruendũ deferret ad ſo
crateʒ nocte pᷣcedente viderat in quiete doctoꝛ
ſocrates ꝙ pullus odoꝛis ⁊ cãdoꝛis eximij vo⸗

Apuleius in lib.de vita

ciſq; ſonoꝛis ipᷣius volabat in ſinũ.poſtmoduʒ

de ſinu exiens cantando volabat in celũ. Cum
mane vidiſſet puerũ ſibi adductũ dixit ſomnũ
completũ eſſe. Quid plura: At ſuperiꝰ cõme⸗
moꝛauimus de immoꝛtalitate aiaꝝ copioſe dii⸗
ſeruit.Quõ igit᷑ ad tãt inſaniam deueniſſe cre

dendus eſt vt circulationem illã aimaꝝ poſue⸗

rit: niſi foꝛte dixerimus qꝛ vt hõ errare potuit:
acſibimet ↄtradicere.Tn qͥcqͥd ſit de eo opinio

77

nem iſtam impijſſim expugnare debem⸗. In⸗
Riccardus in. iiii. di.xliij. Sar
eſt ſcriptura ſacra imo omis philoſophia. Añ

qͥt em Ric

Ariſto.in.j.de qia reda

Poeigret ex eoꝙ videtur vnũqðq; coꝛpus
e ſpẽm ⁊ foꝛmã ꝓpᷣam.Et.ij.de aima dicit ꝙ

noõ ↄtingit aiam acciꝑe qplibet coꝛpus.qꝛ vniꝰ
cuiuſq; actus aptus natus eſt fieri in ꝓba mate
macei vt ponit .hoO:j. lr. a. cxvij. g
aĩa ſeꝑata ſua naturali vtutenõ põt mouere ali
tum localẽ. nõ tñ obediunt aie ſepate. Rõ quia
angeli ſunt ſbe ſpũales quarũ vtutes non deter
minant᷑ ad aliqua coꝛpa. ⁊ ſunt naturalit a coꝛ⸗
poꝛibus abſolute. Et ideo diuerſa coꝛpoꝛa eis
obedire poſſunt ad motũ. Sed cum alicuiꝰſbᷣe
ſpũalis ſeꝑate vtus motiua determinet᷑ natura
liter ad mouendũ aliqð coꝛpus non poterit illa
aima ſm ſuam naturam determinct᷑ ad mouen⸗
dum coꝛpus cuius eſt foꝛma nullũ aliud coꝛpuſ

ria. Et inde eſt vt ponit ⸗2

ſua naturali vtute põt mouere. Quare merito
2demnant᷑ hi qͥ fallacijs demonũ facile credũt
dDum ipᷣi quoꝛũdam viuoꝝ coꝛpa obſidentes ſi

mulant ſe eſſe aias defunctoꝛũ.Fuerũt eiuſino⸗

obſeſſa fuit ⁊ q;plurimos in erroꝛem ducebat.
dum diabo lus ehrt p eam fateba eſſe ſe
animã comitis⸗ 1
dñi. M. cccc.xl.
re bari multi ſic obſeſſi aiebant ſe eſſe aias quo⸗

rũdam qͥ diebus illis ex hae vita migrauerant.
Paithe pᷣdicante me ibi Anno dñi. . cccc.
lxxiii decapitatus fuit qͥdaz iudeus eo aliũ
de ſuo genere interfecerat.poſt paucos vo di/

es puellaqdam hebꝛea loqui cepit nũc in ꝑſõa

buſas dicentes quãlibet aiam qdᷣlibet coꝛpus

acobi piccinini. Anno inſup
In ꝑtibus terre ydronti ⁊ ter

vynius illoꝛũ nunc in ꝑſona alterius. Et du am/
boxꝝ pꝑtes ↄcurrerẽt ad nouũ ſpectaculũ aperie
reſpõdebantq;

bant multa ſecreta domus llo⸗ ebant
ad interrogata ſicutfaciebant dũ viuerẽt hoꝛta
banturq; ſuos vt ſe inuicem paciſcarẽt. Mul⸗

taq; confinxerunt mendacia pollicentes iudeis
eternã ſalutem. Tandem demones illi relique⸗
runt puellam.⁊ ſic ceſſauit rumoꝛ exoꝛtꝰ in ple⸗
be Scðda falſa opinio fuit alioꝛũ qͥ crediderunt
gias ſeꝑatas latitare in ſepulchꝛis ſuoꝛũ coꝛpo
rum ſeu in locis vbi oſſa vel cineres ſuoꝛuʒ cowꝛ
poꝛum vᷣuarent᷑.Ideo de xpᷣo vt ſcripſimus in
ymone de reſurrectione Laʒari inqᷣt Theophi

lus altius clamauit vr refrenaret oꝛa gentiliuʒ

fabulantiũ in tumulis latitare aimas defuncto

rum:quare alta voce dixit.Laʒare veni foꝛas.

quaſi aduocaret de longinquo.Mõ eſt igit᷑ opi
nio illa vera.neq; vllo pacto admittenda Zer
tia falſa opinio eſt quoꝛüdam qͥ dixerunt ꝙ aſia
non eſt in locis coꝛpalibus:ᷣ coꝛpoꝛaliũ ſimili⸗
bus ſiue in requie ſiue in doloꝛibus.qꝛ aima ſe⸗
parata nõ depẽdet a loco coꝛꝑali. Sʒ huic opi
nioni obſtat tota theologoꝛũ turba qͥ oẽs ĩ hä c
ſententiam ↄueniũt vicʒ ꝙ aie poſt moꝛtẽ ſunt

in aliqͥbus receptaculis. Nam vt inqt Riccar⸗
dus in. iiij.di. xlv.Sicut angeli qͥ ſunt ſpiritus
ſunt in aliquibus coꝛpoꝛalibus locis non circũ
ſcriptiue ſed diffinitiue.ſic ⁊ anima ſeꝑata non
obſtante ꝙ ſit ſpũs. Et quis aia ſepata nõ ma⸗
gis cõueniat cum vnoloco qᷓ; cũ alio ratiõe ſue
eſſentie cum ex loco natura eius nõ dependeat.
tamen ꝓpter oꝑpationes quas in loco exercere
debet vel circa eam debent exerceri magis ſibi
cõuenit vnus locus qᷓ; alius.Ex quo duplex il
li locus debet. Pꝛimus penalis.ſ.infernus.de
tragedijs. Ingens voꝛago
faucibus vaſtis patet. Latumq; pandit omni⸗
pus populis iter. Sunt vo in inferno quatuoꝛ
manſiones. Mꝛima inferioꝛ in qua ſunt aie da/
nate ꝓ lolo peccato moꝛtali actuali que puniũ⸗
tur pena ſenſus. de hoc dicit᷑ in tragedijs Sene
ce. Ipſaq; moꝛte peioꝛ eſt moꝛtis locus.Secũ⸗
da manſio in qua ſunt anime ꝓ ſolo peccato oꝛi
di deluſiones q;plurime diebus meis. ſic ſebſi
in li.detimoꝛ iudicioꝛũ dei de illa que neapoli

uo ait Seneca in trage

ginali damnaie que puniuntur tm̃ pena damni
Tertia mãſio eſt in qua de lege cõmuni purgã⸗

tur anime que deceſſerũt in chariate conferen⸗
tes ſecum aliquod purgabile. Quarta vo man

——

ſio eſt in qua requieſcebant anime que decede⸗
bant cũ charitate:que nihil purgabile ſecũ poꝛ

tabant: vel que poꝛtauerũt ⁊ purgate erant.h

ante xpᷣi adduentum dicebat᷑ ſinus abꝛae.Quia
eim Abꝛaam pᷣmus ab infidelibus ſeparauitrſe:
⁊ fidei ſignaculũ diſtinctiuũ accepit. Ideo locꝰ
requiei qui debebat᷑ anime ꝓpter ſidem chari⸗
tate foꝛmatã ſinus abꝛae dictus eſt. Roſt chꝛi⸗

— — ––– — ——

⸗h⸗h — — — —

ine
ucopi
Gihſe
eſent
Dirus
ari
pon
one⸗
ſelle
den.
rcere
is ſhi
hperl
nus de
ue
mn⸗
d/
nii⸗
vene
ech⸗
ori
nni
gfnen⸗

vonmn

etede⸗

üp

m.

Uile:

zan⸗

chꝛi⸗

ſti vo aduentum quarta illa manſio vacua eſt:

qm apta eſt ianua celi merito paſſiõis xpᷣi:⁊ aie

decedentes in charitate nihil purgabile ſecum
ferentes ſtatim euolant. Ande patet ꝙ nõ eun⸗
dem locum intelligimus mõ ſinũ abrae cum ro
gamꝰ aias in illum deferri:cum eo qui ante xpᷣᷣi

aduentum ſinus abrae dicebat᷑. Scðus locus

qui deber aiabus ſeꝑatis ẽ locus delectabilis

celum videlicet empireum deq ſuo loco abun⸗
de dicemus. Pꝛopter queomnia vt ponit La⸗
ctantius li.iij.diuina.inſti.Eſſe inferos Zeno⸗
ſtoicus docuit: ⁊ ſedes quidẽ pꝛioꝝ ab impijs
eſſe diſcretas.Et illos quidem quietas ac dele⸗
ctabiles incolere regiones. Hos vo penas lue
re in tenebꝛoſis locis et ceni voꝛaginibus hoꝛ⸗
rendis. Et Seneca in tragedijs inducit theſeũ
dicentem. Quiſquis placide potẽs dũſq; vite
ſeruat in vacuas manus. Et in cruentum miti
imperium regit.Animeq; parcit longa permẽ⸗

ſus diu. Felicis eui ſpacia vel celum petit Uel
leta felix nemoꝛis heliſij loca. Scom omẽs poe

tas heliſij campi pioꝛum apud inferos ſunt in

quibus vt ipſi dicunt bonoꝛum ſedentanime.

¶ Tertiü dubium pꝛincipale fuit. vtrũ loca fa

.

empireum qᷓ;uis in nullo augeat aiaꝝ beataruʒ

delectationẽ eſſentialeʒ in aliquo tñ auget dele⸗

ctationem accidentalem inq;tum ille aie locum
illum pluſq; alia diligunt:pꝛeſentia auteʒ rei di

lecte aliquam cauſat delectationem. Ratio aũt
quare illũ locum pꝛe ceteris diligunt triplex ẽ.
Ana quia ſciunt locum illuʒ ſibi eſſe deputatũ

a deo quem ſumme diligunt.Alia qꝛ in illo pꝛo
pter exceſſuʒ nobilitatis ſue nature ſuꝑ alia coꝛ
poꝛa expꝛeſſius qᷓ; in alijs locis refulgere tanq;
in effectu diuinam bonitatem conſpiciunt Ter
tia qꝛ illius loci ſublimitas luminoſitas ⁊ imo/
bilitas ſuam ſpiritualem ſublimitarem ⁊ lumio

ſitatem ⁊ quietis ꝑpetuitatẽ expꝛeſſius q; qua

litates alioꝛũ locoꝝ repꝛeſentant. Anuſquiſq;
aũt ceteris paribus plus diligit illud qð ẽ ma /
gis repꝛeſentatiuũ ſue nobilitatis. Receptacu⸗
la etiã damnatoꝛũ in aliquo augent eoꝛum affli
ctionem qꝛ locum illum odiunt triplici ðᷣ cauſa

NPꝛima qꝛ ſciunt ipſum ſibi foꝛe deputatuʒ a di
uina iuſticia quam odiũt.Alia qꝛ ũllius loci vi

litas eſt obligationis ſue ad penam perpetuam
rememoꝛatiua ſeu repᷣſentatiua. Tertia qꝛẽ cõ⸗
tentiuus ignis illius quo affliguntur. Ex hoc
Tho.ij.pte.q.lxiij.dicit ꝙ locus nonẽ penalis
angelo aut anime quaſi amciens altcrando na⸗
turam:ſed quaſi afficiens voluntatem cõtriſtã⸗

ciant ad delectatione vel penam aiabus ſepara
tis. Et ad hoc ita rũdet Riccardus vbi bra.
Oreceptacula coꝛꝑalia animarũ in aliquo au⸗
gent delectationẽ eaꝝ vel afflictiõʒ. Celũ enim

Mα

do dum angelus vel anima appꝛehendit ſe eſſei
loco non conuenienti. Receptaculũ aũt in quo

nem non qꝛ ipſum odiant voluntate deliberati

ua cum ſint in charitate ⁊ ſciantillũ ſibi eẽ aſſig
natuʒ ad tempus a diuina iuſticia quã diligůt
ad eaꝝ purgationem. Sʒ qꝛ ipſum naturalimo

tu voluntatis refugiunt ſub ratione qua ſuam
obligationem ad penam qᷓ;uis tꝑaneam repꝛe⸗
ſentant ⁊ ſub rõne q̃ ignem ↄtinet qͥ affliguntur

CAuartũ dubium pᷣncipale fuit vtrũ aie ſea
rate exeant aliqñ de locis ad q traſferũt᷑. Et qͥ⸗
da dicunt ꝙ non. ex eo ꝙ Job. vij. ſcribit. Qui
deſcendit ad inferos non aſcẽdit. Inſuꝑ RAugꝰ
li. de cura ꝓ moꝛtuis agenda ait. Si in rebus
viuentiũ intereſſẽt aie moꝛtuoꝝ mepia m nul⸗

la nocte deſereret me terra mariq; ſecuta ẽ vt

mecum viueret. Si g exirent aliqñn de recepta⸗

culis ſuis aliqñ intereſſent rebus viuencium.
Alij Zriũ ꝓbantex eo ꝙ vt ſcribit᷑ Math.xvij
ca.in tranſfiguratiõe ſaluatoꝛis nr̃i moyſes ap⸗

paruit cum helia. Ob ꝙ Augu. li. pᷣtacto ait.
ad viuos aliqͥs mitti ex moꝛtuis. ꝛo hac am⸗
biguitate remouẽda rñdet. Riccardꝰ.ꝙ aliqñũ
dias exire de receptaculis ſuis duplicit᷑ põt in⸗
telligi. Nel ꝑ diuinam potentis: vel ꝑ naturam
pꝓpꝛiã. Pꝛimo mõ de inferno ⁊ de celo exeunt
alique aie non imꝑpetuum ſed ad tpᷣs nec dele⸗

ge cõi ̊ ex aliq ſpeciali ca. Sicetiam de purga⸗

toꝛio aliq exeunt ad modicũ tps añ expletionẽ
pene ſue poſt cuius expletionem illuc amplius
nõ reuertunt᷑. In iudicio ãt oẽs aie tã exiſten⸗
tes in celo q; in inferno exibum ſᷣ̃m cõem legem
diuine iuſticie ad eadẽ iterũ loca cũ ſuis coꝛpo
nibus reuerſure: etin eis in ꝑpetuum pmanſure
Per naturam vo ꝓpꝛiam dixerunt quidẽ non
poſſe aimas de ſuis receptaculis exire affirmã
tes ꝙ anima humana nullo modo eſt mobilis

ſm locum necꝑ ſe necꝑ accidens. Et ſiponat᷑

alicubi ꝑ ſubſtantiam ſuam nunqᷓ; mouebit᷑ de
vbi ad vbi. Sed articulus iſte excõmunicatus
eſt a domio Stephano epiſcopo pariſienſi. SõO
Fgm Riccardum dicendũ eſt ꝙ de ſuis recepta⸗
culis exire poſſent anime que vellent:niſi pꝛohi
berẽtur a ſuperioꝛi virtute.Sed de lege cõmu⸗
niexire ꝓhibent᷑ ile que ſunt in purgatoꝛio an⸗
te expletazʒ penitentia. ⁊ille que ſunt in inferno

ante iudiciũ. Iſte vo que ſunt in celo exire no⸗
lunt vſq; ad tempus reſurrectiõis reſumptõis

ſcʒ coꝛpoꝛũ ſuoꝛũ.niſi aliquãdo videant place⸗

re deo ex aliqua ſpeciali cauſa. Vunde videt᷑ ali

quibus ꝙ omnes deſcenderũt de celo in obitu

beate virginis Oarie ꝓpter eius reuerentiaʒ

2 cum ea ucrũ aſcenderũt in celum.lb Augu⸗
ſtino ergo dicuntk anime non poſſcuſtereſſe le⸗

4 *° 4

.

Serxmo Friiij.

bus viuoꝛũ

ppꝛiam naturs. quia earũ vtus
non poreſt côtrarie ſupioꝛi virtuti qua phibẽ⸗

tur. Ideo ꝑ hec dicta ſoluunf᷑ omnes perplexi
tates. Si igit᷑ non habemus hic ciuitatẽ manẽ
tem. Si tam felix iocundaq; benefacientibꝰ ha⸗
bitatio diſpoſita eſt. Si regnum celoꝛũ paciſice
poſſidendũ nobis pmittit cotemnamus infima

hec atq; terrena: ⁊ queramus ꝗᷓ ſurſum ſunt: vt

ſic ꝑuenire poſſimꝰ ad regionẽ illam opulentiſ-

regnat in ſecula ſeculoꝛũ. x¶ men.

Germo vigeſimuſquartus de con⸗

eptione beate Mdarie virginis de
varie ſunt opiniones doctoꝛum licet
feſtum ab eccleſia celebꝛeet··

2

⸗ .
.
.
G ut

Pꝛouer. viij.c. ⁊ in epła hodierne

E

Eitienst. 996 ſingularem æpᷣcipuã reueren⸗ = fuerũt ab eternoi S sſe tis oaroneſar
„ ISIS. ee e Eeeit ee ab eterno in deo m cauſatiuã potentiaʒ
tiam qu totus mundus ad vinem gloxioſiſ. 6m ſimilltmdtimis glentig auetamen babet er
tempꝑe actualem exiſtentiã. Elemẽta itaq; ⁊ coꝛ
poꝛa celeſtia angeli ⁊ hoĩes ⁊ cuncta q ſunt fue

mam gerit feſtum ↄceptõis eius annuatim per

terraꝝ oꝛbem ſolennit᷑ celebꝛat᷑. Sunt em̃ toti·

numera ampliſſimaq; bñ̃ficia meritis ⁊ intercel

ſimam beatoꝛũ: in qua deus bñdictus viuit et

abyſſi ⁊ ego iam cepta eraʒ. Sa⸗
pientis vba ſunt iſta oꝛiginaliter

ſione illius pijſſime mr is a deo patre ipᷣiuſq; fi⸗

iniqtates ſepiſſime placat. Ipa nomen eius in

uocantibus pᷣſidia liberaliſſime pᷣſtat.Etnon ẽ

q̃ ſe abſcondata caloꝛe charitatis ⁊ beniuolen⸗

tie ſue. Qua ꝓpter vt hodierna die cõceptiõis
illius dignitas agnoſcat᷑ de ipᷣa in pᷣſenti hmõe
dam perpulchꝛa dicemuſ:audientes auribus

coꝛdis vginem bñdictam dicentẽ vba ĩthema⸗
tepoſita. Nondũ erant abyſſi æ ego iam conce·

pta eram. In qbus triplicem vginis cõceptio⸗

pꝛeferendam.

Kima pirg

.

cz ab eterno deus concepit ill ĩ ſua

berat aliqͥd facere dicere ſolet ita ↄcepi animo. in. in queſtis eus potuit vgi
Sic deus añq;ᷓ aliqd crearetin ſua volũtate fir nem facere lelioꝛe. beata virgo põt conſide

3 4 *
„

mente. Ad qo intelligendũ ſcire debemus ꝙ p/ ſanctiſſima a
poſitum coꝛdis dicit᷑ ↄceptio. vnde cũ qͥs deiii

celi regina

de ipᷣ a eccleſia dicit ill

Ponauenture in. . di. .

Haonis:·j.c.

ma æ incõmutabili ppoſuit creare vn puellaz

vginem ſanctiſſima: que eſſet filij ſui vnigeniti
lura mat Vun ancti camera: poꝛta padiſi ac

celi regina Sed hocloco querendũ eſt vtrum
beata vgo fuit ꝓducta añ omnẽ creaturã. Nã

tio ⁊ ante ſecula creata ſum.Et iterũ

bar. Que vba ita ſonare vident᷑ q ipa ꝓducta
fuerit añ ꝓductionem quarũcũq; rerũ.Et ſi di

ceret᷑ ꝙ ipa loquit᷑ q;tum ad eſſe q habuit in

mẽte diuina:nõ in ꝓpꝛio genere.neq; ſicerimꝰ
de veritate declarati.cum m doctrinam domi
e in.j.di.j. Omia q nunc ſunt que
uerũt a deo ꝓducta ⁊ ꝓducent᷑ vſq; in fineʒ

runt in mente diuina añqᷓ; elſent: gͦnõ magis H̊ͥ

–

lio ⁊ ſpũſancto nobis exhibita:vt merito ad e’äö Zinatetldnnnen vmsrge tamm.
colenda laudandã honoꝛandãq; omibꝰ viribꝰ
obligemur. Jp̈a nos ꝓtegit ab hoſte maligno.
Zpa iratü deum ꝓpter excreſcentes moꝛtaliun

Et ſi dicimus ꝙ vgo fuit in ꝓpꝛio eſſe vł gene⸗
re ante omnẽ creaturã tunc irridere nos poſſent
figdei ⁊ religionis noſtre aduerſarij: cũ btã vgo
nata fuerit ex Joachim ⁊ Anna ſexta etate mũ

di:qᷓ Jeſum pegit eadem etate ⁊ ab vrbe condi

Agdeo in hac ꝑte inducimus ſententiã Augu
mixij li.2ſev. vbi ait. ꝙ alidd dicit̃ pᷣus altero

Auguſti⸗

quatuoꝛ modis. Mꝛimo eternitate: ſic deus pᷣ⸗
cedit omnẽ creaturam. Secũdo oꝛigine ſicutſo
nus pcedit cantum. Tertio tempe:ſic ſfios pᷣce⸗
dit fructuz. Quarto clectione vel dignitate. ſic

aliqs peligit fructum magis q floꝛem. AUirgo
igit fuit pᷣoꝛ omni creatura excepta natura crea

ta ſui dilectiſſimi filij electiõe ſiue dignitate. Si
ili dixit de ibo Johanes baptiſta Jo⸗
. Jpe eſtqͥ poſt me venturus eſt qͥ an

cius eſupm diuinitatem de xpᷣo dicimus

genitũ non factũ: m humanitatem vo dü chꝛt
ſtum ↄcepit vgo Johes in vtero mr̃is agebat
ſerxtũ menſem. QAuare Gre
ante me factus eſt. i. mihi platus in dignitate.
. Eiſi oblecrek Pangeliſun bſtatidrs 7 digni

2. in omex. exponit

oꝛes hoibus cũ ſint intellectuales ſbe quõ xgo
nctiſſima angelic ſblimitate excedercpoteſt⸗
Ag boc rudere poſſum ex dict dñi Bonzuc.

6

eſtioe vtrũ deus potuit vgi

m. Et iterũ in epiſtola
hiius ſolennitatis inducit᷑ vgo dicẽs illð ꝛo
uer. viij.c. Oñns poſſeditme ab initio viaꝝ ſus
ruʒ anteq; qcq; faceret a pncipio. Ab eterno oꝛ
dinata ſum ⁊ ex antiqͥs anteqᷓ; terra fieret. Nec
duz erãt abyſſi ⁊ ego iam ↄcepta eram. Nec dũ
ſfontes aquarũ eruperant.nec dũ montes graui
mole oſtiterant. Ante oẽs colles ego parturie/

=

— —

⸗

ii
ige
umn
Ni
hl⸗
a
a
½
lec
N
dun

rari triplicit. Oꝛimo qᷓ;tum ad ſtatũ naturalis
conditiõis:⁊ ſic fuit paulominus ab angelł mi⸗
noꝛata.Angelus em̃ ſᷣm ſuã eſſentialẽnaturam
potioꝛ eſt vgine. Scðo qᷓ;tum ad gram conce/
ptionis q data eſt ei vt ↄciperet xpᷣm eſſetq; ve
riſſima eius m.Et qᷓ;tum ad hoc trãſcendit di
gnitatem oĩm creaturarũ:oim hominũ omniuʒ
q; angeloꝛũ.Nam in illo vno ↄſenſu cum dixit
Ecce ancilla dñi:plus meruit ↄſentiendo in cõ⸗
ceptionem xpᷣi qᷓ; omnes creature ſiue angeli ſi
ue hoĩes in omibus ſuis actibus:motibꝰ et co⸗
gitationibus. Et qͥdem omẽs quicũq; merue⸗
runt nihil plus potuerũt mereri niſi ᷣm diuer⸗
ſos ſtatus gloꝛiam felicitatis eterne.hec auteʒ
vgo illo gloꝛioſo conſenſu meruit pᷣmatum oꝛbᷣ
dñin vniuerſt:extinctionem fomitis ⁊ oim gr̃a⸗
rum:donoꝛũ ⁊ vᷣtutum plenitudinẽ: ſceptrum

regni ſuꝑ omẽs creaturas:fecunditatẽ in virgi

nitate ⁊ maternitatẽ vnigeniti filij dei:⁊ vt ado/

retur in regno celoꝛũ adoꝛatiõe dulie dignion.

Tertio põt conſiderari beata vᷣgo qᷓ;tum ad ex
cellentiã gloꝛificatiõis.qꝛ vt eccleſia cantat Ex⸗
altata eſt ſancta dei genitrix ſuꝑ choꝛos angelo
rum ad celeſtia regna. Jpᷣa nanq; fuir illud in⸗
diuiduũ ſingulare qð ⁊ ſi non in natura in gra⸗
tia tamen ⁊ gloꝛia omibus angelis eſt pᷣlatum.
Dignitas aũt gratie ⁊ multo plus dignitas gle

incompꝑabiliter tranſcendit dignitatem nature

Naom ⁊ hoc pᷣuat᷑ adhuc in demonibꝰ in qͥbus
dona nature manent integra ⁊ ſplẽdidiſſima cũ
tamen ipᷣi viliſſimi ⁊ turpiſſimi abiectiſſimi pꝛo⸗
pter culpam habeant᷑.magniſicata ̊ fuit a deo
tam pᷣclare vᷣgo illa delicatiſſima vt pᷣter filium
eius nulla creatura poſſit exequari. O femina
ſuꝑ omnia ⁊ ab omibus bñdicta:pᷣelectum ⁊ di
gniſſimũ vaſculũ fabꝛicatũ a pᷣmo artifice:era⸗
rium diuinoꝛũ chariſmatũ.Elegit te deus etp/
elegit: vt in tabernaculo tuo deus ⁊ hõ nouem
menſibꝰ habitaret. Audeo dicere ꝙ ꝓpter vgi⸗
nem in mente diuina conceptã ꝑ multa annoꝛij
milia anteqᷓ; naſceret humanũ genus fuit pᷣſer⸗
uatum in eſſe. Conſtat em ꝙ ꝓ pᷣma tranſgreſſi
one Adam ⁊ Eua nõ ſolũ moꝛtis ſᷣ annihilatio-
nis exterminiũ meruerũt.Et diuina vltio q̃ ac⸗
ceptionem ꝑſonarũ ignoꝛat:ſicut nec culpã an⸗
gelicam ſic nec humanam dimiſiſſet impunem.
Sʒ ꝓpter pᷣcipuam reuerentiã quã ad vᷣgineʒ
habebat qꝛ eaʒ ab eterno ſuꝑ oẽs creaturas nõ
vniendas deo ꝗᷓ creande erant dilexit pᷣſeruati
ſunt ꝓthoplauſti nec in nihilũ redacti. Rõ eſt:
qꝛ hec puella erat in lũbis Ade ſm ratõeʒ ſemi⸗
nalem:⁊ potentia ꝓducende puelle erat impᷣſſa

ea autẽ debebat naſci Jeſus qͥ in Adã erat ſolũ

dem fit ꝑ incarnatiõis myſteriũ.

AAI . enE nel . de hoc myſterio oẽs a pncipio cõmunit᷑ edoce⸗
in pᷣmis parentibus donec in actũ educerẽ Se 3 pncipio cea

9Q ° à 4

nulla alia. Indulſit & deus pmis parentibꝰ ne
eos annihilauit: qꝛ ſienõ fuiſſet nata beata vir⸗
go ⁊ ꝑ conſequẽs nec Jeſus ſiue deus carnem
humanã veſtiſſet. Ergo ꝑ iſtam nobileʒ creatu
ram ſaluauit deus pᷣmos parentes de pᷣma tra⸗ö⸗
greſſione: ⁊ Moe de diluuio: ⁊ Abꝛaaʒ de celde
regum. Iſaac deiſmnaele. Jacob de Eſau. Po
pulum iudaicũ de egypto:de manu pharaois
de mari rubꝛo:de poteſtate diuerſoꝛũ regumtg
ranoꝛũ.de Nabuchodonoſoꝛ ⁊ captiuitate ba
bylonica. Dauid deleone:de Golia ⁊ de Saul·
Et bꝛeuit᷑ omnes indulgentias ⁊ liberatiões fa
ctas in veteri teſtamento nõ dubito deũ feciſſe
niſi ꝓ huius amoꝛe puelle ⁊ reuerentia quã deꝰ
ab eterno pᷣoꝛdinauit ſuis cunctis operibus ⸗
ponengaa.— ä
¶E angelia pꝛincipio cognouerunt
xpm de virgine naſcituxu.¶Ca. H.

pernat.

virginis admirande dicit᷑ ſupe
Conceperũt qͥdem illã angeli dum a

Gncipioſue beatitudis cognouerũt xpᷣm incar:
nandum ⁊ ex ↄſequenti de vᷣgine naſciturum.

Ad qð plene intelligendũ dicit ſccũs Thomas

. ma ꝑte.q.lvij.ꝙ in angelis ẽ duplex cognitio
na naturał ᷣm quam cognoſcũt res tum per
exiſtentiã ſuã:tum ꝑ ſpecies innatas:⁊ hac co⸗.
gnitione myſteria grecognoſcere nõ pñt.quia

ex pura dei volũtate dependẽt.Si emm vnus an
gelus nõ poteſt cognoſcere cogitatiões alteriꝰ
ex volũtate eius dependentes:multo minꝰ põt
cognoſcere ea que ex ſola dei voluntate depen⸗
dent. Eſt aũt alia angeloꝛũ cognitioqᷓ eos bea⸗
tos facit ̊ͥ vident vbuʒ ⁊ res in vbo:q hac qui
dem viſione cognoſcũt myſteria gre qᷣdeʒ om
nia nec equaliter omẽs:ſᷣ ᷣm ꝙ deus eis volue⸗
rit reuelare:ita tñ ꝙ ſuꝑioꝛes angeli ꝑſpicatius
diuinam ſapientiam ↄtemplantes plura myſte
ria ⁊ altioꝛa in ipᷣa dei viſione cognoſcũtque in
ferioꝛibus manifeſtãt eos illuminãdo.Et hoꝛũ
etiam myſterioꝛũ:q̃dam a pᷣncipioſue creatöis
cognouerũt: quedam vo poſt modũ ᷣm ꝙ eo⸗
rum officijs congruit.Quare ⁊ myſteriũ incar
natiõis in generali ſumptũ omibus reuelatum

eſt a pᷣncipio ſue beatitudinis. Cuius rõ ẽ: qꝛ G̊;
eſt quoudã generale pncipiũ ad qð oia eoꝝ of:
ficia oꝛdinant᷑. Omẽs emſunt adminiſtratoꝛij
ſpũs in miniſteriũ miſſi ꝓpter eos qui heredi⸗

tatem capiũt ſalutis.vt dicit᷑ ad Hebᷣ.c.ij.qð dä/
nð opoꝛtuit

ri. DPe hoc ſic dicit Aug⸗. li. v. ſu Señ ad liaz S

dm Zidaere Dic fuit incarnatiois myſteriũ abſconditũ a
ym coꝛpulentazʒ ſbam de vygine educẽdus ⁊1 de cu pſe

culis ĩ deo vt iñ innoteſceret pᷣncipibus vote.

ſtatibus in celeſtibuſ. Loquẽdotñ de ſacramẽ

to incarnatiõis qᷓ;tum ad ſpẽales ↄditiões Sic⸗

non oẽs angeli a pᷣncipio de oibus ſunt edocti:

cerunt.vt refert Bionyſius.vii.c.de celeſtiieę.
Vnde aulus ad Ephe.iij.c.dicebat. Mihi
autoim ſanctoꝛũ.i.aploꝛum minimo dataẽ gr̃a
hec in gentibus euangeliʒare inueſtigabiles di
uitias xp̃i ⁊ illuminare oẽs que ſit diſhenſatio
ſacramenti.ſ.redemptiõis ꝑ xpᷣm facte q̃ diſpẽ⸗
ſabilis eſt gentibus ſicut ⁊ iudeis.vᷣm glo. MNi⸗
co. de li.abſcõditi a ſeculis in deo qͥ oĩa creauit
yt innoteſcat pᷣncipibus ⁊ poteſtatibus in cele/
ſtibus ꝑ eccleſiam multifoꝛmis ſapiẽtia dei m
pᷣſinitionem ſeculoꝛũ quam fecit in xpᷣo ieſu do⸗

mino nrᷣo.hec ibi.oc loco dicit Nico.delira.
M angeli ſancti nõ cognouerũt ad plenũ myſte
rium xpᷣi incarnati extendendũ ⁊ dilectõʒ vſq;

ad vocatiõʒ gentium: donec pᷣdicantibus apo
ſtolis fuit impletum. Quia añ habuerũt tantũ

imo qͥdam etiã upioe angeli poſtmodũ didi 6

ſimplicem noticiã quepõt dici abſtractiua inq;
tum eſt rei nõ pᷣſentis:Sed qñ fuit impletũ ha⸗
buerunt noticiã experimentalẽ ſiue intuitiuam
Sicut aſtrologus p moti celicertitudinalit co⸗

gnoſcit eclipſim futurã tamen adhuc pfectius
eam cognoſcit qñ videt eaz actu exiſtentẽ. Alij
vo dicunt ꝙ angelis innotuit myſteriuz xpi de
Focatlõe gentium ſimplicit ⁊ omni mõ p eccle⸗
ſiam.i. ꝑ pᷣdicatõʒ aploꝝ quod tñ qtuʒ ad hoc
antea nullo mõ cognouèrant. Quicqᷣd ſit nega⸗
renon poſſumꝰꝙ a pᷣncipio ſue beatitudinis vt
eſt bdictum reuelationẽ habuerũt dexpo de vx⸗
ine naſcituro. Puto nanq; ꝗ poſt illa ſoleniſ⸗

„

uacibſuis dũ plenã beatitudinẽ obtinuiſſent
Quia angeloꝝ ruentiũ ſedes erant vacue beni
gnerex celoꝝ excelſus deꝰſuo mõ omibus dixe⸗
rit. Oaſtra matutina. O mee creature nobiliſſi⸗
me. Gaudetc ⁊ exultate qm ex hoibꝰ ſaluandis
iuxta vniuſcuiuſq; merita vr̃i oꝛdines pficient᷑
⁊ implebunt᷑ ruine.Ad id vo exequendũ dum
venerit plenitudo tꝑis. Sponſam accipiã puel
lam vna vᷣginem plenam gra in cuius vtero
ſpũſancto cooperãte incarnabit᷑ filius meꝰ vni⸗
genitus ⁊ dilectus. Sonuit h vox cũ ingenti le
ticia in mentibus angeloꝛũ qͥ ꝑ multa annoꝛum
milia vginem pijſſimam pᷣſtolantes min illam
colebãt affectu.nec angelis tm innotuit virgo
dei filium in ſuo vtero geſtatura. Sʒ inſup mul
tis patribus pr̃iarchis atq; pꝓphetis qͥbꝰincar
natiõis myſteriũ fuit diuinitus reſerati.
C&beata virgo abſq; infamia culpã

onꝛiginaleʒ contraxit aqua ̃ᷣm opinio

ꝛeſeruata fututt.

nem aliquoꝛũ

ſimam victoꝛiã quaʒ habuerũt de lucifero æ ſe

ſed maioꝛi foꝛtaſſe ſcelere in deo

Ertia conceptio

☚

virginis ſacratiſſime ðꝛ ma

gñ ꝛↄcepit eam mat᷑ ſua. Et qm̃ cõce
ptionis officiũ publiceſit in eccleſia:ſcire pleri⸗
q; cupiũt:vtrũ beata virgo fuit cũ peccato oꝛi⸗
ginali concepta. Et vt clare omia denudẽt᷑ tria

ſunt in hac ꝑte notanda. Nꝛimũ ꝙ ↄceptio po

teſt duplicit᷑ ſumi. AUno mõ ꝓ cõmixtõne ſemi⸗
num in copula viri ⁊ mulieris. Alio mõ ꝓ ani⸗
matiõe que fit dum anima ſimul creat᷑ ⁊ infun/
ditur a deo in coꝛꝑe iam foꝛmato. Scðm notan
dum ꝙ peccatũ oꝛiginale duobus modis habe
tur.ſ.foꝛmalit᷑ ⁊ radicalit. Accipiendo ↄceptio
nem pmo modo nõ habuit oꝛigiale foꝛma
liter.qꝛ oꝛiginale foꝛmalit᷑ eſt in anima et ſolum
cuiuſiibet peccati eſt anima ſbiectũ.vt declarat
Franciſcus de marone in ſuo.iij. Petrꝰ de can
dia ⁊ ſanctus Cho. iij. ꝓte.ꝗq.xxvij. Sicur em̃
virtus eſt qualitas ſpũalis ita ⁊ vitium. Ter⸗
tium notandũ ꝙ radicaliter ⁊ in cauſa peccatũ
oꝛiginale eſt in carne. VUnde doctoꝛes theologi
dicunt ꝙ peccatũ oꝛiginale eſt infectio quedam
in aima contracta ex eius vnione ad carnẽ con/
cupiſcibiliter ſeminataʒ vt em ait Franciſc de
marone in ſuis ſmonibus.Sicut coꝛpus qð in
duit᷑ ſoꝛdido veſtimento inquinat᷑ ab eo. ſic ſpi
ritus rationalis qñ induit᷑ coꝛꝑe infecto ꝑ ↄcu⸗
piſcentiam genito dicit᷑ maculari.Et ſicut in ve
teri teſtamento fuit lex poſita Leui. xiiij.c.q. q̃
cunq; intraret domum lepꝛoſam efceret᷑ imun
dus. ita aima ex eo ꝙ intrat coꝛpus q̃ſi domuʒz
lepꝛoſam efficit᷑ immũda. Et vt inqt NPetrꝰ de
candia.Contrahere oꝛiginale cõpetit homibuſ
vpter demeritũ pᷣmi parentis ⁊ diuinũ decre⸗

tum libere obligans filios Ade ad penã damni

ꝓ crimine tali. Nec ſufficit ſolũ demeritũ pꝛimi
parentis ad hoc ꝙ cõcupiſcibiliter ab eo deſcẽ⸗

dens contrahat peccatũ oꝛiginale: requiritur
diuinũ decretũ. Sanctiſſima & vgo licet ex ho⸗
neſtiſſimis parentibus carnẽ ↄtraxerit. tamen

caro illarfuit concupiſcibili᷑ ꝓpagata. Nec ad⸗
mittenda eſt illavulgi falſa ſententia ꝙ. ſ. virgo
ↄcepta fuerit ſpũſancto cooperante ſine virili
ſemine ⁊ abſq; viri et mulieris copula. Hereti⸗
ca eſt ⁊ ꝑnicioſiſſima opinio iſta licet aparẽter
videat᷑ ad voginis laudem accedere.ſᷣ non eget
deus mendacio nro.Et vt refert Augꝰ. in lipᷣ.
demendacio. Mendaciũ maxie ꝑnicioſum eſt
qð fit in his que ad xp̃ianã religionẽ ꝑtinẽt.Et

iterum idem Aug ꝓtractans illud apoſtoli.j.
ad Choꝛin. xv. ca.

nuenimur falſi teſtes: ait.
erhoꝛrendũ eſt aliqᷣd falſe de deo dicereetiaʒ
i ad laudem eius videat᷑ ꝑtinere:nõ emn minoꝝ
laudat᷑ falſitas

— — ———4—————

—- 9„ f f „„ f„ — —

Ricc ardus demedia villa.

qᷓ; vituperet᷑ veritas.Sic damnabiliter cuʒ fal
ſitate virginem laudant ꝗ eam de ſpũſancto cõ
ceptam temere pᷣdicant. VNidi⁊ ego in pleriſq;
locis depictas imagines Joachim ⁊ Anne ſele
oſculo obuiantiũ inferiuſq; rubꝛicam ſic cõtinẽ
tem. Qualiter Anna accepto oſculo a ſuo viro
Znchim concepit in vtero virginẽ Mο ariam
eliramenta ſunt iſta que ⁊ virgini ſumme diſ
plicent Quare a de peccato oꝛiginali foꝛmaliter
ſumpto reſtat veritas diſſerenda. An. ſ.duz ani
ma coꝛpoꝛi ſuo fuit vnita oꝛiginalem maculam
contraxit. Et circa hoc diuerſimode doctoꝛes
loquunt᷑.Ex quo duplex eſt huiuſmodi rei fa
moſa opinio.ꝛima coꝛũ qui dicunt virgineʒ
oꝛiginale habuiſſe:a quo ſtatim ꝑ ſanctificatio/
nem fuit mundata.Secũda opinio modernoꝝ
qui aſſerũnt virginem a peccato oꝛiginali pᷣſer⸗
uataʒ Pꝛima opinio habet tria. ſ. Firmitatez:

rationũ ↄgruitatem: ⁊ impeccabilitatem Mꝛi⸗

mo habet ſirmitatem:qm multi ſancti deuotiſſi/
mi clariſſimiq; doctoꝛes illã docuerũt. Ex qui
bus aliquos explicabimus. Infraſcripti nãq;
omnes expꝛeſſe fatent᷑ vginem in oꝛiginali con

Anſelmus in libꝛo Cur deus hõ.

Heda in omeł ſuꝑ Miſſus eſt.
Caſſiodoꝛus. M

Hugo in libꝛo deſacramentis.
Alanus in expoſitiõe ſimboli Athanaſij.
Guilhelmus altiſiodoꝛenſnſiios.
BGuilhelmus cancellarius pariſienſis.
Henricus de gandauo in quodlibetis.
Guilhelmus durandi in rõnali diuinoꝝ offi.
Sanctus Thomas de aquino. H
Hugo cardinał in expoſitiõe Luce.
Albertus magnus.
NPetrꝰ de tarantaſia qͥ fuit Innocẽtiꝰ q̃ntus.
Jacobus de voꝛagine. MM
Burandus poſtea epᷣus meldenſis.
Henricus generalis oꝛdinis.
Petrus de palnule.
Jacobus de lauſana epᷣus lauſanenſis.
Hugo de argentina. —“
Nicholaus treueth.
Robertus olcorh.

5 £.

Martinus qui fecit cronicos.
Vincentius qui fecit ſpecula.
Aluarus hiſpanus.
Johannes derupella.
Robertus conton.
Alexander de ales.
Ponauentura.

E
7

ſ(c. dDi. lſfſfſfſfſfſfſuſſlll-—
Bernardus inſuꝑ virginis ꝗmatoꝛ pᷣcipuus in

Reginaldus archiepᷣus rothomagenſis
Johannes Rigalll.
Niicholaus deliaan.
Beltrandus de turri cardinalis.
Bartholomeus de piliis.
(C¶ Beoꝛdine heremitari.
Egidius deronmm.
Gregoꝛius de arimino.
ernardus oliuei.
Johannes theotonicus.
Joꝛdanus theotoniccus.
Johannes ſteringacc.
C Beoꝛdine carmelitaru.
Guidõ epiſcopus maioꝛicenſis.
Paulus de peruio.
¶ ¶Be collegio canoniſtarum.
Johannes theotonicus gloſa
ꝓnunciandũ.de con.di.iij.

Giraldus oddonis in libꝛo de figuris

Bartholomeus bꝛixienſis. Et Raymũdus in

titulo de fers.
Builhelmus durandi in ſpeculo iudiciali.
Johannes Andreein ca. ↄqueſtus.de ferijs.

„ .

Buido archidiaconus in ca.firmiſſime. de con

epiſtola ad canonicos Lugdunenſes repꝛehen/

dit celebꝛantes feſtum cõceptionis.De quo qͥè/
dem aiũt c foꝛteficte.ꝙ poſt moꝛtem viſus eſt
cuidam ſuo diſcipulo in veſtefulgenti: in q̃ erat
macula quedã cui indicauit hocſigniſicare ma-

culam eius:quia tenuerat vᷣginem in pctõ oꝛi⸗

ginali conceptam. Sanctus vo Tho.2 Bona
uentura dicunt ꝙ ð feſtum cõceptionis de vir⸗
gine celebꝛatũ non datr᷑ intelligi ꝙ in ſua conce⸗

ptione fuerit ſancta aut ꝙ fuerit᷑ſine oꝛiginali.
Sed quia quo temꝑe ſanctiſicata fuerit ignoꝛa/
tur.celebꝛat᷑ feſtum ſanctificatiõis eius potius

E . 2 ,

qᷓ; cõceptionis in die cõceptiõis ipᷣius.¶ Se⸗

cundo opinio iſta habet rationũ congruitatem
Adducunt᷑ aut plures congruentes ratiões qͥ⸗
bus oſtendit᷑ ꝙ virgooꝛiginale cõtraxitEto⸗
ma eſt qꝛ ſoli xpᷣo filio dei ac ipius vᷣginis bene
dicte cõuenit immunitas ab omni peccato. qð
pꝛobat᷑ auctoꝛitate ſanctoꝛũ. Inquit em Gre⸗
oꝛius li. xij.moꝛaliũ. Nullus ſine peccato eſt
niſi ilx qui in hunc mũdum nõ venit ex pecca⸗
to.Et Hiero.in euangelio fili ꝓdigi.Solꝰ deꝰ
eſt in quem peccatuzʒ cadere non poteſt.Et Au
uſtinꝰ in expoſittõe pſał.xxx.Chꝛiſtus omẽs
peccatoꝛes inuenit ſolus ſine peccato veit. Et
idem in li.de nuptus ⁊ concupiſcẽtia. Oẽs ſub

cato natus eſt liberamur. Et idem in Enchiri.

peccato naſcimur ⁊ ꝑ vnum ſolum qui ſine pec

Wer mediatoꝛẽ qui ſolus ſine peccato arecſ

reconciliari nos oponet. Et hãc ſniam idẽ Au ſtrati fuiſſent veraces. Inſup Job.iij ciſch
Eaſtinus refert libꝛo pᷣmo ⁊ ſecũdo contra Ju⸗

ianum. Etſi.iij.de baptiſmo paruuloꝛũ.Et in
li.de ſide 4 etrum. Et in libꝛo de perfectiõe
iuſticie. Et in epiſtola ad optatũ epiſcopũ Eti
epiſtola ad Valeriuʒ.Ex quibus apparet ꝙ cũ
de ſolo chꝛiſto doctoꝛes affirment ꝙ fuerit ſine

tai ⁊ veniali.igitur dabit᷑ ſibi culpa oꝛiginaliſ.

Secunda ratio ad hoc inſinuandũ eſt q: xpᷣus
fuit vniuerſalis redemptoꝛ. ergo redemit virgi

nem: ſed ſi nullum habuiſſet peccatũ nõ fuiſſet
redempta. ergo aut ip̃a habuit oꝛigiale. aut cri⸗
ſtus non fuit vniuerſalis redemptoꝛ.ic Leo

papa in ᷣmone de natiuitate ait. DOominus no⸗ *

ſter ieſus chꝛiſtus moꝛtis peccatiq; deſtructoꝛ
ſicut nullum a reatu liberum reperit: ita liberã⸗
dis omnibus venit. Et Hiero.in omelia ſuper

Mattheum ind t. Motandũ in genealogia ſal⸗

uatoꝛis nullam ſanctarũ aſſumi mulierum: ſed

eas quas ſcriptura repꝛehendit. vt qui pꝛo pe- Nꝛima ratio dicit᷑ ↄtrarioꝛũ ſolutio. Nam
1 Mꝛima ratio dicit

tur. Ecce qui ſeruiunt ei non ſunt ſtabiles: et in
angelis ſuis reperit pꝛauitatem. quoꝛũ pꝛimuʒ
ad beatos angelos:ſecundũ ad malos refertur

N moꝛalibus.⁊ tñ boni an⸗
geli non ſunt inſtabiles cum ſint in gra cõfirms
ti. vt patet in. ij.ſententiaꝝ. Bicit᷑ g iſtud ꝙ q;
peccato ⁊ virgo mũda fuit ab omni culpa moꝛ⸗ tum eſt exſe ſunt inſtabiles:niſi eſſent gratia cõ
firmati. Sic ⁊ beata virgo qᷓ;tuʒ erat deſe ex cõ
ditione nature erat apta nata contrahere pecca
tum oꝛiginale:ſed illud nõ ↄtraxit ex pꝛiuilegio

ſpeciali. Ad quod ſuadẽdũ inducunt᷑ infraſcri
pte rationes. “
C

ecũda poſſibilis pᷣſeruatio.

CTertia vginis exceptuatio.
CAuarta puritatis compatio.
CAuinta honoꝛis exhibitio.
¶Bexta gratie completio.
¶ Geptima diuina reuelatio.

7 n

catoꝛibus venerat de peccatricibus naſcẽs om ratiões inducte ppᷣma opiniõe ſolui facile poſ⸗

nium peccata deleret. Et ad Romanos.iij.ca.
apoſtolus dicit.Omnes em peccauerũt ⁊ egẽt
gloꝛia dei. Et. v. c. Mer vnum homiem in hũc
mundũ peccatum intrauit: ⁊ p peccatum moꝛs
⁊ ita in omnes homiĩeg moꝛs pꝑtranſiuit in quo
omnes peccauerũt(Certia ratio quare videtur
ꝙ virgo oꝛiginali culpe ſbᷣiacuit eſt.quia dene⸗
ceſſitate penas illi culpe debitas incurrit. Naʒ
⁊ penalitates contraxit: ⁊ moꝛtem euitare non
potuit.⁊ ſi ante chꝛiſtũ deceſſiſſet non intraſſet
celum:quouſq; fuiſſet ꝑ chꝛiſtum ianua aperta

ſed cum patribus iuiſſet ad linbum. ¶ Tertio
iſta opinio habet impeccabilitatem. Mõ equi⸗
dem rei ſunt habendi nec blaſphemi cenſendi q̃

de virgine ſic loquunt᷑:cum peccatum oꝛigina
le culpa ſit cõtracta non acta ꝓ cuius deletione

ac remiſſione xpᷣo filio ſuo omẽs ingentes debe⸗

mus gratias. ¶ Secũda opinio quemagis in/
nitit᷑ pietati eſt illoꝛũ qͥ aſſerũt vginem ab omni
labe culpe oꝛiginalis immunema qua pᷣſeruata
fuit.Et vt inqͥt Granciſcus in ᷣmonibus ſi uis.
non obſtante tali pᷣuatione mater domini dici
poteſt fuiſſe peccato obnoxia. Quia quãdocũ⸗
ꝙ; aliqs defectus conuenit alicui ex ſua natura
poteſt ei attribui q́;umcũq; ille defectusxi au⸗
inutiles facti ſunt. ⁊ ñ hoc de facto nunqᷓ; fuit
verum.qꝛ ſemꝑ aliqui inuenti ſunt boni. Sʒ h

ſunt. Cum dicit᷑ ꝙ eſſe abſq; peccato cõuenit ſo
li xpᷣo.ergo non vᷣgini. Reſpondet᷑ ꝙ xpᷣo con
uenit ꝑ naturam: virgini nõ ꝑ naturã ſᷣ per gra
riam Er ad illud quod adducebat᷑ ꝙ xpᷣs fuit
vniuerſal redemptoꝛ.ergo redemit virginem.
ergo ab oꝛiginali.Dicit᷑ ꝙ redemit eam ab oꝛi⸗
ginali pᷣſeruando Gi quis vo quereret quo⸗
modo xpᷣus potuit vginem redimere pꝛeſeruã
do q̊ nondũ erat incarnatus:cum aima vᷣginis
coꝛpoꝛi ſuo vnita fuit: Reſpondere poſſumus
bñficia incarnatiõis xpᷣi cõmunicata ſunt nõ
i p̃ᷣſentibus ⁊ futuris:ſᷣ etiaʒ pᷣteritis. Nam

ipᷣe caput eſt oĩm electoꝛũ ⁊ patrum ⁊ priarcha

rum ⁊ pꝛophetarũ veteris teſtamenti.vt docet
Alexander in.iij.ſumme.qͥ anteq; xpᷣs incarna
retur ex eo ꝙ ipᷣm fide incarnandum cogſcebãt
atq; credebant diligebãtq; Jeſum:meruerunt
fieri membꝛa eius qui licet nõdum eſſet homo ĩ
re:erat tñ homo ⁊ deus incarnandus in ſpe.cu⸗
ius gratia multa illius beneficia fuerũt pꝛeſtita
Sic ⁊ in ꝓpoſito cum deus pᷣelegiſſet virgineʒ
ſuiſfilij futurã matrem merito ipᷣius filij incarnã
di a contagione culpe oꝛiginalis voluit pꝛeſer⸗
vared tertiam vo rationẽ qua dicebatur ꝙᷓ
virgo de neceſſitate incurrit penas oꝛigiali de⸗
bitas. Reſpõdemus ꝙ penas illas incurrit de
neceſſitate nature que q;tum in ſe erat coꝛrũpe/
re habebat ꝑſonam virginis niſi fuiſſet ab oꝛi⸗

ðdꝛ qꝛ qtum eſt ex ſe ita eſſet: niſi eſſẽt diui gra ginali pꝛeſeruata.Et ſicut circũciſio vel bapti⸗

tia pᷣſeruati. Item dicit᷑ in pſał. Omis hõ men⸗
dax. ergo argutt Auguſtinus martyres fuerũt
mendaces. ꝓdeo dicendũ ꝙ martyres fuerunt
mendaces q;tum erat deſe: niſi ſpũ diuino illn

ſimuspenalitates compatiunt᷑. Nam illi quibꝰ
ꝑ circũciſionem oꝛiginalis culpa remittebat᷑ et
illi qdus ꝑ baptiſmum nũc dimittita penalita⸗
tibus non liberant᷑.Et ſancii patres quiſine ali

—

—,ꝗ,, — —0200 5 ¶7 .—

.

1

Slesss ☛ nN —— — S= SN R SS — A

ob

dimus pᷣſeruata a peccato oꝛiginali q;dtũ ad ma-

gno peccato decedebant trabhtur adlimbuʒ.
ta licet beatiſſima virgo pᷣſeruationem hanc

habuiſſet:nihilominus penalitatibus ⁊ moꝛti

iuſte obligata fuit. Nam vt viar verbis ſancti
Tho.iij.parte.q.xx vij.arti.j.in reſpõſione ad
eata vgo ſanctificata fuit nos ad⸗

culam ꝑſonalẽ:non tñ fuit liberata a reatu quo
toth natura tenebat᷑ obnoxia. ¶ Scda rõ qua
ꝓbatr᷑ vᷣginis immunitas ab oꝛiginali culpa ðꝛ
poſſibilis pꝛeſuatio. Motuit nanq; deus illam

ℳ

ſic pᷣſeruare:a ſi potuit debuit:cum pelegiſſʒ eã

ſuam immaculatã ⁊ dilectiſſimam ſpõſaʒ. Qua⸗

re Franciſcus de marone in ſuo tertio ſicſ
Quanto aliquod agẽs eſt ꝑfectius tãto citius
poteſt ſuũ effectũ inducere in paſſum. deus aũt
eſt agens pfectiſſimũ. Sed agens naturale effe⸗
ctum ſuũ inducit in bmo inſtanti.ſicut ptʒ qꝛ ge
neratio lucis a ſole fit in inſtanti. Inſuꝑ qñ ali⸗
qua potentia põt in duas oꝑpatiões opoſitas:
ſi in ᷣmo inſtanti põt in illam ad quam minus
inclinat᷑:multo foꝛtius in illam ad quã magis
inclinat᷑.Sʒ potentia volitiua põt in dilectõeʒ
⁊ odiũ.⁊ deus maxime inclinatur ad diligẽdũ

„

Sed in pᷣmo inſtanti potuit vgincʒ odire.ergo

multo foꝛtius potuit ipᷣam diligere.⁊ hoc pᷣſer
uando ne inficeretur oꝛiginali culpa. Adhucle
giſlatoꝛ qui põt legem condere poteſt in legẽ diſ
penſare ⁊ illam deſtruere. Sed decreto diuino
actualem culpã pᷣmoꝛũ parentum factum eſt vt
omnes ab osconcupiſcibiliter deſcendẽtes na⸗
ſcerentur ſfilij ire.ergo eodem decreto potuit cũ

Jgine diſpenſari vt pꝛo nullo inſtanti fuerit fi⸗

lia ire. Sicut enim potuit deus ſi oꝛiginale con/
traxit in pᷣma ſanctificatione illam mundare:ita

eque potuit ſimul ⁊ ſemel eam ſanctiſicando pᷣ⸗
ſeruare. Sed reuera nõ dubiũ ꝙ multa poſſit fa-
cere deus ⁊ multoplura qᷓ; intellectus intellige
re.nihilominus nõ niſiex pietate ⁊ ſingulari de

uotione cogimur acceptare ſic feciſſe deum. ſi⸗
cut facere potuit ⁊ virginem Ade filiam a pctõ
p̃ᷣſeruaſſe.¶ Tertia rõ ad oſtendendã virginis
mundiciã ab oꝛiginali culpa dicitur exceptua⸗

tio. Sicut em̃ recipit᷑ a generalitate mlieꝝ qtũ
ad ↄceptũ ⁊ partũ.qꝛ vt ſcribit᷑ Seneſis.iij.c.

Et diciũ fuit Eue. In doloꝛe paries filios.qð

7 ad omẽs alias mulieres ſpectare cognoſcimꝰ.
Vgo tñ ↄcepit ſine ruboꝛe ⁊ peperit ſine dolo⸗
re. Ita etiã excludit᷑ ſine generalitate mulierum
⁊ viroꝛũ qᷓ;tum ad neqͥtiam peccati. Nũ augꝰ.
in li. de coꝛreptiõe ⁊ gra inquit. Cũ de peccatis
agit᷑ nullãa de matre dni volo facere queſtioneʒ
q̃ excepta ſi omẽs ſancti ⁊ ſancte interrogarent
ſipctm̃ haberent. qͥd aliud dicerẽt niſi qd Johᷣ.
ait. Si diceremus quia peccatũ non habemus

uelatione dei. Nam vt ſcribit Anſel

ipi nos ſeducimus: ? veritas in nobis non eſt.

Et qꝛ ðꝛ ꝙ omẽs peccauerũt:reſpondet᷑ ꝙ du⸗

plex eſt vniuerſalitaſ. Ana politica.alia logica
In vniuerſali logica vna ꝑticularis interimit
vniuerſalem. Aniuerſali aũt politice non ↄdi⸗
cunt ab ipᷣa diſtrahentes vnam vel ples parti/
culares.vt dicendo oẽs de iſta ciuitateſunt ſa/
ni. omnes currũt ad ſpectacula. tamen aliqſunt
infirmi aliqui in domo. Et ſic Matth. i. diei
tur. Exibat ad Johem hieroſolyma ⁊ omis iu/
dea ⁊ oĩs regio circa ioꝛdanẽ̃. ¶ Quarta rõ fa⸗
ciens ad ↄfirmandã opinionẽ iſta ðꝛ puritatis
comꝑatio. Debuit quideʒ virginis puritas ſu
perexcedere puritatem quarũ cũq; aliaruʒ crea
turarũ angeloꝛũ ⁊ hominũ. Ande Anlſel lib.
de ↄceptu virginali inqᷣt. Decuit vtillius hois
ↄceptio de matre puriſſima fieret que ea puriia⸗
te niteret qua ſub deo maloꝛ nequit intelligi cui
deus pater vnicum fuium ſuum ſibi equaleʒ de
coꝛde ſuo genitum ita dare diſpoſuit vt eſßz vnꝰ
idemq; dei ⁊ virginisfilius. Sanctꝰ Thomas
in.j.ſniarum.di.xliiij.arti:iij.in reſppõſione ad
tertiũ argu. dicit. OPuritas intendit᷑ ꝑ receſſum
a zrio. In rebus aũt creatis nil purius eo qð ẽ
ſine ↄtagione pcti:qualis fuit puritas btẽ vir⸗
ginis que a peccato oꝛigiali ⁊ actuali immunis
fuit. Si ů̊ beata virgo peccatum oꝛiginale con⸗
traxiſſet tunc puritas eius nõ exceſſiſſet purita
tem alioꝛũ. Nam angelus creatus fuit ſine aliqᷓ
labe pcti.Sic ⁊ aima pᷣmi hominis ⁊ mulieris.
¶ Quinta rõ ꝓ hac opinione dicit᷑ honoꝛis ex⸗

*

hibitio. Bebet vtiq; filius honoꝛare matrẽ q;⸗
tum poteſt:quoniã vt inquit Hiero. Marenti⸗
bus nẽo põt reddere qð tenet᷑. Sʒ xpᷣus potuit
honoꝛare mrem illaʒ pᷣſeruando ab oꝛigĩali cul⸗
pa.igitur debuit ita facere. ¶ Sexta ratio dici
tur gre completio. Fuit eqͥdeʒ in virgiue tanta
gre plenitudo qᷓ;tam capere potuit aliqua pu/
ra creatura. Ideo angelus eam dixit plenã gra
Luce.j.ca.Et Hiero.in ſᷣmone ad paulã ⁊ eu⸗
ſtochium inquit. Ceteris ꝑ partes pᷣſta? ¶a
rie vo totam ſe refudit gratie plenitudo. Qua⸗
re pꝛo nulio inſtanti defecit illi gratia. quod ta⸗

men non fuiſſet ſi ad modicuz oꝛiginalis culpa

habitaſſet in anima eius. Item vt inquit Fran

ciſcus. Jpᷣa fuit virgo virginũ. Si cõtraxiſſet
oꝛignia

le virginitas eius fuiſſʒ diminuta. Maʒ
virginitas angeloꝛũ que ſpiritualis eſt e qua

HMiero.dicit. Sempꝑ eſt anget cognata virgini
taseſt maioꝛ virginitate coꝛpoꝛali. Et ideo ſi

fuiſſet virginitas aime arie ꝑ oꝛiginale coꝛ
rupta non eſſet par cum virginitate angelica.

¶ Beptima rõ ðꝛ diuina reuelatio. Cepit naq;

celebꝛari feſtuʒ ↄceptionis virginis Marie re
mꝰ cantuge

Sermo XXv.

rienſis. dũ quidaʒ venerabilis abbas rameſie/is cato parentuʒ vᷣginis /fuit tñ cum feditate ⁊ de

cenobij hhelſinꝰ noie miſſus fuiſſet a Guilelmo

angloei rege in Baciã dum ꝑactis q ſibi com⸗

iſſa fuerãt: ad angliã redire cuꝑet igreſſus eſt
mare vbi poſtqᷓ; ꝑ ſpaciũ ꝓſpere nauigauit: vt
ſolet eſſe:tempeſtas valida cepit nauigãtes ter

rere. Fatigatis igit᷑ nautis nec vltra valentibꝰ
ſe iuuare:remis fractis:funibus ruptis: caden
tibus velis.ſpes ſalutis amittit᷑:⁊ nihil ſibi ni
ſiſubuerſionis iudiciũ expectat᷑ Cũq; eſſent de

coꝛpoꝛũ ſalute deſperati curam ſolũmodo aiaꝝ
creatoꝛi ſuo magnis clamoꝛibꝰ cõmendarent:?
beatã genitricem dei ariã mr̃em miſeroꝛum

oꝛdinationenature. vt refert diñs Beltrandus
cardinalis in expoſitioe eple ſexte ferie quatuoꝛ
tempoꝛũ de aduentu. Sed feſtũ illud oꝛdinatur
ad ſecunda ↄceptioʒ ᷣm quam vgo fuit conce⸗
pta ⁊ in eſſe naturali humano ⁊ in eſſe ſpiritua⸗

li gratioſo.i.in animatiõe illius bñdicti coꝛpo⸗

ris quefuit diu poſt pᷣmam ↄceptionem foꝛſan
octogeſimo die. Nam dicit᷑ ꝙ coꝛpus maſculi

animat᷑ quadrageſimo die. YFemine vo octoge
ſimo. Et hoc modo ſi fuit de peccato oꝛiginali

facimus ad vęginis laudem feſtũ referẽtes gra⸗

in ſuũ auxiliũ inuocarent: ↄſpiciũt quendaʒ ve tias omnipotenti deo qui aduocatã noſtrã tan H
nerande habitudinis virũ pontificali infula de to pᷣuilegio decoꝛauit. Si aũt peccatũ oꝛigina⸗ ðDWĩ
coꝛatũ ſtantem ꝓximũ naui.Quiaduocans ad le contraxita quo tñ ꝑ ſanctiſicatiõnez mũdata
ſe abbatẽ Helſinũ his vbis alloqui cepit. Ais anteq; nata tunc feſtum ſub nomie ↄceptionis
ꝑiculü maris euadere: Ais in patriã tuã ſanuſ ad ipᷣam ſanctificatiõʒ refert᷑. At vo iam finem
redire: Cüuq; ei fletu id ſolũ deſiderare dixiſſet dicendi faciamus conemur vginem affectõe ſin
Tunc ille ait. Scias mea dña nr̃a dei genitrice gulariſſima ⁊ reuerentia qua poſſumus pꝛoſe⸗
ad te miſſum:vt ſi meis dictis obtempare volu/ qui. vt ſic mereamur ipᷣa interueniẽte ſui filij g⸗

eris ſaluus cũ comitantibꝰ ad poꝛtũ deuenies.
Spopondit ille ſe facturũ omia.Cui vir ille. ꝓ

mitte mihi ꝙ diem conceptiõis mr̃is xp̃i ſolen⸗
niter celebꝛabis ⁊ ce ebꝛandũ pᷣdicabis. At hel
ſinus. Et quo indt die feſtum illud erit mihice⸗
lebꝛanduʒ: Sexto ait ydus decembꝛis vteriſq;

mutabis in nomen ↄceptiõis His dict ille diſ⸗
paruit.Et ſedata tepeſtate abbas cũ reliqͥs ap-
tificauit. Statuitq; in ranſenſi cenobio ipſus fe
ſtum celebꝛari. Sic paulati excreſcere cepit de-

plicuit ad littus. Et qᷓ vide

uotio rp̃ianoꝛum ad ↄceptiõz vginis excolen⸗

dam:q̃ tñ tꝑibus iſtis vt aparet vbiq; terrarũ

ab oĩbus pᷣconiʒat᷑. Oẽs clerici omẽs religio⸗
ſideↄcepta vgine feſtiue officium dicut. At X
Sixtus q̃rtus pontifex maximꝰ ꝑ ſuas ras ad
ꝓpetuam rei memoꝛis ſtatuit vt ꝑ totã octauaʒ

huius 2 ceptiõis officiũ ptendat᷑.ↄcedẽs eaꝛn⸗

dem indulgentiã omibus qͥ miſſe ⁊ hoꝛis cano⸗
nicis adeſſe curauerint q̃ cõcedit᷑ p feſto ⁊ octa

ua coꝛpis xpᷣi. Planum iam eſt ꝙ hͥ opinio ſe⸗
cunda indies roboꝛat᷑ ⁊ pficit ⁊magis vid: fo
ne conſona pietati.Et ᷣm ſententiã Hoſti.alio⸗

rũq; doctoꝛũ.QAñ ſunt diuerſa iura ⁊ opimoes
non õ deum necõ bonos moꝛes. humanvꝛſen
tentia eſt pᷣferenda ceteris paribus.ex detranſ⸗

ac. ca. fi. vbi glo.ſuꝑ vbo humanioꝛe. Mꝛonio
res inqt eſſe debemus ad abſoluendũ qᷓ; ad con/

; „

dẽnandũ.vt in.c.ex lis.de ꝓba.⁊.ff. de accu.
⁊obli.l.arrianus. Neq; tñ vt ex dictis colligi
põt feſtum ↄceptionis refert᷑ ad tranſfuſionem

ſeminis de quo fuitfoꝛmatuʒ coꝛpus vginis ꝗᷓ

dicit᷑ pᷣma ↄceptio hoĩs.qꝛ licet fueritſine pec⸗

tiam acquirere a gioam ccleſtemtandemimds.

ter ingredi. Amen.

Sermo vigeſimuſquintus de ſan⸗

cta nobili et digna natiuitate virginiſ

ſſe: 2 flos d

Va ſunt iſta.c.xj. Oum recolit᷑ me
moꝛia natiuitaris vginis gloꝛioſe debet huma

na mens im magnam leticiã ꝓſilire.Nam eccle

ſia legit vᷣmonem ſancti Auguſtini ſic dicentis.

Adeſtnobis dilectiſſimi optatus dies beateac
venerabilis ſemꝑ virginis Marie. Ideo cuzʒ
ſummaexultatione gaudeat terra nr̃a tante vir

ginis illuſtrata natali.ec em̃ eſt flos campi:
de qua oꝛtum eſt pᷣcioſum lilium conuallium:ꝑ
cuius partum natura mutat᷑ pthoplaniſtoꝛum
quo delet᷑ et culpa.Et in antiphona dicit.Cuʒ
iocunditate natiuitatem beate ¶ Parie celebꝛe⸗
mus:vt ipᷣa pꝛo nobis intercedat ad dominum
Jeſuʒ chꝛiſtũ. Mꝛopterea vt ad natiuitati hui⸗
pconia extollenda incitemurin hoc vᷣmone de
ipᷣa naſcẽte vᷣgine verha faciemus que deſigna
tur nomiĩe virge ab Eſaia pꝛopheta in verbis
aſſumptis ꝓ themate. Pꝛedixit quippe Eſaias
vginemex pgenie Dauid oꝛiundam deſigna⸗
tam noie virge que fuit rectiſſima ſine aliqᷓ cur⸗
uatione ad inania bona ⁊ tranſitoꝛia mundi.fu

it etiaʒ pleniſſima qꝛ in ea fuit omne foliũ ſctõx
FSmonum ⁊ oẽs fruct ſanctarũ operationum:

Eſaie pphete ver⸗

ðð

—
2—

e ☛ aee

nullũ actum habuit et ab omni pecca

¶ Pꝛo pᷣme difficultat

dicit in

27 ois flos ſanctaꝝ vtutũ. Quinimo ex ip̃a pio
dijj fios floꝛũ ⁊ fructꝰ fructuũ bñdictꝰ Jeſus fi
lius eius ⁊ dei. Et ꝙ h ꝓphetia ſit dicta de cri⸗
ſto ptʒ pꝑ tranſlatõʒ chaldaicã ꝗᷓ in h̊ loco ſic hʒ
Exurget rex de filijs yſai meſſias de filijs fili⸗
oꝛuin eius. Igit᷑ de ipᷣa naſcente vᷣgine trimy

. ſteria contemplemur.

CPꝛimũ ſanctitatis. Fuitiſta natiui
¶ Scom nobilitatis. tas ſancta nobi⸗

Terriũ dignitatis. lis digna.

C beata virgo fuit in vtero ſanctifi⸗

cata:ex qua ſanctificatiõe fomesiĩ ea

to pꝛeſerutua. (Ca⸗I.

Vimodtemple⸗

4%6 T 2

mur v̈ginis naſcẽtis ſanctitatẽ. Fu
it nanq; añ ſancta q; ex vtero nata.
Et licet hoc non tradatr in ſcriptura ſat᷑ expꝛeſl-
ſe. verũtamen vt dicit ſanctus Tho.iij.parte.
xxvij. Rõnabiliter id credimus qm iülla q genu-
it vnigenitũ a pr̃e plenum gr̃e et veritatis.pᷣ oĩ
bus alijs maioꝛa gratie pᷣuilegia debuit acciꝑe
Inuenimꝰaũt qͥbuſdam alijs hoc fuiſſe ↄceſſuʒ
vt in vtero ſanctificarent᷑ ergo ⁊ vᷣgini non fuit
negatũ.Dictũ nãq; fuit HHieremie ſicut pti eiul
dem.j. ca.Añqᷓ; exires de vulua ſanctiſicauite.
Et de Johanne baptiſta dixit angelus Lu.pꝛi
m pũſancto replebit᷑ adhucex vtero ma-
tris ſue. Sed in hoc loco tres difficultates ſe of
CPꝛima vtrũ beata virgo fuit ſan (ferunt.
ctificata an animatihz.
¶ Scda vtrũ fuit mũdata ab infectõe fomitis
¶ Tertia vtrũ ꝑ ſanctiſicatõʒ in vtero fuit pꝛe⸗
uata ab omni peccttto.

¶ Pꝛo bᷣme difficultatis declaratiõe rñget ſan
ctus Tho. vbi ſupꝛa.ꝙ ſanctificatio de loqui/
mur nõ eſt niſi emũdatio ab oꝛiginali pctõ. Sã⸗
ctitas em eſt ꝑfecta mundicia.vt dicit Dio. xij

CLa.de diuinis no.culpa aũt nõ põtemũdari ni⸗

ſiꝑ gram cuius ſbiectum eſt ſola creatura rona
lis.Et ideo ante infuſionem aime rõnalis bea⸗
ta virgo ſanctificata non fuit.Et hoc figuratuʒ
fuit ꝑ ſanctiſicatiõʒ tabernaculi Exo.vlti.c.de
quo dicit᷑. Poſtqᷓ; cuncta ꝑfecta ſunt oꝑuit nu
bes tabernaculũ teſtimonij ⁊ gloꝛia dñi imple⸗
uit illud. Tabernaculũ vginem ſigniſicat. de
in p;. Sãctificauit tabernaculũ ſuuʒ al⸗
tiſſimus.queſanctificata fuit poſtqᷓ; cũcta eius

ꝓfecta ſunt.ſ.coꝛpus et aima: vel in ipᷣa aĩatiõe

ſi fuerit ab oꝛiginali pᷣſuata.vel ſtatim poſt ip⸗
ſam animatõʒ ſi oꝛiginale cõtraxit.Et ſi obijce/

retur ꝙ alij ſanctificati ſunt ante animationc.er
80 ⁊ virgo. Nam Hieremie dictũ fuit. Mꝛiul⸗

.

qᷓ; te foꝛmarẽ in vtero nouite. Mõ auũt infũdit᷑
aĩa añ coꝛpis foꝛmatiõʒ.Sili etiã de Johe ba⸗
ptiſta dicit Ambꝛo.ſuꝑ Lucaz. ꝙ nõdũ inerat
ei ſpũs vite: ⁊ iam inerat eiſpũs gre. Ad hrñ⸗
der ſctũs Tho. ꝙ dñs dicit ante foꝛmatiõem in
vtero Hieremiã nouiſſe noticia pꝛedeſtinatio/
nis:ſed ſanctificaſſe ſe dicit eum non añ foꝛma/
tionem:ſed anteqᷓ; exiret de ventre. De btõ in⸗
ſuꝑ Johanne baptiſta nõ eſt intelligendũ Yl pi⸗

ritus vite ðꝛ ania viuificãs:ſᷣ ſᷣm ꝙ ſpũs ð aer
exterius reſpiratus.vel poteſt dici ꝙ nõduʒzin⸗
erat ei ſpũs vite.i.aĩma q;tum ad manifeſtas ⁊
completas oꝑationes ipᷣius. ¶ Secunda diffi⸗

cultas erat an beata vgo mundata fuit ab infe/
ctione fomitis. Et ad hoc inueſtigandũ ſequa⸗
mur ſanctũ Tho. q ait. ꝙ circa hoc ſunt diuerſe
opiniones Auidaʒ em dixerũt ꝙ in ipa ſancti⸗
ficatione beate virginis q̃ fuit ſanctiſicata ĩ vte⸗

ro totaliter fuit ei fomes ſubtractus. Quidam

vo dicunt ꝙ remanſit fomes q;tuʒ ad hoc ꝙfa⸗
cit difficultatẽ ad bonum:ſublatus tñ fuit qua⸗
tum ad hoc ꝙ facit pnitatem ad malũ.Alij vo
tenent ꝙ ſublatus fuit fomes q;tum ꝑtinet ad
coꝛruptionem ꝑſone put impellit ad malum et
difficultatem facit ad bonum. Remanſit tamẽ
inq;tum ꝑtinet ad coꝛruptionem nature ꝓut.ſ.
eſt cauſa traducendi oꝛiginale peccatum in ꝓlẽ
NHNõnulli voaffirmant ꝙ in pᷣma ſanctiſicatione
remanſit fomes ᷣm eſſentiam:ſed ligatus fuit
ipa autem cõceptione ſilij dei fuit totaliter ſub·
latus.Ad hoꝛum autẽ intellectum opoꝛtet con/

☛ »

ſiderare ꝙ fomes nihil eſt alidð qᷓ; inoꝛd inata cõ⸗

cupiſcentia ſenſualis appetitus habitualis tamẽ

quia actualis concupiſcentia eſt motus pecca⸗
ti. Dicit aũt ↄcupiſcentia ſenſualitatis eſſe inoꝛ

dinata inq;tum repugt rationi. qð qdem fit in⸗
qᷓ;tum inclinat ad malum vel difficultateʒ facit
ad bonũ. Et ideo ad ipᷣam ratõʒ fomitis perti⸗
net ꝙ inclinat ad malum vel difficultateʒ faciat
in bono. VUñ ponere ꝙ remaſit fomes in beata
virgine nõ inclinans ad malum eſt ponere duo
oppoſita ſimul. Similit nõ eſt intelligibile ꝙ re⸗
manſit fomes inq;tum pertinet ad coꝛruptiõem

naturenõ inq;tum ꝑtinet ad coꝛruptõeʒ ꝑſone.
Reſtat vt dicamus ꝙ vel totaliter fomes fu

erit ab ea ſublatus ꝑ pᷣmã ſanctificatõneʒ: vel ꝙ
fuerit ligatus. MPoſſet tñ qᷣs dicere ꝙ totalit fo
mes fuit ſblatus hoc mõ.ꝙ ↄceſſum fuit anime
btẽ virgis ex abundãtia gre deſcẽdẽtin ipſam
vttalis eſſet diſpoſitio virium aie ꝙ inferioꝛes
vires nũqᷓ; mouerent᷑ ſine arbitrio rationis.ſiẽ
dictum eſt fuiſſe rpadus cõſtat pcti fomitem
nõ habuiſſe. Et ſiẽ fuit in Adã an pctm ꝑ oꝛigi
nalẽ iuſticiã itaq; q;tũ ad h̊ graſanctificationis
in virgine habuit vim oꝛiginalis iuſticie. Et

qᷓ;uis hec poſitio ad dignitatem virginis ma⸗
tris ꝑtinere videatur: derogat tñ in aliqͥ digni⸗
tati xpᷣi abſq; cuius vtutenullus apᷣma damna
tione liberatus eſt: quis ꝑ fidem xp̃i aliqui añ
eius incarnatiõʒ ſint m ſpũm ab illa danatioõe
liberati:tñ ꝙ m carnem aliqs ab illa danatiõe
liberet᷑ nõ uidet᷑ fieri debuiſſe niſi poſt incarna⸗
tionem eius in q̃ ᷣmo debuit immunitas dana⸗
tionis aparere.Et ideo ſicut añ immoꝛtalitatẽ
carnis xpᷣireſurgentis nullus adeptus fuit car
nis immoꝛtalitatẽ. Ita inconueniẽs etiaʒ vidꝛ
dicere ꝙ añ carnem xp̃ᷣi in qᷓ nullũ fuit peccatũ:
caro vᷣginis mr̃is eius vel cuiuſcũq; alteriꝰ fue⸗
rit abſq; fomite qͥ ðꝛ lex carnis ſiue membꝛoꝛũ.
Ctiõ melius viðꝛ dicẽdũ ꝙ ꝑ ſanctiſicatõʒ in vte
ro nõ fuerit ſbᷣlatus vᷣgini fomes ſᷣm eſſentiam

p̈ remanſit ligatꝰ:nõ qͥdem ꝑ actũ rõis ſue ſicut .

in viris ſanctis.qꝛnõ ſtatim habuit vſuz liberi L

arbitrij adhuc in ventre mr̃is exñstł em̃ ſpẽale
puilegiũ fuit xpᷣi ꝑ gram abundantẽ quaʒ in
ſanctiſcatiõe receꝑat ⁊ etiaʒ pfectius ꝑ diuinã
ꝓuidentiam ſenſualitatẽ eius ab omni motu in
oꝛdinato ꝓhibentẽ. RPoſtmodũ vo in ipᷣa con⸗
ceptione carnis xpᷣi in qua pᷣmo debuit refulge
re peccati immunitas credendũ eſt ꝙ ex plere⸗
dundauerit in mrem totalit᷑ a fomite ſbtractio.
Et hoc ſigniſicat᷑ Eʒechieł xliij.c. vbi ðꝛ. Ecce
gloꝛia dei iſrael ingrediebat᷑ ꝑ viam oꝛientalem
id eſt ꝑ beatam vᷣginem ⁊terra.i.caro ipiꝰ
ginis ſplendebata maieſtate eius.i.xpᷣi( Gia
inſtaret aliqs ꝙ apłus.ij. ad Chorl.xijc
Virtus i inlirmhitatepfiet

irtus iimn ficit. ⁊ loquit᷑ de infirmi⸗
tate fomitis ᷣm quam patiebat᷑ ſtimulũ carnis
Sed nihil qð ꝑtinet ad ꝑfectõʒ vᷣtutis fuit btẽ
vgini ſubtrahendũ.ꝗᷓ neq; fomes. Reſpondet
ꝙ inſirmitas carnis ad fomiteʒ ꝑtinens eſt qui⸗
dem in ſanctis viris ꝑfecte vᷣtutis occaſionõ ta⸗
men cauſa ſine qᷓ ꝑfectio haberi nõ poſſit. Suf/
ficit aũt in beata vᷣgine ponere ꝑfectam vtuteʒ
⁊ abundãtiã gre.Nec in ea opoꝛtet ponereom⸗
nem occaſionem ꝑfectionis. ¶ Tertia difficul⸗
tas gmouenda erat vtrũ ꝑ ſanctificatiõʒ in vte⸗
ro fuit virgo pᷣſeruata ab omni peccato actuali
Et de hoc ſic loquit᷑ ſctũs Tho. q illos qs de⸗

ad aliqd elegit ita pparat ⁊ diſponit vt ad id ad

qð eligunt᷑ inueniant᷑ ilonei. Geata igitur vir·

go fuit electa diuinitus vt eſſet mr dei. Et ideo
non eſt dubitanqũ qndeus ꝑſuã gram eay ad hᷣ
idoneam reddidit. m ꝙ angelus ad eam dixit
Inueniſti gram apud dnm. Ecce cõcipies ⁊c᷑.
Hõ aũi fuiſſet idonea m dei ſi peccaſſet aliqñ:
tum qꝛ? honoꝛ parentum redũdat in pꝛoleʒ. pm
illud Mꝛouer. x vij 1. Gloꝛia filioꝛũ patres eoꝛũ.
Vnge etiã ꝑ opoſituʒ ignominia mr̃is ad filiũ
redũdaſſet.Cum etiã qꝛ ſingularem affinitateʒ

habuit ad xpᷣm qͥ ab ea carnem accepit.Tuʒqꝛ
ſingulari mõ dei ſilius qͥ eſt dei ſapientia in ipſa
habitauit:non ſolũ in aima:vᷣ etiam ĩ coꝛpoꝛe ſi
ue vtero. Bicit᷑ aſt Sapᷣ.j. In maliuolã aiam
non intrabit ſapientia:nec habitabit in coꝛpoꝛe
ſubdito peccatis. Et ideo ſimpliciter fatenduʒ
eſt ꝙ beata vᷣgo nullũ actuale peccatuʒ cõmiſit
nec moꝛtale nec veniale.vtimpleat᷑ quod dici⸗
tur Cañ.iiij:ca.Tota pulchꝛa es amica mea ?⁊
macula non eſt in te.

Be nobilitate virginis gloꝛioſe de

ℳGℳ

ſcripta ab euãgeliſta Rattheo. er cõ
coꝛdia Matthei et Luce in huius de
ſcrptione.

Ecũdo cõteple⸗

mur virginis naſcentis nobilitatem
SIyßůõa quiſpe fuit nobiliꝰ indiuiduuʒ
mibus indiuiduis que in humana natura fue
runt aut potuerũt generari.Et qͥdem ¶CMatth.
pmo.c.deſcribit eam natam de quatuoꝛdeci pa
triarchis: de quatuoꝛdecim regibus: ⁊ de uua
tuoꝛdecim ducibꝰ.Exquo cum ipᷣa ſit vera ma
ter xpi:⁊ xpᷣus ſit eius verus filius:omnis no⸗
bilitas xpᷣi ᷣm carnẽ oꝛtũ habuit a vᷣgine bene⸗
dicta. Et cũ ipᷣe ſit vltimus rex:vltimus dux:
vltimus patriarcha populi iudaici: hoc totu,ʒ
habuit a vᷣgine benedicta. Quia igitur omnes
pꝛeclaritates:ingenuitates:pᷣfecturas:dignita

tes ⁊ nobilitates que poſſent eſſe in aliquo inſni

uiduo humano ᷣm oꝛdinem ſmnguinis deſcri/
bunt euãgeliſte in hac puella. Opoꝛtetnos eo/
rum teſtimonio eam pᷣferre omnibus pᷣncipib⸗

æpncipiſſis. Regibus ⁊ reginis. Imperatoꝛi⸗

bus et imꝑatricibus ⁊ omnibus poteſtatibꝰtri
bub ⁊ linguis. Eccla voſctꝗ dei oia iſta ↄſide
ransg in officijs ita illaʒ extollit. Natiuitas inqͥt

glole vꝓginis Marie ex ſemine abꝛae oꝛta de tri

bu iuda clara ex ſtirpe dauid. Etiterũ. Rega⸗
li ex ꝓgenie ¶aria exoꝛta refulget. Sʒ htria
oꝛiunf dubia declaranag.
CMꝛimũ vtrũ Wattheus potuit genealogiiö
EBideſcrihber.
¶ Scom vtrũ ex deſcriptiõe hmõigenealogie
nobilitas vᷣginis demonſtret.
i vtrũ eadem ſit deſcriptio genealogie
Adpᷣmum dubiũ poſſet qs arguere ꝙ Mat
theus nequiuerit deſcribere genealogiaʒ xpᷣiæ
ſue virginis mris.ꝛimo qꝛ Eſa.liij.ca.dicit᷑.
Generatõʒ eius qͥs enarrabit.

ſephi dictis colligimus in.x·
bꝛo. Et Beda illud ref.

omnes generationes hebꝛeoꝛum in archiuis

teinpli ſecretioꝛibus ſeruarentur. Herodes alie

io
lie
ene

4

E

=ean

git

☛ æ ſWᷓ —,,/ — — — —

‚ͤ.

in
e
3

1

—

☛ —☛5*

Sa SEee—

.

5

nigena oẽs iuſſit incendi: vt ſic ſua ignobilitas

iudeis minus contemptibilis eſſet. Quõ igitur

ta deletiõe hmõi libꝛoꝛũ euangeliũ ſcribens po

tuit hanc genealogiam agnoſcere d qð reſpbõ

demus ⁊ pᷣmo ad illud Eſaie cum Hieronymo
in omelia ſic dicente. In Eſaia legimus. Gene
rationẽ eius qs enarrabit: Non ergo putemuz
euangeliſtã pphete eſſe ↄrium vt ꝙ ille impoſſi
bile dixit affitu:hic narrare incipiat: qꝛ ibi de
generatiõe diuinitatis: hic de incarnationis eſt

dictum Aerũtñ z iſtam rñſioneʒ pleriq; indqdu

cunt ſniam Leonis pape in mone de natiuita⸗
te xpᷣi ybi git. In dño noſtro Jeſu xpᷣo non ſo
lum ad diuinã hũanã ſpectat naturã qð dictũ

V „

eſt ꝑ ꝓphetã. Seneratiõz eius quis enarrabit
Igit nec generatio tpalis xpi m carneʒ eſt ex
osif. Ad boc reſpõdemus ex doctrina ſacti

te.ꝗ.xxxi:ꝙ verba iſta intelligũt᷑ de

m incarnatiois ꝗͥ ineffabilis eſt quod ex vbis
ſequentibꝰ ipius Leonis pape concludif᷑. In⸗

q̊t em̃. Atrãq; em̃ natur in vnam ↄueniſſe per

ſonam: niſi fides credat Pmo non explicat Ad

galiud vo quod obiectũ eſt de cõbuſtiõe libꝛoꝝ

in q bus deſcripta erat oꝛigo nobilis iudeoꝛuʒ.

reſpondet ico. delira ſuꝑ atth. ꝙ Mat⸗
theus Haphpenelaflofen hodns habuit
p ſcripturã. AUnd
fuerũt illuminati imo magis de myſterijs chꝛi⸗

ide apli ⁊ euangeliſte nõ minuſ

r2

ſti qᷓ; patriarche ⁊ antiqͥ ꝓphete.Quidaʒ iñ di

cunt ꝙ nõ oẽs illi libꝛi cõbuſti fuerũt cum ⁊ do

mi ſeruarent᷑ a multis. Etiam aliãmemoꝛie
mandauerãt que de hmõi nobilitate didicerãt ſer
a pꝛoauis. Nam ⁊ſi Eſdras ſcriba (vyt Aſidoꝛ?

narrat in. vj ethimologiaꝝ li.)incenſamlegem

⁊ ideo cogebat᷑ ex lege viro ſue tribus nubere.

prpter hoc etiam iuit cũ Joſeph in bethleem ci⸗
uitatem auid yt ꝓfiteret᷑ cũ eo. vt ſcrihit Cu
cLe.ij. ca. ¶ Tertiũ dubiũ fuit vtrü ſit eadeʒ de⸗
ſeriptio xpᷣi facta ꝑ A
AYſit diuerſa. Nam A
nuit Joſeph virũ Marie. Lucas aũt dicit ꝓo
ſeph elſe nliũ Heli. vt ptz.iij.c. Ad h ridet Au

ceſarienſis in eccleſiaſtica hiſtoꝛia
hiſtoꝛiographo traditum aſſerit. Dicunte
ꝗꝙ mathan ⁊ mathat diuerſis tempoꝛibꝰde vng

ſcribit atthe qᷓ; Lucas cũ vierq; ꝓferat ve

in
E l dotalem. Exquo Mattheexplicat illos ͥ re
achaldeis dum iudei regreſſi fuiſſent in hierlumn .
iuino afflatus ſpũ reparauit cunctaq; legis ac
ꝓphetarũ volumina que fuerunt agentibꝰ coꝛ
rupta coꝛrexit:qᷓ;to magis potuit Mattheus
apbs in linguis igneis deſcendẽtẽ accepit Ad
fſcnvm dubiũ rũdet Nico. de lira.ꝙ quiſ ioſepp
noõ fuerun pr̃ Jeſu:tñ btiſſima vgo ⁊ ioſeph fue⸗
runt ex eadem tribu.qꝛ mulier nõ poteratnube
re cũ viro alterius tribus qñ ad ip̃am ꝑtinebat
hereditas paterna.vt ptʒ NMume.xxxvij. Dea⸗

Hexreaitas 3. Vt pt3 .x. Bea⸗
ta aũt vgo ONaria fuit vnita Joachi

atthe⸗ die go Ye cens. J0. aut ceteris pᷣtermiſ

uſti li de ↄſenſu eusgeliſtaꝝ dicẽs. Tres cãõe
occurrũt quarũ aliquam euangeliſta ſecut? eſt.
Aut em̃ vnus euangeliſta pr̃em Joſepha quo
genitus eſt nomiauit. Alter vo vel auũ mater⸗

num vel aliquẽ de cognatis maioꝛibus poſuit.

Aut vn⸗ erat Joſeph naturalis pr. Alter eum

optauerat: aut moꝛe iudeoꝛũ cum ſine ſiljs vn

deceſſiſſet eius vxoꝛẽ ꝓpinquꝰ accipiẽs filium

quem genuit ppinquo moꝛuo deputauit qð S
quoddã genus adoptiõis legalis.Et H vltima
cã eſt verioꝛ ſ̃m ſanctum Tho. ilj.pte.q. xxxl.
quã etiã HHiero ſuꝑ Mat.ponit.E

icunt enim

cadẽq; vxoꝛe Eſta noĩefilios pcrearũt dema/
than natꝰ eſt Jacob. de mathat Heli.ita ꝙ He

li ⁊ Jacobfuerũt fratres vterini. Sʒ de duobꝰ
fratribꝰ a Dauid diuerſimode deſcendentibus

leli autẽ accepta vxoꝛe moꝛtuus eſt ſine ſemi-
ne. ideo Jacob frater eius accepit vxoꝛeʒ fra

tris ſui: vt ei ſuſcitaretſemen: ⁊ genuit Joſepyh:
ita ꝙ Joſeph fuit filius naturalis ipᷣi Jacob.
Et ſic accepit euʒ in genealogia Matthe. Et
fuit filius legał Leui: ⁊ ſic accepit eum Lucas
MHaã filiꝰ qui mõ dicto naſcebat᷑ſᷣm nãʒ erat filiꝰ

generantis:m aũt legẽ erat fili⸗ defücti. Jdem

etiam dicit obes Hamaſcen⸗ libꝛo. iiij; c. xyj.
QAuare nõ eſt mirandũ ſi aliter xpᷣi genealogiaʒ

*
5 B
.

ritatẽ. Nã ⁊ ſi mła noĩa vel alia dicat Lucas dq
Watthe in chꝛiſto regia
ituerat inſinuare pſonam. Lucas aũt ſacer-

tacet Matthe illud eſt Em Au uſtinü de con

Gia coꝛona fuerut decoꝛati. Lucas alios bus
dignitas ſacerdotaxł fuit cõcelſa. Mattheꝰ po

ſuit carnales patres. Lucas poſuit patres ſpiri

tuales.ſ.iuſtos viros qui dicunt᷑ pres ꝓpter ſi⸗

militudinem boneſtatis. Mattheus delcribit

genealo iã xp̃i deſcẽdẽdo a Dauid æ Abꝛaaʒ
vſcq; ad Joſeph:ex eo ꝙ deſcripſit aſſumptõe,

nr̃ehũanitatis a deo. Lucas autẽ ꝓgreſſus eſt

alſcẽdẽdo a Joſeph vſq; ad deũ.qꝛ deſcripſitre

veptiõz nram in deũ qᷓ fit ꝑ gratia adoptionis.

¶ Sʒ adhuc poſt omia iſta in dubium vertit ani
mus m̃ vyt iero. i Danielez.
aui oẽs maioꝛes pres

dicunt᷑ . Cum igitur in
generatiõe chꝛiſti multi fuerunt patriarche et
plures reges quaretm filius Dauid 7 Abꝛaaz
nuncupat᷑: Ad qð reſpõdet Hiero:in omel A⸗
cens is hoꝝ filiũ nücu⸗
pauitqꝛ ad hos facta ẽ de xpᷣ tm̃ repꝛomiſſio.
Ad Albꝛaã inqͥt. In ſemietuo bñdicẽt oẽs gen
tes. Ad dauid. Defructu vẽtris tui pona ſuꝑ

ſionein oibus mandatis dñi incedebãt oẽmq;
lſuam ſbᷣam trifarie diuidebant:vnã ptem tẽpio

& ſeſeſuaq; familia repuabant. Et ita ꝑ annos

ſedem meã. Bauid g̊ fuit pᷣncipalis in reges.
Abꝛaam inter patriarchas. Abꝛaam fuit pm⸗
qͥ fidem vnius dei publice ↄfeſſus ẽ. Etĩſignũ

huiꝰ accepit circũciſionem q̃ fuit ſignum diſtin

guens ſideles ab inſidelibus. Dauid autem fu
it pᷣmus rex electus a deo m voluntatem dñi
ad fidelem ꝓpłm regendũ. Uñ dꝛ.j. Re.ca. xiij.
Queſiuit dñs virum iuxta coꝛ ſuũ.Saul auteʒ

licet bmo fuerit electꝰa dño.hoc tñ non fuit ᷣm

coꝛ dñi ſed ᷣm exauditiõʒ populi. Pꝛoprea di
xit deus Samueli.Audi vocem populi.ſ.petẽ
tis regem. Et ob hanc cauſam Mattheꝰ nomi
nat ipᷣm ſolum regem cũ dicit. Jeſſe aũt genuit

Bauid regem. Dauid aũt rex genuit Salomo

nem.cũ tũ ⁊ Salomon rex fuerit ? Roboam ?
Manaſſes ⁊ Joſaphat ⁊ Eʒzechias ⁊ reliqui

Pꝛeponit᷑ vo dauid ipᷣi Abꝛaam.licet fuerit tẽ

poꝛe poſterioꝛ ꝓpter eminentiã regie dignitatj.
C natiuitas virginis fuit digna ra⸗

tione bonitatis parentum quibꝰ fuit

,‚34 . 4 .
J . E
2

mur vginis naſcẽti dignitatẽ. Fuit
edqdem natiuitas eius digniſſima tri⸗

CPꝛimorõeparentalis conditioiss.

Becudo roe angel atioõis.
CTei e diuine reuelatiöis.

wret dignitas natiuitans ginig

eparentalis oditionis. Habuit nã-
s honeſtiſſimos ⁊ timentes deũ Jo⸗

q; parente

achim ⁊ annam. Joachim qdem ex galilea ⁊ ci-
uitate naʒareth:ſanctam Annã ex bethleem du⸗
xit vxoꝛem.Ambo aũt iuſti erãt ⁊ ſine reᷣhen

viginti ꝓplem non habentes voueruut dno ꝙſi

eis ſobolem cõcederet eam vᷣuitio dñi mancipa

rent. Cuius rei gra cũ ſinguł annis in tribus fe
ſtis pᷣcipuis hieriin frequentarẽt. In feſto ence⸗
nioꝛũ cum ſuis hierlin aſcẽdit:⁊ cum ceteris ad
altare accedens oblationem ſuã offerre voluit:
quem videns ſacerdos cum indignatiõe nimia
repulit:⁊ cur ad altare accedere pᷣſumeret incre

pauit aſſerens nõ eſſe ↄueniens maledicto iĩegi/

obnoxiũ oblationẽ dño legis offerre:nec iut᷑ fe
cundos infecundũ aq im dein auxit aſtare
Joachim ů ſic confuſuʒ ſe videns pᷣ pudoꝛe do⸗
mum redire noluit:ne ſimilit a cõtribulibꝰ ſuis
qui hoc audierãt tantũ oppꝛobꝛiũ ſuſtineret:ita

cad ſuos paſtoꝛes ſeceſſit. ¶ Secũdo aparet
dignitas natiuitatis vᷣginis ratõe angelice nũ
ciationis Fuit nãq; ab angelo Joachim ⁊ An
ne modo qui ſequit᷑ annũciata. vt em ſcribit᷑ in
legẽda natiuitatis. Cum Joachim aliq;diu cũ
luis paſtoꝛibus moꝛam traxiſſet:quadaʒ die ei
ſoli angelus cuʒ ingenti claritate aparuit: ⁊ de
eius viſione turbatum netimeret admonuit di⸗
cens. Ego ſum angelus dñi miſſus ad te:vtan⸗
nunciem tibi pᷣces tuas exauditas eſſe:⁊ ełynaſ
in ↄſpectu dñi aſcẽdiſſe.vidi em pudoꝛẽ tuũ: ⁊
audiui ſterilitatis oppꝛobꝛiũ non recte tibiobie
ctum: peccati qͥpe nõ nature vltoꝛ eſt deꝰ. Et
ideo cũ alicuiꝰ vterũ claudit ad hoc facẽ vtmira
bilius denuo aperiat ⁊ nõ libidinis eſſe qdᷣ na⸗
ſcitur ſᷣ diuini foꝛe muneris cognoſcat᷑. Rꝛima
gentis veſtre mater ſara nonne vſq; ad nonage
ſimum annũ ſterilitatis oppꝛobꝛiũ ꝑtulit: ⁊ ta
men Iſaac cui repꝛomiſſa erat omniũ gentium
bñũdictio generauit: Rachel etiam nõne diu ſte

rilis fuit:⁊ tñ Joſeph genuit qͥ totiꝰ egypti do⸗

miniuʒz habuit: Quis foꝛtioꝛ Sanſone vel ſan⸗
ctioꝛ Samuele.⁊ tñ hi ambo mres ſteriles ha⸗
buerũt. Rõniigit᷑ ⁊ exeplis crede dilat diu cõ
ceptꝰ ⁊ ſteriles partꝰ mirabilioꝛes eſſe ſolere: ꝓ
inde Anna vxoꝛ tua pariet tibi filiã c vocabis
nomen eius Mariã.h̊ͥ vt vouiſtis erit ab infäã
tia dño cõſecrata:⁊ adhucex vtero matris ſue

ſpũᷣſancto plena:nec foꝛinſecus inter populares.
ſed in templo domiſemꝑ moꝛabir. Et ſicex ſte

rili matre ipᷣa naſcet᷑ ita mirabilit᷑ ex ea filius al
tiſſimi generabit᷑:cuius nomen erit Jeſus:etꝑ
eum omibus gentibus eritſalus. Et tibi hoc ſi
gnuʒ:cum ꝑueneris ad aureã hieroſolymepoꝛ
tam Annã vxoꝛẽ tuã obuiaʒ habebis:q̃ de tua
tardatiõe modo ſollicita tunc in tuo conſpectu

gaudebit His dictis angelꝰ ab eo diſceſſit. An-

na aũt cũ amare fleret ⁊ quonam vir ſuus iuiſ/⸗
ſet ignoꝛaret idẽ angelus ſibi aparuit:⁊ eadem

ad auream poꝛtã ꝑgeret:a ibidem
o ſuo redeunti obuiaret. IJgit᷑ iuxta angeli
pᷣceptum ambo ſibijnuicẽ obuiantes demutua.
viſione letati ⁊ de pꝛole pꝛomiſſa ſecuri adoꝛa⸗

2„2

to domino redierunt diuinũ ꝓmiſſum hilariter

que viro annũciauerat patefecit: 33deA L
ſigno hierln ibidem
viro ſuo redei

tempoꝛe peꝑit que vocata fuit Maria. ¶ Ter

tio apparet dignitas natiuitatis vginis ratione

„2 .

fuit dies natiuitatis eius aliq;to tempe fideſes

latuit. Cõtigit ergo vt refert Johãnes beletb.

Jaͤdam vir ſauti ſ. dule contemplatiõi iſiſtés
ſingulis annis.vj.ydus ſeptẽbꝛis in oꝛatöepo
ſitus iocundiſſimã angeloꝛũ ſolẽnitatẽ audiret
in celo. Cunq; deuotiſſime ſibi reue

expectantes. Anna ergo concepit: ⁊ fliam ſuo

ine. po ſtq; em in celũ aſſumpta

nelari peteret

— — — —

2— — —

—,— — — — — —

—

uin
le⸗

1e⸗
ſu⸗
he⸗
ö⸗
bis⸗
fi⸗
he⸗
66
te⸗
A.
.
en
i-

16

t

tis vba ſin

cur quolibet anno illa tm die ⁊ nõ alia hoc au-
diret: diuinũ accepit rũſum ꝙ vᷣgo głoſa a⸗

ria tali die mũdo fuiſſer nata.Et ideo hoc mani
feſtaret filijs ſancte eccleſie vt ↄcoꝛdes fierent in
hac celebꝛitate celeſti curie. Cum vo hq̊ ſimmo
põtifici ⁊ alijs intimaſſethũc diẽ in honoꝛẽna⸗
tiuitatis vᷣginis celebꝛandũ vniuerſalit᷑ ſtatue

re. Gaudeamus igitur ⁊ exultemus de tot am-

pliſſimis nobis omibus collatis donis. Nam

vᷣgo que nata eſt ſaluteʒ attulit mũdo.Et vt in⸗ E 8

Aug. in mone. ꝛeciſum eſt in ea illð eue/
infeſicitatis eulogiũ.de quo dicit᷑. In triſticia
paries filios.qꝛ iſta in leticia dominũ ꝑturiuit.
Eua em̃ luxit:iſta exultauit. Eua lach?vmas:
Raria gaudiũ in ventre poꝛtauit.qꝛ illa pec⸗
catoꝛem:iſta edidit innocentẽ. Etiteꝝ in eodeʒ
pmone. Bñdicta tu in mulieribꝰ qᷓ vitã ⁊ viris
⁊mulieribꝰ peꝑiſti. Matr᷑ generis noſtri penã
intulit mũdo:genitrix dei nr̃i ſalutẽ attulit mũ/
do. Auctrix peccati Eua.auctrix meriti maria
Eua occidendo obfuit: Maria viuiſicãdo p⸗
fuit.ercuſſit illa:ſanauit iſta:q̃ ſimul cuʒ filio
collaudet᷑ in eternũ et in ſecula ſeculoꝝ.Amen.

CGermo vigeſimuſſextus de annun
ciatione virginis beatiſſime.·
Nueniſtigratia
apud deũ. Zlngeli Habꝛiel reueren⸗
iſſime vginem genitricez dei ſaluta
ris ol a oꝛiginaliter Lu.j.c. in euan-
gelio pᷣſentis ſolennitatis. Cum ingentileticia
mentis dies iſta eſt ꝑcurrenda in qᷓ vgo btã de
celo ad ſuum vterũ traxit deum. Hodie nanq;
melliflui facti ſunt celi ⁊ pr eternus ira depoſita
miſcdiam ſuã humãao generi demõſtrauit. Ho⸗
die facta eſt mira illa ineffabiliſq; vnio diuineet
hũane nature:⁊ in vtero vginis habitauit deꝰ

⁊ homo.Hodie vᷣgo regia de ſtirpe DHauid mõᷣ

dei effecta officiũ intercedendi ꝓnobis apoſuũ

gram nõ ſolũ ꝑ ſeſufficientẽ:ſᷣ ꝓ toto mũdo co⸗

pioſam ⁊ abundantẽ dqũ in ſuo vtero dei filio ĩi⸗

carnando parauit habitaculũ ſpecioſum. Hinc
deuot' ille Hernardus ſuꝑ milſus eſtai
So regia gemmis oꝛnata vtutum geminoq; mãä-

tis ⁊ coꝛꝑis pariter decoꝛe pᷣfulgida ſpecieſus
⁊ pulchꝛitudine ſua celi ciuiũ in ſle ꝓuocauit a.

ſpectuʒ ita vt regis animũ in ſuam ↄ cupiſcctiia
inclinaret: ⁊ celeſtẽ ad ſenunciũ de ſuꝑnis edu
ceret.Hille. Ergo circa annũciatõʒ digniſſimã
attendere volentes tria myſteria ꝓponimꝰ con

templanda.

CTox ſingulariſſima
virginis reſpectu
eteſpecu vir ginis.

mis p̃claraq; fuit iſta mi

Dir.

CPꝛimü dicit angelicemiſſionits.
¶¶Secundũ mutue collocutiõois.

CTemmiümirabiiis conccpuis,.

„ ₰

it annunciatio

dei:reſpectu angeli

.
—

milſionis. Inqᷣt Lucas. MMiſſus ẽ

angelus Gabꝛiel a deo in ciuitatem galilee cui
nomen naʒareth ad vginem deſponlſatam viro
cui nomen erat Joſeph de domo Bauid: ⁊no/
men vᷣginis Maria. Abi ponunt᷑ tot noia ꝓ⸗
pꝛia.ſ.angeli miſſi.vᷣginis ad quam mittebatur
ſponſiſui ⁊ loci ad oſtendendã certitudinem PDi
ſtoꝛie. vt dicit Nico.delira. Quantũ voſubli⸗
ſta miſſio: iſta legatio: nos

cõſiderare debemus maxime triplici reſpecuu.

α☚

¶Vꝛimo reſpectu dei.

.

¶Tertioreſpectu vgiis
¶Nimo inqua conſderenhuius legationis Px .
pᷣſtantiã reſpectu dei. Quidnam ipo altiꝰ qͥ cũ⸗

cta pcellit qui eſt omne bonũ ⁊ oim creaturarũ

celi ⁊ terre dñs.ipᷣe vtiqeſt deus infinitꝰ:imen
ſus.eternus:oſpotens:ineffabilis:de magnus

dñs ⁊ rex magnus ſuꝑ omnes deos:qui humna
no generi lapio ſubuenire miſericoꝛditer volẽés
de v̈gine carnem diſponens ſumere: ad eã ſuuʒ
angelum deſtinauitSed mirantur pleriq; cu⸗
rioſe inqrere ſatagunt. Cur tamdiu illeq cemẽ⸗

tiſſimus eſt cui ꝓpꝛium eſt miſereriſpꝑ ? parce⸗

re continuit in ira miſericoꝛdias ſuas: eſt qdem
incarnationis donũ ſummeliberalitatis ardé
tiſſime charitatis. Ande apluus ad Ephᷣ.c.j ⸗.

inquit. Deus q diues eſt in miſcdia ꝓpter ni⸗

miam charitatem ſuã qᷓ dilexitnos cuʒ eſſemus
moꝛtui peccatis cõuiuificabit nos in xpo· Ca⸗

eEAà ne 4 ritas ſoo nõ tardat amico ſbuenire. m illud ſa-
dilectũ filiũ ſuſcepit. ꝛopterea ne tanti bñacij pientis ꝛouer.iij.ca.
immemoꝛes ingratiq; ſimus de annũciatõe vir
gims in hoc vᷣmone dicemus. IJpᷣa qpe inueit

S⸗

pientis M 1. Me dicas amico tuo va
de 2 reuertere: cras em dabo tibi.cum ſtati pol
ſis dare, Quare videret᷑ ꝙ ſtatim poſt lapſum

debuiſlet dei fitius humanã carnẽ ⁊ naturꝗ al/

ſumme dnm Monau in iij.di. j.a ſcimm Cho
mameiij. pte. q·j. nõ fuit ↄuenies ſtatiz poſt

etm̃ incarnari den: ? du venit pienitudo tpis

Pt dt adl Gab iii.c Et hoc tripliciröe.

Cꝛimo ppter peccati punuiõoz.
¶ Secdo ꝓpter moꝛbi curati.
¶Tertio ꝓpter xpᷣi pᷣnunciati,5.
Wꝛimo ppier pti puninõz. Aoluit quipe
deus oſtedere hoĩ qᷓtuz ſibi peccatũ diſpliceat
qð ꝑ tot amnoꝛũ milia tam diuturna caſtigatõe

vngiez mn 182

puniuit. Facilitas em̃ venie tribuit incentiuuzʒ
delinquendi.vt nota.de vita ⁊ ho.cle.c. vt cle/⸗
oꝝ. Et. Di. xx viij.c.qꝛ ſunt. Et. di. xlv. c.ſed
t di. l. c. de lapſis. Et di. xciij.ca.pueit.

Et. ſ.ꝗ. vltima.ca.exigunt.Et.xxj.q
cuit. Et.

19. e fuiſſet ex parte dei liberaliꝰ
bñſiciũ ſi a ncipio incarnatus fuiſſet:non tam
fuiſſet vtilius ex parte hũani generis recipiẽtis
cui ex tarditate intarnatõnis oſtẽdit᷑ Suiſſima
conditio pcti. C Scda rõ quare fuit cõueniẽs
vtũñ ſtati pꝰ pctm̃ xpᷣs carnẽ aſſumeret dr ppt

moꝛbi curationem. Mã qꝛ hõ ſuꝑbiendo pecca
uerat eo mõ eratliberãdus vt hũiliatus cogno

ceret ſe liberatoꝛe indigere.vnde glo.ſuꝑ epłaʒ
ad ½ ał.ait. Magno cõſilio factum eſt vt poſt
homis caſum nõ illico dei filius mittere᷑. Re⸗
liquit em̃ deus hoiem bus in libertate arbitrij i
lege naturali vt ſic vires nature ſue cognoſceret

vbi cũ deſiceret legem accepit. Qua data inua

luit moꝛbus nõ legis ᷑ nature vitio:vt ita infir⸗
mitate ſua cognita clamaret ad medicuʒ a gra⸗
tie quereret auxiliũ. C Tertia rõ illiꝰ dilatiõis
fuit ꝓpter xpᷣi pnunciatõʒ. SGebebat qdem xpi
adutus ob excellentiſſuna ſuã dignitatem pꝛe
nunciari ⁊ młto temꝑe antea ꝓclamari. AUñ ad
hoc ⁊ glo.pᷣdicta inqt. Quato maioꝛiudex ve
niebat tanto pᷣconum ſeries lõgioꝛ pcedere de⸗
bebat. ¶ Secundo cõſideremus angelice milſſi
apud viros doctiſſimos tripliciter dubitari ſo⸗

let. Etpᷣmo de quo oꝛqine fuerit angelꝰ ille Se

õ

cũdo an apparuit vᷣgini in viſione coꝛꝑali.Ter

o ſi fuit conucniens vtangelus voin annun⸗

ciaret in ea dei filium incarnadum. .
dine illiꝰ angeli varia ſolet eſſe opinioi

qꝛ ꝑ illos conſueuerũt diuina hominibꝰ reuela

ri. Et hoc videt᷑ innuere textus cuʒ dicit ange

lus ⁊ nõ dicit archangelꝰ.Sed ad hoc dicimꝰ:

ꝙ q;uis pꝓpꝛie angeli dicant᷑ illi quiſunt in vlti

mo choꝛo infime ierarchie:tamen large oẽs de

yt Iſið.teſtat᷑ in. vij.ethimo.li. Angelus latie
nũcius dicit. Oẽs aũt vel mediate vel imedia⸗
te diuina nunciat:q̃ ab ipᷣo deo pᷣus ſeraphin re
uelant᷑: ipi illa cherubin manifeſtat. ⁊ ſc gra⸗
datim vſq; ad vltimũ oꝛdinem m Dyoniſiuz.
Et ꝓpterea licet Lucas dicat. iſſus eſt an⸗
gelus.nõ tamen ita ſtricte accipit᷑ñ vt non potue
rit eſſe de aliquo oꝛdine ſuꝑioꝛi Hinc Berñ. ſu
per miſſus eſt ait.Non arbitroꝛ buncangelum
ex minoꝛibus eſſe qͥ qualibet ex cauſa ſoleãt ad
terras crebꝛa legatiõe fungi qð ex eius noie pa-
lam intelligi dat᷑:qdð interpᷣtat᷑ foꝛtitudo dei.qꝛ

qbuſcũq; oꝛdinibus angeli nuncupanf. Nam

△

nitus te eſſe affatum Ali

dixerunt ꝙ fuit de oꝛdine infimo.ſ.angeloꝛum.

ginamur.“

nõ ab aliqͥ alio foꝛti ⁊ excellenti vt ſoletſpũ: ſed
ab ipo deo mittiphibert Saãct' vo Tho. in. iij
ſcripto ſniaꝝ di.iij.et.iij.pte.q.xxx.dicit ꝙ ille
angelus fuit de medio oꝛdine infime ierarchie:
q̃ eſt oꝛdo archangeloꝛũ. Qð conuenient᷑ viðꝛ

eſſe factũ vt ſaluaret᷑ ppᷣetas oꝛdinũ.qꝛ adan⸗

gelos ptinet dirigere actus alicuius hois qᷣ ad
ipᷣm tm ꝑtinent.vnde dicunt᷑ minima nũciare.

Ald archangelos vo ptinet dirigere actꝰ homi

nis in totam multitudinem redundãtes. vnde
⁊ medij.ſ.archangeli dicunt᷑ quaſi pncipes an⸗
geli. Quia ergo cõſenſus vᷣginis qui ꝑ angelũ
requirebat᷑ erat actus ſingularis ꝑſone redun /
dans in vtilitatem multitudinis:imo totiꝰ hu⸗
mani generis. Ideo credit᷑ ꝙ fuerit de oꝛdine

archangeloꝛũ ⁊ ꝙ fuerit ſummus in illo oꝛdine
Et hoc videt᷑ habere firmitatem ex eo ꝙ ecde·

ſia cantat. Gabꝛielem archangelũ ſcimus diui⸗

nitus te Alij aũt opinant᷑ angeluzʒ
illũ fuiſſe de oꝛdine ſeraphin.quoniã vt Orego
rius dicit. Summũ angelũ venire dignum fue

rat quiſummũ oim nunciabat. Nec incõueniẽi

ꝓ tanta re ſingulariſſima ſingularis nücius
mitteret᷑ qui eſſet omniũ angeloꝛũ excellentiſſi⸗ ·
mus.Dictus cſt aũt Gabꝛiel.qꝛ vt Gregoꝛiuſ

dicit in omelia hoc nomen officio ſuo cõgruit.

Babꝛiel em dei foꝛtitudo nominat᷑. Mer dei er

So foꝛtitudinem nüciandum erat: quia vtutuʒ
dñs ⁊ potens in pᷣlio ad debellãdas poteſtates

aereas veniebat. ¶ SGecundo dubitari ſoletan
angelus ille aparuit vgini in viſione coꝛpoꝛa⸗
lis Et reſi Pondet Anong vte. q/ xxx. ꝙ ſic. HS
lug'. in pſona vginis in 'moneloquens ait.
enit ad meqdam magnus paranimphꝰ xpi
non patriarcha pᷣmus:aut ꝓpheta egregius: ß5

BGabꝛiel archangelus facie rutilans.veſte coꝛuꝛ
ſcans.inceſſu mirabilis:que ꝑtinere nõ poſſunt
niſi ad coꝛpoꝛeam viſionẽHoc aute ↄueniens
fuitMꝛimo ratioe ſimilitudinis.qꝛ illud quod
annunciabat᷑ erat incarnatio dei inuiſibił. vnde
Zueniens fuit vt ad huius rei declaratõʒ inui⸗
ſibilis creatura foꝛmam aſſumeret in qua viſibi
biliter apareret:cũ etiãs omes aparitiões vete
ris teſtamenti ad hanc apparitõz oꝛdinent᷑ queß
dei filius apparuit in carne Gecũdo fuit conue
niens rone certitudinis.Ea em que ſunt oculiſ
ſbiecta certius compᷣhendimus qᷓ; ea que ima⸗
nde dicit Chey. ſup Mattheum
qꝙ angelus non in ſomnis imo viſibiliter vgini
aſtitit. Nam qꝛ magnam valde reuelatiõeʒ ab
angelo accipiehat. Egebat tante rei euentꝰ miſ/
ſione ſole nni Certio fuit conueniens vt ange⸗
lus viſibiliter apareretratione altitudinis ſ.ꝓ
pter altitudinẽ ⁊ dignitatem matris dei quenõ
ſolũ in mente:ſed in coꝛpoꝛeo ventreerat dei ſi

Ꝙ aho ille aaruit vgim in
vſione rorporali .

* . – „ — MM
virgim dei ſdlin 1 ca mr „αα
. 7 “
. .⸗ . 4

i luium receptura. Etideonõ ſolum mens eius: ? vwgo plenam fidem haberet dexpoincarnando
de etiam ſenſus coꝛpoꝛei erant viſione angelica de tamen qꝛ humilis erat nõ alta deſe ſentiebat ne
8 lectaditſi obijceret m Aug. xij. ſup Ge⸗ q; cogitabat ſe tanti domini matrem futuraz: 7
Nelim ad Ĩam. Intellectualis viſio eſt potio: ⁊ ꝓpterea erat ſuꝑ bocab angelo inſtruenda
n⸗ dignioꝛ qᷓ; coꝛpalis.⁊ p̃cipue ipᷣi angelomagis cundo fuit conueniẽs ex pte angeli. Jdeo inqᷣt
1 Zucniens. Hamm viſione intellecruali vider an-⸗ Bedain ome Abtum Pammanereſtautatönis
gAgelus inſua ſba: viſione at coꝛpali videt in ſ pncipium vt angelus ad vᷣginem mitteret par⸗
1 gura alſumpta coꝛpoꝛea. SIgit angelus annun- tu ↄſiderand diuino:dꝛ ma pditionis huma
ie cians magis aſpparere debuiſſet in viſione intel · ne cauſa fuit cum pens a diabolo mitteb
lectuali qᷓ; coꝛꝑali ( Reſpondet Tho. vbi. S. ꝓ ad mulierem ſpũ ſuꝑbie decipiendõCe
i untellectualis viſioeſt potior; imaginaria vei itexpediens expare vginis: tum vt er tall ni⸗
n coꝛpalis ſi ſitſola. Sed ip̃e Rlugꝰ. dicit ꝙ eſt ex cio mens eius eleuaret᷑ in deum. qꝛ vt inqͥt
r⸗ ccllentioꝛ ꝓphetia que habet ſimul intellectua⸗ guſtinns li, de vginitate.
lem ꝛimasinariam viſionẽ q; illa habet alte⸗ concipiẽdofidem xpi q; concipiendo carnẽ cri
ram tm. Beata vo virgo nõ ſoluz pcepit viſio ſti. Et poſtea ſubdit. Oſpaterna ppinquitasni
nem coꝛꝑalem:ſed etiam intellectualem illumia hil arie pfuiſſet: niſi felicius xpᷣm coꝛde q;
tionem. AUnde talis apparitio ſatis nobilis fuit carne geſtaſſet. Tum vt eſſet certioꝛ teſtis huiꝰ
* Fuiſſet tamen nobilioꝛ ſi im angelũ intelletua ſacramẽti quãdo ſuꝑ hoc diuinitus erat inſtru
li viſione in ſui ſubſtãtia vidiſſet.ſed hoc nõ pa cta.Tum etiam vt eius puritasoſtenderetur.
i tiebatur ſtatus homis viatoꝛis. ¶ Tertio que Ande Hiero.ad paulam ⁊ euſtochiũ bene in⸗
ani⸗ ritur ſi fuit conueniẽs vt angelus annunciaret ¶quit. Alngelus ad vᷣginem mittit᷑: qꝛ ſemꝑ ẽ an
vgini dei fllium in ea incarnandum⸗Etad h̊ re gelis cognata virginitas. Lum vt voluntaria
ſpondet ꝙ ſic triplici ratiõe. S Ri obſequij munera deo offerret: ad ad ſe m⸗ .
. CSecundoexꝑte angeli. enim quodd ſpũale matrimoniũ inter deum ?
iia· ((Tertio er parte vginiis. prumanam naturã. Etideo p annüciationẽ ex⸗
C —O fuit cõ eniens ex ꝑte dei: vt in B ſer⸗ petebatr̃ conſenſus voginis loco totius humane 0
uaretur oꝛdo quem ipᷣe ſtatuit quo mediantibꝰ nature.Tertio cõſiderare debemus miſſioõis 2

—
S=
2

angelis ad homines diuina pueniüt. An Dio angelice excellẽtiam reſpectu vginis. Iba vti⸗

1 nyſius.iiij.ca.ccleſtig ierarchie dicit. Giuinu,z q; ſola facta fuit digna poꝛtare in vtero regẽ ce⸗
ieſu benignitatis myſteriũ angelipᷣmum edocti loꝛum ⁊ dominũ omniũ creaturarũ. Ob quod
ſunt poſtea ꝑ ipos ad nos cognitionis gra trã/ eccleſia ſancta ſibi dicit. Sancta ⁊ immaculata
3 ſiuit.Et in eodem li.ait.Diuinas viſiones glo⸗ virginitas quibus te laudibus efferam neſcio:
wp rioſi patres noſtri adepti ſunt ꝑ medias celeſteſ qꝛ quem celi capere nõ poterant tuo gremio cõ⸗
virtutes. Tho. Fa. Fe. q.lxxj. inquit. Loquit᷑ tuliſti. At ⁊ in ꝑſona eius ita cunctos fideles af
de viſionibus ꝓpheticis que facte ſunt mediã⸗ fatur. Cõgratulamini mihi omnes qui diligii
n tibus angelis(Etſi aliqs inſtaret ꝙ virgo mar me:qꝛ cumeſſem paruula placui altiſſimo:⁊ de
4 dei ſuperioꝛ erat angelis. Sed Dion Dre⸗- meis viſceribus genui deum homieʒ. Hecẽ
4 fert ca.vij.celeſtis ierarchie. Supꝛemis ange⸗ iſta pulchꝛa ⁊ decoꝛa nimis ſfilia hieruſaleʒ:cui
ſis fit reuelatio immediate a deo. ergo ⁊ ipſi v⸗ dixit deus illud Canticoꝝ.vj.ca. NPulchꝛa es
⸗ gini(Reſpondere poſſumus ꝙ mater dei ſupe⸗ amica mea ſuauis ⁊ decoꝛa. hec eſt de qua ibi
bi rioꝛ erat angelis q;tum ad dignitatem ad quaʒ dem ſubſequit᷑. Ana eſt columba mea: perfecta
ee diuinitus eligebat᷑. Sed qᷓ;tum ad ſtatum pᷣſen mea:hec eſt quam viderunt filie ſyon ⁊ beatiſſi
tis vite inferioꝛ erat angelis.qꝛ etiam ipexpᷣus mam pᷣdicauerũt ⁊ regine laudauerũt eã O fe
ne ratiõe paſſibilis vite fuit paulominus ab ange⸗ lix puella. O celi regina merito qͥlibet homo vł
ult lis minoꝛatus.vt dicit᷑ ad Hebꝛe.c.ijt.Sʒ quia zußalus dicere tibi poteſt illud ꝛouer. vl. ca.
ne⸗ xpᷣ̃us fuit viatoꝛ ⁊ comp̃henſoꝛ qᷓ;tuʒ ad cogni· Aldulee filie cõgregauerũt diuitias: tu ſuꝑsr el
un tionem diuinoꝛũ nõ indigebat ab angeł inſtrui ſaes vniuerſaſ.Ad ipᷣam ſolã miſſus fuit de au
Gni Sced mater dei nõdum erat in ſtatu compᷣhen / la ſummi dei legat ſingularis ⁊ inſignis vt ipᷣa
ſoꝛum.Et ideo de diuino cõceptu ꝑ angelos in vgo contentaret᷑ conciꝑe xpᷣm: qui de ipa car⸗
f ſtruenda erat Si vo vlteriꝰ contra hoc qͥſpiazʒ nem ſuſciꝑe cupiebat. Erat(inquit euãgeliſta⸗) .
NMr%. oponeret dicens ꝙ beata vgo incarnatiõis fi deſponſata viro cui nomen erat Joſeph et no⸗
8 dem habebat ſine qua nullus eſſe poterat in ſta men vginis Maria. Belectabile eſt illud no /
ſ6 tu ſalutis.ergo nõ egebat ſuꝑ hoc ab angelo in men quod interpᷣtatur ſtella maris vel illumi⸗
i ſtruiAd hoc reſponderi põt ꝙ licet beatiſſmma nans ⁊ dña ſiue amarũ mare.quia ipa fuif ſteil

Fvj

la in ſanctiſicatione:illuminãs in conuerſatõe.

Q Rua volint Iem aliq;diu inſiſterelibʒ. Cur voluit chꝛiſtus
e ſun Gie, Mſoſari inrem ſuam vginem deſponſari. Et ad hoc aſ⸗
ſignanf plures rationes.
CPumo ex parte xvbYi.
CTertio ex partenotrr.
Rationabiliter vgo deſponſata fuit. ᷣmo ex
ꝑte xpᷣi tum neab infidelibus tanq; illegitime
natus abijceret. Ande Ambꝛo.dicit ſup lucaʒ
Quid iudeis quid herodi poſſet aſcribi ſi natũ
viderent᷑ ex adulterio ꝑſecuti. Tum vt conſue⸗
to modo eius genealogia deſcriberet̃ ꝑ virum.
deo Amb⸗ iſupꝛa. Qui in ſeculuʒ venit
eculi debuit moꝛe deſcribi. Tum vt partꝰ eius
Em gnaciu diabolo celaret᷑. Et licet diaboluſ
vtute ſue nature potuiſſet cognoſcerematrẽ dei
non fuiſſe coꝛruptaʒ ſ̊ vginem: ꝓhibebatur tñ

a deo cognoſcere modũ partus diuini. Nam vt
docet Augꝰ.in.iij.detrini. Diabolus młta po

* teſt vtuteſue nature a qbus tamen ꝓhibet᷑ vir
tute diuina.Si aũt poſtmodum aliqualiter co⸗
gnouit xpᷣm eſſe filium dei non obſtat: quia iaʒ
tempus erat vt xpᷣs ſuam vᷣtutem diuinã oſten
deret. Sed in infantia opoꝛtebat impediri mali
ciam diaboli: ne eum acrius ꝑſequeret᷑ qñ xꝰvs
nec pati diſpoſuerat necſuam vtutẽ oſtendere.
Eainowniug ain s infantibus ſe ſimileʒ expi
bebat Similit ⁊ ſecũdo fuit rationabile expar
temris.tum qꝛ ꝑ hec reddit᷑ immunis a pena:

xiliũ
modͥᷣ
tum eſt xpᷣm ex vᷣgine natum. Vnde Almbꝛoſiꝰ
dicitſuꝑ Lucam, Locupletioꝛ teſtis pudoꝛis
maritus adhibet᷑ qͥ poſſit delere iniuriã ⁊ vin-

Certio id rõnabile fuit ex ꝑte noſtra. ꝛi

uſti. li. De ſancta

genes ſuꝑ Mattheuũ. Beata virgo ſponſa fuit

vt ſeribit Matth.
rius. Ideo Thꝛ
bꝛo lignario

iij. Erat Joſeph fab ligna
ſuꝑ Mattheum inqͥt. Fa⸗

erat ꝑ lignuʒ crucis. NPutabat᷑ inqᷣt ¶ Oatthe⸗
fabei filius.qꝛ vt inqᷣt Ambꝛo.ſuꝑ lucã. Ma⸗
luit dñs de ſuo oꝛtu q;ᷓ de matris pudoꝛe dubi⸗

amarũ mare in filij ſui paſſione:⁊ dña in aſſum
ptione. Sed in hoc loco circa eius deſpõſatio⸗

puerũ Yeſum nutriendũ haberet Joſeph in au/⸗/

ſem eo ,teſtimonio Joſeph compꝛoba⸗ CE

dicare opꝛobꝛiũ ſi non agnoſceret facramentũ.
Becudo ꝑ boc deſignat᷑ vniuerſa ecch que cuzʒ

2 vgo ſit. deſpõſara eſt vni viro xpᷣo.vt inqᷣt Au

uſti. li. de initate. Et tertio qꝛ mater
domini fuit deſponſata ⁊ virgo in ꝑſona ipſius
⁊ virginitas et matrimoniũ honoꝛat᷑ cõtrahe⸗
reticos alteri hoꝛũ otrahentes. Et vt ait Oꝛi-

eph: non tamen in ↄcupiſcentiam iũcta. Et

tari.ſciebat em̃ teneram eſſe vginis verecũdiaʒ

lubꝛicam famam pudoꝛis : nec putauit oꝛtꝰ ſui
fidem matris iniurijs aſtruendam. Dum igit

ita eſſet diſpoſita puella illa cunctis virtutibus

redimita ꝙ ⁊ virgo erat et Joſeph deſponſata:
tempus inſtabat vt iaʒ mereſuos radios deꝰ
effunderet ſup terram. Angelus Gabꝛiel vt pu
to cum omniũ angeloꝛũ noticia vocatꝰ eſt. cui
deus pater:vadeo angelemi ad virgineʒ inna
zareth cõmoꝛantem:eamq; meo nomie ſalutan
do requires illam vt me acceptare velit ſuuʒ ca
ſtiſſimum ſponſum cui dilectũ meũ filium mihi
coequalem ab eterno genituʒ ita dare diſpono

vt ex ea natus ex temꝑe ᷣm carneʒ meus tm̃ ſit

⁊ipᷣius filius. Ipᷣe vo filius ſubſecutus eſt. O

angele Gabꝛiel conaberis vginem illa inſtrue⸗

reqꝙ ipᷣam elegi matrem dulciſſimaʒ in cuiꝰ vte

ro nouem menſibus habitabo:⁊ tandem imma

culata ⁊ incoꝛruũpta pariet deum ⁊ hoĩeʒ. Sub
digdit ⁊ ſpũſſanctus. Ego illam armariũ gratie
mee inſtituam ⁊ conceptioni filij vt ſancta ſit ⁊
mirabilis cooperaboꝛ. O quale tripudium illa
hoꝛa fuit in angelicis choꝛis. O quanta leticie

cantica dum tota celeſtis curia benedixit ⁊ gra⸗
tias dedit immoꝛtali ⁊ benigniſſimo deo.

COQualiter angelus ſalutauit virgi⸗
neʒz: et quare virgo turbata fuit.et de
ratia virginis copioſa atq; de ſuper
puſlanctiin ipam Ca⸗I.

plandũ circa annũciatõ;

nentionel

—

1o tria conſideremus.

Sra

vgis ſalutatõz qᷓ

erem virginis ſalutatõz qualit

S

C. Sꝛimo 91

i

gelus ad eam

pvbi Bernardus ſuꝑ Miſſus eſt

diẽ. Quo ingreſſus ĩ ſecreto cubiculo.vbi clau
ſo ſuꝑ ſe oſtio oꝛabat prem in abſcõdito ad eaz
dicit oꝛantem:ſuſpirantẽ.lachꝛymantẽ. Naʒ ſi
ↄceptio pᷣcurſoꝛis fuit denũciata pr᷑fᷣi occupato
in ſacro officio: multo ꝓbabilius eſt ꝙ ↄceptio
ſaluatoꝛis denũciata fuit vgini in deuotõe fer /
uentiſſima exiſtenti. Erat aũt( vt cõit᷑ doctoꝛes

tenent) tunc hoꝛa cõpletoꝛii:et ſacra illa ↄfabu⸗

4 latio ptracta fuit vſq; ad noctis mediũ. Bixit
bꝛò lignario Maria deſponſata erat. qm xps
eccleſie ſponſus omnẽ ſalutem hoim opaturus

̊ blanda voce angelus vgini. Aue gra plena

—— —

dñs tecũ bũdicta tu in mulieribꝰ. Abi licʒ ſalu/
tando eã ampliſſime magnificauerit de Eue cõ
mutatiõe:qꝛ ſicut Eua omne malũ occaſionali
ter induxit humano generi.ita vgo illo ablato)

k mutue collocutoõis. In
tõʒ qliter fuit ſalutata.
Scðdo vgis turbatõʒ qliter fuit turb. ta.
ertio vgis declaratiõʒ alit fuit declarata⸗

Ingreſſus (inqͥt euangeliſta) an-

— — —

B —

“ M W “ D DZ . ””ÿ”
H

Sretia
Ny.
3 pꝛotulit omne bo num dum dedit nobis deum ctio finis quam hʒ in gła. O aũt ſca ꝑfectioſt
i ⁊ de ſingulari mõ eſſendi cũ ipᷣa deũ atq; de bũ potioꝛ q; pᷣma ⁊ tertia q ſecũda patet qͥdeʒ vno
4 dictiõe in mulieribus.nihilominꝰ illud magnũ mõꝑ liberationem a malo. Nam pᷣmo in ſua ſãů⸗
n Eſt cum dixit ea gra plenaz z hic inſurgit du ctificatione fuit liberata aculpa oꝛiginali. Se⸗
e bitatio quõ virgo fueritplena gra cũ h ſit pꝛoj¶ cundo in cõceptionefili dei uit totalit munda
4 peꝛium vp̃ᷣi.de quo ðꝛ Joh̊.j. Vidimus gloꝛiã taa fomite.Tertio in ſui gloꝛiſicatiõe fuit libe⸗
eius glam quaſi vnigeniti a pr̃e plenũgre ⁊ ve rata abomni miſeria. Alio mõ ꝑ oꝛdineʒ ad bo
. ritatis Ad qᷣ rñdet Cho.iij.pte.q.vij.ple num. Nam pᷣmo in ſua ſanctificatiõe adepta eſt
8 nitudo gre põt attendi dupliciter. Ano mõ ex gfam inclinantẽ eam ad bonũ. In ↄceptõe aũt
n hte ipius gratie.Alio mõ ex ꝑte habentis grazʒ ſlij dei ↄfirmata eſt ei gr̃a ↄfirmans eã in bono
Ex ꝑte qͥdeʒipᷣius gre ðꝛ eſſe plenitudo ex eo ꝙ In ſui wo gloꝛiſicatiõe ↄſummata eſt eius gra⸗/
bi aliqs ꝑtingit ad ſummũ gre: ⁊ qtuʒ ad eſſentis tia ꝑficienſ eã in fruitione omĩs boni. Hed oꝛik
o ⁊ qtum ad vtutem.qꝛ.l.hʒ gram ⁊ in maxima hic difficultas an beata virgo habuit aliquas
excellentia que põt haberi ⁊ in maxia extẽſiõe gras gtis datas.puta ſapie ⁊ virtutũ ⁊ mracu
2 ad omẽs gr̃e effectus.⁊ talis gre plenitudo ẽ ꝓ loꝛum: ex eo ꝙ non legit᷑ docuiſſe qð ſpectat ad
r⸗ pꝛia xpᷣi. Ex ꝑte vo ſubiecti ðꝛ eſſe gre plenitu: ſapiam:aut miracula feciſſe:ald qð ita dicit ſa⸗
ne do qn alids hʒ plene gram ſᷣm ſuam ↄditionẽ: ctus Tho.Non eſt dubitandũ qͥn beata virgo
n ſiue ᷣm intenſionem ꝓut in eo eſt intenſa gra vſ/ acceperit excellent᷑ donũ ſapientie ⁊ gram vtu:
q; ad terminũ pᷣſix ei a deo.m illud ad Eph̊. tum etetiam gram ꝓphetie.non tamen accepit
n iiij. AUnicuiq; vrjm data eſt gra ᷣm menſurã do vt haberet omẽs vſus harũ ⁊ ſimiliũ gratiarũ
nn nationis xp̃iſiue etiam ᷣm vtutem inquʒ.ſ. ſicut habuit xpᷣs:ſed vᷣm ꝙ ↄueniebat cõditiõi
hʒ facultatem gread omnia que ꝑtinent ad ſuũ ipᷣius.lhabuit nanq; vſumſapie in ↄtemplan⸗
i ſtatum ſiue offciu.ſicutaplus dicebat. Mihi do. Pm illud Luce.ij. c. aria aũt ↄſeruabat
12 aũt oim ſanctoꝛũ minimo data eſt gra hec illu⸗ omnia verba hec ↄferens in coꝛde ſuo. Nõ aũt
minare hoies ⁊c̃.Et talis gre plenitudo nõ eſt habuit vſum ſapie q;tũ ad docendũ eo ꝙ nõ cõ
. pꝛia xpᷣo: ſed cõmunicat᷑ alijs ꝑ xpᷣm. Igitur ueniebat ſexui muliebꝛi. MNam ut dicita oſtol?
eata virgo ð: gra plena non ex ꝑte ip̃ius gre. Mulieri docere in eccleſia nõ ꝑmitto. ira⸗
qꝛ non habuit gram in ſumma excellentia q̃ po culoꝛũ vo vſus ſibi non competebat dum viue
. teſt haberi nec ad omẽs effectus gre.Sʒ ðꝛ ple⸗ ret:qꝛ tunc tpis doctring ofrmanda erat mira⸗
4 na gra ꝑ comꝑatiõem ad ipᷣ̃am.qꝛ.ſ.habebat lis xpᷣi.Et ideo ſoli xpᷣo ⁊ eius diſcipulis q erät ·
„ tiam ſufficientem ad ſtatum illũ ad quẽ erat ele baiuli doctrine xp̃i ↄueniebat miracula facere
cta a deo.vt. ſ.eſſet mater dei. Et ſit Stepha⸗ Pꝛopter qð etiam de Johanne baptiſta dicit
nz nus ðꝛ plenꝰ gra. qꝛ habebat gr̃am ſufficientez Johan.x. ꝙ ſignum nullũ fecit vt. ſ.oẽs in x-pᷣo
ad h̊ vt eſſetidoneus miniſter ⁊teſtis dei ad qd ĩtenderẽt. Aſum aũt pphetie habuit virgo. vt
erat electus. Et eadeʒ rõe dicendũ eſt de aljs patet in cantico quod fecit. agniſicat aima
. Harũ tñ plenitudinũ vna eſt plenioꝛ alia ſm q mea dominũ. ¶ Secũdo cõſideremus vginis
aliqs diuinitus eſt pᷣoꝛdinatus ad altioꝛeʒ vel turbationem.de qua ſcribit Lucas.Que cũ au
1. inferioꝛem ſtatũ.Queſtione aũt.xx vij.tertie ꝑ dlſſet turbata eſt in vᷣmonce eius: ⁊ cogitabat /
tis ita habet᷑ ꝙ q;to aliq̃d magis apꝛopiquat lls eſſet iſta ſalutatio.vbi apparet laus vginis.
t⸗ oncipio in quolibet genere tanto magis partici in auditu.in affectu.⁊ cogitatu. In auditu lau⸗
4 pat effectum illius pᷣncipij. Añ dicit Diony.c. datur modeſtia: qꝛ audit ⁊ tacet. In affectu ve⸗
W iiij. celeſtis ierarchie. angeli qͥ ſunt deo ꝓpin recũdia vnde turbata eſt. In cogitatu pꝛuden⸗
3 quioꝛes magis ꝑticipant de bonitatibꝰdiuinis tia.qꝛ cogitabat qualis eſſet iſta ſalutatio. Cur
ſi q́; homiĩes. FRp̃s autẽ eſt pᷣncipium gre ᷣm di⸗ bata eſt aũt de angeli monenõ de eius viſione
10 uinitatem qͥdem auctoꝛitatiue m humanitatẽ qm angelos ſepe viderat:ſed nunq; talia loquæ
io inſtrumentaliter. Beata autẽ virgo aria ꝓ tes audierat. Ob nouitatem igit᷑ ſalutatõis ad-
5 pinquiſſima fuit xpᷣo ᷣm humanitateʒ: qꝛ ex eaa mirari dompulſa fuit. Nam vt Hiero. ait. In⸗
M accepit humanã naturam. Ideo pᷣ ceter maio⸗: iſgitur noua legatio angelo ⁊ virgo nouam ꝓ
.⸗ rem debuit a xpᷣo plenitudinem wratie obtine⸗ feſſa virtutem noue ſalutatiõis honoꝛatur ob/
i re Sciendũ tñ ꝙ in ipa virgine fuit triplex ꝑfe ſequio. Franciſcus demarone an.
ctio gre. NPꝛima qͥdem quaſi diſpoſitiua ꝑ quã dicit ꝙ virgo ſanctiſſima in hac ſua rdbotiaue
u/ reddebat᷑ idonea ad hoc ꝙ eſſet m xp̃i. ⁊ H fu⸗ cogitabat myſteriũ incarnatiõis verbi quod ſi
it ꝑfectio ſanctiſicatõis. Secũda ꝑfectio gratie bi in ſalutatione extitit reuelatum. Et diclita
ali⸗ itc p̃ſentia filij dei in eius ytero incarnati:et dam ꝙ ſibi etiam fuit cum hoc reuelatuʒ mri e
io) hec fuit ꝑfectio conceptõis.Tertia aũt eſt ꝑfe⸗ rium paſſionis fuij ſui.Alij vero tenent ⁊ meliꝰ

m 2

P

ꝙ myſteriũ incarnatiõis in ea complenduʒ fuit
ſibi reuelatum nõ tamen modus.ſ.q virgo pa⸗
reret:⁊ ideo timebat ne hoc eſſet vel fieret cum
vginitatis diminutiõe.idcirco de hoc timebat
Et foꝛte plus appetebat eſſe virgo q; vbum cõo⸗
cipere ſine virginitate. virginitas em eſt de nu
mero laudabiliũ.verbum vo cõcipere ẽ denu⸗-
mero honoꝛabilium circa qð non eſt vtus: ſed
vmiuʒ vtutis. Mꝛemiũ vo honoꝛabileſed vir⸗
tus laudabilis: ſᷣ virtus eſt magis appetẽda q;
pmium vtutis:qꝛ homo circa vtutem meretur
nõ aũt circa pᷣmiũ:quia nec eſt in ſua poteſtate
¶Terno ↄſideremus vyginis declaratiõz qua
liter fuit ab angelo declarata ⁊ cõfoꝛtata. en⸗
meas inqͥt maria.ſ.de ſalutatiõe inſolita:cuiꝰ cã
ſubdit᷑. Inueniſti em̃ gr̃am apud deuʒ:non ſo⸗
lum ꝓte ſᷣ ꝓ toto genere humano. Abi Berñ.
git Quam gram: Gei ⁊ hoĩm pacem:moꝛi de⸗
ſtructionẽ ⁊ vite reparatiõʒ. Subdidit angelꝰ.
Ecce ↄcipies in vtero ⁊ paries filiũ ⁊ vocabis
nomen eius Jeſum:hic eritmagnus. Semper
enim fuit magnus deus:ſᷣ futurꝰ erat magnus
homo ⁊ magnus ꝓpheta.ſm ꝙ ðꝛ Lu.xvij.c.
NPꝛopheta magnus ſurrexit in nobis ⁊ filiꝰ al⸗
tiſſimi vocabit᷑ ⁊ip̃ius dei qͥ ſolus ẽaltiſſimus
Nam vt exponit HNico.de lira ſequẽdo Berũ.
homo em altus eſt inter creaturas coꝛpales:

7 .

angelus altioꝛ:deus ſolus altiſſimus. Iſta au=t
filiatio dei accipit᷑ hic ꝑ naturam in oibus aliis
tũcũq; ſanctus eſt tm filiatio dei ꝑ adoptiõʒ.
Addidit angelus: Oabit illi dñs deus ſedẽ da⸗
uid pris ſui ⁊ regnabit in domo Jacob in eter⸗
num:quod ſpũaliter intelligendũ eſt. Naʒ xps
non ſedit ſuꝑ thꝛonum dauid loquẽdo de tem⸗
poꝛali regno.imo iſtud negauit coꝛaʒ pilato di
cens. Regnum meũ non eſt de hoc mũdo:tñ in
reſurrectiõe ſua accepit poteſtatem etiã inq;tuz
hõ ſi un omnem creaturã: hᷣm ꝙ ipᷣe dixit ¶ Oat
thei vſti. ca. Data eſt mibi omis poteſtas ĩ celo
⁊ in terra. Inq;tum em deus nõ accepit aliquã
poteſtatem de nouo ſiue in temꝑe.Angelus er⸗
go loquit᷑ hic de regno ſpũali ⁊ celeſti:quod fi⸗
guratum fuit ꝑ regnum Hauid tpale ſicut et ce
leſtis hierim ꝑ tꝑalem. ppterea dixit. Reãbit iĩ
domo Jacob in eternum.i.ſuꝑ electoſ. Dicithᷣ
HNicolaus de lira de domo Abꝛaaʒ 7 JNlaac
qliqui fuerut repꝛobati.ſicut Iſmael ⁊ Elau. P5
in domo Jacob omẽs eius filij a ſanctis docto
ribus inter electos ſunt computati: qꝛ ⁊ ſi aliqᷓ
peccauerũt tñ egere penitentia: Cõcluſit ange/
lus de xpᷣo. Et regni eius non erit finis. Nam
m ꝙ dicit Nico.de lira. Chꝛiſtus nõ ſoluʒ in⸗
q;tum deus:b etiam inq;tum hõ regnabit ĩ eter
num ſuꝑ hoies ⁊ angelos. Dixit autẽ aria
ad angelum. Quõ ſiet iſtud qin virũ nõ cogno

ſco:Licet em crederet firmit᷑ vbũ angeli implẽ

dum de ceptiõe xpᷣi:qꝛtñ angelus ad plenum .
nõ expᷣſſerat modum ↄcipiendi. Ideo de HB que
ſiuit allegando vᷣginitatis amoꝛem:ſfᷣm enim /0n

dicunt doctoꝛes in.iiij.di.xxx. Beata vgo an⸗

qᷓ; deſpoſaret᷑ Joſeph habuit obpᷣuantiaʒ caſti

tatis vginalis in ꝓpoſito ex inſtinctu ſpũſſãcti
nõ tñ vouerat expꝛeſſe.Sed cuʒ poſtea deo oꝛ:
dinante eſſet ei deſponſata ᷣ erat in ſimili ꝑpofſf
to ſimul emiſerũt votum. Reſpondẽs g&Q ange?
declarauit modũ ↄcipiendi dicens. Spũſſctũs
ſuꝑuenietin te:qð multipliciter cxponit TCho.
Pꝛimo ſupueniet in te.i.ſuꝑ poſſi⸗

772

bilitatem ⁊ curſum nature dando fecunditatem
⁊ ᷣuando vginitatem. Secũdo ſuꝑueniet in e

qꝛ ſicut olim impleuit mentem nüc implebit vẽ

trem. Tertio ſuꝑueniet in te.i.ſuꝑ de ceł veniet

qꝛ omne datum optimũ deſurſum eſt. Quarto

ſuꝑueniet in te.i.ſupꝛa merita tua ⁊ ſupꝛa meri⸗
ta omniũ creaturarũ. Quinto ſupueniet in te.i.
ſupꝛa omnes qui antete fuerũt. Et virtus altiſ⸗
ſimi. ſ.dei filius qui eſt dei patris ſapia ⁊ virtꝰ.·

vt dicit᷑.j.ad Choꝛin.j.c.Obumbꝛabittibi.i.

ſub vmbꝛa carnis latebit.qꝛ ſub vmbꝛa carnis
latuit virtus deitatis. Ideoq; ⁊ qd naſcet᷑ exr
te ſanctum. Sanctuʒ dicit abſolute abſq; deter⸗
minatione.qꝛ ſi dixiſſet ſanctus deus vł ſanctꝰ

homo vel aliqͥd conſimile nõ expꝛeſſiſſet ſancti⸗

tatem eius complete:qꝛ in eo eſt ſanctitas diui⸗

na ⁊ humana ⁊ qᷣcqͥd ſanctitatis poteſt excogi⸗
tari in quacũq; creatura eminentius eſt in xbõoo

Igeo dicit ſanctum abſq; determinatõe. Sicut

etiam deus dixit Moyſi Exo.iij. ca.Ego ſum
q ſum:ſic dices filijs Dae. Ani Kmifeme ad

vos. vt ꝑ hoc oſtenderet᷑ plenitudo eſſendi.im

mo infinitas eſt ꝓpꝛia ip̃ᷣius dei.Et poſtea con
cluſit angelus. Nocabitur ſilius dei:nõ adopti

uus ſicut alij: naturalis. Et ad maioꝛem aſſer

tionem declarat angelus dictum ſuum ꝑ exem

plum inquiens. Et ecce Eliſabeth cognata tua

⁊ ipᷣa concepit filium in ſenectute ſua.Et h̊ men
ſis eſt ſe xtus illi que vocat᷑ ſterilis: qꝛnon erit
impoſſibile apud deũ omne vbum.i.factuʒ. di
cere enim dei eſt facere. m illud Mſal. Dixit ?·
facta ſunt.Et licet maius ſit vginem parere ᷓ;.·
vetulam ſterilem:tamen vt Zlmbꝛo.dic in exax·

meron. Ob hoc mlte ſteriles pepererũt vt par⸗

tus credat᷑ vginis.Et ideo conceptꝰ Eliſabeth
ſterilis inducit᷑ nõ quaſi ſufficiẽs argumentu;;:
ſ quaſifigurale quoddam exemplũ Et ideo aad

conſirmationem huius exempli ſumit᷑ argumẽ

tum efficax ex omnipotentia diuina. Tꝑs iam
adeſtoillibata virgo. vt aperias ſponſo celeſti
pullſanti vt dei filium in tuo vtero leta ſuſcipias

— — — — —, —

=

2 7
☚
?

AvVI.

1
–

inge matrimoniũ diuine ⁊ humane nature.tuo ſa mo terre que eſt miraculola tam ex ꝑte agentis
vt matrimoniũ diuine ⁊ humane nature.tuo ſa mote reque eſt miraculola tam ex pte agen
n cro conſenſu pficias.Ecce in celeſtibus ſpii⸗ i patientis. Aliomõ Reinruitolila dtado
bus tam auidiſſima eſt expectatio. In patribꝰ materia eſt natural.agẽs xoſuꝑnatui ria aus
ng in limbo manentibus tot clamoꝛes ⁊ gemitꝰ*. dum aliquis a febꝛe ſanat Quia materia quã
aß⸗ In homibus viatoꝛibus de deo recte ſentienti vgo adminiſtrauit ad Pemafige⸗ lelbt
ſent bus tot ꝓfunda ſuſpiria vna vox omniũ:vnus fuit naturał ex qua naturglikt nan haraiein
ſüen clamoꝛ: vna pcatio. Angelus Gabꝛiel noie om pus homis ppter hancmateriamna à vus
oe. nium te pcatur. tibi ſuplicat vt ꝑ eum iam di/ xps dicit᷑ naturalis filius virginis. Se v:ue
Mhoſi ca indubitant᷑ pmiſſa acceptare benigne di: foꝛmans fuit diuina. Et qꝛ vnumquodq; ma⸗
Ni a ⁊ indubitant᷑ ꝓm ep Hlie a teriã: ⁊ ᷣm agẽs
une⸗ gneris. gis luaiese bᷣm fenan 6 Dn roncehno o
ſrä oD magis q; m patiẽs. Inde eſt ꝙ conceptio 5
e Cconceptio xpᷣi fuit mir aeuloſara⸗ poss Widepen diciſimplicit miraculoſa erſup
ppo tone virginis et tempis atq; inaudi? naruralis: vmqd wo er parte materie pot dic
diue timuneris. KCaplm I. naturalis. ¶Tertio conceptio xp̃i poteſt dc
nietn — — Pi ſi mMiraculoſa rone muneris. Conceſſum ddezfuit
nees S Ertiü mylterin vir gini in tali conceptu munus inauditũ. vt.ſ.
birr. contemplandum citca virginis an- plus poſſet ipa facere de deo qᷓ; deus de ſeipſo.
“S contemplandum circa virginis an⸗ inter
* nunciationem ðꝛ mirabilis cõceptio Quedam eniʒ contraria ⁊ contradictoꝛia inter
tun is. Curri n n ze letecomt deum ⁊ virginem videbant᷑: quedum acceſſit
nis urnite Feres vfmi dlneſtreds deus ad virginem concoꝛdata ſunt. Puta im⸗
dunen ocu ariam oſt tanta ſibi diui⸗ deus ad virgi ſbite erar
alintet nuus reuelata cum incredibili humilitate nõ ſi poſſibile erat deum nõ eheptegag ene⸗
loalti ne lachꝛymis genuflexam ⁊ manibꝰpᷣus expan Vrginem generare. Impoſſibile erat? em ge⸗
MZũ je aulati t in⸗ rareniſi deum. Impoſſibile erat virginem g
it. ſis facieq; ad celum erecta paulatim coput in⸗ rareniſi deum luͤbile crat dei eu alia per⸗
bi⸗i. cdlinondo bꝛachiaq; remittendo dicere. Ecceon nerare Henm. Anpoſd deus ad virginẽ ⁊ neceſ
mis cilla domini fiat mihi ſm vbum tuum. Super Pagenerare. . nerare 2 nõ aliũ ; deum: et
uker quo vbo Berñ ait. Que eſt tam ſblimis humi ſe en ge⸗ L Grd deuons potuit gene⸗
ger⸗ litas que cedere neſcit honoꝛibꝰ:inſoleſcerene: non de alio qᷓ;d ſe⸗ tamen vgo deü fecit ho⸗
ner⸗ ſcit gloꝛia. Mater dei eligit: ancilla ſe nomi⸗ rarenin genin 5 oriitgr nerareniſi inſinitü:
Bcli nat. His vbis expletis adueniẽte ſpuͤcth mor monaſem. renb inſenſibileʒz. inuiſibilẽ. im/
dini . vᷣbum in ytero:mox intra vterũ vᷣbum caro cõ alenfes farmea dei Seckvi go fecit euz
⸗ cepitq; vgo filium. Fuit aüt illa ↄceptio mira⸗ al mornalez. Nocaiech tempꝑalem: palpabilẽ
Der Lesettatiss⸗ lmnſibilem viſtbiemſb iorꝛmadui ſupoſitũ ſub
Deal CPeimoratgefemnis: ſ latura creata. Mirum certe vna puella neſcio
ſn CZecidoratione wrginis. abus blandicijs maieſtatẽ diuinam inclinauit.
nen EKertioraibemuneris. irae 6e tem⸗ veſtiuitq; ſummũ amabileoppꝛobꝛijs: anguſtijſ
niiin . Eimolfuiti la gceptiomiraculoſe er ven litatibus ignominijs: quod totum ꝓ ſa⸗
gopti. ſiue 'm Damaſcenũ. Nam yt inquit Tho. 1 lute n mice nipleta pietate. Ecce g preco
cxen cta ſuit virtute diuina:quec ſt. Unde nidotentiſſimum deu offenſum reũ homineʒ
in⸗ ſanro a ra eſenen facta fue 1 rutabilssaltlkuco diuini ↄſilij matrimoniũ
nen nla dceptione guatno: enrſert 6 ng is congtrabendenn inter dei filium ⁊ humanã crea⸗
ncnt anichn beate on eann n raliaoptes Huſenh mir diſpenſetot ſtabiliuit. Et quoniaʒ
le. . ꝑtes turam mira diſpenſatiõe ſtabilin Kadatre
3 di puriſſimi beate vginis in cannem bꝛoꝛü conſenſus efficit matrimoniũ miſſus eſt a pan
ſ coꝛꝑis xpᷣi. Secundũ fuit foꝛmatio membꝛoꝛũ densccei Marl. abꝛiel ad
un becmeoeil. Tertiü animatio coꝛꝑis oꝛganiʒa miſericoꝛdiarũ rlummn; zsens ubetetd
rec ti. Quartũ aſſumptio coꝛpis ⁊ aime a diuiniia mundiſſimam Pclheseto vinneraraneram
erge te. ita vt in eodem i li ſit xpᷣus in diuinis incompꝑabilis erat vniuerſis: queta
te.ita vt in eodem inſtanti inuentus ſit xpᷣu in totius
N. 5 des 5 nq; ſalutari diuine diſpoſitioni int
e Berrilla adeptnolnlta un rone⸗ e D hmanc ꝑſona pᷣberet cõſenſum. Oad⸗
ng . ſult la ꝛcepriomiraculo aee eoci iat. miranda legatio ⁊ ex omni ꝑte veneratione di⸗
040 gnum qᷣe eſt ⁊ ſuꝑnatura . 80 ie r n niſſima: que necpᷣmam ſimilẽ viſa eſt: nec ha⸗
une. Se vrail Cho. vbiſiipa: liracu agẽs ereſequentem. Qui eſt maius? Quid ſubli⸗
s git eſſe duobus modis. VUno mõ eN seg ius? QAuid deniq; ſalubꝛius humano generi
d eſt naturale neq; materia eſt naturali ꝓpoꝛtio m eloofferri potmit⸗ Olane nibil. QAuda eniz
in nata ad talem foꝛmam. vt foꝛmatio homis deli dec n potunt: m 53

Sermo vvij

natura nõ habuitvſus neſciuit:ignoꝛauit ratio
meus nõ capit hũana:pauet celũ: ſtupet terra:

⁊ oĩs creatura mirat᷑.hoc totũ ꝑ Gabꝛielẽ ma⸗/

rie nunciat᷑ ⁊ ꝑ xpᷣm adimplet᷑.MNã in vgis vyvte
ro vᷣbum caro factũ eſt. Quiſqͥs igit᷑ es qͥ xbia/

no noĩe gloꝛiaris myſteria huiuſcemõi iuſto ꝑ /
pende iudicio.Tibi em̃ quondã abiecto. Tibi
excluſo a ꝑadiſi ſedibus.Tibi ꝑ exilia longinqᷓ
moꝛienti.Tibi in puluerem ⁊ cinerem reſoluto
dũ tñ nulla eſſet ſpes viuendi ꝑ incarnatõʒ filij

dei ⁊ Yginis ptãs data ẽ vt a lõginquo ad tuũ

reuertaris actoꝛem:recognoſcas parentẽ:liber
efficiaris ex ᷣuo:de extraneo ꝓueharis in filiũ
vt qͥ ex coꝛruptibi carne natus es ex deiſpũ re⸗

naſcaris ⁊ obtineas ꝑ gram qð non habes per

naturam. Demus gů deo clementiſſimo gras:
virginem matrem pijſſimo colamus affectu:vt
ſic ꝓꝑuenire poſſimus ad patriã celeſtem in qua

viuit ⁊ regnat deus ꝑ inſinita ſecula ſeculoꝛum

Amen.

CGermo vigeſimuſſeptimus depꝛi⸗

ulilegijs maternitatis virginis Da⸗

t pter qne ſpa mater pſtantiſſima
et ſingularis merito nuncupat.·

nihi

e,

eE

Eõ

hodierne feſtiultatis. Dieʒ fe

feſtu

tes ꝑſcrutari diligent᷑ debemus qᷓ; excelſa ſup̃⸗

maq; ſit laus eius:ex eo ꝙ facta fuit tãti filij di
gniſſima mr.HNã Eliſabeth vetula non a ſemet

ipᷣa ſed ſpũſſancti radio illuſtrata h̊ non ſine ad
miratiõe grandi ꝓclamauit.Statim nãq; poſt

qᷓ; virgo filium dei de ſpũſãcto ↄcepit exurges

abijt in montana.ſ.hierlin q̃ erat altioꝛ galilea:

cum feſtinatiõe ꝓpter honeſtatẽne diutius vi
deret᷑ in publico.⁊ intrauit in domũ Zacharie
* ſalutauit Eliſabeth.Ad quã ſalutatõʒ exulta
nit infans Johannes: ſex menſes hñs in vtero

mrjris. Hec vo exultatiocvt inqᷣt Augꝰ.ad dar⸗
danum)potuit eſſe ſigniſicatio rei tãte.ſ.ꝙ mu⸗
lier eſſet mater dei amaioꝛibus cognoſc Uenon

a paruulo cognite. vnde in euãgelio nõ ðꝛ.Cre

didit in ſans in vtero eius:ł exultauit. Nidimꝰ

auũtexultatiõʒ non ſolũ paruuloꝛũ bᷣ pecoꝝ eſſe
Sed h inuſitata exiſtit qꝛ in vtero.Et ido ſicut

ſolẽt miracła ſieri facta ẽ diuitus ĩ infãte ñ hũa⸗

nitꝰ ab infate qᷓqᷓ etiã potuerit in illo accelerat
eẽ vſus rõis ⁊ volũtatis vt itra viſcera marna

iam poſſet agnoſcere: credere 2 2ſentire ad qð i

yt veniat mĩ domini mei adme. ⸗
evba ſütiſta⸗
odierne feſtiuitatis. Dieʒ feſtũ viſitatõis gio
rioſe virginis Mdarie debite celebꝛare volen⸗ nu
lunt d

tribuiſpuiſanto.
Secundũ vtrũ xpᷣus poſſit dici concept de
ſpüſancto.

alüs paruulis etas expectak. Hec Aug?. Qui

neutrũ determinate aſſerit. ſᷣ ſiue exultatio illa
fuerit abſq; hoc ꝙ Johannes cognouerit dini⸗
nam pᷣſentiam ſiue ꝙ illã cognouerit totũ tamẽ
aſcribit diuino miraculo. Repleta igit᷑ fuit Eli
ſabeth ſpũſancto ⁊ exclamauit voce mag.bene
dixitq; virginem et fructum ventris eiꝰ. Inde
q; Yba ꝓtulit in themate poſita:in qbus ſe hu
miliando licet eſſet virgine antiquioꝛ tamen qꝛ
virgo erat mater xpᷣi:indignã ſe tam vrbana ſa
lutatiõe fatet᷑. Oꝛopterea itaq; qꝛ ⁊ nos indefi⸗

cienter viſitamur a virgine que blanda ẽ dulcii/

⁊ liberaliſſima cũctis moꝛtalibus:mr atq; g̃tie
ac miſcðie nuncupat᷑. Ideo in pᷣſenti ᷣmõe de
maternitatis eius bᷣuilegus pᷣſtantiſſimis filio
ſuo interueniente tractabimus.diſtinguemꝰ au
tem tria pᷣuilegia. =
CPꝛimũü dicit᷑ totalitatis.
CSecundũ veritattis.
¶ Tertiü dignitatis.

ci- . ¶ Capitulũ⸗I. .

tur totalitatis.Ali nãq; hil coꝛpulẽ
am ſbam accipiũt partim a pre partim a matre

Ha gancidegiſtat ideo in hac parte tria

vtutiſp

CT Nꝛimũ virü eficere cep

„

ia aperienda.

ð

¶ Ad ömum dubiü reſpondet Tho.iij.pte.q.

xxxij.qꝙ conceptionem xpᷣi tota trinitas eſt ope

rata. qꝛ vt refert Alugꝰ.in.j. de trini. Indiuiſa
ſunt opa trinitat ſicut ⁊ indiuiſa eſt eſſentia tri⸗

nitatis. efficere vo conceptionem xp̃i eſt quo.d
dam opus diuinũ ideo cõe eſt toti trinitati. At

tribuit᷑ tũ ſpũiſancto triplici ratõe.
ꝛimo ꝓpter cauſam incarnatiõis ex parte

nature aſſumpte.

—

Tertio ppter terminũ incarnatiõis.

Z Heimo ꝓpter cauſam incarnatiois ex parte
dei. Bpus em ſanct' eſt amoꝛ pr̃is ⁊ ſilij.Hᷣ aſt
ex maximo dei amoꝛe ꝓuenit vt niliꝰ dei carne

1

¶xps traxit totã coꝛpulentam ſub
ſtantiã a virgine matre opꝑe ſpũſlſãcti
èt quare xpᷣus nõ dicit᷑ filius ſpuſſan

Rimum pꝛiuile

gium maternitatis virgis gloſe dici

tionẽ xp̃i debeatat

¶ Tertiũ vtrũ xpᷣ̃us poſſit appellari filius ſpri
tuſſancti.

CSecundo ꝓpter cauſam incarnatiõis ex ꝑte

l
m
Ei
ene
nde
bu
ige
ſ
eſ⸗

N

de
ſede

—2

n

—
* „

e
Nʒ;

eti

i⸗
vod⸗
an

e
Drue

W2 =R

xp̃i ex ſpuſancto. Vnde Ambꝛo.ait in li.deſpũ̃
ncto. Quod ex aliquoẽ: aut ex ſba aut ex po
teſtate eius eſt.Ex ſba ſicut filius qui a pre eſt.

ſibi aſſumeret in vtero vginali. Scöo attribui⸗

tur conceptio xpᷣi ſpiſancto ꝓpter cauſamin⸗

carnatiõis ex ꝑte natureaſſumpte.qꝛ ꝑ hoc da

tur intelligi ꝙ hũana nã aſſumpta ẽ a filio dei ĩ

vnitatem ꝑſone non ex aliqbus merttis:ſᷣ ex ſo

la gra que ſpũiſancto attribuit᷑. Ande augꝰ.di⸗
ſit in enc iit dion. Iſte modus quo eſt natꝰ cri
tus deſpũſancto inſinuat nobis gratiam dei
homo nullis pᷣcedentibus meritis ex ipo pᷣmo
exoꝛdio nature ſue quo eſſe cepit verbo dei co⸗

pularetur in tantam vnitatem ꝑſone vt idẽ ipᷣe

eſſet filius dei. Tertio attribuit᷑ conceptio chꝛi⸗
ſti ſppuͦiſancto.qꝛ hoc congruittermino incarna
tionis.Ad hoc em terminata eſt incarnatio:vt
homo ille qui concipiebat᷑ eſſerſanctus ⁊ flius

Dei. vtrũ q; autẽ hoꝛũ attribuit᷑ ſpirituiſaucto.

Nam ꝑ ipᷣm efficiunt᷑ homies ſilij dei. Ipe etiã
eſt ſpũs ſanctiſicatiõis.Sicut ̊ alij ꝑ ſpũmſan⸗
ctum ſanctificant᷑ ſpũaliter vt ſint filij dei adop⸗
tiui:ita xpᷣs ꝑ ſpũmſanctum eſt in ſanctitate cõ
ceptus vt eſſet filius dei naturał. ¶ Secũdum
dubiũ erat vtrũ xpᷣs poſſit dici cõceptus de ſpi
rituſancto. Et ꝙ ſic ptʒ:qꝛ ſic cantamꝰ in vtro⸗

„.

q ſimbolo. In ſimbolo aploꝝ. Qui cõceptus

eſt de ſpũſancto.Et in ſimbolo patrũ. Incarna⸗
tus eſt de ſpũſancto. Et Mat.j. Inuenta eſti

vrtero habens de ſpũſancto. Ad qð clare intelli
genduʒz dicit Cho. ꝙ conceptio nõ attribuitur

loli coꝛpoꝛi ſed ⁊ ipᷣi xpᷣo rõe ipᷣius coꝛpis. In

ſpũ aũt ſancto duplex habitudo conſiderat᷑ re⸗
ſpectu xpᷣi. Nam ad ipᷣm filiũ dei qͥ dicit᷑ eſſe cõ

ceptus habet habitudinem ↄſubſtantialitatis.
Ad coꝛpus aũt eius hʒ habitudinem cauſe effi

cientis.hec aũt pᷣpoſitio de vtranq; habitudi /

nem deſignat. Bicimus g xpᷣm conceptum de
ſpũſancto hoc mõ q efficacia ſpũſſancti referat
ad coꝛpus aſſumptũ. ↄſubſtantialitas ad ꝑſo⸗
nam aſſumentẽ.Et qᷓ;qᷓ; dicamus xpᷣm deſpiri/

tuſancto conceptum:non tñ dicimus ꝓpꝛie coꝛ
pus xp̃i de ſpuũᷣſancto ↄceptum.qꝛ nõ eſt cõſub

ſtantiale ſpũiſancio.vᷣ magis dicimus coꝛpus

Ex poteſtate ſicut ex deo omia quõ ⁊ in vtero
habuit Maria ex ſpũſancto.Notandũ adhuc

vm Aug.in ench; ꝙ non eodem mõ dicit᷑ xpᷣus

conceptus de ſpũſancto ⁊ maria virgine. HNam
de Maria virgine materialiter de ſpũſctõ effe

ctiue. Ex quo aparet ꝙ conceptio xpᷣi habuit
tria pᷣuilegia. Pꝛimum qꝙ eſſet ſine peccato oꝛi⸗

ginali. Secundũ ꝙ eſſet nõ puri homis:ſj hoĩs

1 dei. Tertiũ ꝙ eſlet virginis. ⁊ B tria habuita
ſpuũſancto. Et ideo dicit Oamaſcenꝰ q́;dtum ad
pmum ꝙ ſpũſſanctus ſuꝑuenit in virgine pur⸗

attulit vniuerſo ꝙ non eſt ꝑfectionis vlteriorri!
capax. Mec deus poteſt vlterioꝛi pfectiõe ipm
mundũ ꝑpficere. Et ſi e pater ⁊ ſpũſſanctul de

Xvij

gans ipam. i. pᷣpuans ne cum peccato oꝛigina/
li conciꝑet.tum ad ſecundũ dicit ⁊ virtuteʒ
ſuſceptiuam verbi dei tribuens · i. vt conciꝑet
vꝓbum dei. Quantũ aũt ad tertiũ ſbᷣdit ſimłaũt
⁊ generatiuam. vt.ſ.manens virgo poſſʒ gene⸗
rare. ¶ Tertium dubiñ erat vtrü xps poſſitap
pellari filius ſpuſſancti. Ad quod ridet aug.

„

in ench. dicens. Natus eſt xpᷣs de ſpũſanctonõ/
ſicutfilius ⁊ de Maria virgine ſicut fili? Etſi
diceret᷑ ꝙ beata virgo dicit᷑ mater xpi ꝓpt ma
teriam quam in conceptiõe eius miniſtrauit.ꝗO
videt᷑ ꝙ etiam ſpũſſanctus poſſit dici pat᷑ eius
ꝓpter hoc ꝙ fuit öncipium actiuuʒ in ↄceptioe
ipᷣius.Et yt dicit Ariſto.in li.de generatõe ani

malium. Mater dat pᷣncipium actiuũ in genera

tione: mater vo miniſtrat materiã Id h̊ reſpõ⸗
det Tho. vbi ſupꝛa.ꝙ rpᷣs concept eſt dema⸗
ria virgine materiam miniſtrantein ſimilitudi-

nem ſpeciei. ⁊ ideo dicit filius eius.Rps auteʒ

ſm ꝙ hõ ↄceptꝰ eſt de ſpũſctõ ſiẽ de actiuo pᷣn⸗
cipio nõ tñ ſᷣm ſimilitudinẽ ſpeciei ſicut hõ na/
ſcitur de patre ſuo. Oñs xo Honauen in iij.
di. iiij. dicit. ꝙ iſta locutio xpᷣs eſt filius ſpũſſãů⸗
cti nullo modo eſt admittenda.tuʒ ꝓpter vita⸗
dum erroꝛem circa generationem eterna q pꝛo⸗
pꝛium eſt pr̃is ⁊ non ſpũſſancti generare: tũ ꝓ⸗
pter uandam ꝓpꝛietatem circa generatõz tem
poꝛalem que eſt vt filius aſſimiletur patri ma
tri m ſimilitudinem ſpeciei:ſicq; cũ pr̃e⁊ mĩe
eiuſdem nature. Ep̃s vo ᷣm ꝙ hõ nõ Seiuſdeʒ
nature cũ ſpũſancto.neq; illi aſſimilat ſpecifice
ideo nec eius filius poterit eſſe. IJsit vtus ſpi⸗
rituſſancti fuit in virgine que in concepuoe fln
ſui omnes naturas ⁊ partes mundi vitia perſe
ctione compleuit. Et quidem deus in moi crea
tione nibil imꝑpfectum ꝓduxit: omia erantꝑ-⸗
fecta ſicut ipoꝝ natura exigebat. Cñ ↄſumma⸗
tio ꝑfectionis vltime vſq; ad partum vᷣgis de⸗
lata eſt ⁊ ſoli virgini reuata. Entia enim appe/
tebant nobiliſſimum ens. Spũalia nobiliſſimũ
ſpum.rationalia nobiliſſimum rationale: coce⸗

ptiones optimum cõceptum.natiuitates opti⸗

mum naſcibile. Et bꝛeuit᷑ omẽs creature apete

pant optimum. His aut omnibus exiſtẽtibus
impfectis: ſic ꝓuiſum eſt müdo de femina ſuꝑ
oniibus bndicta: que vnico ſuo partu omibus
reringeneribus ſummã æ vltima ꝑfectõz addu⸗

xit. Et aduertas ꝙ hec puella tanta ꝑfectione,ʒ
fectionis vlterior

femina naſcerent᷑:nihil oꝛbi accreſceret ꝑfecti⸗

onis.quia quicqͥd nobilitatis.quicqͥd deitatis

2⁊ quicquid eternitatis eſt to:ꝛum in oꝛbe diffu/
ſum eſt ⁊ pꝛoductum ꝑ virginem mnillone ne

ſuppoſito ꝙ virgo Maria generauit.Nec ma⸗
gnum eſt virgini ꝙ pfectionibus oꝛbis vltima
perfectionem induxit.Cum ⁊ ipᷣi vniuerſitatis
actoꝛi nonnullas ꝑfectiones adiunxerit: puta
eterno pᷣncipio inceptiõis pᷣncipiuʒ.Eternitati
diuine temꝑale ꝑiodum. Inſinitati immẽſe qᷓ;⸗
titatem coꝛpoꝛcãa. Specici eterne pulchꝛitudi⸗
nem nouã. Sibi igit᷑ ſoli cõ petit vt virgo cõce
perit xpᷣm ſitq; illius admirabilis mater.
CEbeata virgo fuit vera mater chꝛi⸗
ſti·.et quare xpᷣs naſci voluit de femĩa
—ECapitulu.I.

Ecundum pꝛiui

2 .

legium maternitatis vᷣginis beatiſ⸗
ſime dicit᷑ veritatis. Mꝛo cnius intel
i tria erũt hic dubia elucidãda.
üi vtrũ xpᷣs debuit de virgine naſci.
ndũ vtrũ beata virgo aliqͥd actiue ege
eptione coꝛpis xpi
CCTertiũ vtrũ ſanctiſſima virgo fuit vera ma⸗
ter chꝛiſit. “
Aa pmũ dubiu dicit Cho. ij vte. a. xxxi./
licet filiꝰdei carnẽ hũanã aſſumere potuerit de
dcuq; materia voluiſſet. ↄueniẽs tñ fuit vt illã
aſſumeret de muliere triplici r.
CNꝛio ꝓpter muliebꝛẽ ſexũ ↄfoꝛtandũ.
CScdo ppter veritatem aſtruendãd.
CTertio ꝓpt᷑ vniuſitatem generationum ad/
implendd.
CNꝛio fuit ↄueniens ꝓpter muliebꝛemſexuzʒ
ↄfoꝛtandũ vt ↄfoꝛtarent᷑ mulieres ſperarentq;
⁊ pᷣe ꝑ xpᷣm debere ſaluari non obſtante ꝙ per
Euã tanta oibus mala ꝓuenerant. lHic augꝰ.
in li.xxxiij.queſtionũ ait. Homis liberatio in
vtroq; ſexu debuit aparere. Nam qꝛſexus ma
ſculinus eſt nobilioꝛ.ideo xpᷣs humanã naturã
in maſculino ſexu aſſu mpſit. Quia vo ſexus fe
mineus liberandus erat. Hinc apparet ꝙ vir il⸗
le de femina natus eſt.Et idẽ in li.de agonc cri⸗
ſtiano inquit. Nolite voſipᷣos ↄtẽnere viri:ſi⸗
lius dei virũ ſuſcepit. Nolite voſipᷣas ↄtẽnere

*

do fuit conueniens ꝓpter veritatem aſtruẽdaʒ
yvt ſic veritas incarnationis nota fieret. Et de
hoc ſic loquitur Augꝰ.in eplła ad Uoluſmnũ.
Si omnipotens deus hoĩem vtrũq; foꝛmatuʒ
non ex materno vtero crearet ſed repentinumĩi⸗
ferret aſpectibus nonne opinionem cõſirmaret
erroꝛis vt hoĩem verũ nullo mõ ſuſcepiſſe cre/
deret᷑ ⁊ duʒ oĩa mirabiliter facit auferret quod
miſericoꝛditer fecit. Nunc vo ita inter deum ⁊
hoiem mediatoꝛ apparuit:vt in vnitate perſone

copulans vtranq; naturꝗ ⁊ ſolita ſblimaret in⸗

femine filius dei de femina natus eſt. ¶ Secũ⸗

non aditione aut ppꝛietate neiut ſic nůcupe/

nature ex deo:dei filiꝰ.
nature ex hoĩe:homis ſilius.vt nõ adoptione
non appellatione:nõ nũcupatiõe:ſed natura in
vtraq; natiuitate naſcendo filij nomen haberet
Fuit igitur vgo ſancriſſima vera mr xpᷣi qd ꝓꝑ/

ſolitis ⁊ inſolita ſolitistemparet. C¶ Tertio fuit

conueniens vt xpᷣs de femina naſceret᷑ pꝛopter

yniuerſitatem generationũ adimplenda. NMaʒ
pᷣmus hõ ꝓductꝰeſt de limo terre ſine viro ⁊ fe
mina. Ena ex viro ſinefemina. Ceteri homies
a viro ⁊ femina generant᷑. Ande ⁊ quartus qſi
xpᷣo vltimus relinquebat᷑ vt pduceretur ex fe
mina ſine viro.¶ Secundũ dubium elucidan⸗
dum erat: vtrũ beata virgo aliquid actiue ege⸗
rit in conceptione coꝛꝑis xpᷣi:Ad quod reſpõ⸗
det ſctũs Tho.ꝙ licet qͥdã velint dicere vᷣginẽ
aliqͥd actiue eſſe operata in conceptiõe xpᷣi.Cñ
melius ⁊ verius videt᷑ ſibi tenere ꝙ in ipᷣa con⸗
ceptione xpᷣi nihil actiue oꝑata eſt:ſ ſolũ mate⸗
riam miniſtrauit.operata tñ eſt ante ↄceptiõeʒ
aliqͥd actiue pᷣparando materiã vt eſſet apta cõ
ceptui. Ratio vᷣo quare in ↄce ptiõe nihilẽ acti
ue operata ſumi poteſt ex dictis Auguſtini i
x.ſuꝑ Geneſim ad lram. Mꝛincipiũ nanq; acti⸗
ne in generatiõe dicit᷑ ratio ſeminalis. Coꝛpus
aũt xpᷣi in ſola materia coꝛꝑali ꝑ diuinã poten⸗
tiã ↄceptiõis foꝛmationiſq; rõem de virgine aſ
ſumptum eſt. nõ aũt ᷣm aliquã rõeʒ ſeminalem
humanam. Inſuꝑ cũ quelibʒ res ſit ꝓpter ſuã

oꝑationẽ. vt dig Ariſto.ij. de ceo mundo.
atura non diſtingueret ad opus generatiõis

ſexum maris ⁊ femine: niſi eſſet diſtincta opera

tio maris ab operatione femine. In generatiõe

guiem diſtinguit᷑ operatio agentis ⁊ patiẽtis.

Vnde relinquit᷑ ꝙ tota virtus actiua ſit ex par
te maris.paſſiua vo ex parte femine. ꝓpt᷑ q ĩ
plantis in quibus vtraq; vis cõmiſcef non eſt
diſtinctio maris ⁊ femine. Quia ergo virgonõ
hoc accepit vt eſſet pater xpᷣi:ſed mater.conſe⸗

quens eſt ꝙ non accepit potentiã actiuã in con
ceptione xpi ſiue aliqͥd actiue egerit. ¶ Tertũ
dubiũ erat vtrũ beata virgo fun vera m xpi⸗

Sic em̃ ðꝛ in ſcripturis ꝙ fuerit mat᷑ ⁊ xpᷣs fili
eLu.:.j.dixit angelus. Naries filiũ.Et lu
ce.ij.peꝑit filiũ.Et ¶ at.ij. Accipe puerum ⁊
matrem eius.Et Lu.ij.Sixit mr eius ad illuʒ.
Fili qͥd feciſti nobis ſic.Et Johan.ij.ca. Erar
mater ieſu ibi. Sʒ foꝛte inquiũt.mater ſic noĩa⸗
tur qꝛ filium illũ in ſuo vtero ex miraculo geni⸗
tum educauit ⁊ aluit.ita ꝙ ex pietatis officio:

tur. Ad quod reſpond
ecc .)

bamus ex diclis ſanci bo. pᷣma

ratõʒ vere pat᷑nitatis

— — —

„

,
1ſe
ſes
ſt

⸗

ne

W⸗
nmate⸗
te;
lacs
lagi
at⸗
pus
Nen:
e
n
.
s
er
ſe
1
di
dn
ſe⸗
Bin

e

ein
e
in
tet
9
is

vel maternitatis vel fliationis concurrunt pꝛe
cipuetria. Mꝛima eſt generatio viuentium: vt
viuum generet viuum. Et ꝓpterea quia ignis
generans non eſt qͥd viuens nõ ðꝛ pat᷑ aut mar
ignis generati. Secundũ ẽ collatio ſböᷣe Nã fab
lignoꝛũ non ðꝛ p ſcamni aut cuiuſſibet alteriuſ
artificij qð ipe fabꝛicat.qꝛñ cõmunicat ſibi ſuã
ſbᷣam. Tertiũ eſt materie pᷣparate admiſtrano:

ſimilat᷑ hoĩ ſpeciſice. Cum g̊ beata vᷣgo viuẽs

genuerit xp̃ᷣm viuentem cõmunicauitq eicoꝛ⸗
pulentam ſbᷣam. adminiſtrauitq; ad foꝛmatõeʒ
coꝛpis eius materiam p̃paratam ⁊ xpᷣus ab ea

genitus fuit ei ſimilis ĩ ſpecie:qꝛ ꝑfectus hõ ex

aima rõnali humana carne ſᷣſiſtens: ſequit
ꝙ xpᷣs fuit eius filius ⁊ ipᷣa illius vera mat᷑. Si

aũt aliqͥs obijceret 7 xp̃us ex beata virgine mi
raculoſe natus eſt: Hᷣi

m nos qm̃ natus eſt hõ ex muliere ⁊ tꝑe conce
ptionis debito. Suꝑ nos aũt qm̃ nõ ex virili ſe

mine ſ̊ exſancto ſpũ ⁊ ſancta vᷣgine ſuꝑ legẽ cõ⸗
ceptõis. Exquo vt inqr Cho. iij. pte. q.xxxv.
Ex ꝑte mr̃is natiuitas illa fuit naturałſ ex ꝑte
oꝑatiõis ſpũſſancti fuit miraculoſa. Uñ beata
vgo eſt vera ⁊ naturał mr xpᷣi.Quis explica
re queat q;to affectu filiũ illũ geſtauit in vtero:
peꝑit in pᷣſepio:ſuoq; lacte pauit vbere de celo

pleno. Quis enarrare ſufficiat q;to gaudio eiꝰ

infantilia mẽbꝛa ↄtrectabat dũ inuoluebat pin

nis ⁊ ſtricta cingebat faſcia: Quis inſuꝑ exco⸗

gitari valeat qᷓ; gtiſſima fuit amboꝝ cõuerſatio
amoꝛis pinguedine plena: Cõuiuebãt paciſice
Colloquebant᷑ benigne. Et vgo oꝛe mellifluo
fili mi ſepius ingeminabat: audiebat reſpõdẽtẽ
illũ cũ oĩ reuerẽtia genitrix mea colendiſſima.
Co beata virgo dei genitrix ell dicen
da que meruit concipe xpᷣm cuius in⸗

eP

Ertium pꝛiuil

giuz maternitatis vgis illibate dꝛ di

iocũda tria adpuc dubia declaremꝰ

CPꝛimũ vtrũ beata vgo ſit dei genitrix apel
landa. s

homine cõpᷣhendi.

ꝓpterea terra non ðꝛ ꝓpꝛiemater hoĩs: quia ẽ
materia remota. Et quartũ addit᷑ quod eſt aſſi
milatio in natura ſpeciſica. IJdeo capillꝰ ab ho⸗
mine generatus non ðꝛñlius homis.qꝛ nonaſ⸗ q

niraculoſa generatio non
ſufficit ad rõeʒ maternitatis vel filiatöis. Non
em̃ dicimꝰ Euam filiã fuiſſe Ade:g viðꝛ ꝙ x:ðs
non debeat dici filius btẽ vgis. Rñdere poſſu⸗/
mus ᷣm Damal.in.iij.li.ꝙ natiuitas tꝑalis ꝗᷓ
xpᷣs natus eſt ꝓpter nr̃am ſalutẽ eſt quodãamõ

declarata a Bonauẽ. in. iij. di iiij . E

— neexpmcuins in⸗ pliciter. E
rogatiue ab hoie non poſſuntcõ
di-· ([KCaplin: II.

ʒʒʒmnitatis. Alie nãq; mres puri hois:
H hoiĩs et deimr fuit.Sʒ ꝓ huiꝰ ꝑtis expeditõe

¶ vcom vtrũ btã vgo mernit ↄcipexõjm.

¶Tentium vtru vginis Progatiue poſſint ab

. 9*

CAd omu dubium rñdemus ꝙ bñ cõgrue ac
veriſſime vginem głoſlam awellam? genitriceʒ

dei. Indtnanq; Johannes Damal. Theotho

1 7 . 2

clon vere ſanctam ariam p̃dicamꝰ virgin?
Et in capituł Cirilli appꝛobatis in Ephſina ſi⸗
nodo ðꝛ. Si quis non conſitet᷑ ſanctam vginen-

genitricem dei anathema ſit: Et ſancta mr eccle

ſia in diuinis officijs illam ſic crebꝛo nominat.

nofficio miſſe inducit verſiculũ Sedulij.Sal.

ue git ſancta parens enixa puerpera regem qut
celum terramq; regit in ſecula ſeculoꝛũ. Airgo

dei genitrix quem totus nõ capit oꝛbis in tua ſe
clauſit viſcera factus hõ. Et in offertoꝛio. N
partũ virgo inuiolata permanfiſti dei genitrix
intercede ꝓ nobis. Et in veſperis. Aue maris
ſtella dei mater alma. Et in completoꝛio. Sub
tuum pᷣſidium confugimus ſancta dei genitrix
Et in letanijs. Sancta dei genitrix oꝛa ꝓnobis
Quare aũt ſit conueniens ⁊ ꝓpꝛia iſta lganis

,„75 12½-

in. iij. parte.q.xxxv.qꝛ omne nomen ſigniſicãas

in concreto naturam aliquam poteſt ſupone⸗
re ꝓ qualibet ypoſtaſi illius nature.Cum autẽ
vnio incarnationis ſit facta in ypoſtaſi:manife

ſtum eſt ꝙ hoc nomen deus pot ſupponere ypo
ſtaſi habente humanam naturam ⁊ diuinã. Et

ideo quicqͥd conuenit diuine nature humane

poteſt attribui illi perſone.Concipi autem Ina
ſci pione attribuitur ⁊ ypoſtaſi m naturã illaz

in qua concipit᷑ ⁊ naſcit᷑.Cum & in ipo pᷣncibio
conceptionis fuerit humana natura aſſumpta
a diuina pſona. conueniens eſt ꝙ vere poſſit di
ci deumeſſe conceptum ⁊ natum de virgie. Exx·
hoc aũt dicit᷑ aliqua mulier alicuius mat᷑ ꝙq enu

cõcepit ⁊ genuit.Quare ⁊ beata virgo vere di⸗

citur mater dei ꝙ ſit mater diuinitatis: led qe
ſone habentes diuinitatem 7 humanitatem eſt
mater ſᷣm humanitatem ꝓpter cõmunicatione

idiomatũ. CSecundũ dubiũ erat viruʒ beatra
virgo meruit concipere xpᷣm: Ad qð HLonauẽ

„

enim meritum condigni. meriuum

congrui: a meritum digni. In merito condigni

attendit᷑ equalitas vtputa dum quis ꝑ diẽ vel
menſem fuit alicui pro conuenienti mercede la
boꝛe debito finito meret mercedem illã de con/

digno. Quantum enim laboꝛauit ? to tempe

tim ſibi debet᷑. In merito ↄgrui attendit᷑ diſpoſi

tio ad aliquam mercedem conſequendam in fu

turo. puta ſi rex vel pꝛiceps aliquis pꝛo ſua ma D
gnificentia pꝛoclamari feciſſet. ꝙ ſi quis vno

Po-

i iiij ait. q meritum diſtinguit tri⸗

2
.

.„X

reliquos currentes lucraret᷑ libꝛam vnaʒ auri:
tunc multi hoc audientes ad currendũ ſe pꝛepa
rent. Snter quos eſſet vnus agilis valde et ad
currẽdum plus ceteris expeditus licet nonduzʒ
eſſent in curſu.vel poſtqᷓ; currere ceperint ante
q́ᷓ; ꝑuenerint ad terminũ diceret᷑ de iſto vno ꝙ
meretur pᷣmium merito congrui.At poſtqᷓ; per
uenit ad terminũ meret᷑ illud merito non condi-
gni.qꝛ pᷣmium illud excedit laboꝛem ſed merito
digni.Quia exquo ſic placuit regi vel pꝛincipi
vt quiſad talem terminũ currendo ꝑtingeret au
rum ſibi daret᷑. Ille qui ſic currendo pᷣus cete
ris aplicuit ad locum pᷣfixum factus eſt dignꝰ
pᷣmio ex liberalitate pᷣparato.Sic in pꝛopoſito
beata virgo non meruitconcipe xpᷣm merito cõ
digni:quoniã incarnatiõis beneficiũ quantuʒ
ad ſuam ſubſtantiã vel eſſentiam eſt ſupꝛa me⸗
rita omniũ hominũ ⁊ angeloꝛũ ⁊ ipᷣius vᷣginis
benedicte.Sed quia ex benignitate ſua diffini⸗
uit deus vt carnem ſumeret ꝓ ſalute hũani ge⸗
neris.⁊ de muliere vna naſcere᷑ deus ꝛ homo
Beata virgo a pᷣncipio ſue ſanctiſicatiõis et to
to temꝑe intermedio vſq; ad incarnationeʒ me⸗
rebatur eſſe mater dei merito congrui.quia pꝛo
pter excellentiam ſanctitatis ſue ⁊ ꝑfectionem
virtutum ad hoc erat magis idonea ſiue diſpo
ſita q;; reliquie mulieres que potuerũteſſeĩ om⸗
ni mundo.At vbi verba illa ſanctiſſima pꝛotu⸗
lit.Ecce ancilla domini ⁊ ſuum conſenſum ver
bo firmau ilico meruit merito digni concipere
chꝛiſtum ⁊ effici m ater dei. Tuncſiquideʒ in⸗
uenta eſt exceſſiſſe merita omniũ electoꝛũ ⁊ ma⸗
xime ꝓpter pᷣeminentiam quatuoꝛ virtutum q̃̊
includunt᷑ in verbis eius. Pꝛima fuit obedien
tia: dum dixit: Ecce. Exhibuit nanq; ſe adeo

ꝓmptiſſimam ad obediendum deo q́;tum fieri

poteſt a pura creatura. Intenſiſſima fuit illius
voluntas ad talem obedieutiã q;tum intẽdi po
tuit:neq; tantũ intenſa fuit voluntas abꝛae dũ
voluit filium immolare:aut quoꝛũcũq;:qui ꝓ
dei obedientia dura ⁊ aſperrima queq; pati nõ
recuſarunt. Secunda virtus fuit hũilitas:quã
expꝛeſſit dum ſubdidit.Ancilla domi: tunc vti
qꝙ; tantũ reſpectu dei deſcendit in nihilũ ⁊ deſpe

ccum ſui ꝙ nulla vnqᷓ; alia creatura ita viluerit
ſibipſi ꝓ deo ſicut ipᷣa.Et licet magna fuit hu⸗
militas Abꝛae cum di xit Geneſis.x viij.o Lo⸗

quar ad dñm meum cuʒ ſim puluis ⁊ cinis. Et
Job cum dixit.xvij.ca. Nutredini dixi pater
meus es mater mea ⁊ ſoꝛoꝛ mea vermibus. Et
Johannis baptiſte dum ſe voceʒ appellauit:ni
hilominus humilitas vginis ſuꝑauit humili⸗
tatem iſtoꝛũ ⁊ quoꝛũcũq; alioꝛũ. ꝓptereaĩ ſuo
cantico dixit.Quia reſpexit humilitatem ancil
leſue:ecce enim ex hoc beatam me dicent omẽs

generationes. Tertia vtus fuit eius fides qu

explicauit dum ꝓſecuta eſt.Fiat mihi.Tunc ſi
qͥdem captiuauit omnem intellectũ in obſequʒ
ei:crediditq; ſimpliciter ⁊ puriſſime qcũq; ſi⸗
bi fuerant ꝑ angelum intimata. ic Eliſabeth

cõmendando illam dixit. Beata que credidiſti

nnrierin eancpict fintrpia domina⸗

uarta virtus fuit charitas que expꝛeſſa ẽ dũ
ꝓtulit. Scdðᷣm vᷣbum tuũ. Omne coꝛ ſuũ: ome

—— —

eſſe:omne poſſe obtulit voluntarie deo. ¶ Ter

ſint ab homine compᷣhendi.A

tium dubiu erat vtrum vginis örogatiue poſ
Ad quod reſpõde
mus ꝙ ſicut ꝑfectiones diuine omm intellectui

ſunt incompᷣhenſibiles:ſic ꝑfectiones gratiaꝝ

quas vogo ſuſcepit in ↄceptiõe filij dei ſolo di⸗
uino intellectui ⁊ xpᷣi fuerũt compᷣhenſibiles.
vnde credit᷑ ꝙ ad illã abyſſum imꝑſcrutabilem
oĩm chariſmatũ ſpũſſancti q̃ in beatam vgineʒ

deſcenderũt in hoꝛa oceptionis ſilij dei:intelle⸗

ctus humanus vel angelicꝰ nunqᷓ; potuerũt at⸗
tingere. ulto nanq; plura oꝑatus eſt deus

in vgine ⁊ qͥdem grandia qᷓ; ea queſcripta ſunt
aut excogitata. Idcirco Hiero.i ſᷣmõe ad pau

lam ⁊ euſtochiũ dum de virginis peminẽtia eſ

ſet d icturus ita locutus eſt. Timeo ſatis ⁊ val⸗

de ptimeſco dum veſtris cupio parere pꝛofecti

bus ne foꝛte ſicut impꝛobus ita ⁊ indignus lau

datoꝛ inueniar ꝓfecto cum nec ſanctitas nec fa⸗
cundia ſuppetant vt beatam ⁊ gloꝛioſam vginẽ

digne laudare queam. Am̃ vt verum fatear qͥc
q̊d humanis dici poteſt verbis mi nus eſt a lau
de dei. quia diuinis ⁊ angelicis eſt excellentius
pᷣdicata ⁊ laudata pᷣconijs.A ꝓphetis quide,ʒ
pᷣnunciata. A patriarchis figuris ⁊ enignati⸗
bus pᷣſignata.Ab euangeliſtis exhibita ⁊ mon
ſtrata.Ab angelo venerabiliter atq; officioſiſſi

meſalutata. Mꝛeterea qualis ⁊ quanta eſſet ab

eodem diuinitus declarat᷑ cum ait. Aue gratia

plena ⁊c᷑ Talibus nanq; decebat virgineʒ op
pignerari muneribus:vteſſet gratia plena:que

dedit celis gloꝛiam:terris deum:pacem genti /

bus:finem vitijs:vite oꝛdinem:⁊ moꝛibꝰ diſci⸗

plinam. hec ille. ꝛopter que omia coꝛam Eli⸗
labeth deuz ipa magniſicauit. que dignat᷑ de ſe
nobis dicere illud Eccleſiaſtici. xxiiij.ca. Ego
mẽr pulchꝛe dilectiõis timoꝛis magnitudinis
⁊ſancte ſpei. In me omnis gra vie ⁊ veritatis.
In me ois ſpes yite ⁊ vtutis.Trannſite ad me

oẽs qui cõcupiſcitis me:⁊ a generatõibꝰ meis

adimplemini. Spũs em̃ meus ſuꝑ mel dulcis:
T hereditas mea ſuꝑ mel ⁊ fauum. Ad eã g̊ cre

bꝛo confugiamus vt ſua ꝓtectiõe liberemurab
oĩbus malis imminentibus ⁊ bñfaciẽdo merea
mur filij eius gram ⁊ tandem gloꝛiaʒ ſempiter

nam. Amen.

— —— — —,. —

— =—

ermo X Vii .

C(Sermo vigeſimuſoctauus de trib? (Beperpetua virginitate ſanctema
z virtutibus conte mplandis virginis rie que fuit a pphetis pnũciata abip⸗
loꝛioſe in fe

gburificatois eiuſoe;:· ſa voto confu mata et ſemp inuiolabi
Mypletiſunt di literobſauata. 4 Capiiulu
Apurgariie arierm legen Bima

WMoyli. Scribuͦf hec verba Ku. p cellentiſſima illius feliciſſimematris
ii'/.ca. ⁊ in euangelio pꝛeſentis ſolẽ Smas catenplari debe
nitatis Splendoꝛ virtutum gloꝛioſe vgis ma
E rie miro modo effũditur in celo ⁊ in terra. Nã
K de ip̃a inguir Ambꝛoſius in libꝛo de virginita⸗

quaʒ cõtemplari debemus v: virgi⸗
mnltatis. ec deſignat in vbis moyſi. a Leui
ti. xij.c.ex oꝛdinatiõe dei moyſes dixit. lſi
uſcepto ſemie pepit imunda erit. Iſta 2ditio ſit

s
q;
i⸗
ſon

6.
ne
eis
i:
e

e

ETe

te. Lalis fuit maria vt eius vnius vita oĩm ſit
diſciplina. Pꝛopterea quecũq; geſta ſunt ꝑ eazʒz

dum illũ paruulum pᷣſentauit in templo ratõna
biliter facta fuiſſe indubitanter tenendum eſt.
Quod vt ⁊ nos deuotius cõtemplari poſſemꝰ

Beferuntur vo accenſe candeleille benedicte:

vt innuat ꝙ virgo ſacratiſſima tota ſit ſplendi
da et luminoſa. Fuit autẽ pᷣſentis ſolennitatisi
ſtitutoꝛ Sergius papa:quia ſpũſancto edoctꝰ
voluit vt chꝛiſtiani ſingulis annis ad honoꝛe,ʒ
genitricis dei hac die totum mundũ cum accẽ⸗
ſis ⁊ benedictis cereis illuſtrarẽt. Inductꝰ vo

ad id fuit quoniã Romani tempoꝛe gentilitatl
⁊ ſuꝑſtitioſi cultus idoloꝛum in kalendis Fe⸗
bꝛuarij ad honoꝛem Febꝛue matris martis: qͥ

deus erat belloꝛum vrbem de quinto in quintũ
annum cum cereis ⁊ facibus tota nocte luſtra⸗
bant. vt filius eius illis victoꝛiam de inimicis
concederet cuius matrem tam ſolenniter hono⸗
rarent. Similiter in febꝛuario ſacriſcabant Fe⸗
bꝛuo.i.plutoni ⁊ ceteris dijs infernalibꝰp ani⸗

mabus anteceſſoꝛũ ſuoꝛũ.ideo ei ſolennes ho⸗

ſtias offerebant:⁊ tota nocte laudibus inſiſten-
tes cum cereis et accenſis facibus vigilabant·
Et qm̃ difficile eſt cõſueta relinquere chꝛiſtia⸗
ni de gentilitate conuerſi adhuc pꝛedictas ceri G6
ſalute hominũ.Qð cũ iudeꝰ ↄſpiceret ſtati cu,ʒ
familia ſua ſacro fote renar⸗ . In fine vo libꝛi
erot ꝙ tꝑc Fernãdi regis iueniri debebat¶Ad

monias obpᷣuabãt:qua dere pontifex maximꝰ
vtextingueret paganoꝛũ erroꝛem indixit vt be

nedicta luminaria ad honoꝛem regine celoꝛum

ab omnibus fidelibus poꝛtarent᷑. Ibanãq; nõ
martis:ſed Yeſu xpᷣi fuij dei dulciſſima matera
nobis colenda eſt:cuius meritis ⁊ interceſſione

innumera (vt ſic dicam eam inuocantibus bũñ⸗

ficia donantur. Ad cuius laudes explicandas
hodierna die incũbere debemꝰ:q̃ vagientẽ filiũ
ad templũ ꝑduxit:ibiq; oĩa ꝑfecitq moylſes ĩle
ge iubebat. In qbus ꝑ ipᷣam laudabiliſſime ge⸗
ſtis triplicem eius vᷣtutem p̃ ceteris eligimꝰ cõ
templangdan.

ℳ☛ „

ecuda humilitats.
ruia liberalitanis.

appoſita dat intelſigere:ꝙ qñq; mier eſſet pari⸗
tura maſculũ nõ ſuſceptoſemie. Exqͥ̊ doctoꝛes
dicũt ꝙ ſignant mnots fuit ita locutꝰ ad exci⸗
pienda mrem dei ab immũdicia. Et vt Berũ.

emplari poſſemꝰ git.qꝛ timuit in mr̃em dni blaſphemiã irrogare
Sancta mater eccleſia puriſicatiõis eiꝰ feſtum l mur: ib⸗
cum benedictione candelarũ agendum ſtatuit.

Sʒ vt vginitatẽ illã ardentiꝰ veneremur:i hac

„

imu vtrũ virginitas M arie fuit añ pꝛe⸗

Scdm vtrũ vginitas marie fuit voto ofirmata

gtenia dubia ſin gerencg, Gnctatg.

Tertiũ vtꝝ vginitas marie fuitſp obᷣuata.
¶ Ald bmũ dubium rñdemus q placuit altiſſi

mo deo ꝑ multa ante retroactaſecula virginita
tem mariea ſuis ꝓphetis ⁊ alijs bꝰ rẽ tã gran⸗
dem notã effecit mirabilit᷑ pᷣconiſari. Omitto ſi

monia. Zm referã qͥd in hiſtoꝛis hyſpanie: ͥd

in Eʒechiele: in Eſaia fideliſſime ſcribit In
oꝛiginali libꝛo hiſtoꝛie hyſpanice in.c.xl.deno
nullis incidentibus tꝑe Yernandiregis ita hł

7„ „ „+

Cũ apud toletũ qdam iudeꝰ gra ampliandi vi·

neam ſuã rupem cõminuiſſet in medio ſaxi con
cauitas reꝑta eſt. vbi liber erat folialignea hůZ
deſcript tribꝰ linguis.hebꝛeis. grecis ⁊ latinii

ſcriptura qſi vnius pſalterij videbat᷑ Hic liber

detriplici mundo diſſerebat. ab Adaʒ vſq; ad
antixpᷣm. Pꝛincipiũ vo tertij libꝛi incipiebata
xpo ſicexoꝛdiens. In tertio mundo filiꝰ deina-
ſcetur in mũdo ex virgine Maria: patietq; ꝓ

hetã Ezechielé iam veniam cui virginitas
iiefeneliseſt .n ait. c. xliiij. Cõuerti me
ad viam poꝛte ſanctuarij exterioꝛis: que reſpi⸗
ciebat ad oꝛientem: ⁊ erat clauſa. Et dixit důs

ad merpoꝛta Hᷣ clquſa erit æ nõ apiet᷑: ⁊ vir non

trãſiet ꝑ eã.qm dñs deus iſrael ingreſſus eſt ꝑ
eam. AUbi Aug.in ſᷣmoneait. Mirabilis pio
phete viſio ſed mirabilioꝛ eſt pꝛophetie adim/
pletio. Quid eſt poꝛta in domo dni clauſa: niſi

3 maria ſempꝑ eritintacta: Et qͥd eſt. Hõ nõ trã
ſͦ

lbit p eam: niſi ꝙ Joleph nõ cognouit eã⸗ Et
qͥd eſt ſolus dñs intrat ⁊ egrediet᷑ ꝑ eaʒ:niſi qꝛ·

ſpuũſſanctus impꝛegnauit eã: Et quid eſt clau⸗

ſconditam ſiue ſit virgoſiue coꝛrupta Secr
Ddo qꝛ dicit̃᷑ ꝙ nomen eius vocabit᷑manuel.Fi
lius autem vᷣginis vocatus eſt Jeſus chꝛiſtus
Erideo aiſt iudei ꝙ hec ꝓphetia non intelligi

tur Exo.:iij.

ane Nlane faae voto Frta:
„ 5% „
7 6 .

ſa erit in eternũ:niſi qꝛ: aria fuit vgo añ par
tum ⁊ virgo poſt partum:Bicat ergo aria

Poꝛta facta ſiun celi:ianua facta ſum ſilio dei:
illi facta ſum ianua clauſa: quipoſt ſuam reſur-

rectionem ingrefſus eſt ꝑ oſtia clauſa:ꝑ qᷓ egreſ
ſus eſt ad ſuos cruciſixoꝛes.Ad diſcipulos au

tem ſuos clauſo oſtio cenaculiingreſſusẽ clau⸗
ſtra:qͥ natus de ventremeo:me matrem dimiſit
intactam. Adimpleuit ventrem meũ diuinitate
⁊ vterũ meum non euacuauit caſtitate.hecille.
Eſaias vo ſatis aꝑte.c.vij. vginitatẽ ¶MHarie
p̊nũciauit.Ecce inquit vᷣgo concipiet ⁊ pariet

flium:⁊ vocabitur nomen eius emanuel Sed

. „

— 4 .

iudei contra nos arguuntMꝛimo qꝛ in heb
nõ dicit᷑ virgo ſed halma: æ ſigniſirat pue

tur de xpᷣo ⁊ vᷣgie matre:ſed de Eʒechia filio re
gis achas:qͥ poſt dictuʒ ꝓphete natus eſt. Sʒ

hoc impugnat Rabiſalomonꝑ hoc ꝙ Eʒechi

as erat.xx v.annoꝛũ qñ cepit regnare pꝰachas
patrem ſuũ immediate.vt habet᷑ᷣ. e. xvi

Regl. xvi. c. Ergo in pᷣncipio regni Achas an⸗
teq; diceret᷑ pphetia Eʒechias erat nat æ erat

nouem anno:u. Et ꝓpter hoc dicit Rabi ſalo⸗
mon ꝙ hec ꝓphetia ẽ intelligẽda deſilio Eſaie
qui acceperat vxoꝛem iuuenculã: æ iam conce⸗
perat de eo. Et qꝛ de puero exiſtente in matris
vtero neſcit᷑ fiſit maſculus vel femina. iõ Eſai⸗
as dabat Achas ſignum liberatiõis a duobus
regibus illũ inuadere volentibus. ſi cut ptʒ iiij

Regu.xvj.qꝙ vxoꝛ ſua grauida pareret fiſium

u Segd vt refert Nicolaus delira. Iſta

CE

aAgd pᷣmum vo obiectũ dicit Nico. de Lira.

ꝙ halma in hebꝛeo ſigniſicat abſconditã: ita ꝙ

non dubitat᷑ de integritate illius. Et ſcribitur
ꝑh:⁊ nõ inueniunt᷑ miſi tres ita deſcripte.Pꝛi⸗
ma eſt rebecca.de qua Geñ.xxiiij.c.dici. u
ella decoꝛa nimis. Sequit᷑ CPuella que egredie
tur. In hebꝛeo ponitur halma:que egredietur
Secunda fuit maria ſoꝛoꝛ Moyſi.de qua dici
ur Exo.ij.c. Juit puella. In hebꝛeo ponit̃ hal

uit halma. Et iſte due fuerũt vᷣgines pu⸗

riſſime qñ fuerunt ſicnominate.Tertiaergo fa

it virgo Maria ĩ hac ꝓphetia. Quare halma
vginem ſigniſicanl.

unt Mꝛimo qꝛ in hebꝛeo u en ne =
lã ab ros. qꝛ ᷣm carnis oꝛiginem cultus dei augeba⸗

2* lchas regnauittm̃. xx vj. annis. vt hr iiij.

ceerdpoſitio ſtare nõ poteſt.qꝛ capło ſequẽti dicit᷑
de pueroillo. Et erit extenſio alarum eiusim-
plens latitudinẽ terre tue o emanuel.Et loquit
de terra regni iudee cuius nunqᷓ; fuit dñs Eſai⸗
983. Et ꝓpterea ad Faʒ intelligit᷑ dexpᷣo qui do
minat᷑ iudee ⁊ omibus que ſunt in celo ⁊ inter

d illud vo quod adduce⸗

batur de nomie emanuel reſpondent doctoꝛes:
vt eniã tactum eſt in ᷣmone de circũciſiõe ꝙ du
plexeſt nomen.ſ.nature vt homo. ⁊ impoſitio

nis vt NPetnus et Anthonius. Emanuel itaq; ẽ

nomen nature. Jeſus vo nomen impoſitionis.
¶ Secundũ

Marie
pte.q.xxviij. ꝙ cum ꝓfectionis oꝑa magl ſint
laudabiliaſi
tas aũt in matre dei pᷣcipue debet pollere.ideo
conueniens fuit vt vᷣginitas eius eſſet ex voto
deo conſecrata. Verũtamen qꝛ tgelegis opoꝛ⸗
tebat generationi inſiſtere tam mulieres qᷓ; vi⸗

uit voto confirmata:Ad quo

tur anteqᷓ; ex illo populo xpᷣs naſceret᷑. Mater
dei non credit᷑ anteq; deſponſaret᷑ Joſeph ab⸗
ſolute virginitatem vouiſſe.licet eam in deſide/
rio habuiſſet. Suꝑ hoctamen voluntatem ſuã
diuino cõmiſit arbitrio. Poſtmoduʒ vo acce⸗

pto ſpõſo ſᷣm ꝙ moꝛes illius temꝑis exigebaãt
ſimul cũ eo votum vginitatis emiſit. voluitvo
deſponſari ex familiari inſtinctu ſpũſſancti:con

ſidens de diuino auxilio ꝙ nũq; ad copul car
nalem pueniſſent. Confirmant᷑ iſta ꝑ magiſtrũ

ſententiaꝝ in. iiij.di.xxx. a⁊ etiam ꝑ illud quod

H.C. ſufficiat.S. Beata Maria
Dicit in ſuo iiij. ꝙ poſſibile

Landulſfus tit in ſuo V
ſuit vginem expꝛeſſe vouiſſe anteq; deſponſare

tur. ⁊ nihilominus cum vero voto virginitat
potuit contrahere.Nam matrimoniũ eſt ↄſen⸗

ſus in carnalem copulam alterũ coniugumpe⸗
tente. Si ergo cõſtaret ꝑ reuelationem ipᷣifemi

ne ꝙ nunqᷓ; vir debitum abea peteret cuʒ vero
voto veginitatis:poſſet ſtare verũ matrimoniũ

qꝛnunq; carnalis copula ſequeret᷑.Et ita fuitĩ
ꝓpoſito.qꝛ virgini gloꝛioſe fuit reuelatũ ꝙnũ⸗

q; Joſeph peteret ab ea debitum.⁊ foꝛte etiam

ipᷣi Joſeph cum dicat᷑ a multis ꝙ ipᷣeinſuꝑ exi

ſtinctu ſpaſſancti virginitatem vouerat. Non

obſtante aũt tali voto inter ariã ⁊ Joſeph
verũ fuitmatrimoniũ.vt refert magiſter ſuiaꝝ
Et.xx vij.q.ijc.inſtitutum. Nam vtinqͥt Ric⸗

Ccardt

dam indiuiſibili coniunctiõe animoꝛũ ꝑ quam
vnus coniugũ indiuiſibiliter alteri ſidem ſenua
re tenetur. Finis autẽmatrimonij eſt ples ge⸗
neranda ⁊ educanda.Ad quoꝛũ pᷣmumpeme⸗
nitur ꝑ concubitum coniugalem. Adſecundũ

alia opera viri ⁊ vxoꝛis qui ſibijnuicem obſe

quunt ad pꝛolem nutriendam. Sic ergo q;tum

dubumn aperienal venn vlgin⸗
ondet Riccardus in.iiij.di.xxx.Et Cho.iij

ex voto ſiant qᷓ;ſine voto.virgini⸗

inat Ric⸗
etiam ſanctus Tho. duplex eſt ꝑfectio
reipᷣma.ſ.⁊ ſecũda.Pꝛima in ipᷣa rei foꝛma con
ſiſtit ex qua ſpeciem ſoꝛti᷑. Secũda oↄſiſtit ĩ ope
ratione rei ꝑ quam res aliqualit̃ ſuum fineʒ at⸗
tingit. Foꝛina autẽ matrimonij cõſiſtit in quaoa⸗

N
R
nge
n.

ſe⸗

ll⸗
.
0
n⸗

N
ige
in
ce

ani

ad pᷣmam pfectionem omnino verũ fuit matri⸗

monium vginis matris dei ⁊ ioſeph:qꝛ vter;

ↄſenſit in copulam coniugalẽ: nõ aũt expᷣſſe in
copulam carnalem:niſi ſub conditõe ſi deo pla⸗

ceret.vnde ⁊ angelus vocat mariã cõiugem di

cens. Noli timere accipere Mariã coniugem
tuam. Quod exponẽs Aug. in lib.denuptüs
concupiſcentia dicit. Coniunx vocat᷑ ex ᷣma
deſponſatiõis fide quam cõcubitu nec cognoue
rat nec fuerat cogniturus. Quantũ vo ad ſecũ
dam pfectionem que eſt ꝑ actum mr̃imonij ſi
referat᷑ ad carnalem concubitũ ꝑ quem ꝓples ge
neratur non fuit iſtud matrimoniũ cõſummatũ
abuit tamen illud matrimoniũ etiaʒ ſecũdaʒ
ꝑfectionem qᷓ;tum ad ꝓlis educationcʒ. AUnde
Aug. dicit in lib.de nuptüs ⁊ concupiſcẽntia.
Omne nuptiarũ bonum impletum eſt in ilł pa⸗
rentibus xpᷣi:ꝓles.fides. ſacramentũ.pꝛolẽ co⸗
gnoſcimus ipᷣm dñm Jeſum. Fidem qꝛ nulluʒ
adulterium. Sacramentũ qꝛ nullũ diuoꝛtium.
ſolus ibi nuptialis cõcubitus nõ fuit. Et ſi qͥs
obijceret contra iſta.qꝛ ierony.contra helui
dium ait. Joſeph marie cuſtos fuit potiꝰq́; ma
ritus. Dicendũ ꝙ lieronymus accipit maritũ
ab actu matrimonij cõſummati. Sil intelligen

da ſunt verba Hietonymi in ¶ Oattheũ vbi ait B

5

Cum virũ audieris ſuſpitio tibi non ſubeat nu

ptiarũ.ſed recoꝛdare conſuetudinis ſcripturaꝝ
qua ſponſi viri ⁊ ſponſe vocant᷑ vxoꝛes.quod
Hieronymus vocat nuptias nuptialem concu
bitum. Omia pᷣdicta facile teneri poſſunt: ⁊
virgo vel anteqᷓ; cũ Joſeph cõtraheret:vłpoſt
qᷓ; contraxit ex dei reuelatione vᷣginitatem vo/
uiſſet Et ꝙ Joſeph illuminatus a deo qui ele⸗
git eũ tãte virginis ſponſum ⁊ ſui filij alumnuz
vginitatem voto fuerit complexus cum ppen
dimus ipᷣius virginis benedicte moꝛes actus
diuinitus regulatos. In idam tamen hiſtoꝛiꝗ
ſichabet᷑ ꝙ beata virgo completo ablactatõis
triennio ad templum domini a parentibus fuit
ꝑducta vbi remanſit cum alijs vᷣginibus ⁊ pu⸗
ellis in omni ſanctitate ᷣuiens altiſſimo deo. vi
ſitabaturq; ab angelis frequentius: ⁊ ſpũalibꝰ
conſolationibꝰ replebat᷑. Quartodecimo vero
etatis ſue anno pontifex publice denũciauit vt
virgines que erant in templo ⁊ etatis tempꝰim
pleſſent domũ reuerterent᷑ vt matrimonia con⸗
traherent: cuius mãdato cum cetere paruiſſent
ſola virgo Maria hoc ſe facere nõ poſſe reſpõ
dit:tum qꝛ parentes ſui eam domini ᷣuitio mã⸗
cipaſſent:tum qꝛ vᷣginitatem ſuam domio ipſa

vouiſſet.Tunc anxiatus pontifex ꝓ nouitate

rei imminente feſtiuitate iudeoꝛũ ſenioꝛibꝰ con/
uocatis:omniũ vna hec fuit ſententia vt domi

conſiliũ quereret᷑. Cum aũt oꝛatiõi inſiſterent:

deret:ip̃e ꝓculdubio eſſet cui virgo deſponſari

uid cui cum incongruũ videret᷑ ſi vir iam pue-

filiũ ſuum pᷣmogenitũ.Arguit lheluidiꝰ ⁊ dicit

⁊ pontifex ad conſulendũ dñm acceſſiſſet: mox
de loco oꝛatoꝛij cunctis audientibus vox inſo⸗
nuit: vt qͥcũq; de domo DHauid nuptijs abiles
coniugati nõ eſſent: ſinguli virgas ad altare de
ferrent: ⁊ cuiuſcũq; virgula germinaret ĩcauu⸗
mine eius ſpũſſanctus in columbe ſpecie conne

deberet. Erat int᷑ ceteros Joſeph de domo dꝛo⸗

cte etatis tam teneram vginem duceret in vro
rem:ceteris virgas ſuas afferentibus:ſolus ip⸗
ſe vgam non attulit. vnde cũ nihil diuine voci
2ↄſonum appareret pontifex iterato dñm ↄſulen
dum putauit:qͥ reipondit ꝙ ſolus ille virgã ſuꝰs
non attulit cui virgo deſpoſari debebat. Indu/
caus itaq; Joſeph vt virgam ſuã ferret: cuml
feciſſet ilico germinauit ⁊ in eius cacumiĩe colüu⸗
ba cõſedit:quare ſibi deſponſata fuit vgo: qui
in ſuam ciuitatem bethleem pfectus neceſſaria
nuptijs ꝓuidebat.virgo aũt Ałaria ad domũ
parentũ in naʒareth reuerſa ẽ. Abi in diebꝰ il
angelus Gabꝛiel ei oꝛanti apparuit: ⁊ de ea na⸗

ſciturũ dei filium nüciauit. Hec inlegedanati- N K
uitatis vginis. ¶ Tertiũ dubiũ fuit vtrũ vir⸗ era tas Wlaie

ginitas ldarie fuit ſemꝑ obuata? Ad quod nata⸗
nequã eluidius berctieus oꝛe ſacrilego ⁊ bla Fme -er
ſphemo auſus eſt dicere:ꝙ poſt partũ nõ man
ſit virgo:licet fuerit virgõ ante partum ⁊ĩ par⸗
tu. Sumpſit aũt occaſionẽ erroꝛis qꝛ male itel⸗
lexit ſcripturas. NMam in.j.c. attheiſcribit
de Joſeph. Mõ cognoſcebat eã donec peperit

hoc aduerbiũ donec cõſueuit determinatũ ts
ſignificare quo completo fiat id qð vſq; ad illꝰ
tꝑus non fiebat:vbũ aũt cognoſcẽdi ibi ad coi
tum refert᷑.ſicut ⁊ Geñ.iiij.c.dicit᷑ ꝙ Adaʒ co
gnouit vxoꝛem ſuã:ergo poſt partuʒ beata vir
go fuit a Joſeph cognita. Inſuꝑ ⁊ Jeſus noia
tur mogenitus:ergo habuit fratres ſᷣſequen
tes.Et hoc confirmat᷑:qꝛ Johãnis.ij.c.dicit᷑.
Deſcendit in capharnaũ ipe.ſ.xpᷣs ⁊ m ⁊ fra⸗
tres eius. Pꝛo cõfuſione lheluidij⁊ veritat de
fenſione notandũ ꝓillo vbo cognoſcebat:ꝙ qͥ⸗
dam dixerũt hoc nõ eſſe intelligendũ de cogni⸗
tione carnis:ſed de cognitiõe noticie. Diẽ enis
Chꝛyv. non cognouit eaʒ Joſeph anteqᷓ; pa
reret cuius fuerit dignitatis: ſed poſtqᷓ; peꝑit
tunc cognouit eam.qꝛ ꝑ ipᷣius pꝛolem ſpeciali⸗
oꝛ ⁊ dignioꝛ facta fuerit qᷓ; totus mũdus.quia
quem totus mũdus capere nõ poterat in angu
ſto vtero ſuo ſola ſuſcepit.Quidam aũt hanc co
gnitionẽ referunt ad noticiã viſus.Sicut enim
Noyſi cum domio colloquẽtis gloꝛiſicata t

V viij

facies vt non poſſent in eum intendere filij ira
el: Sic Maria claritate vtutis altiſſimi obum/
bꝛata cognoſci nõ poterata Joſeph donec pa⸗
reret. Poſt partum vo a Joſeph agnita iueni
turſpecie faciei non libidinis tactu. Hiero.aũt
concedit hoc eſſe intelligendũ de cognitiõe coi⸗
tus:ſᷣ dicit ꝙ vſq; vel donec in ſcripturis qñũq;
ſigniſicat certum tpus. ſmillud ad Gabiij. ca.
Pꝛopter tranſgreſſoꝛes lex poſita eſt donec ve
nit ſanctum cui ꝓmiſerat.Qñq; vo ſigniſicat i
finitum tempꝰ.pm illud. Donec ponam inimi⸗
cos tuos.ponit᷑ ibi donec ꝓſp.Et ſᷣm hũcemo
dum loquẽdi euangeliſta oſtendit ꝙ Joſeph ñ
cognouit eam donec pepꝑit.i.vſq; ad partum ⁊
necq; etiam poſt paꝛtũ. e eo etiam ꝙ xpᷣs dici
tur pᷣmogenitus vt ait iero. ⁊ ponit᷑ de vbo.
ſigni.in.c. Joſeph. Non poſt quẽ alius ſᷣ ante
queʒ nullus.Et de eo qð Heluidius referebat

xbpm vicz habuiſſe fratres Hiero.ait. ꝙ quatu

oꝛ modis in ſcriptura fratres dicunt᷑ſ.natura.
gente. cognatione affectu. vnde fratres domĩ

dicti ſunt non ᷣm naturã q̃ſi ab eandem mr̃e na ti

i:ſ̊ pᷣm cognationem quaſi conſanguinei eius
exiſtentes Oeteſtandus itaq; eſt erroꝛ ꝑnicio⸗
ſiſſimus heluidij. vt inqt Tho.iij. ꝑte.q. xx viij
Nꝛimo ſicut qꝛ derogat xpi ꝑfectioni.qᷣͥ.ſ. vm
diuinam naturam vnigenitus eſt pr̃is tanqᷓ; ꝑ⸗
fectus ꝑ omnia filius eius. ita etia decuit vt eẽt
vnigenitus matris tanqᷓ; pfectiſſimum germen
eius.Scðdo hic erroꝛ iniuriã facit ſpirituiſãcto
cuius ſacrarium fuit vterus virginalis in quo
carnem xpᷣi foꝛmauit. Ande nõ decebat vt ð ce
tero violaret᷑ ꝑ commixtionẽ virilẽ.Tertio de
rogat dignitati ⁊ ſancutati mr̃is dei q ingratiſ⸗
ſima videret᷑ ſi tanto filio ↄtenta nõ eſſet:⁊ ſi v
ginitatem que in ea miraculoſe ↄuata fuerat
ſponte ꝑdere velletꝑ carnis concubitũ eauar⸗
lo inſuꝑ ipᷣi Joſeph eſſet ad maximã pᷣſumptio

nem imputandũ:ſi eam quã reuelante angeloðꝰ
ſpũſancto deum ↄcepiſſe cognouerat: polluere
temptaret.Quare vginem añ ꝑtum: vginez in
igine⸗Pgilnem t pod partum genitricẽ dei ve⸗
riſſime p̃dicamus. Si vo vlterius alis quere
ſe ret: cur voluit xp̃s de virgine naſcie Reſponde
re poſſumus er dictis pᷣfati doctoꝛis ſcti Tho.
i5. boc foctum eſt triplici de cauuna.
Pꝛimo ppter dignitatem pfis
5080 ppter puritatem niuu.

Tertio ppter incarnatiõis ſinem.
EHꝛimo ꝓpter pris dignitatẽ conᷣuandam.
um em̃ xps ſit verus ⁊ naturał dei filiꝰ:nõ fu
it conueniẽs vt alium pr̃em haberet qᷓ; deuʒ ne
dignitas tranſferret᷑ in aliũ.Scdo h̊ fuit conue

niens ꝓpter puritatem ſilij. Jpᷣenaq; eſt vbuʒ

¶ Tertia oblationis.

dei: vbum vo abſq; omni conuptõe coꝛdis cõ
cipit᷑ ⁊ ex coꝛde abſq; coꝛruptiõe ꝓcedit. An
vt oſtenderet᷑ ꝙ illud coꝛpus eſſet ipᷣiꝰ vbi dei:

Zueniẽs fuit vt de incoꝛrupto virgis vterona

ſceret. Certio fuit ↄueniens ꝓpter incarnatio
nis finem. Ad hoc em̃ venit xpᷣs vt hoĩes rena⸗

ſcerent᷑ in filios dei nõ ex voluntate carnisneq;
ex voluntate viri.id eſt non ex conſenſu mulie⸗

ris et viri. ſed ex deo.id eſt ex dei virtute nati

ſunt. AUnde Aug. in li.de ſancta vginitate ait-

Opoꝛtebat caput nr̃m inſigni miraclo ᷣm coꝛ⸗
pus naſci de virgie vt ſigniſicaret ſus membꝛa

de virgine eccleſia m ſpũm naſcitua.
CBe tribus legis cerimonijs quas
beata virgoſeruauit ex bumilitate⸗

cta ↄtemplari debem dicit huilita⸗

llam nã q; ſbiecit ſe hodierna die tripli

„

ma cerimonia fuit purgatiõis

— —

cunda p̃ſentatiõis.

CPꝛima cerimonia ðꝛ purgatiõis. Quadra⸗
geſimo nanq; die a natiuitate dñi venit ad tem⸗
plum vt ᷣm ↄſuetudinem legis mundaret᷑:cuʒ
tñ ſᷣ illa lege nõ teneret᷑.Ad qð plene itelligen
dum ponderanda ſunt ea que ſcribunt᷑ Leuiti.
xij.ca.vbi ſic hr in ſententia:qꝙ młer ſi ſuſcepto
ſemine peperiſſet maſculum immũda eſſet ſeptẽ
diebus.immũda.ſ.a conſoꝛtio hoim ⁊ ab igreſ⸗
ſu templi. Sed completis ſeptem diebus mun /
en efficiebart̃᷑ quo ad conſoꝛtiũ hominũ.
Sed adhuc vſq; ad trigeſimũ tertium diẽ quo
ad ingreſſum templi immũda erat.tandeʒ com

pletis quadraginta diebus: quadrageſima die

bemplum intrabat ⁊ puerum cum muneribꝰ of

ferebat. Si wo feminam pepiſſet duplicabãtur
dies ⁊ quo ad cõſoꝛtiũ hominũ ⁊ quo ad ingreſ

ſum templi. Beatiſſima vo virgo nullã habuit
immundiciã a qua purgaret᷑.neq; flium conce
pit virili ſemine:quare nec legi purificatõis ob
ligabat᷑.voluit tamen pᷣdictam legem humilit᷑

adimplere. Naʒ vt inqᷣt Cho. iij. pte. q.xxxvij
Sicut plenitudo gratie a xpᷣo deriuat᷑ in mr̃eʒ

ita decuit vt mater humilitati filij confoꝛmaret᷑

Et ideo ſicut xpᷣs licet legi non eſſet obnoxius:

voluit nihilominus circũciſioneʒ aliaq; onera
legis ſbire.ad demõſtrandũ humilitatis ⁊ obe

dientie exemplum: ⁊ vt apꝛobaret legem:⁊ vt

occaſionem ſcandali a iudeis tolleret: pꝛopter

vgine benedi

aoY

lutn

ſne

an
n

bl
hieo
fere
lus
ri

ns
dei⸗
ona
nno⸗
na⸗
eq;
le⸗
i
⸗
n

6

gr
v

dr⸗
n⸗
;
den
o
icn
nun/
o
n
de
of
wur.

it
nce

iit
.
nre;
ſarek
tius:
vera
obe
1
gler

eaſdem rationes voluit ⁊ matrem ſuam implere
legis obſᷣuantias quibus tamen nõ erat obno
xia. Ideo Bernardus ad vginem ſic deuotelo
quitur. Vere beata virgo non habes cauſam:
nec tibi opus eſt puriſicatione: ſed nunqͥd filio
tuo opus erat circũciſione Eſto inter mulieres
tanq; vna illarũ:nam ⁊ filius tuus ſic eſt in me⸗
dio pucrond lee Bernardus. ,Secundace-
imonia legis cuiſe virgo ſancta biecit dicit pᷣ
ſentationis. vt enim ſcribit᷑ Exodi. xiij.ca. Co⸗
cutus eſt dñs ad oyſen dicens. Sanctifſica

mihi omne pᷣmogenitum quod aperit vuluazi

filij s iſrael. Abiſciẽdũ ꝙ de pꝛolenata duplex

pꝛeceptum tradebatur in lege. Anum quidem

generale q;tum ad omnes. vt.ſ.completis die⸗
bus purificationis matris offeret᷑ ſacriſiciuz ꝓ

filio ſiue ꝓ filia.vt habet̃᷑ Leuitici.xij.ca. Et B

quidem ſacrificium erat ad expiationem pecca

ti in quo pꝛoles erat concepta ⁊ nata:⁊ etiaʒ ad
conſecrationẽ quandam ipᷣius: quia tunc pꝛio

pᷣſentabatur in templo. Et ideo aliquid offere⸗
batur in olocauſtum. aliqͥd pꝛo peccato.Aliud.
erat pᷣceptum ſpeciale de pᷣmogenitis tam in ho
minibus qᷓ; in iumentis.Sibi enim dominꝰ de/
putauerat omne pᷣmogenitum in iſrael: ꝓeoq

ad liberationem populi iſrael ꝑcuſſerat pꝛimo/
genita egypti ab homine vſq; ad pecus:pꝛimo

enitis filioꝛũ iſrael reruatis. Et quia chꝛiſtus
uit ᷣmogenitus Marie vginis matris: vtrũ

qꝙ; fuit factum circa eum. Pꝛimo qᷓtũ id quod
diart goclale: SPiunctad pᷣmogenitos. Ob qð

dicit Lucas. Tulere illũ in hieruſalẽ vt ſiſterẽt

eum. id eſt offerrent dño: qꝛ omne maſculinum
adaperiẽs vuluam.i.pᷣmo naſcens ᷣm Nico⸗
laum delira.Cuiuſinodi erãt pᷣmogeniti:ſãctuʒ

domino vocabif. Secũdo factum fuit circa cri
ſtum id quod cõmuniter ꝑtinet ad omnes. Et

hoc notat᷑ cum dicit᷑.Et vt darent hoſtiaʒ v᷑ᷣm
ꝙ dictum erat in lege domini par turturuʒ aut

duos pullos columbarũ. Quia vo dicit᷑.Om/

ne maſculinũ adaperiens vuluam. ptʒ ꝙ loqui

tur de maſculo concepto ⁊ nato ꝑ aperitionem

clauſtri vginalis: quod non habuit locũ in bea

ta virgine: que virgo ꝑmanſit in ↄceptu ⁊ par
tu:tamen hanc legem ex humilitate voluit ob⸗
ſeruare. ¶ Tertia cerimonia cui ſe virgo ſubie⸗
cit dicitur oblationis. Nam obtulere ia ⁊ Jo
ſeph ꝓ domino par turturum aut duos pullos
columbarũ.lhec erat oblatio pauperũ: ſᷣ agnꝰ
m Meri

oblatio diuiti tamen tres difficultateſ
hic gunt Maimaan cõueniens fuit aliqͥd of⸗
ferre deo Secũda quare oblatio fiebat de alic
bus determinate non de omibus Tertia qua⸗

re animalia offerebantur occiſ⸗

EKerioporer iguratiogem

cultate poſſet quis arguereiſto modo.Nihilẽ
offerendũ alicui quodſuum eſt ⁊ ie non indi⸗
get. Sed dei erant omnia que in ſacrificijs offe⸗
rebantur ⁊illis non indigebat:qꝛ ad vſum ho
minis illa deputauerat: ergo nõ erant deo offe⸗
renda(Confirmant᷑ iſta.quia dauid in pſalmo.
Bomini eſt terra ⁊ plenitudo eius oꝛbis terra/
rum ⁊ vniuerſiqui habitant in ea.Et iteꝝ. Sa⸗
criſiciũ ⁊ oblationem noluiſti. Et in alio ſat.
Inducit loquentem deũ.Nunqͥd manducabo
carnes tauroꝛũ aut ſanguinem hircoꝛũ potabo
n cõtrarium aũt eſt illud quod ponit᷑ Leuiti.
pmo.c. Abi deus dixit oblata omnia adolebit
ſacerdos ſuꝑ altarein olocauſtũ ⁊ odoꝛem ſua /
uiſſimum domio. Et ppterea ſanctus Tho.j.
be.q.cij. dicit ꝙ deus voluit ſibi offerre ſacriſ

*

dd

ꝛimo ꝓpter mentis oꝛdinationem.
cdᷣo ꝓpter idolatrie excuſationenm.

2

Co 1 offerri ſibi ſacriſicia pꝛo
pter mẽtis oꝛdinationẽ. Ad hanc ꝑtinet vtom
nia que quis habet recognoſcat a deo.vt dici⸗
tur. xvj.q.j.in.c.reuertimini.⁊ oꝛdinet in deuzʒ
tanqᷓ; in vltimum finem. Et hoc repᷣſentabat in
oblationibus ⁊ ſacriſicijs. inc ẽ ꝙ Dauid vt
ſcribit᷑j. Raralipo.c.xxix.dicebat. Tua ſunt
omnia⁊ que de manu tna accepimus dedimus

ꝛimo voluit deus offerri ſi

tibi Secũdo voluit deus offerri ſibi ſacriſicia

ꝓpter idoloꝛũ excuſationem vt ꝑ honoꝛeʒ qui
reddebat᷑ deo retraheret᷑ populus a cultu ido⸗
loꝝ. Nam pcepta de ſacrificijs nõ fuerũt data
populo iudeoꝛũ niſi poſtq; declinauit ad idola
triam adoꝛando vitulum cõflatilem Tertia ra
tio fuit pꝓ⸗

io fuit ppter ſigurationem. SFutur nanq; erat
xpᷣus qui ſeofferre ꝓ hominum ſalute debebat

Igeo oblatiões veteris legis xpᷣm figurabant:
de quo ſic inquit apoſtolus ad Epheſios.v.c.

Tradidit ſemetipᷣm pꝛo nobis oblatiõem ⁊ ho
ſtiam deo in odoꝛem ſuauitatis. Et ad Heb.x.

. — »„

ca. EF¶p̃s vnam ſemel ꝓ peccatis hoſtiam ob E

lit in ſempiternuʒ. Cõcludimus ergo ꝙ licʒ dei
ſint omnia qbus nec indigetoblatiões tamen ſi
bi fieri voluit ꝓpter hominũ vtilitatem rationi
bus pᷣdictis. ¶ Secũda difficultas erat quare

oblatio fiebat deo de aliabus determiate: nõ

de omibus. Nam de generibus animaliũ qua⸗
drupedum offerebant᷑ boues: oues: capꝛe. Et

de auib⸗ turtur ⁊ colũba:⁊ in mũdatioe lepꝛo⸗
ſi de paſſeribus. Quare non offerebant᷑ piſces
R

quile: leones ⁊ ſimilia:Et rndet Tho.vbi.S.
ꝙ hocſfiebat ꝓpter tia.

Eropter mundiciã 7 puritatem.

T Pꝛopter cõmunem abilitaten.—

Fviiſ

Oꝛopter oblationis ſingularitaten. CMꝛimo polſumus dephengere liben
EWꝛimo hoc fiebat ppter cõmunem abilitat:? Voinis benedicte ꝓpter munerũ diſpenſ⸗
quia illa que offerebantur facile haberi poterůt Mam vt ſcribit Mattheus.c. ij. Magi obtu⸗
a cõmunitate hominũ: nõ ſic leones aquile vel lerunt chꝛiſto munera pcioſa:aurũ:thus ⁊ mir· e
piſces SGSecundo hoc fiebat pꝓpter mũdiciam ⁊ rham. verũtamen vt pie creditur omia paupe⸗ u
puritatem. quia illa animaliẽ mundum habent ribus diſpenſauit. Neq; putandũ eſt ꝙ tres re-
nutrimẽtü. ſicut dicit Rabi moyſes.nõ ſic gal ges vilia dona regi regum poꝛrexiſſent. licʒ ali⸗ ſt
lina ⁊ poꝛcus Tertia ratio erat ꝓpter oblatio⸗ qui hoc velint aſſerere qͥ dicũt talia fuiſſe facta d

nis ſingularitatem vt eſſet ſingularis oblatio dᷓ ꝓpter myſticam ſignificatõʒ. Alij wo cõſentien

fiebat deo: differens ab oblatiõe que fiebarido⸗ tes opinioni eoꝛũ qui dicunt magna auripon/ de
lis. Et qꝛ egypti colebant oues ⁊ venerabãtur derafuiſſe chꝛiſto vonata: fingunt vᷣginem illa de

hircos eo ꝙ demones ĩ illa foꝛma eis apparebãt reſuaſſe ꝓ pegrinatione in egyptã. Sed reue⸗

„

Boues vo habebant inter res ſacras ob reue⸗ ra quod pꝛius diximus magis eſt veriſumile at .

renniam Vlis qui des habebat. ec fuitſoro: G, credtbile vurginem Cillanpiſimam cunca
foꝛonei que nauigãs in egyptum multa egypti pauperibus diſiribuiſſe. ¶ BGecũdo poſſumuns .
os de agricultura docuit. Idcirco offerebätur dephengere virginis liberalitatem pꝛopter filij

deo oues. hirci. capꝛe ⁊ boues. Inſuꝑ vt aitra tgranoſam nceſſtonem quge o videlicz cõ
teum Simeoni ſancto:qui accepit illum in

1
, turibꝰ melioꝛes maioꝛes. C Tertia difficults vlnas ſuas. Se hocſicrefert Lucag. Etecce
Sla leafere erat quare animalia offerebatur occiſa: Ad qd bomo erat in hieruſalem cui nomen Simeon: æ?
b& α⁵tτιατααπιρ dicit anctus TChomas ꝙ hoc ſiebat triplici ra⸗ bhomo iſte iuſtus atimoꝛatus expectas conſo⸗
. tione Mꝛimo ꝓpter Sonormaröem: qꝛſic ve lationem iſrael: ⁊ ſpũſſanctus erat in eo.ᷣm Ni “”YU
niüüt in vſum hominũ ( chholaũ de lira. hoe intelligitur q;tum ad gratie 7
cationem.qꝛ ſigniſicabant occiſioneʒ quaʒ pecplenitudinem. quia nõ ſolum habuit gratiaʒ iu
catoꝛ meret᷑ 1 deus miſericoꝛs ꝓpter humilita ſtificantem put habetur cõmunitera iuſtis: ſed t
tem ⁊ reuerentiam ſibi factam tollerarilluʒ ⁊ ꝓ etiam q;tum ad illuminatioes diuinas ⁊ con⸗-
pter penitẽtiam indulget ſibi¶ ¶ertio ſicſebdt ſolationes ſpeciales IJdeo bditur. Etreſpon⸗ P
ꝓpter figurationem xpᷣi: qui occiſus debebat ſum acceperata ſpũſancto.ſ.in oꝛationibꝰ ſuis an
immolari His ergo dimiſſis redeamus ad ob deuotis: non viſurum ſemotẽ niſi videret chꝛi ſg⸗
lation em factam pꝛo chꝛiſto. Nam licet ex puu ſtum domini.Cunc enim erat opinio cõmunis KR
pertatis amoꝛe pauperuz oblationem clegerit. apud intelligentes imminebataduẽtus chꝛi⸗
tamen (vt inquit Tho.iij.parte.q.xxxvij.)tur ſti ᷣm ſignaa patriarchis Fenangddre Et
tures T columbiſigure congruũt. Nam turtur ideo Sumneon de hoc deum feruentius oꝛabat: 4
quia eſt auis loquax pdicationem ⁊ cõfeſſionẽ z in oꝛatione reſpoſum accepit ꝙ chꝛiſtü natuʒ
fidei ſignificat: quia wo eſt animal caſtum ſigni videret anteqᷓ vitam pᷣſentem finiret. Et venit

bi moyſes in colũbis melioꝛes ſunt pulli: in tur ceſſit

ecundo pꝓpter ſignifi⸗

42
* 5 . .
S

ione filij atq; in omnes eaz in⸗
tes beniuola condeſcenſione ·

ficat caſtitatem: quia vo eſt animal ſolitarium in ſpiritu in templum.id eſt ꝑ reuelationem ſpi⸗
ſigniſicat contemplationem. Columba vo eſt rituſſancti vt videret chꝛiſtum ſicut erat ei pꝛ-o⸗ den
anim al mãſuetum ⁊ ſimplex ideo mãſuetudinẽ miſſum. Et cum inducerẽt puerum Jeſum ad
⁊ ſunplicit atem ſigniſcct. faciendũ que pꝛedicta ſunt m legem. Et ipſe A
CBe liberalitate virginis que mani⸗ accepit eum in vlnas ſuas cum maximo coꝛdis
ir in diſpenſatione munerum et gaudio. m ꝙ dicit᷑ WHaouerbioꝝ. xiijc. Deſt n
mur Simeonem a virgine iliũ expoſcentez: cõ
nocantes beniaolg cnudelcenſione . ſideremuſq; q; blandeq; benigne queliberaliſ⸗
Ertia virtꝰ pꝛin Aaccchiſti illu in vlnas tuas. id eſt i bꝛachia? h
5äsõ . Quem accepiſti: Etregem regum ⁊ dominuz MMM
. cipalis quam in virgine beatiſſima dominantin. Quem ad tuum pectus dulciter
contemplari debemus dicit liberali deduriſti: Fuiunn dei ⁊ virginis illibate. Quẽ
ephendere poſſimus maxie pꝛo⸗ aſpexiſti: Heum ⁊ hominem chꝛiſtuz bumani fo

—

ER eek nerũ diſpenſationem. beati oculi tui: quoniã meruiſti tanto pᷣuilegio db
ecũdo ꝓpter ſilij conceſſionen. dotari. Super hoc Auguſtinus in mone pꝛe⸗ iu
tio ꝓpp er beniuolam condeſcenſionem. ſentis ſolennitatis ait. Hec ſunt teſtimoni ß

fen⸗

zch⸗
A⸗
ine.
m;
cler
Qus
nani
gio
gtus

AQuãuis enim Maria ⁊ Joſeph eſſent maio⸗

oꝛ q;tum ad ſacerdotis officium: ad quem ſpe⸗
ctat benedicere populũ. Et non ſolum benedi⸗

domie Jeſu:anteqᷓ; ſibi ſternerent᷑ fluctus ma⸗
ris: campi cederent imperanti. anteq́; ventus
te iubente ſiluiſſent:moꝛtui te vocante reſurrex
iſſent:ſol te moꝛiente palluiſſet:terra te reſurgẽ⸗
te tremuiſſet: celum te aſcendente patuiſſet.ld

huc manibus matris poꝛtabaris:⁊ iam domiꝰ

oꝛbis agnoſcebaris. Et ꝓpterea Simeon bene

dixit deum gratias agendo pꝛo tanto beneſicio
⁊ dixit. Nunc dimittis domie ſeruũ tuum vᷣm
verbuʒ tuũ in pace.ideſt de cetero dimittes me
de hac vita tranſire in coꝛdis quiete. Quia vi⸗
derunt oculi mei ſalutare tuum. Letanter enizʒ
deſcendere volebat ad limbum patrum.exquo

videbat ſaluatoꝛem natum. Quod paraſti ante

faciem omniũ populoꝝ.id eſt coꝛamn omnibus
populis qͥbus myſteriũ incarnationis ⁊ redẽ⸗
ptionis pᷣdicatum eſt ꝑ apoſtolos. Lumen ad
reuelationem gentium:quia pꝛius erroꝛumte⸗

nebꝛis inuoluebantur. Et gloꝛiaʒ plebis tue iſ/

rael. Magna eſt enim gloꝛia iudeis ad chꝛiſti

fidem conuerſis ꝙ chꝛiſtus m carnem natꝰ eſt
de ipis Et pater eiꝰ.ſ.Joſeph:qui meruit vo⸗
cari pater chꝛiſti eo ꝙ nutricius eiꝰ fuit. ⁊ ma⸗

ter. ſ. Maria que fuit:mater eius vera erãt mi⸗
rantes ſuꝑ his que dicebantur de illo:tũc a Si

meone: ⁊ pꝛius a magis ⁊ a paſtoꝛibus ⁊ a/ YZa
charia ⁊ Eliſabeth. Et reſtituto puero virgini

benedixit illis Simeon.ſ.virgini et Joſeph.

res Simeone in ſanctitate: ille tamen erat mai⸗

xit:ſed etiam futura pꝛedixit.Ecce inquit poſi/
tus eſt hic in ruinam ⁊ in reſurrectionem młto/
rum in iſrael.quia.ſ.in paſſione chꝛiſti que futu
ra erant młti iudei fuerũt excecati a veritate ca⸗
dentes. Et multi fueruntilluminati: qui pꝛius
erant ſimplice s ⁊ ignoꝛantes.vt patet deapo⸗
ſtolis quibus poſt paſſionem chꝛiſti data eſt in
telligentia ſcripturarũ.ſᷣm ꝙ dicitur Luce vlti
mo. cap̃. Tunc aperuit illis ſenſum vt intellige
rent ſcripturas. Subſecutus eſt Simeon: ⁊ in
ſignum.ſ.federis inter homines ⁊ deum cui cõ
tradicetur aſcribis ⁊ phariſeis ⁊ alijs.Et tuam
ipᷣius animam ꝑtranſibit gladius.id eſt doloꝛ
paſſionis eius ꝑtranſibit animam tuam ꝑ com-
paſſionem:vt reuelẽtur ex multis coꝛdibus co⸗
gitationes quia licet virgo tempoꝛe paſſionis
in fide perſeuerauit:alij tamen diſcipuli diuer⸗
ſas fluctuationes cogitationũ habuerunt quo⸗
uſq; viderũtipᷣm a moꝛtuis reſurrexiſſe.¶ Ter
tio poſſumus depᷣhendere virginis liberalitatẽ
pꝛopter benignam condeſcenſionem. Cõdeſcẽ
dit quippe omnibus eius pᷣſidium imploꝛanti⸗

dem gloꝛiam ſempiternam.

* „ . 2 .„
. „ 2

in virgine b

Sero y.

bus. IJpᷣa eſt dulcedo a ſpesnoſtra: yt cantat
eccleſia. Jpᷣa eſt ſtella maris:q̃ naufragãtes in

mare huius mundi ad poꝛtum ſalutis dirigit.
IJpᷣa pꝛopinqua eſt valde peccatoꝛibꝰ ſicut lu⸗

na inter planetas ꝓpinquioꝛeſt terre. Ut acce⸗
damus ad eam conſidẽt᷑ inducit nos deuotus

Bernardus his verbis. Secun inquii babes

o homo acceſſum apud deum. vbi habes filiu,ʒ

ante patrem: matrem ante filium. Filiꝰ oſten⸗
dit patri cicatrices ⁊ vulnera: mater oſtenditſi⸗
lio pectus ⁊ vbera. Mec vlla poteſt eſſe repulſa

vbi tot occurrunt charitatis inſignia.Etiteruz
Bernardus.Quando miſereri non poterit ma

ter omnipotẽtie: Quãdo miſereri nolletmater
miſericoꝛdie:Etidem. Reuolue totam ſeriem
euangelij ⁊ ſi quid aſperũ: ſi quid durum inue⸗
neris in Maria deinceps eaʒ ſuſpectã habeas
⁊ad cam accedere verearis. Igitur ſub alis eiꝰ
confugiamus vt ſic tuti eſſe poſſimus.⁊ in hoc
ſeculo filij ſui gratiam mereamur acciꝑe ⁊ tan⸗

.

muſnonus de aſſum⸗

CGermo vigeſimuſnonusdes
ptione et exaltatione virginis ſacra:

E

tiſſime in qua maxima relucet diuina

oꝛioſe virgi⸗

nis Marie verba ſunt iſta oꝛigi⸗
naliter Luce.j.c. Et ſiomnia que
enedicta diuia largitas dignata fu⸗
it operari magna ſint ⁊ ſtupenda: verütame ex·
altatio illius ſuꝑ omnem celeſtem militiam cun
ctos in ſtupoꝛem ⁊ admiratiõem cõmouere de·
bet. Quid enim excogitari mirabilius poteſt q;
ꝙ vna mulier tranſcenderit beatitudinem quo
rũcũ q; citra filium hominũ angeloꝛuʒ eumq;
locum in empyrco celo conſcendit: ad queʒ nul
la alia pura creatura vllo vnq; temꝑe pꝛopera/
re valebit. Hec omnia tamen cum ingẽti leticia

deuotioneq; ardentiſſima anobis commemoꝛa

ri debent. Hinc Hyeronymusin ᷣmõe adpau
lam ⁊ euſtochiũ inquit.Hodie gloꝛioſa ſemper
virge ¶ Maria celos aſcendit: rogo gaudete: ;
Vita fatear. ineffabiliter ſublimata cum chꝛiſto
regnat in eternum. Regina mundi hodie deter
ris ⁊ de pꝛeſenti ſeculo neqᷓ; eripitur. Iteruz di⸗
co gaudete: qꝛ ſecura deſua immarceſſibili glo⸗
ria ad celi iam ꝑuenit palatiuʒ. Exultate inqua
ac gaudete: etletetur omnis oꝛbis: quia hodie
nobis omnibus eius interuenientibus meig;

5

ſalus aucta eſt. Nobis quoq; diligentib eam ginem ſeruauit: ſuiſq; ei deſeruiuit obſegujs. 1
honoꝛ ⁊ virtus vna cum reliquis virginibꝰſa Mon ꝙ eximiusille ſanctoꝛũ choꝛus apoſtolo⸗ n
qris amplioꝛ pꝛeſtat᷑ ⁊ gratia. Idcirco dilectiſ · rum eam deſerueritinter quos poſt reſurrectio
ſimi letamini ⁊ laudate:quia ſi deum oꝛe pphe nem intrans ⁊ exiens familiarius ↄtulit de cri// VYV
tico in ſanctis ſuis laudare iubemur: muitoma ſti incarnatione. tanto ſiquideʒ verius quanto 1
gis eum in hac celebꝛitate beate virginis mris abinitio plenius ꝑ ſpũmſanctum cuncta didi⸗ “
eius opoꝛtet cum hymnis ⁊ canticis diligentiꝰ cerat ⁊ per ſpexerit oculis vniuerſa: licet ⁊ apo⸗
extollere ⁊ dignis deo iubilare pꝛeconijs ac-my ſtoli ꝑ eundem ſpũmſanctum omnia cognoue⸗
ſiicis honoꝛare muneribus. Hec Hieronymꝰ, rint ⁊ in omnem edocti ꝑuenerint veritatem.
At autem mens noſtra virginis in celuʒ aduo⸗ Hieronymꝰ. Tertio inueſtigãdum eſt anſit in-
lantis myſteria pſcrutari poſſit: de ipa in pᷣſen-⸗ conueniès detranſitu vᷣginis acceptare que in 1
timone dicemus. In quatria magna notabi⸗ ibꝛoapocripho aui Jopanni zuggfliſte aſcri⸗
mus que fecit deaeis. bituredocentAd quod ita reſpondet hiero⸗
Pꝛimũ dicit᷑ ↄſummaticis. nymus vbi ſupꝛa. Di venerit in manibus vrſis
See oꝛificatiis. lllud apocriphuz de tranſitu eiuſdem virginis
nptionis. Ddubia ꝓ certis non recipiatis quod multi lati⸗
no:um pietatis amoꝛe ſtudioq; legendi carius
icitranſitu virginis et de hiſ amplectũtur. Quarto pſcrutan debemus aue

ndugl
aſſu

*„

ſint illa quec vt pie tenere poſſumus) occurre⸗ H
runt in virginis feliciſſimo obitu. Et vt colligi
tur a ſanctis fuerunt pcipue ſex ¶ꝛimum fuir
yirginis conſolatio.Dienanq; quadam duʒ in
nemmaue uſdeſideriüu coꝛ eius vehementer accenderet᷑
fecit deus magnum in vgine ma⸗ angelus cum multo lumine ei aſtitit reuerenre
nnne dicif conſummatiois. Naʒ pᷣ⸗ ſalutauit. Aue inquit benedicta filius tuus ad
ſentem vitam feliciter conſumma: te me miſit: qui ⁊ genitricem reuerendam expe “”
tein atranſitu decoꝛatus extitit multi pꝛi⸗ ctat:die itaq; tertia aſſumeris ad regna celeſtia .
legis t pꝛerogatiuis. Ad quod pleniꝰ intelli Cui virgo. Cupio inquit vt filij ⁊ fratres mei liu
gendum. ꝛimo querimus quot annis poſtq;ᷓ apoſtoli ad me pariter congregent᷑: vt eos an⸗
chꝛiſtus aſcẽdit ad celos illa mater ſanctiſſima teq;ᷓ moꝛiar coꝛpoꝛalibus oculis videam: etab ſu
ſupuixit. Etad hoc quidam Epiphani dicit: eis ſepeliri valeam: ipis pꝛeſentibus ſpiritum
ꝙ beata virgo quado cõcepit chaſſtum erat an deoreddam. Iterum exopto valde vt anima “

noꝛum quatuoꝛdecim ⁊ in quindecimo ipᷣm pe mea de coꝛpoꝛe exiens:nullũ ſpiritũ teterrimũ A

perit ⁊ manſit cum eo annis trigintatribus: et videat:nullaq; mihiſathãe poteſtas occurrar ſt
poſt moꝛtem ſupuixit annis vigintiquattuo:. Cuiangelus.Ecce omnes ad te congregabun⸗ HM
Et ſᷣm hoc quando obijterat annoꝛum ſeptua⸗ tur apoſtoli:qui nobiles tibi exhibebunt exeqͥ/ R

4 b EE
.
. * . . O — .
. . S . 5
.

gintaduoꝛum. Aliquibus tamen ꝓbabilius vi as funeris: ⁊ in eoꝛũ conſpectu ſpirituʒ exhala
detur ꝙ duodecim annis vixerit poſt paſſionẽ bis. Nam qui olim pphetam de iudea in Ba⸗
ſtoli totidem annis pᷣdicauerint in iudea et cir⸗ ad te apoſtolos adducere poterit in momento. ite
ca partes illas: ſicut eccleſiaſtica tradit hiſtto. Malignos autẽ ſpiritus videre cur metuis cũ ((AAge
o videndũ eſt quid tileoꝛum ſuꝑbiam tua itate contriueris:
lo tempoꝛe vſq; ad ſuam depoſitionem: Et ad attamen voluntas tua vt ipos nõ videaſ.is AI
hoc dicunt quidam ꝙ remanſit in domo iuxta dictis abſceſſit angelus.Aiũt autem nõnulli ꝙᷓ
cet baptiſma.ieiunij.paſſionis.ſepulture reſur- lit eparadiſo: quenimia claritate ſplendebat.· dii
ymꝰ autem ad Paulam æ Euſto/ lius vt ſtella matutina fulgebant quã ante phe R
i queritur poſt aſcenſione,z retrum poꝛtandam angelus dixit Secundum och

ſui filij: ⁊ ſic ſexagenaria ſit aſſumpta: cum apo byloniam in crine attulit:ſbito ipe ꝓculdubio nut
ria. Becund. quid virgo feceritil eoꝛum ſuꝑbiam tua humilitate contriueris: fi AU
montem ſyon poſita: omniaq; loca filij ſui.ſcili⸗ ppCᷣſentauit angelus virgini palmam quam attu
rectionis. aſcenſionis deuotione ſedula viſita⸗ Et erat virge viriditati conſimilis: ſed ſolia il/

quid egerit vnũ ꝓ certo eſt ꝙ virgo ſancta coi: quod occurrit in virginis obitu fuit apoſtolo⸗
poœe mente permanſit. Quia ſane angelus ga rum omniü congregatio. Refert nanq; Bi
beꝛiel acſi celeſtis paranimphus intactam cu-⸗ nyſius in libꝛo de diuinis nominibus. Apoſto-
Egaiulr. gt Nepannc apoſtolus atq; euãge⸗ los in doꝛmitione virginis eueniſſe: ac vnum⸗
liſta cui chꝛiſtus de cruce eam cõmiſit vgo vir quẽq; in laudem chꝛiſti⁊ virginis ſermonem

Moff
ns
lülr
is
mage
tcolg,
unfti
1in
arf
terent
1d
epe⸗
leſta
ei
⸗
ad
Wöna
Kmünd
decutra
gebun⸗
Nereh⸗

feeiſſe:loquens nanq; ad Thimotheũ ait. Noſ
vt noſti ⁊ ipe ⁊ muſti ſanctoꝛum noſtroꝛum fra
trum cõuenimus ad viſionem coꝛpoꝛis vite pn
cipis:⁊ que deum ſuſcepit. Qualiter vero ibi
apoſtoli venerũt colligitur vtputo ex illo libꝛo

apocripho. Nam pᷣdicante Johanne in ephe⸗

ſo celum repente intonuit:⁊ nubes candida ip⸗
ſum ſuſtulit acraptum ante arie ianuã col⸗/
locauit:percutien ſq; oſtium interius introiuit
⁊2 vginem ſalutauit. Quem illa videns obſtu⸗
puit:⁊ pꝛe gaudio lachꝛymas continere nequi⸗
uit. BDixitq; fli Johannes memoꝛ eſto verbo⸗
rum magiſtri tui:quibus me tibi in matrem: et
te mihi in ſilium commẽdauit. Ecce a domino
vocata debitum humane conditiõis exoluo: ⁊
coꝛpꝰ meum tibi ſolicita cura recommẽdo. Au
diui enim iudeos dicentes. Expectemus viri
fratres quo aduſq; illa que Jeſum poꝛtauit ſb⸗
eat moꝛtem ⁊ coꝛpus eius continuo rapiemus
ac iniectum ignibus comburemus. Tu igitur
hanc palmam deferri facies ante pheretruʒ:cũ
coꝛpus meum duxeritis ad ſepulchꝛuʒ. Dixit
q; Johannes. O vtinã hic eſſent omẽs apoſto

li fratres mei: vt decentes tibi parare poſſemꝰ

exequias:ac exoluere laudes dignas. hec illo
dicente omnes apoſtoli de locis in quibꝰ pꝛe⸗
dicabant a nubibus rapiuntur:⁊ ante Marie
oſtium collocant᷑.Qui videntes ſe ibidem inſi
mul congregatos mirabant᷑ dicentes. Que nãa
cauſa eſt pꝛopter quam hic dominꝰ nos inſimł
congregauit. Johannes ergo ad eos exiuit: et
dominã de coꝛpoꝛe receſſuram pᷣdixit:t Certiuʒ
quod occurrit in vᷣginis tranſitu fuit ſine dolo⸗
re cõſummatio Mie nanq; creditur ꝙaimail⸗
la ſãctiſſima abſq; doloꝛe fuerit a ſuo coꝛpoꝛeſe⸗
parata.vt autem ſcribit᷑ in libꝛo illo apocripho
Congregatis apoſtolis circa hoꝛam noctis ter
tiam:affuit Jeſus cum angeloꝛuʒ ⁊ ſanctoꝛum
multitudie: dixitq; Jeſus vᷣgini matri ſue. e
ni electa mea et ponam in te thꝛonum meum:qꝛ

concupiui ſpeciẽ tuam. Et illa. Paratũ domie

coꝛ meum paratũ coꝛ meum. ſicq; Marie ani⸗

ma de coꝛpoꝛe egredit᷑: fuitq; tam a doloꝛe car

sO extranea qᷓ; a coꝛruptione extiterat aliena.

QAuartum quod occurrit in virginis obitu fuit

chꝛiſti ? totius curie celeſtis obuiatio. Et de h
ta pulchꝛe loquit Hieronymus in ſermone ad
Maulaʒ ⁊ Euſtochiũ. Ad eius ꝓfecto exequi
as q;tum phas eſt credere famulabant᷑ angeli:
⁊æ. vniuerſe celoꝛũ congratulabant᷑ curie:nec mi
rum quia honoꝛ maternus eius ẽ: quinatus ẽ
ex ea:quem oinnis celoꝛũ oꝛdo venerat᷑ ⁊ ado⸗

rat ſuꝑ ſe eleuatum cumpatre in ſede maieſtatiſ
deum. Legimus ergo q̃ſepe ad funera et ad ſe⸗

AX

5.

pulturas quoꝛuũlibet ſanctoꝛũ angelos adueniſ
ſe ad exequias eoꝛuʒ obſequia pᷣſtitiſſe:necnõ
⁊ animas electoꝛũ vſq; ad celos cum hymnis ?⁊
laudibus detuliſſe. vbi ⁊ vtriuſq; ſexus choꝛi
cõmemoꝛãt᷑ frequẽt᷑ auditi laudes ceciniſſe Et
in terra ⁊ quod perſpicacius eſt multo nonnũ⸗
q; lumine eoſdeʒ reſplenduiſſe. Inſuꝑ ⁊ adhuc
viuentes in carne ibidem miri odoꝛis fragran⸗
tiam diutius ꝑſenſiſſe. Quod ſi ad recreandam
ſpem ⁊ coꝛroboꝛãdã fidem interdum aſtantiuʒ
ſaluatoꝛ noſter chꝛiſtus ob merita ſuoꝛũ ampli
us compꝛobandatanta ⁊ talia dignatus eſt ex⸗
hibere ꝑ ſuos celi miniſtros circa defunctos:
quantomagis hodierna die credendum eſt mi⸗
litiam celoꝛũ cum ſuis agminibus feſtiue obui⸗
am adueniſſe genitrici dei:eamq; ingenti lumi⸗
ne circũfulſiſſe: ⁊ vſq; ad thꝛonum olim ſibi eri⸗
am ante mundi conſtitutiõʒ paratum cum lau⸗
dibus ⁊ canticis ſpũalibꝰ ꝑduxiſſe. Nulli du

bium omnem illam celeſtem hieruſalem tuncex

ultaſſe ineffabili leticia:tunc iocũdatam eſſe in⸗
extimabili charitate.tuncq; cum omni exultali
one iubilaſſe:quoniaʒ feſtiuitas hec que nobis
hodie reuelabitur annua:illis omnibus facta ẽ
continua:nec immerito. creditur enim ꝙ ſalua /
toꝛ omniũ ipᷣe q;tum datur intelligi ꝑ ſe totus
feſtiuus occurrit: ⁊ cum gaudio eam ſecum in
thꝛono collocauit. Hec Hieronymus¶ Quin⸗
tum quod occurrit in virginis tranſitu fuit iu⸗
deoꝛ nplecutig.. am vt ſpum tradidit virgo
ſanctiſſima dixit apoſtolis dominꝰ. Coꝛpꝰ vir
ginis matris in vallem ioſaphat deferte⁊ imo/
numento nouo quod ibidem inuenietis illud re
condite: me ibidem triduo donecad vos re⸗
deam expectate. Statimq; apoſtoli coꝛpꝰ cum
laudibus ſuſceperũt.dominꝰ vᷣo pheretrum et
apoſtolos nube ꝓtexit itaq; ipi non videbant᷑
ſed tm̃ vox audiebat᷑. Affuerunt ⁊ angeli cum
apoſtolis concinentes ⁊ terram totaʒ ſonitu mi
re ſuauitatis replentes.Excitati ommnes ad tam
dulcem melodiam de ciuitate velocius exeunt:
⁊ quidnam hoc ſit diligentius ſciſcitant᷑. CTunc
extitit qui diceret Mariaʒ illam matrem Jeſu
efferũt diſcipuli moꝛtuam:tunc omnes ad arma
concurrũt ⁊ ſemutuo hoꝛtant᷑ dicentes. Neni
te ⁊ omnes diſcipulos occidamus:ac illud coꝛ⸗
pus auod ſeductoꝛem poꝛtauit ignibus combu
ramus: Nꝛinceps aũt ſacerdotũ hec vidẽs ob/
ſtupuit ⁊ ira repletus ait. Ecce tabernaculum
illius qui nos ⁊ genus noſtruʒ cõturbauit qua
lem gloꝛiam nunc accepit:⁊ hoc dicensmanus
ad pheretrum miſit volens illudeuertere. Lũc

manus eius ambe ſubito aruerunt: ⁊ pheretro

adheſerũt ita vt ad pheretrũ manibus p kaenet

⁊æ nimio cruciatu vexatus lamentabiliter eiula⸗
ret. Reliquus aũt populus ab angelis qͥ erant
in nubibus cecitate ꝑcuſſus eſt. Mꝛinceps vo
ſacerdotum clamabat dicens. Sancte Petre i
hac tribulatione me non deſpicias. Cui Petrꝰ
Si in dominũ Jeſum ⁊ in hanc que ipᷣm poꝛta
uit credideris ſanitatis beneficio potieris.Cui
reſpondit. Credo dominũ Jeſum verum eſſeſi
lium dei:⁊ hanc ſacratiſſimam matrem eiꝰ.ſta⸗
timq; a pheretro fuerũt manus eius ſolute: ſic
qᷓ; ⁊ ceteri qui furant cecitate ꝑccuſſi in chꝛiſtũ
⁊ matrem credentes lumen recuperarũt ¶ Se
xtum quod occurrit in vᷣginis tranſitu fuit coꝛ
poꝛis ſepelitio. Sepelierunt quidem apoſtoli
coꝛpus illud ſanctiſſimum iuxta mandatuʒ do⸗
mini. Supꝑ hoc ita ſcribit Hieronymus ad pau
lam ⁊ euſtochiũ. Monſtratur ſepulchꝛum eiꝰ
cernentibus vobis vſq; ad pᷣſens in vallis ioſa
phat medio: que vallis eſt intra montem ſyon
⁊montem oliueti poſita: quã ⁊ tu opaula ocu
conſpexiſti:vbi in eius honoꝛe fabꝛicata eſt ec⸗
cleſia miro lapideo tabulatu in quaſepulta fu⸗
iſſe: vt ſeire poteſtis ab omnibus ibidem habi
tantibus pꝛedicatur. Sed nũc vacuum eẽ mau
ſoleum cernentibus oſtenditur. Hec iero.

¶Qg gloꝛia virginis excedit gloꝛiam
quoꝛucũq; beatoꝛum angeloꝛũ etho
minum chꝛiſto vumtaxat excepto·

fffeecit deus magnum in virgie benedi
((cca dicitur gloꝛificationis. Mirum
certe ꝙ gloꝛia vnius puelle ſupet omnium bea
toꝛum ⁊ angeloꝛũ ⁊ hominũ pᷣeminentiã. IJdeo
lhieronymus vbi ſupꝛa ait. Hec eſt dies iqueß?
vſq; ad thꝛoni celſitudinem intemerata mater⁊
virgo ꝓceſſit:atq; in regni ſolio ſublimata poſt

chꝛiſtum gloꝛioſa reſedit.Sic itaq; vbiq; confi p
denter ſancta dei canit eccleſia: quod de nullo
alio ſanctoꝛum phas eſt credere vt vltra ange⸗
nro aghehangelori merita trãſcenderit. ꝭK

lero. Quanta vo ſit gloꝛia vginis in celo àn
qillius dignitates declarranrt.
¶ Pꝛima dicit᷑ maternitatis.
Secũda charitatis.
CTertia tranquillitatis.
ECEQuarta capacitatis.
Auinta vnitaits.
Cꝛima dignitas virginis dicitur maternita
tis. Maioꝛ nancq eſt excellentia vgis q, ſat ma⸗

ter dei cgy ſit domina creaturarũ det. hocem̃

dependet ab illo ſicut ramus aſua radice. Er⸗?:
go certitudinaliter tenendum “ ipa eſt ſuꝑ
omnes oꝛdines angeloꝛũ:tamqᷓ; ꝑ ie implens ⁊
continens vnum integrum actotalem ſtatum:

cui ᷣm rectam rationem altera ꝑſona cõgruere

non poteſt: quia ipᷣe ſtatus ex ſui ratiõe ꝓpter

incõmunicabilem dignitatem exigit vnitatem.
Sicut enim nullatenus decet plures eſſe x-pᷣos:
nec deum plures homies.ſic nullo modo decet
deifiliũ niſi vnam ſolã matrem naturaleʒ habe⸗
re. Item ratio naturalis aꝑte ac directe dictat:
q mater regis omniũ eſt in ſede regia ſuꝑ omẽſ
oꝛdines miniſtroꝛũ ⁊ militum collocanda. vn⸗

de quia eſt electa in matrem: eſt electa ad digni
tatem excedentẽ dignitatez miniſtroꝝ ac famu

loꝛum. Quia veo ratio materni amoꝛis eſt que

fertur in deum vt in ſuum filium realeʒ. ꝗ nullo

alio affectu cuiuſcunq; qui non eſt realiter mat
dei:pᷣterq; ab ipᷣa nunqᷓ; participari põt.Nam
vt dicit᷑ ad lhebꝛeos.j.ca.Sicut filius dei chꝛi
ſtus ſedet ad dexterã maieſtatis in excelſis:tan
to melioꝛ angelis effectus quanto differentius
pᷣ illis nomen hereditauit: quod nomen eſt: vt
ſit vere deus ꝑ gratiam vnionis.Sic ⁊ mĩ do⸗

mini JYeſu gloꝛioſa tanto melioꝛ angelis effecta
qᷓ;to pᷣ omnibus creaturis hereditauit vt obti /

neret digniſſime matris nomen. Vnde pꝛophe
ta ait. Eleuata eſt magnificentia tua ſuꝑ celos
deus. magniſicentia enim dei facta eſt vgo ma
ria. Nam ſicut in ᷣma conditiõe magnificatus

eſt deus. quia de nihilo tam ſblime vniuerſum:
⁊ tam ſbᷣlimes angelos condidit.Sic quoq; ire
paratiõe non minus magnificatus eſt.qꝛ dehu

mana natura infecta ꝑdita ⁊ damnata chꝛiſtuʒ

2

hominem pꝓpagauit: ⁊ de muliebꝛi ſexu in oꝛdi

ne rationabiliũ ᷣm cõmunem curſumi in filio et

matrem ſibi dedit ⁊ toti celeſti curie. C Secun

da excellentia vginis que magnam eiꝰ gloꝛiam
monſtrat charitas nuncupat᷑. Oẽs nempe oꝛ⸗
dines ſtatus gloꝛie pᷣncipaliter diſtinguuntur
m fuperioꝛes ⁊ inferioꝛes ratiões diuini amo⸗
ris. Non enim in omni ratione charitat᷑ diſtin/
gui poſſunt cum omnes ꝑticipent illam. nec ꝑ
aliquam ratiõʒ que non ſit ratio diuini amoꝛis
poteſt vnus ſuꝑ alterum in maio:i pꝛopinqui⸗
tate ſeu vicinitate ad deum ſuꝑcollocari. a⸗

ternus amoꝛ incompꝑabiliter tranſcendere de

bet omnes alias ratiões amoꝛis in deum: pᷣter

illam qᷓ eſt in anima xpᷣi: que.ſ.fert᷑ realit᷑ ĩ deũ

tanqᷓ; in ꝑſonam ppꝛiam. ¶ Tertia vgims ex⸗

cellentia magnitudinem gloꝛie eius oſtendens:

tranquillitas nominat. Epi enim aſpectusſi⸗
lialis ad matrem ſingulariſſimus ac amoꝛoſiſſi⸗

„ 8

3
ſtin
ens
tum:
fuere
pter
n.
pos:
Ner
dan.
one

a. .

Cagi⸗
tumn⸗
ſae
Wo
und
E
dachi
ſorn
tius
ſteyt
nrdo⸗
eſtan
Lobr/

os
Ros
Kon:
ochire/
ndehu⸗
hiſ
ſoci
ſoar
un-
un
eor⸗
unur
iamo⸗
Düin/
,Meep
oris
inqui⸗
a⸗
ere de
bte⸗
deu
oſi⸗

C
C

mus ⁊ tranſcendentiſſimꝰ eſſe debet.ita ꝙ totaz
celeſtem curiam ſimul ſumptam pᷣter matrẽ nõ
Debet aſpicere ſub tali reuerentia: nec ſ̊ oꝛdine
talis aſpectus ſen amoꝛis. Quanto autem dei
aſpectus altius fertur in aliquem beatoꝛũ: tan-
to ſoꝛtius ⁊ altius ſeꝑ beatitudinem impꝛimit
illi: ⁊ tanto altius conſpicit᷑ ⁊ ſuſcipiturac acce-
ptatur ab eo. Igit᷑ inexplicabile eſt ſub qᷓta al⸗
titudine.latitudine ⁊ intimitatea deo vgo aſpi
gloꝛia coꝛonat᷑. Ande Hieronymus in ᷣmone
deaſſumptione ait. Mec in mundo dignioꝛ lo⸗
cus fuit virginalis vteri templo in quo dei filiũ
ſuſcepit: nec in celis ſlimioꝛ regali ſolio qͥ ma⸗
riam marie filius ſgnnaue auarta vyginis
mitas capacitas dicta eſt/ 'm enim Biony.
mnia inferioꝛum dona in ſuꝑioꝛibus in tãta

excellentia ſunt ꝙ quaſi nulla comꝑatio eſt niſi

ſicut eſt in circũferentia ad ſuum centrum. Cuʒ

ergo beata virgo ſupꝛa omnem ordinem ſitintãa
tum ꝙg ſe faciat oꝛdinem incõmunicabilem ſi
cut pꝛedictum eſt:ſequitur ꝙ ſuꝑ omnes inferi
oꝛes oꝛdines tam angeloꝛum qᷓ; hominũ ſimul
ſumptoꝛũ ipᷣa impꝛopoꝛtionabiliter eſt ꝓlata.
Et quicqͥd eſt gloꝛie in omniinferioꝛi gloꝛifica⸗
ta natura tam angelica qᷓ; humana: multo pᷣex⸗
cellentius eſt in virgine matre dei.nec dubium
hoc reddat alioꝛum beatitudo numerola: mul⸗

ta ac magna.quia hocnihil facit ad rem maio⸗

ritatis gloꝛie eſſemialis ſeu ſubſtantialis. Qaʒ
in ſpũalibus idem maius quod melius reputa
tur. Nam plus de ſubſtantiali gloꝛia eſt in vno

ſeraphin q; ſit in omnibus inferioꝛibus angeliſ
etiam ſi ꝑ impoſſibile m naturam multiplica⸗
rentur in infinitum. Suꝑaddendum ergo eſt ꝙ
nullus inter puras creaturas oꝛdo in celis tatũ

tum gloꝛia matris dei ſuꝑat omne quod ei infe⸗

rius eſt. Ad quod inre uigenun conſideremꝰ:
in coꝛpoꝛibus vniuerſi

ferioꝛa ⁊ inextimabiliter plus. ¶ Quinta vir⸗
ginis dignitas que illius gloꝛiam declarat dici
tur vnitas. Quanio enim beati magis yniunt
auteʒ creature ſimul iuncte non tm vniunt᷑ deo
itum ſola beata virgo. Ad cuius intelligetiazʒ
normdumelt eſerlin gradus vnionis deii
atim aſcendut.

abus creature in illum gdatim aſe
imus eſt vnio creatiÄsis.
cudus cognitionlnlliis.

6
rtius dilectionis.

Quartus gloꝛificationis.

6

Quintus maternal concepticͦss

4

¶ Sextius ꝑſonalis vnionis.

C Pꝛimus gradus eſt creationis i.per parti⸗

cipationem eſſendi ꝑ quam entia coniungũtur

deo: vt cauſe efficienti ⁊ exemplari atq; finali.
Secundus gradus eſt vnio cognitionis.ſ.per
vim intelligendi per quam intellectualia vniũ⸗
tur deo vt ſupernaturali credibili: ⁊ vt credito
⁊ credendo. ¶ Tertius gradus eſt vnio dilecti
onis quo amici dei in pꝛeſenti vita vniuntur il⸗
lſiꝑ amoꝛem. CQuartus gradus dicitur gloꝛi
ficationis.ſ.per donum gloꝛiſicationis ꝑ viſio
nem ⁊ fruitioneʒ gloꝛie ſempiterne ꝑ quamant/
ma vnitur deo vt obiecto beatifico faciliter vi/
ſo. ¶ Quintus eſt vnio maternalis conceptio⸗
nis ꝑ quam beata virgo eſt facta mater dei: ita

—

vt vna atq; eadeʒ eſſet caro virginis ⁊ caro cri
ſti non conſiderata in chꝛiſto diuinitate eius.

¶ Sextus autem eſt gradus ꝑſonalis vniõis

qui competit chꝛiſto qui fuit deus ⁊ homo ꝓ⸗

pter vnionem naturarũ in ꝑſona verbi In qli⸗
bet autem iſtoꝛum graduũ quilibet excedit alte
rum in infinitum. quia inferioꝛ in ſua ſpeciemu?ł
tiplicatus in infinitum:ſuꝑioꝛi equiparari non
valet. Quod ſic patere poteſt. Pꝛimum enim
patet:quia eſſe in infinitum excedit non eſſe:qa
talia infinita non entia non equiualent minimo

puncto eſſendi. Secundũ etiam patet:quia inſi
nita non intellectualia vni intellectui equiuale⸗

renon poſſunt.Tertium ſimiliter patet: q om

nes intellectus infideles ⁊ inimici dei nonequi⸗

ualent vni fideli ⁊ amico dei. Ande Mꝛeuerbs
xvj.capᷣ.ſcriptum eſt.Melioꝛ eſt vnuſ timens

deum q; müle filij impij. Quod quidem verum
eſt niſi ꝓ quanto quidam ex eis in dei pꝛedeſti
natione pꝛo tempoꝛe futuro habentur vt dei fi⸗
deles atq; amici. Quartum etiam patet. NHam
quicquid daripoteſt citra viſionem dei nõ eq⸗
ualet vni beato: quia omnia ſimul ſumpta non

facerent vnum bcatum. Quintuʒ etiam patet.

Nam illa vnio ſiue acceſſus qui eſt ꝑ materna⸗
lem conceptionem tranſcẽdit omnes inferioꝛes
⁊ in infinituʒ ꝓut in hoc acceſſu includitur ma⸗
ximus amoꝛ ſibi coꝛreſpondens ac plenarie con
ſummans:quia ſicut cõmunis amoꝛis gradus
conſummat᷑ in gloꝛia: ſicmaternus dei amoꝛ cõ/
ſummatur in ¶aria. Sextum ⁊ vltimũ inſuꝑ
patet. Mam gradus vnionis perſonalis tante
eſtir Inſcendentie ꝙ reliqui citra ipᷣjm infinities

multiplicati ei equiualere non poſſunt. Ecceꝙ

quintus aſcenſus vnionis in deum ſcilicet per

maternalem conceptionem in infinituʒ excedit

omnes alios pꝛecedẽtes.Ex quo manifeſte ap⸗

paret ꝙ qtum in pᷣſenti ſeculo talis vnio exceſ⸗

ſo excedit in gloꝛia.·
ge . n 5

ð

S

1X.

CO pie credere poſſumus et veriſimi
liter debemus tenere virginem a moꝛ

tuis reſuſcitatam aſſumptam cuʒ coꝛ

poꝛe et anima in celum. ¶ Ca:I.

Ertiuʒz quod fe⸗

cit deus magnum in virgine gloꝛio⸗
ſa dicitur aſſumptio. Ut eniʒ pie cre

diturtertia die poſtq; coꝛpus virginis fuit ſe⸗
pultum: dum ibidem commoꝛarent᷑ apoſtoli
aduenit Jeſus cum multitudine angeloꝛum ip⸗

ſoſq; ſalutauit dicens. Rax vobis. Qui reſpõ/

derunt. Gloꝛia tibi deus qͥ facis mirabilia ma
gna ſolus. Tunc ſaluatoꝛ locutus eſt:dicens.

JZurge columba mea tabernaculum gloꝛie:tem
plum celeſte: ſtatimq; ſurrexit ⁊ de ſumulo ab
apoſtolis patefacto pꝛodijt. Sicq; gloꝛioſe cũ
coꝛpoꝛe ad celeſtia regna perrexit. Et lic hoc

non ſit nobis certitudinaliter reuelatum. tameę

ſie habet cõmunis omniũ ſanctoꝛũ

nanq; ad hoc te⸗

nibus in

nendum cõgruentiſſimis ratio⸗

LPꝛima dicit completionis.
Terta ſanctificatiõis.
Auarta ꝑfectionliis.
CAuinta gratiſicationisÄ.

CNꝛima ratio pꝛobans virginem aſſumptam
cum coꝛpoꝛe ⁊ anima dicit᷑ completionis. Cre⸗
ditur nanq; ꝙ multoꝛũ ſanctoꝛuʒ ſit reſurrectio

completa:qui cum amma ſimul ⁊ coꝛpoꝛe poſſi

dent regnum celeſte cum chꝛiſto. Multo ma⸗
gis hoc conuenire debet virgini gloꝛioſe. Anð

⁊ Euſtochium inquit. QAuomõ autem vłquo

opinio. Jphi
nducunt᷑. Ex quibus nos quinq; anno

ſanctoꝛuzʒ qui doꝛmierãt ſurrexerũt ac venerũt
in ſanctam ciuitatem.ſ.hieruſaleʒ ⁊ apparuerũt
multis. De quibus ꝓfecto nonnulli doctoꝛuʒ
ſenſerũt ⁊ in ſuis reliquerunt ſcriptis ꝙ iam in
illis perpetua ſit completa reſurrectio. Andeet
beatus Netrus dixiſſe legitur: cum de Bauid
loqueret᷑ in teſtimoniũ.Et ſepulchꝛũ inqͥt eius
apud vos eſt:quaſi non ſit auſus dicere ꝙ ipſe
aut coꝛpus eius apud vos eſt: ſed nantäüſepul⸗
chꝛum quo conditus fuerat. Hinc enim aiunt
reſurrexiſſe ⁊ ipſum cum ceteris ſanctis. Et iðo
vacuum remanſiſſe monumentum: vt nũc bea⸗
te MMarie cernitur.Quod ſane factũ ⁊ dealijs
quibuſlibet locis ſcripturarũ firmare conãtur
ꝙ hi iam cum chꝛiſto regnent reſuſcitati in eter
nam ſocietatem: quod qꝛ deo non eſt impoſſibi
le nec nos de beata aria factum abnuimus
CSecunda ratio pꝛobans vir ginem cum coꝛ⸗
poꝛe ⁊ anima aſſumptam dicit᷑ honoꝛationis.
Bicit enim Bernardus. Sanctoꝛum coꝛpoꝛa
deus Pcioſa ſblimium tam gloꝛioſe venerabilia
reddidit ⁊ honoꝛe tam miriſnco ſublimauit: vt
⁊ ipᷣis deputetur locus eoꝛũ veneratiõi ↄgruꝰ

⁊ad ipᷣa mundus pꝓperet vniuerſus. Sig ma⸗

rie coꝛpus ſuꝑ terram eſſe dicatur cum nec de⸗
uota frequentetur viſitatione fideliũ nec eidem
locus deputetur honoꝛis.nimirum videbitur
chꝛiſtum honoꝛem materni coꝛpoꝛis contem⸗
ſiſſe:cum tamen ſuꝑ terram alioꝛum ſanctoꝛum
coꝛpoꝛa ſic honoꝛet¶ Tertia ratio dicit᷑ ſanctifi⸗
cationis.vt enim dictum eſt in pᷣcedentibus.qꝛ
beata virgo ſanctiſicata fuit anteq; naſceretur:
fomes in ea nunqᷓ; aliquem actum habuit: etꝑ

ſecũdam ſanctiſicationem totaliter ab ea fuit ſü-

latus. Cum ergo vitium fomitis inducat veębi⸗
tum incinerationis in carne: videtur ꝙ coꝛpᷣus
virginis a tali debito omnino fuerit abſoluta: ⁊æ

ſbt
ſer

e

tempoꝛe aut a quibus ꝑſonis ſanctiſſimum coꝛ p conſequens nec eius coꝛpus debuit incinera⸗ n
pus virginis a ſepulchꝛo ablatuʒ fuerit:vł vbi ri. Iſta eſt ratio Riccardi in. iiij. di.xliij.vt ple ſan
tranſpoſitum: vtrumue reſurrexerit neſcit᷑:quã ne diximus in ſermone de reſurrectione chꝛiſitt. t
uis nonnulli aſtruere velint eam iam reſuſcita⸗ Quarta ratio dicitur perfectionis. Sicur
tam ⁊ beata cum chꝛiſto immoꝛtalitate in cele⸗ enim Maria fuit plena gratia pꝛe ceteris pu/
ſtibus veſtiri. Quod ⁊ de beato Johanne euã ris creaturis. ita debuit eſſe plena gloꝛia: etita
geliſta eius miniſtro: cui vgini a chꝛiſto virgo cum coꝛpoꝛe gloꝛificanda ante reſurrectionem 4
commiſſa eſt plurimi aſſeruerãt. quia in ſepul-⸗ alioꝛum. Be hoc ſic dicit beatus Auguſtinus
chꝛo eius( vt fert ) non niſi manna inuenitur. Si merito pꝛe oibus viuẽtibus Marie don u
quod eſcaturire cerni᷑. Aerũtamen quidhoꝝ ta eſt gratia: moꝛte erit minuenda: Abſit cum .V gen
verius cenſcatur ambigimus. Melius tamen moꝛs alioꝛum ſanctoꝛum pꝛecioſa ſit ⁊ gloꝛioſa ð”ðð
deo totum cui nihil impoſſibile eſt:cõmittimꝰ. ¶Quinta ratio dicitur gratiſicationis. Decuit N
qᷓ; aliquid temere diffinire velimus auctoꝛitate quippe virginem cum coꝛpoꝛe ad gloꝛiam dedu
noſtra. Sicuti ⁊ de his qui cum domino (teſte ci:vt filius eius benedictus in omni bus grat
euangelio) reſurrexiſſe credunt᷑. Sed vtrumre maternis beneficijg inueniretur. Ipa nanq; fu
dierint in terre puluerem an non: certuʒ nõ ha it que filio ex puriſſimis ſanguinibus eius coꝛ⸗
bemus niſi quod legimus:quia multa coꝛpoꝛa pulentam ſbſtantiam dedit. Ipa quenoue me⸗

wi
nenit
denz
n in
lee
uid
ius
ple
ul⸗
unt
ſo
eis
Mi
har
Cſte
ims.
ni⸗
oon
wpl
ite
gu?
nal
de/
eien
Hiur
mn⸗
un
8,
wu:

en
fnitſo⸗

ips
n
tpſe/
iſti.
icut
pu
nemn
nus
ona
cum
ioſa
dti
ru⸗
Ef
coꝛ⸗

P

Ddiſſimam ſuam matrem voluit in coꝛpoꝛe ⁊ ani
ma facere gloꝛioſam:quam nos laudare cone⸗

dDum. Hec eſt que pꝛonobis peccatoꝛibus infa

monte Sargano.

ſibus vtero ſuo poꝛtauit. Ipᷣa que illum letan⸗
ter peperit⁊ pannis inuoluit ac lacte pauit. Ip
ſa que in ſuis neceſſitatibus eum iuuit illiq; q;
tum potuit ſtudioſiſſime ſemper occurrit. IOpa
que eum dulciter ſuum JYeſum dilexit. Ipſa er⸗
go digna regnare cum fulio aſſumi debuit etiaʒ
cum coꝛpoꝛe ad regnum celoꝛum. Quia vt Au
guſtinus ait. Putredo ⁊ vermis humane eſt
oppꝛobꝛium conditionis a quo opꝛobꝛio cum
eſus alienus ſit arienatura excipi᷑ quaʒ
eſus de ea aſſumpſiſſe pꝛobatur. Firmiter er⸗
go credimus ꝙ ſaluatoꝛ omnium Jeſus colen⸗

mur. lhec ſiquidem eſt per quam omnis male⸗
dictio ſoluta eſt:⁊ celeſtis bnñdictio venit inmnd

tigabiliter intercedit.hec regina miſericoꝛdic:
ad quam confugientes tuti eſſe valemus. Hac
omnes inuocemus vt perillius merita in bocſe
culo impetremus gratiam ſui filij: ⁊ in futuro p

ueniamus ad eternam requiem Amen.

rum ſolennitas in eccleſia celebꝛatur

propter miraculum quod apparuit

.

ghete verba ſunt iſta oꝛiginaliter oſalmo: xc.
Sebitoꝛcs ſumus fratres chariſſimi angel bea
tis: quoniam volente deo innumera (vtſic lo⸗

quabñſicia nobis pꝛeſtare non ceſſant. QAuia toꝛit
ramen ipi inuiſibiles ſunt ⁊ immatcriales ſub, C S

ſtantie: pleriq; illos negligũt venerari. Ob qu

yt humane imbecillitati ↄſuleret᷑ ſingulari mo⸗
do in monte Gargano. Anno domini. ccc. xc.

locus inuentus eſt in quo archangeli Micha
elis alioꝛumq; angeloꝛum iugis memoꝛia vſq;
ad conſummationem ſeculi permaneret. Nam
dum quidam pꝛediues nomine Garganus: q
ex euentu ſuo monti vocabulum dedit infinita
pecoꝛum multitudine abundaret contigit vtſe⸗
mel thaurum perderet.Quem ſolicite querẽs
inuenit eundem in vertice mõtis foꝛibus cuiuſ⸗
dam aſſiſtere ſpelunce:quem cum ſagitta appe⸗
tiſſet illa velut flamine venti retoꝛta eum a quo
iactata eſt mox reuerſa percuſſit. Turbati ciueſ

ſtupefacti Epiſcopum Sipontinum quid fa

cto opus eſſet conſulerũt. Qui triduanui indi-

inflammãda. Idcirco de ip̃is in pꝛeſenti Em

Germo trigeſimus de angelis quo

930

xitieiuntum: oꝛandumq; deum pꝛecepit. Quo H
facto ſanctus archangelus Michael apparuit
per viſionem epiſcopo dicens. Ego ſum Mi

chael archangelus: qui in cõſpectu dei ſemper

aſſiſto. Nolui autem locum illius ſpelunce mi⸗

hi dedicandum illo mdicioſagitte cunctis moꝛ

talibus declarare. Qua viſioneletioꝛ factꝰ epi⸗
ſcopus alijs quod viderat enarrauit. Et ſicab
eotempoꝛe eccleſiaibi conſecrata fuit ob reue⸗
renttam beati archangeli: que vſq; in pꝛeſenteʒ
diem a cunctis fidelibus deuotioepꝛecipua fre

quentatur. Quapꝛopter ⁊ ſolennitas angeloꝛ’ũ

à patribus fuit inſtituta: quam ex debito ⁊ẽ ob
ligatione pᷣcepti menſeſeptembꝛis omnes cele⸗
bareten tur: faula vo iurta feſtiuitateme⸗

noſtra ad ipᷣos angelos colene

os pꝛecãdoſq;G

icemus, de quibus tria myſteria erunt derur⸗

rengda.

CPꝛimũ dicit cognitionnlnees.

COualiter angelus ab homine coè½
gnoſcipoteſt. et quomodoſpiritꝰ elk

9%

incoꝛpoꝛeus quitamen poteſt in aſſũu/
pto coꝛpoꝛe⸗

Mgelis ſuis de*
mandauit dete: vt cuſtodiant te in/
omnibus vijs tis. Illuminati pꝛo⸗

gopareer—

. ,

„ . . ‧ . . .- .
r e — 1.

gelis myſterium vecurrenduʒ dici⸗
iur cognitionis. In quotria dubia
Pꝛimum vtruͦ ſubſtantie ſep
oſſint co not

undu vtrü angeli habeant coꝛꝑa ſibina-
tiũ vtrũ

— . . .

. . . . . . 727 .
02 224..

Tertia fidelis tiua.
1

*

cilicet cognoſcitur angelus in ſua ſubſtãtia ſi⸗
cuti eſt. Et hac angelus cognoſci non poteſt a

puris viatoꝛibuſ.vt inquit CThomas bᷣma ꝑte
· lxxxiiij . ex eo ꝙ intellectus noſter m ſtatuʒ
pꝛeſentis vite nihil intelligit: niſi conuertendo
ſe ad fantaſmata. Et ſic ſubſtantias immateria
les que ſub ſenſu et imaginatione non cadunt
pꝛimo et per ſe ᷣm modum cognitionis nobis

expertũ intelligere nõ poſſumꝰ. Immo ⁊ adam
in ſtaru innocẽtie.vt etiã dicit Tho.j.ꝑte.q.xc

Intelligere non potuit ſbasſeꝑatas: eo

uerſionem ad fantaſinata ſicut et nobis.Et licʒ
Plato voluerit ꝙ ſubſtantie immateriales non
ſolum a nobis intelliguntur: ſed ſint etiam pᷣma

anobis intellecta. Poſuitenim foꝛmas imma⸗
teriales ſbᷣſiſtentes:quas ideas vocabat eſſe p
pꝛia obiecta noſtri intellectus. ⁊ ita pᷣmo ⁊ ꝑ ſie
a nobis intellecta.Sed quia anime cognitio ap

plicatur rebus materialibus ſᷣm y ĩtellectui ꝑ⸗
miſcetur fantaſia ⁊ ſenſus. Ideo q́;dtomagis in⸗
tellectus fuerit depuratus: tanto magis perci⸗
pit immaterialiũ intelligibilem veritatem. Mi⸗
hilominus contrariũ videt᷑ ſentire in Chimeo
vbi dixit. Inuiſibilium diuinarũ poteſtatum:

gque demones nuncupaãtur pᷣſtare ratiöem ma⸗

gis eſt opus qᷓ; ferre valeat hominis ingeniuʒ.

De commẽtatoꝛe vo aſſerit Chomas ꝙ in.ij.
Netaphiſice dixit ſiſubſtantie abſtracte non

poſſent intelligi a nobis tuncnatura ocioſe egiſ
ſet:quia feciſſet illud quod eſt in ſe naturaliteri

tellectum: non intellectum ab aliquo. Sed di/

ctum hoc deficit pᷣmo quia nonſequitur ꝙ ſi ſö
ſtantie ſeꝑate non intelliguntur a nobis:non in

telligantur ab aliquo intellectu: intelligunt᷑ em̃
a ſeipis ⁊ a ſeinuicem. Secundo deficit ſenten⸗
tia cõmentatoꝛis:quia non eſt finis ſvᷣſtantiarũ
ſeꝑatarum vt intelligantura nobis. ¶ Secun⸗
da itio dicitur cõmunis cffectiua: quãdo
cognoſcit᷑ cauſa ꝑ effectum:⁊ eſt cognitio que⸗

dam generalis:hãc cognitionem habuerũt phi

loſophi de angelis ⁊ pᷣcipue Ariſtotiles in.xj.

uerent ſperas celoꝛum ⁊ celeſtia coꝛꝑa. ¶ Ter⸗

tia vo cognitio dicit᷑ ſiqelis ⁊ reuelatiua.quan/

do. ſ.aliquid cognoſcit᷑ fide:quia ſic eſt certitu⸗
dinaliter reuelatum. Hoc modo relictis philo⸗

ſophoꝛũ vanitatibus atq; erroꝛibus hominuz

curioſoꝛũ nos firmiſſime aſſerimꝰ ꝙ angeli ſunt
nobiliſſimi ſpiritus deo bono fruentes: nob vt

infra docebimus beniuoli ⁊ affecti: quibus me/

dijs dei ſecreta ⁊ myſteria gratie hominibꝰſunt
reuelata. ¶ ali vo penis eternis iuſtiſſime de⸗
putati (Si vo quis quereret vnde hec veritas
eſt exoꝛta: Reſpõdemus ꝙ ex latiſſimo campo

ſcripiure ſacre veteri videſicet nouoq; teſtamẽ

to:vbi de angelis expꝛeſſe fit mentio. Anð G&E

neſis.ca.

mina ſua.Cu q; inueniſſet eam angelus domini

ſuxta fontem aque in ſolitudine ⁊c. dixit ad il⸗

lam. Algar ancilla Sarai vnde venis ⁊ quo va

Et Banielis. ii

dixit angelus domini ad Abachuc

eſis. ca. x vj. ſcribitur de Agar dum fugeret el
etq; in ſolitudine:quia affligebat eaʒ Sara do

dis Que reſpondit. A facie domine mee ego
fugio. Dixitq; ei angelus domini. Reuertere
1.3 ad dominã tuam: ⁊ humiliare ſub manibus il/
illi qime cõpetebat modus intelligendi per con-

lius. Et G x. capi. Venerunt duo an⸗

geli ſodomam v

raam.Et.xx viij.capi. Vidit Jacob in ſomnis

ſcalam ſtantem ſuper terram: ⁊ cacumen illius

tangens celum: angelos quoq; dei aſcendẽtes
⁊ deſcendentes per illaʒ.Et.xxxij.capi. Jacob
itinere quo ceperat abijt: fueruntq; ei obuiam
angeli domini.Et Exodi.xiiij.caꝑpi. Angelus
dei pꝛecedebat caſtra iſrae neo
lumba nubis.Et. xxiij.capi. ittam angeluʒ

meum qui pꝛecedat te ⁊ cuſtodiat in via intro⸗

ducat ad locum quem pꝛeparaui tibi. Et Mu⸗
meri.xxii.capi.Cum vidiſſet aſina ſtantem an⸗

gelum ceciditſub pedibus ſedentis. Et ſecũdi
Regum vltimo capi.Cum extendiſſet manum
angelus domini ſuper hieruſalem vt diſperde⸗-
ret eam:miſertus eſt dominus ſuꝑ afflictionem
⁊ ait angelo percutienti. Sufficit nunc contine
manum tuam. Erat autem angelus domini iu⸗

xta aream areuna iebuſei.Et.iiij. Regum.j.ca·

Angelus domini locutus eſt ad hheliã. Et.xix.
capi.Angelus domini percuſſit in caſtris aſſy⸗
rioꝛum.Et Thobie. v. ca. Egreſſus Thobias
inuenit iuuenem ſplendidiſſimum ſtantem pꝛe⸗

cinctum ad ambulandum:⁊ ignoꝛans ꝙ ange⸗

lus dei eſſet: ſalutauit eum ⁊ dixit.vnde te ha⸗
bemus bone iuuenis. Et Juith xiij. capi. NHi
odiuit

uit dominus quoniã cuſtodiuit me angelꝰ eiꝰ.

Et Eccleſiaſtici quinto.c. Ne dicas coꝛaman

gelo tuo non eſt pꝛouidentia. Et Pſalmo.viij.
Minuiſti eum paulominus ab angel. Et ps.
vj. Adoꝛate eum omnes angeli eius. Et ꝑs.
ciij. QAui facis angelos tuos ſpiritus. Et pſał.
cxlviij. Laudate eum omnes angeli eius. Et
Varutb. v H.capi. Angelus meus erit vobiſcũ
capi. Angelus autem domini
deſcendit cum Aʒaria ⁊ ſocijs eius in foꝛnaceʒ:
⁊ excuſſit flammam ignis de foꝛnace. Et eodeʒ
capi. Benedicite angeli domini domio:lauda/
te ⁊ ſupexaltate eum in ſecula. Et. xii
Ferpꝛan⸗

dium quod habes Danieli in babylonem: qui

eſt in lacu leonum. Et Malachie. iij. ca. Sta⸗
tim veniet ad templum ſanctum ſuum domina
toꝛ quem vos queritis.⁊ angelus teſtamenti
quem vos vultis. Et Luce.ſ.capi. Apparuit

Zacharie angelus domi ſtãs a dextris altaris

incenſi. Et eodem.capi. Miſſus eſt angelus
BGabꝛiel a deo in ciuitatẽ galilee cui nomen na⸗

Angelus dñi

pere. Et.xxij.capi. Angelus Pon

domini de celo clamauit dicens. Abꝛaam Ab⸗

ve⸗

7 cum eo parit᷑ co⸗

VLoti

ſ

ſtch

Nor

ei
eli
ſigent
iri.

geii
ſoſn
giuſc
piſel
fuin
Znge
bitac.
ange
pe
ſiant
hamn

phi⸗
dente
de Et.
ades

1

Wsin
Goh
Ag
W
ſo⸗
bu
cet.
ral
luiij

ine
Nin
on
femne
Non
Mge

dennn

1

ee
lee
1 l
oan⸗
elus
Ab⸗
mnis
ius
des
ob
lan
Was
ntc⸗
ngen,
no⸗
anan⸗
ſeic
mnun
perce⸗

lohen

nne
niu⸗
½²

ſy⸗
us
ar⸗
ge⸗
ha⸗

eſt cũ angelo multitudo militie celeſtis exercitꝰ

yi

Feta

Et.xxij.ca. Awaruit ei angelus domi de celo
ↄfoꝛtans eũ.Et Catthei.j.ca.Angelꝰ dñi ap
paruit in ſomnis Joſeph. Et.iiij.c.Acceſſerũt
angeli ⁊ miniſtrabat ei. Et.xxij.c. Erunt ſicut
ngel dei in celo. Et. xviij.c. Angeli eoꝛum ſp
dent faciem pr̃is mei qͥ in cereſt. Et.xxiiij.c.
Mittet angelos ſuos cum tuba. Et.xxv. (a.

CLCuũ venerit filius hoĩs in maieſtate ſua ⁊ omẽs
angeli eius cũ eo.Et.xxvj.c.An putas qꝛnon

poſſum rogare pr̃em meũ ⁊ exhibebit mihimõ

pluſq; duodecim legiones angeloꝛũ.Et Johã

nis.v.c.lngelus aũt dñi ſᷣm tꝑs deſcẽdebat ĩ
piſcinam. Et ad Hebꝛe.j.c. Cui aliqñ angelo⸗
rum dixit filius meus es tu.Et Actuum.xij.c.
Angelus domini aſtitit ⁊ lumen refulſit in ha⸗
bitaculo carceris. Eodem.c. Miſit dominus

angeluʒ ſuũ et eripuit me de manu herodis. Et

Apocał j.c.Signiſicauit deus que opoꝛtet fie⸗
ri cito loquens ꝑ angelum ſuum ſeruo ſuo Jo⸗

Ftine Smane er i ceangetd Sardis
e. E

philadelſie ⁊ laodicie.Et.vij.c.de angelo aſcẽ

dente ab oꝛtu ſoliſ. Et. x.c. de angelo amicto nu
be. Et. xij.c.de angelis pꝛeliantibus. Et.xiiij.

ca. de angelo habente euangelium eternum. Et
xvi.c. de ſeptem angelis habentibus ſeptẽ phi

alas ire dei. Et. xviij. c. de angelo deſcendẽte de

celo habente poteſtatem magnam.Et.xx.c. de
Angelo deſcendente de celo habente clauem
abyſſi ⁊ cathenam magnam.Et.xxij.c.de ange
lo qui non ꝑmiſit ſe adoꝛari a Johanne. Ex qͥ⸗

bus omnibus cogimur confiteri eſſe angelos li

cet illos ꝓ ſtatu iſto in ſui ſubſtantia videre nõ
valeamꝰ. De demonibꝰ autẽ vidẽ potes 4 be⸗

ſui in tractatu de timoꝛe iudicioꝛũ dei. ¶ Secũ
dum pᷣncipale dubium ꝓpoſitum fuit vtruʒz au⸗

„

geli habeant coꝛpoꝛa ſibi naturalit᷑ vnita. Etqͥ⸗
dam contendũt ꝓbare ꝙ ſic. Pꝛimo qꝛ Oꝛige⸗

nes in li.periarchon dicit. Solius dei.id ẽ pa⸗

tris ⁊ fiij ⁊ ſpũſſancti vere id ꝓpꝛium eſt: vt ſi/⸗

ne materiali ſubſtãtia ⁊ abſq; vlla coꝛpoꝛee ad

ditionis ſocietate intelligat᷑ exiſtere. Et Bern⸗

arqus omelia.vj.ſuꝑ cantica ait. Liquet oem
ſpum coꝛpoꝛeo pꝛoꝛſus indigere ſolatio Et Zclu

zuſtinus in.ij. ſu

coꝛpoꝛa aerea ⁊ ſbᷣtiliſſima. Secũdo Gre

omelia vocat angelum animal rationale. omne

autẽ animal habet coꝛpus ſibi naturalit᷑ vnitũ
Tertio arguitur.quia ꝑfectioꝛ eſt vita in ange

lis qᷓ; in animalibus.Sed anima non ſolum vi

ma. videtur aſſerere ꝙ angeli babeat

MX.X².

uit : ſed etiam viuificat coꝛpus. ergo angeli ha⸗
bent coꝛpoꝛa ſibi naturaliter vnita. Sed cõtra

2

theologoꝛi tn. ſententtaru dl. vii.au iſequẽ⸗
tes Dionyſiũ ⁊ Damaſcenum aſſerũt angelos

iſtos ita debiliter arguentes eſt doctria omnii

non bhabere coꝛpoꝛa ſibi naturaliter vnita. Et

ratio m Thomam pᷣma ꝑte.q.v. Quia quod
accidit alicui nature non inuenit᷑ naturaliter in

omnibus in natura. ſicut habere alas quia non
eſt de ratiõe animalis non cõuenit omni aima⸗
li. Cum autẽ intelligere non ſit actus coꝛpoꝛis.

nec alicuius coꝛpoꝛee virtutis habere coꝛpus

vnitum non eſt de ratiõe ſubſtantie intellectua
lis inqᷓ;tum huius.ſed accidit alicui intellectua
li ſubſtantie pꝛopter aliquid aliud: ſicutanime
rationali competit vniri coꝛpoꝛi:quia eſt im/
fecta et in potentia exiſtẽs in genere intelleciua
lium ſubſtantiarũ non habẽs in ſua natura ple

nitudinem ſcientie:ſed acquirens eam per ſen⸗
ſus coꝛpoꝛeos a ſenſibilibus rebus. In quocũ
q; autem genere inuenitur aliquid imperfectũ
opoꝛtet pᷣexiſtere aliquod perfectum in genere
illo. Sunt ergo alique ſubſtantie intellectuales
perfecte in natura intellectuali non indigentes

acquirere ſcientiam arebus ſenſibilibus. Qua⸗

re non omẽs ſubſtantie intellectuales ſunt vni/
te coꝛpoꝛibus:ſed alique ſunta coꝛpoꝛibꝰ ſepa⸗
ratecAd pᷣmum ergo obiectum deſentẽtia Oꝛi⸗
genis dicit Thomas ꝗꝙ audiẽdus nõ eſt.qui
Hiigenes melioꝛ in bonis peioꝛ in malis fuit
Euius hereſis in libꝛis periarchon: quos ipſe

„GR

compoſuit maxime inueniri dicuntur. ¶agi⸗
ſter in hiſtoꝛia ſcholaſtica ſuper Genelim circa
Pacipium. Periarchon inquit eſt liber in quo
Ouqgenes dixit chꝛiſtum adhuc in aere pꝛo de⸗
monibus pati debere:ſicut in terra paſſus eſtp
hominibus. Auguſtinus vo in pꝛetactis locis
non loquitur aſſerendo:ſed referens opinione
Nlatonicoꝛum qni ponebant eſſe quedam ani⸗
malia aerea que demones nominabant. Bictũ
adhuc Bernardi intelligendum eſt ſane ꝙ ſpi⸗
ritus creati indigent coꝛpoꝛeo inſtrumento nõ
ſibi naturaliter vnito. ſed ad aliquid aſſumpto

pꝛopter inſtructionem noſtram. Ad ſecundum
de verbo Gregoꝛij reſpondetur ꝙ ipe vocst an
ſimilitudinem rationis. Yld tertium inqᷣt ſanct⸗
doctoꝛ ꝙ viuificare effectiue ſimpliciter perfe⸗
ctionis eſt. vnde ⁊ deo conuenit.Sʒ viuiſicare

foꝛmaliter eſt ſubſtantie queeſt pars alicui⸗ na

ture nõ habentis in ſe integrã naturaʒ ſpeciei
vnde ſpᷣa intellectualis qᷓ non eſt vnita coꝛpoꝛ⸗
eſt perfectioꝛ q;ᷓ ea quc eſt coꝛpoꝛi vnita. inc

Bamaſcenus ait. Angelus eſt ſbᷣa intlelectuał
incoꝛpoꝛea.Et Hiony.Angeli ſuntſpũalia lu⸗
mina immateriales incoꝛpoꝛei. ¶ Tertium du⸗
bium pᷣncipale fuit vtrũ angeli aſſumũt aliqua⸗
do coꝛpoꝛa.Et ꝙ ſic ptʒ.qꝛ Aug.li.x vj.de ci⸗
uitate dei dicit ꝙ angeli in aſſumptis coꝛꝑibuſ
Abꝛae aparuerunt.Tho.vo ait.ꝙ nõnullite
nuerũt angelos nunqᷓ; coꝛꝑpa aſſumpſiſſe. Sed
omnia que in ſcripturis diuinis legunt᷑ deapa
ritionibus angeloꝛũ contigiſſe ſᷣm imaginatõʒ
Tamen hoc nõ videt᷑ ↄſonum intentioni ſacre
ſeripture. Qm id qð unaginaria viſione vider
eſt in ſola imaginatiõe videntis. vñ non videt
indifferen᷑ abomĩbus.Scriptura aũt diuia ſic
introdutit interdum angelos aparẽtes vt cõit

ab omnibus viderent᷑.Sicut angeli apparẽtes

Abꝛae viſi ſunt ab eo ⁊ a tota familia eiꝰ: a loth
⁊ a ciuibus ſodomoꝛũ viſi ſunt angeli qui vene
runt ſodomam veſpe. Silr angelus q̊ͥ aparuit
Thobic ab omnibꝰ videbat᷑. Ex quo manife⸗
ſtum eſt iſta ſic ↄtigiſſe ᷣm coꝛpoꝛeã viſionem:
q̃ videt᷑ id qdð poſitũ eſt extra videntẽ. vnð ab
oibus videri põt.Tali aũt viſione nõ videt᷑ m⸗
ſi coꝛpus. Cuʒz g angeli neq; ſint coꝛꝑa neq; ba

beãt coꝛꝑa ſibi naturalit᷑ vnita:relinquit᷑ ꝙ aſ⸗

ſumant aliqñ coꝛꝑa.Et licet ilł nõ indigeãt pꝛo
pter ſeipᷣos.aſſumũttñ illa ꝓpter nos: vt fami

liariter cum hoĩbus ↄuerſando demũſtrent in

telligibilem ſocietatẽ quã hoĩes expectãt cum
eis habẽdã in futura vita. Inſuꝑ ꝙ angelicoꝛ⸗
poꝛa aſſumpſerũt in veteri teſtamento fuit qð⸗
dam ſigurale indiciũ ꝙ uerbum dei aſſumptu⸗
rum eſſet coꝛpus humanũ.Oẽs em̃ apparitões
veteris teſtamenti ad illã apparitionẽ oꝛdinate

fuerũt qua filius dei aparuit in carne. Notan⸗

du tñ ꝙ coꝛpꝰaſſũptũ vnit᷑ angelo ñ qͥdẽ vt foꝛ
me nec ſolũ vt motoꝛi:ſᷣ ſiẽ motoꝛi repᷣſentato ꝑ
coꝛpus mobile aſſumptum. Sicut em̃ inſacra
ſcriptura ꝓpᷣetates rerũ intelligibiliũ ſbᷣ ſimili⸗

tudinibus rerum ſenſibiliũ deſcribunt᷑ Ita coꝛ

poꝛa foꝛmant᷑ ſic ab angelis diuina vᷣtute vt cõ
gruant ad repᷣſentandũ angeli intelligibiles ꝓ⸗
pꝛietateſ.Et hoceſt angelũ aſſumere coꝛpꝰ. Et
ſi quis obſtaret ꝙ angeli nõ aſſumũt coꝛpꝰ de
terra vel aqua:qꝛ non ſubito diſparerent: neq;
de igne qꝛ comburerẽtea que ↄtingerẽt.necex
aere qꝛ aer infigurabilis eſt.̊ angeli coꝛpa non
aſſumunt: Reſpondet Tho.qꝙ licet aer ĩſua ra
ritate manens non retineat figuram neq; colo/
rem.tamen qñ condenſat᷑ ⁊ figurari ⁊ coloꝛari
põt.ſicut ptʒ in nubibus.Et ſic angeli aſſumũt
coꝛꝑa ex gere ↄdenſando ipᷣm virtute diuia qᷓ;
tum neceſſe eſt ad coꝛꝑis aſſumendi foꝛmatõeʒ.
Sed adhucoꝛit᷑ bic difficultas ꝓpter ea q̃ do⸗

cent ſacri doctoꝛes. Nam coꝛpꝰ affumptuʒ ab

angelo videt᷑ quaſi viuum ⁊ opa vite hñs:⁊ ta

men nõeſt viuum nec hñs oꝑa vite aparet oꝛ⸗
ganiʒatũ habens oculos nares ⁊ alia ſenſuuʒ

inſtrumenta. ⁊ tñ ꝑ oꝛgana illa angelus mini⸗

me ſentit. In coꝛꝑe ſic aſſumpto angelus vider
lodqᷓ. ⁊ tamen nõ eſt ppꝛia locutio illa.ſil· come
dit: ⁊ illa nõ eſt vera comeſtio. Igit in talibus
apparitionibus nõ eſt niſi qdam fictio ſiue dece⸗
ptio.Ad hoc reſpondet Tho.vbiſupꝛa. ꝙ ſiẽ
non eſt contra veritatẽ ꝙ in ſcripturis intelligi
bilia ſbᷣ figuris ſenſibilibus deſcribant᷑ qꝛ D̊ nõ

videt᷑ ad aſtruendum: ꝙ intelligibilia ſuntſen⸗
ſibilia. Sed qꝛꝑ figuras ſenſibilium ꝓpetates

intelligibilium m ſimilitudinẽ quandam dan
tur intelligi.ita non repugnat veritati ſanctoꝛũ

angeloꝛũ ꝙ coꝛꝑa ab eis aſſumpta videantur

Hoies viuentes cũ nõ ſint. Non em̃ aſſumũt᷑ ni

ſi vt ꝑ ppetates homis ⁊ operũ hois ſpũales p

pꝛietates angeloꝝ a eoꝛũ ſpũalia oꝑa deſignẽt
gõ nõ ita congrue ſieret ſi veros hoĩes aſſume/

rent q̊ͥa ꝓpetates eoꝝ ducerentin ip̃os h oĩes

nõ in angelos. Similiter eſt dicendum ꝙ ange⸗
liꝑ o:gana aſſumptoꝛũ coꝛpoꝛũ nullo modoſẽ⸗
tiunt:nec tamen ſuꝑflue ſunt foꝛmata. Nõ em̃
ad hocſunt foꝛmatã vtꝑ ca ſentiãt:vᷣ ad hoc vt
ꝓ huiuſmodioꝛgana virtutes ſpũales angeloꝝ
denotent᷑. Sicut ꝑ oculum denotatur vtus co

gnoſcitiua angeli.⁊ ꝑ alia membꝛa alie eiꝰ vir⸗

tutes.vt docet Sionyſius vltimo capᷣ celeſtis

ierarchie. De locutione vo angeli quam faciti
coꝛpoꝛe aſſumpto verum eſt ꝙ non eſt ꝓpꝛielo

cutio:ſed aliquid ſimile locutioni:inquantũ an
gelus in coꝛpoꝛe ſic aſſumpto foꝛmat voces in
gere ſimiles vocibus humanis: que voces foꝛ
mantur vt ꝑillas dei ſecreta ad noſtras aures
pueniant.Comeſtio adhuc angeli noneſt vera
ſed figuratiua ſpũalis comeſtionis.nam come
ſtio impoꝛtat ſumptionem cibi conuertibilis i

ſubſtantiam comedentis.Et q;uis in coꝛpcri⸗
ſti poſt reſurrectionem cibus non conuerteret

ſed reſolueret᷑ in pᷣiacentem materiã. tamẽ xpᷣs
habebat coꝛpus talis nature in quod poſſet ci⸗

bus conuerti: vnde fuit vera comeſtio. Sʒcib⸗
oaſſumptus ab angelo neq; conuertit᷑ in coxpus

aſſumptum:neq; coꝛpus illud eſt talis nature:

vt in illud poſſit alimentum conuerti: pꝛopter
ea dixit angelus Thobie. xij. ca. Cum eſſeʒ vo
biſcum ꝑ voluntatem dei videbar quideʒ man
ducare ⁊ bibere.Sed ego cibo ⁊ potu inuiſibi⸗
li vtoꝛ. Fiunt igitur omnia in aſſumptis coꝛpo

ribus ab angelis non ad deceptionem: ſed po⸗

tius ad vtilitatem noſtram: vt ex pꝛedictis pa⸗
tet. = =ðWUD

4

2

ſod
necel
umct
inaliu
niße
ſis
1ei

XT
one
Ne
ulſno
urin
hpoin
lenite
ſtane
th
Ne
Wo
ar
ſunn
los
ade
ibio
Ner
lbbſti
ſtens
st
fͤhe⸗
Mtoßr
lrön
ſenkn
ityel
ofſes
Minco
ntin
ſg:
Gniin
aſtai
lentott
Naan,

we

ſoan

Ten
ſn

emin⸗
videf

rcone

Abug
edece⸗
cſie
utlei
N
funſm
Ppane
mndn
mnani
Sen
fmiäiti
ihe
deſg⸗
6 aſune
1g hoies
Jange⸗
Wen
Hbocy
elor
Sο
Pyi
Leſtis
iacni
phüelo
en
vocks in
ocesſe⸗
Sa
wn
ne
iii
en⸗
unt
nerhs
olerci⸗
Gchy
Ncopus
re:

ohie

ignin
nuilebi⸗
Cp
tis pa⸗

edeus ꝓduxit angelos ex tꝑeĩce

lo empirreo. (Caplm. I.
REcuqu myſteri⸗

unm de angelis aperiendũ dicit᷑ pdu
(ctionis. In quo cõſiderare debemꝰ
ꝓductionẽ eoꝝ q;tum ad tria.

Kimo quantum ad cauſam.
ecundo quãtum adtempus.
Tertio quatum ad locum.
CPꝛimo ↄſigeranda eſt angeloꝛũ pꝛoductio
quatũ ad cauſam Abi qrit᷑ an angelus habeat
cauſam ſui eſſe ⁊ ſit creatus a deo Et ad hoc re
ſpõdet ſãctꝰ Tho.pᷣma ꝑte.q.xliiij.⁊.q lxj.
neceſſe ẽ dicere ⁊ angelos ⁊ oẽ id quod pᷣter de
um eſt a deo eſſe factuʒ. Si enĩ aliquid inuenit
in aliquo ꝑ participationẽ neceſſe ẽ ꝙ cauſetur
in ipᷣo ab eo cui eſſentialiter ↄuenit:ſicut ferrũ
ſit ignitũ ab igne:deꝰaũt ẽ ipᷣm eẽ ꝑſe ſubſiſtẽs
⁊ eẽ ꝑ ſe ſubſiſtẽs nõ põt eẽ niſi vnuʒ. Relinqt᷑
&Qꝙ oĩa alia a deo nõ ſũt ſuũ eſſe:ſᷣ participant
eſſe:quare cauſant᷑ ab vno ente quod pfectiſſi⸗
mum eſt. Ex his dix it Ariſto.in.ij. metaphiſi

ce Id qð eſt maxime ens ⁊ maxime verum:eſt

cauſa omnis entis ⁊ omnis veri:ſicut id qð eſt
maxime calidũ ẽ cauſa omis calidi. Algaʒeles
vo in eodẽ loco inqͥt. Ipm eẽ deo maxime con
uenit:qm̃ ipᷣe eſt oꝛigo⁊ pꝛincipiũ eſſendi ⁊ qð
eſt a quo ẽ:quicqͥd eſt.Qð ↄfirmans Auicẽna
ait. Omne eſſe ẽ exuberans ab eius eſſe Quare
Plato in thimeo ſubdidit:ꝙ noſtrũ eẽ in cõ⸗
patione illius ẽ non eẽ. Hinc Maulus ad Ro

manos.xj. ca.ſcripſit Ex ipᷣo:⁊ ꝑ ipᷣm:⁊ in io

ſunt oia.Neceſſe ẽ ergo angelos a deo eſſe crea
tos Ged mirant᷑ quidaʒ exeo ꝙ de his q̃ſunt
a deo creata agit᷑. Geñ.j.ca.ſed nulla mẽtio fit
ibi ð angelis:ergo nõ videt᷑ ꝙ ſint creati a deo
Iteꝝ Ariſto.dicit.viijmetaphiſice: ꝙ ſi aliq̃̊
ſubſtãtia ſit foꝛma ſine materia ſtatim ꝑ ſeipᷣaʒ
eſt ens ⁊ vnũ ⁊ non habet cauſam q̃ faciat eam
ens ⁊ vnũ.Sed angeli ſunt foꝛme imateriales:
a nõ habẽt cauſam ſui eẽ. Ad h̊ͥ reſpõdet Tho.
pᷣmo ſᷣm Aug..li xj.ð ciuitate dei.ꝙ angeli nõ
ſunt pᷣtermiſſi in illa ᷣᷣma reꝝ creatione:ſᷣ ſigni
ficant᷑ noie celi vel lucis. Iðo aũt vel pᷣtermiſſi

ſunt vel nominibꝰ reruʒ coꝛꝑaliũ ſignificati:qꝛ
moyſes populo rudi lobat᷑ qͥ nõdũ cagepote
rat incoꝛpoꝛeã naturaʒ. De ſubſtantijs vero q̃ᷓ

ſunt ſoꝛme ſubſiſtentes:dicenduʒ ꝙ nõ habent
cauſaʒ aliã foꝛmalẽ ſui eſſe ⁊ ſue vnitatis: neq;

cauſam agentẽ ꝑ trãſmutationẽ materie de po⸗

tentia in actũ:ſed bene habent cauſam ꝓducen
tem totam ſubſtantiã que ẽ ipe deꝰ. ¶ Secun⸗
do conſideranda eſt angeloꝝ ꝓductio q;tũ ad
tempus.qñ ſcʒ fuerũt angeli creati. Et circa h

tres reperiunt᷑ opiniones

ẽ⁊ heretica que hoc tenet:q; angecli fuerũt pꝛo⸗
ducti ab eterno:hoc em̃ eſſe non põt:qm ſic de
us creaturas pduxit ꝙ eas ex nihilo fecit. id ẽ
poſtqᷓ; nihil fuerant. Et vt inquit Tho.pꝛima

ꝑte.q.xlv.Cum ðꝛ aliqͥd ex nihilo fieri:hec pꝛe
poſitio ex:non deſignat cauſam materialem: ſ

oꝛdinem tm.ſicut cum ðꝛ ex mane fit meridies.
id eſt. poſt mane Er ſi obijceret̃ ꝙ philoſophi
dicunt ex nihilo nihil fit. Reſpondet Tho ꝙ
philoſophi nõ ↄſiderauerunt niſi emanationẽ
effectuũ ꝑticulariũ a cauſis ꝑticuluribꝰ q̃̊s ne⸗
ceſſe eſt pᷣſuponere aliqͥd in ſua actione.Et ſᷣm

HB eſt cõmunis eoꝝ opinio ex nihilo nihil fieri.

Sed h̊ locũ nõ habei in ma emanatiõe ab vni
uerſali rerũ bᷣncipio .ca opinio fuit quoꝛũͦ⸗
dam doctoꝝ antiquoꝝ ſcʒ ꝙ angeli fuerũt cre⸗
ati ante omnẽ mundũ coꝛpoꝛeũ. Nam Hhiero.

hoc videt᷑ aſſerere ſuꝑ epłas ad Tituz. Ait eni
ſic. Sex milia nondũ noſtri tꝑis cõplent᷑ anno
rum. ⁊ quanta tꝑa quãtaſq; ſeculoꝝ oꝛigines

fuiſſe arbitrãdũ ẽ in àbus angeli:thꝛoni:⁊ do⸗

minatiões:ceteriq; oꝛdines deo ſeruierũt. Da
maſcenus etiã dicit in.ij.li. Quida dicũt ꝙ an

oẽm creationẽ angeli geniti ſunt.vt Theolog⸗
dicit. Gꝛeg ſcʒ naʒãzenus.de qͥ aſſerit Tho.ꝙ
tanta eſt in doctrina eius xpᷣiana autoꝛitas: vt
nullus vnqᷓ; eius dictis calũniã inferre pᷣſum⸗

pſerit ſicut nec Arhanaſij documentis. vt Hie
ronym dicit Certia opinio alioꝛũ q̃ cauſam pᷣ

cedentẽ nõ repꝛobat ſᷣ qꝛ rationabilioꝛ foꝛe vi⸗

det. Iccirco tenet᷑ cõmuniter a doctoꝛibus: qꝙ;

angeli ſimul cum creatura coꝛpoꝛea ſũt creati.

Angeli em ſunt q̃dam ꝑs vniuerſi.quia nõ cõ⸗

ſtituũt ꝑ ſe vnũ vniuerſum:b tam ipi q; creatu
ra coꝛpoꝛea in ↄſtitutionẽ vniꝰ vniuerſi ↄueni

unt:qð apar et ex oꝛdine vmꝰcreature ad alia.
Oꝛdo em̃ reꝝ ad inuicẽ eſt bonuʒ vniũſi. Nul
la aũt pars ꝑfecta ẽ a toto ſeꝑata.Nõ ergo ẽ ꝓ
babile vt deus cuiꝰ ꝑfecta ſunt oꝑa creaturam
angelicã ſeoꝛſũ ante alias creaturas ꝓduxerxit.
Et hoc refert dñs Honauẽ.di.xij.ſcði libꝛiꝙ
q̃ttuoꝛ a pꝛincipio fuerũt ſimul creata ſcʒ ange
lica natura:celũ empirreũ:materia pᷣma ⁊ tem⸗
pus late illud accipiendo ꝓ äalibet ſucceſſione.
Ratio eſt:qꝛ debuerũt pᷣma in oĩ genere rerum
creari tam in mẽſuris qᷓ; in ſubſtatijs. NPꝛimuʒ
in mẽſuris eſt tẽpus:pꝛimũ i ſubſtãtijs coꝛpo⸗
ralibus paſſiuis ẽ materia.bᷣmum in ſubſtatijs
coꝛpalibus actiuis ẽ celum empirreũ. NPꝛimũ
vero in ſubſtãtijs ſpũalibꝰeſt angelica natura.
Iccirco q̃ttuoꝛ hec credunt᷑ fuiſſe pᷣmo creata.
TTertio ↄſideremꝰ angeloꝝ ꝓductionẽ q;iũ
ad locũ:vbi ſcʒ fuerũt angeli creati. Et ad hoc
dicit Strab ſuꝑ illo vbo. Inpncipio ganit

deus celum ⁊c. Celũ non viſibile firmamentuz
hic appellat:̊ empirreũ.id ẽ. igneũ qð nõ ab ar
doꝛe. a ſplendoꝛe ðꝛ:qð ſtatim factuʒ angelis
ẽ repletũ. IJdeo Tho.vbi ſupꝛa ait:ꝙ cũ vniũ
ſum oↄſtet ex creaturis coꝛꝑalibus ⁊ ſpũalibus
ſic create ſunt ſpũales cr eature ꝙ ad creaturaʒ
coꝛꝑalẽ aliquẽ oꝛdinem hñt ⁊ toti creature coꝛ
poꝛali pᷣſident:vnde ↄueniens fuit vt angeli in

ſupꝛemo coꝛꝑe crearent᷑ tãq; toti nature coꝛpo

ree pꝛeſid res Eſ obijceret᷑ ꝙ angeli non de
pendẽt a coꝛꝑe vᷣm ſuũ eſſe:⁊ per ↄſequẽs neq;
pm ſuũ fieri:ergo angeli nõ ſũt creati i loco coꝛ⸗
poꝛeo. Reſpondet Tho.qꝙ angeli nõ ſũt creati
in loco coꝛpoꝛeo:bᷣ vt pᷣdictum eſt in hocoſten
dit᷑ oꝛdo eoꝝ ad naturã coꝛpoꝛeã: ⁊ ꝙ ſua vᷣtu
te coꝛpa ↄtingunt Ei hec oia q̃ diximus de an
geloꝝ ꝓductione vel ad capiendum difficilia:
vel ad plene intelligendũ dura cuiqᷓ; viderent᷑:
tãto magis exci:are nos debẽt ad extollendam
totis viribus ſapiẽtiã altiſſimi dei: cuiꝰ oꝑa tã
ſtupẽda ſunt ⁊ inſcrutabilia:vt nullo humano
ſenſu ꝑcipi valeãt. NMꝛo quibꝰ dicere poſſumꝰ
illud pſalmiſte. O& magniſicata ſunt opera tua
Dñie:oĩa in ſapiẽtia feciſti. Aniũſus nãq; mun⸗
dus iſte ſenſibilis quaſi qͥdã liber ẽ ſcriptꝰ digi
to dei:⁊ ſingule creature q̃ſi figure qdam ſunt:
nõ humano placito ſ̃ diuinitatis arbitrio inſti
tute ad manifeſtãdã quodamodo ⁊ ſignãdã in
uiſibilẽ potẽtiã:ſapientiã:⁊ bonitatẽ diuinam
Inter cetera voſuoꝝ inſtitutoꝝ mirabilia an
gelos ↄdidit:quoꝝ aliquos ꝓpter ſuꝑbiaʒ in
quam eruperũt eternis adiudicauit ſupplicijs.
Alios vo qui ipᷣi factoꝛi ſuo humiliter adheſe
runt:plena beatitudine fecit eſſe feices.

Qualiter angeli ad nos mittunt᷑ qui

hoies cul ſtodiut EecPd lent de malis
eoꝝ quos cuſtodiũt Caplm. II.

KEEEE
6⁶

Ertiu myſ

—

Inq̃ triaſut dubia declarĩida.
ꝛimũ vtrum angeli mittan.

Pnt hoies ab angelis cuſtodianr.

Tertiũ vtrum angeli dolcant de malis eoꝛum
qugs cuſtoduunt.
¶ Ad pꝛimũ dubiũ ſe offert veritas ſcrixgura⸗
rũ in qbus angelos mitti ꝑhibet᷑. Et vt inquit
Tho.pᷣma ꝑte.q.cxij. Ille mitti ðꝛ qui aliquo
mõò ab alio ꝓcedit vt incipiat eſſe vbi bus non
erat vel vbi pᷣus erat ꝑ aliũ moduz. Filiꝰ enim
autſpũſſanctus mitti ðꝛ vt a patre ꝓcedens ꝑ
oꝛiginẽ.Et incipit eẽ nouo mõ.i.ꝑ gr̃am velꝑ
naturã aſſumptã vbi pᷣus erat ꝑ diuinitatis pᷣ⸗

ſentig. Dei em ꝓpꝛiũ ẽ vbiq; ee: qꝛ cũ ſit vniu⸗

A—WAWA 6
C 1
E
„ „ — 1

de an gelis manifeſtadũ ðꝛ miſſiõis.

ſale agens vtus eius attingit oĩa entia: ideoẽ

in oibus rebus. Virtus aũt angelicũ ſit parti⸗
culare agens nõ attingit totuʒ vniuerſum:ſᷣ ſic

attingit vnũ ꝙ non attingit aliud. Ideo ita ẽ hᷣ
qð non eſt alibi. Cum igit᷑ aliqͥd eſt fiendũ per
gliquẽ angelũ circa aliquã creaturã coꝛpoꝛeaʒ

de nouo applicat᷑ angelus illi coꝛꝑiſua vᷣtute:⁊
ſic angelus de nouo ibi incipit eſſe:⁊ hoc totuzʒ
ſequit᷑ ex imperio diuino Sed actio quã ange
lus miſſus exercet:ꝓcedit a deo ſic a pꝛimo pᷣn⸗

cipio cuius nutu et auctoꝛitae angeli oꝑantur
⁊ in deũ reducit᷑ ſicut in vltimũ finẽ. Et hoc fa
cit röne miniſtri. NMã miniſter ẽ ſicut inſtrumẽ

tum ⁊ intelligens. Inſtrumẽtũ aũt ab alio mo⸗

uet᷑:⁊ eius actio ad aliud oꝛdinat᷑. Ideo actio

nes angeloꝝ miniſteria vocant᷑ ⁊ ipi dicuntur

in miniſteriũ mitti Si vo aliqs qreret quò an

geli mittunt᷑ cum celum empirreũ ſit locus ꝑti

nens ad dignitatem eoꝛuʒ:ſi igi᷑ mitterent᷑ ad

nos dignitati eoꝝ aliquid deperiret. Reſpon⸗
det Tho. ꝙ celũ illud ꝑtinet ad dignitateʒ an⸗
geli ᷣm cõgruentiã quãdam:qꝛ congruũ eſt vt
ſupꝛemuʒ coꝛpoꝛũ nature q̃ eſt ſupꝛa oĩia coꝛpa
attribuat᷑. Mon tñ angelus aliqͥd dignitat ac⸗
cipit a celo empirreo. Ideo qñ actu nõ eſt in il
lo nihil eius dignitati ſubtrahit᷑. Sicut nec re⸗
gi qñ nõ actu ſedet in regali ſolio qð ↄgruit eiꝰ
dignitati.Hinc ſaluatoꝛ noſterloquẽs de ange
lis qͥ mittunt᷑ ad cuſtodiã hominũ dixit. Ange
li eoꝛũ ſemꝑ vidẽt faciẽ patris mei qͥ ẽ in celis.
Abicũq; itaq; ſint vident eſſentiã dei in cuius
aſpectu cõplet᷑ glłia ⁊ beatitudo illoꝝ.¶ Scðʒ
dubium fuit vty hoies ab angelis cuſtodiant᷑
Et lʒ de h̊ dixerim in qdrageſimali noſtro: ve⸗
rũtamẽ aliqua erũt hoc loco nouiter diſcutien⸗
da. IJdcirco pᷣſupoſito vᷣm veritatẽ ꝙ vnaque
q; ala angelum habeat ſui cuſtodẽ deputatuʒz:
xpᷣo dũtaxat excepto de quo in ᷣmone de inno
centibꝰ dictüũ eſt Meimoſen⸗ neceſſaria
fuit homini cuſtodia angeloꝝ ꝓpter adiutoꝛiũ
liberi arbitrij. Nam vt inqᷣt Tho.pᷣma ꝑte.q.
cxiij.homo ꝑ liberũ arbitriuzʒ põt aliqualiter
vitare malum.ſᷣ non ſufficienter.qꝛ infirmatur

circaaffectũ boni ꝓpter multiplices anime paſ

ſiones. Similiter etiã vniuerſalis cognitio na⸗
turalis leg qᷓ homini naturaliter adeſt aliqua⸗
liter dirigit hoĩem ad bonum:ᷣ nõ ſufficienter:
qꝛĩ aplicãdo vniuerſalia pᷣncipia iuris ad ꝑti⸗
cularia oꝑa contingit hoĩem multipliciter deſi
cere. AUnde ðꝛ Sapie.ix.ca.Cogitatiões moꝛ⸗
talium tumide ⁊ incerte ꝓuidentie nr̃eSecun
doſciendũ ꝙ dum hoies pereunt ⁊ multa pec⸗

cata labunt᷑ non ẽ aſcribendũ ad neglientiã ali

quã angeloꝝ ſᷣ potius malicie hoim imputan⸗

du. Nam ſicut hoiĩes a naturali inſtinctu boni

diſco⸗
dunt
biin
di⸗
ſnfe
on
eian
Ggeuſt
Ahoc
uant
huni
tißid
(eatq
cuſto⸗
flemd
Nihi
ſes
hiber
amnin
diſco
nſe

omlo:

hzinn
ſeani
Adintet
lexan
fonest
hive
Umnos
Kopon
Pee
feiie
ſide
Pſta
loge
o⸗n
at⸗
fitaui
Punn
Dyina
nines⸗
ine
ngit
ſide
henian
Quid
tco
Shae
onſil
ſtis
lunnte
fnteon
ocon

iae
bar⸗
ißſe
laih
Uper
Neg
ter⸗
tuz
hge
ohn⸗
mnr
doeſ
Tns
lono⸗
cacti⸗
ſcumtur
goͤan
si,
Nenkad

ean
ickyt
r⸗
ac⸗
inil
necre⸗
Ut e⸗
cange
ge
elis.
wins
Wunt
no e⸗
ſuien⸗
oque
:
rin
Hin
toriün
teig.
Nliter
1gtur⸗
epal
vona⸗
iava⸗
eler:
Apni⸗
eröeß
mor⸗
pel⸗
ſali
nan⸗
honn

diſcedũt ꝓpter paſſionẽ peccati: ita etiaʒ diſce

dunt ab inſtigatiõe bonoꝝ angeloꝝ q̃ fit inuiſi⸗
biliter ꝓpter hoc ꝙ hoies illuminat ad bñ agẽ⸗

dũ ¶ Tertio ſciẽdũ ꝙ ſicut pᷣſciti ad dãnationẽ ⁊

infideles ac ctiã antixpᷣs nõ pꝛiuãt᷑ interioꝛi au
xilio naturalis rõnis:ita etiã nõ pꝛiuat ex inte⸗
rioꝛi auxi io toti nature hũane diuinitꝰ cõceſſo
ſcʒ cuſtodia angeloꝝ ꝑ quã et ſinõ iuuent᷑ qtũ
ad hoc ꝙ vitã eternã bonis oꝑibus mereantur
iuuant᷑ tñ q;tũ ad hoc ꝙ ab aliqͥbꝰ malis retra
hunt᷑ qbꝰ ⁊ ſibipp̃is ⁊ alijs nocere poſſent Naʒ
⁊ ipi demones arcent᷑ ꝑ bonos angelos ne no⸗
ceãt q;tum volunt Quarto ſciendũ ꝙ officium

cuſtodie angelice oꝛdinat᷑ qdeʒ ad illuminatio
nem doctrine ſicut ad vltimũ ⁊ pᷣncipalẽ effectũ

Nihilominꝰ ſunt et alij effectꝰſcʒ arcere demo⸗
nes ⁊ alia nocumẽta tam coꝛꝑalia qᷓ; ſpũalia p
hibere Quinto ſciendũ ꝙ circa hoĩuʒ cuſtodi⸗
am inter angelos quãdoq; ſolet eſſe pugna ſiue
diſcoꝛdia. Nam vt ſcribit᷑ Dañ.x.ca. huʒ ipᷣe
oꝛaſſet ꝓ liberatione ꝓli iudaici qͥ erat in baby
lonia:apparuit ſibi angeſus modo mirabili:vt
ptʒ in textu:dixitq; illi inter cetera:noli metue
re Daniel:qꝛ ex die pᷣmo quo poſuiſti coꝛ tuuʒ
ad intelligendũ vt te affligeres in cõſpectu dei

tuli: exaudita ſunt vba tua Et ego veni ꝓprt᷑ ſer

mones tuos: pnceps aũt regni ꝑſarum reſtitit
mihi viginti ⁊ vno diebus. Refert hic Hiero⸗
nymus pᷣncipem regni perſaꝝ eſſe angeluʒ qui

ſe opoſuit liberationi populi iſraelitici ꝓquo
Daniel oꝛabat Gabꝛiele pᷣces eius deo pᷣſentã⸗

te. Quidaʒ tñ dixerunt ꝙ hec reſiſtẽtia potuit
fieri eo ꝙ pᷣnceps aliquis demonũ iudeos iĩ per

ſidem ductos ad peccatuʒ induxerat ꝓpter qð

pᷣſtabatur impedimentuʒ oꝛationi Danielis ꝓ
eodem populo depꝛecantis.Sed Gꝛegꝰ i.x vij
moꝛalium libꝛo concoꝛdat cuʒ ieronymo: di
cit ꝙ pꝛinceps regni perſarum bonus angelus
fuit cuſtodie illius regni deputatus.Ad intelli
endum ergo qualiter vnus ꝗngelus alterireſi

ſtere dicitur. Notanduʒ ᷣm Tho. vbi ſupꝛa ꝓ

diuina iudicia circa diuerſa regna et diuſos ho
mines per angelos exercentur.In ſuis aũt acti

onibus ᷣm diuinam ſententiã regulant᷑. Con⸗

tingit quãdoq; ꝙ in diuerſis regnis vel in diu

ſis hominibus contraria merita vel demeritai

neniuntur:vt vnus alteri ſubdatur aut pꝛeſit.
Quid autẽ ſuper hoc oꝛdo diuine ſapientie exi
gat cognoſcere non poſſunt: niſi deo reuelante
Vnde neceſſe habent ſuper his ſapientiam dei

conſulere Sic igitur inq;tum de contrarijs me
ritis ⁊ ſibi repugnantibꝰ conſulunt diuinã vo⸗
luntatem. Reſiſtere ſibi inuicem dicunt᷑:nõ qꝛ
ſint eoꝛum contrarie voluntates:cum in H̊B om⸗
nes concoꝛdent ꝙ dei ſententia impleatur Sed

quia ea de quibus conſulunt ſunt repugnãtia.
Cum ergo archangelus cuſtos regni perſaruʒ
ꝓcuraret qᷓ;tum in co erat ſalutem illoꝛum qui
erant in dicto regno:videretq; ꝙ ex ↄuerſione
iudeoꝛum:multi de perſis conuertebant᷑: erat
contẽtus ꝙ populusille in captiuitate perſeue
raret.Alter vero qui pꝛeſidebat populo iudeo
rum illius populi liberationeʒ ꝓcurabat:pᷣceſ
q; Banielis pᷣſentabat deo:omnes iñ dei volũ
tatem impleri volebãt. ¶ Tertium dubiũ erat
ytrum angeli doleant de malis eoꝛum quos cu
ſtodiũt.Ad qð reſpõdet Tho.vbi ſupꝛa ꝙ an⸗
geli non dolent nec de peccatis nec ð penis ho⸗
minũ:quoniã cuʒ ſint ꝑfecte beati doloꝛ in eis
eſſe nõ põt. Inſuper vt inquit Augꝰ. Soloꝛẽ
de his que cõtrariantur voluntati.Nihil autẽ
accidit in mundo qð ſit cõtrarium volũtati an
geloꝛũ ⁊ alioꝛum beatoꝛum: qꝛ voluntas eoꝛũ
totalit᷑ inheret oꝛdini diuine iuſticie. Nihil au
tem fit in mundo niſi qð per diuinã iuſticiaʒ fit
aut ꝑmittitur.Et ideo ſimplicit᷑ loquẽdo nihil
fit in mundo cõtra voluntatẽ beatoꝛũ: vt enim
phůus dicit in.iij.ethicoꝝ. Illud dicit᷑ ſimplici
ter voluntariũ qð aliquis vult in ꝑticulari vᷣm
agit᷑:cõſideratis ſcʒ omibꝰ q̃ circũſtãt:qᷓ;uis
in vniuerſali ↄſideratũ non eẽt voluntariũ Si
cut nauta non vult abſolute piectionẽ merciũ
in mari ⁊ vniuerſaliter cõſiderãdo:ſed iminẽte
periculo ſalutis hoc vult vñ magis ẽ hoc volũ
tariũ qᷓ; inuoluntariũ Sic ergo angeli peccata
⁊ penas hoiuʒz vniuerſaliter ⁊ abſolute loquen
do nõ volũt:volũt iñ ꝙ circa hoc oꝛdo diuine
iuſticie ſeruef̃ ſm quẽ q dam penis ſubdunt᷑ et
peccare ꝑmittũt᷑. Sed oꝛitur hic difficultas ex
vbis Ela.ca.xxxiij.dicẽtis.Angeli pac ama⸗
re flebãt.Quã ſoluit Tho.aſſerens ꝙ vba illa
tripliciter poſſunt itelligi. Ano mõ ᷣm ſenſum
litteralẽ:⁊ ſic angeli dicunt᷑ nũcij Eʒechie qͥ fle
uerunt ꝓpter vᷣba blaſſema rabſacis. Alio mõ
ſm ſenſũ allegoꝛicũ.⁊ ſic angeli pacis ſunt apli

7 alij pᷣdicatoꝛes qͥ flent ꝓ peccatis hoiuʒ. Ter

tio ſᷣm ſenſum anagogicuz: ⁊ ſic intelligunt᷑ an
geli beati.Locutio tñ eſt metaphoꝛica ꝑ quaʒ
deſignat᷑ ꝗꝙ ipi volũt in vniuſali hoiuzʒ ſalutem
vt iã eſt pᷣdictũ.Ex his oibus depᷣhẽdere poſ⸗
ſumꝰ quãta ſit erga hoĩes dei pietas quãta lar
gitas:auãta ve eius clemẽtia:dũ dignat᷑ ꝑan⸗
gelos ſuos nos ad patriã ſuꝑnam deducere:in
q̃libet etate nõ ceſſant angeli cõmodis nr̃is ad
eſſe:nũc infeſtiſſimos hoſtes ne nob noceãt de
bellãdo:nũc ad bñ viuendũ nos alliciẽdo:nũc
a malis retrahẽdo nũc ab innumeris periculis
lib erãdo.Et tñ nos illis pᷣſentibus nõ erubeſci

mus demonũ pꝛaua ↄſilia:turpeſq; ſuggeſtio⸗

nes implere:gercre vitã pecuduzʒ:ac oi᷑ S

Serno Syſ

ad religiones tartareas ꝓperare O anima ſoꝛ
dida. O anima tot ignominioſiſſimis vitijs fe
data. Aperi oculos mentis ⁊ vide angelũ ſem⸗
per tibi aſſiſtentẽ in quouis angulo:in quouis
diuerſoꝛio:in quouis exercitio.Exhibe illi re⸗
uerentiam ⁊ a flagicijs deſine cõſuetis:vſq; ad
moꝛteʒ cõmoꝛabitur tecum: vt ſicappareat ſi te
nolueris coꝛrigere ꝙ pater omniũ de iuſto iu⸗

dicio impenitètes T obſtinatos a conſoꝛtio ſan

ctoꝛum ⁊ viſione ſua pᷣuatos ꝓijcit in ignẽ eter
num. Curemꝰigit᷑ demonũ abhoꝛrere cõſoꝛtia
atq; angeloꝝ ſocietatẽ omni affectu deſiderare
vt ſic digni efficiamur gra xpᷣi:q mediate ange
loꝝ choꝛis mereamur adiũgi ĩ illo felici regno
in qͥ deꝰ viuit ꝑ infinita ſecła ſcloꝝ. Amen.

Fem xxxi. de ſancto Johe bapti

urſoꝛe dñi nriihu xpi.·

ter natos mu

lierum non ſurrexit maio? Johe ha⸗
dH—. ptiſta. Aerba ſut redẽptoꝛis noſtri
oꝛiginaliter ¶ atth. xj. ca. Sicut ſol in lumine
reliquos planetas excedit ita laus Johis ba⸗
ptiſte poſt xpbᷣm ⁊ vᷣginem matrem alioꝝ ſãcto
rum pconia ſupat. Nã neq; in veteri neq; ino
uo teſtamẽto inuẽtus eſt aliquis quacũq; ſan⸗
ctitate ⁊ pᷣeminentia fulgens q̊ Johanni bapti
ptiſte valeat cõparari. Quecũq; de ipᷣo dicũt
admirandis pᷣꝛogatiuis oꝛnantur:atq; ex omi

pte in ipo videt᷑ ſugꝑeffluere gratia dei.Hocno t
vigent᷑ dicere ꝙ

men eius expᷣmit:qꝛ Johes in quo eſt gra int᷑⸗
ptatur. At aũt harũ rerum noticiã habeamus
in pᷣſenti ſermone pemagnifceni Johis ba⸗
ptiſte merito diſſeremꝰ quo teſte ſaluatoꝛe nul⸗
lus maioꝛ ſurrexit. Qð vtiq; intelligenduʒ eſt
de magnitudine virtutis. Nam vt indt Alexa
der de ales in.iij. ſumme. Et Cho. bᷣma ꝑte q.
xlij. MSaius ⁊ minꝰ in foꝛmis ſpũalibus nõ di
citur ſicut i foꝛmis coꝛpoꝛalibꝰ. Scoõm em Au⸗
guſtinn in li.ð quãtitate aĩe:in foꝛmis coꝛpa⸗
ibus dicit᷑ alid maius vł minus ſᷣm quãtita⸗
rem molis vel dimenſiuã.qꝛ ſũt materiales In
foꝛmis vero ſpũalibus iſta dicunt᷑ m quãtita

tem vᷣtualem. Unde ipe Aug in. vj.ð trinita⸗
te ait. In his q̊ non mole magna ſunt:hoc ẽma⸗

ius eſſe qð eſt melius eſſe. Meliꝰautẽ dicit᷑ qð
eſt pfectꝰ.Sicq; Johãanes nõ fuit ceteris ma⸗
ioꝛ 'm ſtaturã coꝛpoꝛis.cuʒ in hoc ſibi pleriq;
p̃ſſtẽt Sicut fuit og: Rex baſan. de quo ſcribit
DHeutero:ij.⁊.iij.ca.ꝙ monſtratr᷑ lectus eiꝰ fer⸗
reus nouẽ cubitos habẽs. Et Golias qͥ vt po⸗
nitur pᷣmi Reg. xv. cq erat altitudinis ſex cubi
toꝛum ⁊ palmo.Et gigantes alijq; multi. Fuit
ergo magnus pfectione virtutis 1 gre: de quo
tia myſteria ꝓponimus 2templangda.

Nꝛimum dicitur natiuitatis.
Scöm ſanctitatis.

Tertiũ ſublimitat

De qnq; excellentijs natiuitatis Jo

hanis baptiſte ·

ð natiuitatis. Fuit qdeʒ natiuitas

um ↄtemplanduʒ de
eius digniſſima a ſingularis pꝛecipue pꝛopter
quin q; excellentias.
Elma Diet angelica nunciatio.
ecunda paterna percuſſo.
Tertia miraculoſa generatio.
Quarta iocunda parturitio.
Quinta ſancta nominatio.
¶ Pꝛima excellentia natiuitatis Joißs dicit
angelica nũciatio. Fuit na q; ab angelo annũci
ata patri ſuo Zacharie exiſtẽti in loco ſacro.id
eſt. in tẽplo ⁊ i rebus ſacris occupato ad deno
tandũ ſanctitatẽ futurã plis vt dicit Nico.de
lyra. Erat autẽ Zacharias ſacerdos vt ſcribit᷑
Luẽc̃.j.ca.⁊ ſoꝛte exijt vt incenſũ poneret.Naʒ
vt habet᷑ pᷣmi Paralipo.xxiiij.ca.Bauid vo⸗
lens ampliare cultũ dei.xxiiij. ſacerdotes inſti⸗

tuit quoꝝ vnꝰ maioꝛ erat qͥ dicebatur bᷣnceps
ſacerdotũ.Et hi ſucceſſiue ꝑ hebdomadas ſer⸗
uiebant in tẽplo dñi. Sed vtꝝ Zacharias fuit
põtifex vel ſũmꝰ ſacerdos apue

nönullos ver⸗
tit᷑ in dubiũ. Nã Ambꝛoſiꝰ ⁊ Beda ſuꝑ Euca
ic:eo ꝙ incenſũ ponereſeme
in ãno intraſctm ſctõꝝ ·ſcʒ in feſto expiationis
ſoli ſũmo ſacerdoti erat licitũ. Et tẽpus ↄcepti
onis pꝛecurſoꝛis vider̃᷑ ↄcoꝛdare:qꝛ feſtum ex
piationis celebꝛatur decima dieſeptembꝛis: ⁊
poſt illud fuit ↄceptio YJohᷣis circaſinẽ eiuſdeʒ
menſis:reuerſo Zacharia ad domũ ſuam poſt
cõpletioneʒ ſui officij. Et ſic ab illo tẽpoꝛe vſq;
ad natiuitatẽ beati Johis fluxerũt nouẽ men⸗
ſes qui ↄtinent periodũ a ↄceptiõe vſq; ad na⸗

tiuitatẽ. AIlddũt alij ad declarationẽ pᷣfate opi⸗

nionis.ꝙ.xxiiij.ſacerdotes pᷣdicti erant equa⸗
les in oꝛdine ac etiã dignitate:nõ tñ ſimul ſᷣ ſuc
ceſſiue:qꝛ ille in cuius hebdomada feſtũ expia
tionis cadebat erat ſũmꝰ ſacerdos toto illo an⸗
no. Et ad hoc ↄfirmanduʒ inducũtillud qð di

citur E .ca.p Caifas erat põtifex anni

illius. Zacharias ergo fuit ſũmus ſaccrdos il⸗
lo anno eo ꝙ pᷣdictum feſtũ cecidit ĩihebdoma

da ip̃ius. Sed vt dicit Nicola de lyra:qꝛ nul

la ſcriptura autẽtica:nec Joſephus nec alij de

ſcribẽtes ſacerdotiũ iudeoꝝ mẽtionẽ faciunt ð

ſũmo ſacerdotio huius Zacharie. IJdeo ſaluo

melioꝛi iudicio videt᷑ melius dicendũ eũ fuiſſe
ſimplicẽ ſacerdotem: tũ qꝛ ingreſſus fuit tẽplũ

P
. 3

ſp⸗
riu

ec
fueri
ſtim

de
Por
ſeſs
ſace

a
M

Etſi

byſt
antit

N
en
Gi
liot
g
do
ro⸗
lone
and
herul
oit

otte

Miit

Norx
ſcpfrn

19 0
.
Pptiſte
gnuitas

bedick
ennüc
Ohadid
oadden⸗
Hd d.
ptſab
et. Hy
id yo⸗
es inſti⸗
nceps

Haoſern.

over⸗
Luc
emdl
Wworis
30epn
atumer
mwhris:
cuſo
elt
enſs
inen⸗
ng⸗
kopi⸗
equa⸗
lkſuc
expis
loan⸗
gdi
W
ſdosi⸗
hdoma
.ge
Aljde
nto
ſaluo
fuiſte

eptu⸗

ad ponendũ incenſum tm qð licitũ. erat mino⸗

rioꝰ ſacerdotibꝰ vt dicit᷑ ad Heb.ix.ca. Tum
quia angelus apparuit ei ſtans a dextr altaris

incenſi:qð ᷣm Hieronymũ nõ erat intra ſãctũ

ſãctoꝝ:ad qð intrare erat officiũ ſũmiſacerdo⸗
tis.Et illud qð ðꝛ de.xxiiij.ſacerdotibus:q il

leerat ſũmus ſacerdos ⁊ pontifex ꝑ annũ in cu⸗/
nere volumus opinionẽ que recitata fuit in ſer
mone de annũciatione virginis benedicte vbi
ðꝛ ꝙ angelꝰ ille fuit de oꝛdine ſeraphin. ¶ Se⸗

ius hebdomada cadebat expiationis feſtũ vi⸗
det eſſe ficticiũ. Tũ qꝛ hoc ĩ nulla ſcriptura au-
tentica inuenit᷑. Tũ qꝛ ſũmꝰ ſacerdos nõ pᷣſide/
bat ꝑ annũ tm̃ ſed ꝑ totã vitã ſuã. Et ita cõmu⸗
niter factũ ẽ vſq; 63 tpᷣs Machabeoꝝ. in quo
greci obtinuerũt dominiũ ſuꝑ iudeos. Et tũc
Sropialitate grecor et ambitiõe iudeoꝝ aliqͥ
fuerũt amoti de ſacerdotio ante moꝛtẽ ⁊ alij in⸗
ſtituti. Sicut ptʒ ſcði ¶Oachabeoꝝ iiij.ca. de
YJaſone:Menelao ⁊ Liſimacho. Et.xiiij.ca.
de Alchimo.Et eodẽmodo poſtea factũ ẽ qũ
NRomani ceper̃t iudeis dñari:qꝛtũcerat vena
le ſacerdotiũ. VUñ dic̃ Joſephꝰ ꝙ Caifas emit
ſacerdotium vniꝰ anni. Motuit etiã eẽ ꝙ iudei

int ſe oꝛdinauerũt ꝓpter iſtas ↄtentiões ⁊ am
bitiones ꝙ ſacerdotiũ vniꝰ duraret tm̃ ꝑ ãnũ.

Et ſic ↄcludit᷑ ꝙ Zacharias nõ fuit põtifex vł

fſũmꝰ ſacerdos. ZAlmbꝛoſiꝰ vo ⁊ Beda dixerũt

ↄtrariũ nõ aſſerẽdo ſ᷑ opinãdo. Nihilominus
Hieronym i epla ad Euſtochium ait. Johes
baptiſta ſanctã mr̃eʒ habuit:pontiſiciſq; filius

erat tñ nec mr̃is affectu nec pris opibꝰvinceba
tur vt i domo parẽtũ cũ ꝑiculo viueret caſtita

tis. Intrauit itaq; Zacharias tẽplũ vt incẽſũ

poneret: ⁊ oĩs multitudo ꝓꝑli erat oꝛans foꝛis:
qꝛ nõ erat licitũ pło ingredi tẽplũ ſᷣ t̃ atrium

Aparuit aũt illi angelꝰin viſione coꝛꝑali dixit
q; illi ne timeas Zacharia qm̃ exaudita eſt oꝛa
tio tua. Frequẽter em̃ vt dicit Eico.de lyra de
pᷣcatus fuerat deũ de aduẽtu meſſie ⁊ de habẽ⸗
da ꝓle.Et iõ angelꝰvtrũq; ſibi ꝓnũciat dicẽs
Axoꝛ tua Eliʒzabeth pariet tibi filiũ ⁊ vocabiſ
nomẽ eiꝰ Joheʒ:⁊ erit gaudiũ tibi ⁊ exultatio
Gaudiũ ſcʒ in mẽte interiꝰ:et exultatio exteri⸗

vꝛ exultatio q̃ſi extra ſaltatio. Et ̊ pꝛopꝛie qñ

gaudiũ tm̃ abũdat in coꝛde qð non põt ↄtineri
iin oſtendat᷑ exteriꝰ.Et ſequit᷑ angelꝰ:multi in
natiuitate eius gaudebũt. Erit em̃ magnꝰcoꝛã
dño:vinũ ⁊ ſicerã.i.potũ inebꝛiatiuũ nõ bibet

Ipirituſãcto replebit᷑ adhuc ex vtero matris

ſue. Et multos filioꝝ iſrł ↄuertet ad dñm.i.ad

xp̃m ꝑſuã pᷣdicationẽ. Et ipᷣe pᷣcedet añ illũ in

ſpũ ⁊ vtute Helie vt ↄuertat coꝛda patruʒ i fi-
lios.i.patrum veteris teſtamẽti ad diſcipulos
xpᷣi. Quia vt dicit Nico.de lyra.plures deſa⸗
cerdotibꝰ ⁊ ſenioꝛibꝰ iudeoꝝ qͥ dicebant᷑ pr̃es
populi ↄuerſifuerũt ꝑ apłos ad ſidẽ xpᷣi. Sub
didit angelꝰ:⁊ incredulos.i.illos qͥ bᷣus fuerãt

non ↄſiſtit in operibuslegis que non iuſtiſica⸗
bat:ſed ĩ operi bus fidei charitate foꝛmate.Se⸗

quit᷑ angelus. Parare dño plebẽ ꝑſectã geuã

gelij ſuſceptionem. Scðʒ aliquos iſte angelus
qui apparuit Zacharie fuit:illeideʒ qͥ apparuit
virgini gloꝛioſe.Sed iſtud ſtare nõ poteſt ſite

cunda excellẽtia natiuitatis beati Joh̃is dicit
paterna ꝑcuſſio:vt em cantat eccłia. Ille pymil
ſi dubiꝰ ſuꝑni pꝑdidit ꝓmpte modulos loque⸗
le.Namvt ſcribit᷑ Luce.j.ca.dixit Zacharias
ad angelũ:vnde hoc ſciam. Ego em ſum ſenex.
vxoꝛ mea pꝓceſſit in diebꝰ ſuis.Et reſpõdẽs an
gelus dixit ei. Ego ſum gabꝛiel qͥ aſto añ deũ ⁊
miſſus ſum loqui ad te:⁊ hec tibi euangeliʒzare

Et ecce eris tacens ⁊ non poteris loqui vſq; in

diem quo hec fiant ꝓ eo ꝙ non credidiſti vbis
meis que implebũt᷑ in tꝑe ſuo.Et erat plebs ex

pectans Zachariã ⁊ mirabant᷑ ꝙ tardaret ipße
ĩtẽplo.Egreſſus aũt nõ poterat loqui ad illos

Et cognouerũt ꝙ viſionẽ vidiſſet in tempꝑlo:⁊
ipᷣe erat annuens illis ⁊ pmãſit mutus. Sʒ ple
riq; ſcire cupiũt cur Zacharias duditãdo pla⸗

gam incurrit. Ad qð reſpodent doctoꝛes id fa⸗
ctum fuiſſe multiplici de cauſa. ꝛimo vbᷣm Be

dam quoniã diſcredendo locutus eſt: ideo ſilẽ
tio plectit᷑: vt tacendo credere diſcat. AUt em̃ in
quit Nico.de lyra.Tot ſigna veritatis cõcur⸗
rebant ꝙ Zacharias nõ poterat diſcredere ab-
qᷓ; peccato. Quia angelꝰvt pᷣdictũ ẽ aparuit ei
in ſacro loco ⁊ exiſtẽti in miniſterio diuio.Nũ⸗
ciabat etiã ea que ꝑtinent ad cõmunẽ hominũ
ſalutẽ ⁊ ad dei gloꝛiam. Ex qbus debebat Za⸗
charie conſtare ꝙ erat bonus angelus ⁊ ꝑ con
ſequens ꝙ erat verũ dictum eius cum mentiri
nõ poſſet.Scðo mutus effectꝰfuit Lacharias
vt maius miraculũ in natiuitate filij apareret:
cum em̃ in natiuitate Johᷣis loquela patri red
ditur miraculũ miraculo copulat᷑.Lertio con
gruũ fuit vt Tacharias vocem amitteret: quã
do vox naſcebat᷑ ⁊ legi ſilentiuʒ imponebatur.
¶ Tertia excelletia natiuitatis beati Johan⸗
nis dicit᷑ miraculoſa generatio. Naʒ poſt com
pletos. dies officij Zacharie:cũ redijſſet ad do
mũ ſuaʒ concepit Eliʒabeth vxoꝛ eiꝰ ⁊ occulta
bat ſe menſibus quinq;:qͥ vt ait Ambꝛo. ar⸗
tus ſui erubeſcebat etatẽ ne in ſenectute vacaſ⸗
ſelibidini videret᷑ Cõceptio autẽ illa miraculo-
ſa fuit:qꝛ non fuit ꝑ naturã tm̃ vt dicit Nico.ð

lyra: ſed ꝑ naturam gra diuina adiutã. Naʒ vt
dicit᷑ Luce.j.ca. Elizabeth ſterilis erat: ⁊ tam
ipa q́; Zacharias ꝓceſſerant in diebus ſle id

3

linius li vij. rali hiſtoꝛia:poſt annũ
vo octogeſimo anno generat: hec debẽt ita eẽ
vt in pluribꝰ:nã maſſimiſſa rex numidarũ poſt
octogeſimũ ſextũ filiũ genuit. Et Cato Cenſo⸗
rinus ex filia Salonis clientis ſui genuit cuʒ is
trãſiſſet octoginta annos. De Zacharia ⁊ Eli⸗
ʒabeth cuiꝰ etatis fuerint determinate nõ inue
nio Tm̃ euangelica lectio teſtat᷑ q ambo ad ge
nerandũ inabiles erant Et de hoc angelus Ga

bꝛiel dixit virgini glioſe genitrici dei ⁊ ſaluato

ris nr̃i.Ecce Eliʒabeth cognata tua ⁊ ipᷣa con

cepit filiũ in ſenectute ſua: ⁊ hic mẽſis ẽ ſextus
illi qᷓ vocatur ſterilis: quia non erit impoſſibile
apud deum omne verbũ:CQuarta excellẽtia

natiuitatis beati Johanis ð iocunda parturi

*„

uem menſiũ. Notãdũ t hoc loco ꝙ vt ait

eſt. tranſierãttempus generandi At em inqᷣt

nquageſimũ ceſſat fecunditas mulieruʒ. Nir

ni ⁊ cognati ꝙ Eliʒabeth peperiſſet. Et qꝛma⸗
gnificauit dominꝰ miſericoꝛdiã ſuã cum illa.id
eſt.magnam miſericoꝛdiã ei fecit auferendo ſte
rilitatis obpꝛobꝛium: ⁊ dando ei tm̃ ac talemfi
lium ſic annunciatum mirabiliter ⁊ conceptuʒ
ſupernaturaliter. Et congratulabãtur ei ſicut
pꝛedixerat angelus. ¶ Quinta excellentla nati
uitatis beati Johannis dicitur ſancta nomina
tio: vt em̃ dicit Lucas. Die octauo venerunt
circũcidere puerũ ⁊ vocabant eum nominepa
tris ſui Zachariam. Et reſpõdens matereius
dixit. Nequaqᷓ;.ſᷣ vocabit᷑ Johes.Hoc ãt hᷣm

Hico. de lyra fuit ſibi a deo reuelatum: quia a

tio. Be hac ita ſcribit Lucas.Eliʒabeth imple
tũ eſt tempus pariendi.ſm Nico.delyra.i.no⸗
hᷣg autẽ patri eius ſcʒ per ſigna quem vellet voca

ix. de animalibꝰ. Cunctis aĩalibus ſtatutũ ẽtẽ/

pus partus:muliere dũtaxat excepta que in di

uerſis tẽpoꝛibus parit nam qñq; parit in men⸗

ſeſeptimo quãdoq; mẽſe octauo. Aerũ frequẽ?

vſum eſt humano partui nouem menſium
ra dedit. Quedã tamẽ femine decimo me⸗

ſe pariũt. Quaſdam inſuꝑ Ariſto. dicit menſe

xj·peperiſſe. Cuius ſententiã apꝛobat Zlulus
gelius li.iij. noctiũ acticaꝝ dicens.
nis atq; honeſtiſſimis moꝛibus rome.xj.mẽſe
poſt moꝛtẽ mariti peperiſſe: factũ q; fuit iudici⸗

um tanqᷓ; marito moꝛtuo poſtea mulier ↄcepiſ⸗

ſet. Sed cognita cauſa diuus Adrianꝰ cenſuit

xj. menſt partũ poſſe edi: requiſitis veterũ phi

loſophoꝝ ac inſigniũ medi

coꝝ ſententüs.Aui
cenna nono

eminã bo

mulicrẽ mẽſe. xiij

peperiſſe. Tamẽ Eliʒabeth de qua lomur mẽ

ſe nono cõpleto Johem peperit. Quem vt di⸗
cunt aliqui virgo ſacratiſſima aterra leuauit.

Theophilus tñ dicit vt refert Mico.delyra.ꝙ
iminente partu Eliʒabeth virgo receſſit: tů q⸗

virgines in partu mulierum non ſolent adeſſe.

Tum quia mulieres iam venerant ad partum

Eliʒabeth quare obſequiũ ¶ Carie non erat ei
neceſſarium. Sed euãgeliſta nil de hoc ſcripſit

tm̃ retulit ꝙ menſe ſexto humilis virgo a⸗

ria poſtqᷓ; Eliʒabeth Johãnem conceperat vi
ſitauit illam: cum qua manſit menſibus tribus
ſcʒ vſq; ad tempus partus Eliʒabeth et reuer⸗
ſa eſt in domum ſuam. Si enim noluit ibi tem⸗
poꝛe partus adeſſe: poteſt ratio veriſimilis aſ⸗

ſignari: quia cum conſuetudo ſit ad mulieres
parturientes pleraſq; alias ↄuenire: virgo illa

modeſtiſſima nolens cum tot que mũdane erãt

conuerſari inde diſceſſit. Audierunt auteʒ vici

RN.

marito non didicit cum eſſet factus mutus ante

q; rediret ad eam de templo. Dicebant vero ſui
Eliʒabeth Nemo eſt in cognatione tua qui vo
cetur hoc nomine.Qð non eſt intelligenduʒ ꝓ

gente iudeoꝛuʒ ſed pꝛo his qui erant de genere
ſiue ſtirpe Eliʒabeth ⁊ Zacharie. Innuebant

ri eum. poſtulans pugillarem ſcripſit dicens
Johãnes eſt nomen eius.id eſt.hoc nomẽ nõ

ei impono:ſed impoſitum eſt a deo. Et mirat:

ſunt vniuerſi ex mirabili conuenientia patris ?

matris in nomine pueri. Apertum eſt autem il

lico os Zacharie ⁊ lingua eius ⁊ loquebat᷑ be

nedicens deum. Et factus eſt timoꝛ magn ſu⸗
per vicinos eoꝛum:⁊ ſuper omnia montana iu
dee diuulgabantur omia verba hec. Et poſue⸗

rũt omnes qui audierant in coꝛde ſuo dicentes

Quiſputas puer iſte erit: Etenim manꝰ domi⸗
ni erat cum illo.id eſt.vᷣtutis dei operatiua mi

raculoꝛum in eius annunciatione:conceptione

⁊ natiuitate oſtenſoꝛum. Ex quibus rationabi

liter cõcludebatur magnitudo pueri futura co

ram deo. Et Zacharias impletus eſt ſpirituſã
cto æ pꝛophetauit benedicendo deum atq; pꝛe

nunciando imminentia ſacramẽta noſtreredẽé⸗

ptionis: atq; futura geſta miranda puerinati.
DHicebat ergo:benedictus dominꝰ omniũ ſcilʒ

per generalem gubernationẽ:deus per creatio

nem:iſrael per ſpecialem cultum et deuotioneʒ

et bñficioꝝ ſpecialiũ populo iſrael exhibitionẽ

quia viſitauit.id ẽ.viſitabit moꝛe ꝓphetico lo
quitur.ec viſitatio fuit facta in chꝛiſti natiui

tate:que erat adhucfutura ⁊ in ſua conuerſati⸗

one. Et fecit redemptionẽ ſcʒ ĩ ſua bñdicta paſ⸗

ſione plebis ſue.Et erexit coꝛnu ſalutis nobis.
id ẽ. vtutem conſequendi ſ- alutes gernarn i ſua
q vitam imoꝛta

reſurrectione:quia reſurrexit ad

lem:educens ſanctos patres delimbo:⁊ in ſua

aſcẽſione: quia illos ad celeſtia introduxit. In

domo dauid pueriſui: qꝛ iſta adimpleuit xsS

in carne aſſumpta ð domo Dauid. Sicut locu

mus eſt ꝑ os ſanctoꝝ qui a ſeculo ſũt ꝓphetarũ

uni

e
Cle

e

feino
Cltn
ſniß

nilgid.

endoſte

talend
ceyn

eiſtcut

Omina

nerunt.
nnepa.
lereins

Nnßmn
Nedgas
unnoene
Nwoß;

Mir

N,
Neee
hre
awar
ſticns
Noney
Eimine

pams?

end
ſchnide⸗
nonſ⸗
Nlnoiu
polie⸗
centes
doni⸗
wami
chuoe
onebi
futuwa
hunl
A/r
nmti⸗
inati.
llcilg
reatio
tonez
Nitione
cicolo
tneui
erſ⸗
cngt
nobis⸗
mila
ſmon
zinlu
ierps
tlocu
gaaru

de mundo:carne:a diabolo. Et de manu oiuz

elus:quia ſic pmiſerat ꝑ ꝓphetas. Salutẽ ex

inimicis noſtris: ſupple cõſecuti ſumus ꝑ xᷣm

qoderunt nos.Ad faciendã miſericoꝛdiã cum

patribus noſtris:qꝛ myſteriũ incarnatiõis im

pleuit non ppter noſtrã iuſtiſicationẽ: ꝓpter
ſuaʒ miſericoꝛdiã implendã quꝗ patribus pꝛo⸗
miſit. Et memoꝛari teſtamẽti ſuiſancti.id ẽ.pa

maculare vitam famine poſſes. Mãſit aũt ibi
abſq; hoĩm quoꝛũcũq; ↄuerſatiõe vſq; ad ta
ſui baptiſmni ſiue pᷣdicatiõis. Nec ẽ heſitãdũ
partes ſui paſſi ſint pᷣuari p̃ᷣſentia vnici filij: cũ
ſcirẽt ex his q̃ in eiꝰↄceptioe ⁊ natiuitate pᷣceſſe
rant:puerũ illũ ad oĩa eiꝰ geſta ꝑ ſpiritũſanctecua·
dirigi regulari. Sʒ circa h̊ poſſet alias qrere . 9 gar ſeu⸗

vtn ſit ꝑfectioꝛ vita ſolitaria q;ᷓ ſocialis. Et q⸗

ctifirmiſſimi qð habuit cũ patribus veteris te, dam foꝛtaſſe dicerẽt ꝙ ſocialis:tũ qꝛvt ait ſapi⸗

ſtamenti de xpᷣo venturo: de quo teſtamẽto ad (/ens Ecce.iiij. ca. eliꝰ ẽ duos eẽqᷓ́ ynum:qꝛ

do pactum impleuit. Juſiurãdũ qð iurauit ad

Abꝛaaʒ patrẽ noſtrũ duturũ ſe nobis. At fine

timoꝛe de manu inimicoꝛũ noſtroꝝ liberati ſer⸗
uiamus illi. In ſanctitate ⁊ iuſticia coꝛam ipſo

omnibꝰ diebus nr̃is. Et tu puter ꝓpheta altiſ⸗

ſimi vocaberis. Nunc dirigit ſermonẽ ad filiũ
natum. Mꝛeibis em̃ ante faciem dñi parare vi⸗
as eius ſcʒ per pᷣdicationem xpᷣm annũciando

Ad dandã ſcientiã ſalutis plebi eius in remiſſi

onem peccatoꝛũ. Mer viſcera miſericoꝛdie dei

noſtri.id ẽ.ꝑ intimã ⁊ occultã dei miſericoꝛdiã

facta ſunt hec:in qbus viſitauit nos oꝛiens ex

alto. Illumiare his qͥ in tenebꝛis ⁊ vmbꝛa moz:
tis ſedẽt.id ẽ.patribꝰ in limbo exiſtẽtibꝰ: ad di

rigẽdos pedes nr̃os ĩ viã pacis. O Zacharia

pfr tãti filij de quo tãta miracula oculis ↄſpexi⸗

ſti. Oſenex admodũ venerade qͥ ꝓlẽ ex te geni
tã a deo electã non dubitaſti.O vir ſanctiſſime
qͥ ſpiritũſanctũ in tua mẽte ꝑ experientiaʒ noui
luminis ſuauiſſimiq; ſpũalis geſtus ſenſiſti Et
quis explicet iocunditatẽ ⁊ leticiaʒ coꝛdis tui:
Quis enarret ↄſolationẽ anime tue. Nõ mirũ
igit᷑ ſi canticũ quod iam expoſuimꝰ deũ laudã
eſhncitae Jolnint s
Be ſanctitate Johᷣis baptiſte quã de
moſtrante 12Pcip

ſingularufime. (Capline

ℳ

Ecuduũ myſteri⸗

unm cõtemplandũ de Johãne bapti
ſta ðꝛ lactitat QAustaciß me Ki
uerit pditcolligere poſſumꝰpꝛecipue ex ànq;
ꝛimo ex mundi derelictiornr.
cöoο ex coꝛꝑis moꝛtificatione.
Tertio ex humili confeſſione.
Quarto ex feruenti pᷣdicatione.
Quinto ex martyrij tolleratione.

2 —–

Naimo apparet ſanctitas Johis ex mudi de

relictione Ha ſpuſacto affiat'nõ puerili leuita
te motꝰi etate tenera:paterna domo relicta:ad
ſolitudines deſertiſe ↄtulit. Quapꝛopter eccle
ſia ipᷣm alloquẽs ait. Antra deſerti teneris ſub
annis ciuiũ turmas fugiẽs petiſti: neleui ſaltẽ

modũ memoꝛant ſeu recoꝛdãtis ſe habuit qui? vnꝰ iuuat᷑ ab alio. Tũ qꝛ Mat. xviij.xps di⸗

xit. Abi fuerint duo vłtres inoiemeo ↄgrega
ti in medio eoꝝ ſũ. Tũ etiã qꝛ ſolitaria vita vi⸗
det eſſe Z naturã hoĩs. Nã vt phᷣus diciti pꝛi⸗
mo politice.omo ẽ aĩal ſociale. Sʒ Aug' i li

bꝛo de oꝑibꝰ monachoꝝ:illos ſanctioꝛes eẽ di

cit qᷓ a oſpectu hoim lepati nulliad ſe pbẽt ac⸗
ceſſũ. Ad plenioꝛcʒ tame intelligẽtis 1 obiecto

mum declarationem notãda ſutvbaſacti Tho⸗
q̃ ſcdᷣa ſcdᷣe.q.clxxx viij.ar. viii.ait.ꝙ ſolitudo

nõ ẽ eẽntia ꝑfectiõis:ᷣ ꝑfectiõis inſtrumẽtuʒ:
nõ tñ ẽ inſtrumẽtũ ↄgruũ actiõi ſᷣ ↄtẽplationi
Ideo nõ ↄgruit religionibꝰ q̃ſunt oꝛdinatead
opa vite actiue ſiue coꝛpoꝛalia ſeu ſpũalia niſi

foꝛte ad tempus exemplo xpᷣi:qͥ vtðꝛ Luc.vj.
Erat ꝑnoctans in oꝛatiõe dei. Cõpetititaq; ſo/
litudo religionibꝰ q̃ſũt ad ↄtẽplationẽ oꝛdina
te. Notandũ tñ eſt ꝙ illud qð ẽ ſolitariũ deber
eſſe ſibi ꝑ ſe ſufficẽs.Hoc autẽ ẽ cuinihil deeſt
qð pꝑtinet ad rõnem ꝑfecti.Et ideo ſolitudo cõ
petit cõtemplãti qͥ iam ad ꝑfectũ ꝑuenit. Qð

qͥdeʒ ↄtingit dupliciter. Vno modo ex ſolo di

uino munere:ſicut fuit de Johe baptiſta: q vn

dictũ ẽ:repletus fuit ſpũſãcto adhuc ex vtero
mr̃is ſue.Alio mõ ꝑ exercitiũ virtuoſi actꝰ: d
qð exercitiũ iuuat᷑ homo ex alioꝝ ſocictate du
pliciter. Ano mõ q;tum ad intellectũ vt inſtru
atur in his q ſũt ↄtẽplanda. Ande Hieroꝰ diẽ
ad ruſticũ monachũ. Mihi placet vt habeas
ſacrũ ↄtuberniũ:nec ipᷣe te doceas. Scðo q;tũ
ad affectũ vtſcʒ noxie affectiões hoĩs repꝛima

tur exemplo ⁊ coꝛreptione alioꝛum: quare vi⸗

ta ſolitaria ſi debite aſſumatur pᷣeminet viteſo⸗
ciali. Si autem abſq; pꝛecedenti exercitio talis
vita aſſumatur eſt periculoſiſſima niſi per diui
nam gratiam ſuppleatur quod in alijs per exer⸗
citiuin acquirit᷑: ſicut patet de beatis Antonio
2 Bñdicto.Et ſic q́;uis melius ſit eſſe duos qᷓ;
vnum:dum vnus indiget auxilio alterius: ta⸗
men hoc auxilio non indigent quiſunt perfecti
onem aſſecuti Sicut etiam xpᷣs eſt in medio eo/
rum qui ſunt in ſuo noĩe cõgregati ꝛita vt dicit
bme JYopis. iiij. ca. Deus charitas eſt ⁊ qma⸗
net in charitate in deo manet 7 deus in eo. So⸗/
litarie vero viuere pᷣt dupliciter eẽ :aus RD

animi ſeuiciã ⁊ hoc ẽ beſtiale. Aut ꝓpter ↄtem
prlationẽ: dũ aliqͥs a ↄuerſatione alioꝝ ſe ſeꝑat
väy3yrt liberius vacet rebus diuinis ⁊ ſtudio ſapiẽ
tie. pꝓpterea Ariſto.pᷣmo politice dixit.ꝙ ille qͥ
alüs nõ cõmunicat ẽ beſtia aut de.i.diuinus

vir. ¶ Scdo apparet ſanctitas Johis ex coꝛpo

ris moꝛtificatione. Nam vt ſcribit Marcus.
ca. Erat Johes veſtitus pilis Cameli et ʒona
pellicea circa lũbos eiꝰ: ⁊ locuſtas ⁊ mel ſilue⸗
ſtreedebat. Idẽ habet᷑ Matth.iij.ca. vbi Ni
colaꝰde lyra inqt. Locuſte ſũt parua animalia
volitantia ꝑ modũ ſaltꝰ ⁊ reperiunt᷑ in deſerto
iudee ⁊ frixa cũ oleo ſunt cibus paupeꝝ.Qui⸗
dam vo putant locuſtas h̊ appellari nõ aĩalia il
la:b̊ genus herbaꝝ qð vſui humano conuenire
põt. Veſcebat᷑ itaq; Johes quocũq; mõ locu
ſte accipiant᷑ cibo non lauto imo tenui ⁊ inſipi
do atq; auſtero.Sumebat etiã mel ſilueſtre qð
m Nicolaũ de lyra reperit᷑ in truncis arboꝛũ
¶ Tertio awaret ſactitas Johis ex humili cõ/
feſſione· Nam quãdo iudei miſerũt ad eũ ſacer

dotes ⁊ leuitas vt ſcribitur Johãnis.j.ca.vti

terrogarent eum. Tu qͥs es: non ſupbe locut⸗
eſt quaſi ð ſeipo pᷣſumens:quinimo humiliter
reſpondit: ⁊ cõfeſſus eſt veritateʒ dicens:quia
nõ erat xpᷣs:neq; Helias in ꝑſona:neq; pphe⸗
ta ille videlicet quẽ ipᷣi querebãt:ſᷣ dixit. Ego
vox clamãtis in deſerto:dirigite viã dñi.Con⸗

grueautẽ ſe vocẽ appellauit. Mꝛimo qꝛ vox oꝛ ph⸗
Pntides nomẽ filiationis Abꝛae ꝑdiderunt.
t

Dinat᷑ ad vbi expᷣſſionẽ. Voces em̃ ſunt eaꝝ q̃
ſüt in aia paſſionũ note: vt dicit Ariſto. ibmo
Poeriarmeniaꝝ. Sic Johhes expꝛeſſit verbum
incarnatu. Scdo de rõne vocis eſt ꝙ reſpectu
vbi ſit noticia pꝛioꝛ:oꝛigine tñ poſterioꝛ. Naʒ
Em rõneʒ oꝛiginis pꝛius verbũ cõcipit᷑ q; vox
foꝛmetur. Johes ergo fuit vox qꝛ reſpectu xpᷣi

fuit noticia pꝛioꝛ lʒ eẽt ⁊ oꝛigine poſterioꝛ Ter

tio vox tranſit:verbũ aũt manet. Johes ̊ cuʒ
dicit ſe vocẽ inſinuat ſe tranſituꝝ:xpᷣm vo per
manſuꝝ. Tandẽ de xpᷣo alta ꝓtulit:deſe humi
lima cuʒ ſubdit. Ego baptiʒo in aqua. Medi⸗
us autẽ veſtrũ ſtetit quẽ vos neſcitis. Et dicit᷑
medius ᷣm Mico.de lyra.id eſt. cõmuniter vi
uens inter hoies: quẽ iudci quantũ ad diuini⸗
tatem neſciebãt. Subdidit Johãnes. Ipᷣeẽ q̊
poſt me venturus eſt.ſcʒ ad pᷣdicandũ ⁊ myſte
rium redẽptionis cõplenduzʒ. Qui añ me factꝰ
eſt.i.mihi pꝛelatus in dignitate cuiꝰ nõ ſum di
gnus vt ſoluã eiꝰcoꝛrigia calciamẽti. C Quar
to oſtendit ſanctitas Johonis ex feruenti pᷣdi
catione. Mam vt ðꝛ Luce. iij.ca. Factũ ẽ vᷣbũ
dñni.i.diuina inſpiratio ſuꝑ Johem Zacharie
fliuzʒ in deſerto ⁊ venit in oẽm regionem ioꝛda
nis pꝛedicans bap tiſmum penitentie.Et vt ait
RHat.iij.ca. Exibat ad eũ hieroſolyma.i.po⸗

polus de hierm. aceipit᷑ hicↄtinẽs p ↄtẽto.
Et oiĩs iudea.i.milti.Et ẽ hic quedã figura vᷣm

Nico.ð lyra q̃ vocat᷑ hyperbole.i.locutio mul
tum expᷣſſiua Inchoauit aũt pᷣdicationẽ ſuam
ſic ⁊ xpᷣs dicens. NPenitentiã agite:deinde qt⸗
tuoꝛ pᷣcepta docuit. Pꝛimũ docuit phariſeos
nã vt ſcribi᷑ atth.iij. ca. Nidẽs Johãnes
multos phariſcoꝛũ ⁊ ſaduceoꝛum veniẽtes ad
baptiſmũ ſuũ:nõ tñ credentes pᷣm veritatẽ vt
diẽ Nico.ðlyra.ſᷣ mag ad ſimulatiõeʒ ⁊ inſi⸗
diationẽ. Ex q̊ xpᷣs vt ptʒ Mat.xxj.ca.q̃rẽs
ð baptiſmo Johᷣis an eẽt e celo vel ab hoibꝰcũ

nõ fuiſſent phariſei auſi reſpõdere dixit.Qua⸗

re nõ credidiſtis ei. Idẽ dicit Joſephꝰ in. xix.
antiquitatũ li. IJpᷣe Johãnes dixit illis:ꝓgeni
es viperaꝝ:qꝛ venenũ erroꝛis ⁊ hypocriſisa
ſuis ꝓgenitoꝛibꝰ traxerãt. Quis demõſtrabit
vobis fugere a ventura ira:quaſi dicat:lʒ falſi

tas veſtra lateat in cõſpectu populi:tñ non po

terit latere in ↄſpectu dei: facite ergo fructꝰ di⸗
gnos penitentie: et ne velitis dicere intra vos
patrem habemus Abꝛaã AVt enim ait Nico.ð
lyra.phariſei de hoc gloꝛiab ant᷑: qꝛ de Abꝛaã
deſcenderãt Et ideo ex ꝓmiſſione facta Abꝛae
ſine operibus ſalutem cõſequi pꝛeſumebãt.Et
hoc ẽ manifeſte falſuʒz:qꝛ non dicũt᷑ filij Abꝛae

ex carnali ppagationeſed magis ex ſfidei imita

tione vt dicit᷑ ad romanos.iiij.ca.Et ido quia
phariſei ⁊ legiſperiti fidẽ Abꝛae de xpᷣo reppue
Et hoc eſt qð dicit Johãnes.Et ne velitis di⸗
cere intra vos ꝑ fallam ſcʒ extimationẽ patrem

habemꝰ Abꝛaa:qꝛ non ẽ ſic ᷣm veritatẽ. Ecõ⸗
uerſo gentiles ſide xpᷣi deuote ad pᷣdicationezʒ

aploꝝ receperũt.iðo filij Abꝛae facti ſũt. EtH

ẽqð ſubdidit Johes.Dico em̃ vob qm̃ potẽs
eſt deus de lapidibꝰ iſtis ſuſcitare filios Abꝛae

Scðᷣʒ Nico.de lyra tenent aliqui ꝙ Johãnes

demonſtrauit illos lapides quos ſilij iſrael de

ꝓfundo ioꝛdanis attulerunt: vt habet᷑ Joſue
iiij.ca.in memoꝛiã miraculi ꝙ dominꝰ i trãſitu
eoꝛum aquas ioꝛdanis ſiccauit.Sed ꝑ illos la
pides Johannes gentiles ſigniſicauit:qꝛ cole
bant idola ð lapidibus facta.Filij ergo Abꝛae
de lapidibus ſuſcitati ſunt quãdo iudeis ꝑ inſi
delitatẽ a filiatiõe Abꝛae recedentibꝰ:gentiles
fidẽ xpᷣi recipientes in locũ eoꝝ ſubſtituti ſunt
Et qꝛ doctoꝛ veritatis nõ ſolũ debet vitia cõſi⸗
denter arguere:ſᷣ etiã penã pᷣdicere Jo ſubdi
dit Johes. Jam em̃ ſecuris.i.ſecuritas diuini

iudicij poſita ẽ ad radiccẽ. Ois arboꝛqᷓ nõ facit

fructũ bonũ:excidetur ⁊ i ignem mittet᷑ Senz
pᷣceptum docuit turbas:naʒ vt ſcribitur Luce
iij.ca. Interrogabãt Johem turbe quid eſſent
facture. At ille reſpondẽs dicebat. Qui habet

gotn
nnn
fionnh
Hocni
aeplo
nMn 6

ulidi

lcute
ndonee

mmnrin

naue
talidyd
ſtipedl
hänis⸗
goßes
fuſche
1Bret
püinſt
argvel
ochoſi
yenus⸗
lemii
Verttns.
ſdarere
tfrufn
ntnn
ſeloen
Palicea
Core
N
Wd
talist
celeb⸗
gone
etlaz/
heroc
isoui
litatc
Ethocl
Nbrqch
pronite
Konri
n
ſcode,
tydäe
tAnd
piitnn

ehi

letici
lens
hins.
ſitor
Nhte

oig,
uaß
Utomnl
Niſinn
indeq⸗
griſcos
häneg

etes gd
atet

di

ls nen
ogiſs
nöſrbir
rhfld
mnoe
furd⸗
ſnnpoe
Mo
be
Aber
n.E
Dre
Geijmina
ogui⸗
vrpue
nnt,
lis di⸗
Mrenn
Eoi⸗
cauonez
ſn. Eb
üpars
e
hüns
ſiade
Me
jriſn
NNosn
gce
Pöhr
on
mnle
ſnt
acof⸗
ubdi
hiuini
fact
C;
uce
ſſent
bet

duas tunicas det vnũ nõ habẽti. qð intelligit

Bm Mico.ð lyra qñ tunica eẽt ſuꝑflua.Tertiũ
p̃ceptuʒz docuit publicanos officiales imꝑato⸗
ris:nihil inqᷣt pluſq; vobis ↄſtitutũ ẽ faciatis.
Moc auũt dixit qꝛ collectoꝛes taliũ ſolẽt eſſe ꝓni
ad plus colligendũ qᷓ; ſiteis mãdatũ: vt qð eſt
ampliꝰremaneat.Quartũ pᷣceptũ docuit mili⸗
tes cũ dixit eis vt ſcribit᷑ Luce.iij.ca.Neminẽ
ↄcuciatis ſcʒ opꝛimẽdo pauꝑes ⁊ eos deſpici⸗
endo:neq; calũniã faciatis.i.non imponat fal
ſum crimẽ diuitibꝰ⁊ potentibꝰ vt occaſionẽ ex

toꝛquẽdi bona eoꝛũ habeatis:qꝛ ꝑ aliã viama

talibꝰ bona reciꝑe nõ poſſunt.Contenti eſtote
ſtipẽdijs vris.¶ Quinto oſtẽdit᷑ ſactitas ꝗo
hãnis ex martirij tolleratione. At em ſcribitur

ria ſcholaſtica vxoꝛẽ frat ſui hilippi abſtulit
2 Arethã regẽ:⁊ Herodẽ agrippam.⁊ Philip
pũ in ſui inimicitia ↄcitauit. Johes eum ðᷣ 6
arguebat:qð ſibi ⁊ herodi moleſtiſſimũ erat et
odioſũ. Nã vt ait Terẽtiꝰ.Obſequiũ amicos
veritas odiuzʒ parit.Et ieronymꝰ in epła a⸗
occeanũ inqᷣt. Ita ſe habetnatura vt amara ſit
veritas. Vidẽs itaq; Herodes: qꝛ Johes euʒ
tã dure redargueret. Et qꝛ ob pᷣdicationẽ ⁊ ba
ptiſmũ ſᷣm Joſephũ magnũ populum ↄgrega
ret:ipᷣm in carcere vinculauit in Macherõta
caſtello arabie:in h̊ vxoꝛi placere cupiẽs ⁊ po⸗
puliſequẽtis Johem diſpẽdiũ ptimeſcẽs. De
ſiderabat aũt ipᷣm occidere ſᷣ populũ foꝛmida⸗
bat. Tandẽ excogitauit doloſe ⁊ nõ ſine ↄfabu
latione atq; cõſilio herodiadis maligne:vt na⸗
talis ſui diẽ coꝛaʒ pᷣmis galileeſuiſq; bᷣncipibꝰ
celebꝛaret. Iſta em erat ↄſuetudo apud antiqᷣs
ꝙ ncipes ſolẽniʒabãt die ſue natiuitat : et diẽ
etiaʒ natalis imperij ſui in qͥ coꝛonabãt᷑:quare
Herodes ↄuocatis magnatibꝰ ⁊ nobilibꝰmul⸗
tis:ↄuiuiũ illis letiſſimũ atq; lautiſſimũ pᷣpara
uit atq; ſaltauit filia herodiadis.i.tripudiauit
Et hoc fuit ex diſpoſitiõe matris ⁊ ipiꝰ Hero⸗
dis:qͥ cũ iuramẽto ꝓmiſit ei dare qð peteret
pᷣmonita a matre petiuit caput Johᷣis baptiſte
Et ↄtriſtatꝰ ẽ rex:ſicte tñ ⁊ m apparẽtiã. Naʒ
vt inqͥt Beda. Iʒz ↄtriſtaret᷑ in facie ꝛletabat᷑ tũ

i coꝛde. Simulabat aũt ↄtriſtationẽ ꝓpt᷑ iuſiu

randũ qð infringere iudicabat illicitů. Sed vt
ait Ambꝛoſi li. de officijs Herodes ſaltatrici
pᷣmiũ turpiter ꝓmiſit:crudelit᷑ ſoluit:nã vt re⸗

fert Nico delyra. In ꝓmiſſione facta ĩ genera

li etiã cũ iuramẽto nõ ncl igit alla illicituʒ ſbᷣ
obligatõe cadere: cuiuſmodi erat ĩterfectio Jo

hãnis. Et ð h plene habet᷑ ĩ decreij.xxij.q.iiij.

q̃ſi ꝑ totum. Miſſo itaq; herodes ſpiculatoꝛe
decollauit Johãnẽ in carcere: ⁊ allatũ ẽ caput

at. xiiij. ca. ?⁊ Marci. vj. ca. Becollare ſuit
Johes iubẽtes Herode.Hic vt habet᷑ ĩ hiſto⸗

eius in diſco: ⁊ datuʒ ẽ puelle:⁊ illa tulitmatri
ſue. Diſcipuli aũt accipientes coꝛpꝰ ſepelierũt
illud in ſebaſte.vt ponit᷑ in.xij li.hiſtoꝛie eccle

ſiaſtice. Herodias aũt caput Johis in hiertin
fecit deferri:⁊ iuxta erodis habitaculũ cau⸗
te ſepeliri. Fuit vo Johhes decollatꝰcirca dies
qʒimoꝛũ anno pᷣcedente paſſionẽ xpᷣi.De qͥ ſic

loquit᷑ Chꝛy. Johãnes ſchola vtutuʒ:magi

ſterium vite:ſanctitatis foꝛma:noꝛma iuſticie:
virginitatis ſpeculũ:pudicitie titulus ꝛcaſtita
tis exemplũ:penitentie via:peccatoꝝ venia: ſi
dei diſciplina: Johes maioꝛ hoĩe:par angelis

legis ſumma:euãgelij ſanctio: apoſtoloꝝ vox

ſiſentiũ ꝓphetaꝝ :lucerna mundi: pcurſoꝛ iudi

cis:xpᷣi mediatoꝛ:dñiteſtis:totius medius tri
nitatis. Et hic tatus dat᷑ inceſtui:tradit᷑ adul⸗

tere:adducit᷑ ſaltatrici.
ſicſublimis inter ſlanctos Johannes
baptiſta. Caplm..

ↄtemplanduʒ debeato Jobaneba⸗
Ppniſta dicit ſublimitatis. In quo c;
ſublimis inter ſanctos ſit aperiemus: poſſumꝰ
auũt id facile cõphẽdereſi oſiderare voluerim
quinq; illius pcipue dignitates.
Scdöa cõmendationis.
Certia celebꝛationis.
Quarta venerationis.
Quinta gloꝛiſicationis.
CPꝛima dignitas beati
ctilicationis.J

teqᷓ; exires de ventre ſanctiſicauite. Ob iſtam
ſanctificationeʒ purgatus fuit a plaga oꝛigina⸗
lis culpe:vnde ſi in vtero matris deceſſiſſet ad
ſinum abꝛae euolaſſet: cuʒ ceteri vadãt in inſer
num qͥ ibi moꝛiũt᷑. Fuit inſuꝑ in vtero matris
letificatꝰ: cũ iñ ceteri ibi ſint cũ triſticia. Mul⸗
taq; alia ſpũalia dona ẽ cõſecutus: quare Ha⸗

bꝛiel pdixit patri. Spiritu ſancto replebit᷑ ad⸗

hucex vtero mris ſue Secũda dignitas bei
Johãnis dicit᷑ cõmẽdationis. Quidnã certiꝰ

⁊firmius oſtẽdere po:eſt peminentiã alicuius

qᷓ ſententia ⁊ laus ex oꝛe diuino ꝓcedẽs. Tur
pe eſt laudari a malis viris: ꝓ quibus ait Se⸗
neca in puerbtis.Lã turpe eſt laudariaturpt
bus q; ſi lauderis ob turpia. Gloꝛioſũ ergo eſt

cũ quis laudaf᷑ a ſapientibus: 4 viris grauib⸗
⁊p̃ᷣſtantiſſimis.Sed ſuꝑ oĩa grandeeſtet inef⸗

.

fabile donũ duʒ quis exiollit laudibus ab oꝛe
diuino. At em inat Hieronymus in ſermole

De qnq; dignitatibus que oſtendunt

„ r

itas beati Johannis dicif ſan⸗
4 Fuitqdeʒ in vtero ſanctiſicatus
Vñ eccłia dicit de eo illud Hieremie.j.ca.An

Seermo Bexij

ad Paulã ⁊ Euſtochiũ. Quicqͥid humanis di
ci poteſt vbis minus eſt a laude dei Ex his au
tem quos deus dignatꝰ eſt cõmendare nullꝰ tã

tis laudibꝰ fulget quãtis Johhes baptiſta.DHi⸗

xit enim deus HNoe Geñ̃.vij.ca. Te em̃ vidi iu

ſtũ coꝛã me ex omnibꝰgentibus. Et do Bauid

põ.lxxxviij. Inueni inquid Dauid ſeruũ meũ

oleo ſancto meo vnxi eũ.Et ð Job vt ptʒ eiuſ⸗

dem pᷣmo ca. Nũqͥᷣd oſideraſti ſeruũ meũ Job
ꝙ non ſit ei ſilis in terra. Et de NPaulo Acil.ix
ca. AUas electionis eſt mihi. Et de centurione
MMatth̊.viij.ca. Non inueni tãtã ſidem in iſrł.

Et petro dixit xpᷣs M atth.xvj.ca. Beat' es

Simõ bariona. Sed ð Jopᷣe multo plura mul
taq; maio:a locutus eſt.nã vt ſcribit᷑ Mat. xj

ca.dixit ieſus turbis ð Johe. Quid exiſtis in
deſertũ videre ⁊c. vbi cõmendauit eũ de q̃ttu⸗
oꝛ. MPꝛimo de ſoliditate fidei ⁊ cõſtantia cuʒ di
xit. Quid exiſtis in deſertũ videre arundinem
vento agitatã:q̃ſi dicat:non.qꝛ Johes fuit ita

cõpoſitꝰ ꝙ nec timoꝛe nec fauoꝛe a veritate de⸗
clinabat.Scðdo cõmendauit euʒ ab auſteritate
penitentie:dum ſubdidit hominẽ mollibꝰ veſti
tũ:quaſi dicat non.Tertio cõmendauit euma
claritate noticie duʒ ſequit᷑ ꝓphetã.Etiã dico

vobis pluſqᷓ; ꝓphetam.Et dicit᷑ pluſq; ꝓphe⸗
ta:qꝛ nõ ſolum xpᷣm pᷣuidit venturum ⁊ pᷣdixit

ſicut alij ꝓphete ſed etiam ipᷣm digito oſtendit

Quarto cõmẽdauit eũ ab auctoꝛitate doctrine fuit men n
gnus eſt gloꝛia ⁊ felicitate.Cuius patrociniuzʒ

dicens. Hic eſt de quo ſcriptũ eſt ſcʒ ꝑ Mala⸗
chiam. Ecce ego mitto angelũ meũ.id ẽ.ioheʒ

qui vitam duxit angelicã ante faciẽ meã:qͥ pꝛie

parabit viã tuam ante te.Amen dico vobis in
ter natos mulierũ non ſurrexit maioꝛ Johe ba
ptiſta. ¶ Tertia dignitas beati Johanis dici⸗
tur celebꝛationis. De ſolo nanq; ieſu xpᷣo ⁊ vir

gine matre Johãneq; baptiſta narrantur pᷣco
nia natiuitatis. Idcirco eccleſia ſolenniter cele

bꝛat natiuitatẽ eoꝝ.inc Augꝰ iſermone qui
legit᷑ in officio pᷣſentis ſolẽnitatis ait Poſt ilũ
ſacroſanctũ domini natalis diẽ nullius homis

natiuitatẽ legimꝰcelebꝛari niſi ſolaʒ Johis ba⸗

ptiſte. In alijs em ſanctis ⁊ elcctis dei nouimꝰ
diẽ illu coli quo illos poſt ↄſũmationẽ laboꝛũ

⁊ deuictũ triũphatumq; munduʒ in ꝑpetuas

eternitates pꝛeſens hec vita parturijt In alus

cõſũmata vltimi diei meriti celebꝛant᷑ Jn hoc
etiam pᷣma dies ⁊ ipᷣa hominis initia còſecran⸗
tur. auarta digniſas beati Joha nis dicit
venerationis Holuit naq; deus cõcurrentibꝰ

miraculis plurimis reliquias coꝛpoꝛis eiꝰ a fi

delibus venerari.Legit᷑ em̃ in hiſtoꝛia eccleſia
ſtica:ꝙ cum ad tumulũ Johãnis multa mira⸗
cula fierent iubente Juliano apoſtata gentiles
oſſa eius ſparſerũt.Et cũ miracula nõ ceſſarẽt

poſtea collecta ⁊ in igne cõcremata in puluerẽ
redegerũt ⁊ ꝑ agros ventilauerũt.Tãdẽ cine⸗
res illi collecti a qbuſdam monachis hieroſoly
mã fuere delati:deinde poſt aliq̊ tꝑa ianuã traſ
lati vbi nunc deuote coluntur. Sicut Alexan⸗
der terty:⁊ Innocẽtius quartꝰ:rei veritate co
gnita ſuis pᷣuilegijs appꝛobarũt. Caput vo eiꝰ
tẽpoꝛe arciani pᷣncipis inuentũ eſt Huobꝰ
qͥdem monachis beatus Johãnes caput ſuuʒ
in viſu manifeſtauit: qui ad locum ꝓperantes
vbi ſepultũ tãdiu latuerat inuenerũt:illud ſac⸗
cis cilicinis inuolutũ: qð poſtmodũ Conſtãti
nopolim:inde ad gallias regnante Pipino eſt
tranſſatũ. Altimo ad vꝛbẽ deductuʒ ⁊ in eccle⸗
ſia ſancti Silueſtri honoꝛifice reſeruatum. Di⸗
gitus inſuper ille quo dominũ oſtenderat com
buri non potuit vt refert magiſter Johes Be⸗
leth.qui a fidelibus cõſeruatus:poſtmoduʒa
ſancta Tecla de vltramarinis partibꝰ in Moꝛ⸗
mangdiã delatus eſt. C Quinta dignitas beati
Joßis dici gloꝛſicatnonls Credendũ quippe

eſt ꝙ in celo magna fit gloꝛia eius.⁊ ꝙ poſitus

ſit in ſupꝛemo oꝛdine angeloꝝ atq;ʒ in ſede luci⸗
feri collocatus. Naʒ illa ſedes nõ fuit reparata
per xpᷣm:quia ſtat ad dexterã patris:nec ꝑ vir
ginem:quia ſtat ſuꝑ choꝛos angeloꝝ:nec ꝑ ali
um ſanctũ:qꝛ vt pꝛedictũ eſt. Inter natos mu
lierum nõ ſurrexitmaioꝛ Johãne baptiſta.Et
ſicut magnus fuit meritis et ſanctitate:ita ma⸗

deuote imploꝛantes ſperare poſſunt illiꝰ inter⸗
ceſſione cõſequi in hoc ſeculo dei gratiaʒ:⁊ĩ fu
turo gloꝛiã ſempiternã. In qua viuit et regnat
deus ꝑ omnia ſecula ſeculoꝛũ.Amen.

¶ Bermo triceſimuſſecũdus de ſancto

Naulo aplo doctoꝛe ſũmo gentium

„ As electionis ẽ

—

mihi. dñi nri ihu xpᷣi vyba ſũt iſta oꝛi
NVinaliter. Actl.ix. ca. Ad laudes in⸗
gentes beati apłi Mauli extollẽdas hodierna
die merito eſt elaboꝛandũ. Ipᷣe nãq; ſua erudi
tione mirabili:xpᷣi benedicti nomẽ gentibꝰpa⸗
tefecit Jpᷣe ſue cõuerſionis exemplo peccatoꝛi
bus ad penitentiã redire volentibus ſpem ð ve
nia cõſequenda dedit. Ipᷣe vtiq; verbis ⁊ fact
adeo clare chꝛiſtum a moꝛtuis reſuſcitatum at⸗
qꝙᷓ; in dexteram dei patris ſedentem oſtendit:
vt nullus amplius niſi volẽs de fide chꝛiſti du
bitare queat.Ad ipſum igitur ſermonem verta
mus qui pꝛius nominis ieſu ardentiſſimus ꝑ⸗
ſecutoꝛ:expoſt factus eſt illius defenſoꝛ acerri⸗
mus et pꝛedicatoꝛ eximius: in quo poſt emen⸗
datum delictum tanta ſuperabundauit gratia

ſetin

Gentie
diſa
poſtn.
niſen
Pn
n

ℳ*

lofet
latoe
Nom
ninis
Mit
aap
ſanbi
Muta/
vocar:
hnel .
Ani
Per,
pone
Meme,
ſſtr⸗

o

gißon

ij
iar⸗ vt etiam in hac vita moꝛtali ad viſionẽ diuine poſt ouerſionẽ vo dictiẽ Paulus aſt puulus
N eſſentie raperetur De ipo pijſſimus ihs ananie a virtute humilitatis. Unde nomen ſuum iter
nuäiſ diſcipulo ſuo fideliſſimo retulit vba in themate pꝛetando. pᷣme ad Coꝛinth.xv. ca. ait. Ego ſu
Pu Nrye —peetan o. pᷣme ad Coꝛinth.xv. ca.ait. Ego ſũ
Alen pofſita. In qᷣbus de Maulo gloꝛioſiſſimo tria minim⸗apoſtoloꝝ. Tertia eſt opinio Hierony
ikech wyſteria pPnonim Stemplanda. mi Bege qͥaſſerunt ꝙ vocatus ſit Paulus a
thoeß⸗ ꝛimum dꝛ pſecutionlis. nmo ſpolio qo oↄtulit eccleſie ſcʒ ſergio Maulo
W 5 en conerſſonis ðBðð golegua a fideʒ rone ti⸗ ſupare Scll
in S ee ʒilj. ca Gecundo dubitat circa ſupbie occaſio
Qualiter id aulꝰ feruebat in pſecuti: nem: quare videlicet Oaulus erarita ſuꝑbus
Ni onen diſc ulon. (Caplm:. vet ſponte ingereretle ad pſequend xom in
baſi „ imu OTLPZSLnõ vocatus acceſſit ad pꝛincipẽ ſacerdotuʒ. Et
Pnck Wliumenere ad h̊ dicere poſſumus ꝙ tria erant in illo qbus
W un ↄtẽplãdũ de Maulo ðpſecutio diſponebatr᷑ ad extollendum.
n nis. Ipenãq; validiſſime eccłiaʒ ex Pꝛimum nobilitas generis.
twen pugnare temptauit. Añ Lucas Actl.ix. c. die· Scum clarttas ſcientie.
xk Saule aüt adhucſpirzs. i, ex vehemeti ſpiriu Tertium etas floens. ſmag ge⸗
ſmadn ignẽ ꝑſecutiõis accendẽs in ſe ⁊ ialios: 3 eccle CPꝛimũ qð erat in Oaulo fuit nobilitas ge⸗
Wre ſiam minaꝝ in vbis iniurioſis:⁊ cedis.i.i ver⸗ neris. Inqᷣt em Aug“ i mone. Erat aũt Pau
Nroden beribꝰꝛ flagellis ĩ diſcipulos dñi acceſſitad pn lus ð tribu beniamin. ſicut ipe teſtatur. Etad
inpe cipẽ ſacerdotũ ⁊ petijt ab eo eplas in damaſci Roma. xj. ca. ipe ait. Ego iſraelita ſum ex ſemi
Ppolins ad ſinagogas vt ſi quos inueniſſet huiꝰ vie vi? ne abꝛae ð tribu beniamin. Ex q̊ dicit gloi ca.
lceluci ros ac mulieres vinctos illos ꝑduceret i hieruvͥenerabilis. de pꝛeben. digni. ꝙ fuit ilis
ſhm ſalẽ. Sʒ ꝓ huius ptis plenioꝛe intelligẽtia cei⸗ Tribus vo beniamin ſatis in ſcptura magnifi⸗
nahwir ca ſeptem dubitare contingit. cat᷑:tum qꝛ illi in diuiſione terre pmiſſiõis hie⸗
Eneepc Peinorien noĩs mutationẽ· ruſalẽ fuit diſtributa: ſicut patet· oſt E xVIU⸗
mnsn Scdocirca ſupbie occaſionẽ. aa.. tum qꝛr habuit bellatoꝛes ſtrenuos ſicutno
llkiEt ertio circatepoꝛis dilationen. iat Judicũ. xx. ca. tum etig qꝛ ex illa tribu vm
ſinr. Quarto circa miſcdᷣe ↄſecutionem. H Diero fuerũt ꝓ maioꝛi ꝑte inocẽtes interfecti.
enin Quinto circa liberi arbitrij diſpoſition?. Uerütñ pleriq; mirariſolét ex bis audiũt dũ
binte⸗ Sexto circa diſcipuloꝝ diſtinctionẽ· deſe Ma uit. Actuũ nãq; ca.xx. dixit
riin Septimo circaptãtis acceptionen. Esgo ſũ vir iude⸗ tharſo cilitienat?. Et ſcde ad
anegen TPꝛimo dubitat circa nois mutationezs. äre Coꝛinth. xj ca.· hebꝛeiſt ũt ⁊ ego.Et Act.xxiij.
. ſcʒ nome Mauli mutatũ ẽ cũ pus Saulꝰ voca⸗ A. Phariſeus inqr ſum filius phariſeoꝛum.
ret᷑. Nã mutatio noĩis ẽ phibita. C. ö mutatl. Zñ cum centurio iuſſiſſet eũ verberari dixitſe .
eſono no. Li. Sʒ ad h̊ reſpõdet Jo.an.in glo.in ꝓlo⸗ ciuẽ romanuzʒ: vt habet Act a Et idem
WIC o ſexti libꝛi decreraliũ ꝙ; lex illa lot᷑ de muta coꝛã tribuno ↄfirmauit. Ad qð rndet ico. de
,—7 tatiõe fraudulẽta. Zñ interdũ lʒ mutare nomẽ lyraſuper.xxij.ca. Actl.⁊ ſuper. iiij. ca. ſcdᷣe ad
ge vtꝑ mutationẽ noĩs oſtẽdat᷑ facta mutatiobo R imo, ꝙ pr ] auli a romanis obtinueratro.
ci⸗ minis. Sicut Jacob vocatus fuit Iſit᷑ ex eo . mana ciilitatẽ. 0 cü̃ tribun⸗dixiſſet Egomul/
en vidit dũm· vtptz Geñ xxxii.ca.Et Simõ vo ta ſuma pecunie ciuilitatẽ hac adeptꝰ ſũ. Pau⸗
deon catꝰ ẽ Metrus ex ↄfeſſione diuinitat in xpᷣo vt lus rñdit.Ego aũt ⁊ natꝰ ſũ. IJdcitco Eico. &
n ſcribit᷑ at. xvi ca. Et in romanis põtificib? lyra exponẽs illa va lauliad Thimo. Pe⸗
manc, mutari ſolet nomẽ. Hã Martinꝰquintꝰ antea nulam quã reliqui troade apð carpum venies
n r, vocatꝰeſt oddode colũna. Eugeniꝰ rtus BGa affer tecum ⁊ liberos ait HBũ eẽt paul“ in carce
= bꝛiel. Nicolaus qͥntꝰ Zhomas.Calixtꝰ q̃rtus re Neronis ſcribebat Thimotheo vt ferret ſi⸗
nöre Alfonſus: Oius ſcðs Eneas. Maulſecũdus bi penulã. Erat aſſt penula veſt cõſularis que
tit Petr⸗. Et Sixtꝰ qrtꝰ dicebat᷑ Frãciſcus. Röõ a Momanis data fuit patri Mauli ĩſignũ ami⸗
umat⸗ vo talis mutationis eſt. qꝛ nomen debet cõne: citie cum ipᷣo ⁊ eſſet fact⸗ ciuis romanꝰ quaʒ
endtt: nire rei. ſicut ptz.xxi. di. ca.cleros et de ppen. rebuauerat Paulus ob memoꝛiã patris:et in
ſſtio⸗ ⁊ digni.ca.cũ ſcõʒ.Et xvi q.j.ca.ſi cupis.Et ſignü ꝙ eſſet romanciuis: ſi neceſſitas incũbe⸗
geng inſtituta de dona⸗5-EſtTamen ð noĩe Mau⸗ ret H oſtẽdendi. Erat ero Naule natiõe iſra⸗
nah⸗ li tres opiniones inueniunt᷑ Mꝛima eſt Oꝛige lita. dignitate romanciuis: ⁊ religione phari⸗
aunm —nisã dicit: ꝙ ſemper fuit binomius æ vocatus ſeus ob iſta diuina magnanimu⸗ erat audax
en itſy Saul“⁊ Maulꝰ. Gcda eſt Rabbani q̊ ait AVerum vtinqt Seneca in li. de quattuo⸗ .
Gnis ꝙ añ guerſionẽ dict? ẽ Sanlus aſaule ſupbo. tibꝰ. Magnanimitas ſi ſeſupꝛa modũ extollit

ij

facit virũ minacẽ:inflatũ:inquietũ ⁊ turbiduʒ

⁊ in quaſcũq; excellentias dictoꝝ factoꝛũq; ne

glecta honeſtate feſtinũ Gcoðm ꝙ erat ĩ Pau⸗
lo fuit claritas ſcientie. Dicit naq; de illo Hie⸗
ronymꝰ Cur Maulꝰ apls vas electionis nẽpe
qꝛ vas legis ⁊ ſcripturaꝝ ſanctaꝝ armarium ẽ
Et Acil.xxj.ca.dixit ſe erudituʒ ad pedes GBa⸗

malielis. Et. ij. ad Corl.xi.ca.ait.naʒ ⁊ ſi impe

ritus ſermone:nõ tũ ſciẽtia. At aũt ipᷣe inquit.
Scientia inflat Certiũ qð erat in Paulo erat
floꝛens etas. Erat qdem adoleſcẽs. Un Actj.

des adoleſcẽtis qͥvocabat᷑ Saulus.Et ſi quis
obſtaret ꝙ potuerit ille fuiſſe alter qͥ ſic noiare⸗
tur: facili cõuinci põt qm Actl.xxij.ca. NMaulꝰ
cũ humilitate ⁊ penitentia loquẽs ad dñm ait.
Cum funderet᷑ ſanguis ſtephani teſtis tui ego

aſtabã ⁊ ↄſentiebã ⁊ cuſtodiebã veſtimenta in

terficientiũ illũ.Cum ergo eſſet in etate floꝛenti
mouebatur ardẽter ad pſecutionẽ diſcipuloꝝ.
Nam vt inqͥt Ariſto.in.ij.rethoꝛice. Juuenes
ſũt ↄcupiſcitiui talia facere q̃cunq; cõcupiſcũt
Igeo valde amãt valde deſiderant: et ſimilia.

iens ſanguis Tertio dubitat de Paulo circa
tẽpoꝛis dilationẽ: cur ſcʒ tam diu diſtulit xpᷣs
vocare illũ ⁊ nõ cuim alijs apłis.Ad qꝗð reſpon

dere poſſumꝰꝙ ſic factũ eſt ꝓpter tria.

Sñcdo ꝓpter xp̃i ſapientiam.
Tertio ppter xpᷣi clementiim.
Pꝛimo ꝓpter xpᷣi potentis vt ſic oſtẽderet᷑ q

poſt moꝛtè xpᷣs qͥ ſurrexit a moꝛtuis potuit ini

micos etiam benigne ſuꝑare. Secundo ꝓpter

Pꝛimo propierteumauomoebat Paulue
ecutione qᷓ; grauit offendebat
putabat nãq; ſacrificiuz ſe offerre deo ſi xpino
mẽ deleret.Hoc ipſe ↄfirmat.pᷣmead Thimo.
j. ca. vbi ait. Gꝛatias ago ei qͥ me confoꝛtauiti
xpᷣo ieſu dno nro:qꝛ fideleʒ me exiſtimauit:po
nens in miniſterio qͥ pꝛius fui blaſfſemus ⁊ ꝑſe⸗
cutoꝛ.Sed miſericoꝛdiã ↄſecutus ſum.qꝛ igno

ignoꝛãs in tali ꝑſe

rans feci ĩ incredulitate. Et ad Galathas.j.ca.

indqᷣt. Audiſtis em ↄuerſationẽ mes ĩ iudaiſmo
qm ſupꝛa modũ ꝑſequebar eccliam dei ⁊ expu

vij. ca. ðꝛ. Teſtes depoſuerũt veſtimẽta ſecꝰpe gnaba illã: ⁊ ꝓficiebam in iudaiſmo ſupꝛa mu

tos coetaneos meos in generemeo. abundãtiꝰ
emulatoꝛ exiſtens paternaꝝ meaꝝ traditionũ
vt inqͥt Micolaꝰ de lyra ſuꝑ hoc paſſu. Apð iu
deos erant aliqua tradita patribus a moyſe.l.
que ſcripta ſant il ege. Et aliqua erat tradita a
patribus alis minoꝛibꝰ q̃ vocabat᷑ traditiões
ſenioꝝ.vt ptʒ Matth̊.v.ca.⁊ ambaꝝ traditi
onũ erat apłs ʒelatiſſimꝰ ante ſuã ↄuerſionem.

EScdo miſericoꝛditer actũ fuit cũ NMaulo ꝓpt᷑

merituʒ nam m Aug:.in ᷣmone.dũ Stepha
nus lapidaretn qn oꝛatiòe quã fecit ꝓ his qui

in iuuenibꝰ eſt recens ⁊ bu ad eius necem inſiſtebãt ſingulariter oꝛauit ꝓ

NPaulo quẽ ↄſpiciebat ↄtra ſe plus ceteris coꝛ
de ⁊ animo deſeuire:nõ em̃ poterat manu illuʒ
lapidibꝰduris ferire.qꝛ non ſpectabat niſi teſti
bus aliquẽ lapidare:tñ NMaulꝰ illoꝛũ retinens
veſtimẽta animabat eos vt viriliter extingue⸗
rent innocentẽ Certio remiſſionẽ ⁊ gram inue
nit aulus ꝓpter exemplũ:vt ſic in io tanq;
in ſpeculo clare peccatoꝛes intuerent᷑ magnitu
dinem miſcdie dei DHe hoc j. ad Timo.j.ca.ita
ſcripſit YFidelis ſᷣmo ⁊ omni acceptiõe dignus

ſapientiã:vt ſic innoteſceret multifoꝛmis ſapiẽ qꝛ ihs xpᷣs venit in hunc mundũ ſaluos facere
tia dei:qͥ varios habet vocandi ⁊ ſaluandi mo- peccatoes quoꝝ pmus ego ſum. Sed iðo mi

dos. Certio ꝓpter demẽtiã qua voluit vt ois
fraudis ſuſpitio tolleret᷑ ↄuertẽdis gentibus:

dũu talis magiſter ẽ electus qͥ nõ ſolum non fuiſ

ſet de ſocijs xp̃i hic viuẽtis:imo fuiſſet acerbiſ⸗
ſimus ꝑſecutoꝛ oiuʒ qͥ inuocabant nomẽ eius.
Et niło cõmodo vel incõmodo tꝑali timoꝛe/vł
fauoꝛe humano fuit ad fideʒ ↄuerſus ⁊ illiꝰno
minis qð antea extinguere nitebatur defenſoꝛ
fuit validiſſimꝰ. C Quarto dubitat᷑ ð Paulo
circa miſcdie ↄſecutionẽ: quare ↄſecutus ẽ mi⸗
ſericoꝛdiã dei adeo vt in actu furibundepſecuti
onis xpᷣm viderit audierit vocantem. Et licʒ
Augꝰ dicat. Si qris quare hũc trahat:illũ nõ
trahat:noli diiudicare ſi nõ vis errare:nihilo⸗
minus rectiſſime pietas diuina egit cũ Maulo
du illu ad ſe ta mirabiliter traxit ꝓpter tria.
Panno ꝛopter delum. =DW
Secundo pꝛopter meritum.
lum.

Tertio pꝛopter exemp

ſericoꝛdiã ↄſecutus ſum vt i me pᷣmo oſtẽderet
xpᷣs ihs oẽm patientiã ad infoꝛmationẽ eoꝛũ
qͥ credituri ſunt illi ĩ vitã eternã C Quinto du
bitat᷑ circa liberi arbitrij diſpoſitionẽ: an vide
licet fuit liberũ arbitrii eius violetatu. Ad qð
intelligẽduʒ notanda ẽ illa ſnia dni

an onauen.
i. ij. di xx v. de qua plene dixi ĩ quadrageſima⸗
li de penitẽtia ymone pᷣmo.qꝙ aliud eſtvolũta⸗
tem induci: aliud voluntatẽ mutari: aliud vo⸗
luntatẽ cogi. Tũc em induci ðꝛ quãdo aliqua
ꝑſuaſio ei ſt qua diſponit᷑ vt ad aliqð appetibi
le inclinet᷑:q̃ſi valde intẽſa eſt nomẽ coactiõis
ſoꝛtit᷑:qᷓuis non fit vera coactio.Tuncaũt vo
luntas mutat᷑ qñ ipᷣa nolente vim potẽti vᷣtu⸗
te affectio ei imittit᷑ ĩ cõtrariũ ⁊ de nolẽte fit vo⸗
lens:ita ꝙ vna affectio expellit᷑ ⁊ otraria indu
citur. Sicut cum deꝰ amatoꝛẽ tpalium facit tẽ
poꝛaliũ ↄtemptoꝛẽ.Zũcaũt voluntas ðꝛ cogi
qñ itelligit᷑ ipaʒ iuitã aliqͥd velle ⁊ repugnate

gctux
nente⸗
finol⸗
ſind
ert
nofut
bic
i
ſtidiſc
ſescke
dicuvi
Aun
Plion
exdi
ſin
ſiaſtie
ſhn
mu
vo
ore
poteſt
lgeeo
griole
bosle⸗
ldicn
More
e
d
nc
inu
tio
ſunt
ogt
ſtoi⸗
liote
fmni.
ſu
ſ
lſon⸗

(den

h

Pullus actu voluntatis deliberatiuo:aliena vtute mo Quartum excecattiiooo.e
fenlct. uente ⁊ repugnantia manente ad aliqͥd inclina Quintum viſitatio. ä
ſirßim⸗ ri nolẽdo. Nolũtas igit᷑ cogi nõ põt ab aliquo Sextum illuminatio. .
Tin,· ſec induci ab agente creato: mutari valen ab Septimum confoꝛtato.
nnälff agete increato. Quare ⁊ liberũ arbitriũ auli C Pꝛimũ qd acurritin ↄuerſione Nauli vꝛ il
auto nõ fuit coactũ:ſᷣ bene imutatum: ⁊ de nolẽte fa luſtratio.Dicit᷑ em Acil.ix.ca. Cũ iter faceret
1s tbſe ctũ eſt volens. ¶ Sexto dubitat᷑ circa diſcibu contigit vt appꝛopinquaret damaſco Remigi⸗
ckigno loꝝ diſtinctioneʒ. Nam ðꝛ ꝙ NPaulus ꝑſeque⸗ inquit. Damaſcus eſt ciuitas metropolis ſirie
. bat᷑ diſcipulos.Ex hoc querunt aliqͥ: qui erät quã ediſicauit DHamaſcꝰ Helieʒer ſeruꝰ Abꝛae
Miſno iſti diſcipuli.Et dicit Nico.ð lyra ꝙ erant om Sequitur textꝰ. Et ſubito circũfulſit eũ lux de
diexpu⸗ nes credẽtes in xpᷣm. NHam diſcipuli aliqusdo celo. Be iſta luce poſſet qͥs aſſerere ꝙ fuerit ir⸗
mmamul dicunt᷑ duodecim apłi:ſicut ibi at.xix.ca. rũpentis auroꝛe vel ſolis oꝛiẽtis ⁊ hmõi. Sed
wntir Aſſumpſit iſᷣs duodecim diſcipulos ſuos ⁊ &. pꝓfectoipᷣe Paulus:cuius fuit ↄditiõis ⁊ quo
mdſtani Aliqñ ſeptuagintaduo.ſicut Euce.vltl. Duo tpe vilſa ſit aꝑtiſſime declarauit. Aci.xxvi ca.
Dn ex diſcipulis ibant ipᷣa die ⁊c.Aliquando oẽs Loquẽs nanq; cũ Agripa dixit:dũ irem Ba⸗
ore, ſidele s.nã vt Euſebius tradit in hiſtoꝛia ecldle maſcũcũ poteſtate ⁊ ꝑmiſſu bncipũ ⁊ ſacerdo⸗
nttn⸗ ſiaſtica.⁊ habet᷑ inſiiper Actl.xi.ca.Anteq; ec tũ die media in via vidi orex ſupꝛa ſplendoꝛezʒ
nme cleſia cõgregaret᷑ Antiochie:oẽs credentes di ſolis circũfulſiſſe me lumẽ ⁊ eos qͥ mecum erat.
i ſcipuli noĩiabant᷑. At vbi credentiũ numerꝰ ibi Acdſj.vero ca.xxij.dixitꝙ lux illa fuit copioſa.
hafmn. multiplicatꝰ fuit:xpᷣiani noĩari ceperũt ¶ S ¶ Scom qð cocurrit in ↄuerſione Nauli dici
Mlo ptimo dubitat᷑ circa poteſtatis acceptionem. tur ꝓſtratio. Cecidit em in terrã vt patʒ Actl.
iSnpnn Quõ cũ iudei nullã haberẽt poteſtatẽ Paulꝰ ix.ca.Et ca.xxvi. NMPaulus retulit. Oẽſq; nos
pbiͤgi potuit a pᷣncipe ſacerdotũ illam impetrare.Ad cuz cecidiſſemus in terrã quare videf̃ ꝙ ⁊ ſocij
oenit p qð reſpondet Nico. lyra. ꝙ iudei habebant eius fuerunt ꝓſtrati verſus faciem ᷣm gloſam
ungt poteſtatẽ ſubdelegatã a romanis ꝓ criminibꝰi (Tertiũ qð in tali ↄuerſione cõcurrit ðꝛ allo
ummiln⸗ legẽ eoꝝ cõmiſſis. Nã Stephanũ moꝛe iudici cutio:nã audiuit vocẽ loquentẽ idioma bebꝛe
niiefi ario lapidaſſe dicũt᷑:qñ teſtes depoſitis veſti: um vt ſcribitf Actl.xx vj.ca.⁊ dicenteʒ. Saule
mnns bus lapidabãt eũ.Et in hoc ſeruabãt oꝛdinem ſaule cur me ꝑſequeris.Hec vox fuit pᷣmo repᷣ⸗
nugue⸗ ꝛudicij in lege ſtatutũ ꝓ ſcʒ teſtes eent pmi lapi henſiua eo Saul⸗ ꝑſequebat xpᷣm i mẽbꝛis
müue datoꝛes. Dũ itaq; NMaulꝰ videbat qᷓ fiebãt per ſuis. Scðo fuit inſtructiua. Querẽti em qͥs es
otnnih apoſtolos timẽs antiqua legẽ in q̃ nutritꝰ erat dñe:rũdit xpᷣs.Ego ſum ihs naʒarenus quem
ugin euacuari: ira ſuccenſus litteras impetrauit: ad tuꝑſequeris. Abinota ꝙ qꝛ ex luce ſũma ⁊ ex
icn uocauitq; famulos ⁊ ſocios negocij ſui. Eamꝰ* alto ſitu celi in ⁊ in qͥ ſibi aparebat et exinde
inqᷣt fratres eamus cõcito greſſu in damaſcum ſauluʒz ⁊ eius ſocios terribiliter pſternẽte:aꝑte .
nte inueniemꝰibi illos deſtructoꝛes noſtroꝝ tradi ſe ingerebat ei maieſtatiuũ ⁊ oĩpotenteʒ. Ideo
in tionũ: ligabimꝰ eos affligemuſq; verberibꝰ ie ſuã humilẽ oꝛiginẽ m quam fuit naʒarenꝰ id
Aon iunijs atq; in hierin pꝑducemus. O Maule qd eſt. in nazʒareth ↄceptus ⁊ nutritꝰ ei in ſua reue
ſan cogitas?O Paule qᷣd loqueriſ. O Naule cur latione ſpecialiter expᷣmit: vt oſtẽdat ꝙ ille idẽ
Niun taãto indiſcreto feruoꝛe moueris:Tu cape ꝓppo qͥ fuit inter iudeos humilis eſt ad celos in tãta
odil nis ⁊ eris captus. Tu cõtra diſcipulos paras glia tanqᷓ; dei filius exaltatus Pꝛopterea xpᷣs
npi manũ.Et deꝰmanu ſua te rrahet ad gremiũ di-⸗ ſubdidit:durũ eſt tibi cõtra ſtimulũ calcitrare
W ſcipuloꝝ.Et nomẽ xpᷣi ↄfundere ſatagis:⁊ ne id ẽ.potẽtioꝛi te incõꝑabiliter reſiſtere. Tertio
c. ſcis adhuc ꝙ i bꝛeui ꝓ noie ilio paratiſſimꝰeris vox illa ⁊ allocutio fuit pᷣceptiua.Tremes p
n ligari ⁊ moꝛi:non ẽ ↄſiliũ ↄtra dñm. pe Paulꝰac ſtupens de gniars, potekaie
lup⸗ De auerſione NRauli ⁊ ſeptẽ mirabi⸗ acmaieſtare to con der o ſni tolin ð
n r iit S. vis facere: q̃ſi dicat ecce nũc paratus ſũ tibi in S
halgn libꝰ q ↄcurrerũt in illa. CCaplm. I. oibus obedire. Cui xõs. Surge T ingredere ci
upatni — G uitatẽ ⁊ dicet᷑ tibi qͥd te opoꝛteat facere. Socij

Nactos —

E cũdũ myſteri⸗

auũt ſtabãt ſtupefacti: audiẽtes dem vocẽè ne⸗

laitn⸗ um otemplandũ de Maulo ðꝛ ↄuer minẽ aũt videntes. ic aliqtiſper imoꝛanduʒ
⸗ ſionis. Fuit quipe ↄuerſio eius mi/ ẽ:qm Actij.xxij.ca. Paulus dixit.Et qͥ mecuʒ
kfhv⸗ rãda ⁊ ſin gular maxie ꝓpt ſeptẽ ãibi ↄcurrũt erantlumen qdẽ viderũt:vocẽ tũnõ audierůt
nu Pꝛimum fuit illuſtratio. eeinjus qͥ loquebat᷑ mecũ:videt᷑ ꝙ h ſit aliqua cõ
nerte Secundum pꝛoſtratio. tradictio: qꝛ pᷣus ðꝛ ꝙ audierũt vocem: poſtea

en Tertium allocutio.

iie WNaulus affirmabat cõtrariũ aſſerẽs voem

xij.

non audierũt. Ad hocitaloqͥt Beda ſuꝑ actꝰ
aploꝝ: ꝙ cõfuſum vocis ſonũ: nõ aut articula
tam eius diſtinctionẽ audierũt. Et cõſimiliter
viderũt lucem a xpᷣo irradiantẽ:nõ aũt ſui coꝛ⸗
poꝛis foꝛmã ⁊ faciẽ.Naulꝰvero ⁊ viditxpᷣm⁊
Diſtincta vba eiꝰaudiuit. ¶ Quartũ qð cõcur
rit in illa ↄuerſione ðꝛ coꝛpoꝛis excecatio. Sur

rexit aut Saulꝰ deterra apertiſ; oculis nihil
videbat. Ad manꝰ itaq; ſocij trahẽtes illũ itro
duxerũt Hamaſcũ Et erat ibi tribus diebꝰnõ
viges ⁊nõ mãducauit neq; bibit. In h̊ triduo
ait Beda Mauluʒ oꝛationi vacaſſe: fuiſſeq; ra
ptũ vſq; 83 tertiũ celũ. Idẽ refert Nico.del
ra ſup ſcdᷣa epła ad Coꝛinthios ca.xj. Süũt aũt
moéi: aparet ꝙ ptri

Bege venerabili
duum quo cæeatus lucis graʒ expectabat non
ocijs toꝛpebat:vᷣ diuina potius illuſtratiõe ſub
limatꝰ archana celeſtia rimabat᷑. Eſtq; niſi fal

loꝛ credibile:q; eo tꝑe myſteriũ euãgelice diſp-

ſationis edociꝰ fuerit de qͥ ip̃e gloꝛiat᷑ ad Oala
thas dicẽs. Neq; em̃ ego ab homie accepi illð
neq; didici:ſed ꝑ reuelationeʒ ihu xpᷣi:hec ille.
CQuintũ qð ⁊currit in ↄuerſione Mauli fuit

eiꝰ viſitatio. Na inſtruxit xpᷣs ananiã vt Pau

lũ viſitaret:ſcribit᷑ em Actl.ix.ca.ſic.Erat au⸗
tem qͥdam diſcipulus Oamaſci nole Ananias
hic vt habetur Actl.xxij.ca.erat de iudeis ad
xp̃m ↄuerſus ſcientia ⁊ vita famoſus.Et dixit
ad illum in viſu dñs.Anania. At ille ait. Ecce
ego dñe. Et dñs ad eũ. Surge vade in vicũ qͥ
vocat᷑ rectus.⁊ q̃re in domo iude Saulũ noĩe

tharſenſem. Ecce em̃ oꝛat ⁊ vidit.i.ſibi reuela

tũ ẽ:viꝝ ananiã nomie:naʒ reuelatio fuit facta
Paulo nõ ſolũ de ꝑſona ſᷣ de ꝓpꝛio noie:ſtro⸗
euntẽ ⁊ imponẽtẽ ſibi manũ vt viſum recipiat
Timẽs Ananias rñdit:dñe audiui a multis ð
viro h̊ quãta mala ſãctis tuis fecerit in hierln
⁊ quare huc ſe ↄtulit:Cui deus.vade Anania

wqidragenariũ numeꝝ ictuim nõ excedat. Sa
piẽtes vo iudeoꝝ ad pᷣtendẽdũ pietate oꝛdina
uerũt:qꝙ de illo numero aliqͥd minueret᷑ plꝰ veil
min put ronabiliter videret᷑ ratiõe delicti yel
2ditionis vberandi: ſic de alijs circũſtotijs.
Quia vo NPaulꝰerat eis odioſus ſubtraxerüut

tio die auguſti lapidatus eſt. Paulus vo octaa

uo kalendas febꝛuarij ↄuerſus eſt. Et vyt refert
NMico.delyra.nõ ſtatim poſt baptiſmũ ſuũ iuit

☛

Paebm ca. D pᷣus abijt in arabiam:qualu⸗
ſtrata pᷣdicando reuerſus ẽ Damaſcũ.Et ĩiſta
reuerſione voluerũt eũ iudei capere:⁊ ꝑ murũ
euaſit ſubmiſſus in ſpoꝛta:deinde iam tribꝰ an⸗

de Bamaſco in hierłm:ſicut ipᷣe dicit ad Gala

nis a ſua cõuerſione decurſis aſcẽdit in hierin
vigdere Petrũ ⁊ manſit apud euʒ diebus tribꝰ

Abi ſunt o Paule dure cõminatões tue: Abi

ↄtumelioſa verba quibꝰdiſcipulos affictiebaoas.

Abi cathene quas deferebas vt vinctos illos

in hieruſalẽ ꝑduceres:utatꝰ es in alteꝝ vi

rũ.lec vtiq; ẽ mutatio dextre excelſi.Factus

es euãgelica tuba:xpᷣi pᷣco ⁊ inuictiſſimꝰ miles

religionis xpᷣiane.Nõ times laboꝛes:non hoꝛ
res ꝑicula:nõ vitas plagas:nõ fugis moꝛtem.
Tu ꝓ vpᷣo vtſcdᷣead Corl.ca.xi.ptz fuiſtiinla
boꝛibe plurimis. Zu carcerib abundãtiꝰ Tu
in plagis ſupꝛa modũ. O quãta cõſtãtia: quã⸗
tauefuit eiꝰaie foꝛtitudo.A iudeis qᷣnquies q3

draenns vn minoaccepit. Refert Nico. ð lxy-
en⸗ Regn

ra ſuꝑ ̊ paſſiu.q; DBeuterono.xxv. cq. coõmitti⸗
tur iudicibꝰ vt ꝓ minoꝛibꝰ culpis ꝓ dbꝰ moꝛg
nõeſt inferẽda imponãt plagas ⁊ bera:ita lrn
ctum nõ excedãt. Sa

de dicto numero qnqes vnũ ictũ ꝓ vice qtibet

Ter virgis ceſus fuit. ſicut patet Act.xvj.ca.
Semel lapidat fuit in ciuitate lichonia:vt po

nit᷑ Actl. xiiij. ca. Ler naufragiũ fecit.Etne ſin

—

gula repetem ꝓxpo i vꝛbe maxia capitis trüů⸗

catione gloꝛioſũ martyriũ ↄſũmauit.

qñi vas electiõis ẽ mihi: vt poꝛtet nomẽ meuz ¶ Beraptu Mauli in quo vidit eſſenti

coꝛã gẽtibꝰ⁊ regibꝰ.Ego aũt oſtẽda illi quãta
opoꝛteat eũ pati ꝓ noie meo Et abijt Ananias

2 introiuit in domũ ⁊ imponẽs ei manũ dixit.
Saule frater dñs ipᷣs ad te me miſit qͥ aparuit ⸗⸗
tibi i via qᷓ veniebas vtvideas ⁊ implearis ſpi/
rituſancto. ¶ Sextum qð ↄcurrit in ↄuerſione
Pauli fuit illuminatio. Cõfeſtim naq; cecide⸗ a
: et gio ſpeciali cõcedere Maulo vt in ſuo rapto di

rũt taq; ſquame ob oculis eiꝰ et viſũ recepit:et
ſurgens baptizat' eſt. C Septimũ qð ↄcurrit
i illa ↄuerſione fuit ↄfoꝛtatio. Cũ accepiſſet ci⸗

bum ↄfoꝛtateſt duplici ↄfoꝛtatiõe.ſ.coꝛpis ?

ſpũs.Qð ptʒ qꝛ ↄtinuo ingreſſus ĩ ſinagogas
pꝛedicabat ihm ⁊ iudeos viriliter ofundebat.
lhec oia facta ſũt eodeʒ anno quo xpᷣs paſſus ẽ
2 Stephanꝰ lapidatꝰ:nam xpᷣs octauo kalen⸗
das apꝛilis paſſus ẽ. Stephanꝰ codẽ anno ter

aApitulum. I.

Ertiuũ myſteriũ

aↄtemplandũ de Maulo ðꝛ viſionis

—☛ „. EE .

Aaoluit qͥdeʒ benignꝰ deus ex puile

ain dei: ⁊ de conditionibus illiꝰraptꝰ

uinã eſſentiã videret:de quo ipᷣe ita ſcribit ee
ad Coꝛinthios ca ri Sei hoiem in xpᷣ̃o ante
annos qttuoꝛdecim ſiue ĩ coꝛꝑe ſiue ex coꝛpus

neſcio de ſcit raptũ hmõi vſq; ad tertiũ celum
Etſcio hmõi hoiem ſiue in coꝛꝑe ſiue ex coꝛpꝰ

neſcio deꝰ ſcit qm̃ raptꝰẽ in paradiſũ ⁊ audiuit

archana dei q nõ licet homini loqͥ οuᷣτνς

—

vꝓboꝝ declaratiõe notãdeſũt ſeptẽ theologice

ſagse

i
dam)
acten
Mon
crin
Galn

ginür⸗
hoch
zuanat
alist
diuin⸗
vtene
uino⸗
hoef
ſectio
ec
bedi
p

Nuiſe
huiun
Glenb

1

Ealrui
fſtidil
Nwenn
üco
MWEn
W—
los
cuiu
nen
loliy

unc

flbe
ſoni.
htl⸗
nei
ſſten⸗
tas
lmgs
Au
Mhtog
lote
Egn
fan
ſisc
wu

üinit
lsn
qualu⸗
Etiiſta
muri
hiertmn
s ib“
eVo
Gllas
nncep⸗
Fns
ninies
nhoe⸗
un.
diN
fitugdi
isi
cönitti⸗
p'nors
egin
di
Eord
kpe
ſürel
ſinis.
eit
ticde
ſlapo
Ertu
eni⸗

W

fi
erul
Neritons
nn
olo
tlt
töoante
s
iclum
riorp
uciuit
quon.
e.

veritates Mꝛima veritas ᷣm Nico.de lyraſu
per iſto paſſu.x raptus ꝓpꝛie impoꝛtat quan
dam violentiam alicuiꝰ rei cõtra motum natu⸗
ralem ſibi:qð põt eſſe dupliciter Unomõ qᷓ;tũ

ad terminũ motus vt ſi lapis moueat᷑ ſurſum.

Alio modo quãtũ ad moda motus vt ſi lapis
per impulſum violentũ ferat᷑ deoꝛſum veloci⸗
qhq; natus eſt moueri. Sic aia homĩs dicit᷑ rapi

lid qð eſt pᷣter naturã. AUnomõ quãtuʒ ad ter⸗
minũ raptꝰ puta qñ rapit᷑ ad penas. Alio mo⸗

do qᷓ;tum ad modũ homini ↄnaturalẽ Et ſiclʒ
aia nata ſit moueri in deũ:tamẽ modus ↄnatu
ralis m ſtatum vite pᷣſentis ẽ q in cognition
diuinaʒ aſcendat per cognitionẽ ſenſibiliũ ⁊ ſic
vtens ſenfibꝰ:ido qñ ducit᷑ in cognitionẽ dini
uinoꝝ a ſenſibus abſtractam ðꝛ rapi:inquãtũ

hoc fit pᷣter modũ ſibi cõnaturalẽ. Poſt reſur⸗

rectionẽ vᷣo qñ erit in coꝛpoꝛe gloꝛioſo opus ĩ⸗
tellectiue nullo modo impediẽte raptꝰnon ha⸗
bebit ibi locuzʒ. ¶ Sdða veritas ꝙ MPaulꝰ in ra
ptu vidit eſſentiã diuinã: ſic determinat Rug
ad paulã de videndo deum: a in. xij.ſuꝑ Gen.
adlr̃aʒ qð ⁊ vyba apli deſignant:dicit em̃ ſe au
diuiſſe ineffabilia verba q̃ non lʒ homini loqui:
huiuſmodi autẽ vident᷑ ea que ꝑtinent ad viſi⸗
onem beatoꝝ que excedit ſtatum vie:pᷣm illud
Eſa.lxiiij.Oculus nõ vidit de abſq; teq ppa
raſti diligẽtibꝰ te.Quare ſpernẽdi ſunt illi qui
dixerunt Maulũ nõ vidiſſe ipᷣ̃am dei eſſentiaʒ:
ſed quandã refulgentiaʒ claritatis ipiꝰ.¶ Ter
tia veritas ᷣm Tho.ſcda ſcdᷣe.q.clxxv.ꝙ diui

na eẽntia videri ab intellectu creato nõ põt niſi

Pum gloꝛie:qð tamẽ dupliciter ꝑticipari pᷣt.
no modo ꝑ modũ foꝛme imanentis ⁊ ſicbea

tos facit ſanctos in patria. Alio modo ꝑ modũ

cuiuſdam paſſionis trãſeuntis:⁊ hoc modo lu⸗
men fuit in Paulo qñ fnit raptus. Et ideo ex
tali viſione nõ fuit ſimpliciter beatꝰ vt fieret re
dundãtia ad coꝛpus:ſed ſoluʒ ſᷣm qͥd.Et ſicnõ
fuit beatꝰ habitualiter ſᷣ ſolum habuit actũ be
atoꝛũ.¶ Quarta Fias noie tertij celi põt
intelligi aliqͥd coꝛpoꝛeũ:⁊ ſic tertiũ celũ eſt em⸗
pirreũ quod ðꝛ tertium reſpectu celi aerei ⁊ ce⸗
li ſiderei:vł reſpectu celi ſiderei:⁊ reſpectu celi
aquei ſiue criſtallini.Et ðꝛ raptus ad tertiũ ce
lum:nõ qꝛ raptꝰ ſit ad videndũ ſimilitudinem
alicuiꝰrei coꝛpoꝛee ſ̊ ꝓpter h̊ ꝙ locus illeẽ ↄtẽ

plationis beatoꝝ. Ibi ergo dicit ſe raptũ. qꝛ de

us oſtendit ei vitã in q̃ videndus ẽ ineternum
Et qꝛ viſio deinõ põt eẽ ſine delectatiõe:ꝓpte
rea nõ ſolũ ſe dicit rapꝛũ ad tertiũ celũ rõne cõ⸗
tẽplationis ſᷣ eæ in paradiſum recte delectatio
nis cõſequẽtis. ¶C Quinta vᷣitas ꝙ NPaulus i
raptu fuit a ſenſibꝰ alienatꝰ.Mã vt inqᷣt Augꝰ
xij.ſuꝑ Geñ.ad lr̃am. Niſi ab hac vita quiſq;

quodãmodo moꝛiat᷑ ſiue omninoexiens ð coꝛ
poꝛe ſiue auerſus ⁊ alienatꝰ a ſenſibꝰ in illaʒ nõ

ſubuehit᷑ viſionẽ. Ratio eſt m Tho.qꝛ opoꝛ

tet cũ intellectus homis eleuat᷑ ad altiſſimã dei
eẽntie viſionem:vt tota mẽtis intentio illuc ad
uocet᷑ ita ſcilʒ ꝙ nihil intelligat aliud ex fantaſ
matibꝰ:ſed totaliter ferat᷑ in deuʒ. Non em̃ per
aliqð fantaſma pᷣt dei eẽntia videri qͥnimo nec
per aliquam ſpeciem intelligibilem creataʒ. qꝛ
eſſentia dei ĩ inſinitũ excedit᷑ non ſolũ omia coꝛ⸗
poꝛa quoꝛũ ſunt fantaſmata:ſed etiã omnẽ itel⸗
ligibilẽ creaturã IJdeo impoſſibileeſt ꝙ homo
in ſtatu vie videat deũ ꝑ eſſentiã ſine abſtracti
one a ſenſibꝰ. Notandũ iñ ꝙ anima xp̃i ſtatu
vie videbat diuinã eſſentiã abſq; abſtractione
a ſenſibus.nam iĩtellectus illius anime erat glo
riſicatus ꝑ habituale lumen gloꝛie quo diuinã
eſſentiã videbat multo amplius qᷓ; aliquis an⸗
gelus vel homo.Erat aũt viatoꝛ ⁊ diſpẽſatiue
patiebat᷑ nõ ꝓpter aliquẽ defectũ ex parte itel⸗
lectus. Ideo non eſt ſimilis ratio de eo ⁊ alijs
viatoꝛioꝰ. ¶ SGexta veritas ꝙ Maulꝰpoſtq;
ceſſauit videre deũ ꝑ eẽntiã memoꝛ fuit illoꝛuʒ
q̃ in illa viſione cognouerat ꝑ aliqs ſpecies itel
ligibiles habitualiter ex h̊ in eius ĩtellectu reli
ctas:ſic̃ etiã abeũte ſenſibili remanẽt aliqueim
pꝛeſſiones in aia qs poſtea ↄuertens ad fantaſ
mata memoꝛa᷑. Vñ nec totã illã cognitionem
aut cogitare poterat aut vbis expꝛimere. hec
Tho ſcda ſcde.q.vbi ſupꝑꝛa.arti iiij. in reſpon
ſione ad tertiũ argu. ¶ Septimavitas ꝙ; lʒ aia
Mauli fu erit a fantaſmatibꝰ⁊ ſenſibiliũ ꝑcepti⸗
one abſtracta:nõ tñ fuit ita a coꝛꝑe ſeꝑata vt ei
nõ vniret qſi foꝛma.lʒ ð q̊ dubitari poſſit ꝓpt
ipᷣiꝰ apłi vᷣba qͥ ait:ſiue in coꝛꝑe ſiue ex coꝛpus
neſcio de ſcit. oc aũt vt Hiero ait in ꝓlogo
ſuꝑ NBanielẽ.qͥdã intelligere voluerũt ꝙ apis
ignoꝛabat an coꝛpꝰ eiꝰ fuerit raptuʒ ſimul cum

ala vel nõö. Sʒ Aug xij.ſuꝑ Geñ.ad lr̃am die
ꝙ aptus ſciuit ſe fuiſſe raptũ ſm aiam ⁊ nõ ſᷣm
coꝛpus:neſciuit tñ q̃liter aia ſe haberet ad coꝛ⸗
pus. Añpoſtlonga inqͥſitionẽ: Aug ↄcludit
dicens. Reſtat foꝛtaſſe vt h̊ ipᷣm eũ ignoꝛaſſe i⸗
telligamus.vtꝝ qñ in tertiũ celuʒ raptus eſt in
coꝛpe fuerit aia:quõ eſt aia in coꝛꝑe cũ coꝛpus
viuere ðꝛ:ſiue vigilantis:ſiue doꝛmientis:ſiue
in extaſi aſenſibus coꝛꝑis alienati:an oino de
coꝛpoꝛe exierit vt coꝛpus moꝛtuũ iaceret Sed
Yt ideʒ Aug⸗ poſtmodũ refert dubitante aplo
qͥs veſtrũ inde certus eſſe potuit.vñ qui ſuper
hocloquit᷑ magis cõiecturaliter qᷓ; ꝑ certitudi
nẽ loquit᷑ Ex his apparet qᷓ; repꝛehenſibiles in
ueniunt᷑ hi qͥ bonoꝛum tꝑalium falſa venenoſa
q; dulcedine decepti: alienã vitam felicitatẽq;
ꝓmiſſam:aut negant aut acqͥrere nolunt H q;

Sermo Xxiij.

magna multitudo dulccdinis tue deꝰ. Oiocũ ci patres tui veriq; paſtoꝛes:q̃te regnis cele
dafacics tua ⁊ decoꝛa nimis. Obeati qͥ habi-⸗ ſtibꝰ inſerẽdã multo meliꝰ multoq; felicius cõ⸗
tant in domo tua. Oſtendiſti te paulo doctoꝛi diderunt qᷓ; illi quoꝝ ſtudio pma meniũ tuoꝛũ
gentiũ:ſicut ⁊ moyſibmo doctoꝛi iudeoꝝ Uo. fundamenta locataſunt: e qbus is tibi nomen
luiſti vt ille a te clectꝰnon ſolũ audita ſᷣ viſa re dedit qͥ te fraterna cede fedauit Iſti ſunt quite
ferret Et vñ in es tãtus feruoꝛ tanta ↄſtantia: ad hanc gloꝛiam ꝓuexerũt vt ſis ciuitas ſacer

tãta ſolicitudo tãta diligẽtia: tta deniq; patiẽ. dotalis ⁊ ſancta: p ſancta beatipetri ſedẽ cꝛo⸗
tia:niſi qꝛ te viderat in via cui te exhibuiſti ym puttotius oꝛbise cta latius pᷣſidens religio⸗
humanitatẽ lz imenſa luce rutilantẽ. Et tandẽ ne diuina qᷓ; dominatiõe terrena. &a uis enim

ad tertiũ celũ rapto demonſtrare dignat? es di ius imperijtui terra mariq; diſtẽderis: minus
uinitatẽ tuã.clamat paulꝰ.Cupio diſſolui ⁊ e tamen eſt qð tibi bellicus laboꝛ ſubdidit qᷓ; qd

hilipen j.ca. Cur o paule niſi qꝛ illa ẽ vera beneficioꝝ veritateʒ pleniꝰ agnoſcamꝰ de ipſo
viſa illa deta:illa tranqlla:illa paciſica:illa de:⸗ aploꝝ pᷣncipe petro bncipaliter: ⁊ demũ ð ipo
licioſa:illa ꝑpetua:illa deniq; oibꝰ bonis reple ⁊ paulo in hoc ſermone vᷣba faciemus.Dicere
ta ꝗᷓ ſeòt᷑ poſt moꝛtẽ ꝓ xpᷣo: et ad quã ꝑuenire qdem poſſumꝰ cũ ẍovba ppoſira Cucs pe⸗
nõ pñj niſi qͥ moꝛiũt᷑ cũ xpᷣo.lhac paulus pᷣdi⸗ trus id ẽ.inter apłos cõfeſſoꝛ ſidei ſingulariſẽ
cauit:hanc deſiderauit: hãc tandem gloſe ad; mus qͥ ⁊ vꝛbi ⁊ toti mũdo lumẽ euangelicũ p⸗
eptus ẽ.Ad quã nos ꝑducat ihs filius dei qui tuliſti:vbi de ipᷣo ſanctiſſimo petro triamyſte⸗
viuit ⁊ regnat in ſecula ſecloꝝ. Amen. ria ꝓponimus ↄtemplanda. “
¶ Sermo. xxxiij. de pmatu ſacti petri Peimi dieit b minentte.
apli ⁊ de illius eximijs virtutibꝰ at; Tertium patientie.
de ipi petri ⁊ pauli martyrio.

Wes petrꝰ*.

ba ſũt redemptoꝛis nr̃i oꝛiginaliter. Ile-
Mat. xvj. ca. ⁊ j euagelio pñtis ſ⸗o⸗
flſænitatis Rutilãtia fidei xpᷣiane miracłaſatisi
vvsꝛbe maria claruerũt. Inter q illð vnũ ꝑpadmi⸗
randũ fuit ↄuerſio videlicet gẽtiũ Romanoꝝ

— . .

q; ciuiũ facta ꝑ apłoꝝ petri ⁊ pauli pꝛedicatios

loꝛum fuit ⁊ digniſſimum caput eccle

Bimümyſtert

— S

um templatr u de beato petro dꝛ
atem eius ex eo ꝙ fuit bnceps ⁊ caput apoſto⸗
pꝓvare poſſumus tripliciter.

nẽ. Erant ibi tot ſuꝑſtitiones noxie:tot ad ido- loꝛum:qð pꝓbare
la vana ⁊ ad demões ſacrificia:tot extructa ar⸗ Pꝛmo rõne teſtiſicationis.
tiſicio mirabili tẽpla falſoꝝ deoꝝ ⁊ alia hmõi: Scdo rõnc oꝛdinationis.
q̃ oia petro ⁊ paulo pᷣdicãtibꝰ defecerunt. Jbi Tertio rõne exercitationis.
nũc colit᷑ cruciſixus deꝰ ⁊ homo verus qͥ ſedet C

ꝛimo ꝓbamus petrü fuiſſe aploꝝ caput ?

ad dexterã patris. Ibi ſacra templa dei veri ? pncipem rone teſtincationis. Ita qpe teſtiſicẽã

vginis matris:apłoꝝ/martyrũ oginum /Rcõ⸗ tur canones ſacri. Sicut ptz. xxj.di.ca.j·S⸗ ho⸗-
ſeſſoꝛũ a cunctis fidelibꝰ frequentat᷑. Ibi ſedes rum diſcretio.⁊ ca.in nouo:⁊.l.di.c.quia tua.

cũ xpᷣo. Et mihi viuere xpᷣsẽ moꝝlucruʒ ad pax xpᷣiana ſubiecit:hec Leo. Nt aũt tantoꝛũi

beatiſſime hetrusinceps apoſt. 3

ↄſideremus dignin

petri a cunctis fidelibꝰ regibꝰa pᷣncipibꝰdeuo⸗

tione pᷣcipua honoꝛat᷑. Ob qð leo papa in ſer⸗
mone feſtiuitatis hodierne ita elegãter roma⸗

noſ alloquit᷑. Omniũ qͥdem ſanctaꝝ ſolẽnitatuʒ

ca. hi qͥ. et.ij.ca.ↄſiderandũ.ca. ſidelioꝛ.lxxix.

di. ca. opoꝛtebit.lxxx.dilſ.in illis.j.q.j.ca.eos.

iij. q. vj. ca. dudũ.vij.q.j.ca.mutatiões.viij.q
j.ca. ſi petrꝰ.xxiiij.q.j.ca.rogamus. Et de ele⸗

chariſſimi tor mũdus ẽ ꝑticeps:⁊ vnius fidei ctione.ca.fundamẽta.li.vj.Et qꝛ papa canoni
pietas exigit vt qͥqͥd ꝓſalute vniuerſoꝝ geſtũ ceelectꝰẽ ſucceſſoꝛ petri vt ptzʒ.xxj.di.ca.in no
eſſe recolit᷑:cõmunibus vbiq; gaudijs celebꝛet uo teſtamẽto. Et.ix.q.iij.ca.alioꝝ. Ideo ẽ ca⸗
Aerũtamẽ hodierna feſtiuitas pᷣter illaʒ reue put eccłie vt ðꝛ.xc vj.di. ca.ↄſtatinꝰ.Et ẽ vica⸗
rentiam quã toto terraꝝ oꝛbe ꝓmeruitſpeciali rius xp̃i vt ponit᷑ ex ð traſſa.epᷣi.ca. int᷑ coꝛpa
⁊ ꝓpꝛia noſtre vꝛbis exultatione veneranda ẽ lia.⁊ ca.licet.Et i cemẽtina. Romani pᷣncipes
vt vbi pᷣcipuoꝝ apoſtoloꝝ gloꝛificatꝰ eſt exit deiureiurã.Et gerit vicẽ dei iterris.vt habet᷑
ibi in die martyrij eoꝛum ſit leticie pꝛincipatus ex detrãſac.ca.quãto. ¶ Scoðo ppetrũ

Iſti ſunt em viri per quos tibi euangeliuʒ xpi fuiſie aploꝝ ⁊ totiꝰ eccłie caput rone oꝛdinatio

èð *

roma reſplenduit: ⁊ quepus eras magiſtra er- nis. Sic vtiq; ſtatuit xps vt poſtq; ipe ↄſcẽd
roꝛis: facta es diſcipula veritatis. Iſti ſunt ſan ret celum:petrꝰcurã gereret eccłicſancte. NNam

ſinera
ſoch
len
c⸗

oſto

necde

„
4

d
oke⸗

p:
i,
ho⸗
us.
rpir.
dece⸗
gcanon,
ainno⸗
coic⸗
geice
cope

ca. quodcũq;. Inſuꝑ Luce.xxij.ca. dixit xpᷣs

ſibi dixit Mat.xvj.ca.Tibi dabo claues re⸗
gni celoꝝ:ad deſignãdũ ꝙ oẽs alij qbꝰ ptãs li⸗
gandi atq; ſoluẽdi ↄcedẽdaerat:dependẽtiam
haberẽt ab ipᷣo:vt ſcribit᷑.xxiiij.q.j.ca.manet.

bñdictꝰ.Ego ꝓ te rogaui petre vt non deſiciat
fides tua.ſ.finaliter m NMico.de lyra. Nõ em
rogauit vt petrus nõ caderet:vᷣ vt i caſu non re
maneret. IJðo ſequit᷑. Et tu aliqñ ↄuerſus.i.ð
peccato ad gr̃am: cõfirma fratres tuos. Qð ðꝛ
ei qꝛ eccłia erat ſibi cõmittẽda. Impletũ vo id
fuit qñ:vt dicitur Johᷣis vltl.ca.ter xpᷣs illi di
xit. Raſce agnos meos. ¶ Tertio ꝓpbamꝰ pe⸗
trũfuiſſe apłis ceteris ⁊ ecclie pᷣlatuʒ rõne exer
citationis.vt ſcribit᷑ Acij ſ.ca. Pꝛimꝰ ᷣmonẽ
fecit in electiõe matthie.Et Actil.ij.ca.poſt ſu⸗

ſceptũ ſpmſctm̃ pᷣmus pplo pᷣdicauit. Jðo Ana
cdleetus pᷣallegato ca. in nouo teſtamẽto ait. He

trus bmus ad fidẽ populũ vvᷣtute ſue pᷣdicatio⸗
nis adduxit.Et poſt aſcenſionẽ xpᷣi pꝛimũ mi⸗
raculũ factũ fuit ꝑ petrum aſſociatũ cuʒ Johe
cũ dixit claudo.Argentũ ⁊ aurũ nõ ẽ mihi:qð
aũt habeo hoc tibi do. In noie ihu ſurge ⁊ am

bula. ꝓpter q̃ oia non ẽ aſcribendũ ſuꝑbie ꝙ pe

trus ſit paſſus in cathedra exaltari. Cũ humili
tate qme honoꝛẽ ſue dignuati a xpᷣo vt pᷣdiciũ
eſt inſtitute libẽter ſuſcepit. Naʒ vt colligit᷑ ex

itinerario clemẽtis. NRoſtqᷓ; beatus petrus An
thiochie pᷣdicauit:populũq; illum ad fidẽ con

uertit. Theophilꝰ pᷣnceps ciuitatis illiꝰ domũ
ſuã in baſilicã fecit cõſecrari. In cuiꝰ medio ex
celſam cathedrã fabꝛicauerũt ⁊ petrũ vt ab oi⸗

bus videri ⁊ audiri poſſet:exaltauerũt. In q̃ ſe

dit honoꝛiſice tẽpoꝛibus cõgruis ãnis ſeptem
Sed poſtmodũ veniens Romã anno ſcðo im
perij Claudij in romana cathedra ſeditãnis vi

Sinicnc erltra Dckene vo honoꝛe eccleſia

ſtuʒ celebꝛat:qꝛ tũc mo pᷣlati eccłie ceperunt
loco ptãte ⁊ noĩe ſublimari. Ex qᷣbus oibꝰ de⸗
pᷣhendere poſſumus qᷓ; repᷣhẽſibilis ſit multo⸗
rum ignoꝛantia:temeritas et malicia qͥ pᷣlatos

ecclie pᷣcipue pontificẽ maximũ:deſpecios:vi

les:otemptibileſq; inſpicerẽt. Naʒ vt de papa
loquar ipᷣe a nemine ẽ iudicãdus niſi a ſide de⸗

uiet vt patet.xl. di. ca. ſi papa. Et debet qñ;
oꝛnatꝰcoꝛona ⁊ veſtibꝰ pᷣcioſis ppło ſe monſtra

re ad honoꝛeʒ ⁊ głiam xpᷣi qm pape Silueſtro

Leiꝰ ſucceſſoꝛibꝰ imperatoꝛ Conſtantinꝰdedit

palatiũ ſuũ lateranẽſe ⁊ coꝛonꝗ capitis ⁊ veſti

mẽta imperialia. xcvj.di. ca. Cõſtantinꝰ. Et lʒ
beatꝰpetrꝰ nõ legat᷑ cũ tãta magnificẽtia ſediſſe

tñ id fuit qꝛ ꝑſecutio recens ⁊ ingentiſſima im⸗

pugnabat eccłiaʒ. Qð ptʒ: q; ⁊ ipᷣe vt ĩfra dice

mus iubẽte erone crucifixus fuit. Uñ Iſið.

in li. de vita ⁊ obitu ſanctoꝝ ait. Petr?ꝰ poſtqᷓ;

tafuit.

anthiochenam fundauit eccłiam ſub Claudio
Selare vern Simonẽ magum Romam pergit
ibiq; pᷣdicans euangeliuʒ vigintiqnq; annis:
eiuſdẽ vꝛbis epiſcopatuʒ tenuit. Ex triceſuno
ſexto anno a paſſione domini a Nerone vt ip⸗
ſe voluit crucifixus eſt.

¶ De abiectiõe rerũ tꝑaliũ ⁊ cõfeſſione

xpᷣi atq; penitẽtia petri.quibus tac;

=

pꝛecioſis gemmis anima eius decoꝛa⸗

n

cũdũ myſteri⸗

um templaduz de perro aplo dere
9 eke ieſll it nãq; ⁊ vtutibꝰ cla

ruit:ãtq; ob ſue vite ſanctitatẽ ꝑfectionem ſi

is plurimis ⁊ miraculis coꝛuſcauit. Et oibꝰ
alüs dimiſſis tres in hac ꝑte vᷣtutes eius pᷣſtã⸗
tiſſimas ↄſideremus.
Dꝛima ð bonoꝝ tꝑalium deſpectio.
ncda ihu xp̃i filij dei confeſſio.
Certia peccati cõmiſſi amara deploꝛatio.

CPꝛima beati petri vtus a nobis conſideran

da: dicik bonoꝛuʒ tempoꝛalium deſpectio. At
enim ſcribit᷑ Matthᷣ iii.ca. Ambulans ieſus
iuxta mare galilee:vidit duos fratres ſimoneʒ
q̊ͥ vocat᷑ petrus ⁊ andreã fratrẽ eius: mittẽtes
rhete in mare. Erãt em̃ piſcatoꝛes. Et ait illis.
Venite poſt me faciam vos ſieri piſ catoꝛes ho
minũ. At illi ↄtinuo relictis rhetibꝰ ſecuti ſunt
eũ(Sed a qbuſas qritur vtꝝ ſit magis ſm vir
tutẽ poſſidere diuitias q; illas relinqre Et ple
riq; pauꝑtatem danantes arguunt.eimo qꝛ⸗
nullꝰ debet exponereſe periculo. Sʒ q pauꝑta
tem ſectat᷑ exponit ſe pericu o ſpũali ⁊ co poꝛa
ſitergo nõ licet relictis oibꝰpauperẽ vitã gere⸗
re. Naʒ ſapiens ꝛouerbioꝝ. ca. iij. dicebat.
Ne foꝛte egeſtate cõpulſus furer ⁊ ꝑiurẽ nomẽ
dei mei. Et Ecẽi xxvij. Pꝛopter inopiã inulti
deliquerũt. Et Ecci.vij.ca.Sicut ꝓtegit ſapi
entia:ſic ꝓtegit ⁊ pecunia. Et Ariſto.iiij. Ethi
coꝛum. Videt᷑ qdam ꝑditio ipᷣius hoĩs eẽ coꝛ⸗
ruptio diuitiarũ:qꝛ ꝑ has homo viuit. Sunt
⁊ de hoc alie auctoꝛitates qᷓ̊s inuenies in ᷣmo⸗
ne de ↄtemptu diuitiarũ. Scðdᷣo arguit᷑ contra
pauꝑtatem.qꝛ ᷣm Ariſto.in.ij. Ethicoꝝ Dir
tus ↄſiſtit in medio:ſᷣ ille qͥ omnia dimittit per
voluntariam pauꝑtatem non videtur ĩ medio
cõſiſtere:ſed magis in extremo: ergo non agit
virtuoſe. Tertio arguitur quia vltima ꝑfectio
hominis in agagine conſiſtit. Sed diuitie
cõferunt ad beatitudinẽ.ðꝛ em Ecẽc̃i.xxxj. Be⸗
atus diues qͥ inuentus ẽ ſine macula. Et Ari⸗
ſto. dicit in j. Ethicoꝝ. ꝙ diuitie oꝛganice de
ſeruiũt ad felicitatem: ergo relinquere

iij.

viuere in pauptate non eſt ̃m vᷣtutẽ.QAuarto

arguit᷑.nã dare elemoſynã ẽ actꝰ vtutis ⁊ deo
gratus:ſᷣ᷑ pauꝑtas excludit elemoſynaꝝ largi⸗
tionẽ:&̊ videt᷑ ꝙ pauꝑtas nõ ſpectat ad vtutẽ.
Contra iſta eſt auctoꝛitas Hiero. qͥ ait ↄ Joui
nianũ Legunt᷑ plurimi philoſophoꝝ diuitias
non tm̃ ↄtempſiſſe.ſᷣ etiam abieciſſe q̃ſi impedi

mentũ ſapie ⁊ vtutis.Et de his Lactantiꝰ li.j.

diuinax inſti.inqͥt. Nam et abieciſſe quoſdam

res familiares ſuas ⁊ renũciaſſe vniuerſis vo⸗

luptatibꝰ ↄſtat.vt ſolam nudãq; vtutem nudi

bus ita ſequit᷑. Mult ad philoſophandũ ob⸗
ſtitere diuitie:pauꝑtas aũt expedita ſecura eſt
Et de Socrate Hhieroꝰ ad paulinũ notauit illð

qð ponit᷑.xii.q.ij.ca.Glia epi ·s:ſocrates. So.

crates ille Thebanus hõ quondã ditiſſimꝰ cũ
ad philoſophandũ Athenas ꝑgeret: magnuʒ
auri põdus ꝓiecit:nec putauit ſe poſſe ſimul et
vtutem ⁊ diuitias poſſidereAd
obiectum reſpondet Tho.ſcdᷣa ſcdᷣe.q.clxxxvj
2 ille qͥ om̃ia dimittit ꝓpter xpᷣm non exponit
e

periculo:neq; ſpũali neq; coꝛpali.Spiritua⸗

le em̃ periculũ ex pauꝑtate puenit quado non

eſt voluntaria:qꝛ ex affectu congregandi pecu
nias quẽ patiunt illi qͥ inuolũtarie ſunt paupe

res:incidit hõ in multa pctã. Iſte aũt affectus
deponit ab his qͥ voluntariũ pauꝑtatẽ ſequũ⸗

tur. Magis autẽ dñatur his qͥ diuitias poſſi

dent. Coꝛꝑale etiã periculũ nõ iminet illis qͥ in
tentione ſequẽdi xpᷣm oĩia relinquũt.diuine ꝓ⸗
uidentie ſe cõmittẽtes. AVnñ Augꝰdicit li. de .
mone dñni in monte. Querentibꝰregnũ dei ⁊ iu
ſticiã eiꝰ non debet ſubeſſe ſolicitudo ne diuitie
ſibi deſint: ꝓpterea ſaluatoꝛ nr̃ Luce. xxij ca.
dixit diſcipulis ſuis.Qñ miſi vos ſineſacculo
2 pera ⁊ calciamẽtis nũqͥd aliqͥd defuit vobis
Ad ſcom argumẽtũ rñdet ſanctꝰ Tho.qꝙ medi
um vtutis vᷣm phᷣm in.ij. Ethicoꝛũ accipitur
vm rõneʒ rectã nõ ſᷣm quãtitatẽ. Nã milo cro⸗
toniẽſis vnũ bouẽ comedebatin die nõ graua⸗
tus ex eo:hic foꝛtiſſimꝰerat ⁊ robuſtiſſimꝰ val⸗
de. Alius aũt fruſtro panis ſm ſue nature con
Ditionẽ ſuſtentat᷑:non accipit᷑ g mediũ vtutis
inter iſtos duos:vt.ſ.ſuꝑaddat᷑ cui ſufficit fru
ſtrũ panis ⁊ deinde diminuat᷑ miloni vt tãtum
ynꝰ quãtũ alter comedat. Sʒ accipit᷑ medium
Em ꝗ dictat rõ videlicet ꝙ vnuſqͥſq; comedat

Em ꝙ reqrit conditio complexionis ſue. JIJdeo

quicqͥd fieri pᷣt Sm rõnem rectaʒ eſt vicioſũ ex
magnitudine quãtitatis: ſᷣ magis virtuoſum.
Eſſet aũt pᷣter rõnem rectam ſi qͥs oĩa ſua cõſũ⸗
meret in intẽperantia:laſciuia:ↄuiuijs ⁊ hmõi

vel abſq; vtilitate. Eſt vo ſᷣm rõnem rectaʒ
aliqͥs diuitias abijcijat vt ↄtẽplationi vacet æX

pꝛimuʒz itaqq

Ncq vt xp̃m pfecte ſequat. Adtertiũ qd obijcie.·
batr᷑ rñdet ſanct⸗ Tho. ꝙ duplex ẽ beatitudo ſi

ue felicitatis. Una qͥdẽ ꝑfecta quã expectam⸗

in futura vita Alia aũt impfecta ᷣm quaʒ alii

dicunt᷑ in hac vita beati. Pꝛeſentis vᷣo vitefe⸗

licitas ẽ duplex. AUna qͥdem m vitã actiuam.

Alia ſm vitã cõtemplatiuã. vt ptʒ ꝑ Ariſto.in

x.Ethicoꝝ.Ad felicitatẽ vite actiue que conſi
lſit ĩ exterioꝛibꝰ opationibus diuitie inſtrumẽ

taliter coadiuuãt.qꝛ vt ph̊s diẽ in.j. Ethicoꝛũ

agch vtut Multa oꝑamur ꝑ amicos:p diuitias :et ciui⸗
expeditiq; ſequerent᷑. Et Seneca in li.de moꝛi

lem potentiã ſicut ꝑ quedam oꝛgana.Ad felici

tatem aũt ↄtemplatiue vite diuitie nõ multtum

opꝑantur:ſed magis impediũt inqᷓ;tũ ſua ſolici⸗
tudine impediũt animi quietẽ q̃ maxime neceſ⸗
laria eſt cõtẽplationi.Et hoc eſt qð ph̊s dicitiĩ
x.Ethicoꝝ.qꝙ ad actiones multis opusẽ:ſpe⸗
culanti vo nullo taliũ.ſ.exterioꝝ bonoꝛũ.Ad

fnturã vo beatitudinẽ oꝛdinat᷑ aliquis ꝑ cha

ritatem ad quã efficaciter perducit voluntaria
pauꝑtas. Pꝛopterea xpᷣs dixit. Mat.xix.ca.

Qagde ⁊ vẽdeoia q̃ habes ⁊ da pauꝑibus ⁊ ha

bebis theſauꝝ in celo. Ad quartũ argumentũ

reſpondet Gꝛeg ſuꝑ Eʒechielẽ. O illi qͥ ex poſ

ſeſſis rebus ſubſidia egentibꝰ miniſtrant in bo⸗
nis que faciũt ſacriſiciũ offerunt ex eo ꝙ aliqͥd
deo ĩmolant ⁊ aliquid ſibi reſeruant Qui vero
nihil ſibi reſeruant:offerunt holocauſtũ qdð eſt
maius ſacrificio ¶ Et ſi diceret ꝗ ſicrelinquẽs
omnia ⁊ viuens in paupertate liberalis eſſe nõ
poteſt:cũ liberalitas in datione pecuniaꝝ con
ſiſtat. Reſpondet Franciſcꝰ in ſuo ractatu de
vtutibꝰ ꝙ paupꝑ poteſt eſſe liberalis habitu ge
nito ex actibus iterioꝛibus: qꝛ ſi haberet gratl

daret. Cuius ſignuʒz eſt quia ſubito põt homo
pꝛiuari bonisfoꝛtune:ſed non bonis vtutis.
TSers confeſſus eſt xp̃i diuinitat

„£

Scda virtus petria nobis cõſiderane

tur ihu xp̃i filij dei confeſſio.Cum em̃ vtſcribi⸗

tur Mat.xvj.ca.ĩterrogaſſet diſcipulos xpᷣs
Quẽ dicunt hoĩes eẽ filiũ hoĩs ⁊ illi dixerunt.

Alij eliã.Alij Hieremiã. Alij Johᷣem bapti⸗
ſtam aut vnuz ex ꝓphetis. In Hieremia dicit

Nico.de lyra fuit excellens patientia in aduer⸗

ſis. In Helia zelus veritatis. In Johe auſte⸗

ritas vite. Subdidit xp̃ᷣs. Vos autem quẽ me

eſſe dicitis. Reſpondẽs petrdixit. Tu es xvs
filius dei viui. At ihs ait illi. Beatus es ſimõ

bariona.i.filius iohãna. Bar idem eſt ꝙ filius
iona ponitur ꝑ diminutioneʒ pertracta media

ſillaba ꝓ iohana. Sequitur. qꝛ caro ⁊ ſanguis
nõ reuelauit tibi.i.homo moꝛtalis non docuit

te iſtam veritateʒ ſed pater meus. Et ego dico
tibi:quia tu es petrus.id ẽ.cõfeſſoꝛ petre vere

que xpᷣs eſt. Et ſuper hancpetram quã confeſ⸗

ei
t
ℳ
S
ln
humn
Con
cot
tenn⸗

Nice⸗

dee

egan⸗
Bglg
ite fe
am.
to in

OnOS

nme
Norii

ieid

Nn
ne.
eecn
Ati
iſe⸗
R
snen
lomen
ra.
lothe
nmanti
crpoſ
ubo⸗

iei

w
lis
eno
cO
ANe
ſuge
ag
hono
ns.
.
bi⸗
s
unt.
i⸗
dich
uen⸗
uſe

ne.

ps
no
ius
6i⸗
niS
it
c
ge

ſus es.ſcʒ ſuper xp̃m ediſicabo eccdleſiam meã.
Geld hic oꝛitur diſficultas vtruʒ confeſſio ſdei

ieſu vp̃ᷣi ſit ad ſalutem neceſſaria. Et ad hoc di⸗
cit ſanciꝰ Tho.ſcdᷣa ſcde.q.iij.ꝙ confeſſio fidei
cadit ſub pꝛeceptis affirmatiuis que non obli⸗
gãt ad ſemper ſed pꝛo loco ettempoꝛe:et ſᷣm alt
as circũſtaãtias debitas ᷣm quas opoꝛtet actũ
humanũ limitari ad hoc ꝙ ſit actus virtutis.
Confiteri ergo xpᷣm nõ ſemper nec in quolibet
loco eſt de neceſſitate ſalutis:ſed aliquo loco et
tempoꝛe: quãdo ſcʒ per omiſſionẽ huius confeſ
ſionis ſubtraheretur honoꝛ debitꝰ deo vletiaz
vtilitas pꝛoximis impendẽda: puta ſi aliquis
interrogatus de fide taceret: ⁊ ex hoc crederet᷑
vel ꝙ nõ haberet fideʒ: vel ꝙ fides non eſſet ve

ra:vel alij ꝑ eius taciturnitateʒ auerterentur a

ſide. Si auteʒ turbatio infidelium oꝛiat᷑ de con
feſſiõe ſidei manifeſta abſq; vtilitate ſidei vel ſi
delium:non eſt laudabile in tali caſu fidẽ publi
ce confiteri. Unde dominus dicit Matth. vij
ca. Nolite ſanctuʒ dare canibus neq; margari⸗

tas veſtras ſpargere añ poꝛcos ne conuerſi diſ

rumpant vos.Sed ſi vtilitas aliqua perueni⸗

ret vel adeſſet neceſſitas:tunc cõtempta turba⸗

tione infideliuʒ debet hõ fidẽ publice confiteri.
CAtrum petrus negando xpᷣm peccauit.
¶ Tertia virtus beati petria nobis cõſideran
da ðꝛ peccati cõmiſſiamara deploꝛatio. Moſt

qᷓᷓ em xpᷣm vt homo nõdũ in gra cõfirmat ter

pᷣ timoꝛe negauit: cum reſpexiſſet in eum pijſſi⸗

mus ieſus:vt ſcribitur Luce.xxij.ca. Egreſſuſ
foꝛas fleuit amare. Sed in hoc loco diligenter

eſt ꝑſcrutandũ an petrus negando chꝛiſtũ pec
cauit moꝛtaliter. Et qͥdam inuenti ſunt qui di⸗
cere voluerunt ꝙ non:ex eo ꝙ nõ negauitxpᷣm

ex timoꝛe ſed amoꝛe nolens ab eo ſepari. Scie⸗

bat em̃ ꝙ ſi dixiſſet ſe eſſe diſcipuluʒ xpᷣi ſtatim
fuiſſet eiectus et ſeparatꝰ ab eo. Iſta opinio fal
ſa eſt a cunctis doctoꝛibus impꝛobata. N ſan
ctus Tho.ſcdᷣa ſcdᷣe.q.xxv.ar.xij.ſiue vltimo
argumẽ.ij.expꝛeſſe dicit: petrus negãdo xpᷣm
peccauit moꝛtalit᷑ Gꝛegꝰ inſuꝑ in omelia ð ipᷣo
ait.dũ moꝛi timuit vitã negauit. Hieroꝰ ſuper

Mattheũ. Rabanus ſuꝑ Matth. ⁊ Oꝛego.

iij.moꝛaliũ idem cõſirmant.ſcʒ petrũ in illa ne⸗

gatione grauiter deliquiſſe. Et leo papa in ſer⸗

mone de paſſione ita refert. Ob hoc autẽ heſi⸗

tare ꝑmiſſus ẽ petrus vt in eccleſie pꝛincipere⸗
mediũ penitentie recõderet᷑: ⁊ nemo auderet ð

ſua virtute cõfidere.Chꝛyſ. inſuper in ſermõe

ſic loquit᷑. Idcirco diuine ꝓuidentieſecretum
pꝓmiſit vt pꝛimus ipe laberet᷑ petrus quoerga
peccatoꝛes durioꝛẽ ſentẽtiaʒ ꝓpꝛij caſus intui⸗
tu tẽperaret:petrꝰem oꝛbis terrarum doctoꝛ ⁊
magiſter peccauit ⁊ veniã impetrauit: vt heci

ſpectu modi.

. dulgentienoꝛma regula iudicãtibus pberet:
hec Chꝛyb. Ex his dictis claret petrũ a pecca⸗

to excuſari non poſſe. Nerũtamen oꝛit᷑ difficul⸗
tas non parua ex verbis leonis pape in mone
de paſſione ſic ad petrũ loquentis. Aidit in te
dns nõ fidẽ victã: nõ dilectionẽ auerſam ̊ con
ſtantiã fuiſſe turbatã.Sed pctm̃ eſſe nõ põt cũ

dilectione ⁊ charitate:ergo minime petrus pec
cauit qͥ dilectionem ⁊ charitateʒ non perdidit.

Ad hoc reſpondet ſanctus Tho.vbi ſupꝛa.
charitas amittit᷑ duplici. Uno modo directe
per actualẽ cõtemptũ: ⁊ ſic petrus charitatem
nõ amiſit.Alio modo indirecte qñ quis cõmit
tit aliqͥd ↄtrariũ charitati ꝓpter aliquã paſſio⸗

nẽ cõcupiſcentie vel timoꝛis:⁊ G̊ modo petrvꝰ

charitatem faciens charitatẽ amiſit ſed eam ci⸗

to recuperat dũ lachꝛymas cõtritionis effudit.
Neq; tanta fuit defoꝛmitas eius culpe qusta

pꝛo illa penitentie plenitudo Necſolum ꝓpec
cato cõmiſſo ploꝛauit.Quinimo fertur ꝙ ſem⸗
per in ſinũ ſudariũ poꝛtabat quo crebeo fluen⸗
tes tergebat lachꝛymas. Quia qñ dulcedinis
⁊ loculionis ⁊ penitẽtie dñi memoꝛ erat pꝛe ni
mia amoꝛis ſuauitate lachꝛymas cõtineri non
poterat. H
De martvrio petri ⁊ pauli ꝗqð cõſide⸗

rat᷑ reſpectu tꝑis:reſpectu cauſe ⁊ re
1 ECaplmmI-

Ertiũ myſteriũ

ↄtempladũ de btõ petro ð patietie

in qͥ innuem patientia illiꝰ in tolle⸗

ratione martyrij: de qtria ↄſideremus.

Pꝛimo dubietatem.
Zero au Altem.
CPꝛimo ↄſideremꝰdubietatẽ:an petrꝰ⁊ pau

lus paſſi ſint eadẽ die.Et qdã dixerũt ꝙ eadeʒ

die reuoluto anno Sʒ qᷓ iſtos ẽ auctoꝛitas vni
uerſalis eccłie q̃ in orone ſic deuʒ depᷣcat᷑. Deꝰ
q̃ hodiernã diẽ apłloꝝ tuoꝝ petri ⁊ pauli mar⸗
tyrio ↄſecraſti:da eccłie tue eoꝝ in oibus ſequi
pᷣceptũ ꝑ qͥs religionis ſumſit exoꝛdiũ.Et Bi⸗
onyſiꝰ q eoꝝ interfuit martyrio vt inferius di⸗
cetur narrat qliter eadeʒ die ſimul ⁊ anno paſſi

ſunt. Idem refert leo papa in ſermone. Hieroꝰ

vo in libꝛo ð viris illuſtribus int.Anno Ne
ronis ſcðo paulus romã vinctus mittit᷑ et pꝑer
biennium in libera manens cuſtodia aduerſus

iudeos diſputauit. deinde a Nerone dimiſſus

cuangeliuʒ in occidentis partibus pꝛedicauit
Quartodecimo vo Neronis anno eodem die

q̃̊ cruciſxus ẽ petrus capite truncatus eſt. Et

in hoc coꝛdant pariter oẽs Dneri⸗ Eilzynaeʒ H

die paſſi fuerint:oꝛdinauit tñ Gꝛegꝰ vt ipa die
ſpecialiꝰquo ad officiũ fieret ſolẽnitas petri ⁊
ſequẽti die cõmemoꝛatio pauli.tũ qꝛ eadeʒ die
fuit dedicata eccłia ſãcti petri.tũ qꝛ maioꝛẽ di⸗
gnitate.tũ qꝛ pꝛioꝛ eſt cõuerſione:⁊ pꝛioꝛ vꝛbẽ
intrauit. C Scdðo ↄſideremꝰ cauſalitateʒ:q̃ ſcʒ
ex cauſa petrꝰ paulꝰ innocẽtes a ſãcti ad vio⸗
lentã moꝛtẽ ↄdẽnati fuerũt. Ad qð rñdere poſ-
ſumus ꝙ tria cõcurrerũt q ilos bonos ⁊ oĩſa⸗
ctitate fulgẽtes coegerũt ad moꝛtẽ.
Pꝛimii fuit romano- ſuꝑbia.
Scðm Neronis ſeuicia.
Tertiũ Simonis magi malicia.

* ℳf

C Pꝛimũ fuit romanoꝝ ſupbia. naz xp̃ianos

pſecuti ſũt:nõ qꝛ xpᷣm pdicabant.ſᷣ qꝛ ipᷣm ſine

ſenatus auctoꝛitate deificatũ aiebãt: qð ipᷣi de

neiĩe fieri ꝓhibuerat. vt ſeribit᷑ in hiſtoꝛia Ec⸗
cleſiaſtica. Nã cũ pilatus qdã vice ad Tiberi

um eplas de vpᷣo miſiſſet:ipᷣeq; Tiberiꝰ eius ſi

dem a romanis recipi aſſentiret:ſenat oĩno re⸗
ſpulter eo non ſui autoꝛitate deus vocatus
uit. Et lʒ Lituſliuius in ꝓhemio dicat in lau⸗

dem romanoꝝ.Ceteꝝ aut me amoꝛ negocij ſu-

ſcepti fallit:aut nulla vnqᷓ; reſpublica: nec ma⸗
ioꝛ:nec ſãctioꝛ:nec bonis exemplis ditioꝛ fuit:

nec vnq; ciuitatẽ tq ſero auaricia luxuriaq; ĩni

grauerũt.Tñ neſtuut aut noluit ipᷣe Tituſliui⸗

us agnoſcere romanoꝝ ſuꝑbiam qͥ ſe deos exti

mabãt:⁊ vt Au dicit in pncipio pᷣmili. deci.
dei hoc qð dei eſt affectabãt amabaãtq; ſibi in
laudib“ dici: parcere ſubiectis ⁊ debellare ſuꝑ⸗
bos.Et vt pᷣdictũ eſt nolebãt vt qͥs ꝓ
ret᷑ abſq; illoꝝ licẽtia ⁊ auctoꝛitate ( Scom qð

⁊currit vt apli ſacti violenta moꝛte extinguerẽ
fuit Heronis ſeuicia. Jpe tũc romanis im

pabat:qui vt Hoꝛoſiꝰ Eutropius ⁊ reliqſcri⸗
ptoꝛes romanaꝝ rex tradunt flagicioſiſſimus
⁊iniquiſſimus fuit. Oe quo etiã Johes ð Sa
berijs in policratoneli j ita ait. In tanta mole

deo cole

metipᷣm interfecit Tertiũ quod cõcurrit vtſi⸗

ctiſſimi petrus ⁊ paulus martyrio coꝛonarẽtur
fuit Simonis magi malicia. Hic vt ſcribituri
itinerario clementis ſerpentes eneos faciebat
moueri:ſtatuas eneas lapideaſq; ridere ⁊ cãta
re:multaq; huiuſmodi exercebat veneficijs ⁊ i
cãtationibus magicis:ꝓpter que Neroni cha
riſſimus erat. Victus tamen ⁊ ſuꝑatus q;ſepe
ab apoſtolis petro ⁊ paulo virtut? xpᷣi: cuʒ tẽ⸗
ptaſſet volare:vt leo papa teſtat᷑: oꝛãte paulo
petro imperante angelis ſathane vteũ relin⸗
querent:quem ꝑ aera ferebant continuo coꝛru
it:fractiſq; ceruicibus expirauit.Qua ð re ira

tus Nero dedit eos in manibꝰ paulini viri cla

riſſimi: ⁊ paulinus tradidit eos i cuſtodia ma⸗
meꝛtini ſub cura militum ꝓceſſi et martiniani.
Quos milites petrus ad fidem xpᷣi cõuertit:⁊
cõperto ꝙ vpᷣiani eſſent capte ceſi ſunt. ¶C Ter⸗
tio ↄſideremus modalitatẽ: quo ſcilicet modo
petrus a paulus martyrio coꝛonati ſunt. Etin
hoc ſtandũ eſt Gionyſio ariopagite qui ð hoc

ſcribit i epiſtola ad Timotheũ. Nam poſt mul
ta ſigna ⁊ ꝓdigia que dominꝰ per ſuos apoſto

los dignatus fuit oꝑari:petrus tanqᷓ; alienige
na iuſſus eſt cruciſigi:paulus vero quia ciuis
erat romanus capitalẽ ſententiã ſubijt: qua la⸗
ta dicit Dionyſiꝰ.O frater mi Timothee ſi vi
diſſes agones conſũmationis ipſoꝝ deleciſſes
q̃dem pꝛe triſticia ⁊ doloꝛe.Quis non fleret i⸗
la hoꝛa quãdo pᷣceptum ſentẽtie egreſſuʒ eſt in
eos vt petrus crucifigeret᷑ 1 paulus decollare
tur. Vidiſſes tunc turbã iudeoꝝ ⁊ gentiliũ per

cutientes eos ⁊ expuentes in faciẽ ipſoꝝ. Ad⸗

ueniẽte aũt terribili tꝑe ↄſũmationis ip oꝝ cuzʒ
ſeparent᷑ ab inuicẽ:ligauerunt colũnas mundi
non vtiq; abſq; fratrũ gemitu ⁊ ploꝛatu Zunc
inqͥt paulus petro. Pax tecũ fundamẽtũ ecdle
ſiarũ ⁊ paſtoꝛ ouiũ ⁊ agnoꝝ xpᷣi. Petrus aũt
ad paulum ait. Vade in pace pꝛedicatoꝛ bono

imperij oẽm peroſus eſt grauitatẽ: philoſophi vũ mediatoꝛ ⁊ dux ſalutis iuſtoꝛl. Cum autem

am pſequens q̃ſi maieſtatis imperij inimicam
Et nobilioꝛa igenia veritus ſe ↄſilijs ſubdidit
hiſtrionũ. Cuz vo eẽt on auariſſimꝰ adeo vt
nulli quodcũq; officiũ delegaret:qͥn pſeqretur
noſti qͥd mihi opus ẽ.aut illud ſubijceret Qui
oibus peſt oibus indiger hiſtrionibe, 7 mimis
pecunias inſinitas eroga

enõ grauabat᷑. Sin

elõgaſſent eos ab inuicẽ ſecutus ſum magiſtrũ
meũ. Non em̃ in eodem vico occiderunt eos.qj
Bionyſius. Petrus igit᷑ perductus ad paſſio
nis locum cruciſixus eſt habens pedes ſurſum

⁊manus deoꝛſum. vt Leo ⁊ ¶Marcellus teſtã

tur. Tunc petrus vt ſcribit Egiſipus ð cruce
dicere cepit.Te dñe imitari optaui:ſed rectus

gulos ꝓut qbuſq; placuerat ampliſſime digni cruciſigi nõ vſurpaui. Tu ſempꝑ rectus a excel

tatis noĩe ſublimabat. Alios patricios: alios
ſenatoꝛes dicere hos illuſtrium ſpectabiliũ ve
noibus illuſtrabat. hec ille: Qui aliter appella⸗
ri ſolet policratus:⁊ fuit natione angęlicus Et
ne vitijs neronis diutiꝰ imoꝛemur: illud tmaf⸗
feramus i mediũ:ꝙ anno etatis ſue.xxxij. Eu⸗

tropium fugiens ad quartũ ab vꝛbe lapidemſi

ſus ⁊ altus. Nos pꝛimi hois filij q̊ caput ſuum
demerſit in terrã: cuius lapſũ ſigniſcat ſpecies
generatiõis humane. Sic em naſcimur vt ꝓni
in terram videamur effũdi. Inter hec ⁊ ſimilia
verba gratias agens deo ⁊ ſideles cõmendans
ſpm emiſit Tũc marcellus ⁊ apuleiꝰ fratres di
cipuli eius cũ de cruce depoſuerũt ⁊ diuerſis

Gte
adlo
Dio
hobl
nin
ſoe
hire
oit
chlac
nſpi
ſiho
uit.

tyce

a

bini
ehat
can
sri
ncha⸗
ce
ahn.
epalſo
ocom
Urein
iich
l
hianti⸗
mn
1En
löhoe
Fmnl
poſt⸗
eige
os
un.
Neſtwi
lules
ntl⸗
ckin
Ae

4
. Bot
.

eneh

4

uoc
ent.
Halt
one
in
rü⸗
1e/
ſi⸗
btün
glcki
gauc
jealns
etec
un
ele
1l
nllin
dans
oͤdi
eſts

See went.

cõdietes aromatibꝰ ſepelierũt Oaulꝰ vo cum

ad locũ paſſiõis duceretur ĩ poꝛta hoſtiẽſi ſ᷑ᷣm
Bionyliũ matronã quãdã noie plãtillã obuiã
habuit q̃ flẽs oronibꝰ ſuis ſe cõmendabat.Cui
paulꝰ. Vade plantilla et᷑ne ſalut ſilia: cõmoda

mihi velũ qͥ caput tuuʒ tegl ⁊ inde oclos meos

nomẽ beati andree ꝑ terraꝝ o

ſum eſt. qm non ſolũ in hac v

ißzm. Scribunt hec vyba Jobis ·j.ca. Celebꝛe

2he lariſſime diffu
ta vtutibus plu⸗

2

rimis floꝛuit ⁊ in regno celeſti fulget gloꝛia mi⸗

ligabo ⁊ poſtmoduʒ illð tibi reſtituã:qð illa li

bẽter effecit. Cũ aũi ad locũ paſſionis veniſſet
ad oꝛiẽtẽ vᷣſus ⁊ manibꝰin celũ extenſis oꝛauit

acteynnie ⁊ gr̃as egit.poſt hb valefaciẽs fra
P

tribꝰ ſuſpexit ĩ celũ muniẽs frõtẽ ⁊ pectꝰ ſuum
ſigno crud oculoſq; ſuos ð velo plantilleliga⸗
uit:æ vtrũq; genu ĩ terrã deſigẽs abſq; triſtitia
⁊ copulſione collũ extendit:⁊ ſic decollatus ẽ.
Moxq; caput eiꝰa coꝛꝑeexiliens ihs xpᷣs he⸗
bꝛaice clara voce inſonuit. De eiꝰ vo vulnere
vnda lactis vſq; in veſtimẽta militl emanauit:
et poſtea ſanguis effluxit. In aere lux immẽſa
emicuit:de coꝛꝑe odoꝛſuauiſſimꝰ ſpirauit:per⸗
cuciẽte aũt carnifice ⁊ amputante caput pauli:
tũc in ipᷣo ictu paulꝰ explicuit veluʒ ⁊ collegit
ſanguinẽ ꝓpꝛiũ ⁊ inuoluit eũ:illaq; hoꝛa apxpa

ruit plãtille tradiditq; velũ cũ ſanguine. Et re

uerſo militi carniſici dixit plantilla: vbi dimiſi

ſti magiſtrũ meũ paulũ: Rñdit miles:cũ ſocio Ouglit btũs an

iacet ibi e vꝛbem in valle pugilum ⁊ velo tuo
velata eſt facies eiꝰ. Jpᷣa aũt rñdens ait.Ecce
nũc intranerũt petrꝰ⁊ paulꝰ induti veſte pᷣcla⸗
ra ⁊ coꝛonas fulgẽtes habebãt in capitibꝰ ſuis
Et ꝓtulit velũ ſanguinecruẽtatũ ⁊ mõſtrauit

eis:ꝓpter qð opus qᷓ;plures crediderunt dño/

⁊ facti ſũt xpᷣiani.Aſſerit etiaʒ DHionpſiꝰ aplos

ibi aparuiſſe: attende inr miraculũ Aide pꝛo
digiũ frater mi Timothee die victimationis il

loꝝ.Nazʒ pᷣſens fui in tꝑe ſeꝑationis eoꝝ:poſt
moꝛtẽ aũt illoꝝ vidi eos ad inuicem manuad
manũ intrãtes poꝛtas vꝛbis ⁊ indutos veſtelu
minis ⁊ coꝛonis claritatis ⁊ lucis oꝛnatos.hec
Bionyſiꝰ.Cui de his rebꝰ loquẽti plena ẽ ad-
hibeda fides.tũ qꝛ ex gentili ⁊ philopho ſũmo
factꝰ fuit nõ ab re pauli diſcipulꝰ.tũ qꝛſapia et
vtute pollebat.tũ qꝛ ꝓpter xpᷣm ⁊ ipᷣe non ſine
cauſa paſſionẽ ſuſtinuit. Igit᷑ qramus cum dei

adiutoꝛio quantũ poſſumꝰ ſanctoꝝ imitari ve

ſtigia:vt ſic ſocietatis eoꝛuʒ participes merea⸗

mur eẽ in illo felicitatis regno in q̃ pax ſũmaẽ.
Ad qð nos ꝑducat clemẽtia xpᷣi qui viuit ⁊ re

gnat in ſecula ſcculoꝝ.Amen.

fratre ſimonis petri ⁊ ĩ paſſiõe ſocio.

as frater ſimonis petri vnꝰex duob⸗

.
„
„ . . 1

qui audierãta Johʒe ⁊ ſecuii fuerat

rabili ſed inſuꝑ patrociniũ eius expoſcentibus
petita beneſicia impetrare non ceſſat. Placuir
autem puidentie diuine vt ex oſſibus eius ↄti

nue mãna ſcaturiat vt tali ſigno ad eius deuoti

onem cuncti fideles ardentius inflament᷑ Etlʒ
coꝛpꝰ eius a maximilla chꝛiſto amabili vxoꝛꝛ
Egee:vt dicemus apud patras fuerit recondi
tum:tamẽ inde fuit cõſtantinopolim delatun
Poſtremo ad ciuitatẽ Amalſie fuit deduetum
vbi nunc ſacrũ illud pignus honoꝛabiliter on
ſeruat᷑ QAuapꝛopter vt in ſolẽnitate eius illius
laudibus reſiciamur ſtatui in pᷣſenti ſermone ð
ipᷣo apoſtolo gloꝛioſiſſimo vba facẽ atq; qu⸗
tum potero cum dei adiutoꝛio ſuam pꝛeemine⸗
tiam explicare. Ad eius vero cõmendationem
aſſumpta ſũt verba ꝓpoſita in quibꝰ triplicem·
excellentis beati andree curabimus enarrare·
Pꝛima dicitur diligentia. MD
Secundaobedientia.
Tertia patientia.

dreas fuit diligẽs coõ

uerſãdo cũ bonis ⁊ audiẽdo vbũ dei

atq; alijs coicãdo q audiuit.¶ Ca:I.·

Bima excellen⸗

tia bti andree de diligẽtia:quaʒ 2ſi-
der emus pᷣcipue q;tũ ad trina.
Peimo htum ad conuerſationem.
Gecudo q;tum ad auditionem.
Certio q;tum ad cõmunicationen.
C Pꝛimo cõſideremus diligetiã beati andree
q;tum ad counerſationẽ. Fuit quipe diligens
⁊ ſolicitus conuerſari cuʒ Johe baptiſta: dum
em̃ famã eius ſanctitatis accepit: poſtmodum
eundẽ et vidit ⁊ pᷣdicantem audiuit: factus eſt
diſcipulus eius vt refert YHohanes.j. ca. Et in
hoc exemplũ nobis dedit: vt q;tum poſſumus
bonoꝛum viroꝛũ conſoꝛtia ſemper fnektain.
Hinc ſapiẽs Nꝛouerbioꝝ.xiij.ca.ait. Qui cũ
ſapientibus graditur ſapiẽs erit. amicus ſtul⸗
toꝝ ſimilis efficit᷑. Et Dauid in põ.xvij. Cuz
ſancto ſancx'eris: ⁊ cũ viro innocẽte innocens

eris:⁊ cum peruerſo peruerteris. Et.xxviij.q
..ca. ſepe maloꝛum d:. Sepe maloꝛum conſoꝛ⸗
tia etiam bonos coꝛrũpunt: quãto magis eos
qui ad vitia ꝓni ſũt.Et.xxiij.q.iiij.ca alauis
uõ incoꝛruptus poteris ꝑmanere qui coꝛru-
ptis ſociaris Et de hoc inquit Seneca in. iij. ð
ira. Sumũt᷑ a conuerſantibus moꝛes Etidex
ad lucillũ. Cuʒ bis conuerſare qui te melio:em

/
4

xiii

facturi ſt. Illos admitte qͥs tu potes facẽ me

lioꝛes. Et iteꝝ ad eũdẽ. Mulla res magis aiuʒ
induit honeſtate: nullaq; dubios æ inclinatos
ad pꝛaua mag ad rectũ reuocat:ä; bonoꝝ aſſi⸗

dua ↄuerſatio. Et idẽ in.iij de ira.nõ tm̃ valitu

dini ꝓfuit ſana regio ſalubꝛeq; celum qᷓ;tũ ani⸗

mis parũ fimig ↄuerſatio melioꝛis:qð intelli⸗

s ſi feras mãſueſcere videris ↄuictu nr̃o.Et
Iſid. in. ſi: li:ſoliloquioꝛuʒ. Vita malos:caue
niqs Oed aliqs obücere 5 h̊ põt:qñ xpᷣs cum
publicanis ⁊ peccatoꝛibꝰↄuerſabat᷑:ita ⁊ ſãcti

viri feciſſe ꝓbati ſũtd qð declarandũ audiẽ

da ſunt vyba Aug.. in ᷣmone de vᷣbis euãgelij
q̃ ponunt᷑.xxiiij.q.iiij.ca.a malis. ibi ſic Se

A malis ſemp coꝛde diſiungimini Ad tpᷣs cau
te coꝛꝑe copulamini:duobꝰ modis nõ temacu

lat malus ſi ei nõ cõſentias: ⁊ ſi redarguas:h̊ ẽ
nõ cõmunicare:nõ ↄſentire. Cõmunicat᷑ qͥpe
qũñ ſacto eiꝰↄſoꝛtiũ volũtatis vel apꝛobatiõis
adiũgit᷑. Neq; em̃ ↄſentiẽtes ſitis malis vt nõ

appꝛobetis:neq; negigetes vt nõ arguatis Et

eagdem ſuia 2ſirmat᷑ pᷣdicta cauſa ⁊ qſtione.ca.
ita.ca.ſi ꝗs:⁊ ca.recedite Igit᷑ cõuerſatio xpᷣi
cũ peccatoꝛibꝰ ex q̃ iᷣi boni fieri poterant ⁊ ob
quã familiarẽſe illis exhibebat laudabilis erat
⁊ex radice charitatis ꝓcedẽs.Silłiter apłi iter

idolatras ↄuiuebant vt eos ad verã religionz

euocarẽt. Sicut ð andrea legimus ꝙ ↄoſiſtens
in Achapa poſtqᷓ; ſuſcepit ſpiritũſãctũ cã totã

eccleſijs ipleuit: effugataq; idolatria peſte: po⸗
pulos ad xp̃i fidẽ ↄuertit Axoꝛẽ qͥʒ Egee pcõ⸗/

ſulis ſacro baptiſmat fonte regenerauit. ¶ Se
cũdo ↄſiderem diligentiã beati andree q;tum

ad auditionẽ. Voluit em attentius audire Jo-

hanem de xpᷣo loquentẽ atq; dicentẽ. Ecce eg⸗
gnus dei:ecce qͥ tollit peccata mũdi Quo au

to ſecutꝰ eſt ijm cum alio cõdiſcipulo:dixit ve Qualtter beatus andreas rone ilitk

ro illis ipᷣs:quid queritis. At illi reſpõderũt ei
Rabbi vbi habitas?dixit eis. venite ⁊ videte:
venerũt itaq; ⁊ viderũt ⁊ manſerũt apud eum

die illo.yt ptʒ Johisj.ca Quãtũ aũt ꝓſit vni

cuiq; audire vba ⁊ doctrinã xp̃i:lʒ dixerim in
qdrageſimali nr̃o in ᷣmone deverbo dei:tñ ad

hucexpedit aliquo exemplo id aperire. Scri-

5*

bitur em Actl.ij ca.ꝙ pꝛedicante petro audiẽ⸗
tes verba eius cõpuncti ſunt coꝛde ⁊ dixerunt
ad petrũ ⁊ ad reliquos aplos. Airi fratres d
faciemus: petrus aũt ait ad illos penitentiam
agile ⁊ baptiʒet᷑ vnuſqͥq; veſtrũ. Qui vero re⸗
ceperunt ᷣmonem eius baptiʒati ſunt: ⁊ apo⸗
ſite ſunt ĩ illa die anime circiter tria milia.Et vt

inqᷣt Hiere.ca. xxiij. Nerbuʒ dei ſicut malleus

conterens petras.id eſt. coꝛda dura. Pꝛedica⸗
tione inſuꝑ aplłoꝝ crediderũt oẽs gentes dum
in oẽm terram exiuit ſonus coꝛum: qꝛ vt ðꝛ ad

QMat. iiij.ca.Erant em̃ piſcatoꝛes ⁊ xpᷣs dixit
eis. Venite poſt me fa. vos ſie.piſ.ho. Habuit
auüt iſta obediẽtia tres ↄditiones mirificas.

Romanos.ꝓ ca. Sides ex auditut auditus
autem per verbum xpᷣi. Pꝛopterea ſapiẽs Ec
deſiaſtici.vj.ꝛouerbioꝝ. iij. ca. ait. Si dile⸗
xeris audire ſapiens eris. Et Ariſto.in.j. e
taphiſi. Auditus deſeruit diſcipline: ideo aĩa⸗
lia que carẽt auditu ſicut apes ⁊ muſce nõ obe

diüt voci homĩs:nec ſunt diſciplinabilia. qua⸗

re nil ita aios hoĩm ad bene beateq; viuenduʒ
dirigere põt ſicut auditus verbi. ¶ Tertio cõ
ſideremus beati andree diligentiã q;tum ad cõ
municationem dũ xpᷣm agnouit ſtatim illumia
tionem ſua cõmunicare ꝓcurauit fratri ſuo pe⸗
tro. Nam vtſcribit᷑ Yohig.j.ca.mox eo inuen⸗
to dixit ei. Inuenimꝰmeſſiã:⁊ adduxit eum ad
ihᷣm:cui etiaʒ xpᷣs benigne ſeipᷣm manifeſtauit
dixitq; illi. Tu es Simon filiꝰ Johᷣis iu voca

beris cephas qð interpᷣtat᷑ petrꝰ. Noluitergo

andreas bonũ ſalutis eſſe ſibi ſoli: pcurauit et
illud ꝓ fratre ſuo petro. Sic ⁊ nos ſi cupimus
regnare cuʒ xpᷣo:ꝓximis opem ferre tenemur.
Inqᷣt nãq; ſapiẽs Ecci.xvij.ca. Anicuiq; mã
dauit deus de pximo ſuo.Sed mirũ certe quõ
nõ ↄfundunt᷑ ⁊ erubeſcunt in ſemetipᷣis hi qui
xpiano noie decoꝛant᷑:oĩa tñ ad pꝓpꝛium amo⸗
rem reflectunt:dũ ↄ ſe loquentẽ audiũt:adhuc
di 3 gentilẽ. Retulit ipᷣe in oꝛatione pꝛo
rio:hoies ad deos nulla re ꝓpius ac
cedunt q; lalutem hoĩbus dando.Et in queſti

onibus tuſculanis. Que melioꝛ eſt in hoĩuʒ ge

nere natura qᷓ; eoꝝ qͥ ſe natos ad hoĩies adiuuã
dos ⁊ cõſeruandos arbitrant᷑. Sed quõ aliene
ſaluti intendẽt qͥ ꝓpꝛiam negligunt. Heu heu
qᷓ; pauciſſimi ſunt qͥ nõ magis inuigilent ꝓ coꝛ
poꝛis beneficio i; pꝛo anime atq; conſciẽtie trã

obediuit xpᷣo eum vocanti

petro qð ſatis ſtulte qdaʒ impꝛobare
ſunt auii. ((Caplm. I.
Ecuda excellen⸗

em̃ vt ipᷣm atq; fratrem eiꝰ petꝝ xpᷣs

vocauit:relictl oibꝰ ſecuti ſũt eum. vt ſcribitur

ia velocitas.

C Prꝛima conditio illius ob

dientie rõnabili⸗

tas ðꝛ. Fluit nãq; rationabile obedire xpᷣo qui

deus erat qui imperauit ventis ⁊ mari ⁊ facta
eſt tranquillitas magna:vt dicitur Mat. viij.

4
nid
de
bon
4
ſun
rar
ſecut

A

dlins
ib
Sidſe
chain
ſoͤode
lls⸗

noco

dc5
na.
ſe

oucn
tana
eknii
Enn
taw
mu
Gm
Moni
ra
ci
o⸗
ahue
ene
s
eſi
e
ui
lene
nhen
p0
end

e

vor

iiur
drit
t
⸗

Sbii⸗
gt

ois deniq; ſplendoꝛ vtutis effulſit Sʒ iðo pau
peres nõ diuites ⁊ potẽtes:piſcatoꝛes nõ phi⸗
loſophos ad ſe vocauit: vt in cõuerſionemun⸗

ca. Qui curauit infirmos: iluminauit cecos:
mügdauit lepꝛoſos: demones a coꝛꝑib obſeſſis

eiecit et moꝛtuos ſuſcitauit. Ad quẽ acceſſerũt

poſt ieiuniũ angeli et miniſtrabãt ei vt dicitur
MWat.iiij. ca. Neruntñn vt re ert Hiero' ſuper
Eattheũ. Arguit in H poꝛpł rius 21 Julian“
auguſtus vel iperiei⸗ hiſtoꝛici mẽtientis vel
ſtulticiaʒ eoꝝ qͥ ſtatim ſecuti ſunt ſaluatoꝛẽ qᷣſi
irrationabiliter quẽlibet vocanteʒ hoiem ſunt
ſecuti. Sed certe fulgoꝛipſe ⁊ maieſtas diuini⸗
tatis occulta que in hũana facie relucebat. Er
pᷣmo ad ſe veniẽtes trahere poterat aſpectu Si
em̃ in magnete lapide vᷣtus heceſſe ðꝛ. vtaãnu⸗

2

los et feſtucas ſibi copulet quanto magis dñs

oĩm creaturarũ ad ſe trahere poterat quos vo

lebat:hec lieroꝰ.Sed NPoꝛphirius pᷣfatus ſa
crilegus ⁊ blaſfemus xpᷣin vocantẽ pᷣſumit cul⸗
pare aſſerens ex malicis piſcatoꝛes ruſticos et
indoctos ad ſe ſequendũ vocaſſe. Nã cũ illius
facta ⁊ geſta fraude ⁊ deceptiõe vt ipe falſo aſ⸗
ſerit fuerint plena: voluit eos habere comites
quos facile erat deciꝑe. O vba omni execrati⸗
one digna. OQ falſitas ab omibus exhoꝛrenda
NMon fuit deceptoꝛ xp̃s in qͥ ois gre plenitudo
ſuꝑabuudauit: oĩs ꝑfectio ſanctitatis emicuit:

di fieda ꝑ eos vtus diuina clareſceret: ⁊ vitas
ꝑ eos pᷣdicanda diuine gre nõ humanis fauoꝛi
bus aſcriberetur. Idcirco paulus.j.ad Corl.j
gat Que ſtulta ſũt mũdi elegit deus vt cõ
fundat ſapientes: ⁊ infirma mundi elegit deus
vt ↄfundat foꝛtia.Et mundi ignobilia ⁊ ↄtem
ptibilia elegit deus ⁊ ea non ſunt vt ea q ſunt
deſtrueret vt nõ gloꝛiet᷑ oĩs caro in conſpectu

eius. Sup hoc paſſu ita dicit Aug. Si doct⸗
eligerek foꝛtaſſe ſ60 ſe diceret electuʒ:qꝛ ſua do

ctrina eligi meruit. Oñs autẽn ieſus xpᷣs vo⸗

lens ſuꝑboꝝ frangere ceruices nõ queſiuit per

oꝛatoꝛẽ piſcatoꝛẽ. ſed de piſcatoꝛe lucratus eſt
imperatoꝛẽ. ¶ Scdᷣa conditio illius obedien⸗

tie vꝛ ſocietas. Habuit em ſecuʒ obedientem et
ſociũ fratrẽ ſuuʒ petrũ. Simul quidem vocati

ſunt ⁊ inſimul vocãtem ſecuti.Hinc Chꝛyb. ſu⸗

per Mattheüũ ait de ip̃is.Erant habitatiõe ci

ues: dilectione ↄcoꝛdes: artificio pares :frater
Galathas. vj:oꝑemur bonũ. Et ſapiens Ecci

nitatis pietate coniuncti:ideo ſimul eos voca⸗
uit: ne hoĩes ira coniunctos diſſimilis vocatio

ſepararet: hecille Eciendũ tñ ꝙ cõiunctio fra „*
tpe vindicte diſperdet te. O q; grandis eſt nu⸗

ternitatis aliqñ hzꝗ piſparitatẽ ſicut in Cayn ⁊
abel:quoꝝ vnus deo gratus fuit : alter exoſus
vt ptʒ Geñ.iiij. ca. Iſaac etiã hereditatem ob⸗

rinuit. Iimael vero frater eius illam amiſit: ſiẽ
ſcribitur Geñ. xxi:ca. Et ad Gab iiij. a. Eice

ancillam ⁊fllium eius:non em erit heres fllius
ancille cuʒ filio libere. Jacob inſuper amabilis

fuit deo.non ſic Eſau frater de quibus ρορ

ui Quãdoq; autẽ copula fraternitatis ha
bet paritatẽ. vnde Aalerius maximus li:i.re⸗
citat de poliſtrato et Pipoclide philoſophis.

ch lei. dixit deus. Jacob dilexi: Eſau odio
35h

fuerint eodem die nati:eiuſdẽq; pꝛeceptoꝛis

Epicuri ſectam ſecuti:patrimonij etiaʒ poſſidẽ

7„

di alendeq; ſchole cõmunione ↄiuncti:eodem

2

qʒʒ momento tẽpoꝛis vltima ſenectute extincti.

Sic cognatio petri et andree parem in multis

habuit conditionẽ. nam fuerunt ab eodem arti
ficio vocati: dicit nãq; ¶ Oatth. iiij. ca. Ambu

lãs ieſus iuxta mare galilee vidit du os fratres
ſimonem qui vocatur petrus ⁊ andreaʒ fratrẽ
eius mittentes rhete in mare:erant enim piſca⸗

toꝛes. Et ait illis Venite poſt me c̃. Fuerunt
eigeʒ officio deputati ſcilʒ apoſtolatui chꝛiſti.
Ande Luẽc. vj.ca.⁊ ¶atth.x. ca. ſcribit. Ele

git duodecim quos apoſtolos nomiauit. ſiimo
nem quẽ cognominauit petrũ ⁊ andreã fratrẽ
eius. Fuerunt inſuꝑ eodem pᷣuilegio dotati in
miraculoꝝ oꝑatione.vnde Maitb. ca diet 5
tur. cõuocatis ihs duodecim diſcipulis eius:
dedit illis poteſtatẽ ſpirituũ immundoꝝ vt eh

cerent eos curarent oẽm languoꝛẽ omnẽ in

firmiratẽ. MNomina autẽ duodecim aploꝝ ſunt
hec. bᷣmus ſimon q̃ ðꝛ petrus ⁊ andreas frater
eius Altimo fuerũt eodem generemartyri co
ronati:qꝛ ambo crucis ſupplicium pertulerunt

Igeo ecdeſia cantat. Andreas xpᷣi famulus dẽ

gnus dei apoſtolꝰ:germanus petri⁊ in paſſiõe
ſocius. ¶ Tertia coditio illius obediẽtie ðꝛ ve
locitatis. Obediuit qpe Zindreas ſtatim ſine
moꝛa ſine dilatiöe. Sz hoc tge moꝛtales miſeri
aures hñt ⁊ nõ audiunt: vocant᷑ ad penitentia
atamẽ vix e mille conuertit᷑ vnus. Eoꝛũ vero

rñſio ẽ vel tacita vł expᷣſſa. Reuertemur ad do

minü in ſenectute. Reuertemur ad dñʒ in inſir
mitate. Reuertemur ad dominũ poſt alis an
nos. O peccatoꝛes duri.O peccatoꝛes exceca⸗
ti: nolite differre: nolite pcraſtinare. hodie inqr
Hauigd in p;. Si vocem eius audieritis nolite
obdurare coꝛda vr̃a:hodie inquitnõ cras:de
futuro quideʒ nil certũ habemus ꝛpſens tim tẽ⸗
us nẽm eſt. Dü tẽpus habem ait paulus ad

v.ca. Metardes conuerti ad dominũ ne diſſe.
ras de die in diem: ſubito em̃ venit ira illius ⁊ ĩ

merꝰ ꝑeuntiũ.O qᷓ; magna multitudo dei mã⸗
data ſpernẽtiũ. Vocat oẽs benignꝰ pr tam dul
citer: ⁊ homiĩes ingrati ei obedire poſtponunt.
Pꝛopter dicta Gꝛegoꝛij in omelig ita pulchꝛe

loquit᷑. Audiſtis fratres chariſſimi qꝛ ad vniꝰ
iuſſionis vocẽ petrus ⁊ andreas relictis rheti⸗
bus ſecuti ſunt redemptoꝛẽ Nulla vo hũc face
re adhuc miracula viderãt:nihil ab eo ð pᷣmio
eterne retributionis audierãt ⁊ tñ ad vnuʒ dñi
pᷣceptũ hoc qð poſſidere videbant᷑ obliti ſunt.
Quãta nos eius miracula videmus.Quot fla
gellis affligimur:Quãtis minaꝝ aſperitatibꝰ
deterremur:⁊ tñ vocantẽ ſequi ↄtẽnimus.In
celo iam ſedet qͥ de ↄuerſione nos admonet Jã
iugo fidei colla gentiũ ſubdidit. Jã mũdi gloꝛi
am ſtrauit. Jam rumis crebꝛeſcentibꝰ diſtricti
ſui iudicij ꝓpinquũ denũciat diẽ. Ettñ ſuꝑba
mens nr̃a nõ vult hoc ſpõte deſerere qð quoti⸗
die ꝑdit in vita.Quid ergo fratres chariſſimi:

qd in eiꝰ iudicio dicturi ſumus qͥ ab amoꝛe pꝛe
ſentis ſeculi: nec pᷣceptis flectimur:nec verberi

bus emendamur.hecille.

¶ Qualiter btũs andreas iubẽte Egea

crucis martyriũ paſſusẽ. ¶ Ca.II.
Ertia excellẽt

beati Andree ðꝛ patiẽtia hecillũ vi⸗
olentã moꝛtẽ aio conſtanti tollerare

fecit:nõ enim aufugit illata ſuplicia:et ꝓ xpᷣo

martyriuʒ pati non recuſauit.de illo tamẽ tria
ſunt conſideranda. ”
Peaima illius martyrij cauſa.
Scðo illius martyrij modus.
Tertio illius martyrij gloꝛia. =?
CNꝛimo ↄſideranda ẽ de martyrio ſanctiAn
dꝛee cauſa. qre ſcʒ paſſus eſt. Non eqͥdẽ paſſus

Sermo RxXV.

multa terribilia ↄtra illum facturũ niſi ſue iuſſi
oni pareret. Bndreae audacter rñdit.Quicqͥd
tibi videt᷑ in ſuplicijs maius excogita.Tanto
em ero regi meo acceptioꝛ quãto fuero ꝓ noie
eius in toꝛmẽtis ↄſtantioꝛ. C Scdo oſideran⸗
dus eſt ð martyrio andree modus. Naq; Ege
as iuſſit illũ a vigintiuno hoĩbus cedi ⁊ ceſum
manibus ⁊ pedibꝰ cruci alligari vt ſic lõgioꝛeʒ
reciꝑet cruciatuʒ.Cũq; duceret᷑ ad crucẽ faciꝰ
eſt cõcurſus ploꝝ dicentiũ. Innocẽs ſanguis
eius ſine cauſa dãnat᷑: quos tñ rogauit aplus
ne ſuũ martyriũ impedirẽt. Nidens aũt andre
as a longe crucẽ ſalutauit eã dicẽs Salue crux

p̃cioſa q̃ decoꝛẽ ⁊ pulchꝛitudinẽ de mẽbꝛis do

mini mei ſuſcepiſti:diu deſiderata:ſolicite ama/
ta:ſine intermiſſiõe queſita. Securꝰ ⁊ gaudẽs
ad te venio ita ⁊ tu exultans ſuſcipias me diſci
pulũ eius qͥ pepẽdit in te:qꝛ amatoꝛ tuus ſem⸗
per fui ⁊ deſideraui amplecti te. Accipe me ab
hoibus ⁊ redde memgro meo: vtꝑ te me reci⸗
piat ꝑ te me redemit.Et hecacſimilia dicens
exuit ſe ⁊ veſtimẽta carniſicibꝰtradidit. Sicq;
eum in cruce vt iuſſum fuerat ſuſpẽderunt.In
qᷓ biduo viuens.xx.milibꝰ hoiuʒ aſtantiũ pᷣdi
cauit. ¶ Tertio ↄſideranda eſt ð martyrioan⸗
dꝛee glia. Minante qͥdem turba Egee moꝛteʒ
⁊ dicẽte:viruʒ ſanctũ manſuetũ ⁊ piũ nõ debe
re iſta pati venit vt ipᷣm deponeret. Quem yi⸗
dens Andreas dixit. Quid ad nos tu veniſti
Egea. Si ꝓ penitẽtia ipᷣam ↄſequeris. Si aũt
vt me deponas ſcias ꝙ ego viuus de crucenõ
deſcendã:iam em video regẽ meum q me expe⸗
ctat. Et cũ vellãeũ ſoluere nullo mõ potuerũt

ſtatis crimẽ:ſiue quodcũq; pctm̃ adhuc mini⸗

eũ de cruce deponere oꝛauit vt ſcribit Aug in

mũ.Sʒ qꝛ idolatriaʒ deteſtabat᷑ ⁊ Egeã ꝓcon ſi. de penitẽtia:et dixit. Ne ꝑmittas me domi⸗
ſulem redarguebat: cruciſq; myſteria efficaciſſi ne deſcẽdere viuũ de cruce:pᷣ tpᷣs ẽ vt cõmẽdẽſ

me cõpꝛobabat. Ab ipᷣo Egea iniqᷣſſimo cruci
fuit adiudicatꝰ. In ciuitate naq; patras Ege⸗
as xpᷣianos ad idoloꝝ ſacrificia compellabat:
cui occurrẽs andr eas dixit Opoꝛtebat vttuqᷓ
iudex hoĩuʒ eẽ meruiſti: iudicẽ tuũ qͥ eſt ĩ celo
cognoſceres ⁊ agnitũ coleres ⁊ colẽdo animũ
tuũ a falſis dijs penit?reuocares.Cui Egeas.
Tu es andreas qͥ ſuꝑſticioſã pᷣdicas ſectã quã
romani pᷣncipes exterminare iuſſerũt. Ad quẽ
andreas. Romani pᷣncipes nõdũ cognouerũt

terre coꝛpꝰmeũ ⁊ reſurrectuꝝ ſeruet ⁊ reddat ⁊
ipᷣm qͥʒ meritũ ſui laboꝛis recipiat.Terre illud
cõmẽdo vt me am Ai⸗wigilarengontent ⁊ libe
re ad te fontẽ indeſicietis gaudu tẽdere anxian
tem iã nõ retrahat.Hᷣ ⁊ ſiłia eo loquẽte:ſplẽdoꝛ
nimiꝰ ð celo veniẽs dimidia hoꝛa euʒ circũde⸗
dit: ita vtnullꝰeũ videre poſſet. Et abſcedente
lumie ſpm̃ cũ lumie ſimul tradidit. ¶ Oaximil⸗
la vo tulit coꝛpꝰeiꝰ⁊ optimo loco cuʒ aromati
bus ſepeliuit.Egeas aũt anteqᷓ; domũ rediſſet

quõ dei filius veniẽs docuerit idola eſſe demo- arreptꝰ a demone i via coꝛã oĩbꝰ expirauit Fe

nia. Cui Egeas iſta vana ips veſter pᷣdicans
crucis patibulo ẽ affxus. Rñdit andreas pꝛo

lix igit᷑ ⁊ geioſiſſimꝰ fuit illiꝰmartyrij finis: dũ
andreas ꝑ illð meruit ſecreta ſcãdẽ celi:vbi cuʒ

reſtauratiõe nr̃a nõ ꝓ ſua culpa crucis patibu xpᷣo fruit᷑ et᷑na pace inſecla ſeculoꝝ.Amen.

lum ſpõte ſuſcepit.Et ſatis copioſe crucis fru⸗

ciij ⁊ gliam atq; triumphũ coꝛã oibus explica Gert
uit. Quare indignatus Egeas vt idolis ſacriſi- Dulc

caret eũ cõminãdo redſiuit.Et cuʒ cõminaret᷑

Sermo triceſimuſquintus de ꝗmoꝛe
ſſimo dñi nri ieſu xpi quẽ habu

euangeliſtam.

⸗

ſaitenm
1gucdes
Smedii⸗

Ueſene

chenech
lemere⸗
ladione
i Gg
n.
mii odi
Mogr⸗
Lnonez
Hnödee
onne
ſpeniſi
Giait
lceno⸗
eephe⸗
owerdt
Wen
un
edo
inin
ut
ellnd
lie⸗
grin
ge⸗
tcde⸗
hente
gpinſ⸗
Nona
raſſe
mnge
nis: i
pbiog
in.

noꝛe

gquem diligebat. Et. xx. ca. vna
maggdalene venit mane cũ adhuc tenebꝛe eſſent

Jlectus meꝰ?mi⸗
hi⁊ ego illi. Johis euangeliſte ꝓba
ſüt iſta oꝛiginaliter Can. ij. ca. In⸗
menſa beatiſſimi euãgeliſte Jopᷣis pᷣconia om⸗
nem ſuꝑant dicendi facultatẽ Quiſna tam elo/
quens reperit᷑ tam oꝛnatꝰ in explicãdo:tamq;
potẽs in ꝑſuadendo vt eiꝰinnumeras:vt ſic di
cam: laudes effari queat: Tñ ⁊ ſi nõ quãtuʒ ſi
bi debet᷑ quãtuʒ nos poſſumꝰ illiꝰ pꝛogatiuas
tenemur extollere dignas Colẽdus qppe eſt ab
oĩbus ⁊ ſingulari deuotione honoꝛandus cui
dei filius tam pᷣcipuã dilectionẽ exhibuit quẽ?
ita chariſſimũ habuit cui deniq; tanta contulit
bñficia. At aũt habeat mens nr̃alumen intelli/
gentie qͥ Johᷣis ſublimitatẽ ꝑcipiat de ipo in ö
ᷣmone dicemꝰ:quẽ ⁊ merito fundabimꝰ iamo/
re illo dulciſſimo quo eum xpᷣs p̃ ceteris apłis
voluit exoꝛnare:de quo ipſe verba in themate
poſita dicit. Bilectus meus mihi ⁊ ego illi In
ponimus contemplanga.
Nꝛimum dicitur ſupationis.
coõm oſtenſionſnis
Tertium concluſionis.

hHeʒ amoꝛe pcipuo et

quibus verbis tria myſteria de illo amoꝛe pꝛo⸗/

.

Oxps dilexit ioh

bm ꝙ hõ ⁊ 'm ꝙ deus ⁊ de differetia

amoꝛis eius et petri:et ꝙ; ronabiliter

hannẽ dilexit ðꝛ ſupationis. Supa⸗

uitna q; amorilie morbalion dileinulon. An

obhis. xiij. Erat recũbẽs vnus ex diſci
pulis eius in ſinu ihᷣu quẽ diligebat ips. Epix
ca.Cuʒ vidiſſet ihs matrẽ ⁊ drſeipin Ka em
abbati maria

*△

ad monumentũ ⁊ vidit lapidẽ ſublatũ a monu
mento. Cucurrit ergo ⁊ venit ad ſimonẽ petrũ
⁊ ad aliũ diſcipulũ quem amabat ipᷣs.Et.xxi.
ca.Conuerſus petrꝰ vidit illũ diſcipulũ quẽ di
ligebat ieſus ſequentẽ. Eccleſia vo cantat illo
Bedde.lhic ẽ Johes qͥ puilegio amoꝛis pꝛeci⸗
pui ceteris altius a dño meruit honoꝛari. Sed
vt ꝑtem iſtam clarius expediam tria dubia ꝙ
ponimus diſputan.—
Peung vr- xps dilexit Johßem m ꝙ deus.
Scom vtꝝ xpᷣs pl dilexit Johem q; petrum

—„ —

Tertiũ vtꝝ xpᷣs debuit ita intẽſe iohez dilige.

C Ad pꝛimũ dubiũ̃ poſſet s arguendo reſpõ

dere. ꝙ xps nõ dilexit Jopem m ꝗ deus: ſed

tĩ ſm ꝙ hõ: ꝓbatur: qꝛ cum amoꝛ ſit paſſio et

um ntemplãdũ de amoꝛeq̃xps Jo⸗

½ .

nulla paſſio cadit in deo:ideo deus nihil ama⸗
repõt Scd ↄtra eſt auctoꝛitas ſcripture qᷓ deʒ
diligere amareq; in pleriſq; locis teſtat. Ande

Dauid in põ.cxlvj.ait. Oñs diligitiuſtos Et

ſapiens ꝛouerbioꝝ ·iij. ca. QAuem em diligit
deus coꝛripit. Et Sapiẽtie.xj.ca.diligis oĩa qᷓ
ſunt.Et Ecci.xlv.ca. Dilectꝰ deo ⁊ hominibꝰ
moyſes. Et Malach. j. ca. Dilexi vos diẽ do⸗
minꝰ. Et paulꝰ.ij. ad Cor.ix. ca. Hilarẽ em da
toꝛem diligit deꝰ Et Johes.j.ſua canonica ca.
iiij. Sicut deus dilexit nos nos debemus in
uicem diligere. Et ſaluatoꝛnr̃ Johis.iij. ca. de
us dilexit munduũ. Et. xiiij. ca. Qui diligit me
diliger a premeo. Eodem ca. Si qs diligit me
bᷣmonẽ meü buabit ⁊ pr meus diligeteum. Et
xvj.ca. IJe em pr amat vos. Ergo vt qd ſenti
endũ eſt ð amoꝛe dei ad creaturas inueſtigare
poſſumus. Hotande ſũt in hac ꝑte tres theolo
goꝛum ppoſitiones ꝛima m Bonaué. diſ.

xxxij tertij.⁊ Tho.j.pte.q.xx.qꝙ; neceſſe eſt po

nere amoꝛẽ in deo:qꝛ in quocũq; ẽ volũtas vel
appetitus opoꝛtet eẽ amoꝛẽ:ille tũ amoꝛ in deo
non eſt paſſio. Nã amoꝛ ⁊ gaudiũ ⁊ delectatio
ſm ꝙ ſignificat artꝰ appetitꝰ ſenſiniui comitat
aliq̃ trãſmutatio coꝛpis ⁊ maxime circa coꝛ qʒ
eſt pꝛimũ pᷣncipiũ motus in aiali. Scðm vero
q pᷣdicta ſigniſicant actũ apetitus intellectiui
nõ ſunt paſſiones Et ſic ponunt᷑ in deo m eſſe
ctum:nõ ſᷣm paſſionis defectũ. Odit em cõmu

nicando iuſte penã ei quẽ odit abſq; ſui traſmu/

tatione:diligit creaturã illi ſua bñficia plus mi
nuſve tribuẽdo:idem ſemꝑ eodeʒ mõſe habẽs
Vñ p̊s.vij. Ethicoꝝ dicit.deꝰ vna ⁊ ſim pli⸗
ci oꝑatione gaudet ⁊ eadem rõne ſine paſſione
amat.Scienduʒ adhuc ꝙ i paſſionibꝰ ſenſitiui
appetitꝰ ẽ ↄſiderare aliqͥd qð ẽ materiale.ſ coꝛ
poꝛalẽ trãſmutationeʒ: ⁊ aliqᷣͥd qð eſt foꝛmale:
id ſcʒ qð eſt bie aſpetit:ſicut i ira vt dicit᷑ in
j. de aia. Male eſt accẽſio ſanguinis circa coꝛ:
vel circa aliquid hmõi. Foꝛmale vo appetituz-
vindicte. Sed rurſus ex ꝑte eius qð foꝛmaleẽ
in qbuſdam paſſionibꝰ deſignat aliq imperfe:
ctio:ſicut in deſiderio qð eſt boni nõ habiti:⁊ i

ira qͥ triſticiã pᷣſupponit. Quedã vo nullam imp

4

fectionẽ deſignant vt amoꝛ ⁊ gaudiũ.Cũ ergo

nihil hoꝝ deo cõueniat m id qð eſt materiale

in eis illa q̃ imꝑfectionẽ impoꝛtãt etiã foꝛmalit᷑

deo ↄuenire nõ pñt niſi metaphoꝛice ꝑ ſititudi

nem effectus. Que aũt foꝛmaliter imꝑfectionẽ
nõ impoꝛtãt de deo ꝓpꝛie dicuntur vt amoꝛ et
gaudiũ ſine paſſione tñ vt ẽ pᷣdictum. ¶C Scoa
veritas ꝙ deus oia ſunt amat. Nam yvt indt
TZho. vbi ſupꝛa.Oiꝗ exiſtentia inq;tum ſunt:
bona ſũt. Ippm em eſſe cuiuſſibet rei quoddam
bonũ ẽ:a ſilłiter qibet ꝑfectio pᷣius:cum engo.

voluntae dei cauſa ſit omniũ rerus: opoꝛtet dei ſit cauſa bonitatis rerũ non eẽtaliqd aliud 18
Iintantũ aliqd habeat eſſe aut qdᷣeunq; bonum meliꝰ ſi de nõ vellet vni maius bonũ qᷓ alteri. gye
inquãtũ eſt volitũ a deo. Cuilibet ergo exiſten Sed nõnulli ꝓpter ea q̃ dicta ſũt arguũt ꝙ de⸗ 1
tni deus vult aliqð bonũ. vnde cuʒ amare nihil nõ debet velle bonũ mag vni qᷓ; alteri. Naʒ vt 4
aliud ſit q; velle bonũ alicui:manifſeſtũ ẽ deꝰ ſcribit᷑ ad Romanos.ij.ca. Nõ ẽ acceptio per ni
Oia q̃ ſunt amat:non tñ eodeʒ mõ ſicut nos: qꝛ ſonaꝝ apud deũ.qð verbũ ponit᷑ xxxij.q.iiij.
em̃ volũtas nr̃a nonẽ cauſa bonitatis rei ſů ab ca ſicut. Et de aſe. di. liij. ca. nec quẽqᷓ;. Et de 1
ea mouet ſicut ab obiecto. Amoꝛnr̃᷑ qͥ bonum pben. ca. venerabilig. Et de iudicijs. ca.nouit ⸗
glicui volumꝰ nonẽ cauſa bonitatis ipᷣius:ſed d qð rñdet Alexader de ales in. ij. volumine ng⸗
ecoõuerſo:bonitas eius vł vera velextimata ꝓ ſume.ꝙ ꝑſonaꝝ acceptio cadere nõ põt in libe ee
uocat amoꝛẽ q̊ͥ ei velimus ⁊ bonũ cõſeruari qd rali Snelka ⁊ volũtaria diſtributiõe quoꝛũcũ ſio
habet ⁊ addi qð nõ habet ⁊ ad ̊ opemur. Sʒ q; bonoꝝ. ſed tm indebita v neceſſaria diſpẽſa N
Amoꝛ dei ẽ ꝓfundẽs ⁊ cauſans bonitatẽ ĩrebꝰ tione.Si em̃ quis ex ppꝛia liberalitate largiri
Ex his apparet ꝙ deus etiaʒ peccatoꝛes amet. vellet aliquã pecunie quãtitatẽ non p̃t ꝑſona⸗
Hã nihil ꝓhibet vnũ ⁊ idẽ im aliqd amari et rũ acceptõe cenſeri:qꝛ potius vni qᷓ; alteri dede Pe
Em aliud odio haberi:deus peccatoꝛes inq;tũ rit:cũ neq; in eo qͥ accepit neq; in eo qͥ non rece
ſunt nature dam amat. Sic em̃ ⁊ ſũt ⁊ ab ibſo pitmeritũ aut pceſſerit aut exiſtat vt ſibi pꝛefa C
ſur.inael vo peccatoꝛes nõ ſũt:ſᷣ ab eẽ deſici ta pecunia donet᷑. Sic ⁊ deus bonitate ſua di⸗ W
unt:⁊ h i eis a deo nõ ẽ vñ ſᷣm hoc ab ipᷣo odio uerſa atq; diſparia creaturis cõtulit dona:ſine
habent Oꝛit tñ difultas an de⸗ diligat creatu pſonaꝝ acceptione. Quare aũt excellẽti cõdi⸗ A
ras irrationales qm cuʒ duplex ſitamoꝛ ↄcupi erit angelos qᷓ; holes:hoiĩies qᷓ; bꝛuta:leones Ai
ſcentie ſcʒ ⁊ amicitie: illas amoꝛe ↄcupiſcentie qᷓ; foꝛmicas: aqᷣlas qᷓ; paſſeres: ⁊ ſilia: nõ inter⸗
nõ diligit: qꝛ nulliꝰextra ſe eget:nec amoꝛe ami/ eſtnr̃a dijudicare:ſᷣ potius multimodã ſapiazʒ m
citie:qꝛ non põt ad res irrationales haberi.vt illiꝰ extollere:bonitatẽq; affluentiſſimã cõmen la
ptʒ. vlij.Ethico.ergo nilo modo illas amat. dare. ¶ Scom dubiüũ fuit vtrũ xpᷣs magis di⸗ eu
Add h dicit ſanct? Tho. ꝙ de ꝓpꝛie loquẽdo lexit Johem q; petrũ. Et ꝙ ſic. patet ex pdictj nng
non amat creaturas irrationales amoꝛe amici· Liñ poſſet qͥs obijcere ꝙ deus illos magis dili atan
tie: qꝛ amicitia non põt haberi niſi ad rénales gitqͥ ĩm magis diligunt: petrus magis dili⸗ en
creaturas in qbꝰcõtingit eſſe reamationẽ ⁊ co⸗ gebat xpᷣm qᷓ; Johes.vñ Aoh.ca. xxi. dixit ie⸗ nt
municationẽ? in oꝑibꝰ vite qbꝰↄtingit bñ eueni ſus petro. Simon iohãnis diligis me plꝰ?his. m
re vel male ᷣm foꝛtunã vel felicitatẽ:ſicut ꝛa.d OQõ non ſic qreret dñs niſi ſciret ꝙ petrꝰ plꝰce⸗ G
eas ꝓpꝛie beniuolẽtia eſt. Creature auteʒ irra⸗ teris ipᷣm amaret:vt diẽ gloſa.ergo videtur R
tionales non poſſunt ꝑtingere ad amanduzʒ de xp̃smagis debuit perrũ diligere q; Johannẽ.
um: nec ad cõmunicationẽ intellectualis ⁊ bea ¶ Ad hoc reſpõdet Bonauẽ, di. xxxij. tertij libꝛi 4
te vite qua deus viuit Sed diligit illas amole hic eſttriplex modus Aano vnus d
cõcupiſcentie inq́;tum oꝛdinat eas ad rationa-⸗ facit ad explicationẽ alterius Mꝛimus eſt ᷣm p.
les creaturas ⁊ etiam ad ſeipᷣm non quaſi eisi · QAugl.ſuꝑ Johem. viij. ait. ꝙ eſt dilectio in ſi⸗ u
Digct ſed ꝓpter ſuam bonitatẽ ⁊ noſtram vtili gno exterioꝛi ⁊ in effectu interioꝛi. Si loqmur nn
tatem: cõcupiſcimus em aliqᷣd ⁊ nobis ⁊ alis. ð dilectionein ſigno exterioꝛi magis diligebat ſi
¶ Tertia witas ꝙ deus nõ om̃ia equaliter dili xpᷣs Johem:qꝛ maioꝛẽ ei familiaritatem exhi⸗ de
git. NMam vt inquit Aug ſup Zobez. Oèmnia bebat Si vo loquamur de dilectione qᷓ;tuʒ ad in
Diligit de? que fecit ⁊ inter ea magis diligit cre: iterioꝛem cffectũ qui eſt effectus gre: ſic magis I
Aturas rationales ⁊ de illis amplius que ſunt diligebat perrüũ:qꝛ maius munus gre illi dede⸗ P.
membꝛ vnigeniti ſui: ⁊ multo magis ipᷣm vni/ ratEt ſi tu obijcias:ꝙ deus illi debebat maio n
genitum ſuum otandu tamen cum amare ra ſigna dilectiõis oſtendere quẽ magis dilige ni
ſit velle bonuʒ alicui: duplici rone poteſt alidd bat vm veritatẽ Reſpõdet Aug ꝙ p Johem ſe
maius vei minus amari. Ano modo ex parte ¶⁊petx ſignificat duplex vita. ꝑ petrũ acriua qᷓ t
ippᷣius actus volũtatis qͥ eſt magis vel minus i tranſit ꝑ Johem ↄtemplatiua q manet. Vnde i
tenſus. Et ſic deꝰnõ magis qdam qᷓ; alia amat: petro dictum eſt. Sequere me. de Johe vo di N
qʒ omia amat vno ⁊ ſimplici actu volũtatis et citur.Sic eũ volo manere. Et qm actiua labo te
eodẽ modo ſe habẽte. Alio modo ex ꝑte iius rioſioꝛ ⁊ fructuoſioꝛ. Contẽplatiua vo purioꝛ N
boni qð qͥs vult amatol.Et ſic dicimur aliquẽ ⁊iocũdioꝛ ad ſigniſicandã differentiã huiꝰ du⸗ 11
alio plꝰamare:cui volumꝰmaius bonuʒ q;uis plicis vite familiarius ſe exhibebat dñs Johaã ſe
noõ magis inteſa yolutate. Et h mõ neceſſeẽ di mi qᷓ Metro. In cuius rei ſignuz cõmiſti eima
cere ꝙ deus qdã alijs magl amat. Cü em amoꝛ trem cuſtodiendã: Metro vo paſtoꝛalẽ curam 8

lumine
orich
N
rlugn
pepon
ie
onue
ipek
ſ di⸗
nſte
cöde
en⸗
ſi
Gnen
ſde
cd
Godii
inte
Phis.
ce⸗
9
ne,
ſms
iſtſn
vhl⸗
nur
thi⸗
zad
gs
dce⸗
ſeio
hlie
Ghen
1140
nde
di
bo
nor
du⸗
ha
ne
fan

Tertium amabilitas.

Et er hoc dicit Augꝰ ꝙ petrus eratmelig?: ſſeen,
Johes felicioꝛ Aliꝰ ẽmodꝰ dicẽdi m Heriũ.
Frso dilexit feruẽtius ⁊ diligebat᷑ foꝛtius

„

ohes

es Vo diligebat dulciꝰ diligebat᷑ familia
rius (Z

diligebat deũ in ꝓpximis Johes mag iſe. UVñ
petrus accepit curs regiminis. Johes gr̃aʒ cõ
templatiõis. Ideo CPetrus efficatioꝛẽ habuit
graʒ ad laboꝛem actionis: Johes efficatioꝛem
ad gram contemplationis. ¶ Tertiũ dubium
fuit vtrũ xpᷣs debuit ita intenſe diligere Johez

Ad qð reſpõdemus ꝙ tria cõcurrũt in Johã⸗
ne queillum adeo amabilem xpo fecerunt.

5cöm virginitas.

n

CPꝛimũ qð fuit ĩ Johe quo vxps illũ dilexit
amoꝛe pᷣcipuo fuit etas Secutus em fuit ſalua
toꝛem oiuʒ in etate tenera. Nã lʒ iero“ dicat
ad paulaʒ doꝛmitione Bleſille. Nunq; eſt ſera
ↄuerſio.Et Seneca ĩ tragedus: nũqᷓ; ſera ẽ ad
bonos moꝛes via. Tũ res eſt ad modum gratii
ſima deo hominiq; ſatis vtilima ab ineunteet

adoleſcẽti etate bñ beateq; viuere. Jõ Thꝛeñũ.
Vca.Hieremias ait. Bonũ eſt viro cũ poꝛtaue

rit iugũ ab adoleſcẽtia ſua. Sicut Johes dum
eẽt adoleſcẽs vocatus a xpᷣo cũ iacobo ſua fra⸗
tre reliquit omia ⁊ illũ ꝓtinus fuit ſecut Gciẽ
dum tamẽ in hac ꝑte ꝙ triplex fuit vocatio Jo
hannis ᷣm Nico. delyra in ꝓlogo in Jobem.
Pꝛimo qñ vocatꝰ fuit ad xpᷣi noticiã aliqualẽ
Scripſit nã ipᷣe.j.ca.Erat autẽ andreas frater
ſimonis petri vnꝰex duobꝰ qͥ audierãt a Jobe
⁊ſecuti fuerũt eũ.ſ.xpᷣm.Nomẽ itaq; alierius
diſcipuli tacuit:qꝛ mos ẽ ſcribentiũ tacere pꝛo/
pꝛias laudes:⁊ deſe ſicut de alio loqͥ:qð Johã
nes vt patʒz in pleriſq; locis diſcipulũ ſe tm no⸗

minãdo obſᷣuauit:ita ⁊ H nomẽ ſuũ nõ expᷣſſit:

tñ ꝓbabiliter creditur ꝙ ipᷣemet fuerit cum an⸗
dꝛea:qꝛ circũſtantias loci et tꝑis deſcribit qm̃
gigpſentialtter viclieecv vocatio fuit ad xpi
familiaritatẽ. de ꝗᷓ ſic ſcribit Hieroꝰ in ꝓlogoĩ
Johem. Hic eſt Jopᷣes euãgeliſta vnꝰex duo⸗
decim diſcipulis dei qui vgo electus eſt a deo
quẽ de nuptijs volentẽ nubere vocauit domi⸗

vt refert Nico.de lyraille de qbꝰ fit mẽtio Jo⸗
hanis.ij.ca.qꝙ facte ſunt in chana galilec:qð ꝓ
babile eſt. tum qenon legit᷑ xpᷣm alijs nuptijs i
terfuiſſe. tũ qꝛ mater ihu erat ibi taqᷓ; in nuptis
nepot ſui.Tertia vocatio fuit ad apłatum.qñ

nus Muptie iſte fuerunt m cõmunẽ opinionẽ (G ualiter xps oſtendit amoꝛem ſuuzʒ
Pob tendit amoꝛem luuʒ

vt dicit atth. iiij. ca. Relictis rhetibꝰ pa

tre poſt xpᷣm cum fratreſuo iacob abijt. ¶ Se⸗

cundũ qð fuit in Jopᷣe quare ⁊ xps illuʒ ſingu//⸗

„ .

lariter dilexit fuit eiꝰ x

ginitas: hanc qmwe xvs

yyv

ſume colit ⁊ amatmaxime ppter tri.

Pꝛimo ppter ſimilitudinen.

„

Secundo pꝛopter magnitudinen.

Pꝛimo diligit xpᷣs vᷣginitateʒ ꝓpter ſimili

tudinẽ. Eſt qe ſimilitudo amicitie cauſatiua
Igeo om̃e aial diligit ſimile ſibi. vginitas vᷣo

ſingulariter effulſit in xpᷣo ⁊ in matre eius vᷣjgi⸗
ne benedicta: quare ⁊ virgines amat. Mꝛopter
qð Hieroꝰ ad filiaʒ mauricij de cõmendatione

—..—

Vginitatis ita ſcribit. At virginitatis merituzʒ

pateat ⁊ qᷓ; digna ſit deo mamifeſtius poſſit itel

ligi illud recogiter̃᷑ ꝙ dñs ⁊ ſaluatoꝛ noſter cu,ʒ
ppter humani generis ſalutem hoĩeʒ dignare
tur accipere:non aliũ qᷓ; vginalem elegit vte-ꝝ
vginem pabuitmatterpos manl vris
⁊ in matre feminis virginitatis pᷣbuit exemplũ

hec ille Secũdo diligit deus virginitateʒ pꝛo⸗

pter magnitudinẽ Eſt qͥe virginitas ipa ob*ꝰꝓ—

magnũ ⁊ arduũ:ideo vgines amoꝛem oſtẽdũt

qad xp̃m ardẽtiſſimũ: dum rem tam grandem ꝓ

ipᷣo aggrediunt᷑. Ideo Hicroꝰ ad ſacras virgi
nes de cõtinentia virginali ait. Oꝛãde ars⸗ im⸗

moꝛtale ⁊ pene vltra naturaʒ coꝛpoꝛeã ſupare
luxuriã et concupiſcentie flammã adoleſcentie
facibus eſtuantẽ. animi virtute reſtringere: vi
uereq; cõtra humani generis legem. deſpicere
coniugii ſolatia: dulcedinẽ cõtemnere liberoꝝ
⁊ quecunq; pᷣſentis vite cõmoda ſunt ꝓnihilo

Tertio diligit xpCᷣs vginitatem ꝓpter pulchꝛi⸗

Eeroo beatitudinis cõputare:hec Hieroꝰ.

tudinem. Ipa nãq; pulchꝛã ⁊ decoꝛã facit ani

mã. Ob qð eccleſia cãtat. O q; pulchꝛa eſt ca⸗
ſta generatio cũ claritate. CTertium qfuiti
beato Johe cauſa yt diligeretur a xbo amabili
tas nuncupat᷑. Amauit ipe xpᷣm plus q; omia
tꝑalia bona:plus qᷓ; patrẽ: imo plus qᷓ; ſeiſßm
qð oſtendit qũ cunctis dimiſſis ibᷣm ſolum hre
voluit prem dũm ⁊ magiſtꝝ. Inqtnanq; Se⸗
necaad Lucillũ Si vis amari: ama. Et ar
cialis cocus. Miraris ꝙ nullus amet te Ceci

liane:ideo: qꝛ amas nullũ: dilige charus eris:
decipiunt᷑ pfecio hi qͥ a xpᷣi amoꝛe ſunt penit
glieni: ⁊ pᷣſumũt aſpirare ad illã felicitatẽ:ãnõ

niſi diligentibꝰip̃ᷣm eſt repꝛomiſſa.

*

.
0

Johani couerſando ſecum familiari
ter atq; exaltado illũ comẽdado ſibi

virgine ingtre. —Caplm. I.

„

Ecüdgumyſter!

um ↄtẽplãdũ ð amoꝛe q̊ͥxps Johã⸗

R

nẽ dilcxit ðꝛ oſteſiõis. In multisnã

oſtẽdit xpᷣs ſe iohem dilige: Pcipucinib⸗

Pꝛimo in conuerſatier.
Secundo in exaltatione.
io in recomendatione.

¶ Pꝛimo oſtẽdit xpᷣs Jobem ſe diligere in cõ
uerſatione familiari atq; benigna. Ipᷣm nanq;
Habere voluit cũ petro ⁊ iacobo ireſuſcitatiõe

puelle. vt ſcribit᷑ Marci.v. ca. Jpm cũ pᷣfatis

duxit in montẽ Thaboꝛ. vbi traſfiguratꝰ ẽ. vt
priʒ Matth.x vij. Jpm etis ac petrũ ⁊ iacobũ
hHꝛabere voluit in ſua ſocietate dũ ad oꝛãdũ imi⸗
nente paſſione ꝓceſſit.vt ðꝛ Matth.xx vj. ca.

Jom deniq in cena ꝑmiſit recũbere ſupꝛa pe⸗
ctus ſuum ſacratiſſimũ.vt aſſerit euangelij ſui.

ca.xiij. C Scdo oſtẽdit xpᷣs Joheʒ ſe diligere

in exaltatione. Catat nã q; eccleſia de ipᷣo i epła

—

plſentis ſolẽnitatis illð qð ſcribit᷑ Ecci.xv.ca.

Erxaltauit illũ apud ꝓximos ſuos. Naʒ vt ait
paulus ad Ephe.iiij.ca. Epᷣs dedit quoſdam
ddem aplos:quoſdã autẽ ꝓphetas: alios vo
euãgeliſtas: alios autẽ paſtoꝛes ⁊ doctoꝛes ad
cõſumationem ſanctoꝛuz in opus miniſterij.in
ecliſicationẽ coꝛpoꝛis xpᷣi. Sʒ Johes fuit apo
ſſtolus cũ apoſtolis vnꝰ ex duodecim.ſicutno
tafr᷑ Matthᷣ.x.ca. Fuit virgo cũ vginibus yt
SHgictum eſt. Fuit ꝓpheta cum ꝓphetis. Añ̃
Maieronimꝰ còtra Jouinianũ li.j.ait. Vidit in
pathmos inſula in qua fuerit a Domicino pᷣn
cipe ob dñi teſtimoniũ relegatꝰ: apocalypſim
infinita futuroꝝ myſteria continentẽ. Apoca⸗
lypſis idem eſt ꝙ reuelatio.qꝛ ibi ꝓpheticolu
mine ſcripſit ea q futura erant: ꝓut ſibi fuerũt
Diuinitus reuelata. De hoc ꝓpterea Apocakl.
j.ca. ipſe inquit. Beatus qui legit ⁊ qui audit
verba ꝓphetie huius ⁊ ſeruat ea que in ea ſcri
pta ſunt. De hoc Hieroꝰ in ꝓlogo in Apocaly
pſim ait. Cũ ꝓpter vbum dei ⁊ teſtimoniũ ie⸗
ſu xpᷣi Johes exilio in pathmos inſulaʒ poꝛta
ret᷑:illic ab eodem apocalypſis pᷣoſtenſa deſcri
bitur. vt ſicut in bncipio canonis.id ẽ.libꝛi ge⸗
nelſeos incoꝛruptibile eſt bncipium pᷣnotatum
ita etiꝗ incoꝛruptibilis finis ꝑ vginem in apo⸗
calypſi redderet᷑ dicens. Egoſũ aſpha ⁊ o:ini⸗
tium ⁊ finis. Et in epła ad paulinũ Hieroꝰ ita

ſcribit. Apocalypſis Johanis tot habet ſacra

mentg quot verba:parũ dixi ⁊ ꝓmerito volu.
minis laus om̃is inferioꝛ eſt. In ſingulis enim
vbis multiplices latet intelligẽtie. YFuit Johã

nes cũ doctoꝛibꝰ doctoꝛ: pᷣdicando ⁊ ſcribẽdo

eplas canonicas Et vocant᷑ canonice ᷣm Bel

trandũ.id e. vniuerſales: qꝛ vniuerſalẽ eccłiaʒ
inſtruũt. Non em fuerunt miſſe ad aliquas pri

culares eccleſias.ſicut epłe pauli. VUel vocant

eanonice.i.regulares:qꝛ fidẽ ⁊ moꝛes aſtruũt.
Fuit martyr cũ martyribꝰ.Nã de Epheſo du

ctus ẽ romã ligatus ⁊ ibi flagellatꝰ⁊ tonſus añ

proꝛtam latinã miſſus fuit in dolium feruentis
olei: ꝓpter qð tanqᷓ; ð ipius martyrio feſtũ fa⸗
cit eccleſia ſexta die aij:lʒ de dolio ſanꝰ exi⸗
uerit ⁊ illeſus.Et quãqᷓ; martyriũ moꝛte ꝑficia
tur:nihilominꝰ voluntarie ⁊ pꝛompto aio Jo

hãnes ea ꝑtulit q̃ naturaliter ſolent inferre moꝛ

rem:a qua pᷣſeruatꝰ fuit diuino miraculo. ꝛe
terea exiliũ eſt moꝛs q̃daʒ ciuilis vt diẽ Eico.

delyra ſup.xx. ca. Matth. Et vt legit᷑ in eccle
ſiaſtica hiſtoꝛia. Johes fuit i pathmos inſulaʒ

relegatus ⁊ metallo dãnatꝰ:vt ibi foꝛſita ſecre⸗

ta marmoꝝ vel terrã foderet:aut alijs fimilib⸗

deſeruiret. vt ait Aymo ſuꝑ Apocalypſim.
autẽ vere fuerit martyr cõſfirmari põt ex verbo

xpᷣi. Matth.xx.ca. dicentis ad iacobũ ⁊ iohã
nem. Calicẽ qͥdeʒ meũ bibetis vbi amaritudo

paſſionis deſignat᷑. Fuit adhuc beatiſſimꝰ Jo

hanes cũ euãgeliſtis euangeliſta figuratus in
Ezʒechiele ꝑ aquilaʒ.qm̃ ſicut aquila eſt ceter
auibꝰ acutioꝛis viſus:ita ipſeĩ diuinis maius

lumen intellectꝰ accepit qᷓ; ceteri. Quare ð ipᷣo

Aug' aitl. Si altius intonuiſſet totus mũdus

cuũ non intellexiſſet. Et Gꝛeg ſuꝑ Eʒechielem.

Johãanes ꝑ hoc ꝙ in pꝛincipio verbum: vidit

etiam ſemetipm traſijt. Si em ſe no traſiſſet ver
bum in pᷣncipio nõ vidiſſet. Ipᷣe nãq; ineffabi⸗

lem illã verbi diuini generationẽ expꝛeſſit cum

dixit. In pᷣncipio erat verbũ. Que vo in eius

euãgelio mirãda cõtineãt᷑ longum eſſet retexe

re.ideo illa in hoc loco pᷣtermittimus.tm̃ ↄ du⸗
. dimms Johis euangeliũ alijs merito eſt pᷣfe

deo Aug li. x. de ciui. dei ca. xxix. ait
Initium ſancti euangelij cui nomẽ ſᷣm Johem
qͥdam platonicus ſicut a ſancto ſene ſimplicia⸗

no:qui poſtea mediolanẽſi eccleſie pᷣſedit epᷣs:
ſolebamus audire aureis litteris conſcribẽdũ:
2 p omes eccleſias in locis eminentiſſimis pꝛo

ponendũ eſſe dicebat. ¶ Tertio xpᷣs oſtedit ſe

diligere Johem in recõmendatioec. dũ em pen
Ddebat in cruce ⁊ matrẽ illam pijſſimã querelan
tem audiret:inſpiceretq; meſtam ⁊ lachꝛyman
tem dixit illi. O mulier ecce filius tuꝰ. deinde

diſcipulum Johem eſt allocutꝰ. Ecce inqtma

ter tua. O ſingulare donũ:de quo Ambꝛo. ait
Auctoꝛ humani generis in cruce pendens pie⸗
tatis officia diuidebat. Perſecutõeʒ apoſtolis
pacem diſcipulis:coꝛpus iudeis: patri ſpiritũ
virgini paranimphũ:latroni paradiſuʒ:pecca
toꝛibus infernũ. xpᷣianis penitẽtibus veniam
legauit.Et Chꝛyb. in ſermone de paſſione Tu
o iohãnes ſacte ad hoc eligeris vt miniſtres et

obſequaris marie ea dilectione q̃ filius:ca obe

dientia qua diſcipulus: ea ſubiectione qua mi
niſter famulus:petro cõmendatur eccleſia:ti
bi maria:illi tumultuoſa negocia: tibi pacifice

”
. *
*

ſcer
cce
Mtann
lyeis
mnre
cdu⸗
ſßfe
an
ohen
ſhlor
dutße
itt
ſo
pen
An
n
ende
Gera
man
tope⸗
s
mi
eca
giam
loel
obe
mi
ti
fie

Oualiter Johes miraculis coꝛuſca⸗

æquieta. Et petrus Damianꝰ in quodã ſermo
ne.Cõmiſerat dñs petro claues eccleſie: dele⸗

gauit Johãni cuſtodiaʒ marie.Maria mater

xpᷣi.Eccleſia mater xpᷣianoꝝ dicit dñs petro.
Tibi dabo claues regni celoꝛũ. Nunqͥd beata
maria celum nõ fuit in cuius vtero tota diuini
tatis plenitudo pꝑmanſit: ic archangelo ga⸗

bꝛieli ad cuſtodiã matris dñi ſocius eſt datꝰ vt
⁊ ille intactam vᷣginem in uiſibiliter cuſtodiret
⁊ iſte foꝛinſecꝰ fragilitati feminee obediẽtisſue
miniſterium exhiberet.Quan:oq; familiarioꝛ
cum matre verbi cõuerſatur:tãto vicinioꝛ ver

bo inuenitur. Et quoniã ab ipᷣa veritate marie

dictus eſt filius:quadaʒ ſpeciali gratjia frater
eſt ſaluatoꝛis:hec ille.

uit.⁊ qd tẽnẽduʒ: an ſit moꝛtuꝰ:d tñ
in celo eſt gloꝛioſus. ¶ Caplin. .
Ertii myſteriũ
nen dilexit: dicitur cocluſionis. In
fine amoꝛ ille ihᷣu xpᷣi concluſus ac terminatus

eſt pꝛecipue in triuus.
Dꝛimo in miraculoſa coꝛuſcatione.
Secundo in felici conſũmatione.
Tertio in ſuꝑna gloꝛiſicatiee.
CPꝛimo qͥdem amoꝛ xpᷣi ad Johem exhibi⸗
tus cõcluſus fuit in miraculoſa coꝛuſcatiõe:q;

plurimis em ſignis ⁊ miraculis ciaruit Rome
vt pᷣdictũ eſt poſitꝰ in dolio feruẽtis olei:diui⸗
no miracu o illeſus ſeruatꝰ ẽ:nõ tñ ꝓpterea nõ

meruit coꝛonã martyrij. Nñ Aug'in li.denu⸗
ptijs ⁊ cõcupiſcẽtia inqᷣt.Non impar meritũ ẽ
in Johe qͥ nõ eſt paſſus ⁊ in petro qͥ paſſionẽ ſu
ſtinuit:poſt occaſionẽ DOomiciani duʒ ab inſu
la pathmos redijt epheſũ: DLDruſianã deuotilſſi
mã dñaʒ que mater erat pauperũ ⁊ Johis ho
ſpita:reperit moꝛtuã ⁊ in pheretro poſitã quã
deferebant vt ſepeliret᷑. depoſito vᷣo pheretro
dixit illi. Hominꝰ meꝰ ihs xp̃s ſuſcitet te DHru⸗
ſiana. Surge ⁊ vade in domũ tuã ⁊ para mihi
refectionẽ. Statim illa ſurrexit ita vt ſibi vide

retur ꝗ de ſomno excitaſſet eam. IJbi Cratonẽ

phᷣm et duos ditiſſimos iuuenes conuertit ad

chꝛiſtũ viſo miraculo ꝙ gẽme q ſparſe erant in

pulueres oꝛante aplo fuerunt reintegrate. Ibi
iuuenẽ qui moꝛtuus efferebat᷑:ad pᷣces matris
ſuſcitauit a moꝛtuis.Oꝛãte aplło templũ diane

aquo omnes exierant: coꝛruit. ⁊ diane imago

penitus deſtructa fuit. Venenũ ſibi ꝓpinatuʒ
ab Ariſtodemo idoloꝛuʒ pontiſice:qð ⁊ duos

q; aliquo nocumẽto bibit:illoſq; moꝛtuos oꝛa

mãna. Exquo plerie

ꝙeſt ſimile de moyſe qͥ viuu ſub terra: ung.

tione ſua ⁊ tunica eius ab Ariſtodemo ſuꝑ coꝛ

poꝛa poſita reuocauit ad vitã. Hec ⁊ alia pluri
ma fecit vt latius ſcribit᷑ in Eccleſiaſtica hiſto
ria:etiã vt narrat Iſið.in li.de vita ⁊ obitu ſã

ctoꝝ: quare aſiã eccleſijs repleuit:⁊ ꝓpłos ad ſi
dem xp̃i cõuertit. C Scðo amoꝛ: xpᷣi erga Jo⸗

em̃ lſenuiſſet in oꝑibus bonis eſſetq; annoꝝ no

nagintanouẽ:anno videlicet imperij Traiani

ſcdõᷣo:apparuit ei dñs dicẽs. Veni dilectemiad

me:qꝛ tẽpus eſt vt in mẽſa mea cũ tuis fratribꝰ
epuleris:dñica itaq; veniente die vniuſus po⸗
pulus ↄuenit ĩ eccleſia q̃ fuerat ißius nomiefa

bꝛicata:qͥ a pꝛimo pulloꝝ cantu pᷣdicauit:hoꝛ

tans oẽs vt in ſide eſſent ſtabiles ⁊ i mandatis

dei feruentes. Poſt hec foueã q̃dratã iuxta al
tare fieri fecit ⁊ terrã extra eccleſiam iactari: de
ſcẽdenſq; in foueã expanſis ad deũ manibꝰ di⸗

xit. Inuitatus ad ↄuiuiũ tuũ dñe ihu:ecce ve

nio gras agens qꝛ dignatꝰ es me ad tuas epu⸗

las inuitare.Cũq; oꝛationẽ finiſſet tantalux ſu
per eũ emicuit vt nullus in eũ reſpicere potuit.
Recedẽte aũt lumie nil aliud inuentum eſt niſi
dubitare ſolent vty Jo⸗

hanes fuit moꝛtuus Et qdam dicunt ꝙ non:v
qð traſſatus fuerit ſimul cũ aia ⁊ coꝛge ad em⸗
pirreũ celũ ⁊ gliam beatoꝝ ſicut etiã ſi non pec
caſſet Adam fuiſſent abſq; moꝛte trãſlati hoies
cũ aĩa ſimul ⁊ coꝛꝑe ad celeſtẽ illã patriã. Sed
hec opinio ideo videtur ſtare nõ poſſe:qꝛ xpᷣs

adhuc vginẽ matrẽa lege moꝛtis excipereno⸗
luit:cũ ſtatutuʒ ſit hõibꝰ ſemel moꝛi. Alij vero
opinant᷑ ipᷣm in paradiſũ terreſtrẽ trãſſatũ eſſe
Thpe vo antixp̃i inde educet᷑ ⁊ fideles ↄfirmãſ
ac eis pᷣdicans ab ipo autixpᷣo occidet᷑. Ande

Theophilꝰ dicit. Rp̃ᷣs nõ negauit Johheʒ mo⸗

riturũ. Nam qͥcquid oꝛit᷑ moꝛit᷑. Sed dixit vo

lo eũ manere vſq; ad finẽ mũdi:⁊tũc ꝓ me mar
tyriũ patiet᷑. NMõnulli vo tenent eum eẽ defun⸗

ctum ⁊ aiam eius cũ ceteris apoſtolis celeſti⸗
bus regnis gaudere cũ xpᷣo.Coꝛpus vo eius
in loco qͥdẽ hoĩbꝰignoto:deo aũt cognito reſer

uari. Sicut de moyſi coꝛꝑe credendũ eſt. Nõt
q̃ͥdẽ deus in aliqͥ ſibi noto loco nob aũt ignoto

aut ꝑ angeloꝝ miniſteriũ: aut ꝑ aliũ modũ coꝛ

poꝛi dilecti ſui exhibẽ honoꝛẽ ꝓut decet tm̃ ſu⸗
um dilectũ hr̃e.Quare aũt diuina pꝛouidẽtia

coꝛpus dilecti ſui ludirauert occilliſ u :nõ ẽ
nobis diſ utienduũ ß inter diuina
merãdũ (Sũt ⁊ alij qͥ dicũt ipᷣm adhuc viuere

ecreta cõnu⸗

⁊ doꝛmire latẽter ſub terra. Ad qð mouent᷑ tri
plici rõne. Mꝛimo qꝛ xpᷣs dixit de ipᷣo:ſic eum

volo manere donec veniã. Ex qͥ exijt ᷣmo int

frẽs ꝙ diſcipulꝰ ille nõ moꝛit᷑. Scðo aiunt iſti

3

AXνÿ

ſepulchꝛũ eius nõ innenit᷑ Tum q intraſſigu
ratione xpᷣi cũ helia qͥ moꝛtuꝰnon eſt viuus ap

paruit. CTertio ſuam opinionẽ roboꝛãt:qꝛ in ſe
pulcro Yohis mãna ſcaturire videt᷑ ad modũ
arenule ſicut in fontibꝰ fieri ↄſueuit qꝗð euenire
aſſerũt flatu ⁊ anhelitu doꝛmientis ¶ Zʒ iſta ſic

opinãtibꝰ obuiat Aug dicẽs.cur xpᷣs cius di

ſcipulo quẽ pᷣ ceteris ꝓ magno munere dilexit
tam lõgũ donauit ſomnũ cũ beatuʒz petrũ ꝑin⸗

gẽtis martyrij gloꝛiã onere carnis abſoꝛbuerit

Ad verbũ aũt xp̃i ſic eũ volo manere dicit ꝙ i
elligendũ ẽ: qꝛ Johes nõ debebat ſequi xpᷣm
moꝛiẽdo moꝛte violẽta. Idco cũ dixiſſet petro
ſequere me.ſ.ꝑ martyriũ ad me venies. detr⸗
Lirenrokaun xpᷣm de Johe:h̊ aũt quid.At ihᷣs
Dixit. Quid ad te:tu me ſequere. Iſtũ ſic volo

manere donec veniaã: nõ ad iudiciuʒ:ſᷣ ad aiam

eiꝰ de coꝛpe educendã. Vñ in euangelio ſcribit
nõ dixit ihᷣs nõ moꝛit᷑. De moyſe falſum ẽ ꝙ vi
uat.Naã Deutero.vltl.ca.ſcribit᷑. Moꝛtueſt

moyſes pᷣuus dũñi in terra moab iubente deoet

ſepeliuit eũ in valle terre moab ↄtra fogoꝛ:⁊ nõ

Arouit hoſepulerg eius vſq; in pᷣſentẽ diem
OQoyſes centũ viginti annoꝝ erat qñ moꝛtu2

eſt:nõ caligauit oculus eiꝰ:nec dẽtes illiꝰmoti
ſunt.Fleuerũtq; eũ filij iſrł in cãpeſtribꝰmoab

triginta diebꝰ. Et Joſue ca.j.ſcriptũ eſt Yactũ
ẽ yt poſt moꝛtẽ Mopſi ſerui dei loqueret᷑ dñs

ad Joſue filiũ. Num miniſtrum ¶Moyſi ⁊ di⸗
ceret ei. Mopſes vᷣuus me moꝛtuꝰ eſt:ſurge ⁊

trãſi ioꝛdanẽ iſtũ tu⁊ ois popułꝰac. Qualiter
aſit apruit in trãſfiguratione xpᷣi:diximus ple

ne in ᷣmone de ipᷣa trãffiguratiõne:⁊ q̃re ſepul
crum eius abſconditũ fuit ſcripſi in ßmone de
blaſfemia in drageſimali noſtro ne ſcilʒ iudei
circa coꝛpꝰ eius idolatriã exercerẽt. De mãna
ibi ſcaturiẽte dicit Augꝰꝙ pᷣt eẽa deo vt moꝛs
Joõ̃is ſic pᷣcioſa cõmendet᷑. Tenet itaq; Alugꝰ
Johes ſit moꝛtuꝰ aia eiꝰ a ſuo coꝛꝑe ſeꝑata
Idẽ videt᷑ ſentire Hieroꝰqͥ in ꝓlogo in Joheʒ
ait. Hic eſt Johes qͥ ſciens ſuꝑueniſſe diẽ receſ
ſus ſui: cõuocatis diſcipulis ſuis i epheſo per
multa ſignoꝝ experimẽta pꝛomens xpᷣm:deſcẽ
dit in deſoſſum ſepulture ſue locũ.factaq; oꝛati
one poſitus eſt ad patres ſuos tã extraneꝰ a do
loꝛe moꝛtis qᷓ; a coꝛruptione carnis inuenit᷑ ali

enus Et ſi qs obſtaret ꝙ in his vbis Hieroꝰ

dicit Johem extraneũ a dolo:emoꝛtis:ergovi
der ꝙ non ſit moꝛtuꝰ. Reſpõdemꝰꝙ non ita ſo

nant vᷣba Hieronymi. Es in ꝓplogo in apoca-

lypſim idẽ ita ſcripſit Hic ẽ Johes q ſciẽs ſup

ueniſſe ſibi diẽ egreſſionis de coꝛꝑe:cõuocatis

in ephſo diſcipulis deſcẽdit in derfoſſum ſepul

ture ſue locũ:oꝛationeq; cõpleta reddidit ſpiri⸗

tuũ tam a doloꝛe moꝛtis factꝰextrane qᷓ; a coꝛru

.èòẽc

ptionecarnis noſcit᷑ alienus. Bicit ergo ꝙ ſci⸗
uit ſupueniſſe diẽ egreſſionis de coꝛpe: ⁊ ꝙ red

*

didit ſym:ꝑ que vba expꝛeſſefatet᷑ illũ eẽ moꝛ⸗

tuũ. Ideo cũ aſſerit eũ factũ extraneũ a doloꝛe

moꝛtis: deuotat ꝙ in ſepatione anime aſuo co2
poꝛe nullũ ſenſit doloꝛẽ. Inſuꝑ ⁊ ꝙ eius coꝛpꝰ

ſit ab incineratiõe pſeruatũ vel abſcondituʒ in
coꝛruptũ vſq; in diẽ iudicij. Vel vt magis pie

credere poſſum iter aie reunitũ atq; delatum
ad celuʒz empirreũ vbi cũ xp̃o ⁊ vgine mr̃e glo
ria tã aie qᷓ; coꝛꝑis gaudet. ¶ Tertio amoꝛ xpᷣt

ad Johem ↄcluſus ſuit in ſuꝑna gloꝛificatione

Sicut em magnũ fecit eũ meritis ĩ eccleſia mili
tante:ita magniſicauit eũ in beata gloꝛia. Sed
qꝛ illius menſurã inueſtigare nõ poſſumꝰ tm id
cõſideremꝰꝙ beatiſſimi Yohis gloꝛia pᷣeminet
magnitudini ⁊ potẽtie quoꝛũcũq; regã ⁊ꝛimpe
ratoꝛũ huius mũdi:qm̃ Johes in eternum vi⸗
uit gloꝛioſus cuʒ xpᷣo:illoꝛũ vero memoꝛia pe⸗

rüt cum ſonitu.Auidnã ampliꝰ de diuitüs:de

delitijs:de magniſicẽtijs:ð põpa:ð famulatu:

ð fama:de pᷣſtãtia illoꝝ imꝑatoꝝ qͥ tpe Johã

nis euãgeliſte clariſſimi fuerũt in oꝛbe.O infe⸗
lix hũana cõditio.O labilis hũane vite decur
ſus Imꝑauit iberius poſt Octauianũ ãnis
vigintitribꝰ:quo regnãte anno vt puto qͥntode
cimo ſui imperij. Johes factus eſt apoſtolus
xp̃i:⁊ nihilominꝰ moꝛtuꝰ ẽ. GSayus galli gula
poſt ipᷣm imꝑauit annis fere quattuoꝛ et moꝛ⸗

tuus eſt. Claudius ſucceſſit huic ⁊ cũ imperaſ⸗

ſet annis fere ãttuoꝛdecim moꝛtuus eſt yeneno
extinctꝰ fraude vxoꝛis. Nero ſumpſit impiuʒ

regnauitq; annis tredecim:menſibꝰocto:⁊ ſeip

ſum interſiciẽs moꝛtuꝰ eſt. GOalba uᷣli ſucceſſit ?
du imperaſſet mẽſibꝰ ſeptẽ ab Ottone occiſus
moꝛtuus ẽ. Otto inuaſit imperiũ ⁊ metu vitel
lij ſe occidens moꝛtuꝰẽ. Vitellius imꝑare vo-

—

lens a militibus Veſpaſiani pugnãdo occiſu:
E.Fuit q; imꝑiũ Galbe Ottonis ⁊ Aitellij cir

citer mẽſes decẽ ⁊ octo et ſicut pᷣdictũ ẽ moꝛtui
ſunt. Veſpaſianꝰ in imperiũ ſublimatus cũ im

peraſſet annis decẽ moꝛtuꝰ eſt. Titus filius eiꝰ
imperauit ãnis duobꝰ ⁊ moꝛtuꝰ ẽ.Domicianꝰ

frater Titi impanit annis àndecim:menſibus

quinq;: qui ediſicauit tẽplũ antheon. ⁊ Jo⸗

hannẽ in doliũ feruentis olei iuſſit poni.Anno

xpᷣinonageſimoſexto: tãdẽ a ſuis cubicularijs
occiſus eſt. Nerua ſecutus eſt qͥ imꝑauit anno

vno:mẽſibus quattuoꝛ ⁊ moꝛtuꝰ eſt. Traianꝰ
imꝑium ſuſcepit ⁊ cũ regnaſſet annis decẽ ⁊ no
uem:⁊ mẽſibus ſex moꝛtuꝰ eſt. Quid ex his re
maſit niſi cineres ⁊ vermes. At Johes vſq; ad
ſcom Traiani annũ imꝑauit vitijs vt ab eo di
ſcederent regnauit in decoꝛe vᷣtutũ:Fᷣuauit pᷣce
pta ſui dileeti magiſtri: ↄtemſit mũduʒ ſpꝛeuit

do occiſus

ſerta
cclo
cln
ſiir
ure
voig
Niuen
neg

terrena:tꝑalia queq; deiecit:tulit patienter ad
uerſa. Et tandẽ in ſenectute bona migrauitad
celos. Ibi nunc fruit᷑ eterna pace. Ibi exultat
cũ angelis ſanctl. Ibi poſſidet omne bonũ eiuſ
q; memoꝛia facta eſt ſempit᷑na. Ibi deniq; pꝛo
ſuis deuot ĩterpellare nõ ceſſat. Quẽ depꝛece⸗
mur oẽs vt ꝓ nobis itercedat apud xpᷣm dñm
oim ⁊ ſuã benigniſſimã matrem q̃tenꝰ in h̊ ſecu
lo digni efficiamur gra dei.⁊ in futuro beatitu⸗

dinem illã poſſdeamꝰ que ẽ ipſe de : qui viuit

⁊ regnat in ſecula ſcculoꝝ.Amen.

¶ Sermo.xxx vj.de ſancto igcobo ma
ſoꝛe filio Zebedei ⁊ fratre Johannis

. euangeliſte „ s
.Idit alioſduos

Ifratres Jocobũ Zebedei et Johem
frratrẽ e inaui cũ Zebedeo pre eoꝝ
reficiẽtes rhetia ſua vocauit cos.Scribunt᷑ h
vba oꝛiginalit Mat. iiij. ca. In tototerraruzʒ
oꝛbe beatiſſimꝰapłs Jacob colit᷑ a cũctis ſide⸗
libꝰ deuotiõe feruẽtiſſima: qm ſicut merit apð
dñm magn inuẽt ẽ:ita eiꝰpatrociniũ expoſcẽ
tibꝰ benignꝰ acliberaliſſimꝰ inuenit᷑. Jpᷣe eſt qͥ
acobꝰmaioꝛ vocat᷑ ſicut ⁊ alter minoꝛ qð iðo
tqꝛ pꝛioꝛ illo a xpᷣo vocatus cẽ̃. Inſuꝑ ad ma
ioꝛẽ familiaritatẽ admiſſus fuit vt pᷣdictũ ẽ de
Johe euãgeliſta:⁊ inter apłos pꝛimꝰmartyriũ
ſuſcepit:celeſteq; regnũ intrauit. Quia vero ec
cleſia feſtũ illiꝰ ſolẽnit᷑ celebꝛat:decet nos qᷓ;tuʒ
poſſumꝰcũ dei adiutoꝛio laudibꝰeius inſiſtere
quem idðo xpᷣs ad apoſtolatũ aſſumpſit vt cla⸗
rus fieret vtutibus atq; ſignis.Quare de ipſo
in pꝛeſenti ſermone dicemus de quo tria myſte
ria pponimus contemplanaaa.
Rꝛimũ dicit diabolice ſuperationis.
Secundũ virtuoſe tollerationis.
Tertiũ gratioſe auxiliationis.
Qualit᷑ beatꝰ iacobꝰ ſupauit diaboli
cas artes: ⁊ quõ pt diabolꝰ humana
coꝛpꝑa moleſtare et viſibilit apparere
ac trãſſigurare ſe ĩ angelũ lucis.Ca.

imũ myſte

₰

tas artes xp̃ᷣi virtute deuicit: vt enim ſcribitur

dedit illis ptãtem ſpirituũ ĩmũdoꝝ vt eicerent
eos:q̃liter vo Jacobus demones expugnauit
ex legenda ipius colligere poſſumꝰ.vbi ſie ha⸗
bet᷑. Poſt aſcenſionẽ dñi dũ Jacobꝰꝑ iudeam
⁊ ſamariã pᷣdicaſſet in hiſpaniã tandeʒ venit:b
düũ ibi nil ꝓficere ſe videret ⁊ tm nouẽ ibi diſci⸗

mplandum de beâto Jacobo ðꝛ
diabolice ſuꝑationis. Mam diaboli

Mat. x.ca. Conuocati ihs.xij.diſcipulis ſuis

pulos acquiſiuiſſet duos exillis cauſa pᷣdican
di ibi reliqt: ⁊ alios ſeptẽ ſecũ aſſumẽs iterũ in
iudeã abijt. Cum ergoibi vbum dñi pᷣdicarer:
magus qͥdam noie Bermogenes ad inſtatiam
phariſeoꝝ diſcipulũ ſuũ noie Filetũ ad Jaco
bũ miſit vt ip̃ᷣm SFiletus coꝛã iudeis ↄuinceret
ꝙ ſua pᷣdicatio falſa eſſet:at vbi ille Jacobũ vi
dit audiuitq; docentẽ atq; inſpexit ſigna ⁊ mi⸗
racula q̃ dñs faciebat ꝑ eũ coꝛde compũct' ad
Hermogenẽ redijt ↄteſtans ſe diſcipulũ Jaco⸗
bi velle ficri ꝑſuadẽs vt idẽ Hermogenes face
ret Sed pꝓpterea indignatꝰ ermogenes arte

ſua magica ita eũ imobilẽ fecit vt ſe nullatenus

mouẽ poſſet dicẽs. Nidebimꝰ ſi Jacob tuꝰte
ſaluet.Qð cũ Filetꝰ Jacobo ꝑ pueꝝ nũciaſſet
miſit ad euʒ Jacobꝰ ſudariũ ſuũ dicẽs Accipi
at ſudariũ ⁊ dieat:dñs erigit eliſos: dñs ſoluit
cõpeditos Statimq; vt ſudario tactꝰẽ ſolutꝰa
vincuł magic artibꝰlhermogenis inſultauit ⁊
ad Jacobũ ꝓperauit. Iterũ Hermogenes de⸗
mones aduocauit pᷣcipiẽs vt ipᷣm Jacobũ vin
ctũ cuʒ Fileto ad ſe adducãt. Qui veniẽtes ad
Jacobũ ĩ aere vllulare ceper̃t dicẽtes. Jacobe
apłe miſerere nob qꝛ ſatis ardemꝰ. Miſit nos
ermogenes ⁊ mox vt ad te venimꝰangelꝰdei
nos moleſtare nõ ceſſat. Quibꝰ Jacobus.Di⸗
mittat vos angelꝰ ⁊ ad Hermogeneʒ redite e’ia
q; ad me vinctũ adducite illeſũ Qð üli ꝓtinꝰ
cõpleuerũt vinctũq; adduxerũt ad Jacobum
quẽ a Fileto fecit exſolui:nõ ſinens diabolos
illi nocere.Dixitq; illi perge quo vis ⁊ tua vte

re libertate:quia nemo inuitus bene agit.Atil

le mutatus in alterũ virũ veniaʒ humiliter po
ſtulauit. Acceptoq; pᷣ timoꝛe demonũ baculo
Jacobi perrexitad domũ ⁊ om̃es libꝛos artis

magice ad aplin cremãdos adduxit. Quos ta⸗

men Jacobꝰ in mare pꝛoijci fecit. Itaq; Her⸗
mogenes de cetero aplło adherẽs vtutibꝰpluri

mis floꝛuit. Pꝛopter ea que dicta ſunt tria du-

—

bia de demonibus ſüt aperienda.
Pꝛimuz vtrum demones poſſint humana coꝛ

poꝛa moleſtare.

Scom vtꝝ poſſint hoibus viſibilit᷑ aparere.

8
2

Tertiũ vtrũ peccet q adoꝛat diabolũ cũ ſetral

figurat in angelumluiis.
CAd pꝛimũ dubiũ dicimus:ꝙ cũ ꝑmittit de⸗

CAd pꝛimi cũ pmit
us poſſunt demones hũana coꝛꝑa multimode

pturbare etiã ⁊ moꝛtẽ inferre. Qð exẽplis cla⸗
riſſimis demonſtramꝰ (Scribit᷑ nanq; Tobie
vj. ca. ꝙ Sara fuit ſucceſſiue tradita ſeptem vi
ris qͥs omnes occidit demoniũ. Et Job.ij.ca.
Egreſſus ſathan a facie dñi ꝑcuſſit Job vlcere
peſſimo a planta pedis vſq; ad vticẽ eius. Et
Mat.xv. ca. Filia chananee male a demonio
vexabat᷑. Et Mat. x vij.ca. Rps ciecitdeno⸗

— .

. . ⸗„ 1*

nium apueroq̃ lunaticꝰ erat:⁊ ſepe cadebat in

ignẽ ⁊ crebꝛo ĩaquã:⁊ curat ẽ puer ex illabo

ra. Et Euce. xj. et

Deoemoniũ ⁊ ills erat mutũ: ⁊ cuʒ eieciſſet demo⸗
niljũ locutꝰẽ mutꝰ.Chꝛy. ait. demõ fecerat
illũ holeʒ mutuũ:ſurdũſæ cecũ Jõ demone abie
cto ſanatꝰ ẽ. In vitaſpatꝝ legit᷑ ð beato Anto⸗
tnio. ꝙ di i quodã tumulo latitaret multitudo
Deumonũ adeo illũ lacerauit ꝙ a diſcipulo eius
AIſſi moꝛtu iuẽtꝰẽ: ab eoq; inde aſpoꝛtat-hume
rris pꝓpꝛijs: cuʒ nocte ad ſe redijſſet a pᷣfato diſci
pulo ad eundẽ locũ aſpoꝛtari ſe fecit Qui cũ ex
oloꝛe pꝓſtratꝰ iaceret ex vtute animi ad confli
cctum demones excitabat: quẽ illi iteꝝ vberibꝰ
crudeliſſimis affecerunt. Tunc ſubitoſplendoꝛ
maximꝰ ibi aparuit:⁊ demones cunctos fuga
uit. Antoniꝰaũt ↄtinuo ſanatꝰ eſt. Jbiq; xpᷣm
QAggeſle intelligens ait. Abi eras boneieſu:: vbi

eras:Quare a pᷣncipio non affuiſti vt me adiu

uares ⁊ vulnera mea ſanares. Cui dñũs:Anto⸗

ni h; eram expectabam videre certamẽtuum.
MNüc aũt
tkeendiari
legẽeda

Be ſancto DHominicoſcriptũ ẽ in ſua
exiſtẽteipᷣo Bononie cũ frẽs iam ad

₰

doꝛmiẽdũ iuiſſent:qͥdaʒ ↄuerſus a diabolo ve
xari cepit:qð cũ frater Raneriꝰ lauſanẽſis ms

giſter eius audiſſet:beato PHominico ſtuduit ĩ

qꝛ viriliter dimicaſti ĩ toto oꝛbe faciã

AEat. xij. Erat is eijciens

dicare qͥ ad eccleſiaʒ añ altare ipᷣm poꝛtari pᷣce

pit:vbi cũ vix a decẽ fratribꝰ fuiſſet adductus

beatꝰ Dñicus diabolo dixit. Adiuro te miſer

vt dicas mihi q̃re vexas creaturam dei et quõ

huc intraſti. Qui rñdit: vexo illũ qꝛ heri bibit

I ciuitate ſine licẽtia nõ adhibito ſigno crucis.
NMñ poſtmodũ cõpertũ ẽ veꝝ fuiſſe.Ad oꝛati⸗

onẽ vo beati Onici cãpana ad matutinuʒ pul
ſunte: diabolꝰab illo diſceſſit¶R
us q paſſionẽ beate Agnetl deſcripſit ꝙ filius

pſecti volens illi vim inferre ⁊ violẽter illã op⸗

pꝛimere:pᷣſocatus a diabolo expirauit In vi⸗

la etia ſanctoꝝ Simplicij Fauſtini ⁊ Beatrid
haber᷑ ꝙ Rucretiꝰ p̃fectꝰ q iam beatricẽ ſoꝛo

hoꝛas vexatus moꝛtuꝰẽ

T Augyli. xx

rem Simplicij ⁊ ꝗauſtini renuentẽ idolis imo
lare pᷣcepit ſuffocari due e ha tres

e Zoꝛoaſtre vero
bactrianoꝝ rege qͥ qñ natꝰ ẽ riſit vt ait Solinꝰ
i. de ciui. dei 1 magicas artes iue
i. ethimo.viij. Sᷣm aliquos tenet᷑

nit m Iſid.
ꝙ lʒ bello fuerit a

euictus:tñ a demone

quẽ impoꝛtunꝰ frequẽtabat occiſus ẽ. Suffici⸗

ant iam q dicta ſũt:ad intelligendum ꝙ niſi dei

manu ptãs diaboli arceat᷑multimoda põt hu⸗

manis coꝛpoꝛibꝰnocumenta inferre.QAñq; vo

ſinitillũ deꝰ talia facere vel ad ſue gloꝛie mani⸗

feſtationẽ ſicut euenit in illis qᷣ vexatiſuo noie

⁊ſanetoꝝ meritis liberant᷑. Vel ad bonoꝝ ex⸗

—

efert Ambꝛoſi

.

demoniũ inkfecit Ma vt in
cxiiij.arti.j.demones impugnãt hoies duplici

ercitationẽ atq; illoꝝ patietie cõmẽdationẽ:ſi

cut factũ eſt in YJob ⁊æ Antonio. el ad iniquo

rũ vindictꝗ ⁊ punitionẽ ſicut ↄtigit illis quos
E vt inqͥt Tho. pᷣma ꝑte. ꝗ

ter. Uno mõ inducẽdo ad peccatũ ⁊ ſic nõ mit

tunt᷑ a deo ſ̃ aliqñ pmittunt᷑ ᷣm dei iuſta iudi

cia.Aliqñ impugnãt hoies puniẽdo ⁊ ſic non

tm̃ ꝑmittunt᷑:ſ etis mittunt᷑ a deo:pena em re⸗

fert᷑ in deũ ſicut i pꝛimũ actoꝛẽ Et tñ demones

ad puniendũ miſſi alia intẽtione puniũt qᷓ; mit
tant᷑. Hã ipi puniunt ex odio vei inuidia:mit⸗
tunt᷑ aũt a deo ppter eiꝰ iuſticiã. Et lʒ poſſint
vt iam tactũ ẽ humana coꝛpa ledere:non tamẽ
tanta eſt illoꝝ ptãs vt valeat coꝛpoꝛis liniamẽ
ta in mẽbꝛa bꝛutoꝝ animaliũ tranſſoꝛmare:de
q̃ materia plene dictũ eſt in tractatu detimoꝛe

iudicioꝝ dei in mone de bello demonũ ⁊ ho⸗

minũ. ¶ Scom dubiũ fuit vtrü demones poſ⸗
ſint hominibꝰ viſibiliter aparere E e
ſpondeo q ſinente deo aparẽt qnq; in aſſũpii
coꝛpoꝛibꝰ:qð etiã ex illis q̃ diebus nr̃is euene
rũt ꝓbare poſſumꝰ. Nã ãno dñi.Mcccclx vij
dum eram apud Albẽgam in ꝓuincia ianue af
fui examinationi quarundã mulierum q male⸗

fice putabant᷑:audiuiq; ex oꝛe illarũ qualit᷑ de⸗

mones familiares habebãt qͥ eis aparere con⸗
ſueuerũt in humana effigie ⁊ multa veriſimilia

de eoꝝ cõmercio retulerunt In ꝓuincia ſancti
Franciſci apud noceriaʒ fuit alia mulier San⸗

tucia noie que multa ſecreta hominib reuela⸗

bat.Cõſtruxerat vo ſibi domũculam extra cõ
munẽ habitationẽ in pdio ſuo in quo duoſuiſi
lij cõmoꝛabãf in tẽtoꝛijs vt veniẽtibꝰ ad mr̃eʒ
venderẽt vinũ ⁊ alia neceſſaria. Quidã aũt ru
ſticꝰ dũ pecuniã in pãno ligatã ꝑdidiſſet ad eã
ſe ↄtulit. Jbiq; hoſpitatꝰ vt manea Santucia
ðᷣ ſua pecunia infoꝛmaret᷑. Media nocte audi
uit ex tuguriũ Santuciã cũ alio loquẽtem:ille
diabolꝰerat:naʒ ſurrexit ruſticꝰ⁊ caute explo⸗
rans q nã hec ſoꝛent: vidit Santuciã denuda⸗
tam:audiuitq; illã dicentẽ:vbi ẽ pecunia huiꝰ
ruſtici.Ad q̃ vba audinit diabolũ reſpõdẽteʒ:

lʒ illũ oculis nõ videret. Pecunia iſtiꝰ ẽ in vẽ⸗

tre poꝛci ſui qᷓ cecidit dũ erat i ſtabulo et poꝛcꝰ
ibi comedẽs cũ alijs imũdicijs illaʒ deglutiuit
dicas iñ ei qꝛ vxoꝛ eius furata eſt vt ſic diſcoꝛ⸗
dia ſeminet᷑ int᷑ vxoꝛẽ ⁊ iᷣm. Statim ruſticus
inde diſceſſit ⁊ cõcito greſſu ad ꝓpꝛia feſtinãs
poꝛcũ ſuũ interfecit:in cuius viſceribꝰ pecuniã
pditam inuenit:deindeperuſiũ ſe ↄtulit maleſi
cã accuſauit:q̃ ad iudiciũ deducta:⁊ ð ſuis cõ⸗
uicta ſceleribꝰigne cremata ẽ. ¶ Lerriũ dubiũ

fuit vtrum peccet qͥ adoꝛat diabolũ cũ ſe traſfi-⸗

gurat in angelũ lucis Ad qð ita dicit vñs Bo

W
kn
re
d
nöſnit
kaiud
ſenon
ere⸗
nones
könit
Aung⸗
Me
iun

naden. in. iij. di.ix. ar.j.q. vj. ꝙ honoꝛ latrie pᷣt
Qaduerſario xp̃i duplicit᷑ exhiberi: aut ſimplici
teer aut ſub ↄditiõe. Si ſimplicit᷑ dico ꝙ nõ põt
ekeẽ ſine peccato:offertur em cultꝰ latrie alteri q;ᷓ
deo:⁊ ido ẽ ibi pctm̃ idolatrie:nec excuſat᷑ rati

one ignoꝛãtie Habet em̃ hõ triplex adiutoꝛiuʒ
ꝑ qð pᷣt erroꝛẽ deuitare. Nꝛimũ ẽ remediũ ad⸗
monitionis ſacre ſcpᷣture q̃ dicit ꝙ multi vẽtu⸗
ri ſũt in noĩe xpᷣi mẽdaciter. Scdm ẽ remediuʒ
ſancte oꝛatiõis q̃ ad deũ debet hõ recurrere vt
coꝛ eiꝰilluminet.Tertiũ eſt ſuſpẽſio credulitat

ſue. Mõ em̃ debet hõ oiſpũi credere ̊ pbare ſi

ex deo ſunt. Qui em̃ cito credit in talibꝰ leuis ẽ

coꝛde: ⁊ foꝛtaſſis inflatus ĩ coꝛde ad tales viſio

nes ⁊ reuelatiõcs idoncũ ſe exiſtimat: vñ tales
apparitiones poti ſũt foꝛmidande qᷓ; deſiderã:

de. Marrat᷑ ein de quodã ſctõ patre ꝙ cũ ei dia

bolꝰ in ſpecie xpᷣi aparuiſſet: ille clauñs oculis
dixit ſe in hac vita nolle xvpᷣm videre.At diabo

lus eiꝰ humilitate ↄfuſus ſtatim euanuit.Ecõ

tra de pluribꝰðꝛ qͥ ſe ad viſiones idoneos repu

tauerũt ⁊ deſiderauerũt ꝙ i multas inſanias ⁊

erroꝛes pᷣcipitati ſũt.Et iðo ſi finplicit᷑ adoꝛat
ꝗͥs xpᷣi aduerſariũ nõ excuſat᷑ a pctõ etiã ſi cre⸗
dat ipm eſſe x-pᷣm. Si etis adoꝛet ſub ↄditiõe h
põt eẽ dupliciter:aut qꝛ eſt illa ↄditio habitua
liter aut actualiter cõſiderata ſine oppoſita. Si
actualit᷑ ſicnõ adoꝛat ipᷣm lucifeꝝ:bᷣ mag xpᷣm
qꝛ nõ ſtat oro niſi ſtãte ↄditiõe ⁊ ad eũ refertur
adoꝛatio ad quẽ refert᷑ adoꝛatiõis impletio vł
intẽtio.Si aũt illa ↄditio ſit ſub ↄditione habi

tuali B mõ nõ ſufficit ad vitãdũ peccatũ idola⸗
trie reſpectu huiꝰapparatiõis ſiue trãſfiguratio
nis:ſufficittñ reſpectu ſacramẽti altaris. Nam

talis trãſfiguratio ẽ inſolita. Et ideo nõ debet
ad eã pᷣcipitanter ſequi adoꝛatio:vᷣ cuʒ maturi⸗
tate ⁊ pꝛeuia oꝛatiõe.Sʒ ↄſecratio hoſtie ẽ con
ſueta:ido ſufficit ꝙ adoꝛãs i habitu hãc habe⸗

at ↄditionẽ videlicet ſi ↄſecratio ſit debito mõ
facta. Vñ pauci vel nulli fideles in hac adoꝛa⸗
tione peccãt. Omnes enim accedunt cum con⸗

¶ Defelicimartyrio beati iacobiadqð
concurrit ſanitas paralitici conuer

„ 1

oſie atq; ſepult᷑ e miraculoſa di

um 2tepladuũ de bt⸗ Elteri⸗
tuole tolleratiõis. Mam pꝛo chꝛiſto
martyriũ capitis obtruncatiõe ſuſtinuit: circa
qð tria puilegia oↄſideremus.
Pergnütr paralitici ſanatio.

Scom Yoſie conuerſio.

Tertium ſepul

ture diſpoſiti.

C Pꝛimũ puilegiu fuit paralitici ſanatio. Ei
e .5 7 „
paliticꝰ i via iaces ad eũ clamauit vt ſibi ſani⸗
tatẽ ↄferret.Cui Jacobꝰait In noie ihu xpiꝓ
cuiꝰfide ducoꝛ ad decollãdũ exurge ſanꝰ:⁊ bñ⸗

dic creatoꝛẽ tuuzʒt qͥ ſtatim ſanꝰ fact ſurrexit ⁊

dñm bicixit. ¶Seom biulegi⸗ fuit Yoſie cõ⸗
uerſio. Is em̃ funẽ i collo eiꝰ miſerat iliũq; tra⸗
hebattqͥ viſo miraculo ꝑalitici ad pedes Jaco
bi ſe pſtrauit ⁊ veniã peiens xpᷣianiũ fieriſe po

.*

ſtulauit:qdð cũ vidiſſet Abiachar pontifex ſibi

dixit:niſi nomẽ xpᷣimaledixer cũ ipᷣo Jacobo

decollaber. Cui Joſias.aledictus tu No

—— —; — ——*

mẽ aũt dñi nri ihu xpi ſit bñdictũ iſecka Cunc
Abiachar os eiꝰpugnis cedi iuſſit æ miſſað eo
legatioe ad erodẽ ipetrauit vt cũ Jacob de⸗

collaret᷑. Cüũ aũt decollari deberẽt Jacobus a

ſpiculatoꝛe lagenã aq̃ petijt ⁊ ibideʒ Joſiã ꝓti

nus baptiʒauit:⁊ ſtatim capitis obtrũcatione
martyriũ ↄſũmauit. Decollatꝰ ẽ aũt beatꝰ Ja

cobus.viij.Rał apꝛilis ĩ annũciatiõe domie et

viij. kal auguſti.in cõpoſtellã trãſſatꝰ: v tertio
kal ianuarij ſepultꝰ: qꝛ ſepultura eiꝰ fabꝛicata
fuit ab auguſto vſq; ad ianuariũ plõgata Sta
tuit tñ eccłia vt feſtũ eiꝰ.viij.Ral.auguſti tꝑe.ſ.

magis ↄgruo celebꝛaret᷑. C Tertiũ phuilegium

fuit ſepulture diſpoſitio: vtem refert Johes
Belet.decollato Jacobo diſcipuli coꝛpeiꝰ no
cte timoꝛe iudeoꝝ rapietes naui illò ipoſuerũt
⁊ ſepulturã diuine ꝓuidẽtie cõmittẽtes nauim

ſine remige ↄſcẽderũt.Et angelo dñi duceĩ ga

liciã in regno lupe aplicuerũt.Erat ibi regina
ſic dicta Lupa noiĩe ⁊ merito vite:deponentes⸗
coꝛpꝰ de naui ſuꝑ quẽdã magnũ lapidẽ illud

—

poſuerũt:lapis mox vt cera coꝛpoꝛi ceſſit⁊

ſarcophagũ coꝛpoꝛi ſe mirabiliter coaptauit.
Zngreleneg igit᷑ diſcipuli ad Lupã dixerunt
ſis ihs xpᷣs mittit ad te coꝛpus diſcipuli vt
quẽ noluiſti ſuſciꝑe viuũ ſuſcipias nũc defun⸗
ctũ. Et narrãtes ei miraculũ liter.ſ. illuc ſine
remige adueniſſent locũ eiꝰſepulture ↄgruũ pe
tierũt. Que dũ regina audiſſet vt pᷣfatꝰ Jobes
Beleth diẽ eos ĩ dolo ad quẽdã virũ crudeliſ⸗

ſimũ deſtinauit: vt eiꝰ ſuꝑ pᷣ cõſenſũ haberent.

Qui eos cepit ⁊ ĩ carcerẽ recluſit. Cum aũt ille

diſcũberet angelꝰ dñi aparuit ⁊ eos libere abi⸗
re ꝑmiſit.Qui ad reginã redeuntes iteꝝ pelie⸗

rarlocaſemurure p coꝛꝑe beatiſſimi Jacobi.
qᷣbus illa rndit. Accipite boues ques habeoi
tali monte ⁊ plauſtrũ iungite ac coꝛpus dini ve
ſtri deferte: ⁊ locum ſicut volueritis edificate.
Hoc autem Lupa doloſe dicebat. Sciebat em
boues eẽ thauros indomitos et ſilueſtres. Et

iðo putauit ꝙ nõ poſſent iũgi nec alblica . vel

niuſſu Herodis ad decollandũ duceret äda

Sermo ℳ„ vij

ſi iñgerẽt᷑ huc illucq; diſcurrerẽt et ſic currum
diſſiparẽt ⁊ coꝛpꝰ eijcerẽt ⁊ ipos necarẽt.Sed
nò eſt ſapietia Z deũ.Mã illi dolũ nõ cogitãtes
mõtẽ aſcẽderũt:⁊ dꝛaconẽ quẽdã ignẽ ſpirãtẽ
⁊ in eos irruentẽ cruce opoſita ꝑ mediũ vẽtrẽ
ſcindũt:facto etiaʒ ſuꝑ thauros ſigno crud ve
lut agni ꝓtinus manſueuernut. Et eos iigen⸗

tes coxpꝰ ſancti Jacobi cũ lapide ſuꝑ quẽ poſi

tũ fuerat i curru poſuerũr. HBoues autẽ ſine ali
cuiꝰregimine coꝛpꝰ in mediũ palatiũ Cupead
duxerũt Qð illa vidẽs ⁊ ſtupẽs credidit ⁊ xpi
gqna facta:oĩa que petierũt tribuit et palatiũ in
eccleſiaʒ ſancto dedicãs magniſiceipſam dota
uit ⁊ in bonis oꝑibus vitam finiuut.

2teplandũ de beatò Jacobo dꝛgra
rare qᷓ; pꝛompte q; abunde qᷓ; ve celeriter 5

Qualiter beant⸗ Jacobogratiolus eſt
et benignus his qui imploꝛaãt eius pa
C
tioſe auxiliatiõis. „ſide
Jaco
bus iĩ celobeatꝰſuis deuotis ⁊ ſuſffragia illiꝰ ex
poſcẽtibꝰ frequẽter occurrat Omiſſis tñ mul⸗

trocinin.·
A Res mira ẽ2
tis ꝗᷓ dici poſſent. tria ĩ hac ꝑte ſtupẽda miracu
la exponemꝰ Pꝛimũ eſt de quodã Bernardo

1

mutinẽſe qͥ dũ captꝰ ⁊ cathenatꝰ i pfundo tur: ible
ris poſitꝰ eẽt ⁊ ſ beatũ Jacobũ iuocaret apa Eirig

ruit ei ſanctꝰ Jacobꝰ dicẽs. Neni ſeqre mei⸗
liciã. Ille vo vinculis ad collũ ſuſpenſi s ad ſũ

mitatem turris ↄſcẽdit:⁊ inde ſine aliq leſtione

ſaltũ vnũ fecit cũ turris ſexaginta cubitoꝝ alti ma ẽ iactura il

tudinẽ poſſideret Scðm miraculuʒ fuit de tri
ginta viris ð lothoꝛingia.qͥ circa ãnũ dñi.
lxx.ad ſanctũ Jacobũ pperãtes oẽs vno exce
pto fidẽ ſibi mutui ſeruitij pmiſerũt. Vnꝰ igit
infirmatꝰ a cũctis relinquit᷑ ⁊ a ſolo illo qͥ fideʒ
nõ ꝓmiſerat ad pedẽ mõtis ſancti ichaelis
cuſtodit᷑. Sʒ aducſperaſcẽte die moꝛit᷑:viuus
aũt ꝓpterloci ſunilitudinẽ ⁊ defuncti moꝛtẽ ⁊
iminẽtis noctis caliginẽ:⁊ gentis barbare feri
tatẽ timuit valde.Sʒ ſtatim ſanctꝰ Jacobus ĩ
ſpecie equitis ſibi apparẽs ⁊ eũ ↄſo ãs ait.Tra
de mihi hũc moꝛtuũ ⁊ tu aſcẽde poſt me ſuper
equũ.Sicq; illa nocte añ ſolis oꝛtũ dietas qͥn⸗
decim ꝑagẽtes ad mõtẽ gaudij qͥẽ dimidia leu
ga circa ſanctũ Jacobũ ꝑeunerũt. Ibiq; ſãct
Jacobꝰ vtrũq; depoſuit:pᷣcipiens vt canoni⸗
cos ſancti Jacobi ad ſepeliẽdũ pegrinum moꝛ
tuũ ↄuocaret ac ſocijs ſuis diceret ꝙ ꝓpt ſidẽ
violataʒ eoꝝ pegrinatio nil valeret. Qui iuſſa
cõpleuit ⁊ ſocijs ea q̃ ſanctꝰ Jacobꝰ dixerat in⸗
timauit ¶ertiũ miraculũ de eo legit᷑ de q̃dam

theothonico qᷣ cũ ſilio ſuo circa annũ dñi Mil

Sermo.xxxvij.ð ſancto Mattheo

leſimünonageſimũ ad ſãctũ Jacobũ ꝑgẽs: ⁊ĩ

vꝛbe Tholoſana gr̃a hoſpitandi diuertens ab

hoſpite inebꝛiat᷑ ⁊ ab eo ĩ malis ciphus argẽte

us abſcondit᷑. ane igit᷑ exeũtes quaſi latro
nes inſequit᷑ eos: ⁊ ꝙ ciphũ fuiſſent furati eis
obiecit. Qð cũ inuentũ fuiſſet iudicij accuſant᷑

Sata vo ſentẽtia oĩa q habebãt hoſpiti dant

⁊ vnus eoꝝ ad ſuſpẽdiũ iudicat᷑. Sʒ cũ pater
4 filio ⁊ filius ꝓ patre moꝛi vellet:tandẽ filius
u

ſpendit᷑:⁊ pr᷑ merẽs ad ſanctũ Jacobũ ꝓgre

ditur. Igit poſt trigintaſex dies rediẽs ad coꝛ
pus filij ſui diuertit: lamentabiles voces emit⸗
tens.Et ecce filiꝰſuſpenſus cepit conſolari euʒ

dicẽs DBilectiſſime pater noli flere qm hucuſq;

ſanctꝰ Jacob' me ſuſtẽtauit ⁊ celeſti dulcedine
refocillauit. Qð pater audiens ad vꝛbẽ cucur

rit: ⁊ venientes populi ꝑegrini filiũ incoumẽ
depoſuerũt ⁊ hoſpitẽ ſuſpẽderunt. Sũt ⁊ alia
miracula iĩ eiꝰ legẽda poſita q̃ cauſa bꝛeuitatis

dimittimꝰ. Retulimꝰtm̃ iſta tria vt ſic inflamẽ
tur ad beati Jacobi deuotioneʒz oẽs illi qͥ ſepe

numero in hac vita tribulationibꝰ agitant᷑: ha
beant beatũ Jacobũ aduocatũ ⁊ nõ deerit eis
auxiliũ de celo In quo ipᷣe gloꝛioſus cum xpᷣo

letatur ꝑ inſinita ſecula ſeculoꝝ. AAmen.·

4.

ſta qxpᷣm ſecut? ẽiobe

Wraés ſecutꝰẽ
eũ. Scribut h yba Mat. ix. ca 2

n gelio Pſent ſolenitatis Oꝛauiſſi

pſalmo.doꝛmierũt

mẽtũ.qͥ Mat. vj.ca.dixit. Nolitetheſaariʒa⸗
re vobᷣ theſauros i tra. Theſauriʒzate ĩ celo vbi

ec fures timẽt᷑ neq; finis fſoꝛmidat᷑ Audiuith
vᷣba ſãctꝰ Mat.⁊ vocata xpᷣo calcat oĩbꝰhu
ius mũdi bonis apłicã vitã vᷣuauit.Tñ vt per
eũ geſta magniſica cõpᷣhendamꝰ.in h̊ ſermone
conabimur laudes eiꝰ depꝛomere ſub titulo de

xbi ſequela. Notabimꝰaut bncipaliter tria iqͥ⸗

bus ipᷣe ſecut ẽ xpᷣm ducẽ ⁊ caput omniũ.

ꝛimü fuit obedientia.

Scöm paupertas.
Tertium patientia.

Abenn Neſwvat oegtn

—

ℳ

obediẽtia ſit homim pᷣſtanda, Etð ſe
ptem obedientie gradib?ꝰ. ¶ Ta. J.

pauptate: patienti.

oꝛũ qͥ toto affſectu dinitüs huiꝰ
ſeculi ſeſe dederũt.Tpalia qe omia traſitoꝛia
ſut cito depereũt. ropterea inat Dauid in
omniũ ſuũ ⁊ nihil iuenerũt
oẽs viri diuitiaꝝ ĩmanibꝰ ſuis.Saluberrimũ
itaq; ⁊ ab oibꝰacceptãdũ ſaluatoꝛis nr̃i ẽ docu

at. obediuit xp̃ᷣo vocãti.

Ab.⸗
a.
lit
Pree
iy
fnin
ecn
ſdon
ſii⸗
hoe

tree
6
luc
e
P

rej
.
gee
n
alieis
uſn
dant
ater
flus
ore
No
it
Ne
haſs
nrin
igan

Lone
da

nis
nſün
liiſe⸗
lmih
was
nẗ

a
zohr⸗
More
id
lanenit
an
ſbi
uh
er
ont

de
ia⸗

idd ẽ curã hñs ð publicis actibꝰ ſᷣm Nico. lꝰx
ra. Erãt em tũc iudei tributarij Romanoꝝ Et

bant᷑ publicani. mõi cõiter ſũt campſoꝛes et

tima ꝓducta. Dixitq; illi. Seqreme Cõfeſtin
obediuit. Mõ replicauit: nõ cauſam exegit: nõ
gdixit:nõ deniq; paſſus eſt moꝛõ. In hoc xppo
qᷓ;tũ potuit ſe fecit cõfoꝛmẽ qͥ patri eterno ſ fa

homini ſit obediedũ.Tertiũ

ad hoc ita rñdet & ſicut denihil oꝑatur ↄtra
naturã:qꝛ hocẽ natura vniuſcuiuſq; rei qð in
ea dev opatur yt dicit Aug. xix. de ciui. dei. 2

deus no põt pᷣ̃cipere malũ manen

qͥd eẽt malum anteq; ab ipo pᷣciperetur. Juſtũ
itaq; ⁊ debitum ẽ in oibus obedire deo cui oĩs
creatura famulat᷑. Ipi nanq; obediunt oẽs an/
geli ſol ⁊ luna ⁊ oĩa ſidera celi. Inſenſibilia ele⸗
menta ⁊ cücta qᷓ in celis ⁊ in terris reperiuntur

— oelelenhr. r

Bimum in an
Matthe ſecur⸗ fuit xpm ẽ⸗

mMa. Erat ipe natiõe iude vt lhai

2

logo ĩ Mattheũ. officio publicanꝰ.

illi qͥ colligebãt tributũ romanis mittẽdũ dice

pecuniaꝝ numeratoꝛes. Aidit ̊ is illũ ſedlden
tem in tholoneo. Et tholoneũ ꝓnũciat᷑ penul⸗

ctus obediẽs vſq; ad moꝛtẽ. vt ð ad RPhilip.
ij. ca. Sʒ vt obediẽ᷑tie virtus clariꝰeluceſcat in

Hp loco ti ia dubia ſe ingerunt declaranda. Nꝛi

—

mũ vtꝝ deo ſit in oibus obediẽdũ. Scoᷣm vtꝝ
qliterẽ obediedũ
dã ſic. Nihil ẽ fa

¶Ad pꝛimũ dubiũ arguũt qᷣ

ciendũ 3 virtutẽ: inueniũt dam pcepta dei

QD ₰

5 vtutm: deo nõ eſt in illis obediendũ. ꝛe
cepit nãq; abꝛae vt occideret filiũ innocentẽ: ſi

cut patet Geñ.xxij.ca. Et iudeis vt furarẽtur

res egyptioꝛuzʒ. vt ponit᷑ Exo xij. ca:qd fuit ᷓ
iuſticiã. ⁊ Oſee vt acciꝑet mulierẽ adulterã

E7 caſtitatẽ Sʒ ſanctꝰ Tho.ſcpᷣa ſcvᷣe.q.ciiij.

etiã glo.ad Roma.xil.ca. opatur mñ aliqd ↄtra

ſolitũ curſum nature. Ita eiiã de; nihil põr Hci

pere ↄtra vtutem:qꝛ in hoc pncipaliter ↄſiſtit

vVtus ⁊ rectitudo voluntatis humane ꝙ dei vo
luntati ↄfoꝛmet᷑ ⁊ eiꝰ ſequat᷑ imꝑium q;uis ſit
ↄtra vtutis modũ. Scᷣm hoc ergo pᷣceptum

Abꝛae factũ ꝙ filiũ innocentẽ occideret nõ fuit
ↄtra iuſticiã: qꝛ deus ẽ dñs moꝛtis ⁊ vite. Si⸗
militer nõ fuit cõtra iuſticiã ꝙ mãdauit iudeis

vt res egyptioꝝ acciperent: qꝛ eius ſunt oĩa:et

cui voluerit dat illa. AUñ.xiiij.ꝗ.v.Ca.dixit do

minꝰ. ðꝛ. Hec iſraelite furtũ fecerũt ſᷣ deo iubẽ⸗

ti miniſteriũ exhibuerũt. Nec fuit ʒ caſtitateʒ
pᷣceptũ Oſee factũ:qꝛ ipᷣe deꝰ eſt humane gene
rationis oꝛdinatoꝛ. Et ille eſt debitus modus
vtẽdi mulieribꝰ quem deꝰ inſtituit. Cõcoꝛdat
his dũs B in ſuo bmo di. xl vi. vbiai

lens malum:
ex eo ꝙ illð qð pᷣcipit ſemꝑ ẽ bonũ:lʒ qñqꝙ; ali⸗

—

rũdet ſanct⸗

deüũ aliqua alia bona ↄtẽnũt.

oſtendunt nobis SFanpl pbatiſſima(Maz in

Auanto magis eius impio ſibiacere tenet hᷣ
Oauitot inumera largituseſt beneficia: 4 ppter —
obedientiã pollicet᷑ eter a pꝛemia. ¶ Secudũ h⸗ ſalehend R

dubiu fuit Vir bomili itobediẽdũſld qꝗð irs
rũ naturaliũ ꝓcedũt ex potẽtijs naturalibꝰ ita

etiam opationes humant᷑ ꝓcedũt ex humana

2

volũtate. Opoꝛtuit aut in ſebenaturalibꝰ vrſu⸗

perioꝛa mouerent inferioꝛa ad ſuas actiones ꝑ

excellentiã naturalis vtutis collate diuinitus.
Aßñ etaz in reb⸗ humanis opoꝛiet eſupioꝛes
moueãt inferioꝛes ꝑ ſuã voluntatẽ ex vi aucto-

ritatis diuinitus oꝛdinate. Moucre autẽ ꝑ ra

tionẽ ⁊ voluntatẽ eſt pcipere. Et ideo ſicut oꝛ⸗

dine naturali diuinitus inſtituto inferioꝛa in re
bus naturalibꝰneceſſe habent ſubdi motioni ſu
perioꝝ. Ita etiã in rebꝰ humanis ex oꝛdine iu
ris naturalis ⁊ diuini tenent᷑ inferioꝛes ſuis ſu
perioꝛibꝰ obedire. Hoc ẽ ꝙ apłs dixit ad Ro⸗
1. xiij: ca. Dis aia poteſtatibꝰ ſublimioꝛibu⸗

—

ubdita eſſe vebet. Nõ em ẽptag niſia deo z
pleriq; obijciunt huic ſenteẽtie cõtendẽtes ꝓpæ
re ꝙ non debet hõ homini obedire: n videt GH
eſſe 2 oꝛdinationẽ diuinã cũ des holein 9dide⸗
rit in libertate arbitrij reliquerit illũ in manu
cõſilij ſui: are videt ꝙ vnuſquiſa; ſuo ↄſilio ex
olüutate no alteriꝰ p̃ceptoſe regere debet(Ad

⸗.

z ita rſdet Lho. ꝙ deus reliqt hoĩem in manu
oↄſilii ſui:nõ qꝛ liceat ei facere omne qð vult ſed

ad id quod faciendũ eſt nõ cogit᷑ neceſſitate na⸗
ture ſicut creature irratiõales: ſed libera electi-

one ex ppꝛio cõſilio ꝓcedente. Et ſicut ad alia

faciẽda debet pcedere ppꝛio oↄſilio: ita ettã ad
hoc ꝙ obediat ſuis ſuperioꝛibꝰ. Exquo obedi
re homini qͥ ſupioꝛ eſt in his ã ſpectant ad ſiazZz
ſupioꝛitatem debitũ ẽ laudabile. Imo obedi
entia cunctas virtutes moꝛales excellit. Nam

inter vᷣtutes moꝛales tãto aliqᷓ potioꝛ gquãto

magig aliid gtemnit vr veo inhereat Huta⸗
tem tria genera humanoꝝ bonoꝝ qᷓ hõ põt cõ
tẽnere ꝓpter deum:quoꝝ inſima ſunt exterio⸗

ra bona. Media ſunt bona coꝛpis. Supꝛeina

aüũt ſũt bona aĩe. Inter qꝗᷣ quodamodo pᷣcipus

ẽ volũtas inqtũ.ſ.ꝑ voluntatẽ hõ oĩbus alig
bonis vtit᷑. Et ideo ꝑ ſe lioqquẽdo laudabilioꝛ ẽ

obediẽtie vtus q̃ às ꝓpter deũ ↄtẽnit ꝓpꝛiaʒ

voluntatẽ qᷓ; alie virtutes moꝛales que ꝓpter
ðo Sꝛego. vlti
mo moꝛalium exponens ill pᷣmi Regl. xv. ca.
elioꝛ Eobediẽtia q; victime inqt.

tia victimis iure pponit᷑:qꝛ ꝑ victimas aliena

caro obedientiam vero voluntas ꝓpꝛia ma

ctatur. Quantuz vo obedientia ſit grata deo:

vitaſpatrũ narrat᷑: dliter abbao Maulus pꝛe

cpit diſcipulo ſuo Johi yt afferret ei fim bo⸗
um qͥ indigebat. At ille ait In loco vbi fimus ẽ
habitat leena. Cui abbas. Si venerit ſuꝑ te al⸗

irruẽtẽ ſuꝑ Zan

tie Quoꝝ pᷣmus ẽ obe

AIſi de o

uit mihi. Et Bern. ad
Aerus obediẽs ſtultꝰ ſiat vt ſit ſapiẽs ad hec
omnis eius ſit diſcretio:vtĩ h̊ nulla ei ſit diſcre
tio. Tertius qᷓdus obedientie è obedire hilari⸗

in vultu: dulcedo
obeglientiꝗ obſequẽtis. Nubiloſa coꝛpis com
poſitio: ⁊ facies tenebꝛis triſticie obfuſcata de
ulotionẽ ab animo receſſiſſe ſigniſicãt. Quart⸗

liga eã ⁊ duc tecũ.Juit Johes ⁊ inueni leenã
3 voluit eã tenẽ ſᷣ ipᷣa aufugit

Johes vo ſeãbat᷑ eã dicẽs. Abbas me pᷣcepit

vt aligatã ducã te ad eũ:mox beſtia ſubſtitit:

⁊ tenẽs eã reuertebat᷑ ad monaſteriũ.Qð cum

viqiſſet abbas ne foꝛte diſcipulꝰinde extolleret᷑

dixit ei. Sicut tu inſenſibilis es ita inſenſibilẽ
beſtiã adduxiſti:ſolue ⁊ dimitte eã vt ꝑgat ad
locũ ſuũ. Refert adhuc Gꝛegꝰ.ij. dialogoꝝ li.
q̃liter aurꝰ miſſus a ſancto Bñdicto vtſue

currerei placido puero quẽ rapuerant a. per

ſpatiũ ſuꝑ aãs ambulauit ⁊ pueꝝ eduxitſaluũ
qð ſanctꝰ Benedictꝰ obedietie merito deputa⸗
uit ¶ Tertiũ dubiüũ fuit äaliter ẽ obediẽdũ Ad
qo m Bern dicm chſepte ſut gdus obedien
ieuon Pm obedire libẽter quẽ gdũ ipſe
ô põt aſcẽdere qͥ volũtatẽ pᷣcipiẽtisſuã nõ

aitn

fecerit. Jõ xp̃ᷣs Johᷣ.iiij. ca. dicebat e⸗cib⸗

eſt vt faciã volũtatẽ pris mei qͥ miſit me.Ex h̊

Berñ.ait. Quiſqs occulte ſatagit vt qð vult

ipᷣe hᷣ ei pᷣlatꝰ iniũgat:ipſe ſe ſeducit ſi foꝛte ſibi
ediẽtia blãdiat᷑ Neq; em̃ in ea ipᷣepᷣla
EHBerñ. in ſer⸗

toß magis ei pᷣlat obedit.Eti

9

monibꝰ Maioꝛẽ inqͥt gram meret᷑ qͥ paratũ ſe
exhibet añ mandatuʒ q; qͥ obedire ſatagit poſt
mandatũ.Scds qdus obedieẽtieẽ obedire ſim
pliciter. ultos em videmus poſt pᷣcipiẽtis
impꝑiũ multas facẽãſtiões ⁊ ſepiꝰingeminare:
ire h̊ fieri debeat:quis valet hoc adimplere:

hmõi: inde murmuratio:excuſatio:ſimulatio:

impoſſibilitas:aduocatio amicoꝛuʒ. Tñ de ve

ro obediente ðꝛ in ꝑẽ. In auditu auris obedi⸗
Atres demõte dñi ai

ter. Hilarẽ em datoꝛem diligit deus vt dicitur
ſcde ad Cor..ix.ca. Jðo Berũ.qit. Serenitas

in ᷣmonibus multũ coloꝛãt

dusCobedire velociter. Dictuʒ fuit Zacheo

KTuce.xix. Feſtinans deſcẽde. Apłi inſup e
trus ⁊ Andreas Jacobus ⁊ Johannes ac ipe

Matthe a xpᷣo vocati ↄtinuo ſecuti ſunt cum
Quintgradus eſt obedire viriliter ĩ rebꝰvide-

RNRM„„„

licet arduis duris. Añ Berñ. ait. ¶ emen⸗
tote fratres xpᷣiqͥ ne ꝑderet obe

ientia ꝑdidit

yitã. Sextus gradus eſt obedire hũiliter. Añ

ſaluatoꝛ Euce.x viij.ait.Cuʒ oĩia benefeceritis

q̃ pcepta ſunt vobis: dicite ſerui inuriles ſum⸗

timgradus?
autẽ ꝑſeuerauerit vſq; in ſinem hic ſaluus erit.

qð debuimus facere fecimꝰ Septim⸗
obedire ꝑſeuerãter: qꝛ yt ðꝛ ¶ Mat.x.c

Igif beatus Mattheus obediẽtiã cõplexus

en dum imediate poſt xpjm abire cepit. Suſce
pit tñ illũ hoſpitio ⁊ in ſua domo parauit cõui

ni ⁊ peccatoꝛes veniẽtes diſcũbebant cum ihßu

diſcipulis eius.vidẽtes aũt phariſei dicebãt

diſcipulis. Quare cuʒ publicanis ⁊ peccatoꝛi

bus manducat magiſter veſter:q̃ſi dicat: vos
eſtis fatui qꝛ talẽ magiſtrũ ſeqͥmini.At ihs au⸗
diens ait:nõ eſt opꝰ valentibꝰmedicus:ſᷣ male
habentibꝰ. Medicũ ſe vocat animaꝝ ſcʒ deq
in ꝑs ðꝛ. Miſit vbum ſuum ⁊ ſanauit eos Be
inde xpᷣs addidit. Euntes diſcite.id ẽ. diligen⸗
ter cõſiderate illud quod ſcribitur Oſee.vj.ca.
Quid eſt Hiſericoꝛdiã volo ⁊ nõ ſacrificiũ:q̃ſi
dicat:ſi hanc ſcripturã diligẽter cõſideretis in

uenietis me facere ᷣm ipam: ꝓpter qð ↄcludit

MNon em̃ veni vocare iuſtos ſed peccatoꝛes ad
penitentiã. ſcʒ nam ⁊ ſi aliquos iuſtos vocaue
rit ad augmentũ gre vt Petrũ ⁊ Andreã.⁊ cõ
ſimiles:tamen peccatoꝛes vocauit ſemꝑ ad pe
nitentiã.Opietas ihu xpᷣi benedicti. O verba
dulcioꝛa ſuper mel ⁊ fauũ. O deniq; ſiducia et
ſpes indubitabilis languentiũ aiaꝝ. Nõ veni
inquit vocare iuſtos ſed peccatoꝛcs.Ex pergi
ſcimini ad vocem tam blandam:tam ſuauẽ:tã
q; benignã. Surgite o peccatoꝛes a vitijs: de⸗
ponite iã ſoꝛdes illoꝝ: vocat vos xpᷣs:obedite
illi:⁊ cum attheo ſeqmini eum qͥ delſe dixit
Qui ſequitur me nõ ambulat in tenebꝛis.
beat? Matthe⸗ ſecutus fuit

tpauptate qata fuiti .

pauptate qata fu lis ſub pꝛece
pto quã ioſi diligẽter obſeruauerun
medicantee .

4

Capl

u in ꝗ

ſbauprag altiſnma naz cunctis diui⸗

us diſpenſatis nihil ð cetero poſſe
dit ꝓpꝛium. NMaupꝑtatem itaq; voluntariaʒ ꝓ
feſſus eſt:vt ad celi diuitias pꝑueniret. Meẽdi⸗
cado igitur ſibi victum queſiuit: ⁊ elemoſinis
bonoꝛuʒ viroꝛũ ſe ſuſtẽtauit.Sed in hac parte
Pꝛimum vtrum paupertas fuit a chꝛiſto data
apoſtolis ſub pꝛecet.

Scoʒvtꝝ apli vitã pauꝑem volũtarie duxer̃t

Tertium vrrü ſitlicitum mendicare.

2

¶ Agd pꝛimũ dubiuz reſpondemus m doctri

nam ſcripture atq; ſanctoꝛuʒ ꝙ chꝛiſtus pꝛece
pit apłis vt eẽn: pauꝑes. Vn Ambꝛoſiexpo

Pere n

„

gui

1

DOr Aph prepfu Je Panptate Pleuerut
W

Chcü
n
1Nke
ACnres
tos oenn
Scri 1c
en Ape
Cyerde
Pſcucaet
,Nöpai,
nn
luii
lis: de⸗
jodedie
ſediri
N.

Nnun
N.

—

nsdiu⸗
gopoſe
narnz,
(ed⸗
haE

ſſodet⸗
lreit
ſdocri

pece

Luce. x. ca. Mihil tuleritis ĩ viain⸗

pZceptis apoſtolicis deſignat᷑:vt ſine vᷣga ſine
pera. Et glo. ſuꝑ illo vbo Ac iij.ca. Argẽtũ
⁊ aurũ nonẽ mihi.hoc dixit Petrꝰ paralitico:
memoꝛ illiꝰ pᷣcepti dñici:noli poſſdere aurum

Et Au in li.de mirabilibꝰ ſacreſcripture In

excuſatiòe elemoſyne ⁊ pauꝑtatis ꝓſeſſiõe di⸗
xit paralitico. Surge ⁊ ambula: magiſtri pᷣce⸗

ptum pᷣuans dicẽtis:nolite poſſidere aurũ.Et
Bernardus ad frẽs de mõte dñi.Cũ diues eẽt

xps pauꝑ ꝓnobis factꝰ ẽ. Et qͥ voluntarie de

dit pceptũ paupꝑtatis ipᷣe eiuſdem in ſemetipᷣo
nobis foꝛmã dignatꝰ ẽ demõſtrare Et Hieroꝰ
dadgd Euſtochiuzʒ. Diſcipuli ſine calciamẽtoꝛum
onere:⁊ vincuł pelliũ ad pᷣdicationẽ noui euãů⸗
gelij deſtinant᷑. Et milites veſtimentis ihu ſoꝛ
te diuiſis:caligas nõ habebat q̃s tollerẽt:neq;
em̃ habere poterat deus qð phibuerat ĩ̃uis
Et Chꝛyb. omelia vltima ſuꝑ Mattheũ. Si

bonũ eſſet auꝝ hoc vtiq; dediſſet ap

is xpᷣs q⸗

bus ineffabilia tribuit dona. ũc aũt nõ ſoluʒ
nõ dedit ̊ habere ꝓhibuit. ¶ Scom dubium

fuit vtꝝ apli p̃ceptũ datuz de pauꝑtate imple

uerũt. Et ꝙ ſic ptʒ qꝛ ſcribit᷑ ar. xix. qliter

eũi. Euſebi in pᷣmolib.eccleſiaſtice hiſtoꝛie re⸗

petrus dixit xp̃o. Ecce nos reliquimꝰ ola. Et
Mat.iiij.ca.dꝛ:cõtinuo relictis oibꝰſecuti ſũt

fert.ꝙ poſt aſcenſionẽ xpᷣi cũ Abagarus rex ſa
natus a thadeo aplo pᷣcepiſſet dari ei aurum et

argẽtũ ille nõ accepit dicẽs. Sinr̃a reliquimꝰ

quõ accipiemꝰaliena? Et ð hoc Hieroꝰ ad Ag
geruthia ita ſcribit. Nemo apoſtolis paupioꝛ
fuit: ⁊ nemo tm ꝓ dno dereliquit. Et idem ad
Metriadẽ vᷣginẽ. Apoſtolici faſtigij ẽ ꝑpfecte

qꝙᷓ vtutis oia vẽdere ⁊ pauꝑibꝰ diſtribuere:et

ſic leuẽ atq; expeditũ cũ xpᷣo ad celeſtia ſubuo/

lare. Et idẽ ad he

QAis pfecta eẽ ⁊ i pꝛi⸗

„

mMo ſtare faſtigio dignitatis: fac qð fecerũt apli

vengde oia qᷓ habes ⁊ da pauꝑib⸗ ſeare ſa n

vubiuz fuit vtæ ſitlicitũ mendicare.

toꝛẽ ⁊ nudã ſolãq; crucẽ ſola ſeãris.C¶¶.

.
e õl

AIgdruplici de cauſa poſſet ds in

Edicare

cauſa cupiditatis: dũ qs mẽdicat vt theſauri⸗

ſet aqᷣrere laboꝛãdo. AVñ lex ciuilis imp onit pe
nãã validis mẽdicantibꝰ.qͥ nõ ꝓpter hiilitateʒ
vel vtilitatẽ vel neceſſitatẽ mendicãt Scdo pᷣt

ds mẽdicare cauſa humilitatis. Na actꝰmẽdi⸗
cationis habet quãdã abiectionẽ ſibi ↄiunctã
vñ ülli abiectiſſimi vident᷑ inter hoĩes eẽ qͥ non

ſolũ ſunt paupes b imtatũ egetes iyneceſſe ha⸗

bent ab alijs victũ acͦrere. Et m

65 hüũi litatis
ñ HMieroꝰ? in

cauſa aliqͥ laudabiliter mẽdicãt.

Vtz: Dit leum mencaρ 8

debet eẽ q euãgeliʒat regnuʒ dei

eplła ad Occeanũ cõmendat fabiolã de hoc ꝙ
optabat vt ſuis diuitijs pauperibꝰ effuſis pꝛo
xpo ſtipes acciꝑet.Qð beatꝰAlexius ꝑfecit qᷓ
oibus ſuis dimiſſis ꝓpter xpᷣm gaudebatſe eti

am a ſuis ᷣuis elemoſynaʒ accepiſſe. Beatin⸗

ſuꝑ Frãciſcus in ſua regula ita dixit. Fratres

nihi ſibi apꝛopꝛiẽt nec domũ neclocũ nec ali=
quã rem ſ tanq; ꝑegrini ⁊ aduene in pauptate

7 humilitate dno famulãtes: vadt ꝓ elemoſy-
na cõſidẽter:nec opoꝛtet eos verecũdari: quia

dñs ꝓ nobis ſe feẽ pauperẽ in hoc mũdo: hec

ſle. AUbi aduertendũ ꝙ dñs ihs xpᷣs mendica

uit vt ſic ĩ̊ humilitati ſue nobis pᷣberet exem⸗
plum. Vnde Berñ .ſuꝑ.ij.ca. Luce ait. VUtte
dñe ꝑ omnia noſtre pauptati ↄfoꝛmares ⁊ oẽs
vite humane calamites ſuſciꝑes q̃ſi vnus itur

ba paupeꝝ ſtipẽ ꝑ oſtia mẽdicabas. Quis me
dabit illarũ buccellaꝝ mẽdicataꝝ participem
fieri ⁊ illius diuini eduli rcliquijs ſaginari Ce
net Berñ. ꝙ in illo triduo quo xpᷣs ſe ſeparauit

zet vel vt ſic viuat de mendicitate: qͥ victũ poſ

amatre ⁊ a Joſeph ⁊elemoſynis vixit Et go.
ſup illo vbo pſalmi. Ego autẽ mẽdicus ſum et
paup:inquit Hoc dicit xpᷣs deſe ex foꝛma Fui
MEédicus nanq; fuit quia petẽs ⁊ pauꝑ.id ẽ.
ſibi nõ ſufficiens: qꝛ mudanas copias nõ habeę
bat. Et Hiero“ in quadaz epła. Caueas ne do

mino tuoſcʒ xpo mẽdicateſslienas diuitias co⸗

gerae ertio põt quis mendicare cauſa necel
ſitatis. Sicut cum aliqsi
vnde viuat niſi mendiceuarto pot aliquis
mendicare cauſa vtilitatis cĩ ſcʒ aliqs intedit

uarto põt aliquis

ad aliqð vtile ꝑpficiedũ:qð ſine elemoſinis file
lium facere nõ põt.Sicut petunt᷑ elemoſyne ꝓ
ↄſtructione põtis vel eccleſie: vel quibuſcũq;
alis opꝑibus q̃ vergunt in vtilitatẽ comunem:

ſicut ſcholares vt poſſint vacare ſtudio ſapien
tie. Ex his apparet qᷓ; ſit temerarie ſiue dãnabi
lis illoꝝ ſentẽtia qͥ religioſos dãnant eo qmen
dicãdo elemoſynas qͥbus ſuſtentant᷑ acqͥrunt
cũ id laudabilit᷑ ſat. Eã elemoſyne rdigioſis
ido tribuũt᷑ vt liberiꝰreligioſis actibꝰ inſiſtere
poſſint quoꝛũ cupiũt ſe fieri ꝑticipes. qͥ tꝑalia

ſubminiſtrãt.uniuſmodi aũt actꝰſũt oꝛatiões
diſcipline: ieiunia: officia diuia: celebꝛatio miſ⸗
ſarũ:ſtudiũ ſcripture ſancte: pᷣdicatio euãgelij
⁊ huiuſinodi t g̊ iam ad Mattheũ aplim re
deamꝰ:de ipᷣo nõ ſolũ legimꝰ ꝙ reliquerat oĩa
ſ etiam ex poſt oblata ſibi munera copioſa con
tempſit.Nã pᷣdicans in ethiopia ĩ ciuitate que

p: vadaber duos magos noĩe Zaroes et Ar⸗
faxat ibi reperit:qͥ ita hoĩcs ſuis actibꝰdemẽta
bpant vt quoſcũ q; vellẽt mẽbꝛoꝝ officio ⁊ ſani⸗

tate puare viderent᷑:ͥ in tatã ſuꝑbiam erupue

runt vt ſe q̃ſi deos ab omnibꝰ facerent adoꝛari

QEMattheus aũt apłs pᷣdictam ciuitatẽ ingrel⸗

0 °
1
R.
9 e.. . . .. .

ſus ⁊apud Eunu chum candacis regine quem — . re
Philippus baptiʒauerat hoſpitatꝰ ita magoꝝn
pꝛeſtigia detegebat:qꝙ quicqͥd ipi faciebanrklblo

minibus in pernitiẽ:hoc ipᷣe cõuerteret in ſalu⸗
tem. Eunucho aũt ſãctũ Mattheũ interrogã
te:quõ tot linguas loqueret᷑ ⁊ itelligeret:expo
ſuit ei Mattheꝰ quõ ſpũſancto deſcẽdẽte oĩim
linguaꝝ ſcientiã apoſtoli recepiſſent: vt ſicut il
h qͥ ꝑ ſuꝑbiã turrim vſq; in celũ ediſicare vole⸗
bant pᷣ confuſione linguaꝝ ceſſarũt ab ediſicio
ſicapłi ꝑ oim linguaꝝ ſcientiã turrim nõ dela⸗
pidibꝰ ſed de virtutibꝰcõſtruant: ꝑ quã oẽs qͥ
crediderint celũ aſcẽdant.Tũc venit qͥ diceret
magos illos cũ duobꝰ adueniſſe dꝛaconibꝰ qui
ignẽ ſulfureũ ex oꝛe ⁊ naribus euomentes cun⸗
ctos hoĩes occidebant.Apoſtolꝰaũt ſigno cru
cis ſe muniẽs ad eos ſecurus exijt.quẽ mox vt
dꝛacones viderũt ante eius pedes ꝓtinus doꝛ
mierũt dixitq; magl.Et vbi eſt ars veſtra.Ex
citate eos ſi poreſtſ.Ego aũt niſi dñʒ rogaſſem
qð in me cogitaueritis inferre in vos ꝓtinꝰ ex.
toꝛſiſſet. Cuʒ aũt populꝰcõueniſſet: in noĩe ihu
pᷣcepit dꝛaconibꝰ vt abirent.Et nullũ ledentes
ꝓtinus abierũt. Cepitq; populo de gloꝛia pa⸗
radiſi terreſtris magnũ ſermonẽ ↄtexerea qua
ꝓpter peccatũ eiectũ hoiem dixit: ſed ꝑ xpᷣmi
paradiſũ celeſtẽ reuocatũ Et cũ hec populolo
queret᷑· Ecce ſubito tumultexoꝝus eſt in quo
regis filius plãgebat᷑ moꝛtuꝰ. Quẽ cum magi
ſuſcitare nõ poſſent ſuadebãt regi q i deoꝝ coͤ⸗
ſoꝛtiũ raptꝰ eẽt.Et iðᷣo ſimulacrũ ⁊ tẽpluʒ ſibi

ↄſtitui oꝑtere. ꝛedictus aũt Eunuchus ma⸗

gos cuſtodiri faciẽs:apim aduocauit:qͥ orĩone
fuſa eũ ꝓtinꝰ ſuſcitauit. Quapꝛopter rex noie
Egippus ̊ viſo ꝑ vniuerſas ſuas puincias mi-
ſit dices Venite ⁊ videte deũ ĩ effigie hoĩs latẽ
tem. Venerũt igit᷑ cuʒ coꝛonis aureis ⁊ diuer⸗
ſis ſacriſicioꝝ generibꝰ volẽtes ſibi ſacriſicare
Quos MMatthe cõpeſcuit dicẽs. Airi qd fa⸗
citis: Ego deꝰ non ſũ: ſed puus dñi noſtri ieſu
xpᷣi. Itaq; ⁊ munera acceptare noluit. Illi er⸗
go de auro ⁊ argento qð ſibi attulerant ipo iu-
bente eccliam magnã fabꝛicauerũt quam infra
triginta dierũ ſpaciũ cõſũmarunt. Rex autem
Egiwus cũ vxoꝛe ſua ⁊ oĩ populo baptiʒatꝰ'ẽ
Euineuocflii regis apłs deo dicatam
pluſq; ducentis wginibus pfecit. Patet itaq;
q;to amoꝛe beatiſſimus atthe? pauptateʒ
in omni ſua vita fuerit ꝓſecutus qͥ oblatum ſi⸗
bitheſaurum accipere recuſait..
Qualit᷑ beat? Matthe? ſecutus fuit
Epm ipatietia quaʒ baꝗbuit: equo a'o
nam Pou
4

feredo ülata ſibi moꝛte ob quam li

taycus dei iudiciũ nõ euaſit ¶ Ca. .

tam ꝓx

.

’ atus Matth

Matthe ſecut xp̃m fui

Pꝛimo cauſam.

Secundo modum.,.
CTertio iudicuum.

¶ Pꝛimo ↄſideremus cauſam: q̃re atthe?
coꝛonatꝰ eſt martyrio. Et hec aſſignat᷑ ira et in
dignatio Hitarci regis.de quo ſic ſcribit᷑ in le⸗
genda. Moꝛtuo rege Egiſpo hic ei ſucceſſit ᷓ
de alieno genere erat ⁊ Epigeniã vginẽ concu
piſcẽs:dimidiũ regni ſui apło ꝓmiſit ſi eã ſibii
ſuũ ↄiugiũ faceret cõſentire. Cui apls rũdit vt
iuxta moꝛẽ pᷣdeceſſoꝛis ſui die dñica ad ecchaʒ
ↄueniret:⁊ pᷣſente Epigenia cũ ceteris virgini
bus qᷓ; bona ſint iuſta cõiugia audiret Qd rex
cũ gaudio adimpleuit putans ꝙ Epigenie vel
let coniugiũ ꝑſuadere. Mattheus itaq; virgi
nibus ⁊ om̃i populo cõgregatis de bono mri⸗
monio diu locut a rege plurimũ eſt laudatus:
credens ꝙ h̊ ideo diceret vt virginis animum

ad cõſenſũ mr̃imonij ꝓuocaret.Seinde impe⸗

rato ſilẽtio ᷣmonẽ repetijt dicẽs.Cũ bonuʒ ſit
mr̃imoniũ ſi ſaluo federe teneat᷑.bñſcitis aſtan
tes Aegis wpoſomalido Enor. pſurpare bᷣſu⸗
meret nõ ſolũ regis offenſã ſᷣ moꝛtẽ inſuꝑ mere

ret᷑:nõ qꝛ vxoꝛẽ duxiſſe ꝓbat᷑.ſ qꝛ ſpõſam dñi

ſui accipiens eiꝰmrimoniũ violaſſe ↄuincitun.
genia eterni reg ſpoõſaz
effectã ⁊ ſacro velamine ↄſecratã: quõ poteris
ſpõſam potentioꝛis te tollere ⁊ tuo mruimonio

Ita ⁊ tu rex ſciens E

copulare.lhec vba odij ⁊ indignatiõis ↄ apo⸗

ſtolũ fomitẽ miniſtrarũt. Hitarci animũ inflãä⸗
marũt ad indiſcretã ⁊ irrõnabilẽ iracũdiã:hec
deniq; illũ furibũdũ recedere coegerũt Scðo
ſiderem de moꝛte apli ſanctiſſimi Matthei

modũ. Reced egae⸗ Hitarco ab eccłia:aplłs
intrepidus ⁊ ↄſtãs ad patientis oẽs ⁊ ↄſtatiã
ↄfoꝛtauit:⁊ Epigeniã coꝛaʒ ſe ex timoꝛe ꝓſtra

tam cũ ceteris vginibꝰ bñdixit. NPoſt miſſarũ

aut ſolẽnia rex ſpiculatoꝛem miſit qͥ iuxta alta⸗

re Mattheũ ſtantẽ ⁊ expanſis in celũ manibꝰ

oꝛantez miſſo a tergo gladio in terfecit ⁊ marty
rem ↄſecrauit.Omoꝛs pᷣcioſa in cõſpectu dñi.

O moꝛs fructuoſa q vitazʒ in meliꝰ cõmutauit.
Oſelix trãſitus in qͥ Mattheꝰ tã bꝛeui ſpatio
ad celeſtia regna migrauit. Obeata paſſio cui

redditur merces infinita. Quiſnã explicet qᷓ;ta

ſit beati Matthei gloꝛia ĩ celo et in terra. Aia
eiꝰ vtiq; cũ angelis ⁊ ſanctis oĩbꝰ fruit᷑ eterno
bono.Coꝛpus vo apð Salernũ trãſlatũ a cũ⸗
ctis fidelibꝰ honoꝛiſicentiſſime venerat᷑. Euan
gelium inſuper eius pᷣ ceteris magis in eccleſia

Ertiü in quo be
4 tpa
cisẽtia. HNã foꝛti animo moꝛtẽ violen
o ſuſtinuit de qua tria ↄſideremus.

6

er

bus⸗

Dal
intun
ſun⸗
ax

fogen

Apel
Pſorn
nard
Pma
lii
gnib
in
ecd
rn
.
ſoen
bapr
erſP
Gihe
Pleut
neni
Eer
W

6 “

eoſen

Nemng,

hathe⸗
kinetin
uſt

ccn

Pſtäͤchi
brigen.

Aalz
nni
mOer

Mnepd
nenig

bon⸗ ni
Wns:
Mimum.
lkenpe⸗
zſt
ecn
gneiſ
ionor⸗
inoni
nctur.
ſoſez.
woeris
fmorio
see
imuifi
Cictie
Puun
Napts
Nſitii
Nn
nilri

imanid
aman
utauit.
iſpati⸗
ioui
etht⸗
. Ais
Aenno
lac⸗
Eran
ceceſnn

frequẽtat᷑: ſicut ⁊ pſalmi Dauid: łpłe Cauli
yt ex h̊ peccatoꝛibꝰ ad penitẽtiã redire volenti
bus ↄſequẽde venie ſpes indubia pᷣbeat᷑. Naʒ
Bauid peccato luxurie cecidit. Paul⸗ ſundis

Uit: 2

ſtolo qui y fuerit ex duodecim v-
qð ad ſuã gliam accedit.tñ innentus
lſt triplici p̃conia decoꝛatus.

madin

ta ſint nos tñ detribus dumtaxat dicemus.
WPumunm dicit conſirmatio.

Sermo X* Viif⸗

intumuit. Et Matthe auaricie deditiſſmus
fuit.Qui tñ oẽs ꝓpter penitẽtiã exaltari meru

erũt etiã ĩeccłia militãte. ¶ Tertio cõſideremꝰ

de moꝛte apli iudiciũ qͥ punitꝰ fuit Hiri' ar⸗

rogantiſſimꝰ ⁊ inſanꝰ. Moꝛtuo qͥdẽ apło łs
ad palatiũ Hitamci incenſurꝰoia ꝓperabat Sʒ /
pſbyteri ⁊ diacones ipetũ mitigaãtes apoſtoli/⸗
martyriũ cũ gaudio celebꝛarũt Rex vo cũ nec-

ꝑ matronas ad Epigeniã directas nec per ma

gos poſſet eã aliquatenꝰ ũnutare totã domum
eiꝰ igne copioſo vallauit vt ipᷣaʒ cũ ceteris vir
ginibꝰↄcremaret Alpłs aũt eidem apparẽs oẽʒz
ignẽ ab eꝰ domo excuſſit:qͥ erüpens regꝗ pala⸗
tiũ inuaſit:⁊ ſolo rege cũ vnico filio vix euadẽ⸗
te cũcta ↄſũpſit. Statimq; filiꝰ eius a demone

arreptꝰpr̃is crimia cõfitens ad ſepulcrum apli

ꝓperauit Mater vo turpiſſimꝰ lepꝛoſus jeffectꝰ
ẽ. Qui cũ curari nõ poſſet manu ꝓpꝛia gladio
ſe gemit. NPopulꝰautẽ fratrẽ Epigenie ab aplo
parresarn regẽ ↄſtituit.qͥ ꝑ annos.lxx.regna⸗
liũ ſuũ ſibi ſubſtituẽs xpᷣianũ cultuʒ ma
gnifice ampliauit.⁊ totã Ethiopie ꝓuinciã re⸗
pleuit eccleſijs. Oꝛemꝰigit᷑ dñm ihᷣm xpᷣmvt ꝑ
merita ⁊ iterceſſionẽ bti atthei apli ⁊ euãge
liſte trahat coꝛda nr̃a ad ſe vt eũ ſe valeamꝰ i

opꝑibus vtuoſis. Sicq; reddamꝰ nos dignos
gra ſua ⁊ tandẽ głia illa phenni in viuit ⁊ re⸗

gnat ꝑ infinita ſecula ſeculoꝝ. Amen.

xviij. de btõ Thoma apo

ermo. xxxviij.d ms
fuerit ex duodecim vnus

duodeci

uis

fgers actedere videaf eo ꝙ duodecim aploy
numero illũ dñs copulaucrit. Aerũtñ bñ ẽ vt
recogitemus ea ꝗᷓ in apłatu egerit digna laude.

NParũ qͥpe imo nihil eſſet apoſtolici faſtigij ac
cepiſſe honoꝛẽ: niſi q̃ ad apłatus officiũ ſpecis t
implerent᷑. Mꝛopterea in h̊ ſermone deſancto
Thoma dicturi aliqua enarrabimꝰ:ex qᷣbꝰeuʒ
verum aplin re ⁊ noie cognoſccemus.ẽx em̃ vnꝰ
ex duodecim fuerit patet ſatis ex verbis euan⸗
gelij tam Johãnis.xx.ca. in themate: qᷓ; etiam
Matthei. x. ca. Igitur referamus qᷣd in co cöo⸗ me⸗ Auia vidi
abile reperitur. Etlʒ illius pꝛeconia mul ſti me Thoma credidiſti: beati q̃ nõ viderunt

omgas Dn ex
m. Scribunt᷑ h vyba Johis
biõ Thome ad gliam

Scom pꝛedicatio.

R

Qualiter Thomas fuiti fide ↄfirma

tus videndo xpᷣm. vbi declarat quo
coꝛpꝰ gloꝛificatuʒ fit palpabile ·Tan

homas tetigit xpᷣm.⁊ quo ð eodeʒ
„QCahlm. I.

põt eſſe figes ⁊ vilio·

Rimuͤ

citantes reſurrectionẽ xp̃ᷣi q̊ eis apparuerat ip̃s
reſurrectiõis die illo abſente credere noluit Ne
qᷓ; abſentia illa caſualis fuit:ſ ex diuia ꝓuiden
tia vt eẽt occaſio iterate aparitiõis ihu xpᷣi ad
ipᷣm reducẽdũ ⁊ nos i reſurrectõis ſide ↄfirma
dos. ꝓut Gꝛegaſſerit iĩ omelia Et ſʒ dicat Eu
ce yltſ. ca. ꝙ duo diſcipuli eütes in Emaus co
ghnito dño i fractiõe panis redierũt ĩ hierim ⁊ i
uenerũt cõgregatos vndecim: int᷑ qͥs opoꝛtuit
ꝓꝙ numeraret᷑ Thomas:qꝛ iudas iam erat ex⸗
tinctꝰ. Tñ vt ait Beda. potuit eẽ ꝙ Thomas
dũ illi ĩ colloqᷓo de apparitiõe xpᷣi exiſterẽt exi⸗
uit ab aploꝝ collegio. Et i iſto in teruallo anq;
rediret ad eos xpᷣs aparuit decẽ apłis in cena
culo exñtibꝰabſente Thoma Narrãatibꝰ gillis

viſionẽ xp̃i reſuſcitati. Chomas rñdit.Niſi vi

dero ĩ manibꝰeiꝰ fixurã clauoꝝ ⁊ mittã digituʒ
meüũ inlocũ clauoꝝ: ⁊ mittã manuũ meã ilat eiꝰ
nõ credã.Hic Chꝛyb. ait. Sicut ſimplicit᷑ qli⸗
tercũq; credere facilitatſẽ: ita multũ iueſtigare
Egroſſiſſime mrtig B Thomas accuſatur.
Alijs em̃ groſſioꝛ exiſtẽs eã q̃ ẽ ꝑ ſenſũ groſſiſ⸗
mũ.ſ.tactũ q̃rebat ſide ⁊ neq; oculis credebat:
vñ nõ ſufficiebat dicẽ:niſi videro:vᷣ addidit: ⁊
mittã digitũ meũ i locũ clsuoꝝ ⁊ mittã manuʒ
meꝗ in lat eiꝰnõ credã. Sʒ poſt dies octo duz
crãt oẽs vndecim ↄgregati apparuit illis ieſus.

poſt dies octo vt iterim Thomas a diſcipulis

ammonitattẽdat in maius deſideriũ ⁊ fidelioꝛ
ſieret ĩ futuruʒ. Stans g̊ ihs i medio dixit eis.
Pax vob: deinde diẽ Thome. Infer digitum
tuũ huc ⁊ vide manꝰmeas:⁊ affer manũ tua et
mitte i latꝰ meſ: ⁊ noli eẽ incredulꝰ ſed fidelis.
Coöſideremus quãta ſint benignitas ihu xpᷣi

nõ expectauit ꝙ iterrogaret᷑ a Thoma. ſed ex

ſua miſcðia qſi eũ pueniẽs inuitat ad ſe cogno
ſcendũ. Rñdit vo Thomas iz in ſide firmatus
dñs me ⁊ deꝰ meꝰ. Cui xpᷣs dixit. Quia vidi⸗

7 crediderũt. Sed vt pᷣdicta ſine aliquo erroꝛe

intelligant opus E vt tria dubia declaremus.

coninz

„2 dõ reſurrectione xpᷣi ⁊ illiꝰ diuinitate
mõ ſingulari ↄfirmatꝰ. Cuũ em vidiſſet apłos re

Abi Chꝛy.inqᷣt. Nã ſtatim xpᷣs awaruitſed

4 1

ſit a tactu non gloꝛificatto.
Scom vtꝝ Thomas tetigit coꝛpus xbi.
Tertiũ vtꝝ de eodẽ poſſit eſſe fides ⁊ viſio.
CXld ùmũ dubiũ dixerũt aliq ꝙ coꝛpꝰ gloꝛifi⸗
catũ eſt intã gibile.qð ꝓbare ↄtẽdũt:qꝛ Gꝛeg⸗

t.

in omelia inqͥt. Coꝛrũpi neceſſe ẽ qð pal pat᷑ kA

gloꝛioſũ coꝛpꝰ eſt incoꝛruptibile:ergo ⁊ impal⸗
pabile. Inſuꝑ Chꝛyß. in omelia ait. Dignuz ẽ
querere qualiter coꝛpꝰ incoꝛruptibile tagibile

fuit moꝛtali manu ſ᷑ ne tumultueris deſcẽſiois

em̃ fuit. Tñ ↄtrariũ ꝓbari pᷣt.Naʒ Luce vlij.
ca.xpᷣs dixit apłis. Dalpate ⁊ videte. Et Gꝛe
goꝛiꝰ ĩ omelia. alpabile fuit ꝑ veritatẽ natu⸗
re ⁊ ſubtile ꝑ effectũ ſpũalis potẽtie. Pꝛeterea
in coꝛꝑe gloꝛioſo erit veritas oſſis ⁊ carnis Ca
ro ẽ mollis ⁊ os durũ:ᷣ durũ ⁊ molle ſunt obie
cta tactꝰ:ergo coꝛpꝰ gloꝛioſũ ẽ tãgibile.Ad ha
bendã hui veritatis expᷣſſam noticia.ſcienduʒ

Gm doctrinã

s —

co tãgibile duo dico.ſ. ꝙ pt imutare ſenſuʒ et
ẽ ꝑpfectionis.Et qð nõ pᷣt latere tactũnrj̃m: ⁊2

Eimpfectionis.Et qꝛ remanebit qð ẽ ꝑfectiõis

⁊ tollet᷑ qð ẽ imꝑfectiõis. IJdco dicendũ ꝙ coꝛ
pus gloꝛioſũ pᷣt ſe pᷣbere tagibile ⁊ pᷣt nõ pᷣbere

ſiue latere.Et ̊ hʒ ſᷣm diuerſas ↄditiões.Nã

tangi põt qꝛ põtimpe leti reſiſtere cũ ſit coꝛꝰ

veꝝ non vnũ vel fantaſticũ:latẽ põt: qꝛ pᷣt pe⸗

netrare oꝛganũ tactus. ꝛimũ hʒ pꝑ v eritatem
nature Scdᷣm ꝑ effectũ ſpũalis potẽtie. Et hec

duo ↄtraria ſunt in nobis ſᷣ nõ in coꝛꝑe glioſo.
Et ad illud qð obijciebat:qꝛ qð palpat᷑ eſt coꝛ
ruptibile. Dicendũ ꝙ verũ ẽ de eo qð ẽ tactui

ſubiectũ ſ illud nõ erat in coꝛꝑe dñi:iðo conde
ſcenſionis fuit. C Scom dubiüũ erat vtꝝ Tho

as tetigit xpm. Et qdam dicũt ꝙ nõ ex eo ꝙ
iate credidit: ⁊ p reuerẽtia nõ fu

qñ vidit ime

ir auſus tãgere tm dñm idᷣo xpᷣs dixit ei Quia
vidiſti me Thoma credidiſti: nõ dixit qꝛ mete

tigiſti Alij aũt aſſerũt ꝙ Thomas tetigit xpᷣm
vt ſic vbis eiꝰobediret qͥ dicebat ei. Infer digi

tũ tuũ huc. Et qñ xpᷣs poſtea retulit:qꝛ vidiſti

me: accipit viſus ꝓ tactu. HNaã viſus ꝓpt luuz
nobilẽ modũ cognoſcedi trãſfert᷑ multotiẽs a.

actũ aliaꝝ potẽetiaꝝ ſenſitiuaꝝ AUñ Aug'ñ ait

tetigiſti ſᷣ vidiſti me qm generalis quodammo
doſenſus ẽ viſus. Naʒ ⁊ ꝑ alios qttuoꝛ ſenſus
noiĩari ſolet: velut cũ dicimꝰ audi ⁊ vide qᷓ; bñ
ſonet olfa ⁊ vide qᷓ; bñ oleat Guſta ⁊ vide qᷓ; bñ

ſapiat. Tange ⁊ vide qᷓ; b caleat. Uñ ⁊ B dñs
diẽ. Infer digitü tuũ huc ⁊ vide manus meas

vbi nil aliud ait qᷓ; tãge ⁊ vide: cũ tũ ille oclos

i digito nõ haberet. Ergo ſiue ituedo ſiue etiã
gido xps ei dixit:qꝛ vidiſti me Thoma cre⸗

die

iſti q;uis dici poſſit:non auſũ fuiſſe diſcpu

Gꝛimũ vtrum coꝛpus gloꝛificatum palpabile

lum tangere xpᷣm: Iʒ offerret ſe illi tangendum.

¶ Tertiũ dubiũ fuit vtꝝ de eodem poſſit e fi

des ⁊ viſio. Nã aplłs ad Hheb.xj. ca.ait. Fides
ſubſtãtia reꝝ ſperadaꝝ argumẽtũ nõ apparẽ
tiũ.Et Augꝰ ſuꝑ Joheʒ. Fides ẽ virtꝰq̃ credũ

turqᷓnõ vident᷑ Cñ xp̃s dixit Thome. Quia

vidiſti me credidiſti Inſuꝑ ſides beate vginis
magnopere cõmẽdat᷑.Cui Eliʒabeth dixit. vyt
ſcribit᷑ Luce.j.Beata q credidiſti qm ꝑficiẽt᷑ ĩ

te ea ᷓ dicta ſũt tibi a dño.Et Augꝰ li.ð vgini

tate ait Beatioꝛ fuit Maria ↄcipiẽdo fidẽ xpᷣi
qᷓ; ↄcipiẽdo carnẽ xpᷣi Materna ꝓpinqᷣtas ni
hil marie pfuiſſet niſi felicius xpᷣm coꝛde qᷓ; car
ne geſtaſſet. Nihilominꝰipᷣa vidit xpᷣm naſcẽtẽ

de ſe vᷣgine: vidit illũ moꝛiẽtẽ: vidit a moꝛtuis

iã ſuſcitatũ: vidit aſcẽdẽtẽ in celum ⁊ credidit.
Igit᷑ alidᷣd põt eſſe viſũ ⁊ creditum Ad h rũdet
Bonauẽ.in.iij.di.xxiiij.ꝙ viſio ⁊ fides nõ poſ

ſunt eẽ de codẽ vno ⁊ codẽ reſpectu:ſᷣ bñ diuer
ſis reſpectibꝰ. Nam qñ aliqͥd ita videt᷑ ex vna
pte ꝙ ex alia lateat:m id qð latet pᷣt eſſe credi-

fũ:lʒ ex ꝑte altera videat᷑ Cuʒ ĩ xpᷣo videret̃
vela Thoma vel ab apłis:vel ab ipſa virgine
matre illð qð ad eiꝰcoꝛpꝰ ⁊ humanitatẽ ſpecta
bat tñ diuinitas eiꝰ ſenſũ ⁊ viſũ latebat.Et in
hqͥ maxie vᷣginis illibate fides extollitur: qm vi

dens ĩ filio tãtã humilitatẽ:credidit tñ ſꝑ illius

diuinitatẽ. Et h̊ ẽ qð Gꝛege in omelia dixit de
Thoma.aliud vidit ⁊ aliud credidit:vidit ho

minẽ ⁊ ↄfeſſus ẽ deũ.Fuit itaq; in fide ſolidat⸗

q qua ceciderat ſicut ⁊ ceteri.

ℳ

Oualit Thomas aplus pdicauit po

pulisdiuerſan puinciaru loquẽs idi

omata eoꝛu varia:

nz pconiũ

home dipdicatio. Nã ſideʒ
⸗

———
7 gloꝛiqʒ xpi a

Circa tamen pᷣdicationẽ ei

tria ſunt videnda.

ꝛimum aͤbus gentibus Pdicautt.
Scöm quo idiomate.

Tertium qua efficaci.

id qð ita ait Iſið.in li.de vita et obitu

Q

—

: audiẽdo incredul“: videndo ſidelis fuit: hic
euãgeliũ pᷣdicauit Parthis: Medis:⁊ Per⸗

ſis: Ircaniſq;: 1 Oꝛagmanis. Et intras oꝛiẽta
lem plagã: a interna gentiũ penetrãs:ibi pᷣdica
tionẽ ſuã vſq; ad vltimuz ſue paſſionis ꝓduxit
Hille. In eiꝰ aũt legẽda ponit᷑ ꝙ pᷣdicauiti in-
dia vbi nomẽ xpᷣiplurimũ exaltauit. Sũt aüt
p̃ᷣnomiare ꝓuincie longe lateq; diffuſe in qbus

entiſſime p̃dicauit

¶Pꝛimũ videdũ ẽ qᷣbꝰgẽtib?ꝰ Thomas pᷣdi⸗

ſanctoꝝ Thomas diſcipulꝰxp̃i ac ſiłis ſaluato

pabit
o.
(en/
nasſa
ralihi
oſist
foltvi
Bnse
D
nus irr
üpop
aden
orae⸗
fuſion
docu
caſim
hircal
lius
as
w
piol
deg
zu⸗
che
unſa

onte
gice⸗

Churie
oh
ſichen
ahbic⸗

W

G
s
beſt
mnii
cjol
bun
legat
ineſo
cosit

ion

Etad
hüy
Aoo
nede
E,
M
ſar
ein
ler
W

ddrn,

Ci

nFia
dapeti
ceci
Qui
Peinis
Nrit.yt
ſeck i
wini
epbi
Nuni.
heizr
mmmliͤi
Marus
atgci
hride
Glüe
Me
a
ſegete
nc
nigche
ſecn
Eiin
PNNR
jſollns
ride
ncuho
lidan

lesn
Cen
ℳ

1
ſde⸗
icand
dende.

nus

ohln
lua
Uinhie
Per
len
niiin⸗

nchus

nitpo

habitant populi innumerabiles. At enim inq̃t
Iſið.xiiij.ethimol.li. In parthia ſũt regna de⸗
cem ⁊ octo poꝛrecta a Caſpio littoꝛe vſq; ad ter
ras ſcitarũ.Et vt refert Plinius li.v.de natu⸗
rali hiſtoꝛia Eſt em̃ parthia multis rebꝰ ꝓdigi
oſis ⁊ mõſtruoſis mirãda Nã ſunt ibi beſtie fe
roces:pardi:tigri:linces:aſpides ⁊ ſerpentes:
BGens etiam dura eſt ⁊ crudelis victuq; parca
AWegia inſuꝑ eſt regio opulẽta multi flumini⸗

bus irrigua: ciuitatibꝰa opidis pᷣclara:multo
rũ populoꝝ dña. Nerſida etiam ampliſſima ⁊

valde populoſa in qᷓ pꝛimũ ᷣm Iſið.vbiſupꝛa

oꝛta ẽ ars magica.Ad eã qͥdẽ nẽbꝛoth poſt cõ⸗
fuſionẽ linguarũ abijt:ibiq; perſas ignẽ colere
docuit.ircania ẽ regio in Aſia ſub iug cau⸗
caſi mõt cõſtituta habẽs multas gẽtes:iſtius
hircanie populos deuicit Johᷣes hircanus fi⸗
lius Simonis ſũmi ſacerdotis tꝑe machabeo⸗
rũ a qbus deuictis Johes hircanꝰ noĩatus eſt
vt dicit magiſter in hiſtoꝛia ſcholaſtica in bᷣnci
pio hiſtoꝛie euãgelice Sed oĩbus his dimiſſis
de India loquamur:de q̃ ita refert Iſið.vbi ſu

pꝛa. India vocata ab indo flumine quo ex ꝑte

occidẽtali claudit᷑:hec a meridiano mari poꝛre
cta vſq; ad oꝛtum ſolis:⁊ a ſeptẽtrione vſq; ad
montẽ caucaſũ ꝑuenit:habẽs gentes multas ⁊
oppida Inſulã quoq; capꝛobanem gẽmis ⁊ ele
phantibꝰ reſertam. Criſam ⁊ argireã:auro ar⸗

gentoq; fecũdas.Tilem quoq; arboꝛem fſolijs
nũqᷓ; carentẽ habet ⁊ fluuios Oangen ⁊ Indũ
et Hippanẽ illuſtrantes indos. Terra indie fa⸗

uomo ſpũ ſaluberrima ianno bis metit fruges

Nicce hyemis eſtatẽ patit᷑ Signit aũt tincti co
loꝛis hoĩes:elephantes in gentes Monocerõ
beſtiã:pſitacũ auem. Cinamomũ piper ⁊ cala⸗
mũ aromaticũ mittit ⁊ ebur: lapides quoq; pᷣ⸗
cioſos Berillos:Criſopaſſos.Adamatẽ:Car⸗

bunculũ:⁊ alios diuerſi generis. Ibiſũt ⁊ mõ

tes aurei qð adire ꝓpter dꝛacones et grifos et

imẽſoꝝ hominũ mõſtra impoſſibile eſt. ꝛedi

ctas itaq; ꝓuincias beatꝰ Tho.aias xpᷣo lucri
faciẽdas luſtrauit.¶ Scõm qð erat vidẽdũ qͥ

idiomate CTho. apls pdicauerit iam referamꝰ.

Et ad ̊ plenius intelligenduʒ nõnulli ſcire cu⸗

piũt:vtꝝ apłiꝑ donũ linguaꝝ loquebant᷑ lin⸗

guis oĩuzʒ gentiũ.Et lʒ de hoc dixerum in ᷣmo
ne deſpirituſancto: tñ aliqua erũt h̊ in erenda.
Igit᷑ ꝓbari poſſet lʒ aparent᷑:ꝙ apli nõ loque

bant᷑ oibus linguis Pꝛimo qꝛ illud qð diuina
yirtute oibus cõcedit᷑ optimũ ẽ in ſuo genere:
ſicut dñs ↄuertit aquã in vinũ bonũ vt ðꝛ Jo⸗

hanis.ij.ca.Sʒ illi qͥ habuerũt gram linguarũ

melius loquebant᷑ in ꝓpꝛia lingua. Nam dicit

Hieroꝰ.exponẽs epłam ad hebꝛeos nõ eſſe mi⸗

rãdũ ꝙ epła illa maioꝛi relucet facundia qᷓ alie

ui

cum naturale ſit vnicuiq; plus in ſua qᷓ in alie⸗

na lingua valere. Ceteras em eplłas apłs pere

grino. id eſt. greco pᷣmone cõpoſuit:hanc auteʒ

ſcripſit hebꝛaica lingua:ergo videt᷑ ꝙ apłs nõ
loquebat᷑ idiomata alioꝝ ꝑ donũ gfr̃e grat da
te Scðo arguit᷑:qꝛ natura nõ facit ꝑ multa qʒ
põt fieri ꝑ vnũ. Multo minꝰ deus qͥ oꝛdinatiꝰ

qᷓ; natura oꝑatur. Sed porerat deꝰ facere ꝙ lin
guam vnã loquentes eiꝰ diſcipuli ab oibus au

dirent. ergo videt᷑ ꝙ no habuerũt ſcientiaz lo⸗
quendi oibus linguis.Certio oẽs gre deriuã⸗

tur x5o in copusei ad eſr ecceſia m illud
Johis pᷣmo de plenitudine eius oẽs accipimꝰ

Sed de xpᷣo nõ legit᷑ ꝙ fuerit locutus niſi vna

lingua:ergo videt᷑ ꝙ diſcipuli eiꝰnõ acceperũt
ad hoc gram vt oibus linguis loquerent᷑ Sed

in ↄtrariũ eſt gloſa Oꝛego. Actij.ij. ca. que ait.
Spũſſanctꝰ ſuꝑ diſcipulos ĩ igneis linguis ap
paruit ⁊ eis oĩm linguaꝝ ſciẽtiã dedit. Rñdet
ergo ſanctꝰ Tho. ſcdᷣa ſce.q.clxxvj.q pᷣmi di

ſcipuli xpᷣi ad hoc fuerũt ab ipᷣo electi vt ꝑ vni

uerſum oꝛbẽ fidem eius pᷣdicarent. Non auteʒ

erat ↄueniens vt qͥ mittebant᷑ ad alios inſtruẽ

dos indigerẽt ab alijs inſtrui qualiter alijs lo⸗

querent᷑ vel qualiter q̃ alij loquebant᷑ intellige
rent: pᷣſertim qꝛ iſti qͥ mittebant᷑ erant alterius
gẽtis ſcʒ iudee.Erãt etiãõ pauꝑes ⁊ impotẽtes
nec defacili a pᷣncipio reperiſſent qͥ eoꝛũ verba
alijs fideliter interpᷣtarent᷑:vł verba alioꝛũ eis
exponerẽt:maxime qꝛ ad infideles mittebant᷑.

Et ido neceſſariũ fuit vt ſuꝑ hoc eis diuinitus
pꝓuideret᷑ ꝑ donum linguaꝝ:vt ſicut gentibus
ad idolatriã declinantibꝰ introducta ẽ diuerſi⸗

tas linguaꝝ:ita etiã qñ erãt gentes ad cultum
vnius dei reuocãde:ↄtra hmõi diuerſitatẽ re⸗
mediũ adhiberet᷑ ꝑ donum linguaꝝAd pᷣmũ
ergo dicendũ ꝙ ſicut ſcribit᷑ pᷣinead Cori.xij.
ca.MManifeſtatio ſpũs dat᷑ ad vtilitatẽ Et iðo
ſufficiẽter ⁊ Paulꝰ⁊ alij diſcipuli fuerũt inſtru
cti diuinitus in linguis oiĩm gentiũ:quantũ re⸗

quirebat᷑ ad fidei doctrinã Sed quãtũ ad que

dam que ſuꝑaddunt᷑ humana arte ad oꝛnatuʒ
⁊ elegantiã lectionis:apoſtolꝰinſtructus eratĩ
ꝓpꝛia lingua nõ autẽ ĩ aliena Sicut etiã i ſapia
⁊ ſcientia fuerãt ſufficienter inſtructi quãtũ re⸗
quirebat doctrina fidei:non autẽ quãtũ ad oĩa
q ꝑ ſcientiã acqͥſitã cognoſcunt᷑:puta de ↄcluſi
onibus ariſinetrice vel geometrie. Ad ſcᷣm ar
gumentũ rñdetnr ꝙ q;uis vtrũq; fieri potuiſſet
ſcʒ ꝙ ꝑ vnã linguã apłi loquẽtes ab oibyintelli

gerent᷑: aut ꝙ oĩbus ip̃i loquerent᷑: tñ ↄueniẽ⸗
tius fuit ꝙ ipi oĩbus linguis loquerẽt᷑: qꝛ hoc

ꝑtinebat ad ꝑfectionẽ ſciẽtie ioꝝ ꝑ quã intel
ligere nõ ſelũ loq:ſed intelligere poſſent ea que
ab alijs diccbant᷑. Si autẽ oẽs vnã eoꝝ ingus

— ⏑

Sermo

rũ vba aliter ad alioꝝ aures ꝑferẽt᷑ qᷓ; iſfi ea p·

Intellexiſſent: vel fuiſſet p ſcienti illoꝝ q eo

ferrent. Et ideo glo. Act..ij. ca. dicit ꝙ maioꝛi
miraculo factũ ẽ ꝙ apli oiuʒ linguaꝝ generib⸗
loquerent᷑. Et Paulꝰ dicit ᷣme ad Cori.xiiij.

ca. Oꝛatias ago deo ꝙ oim veſtrũ linguas lo⸗

gquoꝛ Ad tertiũ dicẽdũ ꝙ xpᷣs in ꝓpꝛia ꝑſona

uis ipᷣe

gð inueſtigandũ de pᷣdicatiõe Thome:q̃ effi

☛

vyni ſoli Fenti pᷣdicaturꝰerat.ſ.iudeis.Et idðo q;
ine dubio pfectiſſime haberet ſcientiã
dinmm linguaꝝ:nõ tñ opoꝛtuit ꝙ oĩbꝰlinguis lo⸗
quere.Et vt refert Augꝰſuꝑ Joheʒ. Cumet
mõ ſpũſſanctaccipiat᷑ nemo loqᷣt᷑ linguis oim
gentiũ.qꝛ iã ipᷣa eccłia linguis oim gentiũ loq⸗
tur:in q̃ ͥ nõ ẽ nõ accipit ſmſanctũ. ¶ Tertin
e: qᷓ eff lacrũ ipᷣm cõminuas: ſtatim quaſi cera liquefa
ctũ ẽ.Tunc oẽs ſacerdotes mugitũ dederunt.
Potifex aũt tẽpli eleuans gladiũ aplin trãſuer
berauit.Alij vo lanceis illũ trãſfixerũt. Epᷣia⸗

.

rit ſua pᷣdicatio copioſũ in oibus puincijs ⁊re
gnis ſuꝑius noiatis.Tñ qͥd in india fecerit au
Dianm. NPeruenit nãq; ad ciuitatẽ quandã in qᷓ
rex filie ſue nuptias celebꝛabat. Cuũ vo ex aſpe⸗
ctu:ex geſtu ⁊ vultu agnoſceret᷑ vir ãuis inte⸗
ger ⁊ deo deuot?a rege lʒ inſideli reqͥrit᷑ vt ſpõ
fſum ⁊ ſpõſam bñdicat qð aplłus adimpleuit di
cens. Da dñe adoleſcẽtulis his benedictionẽ
tue dextre: ⁊ i eoꝝ mentibꝰ ſemina ſemen vite.
Abeunte aplo:in manu iuuenis ẽ repertꝰramꝰ2
dactilis plenꝰ de qͥbus ſpõſus ⁊ ſpõſa dulciter

comederũt:ſtatimq; doꝛmierũt ⁊ ſomniũ ſimi

liter habuerũt: videbat᷑ etenim eis ꝙ rex gem⸗
matꝰ eos amplecteret᷑ ⁊ diceret. Apłs meꝰ bñ⸗

dixit vos vt eterne vite ꝑticipes ſitis Euigilã
tibus ⁊ mutuo ſibi ſomniũ reuelãtibꝰ: apłs ad

eos ingredit᷑ dicẽs eis. Rex meꝰ mõ vopᷣ appa
ruit ⁊ me clauſis ianuis huc adduxit vt ſuper

vos bñdictio mea fructiſicet:habeatis carnis

itegritatẽ q̃ẽ oĩm regina vtutũ ⁊ fructꝰ ſalutis
Ppetue:vᷣginitas ſoꝛoꝛ ẽ angeloꝝ poſſeſſio bo⸗
noꝛꝝ: victoꝛia libidinum:ſidei triüphus:expu
gnatio demonũ:eternoꝝ gaudioꝛũ acqͥſitio hᷣ

ſilia illo referẽte duo angeli aparuerũt dicẽ⸗
tes eis.Nos ſumꝰangeli vobis ad cuſtodiã de

putati. Si apli monita buauerit offeremꝰ deo
oia vota veſtra. Eos igit᷑ apłs baptizauit ⁊ de

ſide diligẽter eos docuit. Poſtmodũ voſpon
ſa noie pelagia ſacro velamine ↄſecrata marty⸗

catia vbũ dei ſeminauerit. Et lz fructuz attule

riũ paſia ẽ.Et ſpõſus noie Dionyſius illi ciui⸗
tati in ẽm oꝛdinatus deinde cũ Thomas in⸗
diam circũiret:multos ſanauit debiles ⁊ infir⸗
mos.: multoſq; ouertit ad dñũm. Et vna die ad
p̃dicationẽ eius baptiʒati ſũt nouẽ milia viro⸗
rum exceptis mulieribus paruulis.

rũ cito exi cit velut fumꝰ: d
bus in põ ðꝛ.perijt memoꝛia eoꝝ cũ ſonitu Ju

ultpani pxpoqcunq; dura ⁊ exſſi

ta ſupplicia. Nam iratus ↄ eũ rex indieex eo
vxoꝛẽ eiꝰ⁊ vxoꝛẽ cariſij cognati ſui ↄuertit a
fidẽ: iuſſit afferri ardẽtes lamias ferreas ⁊ apo⸗
ſtolũ ſtare nudis pedibꝰſuꝑ eas:ſᷣ nutu dei ꝓ⸗
tinus ibi fons erupit:⁊ eas extinxit. Tuncrex
eũ in foꝛnacẽ ardẽtẽ miſit q̃ ſic refrigerata ẽ vt
die altera ſanꝰ inde exierit ⁊ illeſus.Oeductus

tãdẽ ẽ vt ſacriſicaret idolo. lectens aũt genua
dixit. Ego adoꝛo:ſᷣ nõ idolũ. Ecce adoꝛo ſ᷑ nõ

metallũ. Adoꝛo aũt dñʒ meũ ipſᷣm xpᷣm :in cuiꝰ

noie pᷣcipio tibi demon qͥ in eo latitas vt ſimu⸗

ni aũt coꝛpꝰeius tulerũt ⁊ honoꝛiſiceſepelierũt
Anno tñ dñi.ccxxx.coꝛpꝰillud in Edeſſam ci⸗

uitatẽ trãſlatũ eſt Alexandro imꝑatoꝛe ad Si

rioꝛũ pᷣces hoc faciẽte. Inilla aũt ciuitate nul⸗
lus hereticꝰ:nullꝰ iudeus: nullus paganꝰ põi
viuere:nec tyrannus aliqͥs ibi nocere.Poſtqᷓ;
Agabarus rex illiꝰ ciuitatis eple⸗ manu ſalua⸗
toꝛis ſcriptaʒ acciꝑe meruit:nã ſi qñ gens aliq̃ᷓ
ʒ ciuitatẽ illã inſ urrexerit infans baptiʒatꝰſu⸗
per poꝛtã ciuitatis ſtans epłam illam legit ⁊ ea

die tã ſaluatoꝛis ſcriptura qᷓ; apbli Thome me⸗

ritis hoſtes aut fugiunt aut placant᷑. Nerũtñ

Gq;uis lõgo tꝑe durauerit mihilominꝰ poſtea ci

uitas illa capta fuit ⁊ Sarracenis ⁊ ꝓphanata
ſublato bñſicio ꝓpter abundãtiã pctõꝝ. Igit᷑

ſicut fuit vnus ex duodecim Thomas in hac

pegrinatiõe:ita ⁊ nũc ẽ vnꝰ ex illis ſedẽs ſuper

ſedẽ ĩi glia regni celoꝝ quẽ depᷣcemur yt ſua in
reruẽtione nos xpᷣo cõmẽdet. Qu
laudabilis ꝑ infinita ſecula ſeculoꝝ. Amen.

Sermo.xxxix.de ſancto Jacobo di

Qui ẽ bñdict et

cto iuſto et minoꝛe filio Alphei etfra
tre dni nrii

N mẽgꝛig eter⸗

nmna erit iuſtus Aerba ſut Dauid in
plſalmo.cxj. Ois głia hoiuz iniquo⸗
inguit et euaneſcit velut fumꝰ: de q⸗

ſti aũt yt ſcribit᷑ Sapie.v.ca.in ꝑpetuũ viuẽt:
⁊ apud dñm ẽ merces illoꝝ. Na peracto bꝛeui

ein labilis virepniaſaſpilterne bea
nalie hoats anls an EH,eE kitudinis in qua omni malo ſemoto bonũ om̃e
¶ Qualit᷑ beatꝰ apłs Chomas glioſo 19

Enait Near ns Sdn 10 reperit᷑. Pꝛopterea dauid in ps. xxx vj. dicit.
martyrio vitã umauit. Ca:mI Eaa

Zuſti hereditabũt terrã.ſ.viuẽtiũ.⁊ inhabita

t
Zipt
ppte

ctian

oti

nine

e

din
ond

f
6

deſenc⸗
rag
ſtuenul

oſtq
nuſäus⸗
wuli
nrſe⸗
rn
ſene⸗
lerͤi
ſeadi
hant,
1 N
ine

ſr.

riin
lie
1

e

Zaudin
ingo⸗
nvech⸗
uu
yiuet
jbeeui
jeben
jome
diet.
bita

uotiſſime honoꝛat᷑.Cum vero hodierna die i

⁊ ſanctitate ſingularis :tũ ꝓp
ſanctificationẽ in vtero.

Tertium ſpecialis ſanctiſicatio.

tis beati Jacobi ve naruralis inclinatio idlina⸗
bat qpe ipᷣm ad vtutes ipᷣa natura.ᷣ vt id me⸗
lius declaret᷑. Querunt pleriq; vtꝝ vtutes in⸗

ſint homini⸗
tibus moꝛalibꝰ ⁊ acqᷣſitis non aũt de infuſis ⁊
theologicis (Et ꝙ ſint a natura pbari p̃t ex di
ctis ſanctoꝝ ⁊ philoſophoꝝ.Inquit em̃ Ber⸗
nardus:nullũ vitiũ naturaleẽ:ois autẽ vtus

bunt iſeculũ ſeculi ſup eã. Hinc beatꝰ Jacob⸗

Alphei ſili iuſticie ſetotũ accomodauit. Qui
pPppterea nõ ſolũ exaltatꝰ ẽ in regno celoꝝ:veꝝ

etiam in eccleſia militãte a cũctis fidelibus de⸗

mineat eius feſtiuitas colendiſſima equũ ẽ vt

eius laudibus inſiſtamus: de quo appꝛopꝛiate

dicunt᷑ verba ꝓpolita: iĩ qbus ð iuſticia illius
tria myſteria occurrunt contemplanda.
EPnus: oꝛiginationis. MUD
Scöm determinationis.
Tertium cõſũmationis.

¶ Qualit beat? Jacob⸗ fuit in iuſticia

tu ꝓpt

Wimummyite⸗
riũ ↄteplanduz de iuſticia beati Ja

nationẽ:tũ ꝓꝑter exẽplũ xp

*

dicalia iuſticie vel ſanctitatis eius.

agd hoc dicimus ꝙ tria fuerunt q̃ſi pꝛincipia ra

Pꝛimũ fuit naturalis inclinatio.

Zeömeremplaris ſpeculatio.

CPꝛimũ radicale pᷣncipiũ iuſticie ⁊ ſanctita⸗

ℳ
—
8
„₰

Ha natura. Et loqmur de vtu⸗

naturalis eſt. Et Damaſcenꝰ in.iij.naturales

ſũt in nob vᷣtutes ⁊ cq̃liter inſũt omnibus. Et

Augꝰ in. iij. de libero arbi. ome vitiũ eo ipo ꝙ
vitiũ ẽ ↄtra naturã ẽ. Et Tho.pᷣma.ij.q.lxiu.
arguit ſic. Illud ðꝛ nobis eẽ naturale qð ineſt

noba natiuitate. Sʒ vtutes qbuſdam inſunt a
natiuitate. ð em Job. xxxj.ca.Ab infantia cre

uit mecũ miſeratio ⁊ de vtero egreſſa ẽ mecum
Igit᷑ vtus ineſt homini ab ipᷣa natura.Et Gi
raldus oddonis ſuꝑ.ij.ethicoꝝ arguit cᷣ̊ mõ.
Natura nõ deficit ĩ neceſſarijs vt docet phᷣus.
Szʒ vtutes ſũt homini neceſſarie quia ſine ipᷣis
nõ põt aſſequi ſuũ finẽ. Sole inqͥt M acrobiꝰ
de ſomno ſcipionis faciũt virtutes beatuʒ. Et

Sene.ad Lucillũ ſola vᷣtus ad beatã vitã effi⸗
cax cẽ.Et Ariſto.in.vij.politice.felicitateʒ ſine

vtute impoſſibile eſt exiſterc.qᷣnatura ꝓuidit
homini de vtutibꝰ trariũ ad hec videt᷑ ꝓba⸗

Vbi S: originatiõis. In q videndu
2 vñ oꝛiginẽ habuit iuſticia ſcti Jacobi.Et ſu⸗
mitur iuſticia large ꝓvirtute vel ſanctitate Et

nis eſt vtuti acqͥſite Ex quo patʒ

XαM.

ri poſſe. Nãà Seneca ad Lucilfũ ait:nõ dat na⸗

tura vᷣtutẽ ars ẽ bonũ fieri. Et Ariſto.ij ethi.
boni vel mali natura nõ ſumꝰ.Ad hec illud qð
ẽbonũ a natura cõmune ẽ oĩbꝰ hoibꝰ ⁊ nõ :ol⸗
lit᷑ ꝑ pctm̃:quia etiã in domonibꝰ bona nature

manẽt itegra. Sʒ vtus nõ ineſt oibꝰ hoibus ⁊

abijcitur ꝑ pctm:ergo non ẽa natura:inſuꝑ ex
his q̃ inſunt a natura nec laudamur neq; vitu⸗

peramur ſᷣm Ariſto.ij.ethicoꝝ.vᷣ ppter vᷣtu⸗

tes laudamur ꝓ qͥbus vtuoſis reddit᷑ honoꝛ:
ergo vtutes nõ ſũt a nata vxtois ceſſet ꝑplexi

tas audiẽda ẽ rñſio Thome vbiſupꝛa. et Ri⸗
car. de media villa in e lronito ,imaſ⸗

ſciẽtias ⁊ vᷣtutes triplex fuit opinio pꝛima fu⸗
it platonicoꝝ ꝙ; pᷣm Bama.i tertio ſuo ca.xiiij
dicebãt ſciẽtias ⁊ vtutes eẽ totaliter ab intrin
ſeco:ita ꝙ pᷣexiſterent in aĩa naturaliter.ſᷣ ꝑ di
ſciplinã ⁊ exercitiũ impedimenta ſcie ⁊ vᷣtutis
tollunt᷑ q̃ adueniunt aie ex coꝛpꝑis grauitate.ſi
cut ferrũ clariſicat᷑ ꝑ limationẽ. Sʒ ↄtra han

opinionẽ eſt ois philoſophia tenẽs cũ Ariſto.
ON aia ntr̃a a pᷣncipio:eſt ſicut tabula raſlaĩ qua

nihil eſt depictu SGcda opinio fuit Ruicẽ. qui

dirxit ꝙ ſciẽtie ⁊ vᷣtutes eẽnt totaliter ab extrin
ſeco ſcʒ ex influentia intelligentie agentis Sed
herc opinio ſtare nõ poteſt qm ſic nullus vtuo
ſus eſſet laude dignus Tertia opinio Ariſto⸗
telis in.ij.ethicoꝝ quaʒ ſequũtur theologi.
vtutes inſunt hoĩ ab ipi natura m aptitudi⸗
nẽ nõ m pfectioneʒ. AUñ Biraldus oddonis

vbi ſupꝛa ait. vtus ẽ a natura ſicut ab incho

gtiuo:qꝛ illud qð ſe habet ad vtutem in ratiõe
cauſa pꝛimoꝛdialiũ ẽ inchoatiuũ vᷣtutis.Sʒ
nature aie ſic ſe habet ad vtutem in rõne mate
rie pfectibilis ꝑ vtutem. Itẽ in rõne pncipalis

foꝛine inclinãtis ad vtutem tanqᷓ; ad ſequelam

ſibi debitã:qꝛ natura aie naturaliter inclinatur
ad felicitatẽ ſuã ꝑ vtutem acqͥſibilẽ. Tertioſe

habet natura aie ad vtutẽ in rõne cauſe efficiẽ
tis:qꝛ efficit illas opatiões ex qͥbus generatur
vꝓtus:qꝛ mediante ipᷣa generant vtutẽ.Quar⸗
to ſe habet in rõne cauſe finalis.qꝛ natura aie ſi
natura aĩe
ſehʒ ad vᷣtutem moꝛalẽ aliquo mõ in rõne qua
dꝛuplicis cauſe ⁊ ꝑ ↄſequẽs ꝙ eſt eius inchoa
tiuũ.Secũdo dicit Giraldus ꝙ vtus eſt a do

ctrina tanqᷓ; ab excitatiuo et puocatiuo: qꝛ oẽ

oſtenſiuũ homini qð ꝓuenit ex viriute et mali
ꝓuenientis ex vitio ⁊ iuris:⁊ debiti:⁊ natura⸗
lis legis qͥbus te neceſſariũ eſt vitiũ euitare ⁊ ſe
qui vᷣtutẽ eſt excitatiuũ ⁊ ꝓpuocatiuũ hoĩs ad
virtutem:hoc vo ſᷣm Ariſto.j.ethi.facit moꝛa
lis doctrina.Tertio ſicut vᷣtus eſt a natura tã
qᷓ; ab inchoatiuo animi doctrina tanq; ob exci

tatiuo ita ẽ a cõſuetudine tãc a Pfecrin⸗ ¶ ſic
2

ſoluunt᷑ obiecta. Ad ſillud vo qð inducebat᷑

natura qᷓ non deſicit in neceſſarijs dicẽdũ ꝙ nõ
ſequit᷑ ex hoc ꝙ debeat dare vᷣtutẽ neceſſariam
dam: ſicut nõ dat panẽ neceſſariũ hũane vite b
dat oĩa neceſſaria ad panẽ acquirẽdũ: ſᷣ ꝓpter

dicta poſſetaliqᷣs dubitare ſi vt' eſt a naka ßm
aptitudinẽ a diſpoſitionem ſiue inchoationẽ:

vñ ẽ q i pluribꝰ hoĩes currũt ad maluzʒ. vñ.xij

q.j.c.j. ð. ois etas ꝓna ẽ ad malũ ab adoleſcẽ⸗

tia. Inſupꝑ nec omes vwtuoſi inclinant eqliter
ad ſingulas vtutes: ꝓ quibus dicit Ariſto.j.
ethico.multis qͥdeʒ delectabilia aduerſant᷑ ad

inuicẽ:qꝛ nõ naturalia ſũt. Et Terẽtius quot

hoies tot ſnie ſuus cuiq; mos:et Hoꝛatius in

epłis deniq; nõ oẽs eadẽ imitant᷑ amantq;.Et

Ouidiꝰ in li.de arte amãdi. Pectoꝛibꝰ moꝛes

tot ſũt q̃t in vꝛbe figure.Et Merſiꝰ. Mille ho
minũ ſpecies ⁊ reꝝ diſcoloꝛ vſus Aelle ſuũ cui
q;ẽ nec voto viuit᷑ vno. Et Cicero ĩli.de fato

In naturis hoĩm diſſimilitudines ſũt Jtit᷑ ex

tãta diuerſitate ⁊ ineãlitate videtur ꝙ vtutes
non ſint a natura qm̃ ſi ſic eſſet oẽs ad illas eqli
ter inclinarẽt. Ad h̊ ita pulchꝛe Rñdet Tho.
vbi ſupꝛa. aliqͥd ðꝛ hoĩ naturale dupliciter.

Pꝛimo ex natura ſpeciei. Scdᷣo ex natura indi

uidui. Illud em̃ qð ↄuenit ei 'm aiam rõnaleʒ
F ei naturale m naturaʒ ſpeciei eo ꝙ vnũqðᷣq;ʒ
habet ſpeciẽ ſᷣm ſuã foꝛmã. Foꝛma vo hois ẽ
aia rõnalis. Illð aũt qð ↄuenit homini ᷣm de

terminatã coꝛꝑis cõplexionẽ ẽ ei naturale ᷣm

naturã indiuidui Indiuiduat᷑ nãq; vnũqðq;
vm materiã lʒ ergo q;tum ad naturã indiuidui

ex diſpoſitiõe coꝛpis aliqui ſint diſpoſitivł me
lius vel peius ad qſdam vtutes. AUñ vnus hʒ
maioꝛẽ aptitudinẽ ad ſcientiã:alius ad foꝛtitu

dinẽ:alius ad tẽperantiã ⁊ hmõi:tñ qᷓ;tum ad

naturã ſpeciei oẽs ad vtutes eqliter inclinant

ingquãtũ in volũtate eſt qͥdã appetitus natura⸗

lis boni qð eſt ſᷣm rõnem. Sic ergo beatiſſimꝰ
Jacobꝰ rõne pᷣditus a natura ipᷣa cõmouebat
vt vitam eligeret vtuoſam cdm radicalebᷣn
cipium iuſticie ⁊ ſanctitatis beati Jacobi fuit
exemplũ ſaluatoꝛis nri ihu xp̃i qͥ ð ſe ipo dixit
Joh. viij. ca.Ego ſum lux mũdi quiſequit᷑ me
noõ ambulat in tenebꝛis. YFuit em Jacobus iſte
vnꝰ ex duodecim aplis ipᷣius ihu xpᷣi vt patet
¶Mat.x.ca.dictꝰ vo fuit Jacobꝰminoꝛ ad dif
ferẽtiã Jacobi zebedei qͥ natus poſterioꝛ ſit
Jacobo alphei:tñ vocatiõe fuit pꝛioꝛ:videtur
em illa pꝛioꝛitas tꝑis quandaʒ ſecũ trahere di⸗
gnitatẽ.Ob id pontiſices maximi cũ de pᷣdica
toꝝ ⁊ minoꝝ oꝛdinibꝰ inſimul mentionem ali⸗

¶ Qualit beat⸗

dicit glo. i ca. Quia ex eo. depactis li. vj.oꝛdo
pᷣdicatoꝝ pᷣus fuit ab eccłia awꝛobatꝰ qᷓ; oꝛdo

minoꝝ.Et ſic itextu ſepius inuenimꝰ pᷣnoſuũ

pᷣdicatoꝛũ oꝛdinẽ ſiue pᷣdicatoꝛes vt ptʒ in ca.
quoꝛundã.de electiõe.li.vj. Abi pᷣponunt᷑ in
lr̃a pᷣdicatoꝛes minoꝛibꝰ et minoꝛes hęremita⸗
nis. Idẽ habet᷑ in ca.cũ ex eo:deexceſſibꝰ pᷣla.
de puilegijs in ca.in his.Et in clemẽtina du⸗-
du. de ſepulturis.Ad Jacobũ iã redeũdo dici
mus eũ minoꝛẽ vocatũ nõ qꝛ minoꝛis ſanctita⸗
tis extiterit qᷓ; alter Zacobꝰ qͥ in ſanctitate vt vi
debit᷑ apkis ceteris ẽ pᷣponẽdus Nã vt pleri;
dicũt frater dñi noĩatur ꝓpter pᷣꝛogatiuã ⁊ ex
cellentiã ſanctitatis ob quã pᷣ ceteris apłis hie
roſolymis ẽ epᷣs oꝛdinat vt ſcribit᷑.lxvj.di.in
ca.poꝛro. Verũtñ ſunt ⁊ alie cauſe pᷣter iſtã q̃⸗
bus ipᷣe dñi fraterẽ nuncupatus ſiueqꝛ ex ſoꝛo
re vᷣginis erat natꝰ:ſiue qꝛ xpᷣo ſimilimꝰ eſſeꝑ⸗
hibebat᷑. Ob qð iudei capere volentes xpᷣmſt
gnũ petierũt a iuda vt oſcularet᷑ euʒne decepti
iacobũ cepiſſent.h̊ etiã teſtat᷑ JIgnacius i epła
ad Joheʒz euãgeliſtã ſic dicẽs. Si licitũ ẽ mihẽ
apud te ad hieroſolyme ꝑtes volo aſcẽdere t
videã illũ venerabileʒ Jacobũ qͥ cognominat̃
iuſtꝰquẽ referũt xpᷣo ihu ſimilimũ facie vita ⁊
mõ ↄuerſationis ac ſi eiuſdem vteri.frater eſſet
geminus.Quẽ dicũt ſi videro: videro ⁊ ipſuzʒ
xpᷣm ᷣm om̃ia coꝛpoꝛis liniamenta. C Tertiũ

radicale pꝛiuilegiũ iuſticie beati iacobi dꝛſpe⸗

cialis ſctificatio: vt em colligit᷑ ex dictis Hie⸗
ronymi in lib.de viris illuſtribus et egeſipi qᷓ
fuit aploꝝ contempoꝛaneus fuit beatꝰ Jacobꝰ
in vtero mr̃is ſanctiſicatus. Ex qua ſanctifica⸗
tione conſecut eſt mundationem ab oꝛiginali
culpa debilitationẽ fomitl ⁊ pᷣſeruationẽ a pec
cato moꝛtali. Et lʒ dicat᷑ ꝙ in moꝛte xpᷣi om̃es
apoſtoli peccauerunt. Foꝛte ab iſta generalita

te Jacobꝰexcipit᷑. Nam videt᷑ ꝙ fideʒ reſurre⸗

„

ctionis xpᷣinunqᷓ; ammiſerit. Inqͥt em Hieroꝰ

in li. de viris illuſtribus. votum vouit ſe nõ
comeſturũ donec videret dñm a moꝛtuis ſurre
xiſſe. Ipᷣa aũt die reſurrectiõis apparuit ei důĩs
aceis qͥ erãt cum eo ⁊ dixit ponitelmenſaʒ ⁊ pa
nem: deinde panem accipiẽs benedixit ⁊ dedit
Jacobo dicẽs:ſurge frater mi comede: qꝛ fili
hois a moꝛtuis reſurrexit Et hoc eſt quod aſſe
rit paulus.pᷣme ad Cor.xv. ca. deinde viſus ẽ
Jacobo.Concurrerunt ita in illo oĩa tria pᷣdi⸗

cCta ꝓpter q iuſte ſancte mũdiſſimeq; viuere in⸗

uentus eſt. Cuius ſanctitatẽ admirabilẽ expli⸗
cabimꝰ in ſequẽti myſteri.
Qualit beat? Jacobꝰ fuit virgo pu⸗
riſſimꝰ qͥ carnẽ ſuã moꝛtificauit ⁊ oꝛa

tioni aſſiduus fut. Caplm/ II.

m ptemplãdũ de iuſticia beati Ja

cobi ðꝛ determinationis. vbi deter⸗

Hꝛimo in voinitatis obſeruatione.
Tertio in oꝛationis exercitatione

CNꝛimo qͥdẽ in vginitatis obſeruatiõe vt ait
Hieroꝰin libꝛo de viris illuſtribꝰ. Jacobus in
ꝑpetua vᷣginitate ꝑmanſit. In hoc ſequẽs re⸗

dẽptoꝛẽ müdi qͥ vᷣgo de vᷣgine naſci dignatꝰẽ

rentes illã aut nulliꝰaut parui foꝛe pᷣmij:qm vt
Hieroꝰinqͥt in epła ad filiã ¶auritij de cõmẽ

Datione vginitatis. Quiſqͥs pudicitiã aut nul

lius pᷣmij aut ꝑui foꝛe exiſtimat:certũ cillũ aut
ignoꝛare aut non voluntariũ eiꝰ ferrelaboꝛem.

Muiſnꝗ nõ cõſideret:ideo de vgine natũ xpym
vt vginitatis amplitudinẽ ſic moꝛtalibꝰoſten⸗

Ecüdumyſteri⸗

minãdũ ẽ in qͥpcipue ipᷣe iuſtus ⁊ ſanctus fuit
exiſtimat. Et dicimꝰ ꝙ ſingulariter in tribus

Nec audiẽdi ſunt illi qͥ vginitati detrahũt aſſe

cũ dei adiutoꝛio venialia pctã effugere ac decli
nare. ¶ Tertio beat Jacobiuſtus ⁊ ſanctus

ab oibus ꝓbatus eſt ꝓpter oronis frequẽtati
onẽ. At em tradit hieroꝰ li.de viris illuſtri ibꝰ
Totiẽs in oꝛatiõe genua flectebat vt calos ĩ ge
nibus ſicut calcaneis videret᷑ hr̃e.Ob nimia,z
aüũt ſanctitatẽ ſuã ſolꝰ inter aplos ꝑmittebatur
in ſctã ſctõꝝ intrare:nõ qͥdeʒ imolatiõis cauſa
f oꝛatiõis.Tãte etiã reuerẽtie in populo exti⸗
tit vt fimbꝛiã veſtimenti eiꝰ certatim tãgere cu
perẽt.lic pꝛimꝰinter apłos miſſam celebꝛauit

ratur non eſt ocioſũ neq; pctm̃. Quareſi perm̃
veniale remaneret pctmnõ deberet fieri vt pxi
mus liberaret᷑ a pcrõ moꝛtali: diximus iſta v
exẽplo beati Jacobi vnuſqͥſq; q;tuʒ põt cone

Hieroſolymis. VUñ de oſe. di. j. ca. Jacobꝰ. ita

ðꝛ. Jacobus frater dñi cui

pꝛimũ credita ẽ hie

roſolymitana eccleſia: trad

lidit nobis miſſe ce⸗

.
.

taret. Hic Hieroꝰ ad filiã M auritij vbi ſupꝛa

ait. Vt illuſtrius vᷣginitatis merituz clareat et

q́digna ſit deo manifeſtius poſſit intelligi ilö

; vᷣginalẽ elegit vterũ:vginẽ habuit matreʒ:
vgo mãſurus:in ſe viris:⁊ in mr̃e feminis:vir
ginitatis pᷣbuit exemplum. hec ille Sed de vir
ginitat pᷣconijs alio loco copioſius diſſeremꝰ.
Scðdᷣo beatus Jacobꝰ iuſtus ⁊ ſancꝰ valde

ni generis ſalutẽ hoiez dignaret accipe nõ aliũ

bit: carnes nũqᷓ; comedit. ferꝝ in ctput eiꝰnon
aſcẽdit.oleo non eſt vnctus:balneo nõ ẽ vſus

poꝛis neglexiſſe. Faciebat qdem hoc neleui ſal

tem maculare vitã famine poſſet Peccata nan

q venialia ⁊ ſi charitatẽ nõ extinguãtillius tñ

feruoꝛẽ diminuũt.Jðo ⁊ ſãcti viri adhuci gr̃a
Et velnaſt Tho.ſcða ſcde.q.xliij.ar.vij.ad vl⸗
timũ argumẽtũ. Ouis ꝑ pctm̃ venialegr̃a nõ
tollat᷑ per quã eſt hoĩſalus:inqᷓ;tuʒ tñ veniale
diſponit ad moꝛtale: vergit ĩ detrimentuz ſalu⸗
tis.Huiꝰrei gra:querit᷑ a multis an pctm̃ veni
ale ſit cõmittendũ vt ꝓximo ſubueniat᷑ ne moꝛ
tale incurrat.Et vt refert Tho.qͥdam dixerũt

viſus ẽ in carnis moꝛtificatiõe. Nã vt Hieroꝰ
refertli.de viris illuſtribꝰ. Uinũ ⁊ ſicerã nõ bi

euitare illa totis viribus ſtuduerüt.

ꝙ ſic.Sed h̊ ſimplicat cõtradictoꝛia. Si em̃ cõ

mittendũ eſt iã nõ ẽ malũ neq; pctm.Nã pctm̃

etiam veniale nõ põt eſſe eligibile.Cõtingit tũ

aliqͥd ꝓpter aliquã circũſtantiã nõ eẽ petm ve

niale:qð illa circũſtãtia ſublata: pcti veniale

eſſet. Sicut vybum iocoſum ẽ pcetm̃ veniale: qñ
abſcq; vtilitate ðꝛ. Staũt ex cauſa rõnabili ꝓfe

pefuit du

C Pꝛimo oſi
caul

lebꝛationẽ.i.oꝛdineʒ celebꝛãdi miſſe.Qð non ẽꝓ
intelligendũ de oibus miſſe ſolẽnitatibus ⁊ oꝛ
dinationibus:ſed de aliquibus.Qm̃vtſcribir
Hugo li.ij.de ſicramentis. Introituʒ in miſſa
poſuit Celeſtinꝰ. Gloꝛia in excelſis deo.decre
uit cõciliũ:vt ponit᷑ de cõſe.di.j.ca.ð hymnis.
recogitet᷑ ꝙ dñs ⁊ ſaluatoꝛnr̃: cũ ꝓpter huma Sñs vobiſcum.Sꝛ ex antiquiſſimo vſu. Colleę
ctas oꝛdinauit Oꝛegꝰ ⁊ pr ñ Oꝛego.⁊ ſica di.

uerſis vident᷑ diuerſa ⁊ multa addita.

¶ Qualiter beatꝰ Jacobꝰ⸗ ꝓpter verita

naz pdicab

.

ruit: de qua conſideremus tria.videlicet.

„N
„☚

ritatis.Hec ẽ nãq; illa vitas quã de in nob di
ligit:qꝛ ipᷣe veritas ẽ.ad Roma.iij.ca.Eſt aũt

de verax. De hac inqͥt Eſa. xxxiij.ca. Quilo⸗

quit᷑ veritatem in excelſis habitat.Et ſapiens
Sapie.iiij.ca. Non ↄtradicas vbo vitatis vl
lo mõ.lhec ẽ q̃ ↄſuetudini iure pᷣponit᷑ de qua
Augꝰ di. viij. ca. veritate.ait Cedat ↄſuetudo

veritati. Et eadẽ di.ca. Si ↄſuetudinẽ:ſubdit᷑
yſus q veritati ẽ ↄtrariꝰ abolẽdus ẽᷣ. Idẽ con
firmat᷑ in ca.q̊ͥ ↄtpta.⁊ in ca.ↄſuetudo.Hec ẽ

quã Zoꝛobabel tã ampliſſime cõmendauit co⸗
ram Dario perſaꝝ rege. Nᷓ vt colligit᷑ exiij.

iib. Hcſdre ca.ih. dum pꝛopoſita fuiſet ꝛin

Ertiũ myſteriũ
2Zteplandũ de iuſticia beati Jacobi
B: Mimationis. Zonſumata quip⸗
m violentaʒ moꝛtem ꝓxpᷣo non hoꝛ⸗

ꝛimo 29ſideremꝰ de moꝛte Jacobi violẽta
ſa Et hᷣ fuit libera atq; publica pᷣdicatio ve

Brxmo A.

Bario qſtio. Auid detribꝰ ſoꝛiꝰ viderek. Re

ge vino ⁊ muliere. Anꝰ rñdit ꝙ rex:qꝛ cuʒ hõ
Ppſit ceteris aiantibꝰ: rex pᷣeſt hoi ⁊ ad nutũ eiꝰ
deia diſponũt᷑.Quidã aliꝰ pᷣtulit vinũ eo ꝙ vi⸗
nũ ai foꝛtitudinẽ ſuꝑat. Zoꝛobabel vo mulie⸗

rsẽ vtroq; ſoꝛtioꝛẽ aſſeruit.Nã regibꝰ his qͥ vi
tem plãtant mulieres dñant᷑ Et ꝓ mulieribus

poies cuiuſcũq; ſtat aias ponere nõ foꝛmidãt

Sup hautẽ oĩa vitatẽ dixit eẽ foꝛtioꝛẽ:quam
ois Fra inuocat:⁊ celũ bñdicit:⁊ manet ineter⸗

mnũ MPꝛopter hãc aũt veritatẽ ꝓferẽda hoꝛtatꝰ
Exbps diſcipuios: vt moꝛi non ptimeſcerent:di

xit em ¶ at.x.ca.Nolite timere eos qui occi

duüt coꝛpꝰ: aiaʒ aũt nõ pñt occidere. Sʒ veno⸗

bis.:nos ſum in qs fines ſeculoꝝ deuenerunt.
Alb oibꝰ ꝓ maioꝛi ꝑte veritas cõculcat᷑.Cũcta
mẽdacijs:dolo:fraude:deceptiõibꝰ:⁊ falſitati
bus fedata cernũt᷑.vbiq; adulatiões: iuſticiã
2 veritatẽ deijciũt.Nõ ẽ h doctrtna phoꝝ In

qͥt Ariſto.iiij. Topicoꝝ.⁊. iiij. Ethic.ꝑ ſe mẽ⸗

daciũ pꝛauũ ⁊ fugiẽdũ ẽ:veꝝ aũt⁊ bonũ ⁊ lau
Dabile C. Sʒ mũdi redẽptoꝛ veritatem nos ex
colere docuit.qꝛ ipᷣeẽ veritas et vita. Hinc et
beatꝰ Jacobꝰ illã ſuo ſanguine defendere non
recuſauit.dũ em vt Egiſipus refert. Judei re
quiſiuiſſent eũ vt 2 xpᷣm ſpᷣdicaret i die ſolenni
paſce.aſcẽdẽs ſupꝛa pinnaculũ tẽpli voce ma⸗
gna rñdit Quid me iterrogatis de ſilio homis

Ecce ipe ſedet iĩ celis a dextris ſũme vtut:vi⸗

nos ⁊ moꝛtuos iudicare venturꝰ.Que vba et

ſilia iudeos ĩ tãtũ leſerũt: vt exclamantes dice
rent. O o ⁊ iuſtus errauit:interfleiamus eum.

¶ Scdo ⁊ſiderem demoꝛte iacobi penꝗ. Sta
tim qͥdẽ aſcẽdetes iudei pᷣcipitauerũt eũ: dein
delapidauerũt. Jpe wo ſuꝑ genua pcübẽs di
cebat. Rogo dñe dimitte eis:qꝛ neſciunt qd fa
ciunt. Quidã wo ſacerdos exclamauit parcite
q̃ſo qͥd facitis? ꝓ nob h̊ oꝛat:iuſtus:quem lapi
datis. Tũc vnꝰ particã fullonis arripiẽs vali⸗
do ictu caput eius impetijt ⁊ cerebꝛũ excuſſit.
Taliq; martyrio migrauit ad vnʒ. Anno trige
ſimo epatꝰeiꝰ. Sepultuſq; cibidẽ ꝓpetẽpluʒ
Cũ aut populꝰmoꝛtẽ eius vindicare malefa⸗

ctoꝛes cage ac punire vellet ptinꝰ aufugcrunt

¶ Tertio oſiderem?ð moꝛte Jacobi vindictã
Naã iudei ⁊ ꝓpter pᷣ pctm ⁊ pncipaliꝰ:qꝛxpᷣm
occiderũt diuina vltione ꝑcuſſi fuerũt: quoꝛũ
deſolationẽ ac deſtructionẽ ciuitatis narraui⸗
mus ĩ tractatu ð timoꝛe iudicioꝝ dei.Nũc vo
ſufficit intellexiſſe q;tũ beatꝰ Jacob“deo celi fu

erit gratꝰ quẽ in h̊ ſeculo tot viutibus pollere

fecitĩ futuro eterno bona donauit. Ad qͥs nos
kau car den etia rpn uleſtbiicict 1auda⸗
bilis in ſecula ſeculoꝝ. men.

—— .

q veriſſima pb
ſequi põt etern⸗

n ſecula ſeculox. Amen. ctione aploꝝn q
Sermo/xl. de laudibꝰ? fidei xpᷣiane:

at extra quã nullꝰ c⸗

X Yacobi recitãd

. 7
E . —
6
–„ . 4 P.
4.
5„* 1 *
. A
*„ „
1
.

agelio pñtis ſol.

aH „—

xih. ca. i euage un
. tatis: decepti pleriq; a ſuo debili
paruiſſimoq; igenio nolũt acceptare illa qᷓ de
nob ſua benignitate reuelauit. Reputant qͥpe
ſtultũ foꝛe ac ſatl leue ſi credat᷑ pure ⁊ ſimplici
ter altiſſima ſidei xpᷣiane myſteria Cõtra qͥs lo
quit᷑ ſcᷣtura oſtẽdẽs qᷓ; ſit laudabile quã q; vti
le ⁊ meritoꝛiũ credere diuinis abſq; inqſitione
curioſa vel ↄdictione. Scribit᷑ nãq; Señ.xv.

ca. Credidit abꝛaã deo ⁊ reputatũ ẽ ei ad iuſti⸗

ciã. Et.ij. Parał xx.ca. Credite ĩ dño deo vro

⁊ ſecuri eritis.Et Ecẽi.ij. ca. Qui timetj deuʒ
credite illi ⁊ non euacuabit᷑ merces vr̃a.Et ad

Roma.x.ca.Coꝛde em̃ credit᷑ ad iuſticiaʒ.Et

Aarci vltl. ca. Qui crediderit ⁊ baptiʒatꝰ fu
erit ſaluꝰerit.qͥ vo nõ crediderit ↄdẽnabit᷑. Et

Joh̃.j.ca. Dedit eis ptãtem ſilios dei ſieri his
q̃ credunt in noĩie eiꝰ.Et.iij.ca.Sic de dilexit

mũdũ vt filiũ ſuũ vnigenitũ daret:vt oĩs qͥ cre

dit i illũ nõ pereat ſᷣ habeat vitã eterns. Et. vij
ca. Qui credit ĩ me ſicẽ dicit ſcbtura flumina de

vßstre eiꝰ fluẽt aque viue Et.viij.ca.Si nõ cre

dideritis moꝛiemini i pctõ vro.Et.xj.ca.Qui
credit i me etiã ſi moꝛtuꝰ fuit viuet. Et. xx.ca.
HBeati qͥ nõ viderũt ⁊ crediderunt. Et vltl.ca.
Credẽtes vitã habeatis ĩ noĩe eiꝰ.Et Luce.ij.

2

ca. Elilabeth a ſpũſãcto mota dixit imaculate
Pgini. Beata q̃ credidiſti Et lʒ iſta ſufficerent
ad extinguẽdã neqͥciã hoim elatoꝝ.verũtamẽ
oſtẽdemꝰ in pñti ᷣmone fſidei nr̃e clariſſimã ve

ritatẽ. Manc pᷣdicauerũt philipus ⁊ iacobus

apliq; ceteri. hãc didicerunt a xpᷣo:hãc deniq;
Ppꝛio ſanguine defenderũt Neq; dari põt alia

ſides pᷣter iſtam in qua ſperari poſſet eterna ſa⸗
lus. Vna inquit textus in ca. firmiter. de ſum.
trini. ⁊ fi. ca.eſt fidelium vniuerſalis eccleſia ex
tra quaʒ nullus oino ſaluat᷑. Et apłsad Eph.

v. ca. ait. Unus deꝰ vna ſides q̃ſqʒ credit xpᷣm

deüu ⁊ hoiem de virgine natũ ſaluatoꝛẽ mundi

E auũt iſta ſides veriſſima ſit ⁊ indubitata pꝛo⸗
bare poſſumus triplici rone.

ꝛima mundialis acceptationtis.

Scðdᷣa paſſionalis tollerationis.
Tertia diu

diuinalis magniſicationlis.

ℳ.

orfides xpi vera ſitoſtẽdit eq mũ⸗

2*

R

tauit mediãte Hat
abſq; vtute dei miraculis euidẽtib⸗

hlin⸗

ſtoſcd⸗
is

lte.

lolenn,
debili
laäde⸗
unpe
Wyici
taicgrn
nſtor
biin,
angt⸗
Ndoyfo
a
nbn
ſicz
Mhor⸗
ht,
miu
Neri:
ſoe
be
uminde
e
Qui
ra.
malee
Ußtenn
rünms
niinine
unn⸗
S
maß⸗
eſn

eſac
Eß.

ſii⸗

annos.xx.feruẽti

i dꝛ mũdialis

Acceptatiõis. Hon enim abſq; wtute deifides
iſta acceptata fuit ĩ toto terraꝝ oꝛbe a populis

aphiloſophis:a regibꝰ imꝑatoꝛibꝰ. Clarum
qpeẽ ꝗ ante pᷣdicationẽ aploꝝ mũdus totus

ſupſtitionibꝰ varijs noxijſq; erat imerſus. Et
vt in mone ſcdᷣo huiꝰoꝑis diximus.Alij colè
bant ꝓ deo celeſtia coꝛꝑa.Alij elemẽta inſenſi

bilia. Alij coꝛruptibiles homies ac moꝛtales:

Alltj beſtias ⁊ ſerpentes Alij deniq; idola va⸗
naſurda ⁊ muta. Ob qð ⁊ inumera flagicia ꝑ⸗

petrabant atq; ritus deteſtabiles obpuabant.
Nã vt inqͥt Euſebiꝰpanphili li.j.de euãgelica

5pparatione. Perſe matres ꝓpꝛias nephãdis
nnuptijs cognoſcebãt Scite carnibꝰ veſcebant
hunis. Maſagete ⁊ derbices ꝓpinquos ⁊ af
fines ſuos ſenectute ↄfectos miſerrimos putan

tes interficiebant imolando ipᷣos idolis:deni⸗

qꝗ comedebãt. Tibareni ſenioꝛes:ſuos viuos

pᷣcipitabãt.Et vt tradũt anethus hiſtoꝛi⸗

cus Egyptius Apoliodoꝛus: et Philo qui

fenicũ ſcripſit hiſtoꝛiã. Et DBionyſiꝰ alicarna:

.

ſea vir romane hiſtoꝛie ac italice peritiſſimꝰ:it⸗

pater vnicũ ſiliũ dilectũ:mater filiã demonita

Gouem ſacriſicabat. Oia tñ iſta ⁊ ſimilia pᷣdi⸗
catione aploꝝ penitus ſũt deleta Omiſſis aut

ceteris. Mõne philimus apłs Scitaru gentes

ſſime pᷣdicauit. Abi quattu⸗
oꝛ mirãda fecit ꝛimo dꝛaconẽ expulit: nã cũ
aial illud imaniinimũ ſub ſtatua martis lateret
indeq; exiuiſſet interfeciſſetq; filiũ pontiſicis ⁊

adxpᷣm Zuertit⸗ Ype adei llis euangeliũ xpiſg

pvuos tribunos:iuſſu beati philipi in locũ de⸗
ſertuz deſcẽdit: nulliq; de cetero nocuit. Scdo
idolũ martis ↄfringi iuſſit:⁊ loco ei crucẽ xpᷣi
erexit quã om̃es ſideliter adoꝛauerant.Tertio

oẽs moꝛbidos flatu dꝛaconis ꝑfecte ſanauit:⁊
illis tribꝰmotuis vite beneſiciuz reſtituit: qui
oẽs crediderũt in xpᷣm ⁊ baptizati ſunt. Quar
to hereſim ebionitarũ qͥ carnem xpᷣi fantaſticã

.

dogmatizabãt extinxit. Erant aut illi due ſilie
ſacratiſſime vgines ꝑ quas dnñs młios ad ſidẽ

zuertit. Notanduz iñ h loco ꝙ fuit alius phi⸗
lipus vnus ex ſepiẽ diaconib de quo ſcribit i
actibꝰ apłoꝝ. ð qͥ dicit ieroꝰ iĩ martilogio ꝙ
octauo idus Julij ſignis ⁊ vᷣtutibus inclitus
apð ceſareã requieuit: iuxta quẽ hilie eius tres
tumulate ſunt nam arta apð epheſũ requieſcit
Pꝛimus philipus ab iſto differt: qꝛ iſte fuit
apkus iſte diaconus. Illc qcſcit apud Jeropo
lim. Iſte apud Ceſareg. Jlle habuit duas ſili⸗

AN.

J

A8 pphetiſſas. Iſte qttuoꝛ: Iz hiſtoꝛia eccleſis

bar q vera ſit fides x

ſtica videat᷑ dicere ꝙ fuit philipꝰ qui habuit
gnartuosſillas pocrillas Sed in hoc magis
Hiero.eſt credẽdũ. De philippo itaq; apoſtu⸗

lo ita ſeribit Ambꝛoſiꝰ in li. de vita ⁊ obltu ſan
cctoꝝ Philippus gentilibus pꝛedicat xpᷣm:bar

baraſq; gentes vicinaſq; tenehꝛis ⁊ mari ocea
no cõiunctas ad ſciẽtie lumen ſideiq; poꝛtũ de⸗
ducit: demüũ in Jerapoli frigie pꝛouincie vꝛbe
cruciſixus:lapidatuſq; obijt ſimulq; cũ filiabꝰ
ſuis ibi requieſcit. Diximus iam conuerſionẽ
Scitarũ aliarũ q; gentiũ factaʒ pꝛedicante phi
lipo:apoſtoliſq; cetcris.Qð vtiq; ſine deo ad
iuuante ꝑfici minime potuiſſet.vtem ſcribitur
¶MHarci vltl.ca.Apoſtoli pꝛedicaucrũt vbi
dño cooperante ⁊ ſermone confirmante ſequẽ
ribus ſignis. Non cõfirmaſſet deos il oꝛuʒ ſer⸗

monẽ: neq; ſigna fuiſſent ſecuta: niſi ſides quõ

pꝛedicabant vera fuiſſet Mꝛopterea Aug lib.
xxij. de ciuitate dei.inqt. tria eſſemagna a vm
naturã incredibilia. Cꝛimũ eſt xpᷣm dei filium
de ygine natuʒ paſſum ⁊ in cruce moꝛtuũ atq;
in ſepulcro poſitum:reſurrexiſſe tertia die:⁊ q⸗
drageſima poſtqᷓ; ſurrexit ad celos aſcendiſſe.
Bum philoſophi:ſtoici: Epicuri ⁊ reliqui au

diebant Athenis paulum iſta pᷣdicantem. Ali
qui dicebãt eũ ſemiuerbiũ.id ẽ.ſeminaioꝛẽ ver
boꝛũ Alij vo addebãt: annüciatoꝛẽ nouoꝝ de
monioꝛũ.id eſt.nouaꝝ ſeientiaꝝ videt eſſe. vt
dꝛ Act.xvij.ca. Scom magnũ ⁊ incredibileẽ

totũ mũdũ credidiſſe illud pꝛimũ.Nam vt ptʒ

om̃es nationes relictis ſupſtuionibꝰ idolan ie
crediderũt in xᷣm.Qð etiam ↄhrmaripet:? q?

Romaabiecta idolatrie ſpurcicia xpᷣm cõfeſſa

eſt ⁊ vſq; in fus uig cruciſxum adoꝛat. e
q; vt quidaʒ aiunt indocta piebs ſugſioni opo
ſtoloꝛũ conienſit: quinimo ⁊ phũ oſopi clariſſi

„

mi ⁊ ciues honoꝛatiſſimi ⁊ reges ⁊ pincipes ac

ſapientiſſimi viri xpᷣm ſunt venerati.CTertium

magnũ 2 m natur az intredibile eſt mund to
tum pꝛimũ incredibile cred iſſe: pꝛecicatione

apoſtoloꝛũ qui neq pollicebant᷑ iẽpoꝛalia bo⸗

na:neq; voluptati fauebãt: neq; vitã tẽpoꝛalẽ
tuendã dicebant. Sed pᷣdicabant mundi cõrẽ⸗
ptum:paſſionũ tollerantiã: æ moꝛil violete de

ſideriũ non in pulchꝛitudine elegantia oꝛati
onis:non in viarmoꝝ populos atiraxeruͦt v⸗

cruciſixo ieſu xpᷣo diuinũ exhiberẽt honoꝛem.
O res ad modũ ſtupẽdiſſima. O iuicta vius
oipotẽt dei duodecim ſimplices hoĩes axpᷣo
electi potuerũt i oẽs plos a nationes witatem
euã gelicã diſſcminare. Aut igit᷑ miraculis ⁊ ſi
gnis ſideʒ quam pᷣdicabat vt inſfideles iilam ac
ceptarent confirmaue unt. Et ſic apparei ꝙ in

cis tanq; nidelibus nuncijs eterne vite igit

ctũ:⁊ h̊ vtiq; miraculũ ꝑmaximũ erit cẽſendua
vt ſimplici ꝑſuaſioni aploꝝ crediderit totus
mũdus:rem pꝛimã tã grãdẽ ⁊ vt pᷣdictuʒ ẽ ᷣm

naturã incredibilẽ.Sʒ qdã inſenſati obijciunt
nob.ꝙ ſi idco ẽ vera fides xpᷣi:qꝛ ab oĩbꝰnatio

nibꝰ fuit ſuſcepta:parimõ dicere poſſumꝰꝙ ſe
cta Magumethi iam q̃ſi vbiq; dilata fuerit a
deo: ⁊ p ↄſequẽs Magumethani pũt ſperare
futurã ſalutẽAb h̊ rñdemꝰ Nꝛimo qꝛ ſecta il⸗
la multa ↄtinet ſtulta ⁊ irrationabilia ⁊ pᷣter il⸗

la q vitã Magumethanoꝝ voluptuoſã ⁊ bꝛu
talẽ oſtẽdũt: id maxime ẽ attẽdenduũ : videlicet

ꝙ illoꝝ btitudo adhuc i voluptate finie᷑. EãAS

vt aſſerunt:ꝓmiſit deꝰ ſeruantibꝰ legẽ Magu

meth paradiſũ.i. hoꝛtũ deliciaꝝ aqͥs pᷣterfluẽ⸗
tibus irrigatũ:in qͥ ſedes habebũt perpetuas:

nec frigoꝛe aut eſtu aliquo affligent᷑:oibꝰcibo⸗

rũ veſcent᷑ generibꝰ Sericis veſtimẽtis oĩs co

loꝛis induent᷑:⁊ vᷣginibꝰ ſpecioſiſſimis ↄiũgẽ⸗

tur. In delicijs oibus accubabũt:qͥbus ange
li pincernaꝝ moꝛe cũ vaſis aureis ⁊ argenteis
miniſtrabũt offerẽtes eis vinũ lac ⁊ mel:dicen
tes. comedite ⁊ bibite in leticia. Tria nanq; flu
mina.ſ.lactis ⁊ mellis ⁊ vini optimi aromatici

eos habere dixit agumeth i paradiſo: ⁊ ꝙ

angelos pulcherrimos ſũt viſuri adeo magnoſ
ꝙ ab vno oculo angeli vſq; ad celũ ſit ſpatium
vniꝰ diei. Contra q̃s fatuitates inqͥt Auicẽna

ix.metaphiſice.ca.vij.lex nr̃a quã dedit a

gumethus oñdit diſpoſitioneʒ felicitatis ⁊ mi
ſerie ꝗqſũt ſ̃m coꝛpꝰ. Sed ẽ alia pmiſſioq̃ atꝛe
hendit᷑ ab intellectu. Seqͥt. Sapientibꝰinulto
magis fuit cupiditas ad ↄſequẽdũ hãc felicita
tem qᷓ; coꝛpoꝝ:q̃ q;uis daret᷑ eis tñ nõ attende
rũt nec apꝛeciati ſũt eã cõparatione felicitatis

—

De epicuro qe ſic ait Luctantiꝰ li.iij.diuina

rũ inſti.Epicuri diſciplina mio celebꝛioꝛ ſemꝑ
fuit q; ceteroꝝ:mõ qꝛ veri aliqd affert: ſed quia
multos ad popularenomẽ voluptatis inuitat

Nemo em nõi vitia ꝓnus eſt. ꝛeterea vtad
ſe multirudinẽ otrahat: owoſita ſingulis buſ eth: aſcẽdit: 2 gabꝛi⸗
q; moꝛibus ioquit deſidioſũ. Vetatir̃as diſte ⁊ alij angeli aſſociabant euʒ. Cunq; aſcendiſſet
re: auaruʒ populari largitione liberat: ignauũ inuenit i via

q̃ ẽ cõiuncta pᷣme veritati: Scðo lex illa multo
veneno cõmixta eſt. Nã aſſerit in ſuo alcoꝛano
Magumeth. ꝙ moyſes fuit magnꝰ ꝓpheta:b
xpᷣs maioꝛ ⁊ ſũmꝰ ꝓphetaꝝ natꝰ ex maria vir
gine vtute dei abſh hois ſemie. Sed venenuz
imiſcuit:qꝛ xpᷣm nõ vere paſſum nec vere reſur
rexiſſe dixit:ſᷣ aliũ quend hoĩeʒ ſibi ſimileʒ h
egiſſe vel paſſuʒ eẽ docuit ¶ Tertio ip̃e maxim⸗
fui deceptoꝛqͥ rudes ꝓplos facile puertere po⸗
tuit.Nã ſecutꝰ Epicuri doctrinã cum ſinxiſſet
multa falſa:ſibi credẽtibꝰ indulget oẽʒ laſciuiã

phibit accedere ad republicã : pigri exercere:
timidũ militare. hec ille. Pari mõ magumeth

ſequentibꝰ illũ ad luxuriandũ ⁊ foꝛnicandũ li⸗
beram licentiam largit᷑. Fuit aũt tꝑe bonifacij
quarti ⁊ eraclij imperatoꝛis ex gente arabũ
qui vt aiũt ↄſilio cuiuſdã Sergij monachi apo
ſtate:młta calliditate ⁊ aſtutia decepit arabes.
deinde vſq; ad tꝑa nra:neſcimus qͥ iudicio dei
maxim oꝛbis partẽ coꝛrupit.Cui nihil effica⸗
tius obijcere poſſum qᷓ; ſua deliramẽta que i li
bꝛis ſarracenoꝝ inueniunt᷑ deſcripta. In alco⸗
rano quipe agumethus ait. Laus eius ſit
q̃ tranſire fecit ſeruũ ſub vna nocte ab oꝛatoꝛio
hellarũ que eſt domus Mecque vſq; ad oꝛa⸗
toꝛiũ remotiſſimũ q̃ eſt domus ſancta in hieru⸗
ſalem quam benediximus.Expoſitio huiꝰ ſen
tentie eſt in li.qͥ dicit᷑ arabice halmaeris:qð la
tine interpꝛetat᷑ in altũ aſcendere. Et ideo vul
gariter ðꝛ ſcala Magumeth Diingncem .
endas ac dete.

4i

—

*

u meth ꝗᷣ de ſeloquẽs dicit ni

mus vidit ꝙ gabꝛiel tenebat p habenas quan⸗

dam beſtiã cui nomen erat Alboꝛath queerat
grandioꝛ aſino: ⁊ habebat faciẽ hoĩis:a crines
ð perlis:⁊ pectꝰ de ſmaragdo:caudã ð rubino
oculos clarioꝛes ſole:pedes ⁊ vngulas ad mo
du camele: Sellã pᷣcioſam de perlis ⁊ auro. Et
erat iſta beſtia circũdata angelis qui cuſtodie⸗
bãt eã.Et cũ dixiſſet angelꝰ agumeth aſcẽ
de ⁊equita.beſtia ſtare nolebat. Cui dixit an⸗
gelus. Alboꝛath ſta in pace: qꝛ nunqᷓ talis bõ
eqᷣtauit ſuꝑ te nec equitabit. Tunc beſtia inter
rogauit.qs eſt iſte:⁊ gabꝛiel rũdit.ic ẽ a

gumeth dei nuncius ⁊ ppheta magnus: vt h

audiuit beſtia ſtetit ⁊ agumeth eqͥtauit: et
gabꝛiel tenuit ſibi ſcandile ſiue ſtaſam (Scha
fatuitas ꝙ alboꝛath ofeſtim ire cepit cito ſua
uiter: ⁊ paſſus eius ita magni erãt ꝙ inter vnũ
paſſum ⁊ aliũ erat tantũ ſpatij quatũ poſſit hõ
longiꝰ ꝓpꝛijs oculis reſpicere a remotis (Ter⸗
tia fatuitas ꝙ ſic aſſociatus ab angelo puenit
ad templum in hierim: inuenit oẽs ꝓphetas
ſtates ibi quos deus fecerat exire deſepulcris

vt honoꝛarent ipſũ Magumeth:qui ſalutaue

runt eũ gaudentes ⁊ amplexantes Quarta fa

tuitas ꝙ exeuntes templũ angelus oſtendit ei

quandaʒ ſcalã que durabat a terra vſq; ad pꝛi

mũ celũ ⁊ erant gradus illius de lapidibus pᷣ⸗

cioſis ⁊ angeli ccũdabant eã. Tũc gabꝛiel di⸗
xit illi. Aſcẽde magumeth:⁊ aſcẽdit: ⁊ gabꝛiel

inuenit i via vnũ angelũ ita magnũ ꝗ tenebat

tandas fatuitates Mꝛima ꝙ cũ doꝛmiret et i
lecto iuxta vxoꝛem in ecqua ĩ arabia acpa-⸗
ruit ei gabꝛiel angelus ⁊ dixit ei. Surge ⁊ veni
poſt me. cũq; ſurrexiſſet ⁊ veniſſet ad poꝛtã do

aguneh
lanaß⸗
bonidri
learhi

Nhiape⸗
tabes.

lgode
leſſca⸗

*

beili⸗

llo

onnnd

Gnon⸗
Uinpinn
dhunſn
heonl

Ve
omnmuc
opr
Rerneni
vorido
Bghan⸗
cleemt
nngines
Subino
,
1o E
ſodie⸗
iſid⸗
Nrten,⸗
nlis he
ſtihne.
rilh
N
d
0
aſ
d
ne⸗
Te⸗
hueni
dphar
ſpulns
ue
Munaf
maltel
adpi,
busp⸗
neldi⸗
D
Hciſſer
eban

Scotus in plogo bmi libꝛi ſnia v. QAuid rona
oĩa diligere et ꝓximũ ſicut ſe

ce·Aput ſii ſupꝛa cclii ꝛpedes ei-iabyſſum. gt

erat factad modũ galli:cui deꝰ oſtendebat qñ

erat oꝛãdũ.nã veniebat ad eũ q̃dã vox de celo
dicẽs. Tu creatura q̃ deo es obediẽs lauda de

um. Ec mox ille angelꝰdicebat alta voce Bñdi

cat᷑ deerex ſãctiſſimꝰ.qͥ dicto:galli q ſũt interra
cãtabãt Quita fatuitas ꝙ vidit quẽdã alium
angelũ cuiꝰmedietas erat ignis ⁊ medietas nix

nec ignis deſtruebat niuẽ:nec econtra.qͥ etiam
laudabat deũ oꝛãs ꝙ ſiẽ in eo ↄiũxerat ignẽ et
niuẽ ſic ↄiũgeret coꝛda gẽtium q̃ ipᷣi deo eſſent
obediẽtes Sexta fatuitas ꝙ ꝑuenit ad celũ lu
ne qð erat totũ ferreũ. Et cum pulſaret gabꝛiel
ad poꝛtã:venit qͥdã angelꝰ ita magnꝰ ꝙ ipᷣe ha
bebat ĩ lõgitudinẽ ſpatiũ itinet homis ꝑ mille

Snos ⁊ tatũdẽ ĩ latitudine.Et poꝛtis aꝑtis ab

iſto angelo M agumeth intrauit Septima ſa

tuitas ꝙ cũ itraſſet ibi vidit angelos q̊ habebat
facics hoĩm ⁊ coꝛpoꝛa ad modum vaccarum:

alas Bqmod aalag. Et erãt ĩnumcro ſeptua⸗
ginta milia capita.i ver c
ginta milia coꝛnua.Et quodlibet coꝛnu ſeptua

ginta milia nodoꝝ:⁊ int᷑ñ vnũ nodũ ⁊ aliũ erat

ſpatiũ itineris hoĩs ꝑ qdraginta ãnos. Et in qͥ

libet p̃ᷣdictoꝝ capitũ erãt ſeptuagita milia faci⸗
es.Et q̃libet facies habebat ſeptuaginta milia ?
oꝛa.Et qdᷣlibet os ſeptuagita milia linguas: ⁊? 3
q̃libet ex illis linguis ſciebat ſeptuaginta milia
loquelas ⁊ laudabãt deũ ſeptuagita milibꝰho
ris in die Octaua fatuitas ꝙ ꝑuenit ad ᷣm ce

lũ qð erat eneũ inde ad tertiũ qð erat argẽteuʒ
poſtea ad q̃rtuʒ qð erat aureũ.Et in h̊ vidit ſe⸗

ptuaginta milia angeloꝝ:qͥ oẽs habebant faci
es adlaruʒ. Et qlibet ala habebat ſeptuaginta
milia pẽnas.⁊ qlibet pẽna habebat ĩlõgitudi⸗

ne ſeptuaginta milia cubitoꝛũ (Mona fatuitas

poſtea puenit ad ãrtũ celũ qð erat totum de
perla:⁊ h vidit vnũ angelũ qͥ totꝰ erat de igne:

⁊ habebat ſeptuaginta milia bꝛachia.Eti quo

libet ſeptuaginta milia manus Et in qliberma
nu ſeptuagita milia digitos. Deinde venit ad
ſextũ celũ qð erat ð ſmaragdo ⁊ ad ſeptimũ qð
erat de rubino. Et tandẽ ad octauũ qð erat de
topaʒzion:⁊ h iuenit deũ qᷣ dixit qliter elegerat
eũ ⁊ oꝛdinauit ei legem ⁊ oĩa q̃ debebat facere.
Et tandẽ redijt ꝑ eandẽ viã vſq; ad finẽ ſcale

eq̃tauit Alboꝛath ⁊ venit ad domũ ſuã ⁊ inue⸗
nit vxoꝛẽ ſuã in lecto q̃ doꝛmiebat: narrauitq;

ceioia qᷓ geſta fuerãt. Ecce qualibus figmentis
diabolicis vſus eſt magumeth: in bus nil cõ
gruũ:nil rectũ:nil rõnabile:nil deniq; veriſimi

le inuenit᷑. Sed ⁊ fidei nr̃e decoꝛa myſteria h

ſteria ho
neſtiſſima ⁊ vera ac rõnabilia ſunt. Na yt inqᷣt

t quodlibet caput ſeptua

röna⸗

—

ipᷣm. Be deo aũt nil credimꝰ qð aliquaʒ impf.
ctionẽ impoꝛtat: imo qcqd de illo dicimꝰ atte⸗
ſtat᷑ pfectioni diuine:ſicut patet de trinitate ꝑ⸗
ſonaꝝ: de incarnatione wbi ⁊ hmõi Ob quod

Aug li. ij. ð ciui.dei.ca.xx viij.ait. Nihil tur⸗

pe aut flagicioſũ ſpectãdũ imitanduq; ꝓponit᷑
vbi veri dei aut pᷣcepta mãdant᷑ aut miracula

ſpernẽda:vitia deteſtãda:ſequendas vtutes:

deſiderãdãq; futurã vitam ſuaſerunt.
(verarkigen xpᷣi ex eo ꝙ ꝓilliꝰ? of⸗
ſione tot hoies ⁊ muùlieres inoꝛtẽ vio
lẽtam foꝛti aio tulerunt. ¶Ca: n.
Ecundaro gqua
pꝓbat ꝙ vera ſit ſides xpᷣi ðꝛ paſſio⸗
nalis tolleratiõis. Mꝛo iſta ce tot
milia miliũ vtriuſq; ſexus martyriuʒ pani vſq;
d moꝛtem cõſtantiſſime voluerunt. In quibꝰ
tria ſunt conſiderand.

cum bonitas.

ertium neuitss.
CPꝛimũ qð eſt conſideranduz in his quipꝛo
xpᷣo martyriũ paſſiſũt: dꝛ numeroſitas HNaʒ ſi
pauci eẽnt foꝛtaſſis quis diceret illos fuiſſe de⸗
luſos. Sed quõ illos numerare valebimus cuᷣ

pſecutio chꝛiſtianoꝝ facta fuerit ꝑ oꝛbẽ a tot ĩ

xviij. de ciui. dei. QAuidã voluerunt decẽ fuiſſe
perſecutiones eccleſie.· Pꝛima fuit Neronis.
Secũda Bomitiani.Tertia Traiani.Quarta

Septia Becij. Octaua Valeriani. Nona Ru
reliani. Hecima Diocletiani et Maximiani.
Sub quibus innumerabiles viri ⁊ mulieres ꝓ
confeſſione fidei exquiſitiſſimis cruciatibus af
flicti:moꝛtem foꝛti animo tulerunt.Etvt refert
Hieroꝰin martilogio. Lempoꝛe Diocletiani ⁊
Maximiani itra vnũ mẽſem decẽ a octo milia
xp̃ianoꝝ martyrio coꝛonati ſũt. Si igit᷑ in oꝛe
duoꝛ vel triũ teſtiũ ſtet oẽ verbum. vt ðꝛ Deu

terono.xix.ca.Et atthei.xviij. Et extra ð
teſtibus.ca.licet. Quãto magis ſtandũ erit ve
raciſſimo teſtimonio ſanctoꝛũ martyruʒ. ꝛ? o⸗
pterea inqᷣt lhieroꝰin queſtionibus ad heluidi
am. Zriumphus dei eſt paſſio martyrũ: xpᷣi
nomie cruoꝛis eſfuſio ⁊ inter toꝛmenta leticia.
Cuz em qͥs viderit tanta conſtantia ſtare mar⸗
tyres atq; toꝛqueri et in ſuis cruciatibus dele⸗
ccori:odoꝛ noticie dei diſſeminatur in gẽtibus

narrant᷑:aut dona laudant᷑:aut bñficia poſtu⸗
lant᷑ Quicqͥd igif᷑ magumeth fecit vt ſua ſecta
reciperet᷑ malicia et dolo cõpleuit. Mõ ſic apłti
de quibus iam pᷣdictũ eſt: ꝙ tꝑalia bona oino

3 .
ðꝛ paſſio⸗

peratoꝛibꝰ ſucceſſiue. Nam vt inquit ARug li.

Antonij Quiĩta Seueri. Sexta Maximini

et ſubdit tacita cogitatio ꝙ nifi verũ eſſet euan

geliũ nũqᷓ; ſanguine defenderet C Scom qoẽ
AZliderandũ in his qͥ ꝓxpᷣo martyriũ paſſi ſũt:

doꝛ bonitas. Hò em̃ erant vitioꝝ amatoꝛes aut
tpaliũ bonoꝝ auidi: qñ vt aparet vita ppꝛiã

Zunebont Ideo ſuſpecti eſſe de mendacio aut
falſitate nõ pñt. Nã vt inqᷣt Lactantiꝰ.li.j.di⸗
uina.inſti. Nolũtas fingẽdi ac metiendi eoꝛuʒ
⁊ẽᷣqᷓ opes appetũt:qͥ lucra deſiderãt.q̃ res ꝓcul
aſanctis viris fuit. Et vt ait Hieroꝰ ad pama⸗
chiũ.Si iocando paſſi ſunt credant᷑ iocãdo lo⸗

cuti. ¶ Tertiũ qð eſt cõſiderandũ in his qui p

rxo paſſi ſũt: ð: nouitas. Ma nõ erant a tenei

annis educati in fide xp̃i: ſᷣ ꝓmaioꝛi ꝑtemulti

ex eis nouiter ad fidẽ ↄuerſi:letiſſimi ad mar

riũ cõuolabãt. Hoc aũt fieri nõ potuiſſet abſq;
iterioꝛi auxilio diuine gre: ⁊ exterioꝛibꝰ ſignis

miraculis ac reuelationibꝰ Que Coꝛnelitaci⸗
tus negare nõ audens qꝛ gẽtilis erat:xpᷣianos

genus maleſicũ apellauit. Sed reuera oĩa illa
no malefſicio imo dei vtute fiebãt. Quiſnã non

miret᷑ Tiburtiũ ⁊ Aalerianũ nobiles Roma⸗
nos in getilitatenutritos a Cecilia vgine ad pᷣ
inductos fuiſſe vt moꝛtẽ ꝓ xpᷣo ſubire nõ foꝛmi

darẽt. Quid de Romano dicem qͥ dũ ſp ido⸗ b

la coluiſſet:militiã q; exercuiſſet:a btõ laurẽtio
martyre baptizari popoſcit. Dü em iuſſu Be⸗
cij laurẽtiꝰ ſcoꝛpiõibꝰcedebat᷑:is romanus cla
mãdo dixit: O laurẽti video añ te iuuenẽ pul⸗
cherrimũ ſtãtẽ ⁊ mẽbꝛa tua cũ lintheo extergẽ
me baptiʒzare. Solutꝰ vo laurẽtiꝰ 2ĩ cuſtodia

qqua ad pedes laurẽtij ꝓcidit:a ſacꝝ ab eo ba

ptiſina ſuſcepit. Adð vbi Gecicõperit: fuſtib⸗
iuſſit eü cedi deinde decollari. Hipolit ipᷣein⸗
ſuß q carceres cuſtodiebat a btõ laurẽtio cum
oiſua famllia baptiſinum ſuſcepit. Qui poſtq;
ciolegeda narrat᷑: ⁊ das pacẽ uis ⁊ ancillis ſu
is oẽs ſacro altaris qð Juſtinꝰ pᷣbyter obtule
rat coõmunicauit. Moſt qð apoſita meſa pꝛiuſ
ſed vtxpianus. Contra quẽ tyrannꝰdeſeuiens

fecit eũ fuſtibus cedi:⁊ pectinibus laniari. Et
(i inter toꝛmenta ſemꝑ xpᷣm cõſiteret᷑. Decius
oẽm familiaʒ eius adduci fecit: iuſſitq; concoꝛ⸗
diã de xpᷣo loquenteʒ qᷓ nutrix erat hipoliti tã
diu plũbatis cedi quouſq; ſom emiſit. Tandẽ
hipolitus cũ oĩ familia extra poꝛtã tiburtinam
adductus fuit: vbi in ↄſpectu hipoliti oñm ca⸗
pita amputata fuerunt. Hipoliti vo pedes ad

atun ꝙ vera ſit figes xide diuima
lis magniſicationis. agnifico ta

CNeimũ gen? miraculoꝝ

colla indomitoꝝ equoꝛũ ligati ſũt: atq; ſieper
cardos ⁊ tribulos tã diu tractus ẽ donec ſpm

exhalauit. Eoꝝ aũt coꝛꝑa Juſtinꝰ pᷣſbyter ra

puit ⁊ iuxta coꝛpꝰ ſancti laurẽtij ſepeliuit. Si
oĩia hmõi vellemꝰexpꝛimere:longiſſimis pꝛofe
cto ſermonibꝰ foꝛet vtendũ.Sʒ pauca hec que
cõmemoꝛauimꝰideo dicta ſũt:vt apareat veri
tas fidei:quã illis tꝑibus cõſiteri 4 aliud erat
niſi dira ſupplicia ⁊ moꝛteʒ exquirete. Et tñ vt
pᷣdiximus innumerabiles quodãmodo ſũt in⸗
uẽti:qui martyres toꝛqbant᷑:relicto gentilitati

moꝛtẽ vltro tendebant.

erroꝛe publiea vocechꝛiſtianos ſe aſſerẽtes: ad

dDe illam ↄtinuis miraculis magn ifi

cat etiam tpibusnrfis. ¶

batur ꝙ vera ſit

„

ſides iſta ab omnipoten

— —
£△ .

qᷣe eſt ti deo in opib?

——

que quotidie oculis nr̃is ꝑſpicimus:que ĩ tri⸗

miraculoſis. Et antiquis dimiſſis: ꝓferamea

ũ ð odoꝛationis.

bus generibus diſtingui poſſunt.

„

ℳ—

ð: odoꝛationis. Nã qͥ baptiſini lauacro ſunt re
generati odoꝛe quoda ſuaui ab infidelibus di⸗

ſtinguunt᷑. Ipi vo inſideles qͥ nõ ſũt baptiʒa⸗

ti fetoꝛe quodã intollerabili deturpãt᷑. Teſtoꝛ
deũ ⁊ angelos eiꝰ:q dũ ſemel Bꝛũduſij pecto⸗
ris doloꝛẽ incurriſſem. Quidã medicꝰ iudeus
nõ vocatad me venit:qui qᷓ;plurimũ intrauit

cellulaʒ in qᷓ iacebã in lectulo:fetoꝛe ſuo ita tur⸗
bauit ſtomachũ meũ vt viderer euomere velle
omia viſcera ⁊ ſieſtina:nec quieſcere potui do

neca me licẽtiatus diſceſſit Quid plura:Audi
ui ego a qᷓplurimis ⁊ fidedignis. Qłin caſtel⸗
lo ſancti petri pꝓpe Rhodum quod militesſã⸗

cti Johanis hieroſolymitani tuent᷑: ſũt canes
ferociſſimi qui in die ligantur.in nocte vero ſol
uuntur ⁊ extra caſtelluʒ liberi dimittuntur: hi

ſi xpᷣianum aliquẽ inueniunt nullam ei moleſti

am inferunt. Si vo aliquem turcũ aut ſarrace⸗

num reperiunt latratibus ⁊ moꝛſibus vſq; ad
moꝛtẽ inſequũt᷑. Ex odoꝛatu quixpe xpᷣianos
ab alijs diſcernunt. Sed non eſt omittendum
quod experimur de ſanctoꝛuʒ reliquijs in qui
bus tanta eſt odoꝛis fragrantia vt merito con⸗
fiteri cogamur oſſa illa felicia ſic a deo reſerua⸗
ta:cũ ſuis animabus tãdẽ gloꝛificanda. ¶ Se
cundum genus miraculo:uʒ ð ſcaturitionis.

fides xp̃i vera eſſe ꝓbatur exeog

quotidie videm

Oia
bus“
ſeerin
ſop
coloi
in
nue
ĩni
ſergot
dſiod
fort
kine
adenn
dict
Ppul
hire
ü
D

Me
Ps/
ſlup
lnent.
itgge
linuen
ſolio
tunr
ſnhr

neſon
brmn
ilit.S
niapeofe
her e
teat yen
lucen
Ettüyt
Mulitar,
Wes:ad

4

lelmn

an
ere
usdi⸗
Pprize⸗
Ten
Pbeco⸗
Piuden⸗
Uintwut
lolꝛu⸗
enli
udo

ð .c m ſd
. èèè . 5
4
.

AUtiq; m naturã flieri non ppt vt ex aridis offff··
bus ⁊ inaiatis:liquoꝛ ꝓfluat indeſinẽter qð ſn .
fieri negarenõ poſſumꝰ. Nã ⁊ ſi nõ oĩim tmẽ mu!
toꝝ ſctòꝝ coꝛꝑa mãna ſcaturiũt.Siẽ ſãcti Ni- RD
colaiapo Barũ. Sacti Andrecapð Amalf. cctionis cquſa vt numerus duodenariꝰoploꝛuʒ
Sãcti Matthei apð Salernũ. ¶ Tertiuz ge in
nus miraculoꝝ ðꝛ ↄditionis. Vñ ẽ Hͥ ↄditio in
vo ligno crucis vt in igne piectũ ⁊ ſi inflamet᷑
nũqᷓ; tñ cõburat᷑ ſi ponat᷑ in aq̃ non natet ſᷣ ſub
mergatur niſi ex miraclo deij Beſpina coꝛone
dñi adhuc a pleriſq; accepi ꝙ rodi ĩparaſceue
floꝛet.De colũna q ẽ i ſctõ peiro in vebe maxia
teſtimonia ð viſu referre poſſumꝰ:ꝙ ibi vexati
a demone liberãt᷑.Aiũt qͥdẽ illa eẽ in q̃ dũ ipſᷣs
pᷣdicabat in tẽplo in hierim qͥeſcere ſolebat. In
Apulia ppe puliganũ ẽ eccłia in q̃ coꝛpꝰ ſancti
Viti reqͥeſcit:in q̃ illi qͥ moꝛſu rabidoꝝ canũ ti

mẽt ĩterire abſq; vlla medicina liberat᷑ In ciui

tate Bꝛũduſij reſeruat᷑ aduſtum coꝛpusſancti
Theodoꝛi martyr cũ veneratiõe ⁊ deuotione
pri. Tpe vo ſiccitatis cũ ꝓceſſiõibꝰ ⁊ letanijs
coꝛpꝰ illð extrahit᷑: et ſepiſſime imo eodem die

pluuia ð celo deſcẽdit. Sũt ⁊ alia multa hmõi i

⁊i futuro ꝑ gloꝛiã ſempiternã. Amen.

Sermo. xli· de ſingulari electiõe ſctĩ
datthie ad aplatũ aſſumpv eſt.

bñ eſt vt illius electionẽ qᷓ ad apłatuʒ fuit aſſũ⸗

mumerat eſ

Actl.j. ca. in epla hodierne feſtiui⸗
létes laudibꝰ beati matthie inſiſtere

ptus ꝑſcrutemur. De ipſa qͥpe copioſe loquit

.

claranda.

religiõenr̃a xpᷣiana ppt᷑ q̃ merito dicẽ poſſumꝰ
O nõ ẽ alia natio tã grãdis q̃ habeat deos ap⸗
pꝛopinquãtes ſibi ſicẽ adeſt nob deꝰnt̃. Igit᷑ le
ftenkt᷑ fideles qͥ credũt i xpᷣm: qꝛ nõ ambulant in
tenebꝛis: ſᷣ habebũt lumẽ vite: in pñti ꝑ gr̃am

impleret᷑. Naʒ ex caſu ⁊ pꝛeuaricatione Jude
vndecim tm̃ remanſerant apoſtoli. Sed vt ꝑs

iſta melius intelligatur: tria erũt hic dubia de⸗

£R

—

Pꝛimũ quare Judas danatus fit.
Tertium cur apoſtoli numeꝝ duodenariũ vo

luerunt ſuplere.

*

multa fuer

fuit ad apłatũ ſᷣm tpᷣs.Et hoc ðꝛ Luce.vj.ca.
vbi ſupꝛa.ᷣ nõ fuit electus ad finalẽ graʒ ⁊ glo
riã.Et hoc expꝛimit᷑ a xpᷣo ſuꝑius Johis.xiiũi
ca Gi qͥs vo vlteriꝰ quereret. Cur xpᷣs elegit

ſiudẽ ad apłatũ quẽ ſciebat futurum ꝓditoꝛem
Rñdemus qꝛtũc erat idoneus.vñ ſicutnõ de⸗
buit intermittere creationẽ luciferi ⁊ alioꝝ s

ſciebat foꝛe dãnãdos:ita nec aſſumptionẽ iſtiꝰ

ad apłatũ. Inſuꝑ xpᷣs id fecit vt nob exemplũ
patientie daret: dũ iudaʒ tollerauit ⁊ illi tanta
beniuolentie ſigna oſtẽdit¶Scðʒz pctm̃ iude fu

it auaricia.qꝛ vt ðꝛ Johis.xij.ca. Fr erat et
loculos hñs.Fecerat ipᷣm xpᷣs cõſeruatoꝛẽ ele

imũ myſteri⸗

tur cauſalitatis. Fuit nãq; talis ele⸗

ulta fuerunt grauiſſima pcta Jude ꝛzimuz3ʒ
fuit pctm ingratitudinis. Nꝗ xps fecit eũ ſuuʒ
diſcipulũ ⁊ apłm ſibiq; familiarẽ: cui mulrtam
benignitatẽ oſtẽdit. Ipe wo illũ impie ꝓdidit
Sed qued hicoꝛit᷑ difficultas.An Judas fu
it electꝰ a xpᷣo. N Lucas ca. vj.ait. Hocauit
ſczʒ vpᷣs diſcipłos ſuos ⁊ elegit duodeci ex iſfis
quos ⁊ apłos noiauit.Et inter iſtos anuume.⸗
rat᷑ iudas. Johis vo ca.xiij.xpᷣs dixit. PHeati
eritis ſi feceritis ea non de oibus vobis dico:
ego ſcio quos elegerim. vbi videt᷑ dicere qno
elegiſſet iudã Ad qð dicendũ.qꝙ iudas electus

. epla iens: i dua multa nulch:n T noꝛ bilia cõ moſynaꝝ ã ſibi donabant᷑. Ille vero furto ſur⸗
dd tinent. In oibus tñ q ibi ponunt᷑: matthie ſan ripiebat decimã partẽ vt qͥdã dicũt.Et ideo ꝓ
rſcͤ ctitas eximia demonſtrat᷑. Jpᷣe em aplatuʒ ob decima ꝑte quaʒ in vnguento amiſerat pꝛotri⸗
lches tinuit nõ aliqua elatione cõmotus:ſed ab apo: inta denaris Dim vegdialt ertiu permiu
oſd ſtolis oꝛantibus ⁊ deo reuelante vocatus. Jd de ſuit Painio⸗gerpmicno oſetni radidit, na
nuchl circo vt iſta omnia deuotius meditari poſſimn“ vroꝛ Miatth Trn. ca. Ledit ſignii bis qͥ x’ömn
enoch tria myſteria ð electione huius opoſtoli bestii/ cape volebãt dicens. Quẽcũq; oſculatus fue⸗
rei ſin pioponimts contemplanda. rroo ſe eſt tenete euʒ Quartũ petm̃ iude fuit p⸗
gme Reuni zten litatig, ſũüptio qꝛ pᷣſũpſit oſculari faciẽ illã in quã deſi⸗
4 in Te m qualitatis. derãt angeli pſpicere ¶ Quintũ pctm̃ iudefuit
Mnan Pertium vtllitatis. ſimulatio. dũ dixit. Rlue Rabi. cũ tñ illi moꝛtẽ

Singu
toconſ⸗
eſerua⸗
(Se
fonis⸗

das dãnat⸗ fuit: ⁊ de grauitatepecca
tideſperatiõis· Et cur apli iocih ude
voluerut ſupplere. Caplm. 1.

ualit᷑ ppter pctm̃ deſperationis iu

ꝓcuraret( Sextũ pctm̃ fuit obduratio.qꝛ nllo
obſequio:nullis blandicijs:nullis cõmina tio
bus voluit a ſuo malo pꝛopoſito reſiſtere Se
ptimũ pctm̃ ðꝛ deſperatio.qꝛ abiens laqueo ſe S
ſuſpendit.hᷣ vno ſolo ꝑfecta fuit dãnatio Jude

₰
.
2

Si enim nõ deſperaſſet ⁊ pniam veram egiſſet
vtiq; poſt tot commiſſa flagicia:pꝰtotenoꝛmia

mala:poſt tot nephãda facinoꝛa:dei fuiſſet mi⸗

ſericoꝛdiã cõſecutꝰ. O ineſtimabilis pietas bñ

dicti dei: diſplicẽt illi q̃cunq; pctã: ſed ſuꝑ oia

deſperatione abhoꝛret. Et ſumo hic deſperati⸗
onẽ quã cõcomitat᷑ impenitentia finalis: ꝓba⸗
mus qð dicimꝰ. nã ieroꝰ ad Ruſticũ mona⸗
chũ inqͥt. Mihil ſic offendit deũ ſicut coꝛ impe
nitẽs. Solũ deſperatiõis crimẽ eſt qð veniã cõ
ſequi nõ põt.Et Leo papa de pe.di.iij.ca. iter
oia.iudã ſic alloquit᷑. Sceleratioꝛ oĩbꝰ o iuda
⁊ infelicioꝛ extitiſti quẽ non pnia reuocauit ad
dñm:ſ deſperatio traxit ad laqueuʒ. ¶ Scom

dubiũ fuit vtꝝ deſperatio ſit maximuʒ pctõꝝ·

Ad qð rñdet Cho. ſcdᷣa ſcde.q.xx.ꝙ peccata
q opponunt᷑ vtutibꝰ theologicis ſunt ſᷣm ſuuʒ
genꝰalijs peccatis gᷓuioꝛa.Cũ em̃ vtutes theo
logice habeãt deum ꝓ obiecto:petã eis opoſi
ta impoꝛtãt directe ⁊ pᷣncipaliter auerſioneʒ a
dco. In quolibet autẽ peccato moꝛtali pncipa
lis rõ mali ⁊ grauitas ẽ ex hoc ꝙ auertita deo
Si em̃ eſſe poſſet ↄuerſio ad bonuʒ cõmutabile
ſine auerſione a deo: quis eẽt inoꝛdinata non
eſſet pctm moꝛtale.Et ideo illud qð pᷣmo ⁊ pſe
habet auerſionẽa deo eſt grauiſſimũ inter pec⸗
cata moꝛtalia. Virtutibꝰ autẽ theologicis op⸗
ponunt᷑ inſidelitas:odiũ dei ⁊ deſperatio. In⸗
ter qᷓ odium ⁊ infidelitas ſi deſperationi cõpa⸗
rent᷑ inuenient᷑ ſᷣm ſe qdem.i.ſᷣm rõnem ꝓpꝛie
ſpeciei grauioꝛa. Infidelitas em pꝛouenit ex G̊
cꝙhõ ipᷣam dei veritatẽ nõ credit. Odiũ dei ꝓ
Uenit ex h̊ ꝙ volũtas hois ipi diuine bonitati
ↄtrariat᷑. Deſperatio aũt ex h̊ ꝙ hõ non ſperat
ſe bonitatẽ dei ꝑticipare.Ex quo ptʒ ꝙ inſide⸗
litas ⁊ odiũ ſunt ↄtra deũ ſᷣm ꝙ iſe eſt. deſpera
tio auteʒ ſᷣm ꝙ eiꝰ bonũ participat᷑ a nob. VUñ
maius pctm̃ eſt m ſe loquendo nõ credere dei
vitatẽ vel odire deũ qᷓ; nõ ſperare ↄſequi grati
tiam ⁊ gloꝛiã ab ipᷣo. Sʒ ſi cõparet᷑ deſperatio
ad iſta duo ex ꝑte nr̃a:ſic deſperatio eſt pericu
loſioꝛ:qꝛ ꝑ ſpem reuocamur a malis: ⁊ itrodu⸗
cimur in bona ꝓſequẽda: ⁊ ideo ſublata ſpe in
effrenata hoĩes labunt᷑ vitia ⁊ a bonis oꝑibꝰre
trahunt᷑. Vñ gloſa ſuꝑ li. Numeroꝝ ait. nihil

eſt execrabiliꝰ deſperatiõe:quã qͥ hʒ ⁊ igenera

libus huiꝰ vite laboꝛibꝰ:⁊ qð pꝛius eſt in fidei
certamine ↄſtantia ꝑdit.Et Iſið.lib.de ſũmo
bono ait. NPerpetrare flagiciuʒ aliqdᷣ mo:s aĩe
E: ſed deſperare ẽ deſcẽdere in infernũ. hec ille.
Peccato itaq; deſperatiõis iudas obꝛutꝰ ⁊ ab
aplatu cecidit ⁊ hereditate celeſti pꝛiuatus eſt.
¶ Tertiũ dubiũ fuit Cur cadente iuda volue⸗
runt apti p electionẽ mat hie numeruz duode⸗

nariii cõplere (Ad qorũdemus ꝙ apl xp̃i de⸗

¶ Pꝛimo ꝓpter electionẽ. Nam x

bebant eſſe duodecim ꝓptertti.
Pꝛimo pꝓpᷣter electionem.
8 cdᷣo ꝓpter pꝛedicationem. M
Tertio ꝓpter figurationenm.
Nam xp̃s elegerat
duodecim vt pᷣdictum eſt:ergo cadẽte iuda nu
merus ille vacuus remanebat Et ſicut in natu
ra nõ datur vacuũ:ita nec in eccleſiaſtica ierar
chia ſiue in eccleſia triũphante ſiue militante.
Pꝛopterea cadẽte lucifero ⁊ ceterl angelis euʒ
ſequentibꝰ:ſucceſſit loco eoꝝn humana natura.
Jðo Augꝰ in Enchiridion ait.illud qð ponit
in.ij. Sniaꝝ.di.x. Superna hierłm mater no⸗
ſtra:ciuitas dei:nulla ciuiũ ſuoꝝ numeroſita⸗
tate fraudabit᷑:aut etiã vberioꝛe foꝛtaſſe copia
regnabit. Neq; em numeꝝ imundoꝝ ſpirituũ
nouimus:in quoꝛum locuʒ ſuccedentes ſilij ca
tholice matris que ſterilis apparebat in terris ĩ

ea pace de qua illi ceciderũt ſine vllo tempoꝛis
termino ꝑmanebunt. hec ille. Sic a ſimili in lo

cum a xpᷣo pꝛeoꝛdinatuma quo iudas cecide⸗
rat: aliqs alius erat reponẽdus Scðdo apli de⸗
buerũt eſſe duodecim ppter pᷣdicationẽ. Naʒ
ipᷣi pᷣdicaturi erant fidẽ trinitatis in qttuoꝛ par

tes mũdi.ſ.oꝛientẽ: occidentẽ:meridiẽ: ⁊ ſeptẽ
trionẽ.multiplicato autẽ ter in q̃ttuoꝛ ↄſtituit
duogecim. m etis Ptolomeũ in.ij.q̃driparti

ti.Duodecim ſunt ꝓuincic pᷣncipales mundi:
circa mediũ habitatiõis:ſᷣm ꝙ ſunt duodecim
ſigna celi Tertio apli debuerũt eſſe duodecim
ꝓpter ſiguratione mã numerus iſte in veteri te
ſtamento fuit multipliciter figuratꝰ Pꝛima fi⸗
gura fuit in duodecim ducibꝰ. de ͤb dixit de⸗
us abꝛae. Suꝑ hiſmael exaudiui te.Ecce bene
dicã ei ⁊ augebo ⁊ multiplicabo eũ valde:duo
decim duces generabit: ⁊ faciã illuʒ in gentem
magna. Iſti duces figurarũt apłos qͥ duxerũt
nos ad deũ Gcda figura fuit in duodecim pa-
triarchis filis iacob ⁊ patribus totiꝰ populia
iacob deſcendentis:quoꝝ noia ponunt᷑ Geñ.

xlix.ca. Iſti aplos duodecim pᷣſignarũt: quia

ipi fuerũt pᷣcipui filij dñi nri ihu xpᷣi:ex quodã
ſpeciali dilectionis munere:qui patres vocari
pñt totius populi xpᷣiani Tertia figura fuit in

duodecim fontibꝰ aquaꝝ de qbus ðꝛ Exo.xv

ca. Venerũt filij iſrael in helim: vbi erãt duode

cim fontes aquaꝝ. Apłi nanq; fontes fuerũt ðᷣ

q̃bus hauſta fuit aqua ſapie ſalutaris (Quar⸗
ta figura fuit in duodecim vitulis oblatione in
dedicatione altaris poſt cõpletũ tabernaculũ

de aqbus ſcribit᷑ Numeri. vij. ca. i figura fue⸗
rũt aploꝛũ qͥ obtulerũt dño coꝛꝑa in
dd eccleſie catholice dedicationẽ Quita figura
fuit i duodecim exploꝛatoꝛibus miſſis a moyſe

in martyrio

ad exploꝛandum terrs ꝓmiſſionis.ſicut habet

Nume
atete
ſteny
En/
duote
deontl
damns⸗
ſcnk⸗
emnartt
ginnf
ſoDa
ca Hi⸗
Oet
decimn
lafigt
feenei
ini
Gor⸗
lesd⸗
duo⸗
nnſ
un⸗
M⸗
gpoſeon
handie
geryos
Mhetss⸗
itekan
ſndu
Kde
Gr
Kß
ſenc
h
N
debt⸗
huum.
(Qu⸗
E
N
in
(
⸗

4

A

zſepmi
eiudann
tinnan
ſatene
llitante.
Kisenz
anmurs.
aͤhok
nmaerno⸗
Umeoſtt
ſeappe
vni
uſifer
niens:
nhans
ſohin⸗
Ascrce
hi hy
morper
enſpti
Mlinit
ünpeni,
unc:
oan
Cein
cterite
ninaf⸗
ade⸗
edene
Medo⸗
ngenmn
Purou
mn
ul⸗
bĩ.
via
vodi
Nocni
gfuuin
rop
duoe
iigits
Cur⸗
noren
maall
nſi⸗
Mo
nofſe
habet

Numeri.xiij. ca. Apłitanqᷓ; vere ↄtemplatiui

⁊ꝑ ↄtemplationẽ iuerunt pꝛimi ad patriaʒ cele
ſtem vt dicerent id qð ponit᷑ ad Philip.iij. ca.

Ntra ↄuerſatio in celis eſt Sexta figura fuitin
duogdecim viris qͥ de mãdata dñi tulcrunt duo

decim lapides ð medio ioꝛdanis alueo:qñ ioꝛ⸗
danis ↄuerſus fuit retroꝛſũ ſicut ſcribit᷑ Joſue
iiij.ca.lhi pᷣſignarunt aplłos qͥ poꝛtarũt duode

cim articulos in ſimbolo ab eis compoſito Se

ptima figura fuit in duodecim leunculis i thꝛo

no Salomonis de qᷣbus fit mẽtio.iij. Regl.x.

ca.lhi apłos denotabãt qͥbus a deo dictuʒ fuit
Matth.xix. ca.Sedebitis ſuꝑ thꝛonos duo⸗
decim iudicantes duodecim tribus iſrłOcta⸗
ua figura fuit ĩi duodecim bobꝰ ſuſtinẽtibꝰ ma⸗
re eneũ vt ptʒ.iij. Regl.vij.ca.Apoſtoli qͥdeʒ
fuerũt pᷣmi miniſtri baptiſmi qð ꝑ mare eneum
figurari põt.qͥbꝰdixit xpᷣs ¶at.vlij.ca.Eun
tes baptiʒate om̃es gentes ¶ Nona figura fuit i
duodecim iugis boũ in qbus arabat heliſeus.
vt ſcribitur.iij. Regj.xix.ca. eliſeus figurat
xpᷣm qͥ interpᷣtatur deus meus ſaluatoꝛ qͥ arat
agrũ ſuũ.i.eccleſiã duodecim apłis quoꝝ etiã
apoſtolicã vitã ſuadet alios acciꝑe ꝑ imitatio⸗
nem dicẽs Matth̊.xj. ca. Tollite iugũ meũ ſu
per vos Oecima ſigura fuit in duodecim pꝛo⸗

phetis q̃ recte ↄuenit aplis qͥ fuerũt ꝓpheteno
ui teſtamenti. Numerus inſuꝑ duodenariꝰ ce⸗

lebꝛatus fuit a Romanis qͥ acceperũt a grecis
legẽ duodecim tabulaꝝ ſicutnos accepimꝰab
apłis legẽ duodecim articuloꝝ fidei. Nã vt no
tat᷑.ff.ð oꝛigine iur.l.ij:Sexactis Romani mi
ſerũt decẽ viros ad grecos ꝓ copia illaꝝ leguʒ
habenda:q̃ vocant᷑ ieges duodecim tabularũ.
Igit᷑ a ſpũſancto edocii apłi moti fuerũt:vt vi
debimꝰ ad electionẽ Matthie: vt ſic in eis eẽt

numerus duodenarius perfecttus.

¶ Qualit᷑ ſingularis fuit ⁊ ſãcta electio
NWatthie reſpectu eligẽtiũ:reſpectu
modi eligẽdi:reſpectu electu/¶ Ca.i

AEcũudu myſteri⸗

thie dicit᷑ qualitatis. In quo vide⸗

bimus qualiter electio illa fuit debite iuſte ⁊ ſã

ctiſſime celebꝛata:triplici reſpectu.
ERebne reſpectu eligentiim.
Bcdo reſpectu modi eligenhli.
Tertio reſpectu eleittt.
¶¶Pꝛimo inquꝗ fuit debite celebꝛata reſpectu

eligentiũ. Electoꝛes em fuerũt magne auctoꝛi⸗

tatis:qꝛ fuerũt apli qͥ ſunt pncipes mũdi.iani⸗
toꝛes ecclie:⁊ iudices ſeculi.Ad iſos ⁊ non ad
alios ſpectabat talis electio:qͥ ad hãc ꝑficiẽdã

um ↄtemplandũ de elẽctione at

coſuire vt apparebit ↄuenerũt. Nã vt inqᷣt Ho⸗
nauen.in ſuo.j.di.xj.Sicut q̃ttuoꝛ fuerũt cõci
lia pᷣncipalia patꝝ:de qͥbꝰdðꝛ.xv.ca.Canones.
ita qᷓttuoꝛ fuerũt ↄcilia aploꝝ in pᷣmitiua ecclę
ſia. Mꝛimũ fuit ad electionẽ matthie. Scʒ ad
ad electionẽ ſeptẽ diaconoꝝ Actl.vj.ca.erti
um ad nõ imponenda legalia gentibꝰ Act.xv.
ca. Quartũ ad tolleranda legalia adtp̃ᷣs.Actl.
xv. ca. ¶ Scvo electio illa fuit debite celebꝛata
reſpectu modi eligendi. Inchoata qͥdẽ fuit ab
exhoꝛtatõe ſalutifera:dum petrus aploꝝ pꝛin
ceps exurgens in medio: vbi erat turba hoim
fere centuʒ viginti dixit. Viri fratres oꝑtetim
plere ſcripturã:quã pᷣdixit ſpũſſanctus per os
Dauid de Juda: qͥ fuit dux eoꝝ.qͥ cõpꝛehẽde
runt ihm:qͥ cõönumerat erat in nobis:⁊ ſoꝛtitꝰ
eſt ſoꝛtẽ miniſterij huiꝰ.Et accipit᷑ hic ſoꝛs pꝛo
ꝑte vᷣm Nico.de lyra.Et h qͥdeʒ poſſedit agrũ
ideſt.poſſideri fecit ð mercede iniqtatis. Quia
triginta denarios qͥbꝰ inique vẽdiderat xvpᷣmi
tẽplo ꝓpiecit Ex qͥbꝰ pᷣncipes ſacerdotũ emerũt
agrum ꝓ ſepultura ꝑpegrinoꝝ vt habet̃ Mat.
xxvij.ca.Alij aũt dicũt ꝙ iudas fuit ibi ſepul⸗
tus ⁊ ſic poſſedit agrũ illũ.Sed vt dicit Nico.
de lyra hoc nõ eſt veriſiłe:qꝛ pᷣncipes ſacerdo⸗
tum erãt intenti circa moꝛtẽ xpᷣi ꝓcurandã: ꝓ⸗
pter qð nõ ita cito emerũt illũ agrũ Nec etiam
ager ille emptꝰ:ſtatim fuit ꝓ ſepultura diſpoſi
tus:⁊ ſic videt᷑ fuiſſe tᷣs intermediuʒ. Judas
aũt eadẽ die qᷓ ꝓiecit argenteos videt᷑ ſe ſuſpen
diſſe: ꝓpter qð expoſitio ᷣma melioꝛ videtur.
Sequunt᷑ vba petri. Et ſuſpenſus ſcilʒ iudas
crepuit medius:⁊ diffuſa ſunt oĩa viſcera eius
Et notũ factuʒ ẽ oibus habitãtibus hierlin ſcʒ
enoꝛme factũ iude: ita vt appellaretur ager ille
lingua eoꝛũ Ageldemach. hoc eſt ager ſangui⸗

nis. Sciendũ hoc loco ſᷣm Nico.de lyra.qð il

le due dictiones ageldemach: agrü ſanguinis
in latinũ ſingnificates:nõ ſunt ꝓpꝛie hebꝛaice:
ſed mag ſyriace.Tñ lingua hebꝛaica ⁊ ſyriaca

ſũt valde ꝓpinque.vt dicit Hieroꝰ in pꝛologo

galeato. Judei autẽ notabiliter lr̃ati mag vte
bant᷑ lingua ſyra ⁊ hebꝛaica.vnde ⁊ libꝛi eoꝛuʒ
qui ſũt extra bibliã: ꝓ mangna parte ſcripti ſũt
in ſyro idiomate lr̃is iñ hebꝛaicis: qð de facili
põt fieri:qꝛ lr̃e hic ⁊ ibi ſunt eiuſdẽ numeri ⁊ſo
ni:differentes tñ in caracteribus.Subdidit pe

trus. Scriptũ eſt eni in libꝛo pſalmoꝝ.fiat ha⸗
bitatio coꝛum deſerta:⁊ nõ ſit qui in habitet in

ea.Et epᷣatum eius accipiat alter. Notandum
qdð verbũ illud ſiat habitatio eoꝛuʒ deſerta.po
nit᷑ ps.lx viij.Et illud qð ſequit᷑. Epᷣatuʒ eius
accipiat alter.ſcribit᷑.cviij.vterq; tñ pſalmꝰ in⸗
titulat᷑ a DHauid tãq; ab auctoꝛe.Cõiũxit aux⸗
petrꝰ iſtas duas auctoꝛitates ſimultgeloquat

£

na ſacerdotũ moꝛtẽ xpᷣi ꝓcurantiũ. In penam

em̃ moꝛt xpᷣi templum ⁊ ciuitas hierim fuerũt

deſtructa ꝑ Romanos ⁊ ſacerdotes ptim iter⸗
fecti ⁊ partim captiuati.Et hͥ ẽ qð pᷣdixit Da⸗
uid.ſiat cõmoꝛatio.i.habitatio eoꝝ deſerta Si
vo loquit᷑ de pena iude ꝓditoꝛis.Eth̊ᷣ ẽ qð di
cit. Epatuz eiꝰ accipiat alter. Cõcluſit itaq; pe
trus dicẽs.opoꝛtet g̊ ex his viris qͥ nobiſcũ ſũt
cõgregati omi tꝑe qͥ intrauit ⁊ exiuit inter nos
dñs ihs incipiens a baptiſinate Johis vſq; in
diem qᷓ aſſumpteſta nobis teſtem reſurrectio⸗
nis eius nobiſcũ fieri: vnum ex his. Et ſtatue⸗
runt ſcʒ elegerũt duos: Joſeph qͥ vocabar᷑ bar
ſabas:qͥ cognominatꝰ eſt iuſtus.⁊ ¶ Gatthiaʒ
m aliqͥs iſte barſabas fuit ille qͥ cum paulo ad
apłatum aſſumpt fuit. de quo ſit mẽtio Acil.

xiij. ca.Sed Nico.de lyra ſuper.j.ca.⁊.iiij.ca.
Actuũ apłoꝝ:aſſerit aliũ fuiſſe. N iſte cogno

minateſt barſabas. Ille vero barnabas. Iſte
dus. Ille vo barnabas ð cypꝛinus.i.ð cypꝛo
nat.de quo mẽtionẽ facit Hieroꝰ in li.ð viris

illuſtribꝰ. Cõſequẽter apłi pſecuti ſunt clectio
nẽ Matthie cũ orone deuota Nã oꝛãtes dixe

runt. Tu dñe qͥ coꝛda noſti oim oſtende quem

elegeris ex his duobꝰ: vnũ acciꝑe locũ miniſte
rij huius ⁊ apłatus:de quo pᷣuaricatꝰ ẽ iudas

vt abiret in locũ ſuũ:⁊ dederũt ſoꝛtes eis(Qui

dam dicunt vt Hieroꝰ ⁊ Beda.ꝙ he ſoꝛtes ta⸗

les fuerũt äles ille qᷓ in lege veteri creberrim⸗

vſus erat.ð qb ſrcibit Mꝛou.x vj. Soꝛtes mit
tuũtur in ſinũ:ſed a dño temperant᷑. Exquo in⸗

quit Nico.de lyra. Qðd vti ſoꝛtibꝰ eſt ex vario
euẽtu ſeu diſpoſitiõe alicuiꝰ rei ſenſibilis ppo⸗

ſite terminare aliqð dubiũ vel incertuʒ. Sicut
ex feſtucis ꝓpoſitis: ꝑ h̊ ꝙ aliqͥs accipit bꝛeui
oꝛem vel longioꝛem:ſeu in piectiõe taxilloꝛũ ꝑ

HB aliqͥs ꝓucit plura vłpauca puncta:vel ex

conſimilib aliqd dubiũ inter homies determi

, —

natur. Et ſi hoc fiat ad alicuiorei diuiſionẽ in-
homies vt pꝑ hoc determinet᷑ qͥs: quã partẽ ac

cipiat vocat᷑ ſoꝛs diuiſoꝛia.Si aũt hoc fiatad
aliquid determinate agendũ:vocatur ſoꝛs con

ſultoꝛia. Si wo ſiatvt pᷣcognoſcatur aliqð futu

rum cõtingens vt inqͥt Tho. ſcða ſcde.q.xcv.

ar.iij.vocatur ſoꝛs diuinatoꝛia: vti ſoꝛte diui⸗

ſoꝛia licitũ eſt dũmodo non adſit ibi aliqua ſu⸗
perſtitio: puta inuocatio demonis vel expecta
tio euentus rei ab influẽtia planetaꝝ ⁊ ſimilia

Goꝛtibꝰ vero cõſultoꝛijs ⁊ diuinatoꝛijs maxie

in electionibꝰ pᷣlatoꝝ eccleſic abſtinendũ ẽ. vt
ſcribit᷑xx vj.q.ij.ca.non ſtatim.ca.hi qui.ca.
nõ cxemplo Et de ſoꝛtilegijs ꝑ totũ.nec obſtat
qꝛ in clectione atthie vſi fũt ſoꝛtibꝰ. Quia

de pena p morte ri in ficta vma loquit᷑ de pe

Pns pe

non faciũt.Et apoſtolilin hoc moti fuerunt ex
familiari cõſoꝛtio ſpũſſancti ⁊ ſine aliqua ſuper
ſtitiõe. ¶ Tertio fuit illa electio debite celebꝛa

ta reſpectu electi qui fuit Matthias rectꝰ:ſim
plex:ꝓbus:mundus:iuſtus:innocens:impol
lutꝰ.Cecidit em̃ ſoꝛs ſuꝑillũ. Et factus ẽ duo⸗
decimus ap. us impleuitq; numerũ illũ Notã

dũ hoc loco ꝙ Diony. qui fuit MPauli diſcipu⸗

lus:videtur aliud ſentire de ſoꝛte illa qᷓ; ceteri.
Ait nanq; ſic in libꝛo Eccleſiaſtice ierarchie ðᷣ
diuina ſoꝛte queſuper Matthiam cecidit lij
qued alia dixerũt non religioſe ſicut arbitroꝛ.
MMeã autẽ intentionẽ ⁊ ipᷣe dicã.Aidetur em̃

mihi eloquia diuina ſoꝛtẽ noĩare thearticũ qͥd

dam donũ demoſtrans illi theartico choꝛo:a
diuina electione ſuſceptuʒ: hec ille. In bꝰ ver
bis innuit ꝙ illa ſoꝛs nihil aliud fuit niſi qdam

ſplendoꝛ ⁊ radius ſup artei diuinitꝰ emik1/
5 debat᷑ in apoſtoluʒ aſſumẽ
dus. Ded re vera eſſe põt vtrũq;: ⁊ apoſtoli
vſi ſunt ſoꝛtibꝰne a lege diſcreparent in quaſũůu⸗

ſus:p quẽ ipᷣe oſten

mus ſacerdos ſoꝛte querebat᷑.Et ꝙ radiꝰ emi⸗
cuerit ſuꝑ Matthiã. Qui apoſtolicã dignita
tem cuʒ tanta deuotione ac intentiõe recta tam
ex hre ſui qᷓ; ex ꝑte apłoꝝ fuit aſſecutus. Q qᷓ;
mi

milſerabilis eſt tẽpoꝛũ hoꝝ ↄdictio.O qᷓ; deſt᷑
dus eccleſie ſtatus. O qᷓ; lugẽda xpᷣiane religi⸗

onis iactura.qm̃ dignitates eccłie qſepe confe
runt᷑ indignis:nihil vtiq; ẽ qdð magis officiat

eccleſie dei: qᷓ; ꝙ indigni aſſumunt᷑ pᷣlati ad re⸗
gimen aiaꝝ. Sed de hoc ſatis dictũ eſt iſermo
ne de ambitione in quadrageſimali nffſo.
(Oualiter beat, Elvatthias pdicauit
conſtanter veritatem euangel

icam ſe

„

quẽtibꝰ ſignis ob quã martvrij coꝛo⸗

—

Ertiu myſteri

cõtemplandũ ð eleètione atthie

lumptio vtilis ꝓpter tti.

cöo ꝓpter miraculoꝝ opationem.
Tertio ꝓpter martyrij tollerationem.

RMM

TC Pꝛimo fuit vtilis aſſumptio ¶ Oatthie ad

apoſtolatũ ppter veritatis eusgelice pᷣdicatio

nẽ. Nã p̃dicauit euangeliũ xpᷣi ĩ acedonia

⁊i iudea deqͥ ſic ſcribit᷑ in ãda legẽda:q̃ treue⸗
ris iuenit᷑: Matthias de tribu iuda ⁊ ĩ ciuita⸗

te bethleẽ illuſtri pſapia oꝛiũdus ſuit Quilr̃is
traditus oẽm in bꝛeui legis ⁊ ꝓphetaꝝ ſciẽtiã

appꝛehẽdit: laſciuiã quoq; abhoꝛrens pueriles
aãnos moꝝ maturitate vincebat. Infoꝛmatus

tatis. fuit nanq; electio illa 2 4

eritatis pᷣdicationen.

goch
pobii

usis

vrgb
ctrind
den
Rid
necia
elu
tere.

Hoſti

dicmne
fürac⸗
niaqu⸗
labata
lanlen
oset
desi
ſct,
kofn
mmno
mt.
iAl
fefome
ſerinta
tuguen
tchalan
ſonein
Vdot
⸗
ſo⸗
ten
160
no⸗/
gui⸗
ſecul

gihe
ſnii
1heee
tnici
epe
ſbern

chied
rd
inbir
nrej

Wi

Cov⸗
ye
n
re
ün:
apoſol
Ngoſi⸗
veni⸗
digni
an
1,Q
Hobeſe
en
Econe
oficet
nadre⸗
rmo
..
cient

achie

Sermo Xlij.

habilis:ad miſcdiaʒ facilis:in ꝓſperis nõ ela⸗

tus ĩ aduerſis ↄſtans:⁊ in trepidis ſatagebat:

vt qð ſenſu ꝑceperat oꝑe compleret: ⁊oꝛis do

ctrinã manꝰ oꝑatiõe mõſtraret hic cũ ꝑ iudeã
p̃dicaret ⁊ coꝛam põtiſice accuſaret᷑ in multis.
Rũdit de obiectis: q̃ crimina dicitis nõ optet in hoc ſᷣmone de ipᷣius gloꝛia tractare debemꝰ
mam illuminatus pꝛopheta ꝓp

me cũcta dicere:qm̃ xpᷣianũ eẽ nõ ẽ criminis ſ

glie. Cui põtifex. Si tibi dant᷑ inducie vis pe
nitere. ⁊ ille. abſit vt a vitate quã ſemel iueni ꝑ

apoſtaſiã digrediar. Cõſtantiſſime itaq; xpᷣm

pᷣdicando magniſicauit. ¶ Scðo fuit aſſũptio

vtilis ꝓpter miraculoꝝ opationẽ multa nãq;
miracula ꝑ illũ oꝑatus ẽ deꝰ. Nam in macedo

nia quandã potionẽ toxicatã q̃ᷓ viſu cũctos pꝛi

uabat quã ſibi dederũt in noie xpᷣi bibit ⁊ nul⸗
lam leſionẽ incurrit.Et cuʒ illa potio qᷓ;plures
alios excecaſſet ille ſingulis manuʒ imponens
oẽs in xpᷣi noĩe illuminauit:multaq; alia ſigna

fecit ꝓpter ã multi crediderũt in xᷣm. ¶ Ter⸗/
is aſſumptio matthie ꝓpter marty

tio fnit vtilis at
rij tollerationẽ. Mã lʒ aliqui dicãt ꝙ poſt mui⸗
ta bona oꝑa in pace quieuit.tñ credit᷑ ꝙ mar⸗
tyrio fuerit coꝛonatꝰ:de quo etiaʒ diuerſa nar
rant᷑. Nam qͥdã aſſerũt eũ fuiſſe lapidibꝰ obꝛu⸗
tũ.Alij fuiſſe cruciſixũ.HNõnulli vo ſecuri mo⸗
re romano ꝑcuſſum. Motuit eſſe ꝙ oĩa concur
rerint ⁊ ꝙ fuit cruci affxus ⁊ cum non citoex⸗
tingueretur ꝙ fuerit lapidatꝰ ⁊ anteqᷓ; ſpirituʒ
exhalaret ꝙ fuerit ſecuri ꝑcuſſus. Huiꝰ coꝛpꝰ
rome in eccleſia ſancte maric maioꝛis ſub lapi⸗

de poꝛſirico ſepultum eſſe ꝑhibetur. Et ibidem
caput eius populo demonſtratur. Quidaʒ ve
ro aiunt ꝙ coꝛpus illud de iudea romã deinde

treuerim fuit traſlatum. anima vo cum angelis
⁊ ſanctis gaudet in celis vbi fruitur eterno bo⸗

no.Ad quod nos perducat ille ieſus filius dei

qui cum patre ⁊ ſpirituſancto viuit ⁊ regnat in
ſecula ſeculoꝛum. Amen.

(Sermo. llj ð gloꝛia beati Bartho⸗

omei apoſtoli que magna oſtẽdit᷑ ex
triplici eius excellentia:·

eius. Scribunt᷑ hec vba pſalmo. xx
icet ingẽtiſſima ſit głia ſanctoꝛum
quã habẽt ĩ regno celoꝛum: tñ ⁊ illa qua ᷣ eccle

ſia militante illuſtrat᷑ admirabilis eſt ⁊ copio⸗

ſa. Abiq; nanq; ⁊ quotidie nomẽ illoꝛũ ſanctũ

venerabile pᷣdicatur atq; de qᷓ;plurimis per

anni circulũ feſtiuitas in eccleſia celebꝛat᷑.ho

die vo celebꝛis memoꝛia recolit᷑ beati apoſto⸗

libartholomei quẽ omnes ſideles deuotiſſime
venerant᷑.Hic vnus fuit ex duodecim apoſto⸗

Agna eſt gloꝛia

quoq; animeiꝰ ad vtutẽ. vt cctad intelligẽtiã

quam dixit magna

lis quẽ aiũt nõnulli ex nobilibꝰparentibꝰ oꝛtũ
ſcʒ rege indie ⁊ cũ diutino detẽterroꝛe idolo?zꝛ
fuiſſet tandẽ audita fama ⁊ ſãctitate ac miracu
lis ihu xpᷣi in iudeã abijt:vbi ad xpᷣm ↄuerſus

ꝑpetuo ei adheſit⁊ poſt ſuſcepiũ ſpiritũſanctũ

euangeliũ feruẽtiſſime pᷣdicanit. Merito igit᷑

pter triplicem eius excellentiam.
ꝛima dicit᷑ idolatrie deſtructio.

Tertia coꝛpoꝛis conſeruatio.

¶ Qualiter beatꝰ bartholomeꝰ pᷣdicãjs

in india idqolatriã extinxit. Et deido
latrie diffinitione oꝛiginatione ⁊ gra
uioffenſione. Caplin. 1.

tia beati bartholomei oſtẽden

lum ab idolo reſpõſũ hr̃e poſſent ad aliã ciuita

tem ꝑꝛexerũt:vbi aliud idolũ noĩe berith cole⸗
bat᷑.Et interrogantibꝰ cur ſibi aſtaroth reſpöo⸗
ſum nõ daret. Rñdit berith. De veſter cathe⸗
nis igneis cõſtrictꝰ nec reſpirare nec aliqͥd au⸗

det ab illa hoꝛa qua apls dei bartholomeindi

am intrauit.Dicũt illi qͥs eſt iſte bartholomeꝰ
Et demon rñdit.Amicus eſt dei oĩpotẽtis Et
ideo venit in iſtã puinciã:vt om̃es deos indie
ceuacuet. At illi. dic nobis ſigna eiꝰvt euʒz inue
nire poſſimꝰ.Quibꝰdemõ ait. Capilli eiꝰ nigri

⁊ criſpi. Caro eiꝰ cãdida:oculi grandes:nares

eãles ⁊ directe:barba pꝛolixa hñs paucos ca⸗
nos:ſtatura eq̃lis:induit᷑ pallio albo qð ꝑ ſin⸗
gulos angulos gẽmas hʒ u Hn Viginti

ſex ãni ſũt exquo veſtes ⁊ ſandalia eiꝰnec vete⸗
raſcũt necſoꝛdidant᷑.Centies flexis genibꝰ per
diẽ oꝛat ⁊ cencies ꝑ noctẽ.Angeli cũ eo ambu⸗
lãt qͥ nũqᷓ; eũ fatigari nec eſurire ꝑmittũt. Sem

per eodẽ vultu ⁊ aio letus ac hilaris ꝑpſeuerat.

Hia pᷣuidet:oĩa nouit:oĩim gentiũ linguasitel
ligit.Et qð vobiſcũ loquoꝛ ipᷣe iam nouit:⁊ qn

q̃retis eũ ſi vult oſtẽdet ſe vobis ſi aũt nõ vult
nõ poteritis inuenire. Rogo aũt vos vt cũ eu
inueneritis rogate cuʒ ne huc veniat ne angeli
ſui hoc mihi faciant qð ſocio meo iam fecerunt
Cũ ergo per duos dies ſolicite querentes eum
minime inueniſſent qdaʒ die q̃dam demoniacꝰ
exclamauit dicens Apoſtole dei banpolomee

gnitudineʒ gloꝛie eiꝰ ð: idolatrie de
ructio. Naʒ in india idola deſtruxit ⁊ popu-⸗
los ad xpᷣm ↄuertit Acceſſit qͥdem ibi ad tẽplũ
in quo erat idolũ noie aſtaroth in quo qͥdã de
mon habitabat qͥ ſe languentes curare dicebat
Sed cũ templũ languẽtibꝰ plenuʒ eſſet. Et nul

ℳ –

Xlij

ncédunt meoꝛatiões tue. Cui apłs. obmute⸗

ſce ⁊ exi ab eo:⁊ ſtatim liberatus eſt.Quod au

diens rex regionis illius polemius cũ haberet
filiã lunaticã miſit ad apoſtolũ rogans vt ad ſe
veniret.⁊ filiã ſuã ſanaret. Ad quam cum apłs
veniſſet ⁊ eam cathenis ligatã videret.qꝛ acce⸗

dentes ad illam moꝛſibus lacerabat:iuſſit eam

ſolui. Et cum miniſtri ad eaʒ accedere nõ aude
rent dixit. Ego demoniũ qͥ ĩ ea erat iam ligatũ
teneo ⁊ vos timetis Et ſtatim ſoluta ⁊ liberata
eſt. Tunc rex camelos auro ⁊ argento ⁊ lapidi
bus pᷣcioſis onerauit ⁊ apoſtoluʒ inquiri faci⸗
ens eũ nullatenus inuenire potuit. Mane au⸗
temſequenti aparens apoſtolus cuʒz ſolo rege
in cubiculo dixit ei.vt quid me cum argento et
auro tota die queſiſti. Iſta munera ſunt neceſ-
ſaria his qui terrena requirũt. Ego nihil terre
num nihil carnale deſidero. Tũcſanctus Bar

tholomeus cepit euʒ multa demyſterio noſtre

redeptionis docere oſtendens inter cetera chꝛri
ſtum viciſſe diabolũ ꝑ mirabilem congruẽtiã:
potentiam:iuſticiam:⁊ ſapientiã:congruũ em̃
fuit vt qui filium vginis.id ẽ. adam factum de
terra dum adhuc eſſet virgo vinceret a filio vir
ginis vinceret᷑. Potenter quoq; ipᷣm vicit cuʒ

de ſua dominatise potẽter eiecit:quaʒ diabolꝰ

Pꝓ deiectione pꝛimi homis vſurpauit.Et ſicut

alicuius victoꝛ tyranni comites ſuos mittit vt
eius titulos vbiq; erigant ⁊ tyrãni deiciãt Sic

xpᷣs victoꝛ nũcios vbiq; mittit vt diaboli cul⸗
tum euacuent ⁊ xpᷣi ſtatuant. Juſte quoq; dia

bolum vicit. qꝛ iuſtum eſt vt qui comedentem

hoĩem vincẽs detinebat: ixiunãte hoĩe victuʒ

hominẽ amplius nõ teneret. Sapienter autem
illum ſuꝑauit duʒ ars diaboli deludit᷑ arte xpᷣi

nam dum xps in deſerto ieiunauit anhelabat
diabolus illũ agnoſcere ſi deus eẽt ⁊ ex hoc co

gitabat ꝙ ſi nõ eſuriret poſt quadraginta dies
de erat. Si vero eſuriret ꝙ hõ eſſet ⁊ tunc ipᷣm
vt pꝛimũ hominẽ per cibum deuinceret. Sed

cognoſcci deus nõ potuit:quia eſuriuit:nec vin
i: quiꝗ eius temptationi non ceſſit.Cum ergo
eidem ſacramenta fidei pᷣdicaſſet dixit regi ꝙ ſi

baptiʒari vellet deum ſuum cathenis ligatũ ſi⸗

bi oſtenderet. Sequenti ergo die iuxta reg pa

latium dum pontifices idolo ſacriſicarẽt cepit
clamare demon ac dicere. Ceſſate miſeri ſacrifi⸗

care nobis ne peioꝛa me patiamini qͥ cathenis
igneis ab angelis ihu xpᷣi ligatus ſum Statim
qᷓ; omes miſerũt funes vt ſimulacrũ euerterẽt:
ſed non potuerũt.apoſtolꝰautem demoni pꝛe
cepit vt inde exiens idolum ipᷣin cõminueret:

qui ſtatim exiens omia idola ĩempli per ſeipᷣm
confregit Deinde fuſa oꝛatiõe ab apoſtolo om

nes infirmi ſanati ſunt.Apoſtolꝰ autẽ templuz

deo dedicauit 1 demonem in deſertuin abire
cepit. Tunc angelus domini ibideʒ apparuit ?

templum circũuolans in qttuoꝛ angulis ſignũ
crucis digito ſuo ſculpſit dicens:hec diẽ dñs.
Sicut vos omnes ab infirmitate veſtra mũda

ui.Ita ⁊ templuzʒ hoc ab omni ſoꝛde mundabi
tur ⁊ habitatoꝛem eius quem apoſtolus in de⸗
ſertum locum abire pꝛecepit pꝛius vobis oſtẽ⸗
dam quem videntes ne timeatis. Sed qualeſi
gnum in lapidibus his ſeulpſi tale in vr̃is fron

tibus impꝛimatis. Tunc oſtẽdit eis ethiopem

nigrioꝛẽ fuligini:facie acuta:barba ꝓlixa:cri⸗
nibꝰvſq; ad pedes pꝛotenſis: oculis igneis vt
ferrũ ignitũ ſcitilla emittẽtibꝰ flãmas ſulfureas
ex oculis ⁊ oꝛe ſpirãtẽ. cathenis igneis vinctũ
retro manibus.Et dixit eis angelus:quoniaʒ
iuſſionẽ apoſtoli audiſti ⁊ de templo oia idola
confregiſti ſoluã te vt vadas intalem locũ vbi
nullus hõ moꝛat᷑ ⁊ ibidem ſis vſq; ad diẽ iudi⸗
cij. Ille aũt ſolutus cum magno ſtrepitu ⁊ vuu
latu diſparuit Angelus aũt dñi in celũ cunctis
vidẽtibus euolauit.tunc rex cum vxoꝛe ⁊ filis
omniq; populo baptiʒzatus eſt ⁊ relicto regno
goApli diſcipulus eſt effectꝰ. Sed vt pᷣdicta clariꝰ
intelligant᷑ ne credant᷑ falſa eſſe atq; conficta

tria in hac ꝑte de igolatria ſũt declaranda:
Pꝛimũ qᷣ eſt idolDattria.

„

i.

ſipeccatox.
Ad pᷣm nſniaʒ Iſi. li. viij. ethi.
⁊ſcti rciit

.

recuſat: ⁊ cui debef oſtendit:ſicut paulꝰ⁊ bar⸗

nabas fecerũt de qͥbꝰ ſcribit᷑ Acij.xl.ca. cuʒ
liſtris ꝓpter miracula q̃ febant vellẽt ipis ꝓliẽ

diuinũ honoꝛẽ tribuere ⁊ dare thura:dicentes
dij ſiles facti hoibꝰdeſcẽderũt ad nos.Etvoca
bãt barnabã iouẽ:paulũ vo mercuriũ. qꝛ ipſe
erat dux vbi. IJlli conſciſſis tunicis ſuis exilie⸗
rũt in turbas clamãtes ⁊ dicentes: viri qͥd ſ̊ fa
citis:⁊ nos moꝛtales ſumꝰ ſiłes vobis homies
Igit᷑ idolatria ðꝛ a latria ⁊ idolo. Idolũ auteʒ
ſimulacrũ: qð hũana effigie factũ ⁊ ↄſecratũ

eſt:iuxta vocabuli interpᷣtationẽ. IJdos enim
grece foꝛmã ſonat:⁊ ab eo ꝑ diminutionẽ: ido
lũ deductũ qð apud nos foꝛmulã facit. Igitur
oinis foꝛma vel foꝛmula idolũ ſe dici expoſceit

Quidã vo imꝑite dicũt idoluz ex dolo ſũpſiſſe
nomẽ eo ꝙ diabolꝰ creature cultũ diuini nois

„
.

j. . idolatria ẽ cul
tus qͥ ſoli deo debet᷑ exhibitꝰcreature.HNã ido⸗-
latria idoloꝝ ſeruitꝰ ſiue cultura interpᷣtat᷑ la⸗-⸗
tria em grece latine ſeruitꝰ ðꝛ qᷓ q;tum ad veraz
religionẽ attinet nõ niſi vni ⁊ ſoli deo debetur
hac ſicut impia ſuꝑbia ſiue hoim ſiue demonũ
ſibi exhiberi iubet vel cupit. Ita pia hũilitas
vel hoĩim vel angeloꝝ vel ſanctoꝝ ſibi oblataʒ

me
Mi
ſcs
ul
(

brwe

V

neth
hus

ic

der

im

e
dic
coc

0

ſu

Hlle
nis/
hiſo
aſea

t

wu

ecul
zico⸗
h⸗
dyenz
cheu
i
.
az
i
mes
wocn
e⸗
erle⸗
zubſe
onus
ſalte,
oti
elim
ido
4
ſiſſe
gis

Tertia negligens cõſideratio.

mnuerit.Dicunt᷑ inſuꝑ idola ſimulacra. Nã ſi⸗
mulacra a ſił tudine nũcupant᷑ eo ꝙ manu arti
ficis ex lapide aliaue materia eoꝝ vultꝰ imitã⸗
tur qͥꝝ honoꝛe fungunt᷑ ſimulacra dicta:vel ꝓ

eo ꝙ ſũt ſiłia vel ꝓ eo ꝙ ſimulata atq; conficta

Sinmulacra pᷣmus ex luto fecit hiſmmael ᷣm he⸗
beꝛeos. m vo gẽti es pꝛimus fuit ꝓmetheus.
BGeeci vo referunt ꝙ fuit cetrops. Fuit aũt ꝓ⸗

methetꝑe Jacob frater athlãt aſtrologi de qᷣ
bus młta loqͥ᷑ Augꝰ li.xvii.de ci.dei ca.viij.

lhic ꝓmetheꝰ pꝛimꝰ dict ẽ feciſſe hoĩes:tũ qꝛ

de rudibꝰ fecit doctos: tũ qꝛ legif̃ feciſſe hoiuʒ
imagines qs arte qdam deambulare faciebat.

CLetrops vo fuit ille metu plagaxꝝ egypti yt
dicit imgt i hiſtoꝛia ſcholaſtica: fugit i greciã
cõdidit athenas:et pᷣmus bouẽ imolauit ioui.

CScõðm oð declarãdũ:vñ oꝛtũ habuit idola⸗

dꝛima ð inoꝛdinata affectio.
Scda naturalis delectatio.

„

ꝛima cauſa fuit inoꝛdinata affectio quãtã

gSit Lactantiꝰli.j.diuinaꝝ inſti.⁊ Iſið. vbi ſu⸗
pꝛa. Na fuerũt qͥdã vꝛbium cõditoꝛes aut viri

foꝛtes: qͥbꝰ moꝛtuis homies qͥ eos dilexerũt ſi⸗
mulacra fin xerunt: vt haberent aliqð ex imagi
nis ↄtemplatione ſolatiũ. Et vt recitat mgr̃ in

hiſtoꝛia ſcholaſtica a NMino oꝛta ſunt idola mõ
qſequit᷑. Ooꝛtuo ſiqᷣdem belo pfe:ninus ĩ ſo

latiũ doloꝛis fieri fecit imagineʒ patris ſui:cui
multaʒ exhibebat reuerentia: hinc hoies regi
onis vt ei adularent᷑ ⁊ nõnulli timoꝛe ducti di

uinos honoꝛes imagini exhibere ceperũt huiꝰ

exẽplo plures chan ſuis moꝛtuis imagines de
dicare ceperũt.Et ſicut ab idolo beli cetera tra

xerunt oꝛiginẽ:ſic ab eius noĩe:noĩa generalit᷑

acceperũt.Sicut em̃ belus dictus ẽ ab aſſirijs

ſic ⁊ alie nationes ſᷣm idiomata ⁊ linguaꝝ va⸗

rietates:alie bel:alie baal:alie baalim: alie bel⸗
fegoꝛ:alie belʒebuch:eoꝛuʒ idola vocauerunt
Siophantꝰ vo lacedemonũ auctoꝛ libꝛos ſcri

plſit antiquitau ʒ. xiiij. In q bus ait. Sirofanẽ

egyptiuʒ familia fubſtaãtia locupletẽ:ſilium ge⸗

nnuiſſe quẽ vclut enoꝛmis ſubſtãtie ſucceſſoꝛem
ineffabili vltra q; paternitas exigebat affectu
diligebat:is dũ aduerſus foꝛtune in curſibꝰra⸗
peret᷑ patrẽ inſuꝑabili affecit meroꝛe. Qui filij
ſimulacrũ in ſuis edibꝰinſtituit: vniuerſa vero

familia in dñi adulatione aut coꝛonas plectere

aut floꝛcs inferre aut odoꝛamẽta ſimulacro ſuc
cendere ↄſueuit. Nõnulli etiã ſeruoꝝ culpabi
les dñi furiã euitãtes ad ſimulacrũ ꝓfugi veni
anm merebãt᷑:hec ⁊ hmõi facta ſũt poſt diluuiũ
Nã vt ait Tho.vbi ſupꝛa arti.iiij.in reſpõſio⸗
ne ad ſcom articulũ In pꝛima etate nõ fuit ido

tria: ⁊ ad aſſignari ſolẽt tres oꝛiginales cauſe

Alij.

latria ppter recentẽ memoꝛiã creationis mun

di ex q̊ adhuc vigebat cognitio vnius dei ĩmẽ

te hominũ. In.vj.etiã erate idolatria eſt exclu
ſa: ꝑ vtutem ⁊ doctrinã xp̃i qui de diabolotri
umphauit. Scda cauſa oꝛiginalis vñ oꝛtũ ha

buit idolatria fuit naturalis delectatio.hõ em
naturaliter de repᷣſentatione delectat᷑: ideo ho
mines rudes a pᷣncipio vidẽtes ꝑ diligentiã ar
tificũ imagines hominũ fieri diuinitatis cultũ
eis impenderẽt.Quidã inſuꝑ ꝑ quãdã nefariã

artẽ imagines quaſdã cõſtituebant q̃ vtute de

monũ aliquos certos effectꝰ habebãt vñ puta

bant in ip̃is imaginibꝰ eſſe aliquid diuinitatis

⁊.ↄſequẽs diuinũ cultuʒ illis exhibebat. Et

bec fuit opinio hermetis termegiſti. vt Aug⸗
dicit in. viſj. de ciui. dei. Tertia cauſa oꝛigina⸗

lis vñ oꝛta eſt idolatria de dei inconſideratio.

Negligentes qͥdẽ hoĩes ad ↄſiderãdaã excellen

tiã dei veri:qͥbuſdã creaturis ꝓpter aliquã ex

cellentẽ vtutẽ diuinitatis cultũ exhibuerũt.ſi
cut diximꝰ in ſmone de ſimplicitate dei ⁊ in ſer
monc de aia.vñ Lactãtiꝰ li.j.diuina.inſti.ait.

illos qs deus impiti ⁊ inſipientes tãqᷓ; deos ⁊
nũcupaãt᷑ ⁊ adoꝛat:nemo eſt cã inconſideratus
qui nõ ĩtelligat fuiſſe moꝛtales Quõ &̊ indt ali⸗
qͥs dij crediti ſunt nimiruʒ qꝛ reges maximi ac

potentiſſimi fuerũt: ob meritaſuarnin virtutuʒ

aut muneꝝ aut artiũ repertarũ:cum chari fuiſ⸗

ſent his qᷣbꝰimperauerãt in memoꝛiaʒ ſunt oſe
crati:qð ſi qs dubitet res eoꝛum geſtas ⁊ facta

cõſideret q̃ vniuſa tã poete qᷓ; hiſtoꝛici veteres

pvgiderũt.hec ille.Cũ g ſingulis dis ſta ue de

dicarentẽ᷑: demones hoibus errantibus colen⸗
dos ſe exhibuerũt i idolis dando reſpõſa ⁊ ali⸗
qua que videbant᷑ hoibus mirabilia faciendo
Tertiũ qꝗð erat declarandũ vtꝝ idolatria ſit
grauiſſimuʒ pctõꝝ Et ad hoc rũdet᷑ ꝑ glo.ſuꝑ
xv.ca. Leui ici q̃ ait Oẽ pcrm̃ imũdicia eſt aie

Seq idolatria maxia Aduertẽdũti m Tho.

grauitas alicuius pcti põt attendi duplicit
Ano mõ ex pꝑte ipius peceati: ⁊ ſic perm idola
trie eſt grauiſſimũ Sicut em̃ in terrena republi
ca grauiſſimũ eſſe videt᷑ ꝙ aliquis honoꝛem re
giũ alteri impendat qᷓ; vero regi.qꝛ q;tum in ſe

eſt totũ reipublice ꝑturbat oꝛdinẽ :ita i pecca⸗

tis q̃ ↄtra deum cõmittunt᷑:que tamẽ ſunt ma⸗
xima:grauiſſimũ eſſe videt᷑ ꝙ aliquis honoꝛẽ
diuinum creature impendat: quia q;tum in ſe
eſt facit alium deum in mundo minuens pᷣnci⸗

patum diuinũ. Si vero obijceret᷑. ꝙ peſſimuʒ
optimo opponit᷑ vt dicit᷑.viij.ethic̃. Sed cultꝰ

interioꝛ qͥ ↄſiſtit in fide ſpe ⁊ charitate ẽ melioꝛ
qᷓ; cultus exterioꝛ. ergo inſidelitas deſperatio

7 odiuʒ dei que oponunt᷑ cuſtui interioꝛi ſunt
grauioꝛa peccata q; idolatria q̊ oponit rui

Alij

exterioꝛi. Rñderi poſſumꝰſm Tho. idola

tria pᷣſupponit iterioꝛẽ infidelitatẽ ⁊ adijcit exte

rius indebitũ cultũ. Si vo ſit exterioꝛ tm̃ idola
tria abſq; iterioꝛi infidelitate addit᷑ culpa falſt
tatis. Scðo pᷣt attẽdi guitas pcti ex ꝑte peccã⸗

tis:ſicut grauiꝰeſt pctm eiꝰ qͥ peccat ſcienter qᷓ;

q̃ peccat ignoꝛãter:⁊ ẽm h̊ grauius peccãt he⸗
retici qͥ ſciẽter coꝛrũpũ: fidẽ quaʒ acceperũt q;
idolatria ignoꝛãter peccãtes.Et ſiłter etiã ali⸗
qua alia pctã pñt eſſe maioꝛa ꝓpt᷑ maioꝛẽ ↄtẽ⸗
ptũ peccãtis.Cõtra pctm̃ igit᷑ idolatrie pᷣdica
uit efficaciſſime beatꝰ bartholomeꝰ qð in ꝓpuin
cia indie vt pᷣdictum eſt virtuoſe delenit.

¶ QOuglit ĩ albano maioꝛis armenie be
atus bartholome paſſus ẽ martyriũ
de cuiꝰpaſſione varia opinio q tñ fa

CaplmI.

EE

tia beati bantholomeioſtendẽs ma⸗
itudinẽ gloꝛie illiꝰ d: martyrij tol

leratio. Tr

le viros armatos ad capiẽdũ apłm deſtinauit
qͥ cũ adductꝰ fuiſſet coꝛa eo dixit ei rex. Tune

es ille qͥ euertiſti fratrẽ meũ.Cui apłs.ego illũ

nõ euerti:ſᷣ cõuerti.cui rex.ſicut tu feciſti frmm
meũ deũ ſuũ relinquere ⁊ tuo credere.ſic ⁊ ego
te faciã deũ tuuʒ relinq̃re ⁊ meo ſacrificare. cai

apłs. Ego deũ quẽ colebat frater tuꝰ ligaui ⁊ li

gatum oſtẽdi:⁊ vt ſimulacrũ frãgeret coegi: ſi
quidem
biliter conſerua

ſic poteris facere deo meo poteris me ad ſimu⸗
lacrũ adoꝛãdũ pꝓuocare:ſinautẽ deos tuos cõ
minuã ⁊ tu crede deo meo:h illo dicẽte nüciat
regi:ꝙ deꝰ? ſuus baldach cecidiſſet ⁊ cõminut
fuiſſet: qð rex audiẽs purpurã q̊ indutus erat

ſcidit. Et aplm ſuſtibꝰ cedi iuſſit atq; iterficitö 2
genẽ aũt paſſiõis huiꝰapli triplex extat opinio

vVecðꝗ eoꝝ qͥ aſſerunt ꝙ fuit excoꝛiatus.
Tertio alioꝝ qͥ tenẽt ꝙ fuit capitetrunatꝰ.

Pote eoꝝ dieunt ꝙ fuit cruciſirus.

us.

cruciſfixus deoꝛſũ habens caput.Be ſcda 2 ter

tia opinione ita ſcripſit Theodoꝛꝰ abbas ⁊ do
ctoꝛ pcipuus aplłs dei Bartholomeꝰ pꝛimũ in

licaonia pᷣdicauit:poſtmoduʒ in india ad vlti⸗

lieratio.Trãſiuit q pe ex pᷣ mũdo gloꝛioſo mar
cyrio coꝛonat. Nã poſtq; rex polemiꝰ ſacꝝ ba
ptiſma ſuſcepit vt ponit᷑ in legẽda oẽs tẽploꝛũ
põtifices ↄgregati ad aſtragẽ regẽ fratrẽ eiꝰcõ⸗
uencrũt.Et de deoꝝ ſuoꝝ amiſſiõe ⁊ tẽpli ſub
uerſione:⁊ regis ꝑ artẽ magicaʒ deceptione
apfm ſũt cõqueſti. aſtrages g rex indignat mil

Ge pᷣma opinione loquit᷑ ſic beatꝰ doꝛothe
artholomeus indis pᷣdicauit qͥ euangeliũ
ſm mattheũ in ꝓpꝛia eoꝝ lingua eis tradidit.
Boꝛmiuit in Albano ciuitate magne armenic

mum in albano vꝛbe ſcʒ maioꝛis armenie. Hbi
pmo excoꝛiatus.Tandẽ capite plexus ibidem
ſepult eſt. Sʒ cõtrarietas iſta facile ſolui pöt:
vt dicat᷑ ꝙ pᷣmo crucifixus fuit deinde añqᷓ; in
cruce moꝛeret᷑:depoſitꝰ:excoꝛiatꝰ fuit. Et po⸗
ſtremo capite trũcatus:cuiꝰcoꝛpus xpᷣiani tu⸗
lerũt ⁊ honoꝛiſice ſepelierunt. Rex aſt Aſtra⸗
ges ⁊ temploꝝ pontifices a demonibꝰ arrepti
moꝛtui ſũt. Rex vo polemius in ep̃m oꝛdinaemfß=·
⁊ viginti annis officiũ epiſcopatꝰ laudabiliter
implens plenus vtutibus in pace quieuit
mirari ſoꝛte quis poſſet quõ bartholomeus in

—

albano maioꝛis armenie ſit paſſus:cũ in india

pᷣdicando idoloꝝ cultum euacuauerit. Ad qdGd
reſpõdeo:quia veriſimile eſt ꝙ rex aſtrages ar
menie regno pᷣſidebat. Nam vt ait Iſið . xiii.
Ethi.li. armenia ſita eſt inter taurũ ⁊ caucaſuz
et capadocia vſq; ad caſpiũ mare pꝛotẽſa hůs
a ſeptẽtrione Cerannos montes ex cuius colli
bus Tigris fluuius naſcit᷑ ⁊ in cnius montibꝰ
archa poſt diluuiũ ſediſſe phibetur. hec eſt ter
ra ararach in quã fugerũt ſilij Senacherib:qm
ipᷣm in templo dei ſuioꝛanteʒ interfecerunt. vt
ſcribit᷑.iiij. Regl.xix.c. Ex quibus colligimꝰ
ꝙ armenia in die ſit cõtigua:ad quã rex Aſtra
es deduci fecit apm bartholomeuun.
OQualit᷑ coꝛpus apli ↄſeruatuʒ eſt mi
rabiliter qn ꝓiectum in marideuenn
ad inſulã liparitanꝗ Et inde collectis
ltaũ fuit beneuentũ vbi deuotiõe ſin·
Caplin N.

beati bartholomei gloꝛiã eiꝰmani·
ſtans ðꝛ coꝛpoꝛis ↄleruatio placuitt
altiſſimo deo coꝛpus apoſtoli ſui mirz

lima venerat.

aril

oſſiumq; eius curam gerer

ꝛimo in piectioo.

Gedo in diſperſione.
NPꝛimo deus mirabil

—MB-Z

do ap o faciẽtibꝰ: venerũt in ꝑtes ſicilie in inſu
lam q̃ liparis nuncupat᷑: ſiẽ epᷣo hoſtienſi qui

eus mirabiliter cõſeruauit coꝛpus
Ni in piectione: dũ em pagani viderẽt ꝓpter
ſignoꝝ frequẽtiã coꝛpus eius plurimũ venera
ri:indignati loculo plũbeo impoſitũ in mareß
cipitauerũt. Et de h̊ ita ſcripſit beatꝰ*ꝰ Theoo
rus ſupꝛadictꝰ:mota ẽ cũ impetu de regionitbꝰ
armenie archa cũ quattuoꝛalioꝝ martyriũ ar·
chis ᷓ ſiliter dũ ſigna oꝑarent᷑ cũ ea fuerantin
mare piecte: ⁊ ꝑ tãtũ ſpatiũ maris qᷓttuoꝛ his
pcedẽtibꝰ⁊ tãq; miniſtris obſequiũ quodiame

unc

lnidͤn

ncn
Etpo⸗
tani ln⸗
Aſtra⸗

Nepti
Nat

liter

mensin

inindn

gesn
ſonii.
maſz
übis
nscolt

Vonnbe..
NPn

Aer.
em

nn 1

Nte

eſin.

W
t

—

Pprer
chen
narep
lodo
Mib?
ſar⸗
ntin
his

i
un

no.

Sermo Aliij V

tuncpñs erat reuelatũ fuit: venitad paupcula
theſaurꝰ ditiſſimꝰ: venit ad ignobileʒ pᷣcioſiſſi⸗

ma margarita:venit ad meſtam ſolẽdiſſimũlu
minare. Alus & ättuoꝛ ad diuerſas terras eun⸗
tibꝰ ſanctuʒ apli in dicta inſula reliquerũt.Et
em̃ pᷣdictos qᷓttuoꝛ martyres apłs retroꝛſũ reli/

quens vnuʒz.ſ.papinũ in ciuita:e ſicilie milas:
Aliũ vᷣo lucianũ noĩe meſſinã trãſmiſit: reliqͥs
vo duos ĩ calabꝛiã direxit:gregoꝛiũ qͥdeʒ in ci
uitatẽ columnã:achaciũ aũt ĩ ciuitatẽ q̃ chale
vocat᷑.Qui vſq; hodie ſuffragüs ſuis ſplẽdẽt.

Suſceptꝰ ẽ g̊ beatꝰ apłs cũ multis hymnis lau

dibus ⁊ luminaribꝰ⁊ templũ ſibi magniſice fa⸗
bꝛicat. ¶ Scðdo de mirabiliter ſeruauit coꝛ⸗
pus apli in diſperſione. anno qpe dñi.cccxxx
Saraceni ſiciliã inuadẽtes lipparitanã inſulaʒ
vbi coꝛpꝰ ſancti bartholomei quieſcebat vaſta
ueruũt ac eius ſepulcrum ↄfringẽeres oſſa ipius
diſperſerut Yllis aũt poſtea inde recedẽtibꝰ ap
paruit apis cuidã monacho dicẽs. Surge col
lige oſſa mea q̃ diſperſa ſũt.Cui ille:q̃ rõne oſſa
tua colligere aut aliquẽ honoꝛeʒ tibi exhibere

debemꝰcũ nos deleri ꝑmiſeris nec auxiliũ nob

impẽderis.Cuiille:ꝑ multũ tpᷣs meritis meis
dñs huic pplo pegcit. Sed eoꝝ pctis nimis in
ualeſcentibꝰ⁊ vſq; ad celũ clamãatibꝰ iam ꝓ eis
nõ potui veniã obtinere.Sʒ cũ monachus di⸗
ceret:quõ inter tot alioꝛuʒ oſſa ſua qͥʒ inueniri
poſſent ait: nocte ad ea colligẽda ibis. Et eaq̃
vyt ignẽ ſplẽdẽtia videris ꝓtinus hecleuabis:
qͥ oĩa vt dixerat inueniẽs:aptłi oſſa leuauit. Et
ſuꝑ quãdã nauẽ ↄſcendens beneuẽtũ ea trãſtu⸗
lit. ¶ Tertio deus ↄſeruat mirabiliter coꝛpus
bartholomei i veneratiõe. Ault equideʒ illð a
fidelibꝰdeuotiſſime venerari:nã lʒ ſingulis die
bus anni eccdleſia in q̃ oſſa illa felicia ſũt repoſi⸗

ta a fidelibꝰ frequentet᷑: verũtñ in feſto ipiꝰſã⸗

cti inumerabilis ſi dici pᷣt xbᷣianoꝝ multitudo
ad eandẽ ↄfugit: vbi etiam epᷣi oẽs ſuffraganei
abbates ⁊ alij ad laudandũ deũ in ſuo ſãcto cõ

ueniũt. Gaude O beneuentana ciuitas:ditata

tãto munere ad deũ pᷣces tuas ↄſidenter effun⸗

de: ſperans indubitãter Bartholomei meritis
impetrare qð petis:nõ ab re diſponit ſapiẽtia
dei: vt ex lipparitana inſula ſacrũ hoc pignꝰ ad
te deferrek. Igik Bartholomei pᷣſidiuʒ indeſi
nenter imploꝛa:vt per interceſſionẽ illiꝰ liberet

te de ab omnni malo ⁊ in ſua gratia ↄſeruet.

¶Sermo quadrageſimuſtertiꝰð vie

.

mon ⁊ Judas in quaoſt
dei que erat in illis.

ria quaʒ habuerut ſancti apoſtoli Si
endit virtus

1iuiin bello. Doctoꝛis gentiũ vba ſunt
iſſta ad Heb.xj. ca. Si abſcq; vlla cõ⸗
tradictiõe pᷣdicaſſent apłi fideʒ xp̃ᷣi facile fuiſſet
pſuadere gẽtibꝰ vt in illũ crederẽt. Sʒ ꝓfecto
vbiq; duriſſimã reſiſtẽtiã iuenerũt. Ob quam
opꝰ fuit illos nõ niſi foꝛti aio docere euãgelicã
vᷣtutem. Omiſſis aũt alijs Simonẽ ⁊ Judã in
ſpiciamꝰ qͥ pſaꝝ pplos ab idolatrie ſuꝑſtitione
reuocarũt. Ipᷣi nãq; młta virilit᷑ egerũt adex⸗
pugnãdos vitatl inimicos. Quos tñ coopan⸗
te deo potẽtiſſime debellarũt: verũtñ vt iſta fa
ciliꝰcapiãt᷑ in pñti pᷣmone ð victoꝛia ſctõꝝ Si⸗
monis ⁊ iude diſſeremꝰ. Fuerũt qpe victoꝛes
⁊ foꝛtes ĩ bello:ita vt aduerſarij turpiſſime cõ⸗
fuſi denicerẽt.hi aũt triplicit᷑ diſtingui poſſunt

ꝛimi fuerunt diaboli.

ecundi magi.
Tertij idoloꝛum pontificoes.
Qualit Simo ⁊ Judas deuicerũt di

abolos Et vtu dẽmones habeãt ſciẽ
tiã futuroꝝ ntingẽtium.Et quõ hñt

Pphetas alſos atq; qliter veritatem

atent quꝗ odiũt. ¶ Caplin. .

rij Simõis ⁊ Jude qs deuicerũt
A fuerũt diaboli:dũ em in ꝑſidẽap⸗
plicuiſſent. Baradach dux regis
babilonie ) indos ad pᷣliuʒ ꝓfecturꝰ:nullum a
dijs ſuis potuit habere reſponſũ ꝑgẽtes aũt ad
fanũ ꝓxime ciuitatis reſpõſũ ibidẽ habuerũt.
O ꝓpt᷑ apłos qͥ venerũt dij rñdere nõ poſſent.
Tüc dux eos inqri fſecit Et inuẽtos qͥ nã eẽnt
vel ꝓ q̊ re veniſſent inqſiuit. Qui reſpõderũt.
Si genus qris hebꝛei ſumꝰ.Si ↄditionemſer⸗
uos ihu xp̃ᷣi nos eſſe fatemur.Si cauſaʒ: ſaluti
vf̃e cauſa huc venimꝰ:qͥbꝰdux reſpõdit.Cum
felix reuerſus fuero audiaʒ vos. Cui apli: mõ
magis ↄgruũ ẽ recognoſcere illũ cuiꝰope poſſi
tis vincere:vel certe rebelles placatiſſimos in⸗
uenire.Quibꝰ dux dijs nr̃is potentioꝛes vos
video:ſinẽ belli vob rogo pᷣdicite.Cui apłi:vt
deos tuos mẽdaces eẽ cognoſcas iubemꝰ illis
ad qſita dare rñſa:vt dũ dixerint ã ignoꝛãt pꝛo
bemꝰeos ꝑ oia eẽ mẽtitos.Tũc fantaſtici:grã
de bellũ dixerunt futurũ ⁊ multũ populũ hinc
inde ruituꝝ.Tũc apli ridere ceperũt:dixit eis
dux:me timoꝛ inuaſit ⁊ vos ridetl.Cuiapłi:no
li timere:qꝛ pax huc nobiſcum itrauit.Et cras
hoꝛa diei tertia legati indoꝝ ad te veniẽt:⁊ ine
ſe ptãti cũ pace ſubijciẽt.Tũc põtiſices riſũ le⸗

uau erũt:⁊ duci dixeruut. Ad hoc iſti ſecux te “M

E4

facti ſũt

Pimiaduerſa

A20

reddere volunt:vt dũ incautꝰ fueris ab aduer pus eclypſis ſolis ⁊ ſimilia. Quedã futura fũt e
ſarijs occuperis. Cui apoſtoli:nõ diximus ti⸗ que habẽt cauſam determinatã tñ fallibileʒ. “
bi expecta vnũ mẽſem ſed vnuʒ diem ⁊ eras in vtpoteſunt illa q ſũt ᷣm inferioꝛẽ naturã.q̃ iðo ane
pace victoꝛ exiſtes. Tunc dux vtroſq; cuſtodi habẽt cauſaʒ determinatã. qꝛitẽtio nature mo (iln
ri fecit: vt ex rei exitu veraces honoꝛarẽt mẽ uet determinate ad vnũ. Ideo vero fallibilem fun
daces ꝓ crimine punirent᷑.Cum ergo in craſti qꝛ multipliciter põt occurrere impedimẽtũ Si ſli
num qð apli pᷣdixerant eueniſſet ⁊ dux pontiſi cut ſi ager ſeminatꝰ ſi terra pinguis eſt: ⁊ bona ,
ces iniẽdere vellet phibuerũt apoſtoli nehoc diſpoſitio ſuperioꝛũ coꝛpoꝝ afferũt pinguem lon
fieret cum ipᷣi nõ niuẽtes occidere:ſᷣ moꝛtuos fructũ.Et hec futura pᷣſciri poſſunt a creatura ohhl
viuificare miſſi eẽnt:itaq; demonuʒ fallacia ab tmñ fallibiliter ppter impedimẽta qᷓ poſſent eue⸗ war
aplis va narrãtib fuit detecta. Tñ vt ꝑs iſta nire.aut tẽpeſtatũ aut bꝛucoꝝ ⁊ locuſtaꝝ ⁊ hu dſcet
clarioꝛ fiat tria h̊ loco erũt dubia diſputanda. iuſmodi. Quedã aũt ſũt futura q habẽt cauſaʒ ler e
Prund vte vemoio, ſit ooenitlo futuron. indeterminatã ⁊ fallibilẽ. Sicut ſũt ea qſunt a ſecrn
Seum vtrũ a demõibꝰ ec poſſit aliqᷓ ꝓphetia. volũtatenr̃a.q indeterminata ẽ eo ꝙ eſtad op doſe
Tertiũ vtrũ demones per ſe vel per alios pol poſita. fallibilis etiã qꝛ pñt etiã volẽti ꝓſicere nde
ſint veritatem fater. occurrere młta impedimẽta. Et talia non pñt nerſo
CPꝛo pꝛimi dubij explanatiõe aduertenduʒ certitudinaliter ſciri ab aliq̃ creatura:ſᷣ ſolum a duen
c qdam incõſiderate dixerũt demones oĩa fu-⸗ deo vel ꝑ reuelationẽ diuinã. Ratio eſt.qꝛco⸗ cone
tura pᷣſcire.Et hoc cõtendũt ꝓbare.Pꝛimo ꝑ gnitio creature pẽdet ex re Quoniã igit᷑ res in Nre
ſimile:qꝛ aſtronomi ⁊ mathematici per curſuz certaẽ ⁊ in ſe ⁊ in ſua cauſa.ido creatura nõ pᷣe die⸗
aſtroꝛũ pᷣcognoſcũt ⁊ dicũt multa futura:⁊ vi⸗ illaʒ certitudinaliter noſcere aut pᷣſcire: diuina ice
demus ꝗ in multis vera dicũt:ergo ſi maioꝛ ẽꝭ aũt cognitio nõ depẽdet a re aliq̃ imo oiaq no⸗ n.
itelligẽtia ⁊ cognitio in domonibꝰ:videt᷑ ꝙ ipi uit hm modũ ſue veritat nouitj. Et qꝛ veritas mn
futura pᷣſciant. Scðo id oſtẽdit᷑ ab effectu: qꝛ ſua ẽ certiſſima certiſſime cognoſcit ↄtingentia Vy
magi ⁊ diuini ꝑ pacta cũ demonibꝰmul:ia a vt neceſſaria. Et ſic certuſime nouit ita põt cer onbo
p̃dicunt: ⁊ nõ pnt niſi ꝑ reuelationẽ demonuʒ: titudinaliter demõſtrare ⁊ reuelare. Ideobpᷣ⸗ ſiones
ergo videt᷑ ꝙ ipᷣi futura pᷣcognoſcãt.Sʒ cõtra cognitio futuroꝝ vel deiẽ vel a deo. Et iðo cũ ſbns:
ſic aſſerẽtes ẽ auctoꝛitas Eſa. ca.xlj.vbi ðꝛ an-⸗ taliafutura pᷣdicunt᷑ pditio ðꝛ diuinatio. Et linucg
nöüciate q̊ vẽtura ſũt in futurũ:⁊ ſciemus qꝛ dij qꝛ demones ſuꝑbi maxime deſidęrãt honoꝛari uſts
eſtis. ⁊ iteꝝ Augꝰ. xxvj.q.j.ca.futura.ait.fu⸗ vt deꝰ maxime conant᷑ oſtẽdere &̊ in ſe habere. Wn
tura pᷣſcire ſoliꝰ dei eſt q in ſui ↄtemplatiõe illa Et ideo dicere ꝙ demones ꝑ ſe ipᷣos futura cõ V
qñq; angelos videre facit. Et Hieroꝰſuꝑ illo tingẽtia Sſciär enimudinalit hoc ẽ eis attribue W
bo Banielis qð dixerũt ſapiẽtes babylonis re qð dei eſt. Ideo ẽ ibi infidelitas ⁊ infidelita⸗ ſp
Nabuchodonoſoꝛ. ſᷣmo quẽ tu rex qris guis ti frequẽter annexa idolatria. Ideo diuinatio po⸗
eſt nec reꝑit᷑ quiſq; qͥ indicet illũ:exceptis djs cẽ ꝓhibita.Nã vt ſanctꝰ Tho.ſcdᷣa ſcdᷣe.qꝗ.xcv er
qͥn non ẽ cum hoibꝰↄuerſatio. Inqͥt. Cõfiten- ait.ſi s futura ↄtingentia pᷣnoſcere aut pnũci per
tur magi ↄſitent᷑ arioli ⁊ oĩs ſcia ſecularis litte are quocũq; modo pᷣſumpſerit niſi deo reuelã⸗ m
rature pᷣſciẽtiaʒ futuroꝝ nõ eẽ homis:ſᷣ dei:ex temanifeſte vſurpat qð dei eſt. Et ex hoc aliqͥ ſten
quo ꝓbat᷑ ꝓphetas dei ſpũ locutos qͥ futura dicunt᷑ diuini ᷣm ꝓſið.li.viij.ethi.ãſi deo ple inu⸗
cecinerũt Mꝛeterea ſi demones pᷣſcirẽt oia fu- ni.diuinitate em̃ ſeplenos ſimulant.⁊ aſtucia füft
ra tunc ſcirẽt qͥd cras vnuſquiſq; debeat velle quadã fraudulẽtie hominibꝰ futura cõiectant denen
vel cogitare Sed hoc ẽ falſũ:qꝛ quãto aliquid diuinatio ergo non ðꝛ ſi quis pᷣnunciet ea que irib
E magis pᷣſens alicui tanto certius ẽ ei:ſ volũ⸗ ex neceſſitate eueniũt.vel vt in pluribꝰ que hu nti.
tas vniuſcuiuſq; ſibi pᷣſentioꝛ ẽ qᷓ; alij.ergo cer⸗ mana rone cognoſci poſſunt. Neq; etiã ſi quis gleſ⸗
tioꝛ ẽ ſtbi ꝙ velle debeat qᷓ; alij. ſed nullus certi futura aliqua contingẽtia deo reuelãte cogno⸗ ier,
tudinaliter ſcit qͥd debeat cras velle vel cogita ſcat ⁊ nũciet:tunc em ille nõ diuinat.id ẽ.qð di linz
tare:ergo multo minꝰnec alia creatura Diſtin nuinũ eſt facit:ſᷣ qð diuinũ eſt ſuſcipit. Tũc em̃ ſitfn
guendũ ergo ẽ jm Bonauen.in.ij.di.vij.de fu ſolũ dicit᷑ diuinare qñ ſibiĩ debito mõ vſurpat ln⸗
ruris. Nam illoꝛũ triplex genus reꝑitur. Que pnũciationez futuroꝝ euentuũ vnde Hieroꝰ ſeef
dam em̃ ſüt futura que habẽt cauſam determi⸗ ſuꝑ Lucã dicit ꝗ diuinatio ſemꝑ in malã pteʒ itf
natam ⁊ infallibilẽ.vtpote ſunt illa que attẽdũ accipit᷑.qꝛ non dicit᷑ ab oꝛdinata ꝑticipatione zi⸗
tur circa motum coꝛpoꝛuʒ ſuperioꝛũ: in quibꝰ alicuius diuini.ſed ab indebita vſurpatione.ᷣ f
eſt determinatio.⁊ omis impedimẽti remotio. Tho.ſequit᷑ Bonauen ꝙ q;uis demones nõ HW
Calia poſſunt certitudinaliter ſciri nõ ſolum a poſſint ꝑ ſeipos futura ↄtingentia ſcire certitu
deo ſed a creatura.Et hoc in ſua cauſa ſicut tẽ⸗ dinaliter: Tamẽ frequẽter vera pᷣdicunt.̊ au

minöß
redium
io⸗
Fenns
gent
tcer
ob⸗
Eöoch
o,G
oi
Nbere.
muracs
midue
dane⸗
uineti⸗
egt
tinii
ui⸗
alch
ople
uca
cor
Lage
gpeyn
zſtauss
ecoo⸗
ich
Lican
pn
lapq
tiole
leh
ca ſo
Atitu
ban

minibus reuelare. tanqᷓ; remota a cognitõe ho
minũ. Simpliciter autẽ ⁊ maxime remota ſut:
queſolus deus cognoſcit. Et ideo ꝓphetia ꝓ⸗

tem eſt quadrupliciter ſm Aug in tertio ſup
BGeneſim ad litterã. Aut em ſenſus vel ingenij
acrimonia ſaut multa experientia Aut doloſa

cautela.Aut aliena doctrina(Senſus acrimo⸗

nia vt quãdo vidẽt diligẽter ⁊ cõſiderãt ad qᷣd

inclinat᷑ affecrig noſtra. vel que ſint inducẽtia

yel retrahẽtia(Experiẽtia tenpoꝝ. qꝛ ex tali⸗

bus viderũt accidere tali Ooloſa cautela quã

do pꝓponunt aliquid facere ⁊ p̃dicunt (Aliena
doctrina quãdo iuſto dei iudicio ꝑmittũt᷑ ad⸗

diſcere ab angelis.De aſtrolog ergo ꝙfrequẽ?
ter vera pᷣdicunt tenendũ eſt.ꝙ hoc ſolũ eſt cõ⸗
iecturando ſiue ᷣm legem aſtroꝝ.ſiue ſ̃m dia⸗
bolica cõmertia.Scðm legem aſtroꝛuʒ vtpote
qñ dominat᷑ ſtella q̃ habet impꝛeſſioneʒ ſuꝑ di
uerſos humeres diſponẽs ſᷣm hoc hominẽ ad
diuerſos moꝛes ⁊ affectiões. Scom diabolica

cõmertia.vt qñ volũt vim aſtroꝛũ vltra ꝓten⸗

dere. q; ad illud ſuꝑ qð poſſunt. Tunc em niſi
diabolus adeſſetita frequẽter falſum ſicutveꝝ

dicerent. lʒ frequenter falſa pᷣdicant ⁊ decipiã⸗
tur. Hinc Augꝰ li.v.de ciui.dei.c.vij ait.non

imerito credit᷑ cuʒ aſtrologi mirabiliter multa

vera reſpondent oculto inſtinctu fieri ſpirituũ

non bonoꝝ quoꝝ cura eſt.falſas ⁊ noxias opi

niones de aſtralibꝰ fatis inſerere humanis mẽ
tibus atq; firmare. Similiter ⁊ malefici ſiue di
uini:qñq; vera pᷣdicunt que pᷣcognoſci in ſuis
cauſis naturaliter poſſunt. Futura vero cõtin
gentia nõ certitudinaliter ſed ex cõiectura quä

do; pᷣnunciat. ¶ Scom dubiü fuit vtrũ a de⸗
monibus eſſepoſſit aliqua pphetia. Ad qað re⸗
ſpondet Tho. ſcdᷣa ſcde.q.clxxij. ꝙ ꝓphetia i

poꝛtat cognitionẽ quãdã ꝓcul exiſtẽtẽ a cogni⸗
tione hůana. Manifeſtũ ẽ aũt ꝙ intellectꝰ ſu⸗

perioꝛis oꝛdinis: aliq̃ cognoſcere põt que ſunt
remota a cognitiõe intellect inferioꝛis Supꝛa
intellectũ aũt humanũ eſt non ſolũ intellectꝰ di

uinus:ᷣ etiã intellecꝰ angeloꝝ bonoꝛũ ⁊ malo

rũ:ſᷣm nature oꝛdinẽ.Et ideo q̃dã cognoſcunt
demones ſua naturali cognitiõe q̃ poſſunt ho⸗

pꝛie ⁊ ſimpliciter dicta fit ſolum ꝑ reuelationeʒ
diuinã. Sed etiã ipᷣa reuelatio facta ꝑ demões

põt ſᷣm qͥd dici ꝓphetia: vnde illi qbus aliqᷣd
demones reuelat᷑:nõ dicũt᷑ in ſcripturis pꝛo
pphhete ſimpliciter ſᷣ ꝓphete falſi ſiue idoloꝛũ fi⸗
ctio ſiue cum aliqua alia adicctione Añ Augꝰ
xij.ſuper Geneſim ad litteram ait. Cuʒ malus
ſpũs arripit hoĩes ĩ hac vita: aut demoniacos
tfacit aut arrepticios: aut falſos ꝓphetas. No⸗

tãdũ ꝙ demones ea q ſciſt hoibus manifeſtãt
non qᷣdeʒ ꝑ illuminationẽ intellectꝰb ꝑ aliqus

Secunduũ quomodo magoꝛum miracula awa

imaginariã viſionẽ aut etiã viſibilit᷑ colloquẽ⸗

do. ¶Tertiũ dubiü fuitvtꝝ demones ꝑ ſe vel
per alios poſſint veritate fateri. Et videtur ꝙ;
non. Maʒ dicit᷑ Johis. viij. ca.de diabolo.mẽ

dax eſt pater eius ſcʒ mendacij.Et.xxij q.v

ca.cauete fratres Omnes qui amãt mendaciũ
filij ſũt diaboli.Cũ ergo diabolus ſit veritatis
inimicus:ergo illã cõſñiteri fugit. Ad qð reſpõ⸗
demus:ꝙ tz diabolo veritas ſit exoſa mñ illam
quandoq; pꝛedicat ⁊ cõſitetur pꝛopter trii.·
eimo ppter coactionem.
Becundo ꝓpter accuſationenm.
Tertio ꝓpter deceptionen.

CPꝛimo diabolus veritatẽ fatetur ꝓpter co⸗
actionẽ: qñ cogitur ab ipo deo.Sicut factũ le⸗
gimus quando clamãs in idolis ſanctoꝛũ apo
ſtoloꝛum votuteʒ ⁊ gratiam ſuis cultoꝛibꝰſigni
ficabat. Sic etiam in vtute xp̃ia ſanctis demo
nes interrogati ſepe in obſeſſis coꝛpoꝛibꝰ vera

reſpondẽtiʒ inuiti. C Secũdo diabolus veri⸗

tatem fatetur ppter accuſationẽ dum ſcʒ homꝛ

nũ peccata ad cõfuſionẽ illoꝛũ accuſat. Maʒlʒ
deus hominũ peccata cognoſcat: vult tamẽ vt
diabolus illa declaret ad maioꝛem peccantiuʒ
expꝛobationẽ. Ille vero hoſtis malignustuc
veritatem quã odit pꝛopter odium animaꝝ fæ
tetur. ¶C Tertio diabolus veritatẽ loquitur ꝙ
pter deceptionẽ. HNam vt inquit ho. vbi ſu⸗
pꝛa intellectus ad falſuʒ deducitur pꝛopter ap⸗
parentiã veritatis:ſicut voluntas ad maluʒꝑ
aarentiã bonitatis. Interduʒ igitur diabolꝰ
veritateʒ oſtendit: vt ſic falſitas eius ſecurius
accepteiur. inc chꝛiſtus nõ ſinebat loqui de/
mones qui erant in coꝛpoꝛibus obſeſſis:⁊ dice

bant ipᷣm eſſe chꝛiſtũ: ne miſcerẽt veris falla.vt

dicit Nico. de lyra ſuper pᷣmo ca. Marci. Et
iinj.ca luce. Dicta ſũt iſta vt ſciamꝰ vera eſſe q̃
de apoſtoloꝛũ victoꝛia pᷣmiſimus qᷣ deo reue⸗
lante imminentem futuram pacem illi duci pꝛe

dixerunt cum tamen demones contrariummẽ-

tiendo ſuaſiſſent.

¶ Qualiter Simõ ⁊ Judas deuicerũt

magos. Et d dicunt magi atq; ð dif

ferêtia miraculoꝝ dei ſcton a mira

rij Simonis ⁊ Jude quos ipi deui
cerunt fuerunt magi. Et hic tria cõ⸗

ſiderare debemgs.
Mꝛimum qui dicuntur magi.

4 —

rentia a veris miraculis diſtinguun.
Terti qualiter hi apoſtoli magos ſupe rt.

agi ſüt qui vulgo maleſfici vocant ob facino⸗
rum magnitudinẽ:hi ⁊ elementa concutiũt tur
bant mẽtes hominũ ac ſine vllo veneni hauſtu
violentia tamen carminis interimunt. vndeet
Lucanus. Mens hauſti nulla ſanie polluta:
veneni incãtata perijt. Magoꝛũ auteʒ pᷣmus
Zoꝛoaſtes rex batrianoꝛũ fuit de quo Auguſ.
libꝛo xxi.de ciuitate dei ait. quando pꝛimo
natus eſt riſit:hunc poſtremo Ninus rex aſſi⸗
rioꝛũ interfecit:lʒ pleriq; teneant illuʒ a demo⸗
ne ſuffocatum. Artem vo magicam multa poſt
ſecula democritꝰ ampliauit quãdo ⁊ Hipocra
tis medicine diſciplina effloꝛuit:hec autẽ vani
tas magicarũ artium: ex traditione angeloꝛuʒ
maloꝛũ in toto terrarum oꝛbe plurimis ſeculis

dpꝛimuzr

inualuit.Nec mirũ de magoꝛũ pᷣſtigis quàädo
intantũ ꝓdiere maleficoꝛũ artes vt etiã oy

ſe ſimilimis ſignis reſiſterent vertẽtes vrgas
in dꝛacones aquas in ſanguinẽ.hec Iſið.Sed
vt Auguſ.li. x.de ciui.dei.ca.viij.aſſerit: facie
bant illi veneficijs ⁊ incantationibꝰmagicis qͥ⸗

bus ſunt angeli mali.i.demones dediti.¶Doy

ſes autẽ tãto iuſtius quãto potẽtius dei nomie

q fecit celũ ⁊ terrã cos facile ſupabat. Deniq; i

tertia plaga deficientibꝰ magis decem plage ꝑ

Qoyſen magna myſterioꝛũ diſpenſatiõe com

plete ſunt.hec Augꝰ. Quãta vero ſit vtus de⸗
monũ cum a deo ꝑmittunt᷑ ſiue ad deludendũ

humanos ſenſus:ſiue ad operandũ lʒ ᷣm natu
ram effectus mirabiles ſiue etiã ad coꝛpoꝛa ve⸗

randu vmoleſtandum oixi plene in tractatu
de timoꝛe iudicioꝛũ dei ¶ NHerũtamen hic narra

bo qð ſuꝑioꝛibꝰ diebus legi in quodã libꝛo no⸗

uiter cõfecto q̃ͥ vocat᷑ foꝛtalitiũ ſidei. In regno

francie:cuʒ iudei maleſicijs vterent᷑:accidit ſe⸗

mel ꝙ iudeus qᷣdam crudeliſſimus factꝰ ẽ ami⸗
cus cuiuſdã miniſtri iuſticie. Quadã vero die
rogauit euz inſtatiſſime vt vnius homis daret
ei coꝛſingens ſe illo egere ꝓ medicina.Et colo⸗
rando factũ ſuũ dixit àdam homo dabat vi

ginti coꝛonas auri ſi e ſanaret.Et ꝙ ipᷣe daret
ſibi decem illarũ ſi ei tribueret coꝛ ſupꝛadictuʒ

Ille tũ ex cupiditate:tum amicitia ꝓmiſit.Ex⸗
trahenſq; illud coꝛa quodaʒ xpᷣiano: quẽ iuſti
cia exigente:in partes dit iſerat tradidit vxo⸗

ri ſue cuſtodiendũ dicens Poccem coꝛonas

eſſet recepturus ꝓiillo:quas ſibi iudeus ꝓmi⸗
ſerat ſe daturũ. Cum ergo mulier illa cognouiſ
ſet iudeũ illum reatu multoꝛũ foꝛe maleſicũ du
re repᷣhendit maritũ. Ille vo ecõtrario eam ar
guebat dicendo:ꝙ ipᷣa faceret eum perdere de
cem coꝛonas ⁊ alia ꝓmiſſa. andẽ deduxit vi
rũ mulier vt iudeo coꝛ poꝛci tribueret᷑. Adim⸗

pleuit vir quod vxoꝛ ↄfuluit: iudeus vero coꝛ

hominis chꝛiſtiani credẽs ſe accepiſſe tradidit
illi decem coꝛonas Quo facto:iudeus hilaris
ſuis vtens maleſicijs ſepeliuit coꝛ illud in quo
dam campo latiſſimo. In quo poſt paucos di⸗
es cõgregata eſt inumerabilis multido poꝛco⸗

um. Et tanta fuit lis ⁊ pꝛelium inter eos:q om

nes mutuo rabidis moꝛſibus ſe dilacerãtes oc
ciderunt:ſic vt nec vnus remaneret viuꝰ.Qð
factuzʒ a rege francieqͥ tunc eratcognitũ iudeo
capto aꝑta eſt veritas:ꝙ ſic fuiſſet factũ de ho⸗
minibus xpᷣianis illius ꝓuincie ſicut ð poꝛcis
ſi coꝛ ſepeliſſet homis xpᷣiani Pꝛofecto niſima
nu dei diabolica poteſtas cõpeſceretur multa
incredibilia mala malefici oꝑa diabolis coope
rantibusexercerent Secundũ quod erat con⸗

ſiderandum quomodo diſcernuntur miracula

demonũ a miraculis veris.Et dicũt᷑ illa mira⸗
cula largo modo.quia lʒ eſſe poſſint mira ope⸗
ra non tamẽ miracula. Ideo dñs Bonauẽ. in
ijj. di. vij. ait. OX differũt illa a miraculis veris.
Pꝛimo ex parte pꝛincipalis agentis.Naʒ i mi
raculis diuinis operatur agens potentie infini
te ⁊ ſupꝛa natunã In miraculis demonũ oꝑat
vtus nafr̃e multiplicit᷑ adiute:ꝑ naturas alias
Scðdo differũt ex ꝑte finis qꝛ miracula dei fiũt
ad vtilitatẽ hoĩm ⁊ diuinã gloꝛiã ſed magoꝛuʒ
ſiue demonũ:ad deceptionem ⁊ gloꝛiam vanã
Tertio differunt ex parte facti:quia demones
faciũt huiuſmodi vilia ⁊ inutilia.ſ.ranas ⁊ ſer⸗
pentes:quia hec de Rülpzoducuntu- opera⸗
tione nature:nõ autẽ poſſunt facere ea in qbus
natura ſuccumbit ſicut facit deus.ſ.illuminare
cecũ a natiuitate:reſuſcitare moꝛtuos et hmõi.
Tertiũ cõſiderandũ qualiter Simon ⁊ Ju⸗
das magos ſuperarũt. Et de hoc ita ſcribit in
legenda & in perſide erant duo famoſi magi.ſ.
Zares 1 Arfaxath quos Mattheus fugaue⸗
rat ð ethiopia.Cũ vero apoſtoli ꝑ Baradach
coꝛam rege adducti fuiſſent. Et pᷣſentibus illis
magis dixiſſet Baradach. Iſti o rex ſut dij la⸗

tentes in effigie hominũ:zelo inuidie magi cõ⸗

moti dixerunt:illos malignos eſſe cõtra regnũ
ſubtiliter cogitare:dixiteis Baradach. Si au
detis cum eis cõfligite. Cui magi Si vis vide

re quia nobis pᷣſentibus loqui non poterũt ve

niant huc viri eloquẽtiſſimi ⁊ ſi coꝛã nobis lo⸗
qui auſi fuerint:nos ꝑ oĩa imꝑitos pꝛobabis.
Cum aũt plurimi adducti eſſent ↄtinuo coꝛam

magis ita muti facti ſũt: vt nec nutibꝰ qͥdeʒ qð

loqͥ non poterãt indicarẽt: dixerũtq; magiad
regem:vt ſcias nos deos eẽ ꝑmittemꝰ eos loqͥ
ſ ambulare nõ poſſe. Iterũq; reddemꝰeis greſ
ſum. Sʒ faciemꝰeos aꝑtis oculis nihil videre
Qui cuʒ hec oia feciſſent dux aduocatos illos

uumno⸗
nogtinn
dütiſtin
ducser
gbendi
ents
niates

bpan

funrdia
ſeohya
guitoln
ſenan
ſeeny
ſcenef
nesb
ſondhe
ofſe
oſh⸗
Ps

ſenutib
ſficsſe
Eineru
ſededn⸗
boren
atoi⸗d
ldene
iſuol
Ulleis
efdk
Ginad
in
gſin

reuur mutn
dolsce
entent⸗
lamir⸗
inmope⸗

Bonnnein

Ulis es.
Mini
nneinfni
Müoper
elus
aNi
Ungceng
nanm yand
nches
nusſet⸗
ropera⸗
zinepus
omminare
seihmoi
non
ſenbetn
lnegi⸗
fie-
Miis

oolo
eis grel
videre

los

*, .
1 ...

tutpiter cõfuſos ad aplos duxit. Quibus api

idoloꝝ cultuʒ diſſuadẽtes vt in xpm crederent
monuerũt. Qðs cũ illi ex coꝛde ſe facturos pymi
ſiſſent apłi ſigno crucis in frontibꝰ eoꝝ munie.⸗-

rũt. Et ſtatim liberi ab oĩ moleſtia: ad regẽ co⸗

ram magis iten ingreſſi ſũt. Quare irati magi

multitudinẽ ſerpẽtũ aduenire fecerũt. Statim
q; ad iuſſum regl veniẽtes apłi pallia ſua de ſer
pentibꝰimpleuerũt ⁊ ĩ magos ꝓiecerunt dicen
tes. In noie dnᷣi nõ moꝛiemini.ſᷣ a ſerpẽtibꝰ la⸗
cerati doloꝝ veſtroꝝ mugitꝰ dabitis. Cum S

magi ſi cruciarent᷑: rex ⁊ ceteri rogabãt aps

vt eosa ſerpentibꝰ occidi ꝑmitterẽt. Quidus
apłi reſpõdereſe miſſos reducerea moꝛte ad vi
tam nõ aũt a vita pᷣcipitare in moꝛtẽ.Cũ auteʒ

magi malicia perſeueraſſent ab apoſtolis ſani

dimiſſi inde aufugerũt. Poſt hoc ftlia cuiuſdã
ducis ex foꝛnicatiõe ↄcepit ⁊ filium parturies:
quendã ſanctũ diaconẽ infamauit.Cum auteʒ
parentes puelle diaconẽ occidere villẽt. Adue
niẽtes apoſtoli infantẽ adduci feccrũt:qͥ die il⸗
la natus fuerat. Et coꝛã diacone interrogaue⸗

runt dicẽtes dic infans. In nomine domini ſi
iſte diaconꝰ hoc pᷣſumpſit.ad hec infans iſte in
quit diaconus caſtus ⁊ ſanctꝰ eſt nec vnq; car

nem ſum coinquinauit.Cum auteʒ parentes i⸗

ſtarent vt apoſtoli quererẽt quis actoꝛ huius

ſceleris fuiſſiet. Reſpõderũt apoſtoli. Nos ino

centes abſoluere decet: nocentes vero perdere
non debemus. Manſerũt poſt hec ⁊ alis mul⸗

taapoſtoli ĩ eodẽ loco ꝑ annũ ⁊ tres mẽſes Jn
quo ſpacio plus qᷓ; ſexaginta milia hoĩuʒ exce⸗

ptis paruulis cũ rege ⁊ pᷣncipibꝰ baptiʒzati ſũt.

¶ Qualiter Simõ et indas debellarüt
põtifices idoloꝝ patiẽtes moꝛi potiꝰ
ᷓ ſtatuã ſolis adoꝛare. ¶ Ca.

A:II.

Simonis 2 Jude qs ii debellarunt

tifices idoloꝛuʒ ⁊ populũ contra apoſtolos cõ

citauerunt.capientes vero ipᷣos ad templũ ſo⸗
lis deduxerunt: vt aut eos ſacrificare compel⸗
lerent aut penitus necarẽt. Facto autẽ ſilentio ⁊ latere viſibiliter tulit Et ſicut apoſtoli vtute
apoſtoli dixerunt vt ſciatis ꝙ hec idola plena
ſunt demonibus. ecce eis imperamus vt exeãt
⁊ ſingula ſimulacra confringãt Statimq; deſi

mulacris exierunt ⁊ confractis illis cum diris

vocibus abſceſſerunt. Quod videntes pontiſi
ces in apoſtolos irruerunt ⁊ eos trucidauerũt

In ipᷣa autẽ hoꝛa cum nimia ſerenitas eſſet tan
ta fulgura extiterunt:vt templum ipſum trifa⸗

fuerüt idoloꝝ põtifices Cu em deue
ulſſſeni ad quandã ciuiiai nomie ſuamix ꝛ iue⸗
nerunt ibi magos ſuperius nominatos q pon

lathas v

rie ſcinderet᷑ illi duo magiicarbonesictu fu

guris verterent᷑. Rex auteʒ coꝛpoꝛa apoſtolo

rum ad vꝛbem ſuam tranſtulit ⁊ in hono?e eo⸗
rum eccleſiam mire magnitudinis fabꝛicauit.
HNotandũ q de beato Simone in pluribus lo⸗-
cis iuenitur ꝙ crucis patibulo ſit affixus
etiam Iſidoꝛus libꝛo de obitu apoſto oꝛũ. Et·
Euſebius in hiſtoꝛia eccleſiaſtica ⁊ Bedaſug
actus apoſtoloꝛũ. Et magiſter Johes belec·

in ſũma ſua teſtat᷑. Cum em vt aiunt in egypto

pᷣdicaſſet ieroſolymiã redijt.Et poſt moꝛtẽ Ja
cobi mioꝛis i epiſcopũ ieroſolymitanũ ab apo⸗
ſtolis vnanimiter eſt electus. Et ante moꝛtem

ſuam triginta moꝛtuos ſuſcitaſſe narratur. Cuũu
auteʒ eccleſiam ieroſolymitanã per annos mul
tos rexiſſet ⁊ centeſimum atq; vigeſimũ annu,z
etatis ageret tempoꝛe traiani imperatoꝛis At⸗
ticus conſularis ipm cruci affigi iuſſit. omnibꝰ
qui aderant ⁊ ipſo iudice admirantibus. cẽE

rtum viginti annoꝛũ ſenex crucis ſupplicium per

tuliſſet. NMNõnulli vero dicunt ſicut ẽ rei veritag

non fuit Simon chananeus qui fuit cruciſi

xus. Sed fuit alius filius cleofe. Qð etiaʒ Eu⸗-
ſebius ceſariẽſis epiſcopus in ſua cronica teſta
tur. IJdeʒ dicunt Iſidoꝛus ⁊ Beda in ſuis cro
nicis. Naʒ Iſidoꝛ us et Euſebius qued pꝛius
dixerũt poſtmodũ in cronicis coꝛrexerũt. QA Gö6
patet etiam per Bedaʒ: qui ſe ſenſiſſe redareu
it in retractionibus ſuis Laudemus igitur v
minũ in ſanctis ſuis quibus tãtam gratiameo
tulit: vt cunctis inimicis ꝓbiſſime conſterna⸗

tis ad celoꝛum regna gloꝛioſi migrauerint: vbi

cula ſeculoꝛum Amen.

cum chꝛiſto latantur. Qui viuit regnat in ſe᷑

ibus ſerafici ranciſci.

H0 eni ſtie

„

fectiõe:ſᷣ mirabili ſigno ſtigmatũ excitaret ho⸗
minũ coꝛda ad deſideriũ eterne vite. Duobus
q̃dem annis picturaʒ crucis in manib pedibꝰ

magna reddebãt teſtimoniũ reſurrectiõis idðu
xpi. ita frãciſcꝰ ĩ ſeipᷣo in ꝓpꝛio ſuo coꝛꝑexpᷣm
reſuſcitatũ luculentiſſime demonſtrabat. Sed
pleriq; dũ hec audiũt vel credere no ũt franci⸗
ſcũ ſigno cruciſfixi fuiſſe inſignitũ: vel qd leue ⁊
nõ admiranduz id aſſueuerãt. Quapꝛopter vt
nouitas tãte rei cũ deuotiõe fidelibꝰinnoteſcat

repꝛimaturq; temeritas curioſoꝛũ in ̊ ᷣmone

Sermo,xliiij.de ſacris admiradiſe

ma-
omini ihu in coꝛpoꝛẽ meo potto
Boctoꝛis gentiũ vbaſu iſta ad DhHa
thas vltłca. Elegit pater omniũ deꝰ beatuyʒx
franciſcũ qͥ nõ ſolũ euãgelica doctrina vite;G E

pliciter cofirmet.

iß pponit
Pꝛimum dicit veritatis.

Tertium congruitatis.

7

Aiiij⸗

(g né? fictio qcd dicit᷑ deſtigma

de facris fraciſci ſtigmatibus tractare decreui.
Oſtendam aũt ↄſignanonem fraãciſci: non niſi

int dei mirabilia magna foꝛe deputandam: ob
gqõð ↄuenientiſſime ſanctus iſte ſublimis vba ꝓ
poſita dicere põt. In quibus deſtigmatibus
is tria myſteria pponimus contemplanda. mnu quiicipu. In celeſti collegio. Ethym⸗
ie mnmnum qincipit. decus moꝛũ dux minoꝛũ: ⁊ in B
de ſtigmatibus ita inquit Regis ſignũ ducem

ecundum ſublimitatis.

—+☚

us frãciſci:cũ veritas tãte rei mul

.

AEE

gno ſpecular libet an ſit verũ ꝙ lan

cctus franciſcus habuit ſtigmata in ſuo coꝛpo⸗
re vꝭtute diuina ⁊ ſuꝑnaturali impꝛeſſa. Nam
proſſet aliquis dicere multa fuiſſe ab exquiſitis

ingenijs cõficta ⁊ in ſcriptis tradita: que tamẽ
ſunt penitus a vitate aliena. Idcirco Auguſ.
li.x viij.de ciui.dei.c.xiij.inquit. Fabule facte
ſũt ð minotauro ꝙ beſtia fuerit incluſa laboꝛin

rũ hominũ q; fuerint natura coniuncti. DHe cer
bero ꝙ ſit triceps inferioꝛuʒ canis. Defrixo æ
helle eius ſoꝛoꝛe ꝙ vecti ariete volauerũt. De
goꝛgone q fuerit crinita ſerpentibꝰ: ⁊ aſpicien⸗
tes conuertebat in lapides. De belloꝛofonteq

tho:quo cum intraſſent hoĩes inextricabili er⸗

roꝛe inde exire nõ poterãt. De cẽturis q equo

cquo pennis volante ſit vectus qui equus pe

¶ Mꝛimo phamus veritatem ſtigmatum frä⸗
(Clſſci ex eccleſicauctoꝛitate. Nam vt xpᷣs dixit
MMatth. x viij. ca. Qui eccleſiã non audierit ſit

gaſus dictus ẽ. Deanſione vel arione q; citha
re ſuauitate lapides mulſerit ⁊ attraxerit Befa
beo dedalo ⁊ eius Icaro ſilio ꝙ ſibi coaptatis
ponis volauerũt.hec ille. Si igit᷑ iſta ⁊ alia hu
ius excogitari potuerũt quid mirũ inquiũt in⸗
creduli ſi de frãciſco aliqͥs fingendo ⁊ mẽtiẽdo
dixerit ꝙ in manibus pedibus ⁊ latere plagas
quaſi cruciſixus habuit Sed tales incredulos
nos facile cõuincere poſſumꝰdũ vitatẽ ſtigma
ti franciſci ex trpus ad lucem deducimus.
Pꝛimo ex eccleſie auctoꝛitte

Secundo ex teſtium ſanctitate.
rtio ex miraculoꝝ claritate.

iubi ſicut eihnicus ⁊ publicanus. Igitur põti⸗

ſices ⁊ cardinales de illis ſtigmatibus clarũ ꝑ⸗

hibent teſtimoniũ.Nam dñs Bonauen. cardi

nalis epᷣs albanẽſis vir eximie ſanctitatis legẽ
dam ſacti franciſci elegan er ſcripſit: in qua dif
fuſe loquitur de ſtigmatibꝰillis. Hominꝰ Ray

nerius cardinalis e viterbio compoſuit hym

Im. I.

Bimü myſtert

V

num qui incipit. plaude turba pauꝑcula:vbi
ð ſtigmatibus ſequentẽ verſiculũ interpoſuit.
vili contentus tegmine ſancto caleſcens flamie
vicit algoꝛe caumata chꝛiſti duʒ geſtat ſtigma
ta. Dominꝰ Tho. cardinalis de capua edidit
hymnũ qui icipit. In celeſti collegio.Et hym⸗

dignü inſignit manu latere Endict'papa duo
decimꝰ bullam fecit de ſtigmatibꝰſacris in qua

ſtatuit vt fratres mioꝛes publice in eccleſia of⸗

ficium ſtigmatũ ãnuatim poſſent celebꝛare.Ni
colaus papa tertius in extrauagãti q̃ ponit᷑ in
ſex. decretaliuʒ ⁊ incipit.Exijt ͥ ſemiat ⁊c.dũ
regulã beati franciſci in multis extolleret poſt⸗
ea ita ſubdidit:hec eſt cui atteſtante paulo nul
lus decetero debet eſſe moleſtus quã xpᷣs ſuis

ſacris ſtigmatibus cõfirmari volens inſtituto⸗

rem ipᷣius paſſiõis ſue ſignis netabilit᷑ inſigni⸗
uit.Alexander papa quartus ꝑ ſuas apoſtoli⸗

cas lr̃as frãciſci ſtigmata cõpꝛobauit. ꝛima

eius bulla incipit:grande ac ſingulare miracu
lum. Scda. Si noue leticie militantis eccleſie.

Tertia. Benigna diuine oꝑationis voluntas.

In hac ita deſtigmatibꝰ loquit᷑.iocũda dñice
paſſionis inſignia i eiuſdẽ ſancti coꝛꝑe dum ad
huc vitali ſpũ foueret᷑ manꝰceleſtis oꝑatoꝛis ĩ
pꝛeſſit Et iteꝝ ibidẽ in manibꝰeius ⁊ pedibꝰ ex
pᷣſſa vndiq; ſiłitudo clauoꝝ de ſubiecto ꝓpꝛie
carnis excreuit vel de materia noue creationis
accreuit.De iſto Alexãdro diẽ dñs Bonauẽ.

ilegẽda maioꝛi. dñs Alexãder qrtꝰ dũ publice

pᷣdicaret coꝛã multis fratribꝰ ⁊ audiẽte me aſſe
ruitſe ſacra illa ſtigmata dũ ſancrꝰ viueretpꝛo⸗

pꝛijs oculis ↄſpexiſſe. Gꝛegꝰ papa nonꝰ qͥbea⸗

tũ frãciſcũ cathalogo ſctõꝝ aſcripſit i bulla q̃i⸗

cipit Cõſeſſoꝛ dñi glioſus: qᷓ dirigit᷑ vniuſitati

vr̃e:nõ indigne duximꝰexpᷣmendũ videlicet ꝙ
ſancꝰ franciſcꝰ dũ adhuc vite ſpatiũ ꝑcurreret
pñtis ⁊ poſtqᷓ; feliciter cõſũmauit manibꝰ late.
re ⁊ pedibꝰ ſpẽ ſtigmatuʒ diuinitus extitit inſi
gnitus. Hic Gꝛegꝰantiphonã fecit q̃ cantat᷑ in
veſperis ⁊ de ſtigmatibꝰ clare ſicloquit᷑:plage

turba pauꝑcula ad patrẽ clama pauperũ h̊ u⸗
gubꝛeſuſpirium pr frãciſce ſuſcipe: ⁊ ꝓde xpᷣo

ſtigmata laterl pedũ manuũq;: vt nobᷣ reddat

oꝛfanis tãti pris vicariũ. Inſuꝑ Gꝛego.pᷣfatꝰ

anqᷓ; bim franciſcũ cathalogo ſctõꝝ aſcriberet
ſcrupulũ i coꝛde habuit: quo ad vulnꝰ laterale

Nocte vo q̃dã ſicut idẽ põtifex poſt referebat

cuũ lachꝛymis beatx franciſcꝰ q̃da faciei ptenſa

duricie ei ĩ ſomnis axaruit.Et heſitationẽ coꝛ

dis redarguẽſ:eleuauit bꝛachiũ dextꝝ detexit

vulnꝰ: fialãq; popoſcit: q̃ poꝛrecta videbat᷑ ſã
guine ex latere defluẽte ipleri.Ex tũcvt inquit

hn
heuotio

gin

(repane
derittt
ſache

fiede
lot
(eli⸗
mied
perogf
gen ren
lua
holeen
lüchn
v
ſcieri

bicil

Ni

R
lecbut

leh
büamn
ſnensst
noreſl
fancsn
oth
n

Vor
mra
ſacer
lie fep.
niſii
Ghatan
Hdr.
ſatusp
no
hyr
lnse
dannui
ſungc
Chckh
ug
olan
ſell⸗
ſpref
ſce

puaedſi
, Eihmn
brl: rin
Mlducen
apaduo
isinque
eeſtaof⸗
enre
öpanfkin
re N
lono⸗
enn
Mitipſis
einſimro
t Pin
Ulnenine
noclcleſe

SGlngs
Udrofigcce
vedumad

opetorisi

pelib-er

no ppeie
reationis
bonave.

düpuice.

werapeo⸗
non qben

ituli⸗

Emniſan
la
nen
ibolne⸗
niitinſi
inkn
ni poͤge

eüb
erße
Nobrn

lateraee
eſerebet
ei en
tionecoꝛ
detexit
leiſi

Ftinqu

Bonauen. ad ilud ſacrum miraculũ tãta cepit
deuotiõe affici ⁊ emulatiõe feruere: vt nlłlo mõ

pati poſſet ꝙ aliqͥs pᷣfulgẽtia illa ſigna:ſuꝑba

pſumeretimpugnatiõe fuſcare:qͥn cũ ſeuera in
crepatiõe ferret.Et vt ip̃e Bonauẽ.teſtat᷑.vi⸗
derũt ſtigmata illa ex familiaritate quã cũ viro
ſacto habebãt aliq cardinales:laudes ſacroꝛuʒ
ſtigmatũ ꝓſis ⁊ hymnis ac antiphonis s ad
ſpᷣꝰediderũt honoꝛẽ veracit᷑ iferẽtes qͥ iã bo

qᷓ; ſcto ꝑhibuerũt teſtimoniũ vitati. ¶ Scdðo

ꝓbamꝰ vitatẽ ſtigmatũ f ãciſci ex teſtiũ multi⸗
plicitate. Oꝛeter em põtiſices cardinales ec⸗

cleſie ſãcte de qͥbꝰ diximꝰ: fuerũt ⁊ alij qpluri⸗

mi qͥ ⁊ dũ ſaner viueret ⁊ poſtq; volqauit adſu⸗
peros ſtigmata illa viderũt.na vt dñs Bona⸗
uen. refert cernẽs xpᷣi ſeruus ꝙ ſtigmata carni

tã luculẽter impᷣſſa ſocios familiares latere nõ
poſſent:timẽs nihilominꝰ publicare dñi ſacr̃m

in magno fuit poſiꝰdubitatiõis agone:vtrum
qð viderat diceret vel taceret. Cõpulſus iñn cõ
ſciẽtie ſtimulo qͥbuſdã ex fratribꝰ intimioꝛibꝰ ſi
bi cũ multo timoꝛe ſeriẽ retulit viſionis pꝛefate
Iſti fuerũt frater Jlluminatus:frater Leo:fra
ter Rubinus:frater paciſicus: ⁊ alij eius ſocij
de bus dicit Bonauẽ. ꝙ lʒ eẽnt ꝓpter ſancti⸗
tatẽ pᷣcipuã viri ꝑ oĩa fidedigni:tñ ad ome du⸗

biü ammouẽduʒ:ſic eſſe:acſe vidiſſe tacti ſacro
ſanctis iuramẽto firmauerũt. Niderũt etiaʒ in

moꝛte illa ſigna mirifica plus qᷓ; quinquaginta
fratres:vᷣgoq; deo deuotiſſima clara cũ ceter
ſoꝛoꝛibꝰ ſuis ⁊ ſeculares inumeri ex qͥbꝰ q;plu⸗
rimi ⁊ oſculati ſunt ex deuoriõis affectu: ⁊ con
tractauerũt ad teſtimonij firmitatẽ.Et in.c. de
trãſtationibꝰ.ſiue tranſitu tanti pr̃is ita ſcribit

Bonauẽ.Audito tranſitu pr̃is et fama diffuſa
miraculi accelerãs populꝰↄfluebat ad locũ:vt
id cerneret oculis carnis:qð a rõne dubiũ om
ne repelleret ⁊ affectiõi gaudiũ cumularet.Ad
miſſi ſũt itaq; ciues aſſiſinates qplurimiad ſti
gmata illa ſacra ↄtẽplãda oculis ⁊ labijs oſcu⸗
lãda:vnꝰaũt ex eis Hieronymꝰnoie miles litte
ratus pꝛudẽs coꝛã oĩbus mouebat clauos ſta
timq; manus pedes ⁊ latꝰmanibꝰ ſuis ↄtracta⸗
bat ꝓpter qð teſtis huiꝰ vitatis conſtans effe⸗
ctus ẽ. ¶ Tertio ꝓbamꝰ veritatẽ ſtigmatũ fraã

ciſci ex miraculoꝝ claritate. Multa qpe mira

cula operatus ẽ deus: poſtq; illa ſigna frãciſco
donauit Nã vt ſcribit Bonauẽ in. c. ð ſtisma cõpleuit. Accurrètes e
tanqᷓ; freneticuʒ in lectulo reponere: ille ð re⸗

tibus circa monteʒ aluerne gradinis violenta
tẽpeſtas fructus terre cõſuetudinarie deuaſta⸗

bat. Sed poſt illam aparitionẽ felicẽ non ſine

incolarum admiratiõe grando ceſſauit vt cele⸗

ſtis illiꝰ viſionis excellentiã ⁊ ſtigmatũ ibideʒ
impꝛeſſoꝝ viutem ſerenata pᷣter moꝛem ipᷣa ce
li facies declarat. In ꝓuincia reatina peſtis in

xliiij.

ualuerat valde grauis: quebones etoues oẽs
ſic cõſũmebat crudeliter ꝙ nullũ poteratreme⸗

diũ adhiberi: vir aut qda timẽs deũ nocte fuit
ꝑ viſionẽ cõmonitꝰ vt ad heremitoꝝ fratrũ ſe⸗

ſtinãter accederet:⁊ loturam manuũ ac peduʒ
famuli dei franciſci:qͥ tunc tẽpoꝛis moꝛabatur
ibidem acceptam:ſuꝑ animalia cũcta reſparge
ret. mane itaq; ſurgens venit ad locuʒ loturaq;
huius ꝑ ſocios ſancti viri atẽter obtẽta ꝛ oues

2⁊ boues lãguẽtes ex ca reſperſit. Statimq; ani

malia lãguida ⁊ in terra iacẽtia recuperato vi⸗

goꝛe ſurgebãtatinuo: ⁊ tanq; nil mali ſenſiſſent

ad paſcua feſtinabãt. Sicq; factũ eſt vt ad vir⸗
tutem mirãdã aque illius ſacras plagas con⸗
tingerat: omnis ꝓꝛſus plaga ceſſaret Apð hi⸗
lerdã ciuitatẽ catalonie acciditviruʒ quẽdã no
mine Johez:beato frãciſco deuotũ :quodã ſe⸗
ro ꝑ quandaʒ incedere viam:in qua pꝛo inferẽ
da moꝛte latitabant inſidienon quideʒ ipi: ſed
alteri cuidã qͥ videbatur ſimilis eiꝰ:⁊ tunc erat
in cõmunicatu ipius Exurgens autẽ quidam
ex inſidijs cũ hoſtẽ ſuuʒ hunc eſſe putaret tam
letaliter eũ plagis plurimis gladiauit vt nulla

ꝓꝛſus ſupꝑeſſet ſpes recuperade ſalunis Siqui⸗

dem pᷣmo inflicta ꝑcuſſio humerũ cuʒ bꝛachio
pene totũ abſciderat. Et ictus alius ſubmamil
la ttã reliquerat aperturã: vt flatus inde pꝛo⸗
cedens circaſex candelas ſimul iunctss extin⸗
gueret. Cum igitur iudicio medicoꝛumipius
impoſſibilis eſſet curatio p eo ꝙ putreſcẽtibus
plag ex eis fetoꝛ tam intollerabilis exhalaret:
vt etiaʒ ipᷣa eius vxoꝛ vehemẽter hoꝛreret nuk
liſq; iam humanis iuuari poſſet remedijs.Cõ⸗
uertit ſe ad beati patris patrociniũ quãta pote
rat deuotiõe poſcendũ.Et ecce aſtitit ùdã i ha
bitu fratris minoꝛis ꝑ feneſtrã vt ei videbat᷑ in

greſſus:qͥ vocans euʒ ex noĩie dixit. Quia fidu

ciã in me habuiſti ecce dñs liberabit te Aquo
cũ eger quis eſſet inquireret.frãciſcũ ille ſe eſ/ſe
reſpondit. Et ſtatim vulnerũ illiꝰ ligaturas re
ſoluit ſuiſq; manibꝰtetigit Ad cuiꝰ ↄtactũ mox
pꝛiſtine datus eſt ſanirati quo facto beat pater
abſceſſit Et ipᷣe ſentiẽs ſe ſanatũ ⁊ in vocẽ diui
ne laudis ⁊ beati frãciſci letanter erumpẽs vo
cauit vxoꝛẽ.At illa celerius currens ⁊ ſtare ia
videns quem ſepelienduʒ credebat in craſtino
cum eſſet ſtupoꝛe ꝑterrita viciniã totã clamoꝛe
cõpleuit.Accurrẽtes aũt ſui cũ illuʒ crederent

nitens aſſereret.⁊ oſtenderet ſe ſa natũ:tãto ſũt
ſtupoꝛe attoniti:vt quaſi ſine mente omes aſſe
cti fantaſticũ eſſe crederẽt qð videbant. Quia
quẽ paulo añ ↄſpexerãt plagis atrociſſimis la
niatũ ⁊ totũ ia marcidũ:plena cernebãt incolu
mitate iocũdũ. Ad qͥs ille qͥ faceꝰ fuerat ſanus

nolite timere inquit nolite credere inane qd cer
nitis:qꝛ ſanctꝰfrãciſcus mõ a loco receſſit ⁊ ilaa
rũ ſacraꝝ manuũ tactu me integre ab omni pla

ga curauit. Quo miraculo viſo omnes deũ pa

riter laudauerũt. Cõcludit â̊ dñs Honauẽ.di⸗
cens. Digne qͥdem beatꝰ pr carne iã moꝛtuꝰ et
viuẽs cũ xpᷣo.pᷣſentie ſue oſtẽſione mirabili: et

manuũ ſuaꝝ palpatione ſuaui vulnerato letali
ter viro ſanitatẽ conceſſit cũ illius in ſe ſtigma⸗
ta tulerit:qͥ miſericoꝛditer moꝛiens ⁊ mirabilit᷑
ſurgens vulneratũ genꝰ humanuʒ ⁊ ſemiuiuũ
relictũ plagaꝝ ſuaꝝ vᷣtute ſanauit.Ecce qð ex
omni parte relucet veritas ſtigmatũ franciſci q̃
a viris pᷣſtantiſſimis ⁊ ſanctitate mira fulgenti
bus:vt patuit tam multipliciter confirmatur.

exr mnpſſioneſtigmatuz trioliclde⸗
coꝛat᷑ ſublimi pꝛogatiua fr
CTapitulum .lill..

landũ de ſti

*

ſacris dicit ſublimitat.

gẽter perſcrutari debemus: qſublimis inter ſã

ſibi data. Et hoc triplici ratione.
1 Renoanone operis excedentis.

Secundo ratione ſimilitudinis excellentis.
Certio röne goꝛie reſurgentniis.

R .

CPꝛimo apparet ſublimiras ⁊ ꝛogatiua frã⸗
ciſci ratione operis excedentis. Auia des i coꝛ⸗
poꝛeillo fecit opus ſupernaturale naturã exce⸗

.

dens Ad qð clarius intelligendũ tres difficul
tates erunt abſoluende. ꝛimavtrum ſtigma⸗
ta franciſci poterunt eſſe a natura vel artiſicio.
Secũda vtrũ ſtigmatiʒatio franciſci annume⸗
rãada ſit inter maxima miracula dei Tertia vtx
illud miraculũ fuit ꝑmanens aut ptranſiens ?
ſucceſſiuũ Ad pꝛimã difficultatem dicimus ꝙ

franciſci ſtigmata non fuerut a natura neq; ab
arte:ſed a vtute omipotentis dei. Qð collige⸗

re poſſumus ex his qᷓ dicta ſũt in pꝛecedentibꝰ
teſtimonio gregoꝛij ⁊ alexandri atq; alioꝝ. Sʒ
foꝛtius id oſtendimus triplici ratione.

Rian ratione materie.

ecundo ratione foꝛme.

CNꝛimo rone materie.nam ſtigmata illa im⸗
pꝛeſſa fuerunt in materia dura in loco oſſoſo et
neruoſo vbi non facit caſuʒ imaginatio.Qð ꝓ
pterea dicimus qꝛ pleriq; ↄtendere ſatagũt po
tuiſſe fteri ꝙ ex vehementiſſima imaginatione
paſſionis xpᷣi.franciſcus illas plagas habuerit
qæꝛvt dicit Auicẽna in ſexta ꝑte naturaliũ ima⸗
ginatio ſoꝛtis põt coꝛpus traſmutare.Sʒ hoc

Ecudu myſteri⸗

natibilligs
n quo dili

tos franciſcus fuerit effectus ppter ſtigmata

turaliter obedit coꝛpus q;tum ad aliqua.puta
q́;tum ad caſum de trabe in alto poſita: qꝛ ima

ginatio nata eſt eſſe pᷣncipiuʒ motus localis vt
dicit᷑ tertio de anima. Similiter etiam q;tũ ad

alterationẽ:que eſt ſᷣm caloꝛem ⁊ frigus.⁊ alia
cõſequẽtia eo ꝙ ex imaginatiõe ↄſequẽter nate

ſũt ↄſequi paſſiones aie ſᷣm q̃̊s mouet᷑ coꝛ.⁊ ſic
p cõmotionẽ ſpirituũ totuʒ coꝛpꝰ alterat᷑. Alie
vero diſpoſitiones coꝛpoꝛales q̃ nõ habentna
turalẽ oꝛdinẽ ad imaginationẽ:non trãſmutã⸗
tur ab imaginatione quãtũcunq; ſit foꝛtis.pu

ta figura manus vl pedis:vel aliqᷣd ſimile. hec
Tho. Materia igit᷑ illa oſſiũ ⁊ neruoꝝ coꝛpo

ris frãciſci nõ habebant diſpoſitionẽ vt ꝑ ima
ginationẽ illo mõ trãſmutaret᷑

P aſin Bcdo oſtendi⸗
mus ꝙ ſtigmata fuerũt ſupnaturaliter ⁊ diuia
vtute coꝛpoꝛi franciſci depicta rõne foꝛme:nõ

em̃ tm erat aperturai manibus pedibꝰa latere.

Sed in manibus ⁊ pedibus videbãt᷑ claui dei

artificio fabꝛefacti. De quibus ita dicit HOona-⸗

uen.in ca.ð ſtig. In manibus eius ⁊ pedibus
apparere ceperũt ſigna clauoꝝ ipᷣoꝝ capitibꝰ i

interioꝛi parte manuũ a ſuperioꝛi pedũ aparẽz-
tibus:⁊ eoꝝ acuminibꝰ exiſtentibꝰex aduerſo.

Erantq; clauoꝝ capita in manibus ⁊ pedibus

nem reliquã excedebant.Si qͥdẽ reꝑcuſſio ipᷣa

clauoꝝ ſub pedibus adeo ꝓminẽs erat ⁊ extra
ꝓtenſa:vt nõ ſolũ plantas ſolo libere applicari
nõ ſineret. verũetiã intra curuationẽ circuale,z
ipoꝝ acuminũ faciliter iĩmitti valeret digitus

manus.ſicut ⁊ ab eis ipᷣe accepi quioculis pꝛo
pꝛijs ↄſpexerũt. Et in.c.de traſitu moꝛtis Bo⸗

nauen.ita ſequit᷑. Cernebant᷑ qͥdeʒ in mẽbꝛis i
lis felicibus claui ex eiꝰcarne vᷣtute diuina mi⸗

rifice fabꝛefacti:ſicq; carni eidẽ vniti ꝙ duma
pte qualibet pᷣmerentur ꝓptinus quaſi nerui cõ
tinui ⁊ duri ad ꝑtem owoſitam reſultabãt. Si
quis igit᷑ cõſideret illoꝝ clauoꝛũ cõditionẽ fa⸗

cile depꝛehendet ſtigmata illa dei ſola potẽtia

fuiſſe foꝛmata Tertio oſtendimus ꝙſtigmata

frãciſci fuerũt miraculoſa rõne vite.nõ em̃ po⸗

non eſt intelligendũ in om̃ibus. Uñ Tho. ĩ ter
tia ꝑte.q.xiij.diſputãs vtꝝ aĩa xpᷣi habuit om
nipotentiã reſpectu ppꝛij coꝛꝑis ĩ reſponſione
ad tertiũ argu.ait ꝙ imaginationi ſi ſit foꝛt na

rotũda ⁊ nigra Jpa vero acumina oblonga re
toꝛta ⁊ reꝑcuſſa.que ð ipᷣa carne ſurgentia: cr

tuiſſet ꝑ naturaʒ viuere duobus annis beatus

franciſcus plagatus in quinq; locis ſpaſmoſis

ex huerlnuo fluebat ſanguis cuʒ doloꝛe ve
hemẽtiſſi olü ce .
memoꝛia paſſionis dñice. Neq; vſus ẽ ꝓ toto

tꝑe illo aliquo vnguento vel medicina. Sʒ tim̃
paanis reſtringebat ſanguinẽ emanentẽ: quem
ſexta feria libere pꝛodire ſinebat.Et qð ad hoc

mo: nõ ſolũ coꝛpoꝛis imo ⁊ coꝛdis ex

.

acu
nererͤ
cnuſanf
izetof
cludt
Prain
cich
ni
ſtniri
fciets.
t Sd⸗
nntenn
erlegit
naculii
gdoe
ange
doden
minge
jenod
cutru
ſimnii,
toplß
ldnm
vennatu
atcheli
Unrcbſc⸗
ſaünme
Muas
ſmnad
nohs
ing
Tho
leqyue
Pop
nmanin,
ihnispe
Eepti ſl
omra
foftent
rclo
Galmin
oſtn
Gchar
Pſteſn
lchnne
thipp
ſnein
laſiſ
nein
hid⸗
Maſn

Doſter

dablten
eporſtme
ſitfonn
ga pnnn
m:geim
laglig
ncGtüad

s,1glis

leernigte
lccꝛ ꝛſic
i Aiie
Uninti
ftens
lſinneher
or ap⸗
Npim
ugndn
efanend

Dchenn.

Tchid
r Bon

pedibus

capitibei
Aüapee
radneſ.
1peclpus
blongere

niz: r

uſtoſh⸗
ece
e Aieni
ecrach
na N⸗
ls/r
ns⸗
nihisl
niami⸗
umn
nennc
nn.
Ruiei
ain
gone
Noͤnpo⸗
noheums
uſnoſi⸗
Nloꝛe ye
ordisr
,tot
tm
:quem
gadho⸗

miraculũ auget erãtille plage odoꝛe fragrztiſſmi

*

me: ex qbus nulla vnq; putredo vel imũdicis
cauſata fuit Scda diſſicultas erat vtꝝ ſtigna
tiʒatio frãciſci ãnumerãda ſit inter maxia mira

chla dei. Et vt b̊ meli⸗ ĩtelligat᷑ audiẽda ẽſnia

ſancti Tho.j.pte.q.cv.ar.vlij.vbi ait ꝙ nihil
pt dici miraculũ ex cõparatiõe diuine potetie⸗
qꝛ? qdᷣcũq; factũ diuine potẽtie cõparatũ ẽ mi⸗
nimũ. Uñ Aug in epla ad voluſianũ inqᷣt.in

rebꝰmirabiliter factis tota ratio facti ẽ potẽtia

faciẽtis.q̃ ſcʒ ẽ eadem ⁊ q̃ vniuerſa miracula fu

it.Sʒ ðꝛ aliqͥd miraculũ ꝑ cõꝑationẽ ad facul⸗
tatem nature quã excedit.⁊ ideo ſᷣm ꝙ magis
excedit facultateʒ nature.ſm hoc ðꝛ maius mi
raculũExcedit aũt aliqd facultateʒ naturetri
pliciter. Oꝛimo qᷓ;tum ad ſubſtantiã facti ſicut

ꝙ duo coꝛpoꝛa ſint ſimul vel ꝙ ſol retrocedat

aut ꝙ coꝛpus humanũ gloꝛificet᷑ qð nullo mo⸗

donatura facere pᷣt.a iſta tenẽt ſũmũ gradũ in

miraculis. Scdᷣo aliqͥd excedit facultatẽ natu⸗

re nõ qtũ ad id qð fit ̊ q;dtum ad id in qͥ fit.Si⸗

cut reſuſcitatio moꝛtuoꝝ ⁊ illumiatio cecoꝝ et

ſimilia. pt em̃ natura cauſare viti: nõ in moꝛ
tuo p̃t pᷣſtare viſũ: ᷣ nõ in ceco.Et h tenẽt ᷣm

locũ in miraculis Tertio excedit aliqᷣd faculta

tem nature qtũ ad modũ ⁊ oꝛdinẽ faciẽdi. Si
cut cũ aliqͥs ſubito ꝑ vᷣtutẽ diuinã a febꝛe cura
tur:abſq; ↄſueto ꝓceſſu nature italibꝰ. Et cuʒ

ſtatim mare condenſat᷑ ipluuias vᷣtute diuina
abſq; naturalibꝰcauſis.ſicut factũ eſt ad pᷣces

ſamuelis ⁊ helie.Et hec tenẽt infimũ locũ imi⸗

raculis. Quelibet tñ hoꝝ habẽt diuſos gdus
m ꝗ diuerſimode excedũt facultatẽ nature.hᷣ
Tho.Cũ itaq; ſtigmatiʒatio fraciſci ſitopꝰta⸗

le quale neq; natura fecit. neq; facere pᷣt. videt᷑
ꝓpter ſubſtantiã facti ſit cõnumeranda iteſ

maxima miracula dei Certia ditficultas an mi
raculũ ſtigmatizationis fuit ꝑmanens vel per

ꝙ miracula amplius non ꝑmanẽt.lʒ illumina⸗

tio fuerit miraculoſa. Stigmatiʒatio franciſci
miraculoſa fuit: dũ ſtigmata illi ſunt impꝛeſſa.
Sed miraculũ idẽ ꝑmanſit.qꝛ ſemꝑ videbatur
res ſuꝑnaturalis. videbaãt᷑ qͥpe manꝰ pedes
cõclauati cum illis cõdictionibus que ſupius
poſite ſũt.Et erãt illi daui ſeparati a carne mo
uebaturq; ĩ vulneribꝰillis.nec poterãt indeerx at ngruirottS 1,5
enim inueſtigabiles ſint vie dei nibil tamen ab
co fieri arbitrandum eſt niſi in pondere nume⸗-
ro ⁊ menſura. Idcirco dum fraciſcũ voluit co⸗
ſignare conuenieter ac rationabiliter id effe cit

trahi ppter reꝑcuſſionẽ Fert᷑ qe ꝙ dũ coꝛpꝰ
ſancti trãſpoꝛtaret᷑ a ſacta maria ð angelis ver⸗

„ ⁵ℳw „

ſus aſſiſiũ: delatũ fuit ad monaſteriũ ſãcti DHa⸗
miani: in qͥ moꝛabat vgo feruentiſſima clara:qᷓ
accipiẽs manũ coꝛpoꝛi iꝗ defuncti pᷣ deuotio
ne nimia: illã oſculabat. teptauit aũt ex vulnẽ

trãſiens ſucceſſiuũ. Na in illuminatione ceci
HᷓBuis potẽtia viſiua miraculoſe det᷑ tñ poſt ac⸗
ceptã illaʒ potentiã cecus naturaliter videt ita

dauũ extrahereneq; potuit qdða demũ dimiſit.
Scdo apparet ſublimitas ⁊ pꝛogatiua fran
ciſci ppter ſtigmatizatione rõne ſimilitudinis
excelletis. Ipe qͥdẽ ſiłis factus ẽ filio dei(Mo⸗
tanduũ tand diribler imitud t diſtingui.
0

Pꝛima ðꝛ ꝑſonalis ⁊ oimode idẽptitatisqẽp

ↄueniẽtiã oimodã in natura.⁊ ſic vna ꝑſona
alteri ſils in trinitate vt dicit dnũs Bonauẽ. in
ijj. di. xvj. ⁊ hoc non põt cõuenire alicui creaatu
re neq; humane neq; angelice. vñ in pſal. dixit
ppheta:deus quis ſimilis erit tibi: qſi.d.nul⸗
lus ẽ Secũda ẽ ſimilitudo ꝓpaꝛtionalis.dict?
ſᷣm ꝓpoꝛtionẽ.Sicut ↄueniũt ⁊ ſiles ſuntꝛnau
ta auriga:̊ mõ aia aſſimilat deo inetum in
ea vna: ſuͦt tres potẽtie realiter diſtincte: ſicuti

vna eſſentia diuina tres pſone. Siliter oia que

ſũta deo aſſimilãt ei vt dicit Tho.pᷣma pte.d.
v. inqtum ſũt entia: vtpmo vniuerſali pꝛinꝛ
cipio totiꝰ eſſe. Tertia ẽ ſilitudo coꝛpoꝛalis in

manibpedibꝰ a latere miraculoſe ſignatis: et

hͦ vſ; nunc zↄuenit ſolifranciſco de quo ſicſcr
bit Bonauẽ. Deſcẽdit angelic⸗ vir fraãciſcus ð

monte ſecũ ferẽs cruciſixi effigiẽ non in tabulis

lapideis vel ligneis manu figuratã artiſcis :56

in carneis membꝛis deſcriptaʒ digito dei viui.
Et iterũ de eo dicit. Dextrũ quoq; latus qua⸗

ſi lãcea tranſfixũ rubea cicatrice obductũ erat:

qð ſepe ſanguinẽ ſacrum effdẽs tunicã ⁊ femo
ralia in tanta copia reſpergebat: vt poſtmodũd

fratres ſocij:ea lauantes: ꝓtempoꝛe indubita⸗

ter aduerterent: ꝙ; ſicut in manibus ⁊ pedibus

ſica in latere famulus domini expꝛeſſe haberet

impꝛeſſam ſimilitudineʒ crucifixi Tertioaſpa HM
ret ſublimis Hꝛogatlua ranciſei voter eius ſti

Enatizatlansrie gleie relurgentis. Nam
icut de martyribus refert Augꝰ lib.xxij.de ci

ui. de ꝙ reſurgent cũ cicatricibus que ad oꝛrna
tüũ facient ⁊ decoꝛẽ coꝛpoꝛum:non ad aliquum
defoꝛmitatem. Ita pie tenere poſſumus ꝙ fran
ciſcus cum illis ſignis cum quibus ex hac vita

diſceſſit ad vitam imoꝛtalem reſurget.

.

Ertiu myſteri

contemplandum de ſtigmatibus be

ati franciſci dicitur congruitatis : 5

poteſt autem colligi congruitas talis ſtigmatt
tizationis ex triplici reſpectu. Nn

Lſtigmata fuerunt impꝛeſſa frciſco
atis congrue reſpectu perſone oci ?

3 4 57„½

„ . ”Z
—RRN

Gecundo reſpectuloci.
Tertio reſpectu modi.
C

e a fraciſco reſpectu pſone. Elegit qdem deꝰ-
illũ vt tẽpoꝛibꝰ iſtis nouiſſimis bo etexẽplo
ad regnũ celeſte hoies iuitaret ↄfirmaretq; do⸗
ctrina ſua in fide que iam pene vbiq; defecerat
Quis igit᷑ illũ audire recuſet. Quis ei de imoꝛ
tali vita docẽti nõ credat dũ videt᷑ in illo coꝛpe
regis eterni admirandũ vexillũ. ꝛopterea in
quit Bonauẽ.alloquẽs ſanctũ Frãciſcũ. Eya
nũc ſtrenuiſſime miles xpᷣi ibiꝰ fer arma iuictiſ⸗
ſimi ducis:qᷣbus munitꝰ inſigniter oẽs aduer⸗
ſarios ſuperabis. YFer vexillũ reg altiſſimi:ad
cuiꝰintuitũ oẽs pugnatoꝛes diuini exercit ani
ment᷑. er nihilomin“ ſigillũ ſũmi põtific xpi:
quo verba ⁊ facta tua tanq; irrepᷣhẽſibilia ⁊ au
ctẽtica merito ab oĩbus acceptentur. Ita enim
ꝓpter ſtigmata dñi ieſu xp̃i que in coꝛpoꝛe tuo
poꝛtas:nemo tibi debet eſſe moleſtus qͥn potiꝰ
qlibet xpᷣi ſeruus debet eſſe deuotꝰ. Jam ꝑp hec
ſigna certiſſima:nõ duobꝰaut trib ieſtibus ad
ſufficientia: ̊ qplurimis ad ſuꝑabundãtiã cõo⸗
pꝛobata teſtimonia dei in te ⁊ p te credibilia fa
cta nimis: omne tollunt infidelibꝰ excuſationis
velamen. hec Bonauẽ. Quare aũt alijs a rã
ciſco nõ fuerũt ſtigmata data nõ eſt noſtrũ iue
ſtigare ſed nouit illeꝗͥ fecit: cuiꝰ opa cũcta opti
maaſunt cẽſenda. ¶ Scdo colligit᷑ congruitas
ſtigmatũ raciſci reſpectu loci: impᷣſſa quideʒ
fuerũt in loco cõuenienti ſcʒ in monte aluerne:
vt ſic dephendi poſſet oꝑis magnitudo. Mam
grandia facta in montibꝰcelebꝛata legunt᷑ poſt
diluuiũ reqeuit archa in mõtibus armenie: vt
ſcribit᷑ Geñ.viij.c. In mõte bethel ſtetit abꝛaã
egreſſus a patria: vt ptʒ Geñ.xiij.ca. In mote
galaad ſteti: Jacob fugiẽs laban. Heñ xxxiij.
ca. In mõte ſynai moyles legẽ accepit. Exodi
xx.ca. In mõte garicʒie filij iſrł adoꝛauerũt do
minü qñ hᷣmo intrarũt terrã ꝓmiſſionis: ⁊ Ma
ralimo. vj. ca. In mõte moꝛia ediſicatũ fuit tẽ⸗
plum Salomonis. iij. Regl.Ix. ca. In mote ta
boꝛ trãſfiguratus ẽ xp̃s. datth. xvij. ca. DHe
monte oliueti aſcẽdit ad celos. Act.j. Et ne ſin
Zgula cõplectamur. In mote aluerne coſignat⸗
fuit ſignis paſſionis franciſcus. Jlle ſiquidem
mons ſeparat'eſt ab alijs: ad innuendũ ꝙ fran
ciſcus penitꝰ fuit alienꝰ ab amoꝛemundanoꝛũ.
Eſt inſup eleuat ad ſi gnificandũ q; beatꝰfran
ciſcus eleuatus erat ad ↄtemplationẽ diuinoꝝ
⁊ amoꝛem vonoꝝ celeſtiũ. Et ad hoc illemos
in pleriſq; locis apertus: vbi ſciſſure videntur
q̃ſi violẽter:nõ naturaliter facte:poſſibile eſſet:
vt tẽpoꝛe illo ita eueniret:ꝙ petre ille ſciſſe ſunt

8

Pꝛimo reſpectu perſooe. patiste in cruce ieſii filio dei. C⸗ ligif
e ogrüitas ſtigmatu fraciſci reſpectu modi qui

4

patistein cruceieſuflio dei. ¶. Tertio colligk

Eerpꝛimit᷑ a Honauen dum ait. Fidelis reuera

famulꝰ ⁊ miniſter xpᷣi franciſcus:biennio añqᷓ;
ſpiritũ redderet celo:cũ in loco excelſo ſeoꝛſũ q̃
mons aluerne dicit᷑ ädragenariũ ad honoꝛem

archangeli michaelis ieiuniũ inchoaſſet ſupꝑpne

ↄtemplationis dulcedine abundantiꝰ ſolito ſu
perfuſus ac celeſtium deſiderioꝝ ardẽtioꝛe flã
ma ſuccenſus ſuꝑpnaꝝ cepit imiſſionũ cumulati

us dona ſentire. Dü igit᷑ feraphicis deſiderio⸗
rũ ardoꝛibꝰ ſurſũ ageret᷑ in deũ ⁊ affectus: com

paſſiua teneritudine trãſfoꝛmaret᷑ in eũ: cuiex
charitatis nimia cruciſigi cõplacuit: quodam
mane circa feſtũ exaltationis ſancte crucis ĩla-⸗
tere mõtis oꝛans:vidit q̃ſi ſpeciẽ vniꝰ ſeraph.
ſex alas tam fulgidas qᷓ; ignitas habentẽ de ce
loꝛũ ſublimitate deſcendere qͥ volatu celerrimo
ad aeris locũ viro dei ꝓpinquũ pueniẽs: non
ſolũ altus:ſed ⁊ cruciſixus apparuit. ο, nus
qdem ⁊ pedes habẽs extenſos ⁊ cruci affixos.
Alas vo ſicmiro modo hincinde diſpoſitas:
vt duas ſupꝛa caput erigeret ad volãdũ exten⸗
derct:duabꝰ vo reliqͥs totũ coꝛpꝰ circũplecten
do velaret. Hoc videns vehemẽeter obſtupuit
mixtüq; doloꝛi gaudiũ mens eius incurrit:dũ
⁊igratioſo xpᷣi aſpectu ſibi tam mirabiliter q;
familiariter aparẽtis:exceſſiuã quandã cõcu⸗

piebat leticiã ⁊ dira cõſpecta crucis affixio ipi-

us animã cõpaſſiui doloꝛis gladio ꝑtranſibat.
Et infra ſeqͥtur.diſparẽs igit᷑ viſio poſt archa
num ac familiare colloquiũ mentẽ ipᷣiꝰ ſeraphi
co interius inflamauit ardoꝛe.Carnẽ wo cruci
fixo cõfoꝛmi exterius inſigniuit effigie:tanqᷓ; ſi
ad ignis liquefactiuã vtutem p̃ambulaʒ: ſigil
latiua qdam eẽt impꝛeſſio ſubſecuta. Ex his lu
culẽter aparet q; digna qᷓ; ſingularis q; ve ſtu⸗
penda fuerit impᷣſſio illoꝝ ſtigmatũ:nec tituba
re quiſpiã debet de aparitione xpᷣi:qͥ in ſpẽ ſe⸗
raphin ⁊ veluti crucinxus videri voluit: quo⸗
niam hmõi awaritio cõueniebat tali myſterio
Nouo qͥpe modo cruciſigẽdus erat frãciſcus:
atq; ardoꝛe ſeraphico debebat inflãmari..Qua
re vt diſcipuli euntes ĩ emaus viderũt illuʒ in
ſpecie peregrini:⁊ magdalena q̃ſi hoꝛtulanum
inſpexit:⁊ ſtephanns veluti ſtantẽa dextr dei
agnouit:⁊ paulus ingẽti lumine decoꝛatꝰintui
tus eſt:itafrãciſus regem celoꝝ ⁊ dñm głie ve⸗
luti cruciſixũ ſibi apparẽtẽ adoꝛauit. Ofelices
oculi qui meruerũt adhucĩ hac vita moꝛtali ta

liviſione gaudere. Oaures beati frãciſci que a

redeẽptoꝛe mũdi vigilãter vocari ſe ꝑceperunt
O coꝛpus omni mũdicia repletũ:in quo mira⸗

bilirer xpi vulnera ſunt renonata: hec igi᷑ ſunt

illa ſtigmata:ſpeculuʒ imoꝛtalitatis: ſpes vite

ſtnt⸗
diſſtn
tione⸗
fͤclſ
ierae
uflu⸗
ſtynnt
busin
fiamnin

Een

pale
hiob
uſſia
mchi
fyvgan
deume
ſöſran
ficſl
guan
ſhm
rh⸗
hnc⸗

2

pbe

ſteun
cumn:,
Menn
finese
holiſin
hico⸗
te
Pgites
Nefie

Af future: firmitas fidei: ⁊ domini nr̃i iu xpi vali rtio ex multipl
. uwre e a i i ihu xpᷣi vali Tertio ex multiplici viſione.
n Dicni. teſtimoniü:hee ſunt qᷓ rota mẽtis deuo Suantoer H ionen tione
unn ene cunceie fidelibꝰ ſunt colẽda. Hec ſuntã Quinto ex mundi cõmotione
i ſach Ki 3 Er ench xpᷣo:dũ ꝓ fidelibein ¶ Pꝛimo ꝓbari põt ꝙ beatus franciſcus fuit
N ra:filius latus ⁊ vul g3 dei oſtendit pec vbe electus a deo cui⸗ aucioꝛitate:tã ſanctas noui
nan s nat . eict vi nera: et fraciſcus ſua ſacra tates induxit:ex ꝓpherica pᷣnũciatiõe Hã de
or ibee unpe in us inte ueniẽtibꝰ:euʒ inuocã⸗ ipſo ꝑ multa antea ſecula pphetauit ſibylla: qᷓ
loſt ibus impetrat erxoptata beneficia: tadẽ gra⸗ fuittperegis ꝛia mi ⁊ trolani belli:ã dü p i
rſi tiam in pᷣſenti ⁊ in futuro griam. RAmen. xiſſet xpᷣm ventuꝝ in mun güat nigaßoe⸗

. (Sermo uadrageſimuſquintꝰ detri- digendos:tandez bestoꝝ vominicl aſaneiſet
buscxc lentijs beati franciſci .— pᷣnunciauit aduentuʒ. Inquit ergo ſic.in vlti⸗

ma etate humiliabit᷑ deꝰ ⁊ humiliabit᷑ les di

n. al edente aboꝛtiu ſolis habentem ue⸗ Huellar Riciqequcabi de⸗ ⁊ homo
Sarinn del uirclamanit vocemar maſe eder apndiudcos mne vetuſtiſſe
d gna. Scribunk becvba Apor. vlj:ca clariſſi orbiomirabit e puen cõcipiet Hoete.l. ſtella
Gn ꝙᷓ ſuꝑeminẽt oẽm humani eloquij facultatem ſcatoꝛib⸗ penes. xxxiij.annos ꝛelegit ſibi de pi⸗
Gng Abundauitpein eogfa ſaluatoris nfi dquem oinbolii tinda. 246 in duodenariũ: vnüa⸗
WR pater miſericoꝛdiaꝝ ⁊ luminũ t larga dulcedi vꝛ olũ. . iudã. Hõ in gladio: belloue eneadẽ
ſfue, nis bñdictione pᷣuenit ꝙ ſicut ex vite ip̃ius de yꝛbẽ ſcʒ roma regeſcß ſubijciet. Sʒ in hamo pi
Wl. curſu luculẽter aparet. nõ ſolũ de mundialib⸗ ſcatoꝛis deiectiõe ⁊ pauperie ſupabit.diuitias
end tenebꝛis eduxit in lucẽ: ⁊ pfectis efſecit vtutũ ⁊ſuꝑbiã cõculcabit:moꝛte ꝓpꝛia moetuos ſu⸗
gunmn pᷣꝛogatiua ⁊ meritis celebꝛẽ:necnõ pᷣclaris cir⸗ ſcitabit: ⁊ cũ mactabit᷑ viuet ⁊ regnabit. Et cũ
ihti taeſm ucis offenſis myſterus inſigniter ar. ↄſũmabũt᷑ omia fiet reſurrectio:bonos iudica
hmrdi mõſtrauit illuſtrẽ. Licet &̊ in pᷣcedenti ᷣmone bit ⁊ malos.huic q̃ttuo: animalia ſurgent ĩ te⸗
glin frãciſcũ mira laude fuerimꝰ ꝓſecuti:ex eo ꝙ ſi⸗ ſtimoniũ ſcʒ qttuoꝛ euãgeliſte.nomẽ agni in tu
Hci⸗ gna cruciſixi biẽnio tulerit: nihilominꝰ offerũt ba cõcinent ſerẽtes iuſticiã legem; irrephẽſi⸗
noißi⸗ ſe q; multa memoꝛata digna ð ipo adhuc diſſe⸗ bilẽ ſcz euangeliũ:cui ↄtradicet᷑ a beſtia ſcʒ an
ſtbat. rẽda:hec vo a Johe ſunt deſignata in vbis aſ ichſſto Er ſurget ſtella mira.lſ. paul qttuo⸗
tach, ſumptis pthemate: in q;bus triplex excelletia habẽs animaliũ imaginẽ. Erit in tubamira
ſeap ſancti franciſci expꝛimit᷑ vel continetur. bili damnatos illuminabit. hic gladiabit᷑:mo⸗
ocni PRe dicitur diuinalis miſſionis. riens illuſtrabit poero gloꝛioſus exitus eius.
rtmßf ecunda vtualis perfectionis. Erit aũt beſtia hoꝛribilis ab oꝛiẽte veniens.ſ.
Hi Tertia ſingularis magnificationis. magumeth: cuierugit' vſh ad gentes punicas
(α£ beat“ frãciſcꝰ fui ee audicet᷑. Sequit᷑ poſtea Sibyila dicẽs ð beato
nir⸗ ¶ Obegt⸗ frãciſc? fuit miſſus a deo qs dominico ⁊ frãciſco.ſtelle quoq; due ↄſimiles
uba ꝓbat᷑ qnq; rationibꝰ.¶ Caplm.I. bme inſurgẽt vtra iam ⁊ non obtincbunt vſ;
iſ⸗ — R uerE denn veniat abhominatio: ⁊ volũtas altiſſimi
ano⸗ ima excellen . 2 umetur. Inſuꝑ abbas Joachim vir eximie
e IJin nniſßaetſe .öirinall miſls, ſugii toits San Ert ue vint n Vincal
fuzin. cium: amabilẽ xp̃o:imitabilẽnobis: ⁊ admira lumb 8: ſek li a Bius c
. er Yge degfuns ——— unndinetseſe õ
— minco rcitaret ad deſiderid ſupnon mec vi⸗ nbinnag mart aqͥlonare traſibit vſq; ad no
rni aboli ſuggeſtione aut ſpirituũ ⁊ humoꝛũ melã⸗ regina a n duraturus aſpera paſcua gul abit
felices ius tres oꝛdies oꝛdinauit: abꝛenũciauit mũdo eius ſua pdicatione mitigabit. .
ntalita parẽtes reliqͥt: ⁊ xpᷣm ſtuduit imitari autez tur in menxi ianemitig bit Aſpero cquce
tes reliat: xx⸗ luit imitari. Rautez 1 planuʒz in mone eius.Terra ſalſugini
igues der fãciſcũ elegerit veluti nouũ apłm: qͥ vitaz id eſt. egypti ad dominũ ↄuertet ꝑ ip gins
petunt euangelicz renouaret ꝓbari põt er quin;. dem terra ſecure euan lii enpimeAve
Nn Pꝛmo ex pphet PS u dem terra ſecure euangeliũ pᷣdicabit:mulite gẽ
in Fans opherua pnuntode. nordik medelimb,rr
itſunt. ecldeeectA YOGt Oe. . . . mracuius lingua ignoꝛabit: que definib e

es ve

Alv

veniens miſſa a deo in adiutoꝛiũ terre pmiſſio

nis:⁊vt ipᷣa cognoſcat deum patrem omnipo⸗

tentẽ ⁊ filium eius vnicum deminuʒ noſtrũ ad
ſidem catholicazʒ conuertet᷑ ſuturũ eſt enim
oꝛdo columbinꝰ viriliter ſe oponet cõtra moꝛ⸗
tis angelũ.Et contra eum pᷣdicando plures ?ꝰ
maxima multitudo deſfilijs ibius oꝛdinis mar
tyrio ad deum trãſibunt. Sicut dictum eſt per
Bauid pphetã MPoſuerũt moꝛtalia ſeruoꝛum
tuoꝛũ eſcas volatilibꝰ celi carnes ſanctoꝝ tio
rum beſtijs terre:gaudebũt in cãticis ſuis.id ẽ?

pᷣdicationibꝰ omnes :ribus terre:⁊ gens imun

da machometiqͥ remanebũt:⁊ qui reſidui crůt
ad dominũ cõuerten.hec ille.Qui etiaʒ in ex. relit beato it a⸗
rere:cuſꝰ vite ſanctitas in oꝛdine autenticã red

poſitiõe lieremie in ꝓlogo ca.j.multa ſimilia
locutus ẽ. Et qð oꝛe ꝓphetauit demonſtrauit
opere.Nam depingi euʒ fecit in eccleſia ſancti
Qarci de venetijs:cũ ſtigmatibꝰ ſuꝑ oſtium

ſcriſtie:ſicut hodierna die cernentibꝰ ptʒ Itẽ
de beato fraciſco multa p̃dixit Cirillus abbas
mõtis carmeli:cui ab angelo dũ celebꝛaret de

late fuerũt due tabule ſcripte litteris grecis:in

q; bus multa erant debeato Franciſco vẽtura.
¶ Secũdo pꝛobari poteſt ꝙ beatus frãciſcuis

fHuit electus ⁊ vocatusa deo: exſpeciali vocan
one. Gum em̃ adoleſceétibus in domo parẽtuzʒ
adhuccohabitans:ad hoc egreſſus ſemelvti⸗

quit Bonauen.ad meditandũ in agro: cuʒ de

ambularet iuxta eccleſiã quãdã ſancti Bami⸗

aoni: que minabatur pᷣ nimia vetuſtate ruinam
inſtigante ſe ſpiritu eandẽ cauſa oꝛationis in⸗
traſſet ꝓſtratus ante imaginẽ cruciſixi nõ mo⸗
Dica fuit in oꝛãdo ſpũs cõſolatione repletꝰ.Cũ
Gq lachꝛymoſis oculis intenderet in dominicã
crucem vocẽ de ipᷣa cruce ad ſe miro quodãmo
do delaplam coꝛpoꝛeis audiuit auribꝰ ter dicẽ
tem. Franciſce vade repara domũ meã que vt
cernis tota deſtruitur. Ad cuius ſtupende vo
cis cõmonitionẽ mirificam:vir dei pꝛimũ qui⸗
Ddem pterritus: dehinc gandio admiratione

repletus ꝓtinus exurrexit totum ſe recolligẽs

dd pꝑſiciendum mandatũ de reparãda materia
lis eccleſie denuo:lʒ bncipalis intentio vᷣbi ad
eam ferret᷑ quaʒ chꝛiſtus ſuo ſanguine acquiſi
uit: ſicut cum ſpũſſanctꝰ edocuit:⁊ ipᷣe poſtmo
Duʒ3 fratribꝰ ſibi familiaribꝰreuelauit. Aerũta
men collecta pecunia ad eccleſiaʒ illam ſe cõtu⸗
lit:⁊ dũ ſacerdos pecunia recuſaret accipere in
quanda feneſtrã illã piecit:a in dicto loco cum
Acerdote pfato aliq;diu moꝛã ↄtraxit. ¶ Ter
tio ꝓbari põt. beatꝰ ranciſcus fuit electus
⁊ vocatus a deo ex multiplici viſione Mꝛima
viſio oſtenſafuit cuidã ſacerdoti nomie Silue
ſtro ciuitatis aſſiſij: hic a pᷣncipio cõuerſionis

Frãaciſci cũ ꝓpter nouitateʒ rei viam Frãciſci

fratũq; ſuoꝛũ humano ſpũ abhoꝛreretne per⸗
clitaret᷑ ꝓ temeritate iudicij:lumine fuit ſuꝑne
gratie viſitatꝰ: videbat nãq; in ſomnis totaʒ afa
ſiſij ciuitatẽ a dꝛacone magno circũdari:pᷣ cuiꝰ
magnitudie nimia tota regio videbat᷑ extermi
nio ſubiacere:cõtuebat᷑ poſt hoc crucẽ quãẽda
auream ex oꝛe ꝓcedentẽ Frãciſci cui ſũmitas
celos tangebat:cuiuſq; bꝛachia ꝓtenſa in latũ

vſq; ad mũdi ſines videbant᷑ extendi.Ad cui⸗
etiã aſpectũ pᷣfulgidum dꝛaco ille tecer ⁊ hoꝛri
dus peniteffugebat᷑:hoc dũ ſibi tertio mõſtra

ret᷑ diuinũ eſtimas eſſe oꝛaculũ: viro dei ⁊ fra⸗
tribus ſuis ꝑ oꝛdinẽ enarrauit ac nõ mło poſt

mundũ relinquẽs beato Frãciſco voluit adhe

didit eã quã ĩ ſeculo habuerat viſionẽ. Ex hu⸗

ius vo viſionis auditu vir dei nõ in głia ẽ ela⸗
tus humana:ſᷣ bonitatẽ dei recognoſcẽs:foꝛti

us animatꝰeſt ad hoſtis antiqᷣſ
gloꝛiã crucis xpᷣi pᷣdicandaʒ
monſtrata fuit Innoc̃.pape.iij.

ãrefert Bo⸗

nauen.ꝙ dũ beatus Frãciſus cũſocijs ppone

ret adire pᷣſentiã ſũmi põtificis ꝓ ↄfirmatione

regule obtinẽda:xpᷣs vicariũ ſuũ ꝑ viſionẽ cöo⸗

monefecit:vt ſupplicãti pauꝑculo ⁊ placitũ da

ret auditũ ⁊ benignũ pᷣberet aſſenſum: vidit nã
q; in ſomnis põtifex ipᷣe romanus lateranẽſem

baſilicã ruine foꝛe iam ꝓximã quã qͥdã homo
pauꝑculus a deſpectꝰ ꝓpꝛio doꝛſo ſubmiſſo ne
caderet ſuſtẽtabat. Cũ igit᷑ dei famulꝰſuis cõ⸗
paruiſſet ↄſpectibꝰ:vere inqᷣt ̊ eſt ille:q oꝑeet
doctrina xpᷣi ſuſtentabit eccleſiã vnde pᷣcipua
deuotiõe repletus:petitioni eiꝰſe ꝑ oĩa inceina

uit:atq; illuʒ ſpeciali ſemꝑ amoꝛe dilexit(Ter

tia viſio fuit illa de qua ſcribit᷑ in vita ſcti Ho⸗
minici. dũ em̃ ipᷣe ad vꝛbẽ ꝓ ↄſirmatione ſui oꝛ
dinis ſe ↄtuliſſet nocte oꝛãs: vidit in ſpũ xᷣmi
gere exiſtentẽ ⁊ tres lãceas in manu tenentẽ:at
q; ↄtra mundũ eas vibꝛantẽ.Cui vclociter be⸗
nigna mater occurrẽs.Quidnã vellet facere iĩ⸗

qſiuit: ⁊ ille:ecce totꝰmundus tribꝰvitijs eſt fe
dat. ſuꝑbia.ſ.auaricia.⁊ luxuria Et ideo his
lãceis volo ipᷣm perimere:tũc vᷣgo ad eius ge⸗
nua ꝓcidens ait:fili dulciſſime iuſticiã tuaʒ di
gneris tꝑare cuʒ miſcðia:peccatoꝛes ſuſtinelõ
ganimitate tua:habeo em̃ fidelẽ ſeruũ⁊ pugilẽ

ſtrẽnuũ qͥ vbiq; diſcurrens mũdũ expugbit æ=
tuo dñio ſubiugabu: aliũq; ſeruũ ſibi ĩ adiuto
riũ dabo:qͥ ſecũ ſit decertabit.Cucilla ſancrtũj
Dominicũ xpᷣo pᷣſentauit obtulit etiã ſãctũ frã

ciſcũ:qͥs xpᷣo vultu placido cõmẽdauit.San⸗

ctus ergo Dominic ſociũ ſuũ in viſione ſua di
ligẽter ↄſiderãs quẽ antenõ viderat:in craſti⸗
no in eccleſia inuentũ:ex his q nocte viderat ſi
ne indice cognouit:⁊ eiꝰ amplexꝰ ⁊ oſculaſctã

Lert

arviſ

¶u
Be
Hſlate
lie
ſtusit
flovict
pp
Virosi
muit.
feſſoꝛ
ſus:
fece
fulgo⸗
liepe
ſpe⸗
1deir
füfn
hoxea
Fin
eni,
lerme
gͤadſi
1s Gii
lemies
geſen
des⸗
1
w
e⸗
tipl
loce
lapt
beni.
uen
vie⸗
ſeget
devotti
loten
pepad
blitr
fleran
de
ſggii
f
Goh
Dep

N

ruens ait. bñ es ſociꝰme bñ pariter curres me
cũ:viſionẽ qʒ pᷣdictã ſibi ꝑ oꝛdinem enarrautt⸗
Et ex tũc factũ ẽ eis coꝛ vnũ ⁊ aia vna in rdâdudo.
Quarto ꝓbari pᷣt ꝙ beatꝰ Frãciſcꝰ fuit vo. D
catꝰa deo ex autẽtica teſtiſicatione. Oñs papa
Bꝛeg'nonin ꝓſa quã fecit ð beato Frãciſco qᷓ
incipit.caput dꝛaconis vltimũ ſic dicit: veꝝn 8
xpᷣi latere nouꝰ legaꝰ mittit᷑ in cuiꝰſacro coꝛꝑe

vexillũ crucis cernit᷑. Et dñs Alexãder papa
qrtus ĩ pᷣuilegio ð ſtigmatibꝰ ita ait:poſtq; dei

filiꝰvictoꝛ moꝛt ad patrẽ vñ deſcẽderat vehicu ¶
lo ꝓpꝛie maieſtatis aſcẽdit miriſice foꝛtitudis
viros in ↄfirmationẽ ſctõꝝ diuerſis tꝑibꝰ ſuſci
tauit. Inter alios aũt dicbꝰnr̃is almus xpᷣi cõo⸗
feſſoꝛ aparuit Frãciſc ſignis ⁊ vtutibꝰgloꝛio

ſus: clariſſinꝰ pie viuẽdi meritis ⁊ exemplis
fecũdauit eccłiaʒ ⁊ caligatia pᷣſentis etatis tpa
fulgoꝛis ſui lãpade illuſtrauit: viã ꝑfecte iuſti⸗

tie parans in deſerto altiſſime pauꝑtatis qua,z

ipᷣe currẽs alacriter ⁊ exultãs: carnem nudã
⁊ demones velut gigas traxit poſt ſe ð infero⸗

rũ faucibꝰ:⁊ trãſduxit ad dñũm płm humilẽ bo

noꝝ opeꝝ ſectatoꝛẽ. ¶ Quinto ꝓbat᷑ ꝙ beat⸗
Frãciſcus fuerit a deo miſſus ex mũdi comoti⸗
one:niſi em illũ elegiſſet deꝰ:nõ potuiſſetĩ toto
terraꝝ oꝛbe ⁊ ita cito tantaʒ facere cõmotionẽ:

nã ad ſui ſequelã attraxit hoĩes graues ⁊ ſapiẽ

tes. Siẽ fuerũt frater Bernardus deqnta val⸗
le:miles de aſſiſio:frater Ruſfinus canonicꝰec⸗

cleſie maioꝛis de aſſiſio frater angelus de reate

miles ⁊ doctoꝛ ⁊ alij q;plurimi.Et illud miran
dũ eſt ꝙ ſuo tꝑe in caplo generali cõuenerũt vl

tra qnq; milia fratꝝ. ̊ ita refert Honauẽ. in le
gęẽda in ca. de ꝓfectu oꝛdinis ꝓceſſu tꝑis mul⸗

tiplicatis iã fratribꝰ cepit eos paſtoꝛ ſolicitus ĩ

loco ſancte Marie de poꝛtuncula ad generale

capitulũ cõuocare:vbilʒ oim neceſſarioꝝ eſſet
penuria fratrũq; multitudo vltra quinq; milia
ↄuenirẽt:aliqñ diuina tñ opitulãte clemẽtia:⁊
victꝰ ſufficiẽtia ſuberat ⁊ ſalꝰ comitabat᷑ coꝛpo
rea et ſpũalis iocũditas affluebat: inſuꝑ ad ſui
deuotionem induxit oẽm romanã curia: ⁊ p̃la
tos reuerẽdiſſimos eccłieſancte dei. Innocẽtiꝰ

papa dedit ſibi ð pnia pᷣdicãda mãdatũ appꝛo⸗

bauit regulaʒ ⁊ laicis oibꝰ fratribꝰ:q̊ͥ ſeruũ dei
fuerant comitati: fecit coꝛonas ꝑuulas fieri: vt
vbiũ dei libere pᷣdicarẽt:ſicut recitat Bonauẽ.
i legẽda in ca. ð inſti. religionis. Et vt cãtat᷑ in
pmis veſpis eiꝰ feſti cepit ſb Innocentio curſũ

q; ſub honoꝛio ꝑfecit gloꝛioſum ſuccedẽs his
Hiꝛeg' magniſicauit ampliꝰ miraculis famoſũ.

qnq; pclariſſimis virtutibꝰ: quibꝰ
Laplm: II

ſoꝛuit beatꝰ Fraciſcꝰ. ¶?

7

ſumis. pp
tes eius:deuote cõſiderabimus·
¶ Pꝛima dicitur pictatis.
CSecunda paupertatis.
Tertia auſteritatis.
Quarta humilitatis.
CTAQuinta patientie.

in habitu viueret ſeculari.ideo de ipᷣo ſic refert

dñs Bonauẽ Inerat nãq; iuuenis Frãciſci ꝰP
coꝛdijs diuinitꝰ indita qdã ad pauꝑes miſera⸗

tio liberalis que ſecum ab infantia creſcẽs tãata

coꝛ ip̃ius benignitate repleuerat: vt iã eunannge

lij non ſurdus auditoꝛ omi ꝓponeret ſe petenti
tribuere:maxime ſi diuinuʒ allegaret amoꝛem

Cũ aut ſemel negotiatiõis intenttumultibus
pauperẽ quend ꝓ amoꝛe dei petentẽ elemoſy⸗

nã pᷣter moꝛẽ ſolitũ vacuũ repuliſſet: ſtatim ad

coꝛ reuerſus:cucurrit poſt iᷣm ⁊ elemoſynail⸗

li clemẽter impẽſa: ꝓmiſit dño deo ꝙ nunq; ex
tüc dum adeſſet poſſibilitas petentibꝰꝓ amoꝛe
dñi ſe negaret. Qð vſq; ad moꝛtẽ indefeſſa pie⸗
tate obſeruãs copioſa in deũ dilectiõis ⁊ gre i⸗
crementa pmeruit. Quid plura:ex pietate mi
litem quẽdã generoſũ ⁊ pauperẽ ſenudato ve
ſtiuit: ⁊ poſtq; ſeculo renũciauit totiꝰ humilita
tis amatoꝛ ſe trãſtulit ad lepꝛoſos eratq; cũ eis

diligẽtiſſime ſeruiẽs oĩbus ꝓpter deũ:lauabat

ipoꝝ pedes:ligabat vlcera:educebat putredi⸗
nẽ ⁊ ſaniẽ abſtergebat oſculabat᷑ etis ex miran
da deuotione vlceroſas plagas ipᷣoꝝ euangeli

cus medicus mox futurus. ¶ Secũda virtus

beati Franciſci ↄſideranda ð paupertatis vo
luntarie qmpe ꝓpter xpᷣm pauꝑtatreʒ ardentiſſi⸗
me cõplexusẽ᷑: hanc publice ꝓfeſſus eſt: dum

ſeculo ⁊ patri renũciauit:coꝛam epᷣo aſſiſi:naʒ

dum pater eius teptaſſet eum vt facultatibꝰ re

nũciaret paternis:ad epiſcopũ ciuitatis ambo
ſe cõtulerũt. Ibi adoleſcẽs Frãciſcus depoſiti
omnibꝰ veſtimentis reſtituit ea patri Inuẽtus
eſt aũt tũc ſub veſtibus delicatis cilitiũ ad car⸗
nem habere nudus vero manẽs patrem ſic al⸗

locutus ẽ: vſq; nũc vocaui te patrem in terris:
ammodo aũt ſecure dicere poſſum pr nr̃ qͥes in
celis:apð quẽ oẽm theſauꝝ reponi ⁊ oẽm ſpei
fiduciã collocaui. Inſuꝑ vt aſſerit Honauen.

nemo tam auri qᷓ;ipſe cupidus pauꝑtatis: nec
theſauri cuſtodiẽdi ſolicitioꝛ vllus:q; ige hui⸗

beati Frãciſci ð: vtualis ꝑfecti⸗
onis floꝛuit qͥdem vtutibus pᷣclariſ
mis. ppterea dixit Johes illu aſcẽdere. Etre
iquis omiſſis:quinq; duũtaxat in hac ꝑte vYtu

C Pꝛima vtus beati Srãciſci cõſideranda d.·
nõ ſolũ poſtqᷓ; xp̃m ꝑfecte induit. Sʒ etiã dum

lv.

euangelicemargarite. Tunica coꝛdula ⁊ femo

ralibꝰↄtentus fuit vſq; adimmoꝛtẽ. Chꝛiſti auteʒ

ihu pauꝑtatẽ ⁊ matris frequent᷑ cũ lachꝛymis
reuocabat ad mẽtẽ:inde hanc vᷣtutũ alſeres eẽ
reginã qꝛ in rege regũ ⁊ in regina matre ipiꝰtã oe, vI Ho⸗
obedirẽ ſi mihi Guardianꝰ daret᷑ ſicut antiqᷣſ-
ſimo ⁊ diſcretiſſimo fratri:ſubditꝰem pᷣlatũ ſuũ
noõ hominẽ ↄſiderare debet ſ̃ illũ ꝓ cuiꝰ ẽ amo⸗

ſtanter effulſit. In regula vo fratꝝ minoꝛum
ipᷣos ad pauꝑtatis obᷣuantiã onimauit cũ di⸗
xit:fratres nihil ſibi appꝛopꝛiẽt nec domuʒzʒ.nec

locũ:nec aliquaʒ rem. Sed tanqᷓ; ꝑegrini ad ius
to magis humilitas obedientis placet: ſuntq;
alia plurima de illius humilitatea Bonauen.
deſcripta:q̃ in legẽda poteris iuenire. C Quin
ta virtus in beato XFraciſco ↄſiderãda dꝛ patiẽ
tie:a pꝛincipio nãq; ſue ↄuerſionis dum ciues
aſſiſij cerneret eũ facie ſqualiduʒ ⁊ mente muta
tum:ac ꝑ hoc alienatũ putarẽt a ſenſu:luto pla

uene in h ſeculo:in pauꝑtate ⁊ hũilitate dño fa
mulantes: vadũt ꝓ elemoſyna conſidẽter: nec
opoꝛtet eos verecũdari:qꝛ dñs ꝓ nobis ſe fecit

pauperẽ in hocmũdo.lhec ẽ illa celſitudo altiſ

ſime pauꝑtatis:q̃ vos chariſſimos fratres me⸗
os heredes ⁊ reges regni celoꝛuʒ inſtituit pau⸗
peres rebꝰ fecit vtutibꝰ ſublimauit cui dilectiſ⸗
ſimi fratres tota inherẽtes nil aliud ꝓ nomine
Dñi in perpetuũ ſub celo hr̃e velitis:hecĩ regu
la pᷣſata. Et vt aſſerit Bonauẽ. mãdabat dirui
aliqñ domꝰ erectas:aut fratres exinde amoue
ri: ſi aliqͥd in eis ꝓciperet qð rõne appꝛopꝛiatio
nis vel ſumptuoſitatis cõtrariũ eẽt euangelice
pauꝑtati. ¶ Tertia vᷣtus ↄſideranda in beato
Fraciſco ðꝛ auſteritatis:miro qͥpe mõ ſuo coꝛ
poꝛi vt illud ſpiritui ſubderet auſterꝰfuit. Jðo
De ipo ſic ſequit᷑ Bonauẽ. attendens em̃ illud
npli verbũ:qͥ aũt ſunt xpᷣi carnẽ ſuam cruciſixe
rũt cũ vitijs ⁊ ↄcupiſcentüs:vt crucis armatu
ram iugiter ſuo ferret in coꝛꝑe:tanta diſcipline
rigiditate ſenſuales apetit arcebat:vt vix ne⸗

ceſſaria ſumeret ſuſtentationi nature. Difficile

nanq; foꝛe dicebat neceſſitati coꝛꝑis ſatiſfacere
ꝓnitati ſenſuũ non parere:ꝓpter qð cocta ci⸗

baria ſanitat tꝑe vix admittebat ⁊ raro Admiſ

ſa vo aut cõficiebat cinere:aut cõdimẽti ſapoꝛẽ
ndmixtione aque vt plurimuʒ reddebat inſipi
Dũ:de potu viui q̊ͥd dicã cũ ⁊ de aqua dũ ſitis
extuaret ardoꝛe vix ad ſufficientiaʒ biberet.Et
lʒ ita ſuũ coꝛpꝰↄtinue maceraret:tñ extra dum
Hoſpitaret᷑ in alicuiꝰ domo ↄfoꝛmabat ſe iĩ cibo
⁊ potu:alijs ne ſingulis reputaret᷑. De illiꝰve⸗

ro doꝛmitione refert Bonauẽ. Nuda humꝰ vt

frequẽtius:lectus erat:laſſato coꝛpuſculo. Et
ſepius ſedens ligno vel lapide ad caput pofito
Doꝛmiebat. Omitto ciꝰ diſciplinas:verbera tũ
ſiones pectoꝛis:ſuſpiria:lachꝛymas et reliqua

quibus coꝛpuſculuʒ illud continue cruciabat.

¶Quarta vᷣtus ↄſiderãda iĩ beato Franciſco

dicit humilitatis. non em in tanto vtutum cu⸗
mulo vt deſe pᷣſumebat:non ↄtemnebat alios:
non verba iactantie dicebat imo vt ait Bona⸗

uentura.Omniũ vtutũ cuſtos ⁊ decoꝛ humili

tas copioſa viruz dei vbertate repleueret. In

ꝓpꝛia qdeʒ reputatiõe nihil erat:niſi peccatoꝛ

cũ in vitate ſpeculũ eet et ſplendoꝛ oimodeſau⸗

X

ctitatis:ſtultũ pinde iudicabat mũdanis extol
li fauoꝛibꝰ. Gaudebat de opꝛobꝛijs ⁊ de laudi

bus triſtabat᷑:generali vo cedens officio. Gu⸗
ardianũ petijt cuiꝰ volũtati ꝑ oia ſubiaceret:di
cebatq; ſocijs. Ita diligẽter nouicio vniꝰ hoꝛe

re ſubiectus:quãto aũt cõtẽptibilioꝛ pᷣſidet:tã

teaꝝ:⁊ lapidibus impetebãt: ⁊ tanqᷓ; inſanoct

demẽti clamoꝛoſis vocibus inſultabãt:famulꝰ
autẽ dñi nullus fractus aut mutat iniuria: vt

ſurdus in omnibꝰ ꝑtrãſibat: de hoc ſic dicit᷑ in

reſpõſoꝛio:dũ paterhũc ꝓſequit᷑ latens dat lo

cum ire. Cõſtanter poſt aggredit᷑ in publicum

ꝓdire. Squalenti vultu cernit᷑ putaturinſani
reluto ſaxis impetitur Sed patiens vir nititur
vt ſurdus ꝑtrãſire:deinde toto tꝑe viteſuecũ⸗

ctos laboꝛes:oẽs cõtumelias:quaſcũq; egritu

dines mente hilari ſemper ꝛulit.Et vt inqͥt Bo

nauen.in ca.de patientia ipᷣius ⁊ tranſitu moꝛ⸗
tis in legenda maioꝛe:ad hoc per varias ⁊ diu
turnas ac quotidianas egritudines deductus
eſt vt conſũptis iam carnibus quaſi ſola cutis
oſſibus cohereret. Cunq; durius coꝛpus auge
retur doloꝛibus illas ſuas anguſtias:nõ pena⸗
rum cenſebat nomine:ſed ſoꝛoꝛũ. Cum autẽſe⸗
mel grauius ſolito:doloꝛum vꝛgeretur aculeis
Quidam frater ſimplex dixit ad eum frater fr
ciſce oꝛa dominũ vt mitiꝰ tecuʒ agat:manũ em̃
ſuaʒ plus debito:ſuper te grauare videt᷑. Quo
gaudito vir ſanctus cum eiulatu exclamans ait
niſi noſcerem inte ſimplicẽ puritatem tuum ex
nunc abhoꝛrerem cõſoꝛtium: qui auſus fueris
circa me diuina iudicia repᷣhenſibilia iudicare

Et ꝓijciens ſe in terram:oſſa debilia duro caſu

colliſit. Et deoſculans humũ. Gꝛatias inquit
tibi ago dñe deus de omnibꝰ doloꝛibus meis.
Teq; mi domie rogo:vt cẽtuplum ſi tibi placu
erit addes:quia hoc erit mihi acceptiſſimũ::cũ

tue ſancte volũtatis adimpletio:ſit mihi conſo

latio ſuperplena: videbat᷑ ꝓpterea fratribꝰ

q̃ſi alterũ Job viderent:cui cuʒ languoꝛ creſce

ret carnis creſcebat ſimul ⁊ vigoꝛ mentis.

OQualiter deus magnificauit ſanctuʒ

Franciſcum pcipuein quinq; pꝛogati

lulera
ca der
Outs
fito:9
hee
dN
gooſo
ſſtio
diuin
iter
hercex
eac⸗
alrvo
erter
nenpla
diap
hhheii
Wo
G
ann
atn
mon
Qo
mnen
ſubite
linam.
gtaren
Loonn
pldice
poniluc
cope
Plnus.
ftero⸗
ſcblio⸗
lkater⸗
uit
lünce
Ueküy⸗
guter
Geel
Ulit.
W

ſeto
Ni
do,G
kererd⸗
hore
antii
ühi
amo⸗
let

aͤnes
kmmen
non
ſaoa
fme⸗
a
Rä
lodaro
ban
Ni
Niniur
ſech⸗
cHrn
he
unor⸗
5101
cus
uts
zauge
öpen⸗
annel⸗
Allos
wii
nic
Ao
gan
mer
neris
dice
ocaſn
ingin

it frater ⁊ ad pedes eiꝰ ꝓuolutꝰ hũiliter veniaʒ

Ertia excellẽtia

beati Frãeiſci ðꝛ ſingularis magnif
cationis:voluit deus magnꝰ⁊ excel

ſermone pꝛecedenti de ſtigmatibus ſacris:pꝛe⸗
cipue tamen in quinq;.

CPꝛimo in intellectus illuſtratione.
¶Secundo in creaturaꝝ condeſcẽſione.
¶ Tertio in felici cõſũmatione.
¶CQuarto in ſolẽni canoniʒzatione.

CAQuinto in miraculoꝝ coꝛuſcatione.
CPꝛimo magnificauit illũ deus intellectus il

ſeruũ decoꝛare lʒ in multis vt patuiti

luſtratione. Hã vt aſſerit Gonauẽc. in legeéda ĩ
ca.de intelligẽtia ſcripturaꝝ ⁊ ſpiritu ꝓphetie
Euis Frãciſcus nõ habuerit ſacrarũ lr̃aꝝ pe
ritiã:p doctrinã eterne tñ lucis irradiat fulgo
ribꝰ:ſcripturaꝝ ꝓfundo miro intellectꝰ ſcruta⸗

bat᷑ acumine. Interrogatꝰſenis a quodaʒ reli⸗

gioſo viro theologie ſacre doctoꝛe de qᷣbuſdaʒ
ſtionibus difficilimis tanta claritate doctrine
diuine ſapiẽtie patefaciebat archana: vt vehe⸗
mẽter ſtuperet vir ille peritus.⁊ cũ admiratio⸗
ne referret:vere theologia ſancti pr̃is iſtiꝰ puri

tate ac ↄtẽplatiõe tãqᷓ; alis in altũ ſubuecta eſt

adᷣla volãs:nt̃a vero ſcientia venter gradit᷑ ſu⸗
per terram:lʒ em̃ imperitꝰ eẽt pmone: ſciẽtia ta

men plenꝰ enodabat dubia queſtionũ: ⁊ abſcõ
dita ꝓducebat in lucẽ. Claruit etiã in ipᷣo ſpũs

ꝓphetie:vt ⁊ pᷣuideret futura: ⁊ coꝛdiũ ↄtuere
tur occulta:abſentia qͥʒ velut pᷣſentia cerneret:
⁊ ſe pᷣſenteʒ abſentibꝰ mirabiliter exhibet̃ Apð
celanuʒ ſuplici deuotione a milite quodã inui
tatus ad pꝛandiũ benignũ hoſpitẽ familiariter
monuit vt cito ↄfiteret᷑ ⁊ domui ſue diſponeret
Qõð cũ ille diligẽter feciſſet intrauerũt tãdeʒ ad
menſam ⁊ incipiẽtibꝰ alijs manducare:hoſpes
ſubito ſpm̃ exhalauit iux vbuzʒ hois dei repen
tina moꝛte ſublatꝰ:dũ ſemel fatigatus ⁊ laſſus
eqͥtaret ſuꝑ aſelluʒ.eſſetq; in itinere cum fratre
Leonardo de aſſiſie:frater ipᷣe Leonardus ce⸗
pit dicere intra ſe humanũ aliqͥd paſſus nõ de
pari ludebãt parentes huiꝰ ⁊ mei.Et ipᷣe eqᷣtat
⁊ego pedeſter aſinũ eiꝰ duco: hec illo cogitãte
ꝓtinus de aſino deſcẽdit vir ſanctꝰ ⁊ ait. Non
frater ↄuenit vt ego equitẽ tu venias pedes qꝛ
nobilioꝛ ⁊ potẽtioꝛ me in ſeculo fuiſti:obſtupu

petijt. C Scðo magnificauit de beatũ Fraci⸗
ſcũ in creaturaꝝ obediẽtia ⁊ ↄdeſcẽſione.Apð
aretiũ viuus viro dei fuit oblatꝰ lepuſculꝰ:qui
lʒ in terra poſitꝰ cũ poſſet qͥ vellet effugere vo⸗
cate eũ pr̃e benigno in ſinũ illiꝰ ꝓpero curſu ſal
tauit.Qð cuʒ pluries effeciſſet iuſſu pr̃is a fra⸗
tribꝰ delatꝰ ẽ ad loca ſolitudinis tutioꝛa:mõ cõ

ſimili in inſula lacus puſmi cuniculꝰ qͥdam ca⸗
ptus:⁊ viro dei oblatꝰ: cũ ceteros fugeret ma⸗
nibꝰ ſuis ⁊ ſinu ſe domeſtica ſecuritate cõmiſit
Apud lacũ reatinũ eidẽ ad heremũ de aretio ꝓ
perãti:piſcatoꝛ vnaʒ ex deuotione obtulit auẽ
fluuialẽ:quã cũ libẽter ſuſceptã apertis inuita⸗
ret manibꝰad receſſum nec illa vellet abire: ere
ctis in celũ oculis in oꝛatione diutiꝰꝑmãſit Et
q̃ſi aliunde poſt hoꝛã reuerſus ad ſe iterato dul
citer mãdatũ auicule fecit vt deũ laudatura re⸗
cederet. Suſcepta itaq; cũ benedictione licẽtia
geſtu coꝛpoꝛis quoddã pᷣ tẽdens gaudiũ aduo
lauit. Alio tẽpoꝛe ambulãs cũ quodã fratreꝑ
paludes venetiaꝝ:inuenit maximã auiũ muiti
tudinẽ reſidentiũ ⁊ cantantiũ in vᷣgultis:qͥbus
viſis dixit ad ſocium:ſoꝛoꝛes aues laudãt crea
toꝛem ſuũ nos itaq; in mediũ ipᷣaꝝ euntes lau⸗
des ⁊ hoꝛas canonicas domino decãtemꝰ: cũ⸗
q; in medio eaꝝ intraſſent nõ ſunt aues cõmote
de loco:⁊ qꝛ ꝓpter garritũ ipᷣaꝝ in dicẽdis ho

ris ſe mutuo audire nõ poterãt:cõuerſus vir ſã

ctus dixit ad aues: ſoꝛoꝛes aues a cantu ceſſate
donec laudes ⁊ hoꝛas canonicas ꝑſoluamꝰ At
ille cõtinuo tacuerũt:tãdiu in ſilẽtio ꝑſiſtentes

qᷓ;diu dictis hoꝛis ⁊ laudibꝰ ꝑſolutis a ſacto de

cantãdi licentiã receperũt. Dante aũt viro dei
licentiã eis ſtatim cantũ ſuũ moꝛe ſolito reſum⸗
ſerunt. Eidẽ ſenis infirmo faſianꝰ qͥdam de no⸗
uo captus:a nobili quodã trãſmiſſus eſt viuꝰ:
q̃ cõtinno vt virũ ſanctũ audiuit ⁊ vidit:tanta
illi ami cabilita te coheſit vt nullo pacto patere
tur ab ipᷣo diſiungi.Nã pluribꝰvicibꝰ extra lo
cellũ terraꝝ ĩ vinea poſitꝰ vt abiret ſi vellet ra⸗
pido ſemꝑ curſu redibat ad patrẽ:tãqᷓ; ſi ab eo
dem fuiſſet omni te educatꝰ: deinde cuidã col
latus viro:qͥ ex deuotione ſeruũ dei viſitare ſo
lebat:velut ſibi moleſtũ foꝛet a pi patr abſen⸗
tari cõſpectu e ſcã recuſauit omnino. Repoꝛta⸗
tus tandẽ ad famulũ dei ſtatim vt cõſpexit eun
dem:qͥbuſdaʒ hilaritatis pᷣtenſis geſtibus aui⸗
de mãducauit.Cũ ex cõtinuo fletu infirmitatẽ
oculoꝝ incurriſſet grauiſſimã cõſuluerũt medi
ci:vt pateret᷑ ſibi ꝑ cocture remediũ ſubueniri

gaſſenſit vir dei vocatuſq; venit cirogicꝰ inſtru⸗

mentũ ferreũ igni ſubmittens ad faciẽdũ coctu
ram.At ipᷣe ſeruꝰcoꝛpus ꝓpꝛium iam hoꝛroꝛe
concuſſum cõſo:tans ſicut amicũ cepit ignẽ al⸗
loqui dicens:mi frater ignis vtuoſuʒ pulchꝛũ
⁊ vtilem te creauit altiſſimꝰ eſto mihi in hacho
ra ꝓpitius eſto curialis:pᷣcoꝛ magnuʒ deum q̊ͥ
te creauit vt tuũ mihi caloꝛẽ tẽperet. Oꝛatione
finita ↄtra ignẽ ſignũ crucl edidit ac deinceps
intrepidus ꝑſiſtebat. ꝓfundatuz eſt crepitans
ferrũ in tenera carne:et ab aure vſq; ſuꝑcilium
coctura ꝓtracta. Statim ſanctꝰ ad frẽs 3 rke.

laudate altiſſimũ qꝛ vere dico vobis:necignis
ardoꝛẽ ſenſi: nec carnis vllũ doloꝛẽ.Et conuer
ſus ad medicũ Si nõ ẽ inqͥt caro bñ decocta im

pꝛime iteꝝ. Stupefactꝰmedicꝰ miraculũ extu⸗
lit dicens. dico vobᷣ frẽs:vidi mirabilia hodie
Tertio magnificauit deꝰ beatũ fraciſcũ in fe
lici ↄſũmatione.nõ em ſilẽtio pᷣterire debemus
quata deuotiõe quãta feruoꝛe trãſijt Frãciſcꝰ i
HB mũdo ad pr̃em.de qͥ ſic ſcribit Honauen.q;
anno vigeſimo a ſua ↄuerſioe cũ fuiſſet multis
infirmitatibꝰ moleſtatꝰ tuliſſet q; biẽnio ſtigma
ta illa ſacra ad ſanctã mariã ð poꝛtiicula ſe poꝛ
tari popoſcit:quo cũ fuiſſet pꝑductꝰ ſuꝑ nudaʒ
humũ ſe totũ nudatũ in ſpũs feruoꝛe ꝓſtrauit.
Decubans ſic ĩ terra ſaccina veſte depoſita:fa
ciem ſolito moꝛe leuauit in celũ ⁊ itẽdẽs illi glo
rie totus manu ſiniſtra dextri lateris vulnꝰ ne
videret᷑ obtexit.Et ait ad fratres.ego qð meũ
ẽ feci:qð veſtrũ ẽ xpᷣs edoceat. Illachꝛymanti
bus aũt ſocijs ſãcti vnꝰex eis quẽ vir dei guar

dianũ ſuũ eſſe dicebat votũ ipᷣiꝰ diuina inſpira

tione cognoſcẽs feſtinus ſurrexit. Et acceptaʒ
cũ coꝛda ⁊ femoꝛalibꝰ tunicã pauꝑculo xpᷣiob

tulit dicẽs.h̊ tibi tanqᷓ; pauꝑi cõmodo⁊ tu illa

ſuſcipias obediẽtie ſacte madato Gaudet ex hᷣ
vir ſactꝰ qꝛ ſidẽ tenuiſſe dñe pauꝑtativſq; ĩ finẽ
ſe vidit:palmaſq; leuat as ad celũ xpᷣm ſuũ be⸗

nedixit:ſicq; indutꝰ habitu vili.fratres aſſiſtẽ⸗
tes ↄſolatoꝛijs vbis ꝓſua moꝛte demulcẽs pa

terno affectu ad diuinũ eſt hoꝛtat ꝰamoꝛem.Et
poſt bñdictionẽ datã adiecit valete filij omes ĩ
timoꝛe dñi ⁊ ꝑmanete in eo ſemꝑ. Ego ad deũ
ꝓpero:cuius gre vos oẽs cõmendo. Juſſitq;

euangelioꝛũ ſibi codicẽ appoꝛtari: ⁊ euangeliũ
hm Johem. l.ante diem feſtũ paſce ſibi legi po

poſcit. ipᷣe vero ꝓut potuit ĩ huius pſalmi vo⸗

cem pꝛoꝛupit. voce mea ad dñm clamaui: ⁊ ad

finẽ vſq; compleuit inquiẽs.me expectãt iuſti

donec retribuas mihi Tandẽ cũctis in eum ex
pletis myſterijs obdoꝛmiuit in dño Fuitq; mi

niſtro tre laboꝛis ⁊ epᷣo aſſiſinati exiſtẽti ĩi mon
te gargano: eius trãſitus diuinitus reuelatus
⁊ diffuſius videre poteris in legenda.Tranſijt
auũt venerabilis pater ex huius mundi naufra
gio anno dñice incarnatiõis.M. ccxxx. q̃rto

nonas octobꝛis die ſabbati in ſero:ſepultus eſt

in die dñico.¶ Quarto magnificauit de bea⸗
tũ franciſcũ in ſolẽni canoniʒatione.cuzʒ em pa
ſtoꝛ eccleſie gregoꝛiꝰ nonus nõſoluʒ ex miracu

lis auditis poſt moꝛtẽ franciſci: vetrũetiam ex
experimẽtis in vita ipᷣius oculis viſis ⁊ mani

bus ↄtractatis ſanctitatẽ eius mirabilẽ: plena
ſide certiſicatus agnoſceret:ac ꝑ hoc ĩ celis glo
riſicatũ a deo nullatenus dubitaret: cathalago
ſactoꝝ aſcribenduʒ ſtatuit.Qua de reſeruatis

om̃ibus que fieri debent in canoniʒatiõe ſãcto
rũ ⁊ examiĩata cauſa ꝑ cardinales ad hoc depu
tatos veniens ꝑſonaliter ad ciuitatẽ aſſiſij cuʒ
maximis que longũ foꝛet enarrare ſolẽnijs bea
tum patrẽ canoniʒauit. ¶ Quinto magniſica⸗

uit deus beatũ fraciſcũ in miraculoꝝ coꝛuſcati

one. Et omiſſis illis que ipo viuente dignatus
eſt deus eiꝰ meritis operari: aliqua hic inſera⸗
mus celebꝛata poſt moꝛtẽ In caſtro pomarico
i mõtanis apulie poſito:defuncta ẽ puella que
dam parentibꝰ vnica ⁊ pᷣdilecta inuocauit ma⸗
ter plena fide franciſcũ cui deuotiſſima erat Ap
paruit illi in viſu frãciſcus dixitq;.noli flere qꝛ

qð poſtulas obtinebis. Statim illo diſparente

filia eius viua ⁊ incolumis videntibꝰ cũcij ſur⸗
rexit. In ciuitate nocerie ſilius pᷣmogenitꝰ cu⸗
iuſdã petri ex iunfirmitate moꝛtuꝰ inuocato bea
to frãciſco redijt ad vitam. Cuiuſdaʒ vꝛbis ro
me notarij puerulus:vix ſeptẽnis matrẽ ad ec⸗
cleſiaʒ ſancti euntem puerili moꝛe ſequi deſide⸗
rãs:dũ remanere domi compelleret᷑ a matreꝑp
feneſtraʒ palatij ſe ꝓiecit:⁊ vltima quaſſatione
colliſus continuo expirauit.mater vᷣo que non
dü longe diſceſſerat ad ſonitũ coꝛruentis celeri
ter redijt:filiũq; reperiens extinctũ:ſuis clamo
ribꝰtotã excitauit viciniã ad lamẽtũ:frater vo
dqdam Rao nomie patrẽ induxit: vt puerũ ſan
cto franciſco cõmendaret:qð cum factũ fuiſſet:
ſtatim coꝛã oibus ſurrexit incolumis puer In
cinitate capue:puer qͥdã in flumen cecidit:vbi
cum diu ſtetiſſet a natatoꝛe quodã inuent fuit

ſub ſabulo. Eduxit tandẽ illũ extra extinctũ at

qꝙ; defunctũ.inuocato voa ſuis ⁊ a populo cir
cũſtante beati frãciſci noĩe incolumis puer ſur⸗
rexit petijtq; ſe ad eccleſiã beati frãciſci deduci
vt gratias illi deuotus exolueret cuius ſe noue
rat vᷣtute mirabiliter ſuſcitatũ. In ciuitate ſueſ

ſa:repente domꝰ quedam coꝛruit ⁊ vnũ abſoꝛ⸗

buit iuuenẽ ac interemit.Amotis vo poſt ſpa⸗
tium lignis ⁊ lapidibꝰ:moꝛtuꝰ inuẽtus eſt. At
mater doloꝛis vocibꝰexclamabat.ſancte franci
ſceredde mihi ſiliũ meũ.ſic ⁊ populi qͥ aderant
beati patris pᷣſidium flagitabant.Sed cumnõ
eſſet vox neq; ſenſus:cadauer poſuerũt in lectu
lo ad ſepelienduzʒ ipᷣm: diem craſtinũ expectan
tes:mater vo fiduciã habẽs in domino ↄtinue
btõ frãciſco ſiliũ cõmendabat.Et ecce circame
dis noctis hoꝛã exurgens ſanus iuuenis in lau
dis vᷣba ꝓꝛupit. In caſtro poſis qð in campa⸗

nia poſitũ eſt. Sacerdos qͥdaʒ thomas nomie

ad reꝑanduʒz acceſſit eccleſie molendinũ: deam
bulans aũt i caute ſecus extrema canalis:ſubi⸗
to caſu cauilloſo ligno intruſus eſt.cuiꝰ impul⸗
ſu voluit᷑ molendinũ. Cuʒz igit᷑ ↄſertus iaceret
in ligno ⁊ ſuꝑ os ipᷣius qꝛſupinus erat aquaꝝ

——————,e W

znpen
leratl
ghum
ſoche
mmoli
cerce⸗
clvick
flptunn
Ecolun
zusninn
Cloular
bat:a
Aus
voft
caut
gquar
fuart
ſemit
reſe
auis
parea
lnt
pch̃
deputi
gbecio
fenintan
pten
nulerq
lucder
aaven
Pwen
W
Nonn
loe
pone
lertit
ige
pime
ninis
Nennt.
worllab
leyore
lnyltad
bduet
i⸗
Ncecg⸗
Mralic
kapeiui
gnobi
nnli
f

hororn.

(n

0 impetus inundaret coꝛde tm̃:qꝛ lingua non po N B ſiſe J fr I.
niode gnum vo ſpatiü ſic illo iacente: ac de vita ißi q gerns ſic iſte refulſit in templo dei
gniſien ſocijs iam penitꝰ deſperatis in ↄtrariã parten · SBcri dunt hecverba oꝛigingliter
Nuſezi molã cum violentia reuoluerũt. Et ſic eiectſa Ece .1.c. Qui mundũ condes mi
Matus cerdos palpitãs volutabat᷑ in aquemeatu. Et rabili ſapientia celos diuerſis oꝛnauit ſideribꝰ
inſera⸗ ecce qͥdam frater minoꝛ cũ magna ſuauitate ar⸗ ipe eccleſiam ſuam ſanctoꝛum varietate voluit

ie Ego ſum franciſcus quẽ vocaſti:ille ſic libera⸗ patere poſſe:elegit de quolibet ſtatu aliquos qᷓ
t tus nimis obſtupuit volenſq; peduʒ ipius de electoꝛũ numero aſcriberent. Jdcirco ⁊ beatũ
— oſculari veſtigia huc atq; illucanxiꝰ diſ curre⸗ Ludouicũ eximiũ confeſſoꝛem ſuum fecit meri
ſeen bat:querẽsa ſocijs vbi eſt ile: quo abijt ſanctꝰ tis ⁊ gloꝛia copioſum:is eſt qui iam beatus cũᷣ
ſrente Qua via diſceſſit: ſicq; gras egit deo ⁊ ſuo ſer⸗ chꝛiſto nunqᷓ; deſerit eos:qui patrociniũ eius
M uo frãciſco. Juuenis qdam de burgo celani in expoſcunt.Cuius pꝛofecto interceſſione vt ap
nt N cautꝰ in puteũ cecidit qͥ quaſi paſſus quattuoꝛ parebit in ſequentibus innumera vt ſic dicam
Eren aquarũ cõtinebat:accurrentibꝰautẽ alijs vt eiu bñficia ſũmo patre petita impetrãtur. Pꝛopte
ſs iuuarẽt poſt longũ ſpatiũ dimiſſis vnus per fu rea in pꝛeſenti ſermone ad eius laudes ingetes
Wd nem in puteũ puerũ reſpexit in aquaꝝ ſuꝑficie expꝛimẽdas omni ſtudio eſt elaboꝛandum De
nine reſidentẽ extractus tãdẽ de puteo dixit olbus quo cõuenientiſſime dici poſſunt verba in the⸗
iaſte qui aſtabãat Quãdo ſubito cecidi beati frãciſci mate pᷣpoſita. In quibus triplicem ſplendoꝛẽ
maney patrociniũ iuocaui. Qui coꝛruẽti mihi ſtatim ſancti Ludouici diſtinguemus. ́ðU
ſue pſentialiter affuit ⁊ manũ poꝛrigens leuiter aa C Pꝛimus dicit nobilitatl.
enr pꝛehẽdit nec vnq; deſeruit donec vna vobiſem CSecũdus ſanctitatis.
ſi de pe teo me eduxit. In ſbinen vioceli netuts ¶Tertius claritatis.
ano quedã octogenaria erat cuiꝰſilia moꝛiẽs lactäa⸗ / nali J vomacgnifica⸗
urſe tem infantulũ dereliquit. Cũ igit᷑ anus pauꝑ⸗ Qualiter. ſactꝰ E. udouicamagnitica⸗
wüͤn cula plena eẽt inopia: ⁊vacua lacte: nullaq; et tur ex nobilitate ſue oꝛiginis eo ꝙfu⸗
iie mulier ꝗᷓ ſitienti paruulo lactis ſtillicidium: iu it filius pmogenitus: vegis karoli: re
erg xta qð exigebat neceſſitas erogaret: quoſe ver gis ſicilii. ¶ Caplm. 1.
tpbi teret vetula penitus ignoꝛabat. debilitato vo 8 „ ſ len J 02
pfuit infantulo:nocte quadã omni humano deſtitu⸗ ₰ 91 AE I1DP ð
naist ta ſubſidio ad beati patris franciſci auxiliũ im⸗ Iſancti Ludouici dicitur nobilitatis
Moei ploꝛandũ ſe ↄuertit:affuit ſtatim innocẽt ama- ¶ fuit qͥdem nobilis genere karoli re⸗
nerſur toꝛ etatis.Ego inquiẽs ſum frãciſcus o mulier gis ſicilie filius hmogenitus pꝛout teſtatur po
idi pone mãmas tuas in oꝛe puerili: qꝛ abundan⸗ tifex maximus Johannes. xxij. in bulla cano⸗
ena ter tibi lac dominꝰ dabit. Implſeuit anus ſãcti niʒationis Verũtamẽ hoc loco videndũ ẽ vtæz
vid mãdatuʒ ⁊ ſtatim octogenarie mãme lactis co nobilitas ſanguinis ⁊ carnalis oꝛiginis ſanct
ior piam effuderunt: qð factum innotuit multis tã ad laudem ſit aſcribenda Et ꝙ ſic ꝓbatur ſuſſi
hn viris q; mulieribus:qͥ omes deũ pariter lauda cientiſſime: quoniã qui vitas ⁊ geſta ſanctioꝛuʒ
uerunt:⁊ ne oĩa diſtincte ꝑcurramus:cũ audi⸗ ſcripſerunt ſemꝑ illoꝛũ nobilitatẽ pꝛius notiſi⸗
mai toꝛũ laboꝛe cõcludo cum dño Bonauen. dicen care voluerũt. Ande Matth.j. ca. genealogi⸗
crant te. poꝛro vir iſte beatꝰ mirãdis vtutum ſignis am xp̃i texere conatus eſt dicẽs. Liber genera
cmro in vita claruit: ⁊ die a trãſitꝰ ſui vſq; in pᷣſentis tionis ihu xp̃i fili dauid fili abꝛaam ⁊c Eteccle
nleens ꝑ diuerſas mundi partes pᷣclaris miraculoꝛuʒ ſia cantat ſic de virginematre. Matiuitas glo⸗
hecnn paigijs diuina ſe potentia gloꝛificãte coꝛuſcat rioſe vginis marie ex ſemine abꝛac oꝛta deiti⸗
üme nã cecis ⁊ ſurdis: mutis ⁊ claudis:idropicis ? bu iuda clara ex ſtirpe danid. Et iterũ. Rega⸗
fane paraliticis: demoniacis ⁊ lepꝛoſijs:naufragiis li ex pꝛogenie maria exoꝛta rer ulget. 5 in ralcri
nbau ⁊captiuis ipᷣiꝰ meritis remedia ↄferunt᷑ oibuſ ptis ⁊ ſequẽtibus ſanctis ita habetur. Micola
mnpa⸗ q́ᷓ; moꝛbis neceſſitatibꝰ ⁊ periculis ſubuenit᷑: ?5 us ex nobiliſſimis parentibus oꝛiginem duxit
ſotie ⁊ multĩ moꝛtuis ꝑ ipᷣm mirifice ſuſcitat innote: Vincenti⸗ nobilis genere nobilioꝛ fide.im⸗
dem ſcit fidelibe'magniñcẽtia vtutis altiſſimi cui eſt bꝛoſius ſilius pꝛefecti rome Alexius fuit flius
ſbbi⸗ honoꝛ ⁊ gloꝛia ꝑ infinita ſecula ſeculoꝝ.Amẽ. Euleniani vii⸗ nobililſnni⸗ gtianls upeteto⸗
a i f„ ris pꝛimi germanus nobilulimus genere. Der
n (Der mo.xlvj:S ſancto Ludouico oꝛ narane eEnobitilimis parennbus oꝛtus eſt.
ktſer dinis minoꝝ epo tholoſano. Egidius ex ſtirpe regia genitus hhieronymus

r.

reptum ꝑ bꝛachiũ extra flumen eduxit dicens.

decoꝛare.Et vt oſtenderet viam ſalutis oibus

F 4

. 4*
₰G
4
—
2

euſebij viri nobiliſſimi filius. lemens epᷣs ex
nobili romanoꝛũ ꝓ ſapia oꝛtus.Lucia vgo ſi⸗
racuſana nobilis genẽ. Anaſtaſia nobiliſſima
romana Maula fuit nobiliſſima matrona roma
na. Agatha ingenua mente ⁊ coꝛpoꝛe. Maria
magdalena a caſtro magdalo denominata:cla⸗
riſſimis eſt oꝛta natalibꝰ vtpote ex ſtirpe regia
deſcendentibꝰ. Criſtina nobiliſſmis parẽtib⸗
oꝛta. Ratherina coſti regis ſilia:clara claris oꝛ
ta natalibus.Et de ioſeph ab arimathia ſcribi
tur Luce.xxiij. Et Marci vlil.ca. Venit Jo⸗
ſeph ab arimathia nobilis decurio. Quarẽ vi⸗
det᷑ ꝙ nobilitas carnis facit ad extollentia etiã
ſanctoꝝ Ex ꝑte altera videt᷑ pbari poſſe ꝙ no
bilitas paruiaut nullius valoꝛis exiſtat. Nam
apłs.j.ad Corl.j.ca.dixit. Ignobilia ⁊ cõtem⸗
ptibilia mũdi elegit deus. Ad idẽ facit ca.cum
Bm. de pbendis ⁊ dignitatibus.Ad qð ego re
ſpõdeo.ꝙ ex vbis apłi non dat᷑ intelligi ꝙ no⸗
bilitas nõ ſit oꝛnamentũ eoꝛũ qui illam habent
ſed tm ꝙ denon elegit nobiles ⁊ doctos viros
ſed piſcatoꝛes ⁊ ſimplices:vt ſic magis nota fie
ret vtus diuina dum per illoꝛum pꝛedicationẽ

—

in xpᷣm crederet mundus Sed notandũ ꝙ tria

„

hominũ genera reperiunur.
ꝛimi ſunt nobiles oꝛigine nõ vtutibus.

Sedi ſunt nobiles nõ oꝛigine ̊ vtutibus.

Tertij ſüt nobiles ⁊ oꝛigine⁊

CPeꝛimi qdem ſatis obſcuri ſunt infames ⁊ re

Pꝛehelibiles.ꝓ quibus Claudianus dicit.De

generat homines vitijs fiũtq; minoꝛes. Et Se

neca in tragedijs. Qui genus iactat ſuũ aliena
laudat. Et Ouidiꝰlibꝛo de ponto non cenſus
nec clarum nomen auoꝝ. Sed ꝓbitas magnũ
ingeniũq; facit. Hinc Culliꝰ in inuectiua con⸗
tra ſaluſtiũ dicebat. Ego maioꝛibꝰ meis virtu⸗
te mea pꝛeluſi:vt ſi pꝛius noti non fuerant a me

accipiant initium memoꝛie ſue. Tu vo tuos qᷓ;
turpiter offendiſti: vt ſi fuerant egregij ciues iĩ

obliuionem venerint. Quare noli mihi antiqᷣs
Yiros obiectare.hec ille.ĩueniuntur muſti qui
flagicijs ⁊ de decoꝛe affecti goꝛiant᷑ ſic de nobi

dixiſſet. Non eũ ſua ſed patrie gloꝛia ſplendoꝛẽ

aſſecutum nec Hercle inquit. Si ergo ſerifius

eẽt ignobilis:nec tu ſi athenienſis eſſes clarus
vnqᷓ; fuiſſes. Alij dicũt nec ego ſeriſius ſi eſſem
nobilis. Et ſaluo melioꝛe iudicio vtrũq; ſtare

poteſt:ſcilicet nobilis ⁊ ignobilis.nam ſi dixe⸗
rimus ignobilis:poteſt eſſe ſenſus nec ego cum
virtutibꝰ meis eſſem ignobilis ſi eſſem ſeriſius
in patria ſcʒ humili natus. Et ſi dicamus nobi
lis poteſt intelligi ſic:nec ego qui ſcilicet in pa⸗
tria gloꝛioſa ſum natus:ſi eſſem ſerifius ſcilicet
vitioſus eſſem nobilis Secũdi ſunt nobiles:et
ſi non oꝛigine tamen vᷣtutibus qui de ſuoꝛũ pa
rentum humilitate cõfundi nõ poſſunt.nam vt

inquit Hieronymad cellãtiaʒ. Sola apud de

um libertas eſt non ſeruire peccatis ⁊ vera no⸗
bilitas clarũ eſſe vtutibus.Et Caſſiodoꝛꝰ ĩ epi
ſtolis.hec eſt indubitata nobilitas que moꝛibꝰ
ꝓbatur oꝛnata. Et Juuenalis. nobilitas ſola
eſt atq; vnica vtus. Et Ariſto.in.iiij.politice
ingenuitas eſt vtus.Et Seneca ad lucillũ.ani
mus nobilẽ facit cui ex quacũq; cauſa lʒ ſupꝛa
foꝛtunam ſurgere.Et Claudianꝰ.exaltat vtus
nobilitãdo genꝰ.Et licꝰ vt refert Seneca in tra
gedijs.nobiles nõ ſunt mihi aui nec altis incli⸗
tũ titulis genꝰ ſ lara vtus. Et ĩ decretis di.xl
ca.nos ðᷣ nos qͥ pſumꝰ nõ ex locoꝝ vł generis
dignitate moꝛum nobilitate innoteſcere debe
mus:nec vꝛbium claritate ſed hidei puritate.
Tertij ſunt nobiles et oꝛigine et virtutibus
q̃ inter homies ſplendent:vt ſol in firmamento
celi. Satis vtiq; decoꝛat hominẽ nobilitas ſã⸗
guinis cũ nobilitate bonoꝝ moꝛũ. Quiſnã nõ
magnifaciet ſanctũ ludouicũ qͥ regis ⁊ regine ſi
lius foꝛmoſus coꝛꝑe diuitis affluẽs.Etate flo
rens ingenio acutł:ac qbuſlibet tꝑalibꝰ bonis
affluens: vitia ſpꝛcuit:terrena calcauit.⁊ xpᷣm
ihm bene beateq; viuendo queſiuit. Iſta tn in
ſequenti ſplendoꝛe diffuſius expꝛimenf.

Qualiter ſanctꝰ ludouicꝰſpꝛeto mun

50 7 tempoꝛali regno. vi
glem elegit pmanes vſq; ifin

7
.

litate parentum. Alij vo vitijs ſoꝛdẽtes de pa
trie nobili cõditiõe letant᷑. Contra quos eſt ex⸗
emplum quod refert ꝗ ohanes ſolobꝛieſis i po
licatone de anatharſiſtita. hic cum vit uperare
tur ab archico quoniaʒ ſcita foꝛet: mihi inquit
dedecus patria. Cu vo patrie at etiaʒ temiſto⸗
cles vt ſcribit᷑ a Cicerone in libꝛo deſenectute:
fertur ſeriſio cuidam in iurgio reſpondiſſe ꝛcuzʒ

7*

inqu
ſiderans ſanct' iſte.ꝙ mundus tot ſit poſitus

tam

ſpiritu⸗
— „

nitate. Caplin

Ecunqusſp

Ludouici dicit᷑ ſan

2

quaãta vo fuerit ſanctitas eius depꝛe
hendere poſſumus pꝛecipue ex tribus.
THehnder mundi deſpectione.
¶ Scðdo ex ſpeciali exercitatione.
ertio ex vᷣginitatis dilectione.
CPꝛimo depꝛehendimus qᷓ; grand
ctitas Ludouici ex mũdi
inquit Joßes. xxij. in b

oꝛ ſancti

ℳα☚

ns q; grandis fuit ſan
deſpectione: nam vt
lla canonizationis.cõ

in maligno qðq; cuʒ cõcupiſcentia ſua tranſit.
ipᷣm fugiendo deſeruit totaliter ⁊ contempſit.
nã rediens de catalonia.votũ qð fecerat de in⸗
trando oꝛdinẽ minoꝝ in conuentu ſãcti franci⸗

paſe
ſte

utep

fine
un

facot

nuslu
Cs
dinom

iu
tqhfe

niſione

möen

cüfr⸗
pit.

ſmnta

minoꝛ
obiti
oren

(uitn

Pun
dus.
ſrauit
miſoꝛ
grogan
tunetſe

eralton

hleres
habit
Gieftan
i
er
obijt
aden
aſc
plath
ſaunmpa
hancan
ckrac

guou

eecato
fücbole
flier:

ſeehbeni

Mnſin
inse

toard

cole
ſiprn
ſciſten
Wap
haae

lihte⸗
ocrn
ſerns
usnc
tt in Pe.
ſahlica
Uleg
rip⸗
nam yt
d de⸗
mano⸗
Wwiehi
enci
lrſc
polince
lini
Plpn
upns
nt
o
ddin
kenn
e Ahe
tae.
nete
unsſ⸗
inii
pneß
teko
9honis
arhn
Natiin

3

E —
—

ſonis 00
poſins
anſit.
enpſit.
ndein⸗
iſtanc⸗

ſci de monte peſulano voluit adimplere: ſed ei
fratres timoꝛe patris ipᷣm recipere nõ auderẽt
votum ipᷣm ibi publice iterauit.Et cũ a Boni⸗
facio papa pᷣdeceſſoꝛe ipius Johis requireret

4. aſſenſum pꝛeſtaret ꝓuiſioni de ſe facte:eccle⸗
ſie tholofane:reſpõdit ſe hoc facturum nullate
nus quo aduſq; votum qð fecerat adimpleret.
Cuius deuotioni annuẽte pontiſice habitũ oꝛ⸗
dinis minoꝝ ſuſcepit in pᷣſentia generalis mini
ſtri:qui fuit poſtea Johes epiſcopꝰpoꝛtuẽtis.
atq; flexis genibus fecit ꝓfeſſionẽ quo facto ꝓ

uiſionẽ ð ſe factã eccleſie tholoſane acceptauit

mãdariſq; apoſtolic obediuit: itaq; habituſã⸗
cti frãciſei veſtitus:põtiſicalẽ dignitatem ſuſce

pit. Quẽ habitum ſemꝑ vſq; ad moꝛtẽ detulit

Em tamẽ eondecentiã epᷣalis gradis.Et in hoc
minoꝛũ oꝛdinis excellentia demonſtrat᷑:cuius
habitũ deferre non erubuerũt tot inſignes ⁊ ce
lebꝛatiſſimi viri:vt ſanctꝰ ludouicus ð quo lo⸗
quimur. Et alij plurimi qͥ non ſunt omittendi.
Nꝛam vt habemus ĩ cronicis oꝛdinis.ferdina:
dus. Rex caſtillie dimiſſo regno nepotiſuo in⸗
trauit hunc ſanctũ oꝛdinẽ moꝛtuuſq; eſt frater
minoꝛ ſepultus colibꝛie. Rex iacobus iregno
arroganie moꝛtuus eſt cuʒ habitu fratrũ mino
rum et ſepultus barchinone. In eodem regno
rex alfonſus moꝛtuus eſt cũ habitu ⁊ ſepulius
hilerde Fridericus rex inſule ſicilie moꝛtuus ẽ

cũ habitu ⁊ ſepultus meſſane. Robertus rex ſi
cilie frater ſancti ludouici ꝑ tres dies ante moꝛ

tem ſuſcepto habitu ⁊ facta eſſon⸗ ſepultus
eſt neapoli in ſancta clara.

eatus Henricus
rex cipꝛi virgo puriſſimus factus frater minoꝛ
obijt cum habitu ⁊ ſepu tus eſt nicoſie.Tanta
q̃dem eſt xp̃ianoꝝ deuotio ad habitũ beati frã
ciſci vt qͥ illum in vita non ferũt ſepenumero cu
piãt habere in moꝛte ⁊ ſepultura. Ob quã cau⸗
ſam põtifices ſũmi ſpũſancio edocti deuotionẽ

hanc ampliare volentes ſpũalibus gratijs ſic

deferẽtes habitũ donare voluerũt. Nam vꝛ:ba

nus quartus conceſſit remiſſonẽ quarte ptis

peccatoꝛũ moꝛiẽtibus cuʒ habitu fratrũ mino
rũ:bulle habent᷑ ianue ⁊ in mõte peſulano.Si⸗
militer ⁊ Hicolaus quartꝰconcedit remiſſionẽ

quarte partis. Idem facit Clemens tertiꝰ bul⸗
le habent᷑ ianue:peruſij:mediolani: ⁊ venetijs
dicta ſũt hec ad extollendã merito humilitatẽ
habitus oꝛdinis minoꝛũ quem beatꝰludouic⸗
tanto ardoꝛe ac deuotione geſtauit. ¶ Secun⸗
do dephendimꝰqᷓ; ſublimis fuit ſanctitas beati
ludouici ex ſpirituali exercitatione. vt em̃ teſta

tur ſupꝛanominatꝰ Johes.xxij.ſanctꝰ iſte ĩ eta

te exiſtens tenera reigioſiſſime educatus ẽ dũ
vero quartũdecimũ attigit annuʒ : ductus fuit

in cataloniaʒ cum duobꝰ ſuis fratribus:datus

obſes p liberatione patris. vbi tam feruẽter de
dicauit ſe ſtudio ꝙ infra ſeptẽniũ quo mihi ob
ſes fuit ſub diſcipulis fratrũ minoꝝ: quos ſecũ

habebat i ſocios in pᷣmitiuis ſciẽtis ⁊ ſacra pa⸗

gina ſic ꝓfecit ꝙ vir dei pollens ingenio de pꝛe
dictis ſcientijs non ſolũ publice ac puateſubti⸗
liter diſputare valeret ſed ſolẽniter clero ⁊ po⸗

pulo ꝓponere verbũ dei vt putaret᷑ hec ſcietia
infuſa ſibi magis diuinitꝰ qᷓ; humanitus acqui
ſita:oꝛationi erat aſſiduꝰmiſſas audieoat deuo
te. In magnis vo feſtiuitatibꝰ cum pᷣparatiõe

mkłłta coꝛpus ſũmebat dominicũ.factus aũt ſa⸗
cerdos diebus quaſi ſingulis celebꝛabat.audi
entie vbi dei inſiſtebat attente. ira wo com
paſſione ad pauperes ferebat᷑: quibus ſiargius
tam puatas qᷓ; publicas elemoſynas faciebat.
vnde factus epᷣs tholoſanus ꝑ vnũ ſuũ famili⸗

arem ſecretariũ mandauit ꝙ ðe ſuoꝛũ qüãtita

te reddituũ quantũ ſibi ſuficeret ꝓ moderatis
expenſis retineret volens q; totũ reſiduũ in ſu⸗

ſtentandis pauperibꝰ poneret᷑: q;qᷓ; pꝛelatꝰ tã

*

pariſius pauperi quẽ quaſi nudũ reperit mul⸗

tũ compatiens:abſcondite capã cõtulit:quaʒ

poꝛtabat ſibiq; fecit ſecrete aliam apoꝛtari Vi

gintiquinq; pauperes in ſua domo reficiebat

quotidie:quoꝛũ ipᷣe aquam manibus infunde⸗
bat aliaq; ſeruitia menſe miniſtrabat: viſitabat
multotiens hoſpitalia pauperũ ⁊ infirmis ꝓm
pto animo ſubueniebat: pontiſicatus officium

exercebat euʒ diligentia miſſas dicẽdo aſſidue
oꝛdines deuotiſſime celebꝛãdo.Clericos qͥbus

de beneſicijs puidere volebat examinando de
articulis fidei: vita ⁊ moꝛibꝰdiligenter iudeo⸗

⁊ gentiles inducebat ſedulo ad baptiſmũ ac q⸗

dam eoꝝ de ſacro fonte leuauit. ¶ Tertio depᷣ⸗

hendimus quãta fuerit ſanctitas beatiludoui⸗
ei ex virginitatis dilectione floꝛuit quippe v⸗
nitate puriſſima.ð qua Johes. xxij. in bulla le⸗

pius nominata ait. Caſtitatis amoꝛ a puero af
fecerat eius mẽtem adeo ꝙ ob ipᷣius fidẽ cuſto

diam: mulierũ conſoꝛtia vitabat oino:intantũ
ꝙ niſi foꝛſan cum matre ⁊ ſoꝛoꝛibꝰ:ſolus cuʒ ſo
la:nullo vnqᷓ; tẽpoꝛe loquebat᷑:verba inhone⸗

ſta hoꝛrebat audire: ⁊ loquentes talia grauiter
arguebat fratres nõ minꝰ qᷓ; duo ⁊ interdũ ã̃t⸗
tuoꝛ in ſua iacebãt camera in ſue teſtimoniũ ni
tide puritatis.Cum aplo etiam paulo ſobꝛicta

te cibi⁊ potꝰ eoꝛpꝰ ſuũ caſtigabat aſſidue ſeq;
frequẽter manu ſua qñq; autẽ alicuius cõſocij
cathenis ferreis diſciplinans veſtiendo ꝓ ca⸗
miſia rudem ſtamineã ⁊ deferendo ad nudam
carnem ꝓ cingulo coꝛdam groſſam:ipᷣaʒ carnẽ
in ſeruitutem ſpũs redigebdat.

magnus eſſet ac filius tanti regis Cum aũt iret

l

¶ Qualit᷑ ſanctꝰ Ludouicus migrauit

—

. — .
.
„
4
—

iuuenis ex hac vita:quẽ Johes.xxij

canoniʒa nitzcler plurima eiꝰ miracu

lanarrat. Caplm:III-

t ſuanct ludouici dic

¶ Pꝛima dicit᷑ felicis conſũmationis*

¶Secũda eccleſiaſtice canoniʒationis.
TZertia miraculoſe coꝛuſcationis.

ꝛima claritas dicit᷑ felicis cõſumatiõis:re

T Wꝛima claritas dicit felicis cöſumatiois
fert de io Johannes. xxij. hec vba. gloꝛioſus

iſte ſanctus ad deũ fontem viuũ quẽ auide ſiti⸗

erat migraturus infirmitate decũbens vltima
deudtiſſimeſũpſit:dñicum coꝛpꝰ qᷓ;uis ſatl de⸗
bilis de lecto exiens in occurſũ dñi ſaluatoꝛis:
quo reuerenter ſuſcepto oſculataq; cruce in ſilẽ
tio diutius manſit.Tandẽ in eum diuinis con
pletl miniſterijs aia illa ſancta carne ſoluta in ce

lum aſcendit:cuiꝰ facies poſt moꝛtem pulchꝛi⸗

oꝛ qᷓ; ante apparuit. Ipſũ q; intuentibꝰ nõ moꝛ⸗

tuus ſed doꝛmiẽs videbat᷑. In ipſa aũt ſui trãſi
tus hoꝛa. Quidã frater minoꝛ deuotus officio

pꝛedicatoꝛ in orõne exiſtens ĩ quodam loco re⸗

moto neſciens de obitu eius:vidit animã ipſiꝰ
multitudine angeloꝝ in celuzʒ deferri dicentiũ.

ſic fit uienti ðo in mũditia ⁊ puritate.Fuit ãt

totius vite ſue curſus vigintitriũ annoꝝ et ſex
menſiũ. Tranſiuit ex hoc mũdo in loco qͥ bun
dula dicit᷑ anno dñi. M. cc.lxxxix.quartode⸗

cimo kalẽdas ſeptemb:is media nocte:ferie ſe⸗
cunde infra octauã aſſumptiõis beate marie vo⸗
ginis. Et ſepult in regia ciuitate marſilie in ec
cleſia fratrũ minoꝝ. ꝓut ipſe iã dum viueret oꝛ

dinauit. Pꝛopter hec oĩa ⁊illa q̃ dicẽda erunt

Ait enim.laudet᷑ magniſice deus noſter cuius
derxtera huic epo contulit ſtelliferũ regium dia
Dema. Aplaudant ⁊ ipᷣi celi ciues quoꝛum ceti
dus ſanctꝰ iſte ſole ſplendidioꝛ eſt inſertus.Ca
nant quoq altiſone francieſciie 1 vng nic fe⸗ Er ſe vouiſſet ad ſepulcrum eius veniens ⁊ of⸗
ferens caput cere anteq; exiret eccleſiaʒ reperit
ſe ſanatũ.ec inquit Johes. xxij.ſunt mirabi⸗
lia ſolius altiſſimi quibus ⁊ qᷓ;pluribꝰ alijs mi⸗
riſicare voluit ſanctũ ſuũ ac toti mũdo reddere
venerandum. Igitur ⁊ nos depꝛecemur illum
yt ſua interuentione obtineamus dei gratiã et
tandem gloꝛiam ſempiternam. Amen.

erm o.x lvij. de ſancto Thoma de 7 L
qquino oꝛdinis pᷣdicatouum.

gna de quoꝛum oꝛto cãdoꝛis niuei flos crupit.
uoꝛũ vitis germinat dulcem vuam cuius li⸗
quoꝛ celũ letiſicans:abũde effundit᷑ in calice ſũ
mi regis Letet᷑ inſupꝑ ciuitas tholoſana tãto di
tata pᷣſule:que apud deũ aduocatũ habet ſedu
lum ⁊ patronũ.Sed ⁊ fratrũ minoꝛũ oꝛdo con
ſpicuus:noue laudis canticũ pꝛomerenon de⸗

ſiſtat: in aula celeſti tam p̃clarum alünum feſti
ne diuinis cõſpectibus repꝛeſentans hecigitur
Secũda claritas qua deus ſplẽdere fecit be⸗
atum ludouicũ dicit᷑ eccleſiaſtice canoniʒatio⸗

ſancti ludor ur claritatl. vo⸗
luit nanq; deus ipſum triplici clari⸗

febꝛes expirauit.facto vo voto ꝑ patrẽ iſtiſan-
cto mox ſuſcitata ẽ ⁊ vbera matris ſuxit. Qui⸗-
dam puer qͥnq; annoꝛũ febꝛibus extinctus.fa-
cto voto ꝑ patrẽ eius:ad vitaʒ redijtſanꝰ ⁊ ab
qꝙᷓ; febꝛibus.Qucdã puella annoꝛũ ſeptem perr

nis Johßes qdem ſecundus ip̃m cathalagoſua ſt
ctoꝝ aſcripſit ſuatis oibus que requirũt᷑t inaa
noniʒatione ſanctoꝝ. Mã pᷣdeceſſoꝛes ſui.ſ.bo
nibacius octau cuius tꝑe beat ludouicus ex

.

hꝛac luce migrauit. Et bndictus vndecimꝰ. Et
clemens qͥntus iterueniẽte moꝛte id cõplerenõ
valuerunt. ¶Tertia claritas ðꝛ miraculoſe co
ruſcatiõis nã q; vt pᷣfatꝰ Johʒes.xxij.aſſerit ma
gnis miraculis de ſanctuʒ ludouicũ poſt eius
obitũ clarũ fecit.quoꝝ aliqua certis ꝓbata te⸗
ſtimonijs ad declarandã huiꝰ ſancti głiam ipſe

narrat.q̃ etiã nos h̊ loco duximꝰinſerẽda.Que

dam duoꝝ annoꝝ puella duob? menſib?paſſa

dies aliquos febꝛibꝰ cruciata tandẽ expirauit.

facto vo voto ꝑ ſuos ad dictũ ſanctũ:recupera
uerit ſpiritũ ⁊ reuixit. Quedã puella nobilis q
ex caſu ad terraʒ de nutricis bꝛachijs ꝑſeptem
annos paſſa fuerat ſurditatẽ ad iuocationẽ hu⸗
ius ſancti ad plenũ extitit liberata. Quidam dq
poſt foꝛtẽ febꝛem loquelã ꝑ menſem ꝑdiderat:
ad ſepulcrũ ſancti huius delatus illã recupera
uit. Quedã mulier cũ ex partu quodã violẽto
de puero moꝛtuo ⁊ in eius vtero trãſuerſato cõ
tracta in manibus ⁊ pedibus ac femoꝛibꝰ bien⸗
nio ꝑmãũſiſſet.facto voto ad iſtũ ſãctũ:q ſi eam
ſuis meritis adiuuaret.toto tꝑe vite ſue viſita
ret eccleſiã vbi coꝛpꝰ ſãcti iacebat.ſubito cepit
doꝛmire. Et expergefacta repperit ſe ſanatam.
MQMQEulier qdã ꝑ octo annos moꝛbo epilẽtico fa⸗
tigata emiſſo voto ꝙ ſingulis annis ſepulcrum

ſãcti viſitaret mox extitit liberata. Monialis

q̃dã poſt lõgã febꝛẽ quã paſſa fuerat doloꝛẽ in⸗
cureratin olb nedels ſuis ſaraeij y dieb?e duo
dien⸗ rartiſſt Pia vrii decim nõ niſi alieno adiutoꝛio de lecto poterat
Aaieria mm vera eruiſſma Jorig To⸗ ſe mouere. Inuocato vo hui ſacti atfocinio
ſana ⁊ incolumis ẽ effecta. Cũ hõ qͥdaʒ qͥ mira
raculis huiꝰ ſãcti detrahere nitebat euerſionẽ
faciei ⁊ oculoꝝ turpiter icurriſſet: ſicq; manẽs

duos dies huic ſancto cũ oĩ deuotiõe q̃ pote

.

Pine
on
fmait

oc
fhonni
lunlin⸗
coruil
etdoaus
Tenint
ſehusts
utꝛapl
erinſi
efierig
equuen
6ͤhun⸗
cpastn

(Cua
Alnel

De
edegi
riidr
ſehns
Cn

a

nusſ.
ohs⸗
Arfſſnete
n voq

ſnsſe

(plonoti

cpiotori
ringen

neſnp

lol Bo⸗
Cnfner

Ppfern

ſbge

Ahen
len

er TI,, IS rr e
üin ) — I SII L abꝛaam iſaac ⁊ ſilibus:ergo nonẽ ars velſcten
n ) dD N E dit illi ſciẽtiaʒ tia. Ald h ita rñdet Alexãder de ales in.j.ſũme
nnsn fctön. Scribunt h vba oꝛiginaliter vniuerſale dꝛ qttuoꝛ modis. In pᷣdicãdo vx·
eme Sapie. x. ca. Obligatur xpᷣiana rei hõ. In exemplãdo vt foꝛma ſorularie ad Vnl .
R gio colere ac venerari deuotioe pᷣcipua ſanctů tos Frle ee. Et rit tob e dan irdt 3
loſen thomã de adno qͥ ſua erudinõe mirabili ſingu⸗ ming. 3n igniſica Kache erlya ar exercetſei
ſentmm lariſſimaq; doctrina eccłiaʒ dei magnopere de u i q dtrahit ců Rarina Frcanlando vt e
unt Semor i rnrae ennictne lis reparatiois hoiuz. m b diceduͦ & vni⸗
n ſ rehenoamagetumngins i diuinie:kanr docuit: Uerſale in ſcriptura ſacra hʒ en ſnins gener leg
e beſeri poſſit. Qua de reſcientia eius diſſerere V ad ſenſum extenoꝛe ẽ vniuerſale ſcdo mododi
equũ eſt ac rõnabile quã mag ſilli a deo infuſſ ctumſcʒ in exemplando.vt verbi gra. In litte⸗
nne 5 bumnanrus acguiſtin pie pateri poſſumꝰ:in rali hiſtoꝛia abꝛae ⁊ iob: qð narratur eſi ſigsn .Kr
Ki bus triplicẽ excellenti ſcientie ſãctithome ꝓ lare. Sʒ adhuciſcriptura narrat vt exemplar
Ummg ponimus extollendam. H ſiit vite ⁊ cõuerſationis bonoꝛuzʒ. Hinc ad Ro⸗
n Sꝛima dicitur ſublimitatis. ma xv. ca. ait apoſtoꝰ. Quecũq; ſcripta ſũtad
ncn Penaricbur i l noſtram doctrinaʒ ſcripta ſunt. tum vero ad
liihiei Tertaſalietitatis. ffenſü interioꝛt ſpũaleʒ eſt vniũᷣſale tertio mo⸗
1sſenen wdddooin particularibꝰ ſententijs ſcʒ vtile in ſigniſi HD
annehr ¶ Qualiter ſanctthomas fuit doctoꝛ cando:quia eſt ſignum rei vniuerſalis ad mul-⸗
utni theologie. ⁊ de ipi? theologie atq; ſci ta. &tum vo ad vtrũq; ſenſum interioꝛẽ ⁊ ex
hlcent entie laudihus. ¶ Capim. I. rerioꝛem ſiue in ſententijs particularib ſiue ge
euper, celle neralibus m ꝙ ſit reductio ad deum q eſt eauu
lingen Img excellen⸗- minerſalis conditionis rerũ: vel ad chꝛiſtũ
nſp . tia ſcientie ſacti thome ðꝛ ſublimita-⸗ qui ẽ vniuerſalis cauſa reparationis. Vniuer⸗ .
in⸗ tis. Naʒ doctoꝛfuit ſacre theologie ſale eſt quarto modo in cauſando.ᷣm e ge hac
glan que dignitate ſua pponitur cunciis ſciẽtjs na moduʒ ⁊ diſiiuctomech Dicere voctin sn .
eyſir⸗ turalibꝰ moꝛalibꝰ. Scd ꝓ intelligetia plenio⸗ eſſererũ vniuerſaliũ. ¶ Secundũ dubiuʒ Ad
oten re huius partis: tria dubia ſunt abſoluida. vtrum theologia ſit alus ſcientijs dignioꝛ itſa
nun. Pꝛimũ vtæ theologia ſit ſcieninia. q reſpõdet Tho. vbi ſupꝛa. ꝙ ſic. nã cum iſta
ſii⸗ Scum vix ſit alijs ſcientijs dignio. ſtcientia chtum ad aliquid ſit ſpeculatiua 2 ꝛ2
hlann Tentiũ vta ſcia igenerali ſpta ſit extimanda ctica omes alias traſcendit: ta ſpeculatiuas B
Monui CAd pꝛimuz dubiũ rũdet Tho.j.pte.q.j. Bpꝛꝛacticas.Speculatiuaꝝ ei Kienine⸗ nn *
dolni. theologia ſcientia eſt. Sed ſciendũ ꝙ duplex ẽ tera dignioꝛ ðꝛ.tum ꝓpter ce itnnet e bec
Nchv⸗ genus ſcientiaꝝ. Quedaʒ em̃ ſũt qᷓ̃ ꝓcedunt ex pter dignitatẽ materie.Et q;tuʒ ad vtrũe .
ppolgat ncipij is: lumi alis itellectus. ſiẽ ſcientia alias ſciẽtias ſpeculatiuas excedit. m
un pucipijs notis: ſumine naturalig ſtellectus. ſi ſcientia idem. alie ſcientie certitudineʒ
goeinio ariſmetrica: geometria: muſica et hmõi. Que⸗ certitudinem quidem. alie ene ane vor
zanin dam vo que ꝓcedunt ex pᷣncipijs notis lumie habẽt ex mau naine rönigt mm On,
erſiole⸗ ſuꝑioꝛis ſcientie:ſicut ꝑſpectiua ꝓcedit ex pn⸗ errare.hec aũtſcientis i n voͤr. Seom.
pnanis cipijs notiſicatl ꝑ geometriã.Et muſica ex bn⸗ mine diuine ſcientie ale decini Eet K ct⸗:
u eneeirteneanwcedexbncgonon efimer bebis Aneſuaainendineronem waſel⸗
ſens 10/ octrina eſt lcientig: q; ꝓcedite „,H fer „ X Aor & t ern
gmt lumine ſuperioꝛsſcieniſerque cz eit dei abea dunt Alie volcientiecoſiderant eatii guera.
nimrbr toꝛũ. AUnde ſicutmuſica credit pncipia tradita tioniſub unrat. Re e om kne bꝛdn
PAlis⸗ ab ariſinetrica:ita ſacra doctrina credit pꝛinci⸗ la dignioꝛe niane ennwonnmn deteln⸗.
onhie Diakeuetatan deo Sz obicce auiapoieſt narommneinttante oꝛdinatur fſinis autem the
mn dsalagin ic denene maniAr e. logiefue doctrine ſacre ꝛinctum eſt pꝛactica
i ars vero vniher ali i at ars cũ ex mult ex⸗ eſt beatitudo teanarRre dhüPH;
perimẽt ĩ intellectu vna ſit de ſimilibꝰacceptio finẽ oꝛdinãtur anea ij arois inl.b. 8
oma de Sed docrtina theologie ꝓ magna parte nonẽ cticarum. F rancucus ſii ſit ad inſtantiaz
vniuerſaliũ:ſᷣ ſingulariũ.tractat enim de geſt veritatibꝰ dionyſij quem leripli untee

—

tegis Roberti. ſup libꝛũ demyſtica theologia

dit. Omnes ſciẽtie ancil ãt theologie ⁊ aliquo
modo ſubalternãt᷑ Sed notandũ ꝙ quattuoꝛ
modis vna ſciẽtia ðꝛ ſbalteri alternari.ꝛimo
mõ qꝛ efficiens ſub efficiẽte: vt qꝛbᷣncipiuʒ ſub
dðSncipio:ponendo ꝙ bncipia ſunt cauſe cõclu⸗
ſionum effectiue Et ſic ſubalternat᷑ muſica ariſ
metrice ⁊ ꝑpſpectiua geometrie:quia ↄcluſiões
ſuperioꝛũ ſunt pᷣncipia inferioꝝ. Et iſta ðꝛ pꝛo
pꝛia ſubalternatio Scdᷣo modo qꝛ materia ſub

materia: ⁊ qꝛ ſubiectũ ſub ſubiecto.Sicut phi⸗

ſica ſuboꝛdinat᷑ metaphiſice Quia coꝛpꝰmobi
le qð ẽ ſubiectuʒ phiſice ↄtinet᷑ ſub ente quod
eſt ſubiectũ metaphiſice. Tertio modo qꝛ foꝛ⸗
ma ſub foꝛma.vtpote qꝛ modus agendi ſſ̊ mo
do agendi.Et ſic omnis alia ſciẽtia ſuboꝛdina
tur logice.qꝛ ipᷣa tradit modũ ſillogizãdi ⁊ de⸗
monſtrandi vniuerſis.Quarto modo qꝛ finis
ſub fine:frenefactiua equeſtri:qꝛ finis illiꝰ ẽ ꝓ⸗
pter finẽ iſtius.Alie ergo ſciẽtie nõ ſubalternã
tur theologie ᷣmo modo: qꝛ eius pᷣncipia non
ſunt cõmunia. vtpote articuli fidei. Neſecun⸗

do modo qꝛ ſubiectum eius eſt ſingulariſſimũ

Nec tertio modo qꝛ nõ ꝓcedit ꝑ regulas quas
alijs ſciẽtijs tradat Sed q̃rto modo qꝛ fines ali
arum ſũt ꝓpter fineʒ iſtius: melius tñ ðꝛ ſuboꝛ

Dinatio qᷓ; ſubalternatio.hec frãciſus. C Ter⸗

nium dubiũ fuit vtrüſcientia in generali ſũpta
it magnificiẽda Etvt refert Tho.iij.pte.q ix

ſcientia large accipit᷑ ꝓ älibet cognitiõe intelle

ctus.ſunt ergo nõnulli qͥ ſcientiã repꝛobant vi⸗

roſq; doctos aſpernant Contra quos duo ad
laudẽ ſcientie merito duximꝰ inſpiciẽda. ꝛi⸗
mum in dbus ſcientia reperit᷑ cum decoꝛe ⁊ oꝛ⸗

namẽto maximo. Scðʒ quantã humano gene

riſciẽtia attulit vtilitatẽ Accedit qdem pꝛimo
ad cõmendationẽ ⁊ extollentiaʒ ſciẽtie ꝙ ipſa

reperit᷑ in deo ⁊ in buſlibet ab eo pductis ele
ctiſq; creaturis.De ↄditoꝛe ſiqͥdem oĩm aiunt
theologi i rebus diuinis exercitati: ꝙ ſicut bo

nus eſt eternus imenſus incõmutabilis ⁊ beoa⸗-
tiſſimꝰ. Ita ⁊ oia ſciens Sciẽtia tamẽ vt ponit
Tho.j.ꝑte.q.xiii.non ẽ in eo ilitas vel habi⸗
tus:ſed actus purus:⁊ ſubſtãtia: qm̃ nõ ꝑ ali:
ud a ſe itelligit. Et qᷓuis alia a ſe cognoſcat:ta⸗

men vt ſcripſimꝰ in vmone pᷣmo detimoꝛe iudi

cioꝛũ dei.intellectus ille diuinꝰ infinitus nõ re

cipit aliunde ꝑfectionẽ: cuius ꝑfectio ẽ ſola di

uina eſſentia. Quo fit vt materialia imateriali⸗
ter diuiſibilia indiuiſibiliter ⁊ młta vnitiue co
gnoſcat:qꝛ ipᷣe iĩmaterialis eſt ſimplex ⁊ vnus.
vvnge qlis eſt ipſe:talis ⁊ cognitio eiꝰ. Et ne in
his diutius ĩmoꝛemur:in deo ẽ ſciẽtia q̃ cogno

ſcit ſeip̃m.Et quicqd eſt in rebꝰ creatis ſiue in

celo ſiue in tra ſiue in mari.qͥnimo ſapia ſua coõ

digdit tam varias diſtinctas oꝛdinataſq; rerum
naturas vniuerſa ↄſtitituens in põdere:nume

ro:⁊ mẽſura.nouit om̃ia anteqᷓ; eſſent qͥ nume⸗
rat multitudinẽ ſtellaꝝ ⁊ gutulas oceani. Sʒ
taceamꝰ ſtupendaqᷓ dici poſſent de ſcia dei.Et
ad alios vtamus ſermonẽ. Fecit ille artifex ſa
pientiſſimꝰ angelos a ſue creationis pᷣmoꝛdio:
tãta luce ſciẽtie pᷣditos:vt itellectuales ſubſtã⸗
tie ſpũales mentes ⁊ imaterialia lumina a ſan⸗
ctis intelligentieq; a philoſophis nuncupent᷑.

At ⁊ hoi pᷣmo hoc donũ ampliſſimũ tradit᷑ fu⸗

iſſe tributũ:ꝙ reꝝ oiuʒ ꝓpter ipᷣm cõditaꝝ co
gnitionẽ acceperit vt męr̃ ſniaꝝ refert di.xxiij.

fſ(cdi li. cunctiſq; aiantibꝰ noĩa ſᷣm ſuaʒ pꝓpꝛieta

tem deſign auit. Non eſt pᷣtereundũ ſilentio.ꝙ
dũ verbũ caro factuʒ eſt ⁊ habitauit in nobis

aiam de nouo creatã plenam ſcientia ⁊ gr̃a ſibi

vinculo indiſſolubili copulauit:om̃i ignoꝛãtia
ſecluſa.vt diximus in mone.v.hmõi operis.
Apoſtoli inſuꝑ mi itantis eccleſie fundatoꝛes
cum l̃is operã nõ dediſſent: ⁊ ad pᷣdicationeʒ
euangelij foꝛent deſtinãdi a ſpũſancto illumia⸗
ti ſunt:vt ſic doctioꝛes effecti euãgelicã tubam
ſonarent. Inde moti patres antiq ſtatuerunt:
vt nullus officiuʒ pᷣdicationis exerceat:niſi ſit

appꝛime eruditus ⁊ doctꝰ ſicut in ãdrageſima⸗
li ſcripſi in mone ð vbo dei. Cur ergo nõ erit

extollẽda ſciẽtia.cur nõ ſtudioſe q̃renda. Cur

non a cũctis moꝛtalibꝰauidiſſime exoptãda.fa

cit aũt ad eius cõmendationẽ pᷣter illa q cõme⸗
moꝛauimꝰ. ꝙ oẽs homies natura ſcire deſide⸗

rant. vt dicii Ariſto. Et oẽs ducimur ⁊ trahi⸗

mur ad cognitiõis ⁊ ſcientie cupiditatẽ ſᷣm ꝙ
ait Cicero. Pꝛopter q̃ oia Plato in thimeo di
xit. Scientia ẽ diuina dei: quo nihil maius di⸗
ina magnificẽtia humano generi cõmodauit
Gcððo ꝑſcrutari debemꝰ.quãta ſit ſcientie alti⸗
tudo ſublimis ex vberrima vtilitate quaʒ ↄtu⸗
lit humano generi ⁊ indies afferre nõ deſinit:⁊
in pᷣmis a iuris cõſultis viris clariſſimis initiũ
ſumẽdi duxi.ipᷣi nanq; legibꝰ ab eis ↄditis: ex
q̃bus inſimul collectis iã grãdia volumina cõ
plent᷑ gentes populoſq; inſtruxerunt vthuma
nã celibẽq; vitam excolerẽt.Quiſnã hoies ra⸗
tione pᷣſtantes: nõ exiſtimet bꝛutis deterioꝛes
vilioꝛeſq; pecudibꝰ: ſi paſſionibꝰ vitioſis non

dominent᷑ . Ideo lex ꝓdit᷑ vt appetitꝰ noxiꝰ ſſb

iuris regula limitet᷑ ꝑ quã genus humanuʒ vt
honeſte viuat:alteꝝ nõ ledat:ius ſuũ cuiq; tri

buat infoꝛmat᷑.ſicut ponit᷑ ĩi ꝓlogo decretaliũ.

ſũmo igit᷑ ingenio facteſũt leges vt ſcribit᷑ diſ.
iiij. ca. facte ſunt aũtleges vt eaꝝ metu hũana
coherceat᷑ audacia.iutaq; ſit inter impꝛobosi

nocẽtia. Ciues paciſice viuant: maioꝛes mino
ribus fauo:ẽ impendant: minoꝛes maioꝛibus

feuere
eE
lank.
etſcn
gnnuin
dionn
Etin
iteiſ
Pern
horebi
netn
bont
ſtnel⸗
inge
hiso
eſene
numß
ev
ſſur
iin
nige
od
ſgah⸗
Guſen
ſoglan
ſtatis:
mpeit
lgardo⸗
lcaulal
wine
dors
we
phi⸗
tro
buſa
ninnia
letat
mnk.
lilocof
wemnanr
Pprerl
tolige
genn
doncui
tlite
N
N
Ns.

enes
Mnitt

ſins⸗
fanſe

Xlvij.

reuerentiã exhibeãt: pares paribꝰcoꝛdiã do⸗ àͥ doctrina pollẽt clariſſimi habent· Quinimo
tinn⸗ Eones ſwnodli deo piercligioſeq; famu ciuitates ⁊ regna in quibelraꝝ ſtudia frequen
aeni ent᷑. Deipᷣis vo medicis qͥd referemus:nõ ta⸗. tant᷑ miro fulgeẽt decoꝛe. Ande Aug'. xviij li.
ſündis cet ſcriptura ſacra dignitatẽ eoꝝ: dum ſnia illa de ciui.dei.ait.q;uis atheniẽſes in grecia plu⸗
lemin grauiſſima ſapiẽtis oblectat᷑. Honoꝛa inqt me⸗ rimũ claruiſſe fateat. Etiam Saluſtiꝰromanꝰ
znouite Lenni Bniel neceſſitatẽ em creauit altiſſmus hiſtoꝛicꝰplus tñ fama qᷓ;re ia. Mã loquẽs de
leſi⸗ t nae ciplina medici exaltabit caput illi⸗ illis. athenienſiũ inqt res geſte ſicut ego exiſti⸗
ninaſen Ze c eeru magug ſor collaudabit᷑ altiſſimꝰ mo ſatis ample magnificefuere. verũ aliquato
nabef Dekerta Geauirmechtcina: vr curneneeab mmnderacg ſema eir g0 qꝛ pucnere ibiſcri
imnaffi⸗ ca. donſe 3. uE vba ponunt Ecẽi.xxx viij. ptoꝛum ingeniap terraꝝ oꝛdem athenienſiũ fa
rc⸗ N: 0 ecto coꝛpoꝛa nr̃a aie itellectiue inſtru· ctaꝑ maxima celebꝛant᷑. Ita eoꝝ qͥ fecerũt vir
mii mein 0sgans delicats a ererurtigt mnd tus tanta habet᷑ quantũ vbis potuerũt extol⸗
ignn or mn la ſepemedicon pſidis curata:gratiſ lere p̃clara ingenia. Accedit huic ciuitati non
inn . me ſanitati reddunt᷑: vqᷓ ſana ut robuſta ne paruas eriaz ex r̃is ex pvᷣis gloꝛia q ibi p otiſſi⸗
linie bide aues egritudines incidant pᷣſeruant᷑. Sed mü talia Rudlavigberuz kee He di⸗ regno vo
ff, Bis omnibemaius theologo; opaſzerum caod vin doctikuigebar aſ ſpleoftmane
igui . nßell ane mẽtis ambigit. Mõne apoſtolo⸗ ti ⁊ q̃ſi ſtelle in ꝑpetuas eternitates vt dicitur
nen ße catione idolatrie pernicies qᷓ totuʒ px Dañ. xij. ca. Joo Hieroꝰaſſerebat. Diſcamus
lie ſnre⸗ auerat oꝛbẽ vndiq; eſt eiecta. Inſuꝑ tot in terris quoꝝ ſcientia nobiſcũ ꝑſeuerat in celo
ürun mene ndes pereſec ae⸗ erxpugnauit quis euer magna itach ſcientie v doctrine eſt excellentia.
nind nacee Nm ſuffocauit: niſi vtus ⁊ ſapien⸗ In qua ſingularis inuẽtus eſt beatꝰ Thomas
colhck ia eoꝛũ qui ſe doctrine firmiter dedicarũt. Atu· Meq; tm̃ viribus ingenij exercitij illam acdqſi
— deo dicere ꝙ ſi doctoꝛes vtriuſq; lingue grece uit. ſed munere diuino poſt factam qdem pfeſſi
den ſcʒ ⁊ latine hereticoꝝ venenatas fraudes oſpu onem ſuã i oꝛdine pᷣdicatoꝝ. Frater Johanes
tninſſ, gnaſſent: xpiana religio foꝛet extincta. Obmit: Theutonic' magiſter oꝛdinis im ſecum pari
kaſim to quanta facta ſint ab inqſitoꝛibꝰ hereticepꝛa qſiũ duxit.deinde colonis. Vbi ſᷣfratre Alber⸗
dan uitatis:pᷣcipue p̃dicatoꝝ ⁊ minoꝝ oꝛdinũ con/ to magiſtro in theologia eiuſdem oꝛdinis floꝛe
ni ,u tra ꝑditiſſimas hereſes manicheoꝝ: arrianoꝝ bat ſtudiu generale. Studio aũt vacans oꝛati⸗
mriu legardoꝝ: fraticelloꝝ :alioꝛũq; quoꝛũ vocabu ni ⁊ ſilẽtio quãtũ poterat adeo ſe dabat. vt vo
icone⸗ la cauſa bꝛeuitatis ſubticemꝰ.Et vt ꝑtem iſtazʒ carẽt eũ fratres bouẽ mutũ.Cum aũt magiſter *
edeſice bꝛeuius expediamꝰ dicimꝰ.ꝙ ſciẽtia viros do Albertus libꝛũ dionyſij ð diuinis nominib⸗ le⸗
ruuchi ctos reddit in vtroq; ſeculo gloꝛioſos. HNã So geretqͥdam ſtudens tardus ingenio ad ſanctuʒ
mfng cratesmagnu nomẽ adeptus ẽ. de quo Tulliꝰ thomã ſe ptulit vt ei lectionẽ repeteret.qð ſan⸗
nthimon tanenionn tuſculanis ait. Socrates pꝛimus ctus tho. libenti aĩo fecitnõ ſine admirationeil
lnnüztn boan vocauit ecelo quã locauit in vꝛbibin: lius.qui mox magiſtro pſpicacitatẽ ingenijſa⸗
GMolu no uhri donnos coegit de vita ⁊ moꝛibꝰre⸗ cti thome reuelauit. Contigit aũtillis diebꝰ di⸗
Cinin uſq; bonis ⁊ malis qrere. Et Hiero cõtra io ctum magiſtrũ diſputare quãdã qſtionẽ diffici
guz⸗ uinianũ dicit deſocrate.Hunc omniũ phoꝝ ſe lem. quꝗ cum frater thomas collectã ſcripſiſſet
eſte ctetanqᷓ ſapientie ⁊ vtutis vnicũ fontem vene in cedula. ⁊ qdem ſtudẽs caſu ipam ante ei cel
sini rant᷑. Is tñ vt Aaleriꝰmeminit de his qͥ humi lulã inueniens magiſtro Alberto oſtendit.qui
Anse⸗ li loco nati clari euaſerũt atre obſtetrice pa mandauit magiſtro ſtudentiuzʒ vt queſtionem
nin tre marmoꝛario genitus eſt. cuiꝰnomẽ ſplendet ſatis difficilem ei cõmitteret de qua in craſtino
enbun ꝓpter ſcientiã. Oemoſten es inſuꝑ hnceps oꝛa reſponderet. quã ex obedientia ſuſcepit. Etad
iheisrn toꝛũ grecie humilimos habuit genitoꝛes. Au⸗ oꝛationẽ cõfugit atq; in craſtino ita rñũdit vi di
ene luſgelius etia li. j. noctiu actican refent ꝙphe cerct eimagiſter frater thoma. Cu nõ viden te
taſs dan cuiꝰ nomẽ plato illũ libꝛũ diuinũ de imoꝛ: nere locũ reſpondẽtis ſed determinatis.fecite
itort talitate aie dedit. Puus fuit emptus a cebe ſoꝛa ſibi qttuoꝛ argumẽta tam ſubtiliſſima vt crede
umm nca cunie ſocis fuit in phie diſciplinis. er poſt ret oino illum concluſũ.Ald que cuʒ frater tho
icuicht Pßus! luſtrfuit. Oenipus fuitſeruꝰ poſtea mas ſufficiẽtiſſime reſpondiſſet.dixit albertus.
dealiͤ Phus. Babil buethelaſtr i pipatetici. poſtea os vocamꝰ iſtũ bouẽ mutũ: ſ ipe talẽ mugi
nbtdi⸗ pphus. Merſeus zenonis ſtoici ſeru⸗ phᷣus. Di⸗ tum dabit: q ſonabit in toto mũdo.Tandẽ cuʒ
r hian Ssenes egen ſeru⸗ ex ſ uitute in libertateʒ in bꝛeui plurimũ ꝓfeciſſet factus fuit baccalari
pobos⸗ 8 Penittan Hez pᷣus. Epictet⸗ſeruus poſtremo us pariſin- Et ibi pariſiꝰgradũ magiſterij cum
Nomind ppᷣus.q omes ex phis ꝓpter peritiã lraꝝ glo⸗ humilitateſuſcepit. Omni etꝑpe dumlegere
8 ſolebat deũ Vnc

gionbns

D

riam ſibi ampliſſimã vendicarũt.Nec ſoluʒ ipi

vel diſputare debebat oꝛare

¶ Qualit doctrina ſãcti thome? ſati⸗

. „

oꝛationem diecbat. Treatoꝛ ineſfabilis qui de
theſauris tue ſapiẽtie nouẽ angeloꝝ ierachias

noſti.⁊ eas ſupꝛa celum empirreũ miro oꝛdine

collocaſti atq; elegãtiſſime partes vniuerſi di⸗
ſpoſuiſti. Tu inquò qͥverus fons luminis dice
ris atq; ſupeminẽs pᷣncipiuzʒ infundere dixeris
ſuꝑ intellect mei tenebꝛas lumẽ claritatis ⁊in
ſticie duplicẽ in ꝗ natꝰſũ remoueas pᷣuationeʒ
tenebꝛaꝝ. pctm̃ ſcʒ ⁊ ignoꝛantiã. Quilinguas

infantiũ facis diſertas linguã meã erudias ⁊ in

labus meis gr̃am ⁊ bñdictionẽ infundas. Da
mihi intelligẽdi acumẽ:addiſcẽdi facilitatẽ: re
tinẽdi capacitatẽ:interpᷣtãdi ſubtilitatẽ:loqu?z
dDi gram copioſam:ingreſſum inſtruas: ꝓgreſ⸗
ſum dirigas. Egreſſum compleas ꝑ xpᷣm dũim
nrm.Amẽ.Dũ itaq; gradũ magiſterij deberet
ſuſcipere:⁊ oꝛationi ſeruẽter intenderet aliquã
tulũ obdoꝛmiuit. Aparuit autẽ illi ſic doꝛmiẽ
tij dangelus cõfoꝛtans eum vt magiſterium acce
ptaret.ꝓponeretq; in ſuo examineillud publi⸗
ce. Rigans montes de ſuperioꝛibꝰ tuis:in fru⸗

lu operum tuoꝝ ſatiabitur terra.

—

vtilis:eo

—„

copioſa facilis me

àA

—

pta triplicem habent cõditionem.
C“eima 8: copioſitatis.

„

tioſitatltlis.

it ðꝛ co

P IOeeH
ea ſpectãt ad

=ä

Sed ſuper oĩa res diuina abũdantes notauit.

Scripſit ſuꝑ qttuoꝛ libꝛos ſniaꝝ.ſũmã theolo

gie quã in tribvoluminibꝰcõpilauit Sũmam
Ztra gẽtiles. opus ſuꝑ q̃ttuoꝛ euãgelia.Et pie
ter hoc aliã poſtillã ſuꝑ euangelia. Suꝑ epłlis

pajuli. ſuꝑ Eſaiã ſuꝑ Hieremiã. ſuꝑ Cãtica. ſu⸗
per Job. ſuꝑ magnã pꝑtẽ pſalterij. Cõ pendiuz
theologie. qſtiones de veritate. qᷓſtiones de qͥ
libet. q̃ſtiones de aia ſuꝑ dionyſiũ de angeliea
ierarchia. de diuinis noibꝰ. ſuꝑ boetiũ de tri
nitate. hebdomatibꝰ. ⁊ de duabꝰ naturis. cõ
tra auerrois de vnitate intellectꝰ. ʒ guilelmuz
de ſacto amoꝛe qͥ dicebat religioſos mẽdicãtes
ſnnõ labotates manibꝰ nõ poſſe ſaluari. Scripſit

6

8 inſipientibus grata

. . . .
—=
. =
4

ome ðꝛ vtilitas. ꝛo⸗
uiit naq; mirũ imodũ eccleſie dei:eo
Ynon tm̃ fuit in ſe ſciens.ſed alios docuit pꝛe⸗
dDicando ⁊ legendo: ⁊ vt ꝑpetua fierent que do
cebat ſcribendi officiũ accepit. Eius auteʒ ſcri

itio eo; que ſanct? thomas ſcri⸗
tatis. Scripſit nanq; copioſe:tã
naturalẽ vel etiã moꝛalẽ phiam ꝓuocarũt ad riſu.ille em legerat
apludꝗ veteres ruſticos frumẽti furfureũ dixiſ
ſe.itez floꝛes audierat pꝛiſca voce ſignificane vi
ni ſecem vitiacijs expꝛeſſam. pꝛimuũ vybumlege
rat in plauto.ſcpʒ apud ccciliũ in polimenis:
ſibi ad omamẽta oꝛationuʒ ſeruauerat. diximꝰ
iſta vt oſtendamꝰ qᷓ; ſit laudabile ſentẽtias ſub
tiliſſimas cũ om̃i qua fieri põt facilitate explica

etiaz officiu de coꝛpexpi. Et plura opuſculas

„

de diuerſis materijs vt in ̊ videat᷑ de eo tã ſtu

pẽdũ miraculũ.ꝙ vnus homo modico tpe:tot
potuerit ſubtilitates q̃ſtionũ ⁊ pfunditates tã

ſubtiliter penetrare ſtilo tam cõpoſito ⁊ ſuccin⸗

cto diſcurrere Quei totvoluminibꝰredu xit in
ſcriptis.vigintiqnq; anni fluxerũt inter eiꝰ ma

„

giſteriũ ⁊ obituʒ. Obijt nanq; anno dñi. M.

cclxxiiij. pontificat/ gregoꝛij.x. anno.iiij. Etvi

te ſue anno. xl viij.ſeptima die marcij. hoꝛa ma⸗
tutinali. At igit᷑ vbertatẽ doctrine ſancti Cho
memagnificem“ dicere poſſumus. ſi omnes
libꝛi phᷣie ⁊ theologie perirẽt. Et illi quos tho

mas ſcripſit ſoli reperirenł᷑: nũqᷓ; luxſcientie et

veritatis poſſetextingui. C ocda cõditio ox⸗

que thomas ſcripſit dicit᷑ facilitatis.habet em
doctrina illa quãdaʒ claritatẽ ⁊oꝛdinẽ ita ſua⸗
uem vt abſq; multa difficultate imbibi valeat.
Neq; ꝓpterea eſt paruipẽdenda:quia cum fa

cilitate ſit tradita:cuz ĩ quolidet genereſiue do
cendiſiue dicendi a cunctis viris doctis facili
taæs extollat᷑. Inquit em̃ Cicero li.de oꝛatoꝛe.
Is ẽ eloquẽs qͥ alta humiliter:humilia grauit᷑
2 mediocra temperate dicere põt. Ir eodeʒ in⸗
ſuper libꝛo magis compꝛobare videt᷑ ſentẽtias
graues abſq; oꝛnatu:qᷓ; fucata vba ſineſenten
tia ait ergo. Quid eſt tam furioſũ qᷓ; vboꝛũ vel

optimon atq; oꝛnatiſſimoꝛũ ſonitꝰ inanis nul⸗

la ſubiecta ſentẽtia:nec ſciẽtia. Sunt nõnulli q̃

gloꝛiant᷑ ſiid qð docent aut ꝑſuadẽt: ꝓpter in⸗

uſitata verba: aut confuſas ⁊ implicitas ratio⸗
nes:ſub auditoꝛibꝰcum laboꝛe intelligaãt᷑.Con

tra quos auluſgeliꝰ li.x.noctiũ acticaꝝ itaſcri⸗

bit. Verbis vti nouis ⁊ incognitis durius eſt.
qᷓ; vbis ſoꝛdentibꝰ. Rome qͥdam celebꝛatꝰ ho⸗
mo in cauſis cũ apud pᷣfectum vꝛbis verba fa⸗
cceret. Et dicere vellet: inopem quendã miſero
victu viuere ⁊ furfureũ rodere panẽ vinũq; fe
tidum potare.hic inqͥt. Eques romanus:aplu
dam edit: ⁊ floꝛes bibit que vba cunctoꝝ aſta⸗

tium animos ꝓuocarũt ad riſũ. ille em legerat:

re:ſicut ſanctus thomas feciſſe Fparun A Ter

tia coditio doctrineſacti thome ðꝛ gratioſitas
Eſt quippe vniuerſaliter grata doctis pariter ?
indoctis. Qð veꝝ eẽ ego expertſũ in pᷣdicati
onibꝰ qꝗs feci in oibꝰ fere italice ciuitatibꝰ.nam
fauẽte deo vbiq; ad me audiendũ populi imul
titudine copioſiſſima cõuenerũt. Quibus pꝛo

on,
reani
doctox
gendo
Pliniri
dicgo
lerind⸗
Nobno

NWW
dos
ſune

(

—

.
1 .
/1 .

ncog
eta.⸗
ſleti
Pod
Nſi
Geh
(ere
gin
irne
os
Rn
ie⸗

Plkuts
dtun.

btpene
ltarest⸗

licchn⸗

durtin
kaym
.ch.

Etri

ma⸗
Tho
nes
losſho
venitn
S
ug
nliu
Mer.
namin
eoede
Gsſn
connr.
gaut
hin⸗
is
ſen
ürel
ahul⸗
lliqh
krin⸗
mo⸗
Don
aſi⸗
wsc.
who⸗
ebafe
ſniin,
nigt
p
ſt⸗
t:
ditil
ſe
lge
8:4
im
ſo⸗
gicn

.

nrs

nier
G
Mam
fnul
0

maio:i pteſacti thome:⁊ dñi Bonauẽture du⸗
bia ⁊ q̃ſtiones de diuerſis occurrẽtibꝰrebꝰ de⸗

claraui.Accepi nãq; a patre meo ſancto franci

ſco documẽtũ vt annũciarẽ vitia ⁊ vᷣtutes: de
qͥbꝰnemo vel abundãtiꝰvel melius:vt ſic dixe

rim:thoma diſſeruit. De geſtis vo ſaluatoꝛis
nti ihu xpᷣi:⁊ gr̃a pᷣeminentia vginis mr̃is nul

lus eo diffuſiꝰ atq; dulcius locutꝰ eſt. Qdð ipᷣiꝰ

benigniſſimi ihu teſtimonio idubitabili fuit cõ
pꝛobatũ.HNã dũ pᷣfatus ſanctꝰ in cõuentu nea⸗
politano tertiã partẽ ſcriberet: nocte quadã ad
oꝛandũ ſicut ↄſueuerat añ pulſationẽ oꝛologij
ad eccleſiã in capellã ſãcti Nicolai deſcẽdit. Et
dũ ibi oꝛaret ante imaginẽ crucifixi.frater dñi⸗
cus de caſerta cõuerſus:qͥ erat ſacriſta: vir vti
q; magne deuotiõis ⁊ ſanctitatis.ſanctum do⸗
ctoꝛẽ curioſius obſeruans:vidit ipᷣm miro mo
do in oꝛatione ſuſpenſũ. Et coꝛꝑe eleuatũ a ter
ra.audiuitq; a cruciſiri imagine ꝓcedere vocẽ

dicentẽ ſibi.thoma vera de me ſcripſiſti: quaʒ

mercedẽ ꝓlaboꝛe tuo recipieſ:Qui rñdit:dñe
teipᷣm. Quid referã de quattuoꝛ euãgelioꝛum
Matthei ſcʒ Marci Luce ⁊ Johis declara⸗
tione.inſpiciat᷑ opus illð:qñ recte cathena au⸗
rea nũcupat᷑:in quo ipſe tam oꝛdinate collegit

doctoꝝ tã grecoꝝ qᷓ; latinoꝝ ſnias q̊s ipſe ꝓſe

quendo ꝓ clarioꝛe intelligentia mirabiliter am
pliauit:non mirũ igit᷑:ſi ego qͥ minimus ſumpᷣ

dicatoꝛum eccleſie dei:tanti doctoꝛis obſerua⸗

uerim documenta ſiue pᷣdicando ſiue pᷣdicabi

les ᷣmones ſcribendo:vᷣm gram a domio mihi

¶ Quali

datam: cũ vt pᷣdixi videã ſatis ꝓficere ad veri⸗
tatis illuſtrationẽ atq; cõſolationem fidelium:
ſancti thome doctrinã ſequendo.

L lane thom
doctꝰ ſʒ virtutibꝰ oꝛnatus:q mundo
ſpꝛeto religioſus effectꝰ:mũde vixit:
⁊ vitã felicit᷑ ↄſũmauit· ¶ Ca. in·

£

fulgeret in ipo ſanctitas vite.

¶ Pꝛimo ex mundi deſpectione.
¶ Scdo ex religioſa ↄ uerſatione.

ta thomas:non ſolũ fuit

Ertia excelletia

cciẽtie ſacti thomne ðꝛ ſanctitas. paꝝ
aãgqdem eſt imo nihil multa ſcire:mul⸗
ta cognoſcere:multa docere: nõ ſolũ nature ſe⸗

creta: ⁊ ꝓpꝛietates elementoꝝ aſtroꝛũq; motꝰ:

ſed etiã fidei rudimẽta: niſi bñ beateq; viuatur
Igeo beat iacobonꝰ dicere ſolebat. Scientia
acqͥſita moꝛtal ſi daferita ſi non ſera veſtita de
coꝛe humiliato.ſanctus vo Aug in pꝛincipio

coõuerſionis ſue.dum audiuit famã antonij ma

gni. vt ſcribit᷑ in libꝛo cõfeſſionuʒ exclamando
dixit Surgunt indocti ⁊ rapiunt regnũ celoꝝ

Nos autem cũ noſtris doctrinis demergimur
in ꝓpfundum: que omnia conſiderans thomas
gloꝛioſus dedit operam vt ſimul cuʒ doctrina

xlvij

ctitas vite. Poreſt vo ſacti⸗
tas eius potiſſime er tribus monſtrari.

—

„

¶ Tertio ex finali cõſũmatione.

¶ Wꝛimo monſtrat᷑ ſanctitas thome ex mũdi

— απ ——

deſpectione. deſpexit qdem munduʒ ⁊ omnem
pompam eius vt xpᷣm lucrifaceret: qliter vero
id expleuerit: audiamꝰ ea que in eius legenda
ſcribunt᷑.Hic nanq; ex nobili ꝓpſapia domino⸗

rum de aquino oꝛiginẽ duxit patre landulfo:?
matre theodoꝛa nuncupatis dũ vo mater pue

rulum nõdum natum geſtaret in vtero.Quidã

heremita bonꝰre ⁊ nomine dei reuelatione ei pᷣ

dixit: qualiter filium eſſet paritura quẽ thomãꝭ
vocarent: æ qui oꝛdinem fratrum pᷣdieatoꝛum

eſſet ingreſſurus: in quo ita ꝓficeret: ꝙ ſuò tem
poꝛe tam in ſciẽtia qᷓ; in vtute:vix parem habe

ret:mato igit᷑ infante cum ingenti parentuʒ leti⸗
cia qð heremita pᷣdixerat iam viſum eſt fuiſſei

pletum. dum antum attigiſſet annũ miſſus fuit
a parentibꝰ ad monaſterium montis caſini vt
ibi ſub ſpeciali vita imbueret᷑ litteris ⁊ moꝛibꝰ

abbas monaſterij videns in puero poſt paruũ

tempus ingenij ſubtilitatẽ: conſuluit patri ſuo
domino landulfo vt eum neapolim mitteretad
ſtudenduz. Sicq; factum eſt.⁊ ibi neapoli ſub
magiſtro inartino grãmatice: a ſo magiſtro pe⸗
tro de hibernia logice operã dedit.adultus au
tem oꝛdinem pᷣdicatoꝝ intrauit qð vt mater au
diuit que erat in rocca ſicca: feſtina neapolim
acceſſit: vt filiũ in vᷣuitio domini cõfoꝛtaret fra
tres vo ꝓpoſitum eius ignoꝛantes timenteſq;
ne filiuʒ materna pietate turbaret:ipᷣm romam
miſerũt.at ibi mater eam ſecuta eſt.quẽ fratres
inde fugauerũt:pariſius tẽptantes illũ deſtina
re de quo mater turbata ad filios ſuos qui erãat
cum imperatoꝛe in caſtro aque pendẽtis miſit
nunciũ ſpecialem:mãdans eis ꝙ thomã ſuum
filiũ:fratrẽ ipſoꝝ:quem fratres pᷣdicatoꝛes fu⸗
gabant quererẽt:ita vt eum in ſuis haberẽt ma
nibus:qui obtenta ab imperatoꝛe licentia ꝑ vi
as miſerũt famulos tandẽ cõtigit illos pᷣdictu,zʒ
fratrẽ ſuum iuxta cuiuſdã fontis irrigua qᷣeſcẽ⸗
tem:cum quattuoꝛ fratrib dicti oꝛdinis inue⸗

nire:quem cõfeſtim matri trãſmiſerũt. ipſa o

cuʒ cuſtodiri fecit in carcere: vſq; ad filion ad
uentum. Et interim vt expiretur voluntatẽ ei
monuit eum ⁊ moneri fecit:vt habitũ depone⸗

rert.Ad qð thomas nunqᷓ; conſenſit. In carce⸗

re ſic exiſtens:bibliã totã legit ⁊ textum ſenten
tiarũ ⁊ cõpilauit tractatũ fallatiaꝝ.Et quãdã
ſuam ſoꝛoꝛẽ ad dei ſeruitiũ induxit: que mona⸗

fratres ſui:qui tẽptauerũt eũ verbis ſnaſtonis

cha ſancti benedicti facta eſt: venerunt tandeezz

miurijs: 2 laceratione habitus: a ſuo ſancto ꝓ

poſito remouere:nec valuerũt:introduxerunt

poſtmodũ pulchꝛam puellã oꝛnatã habitu me

retricio vt eum molliret. Quã expulit indignẽ
ter. Et intactus remanẽs ſigno crucis ſe muni⸗

ens c; lachꝛymis obdoꝛmiuit: tũc duo angeli

aparuerũt ſibi: a ſtringẽtes ipᷣm in lũbis dixe⸗
runt. Ex parte dei te cingimꝰ cingulo caſtitat
qð nula poſſit diabolica impugnatione diſſol⸗
ui itaq; vbo vginitatis donũ in ſe confirmatũ
accepit. ſtetit ꝑ bienniũ carceratus:quem vlti⸗
mo ater dilſtenulata cuſtodia abire pmiſit:de

ſeneſtra caſtri ꝑ funẽ vbi parati erant fratres ö

dicatoꝛes:quẽ ſuſceptũ cuʒ gaudio:neapolim
duxerũt. ¶ Scdo monſtratur ſanctitas beati

thome: ex religioſa cõuerſatioe a pncipio quip

adeo laudabiliter ⁊ ſãcte cõuer⸗

pe vſq; ad

ſationis fuit: vt nihil in eo repᷣhenſibile potue⸗

rit inueniri.fuit eqͥdem humilis:deuotꝰ:pius:
ſobꝛius:temperatus:⁊ virgo puriſſimꝰ:non ſo
lum coꝛpoꝛe:ſed etiã mente frater Raymũdus
ſeueri:qͥ pariſius in ↄfeſſione:thomã audiebat
Aurauit.qꝙ in ſeptẽ annis quibus fuerat ſecuʒ in
ſtudio ⁊ audierat eum in cõfeſſione.qꝙ nũqᷓ; cõ⸗
ſenſit in aliquã cogi:ationẽ carnalem. Quidaʒ
A ius frater petrus nomie:qui in extremis con
feſſionẽ ſuaʒ audierat: generale in pꝛedicatione
ſua ad populũ teſtimoniuz referens ſue laudis
Diyxit. ꝙ ſua cõfeſſio fuerat ſic pura etmunda a
carnis ↄtagione ſicut ↄfeſſio vniꝰ pueri ꝑuuli.
Igem teſtatus eſt frater Bernardus ſociꝰcius
qui eũ adhuc in ↄfeſſione audiuerat. Cur puri

ati tota vita ſua teſtimoniũ phibuit veritatis

que ſic fuit vtutum actibus dedita vt nullꝰcõ⸗
trarijs moꝛibus poſſit eſſe collapſa.nam veriſi⸗

mile de eo cõꝑtuz eſt. ꝙ nocturno tempoꝛe hu

mane deputato quieti:poſt bꝛeuẽ ſomnũ ĩ oꝛa⸗

tione ꝓſtratꝰ:impetrabat qð dictando vel ſcri
bendo docebat Et pᷣter illud tempus modicu,z

qð ſomno vel refectioni ꝓvalitudine coꝛpoꝛis
indulſiſſet:reliquũ tempus oꝛationi lectioni di
ctamini:vel ſcribẽdis voluminibꝰoccupabat:
vt nullũ tempus eſſet vacuũ:quod non foꝛe ſã
ctca actione repletum. ¶ Tertio monſtrat᷑ ſãcti
tas beati thome ex finali cõſumatione vt enim
uidius in lib. metamoꝛphoſios cecinit. vlti

it:modo quiſequit᷑. Cumſumus pontiferx gre⸗

goꝛius decimus generale cõciliũ induxiſſet ce⸗
lebꝛare lugduni ad qð greci ↄuenire debebant
mandauit fratri thome vt cõtra erroꝛes greco⸗

rum de qbus erant in cõcilio cõuincendi opus
quod fecerat de mandato ſui pᷣdeceſſoꝛis vꝛba

Sermo Alviij.

ni pape ad conciliũ ſecũ deferret. Quod cuz ex
exiſtens neapoli:vidit in ſomnis nocte pᷣcedẽ⸗
te diẽ quo dictus doctoꝛ debebat iter rripere
beatũ paulũ ingrediẽtẽ ſcholas dicti doctoꝛis
cui cũ occurreret iterrogauit ipᷣm ſi bene expo⸗

nita ſecula ſeculoꝝ. Amen.

ma ſemꝑ expectãda dies homini:diciq; beatꝰ:
Anie obituʒ: nemo ſupꝛemaq; funera. Felix ita
qꝙq rranſitus thome vltimiq; diei cõſũmatio fu-

ctiſſimiq; Nicolai. vbiq; illiꝰ miracula ſu
ybiꝙ tandẽ a ſidelibꝰ deuotiocſingular

ſuerat ſuas eplłas.qui dixit ei.bene expoſuiſti.

Sed tẽpus eſt vt mecũ venias ad patriaʒ. vbi
melius intelliges. Et trahens ip̃ᷣm ꝑ capaʒ võ

debatur ipᷣm ſecũ ducere quẽ thomas libenter
ſequebat᷑. tũc frater paulus clamãs in ſomnis
dicebat: ſuccurrite fratres qꝛ frater thomas re⸗

cedit. Et cũ dicto clamoꝛe euigilãs : omia alijs
fratribꝰenarrauit.ipᷣe vo ſanctꝰ thomas iterin

choans iuit ꝑ capaniã verſus romã. Inſoꝛma
tus autẽ in itinere diuertit ad monaſteriũ foſie

noue qð cum ingrederet dixit.hec reqͥes mea j⸗

ſeculũ ſeculi:hic habitabo quoniã elegi eã.Cũ

vo cepiſſet grauius infirmari petijt ſacramẽta

eccleſie:cũq; depoꝛtatuz fuiſſent illa accepit.⁊
poſt modicũ cum laude ⁊ benedictione dei ſan
cta illa aia faci iter diſceſſit a coꝛpoꝛeque ab an

gelis ad ſuperos fuit delata ipᷣm vo coꝛpus in
eodem monaſterio ſepultũ honoꝛiſicentiſſime:

ad cuiꝰexequias młti nobiles acreligioſi tam
pᷣdicatoꝛes q; minoꝛes ac alij ↄuenerut: nec de
fuit ibi vtus diuina ĩ miraculoꝛũ oꝑatiõe quã

do ſuperioꝛ dicti monaſterij patiens in oculis
cõmendanſq; ſethome liberatus eſt. Et quidã
frater petrus:q̃rtanaʒ patiens:meritis huiꝰ ſa
nitatẽ recepit.ſicq; ⁊ alij plurimi beneſicia ſani
tatis impetrarũt.igit᷑ hunc ſanctũ pio venere
mur affectu.qui nũc in celis cũ xpᷣo letat᷑ ꝑ inſi

Germo quadrageſimuſoctauðᷣ ſan
Hicolao famoſiſſimo ↄfeſſoꝛe.

beſuiſ pla

cuit deo.ex lib. eccleſiaſtici aſſumit
ater hecverl

4
4

q; ſtudio vnuſqͥſq; laboꝛare debet vt placeat i

. .

omnibꝰ vijs ſuis altiſſimo creatoꝛi noſtro quo

niã cos qui ſtudent ſuam voluntatẽ implere et

in hoc cõplacere maieſtati ſue:nõ ſolũ in futurs
imoꝛtali vita. verũetiã ⁊ in pᷣſenti ſeculo:ſubli⸗

miter magniſicat ⁊ exaltat. quiſnam explicare

queat quãta ſit beatiſſimi Nicolai gloꝛia.nõ ſo

lum in illa ſocietate ſanctoꝝ vbi pax eſt ꝓfecta:

⁊ poſſeſſio ſecura indeſiciẽtis boni ſed adhuc in
eccleſia militãte:vbi ſpe currimus ad heredita

tem pmiſſaz. vbiq; pſecto celebꝛeeſt nomẽſan

ba ſancta eccleſia oꝛigi

ata
ſey eri
ec.

gneſun
guop
Pnenn
ſuce
nſn
Mem
Nenslet
ſerf⸗
i
udbo
fisze
ſakfn
oad
Wone
d

Alvij

ecevolitur: quia vero elus hodierna diefeſtum ce dentis. puta cuz aliquis beneↄſiliat recteiu

gigi
ſmo⸗
ceni
dar.

re ſigillatim curabimus.
CPꝛima dicit᷑ pꝛudentia ſpũalis.

CScda miſericoꝛdia pximalis.
¶ Tertia obſeruantia paſtoꝛalis.

22

¶Qualit hena nicolaus placuitoeo p.·
pter pꝛndẽtiã ſpnalem q ſpꝛeuit terre⸗
na ⁊ celeſtia ↄcupiuit. lke⸗

Hima beati Ni

Tapl

„α

colai virtus qua placuit deo dicitur

prꝛudeẽtia ſpſᷣalis. ð hac dixit ſapiẽés
NPꝛou. iij. ca. In omi poſſeſſione tua acqͥre ptu

Ddentiã. Et.x vj. ca. acquire pꝛudentiã.quia pꝛe

TEen eſt falla.
Scõda vera.

cioſioꝛ ẽ argento.Et xpᷣs ¶ Matth.x.ca. Eſto⸗
te pꝛudẽtes ſicut ſerpentes.eſt autẽ hec pꝛudẽ
dẽtia vt docet Ariſto.in.vj.ethicẽ̃. Recta ratio

agibiliũ:qua homo in qͥbuſcũq; agendis fineʒ

cõſiderat:atq; ad illũ media cõuenientia acco⸗

modat ⁊ diſponit. qꝛ vt Boetius inqt in.ij.de

ↄſolatione.qð añ oculos ſitũ ẽ nõ ſufficit itueri

ſen exitus pꝛudẽtia metit tñ vt ait Cho.ſcᷣa
ſce.q.xivij.triplex pꝛudẽtia diſtingui poteſt.

„

cta que in malis ⁊ peccatoꝛibꝰ reperi:ur.et de
hac xpᷣs Lucce.xvj. ca. dixit. filij huiꝰ ſecłi pꝛu⸗

Tertia

fecta.

dentioꝛes filijs lucis ĩ generatiõe ſua ſũt ⁊ pau
lus ad Romanos. viij. ca. Pꝛudentia carnis

moꝛs eſt.Cũ em̃ pꝛudens ſit qui bene diſponit
que ſunt agenda ꝓpter aliquẽ bonuʒ ſinẽ. Ille
qui ꝓpter aliquẽ malũ finẽ aliqua diſponit cõ
gruentia illi fini habet falſã pꝛudentiã inqᷓ;tum

illud qð accipit ꝓ fine.non eſt verũ bonum ſed

m ſimilitudinẽ.ſicut dicit᷑ aliquis bonꝰ latro

eßli· lebꝛaf equũ eſſe cenſui ad eius ingentes ampliſ dicat de his que ptinent ad totam vitam. vöO nõ
nee ſimaſq; laudes poꝛandas cũ dei adiutoꝛio om efficaciter perci⸗ Tertia eſt pꝛudẽetia
nẽ dare operã. de quo dicunt᷑ verba in thema⸗
te poſita ꝙ in diebus ſuis placuit deo. Etlz H
fuerit ꝓpter plurimas virtutes ſuas tamenex
illis tres pꝛecipuas colligemus quas explica⸗-

cipit.Et hecin ſolis bonis reperit᷑.ð hac dicit
ſapiens ꝛouer.j.ca. NMꝛudẽtia ſeruabit te vt

eruaris a via mala.hec auteʒ in pauciſſimis re
peritur. quoniã omes ꝓ maioꝛi pte ſolliciti ſũt

de terrenis ⁊ tẽpoꝛalibꝰ bonis.ð quibus dicit

Baruth. iij. ca. Exquiſierũt pꝛudentiã que de
terra eſt. Et de celeſtibꝰ aut nulla aut modica ẽ
illis cura. Hi ſunt qui in die iudicij videtes ele
ctos ⁊ amicos dei affluere omni bonoꝛũ copia

Et ſeipſos cõſiderãtes eternis foꝛe deputatos

ſupplicijs dicent illud Sapie. v. ca. Ros inſen⸗

ſati vitam illoꝛũ eſtimabamꝰ inſania: ⁊ finẽ illo
rum ſine honoꝛe. Ecce quomodo cõputati lt

inter filios dei et inter ſanctos ſoꝛs illoꝛum eſt.
Pꝛopterea beatus Haicola⸗ pꝛudentia verann
bi

ritualem ⁊ ꝑpfectaʒ ſectatus eſt. nam ex diui

tibus ⁊ ſanctis parentibus oꝛiginẽ duxit.Cu⸗
ius pater epifanius mater Johãna ex ciuitate

patere ciues cuʒ in pᷣmo iuuentutis ſue floꝛe eena
genuiſſent cõtinenter viuentes celibẽ vitaʒ du
xerunt.Hic pᷣma die duz balnearet erectus ſte
tit in pelui.inſuꝑ quarta et ſexta feria ſemel tim
ſuggebat vbera. Factus auteʒ iuuenis aliouz
iuuenũ deuitans laſciuias eccleſiaꝝ potiꝰtere⸗
bat limina.Et quicqͥd ibidẽ de ſacra ſcriptura
intelligere poterat memoꝛiter retinebat. Paræz
tibus vo defunctis non cogitauit vxoꝛẽ duce⸗
renon multiplicare diuitias nõ ſatiſfacere coꝛ:

poꝛis voluptati:ſed qualiter tãtã diuitiaꝝ co⸗

piam:non ad laudẽ humanã ſed ad laudeʒ dei

diſpẽlaret:vt ſic theſauriʒaret theſauros ĩ celo

iuxta pᷣceptum ſaluberrimuz noſtri ſaluatoꝛis
AQAatth. vj. ca. Molite inquit theſauriʒare vo
bis theſauros in terra vbi fures effodiunt ⁊ fu-
rãt᷑:theſauriʒate vobis theſauros in celo qͥ fur
nõ appꝛop:iat neq; tinea demolit᷑ Ad bona igi
tur ſempiterna dedicauit animũ ⁊ p illis adipi

ſcendis omnẽ adhibuit diligentiam.

efficaciter percipit. ¶Tertia eſt pꝛudẽtia vera
pfecta.Et hec eſt que recte cõciliatur et recte
iudicat ad bonim ſinem totius vite acetiam ꝓꝑ

Quglit ſanctꝰ Nicolaꝰ ex miſericoꝛ

niiudlne Keut dici? aliauis bon laro Oualit ſancte Hicolas ex miſe
fun hoc em modo poteſt m ſimilitudinez dici hu oia ſubuenit ciui pauperiq tres filiag
⸗ dens latro.qui cõuenientes vias inuenitadb E E aIEAC ,MAS.
ſb⸗ trocinandũ. Secũda eſt pꝛudẽtia vera: ſedi nuptui tradidit, ppter elemoſinã qus
iee perfect qnencn vlor ccotgados aafinc nicolaustee Apme. .õ
4 bonũ ſed ẽ imꝑfecta dupliciter. Uno modo q ꝛ E d be „AP m⸗
lar. illud bonũ quod accipit ꝓ ſine nõ eſt comunis ½ U (udal eati m
Nn finis totius hũane vite.ᷣ alicuius ſpecialis ne colai vtus: qua placuit deo: v miſe
dan gocij puta cũ aliquis adinuenit vias accomo. ☚ nicoꝛdia ꝓximalis. de hac redẽpto:ꝛ:
lin das ad nauigandũ vel negociandũ dicit᷑ pꝛu-⸗ mundi dixit ¶Oatth. v. ca. beati miſeriecoꝛdesz
lu dens nauta vel negociatoꝛ. Alio modo pꝛudẽ qm̃ ipᷣi miſericoꝛdiã conſequent. Haãc Hiero?ꝰ
DH tia dicit imꝑfecta.qꝛ deſicit ĩ pᷣncipali actu pꝛu Gomedauitin ca. quiclementi ixxxvj rzbi

—

☛ *

—☚

xly liſ.
ait. Qui demẽtiaz nõ hzʒ nec indutus ẽ viſcera charitas non ſoli friguit. Sed vt videt᷑ penit U’
miſcðdie quis ſpũalis ſit nõ adimplet legẽ xpi. eſt extincta:oẽs q ſua ſunt querunt omes timnſe uiirt
Ert Ambꝛo.eadẽ di. ca.ĩ ſingulis inqͥᷣt. Miſe⸗ ipos diligũt:q reuera etiãẽ gentiliũ voce ↄfun ſinp
ricoꝛdia cõmunisẽ vſus:iðo cõmune pᷣceptu,ʒ di merito poſſunt.inqᷣt Seneca ad lucillũ non ſanct
oibꝰofficijs: oibetatibꝰneceſſaria: ⁊ ab oibꝰde põt quiſqᷓ; beate degere:q̃ſe tm intuet᷑ qui oia Hyll
ſerẽda. Hõ publicanus: nõ miles excipit᷑:ꝛnon ad vtilitates ſuas ouertit: alteri viuas opoꝛtet evn
agricola:nõ vꝛbanꝰ diues ⁊ paup oẽs in comu ſi vis viuere tibi.Et idem in lib.de beata vita in
ni admonẽt᷑.vt ↄferãt nõ habẽti Hãc miſcdiaz Abicũq; homo eſt beneficio locus ẽ. Et Oui⸗· cmn
in ſe fuiſſe beatꝰ Nicolasapertiſſime demõſtra-⸗ dius libꝛo de ponto. Regia crede mihi res eſt hcii
uit: dũ elemoſynã indigẽti ⁊ in extrema neceſſi⸗ ſuccurrerelapſis.Conueniẽs hoi hoĩeʒ ſᷣuare cgere
tate poſito cõuicino ſuo benignetribuit:habe⸗ voluptas:ſᷣ pᷣter voces ⁊ documẽta paganoꝝ· ſgee
bat ille tres filias vᷣgines qᷓs pᷣ inopia ꝓſtirue⸗ aſſunt nob xpᷣi ⁊ ſanctoꝛuzʒ monita pariter ⁊ ex aſe
recogebat᷑ vt ſic infami eaꝝ cõmertio aleretur empla:inter qvnũ qð de beato Nicolao iam pᷣ aS
AQ5 vt ad aures viri ſancti deuenit ſcelꝰabboꝛ diximus notabile valde eſt ac ſingulare. ſor⸗
multia maſlam auni hang inuo u n damicie (Qualit beat nicolaꝰ obſeruauit offi uint
ciu

prfſeneſtraʒ clam piecit clamq; receſſit. ORπωnq e e ⸗ ————
ſiürgens hõ malſſam auri reperit: ⁊ deo gratis ciũ boni paſtoꝛis: circa regimen aĩaꝝ nbe

agẽs pᷣmogenite nuptias celebꝛauit. Indead I otus ad tpalem Sltatez ex vo . ſce
—NECaplm. M · Ad

la die ſicopi vei famulceit ad rurnz nntgtedel.
le reperiẽs ⁊ ĩ laudes imenſas ꝓpꝛumpẽs ò ce Sa Z Se
cetero vigilare ppoſuit: vt ſciret qͥs eſſet q̊ ſuie e è tia Birt . qua 8 in
inopie ſubueniſiſet. Poſt etiã paucos dies duuꝛ· Fcuir deo almus cõfeſſoꝛ Nicolaꝰ (or
plicatã auri maſſam in domũ piecit Ad cuuus Ddꝛobſeruantia paſtoꝛalis: obſerua⸗
ſonitũ ille excitat᷑: et nicolaũ fugientẽ inſequik uit quidemofficium paſtoꝛis boni circa curaʒ
taliq; voce alloquit᷑ ſiſte gradum teq; aſpectui ⁊ regimẽ aiaꝝ: qð oſtẽdimus tripliciter. ii
nõ ſubtrahas meo. Et accurrẽs velocius Ni⸗ Pꝛimo in ſua pmotieorr. uii
colaũ hunceſſe cognouit. Mox humi ꝓſtratꝰ cdo in paupeꝝ ſubuentieolr. (SLc
Tertio in populi doctrinatine. fllſep⸗
Pꝛimo oſtendimꝰ beatuʒ Nicolaũ fuiſſe pa eh

di⸗

4
.

oſculari volebat pedes eius:ꝙ ille refugiẽs ab
eo petijt ne factũ alicui qᷓ;diu viueret reuelaret dearnz El
In hac vo elemoſyna obſeruauit Nicolaꝰtres ſtoꝛẽ bonũ in ſua ꝓmotione.non em̃ ꝓmotus lden
fiiit ad epalem dignitatẽ pꝛece vel pꝛecio vt ſie ſen

illius conditiones neceſſaris. vt ſie
¶C Pꝛima ri ſolet tpibus his malignis:ſᷣ cum humilitate Ni
acceptauit onus regiminis vocatꝰ ad illð ex di
¶ Tertia quia fuit ſecreta. ſpenſatiõe diuina.hodierna wo die nullꝰ ꝓmo iitt
Pꝛima ꝛditio illi elemoſy uet᷑ iuitus:imo eccleſiaſtica beneſiclan vlent. i
qꝛ non multis pᷣcibꝰ data vel impet tates non niſi impoꝛtune petentibꝰ diſpenſant den
Seneca libꝛo de beneſicijs. Ingratũ ẽ bnſicid Ex quo facti ſunt hoĩes ambitioſi:⁊ dum ſuſci len
q5ð diu int dantis manꝰ heſit.Et idem. Nulla piunt cathedra paſtoꝛaleʒ non niſi de terrenis Am
res carius emit᷑ q que pᷣcibus empta eſt. Et lʒ ⁊ trãſitoꝛijs curãt. Sed audiant id qð Chꝛy. dcmi
deo grata ſit elemoſyna qᷓ dat᷑ pauperibꝰ illam ſcribit di.xl.ca.multi.in fi. Quicunq; deſidera deine
petentibꝰ. Gꝛatiſſima tñ eſt ↄſpectuiſuo cũ tri⸗ uerit pꝛimatũ in terra inueniet 2fuſionẽ in celo leſtg
buit᷑ pauperi: ⁊ egeno:pᷣ verecũdia petere non nec inter ſuos xpᷣi computabit᷑ q̊ͥ de pꝛimatu Mmnin
audenti Ex hoc ait Ambꝛo.li·j.ð officijs. Sũt tractauerit. Ad beatü itaq; nicolaũ redeuntes fan
multi q malut miſerta tacite egeſtatis aſtringi oſiderem qᷣliter ẽalem honoꝛẽ ſuſcepit defun Uein
qᷓ; publica petitiõe ↄfundi:hi qrendi ſunt ⁊ ad cto qͥdeʒ epo mirree ciuitatis: vbi ipᷣe moꝛaba Ahor
iuuandi: vł ꝑ h ampliꝰgaudeãt: ꝙ paupertati tur cõuenerunt epi couicini illi eccleſie de epo ctenun
niapu ſoꝛi. Scha ditio illius elemoſyne pꝓuiſuri. Aderat inter eos q̃dag magne auctoꝛi oog
ſuit copioſa. qm tantũ dedit quãtũ ſufficere iu: tatis eps· ad cuiꝰ clectioneʒ oiuʒ ſnia depende cto
dicauit ꝓ puellis vginibus maritãdis ſm cõ⸗ bat.cum ergo cũctos ieiunijs ⁊ oꝛationibꝰ inſi eci
ſtitutionẽ Tobie qui.iiij. ca.ait. Si multũ tibi ſtere monuiſſet:nocte illa vocẽ audiuit dicẽteʒ nto
fuerit abundanter tribue. Tertia ↄditio fuit ſe. ſibi: vt hoꝛa matutinali foꝛes eccleſie obſerua⸗ unno
creta.qꝛ obſeruauit documẽtũ ſaluatoꝛis nri ret:⁊ quẽ pꝛimũ ad ecdleſiã cui nomẽ ẽ Nicola umn
AHatth. ca. v. dixit. Cũ facis elemoſynaʒ noli us:venire ↄſpiceret ipᷣm in epᷣm ↄſecraret.hoc ſantn
tuba canere ſicut hypocrite faciũt.o quàta te- ergo ⁊ alijs reuelãs epᷣis ammonuit vt oes oꝛa Am

*.

piditate his tpibus ducunt moꝛtales in bus tiooniinſiſteret ipep foꝛibexcubarct Et ecee (t

CScdᷣa qꝛfuit copioo.
TCertis quia fuit ſecreta.

—

Serno le.

pvoꝛ:a matutinali ſia deo miſſus añ oẽs ad eci rembonũin pli doctrinatione. nõ em̃ neglexit
Cm cleſiã nicolaꝰ ꝓperauit: quẽ aſpꝛehendẽs eös populũ ſibi ſubiectuʒ paſcẽ cibo ſpüali qnimo
fm dixit ei: qð tibꝛnomeu eſt:ille vt erat colſbina cum regio illa idolis deſeruiſſet. adhuc poſt cõ
guion ſimplicitate plenus. inclinato capite inqt vre uerſionem ad chꝛiſtũ populus nephande dia⸗
ponn ſunctitatis uus nicolaꝰ: quẽ in eccleſia dueces ne adhuc deſeruiebet. Et ſub quadam arboꝛe
niyi Eh plurimũ renitentem: in cathedra collocauit: illi conſecrata quoſdam ritus gentiũ exercebat
Oni⸗ neq in hoc rep̃henſibilem ipᷣm quiſpiam iudi⸗ quem ritum de omnib finibus vir. dei erpulir
riſt cet qui paſſus eſt in cathedra collocari cuʒag½ amch arhorem pcidi mandauit. Tandein
fnar nouerit hoc ex dei votuntate ꝓueniſſe.cetia cuz ſeuerantia bonoꝛü operum feliciter ad chꝛiſtũ
n. ab epiſcopis ibidem congregatis rationabili migrauit. Et vt ſcribitur in eius legẽda an ant
in cogtretur. PMam vt ſcribitur. viij.q ca:in ſcri meeritum angelos ad ſe venieres vidit. Eani
Wun85 pturis. Si is qui valet omnipotẽtis dei oues cto pſalmo.In te domine ſperaui. vſq;. iman⸗
8 paſcere renuit: oſtendit ſe ſůmum nõ amare pa mas domine cõmendo ſpiritũ meum :tradidit

₰ℳ —

. ſtoꝛẽ Alcceptato itaq; a nicolao pontiſicat offi ſpiritũ. anno dñi. ccdxiu. vbi apud terrigenas

toff cio ſectabatur in omnib“ humilitatẽ: moꝛũ gra celeſt audita eſt melòdia. Coꝛpus itaq; hono⸗
Nnin uitatem: peruigilabat in oꝛatiõe coꝛpus mace⸗ rifice in tumba marmoꝛea rep oſuuz fuit: quoh
e rabat: mulieꝝ vitabat conſoꝛtia: affabilis in ſu tãdẽ barũ trãſſatũ fuit: anno dñi. . xxxvij.
fſtcipiendo:efficax in ſoquendo:alacer in exhoꝛ· Oigitur felix anima Nicolai: que peracto hu
tando:ſeuerus in coꝛripiẽdo.Et vt in cronicis ius bꝛeuis tẽpoꝛis curſu: tandẽ celeſtia regnag
ag legitur: fuit tẽpoꝛe Cõſtantini ſecundi filij Cõ⸗ petiuit. ibi cõgaudet xpᷣo ⁊ omnibus electis
Nic nanim gi. Et Julij nabe cõgr Vaul i,mnfinita ſecula ſeculoꝝ. Zimmen.
M inodũ apud niceam trecentoꝛuʒ decem ⁊ octo g een
Chen patrũ Toris arriũ.de qua ſertbit. vv. di ca c ¶Sermo. xlix, de tribus huilegijs bea
nantz nones. Et ibi fuit Nicolaꝰ: eius tẽpoꝛe floꝛue⸗ tiſtephanipzorbomann raed coope

–—
C D
s

„ rũt Euſebius ep̃s vercellenſis. Illarig ep̃s pi rante xpo eũ gloꝛi
ipm ſtantem a dextris vtutis

ctauiẽſis. Antonius magnus. Marchariꝰ. N. 66
JIgdeo celoſa

Secũdo oſtendimus beaniſſmũ Nicolaum

.

ſſen⸗ one. naʒ yt dicit hieroꝰ ad nepotianũ poni Woli

cribuntur hec verba Actul

dſe perũ opibus puidere ignominia ſacerdotis eſt tribulatiõe poſitis ac laboꝛantibus quibuſcũ⸗

Mee pꝛis ſtudere dinitijs. Et in ca.aurũ.·xij.q.li. q; pꝛo diuino amoꝛe: necſt auriliũ ſur
ledi Ambꝛo.ait.aurũ habet eccleſia nõ vt ᷣuetſel ne uc ſi; v aueclch. näu⸗ 14 nedre
Wpro vt eroget. Ex hoc ſanctiſſimꝰ Micola⸗ de pau⸗ nõ ſolũ nõ moleſte:̊ equo aĩio ac iocundiſſimo
rdoi⸗ peribꝰ ſpecialiter curaʒ ſuſcepit ob qð pijſſimꝰ ferant.nihil em terribiliꝰeſt moꝛte: quã ti ami⸗
ain deus menſuram tritici ab eo ſuſcepti miraculo cidei etiã violentã paſſi ſunt ꝓ xpᷣo gaudẽtes.
mmi⸗ ſe ſuppleuit. Quodã nanq; tẽpoꝛe totaʒ pꝛouin Ecce in ꝓmptu occurrit nobis exẽplũ ſtepypa⸗
len dei naues onuſtas tritico applicuiſſe poꝛtui il⸗ denorcneamnr bonoꝛ quem polium erbi⸗
cdo luc ſtatim ꝓfſiciſcitur. Et rogans nautas vt ſal vere: vt ſic valeaminterueniẽtib'eius meritis
nunn tem in ceniũ modijs per qualibet nauẽ famepe vite ip̃iꝰimitatoꝛes fieri: hodierna die ad illuʒ
neo riclitantibꝰ ſubuenirẽt. cũ illi repõdiſſent non Fmonè vertem: ͥ vidit xpᷣm ſtantez a dextis
defin audemꝰ pater: qꝛ menſuratũ alexãdrie opoꝛtet dei paratiſſimũ ad eũ adiuuãdũ: ꝓut ipſe reu
onda in hoꝛrea impatoꝛis nos reddere ſanctꝰ inqᷣt fa lit in vbisa nobis pmiſſis. In qbus tria beati
xch e nunca ico⸗ Ecidefe aneA d ſtephani huilegia diſtinguemus: àͥ cooperqte
nue A0 ſeelend redemeſtni deri. E ceertnd gonohiünccs oendit.
hyn dꝛie quã acceperant reddidiſſent miniſtr is im· ¶Scðm victoꝛie.
dicee, peratoꝛis miraculum referunt: ⁊ deuz in uo ¶Tertium gloꝛie. —ðÿ
famulo magnifica la ide attollunt. frumẽtũ au Qu b ſtebbansofauent .
Hl Srjj tem vᷣniuſcuiuſq; indigentiã vir dei diſtribuit E ualiter beatus ſtephan⸗ fauente di
ita vt miraculoſe duobus annis non tim̃ ad vi⸗ uina gratia ſuꝑauit.ſuꝑbiaʒ .quariti⸗

.

nad eule due⸗ Uusnontimse nasgiaeisgicp E
e cum ſufficeret ß eti aduſum ſeminisabũdaret m uxuriã-⸗ CaplmiIA-.
¶ Certiooſiẽdimꝰ bestũ nicolsũ fuiſſe pato 5 4

imũ pꝛimlegi

ia ⁊ foꝛtitudie faciebat ꝓdigia ⁊ ſigna magna

in populo. Fuit eqͥdem in eo gra:qua tria pnci

palia peccata ad que cetera reducunt᷑ ſupauit.
Pꝛimũ fuit ſuꝑbia. Scdᷣm auaricia.Terti
luxuria.de qͥbus Johᷣ:hᷣme canouicc. ca ij.ait
Ome qð eſt in mundo cõcupiſcetia carnis eſt:
aut ↄcupiſcentia ocuſoꝝ:aut ſuꝑbia vite.Su⸗

perbiã nanq; ſuꝑauit ꝑ virtutẽ humilitat Lu

¶ Quare vicit beat⸗ ſtephanꝰ cuʒ adin
toꝛio dei tria plia ĩ quoꝝ quolibet af/

xuriã ꝑ vᷣtutẽ caſtitatis.⁊ Auaritiã ꝑ vtutem
pauꝑtatis Pꝛimo fuit humilis in honoꝛe ſibi
ab eccleſia exhibito. Nã vt ſcribit᷑ Acij.vj.ca.

um beati ſtephani dꝛ gre de quo ſic
2 Actl. vj. ca. ſtephanus plenꝰ gra⸗

Iypſe fuit vnꝰ imo bᷣmus ex ſeptẽ diaconibꝰab
apłis oꝛdinatis ĩ miniſteriũ.Cũ em̃ excreſceret

multitudo credentiũ apłi decreuerũt eligereſe x Senmicaup
ptem:qͥ pᷣeſſent adminiſtrationi tꝑali vt ipi va gium beati ſtephani victoꝛie vi⸗
carent vᷣbo diuino. Etelegerũt ſtephanũ virũ reiJe
plenũ ſide ⁊ ſpirituſacto:a philippũ ⁊ ꝓchoꝛü:
⁊ nicanoꝛẽ:⁊ timonẽ:⁊ ꝓmenam:⁊ nicolaũ ad
uenã anthiocenuʒ. In qua electione ⁊ honoꝛe
ſibi exhibito ſtephanus hũiliter ſe cõtinuit qdʒ

quantũ ſit laudabile cuʒ qͥs in dignitatibꝰ⁊ ho

noꝛibus nõ tumeſcit.ptʒ ex vbo ſapientis:qui
ca.iij. Ecci git. Quanto maioꝛ es humilia te in

tnon tiñ oẽs eã recipiũt ſᷣm eandẽ diſpoſitione,zʒ
Are ⁊ aliqui gram nec in minimo habẽt:qꝛ illaʒ
pre ↄtemnũt: ⁊ loquoꝛ de gra gratum faciente
q̃ͥdam gram hũt ſeruantes in charitate diuna
maãdata. Alij aio feruẽtioꝛes qᷓ; pꝛimi ad obſer-⸗

vno qᷓ; in alio. Unde Aus
n qbus habitat deus non equa

gra maioꝛ eſſe põti
ad dard

Fm quãtitatẽ dimenſiunãõ.

fuit ſibi diuinũ auxiliũ.¶ C

expellunt vt docet Ariſto.x. metaphiſice et in
pᷣdicamentis.Sicut calidum non ſtat cũ frigi⸗

do: aut albũ cũ nigro ſiue tenebꝛa cũ lumie.ido

anum ait.
Et idem ad bonifaciũ gra meret᷑ augeri.quod
pm Alexandrũ in tertio intelligendũ eſt dema
gnitudine ⁊ augmẽto ᷣm quãtitatẽ vᷣtualẽ.nõ

Ecundũ pꝛiuile

cit eqͥdeʒ cũ adiutoꝛio diuino malos
hoies euʒ ꝑſequentes:mos nanq; maloꝝ ẽ bo
nis ⁊ vᷣtuoſis moleſtiam inferre.qꝛ ᷣm poꝝ
ſniaʒ ↄtraria ſimul ſtare nõ poſſunt:ſᷣ mutuo ſe

Jider
ſenn
riott
deinn
g
U
h
Ps
ſigene
densi
ceos⸗
deick
ſtage
deren
Gicn
wien
tſen
kdor
ſo⸗
chu
lopic⸗
Hus
diatüne

eEcelgl xxiij.q.iiij.ca.qui ſᷣm carneʒ.Hieroꝰ ait. Qui dn
oĩbus:qð Cicero in pᷣmo ð of̃cijs elegãtiſſime Sm carnẽ natus eſt ꝑſequebatur ſpũalẽ:nunq an
. retulit. In rebus inqt etiam pſperis ſupbia ſu vo ſpũalis carnaleʒ pſequit᷑ ſed ignoſcit quaſi n
gienda eſt ⁊ arrogantia. na vt aduerſas res ſic ruſtico: ſurrexerunt ergo viri magni contraſ,te (coaſi
⁊ſecũdas imoderate ferre leuitatis eſt Secun/ phanũ pꝓcurantes moꝛtem eius:interueniente sn
do beatus ſtephanꝰ ſuperauit luxuria ꝑ vtutẽ triplicipꝛeliooo. B
caſtitatis nam v: de eo q fuit vir boni teſtimo ¶ Pꝛimum fuit diſputationngs. i
nij a mũdiſſime fame hoc vo expleri nõ potefſft C Scomaccuſatonlis. „
* abſq; auxilio diuine gre:qꝛ vt ait Augꝰ inlib. ECTerid cminanonta. l
= de agone rpᷣiano. Inter omnia xpᷣanoꝝ certa ¶ Pꝛimũ fuit plium diſputationis de quo di
mina: durioꝛa ſunt pllia caſtitatis. vbi quotidi cit᷑ ſurrexerunt autẽ quidam de ſinagoga que k
ana pugna ⁊ rara victoꝛia Certioſuꝑauit aua appellabat᷑ libertinoꝝ a regione ſic nominato⸗ in
arian

riciã ꝑ vᷣtutem pauꝑtatis.na fuit plenus ſide. rũ ſᷣm Nico.delyra. ⁊ cirenenſiũ a cirene ciui⸗
Byuper que verba inquit Aug qui verã fidej tate. alexandrinoꝛũ ab alexandria metropoli N
habent de deo:non cupiũt in his miſerijs diui egypti ⁊ eoꝛũ qui eranta cilicia et aſia: queſũt nlis
tes fieri. Sed pleriq; obſtinatiõe volũtaria in regiones ꝓpinque iudee. diſputantes cum ſte mn

ſuis peccatis cõmoꝛantes excuſare ſu pꝛauita- phano in quo pꝛelio datus eſt ſibi ſpũſſanctus en
tem ſatagunt aſſerẽtes nõ poſſe vtuoſe viuere: qui ſibi facundiã miniſtrauit. m xpᷣi pmiſſ, Annal
quia ipᷣis deus non poꝛrigit gratiam ſuaziqui gquui Luce. xxj.ca. dixit. Ego dabo vobis 2 pnſs
bus reſpõdemus ꝙ gratià ad ſalute neceſſariaz ſapientiam cui non poterũt reſiſtere aduerſarij ndo
deus non denegat:niſi his qui illaʒ habereno/ veſtri. Exhoc dicit᷑ de ſtephano.nõ poterant gen
lunt. Ideo Cipꝛianꝰ in epła ad donati ait: p-o reliſtere ſapientie ⁊ ſpiritui qͥ loquebat᷑. ¶ Se enn
luens largiter ſpus nuliis finibꝰ pmit᷑ :nec vl-⸗ cundũ p̃lium fuit accuſationis. videntes em iu an
lis coercentibꝰ clauſtris intra certa metaꝝ ſpa⸗ dei g iſputddo ſuccubuerunt callide ſubmiſe Glepi

tia refrenat᷑:manat iugiter exuberat affuẽter rät duos falſos reſtes: qͥ eũ ĩ iudicio accuſorYet lllbfi

nim ti pectꝰ ſitiat ⁊ pateat quãtũ illuc fidei cx dixerũtq; eum blaſſemaſſe deum moyſen taber h
pacis afferim? tatu inde gre mũdãtis haurimꝰ naculũ a templũ: que omia potentiſſime confu N
heciüle Igit vt inqt Ariſto. in li.de cauſis .pꝛi tauit. Et dum loqueret᷑ affuit ſibi diuinũ auxi ſardt
ma caula ineſt oiberebus m diſpoſitionẽ vnãs liũ qm intuẽtes in eum oẽs qui erant in cõſilio iin

Mceain
ifigi⸗
mie. io
it Qui
nuch
guaſt
kniege

.

Neod
mn
ili
wpoli
veſcn
unſte
mans
pniſ,
di0s!
eii
holoen
ksemi
ſbbmnie
Cuſorat
muber
elonful
iauri
coſtlio

ita ꝙex gra

viderũt faciem eius tanqᷓ; faciem angeli bus

ipᷣe declarauit magniſcãdo deum. legem moy
ſen: v templũ de deo dixit: ip̃m fuiſſe locutũ pa
tribus qui eſt deus gloꝛie.ð moyſe.ꝙ amicus
dei fuerit. de lege ꝙ fuerat a deo data ð templo
ꝙ inſtructi fuerai ex dinino pᷣcepto. ¶ Terti⸗

um pᷣlium fuit cõminationis.nã cũ ſtephanus

„

valebant: audientes ͥ dicebãt᷑:diſſecabãt᷑ coꝛ⸗

dibus ſuis ⁊ ſtridebant dentibus in eum Tũc
videns iminere ſibi de pꝛoximo moꝛteʒ: inten⸗

dens ĩ celum vidit gloꝛis dei ⁊ ait.Ecce video
celos apertos ⁊ ihin ſtanteʒ a dextris virtutis

dei Hic dubitat a quibuſdã vtrum viſio bea⸗

ti ſtephani fuerit mentalis aut imaginaria vel

aaeponligſ Aliaui dicunt. ꝙ fuit mẽtalis tim:
peciali fuit conceſſuʒ ſtephano vi
dere non ſolũ humanitatẽ xpᷣi ſed etiã deitateʒ
Sicut ⁊ paulo de quo dicit Augꝰ ad paulã de

videndo deũ:ꝙ ſibi fuit cõceſſuʒ videre diuinã

eſſentiã eo ꝙ erat docto: gentiũ ⁊ moyſi qui fu⸗

it doctoꝛ iudeoꝛũ.Et hoc videt᷑ dicere quedaʒ

glo.ſuꝑ locum iſtũ que talis eſt.quidã electoꝝ
adhuc in hac vita detenti mũdato coꝛdis ocu⸗
lo videre meruerunt gloꝛiaʒ dei:vt hic ſtepha

nus a paulus ad tertiũ celuʒ raptus. Sed hoc
dictũ non videtur ſufficiens.quoniã vt docto⸗

res dicunt viſio diuine eſſentie non eſt cõceſſa

alicui ĩ vita pᷣſenti: vtenti ſenſibꝰ exterioꝛibus
niſi homini xp̃o.vnde ⁊ paulus non dicit᷑ deũ

ſic vidiſſe:niſi ĩ raptu ab iſtis ſenſibus ſtepha
nus autẽ non videt᷑ tunc fuiſſe raptus ſ̊ magis

vtens ſenſibus:naʒ loquebaf᷑ iudeis audienti
bus Alij opinant᷑ ꝙ fuit viſio imaginaria: ita
W in eius imaginatione fuerũt effigies diuini⸗

tus fſoꝛmate ad repᷣſentandũ deum:a homine,ʒ

xpᷣm.ſicut legitur de Eſaia ca.vj.ꝙ vidit dñm
ſedentẽ ſuꝑ ſoliũ ⁊ mente cognouit ſignificatũ

illius:ita ⁊ ſtephanus habuit viſionem imagi
nariam:⁊ agnouit ſigniſicatũ illius repᷣſentati
onis.Et ſic qᷓ;tum ad hoc fuit non ſolnʒ imagi
naria viſio ſed etiã mentalis ſicut viſiones pio

phetarũ.Et non eſt dubiuʒ ꝙ potuit ſic ſieri:ſᷣ

ex modo loquendi ſcripture videt̃ ꝙ fuerit coꝛ
poꝛalis:quia dicit᷑.intendẽs in celũ vidit glo⸗

riam dei. Pꝛopter qð aliqui dixerunt ꝙ viſus
ſtephani fuit a deo foꝛtiſicatꝰintantũ ꝙ vidit ie
ſum exiſtenteʒ in celo empirreo celos acucie vi
ſus penetrãdoſſed iſtud non videt᷑ poſſe ſtare:
qꝛ ſic viſus fuiſſet extramittẽdo ab oculo:⁊ nõ

intus ſuſcipiendo ab obiecto qð impꝛobat phi

ꝛopter qoð vt

loſophus lib. ð ſenſu ⁊ ſenſato
u ꝓbabiliꝰ vi⸗

refert Nico.delyra ſuꝑ hoc pa

Ddeitur dicendũ ꝙ a coꝛꝑe xpᷣi exiſtentis in celo
fnit imutatus oculug ſtephani ad viſioneʒ bu⸗

uiſſet multa locutus qbꝰ iudei cõtradicerenõ

eſt de quolibet alio coꝛpoꝛe gloꝛioſo.qꝛ totali

eſt ſubiectũ anime ppter qð videt᷑ ꝙ ad nutuʒ

eius poſſit imutare viſu indifferentera longe ?æ
ð ꝓpe. Sicut in poteſtate eius eſt ꝙ imutet vi
ſum ⁊ videat᷑ in ꝓpꝛia vel in aliena effigie. dei⸗
tatẽ vo videre nõ potuit iſto modo: ſed ſicuti
vilſione imaginatia foꝛmat᷑ in vtute imaginati
ua aliqua effigies ad rep̃ſentandũ deũ vt dictũ
eſt Ita exterius põt diuinitus foꝛmari ad imu
tationẽ coꝛpoꝛalis oculi ſicut ſuo modofitia p
paritione angeloꝝ quãdo apparent in coꝛpoꝛi
bus aſſumptis que coꝛpoꝛaliter vident᷑:itia ali-
qua effigies coꝛpoꝛalis nõ a deo aſſumpta:ſed
foꝛmata põt ipᷣm repꝛeſentare oculo coꝛpoꝛali.
Et ſic ꝓdabiliter aoſq; vlla ↄtradictiõe poteſ
dici. ꝙ ſicfuit in viſione ſtephani.mẽtaliter ta
men cognouit e illa effigies nõ erat ia deitas
niſi tm̃ repᷣſentatiue. Et huic modo dicẽdi con
coꝛdat l̃a cuʒ dicit. Ecce video cclos apertos
ſi igit᷑ viſio pᷣtacta ſtephani fuit coꝛꝑalis:iunc
tria ibi fuerũt miracula.ꝛimũ qꝛ vidit clos
apertos.qð ſᷣm Nico.de lyra intelligendũ eſt.
non ꝙ celi fuerũt diuiſi cũ ſint incoꝛruptibiles
ſed quia ſic clare vidit ac ſi nullũ eſſet obſtacu⸗
lum inter mediũ Scom miraculũ fuit: qꝛ vidit
ihm in gloꝛia patris: cum m naturã impoſſibi
le ſit vt coꝛpus gloꝛiſicatũ in ſua gloꝛia ab ocu
lo coꝛpoꝛali nõ gloꝛiſicato videri poſſit.Terti
um miraculũ fuit: qꝛ cũ coꝛpꝰ xpᷣi ſit in celo em
pirreo. videndo ipᷣm vidit vltra celum ſideren
gereũ ⁊ criſtallinnʒ. Impoſſibile eſt autem vm
naturã ꝙ oculus coꝛpꝑalis in tanta diſtãtia poſ
ſit videre.Si inſuꝑ viſio ſtephani fuit menta⸗
lis vt pᷣdictum eſt. tunc factũ eſt vr eius mens
eſſet a deo illuminata ad noticiã gloꝛie dei 1 do
mini ihu xpᷣi filij ſui.ꝙ nihil aliud poſſet vł vel⸗

let deſiderare:nec moꝛtẽ quaʒ omes naturalit
timẽt ⁊ fugiũt timeret ſicut ⁊ facto oſtẽdit. Ju
dei autẽ cum audiſſent eum talia dicentẽ:conti

nuerũt aures ſuas ſᷣm glo.ne audirẽt blaſfema
tem. Sic em̃ falſo extimabant ipᷣm blaſfemare.

Quare educẽetes cũ ex ciuitatẽ lapidabaãt:⁊ te⸗
ſtes depoſuerũt veſtimẽta ſua vt celeriꝰ interſi
cerẽt:ad pedes adoleſcẽtis qͥ vocabat᷑ ſaulus:

poſtea vo fuit paulꝰ vas electiõis ipe aſt lapi

dat: vulneratꝰ cruoꝛe ꝑfuſus.nõ dicebat hen
me dolẽtẽ nõ heu me iuuenẽ:nõ heu me gꝛ mo⸗

rioꝛ abſq; culpa:relinquo mũdũ: parẽtes deſe

ro ⁊ amicos:moꝛte violẽta occiſus: nõ h velſi

milia loquebat᷑.Sʒ aio hilari:facie ad celũ di⸗

recta.dñe inquit ihu accipeſpm̃ meum:⁊ ne ſta

tuas illis hoc penm. quod cum dixiſſet obdox⸗
miuit in dño.vbi glo.pulchꝛe dictuʒ eſt obdo:

manſitatis xpᷣi.nã in poteſtate eius eſt coꝛpꝰ
ci ſic videat᷑ a longe ſicut de ꝓpe. Et foꝛte idẽ

¶ obeatus ſtephanus dicit pꝛimꝰmar

Serxmo 1 .

mmiuit ⁊ nõ moꝛtuꝰ eſt: aꝛ obtulitſacrificiſi dile⸗

ctionis: ⁊ obdoꝛmiuit in ſpe reſurrecticis.

*

yra qualirermultign iraculis coꝛ
auit: quiiamn blene beatificatus ẽin

6

celis,

—

urn beati ſtephani dicitur gloꝛi
eptus nanq; fuit ppter ei merita co
pioſa triplicem gloꝛꝛa¶aaom.
CPꝛima vꝛ ſpecialis honoꝛationis.
cda miraculoꝝ opatt
Tertiaplene beatificationis.
Pꝛima gloꝛia dicit᷑ ſpecialis honoꝛationis
Eſt em in eccleſia dei inter martyres pᷣmꝰ cui⸗
feſtuʒ imediate poſt natiuitatẽ domini celebꝛa
tur. Sed pleriq; dubitare ſolent: quomodo ſte
phanus pᷣmus martyr dicatur: cum ante ipſuʒ
etiam alij martyres pᷣdicẽtur.nam abel martyr
innocentes martyres: Johes baptiſta martyr
non ergo ſtephano pꝛioꝛitas martyrij debetur

Ad qð reſpõdemus ꝙ ideo pᷣmus martyr t ici
tur.quia ipᷣe pꝛius ceieris paſſus eſt:poſt noui
teſtamẽti cõſũmationem que facta fuit: quado
omnino ceſſarunt legalia dũ xpᷣs dixit cõſũma

tum eſt etiam quia pᷣmus euolauit. nam ali lʒ
martyriũ fuiſſent paſſi ante ibmn: nihilominus
nõdum erat aperta ianua nõ euolauerũt.
Bicitur inſuꝑ pꝛimus martyr: quia paſſus eſt

ꝓpter fidei defenſionem ⁊ confeſſonem. Inno

centes qͥppe paſſi ſunt ꝓ xpᷣo ſed nondũ illũ con
fiteri poterant Johanes baptiſta paſſus eſt qꝛ

arguebat herodem. abel ppter inuidia fratris.
ſtephanus autẽ quia xpᷣm pᷣdicabat filiuʒ dei

regẽ regũ ⁊ dominũ dominantiũ. Motandũ ta

men ꝙ beatus ſtephan paſſus fuit die qua eiꝰ

inuentio celebꝛaf.inuentũ nanq; fuit tunc coꝛ
pus eiꝰ anno dñi.ccccx vij.honoꝛij pᷣncipis an

no ſeptimo. mutauit tamẽ eccleſia feſtiuitates

vt feſtũ paſſionis eiꝰ cũ amplioꝛe deuotione ce
lebꝛaret᷑ imediate poſt natiuitatẽ dũi.qꝛpaſſio
eius dignioꝛ eſt q; inuẽtio. ¶ Secũda głia bea
ti ſtephani dicit᷑ mi
em̃ Aug lib. xxii

impoſiti ſũt q̃ͥ ↄtinuo lumẽ recepit.qͥdaʒ inſuꝑ

nobilis marcialis noĩe: cum infidelis eſiet ⁊ ne⸗
gquaqᷓ; ↄ uerti vellet:cuʒ plurimũ egrotaret ge⸗
neer ſuꝰ valde ſidelis ad eccleſiaʒ beati ſtephani
venit. Et de ipᷣis floꝛibꝰ qͥ ſuꝑ altare erat acci⸗

onis.

miraculoꝝ operationis. dicit
6 .xxij. de ciui. dei. beatũ ſtephanũ
inumer miraculis coꝛuſcaſſe ⁊ moꝛtuos ſex ſu
guoꝛibus. Et vt ibi refert:flo:es de altariſã cti
ſtephani aſſumpti cuiuſdã mulieris cece ocłis/

piens ad caput ſoceri latenter poſuit. Sup s
cũ ille doꝛmiſſet ptinꝰ ante diluculuzʒ clamauit

vt ad epᷣm mitteret: cũ autem epᷣs abeſſet ſacer⸗
dos ad eũ venit:⁊ cũ ſe credere diceret baptijza

tus eſt. Qui qᷓ;diu vixit h̊ vbũ ſꝑ in oꝛe habuit
Rpe accipe ſpm meũ: cuʒ m̃ ignoꝛaret:h fuiſſe
vꝓba vltima ſacti ſtephani ¶ Tertia glia ðꝛ ple
ne beatificatiõis . hanc hʒ in regno celoꝝ dñũm
clare vidẽdo: tenẽdo:atq; fruẽdo:ibi fact/ eſti

pace locus eiꝰ ibi poſſeſſionẽ hʒ opulẽtã:ibi co

ronat᷑ aureola:q̃ dat᷑ doctoꝛibꝰ:virginibus:⁊
martyribꝰ:ð q̃ plenius in monibus de vᷣgini
bus diſſeremꝰ. Oigit᷑ felix iuuentus beati ſte⸗
phani:que moꝛte ⁊ martyrio fuit in melius cõ

mutata. O pcioſa ⁊ delicata tollerãtia. O dul

ces lapides toꝛrẽtl qͥbus tam grãde pᷣmiũ eter⸗
ne vite ſtephanus ipſe ꝓmeruit.moꝛtuꝰ fuit ꝓ
xpᷣo ⁊ ecce ineternũ regnat cũ xpᷣo qᷣͥ eſt benedi
ctus in ſecula ſeculoꝝ. Rimen.

Sermo anqnageſimus ve innocenti
bus occiſis ab herode aſcalonita qui
xpᷣm puerulũ extinguere nitebat·

◻ Brge et accipe

pueꝝ ⁊ fuge ĩ egyptũ angeli ad Jo

ſeph loquei vba ſütiſta oꝛiginalit

☚
*

Mat.j. ca.⁊ in euãgelio pñtis feſtiuitat iniq⸗

tas male mẽtis herodis impij crudelis ißmi

c7una vagientem ꝑſequi cepit. HLã volẽs illum

perimere alios paruulos occidi iuſſit credẽs i

numero eoꝝ xpᷣm ↄcludere.Qua de re beatiſſi
mis illis inocẽtibꝰeccłia ſãcta honoꝛẽ debituz

tribuit ſtatuẽs hanc ſolẽnitatẽ ad eoꝝ reueren
tiã a fidelibꝰcelebꝛãdã.vt aũt mens xpᷣiana ꝑ⸗

cipere valeat quãta ſit obligatio nr̃a ad filium

vginis diligenduʒ qͥ in qualibet etate ꝓ nobis

pati non recuſauit.in pñti mone decurremus

ea que de illius peregrinatione in egyptum et
pueroꝛũ interfectione euangelica tradit hiſto⸗-

ria. vbi tria myſteria ſeofferunt ↄtemplanda.

TEꝛimu d: xiperecrinatio

SGedm herodis malignatio.
Certiũ innocentiũ coꝛonatio.
Qualit ioſeph monente angele

hero

Rimu myſteri⸗

.

natio. Et hoc notat᷑ in bᷣma ꝑte euã⸗

en

hoe loco dubia diſceptanda.

Su

geluot
onte
adil
rtnns⸗
cnat
eminig
wanan
lomint
ſterſen
videb.
gelica⸗
hiero
eſtdig
itnie
clͤſe
cuzſt
nuntea
lrang
fropel
ſinecpe
Urieay
büditin
Pori
Waye

(Eh

o
fode
od
ſpis
aute?
gelis⸗
nonden
ſemino
ckusan
duoch⸗
ma
Die

gelij cũ dꝛ. Angelus dñi aparuit in ſomnis io⸗
ſeph dicẽs. Surge ⁊ accipe puerũ ⁊c.Ad quo
rum vboꝛum explanatiouẽ mitioꝛem trniaſunt

ditn
aänit
ofecio

ſagen
inſor
Grpe

Dni
onit
ſaſge⸗
tbpen
ehabuit
thfiſe
nörole
dn Dnn
Meſti
ibico
nidus:
NRni
Nnce⸗
imeinsdh
Holl
miiar⸗
nfit
khertt

MMocgt
ninl

Cbe
Gignnlt
itnſ iniͤ⸗
Asiini
lisilum
(edesi
fedenicli
* Non,

dfeen

pun,
1uflun
ne ons
unmmus
u4
hiſto⸗
dr.

¶ SPcoz cur angel aparuit ioſeph iſomnis.
(Teriiũ qre in ſuaſuga xpᷣs egyptũ pethtt.
¶Ad pꝛimũ dixerũt aliqui ꝙ chꝛiſtus habuit
angelũ ad ſui cuſtodiã.nã Luẽc᷑.ij. ſcribit᷑ qan

ſtodgiri dicit

s;

gelus annunciauit paſtoꝛibꝰ xp̃i natiuitateʒ 4
potuit eſſeangelus eius cuſtos.Et Luce.xxij

cLa. dicir. Ecce apparuit ei angelus domini con
foꝛtans eum. vbi Beda ait. In teſtimoniũ vtri
uſq; nature angelus eum cõſoꝛtaſſe et angelus

ei miniſtraſſe deſcribit᷑. Inſuꝑ xpᷣs ipſs ſᷣm hu
manam naturam ⁊ paſſibilitatis ſtatũ fuit pau

lominus ab angelis minoꝛatus.vt docet magi
ſter ſententiaꝝ in.j.di xvj. AUnde qᷓ;tuʒ ad hoc
videbatur angelico indigere pᷣſidio Adhucan

gelica cuſtodia facit ad anime dignitateʒ. Vñ
Hieroꝰſuꝑ.x viij.ca.atth̊. Magna inquit
eſt dignitas animaꝝ vtvna queq; ab oꝛtu nati

uitatis ſue in ſui ꝓfectuʒ ⁊ cuſtodiã habeat an⸗
gelũ ſpecialiter deputatũ. Anima auteʒ chꝛiſti
cuʒ ſit nobiliſſima nõ debet tanta dignitate pꝛi
nari Sed orarla tgunt doct. in . ij. ſentẽtia
di. xj. vbi dicit dñs Bonauẽ. . xpᷣs nõ indige
bat angelo cuſtodicnte:qꝛ aduerſariꝰ non pote
rat oppꝛimere ꝑ violentiã coꝛpꝰ diuinitati vni⸗
tũ:nec poterat ſeducere ꝑ aſtutiã intellectũ ple

narie a verbo illuſtratuʒ:nec poterat allicereꝑ

blãditias affectũ plenitudine gratie ↄfirmatũ:
Igeo vpᷣs nõ inaGebgeange bono:nec q;tũ
qad coꝛpoꝛis defenſi

poꝛis defenſionẽ: nec qtum ad eruditio⸗
nem rõnis:nec qᷓ;tum ad incitationẽ aſſectiõis

non cõpetebat etiam ipᷣi xpᷣo habere angelũ cu

ſtodem:qꝛ cuſtodia in cuſtodiente reſpectu cu⸗

2„£ —

dus chꝛiſtus in cruce⁊ in ſua infirmitate ſicut

cum apxpa rebit in ſua vtute.Cum vero diceba⸗
tur ꝙ angelica cuſtodia facit ad hois dignita⸗
tem.Oicendũ ꝙ cuſtodiri ab angelis ita dicit 18
dignitatẽ in aĩa reſpectu aliaꝝ creaturaꝝ que lachꝛymantib oculis cum ioſcph ſene puella
nõ cõmittunt᷑ angelice cuſtodie:vt tñ dicat im voten nuchaens
perfectionẽ reſpectu angeloꝝ beatoꝛuʒ qui alie anima.quot noctes duxerunt inſomnes. quot
na cuſtodia nunq; egent. Et qꝛ aia xp̃i ab inſtã
tiſue cõceptionis erat ꝑfecte beata ange uzʒ cu
ſtodientẽ nõ debebat habere: ſed bñ miniſtran
tem nõ vnũ tmn ſed etiã plures C Scom dubiiũ
fuit. Cur angelꝰama ruit ioſeph in ſomnis. Ad
ꝗqqʒ reſpõdet Cheyp. in omelia diccs. Jonon

i dicit pᷣſidentiã quandã.Et quia angeli
xrõpo dño ſuberant: ideo nul ũ officiũ pᷣſidentie
ipis angelis reſpectu cõmitti debebat Quicqͥd
autẽ de ſcripturis allegatũ eſt contrariũ: dean
gelis adminiſtrantibꝰ ⁊ ſeruientibꝰ ipᷣi chꝛiſto
non de pᷣſidentibus eſt intelligendũ: nunqᷓ; em
ſic minoꝛatus eſt xps ab angelis vt aliquis an
gelus auderet ei pᷣſidere:cuʒ ita bene ſit adoꝛão⸗

vicibus ſitis eſtuabant ardoꝛe quotiens ⁊ abl·

apparuit manifeſte ſicut paſtoꝛibus: qꝛ valdefi

delis erat: paſtoꝛes indigebãt quaſi rudes.vir
go indiguit qſi de maximis inſtruẽda. Sil ter ·
Racharias indiguit añ ꝓlis cõceptionẽ viſio⸗

ne mirabili. At Remigialiã rõneʒ aſſignarmo
ralẽ dicẽs.ꝑ h ꝙ angelus in ſomnis aſparuiſſe
dꝛ:myſtice deſignat᷑:qꝛ illia curis terrenis ⁊ ſe

cularibꝰ negocijs requieſcũt:ꝑfrui angelica vi

ſionemerent᷑. Dixit ergo angelus ſic aparens

ioſeph accipere puerũ et matrẽ eius.non dicit

accipe matrẽ ⁊ puerũ eiꝰ.quia vt dic Chꝛyv.
non ꝓpter matrẽ puer naius eſt ſed ꝓpter pue

rum mater pᷣparata. Et notanter dixit matrem
eius nõ cõiugem tuã: ſicut anteqᷓ; xpᷣm peperiſ

ſet vt oſtẽderet᷑ matris xpi vginitas.vt ponit
Illarius ſuꝑ Mattheũ. ¶ Lertiũ dubiũ tuit

₰⁵

cur i ſua ſuga xps egyptũ peiijt. Ad qð reſpo⸗ .

–

det euãgeliſta. vt impleret inqt qd ſcriptuꝭ efſft

pꝑ ꝓphetaʒ. Ex egypto vocaui filiũ meũ iſux-
Elſa.xix.ca.ita ꝓphetauit.aſcendet dominꝰ ſu
per nubẽ leuẽ ingrediet᷑ egyptũ ⁊ mouebunt

ſimulacra egypti a facie eius Narrat magiſter

in hiſtoꝛia ſcholaſtica.ꝙ ea nocte chꝛiſtus cu,ʒ

matre intrauit egyptũ qua pꝛecepto ſuo exiue-

rant filij iſrael Et ſicut tunc non fuit domus in
qua non iaceret moꝛtuus angelo ꝑcutiente ſic

ipo ingrediẽte non fuit templuʒ in quo idolum

non coꝛruerit. de egypto Iidoꝛꝰ in. xiiij. ethi⸗
mologiaꝝ libꝛo.ita ſcribit.egyptus pꝛius ares
dicebat deinde egyptus vocata ab egypto da
nai fratre ibi regnante. hec ab oꝛiente ſirie eſt?
mari rubꝛo coniuncta Ab occaſu libiam habet

a ſeptẽtrione mare magnum. Regio celi imbꝛi⸗

bus inſueta ⁊ pluuiaꝝ ignara.nilus ſol circũ⸗

fluens eam irrigat inundatione ſua fecundat

vnde multã terraꝝ patrẽ ſenum ait. Ceteroꝛũu

quoq; negocioꝝ adeo copioſa yt impleat mer⸗
cibus ſuis etiam oꝛbẽ terraꝝ. Jam ad puſſimãũ

ihu matrẽ redeundũ eſt que egyptũ petereaio

ſeph monita fuit. retulit ſoꝛte illi ſpõſus ioſeph
caſtiſſimus excitatus a ſomno. Ovirgo digni

ſima fugiamus repente.: qꝛ ab angelo didici
herodes tuum q̃rit extinguere fuiuʒ. quiſnã ex

plicet quãtus timoꝛ virgineã mentẽ inuaſeri·

quãtũ ſue doloꝛ percuſſerit coꝛ eius benignuj.

puto nanq; ꝙ mox filiũ in bꝛachijs ſuſcipiens

iter ad deſerta direxit. Cõtemplare nũc fidelis

qᷓ; cibo ꝑnoctarũt in heremo. Compatere aia

mea creatoꝛi tuo ꝓ te peregrinãti. Cõpatereio

ſeph qͥ tm̃ laboꝛat ꝓ viribus vt neceſſitatibus

mris acſili ſuccurrat. ⁊ qn; ꝓpter ſolitudin?·
loci qd queritinuenire nõ poteſt:. Eompatere

. .
*

„* .

1 virgini ſacratiſſime que nũc terretur nũc pa⸗

uet:nunce hiliũ inter vbera ſtringit: nunc faciem

eiꝰ lachꝛymis rigat:nũc adoꝛat:nunc aſſũptas

deploꝛat penalitates.

alioꝝ qui ſic vocatiſunt.Et quarenõ

eodeʒ anno quo natꝰ eſt xps fuerunt

Rnoente⸗ occi
tia. ¶ Cap

d 2

Im. n.

rogdis malignatio. ad qð ben

—

CPꝛimo differentij7.
¶ Bcvdo ſufferentiã.
¶ Tertio maliciã.
¶ Pꝛimo ſideremus

.

gntipas qͥ decollauit Joheʒ ⁊ fuit filiꝰherodis
aſcalonite. Tertiꝰ dict' eſt agrippa qͥ iacobũ oc
cidit ⁊ petrũ incarcerauit: a iſte fuit nepos an:
tipatis.pᷣmꝰ fuit innocentũ iterfectoꝛ.¶ Scðo
2ſideremus ſufferentiã. nõ em eoipo quo delu
us fuit a mag pueros occidi mãdauit. ſ poſt
aliqð tpᷣs vt dicit Nico.ð lyra ſuꝑ Mattheũ
cũ vellet oẽs pueros bethleẽ interſicere ne chꝛi
ſtus ſibi incognit?euaderet. impeditꝰeſt ab ex⸗
ecutione hui facti.eo ꝙ a ceſare auguſto ꝑ epi
ſtolã fuit citatꝰ.filioꝝ accuſationibꝰreſpõſurꝰ.
eundo aũt romã manendo in curia ⁊ redeun⸗
do ad iudeã.appoſuit annũ ⁊ plus. et ideo fere
poſt duos annos ad regnũ ſuũ reuerſus ⁊ in re
gno cõſfirmatꝰ.qꝛſniam ꝓ ſe ↄtra filios habuit

tunc pꝑfecit necem pueroꝝ pᷣus in mente conce⸗
ptam. CTertio cõſideremus herodis maliciã
tanto nanq; furoꝛe ſuccẽſus fuit neqᷓ; herodes
vyt ꝑderet xpᷣm omes pueros qͥ erant in beth
leem ⁊ in oibus finibꝰ eiꝰ occidi mandauerit ab
imatu ⁊ infra. id ẽ. ab infantibꝰduoꝝ annoꝛuz
vſq; ad pueros qͥnq; annoꝛuz. Cui aſſertioni ſi
dem facere videntur qdam oſſa innocẽtũ adeo
grãdia ꝙ pueroꝝ duos annos habẽtiũ eſſenõ
poſſunt.niſi dixerimꝰ coꝛꝑa tunc maioꝛis quã

titatis fuiſſe. vel ab imatu ⁊ infra.id ẽ. ab inſan
tibus duoꝝ annoꝝ vſq; ad pueros vnius no

ctis.vt em ait Augꝰ in mone. Timebat hero

des ne puer cui aſtra famulabant᷑ ſpem ſuaʒ in

faa etate vel ſupꝛa paulo trãſfſoꝛmaret.tuncad⸗
implei eſt qð dictuͦ eſt ꝑ Hierennã ppheta
yor iil rama audita eſt ploꝛatus a vlulatꝰ mu
tis rachel ploꝛãs filios ſuos.vbi Hieroꝰ ait ꝙ
dut ðᷣꝛ in ramanõ putemꝰnomèẽ loci eſſe qð ẽ in

e differentia herodis aſcalonite, et

cudu myſteri.

um ↄtamplandũ in euangelio d:ꝛ he

Pꝛimo⸗ differentiã. vt em colli⸗
gimus ex hiſtoꝛia ſcholaſtica. Tres fuerũt he⸗
rodes Nꝛimaſcolonita ſbᷣ q̃natꝰ ẽ xpᷣs. Scõs

¶ inocẽtes patiẽdo ꝓxpᷣo

4 Ertiũ myſteri

ſiſe: eo ꝙ in eis nondũ eratexpedi

7 4 „» .
.„ 2 . . . . * . 7 .
4.. . - 4 . . 4 .

xta gabba. Sed rama excelſuz interpᷣtat᷑ vt ſit
ſenſus. vox in excelſo audita eſt longe lateq; di
ſperſa. vnde bareſun hocloco ait.ploꝛatus
ſignificat lamentũ. Et qꝛ in euãgelio ðꝛ rachel

fletum paruuloꝝ oſt

4

ploꝛans filios ſuos.ſᷣm Nico.ð lyrametapho

rice eſt intelligẽdũ aſi rachel ſit mater bethleẽ
rõne ſueſepulture:qꝛ ibi ſepulta eſt vt habetur
Geñ.xxxv.ca.hinc Hieroꝰ ſuꝑ attheum

ait. Querit᷑ quõ rachel filios alteriꝰ tribus ſcʒ

filios bethleẽ quaſi ſuos ploꝛet. Reſpõdemus
bꝛeuiter.qꝛ ſepulta fuit iuxta bethleẽ in effrata
⁊ materni coꝛpuſculi hoſpitiũ nomẽ matris ac

cepit ſiue qm̃ iuda ⁊ beniamin qͥ ð rachele nat

ẽ due tribus iũcte erãt.Et herodes pᷣcepat nõ
ſolum in bethleẽ interſici pueros:ſed i oibꝰ fini
bus eiꝰ. vnde ꝑ occiſionẽ bethleẽ: itelligimus
multos etiã de beniamin fuiſſe occiſos.o quale

edictũ irrationale ⁊ crudele.o qᷓ; lugubꝛis ⁊ fle
bilis executio.o qᷓ; iniuſta ⁊ iniq̃ occiſio Rapi
ebant᷑̃ paruuli qͥdam a peccatoꝛibꝰ matrũ:qui
dam in cuna iacentes:qͥdam blande parentibꝰ

alludentes:qͥdam vꝛbane in domibus pambu
lantes: ⁊ ſine vlla pietate: vel pijciebãt᷑ ad mu
ros:vel feriebãt᷑ gladio:vel ſtrictis in gutture

manibꝰ ſuffocabaãt᷑:vidiſſes tũc in t᷑ra iacere ca
dauera paruuloꝝ: vidiſſes et terrã paruu oꝛũ
ſãguine madefactã:vidiſſes mr̃es in ĩlibet o
mo ſparſis crinibꝰtam hoꝛrẽdũ flagitiũ:ſingul

tibus lachꝛymis:⁊ vlulatibus acclamãtes.

*

——

.„ ℳ=

decoꝛari coꝛona martyrij.¶ Ca. II.

u

templandũ vꝛ innocẽtũ coꝛonatio
ißpos vtiq; hac die honoꝛat ecdleſia:

.

Im in celis coꝛonã habẽt martyrij. Sʒ circa h

riplex reperit᷑ dicẽdi modus.¶ Pꝛimꝰeſt eo⸗

rũ q tenent paruulos iſtos occiſos nihil meru⸗

„ ℳ₰—

. dit'rõnis vſus
nec voluntarie ꝓ xpᷣo patiebant᷑. Cõtra quos
eſt auctoꝛitas vniuſalis eccleſie:que illos mar
tyres noĩat ⁊ appellat.vñ dicit in oꝛatione. De
us cuius hodierna die pᷣconiũ innocẽtes mar⸗

tyres:nõ loquendo ſed moꝛiẽdo:ↄfeſſi ſunt.Et

Augꝰ in ſermone hodierne feſtiuitatis ita pul⸗
chꝛe loquit᷑.Hodie fratres chariſſimi natalẽ il

loꝝ infantũ colimꝰ quos ab herode crudeliſſi⸗
mo rege interfectos eẽ euãgelij texꝰ eloquitur
Et igeo cũ ſũma exultatione: gaudet terra nr̃a
celeſtiũ militũ ⁊ tantaꝝ parens fecũda vtutuʒ
Ecce ꝓphanus hoſtis nunq; beatis paruulis
tantũ ꝓdeſſe potuiſſet obſequio quãtum ꝓfuit

ſtant
gbüe

fulſt.

ſegs

cogli
ſtti.
tlecol
Nqhc

Ut he

peroꝛa

firvl

Ged⸗

neq

liter

paulin

nonh

E

Pm
g

Gorin
ſenti

di.Et
Moau⸗
ſadub

Whiſe
nd

N

her
fali

xe
lobe

goꝛ
laſea

oguale
wisde
ſoi
mnücgri
Menno⸗
panbr
fn
ntune
We
l⸗
wad
g
tes,

a
SJus
anos
ostnar
one. De
eonma⸗
ln
lupil

ſMotslel

Udeiſc
ogitns
ar
nnutu
munlis
n pfun

odio. nam ſicut ſacra pᷣſentis diei feſta manife⸗
ſtant:quãtũ ↄtra beatos paruulos iniquitas

regis ſmanitatẽ in pueroꝝ extinctione ꝑpeſſa
es:qͥ ſub vno tpe candidatã plebem imbecillis
infantie deo offerre meruiſti: digne tñ illoꝝ na⸗
talẽ colimꝰ quos beatiꝰ eterne vite mũdusedi

Sermo

abũdauit tãtũ in eis gra diuine bñdictionis ef
fulſit. Beata es o bethleẽ terra iuda q̃ herodis

dit q; quos mũdo maternoꝝ viſceꝝ ꝑtus effu

tenuerũt ꝙ in inocentibꝰ miraculoſe accclerat⸗
fuit vſus ſiberi arbitrij:ita ꝙ volũtarie paſſi ſũt

neq; a doctoꝛibꝰaffirmatũ:nõ eſt a vobisita le

pterea eſt tertiꝰ modus dicendi 'm Tho.

d3. Et h;̊ eſt qð Augꝰ dicit in quodã ᷣmõe:q̃ſi
alloquens innocẽtes. Ille inqͥt de veſtra coꝛo⸗
na dubitabit in paſſione ꝓ xpᷣo qͥ etiã paruulis dð
baptiſmũ ꝓdeſſe nõ extimat: nõ habehatis eta
tem qua ĩ xpᷣm paſſurũ crederetis: ſed habeba
tis carnẽ in qua ꝓxpᷣo paſſuro paſſionem ſuſti

dit. hec Aug. q merita innocentũ elegãtiſſime
peroꝛauit.¶ Scðs modus dicẽdi ẽ alioꝝ qui

Sed cũ h̊ nõ inueniat᷑ in ſcripturis expꝛeſſum

uiter acceptãduʒ.qꝛ vt ieroꝰrefert in epła ad

paulinũ. Qð de ſcripturis ſanct auctoꝛitaten

non hʒ eadẽ facilitate ↄtẽnitur qᷓ ꝓbat᷑.Et p⸗
ſcðe.q.cxxiiij.martyrij gloꝛiã quam in alijs

gr̃am ſunt aſſecuti.nã effuſio ſanguinis ꝓpter /
xpᷣm vicẽ gerit baptiſmi.vñ ſicut pueris bapti/
Zzatis ꝑ graʒ baptiſmalẽ meritũ xpᷣi oꝑaturad

gloꝛiam obiinendã. Ita in occiſis ꝓpter x-im:
meritũ xpᷣi opatur ad palmã martyrij obtinen

neretj. ille. Cũ itaq; viderimꝰ hos paruuloo

feliciſſimos celicolas eſſe factos:qꝛ ꝓpter xõm

paſſi ſunt.eos ita veneremur vt etiã ꝓ dño ihßu

xpo ſimul cuʒ eis pati nõ timeamꝰ. Qui pꝛo ſe

laboꝛantes exaltati fine ⁊ beatos facit in regno

gloꝛioſo celoꝝ: in quo viuit ⁊ regnat per inſni

.
*
. –

ta ſecula ſeculoꝛum. Amen.

(Sermo.li. de beato Geoꝛgio mart
rrequi foꝛtis fuit in bello tempoꝛal
rali ⁊ p

ſim Seoꝛgi/ qin legitime certauit in tern. Co⸗
rona qͥpe victoꝛibus datur vt inquit Augꝰ in
ovwmelia. 1 B paulus exp̃ᷣſſit.j.ad Thimo.ij. ca.

—
R .
„

aſſionali.

is fuit ĩ bel⸗

l. Scribunt᷑ hec verba oꝛiginaliter
Ecci.xlvi.ca. Gaudeti celis beatiſ⸗
qm legitime certauit in terr.Co⸗

Non coꝛonabit᷑ inqᷣt niſi qui legitime certauit

quãta vo fuerit Gegoꝛij pꝛobitas ⁊ animifoꝛ
titudo declart Ambꝛoſiꝰ in pᷣfatiõe vbi ait Ge

oꝛgius fideliſſimus miles xpᷣi dũ xpᷣianitat. p-
feſſio ſilentio tegeretur: ſolus iter chꝛiſticolas

dei filiũ eſt confeſſus: cui T tantã fidei cõſtanti

¶¶ Qualit beatꝰ Geoꝛg

debent hi:aui volſir lan

„ . .

ꝓpꝛia voluntate meret᷑ illi paruuli occiſi ꝑ dei

gratia diuina cõceſſit:vt tyrqnice poteſtatis pᷣ
cepta cõtemneret ⁊ inumerabiliũ non foꝛmida
ret toꝛmenta penarũ.hecille.verũtñ vt vtutuʒ

eius ⁊ ſanctitatis excellentiã diffuſius explice⸗

mus in pᷣſenti ᷣmone curabimus aperire.in qͥ⸗
bus bellis inclitis hic pꝛeliatoꝛ foꝛtis inuẽtus
eſt ⁊ victoꝛioſus.nã lʒ verba ꝓpoſita ð Joſue
dicantur ad litterã:tamẽ appꝛopꝛiate cõuenire

pofſſunt ſancto Geoꝛgio xpᷣi militi inuictiſſimo
Qui foꝛtis lait in triplici belo.

. Peuna in bello tempoꝛaill.

Scdoο in bello feraail.
Tertio in bello paſſionai.

is miles fuit ſtrẽ

duodecim oditionibus quas babere
abiliter mi⸗

oꝛgius fuit foꝛtis i bello tpali. eſer⸗

4

Iuiuit qe laudabiliter exercitiomi⸗
Utari. vñ interrogatus a datiano p̃ſide: vñ eẽt

aut quo noĩe vocaret᷑. Rñdit Geoꝛgiꝰ vocoꝛ
ex nobili capadocũ ꝓſapia.paleſtinã xpᷣo ſfauẽ

e deuici: ß oia deſerui:vt ſeruire poſſim liberiꝰ
eo celi Ged in hac pꝑte ꝗqreret aliqs: vtꝝ pec⸗

catũ ſit militarc Ad qð rnñdet Augꝰli. de Vbis
vñi. Et ponit᷑.xxiiij.q.j.ca.militare. ilita⸗

reinqt nõ eſt pctm:pᷣ ppter pᷣdam militare pec
catũ eſt.Et idẽ ad Bonifaciuʒ. ⁊ nõ.xxiij.q.j.
ca.noli. Noli extimare neminẽ deo placere poſ
ſe:qͥ armis bellicis miniſtrat. In his eratſact⸗
dauid cui dñs tam grande ꝑhibuit teſtimoniũ
In his etiam plurimi illius tꝑis iuſti. In his
erat ille centurio qͥ dño dixit.Nõ ſum dignꝰ vt

intres ſub tectũ meuʒ. Et ideʒ ↄ manicheos.⁊

habet᷑.xxiij.q.j.ca.qͥd culpat᷑.xpᷣs tributa ce⸗
ſari monet reddi.qꝛ ꝓpter bella neceſſaria mili⸗

ti ſtipendiũ pᷣbet᷑.Et de hoc ita ſcribit᷑ xxii.q

j.ca.paratus.in fi. Nã ſi xpᷣiana diſciplina oĩa
bella culparet:hoc potiꝰoſiliũ ſalutis petẽtibꝰ
in euangelio diceretur:vt abijcerent arma ſeq;
oĩno militie ſubtraherẽt.dictũ eſt autẽ eis.ne⸗
minẽ cõcuſſeritis.Eſtote ↄtẽti ſtipendijs vris
Quibus ꝓpꝛium ſtipendiuʒ ſufficere pꝛecepit

debere militare vtiq; non pꝛohibuit. glo. ſup il
lo verbo concuſſeritis. Concutere eſt aliqͥd pe⸗

tere vltra debitũ rõne officij alicuius: Notan⸗

dum tamẽ ꝙ volens debite ⁊ laudabiliter exer
cere: duodecim debet cõdi

*

duodecim deber cõditiones habere.
CPꝛima ðꝛ laicalis ſtatus.
¶ Scda virilis ſexus. D

15

CTertia diſpoſitum coꝛpus.
CAQuarta affectus iuſtus.
CAuinta animus magnus.
Bexta pꝛeuium exercitiu.
¶ Septima victus ſobꝛiuus.
C¶ Sctaua pꝛomptum obſequium.
Mona fidelitas firma.

Becima pꝛudẽtia circũſpecta.

Andecima miſericoꝛdia benigna.
CBuodecima ſupna confidentia.

⁊ alijs ad cultũ diuinũ deputatis interdicitur
vſus ⁊ officiũ artis militaris.Sicut ptʒ.xxiij.

q.viij.ca.j.vbi ðꝛ.Cũ petrꝰqͥ pᷣmus aploꝝ ma

terialẽ gladiuʒ vellet exercere vtmagiſtrũ a iu

deon iniuria defenderet:audiuit.ↄuerte gladi
um tuũ in vaginã. Idẽ ↄfirmat᷑ eadeʒ cauſact
q̃ſtione.ca.cũ a iudeis.ca.non pila.ca. clerici.
ca.qᷣcũq;.Et di.l.ca.clericũ.ðꝛ.Nõ ↄuenitmi
litib eccleſie militare ſeculo. Rõ eſt ᷑m Tho.
ſcðᷣa ſcdᷣe.q.xl.qꝛ i militari arte multa ẽ inquie⸗
tudo ↄtraria clericali officio:ita ꝙ nõ ſũt cõpa
tibilia. ꝓpterea dixit apſus.ij. ad Timo.ij. ca.
Nemo militãs deo implicet ſe negocijs ſecula
ribus vt ei placeat cuiſe pbauit.Qð dictũ po

2

nit᷑ lxxx.di. ca.ↄſequẽs. Et. xvj.q.j.ca. ſũt nõ
nulli. Et. xxj.q.iij. ca.placuit.Et.xxiij.q.viij.

ca. rep̃hẽſibile. ex ne cle.vel mo.ca.multa. et
ca. nec. Notãdũ tñ ſᷣm Tho.⁊ Alexandrũ ð
ales in.iij. volumie ſũme.qꝛ lʒ clerici nõ poſſint

nec debeãt pugnare manu:pnt m ĩ caſu pugna
re nutu:iuſſu: vel auxilio.ſicut ꝓbat᷑.xxiij.q.

217

yilij.ca. igit᷑.⁊ ca.ſcire nos opoꝛiet.⁊ ca.omi ti

mMoꝛe.in ca. hoꝛtatu ðꝛ oꝛtatu ⁊ pᷣcibus adri⸗

ani romani vꝛbis ep̃i. Exhoꝛtatꝰ karolus rex
bellũ longobardos ſuſcepit. Et in ca.vtpᷣdẽ
ca ſtatuta eſt in babilo.nec poſito illo habitu qͥ

habeb. ꝙ beatus Gꝛegoꝛi ciuibꝰtuſcie manda
Uit.vt ↄtra longobardos arma pararẽt ⁊ mili⸗

tibus ſtipendia decreuit. Non ſolum pugnare

etiaʒ arma deferre interdictũ ẽ clericis.vt pa
tet de vita ⁊ honeſta.cle.ca.clerici.vbi ðꝛ. Cle

rici arma poꝛtãtes excõmunicẽt᷑.glo.tamẽ ibi

Dicit. ꝙ ſi trãſituʒ faciunt ꝑ loca periculoſa tũc
poꝛtare poſſunt arma: ad terroꝛẽ latronuʒ: lʒ ꝑ
cutere nõ debeat niſi vim vi repellendo cũ mo⸗
deramine inculpate tutele. ¶ Scðᷣa aditio ei⸗
q̃ militiaʒ habet debite exercere dicit᷑ virilis ſe
xus.q em vult militare vir eſſe debet: nõ muli⸗
er.eo/ꝙ mulieribus conditio non eſt apta belli
cis artibus ſuntnãq; mulieres pauide: timide
molles ⁊ delicate:nec ſumiciũt ferre laboꝛes qui
requirunt᷑ in pᷣliantibus. Nerũtamẽ quãdoq;
inuente ſũt alique mulieres bellicoſe ⁊ ſtrẽnue

ſatis. Judith qdem vidua vt ſcriptura ſancta

tradit.trücauit coput holofernis. Pãthanilea

C¶ Pꝛima cõditio ðꝛ laicalis ſtatꝰ.naʒ clericis

ferre:cõſuetu

onmico regina in auxiliũ troyanoꝛũ venit.mul⸗
taq; i bello cũ ſuis puellis egit ſtrẽnue ac virili
ter dimicãdo. De thamiri maſſagetarũ regina
ſcribũt Juſtinꝰ⁊ Oꝛoſi.ꝙ nõ muliebꝛiter quã
do Cirus bellũ ſibi intuli:aduentu hoſtiũ ter⸗
rita eſt. nam cum ꝓhibere ipᷣos trãſito araxis
fluminis poſſe tranſire ꝑmiſit: ſperans ſibi faci
lioꝛem victoꝛis inter termios ſui regni:⁊ hoſti⸗
bus fugam difficilioꝛẽ obiectu fluminis.Et cũ

Cirus flumẽ ꝑtrãſiſſet firmaſſetq; aliquãtiſper

caſtra:ſimulato metu.q̃ſi fugiens inſtructa ca
ſtra vine epuliſq; deſeruit.Qð cũ regine denũ

ciatum foꝛet.adoleſcentulũ flium ad ſequẽduʒ

eum cum tertia parte copiaꝝ miſit.Adoleſcẽs
aßt rei militaris ignarus cũ veniſſet ad caſtra
tanqᷓ; ad epulas:nõ ad pꝛelia omiſſis hoſtibus
ꝓꝛupit ad crapulas.Cirus autẽ per exploꝛato

res edoctus nocte reuertit᷑ cunctoſq; cum regi⸗

ne ſilio interfecit. At virago thamiris:perdito

vnico filio ⁊ militãtiũ magna parte.nõ lachꝛp

mis ſed hoſtiũ ſanguine cogitat iniurias vindi

care. ſimulata igit᷑ diffidentia pptervulnus re
center acceptũ. Cirũ ſemꝑ reſugiebat quouſq;

hoſtem in inſidias traxit vbi diſpoſitis in inſi⸗
dijs inter montes ducẽta milia perſarũ cũ rege
deleuit. adeo ꝙ nec tante cladis nũcius ſuꝑfue

rit:Ciriq; caput amputatũ in vtre humanoſã

guine pleno reponi iuſſit: dicẽs.ſatia te ſangui
ne humano quẽ triginta ãnis ſitiſti ſanguineʒ

ſitiſti:ſãguinẽ bibe.Narrat inſuꝑ ANaleriꝰma⸗
ximus li.ix.rubꝛica de ira dicẽs.ſemiramis
aſſirioꝛũ regina cũ ei circa cultũ capitis ſui oc⸗
cupate:nũciatũ eſſet babiloniã defeciſſe altera
ꝑte crinium adhuc ſoluta ꝓtinus ad eaʒ expu

gnandam cucurrit:nec pꝛius decoꝛẽ capilloꝛũ

ĩoꝛdinẽ qᷓ; tãtã vꝛbẽ in poteſtatẽ redegit:qͥ cir⸗

ad vltionẽ exigendã celeritate pꝛecepti tetẽdit

Sed cum iſta rara in mulieribꝰ ſint reperta re⸗

ſpectu tot belloꝝ: que geſta ſunt in mundo nõ
ſunt trahenda in cõſequentiã. ¶ Tertia condi

tio illius q; militiã vtuoſe habet exercere dici

Ee

diſpoſitũ coꝛpus Nõ em̃ licet militiã aſſumere
his quibus coꝛpoꝛa ſunt delicata:qꝛ vt inquit

lieroꝰ ad demetriadem vginem. Statim coꝛ⸗
poꝛa delicata frangũt᷑ .opoꝛtet ergo milites eẽ
robuſtos:vt ferre poſſint famẽ ſitim:friguſ:ca
loꝛes:⁊ ſimilia. Ideo AUegetiꝰ li.j.de re milita

ri ait. Nũqᷓ; credo potuiſſe dubitari aptioꝛẽ ar
mis ruſticaʒ plebem que in laboꝛenutrit᷑:ſolis
ardoꝛem patiens. vmbꝛe negligens: balneoꝛũ
neſcia:deliciaꝝ ignara:ſimplici animo:paruo
cõtenta:duratis ad omnẽ maloꝛũ tollerantiaʒ
membꝛis:cui geſtare ferrũ ducere foſſaʒ:onus
derure eſt. Et Seneca ad Cu

ln
ade
ne
ris
glo
po
une
ti
lan.
gorn:
ligus
cum
tunn
mili
ytil
oſhe
Na
ſtin
ſed
ful
ſul
ſiy
ſo⸗
hon⸗
Eenni
ſtile
at
nihi
re.
W
W

Eün
c

M⸗
Nii
eon
rari
te
ngris
ifad

oſti⸗

Gnidi
uuste
ouſg
inge
gie
no
ſnge
ig
mna
fanis
ſuoe⸗
Aes
ep
Mlon
ngo⸗
Ging
ni
1
rö
nmere
guin
cor⸗
negee
Mc
emuins
coeer
S
mo
nno
ia;
onus

cillum ait. Mullũ laboꝛes recuſant manus que

ad arma ab aratro tranſferunt᷑.qͥſnam explicet
quot laboꝛibꝰquatiunt᷑. NDerſepe hi qui ad bel
la ſe conferunt:ſi s homo ſcire velit legat ceſa⸗
ris:pompei:ſcipionis:lucilli:marci antonij:et
alioꝝ geſta:imo interrogent eos q̃ noſtris tem

poꝛibus ſub his qͥ in rebus bellicis floꝛẽtiſſimi

fuere militauerũt.dicant ipᷣi quot noctes duxe
runt inſomnos:quot diebꝰnon guſtauerũt pa⸗
nem:quotiẽs exigente neceſſitate aſperrima fri
goꝛa:caloꝛſq; intenſos ꝑtulerũt. Recitat frõ⸗
tinus de re militari ſcipionẽ emilianũ in itinere
cum amicis ambulantẽ accepto pane veſci ſoli
tum. C Quarta cõditio dicit affectus iuſtus.
militandũ qͥdem eſt ꝓ iuſticia.ſcʒ ꝓ patria vel

vtilitate rei publice. namvt ait Tullius lib.j.ð

offcijs. Belluz ita ſuſcipiat᷑ vt nihil aliud niſi
pax queri videat᷑:non debet miles finẽ ſuũ cõ⸗
ſtituere lucrũ tempoꝛale.aut ꝓpꝛium cõmodũ

ſed cõmune bonũ. ꝛopterea Aalerius li. iiij.
rubꝛica de abſtinẽtia cõmendat:curiũ qui con
ſul factus cõtra ſamnites ab ipᷣis auro deuinci
tẽptatus ẽ.nam dũ ſcamno ſederet ligneo lega⸗
tis ſamnitũ vt erat ſe ſpectãdũ pᷣbuit:qui pau⸗
pertatẽ eius mirati magnũ pondus auri publi
ce miſſum benignis vbis hoꝛtati ſũt reciꝑe.ri⸗
ſit ille ⁊ ait.carum vobis ⁊ mihi ſuꝑuacuũ.me
tallũ in patriã repoꝛtare:nõ em̃ habere aurum

mihi pᷣcioſuzʒ exiſtimo ſed aurũ habẽtibꝰimpe⸗

rare. ¶ Quinta cõditio dicit᷑ animus magnꝰ-
vt em inq̃t Saluſtius in catillinario. Semꝑ in
bello his maximũ eſt periculuʒ qui maxime ti⸗
ment audacia ꝓmuro habet᷑.ex hoc Seneca
li.iij.de qſtionibꝰ naturalibꝰ ait.Nullꝰ ꝑnitio⸗
ſioꝛ hoſtis eſt: q; quẽ audacẽ anguſtie faciunt
Et Vegetiꝰ li.j.de re militari ait Hoc ẽ in quo
totius rei publice ſalus cõſiſtit: vt tirones non
tm̃ coꝛpoꝛalibꝰ:ſed etiã animis pᷣſtantiſſimi eli
gant᷑ Et qͥdem cauendũ eſt ne dubitantẽ foꝛmi
dantẽq; exercitũ ad pugnã publicam aliquan⸗
do ꝑducas.Et ibidẽ Vegetiꝰ ſequit᷑. Jpa die
qua certaturi ſunt milites qͥd ſentiãt diligẽter
exploꝛa.nam fiducia vel foꝛmido ex vultu:ver
bis:inceſſu:moꝛibus cernit᷑ ⁊ noueris te opoꝛ
tere differre ſi exercitati bellatoꝛes metuunt di

micare. ¶ Sexta cõditio eſt pꝛeuiũ exercitiuʒ

ſm em̃ ꝙ ait Caſſiodoꝛꝰ lib.j.epiſtolaruʒ Ars
bellandi ſinon pᷣludit᷑: cũ fuerit neceſſaria non
habet᷑. Et hoc Aegetiꝰrefert. In omni pꝛelio:
non tam multitudo ⁊ vtus:qᷓ; ars ⁊ exercitiuʒ
ſolet pᷣſtare victoꝛiam hoc vtiq; declarant nob
exempla. Scribit Frontinꝰ lib.iiij.ð re milita
ri domitiꝰ coꝛbulo duabꝰ legionibet pau⸗

ciſſimis auxilijs diſciplina coꝛreptis panthos
ſubſtrauit Alexãder macedo qᷓdraginta milibꝰ

hominũ iam antea philipo patre diſciplineaf

ſuefactis:oꝛbem terraꝝ agreſſus inumeras ho
ſtium copias ſuperauit Cirus bello aduerſus
perſas.xiiij.milibus armatoꝝ inumerabilẽ ex
ercitũ fudit. Luculus aduerſus mitridatem ⁊
tigrauem cũ qndecim milibus armatoꝛũ hoſti

unm inumerabilẽ multitudinẽ inhabilẽ debella

uit.Epaminundas dux thebanoꝛuʒ quattuoꝛ
milibus hominũ ex bus quadringenti tm̃ eq⸗
tes erant lacedemonioꝝ exercituʒ vigintiqttu
oꝛ miliũ peditũ:equitũ miliũ ſexcentoꝝ vicit.
Hinceſt ꝙ Vegetiꝰ ait. Nulla alia re yvidemꝰ
populũ romanuʒ oꝛbẽ ſubegiſſe terrarũ niſi ar
moꝛũ exercitio diſciplina caſtroꝝ vſuq; militie
Septima cõditio ðꝛ victus ſobꝛius.debent

milites eſſe ſobꝛij ⁊ tẽperati:neq; licet eis incon

tinenter ⁊ laſciue viuere.ꝓpterea AValeriꝰ ma⸗
ximus lib.ij.de diſciplina militari commendat
Quintũ ceciliũ metellũ qͥ aduerſus iugurtaʒ a
romanis miſſus.oĩa que vires poſſent effemia-
re bellantiũ de exercitu remouit. Et YFrontinꝰ
li.j.de re militari ſcipionis.cõtinentia magniſi⸗
cat dicẽs.Scipio africanꝰ in hiſpania cũ inter
captiuas eximie foꝛme vgo nobilis ad eũ eſſet
ꝑducta:que omniũ oculos in ſe cõuertebat ſũ⸗

ma cuſtodia habita ſponſo reddidit. Inſuꝑq:

aurũ qð parẽtes eius redempturi: captiuã ſci⸗
pioni attulerant eideʒ ſponſo ꝓ nuptiali mune
re dedit. Qua multiplici gra vniuerſa gens vi
cta imperio populi romani acceſſit.C Octaua
conditio dicit᷑ ꝓmptũ obſequiũ nihilvtiq; mi
litibus eſt ita neceſſariũ:ſicut pꝛompta obediẽ
tia:qm̃ vbi nõ eſt obedientia:non eſt oꝛdo. Et
vbi non eſt oꝛdo:ibi cõfuſio. IJdco Augꝰ li.v.
de ciui. dei. narrat illud qð ponit Valeriꝰ. q̃li⸗
ter mallius toꝛquatꝰ cõſul miſſus ↄtra tuſcula⸗

nos pᷣcepto edixit. ne qͥs extra oꝛdinem pugna

ret in hoſtem:qͥ cum oꝛaturus rei gra in pᷣtoꝛio
eſſet:ſilius eiꝰin caſtris remanẽs:a tuſc ulanoꝝ

duce iniurijs fuit puocatus ad iram a qͥ tãdeʒ

audiuit.Tuipᷣe cõgredere mecũ:vt modo iam
hic euentu cernat᷑: quãtũ latinus eques pᷣſtet
romano:qͥ verbis ꝓuocatus atq; imperij pt̃is
oblitus ad bellũ ingredit᷑ ⁊ hoſtẽ interfecit ſpo
lijſq; detractis ad patrẽ acceſſit dicẽſ.vt me pa
ter omnes tuo ſanguine natũ referant:hce ſpo
lia capta ex hoſte ceſo poꝛto qð vt pater cogno
uit cõſilio ↄuocato eũ moꝛti tradidit.ſic inqui⸗

ens. Quãdo neq; imperiũ cõſulare:neq; maie⸗

ſtatẽ paternã veritus aduerſus edictuʒ noſtrũ
extra oꝛdinẽ pugnaſti: quãtũ in te fuii diſcipli
nã militarẽ qua ſtetit vſq; ad hãc diem res ro⸗
mana ſoluiſti: meq; in eã neceſſitateʒ adduxiſti
vt aut reipublice mihi:aut mei meoꝝq; obliui
ſcendũ fit:nos potiꝰ noſtro delicto Pleciezniit:

Coditio dicit᷑ ſuperna cõſidentia in deo naq; ſi⸗

qᷓ; reſpublica tanto ſuo dãno nr̃a peccata luat.

mandauit igit᷑ lictoꝛi vt ipᷣm moꝛti traderet:qꝛ

tutiꝰerat ipᷣm interficere:q rempublicꝗ milita⸗
ri diſciplina carere C Hona ↄditio ðꝛ fidelitas
firma. debẽt milites eè fideles etia inimicis:dũ
eis qͥcqᷓ; ꝓmittit᷑. Añ Augꝰ.xxiij.q.j.ca.noli

gait. fides qñ ꝓmittit᷑ etiã hoſti vᷣuanda eſt. Et

de hoc ſatis cõmendant᷑ antiq romani:q etiam
ſuis inimicis fideliſſimi erant. Añ Aaleriꝰ lib.

yi. rubꝛica de iuſticia.dicit camillo faliſtos ob
ſidenti. ludi magiſter liberos faliſtoꝝ tãqᷓ; am⸗

bulandi eã extra murũ eductos:tradidit dicẽs

repetẽdis obſidibꝰ neceſſario ciuitateʒ impera
ta facturã.camillus nõ ſolũ ſpꝛeuit ꝑfidiam ſed

etiã reſtrictis poſt terga manibꝰ:magiſtrũ vir
gis agendũ:ad parẽtes tradidit:ſic adeptꝰ be⸗
nefſicij victoꝛiã:quã fraude nõ cõcupierat.naʒ
faliſti ob hanc iuſticiã ſe eiſpõte dederũt.mul⸗

ta etiã valerius refert ð ſidelitate romanoꝝ ac
de ſide publica. CBecima ditio ðꝛ pꝛudẽtig
circũſpecta. debent milites magis pꝛudẽtie q;

viribus coꝛpoꝛis inherere:qꝛ ingeniũ ſuperat
vires.Et maxime ꝓuidentia illis vtenduʒ eſt.
Agꝛ vt dicit Aaleriꝰ de diſciplina militari. Ni⸗
Hil tam turpe inducit᷑ in milite qᷓ; dicere:nõ pu
tabꝗ.eo ꝙ cũ ois erroꝛ emendationeʒ recipiat.
erroꝛ q in bello cõmittit᷑ emendationẽ non reci
pit ß erroꝛem martis ſtatim ſequit᷑ penitentia.
¶ Vngecima conditio ðꝛ miſcdia benigna. de
cet quippe milites eſſe clemẽtes atq; benignos
m crudelitas vitiũ eſt ſatis cõtrariũ humane
coditioni. Ideo Augꝰli.j. de ciui. dei. dicit de

romanis. ꝙ amabant ſibi in laudibꝰdici.parce

re ſubiectis ⁊ debellare ſuperbos.Et lib.v.lau

Dat clementiã marci marcelli. Egregiꝰ inqͥt ro.

mani nois marcus marcellus.qͥ ſiracuſas vꝛbẽ
oꝛnatiſſimaʒ cepit.fertur eam pꝛius fleuiſſe rui
tktura ⁊ ante eius ſanguineʒ ſuas illi lachꝛymas
effudiſſe. geſſit ⁊ curã pudicitie etiã in hoſte ſer

uange.nam pꝛiuſqᷓ; opidũ victoꝛ iuſſiſſetinua
Di conſtituit edicto.ne qͥs coꝛpus liberum vio
ſcunt᷑ etiaʒ carnibus eius diuerſos moꝛbos.
Sciunt em ſeparare venenũ a carnibꝰ eius.nã

laret. Quod exemplũ ponit᷑ a valerio li. v. ru⸗
baiꝛica de humilitate ⁊ clemẽtia. CBuogecima

dDucia milituʒ eſt collocanda.qꝛ vt dixitiudas
machabeꝰ.ij. Machabeoꝛ.iij. ca. Nõ in mul⸗
titudine exercitus victoꝛia belli. ſed de celo foꝛꝛ

ittudo eſt. Cũ his itaq; cõditionibus vtvaleri
us refert diſciplina militaris eſt pᷣcipuũ decus

et ſtabilimentũ imperij tenaciſſimũ vinculuz
⁊?pacis tutela firmiſſima. Et ð hac ait Ambꝛo⸗
ſius li.j.de offi illud qð nõ.xxiij.q.iij. ca. foꝛti⸗
tudo. Foꝛtitudo qᷓ bello patriã tuet᷑ a barbar

vel domi defendit infirmos vel a latronibꝰ ſoci
os plena iuſticia ẽ. Igit᷑ beatiſſimꝰ gꝛegoꝛiꝰmi

tit populũ ad fidẽ xpi. ¶

¶ Tertium dꝛaconis occiſio.
ditio. Bſid
eſt cũctis ſerpentibꝰ: ſiue oĩbꝰ aiantibꝰ q ſũt ſu
per terrã qͥ ſepea ſpelũcis abſtractꝰ fert᷑ in aerẽ

litie tẽpoꝛali laudabiliter deſeruiuit quſq ad
ſpũaleʒz militi longe melioꝛẽ ſe trãſtulit.

beat? geoꝛgius occiſo dꝛacone cõuer
aplm. II

Ecundo beatuſ

Geoꝛgius fuit foꝛtis in bello ferali.
dum ſcz feram peſſima dꝛaconez in⸗

iſta clarioꝛ ſit tria conſideremus.
CPꝛimũ eſt dꝛaconis conditio.
¶CScuðm dꝛaconis offenſio.

gentem v̈tuoſiſſime ſuperauit. tamen vt pars

ð

e 2ſiqerare debemus eſt dꝛaconis
o. Inqt em Yſið. li. xij. ethi. dꝛaco maioꝛ

———

C

cõcitaturq; ꝓpter eum aer. Eſt aũt criſtatꝰoꝛe
paruo ⁊ artis fiſtulis vim aũt nõ in dẽtibusſ

in cauda hʒ gignit᷑ aũt in ethiopia ⁊ in india.i
ipᷣo incẽdio iugis eſtus.Et vt refert Pliniꝰli.

viij.ð naturali hiſtoꝛia.ca.xiij.dꝛaco.xx. cubi
toꝝ.magnitudine naſcit᷑ apð ethiopes Et ca.

xij. aſſerit & int᷑ elephãtes ⁊ dꝛacones ꝑpetua

ẽ dimicatio.Na dꝛaco cauda ↄſtringit elephã
tem ⁊ cadere eũ facit ſů non impune:qꝛ dũ inter

ficit elephantẽ interficit᷑ caſu eiꝰ.Suꝑlillũ autẽ

locũ ieremie.xiiij.ca.attraxerũt ventũ ſicut
dꝛacones. Hieroꝰait.dꝛaco ẽ aial valde ſitibũ⸗
dum intantũ ꝙ vix põt in aqua ſatiari.Et iðo
apperit os vẽto vt ſic extinguat ardoꝛẽ ſitis vñ

cũ videt nauim i mari ⁊ maximꝰeſt vẽtus ↄtra
velũ.vt ibi hauriat ventũ frigidũ volat ad ve⸗

lũ.⁊ qñq; ꝓpter magnitudinẽ coꝛꝑis ⁊ ꝓpter

foꝛtẽ eius impetũ ſubuertit nauem. ⁊ naute qñ
vigdent apꝛopinquare dꝛaconẽ: qð ꝑcipiũt ex
tumoꝛe aque:ſtatim deponũt velum ⁊ ſic eua⸗

dũut. Idem dicit Solinus addens ꝙ ethiopes
vtũt᷑ ſanguine dꝛaconis q feruoꝛem eſtus:ve⸗

ſolũ habet venenũ in lingua ⁊ in felle.Et ideo
amputant ei linguã ⁊ fel:q̃ receptiua ſunt vene
ni.⁊ ſic abſtracto veneno vtunt᷑ coꝛꝑe reliquo

tã in medicina qᷓ; in cibo.⁊ hoc videtur tãgere

Bauid cũ dicit.Dediſti eũ eſcã populis ethio

pum. Addit Pliniꝰ ꝙ vi veneni ſempꝑ erigitur
eius lingua. et qñq; ẽx caloꝛe veneni inflamat
gerẽ ita ꝙ videt᷑ ſpirare ex ſe ignẽ.Aliqñ etiaʒ
emittit: dũ ſibilat flatũ cõtagioſũ. Et inde coꝛ⸗
rumpit᷑ ger ⁊ inficit᷑ ⁊ moꝛbus peſtilẽs inde ge
nerxrat᷑ in mari qñq; habitat:qnq; in fluminibꝰ

natat in ſpeluncis ⁊ antris latitat: raro doꝛmit

inol
lici⸗
zve
ſe
poc
hlin
oen
cen
hit
üür⸗

dan

ſeadn
fauſe

ii⸗

lüe
vig
mnag
ſoe
ſia⸗
de
be
diaa
lthi
e
cupat
ſetes
icl
lone
cs
(
G

li,
Etqh

Dhmn

tuſ

dnez
Npas

vmte
iti
fnri
Whroe
düthnss
nincizi
Murl,
.abi
Ea.
WMenn
düͤme
Muau
iſint
eſiidä⸗
Liide
ſisyi
nsh
latogw
c
er
ua⸗
opes
e⸗
os.
s. N
Eideo
yvne
ſeigo
nligee
gahio
ur
Uümat
jetiiz
ſeco⸗
gege
inid⸗
mit

iigi

imo ſemꝑ vigilat:aues ⁊ beſtias deuoꝛat.acu⸗

tiſſimũ hʒ viſũ vñ a remotis videt pᷣdã ſuã.Et
vera ſint iſta oĩa.tñ qͥ ad magnitudinem ne⸗
cio an dꝛaco reliqͥs ſerpẽtes ſuꝑet.Nã Mlini⸗
pᷣtacto li.viij.ca.xiiij.inqͥt. Megaſtenes ſcri⸗
bit i india ſerpẽtes ĩ tantã magnitudine adole⸗

ſcere vt ſolidos hauriãt ceruos thauroſq;. Au

luſgeliꝰinſu li.vj.noctiũ acticaꝝ ait. Tubero
in hiſtoꝛijs ſcriptũ reliqͥt bello pᷣmo punico.At
tiliũ regulũ conſidẽ in africa caſtris ad pꝛabu⸗

gudam flumẽ poſitis pᷣliũ grãde atq; acre feciſ
ſe aduerſus vnũ ſerpẽtẽ in illis locis ſtabulãtẽ:

inuſitate imanitatis:cũq; magna totiꝰ exercitꝰ

ↄflictione baliſtis atq; catapulis:diu ocugna

tũ eiuſq; interfecti longiũ coꝛiũ:pedes centũ et

viginti romã miſiſſe: ſᷣ quicqͥd fit negarijnõ pᷣt

magnitudo ⁊ imanitas dꝛaconuʒ ſicut ptʒ non
ſolũ relatu ſapientũ:verũetiã exꝑientia reꝝ ge
ſtaꝝ. ¶ Scom qð ↄſiderare debemꝰ eſt dꝛaco
nis offenſio.inuenit qͥdẽ geoꝛgiꝰ dꝛaconẽ quen

dam populos grauiſſime offendentẽ. nã dum

ꝑueniſſet ad ꝓuinciã libie: ad ciuitatẽ q ſileita
dicebatur ſe cõferebat. Et vt ſcribit Iſið.xiiij.
ethimo.lj.Libia cirenenſis in ꝑtes africe pᷣma

eſt:a cirene vꝛbe metropoli:q̃ eſt in eiꝰfinibꝰnũ

cupata.huic ab oꝛiente egyptus eſt:ab occaſu
ſirtes maioꝛes ⁊ trogodite:a ſeptẽtrione mare

libicũ:a meridie ethiopia ⁊ barbaroꝝ variena
tiones ⁊ ſolitudines inacceſſibiles:q̃ etiã baſi⸗

licos ſerpẽtes creant. Juxta igit᷑ ciuitatẽ pᷣta⸗

ctam ſileitã erat ſtagnuz inſtar maris:in qͥ dꝛa⸗
co peſtifer latitabat:q̃ ſpe populum ↄtra ſe ar
matũ in fugã vertebat:flatuq; ſuo ad muros ci
uitatis accedens plurimos occidebat:quapꝛo

pter cõpulſi ciues duas oues quotidie ſibi da⸗

bant: vt ita eiꝰ furoꝛẽ ſedarẽt. Cũ ergo iã oues

pene defeciſſent:inito ↄſilio ouẽ cũ adiũcto ho

mine tribuebãt.Cũ ergo ſoꝛte filij ⁊ filie oim da
rent᷑ ⁊ ſoꝛs nominẽ exciperet.Quadam vice fi

lia regis vnica ſoꝛte eſt depꝛehenſa: ⁊ dꝛaconi

adiudicata:hãc dũ pater liberare nõ poſſet p ⸗
pter furoꝛẽ ꝓpłi:induit eã veſtibꝰregalibꝰ⁊ am⸗

plexatus eã cũ lachꝛymis ⁊ ſingultibꝰ ad locũ
deputatũ accedere dolẽs ꝑmiſit. Nec incredi⸗
bile videri debet:potuiſſe dꝛaconem ciuitatem
vnã ita grauiter obſidere:vt cogerẽt᷑ ciues ho
minũ coꝛpoꝛa ſibi tradere:qñ certũ eſt:neſcimꝰ
q̃ dei iudicio:ciuitates ⁊ gentes a minimis ani
malibꝰ fuiſſe deletas. Refert nãq; Plinius li.
viij. de naturali hiſtoꝛia. A cuniculis ſuffoſſuʒ

in hiſpania opidũ A talpis in theſalia a ranis

ciuitatẽ in gallia pulſam a locuſtis in africa.ex

giaro cicladum inſula amidios a muribꝰfuga⸗
tos.i italia amidas a ſerpentibꝰdelatas.citra ci
namulgos ethiopes late deſerta regio ẽ aſcoꝛ⸗

pionibꝰ⁊ ſolipigis genteſublata. ¶ Tertiũ qð
2liderare debemꝰ ẽ dꝛaconis occiſio.dũ embe
atus geoꝛgiꝰappꝛopinquaſſet ad locum:in quo
puella dꝛacoꝛnẽ pᷣſtolabat᷑:foꝛte ligata vel aliqͥ
mõ oſtrictaj. iterrogata qͥd ibi ſola faceret:cur
ve amariſſime fleret. illa factuzʒ retulit Cui bea
tus geoꝛgiꝰ.noli inquit timere:qꝛ ego te in xpᷣi
noĩe adiuuabo.Et dũ h loquerent᷑. Ecce dꝛa⸗
co veniẽs caput de aqua leuauit. Tũc geoꝛgiꝰ
equũ aſcẽdens ⁊ ſigno crucis ſe muniẽs dꝛaca
nẽ o ſe venientẽ audacter aggredit᷑: ⁊ laceã foꝛ
titer vibꝛãs:⁊ ſe deo cõmẽdans: ipᷣm grauiter
vulnerauit:⁊ ad terraʒ deiecit:dixitq; puelle:
pꝛoice zonã tuam in collũ dꝛaconis:nihil dubi
tans ſilia. Qð cũ feciſſet:ſequebat᷑ eã velut mã
ſuetiſſimꝰcanis.Cũ ergo populꝰ ciuitat terre⸗
retur nimiũ:a beato geoꝛgio ↄfoꝛtatꝰ eſt.Et cũ
fidẽ xpᷣi plurimuʒ cõmendaſſet. Rex ⁊ oẽs po⸗
puli baptiʒati ſũt.beatꝰ aũt geoꝛgiꝰ euaginato
gladio dꝛaconẽ occidit:quẽ extra ciuitatẽ effer
riſpᷣcepit. Baptiʒati ſunt aũtilla die viginti mi
lia hoĩim:exceptis paruulis et mulieribꝰ. Rex
aũt in honoꝛe beate marie:⁊ beati geoꝛgij eccle
ſiam mire magnitudinis conſtruxit.

¶ Qualiter beatus geoꝛgiꝰfoꝛti animo

tulit ſeuiſſimos cruciatus. ⁊ tandem

capitis obtruncatiõe: martyr effectꝰ

eſt. Caplin. . 5⸗

oꝛgius fuitf

fu it ſoꝛtis in bello paſſionali
na ꝓpyter xpm aſperrimos cruciat⸗
toꝛmẽtaq; imaniſſima paſſus ẽ.ideo ab eccleſia
martyriũ eiꝰ venerabiliter celebꝛat᷑ DBe q ĩmar
tyrologio ſic ſeribit᷑. In ꝑſide ciuitate dioſpo⸗
li:paſſio ſãcti geoꝛgij martyris:cuiꝰgeſta paſſi⸗
onis:⁊ ſi inter apocrifas cõnumerat᷑ ſcpᷣturas
tñ illuſtriſſimũ eiꝰ martyriũ eccłia dei inter co⸗
ronas martyriuʒ venerabiliter honoꝛat. JFuit
aũt vt ponit᷑ ĩ eiꝰ legẽda martyrio coꝛonatꝰ im⸗
perantibꝰ diocletiano maximiano. Suo tꝑe
ſeuiſſima erat ꝑſecutio xpᷣianoꝝ. Beatus itaq;
geoꝛgiꝰ militari habitu abiecto:publiceſe xpi⸗
anum vbo ⁊ oꝑe demõſtrabat.Qua ð re dati⸗
anus pᷣſes:ↄ eũ indignatꝰ:iuſſit eũ in eculeũ le⸗
uari:⁊ mẽbꝛatim coꝛpꝰeiꝰvngulis laniari.Ap
poſitis inſuꝑ ad latera facibus patentibꝰ viſce
rum intimiſſale plagas eius fricari iuſſit.ſᷣ cuʒ
in fide cõſtans ⁊ imobilis ꝑmaneret: nocte xpᷣi
dulci viſione cõfoꝛtatus ẽ.videns vero datia⸗
nus ꝗ eum ſupare non poſſet quendã maleſicũ
cum aduocauit:qͥ bis venenũ bibẽdũ geoꝛgio
ꝓpinauit.Qõð vtiq; ſigno crucis facto:ſine le⸗
ſione bibit:q̃re magus illead xpᷣm conmc er

õ

4

Dermo ſij

xpᷣianuʒ Reri ſe poſtulauit. Quẽ moxiudex de
collari fet:ſequẽti die iuſſit geoꝛgiũ poni irota

bis acut gladijs vndiq; circũſepta Sʒ ſtatim

ſit euʒ in ſartaginẽ plumbo liquefacto plenam

adlition

pꝛoici:qͥ remiſio ſigno crucis i e intrauit: inq̃

ſtetit ſicut in recẽti bahneo ⁊ delectabili.Extra
ctus inde a pᷣſide monet᷑ blãdicijs:vt xpᷣo reli

cto ſacrificet idolis. At geoꝛgiꝰ ad tẽplũ ꝑgere
petijt ſimulans velle idolis imolare. Cũq; ibi
maxia multitudo ꝓpłi ↄueniſſet oꝛauit geoꝛgiꝰ
dDñm:vt tẽplũ cũ idolis diſſiparet.ſtatim ignis
de celo deſcẽdẽs templũ cuʒ idolis ⁊ ſacerdoti
bus ↄcremauit. Cüq; poſt hec datiano pᷣſenta
ret᷑.vxoꝛ datiani xpᷣianam ſe dixit. Que iuſſu

viri ꝑ capillos ſuſpẽſa ⁊ flagellis duriſſunis ce

ſa emiſit ſpiritũ. Tandẽ geoꝛgiꝰ capitis abſciſi

one martyriũ cõſũmauit.felix autẽ aia eius ad

celos cõſcendit vbi ineternũ dei iocuuda viſio
eius gaude

ne letabitur atq; cum xpᷣo ⁊ ſanctis

Ser

8

ſta:.qui leoni ꝓpter digi

dextris ipoꝝ quattuoꝛ. Scribũt᷑

geliſte loquant᷑ de xpᷣo Tamẽ qꝛ
mattheus circa eiꝰ humanitatẽ verſat᷑ vt ha⸗
bens faciẽ hominis pᷣnunciatus ẽ a ꝓpheta.⁊
qꝛ Lucas xpᷣi expꝛimit ſacerdotiũ faciẽ bouis

Habere ðꝛ qð ẽ animal imolatitiũ ſᷣm antiquaʒ
legem. quoniã vo Johhes diuinitateʒ xpᷣi altiꝰ

intonauit velut habẽs faciem adqle deſignatur
arcus autẽ xpᷣi regnũ ⁊ reſurrectionẽ ardẽ

ter ꝓnũciãs:leoni animaliũ regi:merito aſſimi
latur. Dicunt᷑ wo hi quattuoꝛ euãgeliſte:quat
tuoꝛ aialia.qꝛ vᷣm Iſið.in.vj.ethi.lib. Per q̃t=
tuoꝛ mũdi ꝑtes: fides xp̃iane religionis eoꝛuʒ
dicatione diſſeminata eſt. aialia aũt dicta ſũt

quoniꝗ ꝓpter animã homis pᷣdicatur euange
lium xp̃i. Cuũ igit᷑ hodierna die feſtũ beati mar

ditiones 7 Ppꝛietates expli

¶ Quglit beatꝰ marcus multos popu⸗

ci ab eccleſia celebꝛet᷑. laudes illiꝰ exploꝛari vo
lentes triplicẽ eiꝰ excellẽtiã:Fm tres leonis cõ⸗
inones 7 Ppꝛietates explicabimus.
EEen 2 viuacitatis.

Scda animoſitatis.

¶ CTertia gratioſitatis.

los viuificauit:eusageliũ ſcribẽdo.p⸗
aplnt

dicãdo obſeruãdo. C

gs illi?aialis

lcies leonis a

hec vᷣba Eʒzech.j. ca.lz oẽs euan⸗

bus diebꝰ⁊ trib?ꝰnoctibꝰ doꝛmire fert᷑.tũc dein
de pr̃is fremitu vel rugitu veluti tremefactꝰcu

bilis loc ſuſcitare ðꝛ catulũ doꝛmiẽtẽ:ſic q;tuʒ
ad h̊ beatiſſimꝰ marcus młos pctõꝛes ⁊i pctis
moꝛtuos excitauit ⁊ viuificauit. Et h̊ triplicit᷑

CPꝛimo legẽ euangelica deſcribendo.
¶ Scdo legem euagelicã pᷣdicado.
¶ Tertio legẽ euangelicã obſeruando.

ꝛimo beat marcus vocauit multos ad vitã
Et hec tria dubia

legẽ euagelicã deſcribendo⸗
erũt declarãda.ꝛimũ vtxle
nẽ aliã legẽ ſuperet ⁊ excedat. Scomvtꝝ q̃ttu⸗
oꝛ debuerũt eſſe legis euangelice pᷣncipales ſcri
ptoꝛes.Tertiũ vtꝝ beatus marcꝰ in deſcripti⸗
one ſui euãgelij potuit errareAd pꝛimũ dubiũ

ex euãgelica om⸗

reſpõdeo ſᷣm HNico.ð lyra in ꝓlogo ſuꝑ Mat
theũ ꝙ cuiuſlibet legis cõuenienter date ſunt

oz2 Cõditiones. Pꝛima eſt vitia extirpare.

NRN

veritatẽ. In his q̃ttuoꝛ ↄditionibꝰ:lex euãge⸗

lica excedit oẽm alia legẽ ⁊ diuinã ⁊ humanaz

„

1 patebit ꝑ ſingula dunedo ꝛima ig .
2ditio legis eſt.ꝙ debet vitia extirpare.A

„

—

6

em leges date ſunt vt qͥs puata caſtigatio cohi
bere nõ potuit metu penarũ qlegibꝰ infligunt᷑

a maleſicijs retrahãt᷑. AUñ in ꝓlogo decretaliũ

2. ideo lex ꝓdit᷑: vt apetitꝰnoxius ſub iur re⸗
gula limitet᷑. Et dil.iiij.ca.facte ſunt. Iſið.ait.

Facteſũt aũt leges vt eaꝝ metu hũana coher⸗
ceat᷑ audacia:tutaq; ſit inter impꝛobos innocẽ
tia :et in ipᷣis impꝛobis foꝛmidato ſupplicio re⸗
frenet᷑ nocendi facultas. Pꝛopter hoc diẽ apo
ſtolus.j.ad Timo.j.ca.Juſto non eſt lex poſi

ta iniuſtis ⁊ nõ ſubdit impijs ⁊ peccatoꝛibꝰ

ſceleratis ⁊ contaminatis patricidis ⁊ matrici
dis homicidis ⁊ foꝛmicarijs maſculoꝝ ↄcubi⸗
toꝛibꝰ plagiarijs mendacibꝰa periuris In hac
autẽ extirpatione vitioꝝ lex humana inuenit᷑
defectiua:qꝛ nõ ponit om̃ia mala.cuiꝰratio eſt

qꝛ lex cõitati ꝓponitur obſeruãda. In cõitate

autem pauci inueniunt᷑ virtuoſi ⁊ ꝑfecti:⁊ plu
res imꝑfecti ⁊ defectuoſi.ideo ſicut pueris ali⸗
qua ꝑmittunt᷑:que nõ ꝑmitterent᷑ viris perfe⸗
ctis:ita ĩ legibꝰque cõitati ſeruande imponũt᷑:
aliqᷓ mala minoꝛa pmittunt᷑ vt maioꝛa euiten⸗

tur Sicut lex ciuilis meretrices in ciuitatibus
ꝑmittit:ne res publice ꝓpter imꝑfectionẽ mul

titudinis:que caſtitatẽ difficile obſeruare põt:

at g e rae Notat i ppꝛietate ſeu ↄditiõe leonis
rota fra git ⁊ geoꝛgi iuenit illeſus. lic irat⸗ iuſ qà̊ filiũ doꝛmiẽtẽ excitat ⁊ viuificat. Nã vt ſcri⸗
bit Iſið.xij.ethi.li.Cũ catulꝰ leonis naſcit᷑:tri

cda moꝛes ſeu actus hoim oꝛdinare. Lertia
ucere ad felicitatem. Quarta lucidetradere

n diſſentionib que ppter libidineʒ inſurgerent Etideo in talibꝰ inuenit imꝑfecta:lex aũt euã
lo cõturbet᷑.vnde dicit Augꝰli. deoꝛdine. AKufer gelica tanqᷓ; ꝑfectiſſima:generaliter ꝓh bet cõ
nſe meretrices a ciuitatibꝰ oĩa cõturbabis libidini cupiſcentia malaʒ ⁊ ↄcupiſcentibus indicit pe
ſĩn bus.verũtñ iſta mala q̃ bono modo auferrinõ nam infligẽdã. Mꝛopter qð ſaluatoꝛ ¶Matth.
edii hoſſunt: reliqt diuino iudicio punienda. vnde v. ca. ait. audiſtis qꝛ dictuʒ eſt antiquis nõ oc
* Aug.j.de li. arbi. ait. Cex iſta q̃ regendis ciui cides.Qui autẽ occiderit reꝰ erit iudicio.Ego
uitatibꝰ fert᷑: multa ↄcedit atq; impunita relin-⸗ autẽ dico vobis:qꝛ omis qui iraſcit fratri ſuo
ni; At:q̃ ꝑ diuinã ꝓuidentiã vindicant᷑ Similiter reus erit iudicio. Et eodem modo dicit ð alijs
dans lex moſayca diuinitꝰ data: aliqua tamẽmala ꝑ p̃ceptis Tertio ad legem ꝑtinet ad felicitateʒ
ict mittit: ſicut permiſit dare libellum repudij. vt homies adducere.verũtame lex humana non
habet᷑ Dcut..xxiiij.ca.ne vxoꝛes interſicerẽt. adducit:niſi ad felicitateʒ politicã:q̃ eſt trãqᷣltꝰ
Et dare ad vſuram extraneis ne fratres pꝛiopꝛi ⁊ pacificus ſtatus ciuitatis in vita moꝛali.Sʒ
. os grauarẽt. Ratio huiꝰ fuit qꝛ lex illa data fu ad felicitatẽ que poſt hanc vitã habet᷑ oꝛdinat
ni it populo dure ceruicis ⁊ imperfecto: iðo ſunt lex diuina:qꝛ felicitas illa:nõ habet᷑ niſi ꝑgra⸗
nn eis ꝑmiſſa aliqua mala minoꝛa vt euitent ma⸗ tiam ſui.ꝙ ðꝛ ad Roma. vj. ca. gratia dei vita
Lon⸗ ioꝛa. Pꝛopter qð ſaluatoꝛ Matth.xix.ca.diẽ eterna.hanc aũt gram lex moſayca nõ dabati
W. iudeis de ꝑmiſſione libelli repudij. Ad duritiã ad ipᷣam diſponebat ꝓpter qð dicit᷑ ad hebᷣ.
coꝛdis veſtri ꝓmiſit vobᷣ dimittere vxoꝛes ve vij.ca. Neminẽ ad ꝑfectum adduxit lex. Sed
kann ſtras ſic ergo patet:ꝙ tam lex hũanaqᷓ;moſuy⸗ hanc pfectionẽa xpᷣo dandã expectabat vᷣm ꝙ;
idhi ca permittit aliqua mala:⁊ qᷓ;tuʒ ad hoc eſtim ſcribit᷑ Joh̊.j.ca.Lex ꝑ moyſen data eſt gratia
Ce perfecta. Sed lex euãgelica nullum malum per ⁊ veritas ꝑ iſᷣm xpᷣm facta eſt. Pꝛopter quod
eſn mittit tãqᷓ; ꝑfectiſſima:ſed omia excludit ⁊ pu-⸗ ſaluatoꝛ in pꝛincipio euangelice doctrine dicit
par. nienda pᷣdicit: ꝓpter qð legiſlatoꝛ euãgelius Matth.iiij. penitentiã agite apꝛopinquabit
en: ipᷣs xpᷣs dicit atth̊.xij. ca. DPico aũt vobis em̃ regnum ccloꝛũ Quario ad legem ꝑtinet ve
ere wWde omi verbo ocioſo:multo grauius denoci ritatem plane ⁊ lucide tradere.cuius ratio ẽ.qꝛ
ſie⸗ uo: qð locuti fucrint homĩes ſuꝑ terrã:reddẽt lex pᷣponitur multitudini intelligẽda ⁊ ſeruan⸗
nz rationẽ in die iudicij. Et ſi de vbo multo mag da. in multitudine aũt ſunt plures deficientes
Gnn. de facto BSecũdo ad legem pertinet moꝛes ſeu ingenio: ⁊ pauci ſubtiles ⁊ ingenioſi: ꝓpter qð *
; actus humanos ad bonum oꝛdinare. vnde di lex que multitudini pᷣponitur debet veritatem
i cit phus.ij.ethi. Intentio cuiuſlibet legiſſato: plane aclucide tradere.In hoc autẽ inuenitur
nt. ris eſt ciues facere bonos in hoc aũt inuenitur lex humana defectiua: qꝛ ibi inueniunt᷑ multe
ani lex humana defectiua: qꝛ de actib exterioꝛibꝰ obſcuritates ⁊ ꝑplexitates:q patz ꝑ legũ mul⸗
iere tim̃ oꝛqinat: lex aũt diuina oꝛdinat actus interi titudinẽ ⁊varietatẽ ⁊ mutationẽ: ⁊ aliquaꝰ ar .
ar oꝛes. Similiter lex moſayca ĩ hoc deficit.qꝛ vt rogationẽ.vt patet intuenti iura canonica ⁊ ci
ir habet i glo. ſuꝑ epłaʒ ad Chilippẽ.iij. ca. ꝛo uilia. Similiter in hoc deficit lex moſayca: qꝛi
u hibebat manũ nõ aĩam.qð dupliciter põt intel velaminibꝰ a figuris tradidit veritatẽ de agẽ⸗
n ligi. Uno mõ erronee.Et ſic intelligebant do: dis credibilibus:in cuius ſignũ moyſes vela
, ctoꝛes iudeoꝝ dicentes voluntatẽ malã nõeſſe ta Reictoanebaf ad populũ. vt habet᷑ Exodi
pctm̃:niſi aliquo mõ exeat in actũ.vt patet pr· xxxiiij.ca.ideo apoſtolus.j.ad Corl.x.ca. dixit
Joſephũ.xiij.li.antiquitatũ.Et qũ arguebaꝛ Omia in ſigura cõtingebãt illis.Sed lex euan
ti 3 eos.qꝛ ſcriptũ ẽ Exodi.xx.Nõ concupiſces gelica in hoc inuenitur ꝑfecta:qꝛ veritas que iĩ
yxoꝛẽ ꝓximi tui reſpõdebãt ſic.ꝙ hoc pᷣcepto veteriteſtamẽto latebat occulta ꝑ euidentiam
n nõ ꝓbibex᷑ cõcupiſcentia vitioꝝ:ſed manifeſta facti facta eſt manifeſta. In cuius ſignũ in paſ
Uar tio exterioꝛ quaſi dicat nõ cõcupiſces.i.ſigna ſione domini quãdo myſteria noue legl fuerũt
hunit cõcupiſcentie nõ facias.vt ꝑ amplexus ⁊ oſcu-⸗ impleta:velũ templi ſciſſum ẽ mediuʒ.vt dicit
oc la ⁊ cõſimilia.Sed hoc manifeſto patet falſũ. Luce.xxiiij.ca.ꝓpter qð dicit ſaluatoꝛ Johᷣis
otne ꝗqꝛ actus exterioꝛ nõ habet maliciã vel bonita⸗ xvj.venit hoꝛa cũ iam nõ in parabolis loquar
ipl tem moꝛalẽ: niſi inq;tum ꝓcedit ab actu interi: vobis:ſed palam de patre annunciabo vobis.
olle oꝛ de ſentẽ.excõ.ca.cũ volũtate. Alio mõ itel Pꝛopter pᷣdicta quattuoꝛ dicit᷑.pſalmo.x viij
helfe⸗ ligit᷑ pᷣdictum vbum ſcʒ ꝙ lex vetus ꝓhibebat lex domini.id ẽ.lex euãgelica:que ẽ dñi noſtri
nit: manũ nõ animũ:recte ⁊ bñ videiicet ꝙ lex vetꝰ ihu xpᷣi imaculata:quia nullũ vitium ꝑmittit:
lten⸗ in paucis ꝓhibebat animũ ⁊ cõcupiſcentiã in⸗ cõuertens animas:quia act interioꝛes anime
ſbus terioꝛẽ.videlicet i vitio: mechie ⁊ auaritie tĩũ. perfecte oꝛdinat ⁊ diſponit.teſtimoniuʒ domi⸗
inul Et adhuclʒ ꝓhibet in iſtis cõcupiſcentiã:non ni ſidele:quia ad felicitatem ꝓmiſſaʒ efficaciter
poͤt tamẽ traſgreſſoꝛibus infligebat aliquã penam perducit:ſapientiam pꝛeſtans pa: uuin : quia

54

veritatẽ oibꝰ lucide tradidit: facit inſup d hu
ius legis dignitatẽ legiſlatoꝛis excellẽtia. Nã
beſt oiĩbꝰ qͥ leges tulerũt:imo cũctis angelis et
hoibꝰ ceteriſq; creaturis celi ⁊ terre.vt em tra⸗
dit IJſið.v. ethim. li.multi fuerunt legis aucto

Lach. vj. ca. Puodecimo in q̃ttuoꝛ animalibꝰ
oculatis ante ⁊ retro.Apoc̃.iiij. ca.que redem
non habebũt die ac nocte dicentia. Sanct' ſan

res namoꝛoneus rer re b̈mus:leges iudi⸗

ciaq; conſtituit. Mercuri termegiſtus öᷣmus
leges egyptijs tradidit. Solon pᷣmꝰ leges athe

nienſib' dedit. Ligurgus pᷣmus lacedemonjs
inra ex apollinis auctoꝛitate confinxit. Numa
pumpiliꝰ qͥ romulo ſucceſſit in regnuʒ pᷣmus le
ges romanis edidit. Deinde cũ populꝰ ſeditio

os magiſtrar ferrenõ poſſet decẽ viros legibꝰ

ſcribẽdis creauit:qͥ leges ex libꝛis:ſolonis:i la
tinũ ſermonẽ tranſlatas: duodecim tabulis ex.
proſuerũt.Fuerũt aũt hi. Apius.Claudiꝰ. Ge
nutius. Vecerius. Juliꝰ. MManiliꝰ. Sulpitiꝰ

Sectius.Curatiꝰ.Romulꝰ.Poſtumius.Su

pꝛadicti m̃ oẽs dño ihu xpᷣo:nec in minimo va

lent cõparari. ¶ Ooyſes vo gentis hebꝛee pꝛi⸗

mus oiuʒ diuinas leges ſacris lẽis explicauit

verũtamẽ qᷓ;uis vetus ⁊ nouũ teſtamentũ ſint

a deo data. Tñ vetus fuit datũ mediantibꝰan⸗
gelis.vnde Actil.vij.ca. Stephanꝰ dicebat iu

Deis.accepiſtis legem in diſpoſitiõe angeloꝝꝛ.

Sʒ nonũ teſtamentũ oedit ꝑ ſeipᷣm xpᷣs deꝰꝓ

nobis incarnatꝰ.ppter qð Aug in li.de ſᷣmo⸗
ne dñi in monte exponens illud Matth. v. Et
aperiens os ſuũ dicit.tunc aperuit os ſuum qᷣ
in lege veteri aperiebat oꝛa ꝓphetaꝝ. Et h̊ eſt

dð ait apłs ad heb.j.ca. Multipharie multiſ
q; modis olim deus loquens patribus in pꝛo⸗

phetis.nouiſſime dicbꝰ iſtis locutus eſt vobis
in filio quem cõſtituit heredem vniuerſoꝛũ per

is euangelice debuerũt eſſe quattuoꝛ pꝛinci

pter ſigurã ſacramẽti: quia iſte q̃ternarius fuit
in veteri lege multipliciter fſiguratus. Pꝛimoi

quattuoꝛ fluminibꝰ de paradiſo exeuntibus ð

es ſcriptoꝛes. Et dicimus ꝙ ſic. Et hoc p⸗

Abus ſcribit Geñ.ij. ca. Secundo in quattuoꝛ ſtantem aquilegiã illum deſtinauit. vbi vbt
patriarchis pᷣncipalibus:a qbus denominata dei pᷣdicans inumeras geẽtiuʒ multitudines ad

eſt coꝛia thabeer.id eſt. ciuitas q̃ttuoꝛ q̃ antea

dicebat Ebꝛon. vt patet Joſue.xiiij.ca.Quia

quatuoꝛ magni patriarche ſuntibi ſepulti cũ
Vxoꝛib ſcʒ adam eua:abꝛaam ſara:iſaac et re⸗
becca:iacob ⁊ lia. Tertio in quattuoꝛ circulis

arce teſtamẽti.Exodi.xxv.ca.Quarto ĩquat⸗

tuoꝛ pedibus menſe ꝓpoſitiõis. Exodi. xxv.
ca.Quinto in ã̃ttuoꝛ coꝛnibꝰ altaris holocau⸗
ſtoꝝ. Exodi.xx vij. ca. Sexto in qttuoꝛ oꝛdini

aquilegiẽſem quẽ at roma eatu pe
trũ adduxit:quẽ petrus quilegienſem epᷣm co⸗

Nono in qttuo: faciebus ꝗᷓ aparuerunti rota

vna Eʒechᷣ.j.ca. Decimo in qttuoꝛ fabꝛis coꝛ:
nua hominũ deijcientibꝰ. Zach.j. ca. Undeci⸗

mo in qttuoꝛ quadrigis ꝑ oꝛbem diſcurrẽtibꝰ.

ctus ſanctus dñs deus omipotens:cui eſt ho⸗
noꝛ ⁊ gloꝛia in ſecula ſeculoꝝ.Amen. ¶ Terti⸗

un dubium fuit vtrü beatus marcus euãgellii

ſcribẽdo potuiterrare. Et ad hoc reſpõdemus
ꝙ nõ.tum qꝛ:

☛

cit. vnde de ipo vt refert Hieroꝰ in pꝛologo in

in baptiſmate filiꝰ:atq; ĩ diuino mone diſciu

lus ſacerdotiũ in iſrael agens ſᷣm carnẽ leuita

ↄuerſus ad fidẽ xp̃i euangeliũ in italia ſcripſit

oſtẽdẽs in eo qͥd ⁊ generi ſuo deberet ⁊ xpto.h

.

deo electũ ⁊ aſſumptũ inſuꝑ ⁊ eũ a petro eruci
tum aſſerit:enarrãs deinde ſtatũ eius añ ↄuer⸗
ſionem:qꝛ ad ſacerdotes ⁊ leuitas ꝑtinebat ſci
re p̃teritas ſcripturas veteris teſtamẽti: queð
xpᷣo teſtimoniũ ꝑhibent vt dicit Nico.delyra

tẽ:cũ ad officiũ ſcribendi euangeliũ.dicit euʒ a

in plogo in Marcũ. Dũ itaq; cũ petro ronmm
veniſſet: ⁊ petrus ibi euangeliũ pᷣdicaret:roga
uerũt fideles qͥ erãt rome beatũ marcũ: vteuã⸗

geliũ ad ꝑpetuã memoꝛiã deberet conſcribere.

qʒðs ille fecit.ſcripſitq; euangeliũ greco Pmone.
Et poſtmodũ aquilegie iten ſcripſit ilið ſᷣmo⸗

nelalino:qð vſq; hodie in aquilegienſi eccleſia
oſtendit᷑.⁊ deuotiõe cõgrua reſeruat᷑. In hoc
aũt aparet ꝙ ſpũſſanctus erat in eo:qꝛ cum fu⸗
iſſet hebꝛeꝰ linguis tamẽ oiuzʒ gentiũ loqueba⸗
tur:q̃re nec errare neq; mentiri poterat:qꝛ ſpũſ
ſanctus ſpũs ẽ ſapiẽtie ⁊ veritatis. ¶ Sco be
canit multos ad vita legẽ eug̊

aies Sdicãdo à vides petrus ipᷣm ĩ fide cõ
9

ntem aquilegiã illum deſtinauit. vbi vbum

ſden rolpuertit. Tandeʒ hermogenã ciuem
em quẽ ↄuerterat romã ad beatũ pe

ſecrauit. Ille vo aquilegiã reuerſus cũ aquile

gienſem eccleſiã optime gubernaſſet. TCandem

ab infidelibꝰ captus martyrio coꝛonatꝰ ẽ.bea⸗

bus lapidum rationalis.Exodi.xx viij. ca. S
ptimo ĩ quattuoꝛ deambulatoꝛijs domus ſalo⸗

monis. iij. Regl. vij. ca. Octauo in q̃ttuoꝛ ven
s moiluos viiiſicativus. Eʒcch. xxx vij.c.

tus vo marcus alexandriam iuſſu petri petit.
Et vt dicit filo diſſertiſſimus iudeoꝛũ in pꝛimo
ingreſſu eius maxima multitudo in fide chꝛiſti
deuotione:⁊ cõtinentie obſeruatione aduna⸗
ta eſt. Deinde iuit egyptũ: vbi idola deſtruxit
maximã multitudinẽ cõuertit: ⁊ vtutes młtas
fecit. venit cirenem ⁊ pentapolim: vbi cecos

m qꝛ illud q ſcripſit a ſpũſancto accee·
pit. tum qꝛ ⁊ a petro apłoꝝ pᷣncipe multa didi⸗

digh
riib
maiib⸗
fegen
cleſan
ſtho⸗
Nens
ace⸗
inddr
oin
r.
tdilinn

lan.

ſot
1boh
aot
ſcrenza
vendl

ir⸗

balſi,
dled
Nn

noNri

teua⸗
nbere.
mone.
ßro⸗
erceſi
bor
mi
uthe
lefi
deo
Gourn
esed
en

ie.
inch
laute

Lmdan
ice
peine
chuſti
duna⸗
huxit

nine
(ecS6

Alllluminauit: moꝛtuos ſuſcitauit: quos baptiz3a
uit: iſide xpi ↄfirmauit. ¶ Lertio beat mar
cus vocauit multos ad vita legẽ euangelicam

obſeruando hic terrena oĩa ſpernit:celeſtia de⸗
ſiderat: vtutes amplectit᷑: vitia deteſtat᷑:⁊ de⸗

um diligit ſuꝑ omia.vt diximus ipᷣmo dubio.
hãc marcus ꝓfeſſus indeſinẽter vſq; ad moꝛtẽ
coluit ⁊ ſeruauit:ꝓ hac inſuper policẽ ſibi am
putauit.vt hieronymꝰrefert in ꝓplogo ĩ Or
cum. ne ad oꝛdinẽ ſacerdotij poſſet humano iu
dicio ꝓmoueri. Nerũtamẽ diſpoſitio dei au

ctoꝛitas ſancti petri pᷣualuit qui ipſum alexan⸗

dꝛiam epiſcopũ deſtinauit. Notandũ tamen hᷣ
quia vt dicit Nico.de lyraſuꝑ.viij.ca. Oat.
non eſt amputandũ aliquod membꝛũ vteuite-
tur peccatum. tum quia per hocnon excludit᷑

concupiſcentia interioꝛ in qua viget peccatum

tum quia per aliam viam poteſt melius obuia

ri peccato per rationem ⁊ liberum arbitriuʒ co
hercendo membꝛũ a peccatoꝝ exercitio Et ſic
dicitur manus abſcidi:inquãtũ pꝛohibetur ab
illicito actu:quia manus abſiciſa non poteſt ali
quid agere. Et eodem modo exponendum eſt

de alijs membꝛis. auteʒ marcus amputauit

ſibi policẽ:potuit eſſe ꝙ i fecerit inſtinctu ſpi⸗
rituſſancti.vt dicit Nicolaus de lyra in pꝛolo⸗

go in ρ arctum. npee

Nualit beatus marcus cõgqrat leo⸗

ni: ppter magnitud

772

amartyrij: ⁊ diuini

Ecunga excell

ria beati marci ðꝛ animoſitas que le

inez qua ha

8 2ſolati

—

— onis ꝓpꝛietati recte ↄuenit.Naʒ vt
refert linius.leo eſt aial animoſũ ſatis et au⸗

dax:qui maxime i periculis apparet gloꝛioſus
vnde cũ ꝑſequit᷑ a canibꝰ venatoꝛibnon lati⸗

tat nec ſe occultat:ſed ſedet in campis vbi vide
ri poſſit ⁊ ad defenſionẽ ſe parat.vnde vbi vir
gultuʒ ſiluaſq; penetrat acerrimo fertur curſu:

valde reputans turpem abſcõ ſionem: non em̃
ſe abſcondit eo ꝙ timeat:ſed ſolum ne timeatur

Quando vulneratur mira obſeruatione noſcit

pꝛimo ſe tangentẽ:etiam in quãtalibet multitu

dine:pꝛimũ ꝑcuſſoꝛẽ. Et cum quis telum miſe
rit ⁊ eũ non tetigerit coꝛreptũ raptatũq; ſternit
ſed nequaqᷓ; ip̃ᷣm vulnerat ſiue ledit que omnia
ex animi generoſitate uentant ſc beat mar-
1 pplicia fuit imperterritꝰ
cuius paſſio fuit valde acerba. NPꝛimo qꝛ fuit
dis ꝑ ciuitatẽ fune ligato ad collũ eius tractus
Cũ em̃ in ſolẽnitate paſcali miſſa celebꝛaret:cõ⸗
uenerũt illuc omes ⁊ funei collo eius miſſo ip⸗

cus inter toꝛmentoꝝ ſu

aſſimilgtur cul pfie ica ve.
netoꝛũ ſuſtentat/ eiuſq; gloꝛiq idies

guget · ¶ Caplm. II.

in terrã fluebant. Tertio fuit ſanguine cruents

tus:nam illo lapides rigabant᷑. Quarto fuir
in carcere recluſus: ibiq; vſq; mane dimiſſus.
eruit tamsini duro Plomulti uee ache
lationẽ. Mꝛima fuit diuina conſoꝛtatio · n ibe
dñs ips xpᷣs eum viſitauit cõfoꝛtauitq; dicces
Nax tibi marce euangeliſta meus: noli timere
qꝛ ego ſum tecũ vt eruã te. Scda fuit angelii
apparitio nam angelus ad euʒz in carcerẽ venit
⁊ipᷣm cõſolatus fuit dicẽs.Eccenomẽtuumi

ille aũt dum traheret᷑ gras agebat dicens. J
manus tuas dñe cõmendo ſpiritũ meum.&

2 .

dicens. ſpiritum exhalauit. cum autezʒ pagani

*

coꝛpus vellẽt cõburere:ſubite ger turbat: gra⸗

do exoꝛit᷑:tonitrua intonant:fulgura coꝛuſcat

ita vt quilibet euadere niteretur. Epiani vero
coꝛpus eius rapuerunt: ⁊ in eccleſia cuʒ omni
reu erentia ſcpelierunt.

(Pegratitudins leonis per exẽpla de
larata: in qua ſibi beatus ar7 ½+;

☚

is pſidio reſpublica ve⸗

E * *

Ertia excellẽ

2

Aſið.xij libꝛo circa hominẽ leonum natura ·

vt non niſi leſi nequeantiraſci. patet enim eoꝛũ
miſericoꝛdia exemplis aſſiduis pꝛoſtratl enim

parcunt. Captiuos obuios repatriare permit⸗

tunt hominem nõ niſi in magna fame perimüt.
Plinius autem lib. viij denaturali hiſtoꝛig re

fert: ꝙ leo eſt animal valde gratum cognoſccẽ⸗
1 diligens benefacientem. nam quantũ ſpectat
ad amicitiam demonſtratur exemplo mento⸗

ris. ð quo rerert Mentoꝛ ſiracuſanus. in ſiria
leone obuio:ſuppliciter voluntate attonit pa
uoꝛe cum refugienti vndiq; ſeſe fera oppone⸗
ret et veſtigia lamberet adulanti ſimilis eni⸗
maduertit in pede eius tumoꝛem vulnuiq;. Et
extracto ſurculo liberauit cruciatu. Wictura

caſuz hunc teſtatur ſiracuſis.De recognitione

vero beneficij a leone ſuſcepti ſic ſetur lini⸗
us. Helpis ſamnis natione in aff icam dalatus

ſum p ciuitatẽ trahebàt dicẽtes. Trabam/ bu·
balũ ad loca buculi:erat em locus extra ciuits
tem alexandrie iuxta mare.qͥ ſic vocabat᷑. SO.
cundo fuit toto coꝛpoꝛe laceratus: ⁊ carnes ec⸗

celo ſcriptũ eſt.ſociuſq; factus es ſuperna vir
tutũ: maneigitur facto trahebant euz ſicut pꝛi.

beati Aldarci gratioſitas nuncuppes
ttur. Et in hac cum leone conuenit
nam eſt animal homini ſatis amicabile vtinq

2

Sermo liij

mane ⁊ iuxta littus oſpecto leone hiatu minari ſtatim rei capitalis dãnandum dandũq; ad be
arboꝛẽ fuga petiit.At leo ꝓcũbens ad arboꝛẽ: ſtias curauit.intelligo autẽ hunc quoq; leonẽzʒ
hiatu q terruerat miſerationẽ petebat. Os em metunc ſeperato captum. gram nüc mihi bene
moꝛſu auidioꝛe inheſerat dentibꝰeiꝰ:cruciabat ficij ⁊ medicine referre.quibus auditis andro⸗
cqʒ: inedia:q̃re helpis timoꝛe depoſito deſcẽdit dus. a pena ſolutus ⁊ leo liberatim donatꝰ fuit
dearboꝛe ⁊ leonẽ audiuit:liberauitq; cuʒ ab il⸗ Poſtea inquit appion videbamus androdum
lo impedimẽto oſſe de ipiꝰ oꝛe euulſo. Tradut ⁊ leonem loco tenui reuinctũ vꝛbe tota circum
q qdiu nauis ea in poꝛtu ſtetit: retuliſſegram tabernas ire.donari ere androduʒ floꝛibꝰ ſpar⸗
venatꝰagregãdo. Auluſgelius vo li.v.noctiũ gi leonem:omneſq; fere vbiq; obuios dicere.h̊ᷣ
acticaꝝ ſtupendiſſimũ inducit exemplũ de leo eſt leo hoſpes hominis.hic eſt homo medicus
nis gratitudine. Awion inqᷣt lris homo mul⸗ leonis.Ad ſanctũ arcũ iam redeamus qui
tiis pᷣditus narrat:ſe rome vidiſſe: gram leonis qᷓ; ſit gratus deuotis ſuis experiẽtia ipᷣa decla
exhibitã.androdo cuidã erat ipᷣe ſeruꝰ viri cõ⸗ rat.veneti qͥdeʒ anno dñi.cccclx vj.coꝛpꝰ cius
ſularis:qͥ ad beſtias dãnatꝰfuit:inter quas ad de alexandria venetias trãſtulerunt. vbi eccle⸗
erat leo vnus terribilis valde.h̊ᷣvt androdũ vi ſia in honoꝛe ſancti arci mire pulchꝛitudis
ddit peul repente qſi admirat ſtetit: ac deinde fabꝛicata eſt. ibiq; ſacrũ illud pignus recondi⸗
ſenſitu atq; placide:tanqᷓ; noſcitabũdus ad ho tum. Et lzʒ a cunctis ſidelibus beatus ¶arc⸗
minẽ accedit. Tũ caudã moꝛe atq; ritu adulã⸗: veneretur tamẽ veneti illum deuotiõe ſingula
tiũ canũ:clementer ⁊ blandemouet:hoiſq; ſeſe riſſima colunt.illum ſuũ apud deum habent in
copoꝛi adiungit. Cruraq; eius ⁊ manꝰ:ꝓpꝛia terceſſoꝛem pᷣcipuũ. illum ptectoꝛem ⁊ patro⸗
exanimati metu ligua leuiter demulcet. andro⸗. num coꝛum benigniſſimum pꝛedicant ⁊ confi⸗
dDus inter illa bladimenta ammiſſũ recuꝑat ani tentur.quibus q; ſit ie beniuolus.qᷓ;; gratꝰ
mũ paulatimq; oculos ad contuendũ leonem illiꝰ ciuitatis ceſſitudo manifeſtat cui recte con
refert. Tum qſi mutua recognitiõe facta:letos uenire poteſt illud pſalmiſte dictum. Gloꝛioſa

⁊ gratulabũdos vidẽs hoĩem ⁊ leonem. Que dicta ſunt de teciuitas dei. Quã ſuis meritᷣ be fidiſe
res in eũ oẽs in admirationẽ traxiſſet:eductus atus Marcus exaltat in dies: pꝛeſidio igaur AMusa
gAndrodus:atq; ceſari pᷣſentatus reqͥritur. Cur Marci gloꝛioſiſſimi ad qð veneti ſemꝑ confu (öeſtr
. ſiibi leo tam familiarẽ ſe pᷣbuiſſet.At ille. Cũ in⸗ giunt:liberanf a grauiſſimis malis ⁊ meiitis il ychii
quitaffricam ꝓ cõſulari imperio meꝰ dũs obti lſius eoꝝ ſtatus imobiliter cõſeruatur. Ob qð on
neret. Ego ibi iniquꝰ quotidianis vberibꝰ ad petrus damianus in ſermone dicit Beata es o
fugã ſum coactus: ⁊ vt mihia dño terre illius alexandria triumphali huius ſanguine purpu A
pᷣſide tutioꝛes latebꝛe foꝛent:in campoꝛũ ⁊ are rata Felix ⁊ tu italia coꝛpoꝛis huius theſauro C
narũ ſo itudines cõceſſi:ac deſiciente cibo con⸗ diues effecta. Oaudeant itaq; ⁊ letentur veneti 6
* ſilium fuit: moꝛtẽ aliquo pacto q̃rere.tum ſole qui apud celeſtem regem beatum Marcũ ha- C
medio rapido ⁊ fragati ſpecũ quandã nactꝰre⸗ bent ſolicitiſſimũ interceſſoꝛẽ ſperantes indubi C
motgꝗ latebꝛoſãq; in eam merapio ⁊ recõdo:ne tanter ꝑ illius ſuffragia non ſolum tꝑalem glo⸗ CELdH
ꝙᷓ multo poſt ad eandẽ ſpecũ venit h̊ leo:debi riam ampliare ſed acqͥrere dei gram in pᷣſenti ⁊ cſtau
inno⸗⸗ cruẽto pede gemitꝰ õõ in futuro vitam eternam. Amen. W
Doloꝛẽ cruciatũq; vulneris cõmiſerãtia: atq; il r L ee,
lic bmo aſpectu pauere cepi. Sed poſtqᷓ; intro (Ser mo. liij. de beato inca cnageliſta a
greſſus leo mitis manſuetꝰ acceſſit: ⁊ ſublai vt bos vel vitulꝰ figurat eo ꝙ ala

pedẽ oſtẽdere mihi ⁊ poꝛrigere qſi opis peten cerdotio ſcipit zacharie Et xpi genea
de gra viſus e: ibi ego ſtipem ingentẽ veſtigio logiã p ſacerdotes deſcribit. nn
pegbdlis eiꝰ herẽtẽ euuiſi:ↄceptãq; ſaniẽ vulnreY 1

intmio exp̃ſſi:atq; deterſi cruoꝛẽ. Ille tfũc mea 1I HWLeS
opꝑa ⁊ medela leuatꝰ.pede in manibꝰmeis poſi chhariſſimus ſalutat vos. vba ſũt do rd
t0 recubuit ⁊ quieuit.atq; ex eo die trienniũẽ toQ(coꝛis gẽtiũ in epła ad Colocen.iiij. a,
tũ ego ⁊ leo in eadẽ ſpecu eodẽq; victu vixrimꝰ ca. In oꝛdine quattuoꝛ euãgeliſtaꝝ:poſt mat⸗ nrac
nam qs venebatur feras membꝛa opimioꝛa ad theũ ⁊ marcũ terti ponit᷑ beatꝰ lucas.De quo ſtuch
ſpecum mihi ſuggerebat: queco ignis copiam ita inquit Jſið.lib.vj ethimo. Lucas greci ſer lnp⸗
non habẽs ſole meridiano toꝛrens edebã. Scd monis eruditiſſimus euangelium in grecia ſcir thabn
vvbi me vite illius ferme iam perteſum ẽleonei pfſit ſb̊ theophilo epᷣo:initiãs a ſacerdotali ſpi⸗ iger
venatum ꝓfecto.reliqui ſpecuʒ ⁊ viam fere tri rniu dicens.fuit in diebus herodis regis iudee ſicſs
dui pmenſus a militibꝰ viſus apꝛehenſuſq; ſũ ſacerdos qͥdaʒ noie ʒacharias:vt manifeſtaret n
Et ad dominũ ex africa romã deductus.is me xpᷣm penatiuitatẽ carnis:⁊ pᷣdicatõeʒ euãgelij ani

. 3 —
„ .
2.

Galde
Plont
hibene
andro⸗
Nt'ſuit
vdun
inum
ſpar
e.⸗
Waus
nogni
N

Ncns

anc⸗
wt
Ge
o
hanmn
1 Mo⸗
1toſ
Bgr

en

Goꝛoſ⸗
mnit be
loigrur
oconti
Eitil
nes
urpu
N
Grpenen
Mühe
gilen
nah⸗
ſi

Re

echti
Ntmat⸗
Heqlo
geaſſe
daſr
liſpi⸗
giudet
ſſtaret
nigeh

hoſtiam fuiſſe eſfectũ ꝓ ſalute mũdi: ipᷣe eſt em̃
ſacerdos de qͥ dictũ eſt in pſalmis. Tu es ſacer⸗
Dos ineternũ ᷣm oꝛdinẽ melchiſedech: vbi em̃

xpᷣs aduenit ſacerdotiũ iudeoꝛũ obmutuit:lex

⁊ ꝓphetia ceſſauit.h ille. Cum ̊ hodierna die
huiꝰeuãgeliſte memoꝛiã digniſſimã ſãcta eccle
ſia celebꝛet rõnabile ẽ vt laudes eiꝰnõ taceamꝰ
pñt vtiq; de ipᷣo multa narrari q̃ ſide ibꝰcũctis
ob reꝝ magnitudinẽ iocunda gratiſſmaq; eſſe
debẽt:qͥbus etiaʒ ⁊ nos dicimus vba pauli in
themate poſita:vbi de beato luca trialaude di

gna ↄtinent᷑ myſteria a nobis ↄtemplanda.
TReuni dicf aualitans l
Scömvtuoſitatis.

¶ Tertium vtilitatis.

Be gete ⁊ patria ac exercitio beati lu⸗
ce atq; qᷓliterad medicos ẽ recurren

Dduũ. q infirmos ad cõfeſſionẽ iuduce

retenẽt᷑ ⁊ 8 ſalario medicoꝝ. Ca·r.

7

Numa nobis cõtemplandũ ðꝛ qlitatj
‚gqdð continet᷑ i vbis apli qͥ ait. lucas
medicꝰ:oſtẽdẽs qlis cõditiõis extiterit:anteqᷓ
xpᷣi diſcipulis iungeret᷑. Sʒ Hieroꝰ in ꝓlogoĩ

actus apłoꝝ latius id expꝛimit dicẽs. ucasna
tione ſirus:cuiꝰlaus in euãgelio canit᷑:apð an

tiochiã medicine artis egregius:et apłoꝝ xpᷣi

diſcipulus fuit.Et in ꝓlogo in lucaʒ ait.lucas
natione ſirus anthiocenſis:arte medicus: vbi

Zditionẽ eius denotat qtum ad tri.
eꝛimo q;dtumad gentem.
Scðo q;tum ad patriam.

—

rtloctumacererauü
TPꝛimo Hieroedenotat ↄditionem beati lu⸗

eſt autẽ ſiria vt Iſiõ.dicit.xiiij.li.ethi.que ab
oꝛiente fluuio eufrate:ab occaſu mari mauro v

egyptio terminat᷑ tangens a ſeptẽtrione arme⸗

niam ⁊ capadociã:a meridie ſinunp arabicum

Situs eius poꝛrectus in imenſaʒ longitudinẽ
in lato anguſtioꝛ:haber em̃ in ſe pꝛouincias co
magenã:feniciã: ⁊ paleſtinã cuiꝰpars ẽ iudea

abſq; ſaracenis ⁊ nabatheis. Et vt multi veriſ

ſime tradũt:eſt ſiria regio ſpecioſiſſima:fertiliſ

ſima frugibus:⁊ fructibus armentis ⁊ pecudi
bus:eqͥs aſinis ⁊ camellis ditiſſima In cedris
in ſpeciebꝰaromathicis ⁊ metallis munitiſſima

ciuitatibꝰ⁊ caſtrl. Irrigua nobiliſſimis fluuis

⁊ lacubus atq; ſtagnis habẽs nobiles poꝛtus
maris:⁊ hoc pᷣcipue in paleſtinis maritimis ⁊
fenicijs.Ex hoc itaq; beatus lucas oꝛiginẽ du
vi. ¶ Scdo Hieroꝰ denotat ↄditionẽ beati lu
ce quatũ ad patriaʒ:que fuit antiochia:de hac

ita dicit Iſ. lib. xv. ethi. ſelentus vnꝰ erx pue
ris alexandri: poſt moꝛtem eiuſdem occupato

regno oꝛientis: vꝛbẽ in ſiria condidit: eamq; ex

anthiochi patris ſui nomie anthiochiã nuncu
pauit:⁊ ſirie caput inſtituit. ¶ Tertio denota
tur cõditio beati luce quãtũ ad exercitiũ: quia
erat medicus artẽ exercẽs medicine: medicina
autẽ vt inquit Iſið.lib.iiij.ethimo.eſt que coꝛ
poꝛis vel tuetur vel reſtaurat ſalutem: cuiꝰ ma
teria verſat᷑ in moꝛbis ⁊ vulneribus. Et ðꝛ me
dicina a modo.id eſt.a tẽperamẽto: vnde ſᷣm
huguitionẽ medicina quaſi modicina: huiꝰar⸗
tis auctoꝛ aut repertoꝛ apud grecos ꝑhibetur
apollo:hanc filius eiꝰ eſculapius laude vł ope
re ampliauit. Sed poſtq; fulminis ictu interijt
interdicta fertur medemi ars:⁊ ars ſimul cum
auctoꝛe defecit: latuitq; ꝑ annos pene qͥngen⸗
tos vſq; ad tẽpus artaxerſis regis ꝑſarum:tũc
eam reuoeauit ilucem hipocrates aſclepio pa⸗
tre genitus. Inſula cheo Sed qꝛ de medi lo⸗
quumur tria occurrüti hac ꝑte dubia ſoluẽda.
¶Pꝛimũ vtrũ medici vocãdi ſint ab infirmis
ad eoꝝ ſanitatẽ ꝓcurandõ. ¶ Scoᷣm vtruz me
dici teneant᷑ infirmos ad confeſſionẽ inducere
CCTertiũ vtrü medici poſſint ꝓpter infirmoꝝ.
curam pᷣcium reciꝑe. ¶ Pꝛimũ dubiũ vtrum
medici vocandi ſint vt infirmoꝛũ ſanitatẽ ꝓcu
rent.Et qdam dicunt ꝙ nõ. Nam deus E qui
ſanat ⁊ qͥ occidere põt ⁊ viuificare: vñ ſapiens
Ecẽ̃i xxx viij.ca.inqͥt.a deo ẽ omis medela.Et
meſue i ꝓlogo.ſanat ſolꝰ languoꝛes deꝰ.Et JvKsa
cobꝰ.v.c.ſue canonice.infirmat᷑ qͥs ĩ vob indu
cat pᷣſbꝛos eccłie:⁊ oꝛẽt ſuꝑ eũ: vngentes eum
oleo ĩ noĩe dñi: oꝛatio fidei ſanabit infirmũ:
alleuiabit eũ dñs. Et Job. v. c. increpationcʒ
dñni ne repꝛobes:qꝛ ipᷣe vulnerat ⁊ medet᷑:pcu
tit ⁊ manꝰeiꝰſanat. Et btã agatha dicebat.me⸗
dicinã carnalẽ coꝛpoꝛi meo nũq; exhibui:vᷣha
beo dñm qͥ ſolo ſmone reſtaurat vniuſa. Sed
ↄtrariũ ꝓbari p̃t ꝑ auctoꝛitates ⁊ exẽpla. In⸗.
qͥᷣt em ſapiẽs Ecci.xxx viij.ca.da locũ medico
etenĩ dñs illũ creauit:⁊ ñ diſcedat a te. qꝛ opa

eiꝰſũt neceſſaria.⁊ iteꝝ ibi.honoꝛa medicũ:p⸗
pter neceſſitatẽ em̃ creauit illũ altiſſimꝰ. Etite⸗
rũ ibidẽ.altiſſimꝰ ð fra creauit medicinã: ⁊ vir

ſapiẽs nõ abhoꝛrebit illã.⁊ Augꝰ i regla dicit.
ſi nõ ẽ certũ de infirmitate alicuiꝰ fratrl medicꝰ
ↄſolat᷑.Et.xxiij.q.viij.ca.ð thirijss:ſequen.
gratian ait. Ouis certiſſime ſciamꝰ neminẽvl
tra terminũ ſibi a deo pᷣfixũ eẽ victurũ: oĩbꝰ iñn
languẽtibus nõ incõgrue medemur.Sãcti vi⸗
ri inſu ꝑ vſi ſunt medicinalibꝰ.nam legimus de
Johãne euãgeliſta: ꝙ exiſtẽs ĩ balneis vidẽés
cherintũ hereticuʒ dixit ſocijs.fugiamus hine
ne balnea coꝛruant in qbus cherintꝰ ſilius dia⸗

boli lauatur. Et de hoc habet.xxiiij.q.j.c.oĩs
Sanctus inſuꝑ germanꝰ epiſcopꝰ capuanꝰ ad
balnea infirmitatis cauſa acceſſit vt refert Oꝛe
goꝛiꝰin.iiij. dialogoꝝ lib.ſic ⁊ alij ſancti medici
nã nõ recuſarũt:quare ad oẽm dubietatẽ amo⸗
uendã dicendũ eſt. ꝙ deus om̃es infirmitates
⁊ ſolus ſanat effectiue:tñ ſepius agẽs ꝑ cauſas
ſecundas ſiue mediãtibꝰcauſis ſecũdis effectũ
ſanitatis inducit. Operat᷑ qͥdem deus median
tibus cauſis ſecũdis nõ ð neceſſitate: ſed vt ſer
uetur oꝛdo ſue ineffabilis ſapiẽtie:qᷓ;uis igitur
pfhter naturã operari ſemꝑ poſſet ſi vellet tamen
id raro facit tũ iudicat h̊ humanc ſaluti expedi

re.ſi qͥs igitur medico indigens: cuʒ poſſet illũ

habere: expectareta ſolo deo ſanitatem graui⸗
ter peccaret:qꝛ tẽptaret deũ niſi ſuꝑ hoc habe⸗
ret familiare ↄſiliuʒ ſpũſſancti:ſicut habuit be⸗

ata agatha:erat em̃ experta diuinã beniuolẽti

am:yt diẽ Tho.ſcða ſcðe.q.xc vij.arti.j.in re⸗
ſpõſione ad tertiũ ar.Et ſic patet ꝙ ſua deo ſit

ſemꝑ ſalus expetenda:pᷣncipaliter iamẽ qꝛ me⸗

dicus eſt inſtrumentũ dei ⁊ artifex nature qrẽ⸗
dus eſt ⁊ ↄſulendus atq; iuxta ipius documẽ
ta ſubueniendũ egrotis.inc caſſiodoꝛꝰ.vj.li.
eplaꝝ.epla.x viij.ait.inter vtilimas artes: q̃s
ad ſuſtentandã humane fragilitatis indigẽtiã
diuina clemẽtia tribuit:nulla videt᷑ pᷣſtare ali⸗
quid ſimile ei:qð põt auxiliatrix medicina con
ferre:ipᷣa em moꝛbo periclitantibꝰmaterna gr̃a
ſemꝑ aſſiſtit:ipᷣa cõtra doloꝛes ꝓnoſtra imbe⸗
cillitate ↄſurgit Et ibi nos nitit᷑ ſnbleuare:vhi
mille diuitie nulla põt dignitas ſubuenire. Ju
riſperiti palmites habeñ qͥ negocia deſendũt
ſinguloꝝ:ſed quaãto gloꝛioſiꝰ eſt defendere vel
depellere qð moꝛtẽ videatur inferre: ⁊ ſaluteʒ
egrotanti ꝓmittere: de qua coacti fuerãt ceieri
deſperare. hec ille. C Secũdũ dubiũ fuit vtrũ
medici teneant᷑ infirmos ad ↄfeſſionem induce
re.Ad qð reſpõdeo ꝙ ipᷣi tenent᷑ ſeruare illud
qð ſcribit᷑ extra de penitẽtijs ⁊ remiſſionibꝰ.c.

cũ infirmitas.vbi ſic habet᷑.cuʒ infirmitas coꝛ

poꝛalis nõnũqᷓ; ex peccato ꝓueniat:dicẽte do
mino languido quẽ ſanauerat. vade et ampli
noli peccare ne deteriꝰ tibi ↄtingat.pñti decre⸗
to ſtatuiꝰ ⁊ diſtricte pᷣcipimꝰ medicis coꝛpoꝛũ
vt cũ eos ad infirmos vocari cõtingerit: ipſos
ante omia moneãt ⁊ inducant:vt medicos ad⸗

uocent aiaꝝ: vt poſtq; fuerit infirmo de ſpũali

ſalute ꝓuiſum:ad coꝛpoꝛalis medicine remedi

um ſalubꝛius ꝓcedat᷑:cũ ceſſante cauſa ceſſetef

fect. vbi dicit Jo. an.in nouella ꝙ ſignãter di
cit decretalis nõnunqᷓ;. qꝛ nonſemꝑ ſed aliquã
do. vnde. vij.q.j. Gꝛegꝰ ait.cuʒ pcuſſio coꝛpo

tingat iudiciũ dei in hoc ignoꝛatur. cõſtitutio

¶ Be virtutibus ſanctiluce in quonul⸗
Cccat

tate vſq; aꝗ

ſgit᷑ illa medicis iniũgit᷑ ex pᷣcepto in quacũq;
infirmitate ſiue moꝛtali ſiue nõ moꝛtali. Sʒ du

bium eſt an ſufficiat medicl tm admonere inſir⸗
mos ꝙ vocent cõfeſſoꝛes qͥbus confiteant᷑: an
etiã requirat᷑ ꝙ ita inducãt vt etiaʒ ſequat᷑ effe
ctus.ſ.ꝙ infirmus cõfiteat᷑: ałs medicꝰ derelin
quat eũ.Et de hoc videt᷑ ſentire Hoſtiẽ.ꝙ ſic
ſed dura videt᷑ talis opinio cũ in periculo con
ſtitutis quãtũcũq; etiã obſtinatis ſit ſubueni⸗
endũ ſᷣm oꝛdinẽ charitatis.nec textus hoc diẽ
ideo petrꝰð palude dicit ꝙ tenẽt᷑ medici tm̃ ad

monendũ.CTertiũ dubiũ fuit vtrũ medici ꝓ

inſirmoꝝ cura poſſint ſtipenaiũ ſiue ſalariũ re⸗
cipere.Ad qð reſpondet᷑ ex dictis Augꝗ.. xiiij.
q.v.ca.non ſane.ꝙ ſic.quia vt dixit chꝛiſtꝰlu⸗
ce.x.ca.dignus ẽ operariꝰ mercedeſua: nec ex
hoc ꝙmedicus accipit ⁊ pet it ſalariũ dicit᷑ vẽ
dere ſcientiã ſuã vel ſanitatẽ:que ſpũalia ſunt vᷣ
locat operas ſuas ꝓſuo laboꝛe habito: tũc vel
pꝛius in ſtudendo.nam vt ſcribit᷑.x.q.ij.c.pꝛe
carie. Nemo de ſuo cogit᷑ facere beneſiciuʒ.x

gqũt ſancti medici coſmas ⁊ damianus nil ſuſce⸗

perint cum curabãt infirmos:hoc ideo fecerũt

ne viderent᷑ vendere gratiãꝗ ſanitatũ:quia non
vtute et induſtria hũana: ſed infuſione diuina
docti fuerãt illaʒ artẽ ⁊ miraculoſe ſanabãt Si

cut etiam heliſeus ꝓpheta poſt naaman cura⸗

tum a lepꝛa nil tẽpoꝛale accige voluit.⁊ giecʒi

qui ex auaricia pᷣciuʒ occulte accepit ſine ſcitu

heliſei:lepꝛa percuſſus eſt vt ſcribit᷑.iiij. Reg.

v.ca.Licet igi᷑ moderatuʒ ſalariũ medicis pe

tere ⁊ accipere:qð intelligendũ eſt ab his qͥ poſ

ſunt: nam pauꝑibus non valentibꝰ ſoluere gra
tis debẽt mederi:⁊ nõ ſe ab eoꝝ cura ſubtrahe⸗
re:qꝛ h̊ eẽt indirecte occidere:moꝛteʒ em̃ ꝓbat

languẽtib“ inferre qͥ hãc cũ põt nõ excludit vt
dicit Simachus papa. lxxxiij. di. c. j. diximus

oĩa ſupꝛadicta tñ ad laudẽ medicoꝝ de qͥꝝ nu
mero ſanctꝰ lucas fuiſſe pᷣdicat᷑:tũ etiã vt ⁊ ſuꝑ
ſtitioſos danemꝰ qͥ dũ poſſunti ſuis infirmita⸗
tibꝰmedicoꝝ auxiiio ſanari illos negligũt ⁊ cõ
tẽnũt:tũ inſuꝑ vt medicis pauꝑes ⁊ impoten⸗
tes ad ſoluẽdũ cõmendatos efſiciamus.

lum peccatũ ſcʒ moꝛtale fuit poſt con

uerſionẽ adxpᷣin: quoniaʒ in eo erat
t iſancti⸗

rium a nobis contemplandũ de bea⸗
to Luca dicitur virtuoſitatl. fuitqͥ:
ꝛideo paulo ⁊ ceteris chariſſimꝰ:
qꝛ cicerone teſte.Nihil ẽ amabiliꝰ vᷣtute & tũ

yero⸗

oſten⸗
u
(utus
rii

ſeqr

nacm.
ſlaanct
ſones⸗

(See

.
crunt
inqtl
peca
Nico

(aoft

pi⸗
epi.
losd
Gute
dic.

fogaue
ſheſien
lcipul
osſe
nofſi
Weye
Gan
N
di
gin
bus
luc
filiſt
dom
cone
nfn
auon
busdil,

ctoph
flitate
ürien

pn⸗
porla

mig
N
eiſt
M:a
lgkefſ
derein
gſi
locon
ueni⸗
Adie
ma
miine⸗
niſe⸗
ſ eeer
Nii
guns

feige
nie
okrhit
Mionon
diina
dii
naa⸗
1d
eſin
N
lospe
i
ege
ſhrche⸗
cipi
Ccen
genms
dtu
tſue
mmia⸗
1170
olen⸗
.
wonl

bN
ſcoenn⸗

ſte⸗
eher⸗
ſit
ſſin⸗:
C

vero ⁊ vᷣtuoſus ⁊ ſanctus extiterit beatꝰ lucas
oſtendit hieronymus in ꝓlogo in lucã dicẽs.
O lucas diſcipulus apoſtoloꝝ fuit qͥ paulũ ſe⸗
cutus eſt vſq; ad cõſũmationem eiꝰ per marty⸗
riũ.ſ.in vꝛbe roma ſeruiens dño ſine crimie:nã
neq; vxoꝛẽ vnq; habens neq; filios:ſeptuagin

taqttuoꝛ annoꝛũ obijt in bithimia plenus ſpiri⸗

tuſancto:ex qbus verbis colligimus tres cõdi
tiones virtutum beati lu—c.
C¶ Pꝛima dicitur puritatis.
CESecunda veritatis.
¶ Tertia firmitatis.
¶ Pꝛima ditio ð

2puritatis.qꝛ vᷣtutes eiꝰ fu

erunt ſine aliq̃ admixtione alicuiꝰ peccati.Nã

inqͥt hiero ꝙ uiuit dño ſine crimine:hẽ ſine
peccato moꝛtali ſaltẽ poſt cõuerſionẽ ſuam ᷣm

Nico.de lyra.Sʒ pleriq; dubitãt vtꝝ beaiꝰ lu
cas fuit vnus de ſeptuagintaduobꝰ diſcipulis

xpᷣi:vt em̃ ait damaſus papa.lx viij.di.ca.Coꝛ

epi. Nõ ampliꝰ qᷓ; duos oꝛdines inter diſcipu

los dñi eẽ cognouimꝰ.id ẽ.xij.apłoꝝ ⁊ ſeptua⸗

gintaduoꝝ diſcipuloꝝ. Et anacletꝰ papa. xxj.

di. c. In nouo teſtamẽto.dicit.vidẽtes aũt ipᷣi

apoſtoli meſſm eẽ multã ⁊ operarios paucos

rogauerunt dñm meſſis vt mitteret oꝑarios in

meſſem ſuã vñ ab eis electi ſũt ſepꝑtuagintaduo
diſcipuli Et de his ðꝛ luce.x.deſignauit dñs ⁊

alios ſeptuagintaduos: ſicut deꝰ accepit ð ſpũ
moyſi:⁊ dedit ſeptuagintaduob viris qͥ rege⸗
rent populũ cũ moyſe.vt ðꝛ Numeri.xj.ca.iſte

etiã numerꝰ fi guratꝰ fuit i ſeptuagintaduabus
palmis qs inuenerũt filij iſrael in deſerto. Exo

di. xl. ca. inſuꝑ ille numerus ↄueniebat ſeptua⸗
gintaduabꝰ linguis in s mũdus diuiſus ẽ:qͥ⸗
bus pᷣdicandũ erat euangeliũ xpᷣi. Modo de
luca varia eſt opinio. Nam qͥdam aſſerunt euʒ
fuiſſe diſcipulũ apoſtoloꝝ ⁊ non domini:ita ꝙq

dDomino pᷣdicanti non adheſit: ſed poſt reſurre⸗

ctionem eius ad fidem venit. Alij auteʒ referũt

ißm fuiſſe vnũ de ſeptuagintaduobꝰdiſcipulis
quoniã dum narrat aparitionẽ xpᷣi factã duo⸗

bus diſcipulis euntibꝰ in emaus nomẽ vniꝰſcʒ

gaeeophe explicat: alterius vero tacet:qð ex hu
militate fecit:qꝛ ipᷣe fuerat ſecũdus.Et iſtð cõö⸗
muniter tenet᷑ a doctoꝛibꝰ.Et qᷓ;uis dicat hie

ronymꝰ ipᷣm diſcipulũ apoſtoloꝝ fuiſſe:hocẽ:

ꝗꝗz paulo in oibꝰtribulationibꝰſemꝑ adheſit:a
ab eo nunqᷓ; diſcedẽs eidẽ in pᷣdicationibꝰ ſub⸗
ſiccdiũ fuit.de qͥ ſcðᷣe ad Timo.iiij.ca. Paulꝰ di
xit. lucas ẽ mecũ ſolus.ſ.tanqᷓ; adiutoꝛ ⁊ defen
ſoꝛ. ⁊ ſcdᷣe ad Cor.viij. ca. Oꝛdinat“ eſt ſcʒ lu⸗
cas ab eccleſijs comes peregrinatõis noſtre in
hanc gr̃am que miniſtrat᷑ a vobis. ¶ Secuda
coditio vᷣtutum beati luce dicit veritatis fue⸗
rũt quie in eo vtutes vere:qꝛ charitate infoꝛ

mate:qð pbatur quoniã fuit plenus ſpirituſa

cto. Sed h̊ inſiſtendũ eſt ⁊ diſputãdũ. Atrum

abſ; charitate poſſit eſſe aliq̃ vera virtꝰ.Et ꝙ;

ſic videt᷑.nã ꝓſper in li.ſniaꝝ ait.oĩs vᷣtus pꝛe⸗

ter charitatẽ poteſt eſſe cõis bonis ⁊ malis Et

ieroꝰ.xx viij.q.j:· Ex his inqᷣt vᷣtutibus ro
mani ꝓmeruerũtimperiũ Nã vtutis eſt bonũ

actũ ꝓducere.a hoc fieri poteſt ſine charitate.

Quis enim antiquoꝝ romanoꝝ geſta vtuoſa

non reputabit de qbus tanta laude digna nar

rant᷑: ⁊ tamẽ cũ infideles eſſent ⁊ idola colerẽt
abſq; charitate talia facere potuerũt:ex qb ali

qua exempla delegemꝰex multis valeriũ publi

colam Aug.li. v. ð ciui. dei.de pauꝑtate cõmẽ
dat. Is vt valeriꝰrecitat li.iiij.finito regio im⸗

perio ĩ vꝛbe initiũ ↄſularus accepit ⁊ tres ↄſu⸗

latꝰ aeceptiſſime rexit et tatefuit pauꝑtatis ꝙ
patrimoniũ eiꝰ ad impenſas exequiaꝝ defecit.
Be catone vticenſi fert᷑ ꝙ floꝛuit tata rigidita⸗
te:vt vitia hominũ rigide expugnaret ⁊ cõdẽ⸗
naret put refert Boeti li.j.de ↄſolatiõe:⁊ Sa
luſtius in catilinario. Quid dicemꝰ de iuſticia

bꝛuti. de cõſtantia nũcij: de ↄtinentia ſcipionis
de fidelitate marcij reguli:⁊ de magnanimitate
pau i emilij:ac reliqs vtutibꝰqbus floꝛuerunt
antiqui romani vtiq; ſine charitate tales vtu⸗
tes cõplectebant᷑. Sed ↄtrariũ ꝓbari pot qm
Aug ĩ gloſa ad romanos ait :illud qð notatur

xxviij.q.j.ca. oẽs · S. ex his.vbi deeſt agnitio
eterne ⁊ incõmutabilis veritatis. Falſa vtus

eſt etiã in optimis moꝛibꝰ: a loquit᷑ ð cognitio
nenõ ſolũ itellectiua bᷣ affectiua q iuncta ẽ cha⸗

ritati. Reſpondet ergo ſanctꝰ tho. ſcõᷣa ſcde. q.
xxiiij.⁊ pᷣma ſcðᷣe.q.lxviij. vtutes moꝛales

put ſũt opatiue boni ĩ oꝛdine quantũ ad finẽqᷣ

nõ excedit facultatẽ naturalẽ hoĩs poſſunt per
opa humana acqͥri: ⁊ ſic acſite ſine charitate

eſſe poſſunt: ⁊ ſic erũt in multis gentibꝰ Scom
aũt ꝙ vtutes ſũt oꝑatiue boni in oꝛdine ad vl

timũ finẽ ſuꝑnaturalẽ:ſic ꝑfecte ⁊ vere habent

rõnem vtutis: ⁊ nõ poſſunt humana actibꝰac⸗
quiri ſed a deo infundunt᷑.Et huiuſmodi vᷣtu

tes moꝛales:ſine charitate eſſe nõ pñt. Quare
ſole vtutes infuſe ſunt ꝑfecte ⁊ ſimpliciter dice

de vtutes. qꝛ bene oꝛdinãt hominẽ ad finẽ vlti

mum ſimpliciter. Alie vero vtutes cqſiteſũt
m quid vtutes nõ autẽ ſimpliciter qꝛ oꝛdinã t
hominẽ ad aliquẽ bonũ finẽ particularem non
oꝛdinatũ ad bonũ vniuerſale.¶ Tertia condi⸗
tio vtutũ beati luce ðꝛ firmitatis. Mã firmiter i
illis perſeuerauit: qd non multi faciunt. Inqᷣt
em Hieronymus ad lucianũ heremitã Cepiſſe

multoꝝ ẽ: ad calcẽ vo ꝑueniſſe paucoꝝ. Bea⸗
tus vo lucas ĩ via ⁊ lege dñi ꝓſiciẽs iuit ð vir
tute in vtutẽ.Et vt ſuꝑius diciũ ẽ.xxiiij.anu

rtatis ag zsH qui euiti pace Sʒ h̊ dubitãt nõnul

li de numero annoꝝ beati luce:qm Hieroꝰ ĩ ꝓ⸗
logo i actibꝰapłoꝝ alit᷑ dic: videlicʒ ꝙ. lxxxiiij
annos etatis agẽs i bithinia de ſecuio noſcitur
emigraſſe. Mirũ ergo ꝙ Hieroꝰ ibi dixerit ꝙ
lxxiij. annoꝝ:h̊ ꝙ.lxxxiiij.ſpiritum deo dede
rit.Ad qð rñũdẽt qͥ dã.ꝙ HHieroꝰin ꝓlogo ĩi actꝰ
apłoꝝ cõputat oẽs annos ſue etat. In ꝓlogo
vo in lucã cõputat annos ſue ↄue ſionis ad ſi-⸗
dem catholicã:vᷣ q̊ nõ videt᷑ veriſimile: qm̃ añ
ↄuerſionẽ fuit arte medicus:⁊ puer.x.annoꝛũ
nõ põt illam artẽ ſcire neq; exercere:ꝙ tñ opoꝛ
teret dicere m iſtos ⁊ ppterea vt inqͥt Nico.
de lyra. Alij aſſeruerũt ⁊ meliꝰ ꝙ varietas illa
annoꝝ nõ fuit ex obliuione vel ignauia hiero⸗

nymi. ſᷣ potius vitio ⁊ defectu ſcriptoꝛũ. Igit

aut.lxxiiij.aut.lxxxiiij.annoꝝ erat dũ quieuit
i pace.Sepultꝰaũt fuit i bithinia. De bithinia
refert ſic Iſið.li.xiiij.ethi.HBithinia ex põti ex
oꝛdio ad ꝑtẽ ſolis oꝛientis aduerſa tracie iacet:
multis antea noibꝰappellata. Na pᷣus hebꝛicia
dicta:deinde migdoma: mox a bithino rege bi
thinia nũcupata. IJpᷣa ẽ ⁊ maioꝛ frigia nicome
dia vꝛbs in ea eſt: vbi hãnibal fugiens veneni
hauſtu animã expirauit.hec Iſið.Tpe vo cõ
ſtantini oſſa beati luce in cõſtantinopolim ſunt
trãſlata:deinde vt fertur in italiam deducta:⁊
padue ĩ eccleſia ſãcte iuſtine collocata:bꝛachiũ
vo eiꝰ oſtẽdit᷑ ĩ ſacta maria maioꝛe in vꝛbe.

Quãtũ ꝓfuit ecclie dei beatus lucas
ſcribẽqo euãgelin ad qð induxerunt
diuina vtilitas eccleſie et

en volütas 8 ecclei
fal con. ([Caplm.I,.

anobis ↄtẽpladũ de beato Luca ðꝛ
Sytilitatis: vberrimũ qͥe fructuʒ at
tulit eccleſie dei nõ ſoluʒ pᷣdicatiõe ſua q̃ młtos
populos attraxit ad xpᷣm ſ etiã euãgelu deſcri
ptiõe. Be qͥ ita ſcripſit paulꝰ ſcðᷣe ad Corl.viij
ca. Cuiꝰ laus ẽ in euãgelio ꝑ oẽs eccłias:qð lʒ
Aliqᷣ exponãt de beato barnaba vt dicit Nico.
de lyra qui fuit comes peregrinatõis apłi cui⸗
laus eſt in euãgelio ab eo pᷣdicato tamẽ cõmu⸗
niter vᷣbum illud de ſancto Luca alij aſſerũt in
telligẽdũ: cuiꝰ laus eſt in euãgelio ab eo deſcri⸗
pto:ad illud vo ſcribendũ tria induxereeum.
Pꝛimũ dei volunas.
¶Scdm eccleſie vtilits.
FEand hereticoꝝ falſitas.
C Mꝛimũ fuit volũtas dei ⁊ inſtigatio ſpũſſan
cti: vñ ieroꝰ in ꝓlogo ait. Cũ ia ſcripta eẽnt
euãgelia ꝑ mattheũ qpe i iudea: ꝑ marcũ ĩ ita⸗
lia: ſacto inſtigãte ſpũ lucas in achaye ꝑtibus

enim refert Eico. de lyra.

ſcripſit euãgeliũ:vnde em̃ inquit Aug.yvoluit
dñs duos teſtes hr̃e de viſis.ſ.matcheũ ⁊ Jo
hannẽ.Et duos de auditis.ſ.marcũ ⁊ lucã Et
qm̃ teſtimoniũ qð eſt de viſis firmꝰ ẽ ⁊ certius
qᷓ; illud qð eſt de auditis.ideo duo euãgelia q̃
ſũt de viſis ponunt᷑ extrema: ⁊ alia duo ꝗqſũt ð
auditis ponũt᷑ media: vt h media tãqᷓ; inſirmi⸗
oꝛa ab illis extremis q̃ſũt certioꝛa hincindeful
ciant᷑ ⁊ roboꝛent᷑.Neq; pꝓpterea inualiduʒ eſt
marci ⁊ luce teſtimoniũ:qꝛ audita nõ vila refe⸗
rũt:cũ illi a qbꝰaudierũt fuerint qͥ cũ xpᷣo ↄuer
ſati fuerãt ⁊ vitatl defenſoꝛes falſa nequaqᷓ; di⸗
cere potuiſſent.Et h̊ ẽ ꝙ lucas ait in ꝓlogo ſui

euãgelij.ſicut tradiderũt nobᷣ qͥ ab initio ipi vi

derũt ⁊ miniſtri fuerũt ſmonis. Credit᷑ inſuꝑ
abſq; dubio ꝙ beatꝰ lucas de multis a virgine
vginũ inſtructꝰ fuit.nã ipᷣa ↄſeruabat oia cõſe
rens in coꝛde ſuo:vt ila poſtmodũ ſcriptoꝛibꝰ
reſeraret.vñ glo.ibideʒ ait.Oia q̃ de dño vela
dño facta vel dicta cognouit in memoꝛiã recõ⸗
debat vt cũ tpᷣs pᷣdicãde vel ſcribende incarna
tionis adueniſſet ſufficiẽter vniuerſa put eẽnt
geſta poſſet explicare q̃rẽtibus. Et Berñ.aſſi⸗

gnans rõneʒ q̃re angelꝰannũciauit beate vingi

ni ↄceptũ heliſabeth inqͥt.ideo ↄceptus heliſa
beth nunciat᷑ marie: vt dũ nũc ſaluatoꝛis nũc
pᷣcurſoꝛis edocet᷑ aduentꝰrerũ tpᷣs ⁊ oꝛdinẽ te⸗
nens ipᷣa poſtmodũ meliꝰ ſcriptoꝛibꝰ pᷣdicato⸗

ribus euãgelij reſeret vitateʒ q̃ plene deoibus
a pᷣncipio cclitus fuit inſtructa myſterhs.Ere⸗

dit igit᷑ ꝙ euãgeliſte cam de multis interroga⸗
bant ⁊ ipᷣa eos certificabat. Et pᷣcipue tenet᷑ ðᷣ
beato luca ꝙ ad eã tãq; ad archa teſtamenti re
currit:⁊ ab ea didicit młta q ipᷣi vᷣgini ſoli ↄſta
bãt. Sicut myſteria annũciationis natiuitatis
æ hmõi de qͥbus lucas ſolꝰ tractat. ¶ Scdʒz qð
induxit beatũ lucꝗ ad ſcribendũ euangeliũ fuit
vtilitas eccleſie. Maã lʒ mattheꝰ marcus vera
ſcripſiſſent tñ aliqua de xpᷣo omiſerãt:qͥꝝ noti⸗

cia ẽ valde vtilis:imo neceſſaria.ſicut agnoſce

re xpᷣi ↄceptionẽ natiuitatẽ cũ laudibꝰ ⁊ ingẽti
lumine ab angelo annunciatã ⁊ hmõi que ꝑ lu
cam fuerũt ſuppleta vt ſic q̃ttuoꝛ euãgeliſte ĩ de
ſcribẽdo vitateʒ euãgelij ĩ multis ↄcoꝛdarẽt in
nullo diſcoꝛdarẽt:⁊ tamẽ ſinguli aliqua ꝓpꝛia
dicerent. ¶ Tertiũ qð induxit beatũ lucamad

ſcribendũ euangeliũ fuit hereticoꝝ falſitas vt
ei uidaʒ pſeudo euã⸗
geliſte ſub nomine diſcipuloꝛũ xpᷣi vtpote tho⸗
me ⁊ matthie ſcripſerũt euãgelia iſerẽtes here⸗
ſes vt ſub noĩe diſcipuloꝝ xpᷣi faciliꝰ ſeducerẽt
ſimplices qͥꝝ falſitas ex deſcriptiõ e euãgelij lu

ce depꝛehenditur.ſicut per alia euãgelia a mat

theo marco et iohane deſcripta. Et vt Hiero⸗

aſſerit in ꝓlogo in Actꝰapłoꝝ.poſtqᷓ; Lucas iĩ

SS

hafe
ai
1n ſn
dak.
ucjcon.
hunect
Pnicnn
nunistn
ſchoſto
Peron
Hoſtote
fmar
nouerit
ſausen
Pbeil
ſogo
dicina
ſei
tmnete
ctema
mon
ytonn
luis tel
irt
ucaypu

rean

wec

er⸗
geiny
hucio⸗
ſtutrd
mnenori
dunocl
piube
Mnnſtin
berosm
lohono
henaͤlen
ſeſläͤp⸗a
hliuome
Mennte
ffänan
bernn
ni

Sermo liij

hi acchape ptib eus geliũ ſcribes grecis fidelibein. oſtegetes e nõ fuitii oinuẽta iniqᷣtas q ſetoo
tli· arnationẽ difdelinarratioe oſtẽdit eudeq; ti ardeti nd an tente ou boe
rcenins ex ſtirpe dauid deſcẽdiſſe mõſtrauit ſibiñ ime⸗ tiens qcũq; dura ⁊ ſeuiſſima illata ſibi ſupplicia

ui rito ſcribendoꝝ aplłoꝝ actuſi ptãs ⁊ myſterũũũñ ¶ Pꝛimꝰ ignis dicit᷑ diuine dilectionis.
voͤein 18 .

dat᷑. In plogo ad i i epła ad hebꝛeos Hiero? Cecudus ignis primalis miſerationis.
n ucicemindet deilius eirtraductde airem ZDeniusig,totyfantcepſecutionis.
ndefi hanc epłam fert᷑ ap s ad hebꝛcos ↄſcriptaʒ he (u Ni gigniatrraeede e.
ſctzeſf bmica ingua miſiſſe Cuius ſenſum 1 oꝛdinem ¶Qualit beat? laureti⸗ examinat? fuit
lnef⸗ retinẽslucas euzgeliſta poſt erceſſi beati pou igne oiuini amoꝛis. 6 pfectidediut
l apoſtoli greco mone compoſuit. Tandem ned lectõis ? magnitudie illi pcepti

Mohuer lhierony. ad paulinũ lucã ita extollit.actꝰ inar qtq; ð inductiuis ad amoꝛ? dei Ca: I

odi apoſtoloꝝ nudam qͥdem videret᷑ ſonare hiſto „E
* riam ⁊ naſcẽtis eccleſie infantiaʒ texere.Sedſi * imulig nis m
nuli np nouerimꝰſcriptoꝛẽ eoꝝ lucꝗ eſſe medicũ:cuius / gquo examinatꝰ c ⁊ ꝓ vat' iuẽtus eſt
rnn laus eſt in euãgelio animaduertim pariter oia aAbſ dekect
inſe vba illius aĩie languẽtis eſſe medicinõ.Et in ꝓ ð diuit
intd logo Actuũ aploꝝ ita Hiero.ſequit᷑.lucaʒ ita dicebat
Nhori diuina ſubſecuta ẽ gratia vt nõ ſoluz coꝛpoꝛibꝰ terrq: ⁊
RKR ſed etiã animabꝰ eius ꝓficeret medicina. Salu ce dixit dee Leuitl. vj. c. Jgnis i altan meoſo
mt ergo lucas ſideles A credetes inxpm .ideſt. ardebit: H ignis amoꝛ deiitelligit t iugiter ar⸗
R eternã illis oibus ſalutẽ exoptat quos inſtruit dere dʒ i altari.i.in aia:q aia alta ? eo ꝙ ad ima
bai ⁊ monet doctrina exempio ⁊ euangelio ſcripto ginẽ ⁊ dei ſilitudinẽ creata Altare qſpe qſi alta
Naenid yt dñm ieſum verbis ꝛ factis ↄſiteant᷑:qͥ ⁊a moꝛ res interpᷣtat᷑.dũ g ignis diuini amoꝛis i aia ẽ
RW tuis reſurget videntibꝰ poſt diſcipulis aſcẽdit ſucceẽſus facit tẽpoꝛalia cũcta ↄtenere 1 der ſũ
mnenſe laeln, z: cũ ſuis angelis ſanctis ac beatiſimo mũ bonũ diligereſuꝑ oia vitãq; Pſentem olpe
waueie luca v uit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝝ. Amẽ. riculo moꝛtis libeter exponere: ſic factũ legin-
zaila⸗ ¶ Sermo. liiij de beato Laurẽtio mar in beatolaurentlo vt videhit in ſeanent doe
deoibus tyre qui ꝓbatus a deo triplici igne in nectoꝛmẽta timuit nec moꝛtẽ acerbillimaz dg.
“ Uehtasen nemigniegee⸗ . foꝛtiſſimuʒ martyrè ſeuiſſima ꝑſecutoꝛis fiama
Gnue me E ram R ſupare nõ potuit: qꝛ lõge ardẽtiꝰ veritat radijs
SPileie erl ami⸗ mens eius accẽſaferuebat. Sʒ loco cumlodᷣ
naſti ⁊ non eſt inuenta in meiniqui⸗: mur de dilectie dei tria erunt dubia ſolueda-
tas. Scribunt hec vba pſalmo.xvj C Mꝛimũ vtrĩ poſſit aliqua creatura dei pfe⸗

abſq; defectu iniqtatl beatꝰ laurẽti⸗
edilectionis: amoꝛ em̃ dei ignis ẽdech
hs Luce.xij.ca. Jgnẽ veni mittere!
qvolo niſi vt ardeat. Et deiſto myſti

Kricheid
Wwenr
Uunſl 2
Gnnu GHatis ſuperq; pia ẽ paſſio beati Laurẽtij quę cte ⁊ totaliter diligere. äl
1, abeccdleſia cum grãdi veneratiõe celebꝛat᷑: na,z CSecundũ quare pᷣceptuʒ de dilectiõe dei di
nin inter martyres facit ipᷣm ſingularem in ieiunio citur pꝛimũ 2 maximimm.
mun, qꝛ in vigilia eiꝰ ſtatuit ieiunandũ: in officio ad Tertiũ que ſũt illa que incitãt nos vt diliga
iw⸗ puc ipᷣm honoꝛat dũ ꝑ octauã deipo laurẽtio mus ſuꝑ omnia deum. (e.q.“
S ſicut ⁊ de ſtephano ſingulis canonie hoꝛis ei C: d mũ dublũ reſi odet Tho. ſcdᷣa ſcde.q-
incei memoꝛiã facit feſtumq; illiꝰ ſolẽniter obſeruan xxiiij. ꝙ ꝑfectio dilectiõis pᷣt duplicit intelligi
nügente dum ac ſanctificandũ cũctis fidelibꝰ ſub pꝛece⸗ vno mõ ex pte diligibilis.alio mõ ex pte diligẽ
nigeſkid pto iubet. Nꝛopterea in matutinis legit᷑ mo tis Ex ꝑkte diligibilis pfecta ẽ dilectio.cũ aliqd
NMKrin venuſtiſſimꝰ beati Augl. qui ait. Cum omnes diligit᷑ qtum diligibile eſt. de aut tm̃ diligibi
ianmt⸗ beatos martyres quos nobis tradidit antiqui lis eſt qᷓ;tum ẽ bonus.bonitas aũt eiꝰeſt infini⸗
incondne tas honoꝛificẽtia digna veneremur: pcipue mñ̃ tavndeiinfinite diligibilis e:nulla aut creatura

ilton beatũ laurentiũ martyrẽ debemtota deuotio⸗ põt eü diligere infinite cũ quelibet vtus creata
glucheun ne ſuſcipe. hec ille. erito itaq; hodierna die ſit ſinita. vnde ꝑ hunc modũ nulla creatura pt
pueetho⸗ huius martyris laudibus Eincũbenduʒ: vt ſie deum ꝑfecte ⁊ totaliter diligere. Secũdo perſe
jishere⸗ valeant efficaciꝰ ad illiꝰ reuerẽtiã coꝛda fideliũ ctio dilectionis põt cõſiderari ex parte diigen
cducerit inflamari. Quapꝛopter de ipo vba facturi ð il tis: ⁊ ſic dicitur eẽ ꝑfecta quãdo aliquis m to
nigeihlu lius examinatiõe ⁊ ꝓbatione facta ꝑ ignẽ dice⸗ tum ſuũ poſſe diligit:qðꝝ quidem cõtingit in di
diuamat mus. na introducit᷑ qſi ad deũ loquẽs laurẽtiꝰ lectione dei tripliciter. AUno modo ſic ꝙ totum
hiero/ gloꝛioſus ĩ ybis pᷣmiſſis themate i qbꝰtriplicę coꝛ hois actuialiter ſe ferat i deũ. ⁊ hec eſt Pie
s ihae

ctio dilectisis pre que non eſt poſſibilis

ucti ignẽ ꝓbatõis ⁊ examinatiõis ſue diſtinguem⸗

O8

(en

vita in qua impoſſibile eſt ꝓpter humane cõdi
tionis infirmitatẽ ſemꝑ actu cogitare de deo ⁊
moueri dilectiõe ad ipᷣm. Sedo ↄtingit vtho⸗
mo vm ſuuz poſſe diligat deü: ita vt ome ſuum

ſtudiũ deputet ad vacandũ deo ⁊ rebꝰdiuinis

ſũt illa qᷓ nos incitant vt dili

iacobꝰ ð tudecto dicebat. Amoꝛe dinino amo: cd
re.amoꝛe chenon ſepy amato amoꝛe la tua ami⸗

citia e piena di delicia nõ cade may in triſticia
lo coꝛ chi te ha aſſagiato ertiuz dubiü fuitã
igamus deuz ſuper

erhib

ffuc
e
mi

5ptermiſſis alijs niſi quantũ neceſſitas vite pꝛe⸗ ola: lʒ ſint multa tñ nos dicemus denq;. ſn
ſentis reqͥrit:⁊ iſta ẽ ꝑfectio dilectionis:q ẽè poſ CPꝛin 1ſeriptuta. l mdel
3 curg. H .

ſibilis in via non tñ ẽ cõmunis oĩbꝰnec oẽs ob C Scom eſt

£

Dlenss der

a

—
5.
'Tet

mindy

.

.

4—.

—

ſilitudinẽ trãſfoꝛmarj.

ligant᷑ ad illã.Tertio ↄtingit vt homo ſm ſuũ
poſſe diligat deum ſic ꝙ habitualiter aliqs coꝛ
ſuũ ponat ĩ deo:ita ſcʒ ꝙ nihil cogitet vel velit

qðõ ſit diuine dilectioni ↄtrariũ.⁊ hec ẽ pꝑfectio

cõmunis oĩbꝰpoſſibilis ad quaʒ oẽs tenẽt᷑.Ex

his ↄcludimꝰcũ dño Bonouẽc.in.iij.di.xx vij.

ꝙ pꝑfectio charitatis ⁊ dilectionis diuine quei

ac pñ̃ti vita ex ꝑte hominuʒz diligentiũ deum

exigittm vt excludat oẽm affectũ cõtrariũ non
aũt omnẽ affectuʒ extraneũ. ¶ Scom dubium

fuit q̃re pᷣceptũ de dilectione dei dicit pꝛimũ æ
maxim

ü: ſicut dixit xbᷣs ANMatth. xxij.ca (Ad
emꝰ ꝙ hocẽ multiplici rõne.

qð rñ

Elige tibi vitã vt tu viuas ⁊ ſemẽ tuũ:diligas
dñm deũ tuũ. Et Johes pᷣma Canonica. ca. ilj
Qui nõ diligit manet in moꝛte.⁊ Apoc.iij.ca.

ðꝛ de illo. ꝗ;ſine dei dilectione putat ſe viuè ha
bsés v?tutes alias:nomẽ habes ꝙ viuas v moꝛ
tues. Scdᷣa rò eſt qꝛ oẽs virtutes abſq; amoꝛe
dei ſunt imꝑfecte:nec põt aliqͥs ſine dei amoꝛe
Ein tlciter Piuoſns 1 eri:ido aptsag Roma.
Eiij.dixit.plenitudo legis ẽ dilectio.⁊ Gꝛegꝰin
omet inqt.nõ hʒ aliqd viriditatis ramus boni
opis ſi nõ mãſerit i radice charitatis Tertiara
tio eſt qꝛ dilectio dei dũ eſt in coꝛde rationalis
creature fac eã ꝓmptã foꝛtẽ ⁊ expeditiſſimã ad
quecunq; ardua et difficillima toleranda.ideo

ꝛegꝰ in omelia ait.

W☛—

7 — . .

5.:diẽ. Scio aia mea ꝙ du aliũ diligis i eius
Talis ẽ vnuſaſq; q̃lis ẽ dilectio ſua:ſi deũ

Diligẽtibꝰ deũ ola cooperant᷑ in bonũ:qꝛ in ꝓ
ſperitate ⁊ aduerſitateſꝑ ſũt ĩ leticia.ido beat

em naturaliter amat

ꝛzimg qꝛ em natt at hilius p guo Paber
parteʒ coꝛpoꝛis ſui:quãto magis amare debet

dilectio dei ẽ vita aie: vnde Nheut:.iij.ca. dicit᷑

Di’e t. Amoꝛ dei nunq; ẽocioſus
perat em magna ſi ẽ. Si aut operari negligit
Anoꝛ nõ eſt. Et Hiero. ad euſtochiiũ ita ſcribit
Almemus vpᷣm ⁊ ei ſemꝑdramus amplcxus:
⁊ facile videbit᷑ omne difſicile bꝛeuiaq; putabi
mus vniuerſa q̃ loga ſut: ⁊ iaculo illiꝰvulnerati
p hoꝛaꝝ momenta dicemnꝰ. heu mihi qꝛ incola
tus me ꝓlongat-eſt. Quarta ro eſt qꝛ dilectio
deimagis vnit aiam cũ deo q; qlibetalia vtus
vndeapls bmead ca. D

ne mead Corl. vi. ca. dicit. Quiadhe
ſen deo vnꝰ ſpus ẽ cũ deo. ⁊ Hugo ĩli. de arra

CTertium creatu.

CAuartum gratia.
CAuintum amiciis.
CNꝛimum eſt ipa ſcriptura: vnde DBeut.vj.
ca ſcribit.Audi iſrael dñs deus tuꝰvnus ẽ᷑:di
liges dñm deũ tuum ex toto coꝛde tuo:ex tota

daia tua: ⁊ ex tota foꝛtitudinetua. Et eiuſdẽ.xj.
ca. Ama dñʒ deũ tuũ.⁊ Matth xxij. Marci
xij. ⁊ Euce. x. Diliges dñm deũ tuuʒ ⁊ ꝓximũ
tuum ſicut teipᷣm. In his duob“ pceptis tota

lex pendet ⁊ ꝓphete¶Gcom qð nos inducit vt
diligamus deũ eſt factura qꝛ ipſe fecit nos Si
ius patrem a quo haber

deum qui coꝛpus ⁊ animã fecit. Ideo ſapiens
Ecci.vij.ca.ait.In tota anima tua dilige eum
qͥ te fecit. Nam ſi diligẽter qͥs attendat quãtuʒ
eſt beneficiũ qð illi deus tribuit dũ coꝛpus de⸗
dit vtiq; dignũ amoꝛe cenſebit. QAuot em̃ ſunt
mẽbꝛa in coꝛꝑe tot dei beneſicia iueniunt᷑ ⁊ ma

gna. Et ꝓ nimio membꝛo plus debet᷑ hõ ama⸗
re deũ qᷓ; ament euʒ multi ꝓcunctis bñſicijs qᷓ

ab eo receperũt. Si qͥs em amiſerit oculũ:qᷓ;tũ

amaret euz qui ſibi reſtitueret. Et ſi qͥ meruiſ

ſet amittere eũ:q;tum diligeret illũ qͥ ſibi oculũ
cõſeruaret. Nõ minus ergo amãdus eſt qͥ eum
ab initio dedit ⁊ datũ cõſeruauit cũ ſepenume

ro vtendo illo cõtra deũ euʒ amittere meruerit
homo. Sic referre poſſumꝰ de ſingulis mẽbꝛis
Et ſi tantũ amãdus eſt qͥ dedit coꝛpus:quãto
foꝛtius qͥ dedit aiam. Clamant igit᷑ omia que i᷑
Homie ſunt a deo facta. Ama deũ. Clamãt ocu

li:ama deũ. Clamãt aures:ama deuʒ. Clamat
lingua:ama deũ.clamãt dentes:ama deuʒz. cla
mant manus:ama deũ.clamãt pedes:ama de⸗
um.clamat ratio:ama deum.clamat memoꝛia:
ama deũ.clamat intellectꝰ:ama deũ.clamatvo
luntas:ama deũ:qꝛ ab ipᷣo ſunt omnia.Ob qð

Berñ. inqͥt. Ualde omnino mihi amãdusẽꝑ
q uẽ ſum: viuo ⁊ ſapio.¶ Tertiũ
nar cit vt diligam deü eſt omis creatura. ait em ð
gis de es. ſi hoieʒ hõ.ſi terrã terra.Quinta ra
qꝛ dilectio dei magis letificat ⁊ delectat aiaʒ q;
qcunq; vtus.vt inqͥt apłsad Roma. viij. cI.

ertiũ qð nos indu⸗
hoc Augꝰ lib.x. ↄfeſſionũ. Celuʒ ⁊ terra ⁊ oia

q̃ in eis ſũt:ecce vndiq; mihi dicũt vt teamem

nec ceſſant dicere omnibꝰ vt ſint inexcuſabiles

Bupliciter dicunt creature nobis vt deũ ame⸗

mus.vno modo oſtẽdendo eũ digniſſimũ amo

re noſtro. Bonit as em̃ vniuerſitatl creaturaꝝ

fgi

igeiſ
mus
Uip

and
fuine
ſecen

nſpie

ciafa

lenen

mea

o
M

ſon

denſo

ſongu

moris

nensf

ric

ih

nondo⸗
anni⸗
nitin
füfiti

Al
eeN
Mwerion
tauſkp
Wer
sͤtant
nnds S
grohere
mredcbe

pſpen

Igeenn
1guing

nkam
höana:
fted

ürc

lnins
ito
fingbei
mätocu
Oama
denz,d1
: Amade⸗
menone
cunare
a Cg⸗
mcisey
pſat
aten
rra vo
teanen
ebües
del ame⸗
mmüame
eatura;

amãt ʒ ament᷑.ᷣ nõ ſic eſt ð eo qͥ

oſtendit creatoꝛẽ eſſe optimũ: ⁊ ideo amoꝛe di-⸗

fugientem miramur. Mox ⁊ ipᷣe rãdet. O aĩa

mea amoꝛ tuus ad hec oia me compellit Si ſin
gulos eius actus ſubtiliter meditamur oẽs ab
amoꝛe ardẽtiſſimo emanare videmꝰ Quid plu
ra vincula:ſputa:ludibꝛia:verbera:ↄtumelie:
deriſiones:flagella:coꝛona ſpinea:crux: claui:
ſpongia:lancea:nõne ſuo modo ſonum faciunt
amoꝛis.O inſenſibilis rationalis creatura. D
mens ſerrea om̃i adamãte durioꝛ.O deniq; in
gratiſſima aia quaʒ non inflãmant nõ adurunt
xpᷣi ihu amoꝛis incendia. ꝓpter hec oia Ber·.·
in lib. ð diligendo deũ ait.Auid retribuã dio
pꝛo oibus que retribuit mihi.in pᷣmo opereme
mihi dedit: in ſcdᷣo ſe ⁊ vbi ſe dedit memihi red
Digdit: datus ergo ⁊ redditus me ꝓme debeo ⁊
bis debeo. Quid deo retribuã ꝓſe: nã etiam ſi
me millies rependere poſſem qͥd ſũ ego ad dñʒ
ſuꝑ Can. Sup oĩa reddit te mihi ama
bilẽ bone ihu calix quẽ bibiſti: opus redẽptio
nis noſtre hoc amoꝛẽ noſtrũ facile vendicat:to
tum ſibi. hoc inquã eſt qð noſtrã deuotioneʒ ⁊
bladius allicit ⁊ iuſtiꝰexigit ⁊ artius ſtringit et

Et id

afficit vehemẽtius.Et iteꝝ in ᷣmonibꝰ Berñ.

Ddicit. O duri ⁊ indurati filij adam qͥs nõ emol
lit tãta benignitas tãta flãma tam ingẽs ardoꝛ

amoꝛis tã yehemens amatoꝛ:qͥ ꝓvilibus ſarci
nulis tam pᷣcioſas merces expendit¶ Quintuʒ

4 nos incitat ad amoꝛẽ dei ðꝛ amicitia. de ſolo

pe deo certi eẽ valemus: ⁊ ſi eũ diligimꝰ nopᷣ
ſit fidelis ⁊ verus amicus.Alij vo amici inue⸗

niunt tripliciter infideles. Pꝛimo qꝛ aliqñ nõ

220 Uer.

ca. ait Es o diligentes me diligo. ⁊ de hoc xpᷣs

Aui diligit me diligetur a
pre meo:ego diligã eũ. Scðo qꝛ multi ſũt ami⸗

ci tꝑe ꝓſperitatis ⁊ in aduerſitate deñciũt: iðõo.

⁊nõ pman

amant amicos dũ viuũt ſed in m

recitat᷑ in legẽda.Tpe beati ſixti philius im

timũ: ? ide di⸗ Rpiẽs Ecẽl. vj.ca. ait. eſt amicus vm tps ſuũ:
gniſſimũ.Alio modo dicũt nob vt amemꝰ deun ⁊nõ
exhibẽdo nobis tot inumera bñſicia. Nã terra
Lfructus eius aqua ⁊ piſces maris.Aer ⁊ vo⸗.
lucres celi. Ignis ⁊ claritas ſolis:⁊ ſpẽdoꝛ ſtel
larũ ⁊ lune:⁊ omia alia que homini pᷣſtãt: non
cCeſſant ſuo modo homini dicere. Ama deum:
aIaqma deũ:ama deũ:qͥ cuncta ad vſũ tuum oꝛdi⸗
nauit Quartũ qð nos inducit vt diligamꝰdeũ
Egẽa ſcʒ nobis tributa:cũ deus ꝓnobis incar
natus trigintatribꝰ annis cũ dibus ↄuerſando
pati ꝓnobis voluit famẽ:ſitim:frigꝰ: caloꝛem
⁊tandeʒ ſubiüt iugũ grauiſſime crucis in q̃ ſan-
guinem fundẽs moꝛte pᷣcioſa genus humanuʒ
regdemit. Ha ſi puerulũ ipᷣm in pᷣſepio naſcẽtezʒ
inſpicimus:audimꝰ illũ dicenteʒ. amoꝛtuuso
oia facit me deũ celi carne veſtitũ hoc vili loco
teneri. Si pãnis inuolutũ vel vagientẽ ĩi cuna:
aut herodis iram pegrinando in vlnis matris

⁊nõ pmanebit in tꝑe tribulatiõis. Sʒ nõ ſicẽ
in deo de qͥ vꝛi pſalmo. Juxẽ dñs his qͥ tribu⸗

lato ſunt coꝛde q;uis amicos ſuos ⁊ eoꝝ ytili

rit quos in tribulatioõe cõfoꝛtat.Tertio pleriq;

ſiciunt᷑: moꝛtuos expoliates ⁊ bona eoꝝ pau⸗
peribꝰ diſpenſanda tanqᷓ; lupi rapiẽtes. Sʒ de

us ſpirituʒ a coꝛpoꝛe exeuntẽ ad ſe ſuſcipit: illũ
ꝙꝙ delicijs ac diuitüs er᷑ne vite facit participẽ.

Cõſiderans oĩa ſupꝛadicta beatus laurentius

patria ſcʒ hiſpaniã ⁊ parẽtes reliquit: terrena
oia calcauit ſpꝛeuitq; hereditatẽ:cũ ſilius fuiſ-
ſet vt aiunt nobiliſſimi ducis:atq; beatuʒ ſixtũ
papam ſecutus romam vſq; ꝑuenit: ibia beato
ſixto factus eſt archidiaconꝰ: qui tãto fidei ʒe⸗
lo ductus fuit:vt nec cõminationes nec vbera

dura nec ignis incẽdiũ hoꝛreret Jðo Ambꝛo.
i ᷣmone ſic ſcðᷣſit ð illo.ardebat extrinſecꝰ mar⸗

Vyr laurẽtiꝰ tyrãni ſeuiẽtis incẽdijs:ſᷣ maioꝛ il⸗
lũ intrinſecꝰ xp̃i amoꝛis flãma toꝛrebat.
Qualit beat⸗ laurerte pbatkultigne

ꝓximalis miſeratiois.⁊ an poſſit ele

moſyna dari abſq; charitate.⁊ ſi fieri

Eotdeil licite acqſitis.⁊ quõ põt cau⸗
are ſpualem effectum CTapim. n.

REcundus ignis

quo examinat eſt ⁊ pbatus inuẽt
abſq; crimine beatꝰ laurentiꝰdðꝛ ꝓxi
alis miſerationis: nã ad ꝓximos miſericoꝛs

t. qbus theſauros ecclie diſpenſauit: naz vt

peratoꝛ:⁊ ſilius ſuꝰnoie philippus fidẽ xpᷣi rece
perãt: ⁊ eccleſiã ſublimare plurimũ intendebãt

Regnauit aũt iſte philipus ãno milleſimo ab

vꝛbe cõdita:vt milleſimus rome annꝰ xpᷣo po⸗

tius qᷓ; idolis diceret᷑:qͥ annus milleſimꝰ fuita
romanis cũ ingenti ludoꝝ ⁊ ſpectaculoꝝ appa⸗
ratu celebꝛatꝰ.Erat aũt cuʒ philipo imꝑatoꝛe
miles qdã nomie decius:quẽ miſit in galliã vt

eã rebellãtẽ imperio romano ſubiugaret. Qui
pergens cum exercitu ꝓſpere cuncta geſſit: vi⸗
ctoꝛq; ad vꝛbẽ redibat. audiens imꝑatoꝛ eiꝰ ad
uentũ honoꝛare eũ volens eidẽ a roma vſq; ve
ronã obuius iuit nec videri debet cuiq; duruʒ
hoc qð ðꝛ de verona:quaſi vellet eã nouã foꝛe
ciuitatẽ:quoniã vt in cronica ricobaldi ſcribit

the tarquinij pꝛiſci qnti regis romanoꝝ:cõdi⸗
te fuerunt in italia agallie vꝛbes ſcʒ mediolanũ
bꝛixia verona vincentia. decius igit᷑ ambitioe
imperij papilionẽ imꝑatoꝛis latenter introiuit
⁊ doꝛimientẽ dñm iugulauit. attraxit aũt exer⸗

ung.

ſijs ⁊ pauꝑibus erogarẽt:necte moueat ꝙ the

ſauri quos laurentiꝰ diſpẽſauit:nõ dicunt᷑ the
ſauri imperatoꝛis ſed eccleſie:qꝛ potuit eẽ ꝙ cũ
ipᷣis theſauris philipi aliquẽ etiam thaſauruʒ
eccleſie diſpẽſauit:vel foꝛte iðo dicunt᷑ theſau
ri eccleſie qꝛ philippus eos reliquerat eccleſis
diſpẽſandos.Senatꝰ ergo obuiã decio ꝓceſſit
⁊ ipᷣm in imperiũ cõſirmauit: ne vo ꝓditoꝛie ß
ʒZelo idolatrie dñm ſuũ occidiſſe videret᷑ xpᷣia-
nos cepit crudeliſſime ꝑſeqͥ adeo vt multimar
tyrio coꝛonarent᷑ inter quos etiã philipus iu⸗
nioꝛ annumeratus fuit:poſt hoc oblatus ẽ de⸗
cio beatus ſixtus tanqᷓ; qui xpᷣm coleret ⁊ ipe⸗
ratoꝛis theſauros haberet:tüc decius in carce
re recipi ipᷣm iuſſit donec ꝑ illata toꝛmẽta ⁊ the
ſauros ꝓderet ⁊ xpᷣm negaret.beatus autẽ lau
rentius ipᷣm ꝓſequens:poſt eũ clamabat: quo
ꝓgrederis ſinefilio pater: quo ſacerdos ſancte
ſine miniſtro pperas.Tu nunqᷓ; ſine miniſtro
ſacrificiũ offerre ↄſueueras. Quid in me diſpli
cuit paternitati tue: nũqͥd degenerẽ me ꝓbaſti
experire certe vtrũ idoneũ miniſtrũ elegerl cui
cõmiſiſti dominici ſanguinis diſpẽſatiõeʒ Cui

beatus ſixtus dixit:nõ ego te deſero fili neq; te

derelinquo. ſed maioꝛa tibi debent᷑ ꝓ fide xpᷣi

certamina.nos quaſiſenes leuioꝛis pugne cur⸗

ſum recipimꝰ:te autẽ quaſi iuuenẽ manet gloꝛi
oſioꝛ de tyranno triũphus.poſt triduũ me ſeq̃ᷓ
ris ſacerdoteʒ leuita: deditq; ei oẽs theſauros
pᷣcipiens vt eccleſijs ⁊ pauꝑibꝰ erogaret.Qui
xpᷣianos diligenter die ac nocte queſiuit ⁊ vni
cuiq; ꝓut opus fuerat miniſtrauit om̃eſq; pau
peribus diſpẽſauit.idðo eccleſia cantat de eo id
pſalmiſte qð ponit᷑.ij.ad Corl. viij.c.diſperſit
dedit pauperibus iuſticia eius manet in ſeculũ
ſeculi.Que verba ponderãda ſũt diſperſit em̃
dicit᷑:qꝛ pluribꝰ cõdiuiſit ⁊ nõ vni: diſperſit et
non auare retinuit: dedit ⁊ nõ vẽdidit.dedit li
bere ſine ſpe mercedis lucri aut cõmodi aut ob
ſequij tẽpoꝛalis.dedit nõ dãdũ poſt moꝛtẽ de
reliquit pauperibꝰ ſcʒ xpᷣinon parẽtibus non
diuitibus.ideo iuſticia eius manet in ſeculũ ſe
culi:qꝛ merces iuſticie eius eſt eterna:vt expo

nit Nico.delyra. Sed quia hocloco elemoſy⸗
na beati laurentij tam ſublimiter magnificat᷑ li

2„
„₰
.₰

bet tria de ip̃a dubia diſputre.
¶Pꝛimũ vtꝝ elemoſyna dare ſit actcharit

¶ Secundũ vtrũ elemoſyna fieri poſſit dei
Gkeacquifſtits.

lli⸗

ſua cauſa:ſed bona ſpiritualia ſunt potioꝛa coꝛ

. EE

atſpiritualẽ effectum.

tate:igit᷑ nõ erit actus charitatis.nã pꝛime ad

Corl.xiij.c.aplłs dixit. Si diſtribuero ĩ cibos
pauperũ om̃es facultates meas charitatẽ aũt
nõ habuero nihil mihi ꝓdeſt. Ad hoc reſpon⸗
det Tho. ſcða ſcde.q.xxxij. aliqͥd dicit᷑ eſſe
actus vvtutis dupliciter: vno modo materiali⸗
ter ficut actiuſticie eſt facere iuſta: a talis acc·
põt eſſe ſine vᷣtute:nam multinõ habẽtes habi
tum iuſticie operant᷑ iuſta:vel ex naturali rati⸗
one:vel ex timoꝛe:vel ex ſpe aliqͥd adipiſcendi
Alio modo ðꝛaliqͥd eſſe actus vtutis foꝛmalit
ſicut actus iuſticie eſt actio iuſta eo modo quo
iuſtus facit ſcʒ pꝛompte ⁊ delectabiliter. Et H
modo actus vvtutis non eſt ſine vᷣtute.vᷣm h̊er
go dare elemoſynã materialiter pᷣt eſſe ſinecha
ritate. dare vo elemoſynã foꝛmaliter. id eſt.p⸗

2*

pter deum H 2 pꝛompte ⁊ onini eo
õ eſt ſine charitate elemo
ſyna qͥdem eſt opus quo dat᷑ aliqͥd indigẽti ex
e ꝓpter deũ. C Scom dubiü fuit vt-·
ſyna fieri poſſit deillicite acqſitis.Ad S
det Tho. vbi ſupꝛa. ꝙ aliquid põt dici
tripliciter illicite acquiſitũ Tno modoillð qð
illicite ab alio accipit᷑ ⁊ debet᷑ ei: nec poteſt ab
eo qui accipit retineri: ſicut cõtingit in rapFina

modo quo delectet:

1

cõpaſſõ

furto ⁊ vſuris ⁊ de talibus cuʒ homo teneatur

ad reſtitutionẽ elemoſyna fieri non põt. Secũ:
do modo eſt aliquid illicite acquiſitũ: qꝛ ille qᷓ

acquiſiuit retinere nõ põt:nec tamẽ debetur ei
ꝗ quo acquiſiuit ſcʒ qꝛ cõtra iuſticiã accepit et
alter cõtra iuſticiã dedit.Sicut cõtingiti ſymo
nia in qua dans ⁊ accipiens cõtra iuſticiã leg
diuine agit:vnde non debet fieri reſtitutio ei q̊
dedit. Sed debetĩ elemoſynas erogari: ⁊ eadẽ
ratio ẽ in ſimilibꝰ in quibꝰ ſcʒ datio ⁊ acceptio
ertio modo eſt aliqᷣd illi⸗
äcz geia acqᷣſitio ſit illici

eſt contra legem.e
cite acquiſitũ non qͥdeʒ qꝛ ipᷣa acqlitio fit illici
ta:ſᷣ qꝛ id ex quo acquirit᷑ eſt illicitũ Sicut ptʒ

de eo qð mulier acauiitP meren icll ⁊ hoc ꝓ⸗
uia em mulier qme⸗
retriciũ exercet turpiter agit ⁊ 3 legẽ dei. Sed
in eo ꝙ accipit non iniuſte agit nec ↄtra legem
vndelicite retineri põt ⁊ de eo elemoſyna fieri:
nõ tamẽ fit ð tali lucro oblatio ad altare.iuxta
illud Deut.. xxitij. c. Non offers mercedẽ ꝓſti⸗
buli in domũ dei tui:tum ꝓpter ſcandalũ: tum
acoꝛpoꝛalis habeat ſpiritualem
v nõ eck nõ ẽ potioꝛ

pꝛie vocat᷑ turpelucrũ.

ꝓpter ſacroꝝ reuerentiã. ¶

*½ .

Ey

citũ ⁊ ilos qͥ cũ impatoꝛe venerant p̃ce pᷣtio ? ¶ Tertium vtrum elemoſyna coꝛpoꝛalis habe
muneribus:atq; cũ eis ad vꝛbẽ gradu cito pꝛo è
perauit.audiẽs hoc philippus iunioꝛ vehemẽę
ter extimuit:a totũ theſaurũ patris ⁊ ſuũ beo-⸗
to ſixto ⁊ ſancto laurẽtio cõmendauitvt ſiiſßjm
a decio interfici ↄtingeret theſauruʒ ipᷣm eccle⸗

CAd pꝛimũ dubiũ poſſet quis dicere arguen⸗
do. . actus charitatis non põt eſſe ſine chari⸗
tate:ſed largitio elemoſynaꝝ põt eſſe ſine chari

ponul
betſp⸗
cauſa
copo
non
hel
denii
Hüc
attnip
ſooſtan
eectun
prime
ſeciue
düect
affert
ut⸗
guaſt
fierp
ſene
poꝛ

ſamaio⸗
noſfſne
lurbea
goütor
Wba⸗
os⸗
he
pen
dee

pPooꝛalibus:non ergo elemoſyna coꝛpoꝛalis ha⸗ loꝛe capſtis liberauit ⁊ pauperũ pedes lauuns
betſpirituals effectum. Sechnndo multiplicta ommnbue denonn dectt Balen zortem AN .
echn /· auſa multiplicaf᷑ effectus. Si ergo elemoſyna mo cuiuſdam xp̃iani veniens quendam cecun
kechrr coꝛpoꝛalis cauſarct ſpũalem effectuʒ: ſequereẽ ibi rewerit ⁊ facto ſigno crucis cũ illuminaut:·
inend Reſte elemoſyna magis ſpiritualit᷑ ꝓſiceret vnde eccleſia cantat de eo Laurentius bonum
bos ð eſt cõtra id qð ſaluatoꝛ dixit Luce.xxi.c. opus operatꝰ eſt:qͥ per ſignum crucis cecos i:
Eait de vidua ponẽte duo era in gaʒophilatiũ(Re luminauit. Cum autẽ beati Sixtus decio nol.
Pon. ſpõdet Tho.vbi ſupꝛa:ꝙ elemoſyna coꝛpalis lert cõſentirenec idolis imolare ipᷣm decollari p
tteſe põt tripliciter cõſiderari. Ano modo ſᷣm ſuam cepit: accurrens autẽ beatus Laurentius poft·
wuli⸗ ſubſtantiã ⁊ m hoc non habet niſi coꝛpoꝛale, ipm exclamabat.noli me derelinquere paterſi·
e Exeffectum inquatũ ſcʒ ſupplet coꝛpoꝛales defect cte:qꝛ theſauros tuos iam expedi: quos tradi
nl ꝓximoꝝ. Alio modo põt cõſiderari ex ꝑte cau diſti mihi.Tunc milites audientes theſzuros
lln⸗ ſe eius inquãtũ ſcʒ aliquis elemoſynã dat ꝓpt laurentiũ tenuerunt.⁊ perthemio tribuno tr⸗
nc dilectionem dei ⁊ pꝛoximi. Et quãtumad hoc diderũt. Ipᷣe autem decio eum pᷣſentauit Qui
mit affert fructum ſpiritualem: vnde ſapiens Ecci. tradidit euʒ Aaleriano pꝛefecto vt aut theſau
r xxix.ca.ait. Elemoſyna viri gratiam hominis ros pꝛodat ⁊ ſacriſicetidolis:aut diuerſis eum
te quaſi pupillã cõſeruabit. Tertio põt cõſidera interire faciat ſuplicijs ⁊ toꝛment. valerianus

M.
tſn
1ries
echeno

ier

ß
1dici
6e5
ſteb
Pina
Gr
Dech

Weiz

uptet

Gtiſro

rü
toiq

Pralti
atpto⸗

Goili⸗
tilici
p;
c
ſne⸗
gen
ura
ſſi⸗
alem
otio:

ri ex parte illius cui datur:⁊ ſic habet ſpiritua⸗

lem effectũ inq;tum ſcilicet ꝓximus cui per coꝛ
poꝛalẽ elemoſynã ſubuenitur mouetur ad oꝛan

dum ꝓ benefactoꝛe Ad pꝛimũ itaq; argumẽtũ
dicendũ ꝙ ratio illa pcedit de coꝛpoꝛali elemo
ſyna ſᷣm ſubſtantiã.Ad ſecunduʒ vero dicit᷑ ꝙ
vidua que minus dedit ſᷣm quãtitateʒ plus de

dit ᷣm ſuam ꝓpoꝛtionem:ex quo peniat᷑ in ip⸗
ſa maioꝛ charitatis affectꝰ:ex qua charitate ele

moſyna coꝛpoꝛalis ſpũaleʒ efficaciã habet Igi

tur beatus laurentiꝰex hoc maxime cõmendat

quia totus charitate ſuccenſus theſauros pau

peribus diſpenſauit. Nec obſtat qꝛ ſui nõ erãt

quos ſi voluiſſet potuiſſet ꝓ ſe retinere: cũ etiã

ſi ſp illos poſſediſſet: adhuc diſtribuiſſet pau⸗

peribus ꝓpter diuinũ amoꝛem.

¶ Qualiter beatus Laurentius exami
natus eſt igne tyranice perſecutionis

de gratia conſtatia ⁊ glona beatilau-

Ertiꝰ ignis quo

Capim-I.

examinatus eſt beatus Laurentius
⁊ nõ eſt inuenta in ill
dicit᷑ tyrãnice ꝑſecutio

—

patientie:

us pſecutus eſt eum vſq; ad moꝛtem: quã ipſe

letanter Pxpo ſuſcepit. de hactamen illius pſe

emus tria.

cutione cõſiderare debe

*

CPꝛimo

cõuertendis gẽtilibꝰ.veniens nanq; ad domũ
cuiuſdam vidue que multos xpᷣianos in domo
ſua abſconderat:quã longus doloꝛ capitis de
tinebat:impoſita manu ſuꝑ caput: eius eſja do

ꝛimo conlideremus gratiaʒ quã deus cõ
tulit beato Laurentio in miraculis faciedis et

effudit ⁊ ipᷣm in chꝛiſti nomie baptiʒ auit.Sta⸗

timq; qui cecus fuerat lumen recepit.Auapꝛo
pter multi ad eum ceci veniebãt: a ab eo illumi
nati redibãt. Interrogatꝰab hipolito ð theſau
ris:ita reſpondit ꝙ ipᷣm ad fidem ↄuertit ⁊ cuʒ
omni familia baptizauit. Secũdo conſideremꝰ
beati Laurẽtij cõſtatiam qua habuit in tome

tis:poſt omnia qdemſupꝛadicta mandauit vo
lerianus ad hipolitũ vt Laurentiũ pᷣſentaret:
cuiſLaurentiꝰ ait. ambulemus pariter qꝛ mihi
tibi gloꝛia pꝛeparatur.ad tribunal igitur am
bo veniũt et ſit iterum inquiſitio de theſauris:
laurentiꝰ autẽ triduo indutias petijt: quas va
lerianꝰeidẽ ſ̊ hipolliti pollicitatiõe cõceſſit: in
hoc triduo Laurẽetiꝰ pauperes claudos cecos
⁊ alios collegit:⁊ eos i palatio ſaluſtiano coꝛãa
decio pꝛeſentauit dicens Ecce iſti ſunt theſauri

eterni qui nunqᷓ; minuũtur ſed creſcunt:qͥ i ſin-

gulis diſpergunt ⁊ in omnibꝰ inueniunt᷑.hoꝛũ

enim manus theſauros in celum depoꝛtauerũt
Aalerianus pᷣſente decio dixit.Quid variaris
per multa iam nũc ſacriſica ⁊ magicam artẽ de⸗·
pone. Cui Laurentiꝰ. Quis debet adoꝛari quu

factus eſt an qui fecit. Jratus decius iuſſixeuʒ

ſcoꝛpionibus cedi: ⁊ omne genus toꝛmentoꝛũ
ante ipᷣm afferri: quem cũ ſacriſicare iuberet vt/
hec toꝛmẽta euaderet.reſpõdit inſclix: beg

autem cuidam vicario nomie hipolito in cuſſto
diam euz tradidit: quẽ ille cũ multis alijs i car
cere recluſit. Erat autẽ ibi in cuſtodia qͥdaʒ gece⸗z··
tilis nomine lucillus qui ploꝛando lumen oon
loꝛum amiſerat. Cui beatus Laurentiꝰ lumẽ ſe
reſtaurare ꝓmiſit:ſi in xpᷣm crederet et baptii
mũ ſuſciperet:ac ille ſe baptiʒare inſtantius o
ſtulauit. Accipiens ergo Laurentiꝰaqu dixit·
ei: omnia in cõfeſſione mundat᷑. Cunq; illuʒ de
articulis ſidei iterrogaſſet diligẽter. Et ille oia
ſe credere confeſſus fuiſſet:aquaʒ ſuꝑ eiꝰ caput

y 8

„ .*
7*

las ſemper

fſtibus ceditur v ardétes lamine ad latera ap

magicã toꝛmenta deludis: ine tamen deludere
non valebis. Juſſitq; eũ plũbatis duriſſime co

diet,:laurẽtius autem oꝛauit dicẽs. Domine ihßu
chꝛiſte accipeſpiritũ meum: tũc audiẽte decio
vox inſonuit.Adhuc multa certamina tibi de⸗

bentur. Tũc decius furoꝛe repletus dixit: viri

romani: audiſtis demones iſtum ſacrilegũ con

ſolantes:qui nec deos colit nec toꝛmẽta metuit

nec iratos pᷣncipes expaueſcit. Juſſitq; iterum
eum ſcoꝛpionibꝰ cedi. Subꝛidens autẽ Caurẽ ”Ml
¶ Sermo quinquageſimuſquintus de
ſancto Auguſtino pꝛeclariſſimo lumi

tius gratias egit:⁊ ꝓ aſtãtibus exoꝛauit :eadẽ

hHoꝛa romanus in xpᷣm credidit Recluſus poſt
heciterum Laurentiꝰ in cuſtodia hipoliti: no⸗
Ale ſequenti Laurentiꝰad decium adducit᷑.cui
decius: aut inqt dijs ſacriſicabis aut nox iſtai
te cum ſupplicijs expendet᷑. Cui laurẽtius maa c
nox obſcurum non habet:ſed omnia in luce cla⸗
reſcunt. Dixitq; decius:afferat᷑ lectus ferreus
yt requieſcat in eo contumax Laurentiꝰ:mini

ſtri ergo eum exuentes ſuꝑ craticulã ferreaʒ ex

tendũt: ⁊ pꝛunis ſuwoſitis eüũ cũ furcis ferreis
cõpꝛeſſerunt. Dixiiq; laurentiꝰ valeriano. di⸗
ſce miſer:qꝛ carbones tui mihirefrigeriuʒ: tibi
autẽ eternuʒ ſuppliciũ pᷣſtant: quia ipᷣe dominꝰ
nouit ꝙ acculat non negaui euʒ:interrogatus
chꝛiſtũ cõſfeſſus ſum:aſſatus gratias ago:dixit

qᷓ; hilari vultu ad deciũ.Ecce miſer aſſaſti vnã

partem gira aliam 1 manduca. deinde ſubdidit

gras ago tibi domine:quia ianuas tuas ingre⸗

di merui:⁊ ſic ſpiritũ emiſit. Confuſus decius

cum valeriano ambulauit in palatiũ tiberij re⸗
licto coꝛpoꝛe ſuꝑ ignẽ.Qð hipolitus manera⸗

puit ⁊ cum iuſtino pᷣſbytero in agro verano cõ

ditum aromatibꝰ ſepeliuit. ¶ Tertio cõſidere
beat? Lauréti⸗

mus gloꝛia quam aiſecutus ei

eſt impſcruta

igamus mente quaʒ tribuitilli deus in ſua ec-

eſia militante fecit qdem deus ſanctũ ſuũ mar
tyrem multis miraculis coꝛuſcare: de ùbus ꝓ

deuotione noſtra aliqua pauca narremus. Re

fert Gꝛeg turonenſis. ꝙ dum qͥdam ſacerdos

gquandum eccleſiã ſancti Lauretij repararet ⁊
trrabes quedam nimiũ bꝛeuis eſſet. rogauit be⸗

aatum Laurentiũ vt qui pauꝑes fouerat ſue in

opie ſubueniret. Que ſubito ſic excreuit vt ꝑs

non modica abũd aret. Quaʒ partem ſacerdos

minutatim in cidit et multas inde infirmitates

ſanabat. Quidã inſuꝑ pᷣbyter nomine Santu

optaui.Tunc iubente decio nudus

ponũtur. Dixitq; laurentiꝰ. Domine ihu chꝛi
ſte deus de deo miſerere mihi ſeruo tuo: qꝛ ac⸗
cuſatus non negaui: interrogatus te dominuʒ
cõfeſſus ſum. Dixitq; ei decius.ſcio ꝙ per artẽ

02

auguſtino diſtinguemus

yriu tilla que in celis eſt

Sermo v.

lus beati laurenti eccleſiã a lõgobardis incen-
ſam reparare volens artiſices multos cõduxit

Quadã autẽ vice dum qͥd eis aponeret nõha

beret pᷣmiſſa oꝛatione reſpexit in clibanũ ⁊ ibi⸗
dem candidiſſimũ panem inuenit. Sed cũ vox
ad vnius pꝛandij eſum tribus ꝑſonis ſufficere
vigeret᷑ laurenti artifices ſuos nolens defice-
re ſic pᷣdictuʒ panem multiplicari fecit ꝙ in ali⸗
mentum decem dierũ operarijs cũctis ſuffecit.
Sũt ⁊ alia huius ſacti miracula que cauſa bꝛe
uitatis omittimꝰ.igit᷑ deuotiõe qua poſſumus
beatũ Laurẽtiũ depᷣcemurvt ſua interceſſione
nos dignos efficiat qua mediate puenire vale⸗
amus ad illam gloꝛiã ſempiternã in qua ipᷣele⸗

ria in ſecula ſeculoꝝ. Amen.

tatur cuʒ domino ihu xpᷣo.Cui ſit honoꝛ ⁊ glo

ne eccleſie lancte dei ·

peccata ipiua v exaltauii inetern
Eoꝛnu eius Sapiẽtis ſüt ver
iginaliter Ecci. xl vij

.

Se

. „

tamẽ ne in ſolennitate ipᷣius ab eius deuotione

Coliigemuſq; aliqua ex multi que ſancti augu

ſtini merita ⁊ gloꝛiam expꝛimunt verba ſapi⸗
entis in themate in qbus tria myſteria ð beato

um declarandũ de beato auguſtino
dicit cõuerſionis de quo dicit. x-pᷣs

purgauit peccata ipᷣius.hoc vtiq; factuzʒ fuit:

dü relicta vanitate phᷣoꝝ:abiectaq; impiſſſima

hereſi manicheoꝝ in xpᷣm ꝑfecte crediditetſa⸗

crü baptiſina ſuſcepit ad ꝗð plenius intelligen

dü tria in hacparie dubia polent 3.
Reunumgte fierint cauſe augii tinu ad he

(Se⸗

pales:
C
ſnent
nin
gocordi
fmao

inaliter Ecci. xl vij.ca. Ex omni parte reſo
nant laudes eximie auguſtini doctoꝛis pᷣſtan⸗
tiſſimi. Tanta ex verbo illaꝝ copia eſt vt nõ ni
ſi longiſſimis oꝛationibꝰ explicari queat.verũ⸗

mens noſtra ieiunet aliqua ð ipᷣo patre celebꝛa
tiſſimo bꝛeuiter diſſeremꝰ. Gaudent quippe bꝛe
uitate moderni. vtnotat᷑.ff. q metus cau.lj.C
de awellationibꝰ. l. amplioꝛẽ · · in refſutatoꝛijs

etan
gcume
ßedel
ond.
tüene⸗
meißn
Quica
auic
deaun
nüne⸗
celer
eſtiſe
cduc
ſncn
percn
nacet⸗
waetſi
hereian
ſonige
lceſuo
.D—
wo
⸗
im
deo
neb
iuli
rem
debat
ſiwie
iaec
Kitati
nodon
fuul
nidus
Neaus⸗
fus
wn
GMeron
haui
fage
a
r
lun

dune

noh

1idr

ur.

ſie⸗
lali⸗
ecſt.
abre
mus
ſwe.
Ne⸗
lſſet⸗
nig

pales 7 deteſtdi.

⁊ cõuerſionem auguſtini cooperantia.

(Tertium que fueruntmedia ad penitentiaz

C Ad pꝛimũ dubium reſpondemus q fuerint

7

tres cauſe pᷣcipue que induxerunt auguſ
in erroꝛes manicheoꝛũ.

n

tia coꝛdis obduratio. C Mꝛima cauſa fuit ex⸗
iſtmatio intellectus:habuit nanq; ex dono na
ture tantã ingenij ſublimitatẽ tãtũ q; itellectus
acumẽ vt videat᷑ quodãmodo impoſſibile qð
ipᷣe de ſe in vitate fatet᷑. Ait em̃ ſic in lib.cõfeſſi

onũ. Omes libꝛos artiũ quas liberales vocãt

tũc nequiſſimꝰ cupiditatũ iniquaꝝ ſeruus per

meipm legi ⁊ intellexi quoſcũq; legere potuit.

Quicqͥd em̃ ẽ de arte diſſerẽdi ⁊ loquẽdi Quic
quid de dimenſionibꝰ ſigurarũ ⁊ demuſicis et
de numeris ſine magna difficultatenullo homi
nũ tradẽte intellexi.Scis tu dñe deus meus ꝙ
celeritas intelligẽdi ⁊ diſcẽdi acumẽ donũ tuũ
eſt:ſed non inde ſacriſicabã tibi:hoc ideo ſic cõ⸗
cludit qm̃ non ſe hũiliabat deo neq; ſcripturis

ſanctis pᷣbere volebat aſienſuʒ. Et vt Berñ.ſu

per cantica aſſerit. Superbo loco veritas non
videt᷑. Et ſuꝑ illud ieremie.xlix.arrogantia

tua et ſuꝑbia coꝛdis tui decepit te.glo.ait.oĩs

hereticus arrogans quia ſuꝑbia facit hereticũ
non ignoꝛãtia. Gꝛegꝰ inſuꝑ dicit.Tantoa dei

luce ſuꝑbi lõgeſunt quãto apud ſe humilis nõ

ſunt.Ad hanc itaq; dementiaʒ ſuꝑbi deueniũt

vt intellectum eoꝛũ minime limitatũ arbitren

creduntq; illum ꝓpꝛia vi attingere poſſe omia
intelligibilia. Sic ⁊ auguſtinꝰputabat ſeabſq;
deo ſuo intellectu omnia penetrare:ob quod ſi
nebat eum deus ruere in tenebꝛas erroꝝ:vnde
in lib.cõfeſſionum loquẽs ad deuʒ dicit.tumo

re meo ſperabar a te ⁊ nimis inflata facies caau
debat oculos meos.Et iterũ in eodem libꝛo.in

ſtitui animuʒ intendere in ſcripturis ſacris:ſed
viſa eſt mihi ſcriptura indigna quã tuliane di⸗
gnitati cõpararem. Tumoꝛ em̃ mẽtis fugiebat
modum eius. Illa auteʒ erat que creſceret cum

paruulis: ſed ego dedignabar eẽ paruulꝰ ⁊tu⸗
midus fauſtu grandis mihi videbar. ¶ Secũ⸗

da cauſa que induxit auguſtinũ in erroꝛes fuit

affectus inoꝛdinatio.inclinauerat qͥ pe affectuʒ

ſuuz inoꝛdinate ad iſta tẽpoꝛalia bona ad diui⸗
tias ad gloꝛiã vanam ⁊ ſimilia. Nam de carta⸗

gine romã ⁊ de roma mediolanũ perrexit:vt re

thoꝛicã venderet illam ſcʒ legẽdo ⁊ ſue cupidi

tati ⁊ gloꝛie ſatiſſaceret: vnde ipe ait in lib.con
feſſionũ.Docebã artem rethoꝛicã ⁊ victoꝛioſã
loquacitatem victus cupiditate vendebã. Et

iterum in eodem libꝛo.Exalabant nebule de li⸗

erroꝛes manicheoꝛuũ. Pꝛima dicit intellect*
exiſtimatio. Secũda affectus inoꝛdinatio Ter

CPꝛimus

tis ⁊ obnubilabãt coꝛ meũ vt nõ diſcerneret᷑ ſe

2. . . . .ẽ

renitas dulcedinis a caligine libidinis Multi

em̃ tanto ardoꝛe ad hec tẽpoꝛalia inflammãtur

vt omnino ceci facti in varios labant᷑ erroꝛes:
hij lʒ interdũ chꝛiſtianos ſuo oꝛeſefoꝛe dicant:
tamẽ in coꝛde nil crequnt de vita futura:nec pe

nas timẽt.neq; deſiderãt gloꝛiam ſempiternaʒ

Tertia cauſa que induxit Aluguſtinũ in erro
res dicit᷑ coꝛdis obduratio: vocatꝰnãq; a deo
multotiens⁊ tactus gratia illius nolebat aperi
re coꝛ ſuum:imo claudebatillud. vnde in libꝛo

— ℳ

cõfeſſionũ dicebat. Vocaſti me ⁊ non eratqͥ re⸗

ſponderet tibi dicenti mihi. Surge qͥ doꝛmis ⁊

exurge a moꝛtuis:ligatus em̃ eram non alieno

ferro ſ̊ mea ferrea voluntate. Nolutabatr᷑ ergo

auguſtin in ꝑditiſſimis erroꝛibus manicheo
rum necnõ ⁊ alioꝛũ. Nam ad has nugas addu

ctus eſt vt arboeꝛm fici ploꝛare diceret: cum ab

ea ficus vel folium tolleret᷑. ¶ Secundũ dubi⸗

um fuit:qui ſunt manicheoꝛũ erroꝛes pꝛinciba
pales ⁊ deteſtãdiia ad hoc dicimus ꝙ ſũt tres
CNꝛimus eſt contra pꝛincipij veritatem.
¶Scõs cõtra incarnationis xpᷣi veritatemn.
Tertius contra legis antique bonitatem.
Peꝛit erroꝛ manicheoꝛũ eſt cõtra pncipij
vnitatem.nam vt dicit᷑ in.c.j.de ſũma trinitate
⁊ fide catholica.vnuz vniuerſoꝛũ pncipiũ Qö
Ariſto.⁊ phi.viij. phiſicoꝝ vnum mouens: ?
in libꝛo de cauſis vnam pꝛimã cauſaʒ et in.xij.

metaphiſice. vnum pꝛincipẽ appellat. Sed Au

guſtinus cõſcribit in lib.de natura boni.mani⸗ .
chei duo öncipia ponũt vnum mali aliud boni

vnꝰm eos bpᷣncipes lucis eſt Cuius habitatio

regio lucis ſuꝑ iſta viſibilia Alter eſt pꝛinces
tenebꝛaruʒ ex aduerſo:cuius habitatio ẽ regio

tenebꝛarũ: ⁊ vterq; pᷣnceps habet populũ ſuuʒ
2 a pꝛincipio tenebꝛarũ dicũt eſſe coꝛruptibilia

⁊mutabilia. Iſte erroꝛ valde cõtumelioſus ẽ:
et creatoꝛi ⁊ creaturis.Creatoꝛi qᷣpe quia ma⸗
gnam ꝑtem ſui regni ⁊ gloꝛie ſue aufert ei domi
nũ creaturarũ viſibiliũ alteri tribuit. Creatur
etiam cõtumelioſus eſt:quas retrahit a domio

tam honoꝛabili ⁊ ſubdit eas tam vili ſeruituti;:

vt eſt ſeruitus diaboli Sed vt apareat huius

erroꝛis falſitas ſubdemus auctoꝛitates ⁊ ratio
nes qͥbus inititur vt ſic debilitas eius faciluius
coꝛruat.Arguũt ̊ pᷣmo manichei.qꝛ Matth.
vj. ca.dixit chꝛiſtus.nemo põt duobus domi⸗
nis ſeruire: vocans diabolũ dominũ eo ꝙ ipſe
ſit dominus mundi:vt ipᷣi aiunt:ergo ipᷣe ẽ de⸗·

us vel creatoꝛ ipius.Sed argumentũ non con

udit. cum reges gentiũ dominent luce. xxiI.
ſed tamẽ non ſüt dij vel creatoꝛes. Secundo ar
guũt qꝛ atth.vij.c.ſcribitur.non põt arboꝛ

33

lv.

pona fructus malos facere. Et quo inferũt: er⸗

“ Bo malans oſſunt eſſe ab eodẽ bncipio a quo
ſunt bona. Ergoſũt duo pncipia vnũ bonoꝛũ:

aliud maloꝝ. Quibꝰ reſpõdemꝰ ꝙ lʒ arboꝛ bo⸗

na nõ faciat malũ fructum:tamen nihil ꝓhibet
fructũ quẽ arboꝛ bona ꝓduxit poſſe putreſieri

⁊ coꝛrumpi:⁊ nemo adeo fatuus eſt vt cum vi

det diuerſa pira in archa vel in mẽſa: quoꝛum
galia putrida ſũt:alia ſana ꝙ ꝓpter hoc non cre⸗

dit ea nõ poſſe eſſe ex eadẽ arboꝛe:nec aliqͥs cre

dat duas mulieres nõ poſſe habere vnã mfez:

co ꝙ vna vᷣgo alia coꝛrupta. Sic nihil ꝓhibet

diabolũ eſſe bonũ creatiõè ⁊ factũ a deo:maluzʒ
voſua voluntate. ¶ Tertio arguüt manichei

qꝛ Johis.viij.c.ſcribit᷑. vos ex parte diabolo

eſtis.ergo diabolus eſt creatoꝛ illoꝝ:quibꝰ ver

bailla ſic dicta ſũt. Reſpondet᷑ ꝙ nõ ſequitur

nam pater dicit᷑ aliqͥs alterius: vel qꝛ ab eo ha
betſubſtãtiã:vel quia ab eo habet moꝛes ſuſci⸗

piendo eius doctrina:vel imitãdo vitã:h̊ ſcðo
modo diabolꝰ erat pater phariſeoꝝ. ⸗

nit em pnceps mundi huius ⁊ in me nõ habet
quicqᷓ;:diabolꝰ pᷣnceps mũdi vocat᷑:ergo mũ⸗
dus eſt ab eo. reſpõdet᷑ ꝙ non omnes pᷣncipes
ſunt dij vel creatoꝛes: pꝛeterea ipe nceps erat

yſurpatione:vnde iudicio a mũdo erat eicien⸗
dus: m illud Joh;.xij. Nunc iudiciũ eſt mũdi

nũc pᷣnceps mũdi huius eiciet᷑ fſoꝛas. ¶ Quin

to arguũt quia Johᷣ.xviij. dixit xpᷣs.regnũme

unm non eſt de hoc mũdo. ergo xpᷣs non eſt rex
huius mũdi:ergo mũdus eſt regnum diaboli.

Reſpondet᷑ ꝙ regnũ rp̃i ſideles vocant᷑:qͥ non
ſunt de hoc mũdo:qꝛnon ſunt dediti mũdanis
ſunt tamẽ in mũdo ſed quaſi exulãtes ⁊ eternũ
Dei deſiderãtes. ¶ Sexto arguũt: qꝛ apoſtolꝰ .
nẽt adhuc manichei legẽ veterẽ datam ecẽapᷣn
cipe tenebꝛaꝝ ⁊ malam eſſe. Cui erroꝛi occaſio⸗
is grauitas. Niſũ eſt ein ali⸗

ſcda ad Cor..iiij.ca.ait.deus huius ſeculi exce

ſeculi eſt. Reſpondet᷑ ꝙ diabolus nücupatiõe
deus eſt vel dñs ⁊ non ᷣm veritatẽ. Nam ⁊ vẽ

ter deus vocat᷑ ad Philippẽ.iij.ca. quoꝛũ deꝰ
venter eſt: tamẽ venter nõ eſt creatoꝛ:oſtenden
dum eſt igit manicheis ꝙ om̃ia ſunt creata ab

ſᷣpᷣo deo viſibilia ⁊ inuiſibilia. Scribitur nãq;
Matth.vj. ca. Reſpicite volatilia celi ⁊c. Et

ſubdit᷑ pater veſter celeſtis paſcit illa:ergo cibꝰ
coꝛruptibilis quo aues paſcunt᷑ a patre celeſti
eſt. Et Matthᷣ.v.c.dicit᷑ de pane celeſti. pluit
ſuper iuſtos ⁊ iniuſtos: ergo pluuia eſt a deo.

Et Matth. viij.ca. ſcribit̃᷑ de x-pᷣo ꝙ vẽti ⁊ ma
retanq; domino obediebãt ei.⁊ Joh̊.j.c. Om⸗

nia ꝑ ipᷣm facta ſunt.⁊ iteꝝ ibi. In ꝓpꝛia venit

⁊ ſui eam non receperũt.Sed nò erat ꝑ gratiaʒ
ſui:cum eſſent mali:ergo ſui erant ꝑ creationẽ.
Item mutauit aquã ĩ vinũ coꝛruptibile. Johᷣ.

to arguunt Joh. xiiij. xpᷣs dixit de diabolo. ve

nenm dedit ymol
quibnõf

hj.ca. ergo ⁊ coꝛruptibilia ſunt ab ipᷣo.Etapłs
ad Roma.ij.ca.ait.ex ipᷣo ⁊ ꝑ ipᷣm ⁊ in ipo ſũt
om̃ia Et pᷣmead Corj.x.ca.Ex deo omia.⁊ ad
Ephe.ij.ca.ipᷣius factura ſumꝰ.⁊ eiuſdẽ.iij. c.

In deo q creauit omia.⁊ ad Collocẽ.iij.c. In
ipᷣo cõdita ſũt vniuerſa que ſũt in celo ⁊ in ra
viſibilia ⁊ inuiſibilia.Et ad Heb.j.ca. Initio

tu dñeterrã fundaſti: ⁊ opꝑa manuũ tuaꝝ ſũt ce
li.⁊ Actl.iij.ca.dicit᷑. Tu feciſti celũ ⁊ terram.
⁊ eiuſdẽ.x vij.ca.deus qͥ fecit mundũ ⁊ omia q̃ᷓ

in eo ſũt.⁊ Apoc̃.x.ca.iurauit ꝑ viuẽtẽ in ſecu
laſeculoꝛũ qͥ creauit celũ ⁊ terram mare ⁊ om̃ia

que in eis ſũt.mouent᷑ itaq; manichei abſq; vl⸗

la rõne docentes multas fatuitates. ¶ Secun⸗
22% e

dus error manicheoꝝ ẽ ↄtra incarnstiois

manã naturã. Sed contra iſtos eſt ſcriptura ſa⸗

cra:que xpᷣm affirmat deũ ⁊ hominẽ:homineʒ
vo ꝑfectum ex aia rationali ⁊ hũana carne ſub
ſiſtentẽ:atq; verũ redemptoꝛẽ mundi affirmat
nos redemit pᷣcioſo ſanguine ſuo.¶ Tertius
erroꝛ manicheoꝝ eſt cõtra legis antique boni⸗

tatem. dicũt em̃ patres veteris teſtamẽti fuiſſe

daͤnatos leren aliquãdo peccaſſe Sʒ ſimi
liter dicendũ foꝛet ð petro ⁊ paulo qͥ aliquãdo

peccauerũt.qð ipᷣi negãt Sed nos ꝓbamus te

ſtimonijs noui teſtameti qð ipᷣi recipiunt anti⸗
quos patres bonos ſuiſſe atq; ſauatos:nam le
git atth.viij. ca. ulti ab oꝛiẽte ⁊ occidẽ

cigdente veniẽt ⁊ recũbent cũ abꝛaam iſaac ⁊ ia⸗
cobiĩ regno celoꝝ:ergo abꝛaã iſaac ⁊ iacob fũti

regno celoꝛũ. Item ¶ Watth. vij. ca. in trãſfigu

ratiõe domini aparuerũt moyſes 7 he ias cuʒ
eo loquẽtes:ſi damnati fuiſſent in traſfiguratio
Meen KufennR uce olzan or

tuus poꝛtatus eſt ab angelis in ſinũ abꝛae

ſe deu benignũ q tam graue onus
populo impoſuerit.Ad qð dicẽdũ ꝙ coꝛda iu⸗

deoꝛüũ erecta erant per pᷣſumptionem. Nam di

cebant Exodi. xviij.ca. Nõ deeſt qui impleat:
ſed deeſt qui iubeat. Et Exodi.xxiiij.ca. Re⸗
ſpondit vniuerſus populus ſimul cuncta q lo⸗
cutus eſt dominꝰ faciemꝰ.ideo humiliãdi erãt

graui onere legis vt ad auxiliũ gratie currerẽt.
Secũdo dedit occaſioneʒ huic erroꝛi iuſticia qᷓ

puniebant᷑ criminoſi.vnde dicũt non fuiſſe de⸗
um benignũ qͥ legem tam crudelẽ dedit.Ad qð

dicendũ ꝙ cum pᷣncipium ſapiẽtie ſit timoꝛ dei

vt ſcribitur NPꝛouer.j.ca.ꝑfectio vero ſapiẽtie

ſit amoꝛ dei. bma lex debuit inchoare a timoꝛe
malos acriter puniẽdoſecũda lex debuit ſapiẽ

tiam ꝑſicere cuʒ amoꝛe multis amonitionibꝰ et

N

tando
bum⸗
utiſu
inn
tiofi
foned⸗
mlein
gaeeni

lesride
Sigan
6Sman
pooſe⸗

onen
düan
rum,
mob⸗
&
geni
nich⸗
ſtian.
ſumar
daman
dunn
ger
ſisaſtu
cundie

NNR
non
lllee
ppi
ſed⸗
pum.
lonta
pheria
polſo
ſeat
Griſtu
bimeia
egen
fͤgute
beinhe
eluri)
nnd
nn
ſutnr
ſome
ſöaig.
Paſent

fiͤczi

muste
nonti⸗
namle
gccidẽ
cie⸗
dori
iga
nsa;
gurato
er ne
vuc⸗
jali⸗
nus
iu⸗
md
leat:
te⸗
glo⸗
erat
eret.
claqᷓ
ede⸗
dg
ndei
etie
nore
ſapie
libee

pꝓmiſſionibus ⁊ beneficioꝛũ exhibitionibꝰ inci

tando. Tertio huic crroꝛi occaſionẽ dedit ver⸗

bum apoſtoli ad Roma.vj. ca.vbi ait.nunc ſo

luti ſumus a lege moꝛtis:et vocat᷑ ab apoſtolo

lex vetus lex moꝛtis.Ad qð dicẽdũ ꝙ lex moꝛ
tis fuit ſuis trãſgreſſoꝛibꝰ:ſed lex vite fuit inten

tione dantis:ſed lex moꝛtis vitio traſgredientii

vnde ſubdit apoſtolus. Quid ergo dicemꝰ:lex
peccatũ eſt abſit.Sunt ⁊ alij manicheoꝛũ erro
res ridendi:quos cauſa bꝛeuitatis omittimus
Si quis autẽ de illis pleniꝰ edoceri velit legat
ſũmam de vvtutibus ⁊ ibi materiã iſtaʒ bene co
pioſeq; digeſtam inueniet. ¶ Tertiũ dubiũ fu⸗

it: Que fuerũt media ad penitentiã ⁊ conuerſi⸗
onem auguſtini cooperãtia Et dicimꝰ ꝙ tria:
pꝛimũ fuit pie matr lachꝛymoſa oꝛatio. Secũ⸗
du ambꝛoſij facũda pᷣdicatio.Tertiũ exemplo
rum ꝓuocatio. Pꝛimuz fuit pie matris lachꝛy

moſa oꝛatio. IJpᷣenanq; in ꝓuincias africe ciui
tate vero cartaginẽſi oꝛtus honeſtis parentibꝰ

genitus ẽ ex patre ſcʒ patritio:matre vero mo⸗
nicha nuncupata:hec religioſa valde:⁊ in chꝛi
ſti amoꝛe fundata plurimũ flebat pꝛo filio:a ip⸗

ſum ad vnitatẽ ſidei reducere ſatagebat. Qua⸗

dam autem vice ⁊ ipᷣe in libꝛo cõfeſſionũ teſtatf

mater illa ſancta vidit ſe ſtare in quadam lineli

gnea lʒ triſtem:⁊ quidaʒ ei pulcherrimus iuue

nis aſtitit ⁊ cauſaʒ tante triſticiereqͥ ſiuit. Que
cum diceret ꝑditioneʒ ſilij mei auguſtini deplo
ro. Ille reſpondit:eſto ſecura:quia vbi tu ibiil

le:⁊ ecce continuo Rliũ ſuuʒ iuxta ſe ſtare vidit

hec poſt dum auguſtino retuliſſet. Ille ait falle
ris mater non tibi ſic dictũ eſt. Sed vbi ego ibi

tu.ecõtra illa dicebat. Non fili mihi dictum eſt

vvbi ille ibi tu. Sʒ ybi tu ibi ille. Rogabat ergo
ſedula mater quaſi impoꝛtuna quendaʒ epiſco
pum vt pꝛo ſuo filio ĩtercedere dignaretur. Cui

tanta quodãmodo impoꝛtunitate deuictus ꝓ⸗
phetica voce reſpondit: vade ſecura quia im⸗

poſſibile eſt vt fiius tantarũ lachꝛymarum pe⸗

reat DOe ipᷣa itaq; referre poſſumus illud quod
chꝛiſtus in ᷣmone qui legitur iĩ feſto beati iaco

bi maioꝛis dixit. non ſentiebat inquit illa ſicut
cetere matres que coꝛpus natoꝛum amant ani⸗

mã autem contẽnunt.Deſiderãt enim illos va

lere in hoc ſeculo: et non curãt quid in alio ſint

paſſuri. Alij militias filjs ꝓuidẽt alij honoꝛes

⁊ nemo filijs ꝓuidet dominũ:ꝑditionem illoꝝ

cum magno pᷣcio cõparãt:⁊ ſalutẽ illis nec do⸗
no acciꝑe volũt.Si vident illos pauperes tri⸗

ſtantur ⁊ ſuſpirãt. Si aũt viderint peccãtes ne
mo triſtat᷑.vt oſtendãt qꝛ coꝛpoꝝ ſũt parentes

nõ aiaꝝ.hec ille.Scoõm mediuʒ qð cõcurrit ad
penitentiã ⁊ ↄuerſionẽ auguſtini fuit ambꝛoſi
facũda pᷣdicatio.Cũ em auguſtinꝰapud carta⸗

ginẽ multis annis rethoꝛicaʒ docuiſſet occulte
matre neſciẽte romã venit:⁊ ibidẽ multos diſci
pulos cõgregauit:his tẽpoꝛibus mediolanen⸗
ſes a ſynaco pᷣfecto romanoꝝ petiere ſibi doctò
rem in rethoꝛica deſtinari. Erat ibi tũc pᷣſulvi
dei ambꝛoſiꝰ ⁊ ad pᷣces mediolanẽſiũ illuc mit⸗
titur auguſtinꝰ:mater autẽ eius quieſcere non
valens cũ multa difficultate ad eum venit:⁊ ip
ſum iã nec vere manicheũ: nec vere catholicuʒ

repperit. Cepit autẽ auguſtinꝰ beato ambꝛoſio
adherere a eius pᷣdicationes frequẽter audire
Erat em in pᷣdicatione ſatis ſuſpẽſus ne qd cõ⸗

traipam manicheoꝝ hereſim vel p ipa dicere
tur. quadã vice cõtra illũ erroꝛẽ ambꝛoſi diu⸗
tius diſputauit ⁊ ipᷣm aꝑtis rõnibus ⁊ auctoꝛi
tatibus ↄfutauit:ita vt erroꝛa coꝛde auguſtini
penitus pelleret᷑. Certiũ meqiũ qð cõcurritad
penitẽtiã ⁊ cõuerſionẽ auguſtini dicit᷑ exẽplo⸗

rũ ꝓuocatio inflãmatio. Cũ em ſicut ipe nar
rat in lib.cõfeſſionũ iam via xpᷣi ſibi placeret v

per ipam anguſtã adhuc ire pigeret imiſit dñs
in mẽtẽ eius vt ad ſimplicianuʒ in quo lucebat
gratia diuina ꝑgeret vt ſibi eſtus ſuos cõferẽti
ꝓferret qͥs eſſet aptus modus ambulãdi in via
dei in qua alius ſic ibat:diſplicebat em̃ ei quic⸗
quid agebat in ſeculo pᷣ dulcedine dei ⁊ decoꝛe
domus eius quã dilexit:Simplicianꝰ autẽ ce⸗

pit eum hoꝛtari ipe quoq; cepit ſeipᷣm hoꝛtari
ac dicere. Quot pueri ⁊ puelle intra eccleſiam

deo ſeruiũt.tu nõ poteris ꝙ iſti ⁊ iſte⸗ an vero
iſti ⁊ iſte in ſeiis poſſunt ⁊ nõ in deo ſuo:quid

in te ſtas ⁊ nõ ſtas:pꝛoice te in euʒ ⁊ excipiet te

ſanabit te. Int᷑ hoꝝ colloquia memoꝛia victo⸗

rini ĩ mediũ venit: vñ exhilaratꝰ ſimp icianus

narrat Qualiter idẽ adhuc gẽtilis ob ſui ſapiẽ
tiã rome qð maximũ erat tunc ſtatuã meruiſſet
Et qualiter ſe ſepius chꝛiſtianũ dicebat:cui cũ
ſimplicianꝰ diceret:non credo niſi videro te in
eceleſia:ille iocãdo dicebat:nũquid parietes ſa
ciunt hominẽ chꝛiſtianũ:tandeʒ dum ad ecdle⸗
ſiam veniſſet ⁊ ei tanqᷓ; verecũdo occulte liber
vbi erat ſymbolũ fidei ad legendũ datus fuiſſei
ille in altũ aſcẽdit ⁊ alta voce ꝓnũciauit Tune

etiaʒ ab africa quids amicus auguſtini nomie
pontianus ſuꝑuenit ⁊ vitã ⁊ miracula ipᷣiꝰma

giſtri antonij qui nuꝑ in egypto ſub Cõſtãtino
imperatoꝛe defunctus fuerat recitauit.hoꝝ ex
emplis auguſtinus vehemẽier exarſit:ita ꝙ ſo
ciũ ſuũ alippiũ ta vultu qᷓ; mẽte turbatꝰ inuaſit
⁊ foꝛtit᷑ cxclamauit.Quid patimur qͥd audimꝰ
Surgũt indocti ⁊ ceũ rapiũt ⁊ nos cuʒ doctri

nis noſtris i inrernuʒ demergimur:a accurrẽs

in quendam hoꝛtum ſub quadain ficu ſe piecit
vt iße narrat in lib.confeſſionum amariſſime
flens lamentabiles voces dabat.Cũ ain amg

.

¶ Be humili
guſtini.¶ Caplm.I·

quidem

riſſime fleret audiuit vocem dicentẽ ſibi. Tolle
lege:aperuitq; ſtatim codicẽ apoſtolicũ ⁊ con⸗

iectis oculis ad pꝛimũ capᷣ.legit. induimini do

minũ ihm xpᷣm. ⁊ ſtatim ab eo om̃es dubietatl
tenebꝛe diffugerũt:interim autẽ tam vehemen⸗
tiſſimo doloꝛe dẽtiũ toꝛq̃ri cepit: vt fere ad cre⸗
dendam opinionẽ coꝛnelij phᷣi ſuccẽderet᷑ ꝙ ſũ
mũ bonum anime in ſapiẽtia: ſũmũ vero bonũ
coꝛpoꝛis in nullũ ſentiendo doloꝛẽ poſuerat.tã

vehemẽs aũt ille doloꝛ fuit ꝙ etiã loquelã ami
ſit. Quo circa vt ĩ li. cõfeſſionũ refert in tabulis

cereis ſcripſit vt om̃es ꝓ eo oꝛarẽt vt doloꝛẽ il

lum deus mitigaret: ipᷣe vero cum alis genua

flexit ⁊ ſubito ſanũ ſe ſenſit.inſinuauit ergo per
litteras ſancto viro ambꝛoſio votũ ſuũ vt mo⸗
neret quid ſibi de libꝛis ſanctis legenduʒ eſſet:
quo acrioꝛ fieret fidei xpᷣiane:at ille iuſſit Eſaiã
ꝓphetam ea ꝙ euãgelij ⁊ vocationis gentium
ꝓnuciatoꝛ apertioꝛ videatur. Cuius pncipiuʒ

cum Auguſtinꝰ non intelligeret totũ aliud tale

eſſe arbitrans diſtulit vt illud relegeret cũ iſcri⸗
pturis ſanctis magis exercitatus eſſet. Adueni

ente vero paſcali tempoꝛe Auguſtinꝰ cum eſſet
annoꝛũ triginta cum filio ſuo a deo dato puero

valde ingenioſo:quem Auguſtin“ in ſua adole

ſcentia dũ adhuc gentilis ⁊ philoſophꝰ eſſet ge

nuerat:necnon cũ alipio ſuo amico ſacrum ba

ptiſma ſuſcepit:de hac Auguſtini conuerſione
ſcripſit ſanctꝰ datius epiſcopꝰmediolanẽſis li.

j.ſue cronice.ca.x.de quo datio gregoꝛiꝰ memi
nit in libꝛis dialogoꝝ.Tunc in illo baptiſmate
ambꝛoſiꝰ cepit.Te deũ laudamꝰ.⁊ Auguſtinꝰ
reſpondit.te dominũ cõſitemur. Et ſicipᷣi duo

hũc hymnũ alternatim cõpoſuerũt: ⁊ vſq; in ſi

nem decãtauerũt: ꝓtinus aũt in fide catholica
mirabiliter ↄfirmatꝰ ſpem omnẽ quã habebatiĩ
hoc ſeculo dereliqᷣt:⁊ ſcholis quas regebat ab⸗

renũciauit. o miranda dextre dei excelſi muta⸗
tio q̃ auguſtinũ nõ ſolũ de tenebꝛis eduxit in lu

cem illũ lumiare grãdei ſua eccłia pᷣfecit.

„ .

inte

penitentia et ſingularid

ctrina at

—

e

maxime detriblus.

Pꝛimo de penitentie humilitate.

¶ Tertio de vite integritate.

„ —

ſain Iʒ peccata grauia amariſſime defleuiſſet: ta

men ex ipᷣa hũilitate de peccatis q nos minima

2
O⸗
——

4 „
51 N . .
eclarandũ de be .
2
„

ꝛimo cõmendat᷑ de penitẽtie humilitate.

reputamus in lib.cõfeſſionũ deo ſe dolenterac

cuſat. Sicut de eo ꝙ cũ puer eſſet ludebat ad pi
lam cũ ad ſcholas ire deberet. Itẽ de eo ꝙ non
volebat legere vel addiſcere niſi vi a parentibꝰ
vꝛgeret᷑. Iteʒ de eo ꝙ fabulas poctaꝝ ſicut fa.
bulã enee cũ adhuc eẽt puer libenter legebat:?
didonẽ moꝛtuã ꝓpter amoꝛẽ ploꝛabat. Itẽ de
honc de celario vel mẽſa parentũ aliq furaba⸗
tur vt pueris ludentibꝰdaret. Itẽ de eo ꝙ in lu

dos pueroꝝ fraudulẽtas victoꝛias exercebat.

Item de eo ꝙ pira de quadã arboꝛe vicina vi⸗

nee ſue cũ eſſet annoꝝ ſedecim furatꝰfuerat.Ac

cuſat etiã ſe ð eo ꝙ aliquãdo nimis libẽter canẽ

nationẽ libẽter pſpexit:⁊ de eo ꝙ domiexiſtẽs

araneas muſcas ſuis retibꝰ capientes nimis at

tente ꝓſpexit. Ideo aũt de his coꝛã dño cõſite

bat᷑ vt ipe dicit. Quia aliquãdo a bon .
tationibꝰauertunt ⁊ oꝛatiões interrũpunt.Si

q̊s wo feruoꝛẽ cõpunctiones deuotionẽ ↄtriti⸗
onẽ auguſtini penitetis plene ſcire deſideratle
gat libꝛos cõfeſſionũ qͥ vndiq; reſonat liquefa-

ctionẽ coꝛdis ipᷣiusi

ſtinus de doctrine

ingularitate α ingularis

7 excellentiſſimꝰfuerit in doctrina oſtendũt no
bis libꝛi qnos cõpoſuit:ſed ad eius gloꝛiã acce
dit alioꝝ ſanctoꝝ doctoꝝ teſtimoniũ:qui ò au
guſtino loquẽtes ipᷣm copioſiſſimis laudibus
attolunt. Unde pꝓſper in libᷣide vita cõtempla
tiua inqͥt Auguſtinꝰ epiſcopꝰ acer erat ingenio
ſuauis eloquio:ſecularibꝰ litteris peritꝰni eccle
ſiaſticis laboꝛibꝰ ſtudioſus: in quotidianis di
ſputationibꝰ clarus:in omi ſua actione cõpoſi
tus:in q̃ſtionibus ſoluẽdis acutus:in cõuincẽ
dis hereticis circũſpect“: in expoſitiõe fidei no
ſtre catholicus:inexplanãdis ſcripturis cano

nicis cautꝰ.Quẽ in libellis meis ꝓ poſſibilita⸗

te mea ſum ſecutꝰ.Et Anſelmin ꝓlogo mono⸗

logioñ.nihil potui inuenire nec dixiſſe qð non

catholicoꝝ patꝝ ⁊ maxime beati auguſtini di

ctis cohereat.Et policrates lib.ij.c.xviij.nar⸗

ratiõis auctoꝛẽ magnũ teneo Augl.Et poſſido
nius. auguſtinꝰ ſapie lumẽ pᷣfulgidũ ꝓpugna-
culũ veritatis omnes eccleſie doctoꝛes tã inge
P nioqqᷓ; ſciẽtia vicit. Incõparabiliter floꝛẽs tam
IIL &E EVtutum moꝛibus q; influẽtia doctrinarũ.Hu⸗
go in didaſcalõ. lib.iiij.?⁊ Iſið.lib.vj.ethimo.

De noſtris apud grecos oꝛigenes in ſcriptura

rfrũ laboꝛe tam grecos qᷓ; latinos opeꝝ ſuoꝝ nu
mero ſuperauit: deniq; hieronym' ſex milia li⸗
bꝛoꝝ eiꝰ legiſſe fatet:hoꝝ tamẽ oĩuz ſtudia au

guſtinꝰingenio ⁊ ſciẽtia ſua vicit.nam tãta ſcri

plit vt diebus ac noctibꝰ nõ ſcribere quiſqᷓ; va⸗

leat libꝛos ſuos:ſed nec legere quideʒ occurrat

Et egeſippus in ꝓlogo libꝛi de floꝛibus paradi

do a bonis medi

(t

Cann
thor⸗

It⸗
ſes eccl
ionore,
mirabt
vener⸗
ſtitenſ⸗
nants

(lipa

Ee⸗
Auguſt
ſndie

cemno

faſum:
vado
diceto
andeci
dehon
ſipere
euͤli⸗
öton
neg
lum:
detan
enf,
dinlip
ſcöne⸗
ſnbeni
dererp
ſtontbu

oibid⸗

Pore

coti⸗

vYobi
dennus

tieben

legte:
futre

bett
ſcneri

ſeepoſ

bodehe

Mande
liumc
Ptomr
ſepnun

dahelt
lelſend

n
Pkng
iaſdſ⸗

nee
Ahi
Gnon
ennb
cutſi⸗
bat
ede
abe⸗
inlu
tar.
ayi⸗
nNe
R
fiöre⸗
enſi⸗
nie
e:
edi
S

ede
igucn
Kug
Gulans

gütho

acce

nöan

ius

gennto⸗
lecde
Wisdi
cöp
corina⸗
ſta
e
o⸗
on
nidi
nar⸗
ho
⸗
ſͤinge
estun
ühe⸗
Abino.
nptuns
ſor
niiuli⸗
hu
iuaſeri
ſchva⸗
urrat

ganndi

quãto amplioꝛe ſolatio e

ſii· Inter magnos etegregios catholice docte⸗

res eccleſie pclarum fuiſſe ⁊ eſſe auguſtinuʒ qs
ignoꝛet: quẽ cum diuina æ bumana eruditiõe
mirabilẽ om̃es oꝛthodoxi in toto terrarũ oꝛbe

venerantur:pꝛecipue cuʒ apoſtolice ſedis anti

ſtites ſcripta eius ſua pꝛobabile auctoꝛitate ſir⸗
mantes: tanto maioꝛe ſtudio ſemꝑ amplexi ſũt

mee mare ip̃ᷣius quoꝛundã pſalmoꝝ fontibꝰ p⸗
fuſum: diuina miſericoꝛdia largiẽte inriuulos
vadoſos cõpendioſe bꝛeuitatis deduxi vno co
dice tot diffuſa cõplectens quot ille in decades
q̃ndecim mirabiliter explicauit. Sed vt qdam
de homero ait. Tale eſt de eius ſenſu aliͤd ſub

ripere quale herculi clauã de manu tollere Eſt

eni l̃aꝝ omniũ egregius magiſter decurrẽs tã

qᷓ fons puriſſimus nulla fece pollutus.Sed in
integritate fidei ꝑſeuerans:neſcit hereticis lo⸗
cum dare:vnde ſe poſſint aliqua colluctatione

defendere. Totus catholicus.totꝰ oꝛtodoxus

iuenit᷑:⁊ in eccleſia dñi ſuauiſſimo nitoꝛe reſplẽ

dẽs: ſuꝑni luminis claritate radiat᷑.Et haymo

in cõmẽtario ſuper ſecũda epła ad Coꝛinthios

Hm beatũ auguſtinũ:neceſſe eſt ad altioꝛa cõſcẽ
dere:⁊ pfundioꝛa ſcrutari:qui in lucidandis q̃
ſtionibus om̃es doctoꝛes excellit. Et iteꝝ hay
mo ibidem. Sicut ſol in lumine excedit omnes

planetas: ita auguſtinꝰomnes exceſſit in ſacris

exponendis ſcripturis. Et voluſianꝰcui augu

ſtinꝰ epłas ſcpſit. Legi dei deeſt quicqͥd Augu.
cötigerit ignoꝛare. Et Oꝛeg' in epiſtola ad ino
centiũ pᷣfectuʒ africe. expoſitionẽ ſancti iob
vobis trãſmiüiti voluiſtis: veſtro ſtudio cõgau
demus: ſed ſi delitioſo cupitis pabulo ſagina-

i: beati Auguſtini cõpatriote veſtri opuſcula

legite: ⁊ ad cõparationẽ illius ſiliginis noſtrũ

furfurẽ non queratis. Et idem in regiſtro legit

ꝙ beatus auguſtinꝰ nec cuʒ ſoꝛoꝛe habitare cõ
ſenſerit dicens. Que cũ ſoꝛoꝛe mea ſunt ſoꝛoꝛes
mee nõ ſunt. docti ergo viri cautela magna no⸗
bis debet eſſe inſtructio. Et Hieroꝰ in li.ð duo
decim doctoꝛibꝰ. Auguſtin? epᷣs volans ꝑ mõ
tium cacumina: quaſi aquila multa celoꝛũ ſpa⸗
tia terrarũq; ſitus ⁊ aquarũ circulũ claro ſᷣmo
ne ꝓnunciauit. Et idem in epła ad auguſtinuzʒ
duob libellis tuis eruditiſſimis: ⁊ ois eloquẽ

tie ſplendoꝛe fulgentibꝰ reſpondere non potui.
Certe quicqͥd dici potuit:⁊ aſſum ingenio ⁊ de

ſfſcripturaꝝ hauriri fontibus a te poſitum eſt at

q diſertum: ſed queſo reuerentia tuaʒ parũper
patiaris me ruũ laudare ingeniũ : Sunt et alia
tam hieronymi qᷓ; alioꝝ doctoꝝ teſtimonia de

is vſuros ſe fuiſſe teſta
tur. Et caſſiodoꝛꝰ in plogo ſuꝑ pſalteriuʒ. Ad
Auguſtini facundiſſimi patris coſugi opulen⸗
tiſſimã lectionẽ: quo circea memoꝛ infirmitatis

laudibus auguſtini quenos bꝛeuitati cauſap⸗
tranſimus ¶ Tertio cõmendatur auguſtinus
ve vite integritate: poſt couerſionẽ qdem inte⸗
gerrimã vitam atq; ſanctiſſimã duxit: na eme⸗

diolano diſcedens aſſumptis ſecum nebꝛidio ?

cuodio matre ad africam remeabat. Sed cum
eſſent apud hoſti tiberniã: pia mater eius de⸗

functa eſt:poſt cuius moꝛtẽ reuerſus eſt augu⸗

ſtinus ad agros ꝓpꝛios: vbi cũ his qui ſibiad

herebãt ieiunijs ⁊ oꝛationibꝰ deo vacabat ſcri⸗

bebat libꝛos indoctos docebat. ama ãt ciꝰ
vbiq; defundebat᷑ ⁊ ĩ omnibꝰ libꝛis ſuis ⁊ acti⸗
bus admirabilis habebat᷑. Refugiebat aũtad.
Eodẽ tẽpoꝛe apud hypponem erat qdã vinrma

accederet ⁊ verbum ex oꝛeſuo audirei ſeculo re
nunciare poſſet. Qð auguſtinus ybi cõperit: il
luc concitus iuit. audiẽs autẽ valeriꝰ hypponẽ

ſis epiſcopꝰ famã eius ipᷣm plurimũ retinenteʒ

in eccleſia ſua pſbyteruz oꝛdinauit: nõnullis ꝗ/

dem lachꝛymas ſuas ſuꝑbe intenpiãtibus: ⁊ ſ6

q; eum cõſolantibus: m dicentibus quia a loc/
pᷣſbyterij ʒ ip̃e maioꝛi dignus eẽt apꝛopinqua
ret tamẽ epiſcopatui. Qui ſtatim monaſteriuʒ
clericoꝛũ inſtituit.Et cepit viuere m regulam
ſub ſanctis apoſtolis cõſtitutam vbi nullus ali
quid ꝓpꝛium habebat:ſed omes in cõmuni vi
uebant. De cuiꝰ monaſterio decem epiſcopi fu
regulares vocauit regulã tra didit ſub qua mi⸗
litant p̃dicatoꝛes heremitani:ſeruite: oꝛdo ſan⸗
cte bꝛigide: oꝛdo ſancti hieronymi: oꝛdo ſancii
Johãnis hieroſo omitani: oꝛdo ſãcti antonij:

erũt electi. Fratribꝰ autẽſuis quos c⸗ nonicos

oꝛdo cruciferoꝛũ.Cum vero valerius epiſcopꝰ
eſſet grecus:⁊ minus in latina lingua 7 litieris
doci auguſtino poreſtateʒ tribuit: vt otramo
rem oꝛientalis eccleſie coꝛaʒ ſe in eccleſia pꝛedi

caret:vnde cum ep̃i cõtradicerent ille de p non

curabat: dũmodo per eũ ſiert: quod per ſe ſie-
ri nõ valebat. Eodẽ tẽpoꝛe pᷣſbyteꝝ foꝛtunatũ
manicheũ ⁊ alios hereticos:pᷣcipue rebaptiʒ

tos donatiſtas manicheos ↄuicit abſtulit et
fugauit. Cepit aũt beatꝰ valeriꝰ foꝛmidare ne ſi

bi auguſtintolleret᷑ ⁊ ab alia ciuitate i ep̃ᷣm pe

teret᷑:nã ſibi aliqñ ablatꝰ fuiſſet: niſi cũ ad locũ
ſecretũ tranſire euraſſet: ita vt inuenire minime
potuiſſet. impetrauit igit᷑ ab archiepᷣo cartagi⸗
nenſi: vt ipe cederetta auguſtinũ hy onẽſi ec
cleſie p̃ficeret ĩ ẽm.ᷣ cũ h̊ auguſtinꝰ omnimo⸗
de recuſaret:cõpulſus iñ ſuceubuit ⁊ epᷣatꝰcu⸗
ram ſuſcepit. Qð in ſe poſtea fieri non debuiſſe
yt ſuo viuente epᷣo oꝛdinaret᷑: ⁊ dixit ſcripſit

ppter ↄcilij vniuerſalis ꝓhibitionẽ Quq poſt

modũ oꝛdinat didicit:qᷓ; ſancte in ẽatu ſeha-⸗
buit videre poten ĩ legẽda.in diebꝰ aüt eiꝰvan
dali totã africe ꝓuinciã occuparũt: vaſtantes
om̃ia: necparcẽtes ſexuioꝛdini veletati. Etvt
pleriq; tradũt vandali poloni eẽ credunt᷑ a fiu-
mine vaãdalo polonie dicti. in li. vo hiſtoꝛie hi

ſpanie ſcribit. O tpe agenſoꝛici reg vadaloꝛuʒ

facta ẽ ab ipo grauis eccleſie ꝑſecutio in hiſpa
nia ⁊ africa.nã multos martyres fecit:ↄfeſſoꝛi
buſq; linguas abſcidit:qͥ vt Iſidoꝛꝰ narrat ab⸗
ſciſſis linguis ꝑfecte lodbant᷑.⁊ de his fit men
tio.C. ð offi.pfec.pᷣtoꝛio africe.cũ tãdẽ vanda⸗

li ad hypponẽſem ciuitatẽ veniſſent: Augꝰↄuo

catis fratribus dixit. Ecce rogaui dñm vt aut
nos ab his ꝑiculis eruat:aut patientia tribuat
aut me de hac vita ſuſcipiat ne tot calamitates
Vĩdẽ cõpellar. Et ecce tertiũ qð petijt obtinuit
Tertio nanq; obſidionis menſe febꝛibus labo⸗
rans lecto decubuit in quo ſeptẽ pſalmos cũ la
chꝛymis legẽs:ſũptaq; euchariſtia:reuerẽdiſſi
me integro aſpectu atq; auditu coꝛã poſit fra-
tribus ⁊ oꝛantibus migrauit ad deũ anno eta⸗

tis ſue. lxxvj. epatus vo ſui.xlvx.

ini:ð quo fit officiũ duplex

e traſlatione coꝛ pis be

declaraduũ de beato auguſtino oicit᷑
magnificatio· placuit qdẽ oipotenti

TReind inmiraenlor utl atrone.
Scdo in coꝛpoꝛis traſlatione.
Tertio in officij celebꝛation.
C.'Mꝛimo magnificauit eũ deꝰin miraculoꝝ ru
tilatione. Naʒ in vita ⁊ in moꝛte miraculis cla
ruit. In li.nã q;.xxij.de ci.dei.dicit deſe nomẽ
ex hũilitate nõ expꝛimens Scio epᷣm ſemel pꝛo

– — —

adoleſcẽte quẽ nõ vidit oꝛaſſe illũq; illico demo õ
oleſcẽte quẽ nõ vidit oꝛ⸗ üllico honoꝛifice collocat ¶

nio caruiſſe.Cũ etiã qͥdã infirmꝰincidi deberet

legunt᷑.poſt moꝛtẽ vo cõpertũ ẽ illũ miraculis

plurimis coꝛuſcaſſe. Ex qbus aliq̃ enarrabimꝰ
MMolendinariꝰ qͥdã in beatũ auguſtinũ ſpecia
lem deuotionẽ habẽs: cũ quãd infirmitatezꝗᷓ
ðꝛ flegma ſalſũ in tibia pateret᷑:beatuʒ auguſti
nũ deuote in ſui adiutoꝛiũ inuocabat. Cui ꝑpvi
ſum ſanctus auguſtinꝰ apparuit: ⁊ tibiã manu
palpãs integre reſtituit ſanitati: qͥ excitatꝰſe li⸗

beratuʒz inuenit: ⁊ deo ⁊ beato auguſtino gr̃as

reddidit. Quida puer cũ vitio lapidis pᷣmeret᷑

deo huc ſanctũ magniſicare pᷣcipue in tribus.

⁊ de ↄſilio medicoꝝ incidi deberet:mater pu0e⸗·
ri moꝛtis ſibi timẽs periculũ beatũ auguſtinuuz
deuote ĩ ſui filij ſubſidiũ iuocauit. Sraumq; fu
ſa oꝛatione vꝛinã cũ lapide emiſit:⁊ plenã ſani⸗
tatẽ recepit. ꝛepoſu cuiuſdã eccleſie in beaa⸗
tũ auguſtinũ multã deuotionẽ habens: cũ pr
tres annos grauẽ inſirmitatẽ paſſus fuiſſet: itia
vt de lecto ſurgere nõ valeret aduenientẽ ſolen⸗·
nitatẽ beati auguſtini cuʒ iq in eiꝰvigilia ad ve
ſperas pulſaret ad roganqu ſanctũ auguſtinuuz3
tota deuotiõe ſe ↄtulit Cui in albis ſanct' augu
ſtinꝰ aparẽs dixit.Ecce aſſum totiẽs ad teñ vo
catus:ſurge cito ⁊ celebꝛa mihi officiũ veſperiti
nũ.Qui ſanus ſurgẽs cũctis ſtupentibꝰeccleſi
am intrauit:⁊ officiuʒ deuote peregit. ¶ Scdo

magnificauit deus beatũ auguſtinũ ĩcoꝛpoꝛis
tranſlatioe. Maʒ poſtqᷓ; gens barbara africam

occupauit fideles coꝛpus auguſtini ceperũt:⁊

ipᷣm in ſardiniã tranſtulerũt. Lranſactis autez
ab eius obitu annis ducẽtis octoginta. Lupss·
dus deuotus longobardoꝝ rex audiens ſardi⸗
niã a larracenis depopulatã lolẽnes illuc nũci⸗
os miſit vt doctoꝛis ſancti reliquias papiaʒ de
ferrent Qui magno pᷣcio dato coꝛpꝰ ſãcti augu
ſtini tulerũt.⁊ vſq; ianuã poꝛtauerũt. deuo
tus rex audiẽs vſq; ad pᷣdictã ciuitatẽ cumma
gno gaudio eidẽ obuiauit ⁊ reuerenter excepit
LCuũ aũt mane vellẽt coꝛpꝰillud deducere: nullo
modo moueri potuit:donec rex votũ emiſit
ſi ſe inde deduci ꝑmitteret:ibideʒ in ſuo noieec·
cleſiã fabꝛicaret:cũ aũt votũ feciſſet ſtatim ſine
difſfficultate inde deductũ eſt. Rex aũt qð voee
rat impleuit. Et ibidẽ ĩ honoꝛe beati auguſtini
cecckiaʒ fabꝛicauit IJdẽ miraculũ die ſequenti in
quadã villa ep̃at terdonenſ q̃ ðꝛ caſelle ↄtigit
Et eo mõ ibidẽ in honoꝛe beati auguſtini eccle

ſiã fabꝛicauit. Inſuꝑ villã ipᷣaʒ cũ oĩb appendi

tis ↄceſſit Fuiẽtibꝰeccłie ſancti auguſtiniꝑpe⸗
tuo poſſidẽdã.Sicq; cũ magno gaudio papis
deducit᷑:⁊ in eccłia ſancti petri q celũ aureũ dꝛ

ertio magnificauit de

2

⁊ de ei moꝛte ob inciſionẽ plurimũ timeret᷑ cd us beatũ auguſtinũ in offcij cclebꝛatiõe. Nam

infirm cũ multis lachꝛymis deũ exoꝛaſſet: cuʒ
eo ⁊ ꝓeo auguſtinꝰoꝛauit: ⁊ ſine aliq̃ inciſiõei⸗

nõ niſi deo inſpirate factuʒ ẽ vt eccleſia ſtatuit

vt Aicid rluor voclos Bacinolia Fuglin
tegrã ſanitatẽ recepit. H et alia in vita ſua facta oen elevearer ſieper i. Y. err⸗
liquijs ⁊ veneratiõe ſanctoꝝ in.c.głioſus deꝰ.
Isit᷑ auguſtinũ doctoꝛẽ magnũ veneremur in
terris: vt ſic ꝑ illiꝰmerita cuʒ ipᷣo regnare poſſi
mus in celis. Abi xpᷣo iſu fruemur cũ gaudio

à benedictus in ſecula ſeculo ꝝ. Amen.

gliam ingentẽ gdeptus ẽ ꝓpter ſcien⸗
tiam penitentiã ⁊ patientiã ·

(Sa

Sermo.lvj.de btõ Hieronymo:qui

ſcor
noiſpe
lrine
nülie
odeeut
ſickein
gobn⸗
aſacn
chcusi
colck:
niget
fulgett
ſorte
hieron
wer
deeo
lerin
det
puin
CMs
Cun

neh⸗

..

du

NDE

enc

Uece

Pazde
Mauge

roe
Inna.
epit
nullo⸗

iſt

iet
nſne.

dvoe

Güktmi.
uenin

lexyn
inan
pnl
e.

is

eadꝛ
de
Vam
kanit
Gſhvi

Ggſne

jdere⸗

ſsde
+
ehoſt
nucho

ecceſt

q̃ copia

fatet᷑:eiuſq; ſcripta roboꝛat cõfirmat atq; com⸗

pꝛobat ⁊ acceptat:ſicut ptʒ.xv.di.decretoꝛuʒ
ca.ſãcta romanaeccłia. Is eſt qͥ in toto oꝛbea⸗
cũctis fidelibꝰ ſũma ⁊ ſingulariſſima deuotiõe
colit᷑:cuiꝰnomẽ latitudis terre cõpleuit. Is de
niq; ẽ qͥ inter angeloꝛũ choꝛos ñ mediocri glia
fulget in regno celoꝝ quẽ deꝰ benedictꝰ ſtola i-

moꝛtalitatis decoꝛauit. Quis igit᷑ audebit de

hieronymo nõ niſi balbutiẽdo loqui. Nerũta
men vt debito ſatiſfaciã: cuʒ in ſolennitate ipiꝰ
de eo verba facere opus ſit: cum omni qua ppꝰ
terimus affectione de illius gloꝛia tractabimꝰ:
de qua dicuntur verba ꝓpolita. In quibus ex

pꝛimit᷑ magnitudo gloꝛie hieronymi quaʒ aſſe
cutus eſt tam in beata vita qᷓ; etiam in pᷣſentiſe
culo. Quare autem hieronymus ſit adeo glo⸗

rioſus effectus. Triplex põt ratio aſſignan.·

CERꝛima dicik ſcientte.
¶Secunda patientie.
¶ Tertia penitentie.

¶ Oualit ſcientia hieronymi fuit ama

—

.

ne hiſtoꝛiaruʒ ⁊ in vtiliſcripture traſ/

Caplm.·

—

hac parte tria ſe ingerunt dubia declaranda.

—

eo a magiſtris ei docentibus cauſatg.

—

CTertiũ

nymi fuit ĩ eo cauſata a magiſtris cũ docentibꝰ

Eatificauit illũ
in glia ꝛ circũcinxit illũ ʒona gloꝛie·
Scribũt᷑ h vba Ecci.xlv.c.HNeſcio
copia ⁊ facultate dicẽdi laudes hierony.glo
rioſi peroꝛari poſſint qͥ tũ doctrine vbertate:tũ
eximie ſãctitatis merito admirabilẽ ac venerã⸗
dü ſe cũctis moꝛtalibus pᷣbet. Is nanq; ẽ quẽ
eccleſia ſancta dei pᷣclariſſimũ vᷣitatis doctoꝛẽ

giſtris eũ docẽtibꝰcauſata 1 ſlimul
n illa habuit ſcientig infuſam ⁊ qua
liter alios doctoꝛes ſuperauit in noti
cia diuerſoꝝ ideomatuʒ ⁊ multitudi

in terra dicit ſcientie: nam effulſit in eo ſcientia
rerum humanaꝝ ⁊ diuinarũ.Et illa vᷣbo ⁊ lit⸗
teris cõmunicauit.hinc Dañ.xij.ca.ſcribitur.
Qui docti fuerint fulgebunt quaſi ſplendoꝛ fir
mamenti:⁊ qui ad iuſticiã erudiunt multos:q̃ᷓ
ſi ſtelle in perpetuas eternitates. Nerũtamẽ in

¶Pꝛimũ vta ſcientia beati hieronymifuit in

rtiũ vtꝝ ſcia Hiero. fuit excellentiſſima.
CAd pᷣmũ dubiũ rũdere poſſumꝰ ꝙ ſcia hiero

lvj

N vt colligif ex dictis eiꝰ in libꝛo de viris illu
ſtribus:cuz ipe genite eſſet patrecuſebio .xxvj
anno imperij magni Cõſtantini:in oppido ſtri

donio qda gothis euerſũ dalmatie quõdã pean

nonieq; ↄfinium fuit cũ parẽtibus in puericia
veniens nomãt viris inſignibꝰ tradit᷑ inſtruen-
dus:nã in grãmatica donatũ habuit pᷣceptoꝛẽ
in rethoꝛica victoꝛinũ. ¶tuz vo ĩ diſcendo la
boꝛauerit:ipᷣe aſſerit ĩ epla ad occeanũ:vbiſcri⸗
bit. Bü eſſem iuuenis nimio feruebã amoꝛe di
ſcẽdi:nec iuxta quoꝛũdã pᷣſũptionẽ ipe me do⸗
cui:apollinarẽ audiui anthiochie frequẽter et
colui. Jã canis ſpargebat᷑ caput ⁊ magiſtꝝ po
tius decebat q; diſcipulũ:perrexi tñ alexãdriã
audiui didimũ i mul: ei gras ago: qꝛ qð neſcie
bam didici: ⁊ qð ſciebã illo docente nõ ꝑdidi:
veni rurſus hieroſolymã a bethleẽ᷑: qͥ laboꝛe:qᷓ
pᷣcio baraniã nocturnũ habui pᷣceptoꝛẽ.Time
bat em̃ iudeos:⁊a alteꝝæ mihi exhibebat nicode
mũ.Et in epła ad ruſticũ monachũ inqᷣt. Suʒ
eſſem iuuenis: et meſolitudinis deſerta valla⸗

rent incentiua vitioꝝ: ardoꝛẽq; nature ferrenõ
poterã. Quã cũ crebꝛis ieiunijs frangerẽ:mẽés
iñ cogitationibꝰ eſtuabat:ad quã hebdomada
cuidã fratri qui ex hebꝛeis crediderat me in di
ſciplinaʒ dedi: vt poſt quintiliani acumina. Ei
ceroniſq; fluuios grauitatẽq; frontonis leui
tatem Olinij alphabetũ diſcerẽ ſtridẽtia anhe
lantiaq; verba meditarer: d ibi laboꝛis ſupſe⸗
rim:quid ſuſtinuerim difficultatis: quotiens
deſperauerim:quotiẽſq; ceſſauerim: ⁊ cõtentio
ne diſcendi rurſus inceperim teſtis eſt cõſcien⸗
tia tam mea:qͥ paſſus ſum qᷓ; eoꝝ qui mecũ vi⸗
tã duxerũt: ⁊ gr̃as ago dño ꝙ de amaro ſemĩ'e
laꝝ dulcedinis fructus capio.h̊ ibi Perrexit

etiã cõſtantinopolim vbi audiuit grego:iũ na⸗

ʒãſenũ: vt ipe teſtat᷑ in tertio Eſaie explanatio

nmnnü libꝛo. Sʒ obuiare qs pᷣt ꝙ vnꝰ hõ aiiũ doce

PRBimaro quare
hHhieronym gloꝛioſus effectỹeſt: 1no
men grade ſibi vendicauit in celo et

re nequeat. dicitnãq; dñs Mat.xxiij:c. Noli
te vocari rabbi vbi dicit glo.ihiero.ne diuinu
honoꝛẽ hoĩbꝰtribuatl.eẽ g̊ magiſtꝝ ꝑtinet pꝛo
pꝛie ad diuinũ honoꝛẽ.Sʒ docere ẽ ꝓpꝛiuma⸗

giſtri: hõ ergo nõ põt docere. Sʒ hoc ẽ ꝓpꝛiũ

dei Rñdet Lho.j.par.q.cx vij.x circa hoc di
uerſe fuerũt opiniones. Auerrois em in comẽ
to tertij de aia poſuit vnum intellectũ poſſibilẽ
eſſe oiuz hominũ. Et ex hocſequeret᷑ ꝙ eedeni
ſpecies ĩtelligibiles ſũt omniũ hominũ. Et ᷣm
̊ ponit ꝙ vnus hõ ꝑ doctrinã nõ cauſat aliam
ſciẽtiã in altero ab ea quã ipe habet: ſed cõicat
ei eandem ſciẽtiã quam ipſe habet ꝑ hocꝙ mo
uet eum ad oꝛdinandũ fantaſmata i anims ſua
ad h̊ ꝙ ſi diſpoſita conuenienter ad intelligibi
lem appꝛehenſionẽ Que quidem opinio quãtũ
ad hoc vera eſt: ꝙ eſt eadeʒ ſciẽtia in diſcipuls

lyi⸗
⁊ magiſtro ſi ↄſideret᷑ idemptitas ſᷣm vnitate⸗

rei ſcite. Eadẽ em̃ rei veritas c:quaʒ cognoſcit
2 diſcipulus magiſter. Sʒ quãtũ adꝙ po⸗

nit vnũ intellectũ poſſibilẽ oiuʒ hoiuʒ a cadez
ſpecies intelligibiles differẽtes ſolũ ᷣm diuerſa

fantaſmata: falſa ẽ eiꝰ opinio.Alia ẽ opinio pla

tonicoꝝ :qᷣ poſuerũt ꝙ ſcientia ineſt a pncipio

aiabus nris ꝑ participationẽ foꝛmaruʒ ſepara
taxꝑ:ſicut etiam ponif.j.ꝑte.q.lxxxiiij.ſᷣ aia ex

yrvnione coꝛpoꝛis impedit ne poſſit oſiderare li⸗

bere ea quoꝝ ſcientiã habet. Et ᷣm diſcipu⸗

lus a magiſiro nõ acqrit ſcientiã denouo: p ab

eo exercet᷑ ad ↄſiderãdũ ea qͥꝝ ſcittiã habet vt

ſic addiſcere nihil aliud ẽ q; quodãmodoremi
niſci. Sed h̊ falſum ẽ:qꝛ intellectꝰ poſſibilis aie
hũanc eſt in potẽtia pura ad ĩtelligibilia.vt di-⸗
t Ariſto.in tertio de aia. Et ideo aliter dicen

duü 6 docens cauſat ſcientiã in diſcipulo re
ducendo ipᷣm de potẽtia in actuʒ ſicut ðꝛ.viij.
phiſicoꝝ.Ad cuiꝰeuidentiã ↄſiderandũ eſt:q

erfectuũ qͥ ſũt ab exterioꝛi bncipio: aliqͥs eſt ab
cxterioꝛi bncipio tm̃:ſicut foꝛma domus cauſla
tfur in materia ſolũ ab arte.Aliquis aũt eſt effe⸗
ccus:qñq; qͥdem ab exterioꝛi pncipio:qñq; au
tem ab interioꝛi:ſicut ſanitas cauſat᷑ in infrimo
qũq; qͥdem ab exterioꝛi pᷣncipio ſcʒ ab arteme⸗

Dicine:qũq; aũt ab interioꝛi pncipio.cuz aliqͥs
ſanat᷑ vᷣtute nature Et in talibus effectibꝰ duo

ſunt attendenda. ꝛimo qdem ars imitatur

naturã in ſua oꝑatione Sicut em natura ſanat
inſſirmũ alterado: digerẽdo:⁊ expellẽdo mate⸗
riam q̃ cauſat moꝛbũ.ita ⁊ ars. Secũdo attẽdẽ
dü eſt:ꝙ bncipium exterius ſcʒ ars nõ oꝑatur
ſicut ᷑n cipale agens:ᷣ ſicut coadiuuans pᷣnci

pale agẽs:qð eſt pncipiũ interius:cõfoꝛtando

ipm ⁊ miniſtrãdo ei inſtrumẽta ⁊ auxilia qbꝰ
vtat᷑ ad ꝓducendũ.Sicut medicus ↄfoꝛtatna
turã ⁊ adhibet ei cibos ⁊ medicinas qbus na-

tura vtat᷑ ad finẽ intentũ.Scientia aũt acqͥrit᷑

in homie: ⁊ ab interioꝛi pncipio: vt ptʒ in eo qͥ
p inuentionẽ ꝓpꝛiã ſciennã acqrit.Et a pꝛinci
pio exterioꝛi: vt patʒ in eo qͥ addiſcit. Ineſt eni
vynicuiq; homini quoddaʒ pᷣncipiũ ſcientie ſcʒ
lumen intellectꝰ agẽtis ꝑ qð cognoſcũt᷑ ſtatim
apncipio naturaliter quedã vninerſalia pꝛinci
pia omniũ ſcientiaꝝ. Cuʒ aũt aliqͥs hmõi vni
uerſalia pꝛincipia applicat ad aliqua particula
ria:quoꝝ memoꝛiã ⁊ experimentũ ꝑ ſenſuʒ ac⸗
cipit:p inuentionẽ ꝓpꝛiã acqᷣrit ſcientiã eoꝛuʒ
que neſciebat ex notis ad ignota pcedẽs. VUñ
⁊ qlibet docens ex his q diſcipulꝰnouit:ducit
euʒ in cognitionẽ eoꝝ que ignoꝛabat ᷣm ꝙ di⸗
cit᷑ in pᷣmo poſterioꝝ: ꝙ ois doctrina a ois di⸗
ſciplina ex pexiſtenti fit cognitiõe¶ Gucit autẽ

magiſter diſcipulũ ex pᷣcognitis in cognitionẽ

4
- .
.

Wl

m ex pᷣcognitis diſci

vte 4 en tia hieronymi fuit acqᷣſitaAe
ſpondemꝰ ꝙ reperiunt᷑ tria hoinʒ genera:qͥdã
habẽt ſcientia gmplicſneracaulſitam ſicuthi qᷓ
ęæa q̃ᷓ humanã rönem non trãſcendũt
do ⁊ ab alijs audiẽdo didicerũt. Tales fuerũt
illi de bus hieronymꝰ in epła ad paulinũ ait.
Legim in veteribꝰ hiſtoꝛijs quoſdaʒ luſtraſſe

ci tradunt intrauit perſas: ꝑtraſiuit caucaſum

ignotoꝝ dupliclter. Pꝛimo qͥdẽ pponendo ei
aliqua auxilia vel inſtrumẽta qbus itellectus
eius vtat᷑ ad ſcientiã acqͥrendã.puta cuʒ ꝓpo⸗

nit ei aliãs ꝓpoſitiones minus aduerſales:q̃s
1 gnitis puue dijudicare põt: vel
cũ ꝓponit ei aliquaſenſibilia exempla vel ſimi
lia vel opoſita vel aliqua hmõi ex qᷣbus intel⸗

lectus addiſcentis manuducit᷑ ad cognitionẽ

veritatis ignote.Alio modo cũ ↄfoꝛtat intelle

ctum addiſcẽtis: nõ qͥdẽ aliqua vtute actiua:

qſi ſuꝑioꝛis nature: qꝛ oẽs intellectꝰ hũani ſũt
vnius gradus in oꝛdine naturc. Sed inquãtũ
ꝓponit diſcipulo oꝛdinẽ pncipioꝝ ad ↄcluſio
nes:q̃ foꝛte . ſeipᷣm non haberet tantã vᷣtutem

collatiuã: vt ex pᷣncipijs poſſet cõcluſiones de⸗

ducere Et ideo ðꝛ in pᷣmo poſterioꝝ : ſillogiſ
mus eſt demõſtratio faciens ſcire:⁊ ꝑ hũcmo⸗

dũ ille qͥ dcmonſtrat auditoꝛẽ ſcientẽ facit:ho⸗
mo ergo docens ſolũmodo exterius miniſteri⸗
um adhibet ſicut medicus ſanãs. Sed natura
interioꝛ eſt pncipalis cauſa ſanatiõis. Ita ⁊ in⸗
terius lumẽ intellectꝰ eſt pncipalis cauſa ſcien⸗

tie:vtrunq; aũt hoꝝ eſt a deo. Etideo ſicut de

deo dꝛ. Qui ſanat oẽs infirmnitates tuas:ita de

eo ðꝛ qͥ docet hominẽ ſcientiã inquantũ lumen

vultꝰ eius ſuꝑ nos ſienat. C Sid fuit

—

cendũt inueſtigã⸗

ꝓuicias nouos adijſſe populos maria trãſiſſe:
vt eos quos ex libꝛis nouerant coꝛã quoq; vi

deret: ſic picthagoꝛas mefuicos vates: ſicpla
to egyptũ: T architã tarẽtinũ eãdemq; oꝛa ita⸗
lie que quondã magna grecia dicebat᷑ laboꝛio

ſiſſime peragrauit: vt qͥ athenis magiſter erat
⁊ potẽs cuiuſq; doctrinas achademie gymna⸗
ſia ꝑſonabant ſieret peregrinus atq; diſcipulꝰ:

malens aliena verecũde diſcere qᷓ; ſua impudẽ

ter ingerere. deniq; cũ lr̃as toto qſi oꝛbe fugiẽ⸗

tes ꝑſequitur captus a piratis ⁊ venundatꝰ ty
rãno crudeliſſimo:paruit captiuus vinctus et

puus.Tamẽ qꝛ pbᷣus maioꝛ emente ſe fuit Ad
titũ liuiũ lacteo eloquẽtie ſonte manantẽ ex vl⸗

timis hiſpanie galliarũq; finibꝰ quoſdaʒ veniſ
ſe nobiles legimus. Et quos ad ſui cõtẽplatio⸗

nem romã non traxerat vnius hois fama ꝑdu
xit:habuit illa etas inaudituʒ oibus ſeculis ce

lebꝛandũq; miraculũ:vt vꝛbẽ tantã ingreſſi ali

ud pᷣter vꝛbem q̃rerent. Apolliniꝰ ille ſine ma⸗
gus vt vulgus loquit᷑ ſiue phᷣus vt pictagoꝛi⸗

rid

—

Aban
fegn⸗
amne⸗
amit
tnnte
dean
Clatuia
ſaho⸗

ſusaf⸗
.Jun
ſcens
nichme
QAuio
7plat
Gunt
cut de
cerunt
iüven
huch
ſance
nasd
teſpi
guede

lterioti

ſclpſtt:
ſuno
ſenta
eſpon
gosdo

K
6

id
:
lus/
loqu
gls y⸗
Cogul
ſipasn
woppn
goce
iphia
tepee
Whpno
eetuti

1

Ne
lens
lesi
ted
elſini
gintet
ition;
intcle
(ius:
aniſät
Wtü
Nolſio
nnen
iir
lcho⸗
ho⸗
en
Mnmn
vſatde
orlade
lnen
igöre⸗
niqd
utbiq
cſtigi⸗
3fueriͤt
lincan.
Naſta.
uniſle
gogn
ono
ent
nn
ipuß:
d
ſage⸗
dar
nansc
kfin
D

i

ſput⸗
napen
auloct
reſigli
ſtema⸗
dagorr
caſue

reſpondere
alios doctoꝛes exceſſit.

albanos:ſcitas:maſſagetas opulẽtiſſima indie

regna petrauit ⁊ ad extremuʒ latiſſime phyſon
amne trãſiniſſo puenit ad bꝛagmanas vt hiar⸗

cam ĩ trono ſedentẽ aureo ⁊ de tantali fonte po
tantẽ:int᷑ paucos diſcipulos ð nar̃a:ð moꝛibꝰ
de curſu dieꝝ ⁊ ſiderũ audiret docentẽ:inde ꝑ.

elamitas:babilonioſ:chaldeoſ:medos:aſſirioſ

parthos:fenices:arabes:paleſtinos.reuerſus

galexãdria:puenit ethiopiam: vt gymnoſophi⸗

ſtas ⁊ famoſiſſimã mẽſam ſolis videret in ſabu

lo. Inuenit vbiq; vir ille qͥd diſcere: vt ſemꝑ ꝓ

ficiens ſemꝑ ſe melioꝛ fieret. Scripſit ſuꝑ h̊ ple
niſſime octo voluminibꝰphiloſtratꝰ.h Hieroꝰ
Qui oſtẽdit quãto laboꝛe ⁊ ſtudio pictagoꝛas
⁊ plato ac apollonius ſcientiã adepti fuerunt.
Sunt⁊ alij qͥ cientiã habẽt ſimplicit᷑ infuſaʒ:ſi
cut de apoſtolis diximus:qui a ſpũſãcto didi⸗
cerunt omnẽ veritatẽ ad ſalutẽ neceſſariã. Ter
tij vero habẽt ſcientiã acquiſitã:⁊ pᷣter illaʒ ad

huchñt ſciaʒ infuſã. hij fuerũt doctoꝛes eccłie

ſancte:qui lʒ humano ſtudio liberales diſcipli
nas didicerit:tamẽ de rebꝰ diuinis nõ niſi a fõ⸗

te ſpũſſancti acceperũt tam multa tãq; ſtupẽda
que docuerũt ⁊ redegerũt in ſcriptis:⁊ vt de ce

teris taceamus inſpiciãt᷑ libꝛi quos Hierony.
ſcripſit ⁊ aperte patebit ipᷣm ſpirituſancto inſpi

ratum locutũ fuiſſe. ¶C Tertiũ dubium fuitvtꝝ

ſcientia hieronymi fuit excellẽtiſſima: ⁊ ad hoc

poſſumꝛq in tribus hieronymus

CPꝛimo in linguaꝝ variette.
¶ Scðo in hiſtoꝛiaꝝ multiplicitate.
NPꝛimo fuit excellẽtiſſima ſciẽtia hieronymi

qꝛ doctoꝛes alios ſuꝑauit ĩ linguaruʒ ſeu lraꝝ

varietate.Fuit em ꝑitiſſimꝰ in ĩis latinis gre

cis ⁊ hebꝛaicis. Vñ de eo ſic ſcribit Augꝰ. Sã
ctus hieronymꝰ pᷣſbyter greco latino ⁊ hebꝛeo
eloquio eruditus in locis ſanctis atq; in l̃is ſa

cris vſq; ad decrepitã vixit etateʒ cuius nobis
eloquij ab oꝛiente vſq; in occidentẽ inſtar ſolis

lãpas reſplẽduit.Et Iſið.in lib.ethi.ait.ie⸗
ronymꝰ triũ linguaꝝ peritꝰ extitit.cuiꝰ interpᷣ⸗
tatio ceteris antefert᷑ qm ⁊ verboꝝ tenatioꝛ eſt
⁊ ꝑſpicuitate ſnie clarioꝛ atq; vtpote a xpᷣiano
interpꝛete verioꝛ.in dialogo vo ſeueri ſic ð hie
ronymo ðꝛ.ieronymꝰp̃ter fidei meritũ:dotẽ
q; vtutũ nõ ſolũ latinis ſed grecis atq; hebꝛai⸗
cis l̃is inſtructus eſt:ita vt ſe illi in omi ſciẽtia
nemo audeat cõparare. ¶C Scdo fuit excellens
doctrina hieronymi in hiſtoꝛiaꝝ multiplicita⸗
te.Ob qð ipᷣe ĩ expoſitiõe danielis ꝓphete ait
Ad intelligẽdas extremas danielis ꝑtes multi
plex grecoꝝ hiſtoꝛia neceſſaria eſt. Sutoꝛij vi⸗
delicet ⁊ callinici: diodoꝛi:polibij:poſſidonij:

thheonis ⁊ andronici :ioſephi quoq; ⁊ eoꝛſ qͥs
ponit ioſephus:noſtriq; liuij ac põpei trogi:q̃
oẽs extreme viſionis narrant hiſtoꝛiã.Et poſt
alexandruz vſq; ad ceſarẽ auguſtũ Scelenci ⁊
Antiochi ſirie ⁊ egypti ac ptholomeoꝛum bella
deſcribunt. Et ſi qñ cogimur ſeculariũ lr̃aꝝ re⸗
coꝛdari:⁊ aliqua dicere ex his que olim obmi⸗
ſimus:non nr̃eeſt volũtatis: ſed grauiſſime vt
ita dicam neceſſitatis vt ꝓbemus ea quea ſan⸗
ctis ꝓphetis ante ſecula multa pᷣdicta ſunt tam
grecoꝝ qᷓ; latinoꝝ ac aliarũ gentiũ lr̃is ↄtineri
hec ibi.vbi Hiero.oſtẽdit ſe hiſtoꝛiaꝝ noticiaʒ
copioſiſſime habuiſſe. ¶ Tertio fuit excellens
ſciẽtia hieronymi in trãſſationis vtilitate.Cun
cta nanq; volumina veteris teſtamẽti pꝛius de
greco:poſtea vero veratioꝛe editione ð hebꝛai
co trãſtulit in latinũ.Ex qua trãſſatiõe lucet ec
cleſie dei veritas ſcripturaꝝ ſãctaꝝ.oꝛdinauit
inſuꝑ officiuʒ eccleſiaſticũ:vt em̃ refert YJohes
beleth. Cum olim vnuſquiſq; caueret qð vole
bat:theodoſiꝰ imꝑatoꝛ rogauit damaſũ papaʒ
vt alicui viro docto officiũ eccleſiaſticũ cõmit⸗
teret oꝛdinandũ.Qui ſciẽs hieronymũ in omi
ſcientia ſũmũ:eidẽ officiũ pᷣdictum cõmiſit.hie
ronymus itaq; pſalteriũ ꝑ ferias diſtinxit. Et
vnicuiq; ferie nocturnũ ꝓpꝛium aſſignauit ac
gloꝛia patri in fine cuiuſſibet pſalmi dicendũ in
ſtituit. Deinde eplłas ⁊ euangelia ꝑ anni circu⸗
lum decantãdas: ceteraq; ad officiũ ꝑtinentia
pᷣter cantũ rationabiliter oꝛdinauit miſit qð fe⸗
cerat de bethleẽ ad ſũmũ põtificẽ ⁊ ab eo auctẽ
ticatũ ꝑpetuo fuit ⁊ apꝛobatum.

¶Be patietia hieronymiin pſecutioni
bus maloꝝ clericoꝝ et alioꝛum ꝗ ſibi
inuideba

t achereticoꝛũ quos cõuin⸗

Scundarõ qua

ieronymus gloꝛiã grãdẽ adept
eſt ðꝛ patiẽtie ꝓbat qe fuit ⁊ exa⸗
minat, in foꝛnace pſecutionũ qs iniuſte paſſus
e:q̃ in triplici differẽtia diſtingui poſſunt ſcJ.

CClericoꝛum.
CEmuloꝛum.

C DereticorDu.
¶¶Pꝛimo paſſus eſt perſecutiones clericoꝛum.

Nã vt in ſua legenda narrat᷑:dum eẽt annoꝛuzʒ
triginta vel pauloplus in romana eccłlia pᷣſby⸗
ter cardinalis oꝛdinatꝰ ẽ. Moꝛtuo vo liberio
papa:hieronymꝰdignꝰ ſũmo ſacerdotio ab oi⸗
bus acclamabat᷑. Sed dũ quoꝛundã clericoꝛũ
et monachoꝛũ laſciuiã increparet:illi nimiũ in⸗
dignati inſidias ei parauerunt:⁊ ꝑveſtẽ mulie
bꝛem: vt ait Johes beleth turpiter eſt derſſue⸗

Nã cũ hieronymꝰ ad matutinũ ſolito moꝛeſur
geret veſtẽ mulieris quã emuli iuxta lectuʒ po
ſuerant reperit:ſuã q; credens eſſe induit ⁊ i ec

cleſia ſic ꝓceſſit veriſimile ẽ ꝙ veſt illa aliquae,z

ↄfſfoꝛmitatẽ ad veſtem eiꝰ habuiſſet. Et in eccle

ſia ſic ꝓceſſit:hoc aũt illi nequã faciebãtvt mu

lierẽ i thalamo habere crederet᷑. Qð ille vidẽs
locũ ire dare diſpoſuit. Itaq; ex vꝛbe diſceſſit:
⁊æ de ſuo receſſu ſic ipᷣe ſcribit in epła ad rufinũ.
Nenſe auguſto flatibꝰ ethereis cũ ſancto vin
centio pᷣſbytero ⁊ adoleſcente fratre ⁊ alijs mo
nachis qͥ nüc hieroſolyme cõmoꝛant᷑: nauemi
romano poꝛtu cõſcendi:maxima me ſanctoꝛuʒ
frequẽtia pſequente veni regiũ: in ſiculo litto⸗
re paululũ ſteti:vbi veteres didici fabulas:⁊ pᷣ
cipitẽ fallacis vlyxis curſũ:⁊ ſirenaꝝ cãtica et
inſatiabilẽ caribdis voꝛaginẽ. deinde vt ibidẽ
gſſſſerit ꝑꝛexit cipꝛũ:⁊ poſt pfectus ẽ anchiochi
am: depoſt mediã:inde intrauit hieroſolymaʒ

inge cõſcendit egyptũ: ⁊ tandẽ venit ↄſtatino⸗

polim ad gregoꝛium naʒanʒenũ. ¶ Scdðo paſ⸗

ſus ẽ beatus hieronymꝰ ꝑſecutiones emuloꝛi

q inuidia moti:ſuo laboꝛi qᷓ; neceſſario ⁊ vtiliſ⸗

ſimo:quẽ in trãſlatione ſcripture ſubijt emper
detrahebãt.Nã pleriq; damnabat eũ qm ſup⸗
cloꝛẽ qͥ apud hebꝛeos admirationi habebatur
aſſumpſi. Et ↄtuli cũ eo a vertice vt aiunt vſq;
dd extremũ vnguẽ. Ei ſic cõfirmatus auſus ſũ
facẽ qð iubebaſ..libere em vob loqͥr:ita ⁊ i gre
cis ⁊ i latinis codicibꝰ h̊ nominũ lit er vitioſus

flue egiſſet tãſferendo eaq̃ iam ꝑ ſeptuaginta ĩ
terpꝛetes trãſlata fuerãt: ꝓ qbus ipᷣe dicit in ꝓ

logo in libꝛis paralipomenõ ſcribẽs ad ccroma

tium. Si ſeptuaginta interpꝛetuʒ pura ⁊ vt ab
eis in grecũ verſa eſt editio bmaneze ſeue
mi cromati epᷣoꝝ ſanctiſſime atq; docciſſi
pelleres vt hebꝛea volumia latino monc trãſ⸗
ferrem. Qð em̃ ſemel aures hominũ occupaue
rat ⁊ naſcentis eccleſie roboꝛauerat:fidẽ iuſtuʒ
erat etiã nr̃o ſilentio cõpꝛobari. a vero cũ ꝓ

varietate regionũ:diuerſa ferãt᷑ exemplaria et

germana illa antiquaq; tranſlatio coꝛrupta ſit
atq; violata:ñi arbi rij putas aut pluribꝰ in⸗
dicare qͥd verũ ſit:aut nouũ opus in veteri oge
cudere:illudẽtibuſq; iudeis coꝛnitũ vt ðꝛ ocu⸗
los ↄfigere.hec ibi.vbi oſtendit ꝙ tranſſatio ſe

ptuaginta ꝑ multos coꝛrupta fuerat. Inſuper

⁊ ſequit᷑ in eadẽ epła oſtẽdẽs ꝙ erat diminuta
inqͥᷣt. Scripſi nuꝑ libꝛũ de optimo genereinter

pꝛetandi: oſtendẽs illa de euãgelio Ex egypto

vocaui filiũ meũ. Et qm̃ nazareus vocabitur.
Et videbũt in quẽ cõpunxe:unt.Etillud apo⸗
ſtoli. Que oculus nõ vidit:nec auris audiuit:

nec in coꝛ hoĩs aſcẽderunt:q̃ pᷣparauit deꝰ dili
gentib' ſe: ceteraq; his ſimilia hebꝛeoꝝ libꝛis i

uenire certe apłi ⁊ euãgeliſte ſeptuaginta inter

pꝛetes nouerat.Et vñ eis hec dicere q̃ in ſeptu⸗

aginta nõ habent. Chꝛiſtus de noſter vtriuſ⸗
qᷓ; teſtamẽti cõditoꝛ ĩ euãgelio ᷣm Joheʒ Qui
credit inqt in me ſicut dicit ſcriptura:flumia ð

ü

mei⸗

. .
1
.

vVẽtre eius fluent aque viue: vtiq; ſcriptũ ẽ qd
ſaluatoꝛ ſcriptum eſſe te ſtat᷑.vbi ſcriptuʒ eſtſe⸗
ptuaginta nõ habent: apocrifa neſcit eccłia ad
hebꝛeos ergo reuertendũ eſt: vñ ⁊ dñs loquit
⁊ diſcipuli exempla pᷣſumũt:hec pace veterum

loquoꝛ:⁊ obtrectationibꝰmeis tm̃ rñũdeo:qͥ ca⸗
nino dente me rodũt.Et in epła ad domnioneʒ
⁊rogatianũ ita ſcribit. Quõ grecoꝛũ hiſtoꝛias
magis intelligũt qͥ athenas viderint. Et tertiũ

vir gilij libꝛuʒ qͥ a troade leuchaten:⁊ a croche⸗

rauma ad ſiciliaʒ:⁊ inde ad hoſtia tiberina na⸗
uigarint. Ita ſancta ſcripturã lucidiꝰ intucbit

qiudeam oculis cõtemplatus ẽ.Et antiquarũ

vꝛbiũ memoꝛias locoꝛũq; vel eadeʒ vocabula:
vel mutata cognoueit:vñ ⁊ nobis curefuit cũ
eruditiſſimis hebꝛeoꝝ hũc laboꝛẽ ſubire vt cir
cũiremus ꝓuinciã quam vniuerſe xpᷣi eccł e ſo⸗

nant.Fateoꝛ em̃ mi domnion ⁊ rogatiane cha⸗

riſſimi nunqᷓ; me in diuinis voluminibꝰ ppꝛijs
viribꝰcredidiſſe:nec habuiſſe magiſtra opinio⸗

nẽ meã. Sced eti ea de qͥbꝰſcire me arbitrabar

iterrogare me ſolitũ. Quãto magis de his ſuꝑ

qbꝰ anceps eram. Deniq; cum a me ſuper lr̃is

flagitaſſet: vt vobis paraligomenõ larino ſer⸗
mone trãſſerrem de tiberiade legis quendã au⸗

eſt:vt non tã hebꝛea qᷓ; barbara q̃dam a ſamari
tica noĩa cõgeſta arbitrandũ ſic.Nec h̊ ſeptua
ginta interpᷣtibꝰ qui ſpũſancto pleni erant ea q̃ᷓ
vera fuerunt tranſtulerunt: ſed ſcriptoꝝ culpe
aſcribenduʒ:dũ de inemendatis inemendanda
ſcriptitãt:⁊ ſepe tria noĩa ſubtraci emedio ſyl⸗
labis in vnũ vocabulum cogunt:vele regione

vnũ nomẽ ꝓpter latitudinẽ ſuã in duo vel tria
vocabula diuidũt.hec ibi. Item in ꝓlogo in li
bꝛo iob inqͥt. Cogoꝛ ꝑ ſingulos diuine ſcriptu⸗
re libꝛos aduerſarioꝝ reſpõdere maledici.Et
infra. Memini me ob intelligentiã huiꝰ volu⸗
minis iudeũ quendã pᷣccptoꝛẽ qui apud hebꝛe
os pᷣmus haberi putabat᷑:nõ paruis redemiſſe
nũmis. Cuius doctrina an aliqͥd ꝓfecerim ne⸗
ſcio:hoc vnũ ſcio non potuiſſe me interpᷣtari:ni
ſi ꝙ ante intellexerã. Et poſt multa ait ibi Hie⸗
ronymꝰ. Audiant qᷓpꝛopter canes mei idcirco
me in hoc volumine laboꝛaſſe:nõ vt interpᷣtati
onem antiquã repᷣhenderem: ſed vt ea que in il
la aut obſ ura ſũt aut obmiſſa:aut certe ſcripto
rum vitio depꝛauata manifeſtioꝛa noſtra inter

pꝛetatione fierent qͥ ⁊ hebꝛeũ ſermonẽ ex parte
didicimus.Et i latino pene ab ipᷣis cunabulis

inter gramaticos ⁊ rhetoꝛes ⁊ phos nutriti vł

mine⸗
(lic

Gbent
cunn
logel

ſoopi

phele

ſisen

htiies
; ſtſe⸗
cfae
slogui⸗
Nterun
to 6.
niong
ſoꝛigs
lertiij
loche⸗
Maha⸗
ncif
An
Nlr
meſtnd
brenci
iagke⸗
mnechn⸗
wus
nioprio
Wrrpr
dehesli⸗
ſperfi
nole⸗
ien⸗
ebatur

lisſ
ige
ious
ſamani
ſepwa
ia
onclle
nctnen
nidoßn
pe
hli
Npa⸗
.Et
vO⸗
hehre
Qanſe
rimte⸗
fömim
nbihe⸗
eidan⸗

urötndid

geinil
eſppo
raiſter.
rye
nbulis

detriti ſum ꝙ ſiapud grecos poſt ſeptuaginta

ℳ— „ — — „ —

editionẽ iã xpᷣi euãgelio coꝛuſcãte iudeus aqla
⁊ſimachus.ac theodotion iudaiʒãtes heretici
ſũt recepti:qͥmulta myſteria ſalutoꝛis ſubdola
interpᷣtatione celarũt.Et tñ in exemplarijs ha⸗
bent᷑ apud eccleſias explanãt᷑ ab eccleſiaſtids
viris:quãto magis ego xpᷣianus de parentibꝰ

xp̃ᷣianis ⁊ vexillũ crucis in mea frõte poꝛtans

cuiꝰ ſtudiuʒ fuit obmiſſa repetere ⁊ depꝛauata
coꝛrigere ⁊ ſacramenta eccłe puro ac ſideli ape
rireſermone:vela faſtidioſis vel a malignis le⸗
ctoꝛibꝰ non debeo repꝛobari. ¶ Tertio paſſus
E beatꝰ hieronymꝰ pſecutiones hereticoꝝ:arrxi
anoꝝ videlicet: vt ipᷣe ſcribiti epła ad damaſũ
papã:quos oẽs potẽter euicit et xbiana docu
mkta publice defenſauit: quãta vero hierony⸗
mus paſſus ſit a fictis amicl ipᷣe declarat ĩ epła
ad aſellã. In omnibꝰ tñ modeſtiã ſeruans non
niſi ꝓpter deũ ⁊ ꝓximoꝛũ vtilitatẽ ſibi falſo de
trahẽtes rõnabiliter obiurgabat. HMWG

¶ Be auſteritate pnie hieronymi:ĩqua

triennio perſeuerauit: ob quam acce⸗

pit niercedẽ celeſtisregni. ¶Ca. ·

Nnuit dicitur penitentie: de qua conſi⸗
deremustrig. e

CSecundo diuturnitatem.
¶Tertio vtilitatem.

C Numoꝛↄlideremus de penitentia Hierony
mi auſteritatẽ. Hac ipᷣe declarat in epiſtolaa

Euſtochiũ: vbi ſie ſcribit. Quotiẽs in heremo
cõſtitutus ĩ illa vaſta ſolitudine: q̃ exuſta ſolis

ardoꝛibꝰ:hoꝛridũ monachis pᷣſtat habitaculũ

putabã me romanis delitijs intereſſe:hoꝛrebat
ſacco mẽbꝛa:defoꝛmis ſqualida cutis ſitũ ethi

opice carnis obduxerat:quotidie lachꝛyme:qͥ⸗
tidie gemitus. Et ſi qũ repugnantẽ ſomnus im
minẽs oppꝛeſſiſſe::nuda humo vix oſſa herẽti

collidebã: de cibis wo ⁊ potu taceo: cũ etiã lan

guentes monachi: aqua frigida vix vtat᷑: ⁊ co⸗

ctum aliqͥd accepiſſe:luxuria ſit IJlle igit ego q

ob gehẽne metũ tali me carceri ipe danaueraʒ:
ſcoꝛpionũ tm̃ ſociꝰ ⁊ feraꝝ ſepe choꝛis itereraꝝ
puellaꝝ:pallebant oꝛa ieiunijs:⁊ mens deſide⸗
rigjs eſtuabat i frigido coꝛꝑe: ⁊ añ hoĩem iã ſua
ccarne pᷣmoꝛtuũ:ſola libidinũ in ẽdia bulliebãt
Itaq; omni auxilio deſtitutad ieſu iaceb pe⸗
des:rigabã lachꝛymis ⁊ crinetergebã: ⁊ repu⸗

gnãtẽ carnẽ hebdomadaꝝ media ſubiugabam

Et infra memini me diẽ crebꝛo iũxiſſe cũ nocte

necpᷣus a pectoꝛis ceſſaſſe vberibus q; rediret

2 .„
Lrimo wiſ.

dño increpãtetranq̃llitas:ipᷣaʒ qͥ cellulã meã
q̃ſi cogitationũ meaꝝ conſciam ꝑtimeſcebã: 2

mihimet iratꝰ⁊ rigidus ſolꝰ deſerta penetrabã

Sicubi ↄcaua valliũ:aſpera mõtiũ:rupiũ pꝛe

rupta cernebã. Jbi mee oꝛatiõis locꝰ: ibi illud
miſerrime carnis ergaſtulũ.Et vt mihiteſtis ẽ

dñs poſt multas lachꝛymas:poſt celo ocłos ĩi⸗

herẽtes: nõnunq; videbat᷑ mihi intereſſe agmi
nibꝰ angeloꝝ. ¶C Scdo ↄſideremꝰ de pnia hie⸗

ronymi diuturnitatẽ. HNaã lʒ fuiſſet oibꝰ diebus
vite ſue in laboꝛibꝰ ⁊ pnia:tñ in illa pnia ſic du
ra q̃driẽnio ꝑſeuerauit. QAua ꝑactaſad bethleẽ
opidũ remeauit: impetrauitq; ab epᷣo Ciryllo
locũ habitãdi:vbi monaſteriũ ↄſtruxit:⁊ cum
monachis habitauit:multos aũt ibidẽ diſcipu
los coadunans in ſãcto ꝓpoſito ⁊ tranſſatione
ſcripturaꝝ qͥnquaginta annis ⁊ ſex mẽſibꝰ de

ſudauit. Tãta deniq; laſſitudine fatigatꝰ ẽ: vt ĩ

ſtratu ſuo iacẽs:funiculo ad trabẽ ſuſpẽſo ſup⸗
pinis manibꝰ ſe leuaret. ¶ Tertio ↄſideremꝰ ð
pnia hieronymi vtilitatẽ: aſſecutꝰ nãq; eſt ꝓil
la ſuiſq; laboꝛibꝰmercedẽ ꝑpetuã celeſtis regni

MNaã octuageſimooctauo anno etatis ſue. Duo

decimo vo ãno imperij iunioꝛis Theodoſij: i

ſenectute bona migrauit ad dñm. Si qͥs wo ali

qͥd de trãſitu eiꝰ noſcere cupiat:legat tranſituʒ

eiꝰ:qͥ ʒ inter ſcripturas apocrifas numeretur:

tñ multa ſunt ibi veriſimilia qꝗ in felici doꝛmitio
ne hieronymi occurrere potuerunt.Sicut ẽ de
uota ſacramẽti euchariſtie ſuſceptio: circũaſtã
tiũ exhoꝛtatio: ⁊ ĩ terra obdoꝛmitio:atq; aie il⸗
lius ad celũ deductio. Felix igit᷑ aia illiꝰ que in
bethleẽ onere carnis depoſito:indubitanter ꝓ

perauit ad xpᷣm cuʒz à̊ letat᷑ in ena requie. Ad

quã nos meritis eiꝰ ꝑducat clementia ſaluato⸗

ris viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝝ. Amen.
¶ Germo. lvi

j:de ſancto Bñdicto glo

n

rioſiſſimo patremonachoꝛ.·

minib⸗ cuius memoꝛia in bñdictiõe
5 ri „ „ — „ „
it me ſãctitas eximia beati bñdicti

üt hec vba oꝛiginalit Ecci

xlv. ca. Cog

vt eiꝰampliſſimas laudes peroꝛare debeã. De

quolʒ ſcripſerit abunde Oꝛeg in. ij. dialogoꝝ
libꝛo:tñ vt ̊ dicẽdi oꝛdine:qͥ ad populũ loqui
ↄſueuimꝰ:eiꝰ pᷣconia audientibꝰ illuceſcant: in
pñti ſermone aliq ex multis bꝛeuiter explicabi⸗
mus.Mã vt in ſequẽtibꝰ apparebit inter ſacto⸗
rum oꝛdines:non mediocrẽ aut infimũ obtinet
locũ:quippe cũ eius nomini opera ⁊ facta ↄ coꝛ
dent: ppterca de ipo dicunt᷑ vba ꝓpoſita in qᷣ
bus oſtẽdit᷑ q memoꝛiailliꝰ in bñdictioneẽ. qꝛ

ſczʒ benedictus eſt a deo hominibus. veich

C¶ Pꝛimũ d

um tres eius pꝛerogatiuune.
EPrima dicit religionis inſtitutio.
¶ Scda ſanctitatis ꝑfcctio.
¶ Tertia vite pᷣſentis cõſũmatio.

oſtẽderepoſſumus maxime ꝓpter tria:que di⸗

atu exalta

guificẽtijs religionis:⁊ quꝗ

7

bugi
Znimir dae in e:
ſãctã monachoꝝ ipᷣe ſcripſit. Tamẽ vt ꝑs iſta
cldarioꝛ ſit:tria occurrũt dereligion
C¶ Pꝛimũ dicif̃᷑ accepto.
CScdöm magniſicato.
¶ Tertium exaltatio.
CPumũ dereli

uot ſcz modis rel

ſan. epiſ. · damꝰ. Quarto religio capit᷑ ſtrictil⸗
ſime ꝓ ſtatu illo in quo qͥs per ꝓfeſſionem ſub⸗

dit ſe imperio p̃lati: dedicãs ſe totuʒ deo: vxno
tat extra de voto ⁊ voti redẽptis.c.ex multa.

CSecũdũ oſideranduʒ de religione dicit᷑ ma
gnificatio.Et in hoc cõfutare debemus ſtulti⸗
tiam quoꝛundã:qui ſtatum religionis irratio⸗

nabiliter danant:aſſerentes poſſe multa fieri in

ſeculo meritoꝛia ⁊ ſalutez anime cõcernẽtia ob

que fatuũ eſſe videt᷑ vt quis religionis cuiuſcũ
Gꝙᷓ vitam aut regulam ꝓfiteatur. Contra quos

ꝓbabimus ſtatum religionis excedere ſtatum
ſecularem quadruplici rattienrr.
† Eeimo fanioneinperanon
¶ Tertio ratione diſſolution
CAQuarto!

onis.
ratione derelictionis.

⸗

de

ndictione ð religionis inſtitutio
iſpirãte dco religionẽ: ⁊ reglzʒ

e ſiderãda

tione cõſiderqdũ d acceptio
tſcʒ modis religio accipit᷑ Et ad hoc dicit
o. an. ſuꝑ rubꝛica de regularibꝰ trãſeuntibꝰ
ad religioneʒ. O accipit᷑ qdrupliciter. ꝛimo
modo ſolum ꝓ debito cultu veri dei: quoad fi
dem:⁊ ſic cõpꝛehendit totã chꝛiſtianitatẽ q̃ di
citur chꝛiſtiana religio. Et de hac acceptione
hꝛabetur. xcvij. di. c. j. extra de diuoꝛ.ca.gaude
mus. et.C. de ſũma trini.et fide catho. In epra
Inter claras.circa bn. Secundo ſumit᷑ religio
ꝓ cultu veri dei non ſolũ ꝑ ſidẽ:ſed ꝑ opera bo
na. Et ſic cõpꝛehendit vniuerſitateʒ bonoꝛum
cchꝛiſtianoꝛũ:⁊ de hacſcribit᷑.xvj.q.j.c. Juxta
2. xxxiij. q. v. qð deo. ⁊ extra de conſti.c.eccle
ſia.Tertio ſumit᷑ religio ꝓ ſtatu clericali.ſicuat
Patet.j.q.iij.c.ſaluatoꝛ.⁊.xij.q.j.c.j.⁊ in autl.ð

CPꝛimo ſtatus religionis cxcedit ſtatũ ſecu⸗
larerone ſupationis . Ma lʒ in ſeculo poſſet s
elemoſynas pauperibꝰ erogare: veſtire nudos

paſcere famelicos ⁊ hmõi:tñ ingrediẽs religio

nem ⁊ in ea ꝓfeſſionẽ faciens:ſnperat oia hmi
prieratis oꝑpa. Pꝛopterea Hieroꝰ in epła ad iun
lIlliienuz ait. Holo tm̃ ea offeras dño que põtftur
rapere:hoſtis inuadere:pᷣſcriptio tollere:q ac:·
cedere poſſunt ⁊ recedere: atq; inſtar vndaruʒ
2 fluctuũ a ſuccedentibꝰ ſibi dominis occupan

tur:atq; vt vno cuncta cõplectar ſᷣmone:q̃ no⸗

lens in moꝛte dimiſſurus es. Illud offerre ma⸗
gnü eſt qð nullus tibi poſſit hoſtis auferre: nul
la eripere tyrãnis:qð tecuʒ pergat ad inferos:

imo ad regna celoꝝ ⁊ ꝑadiſi delicias.Extruis

monaſteria:multus a te ꝑ inſulas dalmatiemo

nachoꝝ numerus ſuſtentat᷑. Sed melius face⸗

res ſi ⁊c ipᷣe ſanctꝰ inter ſanctos viueres. Sãcti
eſtote qꝛ ego ſanctus ſũ:dicit dñs.Apłi gloꝛiã

tur:qꝛ omia dimiſerũt ⁊ ſecuti ſunt ſaluatoꝛẽ:⁊

certe pᷣter retia ⁊ nauẽ nihil eos legimus dimi⸗

ſiſſe:⁊ tñ teſtimonio futuri iudicis coꝛonãt᷑ qꝛ

ſe offerẽtes totũ dimiſerãt qð habebãt.⁊ ĩ epyla·
ad pãmachiũ ait. Zacheꝰ diues erat:apoſtoli
paupꝑpes Reddidit ille druplum qð rapuerat
diuiſitq; pauperibꝰ partẽ ſubſtantieqᷓ reman/ſe
rat.Tamẽ qꝛ paruus erat: a in apoſtolicã ꝓce
ritatem non ſe potuit extendere:nõ fuit in duo

decim apoſtoloꝝ numero. Apoſtoli aut qtuʒ
ad diuitias nihil:quãtũ ad voluntatẽ totũ mũ
dum pariter reliquerũt.Et glo.ſuper tertio.c.

Numeroꝝ inquit.Alij vouẽt vitulos:alij ari⸗
etes:illi domos. Naʒareus ſemetipᷣm:hoc eſ
cm̃ votũ naʒarei qð eſt ſuꝑ omne votum. Fili
us em vel filia:aut pecus:aut pᷣdiuʒ extra nos
eſt.ſemetipᷣm deo offerre:nec alieno laboꝛe v p-

pꝛio placere ꝑfectius ⁊ eminẽtius eſt omnibus

yotis. Hec ibi Elemoſyna itaq; illa qua ſeißm
quiſq; donat deo in religione pᷣeminet ᷣbuſcũ
qꝙq generibus elemoſynaꝝ que ſieri poſſent iſe⸗

culo. Qð adhuc ieronymꝰ ĩ epiſtola ad pau

linũ cõfirmat dicens. PPhiloſophus gloꝛie ani
mal ⁊ popularis aure vile mancipiũ totã ſeme?
ſarcinã depoſuit.Et tu reputas in vtutum cui
mine cõſtitutum Rparte ex toto offerat:te vult
dominꝰ:non tua. iuaz
placentẽ deo. Superat inſuper ſtatus religio⸗
nis omne genus penitẽtie:quã quis poſſetiſe⸗
culo facerè. Ob qð ingredieti religionẽ nulla
penitẽtia alia ꝓ peccatis pᷣteritis iniũgẽda:de
peccatis tamẽ còmiſſis poſt ingreſſum religio⸗
nis imponẽda eſt penitẽtia. vt notat᷑ extra de
regularibꝰ ⁊ trãſeuntibꝰad religionem. ca.vlt.
Winc deuotus Berñ. i libꝛo de pcepto ⁊ diſpẽ
ſatione ait.Audire vultis a me.vnde inter cete
ra penitẽtie inſtituta monaſterialis diſciplina
hãc meruerit pᷣꝛogatiuaʒ:⁊ ſcom baptiſma ni
cupetur. Arbitroꝛ ob ꝑfectam mũdi renũciati⸗

einquit vult hoſtiã viuaʒ

8

Ning
gari
ſegun
ſeu
omn
hof
pti
non
ſel
Ne
ſon
ſün
lo⸗
abl.
i
dicui
ential
anti
ercel

ſeen
N

iee

du⸗
gz
imiü
e.
jeani⸗
dceſt
aos
dußy⸗
antus
gleyn
uci
l.
u
eini
anel
d
vt
Ni;
igio⸗
ſeiſe
nula’
lude
ſtigo⸗
mide
rcele
gina
Ciati

onem ⁊ ſingularem excellẽtiam vite ſpiritualis
que pᷣeminet vniuerſis vite humane generibꝰ
hmõi ↄuerſatio. MPꝛofeſſoꝛes ⁊ amatoꝛes ſuos
diſſimiles hominibꝰ: ſimiles angelis facit:imo
diuinã in homie refoꝛmat imaginẽ: ↄfigurans
xpᷣo inſtar baptiſmi: dũ per id qð moꝛtificamꝰ
membꝛa noſtra qᷓ ſunt ſuꝑ terrã :rurſus xpᷣm in

duimus:cõplantati ſimilitudinẽ moꝛtis eius.
hec ille. Pꝛopter dicta nõ videret᷑ incõueniẽs

vt ingrediẽtes religionem cõſequerent᷑ eandeyʒ

gratiã ſ.quo ad peccatoꝛũ remiſſionẽ quam cõ

ſequũtur baptizati: vt ponit Tho.ſcdõᷣa ſcᷣe.q
vlil. C Secũdo ſtatus religionis excedit ſtatũ

— 42

ſecularem rõne abſolutionis. nam abſoluit ab

omni voto tẽpoꝛali: qð quis in ſeculo implere
poſſet: vnde ſcribitur extra de voto ⁊ voti redẽ

pti. c. ſcripture. Reus fracti voti aliqu atenus:

non habet᷑ qͥ tempoꝛale obſequiũ in perpetuaʒ
religionis obſeruantiã noſcitur cõmutaſſe. Et
vt ait richardus in.iiij.di.xxx viij.exceptis ꝑ⸗
ſonis alicuius dignitatis: que debent cõſulere
ſũmum pontiſicẽ:quilibet alius obligatur vo⸗
to ad viſitandã terrã ſanctam:poteſt abſq; alia
abſolutione religionẽ ingredi: ⁊ per ꝓfeſſioneʒ
in illa abſolutus eſt a voto ⁊ ita abſoluit᷑:vtpᷣ⸗
dictum eſt ab omni alio voto. Naʒ cum obedi
entia ſit maximũ votoꝛum ꝓ omni voto ſuffici
entiſſime recõpẽſat. ¶ Tertio ſtatus religiõis
excedit ſtatum ſecularem rõne diſſolutiõis.nã

diſſoluit matrimoniũ contractum per verba ð

pᷣſenti non conſumatum. In tali em caſu poteſt
alter coniugũ etiam altero inuito intrare religi

onem. Et facta ꝓfeſſione ille qui remanet in ſe⸗

culo:poteſt libere nubere. vt notat᷑ extra de cõ

uerſione coniuga.c. veꝝ.c.ex parte.et.ij.c.Ex

publico. C Quarto ſtatreligionis excedit ſta
tü ſecularem ratione derelictiõis. Nam lʒ filijs
parentes relinquere: dũmodo non ſint in extre
ma neceſſitate poſiti:atq; ipᷣis inuit religioneʒ
intrare.Cuius ratio ẽ.qꝛ magis vnuſquiſq; te

netur deum ⁊ animã ꝓpꝛiaʒ qᷓ; parentes dilige

re. Ex hoc inquit hieronymꝰ in epiſtola ad fu⸗
riã de viduitateſeruãda Sola cauſa pietatis ẽ
vbi carnis nulla noticia eſt:honoꝛa patrẽ tuũ:
ſed ſi te a vero patre non ſeparat:taãdiu ſcitoſã⸗

guinis copulã qᷓ;diu nouerit conditoꝛem. Alio

quin tibi dauid ꝓtinus clamat. Audi filia ⁊ vi
de ⁊ inclina aurem tuam: ⁊ obliuiſ ere populũ

tuũ ⁊ domũ patris tui:⁊ concupiſcet rex deco⸗

reum tuũ. Et in epiſtola ad heliodoꝛũ de cõtem⸗
ptu mundi ait. Licet paruulus ex collo pẽdeat
nepos: z in limie iaceat pater:lʒ ſparſo crineet

ſciſſis veſtibus vbera qͥbus te nutrierat mater
oſtendat: percalcato perge patre: ſiccis oculis
ad vexillũ crucis cuola. Solũ pietatis genus ẽ

nachi nigri: de qͥb us fit mẽtio in clemẽtina Ne

ſvij

in hac refuiſſe crudelem. hecille. Et cũ iſta ð re

ligione loquimur:qͥdam nobis obicere ſolent.
Quid ſi omnes religioſi eſemus eſſet de mun⸗
do:que obiectio non niſi ex fatuitate pꝛocedit
cum gubernatio mũdi ſpectet ad deũ. Hinc eſt
ꝙ hieronymꝰ aduerſus vigilãtiũ ait. Argumẽ
taris ⁊ dicis. Si om̃es ſe clauſcrint ⁊ fuerint in
ſolitudine:quis celebꝛabit eccleſias quis ſecu⸗

lares homies lucrifacit. Et qͥs peccãtes ad pe

nitentiã poterit cohoꝛtare Hoc em̃ modoſi om
nes tecũ fatui eſſent:ſapiẽs qͥs eſſe poterit. In⸗
fantes in cunis non vagient : obſtetrices abiq;
mercedibus mẽdicabunt: ⁊ in lectulo ſuo frigi⸗
dus atq; cõtractus doꝛmitãtius vigilabit.Ra
ro vᷣtus eſt neca pluribus appetit᷑ atq; vtinam
hoc om̃es eſſent ꝙ pauci ſũt de bus ðꝛ Mul⸗
ti ſunt vocati pauci vero electi. C Tertium cõ
ſiderandum de religione dicitur exaltatio. Nã
vt de religione baeti bnñdicti loqmur exaltataʒ
illam videmus quadruplici ratione.
CPꝛimo rõne dignitattis.
Scdðo ronc ſanctitatis.
¶Tertio rõne numeroſitatis.
Auarto rõne gratioſitatis.

EPꝛimo cxaltata fuit religio ſacti bñdicti ra⸗

bus eccleſiaſticis conſtitutos pene inumeros.
Nã Johes vigeſimuſſecũdus extrahi illos fec
de archinis ſũmoꝛũ pontiſicũ:a inuenit ꝙ a tẽ⸗
poꝛe ſancti benedicti vſq; ad pontificatũ eiꝰ fu⸗
erunt de oꝛdine ſancti benedicti ndecim milia
ſeptingẽti ⁊ q̃ttuoꝛ abbates quoꝝ confirmatio
ſpectat ad papã.Et epᷣi nq; milia ⁊ quattuoꝛ
Archiep̃i ſeptingẽti.cardinales tricẽtitrigita
Sümi vo poͤtifices vigintiqᷣn. ¶ Scdo exal
tata fuit religio ſãcti bndicti rõne ſanctitat: vt
em̃ cõpertum ẽ in cathalogo ſanctoꝛũ fuerunti

9

ea trigitaq̃ttuoꝛ millia canoniʒati. ¶ Tertio ex

tione dignitatis.

altata fuit religio ſancti benedicti rõne numero

— — „ —

tis. Sub iſta na q; ſancti bñdicti militãt mo

in agro. Qui cũ eſſent relaxati refoꝛmati ſunti

cõgregatione que dicit᷑ ſancte iuſtine habẽtes

ſpeciales cõſtitutiones ⁊ exemptioes ꝑ Euge⸗

niũ papam artum confirmatas. Sub regula in
ſuper ſancti bñ dicti militãt ciſterciẽſes: qͥs bea
tus Berñ. mirabiliter dilatauit: camaldulẽſes

inſtituti ꝑ beatũ Rõcaldum. Oꝛdo vallis vm
bꝛoſe. Oꝛdo humiliatoꝛũ. Oꝛdo montis oliua

rũ:Cluniacẽſes: Silueſtrini: ⁊ Celeſtini: quo⸗
rum oꝛdinẽ inſtituit ſanctꝰ petrus de murone.

¶ Quarto exaltata fuit reigio ſãcti bñdictira
tione gratioſitatis.Naʒ ſũmi pontifices eidem

conceſſerunt ampliſſ mas gratias: inqulgẽtias
exemptiones. Religioneʒ ipſam ſemperaff

pPpriectio: q

aapaterno ſouemes.

, .

raculꝗ ſpiritu

„.

——

eius in benedictioneẽ: ðꝛ ſanctitatis
uã colligere poſſumus ex tribus.
Pꝛimo ex miraculoꝝ rutilatione.
¶ Scðdðo ex ꝓophetica illuſtratioe.
¶ Tertio ex mundi cõmotion.
CPꝛimo coll tionẽ

ligimus pfectionẽ ſanctit⸗

em deus

gon libꝛo fideliter deſcripſit Et bmũ ẽ de capi
ſterio fracto ⁊ ↄſolidato. nrhnn benedict⸗

ex nurſia ꝓuincia:cũ rome liberalibus ſtudis
traditꝰeẽt:in ipᷣa ſui infantia lr̃as deſeruit: ⁊ de
ſertũ petere decreuit.Quẽ nutrix ſua q̃ eum te⸗
nerrime diligebat vſꝙ in quẽdã locum qͥ ðꝛ effi
de ſecuta ẽ Vbi ad purgandũ triticũ mutuo ca
piſteriũ petijt. Sed ſuꝑ mẽſam incaute ponẽs
⁊coꝛruẽs ĩ duabus ꝑtibꝰ fractũ vidit:quaʒ be
nedictus flere phicks ꝑtes capiſterij accepit:
urgẽs integre ſolidatuʒ inuenit.
Poſtmodũ nutricẽ occulte fugiẽs in quendaʒ
ocũ venit:vbi tribꝰ annis hoibꝰ incognitꝰ mãa
ſit.Excepto quodã monacho romano nomie: en

U

ab oꝛatione

q̃ ſibi ſedule neceſſaria miniſtrabat ¶ Scdᷣʒ mi

raculũ fuit de aqua educta in monte. Nã dum
vndecim monaſteria cõſtruxiſſet: ex bus tria
ſurſum in rupibꝰ montis erat. Fratres deoꝛſuzʒ
cũ magno laboꝛe aquas hauriebãt.Cunq; vi⸗
rũ dei ſepe rogarẽt vt monaſteria illa mutaret:
quadã nocte cũ quodã puero montem aſcẽdit:
vbi diutius oꝛãs petras in eodẽ loco ꝓ ſigno
poſuit.Cũq; domũ redijſſet: ⁊ fratres ꝓ eadeʒ
aqua ad eũ veniſſent dixit. Ite in illã rupem in
qᷓ tres petras inuenietis:i modico cauate. NHa
let dñs inde vobis aquã ꝓducere Qui euntes
⁊ iam rupẽillã ſudãteʒ inueniẽtes concauũ lo
cũ fecerũt: ⁊ mox aqua repletũ inuenerũt Que
vſq; nuc tq ſufficicter emanat: vt ab illo montis

cacunmine yſq; ad inferioꝛa deſcẽdat. ¶ CLertiüũ
nubꝛiũ. Quad em vice: cum circa monaſteriũ
viri dei:qͥdam cum falcaſtro vepꝛes abſcinde⸗
ret: ferrũ de manubꝛio exiliẽs in quendaʒ lacũ
ꝓfundiſſimũ cecidit.Cũq; de hoc ille nimiũ an
guſtiaret: vir dei pietate motus manubꝛium ĩ
lacũ poſuit.⁊ mox ferrũ vſq; ad ſuũ manubꝛiũ

ſanctitate pfectꝰ:qð oſtendunt eiꝰ mi
rus pꝛophetie atq; cõmo⸗

uda pᷣꝛogati-

ua ſancti benedicti: quare memoꝛia

1 .
4 . 6 .
s be⸗
— „

nedicti ex miracuſoſa coꝛuſcatione YFecit

eñmm deus illuʒ coꝛuſcare multis miraculis:ex
bus aliqua recitabimꝰque ꝛeg in ſcðo dialo

geramus. C S
ctitatis beati be

enatauit. C Quartũ miraculum fuit de puero

temo ſo . = mortuo reſifſeitat. Bamen ieſte r-8
naliter ſanctus benedictꝰ? fuit etiiã moꝛtuo reſuſcitato. Oum em̃ faciẽte hoſte ma⸗

ligno cecidiſſet ꝑs cuiuſdã parietis: iterfeciſſet

q; monachũ quẽdã: vir dei puerũ illũ moꝛtuũ
⁊ laceratũ ad ſe in ſacco adduci fecit. Et oꝛatio⸗
ne facta ip̃ᷣm a moꝛtuis ſuſcitauit. C Quintum
miraculũ fuit de vaſe vitreo piecio:⁊ oleo mul
tiplicato. Quodã tẽpoꝛe dum totã ꝓuinciaʒ in
qua erat ſanct benedictꝰ fames valida occupes
ret. Et vir dei omia que inuenire poterat egẽti
bus miniſtraret. Itaq; nihil in monaſterio pie
ter modicũ olei in quodã vaſe vitreo remãſiſſet
IJuſſit cellerario:vt illud modicum olei cuida,z
egenti daret. Ille vo ibidẽ pauperẽ audiuit:S
obedire cõtẽpſit. vir dei vbi comperijt vas
vitreũ cũ oleo ꝑ feneſtrã pꝛoijci iuſſi:ne quid i
monaſterio ꝑ inobedientiã remaneret. Pꝛoie⸗
ctum itaq; cuʒ ꝑ ſaxa ingẽtia cecidiſſet:necvas
fractum:nec oleũ eſt effuſum. Qð ille leuari iu
ſit: ⁊ dari integrũ egenti poſtulãti. ,nachiü
auteʒ illum de inobedientia ⁊ diffidentia incre⸗
pans ſeſe in oꝛatione dedit ⁊ cõtinuo quoddaz
magnũ doliũ qð ibi erat vacuũ oleo plenũ fuit
Qð adeo excreuit vt per pauimentũ effundere
tur. Sunt ⁊ alia eius miracula que pꝛetermitti
mus ne ꝓlixitate d

icendi tedium audientibꝰ in

õ

nedicti ex ꝓphetica illuſtratio

nechabuit qdem lumen ꝓpheticum:vt cogno.
ſteretea que naturaliter cognoſci non
Sicut ꝓbatur multis exemplis. C NPꝛimi
emplũ eſt de placido quẽ rapuerant aque. Cuz
eyñm ille puer ⁊ monachus ad hauriendã aquaʒ
egreſſus in fluuiũ cecidiſſet:⁊ pene aqua illũ in
vnius curſu ſagitte retraxiſſet:vir dei ĩ cella cõ⸗
ſiſtens hoc in ſpũ ſtatim cognouit. Et mauruzʒ
vocans:qͥd puero acciderit indicauit:ac vt ad
ipᷣm eripiendũ pergeret imperauit Accepta be
nedictione concitus maurus ſurrexit:⁊ q̃ſi per
terram ſe exiſtimans ambulare ſuꝑ aquas vſq;
dQdg puerũ venit:eũ q; per capillos tenẽs ð aqua
extraxit. Qui ad virũ dei veniens retulit quid
acciderat Qð benedictus non ſuis meritis ſed

obediẽtie mauri deputabat ¶ Secũdũ exẽplũ

fui de pane venenato quẽ cognouit.nam qͥdaʒ
p̃ſbyter floꝛentinꝰnomine::viro dei inuidẽs ad
tantam deuenit inſaniã ſiue malitiã: vt panenꝰ
veneno infectũ viro dei tãqᷓ; ꝓ bũdictione tra⸗/

mitteret:quẽ ſanctꝰ gratãter accepit:a coꝛuoqͥ

de ei manu panem accige cõſueuerat ipᷣm pie⸗
cit dicẽs. In nomie ihu xpᷣi hunc panẽ tolle.et
eum in tali loco vbi a nullo homie ſumi valeat
ꝓice.Tũc coꝛuus aperto oꝛe ⁊ expaſis alis cir
ca eundẽ panem cepit diſcurrere atq; clamare:
ac ſi aperte diceret.⁊ obedire ſe velle ⁊ iuſſa im

oſſunt. 1
imiz

Nerenon
giebatd
diri en
dijt:
pit
Lotlhen
duh
mmonſt
nmuregio⸗
ſinauitic
lponepo
gllerrace
ſerpan
viderat:
ctu bene
ſuuspon
lumnerel
vini A
oend
wüin
vinücd
pverüͦ
ſneq
lauter
palgecbe
byeen
lnusſerp
Honacho⸗
evirdei
rees
Noea
G
ig⸗
lilom
cogal
besapo

unera
Modr

pen

intne

Enon
felpuen
ſicit
ileonat
lopic
nerint
fnyle
Noten

Nloen
dnen

Scir
ne:

tinus ſerpẽs exiuit.C¶

in.

plere non poſſe.Cui ſanctꝰ iterũ atq; iterũ pᷣci⸗
piebat dicẽs. Leua leua euʒ ſecurus acipᷣm vt
dixi pꝛoice. Qui eum tollẽs poſt tres hoꝛas re
dijt: ⁊ de manu eius annona quã ↄſueueratac⸗
cepit. ¶ Tertiũ exemplũ fuit de ſpatario totile
Totila em rex gothoꝛũ experiri volens:vtruʒ
vir dei ſpiritũ pphetie haberet:cuidã ſuoſpa⸗
tario veſtimẽta regalia tribuit ⁊ cum omi apa
ratu regio cũ ad monaſteriũ ſancti benedicti de
ſtinauit:quẽ ille venientẽ cõſpiciens dixit. Fi⸗
li pone pone:qð poꝛtas nõ eſt tuũ.qui ꝓtinus
in terra cecidit: ⁊ qꝛ tanto viro illudere pᷣſũpſiſ ecit. Ham pꝛimiceriũ eeclie ca⸗
puane doloꝛe capitis opꝛeiſum ſanauit: rogatꝰ*
quidem abeo vt ꝓ ſe oꝛaret:dixit ei. In nomie

ſet expauit Cũq; reaijſſet ad iotilaʒ retulit que

viderat audireat. Cun c acceſſi totilas ad ſi⸗
ctũ benedictũ:cui ille multa pᷣdixit:ſicut dif̃u⸗

tum exemplũ fuit de puero abſcondẽte

valde ab eo exiuit:⁊ reuerſus volens adhuc ꝓ
bare qð audierat cũ flaſconẽ iuclinaſſet de eo ꝓ
uintüexemplũ fuit de

—☚

monacho tenente lucern

bie intra ſe cogitare cepit Quis eſt h̊ cuimãdu

canti aſſiſto:lucernã teneo:ſeruinum impendo
ds ſum ego vt iſti ſeruiã. Cui ſtatim vir dei ait
Signa coꝛ tuũ frater quid eſt qð cogitas:voca
tiſq; fratrib us lucernam iuſſit de manibꝰ eiꝰ tol
li ipᷣm vero ad monaſteriũ accedere ⁊ quietum

—
Z

ſedere. ¶ Tertio colligimus ſanctitatẽ beati be

nedicti ex mũdi cõmotione:mira res eſt pꝛofe⸗

cto ꝙ audito nomie ſancii benedicti reges pᷣnci
pes ⁊ populi xpᷣiani ad tantaʒ deuotionẽ erga
illum exarſerint:vt in toto terrarũ oꝛbe tam ſũ⸗
ptuoſa ⁊ dotibus copioſiſſimis ditata conſtru
xerint monaſteria Quoꝝ pꝛimũ alioꝝ caput
eſt monaſteriũ mõtis caſſim. Nam ad illũmon
tem ꝑuenit ſanctus benedictꝰ.Et tẽpluʒ apol-
linis qð ibi ſitũ erat in honoꝛẽ ſancti Jopis ba monach
ptiſte oꝛatoꝛiũ fabꝛicauit:⁊ circũ adiacentẽ po
pulũ ab idolatria ↄuertit. Illum eũt montẽ io⸗
tum ex integro cũ omnibus ꝑtinentijs ciꝰ:⁊ ca
ſtra villas ⁊ poſſeſſiones donauit lancto bũdi⸗

dicto tertullus nobiliſſimꝰ romanꝰ ex gente fla
uia pater placidi. Naʒ ex vxoꝛe ſua q̃ erat ex fa
milia octauie gentis habuit tres filios ſcʒ placi
dum euticiũ ⁊ victoꝛinũ ⁊ vnam filis nomie fla
uiam.Qui audita fama ſancti benedicti qͥ apðo

ſius nonit Oꝛeg in. i.lib vialogop. Qu ar⸗
cten e flaſconẽ?
vini. Quidam em̃ vir duos flaſcones vini per
qquendã puerũ miſit ſancto benedicto. Sed ille
vnũ in via abſcondit ⁊ aliũ detulit.vir aũt dei

4. Cum em quadaʒ vi
ce vir dei lero cenaret: qͥdã monachus nobilis
genere ei aſſiſtens ⁊ lucernã tenẽs ꝑ ſpiritũ ſuꝑ

caſſinũ perrexiſſe iuit ad eum cum multis nobi
liſſimis romanis. Et tũc fecit donationẽ pᷣfatã.
Honauit etiam ⁊ multas poſſeſſ ones quas ha
bebat in ſicilia. Cum autẽ placidus ad etateʒ ꝑ

uenit virilem miſit illum beatus benedictus in

ſancto germano epiſcopo benigne ſuſcept mul
ta ibi miracula fecit. Nam pꝛimiceriũ eecłie eg⸗

ereptus ſum: adiutuſq; meritis patris mei he-
neditcti: ſi ſidem habes tate crudelitatis reſtitu
At te deus pꝛiſtine ſanitati. Liberauit ⁊ vnũ cc
cũ atq; filiũ cuiuſdã mulieris in vltimis laboꝛ a
dei tẽ: venit deinde beneuentũ ſuſceptꝰ aſãcto mar
vinũ cũ gratiarũ actione ſuſcepit:⁊ deſcẽdẽteʒ ſiano epiſcopo vbi liberauit caudũ cum ſcabel
puerũ admonuit dicẽs. Vide fili ne de illo fla⸗
ſcone quẽ abſcondiſti bibas. Sed inclina eum
caute ⁊ inuenias qͥd intus habes. Qui ↄfuſus

lis ambulantẽ ſup genua: poſtea trãſtulit ſe ca
nufiſũ ad ſanctũ ſabinũ epiſcopum: inde acceſſit
regiũ ad ſanctũ ſiſiminũ epᷣm: tandeʒ aſplicuit
meſſanã. Et ibi de redditibꝰ poꝛiꝰ ⁊ poſſeſſtionũ
patris q̊s donauerat ſacto bndicto fecit edifica
rari monaſteriũ ĩ honoꝛẽſãcti Johis baptiſte.
Auo cõpleto poſt multa ſigna ã de ꝑ illũ fecoc⸗
rat martyrij coꝛonã adeptꝰ ẽ. Nam venerat ad
cũ videndũ fratres eiꝰ euticiꝰ ⁊ victoꝛinꝰ ac ſo⸗
roꝛ flauia cũ multis alijs ex vꝛbe. Et ecce dazʒ
manucha capitaneꝰ: abdale ſaraceni qͥ tũc tonri
hiſpanie pᷣſidebat cum claſſi minutiſſima cepRit·
poꝛtũ meſſane fregit mõſteriuʒ.Et captos pla⸗
cidũ ⁊ frẽs ac ſoꝛoꝛẽ vgineʒ:cogebat abnegare
fidẽ.Qð cũ illi facere renuiſſent poſt dies alids
flagellatos ⁊ ceſos iuſſit tandẽ decollari.Dixi

mus iſta vt agnoſcat vnuſquiſq; qᷓ; admirabi⸗

lis fuit ſanctitas patr Benedicti:quẽ vt ſupe·
rius enarrauimus tot inſignes vini deuotione

pꝛecipua coluerunt.
Be felicitrãſitu patris bñdicti.dqidẽ

Hn E

one: a qualiter eigloꝛia fuit duobus

ua ſanct

—

ſentis conſũmatio. Maʒ ſicut ſancte vixit: ita et
ſanciiſſime vite pᷣſeni curſum expleuit. Jneiꝰ
quixc feliei tranſitu: tria occurrerunt ſanctit

tem eius pſignantis.

„

¶ Pꝛimüũ fuit vera Pnunciatio. 4

lvij

ſublacum moꝛabatur:acceſſit ad euʒ:obtulit;
ſibi placidũ iam ſeptẽnem: eoq; relicto ⁊ bene⸗
dictione accepta a ſancto viro dei romꝭ rediitt.
WPoſtqᷓ; vo ſenſit beatum benedictũ ad montẽ·

ius ytute abaquis quib' trahcbar

Im. . „.

„ = — — 2 .☚ . „. ..
ſancti Bñdicti quare ei memo⸗
Nria in benedictione eſt dicitur vite P

Dermo viij

LTertium diuina reuelatio.

C Wꝛimũ fuit vera pnũciatio. Eodẽ qdeʒ ũno
quo de hac vita vir dei erat exiturꝰ: obitus ſui
diẽ fratribꝰ nüciauit. Ante ſexiũ vo diẽ ſui exi
tus aperiri ſibi ſepulcrũ iuſſit.Et lʒ ſapiens di-
cat Ecẽs.ix.c.Neſcit homo finẽ ſuuʒ. Et cois
extat ſnia ꝙ nil incertiꝰ hoꝛa moꝛt: illð nihilo⸗

24 „

de ex pᷣuilegio ſpeciali voluit diẽ ſui exitꝰ reue

lare. C Scoᷣm qð occurritĩ tranſiiu beati bene
dicti ðꝛ ſingularis deuotio Febꝛibꝰnãq; coꝛre

2

ptus cũ ꝑ ſingulos dies lagoꝛ ingraueſceret: ſe
xto die ĩ oꝛatoꝛiũ ſe poꝛtari fecit. IJbiq; exitum
ſuũ dñici coꝛꝑpis ſaguinis pceptione muniuit
atq; inter diſcipuloꝝ manꝰ imbecillia membꝛa
ſuſtẽtãs erectis in celũ manibꝰ ſtetit ⁊ vltimum
ſpiritũ inter vba oꝛatiõis efflauit. ¶ Tertium
gð occurrit ĩ trãſitu beati bñdicti ðꝛ diuina re⸗
uelatio. Ipa qpe diebꝰ fratribꝰ vni in cella mo
rãti: alteri lõge poſito reuelatio eadẽ mõſtrata

eſt: viderũt naq; viã pallijs ſtrata atq; inume⸗
ris coꝛuſcantẽ lampadibꝰ a cella ſãcti bencdicti
verſus oꝛientẽ vſq; ad celũ tendẽtẽ. Cui vene⸗
rãdo habitu vir qdam clarus aſſiſtens:cuiꝰeẽt
yvia qua cernerer in quiſiuit. Qui cum neſcire ſe
diceret ait.hec eſt via qua dilectus deo benedi
atus celſ̃ aſccdit. Sepul us vero eſt ĩ oꝛatoꝛio
ſancti Johis baptiſte: qd deſtructa ecclia apol
linis ipe ↄſtruxit. anima po illa tantis redimi⸗
in vita beata: ad quã nos ipeihs ꝑducat qui ẽ

benedictus in ſecula ſeculoꝝ. Amen.
Sermo.lviij.de ſancto dñico inſtitu

oz oꝛdinis ſacri pdicatoꝝx.

Fuit quo
dDder maced

v.c.q tñ ſãcto dñi

RR

co appꝛop

o.qꝛ bꝛeui ſpatio ⁊ ꝑpꝑuomanu totuʒ

fere ſubegit oꝛiẽtẽ. Nõpeius etiã dux pᷣclariſſi
mus dict'eſt magnus a romanis ob reꝝ geſta⸗
rũ magnitudinẽ. Ham vᷣm hoꝛoſiũ vigintidqdu.

os reges oꝛientales ⁊ populos innumerabiles

ſubdidit romane reipublice.ob qð Eucanꝰ ip⸗

ſum deſeſicnducelocenen. „
thia cõderet oꝛbem.

Ante bis exactũ qᷓ; cinthia cẽ
Bmne fretũ metuẽs pelagi pijrata reliquit
Anguſtã q; domũ terraꝝ a ſede popoſcit
Idem ꝑ ſithici querẽs diuoꝛtia poti.
Indomitũ regẽ romanaq; fata moꝛantẽ
Ad moꝛtẽ ſcijlla felicioꝛ ire coegi.
Pars mih: nulla vacat mũdi:łᷣ tota tenet

(OQuslit ſacte dñiicus fuit multip ir

C.tn co apꝛopꝛiari pit
dã ſalutatus magn a grecis alexan- it diuinit? rer
totuz onib“ de eo facy
pille her
lam mũd dis
ſermone ſcdᷣo de beato frãciſco.Et pᷣter illa que
ibi poſuimus ſubdidit ipᷣa ſybilla loquens ð be
ato dñico ⁊ de beato frãciſco.Erunt in diebus
Vltimis due ſtelle lucidiſſime quibꝰ erunt quat
tuoꝛ animaliũ facies. Tubã pꝛioꝛis ſtelle reſu⸗
meẽt in pauptate ⁊ directiõe ſpernẽtes diuitias
vociferabũi nomẽ agni Scda reuelatio
ccta abbati ioachim:hic pᷣter illa que diximus i
pmone de beato frãciſco ſuꝑ Hieremiꝗ ait. Si⸗
cut per moyſen ⁊ ioſue chananeos dñs iſraeli⸗
tis ſubiaceret:xpᷣianis ꝑ paulũ ⁊ Johez euan

Terra meis quocũq; iacet ſub ſole roppeis
Hinc me victoꝛẽ gelidas ad faſidis vndas

Arthos hʒ calida medius mihiↄditus axis

Egypto atq; vmbꝛas nuſqᷓ; flectente ſiene

Occaſus mea iura timet:thetiq; fugacem

Auifſerit exꝑtus poſt oia flumina bethis

Me damit cognouit arabs me marte feroces
Emoti.notiſq; erepto vellere colchi.
Cappadoces mea ſigna timẽt ⁊ dedita ſacris
Incertim dea dei molleſq; ſupphene

Armenios cilicaſq; ſeros tauroſq; ſubeii
auid ſocero bellum p̃ᷣter ciuile reliduu
deʒ dicit
Pꝛunduſij tacas conſcendit magnus in arces.
Sʒ Alexãdri atq; põpeij memoꝛia perijt cũ ſo⸗

₰

Hec ille. Pꝛopter qᷓ oia Lucan dee

.

nitu:⁊ dñs ineternũ ꝑmanet:qͥ voluit lõge me
lius honoꝛe ſãctos eiꝰ qᷓ; populi ſuos bᷣncipes
7 dñs terre. IJdeo nos magnũ int᷑ ſactos dñicũ
gloꝛioſũ vocamꝰqͥ poſt deuictũ mũdũ domina
taq; vitia coꝛonatꝰ reſidet ĩi regno celoꝝ. Cum
aũt hodierna die feſtiuitas eiꝰ ab eccłia celebꝛe
tur:equũ eſſe arbitroꝛ: vt tãti patris laudes ex
plicemꝰ ð quo vba in themate dicũt: ꝙ magn⸗
vocabit᷑ in regno celoꝝ.id ẽ.ĩ eccleſia militate

yt em̃ ait Gꝛeg in omeł. Regnũ celoꝝ pᷣſentis

tꝑis eccłia dicitur in qua ꝓfecto beatus domi⸗
nicus magnus merito pᷣdicatur. Et maxime ꝓ
pter triplicem illius excellentiim.
C Pꝛima dicit᷑ diuina reuelatio.
¶Scda vtuoſa decoꝛattio.
Tertia ſublimis puilegiatio. 2

—wm

reuelatus tãq; ig q a deo electus fuit:
vt eccieſiam pdicationeſua æſuoꝛuʒ

4 ti dnici qua e magnꝰ pᷣdicat
oꝛ diuina reuelatioqꝛ ei ſactitas fu⸗
it diuinitꝰ reuelata: qd oſtedimꝰ ĩ ſeptẽ reuelati
ꝛima reuelatio fuit facta ſy⸗
itree: q́̃ pdixit ſanctuʒ dñicũ velut ſtel⸗
o irradiãtẽ venturũ:ſicut diximus in

cða reuelatio fuit fa

Cliten

uurO00

ſubicſt

ci

linſm
uiaue
er i
glcluea
chet
ali
ſonami
Hecele
Plenion
reuelie
eodeli
qnan
primo
Afſlicti
traipt
Nrg
busp
ſütſt
geli
gnhi
ſicnun
ntd
goquts
ßeerhi

ſigſe
Utetal
nenq
tnundi
ſißvet
uſceha
lcni
füdei
antes

Mmene

nche
R
ſiene
cen
his
eferoces

ſiis

Ngi
Nedict
inardes,
hentcäſ⸗
t ene
snapes
Chodſich
lidoninn
don Cun⸗
kacdche
oldeetr
lgmg
ſamiitie
v lents
usdoni⸗
rine

o,

Hidei
faaaſt⸗
uſtc⸗
ommosin
late
gendde
unndienis
gruntqua
ſelerſſp
gdiuitis
nuuͤf
Nrin
ait⸗ G
siſracl⸗
Pezeun

geliſtam ſtrauit idolatras:ſic ⁊ nũc ꝑ duos fu⸗
turos oꝛdies ſignatos:i illis gẽtes incredulas
ſubijciet ⁊ 2uertet. Et iteꝝ ibidẽ. Expectabit!

lucẽ.id ẽ.duos futuros oꝛdines in moyſe ⁊ he

lia in mõtcʒ eccłe cũ dño aparẽtes:q ſi nõ ac⸗
quieueritis veritati ploꝛabit in abſcondito ais

mea. Et iteꝝ ibidem refert. Sicut ſodomo duo

ficiũ pᷣdicatiõis babeant in duobꝰ oꝛdinibꝰ de⸗

ſignati in moyſe ⁊ helia Et ibidẽ adhuc ſequi
Necelſſe eſt vt qdð linguis igneis aplis coſtẽſũ
plenioꝛe myſterio in futuris viris euangeltcis

reuelãdis in mũdo tpe iſto ſexto cõpleat᷑. Eti

eodẽ lib.ita loqͥt oab ⁊ ainon duo ſilij lot
q̃ nati ſunt de inceſtu duos oꝛdines extremosi
ꝓximo reuelandos inſinuat quos tato durius
afflictio ſeculi depꝛimet quãto inſtantias con⸗
tra ipſuʒ eoꝝ vexatio ſub eccleſie fluctustione
ↄſurget.Et rurſus ibidẽ inqᷣt.Sicut deſicienti
bus patribꝰin deſerto:ſub ioſue ⁊ caleph terrã
ſũt filij irrael ꝓmiſſionis ingreſſi:ita nũc ſb cuã⸗
geliʒantibus teſtibꝰ ſecuturis ſpũ alium intelli⸗
gentiã aſſequent᷑:vita em̃ illoꝝ ꝓpter vtriuſq;
ſcientiã teſtamẽti in melle ſimul ⁊ lacte verſabi

tur:vt de vbis ſimplicibꝰ ꝓſiciat iuſtus: et de
eloquijs myſticis ſtupeat eruditusCertia re⸗

uelatio fuit facta matri ipᷣiꝰ ſancti dñici.fuit em̃
ipe ex hiſpanie partibꝰ villa ðꝛ cararoga cxo⸗
menſis dioceſis:patre felice matre aũt iohãäna

hec añqᷓ; paruulus naſceretur viditi ſomnis ſe

angeli euerterũt. et ſinagogã ſili er duo angeli
Johes ⁊ xpᷣs:ſic ⁊ nüc optet vt duo angeli of⸗

geſtare catulũ i ſuo vtero ardẽtẽ in oꝛe faculaz
baiulãtẽ:qͥ egreſſus ex vtero totũ mũdũ incen
dere videbat᷑:nec inanis fuit hmõi viſio cuʒ P⸗
dicatoꝛes in ſedtura canes vocent᷑.ſicut patet

xliij. di. c. ſit rectoꝛ Quarta reuelatio facta fuit

cuidã matrone q̃ euʒ de ſacro fonte leuauerat:

videbat᷑ ſiqdẽ illi ꝑ ſomnũ puer dñicus:quaſi
ſtellã habẽs in fr onte:q̃ totã terrã ſuolumie ꝑ⸗

luſtrabat. Quinta reuelatio fuit cuidam magi
ſtro in theologia famoſiſſimo apud tholoſam:

hic dum quodaʒ mane ante diẽ ſuas lectiones
pᷣuideret:opꝛeſius graui ſomno caput ſuuʒ in
cathedra reclinauit ⁊ doꝛmire cepit: viſũq; eſt
ſibi ꝙ ſeptẽ ſtelle ſibi pᷣſentarent᷑ Qui dũ de no

uitalie talis enxenij plurimũ miraret᷑ ſubito ilu

xus ⁊oſcula ſancta ruens ait. Tu es ſociꝰmeꝰ*·

Be ſepteʒ pꝛecipuis virtu
dominici. ¶C.

mine ⁊ quãtitate tãiũ excreuerũt ꝙ totã patris

⁊ mundũ üluminabãt. Qui euigilans d noim
las intraſſet ⁊ legeret beatꝰ dñicus cũ ſex ſocjs
ceſſerũt: intimãtes eidẽ ꝙ fratres eſſent qͥ euan⸗
geliũ dei in partibꝰ tholoſanis pᷣdicarent:ſigni
ſicantes adhuc ꝙ ſcholas ſuas venerãt frequẽ
raie ⁊ lectiones audire:qð multo tꝑefactũ eſt.

coꝛ vnum: æ anima vna in r0-’.
tibus beatt

Recolens ergo magiſter ille viſionẽ ipſos eſſe

ſeptẽ ſtellas quas viderat nullatenꝰ dubitauit
Sexta reuelatio fuit facta innocẽtio pape.dũ
em a deo inſpiratꝰad ipᷣm põtiſicẽ acceſſiſſetip⸗
ſe dñicus:poſtulaſſetq; ↄfirmari ſibi ſiuſq; ſuc⸗
ceſſoꝛib⸗oꝛdinẽ qͥ pdicatoꝝ diceret᷑ ⁊ eẽt.cũ ali
quãtulũ põtifex diſficilẽ ſe exbiberet: nocte q:·
dam iße põtifex videbat ĩ ſomnis ꝙ lateranc5
eccłia ſubito minaret᷑ ruinaʒ. Qd dum tremẽs
gaſpiceret:ex aduerſo dei dnic' occurrebat hu⸗

tabat: qre exinde virũ dei põtifer iibẽter audi⸗
uit: annuitch vo eie deo vocis eius p ola Se⸗
ptima reuelatio fuit facta ipi patri ſacto di

—.

meriſq; ſuppoſitis totã illã caſurã fabꝛicã ſuſt⸗

ico
dü em ipe rome moꝛaret᷑ inſtans ꝓ ſui oꝛdinis
ↄfirmatiõe:nocte viditi ſpũ xpᷣm iaere exiſten
tem ⁊ tres lãceas ĩ manu tenentẽ ⁊ mũdũ eas
vibꝛat. cui velociter mater occurrens qd naz
vellet facere inqᷣſiuit. Et ille ecce to mundus

tribꝰ vicijs plenꝰ ẽ.ſ.ſuꝑbia luxuria ⁊ anaritia

Et ideo his tribꝰ lãceis ipſum volo perimere.

Tic vgo ad ei genua pcidens ait. flichariſſ.
me miſerẽ ⁊ tuã iuſticiã tẽpera.cui xpᷣs.Nõne

mũdil ⁊ vitia expugnabit ⁊ tuo dñio ſubiuga⸗

ſecũ ſiliter cecertabit.⁊ xpᷣs rũdebat. Neilẽ v
dere qͥs vis ad tm officium deſtina re. Tũc illa

vides qute mihi iniurie irrogaãt᷑. cui illa. Ce⸗
pera fili furoꝛẽ pauliſper expecta. habeo em
ſidelẽ uũ pugilẽ ſtrẽnuũ qͥ vbiq; diſcurrens

xp̃o ſãctũ dñicũ pᷣſentauit. Cui xpᷣs ve bonꝰ ẽ

vigderat ſine indice recognouit. Et in eiꝰ ample

tu pariter curres mecii: ſtemꝰ ſimul ⁊ nullꝰ ad

H . * .

1
- „

dñi

. — HõôPü
77 2

ſeptem vᷣtutibus pcipuis decoꝛꝛatuius.
LPꝛima dicit᷑ coꝛpoꝛis moꝛtificotio.
CBSecuda ꝓpximslt
¶Tertia feruẽs oꝛatio.

8 deſpectio.

e

uarta mundiali

CAQuinta martyrij cſidcratio.

tur dicit wtuoſa decoꝛatio Fuit em̃

⁊ ſtrẽnuus pugiliſte ⁊ ſtudioſe faciet q̃ dixiſti:
obtulit etiã ſanctũ frãciſcũ. Et hũc xpᷣs ſicut ?
pmũ pariter cõmẽdauit. Sãctꝰ g̊ dñicus ſociũ
viderat ĩ craſtino ĩ eccłia inuẽtũ ex his nocte

uerſarius hualebit: viſionem quoq; pdictaʒſi
bi ꝑ oꝛdinem enarrauit. Et extunc factũ eſt eis

CBeptima vginitatis pfeſſio.

„. „

CPꝛima virt beati dñ

catio: voluit em coꝛpꝰcaſtigare ⁊ in buitutẽ re

digere:ne aia ſenſualibꝰ delectationibꝰ polluere
tur. Et vt in legẽda eiꝰ narrat᷑.Dũ eſſet adhuc

puerulus: nõdũ a nutricis diligẽtia ſegregatꝰ
dephẽſus eſt ſepe lectulũ dimittere: qſi carnis
iam delitias abhoꝛreret: quare declinata ſtra⸗
tus mollitie frequẽtiſſime ſuꝑ terrã doꝛmiebat.

Inſuꝑ dũ eſſet palentie in ſtudio: vinũ ꝑ decẽE⸗
niũ non bibit:poſtmodum laceſcẽte ſtomacho

cõpulſus eſt a bone memoꝛie Bidaco exoniẽſi

epᷣo modico vino vti. Quid plura ꝑ multa tẽ⸗

lci ðꝛ coꝛpoꝛis moꝛtiſi

res ſi cõpꝛehẽderemus te: Reſpondit. rogarẽ
vos ne mihi bꝛeui cõpendio moꝛtẽ celerẽ infer⸗

retis:ſed paulatim et ſucceſſiue mẽbꝛa ſingula
mutilantes:deindeoculos meos eruẽtes advl
timum ſemiuiuũ laceratũq; coꝛpus ꝑmitteret
ſic cruentatũ in ſuo ſanguine volutari: vel ꝓꝛ⸗
ſus ad libituʒ necaretis:ad que verba heretici

coõpuncti deſtiterũt vltra inſidiari ei. C Sexta

vtus dicit euangelica pᷣdicatio.pᷣdicauit naq;
lõgo tẽpoꝛe ↄtra hereticos: ⁊ ꝓpterea oꝛdineʒ
pᷣdicatoꝝ inſtituit de quo ipᷣe talẽ habuit viſio

nem. Bũ rome in eccleſia ſancti petri ꝓ dilatio

ne ſui oꝛdinis oꝛaret gloꝛioſos apłos petruʒ et
pautlũ ad ſe veniẽtes aſpexit quoꝝ pꝛimꝰ petrꝰ

ſlei3
te⸗
obt
rumn
no:denn
Luipei
ſmnin
Nunbent
iteti
auitec
Alrina
lareg⸗
Raiob

ntenn
bennid
enfen

videlicet baculũ: paulus vo ſibi libꝛũ tradere
videbat᷑:addebãtq; dicẽtes:vade pᷣdica:qm̃ a
deo ad h⅝̊ miniſteriũ es electus Moxq; in mo
mẽto tẽpoꝛis videbat᷑ ei ꝙ filios ſuos ꝑ totum G
mundũ diſperſos aſpiceret incedẽtes binos et Ment
binos:⁊ vbũ dei populis pᷣdicãtes: qᷓpꝛopter ione
tholoſam rediens fratres ſuos diſperſit.Et qͥſ⸗
dam adẽ in hiſpania:quoſdã vo pariſi:alios KH
tandẽ bononiã deſtinauit. ¶ Septima virtug denn
beati dominici ðꝛ vginitatis ꝓfeſſio. feſſus ͥ
dem eſt vginitatẽ: quã coꝛde et oper? amplexꝰ baſ⸗
eſt.illãq; vſq; ad moꝛtẽ ſeruauit:ob qð ex oſcu W
lo manꝰ eius qͥdã a ſtimulo carnis valde vexa⸗ nto
tas liberatus ẽ. Erat ille ſcholaris qͥ miſſaʒ au⸗ erton
diẽs beati dñici manũ eiꝰ cũ reuerentia ⁊ deuo engnn
tione oſculari popoſcit Quã deoſculãs miram Aſic
odoꝛis fragrãtiaʒ ſenſit.Et extũc eſtus libidis Mhn
mirabilit᷑ ĩ eo refriguit:vt qͥ añ erat vanus ⁊ lu
bꝛicefficeref poſtmodũ ↄtinẽs atq; caſtus.O fuen
. non pꝑpmiſit qui eum ad alia maioꝛa reſeruabat: quãta mũdicie puritate eiꝰ caro poliebat: cuiꝰ ſien
nam ülli milien aliter vuiſum ieanen deit odoꝛ tã mirabiliter ſoꝛdes mentis purgabat. P
nicus non fuit pcio venditus. ¶ Tertia vᷣtus ¶ Beſeptẽ pꝛiuilegiis in qᷣbꝰ deus ſubli fne
beati dominici dicit᷑ feruẽs oꝛatio: nocturnis (Peſepten ae ici. neaſili le⸗
qͥdem hoꝛis nemo vigilijs ⁊ obſecrationibꝰper wein ecit begtu onicu · CaI; ſalt⸗

omnẽ modũ inſtantioꝛ diẽ imꝑtiebat᷑ ꝓximis E erti „ ell en— nn

poꝛa ſingulis noctibꝰ:recipiebat manu ſua ꝓ⸗
ptꝛꝛia de quadã cathena ferrea tres diſciplinas:
yVyvnnam pꝓſe:alterã ꝓ peccatoꝛibus qͥ verſant᷑ in
mundo:tertiã ꝓ his qui in purgatoꝛio cruciã
tur. Tholoſe cum ſocio in pane ⁊ aqua quoti⸗
Ddie totam quadrageſimaʒ ꝑtranſiuit ſuꝑ tabu
las doꝛmiẽdo. Idem fecit aliaʒ quadrageſimã
apud carcaſonã ¶Gecũda vtus beati domini
ci dici᷑ pximalis compaſſio:cum eſſet palentie
et fames valida multos affligeret: dum adhuc
er at in ſeculo venditis libꝛis ⁊ omni ſuppellecti⸗
lij acceptum pꝛecium. Diſperſit dedit pauꝑibꝰ
Auo exẽplo magnos clericos ⁊ diuites acma
giſtros ad miſericoꝛdie oꝑpa ꝓuocauit. arra
tur adhuc de ipᷣo ꝙ dum in ꝓpꝛia patria moꝛa
retur:quedam mulier conqueſta eſt ei fratrem
ſuũ apud ſarracenos detineri captiuũ. Ille ve⸗
ro nimia cõpaſſione cõmotus:ſeipᷣm ꝓ redem⸗
pptione captiui vendendũ obtulit. Sed deus h̊

noctẽ deo. Sepe etiã cõtingit: vt in via ſugue-

nientibus pluuijs ſua ſocioꝛũq; veſtimẽta ma⸗ 1 tia beati dñici re magnus vocatur Domin

dicit ſublimis Puilegiatio: ſublimẽ a

defierent: cũq; poſt cenam ſocij eius remanerrtt dicit ſublimis bui
fecit illum deus in hucpen

dad ignem vt veſtes ad exiccandũ extenderẽt ?
coꝛpoꝛa recrearẽt vir dei ſic cum veſtibꝰmade⸗
factis ad oꝛandũ intrabat eccleſiaʒ. C Quarta
Aus beati dominici dicit᷑ mũdialis deſpectio
am ſpꝛeto mundo adheſit exomẽſi epiſcopo
ꝗa quo in ſua eccleſia factus eſt canonicus regu
llaris:ibiq; qʒ inuitus factus ẽ ſuꝑioꝛ monaſte⸗

eus in ſeptem builegis.

Pan dicit᷑ oꝛdinis apꝛobatio. G
¶ Scõom fratrum multiplicatio. egl

CT umn Poheſeaſtumemtdo. . uſine
miraculoſa coꝛuſcatio. funn
CAQuintũ diabolica effugano. uft
CBSextum felix cõſũmaltio. 0

4

rij. CQuinta vtus dicit᷑ martyrij deſideratio CSeptimũ eccleſiaſtica veneratio. nog

e tquippe rꝓ xpᷣo. E Lnmũ puilegiuz beati dominici dicitur oꝛ⸗ pen
cõtra hereticos pᷣdicaret:illi necẽ ſibi minaban dinis apobatio. Anſtituit em ipᷣe oꝛdinem p̃⸗ finune
tur Jpᷣe vo intrepidus ꝑmanebat: ꝑtranſiboat dicatoꝝ ad docendũ pᷣdicandũ ⁊ confeſſiones Upe
loca in quibus inſidie ſibi parate erant ſecurus audiendũ:ad vtilitatem ꝓximoꝛũ ad obſequiũ iuufi
Et dum ſemel heretici dixiſſent ſibi. quid face⸗ dei:ad expugnatõeʒ hereticoꝝ:ad defenſionẽ Mune

deſiderabat quippe effici martyr ꝓ xpᷣo. Et dvdũ

leeſfr.
Aſconn
Etegaufl
pmnictere
nryel R.
therenc
(Sern
uitnig
arcine
ltpiſio
Nio
Na
Nhen⸗
büümer
diagn
rgiuno
0sptotun
eo dinose
:öpropter
eſt E⸗
Niſpalos
inane
ſhoq
unpler⸗
geroſa
Aexcerr⸗
goieu
nna dend
lonmnliran
uslibidi⸗
s A
ſns
lichen al
gughe

Muil

dſhine.

.

L
MMimro
nanenp⸗
feſione⸗
ale
xfenſione

ſidei: ⁊ ad cãſeruationem diuini cultus. Cepit
autẽ oꝛdo ille: Anno domini. M. ccx vj. Illuʒ
apꝛobauit innocẽtius:⁊ ↄfirmauit honoꝛius:

ab iſto oꝛdine ſecutus fuit oꝛdo ſoꝛoꝛuʒ incluſa
rum. Quarũ caput fuit monaſteriũ de pꝛulia⸗
no:deinde ſecutũ eſt monaſteriũ de mõtargis.
Cui pꝛefuit beata anutia de viniaco Et mona⸗

ſteriũ ſancte agnetis deipononia: cui pᷣfuit que
dDoaom beata cecilia. Eſt etiã alius oꝛdo ſoꝛoꝛũ ð

penitẽtia beati dominici:quarũ religionẽ cõſir

mauit eccieſia romana ⁊ multis builegus dota
uit:in quo oꝛdine floꝛuecrũt beata margarita ſi⸗
lia regis vngarie.ſancta katherina de ſenis: be
ata iohãna de caſtello:btã bencuenuta de ciui⸗
tate auſtria: ⁊ multe alie. C Secundũ pᷣuilegiũ

beati dominici dicit᷑ fratrũ multiplicatio.non

em̃ fieri potuit abſq; vtute dei: vt in oꝛdine ſan
cti dominici tam bꝛeui ſpatio tot fratres multi⸗
plicarent᷑. Quoꝛũ aliqui excellentes fuerũt ra⸗
tione martyrii:ſicut ſãctus petrus mariyr:fra⸗

ter dominicꝰſocius eius: frater cõꝛadus theo⸗
tonicus: frater guihelmꝰ: ⁊ frater bernardus
de rupe ſoꝛti:frater ſtephanus de narbona:fra

ter raymundus carboni:qͥ in caſtro auinioneti

dioceſis tholoſane ab heretic ꝓ ſide xpi ⁊ obe
dientia ſancte romane eccleſie occiſi fuerũt can
tando. Te deũ laudamꝰ. Alij fuerunt pᷣſtantes

merito vite:qͥ ⁊ miraculis coꝛuſcarũt.ſicut fra⸗

ter reginaldus ſancti auiniani: fiater henricus
altiſiodoꝛen: frater ioꝛdanis: frater pelagius
hiſpanus:frater petrꝰ golſalnij hiſpanꝰ: frater

mauritius toletanꝰ:frater dñicus de vallerica

frater bernardus de cantro:frater gualterꝰ ba⸗
ſilienſis:frater bernardus ð vaſconia:frater io
hãnes de valentia:frater cabertꝰ lugdunenſis:
frater dñicus ſegobiẽſis:frater ambꝛoſiꝰ ſenen
ſis:frater iacobꝰ de anagnia:frater iacobꝰ ð ve
netijs:frater marcolinꝰ furliuiẽſis: frater ſimõ

griminẽſis Nõnulli inſuꝑ fratres oꝛdinisſãcti
dñici ſingulariſſimi habiti ſũt ꝓpter ſcientiaʒ ⁊
doctrinã quoꝝ noĩa explicabimus in ſermone

de cõceptione vginis gloꝛioſe.vltra quos ad⸗
huc peritiſſimi iuris cõſulti ð illo oꝛdine ꝓdie⸗
runt. Sicut raymũdus de pẽna foꝛti cõpilatoꝛ
decretaliũ.frater iohãnes coloniẽſis.compila
toꝛ ſũme cõfeſſoꝝ.frater bꝛocardus theotonicꝰ
frater rogeriꝰ bꝛixienſis.frater bartholomeꝰ pi

ſanus.frater vlricꝰ argẽtinenſis: ⁊ alij plurimi
Ob qð ⁊ pleriq; aſſũpti fuerũt ad ecclie digni⸗
tates. Sicut hugo:poſtillatoꝛ totiꝰ bibile Ro
bertꝰ angelicꝰ.nicolaꝰ de pꝛato.Et alij multi q̃

fuerunt cardinales. Pontiſices vo maximi fu

erunt petrus de carantaſia dictus innocẽtiꝰſqn
tus Nicolaus de treuiſio dictus:benedictꝰ vn

decimus. Johãnes de vercellis qui electus ſũ

legium beati dñici dici miraculoſa coꝛuſcatio

w: 1

mus pontitex moꝛte p̃uentus non fuit coꝛona⸗
tus. CTertiũ pᷣuilegiũ beati dñici dicit᷑ pphe
tica illuminatio habuit qdem lumen ꝓphetic.

Sicut pꝓbatum eſt indicus maniſeſtis.pᷣdican

te nanq; ipo pratre gloꝛioſo in partibus tholo

ſanis. cum qͥdam heretici eſſent incendio depu

tati: aſpexit ſanctus dñicus vnũ eoꝛũ: ⁊ officia

libꝰ curie dixit. Iſtü reſeruate.qð ſactũ eſt. cõ⸗
uerſuſq; ad eũ blandeq; alloquẽs Scio inquit

fili mi ꝙ adhuclicet tarde: bonus homoeris ⁊

ſanctus. dimiſſus ille ꝑ annos multos ĩ hereſi

pmanſitTãdeʒ dei gratia illuſtratus ad lumẽ

veritatl venit.Et factꝰ frater oꝛdinis pᷣdicato⸗

rũ vitam ſuã laudabiliter duxit ⁊ feliciter cõſũ

mauit. Rome inſuper dum habitaret in ſancto
Sixto quadam die fratribꝰ ad capitulũ conuo
catis palã omnibꝰ nunciauit. quattuoꝛ fratres
ex ipᷣis in bꝛeui duos in ala duos in coꝛtꝑe mo⸗
rituros. Inde ad aliquos dies duo fratres mi⸗
grauerũt ad dñm. duo vero ad ſeculũ tẽdentes
penitus de oꝛdine receſſerũt. ¶ Quartũ pꝛiui⸗

voluit em deus illũ coꝛuſcare miraculis Exqᷣ

bus aliqua explicabimus. Rome die quadaʒ

adoleſens cõſanguineus dñi Stephani cardi
nalis de foſſanoua.lapſus equo pᷣcipiti g aui⸗

ter colliſus deferebat᷑ exanimis:plãgentibꝰ cũ

ctis cõtigit illuc beatũ dñicum ꝓperare. Qui⸗
dam bonus frater Trachedus noie beatũ do⸗
minicũ exoꝛauit vt oꝛaret ꝓ illo. Quare beatꝰ

djñſicus fecit illud coꝛpꝰ i cõclaue repoꝛtari. Et

facta oꝛatione ꝓtinus eũ vite reſtituit In loco
ſancti Sixti architectũ cõtritũ ſub quadã rui⸗
na de cauerna ſubductuʒ oꝛatiõis ſue ſuffragio
vite ſimul ⁊ ſanitati reſtituit. In eodẽ loco cuʒ

elſſent fratres circiter nquaginta. die quadã i⸗

minente refectõis hoꝛa. ꝓcuratoꝛ.ſ.frater iaco

bus romanꝰad ſanctũ Dñicum acceſſit. Expo
ſuitq; nõ eſſe panẽ ad ſufficiẽtiã At ſanctꝰ dñi⸗
cus id qð erat diuidi ⁊ ſuꝑ mẽſaʒ poni manda⸗
uit. Cõuenerũt ů̊ fratres dũq; ꝑ oꝛdinẽ reſide⸗
rent ⁊ vnuſqͥſq; buccellã cũ gaudio ſuſciperet.

Ecce duo iuuenes eiuſdẽ habitꝰ foꝛmeq; ↄſimi

lis refectoꝛiũ itrauerũt pallios plenos panibꝰ

ferẽtes ⁊ beato dñico in capite menſe ſuẽier ob⸗
tulerũt ⁊ ſubito diſceſſerũt ita ꝙ nullꝰ vnqᷓ;ᷓ ſci⸗
re potuit vñ venerũt vel quo diuertiſſent. IJIn
eodẽ loco dũ pᷣnoĩiatus frater Jacobꝰ vncuõe
ſuſcepta laboꝛaret in extremis.dolentibꝰ fratri

bus qꝛ vtilem hoiem ꝑdebant.dñicꝰ cõpaſſiõe
motus excluſis oibꝰ clauſoq; oſtio oꝛationi ſe

dedit: fratribuſq; vocatꝰ incolumẽ fratrẽ ipᷣis
per manuz pᷣſentauit. In partibus tholoſanis
cũ tranſiſſet nauigio quandã aquaʒ:nauta im⸗
poꝛtune pᷣcium petebat: cui beatꝰ dnicus mer⸗

— 6

cedè eterne vite pollicebat᷑ aſſerens. Argentuʒ ¶ Sermo lix. de ſancto vincentio do⸗ nit
⁊ aurũ non ea manl. Arlllegd niſtneczonn cCccoꝛe ęximio ac celeberrimo famoſiſ⸗ . he
capxpã eũ apꝛehẽdit inquiens:niſiſolueris no ſimo pdicatoa ſaag Rai- 4 hlch
ie bienin Düic pir delerectis in celumoculis ſimo pᷣdicatoꝛe oꝛdine pdica lore. ſin
paululũ intra ſeip̃ᷣm orus mmor in rra WPii N. 92n edio ecclie le
ens denariũ diuino nutu pcuratũ aſpexit dixddit aperuit os eius. Sapiẽtis vba ſunt 40,
q; illi. Tolle ⁊ me dimitte. Sunt ⁊ alia einsim UAU ia Ngnrn Eeic phalen ni⸗
racula multa in vita ipius ⁊ in mote v eriſſime teneceſſita ehoꝛũ tempoꝝ qbus mũdus qua⸗ ui3 t
cõpꝛobata.¶Quintũ puilegiuʒ beati dñici : ¶ſitotevitijs erat obꝛutus: xp̃iana religio nau ef
diabolica effugatio. Ad ſanctitatẽ nanq; er cõ fragiſ patividebat᷑ ſuſcitauit deus ſpiritũ ſan⸗ frii
pꝛbandaʒ voluit deus vt demones ab obſeſſis cti Aincẽtij: ſua pdicatiõe inumerabiles po⸗ ne
coꝛpoꝛib ad eius imperii diſcederet. Un mul pulos cõuertit ꝛ refoꝛmauit huũcnon abreſan wene.
tos a demonib⸗ liberauit. ¶ Gextũ pꝛiuilegii (cia romana eccleſia catalago ſanctoꝛũ aſcripſit mient⸗
beati dñici ꝛ felir cõſumatio. afpꝛopinquante Quẽ Calixtus tertiꝰ in vebe maxima ſoleniter annc
nanc ſue pegrinationis termino oſtitut; abð ¶(anoniʒauit. ſtatuitq; ill a cunctis fidellibꝰ ve dän
bononiã. graui cepit coꝛꝑis infirmitate langue nerandũ. Quapꝛopter vt eiꝰ feſtiuitas deuoti eo
re vbi poſt multa deuotiõis ſigna ad extrema, oneferuẽtiſſima celebꝛet᷑:dignũ duxi in h̊ vᷣmo hahaue
hoꝛam venieẽs anno dñi. MM. ccxxj. doꝛmiuit i neillius pᷣdicationis laudes eximias recenſere iiet
dño. Ea diefrater Guale hoꝛ bꝛixie poſtmodũ de quo cõuenientiſſime dici poſſunt vba in the moge
eiuſdẽ ciuitat epᷣs.cũ ſe ſopoꝛi paululũ dediſſy mate poſita: in bus tria myſteria pponimus Neroi,
vidit i ſomnis quaſi apertũ celũ ⁊ duas ſcalas Tontenpianda A. AEREEA— ultae
quarũ vns in ſũmitate retinebat xpᷣs aliã vgo E Wꝛimu ð: idoneitatis ſenſo.
mater. Angeli aũt aſcẽdebãt ⁊ deſcẽdebãt. Et x. com ſingularitatis. nicknn
in imo ſcalarũ ſedes poſita erat in qua ſedebat ertig weiltstis. muont
qdã frater pᷣdicatoꝝ faciẽ habẽs velatã capu⸗ O beat vincẽti fuit idoneus ad pᷣdi finin
tio ſicut ſoſẽt fratres ſepeliri. Jhs aũt ⁊ mr ei?ꝰ beat vmcel IUI Fait in illo frif chc
ſcalas ſurſũ trahebãt donecſedente in celi ele: candum tũ qꝛ gra dei fuit in illo tum ltopoe
uato aꝑtura celi clauſa eſt. Intellexit ex poſt ? ꝓpter ſcientia. tum etia ꝓpter ſancti finrin
Dietus ſialer Lncri Wlotizcadem diserhes tatem vite. Caplm ⸗I. “ uuch
ex hac vita migraſſe.Eadẽ die frater Raho:ti P181 ſt 8= goze
bure exiſtẽs qꝛ audierat ſanctũ prem bononie J muzm. . terI
egrotare celebꝛãs miſſam cũ veniſſet ad illũ lo⸗ um cõtemplandũ de p̃dicatiõe ſãcti N
cum in quo de viuis cõmemoꝛatio ſieri ↄſueuit vyinceẽtij ðꝛ idoneitat. Fuit pe ipe ſüen
oꝛãs ꝓ patre facteſt ĩ extaſi. Raptuſq; iſpũ vi idonead pᷣdicãdũ euageliũ xpᷣi triplicirone. fn
dit virũ dei dñicũ coꝛona quada laureatũ totlti ꝛimo rone gre inſpiranniiis. gio
q; mirabili ſplendoꝛe fulgentẽ duobꝰqͥbuſdam C Scðdo rõne ſcientie excellentis. biti
reuerẽdis viris comitatũ hincinde extra bono (Tertio rõne vite reſplendenitiii. nin
niã via regia ꝓcedentẽ. Intellexitq; ꝙ edem C Pꝛimo fuit idone ad pdicandũ rõne grein reyti
hoꝛa dñicus ad celos migrauerat.ſ.hoꝛa ſexta ſi lrantis.pie qͥdeʒ tenere poſſumꝰ beatũ vincẽ lilet.
feria ſexta. ¶ Septimũ pꝛiuilegiuʒ beati dnici tiũ fuiſſe inſpiratũ a deo: vt oꝛdinẽ ſancti dñici (S
dꝛ eccleſiaſtica veneratio. Ha eccleſia ſãcta dei ingrederet᷑. Nã vt in eius legenda narrat᷑ ipſe Neand
ſtatuit dñicũ ab oĩbus xpᷣiſidelibꝰ venerandu natusẽ valẽtie ex familia ferrarioꝛũ parentibꝰ dchent
cuiꝰ feſtũ celebꝛat annuatim oꝛdinẽq; ſuũ mul⸗ clariſſimis: ⁊ honeſtis. Qui tres filios genue⸗ lini
tis fauoꝛibꝰ et gratijs ſpũalibus pſequit᷑. Sic rũt ſcʒ petrũ vincentiũ ⁊ bonifaciũ.hic bonifa hoeloe
em placet ſũmo deo qͥ vt pᷣdiximus in pᷣma ꝑte cius fuit iuris vtriuſq; doctoꝛ peritiſſimꝰ: q ex lnnius
elegit dñicum ducẽ populi ſui ⁊ pᷣdicatoꝛẽ euẽ tincta vxoꝛe ſuaſu beati vincẽtij cartuſiẽſiũ ha imiel
gelice doctrine. Hic igit᷑ eſt ille pater ⁊ patriar bitũ ſuſcepit:in quodaʒ monaſterio extra mu⸗ mnun
cha eximius qui tetrũ ⁊ hoꝛridũ ſeculũ ſua vi- ros valẽtie:qð ab incolis vocat᷑ poꝛta celi.Et tan,
ta ⁊ ſcientia illuſtrauit. Cuiuſq; filij in dies pꝛa ob ſue vite grauitatẽq; moꝛum:poſt q̃ttuoꝛ an arde
uitatẽ hereticam validiſſime ꝑſequunt᷑. Hunc nos illius oꝛdinis electus fuit rectoꝛ generalis ilg
deuotione ſingulari colimus ꝑ quẽ deus tãta Et vr debeato vincentio dicamꝰ qbuſda indi⸗ ſocti
magnalia dignatus ẽ oꝑari: ͥ onere camis de⸗ cijs quãtus euaſurus cẽt oſtenſũ eſt. Matrinã ſgnn
poſito nũc gaudet atq; letat᷑ inter agnina ange q; eius doꝛmienti nocte quadã viſũ eſt ꝙ cum S
loꝛũ laudans ⁊ benedicẽs xpᷣm ꝑ inſinita ſecu⸗ in eccleſia fratrũ p̃ᷣdicatoꝝ eẽt quendã virum ſie
la ſeculoꝝ. Amen. venerabilem i habitu ſacii dominici pdicatem id

hnodo⸗

faumef
tor.

cle

baſan
1, Znſi⸗
isun
Cionau
hriüſan⸗
nchreſan
N
ſinie
ſiclye
nnbößno
Preenſere
ihainthe
Moinus

nch

terl

deſacti

tͤgrip⸗
Wärne,

mil
innc
ldſici
ipſe
enn
hue⸗
Cvonif⸗
mder
ſeübe
an
ncclE
Smoran
Meralis
indt⸗
otrins
gum
virum
icäͤten

audiebat.Cũq; illũ attẽte deuotiſſime audiret.
Ille dicebat. Congratuloꝛ tibi. O fili dilectiſſi

me. poſt paucos em̃ dies vxoꝛ tua pariet tibifi

liũ:cuius erit tanta vite integritas:tãta doctri

ne vtilitas:tãte fame ac mirabiliuʒ operũ clari

tas:q oẽs hiſpaniaꝝ galliarũq; łi:eum taãqᷓ;
vnũ ex veteribꝰapłis venerabunt᷑. Eritq; fra⸗
ter oꝛdinis cuiꝰmeeſſe vides poſt ã dicta multi
tudo q ibi adeſſe videbat᷑ magnis vocibꝰ deo
gras referebat. Itaq; dũ ⁊ ipᷣe in illiꝰmodi gra
tiarũactione ſeſe multitudini cõfſoꝛmẽ reddere
conaret᷑:ſtatim excitatꝰ ẽ conatuq; vocis doꝛ⸗

mientẽ vxoꝛẽ excitauit. ater inſuꝑ ipᷣiꝰ vin

centij dũ ↄcepiſſet ſatis leuiter eũ poꝛtauit.Et
dũ eum geſtabati vtero audiebat ſepe tãqᷓ; vo⸗
ces canis latrantis emitti qð a multis dei ſᷣuis
pᷣcipue a Johhe valentine vꝛbisepᷣo. Interpᷣta
tũ eſt ꝙ fuiꝰ quẽ retinebat in vtero futurus eẽt
euãgelij xpᷣi feruentiſſimꝰ pᷣdicatoꝛ. Dũ aũt ex

vtero infans ꝓdijt:⁊ ad baptiʒandũ delatꝰ eẽt
multa erat inter ſuos de noie ei imponendo diſ⸗

ſenſio. At ſacerdos illũ baptizans. Vincẽtius
inqͥt vocet᷑.qð ⁊ factũ eſt. In infantia ſua quie
tus erat ⁊ aſpectu decoꝛꝰ:⁊ grãdiuſculꝰ factus
frequẽtabat eccłias:audicbatq; libẽter pᷣdicã⸗
tes:quoꝝ geſta ⁊ vocẽ motuſq; quaſi pᷣdicans
alijs pueris referebat.Tãdẽ lĩ̃is traditus eua⸗
ſit in virũ doctiſſimũ. Ita vt inter eos qui va⸗

lentie phiaʒ:theologi q; ꝓfitebantur: ſũmus

oluʒ haberet᷑. Dum aũt decimũoctauũ attigit
annũ:pr eius allocutꝰ eſt eũ dicens:vt ex tribꝰ
eligeret vnuʒ:aut vxoꝛẽ duceret:aut ad roma⸗
nã curiã pergeret:vt ibi exaltaret᷑:aut oꝛdineʒ
fratꝝ pᷣdicatoꝝ intraret. Cui vincentius rñdit
aio iam diu ↄcepiſſe vtſãcti dñici ſuſciperet ha

bitũ:quẽ pater ad matrẽ duxit:eiq; fllij ꝓpoſi

tũ indicauit.Cuʒ bñdictione itaq; vtriuſq; pa
rentis:ad ↄuentũ fratrũ pᷣdicatoꝝ acceſſit:qui

eũ letantes ad ſacrum ſuuʒ oꝛdinẽ receperunt.
Scðdo fuit idoneus beatus vincentiꝰ ad pꝛe

n

dicandũ vbum dei rõne ſcie excellẽtis. Quãta

debeat eſſe pᷣdicantiũ ſcientia.dixi in qdrageſi⸗

mali nr̃o:in ſᷣmone de vᷣbo dei. Sufficiat igit i

hocloco expꝛimere:qᷓ; fuerit doctus beatꝰ vin

centius. Ipᷣe nanqᷓ; poſt ſuſceptuʒ habitũ oꝛa⸗

tioni ⁊ lectioni ſe totum dedit.Et cum eius do
ctrina nota eſſet a pꝛioꝛe cõuentus iniunctũ fu
it ei:vt ꝓ fratrũ adoleſcentũ ꝓfectu de dialeti⸗

ca ⁊ de phᷣia aliquid legeret.q; cũ humiliter io⸗
cũdeq; acceptaſſet: rumoꝛ impleuit aures mul⸗

toꝝ ciuiũ. Et ad eiꝰ lectionẽ multi ſeculares cõ
fugerunt audiebãtq; eũ legẽtẽſupꝛa ſeptuagin
ta. In quo exercitio tres cõtinuos annos cõſũ
pſit.poſtmodũ miſſus fuit barchinonã: ⁊ inde

hileridã in qbus ciuitatibꝰeo tꝑe floꝛebant ſtu

dia liberaliũ diſciplinan. Tandẽ cũ theologie

dediſſet operã:vigeſimũoctauũ annũ agẽs ma

giſtrali coꝛona fuit inſignitus:poſtea redijt va

lentiã. Abi honoꝛiſfice ſuſceptus eſt: ⁊ ꝑ ſex an⸗
nos publice legit ⁊ pᷣdicauit.Ad quẽ etiã ex vi

cinis ciuitatibus multi ↄfluebãt vt eũ ⁊ pᷣdicã

cantem audirẽt:⁊ ſub tam inſigni lr̃aꝝ ⁊ moꝛũ
pᷣceptoꝛe ꝓſicerent. Inter hec tꝑa venit valen
tiã:petrus de luna cardinalis.ſ.clemens qͥ cle⸗
mens electus fuerat in fundenſi ciuitate:ab illa
ꝑte cardinaliũ:que diſceſſerat ab vꝛbano ſexto
Is ergo petrus miſſus erat legatus ad Carolũ
francoꝝ regem qͥ audita fama beati vincẽtu eũ
ſecũ duxit:ac tãdiu tenuit donec peracto lega⸗
tionis tẽpoꝛe ad ipᷣm põtificem redijt. Lantuʒ
aũt fuit grata cardinali vincentij ↄuerſatio: ꝙ;
vix multis pᷣcibus impetrare potuit licentiaʒ:
vt rediret valentiã ad cõſueta legendi ⁊ pᷣdicã⸗
di exercitia. ¶ Tertio fuit idoneꝰ beatꝰ vincen
tius ad pᷣdicandum vbum dei:rõne vite reſplẽ
dentis Fuit equidẽ vita eius ꝓtutum ſplendo

re decoꝛata. Nã qᷓ;tuʒ ꝑtinet ad carnis moꝛtifi⸗

cationẽ.xlij.annis cõtinuis ieiunauit exceptis

dñicis diebus. Et ſextis ⁊ quartis feris in pa⸗

ne ⁊ aq̃:a quo ieiunio nũqᷓ; abſtinuit:niſi qũq;
ex coꝛpoꝛis infirmitate. Itinerabat diſcurrẽ̃do

nonetans:ſed ꝓpꝛijs pedibus: cõtentus ſolo

baculo quẽ manu geſtabat. Idq; fecit viginti

duob'annis. Sed poſtea ex quadã inſirmitate
ſuꝑueniẽte in tibia grauioꝛ effectus fecit ſibi ꝑ⸗
quiri aſinũ quo vehebat᷑ quotiens de ciuitate
in ciuitatem volebat ꝓficiſci. A tꝑe auteʒ quo
cepit euãgeliʒãdo diſcurrere:vſq; ad extremuʒ

vite ſue terminũ:nunqᷓ; niſi aut ſuꝑ ſarmentoꝝ
aut paleaꝝ:aut hmõi rerũ ſtraminibꝰ:aut pau

pereſacculo modica lana pleno cum eiſdẽ veſti
bus qͥᷣbus iudutus erat doꝛmiebat.A pꝛima in
ſuꝑ adoleſcẽtia vſq; ad vite ſue terminũ:ſingu

lis noctibus coꝛpus ſuũ diſciplinis flagellabat
Et ſi foꝛte egritudinis impedimento illud face
re nequiuiſſet:hoc a ſuis ſidelibꝰ ſocijs fieri vo
lebat.Quid de illius humilitate dicemus:que

tãta fuit:vt quaſcũq; dignitates eccleſiaſticas

animoſus effugerit. Nã nec dignitatẽ cardina⸗
latus voluit acceptare. Defuncto nãq; clemẽ⸗

te auinnioni:creatus fuit petrus de luna:qͥ fuit

benedictus.xij.A quo ꝑ l'as vocatus fuitſan
ctus vincentiꝰ ⁊ confeſſoꝛ eius factus:ac magi

ſter ſacri palatij. Et qm romana eccłia tuncſciſ

mate fluctuabat. Eratq; tres põtifices.videli⸗
cet ipᷣe Benedictꝰ. xij Gꝛegoiius.xij.⁊ Johes
xxiij. Facto cõcilio cõſtantienſij i quo creatus
fuit papa artinus qntus.Cuʒ renũciaſſent
Sꝛeg'⁊ Johes:beat Aincẽtiꝰꝓ pace ⁊ vnita

te ecclie ſuaſit bñdicto.vt et ipᷣe cederet. ac;

1

ſlle facere recuſaretlicentiam petijt diſcedendi.

Potifex vo aduocat multis ex pᷣlatis qͥ eius
curiã ſequebant᷑:paratoq; rubeo pileo: voluit
eũ facere cardinalẽ: at ille gras ei referens obla
tũ ſibi honoꝛẽ penit recuſauit: ⁊ licentiꝗ petijt
quã tandẽ obtinuit: vt ꝑgeret ad diuerſas mũ
di ꝑtes pᷣdicãs regnũ dei.quãte aũt fuerit mũ⸗
dicie ⁊ puritatis quantũ ve caſtitatem dilexit:
oſtẽdũt pᷣcipue duo exẽpla:ã de ipſo veriſſime
recitant᷑ Pꝛimũ ẽ:q; dũ ipſe pᷣdicabat valẽtie
Moulier qdaʒ capta fuit amoꝛe ipiꝰ: q̃ ſingens
aduerſaʒ valitudinẽ atq; in lecto decubas vin
centiũ vt ei ↄfiteret᷑ poſtulabat aduocari:qͥ ve

niens ad eã intranſq; camerã eiꝰexeuntibꝰalijs

remãſit ipᷣ̃e ſolus:qͥ ad pniazʒ cepit puellam ex⸗
hoꝛtari.At illa blãdis vbis ei ſuũ ſecretũ appe⸗
ruit:inhoneſtoſq; geſtus coꝛpꝑis ei exhibuit:q̃
oĩa ille abhoꝛrens:pus eam charitatiue cõmo⸗
nuit.inde ab illa ſeceſſit:q̃ confuſa cogitauit cla⸗
mando viro dei infamiã inferre.Et qᷓ; pꝛimum

vocẽ voluit emittere: diabolus eius coꝛpꝰ gra
niſſime vexare cepit.⁊ cũ id feciſſet diebꝰ mult

Tandẽ cepit dicere.Ex hoc coꝛꝑe nũqᷓ; me po
geritis pellere: niſi huc veniret vir ille qͥ in me⸗
dio poſitigni:nõ potuit ab igne cõburi.Et cũ
audiẽtes neſcirẽt qͥd vellẽt hec vba ſigniſicare
q̃dam de circũſtantibus dixit. Aduocet᷑ frater
vincẽtius qui cõfeſſionẽ eius audiuit:⁊a eſt vir
ſanctꝰ ⁊ ſapiens:⁊ intelliget hec qͥ vocatus ad⸗

uenit. Et ecce demõ vllulatum teterrimũ emit⸗

tens. heu adeſt inquit vir ille qͥ in medio ignis
poſitus nõ fuit ab igne cõbuſtus Et hec dicẽs

tinus abijt. Et copus ſemimoꝛtuũ dereliqt.

Scðm qð deillo compertũ eſt dũ adhuc valẽ

tie fuiſſet narrat᷑. Suggeſſit em diabolꝰ nõnul⸗

lis inuidis ⁊ malignis:vt mulierẽ quandã me⸗
retricẽ ſpecioſiſſimã pᷣcio ductã in cellã eius no

cte itroducerẽt. Capto ergo opoꝛtuno tꝑe quo

videlicet vincentiꝰipᷣe ex moꝛe in ecclcſia oꝛati⸗

oni inſtabat. emoꝛata femina in cellam eiꝰi
troducta eſt. VUincentiꝰ ab oꝛatiõe regrediens
clauſo oſtio ⁊ in locũ vbi doꝛmireſolebat veni⸗

ens:reperit mulierẽ ſedenteʒ: ⁊ in pᷣmo aſpectu

vehementer obſtupuit: ⁊ antcqᷓ; eã alloqueret

multa cogitauit.Sed tñ non extimauit illã eſſe

mulierẽ qͥn imo putabat diabolũ eſſe:qui in ſpye

cie mulieris eũ deciꝑe voluiſſet. Vnde hoc pa

cto locutus ẽ.Que tibi cauſa fuit vt huc veni⸗
res in tali foꝛma maledicte diabole:qͥ ſeruis dei
nouis dolis ſemꝑ inſidiaris. Mercetrix rñdit.
Femina ſũ nõ diabolus. Sed obſecrote vtme

patiẽter audias.fere quattuoꝛ mẽſes ſũt ꝙ tuo
amoꝛe ſũ capta: frequẽter temptaui vt vel diei
vel noctis tꝑe:ad te venire potuiſſem Sʒ nũqᷓ;

mihi miſere ſeſe obtulit opoꝛtunitas. Nüc autẽ

a nemine hoiuz viſa:huc ingreſſa ſũ. Et neceſſa
rium eſt vt h̊ in lectulo ſimul hac nocte doꝛmia
mus. Eroq; de cetero tibi deditiſſima ⁊ famaʒ
tuã cũ ſilẽtio ↄſeruabo.hec ⁊ ſimilia loquẽs in

oſcula ⁊ in obſcenos amplexꝰ ruere voluit.Ac

vincentiꝰ viriliter ei reſiſtens dure illã increpa
uit. Que cõpuncta pꝛupit in lachꝛymas ⁊ cau
ſam quare ad ipᷣm tẽptanduʒ acceſierat:reſera⸗

uit. petijtq; humiliter veniaʒ ꝓmiſitq; meretri

ciũ relinquere.Sicq; ab eo cũ multa mentis cõ
tritiõe diſceſſit atq; relicta ſpurcitia meretrica⸗
li:virũ accepit:⁊ de cetero modeſtiſſime vixit.
Quibꝰ exemplis facile inducimur vt eũ vgini
tatis co ꝛona credamꝰredimitũ. Sʒ adhucman

ſuetudinẽ illius cogimur admirari: q tanta fuit

yt iniurias ⁊ inſidias maloꝝ equo aio ferret:il
liſq; pijſſime indu geret. Inter cetera tñ ſtupen
da q̃ animi ſui benignitatem oſtendũt occurrit
vnũ explicandũ.ꝙ in ciuitate valentie euenit.
Frater ᷣdaʒ theologie magiſter laſciuus ⁊ diſ
ſolutus inuidẽs fame ⁊ opinioni ſancti vincẽ⸗

tij. poſt multas detractiones:voluit nomẽ ſan
cti viri modo qͥ ſequi᷑ maculare. Introduxit

qdem nocte in ↄuentu meretricẽ quandam q̃ſe
cũ doꝛmuuit. Erat mulier hec aduena:q̃ ⁊ illis
diebus valẽtiã aduenerat. ¶Oane aũt ꝑſoluto
pᷣcio meretrici:nõ tñ qlem ſe habiturã ſperabat
eam vt potuit ſecreto emiſit. Illa vo vultũ fra

tris intuita vt videlicet eũ Sgepoſkrens
teũ obſecrauit: vtſi

ſcere: anteq; cellã egrederet eũ obſecrauit: vtſi
bi ſuũ nomẽ indicaret.At ille vocoꝛinqͥt magi⸗
ſter vincẽtiꝰ. Abijt meretrix ⁊ lenoni eius mul

tiſq; alijs dixit. ꝙ in cõuentu fratrũ pᷣdicatoꝛũ

p integrã noctẽ cũ magiſtro vincẽtio doꝛmiſſet
nec tñ dignaz laboꝛis mercedẽ accepiſſet:ita fa

ctumẽ: vt turpis hec fama ꝑ vniuerſaʒ vꝛbem
diuulgaret p idem tẽpus erat valentie germa

nus ille ſancti vincẽtij vonifacius:de quo in pᷣ⸗

cedentibus fecimus mentionẽ:qͥ ⁊ in ilo anno

ꝓ patrie illius veteri ↄſuetudine magiſtratum
gerebat patrũ iuratoꝛũ.Huic multi q de beato
vincentio dicebant᷑ narrauerũt:que tñ ipe cre
dere nec voluit nec potuit:ſ exiſtimauit oĩa ex

inuidia emuloꝝ pꝓcedere. Ex eius itaq; ↄſulto

hi q̃ ſecũ magiſtratũ gerebãt:ſtatuerunt vt fie⸗
ret in vꝛbe generalis ꝓceſſio:in qua om̃es reli⸗

gioſi cõuenirẽt. Statuto aũt die bonifaciꝰ ipſe

⁊ vniũſa nobilitas vꝛbis ſeſe collocauerũt ilo⸗
co quodã vbi meretricẽ illam ſtare voluerunt.

Pꝛocedẽtibꝰ g ſingulis fratribꝰ tandẽ trãſeũte

magfo vincẽnorillinobiles iterogaucrüt cam
an ille eẽt cũ q̃ͥ doꝛmierat:non:inqt illa.Et ad⸗

ueniẽte illo qͥ ſccꝰ ꝑpetrauerat. IJlla digito euzʒ

demõſtrãs.Ecce inqͥt iſteẽ ille frater mgratꝰ ſi⸗
nita itaq; ꝓceſſione bonifac ccteriq; nobiles;

gtesnoct
(olpabe
uc
(etico
Vensſ
(
pone⸗
mari
(the
ſ
bücdi
mofe,
iſh
müm
Aicne
(aleata.

A
Mierſ⸗

rra.

ſrein
Mla
(ade

fyeni

ultte
Mi⸗

ineſ
redon
afng
l
glit ge
Bincep
967 cI
trreſerg⸗
mereri
entis co
aicz⸗
meyſn.
doni
n
Glannaſhit
ohme
hüſyn
liocanit
eanan.
ns n

Maivinci.

tnoneſn
ynocnn
mame
rils
tololuto
perabet
ultüſt
agno
itryrſt
mage⸗
insmul
cnon
Nornfe
ſain
ſyyhen
uenm
ou
emo⸗
m
bezto⸗
ee
gler⸗
io⸗
lſe⸗
ſesfti⸗
cbiſſe
eütilo⸗
enmt.
nilite
itenm
Elad⸗
toeltz
rl⸗
bies;

¶ Be ſingulari excell⸗

fmonẽ mi

infamatoꝛẽ aduocauerũt. Qui petm̃ ſuũ celare

nõ valẽs: publice ↄfeſſus ẽ. pergẽſq; ad beatũ
vincẽtiũ qͥ adhuc factũ ignoꝛabat: ab eo cũ la⸗

chꝛymis veniã poſtulauit ⁊ obtinuitt.

☛

ati vincetij: ꝗq multis annis ⁊ diuer
ſis pplis pꝛedicauit dño coo

aculis ↄfirmate.¶ C

Ecudumyt

e

valde maxime ꝓpter tria.

¶ Pꝛimo pꝓpter cõtinuationem.

¶ Scdᷣo ppier cõmunicationem.

¶ Tertio ꝓpter ↄfil

CNꝛimo pᷣdicatio eiꝰ fuit cõtinuata p plures
annos.Nã lʒ añ ĩ multis locis vᷣbũ dei euange

liſaſſet.tñ a triceſimooctauo ſue etat ãno:cepit
ſuarũ pᷣdicationũ cõtinuũ exercitiũ ꝑſeuerare
vſq; ad.lxxv.annum vite ſue:qͥ ex hac luce mi⸗
grauit. In h autẽ diſcurſureꝝ ſuaꝝ oꝛdo talis
fuuit Mocte qͥnq; hoꝛas quieti tribuebat:reliqᷣs
ptes noctis aut oꝛatiõibꝰ:aut ſacris lectionibꝰ
occupabat. Mane vo ad locũ q̃ͥ pli euangeli

nars expec abãt ſe ↄferebat.pꝛimũq; ibe miſ/
ſaã cãtãdo celebꝛabat.deinde pᷣdicabat. poſtea
volens ſatiſfacere deuotioni populoꝝ:eis ma⸗
nas oſculãdas pᷣbebat.oblatoſq; ſibi inſirmos
cruce ſignabat. Dicebatq;. Signa autẽ eosqͥ
crediderint h ſequentnr. Suꝑ egros manꝰ im⸗

ponẽt et bñ habebũt.deinde adiciebat. Jeſus

marie filius mũdi ſalꝰ⁊ dñs.qͥ te traxit ad fideʒ
catholicã te ↄſeruet i ea ⁊ beatũ faciat ⁊ ab hac
infirmitate te liberare dignet. Amẽ. Poſtea ci
bũ cũ dei bñdictiõe ſumebat.nunqᷓ; voluit niſi
vyvno ferculo vti.ab eo ãno qͥ religionẽ igreſſus
x. vſq; ad terminuʒ vite a carnibꝰ ſꝑ abſtinuit.
vinũ multa aq̃ cõmixtum ſꝑ ſumebat. ¶ Scðᷣo

: — 77

rõne cõicationis. qꝛ fuit multis ꝓplis et gentibꝰ

coõicata. Regiones em in qbꝰp̃dicauit:hec fue⸗
runt. Catalonia. Regnum valẽtie. Arogonia.
vvniuerſa hiſpania in ꝗᷓ ſũt poꝛtugalia: gallitia:
nauarra. Mꝛedicauit etiaʒ ĩ gallia:in comitatu
tHmholoſano:i linguadach:in delphinatu:in aui

+ „

nione:in ſabaudia:in aluernia:i hibernia:ibur
gungdia: in noꝛmãdia. Juitq; ad inſulã maioꝛi⸗
carũ: ad angliã: ad ſcotiam deſcẽdit. In italiaz
väy:tt vniuſam regionẽ pedis mõtis luſtrans: de
mü venit vſq; ad ianuã ſemꝑ euãgeliʒãs. ꝛe
dicauit etiã alexadrie:vbi interfuit ſanctꝰ Ber
nardinꝰiũc adoleſcẽs de qͥ ie vincentiꝰ publi⸗

r

Etia pdicatiõis be

ryieincentij vꝛ ſin gularitatis. Fuit ed
doem ſdicatio eius ſingularis ⁊ excellentiſſma

cti vincẽtij fuit excellẽs ⁊ ſingulan:

po quoſq; eũ ſuperauero.

7
ce retulit ꝓphetico ſpũ. EFntuꝝ illũ in bꝛeuito
tius lumẽ italie:qð ſecutũ eſt. Sanctꝰ qͥdẽ vin
centiꝰ.xxx.annis obijt pꝛiuſqᷓ; ſanctꝰ bernardi
nus. Et ſanctꝰ bernardinꝰ canonizatꝰ ẽ quinq;

annis pꝛiuſq; ſanctꝰ vincentius. ¶ Tertio pᷣdi
catio ſacti vincẽtij fuit ſingular rone ↄfirmati⸗

onis. qꝛ fuit multj miraculis ↄfirmata. Ex qᷣbꝰ

aliqᷓ reteramꝰ. Diſcedẽte viro dei ex vico ã eſt

ciuitas catalonie: ⁊ vſus barchinonã ſe ↄferen
te ad quoddã hoſpitiũ declinauit. Illi o qᷣb?
erat cura de refectiõe:ĩterrogauerũt hoſpitẽ:ſi
q̃d ſibi eſſet qð viro dei ceteriſq; eũ comitãtibꝰ

comedendũ apponeret. Hoſpes rñdit.nihil ſibi

eſſe niſi paruʒ farine parũq; vini in dolio. Illi

reſpõderũt:ex farina q̃ tibi eſt conficias tot pa-

nes: q́t potes: vt ſaltim cibari poſſit hſeruꝰdei:

I aliqͥ nobiles qͥ eũ comitant᷑: vinũ qͥʒ de dolio

extractũ iuſſerat reponi in quodã ligneo vaſe:
qð ab illiꝰ loci incolis poꝛtatoꝛia vocat᷑. Opoꝛ

tunoitaq; tꝑe cepit beatꝰ vincẽtiꝰ ſeſe ad diſcũ:

bẽdũ accingere.At viri pᷣdicti ei nũciauerũ nę

qꝙᷓ; panẽ neq; vinũ vniũſe multituqini poſſe ſuſ⸗

ficere. & cũ audiuit vir ſanctꝰ deſũma dei libe
raliate ↄfiſus:iuſſit eis ne cui dicerẽt aliud:ſed
panes qͥs habebãt quõ meliꝰpoſſent multitudi
ni diſtribuerũt: vinũ vo in poꝛtatoꝛia poſitum
ab oibus quẽadmodũ cõſueuerãt ſumi ꝑmittę
rent.Cepit inde bñdictione facta cuʒ vniuerſa

multitudine ferme triũ miliũ hoĩm diſcumbere

AWor aũt dũ panes qͥ erãt qͥndecim diſtribue⸗

rent᷑ vinũ q; ſumeret᷑:non ſolũ ex eoꝝ multipli⸗

catione eſt illa multitudo ſaciata:vᷣ eiiã iſmvi⸗

nũ qð fereacetũ erat: in optimũ mutatũ c. Qd
vbi perpendit hoſpes humi ꝓſtratus a beato
vincẽtio bñũdici poſtulauit: quo viſo miraculo

oẽs deo gr̃as retulerunt.Altera vo die hoſpes

pma luce cõſurgens: paranſq; ꝓfarina æ v ino
ad vꝛbẽ velle pꝓfſiciſci: archã farina ⁊ doliũ op⸗

timo vino vſq; ad ſũmũ plenũ cõpetit.Aduo⸗

catis deinde nõnuilis traſeuntibꝰeis rem geſta

—s

narrauit Oꝛedicãte beato vincẽtio in qdazʒ vil

la ↄtigit vt narraret factũ illud mirabile q fert
ſancta margarita diaboluʒ in hũana ſpecie ſibi
apparentẽ humi pſtrauiſſe. Erat inter eos qͥ vi
rũ dei ſequebant᷑:adoleſcẽs qdaʒ lõgobardus
cuiꝰerat multa ſimplicitas. Ideo audiẽs duel
lũ iliud cepit intraſe dicere.Si de aliqñ ꝑmile
rit vt viſibili ſpecie diabolꝰmecũ certare volu⸗

erit eũ ↄſimili mõ ſternã: tantũq; pedibꝰ calca⸗

Igit᷑ circa pꝛimaʒ et

vigeſimã hoꝛã ex villa egrediẽs captatoq; ſibi
opoꝛtuno loco ad oꝛanduʒ genua flectẽs petijt

a deo ſibi cõcedi vt diabolu viſibi foꝛma ei ap⸗

parere ꝑmitiat:de quo poſſet victoꝛiã repoꝛta
re. Inter hec venit mulier qdam Kcei na

deferẽs miſſa ad metẽdũ ferraginẽ qua ibidem
cpus plenerat. hec aũt mulier erat a natiuita
te muta. Que veniẽs ĩ locũ vidẽſq; adoleſcẽtẽ
inter ſegetẽ genu flexũ vehementer expauit ac
aliquãtulũ retrocedẽs cepit vocẽ ſine expᷣſſiõc
hmonis emittẽ: ⁊ ipi adoleſcẽribuſdaʒ ſignis
manuũ ⁊ capitis minabat᷑. Ille cernẽs feminã
eſſe decrepitã coꝛꝑe oblongam facie macilentã
laceratas veſtes habenteʒz: voces altas ſine ex
pꝛeſſione vboꝝ emittẽtẽ ſibi falce quam manu
po:tabat minantẽ diabolũ eſſe eſtimauit: credi
Ditq; ſuas pᷣces exauditas.qre in eã irruens in
terrã deiecit: veniſti inqt maledicte diabole ve⸗
niſti. Non certe me viſibili certamine ſuꝑabis

quã inuiſibili ſuperaſti temptatione ſepiſſme.

lHec dicẽs crinibꝰ eã huc ⁊ illuc trahẽs mõ ma

nibus aliqñ falce quã ipᷣa poꝛtauerat tãdiu ver

berauit totq; ſibi vulnera in facie ⁊ in ceter coꝛ
poꝛis ꝑtibus intulit: ꝙ eã ſeminecem reliquit.
Ad vocẽ aũt vtriuſq; magna multitudo cucur
rit:⁊ videntes qð factũ fuerat adoleſcenteʒ ca⸗
prũ carceri detruſerunt. Relata ſunt hec beato
vincẽtio:qͥ coꝛpus fere exanime ad ſe illico fer⸗
ri iuſſit mox frontẽ deinde pectꝰ vltimo coꝛ mu
lieris cruce ſignauit. Et ecce coꝛpꝰ qð extinctũ
videbat᷑ reſpirare cepit: ⁊ femina quã a natiui
tate oĩs catalonia mutã cognouerat locuta eſt.
Et ſacerdotem petijt:cui ↄſiteret᷑:qͥ dum veniſ
ſet confeſſa eſt ſingula pferendo diſtincte: ac ſi
nũqᷓ; muta fuiſſet. deinde petijt cetera ſacra ſibi
cõferri:poſtremoſe moꝛientẽ dño cõmendauit
⁊ loqui nũq; deſijt quouſq; ſpiritum exalauit.
Aldoleſcẽs vo beati vincẽtij pᷣcibꝰaſuſpendio
liberat᷑:⁊ iuſſu vincentij in italiã remeauit In

villa ſancti matthei nõ lõge diſtante ab vꝛbe va

lentie:in qᷓ̃ beatꝰ vincentiꝰ aliquos dies cõmo⸗

ratus fuerat.viſus ẽ vir qͥdã venerabilis ſpeci

em ⁊ habitũ gerens homis heremite:qͥ ſe vltro

obtulit beatũ vincẽtiũ vna cũ alijs ſecuturum.
Fuit gᷓa cũctis magna cũ iocũditate ⁊ humani
tate ſuſceptꝰ. Itaq; in initio fuit eius ↄuerſatio
oibus gratiſſina poſt paucos vo dies cepit de
trahere doctrine beati vincẽtij:ita vt aliqs ſub
uerteret: venerũt hec ad aures officialiũ. Qui

eũ captũ ac cathenis vinctũ carceri mãciparũt

Altera vo die volẽtes eũ examinare:miſſis ad

carcerẽ miniſtris qͥ eum adducerẽt neminẽ niſi

cathenas inuenerũt. Mox ad virũ dei venien
tes rem geſtam narrauerũt: q̃ſurridens nõ hõ
inqͥt vt putabatis ᷣ diabolꝰ fuit: volẽs impedi
re fructũ quẽ ex pᷣdicatiõe mea multi ↄſequũt᷑.
HNꝛatione ſua in barbaſen ſedata fuit tẽpeſtas
populo p̃dicare in feſto

mota eſt: dũ voleb⸗
aploꝝ petri ⁊ pauli Idem factuʒ eſt tholoſe in

feſto ſancti martini. In ciuitate carcaſone a mẽ

ſe iunio vſq; ad iamuariũ tãta fuit terre ſiccitas
vt oẽs de fructibus colligẽdis deſperarẽt. Ad
uocauerũt ciues beatũ vincẽtiũ qͥ tholoſe pᷣdi⸗
dicabat:ad quos cũ veniſſet quarto die quo fu
erat ciuitatem ingreſſus finito vmone: monuit
populũ vt oẽs genua flecterẽt:⁊ dei miſcdiam
imploꝛarẽt:ipᷣe etiã oꝛauit.deindeſe erexit ⁊ in
gere fecit ſalutare ſignũ: habito inquiẽs ⁊ dño

gr̃as refcratis.Exaudite ſunt oꝛatiões veſtre: —
vix vba finierat cũ ſubito aer nubibus plenꝰẽ zaſceti⸗
⁊ tanta aquarum abundantia eſt e celo dimiſſa CPin
quantã incoleiliaꝝ regionũ ſeſe vidiſſe memi⸗ (
nerint In ciuitate caſtrẽſi q̃ eſt in gallia i feſto Tar
aſcẽſionis xpᷣi:oblatuʒ ſibi hoĩem qͥ paraliſim (Pen
ſeptẽ annis paſſus fuerat:bñdixit ⁊ ſanatus eſt nie
In qua ciuitate ꝓxima die maximã tẽpeſtatẽ gluergl
motãa dũ pᷣdicaret crucis ſigno facto penitꝰ fu⸗ incana
gauit In möteſquino nõ lõge a tholoſa. vir qͥ ftunera
dam gerardus noie moꝛbũ caducũ patiens: ac nntope
cepta benedictiõe a viro dei liberateſt. In lo⸗ figaur
co quẽ ⁊ icũt ð mõte oluio ꝓpe carcaſonã:quẽ Cimug
dam mercatoꝛẽ cui nomen guilhelmꝰ:tribꝰ an⸗ montest
nis viſu oꝛbatũ poſt factã benedictionẽ ad ocu Virar
loꝛũ officiũ reſtituit Aalẽtie ductũ ad ſe hoĩeʒ Hnhͤpen
q̃ fuerat mutus q̃draginta annis cruce in oꝛen kitinice
gnauit:⁊ ille ſtatim locutꝰ eſt: ſemperq; lingue batoten
officio vſus fuit q;diu vixit. Surdũ alium qui keciſnene
octo annis nũqᷓ; audierat:facto in eiꝰauribꝰ ſi⸗ “
gno crucis ꝑfectiſſime audire fecit. Apð murſi nedeir
am hiſpanic ciuitatẽ:quodaʒ eſtatis tꝑe:tanta Wiesör
fuit locuſtaꝝ ⁊ bꝛucoꝝ multitudo ꝙ in qttuoꝛ ecene
dierũ ſpatio fere ↄſumpſerãt qcquid viride ha Aa
bebat᷑ in cãpis. Nincentiꝰ illis diebꝰin ipᷣaʒ vꝛ. dedere
bem venerat:quẽ ciues lachꝛymãtes reqᷣſierũt ckiaͤ
vt ꝓ ip̃ᷣis oꝛaret. Qui ſtatim iuſſit aqua afferri telegn
eamq; bñdixit. deinde extra vꝛbẽ egreſſus con dege
tra locuſtas ⁊ bꝛucos ipᷣam aquaʒ aſperſit. Al cpo
tera vo die moꝛtua cõperta ſunt illius generis nutema
qialia. Noluit etiã deus beatũ vincentiũ ſpũ il eligeb
mihi retulit ſanctitas ſua:pᷣdixit matri eum fili⸗ k .
um futurũ pontificẽ maximuũ· Harchinonc tẽ⸗ rgta
poꝛe qͥ erat maxima penuria pᷣdicãs populo:pᷣ “D
dixit duas naues ea die onuſtas foꝛe vẽturas ſe on
de qᷣbus nulla erat mẽtio. Pꝛonũciauit moꝛtẽ g
cuiuſdã fratris heremitani. Et etiã cuiuſdaʒ al lak.
terius monachi. Cum apud ceſaris auguſtam nanin
nobilẽ aragonie ciuitatem pᷣdicaret mediuʒ ſer noyn
monẽ interrupit: cepitq; vehementer flere: de⸗ en
inde lachꝛymas terſit. demum ad populum io⸗ lieſte
cundo vultu conuerſus. Hac inquit hoꝛa ma⸗ hlnunti,
ter mea valentie extincta eſt: ⁊ ad requiem cele⸗ ldani
ſtis regni perducta. Que vba audientes nota flaler,
uerunt. Et ex facti poſtea euidentia vera fuiſſe ngalg
comperta ſunrrr. ſtſoſi
ſcni

2

ſ

fH N Quã fructuoſa fuit pꝛedicatio ſancti peperitq; filios quoꝛum vnus fuit petrus vir
eſer vincetij ĩ cõuerſiõe peccatoꝝ ⁊T bapti magne pꝓbitatis:qui patri ſucceſſit:fuitq; dux
dgnon zatione infideliũ/ob qð gliam ingetẽ bꝛitanoꝛũ.N axima itaq; multitudo erepta ẽ
mnonut adeptus eſt. Caplm. I. VʒV doe manibus diaboli: mucrone pᷣdicationis ſue
in Eeehe Einꝛeiß in Firori teßnlonetentntts naeo
ritan E L * ſt H w frequẽtiſſime accidit vt multi in peccatis ob
5170 * Trtiummy teri ſtinati eius pᷣdicationem audiẽtes: ſic cõmoti
veſtre: umztemplandũ de pᷣdicatione bea ſunt vt in terrã tremebũdi pꝛoſtrati coꝛam vni
PlendS ii vincetij: ðꝛ vtilitatis. Ex eiꝰ nãq; uerſa multitudine veniã pcaret᷑. Et quis ipis
deniſtl p̃dicatione triplex vtilitas eſt exoꝛta. peccatoꝛibus ſicterribilis videretur: tamẽ ſua
ememt⸗ C ꝛima ð peccatoꝝ ↄuerſionis. vba cũ tãta moderatiõe mitigabat:ꝙ ipos mi
uiſe LVcda infidelium baptizationis. ro quodã modo alliciebat vtad eũ audiendquʒ
miün Tertia ſuiſpſius gloꝛiſicationg. rraberent᷑. C Scda vtilitas ꝗͥ puenit ex pdica
hullet C Pꝛima vtilitas q exoꝛtaeſt ex pᷣdicatiõeſan tione ſacti vincetij öꝛ inſideliũ baptizatio.Coõ⸗
l cti vincẽtij:ðꝛ pctõꝝ conuerſionis.Quiſna ex. tra iudeos nãq; ita acutus ac copioſus acerq;
lnci⸗ plicet q;t peccatoꝛes audientes vba vite ab oꝛe diſputatoꝛ fuit: eiſq; ita ſcripturaꝝ ſacrarũ ſen
Mpr vincètij couerſi ſũt ad dñm deũ ſuũ:fuerũt ſere ſum aperiebat: vt in diuerſis ciuiiatibꝰ ſuꝑ vi⸗
Nensz inumerabiles:inter quos fuerat capitale odiũ gintiqͥnq; milia fecerit bapt ʒari.Multi quo⸗
gl⸗ multoꝝ annoꝝ ppt necẽ:aut ꝗqmicoꝝ aut affi⸗ q;ſe arraceni quoꝝ in hiſpania magna copia eſt
ſngle niũ aut ↄſanguineoꝝ generatũ: qͥ eo pdicante ſacrilegã ipſoꝝ ſeciẽ abnegantes ſuaſione eius
nibrnn ämagkacdpaͤrtiore in mediũ ſurrexerũt:cla ſacrũ baptiſina ſuſceperũt: quoꝛũ numerꝰ octo
ede mantes ſe velle parcere inimicis: homicidis: miliũ ferme fuit Tam gratioſa erat doctrina eiꝰ
lhoig dm aut dei in his mlta cautela vtiſolebat. Naʒ yt etiam ip̃i infideles q;ſepe vltro currerent ad
nans marpentess ilpeberprnuij oſcula pacis da ipᷣm audienduʒ. Apud cartuſi catalonie ciui⸗
limne suniels⸗ ubli eckane vniuerſo popu⸗ tatem: cum aſcẽdiſſet ad pᷣdicandum nõ ſtatim
nnqli ran ico quẽ ad hoc ipᷣe ſecũ duce⸗ cepitvt ſolebat.obꝛem expectans populus
lbeſe re cõſueuerat:illoꝝ remiſſiones annotari facie⸗ aqdinirabat᷑:quid ſibi vellet illa moꝛa inſiletio.
urt bat. Meretrices:lenones: homicidas: pyra: Jðpe autẽ hoc aiaduertens.Nulla inquit ſit in .
etunta. tas: dei ſanctoꝛũ blaffemos 2 hmõi generis vobis admiratio. Expecto em̃ graʒ dei vobis
Zmr Bolen adta gieta ſer milia reduxit exſceleꝝ ꝓ aduenturã. veniẽt nanq; huc homies quoꝛum
eba unditate: nõ ſolũ ad mentiũ ↄtritionẽ ſed etiaz aduentꝰ vobis omnibꝰerit gratiſſimꝰ. vix vba
ad agendaʒ pniaʒ publicam.Nec durũ videri finierat. Et ecce iudeoꝛũ multitudo illuc veni⸗
ezN. debet ꝙ tm fructum fecerit aiaꝝ: qñ vt pᷣdictũ ens dixit:ſe velle vincẽtij doctrinã audire.At
niſceit eſt pᷣdicabat dño cooꝑante ⁊ ſermonẽ cõſirmã vincentiꝰcoꝛã omni multitudine eos iterrogo⸗ .
Migfin. te ſequentibꝰ ſignis. Inter q̃ erat mirabile val-⸗ bat:quiſnã eis ſuaſerat vt illuc ꝓficiſcerent᷑: I
saen de. ꝙ apud vniuerſos hiſpanie gallieq; ⁊ italie li reſpõderũt ꝙ nemine ſuademe ſed ſua ꝓpꝛi⸗
lid populos:ſua pᷣdicatio fuerit ⁊ ſemꝑ ſua lingua ſponte venerãt.Igit᷑ vicentiꝰ dicendi pᷣncipiũ
ni materna fuerit locutus:om̃es tñ ſic loqueniem fecit.⁊ tanta gra diſuſa eſt in labijs eius vt illa
hil intelligebant:fructũq; ſue doctrine capiebant: die multi ex illis iudeis ad fidẽ xpᷣi cõuerterẽt᷑
cliet pinde ac ſi ſinguloꝝ auditoꝝ lingua loquerek Rex granate audita ſuoꝝ opeꝝ celeberrima ſa
nfli⸗ Huius rei teſtes fuerunt plurimi theotonici et ma miſſo legato quodã viro in ſua lege doctiſſi⸗
nele⸗ anglici:quoꝛuzʒ idioma quantũ diſtet a lingus mo eumad ſuũ regnũ ire obſecrauit:vt nõ ſolü
nlo⸗b valẽtinoꝛũ:nouit populus vniuerſus. Teſtis vigereſed etiaʒ pᷣdicantem audire potuiſſet: fi⸗
tunas eſt et illa gallie regio q̃ noſtris tpibus bꝛitania de publica ſibi ꝓmittens: vt in eius regno pol⸗
norte apellat᷑. In qua duobus annis ſtetit ⁊ ibi feli: ſet legem xpᷣi libere pᷣdicare:q ⁊ factũ eſt.At ip
lazal cem curſum vite cõſũmauit.Sunt in illa patria ſerex videns ex ea re multos ex ſuis ſacrum ba
ſtam homies vtriuſq; ſexus inumerabiles:quos vo ptiſina ſuſcepturos timẽs ne ex hoc pelleretur
ſce⸗ cant bꝛitones bꝛitoniʒãtes quoꝝ idioma obſcu aregno nõ ẽ paſſus:vt vir dei ibi ſᷣmonẽ diui⸗
e:de⸗ riſſimũ eſt: vtpote nuillis niſi ipis cognitũ: ⁊ num effunderet:ob qð ipſe ad xpᷣianos redut.
mio⸗ ſunt non niſi ſe inuicẽ intelligentes: qui tamen (¶Tertia vtilitas qꝗᷓ exoꝛta eſt ex ßicgtianeſa
ama⸗ virũ dei nõ min itelligebant: q; ſi i coꝝ lingua cti vincentij dicit᷑ ſuijpius gloꝛiſcatio Aolun
ccle⸗ pdicaſſet. Ibi multa deus per illũ miracula fee em deus ipᷣm gloꝛioſũ reddere:nõ ſolũ in beata
nots Arxoꝛ quippe ducis bꝛitanie et francie reg filia vita:ſed in hoc mũdo tam in moꝛte q; etia poſt
fuiſſe religioſiſſima:multis annis infecũda fuit. Sed moꝛtẽ. Cũ em̃ ex bꝛitania decedere decreuiſiet.
1 poſtq; a vincẽtio bñdictioneʒ accepit:cõcepit: Ex venetenſi vꝛbe aſino vt ſolebat vecr mocke

3

c.

Sermo 1x.

gerarripuit: pgenſq; mlta milia paſſuſi demuz

luceſcente die añ poꝛtas ciuitatis ſe eſſe depꝛe⸗

hengdit. Qua ex re ad ſocios conuerſus. Rede

aumus inqͥt fratres in vꝛbẽ qꝛ dei volũtas eſt: vt
hoc loco vitenr̃e curſus peragat᷑. NPauc poſt

diebus occupatus grauiſſimis febꝛibꝰfratres

ſuos cõuocauit:eiſq; dixit ſe ex hac vita migra

turũ.Factaq; ꝑ eũ humili cõfeſſione abſoluti⸗

oneq; plenatia abſolutus m cöceſſionẽ ſibi fa

ctã a martino qͥnto ſalutaria ſacramẽta venera

bilis ſenex oia religioſe ſuſcepit. APꝛopinquã
te vo termino vite petijt vt legeret paſſio xpᷣi:
iuxta narrationẽ quattoꝛ euangeliſtarũ. Poſt

ea voluit audire ſeptem pſalmos penitẽtiales.
In fine vo totus iocũdus ⁊ hilaris iunctis ele

uatiſq; manibus ac oculis in celum. Felix illa

anima ad dominũ euolauit. Nonas apꝛilis an

no dñi milleſimoquadrigenteſimodecimono⸗

no.Et quẽadmoduʒ dũ viueret multis claruit
miraculis.ſic poſt eius moꝛtẽ vſq; ĩi hodiernũ

diẽ miraculis rutilare non ceſſat.Hunc calixt
tertius in die ⁊ i feſto ſancti petri cathalago ſã⸗

cctoꝛum ꝓ cõſuetudine xp̃iane religionis aſſcri⸗
plſit.uũc omnis eccleſia dei merito veneratur

hunc ſfideles pꝛecipuum patronũ habent: ⁊ ad

ocatum: qui eius pꝛeſidium imploꝛantibꝰcuʒ
ſfide ⁊ deuotione liberaliſſime ſubuenit. Cuiis

mweriti

nam pacem. Amen.

ermo ſexageſimus de coꝛona beati

petri mariyris oꝛdinis pdicatoꝝ

motheũ ij.c. Nullus foꝛmidare debet inire qd

gnantibus eſt paratus:⁊ victoꝛibus coꝛonam

curſum conſũmaui:ſidem ſeruaui. In reliquo
repoſita ẽ mihi coꝛona iuſticie: qua reddet mi:
hi dominus iĩ illa die iuſtus iudex. ꝛopterea
gloꝛioſus petrus martyr audacter cuʒ hoſtibꝰ

anime congreſſus eſt:quem dominus gloꝛia et

honoꝛe coꝛonauit. Cum autẽ hodierna die ſit

feſtum eius ad eius laudes enarrandas inuigi⸗
lare debemus: ð quo locuturi ad caꝛonã ſue vi

rna pponimus contemplanda.
¶ Pꝛimum dꝛ conditionis.

—

ctoꝛie vertemus ſermonem. Se qua tria myſte

coꝛona begtipetri
bcioſior futt: chqnozhe

s depꝛecemur xpᷣm vt nobis tribuar eter

verba ſũt iſta: oꝛiginaliter. ij. ad Ti⸗

unq; pᷣlium ꝓ xpᷣi amoꝛe:qui ⁊ opem ferre vpſu
6 ros hoſtiũ Caſtrenſis coꝛona erat aurea.hanc
imperatoꝛ illi donabat qͥ pꝛeimus caſtra hoſtiũ
intrabat. Naualis ſimiliter aurea erat.roſtris
nauiũ inſignita:qua donari ↄſueuerat qͥ pꝛimꝰ

aargitur. Hinc Jacob.j.ca. ait. Beatus vir qJ
ſuffert tẽptationem: quoniam cuz pꝛobatus fu-
erit accipiet coꝛonam vite quam repꝛomiſit de
ad Timothei.v. ca. Honuz certamen certaui

¶ Scdm inultiplicationis.
CTertium oſtenſionlis

r.

„

ſ.

* . „ .

narty

petri martyris: ð: conditionis HNon
enim fuit talis quales cõſueuerunt deferre hidqᷓ

in bellis tempoꝛalibus victoꝛes euaſerunt: de

quibus mentionẽ facit Pliniin li.xvj.de natu
rali hiſtoꝛia. Dicit em ꝙ antiquitus nulla niſi
deo dabatur geſtanda coꝛona.additq;.pꝛimũ

omniũ liberum patrẽ ſuo capiti coꝛonam exhe

dera impoſuiſſe. Romani autem vt etiam atte
ſtatur Auluſgeliꝰ libꝛo.v.noctium acticarum.

Babant coꝛonam triũphalem:obſidionaleʒ ci

uicam:muralẽ caſtrenſem:⁊ naualem. Trium⸗

phales coꝛonc erant aurec. que ob honoꝛeʒ tri
umphi mittebant᷑ imperatoꝛibꝰ.hec antiquitꝰ

ex lauro vel mirto erant. Sed creſcẽte potẽtia
romanoꝛũ ex auro facte ſunt.Obſidionalis co

rona erat quaʒ liberati ab obſidione dabãt du⸗
ci qui ipᷣos liberauit.Et talis erat graminea ex
eo facta gramine quod eo loco generatũ eſſet in
rya quem clauſi eſſent obſeſſi.Coꝛona ciuica di
cebat᷑.vt etiã Valeriꝰ ſcribit rubꝛica de iure tri
umphandi: quam ciuis ciui a quo fuerat ſerua

tus in pᷣlio in teſtem vite ſalutiſq; ſue dabat Et

talis ex quercu erat: quoniã cibus victuſq; an
tiquiſſimꝰ ex quercu fuerat: hac coꝛona ciuica.
Lugelius vir cenſoꝛius in ſenatu Ciceronẽ cõ⸗
ſulem donaria republica cenſuit eo ꝙ eius oꝑa
fuiſſet atrociſſima illa ↄiuratio catiline detecta
2 vindicata. Muralis coꝛona erat aurea q̃ do

nabat᷑ ab imꝑatoꝛe qui pꝛimo ſcandebant mu⸗

in nauali pᷣlio armatus in nauem hoſtiuʒ trãſi⸗

lijſſet. Cepitq; in bellis piraticis eaʒ date pom
peio magno.Erat etiam coꝛona oualis.⁊ poſt
ca oleagina q̃ ⁊ ſupꝛadicte cũ incredibili gloꝛia

poꝛtabantur. Sed coꝛona beati petri martyris
omnes illas incõparabiliter excedit que nil ali⸗
ud eſt niſi pꝛemiũ illud eterne beatitudinis qð

adeptus eſt poſt curſum pᷣſentis vite. In quo
aſſecutus eſt aureolã cum vᷣginibus: martyri⸗

bus ⁊ pᷣdieatoꝛibus.Sed vt iſta melius intelli

gant᷑: de ipa aureoia tria ſunt cõſideranda.

Eu
ologie
diun
Obica
gocha
daane
cpeler
tuntut
ncdqin
diciaur⸗
habedi⸗
conſurm
interen
Etrehp
.ſtpren
natumn
operis
perqs
premii
geneni
luhal
deſicen
altitde
ſolebſtu
Aureola)
Noperi⸗a
Wnitati
oha

6
(
C
balcate
namnip
cpusro⸗/
ſinio⸗
igtis
lenntia
angzil
hſtng
merresy
nrodicbe
ciade
Coyigor
ugii⸗
berter

überen

dng
l⸗

*
henti
Mon
tehic
ne
Renara
ullanic
Puni
merhe
anante
ezci
Tun⸗
norezt⸗
nuiguit
poleni
is

Stdu⸗

eaer
fetin
jagdi
reti
ſerua
ERR
can
Aönir.
gonelb⸗
eiuech⸗
Eta
nuid
Mmu⸗
ahane
hoſia
Nhs
näpen⸗
Fuzrii
NiepN
tpoſt
gona
rs
nilali⸗
is qd
tquo

4

n.
inteli
n.

eſt pꝛemiũ ſub

CTertiũ qᷣbus debetur aurcola.

CAd pꝛimũ reſpõdet᷑ ex dictis in cõpẽdiothe
ologie li.vij. aureola eſt mẽtis ſpeciale gau⸗
dium: veniens ex oꝑe pᷣcellenti ⁊ pꝛiuilegiato.
Vbiſciendũ ꝙ ſicut ex gaudio eſſentialis pᷣmij
qð eſt aurea redundat in coꝛpoꝛe beatoꝝ qͥdaʒ
decoꝛ q̃ eſt ĩ gloꝛia coꝛpoꝛis.Sic aureola lʒ pᷣn⸗
cipaliter ſit in mente:ꝑ quãdamtamẽ redũdan
tiam fulget in carne. Ne ꝓpter hoc decoꝛ cica⸗
tricũ qͥ in martyꝝ coꝛpoꝛibus apparebit poteſt
Dici aureola:qꝛ martyres aliqui cicatrices non

habebãt:vtpote qui ſunt ſubmerſi ĩ aquis: vel

conſumpti famis inedia:vel ſqualloꝛe carceris
interempti tamẽ iſti aureolam habebũt.¶ Se
cundũ conſiderandũ a quibus differt aureola.

Et reſpondet᷑ ꝙ ab aurea ⁊a palma Aurea em̃
ãtiale qð metaphoꝛice ðꝛ coꝛo⸗
na:tum ex parte meriti:qꝛ non reſpõdet generi
operis:ſed radici charitatis:tũ ex parte pꝛemij

per qð fit aia particeps diuinitatis. Ralmaẽ

pꝛemiũ accidẽtale:qð nec radici charitatis nec
generi operis debet᷑:ſed tm̃ voluntati.Talepᷣ⸗
miũ habuit ſanctus martinus:eo ꝙ martyriuʒ
deſiderauit:lʒ opus non fuerit ſubiecutuʒ. An
cantat᷑ de ipſo. Quem ⁊ ſi gladius ꝑſecutoꝛis
non abſtulit:tamẽ palmã martyrij non amiſit.
Aureola vo eſt pꝛemiũ accidentale qð reſpon⸗
det operi excellenti ⁊ pꝛiuilegiato ſcʒ mariyrio

Yginitati ⁊ p̃dicationi. ¶ Tertiũ ↄſiderandũ

qᷣbus debet᷑ aureola. et iam pᷣdiximus ꝙ trib

CNꝛimo rõne excellentis operationis.
CScðo role excellentis ſuꝑationis.

CTertio rõne excellentis cõfoꝛmationis.

CNꝛimo debet aureola aliquibꝰ rõne excellẽ
tis operationis.qꝛ in vᷣginibus:martyribus ⁊
pᷣdicatoꝛibus inueniũt᷑ tria excellẽtiſſima ope⸗
ra triũ potentiaꝝ anime.Excellentiſſimũ enim
opus rõnalis eſt pᷣdicatio veritatis. Excellen⸗
tiſſimũ opus cõcupiſcibilis eſt obſeruatio vᷣgi

nitatis. Excellentiſſimũ aũt opus iraſcibilis ẽ

tolerantia moꝛtis. Secũdo debet᷑ aureola vgi
nibus pᷣdicatoꝛibus ⁊ martyribus. rõne excel⸗

lentis ſupationis Ipi nanq; ſuꝑant magniſica

hoſtes anime.ſ.carnẽ:mũdũ:⁊ demonia.Naʒ
martyres vincũt mundũ:vgines carnẽ:pᷣdica
toꝛes diabolũ In martyribꝰergo ẽ ꝑfectiſſima
victoꝛia de impugnatiõe exterioꝛi.Et hec ꝑfe⸗
ctio victoꝛie conſiderat᷑ ex duobus. Pꝛimo ex
magnitudine paſſionis.qꝛ inter oẽs paſſiões il
latas exterius moꝛs eſt oibus pᷣncipalioꝛ. Se⸗

cuũdo ex cauſa pugne q ipᷣe xpᷣs eſt.martyrẽ em̃
nõ facit pena.ſᷣ eã.i.moꝛs ſuſcepta ꝓpter xpᷣm

QMMartyrio nanq; nõ debet᷑ pꝛemiũ ᷣm h̊ ꝙ ab

exterioꝛi infligit᷑.ſed ꝓpter hoc ꝙ ꝓ xpinomie

volütarie ſuſcipit᷑:qꝛnõ meremur niſi ꝑ ea que
ſũt in nobis.⁊ nõ ꝑ ea q̃ extra nos. ſicui nec de
meremur niſi ꝑ ea que ſũt intra nos.quãto aũt
id qð qͥs ſuſtinet volũtarie difficilius eſt id vo
luntati ſuſtinere. tanto voluntas aue ꝓ xpᷣo il⸗
lud ſuſtinet oſtẽdit᷑ in xpᷣo magis firma.⁊ ideo
excellentiꝰei pꝛemiũ debet᷑. Virgines inſuꝑſin
gularẽ victoꝛiã de carne obtinẽt:q;uis auteʒ ⁊
vidue pugnant ↄtra carnẽ ꝑfectius tamen vir⸗
gines triumphant:qꝛ nobiliſſimũ victoꝛie genꝰ
eſt nunqᷓ; hoſti ceſſiſie ꝛedicatoꝛes adhuc ve
ritatis:diabolũ ſublimiter impugnant quẽ nõ
ſolũ a ſe ſed etiã ab alijs eijciunt. Nec eſt dicen
dũ vt qͥdam volebant ꝙ aureola pᷣdicatoꝝ de⸗
beatur pᷣlatis tãtũmodo:quibus cõpetit ex offi
cio pᷣdicare:ſed qͥbuſcũq; qͥ exercent licite actũ
iſtum. Pꝛelatis aũt non debet᷑ hec aureola qᷓ;⸗

utis habeant officiũ pᷣdicandi niſi actu pᷣdicent:
qꝛ aureola non debet᷑ habitui ſed actui. ¶C Ter

tio debet᷑ aureola vginibus pᷣdicatoꝛibꝰ⁊ mar
tyribus rõne excellẽtis ↄfoꝛmationis.hi equi⸗
dem nobiliſſime confoꝛmant᷑ xpᷣo qui fuit vgo
⁊ Yginitatem illibatam ſeruauit.fuit martyr in

ſua paſſione acerbiſſima. fuit pꝛedicatoꝛ ⁊ veri

tatem mundo manifeſtauit.

¶ O beatus petrꝰ triplici aureola coꝛo/
natur ex eo ꝙ fuit virgo:pꝛedicatoꝛ⸗

—

martyr. ¶ Caplm. I.

um ↄtẽplandũ de coꝛona beati petri
jmartyr:ð multiplicatiõis. Sibina
q; nõ vna aureola:bᷣ oẽs tres ſimul debent.
CNPꝛima ſcʒ ppter vginitatem.
Scdða ꝓpter pᷣdicationem.
¶ Tertia ꝓpter martyrſiuun.
¶C¶ Pꝛima aureola debet᷑ ſancto petro martyri
ꝓpter vginitatem. Fuit eqͥdem coꝛpo:e ac vo
luntate virgo mundiſſimus.de quo ſic ait In⸗
nocen.papa in littera canoniʒzationis eiꝰ. Vir⸗
ginitatẽ mentis ⁊ coꝛpoꝛis ſemꝑ illabatã ſerua
uit: nec alicuius moꝛtalis criminis vnqᷓ; ſenſit
ↄtagiũ:ſicut ſuoꝝ ↄfeſſoꝝ ſideli teſtimonio eſt
ꝓbatum.Et hymno ſui officij ſic de eo canitur
Petrus flos pulchꝛitudinis ⁊ vtutũ ſacrariũ:
nullũ moꝛtalis criminis ſenſit vnqᷓ; cõtagium.
Quare autẽ ſic mũde vixit. Rõ eſt.Ex ꝑte dei
auxiliũ gr̃e ſue illi poꝛrigẽtis:⁊ ex ꝑte ipᷣius
in ſe fuit faciẽtis. HNã vt dicit pᷣfatus Innocẽ.
papa. Carnẽ ſuaʒ aſſidua cibi ⁊ porꝰ parcitate
reſtrinxit:ne vo ꝑ ocij deſidiã hoſtibꝰ pateret
inſidus.in iuſtiſi atiõibꝰdñi exercebat᷑ aſſidue
vt co circa licita totaliter occupato:locũ in ipᷣo
illicita nõ haberẽt:⁊ a ſppũalibꝰnequicij AKus

Ecundu myſte⸗

generibus pſonaꝝ. a hoc triplici r=ne.

W

eſſet. Nocturna qdeʒ ſilentia:humoane deputa⸗
ta quieti:poſt doꝛmitionẽ bꝛeuẽ decurrebat in
ſtudijs lectionũ:a⁊ ſomni tempus vigilijs occu
pabat. Dies aũt impẽdebat comodis animaꝝ
vel ſedulis iminendo pᷣdicationibus: vel cõfeſ
ſionũ audientie inſiſtendo: aut hereticoꝛuʒ do
Eina peſtiferum validis rationibꝰ confutado.
C Secunda aurcola debet᷑ ſancto petromarty
ri ꝓpter pᷣdicationem. Mam pᷣdicauit conſtan
ter fidem xpᷣi:quã ſuo tẽpoꝛe heretici validiſſi⸗
me impugnabãt. Ad pᷣdicanduʒ autẽ videtur
a deo fuiſſe miſericoꝛditer electus:tũ qꝛ ex parẽ
tibus hereticis oꝛtus:illoꝝ labe non fuit pollu

tus:tum qꝛ oꝛdinẽ pᷣdicatoꝛuʒ ꝓfeſſus eſt:tum

etiam qꝛ hereticos multos reduxit ad lumẽ ve
ritatis. HNatus em̃ in ciuitate veronẽſi parẽtes
ſuos hereticos ⁊ infideles habuit. Cum aũtad
huc ſeptem eſſet annoꝝ:⁊ a ſcholis rediret a pa
truo q hereſim ſapiebat: quid nã in ſcholis di⸗
dicerat interrogatur. Qui reſpõdit ſe didiciſſe.
Credo ĩ deũ patrẽ oĩpotentẽ creatoꝛẽ celi ⁊ t᷑re
Et ille.noli dicere creatoꝛẽ celi ⁊ terre: cuzʒ ipſe

viſibiliũ creatoꝛ non fuerit. At petrus ↄtrariũ

affirmabat ⁊ cũ veritate cõfundebat illũ.ita vt

ei reſpõdere neſciret. Tandẽ cũ adult factꝰeẽt:

oꝛdinem pᷣdicatoꝛũ intrauit.hinc Innocẽ pa
pa inquit.Gaudeat inſignis oꝛdo pᷣdicatoꝛuʒ.

ex eo ꝓdiit ſtella micãas. Iſte eſt arc poſitus
in nubibus:qui eſt ſignuʒ feder ſidei catholice

⁊ ſubleuatione ſancte matris eccleſie.Et iteruʒ
idgem põtifex dicit de eo. Ingreſſus oꝛdinẽ fra⸗
trum pᷣdicatoꝛũ: cõuerſatione conſpicuus:ſpe⸗
ctabilis fama:opiniõe mirabilis:deuotiõe gra
tus:humilitatelenis:obedientia placidus:be

nignitate ſuauis:pietate cõpatiẽs: patiẽtia cõ⸗
ſtans:charitate pᷣſtabilis ⁊ in cũctis moꝛũ ma
turitate fuit cõpoſitus.Fuit aũt in ipſo pᷣdica
toꝛũ oꝛdine.xxx.ãnoꝝ ſpacio.fultus catherua
vtutum.Et pᷣdicans euangeliũ xpᷣi velut fidei
pugil egregius:hereticoꝝ dogma peſtifeꝝ i vi
ta ſua plurimũ eradicauit. poſt moꝛtẽ tamẽ ſuæã

eiꝰ meritis et coꝛuſcantibꝰ miraculis fuit adeo
extirpatuʒ: vt plurimi ſuo erroꝛe relicto ad gre
miüũ eccleſie cõuolarent. Ita vt ciuitas medio⸗

coꝝ reſidebant. adeo ſit purgatavt alijs expul

ſis ⁊ alijs ad fidẽ ↄuerſis:nullꝰ ibi fuerit auſus (

de cetero aparere. Plures etiaz de eis maximi

famoſi oꝛdinẽ pᷣdicatoꝝ intrarunt. ¶ Tertia
aureola debet᷑ ſancto petro martyri ꝓpter mar
nic Ma vt inquit Innocẽ.papa. ꝛo de⸗
enſione fidei obedientia romane eccleſie: vir
ille venerabilis acerrima moꝛtẽ tulit.Factꝰ nãa
qꝙᷓ; inquiſitoꝛ heretice pꝛauitatis:iniunctuʒ ſibi

officiũ diligenter exercens:hereticos vbiq; per

quirebat nullã eis requiem tribuens:ſed mira⸗

biliter om̃es confundens patenter cxpellẽs:ſa⸗

pienter cõuincens:ita vt nõ poſſent reſiſtere ſa⸗

pientie ⁊ ſpiritui qui per eum loquebat᷑. Que

videntes heretici de ipᷣius moꝛte tractare cepe

runt.Cum ergo de ciuitate cumana: vbi fratꝝ

ſui oꝛdinis ibi moꝛantiũ pꝛioꝛ erat: mediolanũ

pergeret:pꝛo exequenda inquiſitione cõtra he

reticos ſibi ab apoſtolica ſede cõmiſſa.Quidã
de ipᷣoꝛum hereticoꝛũ credentibus pꝛece illoꝛũ

inductus ⁊ pꝛecio:in eum iter ſalutaris pꝛopo⸗

ſiti pſequentem funeſtus inſilijt inagnum:vti
q; lupus ferus in mitem:in piũ impius:furibũ
dus in manſuetũ in modeſtũ:effrenis ꝓfanus:
in ſanctum pᷣſumit inſultum:exercet conatum:

moꝛtem intentat. Sacrum autem illius caput

gladio crudeliter impetẽs: diris in ipᷣm impꝛeſ
ſis vulneribus:⁊ ſaciato ſanguine iuſti enſe:ve
nerandũ illum nõ diuertentẽ ab hoſte:ſed exhi
bentem ſe ꝓtinus hoſtiam: ⁊ ceſoꝛis ſuſtinentẽ

Ü⸗L I2* „ „»

in patientia truces ictus dimiſit ſpiritu petẽte

ſuperna in ipᷣo loco paſſionis occiſum. Ille nõ

querula voce murmurãs:ſufferens omia patiẽ
ter:ſuũ domino cõmendabat ſpiritũ dicẽs. In
manus tuas dñe cõmẽdo ſpiritũ meũ. Simbo
lũ etiã incepit dicẽ fidei: cuiꝰ nec ĩ hoc articulo
deſijt eſſe pᷣco: ꝓut ipᷣe nephandus occiſoꝛ. Et

qͥdam frater dñicus eius ſociꝰ qui ab ipᷣo licto⸗

re ꝑcuſſus:diebus aliquibus vixit poſtea:retu
lerunt.ſed cũ adhuc martyr dñi palpitaret:cul

tellũ lictoꝛ crudelis arripuit: ⁊ ꝑ latera eiꝰ traſ⸗
fixit. Fuit auteʒ eius paſſio veneranda ſimilis

dñice paſſioni.Chiiſtꝰem̃ paſſus eſt ꝓveritate

quã pᷣdicabat. Netrus ꝓ veritate fidei quã de

fendebat.Chꝛiſtꝰ paſſus ẽ ab infideli populo iu
deoꝝ petrus ab infideli turba hereticoꝛum Et
xpᷣs in paſcali tꝑe cruciſixus petrus eodeʒ tꝑe
martyriũ patit᷑. RZpᷣs cũ pateret᷑.in manꝰ tuas
dñe cõmẽdo ſpiritũ meũ dicebat ꝓetrus dũ oc
cideret᷑ eadem vba clamabat. Rps ꝓ triginta
denarijs fuit traditꝰ:vt erucifigeret᷑.petrus ꝓ
libꝛis quadraginta fuit venditus.

¶ De miraculis qbus claruit beatus pe

lani comitatus eiꝰ vbi vot couenticula hereti trus martyr:in vita in moꝛte:? poſt

t eius merita apud deu.·

ℳ

contemplãduʒ de coꝛona beati petri

nãq; deꝰmerita ⁊ głiam ipᷣi ꝑ miracula ⁊ ſigna

2 oo
PHꝛimo in viit.

ſi⸗
n
o/
Luin
Glet
lisd
o⸗
ſupe
mute
lolig
plate
dommn
lelici
fumnn
Li⸗
corru
dormn

uſe

ſe⸗

in⸗
tereſr
Q:
ecge
ffare
olanqj
trahe
uidi
lloꝛii
Ropo⸗
meyti
furdi
dſanus:
Namun:
gcput
ninpre,
enleve
echi
ſtinenti
pae

luptid

6s.
bo
ano
n. Et
ligo⸗
Peu
N
enͤl⸗
ſwois
Neriae
igde
pubin
un
tzhe
Muas
ioe
inta
1s p

„

mait

¶ Scðdo in moꝛte.

CTertio poſt moꝛtem.
Pꝛimo deus fecit claruz ſignis miraculis

beatum petrũ in vita. Ex quibusialiqua enar=
remus Cum apud mediolanũ quenda hereti⸗

cumſa fidelibus captum: beatus petrus exami⸗
naret. Et multi epiſcopi ⁊ religioſi et maxima

multitudo populi ibi cõueniſſet. ⁊ dies tam ex
p̃dieatione qᷓ; ex illa examinatione in lõögum ꝓ

tracta fuiſſet.⁊ maximus eſtus cunctos afflige
ret.Dixit hereticus ille coꝛam omnibus. Ope
tre ꝑuerſe ⁊ ſi tu es ita ſãctus: ſicut hic ſtultus

populus te affrmat. Cur eum eſtu affligi ꝑmit

tis.⁊ non rogas deum vt nubem aliquaʒ inter
ponat.ne affligat᷑ iſta tãta multitudo. Ad quẽ
beatus Petrus reſpondit.Si vis ꝓmittere te
abnegaturum hereſim tuaʒ.⁊ fidem catholicã
recepturuʒ.rogo dominũ ⁊ faciet quod dixiſti
Tunc fautoꝛes hereticoꝛũ conclamantes dice

bant. pꝛomitte pmitte. Credebãt em̃ ꝙ fieri nõ

poſſei. Quod beatus petrus coꝛam omibus ſe
facturum ſpopondit.⁊ maxime cuʒ nulla nube

cula etiam minima awareret in aere. Catholici

autẽ ſuꝑ obligatione beati petri contriſtari ce⸗
perunt.timentes ne fides catholica ex hoc con

fuſionem pateretur. Cum ergo hereticus obli⸗
gari ſe nollet. Beatus petrus cum fiducia ma⸗

gna dixit. Ad hoc ꝙ verus deus viſibiliũ ⁊ in

uiſibiliuʒ creatoꝛ monſtretur.⁊ ad conſolatio⸗

nem fideliũ:⁊ cõfuſionẽ hereticoꝝ. Rogo dñʒ
vt aliqua nubecula aſcẽdat:⁊ ſe inter ſolẽ ⁊ po

pulũ interponat.Qð pꝛemiſſo crucis ſignacu⸗
lo factũ fuit ꝑ magnã hoꝛam in modũ papilio⸗

nis populũ nubecula ꝓtegente Contractus q̊

dam nomie aſſerbus cum ꝑ qnq; annos ſicma

ſiſſet:vt per terrã in ſextario traheret᷑:mediola

num ad beatũ petrũ ductus fuit.Quẽ cuʒ bea
tus petrus ſignaſſet. cõtinuo ſanatus ſurrexit.
Cuiuſdã nobilis filiũ pᷣ nimio hoꝛribili totius
gule tumoꝛe:nec loqui nec ſpirare valẽtẽ:leua⸗
tis ad dñm manibus ⁊ crucis in eo facto ſigna⸗
culo.illoq; accipiente ipᷣius caam ⁊ i inſirmo
ſuwonente loco ſanauit(Cuidam etiam iuueni
muto imiſſo digito in os eius:ſueq; lingue ſolu
to ligamine beneſiciũ loquele cõceſſit. Ceſenei
platea ciuitatis qͥdam nobiles iuuenes quoꝛũ
domus erat cõtigua palatio dñi cum eſſent he⸗
retici iaciebãt lapillos ↄᷣſanctũ pᷣdicãtẽ.Quo⸗

rum malignitatẽ ſepius increpans nihil ꝓfecit
Tãdẽ publice illi domui maledixit:que ſtatim

coꝛruit et qᷓ;plures interfecit ex illis. deinceps
dDomus pᷣdicta nunqᷓ; reꝑari potuit etiam vſq;
in pᷣſentem diẽ. ¶ Scdo deus fecit clarũ beatſũ
petrü martyrẽ in moꝛte.na lampades ad ſepul⸗
crũ eius pendẽtes pluries ꝑ ſeipas abſq; omi

uenibus ante quandam tabulam vbi e depi

humano ſtudio ⁊ miniſterio diuinitus ſunt ac

cenſe. Apud floꝛentiã in monaſterio deripolis

ſaãctimonialis qᷓdam in oꝛatione poſita ea die qᷓ
beatus petrus moꝛtẽ ſuſtinuit. vidit beaiã vir
ginẽ in excelſo trono in gloꝛia reſidere: duos
fratres de oꝛdine pᷣdicatoꝝ: in celuʒ aſcendere:

⁊ hincinde iuxta eã collocaios eſſe.Et cuʒ inq⸗

reret: qui nã eſſent audiuit vocẽ dicẽtẽ ſibi.Hic
eſt frater petrus qͥ in ↄſpectu dñi tanq; tumus
aromatũ gloꝛioſus aſcendit. Reꝑtũqꝙ; ꝓcerto
eſt. ꝙ eadeʒ die moꝛtẽ ſubüt:q̃ dicta ſactimoni⸗

„ ——

alis viſionem vidit. Vñ cũ graui ⁊ longa infir

mitate laboꝛaret ad rogandũ beatũ petrũ tota
deuotione ſe cõtulit:⁊ ſanitatẽ integra mox re⸗

cepit. Suꝑ locũ inſuꝑ paſſionis ſancti petri ſe⸗

peluminaria de celo deſcendẽtia ⁊ ad ceiũ aſcẽ
dentia: plures religioſi viſibiliter aſpexerũt.in
ter que luminaria duos fratres ĩ habitu pᷣdica.
toꝛũ ſe vidiſſe teſtati ſunt. IJdropica quedã ad

locum paſſionis illius ꝑuceniens:fuſa ibi oꝛati⸗

one ſanitatẽ integram mox recepit.Quidã pu⸗
er ex caſu gᷓuiſſimoſic opꝛeſſus: vtmotu ⁊ ſen⸗
ſu penitus deſtitutꝰtanq; moꝛtuꝰdefleret᷑:mox

awoſita de terra: ſuo pectoꝛi ſacro eiuſdẽ mar⸗

tyris cruoꝛe ↄtacta incolumis exſurrexit. Qui
dam etiã cuius carnẽ cancer edax ſedula coꝛro
ſione voꝛabat linitis huiuſmodi tra vulneridꝰ
eſt curatꝰ.Alij achuc diuerſis infirmitatibus

occupati qͥ ſepulcrũ in vehiculis ⁊ alis ſuſten

taculis adierũt plenã incolumitatẽ receperunt

Cum autem ſũmus pontifex Innocẽtiꝰ quar⸗

tus beatum petrum ſanctoꝛũ martyriuʒ catha

lago aſcripſiſſet. Fratres apud mediolanuʒ ad

capitulũ cõuenerũt. volẽtes eius coꝛpus ad al

tioꝛem locũ trãſferre.cum plus qᷓ per annũ ſub
terra iacuiſſet: ita ſanũ ⁊ integrũ ac ſine alicui
exalatione fetoꝛis repertũ eſt: ac ſi eadẽ die fuiſ

ſet ſepultũ. Fratres ergo ſuper magnuʒ pulpi⸗
tum iuxta plateã coꝛpus eius cuʒ magna reue⸗
rentia deduxerunt: ⁊ ibidem ſic ſanũ ⁊ integrũ
omi populo eſt oſtenſum. ¶ Tertio deus fecit

claruʒ miraculis beatum pctrũ martyrem poſt
moꝛtem. Quidam iuuenis de ciuitate cumana

cũ de panno tunice ſancti petri haberet: ⁊ qdaʒ
hereticus cidem deridendo diceret. vt ſi ſãctũ
eum credebat in ignem pannũ ipᷣm ꝓijceret: et
ſi comburi non contingeret:abſq; dubio ſanctꝰ
eſſet:⁊ ipᷣe ſue fſidei adhereret Mox ſuꝑ carbo

nes accenſos pannũ ꝓiecit:ſed ab ipᷣo igne alti

us reſiliuit. deinde ꝑ ſe ſuꝑ carbones rediẽs ip
ſos ardentes penitus exunxit.ꝗð videns here
ticus ad viam veritatis redijt. Apud floꝛentis

iuuenis heretica pꝛauitate coꝛruptꝰ: cũ i ecclia
fratrum de floꝛentia cum quibuſdam alijs iu⸗

5.

Sermo lxj.

etum martyriũ ſancti petri:ſtaret ⁊idens ibili⸗
ctoꝛem ꝑcutientem:ipᷣe dixit.vtinã ego ibi fuiſ
ſem:qꝛvalidius percuſſiſſem:quo dicto ſtatim
mutus effectus eſt. Cunq; ſocij requirerent qͥd
haberet:⁊ ipᷣe eis nihil reſpõdere poſſet:eũ do⸗
mũ reducere voluerunt. Sed cũ in via ecceleſiã

ſoncti michaelis vidiſſet:elapſus de manibꝰſo
cioꝛum eccleſiã intrauit:⁊ flectẽs genua coꝛde

ſanctuzʒ petrũ rogauit:vt ſibi parceret:voto fi⸗
cut potuit ſe obligãs ꝙ ſi liberaret᷑:peccata ſua
cõſiteretur: ⁊ omnẽ hereſim abnegaret. Tunc
ſubito loquelam recuperauit: ⁊ veniens ad do
mũ fratrũ ⁊ abnegata hereſi peccata ſua confeſ
ſus eſt: data licentia confeſſoꝛi ꝙ hoc populo pᷣ
dicaret. Ipſe quoq; ĩ publica pᷣdicatiõe ſurgẽs
coꝛam omi multitudine hec confeſſus ẽ Muli
er quedam in flandria cũ iã tres ſilios moꝛtuos
peperiſſet:atq; ex h̊ viro ↄtẽptibilis redderet᷑:
rogauit ſanctũ petꝝ vt ſibi auxiliũ ferret. Cũ g̊
rtũ ſiliũ peperiſſet.moꝛtu eſt reꝑtus: quẽ mr
accipiens ad rogandũ ſanctũ petꝝ totã ſe cõtu
lit:vix oꝛationẽ compleuerat ⁊ puerulꝰ viuus

aparuit. Cũ g ad baptiſinũ poꝛtatus fuiſſet: ?2

vt Johes vocaret᷑ eẽt diffinitũ. Sacerdos cũ
eiꝰ nomẽ dicere deberet: dixit petrꝰ: qð nomen
ſemp retinuit. Frater iohes polonꝰ cum apud
bononiã quartana laboꝛaret: ⁊ ĩ feſto beati pe⸗
tri martyris ſermoneʒ ad clerũ facere deberet:
acceſſionẽ eadẽ nocte iuxta curſũ naturalẽ ex⸗
pectans:timere valde cepit:ne in iniuncto ſibi
Emone deſiceret:ad ſancti petri ̊ cõuerſus ſuf⸗
fragia ad altare ipiꝰ cũ deuotiõe acceſſit: oꝛãs
qt eius pᷣcibus iuuaret᷑ cuius debebat gloꝛiaʒ
pꝛedicare ſicq; factum eſt ꝙ illa nocte penitus

fſebꝛis ceſſauit. Multos liberauit a ſpiritibus

imundis:a qͥbus erant verati( Gcholaris qͥdã
cuʒz ꝑgeret ad montẽ peſſulanũ ex quodã ſaltu
adeo fuit ruptꝰ in inguine: vt doloꝛe nimio ve⸗
xaret᷑:⁊ incedere non valeret.hic aliquãdo au

diens pꝛedicari. ꝙ quedaʒ mulier terrã ſangui

ne beati petri reſperſã ſuꝑ cancri coꝛroſionẽ po
nens fuerat liberata:dixit.dñe deus de terra il

la nõ habeo. Sed qͥ illi terre meritis beati petri

tantã dediſti vtutem potes ⁊ iſti dare.Accipi
ens ergo de terra cũ ſigno crucis ⁊ in venerati⸗
one martyris:loco ſupoſuit: ⁊ ſtatim curatus
fuit(In ciuitate cõpoſtella fuit qͥdam vir bene⸗
dDictus nomie: qͥ tibias inflatas habebat in mo

duũ vtriũ:ventrẽ tumentẽ inſtar pꝛegnãtis:fa⸗

ciem pᷣ nimio tumoꝛe hoꝛribilẽ: totũq; coꝛpue
inſlatũ:ita vt non homo ſᷣ monſtrũ aliqð vide

. .

ret᷑.ic cuma quada matrona ſuper baculũ ſe
ſuſtentãs elemoſynã petijſſet. Illa rñdit. magl
foſſa q; elemoſyna indiges: ſed meo cõſilio acq̊

eſce: ⁊ ad domuz frata pᷣdicatoꝝ ꝑgens:beati

petri martyris patrociniũ quere. Ille cum ms
ne ad domũ fratꝝ veniſſet: ⁊ oſtium eccłie clau
ſum eſſet:ſecus poꝛtaʒ ſe poſuit ⁊ doꝛmiuit. Ex
ecce qdam vir reuerẽdus in habitu pᷣdicatoꝛũ
ei apparuit:⁊ cappa ipᷣm cooperiens::in eccłiam
introduxit. Ille aũt euigilãs ⁊ intus in ecclia ſe
reperit:⁊ ꝑfecteſeſanatuz inuenit.qui multiꝭ ad
mirationẽ intulit ⁊ ſtupoꝛẽ:cuʒ viderent homi
nem pene moꝛtuũ:tam ſubito liberatũ Nauis
q̃dam in medio maris pene naufragiũ pateret᷑
ſeua fluctuũ inundatiõe quaſſata: oẽſq; naute
caligine noctis tenerent᷑ vniuerſi multoꝝ ſacto
rũ ſuffragia poſtulabant. Quidam vo natione

ianuenſis facto ſilentio. Audiſtis inquito fra⸗

tres: q̃liter qdam de oꝛdine pᷣdicatoꝝ noie fra⸗
ter petrus:nuꝑ ob defenſioneʒ ſidei catholice:
ab hereticis ſit iterfectus per cuiꝰ merita deus
multa miracula facit. Nũc g̊ deuote eiꝰpatroci
niũ imploꝛemꝰ:qꝛ ſpero ꝙ liberabimur.Aſſen⸗
tiũt vniuerſi inuocãtes in fuũ auxiliũ beatũ pe
trũ.Mox antẽna nauis cereis accẽſa tota cõ⸗
ſpicit᷑.Et reſpiciẽtes viderũt quẽdã ihabitu pᷣ

dicatoꝝ ſuꝑ velũ ſtantẽ:ſtatimq; mare quieuit

⁊ tranqllitas magna fuit.Cũ ergo pᷣdicti nau⸗
te ianuã incolumes adueniſſent ad domum fra

trum pᷣdicatoꝝ venerunt:⁊ deo ⁊ beato petro

g̃as referentes:eiſdẽ fratribus totius miracn⸗
liſeriẽ narrauerũt( In ꝓuincia francie ciuitate
ſenonẽſi:puella quedã cũ in aqua raptim traſe⸗
undo cecidiſſet:⁊ ꝑ magnũ ſpaciũ tempoꝛis ſte
tiſſet:tandẽ de flumie moꝛtua eſt extracta.moꝛ⸗
tis autẽ eius erant quattuoꝛ argumẽta ſcʒ ma⸗
gnũ ſpatiũ tꝑis:⁊ rigiditas coꝛpoꝛis:⁊ frigidi
tas:⁊ nigredo.delata eſt ̊ a quibuſdã ad eccle
ſiam fratrũ:qͥ cũ eaʒ ſancto petro deuote ac ſide
liter cõmendaſſent:cõtinuo vite eſt reddita ⁊ ſa
luti. Sũt ⁊ alia inumera vt ſic dicã:huius glo⸗
rioſiſſimi ſãcti miracula:q̃ nos bꝛeuitatis cauſa

ptranſimus. Oſtẽdũt aũt illa cere imagines et

alia ſanitatũ ſigna:q̃ in capellis ad honoꝛẽ ipᷣi
coõſtructis vbiq; locoꝝ cernunt᷑.Quare illum
pie veneremur:ſperãtes ſuo patrocinio libera⸗
ri ab iminentibꝰ malis ⁊ tandeʒ dei gram obti⸗
nere. Quã nobis ↄcedat ieſus filius dei:qͥ ẽ be
nedictus in ſecula ſeculoꝝ.Amen.

¶ Sermo.lxj.de ſancto Ambꝛoſio do⸗
ctote ſãcte ecclie eo mediolanẽſi ·

Anctũ fecit illũ
Scribunt᷑ hec verba ad laudeʒ bea⸗
tiſſimi Ambꝛoſii aſſumpta oꝛiginali⸗
ter Ecẽi.xlv.ca. Sũmi dei ſapientia ineffabilis
eccleſis ſuam varietate ſanctoꝝ voluit decoꝛa⸗
re. In qᷓ alios conſtituit ꝓphetas:alios aplłos

ho

ſermn
ALlno

os

oibin
mdi
raßit
galie
ſpin⸗

il
oliai

horelſi
ſeyce

is etr

let o
vamv.
foget
risg
olff
lesſu

blibus
ſenme
Uzyt
ggecun

losna

leſmno
Aleſtt
Minpe⸗

ſoeni
ſtsin

hier

Pinn
hie

mmm
lecn
l.
i
ctlan
ercle.
dti
Nhoni
Haus
Mteret
Snguue
nce
Natone
offe⸗
hholee:
adens
garoci
S 4
enie
lonco⸗
Nbinß
gvienn
Ninan⸗
nf
peto
raa⸗
iate
fͤſe⸗
aſte
mor:
zwu
figidi
ecce,
eaſee
linth
lch⸗
6el
in
luin

cti⸗
gebe

do⸗
1

i
ben⸗
ali⸗
bllis
oꝛa⸗
ples

tria myſt
CPꝛimũ ðꝛ digne aſſimilationis.
7 BGecöm virtuoſe ꝑpfectionis.

ſanctitag heatſ ambꝛolij aſſim
2

alios pdicatoꝛes ⁊ doctoꝛes:alios euãgeliſtas
oĩbus autẽ ſm ſui ſtatus ↄdecentiã:gre ſue do
na diſtribuit. Nam ꝓphetis dedit lumen futu⸗

ra pᷣuidẽdi.Aplis linguaꝝ ⁊ ſciẽtie ⁊ vſũ. Euã

geliſtis anctoꝛitatẽ ſcribẽdi. Et ipᷣis doctoꝛibꝰ
lplẽdoꝛẽ ſpũalis doctrine. At aũt eẽnt recepta
cuila munda.qꝛ vt ſcribit᷑ Sapie.j.ca. In mali⸗
uolã aĩaʒ nõ intrabit ſapia nec habitabit in coꝛꝛ

poꝛe ſubdito peccatl.Cepioſa illis munera gre

ſue ↄceſſit. YFuerũt qͥdẽ ipᷣi nõ ſolũ in rebꝰ diui⸗
nis eruditiſſimi:ſᷣ etiã omi ſãctitate ꝑfecti ⁊ ce⸗
terj oꝑmiſſis:ad ambꝛoſiũ mẽtis oculos reuol

uamus:qᷣ ob merita ſactitatis:⁊ admirabilẽ pᷣ⸗
rogatiuã vtutũ:ĩ celis gaudet cũ xpᷣo.Et iter⸗

ris a cunctis fidelibus colit᷑ ⁊ venerat᷑. JIJdcir
co in pᷣſenti pᷣmone laudes eius ꝓmere cupien

tes:ſub titulo de illius ſãctitate dicemꝰ: ð qua
yſteria pponimus contemplanda.

ertiũ lucide maniſeſtationis.

anctitati qnqʒ; ꝑſonaꝝ digniſſimarũ

Rimũ myſteri⸗

um ontempl andũu de ſanctite te bea

ti ambꝛoſij dicit digne aſſimilatiois
Aſſmilat nanq ianctitati quinq; pſonaruʒ di
gni ſſimarũ veteris teſtameniti.
C ꝛim 0 ſanctitati abel in v. initate.
TScðo ſanctitati abꝛae in ſidei ſinceritate.
¶Quarto ſãctitati helie in victus parcitate.
¶ Quinto ſanctitati dauid in humilitatt.

ſanctitatl abel in virginitate.Fuit quideʒ abeil
virgo puriſſimꝰ. vt refert ZRugꝰin li.j.de mira⸗-
bilibus ſacre ſcripture. Erat em̃ ſᷣm cõputatio
nem methodij:qñ occidit eũ Cayn annoꝛũ.xi.
Nazʒ vt ipᷣe ait Cayn natus eſt anno trigeſimo
ade cum ſoꝛoꝛe ſua calmana:⁊ poſt annos.xxx
alios natus eſt abel cũ delboꝛa ſoꝛoꝛe ſua.Cen⸗

teſimo vo anno ade interfectus eſt abel. Ntrũ
autẽ ſi longioꝛe tꝑe vixiſſet ↄtraxiſſet matrimo

niũ.Augꝰ ĩ pꝛedicto libꝛo videt᷑ opinari ꝙ ſic
vt impleret pᷣceptum domini quo dixerat.Cre

ſcite ⁊ multiplicamini. niſi deꝰ ſecũ diſpenſaſſet

Sed nobis eſſe ſatis debei:qꝛ cum vᷣginitate i⸗

nocentiã ſuaʒ obtulit deo.Sic ⁊ beatus ambꝛo

ſius in vᷣginitate perpetua deo ſeruiuit. Nam Jeit
nauit helias draginta diebus ⁊. xl.noctibus

väyghVli Hieroꝰteſtat᷑. Amoꝛoſiꝰ ipᷣe ð ſe dixit. Nir⸗ na .xl. noctit
Beatus vo ambꝛoſiꝰ tante abſtinentie fuit ꝙ

ginitatẽ non ſolum efferimus:ſed cuſtodimus:
hinc eſt ꝗ de ipᷣa ſemꝑ magniſice loquebat᷑.

.

non feciſſetniſi virginitatem diligeret. Inqutt

enim Hieroꝰ ad filiam mauricij:de cõmendati

one vginitatis. Luxurioſo verbum caſtitatis .

offenſio eſt: quoꝝ venter deus: culitum nolunt
amare ieiunij. Et Chꝛy. ait. Cu audis aliquẽ
de deo loquentẽ:intellige ꝙ coꝛ illi? amoꝛe dei

repletum eſt. qui libidinis iheſauruzʒ habet : in
coꝛde de puellis dicere delectat ⁊ audire.Igi⸗
tur ambꝛoſius ⁊ de vginitate ampliſſime dixit
atq; in laudem vginitatis de ginibus libꝛum
copioſiſſimũ ſcripſit. C Secũdo ſanctuas bea=⸗

ti ambꝛoſij aſſimilat ſanctitati abꝛae:in fidei ſin.

ceritate. fuit ipe abꝛaam deo chariſſimus maxi
mne ppter fidem. Ande Geñ. xv. ca. dicit. Cre
didit abꝛaam deo ⁊ reputatũ eſt ei ad iuſticiaʒ.

li. Sic ⁊ beatus ambꝛoſius in fide firmus inuẽ

tus eſt atq; ſincerus qui credidit omnes articu

Credidit vtiq; qð illi pmiſerat deus Lqꝙ non·
eelſet egreſſurus ex vtero ſuo:ex quo multiplicẽ
dum foꝛet ſemẽ eius ad ſimilitudinẽ ſtellarũ ce⸗

los fidei:⁊ hereſim arrianoꝝ validiſſime expu·

gnauit. Ex quo ipᷣe dicebat ð imperatoꝛe pete
te ab eo baſilicã.vt notat᷑.xxiij.q.viij.ca.coue

nioꝛ. pus eſt vt animam mihi qᷓ; fidem auferat.

Tertioſãctitas beati ambꝛoſij aſſimilar ſacti
tati moyſii pietate ⁊ cõpalſ

idolatrantẽ lachꝛymis ſuis ⁊ oꝛatiõe placauit.
Erat em̃ populo illi pius ⁊ manſuetus· xyt piʒ
xlv. di. ca. diſciplina. Et. xxiij. q.iiij. ca. d cru
dele. Sic ⁊ beatus ambꝛoſius lachꝛymabatur

ſepius ex pietate. Nam dum aliqͥs lapſum ſibi

tur Exo. xxxij. ca. Iratum deũ contra populũ

ↄſitebat᷑ ſic amariſſime flebat:qꝙ illũ fiere ſimili
ter cõpellebat. AUnde ⁊ pᷣtacto ca.ↄuenioꝛ.ipe

dicebat. Aduſus arma milites gothos quoq;

lachꝛyme mee arma mea ſũt. Et. xxiij q. viij. c.
non pila ait. Mon pila querũt ferrea. no arma
xp̃i milites coactus repugnare non noui:b do
loꝛ fletus: oꝛationes:lachꝛyme fuerũt mihi ar⸗

ma aduerſus milites. Talia em ſunt munimẽta
ſacerdotis. pᷣter huiuſmodilachꝛymas eranti
eo lachꝛyme oeuotionis ꝓ eternis deſiderijs.
Cũ em̃ alicuiꝰ ſancti ſacerdotis vel ep̃i obitus

nũciabat᷑ ſic amariſſime flebat vtvix conſolari

valeret.Cũq; interrogaret᷑. Cur viros ſãctos
q̃ad gloꝛiam ꝓficiſcebant᷑ ſic fleret. aiebat. Ne

putetis me flere qꝛ reccſſerit ſ̊ qꝛme pꝛeceſſerix

7 qꝛ difficile inueniet qui tam dignus eius offi
cio haheatur. C Quarto ſanctitas beati Am⸗
bꝛoſij:aſſimilat᷑ ſã ctitati helie in parcitate:⁊ ab
ſtinentia. vt em ſcribitur.iij. Regl.xix.c. Jeiu

quotidie niſi ĩ ſapobato ⁊ die dñica ⁊ feſtis pꝛeci

1X .
4 —. v»*
2 . . .

puis ielunabat. Añ in hiſtoꝛia eccleſiaſtica ðꝛ
de eo.Aduerſus luxurie furoꝛẽ nõ ſe manu de

fenſabat:vel telo. Sʒ ieiunijs ⁊ ↄtinuatis vigi
lijs:ſub altari poſitꝰ:ꝑ obſecra iões deſenſoꝛeʒ
ſibi atq; ecclłie deũ parabat. ¶ Quito ſactitas
beati ambꝛoſij aſſimiat᷑ ſãctitati dauid in hũili

tate. Qui vt ſcribit᷑.ij. Regl.vj.c. Nidẽs oʒa
ꝑcuſſuʒ a dño:eo ꝙ tetigerat archã pᷣſũptuo/ſe
extimuit i die illa dicẽs. Quõ ingrediet᷑ ad meꝰ

archa dñi. Et noluit diuertere archã dñi i ciui
tatẽ dauid: ᷣ diuertit eã in domũ obededõ ge⸗
thei. Et habitauit archa dñi ĩ domo obededõ
gethei tribꝰmẽſibꝰ ⁊ bñdixit dñs obededom et
oẽm domũ eiꝰ Nũciatũq; eſt regi dauid:qꝛ bñ
dixiſſet dñs obededõ:⁊ oia eiꝰ ꝓpter archã dñi

dixit. ibo ⁊ reducã archã dñi cũ benedictiõe in

domũ meã qð ⁊ fecit Adduxitq; archã cũ gau
dio:ipᷣeq; ſaltabat coꝛã dño.Cũq; pactis oibꝰ

repᷣbenderef a michol filia ſaul vxoꝛe ſua ꝙ ſal
taſſet coꝛã dño.Hixit dauid viuit dñs:qꝛludãa

añ dñm:qͥ elegit me potiꝰqᷓ; patrẽ tuũ:⁊ qᷓ; oẽʒ
domũ eius:⁊ pᷣcepit mihi vteſſem dux ſuꝑpo
pulũ dñi iſrł: ⁊ ludã ⁊ vilioꝛ fiam pluſqᷓ; factus
ſũ ⁊ ero humilis ĩ oculis meis. Sic beatus am
bꝛoſiꝰ ex hũilitate timuit acceptare dignitateʒ
epᷣalem. Oſtẽditq; ſe hre tria q̃ ſũt officio pᷣlati⸗
onis inimica. Pꝛimo crudelitatẽ Es tribunal
cõſcẽdit ⁊ H ↄſuetudinẽ ſuã toꝛmẽta ꝑſonis ad
hiberi iuſſit. Scðo vanitateʒ phicam. Cuʒ em
populꝰacclamaret pctm tuũ ſuꝑ nos.turbat⸗
domum redijt.⁊ phiam ꝓfiteri voluit.Tertio
oſtẽdit ſe hr̃e inhoneſtate. Nã publicas mulie

res ad ſe venire fecit:vt ſic populũ a ſua inten⸗

tione reuocaret. Sed cũ nec ſic ꝓficeret popu
lo acclamante pctin tuũ ſuꝑ nos. Fugã media
nocte petüt.cũq; nicinũ ꝑgere ſe putaret: mane
ad poꝛtã ciuitatis mediolanenſis q̃ romana ðꝛ

ſe inuenit: qui inuẽtus cũ cuſtodiret᷑ a populo

miſſa eſt relatio ad clementiſſimũ imperatoꝛem
Valentinianũ:Qui cum ſũmo gaudio accepit
Zindlse⸗ a ſe directi ad ſacerdotiũ peterentur
CLetabat᷑ etiã ꝓbus pᷣfectus ꝙ verbum ſuumi
eo fuerat adimpletũ. Dixerat em cuʒ ꝓſiciſcen
ti mandata daret. Nade:age non vtiudex:ſed

vt epiſcopꝰ. pendẽte relatione iteꝝ abſcondit

ſed inuentus cũ adhuc eſſet cathecuminus ba⸗
ptiʒzatur. Et tãdem in epiſcopalẽ cathedrã ſub
limatur. Audiuimus iam qᷓ; humiliter poſt tot
contradictiones. Ambꝛoſius curã epiſcopalẽ
ſuſcepit. Si ita fieret tempoꝛibꝰ iſtis vtiq; ſoꝛ⸗
didis obſcuris:populi abundantius in viaʒ
dñi dirigerentur. Eccleſie in dies in oꝛnamen⸗
tis ⁊ reparationibus magis pꝛoficerent:⁊ diui
nus cultus deuotius ſanctiuſq; celebꝛaret᷑ Sʒ

nunc coꝛrupta eſt omnis iuſticia ⁊ vtus contẽ

pttibilis facta omnes que ſua ſunt querũt:non
En eqnq; pᷣcipuis virtutibꝰ ſanctiam⸗

bꝛoſij: ex qᷣbꝰ colligit᷑ quãtũ fuerit in
ſanctitate ꝑfectus. ¶ Caplm:II·

nis. Nam pᷣter eà que dicta ſunt in quinq; pᷣci⸗
puis vtutibus ꝑfectus futt.
X in liberalitatc.
¶ Sedo in rigiditate.
¶ Tertio in magnanimitate.

C Quarto in charitate.
¶ Quinto in vexitate.

—õ — .

tate.qꝛ ola qͥ habebat paupeꝝ erãt:qbꝰ libera⸗
liſſime ſubueniebat.Et hoc vtiq; epᷣo conuenit
qui pater eſſe debet pauperum. VUnde Hiero⸗
nymus.xij.q.ij.ca.gloꝛia.inquit:gloꝛia epiſco
pi eſt pauperuʒ opibus pꝛouidere:ignominia
ſacerdotis pꝛopꝛijs ſtudere diuitijs. Ideo di⸗
cebat Ambꝛoſius.xxiij.q.viij.in ca.ſuperius
allegato. conuenioꝛ. Omnia que mea ſunt pau
perum ſunt.Et cum ſuo tempoꝛe radicem om⸗

niũ maloꝛũ auariciã magis ac magis in homi⸗

nibus increſcere vidiſſet: maxime in his qͥ erãt
in ptãte conſtituti:apud quos pᷣcio om̃ia ven⸗
debant᷑ necnõ etiam in his qͥ erant ſacris myſte
rüs deputati vehemẽter ingenuit: ⁊ ſe de huẽ
ſeculi erũpna liberari inſtantiꝰ exoꝛauit.¶ Se
cũdo beav ambꝛoſiꝰfuit ꝑfectus in rigiditate.
am ſicut cato vticenſis vt refert Saluſtiꝰ in

cãtilinario. Nitia hoiuʒ rigide expugnabatet

cõdẽnabat. Ita ⁊ Ambꝛoſiꝰ. Naã ⁊ theodoſiũ
imperatoꝛẽ de crudelitate occiſoꝛũ innocentuʒ
dure redarguit: ab ingreſſu eccleſie ſuſpẽdit:et
publicam pniaʒ eidem iniunxit: ꝓut ponitur ĩ
hiſtoꝛia triꝑtita.⁊.xj.q.iij.ca.cũ apud theſolo
nicã.⁊ ergo idem diffuſius ſcripſi in ſermone ð

diuino cultu:in tractatu de timoꝛe iudicioꝛum

dei. ¶ Tertio beatus ambꝛoſius fuit perfect
in magnanimitate. Nõ em foꝛmidabat pericu⸗

la:neq; moꝛtem pꝓ defenſione fidei ⁊ eccleſiaſti

iuſtina mater ANalentiniani imꝑatoꝛis arriane
hereſis alũna:conturbare cepit eccleſie ſtatum
cõmin ari ſacerdotibꝰ depulſiones ⁊ exilia:niſi
griminẽſis conſilij decreta reuocarẽt. Quo bel
lo eccłie murum ⁊ turrim validiſſimã pulſabat
ambꝛoſiũ.qͥ in omnibꝰ imꝑterritus mãſit.Ad⸗
huc vt ðꝛ in ſepius allegato ca. cõuenioꝛ.Cum
imꝑatoꝛ valentinianus quandã baſilicã vſur⸗

celibertatis. Ande ðꝛ in hiſtoꝛia eccleſtica.x

Ecũdum myſte
rium contemplandũ de ſanctitatebe
ati ambꝛoſij dicitur vtuoſe ꝑpfectio⸗

Pꝛimo beat ambꝛoſi⸗ fuit pfectus i liberali

ius
gel
tus
tnn
ucct
gert
cius
Pute
Alti
ano⸗
lime
ſepil
bent
Dici⸗
inſin
lße
ſurre
apli⸗
Nici
diuini
Plammil

lunmeſe

nonün
Auen
ed
amt
?ob

cxrun

bus
ſiema
oilbus
c(usbe
ſtoi
duofi
Vphf

lirte
lniſca
inen
Tnont

ii b⸗

Leubbn
ſbn

Reſtr.

l.
ign

Tirin

ſte

Aebe
ha⸗

mepio
Momminia
eodi⸗
perius
tpau
non⸗
homi⸗
cerat
aen⸗
de
Rhue
CE
gicſtue,
Mtat
ulſi
Nz
Na
gituri
eco
oned⸗
torum
eſece
eion⸗
ceſutti
tied.
grrione
ſumm
ſamiſi

pare vellet. Ambꝛoſi ſic rñdit. Noli grauare
te imꝑatoꝛ vt putas te ĩ ea que dei ſũt imꝑiale
ius vllũ hr̃e. Tributũ celaris eſt:nõ neget᷑. Ec
cleſia dei ẽ:ceſari vtiq; nõ donet᷑. Et dũ pᷣpoſi

tus valẽtiniani dixiſſet ambꝛoſio. Tu cõtẽenis
valẽtinianũ:caput tibi tollo. Rñdit.deꝰꝑmit⸗

tattibi vt facias qð minaris atq; vtinaʒ deus

auertat milites ab eccłia.⁊ in me ola tela ſua cõ
aertant.⁊ ſanguine meo ſitim ſuã expleant.In

cius vo p̃ fatiõe ſic ð co cãtat᷑. Tata ambꝛoliũ
wulte ſolidaſti ↄſtantie tãto munere celit deco

raſti vt ꝑ eũ excluſa toꝛquerent᷑ demonia arri⸗

aonoꝛũ impietas ꝓpulſa tabeſccret. cſeculariũ
pncipũ colla tuo iugo ſubacta redderent̃ humi

lima. C Quarto beat-ambꝛoſi ꝑfectus fuit in
charit ate: ꝓ dei qpe amoꝛe ⁊ ꝓximoꝛuz ſalute
ſepiſſime clero ⁊ pplo pꝛedicabat. Id facere de⸗

bent p̃lati. vt ðᷣꝛ in ca.inter cetera.de officio iu⸗
dDicis oꝛdinarij. Hoc exercitio vſus ẽ xpᷣs Iſtð
nſuꝑ docuit apłos exercere. Inqt em Lucas
dDe xpo. viij. c. Ier faciebat ꝑ ciuitates a caſtel
la pᷣdicans ⁊ euãgelizãs regnũ dei.Et poſtre⸗
ſurrectionẽ die q̃ gloꝛioſus celuʒ ↄſcẽdit.dixit

aplis Marci vltl.ca. Euntes ĩ mundũ vniuer

ſũ pᷣdicate euangeliuʒ oĩ creature. pᷣdicatio em̃
diuini wbi lux eſt humanaꝝ mentiũ.iuxta illꝰ

pſalmiſte. Lucerna pedibꝰ meis vᷣbum tuũ :et

lums ſemitis meis.Et iteꝝ.declaratio inqͥt ſer⸗
monũ tuoꝝ illumiat ⁊ intellectũ dat paruulis.
Et ne multa loqmur cuʒz ceſſabunt in eccłia dei
voces pᷣdicãtiũ extinguet᷑ in populis lux veri⸗
tatis: ⁊ bonoꝝ moꝝ. Rogateo ſideles xp̃ico⸗
le rogate dñm meſſis: vt mittat o ꝑarios ĩ vine

am ſuã: meſſis qͥdẽ multa operarij aute pauci.
Neſcio qͥd futura pariet dies.verũtñ timeo ſa⸗

tis:⁊ valde ꝑtimeſco: ne ꝓpter ingratitudineʒ

⁊ obſtinationẽ xpᷣianoꝝ hnet ſilentiũ in ra.ꝗu

eerunt ſiquidẽ diebꝰ meis in italia ex oibꝰoꝛdini

bus religioſoꝝ ⁊ pᷣcipue ex oꝛdine minoꝝ mul

ti eruditiſſimi pᷣdicatoꝛes quoꝝ ſonus exiuiti
oibus finibus eiꝰ. M:edicauit ille dux vbi ſan⸗ ꝗ
ctus bernardinꝰ.pᷣdicauerũt ⁊ alij ſti ũ eiꝰimi⸗
tãtes in oĩbꝰitalie ciuitatibꝰ. Et tñ nunq; mun
dDus fuit ita poſitus in maligno ſicut eſt hodie.

O piſſine de“. o benigniſſime pater.o creatoꝛ

celi ⁊ terre:⁊ vniuerſe cõditoꝛ creature. Nere-
miniſcaris deucta mea vel xp̃ᷣianoꝝ delinquen

tiũ.neq; vindictã ſumas de peccatis nr᷑is Sed

cuũ reuerẽtia ad vos pᷣlatos digniſſimos clami⸗
to.non relinqua gregẽ lupoꝝ mo:ſibꝰ traden

dũu. Exaltate q̃ſi tuba vocẽ veſtrã: ⁊ annũcia⸗

teouibus vr̃is pericula ipaꝝ.Et qð g voſip⸗
Ps non poteſtis facere:vel non vultis: religio
los qbus a ſũmis pontiſicibꝰ pᷣdicãdi licentia ẽ

cõceſſa:cũ bñdictione dci ⁊vra explere ſinatis

dicationũ. Sanctꝰ ambꝛoſiꝰ igit᷑ merito extol⸗

lẽdus eſt:qͥ populũ ſibi creditũ p. uit cibo ſpi⸗

ritualis doctrine. In q̃ ſpũſſanctus indubitan
ter aderat eiꝰ lingue. QAð patet tum ex couerſi⸗
one beati auguſtini ⁊ alioꝝ.ium inſuper ex vi⸗

ſione cuiuſdam heretici. Ille nanq; acer imus
diſputatoꝛ: æ durus incõuertibilis ad fidẽ: cuʒ

audiret ambꝛoſium pᷣdicantem vidit ad aures
eius angelum loquentem vba que populo pꝛe

hucuſq; deuenimꝰ:qꝛ nõ poſſum nõ cõquerið

.

7

dicabat. Quo viſo fidem quaʒ ꝑſequebatur ce

pit defendere. C Quinto beaius ambꝛoſi per
lectus fuit in veritate.hanc vtiq; dilexit: hanc
pꝛedicauit: ⁊ cũ ab hac libꝛos:ſᷣmones:⁊ ome⸗
lias ſcripſit.Quare ⁊ Auguſtinꝰ eius dicta in
maxima veneratione ſemꝑ habuit. Endeimli⸗
bꝛo de nuptijs ⁊ cõcupiſcentia inquit. Melagi
us hereſiarcha ſic laudat ambꝛoſiuʒ. vlſoicat.
PBeatus ambꝛoſius epᷣs in cuius pᷣcipue libꝛis
romana lucet fides:q̃ſi ſcriptoꝛum ĩter latinos

flos qͥdam emicuit. Et ſubdit Aug cuius ſidẽ

1 puriſſimum in ſcripturis ſenſum: nec inimicꝰ
quidem auſus eſt repꝛehẽdere. Et Auguſtinꝰ
in epła ad ianuarium. ⁊ ponit᷑.xij.di.c. illa ait.
Ocuʒ mater eius imitata eũ fuiſſet mediolanũ
inueniſſetq; eccleſiã ſabbato non ieiunanteʒ:ex
quo cepit fluctuare ⁊ admirari Auguſtinus vt
ſatiſfaceret matri: conſuluit ambꝛoſiũ.Qui re⸗

ſpõdit. Cum romã venio ieiuno ſabbato:cũ ve

ro ſum mediolaniſabbato non ieiuno. Sic v iu
ad quã foꝛte eccleſiam veneris:eius moꝛe Pᷣua/

ſi cuiqᷓ; non vis ſcandalum eſſe: nec queq; tibi.

Et ſubdit Augꝰ. Ego de hac ſentẽtia etia atq;
etiam cogitans ita ſemꝑ habui tanq cam cele⸗

ſti oꝛaculo acceperin.

¶rdnq; modis mamieſtata ẽ lucidiſ⸗

.

H n.

unm contemplandũi de ſanctitate bea

ꝛimo in doꝛmitione.
¶ Scdo in electione.
¶Tertio in expulſione.
QAuinto in coſumatione.

is. In qnq; em lucide manifeſtata et.

9

ꝛimo maniteſtata fuit ſancti

2
»

in doꝛmitione.J põᷣe enim filius Ambꝛoſij pꝛefe
cti rome cuʒ in cunabulis in atrio pꝛetoꝛij eſſer
poſitus ⁊ doꝛmiret:examen apum ſubito adue
niens faciẽ eius ⁊ os ita impleuit vt quaſi in al
ueolũ ſuuz intrarẽt pariter ⁊ exirẽt:que poſtxa

ſime ſactitas beati ambꝛoſiiCa: ·.

tas Ambꝛolij

tiambꝛoſij dicit᷑ lucide maniſeſtatio

ZTPe,

602

ſũt:vt vix hũanis oculis viderẽt᷑. Quo ꝑacto

„ .

territ pater ait. Si vixerit infantul iſte aliqd
magni erit: nec impoſſibile às H̊ exiſtimare de⸗

bet de ambꝛoſio q ſanctꝰ futurꝰ erat: cũ ⁊ ð pla

tone aliqͥd ſimile. Naleriꝰ referat pᷣmo lib.c.ij
BSoꝛmientis qᷣwe paruuli platonis in cunis la
bellis apes mel inſeruere Quare audita ꝓdigi
oꝛ:um interp̃tes ſin gularẽ eloquij ſuauitatẽ oꝛe

eiꝰ einanaturã dixerũt. ¶ Scdo fuit maniſeſta

2

taſinctitas ambꝛoſij in electiõe. Fuit em̃ electꝰ

in ep̃m ex miraculo dei Nã dũ fuiſſet rome lrfis
eruditꝰ: cũ cauſas pᷣtoꝛij ſplendide peroꝛaret a
valẽtiniano imꝑatoꝛe ad regendaʒ liguriã emi

liãq; ꝓuinciã directus ẽ. Cũq; mediolanũ ve⸗
niſſet:⁊ ibidẽ epᷣs tũc deeſſet:ↄuenit populꝰ vt

ſibi de epo ꝓuideret. Igif cũ inter arrianos
catholicos de eligendo epᷣoſeditio nõ modica

oꝛiret᷑:illuc ambꝛoſiꝰcauſa ſedande ſeditiõis ꝑ

rexit. Et ſtatim vox infantis inſonuit dicens:

ambꝛoſiũ epᷣm. Cui voci oẽs vnanimit᷑ ↄſenſe

rũt ambꝛoſiũ epᷣm acclamãtes. ¶ Tertio mani

feſtata fuit ſãctitas ambꝛoſij i expulſiõe Naʒ a

multi eiecit demones qͥ illos vexabãt. Accidit
aũt ꝙ mu ti demones . oꝛa illoꝝ qͥs obſidebat
clamarẽt ⁊ dicerẽt ab ambꝛoſio ſe toꝛqueri Ju
ſtina autẽ ⁊ multi arrianoꝛum dicebãt pecunia
ambꝛoſiũ hoĩes cõparere:qͥ ſe ab imũdis ſpiri:
tibus vexari mẽetirẽt᷑: ⁊ ab ambꝛoſio dicerẽt ſe

tftoꝛ:q̃ri. Tunc ſubito vnꝰex illis arriams qͥ aſta

bat arreptiꝰ a demonio in mediuz pſiliuit: atq;
Qlamare cepit. Atinã ſic toꝛqueãt᷑ vt toꝛqueoꝛ
d nõ creduũt ainbꝛoſio.At illi cõfuſi in piſcinam
demerſũ hoiem necauerũt. C Quarto manife⸗

õõ

ſtata fuit ſanctitas beati ambꝛoſij in punitione.
Nꝗ de multos acriter puniuit qͥ illũ vel i vita

ſua vel poſt moꝛtẽ ꝑſequi pᷣſumpſerũt. Oũ ad

quãdaʒ ciuitatẽ ꝓ quodã epo oꝛdinãdo iuiſſet

2 eius electioni iuſtina imperatrix ⁊ alij hereti

ci ↄtradicerẽt. AUna ð arrianoꝝ vginibꝰ impu
dDentioꝛ cereris beatũ ambꝛoſiũ ꝑ veſtimetum
apꝛehẽdit.volẽs ipᷣm ad ꝑtẽ mulieꝝ trahere:
vt ab eis ceſus de eccłia c iniuria expelleretur
CLui ambꝛoſiait. Et ſi ego indignꝰ tanto ſacer⸗
Dotio ſũ:tñ nõ ↄuenitte in qualẽcunq; ſacerdo
tem manꝰ inij ere vñ timere debuiſti iudicium
deti:ne aliqͥꝗ mali tibi ↄtingat:qð factũ exitꝰcõ⸗
firmauit. Haã die altera moꝛtuꝗ ad ſepulcrũ de
durxerũt. Cũ multi inſta ent cũ iuſtina impera
trice vt ambꝛoſiũ ĩ exiliũ mitterẽt: vnꝰeoꝝ cete
rriꝛs infelicioꝛ: intantũ furoꝛẽ excitatꝰẽ: vt iuxta
ecchiaʒ domũ ſibi locaret:ac in eadeʒ quadrigã
Paiats ahcerct⸗A peumonteinſtina mailin⸗ ra
ptiuũ ad exilium depoꝛtarei. Sʒ dei iudicio iſ5o Ae e
bieqͦſe u rapere nr eadé adriga de iutoꝛio viriliter ſupauit.

die q̊ ſe eũ rapere arbitrabat᷑ in eadẽ qdriga de

Sermo hyij

cuolantes in tãt aeris multitudinẽ ſubleuate eadẽ domo exilio dãnatus . Quidam pᷣbyter
dü in ↄuiuio cũ multi eſſet ⁊ ſãcto ambꝛoſio de⸗

trahere cepiſſet eũ ↄtinuo plaga ꝑtulit:a de cõ

uiuio ad lec ũ adductꝰ finiuit vitãa. In v:ꝛbe car

taginẽſi cũ tres ep̃i inſimul ↄuinarẽt:⁊ vnꝰ eo
rũ beato ambꝛoſio detraxiſſet:relatũ ẽ illi qͥd il

li p̃ſbytero qͥ ſibi detraxerat accidiſſet. Qð cuʒ
ille vilipẽderet: ſubito letale vulnus accepit:
ad extremũ ↄtinuo diẽ clauſit Quinto mani
1b

feſtata fuit ſãctitas beati ambꝛoſij i ↄſumatiõe.
Nã obit ſui diem añ pᷣſciuit:reuelauitq; fratri
bus cuʒz gaudio: q̃liter vſq; ad reſurrectionem

dñicã eẽt cũ eis maſurꝰ.inte xo paucos dies
qᷓ; lectulo detineret᷑:cũ qdrageſimũqrtum pſa

mũ cũ notario dictaret:ſubito vidẽte notario ĩ

modũ ſcuti:bꝛeuis ignis caput eiꝰcooperuit:⁊

facies eiꝰ tãqᷓ; nix effecta ẽ:⁊ poſtmodũ ad ſuaʒ

ſpeciẽ reuerſa Jpo ̊ die ſcribẽdi ⁊ dictãdi finẽ
fecit. nec ipᷣm pſalmũ explere potuit. Cũ vo in
firmitate grauari cepiſſet. Comes italie qtunc
mediolani erat nobiles ↄuocauit dicẽs. tan
to viro recedẽte periculũ eẽt:ne italie interitus
imineret. Ro nuuitch vt ad virũ dei accederent

peiraret: qð ille vbi audiuit rñdit. Mõ ita inter

vos viri vt me viuere pudeat: nec moꝛitimeo:
cũ bonũ dñʒ habeamꝰ.Eo tꝑe qttuoꝛeiꝰoiaco

ni inuicẽ ↄuenerũt: tractates in ſe qs poſt eius
obitum bonus eſſet. Cũ ergoa loco in quo vir
dei iacebat lõge eſſent: vt ſimplicianumita pla

ne nominaſſent vt vix inuicem ſe audirent. Ille
ab eis longe poſitus ↄtinuo exclamauit.ſenex
ſed bonus:qð illi audientes territi fugerunt: ?
nõ niſi illũ poſt eiꝰobitũ elegerũt.onoꝛatꝰ ve
ro ep̃s vcellẽſis qͥ beati ambꝛoſij exitũ expecta
bat:cũ ſeſopoꝛi dediſſet: vocẽ tertio ſe clamatẽ
audiuit. Surge qꝛmõ eſt receſſurꝰ.Qui cõſur⸗
gens mediolanũ cõcitꝰ venit: ⁊ ei dñici coꝛꝑis
ſacramentũ dedit. Aſdoxq; ille manꝰin moduʒ
crucis expãdit:⁊ vltimũ ſpiritũ inter vᷣba oꝛa⸗
tionis efnauit. Floꝛuit aũt circa anos domini

cccxc. Cum auũt in nocte paſce coꝛpus eius ad

eccliaʒ fuiſſet delatũ:plurimi infantes baptiʒa⸗

ti eũ viderũt:ita vt aliqͥ eũ ſedentem i cathedra

vel tribunali dicerẽt. Alii aſcẽdeniẽ in celũ pa

rentibus ſuis digito demoſtrarẽt. Mõnulli ve⸗
ro ſtellam ſuꝑ coꝛpus eius ſe vidiſſe narrarent

Anima igit iilius ad ethera ↄuola uit: ibiq; in⸗
ter angeloꝝ agmina fruit᷑ eterna pace: ad quaʒ

nos ꝑducat ieſus filius dei. Qui ſit bñdictus i

ſecula ſeculoꝛũ. Amen.

ate. ꝗᷓ diaboli tẽptamenta cũ dei ad

(A
ſofen
ibeñ
Dhpjeit
ſſhenit
Nayos:
nann
hune,
onice.
ulin
Mhn

lanen

leqͤtune
6.Gn
mertus
Kalerent
1doin
ainer
limeo:
ioco
keius
ovir
upla
Me⸗
Ker
num
gonve⸗
japec
echmnin
icön⸗
pis
oz
on⸗
omini
sa
zpup⸗
ther
ceüpe
iye⸗
frarent
ſhin⸗
qugz
icus

ab⸗

CCertium coꝛonationis.

nes a diabolo te mptari.
elſupatus aude

— .

rit accipiet coꝛona vite: quazʒ repꝛo⸗

miſit deus diligetibus ſe. Gcribunt hecverba
oꝛiginalit᷑ Yacobi.j.c. In toto terrarũ oꝛbe cla

us habet᷑ antonius:qui ſuffragia eius poſcen

*

tibꝰ: liberaliſſime ↄdeſcẽdere ↄſuenit Eſt quip

pe magni meriti apud deũ:ido ſe inuocantes a

periculis grauiſſimis ꝑſepe liberat. oti ex

HB; fideles diẽ feſtiuitatis eiꝰ vbi ſoleniter agunt

Aliqᷣ ↄuiuia pauperibus pᷣparantes. Noõnulli
diuina ꝑ miniſtros eccleſic celebꝛari facientes.

AQuidam vero pia vota exſoluẽtes ieiunioꝛũ ⁊
viſitationũ temploꝝ dei:que vocabulo ſancti

antonij ſũt ↄſecrata. Idcirco in pñti pᷣmone de
ipᷣo patre beatiſſimo dicturi erimꝰ. Cuius lau⸗
des potiſſimũ extollunt᷑:qꝛ demones ↄfudit at

qᷓ; deiecit:paſſus em̃ eoꝝ impoꝛtunas inſidias
nõ ſuccubuit:imo ſuꝑbiam illoꝝ cõtriuit atq;

deuicit. IJdeo ↄuenientiſſime ð illo dicunt᷑ ver
ba in themate poſita. In qbꝰde tẽptatione üli⸗
1 tria myſteria ꝓponimꝰↄtemplanda.

CPꝛimũ ðꝛ verificationis.
Scom modificationis.

—

kem

um cõtemplandũ de tẽptatioe beati
Antoni vðᷣꝛ veriſicationis. vere qpe
a diabolis tẽptatꝰ fuit q̃rentibꝰeuma via recta
deuiare. Sʒ ꝓ amphoꝛe huiꝰ partis intelligen⸗

tia q̃ttuoꝛ dubia erunt abſoluennna.
Pꝛimũ vtꝝ ꝓpꝛiũ diaboli ſittẽptare.
nere debeat homi⸗

¶ Tertium vtruz diabol⸗ ſeme
ꝗtamplius temptaar.
Quartũ vtx teptatõis ĩpulſio ſitvſigerãda

¶ Agd pꝛimũ dubiũ rñdent aliqᷣ. ꝙ nõ ſit ꝓpꝛi⸗

um officiuʒ diaboli tẽptare. Nam tẽptat deus

Añ Beñ.xxij.c.ðꝛ.tẽptauit deus abꝛaam. Et
HGapie.iij.c.ſcribit᷑ de iuſtis:deꝰ tẽptauit illos
⁊ inuenit ilios dignos ſe. Et Beuti.xiij.c. Tẽ
ptat vos dñs deus vtr᷑̃ vt palã fiat vtꝝ diligatl

eum autnõ. Et in põ. Mꝛoba me domie ⁊ tem⸗
pta me. Inſuꝑ tẽptat caro.vnde Jaco.j.c.ſue
canonice.ait.vnuſquiſq;. temptat᷑ a ↄcupiſcẽ⸗

tia ſua. Temptat adhuc hõ. ſicut de xpᷣo legit=

Joh.vj. c. Cũ interrogauit philipum vñ pa⸗

nes emerent᷑ tẽptans cũ. Apᷣenanq; ſciebat qͥd

Eat vir qui ſuf

— Een Hee el re. Sed ex pie altera videt᷑ pbari poſſe. ꝙ dia⸗
fertteptationẽ: qm cum pbatus ſue boliofftciu fit teptare l⸗ ſſe.g

diabolotẽptauit Antonſuʒ qſemꝑ
emptat admaluz;, de buidam du
bijs tẽptationis. Caplin. .

eſſet facturꝰ. Igit nõ ↄuenit diabolo ſoli tẽpta
boli officiũ ſit tẽptare.HNã glo.ſuꝑ illo vpo ad

Theſſolonicẽſes. ca.iij.bme ep e.ne foꝛte tẽpta

uerit vos is qͥ tẽptat ait.id ẽ.diabolꝰ cuiꝰ offici
um eſt temptare. Et MMatth̊.iiij. c. vocat᷑ dia⸗
boł iẽptatoꝛ. Reſpõdẽdũ gẽ ſᷣm doctrinã dñi
Bonauẽ.in.ij. dil.xxj.Etſancti Tho.pᷣma ꝑte

g. cxiiij. ꝙ hoc vocabulũ temptare multas ha⸗

bet acceptiones. Sicut dicuntilli qui ſignifica⸗
tiones vocabuloꝝ ſtudioſe rimati ſunt. Sita⸗
men velimus eius pᷣncipalem ⁊ pᷣcipuam ſigni
ſicationẽ acciꝑe:tẽptare ꝓbare eſt. Vñ tẽpta⸗
tio dici põt qͥdã tactꝰquo illð quo tãgit᷑ ꝓbat᷑.

Sicut cecꝰ dꝛ tẽptare qñ ſuo tactu vult aliquaãa
ceriitudinẽ habere de aliqua re qua tangit.per

hunc modũ in ſpũalibꝰ tẽptatio qdam tactꝰ ðꝛ

ad ꝓbãdũ oꝛdinatꝰ.lhoc aũt põt eſſe multipli⸗

citer. Aut qꝛ ille qͥ tẽptat intẽdit pbare ⁊ axpꝛo
bare:ſiue apꝛobatũ oſtẽdere.⁊ hoc mõ tẽptat
de qͥ l ſciat bonitatẽ amicoꝝ ſuoꝝ vult nihilo
minus illã ꝑ tẽptationem ſuam alijs inoteſcere
Aut ille qͥ pulſat intendit pꝛobare ⁊ repꝛobare
ſiue repꝛobatũ facere.a ſic tẽptat diabolꝰ qͥ ſem
per tẽptat ĩ pctm̃ pᷣcipitãdo. Aut qꝛ ille ͥ tem⸗

ptat intẽdit ꝓbare exꝑimẽtũ ſumere.a ſictẽ⸗
ptat hõ ꝙ ſieri pᷣt bñ dũ de hoie tm qrit experi⸗

mentũ. Dõt etis fieri male:dũ exꝑimentũ qrit
inſidioſe. Sicut faciebãt phariſei tẽptates xpᷣʒ

dum interrogabant. Si licet cenſum dari ceſari
Quibus reſpõdit:quid metẽptatis hipocrite.

¶ANatth.xxij.ca.Sed peſſime facit homo dum
temptat deuz. Et vt dicit glo ſuper illo verbo

Heuti.vj.c.Nõ temptabis dñm deum tuũ. de

um temptat qui habens qð faciat ſine rõne cõ⸗

mittit ſe periculo:experiens vtrũ poſſita deo li

berari. Nã lʒ in deo pᷣncipaliter oĩs ſpes moꝛta
liũ ſit erigenda.Tñ debet hõ facere qð in ſe eſt
ad q̃cunq; pericula euiiãda.Noluit em xpᷣs de
pinaculo ſe eicere qꝛ periculũ erat ᷣm naturaʒ
Et miraculũ facere tũc non erat expedis. Sic

paulus de muro ꝑ ſpoꝛtam: vt euaderet dimit

ti ſe iuſſt:nec expectauit ꝙ deus mitteret ange

lum ſuũ.Qð aũt beata agatha medicinas car
nales ↄtẽnebat:⁊ alij ſãcti multa ſimilia fecerit

nõ erat ex tẽptatione dei:ſed ex familiari inſtin

ctu ſpũſſancti: vt inqt Tho.vᷣa c.q xcvij Et
q̃a iure cõi exoꝛbitãt in ↄñtiam non ſũt trahen
da. vt ðꝛ de regu.iuris.in.vj. Non eſt ita tem⸗

ptandus deus neq; quantũ ad ſuam potẽtiaʒ.
Sicut faciunt iili qͥ in periculis poſiti:dum via
humana liberari poſſunt nolunt:expectãtes li⸗
berationẽ a deo. Siẽ fecit iudas machabeꝰ qui

cũ reperiret ſecuʒ paucis: ⁊ videret exercitum.
bachidis numeroſũ cũ poſſz declinare certamẽę

erubeſcẽtia ductus cõmittens ſe deo bellũ init

in quo occiſus eſt. vt habet᷑ in ðᷣmo Machab.
libꝛo. DOuella inſuꝑ aſſumere voluntarie ꝑtinet
ad temptationẽ dei. IJdeo ꝓhibent᷑.ij.q.iiij.c.
monomachiam. Et ſi obijceret᷑ ð dauid qͥ inüt
ſingulare certamẽ cuʒ golia. vt ponit᷑ pᷣmi Re

gu. x vj.c. Reſpõdet Nico.de lyra.ꝙ hoc fecit

ex inſtinctu ſpũſſancti. Fuit etiazʒ figura duelli
qð xps fecit cuʒ diabolo ſignato in golia: qͥ po
tentia ⁊ malitia ſua oẽs exterrebat. Sed xpᷣs ſi

urabat in dauid qͥ interpᷣtat᷑ manus foꝛtis:qͥ

unda humilitatis ⁊ lapide foꝛtitudinis:totus
inermis ſuſtinẽdo humilimã paſſionẽ eum pꝛo
ſtrauit.Nec tẽptari debet deus qᷓ;dtum ad ſuam
ſapientiã Sicut faciũt hi qͥ inepti ſunt:⁊ ponũt
ſead pᷣdicandum legendum diſputandũ ſperã
tes a deo ſcientiã ſibi infundi. HNon ẽ etiã tẽptã
dus deus q;tum ad ſuam bonitatẽ ⁊ clementiã
ſicut faciunt hi qͥ peccatis veteribꝰ addẽtes no
ua expectantes in fine vite ad penitentiã redire
ſperãt ex dei miſcðia ſalui fieri. Sed hos dimit
tamus ↄcludentes ꝙ ſolus diabolus ⁊ ſemper
tẽptat ad malũ. Caro auteʒ ⁊ mundus dicũtur
tẽptare inſtrumẽtaliter ſeu materialiter:inq;tũ
ſcʒ põt cognoſci q̃lis ſit homo. Ex hoc qð ſeqͥt
vel repugnat ↄcupiſcẽtijs carnis. Et ex hoc ꝗ
ↄtemnit mundi ꝓſpera ⁊ aduerſa: qͥbus etiam

diabolus vtit᷑ ad tẽptandum Igit᷑ ↄtra diabo

lum muniti eẽ debemus:de quo inquit petrus

epła pᷣma. c.v. Sobꝛij eſtote ⁊ vigilate:quia ad

uerſarius veſter diabolꝰ tanqᷓ; leo rugiens cir⸗
cũit querẽs quem deuoꝛet: cui reſiſtite foꝛtes ĩ
ſide.Et paulus ad Eph̃.c.vj.ait.Cõfoꝛtamini
in dño:⁊ in potentia vᷣtutis eius:induite vos
armaturã dei:vt poſſitis ſtare aduerſus inſidi⸗

as diaboli:qꝛ non eſt colluctatio aduerſus car
nem ⁊ ſanguinẽ. Sed aduerſus pᷣncipes ⁊ pote

ſtates: aduerſus mundi rectoꝛes tenebꝛarũ ha
rum. In qbus vbis admonet nos apoſtolꝰ cõ
foꝛtari in dño ⁊ induere armaturã dei.id eſt.q̃

a ſolo deo fabꝛicat᷑ ſcʒ armatura vtutum. UVnñn
ſignanter dicit. Induite ⁊ non facite: quia deꝰ

arma facit. Illa vo nos debemus accipere vt
poſſimus reſiſtere i bello grauiſſimo qð nobis

mouet hoſtis antiquus Cuius gratuitateʒ de
ſignat paulꝰex multis. Mꝛimo ex ꝓpinquitate

quia colluctant᷑ nobiſcũ ipᷣi demones inferna⸗

les.Secũdo ex ſimplicitate. Nõ em̃ ipᷣi demo⸗

nes ſunt materiales:⁊ nobis cõmunicãt in ma⸗

teria. MPꝛopterea dixit apłs Aduerſus carnem

⁊ ſanguinẽ.i.non habemꝰ luctari aduerſus ho
mines debiles ⁊ fragiles:vel nõ habemꝰ lucta⸗

ri aduerſus carnẽ ⁊ ſanguineʒ tm.id eſt.aduer⸗

ſus vitia carnalia:q̃ ex carne ⁊ ſanguine pꝛoce

dunt. Tertio ex vtuoſitate. Vnde ſubdit.Sed

aduerſus pncipes ⁊ poteſtates.id ẽᷣ.non ſolum
aduerſuʒ minoꝛes demones:ſed etiã aduerſus

pes. Et aduerſus etiã maioꝛes quos vocat po
teſtates:qꝛ maioꝛes habẽt poteſtatẽ ſuꝑ medi⸗
ocres:qͥ minoꝛibꝰpᷣncipãt᷑.Et vult dicere apo⸗

ſtolus:ꝙ habemꝰ luctas occultas ↄtra omnes

demones.ſcilʒ maioꝛes.mediocres.⁊ infimos.
NPꝛopterea ſequit᷑ aduerſus mũdi rectoꝛes.id
E.aduerſus multitudinẽ demonũ q̊ munduʒ re

gunt:non qdẽ mundũ iſtũ ſenſibilẽ:quẽ deꝰcre

auit atq; regit.Sed mundũ.id ẽ.mũdanos ho
mines mundanoꝝ amatoꝛes: ꝓpterea ſubiun⸗

git tenebꝛaꝝ haꝝ.Et qꝛ apłus noiat demones

pᷣncipes ⁊ poteſtates Aduertendũ ſᷣm theolo
goꝝ ſententiꝗ in ſcõo.diſ.viij. inter demões
eſt oꝛdinũ diſtinctio. Sed vt inquit Bonauẽ.
de angelis poſſumus loqui qᷓ;tuʒ ad triplicem
ſtatũ.ſcʒ głie.⁊ nature inſtitute.⁊ lapſe. tuʒ
ad ſtatuʒ g oꝛie:cſt in eis ponere oꝛdinũ diſtin
ctionem ꝑpfectam. ĩtum ad ſtatum nature in⸗

ſtitute oꝛdinũ diſtinctionẽ ꝑfectam. &αtuʒ ad

ſtatũ culpe ſiue nature laple:ẽ ponere in eis oꝛ⸗
dinũ diſtinctionẽ imꝑfectam ⁊ ꝑuerſam. Im
pfectã ꝓpter pꝛiuationẽ gre que habilitatẽ na⸗
ture ꝑficit ꝑuerſam. ꝓpter penitentiaʒ culpe:qᷓ
qᷓ;uis ſubſtantiã naturalẽ nõ coꝛrũpat:tamẽ fe
dat ⁊ deoꝛdinat.Et hoc manifeſtũ ẽ ſi attẽdat᷑

iilli qͥ melioꝛa habuerũt naturalia:alüs gra⸗

uius peccauerũt ⁊ peccant:tũ ꝓpter hoc ꝙ ar

dentiꝰ appetiuerũt:tũ qꝛ magis ingrati fuerunt

tum qꝛ modo etiã acrius vexãt. Ideo in ipᷣis ẽ
oꝛdo m pᷣcellentiã naturaliũ ſᷣ pꝑuerſus adiun
ctione culpaꝝ.Et ſic inter eos ẽ oꝛdo:ita ⁊ pᷣla
tio de qᷓ dixi in tractatu de timoꝛe iudicioꝛũ dei
Bemones itaq; tẽptant ſemꝑ ad malũ induce⸗
re nos ſatagentes. C Scom dubium fuit vtruũ
deus debeat pmittere hoies a diabolo tẽptari
Erplench obn cere ſolẽt ꝙ non. Nam non eſt
equa conditio pugne vt inſrmus ↄtra foꝛtem:
ignarus ↄtra aſtutũ exponat᷑ ad bellũ. Sʒ ho⸗
mines ſũt infirmi ⁊ ignari:diabolꝰ aũt potẽs ⁊
aſtutus.de quo ðꝛ Job xlj.c. Non ẽ poteſtas
ſuꝑ terrã que comparet᷑ ei.Et habet mille nocẽ
di modos:vt refert Aug. Igit᷑ nõ debet deus
auctoꝛ ois iuſticie ꝑmittere vt homies a diabo
lis impugnent᷑ Ad h̊ rñdet Tho.vbi fupꝛa ꝙ
lʒ inequaliter ſit pugne cõditio inter demones
⁊ hoies ex ꝑte hoim.tñ fit recompẽſatio ex ꝑte
dei:qͥ tẽptatis ſubuenit: ⁊ auxilio gr̃e ſue illu⸗

minãtis intellectũ: ⁊ roboꝛãtis affectũ. Et etiã

angeloꝝ miniſterio:qͥ nobis in tẽptationibꝰ aſ⸗
ſunt:quareẽ debilis hoſtis. vt Gꝛeg dicit:et

non vincit niſi volentẽ. IJdeo deus ad głiaʒ ele

ctoꝛum ↄcedit diabolo temptandi facultatem.

ctu
tal
bo⸗
Unia
den
undeẽ
hubrs
liee
hoie⸗e
pmit
pelli
aſtut
diabe
triun
gue⸗
rid
ſeg
gbli
ini
aitae
ſien/
zeden
ſcann
Gdi
Gest
d
G
der
ſſid
bri⸗
len/
glia⸗
ſinp
ſiact
plian
cato:
doq⸗
peti
lint
peti
Cnntn
noe
ducan
mmän
Gho
t
nns

m

eſqſs
Npnci

cn
mel⸗
kepo⸗
mnes
mos.
. id
ire
doe
sho
emones
ntheno⸗
denoes
Nane
ſen
E
ſn
Murein⸗
Cnzel
neiso⸗
ſin n
in
Upeq
Mfe
nidat
ga
c
eruon
gihs:
6Aiun
intie
cotie
ilu⸗
Hen
oneck
nen:
zho⸗
oles
Nckns
henock
gedens
adiebe
ſupn

¶ FTertiũ dubiũ fuit vtrũ diaboltẽptãs poſt
Znegt audeat ampliꝰtẽptare.Ad hoc dicit

Tho. vbi ſupꝛa ꝙ voluerũt qdam demonẽ vi⸗
ctũ:nullũ hoĩem poſſe de cetero tẽptare:nec de
codẽ nec de alio peccato.nã N at.iij.ca.ðꝛ de
xpo ſugante.Tũc reliqͥt eũ diabolꝰ: ſᷣ h̊ videt
ſtare nõ poſſe:qꝛ xpᷣs in ᷣma tẽptatione diabo
liũ vicit:⁊ nihilominꝰ ſcdᷣo ⁊ tertio tẽptauit eũ⸗
dem. Alij aũt aſſerũt ꝙ pᷣt alios tẽptare:⁊ etiã
eundẽ:lʒ qñq; victus rẽptare ceſſat ad tpᷣs.Et
huiꝰratio duplex eſt:vna ex ꝑte diuine clemen
tie:qꝛ vt Chꝛyv.dicit ſupꝑ Matth̊.Non tãdiu
hoies dei diabolꝰtẽptat q;diu vult:ᷣ qᷓ;diu deꝰ
pmittit:qui ⁊ ſi ꝑmittit pauliſper tẽptare:tñ re
pellit ꝓpt᷑ infirmã naturaʒ. Alia ratio ſumit᷑ ex
aſtutia diaboli. AUñ Ambꝛo.dicit ſupꝑ Lucã ꝙ
diabolus inſtare foꝛmidat:qꝛ frequẽtiꝰ refugit
triumphantẽ:qꝙ tñ diabolꝰ aliqũ redeat ad euʒ
quẽ dimiſit:ptʒ ꝑ illud qð ſcribit᷑ Matth.xij.
Reuertar in domũ meaz vñ exiui.¶ Quartuz
dubiũ fuit vtxy tẽptationis impulſio ſit deſide
rãda.Et ꝙ ſic videt᷑. Nã Jacob.j.c.ait. Om
ne gaudiũ exiſtimate frẽs cũ in tẽptatiões vari
as incideritis Et Dauid in põ. Pꝛoba me dñe
⁊ tẽpta me. Inſuꝑ om̃e illud ẽ deſiderandũ qð
facit ad exercitationẽ vᷣtutis:⁊ ꝓmotionẽ gra⸗

tic:⁊ ↄſũmationeʒ meritoꝝ. Tẽptatio ẽ hmõi

deſiderãda. Sʒ ↄtrariũ videt᷑ qꝛ nihil ẽ de
ſiderandũ:cuius cõtrariũ ẽ ↄtinue petẽdũ.Sʒ
oẽs dicere debẽt.Etne nos inducas in tẽptati
onẽ ̊ nullꝰ debet illã deſiderare. Inſuꝑ xpᷣs di
xit Mat. xxvj. Vigilate etoꝛate ne intretis in
tẽptationem:ergo tẽptatio ẽ pᷣcauẽda non deſi
deranda.Ad hanc.q.determina ndã duplicit᷑
rñdere poſſumꝰ Sᷣm Bonauẽ.di.xxiij.ſecũdi li
bꝛi. Vno modo ſic vt dicamꝰ:ꝙ cum triplex ſit
temptatio:ſiue a triplici pᷣncipio: vna ſcʒ a deo
alia a carne:⁊ tertia a diabolo ꝛima tẽptatio

ſimplicit᷑ apetẽda eſt:qꝛ deus nõ tẽptat nos ni·

ſi ad bonũ.Altera vo tẽptatio q̃ eſt a carne ſim
pliciter fugienda ẽ:qꝛilla nõ põt eſſe abſq; pec⸗

cato:ſicut magiſter docet ĩ ſco di. xxj. Tertia
vo q̃ eſt a diabolo aliquibꝰ fugiẽda ẽ: aliquibꝰ

appetẽda.his em̃ qͥ vtute foꝛtes ſunt nec de faci

li in tẽptationẽ induci poſſunt etiã ſi tẽptantur

appetibiliter ẽ tẽptari ad ſue vᷣtutis exercitiũ et
cumulũ meritoꝛũ. Infirmis vero minime:qꝛti
mere poſſunt ne ex ipᷣo impulſu in tẽptationẽ i⸗
ducant᷑:q om̃es debẽt refugere.Nã ſi tẽptari
malũ nõ ſit in tẽptationẽ induci:ſemꝑ malũ eſt
qꝛ hoc eſt a tẽptatione ſuꝑari. Et hoc eſt qð di
cit Augꝰ lib.xiiij.de ciui.dei Sicut ſe habet fir
mitas electoꝝ ſic metuũt cupiũtq; tẽptari.Ali
us modus dicẽdi eſt: ꝙ dupliciter eſt loqui de
tẽptatione:aut ſub rõne ꝓpꝛia: ⁊ ſic tẽptatio ẽ

impulſus ad illicituz: m ꝗ de ea fit ſermo ĩ p⸗
poſito Loquimur em̃ hic ðe tẽptatione diabo
li:que ſit ꝑ mali culpe ſuggeſtionẽ: qua diabo⸗
lus hominẽ ad malũ nitit᷑ incuruare:nõ de tem
ptatiõe dei que fit ꝑ flagellationẽ illam:ergo tẽ
tationẽ ꝑ ſe ↄſideratam:nullus debet appetere:
imo abhoꝛrere ⁊ refugere maxime ↄſiderando
finem. Aliter eſt cõſiderare tẽptationeʒ put eſt
materia exercẽde vtutis:⁊ ſica viris iuſtis de

ſiderari põt:ab eis potiſſime qui iĩ charitate fer

uent:adeo ꝙ ignis deuotionis ipᷣoꝝ potius in
flãmat᷑ ex pᷣſentia cõtrarij qᷓ; extinguit᷑.Ab eis
aũt qui modice ſunt charitatis nõ ſic deſidera⸗
ri debet. Et exemplũ eſt qꝛ vẽtus ꝑflans foꝛna
cem magis ⁊ mag accẽzdit ſed cãdelã extinguit.
Et ideo tẽptationis impulſus:⁊ ſi qtum inſeẽ
refugiendus ſit ab oibus:⁊ ab infirmis potiſſi⸗
me. Inquantũ tamẽ eſt vᷣtutis exercendemate
ria a viris feruentibꝰ ⁊ ꝑfeciis apeti põt. Jlloð
tamẽ genus tẽptationis potiſſime appetunt vi
ri iuſti qdð eſt in fla gelloꝛũ ꝑpeſſione Sicut paſ
ſus eſt Job ⁊ Tobias ⁊ ſancti martyres ab im⸗
pijs zelo diabolico excitatis.Et ꝑ hec ſoluunt
obiecta ad vtranq; partem: ꝑ tẽptionũ itaq; ſe
mi: am nos ire cõuenit:qꝛ regnũ celoꝝ vim pa⸗
titur: ⁊ violẽti rapiunt illud:ſicut ¶ Oatth.xij.
ca. ſaluatoꝛ dixit. Sed ꝓfecto dolendũ eſt qera
riſſimi reperiunt᷑:quos diabolus nõ ſubegerit
Oqᷓ; magna multitudo eoꝛũ qͥ dereliquerũt de
um et diabolo adheſerunt: om̃es declinauerũt

ꝓ maioꝛi parte:⁊ inutiles facti ſunt:nec eſt qui

velit ꝑſeueranter facere bonũ.Antoniꝰ vo bea
tiſſimus a demonibꝰ multimode tẽptatus illos
ſpꝛeuit vt audiemꝰ in ſequenti myſterio. Et qꝛ
firmiter adheſit xpᷣo:demonibꝰ ſuꝑatis aggre⸗
gatꝰ fuit ſocietati iocũdiſſime angeloꝝ bonoꝝ.

rium cõten
tiantonij: ðꝛ modifi.
tuoꝛ nanq; modis diabolus eũ
illũ a virtutũ amoꝛe reuocare.
CPꝛimus vᷣ naturalis aſfectionis.
Secuũdus carnalis ſtimulatiõis.
Tertius coꝛpoꝛalis flagellationis.
C¶Quartus argẽti ⁊ auri oſtenſionis.
CPꝛimus modus quo diabolus antoniũ in⸗
uaſit fuit naturalis aſfectionis: qᷓ inclinabatur
ſoꝛoꝛem ſuaʒ diligere ac ſeipᷣm: vt em̃ narrat be
atus Athanaſius epiſcopus qᷣ vitã eius deſcri
pſit. Antoniꝰ nobilibꝰ parentibꝰ ieg pto mar.

eſt: tanta ſioꝛũ nuttitus cura: vt nihil aliud p⸗

ter parentes domũq cognoſceret: ⁊ cũ iã puer
eſſet nõ ſe l̃is erudiri:non ineptis infantiũ iũgi
paſſus eſt fabulis.Ad eccłiaʒ cum parentibus
ſepe cõueniẽs totum ſe deuotioni pᷣbebat:poſt
moꝛtẽ autõ parentũ:cum eſſet annoꝝ.xx.cũ ſo⸗
ro:e admodũ ꝑuula derelicłꝰ:⁊ domꝰ ⁊ ſoꝛoꝛis
honeſtã curaʒ gerebat. Nerũtamen vt ſaluato
rem imitaret᷑ in illa etat e floꝛẽti: venditis oĩbꝰ
⁊ pauperibꝰ diſpenſatis:paruis ꝓ ſo oꝛe ſerua
tis:ſoꝛoꝛe ſidelibus ac deuotis vᷣginibus cõmẽ
data:ad dei vᷣuitiũ ſe cõtulit.Cũq; vigilijs oꝛa
tionibus ⁊ ieiunijs inſiſteret: volens diabolus
illũ accepto inſtituto retrahere imittebat ei me
moꝛiã poſſeſſionũ ſoꝛoꝛis defenſioneʒ: generis
nobilitatẽ:amoꝛẽ rerũ:fluxam ſeculi gloꝛiã: eẽ
Yariã delectationẽ:⁊ reiiq̃ vite remiſſionis blã⸗
dimenta:poſtremo vtutis arduũ finem:a ma⸗
ximũ ꝑueniendi laboꝛẽ: necnõ ⁊ coꝛpoꝛis fragi
litatẽ:⁊ etatis ſpatia plixa.AIntonius vo om̃ia

oꝛatione ſua fideli a ſuo coꝛde penitus expelle⸗

bat. C Secuũdus modus quo diabolꝰ antoniũ
impugnabat dicit carnalis ſtimulationis. Co⸗

ſueta qͥdem aduerſus om̃es adoleſcentes arma

ſuſcipiẽs:nocturnis cuʒ inquietabat illecebꝛis

Conabaturq; cogitatões ſoꝛdidas inſerere.Et
vntonius eas oꝛatu ſubmouebat aſliduo. Ille
titillabat ſenſus carnis ardoꝛe. ic fide ac ieiu
njs coꝛpus ofne vallabat. Ille ꝑ noctes in pul
chꝛe mulieris vtebatur oꝛnatum: nulla dimit⸗
tens figmenta laſciuie. Hic vltrices gehẽne flã
mas ⁊ doloꝛẽ vermis recoꝛdãs: cogitationibꝰ
libidinũ obijciebat. Ille lubꝛicum adoleſcentie
iter ⁊ ad ruinazʒ facile ꝓponebat. Hic eterna fu
turi iudicij toꝛmenta cõſiderans:illeſam anime
puritatẽ ſeruabat.Ac poſtremũ hoſtis ille ma

lignus qualis eſt merito talẽ ſe demonſtrabat.

Aparebat em puer hoꝛridus atq; niger:ad eiꝰ
geſiua ſe pꝛouoluens:⁊ quaſi deflendo dicens
ultos ſeduxi:plurimos decepi:nũc autem
tuo ſum laboꝛe ſuꝑatus. Quẽ cũ interrogaſſet
antonius qs eſſet:ait.Ego ſũ foꝛnicatiõis ami⸗
cus. Ego qate ſemꝑ ſü paſſus repulſam. Cum
hec audiſſet antonius gras agens deo.Aduer

ſario reſpõdit. ultũ deſpectibilis es: multũ

ꝙ vilis.·aʒ ⁊ obſcuritas tua ⁊ etas inſirmaꝝ

ſigna ſunt rerũ:nulla mihi iam de te cura ẽ. do⸗
minus mihi adiutoꝛ: et ego deſpiciã inimicos
meos. Et ſtatim ad vocẽ canentis fantaſma qd

videbat᷑ euanuit. Antonius vero confoꝛtatus
magis ⁊ magis ſuũ coꝛpus anime ſᷣuituti ſub⸗
debat. ¶ Tertiꝰ modus quo diabolꝰ tẽptauit
antoniũ dicit coꝛpoꝛalis flagellatiõis.Mã vo⸗

lens antonius artioꝛẽ ducere vitã: ad ſepulcra
qdam remota ⁊ ſolitaria ꝑꝛexit: vni fratrũ ð co

gnitis mãdans:vt ſtatutis diebus ſibi alimen⸗
ta deferret.Et cũ in vna tũba marmoꝛea ſupꝛa
dictus frater eũ clauſiſſet:ſolus ibidẽ moꝛabat᷑
metuẽs autẽ diabolꝰnec acceſſu tempoꝛis here
mũ habituri faceret:ita euʒ aggregatis ſatelliti
bus ſuis varia cede lacerauit.vt dolorl magni
tudo motũ auferret ⁊ vocẽ. Nã ⁊ ipᷣe poſtea re
ferebat vulnera fuiſſe tam grauia: vt vniuerſa
hominũ toꝛmẽta ſuperarẽt. Ged die ſequẽti is
frater quem ſupꝛa diximꝰ venit cibos afferens
cõſuetos.Et fractis foꝛibus inuenit eũ in terra
iacentẽ quaſi moꝛtuũ: ⁊ humeris impoſitũ ad
villule domiciliũ repoꝛtauit: qͥ audito ingens
vicinoꝝ atq; affiniũ multitudo ↄcurrens triſte
imedio poſiti funeris officiũ reddebat. Et iam
media noct parte decurſa omniũ oculos deui⸗

cerat ſopoꝛ.Tunc antoniꝰ anima paululum re⸗

deunte ſuſpirans eleuauit caput: ⁊ poſtqᷓ; cete
ris doꝛmientibꝰeũ a quo delatus fuerat vigila
re cõſpexit: nutu aduocãs obſecrauit vt nullo
penitꝰ excitato ad pꝛiſtinũ ſe referret habitacu⸗
lũ Relatus ergo iuxta moꝛẽ ſolus iterũ ꝓꝑmane
bat:⁊ ſtare qͥdem ꝓpter recẽtes plagas nõ pote
rat. Oꝛans vero ꝓſtratus poſt oꝛationeʒ clara

voce dicebat Ecce hic ſũ ego antoniꝰ:nõ fugio
veſtra certamina. Tüc ſonitus repentinꝰ incre⸗:

puit:ita vt loco funditus agitato:⁊ parietibus

patefactis multifaria demonuʒ exinde turbaſe
funderct. Nam ⁊ beſtiarũ ⁊ ſerpentũ foꝛmas i⸗

duentes:oẽʒ ꝓtinus locũ repleuerũt fantaſijs
leonũ:tauroꝝ:lupoꝝ:aſpidum:ſcoꝛpionũ:vꝛ⸗

ſoꝛũ:⁊ pardoꝛum.Et hec ſingule ſᷣm ſuã freme

bant naturã. Antoniꝰ vero inimicos deludens

dicebat. Si viriuʒz aliquid haberetis ſufficeret

vnus ad pᷣlium. Si dominꝰ vobis me in pote⸗
ſtatẽ dedit:ecce pꝛeſto ſũ deuoꝛate. Si vo non
poteſtis:cur fruſtra nitimiui.:Beniq; cum le⸗
uaſſet oculos vidit deſuper culmẽ aperiri ⁊ de⸗
duct tenebꝛis radiũ ad ſelucis influere. NMoſt
cuius ſplendoꝛis aduentuʒ:nec demonũ aliqs
axparuit:⁊ coꝛpoꝛis doloꝛ ↄtinuo ceſſauit.Edi
ficiũ quoq; qð pauloante diſſolutũ videbatur:
inſtauratũ eſt. Illico pᷣſentiã domini intellexit
antonius:⁊ ex imo pectoꝛis trahẽs longa ſuſpi
ria dicebat. Abi eras o iu:? vbi eras:q̃rea pᷣn⸗

cipio non affuiſti vt ſanares vulnera mea: Et

vox ad cũ facta ẽ.Antoni hic eram ſed expecta
bam videre certamẽ tuũ. Nunc autẽ quia viri
liter dimicaſti ſemꝑ auxiliaboꝛtibi ⁊ faciam te
ĩ omni oꝛbenominari.his peractis ⁊ coꝛpoꝛe ⁊

animo mirabiliter cõfoꝛtatus ẽ. ¶ Quartꝰmo
dus quo diabol⸗

tẽptauit antoniũ dicit᷑ argen
uri oſtenſionis. NHolẽs nanq; antoniꝰ mu
eũ contendit ad montẽ et heremi adhuc

„

ti au

tarel

monachis ignote: rupto metu viam conat? eſt

cit.
tian
au,
gull
ſhpi
t4
aoll
ſci
gadit
guit.
itiner
damn
wbif
Pen
aliu
hbitar
daſe

ul

n

S
et
ishere
ſteliti
agni
Keare
uerſh
letins
ſeens
gera
nd
s
woniſte
Eiim
bo deui⸗
Ulunn⸗
tiee
Ayigle
Mnul
hinan
Upmure
nin
Hchn
6ſg⸗
mare:
bus
baſe
nasi⸗
ſy⸗
ene
udens
uſfeamm
Mpote
formr
lis
KEéi
aur:
i
ubi
keaptt⸗
eneb
hen
gawi
inte
vore:
Pfnu
huc
et

pandere Sed nectunc ceſſauitimpoꝛtunus ad
uerſarius. Nam argenteũ diſcũ in itinere pꝛoie

cit. Quo viſo antonius diaboli cognouit aſtu⸗

tiam:ſtãſq; intrepidus ⁊ diſcum toꝛuis intuẽss

oculis:iter ſe dicebat vbi hic in deſerto diſcus⸗
auiũ hoc iter eſt:nulla ſunt veſtigia cõmeantiũ
lapſus de ſarcina pᷣ magnitudine latere non po

tuit. Sed qui ꝑdiderat reuerſus ad ſolitudines

locoꝛũ inueniſſet ꝓfecto qð ſuum fuerat.hoc ar
tiſiciũ diabole tuũ eſt: argentũ tuum tecũ ſit in
perditiõe.hec illo dicẽte diſcus vt fumus eua⸗
nuit. Dehinc ingentẽ maſſam auri iacentem in
itinere conſpexit:at ille rapido curſu qſi quod⸗
dam vitaret incendiũ ad monteʒ vſq; perrexit:
vbi flumine trãſuadato iuenit caſtellũ deſertuʒ
plenuʒ ob tempus ⁊ ſolitudinẽ venenatoꝝ ani
maliũ.In quo ſe cõſtituens nouus hoſpes ha
bitauit. Statimq; ad eius aduentũ ingens tur
ba ſerpentũ q̃ſi ꝑſecutoꝛẽ paſſa ꝓfugit.

Be quat cellẽtiſſimis bꝛogati⸗
is beati antonij In qbus manifeſta

tur gloꝛia eius:quam habuit etiaʒ in

cõtemplandũ de temptatione ſancti
Iantonũij dicit᷑ coꝛonatio Coꝛonauit
qᷣwe illum deus nõ ſolũ in celeſti regno gloia 7
bonoꝛe. Sed etiã in boc mũdo admirãdis pᷣꝛo

gatiuis ex qbꝰnos ttuoꝛ pᷣcipue decurremꝰ.

4

THum⸗ ðꝛ coꝛpoꝛis cõſeruatio.
¶ Scda mentis illuſtratio.
¶ Tertia mundialis cõmotio.
CQuarta ſancta cõſũmatio.
C Pꝛima pᷣꝛogatiua ſancti antonij dicit᷑ coꝛpo
ris cõſeruatio. Naʒ vt aſſerit athanaſiꝰ cũ poſt

viginti annos i ſolitudine exactos inuẽtus eẽt

tam ab his qͥ ꝓpoſitũ eiꝰimitari cupiebãt qᷓ; ab

alijs amicis ⁊ not obſtupucrũtvniuerſi: ⁊ oꝛis

gratiã ⁊ coꝛpoꝛis dignitatẽ: qð nec ꝑ quietem

intumuerat : nec ieiunijs demonũq; certamine

decoꝛem amiſerat:que in eo fine dei gratia ſieri

minime potuiſſent. ¶ GSecũda pꝛogatiua bea⸗

ti antonij dicit᷑ mentis illuſtratio. Nam lʒ litte
ras nõ didicerit:mira tamẽ ſagacitate pollebat

ingenij ⁊ venuſtate dicendi.Aliquãdo philoſo

phi duo gentiles venerũt ad eum putantes an

toniũ ſe poſſe decipere:quos cum vidiſſet paga

nos intellexit ex vultu.Et ꝓcedens ad eos per
iterpᷣtem ita dicere cepit.QAuaretam lõge ſtul⸗
tum hominẽ ſapientes viſitare voluerũt.Illis
dicentibꝰnon eſſe illũ ſtultũ ſed nimiũ ſapientẽ:

yigilanter reſpõdit. Si ad ſtultũ veniſtis ſuꝑ⸗
fluus laboꝛ veſter eſt:ſi autẽ putatis me ſapien

oꝛonauit

tem eſſe: a ſapientia bona eſt:imitamini que x⸗

batis:qꝛ bona cõuenit imitari:ſi ego ad vos v·

niſſem vos imitarer. Sed qꝛ vos ad me quaſi
ad ſapientem veniſtis:eſtote chꝛiſtiani ſicut er
egoſum.Abſceſſerunt philoſophi vtrũq; mirã

tes ⁊ acumen ingenij ⁊ elegantiã loquendi.Ali

os quoq; mundi ſapientes qͥ eum irridere cupi
ebant:qꝛ litteras ignoꝛaret:tali diſputatiõe col
ligauit dicens. Reſpõdete mihi qͥd pꝛius ẽſen⸗
ſus an littere:⁊ qdem cuius exoꝛdiuʒ eſt. Sen

ſus ex litteris:an littere oꝛiũt᷑ ex ſenſu⸗ Illis afſ·

ſerentibus quia ſenſus eſſet auctoꝛ litterarũ ait
Igit᷑ cui ſenſus incolumis eſt hiclitteras nõ re
quirit. Obſtupuerũt illi tantã in viro dei ſaga

citatem animi admirantes. Quid plura claruit
⁊ ſpiritu ꝓphetico:⁊ diuinas reuelationes ha⸗
buit:ſicut patet in exemplis ſequentibꝰ Nirgo

quedã que a tripolitane regionis ciuitate buſi⸗
ride erat: moꝛbo paraliſis grauiſſime vexata a
parentibꝰ ad antoniũ adducebat᷑.Erant auteʒ

in eoꝛũ ſocietate monachi qͥdam qͥ iter oſtende⸗
bant Illi vo monachi noluerũt puellã vſq; ad

antoniũ pducere:ſed eam cum parẽtibꝰ dimiſe
runt apud beatũ confeſſoꝛẽ monachũ pãnuciũ
q̊ effoſſo ꝓ xpᷣo oculo ſub maximiano pꝑſecuto⸗

re:tali dehoneſtamẽto coꝛpoꝛis plurimũ gloꝛi

abatur:ꝑuenerũt itaq; monachi ad antonium.
Cũq; de puelle moꝛbo referre diſponerent:rela
tionem eoꝛum ſenis ſermo pᷣuenit: ⁊ omnem de

bilitatis itineris vſq; ad ſanctuʒ pannucium
cauſam:quaſi ipᷣe interfuiſſet expoſuit Rogan

tibus autẽ eũ monachis vt parentibꝰ cũ ſilia ꝑ
mitteret᷑ ingreſſus:non conſenſit:ſed ait.Ite ⁊
inuenietis puellã curatã. Et adiecit:nullus de
bet ad meã humilitatẽ venire:qꝛ largitio cura⸗

tionũ non ẽ humane miſericoꝛdie:ſed ihu xpᷣi q

vbiq; in ſe credentibꝰ pᷣſtare cõſueuit auxiliuʒ.
obꝛem ⁊ illa ꝓ qua petiſtis ſuis pᷣcibus libe
rata eſt. Et cũ ego oꝛarẽ ad dominũ mihi pᷣſen⸗
tia ſanitatj eius indulta eſt. Exeuntes igit᷑ mo⸗
nachi foꝛas ad beatũ pannuciũ ⁊ filiã ſoſpitem

⁊ parentes letos inuenerũt.Nõ multos autem

poſt dies cũ duob⸗ fratribꝰeuntibꝰ ad antoniũ
aqua in itinere defeciſſet:vt vno ſiti moꝛtuo:al
ter iaceret in terra moꝛtẽ expectans.Antoniꝰ ſe

dens ad ſe duos monachos vocat: qͥ foꝛte ibi⸗
dem ſüt reperti:pᷣcepitq; vt lagenaʒ aque aſſu⸗

mentes:inuaderent iter qð ducit ad egyptũ:di
xitq; vnꝰ e fratribus huc adueniẽtibꝰmodo mi

grauit ad dñm: alter ſi non occurritis addet᷑:
em̃ mihi nũc oꝛanti reuelatũ eſt. Statim mona
chi feſtinãtes cxtinctũ coꝛpꝰinueniunt:terraq;
id operiẽtes alterũ rerocillatũ ſuo iũxere comi
tatui: dei nãq; iudiciũ fuitvt vnus moꝛeret᷑:al
ter ſuꝑuiueret.h̊ tñ in antonio mirabileẽ: ꝓ in

2

monte remotiſlimo ſedens rem illam domioin⸗
dicante cognouit.Alio rurſus tẽpoꝛe cum ſede

ret in mõte ⁊ oculos ſubito leuaſſet in celũ vidit
quandã animã letãtibꝰin eius occurſũ angelis
ad celum pergere:oꝛauitq; vt rei pᷣſentis agni⸗
tio pãderet᷑:⁊ ſtatim vox ad eũ facta ẽ:inqens
iſtam eſſe Amus monachi animã: qͥ nitrie mo⸗
rabatur. Erat autẽ Amus vir gradeuus quia

ꝓneritia vſq; ad ſenectutẽ domino in ſanctitate

Huierat:dierum quoq; tredecim a vitria locus

in quo ſedebat antonius diuidebat᷑. Nidentes

ergo eum admirant᷑ monachi qui venerant de
pꝛecati ſunt vt cauſaʒ hilaritatis ediceret. Qui
bus ait Amũ quieuiſſe:quem illi optime noue⸗
rãt.At illi norauerũt diẽ:⁊ venientibꝰdenitria
fratribus poſt dies triginta ſciſcitãtes rewere⸗
runt ꝓꝙ illo die illaq; hoꝛa Amus doꝛmierat:q̃ᷓ

nimꝗ eius ferri ſenex antonius viderat. Sepe

etiã ad ſe venientiũ turbaꝝ ante dies æ menſes

acauſas dixit ⁊ tempoꝛa. ¶ Tertia pꝛogatiua

=–
—

beati antonij dicit mũdialis cõmotio. Intãtũ
eim ſanctitatis eius nomẽ reſplẽduit: vt etiã pa

fant ⁊ idoloꝝ ſacerdotes ad eũ videndũ cõuo⸗
larent. Cõſtantinꝰ vero auguſtus ⁊ eius liberi
Cõſtans atq; cõſtantius famã eius audientes
crebꝛo ad eũ quaſi ad patrẽ miſſis l̃is obſecra⸗
baãt: vt recipꝛocis eos ſcriptis exhilararet: qui
dad ſuſceptas eplas cõueniẽter reſcripſit: lauda
uit pꝛimũ ꝙ xpᷣm colerẽt:deinde ſalutaria ꝑſua

ſit⸗nemagna putaret regis poteſtatẽ neſenn
carnis imperio tumẽtes ſe hoies eſſe neſcirent.
Ad poſtremũ clementie circa ſubiectos ⁊ iuſti:

cie cure qͥʒ inopũ admonuit:atq; vnũ ſempiter
nũ eſſe regẽ oĩuʒ ſeculoꝝ ihᷣm xpᷣm epls teſtat
eſt. His pncipes ſuſceptis l̃is letabant̃. Con⸗
luebãt ad eũ multi vt doctrina ⁊ exẽplo illius
ediſicarent᷑. Alij vt oꝛationibꝰ eiꝰ ſeſe cõmitte⸗

rent:atq; ſic multi a demonibꝰobſeſſi liberabã⸗

tur:⁊a varijs infirmitatibꝰſanabantur egroti.
Archelaus comes rogauit eũ vt oꝛaret ꝓ poli⸗
cratia q̃ in laoditia erat admirabili ⁊ xpᷣo dedi⸗
ta vᷣgine:patiebat᷑ em̃ peſſimos ſtomachi ⁊ la⸗

teris doloꝛes:qͥs ieiunijs nimijs vigilijſq; con

traxerat:⁊ erat penitꝰ tota debilis coꝛꝑe.Oꝛa⸗
uit antoniꝰ:⁊ diem quo oꝛatio erat facta anno⸗
tauit.Archelaus redijtlaoditiã inuenit virgi⸗
nem incolumẽ ꝑcunctatus diem ſanitat repe⸗

rit eo tꝑe fuiſſe a doloꝛibꝰ liberatã: q̃ͥ oꝛans an⸗

tonius pꝛo ipᷣa bonitatem ſaluatoꝛis iuocauit.
CAuarta pꝛogatiua ſacti antonij ðꝛ ſancta cõ
ſũumatio Cum em̃ centũ qͥnq; annoꝛũ eſſet:pꝛe⸗

dixit monachis ſui coꝛpoꝛis diſſolutionẽ iamĩ
minere.Cũq; mediocre incõmodũ ſenia mẽbꝛa

turbaſſet:poſt exhoꝛtationis vba grauiſſima:

vocatis ad ſe duobfratribꝰqui ſibi familiares

muli nouerit:ↄfidite in dño:qꝛ neceſſario reſur

rectionis tꝑe:h̊ coꝛpuſculũ:reſiliet incoꝛruptũ
Aeſtimẽtoꝝ aũt meoꝝ ſit iſta diuiſio:melotezʒ

⁊ paliũ trituʒ cuiſuꝑiaceo athanaſio epᷣo date

qð mihi nouũ ipᷣe detulerat. Serapion autem
epᷣs aliũ accipiat melotẽ: vos ciliciũ habetote

veſtimentũ:⁊ valete viſcera mea:antoniꝰenim
migrat:⁊ iam non erit in pñti ſeculo vobiſcum
vba ſfinierat ⁊ oſculantibꝰſe diſcipulis extẽdẽs
paululũ pedes:moꝛteʒ letꝰ aſpexit:ita vt ex hi⸗
laritate vultꝰ eius angeloꝝ ſanctoꝝ q̃ ad ꝑferẽ
dam aĩiaʒ eiꝰ venerant pᷣſentia noſceret᷑. Serua
uerũt mãdata diſcipuli ⁊ inuolutuʒ coꝛpus hu
mo operuerunt. Hic fuit antonij magni termi⸗
nus vite:cuius anima gaudet in celis Nos ve
ro deuotiõc ardẽtiſſima illũ venerari conemur

mus ad illa głiam in qᷓ is filius dei viuit et re⸗
gnat ꝑ infinita ſecula ſeculoꝝ.Amen.
¶ Sermo.lxiij.de liberalitate ſãcti gre

Soꝛij pape:, 2

pter quã deo homini

oꝛij pape: P deo Thomin
bus ſe amabilè exhibuitt

Zlarez eni d

H npiigr deug Zberg ie onln .
PVvba ſut iſta oꝛiginaliter.i’j. ad Corſ.
ix.ca. DPat deus pijſſimꝰ pr creaturis beneficia
ſua affluenter: ⁊ nõ impꝛoperat:vt Jacob aſſe
rit pᷣmo ca.ſue Cano. Pꝛoptera diligit illos q;
eũ imitari conãt᷑.eſt em ſimilitudo amoꝛis cau
ſatiua. Et vt inqͥt Seneca in tertio de bñſicijs.
Magni animi ẽ magnifici iuuare pdeſſe:qͥ dat
bñficia deos imitat᷑. Cũ aũt hᷣ̊ ex liberalitate ꝓ
ueniat:ideo gregoꝛiꝰ diuitias q̊s poſſidebat li⸗
beraliſſime diſpẽſauit. Eſt autẽ liberalitas que
hojeʒ nõ tm deo ſed etiã hoibꝰ amabilẽ reddit.
Vñ Zulliꝰ in pᷣmo de officijs ait. qᷓ; omnis
vtus nos ad ſe allicit:facitq; eos diligamꝰ:ĩ qͥ⸗
bus ipᷣa eſſe videat᷑:tñ iuſticia ⁊ liberalitas id
maxime efficit. ꝛopterea beatuʒ gregoꝛiũ cõ⸗
mẽdare cupiẽtes de ip̃ius liberalitate in pᷣſenti
ſmone dicemꝰ. Ob ipᷣaʒ nãq; dilexit eũ deus:
qꝛ vidit eũ hilarẽ in donando. Se cuiꝰ liberali
tate tria myſteria ꝓponimꝰↄtemplanda.
¶ Pꝛimũ dicit oppoſitionliiis.
¶Scdm determinationis.
¶ Tertiü tribulationis.

QOualit beaty grego oobpoſuit libe⸗

—

tatẽ vitio auaritie, Et are liberali
tasẽ virtus.cuiofficiũ ẽ donare Et

erãt. Vos inqᷣt hamo tegite: vos pris operite
coꝛpuſculũ.Et illud qͥſenis vr̃i cuſtodite ma⸗
datũ: vt nemo pᷣter veſtrã dilectionẽ locum tu⸗

Aau
ſchoo⸗

vt ſic eiꝰ interueniẽtibꝰ meritis ꝑuenire valen⸗

tfn

ficia

pee

ſelrx⸗
luſtiu
haber
gitd
GV
neq
ſatiat
baral

ue
eſfl⸗
mt
eiur
Upti
lote,
date
Ntem
note
mim
ſum
s
led.
pie
Senn
ush
lene
se
Nner
en

tate⸗

i⸗

s.
i

.
l
Et

num cotemplandum de liberalitate

4

bpti Gregoꝛij dicit oſpoſitiõis. Op⸗

nanq; illum auaricie que mater eſt ⁊ ra⸗

dix cucto:ũ maloꝛũ. Ande Tullius in.ij.de of
hicijs dicebat. Nullũ vitiũ deterius qᷓ; auaricia

⁊ pᷣſᷣtim in pᷣncipibus ⁊ rempublicam gubnan

tidus.Et Martiał cocus ait. Mõ ſibinec aliſ
ꝓgeſt dum viuit auarus. Et Saluſtiꝰ in catili
nario inqͥr.Auaricia fidem ⁊ ꝓbitatẽ ceteraſq;

bonas artes ſbᷣuertit.Et Aalerius li.ix. Aua⸗

ricia eſt latentium indagatrix lucroꝝ manifeſte

pꝛede voꝛago auidiſſima: neq; habendiſfructu

felix ⁊ querẽdi cupiditatemiſeria. Et iteꝝ Sa⸗
luſtius in catilinario. Auaricia pecunie ſtudiũ-
habet quam nemo ſapiens amauit vel concupi

uit:h quaſimał venenis imbuta coꝛpꝰ animuʒ
q; virilem effeminat:ſempꝑ infinita inſatiabił eſt
neq; copia neq; inopia minuit᷑. Cõtra iſtam in
ſatiabilem beſtiã voluit beatiſſimꝰ Gregoꝛiꝰ li⸗

beralitatis ſcutoſe munire. Nerũtamen vtꝑs

iſta iocundiꝰ expediat᷑ tria dubia declaremus.

¶ Pꝛimũ vtrũ liberalitas ſit vétus.
CScðm vtrũ ad liberaleʒ maxie ꝑtineat dare
¶ Tertiũ vtrũ liberalitas ſit pars iuſticie.
¶ Ad pᷣmum dubium rñdet Tho.vᷣa. Se.q.cx
vij.ꝙ ſicut dicit Augꝰ. in li. de libe.arbi. Hene

vti his qͥbus male vti poſſumus: ꝑtinet ad vir

tutem. Moſſumus auũt male ⁊ bñ vti non ſoluz
his queintra nos ſunt.ſ.potẽtijs ⁊ paſſionibꝰ

anime:ᷣ etiam his que extra nos ſunt.ſ.rebus

huj˖ÿius mundi ↄceſſis nobis ad ſuſtentatõʒ vite

Et ideo cum bñ vti his rebus ꝑtineat ad libe⸗

ralitateʒ: conſequens eſt vt liberalitas vtus ſit
Eſt em̃ liberalitas vt dicit Ariſto.iiij. ethico.
medietas qdam circa pecunias. Uñ ad libera
lem ptinet emiſſiuum eſſe. VUñ ⁊ alio nomie libe
ralitas largitas nominat᷑. qꝛ quod largum eſt
non eſt retentiuũ: ſᷣ emiſſiuum: q̃re materia li⸗

beralitatis remota eſt ipᷣa pecunia ⁊ qͥcquid pe

cunia menſurari poteſt. Nam vt dicit Ariſto.
iiij. ethi. Pecunias eſſe dicimus omnia quoꝛũ

dignitas numiſinate menſurat᷑: materia vᷣo ꝓ⸗

pinqua ſunt paſſiones interioꝛes m quas ho⸗
mo afſicit circa pecuniã. Et ideo ad liberalitatẽ
ðcipue ꝑtinet vt homo ꝓpter inoꝛdinataʒ affe

ctionem ad pecuniã non ꝓhibeat᷑ a qͥcunq; de⸗

bito vſu eius. Eſt auteʒ duplex vſus pecunie:
vnꝰ aũt ad eipᷣm qui viðꝛ ad ſumptus vł expẽ

ſas ꝑtinere. Alius aũt quo quis vtit᷑ ad alios
qð ꝑtinet ad datiões. vt videbit᷑ in ſequẽti du

bio. Is g liberalis eſt qui neq; ꝓpter inoꝛdina⸗
tum amoꝛem pecunie impedit᷑ a ↄuenientibus

ſ. I. expenſis. neq; a conuenientibus datiõibꝰ. Jõ
Artiſto. dicit. ꝙ circa dationes ⁊ ſumptus libe⸗

ralitas conſiſtit. Sed hic oꝛit᷑ difficultas vtrũ
liberalitas ſit maxima vtutum: ⁊ ſic poſſet pꝛo
bari. nom homies maxime amant᷑ ⁊ honoꝛan⸗

tur ꝓpter vtutem. Sed Ariſto. dicit in quarto

ethi. ꝙ inter vtuoſos maximeliberales amant:
ugliberalitas eſt maxima vtutum. In ↄtrariuzʒ
vigdet᷑ eſſe auctoꝛitas Ambᷣ.qui in pᷣmo de offi/
cis ait. Juſtitia excellentioꝛ videt᷑ liberalitate
ſed liberalitas gratioꝛ?.Et Ariſto.in.iij.rheto⸗
rice inqͥt. Yoꝛtes ⁊ iuſti maxime honoꝛantur:⁊
poſt eos liberales. Dicendũ itaq; m Tho. ꝙ
Ilibet vtus tendit in aliquod bonum. vñ q;to
aliqua virtus in melius bonum tendit tãto me

lioꝛ eſt. Liberalitas aũt tendit in aliq bonum

duplicit᷑. Ano modo pᷣmo ⁊ ꝑſe.alio mõ ex cõ⸗
ſequenti. ꝛimo qͥdem ⁊ ſe tendit ad oꝛdinã⸗
dam pꝓpꝛiam affectionem circa pecuniarum er
poſſeſſionũ vſum. Et ſic ᷣm hoc pꝛefert᷑ libera
litati temꝑantia que moderat᷑ concupiſcẽtias ⁊
delectationes ptinentes ad ꝓpꝛium coꝛpꝰ. Et
etiam liberalitati p̃ferunt᷑ iuſticia ⁊ foꝛtitudoꝗᷓ
oꝛdinant᷑ ad bonum cõmune. Ana in tempoꝛe
pacis: altera in tempe belli. Et omnibus pꝛefe-

HNam bonum diuinü pᷣeminet cuilibʒ bono hu
mano:æ in bonis hnmanis bonum publicuʒ pᷣ⸗

eminet bono puato. In qbus bonum coꝛpoꝛis
p̃eminet bono exterioꝛũ rerum. Alio mõ oꝛdi⸗
natur liberalitas ad aliquod bonum ex ↄſequẽ
ti. Et ſm hoc liberalitas oꝛdinat᷑ ad omia bõa
5pdicta. Ex hoc em̃ ꝙ homo nõ eſt amatiu pe⸗
cunie:ſequit᷑ de facili vtat᷑ ea: ⁊ ad ſeipſuʒ et

aad vtilitatem alioꝛũ ⁊ ad honoꝛem dei.Et vm
hoc habet quandam excellentiam ex hoc ꝙ vti
lis eſt ad multa. quia tamen vnumquodq; ma⸗
gis iudicat᷑ ſm illud quod pᷣmo ⁊ ꝑ ſe competit
ei qᷓ; m id quod conſequenter ſe habet. Jõ di⸗

cendum eſt liberalitatem non eſſe maximã vvtu⸗

tum. Ald argumentum vo reſpondenduʒ ꝙli⸗
berales maxime amant᷑ non qͥdem amicicia ho
neſti. I. vt melioꝛes: ſed amicitia vtilis: qꝛ ſunt
vtilioꝛes in exterioꝛibus bonis:que cõmuniter
pomies cupiũt. Et ꝓpter eandem etiã cauſam
clari reddunt᷑. C Scoᷣm dubiũ fuit vtrũ adli⸗

beralem maxie ꝑtineat dare· Et ꝙ ſic patet per
Ariſto. qui dicit in.iiij.ethi.ꝙ liberalis eſtſuꝑ⸗
abundare in datione. Ratio eſt qꝛ ꝓpꝛium eſt
liberalis vti pecunia: vſus auteʒ pecunie eſt in
emiſſione ip̃ᷣius. Nam acquiſitio pecuniemagl
aſſimilat generationi qᷓ; vſui. Emiſſio auteʒ alt
cuius rei q;to fit ad aliquid diſtantius tanto a
maioꝛi vtute ꝓcedit.Sicut ptʒ in his ã ꝓijciu/

tur. Et ideo ex maioꝛi vtute ꝓcedit Pnis

emittat pecuniã dando eam alijs q; expenden⸗
do eã circa ſeipᷣm:ꝓpᷣum eſt aũt vᷣtutis vt pꝛeci
pue tendat in id qð ꝑfectius eſt.Nam vxtus eſt
fectio dam.vt ðꝛ in.vij.phiſicoꝝ.Et ideo li
eralis maximelaudat᷑᷑ ex datione. Quare iur
conſulti donatiõem liberalitatem vocant. ſicut
ptʒ. C. de donationibus.l.ſi donatio.l.ſiauia.
.l.ſi patri. ff. mandati.l.idemq;· S·finali. Et de
bet eſſe donatio ex liberalitate nõ in neceſſitate:
q? in neceſſitatibus nemo liberał exiſtit: ⁊æ do⸗

nari videt᷑ ꝙ nullo iure cogente cõcedit᷑. vt.ff.
de dona. l. vonari. Debet etiam qͥ donat dona⸗

re deſuo nõ de alieno. Ande Cato in oꝛatione
in catilinã quam Saluſtins recitat ait. Jaʒ pꝛi⸗

dem equidem nos vera vocabula rerum amiſi
mus.qꝛ bona aliena largiri liberalitas: malarũ

rerum audacia foꝛtitudo vocat᷑. MNec ad libera

litatem ſpectat donare meretricibus ⁊ hiſtrioni

Reiant venatorvus el hrerclo. g⸗
dubiũ fuit vtrum liberalitas ſitꝑs iuſti

bus.yvt. C. de dona.l.donationibus.⁊.lxxxvj
Tertiu

cie cꝙ;

as. iuſticiam ⁊ beneſicentiã: quam qdam beni⸗
ginitatem aut liberalitatem vocant. Et ſi obijce
retur:qꝛ iuſticia reſpicit debitũ: liberalitas aũt

non. Reſpondet Tho. ꝙ liberalitas a ſi non at
tendat debitũ legale:qð attendit iuſticia: atten

dit tamen quoddã debitum moꝛale: qð attendi
tur ex qdam ipᷣius decentia nõ ex hoc ꝙ ſit al⸗

treri obligatus: vñ minimũ habet de raiõe debi
ti. HMam datoꝛ non obſtantibꝰ omnibus ädam
vrbanitate donare debet quaſi ex debito. vnde

*

in.c.j.de dona.dicit textus. hanc ſibi quodam

modo nobilitas legẽ impoſuit: vt debereſe qðᷣ

ſponte tribuit exiſtimet. Ad hec inſtaret aliqͥs:

Couenienter dare ꝑtinet ad beneficentiam ⁊ mi

ſericoꝛdiã que ꝑtinent ad charitates. ̊ liberali⸗
tas magis eſt ꝑs charitatis qᷓ; iuſticie: Ad hoc
dicit Tho. ꝙ datio beneficij ꝓcedit ex eo ꝙ hõö
eſt aliqualirer affectus circa pecunias dum eas
non ↄcupiſcit neq; amat:ſᷣ delectabiliter expoiĩt
vnde nõ ſolum amicis ſ etiaʒ ignotis dat quãä⸗

do opoꝛtet. licʒ & liberalitas a iuſticia differat:

ꝑ hoc qꝛ iuſticia alteri quod eſt eiꝰ: liberalitas

autem exhibet quod ſuu eſt: habet tamẽ quan⸗

dam cum iuſticia ↄuenientiam: qꝛ pᷣncipaliter ẽ

ad alterum ſicut et iuſticia licet m aliã rationẽ
Ex pᷣdictis dicere poſſumus ꝙ quiliberalis eſt
voluntariã paupꝑtatem nõ hoꝛret.ex q̃ vere dij

uitie 2 animi libertas ſequunt᷑. Ande Aaleriꝰ

li. iiij. ait. Locupletem fabꝛicium faciebat non

multa poſſidere:ſᷣ pauca deſiderare. Liberali-

tas etiam ad charitatem ad miſcdᷣiam ad beneſi

S„.
—

c videt ex vbis Ambꝛo. quiin pᷣmo ð officijs
ait. Juſticia ad ſocietatem generis humani re⸗
fertur. Societatis em ratio diuidit᷑ in ptes du⸗

centiam ⁊ ad magnifica queq; inclinat atq; diſ⸗

ponit. Sicut clarius in ſequenti myſterio appa

explicabit᷑.

COQugliter beatus Gregoꝛius ppter

rebit:in quo liberalitas beati Gregoꝛij plenius

liberalitateʒ expoſuit pecunias adcõ

ſtruéda monaſteria:et ſubuenit pau⸗

peribꝰ et egenis atq; pegrinos et pau

beres benigne cibaut.

5

.

U

.
- .. 2
. . . * . „ —
2 . .

meétemplandum de uberalitate

ſiſtit liberalitas beati Oregoꝛij. Et qᷓuis poſſz
ecendich multa ſint q̃

llultrs t:illa tmi

ij magniſica diſpenſatio. Ab ipᷣa quippe li⸗
beralitate ꝓuenit magniſicentia:q̃ eſt ſpecialis

2

mi ampla q̃dam ⁊ ſplendida ꝓpoſitiõe cogita⸗
tio atq; adminiſtratio. Cogitatio aũt refert᷑ ad

interioꝛem intentionẽ. Adminiſtratio vo adex·

rerioꝛem executõeʒ. Mꝛopterea inqͥt Ariſto. in
iiij.ethi coꝝ ꝙ non omis liberał eſt magnincꝰ.

ſcʒ qtum ad actũ:qꝛ deſinit ſibi ea qbus vti ne⸗
ceſſe eſt ad actũ magniſficũ: tñ omnis liberał ba
bet habitũ magniſicentie vel actũ vel in pꝛopin

qua diſpoſitiõe. Et vt ait Tho. Marie magni

ficentie pñt dici ⁊ ipi ſumptus qbus vtitur ma
gnificus ad opus magnũ. Et ipa pecunia qua
vtif̃ ad ſumptus magnos faciendos ⁊ amoꝛ pe

cunie quem moderat᷑ magnificus:ne ſumptus

magni impediant᷑. hec magnificentia in beato

Gregoꝛio effulſit. Qui ſtirpeſenatoꝛia genitus

ex pre Coꝛdiano ⁊ ĩe Siluia cuʒ ſummũ phi

loſophie apiceʒ in ipᷣa ſui adoleſcentia attigiſſʒ:

ac rerum ⁊ diuitiarũ copia plurimũ abũdaret:

cogitauit omnia deſerere ⁊ in religionẽ ſe tranſ⸗
ferre:⁊ patre oꝛbatus ſex mõaſteria in Sicilia

conſtruxit:⁊ ſeptimũ intra menia vrbis in ho⸗

noꝛem ſancti Andree in ꝓpᷣa domo fabꝛicauit:i

quo relictis ſericis auro gemmiſq; radiantivus
uili monaſtico habitu tegebat᷑: vbi ad tantaʒ ꝓ

fectionem in bꝛeui deuenit vt in ipᷣo ſue ↄuerſio

7 „ „ „

nis initio poſſet iam in ꝑfectoꝛum numero com
Secundũ quod illuſtrat liberalitatẽ

putari. C¶

beati BGregoꝛi dicit᷑ determinatois
An ano vigere debemus in quo determiate cõ⸗

liberalitatem beati Bre⸗

uſtratliberalitaté bti Grego/
penſatio. Ab ißa quippeli⸗
virtus. vt docet Ariſto. Et Tho. a. e q. cxx
xiiij. Et vt Cicero ait in ſua rhetoꝛica. Eſt ma⸗
gniſicentia magnarũ rerum ⁊ excelſarũ cum ani

anh

hegtit
Thol
inchtn
aus
plera
N
borum
Gpisl
pofna⸗
ſiquoch
Plitarel
ſbiat
cum
caden
feapiſ⸗
lo lelp
ſot inp
lbat
ſteradi
genten
reſoet
benter.
deifpit
ponufe
ſeunbus
nonachi
buenied
Reifan
ice pon
Nenc

mal⸗
icie
Je
busd
hen
Ghor
a
mighe
ſlAlo
legtios
gluit
heleofn
Ziuſton

ſuit

ninwe
mag
benen
nce
lge.
fnrch
ſen

cd
oe
lenns

DM
Hol

innͤs
inecc⸗

hoſi
nbre⸗

4

lpeli⸗
is

ee

nanr

ia⸗
fd
exr
ein
nio.
vine⸗
ahr
p
e
in
pe⸗
us
o
uuns
ipi
⸗
lae:
Ganl⸗
e
ho⸗
nitij
1n6
ft
vom

beati Gregoꝛij dicit̃ pia largitio. Nam licz lar⸗
giri elemoſynas ſit actus charitatis. vt inquit
Tho.Sa.pe.q xxxij.iñ ꝑtinet ad liberalitatem

£

inq;tum liberalitas aufert impedimentũ huius
actus qð eſſe poſſet ex ſuꝑfluo amoꝛe diuitiarũ

ꝓpter quem aliqᷣs efficit᷑ nimis retẽtiuus earũ.
Ideo Ariſto.dicit.iiij. eihi.q dare aliqͥd ꝓpt᷑

bonum eſt actus liberalitatis. igit᷑ beatus Gre

goꝛius in quolibet ſuo ſt atu ad largiendum ele
moſynas pijſſimus erat. Quadam aũt vice dũ
in quodam ſuo monaſterio vbi abbas erat ſcri/
ptitaret angeꝰ domini in ſpecie naufragi affuit
ſibiq; miſererilachꝛymabiliter poſtulauit. Cui
cum Gregoꝛius ſex argenteos dari pꝛecepiſſet:
eadem die iteꝝ redijt ſeq; multa ꝑdidiſie pauca
recepiſſe ꝓhibuit:qͥ cum ab eo totidem argẽte

os recepiſſet. Iterũ tertia diereuerſus miſereri

ſibi impoꝛtunis vocibus ⁊ clamoꝛibus poſtu⸗

labat. Sed cũ Gregoꝛius a ꝓcuratoꝛe ſuimõa⸗

ſterij didiciſſet nihil dari poſſe p̃ter ſcutellam ar

genteam quam mater ſua cũ liguminibꝰ mitte⸗
re ſolebat:illam ſtatim dari pᷣcepit: quam ille li

benter accipiens letus abſceſſi.lhic vo angelꝰ

dei fuit:vt in ſequentibus declarabit᷑. Suʒ võo

pontificalem honoꝛẽ fuit aſſecutus nõ ſolũ pꝛe⸗
ſentibus ſ̃ etiam longe poſitis ⁊ in monte ſinay
monachis neceſſaria miniſtrabat. omia inin
per indigentiũ ſcripta habebat ⁊ eis libersliter

ſbueniebat. Monaſteriũ hieroſolymis iſtituit

⁊ dei famulis in illo degentibus neccſſaria mit
tere ꝓcurabat. Tribus q; milibus ancillis dei

ri annualit offerebat. ¶Tertiũ qð illuſtrat libe
ralitatem bti Gregoꝛij ðꝛ benigna cibatio Quo
tidie nãq; in ſua mẽſa pegrinos q̃ſlibʒ ĩuitabat
Inter qͥs die q̃dam vnus acceſſit in cuiꝰ mani⸗
bus dü ipᷣe ex humilitate aquã fundere vellet:
ↄuerſus vrceũ accepit.Sʒ repente cũ in eiꝰ ma
nibus aquã fundere voluit:mox euanuit.Cũ⸗

q; hoc factum ſecũ ipᷣe miraret᷑:eadẽ nocte dñũs

ꝑ viſionem dixit. Ceteris diebꝰ me in mebꝛis
meis:heſtemo aũt die me in memetipᷣo ſuſcepi⸗
ſti.Alio aũt tꝑe pᷣcepit cancellario vt duodeciʒ

pegrios ad pꝛandiũ inuitaret:qͥ ꝑgens iuſſa cõ

pleuit.dum aũt ſimul diſcũberent intuẽs papa
tredecim numerauit: ⁊ accerſito cancellario cur
ʒ iuſſioneʒ ſuã tredecim inuitare pᷣſumpſerat re
quiſiuit:quos cancellariꝰ numerãs tm duode⸗

cim inueniẽs ait Crede mihi nõ ſunt niſi duode
cim:a animaduertit Gregoꝛiꝰ virũ ꝓpiꝰ diſcũ⸗

bentem vultũ crebꝛo mutare ⁊ nüc adoleſcẽteʒ

nunc vo ſibi vetulũ veneranda q̃dam canicie ſi

mulare.Finito aũt ↄuiuio illũ in cubiculũ indu
xit vehement adiurans: vtei ſe nomenq; ſuum
ſii ꝓdere veret. Qui reſpondens ait. Et quid

.—

liij.

eſt ꝙ interrogas de nomie meo að eſtmirabile
lerũtamen ſcito ꝙ ego ſum ille naufraguscui
ſcutellam argenteãa tribuiſti: quam tibi miſerat
cũ leguminibus mater tua.Et h̊ tibi ꝓ certo ſit
cognitũ qꝛ ab illa die quo mihi ſic feciſti pꝛede⸗
ſtinauit te dñs fieri eccleſie ſue pᷣſulem ⁊ Petri
apoſtoli ſacceſſoꝛem. Cui Gregoꝛiꝰ.Et tu quõ
hoc noſti.At ille. Qm angelus ſum: ⁊ me tibi
dñs nunc remiſit:vt te ſemꝑ debeam ꝓtegere:
⁊omne qð petieris ꝑ me apud ipᷣm valeas im⸗
petrare:ſtatimq; ab eo diſparuiit.

Codeus multipliciter magnificauit
eatum BGregoꝛium ꝓpter lberalita⸗
temnm. ELapitulu. II.

ↄtemplandũ de liberalitate bti Gre⸗

goꝛij dicit᷑ retributio. Noluit qdem

deus retribuereſancto Gregoꝛio abundantem
mercedẽ:qꝛ non vult deliberalitatea nobis ſu/
perari. Idcirco eũ magnificauit pᷣcipuei tribꝰ.
CPꝛimo in aſſumptieon.
CSccũdo in exauditidbe.
CTertio in cõmendatienr.
TWꝛio magnificauit de btm Gregoꝛiuin in
aſſumptõe. Nam cũ electꝰ fuiſſʒ ab oi plebe põꝰ
tifex maximꝰ moꝛtuo Melagio papa fugere vo
luit.Et cũ non poſſet ꝓpterea qꝛ die noctuq; ꝓ
pter eum poꝛtas vrbis Romani cuſtodiebant.
mutato habitu a qbuſdam negociatoꝛibꝰ obti-
nuit:vt in qͥdã dolio ſuꝑ ãdrigam de vrbeedu⸗
ceret᷑:qͥ mox ſiluas expetijt ⁊ cauernarum lati
bula reqͥſiuit:ibiq; tribus diebꝰ latuit. Nerũta
men du die ſollicite qreret᷑:colũna lucis pᷣfulgi
da a celo depẽdẽs ſuꝑ locũ in quo latitabat ap⸗
paruit. In q̊ colũna ãgelos aſcendẽtes ⁊ deſcẽ⸗
dentes qdam recluſus aſperxit. Moxq; ab vni
uerſo pplo capit᷑ trahit᷑ ⁊ ſummus põtifex oſe⸗
cratur. C Scdo magniſicauit deus btiñ Gre⸗
goꝛiüũ in exaudinioõc. Nam exaudiuit illũ ꝓtrai
ano depcantem. ſicut ſcripſi in drageſimalino
ſtro in tractatu de iuſticia dei. Exaudite inſuꝑ
fuerũt pces illius: di peſtis vrbẽ crudeliſſime
deuaſtaret. Oꝛdinauit em̃ tũc quodam paſcali
tꝑe ꝓceſſiones cũ letanijs ꝑ ciuitatis circũituʒ
fieri.Dũ vo depoꝛtaret᷑ imago beate virginis:
quã btũs Lucas depinxerat.Ecce tota aerl in
fectio ⁊ turbulentia imagini cedehat:acſi ipſa,ʒ
imaginẽ fugeret ⁊ eiꝰ pntiaʒ ferre nõ poſſʒ Sic
qꝙᷓ; poſt imaginẽ mira ſerenitas ⁊ aeris puritas
remanebat.tũc in aere iuxtaimaginẽ audite ſũt
voces angeloꝝ canẽtiũ. Regina celi letare allła
quia quem meruiſti poꝛtare alleluia. Reſurre⸗
xit ſicut dixit alleluia. Statiq; btũs Gregoꝛiuſ
qð ſequitur adiunxit.Oꝛa ꝓ nobis denelk.

— *

iin maxima ven

Tiüc Sregoꝛiꝰ vidit ſuꝑ caſtrũ Creſcẽtij ange⸗
lum dñi qui gladiũ cruentatũ detergẽs in vagi
nam reuocabat. Intellexitq; Gregoꝛiꝰ ꝙ peſt
illa ceſſaſſet. Et deinde caſtrũ illud caſtrũ ſãcti
angeli eſt vocatũ. Amplius qᷓ; gte fuerunt deo

oꝛationes eius oſtendit angelus qui ſibi in mii/

ſaclara voce reſpondit. Cum enim in die paſce
opud ſanctã mariã maioꝛem miſſam celebꝛaret:

Pax domini ꝓnunciaret. Angelus domi al⸗

ta voce reſpõdit. Et cum ſpũ tuo. AUnde papa
Apud illam eccłam in die paſce ſtationem facit:
nec ſibi cũ dicit Pax domini in huius miracu⸗
li teſtimoniũ reſpondet᷑. ¶ Tertio magniſica/

uit deus beatũ Hregoꝛiſi in cõmendanoe. TCẽé⸗

poꝛe nanq; eius fuit qͥdaʒ heremita vir magne

yirtutis qui omnia reliquerat ꝓpter deuʒ: ⁊ ni C
Hhilpᷣter vnam gattam poſſidebat. Cui blãdiẽs

cebꝛo quaſi cohabitatricem in ſuis gremijs re
fouebat. Oꝛauit &ᷓ ad dñm vt ſibi oſtendere di⸗
gnaret᷑ cum quo future remuneratiõis manſio
nem ſperare debuiſſet: qui illius amoꝛe nihil ex

reuelatur vt cũ Gregoꝛio romano põtifice man

ſionem ſibi ſperare deberet. Atille foꝛtiter inge
miſcens parũ ſibi voluntariã pauꝑtatem ꝓfuiſ

ſe putabat:ſi cum eo remuneratiõz reciꝑet qͥ ti;
tis mũdanis diuitijs abũdaret. Cum ́ Grego
rIij diuitias ſue pauꝑtati die noctuq; ſuſpirädo

conferret. Alia nocte audiuit deum ſibi dicẽteʒ

Kuun diuitem nonpoſſeſſio diuitian faciat ſad E ſe
cdupiditas. Cur audes pauptatem tus Grego⸗

rij diuitis comꝑare:qͥ magis illam gattã quã

iii. Aug .li. xii deci. dei. Miſcpia ẽ cõpaf
ſio miſerie alteriꝰ.i. paſſio aliene miſerie in nſo
coꝛde. Et eſt ppᷣe ad alteꝝ nõ ad ſeipᷣm:niſi pᷣm

HGille tantas diuitias quas non amãdo ſed cõ⸗
temnendo cunctiſq; liberalit᷑ largiendo diſpgit
Itaq; ſolitarius deo gras retulit: ⁊ qui meritũ
ſuum diminutũ putabat ſi Sregoꝛi compare⸗
tur:oꝛare cepit vt cum eo manſionẽ qñq; acci⸗
pcre mereret᷑. Pꝛopterliberalitatẽ itaq; ſuam
aliaſq; vtutes tandem ad celeſtia regna de⸗ illũ

pduxit. Cum em̃ ſediſſet annis tredecim menſi-

bus ſex ⁊ diebus decem: plenus oꝑibus bonis
migrauit a coꝛꝑe:accepitq; coꝛona eternam vi⸗

te. ad quam nos ꝑducat Jeſus benedictus filiꝰ

dDei. AmmenM.
CGBermo ſexageſimuſquartus de mi

5

ſericoꝛdia ſancti Martini cõ

pauperi beatus erit. Scribuntur
hec vba oꝛiginaliter ꝛouerbio.
lj. ca. Ad laudem ſancti Mar

.

eratiõe habet᷑ a cũctis chꝛiſtico

Wi miſeretur

aſſumpta. In collegio cõfeſſoæ

lis beatus Martinus. MNam ⁊ eccła feſtũ eius

ſtatuit q;tum ad operũ ceſſatiõʒ ſolenniter foꝛe
Fuanduʒ:⁊ officiũ illius cum ingenti ſono eius
noiĩs celebꝛat.qdð in pleriſq; eccleſis vſq; ad di⸗
em octauũ ꝓtrahit᷑: ꝓpterea dignũ ⁊ rationabi

le eſt in ſolennitate illius laudibus eum pſequi

qͥbus poſſumus. In quo ⁊ ſi multe vtutes exi⸗

mie vere perſtiterint : nibilominus miicoꝛdia
veld ſydus radiantiſſimũ fulſit. Idcirco ĩhoc

mone ſub titulo de miſericoꝛdia erimus verba

facturi.Ob quã deipᷣo gloꝛioſiſſimo ſancto di/
cuntur vba in themate poſita. In quibus tria

myſteria ꝓponimus contemplangdga.
CPꝛimũ dicit acceptationis.
Becundũ exaltationis.
rtiũ gloꝛiſicationis.

de his que inducunt nos ad illam,at-

ü

d
raſ

₰

mẽdat᷑. Sʒ us qd ſit declaremꝰ. Et ad h dicit

quãdã ſiłlitudinẽ.nam ad ſeipᷣm nõ eſt ppᷣe miſe
ricoꝛdia:ſᷣ doloꝛ.puta cũ patimur aliqð crude⸗

le in nobᷣ. Ita etiã ſi ſint aliq̃ ꝑſone nob ↄiũcte:
vt ſint q̃ſi alidqd nr̃i puta filij vel parẽtes in eoꝝ
matx nõ miſeremur:ſłᷣ dolemꝰ.ſicut in vulneribꝰ
ꝓpꝛijs.Et ſm h ppᷣs dicit. v. eth. duꝝ eſtex
pulſiuũ miatiõis. Miſcdᷣia itaq; ꝓut diẽ tri⸗
ſticiã de alienis mal ſepiſſime in ſcpᷣturis lauda

tur. vñ Zach. vij. c. ait. ec diẽ dñs exercituũ

Judiciũ veꝝ iudicate: miſcdᷣiaʒ ⁊ miatões fa
cite vnuſqᷣſq; cũ ꝓxio ſuo.Et ſapiẽs Pꝛouer.
xxj · ca. Facere miſcdᷣiaʒ ⁊ iudiciũ magis placet
dñno qᷓ; victie. Et Ecci. ſiij.c. Eſto pupill miſe⸗
ricoꝛs vt pr ⁊ ꝓ viro mr̃i illoꝝ: ⁊ eris velut fi⸗
lius altiſſimi obediẽs:⁊ miſerebit᷑ tui. Et Oſee
vſ. c. Miſcðᷣiaʒ volo ⁊ nõ ſacriſiciũ.Et ſapiẽs
Pꝛouer. xiiij.c.honoꝛat deũ q̊ͥ miſeret᷑ pauupe
ris.Et Dauid in pſal.cxf. Jocundus homo qdq
miſeretur commodat.Et Paulus ad Ephe.

ecõmendatione miſericoꝛdie et

lypeho
Aaadie
fircan

T Tꝛimũ qð occurrit ↄſideranduʒz de miſcvia
dꝛ cõmendatio.qᷓ;tũ.ſ. miſcdᷣia in ſcᷣtura com/

Peirn
annato
boolt⸗
lijnoh
ti ſin

Poyplen
delocat
aarmire
ELc
lerveſ
Beri
¶Sct
mieric
Witas
one.
Gipu
paretl
oße⸗
lernin
ſeo?
tui

nplarie

dilctovan

ſoncnrie
W

ſtſni⸗
ignann
nogen
pepetti
loſche
amphe
ngoräe
Mſe

ine

ſichi
Acom/

Adit

nalin
ichi
Einm
n

nick⸗
ige:
geor.
ei⸗
cher

dini⸗

8laud⸗
bcrehi
oosf
uu.

palet

lnte⸗
aut ⸗
Vſe

ſpies
baue

no
Epe

iii.ca. Eſtote inuicẽ benigni miſericoꝛdes. Et
VPetrus ſᷣma ſua canonica.c.iij.Om̃es vnani⸗
imes in oꝛationc eſtote cõpatiẽtes fraternitatis

amaroꝛes miſericoꝛdes modeſti hſiles. Et am
bꝛo. lxxx vj.di. ca. In ſingulis miſcvia plenitu
do vᷣtutũ ẽ. Et Hiero.lxxx vj.di.c.Qui clemẽ

tiã nõ hʒ:nec indutꝰviſcera miſcdie:etiã ſi muil

tũ ſpũalis ſit nõ adimpletlegẽ xpᷣi.Et Augꝰ in

xiiij.de ciui.dei.inqᷣt.Lõge meliꝰ ⁊ humanꝰ et
pioꝝ ſenſibꝰaccomodatiꝰ Cicero in ceſaris lau

de locutꝰ eſt vbi ait.Nulla de vtutibꝰ tuis nec
admirabilioꝛ nec gratioꝛ miſcdðᷣia. Et ſaluatoꝛ
n᷑ Luce.vj.ca.Eſtote miſericoꝛdes ſicut ⁊ pa⸗
ter veſter celeſtis miſericoꝛs ẽ᷑. Et at.v.ca.
HBeati miſericoꝛdes qm̃ ipᷣi miſcviaʒ ↄſequent᷑
¶ Scʒ qð occurrit ↄſiderãdũ circa miſcdiaʒ
ðꝛ inductio Sunt qͥpe multaq nos inducũt vt
miſericoꝛdes ſimus ¶Et pꝛimũ ẽ pncipi noſtri
vnitas. Sumus em̃ omes ex vno patre et vna

matre. Vñ Augꝰ libᷣ. de diſciplina xpᷣiana ait.

Si putamus nõ eſſe ꝓximos:niſi qͥ de eiſdem
parẽtibus naſcunt᷑. Adam ⁊ euam intẽdamus
⁊ om̃es fratres ſumus.Eſt adhuc in nobis fra
ternitas ſpiritualis inq;tum ſumus ex vno pa⸗
tredeo ⁊ vna matre eccłia Scðm qð nos indu
cit ad miſericoꝛdiã eſt nature cõfoꝛmitas.Oẽs
quipe holes eiuſdẽ ſpeciei ſũt atq; nate.Pꝛo⸗
pterea dicebat Eſa.lviij.Cũ videris nudũ ope

ri eũ:⁊ carnẽ tuã ne deſpexerio Certi deiex
emplaritas.Eiꝰem̃ ẽ ꝓpꝛiũ milereri: vt patʒ in

oĩ ſcriptura vtriuſq; teſtamẽti:ficut in q̃drage⸗
ſimalinr̃oſcripſi ĩ pmone ð miſcðia dei ¶C Ter
tiũ ↄſiderãdũ de miſcðia ðꝛ dilatatio. Ad ipᷣaʒ
nanq; dilatauit coꝛ ſuũ beatus martinus: qᷣ cõ⸗
paſſus eſt triplici ꝓximoꝝ neceſſiraitt.
¶ Secundo coꝛpoꝛali.
¶ KTertio ſpirituali.
CNꝛimo cõpaſſus ẽ beatꝰmat
neceſſitati pximoꝝ tẽpoꝛali: dũ em eẽt adhuc
cathecuminus in adoleſcẽti etate.Quodã hie⸗

mali tꝑe ꝑ poꝛtã ambianenſiũ tranſiẽs:paupe⸗
rem quẽdã nudũ obuiũ habuit:qͥ cũ a nullo ele ¶
moſynã accepiſſet.Martinꝰ hũc ſibi ſᷣuatũ in
telligẽs. arrepto enſe:qꝛ militie deſeruiebat cla
midẽ ſuã diuidit.⁊ ꝑtem tribuens pauperi:tm̃
reliqua rurſus q̃ ſupererat induit᷑. Sequẽti igi C Scoð
¶ Tertio in miraculoꝝ oꝑatione.

tur nocte xpᷣm clamidis ſue q̃ pauperẽ texerat

ꝑpte veſtitũ vidit:ipᷣmq; ad circũſtantes ange⸗
los ſic loquẽtẽ audiuit.Martinꝰ adhuc cathe
cuminꝰ hac me veſte cõtexit. AUñ vir ſancènõ
in gloꝛiã eſt elatus:ſed dei bonitatẽ cognoſcẽs
cum eſſet annoꝛũ.xviij.baptiʒari ſe fecit.Atq;
ad inſtantiã ⁊ impoꝛtunitatem tribuni ſui ꝑx bi
enniũ militauit.Deinde reiicta militia ad ſactũ

feſtatiõe deſiſteres ⁊ te factoꝝ tuoꝝ

arrinꝰ ex miſcia

hyarium pictauieſeʒ epiſcopũ pꝛexit:a quo fu
it acolius oꝛdinatus Legit᷑ adhuc in dialogo
ſeueri ⁊ galli diſcipuloꝝ beati martini.ꝙ marti
nũ in quadã feſtiuitate ad eccleſiã tendentẽ dũ
epᷣs erat:pauper qͥdã nudus ſecutus eſt οar
tinus autem pᷣcepit archidiacono: vt egentem
veſtiret. Sʒ cij hoc ille facere diſtuliſſet: ingreſ

ſus martinꝰ ſecretariũ tunicã ſuam illi tribuit⁊

ↄtinuo abſcedere iuſſit.Cũ g archidiaconꝰ mo

neret vt ad ſolẽnia ꝑagẽda ꝓccderet ille ð ſelo⸗
quẽs rñdit:ſe ire nõ poſſe donec pauꝑ veſtẽ ac

cipiat. Archidiaconꝰ vo nõ intelligẽs.qꝛ cum
extrinſecꝰ capa tectꝰ eẽt.ipᷣm nudũ interi non

videbat:pauperẽ nõ adeſſe rñdit.Atille Mi⸗
hi inqᷣt veſtis deferat᷑ ⁊ pauꝑ nõ deerit veſtien
dus. Cõpulſus ille a fo⸗ vadit:⁊ qnq; argen
teis tunicã vilẽ ⁊ curtã rapiẽs añ pedes marti⸗

ni iratꝰ ꝓiecit.Quã ille ſecreto induit cuiꝰ ma⸗

nice vſq; ad cubitũ ⁊ lõgitudo vſq; ad genu ꝓ⸗

tẽdebat᷑.⁊ ſic miſſazʒ celebꝛaturꝰ ꝓceſſit.dũ aũt·

miſſaz celebꝛaret giobeigne⸗ ſup caput eius ab
paruit:⁊ a multis ibidem viſus erat. ¶ Secdo
cõpaſſus ẽ beat martinꝰex abundati ſua miſeri

coꝛdia ꝓximoꝝ neceſſitati coꝛꝑali. Haã inter ce

tera ð ipo narrat᷑ ꝙ pariſiꝰ lepꝛoſũ quẽdã hoꝛ
ribilẽ ſatis obuiũ habuit: quẽ oſculatꝰ eſt atq;
bñdixit qͥ ſtatim mũdatꝰ ẽ. ¶ Tertio cõpaſſus
martinꝰ neceſſitati ꝓximoꝝ ſpũali.Nã pecca
toꝛes ad pniazʒ hoꝛtabat᷑: às ad pniaʒ ↄuerſos

cõpaſſionis ſinu recipicbat.Cuʒ aüt diabolus
ipᷣm repᷣhẽderet.Cur ſemel lapſos ad pniaʒ re⸗ ,

eniteret:

ciperet.rñdit.Si tuipᷣe o miſerabilis Ponrs in⸗

ego ↄfiſus ĩ dño tibi eiꝰ miſcdᷣiam pollicerer.

¶ Qualit deꝰ exaltauit beatũ martinũ
quẽ voluit ĩmaxima veneratione ab
hoibꝰ haberi:.atq; timeri a demonibꝰ

⁊ clarere miraculis:¶ Caplm: .

ati martini: dicitur exaltatiõis ppr
liſericoꝛdiã quippe ceteraſq; vtutes eius fuiẽ

a deo exaltatus maxime in tribus.

C Pꝛimo in hoſtiü opinione.

o in demonu fugatione.

C Pꝛimo exaltat fuit a deo ĩ hoiuzʒ opinione.
deo qᷣdem faciente homines uliꝰ tẽpoꝛis marti
lũ venerari conabant᷑:de quo erat opinio com

munis ⁊ fama ex euidentia facti: qꝛ ſanctꝰ erat
72 a mundo totaliter ſeparatus. Cuʒ aũt plebo

Turonica epiſcopo careret:ipᷣm plurimum re⸗

riũſcõtemplandũ de miſeri coꝛdia be

cõuenerãt eo ꝙ defoꝛmis eẽt habitu ⁊ vultu de
ſpectus reſiſtebãt:inter quos pᷣcipuus fuit qui
dam noie defenſoꝛ. Sed qͥdã accepto pſalterio
pꝛimũ qͥ ſibi occurrit pſalmũ legit vbi h̊ vſus
erat.Ex oꝛe infantiũ ⁊ lactentiuʒ deus pꝑfeciſti
laudẽ ꝓpter inimicos tuos vt deſtruas inimi⸗
cũ ⁊ defenſoꝛẽ.Et ſic iſte defenſoꝛ fuit ab oĩbus
ↄfutatus.Oꝛdinatus itaq; epᷣs cuʒ populi tu⸗
multũ nõ ferret duobꝰ vo milibꝰextra vꝛbẽ mo
naſteriũ ↄſtituit.vbi cũ.lxxx.diſcipulis ĩ m ta
abſtinẽtia vixit.Nã ibi vinũ nemo nouerat ni⸗
ſi quẽ infirmitas coegiſſet. ollioꝛ habit ibi
ꝓ crimine erat. plurime ciuitates de his epᷣos
eligebãt.Quodã tꝑe martinꝰ valentinianũ im
ꝑatoꝛẽ ꝓ quadã neceſſitate adijt. Sed ille ſciẽs

eum velle petere qð ille nolebat dare. foꝛes pai-

latij ſibi claudi fecit. At martinꝰ ſemel ⁊ iteꝝ re
pulſam paſſus cilitio obuolutꝰ⁊ cinere conſper
ſus ꝑ vnã hebdomadã cibi ⁊ potus abſtinẽtia

macerat᷑. Tũc monẽte angelo ad palatiũ venit
⁊nullo ſibi ꝓhibente ad imꝑatoꝛẽ vſq; puenit

quẽ cũ veniẽtẽ videret:iratꝰ:quia fuiſſet admiſ
ſus ei aſſurgere noluit donec cellaʒ regiã ignis

operiret:⁊ ipᷣʒ imꝑatoꝛẽ a ꝑte poſterioꝛi ignis

ſuccenderet.Tunc ſancto iratꝰ aſſurgens vᷣtu⸗
tem diuinaʒz ſe ſenſiſſe cõfeſſus eſt. multũq; ipᷣm
cõplectens ſibi oia anteꝙᷓ; rogaret ↄceſſit:mul⸗
taq; munera obtulit.ſed martinus non accepit
¶ Scvdo exaltauit deꝰ beatũ martinũ in demo⸗
num fugatiõe Sepe nãq; demones ab obſeſſis
coꝛpoꝛib effugauit. In dialogo aut Seueri et
galli legi᷑ ꝙ quedaʒ vacca a demonio agitata
cũ vbiq; ſeuiret ⁊ multos confoderet: ⁊ verſus
martinũ ⁊ ſocios in itinere furibũda ↄcurreret
ille manu eleuata ipᷣam ſiſtere iubet: q̃ imobili
ꝑmanẽte:vidit demonẽ doꝛſo illius inſidentẽ:
quẽ increpans:diſcede inquit funeſte de pecu⸗

de ⁊ innoxiũ animal agitare deſiſte. Quo ꝓti⸗

nus diſcedente vacca ad pedes illius pſternit᷑
⁊ ad eius imperiũ cum omni manſuetudinead
gregẽ eſt reuerſa. ¶ Tertio exaltauit deus bea
tum martinũ in miraculoꝝ operatione. NHã de
us multa miracula oꝑatus eſt meritis ⁊ fide il⸗

„

alias herbas inaduertẽter in cibũ ſũpſit ⁊ vici⸗

nam moꝛtẽ ſentiẽs periculũ ⁊ doloꝛem virtute

oꝛationis fugauit.Cum qͥdam iuuenis defun⸗
ctus fuiſſet: ⁊ mater eius ꝓ reſurrectione filij be
atũ martinũ cũ lachꝛymis exoꝛare: ille imedio
capi vbi erat inumerabilis multitudo gẽtiliuʒ
genua fixit:⁊ cũcij vidẽtibꝰpuer ſurrexit Qua⸗

ꝓpter omnes iili gẽtiles ad fidẽ cõuerſi ſũt.Cũ

beatus martinꝰquoddã templũ antiquiſſimuʒ

diruiſſet ⁊ arbo:ẽ pini diabolo dedicatã vellet
excidere obſiſtentibꝰ ruſticis ⁊ gentilibꝰ vnus

lius. Nam vice quadã venenatã herbam inter

eoꝛum dixit. Si ð deo tuam fiduciã habes nos

hanc arboꝛem ſuecidemus:⁊ tu illaʒ ſuſcipe: et
ſi tecũ deꝰtuus eſt vt dicis euadas.Quo annu
ente ſucciſe arboꝛi ⁊ iam verſus eum cadenti ſi⸗
gnum crucis oppoſuit:⁊ in aliam partẽ rediẽs:

ruſticos quiiĩ tuto loco erãt fere oppꝛeſſit. Quo

viſo miraculo ad ſidẽ ↄuerſi ſũt.

( deaſſuũpſit ad gliaʒ ſuã beatũ mar

tinũ:q pnunciauit diem obitus ſui.⁊
cum ingenti deuotione ex hac vita di
ſceſſit : cuitrãſitus fuit diuinitus re⸗

6

uelatus: Q(Caplin- .

contemplandũ de liberalitate ſancti
martini ð gloꝛiſicatio.Adeptꝰ qͥpe
eſt gliam celeſtis regni in qua ꝑpetuo cõmoꝛa⸗
bitur in gaudio ⁊ exultatione eritq; felix int᷑ ſã
ctos ⁊ angelos ⁊ ipᷣe ſanctꝰ. Sãctitas vo eius
in extremo vite maxmie inotuit ꝓpter tria.
CDPꝛimo ꝓpter pᷣnunciationẽ. .
¶ Scðdðo ꝓpter deuotionem.,.

CTertio ppier reuclatiohnem.
¶Pꝛimo innotuit ſanctitas beati martini pꝛo

pter pꝛenunciationem. Nam obitum ſuum lon
ge ante pᷣſciuit quem ⁊ fratribus pꝛenunciauit
Interea condacenſem dioceſim cauſa ſedande
diſcoꝛdie viſitauit In qua diutius cõmoꝛatus

viribus coꝛpoꝛis cepit deſtitui ⁊ diſcipulis in⸗

dicat ſe reſolui. Tũc omes flẽtes inquiũt.Cur
nos pater deſerl:aut cui nos deſolatos relinqͥs
Inuadent enim gregem tuum lupi rapaces Et
ule quoq; motus fletibus eoꝛũ ſlens ſic oꝛauit
Domine ſi adhuc populo tuo ſum neceſſarius
non recuſo laboꝛem:ſiat volũtas tua. Ou bita⸗
uit em pene quid vellet.quia nec hos deſcrere
nec a xpᷣo volebat diutiꝰ ſcꝑari. ¶ Secũdo in⸗
notuit ſactitas beati martini ꝓpter deuotioneʒ

—22

Cuʒ em aliq;diu moleſtia febꝛiũ teneret᷑ ⁊ a di

ſcipulis rogaret᷑ vt in lectulo ſuo vbi i cinereet

cilitio decũbebat ſtramẽtũ aliqð poneret᷑. Nõ
decet inquit filij chꝛiſtianũ niſi i cinere ⁊ cilitio
moꝛi. Oculis igit᷑ ac manibus in celuʒ ſemꝑ in
tentus inuictũ ab oꝛatiõe ſpiritũ nõ relaxabat.
Et cũ ſupinus ſemꝑ iaceret ⁊ a pᷣbyteris roga
retur vt coꝛpuſculũ mutatiõe lateris releuaret.
Sinite me fratres inqᷣt ſinite potius celuz reſpi
cere qᷓ; terrã.vt ſpiritus ad dominũ dirigat᷑ Et
hoc dicẽs vidit diabolũ aſiſtere. Quid inquit
h aſtas cruenta beſtia: Nihil in me funeſtuʒ re
peries:abꝛae me ſinus recipiet. Et in hac voce
anno dñi. ccccxlvj. vite vero eiꝰ.lxx vj.ſpirituʒ
deo reddidit. Vultus autem eius tanq; angeii
reſplẽduu:ac choꝛus angeloꝛũ ibidẽ concinẽs

Ertiũ myſteriũ

lſi

umnukt
niſ
tercati
monae
Uiane
Noae⸗
Untur⸗
googy

ueis

gienſis
nasme

auso

cunſq⸗
fernaci
teraula
dere:an
loſuſte
guaſce
ſcopun
Uiten
demo
ſedni
Echi
nuynnu
chls
iterobe
ſnnr.
Geock
Wn
wsſen
dicio
kogſc
nüch
migne
ſus mn
Atarei
tamn

usnikt

niſao
Zunho
hettain
t.Ad⸗
lomaft
ſobſegu
akann

tite⸗

icheept

lanplad

eſos H
ſhe
Monn
benſe
ſccſis.
ſran

Wine-
atadi
tusre⸗

in
re
Ncönon

rineſs

e

enn.

mmin
um ion
ncauit
cnde
oranus
ulisin⸗
K. LIn
feinqs
es bi
ſicouui
eeſhrus
Baorio⸗
ln
in
fudi
led
. N
ciliio
moin
rꝛbet.
1064
narel.
ztepi
l
inquit
ſtuzre
cvoce
birin
angel
nciues

igneo:ſtillantibꝰoculis:crine purpureo:tenẽs
libꝛũ in manu dextra:quẽ de vita eiꝰ idem ſeue
rus ſcripſerat eidem aparuit.Cũq; poſt bene⸗

amultis auditus fuit.Ad eius aũt trãſitum:pi
ctaui ſicut turonicij ↄuenerũt. Ibiq; magna al
tercatio oꝛta eſt. Dicebãt em̃ pictaui:noſter eſt
monachus.nos requirimꝰcõmendatũ. Quibꝰ
illi a nobis eſt ablatus.nobis aũt a deo datus.
Nocte ergo media pictaui omes penitus ſopi⸗
untur.⁊ ſic a turonicis ꝑ feneſtram eiectũ naui
gio ad vꝛbem turonicã cũ gaudio depoꝛtatur.
¶ Tertio inotuit ſãctitas beati martini i traſi⸗
tu eius ꝓpter reuelationẽ. Multa qͥwe fuerũt
de ipᷣo reuelata Beatꝰ nanq; ſeuerin⸗ epᷣs colo
nienſis:cum die dñica loca ſancta:poſt matuti
nas moꝛe ſolito circũiret:illa hoꝛa qua vir ſan⸗
ctus obijt:angelos in celo cãtãtes audiuit:vo⸗
canſq; archidiaconẽ interrogauit ſi aliqd audi

Dermo lyxy

acceperat mũdi dominũ induiſſe. O felix largi
tas qua diuinitas operit᷑.O clamidis gloꝛioſa
diulſio:que militẽ texit ⁊ regẽ.O ineſtimabile
donũ:qð veſtire meruit deitatẽ:digne huic cõ
feſſionis tue dñe pᷣmia cõtuliſti: digne ei arria⸗
noꝛ:ũ ſubiacuit feritas. Digne amoꝛ martinip
ſecunoꝛis toꝛmenta nõ timuit. Quid erit ꝓ ob⸗
latione coꝛpoꝛis integri recepturus:qͥ ꝓ quãti
tate veſtis exigue veſtire deuʒ meruit ⁊ videre
hec ille. Nidet ⁊ modo martinus deũ in gloꝛia
claritatis ſue.videt vtiq; ⁊ affuit ⁊ dilatat᷑ coꝛ
ſuũ.exultans leticia inenarrabili in beata vita
ad quã nos deducat ih̊s filius dei cuiꝰnomen
ſit benediciũ in ſecula ſeculoꝝ.Amẽ.

ret: ⁊ cũ ille audire nil diceret: ⁊ eps cuz dilige⸗ ¶ Sermo. Ixv. de ſancta katherina vir

ter auſcultare moneret:cepit collum ſurſũ extẽ⸗

dere:aures erigere:⁊ ſuꝑ ſũmis articulis bau
lo ſuſtentante ſtare. Sed dũ epᷣs pꝛo co oꝛaſſet:

quaſdam in celo voces audire ſe dixit. Cui epi⸗
ſcopus dominꝰmeus martinus eſt:qui migra⸗
uit emundo:a nunc angeli eum in ceiũ deferũt

Demones auũt affuerũt qui eum tenere voluerũt⸗

ſed nihil ſuũ in eo reꝑientes confuſi receſſerũt.
Archidiaconꝰergo diem ⁊ hoꝛaʒ notauit ⁊ tũc
martinũ migraſſe cognouit. Seuerꝰ etiã mona

chus q vitã eius ſcripſit cuʒ poſt matutinas le

uiter obdoꝛmiſſet:ſicut ipᷣe in quadam epla te⸗
ſtatur. Sanctus martinꝰ albis indutus:vultu

dictionẽ in celũ conſcendere ipᷣm videret: ⁊ cũ
eo aſcẽdere cuperet:euigilauit.poſt hec autem
nũcijs venientibꝰ eadẽ nocie ſanctũ Martinũ

migraſſe cognouit. Eo quoq; die ſanctꝰ ambꝛo

ſius mediolanẽſis epᷣs miſſam celebꝛans ſuper

nus niſi ipᷣo innuente auderet epiſtolaʒ legere:

trãſacto longo ſpacio excitauerũt eum dicẽtes

Jam hoꝛa pꝛeterijt:⁊ populus valde laſſus ex⸗

pectat:iubeat dominꝰ noſter vt clericꝰ epłam le ⸗

gat.Ad quos ille.NMolite turbari:frater em me

us martinus ad dñm migrauit. Et ego eiꝰ fune an 33 k PS. Dexrug
uit equidẽ ſe mundazg a tribus vitijs: que deus

ri obſequiũ pᷣbui.Sed vltim oꝛationẽ vobis
excitantibꝰ explere nõ valui.At illi diẽ ⁊ hoꝛã

notãtes:inuenerũt tũc ſanctũ martinũ migraſſe
ex hac vita.ꝓpter hec oĩa beatus Rimbꝛo.inpᷣ

fatione ait. Heatus martinus ꝓphani erroꝛis

templa deſtruxit: vexilla pietatj erexit: moꝛtu⸗
os ſuſcitauit: ab obſeſſis coꝛpoꝛibus demonia
excluſit:ac varijs laboꝛãtes languoꝛibꝰ ſalutis

remedio ſubleuauit. Quiita ꝑfectus inuentꝰẽ
vt xpᷣm texiſſet in pauꝑtate ⁊ veſte quaʒ egenꝰ

gine ⁊ martyre ⁊ ſpõſa xpᷣi pᷣdilecta·

Mauit eam rex
BScxribunt hᷣ vba oꝛiginali Heſter
t 1 lj. ca. Ex his qᷓ ꝓxpᷣo beata katheri
a Ptu

na BeGil: iccs nr̃a catholica magnoꝑe
roboꝛat᷑.QAuis em̃ in xpᷣm nõ credat verũ dei

⁊ hoiĩem de vᷣgine natũ:quẽ katherina tã ↄſtã/
tiſſime pᷣdicauit:vt etiã dura queq; ſuppliciavſ
q; ad capitis trũcationem non timuerit ſubire.
Mira ſũt ꝓfecto ea q̃ de katherina legunt᷑:at⸗
q; ab oibꝰ fidelibꝰ nõ ſine deuotione recolenda „.

Pꝛopterea in h̊ ᷣmone illa conabimur expli⸗

caſſe. Nã rex regũ dñs ihs xpᷣs amaui eã:atq;
benigniſſime ſibi deſpõſauu:de q locuturi tria
myſteria ꝓponimꝰↄtẽplanda. In dabꝰ tres ex⸗
cellẽtie ſancte Ratherine ↄtinent.
CPꝛimum ðꝛ mũdicie. .
¶Scom ſapientie. ẽẽ
¶Tertiüũ patientic.

altare inter pphetiam cpiſtolaʒ obdoꝛmiuit: ( Qualiter beata katherina müda fuit
4 cum nullus eũ excitare pᷣſumeret: ⁊ ſubdiaco

Pficelſtate aluruna. 2 ſupbia.

Cap . . ſt H .
S um contemplandũ de beata katheri
na dicit mũdicitie Hec eſt pꝛima ei
excellentia: ꝓpter quã amauit eaʒ xpᷣs. Serua

£

TEaimoan inſideli ſtulticia.

¶ Tertio a coꝛdiali ſuꝑbia.

¶SNꝛimo beata katherina ſeruauit ſe mũdam
ab infideli ſtulticia:na idolatriã ſpꝛeuit.⁊ credi

dit in xbᷣm ihm ſiliũ dei. Andecũ maxentiꝰ im/

peratoꝛ ꝑꝛexiſſet alexandriã: cõuocaſſetq; oẽs

tam diuũes q; pauperes vt idolis imolarẽt: et

lev
xpᷣianos imolare nolentes puniret. Ratherina
cuũ eẽt ãnoꝝ. xviij. audiẽs aialiũ diuerſoꝝ mu⸗
gitus ⁊ cãtãtiũ plauſus:miſſouluc nũcio inqͥri
iuſſit celeriter qͥd hoc eẽt. Qð cum didiciſſet:
aſſumptis alidbꝰde palatio:ſigno crucis ſemu⸗
niẽs:illuc acceſſit:ibiq; multos xpᷣianos metu
moꝛtis ad ſacriſicia duci ↄſpexit. Que vehemẽ
ti doloꝛe coꝛdis ſauciata ad imperatoꝛemſe au⸗
Ddacteringeſſit ⁊ ait. Salutationẽ tibi ꝓferre et
oꝛdinis dignitas:⁊ ratiõis via monebat:ſi cre
gtoꝛẽ celoꝝ agnoſceres:⁊ a dijs animũ reuoca
res. Stanſq; añ ianuã templi ꝑ varias ↄcluſio

nes ſillogiſmoꝝ doctiſſime multa cuʒ ceſare di

ſputauit. Deinde rediẽs ad cõmune colloquiũ
dixit Hec tibi tãqᷓ; ſapiẽti ꝓferre curauKũc au
tem q̃re incaſſũ ↄgregaſti hãc multitudineʒ ad
colẽdã ſtulticiã idoloꝝ. Miraris ̊ tẽplũ ma⸗
nu artiſficũ oꝑatũ. Miraris oꝛnamẽta pᷣcioſa
ꝗ̊ velut puluis añ faciẽ venti erũt. Mirare po
tius celũ ⁊ terrã mare ⁊ oĩa q ĩ eis ſũt. Mirare
oꝛnamẽta celoꝝ:ſolẽ videlicet lunam ⁊ ſtellas.
Mirare famulatũ eoꝝ q̃liter a mundi initio vſ
NGqʒ ad finẽ die ⁊ nocte currũt ad occidentẽ: ⁊ re⸗
deunt ad oꝛientẽ:nec vnq; fatiganf. Et cũ hec
giaduerteris interroga ⁊ diſce qͥs ſit eoꝛum pa⸗
tratoꝛ Cũ aũt ipᷣm eo donãte intellexeris:nec il
li ſimilẽ inuenire valueris:ipᷣm adoꝛa:ipᷣm glo⸗
riſica. IJpᷣe em̃ ẽ deꝰdeoꝝ ⁊ dñs dñantiũ.Cuũq;
de incarnatiõe filij ſapiẽter plurima diſputaſſet
ſtupefactꝰ ceſar nõ valuit ad hec rũdere.Tadẽ
ad ſe reuerſus dixit ad eam. Sineo mulier:ſine
nes finire ſacrificiuʒ: ⁊ poſt hec tibi rũſa redde
mus. ꝛecepit g̊ eam ad palatiũ duci:⁊ cuʒ oi
Diligentia cuſtodiri. Ex qbus patet qᷓ; feruens
erat ſides katherine: quãtũ q; infidelitateʒ hoꝛ
rebat. Sed vt ea que dicta ſũt cũ aliqua doctri
ne ſpeculatione auidius capiãtur: tria dubia
ſunt declaranda.
CPꝛimũ vtrũ inſidelitas ſit peccatũ.
¶ Scoʒvtꝝ inſidelitas getiliũ ſ
EKald vren dliberaend iuſ

CAd muz dubii thdet Cho. va ſce..r.
X inſidelitas ẽ pctm.qꝛ ↄtrariatur vtuti fidei
verũtñ põt duplicit᷑ accipi. Ano mõ ſᷣm pura
negationẽ.vt dicat᷑ qͥs inſidelis ex eo ꝙ non hʒ
ſidẽ.Alio mõ põt inſidelitas ĩtelligi m ↄtrari⸗
etatẽ ad fidẽ qꝛ ſcʒ aliqͥs repugnat auditui fidei
vel etiã ↄtemnit ipᷣm.Et in h̊ ꝓpꝛie ꝑficit᷑ ratio
infidelitatis.Et m hoc infidelitas eſt peccatũ
Si aũt accipiat᷑ infidelitas ſᷣm purã negationẽ
ſicut i illis qͥ nihil audierũt de fide nõ hʒ ratio⸗
nem peccati:ſᷣ magis pene:qꝛ talis ignoꝛantia
diuinoꝝ ex pctõ pᷣmi parẽtis ẽ cõſecuta Et qui
ſic ſunt inſideles dãnant᷑ qͥdem ꝓpter alia pec⸗
cata:q̃ ſine fide remitii non pñt:nõ ꝓpter ipam

it guioꝛ ceterl

infidelitatem. ñ xpᷣs dixit. Si nõ veniſſem et

eis locutꝰnon fuiſſem pctm nõ haberẽt. Et ſᷣm
Augl.loquit᷑ de peccato q̃ iudei nõ crediderũt
in ꝓpm̃.Eſt ergo inſidelitas ſcðᷣo mõ dicta gra
uiſſimũ pctm̃:qꝛ cũ ome petm̃ foꝛmaliter conſi
ſtat in auerſione a deo tãto aliqð pctm̃ ẽ graui
quãto ꝑ ipᷣm magis hõ ſeꝑat᷑ a deo:ꝑ inſideli⸗
tatẽ maxime a deo hõ elongat᷑: qꝛ nec verã dei
cognitionẽ hʒ.ꝑ falſam aũt cognitionẽ ipiꝰ:nõ
appꝛopinquat᷑ ei:ſ magis ab eo elongat᷑ Scðʒ
dubiü fuit vtꝝ infidelitas gentilium ſiue paga
noꝛum lit grauioꝛ ceteris: ⁊ ad hoc dicit Tho.
in inſfidelitate duo pñt ↄſiderari.quoꝝ vnũ
eſt cõpatio ciꝰad fidẽ:⁊ ex hac ꝑte grauiꝰ cõtra
fidẽ peccat:qͥ fidei ↄtrariat᷑ quã ſuſcepit.qᷓ; ille
q̃ eã non ſuſcepit.Et ſᷣm h̊ inſidelitas heretico⸗
rũ qͥ ꝓfitent᷑ fidẽ euangelij ⁊ ei ↄtrariant᷑ coꝛrũ
pentes ipᷣ̃am: grauioꝛ eſt infidelitate iudcoꝝ q̃
fidẽ euangelij nunqᷓ; ſuſceperũt ⁊ infidelitas iu

deoꝝ qᷣ figurã euangelij acceperunt in veterile
ge:⁊ tñ male interpᷣtãtes coꝛrũpunt: grauioꝛẽ

infidelitate gẽtiliũ. Scom qð põt in infidelita⸗
te cõſiderari.eſt coꝛruptio eoꝝ q̃ ad fidẽ ꝑtinẽt
⁊ ſm h̊ cũ in pluribꝰerrent getiles qᷓ; iudei:⁊ iu
dei qᷓ; heretici:grauioꝛ ẽ inſidelitas gentiliuʒ qᷓ;
iudeoꝝ:⁊ iudeoꝝ qᷓ; hereticoꝛũ. ¶ Tertiũ du⸗
biü fuit vtrũ qlibet actio inſidelis ſit pctm̃.Et
qͥdã dicũt ꝙ ſic.Neam glo.ſuꝑ iſto vbo apliad
NRoma.xiiu.ca. Omne qð no eſt ex fide:pctĩ
c.ait.Ois infideliũ vita eſt pctm:ſᷣ ad vitã inſi
deliũ ꝑtinet:om̃e qð agũt:& oĩs actio infideliũ
eſt pctm̃.Alij vo ↄtrariũ aſſerũt:qꝛ vt habetur
Actl.x.c.Accepte fuerũt deo elemoſine coꝛne

lij centurionis in inſidelitate adhuc ꝑſiſtentes.

Dicit ꝭ̊ Tho.ꝙ pctm̃ moꝛtale tollit gram gra⸗
tũ facientẽ:nõ aũt totaliter coꝛrũpit bonũ natu
re.vñ cuʒ infidelitas ſit quoddã moꝛtale pctm̃

infideles qͥdeʒ gra carẽt remanet tñ in eis bonũ

nature.vnde manifeſtũ eſt: ꝙ inſideles nõ pñt
oꝑari oꝑa bona:q ſũt ex gr̃a ſcʒ oꝑa meritoꝛia:
tñ oꝑa bona ad q ſufficit natura:oꝑari pñt. vñ
nõ oꝑtet ꝙ in oi ſuo oꝑe peccẽt. Sʒ qñcũq; ali
qð opꝰopant᷑ ex inſidelitate tũc peccãt.Et ſici⸗
telligüt vba glo.ſuꝑius allegate. De coꝛnelio
inſuꝑ ſciendũ qꝛ infidelis nõ erat: habebat aũt
fidẽ implicitã:nõdũ manifeſtata vitate euãge⸗
lij. Jðo ad eũ fuit miſſus petrꝰ: vt plene de fide
ipᷣm inſtrueret. RPeccato itaq; infidelitatis tꝑe
beate katherine mũdus erat infectꝰ quã ipᷣa re
fugit in fide xpᷣi firmiſſima ꝑſeuerans.C Scdo
btã katherina ſuauit ſemũdam a carnali laſci⸗
uia·fuit qdẽ vgo pmanes ĩ vᷣginitate ꝑpetua:

q̃i ea ſatis cõmẽedabilis fuit:maxime ꝓpt᷑ tria.

EHeumd ppier foꝛmoſitatem.
¶SBcðdo ꝓpter lib e

7

(Prin
ne ppte⸗
bilispl
s weh
fine,
ſonin.
ſeo
Ptii
Gorich
ſntmwdin
l.
.02

i ſubcki

us.xi

cl
Min
nibeint

uitqde

ſiuuen
meocd⸗

jo l

luten C
ctic cogita
Kumerit
cionnen
wenmep
tiano

Mndoke

aded
lenden
chone
hotent⸗
Monal,

itain

honicsin

un

(iüm
liooꝛigi
us inp.
Wärequ
lectecc
(untſtul
nei pye
amoze
Pondaf

N lodia

ſn
fien

int cori
leoni
ſeinsin
nyagile
grauioi
jinſdcin
iptne
iudazin
niiluzq
miou⸗
I. Et
eihein
Wi
ei
Wevenu
ſwhe cone
iſtenes
igrunge
tbonüen
atiepun
nasboni
vopßt
Morin:
itxi,
dcügi
Etſici⸗
comnei⸗
cbataut
euage⸗
deſie

gtistoe

ißare
¶She
glilaſci
petua
rin

—

ne ppte

tatis faciã fabꝛicari atq; a cũctis adoꝛaberis ve
lut dea. Cui vgo. deſine talia dicere: q ſcelꝰ ſũt

homics in ſupbiam erumpere.

¶ Tertio ꝓpter impoꝛtunitatte.
¶ Pꝛimo ſuit cõmẽdabilis vginitas katheri⸗
ne ppter foꝛmoſitatẽ. ðꝛ em ð ea eratincredi
dilis pulchꝛitudinis: et oĩuʒ oculis admirabi⸗

lis videbat᷑. Eſt at pulchꝛitudo ĩ iuuẽcula caↄ

venrnmis dilitian ſupbia ?. Iba t go kathe⸗

rina tꝑalia oĩa velut puluerẽ vilipẽdit. ¶C Ter⸗

tiũ qð fuit in beata katherina eſt ſcia. Erð hac

dicem in ſequenti myſterio. ꝓ ipᷣa tñ non intu

muit:ſ ea ad diuinũ vtebat᷑ honoꝛem.

riuine. aꝛ vt inqt Aurcol theofaſt. Wulchꝛa ¶ Be ſapia ſãcte katherine cuinõ potu

cito adamat᷑. Et ſapiẽs Mꝛou. vltl. ca. Fallax
ſpẽs ⁊ vana ẽ pulchꝛitudo. ⁊ Eʒechiel ca.xvi.·
habẽs fiduciã ĩ pulchꝛitudie tua foꝛnicata es.
Sʒ pulchꝛitudo katherine nõ obfuit:q animũ

foꝛtitudine decoꝛauit. vñ de ipᷣa dici põt illud
NPiꝛoũ: ylt ca. Foꝛtitudo ⁊ decoꝛ indumètum Onmem
cei. C Scdo fuit cõmẽdabilis vginitas kathe

rine ppt libertatẽ: qꝛ ſui ⁊ ſuoꝝ dña remãſerat (
itñ ſubdidit ſe totã deo viuẽs in filiali timoꝛe il

lius.vñ ſibi cõueniũt vba ſapientis Pꝛouᷣ. ad
huc vltl. ca ¶ OPulier timens deũ ipᷣa laudabit᷑
¶ Tertio fuit cõmẽdabilis vginitas katherie
pptr᷑ impoꝛtunitatẽ HNã virilit obſtitit ꝑſuaſio
nibꝰ impoꝛtunis ꝓmiſſiſq; imꝑatoꝛis. Tẽpta⸗
uit qͥdẽ illãvxoꝛẽ hr̃e.Cui dixit.o vgo genero⸗
h:iuuentuti tue ↄſule ⁊ poſt reginam ĩ palatio

„ £

meo ſcðᷣa vocaberis:a imaginẽ tui ĩ medio ciui

etiã cogitare.Ego me xpᷣo ſpõſaʒ tradidi Ille
glia mea:ille amatoꝛmeus: ille dulcedo ⁊ dile⸗
ctio mea: ab eius amoꝛc nec blandimẽta nectoꝛ
mẽta me poterũt reuocare. Et cũ iterũ poſt di⸗
es aliquos imꝑatoꝛ ei diceret. Non te qſi ſfamu-
lam poſſidere cupimꝰ: ſed regina potens et ele⸗
cta decoꝛe in regno meo triũphabis. Rñdit.at
tende ⁊ tu obſecro ⁊ iudicij examineveridica ſã
ctione diſcerne: quẽ magis eligere debeo. Aut
potentẽ eternũ gloꝛioſũ ⁊ decoꝛũ: vel infrmuʒ
moꝛtaleʒ: ignobilẽ ⁊ defoꝛmẽ. ¶ Tertio beata
katherina uauit ſe mundaʒ a coꝛdiali ſuꝑbia.

— „

☛ä

tquippe in eo tria ex quibus cõſueuerunt

õ

CPꝛimũ fuit nobilitas.
(Scoöm abundantia.

¶ Pꝛimũ qo fuit i beata katherina fuit nobili
ias oꝛiginis: nã fuit coſti regis filia: ⁊ nihilomi
nus impatoꝛi eã interrogãti ⁊ dicẽti.ꝓgeniem
tuã requirimus. humiliter rñdit. Scriptuzeſt.
Nec te collaudes: nec te culpaueris ipᷣe.hoc fa
ciunt ſtulti q̊s gloꝛia vexat inanis. confiteoꝛ tiũ
meã ꝓgeniem nõ tumoꝛe iactãtie ſed humilita⸗
tis amoꝛe Ego enim ſum katherina coſti regis
qequondã filia:q̃ quis ĩpurpura nata: ⁊ liberali
no / bus diſciplini mediocriter inſtructa. Hec tñ
oia oↄtẽpſi:⁊ ad dñm ihᷣm ↄfugi.¶ Scom ꝙ fu
it i beata katherina:fuit abũdantia diuitiaꝝ ⁊?
bonoꝝ tꝑaliũ.ex his ꝓuocãt᷑ holes ad ſuꝑbiã

⁊ſcie dei Iſta aut ſapia nihil aliud
q̃ tñ ſolet attribui filio:p appꝛopꝛiationeʒ:ſicut
pr̃i potẽtia:a ſpũiſã cto clementia. vnde Ecci.

mogenita añ oẽm creaturã. Et.j.ca.

etoꝛes phi quoſ

ad fidẽ ↄuertit:O

rium cõtemplandũ ð beata katheri⸗
na dicit᷑ ſapiẽtie. ⁊ hec eſt ſcda illius
excellentia: ad quam plene intelligẽdꝗ ſciendũ
ꝙ triplex eſt ſcienhii.
Pꝛima increata.

¶Scda cõdemnata.
¶ Tertia cõmendata.

Pꝛima ſapia increata ẽ ii⸗ dei. ð q paulus
ad Roma. xi.ca. ait Oaltitudo diuitiaꝝ ſapie
a aut ſapia nihil aliud ẽ qᷓ; ipᷣe de⸗

xxiiij. c. ?. Ego ſapia pꝛodi ex oꝛe Kn
fons ſap
entie vbũ dñi ĩ excelſis. ¶ Scha ſapia ẽdena
ta. vt enim colligit᷑ ex dictis Tho. ſca ſcðe.ꝗ.
⸗Sie bonũ dꝛ duplicit᷑.aliqñ vere illð. ſ. qðᷣ
ẽſimplicit᷑ bonũ.aliqñ ſiłitudinarie: vel abuſi⸗
ue. ſicut cũ ðꝛ.ille ẽ bonꝰ vel optimus latro.ita
ſapĩa aliqñ ðꝛ vere aliqñ ſilitudinarie. Cũ ergo
q́ͥs ſapiẽs ẽ ad male agendũ: ſapia in eo eſt per
ſikitudinẽ dicta Heqᷓ Hiere.iiij. ca. ribit Sa⸗

pientes ſũt vt faciãt mala :bñi autẽ facereneſcciee
rũt.Et Jaco.iij.ca. Molite gloꝛiari ⁊ mẽdaces

eſſe aduerius veritatem. Mõ ẽ iſta ſapia de ſur⸗-

ſũ deſcendẽs:ſᷣ terrena: aialis: diabolica.Et de

claratur iſta diuiſio a ſctõ Tho. vbi ſupꝛa.ſic.

AQAuicũq; auertit᷑ a fine debito : meceſſe eſt ꝙ ali

quẽ finẽ indebitũ ſibi pᷣſtituat: qꝛ oẽ agẽs agit

pvpt finẽ. Vñ ſi pſtituat ſibi finem in bonis ex⸗

terioꝛibus terrenis vocatr᷑ ſapia terrena. Si in

bonis coꝛꝑalibꝰ:vocat᷑ ſapia aialis. Si auũt in

aliqᷓ excellẽtia animi: vocatur ſapia diabolica.

Siẽ fuit ſapia tyrãnoꝝ ⁊ pᷣoꝝ.Dehac ita lo⸗
quit᷑ Gꝛegil moꝛalibꝰ. Huiꝰ mundi ſapia eſt
coꝛ machinationibꝰtegere:ſenſum vbis velare
q̃ falſa ſũt vera oſtẽdere:q̃ vera ſũt falſa demon
ſtrare. hãc qͥſciũt: ceteros ſuꝑbiendo deſpiciüt
Sed de ipᷣis phᷣis ſuꝑbientibus:qͥſapiẽtes vo
cari voluerũt: donec pictagoꝛas: phᷣm. i. ama⸗
toꝛem ſapie ſe noĩauit.vt J ſið. vihj. ethi. memi
nit. Et Zlug' li. xviij.dẽ ciui dei. ita in taplus
ad Roma.j.ca. Cuũ, deum cognouiſſent. ſ. rõne

naturali nõ ſicut deuʒ gloꝛiſicauerũt: quis non

ri: li iudicio ꝗ̊ vns pueilã qnquaginta oꝛato. uatß
res eponis:qͥs ⁊ ꝓ victoꝛia remunerãdos ptas llt
mitt: meſine ſpe mercedis pugnare cõpellis. mnlin
Erit tñ mihi merces dñs ihs xps: qͥeſt ſpese et l
toꝛib, ſapietiſſime diſputaret: ⁊ eos aptis rati · t
onibꝰſutaret. Obſtupefacti illi ⁊ quid diceret ben,

rogitauerũt.ſq impꝛopoꝛtionabiliter excedit
cognitionẽ nr̃am: ⁊ ꝑ ↄſequẽs ſuꝑ oia ẽ gloꝛifſi
cadus:neq; gr̃as egerũt.ſ.de cognitiõenatura
li ſibi a deo data Sʒ euanuerũt iĩ cogitationib
ſuis ſcʒ ſuꝑbiẽdo de ipᷣa naturali cognitiõe dei
⁊ obſcuratũ eſt inſipiens coꝛ eoꝝ ſcʒ iuſto iudi
cio dei:⁊ dicẽtes ſe eſſe ſapiẽtes:ſtulti factiſũt.

¶ Tertia ẽ ſapia cõmẽdata.⁊ hec aliqũ ponit
vtus intellectualis ab Ariſto.in.vj. ethi. q̃ nil
aliud ẽ ̃m Augl.in.xiiij.ð trinita.q; co
diuinoꝝ:q̃ tn vt inqt Zho.rõne naturali acqͥ⸗
rit᷑ vel habet᷑.Aliqn a ſanctis accipit᷑ ꝓ gratia

mo ſapie ſcʒ cognitio diuinoꝝ ꝑ lumẽ infuſũ:

að qdẽ poſſet eſſe etiã in peccatoꝛibꝰ. Quia do
na gre gratj date ſm Alexãdrũ inſuo.iij. oſ⸗
ed nõ cum ſpũſancto

ſũüt eſſe qñq; a ſpſancto: j ſancto
Aliqñ iſta ſapia cõmẽdata ponit᷑ vnũ de ſeptẽ

donis ſpũſſancti:qᷓ ↄſiſtit in cognitiõe diuinoꝛ
illoꝛũq; ſapoꝛoſo guſtu: ⁊ eſſe nõ põt ſine chari

tate ⁊ gra gratũ faciente. Juxta illud Sapie.j.
ca. In maliuolã aiaʒ nõ intrabit

₰☛

⁊ ſideiſue ſaãcte cognouit ⁊ deguſtauit.Cũ hac
ſapia ſupauit maxẽtiũ:ↄuertit phᷣos ⁊ reginaʒ

atq; poꝛphiriũ:cũ ducẽtis milinh adxpᷣm ai⸗
traxit. Maxentio qͥ pe dixit. Dij qͥs colis nec
te nec alios iuuare pnt. Cui rex.ſi ita eſt vt aſſe

2„ ſO⬤

ris.gꝗtotꝰ mũdus errat ⁊ tu ſola veꝝ dicis:cuʒ

tñ oeẽ verbũ ĩoꝛe duoꝝ vel triü teſtiũ ↄfirme. =⸗
Si angelus eſſes:ſi celica virtus:adhuc nemo q

tibi credere deberet:quãto minꝰ cũ femina fra⸗
te

eꝑ r̃as vt oẽs grãmatici ⁊ rhetoꝛes ad pᷣtoꝛiũ

alexãdrie feſtinãter venirẽt imẽſa munera rece
pturi:ſi cõcionatricẽ vginẽ ſuis aſſertionibꝰſu
perarẽt.Adducti ſũt igit᷑ de diuerſis ꝓpuincis
qͥᷣnquaginta rhetoꝛes:qͥ oẽs moꝛtales i owi mun
dana ſapia excellebãt. Quibꝰ interrogantibus
eur detãa remotis ꝑtibꝰ cuocati fuiſſent. Ceſar

rñdit. Eſt apud nos qdd puella ſenſii ⁊ pꝛudẽ⸗
tia incõpabilis:q̃ oẽs ſapientes confutat: ⁊ de

os nros demones eſſe affrmat:quã ſi ſuꝑaueri
tis:cũ magno honoꝛe ad ꝓpꝛia redibitis. Cui

lus dñi aſtitit. Et vt oſtanter ſtaret admonuit

aſſerẽs: nõ ſolũ ab illis vinci nõ poterat:ſ᷑ in
ſuꝑ illos ipᷣa ad palmã martyrij deſtinaret. Cn

Scoꝛã oꝛatoꝛibꝰadducta fuiſſet. Dixit impato

. trinita. q; cognitio

lapia: nec ha⸗
ditabit i coꝛpe ſubdito peccat.. Sapia igit᷑ fuit
i beata katherina:ꝗ̃ nõ ſolũ in hũanis: etiã in
diuinis illuminatiſſima fuit: atq; ea q̃ dei ſunt:

gilis eſſe ꝓpberis. Et poſt multa vba videns ce
Pei, ſipie obuiaren poſetꝛmãdauitoccul

no inueniẽtes: muti penitꝰ ſunt eſſecti. Tũc im
patoꝛ nimiũ ↄ eos furoꝛe repletꝰ increpare eos

cepit. Cur ab vna puella tã turpiter ſe vinci p⸗

mitterẽt. Lũc vnꝰmagiſter alioꝝ ſic ait. Noue

U ꝓ gratia ris imꝑatoꝛ ꝙ nullus vnqᷓ; añ nos ſtare potuit
gratis data. Jux illud apui. Alij dat᷑ ꝑ ſpirituz

qn ↄtinuo vinceret᷑. Hec autẽ puella in qᷓſpũs

dei loquit᷑:ſic nos ĩ admirationẽ cõuertit: vtꝰ

xpᷣm aliqͥd dicere: aut oĩno neſciamꝰ: aut peni⸗
tus foꝛmidemꝰ. ñ imꝑatoꝛ ↄſtanter fatemur
colimus ꝓtuleris ecce oẽs ad xpᷣm ↄuertimur
Audiens hec tyranus nimio furoꝛe ſuccenſus:
omes in medio ciuitatis cremari iuſſit. At vxgo

Ratherina ipos cõfoꝛtans ad martyriũ cõſtan
tes effecit ⁊ de ſide diligẽter inſtruxit. Cum er

go ſigno cruc muniti flamis fuiſſent iniecti:ita
animas domino reddiderũt: vt nec capilli:nec

veſtimẽta eoꝛũ ab igne in aliquo lederet᷑. Qua

liter vo reginam vxoꝛem maxentij: ⁊ poꝛphiri

xit dicemus in ſequenti myſterio.

cte katherine. gloꝛio

ſomartyrio eius. Caplm. m.

itur patientie. Tulit quidem pa⸗

ETertio decollationem.

¶Nꝛimo tulit incarcerationẽ. Uidens nanq;

4 5

um cum ducentis militibus ad fidem xp̃i dedu

maxentiꝰ ꝙ non poſſet animu katherine molli⸗
re. Juſſit eaʒ ſpoliatã ſcoꝛpionibꝰ cedi:⁊ ce/ſam

in obſcuruz carcerem trudi. Ibiq;. xij. diebꝰ fa
me cruciari. Rege autẽ ꝓ quibuſdaʒ cauſis in-
ſtantibus extra regionis cõſinia ꝓcedente. Re
gina eius nimio amoꝛe ſuccẽſa: cum pncipe mili
nagt tum nomie poꝛphirio media nocte ad carcerẽ
illi dixerũt Adducat᷑ coꝛãa nobis puella:vt ſua
remeritate cõuicta: nunqᷓ; ſe ſapietes vidiſſe co
gnoſcat. Sed cũ vgo certamẽ qð ſibi iminebat
didiciſſet: tot ſe dño cõmẽdauit. Et ecce ange

vginis ꝓperauit.Quo cum regina introiſſet:
vidit carcerem ineſtimabili claritate fulgenteʒ

et angelos plagas vᷣginis pungẽtes. Incipiẽſ

q; vᷣgo ei erna gaudia pᷣdicare: ⁊ ad fidẽ cõuer

⁊ cũ ducẽtis militibꝰ fideʒ recepit:qꝛ vero per

tens martyrij coꝛonã eidem pᷣdixit. Sicq; vſ;
ad mediã noctẽ ᷣmonẽ ꝓtraxerunt:que cũ oia
poꝛphiriꝰ qaudiuiſſet:ad pedes vginis ꝓcidit:

bnaffic
Nuxen
ars
diriſſer
tenein

Altſae

menta
lescog
eü xp
önob
haſtor
cnqn
quartn
miscl
imon
mon⸗
wou
Grmno
docönat
lesinpin
wmuit
Mirci
N
emoe

domni
deodilec
goci
tbiimma
Wwcnita
haſtii⸗
luinsco
ſanian
ſochann
ſamvsin
dercn
lulnſie
Mloe
tce
ſod

ueninur
Mcenſus:
ſe⸗
mücöſen
. Lune⸗
ineiirn
Plimner
1. Qua

aphii
dean

loro
atann
icanv⸗

lanq;

noli⸗

eſam

Ah

ſoin⸗
.
emili
ccerẽ

iſſet:

oͤuer⸗
vſq;
adt:
ropen

ſed vp̃ᷣs me per ſuum angelũ enutriuit.Cui cuʒ

trimentũ vᷣginem diſſecaret ⁊ ceteros xpᷣianos

puli circũaſtantis ipᷣaʒ machinã diſſiparet.Et
ccce angelus molã illam cũ tanto impetu diuel
lendo cõcuſſit:ꝙ quattuoꝛ milia gentiliũ intere
mit. Regina auteʒ que deſuꝑ hoc aſpiciebat 2

n

tibi immoꝛtalem acquires.
tra ciuitatem et miniſtri mamillas eius ferreis
haſtilibꝰ euellentes:tandẽ caput pꝛeciderunt.
Cuius coꝛpꝰpoꝛphirius rapiens ſepeliuit.Se
quenti autẽ die cum de coꝛpoꝛe regine queſtio
fieret:⁊ multos ex hoc ad ſuppliciũ pertrahi ty

duodecim dies ſine cibo tyrãnus eam eſſe iuſſe
rat:xpᷣs ꝑ hos dies miſſa de celo candida colũ⸗
ba celeſti eaʒ cibo refouebat. Deinde dñs cum
multitudine angeloꝝ ⁊ vginuʒ eidem awaruit
dicens. Agnoſce filia creatoꝛẽ tuum ꝓ cuiꝰ no⸗
mine loboꝛioſum ſubiſti cõflictum:cõſtãs eſto

qꝛ ego tecum ſum. Rediens igit᷑ impatoꝛ: ⁊ vi

dens eam ſplẽdidioꝛẽ:quã tato ieiunio eſtima
bat afflictã: cuſtodes carceris toꝛqueri pᷣcepit.
Illa vero ait.Ego cibum non ab homie accepi

dixiſſet multa verba. Impatoꝛ videns firmita
tem eius indignatait. E duobꝰ elige tibi vnuʒ
aut ſacriſicare vt viuas.aut exqͥſita ſubire toꝛ⸗
menta vt pereas. Et illa quecũq; toꝛmenta po
tes cogitare ne differas: quia carnẽ ⁊ ſanguinẽ
meũ xpo offerre deſidero ſicut ipᷣe ꝓ me ſemet⸗

ipm obtulit. Jpe eſt deus meus.amatoꝛ meus
paſtoꝛ ⁊ ſponſus vnicus meus.C Secũdo bea

ta katherina tulit patiẽter rotationem. Suaſit

em̃ quidaʒ pᷣfectus regi furenti vt infra triduũ

quattuoꝛ rotas ſerris ferreis et clauis acutiſſi⸗
mis circũtectas p̃ᷣpararet:vt tam terribile de⸗

tam dire moꝛt exempluʒ terreret. Oꝛdinatũq;

eſt vt due rote vno oꝛdine voluerent᷑:due autẽ
cõtrario impetu agerent᷑ vt ille deoꝛſũ laceran⸗

do cõtraherent. Iſte repugnãtes ſurſũ deuoꝛã
tes impingerẽt.Tũc virgo katherina dominũ
exoꝛauit vt ad laudẽ ſui noĩs ⁊ cõuerſionẽ po⸗

vſq; tunc ſe celauerat:ſtatim deſcẽdẽs impera⸗

toꝛem de tanta ſeuicia durius increpauit. Rex
autẽcum regina ſacrificare ↄtemneret:iuſſit eã

extractis pꝛius mamillis decollari.Que cũ ad
martyriũ deducerer̃᷑ katherinã rogauit vt ꝓ ſe
dominũ pꝛecaret᷑.Que reſpõdit. Netimeasa

deo dilecta regina: quia tibi hodie ꝓ traſitoꝛio

regno cõmutabit᷑ eternuz. E t moꝛtali ſponſo
Educta igit᷑ fuit ex

rannus iuberet. Poꝛphirius ꝓꝛumpens ĩ me⸗

dio exclamauit. Ego ſum quixpᷣi famulaʒ ſepe

liui:⁊ fidem xpᷣi recepi Confeſſi adhuc ſunt cõ/

militones eius fidẽ ſuſcepiſſe ihu xpᷣi Quarepᷣ/
cepit ceſar omnes decollari:⁊ coꝛpoꝛa eoꝛuʒ ca
nibus dimitti. ¶ Tertio beata katherina pati⸗

enter tulit decollationẽ.Nam cum nullo terro⸗

— ,oꝛiginaliten
rationalis fide foꝛmat nat adeo grata
efficit᷑ regi ſeculoꝛum imoꝛtali ⁊ inuiſibili deo

¶ Tertiũ defenſionis.

Serno lyj

renec pcibus aut pmiſſisa fide ⁊ amoꝛe chꝛiſti

iubetur. Que cum ad locum ducta fuiſſetere
ctis iĩ celũ oculis oꝛauit dicens. Oſpes ⁊ ſalus

credentium. Odecus ⁊ gloꝛia vginſ Jeſu rex

bone obſecro te:vt quicunq; paſſionis mee me

moꝛiam egerit: ſeu in exitus anime ſue vel in ꝗ⸗
cunq; neceſſitate me inuocauerit tue ꝓpitiati⸗
onis conſequat᷑ effectum. Factaq; ẽ vox ad eã

dicens. Veni dilecta mea: ſponſa mea ſpecioſa

mea. Ecce tibi celi ianua eſt aperta. Naʒ ⁊ his
qui paſſionẽ tuam celebꝛauerint: optata pꝛeſi⸗
dia ꝓmitto de celis.HBeinde cum decollata fu⸗

iſſet: de eius coꝛpoꝛe ꝓ ſanguine lacemanauit.

Angeli autem coꝛpus eius accipientes:ab illo
loco vſq; ad montem ſinay itinere dierũ vigin⸗
ti deduxerunt:⁊ ibidem honoꝛifice ſepelierunt
Ex cuius oſſibus oleum indeſinenter emanat:
quod cunctoꝛuʒ debiliũ membꝛa ſanat. Maſſa
ẽaũt anno domini tricẽteſimo ⁊ decimo. Ani⸗

ma vero illius ad etherea regna volauit ꝑma⸗
nens leta cum xpᷣo.Qui ſit benedictꝰ per omia

ſecula ſeculoꝛum Zmen. J

¶ Sermo.lxvj · ð fide ſancte cecilie vir

ginis ⁊ martyris: ob quam xpᷣs eãſu
am ſponſam feccit.

donſe

bii ſide deiviuentis. Verba ſüt iſta
ta ſe exoꝛnat adeo grata

vt illã dignetur ſpirituali caſtoq; matrimonio

ſibi copulare. Nec retrahit᷑ celſitudine maieſta

tis ſue:que infinita eſt.quinimo ex abundanti
charitate ſua creaturam ipᷣaʒ ad ſui vnionẽ tra
hit Yacitq; illam extra terminos naturc pꝛoce
dere. Quando em̃ potuit operari natura illa ã
de beata v̈gine cecilia legunt᷑ vnde in ea tanta

puritas mentis vt vginitatẽ vnqᷓ; voluerit de⸗

ſerere:vnde tãta ſapiẽtia tãta ve fecũdia:vt va⸗
lerianũ ſponſũ ſuum fratremq; eius tiburtium
non ſolũ ad fidẽ:ſᷣ etiã ad martyrij triũphũ per
duxerit. Vñ deniq; tanta conſtantia vt nec toꝛ
menta: nec violentã moꝛtẽ hoꝛruerit niſi ex pꝛe
ſentia ſpõſi ſui:qͥ graz illi poꝛrigebat indelinen
ter. Pꝛopterea in pñti ᷣmone de ipᷣa puella ſã⸗
ctiſſima locuturi:ad fideʒ eiꝰ mẽtes nr̃as aioſq;
vertemus. Qm vt verba pꝛopoſita dicunt: de
ſponſata fuit xpᷣo:in fide pfecta.de qua triamy
ſteria ꝓpponimus contemplanga.
¶Pꝛimũ ð cõmendationis.
Scöm appꝛobationis.

N2

g babuit fide avirtugeſt et ma

3: cpmendatiois Hã fuit in ea fides

vgo clariſſima ex nobili genere exoꝛta ab ipſis
cunabulis in fide xpᷣi nutrita abſcõditũ ſemper

euangeliũ xpᷣi gerebat in pectoꝛe:⁊ nõ diebꝰne

q; uoctibus a colloquijs diuinis ⁊ oꝛatione ceſ

bat. Sed in hac pte de ipᷣa fide tria ꝓponimus

CPꝛimũ vtrũ ſides ſit vtuu.
Scöm vtꝝ fides ſit pᷣma vtutum.

*

2
1

qᷓ; in alio
tus.Et hoc ꝓbari poteſt ᷣm Bo

ſuo.iij.di.xxiij.Et Tho.ſcða ſcðe.q.iiij.multi
ꝛima eſt.qꝛ fides hoĩem iuſtificat
Ande ad Roma. v. ca. ait apłs. Juſtiſicati ex
ſide pacẽ habemꝰ.Et vt Ariſto.docet ĩ.v.ethi
coꝛũ. Juſticia eſt tota vtus.Secũda ratio eſt.

plici rõne.

qꝛ ſides eſt pꝛincipium noſtre ſalutis. Vñ xpᷣs
uce. vij. ca. Marci. v. ca. Matth. ix. ca. et
Luce.x viij.dixit. Fides tua ſaluũ te fecit. Et

Marci.vltl.ca.Qui crediderit ⁊ baptiʒatꝰ fu
erit ſaluus erit Tertia ratio.qꝛ ſides placet deo
Vnde Ecẽi j.ca.ſcribit᷑. Beneplacituzʒ eſt deo
fides ⁊ manſuetudo.Et ad Hebꝛeos.xj.ca.Si
ne fide impoſſibile eſt placere deo.Et ad Gala⸗

thas.iij.ca. Qui ex fide ſunt hi ſunt filij abꝛae.

Et Joh̊.j.ca.Dedit eis poteſtatẽ filios dei fie⸗
ri:his qui credũt inomine eius. Quarta ratio
quare fides eſt vtus.quia opponitur infidelita⸗
ni:que eſt vitiũ.hinc ẽ ꝙ ſides a ſanctis magni
fide:⁊ ad Epheſeos.vj.ca. In omibꝰ ſumẽtes

ſcutũ fidei Et õ fidem vi
cerunt regna:operati ſunt iuſticiaʒ adepti ſunt

repꝛomiſſiões. Et ibi apoſtolꝰ magnificat fidẽ

ſanctoꝝ patrũ. Sed contra obijciunt aliqui ꝓ
bantes ꝙ fides non ſit virtus. Mam virtus oꝛ⸗
dinatur ad bonũ.qꝛ vt inqͥt Ariſto.in.ij.ethi.
Virtus eſt q̃ bonum facit habentẽ.Si fides oꝛ
dinat᷑ ad verũ:ergo non eſt virtus.Ad hoc re
ſpõdet Tho.vbi ſupꝛa. verum eſt:bonũ itel

lectus:cum ſit ꝑfectio ipᷣius: ⁊ ideo inq;tum ꝑ

fidem intellectus determinat᷑ in verũ:fides ha⸗
bet oꝛdinẽ in quodda bonũ. Credere nanq; eſt

naxime cõmẽdãda ẽ beata cecilia
virtutuʒ. ⁊ ĩ cecilia ma⸗

¶Tertium vtrũ fides poſſit eſſe maioꝛ in -no

apami dubiaeſnem⸗ ſides ſit vir⸗
onauenturs in

actus ĩtellectus.aſſentiẽuis vero ex imperio vo
luntatis.Ad hoc auteʒ ꝙ iſte actus ſit ꝑfectus
duo requirunt᷑.Quoꝛũ vnum eſt vt infallibili
ter intellectus tendat ad ſuũ bonũ qð eſt veruʒ

Aliudeſt vt infallibiliter oꝛdinetur ad vltimũ
finem: ꝓpter quem voluntatẽ aſſentit vo. Ite⸗

rum arguũt ꝙ fides non ſit vtus: qꝛ nulla vir⸗
tus eſt in demonibꝰ:ſed ſides eſti demonibus:

de quibꝰ dicit᷑ Jacobi.ij.ca.Demones credũt

⁊2tremiſcunt:ergo fides non eſt virtus. Ad h

iterũ dicit Tho.ꝙ voluntas poteſt mouere in
tellectũ ad aſſentiendũ que ſunt fidei ex duobꝰ.

Vno modo ex oꝛdine volũtatis ad bonũ: ⁊ ſic
credere eſt actus laudabilis.Alio modo qꝛ itel

tellectus cõuincitur ad hoc ꝙ iudicet eſſe credẽ

dum:his qua dicunt᷑ lʒ non ↄuincatur per eui

dentiam rei. Sicut ſi aliquis ꝓpheta pꝛonun⸗
ciaret in ᷣmone domini aliquid futurum adhi
bens ſignũ moꝛtuũ ſuſcitando:⁊ hoc ſigno cõ⸗
uinceretur intellectus videntis:vt cognoſceret
manifeſte hec dici a deo:qui nõ mentit᷑ lʒ futu⸗
rum quod pᷣdicitur in ſe euidẽs non eſſet. In fi
delibus ergo xpᷣi laudatur ſides ᷣm pꝛimũ mo
dũ ⁊ ᷣm hoc non eſt in demonibꝰ ſed ſoluʒ ſecũ

do modo. vident enim młta manifſeſta indicia

ex quibus ꝑcipiunt doctrinaʒ eccleſie eẽ a deo

q;uis ipᷣi res ipᷣ̃as quas eccleſia docet nõ vidẽt
puta deum eẽtrinũ ⁊ vnũ:vel aliqua huiuſino
di. Quare ſides demonũ ẽ quodãmodo coacta
ex ſignoꝛũ euidentia: ⁊ ideo nõ pertinet ad lau

dem voluntatis ipſoꝛum quod credunt. ¶ Se
cunduʒ dubiũ fuit vtrum ſides ſit pꝛima virtu

PPaA

eſſe pꝛius altero dupliciter. AUno modo perſe.
Alio modo ꝑ accidens. Per ſe qͥdem inter om⸗
nes vtutes pma eſt ſides. Cum em̃ in agibilibꝰ
finis ſit pꝛincipium neceſſe eſt vtutes theologi

cas quoꝛũ obiectumẽ vltimus finis eẽ pꝛioꝛes
ceteris vᷣtutibus Jpᷣe autẽ vltimus ſinis opoꝛ
tet vt pꝛius ſit in intellectu qᷓ; in volũtate:quia

voluntas non fertur in aliquid:niſi ꝓut eſt ĩ in
tellectu appꝛehenſũ. Unde cuz vltimus finis ſit

qdem in volũtate ꝑ ſpem ⁊ charitatem. In itel

lectu aut per fidem neceſſe eſt ꝙ fides ſit pꝛima
inter omes vtutes:quia naturalis cognitio nõ

poteſt attingere ad deum ſm quod eſt obiectũ
beatitudinis ꝓut tẽdit in ipᷣm ſpes ⁊ charitas.

Sed per accidẽs poteſt aliqua vtus pꝛioꝛ eſſe

fide:inq;tum remouet impedimenta credendi:
ſicut foꝛtitudo remouet inoꝛdinatuʒ timoꝛẽ im
pedientẽ fidem:⁊ humilitas remouet ſuꝑbiaʒ:
ꝑ quã intellectus recuſat ſe ſubmittere veritati

ſidei:⁊ ſic de alijs vtutibus:qᷓ;uis nõ ſint vere

vtutes niſi pᷣſuſpoſita fide ſm Aug..contra iu

m. Et ad hoc reſpondet Tho.qꝙ aliquid põt

Tertiũ dubiũ fuit vtrũ ſides poſſiteẽ

gnütbl
magnd
ri.
direM.
iſefcts
fie
Mono
oneludie
MWeran
noof⸗
obiecti
vſexb
ſeſt V
gedend
nn hon
ſaynop
plicün
voneſt
ſei p
gofie
ſectus,
Nom
puin
ign
Orniabun
ſueninor
luptin
(lcoer⸗

chewur.
Nded
NN
bigue
bat d
bus:
caggn
ſige⸗
atico⸗
ſscecilli
atpu

umtſich
u

do
ecus
lioni
veng;
läini
Ne
1yir⸗
bus:
ecut
Adb
dein
W.
aſe
oeirl
ka;
Na
Nun⸗
ſachi
oc⸗
a
h⸗
a
müno
zlei
ic
1deo
idet⸗
no⸗
c
dlae

NNe

oparſe

term

gblh⸗
hnleg
Nors
cpo
guia
ſtiin.
ſisſi
hin
ſpuins
mnono
hiecti⸗
ias.
ſe
endi:
W
biaz:
fuani
yae
nain
ſuee

(E tñ cũcta ſeculi blãdimẽta ſpernebat.

eius a deo

maioꝛ in vno qᷓ; in alio. Et dicit Tho. ſcda ſcde
q.v.ꝙ ſic.Quia vbicũq; iuenitur paruũ ⁊ ma
gnũ ibi inuenit᷑ magis ⁊ minꝰ:ſᷣ in fide inuenit
magnũ ⁊ paruũ. Dixit em̃ dñs petro Matih̊.
xiiij. Mod ice fidei q̃re dubitaſti Et chananee
dirit Matth. xv. O mulier magna ẽ fides tua
q̃re fides põt eſſe maioꝛ in vno qᷓ;in alio Scien
Du tig quãtitas habitus ex duob attẽdi põt
Ano mõ ex obiecto. Alio modo ſᷣm pticipati⸗
onẽ ſubiecti. Obiectũ aũt fidei põt dupliciter
ↄſiderari. Uno mõ ſm foꝛmalem rõnem Alio
modo m eaꝗᷓ materialiter pponũf. YJoꝛmaie
obiectũ fidei ẽ vnuzʒ ⁊ ſimplex ſcʒ veritas pᷣma.
vñ ex hac ꝑte fides nõ diuerſiſcat᷑ in credẽtibꝰ
ſeſt vna ſpecie in oibus.Sed ea q materialiter
credenda ꝓponunt᷑:ſunt plura. Et ſᷣm hoc pᷣt
vnꝰhomo plura explicite credere qᷓ; alius:⁊ ſic
in vno põt eſſe maioꝛ fides ᷣm maioꝛem ſidei ex
plicitationẽ. Si vo ↄſideret᷑ ſides ᷣm ꝑticipa⸗
onẽ ſubiecti. hoc ↄtingit dupliciter. Naʒ act
ſidei ꝓcedit ex inteilectu ⁊ ex voluntate: põt er⸗
go fides in vno dici maioꝛ q́; in alio ex ꝑte intel
ſectus ꝓpter maioꝛem certitudinẽ ⁊ firmitateʒ
Alio modo ex ꝑte voluntatis ꝓpter maioꝛem

ꝓmpritudinem ſeu deuotionẽ: vel ↄfidentiam

Aagna fuit fides beate cecilie qᷓ ꝓpter xpᷣm
omia huius ſeculi bona ↄtempſit Et cũ cuidaʒ

iuueni nomie valeriano deſponſata fuiſſet: ⁊ di

es nuptiaꝝ inſtituta eſſet: illa ſubtus ad carneʒ
cilicio erat induta: ⁊ ſuꝑ deauratis veſtibꝰ te⸗

gebatur: ⁊ cantantibꝰ oꝛganis illa in coꝛdeſuo
ſoli deo decantabat dicens. Fiat dne coꝛ meuzʒ

⁊ coꝛpus meũ imaculatum vt non ↄfundar.Et
biduanis ac triduanis ieiunijs oꝛans cõmẽda
bat dño qð timebat. Inuitabat angelos pꝛeci
bus:lachꝛymis:interpellabat apoſtolos:⁊ ſan
cta agmina omia xpᷣo famulantia exoꝛabat: vt

ſuis eã depꝛecatiõibꝰ adiunarent ſuo dño pudi

citiã comendantẽ. Oilluminata puella. O fide
lis cecilia.O femina oi laude digna:iuuencula
erat:pulchꝛa:nobilis:⁊ ſponſo clariſſimo tradi

Qualit᷑ fides btẽ cecilie fuit appꝛoba

—

a eo ꝙ valerianꝰ fuit ð illa comon

ex viſiõe: qꝛ angelũ viſibilit inſpexit

2

conuerſus. ¶ Caplm. I.

dicit᷑ apꝛobationis Euit nãq; ſides
apꝛobata ⁊ ↄfirmata:dũ illam doce

re conata eſt ſuũ ſponſũ valerianũ:habuit qui⸗

dem illa tria veritatis teſtimonia.

atq; virtute deifrater ei fuit ad fide;ʒ

Ecundu myſte⸗

Eplandũ deſide beate cccilie

4

C Tertiü fraternalis cõuerſsi.
Pꝛimuz teſtimoniũ quod habuit valerianꝰ

de veritate fidei dicitur mirabilis aparitio. vx·
enim ſcribit᷑ in legenda.DOum venit nox in qua

cum cecilia ſuſcipere debebat ſecreta cubilis ſi⸗

lentia dixit ei cecilia. O dulciſſime atq; amãtiſ

ſime iuuenis Eſt myſteriſt quod tibi otear

modo tu iurat aſſeras tota te illud obſeruãtia

cuſtodire. Jurat valerianꝰ ſeillud nulla neceſſi
tate detegere: nulla ꝓdere rõne. Tunc illa dſitt.
Angelũ dei habeo amatoꝛẽ ̊ᷣ nimio zelo cuſto⸗

dit coꝛpus meuz:hic ſi vel leuiter ſenſerit ꝙ tu
me polluto amoꝛe contingas:ſtatim feriet te et
amittes floꝛẽ tue gratiſſime iuuẽtutis. Si autẽ
cognouerit ꝙ me ſincero amoꝛe diligas ita qʒ
diliget te ſicut me: ⁊ oſtẽdet tibi gratiamſuam.
Tũc valerianꝰ nutu dei coꝛreptus ait.Si vis

vt credam tibi ipᷣm angelum mihi oſtende: ⁊ ſi

vero ꝓbauero ꝙ angelus ſit: faciã qoᷣ hoꝛtarl.
Si autẽ virũ aliũ diigis te ⁊ illũ gladio feram

Cui cecilia dixit. Si in deuʒ vyerũ crediderig ⁊·
baptizari te ꝑmiſeris:ipᷣm videre valebis. AAg
de igit᷑ in tertiũ miliariũ ab vꝛbe:via q̃ apianu·
cupat᷑:⁊ pauperibꝰ quos illic inuenies dices.
cecilia me miſit ad vos:vt oſtendatis mihi ſan
cctum ſenẽ vꝛbanum: qm̃ ad ipᷣm habeo ſecreta
mãdata q̃ pferam. Hunccuʒ videris: indica ei.
omia verba mea: poſtqᷓ; ab eo puriſicatus fu
eris ⁊ redieris:angelũ ipᷣm videbis.Tunc va⸗
lerianus perrexit:⁊ ſm ſigna que acceperat ſa
ctum vꝛbanũ epiſcopũ intra ſepulcra martyruũ
latitãtẽ inuenit. Cunq; ei omia verba cecilie di

xiſſet:ille manus ad celũ expandens dixit. D0
mine iu xpᷣe ſeminatoꝛ caſti conſilij ſuſcipe ſe⸗

minũ fructus quos in cecilia ſeminaſti. DHomie
ihu xpᷣe paſtoꝛ bone:Cecilia famula tua quaſi
apis tibi argumentoſa deſeruit. am ſponſum
quem quaſi leonẽ ferocẽ accepit ad te qſi gqgnuũ
manſuetiſſimũ deſtinauit. Et ecce ſubito apa⸗
ruit ſenex quidaʒ niueis veſtibus indutus: te⸗

nens libꝛũ aureis litteris ſcriptũ. Quẽ videns

valerianus pꝛe nimio timoꝛe quaſi moꝛtuꝰcece
dit. Et a ſene leuatus ſic legit. Anus deus vna
fides: vnuʒ baptiſma: vnus deus ⁊ pater oiuʒ
qui eſt ſuper omnes:⁊ ſuper om̃ia ⁊ in omnibꝰ
nobis. Cuq; hec legiſſet dixit ei ſenioꝛ. Credis
ita eſſe: an adhuc dubitas: Tunc ille exclamas
dixit. Non eſt aliud quod veri poſſit credi ſub
celo. Statimq; illo diſparente valerianꝰ a ſan⸗

cto vꝛbano baptiſma ſuſcepit. C Secüdũ telti⸗

moniũ quod habuit valerianus de veritate fi⸗
dei: dicit angelica collocutio . Rediens nanq;

ad ceciliã illam cum ange o loquentem ngeni
3

Pꝛimũ fuit mirabilis agparitto.
com angeli a collocuto.

lxv
Angelus autez duas coꝛonas ex roſis ⁊ lilijs
in manu habebat:⁊ vnam cecilie:alteram vale
riano tradidit dicens. Iſtas coꝛonas imacula⸗
to coꝛde ⁊ mũdo coꝛpoꝛe cuſtodite quas depa

fadiſo dei ad vos attuli: nec vnqᷓ; marceſcent:

nec odoꝛem amittent: nec ab alijs niſi quibꝰ ca⸗
ſtitas placuerit videri poterunt. Tu autem va
leriane:quia vtili cõſilio credidiſti:pete quod⸗

cunꝙ volueris. Cui valerianus. Nihil mihii

hac vita dulcius extitit:qᷓ; vnicus fratt mei af
fectus. Neto igitur vt ⁊ipᷣe mecum veritatem

agnoſcat. Cui angelus.placet domino petitio
tna.⁊ ambo cum palma martyrij ad deum veni
etis. ¶ Tertium teſtimoniũ qð habuit valeria

nus de venitate fidei dicit᷑ fraternalis cõuerſio
Ingreſſus nanq; tiburtiꝰ:frater valeriani. Cũ
nimiũ roſaꝝ ſenſiſſet odoꝛem. Dixit. iroꝛ H
tẽpoꝛe. Roſeus hic odoꝛ ⁊ lilioꝝ vnde reſpirat

Cuivalerianus Coꝛonas habemus quas ocu

li videre non p̃ᷣualent: roſeo coloꝛe ⁊ niueo cã⸗
dDoꝛe vernantes. Et ſicut me interpellante odo
rem ſenſiſti. Sic ⁊ ſi credideris videre valebis

Cuitiburtius. In ſomnis hoc audio:an in ve.

ritate iſta tu loqueris valeriane:Cuivalerianꝰ

Inſomnis vſq; modo fuimus:ſed iam nunc in

Yeritate manemus. Ad quem tiburtiꝰ. AUnde
hec noſti: Et valerianus. Angelus dei me do⸗

cuit:quem tu videre poteris ſi purificatus fue

ris: ⁊ omnib“ idolis abꝛenunciaueris.Tũc ce⸗
cilia euidenter oſtendit ei omnia idola eſſe ſper
nẽda. Ita vt tiburtius diceret. Qui iſta nõ cre

dit pecus eſt. Tunc cecilia oſculans pectus eiꝰ

dixit. Hodie fateoꝛ te meum eſſe cognatuʒ. Si⸗
cut enim amoꝛ dei fratrem tuum mihi coniugẽ
ſecit:ita te mihi cognatum faciet contemptꝰido
lo:um. Vade ergo cum fratre tuo vt purificati
onẽ recipias:⁊ angelicos vultꝰ videre valeas.
dixitq; Tiburtiꝰ fratri ſuo. Obſecro te frater:

vt mihi dicas ad quẽ me ducturus es. Cui va

lerianus Ald vꝛbanũ epᷣm. Cui tiburtiꝰ. de illo
vꝛbano dicis q̊ totiens dãnatus eſt ⁊ adhuc i
latebꝛis cõmoꝛat᷑.Tüc cecilia multa ſibi pᷣdica
uit de vita futura:de paſſione ieſu xpᷣi:et alijjs
ad ſidẽ ꝑtinentibꝰ. Quare tiburtiꝰ totꝰ cõpun⸗
cius:fratri ſuo dixit. Miſerere mei ⁊ pduc me
ad hoiem dei:vt purificationẽ accipiã. Ductꝰ
ergo ⁊ puriſicatus angelos dei ſepe videbat:⁊
oĩa q̃ poſtulabat ptinus obtinebat.

uare fides cecilie fuit inn

vt fie⸗

ides xp i defenderet᷑ triplici mar⸗

ſtrumentũ

—==
..ùc
ðð

dick defenſionis. Fuit quippe inſtrumetu vtfi⸗
des xpᷣi triplici martyrio defendere.

CScdᷣo martyrioſuo ppio.
CTTKertio martyrio vꝛbani pontiſiciss.
CKrimo fides chꝛiſti ſuſtetata fuit martyrio

aleriani:tiburtij:⁊ maximi. Nam poſt ſuſce⸗

ptum baptiſma: valerianus ⁊ tiburtius elemo
ſinis inſiſtebãt: ⁊ ſanctoꝛũ coꝛpoꝛa quos alma
chius pꝛefectus occiderat:ſepulture tradebãt.
Quos almachius ad ſe vocãs: cur damnatos

pꝛo ſuis ſceleribus ſepeliant:inquiſiuit.Cuiti⸗

burtius. Atinam ſerui eſſemus eoꝛuʒ:quos tu
damnatos appellas:qui contempſerunt.qð vi⸗
detur eſſe ⁊ nõ eſt:et inuenerũt illud qð non vi⸗
detur eſſe ⁊ eſt. Cui pᷣfectus. Quid nã eſt illud
Et tiburtius.quod videtr᷑ eſle ⁊ nõ eſt. eſt om̃e
qð in hoc mũdo eſt:qð hominẽ ad non eſſe per
ducit. Qð vero non videtur eſſe et eſt. eſt vita
iuſtoꝝ ⁊ pena maloꝛuʒ. Cui pꝛofectus. NMõ pu
to ꝙ mente tua loquaris Tunc iubet aſtare va

lerianum dicens ei. Quoniã non eſt ſani capit

frater tuus tu ſaltem poteris ſapienter dare re⸗
ſponſum Conſtat plurimum vos errare:qͥ gau
dia reſpuitis ⁊ om̃ia inimica gaudij affectatis.

Tunc valerianus ſe vidiſſe ait. Glaciali tẽpoꝛe

ocioſos iocantes et operarios agricolas deri⸗
dẽtes. Sed eſtiuo tẽpoꝛe dum adueniſſent glo
rioſi fructus laboꝛum gaudentibꝰ illis:qui pu
tabãt᷑ vani ceperũt flere qui videbant᷑ vꝛbani.
Sic ⁊ nos.Hunc qͥdeʒ ſuſtinemus ignominiã

⁊ laboꝛem. In futuro auteʒ recipiemus gloꝛiã
⁊ eternam mercedẽ. Vos autem nunc habetis

tranſitoꝛiũ gaudium In futuro auteʒ eternum
inuenietis interitũ.Cui pꝛefectus. Ergo nos ĩ
uictiſſimi pꝛincipes eternũ habemus luctnz et
pſone viliſſime eternũ poſſidebũt gaudiũ.Cui
valerianus. Homogenes eſtis non pꝛincipes
tẽpoꝛe veſtro nati citius moꝛituri:⁊ deo ratio⸗
nem plus omnibꝰ reddituri. Bixit autẽ pᷣfect
quid imoꝛamur verbis. Offerte dijs libamina
⁊ illeſi abſcedite.Sancti reſpõderũt. Nos deo

vYero quotidie ſacriſiciuʒ exhibemus. Quibus
p̃fectus.quod eſt nomẽ eius. Cui valerianus.

Nomen eius inuenire nõ poteris:etiam ſi pen⸗

nis volaueris. Pꝛefectus dixit.ergo nomẽ dei
iupiter nõ eſt. Cui valerianus. Nomen eſt ho

micide ⁊ ſtupꝛatoꝛis.Ad quem almachius.er

go totus mũdus crrat:⁊ tu cum fratre tuo veꝝ

deum noſcis. Nalerianꝰ reſpondit.nos ſoli nõ
ſumus:ſed inumerabilis multitudo hanc ſacti⸗
tatem recepit. Tradunt᷑ ergo ſancti i cuſtodiã

maximi.Quibue ille ait.Oiuuẽtutis flos pur

pureus. O germanrraternitatis affectꝰ. Quo
modo ad moꝛtem quaſi ad epulas feſtinatis.

C Huimo marprio valeriani tibunii maximi
do mar “H

fetig
mar
niie
ocol
roꝛ

Mui

ſcheb
gur
cuneun
lntur
ſeind⸗
diſſe:
moen
detul
xp̃ian
litquu
lla cee
CSe
cultan
ſefeci
ſenten
wpori
logoa⸗
trawcrer

uentu

deſcer
feexchn
Verome
derg
Wsd
Chi⸗
tendͤi

fuſſt

(e?

ſin /

dorio⸗
lumin⸗

uicti
Mputa
garti

ſaniune
ndnüen

oſbus

crat veb

Manasi
henitnan

lcſico
linter
legtinen
Rinof
epöte
Clnedies

inf⸗
Min

ſuſce⸗
Aeno
Ang
ehat.
nos
uti⸗
Wds
non yß⸗
tilud
⸗
e Per
Kyin
ö
ſtarn
pi
darete⸗
cgau
nns.
lpore
ugeo
nipu
bani.
winia⸗
wers
gemum
Gogj
nz
A
Gpes
nio:
ſtc
wina
6deo
widas
ianus⸗
ſepen⸗

Me
etho⸗
ls. er.

ner
lino⸗

ſigi⸗
vodii

spur⸗

Auo

Cui valerianus ait. ſi crediturũ ſe pꝛomitte⸗
ret:gloꝛiam eoꝛũ poſt moꝛtẽ videret. Credidit

maximꝰa omnis eius familia.Ac vniuerſi ear⸗

nifices crediderunt. Et a ſãcto vꝛbano qui illu

occulte venit baptiſma ſuſceperunt. Igitur dũ
auroꝛa finem daret cecilia pergẽs ad eos excla⸗

mauit dicẽs. Eya milites chꝛiſti abijcite opera

tenebꝛarum ⁊ induamini arma lucis. Quarto
igitur miliario ab vꝛde ſãcti ad ſtatuã iouis du

cuntur. Et dum ſacrificare nollẽt pariter decol
lantur. Tunc maximus cum iuramẽto aſſeruit

ſe in hoꝛa paſſionis eoꝛuʒ angelos fulgentes vi
diſſe: ⁊ animas eoꝛum quaſi virgines de thala
mo exeuntes quas in gremio ſuo in celũ angeli
detulerunt. Amachius vo audiens maximuʒ
xpianũ effectum eſſe cuʒ plũbatis tãdiu cedi fe
cit quouſq; ſpiritũ exhalauit.Cuius coꝛpusſſã
cta cecilia iuxta valer ianũ ⁊ tiburtiũ ſepeliuit.
CSecũdo fides xp̃i autenticata fuit martyrio
ꝓpꝛio begte cecilie. Inquirẽs em almchius fa
cultates Valeriani ⁊ Tiburcij: ceciliam coꝛaʒ

ſe fecit aſtare. Juſſitq; vt idolisimolaret: aut
ſententiã moꝛtis acciperet. Cuʒ autẽ ad hoc ab

apparitoꝛibus vꝛgeret᷑.⁊ illi vchementer flerẽt
eo ꝙ puella tam decoꝛa ⁊ nobilis vltro ſe moꝛti

traderet.Dixit ad eos.Hoc boni iuuenes nöG &
iuuentuteʒ perdere:ſed mutare. Multaq; eis

de ſide xpᷣi ⁊ futura vita beata perſuaſit.Qua⸗

re exclamantes illi dixerũt. Credimus chꝛiſtũ

verum eſſe deum qui talẽ famulã poſſidet. No

cato ergo vꝛo⸗ no epiſcopo quadringẽti ⁊ am-

plius baptiʒati ſunt.Tunc almachius ſanctaʒ
ceciliã ad ſeaduocãs:diutius cũ ipᷣa de ſide cõ
tendit. Tandem ab ipᷣa rationabiliter ſuperatꝰ
iuſſit illam ad domũ ſuã reduci. Ibiq; tota no⸗

cte ⁊ die buliente balnco concremari:que qua⸗
ſi in loco frigido manſit:nec modicum ſalteʒ ſu

doꝛis pſenſit.Qð cum audiſſet almachiꝰ iuſſit

eam in ipᷣo balneo decollari: quã ſpiculatoꝛtri
bus ictibus in collo ꝑcuſſit: ſed tamẽ caput eiꝰ
amputare non potuit. Et quia decretũ eratne
quartã percuſſionẽ decollandus acciperet:eaʒ

ſemiuiuentem cruentus carnifex dereliquit: ꝑ
triduũ autẽ ſuꝑuiuẽs:omia que habebat pau⸗

peribus tradidit. Et omes quos fideʒ ad ↄuer
terat vꝛbano epiſcopo cõmendauit dicẽs.Tri
duanas inducias mihi poſtulaui: vt hos tue
beatitudiui cõmendarẽ:⁊ hãc domũ mes in ec
cleſiã cõſecrates.Saãctus aũt vꝛbanus coꝛpus
eius inter epᷣos ſepeliuit:⁊ domũ ſuaʒ vt roga⸗

uerat in eccleſiã cõſecrauit.¶ Certio fides ceci
lie fuit defenſata martyrio beati vꝛbani. Hic vt

legit᷑ in officio eccłie:fuit natiõe romanꝰ:ex pa⸗

tre põtiano:qui ſedit annos octo menſes vnde
cim:dies vndecim. MDoſt multa vo ab eo circa

Sermo. lxvij.de fide
Ate lucie

¶ Oualiter fides infuſa fuit anime beꝗ

conuerſionẽ paganoꝛũ laudabiliter geſta. Ail⸗

machius pᷣnominatꝰ inquiri eũ fecit ⁊ iquodã

antro cum tribus pᷣſbyteris:⁊ tribus diaconi⸗
bus reperit᷑:et in carcerẽ miſſus eſt. Noſt hoc
plũbatis cum ſocijs ceſus eſt:⁊ iterũ in carcere
recluſus:vbi tres tribunos ad ſe venientes cũ
cuſtode carceris anolino ſanctꝰ vꝛbanus bapti
ʒauit.Audito ꝙ auolinus xpᷣianus factus eẽt

pᷣfecto reſiſtit᷑ ⁊ ſacriſicare renuens decollatur.

Sanctus vero vꝛbanus ⁊ ſoecij eapitalẽ ſenten
tiam acceperũt.Sʒ ſtatim almachius a demo⸗
ne arripitur ⁊ deos ſuos blaſſemãs ⁊ xpᷣianos
inuitus magniſicãs a demone ſuſocat᷑.Qð eiꝰ
vxoꝛ mamernia vidẽs cũ filia ſua lucina ⁊ tota
familia a ſan cto foꝛiunato pᷣſbytero buptiſmuʒ
ſuſcepit:⁊ poſt h̊ ſanctoꝝ coꝛpoꝛa honoꝛiſiceſe
peliuit.Ecce quales fructꝰ ꝓduxit fides cecilie
cuiꝰexemplo miraculis ⁊ doctrina: tãta multi⸗

tudo ꝑuenit ad xpᷣm. Oid erito igit᷑ deſpõſauit

cam:iribuitq; coꝛonaʒ eterne beatitudinis ꝓn

qua gloꝛioſa reſidebit per infinita ſecula ſeculo

rum. Rmen.

7

inuictiſſima be

—

virginis ſiracuſane.

qparate

tias. Verba ſüt redemptoꝛis ni:

oꝛiginaliter at. xx v. ca. ⁊ in euagelio hodi⸗

erno. Pꝛomittit᷑ merces exne vite oĩbꝰ qui cre
düt i xpᷣm ſiliũ dei de vgine natũ. Vñ ſaluatoꝛ
ipſe Joh.iij.ca.dicebat. Exaltari oꝑtet filium

hoiĩis:vt ois qͥ credit ĩ iᷣm nõ pereat:ſᷣ habeat

vitã eternã.Et.vj.ca. hec ẽ volũtas pt̃is mei
q̃ miſit me:vt oĩs qͥ videt filiũ:⁊ credit in eũ ha
beat vitã eternã.Et iteꝝ eodẽ ca.mẽ amẽ di
co vob:qͥ eredit in me hʒ vitã eternã.Et.xj.ca.
Ego ſũ reſurrectio ⁊ vita.Qui credit ĩ me etiaʒ

ſi moꝛtu fuerit viuet. Et oĩs qͥ viuit ⁊ crediti

me nõ moꝛiet᷑ inetnũ.Et eodẽ ca. Si eredider
videbis głiam dei. Pꝛopterea beatiſſima vgo

lucia hdẽ ihu xpᷣi ꝓ ſue aie oꝛnamẽ o ſuſcipiẽs
ad nuptias delicatas paradiſi ꝑuenit Qua de
re ip̃am laudibꝰ ꝓſequi cupientes. In ſolẽnita

teeius:ad ſuã fideʒ vertemus ᷣmonẽ. De qua
tria myſteria ꝓponimus contemplanda.
CPumũ dicit᷑ infuſonis.
Beöm robozationis.

¶ Tertiũ ↄſũmationis.

te lucie a deo.⁊ quomodo meritoꝛuũ
eſt credere: ⁊ ꝙ nides infoꝛmis ſit do⸗

24

num dei⸗Caplm. 1.

8

⁊ foꝛmata:qm deinfudit illã eius mẽti atq; fer
uẽter xpᷣm ↄfeſſa eſt:in quẽ ꝑfecte credidit. Sʒ

—.

2

infuſionis. Haʒ fuit in ea viua fides

in hac ꝑte tria dubia declaremus.
CPꝛimũ vtrũ credere ſit meritoꝛiũ.
¶ Scðm vtrũ fides ſit aĩe infuſa a deo.
¶ Tertiũ vtrũ fides infonnis ſit donũ dei.

dicẽs. Sicut i radice arboꝛis nulla awaret ſpe⸗

ſteri

Num ↄtẽplandũ de fide beate lucieꝛ

CAd pꝛimuʒ dubiũ rũdet Alugꝰ ſup Jobhem

cies pulchꝛitudinis:⁊ tñ qͥ cqͥd ẽ i arboꝛe deco.

ris ex illa ꝓcedit. Sic ex fidei humilitate:qͥcqͥd
meriti:qͥcqͥd beatitudinis aĩa ſuſceptura ẽ:ex ſi

dei fundamento ꝓcedit. Sanctꝰvo Tho.ſcða mis ſit donũ dei.Et ad hrñ glo.j
àqd Corſ. xiij. ca. ait. Fides ꝗᷓ eſt ſine charitate ẽ

ſcðe.q.iij.ait. actꝰnr̃i ſũt meritoꝛij: inq;tũ ꝓ

cedũt ex libero arbitrio moto a deo ꝑ graʒ. Ex
q̊ͥ ois actꝰ hũanꝰ qͥ ſubijcit᷑ libero arbitrio ſi ſit

relatus in deũ põt eſſe meritoꝛiꝰ. Ipᷣm aũt cre.-
dere eſt actꝰ intellectus aſſentientis veritati di
uine:ex imperio volũtatis a deo mote pꝑ gram.,.
Et ſic ſubiacet libero arbitrio ĩ oꝛdie ad deum:

vñ act⸗ fidei põt eſſe meritoꝛiꝰ. Sʒ ) obijcit ali⸗
qs ſic. Ille qͥ aſſentit alicui credẽdo:aut hʒ cau

ſam ſufficient᷑ñ inducẽtẽ ipᷣm ad credẽdũ:aut nõ

raculũ ⁊ audiendũ eandẽq; pᷣdicationẽ ſiue do
ctrinã:qͥdã credũt:qͥdã nõ credũt Et ido oꝑtet

ponere aliã cauſã interioꝛẽ:q̃ mouet hoieʒ inte⸗

rius ad aſſentiẽdũ his:q̃ ſũt ſidei:hanc aũt cau
ſam pelagiani ponebant ſolũ libeꝝ arbitꝛiũ ho

minis. Et ꝓpter h̊ dicebãt ꝙ initium fidei ẽ ex
nobis inq;tum ſcʒ ex nobis ẽ᷑: paratiſumꝰ ad
aſſentiendũ his qᷓ fidei ſunt. Sʒ ↄſũmatio fidei

eſt a deo:ꝑ quem nobis ꝓponunt᷑ ea credere

debemꝰ. Sʒ ẽ falſu:qꝛ cũ homo aſſentiẽdo his
q̃ ſunt fidei eleue: ur ſuꝑ naturaʒ ſuã: oꝑtet ꝙ B

inſit ei ex ſuꝑnaturali pncipio interius mouen-⸗

te:qð eſt deus.Et ideo ſides qᷓ;tuʒ ad aſſenſũ qͥ

eſt pᷣncipalis actꝰ ſidei ẽ a deo interiꝰ mouente

p gram. C Tertiũ dubiumfuit vtꝝ fides infoꝛ

mis ſit donũ dei. Et ad h̊ rũdet᷑ ꝙ ſic.Na glo.j

donüu dei Siautoobiegrer fides infoꝛmis ẽ

qͥd imꝑfectũ: ⁊ oꝑa dei ſũt ꝑfecta.vt ðꝛ Deute⸗

rono.xxxij.ca.ergo ſides infoꝛmis non eſt oꝰ
dei. Rñdet Tho.ꝙ ſides infoꝛmis ⁊ ſi nõ ſittg
fecta ſimpliciter ꝑfectiõe vᷣtutis:eſt tamen ꝑfe
cta q̃dã ꝑfectione:que ſufficit ad fidei rationez.

ern poſſet quis inſtare ſic. Quecunq; deus

Si ſic tũc nõ videt᷑ h ei eẽ meritoꝛiuʒ:qꝛ nõ ẽ ei
is liberũ credere:⁊ nõ credere. Si aũt nõ hʒ ſuf
ficiẽs inductiuũ ad credẽdũ:tũc leuitat eſt cre
dere. Jux illud Ecci.xix.ca.Qui cito creditle
uis ẽ coꝛde:⁊ ſi non videt᷑ meritoꝛiũ eſſe.Ad ̊
ita rñdet Cho. O ille qͥ credit hʒ ſufficiens in⸗
ductiuũ ad credendũ. Inducit᷑ em auctoꝛitate
diuine doctrine miraculis ↄſirmare:⁊ ꝙ pl?eſt
interioꝛi inſtinctu ducit᷑ dictãtis:vñ no leuiter
credit:qꝛ tñ nõ hʒ ſufficiẽs inductiuũ ad ſcien⸗

dum. iðo nõ tollit᷑ rõ meriti.

Scðz dubiũ ſu

it ytruz ſides ſit infuſa aiea deo. Et ad ̊ rndet
apls ad Ephᷣ.ij. ca. dicẽs. Ora ſaluati eſtis per

fidẽ ⁊ nõ ex vob:dei em donũ eſtMe
vm Tho. ſcða ſcðe.q.vij.O ad ſfidẽ d

andu ti
o reqrũ

anat totaliter ſanat. vñ xpᷣs dixit Johis vy.
ca. Totũ hoĩem ſanũ feci: ſed ꝑ fidem hõ ſanaf
ab infidelitate Quicũq; g̊ donum dei accipiſi
mul ſanat᷑ ab oibus peccatis. Sed hoc non fit

niſi ꝑ fidem foꝛmataʒ:ergo ſola ſides foꝛmata ẽ

donũ dei: æ non fides inſoꝛmis. Ad hoc ita diẽ
Tho.qꝙ ille qui accipit fideʒ a deo q;uis abſ;
charitate nõ ſimpliciter ſanatur: ſed ſanat᷑ ᷣm
quid ſcʒ vt ceſſet de tali peccato.hoc autem fre
quenter ↄtingit:ꝙ aliquis deſiſtit ab vno actu
peccati:etiã deo h̊ faciẽte:qͥ m̃ ab actu alterrius

peccati nõ deſiſtit: ꝓpꝛia iniquitate ſuggerẽte
Et ꝑ hunc modũ datur aliqñ a deo hoi:ꝙ cre⸗
dat:nõ tñ datur ei charitas. Sicut etiã aliqbꝰ
daf abſq; charitate donum ꝓphetie: vel alidd

tñ ſile. In hoc itaq; relucet bonitas ſummi dei:

etiã peccatoꝛib“ ſua dona gratis data largitur.

tur.qͥꝝ vnũ eſt:vt hoi credibilia ꝓponant᷑: qð
reqrit᷑ ad hoc ꝙ hõ aliqᷣd explicite credat. Ali⸗
ud aũt qð ad fidẽ reqͥrit᷑ ẽ aſſenſus credẽtis ad

e qͥ ꝓponũt᷑. tum g ad pꝛimũ hoꝝ neceſſe
eſt:ꝙ ſides ſit a deo. Ea em qᷓ ſũt fidei excedunt

potetiꝗ humanãꝗ. vñ non cadũt in ↄtẽplatione

hois:ſine cognitiõe niſi deo reuelãte. Sʒ qͥbuſ

dam qͥdẽ imediate reuelant᷑ a deo:ſicui ſunt re
uelata apłis ⁊ ꝓphetis Quibuſdã aũt ꝓponũ

tur a deo mittete fidei pᷣdicatoꝛes. tuz vero
ad ſcʒ.ſ.ad aſſenſũ hoĩs ad ea q̃ ſut ſidei pᷣt cau
ſa ↄſiderari duplicit᷑. Ana qͥdẽ exteriꝰinducẽs

ſicut miraculũ viſũ:vel ꝑſuaſio hois fidẽ docẽ

tis:qͥꝝ neutx ẽ ſufficiẽs eã videndũ em̃ ideʒ mi

¶ Be tribus miraculis

em̃ multi abſq; charitate operent᷑ actus bo⸗
nos ex genere:⁊ deo ⁊ ecclie obedient:a deo ꝓ

uen it.. alij abſq; charitate firmiter ⁊ ſimplici

ter credãt:ex fonte diuine pietatis hominẽ ad:
iuuantis ꝓcedit. Si vero aliqui fidem foꝛmatã
habeant ꝑ charitatem ⁊ oꝑa bona a bono deoo
efficiente idipſũ recipiũt. Ipᷣe ergo hancſidem

lucie virgini tribuit: qua ipa libenter cõplexa
totam ſe diuine voluntati cõmiſit. Erãtq; oꝑa

eius ſancta:iuſta:recta:mũda:qualia decet ꝓ⸗

ſequi credentes in xpᷣm.

Be tribus miraculisg dbꝰroboꝛatafn⸗
it fides beate lucie. Caplm. u.

—5ü

ð

ſachei
Pein
(Aan
(Pim
namnag
diengen
Griſſe
Goianm
ſuerp⸗
contigt
muliene

fuciam

deggat
gotmige
cücctern
Gudel
ligi
cham
angelor⸗
Joen.
peto
lue, Nam
ſtaloun
Mlied⸗
durranch
ugerr
Coce
Ehenits
kariar
c ſepe
ſicdiſ⸗
ſie ej
ſtantem
ceumm:

dentesp

Egoſumm
N.N.
leßtatue
Nnio:rſo
c.E:

pielrenn

nuchodon
heſtchos
ſoneres
hnſm,
eneme
Mrrhi
iniaſig
Uonulad
Moſinonn

nede
opn
zine⸗
itcan
üho
eiee
m'ad
ſdeſ
edere
ohis

A 6
We.

ſenz
nonene
igo/
mmnei
ſmsi
nctoy⸗
ſnöſtp
menpe
onq.
Pens
9. y.
ſanf

rſi.

„
1

nanas
aN
cs
Mk
rongfte
Wos
. eris
ſgoerir

e

ij ic⸗
aldd
ſdeing
1giur.
msbo⸗
deop
implici
neag⸗
mata
ſo deo
ſidem
öplers
coe;

cet p⸗

¶ Pꝛimũ miraculũ quo fu

on

„

die: dicit᷑ roboꝛatio Fuit enim a deo

fides eius roboꝛata triplici miraculo.
CPuꝛmũ luit ſancte agathe viſio.

¶ Scdm matris ſanatio.

¶ Tertiũ coꝛpoꝛis firmatio

—

it fides lucie roboꝛa

„☚ – —

ta ⁊ magnificata dicit᷑ ſancte agathe viſio. Au⸗
diens em̃ famã ſacte agathe ꝑ tota ſiciliã diuul

gari:ſepulcrũ eius adit cũ matre ſua euticia 116
go iam ſatis tẽpoꝛe fluxũ ſanguinis incurabili⸗
liter patientẽ. Inter ipᷣa igitur miſſarũ ſolẽnia

contigit vt illud euageliũ legeret᷑: in quo dům
mulierẽ ab hac paſſione ſanaſſe narratur. Tuüe
lucia matri dixit. Si credis his que legunt᷑ cre

de agathã illum ſemꝑ habere pᷣſentez: ꝓ cuius

nomine ſuſtinuit paſſonẽ. Si ergo eius ſepul⸗
crũ credens contigeris ꝑ fecte:cõtinuo ſanitate

gaudebis. Igitur recedẽtibus cunctis: et mr̃e
⁊ filia iuxta ſepulcrũ in oꝛatiõe exiſtentibus:lu

ciam ſomnus arripuit: viditq; agatha i medio
angeloꝛũ:gẽmis oꝛnatã ſtantem: ⁊ dicentẽ ſibi
Soꝛoꝛ mealucia virgo deo deuota: quid a me

petis:qð ipſa poteris pꝛeſtare continuo matri

tue. Nam ecce ꝑ fidem tuaʒ ſanata eſt. Sed dũ
iſta loquimur:increduli nos accuſare ↄtẽdunt

Kuliebꝛia inquiũt ſunt iſta ⁊ leuibus ꝑſonis
enarranda. Mam dixitſapiens. Multos fece⸗

runt errareſomnia ⁊ exciderunt ſperãtes i illis
Auibus nos reſpondemꝰ. ꝙ lłʒ ſomnia poſſint
euenire: vel a cauſa naturali: vel a cauſa volun
taria:vł ab inniuentis celi:vel ab illuſiõe: tamẽę
⁊ ſepe eueniſſe reꝑinus a volũtate creatoꝛis:qͥ

ſic diſpoſuit iſõnis iiłta myſteria reuelare Iõ
ne Geñ.xx viij.ca. Nidit iacob in ſomnis ſcalã

ſtantem ſuper terram ⁊ cacumẽ illius tangens
celum:angelos quoq; dei aſcẽdentes ⁊ deſcen⸗
denies ꝑ eam:⁊ dñm innixũ ſcale dicenteʒ ſibi.
Ego ſum dñs deus abꝛaam patris tui ⁊ deus
Jlaac.Joſeph etiam vt ſcribit᷑ Geñ.xl.ca. In
terpᷣtaius ẽ ſomnũ pincerne ⁊ piſtoꝛis phara⸗

onis:⁊ ſomnũ ipᷣius pharaonis:vt patʒ Geñ.

xlj. ca. Et Dañ. iij. ⁊. iiij ca.habet᷑.qualit ipſe
daniel reuelauit ſigniſicationem ſomnioꝛũ na⸗
buchodonoſoꝛ regis babylonie Magi adhuc

poſtqᷓ; adoꝛauerũt xpᷣm qmoniti fuerunt ĩ ſom
nis:ne redirent ad herodẽ. Et Joſeph ab ange
lo in ſomnüs inſtructus fuit:vt cũ puero ihu et

virgine matre fugeret in egyptum.ſicut recitat

Matth.ij. ca. Apud gentiles etiã ſomnia ſepe
aliquid ſigniſicare cõperta ſunt. Unde Valeri
us multa de ſomnijs ſcripſit lib.j.Sicut ð ſom

nio ſunonidis qͥ naufragiũ euaſit. Et ð ſomnio

„
te .

m contemplandũ defide beatelu⸗

minã que ſe noĩe appellans diceret:homericum

matris dionyſij que cũ conceptum vtero habe
ret: ſomniauit ſe ſatiriſtũ parere: ſatiriſt ſerpẽs
eſt de quo tiriaca conficit᷑. Conſultoq; ꝓdigio⸗
rü interpte clariſſimũ ac potẽtiſſimũ filiuʒ dixit
pariturã. Et ita refert alia q;plurima.Tullius
auuüt in.j.de diuinatione ait. Eſt apud platonẽ:

cum ſacrates eſſet in cuſtodia publica dixit
Ccritoni familiari ſuo ſe poſt diẽ tertiũ moꝛituru
vidiſſetq; in ſomnis pulchꝛitudinis eximie fe⸗

quendã verſũ. Terclatichile tempeſtas leta le⸗
uabit. qð vt eſt dictũ ſic ſcribit᷑ contigiſſe Sue⸗
tonius aũt in lib.de.xij.ceſaribꝰ recitat. Ano⸗
cte pᷣcedẽte diẽ qua ceſar occiſus fuit: vxoꝛ eiꝰ
in qͥete vidit faſtigiũ domus labi:⁊ ceſarẽ in ſi⸗

nu ſuo iacentẽ multl vulneribꝰ ꝑfoꝛatum:qua-—
reſomnij atrocitate ꝑterrita: eum rogare nõ de
ſiſtit. vt die ꝓxima ſe a curia abſtineret. DHicta

ſunt hec om̃ia vt oſtẽdamus nõ eſſe quid fahu⸗
loſũ ꝙ de viſione beate lucie ſuperius explica⸗

uimus:ſicut rei exitus: vt aparebit plene ↄſir⸗

mat. ¶ Scðʒ miraculũ quo fides lucieroboꝛa⸗
ta fuit ⁊ vera declarata: dicitur matris ſanatio

Euigilãs qͥdẽ a ſomno lucia matri dixit. Oa⸗

ter mea ecceſanata es: ꝑipᷣam ergo te depcoꝛ qͥ
ſuis oꝛationibꝰ te ſanauit:ne mihi de ceterono

mines ſponſuz. Sed quicqᷣd mihi datura eras
p dote:pauperibꝰ elargire. Cui mater. Tege

bᷣus oculos meos ⁊ quicqͥd volueris ð faculta
tibus facito. Ad quã lucia. ꝗð moꝛiẽs das.idᷣo
das:qꝛ tecũ ferre nõ potes.Da igit᷑ dumviuis

2z mercedẽ habebis. Cũ ergo rediſſent fit quoti
die detractio reꝝ: ⁊ dant᷑ in neceſſitatibꝰ paupe
rũ. Interea dũ patrimoniuʒ diſtribuit᷑.ſpõſus

lucie de his nutricẽ eiꝰinterrogauit Rñdit illa

caute ꝙ vtilioꝛẽ poſſeſſionẽ ſpõſa ſua inueniſſet
quã volebat emere. Et ideo videbat᷑ aliquata
diſtrahere: credidit ille ⁊ cepit auctoꝛ eſſe vẽdẽ?
nũ. CTertiũ miraculuʒ qͥ ſides lucie roboꝛata

fuit: ꝛ coꝛꝑis firmatio. Na venditis oĩbus et

pauperib“ erogatis. Spõſus trahit eã coꝛõ pa

ſcaſio cõſulari dicẽs eam xpᷣianã eſſe ⁊ 5 leges
agere auguſtoꝝ. Inuitãte eã paſcaſio ad ſacri
ficia idoloꝝ. Rñdit. ſacriſiciũ placens deo ẽ:

vilſitare pauperes:et in neceſſitatibus ſubueni⸗
re:a quia iam amplius non habeo quid offerꝗ

meipᷣam ſibi offerendã tribuo. Cui paſcaſius.

Iſta vba tibi ſimili ſtulto xpᷣiano narrare pote
ris:mihi auteʒ qui p.incipũ decreia cuſtodio:

fruſtra ꝓſequeris.Ald quẽ lucia. Tu pᷣncipum
tuoꝝ decreta cuſtodis:⁊ ego legem dei mei cu⸗
ſtodiã. Cui paſcaſiꝰ.patrimoniũ tuũ cũ coꝛmu⸗

ptonbꝰ expẽdiſti: ⁊ ideo qſi meretrix oqueris

Cuilucia patrimoniũ meü in iuto loco conſti⸗
mi:coꝛruptoꝛes aũt mentis et coꝛpoꝛis nun;

ini. Rñdit paſcaſiꝰ. qͥ ſũt coꝛruptoꝛes mẽtis
c⁊coꝛpis.Lucia dixit. Coꝛruptoꝛes mẽt vos
eſtis: qͥ ſu adetis vt aia ſuuʒ deſerat creatoꝛem.

Coꝛruptoꝛes coꝛpoꝝ ſũt:qͥtꝑalẽ delectationẽ

pᷣponunt epulis ſempiternis. Maſcaſius dixit
Ceſſabũt vᷣba cũ puentũ fuerit ad vbera. Cui

lucia.verba dei ceſſarenõ pñt.Cui paſcaſiꝰ.tu /
D deus es.Lucia rñdit.ancilla dei ſũ. Qui di⸗
xit. Dũ ſteteritis añ reges ⁊ pᷣſides nolite cogi
tare quõ aut qͥd loquamini: dabit᷑ em̃ vobis in

illa hoꝛa qdloquamini. Hõ em̃ vos eſtis qͥ lo-
quimini: ſ ſpũs patris vr̃i qͥ loquitur i vobis.
Maſcaſiꝰ dixit. In te ſpũſſanctus eſt.Cui lu

cia. qͥ caſte viuũt templũ ſũt ſpũſſancti. Cuipa C

ſcaſiꝰ.ego faciã te duci ad lupanar:vt ibi viola

tionẽ accipias:⁊ ſpiritũſanctũ perdas.Cui lu⸗

cia. Non inquinat᷑ coꝛpus niſi de cõſenſu men
tis:nã ſi inuitã violari me feceris caſtitas mihi
duplicabit᷑ ad coꝛonã:nunqᷓ; aũt volũtatẽ me⸗

am ad conſenſuũ poteris puocare Hoc loco do

ctoꝛes dicunt.ꝙ ſi aliqua vᷣgo violenter oppꝛi⸗

matr vginitatis coꝛonã nõ amittit. Sicut patet
xxxij.q.v.ca. qðᷣ aũt. ca. tolerabiliꝰ. ca.reuera.
siaegſor ea debudiettis cn n.

gis timeamꝰ. Sanctꝰ vo Tho. in ſuo q̃rto diſ.
xlix.arti.v.ita ait.Si aliqua vᷣgo ꝑ violentiaʒ

oppꝛeſſa fuerit non amittit ppter hͥ aureolã vir⸗

ginitatis:dũmodo ꝓpoſitũ ꝑpetuo vginitatẽ
Fuandi inuiolabiliter teneat. Et h̊ ſiue ꝓſide ſi

ne ꝓ quacũq; alia cauſa violẽter coꝛrumpatur
Seld ſihᷣ ꝓ fide ſuſtineat erit ei meritoꝛiũ: ⁊ ad
genꝰmartyrü ꝑtinebit. Vñ lucia dixit. ſi inui⸗

tam me fecerl violari:caſtitas mihi duplicabi⸗
lur ad coꝛonã: non ꝙ habeat duas vginitatis
daujreolas:ſᷣ ꝙ duplex pꝛemiũ repoꝛtabit:vnuʒ
. Fegiuitate euſtoditozauud iniuria quã paſ
lſaeſt. Dato etiã ꝙ talis violẽter oppꝛeſſa ↄcipi⸗

at:nec ex h̊ merituʒ vginitatis ꝑdit.hec Tho.
Ad luciã iã redeamꝰ: q paſcaſio addidit. Ec⸗
ce coꝛpꝰmeũ ad ome ſuppliciũ paratuʒ: qͥd mo⸗

raris. Incipe fili diaboli deſideria tuaꝝ pena⸗
rũ exercere.Tũc paſcaſius leones ad ſe venire

fecit dicẽs eis. Inuitate ad eã oẽm populum ⁊
tãdiu illudat᷑:donec moꝛtua nücict᷑.Oſtupen

düũ miraculũ.O inuincibilis vᷣtus dei viui vo
lłtes eã trahere.Tãto põdere ſpũſſanctus eaʒ

ſixit:vt oino ipᷣaʒ mouere neqͥrent. Fecitq; pa

ſcaſius mille viros accedere: manꝰ ⁊ pedes li
gare:Fᷣ eã nullatenꝰpoterãt mouere.Tunc etiã

cum viris mille paria hoũ adhibuit:ſed tamen gintaquinq;: put legitur in ſuo officio. Iſta ac

vᷣgo domini imobilis ꝑmanſit. vocatis auteʒ

magicis vt ſuis incantationibꝰmoueret᷑ omni⸗
no moueri non potuit. Bixitq; Maſcaſiꝰ Que

ſunt iſta maleſicia. ꝙ vna puella a mille homini

bus non mouet. Lucia dixit. Nõ ſunt iſtama

de loco in qͥ ꝑcuſſa eſt:non eſt mota:nec ſpiritũ

leficia: ſed beneficia chꝛiſi.
Qualit beata lucia voluit ꝓ fide xp̃ᷣi

—

cõſmare:- Taplin⸗I.

Ertiũ myſteriũ

vitam pſentẽ ꝑ martyrij tolerantiam

2

ſũmare. In quo tria concurrerunt.
CNeꝛimũ a moꝛte p̃ſeruatio.
¶ Scom ſecreton reuelatio.

TXertiũj coꝛpis xpi ſuſcepttioo.
C Pꝛimũ qð ↄcurrit circa tolerantiam marty/

rij beate lucie:ðꝛa moꝛte pᷣſeruatio.Nõ em toꝛ
menta po: uerunt extinguere illaʒ:ita cito ſicut

feciſſent: qꝛ deꝰ p̃ſeruabat eã vſq; ad tᷣs. HNaʒ

cum paſcaſius anguſtiarer᷑ nimis:vidẽs illam

adeo iĩmobilẽ effectam:iuſſit copioſũ ignẽ circa
eam accendi picẽq; ⁊ reſinã ac feruens oleũ ſuꝑ

eãfudi. Sixit lucia. Indutias impetraui mar⸗

tyrij mei: vt credentibꝰ timoꝛẽ auferam paſſio-
nis ⁊ non credentibꝰ vocẽ inſultationis: viden

tes autẽ amici paſcaſij euʒ anguſtiari: in guttn
re eiꝰ gladium imerſerunt: q̃ nec ſic extincta eſt
nec loquelã amiſit. ¶ Scuᷣm qð cõcurrit circa
martyriũ beate lucie:dicit᷑ ſecretoꝛũ reuelatio.

Reuelauit em ea qᷓ ſecreta erant: ⁊ ſciri nõ pote

rant: ꝓpter diſtantiã loci.dixitq;. Annũcio vo
bis pacem eccleſie redditam maximiano hodie
moꝛtuo ⁊ de regno ſuo diocletiano expulſo Et
ſicut ciuitati cathanienſi ſoꝛoꝛ mea agatha da⸗
ta eſt ptectrix. Sic ⁊ ego ciuitati ſiracuſane cõ
ceſſa ſum interuentrix. Dum hec verba loqui⸗
tur. Ecce miniſtri romanoꝝ venerunt ⁊ paſca⸗
ſiũ appꝛehẽdẽtes:vinctum ad ceſarẽ ſecũ duxe⸗
rũt.Audierat em̃ ceſar ꝙ młta rapuerat.Qua⸗
re de ſuis ſceleribus ↄuictus capitali ſententia
fuit punitus.¶ Tertium að cõcurrit in marty
rio beate lucie:dicit᷑ coꝛpis xpi ſuſceptio. Naʒ

tradidit: quoaduſq; venirẽt ⁊ coꝛpus dñi ſacer

dotes ei traderẽt: ⁊ omes aſtates amen dño re⸗

ſpõderẽt. In eodẽ aũt locoẽ ſepulta ⁊ ecclia fa
bꝛicata. Fuit alia lucia cuiꝰ officiũ eccleſia cele
bꝛat menſeſeptẽbꝛis.hec tꝑe diocletiani ⁊ ma⸗
ximiani in viduitate ꝑ annos triginta et ſex mã
ſerat. Cuiuſq; anni totius vite fuerunt ſeptua⸗

cuſata a filio Eupꝛepio ꝙ chꝛiſtiana eſſet iuſſu

diocleciani carceri mancipata fuit: vbi cõſola⸗

tionẽ diuinã ꝓmeruit. Deinde coꝛã dioclecia⸗
no ſedente pꝛo tribunali extenſa eſt:et fuſtibus
diutiſſime verberata. Poſtea ĩ ollam plumbo

OEStemplanduz effde beateluctedi
acit cõſuũmationis. Aoluitequidẽ ꝓ
ſide xpi pᷣſentem vitã ꝑ martyrij toleranti co⸗

Morge
Eccj.
Uſioe
enr
cpetitn⸗
Amnci
Nroclen
iglio Bin
hatolet
fitüſtne
Anbeoli
ſthwbeis
Cieszui
leeetbiy
tiröpet
Aenvs⸗
doleserf
Mibyinte
iMöre
Wornurg
Nmanns
Cereſen

Wkr
Wwa de
Cſbnech
elocre
ntaper
ſecidue
ra. Qur
ſenna
mna.
o. Hʒ
cſptritü
dſiſacer
dfore⸗
chaa
eſiacele
Ama⸗
ſexmi
ſeptua⸗
ſtaac
iuſtu
coſola⸗
clecia⸗
ſſtious
Numdo

¶ Tertiũ ſigniſicationis.

Bermo lxviij.

plenã i circũitu igne copioſo ſuccẽſã demerſa ?ꝭ amici:qͥs neq; armis cogere:ſeq; auro parere
queas:officio fideq; parant᷑.Et Seneca in lib.
detranqͥllitate animi.Nihil eque oblectat ani⸗·
mũ:qᷓ amicitia fidelis ⁊ dulcis.Et Theophia
ſtus phᷣe. Quãti ? ſine aia coꝛpꝰ:tati ẽ ſine ami
cis hõ. Et ſcðᷣs ph̊s interrogatꝰ ab adriano coe-
ſare. qͥd eſt amicus.rñdit.deſiderabile nomen:
infelicitatis refugiũ: indeficiẽs quies:amanda
felicitas.Et Ariſto.in.viij. Ethico.ca.j. Ami⸗
citia maxime neceſſaria eſt in vita: ſine amicio
nullus eligeret viuere: habẽs reliã bona oiaet
mendicantibus et pꝛincipatus et ptãtes poſſlſ⸗
dentibus: videt᷑ amicis maxime opus eſſe. Et

Abi ſãcta dei pſallẽs triduo vixit vltimo gla⸗
dio aladuerſa ẽ. Itaq; pᷣma lucia ĩ vginitate ꝑ
manẽs:martyriũ ꝓ xp̃o paſſa ẽ. Iſta vo in vi⸗
duitate ꝑſeuerans:moꝛi ꝓ xpᷣonon recuſauit.
NQuaꝝ aie gliaz celeſtis regni ineternũ paciſice
poſſidebũt.Ad quã nos ꝑducat ihs filiꝰ dei: qᷓ
ſit benedictꝰ in ſecula ſeculoꝝ.xRimen.

¶ Sermo.lx viij. de laudibavere amici

tie qhoie in ſãctitate pſerugtt.·

nmnmnmnit amicũi ven. BGapientis vbaſunt
Aiſta oꝛigina lit Ecci. xxv. ca. Satis
efficax eſt

tius qᷓ; rõnales hoĩes ꝗmicitiã ⁊ paruipendũt
⁊ fugiunt. Idcirco in pᷣſenti ſermone de eiꝰlau

dibus erimus verba facturi:de qua tria myſte

ria pponimus cõtemplanda.

CPeimu de coõmendationis.
¶ Scõom diſtinctionis.

S 2

(ioſacti moꝛaleg ohi gloꝛioſelo
quunt deg

Rimuz myſteri

ndũ de amicitia ðꝛ cõmẽ⸗

Ecẽci.vj.ca.ait.Amicꝰ fidelis ꝓtectio foꝛtʒ.Et

Caſſiodoꝛꝰ in libꝛo de amicitia. In hũanis re⸗

bus nihil amicitia dulcius iuenit᷑:nihil ſancti⸗
apetit᷑:nihil fructuoſiꝰ cuſtodit᷑. Et in eodem

li. Amicitia ꝓpꝛia ſuauitate vᷣtutes alias con⸗

dit:aduerſa tꝑat:triſtiaq; iocundat.Et ideʒ in

cpłis.Sine amicis ois cogitatio eſſet tediũ ois

oꝑatio laboꝛ:ois terra ꝑegrinatio:oĩs vita toꝛ
mẽtũ:ſine amicoꝝ ſolatio:viuere eẽt moꝛi. Et

Ambꝛo. li.ð officijs. Solatiũ qͥpe vite huiꝰẽ:
vt habeas cui pectꝰ tuuʒ aperias: cui archana

cõices:cui ſecreta tui pectoꝛis cõmittas:vt col
loces tibi virũ fidelẽ:qͥ in ꝓſperis gratulet᷑ ĩ tri

ſtibꝰcõpatiat᷑:in ꝑſecutionibꝰ abhoꝛtetur. Et
Aalerius maximus li.iiij. Amicitie vinculum
potẽs ẽ ⁊ pᷣualiduʒ:neq; vlla ex ꝑte ſanguinis

nu. Hõ reperio ꝗ in rebꝰ hanis excogitaue⸗
rit natura pᷣſtãtiꝰ amicitia:qͥd ↄcoꝛdia ↄ foꝛtu⸗

nã maius auxſliũ.Et Saluſ.in iugurtino.Nõ
exercit? neq; theſauriſũt regni pᷣſidia:ſed veri

auni inne

fi tã in ſpũali q;ᷓ ciuili vita: vinculũ ami
Litie vere:q̃ hoies cõmunicant ſibijpᷣis vtrãq;
foꝛtuna Pꝛopterea a macrobio ſpecies iuſticie
ponit᷑ ⁊ ab ipo atq; a catceris ſapientibꝰmiris
laudibus pᷣconiʒat᷑:qꝛ tamẽ pleriq; ferales po⸗

moꝛales de illa gloꝛioſe loquũt. Unde ſapiẽs

ideʒ in.ij.politice.Amicitiã qͥdem putamꝰma⸗

ximũ eſſe bonoꝝ ciuibꝰ.Et idẽ in.iij.topicoꝝ.
MMagis eligenda eſt ſuꝑabundantia amicitie
‚ᷓ pecuniaꝝ. Et Lullius i qſtionibus tuſcula⸗
nis. Sũmũ genꝰ felicitatis eſt hĩe amicos. Et·
idẽ in li. illo de amicitia ð qͥ inquit auluſgeliuus

in.j.noctiũ acticaꝝ. cũ libꝛũ illuʒ cõponeret
legit libꝛũ theophꝛaſti ð amicitia ait. Excepta
ſapia nil melius eſt datuʒ hoĩ a dijs imoꝛtalibꝰ
amicitia.Et iteꝝ ibi. Solem emũdo tollere vi⸗

dent᷑:qͥ amicitiã e vita tollũt:qꝛ nihil a deo me⸗

liꝰhabemꝰ:nihil iocũdius.Et iteruʒ.Ego vos

hoꝛtari tm poſſũ:vt amicitã oibus rebꝰhuma⸗

nis anteponatis. Nihil em̃ eſt ta nature aptuʒ

taãq; cõueniens ad res vel ſcas vel aduerſas.
Et idẽ li.j.de finibꝰbonoꝝ ⁊ maloꝝ. Omniuʒ
rerũ qᷓs ad beate viuẽdũ ſapia cõparauit.nihil
eſt maius amicitia:nihil vberius: nihil iocũdi
us Sed pᷣter pᷣdicta querunt aliqui: vtꝝ felixi
digeat amicis. Et poſſet argui ꝙ non:qꝛ qᷣcũq;
ſüt ꝑ ſe ſibi ſufficiẽtes ex bonis q hñt:non indi⸗
gẽt amicitia alioꝝ:ſᷣ felix ꝑ ſe oiuʒ bonoꝝ ſuffi
cientiã hʒ. &̊nõ vidẽ indigere amicis. IJnop⸗
poſitũ vo arguit᷑ tali rõne. Inter oĩa exterioꝛa
eſt maximũ bonũ hr̃e amicos.vt ꝓbatũ ẽ pau⸗-
lo ſuꝑius ꝑ Ariſto. Si g̊ felici cui oia bona tri⸗
buunt᷑ nõ dant᷑ amici:tũc felici deerit maximũ

bonoꝝ exterioꝝ ſcʒ amicitia qð eſt ↄ̊ rõneʒ felt

cis. Rñder ab iſta ſoluẽda.ꝙ aut loqmur de fe
licitate celeſtis patrie:aut de felicitate pñtis vi

te. Nꝛimo em̃ ſi loquimur de ꝑfecta felicitate q̃
erit in patria.tunc aut loqᷣmur de neceſſitate be
atitudinis:aut de bene eſſe. Pꝛimo mõ dico ꝙq

ſocietas amicoꝝ nõ reqᷣrir de neceſſitate ad bea
titudinẽ patrie.qm ille qͥ habet totaʒ plenitudi
nẽ ſue pfectionis in vno nõ indiget in alia.ſed

beatus in patria habet totam plenitudineʒ ſue
pfectionis in deo.ergo nõ indiget alio. Et hoc

eſt qð ſcribi Sapie.vij.ca. Aenerũt aũt mihi
omia bona pariter cum illa.ſ.cum diuina ſapia
in dei clara viſione cõſiſtit. Ande Augꝰ. viij
lib.ſuꝑ Geñ.ad lr̃am dicit.ꝙ crcatura ſpũalis

ſuãs. J

lrviig

ad hoc ſit beata non niſi intrinſecus adiuuat
cternitate:veritate ⁊ charitate creatoꝛis. Naʒ
pfectio charitat eſt eſſentialis beatitudini q;tũ
ad dilectionẽ dei:nõ aũt q́;tum ad dilectioneʒ

pꝓximi. Quare ſi eẽt vna ſola aia fruens deo nõ

hñs ꝓximũ quẽ diligeret:adhuc beata eet:ſed

ſuwoſito ꝓximo ſeqͥt᷑ dilectio eiꝰex perfecta di

lectione dei. Vñ q̃ſi ↄcomitanter ſe hʒ amicitia

ad pfectaʒ beatitudinẽ. Scdᷣo vo ſiloqmur de
bñ eſſe beatitudinis tuc verũ
cietas amicoꝛũ:qꝛ ſicut beatitu

Aqu hʒ beat apð deũ ſolum: ita beatitudo acci
Retais Squr na begt ap aliũ beatuʒ. Si vo
loqmur ð felicitate imꝑfecta q̃ nihil aliud ẽ: lar
geilla ſumendo qᷓ; pſperitas ⁊ bonoꝝ tꝑaliuʒ
Aobũdatia.tunc dico ꝙ felix aliquo mõ nò indi⸗
get amicis ⁊ aliquo mõ indiget (Mã felix nõ in⸗

Diget amicitia vtili:qꝛ exiſtũt ſibi oia bona:in⸗
diget tñ amicis maxime ꝓpter tria. Pꝛimo ꝓ⸗
pter cõicationẽ.vt cõicet amicis indigentibꝰ fe
licitatẽ ſuã.qm vt inqͥt Plato i Thimco. Bo⸗
nos viros decet cõmodos eſſe.Et Ouidius in
li. de ponto. Regia crede mihi res eſt ſuccurre⸗

reelapſis. Coueniẽs hoi eſt hoiem Pᷣuare volu⸗
prtasg. Scvo felix indiget amicis ꝓpter ↄſerua

tion=qꝛnulſins ſi ſie ſous Euare oſperuate
do inqͥt Tulliꝰin li.de amicitia. QAm̃ res

hu5umane fragiles ſũt ⁊ caduceſꝑ acqͥrendi ſunt

ds diligamꝰ⁊ a qͥbꝰ diligamur.charitate em be

niuolentiaq; ſublata oiĩs ẽ ſublata: ⁊ ita iocũdi⸗

tas. Certio felix indiget amicis ꝓpter delecta⸗
tionẽ:qꝛ delectabile ẽ ↄuiuere amicis. Unde ⁊
Tulliꝰ in p̃fato lib.de amicitia dicebat.Quid

dulci qᷓ; hr̃e aliquẽ cuz qͥ audeas ſic loqͥ oĩa vt
tecũ. Pꝛopter h oia ↄcindit ſapiẽs Ecẽi.vj.c.

Oq inuenit amicũ ſidelẽ iuenit theſauꝝ Ami⸗

co q; e fideli nulla ẽ cõꝑatio ⁊ nõ ẽ digna põde

ratio auri ⁊ argẽti ↄtra bonitatẽ fidei illius.

-
. ¹

Ecudũu myſter
um contemplandũ de amicitia dici
tur diſtinct

3*

Auedam vera.
mdg ami

CAQueda

X ꝑfecta ẽ bonoꝝ amicitia:⁊ ſᷣm vtutẽ ſimiliũ

5 N

ꝙ ad illã facit ſo

diſtinctio. Biſtinguitur quipe
turis diuinis ⁊ hũanis tripliciter. Naʒ

Et Tulliꝰ in li.ð amicitia inqͥt. Virtꝰ amicitiã
⁊ gignit ⁊ continet:nec ſine vᷣtute amicitia eſſe
Vllo pacto põt.Etiteꝝ ibi ſic ↄcludit. ihocſen
tio niſi i vonis amicitiã eſſenõ poſſe.¶ Scðaẽ

gzmicitia falſa: vel ſimulata qñ ſcʒ aliqͥs diligit
ſolo noie ⁊ nõ ope qð vtiq; facile impleri dicit
Ambꝛoſiꝰ li.iij.de officijs. Facilis inqͥt vox et
cCõis tuus ſũ totus:ſᷣ paucoꝝ effectꝰ.Sũt ⁊ alij

q̊ ſe amicos dicũt: ⁊ nõ niſi ꝓpter ppꝛiũ cõmo
dũu amant.õ quos dicit Seneca ad lucillũ.Ne

gociatio eſt nõ amicitia q̃ ad cõmoduʒ accedit.
Et ieroꝰin epła ad paulinũ ait. Vera amici⸗
tia illa eſt ⁊ xpᷣi glutino copulata quã non vtili
tas rei familiaris.non pᷣſentia ti coꝛpoꝛis non

ſubdola ⁊ palpãs adulatio: ſᷣ dei timoꝛ ⁊ diui⸗
naꝝ ſcripturaꝝ ſtudia cõciliant. Et ideʒ ſuper
Micheã ꝓphetaʒ. Belicata ẽ amicitia qᷓ ami⸗
coꝝ felicitatẽ ⁊ diuitias ſequirur. In h̊ genere
amicitie hodie voluit᷑ qſi totus mũdus. VUnde

Ouidius li.ij.de põto ait. Aulgus amicitis

vtilitate ꝓbat:illud amicitie quondã venerabi

le nomen pꝓſtat ⁊ in queſtu vꝛo meretrice ſedet
Sũt ⁊ adhuc amici falſi.qñ hi qͥ ſe amicos fate
bant᷑:amicos deſerũt in aduerſis. Nam vt ſcri
bit ſapiẽs NRꝛoũu.x vij.ca.om̃i tꝑe diligit qͥ ami
cus eſt. Et Aaleriꝰ lib.iiij. Sincere fidei amici

pᷣcipue in aduerſis rebus cognoſcũt᷑: in qͥbus
quicqͥd pᷣſtat᷑:totũ a cõſtanti beniuolẽtia ꝓfici

ſcit᷑. Ob id Tulliꝰ in queſti.tuſcu.⁊ in.iij li.de

officijs.cõmendat vna cũ valerio maximo dã⸗
monẽ ⁊ ficiã pictagoꝛicos qͥ amicitiarũ animo
adeo ſtricti erãt vt cũ alterũ ex his ſiracuſanus
dionyſius occidere terminaſſet:⁊ is qͥ moꝛti ad
iectus eſſet:paucos dies qbus domũ ꝓfſiciſce⸗
ret᷑ a dionyſio impetraſſet: ſin aliũ ꝓ reditu ei
daret:alter rñdere ꝓ amico nõ dubitauit: affir⸗
mans ꝙ niſi rediret alius infra aonarute ſb
terminũ ipᷣe moꝛeret᷑. Oẽs pᷣmo iſto inſultu ſũt

iadmirationẽ verſi: qᷓ;ᷓ; derideret᷑ a plurimis
6 cũ tandẽ reuerteret᷑ amicꝰſeq; ad diẽ termini
p̃ſentaſſet:admiratꝰ tyrannꝰ eoꝝ fidẽ ſuppliciũ
remiſit. Rogãs ſe tertiũ in ſocietatẽ recipi. Sʒ

hodierna die tales minime inueniunt᷑: qͥnimo

vt QOuidiait li.ij de ponto. Diligit᷑ nemo nifi
cũ foꝛtuna ſcða eſt.Et in lib.de triſtibꝰ.DOonec
eris felix multos numerabis amicos Tpaſi fu
erint nubila ſolus eris.Et in eodeʒ libꝛo: ſic de
gquodã ſuo amico tepido lamentat.
ergg. In caput alra ſuum labent᷑ ab equoꝛeretro.
CPꝛima amicitia ð mala. que eſt inter eos
maali ſut.ſicut Luce.xxiij.ca.ſcribit᷑ factiſũt
amici herodes ⁊ pilatus. Abi glo.nephanduz
fdus qo herodes ⁊ pilatus in occidendo xᷣm
pepegerũt. ꝓpterea Ariſto. viij. ethi. ait. ca. iij

Flumina:cõuerſis ſolq; recurrit equis
Terra feret ſtellas:celum ſcindet᷑ ararrro

Anqda dabit flãmas: dabit ignis aquas

Omnia nature pꝛepoſtera legibus ibunt.

NParſq; ſuũ mundi nulla tenebit iter.

Omnia iam fient fieri q̃ poſſe negabam.

Eden
binteby
diatnalo
Napot
icntio⸗
occultar⸗

du

a
Nhüe
beichd
poete
minenn
nerti. Q
nſecali
ßapuea
ogitat
ſakentno
noib⸗
hindem
gvodan
heminin
ninanrre
mnquern
(plato.
marerab
ülſornc
ghine

Et nihil eſt de quo nõ ſit habenda fides.
hHec ego vaticinoꝛ:qꝛ ſum deceptus ab illo.
KLaturum miſero:quem mihi rebar opem.
Allud amicitieſanctũ ⁊ venerabile nomẽ

Retibi ꝓ vili ſub pedibuſq; iact.
Tertia igit᷑ amicitia ⁊ vera eſt illa quefũda⸗

tur ſup vᷣtute ⁊ pſeuerat in quolibet ſtatu ſiue
pꝓſperitatis ſiue aduerſitatis.

„

Be ſignis vere amicitie. Caplin.·

*Ertin mylterin

SPtemplanduʒ de amicitia dicitur ſi⸗
gnificatio. Sunt enim aliqua ſigna
per que cognoſci poteſt quãdo quis eſt verus
amicus. Et hec diſtinguuntur in tria. Nam

¶ Alia ſunt ſigna coꝛdis.

¶ Alia ſunt ſigna oꝛliiis.·
¶ Alia ſunt ſigna opeis.

¶ Pꝛimo ſunt alia ſigna coꝛdis.que ſubdiui⸗
Ripoſſuntinrtigg
¶ Pꝛimũ eſt voluntatũ concoꝛdatio.

¶ Scom ſeccretoꝝ cõmunicatio.
CTentü animi ↄfirmaio.
CPꝛimũ ſignũ eſt voluntatũ ↄcoꝛdatio.de q̊

ait Lulliꝰli.de amicitia. Idẽ velle ⁊idẽ nolle.
E⸗a demũ vera eſt amicitia:qð vtiq; ĩtelligẽdun
ẽin rebꝰvtuoſis:debitis:⁊ honeſtis. Nã ↄcoꝛ
dia maloꝝ nõ vere amicitia:ſᷣ ſᷣm ſilitudinem

dici põt. ¶ Scðm ſignũ ẽ ſecretoꝝ ⁊ ↄſilioꝛuʒ

cõicatio.vt em̃ ait Ambꝛao.li.de officijs. Nihil

occultat amicꝰ:ſi verꝰ ẽ. Nerũtñ caute agendũ

ẽE yt ſᷣuet᷑ regula Senece ad lucillũ dicẽtſ. Oia
cui amico delibera:vᷣ de ipᷣo pꝛius.Naʒ inquit
Aaerobiꝰ lib.ſaturnaliũ. Ita amicũ habeas

vt hũc fieri poſſe inimicũ putes.Et Valeriꝰ ru

bꝛica de dilectione ⁊ amoꝛe dicit. Rias aiebat
opoꝛtere hoies ita ĩ vſu amicitie verſari vt me

minerint eã ad quiſſimas inimicitias poſſe cõ⸗

uerti.Qð qͥdem pᷣceptuʒ pᷣma ſpecie nimis foꝛ⸗
taſſe callidum videbat᷑:nimiũq; ſimplicitati:q̃
pcipue amicitia gaudet ↄtrariũ:ſᷣ ſi animi alti⸗
oꝛ cogitatio demiſſa fuerit ꝑ qᷓ; vtile reperietur
¶ Tertiũ ſignũ vere amicitie ðꝛ animi ↄfirma
tio. Hhoc vtiq; ad verã amicitiã ſpectare cogno
ſcit᷑:vt non ſtatim mala de amicis credãaãtur ſu⸗
ſurronibꝰ ⁊ bilinguibꝰ. Ideo Aaleriꝰ li.iiij.ru
bꝛica de moderatione.laudat plautonẽ.qui cũ

aꝗ quodam audiret xenocratẽ diſcipulũ ſuũ de
ſe multa impie locutũ ſine vlla cunctatione cri

minantẽ reſpuit. Inſtabat ille certo vultu cau⸗
ſam querens cur ſibi fides nõ adhiberet᷑. Adie

cit plato. Non eſſe credibile vt quem tãtopere

amaret ab eo non düigeret. Poſtremo cuʒ ad
iuſiurandũ inimicitias ſcrentis malignitas cõ⸗
fugilſſet ne de giurio eius diſputaret affirmauit

re. ¶ Tertiũ ſi⸗

xvi iſ.
nunqᷓ; xenocrat? illa dicturũ fuiſſe: niſt ea dici

expedire ſibi iudicaſſet. ¶ Secũdo ſunt alia ſi⸗
AInga oꝛis ⁊ hec diſtinguũtur intri

CPꝛimũ eſt ſecreta monitio.

¶ Scoᷣm rectalocuiio.

TTerti manifeſta laudatio.

C Pꝛimũ ſignü oꝛis vere amicitie ſecretamo
nitio. Cũu ſcʒ qs dephẽdens in aliqͥ ſuũ amicuʒ
errare ſecrete ſtudet illũ monere Juxta ſaluato

ris nr̃i documẽtũ.qͥ Matth. xviij.c.dixit Si
peccauerit ĩ te frater tuꝰ: vade ⁊ coꝛripe eũ ĩter
te ⁊ ipᷣm ſolũ. Et ð p̊ ita pulchꝛe loqᷣt Ambꝛo.
liiij. de offcijs. Obiurget amicus amicũ:non

iactãtie ſtudio:ſᷣ affectu charitatl: vt nec amo⸗

nitio aſpera ſit:nec obiurgatio cõtumelioſa Et

Seneca in li. de moꝛibꝰ. Vires tuas mag ami
ci ſentiam bñficijs qᷓ; iniurijs. C Scom ſignuʒ
oꝛis eſt recta locutio.vt amicꝰ magis lot ami

co vera ⁊ vtilia qᷓ; blanda ⁊ falſa ⁊ cũ ſuo dãno

illi placẽtia.Hinc ſapiens Mꝛoũuũ.x.ca.ait. Si⸗

.

mulatoꝛ oꝛe decipit amicũ ſuũ.Et.xvj.ca. Air
iniquꝰ laudat amicũ ſuuʒ: ⁊ ducit eũ ꝑ viã non
bonã.Et Augꝰ ſuꝑ illo verbo pſalmiſte. Lau⸗

dat᷑ peccatoꝛ in deſiderijs aie ſue. Adulantiuʒ

inquit lingue alligant animas in peccatis:dele

ctat em̃ ea facere in quibus non ſoluʒ metuit re

phenſoꝛ:ſed etiã laudat᷑ peccatoꝛ.¶ Tertiũ ſi⸗
gnü eſt manifeſta laudatio.vt em̃ inqͥt Chꝛy.
Hic mos amantiũ eſt vt amoꝛẽ ſuum ſuentio te
gereneqant. C Tertio ſunt alia ſigna vere ami
citie in opere:⁊ hec adhuctria.
CPꝛimũ eſt grata cõuerſatio.

—

Scm pꝛompta condeſcenſio.
ertiũ honeſta ſatiſfactio.

maſigng ſt ↄuerſatio. Inqᷣt em̃
1

riſto. ix. Ethicoꝝ. . amicus ẽ alius ipᷣe.Et

Tulliꝰ. Amicꝰ ẽ alter ego. Idcirco qͥ veri ami⸗
ci ſũt:libenter ↄueniũt:familiariter ↄuerſantur
AQuare ⁊ Ariſto.dicit amicis eligibiliſſimũ
eſt cõuiuere. C Scom ſignũ eſt pꝓmpta conde

ſcenſio. Cũ qͥs amico ↄdeſcẽdit ſubueniendo ſi

n

bi in neceſſitativꝰ ſuis. IJdeo phᷣus qͥdã cũ dice
eſt. cur inqᷣt illo diuite pauꝑ eſt:amicus nõ eſt:
q̃ particeps non eſt foꝛtune.Et dũ amicꝰ aliqᷣd

expoſtulat:non eſt ꝓcraſtinandũ. Vñ ſapiẽs
in Pꝛouů.dixit.Ne dicas amico tuo vade ⁊ re⸗
uertere cras em dabo tibi cum ſtatim poſſis da
gnü eſt honeſta ſatiſſactio. Nec
amicus turpia petere debet:nec alius in his ſa
tiſfactere tenetur. Hinc Aalerius libꝛo.vj. Ru
bꝛica grauiter dicta aut facta.reſert publiꝰ Ru

tilius cum amici cuiuſdam iniuſte rogationi re
ſiſteret: atq; is per ſũm indignationẽ dixiſſet.
AQuid ergo opus eſt mihi amicitia tua: ſi Aod

Sermo k x.
rogo non facis. Reſpondit.imo qd mihi tua:ſi
ꝓpter te aliqͥd inhoneſte facturus ſũ Et Auluſ
gelius in pᷣmo noctiũ acticaꝝ querẽs an ꝓvtili
tate amicoꝛꝝ delinquendũ aliqñ ſit.ait. Chilo
lacedemoniꝰ de hoc dubitauit. Nericles athe⸗
niẽſis egregius vir ingenio boniſq; oib diſci⸗
plinis oꝛnatus ab amico ſuo rogatus vt pꝛo re
cauſaq; eius falſum deieraret Rñdit. Opus ẽ
me amic cõmodareſed vſq; ad aras theophꝛa
ſtus parua inquit ⁊ tenuis vel turpido vel infa
mia ſubeunda eſt. Si ea re magna vtilitas ami
co queri põt rependitur quippe ⁊ cõpenſatur le
ne damnũ delibate honeſtatis maioꝛe alia gra
uioꝛeq; in adiuuando amico honeſtate.hec au
luſgelius.Sed Cicero in libᷣ.de amicitia ita cõ
cluſit Nulla ẽ excuſatio peccati:ſi amicitia pec

caueris.HNã cũ cõſiliatrix amicitie vtutis:opi/

nio fuerit. difficile ẽ amicitiã manere:ſi a vtute
defeceris. Hec de amicitia ſcripta ſũt:vt cogno
ſcat vnuſquiſq; quãta ſit vis illius:que tamen
arariſſimis obſeruat᷑:vt decet: vbiq; eteni pua
tus amoꝛ alas ſuas iam expandit: vnuſqᷣſq; q
ſuũ eſt q̃rit ⁊ ſuo tm cõmodo ſatiſfacere ſtudet.
Nos vo qͥ xpᷣiani ſumus ad amicitis excolẽdã
inducimur:ꝑ legem illã diuinã: quã xpᷣs deus
Dei filius de virgine natus verbo docuit:pari⸗
ter ⁊ exemplo. DRiliges ait ꝓximũ ꝓ tuuʒ.qð ſi
fecerimꝰ pignus eterne vite ab eo largiter acci⸗
picmꝰ:qͥ ſuam nobis gram largiet᷑ ĩ pᷣſenti ſecu
lo. Et in futuro gloꝛis ſempiternã:in qua viuit
2 regnat ꝑ inſinita ſecula ſeculoꝝ. Amen.

¶Sermo. lxix, debeariſſimo cofeſſoꝛe
Antonio paduano de oꝛdine minoꝝ

ttas abſcõdi ſupꝛa mõtẽ poſita. vba
ſit redeptoꝛis nr̃i oꝛiginalit ¶at.
vx. ca. ⁊ in euangelio pᷣſentis ſolẽnitatis Cuncti
fere moꝛtales qͥ baptiſmali caractere ſũt inſigni
i: vcatũ antoniũ paduanuz deuotiõe ardentiſ/
ſima colunt ac venerant᷑:nec ipᷣe patrociniũ eiꝰ
expoſcentibꝰ:ita ſit affabilis ⁊ ꝓpitius vt vide
atur quodãmodo cuʒ illis cõuiuere ⁊ cõmoꝛa⸗
ri. Nullꝰa fonte ſue dulcedinis ſitibũdus abſce
dit: omibuſq; eum inuocantibꝰpꝛeſto eſt Etvt
veriſſime cantat eccleſia Ad ſacrum eius tumu
lum frequẽter membꝛa languentũ: modo ſani⸗
tati quolibet moꝛbo fuerint grauata reſtituũt̃᷑.
Nꝛopterea ne beneſicioꝛuʒ illius imemoꝛes ac
cuſemur:in ſolenntate pᷣſenti ad ſue laudis pᷣco
nia extollẽda:oĩi ſtudio:oi diligẽtia:oiq; vi di⸗
cẽdi debemꝰincũbere.Eſt qͥpe in eccłia dei ve
lut ciuitas poſita in cacumine mõtis:q̃ ab oibꝰ
vigderi pᷣt.vt vᷣba ꝓpoſita dicũt.Qm multa in

4

de neceſſitate dubia declaranga.
¶ Pꝛimũ vwũ circa religionis ingreſſux ſitjba

hoc ſancto reperiunt᷑ qᷓ fulgent in domo dñi:luũ

centq; oĩbꝰ qͥ ſunt in illa: ꝓpter q̃ patrẽ qͥ eſt in
celis gloꝛificãt ⁊ bñdicũt.Sed vt iſta clariꝰ ha

beant de ſacto antonio in pᷣſentiarũ vᷣba factu⸗
ri. Triplicẽ excellentiã eius poꝛabimus.

C Pꝛima de religionis.
¶ Scda pᷣdicationls.
¶ Tertia gloꝛificationis.

ualit᷑ beatantoniꝰ etate tenellha

*

ſtini ſuſcepit. Indeq; zelo martyrij/
ſucceſus trãſiit ad religioneʒ minoꝝ

bitũ canonicoꝝ regularin ſacti augu

tia ſancti antonij:vꝛreligionis. BDe⸗

dicauit nãq; ſe deo: ⁊ in religioneſã⸗

cta laudabiliter vſq; ad moꝛtẽ pſeuerauit. At

em̃ ſcribit᷑ ĩ cronicis oꝛdinis noſtri minoꝝ.Fu
erunt anni vite beati antonij.xxxvj. Nam fuit
in domo parentũ annis ndecim. In monaſte

rio vo ſãcti vincentij annis duobus. Et in mo

naſterio ſãctecrucis de colimbꝛia nouẽ annis.
Poſtremo in oꝛdine beati frãciſei multis mira
culis clarus decẽ annes felicit᷑ ↄſũmauit.Etlʒj
in eo multa 2ueniãt:que ſue religionis ꝓfeſſio
nẽ extollũt:nos tñ tria dũtaxat explicabimꝰ.
CMꝛimu eſtees.
5cöm cauſalitas.
rtiũ charitas.

¶ Pꝛimũ quo extollit᷑ ꝓpfeſſio aſſimpte religi⸗
onis a beato antonio ðꝛ etas. Non em̃ expecta
uit ſenectã:non iuuenilibꝰannis pᷣus voluit ob
tempare:ſed vbiſextũdecimũ attigit annũ ſpꝛe

tis mundi ⁊ carnis illecebꝛis ad quoddaʒ ceno
bium oꝛdinis ſancti auguſtini vlixbone ciuita⸗
tis de q̃ ie oꝛiũdus erat vicinũ ſe cõtulit. JIbi
q; deuotꝰ habitũ religionis aſſumpſit:vbi biẽ⸗
nio exacto:amicoꝝ carnaliũ frequentia turba⸗
bat᷑:ne vt cupiebat ſedulo ↄtemplationi vaca⸗
ret:q̃re ad ſancte crucis de colimbꝛia cũ ſuperi⸗

oꝛis licẽtia aliud ſcʒ eiuſdẽ oꝛdinis monaſteriũ
cõuolauit.Sed pleriq; cũ hec dicimꝰ:vel anto

nio ad iuuenilẽ quaſi motũ imputãt:qꝛ ad reli⸗
gionẽ ſe tranſtulit:vł detrahũt viris religioſis

q inducere conant᷑ laicos vt ⁊ ip̃iſant religio⸗
ſi:aut religionẽ damnãat:q̃ viros quãdoq; flagi

tioſos atq; ſceleſtos recipit.Mꝛo quibꝰ tria ſũt

—

bendamaona deliberati.

q; ad religionis ingreſſum.
¶Ten

CSecom ytruz peccet ille qui hoꝛtat᷑ quoſcun
u vtrü peccatoꝛib' ſit denegandus re-

luena
ledecoꝛ
müͤci
dicoo⸗
wadee
NV
e
ſias
diue
diue
heſer

.
.Cn
ſelibe

imdine

hgerino
tgne
gii a.
Ugriuun.
eceſſtz
hen
tonon
epponi
ſosſie
ſaerne
dr
Gzi

l

e

Ben
neſſ
c
nfn
mit
nte
kinno⸗
nis.
uin
5S
ſio

——

nird

nüſyr
Cut
N
i⸗
ſba⸗
e⸗
cri⸗
tnii
nto
felii
oſts
go⸗
lagi
ſüt

ligionis ingreſſus.

¶ Ad pꝛimũ dubiun rñdet Tho. ſcda ſcde. q.

vVlt.. ꝙ diuturna deliberatio multa oſilia reqʒ

runt᷑ in magnis dubijs. vt dicit Ariſto. in.iij.
ethicoꝝ. In his autẽ q ſũt certa ⁊ determinata
nõ requirit᷑ ↄſiliũ.Circa aũt ingreſſũ religiõis

tria pñt ↄſiderari.ꝛimũ eſt ipᷣe ingreſſus reli

gionis ſᷣm ſc.Et ſicẽ certũ ꝙ ẽ meliꝰ bonũ:⁊ qͥ

deh dubitat quãtũ de ſeẽ: derogat vpᷣo qͥ hoc

ↄſiliũ dedit. Scðᷣo põt ↄſiderari religionis in⸗
greſſus ꝑ cõpararionẽ ad vires eiꝰ qͥ eſt ingreſ
ſurus.Et ſic nõ eſt locꝰ dubitatiõis:qꝛ illi qͥ in⸗

grediunt᷑ religionẽ:nõ ↄſidũt de vᷣtuteſua:ſed

diuina. ſᷣm illud Eſa.xl.ca. Qui ſperant iĩ dño

mutahũt foꝛtitudinẽ. Si tamẽ eſſet aliqð ſpeci⸗

ale impedimentũ: puta infirmitas coꝛpalis ꝛvl
onera debitoꝝ:vel aliqͥd hmõi requirit᷑ delibe

ratio:ↄſilium habendũ eſt cũ his qͥ ꝓdeſſe pñt

nõ impedire. Tertio põt ↄſiderari ingreſſus re
ligionis q;tum ad modũ:⁊ quã religionẽ qᷣs in
gredi debeat.Et in talibus haberi põt ↄſilium

a viris timentibus deuʒ. Sed pene omes q̃ ſua

ſunt querũt nõ que ihu xpᷣi ſuam religionẽ om⸗
nibus pᷣferẽtes:⁊ plerũq; qð grauius eſt alijs
derogantes non attẽdentes ad quã quis voce

tura domio. Voluit qͥpe ipᷣe deus cuius ſapi⸗

entie non ẽ finis:eccłiaʒ religionũ multiplicita

te decoꝛare:qᷓ tamẽ om̃es vni xpᷣo famulantur:
vnũq; iugũ ſuaue illius trahũt Sicut ⁊ de eᷣs

diſcoloꝛibus.Hiero.in epła ad palmachiũ ſcri
bit dicens. Diſcoloꝛes equi ſed voluntate ↄcoꝛ

des vnum aurige iugũ trahũt. Mõ eſt itaq; de

trahendũ alicui religioni quã appꝛobauit eccle
ſia. Sed omnibꝰ honoꝛ eſt exhibendus:in qͥbꝰ
diuerſe cõſtitutiones reperiunt᷑: vt ſic ſatiſfiat
diuerſis inclinationibꝰ volentiũ deo in religio⸗

neſceruire. ¶Ad ſcom dubiũ dicit Tho. vbi ſu

ꝛa. O illi qͥ inducũt aliquos ad religione: ma⸗

gno ſunt pꝛemio digni. Nam ſcribit᷑ Jaco.v.
ca. Qui cõuerti fecerit peccatoꝛẽ ab erroꝛe vie
ſue liberabit animã eius a moꝛte:⁊ operit mul⸗
titudinẽ peccatoꝝ.Ad hoc etiaʒ facit qð dicit᷑

di. xv. ca.tria ſunt. Poſſet tamen cõtingeretri⸗
plex inoꝛdinatio. Pꝛima eſt ſi violẽter aliquis

aliquẽ ad religionẽ cõpelleret:vt em̃ ſcribit᷑.xx
q:iij.ca.pᷣſens clericus.Nullũ bonuʒ niſi volũ

tarium. Et Hiero.ait de cõſe.di.v. Quicquid
neceſſitate fit cito ſoluit᷑ qðᷣ voluntate pſeuerat
Aduertant ad hoc parentes hi qui filias inui⸗
tas monaſterijs recludũt quãto periculo illas
exponũt.Cõſiderent ⁊ religionũ pᷣlati qͥ moni⸗

les ſic factas inuitas recipiũt: quid reſponſu⸗
ri eterno iudici qͥ neminẽ vult ſaluare inuitum

Audiant autẽ om̃es Aug.qui lib.pᷣmo cõfeſſi

onũ ait.Nemo inuitus bene agit: etiaʒ ſibonũ

ternã nullus ducẽdus eſt opitulãte mendacio.
C¶Adtertiũ dubiũ ſanctus Tho. vbi ſupꝛa re
ſpõdet ꝙ ingreſſus religionis:nõ ſo ũ ↄgruit ⁊
expedit exercitatis in obſeruãtia pᷣceptoꝝ: vt

eſt qð agit. Secũda inoꝛdinatio ẽ. Si aliquis
ſimoniace aliũ ad religionẽ trahat pꝛetio dato
yel recepto.qð ꝓhibetur.j.q.ij.ca.quam pio.
Nota ꝓpterea ꝙ lʒ pꝛo ingreſſu religionis ſiue

monsachoꝝ ſiue monialiũ non liceat aliquid ac
cipere vel exigere quaſi pᷣciuʒ. Spõte tamẽ ob
lata nõ interueniẽte aliqua coꝛrupta intentiõe
licet recipere.ſicut ꝓbatur.j.q.ij.ca.ſicut epᷣm
Tertia inoꝛdinatio eſt cum quis mẽdacijs alli

cit quẽpiam vt religionem ingrediat᷑:puta qꝛ

religiõis aſperitatẽ ⁊ temptationũ hella vel ne

gat vel tacet. Aut quia multos religioſos cum

xpᷣo loqui familiariter mẽtit᷑ ⁊ ſimilia: que ⁊ ſi

anon vera inueniant᷑:tamẽ de pleriſq; fal

o cõfingunt᷑.Illicitũ eſt talibus fallacijs deci⸗
pere iuuenes:vt ſic mundũ cõtemnãt:qꝛ vt re⸗
fert Augꝗ..xx.q.ij.ca.pꝛimũ.Ad ſaluteʒ ſempi⸗

ad maioꝛẽ ꝑfectionẽ ꝑueniant:ſed etiã nõ exer⸗
citatis ⁊ peccatoꝛibꝰ.Nam ⁊ dñs attheuz
publicanũ qͥ nõ erat exercitatus in pᷣceptoꝛum
obſeruãtia vocauit ad obſeruantiã conſilioꝛuʒ

Ald hoc facit ꝙ habet᷑.xxxiij.q.ij.ca.admoue⸗

re. Abi ſtephanꝰ papa ↄſulit cuidaʒ vxoꝛicide
ꝙ ingrediat᷑ monaſteriũ dicẽs. Relinque hoc
maximũ peccati facinus:ingredere monaſteri⸗
um.Ad antoniũ itaq; redeũdo dicimus ꝙ ipᷣe
ſpũſancto inſtigante religionis ſtatũ elegit.
qͥdem lʒ ex euentu rei:qꝛ de bono in meliꝰ ſemꝑ
ꝓfecit dep̃hendere poſſumus id nihilominus
manifeſtat eius ↄditio anteqᷓ; a mundo diſcede
ret. Natꝰ quippe ex venerabilibꝰ honeſtiſſimiſ
q; parentibꝰ:atq; ab eis in pꝛimo floꝛe genitus
iuuentutis: vocatuſq; in ſacro baptiſmate fer⸗

dinandus.tradius ab eis fuit educãdus ⁊ lris

imbuẽdus in eccleſia gloꝛioſe vᷣginis marie:in
qua beati vincẽtii martyris coꝛpus honoꝛiſice
requieſcit.Qua de re cũ ipᷣe ſic a teneris annis

bonis moꝛibus fuiſſet inſtrucius non niſi vera

pꝛudentia comitante in religione deo ſeruire di

ſpoſuit. ¶ Secũdũ quo extollit᷑ ꝓfeſſio aſſum⸗

pte religionis a beato antonio dicit᷑ cauſalitas

Kauſaquiſpe finalis ꝓpter quam religioſus ef

fectus eſt:ſpꝛetis quibuſſibet tẽpoꝛalibꝰbonis
fuit vite religioſe perfectio: ð qua ꝑfectiõe tria
a ſe ingerunt. .

declaranda ſein Sõ
¶ Pꝛimũ in quo ↄſiſtit ꝑfectio religionis.

¶ Scom qu in tribus votis integrat᷑ ⁊ perfi⸗

citur ſtatus religionis.

¶ Tertiũ cur inter tria vota pᷣncipaliꝰ ẽ ⁊ eſſen
tialius ipᷣa obedientia. õl

Cαmriz;epoſſim? q pffetu; cut

nihil deeſt: vt vult Ariſto.iij phiſt. . v. meta⸗
phiſi. Et cõmentatoꝛibidem cõmento.xxj.Et

◻

Tho. vma pte.q.iiij. Cõſiſtit ̊ pfectio hoĩs in
adoptiõe charitatſ. Jux illð ad Colocẽſes.iij.

ca. Suꝑ oĩa charitatẽ habete q̃ eſt vinculũ ꝑfe
ctionis. Amoꝛ em̃ hʒ vtutem traſfoꝛmatiua et
vnitiuã diligẽt ĩ dilectũ ꝑ ĩtellectũ ⁊ affectum.

Et in h̊ ꝑpficit Keatura Goniare affectũ cũ cre
2e cui nihil boni t aũt triplex perfe⸗

atoꝛe cui nihil boni deeſt Et aũt triplex
ctio ſᷣm Tho.ſcdᷣa ſcðe.q.clxxxiiij.arti.ij
ma abſoluta qᷓ nõ ſolũ attẽdit᷑ m totalitateʒ ex

Pte diligẽtis.ᷣ etiã ex ꝑte diligibilis:vt.ſ.dili⸗
gat᷑ de qᷓ;tũ ẽ diligibilis.⁊ talis ꝑfectio nõ eſt
poſſibilis alicui creature ſᷣ ſoli deo ↄuenit.Se⸗⸗
cuũda ꝑfectio ẽ abſoluta ſᷣm totalitatẽ abſolutã
ex ꝑte diligẽtis ꝓut.ſ.affectio ᷣm totũ ſuũ poſ
ſe ſemꝑ actualit᷑ ferat᷑ in deũ:⁊ talis ꝑfectio nõ
ẽ poſſibilis ĩ via cũ hõ ⁊ doꝛmiat ⁊ alijs in qͥbꝰ

occupet᷑ mẽtis actu nõ fert᷑ in deũ. Et iſta ẽ ꝑ⸗

fectio patrie.Et ð hac ðꝛ de pe.di.ij. charitas.
ꝑſfecta charitas i hac vita haberi nõ pᷣt. Tertia
aũt ẽ ꝑſectio que neq; attẽdit᷑ ᷣm totalitatẽ ex
pte diligibilis neq; ſᷣm totalitatẽ ex ꝑte diligẽ⸗
tis:vt ſcʒ ſꝑ actu ferat᷑ ĩ deũ.Sed qᷓ;tũ ad h q
excludãt᷑ ea q̃ motui dilectiõis ĩ deũ repugnat

⁊ h̊ põt haberi ĩ pñti vita.Et h̊ duplicit᷑. Ano

mõ inq;tũ ab effectu hoĩs excludit᷑ oẽ illud q
charitati cõtrariat᷑:ſicut ẽ pctm̃ moꝛtale.vt ſcJ
nihil cogitet vł velit deliberare qð ſit diuine di
lectioni ↄtrariũ:⁊ ſinetali ꝑfectiõe charitas eẽ
nõ põt. Alio mõ vt hõ ſtudiũ ſuuʒ deputet ad

vacãdũ deo ⁊ rebus diuinis:pᷣtermiſſis alijs:
excludẽdo oẽm affectũ extraneũ niſi qᷓ;tũ neceſ
ſitas vite pñtis reqͥrit. Et ad iſtũ oꝛdinat᷑ reli⸗
gio vt ad finẽ. VUñ ſtatꝰreligionis eſt q̃dã diſci

plina ⁊ exercitiũ ꝑueniendi ad ꝑfectonẽ C Sg i·
rib? votis inte

cũdũ qð erat declarãdũ quõ in trii
grat᷑ ⁊ pficit᷑ ſtatꝰreligionis Et ad p̊ reſpo
mus ſᷣm Tho.ſcdða ſcde.q.clxxx vj.arti.vij.

ſtatꝰ religionis pᷣt triplicił ↄſiderari. Inomõ
Em qð ẽ quoddã exercitiũ tendẽdi in ꝑfectiõeʒ
charitatl.Alio mõ öᷣm qð quietat humanũ ani
mũ ab exterioꝛibꝰ ſollicitudinibus. Tertio mõ

Em qð ẽ quoddã holocauſtũ ꝑ quod aliqͥs ſe ⁊

ſua offert deo.Et m h̊ in tribꝰ votis integraf
ſtatꝰ religiõis. Nꝛimo qͥdẽ qᷓ;dtum ad exercitiũ
ꝑpfectiõis requirit᷑ ꝙ aliqͥs a ſe remoueat illa ꝑ

ꝗᷓ poſſet impediri ne totaliter affectꝰ eius tẽdat

i deũ in ͥↄſiſtit pfectio charitatis ( hmõi aüt
ſũt tria Pꝛimũ eſt cupiditas exterioꝛũ bonoꝝ

q̃ tolli᷑ ꝑ votũ pauꝑtatis Gcom ẽ cõcupiſcen

tia ſenſibiliũ delectationũ inter q̃s pᷣcellũt dele
ctationes veneree q̃ tollit᷑ ꝑ votũ ↄtinẽtie¶Cer
tiũ ẽ ino:dinatio volũtatis humane q̃ excludi⸗⸗
tur ꝑ votũ obedientie. Similiter ſollicitudinis

V

ſecularis inetudo pᷣcipue ingerit homini cir⸗
ca tria. Pꝛimo circa diſpẽſationẽ exterioꝝ rey
que amputat᷑ ꝑ votum pauꝑtatis. Scdᷣo circa
gubernationẽ vxoꝛis ⁊ filioꝝ que tollit᷑ ꝑ caſti
tatem. Tertio ꝑ diſpoſitioneʒ ꝓpꝛioꝝ actuũ qᷓ
tollit᷑ ꝑ obediẽtiã. Similiter holocauſtũ ðꝛ cũ
aliqᷣs totum qð hʒ deo offert abet aũt hõ tri
plex bonũ. Pꝛimũ ẽr erũ exterioꝝ q̃s totaliter
offert deo ꝑ pauꝑtatẽ Scoᷣm bonuʒ ꝓpꝛiũ coꝛ
poꝛis qð offert deo pᷣcipueꝑ votũ caſtitatis:q
abꝛenunciat maximis delectationibus carnis.
Tertiũ eſt bonũ aĩe:qð totaliter offert deo per
votũ obedientie:ꝑ qð hõ offert deo ꝓpꝛiã vo.
luntatẽ ꝑ quã hõ vtit᷑ oibꝰ potẽtijs ⁊ habitibꝰ
gie. Oẽs aũt alie obſeruãtie religionũ oꝛdinaz
tur ad pᷣdicta tria vota.nã laboꝛ manuũ ⁊ mẽzÜz
dicitas ad pauptateʒ vigilie ieiuniũ ⁊ diſcipli⸗
na ad caſtitatẽ.Alia exercitia vt lectio:oꝛatio
viſitatio infirmoꝝ: ⁊ hmõi ad obedientiã.He⸗
terminatio auũt habitꝰ ꝑtinet ad oĩa tria pᷣdicta
tanqᷓ; ſignũ obligationis. Interioꝛes autẽ actꝰ
vYtutis:vt hũilitas patiẽtia ⁊ hmõi:nõ cadunt
ſub voto religionis:qꝛ oiuʒ vtutũ mater ẽ cha
ritas ad quã oꝛdinet᷑ ſtatus religionis vt ad fi
nem (Ad tertiũ qð erat declaranduʒz. reſpondet
Tho. ſcda ſcde.q.Qxxxx.arti.viij. int᷑ tria
vota pᷣncipaliꝰ ⁊ eſſentialius religioni ẽ obediẽ
tia. Et h̊ triplici rõne. Pꝛimo qꝛ qd ꝑ eã maiꝰ
deo offer?᷑ qᷓ; ꝑ alia.ſ. ꝓpꝛia volũtas. Scdðo diꝛ
votũ obediẽtie ↄtinet ſub ſe alia vota:̊ nõ ecõ
uerſo. Tertio qꝛ votũ obediẽtie ꝓpꝛie ſe exten⸗
dit ad actus ꝓpꝛios ꝓpinquos ſini religionis
quãto aũt aliqͥd eſt ꝓpinquiꝰfini tantomelius
Motãdũ tñ h̊ loco multaſũt in bus religio
ſinõ tenent᷑ obedire pᷣlato Pꝛimo ſi pᷣlatus pcẽ
peret ↄ dei mãdata:vt crimen occultũ reuelari
ſibi:nõ ſuato oꝛdine fraterne coꝛrectionis. vel
pꝛeter mãdata: vt mendaciuum officioſũ Non
eñim̃ debet hmõi p̃ceptis parere. vt ptʒ.xj.q.iſj.
ca.ſi dñs. Scdo ſi ↄtra oꝛdinationes ecclie: t
nõ ieiunet die ſtatuta ab ecclia ⁊ ſilia ſicut ppa
tur. xj. q.iij.ca.ſi s ep̃s.Tertio fiotra oꝛdina
tiones ſue regule vei ↄſtitutionũ.Quartoſi pᷣ⸗
cipit ea ad q̃ nõ ſe extendit pᷣlature auctoꝛitas:
vt ſi ciꝑet peccata ↄfeſſa iteꝝ ↄfſiteri ſine cau⸗
ſa: ⁊ ſiłia.Quinto ſi pᷣciꝑet qð habet ſpẽm ma⸗
li vt ꝙ nudaret ſe coꝛã hoĩbꝰ:qꝛ obediẽtia itel⸗
ligit᷑ in licitis ⁊ honeſtis:vt ꝓbat᷑.xj.q.iij.non
eſt. Sexto ſi pᷣciꝑet vt ſubditꝰ reſpiceret aues
volãtes ꝑ aera:lʒ aliqui dicãt ꝙ etiã in his lau
dabilius ſit obedire: ſicut diximꝰ in ẽmone de
ſancto Mattheo. ¶ Tertiũ quo extollit᷑ ꝓpfel

te religionis a beato antonio ð: cha

ritas. Tãto nanq; feruoꝛe charitatis ſuccẽſus

fuit ꝙ nõ ob aliã cauſã: niſi vt martyriũ pat᷑·

Muoft
lberi
larſ⸗
mne
frane
ler
die
hu
dei
(De
um
inis
ltu

(Scd

Ean
Pnan

pitulum.II.

ecuda excelle

C¶ Pꝛima ↄditio q̃ decoꝛã fecit

p txpoa religione ſancti auguſtini trãſierit ad
religionẽ fraciſci.Et lzʒ vt inqͥt Tho.ſcða ſeðe
q.clxxxix. MNõ liceat tranſire de vna religione

ad aliã:tum qꝛ ſcãdaliʒant illi qͥ relinquunt᷑:tũ

qꝛ faciliꝰ ꝓſicit aliqᷣs in religione inq̃ viuere cõ
ſueuit qᷓ; in alia:tñ qñ h̊ fit vel ꝓpter magnã vti
litatẽ:ſiue ꝓpter neceſſitatẽ laudabile ẽ.Hodie
vo ãſi oẽs oꝛdines obtinuerunt ne poſſit qͥs ꝓ
feſſus ꝓ libito oꝛdine ſuo dimiſſo ad aliũ cõme
are. Olim etiã fiebat trãſitus ab oꝛdinibꝰ men

dicantiũ ad oꝛdines monachales quoſcunq; ſi
ne diſpẽſatione pape.Et reputabat᷑ licitꝰin fo⸗

ro iudiciali ecclie tãqᷓ; trãſitꝰ ad ꝑfectioꝛẽ ſtatũ
ſcʒ ↄtẽplationis:cũ tñ in rei vᷣitate nõ hoc intẽ
derẽt trãſeuntes:ſᷣ vt maioꝛi libertate ad malũ
vterent᷑:ſicut apparebat in ↄuerſatione eoꝛum.
Sʒ ꝑ ↄſtitutionẽ martini qͥnti in ↄſilio ↄſtanti
enſi decretũ eſt vt de oꝛdine mẽdicãtiuʒ nullus

poſſit trãſire ad aliquẽ oꝛdinẽ monachalẽ: niſi
cartuſienſiũ:etiaʒ cũ licẽtia ſui oꝛdinis niſi ſuꝑ
hoc haberet diſpẽſationẽ a papa: ⁊ ꝙ in bulla

diſpẽſationis fieret mẽtio de ↄſtitutiõe martini

gals eſſet iſte apoſtata: nec poſſet manere in illo

oꝛdine ad quẽ tranſit. Sanctus ergo antonius

audiẽs famã quoꝛundã fratꝝ minoꝝ q̊ inmar
rochio ꝓ xpᷣo martyriũ paſſi fuerãt ↄcepit ani⸗
mo fratꝝ minoꝝ ſocietati ſe copulare vt cũ eis

liberius ad martyriũ ꝑgeret:etiaʒ pᷣlati ſui licẽ

tia ⁊ ſi cũ dificultate obtenta venientibꝰad ſuũ
monaſteriũ fratribꝰ minoꝛibus habituʒ ſancti

franciſci deuotus recepit: moxq; cuʒ ipis inde
receſſit. Quidã vo ex canonicis ſuꝑ hoc graui

ter dolens:abeunti antonioi amaritudine coꝛ⸗

dis dixit. VUade vade qꝛ foꝛſitã ſanctꝰ eris Cui

humiliter ſic reſpondit.Cũ meſanctũ audieris

deũ vtiq; collaudabis.

ℳ. .

De pᷣdicatiõe beati antonij ꝗ ſcientiã

dabuit nõ ſolũ acdſitã: ſz infula: are

cum hũilitate pdicãs:.meruit q;pluri

–—

tiaſ. ãcti antonij ðꝛ pᷣdicatiõis. Naʒ
feruẽtiſſime xpᷣi euangeliũ pᷣdicauit

Fuit auũt ſua pdicatio triplici ↄditiõe decoꝛata
¶Pꝛima ↄditio fuit clara intelligẽtia.
¶ vVScðda humilis obedientia.

¶ Tertia gratioſa aſſiſtentia.

ctaꝝ:quã ⁊ legẽdo ⁊ oꝛãdo atq; ↄtẽplando cõ

parauit:nã vt ſcribit᷑ in eiꝰ legẽda. MPoſtqᷓ; ad
monaſteriũ ſãcte crudl de colibꝛia ꝑuenit ꝓpel⸗

mis ſignis ⁊ miraculis coꝛuſcare.Ca

NMꝛima a ditio ꝗqᷓ decoꝛã fecit beati antonijp
dicationẽ:fuit clara itelligẽtia.ſ.ſcripturaꝝ ſan

labat eũ iã ſpũs quodazʒ futuroꝝ pᷣſagio ad di⸗
uinaꝝ ſtudia lr̃aꝝ in qͥbꝰ iugiter meditãdo nõ
ſolũ qliter ĩ agro alieno vitia extirpando: vtu⸗
tes inſereret:ſemetipᷣm ſollicite bᷣmitꝰ excolẽdo
cognouit:verũetiaʒ qliter fidei noꝛman aſtrue
ret:ac ↄfutaret erroꝛes:firmiſſimis patrum ſen
tẽtijs ſe muniuit.Sicq; factũ ẽ vt illo inſpirãte
q̃ iteruallo tꝑis ĩ docẽdo nõ indiget: nõ multo
poſt vir dei ſapie plenꝰeẽt.h in legẽda.Et vt i
cronicis oꝛdinis notaf᷑. cũ tꝑe generalis ↄcilij
rome coꝛaʒ papa ⁊ cardinalibꝰvniuſoq; popu⸗
lo pᷣdicaſſet ſuaq; natiua lingua ſatiſfeciſſet nati
onibꝰ varijs:q̃ referebãt diſtincte illius vᷣba in⸗
tellexiſſe:cũ oẽs fuiſſent i admiratiõe ſuſpenſi⸗
papa ipᷣm archã teſtamẽti vocauit. In ipis ad
huc cronicis ſcribit᷑ ꝙ beatꝰ antoniꝰ de bñpla⸗

cito pr̃is frãciſci fuit pꝛimꝰ ſtudẽs ĩ theologia
cũ fratre adã de mariſco anglico in oꝛdine ꝑ ge

nerale capłm oꝛdinatꝰ.Et acceſſerũt ad abbatẽ

ſancti andree de vcellis:qͥ clariſſimꝰtheologus

libꝛos beati dioniſij nouit᷑ ex greco trãſtulerat
i latinũ atq; pulcherrime cõmẽtauerat Abbas
vo eos benigne recepit:⁊ cuʒ inſpexiſſet animi
puritatẽ:⁊ intelligẽtie limpitudinẽ in beato an

tonio ĩſuo cõmẽto ſuꝑ dionyſiũ ð myſtica the

ologia.ca.iij.de beato antonio ſic dixerit. Fre
quenter amoꝛ penetrat vbi cognitio phiſica fo

ris ſtat. Legim em quoſdã ſanctos epos minꝰ

imbutos fuiſſe phiſicis:qͥ ⁊ myſticã theologiã
captu mẽtis hauriẽtes:celos penetrabãt:oẽm
phiſicã cognitionẽ ſubtiliſſime trãſcẽdẽtes:vſ-⸗

q; ad beatiſſimã trinitatẽ:qð ⁊ ego in ſãciofra⸗
tre antonio ð oꝛdine fratꝝ minoꝝ peculiari fa⸗
miliaritate exꝑtus ſũ: qͥ cũ eſſet minꝰ imbutus
lis ſecularibꝰ:animi puritate ⁊ mentis ardoꝛe
ſuccẽſus myſticã theologicã captu mẽtis ⁊ fer⸗
uẽter deſiderauit:⁊ abundanter hauſit:vt poſ
ſim dicere de eo qõ ſcribitur de Johhe baptiſta

Ypſe erat lucerna ardẽs ⁊ lucens qꝛ em amoꝛe
ardebat interius lucebat exterius.hec ille. Ip⸗
ſe inſuꝑ antonius gloꝛoſus ð licẽtia ſancti frã⸗
ciſci theologiã fratribꝰ eũ rogantibꝰ legit. Cui
tale in ſcriptis ſanctꝰ franciſcus dedit reſpõſũ.

Chariſſimo meo fratri antonio. Frater frãciſcꝰ

ſalutẽ in xpᷣo Placet mihi ꝙ ſanctã theologiã
legas fratribꝰ dũmodo ꝓpter hmõi ſtudiũ ſa⸗
cte oꝛationis ⁊ deuotiõis ſpiritũ nõ extinguãt
ſicut i regula ↄtinet᷑. AHale.Pꝛopter theologie
ſacre cognitionẽ atq; ſpeculationẽ reꝝ diuina⸗
rũ introducit᷑:q̃ſi de ſe loquẽs beatꝰantoniꝰ in
epła hodierna q̃ ſcribit᷑ Sapie.vij.ca. Optaui

2 datus ẽ mihi ſenſus. Inuocaui ⁊ venit in me
ſpus ſapie:⁊ pᷣpoſui illa regnis ⁊ ſedibꝰ⁊ diuiti

as nihil eẽ dixi in cõꝑpatiõe illiꝰ: nec cõꝑaui illi

lapidẽ pcioſũ: qm ocauꝶ ĩ cõꝑatiõcili arena

lxy

zexigua xtãqᷓ lutũ eſtimabit᷑ argẽtũ ĩ ↄfpectu

Mliꝰ. ¶ Ocda 2ditio qᷓ decoꝛẽ fecit pdicationeʒ

eati antonij ð: huilis obedientia. Nã ad pᷣdi⸗
cãdũ nõ ſe pᷣſũptuoſe vel arrogãter ingeſſit:łᷣ pᷣ
latoꝝ ſuoꝝ pᷣcepto monitꝰ⁊ aſtrictꝰ. Et vt ſcri
bit᷑ in.c.niſi cũ pꝛidẽ.de renũciationibꝰ.Cüci
te verã humilitatẽ cuſtodies:cũ ꝑ eã locũ ſubli
mẽ aufugies:⁊ ꝑ obediẽtiã nõ dimittes. Cum

beati antonij

4 4

etm tẽptaſſet ad ꝑtes ſarracenoꝝ nauigare cũ li

cẽtia pᷣlatoꝝ aduerſa grauiq; valitudine impe
Ditus ad ꝑtes fideliũ tandẽ redire cõpulſus fu⸗
it:⁊ dum naulgaãtes hiſpaniã tẽptaſſent petere
vxẽtis flãtibꝰnõ ſecũdis ad ſicilie inſulã aplicu
erũt. Inſtabat aũt eo tge generale caplin fratꝝ
minoꝝ aſſiſij ꝓxime celebꝛãdũ.ld qð antoniꝰ
Ddebilis ⁊ infſirmꝰꝑuenit Soluto vo ex moꝛe ca
pitulo frater gratianꝰ tunc romãdiole miniſter
ſanctũ antoniũ ſecũ duxit.iſitq; illũ ad quẽ
dam locũ ↄtẽplationi diſpoſitũ m ꝙ ipſe ſup⸗
pliciter expoſtulauerat: vbi totũ ſe oꝛationibꝰ

2 alijs ſpũ alibꝰexercitijs dedicauit:ſicut diffu⸗
ſuus ponit᷑ i legenda:ſicq; aliq;diu dono ſapie

plenꝰ ſimplicẽ int᷑ ſimplices vitaz duxit.Cum

vo frẽs ꝓ ſuſcipiẽdis oꝛdinibꝰmiſſi ad ciuitatẽ
foꝛliuij ↄfluxerũt inter qͥs affuit beatꝰ antoniꝰ.

dj̃i piſces maris ⁊ fluminis:ex quo illud audi
re ↄtemnunt heretici inſideles. Et ecce ↄueni
ſtatim ibi tanta piſciũ multitudo ꝙ nũqᷓ; tantas
ſimul in illis partibꝰ fuit viſa: ⁊ oẽs tenebãtes
pita aliquãtulũ extra aquã. Quibꝰ ſanctꝰ anto
nius ſolẽniter pᷣdicare cepit dicẽs Jromeigt
ſces multuzʒ tenemini ꝓ veſtro modulo referre
gęas creatoꝛi qͥ in veſtrũ habitaculũ dedit vo⸗
bis tã nobile elementuʒ:ita vt aq̊s dulccs ⁊ ſa?
ſas ꝓut expedit habeatis refugia. Inſuꝑ mul⸗

tiplicia ↄtulit:vt euitetis incõmoda tẽpeſtatis
Exhibuit inſuꝑ vobis elemẽtũ dyaſfanũ ⁊ lim⸗

pidũ:vt vias ꝑ qs incedatis ⁊ eſcas plenius vi

deatis vt viuere poſſitis. Idẽ creatoꝛeſcas vo

bis neceſſarias adminiſtrat: vos ĩ creatiõe miꝗ
di ꝓ benedictiõe a deo multiplicatiõis pᷣceptiꝰ

habuiſtis:vos ĩ diluuio ceteris aĩalibus extra
archã pereuntibꝰabſq; leſione reſeruati fuiſtis

AVobis data ſuit ex imperio Jonã ꝓpham dni
reſeruare ⁊ illũ poſt triduũ in terram reponere
VAos ⁊ cenſũ dño ihu xpᷣo:cũ tã pauꝑ nonha⸗

beret vñ ſtaterẽ ſolueret obtuliſtis vos ante re

ſurrectionẽ:⁊ poſt fuiſtis cibꝰ eterni regis dñi

Eps loci perquiſiuit religioſos oꝛdinum qͥ ibi

Zuenerat:an aliqs vbũ dñi pᷣdicare eẽt diſpo⸗

ſKitus. Et cũ oẽs id recuſarẽt ad antoniũ ſe ver⸗

tit: impoꝛtuneq; ſatis eũ vt id ꝑficeret exoꝛauit

Cũ vo ipᷣe ſepiꝰrecuſaſſet:tandẽ deo ſic diſpo⸗

nẽte epᷣi volũtatẽ adimpleuit Cepitq; pᷣmo cũ

timoꝛe dñi ſimpliciter fari:in ꝓgreſſn aũt mo
nis dei eloquia:ita pꝛofunde: ita ſubtiliter: ita
etiã efficacit᷑ eructauit:vt oẽs in vehemẽtẽ ſtu
poꝛẽ ↄuerterit.Fratribꝰ aũt ipᷣis minoꝛibꝰ res

videbat᷑ hec noua:qm̃ lʒ ſanctꝰantoniꝰtantam
deſuper gram accepiſſet:vt memoꝛia ꝓ codici⸗
bus vteret᷑:nullũ tñ in eo ſciẽtie aliud ꝑpende⸗ c
bat᷑ iudicium:niſi ꝙ pauca perraro laliter lo⸗
quebat᷑.Cũ vo vᷣtus tãti patris generali mini

ſtro nota fuit.mox in publicũ ꝓdire cõpellens

antoniũ:officiũ ſibi pᷣdicatiõis iniũxit. ¶ Ter
d dicit

tia ↄditio ꝗᷓ decoꝛauit anton

gloꝛioſa aſſiſtentia. Aſtitit illi

ꝛimũ de piſcibꝰ ad pᷣdicationẽ ſuã nõ niſi mi

dignabãt᷑· Quare ſanctꝰ antoniꝰ deo inſpirãte
acceſſit q̃dam die ad os fluminis iuxta mare: ⁊

oꝛioſa alliſtentia. A ſpe p̃dicanti ve
riſſime gra dei:qð vtiq; multa de illo miracula
veriſſime ſcripta teſtant᷑.Ex qͥbꝰaliq̃ enarremꝰ

raculoſe ↄfluentibꝰ. Dũ em̃ ipᷣe ariminũ pᷣdica
ret:vbi hereticoꝝ magna copia moꝛabat᷑ ↄtra
coꝝ erroꝛes diſputãs cupiebat eos ad lumẽ re
ducere veritatis. Ipᷣi vo nec eius vba audire

— .

ihu xpᷣi. Pꝛopter q̃ oĩa laudate ⁊ bñdicite deũ

a quotot bñficia ſingularia pᷣ ceteris aialibꝰre
cepiſtis. Ad hec verba ⁊ ſimilia exultabant pi
ſces apericbãt oꝛa ⁊ ſignis qͥbꝰ poterant altiſſi
müũ tollaudabãt.Tüũc antoniꝰclamãs dicebat.
Benedictꝰ de eternꝰ qꝛ magis honoꝛãt piſces
deũ qᷓ; hoies heretici Ad qð miraculũ ↄcurrit
populꝰ ciuitatis:qð vidẽtes heretici cõpũcti
coꝛde ad pedes ſãcti antonij vt pᷣdicationemſij
lis faceret ↄſederũt.Tũc ſanctꝰ antoniꝰ de fiide
illis effcaciter adeo pᷣdicauit ꝙ oẽs ↄuertithe
reticos: ⁊ fideles in fide roboꝛatos cuʒ gaudio
⁊ benedictione remiſit. Piſces etiã licentiati a
ſancto antonio quaſi gaudentes ⁊ capitibꝰ ſan

udentes:ad maris ꝑtes varias abie⸗

pluuia ſpargi:timens vo populus abire diſpo

nebat. At ſanctꝰſilentio imperato oꝛauit ad do
minũ.Statim in loco illo ceſſauit pluuia:cũ ta
men in circũitu vndiq; pluuia efflueret abũdã
ter. Finito itaq; ᷣmone omes gratias dederũt
omnipotenti deo In ciuitate adhuc paduana
q̃ͥdam nomie petrus filiõ ſuam que paduana di

cebatur ad ſanctum adduxit:erat illa annoꝛuʒ

quattuoꝛ:pedum greſſu pꝛiuata:ac moꝛe ſerpẽ

tum reptans:⁊ moꝛbo caduco laboꝛans: hanc

* aaosnnnm dum ad pces patris antonius in ſancte trinita⸗
ſtans iĩ rippa que mari apꝛopinquabat ⁊ fltumi
ni incepit piſces aduocare dicẽs. Audite vbũ

tis nomie coſignalſet: mor omnis aduerſa vali

tudo dimiſit.S

Aliud miraculũ fui de pluuia que nõ te⸗
tigit auditoꝛes eiꝰ Cũ em̃ ſemel in ciuitate leni-
ſarcenſi populo p̃dicaret in quodã latiſſimo c,õ
po:turbatus eſt aer tonitrua ſonare ceperũt et

anaq; facia eſt amoꝛbo cadu

heniene
lbbietu
giqud
us6
mode
poten

cnachk
ſornd
C

CX
CP⸗
us felica
Ham pt.
quobea
lit. Abo⸗
nismedi
lngedien
behiuoli
busgre
feſinant
ſeybitun
Glerr9
ſonsno⸗
dernns
Pagerei
wirvri⸗
mecllan
ſaggires
ſoäe
lusig

enir
nnn
tes
nto
ipi

nhe⸗
leje
diͦ
N
.

uocant patrociniũ eius

co a ab ambulãdi impedimẽto. In eadẽ ciuita

te paduana:qͥd am noie leonardus cõfeſſus eſt

beato antonio:qꝙ pede ꝑcuſſerat matrẽ ſuã : ira

ꝙ ex vehemẽti impulſu ĩ terrã ceciderat: ꝙ vir
dei hoꝛrens ipᷣm dure redarguit.Et inter cete⸗
ra ei dixit. Mes qͥ ꝑcutit patrẽ aut matrem de⸗
bet ꝓptinus amputari. Hoc autem vir ſimplex
non recte intelligens ⁊ ꝓpter culpam ⁊ ſãcti ex
aſperationẽ triſtis effectus domũ cõcite redijt
pedemq; ꝓpꝛiũ illico mutilauit:quod vbima⸗
ter aſpexit ad ſanctum antoniũ feſtina perrexit
Conqueſtaq; de ipᷣa ꝙ filiũ ſuum ita inſtruxe⸗
rat: ⁊ conſidens tñ in ſanctitateillius pᷣcabatur
vt pꝓ ipo dũm exoꝛaret Sanctus autẽ ipᷣam cõ
ſolando ſe legitime excuſauit: ⁊ mox ad ipſuʒ ꝑ
ueniens oꝛatione pꝛemiſſa pedem coniungens

tibie:facto pariter ſigno crucis ſacrl manibus
aliquãdiu deſuper liniens ſtatim pes ita inſer⸗

tus ⁊ cõſolidatus eſt tibie ꝙ ibidẽ ſurrexit ho⸗

mo alacer ⁊ incolumis exultãs ⁊ laudẽs omni
potentem deum.
der gloꝛificauit ſãctũ antoniũp re
uelationẽ moꝛtis eiꝰ⁊ cano

frequentẽ exauditionẽ illoꝝ din

te

–

atrociniuũ eiusCap
tonij excellẽtia dicik gloꝛificatiõis.

—— .

Pꝛeter ſpe gkiaz illabeati quaʒ ad

eptus eſt in regno celoꝝ gloꝛiſicauit de ſaciuzʒ
ſuum in eccleſia militãte triplici gloꝛia.
C Pꝛima reuelationis.
¶ Secũda canoniʒationis.
¶ Tertia exauditionis.

82

¶ Pꝛima gloꝛia dicit᷑ reuelation is Aoluit de

us felicem Üllius tranſituʒ mirabiliter reuelare:
nam vt ſcribit᷑ in cronicis oꝛdinis. Eodem die
quo beatus antoniꝰ padue ex hac vita migra⸗
uit. Abbas vᷣcellenſis erat in camera ſua diui⸗
nis meditationibꝰ intentus. unc ad eum ſolꝰ
ingrediens antonius poſt minimã ſalutationẽ
beniuolã vir ſanctus adiens.Ecce domine ab⸗
bas ꝙ relicto aſello meo paduevado ad patriã

feſtinanter. Et confeſtim cum abbatẽ in guttu
re vbi tunc grauiter patiebat᷑ familiarius teti⸗
giſſet: ⁊ ↄtinuo ab egritudine liberaſſet exiens
foꝛas nõ ẽ amplius viſus. Ille wo abbas cõſi⸗

derans ꝙ foꝛte ad natiuã patriam ſcʒ hiſpaniã
pergeret: eius deceſſum totaliter ignoꝛans ſur⸗
rexit vt ipſum aliquãtulũ retineret: ⁊ exies ex⸗

tra cellam cum nõ inueniret anxie a monachis
requirebat: vbi eẽt frater antonius.Quibꝰ re⸗
ſpondentibꝰ ipᷣm non veniſſe ⁊ vbi eſſet ſe peni⸗

tus ignoꝛare. Ille ſrmiter aſſeruit ſe modo illũ

patrem ꝑ moꝛtis exceſſum ad patrie celeſtis cõ
uiuiũ perrexiſſe. Et notãs tẽpus diligẽter poſt

vidiſſe:a quo etiam ⁊ curatum ſeatq ſanatum

aſſerebat Et cum nullibi reperiret᷑ pꝛefatus ab
bas ad coꝛrediens certiſſime intellexit beatum

modũ liquido repperit eadẽ hoꝛa qua ſibiappa
ruit ip̃ᷣm ex hac vita migraſſe. C Secunda glo
ria qua deus hunc ſanctũ ſublimauit dicit᷑ ca⸗
nonizationis. Gꝛegoꝛiꝰ em nonus obſeruatis

omnibein ſanctoꝝ canoniʒzatione debitis: ĩm

ſanctum cathalago ſanetoꝛuʒ aſcripſit: die ſui
obitus menſe. xj. Eodeʒ die vniuerſus vlixbo⸗
nenſis populus vnde iſte ſanctus fuerat oꝛiun

dus ſolẽnitate maxima letabat᷑: ⁊ cauſam exul

tationis hmõi omes penitus ignoꝛabãt.Nam

de ip̃ius canonizatiõe nihil ſciebãt: ⁊ vt aiunt

campane ciuitatis ꝑ ſe ſonabãt. Cõpertũq; eſt

poſtea ꝙ eodeʒ die fuerat beatiſſimus antoni⸗
ſolẽniter canoniʒatus. Anno vo doſniniceim ·
carnatiõis. . cclxiij. Cõſtructa pꝛegandi ec

cleſia in eius honoꝛe. Coꝛpus ibi t anſſatũ eſt:

7 cũ diu ſub terra iacuiſſet inuẽta eſt lingua eiꝰ

adeo recens rubicũda ⁊ pulchꝛa: quaſieandem
hoꝛa pater ſanctiſſimꝰ diſceſſiſſet: cum tñ elapſi

fuiſſent a die moꝛti anni. xxiiij.⁊ ampliꝰ. IJbaʒ

aũt linguã dñs Bonauẽtura tũc oꝛdinis gene

ralis miniſter qͥ poſtmodũ fuit cardinalis eps

albanẽſis:cũ pᷣſens eſſet illius traſlationis guau

dijs in manibus reuerẽter accipiens cũ lachꝛy
mis cepit deuotiſſime huiſcemodi Ybis affari.

Olingua bñdicta q̃ ſemꝑ dñm dñdixiſti ⁊ ali⸗

os bñdicere feciſti:nũc manifeſte apparet quati
exiſtis meriti apud deum. Et infiges ei dulcia
oſcula:iuſſit eam ſeoꝛſum honoꝛiſice collocari.
¶ Tertia glia beati antonij ðꝛ exauditiõis Jp
ſe qͥe auxiliũ ei poſcẽtibꝰ eũq; inuocantibꝰ li
beraliter ↄdeſcendit: pᷣceſq; ac vota ſuoꝝ deno
toꝛũ exaudit.Qua it᷑ vo ſãcti beati oꝛatiões
nras agnoſcãt: oſtẽdit richar.in.iiij.di.xlv. di
cẽs & ipᷣi cognoſcũt oẽs ſupplicatiões nras ꝗs
eis poꝛrigimꝰ ĩ vbo dei qð clare vidẽt. uis
em̃ nõ videãt oĩa que videt vbum tñ ꝓbabile
eſt ꝙ in illo videant oĩa q facimus ⁊ dicimꝰ et
q̃ i coꝛde geſtamꝰad reuerẽtiã eoꝝ. Et qᷣs enar

rare valeret: quot a diuerſis periculis beatien

tonij fuerint meritis liberati. Quot ad eũ füdẽ
tes pias pᷣces exauditi. Obmilſſis tñ glüs aliqᷓ
deuotione nr̃a inflada hoc loco ſubnectemꝰ.
Regina legionis multũ ĩ btõ antonio ↄfidens
tenuit hiliã.xj. annoꝝ ↄtra volũtatẽ regis ? ba
ronũ tribus diebus defunctã: oꝛans et dicens
Beate antoni ego fui ð patria tua: redde mihi
filiam meam. Que ſurrexit matriq; dixit. NMar
cat tibi deus mater. Lü em eſſem inter vgines
in glia: beatꝰ antonius pᷣcibus veſtris 2 ricr⸗

*

a dño impetrauit:vt ad vitã redirẽ. Sʒ vnum
ſciatis ꝙ nõ ero vobiſcũ niſi diebus. xv. qdð ita
ipletũ ẽ ſicut dixit In ciuitate vlixbone filiꝰſo
roꝛis beati antonij foꝛte qnquẽnis ⁊ puerulus
cũ alijs pueris ĩ mari ludẽs:euerſa nauicula ſo
lus alijs natãtibꝰ ẽ ſubmerſus ¶ CPater vo poſt
ſpatiũ triũ hoꝛaꝝ accurrẽs filium moꝛtuũ a pi
ſcatoꝛibꝰaccepit.Quẽ cũ vellet ſepelire pater.
Cõuerſa mater ad beatũ antoniũ dixit cum la⸗
chꝛymis. Frater mi ſi piꝰ extraneis es:noli mi⸗
hiſoꝛoꝛi tue eẽ crudelis ⁊ durꝰ.Eſto mihi ꝓpi
tius ⁊ mihi filiũ redde:quẽ tuo oꝛdini ſanctoſi
reuixerit dedicabo. Mox puer ſurrexit inco⸗
lumis:⁊ tandẽ adultꝰ intrauit oꝛdinẽ:⁊ vſq; in
ſinem ſue vite ſancte ac laudabiliter ꝑſeuerauit
Frater Bernardinꝰð parma ex q̃da graui egri
tudine duobꝰmenſibꝰmutexiſtẽs ad tantã de⸗

bilitatẽ ꝑuenerat:ꝙ nec candelã poterat extin⸗
guere ſuo flatu timẽs de ſuffocatiõis periculo:
cũ iam ei diffiderẽt medici ſubuenire: fecit ſe ad
ſanctũ antoniũ paduam adduci: ⁊ ante archã
ſancti ꝓſtratꝰ:oꝛanſq; feruẽtiſſime cũ mult fra

tribꝰ ⁊ populi frequẽtia ſtatim ibideʒ ⁊ loque
lam recuꝑauit ⁊ ꝑfectaʒ ſanitatẽ recepit.Atq;

cum fratribꝰſalue regina: leta ⁊ ſoꝛonoſa voce
cantauit Tempoꝛe bonifacij pape octaui repa
rata eſt tribuna baſilice ſaluatoꝛis in laterano:
cui depingẽde opere moſaico deputati ſũt duo
fratres minoꝛes in illa arte valde periti. Deſi⸗
ghatis aũt imaginibus quas idem papa ibi de

pingi mãdauerat:vidẽtes illi fratres ꝙ adhuc

loca ſuꝑerant:iĩ qbus alie imagines poſſent po
ni. ꝓpꝛio motu vel foꝛte diuino inſtinctu beato
rũ frãciſci ⁊ antonij imagines q̃ etiaʒ hodieibi
cernunt᷑:hincinde depinxerũt. Quo ad eiuſdẽ
domini pape delato noticiã mandauit qᷣbuſdã
clericis hec ſibi ex liuoꝛe nũciantibꝰ ita dicens
De imagine ſancti frãciſci poſtqᷓ; ibi eſt equani
miter toleramus: ſancti antonij vero imagineʒ
delete: ⁊ loco eius imaginẽ beati Gꝛegoꝛij faci⸗
atis. Nui accedentes vnus poſt aliũ aſcenden
tes cõfeſſi ſunt ab vna ꝑſona terribili ab alto in
terram deici.⁊ quaſi in furiã verſi fuerunt a ce⸗
pto ꝓpoſito impediti. Et ſicut dicti fratres pi⸗
ctoꝛes referebant:qͥdam illoꝛũ ſtatim infra bꝛe⸗
ue tempus ſpiritũ exhalarũt. Audiẽs hoc me⸗
moꝛatus papa referentibꝰ demãdauit. Dimit⸗
tatis inqt ſtare ſanctũ illũ ſicut vult: qꝛ potius
poſſemꝰcũ eo ꝑdere qᷓ; lucrari In begra caſtro
regni poꝛtugalie vir qdã petrꝰnoie potes et di⸗
ues:⁊ oꝛdini fratꝝ minoꝝ tanta dilectiõe aſtri

cctus:ꝙ eis ibi ↄtulit locũ ꝓ edificatiõe cõuẽtꝰ

2⁊ꝓcdinſcijs plura dedit. Cum autẽ infirmaret᷑
ad moꝛtẽ: quattuo: fratres minoꝛes ⁊ alij ð ſua
familia vigilãtes ĩ camera eius exitum expecta

bant. Tenebat ex deuotione pdictus petrꝰ ha⸗
bitum fratꝝ cum quo elegerat ſepeliri. Et ecce
duo fra tres minoꝛes vnus ad eius dexterã ali
us ad ſiniſtrã ſibi aparuerũt. Cui vnus eoꝛuʒ
dixit. Petre cognoſcis nos: Et ille: cognoſco
vos eſſe fratres minoꝛes:ſed non habeo notici

am perſonarũ.Et ille:ego ſum ſãctus franciſcꝰ

⁊ iſte eſt ſanctus antonius: ⁊ ppter deuotionẽ
quam ſemꝑ ad nos habuiſti:miſſiſumus ad te
cõſolandum: ⁊ de iſta infirmitate curandũ. Et
tunc ille rogauit ſanctũ frãciſcũ vt habitũ quẽ
ſuper ſe habebat benedicere dignaret᷑.Quo fa
cto ambo diſparuerũt. Et ille tãta celeritate cõ
ualuit:ꝙ oẽs pñtes in ſtupoꝛem ↄuertit. Et ex
tũc duodecim annis ſuꝑuixit:reſeruãs ſibi illũ
habitũ benedictũ in ſcrinio cum quo fuit tãdeʒ

moꝛtuus ⁊ ſepultus Dũ filia cuiuſdã milit Jo

hanis petri de guarino de licio ciuitate mea na

tiua ſuperioꝛibꝰannis ageret in extremis ⁊ iam

ꝓ ipa exequiaꝝ pompa diſponeret᷑: pararent᷑
q; funeralia indumenta: et luminaria:ceteraq;

m patrie moꝛẽ:emiſſo voto ꝑ patrẽ eiꝰ pᷣfatuʒ

ad ſanctũ antoniũ illico ad ſe redijt: ↄfoꝛtataq;

lodq cepit ⁊ die ſequẽti de lectulo ſana ſurrexit.
n pᷣfata ciuitate licij euenit quod narro. Erã

ego hoꝛa miſſaꝝ i camera mea:⁊ venit ad meq̊ᷓ
dam de tra tricaſij meſtꝰ dolẽs:qm die pᷣcedẽ
ti ſacculũ quenda cũſcẽtũ ducatis ꝑdiderat:ro
gabatq; vt ĩ nr̃a pᷣdicatiõe inuẽtoꝛes monerem
q̃tenꝰreſtituerẽt ſibi:qð bona ↄſcia retinere nõ
poterãt.At ego illũ cõmonui vt ad eccłiaʒ ꝑge
ret:⁊ ſãcto antonio ſe cõmẽdaret:Qui meis cõ
ſilijs acqͥeſcẽs ad ſacriſtiã ſe ↄtulit: ⁊ frẽʒ vnuʒ
ſacerdotẽ reqͥſiuit:vt miſſã ĩ honoꝛẽ ſãcti anto⸗

nij ꝓeo celebꝛaret. Dũ aũt ſic miſſa celebꝛaret

aſtabat ille ⁊ mẽte deuota ſancto antonio ſe cõ⸗

mẽdabat:vix ſacerdos eleuauit ſãctiſſimum ſa
cramẽtũ:⁊ ccce veneread me duo iuuenes ſac⸗

cũ cũ integra pecunia deferẽtes:oꝛãtes vt plo
ſignificarẽ in publico nro ſᷣmone q̃liter ipᷣi pe⸗
cunias iilas inueneraãt: q̃s reſtituere erãt ꝑati:
dixi eis ꝙ nõ erat lõge eũdũ cũ patronꝰĩ eccłia

àd h̊ moꝛaret᷑. Miſi itaq; ſociuʒ ꝓ illo ⁊ miſſa
finita ad me venit ac pecunias amiſſis meritis
beati antonij recuperauit. Pauca ſunt imo q̃ſi

nulla qᷓ diximꝰ: cũ qtidie moꝛtales innumera a
deo ſuſcipiãt btõ antonio ĩterueniente bñſicia.

Liberãt᷑ eiꝰiteruẽtu a naufragio ſepiſſimenaui

gãtes a ꝑiculis guiſſimis: mulieres ꝑturiẽtes
ab infirmitatibꝰ varijs illas patiẽtes:ab obpꝛo
bꝛio ſterilitat vxoꝛes qñq; ꝓpterea vir exoſe:
a ꝑiculis fluminũ:latronũ:alioꝝq; diſcriminũ

pegrinãtes Mꝛopterq; oĩa ⁊ ſilia ĩ toto oꝛbe ſã
tus h̊ a cũctis fidelibꝰ fideliſſimus aduocatus

expoſcit᷑. Quem nos depᷣcemur vt et ꝓ nobis

ftioneint

Ndeuoti
ſexpedt
galinge
ſeythecf
lacvätar
ſosobuie
ectin

cphe
Eierce
terig
beonz
noſco
hotici
anciſe⸗
tions
ate
1,E
lqus
un
nbig
bſbiii
nnüde;
nlilgeo
lemerta
nsrinn
Dareni
eng
ifn
Nbogtig
1ſert
o,Eii
Amec
epege
leratno
oherem.
nereno
lozpge
imeis
fizmy
iciant
en!
ſeid⸗
Hunſi
tsſac⸗
tpo
hipe⸗
pan:
ſeccia
datice
periis
linoqſt
meraa
hüſcia.

nenaui

nrieles
obpꝛo
aoſe.

fininnͤi

oebeſi
ocatus
pobis

Vltj. Inu

Berxrnmo lxx

perpetuus interceſſoꝛ apud deũ imoꝛtalem aſſi
ſtat: impetretq; graʒ ⁊ tãdẽ vitã eternã. Amẽé.
¶Sermo. lxx. de ſancta hatherina de
dinis ſancti dominici ·

ſenis tertij oꝛ

⁊ ſanctitatl. Oibus tñ pᷣlata ẽ beata katherina

ſenẽſis noſtro tꝑe cathalago ſanctoꝝ ꝑ ium
pontificẽſũmũ annumerata.Sʒ ytſua oꝑa at⸗
ᷓ vtutes pleniꝰinnoteſcant:in pñti ᷣmone de
pſtantiſſima tante vᷣginis excellẽtia vᷣba facie⸗
mus.Cui non incõgrue imo accõmodatiſſime
referre poſſumꝰ vba ꝓpoſita in themate nro in
q̃ cõmendat᷑ ꝙ diuitias vtutũ copioſiſſmeſu⸗

per ceteras ↄgregauit. Inqᷣt em Berñ. in mo

ne ð ſpũ ali regno. Verẽe diuitie nõ opes ſũt m

„

vtutes qs ſecũ oↄſciẽtia poꝛtat: vt in ꝑpetuũ di
ues fiat.mõi honuſta diuitijs katherina in⸗

greſſa ẽ regnũ celoꝝ. Be cuius excellentia tris

myſteria pponimus contemplanda.
¶ Pꝛimũ ðꝛ poſſibilitatis.
¶ Scom ſingularitatis.
Tertiü ſublimitati

—

therinã in muliebꝛi ſtatu tã ampliſſimis pᷣꝛo

gatiuis fuiſſe dotatãa. ¶ In ſcðᷣo qbꝰ vtutibus
fuit ſingularitate adoꝛnata. ¶ In tertio vog
fuerita deo fuꝑnaturalibꝰgratijs ſublimata.
nõ debet aliqs exiſtimare ipoſſibi-

lia foꝛe illa: q beata hatherina dicu⸗
tur:cũ deꝰmultipliciter magnif
voluerit etiã femineũ ſexũ

um 2templandũ de excellẽtia ſan⸗
ctitate beate katherine ðꝛ poſſibili⸗
atis. Inſultat qͥpe nobis de ea loquẽtibꝰ ple⸗

Bimuzm ſteri

ac deuotione penitus ieiuni ⁊ nudi: aſſerentes
nõ expedire de vna muliere tanta eructarema⸗
gnalia:nec poſſibiliter credũt: aut veriſimile fo

re:vt hec ſponſa xp̃i fecerit tãta egregia facino⸗

ra quãta vel ſcripta ſũt de ea vel dicũt᷑. Quib⸗

nos obuiare volẽtes oſtendemꝰꝙ deus omni⸗

potens muliebꝛẽ ſexũ:quia ſibi ſic placuit:ma

gnifecit in multis ⁊ pꝛecipue in ſeptem.

CPꝛimo in nobili ꝓductione.
¶ Scðdo in excellenti 2ſignatione.

lte fuie cogre x
auerüt diuitias cog
vniuerſas. Scribunt᷑ h vba ꝛou.
lt. Inuẽte ſũt vſq; in pᷣſentẽ diẽ q;plures mu
lieres ſanctiſſime q in habitu ſancti dñici ſeruiẽ·
tes ihu xpᷣo reſplenduerũt miro fulgoꝛe vᷣtutũ

riq;: vel paſſione humana deuicti: vel ſua pᷣſü⸗
ptione inflati:aut qð deterius eſt: ſide religiõe

¶(Teitio in pphetica illuſtration.

Quarto in materna electione.

Auinto in iocũda apparitioeo.
¶ Sexto in mirabili ſoꝛtificatione.

¶Septimo in gloꝛioſa reſurrecnione.
CMꝛimo de magnif cauit muliebꝛẽ ſexum in
nobili pductione. Na deus bndict/ vt inquir

Tho.pma ꝑte.q.xcij. Quiſolus ẽ nature inſti

tutoꝛ:potuit virũ de limo terre:vel mulierẽ de
coſta viri foꝛmare. vnde Augꝰ li.ix.ſuꝑ OHeñ.
ait. Foꝛmare vel edificare coſtã vt mulier eſſet
nõ potuit:niſi deꝰ a quo vniuerſa natura ſubſi
ſtit. & aũt miniſteriũ angeli exhibuerũt deoin
foꝛmatione mulieris neſcimꝰ. Certũ tñ eſt ꝙ ſi

cut coꝛpus viri delimo nõ fuit foꝛmatũ ꝑ ange

lum:ita nec coꝛpus mulieris de coſtaviji.oꝛ
mauit vo deꝰipᷣam mulierẽ in adiutoꝛium virr
vtſcribit᷑ Geñ. ca.ij. In adiutoꝛiũ ſcʒ generati·

onis. Et m phm etiam domeſtice vite: qre et
ipa ad vniuerſi ꝑfectionem cõcurrit. Et vt ait
Richar. in ſuo. mij. diſ. xliiij. uis mulier ge⸗
neret᷑ pᷣter intẽtionẽ nature ꝑticularis:eſt tt de·
intentiõe nature vniuerſalis:qᷓ vtrunq; ſexũ re
quirit ad ꝑfectam humane ſpeciei generationę
väy8kt aut deꝰ pducte pꝛime mulieris nobilitatem
manifeſtaret:dũ illaʒ de coſta ab adꝗ detracta.
foꝛmare vellet: imiſii ſopoꝛẽ in illũ. At aut aſſe
rit Aug.ix.ſuꝑ Geñ.ad lram. Sopoꝛ ille fuir

¶ In pꝛimo videbimꝰan fuerit poſſibile beatã raptꝰ vel extaſis:qꝛ tunc foꝛte vidit per eſſentii⸗
ai videbimꝰan fuerit poſſibile beata

am dñi ⁊ iterfuit curie angeloꝝ. Coſta etia illa

pm Tho. detracta fuit abſq; leſione et doloꝛe.
Et vt refert landulphus in ſuo pᷣmõe.di.x yiij.
fuit coſta ſic detracta angelico miniſterio:lʒ ii⸗
loꝝ nõ fuerit miniſterio foꝛmata. ¶ Scdðo deꝰ
magnificauit muliebꝛẽ ſexũ in excellenti conſi⸗

gnarioe. Noluit qdem ſua imagine illam conſi

gnare. vñ Geñ.j.ca. Cũ dixiſſet ſcriptura.Cre
auit de hoiem ad imaginẽ ſuas: ad imaginen

dei creauit illum. Deinde ſubiunxit maſculum

⁊a feminã creauit eos:vt ſic intelligat᷑ etiammu
lier ad imaginẽ dei creata. Ad qð clarius inuue
ſtiganduʒ dicit Bonauẽ. in. ij. di. xvj. Cho.
pma pte.q.xciij. & cũ hõ m itellectualẽ natu⸗·
rã ad imaginẽ dei eẽ dicat᷑: ̃m hoc maxieẽsd

imaginẽ dei ꝙ itellectualis natura deuʒ maxie

imitari pᷣt. IJmitat᷑ aũt itellectualis natura ma⸗-
xime deuz: qtũ ad h̊ ꝙ deus ſeipᷣm intelligit et
amat. Ei fictã ĩ viro q; in muliere inuenit᷑ dei
imago:qᷓ;tum ad illud in quo pꝛincipalit᷑ ratio
imaginis ↄſiſtit:ſcʒ q;tuʒ ad intellectualẽ natu
ram. Sʒ q;tum ad alièd ſecundariũ imago dei·

iuenit᷑ in viro:ᷣm qð nõ ĩuenit᷑ in muliere.Nã

vir ẽ ncipiũ mulieris ⁊ finis:ſicut de⸗ eſt vꝛin
cceipiũ ⁊ finis totius creature. Unde apoſtolus
aaad Coꝛinth. AUir eſt imago dei: mulier autẽ eſt

R
„ N

imago viri.Et h̊ͥ mõ intelligenda ſũt vᷣba q̃ po
nunt᷑.xxxiij.q.v.h imago.⁊.c.mulier.vbi ðꝛ.
Mulier nõ ẽ ad imaginẽ dei.ſ.qᷓ;tũ ad h̊ ſecũ⸗
dariũ nõ qᷓ;tũ ad pᷣncipale.Siłr dicit Richar.
de angelo ⁊ ð hoie ĩ ſuo ſcðo.di.xv.qꝙ.ſ.q;tum
ad id ĩ qͥ eſſentialit᷑ ↄſiſtit rõ imaginis:expᷣſſiꝰẽ
imago dei ĩi angelo qᷓ; i hoie Jdẽ diẽ Tho. vbi
ſupꝛa. Vñ Gꝛegꝰ.xxx vij.moꝛaliuʒ exponẽs il

lud Eʒechielis. Tu ſignaculũ ſiłlitudinis.ait:

Licet hõ ad ſilitudineʒ dei creatꝰ ſit angelo tñ
qᷓſi maius aliqͥd tribuẽs nõ eũ.ad ſiutudinẽ cõ⸗
ditum ſ ipᷣm ſignaculũ ſiłitudinis dei dic:vt qͥ
ſubtilioꝛ ẽ ĩ natura:eo ĩ illo ſiitudo dei plenius
credat᷑ exp̃ᷣſſa.h ille.Sʒ qᷓ;tũ ad aliq̃ accidenta
lia:expᷣſſiꝰ ẽ imago dei in aia qᷓ; i angelo:qᷓ;tum
gia ↄtinet ⁊ regit totũ coꝛpꝰ ſuũ:tãqᷓ; ſuũ vniũ⸗
ſuũ exiſtẽs ĩ qlibet ꝑte illiꝰſicut deꝰ regit ⁊ cõti
net totũ vniũſũ:totꝰexiſtẽs in q̃libet ꝑte vniũſi
vir itaq; ⁊ mulier ↄueniũt i imagine:qᷓ;tũ ad id
qð imagini eſſentiale vt pᷣdictũ ẽ:lʒ vir illã exce
dat q;tũ ad id qð ẽ accidẽtale ¶ Tertio deꝰma
gnificauit muliebꝛẽ ſexũ i pꝓphetica illuſtratiõe

NHã ⁊ mulieres q;plures ꝓpbᷣie lumiĩe illuſtra⸗
uit.Sicut fuerũt maria ſoꝛoꝛ aaron. vt ptʒ; Ex
odi.xv.c.qͥnquageſima di.decretoꝝ.c.ſi poſt

oꝛdinationẽ Et Anna ꝓphetiſſa Luce.ij.c. Et
Sybille:q̃ꝝ meminit Lactãtiꝰli.j.diuinaꝝ in⸗

ſtitutionũ. Et vt ſcribit᷑ ĩ glo.iudicũ.iiij.ca.

mulieres aſſũpteſũt ad graʒ pꝓphᷣie ſit vt in h pᷣ
ſter occaſio mulieri nec ꝑ infirmitatẽ deſperet.
CAQuarto magniſicauit de muliebꝛẽ ſexum ĩ

muariomagnincauit de muliebꝛe ſexum i
materna electioe. Nolẽs qpe humana ſibi co⸗
pulare natura:vginẽ mulierẽ imatrẽ elegit cui

tã ampliſſimũ gre ſue munꝰ ↄceſſit:vt tã ĩ meri⸗

toq́; in pᷣmio:poſt ſuũ filiũ oẽm ſuꝑauit creatu

rã:tã angelicã qᷓ; humanã: cui etiaʒ ⁊ ſi honoꝛ

latrie nõ ſit exhibendus tñ honoꝛ dulie dignio
ris nõ ẽ ſibi denegandus:itł ꝙ maglipᷣa ſit ho
noꝛãda qᷓ; aliqͥs alius:imo qͥcũq; alij ↄciues et
ſãcti regni celoꝝ.Be pᷣſtãtia vo eiꝰmaternitat
diximꝰ i ᷣmone de eiꝰ viſitatiõe ¶ Quinto ma

gnifecit de muliebꝛẽ ſexũ in iocũda apparitioõe
Surgẽs nãq; ex moꝛtuis rex ſeculoꝝ pᷣmo mu
liebꝛibꝰ ſe vidẽdũ exhibuit. AUñ M arcꝰ vltj.

ca.ait Surgẽs ihs mane pᷣma ſabbati:bᷣmo ap An
paruit marie magdalene.Electa fuit mulier vt ¶ Be ſeptem

eẽt nuncia vite:ne deſpiceret᷑ ſexus femineꝰ: eo
ꝙ mulier nũcia fuerat moꝛt. Et ð hac materia

diffuſe dictü eſt in vmone de reſurrectione xpᷣi.

bili foꝛtiſicatiõe Fuerũt qͥdẽ mulieres inume

¶ Sexto magnificauit deꝰmuliebꝛẽ ſexumi mi
E

pioꝝ tyrãnoꝝ minas timuerunt:nec illata cu⸗

iuſcũq; gener hoꝛruerũt ſupplicia: nec moꝛtem

rabiles:q vginitat amoꝛe ſuccẽſe: ʒeloq; fidei
xpᷣi inflamate adeo foꝛtes inuẽte ſũt:vt nec ima⸗

aufugerũt violẽtã. Patent hͥ oiĩa in katherina
Cecilia Agatha Lucia Agnete Eufemia Ruf
fina. Secũda Anaſtaſia: Eulalia: Mꝛiſca: Do
rothea:Giuiana: Criſtina: Juſtina:lherina:

Margarita:Martina: Emerẽtiana: Apolo⸗

nia: Sabina: Barbara: Arſula ⁊ vndeci mili⸗

bus ſociabꝰeiꝰ:ceteriſq;:qͥꝝ noĩa ⁊ mirãda ge⸗

ſta lõgũ foꝛet exbmẽ:q̃ oẽs ↄ naturã ↄditionis
naturalis ipᷣaꝝ aĩo foꝛti atq; ↄſtãti queq; ſuꝑa
uerũt toꝛmẽta:moꝛtẽq;ʒ int᷑ illa ↄſtãtiſſime ꝑtu
lerũt.Nõ potuerũt h̊ fieri niſi ſuꝑno aſſiſtente
pᷣſidio:cũ mulieres ſint natura ſua molles i ali
os:⁊ multo mag ad ſeipᷣas pie. Inqͥt em Ariſ.
in li.de aĩalibꝰ In oĩ genẽ aialiũ.mulieres ſunt
naturalit᷑ pie excepta vꝛſa ⁊ leoparda Tata igi
tur firmitas animi i vginibꝰ ſnpꝛadictj non po
tuit niſi a bono deo ꝓuenire Ob qð cccleſia ad
deũ ita dicit. Deꝰ qͥ int᷑ cetera potẽtie tue mira
cula etis ĩ ſexu fragili victoꝛiã martyrij ↄtuliſti
Septimo magnificauit de muliebꝛẽ ſexũ in

glioſa reſurrectiõe. AUñ eqͥdeʒ teſtat᷑ Aug.lib.

xxij.de ci. dei. ulieres ĩ ſexu femineo reſur⸗

gẽt:qꝛ h̊ exigit natura indiuidui:⁊ ↄgruitꝑfe⸗
ctioni ſpeciei:⁊ erit occaſio laudandi ſapiazʒ di⸗
uinã vt ponit richar.in qrto:vñ ,Augꝰ vbi õ ſe
quit᷑ dicẽs. Mẽbꝛa feminea nõ erunt accõmo

data veteri vſui:ſᷣ nouo decoꝛi qͥ ñ alliciat᷑ aſpi

ciẽtis ↄcupiſcẽtia:q̃ nlła erit: ſᷣ dei laudet᷑ ſapi
entia atq; clemẽtia.Cũ igit᷑ artifex ille mũdi ſa⸗
piẽtiſſimꝰ muliebꝛẽ ſexũ tot miris varijſq; mo⸗
dis voluerit reddẽ dignũ. Cur incredibile ẽ ꝙ

beat hdtherins magnã fecit int᷑ ſãctos. No ẽ
impoſſibile apð deũ om̃e vbũ. Jpᷣe itaq; deus
hãc vᷣginẽ naſci fecit in famoſa ampliſſimaq; ci

uitate ſenaꝝ:parẽtibꝰ popularibus honeſtiſſi⸗
mis ⁊ timẽtibꝰ deũ:fame bone apð oẽs Pater

ZJacobus benencaſa vocateſt:mater vo lappa
Ex ipᷣis ꝓdijt hec filia ĩ etate infantili omibus
grata ⁊ cunctis amabilis.Que dũ qͥntũ vix at

tigit annũ ad vᷣginis gloꝛioſe marie deuotionẽ
ſe ↄuertit.Et ſepius tunc videbat᷑ aſcendẽdo ⁊

deſcendẽdo ꝑ gradus ſcale q̃ erat in domo: dei

matrẽ humiliter ſalutare dicendo.Aue maria:
cuius vᷣtutes in qͥbus ꝓfecit in ꝓſequenti my⸗
ſterio latius reſerabunt᷑.
qbus floꝛuit beata katheri⸗

virtuti

Ecundu myſte⸗

)rium contemplanduʒ de excellentia

6. 2 ſactitate beate katherine dꝛſingu⸗
laritatis. Fuerũt qpe i illa vltra alias vtutes

S

ſeptẽ p̃cipue 2 ſingulariſmme.

=*

.
.

Se
—

=—

ſeptol
pi
Ter
nin,
exp
ſtatge
ytſict
guoni
dus
lofor
deſar
fantu
cliun
rituſ

domole
Cm
wind
Gror⸗
crust
exuti
etnt
mns .
co⸗

pter⸗
i
ſgnoꝛa
eniſſi.
ſtabetr
Ptuitra
huitr
lerſezc
ſtälin
Puaſio
gond
hanpr
Neniali

dglion

eie
lenlee⸗
ec⸗
Ni

henn
h
o
eninn:
pole
eimi⸗
d e⸗
lionis
eptu
ſente
Sigli
dd.
Winn
Dinis
nonpo
ad
lenn
Nlkt
iin
Nplb.
eote
e⸗

piedun

ae
aön⸗
tapi
eſyi
ſciſa⸗
Gmo⸗
Meig
(Me

dene
ſngcd

oneſfi
SP
wl⸗
ſihus
ra
tione
ido
o dei
maria:
mim⸗

Ins
hen⸗

e⸗

lentis

ingu⸗
tutes

¶Scðdo pꝓpter ↄtrarietatem

CSecunda magnanimitas.
¶ Tertia auſteritas.
¶.AQuarta pietas.

N¶ Auinta patientia.

¶ Sexta humilitas.
¶ Septima pſeuerantia.

CT Pꝛima virtus pcipua a ſingularis fuit vir⸗

ginitas: que in ea ſatis laudabilis extitit maxi⸗
mepzopterrliiig.
CPꝛimo ꝓpter etatem.

CTertio ppter purirataarn.
CPꝛimo reddit laudabilis ginitas katheri
ne ꝓpter etatẽ. Nã ſeptimo etatis anno votum
expꝛeſſum emiſit de vginitate ᷣuandalł?ec ob

ſtat qꝛ nondũ ad annos ꝑuenerat pubertatis:

vt ſic diceretur infantili motu excitata vouiſſe:
quoniã ſi malicia ſuplere põt eiateʒ: vt inquit
dus Hoſtieñ.in ſũma li.x.de deſpõ.impu.mul

to foꝛtius id põt gratia dei. Sicut pie credimꝰ

de ſancto nicoloo qͥ quarta ⁊ ſexta feria duz in⸗
fantulus erat: lacex pectoꝛematris vel alteriꝰ

cuiuſcũq; ſuggere recuſabat. Rotuit itaq; ſpi⸗

rituſſancti gra liberũ arbitriũ katerine accelera
re vt vᷣginitateʒ ſe ſeruaturã voueret: qdð facile

dep̃hendi põt. Ex oſtẽſa ſibi viſione mirabili.
Sexto qͥdem anno etatis ſue redeunte puella ðᷣ

domo ſoꝛoꝛis ſue nuptie: vidit in aere ſupꝛa ec⸗
cleſiam fratrũ pᷣdicatoꝛũ ſaluatoꝛẽ ſedentẽ itro
no indumẽtis papalibus inſignituʒ ⁊ aplis ſo

ciatum. Qui eleuata manu in es intueẽs ſigno
cruc illã bñdicebat. Qua habita viſione adeo

extitit in domino cõfoꝛtata: vt nil aliud quere⸗

ret niſi loca ſecreta oꝛationi apta: puellaſq; cete
ras vbo ⁊ exemplo induceret ad oꝛãdũ.¶ Se⸗

cũdo reddit᷑ laudabilis vginitas katherine ꝓ

pter ↄtrarietatẽ. Nã lʒ parẽtes illius miio tpe
vidiſſent in filia tot ſigna et pꝛimoꝛdia ſãctitati
ignoꝛabãt nihilominꝰ votũ vginitatis per eaʒ
emiſſũ. Quare de re cũ.xij.annũ iã attigiſſet in

ſtabat mater vt incipet ſe oꝛnare ſicut cetere nu
ptui tradẽde facere ↄſueuerũt: qð illa facet ere
nuit: a poſt ſoꝛoꝛis illius iã nupte ſuaſu velleui
ter ſe ad oꝛnatũ cõpoſuit:nõ vt vginitatl ꝓpo⸗
ſitũ infirmaret:ᷣ vt ſic ↄdeſcẽderet impoꝛtune

pſuaſioni ſoꝛoꝛis. Tñ cito ſemetipᷣaʒ redargu⸗

ens: ad lamẽta pnie ſe ↄuertit:ac ſi aliqð grade
petm̃ ꝑpetraſſet: cũ in rei vitate vix peccauerit
venialiter. Cũ vo ardẽtioꝛ ex poſt deuotioni ⁊
ꝛationi ſe dediſſet:nullaq; ð oꝛnatu coꝛꝑpis in⸗
eſſet ei cura:parẽtes quẽdã religioſũ deũ timẽ⸗
tem ⁊ eis notũ pᷣcati ſũt vt filiã alloqueret᷑ mo⸗

nerẽtq; vt ſe pararetad virũ i bꝛeui ſuſcipiẽdũ
Ille aũt cognito ꝓpoſito vginis ill ĩ dño con

foꝛtauit: monuitc; vt capillos tõderet: qð ills

q́;pꝛimũ impleuit. Meſciẽtes adhuc ſui ã ĩ coꝛ⸗
de eiꝰ latebant om̃i libertate locoq; ſecreto pua
runt: deputarũtq; cũctis vilib ſeruitij dom⸗⸗
q̃ patiẽter oĩa ſuſtinẽs ad quandã camerã vniꝰ
ſui germani que erat ſine clauſura ſe colligebat
ibiq; ſpõſũ vᷣginũ xpᷣm oꝛabat. Tãdem elapſo
aliquãtulo ſpatio ſuos aduocãs votũ qð ab in
fantia vouerat publice reſeruauit Atr parentes
omi duritia t epoſita:illã bñdixerũt: ꝓhibuit
qʒ; pater oĩbꝰ de domo neillã de cetero molẽeſta
rent. ¶ Tertio laudabilis fuit vᷣginitas Rathe

rine ꝓpter puritatẽ. Mõ em ſolũ integritatem

carnis retinuit:ſᷣ mẽtis puritatẽ vſq; ad moꝛtẽ

ſᷣuanit:qð declarauit mira ipiꝰdeſpoͤſatio. Cõ

tigit qͥdẽ quodã carniſpꝛiuij tꝑe katherinã cũ⸗
ctis tꝑalibꝰ delectationibꝰ ↄtemptis oꝛatione

ſuã intenſius replicare:eiq; dñũm apparere ac di
cere:Quoniã mũdana queq; meo amoꝛe calca
ſti:ego ſolẽniter te deſpõſare decreui. Tũcap⸗
paruit gioꝛioſa dei genitrix: Johes euãgeliſta
Apoſtol“paulus:beatus dominic'atq; dauid
pſalteriũ pulſans. At genetrix dei dexterã vgi
nis ſua manu ſuſcipiẽs digitoſq; ſuos extẽdẽs

ad filiũ poſtulabat atenus eã deſpõſare digna⸗

ret᷑ Qui annulo ſuſcepto:dextereq; ſue annula
ri digito imponẽs.Dixit deſpõſo te mihi crea⸗
toꝛi ⁊ ſaluatoꝛi ſuo in fidevſq; quo in celis tuas
mecũ nuptias celeb:abis ⁊ tua vginitas ſemꝑ
cõſeruabit᷑ illibata. ¶ Secũda vᷣtus pᷣcipua et
ſingularis beate katherine fuit magnanimitas
ex q̃ audacter mundũ contempſit: habitũq; oꝛ⸗
dinis de penitẽtia ſancti dominici: deuole rece
pit:hic vero oꝛdo tripliciter cõmendat.
CPꝛimo qꝛa ſancto dominico inſtitutus.
Scdo qꝛ ab eccleſia apꝛobatus.
rtio qꝛ a deo magnificaius.

NRVR

CPꝛimo oꝛdo ille fuit a ſancto dominico inſti

tutus Apᷣe beatus pater in lombardia huncoꝛ
dinẽ inſtituit:quẽ de militia ihu xpᷣia pᷣncipio

appellauit: eo ꝙ illius oꝛdinis fratres hereticis

bona eccleſiaꝝ vſurpantibꝰ viriliter ſe oppone⸗
bant:pugnabãtq; omni conatu ꝓ pᷣdicatoꝛum
bonoꝝ recuperatiõe ⁊ cõſeruatiõe. Sʒ poſtea
hereticis ꝑ ſanctum dominicũ ⁊ ſanctũ petruʒ
martyrẽ alioſq; pꝛedicatoꝛes deletis penitus
quaſi extinctis mutatũ fuit nomen ülud de mi⸗

litia in nomen de penitentia. ¶ Secundo oꝛdo

ille ab eccleſia fuit apꝛobatus.quod ptʒ ꝑ Ho
noꝛiũ quart ũ ⁊ Johannẽ.xxij. Bonitaciũno
nũ.⁊ Innocẽtiũ ſeptimũ:qui dicto oꝛdini plu⸗
rima pꝛiuilegia ↄceſſerũt. ¶ Tertio hic oꝛdoẽ
aldeo magnincatꝰ. Noluit em pleraſq; domies
in illo viuentes ⁊ moꝛiẽtes ſignis ⁊ miraculis
plurimis coꝛruſcare. Siẽ fuu biã Johana ð v⸗

be veteri: beata margarita nouella de ciuitate
caſtelli: beata helena de vngaria: ſancta Ka⸗
therina de qua loquimur alieq; multe. Quali⸗

rer ergo katherina huic oꝛdini ſancto ſe dedica

Uiit docet eius legẽda:in qua narratur ꝙ a tene

ris annis ad patrem ſanctũ dominicũ feruentiſ
ſima deuotione trahebatur. Et cũ ſemel domi⸗

nũ exoꝛaret vt conſeruaret eam iu ꝓmiſſa virgi

nitate tali fuit viſione cõmonita. Aparuerunt

pbcipue

⁊ carniũ vſũ pꝛſus abieciſſet: nec pulmẽtarijs
vllis vteret᷑ adextremũ eo deducta ẽ:vt necle⸗

gumia ederet nec pane veſceret᷑ niſi celeſti:quẽ

verus chꝛiſtianus in ſacramento ſumit altaris
Quarta vtus pᷣcipua ⁊ ſingularis beate ka
therine dicit᷑ pietas. Fuit ipa pijſſima valde et
itum ad tria genera ꝑſonarũꝗ.·
CPꝛimo qᷓ;tum ad pauperes–

delat

plebi

mirat

tiain⸗
edine
hathel

ni⸗

hnn

Tertio q;tum ad peccatoꝛges. miid
CNꝛimo q̃tuʒ ad pauperes. Inquit em̃ Mi⸗ aert
in vna manu lilium ardens ſine cõbuſtione: et usi bulla pꝛetacta:pauperibꝰchꝛiſti larga ma⸗ AIdf
in altera ſuum habitũ cõſuetum p dominas de nu ſubuenit. Scribit᷑ in ſua legenda ꝙ a ſuo pa ſmitil
poꝛtari. Cüq ſibi a p̃fatis offererer̃ quem oꝛdi⸗ tre licentiã obtinuit:poſſe de bonis dom⸗ pau⸗ „Men
num vellet eligere. Reſpondit ſe velle ſancti do peribus elargiri. Et cõtigit ſemel ꝙ dũ inſirmi mitte
minici habitum ſuſcipere. At ille beatus domi tate coꝛpoꝛis grauaret᷑:audiuit a multis referẽ Et/
nicus dixit. oꝛti animo eſto o filia:qꝛ certiſſi⸗ tibus qualiter vidua quedã cõuicina filijs ⁊ ſi gnad
me hoc habitu vt deſideras indueris Sicq; vi lhiabus multa cruciaret᷑ penuria:oꝛatione pᷣmiſ ucit
ſio diſparuit:⁊ ipa manfit in domino confoꝛta ſa tantũ robur obtinuit: frumentũ vinum et chs⸗
ta. Tandeʒ poſtq; parentibꝰ reuelauit ſe vgini oleũ yſq; ad centũ quaſi libꝛarũ põdus ĩ auro⸗ rus⸗
atem voniſſe illis cõſentientibꝰ apud eccleſiaʒ ra ꝓfunda ꝓpꝛijs humeris mira agilitate poꝛ⸗ iisf
fratrum pᷣdicatoꝛũ deſenis habituʒ diu affecta tauit: ac mirabiliter aperto oſtio q; planiꝰ po⸗ katt
tuim cum magno feruoꝛe ſuſcepit. ¶ Tertia vir tuit in vidue domo depoſuit: lʒ diſpenſante do cro
tus pcipua ⁊ ſingularis beate katherine dicik mino velut alter nicolaus fuerit dephẽſa. Als ppn
Aauſteritas. Fuit nanq; ſuo coꝛpoꝛi auſtera ⁊ ri woſemel in fratꝝ p̃dicatoꝝ eccleſia conſtituta: hem
Sigdiſſima ꝓpter xpᷣm ⁊ pᷣcipue in tribtuus. cum q;dam paup ab ea elemoſynã peteret:⁊ illa uue
¶ Pꝛimo in cibo ⁊ ptu. nihil öter crucem argenteã que erat inter pater iſin
noſter haberet:ſtatim illa auulſa tradidit indi⸗· glan

ſiqᷣqẽ ſibi plures pres iſtitutoꝛes oꝛdinũ diuer
Doꝝ :iter quos erat beatus dominicus :habẽs

¶ Secuũdo in veſtitu lecto.

. Tertio in vigilijs ⁊ oꝛationibꝰ. genti. Apparens autem ſibi poſtmodũ domin⸗ e
¶ Pꝛimo q;tũ ad victuʒ. Ab infantia carnes illãq; oꝛnatam lapidibus pᷣcioſis oſtendens ei

Mon:
e
se
iara

raro ſumebat:quas poſtmodũ totalt aſe amo⸗ dixit. Tu mihi hãe heſterna die dediſti: ⁊ ego
lit:ſeq; ad eſum panis ⁊ crudaꝝ herbarum: ex ꝓmitto tibi ꝙ in die iudicij coꝛã vniuerſo ange
toto reduxit. Anno etatis ſue. xij. herbaruʒ vſa loꝛũ ⁊ hominũ cõſpectu:illam ad tui gaudij cu
eſt ſucco: vinũ autem ita limphatũ ſumebat mulü pᷣſentabo Inſupꝑ cũ beata katherina ſem gi
. vini ſapoꝛe carebat Illud autẽ a.xv.etatis ſue per de melioꝛibꝰ traderet ↄtigit ꝙ vegete melio de
anno a toto relinquens inedias pluriũ dierum ris vini abundãter pauperibꝰerogaret. Intan ſey
ſepius paſſa eſt. ¶ Secundo fuit auſtera in ve- tũ autẽ eſt augmentatũ: ꝙ vbi dictum vas ſuffi ſume
ſtitu ⁊ lecto.Panis laneis vſa eſt ad tantũ de cere cõſueuerattoti famiſie per dies viginti vel iti⸗
ueniens:ꝙ tam hieme q; eſtate vna ſola tunica circa:tiñ ꝓ dicta familia ⁊ etiã p pauꝑibus vſ⸗ gie
yeſtiebatur. Cilitio quãdoq; vſa eſt: quod iĩ c⸗ q; ad tertij mẽſis pncipiũ abũdãtiſſime ꝑdura⸗ dn
thenam ferream cõmutauit: ⁊ patrem domini⸗ uit. ¶ Secũdo fuit pia hec vgo qtum ad infir . 8
cum imitans: ſe ter quotidie foꝛtiter diſciplina⸗ mos. Nam egrotãtibꝰ ſũma diligetia miniſtra .
breat:lectum inſuꝑ detabulis habebat:⁊ lignuzʒ uit. Seruiuit cuidã infirme nomine andree ab ⸗
p ceruicali abſq; alteriꝰrei additameto. ¶ Ter oibus derelicte:nec hoꝛroꝛe plagarũ illã exhoꝛ ſacn
tio fuit auſtera in vigilijs ⁊ oꝛationibꝰ. Nã ad ruit. Quinimo cuz aliqñ nauſeam paſſa fuiſſet: we
Hos deuenit ꝙ infra duos dies: vix ꝑ hoꝛã ⁊ di vuinerũ illi ꝓputredinẽ inſpiciẽs ⁊ ↄtrectãs re⸗ fdr
midia doꝛmiebat. Ald tantã auteʒ tenuitatè er collecta in qdã ſcutella lotura cũ ſanie illam ebi inet
auſteritatibus deductũ eſt coꝛpus eius: ꝙ cuʒ bit dicens. Amoꝛeſpõſi ihu xpi coꝛpꝰ meuʒ ſic *
tranſiſſet eius ſpiritus ex hac vita repertus eſt caſtigabo Quo facto ſtatim ceſſauit ois pᷣcedẽ ifl
yVymbilic' renibus adherere. In pncipio etiam tis nauſea tẽptatio: habuitq; poſtea ſuo ↄfeſſo CP
lue puellarl etatis duple fert fuiſſe latitudinis ri referre nunqᷓ aliqd tam ſuauis pcepiſſe ſapo (
c. xx viij. annoꝝ exiſtẽs. Cõſirmat hec omnia ris atq; odoꝛis. Nocie vero ſequẽti apparuit ei (N
Nius pontifex maximꝰ q in bulla canomiʒatio ihs xps: oſtenditq; ſua ſacratiſſima vulnera di n
nis ita aſſerit. SBüma huius vginis abſtinẽtia cens. Quia meo amoꝛe ta abbominabilẽ potũ tüe
fuit ⁊ mirabilis vite auſteritas. Nam cuʒ vini ſũpſiſti tibi ingratꝰ non ero.Sicq; applicas os ned

ge

frans
Alnrs
atehe
Aee

Biauro⸗
eyper
ſantedo
. A

.

paer
mdl⸗
min
nsei
1eo⸗
ge
ndicu
inalen
venel⸗
Nnn
Vyet
gy⸗⸗
na⸗

ſtra
eib
hoꝛ
ſet:
gte⸗
lebi
zſic
tede
.
po
litei
di
hoti
s605

virginis ad ꝓpꝛij vulnꝰlateris. Bibe inqͥt filia
de latere meo potũ:qͥ aia tua tanta ſuauitate re
plebit᷑: ꝙ etiaʒ in coꝛꝑe: qð ꝓpter me ↄtẽpſiſti
mirabiliter redundabit. Quo facto tã in aia qᷓ;

etiã in coꝛpoꝛe incredibili extitit ſuauitate dul⸗

cedineq; repleta. ¶ Tertio fuit pia valde ſãcta
katherina erga peccatoꝛes. hos nãq; oꝛati

onibꝰ ſuis ⁊ meritis iuuit ne perirẽt.Siẽ diffu⸗

ſe ponit᷑ in legẽda.Andreã debelãtis ciuẽ Se⸗
nariũ diuitijs affluentẽ egrotãtẽq; ad moꝛteʒ:

cũ ex toto pnĩaʒ ſperneret ſua oꝛatione ↄuertit

ad dñim. Cũ em̃ ꝓ illo oꝛaſſet ardentiſſime appa
ruit ih̊s xpᷣs pᷣfato infirmo hoꝛtatuſq; ẽ illuʒ q
ↄſiteret᷑ peccata ſua:qꝛ paratus erat ſibi illa re⸗
mittere. Qui cõpunciꝰ valde ſubito ↄfeſſus eſt

Et ↄdito teſtamẽto ad extrema deductꝰ cũ ma
gna deuotione migrauit ad dñm. Fueruntad⸗
huc in pᷣfata ciuitate ſenaꝝ duo pꝛo ſuis maleſi

cijs ad moꝛtẽ dãnati.Qui cũ ducerẽt᷑ ſuꝑ cur⸗

rus ⁊ carnes eoꝝ a carniſcibꝰ decerperẽt᷑ igni
tis foꝛcipibꝰdeũ impie blamſfemabãt.Cũ autẽ
katherina iſta nouiſſet ꝓeis dñm amaro coꝛde
exoꝛauit. Quibꝰ cũ ad poꝛtã ciuitat veniſſent
aſparuit ſaluatoꝛ totꝰvulneratꝰ eos ad ↄuerſio
nem inuitans:qͥ ſtatim cõpũcti ↄfeſſi ſunt ſacer

doti: ⁊ blaſſemias mutauerunt in laudes: ſicq
letiſſimi tulerũt illatã moꝛtẽ. Et quis enarrare
queat ↄuerſiones oĩiuʒ maloꝝ: ꝓfectoꝝ bono
rũ:roboꝛationes impfectoꝝ:ↄſolationes deſo

latoꝝ:admonitiões ſpũaliũ ꝑiculoꝝ:tã per ſu
as eplas qᷓ; etiam oꝛaculo viue vocis erga ꝑſo

nas oiĩs ſexus ↄditionis ⁊ ſtatus ꝑ vginẽ exci⸗
tatas. Quot ſceleratos ð faucibꝰ inferni abſtra
kenite gu obſtittzto⸗ ad ſui cognitionẽ redu⸗

xerit: qͥt ſeculo deditos induxerit in eiꝰ ↄtẽptũ

t vtriuſq; ſexus ad religionũ diuerſaꝝ ingreſ⸗
ſum allexerit:quot delaqueis tẽptationũ erue

rit:Difficilenãq; foꝛet cũcta cõmemoꝛare.Nã

aliquotiẽs maxime italia ex remotiſſimis ꝑti⸗
bus ad ipᷣam vtriuſq; ſexus ꝑſone cõfluebant.
Ad eius aſpectũ atq; colloquiũ taliter cõpũge

bant᷑:vt ſine dilatione currerent ad conſitẽduʒ

peccata ſua. Ob quã cauſaʒ gregoꝛius.xij.i ad

iutoꝛium Rkatherine tres cõfeſſoꝛes pꝛecipuos
deputauit. Qui taliter aliquãdo occupabant᷑:
vt nec ſpaciũ haberentedẽdi. ¶ Quinta vᷣtus
pᷣcipua ⁊ ſingularis beate katherine fuit patiẽ
ꝛimo in plecutionibus.
Bcdo in teptationibus.
ertio in paſſionibus.

Wꝛimo fuit paties i pſecutionibꝰ: qð exem⸗

pla ſequẽtia manifeſtãt. Fuit ſenis q̃dã palme

rina de pnia ſancti dñici:q̃ inſtigãte ſathana fa
cta ẽ katherine talit᷑ emula:vt nec nomẽ eiꝰ au⸗

tia: fuit ſiqdẽ pa iẽtiſſima ⁊ pcipue ĩ tribus.

dire valeret. Sed vgini ſemꝑ detraheret. IbPa
tñ ꝓ illa dñm exoꝛabat:⁊ cũ ad infirmitatẽ gra
uẽ incidiſſet. Ratherina ad eã viſitãdã ſe ↄtulit
infirma vo durioꝛeffecta eã expelli ð domo iuſ

ſit:ꝓ ̃ nõ ceſſauit katherina pᷣces ingeminare
Quibꝰfactũ ẽ vt eã ſibi recõciliaret:atq; ↄtrita

illa ⁊ cõpũcta ſacramẽtis et gra dei munita:in

dño ex hac vita migrauit. Dũ etis ſeruiebatil⸗
li infirme Andree de q̃ pauloante diximꝰ: illa ĩ

patiẽs ↄtumelijs plurimis katherinam afficie
bat:⁊ pcuranteſpũ malo de inhoneſtate apud
glias ſoꝛoꝛes accuſabat. Ratherina tñ ꝓpterea
nec indignabat᷑ ci:nec ab eiꝰ obſequijs ceſſabat

Cũq; illa indies ĩ ſua duritia ꝑpſeueraret:kathe
rina oꝛationi ſe dedit de iniurijs ⁊ infamijs pie
cõquerit᷑.Cui xpᷣs aparẽs duas oſtendit coꝛo

nas.vnã ſpineã ⁊ aliã auream dicẽs Si h elige

res aureã:ſpineã poſtea repoꝛtabis. Si autẽ h̊
ſpineã poſtea aureã obtinebis.Qð illa audiẽs

⁊ ad patiendũ ꝑ oĩa ſe offerẽs:accepit de manu

dñi ſpineã quã ſuo capiti imponẽs etiã diebus
pluribꝰ vehemẽtiſſimũ ſenſit in capite doloꝛẽ.

Sicq; a dño cõfoꝛtata patiẽtie armis foꝛtiterſe

muniuit. Infirma vo patietia katherine ſupa⸗
ta:cõpũcta ⁊ ingemiſcens katherinã alta voce
ſanctaʒ oibꝰ pᷣdicabat:ſeq; ream accuſabat:mi

ſericoꝛdiã petẽs de his q̃ falſo dixerat o illam.

Quid plura dũ katherina tãta inedia coꝛpꝰ af⸗
fligeret:frequẽtaretq; dñicaʒ menſam: pleriq;

vtriuſq; ſexus falſos rumuſculos:vt ſieri ſolet
eructabãt. Aliqui dicebãt neminẽ ĩ mõ viuẽdi

ſingularẽ eẽ debere.Aliqui extremitates fuiſſe
ſempꝑ deo ⁊ hoĩbꝰ exoſas.Aliqui katherinam

fingere ⁊ decipere. Aliqui ad inanem głaʒ illa

oĩa facere ⁊ ſimilia. Queipᷣa deo ꝑlacere ꝑ oĩa
ſtudẽs patiẽtiſſimetolerabat.¶ Scðo ſuit pa⸗
tiens in tẽptationibꝰ demonũ. Ait qͥdeʒ Mius

in bulla canoniʒationis. Luctabat᷑ qᷓ; frequen

tiſſime cuʒ demonibꝰ: multiſq; illoꝛũ moleſtijs
vexabat᷑.Sʒ aiebat cũ apoſtolo.Cũ inſirmioꝛ

tunc foꝛtioꝛ ſum. Et vtin ſua legẽda narratur:

qñq; demones deo ꝑmittẽte katherine coꝛpu⸗

„

ſculũ tãtis penis ⁊ Hguoribt affirerani ri ma

nifeſte viderent᷑ in ea ſigna peuſſionũ ⁊ verbe⸗
rũ ita vt q̃ſi quoddã mõſtrum videret᷑ a cũctis
Tertio fnit patiens in paſliomibꝰſiue in peni
tentus voluntarie aſſumptis ſine inſirmitatibꝰ
coꝛpoꝛi ſuo ſuꝑuenientibꝰ.Teſte em Pio vbi
ſupꝛa. Doloꝛe capitis pene aſſidue toꝛqbatur.

Eſtuabat febꝛibus necilloꝝ cruciatu carebat.

humilitas:quam oſtendit maxime in trib?.·
CNPꝛimo in timoꝛe.

„

¶ Sexta beate katherine vᷣtus admirãda fuit

Sevo in deſpection
¶ Tertio in cõnerſatione.

cvo% in deſpectien.—

C Pꝛimo oſteditſuã humilitat ĩ timoꝛe. Dũů

em̃ cepiſſet viſionibꝰ⁊ imaginarijs ⁊ coꝛꝑalibꝰ

a dño ihu xpᷣo vilitari:plurimuʒ foꝛmidare ce
pit:dñoq; ſe cõmẽdauit: a qͥ edocta pleniſſime
fuit:q̃li᷑ viſiones bonas vel malas hr̃et agno⸗
ſcere.Et dũ ſemel ſuo ↄfeſſoꝛi ð viſionibꝰ ſibi fa

ctis referret q̃dã ſecreta:ille heſitare cepit:atqʒ;

i eã reſpiciẽs vidit illã trãſfoꝛmatã:quatũ ad fa

ciẽ in effigiẽ xpᷣi reſpiciẽtis i eãẽ Cũq; ex h̊ excla

maret ac diceret. O qᷣs eſt qͥ me reſpicit. Rñdit
katherina itle qͥ eſt. Quo dicto facies illa diſpa
ruit:⁊ ↄfeſſoꝛ pᷣfatꝰ illo modo de vginis ſactita
te ↄfirmatꝰremãſit.¶ Scdᷣo oſtẽdit katherina
hũilitatẽ ĩ ſui deſpectiõe Hãc aũt diqicit a xpoõ

ſibi apparẽte diceteq; ſibi. Scis nefilia:qᷓ tues

⁊ q̊s ego ſũ:Si h duo noueris beata eris. Tu

em̃ es illa q̃ nõ es.Ego ſũ ille qͥ ſum. Si hãc no⸗

ticiã habueris in aia tua:nũqᷓ; decipere te pote
rit inimicus. Siquidẽ de nihilo creatura facta

ẽ: ⁊ ſibi relicta cadit i nihilũ:⁊ ꝑ ſe tendit in pec
catũ:qð nihil eſt:⁊ ex ſe nihil boni cogitare va⸗

let.Quare reſpectu dei inſiniti nihil eẽ ↄuincit

Ideo ẽ illa qnõ ẽ:ſᷣ qm̃ deꝰ ẽ fons totiꝰ eſſe ⁊ in
dependẽs eẽ. Ideo ipᷣeſolus ẽ qð ẽ. ¶ Tertio
oſtẽdit katherina hũilitatẽ ĩ ouerſatione. Nã

in publicũ ꝓdijt magniſq; rebus ſe ingeſſit:nõ

ſua ſᷣ dñi volũtate. NPoſtqᷓ; em habitũ ſacrũ ſu⸗

ſcepit:ſilentiũ ↄtinuũ ꝑ trienniũ vᷣuauit:⁊ clau
ſurã celle tenuit:excepto cũ eccłiaʒ adijt vigili⸗
gs vſq; ad ſcdᷣm ſignuʒ matutinale ptrahebat.
Tũcq; cũ ad laudandũ deũ frẽs pᷣdicatoꝛes in
choꝛũ iã acceſſiſſe putaret ipᷣa cedebat ad aliqli
ter qeſcendũ dicẽs. Ecce dñe germani mei ⁊ ſer
ui tui vſq; nũc doꝛmierůt. Modo voſurrexe⸗
rũt ad te laudandũ Tu ſᷣua eos ⁊ ego parũper
quieſcam. Noſt vo diuturnã exercitationẽ in
ſpũali vita frequẽtãſq; xpᷣiviſitatiões:iteꝝ ap
parens ci indixit:vt ex ꝓcederet:ꝓximoꝛũq; ſa
luti vbo intẽderet:ac exẽplo ꝓmiſitq; ĩ cũctis
illã ad aiaꝝ ſalutẽ gerendis ſuũ ſibi ſupernũ
pſidiũ exhibiturũ.Qð ita fuiſſe vt patebit i ſe⸗
quẽtibꝰrei exitus declaruit. ¶ Septima vᷣtus
ſacte katherine ðꝛ ꝑſeuerãtia: vt em ait Hiero.
ad lucianũ heremitã. Cepiſſe multoꝝ ẽ: ad cal

cem vo ꝑueniſſe paucoꝝ. Ratherina vo nõ ſo
lũ ꝑſeuerauit.Sʒ de vtute in vtutẽ ꝓceſſit: de
narũ redijſſet a ſua vxoꝛe monebat᷑ vt loquere⸗
tur cũ katherina. Qd cũ ille facere ↄtempſiſſet

q̃ tria inter cetera refert digna laude Pius pon
tifex maximꝰ vbi ſupꝛa. ꝛimũ qð reſpicit ſan⸗
ctitatis eiꝰ initiũ. Ait em. Nirgo katherina ex
ciuitate ſenẽſi oꝛiũda mediocribꝰ oꝛta parẽtibꝰ

pᷣus deo ſeſe dedicauit qᷓ; deũ poſſet ꝑ etatẽ co⸗

gnoſcere. Scðm eſt qð inſpicit vite eꝰ ꝓgreſſũ
Inqt itaq; ſic.Nullüũ ab ea vbum nõ religioſũ
non ſanctũ excidit Ois ſermo eius de moꝛibus
fuit:de religione de pietate: de ↄtẽptu mundi:

¶ Sexta felix reuelatio.

de amoꝛe dei ⁊ ꝓximi:de celeſti patria.Tertiũ
refert᷑ ad eius vite terminũ. de quo ſic ꝓtulit.
Anno etatis ſue tertio circiter ac trigeſimo ĩ vꝛ⸗
be Roma diẽ ſuũ clauſit:de cuius anime ĩ celũ
aſſumptione ⁊ gloꝛioſa receptiõe:ſtupẽde ⁊ ad

mirabiles reuelationes facte reperſiunk.

¶ Qualit deꝰ ſublimauit beatã hathe⸗
rinã ſeptẽ gratioſis ⁊ admirandis pꝛe

rogatiuis.C

—

templãduʒ de excellẽtia v ſa

—

„

gratijs Pꝛogatiuis admirandis.
TNꝛima fuit mentalis illuſtratio.

¶Scvo ꝓphetica infuſio.
Tertia cõſolabilis viſio.
¶Quarta ſuauis cibatio.

„ E

CAQuinta miraculoſa coꝛuſcatio.

„ 4

¶ Septima ſolẽnis canoniʒatio.
ꝛima gratia ſiue pꝛerogatiua kathe

EE „☚
H .

ſtrauit deꝰilliꝰ itellectũ luce ſlapiẽtie ⁊ doctrine
ita vt ð ipᷣa Pius põtifex vbi ſupꝛa ita referat
Nemo ad eam acceſſit qui nõ doctioꝛ melioꝛq;
abierit. Doctrina eiꝰinfuſa nõ acqͥſita fuit:pꝛi⸗
us magiſtra viſa ẽ qᷓ; diſcipula. Quiſpe q̃ ſacra
rũ lĩr̃aꝝ ꝓfeſſoꝛibꝰ ipᷣiſq; magnaꝝ eccliaꝝ epᷣis

difficillimas ð diuinitate qſtiones ꝓponẽtibꝰ

pꝛudẽtiſſime reſpõdit ⁊ adeo ſatiſfecit:vt tanqᷓ;
agnos manſuefactos remiſerit. Quos tanqᷓ;ᷓ lu

pos:ac leones ferociẽtes acceperat Quoꝝ nõ

nulli diuinã in vgine ſapiẽtiã admirati. Diſtri
butis mox inter xpᷣi pauperes q poſſdebãt ſub
ſtantüs accepta dñi cruce vitã deinde euangeli
cam egerũt. ¶ Scoda gfa fuit pphetica inſuſio
Et de hac Pius papa inqͥt. YFuit in ea ſpũs ꝓ⸗
phetie ⁊ multa pᷣdixit anteqᷓ; ſerent ⁊ occultiſſi

ma reuelauit. hec ille. In legẽda vo ipᷣius mul

ta ſcripta ſũt ex qbus aliqua enarremus. Fuit

in ciuitate ſenenſi: qdam nobilis miles dictus
dñs MNicolaꝰ de ſarracenis qͥ cũ ałs in mult lo.-

cis fuiſſet in armis:⁊ tandẽ ad ſuã ciuitatẽ Se

vxoꝛ katherine illũ vt ꝓ eo oꝛaret deuotiſſime
cõmẽdauit Quadã itaq; nocte katherĩa militi
in ſomnis aparuit:eumq; monuit: vt ſi ſaluari
cuperet vxoeis monitis aſſentiret. Qui euigi⸗
lans viſionẽ vxoꝛi retulit: ⁊ inde ad katherinã
ſe ↄtulit:cuiꝰcolloquio ⁊ ſancta pᷣſentia cõpun
ctus ſᷣm vᷣginis ↄſiliũ ad ↄfitendũ ſua peccata

Ertimyſteriñ

limauit nempe de hãc mulierẽ bendicta ſeptẽ

ublimata e a deo d: mentalis illuſtratio. Illu⸗

Dul,
noin
jeicag

14

o⸗
me
t
g,
du.
ipis
ſub⸗
nnij
niͤl
lrni
li
ſi⸗
p⸗
i
wl
an

ho⸗
Ge
ere⸗
iſet
ine
liti
ari
gi⸗
ina
un

X

pꝓceſſit Quo facto ad katherinã redijt aſſerens

ſe cõfeſſũ ſua peccata ſacerdoti. Interrogatus

ab ea an oĩa retuliſſet:cum ille affirmaret ꝙ ſic:

vocato ad partẽ peccatũ quoddam enoꝛine ab

eo dimiſſũ in cõfeſſione:qð in apulia ſecrete cõö⸗

miſerat diſtincte narrauit. De q̃ ille admirans
⁊ peccatũ illud ↄfeſſus fuit ⁊ katherinã deuoti
one ſingulariſſima coluit.Dũ fraterthomas ð

fonte pᷣmus katherine cõfeſſoꝛ ⁊ frater geoꝛgi⸗

pergerent ad monaſteriũ ſancte agnetis de mõ
te poltiano:in itinere capti fuerint a qbuſdã la

trũculis:deductiq; fuerunt ad latebꝛoſa nemo
ro vt ibi occiderent᷑. Tũc frater thomas cũ la⸗
chꝛymis dicẽ cepit. O filia katherina tuis oꝛa
tionibꝰ ſuccurre nobis in ̊ tã crudeli periculo
Quibꝰ vᷣbis pꝓlatis latrũculi taliter ſũt imuta⸗
ti: ꝙ nõ modo vitã ſ cũcta q̃ illis abſtulerãt re⸗
ſtituerũt: ⁊ ita ad monaſteriũ quo ibant incolu
mes ꝑuenerũt.Cũ aũt poſtmodum Senas re⸗

dijſſent cõperijt pᷣdictꝰ frater thomas: in illo
pũcto in q̊ͥ inuocauerat katherinã:ipᷣa ſocie di
xit:pater meꝰ me vocat:⁊ ſcio ꝙ magna neceſſi

tas eũ vꝛget:⁊ h̊ dicẽs ad locũ oꝛationis acceſ

ſit. Ex cuiꝰ vtute credit᷑ latrũculoꝝ illoꝝ fuiſ-

ſementẽ mutataʒ. Pꝛedixit futuꝝ ſciſina poſt

moꝛtẽ gregoꝛij vndecimi:⁊ alia plurima pᷣnun
ciauit:q̃ videre poteris ĩ legẽda. ¶ Tertia gra
tia qᷓ katherina ſublimata fuit ðꝛ ↄſolabilis vi⸗
ſio. Supꝑnaturalibꝰ quippe viſionibꝰa dño me⸗

ruit ↄſolari:q̃ vt in pluribꝰ ſibi fiebãt: in raptu
T extaſi mẽtis:de quo ſic refert Pius. Rapie⸗
bat ſepe a ſpũ ⁊ in aere ſuſpẽſa:diuinis ↄtẽpla⸗

tionibꝰ paſcebat᷑:adeo extra ſe acta vt expũcta
pcuſſaq; nihil omnino ſentiret.hec ille.Obmiſ

ſis vo multis vſiionibꝰciꝰ:eã vnaʒ referã: ꝓ q̃ᷓ

inter minoꝛes ⁊ pᷣdicatoꝛes ↄtentio videt᷑ exoꝛ

ta. Cũ katherina eẽt in ciuitate piſana: qdaʒ
mane in eccłia ſãcte chꝛiſtine cõicaſſet: ac iuxta

altare rapta maneret in ſpũ :poſtqᷓ; diu ſic ſtete

rat:vidit xpᷣm cruci affixũ magnoſuꝑ ſe cuʒlu⸗

mine deſcendentẽ:radioſq; ſanguineos ex ſuis
qnq; ſacratiſſimis cicatribꝰ eminentem. Cũq;

tüc videntibꝰpluribꝰ vtriuſq; ſexus ipam expe
ctantibꝰ: vᷣgo ſe erigeret:⁊ ſuꝑ genua ſua ſtans

facie rutilãte bꝛachia eleuaſſet ac manꝰ: oꝛaret

Nq rnecicatrices in coꝛꝑe ſuo aparerẽt exterius
tüũc ex radijs ſanguinibꝰ in ſolaribꝰ imutatis a
cicatricibꝰ crucifixi ꝓcedentibꝰ ⁊ ad manus pe
des ⁊ ad coꝛ illiꝰpuenientibꝰvalde intrinſecus
Ddoloꝛ ſenſibilis in dictis ꝑtibus coꝛꝑis eſt reli⸗
ctus. Ex qͥ cũ coꝛpus eiꝰ diu ſic ſtarct rigidum
oculis clauſis tandẽ cecidit ac ſi fuiſſet letali⸗

ter vulneratũ. oſt modicũ ad ſe reducta tan⸗

ta doloꝛe ↄcutiebat᷑: vt a cũctis putaret᷑ in bꝛe
ui moꝛitura. Dominica vo ſequẽti ibi cõmuni

cansa doloꝛe extitit liberata. Ex viſione pꝛeta

cta in pleriſq; locis nõnulli ſanctã katherinam

ſuſcipientẽ ſtigmata a xpᷣo depingi fecerunt:

ſi ea intentiõe id egerint:vtꝑ viſibilia inuiſibi⸗

lia cognoſcãt᷑: ⁊ ꝑ picturã iilã viſibilẽ doloꝛ ci⸗
inuiſibilis lʒ ſenſibilis deſigner᷑: foꝛte nõ obſtã⸗

te erroꝛe indeſequente: qͥ credi poſſet ſtigmata
eã viſibilia ſuſcepiſſe tolerari vtiq; poſſent Sʒ
ſi hecfacta ſũt:vt ſicequiparet᷑ beato franciſco
cui ſoli vſq; in pᷣſens ſingulari mõ ſtigmata di⸗
uinitꝰ ſũt impꝛeſſa vtiq; repᷣhẽſibile eſt. Nã vt
dixi in ᷣmone de ſacris ſtigmatibꝰ beati franci

ſci. Inter miracula grãdiantr̃e hidei fi gciſci cõ⸗

ſignatio ſupꝛemuʒ obtinet gradũ.Fuerũt qͥppe

ſtigmata ⁊ viſibiliter ⁊ ſenſibiliter a xpo ſibi i⸗

pꝛeſſa. Tulit illa duobꝰ annis cõtinuis: ⁊ in vi
ta ⁊ in moꝛte etiaʒ a viris ſanctis ⁊ grauiſſimis

viſa tacta. Sũmi põtiſices Gꝛegoꝛiꝰnonus.
Alexãder q̃rtus. Benedictꝰ. Nicolaus: et alij
illa apꝛobates fatent᷑ ſinguli miraculo in fraãci⸗

ſci pedibꝰmanibus ⁊ latere fuiſſe depicta:ab eo

artifice ſapiẽtiſſimo qͥ creauit celum etterram.
Quid vo de cetero ſit facturus cuiꝰ archana:

niſi ip̃o reuelante ꝑſcrutari nequimꝰ ipᷣe nouit

Vnü ſcio ⁊ qͥdem abſq; vllo crroꝛe:ꝙ frãciſcus
vſq; ad pᷣſens electus fuit a dño ieſu xpᷣo vtin
coꝛpoꝛe ꝓpꝛio vexillũ crucis biẽnio anteq; ſpi
ritũ redderet ce o deferret. Non derogẽt iſta di
gnitati beate Ratherine: nec aiterius acti. Ego

peccatoꝛ qͥ hunc ſᷣmonẽ cõfeci ſanciã ipam de⸗
uotione q poſſum ⁊ colo ⁊ veneroꝛ. Eramq; ro

me Anno dni. MM. cccc. lxxj. Anno tertio NMij

põtiſicis maximi. uãdo pontiſex pᷣſatus ſpũ
ſancto volente ſanctã Ratherinã ſolenni celebꝛi
tate canoniʒzauit. Nulla tunc a referentibꝰ 2 vi

ta ⁊ miracula ka:herine de ſtigmatibꝰfacta eſt

mẽtio. Mulla pictura cũ ſtigmatibꝰ fuit delata
MNulla inſuꝑ in bulla quam ſuperius frequẽter

allegauim de ſtigmatibꝰmẽtio habita ẽ. Ego

inſuꝑ ea die canonizationis ſermonẽ ad popu⸗
lũ habui:poſt pꝛandiũ in eccleſia minerue oꝛdi

nis pᷣdicatoꝝ. Inſpexi legi ⁊ qdem ſepiꝰ om̃ia

qWue ſcripta erãt de laudibus huius ſancte: nil
gliud inuenire potui: niſi qð ſuperiꝰ expꝛeſſum
eſt ð illo doloꝛe quẽ tulit abſq; ſignis in ſuo ex

tacito raptu. Et ſi noie ſtigmatũ doloꝛem illuʒ
intelligi volumꝰ:non tamẽ in illo ↄtinent᷑ ⁊ in⸗

dudunt᷑ cõditiones miraculoſe ſtigmatũ beati
frãciſci. Igit᷑ cuʒ deꝰnõ egeat noſtro mẽdacio:

ea ꝓferamꝰ de ſanctis qᷓ ᷣm rei veritatẽ nõ inuẽ

tionem hoiuʒ illis poſſũt accõmodari. Fuit ka

therina. vt pa et ex dictis: ⁊ ex his q ſequẽtur

aupliſſimis puilegijs ⁊ gratijs decoꝛata. Sed

ſtigmatũ ſpecie non fuit vt fraciſcus inſignita:
Que ſi ad nos gloꝛioſa rediret: dura mneFalt

RTSe
4

fratribꝰatq; illos comederẽt:omnibꝰ de domo

ſuffecerunt diebus pluribꝰ:etiam in archa mul
tiplicati. De qbus aliqui a qᷓ;pluribus ſunt tã
ꝓ reliquiüs qᷓ; in argumentũ miraculi reſeruati
Tempoꝛe etiã quo katherina fuit ĩ vꝛbe: ⁊ ibi
in regione colũne cum ſua familia viueret ð mẽ
dicitate ⁊ nihilominꝰadueniẽtes hoſpites reci
piebat:ita vt cõtinuo quaſi triginta ꝑſoneĩ do
mo ſua comederẽt Contigit ſemel ꝙ die quodã
Ddeficiẽte pane ꝙ cũ katherine fuiſſet renuncia⸗

rale ꝑgere:depᷣcabaturq; xp̃imatrẽ coꝛaʒ qua
dam imagine vt eũ ꝓtegeret a periculis Mox
quandã vocẽ audiuit dicentẽ ſibi. Ne timeas

qꝛ ego ſũ hic ꝓte:ego ſum in celo ꝓ te. Ego te

ꝓtegã ſis ſecurus. Et heſitans ꝓ tunc vñ vox
ꝓdiret:tãdeʒ inuenit qualiter eadẽ hoꝛa kathe
rina migrauerat: ꝑuenit tãdẽ pᷣfatus magiſter
bononiaʒ vbi magiſter generalis canonice fuit
electus:qð iam ſibi Katherina indubitãter pᷣ⸗
dixerat: vt auteʒ ſequit᷑ MPius in bulla.Tactu

oneferiretillos qͥ ſub ſpeciepietatis mẽdacis tũ mãdauit vt ſicad meſaz ſe ponerent ⁊ modi⸗ c
yellent ſuã głiam ampliare. Oꝛa tñ pr̃es meos co paneqͥibi reperiebat᷑ inciperẽt comeſtionẽ. n
p̃dicatoꝛes ⁊ minoꝛes ne populos ſcãdaliʒent. Ipa vero ad oꝛationem acceſſit. Quid plura⸗ uui
Quibus tam multa mira de ſanctis ſe offerüt ? Edẽtibꝰ illis famelicis ⁊ ieiunis:panis illemo but
pᷣcipue de katherina vt mẽdacia: ꝓpterſeip dicus ſuffecit omnibꝰ abũdanter. Tãtũq; etiã cept⸗
ſa ⁊ ppter veritatis abundantiã delerere ⁊ de⸗ ſupꝑfuit: vt ex illo plures elemoſyne pauꝑibus hr
teſtari cogant᷑. C Quarta gratia beate katheri largirent᷑. Dũ eſſet in ciuitateſenarũ: audiens ahſnn
ne dꝛſuauis cibatio: vſu nanq; ⁊f equentia ſa- quẽdã dominũ mattheũ rectoꝛẽ hoſpitalis mi⸗ u
cramenti tãta ſuauitate conſolationeq; ſpũs re ſericoꝛdie ſibi deuotiſſimũ ex moꝛbo peſtilenti mufi
pleta fuit vt aſſerat ſic de illa Cius vbi ſupꝛa. grauiter egrotare: acceſſit ad eũ dixitq; cuʒ ma lep
Inuẽta eſt aliquãdo a die cinerũ vſq; in pẽthe gno feruoꝛe Surgatis domie matthee ſurgat: ſonn
coſten ieiuniũ ꝓduxiſſe:ſola euchariſtie comu qꝛ nõ eſt tempus in lecto quieſcẽdi: mox ad ei e
nione cõtenta per annos circiter octo minimo vocem feoꝛis ⁊ inguinis apoſtema pᷣfatũ peni Gan
herbarũ ſucco:eoq; parũ retento ⁊ comunione tus dimiſcrũt.Sanauit ⁊ multos alios peſteꝑ che
ſacra ſuſtentata eſt.Ad cibum quaſi ad ſuplici cuſſos ſua oꝛatiõe fideli. Sicut fuerũt magiſter mie
um pergebat.Ad cõmunionẽ altaris:quaſi ad raymũdus ⁊ magiſter bartholomeꝰkatherine hat
celeſtes nuptias inuitata eſſet ſüma cum alacri coſfeſſoꝛes.Et ne ſingula cõplectamur:ita ð ip⸗ mn
tate ꝓficiſcebat᷑.hec ille. Tam efficax erat eius ſa loquitur NPius.Magnũ ⁊ ſanctũ erat ĩ ple ſuc
ad ſacramẽtũ illud ineffabile reuerẽtia: vt mẽs bibus katherine nomen: vndiq; ad eã egrotiet nen
BGꝛegoꝛij.xj. flecteret᷑ ad cõcedendũ katherine maligni vexati ſpiritibus deducebant᷑. Et mul oi
poſſet eligere cõfeſſoꝛem: qui eam abſolueret ti curabant᷑ languoꝛibꝰ⁊ febꝛibꝰ In xpᷣi nomie
⁊ ſibi euchariſtiã miniſtraret: ⁊ cũ altari viati iperabat ⁊ demones cogebat ab obſeſſs abire ſ
co abſq; alia licẽtia ad nutũ katherine celebꝛa⸗ coꝛpoꝛibꝰ. Pꝛopter quas res duobꝰ romanis
ret. ¶ Quinta gratia ⁊ pꝛogatiua ſingularl be põtificibꝰ SGꝛegoꝛio.xj.⁊ Vrbano.vj.acceptiſ⸗ l
ate katherine fuit miraculoſa coꝛuſcatio. Yecit ſima fuit adeo vt legationibꝰ eoꝛũ fungeretur: 4
illam deus in vita ⁊ moꝛte multis clarere mira multiſq; ⁊ magnis ſpiritualibus gratijs ab eis
culis. Ex qbus aliqua explicabimus. In ciui donaret᷑. hecibi. Abi adhucinterſerit quedaʒ agi
tate Senarũ ãdam nobilis domina Alexia ha que nõ niſi vᷣtute dei cooperãte ꝑ katherinain cho⸗
bitum oꝛdinis de penitẽtia ſuaſu katherine re feri potuiſſent. Ait em Diſſidẽtes ſũmo ſtudio n
cepit:queillã coegit vt ſecũ in domo ſua como cõponebat:młta extixit odia: ⁊ moꝛtales inimi eg
raretur. Contigit autẽ ex chariſtia tunc illos citias:ꝓ pace floꝛẽtinoꝝ qͥ cum eccleſia diſſide
domo pᷣfate domine Alexie veſci panibus fari⸗ bãt ⁊ interdicto ſupoſiti erat eccleſiaſtico.Ap
ne putride. Supueniẽtetritico nouo conſuluit penninũ ⁊ alpes traſire atq; vſ; in auinionem ¹
glexia katherinaʒ: an certum reſiduũ pᷣfate fari ad Gꝛegoꝛiũ vndecimũ ꝓficiſci non dubitauit n
ne ꝓijciendũ foꝛet. Que nequaq;ᷓ ꝓijciendũ al- cũ vorũ ſuũ ipe Oꝛego. de petẽda vꝛbe roma i.
ſeruit:ſed parari aquã iuſſit ⁊ farinã afferri In⸗ occulto factum: ⁊ ſoli ſibi ac deo notũ ſeſe diui n
triuit ergo pꝛimo maſſam: et tandem panes de nitus cognouiſſe mõſtrauit. ¶ Sexta gratia i ſ
parua quãtitate illiꝰfarine quouis etiaʒ expul deus katherinaʒ ſublimauit: dicif felix reuela⸗
ſo fetoꝛe tam celeriter ⁊ tot confecit: quot deq⸗ tio Cũ em i vtbe romana ipᷣa poſt multa ſigno h
Dꝛuplici aut quintuplici quãtitate fere tot facti rũ experimẽta erhoꝛtationes ſpũales aliac ex de
fuiſſent:cum ſtupoꝛe ſoꝛoꝛis Alexie ⁊ alioꝛuʒ erxcitia religioſa moꝛientiũ dñica die circa hoꝛã ge
de domo. Cum aüt panes de clibano depoꝛta⸗ tertiam die. xxix.aplis. M. ccclxxx. migraſſet die
ti fniſſent. inuenti ſunt adeo ſapidiſſimi: vt om: ad patrẽ. Eadem die magiſter raymũdus vlti⸗ 3
nino imutatio ſapoꝛis ad miraculuʒ ꝓcederet. mus eius ofeſſoꝛ in ↄuẽtu Januenſi erat diſpo S
Et cum daretur de ipis panibus pauperib et ſitione piſas deinde bononiã ad capitulũ gene

Dermo d Sẽto PBernardmo.

coꝛpoꝛis eius poſt illius felicẽ tranſitũ pleriq;
egroti falutem cõſecuti ſunt adeo vt nõnullis ſa

luti fuerit:ea tetigiſſe que ſacrata katherinemẽæ

bꝛa tetigere. Poſtea vero vᷣgo ipᷣa iam celo re
cepta vota ſupplicantiũ benigne audiuit:⁊vt a
ſponſo et domino ſuo xpᷣo ſaluatoꝛe exaudirẽt
curauit Multi em ex diuerſis egritudinibꝰcu
rati ſunt:qui audita beate katherine gloꝛioſiſſi
ma fama eius patrociniũ ſupplices petiucre. h
ille.Placuit itaq; benigniſſimo deo ſponſe ſue
gloꝛiam inumeris vt ſic dicã vſq; in pᷣſentẽ diẽ
miraculis manifeſtare. C Septima katherine

S — „

Ganaa Pfos upelani eſt dicta ſolẽnis

canoniʒatio. Rome ſi
tri apoſtoloꝛũ pncipalis aſtãte populo ⁊ clero
habitoq; ſermone ab ipᷣo pio põtiſice de vita et
miraculis eius miſſarũ ſolẽnijs celebꝛatis ⁊ cõ⸗
ſuetis cerimonijs rite peractis ad canonizatio⸗-
nem ſancte ꝓceſſit:ſub his verbis.Ad honoꝛẽ
om̃ipotẽtis ⁊ eterni dei patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſan⸗
cti:ad exaltationeʒ fidei catholice ⁊ chꝛiſtiane

religionis augmẽtũ:auctoꝛitate domini noſtri

ihu xpᷣi ⁊ beatoꝝ petri ⁊ pauli apoſtoloꝝ eius

ac noſtra. Ratherinã Senẽſem illuſtris ⁊ inde
libilis memoꝛie vginem:cuius coꝛpus ĩ ecccia

p̃ᷣdicatoꝛum que de minerua dicit᷑ hic romeia⸗

cet in celeſti hieruſalẽ inter beatoꝛuʒ virginum

choꝛos:quãdo id ſua vᷣtus diuina ſuffragante

gratia meruit:iam pꝛidem fuiſſe receptã:⁊ eter⸗

ne gloꝛie coꝛona donatã de fratrũ noſtroꝛũ con
ſilio declaramus eamq; tãq; ſanctã publice pꝛi
uatimq; colẽdaʒ eſſe decernimus ⁊ diffinimus
atq; in ſanctarũ cathalago vᷣginũ:quas roma⸗
na venerat᷑ eccleſia religi ⁊ aſſcribi mãdamus.
Statuẽtes feſtum eius ſingulis annis: pꝛima
menſis madij dominica die ab vniuerſali eccle
ſia celebꝛanduʒ eſſe.Sicq; deus in ſanctis ſuis
admirabilis katherinaʒ in vtraq; eccleſia triũ⸗
phante.ſ.ac militãte ſublimiter exaltauit.QAuẽ

depᷣcemur:vt illius meritis interuenientibꝰ:di
gnetur ⁊ nos aſcribere beate vite.Qui ſit bene
dictus in ſecula ſeculoꝝ. men.

Sexmo de ſancto bernardino pᷣdica⸗
toꝛũ noſtri tempoꝛis pꝛincie-·

deo eth

minibus: cuius memo:ia in benedi⸗
cctioneeſt. Sapientis verba ſüt iſta
oꝛiginaliter Ecci. xlv.ca.Et i epiſtola hodier⸗
ne feſtiuitatis. Nellem hoc cẽpoꝛe tate eloquẽ⸗
tie ſplendoꝛe fulgere vt non ſolum alterum de⸗

d lec

moſthenem pᷣncipem oꝛatoꝛuʒ grecie:aut Cice
ronem latinũ me putarẽt omes aſtantes:ſed an
gelum crederent de celo miſſum vt fari poſſem

patienti

eximias laudes illius ſãcti bernardini qui ſua
p̃dicatione nomẽ gloꝛioſuʒ ihu xpᷣi mirabiliter

exaltauit. Ipe quippe alter paulus ⁊ vas electi
onis xpᷣianam religioneʒ ſua doctrina refoꝛma
uit Jpᷣe italie populos ꝑ abꝛupta vitioꝛũ deui
antes ad ſemitã vtutum ⁊ iuſticie reduxit. Ipᷣe
deniq; religionẽ ſacram minoꝛũ numero ⁊ ſan⸗
ctitate adauxit. ¶ erito itaq; in eius ſolẽnita⸗
te pᷣconia pᷣdicationis eius enarrare debemus
Ob illã nanq; deo ⁊ hominibus dilectus eſt ⁊
memoꝛia eius benedicta ĩ ſempiternũ manebit
De qua in pꝛeſenti ſermone tres excellẽtias ꝓ⸗

CPꝛima dici᷑ comendationis.
T Scda conditionits
¶ Tertia honoꝛationis.

4

¶ ONcõmendat᷑ pᷣdicatio ſacti bernardi

ni ꝓpter humilitatem: charitatem: ?v·
am. (Caplm.I. H

Rima excellen

tia pᷣdicatiõis ſãcti bernardini ꝛ cõ
mẽdatiõis Sua qᷣe pᷣdicatio ſatis
eſt cõmẽdanda. Et maxime ꝓpter tria.
CPꝛimo ꝓpter humilitatẽ.
¶ Scðdo pꝓpter charitatem.
¶ Tertio ꝓpter patientiã.

CPꝛimo cõmendat᷑ pdicatio ſancti bernardi⸗

N

ni ꝓpter humilitatẽ. Non em pᷣdicauit pꝛeſum

ptuoſe aut ſuꝑbe ſe ingerens ſed miſſus. Offici

um nanq; pᷣdicatoꝛum officium eſt angeloꝛuʒ:

quia ſicut angeli annũciant diuina: ita ⁊ pdica
toꝛes de qͥbus Bauid in põ ait. Annũciauerũt

opera dei. Angeli autẽ non ex ſe veniũt: ſed vt
dicit apoſtolꝰ ad ebᷣ.ij.ca. In miniſteriũ miſ⸗
ſi fũt. Sic ⁊ pᷣdicatoꝛes. Quomodo pᷣdicabũt
ait apoſtolꝰ ad Roma.x.MNiſi mittant᷑. Aaũt

Eſaias non vocatus ſe obtulit ad pᷣdicandum

cũ dixit.Ecceego:mitte me.Eſa.vj.ca. Et cõj⸗
tra cum Hieremias mitteret᷑ a deo ſe excuſauit
dicẽs. A a a dñe deus. Ecce neſcio loqui.lie⸗
mie.j.ca.Et ſi diuerſa vox extra ꝓdijt:non ta⸗

men a diuerſo fonte dilectiõis emanauit. HDuo

quippe ſunt pᷣcepta charitatis vt ait Gꝛegoꝛiꝰ.
Amoꝛſcilicet dei ⁊ ꝓximi. Per actiuã vitaʒ ꝓ
deſſe ꝓximis cupiẽs Eſaias officiũ pᷣdicatiõis
ape:ijt. RPer cõtemplationẽ vo Hieremias ſe⸗
dule amoꝛi cõditoꝛis inherere deſiderãs ne mit
ti ad pᷣdicandũ debeat cõtradicit. Qð laudabi
liter vnus apetut:hoc laudabiliter alter expa⸗
uit. Iſte ne tacite cõtemplatiõis luc ũ loquen⸗
do perderet. Jlile ne damna ſtudioſi operis ta⸗
cendoſentiret. Sed hoc in vtriſq; ẽ ſubtiliter ĩ⸗
tuendum quia ⁊ is qͥ recuſauit vlenend ati⸗ .

S. bernardino

⁊is qui mitti voluit ante ſe per altaris calculũ
purgatuʒ vidit.Et paulo ſupꝛa O:egoꝛiꝰ dicit
Sicut toto deſiderio occupationẽ fugere debe

mus:ita ſi deſit qͥ pꝛedicet occupationis onus
libenti neceſſe eſt animo ſubire.hec omia.viij.
q.j.ca. In ſcripturis.Et quia difficile eſt ⁊ caꝝ

videre ſe purgatũ.NQuia nemo ſcit vtruʒ odio
vel amoꝛe dign ſit vt dicit᷑ Ecẽs.ix.ca. Jdeo

nullus debet pᷣſumere ex ſe ire ad pꝛedicanduʒ
Sed expectare debet vt mittatur vel a deo vel
ab eccleſia. vnde de Johanne baptiſta dicitur
Johis.j.ca.Fuit homomiſſus a deo.Non ta⸗

men creditur alicui dicenti ſe miſſum a deo qui

ab eccłia non ẽ miſſus niſi ꝓbet per miraculum

ſicut ¶Oſes: extra de hereticis.ca.Cũ ex in
iuncto, Et argumẽtũ de cõſe.di.ij.ca. Reuera

Sic fuit miſſus Equiciꝰ cui aparuit in ſomnis
angelus ⁊ eum ad pᷣdicanduʒ miſit.xvj.q.jS·
Hoc idem. Ab eccleſia autem mittitur quis vł
oꝛdinarie vt quilibet curatꝰ ſaltem quo ad ſub⸗
ditos. Ad rectoꝛes enim eccleſie maxime perti⸗
net pꝛedicare per ſe vel per alium ſubditis ſuis
vnde pꝛimis rectoꝛibus dixit chꝛiſtus. Mar⸗
ci vltil.ca.Euntes in mundũ vniuerſũ pꝛedica⸗

te euangeliũ omni creature.Et Gꝛegoꝛiꝰdiciti ret in ey mihi qui⸗
danm vir ſidedignus cancellarius dominij ſenẽ
ſis nomine leonardus qui conſocius eius fue⸗

paſtoꝛali.xliij.di.ca.Si rectoꝛ Officium pꝛedi
cationis ſuſcipit qͥſquis ad ſacerdotiuʒ accedit

vt ante aduentum iudicis qui terribiliter ſequi

tur ipe ſcilicet clamado gradiatur.id eſt.pᷣdicã
do. Et loquitur Gꝛegoꝛiꝰ de curatis. Qui etiã

ſiguraʒ inducit. Exodi. xxviij.ca. vbi dicitur:

ꝙ ſlacerdos ingrediens tabernaculum tintinna
bulis ambiatur vt audiatur ſonitus quando iĩ
greditur ⁊ nõ moꝛiatur. Quia vt exponit Gꝛe⸗

goꝛius dicto ca.Si rectoꝛ. Irã contra ſe occul⸗
ti iudicis exigit ſi ſine pᷣdicationis ſonitu ince⸗
dit Et ſic moꝛitur ſpiritualiter Unde inqͥt dñs

Ezʒechieli ꝓphete.xviij.c. Fili hominis ſpecu

laioꝛem dedi te domui iſrael. Si dicentemead
impiũ moꝛte moꝛieris tu nõ annũciaueris ipſe

i iniquitate ſua moꝛietur. Sanguinẽ vero eius
de manu tua requiram. Confirmat ideʒ Nico⸗
laus papa.xliij.di.Diſpenſatio inquit celeſtis
ſeminis nobis iniũcta eſt.ve ſinon ſparſerimꝰ:

ve ſi tacuerimus. Ael ab eccleſia mittitur quis
ad pᷣdicandum ex pꝛiuilegio vt pꝛedicatoꝛes ⁊

minoꝛes: Auguſtinẽſes carmelite:⁊ ſᷣuite ſaltẽ

in eccleſijs ſuis. In alijs eccleſijs non niſi voca

ti.Et hi etiam debent mitti a pꝛelatis ſuis. De

quibus fit mentio in clemẽtina:dudũ:de ſepul

turis. Qui autem vocatus ſeu miſſus ad hoc ꝑ
tinaciter recuſat:ab eccleſia ⁊ deo contemnitur
Quod figuratum fuit in eo qui nolebat ducere
vxoꝛem fratris moꝛtui:⁊ ꝓpterea diſcalciabat
vno pede vt exponit Auguꝰ. viij.q.j.c. Olim

Nunc inquit euãgelij quiſq; pꝛedicatoꝛ ita de
bet in eceleſia pꝛedicare ſiue laboꝛare vt defun⸗
cto fratri.id ẽ.chꝛiſto ſuſcitet ſanctum qͥ pꝛono
bis moꝛtuus eſt.Et quod ſuſcitatuʒ fuerit eius
nomẽ accipiat. At igitur ad ſanctum bernardi
num cõuertamus ſermonem. Jpᷣe ſicut experi⸗

entia facti manifeſtauit a deo electus ⁊ a pꝛela⸗
tis oꝛdinis per obedientiam aſtrictus officium
pꝛedicandi ſuſcepit. Natus em in ciuitate maſ⸗

ſa pꝛouincie thuſcie ex honeſtiſſimis parentioꝰ
patre videlicet tollo ⁊ matre niera nobilibus ſe
nenſibus ante completuʒ ſeptenniũ vtroq; pa-

rente oꝛbatus remanſit ſub cura ⁊ regimine cu
iuſdã venerabilis domie ſoꝛoꝛis matris eiꝰcui

nomẽ erat diana:que puerulũ induxit ad vᷣgi⸗

nis gloꝛioſe pꝛecipuã deuotionẽ. Et operã de⸗
dit vt litteris vacaret ac moꝛibꝰ bonis. Creuit

agutem de virtute in vᷣtuteʒ honeſtus affabilis

⁊ pauperibꝰliberaliſſimus.tãtaq; fuit in eo ap

titudo ingenij ⁊ ſubtilitas itellectus ꝙ ante cõo⸗

pletũ annum quintũdecimũ in grãmatica logi

ca ⁊ moꝛali phia ſatt mediocriter fuit inſtructꝰ.

Indceq; cepit lectionẽ iuris canonici frequẽta⸗
re.Eratq; vita eius ita munda vt omnibꝰ alijs
cederet in exempluʒ. Nam vt retulit mihi qui⸗

rat in ſcholis in etate illa adoleſcentie ad maluʒ

pꝛona. Hullus audebat coꝛã bernardino vbuʒ
turpe aut laſciuũ pꝛoferre. Quinimo ſi quãdo
q; alij adoleſcentuli ⁊ ſcholares abſente bernar
dino aliqua inter ſe verba ocioſa referrent ſi vi
diſſent ex poſt bernardinũ adueniẽtẽ mox alter

alteri loquebatur. Taceamus inquit quia ber⸗

nardinus venit. Quid plura. Anno etatis ſue
decimooctauo Duz peſtis truculẽtiſſima ſeui⸗
ret quaſi ĩ tota italia. In hoſpitali magno ſenẽ
ſi iacebat multitudo egrotantiuʒ ex peſte ⁊ vix

erat qui illis miniſtraret. Nam 7 famuli om̃es
pꝛo maioꝛi ꝑte ⁊ aromatar ij in illo hoſpitali cõ

moꝛantes ⁊ capellani ⁊ alij plurimi peſte ꝑcuſ⸗
ſi obierant. Erat illis tempoꝛibus rectoꝛ hoſpi
talis qͥdam vir deuotus ⁊ pꝛobus dominꝰ Jo

hãnes de gẽnaronibꝰ qui videns ſibi humanũ

deeſſe auxiliũ ad vginem pujſſimam ſe cõuertit
illam depꝛecans vt tam extreme infirmoꝛuʒ ne⸗

ceſſitati ſuccurreret. O felix adoleſcẽtia bernar

dini. O ardẽtiſſima charitas coꝛdis eiꝰ. O pie
tas omnibus poſteris pᷣdicanda Mox vt ber

nardinus audiuit que deinfirmis patientibus

dicebantur monuit q;plures iuuenes ⁊ vna cũ

illis ad hoſpitale ſe contulit. Nec timuit moꝛi.

Nec hoꝛruit peſtẽ. Neq; laboꝛes refugit
ſit ibi q̃ttuoꝛ menſibus die noctuq; miniſtranz
egrotis ꝓpter deum. Exinde cum peſtis ceſſaſ⸗

n

ono
larcj

ben⸗

el
lum
na⸗
b⸗
aſe
pe⸗
ſocn
Wcri
yg⸗
ir⸗
faut
hlis
wap
teci⸗
nboi
n,
en
i
n
e⸗
3
;

iu
ie
Aer
ho⸗
le
1

A—

Oll⸗

ſet repetüt domũ ⁊ quattuoꝛ menſihꝰegrotans
quaſi ſemꝑ in lectule iacuit.Adepta vero bona

Vaitudine ſenſit ꝙ q̃dã domina bartholomea
ſoꝛoꝛ patris eius ceca ⁊ ſurda ⁊ in lectulo vali⸗

tudinaria nemineʒ habebat qui illam iuuaret.
MMox ad illaz ſe contulit eiq; ꝑ plures menſes

vſq; ad moꝛtẽ obſequioſiſſime miniſtrauit nul⸗

la fractꝰ nauſea nulloq; laboꝛe turbatꝰ. Moꝛ⸗
tua illa a deo inſpiratus relicto ſeculo⁊ omnibꝰ

ſuis bonis pauꝑibus erogatis habitũ religio⸗

nis minoꝛũ deuotus accepit in die natiuitatis
Vginis gloꝛioſe qua etiã dienatus fuerat ex vte
ro matris Anno etatis ſue.xx.ante altare maiꝰ
ſancti franciſci de ſenis.QAuẽ habitũ ſibi dedit
frater Johᷣes riſtoꝛij vir ſanctus ⁊ in dei ſuitio
ꝓbatus. Inde ad locũ de colũbaria de volun⸗
tate pᷣlatoꝝ ſe contulit vbi in omi deuotione ⁊
perfectione ⁊ obſeruãtia regule ſuũ nouiciatuz

expleuit. Facta vero ꝓfeſſionc in die ſcilicet na

tiuitat vginis oꝛationi a ſtudio litteraꝝ ſe de⸗

dit. Et cum factus eſſet ſacerdos pꝛimã miſſam

ĩ die natiuitatis vginis celebꝛauit. Qua etiam
die mãdato acccepto a generali miniſtro de pe⸗
nitentia pᷣdicanda: pꝛimũ ſermonẽ ad populũ
habuit. ¶ Secũdo cõmẽdatur pᷣdicatio ſancti
bernardini ꝓp:er charitatẽ ꝛedicauit em ad
honoꝛẽ dei ⁊ ſalutẽ animaꝝ. Iſte em̃ debet eſſe

finis pᷣdicatoꝛũ verbi dei. Naʒ qui pꝛopter cu
piditatẽ pꝛedicant vel vanitateʒ ⁊ gloꝛiã mun⸗

di figurãtur per balaam. De quibus dicit Pe
trus in.ij. epiſtola. Secutiſũt viã balaã ex bo
ſoꝛ qui mercedem iniquitatis amauit: coꝛrepti
onem vero habuit ſue veſanie:ſubiugale mutũ
Super quibus verbis dicit Beda.ij.q.vij.ca:
ſecuti. & multi catholicoꝛũ intantũ amant mer
cedem iniquitatis vt etiam docti ab indoctis:
lerici a laicis merito redarguant᷑.Qui iure cõ
parantur pꝛophete qui verbis aſine contrana
turam loquentis coꝛripitur: nec tamena ꝓpo⸗
ſito pꝛimi operis retardatur.hec ille. Euis ta
men pᷣdicatoꝛes non debeant pᷣdicare pꝛincipa
liter ppter tẽpoꝛalia habẽda.Alias taqᷓ; vẽdi⸗
toꝛes boũ de tẽplo eijciuntur. Debet tamen po

pulus ſubminiſtrare eis neceſſaria iuxta ill.j.

ad Cor..ix. ca. Non alligabis os bouis triturã
tis.vñ lhieronymꝰ. xvj.q.j.ca.penultimo ait.

Apoſtolicis viris ⁊ euãgeliʒãtibꝰ i neceſſarijs

7

vſibus nolle tribuere ſcipm condemnare ẽ. Et
Auguſtin in libꝛo de baptiſmo paruuloꝝ Nõ
eſt venale euangeliũ vt ꝓ tẽpoꝛalibꝰ pᷣdicetur
Qui em̃ ſic vendunt magnã rem vili vendunt.
Accipiant ergo pᷣdicatoꝛes ſuſtentationẽ neceſ

ſitatis a popuio:mercedẽ diſpenſatiõis a deo.

HNHon em a populo redditur quaſi merces illis

q̊ ſibi in charitate euangelij ſeruiunt:ſᷣtanq;ᷓ ſti

re.DNixi hec oĩia ꝓpter indiſcretionẽ quoꝛũdaʒ

populoꝝ qui vellent p̃dicatoꝛes viuere ð aere
vel vento. Nolo tñ excuſare pᷣdicatoꝛes cupi-
dos ? auaros ambitioſos honoꝛũ ⁊ dignitatũu
Aui imitari debent ſanctũ bernardinũ rerũt·
poꝛaliuz contemptoꝛẽ. Nam ⁊ ter vocatus ad
epiſcopaleʒ dignitatẽ minime acquieuit. Diui
tias non congregauit dicens cum paulo Actl.
xx.ca.Argentũ aut aurũ aut veſtẽ nullius ve⸗

ſtrum concupiui. Etlz in omi vita ſua verꝰ fue

rit pauꝑtatis amatoꝛ diſcipuluſq; ⁊ filius bea⸗

ti franciſci. Tamẽ illud eſt de ipo notabile iter
cetera quod mediolani oſtendit exemplũ chari
tatis necnõ ⁊ contẽptus pecunie.Dum em ibt

populo diebus pluribꝰ pdicaſſet: illuſtriſſimꝰ

dux eiuſdẽ vꝛbis philipus eidẽ per fidelẽ nun

ciũ multã auri copiã in elemoſynã miſit. Nun⸗

cius itaq; auri pondere reuerẽter aſſumpto ad
cõuentũ fratrum feſtinanter acceſſit.Et ꝑgens

ad cellã ſancti bernardini aurũ ſibi ex parte 0%
mini ducis benigne reuerẽtiſſime pᷣſentauit.

Iðe vo vir dei hilari vultu gratulãtiq; animo

pꝛedictũ au reũ munus ⁊ ſi in pꝛopꝛios vſus ac
cipere recuſaret: charitatis tamen ʒelo in redẽ⸗

ptionem captiuoꝛũ ⁊ pauperũ vſus miſericoꝛ⸗
diter exhibere decreuit. Accerſuo igit᷑ quodaʒ
pꝛobo venerandoq; ciue ſocioq; vocato ſũpta
q; ab ipo ciue pecunia ad carceres clam ⁊ incũ⸗

ctanter acceſſit ⁊ qᷓ piurimos inde captiuos re⸗

demit reliquãq; ꝑteʒ pauꝑibꝰ cũ magna animi

hilaritate diſtribuit. Scies aüt illuſtriſſimꝰ il⸗
le dux q facta fuerãt ſanctũ bernardinũ mirabi
Tertio cõmendat᷑ pᷣdicatio

liter cõmẽdauit.¶

ſancti bernardini ꝓpter patieutiã. fuit em pati-⸗

entiſſimus i laboꝛibꝰ in infirmitatibꝰ ⁊ i ꝑſecuti

onibus. Et vt de perſecutionibꝰ loquar:accu⸗
ſatus fuit tanqᷓ; hereticꝰab emulis buſdã mar

tino qnto. Qui eũ ad ſe venire pᷣcepit. Ante ve
ro qᷓᷓ ſe cõtuliſſet ad vꝛbẽ ſonabant vndiq; falſi

rumoꝛes ð ſancto barnardino. Dicebãt em̃ po

puli: veniet veniet ille hereticꝰ. Alij cõburek il

7

le hereticꝰ ⁊ ſimilia. DOũ vo vꝛbẽ intrauit oſtẽ⸗

debatur digito ⁊ vnus alteri cachinando dice⸗
bat. hic hẽ ille Jpe vo hec omnia ꝓ dei amoꝛe
equanimiter tolerabat.Et tandẽ veritate inſpe

cta ⁊ cõperto clariſſime ꝙ non ſolũ catholic?è fo
ret ſed etiam, fidei catholice digniſſimꝰ pꝛecoa
pontifice gratioſe viſus eſt ⁊ auditus ⁊ cuʒ eiꝰ

benedictione pꝛedicare cepit in vꝛbe. Zylam

de = bernaroino.

pendiũ datur quo vt poſſintlaboꝛare paſcant.
lhec ille.Et paulus.j.ad Cor ix. ca. Quis mi
litat ſuis ſtipendijs vnq;. Et iteꝝ. Si nos vo⸗
bis ſpũalia ſeminamꝰ non magnũ eſt ſinos car⸗
nalia veſtra metamꝰ. Et iterũ. Dñs oꝛdinauit
his qui euangeliũ annũciant ð euangelio viue

7
De vnawmo-

vo gratiam deus oꝛi eius ⁊ verbis infudit: vt /

omnis populus conflueret ad eum audiendi

ac ſi fuiſſet angelus dei ⁊ quãto pꝛius nomẽ ei?ꝰ

videbatur omnibus odioſum:tanto poſtea cũ
ctis vtriuſq; ſexus factum eſt venerabile. Pꝛe

dicauit ſic multo tẽpoꝛe cum incredibili anima
rum fructu: qui etiam perdurat vſq; ad tempo

ra noſtra. Paſſus eſt ⁊ alias ꝑfecutiões: eo ꝙᷓ

ſemper virtutes perſequitur inuidia.A nõnul

lis emulis dicebat᷑ litterarum ignarus cum ta⸗

men ĩ ſcripturis diuinis foꝛet eruditiſſimꝰ Alij
vo quadraginta ſermones dũtaxat euʒ ſcire aſ/

ſeuerabãt. Pleriq; vero curioſi ⁊ vana cloquẽ
tia tumidi ignauũ ineptum ⁊ impolituʒ fatebã
tur. Qui tamen in hoc dicendi genere ⁊ in his
que pꝛedicari debent pꝛo ſalute populoꝛuʒ irre
pꝛehẽſibilis erat. Sed hoc nõ videri debet mi⸗
rum ꝙ ſibi homines flagitioſi detraherẽt: cuʒ

ſemper fuerit hominũ maloꝛum conſuetudo ſa

nam doctrinaʒ ſpernere ⁊ deteſtari. AUnde La⸗

ctantius libꝛo.v.diuinarũ inſtitutionũ de Cy
pꝛiano ſic refert. AUnus pꝛecipuus ⁊ clarus ex
titit cypꝛianus:qui magnaʒ ſibi goꝛiam ex ar⸗

tis oꝛatoꝛie ꝓfeſſione queſierat ⁊ ad modũ mul

ta conſcripſit in ſuo genere miranda Erat enim
ingenio facili copioſo ſuaui ⁊ que ſmonis ma⸗

xima eſt virtus aperto: vt diſcernere nequeas
vtrum neoꝛnatioꝛ in loquendo an facilioꝛ in ex

plicando an potentioꝛ in perſuadendo quiſq;ᷓ
fuerit. Hic tamen placere vltra verba ſacramẽ

tum ignoꝛantibꝰnon poteſt:quoniam myſtica

ſũt que locutus eſt ⁊ ad id pꝛeparata vt a ſolis

fidelibus audiantur. Deniq; a doctis huius ſe

culi quibus foꝛte ſcripta eius inotuerunt deri⸗

deri ſolet.Audiui ego quendam hominẽ diſer

tum ſane qui euʒ imutata vna littera copꝛianũ

vocaret quaſi qui elegans ingenium ⁊ melioꝛi

bus rebus aptuʒ ad aniles fabulas contuliſſet
Hec ille.Oe beato hieronymo quid referemus
qui lumen ſplendidiſſimũ eccleſie fuit: ⁊ tamen

dentes malignoꝛum non euaſit Etvt ipᷣe ad ne

potianum ſcribit Per infamiã ⁊ bonam famaʒ
chꝛiſti miles graditur. Nec laude extollit᷑: nec

vituperatione frãgitur. NMer diem ſol non vrit
euʒ neq; luna per noctem. Impleuit iſta ſanct⸗

bernardinus:qui dum falſo ſibi multa obijcerẽ
tur:⁊ quãdoq; contumelioſe dicerentur in faci

em:nunqᷓ; vultus hilaritatem mutauit: nunqᷓ;

verbum pꝛotulit iracundie. Sʒ in omnibus be
nedicebat deum Sicut accepti ab his quiſecũ)

familiariter conuerſati ſunt.

¶ De fufficientia 7 pꝛudeẽtia atq; ſtupẽ⸗
da efficacia pꝛedicationis ſancti Ber
nardini. ¶CTapm.N. H

Jtutibꝰ:⁊ huiuſmodi.

AEcungg excelle

CPꝛima ðꝛ ſufficientia.
¶ Scda pꝛudentia.
¶ Tertia efficatia.

C¶ NPꝛima conditio fuit ſufficientia. Tria enim
requiruntur in pꝛedicante: vt populum indu⸗
cat ad bene beateq; viuendum:ſᷣm Auguſtinin
iiij. libꝛo de doctrina chꝛiſtiana. Pꝛimũ eſt vt

doceat. Secunduʒ vt delectet. Tertium vt fle⸗

ctat ⁊ moueat. Et cum quis iſta facit induſtria
artis rhetoꝛice ad honoꝛem dei ⁊ ſalutẽ anima

rum bene eſt et laudabile ſᷣm eundem Auguſti
num.Sed cum ſpirituſſanctus vtitur lingua pᷣ

dicatoꝛis vt inſtrumento ad iſta efficiendum. ſi
cut fuit in apoſtolis qui imperiti erant. Tunc

opus illud eſt gratia gratiſdata:que dicit᷑ gra⸗

tia ſermonis ⁊ lingua angeloꝛum. Et ſermo ſa⸗
pientie dicitur in locutione de diuinis Sermo
ſcientie de humanis: vt de moꝛibus et vitijs et
hym Tho. xxij.q. cxxiij
NPerſfectius auteʒ iſta operatur gratia qᷓ; natu

ra vel ars. Sed aliquando aptitudine natura⸗

li in pꝛedicatoꝛe exiſtẽte ⁊ arte rhetoꝛice adiũ⸗
cta:aliquando etiam ſpirituſſanctus operatur
plenius iſtud ſcilicet inductionem auditoꝛum
ad faciendum que pꝛedicat. Hominis ergo eſt

ſe pꝛeparare ſcilicet vt bene dicat. Beum autẽ

dirigere linguam. Etvt dicit Auguſtinus in pᷣ

fato libꝛo de doctrina chꝛiſtiana. Sapientiaſi

ne eloquentia parum pꝛofuit quo ad populos

Eloquentia ſine ſapientia multum nocuit.Eſt
enim vt gladius in manu furioſi. Sapiẽtia cuʒ

eloquentia multum iuuat ⁊ operatur. Sanciꝰ

bernardinus pᷣdicãdo docebat: quia ipᷣe vere

doctus erat vt etiaʒ patet in ſermonibus quos

compilauit.Belectabat etiam auditoꝛes:adeo

vt vniuerſaliter omes verbis ſuis reuocillarẽ⸗

tur tanqᷓ; ſi ſumerent ſapientiſſimũ cibum. Fle

ctebat inſuper ⁊ mouebat hominũ affectus: vt
oſtendemus in tertia conditiõe. Quare ipᷣe ſuf

ficientiſſime docuit ⁊ pᷣdicauit. ¶ Secunda cõ
ditio pꝛedicationis ſancti bernardini dicit᷑ pꝛu
dentia. JFuit enim pꝛudentiſſimus ad euitãduʒ
omnia illa:a quibus pꝛedicatoꝛes verbi diuini
C I tas. (docbent abſtinere: queſunt.

citur conditiõis. Habuit qdem ſua
pᷣDdicatio tres ſingulares conditiones.

dnie
cnſa

cnin
ſcu⸗

ſnt
ſte
h
in
at⸗
;
n
⸗
in
nolr
n
nse
lni
e

m
4

iaßt

Indiſcretio.

E Pꝛimo abſtinere dcbent pdicatoꝛes afalſi⸗
tate. Non em ſunt aſſumenda aliqua falſa pꝛso

quacũq; vtilitate que poſſet inde ſequi:quia ſic.
veritas ſidei redderet᷑ ſuſpecta. argumentũ di.
ix.ca. Si ad ſcripturas. Ideo Auguſtinus ait

xxij.q.ij.ca.ꝛimũ.Ad ſalutẽ non debet quis

peruenire opitulate mẽdacio. Et idem pertra⸗
ctans iüllud apoſtoli.j.ad Corl.xv.ca. Inueni⸗
mur falſi teſtes. Perhoꝛrendũ eſt inquit aliqdd
falſe de deo dicere:etiam ſi ad laudem eius per
tinere videatur. Mon enim minoꝛe ſed maioꝛe
foꝛtaſſis ſcelere in deo laudatur falſitas:q; vitu

peretur veritas. Et idem in libꝛo de mendacio
lendacium maxime pernicioſum ẽ quod fit
in his que ad religionem chꝛiſtianaʒ pertinent
Ideo doctoꝛes tenent ꝙ ſi quis nõ ex lapſu lin
gue ſed ex induſtria diceret mendaciũ in pꝛedi⸗

cando moꝛtaliter peccaret nec excuſaret᷑ ſi hoc
foceret cauſa cõuertendi animas ad deuʒ: quia

vt ait apoſtolus. Deus non eget noſtro mẽda⸗

cio Tempoꝛe meo inuenti ſunt aliqui fingetes

et alia huiuſmodi qui tamen euanuerunt inco⸗
gitationibus ſuis. Nõnulli vero vt ignoꝛanti⸗

bus ſapientes apparerẽt falſlas allegationes

ſuum ꝓpoſitum induxerunt. AUnde dum qͥdaʒ

amicus meus pꝛedicaret neapoli inducere vo⸗
luit ad robur ⁊ cõfirmationem cuiuſdam ſui di⸗
cti ſententiã cõmentatoꝛis qui tamen foꝛte nec i
aliquo cõmento dictum illud tãgebat: et dum

falſo allegaſſet cõmentatoꝛem.j. de anima. iij. ð
anima.ij.phiſicoꝛũ.iij.metaphiſice ⁊ huiuſino

di. Tandem multiplicãdo verba dixit. Et hoc

idem cõſirmat cõmentatoꝛ.j.ethicoꝛũ.iij.ethi⸗
coꝛum. vij. ehicoꝛũ.qui tamen de ethicis nõſe
intromiſit. Ille idem fecerat ſibi quãdaʒ cathe
nam docto: um ⁊ falſo illos inducebat dicens.
Et hoc refert Auguſtinꝰ libꝛo.ij.ð ciuitate dei
.iij. de trinitate.⁊ in Encheridion ⁊ huiuſmo
di. Ita ꝙ apud imperitos videbat᷑ homo mira
bilis:ſed apud doctos ignarus ⁊ mẽdacijs ple

nus. C Secundo p̃dicatoꝛes abſtinere debent
ab adulatione ne ſcilicet landet populũ in qui⸗

bus rep̃henſibilis eſt quod eſt peſſimum. Del

etiam de tẽpoꝛalibus magnificẽtijs niſi foꝛte h
ſcöm fiat tẽperate vt melius ferant coꝛrectionẽ

duram imediate ſequendaʒ. Adulari em pecca
toꝛibus eſt graue peccatum. vt patet. xl vj. diſ.
ca. Sunt nõnulli. Et clericus adulationi ſerui⸗

ens degradari debet. eadem di. ca. Cleric'“. Et

nihil eſt miſerius eo qͥ adulationibꝰ delectatur
vt dicit᷑. xxxxiij.di.c. Nihil illo paſtoꝛe. Etvti

lius eſt peccantem ſeuere coꝛrigere q; adulado

Et iunc coꝛ

De .2 hbernardmno.

palpare. v. q. v. ca. Non omis. Etvtilius eſt
melius ꝓ veritate pati ſuppliciũ: q; pꝛo adula⸗
tiõe beneſiciũ xj. q.iij.ca. Nemo. Et adulatio

hibetur. E. Si quis aliquem teſtari ꝓhibue

t. Et eſt adulatio ſermo pꝛolatus vt placeat.

¶ Tertio debent dicatoꝛes cauerea iactatia
Sunt em quidaʒ qui ſemper deſe bene dicunt

Zalios contemnunt: de quibus O?egoꝛius ait
xlvj. di. ca. j. Habet hoc ꝓpꝛium doctrina⸗ arro

gantiũ vt neſciant humiliter docere qð ſeiunt.

TQuarto debẽt pꝛedicatoꝛes cauereaſcanda
ſis pꝛelatoꝛum ⁊ alioꝛum maioꝛuzʒ vt non dieg

—

tur irrationabiliter eoꝛum vitia: vndeſequitur

ꝙnec illi emendantur nec populi ꝓpterea ediſi

cant᷑ aut melioꝛes fiunt. Et pꝛecipue caute agẽ

dum cum loquunt᷑ pꝛedicatoꝛes de cdlericis:qꝛ

yvt ſcribitur extra de imunitate eccleſiarum. co-
CLlericis. Clericis laicos infeſtos oppido.id eſt
valde. m gloſam tradit antiquitas. IJdem. ij.

q.vij. ca. Laicos.⁊ ca.Laici C Quinto debẽt

dicatoꝛes pꝛudentes cauere q cõtentioniboch
igẽtes alijs pdicatoꝛibus. vnde apoſtol.,ad Cimo
⁊ pᷣdicantes miracula falſa viſiones excogita⸗ theum.iij. ca. ait. Moli ↄtendere verbis :ad nil
tas Mꝛophetias determinatas ᷣm ſuum ſenſũ

enim vtile eſt niſi ad ſubuerſionẽ audientium.

HNec ex hoc ꝙ alius habeat maioꝛem cõcurſuz
qui ſit etiã minus ſciens pꝛedicatoꝛ indignatio
nem oſtẽdat. Maʒ et chꝛiſtus indignatus non
fuit ꝙ aliquãdo Johãnes baptiſta fueritima⸗
ioꝛ iopinione populi q; ipe.Si autem augit ali
um pꝛedicatoꝛem dicere aliqua quenon ſut re⸗
pꝛobata nec contra fidem vel bonos moꝛes ſee
dubia: quis ipe nõ ſit illius opinionis ſufficit
ſibi dicere opinionẽ ſuam cuz ſuis rationibus
et non impugnet alium odioſe: quia hoc eſtin⸗

trare contẽtioncs ⁊ ſcnndaliʒare populos Bir

etiam audit pꝛedicatoꝛem alium dixiſſe contra

ſidem ⁊ bonos moꝛes v determinata per eccle

ſiã non credat faciliter niſi audiat a fide digiis
rigat eum fraternaliter vt retraciet

Quod ſi ille noluerit facere tunc publice pꝛedi

candum contra ipſum. Si autem pꝛedicato? ip
ſe admonitus errauit debet patienter audire et

ſecoꝛrigẽ dictaq; ſua er onea emendare.¶ Se
xto pꝛedicatoꝛes pꝛudẽtes debent abſtinere⸗
ſuperfluitate nimia pꝛolixitate: quia vt ꝓuer

bio dicitur. Gaugent bꝛeuitate moderni.. qð
mer caula. l.j. Et. C. de appellationibꝰ. l. Am⸗

plioꝛem. S. In refutatoꝛijs. Et. C. de pꝛecibus

imperatoꝛi offerendis.l. Simili. vnde Dꝛegoꝛi

us in omelia sit. Alimẽta que minus ſufficiunt
auidius ſumũtur. C Septimoatł ſtincre debet

pꝛedicatoꝛes a leuitate ne dicant verba ocioſa

2 fabulas ad ꝓuocãdum riſum. Et ſi aliquãdo

deſta facecia tẽperate ſiat ⁊ raro. Mõ ſit etis5 te

de.& bernarno.

uis pꝛedicatoꝛ ad ferendam ſentẽtiam de quo⸗
libet actu ꝙ ſit peccatum moꝛtale. Et in omib⸗
vtatur grauitate ſicut bos lapſus qui foꝛtiter ſi
git pedem. ¶C Octauo abſtinere debẽt pᷣdicato
res ab indiſcretione. Mam ddam inter mulier⸗
culas de ſubtilitatibꝰtheologie pᷣdicãt.Alij do
ctis ⁊ ſapientibꝰ viris fabulas narrãt Nõnulli
in pᷣcipuis ⁊ maximis ihu xpᷣi ⁊ vginis matr
alioꝛũ q; ſanctoꝛũ ſolẽnitatibus de ludo alee:ð
blaſfemia de vſura ⁊ ſimilibus pꝛedicant. Mi⸗
hil de copioſa materia feſtiuitatis occurrent
tangentes. Heu non poſſum non accuſare quẽ
dam qui in die natiuitatis ihu chꝛiſti in ciuita⸗
te neritonenſi de ſodomia totum ſermonẽ cõte⸗
xuit:cum tamẽ miranda occurrant de natiuita
te chꝛiſti iocũda. Pleriq; etiam dum cõtra vi⸗
tia inuehũt om̃i honeſtate demiſſa talia loquũ
tur ⁊ dicunt qualia etiam in oꝛe leonũ turpiſſi⸗
ma viderent᷑.hi nolunt audire verba ſãcti frã
ciſci qui ſic ĩ regula fratrũ minoꝛum ſanctiſſime
retulit. Moneo quoq; ⁊ exhoꝛtoꝛ eoſdem fra⸗
tres meos in domino ihu chꝛiſto vt in pᷣdicati⸗
one quam faciunt ſint examinata ⁊ caſta eoꝛuʒ

eloquia ad vtilitatẽ ⁊ ediſicationẽ populi.An⸗

nũciãdo vitia ⁊ virtutes penã ⁊ gloꝛiã cũ bꝛeui
tate ſermonis In omnibꝰ pꝛedictis pꝛudentiſſi
mus fuit p̃ ceteris pꝛedicatoꝛibus hoꝛum tem⸗
poꝛum dux ille verbi ſanctus Bernardinꝰ Nã
ſempꝑ recte inceſſit pᷣdicauitq; veritatem ſine fal
ſitate: ſine fictionibus:ſine adulatione cum ho
noꝛe ⁊ reuerentia pᷣlatoꝛum et totius cleri cum
humilitate in vbis factis: cum patientia ad co
tentiones vitandas cũ mẽſura ⁊ modo:cũ gra⸗
uitate ⁊ diſcretiõe multa adeo ꝙ exceptis emu⸗
lis eius ſermo gratus dulcis ⁊ delectabilis fuit
oinnibꝰ doctis pariter ⁊ indoctis viris ⁊ muli⸗
eribus cunctiſq; generibꝰ hominũ: put omnis

italia clare firmtterq; teſtatur. CZertia condi

tio pᷣdicationis ſancti bernardini dicitur effica

cia. Mꝛedicauit em cum admirabili animaruz —

fructu adeo ꝙ om̃es italie ciuitates ⁊ maioꝛes

⁊ mediocres ⁊ minoꝛes ꝓ maioꝛe parte ſua do.
ctrina reduxit ad chꝛiſtũ. IJpᷣe peccatoꝛes con⸗

uertit. Ye vſuras extinxit. Ipe multos habi⸗

tia loca et monaſteria cõſtrui fecit. IJpᷣe diſcoꝛ⸗

Dantes ad pacẽ reduxit. Ipſe ad feſta colenda

populos traxit. Jpᷣe deniq; cunctos mares ac

mulieres yt deũ timerẽt amarẽt allexit Teſtã⸗

tur hec om̃ia pᷣclariſſime incliteq; italie vꝛbes.
Roma.ſena peruſia.floꝛentia.bononia.ferra⸗

ria. venetia.padua.verona. vincentia. bꝛixia.
mediolanuʒ.ianua.⁊ alie q;plures. In qͥbꝰ ita

efficaciter ſeminauit vᷣba vite vt vſc; in pᷣſentẽ
diẽ adhuc guſtent᷑ fructus pᷣdicationũ ſuarum

¶ Qualit deus honoꝛau e
nardinũ in miraculis:in canonizatio

tum religionis induit. Ipᷣe fratruʒ de obſeruſũ

Quinimo ⁊ ſi qui poſt ipᷣm in officio pᷣdicandi
dari ſunt habiti vt frẽs Johes de capiſtrano.
Jacobe de marchia. Mattheꝰde ſicilia. Anto
nius de botonto. Andreas de ſancto geminio.
Johes de pꝛato. Jacobꝰde donzʒellis de bono
nia.HHerculanꝰ de peruſio. Frãciſcus ð treuio
Silueſter de ſenis. Antoniꝰ de arimino. Mi⸗

chhael de mediolano. Bartholomeus de ayano

Antonius de vercellis. Seraphinꝰ de gaieta.
Cherubinus de ſpoleto. Frãciſcus de ſpoleto.
Hieronym de floꝛẽtia. DHominicꝰ de goneſſa.
Jacob de gallio. omnes frẽs minoꝛes in hͥ ge⸗
nere dicẽdi famoſiſſimi ⁊ quicunq; alij etiaʒ de
alijs oꝛdinibꝰ mendicantiũ ꝓ maioꝛi ꝑte cona⸗

ti ſunt imitari modũ ⁊ regulã atq; ſtilum ipius

ſancti bernardini. Adhuc ⁊ multi ex his ſermo

nes illiꝰ:populis pnũciarũt qui fructꝰ vberri⸗
mos ꝓduxerũt Ego etiã qͥ de bernardino ⁊ ſii

cõpoſite tñ nõ ſine deuotiõe pᷣcipua iſta refero

oẽm italiam luſt iupᷣdicauiq; qdraginta annis

euangeliũ ihu xp̃ᷣi:bernardinũ habui ſtilo p⸗

nũciadi necnõ ſcribẽdi prĩem ⁊ pᷣceptoꝛem. Et
lʒ illũ nõ viderim legi tñ ᷣmones ameniſſimos

quos cõpilauit. ꝛedicaui ⁊ illos quãdoq; lʒ

poſtmodũ alias ego ↄfecerim. Qð vtiq; nõ ex

pᷣſumptione ſed charitate ac neceſſitate tempo⸗

rũ volui tẽptare.Nam ⁊ ꝓpter ſtudia humani
tatis quibus iam completa eſt omis italia 1 p⸗
pter viroꝛum doctiſſimoꝛũ in qualibet faculta⸗
ie copiam ac etiã ꝓpter ſubtilitatem populoꝛũ
qui quodãmodo ꝓpter multarũ pᷣdicationum
frequentiã effecti ſunt curioſi: conſulte viſum ẽ
mihi agere vt ſermones illos ↄtexerem. Qua⸗
re vt partem iſtã expediam cõcludo ꝙ ſanctus

bernardinus fructuoſiſſime pᷣdicauii.
deus honoꝛauit ſanctum ber

.

Ertia excellẽtia

pꝛedicationis ſancti bernardini: dici
tur honoꝛationis. VNoluit em̃ deus

ne.⁊ in gloꝛia beata. Caplm.iIi.

CNPꝛimus vꝛ miraculoſe rutilationis.

¶ vScos ſolennis canonizationis.

¶ Tertiꝰ ſuperne gloꝛiſicationis.

CMꝛimus honoꝛ fuit miraculoꝛum rutilanti⸗

um. Aulta eqͥdem miracula viſa ſũt de ſancto

iſto. Mam eo moꝛtuo in vigilia aſcẽſionis ieſu

xpᷣi. dum fratres eius ſocij in aquilano conuen
tu coꝛpoꝛe in cellula cum luminaribꝰ ſolo dimiſ

ſo incederẽt vt capſa celeriter fieret in ꝗᷓ coꝛpus

illud reconditum ſenas traſpoꝛtarent. Quidaʒ
adoleſcẽs paſqualis nomine permultos qnos

8

⸗

io
ſ

il
.

33
s

daudus q̃ nec rectus incidere poterat ſ̊ mani⸗
bus reptando ibat: cuius genua carnoſa dura
erãt ⁊ tumida aſpũſãcto inſpirat ſic reptando
vt potuit ad coꝛpꝰ ſancti bernardini ꝑuenit: et
deuotiõe inflãmat tetigit faciẽ eius ⁊ indege⸗
nua ſua cũ ſide infuſa mirabili cõmẽdans ſe ſan
cto viro.Mox in pedes ſurrexit ſanꝰ ⁊ liber ⁊
currẽdo cũ lachꝛymis ⁊ clamoꝛibꝰ exultatiõis
ad eccliam ꝓperauit. Sentiũt omes voces: vi

dent libeꝝ quẽ viderãt vſu ambulãdi pꝛiuatũ.

Mirant᷑: gras referũt oĩpotenti deo ⁊ ſancto
bernardino. Cõmouet ciuitas tota ⁊ fit cõcur⸗
ſus viroꝝ ac mulierũ. Ciues vo coꝛpus ad ec⸗
cleſiam cũ hymnis ⁊ laudibꝰ⁊ armatoꝝ cuſto⸗
dia deferri faciunt:ſocijs atq; ſanctj referuntne

theſauꝝ ipis a deo datũ inde amouere pᷣſumãt

vidi ego illũ paſqualẽ ⁊ ſecum locutꝰſũ qretu⸗
lit oĩa qᷓ narrata ſũt.Eodeʒ die iuuẽcula qdam

noĩe partia q̃ mẽſibꝰ pluribus in lecto iacuerat

nec ꝑ ſeip̃am poterat ambulare: patiebat᷑ etiaʒ
vulnera qdam qᷓ fiſtule dicunt᷑ a medicis: audi

ens ſanatum paſqualẽ ſupliciter expoſtulauit

ad coꝛpus ſancti deferri. Quo cũ ꝑueniſſet oꝛa
tioneq; facta incolumis redijt domũ nõ ſolum

reſtituta viribus coꝛꝑis ſᷣ etiã eodeʒ inſtanti a

fiſtulis ꝑfecte ſanata.ãc ego allocutꝰſũ ⁊ pa⸗
rentes ac vicinos eiꝰ qͥ omes affirmarũt ſic eſſe
vt expoſitũ eſt. Sicilia deſpoleto vxoꝛ nobilis
viri franciſci nõ valẽs ſe mouere de lecto cũ ſic
per plures annos moleſtata fuiſſet: deducta ad
coꝛpꝰ ſancti bernardini reſtituta ẽ optime ſani⸗
tati. Et hec oĩa retulerũt multi ſpoletini etiaʒ ⁊
ipᷣa q̃ pma erat in eccłia maioꝛe dũ ibi vna q̃dra
geſima pᷣdicaui. Alia mulier de populo q̃ ãꝗnis
trigintaſeptẽ omi vſu ambulandi pᷣuata extite⸗
rat ducta ad coꝛpꝰ ſancti bernardini mox ſani⸗
tatẽ adepta eſt. Hãc ego vidi ſanã ⁊ robuſtam

ac ſi nullũ antea maluʒ paſſa fuiſſet. Sũt ⁊ alia

A

₰ „

noꝛum:ponti

keſle

Baſilee impꝛeſſum. Anno dñi.

24 *

Aquinatis:opus de

¶ Clariſſimi ac celeberrimi pᷣconis fratris Roberti Car

iſtius fancti miracula multa vſq; in hodiernuʒ

diem. Ad ſacrũ cuiꝰ tumulũ frequenter mẽbꝛa

languentiũ modo ſanitati quolibet moꝛboſfue
rint gᷓuata reſtituunt᷑. ¶ Scos honoꝛ quo de⸗

honoꝛauit ſanctũ bernardinũ ðꝛſolennis cono

nizationis. Fuit eqͥdem canoniʒat/ cuʒ multa

vlenitate magnificẽtia pᷣ ceteris s vidimus
canoniʒzari. Nam tꝑe meo eugenius art'cano⸗
niʒauit ſanctũ nicolaũ de tolentino. Calixt ter
tius ſanctũ vincentiũ ⁊ ſanctũ oſimundũ.Mi⸗
us ſcdᷣs ſanctã katherinã de ſenis.Sixtꝰ quar
tus ſanctũ Gonãuẽturã. Et nicolaus qnt ſan
ctum bernardinũ. Sed in caniʒatione iſtimu

. —

ta ↄcurrerũt facientia ad gloꝛiã eius :videlicer

annus iubile?quo ex oĩibꝰ xpᷣianoꝝ ptibꝰ mul⸗

titudo maxima ↄfluebat ad vꝛbem. Et dies peᷣ
thecoſtes feſtum vtiq; ſolẽniſſimũ.Et genera⸗
le capitulũ fratrum minoꝝ in qͥ ↄuenerũt vltra
q̃nq; milia fratrũ.Et ego de ipᷣo poſt canoniʒa
tionẽ ſermonẽ ad populũ habui in quo ↄcurre
runt multa milia viroꝝ ac mulieꝝ. ¶Tertius
honoꝛ quo de honoꝛare voluit ſanctũ bernar
dinũ ðꝛ ſuperne gloꝛiſicationis. In celeſti nan⸗

q; patria vltra eſſentiale pᷣmium coꝛonat aure⸗
ola q̃ debet᷑ doctoꝛibꝰ de ã diximus in oꝑe de
laudibꝰ ſanctoꝝ in ᷣmone de ſancto petro mar
tyre. Dicere itaq; poſſumꝰillo pſalmiſte. Ma⸗
gna eſt glia e:magna vtiq; in ecckla militante
maioꝛ in eccłia triũphante. Quare ↄuenienter
de ipo referre poſſumꝰ qð de paulo pᷣmo here⸗
mita in ſua vita Hieronym ſcribit. Si mihi in
quit lectionem optione dñs dignaret᷑ 2cedere
magis eligerẽ tunicã pauli cũ meritis eiꝰ: ita ⁊

ſancti bernadini qᷓ; regũ purpuras cum gemis

ſuis. Depꝛecemur ergo deũ celi vt meritata⸗
ti ſancti dignos efficiat nos ſua gratia. Et tan⸗
dem ad vitam ꝑducat eternam. Amen.

azoli de Licio:oꝛdinis mi

„ 5

laudibꝰ ſanctoꝝ accuratiſſime ꝑ Nicolaũ

M. ccccxc.ãrto Ralł marcij.⁊c.

R

— d/d

.
2 .
4 8
„ . 4
. —
. 4
P 4 7 — 4 .
2 .
„
-
5
3 4.
. — . .
—
— 7 1 .
— — —– . .
ͦ”Mẽl . 4
. .
2
.
4
.
.
4 . *
. . / .
S .
. .
.
*
⸗ 4
. *
*
— £.
— .
3
.

ℳℳ

„ „ *
2 — 7.
4 . 8
5 4
4 . .
1
4
7
4 3 .
.
*
2
1 R
*
*
.
. .
.
R 4
4 . .
3 . .- .
E „ Sä 2 4 — — . 5 e. S 8
.s — — — — — r

— hhhhhhh .

— — —

—2 — ——

— N
ies Hund deo eſt qc; difficlle. Et. xxij. c. dere. Et. xxxij. ca. Deus fidelis æ abſq; vlla ini .
emptauit deꝰ abꝛaã. Eodẽ loco. Nenerũtad quitate:iuſtus ⁊rectus. Et Joſue.ij.ca.DHomi — — 5
locũ quem oſtẽderat ei deꝰ. Et. xx vij.c. Det ti⸗ nus enim deus noſter: ipeeſt deus in celo ſur⸗
Des is 5ͤ umn ſter: ipeeſt deus in celo lur⸗ 5
bi de de roꝛe celi.Et.xx viij.c.heꝰ oĩpotẽs bñ ſum:æ in terra ſum. Et Judie re 6
dicat tibi:⁊ creſcere te faci ripli um: æ in terra deoꝛſum. Et Judicum. vj. capi. 5
creſcerete faciat atq; młiplicet. co Ego deus veſter non timeatis deos amoꝛeo⸗ —
dem. ca. Mõ eſt hic aliud niſi domꝰ dei ⁊ poꝛa rum.Et pᷣmi Requm.ca.ij ſcientiarum 5
na et Do um.Et pᷣmi Regum.ca.ij. Oeus ſcientiarum 5
celi.Et.xxx.c.Exaudiuit deꝰ pᷣces eiꝰ.l.lie. Eo dominus eſt· Et vi.ca. Auriliatus eſt nob deꝰ
Rie . dominus eſt; Et. vj.ca. Auxiliatus eſt nob deꝰ 5
dem. c. Bixit Rachel. Abſtulit deꝰ ob ꝓbꝛium Et.ix.c vir dei in cinitate hac di . 5
5 AKmdun D Et. ix. ca. Eſt vir dei in ciuitate hac.Et ſecundi = S
meũ.Et.xxxv. c. Apparuit Jacob deꝰ cũ fuga⸗ Re in, ca. Mon vult Deus verire animã 2 3
V. C. Ap uge gum.xiiij.ca. Non vult deus perire anima
ret fratrem ſuũ.Eodem.c. Ego ſum deꝰoĩpotẽs Et. xxij.capi.Quis foꝛtis pꝛeter deũ noſtrum. 3
Aeſce a mulriplicare. Er. .. ca Dirir voleph. Ettertij Regum.iiij.capi. Dedit quoq; deus
Rennc eſtimnapratlo⸗Ft.vc. Ondie ſapientiam Salomoni ⁊ pꝛudentiam multã ni⸗
Ene 02 ocut 68.1 t. xl viij. c. Hixit ia cob mis ⁊ latitudinem coꝛdis.Et quarti Reguʒ. v.
nego moꝛioꝛ: ⁊ de erit vobiſcũ.Et Exo.ij. c. capi. Nonuntur verba regis iſrael: Nunquid G
dirxit Moyſes. Deus pr̃is mei: adiutoꝛ meus deus ſum ego:vt occidere poſſim et viuiſicare.
cruit me de manu pharaoniſ. Et. iij. c. dixit de* Eodẽ capitulo ſcribitur ꝙ dixit Naaman. e⸗ 8
ESa ſum deus pr tui. de Abꝛaũ: deꝰ VYſaac. reſcioꝙ non ſit alius deus in vniuerſa terra: ni⸗ W 5
odem. c.dixit Moyſes. Deus patrũ noſtro⸗ ſitantũ deus iſrael. Et pꝛimi NMaralypomenon 6
rum miſit mead vos. Et.v. c. Deus hebꝛcoꝛuʒ xvij. c. Dixit Natan ad Dauid. Omnia quein s
vocauit nos vt eamus via triũ dieꝝ in ſolitudi coꝛde tuo ſunt fac:deus enim tecum eſt. Et ſecid O
nem ⁊ ſacriſicemus dño deonr̃o. Et.vj.ca.ait di Paralypomenon.xx v.capi.dicitur.Dei eſt
dñs. Scietis ꝙ ego ſum dñs deus veſt.Et.xv adiuuare ⁊ in fugam vertere. Et pꝛimi Heſare 2
ca. ſcribit᷑. Iſte deus meꝰ: ⁊ gloꝛiſicabo eũ deꝰ pꝛimo capi.Cirus rex perſarũ retulit. Omnia 5
pris mei.⁊ exaltabo eum.Et.xviij.c. Eſto po⸗ regna terre dedit mihi dominus deus celi. Et S
pulo in his que ad deuz ſunt.Et.xx.c.Ego ſum Thobie. vj.c. ſcribuntur verba angeli ad ¶ho
de domo ſeruitutis. Eodem.ca. At ꝓbarernos quibus pꝛeualere dorſi demoniu. hi naq; ſunt
venit deus. Et. xxiiij. c. Hominatoꝛ dñe deus: qui coniugium ita ſuſcipiũt vt deuma ſe: ⁊ ſua
miſericoꝛs ⁊ clemẽs.Et Leuit᷑.xj.c. Tuſtodite mente excludant.Et Judith.xiiij.capi. Achi⸗
omia que ſcripſi:vt ſim veſter de. Et. xviij.ca. oꝛ videns virtutem quam fecit deus iſrael: reli⸗
Ego dñs deus veſter:cuſtoditeleges meas Et cte gentilitatis ritu credidit deo. Et Job.xxiij. e
ix. c. Sanctificamini ⁊ eſtote ſancti: qꝛ ego ſin-⸗ capi. Deus molliuit coꝛmeum: ⁊ omnipotens
ctus ſum: dñs deus veſter. Et. xxiiij.ca.hõ qᷓ conturbauit me. Et in pſalmo.iiij. Cum inuoca
maledixerit deo ſuo poꝛtabit peccatũ ſuum. Ec rem exaudiuit me deus. Et. vij. Homine deus —
xxvj.c. Ambulabo inter vos ⁊ ero veſter deus meus inte ſperaui. Et pſalmo.ix. Nꝛopter qð g
EtMHumeri. x vj. ca. Foꝛtiſſime deus ſpirituum irritauit impius deum. Et pſalmo.xvij. DHeus
vniuerſe carnis:nũ vno peccante contra omnes meus adiutoꝛ meus ⁊ ſperabo in eum. Et pſal.·
ira tua deſeuiet.Et.xxiij.ca. Non eſt deus qua xviij.Celi enarrant gloꝛiam dei. Et pſał.xxiiij. – .
ſi hõ vt mentiat᷑. Et Deut᷑.iij.c. Neq; enim eſt Libera deus iſrael ex omnibus tribulatiõibus
alius deus vel in celo vel in terra: qui poſſit fa⸗ ſuis.Et. xlj. Quemadmodũ deſiderat ceruꝰ ad
cere opera tua:⁊ cõpari foꝛtitudini tue. Et. iiij fontes aquarum: ita deſiderat anima mea adte .
ca. Non eſt aliqua natio tam grandis qᷓ habeat deus. Et pſał. xlij. Quia tu es deus foꝛtitulo
deos appꝛopinquantes ſibi: ſicut adeſt nob deꝰ mea. Et pſał xliij. Deus auribus noſtris audi⸗
noſter. Et.vj.c. Diliges dominũ deum tuumm. uimus.Et pſał.xliij. Pꝛopterea vnxit te deuz
Fogem. ca. Mon temptabis dñm deuz tuũ. Et deus tuus.Et pſał xlv. Beus refugiũ noſtruzʒ oo
vij.c. NPopulus ſanctꝰes dño deo tuo: Et.viij ⁊ virtus.Et platłxlvj. Omnes gentes plaudi⸗
ca. Obvᷣua⁊ caue ne qñ obliuiſcaris dñi dei tni temaubus:iubilate deo in voce exultationis.
Et.x.c. DOmñi dei tui celum eſt ⁊ celi celoꝝ: ⁊ oa Eodem pſał.Quoniẽ rex omnis terre deꝰ: pſal . * z
que in eo ſunt. Eodem.c. Deus nr ipᷣe eſt deus lite ſapient᷑.Et.xlvij. hic eſt deus noſter in erer
deoꝝ ⁊ dñs dominantiũ deꝰ magnꝰ potens æ num ⁊ in ſeculũ ſeculi.Et.xlix. Deꝰ deoꝝ dñs .
terribił Et. xiij.cj. Dñm deum veſtrũ ſequimi⸗ locutꝰ eſt. Et. I. Mißere mei deꝰ m magnam . „
ni: ⁊ ipᷣm timete. Et.xiiij.ca.Filij eſtoie dni dei miſcdiaʒ tuã.Et. lij. De⸗ de celo ꝓſpexit ſuꝑ fili
vyeſtri.Et.x viij.ca. Perfectus eris ⁊ abſiq; ma⸗ os hoim.Et.liij. Dheus in noie tuo ſaluũ me fac 5
cula coꝛam domio deo tuo.Et.xxiij.ca.Cũ vo Et.ps.lxx.Deus docuiſti me a iuuentutemea 2
tum voueris vomio deo tuo:non tardabis red Et pſalmo.lxxij. &α bonus iſrael deus his quu 5
9 6 — E
2* 0 .
— —
ſD