Gb671_fol
author: Caraccioli, Roberto

2= .
””

N12511944505 021

IIHIIIMIWIIIIIAI ⸗

DB TOhizaen

8 . E — 4 =
. . mmm nnnnn S M =
. 6 4 . èðM 4 1 . 2
ä ” = * =ð . —s
3 R R . S

*
☛

„ R „
4 . . DðJðZ 1
9 M
.
.
.
17
/
.
*
.
. .
1
„ .
2 .
1 7
ð
—–
.
4
.
„ RHr 1.
.
= 8
.B
S /
.
4
. .* „ .
7 17 „
5 5
7
.
5 — 7
7
—
7 3
4 ⸗
2
—
1
7
1
2 . 1
— — .
J
* 4
*
B .
4 .
. * .
1 .
„
ð
4 1 „.
3 . S
.
. 4
„
. .
1
— — .
5 .
7
7
N 6
„ 1 — .
„ 7 . , 4
7 D .
„
6
.
. 4
. 27 4
2 „6
„
,
. 4
* “D
*
,
. 7
9
/
1
N
* 1
„*
0
5 .
4
.
X
4
1
.

— — — —w— . 2 — — 4 ⸗
. . = .
— —
3 H .
6 „
.
4
— 4
1
. .
5
.
.*

.
* .
.
—
1¹
7
D 4 3
.
*
. . .
R
7
4
„
6*
.
*
g
V . 3 2
7
.
*
4
4 „ —
R
.
—
6
.
7
* —–
8 .
. *
.
2
— S
3
„D
„
—
—, .
8
.
.
D
1 —
.
—
7 .
— .
—

Abula pꝛeſentis oꝑis:de laudibus
ſanctoꝝ. In qua ponuntur per oꝛdi
ermo pꝛimus ð laudib Altiſſimi Dei
cui excellentiã nobis declarant pᷣcipue tria
noĩa quibus eum nominare ſolemus.
Capitulũ pꝛimũ.Qualiter deꝰ bñdictus eſt
noiabilis etiã pluribus noĩbo.Et de ſcriptu
ris tam hũanis q; diuinis in qbus expꝛimi
tur boc nomem deus.
La.ij. ꝙ deus ðꝛ pr hoĩm et creaturaꝝ: culꝰ
filij per ſigna et experiẽtiã cognoſci poſſunt.
Ca.iij.ꝙ deꝰ vocat᷑ in ſcripturis dũs: eo q;
illi ſint cuncta ſubiecta:et ĩmutare põt etiã ⁊
annihilare ſi velit oẽm creatã naturram.
Sermo. j. De ſumma ſimplicitate dei.
A.i.qꝙ ſufficiẽtiſſimis rõnibus oſtendi põt
deũ coꝛpoñ eẽ Et ꝙ ſcpture.mẽbꝛa coꝛpoꝛea
deo attribuẽtes metaphoꝛice ſũt ĩtelligende.
a. ij. ꝙ iĩ deo nõ eſt cõpoſitio materię et foꝛ
me Et qualiter dicatur deus habere aĩanvet

paſſiones coniunctim. SVMã
Ca.iij.ꝙ deus nõ venit in compoſitione ali

cnius creature. H —.—.ã
Wermo⸗ iij. de Incarnatione ieſu xp̃i. in

quo declaratur ſũma liberalitas dei patris.

La.i.de varijs opinionibo circa incarnatio⸗
nem xpᷣi:ſi non peccaſſet hommo.
Xa.ij. ꝙ tempꝰ incarnat:onis xpᷣi merito ðꝛ
tempꝰ plenitudinis reſpectu dei:reſpectu an
geli:et reſpectu hominis.

Ca.iij. qualiter accibiendum ſit mediũ tꝑis

quo xpᷣs incarnatus eet. =
BSermo. iiij.ĩ q̃ tractat᷑ ð ĩcarnatõe dñi nr̃i

ſeſu xpᷣia cuiꝰ explicita fide iã nullꝰ excludit

Ca.i.qualiter fuit poſſibile incarnari deũ.

a.ij.q quinq; rõibus pꝛecipuis:fuit necei

ſariũ ex parte hoĩs xpᷣm incarnari.

Ca.iij. ꝙ tꝑe gre oẽs obligant᷑ credere expli

cite myſteriũ xpᷣi incarnati.

Ber mo. v. dẽ incarnatõe xpᷣi:in quo con⸗

futant᷑ erroꝛes illoꝝ qͥ mundanã ſapientiam
ſectantes male ſentiunt de xjõo-
Ca.i.de tribus opinioniba falſis:circa ver⸗
bum etrnale. ,B
Ca.ij.de tribo falſis opinionibo adinuentis
circa aĩiam xpᷣi.
Ca.iij. de tribs alijs falſis opinionibi exco⸗
gitatis circa ſubſtantiã et naturã coꝛꝑis xp̃i.

Der mo. vi. de incarnatõe xpᷣi contra erro

res iudeoum.

Ca.i.q; ex teſtamẽto duodecim patriarchaꝝ

cõfundi pñt iudei qui negãt xp̃ᷣi diuinitatẽ.

Ea.ij. ꝙ xpᷣs iã veit:quẽ iudei veniſſe negãt
Ca.iij.qꝙ paſſio xpᷣi fuit in veteri teſtamẽto a

ꝓhetis pꝛenũciata:⁊ multipliciter figurata

nem Bermones et eoꝛum capitula.

¶ Sermo. vij. ð iocũdiſſima natiuitateſal⸗
uatoꝛis noſtri ieſu xpᷣi. H
Ca.i.de puritate coꝛpꝑis xpᷣi:⁊ qualit᷑ xp̃ᷣs aſ
ſumpſit carnẽ de materia nobis ↄfoꝛmi:⁊ de
hu militate ipſius naſcẽtis:reſpectu tpis: io
ci:et habitacuil. D
Ca.ij. de puilegijs vᷣginis parturietis xpᷣm
ſine coꝛruptõe ⁊ abſq; doloꝛe:illũq; ſuo lacte
miraculoſe nutriẽtis.
Ca.iij.ð paſtoꝛũ electõe quib⸗ natiuitas xpᷣi
fuit oſteſa ab ãgelis:⁊ ð fide ac ðuotõe illoꝝ
BSermo viij. de circũciſiõe xpᷣi:et de gloꝛio
ſo noĩe eius atq; ſanguinis effuſione.

a.i.de circũciſione qᷓ; cõgrue inſtituta fuit

et de terminatõe illius.Et quare xpᷣs voluit

circumcidi.

Ca. ij. ꝙ auenient filiꝰ dei vocat ẽ ieſus ⁊ ẽ
admirãdis efficacijs hꝰ nois ac reuerẽtia eiꝰ

a. iij. de multiplici effuſiõe ſanguinis xp̃i.
ermo. ix. de pꝛecipua ſingulariſſimaq;

deuotione triũ regũ qui xpᷣm queſierũt et in

uentũ humilit adoꝛarunt:offerẽtes illi mu⸗
nera auꝝ thus et myrrham.
Ca.i.qualiter magi cognouerũt xpᷣm natũ.
a. j. quare tres illi reges dicunt᷑ magi et q̃

the venerũt ad xpʒʒ:⁊ q̃re curbarꝰ fuit herodei
Ca.iij.q̃lit᷑ magi uẽetũ xpᷣm adoꝛauerũt ?

de muneribo oblat xpᷣo:⁊ ð illoꝝ reuerſione
Bermo. x. de baptiſmo xp̃i qũ in ioꝛdane

baptiʒatus fuit a ioanne baptiſlt. bat

a.i.de ↄditõibo baptiſmi q̊ ioes baptiʒa⸗
La. tj. de triplici circumſtantia xpᷣi baptizati
ſcʒ cauſe.loci.et tpis.

a. i, qre xp̃s ↄuerſatus eſt inter hoĩes:? q̃re
nõ ſo duxit auſterã vitã:⁊ curvoluit ieiunare
9. j.de tentatõe xp̃ᷣi.quare.ſ. diabolus ten

„

„

luit tentarit.
La.iij.qualiter xpᷣs ſupauit oẽs diaboli ten⸗

tationes.et de illarũ tentationũ mõ.

72

. SDer mo. xij. de dulciſſimo ſpectaculo traſ

figurationis xpᷣi.

Ca.i.de claritate coꝛꝑis xpᷣi in trãſfiguratõe

Ca.ij.de apparitõe moiſi et helie q cũ xpᷣo re⸗
uerenter loquebananaonnt.
Ca.iij.de equalitate pr̃is ⁊ filij demonſtrata

in voce quã audierũt diſcipuli. è
5 ermo.xiij.de innocentia xpᷣi:in quo cõ
uta

futat blaſphemia eoꝝ qͥ dicũt xpᷣm ſua culpa
iudeis fuiſſe exoſum. “

A.i.de plenitudine gre xrpᷣi: ex qua illiꝰ aa

fulgebat oĩ mũdicia et ſanctitate.

. —

La.ij. ꝙ nõ eſt mirandũ ſi iudei ꝑſecuti ſunt

LCa.iij. de tribo excellentiſſimis ſignis qᷓ ab⸗
gruerũt in baptiſmo xp̃i. l
ermo.xi.de ieiunio:fame:⁊ tentatõe xpᷣi

tauit eũ. qualiter ſibi apparuit.et cur x-pᷣs vo⸗

xpᷣm:qui ſemꝑ malefacere cõſueuerunt.
Aa. iij.ꝙ ſepenumero mali ꝑſequunt᷑ bonos
ꝓpter odiũ et inuidiã:ac ꝓpꝛiũ amoꝛẽ:et ſic in⸗

dei gſecuti ſuntxym. tia crucis
ermo. xiiij.de ſublimitate ⁊ magnitficẽ⸗

La.i.de dignitate crucis q̃ colligi pᷣt ex figu⸗
ris ct reuelatõe atq; inuentõe ipius.

Ca.iij.qualiter crux exaltata fuit dũ xpᷣs in

illa pepẽdit:et deinde tꝑe heraclij imꝑatoꝛis:

et tandẽ exaltabit᷑ in die iudicij. .
Ca.iij.q̃liter adoꝛãda eſt crux in q̃ xpᷣs pepẽ

dit:et alie cruces in ſuo noĩe picte ł fabꝛicate.

Dermo.xv.de amoꝛe xpᷣi exhibito hũano

ghni:qͥ expmit᷑ miſticeĩ euãgelio ſamaritane.

—

La.i.q̃liter xpᷣs ꝑegrinãdo in pauꝑtate ⁊ pe
nalitate:qᷓſiuit hoĩem lapſum.
LCa.ij.q̃li᷑ xpᷣs ex atioꝛe maiĩfeſtaunit hoĩ veri
tatẽ ſũmi boni falſitatẽ mi ⁊ ſublimitatẽ dei
Ca.iij.qualiter xpᷣs ex amoꝛe ↄfirmauit di⸗

ſcipulos vt p̃ᷣdicaren.
Sermo. xvi. ð mirabili reſurrectõe laʒari
a.i.de infirmitate icurabili laʒariꝓpt᷑ quã

miſerũt ſoꝛoꝛes eiꝰ nunciũ quendã ad ieſum
Ca.ij. de moꝛte lazari ⁊ de verb xpᷣi cũ apłis
habitis añq; iuiſſet ad laʒarũ ſuſcitandgun.
a.iij. ꝙ quinq; fuerũt ↄditões oſtendẽtes
certitudinẽ miraculi in reſurrectõe laʒari.
BSerwmo. xvij. de pijſſinm paſſione ſaluato
ris noſtri ieſu xpᷣi. JèGMV
Ca.i. ꝙ vxpᷣs ex ardentiſſimo amoꝛe volens
paſſus eſt:et de volũtatis eius q̃litate.

La.ij. ꝙ paſſio xp̃ᷣi fuit abiectiſſima:rõe loci:

tis: et cõſoꝛtiij. .
La.iij. ꝙ paſſio xpᷣi fuit acerbiſſima ex ꝑte aĩe
et coꝛꝑis ac virginis mattis.

SBSermo. xviij.ð gloſa reſurrectõe ieſu xpi

in ſigno viſibili ignearũ linguarũ.

La.i.ꝙ vi nature ſpũs ſanctꝰ nõ eſt ↄgnoſci

bilis:ſed tm̃ ꝑ reuelationẽ.et q̃liter ſpũs ſan
ctus ẽ deꝰ ꝓcedẽs a pf̃e ⁊ ſilio ipᷣis coeq̃lis.
a.ij.quid ſit miſſio in diuinis. et q̃liter ſpi
ritus ſanct mittit᷑ inuiſibiliter et viſibiliter
et de cõgruitate tꝑis:quo ſpũs ſanctus fuit
datus aplis in ſigno viſibili.

Ca.iij.qꝙ apli faciente ſpiritu ſea ancto loque⸗

bantur varijs linguis:et acceperũt ſciam di⸗

uinarũ rerũ:atq; foꝛtes effecti fuerũt:vt non

timeret illatas penas neq; moꝛtẽ.
Sermo. xxi. de beatitudĩe ſanctoꝝ. In qᷓ
cõfutat᷑ fatnitas hoĩm mundanoꝝ:qͥ nõ cre⸗

dunt aliqͥd de vita futura.

Ca.i.q beatitudo eſt bonũ qð cuncti deſide
rare debent.

a.ij. ꝙ beatitudo cõſiſtit in aĩa:ĩ intellectu

vicz et in volũtate. vite.

Ca. inj. ꝙ beatitudo nõ pᷣt eſſe ĩ bonis pñtis
SDermo. xxij. de gandijs beatoꝝ:qð pue⸗
nide ex viſione dei et dotatione coꝛpoꝝ atq;

habitatõe in celo empireo.
LQa.i.q̃liter eſſentia diuina videri pᷣt ab hoĩe
vel angelo.Et quõ nõ oẽs vidęet illã eq̃liter:

et e;ta ſit ĩ illa viſione iocũditas ⁊ delectatio.
Ca. ij. de oꝛigine dotiũ coꝛpoꝛũ beatoꝝ:⁊ de
nu mero atq; cõditione illarũ. .

,.„

CLa. iij. de celo emnireo in quo cũ leticia in⸗
gentiſſima beati manebũt.

⸗7 „ „

Sermo. xxiij. de eximia nobilitate 2 pꝛe⸗

ſtantia aĩe rõnaiis tã coꝛpoꝛi vnite qᷓ; a coꝑe

ſeparate.

La.i.qͥd ſit aĩa:et quõ nõ eſt coꝛpꝰ: neq; ex ſe

mine cauſata:et ꝙ vna ſola eſt in hole.
Ca.ij.de ꝓductõe aĩe rõnalis:q̃ nõ ab ange⸗

Q ſufficiẽtiſſime hũano generi declarata fuit lo ſʒ a deo ꝓducta ẽ de nihilo.ↄueniẽter vni
Ca.i.qualiter xpᷣi reſurrectio maĩfeſtata fuit ta coꝛpi oꝛganico:de nouo creata et infuſa.
mulieribo deuotis vſitantibw. monumentũ. CLa. iij.ꝙ aia ſeꝑats ẽ immoꝛtalis:⁊ de locis
Ca.ij.qualiter angelꝰam mouit lapidẽ a mo ad q aie trãſferunt᷑:poſtq; exeũt de coꝛꝑib.
numento et ſedebat ſuꝑ illũ:et q;; ↄgrua fuuit Sermo. xxiiij.de ↄceptõeheate marie vix
angeli apparitio. . inis. De qua varie ſunt opiniones doctoꝝ:
Ca.iij. ꝙ mulieres ↄueniẽter fuerũt nuncie licet feſtũ ab eccleſia celebꝛet᷑.
reſurreciõis:q xpᷣm reſuſcitatũ viderunt. Et CLa.i.q; deus ab eterno ↄcepit virginẽ ĩ ſua
cur ſp̃ᷣis de petro facta fuit ſpecialis mentio. mente:oĩbus puris creaturis pꝛeferendã.
BSermo. xix.de aſcenſione ſaluatoꝛis nfrſi CLa.ij.qꝙ angeli a pᷣncipio ſue beatitudis co⸗
ieſu x-i. Inolerut xpᷣm incarnadũ devirgie naſcituꝝ
Ca.i.de dignitate et pᷣeminentia xpᷣi:q̃ notat᷑ Ca.iij.ꝙ beata vᷣgo ſᷣm antiquoꝝ opinionẽ
ꝑ hoc ꝙ ſedet a dextris dei.Et qͥd per dexte⸗ abſq; ſui infamia vel iniuria culpã oꝛiginalẽ
ram ſignificatur.. oötraxit: a qᷓ tñ ſm opinio nẽ modernoꝝ pᷣſer
a.ij. ꝙ aſcenſio xpᷣi ↄgrue celebꝛata eſt re⸗ nata fuit.
ſpectu tpis:pſone:et termini. “ ermo. xxv. de ſancta nobili ? digna na
Ca.iij.qualiter xpᷣs aſcẽdit cũ poteſtate ⁊ ma tiuitate virginis gloꝛioſe.
Ca.i.q beata virgo fuit invtero matris ſan

gnificentia in conſpectu diſcipuloꝝ ſuoꝛũ et
ctificata: ex q̃ ſanctiſicatõe:fomes in ea nullũ
actũ habuit:et ab oĩ peccato fuit pᷣſeruata.

virginis matris. H
Sermo X. de ſpũ ſctõ qͥ miſſus eſt apłlis

2 —

+☛☚ E

ie
.:
o.

curſoꝛe dñi nr̃i ieſu xpᷣi.

Ca.ij. de nobilitate virginis marie deſcripta

ab euãgeliſta mattheo. Et de ↄcoꝛdia mat⸗
thei et luce in hmõi deſcriptõe.

Ca.iij. ꝙ digniſſima fuit natiuitas virginiſ

rõne bonitatis parentũ qbo angelꝰ nũciauit
de illis virginẽ oꝛiundã.
tiſſime. R
Ca.i.ꝙ ſingulariſſima fuit annunciatio vir
ginis:reſpectu dei:angeli:et ipius virginis.
Ca.ij.q̃liter angelꝰ ſalutauit virginẽ. et q̃re
virgo turbata fuit.et de gr̃a virginis copio⸗
ſa:atq; de ſuꝑuentõe ſpũs ſancti in ißam.

CLa. iij. qꝙ ↄceptio xpᷣi fuit miraculoſa rõe vir

Ginis ⁊ tꝑis:atq; inauditi muneris.
Sermo. xxvij.de pꝛiuilegijs maternitatꝭ
virginis marie.
Ca.i.q̃liter xpᷣs traxit totã coꝛpulentã ſubaʒ
a virgine matre oꝑe ſpũs ſancti.⁊ quare xpᷣs
nõ pt dici filius ſpũs ſancti. DðWDðB

TZa.ij q beata vgo fuitvera mater xpi etre

xpᷣs voluit de feĩa naſci.

Dermo.xxviij.ð tribo vᷣtutibo virgis glo
rioſe ↄtẽplandis.in feſto purificatõis eiuſdẽ
La.i.de ꝑpetua virginitate ſancte Marie:q̃
fnit aꝓphetis pᷣnunciata et ab ipᷣa voto ↄfir⸗
mata.et ſꝑ inniolabiliter obſeruata.

Cag.ij.de humilitate virginis ꝓpter quã tri⸗

bus legis cerimonijs ſe ſubiecit.
Ca.iij.de liberalitate virginis q̃ manitfeſtat
in diſpenſatõe muneꝝ ⁊ ↄceſſione filij.atq; ĩ
oẽs eãa inuocãtes beniuola cõdeſcenſione.

„

ginis ſacratiſſine.

Ca.i.de felici trãſitu virginis:et de his q̃ oc
currerũt in illo.

Ca.ij.ꝙ gloꝛia virginis excedit gloꝛiã quo⸗
rumcunq; beatoꝝ angeloꝛũ et hominũ:xpᷣo

dumtaxat excepto.

2 „ 9

a.iij.qualiter pie credere poſſumꝰ et veriſi
militer debemꝰ tenere virginẽ a moꝛtuis re⸗

itatã: beata cũ xpᷣo ĩmoꝛtalitate gaudere.
¶Sermo. xxx.de angelis quoꝛũ ſolẽnitas
in eccleſia celebꝛat᷑ ꝓpter miraculũ qð viſum
fuit in mõte gargao.

Ca.i.qualit᷑ ange

pto coꝛpoꝛe apparere. empireo.

Ca.ij. ꝙ deus ꝓduxit angelos ex tꝑe in celo
Ca.iij.qualiter angeli ad nos mittunt᷑ qͥ ho
mines cuſtodiũt neq; dolent de malis eoꝛũ

quos cuſtodiũt. —M
BSermo. xxxi. de ſancto iohãne baptiſta p⸗

a.i.de quinq; excellẽtijs natiuitatꝭ iohis

ermo. xxvi. de annunciatõe virgĩis bea

g. iij. ꝙ beata virgo dei genitrix eſt dicẽda

Sermo. xxix.de aſſumptõe et exaltatõeyir

nalit anel? ab hole cognoſci pt: qui
eſt ſpiritus incoꝛpoꝛeus:qui tñ pᷣt in aſſum⸗

OOSðG

baptiſte.

Ca.ij. de ſctĩtate io his baptiſte:quã demon⸗

ſtrãt qͥnq; vᷣtutes illiꝰpᷣcipueꝛ ſingulariſfſime

Ca.iij.de quinq; dignitatib qᷓ oſtendunt qᷓ;
ſit ſublimis inter ſanctos iohanes baptiſta.

o doctoꝛe gentiũ.

bus q̃ cõcurrerunt in illo.
Ca.iij.de raptu pauli in quo vidit eſſentiaʒ
dei:et de ↄditionib illius rappuus.
Sermo. xxxiij. de pmatu ſancti petri apo
ſtoli.Et de illius eximijs virtutibus:atq; de
ipᷣius petri et pauli martyrrio.
Ca.i.q beatiſſimꝰ petrus pꝛinceps apoſto⸗
loꝛũ fuitet digniſſimũ caput eccleſie.

ne xpᷣi atq; pnĩa petri.

Ca. ij. de ꝛbiectõe rerũ tempoꝛaliũ ⁊ cõfeſſio

Ca.iij.de martyrio petri et pauli:qʒ cõſide⸗

Sermo. xxxij.de ſancto paulo apło ſum-⸗
. diſcipuloꝛ
Ca.i.qualiter paulus feruebat in ꝑſecutõne
Ca.ij.de cõuerſione pauli et ſeptẽ mirabili⸗

ratur reſpectu tꝑis cauſe et molll.
Semno rrrtide ſancto Andrea apoſto

o fratre ſimonis petri.et in paſſione ſocio.
Ca.i.qualiter ſanctꝰandreas fuit diligẽs cõ

uerſando cũ bonis et audiẽdo verbũ dei:at⸗

q; alijs audita cõmunicando.
Ca.ij.q̃liter beatꝰ
diuit xpᷣo eũ vocanli ſimul cũ petro:qð ſatis
ſtulte quidã auſi ſunt impꝛobaꝛe.
Ca.iij.qualiter beatꝰ andreas iubente egea.

crucis martyrũ paſſus eet. .
Sermo. xxxv. de amoꝛe dulciſſimo domi
ni noſtri ieſu chꝛiſti: quem exhibuit iohanni

†

euangeliſte.

Ca.i.q xpᷣs dilexit iohannẽ amoꝛe pᷣcipuo ⁊

ſm qð homo:et ſᷣm qð deus.Et de differen⸗
ita intenſe iohannẽ dilexit.

Ca. ij. qualiter xpᷣs oſtẽdit amoꝛẽ ſuũ ioban

ni cõuerſando ſecũ familiariter:atq; exaltã⸗
do illũ ⁊ ↄmendando ſibi virginẽ matrẽ.

Ca.iij. qualiter iohannes miraculis clarnit
Et qͥd tenendũ:an ſit moꝛtuus qͥ in celo ba⸗

4

bitat gloꝛioſus. ðð
Sermo xxxvi. de ſancto Jacobo maioꝛe
filio zebedei:et frẽ iohannis euãgeliſte.
Ca.i.qualiter btũs iacobus ſuꝑauit diaboli
cas artes.et quõ pᷣt diabolꝰ humana coꝛpo⸗
ra moleſtare et viſibiliter apparere atq; trãſfi

gurare ſe in angelũ lueis.
La.ij.de felici martyrio beati iacobi ad qðᷣ

cõcurrit ſanitas paralitici et cõuerſio Joſie:
atq; ſepulture miraculoſa diſpoſitio.

Ca.iij.qualiter beatus Jacobus gratioſus
eſt et benignus:his qui imploꝛant eius pa⸗

trocinium.

dreas rõnabiliter obe-

„ D rrrrr.ẽðẽ

tia amoꝛis eiꝰ et petri. Et qᷓ; rõnabiliter xvẽ

N *

¶ Sermo. xxxvij. de ſancto mattheo aplo
ct euangeliſta qͥ xpᷣm ſecutus eſt in obediẽtia
pauꝑtate et patiẽtia. =
La.i.qualiter beatꝰ mattheus obediuit xpᷣo
vocanti. Et quõ in oib obediendũ eſt deo.

et qᷓre obediẽtia ſit hoĩ pᷣſtanda.et de ſeptem

obediẽtie gradibus.
Ca.ij.q̃liter btũs mattheꝰſecutus fuit x-pᷣmĩ
pauptate:q idicta fuit apłis ſub pᷣcepto quã
ipᷣi diligẽter obſeruauerũt etiã mendicãdo.
Cg.iij.q̃liter beatꝰ matcheꝰ ſecutꝰ fuit xpᷣm ĩ
patiẽtia:quã habuit eq̊ aĩo ferendo illatã ſibi
moꝛtẽ:ob quã hirtacꝰ dei iudiciũ nõ euaſit.

Bermo. xxxviij. de btõ thoma aplo:qͥ liczʒ
fuerit ex.xij.vnus:qð ad ſuã gloꝛiã accedit.

tũ inuentꝰ eſt triplici pᷣconio decoꝛatus.
Ca.i.qualiter thamas fuit in fide cõfirmat⸗ꝰ
vidẽdo xpᷣm:vbi declarat᷑ quõ coꝛꝑꝰ gloꝛifi⸗

catũ ſit palpabile:et an thomas xtigit xpᷣm.

Et ſi de eodẽ pᷣt eẽ fides et viſſio.
Ca.ij.ꝗqliter thomas apls pᷣdicauit ppʒlis di⸗
uerſarũ ꝓuiciaꝝ loquẽs ideomata eoꝝ varia
CLa.iij.qualiter beatꝰ thomas apls gloꝛioſo
martyvrio vitã cõſummauaut.
¶ BSermo. xxxix.de ſctõ iacobo dicto iuſtoꝛ
minoꝛe:filio alphei:et frẽ dũi nr̃i ieſu xpi.
La.i.qliter btũs iacobo fuit in iuſticia ⁊ ſan
ctitate ſingularis:tũ ꝓpt& inclinatõʒ nature
tũ /ꝓpter exemplũ xpᷣi: tũ/ꝓpter ſanctificationẽ
in vtero.

CLa. ij. qliter beat iacobo fuit vᷣgo puriſſimꝰ

q carnẽ ſuã moꝛtificauit et oꝛõi aſſiduꝰ fuit.

Ca.iij.qualiter btũs Jacobꝓpterveritatem
quã pᷣdicabat martyrio coꝛonatus eſt.
BSer mo.xl.de laudibo fidei xpᷣiane:q̃ veriſ
ſima ꝓbat᷑. In feſto apłoꝝ philippi et iacobi
recitanhgaunaað⁊ðgs.
Ca.i.ꝙ vera ſit fides xpᷣi:eo ꝙ mundꝰ totus
illã acceptauit:mediãte pꝛedicatõe aploꝝ.

CLa.ij.ꝙ vera eſt fides xpᷣi ex eo ꝙ ꝓ illiꝰ cõ:

tam foꝛti aio tulerunt.

„2

feſſione tot hoĩes et mulieres moꝛtẽ violen⸗

Ca.iij. ꝙ fides xpᷣi vera eſſe ꝓbatur:ex eo

deus uũlã ↄtinuis miraculis magnificat.
Sermo. xli. ſingulari electõe ſancti mat
thie:qᷓ ad aplatum aſſumptus fuiut.
Ca.i.qualiter ꝓter peccatũ deſperatõis Ju

das damnatꝰ fuit.Et cur apli locũ iude vo⸗

lu erũt ſupplere.

La.ij. q̃lit ſinglaris fuitꝛ ſancta:electio mat

thie reſpectu eligentiũ:modi eligẽdi:eclectiq;.

Ca.iij.qualiter beatꝰ matthias pᷣdicauit cõ⸗

ſtanter veritatẽ euangelicã.O b quã marty⸗
rij coꝛonã accepit.

Sermo. xl. de glia bti apli bartholomei
q magna ↄgnoſcit᷑ ex triplici eiꝰ excellẽtia.

Ca.i. qliter beatꝰartholomeus pᷣdicans in
india:idolatriã extinxit.Et de idolatrie diſf⸗
finitione:oꝛiginatõe:et graui offenſione.

Ca.ij.qualit᷑ in albano maioꝛis armenie be⸗

atus bartholomeꝰ paſſus eſt martvriũ:de cu

ius paſſione varia eſt opinio.

*

Ca.iij.q̃liter coꝛpus aplłi cõſeruatũ eſt mira

rabiliter q ꝓiectũ ĩ mari: deuenit ad inſulã
A ippaaritanꝗ. Et inde collectis oſſibi:q̃ a ſa⸗
racenis fuerũt diſpſa delatũ fuit beneuentũ.

Sermo.xliij.ð ſctis aplłis ſimone ⁊ iuda
CLa.i.q liter ſimon et iudas deuicerũt diabo
los.Et vtrũ demones habeãt ſcĩaʒ futuroꝝ
cõtin gentiũ.Et quõ hñt ꝓphetas falſos atq;

qualiter veritatẽ fatent᷑ quã odiunt.

La.ij.qualiter ſimon et iudas deuicerũt ma

gos. Et qᷣ dicunt᷑ magiatq; de dr̃a miraci⸗
loꝛũ dei et ſctõꝝ:a miraculis magox.
Ca.iij.qᷓliter ſimon ⁊ iudas debellarũt põti

ſices idoloꝝ:eligẽtes moꝛi potius q;ᷓ ſtatuã

ſolis adoꝛare.

*

SBSermo. xliiij. de ſacris admirandiſq; ſti⸗

gmatibus ſeraphici franciſ.
Za.. i.qꝙ nõ eſt fictio quicqd ðꝛ de ſtigmatib⸗

Ca.ij.ꝙ ex impꝛeſſione ſtigmatũ triplici pᷣ⸗

rogatiua franciſcus fuit decoꝛatus.
Ca.iij. ꝙ ſtigmata fuerũt impꝛeſſa franciſco
ſatis cõgrue reſpeœtu ꝑſone:loci:et modi.

ermo. xlv.de trib excellẽtijs bũ frãciſci
Ca.i.ꝙ btũs franciſcus fuit miſſus a deo.

——

a.ij.de quinq; pclariſſimis virtutibi q bus

floꝛuit beatus franciſus.
Ca.iij.qliter deꝰ magnificauit ſanctũ franci
ſcum pᷣcipue in quinq; pro gatiuis.

Sermo. xlvi.de ſancto Lodouico oꝛdi⸗
nis minoꝝ ep̃o tholoſano.

a.i.qualiter ſanc/ lodouicus magnificat᷑
ex nobilitate ſueoꝛiginis.

Ca.ij.qualiter ſanctꝰlodouicus ſpꝛeto mun

do ⁊ tꝑali regno:vitã ſpiritualẽ elegit: ꝑma⸗

nens vſq; in finẽ in virginitate.

Ca.iij.q̃liter ſanctꝰ lodouicꝰ migrauit iuue

nis ex hac vita:quẽ iohes.xxij.canoniʒauit.

Sermo. xlvij.de ſancto Thoma de aqui
no oꝛdinis pᷣdicatoꝝ.· “

Ca.i.q̃liter ſanciꝰ thomas fuit doctoꝛ theo⸗
logie:et de ipᷣius theologie ſcie laudibus.
Ca.ij.qualiter doctrina ſancti thomeẽ val⸗
de vtilis:eo q; eſt copioſa facilis et merito ſa
pientibus et inſipientibus grata.

Ca.iij.q̃liter ſctũs thomas nõ ſolũ fuit do⸗
ctus ſʒvirtutibo oꝛnat.· mo feſſoꝛe.

BDermo. xlviij.ð ſancto nicolao famoſiſſi

a. i qualiter beatꝰ nicolaus placuit deo p⸗
pter pꝛudentiã ſpiritualẽ qᷓ ſpꝛeuit terrena et

frãciſci:cũ veritas tãte rei multiplr ↄfirmef.

—

— „ — — — — — ——ʒ——MVN0 —— —⸗ — ———ðẽ

014

re.
16

“

et celeſtia concupiuit.
Ca.ij.qualiter ciuis pauꝑ ex mĩa ſibi a ſctõ
nicolao exhibita tres filias nuptui tradidit.
LCa.iij.qualiter beatꝰ nicolaus obſeruauit
officiũ boni paſtoꝛiſ circa regimẽ aiaꝝ ꝓmo
tus ad eccleſiaſticã dignitatẽ ex volũtate dei
Bermo. xlix. de tribo puilegijs beati ſte⸗
phani ꝓthomartyris.
Ca.i.q̃liter beatꝰ ſtephanus fauente diuina
gra ſuꝑauit ſuꝑbiã:auariciã:et luxuriã.
Ca.ij.qualiter vicit btũs ſtephanꝰ tria pᷣlia
in quoꝝ q̊libet affuit ſibi diuinũ auxiliũ.

Ca.iij.qre btũs ſtephanus ðꝛ pꝛimus mar⸗

tvyr:et qualiter multis miraculis coꝛuſcauit.

Bermo.l.de innocentib occiſis ab hero

de aſcalonita.

La.i.qualiter ioſeph monente angelo fugit

cũ ieſu et virgine matre in egyplu.
Ca.ij.de dr̃a herodis aſcalonite et alioꝝ qui
ſic vocati ſunt.et de ipᷣius herodis ſeuitia.

Ca.iij.ꝙ innocẽtes patiendo ꝓ xpᷣo merue

runt decoꝛari coꝛona martyrij.
Sermo⸗li⸗ de beato Heoꝛgio martyre:q
0

ꝛtis fuit in bello:ferali:tꝑaluet paſſionali.

Ca.i.q̃liter beatꝰ geoꝛgius miles fuit ſtren⸗
nuus.Et an ſit licitũ militare.Atq; de.xij. cõ
ditionibo quas hr̃e debẽt qͥ volũt laudabili⸗
ter militiã exercere.

a.ij. qualiter draco eſt aĩal terribile.et qu?
beatus geoꝛgius occiſo dracone cõuertit po

pulũ ad fidẽ xvi.
Ca.iij.qualiter beatus geoꝛ gius foꝛti aĩo tu

lit ſeuiſſimos cruciatus:et tandẽ capitis ob⸗

truncatione martyr effectus eſt.

BSermo. lij. de beato marco euangeliſta.

Ca.i.q̃liter beatꝰ ma rcuſ multos pplłos viui

ficauit euangeliũ ſcribendo:pꝛedicãdo ⁊ ob⸗ M
La. iij.dc auſtera penitẽtia hieronimli.

ſeruando.
Ca.ij.q̃liter beatꝰ marcus ↄꝑat᷑ leoni ꝓpter

magnanimitatẽ:quã hʒ in tolerãtia marty⸗

rij.et de diuinis ↄſolatõib ſibi factis.
Ca.iij.de gratitudie leonis ꝑ exempla decla
rata:in qua ſibi beatꝰ marcus aſſimilat᷑ cuiꝰ
pᷣſidio reſpublica venetoꝛũ ſuſtentat᷑: eiuſq;
gloꝛ ia in dies auget᷑.

„77

tes deſcribit. QJUMVU
a.i.de gẽte ⁊ pr̃ia ac exercitio bi luce.atq;
ꝗq̃liter ad medicos ẽ recurrẽdũ:qͥ ĩfirmos ad
ↄfeſſionẽ ĩducere tenẽt᷑:⁊ de ſalario medicoꝝ
Ca.ij.de virtutib ſancti luce in q̊ͥ nullũ pec
catũ moꝛtale fuit poſt cõuerſionẽ ad chꝛiſtũ.
qm̃ in eo erat ſpiritus ſanctus.

ſimo lumine eccleſie ſancte dei.

re ſacri oꝛdinis pᷣdicatoꝝ. latus
CLa.i.qualiter ſanctꝰ dñicus fuit multiplicit᷑

Ca.iij. ;tũ pfuit eccleſie dei beatꝰ lucas ſcri

bendo euangeliũ:ad qð induxerũt eũ vo lun

tas diuina:vtilitaſ eccie:⁊ falſitas hereticoꝝ

¶ Sermo. liiij. de brõ laurẽtio martyre:qͥ ꝓ

batus a deo triplici igne:inuentꝰ eſt ſine ini
quita.. ’.
Ca.i.qualiter beatꝰ laurẽtius examinatꝰ fu⸗

it igne diuini amoꝛis:et de ꝑfectione diuine

dilectõis ⁊ magnitudine illiꝰ pᷣcepti:atq; de

inductiuis ad amoꝛẽ deii.

Ca.ij. qualiter beatus laurentiꝰ pbatus fuit

igne ꝓximalis miſeratõnis.Et an poſſit ele⸗
moſyna dari abſq; charitate.Et ſi fieri pᷣt de

illicite acqͥſitis.Et quõ coꝛꝑalis elemoſyna
pᷣt cauſare ſpiritualẽ effecud.

Ca. iij. qualiter btũs laurentis examinatꝰ eſt
igne tyrannice ꝑſecutionis. Et de eius grf=a

cõſtantia atq; gloꝛia. ⸗

Sermo. lv. de ſancto Auguſtino pclariſ⸗

CLa.i.de ↄuerſione bti auguſtini.et de his q̃

induxerunt eum ad hereſim.et de erroꝛibus

manicheoum.
La.ij.de hu mili penitẽtia.⁊ ſingulari doctri
na atq; integritate vite beati auguſtini.

CLa.piij.de miraculis ⁊ trãſlatõe coꝛꝑis beati

auguſtin.
¶ SDermo. vi. de beato Hieronimo: qͥ glo⸗
riam in gentẽ adeptis eſt/ ꝓpter ſciam.patien

tiã.et penitentiã.

Ca.i.ꝗqliter ſcia hieronimi fuit a mgris cum
docẽtibo cauſata.et ꝙ ſił cũ illa habuit ſciazʒ

infuſaʒ. Et q̃liter alios doctoꝛes ſuꝑauit in

noticia diuerſorũ ideomatũ ⁊ multitudinis
hiſtoꝛiarũ.Et in vtili ac ꝑneceſſaria ſcriptu

re ſancte tranſlatñde.
Ca.ij.de patiẽtia h ieronimi.

gloꝛioſiſſimo monachoꝝ.
CLa.i.quot modis accipit᷑ religio. Et de ma

BSermo. lvij. de ſancto Benedicto patre

eſt religio ſancti benedicti.

ſpũs ꝓphetie:atq; cõmotio mundxi.

Ca.inj.de felici tranſitu pr̃is benedicti qͥ diẽ
ſui obit? p̃dixit. Et de mira ipᷣiꝰ deuotõe.Et

—

te eiꝰ gla fuit duoba monachis reuelata.

Sermo. lviij. de ſancto Dñico inſtituto⸗
reuelatus.

Ca.ij. de ſeptẽ pᷣcipuis virtutib ſci dñici.
Ca.iij.de ſeptẽ pꝛiuilegijs in q bus deꝰ ſub⸗

“V

limem fecit beatũ dominiciũ.

gnificentijs religionis. Et quantũ exaltata

La.ij.qualiter ſanctꝰ benedictus fuit in ſan
CLititate ꝑfectus:qð oſtendũt eius miracula.⁊
Sermo. liij. de beato luca euãgeliſta:qͥ vt Z
bos vel vitulꝰ figurat᷑:eo ꝙ a ſacerdotio in⸗
cipit zacharie et xpᷣi genealogiã ꝑ ſacerdo⸗

¶ Sermo. lix. de ſancto Vincentio docto⸗
re eximio:ac celeberrimo:famoſiſſimoq; pᷣdi
catoꝛe oꝛdinis pꝛedicatoꝝ.
LCa.j.q beatus vincentius fuit idoneus ad
pᷣdicandũ.tũ qꝛ gratia dei fuit ĩ illo.tũ/pter
ſcĩam.tũ etiã ꝓpter ſanctitatẽ vite.
Ca.ij.de ſingulari excelleti
ati vincenti.

a.iij. q; fructuoſa fuit pdicatio bii vincẽtij

in ꝓuerſione pctõꝝ:⁊ baptiʒatõne infideliũ.
BSermo. x. De coꝛona ſancti petri marty
ris oꝛdinis pꝛedicatoꝝ. .

Ca.j.qꝙ coꝛona beati petri martyris longeß
cioſioꝛ fuit q́; quoꝛũcunq; imperatoꝝ ⁊ regia

Et de ipᷣa aurcola.

a. ij q beatus petrus triplici aureola coꝛo

natur eo ꝙ fuit vir vo:pᷣdicatoꝛ:et martyr.
LCa.iij.de miraculis q bus claru it beatus pe

cmrus martyr:in vita:in moꝛte: et poſt moꝛtẽ.
BSermò.lxxi.De ſancto Ambꝛoſio docto⸗

re ſancte eccleſie. E pᷣo mediolanenſi.

ctitati quinq; ꝑſonarũ digniſſimarũ veteris
teſtamenti. ambꝛoſij.

LCa.ij. de qui

diſſime ſanctitas beati anbꝛoſij.

Sermo.lxij. De ſctõ Antonio abbate qͥ
diaboli tentamenta cũ dei adiutoꝛio viriliter

. *

dam dubijs tentationis.

7

Ca.ij.de quattuoꝛ modis tentatõnis:qͥbus

diabol? conatus eſt anto niũ ſuperare.
LCa. iij. de ꝗttuoꝛ excellẽtiſſimis pᷣrogatiuis

Ca.i.qualit᷑ beat? gregoꝛiꝰ oppoſuit liberali

tatẽ vicio auaricie:et q̃liter libalitas ẽ virtꝰ

cuiꝰ officiũ ẽ donare. et quõ eſt ꝑs iuſticie.

Za i · qualiter beatus gregoꝛi ppter liberali
tatẽ expoſuit pecunias ad ↄſtrueda monaſte

ria:ad releuãdas neceſſitates pauperũ.

Ca.iij.qualit᷑ deꝰ retribuit ſancto gregoꝛio
rce GCcoſeſſoꝛis.
Bermo. lxiiij. De mia ſancti Hartini
Ca.i.de ↄmendatõe mĩe:et de his q̃ nos in⸗-

abundantẽ mercedẽ.

ducũt ad illã:in qᷓ pꝛomptiſſimꝰ fuit beatus
martinus. SMMM

Ca.ij. qualiter deꝰ exaltauit beatũ martinũ:
Ca.iij.ꝙ deus aſſumpſit ad gloꝛiã ſuã hea

tũ martinũ:qͥ pᷣnunciauit diẽ obitus ſui ſibi
diuinitus reuelatũ.

*

Bermo. xv. de ſancta Ratherina virgine

et martyre ſponſa xpᷣi pdilecta.

a pᷣdicationis be

Ca. j. q ſanetitas btĩ ambꝛoſij aſſimilat᷑ ſan

nq; pꝛecipuis virtutibus ſancti
Ea.·iij. ꝙ quinq; modis manisfeſtata eſt luci

Ca. .q diabolus tẽtauit antoniũ: de qbuſ⸗

Bermo. lxiij. De liberalitate ſancti Gꝛe⸗

Ca.i.q̃liter beata katherina mũda fuit ab in

fidelitate:a luxuria:et a ſuꝑbia.
La.ij. de ſapia ſancte Ratherine:cui non po
tuerũt reſiſtere quinquaginta doctiſſimiviri
quos ad fidẽ cõuertit.
CLa.iij.de patientia ſancte Ratherine et glo⸗

—

rioſo martyrio eius.

¶ Sermo. lxvi. de fide ſctẽ Cecilie virginis
et martyris:ob quã xpᷣs eã ſuã ſponſaʒ fecit.

La.i.q; maxime cõmendan da eſt beata ceci⸗

—

lia:eo ꝙ habuit fidẽ:q virtus eſt prima in oꝛ⸗

dine aliarũ virtutũ.
La.ij. ꝗqᷓliter fides btẽ cecilie fuit appꝛobata.
CLa.iij.qu aliter fides cecilie fuit inſtr̃m vt fi
des xpᷣi defenderet᷑ triplici martyrrio.
Sermo. lxvij. de fide inuictiſſima btẽ lu⸗
cie virginis ſiracuſanae.
La.i.qualiter fides infuſa fui
cie a deo:et quõ meritoꝛiũ eſt credere:et ꝙ fi⸗
des infoꝛmis ſit donũ dei.
Z.A.ij.qualiter fides beate lucie fuit roboꝛa⸗

ta et magnificata triplici ſolenni miraculo.

Ca.iij.qliter btã lucia voluitꝓ fide xpᷣi per
martyrij tolerantiã vitã pñtem ↄſummare.
Germo. xviij. de ſancta Amicicia.

La.i.qꝙ oẽs ſancti et phi gloꝛioſe de amici⸗

cia loquuntur.

.„ *

La.ij. de triplici amicicia:falſa:mala:et vera

a.:iij.de ſignis oditionib vere amicie.

Sermo. xix. de beatiſſimo cõfeſſoꝛe anto
nio paduano de oꝛdine minox.
Ca.i.qu aliter beatꝰ antonius zelo martyrij/

ſuccenſus trãſijt de religione canonicoꝝ re⸗
gulariũ bii Auguſtini ad religionẽ minoꝝ.
La.ij. de pꝛedicatõe beati antonij qͥ ſciaʒ ha
buit nõ ſolũ acquiſitã ſed infuaam.

Ca.iij. qꝙ; deus gloꝛificauit ſanctũ antoniũ

per reuelationẽ moꝛtis eiꝰ et canoniʒationẽ

atq; frequentẽ exauditionc: illoꝝ q inuociat

Sermo. lxx. de ſancta katherina de ſenia

tercij oꝛdinis ſancti dñiic .
Ca.i.qꝙ nõ dʒ aliqͥs exiſtimare ĩpoſſibilia fo

re illa q̃ de btã Katherina dicunt᷑.cũ deꝰ młti

plicit᷑ ma gnificarevoluerit etiã femineũ ſexũ

CLa. ij. de ſeptẽ pᷣcipuis ⁊ ſingulariſſimisvir
tutibus:qbus floꝛuit beata katherina.
La.iij.qᷓliter deꝰ ſublimauit btãm katheri⸗
nãa:ſeptẽ gratioſis ⁊ admirãdis pᷣrogatiuis.
Berm de ſancto Bernardino.

Finit feliciter tabula Sermonũ in hoc vo⸗
lumine cõtentoꝛum ·

t aĩe beate Lu

1

— —

S,S

£

☛ £

—
E

S A

—

cipit pꝛima pars ſermonũ de laudibus ſan⸗
cctoꝛum ſcm fratrẽ Robertũ caraeolũ de Li
ac oꝛdinis minoꝝ:Epᷣm Aquinateñ.
Bermo pꝛimus de laudibo altiſſimi dei:
cuins excellentiã nobis declarãt pᷣcipue tria
noĩa quib eum noĩare ſolemus.

NOn gloꝛietur

ſapiens in ſapiẽtia ſua: nec

diues in diuitijs ſuis. Sʒ
in hoc gloꝛiet᷑ qͥ gloꝛiatur
ſcire et noſſe me. Dei viuẽ⸗
goꝛiginaliter Hieremie ca.

»

ix. Quoniã def⸗ e
ſui creatoꝛis:abundauit iniquitas multoꝛũ
et malitia excreuit ſuꝑ terrã. Multiplicant᷑
in dies nephandiſſima ſcelera:hoꝛrenda vi⸗

cia et indomabilia incoꝛrigibiliaq;ʒ peccataꝰ
Ois quippe caro videt᷑ iam viam ſuã coꝛru

piſſe.Et dum ad ſingulos hoĩm ſtatus va⸗
riaq; ſtudia cõſpicimus:rariſſimos inueni⸗
mus qui iuſte:recte:pure:ſimpliciter:et mun
de agant. Vbiq; dolus:vbiq; fraus:vbiq; ſi
mulatio.vbiq; pꝛiuatus amoꝛ:vbiq; cupidi
tas:vbiq; ambitio:vbiq; deniq; ignominia

et turpitudo. Que ꝓfecto nõ eſſent ſi deũ an
te mentis oculos vellemꝰ habere. Iccirco in

hoc ſermone de ipo altiſſimo deo aliqua ex⸗
plicabimꝰ q bus humana coꝛda excitent᷑ ad

ipᷣm colendũ:amandũ:timendũ:atq; deſide⸗

randũ. In hoc ſiquidẽ ſtat vera ſapiẽtia vt
pie veneremur deũ pᷣceptaq; illius diligẽter
ſeruemus. Ad hoc vero inducimur dũ ocu⸗
los mentis erigimus ad cõtemplandã excel

ſam maieſtatẽ eius. Hanc aũt vnuſqͥſq; cõſi

derare põt ex noibus que generaliter de deo

cõſueuerunt dici.Qua de re et ip̃a nos noĩia

ꝑſcrutari ſtudebimus vt ꝑ illa ad agnoſcen
dum deum et dñm noſtrũ facile pducamur.
Bunt itaq; tria pꝛincipalia noĩa qbus deuſ
noĩatur a nobis:que illiꝰ pᷣeminentiã et ma⸗

gnitudinẽ expꝛimunt.
¶ Pꝛimũ eſt nomẽ timoꝛis:ipᷣm eſt deus.
SBocom eſt nomẽ amoꝛis:illud eſt pater.
¶Terciũ eſt nomẽ honoꝛis:hoc eſt dña.
AQualiter deus benedictus eſt notabilis
enã pluribo noibus:et de ſcripturis tã huma

men deus. Lapitulum pꝛimũ.
NRiimũ nomẽ quo deus noĩatur a no
is eſt nomen timoꝛis:ipᷣm eſt deus.
MVNam fm Iſidoꝛũ.x.ethimologiarũ

7

¶ In nomine domini noſtri iein chꝛiſti yn libꝛo. Deus dicitura theos qð eſt timoꝛ qꝛ ti

foꝛtis in ſoꝛtitudĩe ſua: nec

erũt hoĩes a vera cognitöe

Et Exo.iij.capi.E

nis qᷓ; diuinis in quibug expꝛimitur hoc no⸗

moꝛ ſit colentibo eũ. Ded qꝛ pleriq; inſani t
ſtulti qñq; dicere nõ foꝛmidãt:vbi eſt deus:

gqual is eſt:quis illũ vidit:qð nomẽ eius: dsG
üli debemꝰ:et ſimilia. Ideo ad eoꝝ doman⸗
dam ꝑfidiã pꝛauitatẽq; confundendã tria in
hacꝑte dubia declaramus.

¶ Rꝛimũ vtrũ deus ſit noĩabilis a nobis.
Scõoͤm vtru de ſit noiabil pluriba noibj.

Cerciũ vtrũ hoc nomẽ des inueniat᷑ i ſrrn·

pturis expꝛeſſum. ¶ Pꝛo pꝛimi dubij clario

re intelligẽtia poſſet qͥs arguere ꝙ deus a no

bis noĩari non põt. Nã dicit Ariſto. in li. de
cauſis. Pꝛima cauſa ſupꝑioꝛ eſt omni narra⸗

tione.Et Aug'. in li.de verbis dñi ait. De⸗
us eſt ineffabilis qꝛ nõ pᷣt fari. Et diony ſiꝰ
in li.de diuinis noĩbus inquit.Deũ neq; di=.
cere neq; intelligere poſſ bile eſt. Et iterũ ibi⸗
dem. Dei neq; nomen eſt:neq; verbũ:neq; rõö
neq; opinio:neq; fantaſma. Ex qͥb ↄcludi
videt᷑ ꝙ deũ nullꝰnoĩare poſſit. Sʒ ↄtrarin
aptiſſime cõpꝛobat᷑:tũ qꝛ ipᷣe dioniſius libꝛi
edidit de diuinis noĩb:tum etiã qꝛ de noĩe

dei multa in ſcripturis tradunt᷑. VUñ Gene.

iiij. ca. ſcribit᷑. Deth natus eſt filius quẽ vo⸗.
cauit Enos et iſte cepit inuocare nomẽ dñnit.
gonng qui ſum hoc no
men mihi in eternum eſt. Et.xv.ca. O mni⸗
potens nomen eius. Et.xx.ca. Nõ aſſumes
nomẽ dei tui in vanũ. Et ¶eui.xix.ca. Hõ
ꝑiurabis in noĩe meo.Et ps.viij. Dñe důũĩũõ
noſter ẽ;ᷓ admirabile eſt nomẽ tuũ in vniuer

ſa terra. Et pᷣs.xlv. Notus in iudea deus: in

iſrael magnũ nomẽ eiꝰ.Etpᷣs.xlvij. Scoðm
nomẽ tuũ deus ita et laus tua in fines terre.
Et pᷣs.lxxxiij. Cognoſcat qꝛ nomẽ tibi deꝰ.
Etps.cx. Sanctũ ⁊ terribile nomẽ eius. Et
pᷣs.cxiiij. Non nobis dñne nõ nobis:ſed noi

tuo da gloꝛiã. Et ꝓuer.xviij. ca. Turris foꝛ2ꝛ

tiſſima nomẽ dñi.Et E ſa.xlij.ca. Ego dñs
hoc eſt nomẽ meũ.Et Hiere.xx.ca. Magnꝰ
es tu:et magnũ nomẽ tuũ.Et.xxxij.ca.Dns
exercituũ nomẽ eius.Et Amos.ix.ca. Dñs
nomen eius. Et.C. de ſum. tri.et fid. ca.l.ij.
Summi dei nomẽ vbiq; celebꝛet᷑. Et. C.de
tranſac.l.ſi quis maioꝛ. Inuocato dei omni
potentis noĩe. Ita ⁊ in pleriſq; locis nomen
dei frequẽter expꝛimit᷑. Ex quo videt᷑ ꝙ no⸗

minari poſſit. ¶ Ad hanc dubietatẽ amouẽ

Bonauen. in pꝛimo diſ. xxij.
ſicut intelligere dicit᷑ dupliciter:ita ⁊ no⸗
minabile. Nam intelligere vno mõ dicit᷑ ꝑ
perfectã cõpꝛehenſionẽ. Alio mõ ꝑ ſemiple⸗
nam cognitionẽ. Sic noĩabile vno mõ dici⸗
tur per perfectã expꝛeſſionẽ. Alio modo per
a i

èòM

ſemiplenã narrationẽ. Si ergo dicat᷑ noĩabi

le pꝛimo mõ ſic.ſicut deus ſibi ſoli eſt intelli⸗
ibilis:ita effabilis et noĩabilis noĩe:qð ipᷣe
cit verbo: qð ipᷣe nouit. Sicut itaq; nobis
eſt incõpꝛehenſibilis:ita et innoĩabilis.Et

mõ intelligende ſunt auctoꝛuates ad pꝛimã
partẽ inducte. Si vero accipiamꝰ noĩabile

ſm qualemcũq; narrationẽ. Sic quẽadmo⸗
dum deus eſt nobis cognoſcibilis:ita et no

minabilis. Et qͥ melius cognoſcit:meliꝰ no⸗

minat. Vñ expꝛeſſius noĩat fidelis ⁊ ſcriptu
ra que fidei ſuffragat᷑ vt ſcriptura ſacra q; rõ
naturalis vel phia. Cõcoꝛdat his Chomas
pꝛima ꝑte.q.xiij.cuius verba ſunt iſta. De⸗
cundũ ꝙ aliqͥd a nobis intellectu ↄgnoſci pᷣt
ſic a nobis põt noĩari cũ ergo deus cogno⸗
ſcatur a nobis ex creaturis:ſic poterit noĩa⸗

ri nõ tũ ita ꝙ nomẽſi ignificãs ipᷣm expꝛimat
diu inã eſſentiã ſᷣm ꝙ eſt. Sicut boc nomen
homo:expꝛimat ſua ſignificatõe eſſentiã ho⸗

minis ſᷣ m ꝙ eſt. Significat enĩ eius diffini

tionẽ declarantẽ eſſentiã eiꝰ. Ratio enĩ quã
ſignificat nomẽ eſt eiꝰ diffinitio:vt dicit Ari

ſto. iiij. metaphyſice. Dicit᷑ ergo deus nõ ha
bere nomẽ: vel eſſe ſupꝛa narrationẽ.qꝛ eſſen
tia eius eſt ſupꝛa id qð de eo intelligimus et
voce ſignificamus. Rorꝰ vero in ſuo pᷣmo
Di. xxij.inqͥt. licet viatoꝛ nõ poſſit diſtin⸗
cte cognoſcere diuinã eſſentiã põt nihilomi⸗
nus illã noĩare aliquo noiĩe diſtincte eã ſigni

ficante:reuelato vel impoſito ſiue ab angelo

ſiue ab ipſo deo. ſicut ptz de noĩe dei thetra⸗
gramaton:qð ſcᷣm rabi Moyſes ſignificat
ſolã eſſentiã diuinã cũ intrinſecis ſuis ꝓpꝛie⸗
tatibus.Et licet quidã putẽt in hoc Scotũ

cõtradicere tã dño Bonauenture: qᷓ; ſancto

Thome. Ego tñ aliud ſentio:qm̃ doctoꝛes il

li pclariſſimi de noĩe dei loquunt᷑ qd viribꝰ

ingenij et vi nature adinueniri põt. Doctoꝛ
vexo ſubtilis extendit ſead nomẽ qð vel an⸗

gelus vel deus ipᷣe nobis reuelauerũt.¶ De

cundũ dubiũ erat:vtrum deus noĩari poſſit
pluribo noibus.Ad qð rñũdet Ricar.de me⸗
dia villa.di.xxij.pꝛimi libꝛi.ꝙ ſic.nã quedã
noĩa ſignificant deũ ſ̃m ſe:quedã in cõpara
tione ad cregturas. Nominũ autẽ ſignifican
tiũ deũ ſᷣm ſe.Queda ſignificant eſſentiam.
Quedã ꝑſonas. Quedam notiones. Noĩa q̃
ſignificant eſſentiã: plura ſunt:q;uis diuina
eſſentia ſit ſumme ſimplex tñ ꝓpter infinitatẽ
ꝑfectionis ſue:et noſtri intellectus debilitatẽ
nõpᷣt homo illã perfectionẽ vnico conceptu
expꝛimere:ſed de illa foꝛmat plures ↄceptꝰ.

Et nihilominus ſi de illa foꝛmaret cõceptus

ſine fine nunq; ꝑ illos conceptus expꝛimeret

eam perfecte. Facit aũt intellectus noſter ali
um cõceptum de diuina perfectione ſub ra⸗

tione qua potentia: alium ſub ratione quaꝰ-
ſapientia:et ſic de alijs attributis. Unde q;
uis plurima nomia dicta de deo ſignificent
rem eandẽ:tñ ullãſigniſicant ſub diuerſis ro⸗
nibus:et a d iuerſis rõnibo imponunt᷑. Ideo

talia noĩa nõ ſunt ſinonima:qꝛ noĩa ſinoni⸗
ma ſola voce differũt. Noĩa inſuꝑ que ſigni⸗
ficant pſonas plurificant᷑: qꝛ plures ſunt ꝑ⸗
ſone diuine. ſic et noĩa que ſignificant notio

nes.ſᷣm Bonauen. in bꝛeuiloquio. Relatio⸗
nes in diuinis ſunt quattuoꝛ.ſ.paternitas:fi
liatio:ſpiratio: ꝓceſſio. Hotiones vero ſunt
relatõnes pᷣdictoꝛũ cũ in naſcibilitate: noi=a

que ſignit icãt deũ in cõparatione ad creatu⸗
ras plurificant᷑ Quia ſᷣm dioniſiũ ca.vl.de
diuinis noĩbus.Deũ per creaturas triplici⸗
ter cognoſcimus. Aut ꝑ ablationẽ cõditio⸗

——

ut ꝑ ſupereminentiã cõditionũ perfectarũ

aut per cauſalitatẽ creaturarũ. Et ſcõm hoc

deum tripliciter nominamus.Illa vero no⸗
mina quibus noĩamus deũ remouendo plu
rificantur:quia plures ſunt cõditiones im⸗
perfecte in creaturis quas noĩiando a deo re

mouemus. Quarũ vna eſt finitas:quã remo

uemus cũ dicimuſ.Deus eſt infinitus. Alia
eſt creatura:quã remouemus cum dicimus.
Deus eſt increatus. Similiter dicimus de⸗
um immenſum:qꝛ ſine menſura.incoꝛrupti⸗
bilem: quia ſine coꝛruptõe. immoꝛtalẽ:quia
vita eſt ſine defectu moꝛtis.incoꝛpoꝛeũ:quia
ſine coꝛpoꝛali materia. Noĩa autẽ quib no⸗
minamus deũ ſibi attribuendo ſupeminen⸗
tes cõditiones q̃ ſunt in creaturis:plurificãt᷑
ſ̃m ꝙ ſunt plures ꝑfecte ↄditões ĩ creaturꝭ qᷣ
ꝑ ſupereminentiã deo attribuuni: ſicut ſunt
lux:vita:bonitas:et ſic de alijs. Hoĩa etiam
quibus noĩamus deũ ſub rõne qua eſt cauſa
creaturarũ:plura ſunt:ſ m ꝙ creature referũ⸗

tur ad ipᷣm ſub alia et alia habitudine cauſe.

Referunt᷑ enĩ ad ipᷣm vt ad cauſam efficientẽ
ſui eſſe. et ſic noĩatur creatoꝛi et ad cauſam ex
emplarẽ:et ſic dicit᷑ exemplar.et ad cauſam fi
nalẽ:et ſicvocat᷑ finis. ODagnus itaq; de eſt

ℳ₰

et excelſus valde:cui tãta noĩa cõpetũt q nos

inſtruunt vt cõtemplemur eũ ſuꝑ oĩia exiſten⸗
tẽ ſuperantẽq; oẽm intellectũ cuiuſlibet crea

ture. ¶ erciũ dubiũ fuit vtrũ hoc nomen

deus inueniat᷑ in ſcripturis expꝛeſſum. Pꝛo
quo audiende ſunt voces oĩm ſcnpturarũ:
tam diuinarũ q; humanarũ:in qbus ꝓphete:
atriarche:apoſtoli:euãgeliſte:doctoꝛes:im⸗

ꝑatoꝛeſiphiloſophi:medici:aſtrologi:? po ete⸗

um imperfectarũ q̃ reperiunt᷑ in creaturis.

Men
cum
fiteh
bn

nit
fut
a.

len
cun
ſe
min
ſir

„

1

ns.
n bor
wo
Jeob
e
den
A.½
„ .
3
Cnus.
s de⸗

e

hoc nomen deus in auribo omnium ſonant:

cum eximia laude.Ergo incipiamus a vete

ri teſtamento et ſequamur ea que ponunt᷑ in
nouo.Deinde q̃ a pꝛenominatis tanguntur.
Scribit᷑ nãq; Benef.i.ca. In pᷣncipio crea
uit deus celũ et terrã. Eodẽ ca. Dixit deus:
fiat lux.Etiterũ. Uidit deus lucẽ ꝙ eſſet bo
na.Et ibidẽ ſepius repetit᷑. Dixit quoq; de⸗
us.Dixit vero deus. Et.iij.ca. Dixit ſerpẽs
ad mulierẽ. Cur pᷣcepit vobis deus ne come

deretis ex omni ligno ꝑadiſi.Eodẽ ca. No⸗

cauit dñs deꝰ adã.Et.v.ca.Hiceſt liber ge⸗
nerationis adã in die qua creauit deus ho⸗
minẽ.Et.vi.ca.Dixitq; deus:nõ ꝑmanebit
ſpiritus meus in hoĩe in eternũ:qꝛ caro eſt.
Et.ix.ca. Benedixitq; deos noe et fuijs eiꝰ:
dixitq; ad eos. creſcite ⁊ multiplicamini.Et
xv.ca. Credidit abꝛaã deo:et reputatũ eſt ei
ad iuſticiã. Et.xvij.ca.Ego ſum deus oĩpo
tens:ambola coꝛã me. Et.xviij.ca. Nunqͥd
deo eſt quicq; difficile.et.xxij.ca. Tẽtauit de
us abꝛaã.eodẽ loco. Venerũt ad locũ quem

oſtenderat ei deus.et.xxvij.ca.Det tibi deus

de roꝛe celi.⁊.xxviij.ca.Deus omnipotẽs be
nedicat tibi:et creſcere te faciat atq; multipli
cet.eodẽ ca. Nõ eſt hic aliud niſi domꝰ dei ⁊
poꝛta celi.ct.xxx.c.Exaudiuit deꝰ pᷣces eiꝰ.ſ.
Lie. eodẽ ca. Dixit Rachel.abſtulit deus ob
pꝛobꝛiũ meum.et.xxxv.ca:Apparuit Jacob
deus cum fu garet fratrẽ ſuũ.eodẽ ca. Ego
ſum deus oĩpotens creſce et multiplicare. et
xl.ca.dixit ioſeph. Nunqͥd nõ dei eſt interp⸗
tatio.et.xli.ca.O ſtẽdit tibi deus oĩa q̃ locutꝰ
es.et.xlviij.ca. Dixit iacob. En ego moꝛioꝛ:
ct deus erit vobiſcũ.Et exo.ij.ca.dixit moy⸗
ſes. Deus pr̃is mei:adiutoꝛ meꝰ eruit me de
manu pharaonis.et.iij.ca.dixit deus. Ego
ſum deꝰ pr̃is tui:deus abꝛaã:deꝰ iſaac.eodẽ
ca.dixit moyſes. Dens patrũ noſtroꝝ miſit
me ad vos.et.v.ca. Deus hebꝛeoꝝ vocauit
nos vt eamus viã triũ dierũ in ſolitudinẽ et
ſacrificemus dño deo nr̃o.et.vi.ca.ait dñs.
Scietis ꝙ ego ſum dñs deus veſter. et. xv.

ca.ſcribit᷑. Iſte deus meus:et gloꝛificabo eũ

de pr̃is mei ⁊ exaltabo eũ.et.xviij.ca. Eſto

ꝓpo in his q̃ ad deũ ſunt.et.xx.ca.Ego ſum

dññs deus tuus:qui eduxi te de terra egipti:⁊
de doms ſeruitutis.eodẽ ca. Vt ꝓbaret vos
venit deus. et. xxiiij.ca. Dñatoꝛ dñe deus:
miſericoꝛs et clemẽs.Et ¶eui.xi.ca. Cuſto⸗
dite oĩa q̃ ſcripſi:vt ſim vr deꝰ.et.xviij. Ego
dñs deus veſter:cuſtodite leges meas.et.xix
ca. Sanctificaminiꝛ eſtote ſancti:qꝛ ego ſan
ctus ſum:dñs deus vr̃.et.xxiiij.ca. Homo
qͥ maledixerit deo ſuo poꝛtabit peccatũ ſuũ.

et. xxvi. ca. Ambulabo inter vos ? ero veſter

deus. Et nume. xvi.ca. Foꝛtiſſime deus ſpi⸗

rituũ vniuerſe carnis nũ vno peccãte cõtra

oẽs ira tua deſeuiet.et.xxiij.ca. Nõ eſt deus

quaſi hõ vt mentiat᷑.Et Deutro.iij.ca. Neq;
eni eſt alius de vel in celo vel in terra. qͥ poſ

ſit facere oꝑa tua:et cõꝑari foꝛtitudini tue. et

iiij.ca. Nõ eſt aliq̃ natio tã grãdis q̃ habeat
deoſappꝛopinquates ſib i:ſicut adeſt nob de
us nr.et.vi.c. Diliges dñm deũ tuũ.eodẽ ca.
Hõ tẽtabis dñm deũ tuũ.et.vij.c. Populus

ſanctus es dño deo tuo.et.viij.ca. O bſerua

et caue ne qñ obliuiſcaris dñi dei tui.et.x.ca.

Dñi dei tui celũ eſt et celi celoꝝ:et oĩa q̃ in eo
ſunt.eodẽ ca.Deus noſter ipᷣe eſt deus deoꝝ
et dñs dñantium deus magn et potẽs ⁊ ter
ribilis.et.xiij.c.Dñm deũ veſtrũ ſequimini?
ipᷣm timete.et.xiiij.c.Filij eſtote dm dei ve⸗
ſtri. et.xviij.c. Perfectus eris et abſq; macu⸗
la coꝛã dño deo tuo.et.xxiij.c.Cũ votũ voue

ris dño deo tuo:nõ tardabiſ reddere.et.x xxij
ca. Deus fidelis et abſq;vlla iniquitate:iuſtꝰ
et rectus.Et Joſue.ij.c.Oñs eni deꝰ noſter

ipe eſt deus in celo ſurſum:et ĩ terra deoꝛſuʒ
Et Judicũ.vi.ca.Ego deusveſter nõ timea
tis deos amoꝛreoꝝ.Et.i. Regũ.ca.ij. Deus
ſcientiarũ dñs ẽ. et.vi.c.Auxiliatꝰ eſt nobis
dey. et. ix.ca. Eſt vir dei in ciuitate hac.et.ij.
Regũ.xiiij.ca. Nõ vult deus perire aiam. et
xxij.ca. Quis foꝛtis pᷣter deũ noſtrũ. Et.iij.
Regũ.iiij.ca.Dedit q̊ʒ deus ſapientiã Sa⸗
lomoni et pꝛudentiã multã nimis et latitudi
nẽ coꝛdis.Et.iiij. Re.v.c.Ponunt᷑ verba re
gis iſrael:nunqd deus ſum ego vt occidere
poſſim et viuificare. eodẽ ca. ſcribit᷑ ꝙ dixit
naaman. Vere ſcio ꝙ nõ ſit alius deus ĩ vni
uerſa terra:niſi tm̃ deꝰ iſrael.Et.i. Paralip.
xvij.ca. Dixit natan ad dauid. Oiĩa qᷓ in coꝛ
de tuo ſunt fac:deus enĩ tecũ eſt. Et.ij. Para
lippo.xxy.c.dicit. Dei eſt adiunare ⁊ in fugã
vertere. Et.i.Eſdre.i.ca.Cyrus rex ꝑpſarũ re
tulit.Oĩa regna terre dedit mihi dñs deus

celi. Et thobie. vi.ca. ſcribunt᷑ verba angeli
ad Thobiã loquẽtis.O ſtendã inqͥt tibi que
ſunt qbus pᷣualere pᷣt demoniũ:hi nãq; ſunt

qui ↄiugiũ ita ſuſcipiũt vt deũ a ſeet ſua mẽ

te excludant. Et Judith.xiiij.ca. Achioꝛ vi⸗

dens virtutẽ quã fecit deus iſrael:relicte gen

tilitatis ritu credidit deo. Et Job. xxiij.ca.
Deus molliuit coꝛ meu et omnipotẽs cõtur

bauit me. Et in pᷣs.iiij. Cũ inuocarẽ exaudi
uit me deus. et. vij. Oñe deus meus in te ſi pe⸗

raui.et.ix. Pꝛopter qð irritauit impius deũ.

et.xvij.Deus meus adiutoꝛ meus⁊ ſperabo

in eũ.et.xviij.Celi enarrãt gloꝛiã dei.et.xxiiij

a H

Domü dei iacob. et. vi. c.
bant:ſanctꝰ:ſcũs:ſcũs dñs deus ſabaoth. et

Vibera deus iſraelex oĩbus tribulationibꝰ
ſuis.et.xli. Quemadmodũ deſiderat ceruus
ad fontes aquarũ:ita deſiderat aĩa mea ad te
deus. et. xlij. Quia tu es deus foꝛtitudo mea⸗

et. xliij. Deus auribo nr̃is audiuimꝰ.et.xliiij
Pꝛopterea vnxit te deus deus tuus.et.xlv.
Deus refu giũ nr̃m et virt.et.xlvi.O ẽs gen
tes plaudite manibo:iubilate deo in voce ex⸗
ultatõis. eodẽ pᷣs. Am̃ rex oĩs terre deꝰ:pſal
lite ſapiẽter.et.xlvij. Hic eſt deus nð in eter⸗

nũüi:et in ſeculũ ſeculi.et.xlix. Deuſdeoꝝ dñs

locutus eſt. et. l. Oiſerere mei d eus ſᷣm ma

gnã miam tuã.et lij.Deus de celo ꝓſpexit ſu

per filios hoĩm.et.liij. Deus in noĩe tuo ſal⸗
uũ me fac.et.lxxx.Deus docuiſti me a iuuẽtu
te mea.et.lxxij.qᷓ; donus iſrael deus his qͥ re⸗
cto ſunt coꝛde.et.lxxvi. Viderũt te aqᷓ̃ deus:
viderunt te aque et timuerũt ⁊ turbate ſunt

abyſſi. et. xxxij. De? qͥs ſilis eſt tibi.⁊.lxxxiiij

Audiã qͥd in me loquat᷑ dñs deus.et.lxxxv.

Magnus es tu et faciẽs mirabilia:tu es deꝰ

ſolus.Et Ecci.i.ca.Oĩs ſapĩa a dño deo eſt
et.ij.ca. Fili accedẽs ad ſeruitutẽ dei:ſta ĩ iu⸗
ſticia et in timoꝛe.et.iij.ca.Qui timet deũ ho
noꝛat parẽtes.et.vij.ca. Nõ te iuſtifices ante
deũ.et.x.ca. Perdit deug memoꝛiã ſuꝑboꝝ.
et.xv.ca. Deus ab initiõ conſtituit hoĩem.et
xlv.c. Delectus deo ⁊ hoĩb:moyſes.Et Sa
pientie.i.ca.Deus moꝛtẽ nõ facit. Et Eſaie
ij.ca. Venite aſcendamꝰ ad montẽ dñi:ct ad
Seraphin clama⸗

xl.ca. Cõſolamini ↄſolamini ꝓple meꝰ: dicit
deus noſter. Et Hiere.iij.c. Vere ĩ dño deo
nðr̃o ſalus iſrael.Et Danieł.i.c.Dedit aũt ðᷣs
danieli gratiã in ↄſpcũ pncipis eunuchoꝛũ.
et. ij. ca. Daniel bñdixit deo celi.et.iij.ca. Am
bulabãt in medio flamme:laudãtes ⁊ bñdicẽ
tes deũ. Et.xi.ca.Aduerſus deũ deoꝝ loque
tur. et.xiij.c. Deus eterne qͥ abſcõditoꝝ es co
gnitoꝛ.Et O ſee.xxij.c.Deũ abſq; me neſcies
Et Jone.iiij.ca. Tu es deus clemẽs et miſe⸗
ricoꝛs.Et michee.vi.ca.Curuabo genu deo
excelſo. Et pme Petri.v.ca.Deus oĩs gratie
vocauit nos in eternã gloꝛiã ſuã.et eodẽ ca.
Humiliamini ſub potenti manu dei.Et ad
NRo. i.ca. Cũ deũ cognouiſſent:nõ ſicut deũ
gloꝛificauerũt.et.viij.ca. Si deus ꝓ nobis
ds ↄtra nos.Et.i.ad coꝛinth.xiiij.ca. Nõ eſt
diſſenſionis deus:ſed pacis.Et.ij. ad coꝛin.
⁊.ca. Nõ enĩ qͥ ſeipᷣm cõmendat ille ꝓbatꝰ eſt
ſed quẽ deꝰ cõmendat. Et ad ephe.ij.ca. De⸗ꝰ
diues eſt in mĩa. et ad Philip.ij.c. Deus ex⸗
altauit illũ. et. i. ad Theſſalo.v.ca.Deus pa⸗

is ſanctificet vos. et Actuũ.v. ca. Obedire

4

opoꝛtet deo.et.xviij.ca. Inueni aram in qua

ſcriptũ erat:ignoto deo.et Apocalł.i.ca. Sl
gnificauit deus q̃ opoꝛtet fieri cito.et.vij.ca.

AVidi alterũ angelũ aſcendentẽ ab oꝛtu ſolis
habentẽ ſignum dei vini.et. xiiij. ca. Timete

deũ et date illi gloꝛiã et honoꝛẽ.et.xxi.c. Ab
ſterget deꝰ oẽm lachꝛymã ab oculis eoꝝ. Et
Johãnes pᷣme ſue cononice ca.i. Deũ nemo
vidit vnq;.Et in ſuo euãgelio.i.c. Nerbum
erat apud deũ.et.viij.c.Qui ex deo eſt verba
dei audit.et.iij.ca.Sic deus dilexit mundũ.
et Math. v. c. Beati mundo coꝛde:qm̃ ipſi
deũ videbũt.et.vi.ca. Nõ poteſtis deo ſenri⸗
re et mãmone.eodẽ c.Pꝛimũ q̃rue regnũ dei.

et.xix.ca.O uos deꝰ cõiunxit hõ nõ ſeꝑat. et

xxij.c. Reddite q̃ ſunt ceſaris ceſari:et q̃ ſunt
dei deo. et Luce.i.c.QOõð enĩ ex te naſcet᷑ ſan⸗
ctũ:vocabit᷑ filius dei.et.vij.ca.Deus viſita
uit plebẽ ſuã.et.xviij.ca.Deus/pitiꝰ eſto mi
tʒi peccatoꝛi.et Caſſiodoꝛꝰ ſuꝑ pſalmũ. Ma
gnus deus et laudabilis nimis. Deus inqͥt
eſt virtus inexplicabilis:pietas incõpꝛehen

ſibilis: ſapĩa ineffabilis:cuiꝰ vera diffinitio

*

eſt finẽ in ſuis laudibs nõ habere. Et Boet.
in li.de trinitate.Deus eſt pulcherrimũ:foꝛ⸗
tiſſimũq; vere vnũ in quo nullꝰ numerꝰ:nul⸗
lum ĩ eo aliud pᷣterq; id qð eſt.et Anſel.in ꝓ⸗
ſologion. Deus eſt pulchꝛitudo q̃ nõ videt᷑
odoꝛ qͥ olfactu nõ ꝑcipit᷑ſapoꝛ qͥ nõ ↄgnoſci
tur:bonitas q̃ nõ ſentit᷑. Et Augꝰ.in li.de li
bero arbitrio. Deus eſt quo nihil ſuꝑius eſſe
cõſtat eternus incõmutabilis.et in li.de ve⸗
ra religione. Deꝰ eſt incõmutabilis natura:

pꝛima vita:pꝛima eſſentia⸗ pꝛima ſubſtantia.
C. de vete. iur̃.enu.
l.i.inquit.Deo auctoꝛe:et noſtrũ gubernãte
imperiũ bella feliciter ꝑagimus et pacẽ deco
ramus:⁊ ſtatum reipublice ſuſtentamus.Et

Et Juſtinianꝰ imꝑatoꝛ.

C. de off i. pfec. pᷣtoꝛio.aphꝛice.l.i. Dultas
quidẽ et antea a deo ꝓmeruimus largitates:

et innumerabilia eiꝰ circa nos beneficia cõfi
temur. Et. C. de rebo creditis.et iureiurã.l.i.
Juriſiurandi ↄtẽpta religio ſatis deũ hʒ vl⸗

toꝛẽ.et.ff.de legiby.l.ij. ſcribit᷑. Oĩs lex inuen

tio et domũ dei eſt. Et ideo habes in epiſto⸗

la Inter claras.C. de ſumma trinita. et fide

catho. Et in ꝓemio inſtituti.et. C. ne faius

ꝓ patre.in auten. habita.et.C. de iudeis.l.iu

deis.et.C. de raptoꝛibo virginũ.l.raptoꝛes.

et. f. de iureiurando.l.ait p̃toꝛ.et. C. de epi⸗
ſco. et cleri.l.deo nobis.et in auten.vt nõ lu⸗

xurientur ↄtra naturã.et in auten.de manda

tis pꝛincipũ.in..opoꝛtet.et in anten.de fið.
inſtrumen. in. 5. cũ igit᷑.et in auten. de q̃ſtoꝛe
in pꝛincipio.Et ſibilla heretica:cuius verba

futon
Gaͤm

bitc

Din

Xil
ſum

uii

nüſe
cno
ſuioꝛ
gom
cllun
gn
ein
ſg⸗
cguͤn
ön

ſu⸗
i

lun/
ſilibt
deimi
rte
ſepeno
aAbn
nomd⸗
nom

Pine

1
1 9
Aman
Sir⸗
hoin.
bno⸗
deop.
denso
Gor
e
oe
ab
leck.
Gcke
oee
müͤg⸗
toe
ahce
ir
oin
ſaln
vene

4

mminqar
daS
rnſolis
a Diner
uic A
lgedn. Et
Deänme
Uoabun
octyohe
MImoni.
Weqnioi
odeoſenn⸗
engnüdei.
oͤ ſeat e
nic jſunt
naſcckſun⸗
Nas viin
dwbchoni
Mami Dr
8. Das n⸗
8 icinrin
W Mun
be
1ai
oonntt
no.
Gin lde!
liuginsch
nm.. de
Plis um.

nuũ ſemꝑ viuẽs.et rex Auicẽna in ꝓlogo
canonis. In pꝛimis deo grãs agamꝰ:ſicut

ponit Lactantius li. pꝛimo diuinarũ inſti⸗
tutionũ.ita loquit᷑. VUnus deus q vnꝰ eſt iſ⸗
qʒ; ampliſſimus increatꝰ. Et plato ĩ thimeo.
Pcerffectus et purgatus hinc exiens habita⸗
bit cũ deo.Et vt Hiero.aſſerit ſuꝑ pᷣmo ca.

Daniel. Hic dixit fabꝛicatoꝛẽ mũdi deũ.et

Ariſto. in pmo de celo et mũdo.Oẽs quidẽ
ſummũ locũ deo tribuũt:et greci et barbari.

7„

et ĩ.xij.metaphi. Dicimꝰ deũ aĩal ſempiter⸗

ſui oꝛdinis celſitudo ⁊ bñficij ipius multitu
do meret᷑.et in eodẽ ꝓlogo.Si mihi deꝰ au
xiliatus fuerit:et hũc cõfirm auero libꝛũ:ad⸗
dam poſtea in vno libꝛo Anthĩdotariũ. Et
idẽ in pꝛima fen.pᷣmi libꝛi canonis.doctrĩa
iij.ca.ij.de cõplexionibus mẽbꝛoꝝ.Deꝰ cui⸗
q; aĩali ⁊ cuiq; mẽbꝛo donauit ex cõplexione
qð magis meret᷑. Et Galienꝰ medicoꝝ pn⸗
eps: ſuꝑ pᷣma ꝑticula ꝓnoſticoꝝ hypocatꝭ
ò inuenimꝰhypocratẽ dicere ĩ aliq̃ libꝛoꝝ
ſuoꝝ:ꝙ deus bñdictus et ſublimis cauſaſſet
aliquã egritudinẽ.et Raſis ĩ ꝓlogo libꝛi ad
Almanſoꝛiũ regẽ. Regi almanſoꝛio cuiꝰ vi⸗
tam ꝓlonget deus. et Damaſcenꝰ in plogo

ſui libꝛi.de ↄſolatione medicinarũ. In noĩe

dei miſericoꝛdis cuius noĩatu ſermo recepit

gratiã et doctrina ꝑfectionẽ. et idẽ in plogo
ſue pꝛactice. Sanat ſolus languoꝛes deus
et Albumaſar in ſuo introductoꝛio in aſtro⸗

nomiã. Deus eſt mouẽſ oĩa immobilis:cuiꝰ

nomẽ eſt benedictũ et exaltatũ exaltatõe ma⸗

xima.Et Seneca in tragedijs. Sequit᷑ ſu⸗

erbos victoꝛ a tergo deꝰ.et ad ¶ucillũ. NHi
hil deo clauſum eſt. et O uidius in li. de arte
amandi. Flectit᷑ iratus voce rogãte deus.et
Sirvxtus pitagoꝛicus in ſentetijs.Cogitatio
hoim nõ latet deũ.et Cicero in libꝛo de legi⸗

bus. Nihil eſt pᷣſtantius deo.et li.de natura

deoꝝ. Nulli eſt nature obedies aut ſubiect

deus:oẽm ergo regit ipᷣe naturã. et iterũ ibi.

Copꝛehende aio:et ꝓpone añ oculos deũ.etĩ
codẽ.Quid eſſe pᷣt in rerũ natura hoĩe meliꝰ

In eo enĩ ſolo eſt rõ qua nihil pᷣt eſſe pᷣſtanti
us.Eſſe aũt hoĩem q nihil in oĩ mũdo meli
us eſſe q;ᷓ ſe putet deſipiẽtis arrogãtie eſt.Er
go eſt aliqͥd meliꝰ:eſt ergo ꝓfecto deꝰ. Quid
amodo audebũt dicere curioſi:an tantoꝝ vi
roꝛũ quoꝝ teſtimonia retulimꝰ:ſnĩa inanis
eſt. O ſtulti et tardi coꝛde ad credendũ.O ce

ci peccatoꝛes:et inimici dei. O maligne men
tes iniquoꝝ exꝑgiſcimini et intuemini eũ qͥ
oia cõdidit: oibus pᷣeſt:et nos ꝑdere põt atq;

ſaluare. Sed qͥ illũ nõ timẽt:nõ diligũt neq;
venerant᷑:ſtatim inflatis bucchiſ mihi detra

go ſui

ritualis.et ſic dici

hunt ſic loquenti. Supꝑflua inquiunt ac tu⸗
mida eſt tanta pᷣcedens turba auctoꝛitatũ de
deo:cũ eum agnoſcamꝰ:cõfiteamurq; creato

rẽ celi et terre:viſibiliũ oĩm et inuiſibiliũ.O

infelix eſt hoꝝ cõditio tom dũ cõpletũ ex⸗

perimur id qð apls ſcribit ad Titũ.i.ca. Cõ
fitent ſe noſſe deũ:factis aũt negãẽt.
deus vocat᷑ pater noſter in quo oſten⸗
ditur eius benignitas q̃ nos allicit ad eũ di⸗
ligendum. Capitulũ ſecundũ.
cundũ nomẽ quo deus noĩiat᷑a no
bis ẽ nomẽ amoꝛis:illud ẽ pater Mi
Irg res ꝓfecto:qꝙ ille qͥ condidit celũ et
terrã et oĩa q̃ in eis ſunt:dignet᷑ a nobis ver
niculis pater appellari. Nos tñ ipᷣrꝰ filij dei
eſſe refugimus dũ magis hec infima vilia at
qʒ terrena:qᷓ; ißm ſummũ bonũ diligimus.

O bid ipᷣe cõquerit᷑ dicens Eſa.i.ca.Filios

enutriui et exaltaui:ipᷣi aũt ſpꝛeuerũt me. Ve
runtñ vt ad tãti pr̃is dilectionẽ coꝛda inflam
mentur humana: de ipᷣa paternitate tres cõſi

deratões faciemus.

Zercia ſignificationis.
ꝛima cõſidemtio dicit᷑ diſtinctõis in qᷓ
bet: ꝙ patres et multiplici
untur. Ham “”èMBẽg
ꝛimus dicitur carnalis.
ecundus ſpiritualis.
Tercius ſacramentalis.
uartus infernalis.
¶Muintus ce is. — W
mus pater dicit᷑ carnalis:aut rõne im
diate generatiõis:de quo dicit᷑ Exo.xx.c.
Honoꝛa patrẽ tuũ.Aut rõne oꝛiginis. et ſic

oẽs aui:paui:aitaui:tritaui dicunt᷑ pr̃eſ. Añ

Hiero. ſuꝑ Danielẽ aſſerit de Balthaſar 4
vocat patrẽ NHabuchodonoſoꝛ. vt ſcribitur
Daniel.v.ca. nõ facit erroꝛẽ ſcientibo ſcri
pture ſancte ↄſuetudinẽ:qua paui oẽs ⁊ ma
ioꝛes patres vocant᷑. Nã ſᷣm Beroſum chal
deum:et Joſephum Habuchodonoſoꝛ re⸗

gnauit annis quadra gintatrib:cui ſucceſſit

filius qͥ vocatus eſt Euilmeridach.huic ſuc

ceſſit fil dictus Hegliſar.qᷓ̃ moꝛtuo regna⸗
uit filius eiꝰ Laboꝛſodoc.huius filius fuit

Balthaſar.Et nihilominꝰ ipᷣe dicebat Da⸗

nieli. Tu es daniel de filijs captiuitatis iu⸗
da:quẽ adduxit egPare meꝰ.ſ. Nabucho⸗

donoſoꝛ de iudea.

Secũdus patereſt ſpi⸗
pater qlibet ſacerdos.vt
patet. xcvi.di.c.qͥs dubitet.vbi dicit. Quis
dubitet ſacerdotes chꝛiſti regũ oĩm et princi
pum pf̃ es et magiſtros cenſeri.¶ Eſt inſuꝑ
3 iH

pater ſpiritualis ſacerdos qui audit cõfeſſio
nes: ſicut ptʒz. xxx.q.i.c.oẽs. Similiter q eru
dit ⁊ docet aliquos vocat᷑ pater. Hinc macro

bius in plogo ſuꝑ ſomniũ Scipionis.Eu⸗
ſtachiũ diſcipulũ filiũ vocat.Et Paulus ad
BGBala.iiij.ca.dicit.Filioli:quos iterũ ꝑturio
donec xpᷣs firmet᷑ invobis.

epᷣus cõfirmans:et quicũq; alius tenẽs ĩ ba⸗
ptiſmo vel ↄfirmatõe illũ qͥ baptizat᷑ aut cõ⸗

firmat᷑. Pꝛobant᷑ iſta.xxx.q.i.c.ad limina.S.

filia. Et.xxx.q.iij.c.ita.Et de conſe.di.iiij.c.

vos ante oia. Et extra de cognatõe ſpiritua⸗

li.c.vlu. Qð populis ẽ declarandũ ꝓpter eos

qui falſo tenẽt ſacerdotẽ baptiʒantẽ nõ fieri

cõpatrẽ.¶ Quartus eſt pater infernalis.hic
eſt diabolꝰ pater iniquoꝝ.De quo dicit Am

ꝛ0. xxij. q. v. c. cauete frẽs. O ẽs qͥ amant mẽYæ

daciũ filij ſũt diaboli. Et dũs ieſus dicebat
indeis Jo.viij.ca. Vos ex pf̃e diabolo eſtis:
et deſideria pr̃is veſtri facitis.¶ Quint? eſt
pater celeſtials qui eſt deꝰ bñdictus:de quo

clarũ eſt ꝙ ſic noiatur. Vñ E ſa. xiij.c. ſcribi
tur. Tu dñe pater noſter ⁊ redemptoꝛ noſter

Et Jere.iij.ca. Voca me pater meus.et.xxxi
ca. Yactus ſum iſraeli pałgr. Et Malach. ij.
ca. Nunqͥd non pater vnls oĩm noſtrũ.Et
Mat. v. ca. Pater tuus qui videt in abſcõdi
to:reddet tibi.Et iteꝝ ibi.Sitis filij patris
veſtri qui ſolẽ ſuũ oꝛiri facit ſuꝑ bonos ⁊ ma
los.Et.x.c. Nõ enĩ vos eſtis qui loquimini
ſed ſpiritꝰ patris veſtri qui loquit᷑ in vobis.
et.xxiij.ca. AUnus eſt enĩ pater veſter qͥ in ce⸗
lis eſt. Et Luc.vi.ca.Eſtote miſericoꝛdes ſi
cut et pater veſter celeſtis miſericoꝛs eſt. Et
Matthei.vi.ca. Cũ oꝛaueritis dicite:pater
noſter qͥ es in celis⁊c̃. Et.i.ad Coꝛint.viij.c.

Vnus eſt de pater ex quo oĩa.Et de hoc ita

loquit᷑. Mirgił.in pᷣmo Eneiõ. At pater oĩ⸗

potens ſpelũcis addidit atris.Eti.x.At pa⸗

ter oĩpotens rerũ:cui ſumma poteſtas.Et in
pmo Geoꝛgicoꝝ.Ter pater extructos:deie⸗
cit fulmine mõtes.Et Oꝛatius odda ſecũda
Jam ſatis terris niuis atq; dire grãdina mi
ſit pater. Et rubente dextra ſacras iaculat᷑ ar
ces.Terruit vrbem terruit gentes. Scribit
Oꝛoſius ꝙ; Pyrrhus rex epirotarũ:qͥ in au

xiliũ tarentinoꝝ venit:fretus viribo theſſalie

ac macedonie totiuſq; grecie:dũ in pꝛima pu
gna in campania Aaleriũ leuiniũ cõſulem.
omnẽq;ʒ quaſi exercitũ romanoꝝ deuiciſſet:
cum extraq; ꝑte multi fuiſſent interfecti:atq;
numerus occiſoꝝ ex ꝑte Pyrrhi pᷣgrandis

fuiſſet:poſt habitã illã victoꝛiã:affixit titnlũ illo. Secundũ d ubiũ fuit:vtꝝ hoc nomẽ

pater ꝑ pꝛius dicatur in deo reſpectu filij:

in tẽplo Jouis:in quo ita ſcriptũ erat. Qui

ter ſacramẽtalis:is eſt ſacerdos baptiſans et

ante hac inuicti fuereviri pater optime olym
pi. Hos ego in pugna vici:et ab eis vicuus
ſum. Cum redargueret᷑ a ſuis qꝛ ſe victũ faet
batur. Rñdit ſi rurſus ſunili mõvincã:reuer
tar ſine militibo in epirũ.Ecce itaq; ꝙ apud
oẽs nationes de deo nomẽ patris ꝓclamat.

Sed dũ iſta tractamꝰ opus eſt vt in hac ꝑte
trig dubia diſputemmgs.
Pꝛim vtrũ ſit vna paternitas filij dei et

Hecundũ vtrũ hoc nomen pater ꝑ pꝛeius

.

r.,

dicat᷑ in deo reſpectu filij ab eterno geniti. q;
reſi eenn hois et creature.

ꝛo declaratõe pꝛimi dubi .
unt. ꝙ filij dei et creature nõ ſit vna paterni⸗

tas:ſed diuerſa. Pꝛ ima qꝛ vbi ſunt diuerſe

relatões oppoſite ibi diuerſa rõ paternitatis.

Sced in paternitate qua deꝰ eſt pater filij ab
eterno geniti: et qui eſt pater creature ſunt di
uerſe relatões oppoſite.ergo diuerſa rõ pater
nitatis. Relatio enĩ qua refert᷑ pater ad fiiũ
eſt increata.illa qua ad creaturã creata. ⸗
q;videt᷑ hec paternitas ſit alia ab illa. e
cundo arguit᷑.qꝛ vbi ſunt diuerſi reſpectus

paternitatis:ibi diuerſe paternitates. Sed
alio reſpectu eſt deus pr filij:alio reſpectu eſt
pater creature. Nã vt dicit gloſa Auguſ.ſuꝑ
illoverbo Johannis.xx.capitulo.Aſcendo
ad patrem meum et patrem veſtrum: meum
natura: veſtrum vero gratia. Ergo. alia eſt
aternitas filij et alia creature. Reſpõdet ad
oc Alex.de ales in tercio ſumme.ꝙ in rela⸗

tione qua deus eſt pater filij:et pater craatu⸗-

re tria ſunt cõſideranda.ſ. Pꝛincipiũ:termi⸗

nũi:et modus. Pꝛincipiũ eſt pater. Termini

ſunt filius dei et creatura. Mogus deus eſt

pater filij ꝑſonaliter et pater creature eſſentia

liter. Licet ergo termini huius relatõis plu⸗
rificent᷑ et modus ſit dinerſus. tñ pꝛincipiũ
eſt vnũ nõ diuerſum nec plurificatũ. Unde
Aug'. li. de trinitate ait. Pater dicit᷑ pꝛinci⸗
ium filij:qꝛ genuit eũ:et pꝛincipiũ ſpiritus

ſancti:qꝛ ſpũs ſanctus eſt donũ eius:et pꝛin⸗

cipiũ creature:quia creauit eam. Et tñ/ꝓpter

has diuerſas rõnes nõ multiplicat᷑ rõ pꝛinci
pij. Ergo cũ dicit᷑ pater filij et pater creatu⸗
re:nõ multiplicabit᷑ ratio patris reſpectu fi⸗

lij et reſpectu rõnalis creature. Et ſic ſolutuzʒ

eſt pꝛimũ argumentũ.Ad ſea ecundũ dicit Ale

xan.qꝙ gratia ⁊ natura faciũt diſtinctionenõ

ex pte illiuſ a quo:ſed ex ꝑte eoꝝ que ſunt ab

erciũ cur in diuinis maternũ nomen ta

dubij pleriq; argu⸗

ſeſpett
*
quod
lende
ſuope
totar⸗
uator
milit
olax
noma
leoni⸗
hoiei
Npor
ſimii
foͤpate
omeal
anrt
Ventn
ſonſ
inal
ittin
fato
hale/
fonabt
aOn
kofmi
lincins
Aiaiin
Naſi
go
ſepp⸗
GS
mune
homen
hiumg
ſtpern
ſennat
alurrep
spare
ioſater
lenirch
lnDoe
Nliein
Gha
icſen
Gurden
hporn
dun
nlug
enlpd
Uige
Göpan
liment

uoln
8picns
üſene
Areuer
S ead
hmat.
indane

füüdeig

raptis
ogenia;

nomenn

noang⸗
1puemni⸗
A dinate
mimns.
Nerfün do
meſamdi
Kianöpa
u f
iaen e
ithens
ünn
uerou⸗
nüem
Tanuni
gdaock
Urcſenit
inn
ai Gni⸗
ici no⸗
h ſinins
nollgult
Etng
troen
0 nn⸗
nſonſ/
ſcolunh
inic

reſpeetu hominie et creature. ¶ Et ad hoc

reſpondet Tho.i.parte.q.xxxiij.ꝙ ſic. Nã
quod eternũ eſt pꝛius eſt tꝑali. Ab eterno au
tem deꝰ eſt pater filij ⁊ ex tꝑe p̃ creature. In

ſuꝑ per pꝛius dicit᷑ nomẽ de illo in q̃ ſaluat

tota ratio noĩs perfecte qᷓᷓ de illo in quo ſal⸗
uatur ſᷣm aliquid.De hoc ſiquidẽ dicit᷑ ꝑ ſi⸗
militudinẽ ad illud in quo ꝑfecte ſaluat᷑.qꝛ
oĩa ꝑfecta ſumunt᷑ a ꝑfectis. Inde eſt ꝙ hoc
nomẽ leo ꝑ pꝛius dicit᷑ de aĩali in quo tota rõ
leonis ſaluat᷑:qð ꝓpꝛie dicit᷑ leo:qᷓ; de aliquo
hoĩe in quo inuenit᷑ aliquid de rõne leonis.
vtputa audacia vel foꝛtitudo:de hoc nãq; ꝑ
ſimilitudinẽ dicit᷑manifeſtũ eſt aũt q; ꝑfecta
rõ paternitatis et filiationis inuenit᷑ in deo
patre et in deo filio:quia patris et filij eſtvna
natura et gloꝛia:in creatura vero filiatio in⸗
uenitur reſpectu dei nõ ſᷣm ꝑfectã rõem:cum
non ſit vna natura creatoꝛis et creature. ſed
ſm aliquã ſimilitudinẽ q̃ quãto ꝑfectioꝛ fiee
rit:tãto ꝓpinquius accedit adverã filiatõnis
rationẽ.Dicit᷑ autẽ deus al icuius creature
pater ꝓpter ſimilitudinẽeveſtigij tm̃:vtpote ir

rõnabiliũ creaturarũ.ſᷣm illud Job.xxxviij.

ca. Quis eſt pluuie pater aut qͥs genuit ſtel⸗
las roꝛis. Alicuiꝰ etiã dicit᷑ pater ꝓpter ſimi
litudinẽ imaginis:et ſic dicit᷑ pater hominũ
Alicuius pater vocat᷑ ſᷣm ſimilitudinẽ gra⸗
tie:et ſic homo dicit᷑ filius dei adoptiuꝰ ſᷣm
ꝙ oꝛdinat᷑ ad hereditatẽ eterne gloꝛie.Qua⸗
re ꝑ pꝛiuſ dicit᷑ pater reſpectu filij quẽ ſibi co
equalẽ genuit:q; reſpectu alicuius creature.
Ses ↄtra iſta poſſet quis ita arguere.Cõ
mune ſ̃m intellectũ eſt pꝛius ꝓpꝛio.ſed hoc
nomen pater ſᷣm ꝙ ꝑſonaliter ſumit᷑:eſt pꝛo⸗
pꝛium ꝑſone patris reſpectu ꝑſone:et patris
reſpectu ꝑſone filij. Scðm ve ro ꝙ ſumitur
eſſentialiter eſt cõmune toti trinitati:et ſic di⸗
citur reſpectu creature. nã toti trinitati dici
mus pater noſter. Ergo ſequit᷑ ꝙ pꝛincipali
us pater dicat᷑ reſpectu creature qᷓ;ᷓ filij coe⸗
terni ⁊ cõſubſtantialis. Soluit hoc argumẽ
tum Tho. vbi. S. cõia abſolute dicta vᷣm
oꝛdinẽ intellectus noſtri ſunt pꝛioꝛa qᷓ; ꝓpꝛia
qꝛ includunt᷑ in intellectu ꝓpꝛioꝝ ſed nõ ecõ
uerſo. In intellectu enĩ ꝑſone patris intelli⸗

gitur deus:ſed nõ cõuertit᷑. Cõmunia vero ᷓ

impoꝛtant reſpectũ ad creaturã:per poſteri
dicunt᷑ qᷓ; pꝛia que impoꝛtant reſpectus ꝑſo
nales.qꝛ pſona ꝓcedens in diuinis ꝓcedit
vt pꝛincipiũ ꝓductionis creaturarũ. Sicut
enĩ verbũ cõceptum in mente artificis ꝑ pꝛi⸗
us intelligit᷑ pcedere ab artifice qᷓ; artificiatũ
qð ꝓducitur ad ſi imilitud inẽ verbi cõcepti
in mente.Ita ꝑ pꝛius ꝓcedit filius a patre qᷓ;

creatura de qua nomen filiationis dicit m
ꝙ aliqd ꝑticipat de ſimilitudine filij. ¶ er
cium dubiũ fuit:cur in diuinis nomẽ mater

num tacet᷑:paternuʒ vero expꝛimit᷑. Ad hoc

ita dicit důs Bonauen. di. v. pꝛimi libꝛi.ĩ de
claratõne littere: vbi allegat Anſel.in pſolo⸗
gion. pᷣncipiũ maternũ pᷣexigit aliud pn⸗
cipium pꝛius.qꝛ mater eſt pꝛincipiũ paſſiuũ:
et omne tale mouet᷑ ab alio.ergo ante ipᷣm eſt
pꝛincipiũ aliud:Om̃ ergo pꝛincipiũ genera
tionis filij in diuinis eſt pꝛimũ:et eſt purum
actuale. Ideo nullo mõ tranſſfertur maternũ
pꝛincipiũ ad diuina.Dicta ſunt hec de filio
dei yt agnoſcamus q; benignuſ eſt pater eiꝰ
qui hoĩes tanti dignos facit honoꝛis:vt fi⸗
lios etiã ipos habeat:et ſi nõ ſᷣm veritatẽ na⸗
ture:ſm t aliquã ſimilitudinẽ vel ꝑticipatio
nem. ¶ GBecunda cõſideratio de paternitate

dei:dicitur rõnis:in qua perſcrutari debemꝰ

qualiter deus dicit᷑ pater noſter quintuplici
ratione.
Eimo rõne generationis.
S ecũdo rõn. . ernationis.
ercio rõne inſtructionis.
Nuarto rõne ꝓtectionis.
Nuinto rõne dosationis.
Pꝛimo dicit deus pater noſter rõne gene
rõnis.pater nãq; eſt qͥ habet filiũ a ſe genitũ
et ſimilẽ ſibi. Deꝰ aũt et ſi nõ a ſe nõ genuerit
fuittũ cauſa nobis vt eſſemꝰ et ſᷣm coꝛpus ⁊
ſm aĩam. Ideo Lactantiꝰ li.ij.diuinarũ in⸗
ſtitutionũ ait.Deus veri pr̃is officio functꝰ
eſt ip̃e coꝛpꝰ effinxit:ipᷣe aiam qua ſpiramꝰ in
fudit.Illius eſt totũ quicqͥd ſumꝰ.Et moy
ſes Deutro.xxxiij.ca. Nunqd nõ ipᷣe eſt pa⸗
ter tuus qui fecit et creauit et poſſidet te. Ibi
gloſa. Fecit coꝛpus:creauit et poſſidet te. Ibi
glo. Fecit coꝛpꝰ:creauit aĩiam:poſſidet vtrũ⸗
q;.Et vidua illa timẽs deũ q̃ filios hoꝛtaba
tur quecũq; ſupplicia ferre:qᷓ; cõtra legẽ poꝛci
nas carnes comedere.vt ſcribit᷑.ij. Hacha⸗
beo.c.vij.ita dicebat. Neſcio qualiter in vte
ro meo apparuiſtis:neq; ego ſpiritũ et aiam
donaui vobis et vitã et ſinguloꝝ mẽbꝛa non
ego ipᷣa cõpegi. ecũdo deus dicit᷑ pr̃ no
ſter rõne gubernatõis. Ipᷣe ſiquidẽ cunctis
creaturis celi et terre mãdauit vt humanis
vſibus indeſinenter deſeruiãt. Ob qð vt di⸗
cit Hugo de ſancto victoꝛe.QOuelibet creatu
ra trina voce alloquit᷑ hoĩem. Accipe:redde:
inge. Accipe beneficiũ ex me in vſum tuum.
Accipe inqͥt celũ a me:et luminarib meis:ii⸗
luminationẽ et motũ. Accipe ait ignis a me
caloꝛẽ. Accipe ab aere reſpirationẽ. Accipe
ab aqua refrigeriũ et lotionẽ. Accipe a terra
a iiij

aialia: fructus:et ſuſtẽtationẽ:et ſimilia. Se
cunda vox eſt redde:ſcʒ obſequiũ tuo bene·

factoꝛi et meo creatoꝛi qui ideo me creauitvt

*

tibi ſeruirẽ. Tercia vox eſt: fuge.ſ. ſupliciũ:⸗
ne illud incurraſ ꝓpter ingratitudinẽ. er
cio deus dicit᷑ pater noſter rõne inſtructõis.

Inſtruxit nos equidẽ triplici lege.ſ.nature:

ſcripture:et gratic.vt ſciremꝰ quid agendũ:
quid fugiendũ:qͥd amandũ:qͥd timendũ: qd
colendũ:quidue deſiderandũ. Neq; cõqueri
debemus ſi neſcimꝰ tot ſecreta nature:aſtro⸗

rũ curſus:motus ſiderũ:occeani ambitũ:na
turas herbarum:futura ↄtingentia:et hmõi
Om̃ vt inqͥt Lactantiꝰ li.ij.diuinarũ inſti⸗
tutionũ. Cũ apiret hoĩ veritatẽ deus:ea ſo⸗
la nos ſcire voluitqᷓ interfuit hoĩem ſcire ad
vitã cõſequendã. Que vero ad curioſam ⁊ ꝓ
phanã alar ꝑtinebãt:retinuit vt archa
na eſſent. Muarto deꝰ dicit᷑ pr noſter rõne
ꝓtectionis:qꝛ ipᷣe nos pꝛotegit et defendit a
piculis ⁊ tentatõibo pene innumeris:·niſi enĩ
ipᷣe auxiliaret᷑ nobis et angelico nos tuere
pſidio vix poſſemꝰ ad hoꝛã ſuꝑ terrã viuere.

nuinto de dicit᷑ pater nr̃ rõne dotatõis:

ipᷣe quippe dicturus eſt electis. Nenite ad nu
ptias: venite ad paradiſj delicias:venite ad
opulentiſſimũ celoꝝ regnũ.O quales erunt
ille ꝓmiſſe diuitie:qualis aĩe et coꝛꝑis glo
ria:q̃lis angeloꝝ ſocietas:qualis deniq; illi
u8 henes. vite iocunditas. O q; felix erit
vox illa ieſu chꝛiſti filij dei q; ſuauis qᷓ; dele⸗
ctabilis cũ dicet in die iudicij.venite bñdicti
patris mei poſſidete paratũ vobis regnũ a
cõſtitutione man ari ↄſideratio cir
ca paternitatẽ dei dicũ ſignificatõis in qua
notãda ſunt quinq; ſigna ꝑ que diſcerni poſ
ſunt filij dei a filijs diabo0oll.
Pꝛimũ dicitur audientia.
Becundũ beniuolentia.
¶erci um obedientia.
Nuartum reuerentia.
Muintũ pꝛouidentig.

— „—

Pꝛimũ ſignũ dicitur audiẽti : qu. ſ. quis

Lo. xps dixit. Quie ex deo eſt verba dei audit.
renen vos nõ auditis qꝛ ex deo nõ eſtis

Becundũ ſignũ eſt beniuolentia. Ille ſi⸗

quidẽ dei filius eſſe cognoſcit᷑ quideũ ſuper
oia diligit. De quo dicit᷑ Mat. xxij.ca. Dili⸗
ges dum deu tuũ ex toto coꝛde tuo et ex tota

aĩa tug et ex tota mente tua et ex oĩibus viribꝰ

tuis. ¶ Cercium ſignũ eſt obediẽtia. de hoc
cchꝛiſtus dixit Johãnis.xiiij.ca. Si Riig

tis me mandata mea ſeruate.Etiterum. Si .

pᷣcepta mea ſeruaueritis manebitis in dile⸗

Libẽter audit verba diuina. Uñ Johis. viij.

—

ctione mea. ¶ Auartũ fignũ dicit᷑ reuerẽtia:
quãdo qͥs reuerentiã deo exhibet: reuerenter
ſe habendo ad eius nomẽ ſanctũ:ad ſacra lo
ca:ad ſacras pſonas:ad ſacras cerimonias:
et ad oĩa que pertinẽt ad cultũ dei.Quin⸗
tum ſignũ vocatur ꝓuidentia. Ille vtiq; bo⸗
nus eſt filius qui patri ꝓuidet in ſuis neceſ⸗
ſitatibus. Sic quicũq; deo ſubuenire ſollici
tus eſt:filius eius credi poteſt.Et licet deus
nullo indigeat qui feliciſſimꝰ ac beatiſſimus
eſt:tñ ſibi aſcribit quicqͥd ꝓ illius amoꝛe pxi

mis noſtris tribuit᷑. Jdeo at. xv. c. dicit᷑.
Qõ vni ex minimis meis feciſtis.O qᷓ; exi⸗

guus eſt numerus filioꝝ dei qũquidẽ a ra⸗

riſſimis audit᷑ minus diligit᷑ et pᷣceptis eius
a paucis obtemperat᷑: cunctaq; ad religionẽ

ſpectantia deturpata ſunt:et penitus diſſipa

ta ac ꝓximis ꝓ dei amoꝛe ſuccurrere vix ali⸗
quis curat.O ſeculũ tetrũ ⁊ ſoꝛdidũ quo ho
mines a deo patre totaliter ſe auerterũt:et ſe⸗

quuntur cõcupiſcentias ſuas:nihil amplius

ſperãtes de ꝓmiſſa hereditate celeſtis regni.

¶ &Æ£ deus benedictus nuncupat dñs qo eſt

nomen honoꝛis:de ipſo dicitur: quia illius
imperio cuncta ſubiacent.

Erciũ nomẽ quo deꝰ nolat᷑ a nobis
eſt nomen honoꝛis:illud eſt dñs. ſic

us adã. Et.x.ca. Reſpexit dñs ad abel et ad
munera eiꝰ.Et.vi.c.Coꝛrupta eſt terra coꝛã
dño. et.vij.c.Dixit dñs ad eũ. Ingredere tu
et oĩs domus tua in arcaʒ.et.viij.ca. Recoꝛ⸗
datus aũt dñs NHNoe.et.xij.ca. Dixit dũs ad
abꝛahã. Egredere de terra tua.et.xv.ca. Ap⸗
paruit ei dñs in cõualle mãbꝛe.et.xxi.c. Vi⸗
ſitauit dñs ſarã.et.xxij.c. Angelus dñi de ce
lo clamauit.et.xxxix.ca. FZuit aũt dũs cũ Jo
ſeph. Et Exo.iij.ca. Dixit dñs ad moyſen.
Et ſic incipit capi.viij.ix.x.xi.et.xij. Capitu
lũ vero.xiij.habet.Locutꝰ eſt dñs ad mov⸗
ſen. Et ſimilit᷑ ſcribit᷑ xiiij.xv.xx.xxxi.xxxiij
et. xl. ca. Et Leui.iiij.vi.viij.xi.xij.xiij.xiiij.
xv.xvi.xvij.xviij.xix.xx.xxij.xxiij.xxiiij.xxv

et vlti. ca. Et idẽ Nume.i.ij.iiij.v.vi.viij.ix.
x. xv.xix.xxxi.xxxiij.ca.Et ita frequẽter repe

ſtamento. Quare autẽ ſic vocetur:aſſignari
voſſunt tres rönes.
¶ Rꝛima dicitur ſubiectionis.
Becunda immutationis.
ercia annihilationis.

QA apitulum tercium.

in tota ſciptura ſepins noĩat᷑. Ande
BGeñ.c.ij.dicit. Dixit dñs deus.nõ eſt bonũ
hoĩem eſſe ſolũ.Etin.iij.ca. Nocauit dñs de

titur hoc nomẽ dñs tã inveteri q; in nouo te

ltion
Nein
6 †
fige⸗
patt
pu
lin.
liul
t
gult
guſt
fune
Nipt
vche
füpen
lden
huic
ige⸗
nege
dein
erun
tuitu
busl
ſtiun
gci
guide⸗
iin
Can
ſi⸗
llie
ben
nun
nn
ſnqta
looſuo
pulen
uice
ginen
rfe
ſtchſi
ancoe
ſceno
duoeſ
Guonen
fespan
No
nn⸗
Rtoi
auni
Ptnne
luon

ketin.
hnenerenne
mſacnalo
Gnonus:
uin⸗
eyngbo⸗
nſuis ere⸗
Nenireſolic
kadens
benniſimus
Ns amrpri
t cdik.
i8,0 ei⸗
ignicegrn⸗
cepts eins
d wigont
ins diſih
noei W⸗
Gidü gnohe
menerüraſe
mhAmplu

Wumtad.
nolot1nds
deſt disl
noizt,Und
8 noeſt boni
hocnuitdiek
S1 hld
ckena
Trn
ma Kwi⸗
Dirdisa
na y
arricV
Ausdidec⸗
iidi
1 nnſſl
iacii

titr,

Igeo ad diuinã bonitatẽ ꝑtinetvt ſicut pdu

¶ Pꝛima rõ:quare dũs nucupat᷑:dicit᷑ ſubie
ctionis.qꝛ oĩa q̃ in mũdo ſunt:ſiue in celo:ſi

ue in terra:maxia et minima:ab ipᷣo ſunt:eiuſ
qʒ ꝓuidentie et gubernationi ſubdunt᷑. hoc

fides vera firmiter tenet:hoc oĩs doctrina ſa
na teſtat. VUñ Sapie.xiiij.ca.dicit᷑. Tu autẽ
pater:ſapiẽtia tua gubernas oĩa. Et Heſter
xiij.c. Oñe deꝰ rex oĩpotẽs in ditiõe tua cun
cta ſunt poſita.et nõ eſt qͥ poſſit reſiſtere volũ
tati tue. Et Boeti in li.de ↄſolatõe inq t.O

qui ꝑpetua mundũ rõne gubernas.Et Au⸗
guſti. li.v.de ciui.dei.Deꝰ nõ ſolũ celũ ⁊ ter⸗
rã:nec ſolũ angelũ et hoĩem:ſed nec exigui et
ↄtẽptibilis aĩantis viſcera:nec auis pennulã
nec herbe floſculũ:nec arboꝛis foliũ ſiue ſua
rũ partiũ ↄueniẽtia derelinqͥt. Et Cicero in
li.de natura deoꝛũ.Quis en nõ timeat oĩa
ꝓuidentẽ et cogitantẽ et animaduertentẽ:et

oĩa ad ſe ꝑtinere putantẽ curioſum et plenũ

negocij dñi. Cũ tñ hanc ꝓuidentiã ſummi
dei nõnulli tripliciter errauerũt CPꝛimi fu
erunt quidã antiqui phi qui dixerũt oĩa foꝛ
tuitu agi:vt Democritꝰ et Epicurus.de qui
bus loquit᷑ Lactantiꝰ in li.pmo diuinaꝝ in
ſtitutionũ.Quoꝛũ poſitio ſůᷣ m tho.pᷣma pte

q.ciij. impoſſibilis oſtendit᷑ ex duob⸗ Pꝛimo
quidẽ ex eo ꝙ apparet in ipᷣis reb. Nidemuſ

enĩ in rebus naturalibo ꝓuenire qð melius

eſt: aut ſemꝑ:aut in plurib:qð nõ cõtingeret
niſi ꝑ aliquã ꝓuidentiã res naturales dirige

rentur ad finem boni:qð eſt gubernare. Vñ
ipᷣe oꝛdo certus rerũ maxime demõſtrat mun
di gubernatiõʒ. Sicut ſi qͥs intraret domũ
bene oꝛdinatã:ex ipᷣa domus oꝛdinatõe:oꝛdi

nationis rõem ꝑpenderet.Et hoc eſt qʒ La
ctantius vbi.S. elegãtiſſime retulit. Nemo

inqͥt eſt tã rudis:tã ferus moꝛibo:qui nõ ocu

los ſuos in celũ tollẽs:tametſi neſciat cuius
ꝓuidentia dei regat᷑ hoc oẽ q cernit᷑nõ ali⸗
qquã tñ eſſe intelligat ex ißarum rerũ magni⸗

tudine:pulcritudine:vtilitate: temperatone.
Nec fieri poſſe:quin id qð mirabili rõne cõ⸗

ſtat cõſilio aliquo maioꝛe ſit inſtructũ. Se⸗

cundo apparet illa poſitio impoſſibilis ex cõ

ſideratõne diuine bonitatis ꝑ quã res in eſſe

ꝓducte ſunt. Cum enĩ optimi ſit:optima p⸗
ducere.nõ ↄuenit ſumme bonitati diuine q;
res ꝓductas ad ꝑfectũ nõ ꝑducat vltima aũt
ꝑfectio vniuſcuiuſq; eſt in cõſecutõne finis.

xit res in eſſe: etiã eas ad finẽ ꝑducat.¶ Se⸗
cundi qui errauerũt circa dei ꝓuidentiã fue

runt aliqͥ aſſerẽteſ deũ ita gubernare mundũ

ꝙ tñ nec rõnalis creatura:nec aĩalia bꝛuta il⸗

lius ꝓuidẽetie ſubdunt᷑. Nõ creatura rõalis

quia ſeip̃am gubernare pᷣt:cũ habeat domi⸗
nium ſui actus et ꝑ ſe agat. Nõ aĩalia bꝛuta
quia apls.i.ad Coꝛinth.ix.ca.dicit. Deo nõ
eſt cura de bobus. ¶ His reſpondettho. vbi
ſupꝛa.ꝙ creatura rõnalis gubernat ſeißiam
ꝑintellectũ. et voluntatẽ:quoꝝ vtrũq; indi⸗
get regulari et perfici ab intellectu etvolunta
te dei. Et ideo ſupꝛa gubernationẽ qua craea
tura rõnalis gubernat ſeip̃am tanq́; dñẽa ſu
actus indiget gubernaria deo. Aialia etiim
bꝛuta vt boues et ſimilia nõ totaliter ſubtra⸗
huntur a cura gubernatõis diuine:ſed ſoluʒ
ꝙ;tum ad modũ qui cõpetit rõnali creature
q a deo inducitur ad bonũ et retrahit᷑ a ma-
lo ꝑ pꝛecepta et phibitiones:pᷣmia et penas.
qð nõ fit in creatura irronali q nõ eſt ad bea
titudinẽ oꝛdinata.(¶ Kercij qui errauerunt
circa ꝓuidentiam diuinã ſunt alij qui tenent
ita deũ gubernare mundũ:q oĩno excludũt

cauſas ſecundas. arguentes quia melius eſt

aliqͥd fieri ꝑ vnũ q; per multa. ſi ſit poſſibile:.
yt dicit.viij. phiſicoꝝ. Deus ergo poteſt per
ſeip̃m gubernare abſq; cauſis ſecundis.
terũ arguunt:qꝛ nihil eſt in deo imper/re
ctum et deficiens:ſed ad defectũ gubernat o
ris ꝑtinere videt᷑ q; mediantib aliquibo gu⸗

bernet. Sicut rex terrenus:qꝛ nõ ſufficit ad

oĩa agenda:nec vbiq; pñs eſt in ſuo regno.
Etꝓpterea expedit vt habeat ſue gubernatõ
nis miniſtros et coadiutoꝛes. ¶ Iſtis ita re
ſpondet Tho. ꝙ in gubernatõe duo cõſide⸗

rantur.ſ. Ratio gubernatõis:que eſt ꝓuiden

tia. Et executio quantũ ad rõem gubernatio
nis ꝑtinet:deus immediate omnia gubernat
Quantũ autẽ ad executionẽ deus gubernat

quedã mediantibo alijs: eo ꝙ ꝑ gubernatiöz

res q̃ gubernant᷑ ſint adducẽde ad ꝑfectionẽ

tanto eſt melius gubernatio quanto maioꝛ

perfectio a gubernãte rebus gubernatis cõ⸗
municat᷑. Maioꝛ aũt ꝑfectio eſt ꝙaliquid in
ſe ſiſtit bonũ:et etiã ſit alijs cauſa bonitatis:
qᷓ; ſi eſſet ſolummõ in ſe bonũ. Et ideo ſic de
us ꝓuidentia ſua res gubernat vt quaſdã in
gubernãdo cauſas alioꝝ in ſtituat. Sicut ſi
aliquis magiſter ſuos diſcipulos nõ ſolũ ſci
entes faceret ſed etiã alioꝝ doctoꝛes. ¶ Ad

dictũ vero Ariſto.rñdetur.qꝙ ſi ſolus deꝰ gu
bernaret:ſubtraheret᷑ perfectio cauſalis a re

bus:vnde nõ melius totum fieret per vnum
quod fit per multa. Nam ſi nõ eſſent alique
cauſe medie exequẽtes diuinã ꝓpuidentiam:
non eſſet in rebus oꝛdo cauſarũ:ſed effectuũ:
tm̃ exigit ergo ꝑfectio ꝓuidentie diuine: vt

ſint cauſe medie exequẽtes ipᷣius voluntatẽ.
HNHinc eſt qð in pᷣs.dicit᷑. Bñdicite dũm oẽs

virtutes eius que facitis voluntatem eius.
¶ Aa aliud aũt qð obijciebat᷑ de defectu gu
bernantis. Rndetur ꝙ ad dignitatẽ regẽtis
ꝑtinet: vt habeat multos miniſtros et diuer⸗
ſos ſui regiminis executoꝛes:qꝛ ſic pᷣclarioꝛ
poteſtas eiꝰ oſtendit᷑ Et ſi qͥs obijceret: ꝙ de
us ita gubernat mediantibo cauſis ſecũdis.
ſicut aliqͥs ſuperioꝛ et ꝓuiſoꝛ quedã magna
et vniuerſalia ꝑ ſeipᷣm excogitat:qualiter ſint

oꝛdinãda. Minimoꝝ vero oꝛdinẽ ipᷣe nõ ex

717

cogitat:ſed alijs inferioꝛib⸗ excogitandũ re⸗
liquit. Sic et deus minima nõ cogitat ſiue
poꝛdinat. Rñdere poſſumꝰ ꝙ nõ eſt ſimile in

deo et gubernatoꝛe finito in q̊ cõtingit ſic fie

ri: ꝓpter defectũ eius intũ vel minino vel
ſingulariũ oꝛdinatòes ignoꝛat:vel nõ ſuffi⸗
cit ad omniũ oꝛdinẽ excogitandũ ꝓpter libꝛo
mũ vel tpis ꝓlixitatẽ q̃ requireret᷑: hmõi autẽ
defectus lõge ſunt a deo. Nã ipᷣe oĩa ſingu⸗
laria cognoſcit:nec in intelligendo laboꝛat:
aut tꝑs requirit. Ideo cũcta ipᷣius ꝓuidẽtia
ſubiacent:nõ ſolũ in vniuerſali ſed etiã ĩ par
ticulari:nõ ſolũ celeſtia:ſed infima et terrena.
Vñ Augꝰ.li.x.de ciui.dei.ca.xvij.ait.Phi⸗
loſophi ⁊ pᷣcipue platonici:rectius ceteris ſa
puiſſe laudant᷑:qꝛ diuinã ſapientiã vel ꝓui⸗
dentiã:hec q̊ʒ rerũ infim atq; terrena admi
niſtrare docuerũt.Et ſᷣm hoc dictũ Auguſ.
nõ videt᷑ eẽ vſquequaq; verũ qð platoni im
putat᷑.ſ.qꝙ diuiſerit puidentiã in tres. Pꝛi⸗
mã pꝛimi dei qͥ ꝓuidet rebo celeſtib. Secun

—

dam ſecundoꝛũ deoꝛũ:qͥ celũ circumeunt:q̃

eſt reſpectu eoꝝ que fiũt in generatõe et coꝛ⸗

ruptione.Terciã quoꝛundã demonũ q ſunt
cuſtodes circa terrã humanarũ actionũ.Si

tũñ plato ſic dixerit in hac ꝑte:vtiq; inſaniuit

Sed mirant᷑ q;plurimũi:ſi deus ſapientiſſi⸗
mus pꝓuidentia ſua gubernat oĩa:cur tot ma
la ſinit in reba eſſe:aut nõ pᷣt ea impedire:⁊ ſic

nõ eſt omnipotẽs:aut nõ de oĩbus curã ha⸗

bet. Quibo rũdet tho.i.pte.q.xxij.ar.ij.in re⸗
ſponſione ad ſecundũ argumentũ.ox aliter

eſt de eo qͥ habet curã alicuius ꝑticularis:ex

cludit defectũ ab eo qð eius cure ſubdit᷑ q;tũ
pᷣt. Pꝛouiſoꝛ vero vniuerſalis ꝑmittit aliquẽ

—

defectũ ĩ aliquo accidere ne impediat᷑ bonũ

totius. Vñ coꝛruptões et defectus in reb na

turalibo dicunt᷑ eſſe cõtra naturã particularẽ
tñ ſunt de intentione nature vniuerſalis in⸗
quantũ defectus vniꝰ cedit in bonũ alteriꝰ:
vt etiã totius vniuerſi. Nam coꝛruptio vni
us eſt generatio alterius:per quã ſpecies cõ
ſeruat᷑. Cum ergo deus ſit vniuerſalis ꝓui
ſoꝛ totius entis ad ipᷣam ꝓuidentiã pertinet

vt ꝑmittat quoſ. dãdefectus eſſe in al’quibus
particularibo rebus ne impediat᷑ bonũ vni⸗

uerſi perfectũ. Si enĩ oĩa mala impedirent᷑:

multa bona deeſſent vniuerſo. Nõ eſſet vita
leonis ſi nõ eſſet occiſio animaliũ. Neq; eſſet
patiẽtia martyrũ:ſi nõ eſſet ꝑcuſſio tyranno
rum. Ideo Augꝰ.in Encheridion inqͥt.De

us omnipotens nullo mõ ſineret aliqð ma⸗

lum eſſe in operibus ſuis niſi vſq; adeo eſſet
omnipotẽs et bonus vt bene faceret de malo
Quia vero intellectus noſter debilis et infir
mus nõ poteſt archana dei penetrare:cũ vi⸗
demus vel bona malis.vel mala bonis. aut
moꝛi ꝓbos et vtiles:impios et iniquos diu⸗
tius viucre.⁊ hmõi cetera recoꝛdari debemꝰ
illius grauiſſime ſentẽtie dauid in pᷣs. Judi

cia dei abyſſus multa. Cui cõcoꝛdat qð pau

lus ſcribit ad Ro.xi.ca.O altitudo diuitia⸗
rum ſapiẽtie et ſcientie dei:qᷓ; incõpꝛehenſi⸗

bilia ſunt iudidicia eiꝰ:et inueſtigabiles vie
eius. Vtiq; ꝑiculoſiſſime errant qui ꝓfunda

ſecretoꝛũ diuinoꝛũ ſuis viribus ꝓpꝛijs attin
gere tentant.Ob qð Lactantiꝰ li.i.diuina⸗
rũ inſtitutionũ dicebat. Veritas et archanũ
ſummi dei qui fecit oĩa:ingenio et ꝓpꝛijs ſen⸗
ſibus:nõ poteſt cõpꝛehendi.Alioquin nihii
inter deũ:hominẽq; diſtaret:ſi conſilia et di⸗
ſpoſitiones illius maieſtatis eterne cognitio
aſſe quere᷑ humana. ¶ BGecũdo creatoꝛ oĩm
dicit᷑ dũs rõne immutationis.Poteſtipᷣe dũ

ſibi placet immutare legẽ et ꝓpꝛietatẽ cuiuſcũ

q; create nature. Vt eni inquit Tho.i.pte.q.
cv. Si oꝛdo rerũ cõſideret᷑ put dependet a
pꝛima cauſa:ſic cõtra rerũ oꝛdinẽ deꝰ facere
nõ poteſt. Sic enim ↄtra rerũ oꝛdinẽ faceret
ſi faceret cõtra ſuam pꝛeſcientiã aut volunta
tem aut bonitatẽ. Si vero cõſideretur oꝛdo
rerũ pꝛout dependeta qualibet ſuarum cau⸗
ſarum:ſic deus poteſt facere pꝛeter oꝛdinem
rerum:quia oꝛdini ſecundarũ cauſaꝝ ipᷣe nõ
eſt ſubiectus:ſed talis oꝛdo ei ſubijcit᷑ quaſi
ab eo ꝓcedens nõ per neceſſitatẽ nature:ſed

per arbitriũ voluntatis.potuiſſetenĩ et aliꝰ

um oꝛdinem rerũ inſtituere. VUnde poteſt pᷣ⸗
ter hunc oꝛdinẽ inſtitutũ agere cũ voluerit:
puta agendo effectus ſecundarũ cauſarũ ſi⸗
ne ipᷣis:vel etiam ꝓducendo aliquos effect⸗
ad quos cauſe ſecunde nõ ſe extendũt. Ideo

Au guſtinꝰ cõtra Fauſtum inquit.Deus cõ

tra ſolitũ curſum nature facit:ſed cõtra ſum⸗
mam legẽ tam nullo mõ facit:qᷓ; cõra ſe ipᷣm
nõ facit.Et iteꝝ ibidẽ. Illud eſt vnicuiq; rei
naturale:qdð ille fecerit a eſt oĩs modus:nu
merꝰ:et oꝛdo nature.Igit᷑ dũ ſibi placuit de

uricſi
Giant
fobt
ſgoge
Nedi
guite
d
ufe
Gp
gu
un
l
fnrore
ſigt
fint
fode
Whn
M
ſyr
hoe
necl
li
glin⸗
nuut
gyol
n
Gnn
epe
ſoſ⸗
Wer
d
gt
hil
n
i⸗
ſin
heren
daene
ſpir
ſeſabe
mnore
ſtrere
hei
Glaſep
migt
aſeg
When

Er
m

hen

idn
zyni;
irns
gyin
geſet
nmnno
de
gom⸗
lo ſe
emaio
ginfi
ig an
odin:

di
pan
dali⸗

pfund
s4tit
diuin⸗
wani
jsſer⸗
nnibi
gade
nio
i
nlci
eg

duriſſimo lapide aquaʒ eduxit pplo ſitienti.
Sicut ponit᷑ E xo.xvij.ca. Grauitatẽ a fer—-

ro abſtulit:cũ tꝑe heliſei de ſecuri excuſſum⁊

in aquã demerſum ſuꝑnatauit.vt notat᷑ de

ↄſe. di. ij. c. reuera. Retrigerauit ardoꝛẽ igniſ
qui tres pueros in illũ iniectos:nec minimo

leſit. At habet᷑ Daniel.iij.c.Et alia innume
ra fecit:tã in veteri qᷓ; in noua lege.ſicut etiaz

cõſpicimꝰ in oꝑibus miraculoſis. Eercio
dicit᷑ dñs rõe annihilatõis:ſi enĩ vellet in ni
hilum cũcta redigeret. VUñ Hiere.ca.ij.dice⸗

bat. Coꝛripe me dñe:verũ in iudicio ⁊ nõ in

furoꝛetuo:ne foꝛte ad nihilũ rediges me.ñ
aliqui ↄtra hoc arguũt:qm̃ deus eſt cauſa re

rũ vt ſint ꝑ ſuã bonitatẽ.qꝛ ſᷣm Augꝰ.in pꝛi⸗
mo de doctrina xpᷣiana. Inquantũ deus eſt
bonus ſummꝰ. Si ergo deus noõ pᷣt nõ eſſe
bonus:neq; videt᷑ ꝙ poſſit facere vt res non
ſint:et ex cõſequenti nec illas anibilare. Ad
hoc rũdet tho.pꝛima ꝑte.q.ciiij.Oð deꝰ be⸗

nedictus nõ ꝓduxit res in eſſe agẽdo ex ne⸗
ceſſitate nature. Qõð ſi eſſet verũ:nõ poſſet rẽ
aliquam anihilare:ſicut nec pᷣt a ſua natura

mutari. Pꝛoduxit aũt oẽm creaturã ex libe⸗
ra volũtate ex q̃ eſſe ipius creature dependet
Cõſeruat vero deus res in eſſe:inquantũ eis⸗

Oõtinue influit eſſe. Sicut ita; anq; res el⸗
ſent:potuit eis nõ cõmunicare eſſe:et ſic eas
nõ facere. Itaq; poſtq; iã facte ſuntpᷣt eis nõ

influere eſle:et ſic eſſe deſiſterẽt abſq; pᷣiudi⸗

cio diuine bonitatis q̃ nõ depẽdet ex rebus
creatis.Et licet poſſet deꝰ res anihilare:ni⸗
hil m̃ oĩno in nihilũ redigit᷑ex eo ꝙ magis
maniteſtat᷑ potẽtia diuina in rerũ ↄſideratõe
q́ᷓ; in illarũ anihilatione. Ideo ſapiẽs Ecẽs
iij.ca.ait.Didici ꝙ oĩa oꝑa q̃ fecit deus:ꝑſe⸗
uerent in eternũ.Dicta ſunt hec de poteſtate
dei excelſi:vt ſic moꝛtales hoĩes ampliſſimũ:

ſempiternũq; dũm eius cõtuentes maieſtati

ſue ſubeſſe nõ repugnẽt. Ipᷣe nanq; eſt deus
magn: dus et rex magnꝰ ſuꝑ oẽs deos. Ipᷣe
eſt rex regũ:et dñs dñantiũ:cuius eterna po⸗
teſtas:q̃ nõ auferet᷑ ab eo. Ipᷣeeſt qui domat
colla ſupba:⁊ cõcidit ceruices peccatoꝝ. Ipᷣe
deniq;ʒ eſt: de quo Pauł ſcripſit.i.ad Thi.
i.ca. Regi ſeculoꝝ immoꝛtali ⁊ inuiſibili ſoli
deo:honoꝛ et gloꝛia in ſecula ſeculoꝝ.

¶ Demo ſecundus de ſimplicitate dei: cõ⸗
tra idolatras et colentes hoies:atq; celeſtia

Net eos qͥ adoꝛãt eũ in ſpiritu et ve
Nrritate adoꝛare opoꝛtet. Saluato⸗

Piritus eſt deus

ris noſtri verba ſunt iſta oꝛiginaliter Johis

iiij.ca. Qui deũ verũ rẽ aliquã coꝛpoꝛeã eſſe

ſt uſpicant᷑: ꝓfecto in laqueũ incidũt erroꝛis:
ꝑnitioſiſſime falſitatis. Nã licet nulla crea⸗
tura eius magnitudini valeat cõparari:nibhi

lominus cuncta q̃ coꝛꝑis inde in ſuo eſſe ꝑfi

ciuntur: ab illiꝰ natura ſunt penitus aliena.
Eſt quidẽ deꝰ vere et ſumme ſimplex.vt Au
guſti. docet in. vi.de trini. Ideo tenendũ eſt

firmiter vt ſcũs Tho. docet. i. ꝑte. q. iiij. &—

in deo nõ eſt cõpoſitio neq; ꝑtiũ q;titatinarã
neq; foꝛme et materie:neq; in eo eſt aliud na
tura et ſuppoſitiuũ:neq; aliud natura et eſſe.
PNeq; eſt in eo cõpoſitio generis ⁊ differẽtie:

neq; ſubiecti ⁊ accidẽtꝭ. Sʒ vt faciliꝰ dei ſim

plicitatẽ capiamus: in pñtiſermonne tres ve
theologicas explicabimus.

ꝛima ꝙ deus eſt ſpirius.
Decundo ꝙ in deo nõ eſt ↄpoſitio ſoꝛme
et materie. ?UùM
aage deus ĩ ↄpoſitõʒ alioꝝ nõ venit.
X de' eſt ſpus: et nullo mõ p̃t eſſe coꝛpus
vel aliqͥd coꝛpoꝛeũ. api. pꝛimũ.

AKuima veritas:ꝙ deus nõ eſt coꝛpus

Hoc declarat᷑ a Tho.pma ꝑte.q.iij.
Pꝛimo qꝛ nullũ coꝛpꝰ mouet᷑ nõ mo

tum:et deus eſt pꝛinełpiũ mouẽs immobile.

Secũdo:qꝛ deꝰ eſt id qð eſt nobiliſſimũ in
entib:qð cuncti ſapiẽtes:ꝓfitentur. JImpoſ
ſibile autẽ eſt aliquod coꝛpus dari nobiliſſi⸗
mum omniũ entiũ. Nam coꝛpus aut eſt vi⸗
uum aut nõ viuũ.Coꝛpus viuũ nobilius eſt

corpoꝛe nõ viuo. Coꝛpus autẽ viuũ non vi

uit inquantũ coꝛpus:quia ſic omne coꝛpꝰ vi
ueret.Opoꝛtet ergo ꝙ viuat per aliqͥd aliud
ſicut coꝛpus noſtrũ viuit per animã. Illud
ergo ꝑ quod viuit coꝛpꝰ nobilius eſt q; coꝛ⸗
pus.quare impoſſſibile eſt deuʒ eſſe coꝛpus.
Ded arguere poſſumus ꝙ deus ſit coꝛpus
gr q; rõnibus. nr
Mꝛumo rõne attributionis.
Secudo rõne figurationis.
Cercio rõne teſtificationis.
QAuarto rone ſituationis.
uinto rõne terminatöis.
¶ Pꝛimo arguitur ꝙ deus ſit coꝛpus rõne
attributionis. NHam ſcriptura attribuit deo
trinã dimenſionẽ q̃ ſpectat ad coꝛpus.Scri
bitur enĩ Job.xi.ca. Excelſioꝛ eſt celo:et qͥd
facies ꝓfundioꝛ inferno et vnde cognoſces:
longioꝛ terra menſura eiꝰ et latioꝛ mari. Sʒ
ex huiuſmodi verbis nõ cõcluditur ꝙ deus

ſit coꝛpus:quia ſacra ſcriptura cum trinã di

menſionẽ deo tribuit ſub ſilitudine q;titatis
coꝛpoꝛee:quantitatẽ ipᷣius virtualẽ deſignat:

vtputa per ꝓfunditatẽ:virtutẽ cognoſcendi
occulta. Per altitudinẽ excellentiã maieſta⸗

tis ſuꝑ oĩa. Per longitudinẽ durationẽ ſui

eſſe. Per latitudinẽ affectũ dilectõis ad oĩa.

Nel vt Dioniſi dicit in li.de diuinis noĩbꝰ

Per ꝓfunditatẽ dei intelligit᷑ incõpꝛehenſi⸗
pilitas eſſentie eius. Per longitudinẽ ꝓceſ⸗
ſus virtutis oĩa penetrantis. Per latitudinẽ

ſupextẽeſio eiꝰ ad oĩa inquantũ.iſ.ſub eiꝰ ꝓte⸗

ctione oĩa cõtinent᷑. ¶ Gecũdo poſſumꝰ ar⸗

guere:ꝙ deus ſit coꝛpus rõne figurationis.

O mne nãaq; figuratiuũ eſt coꝛpus:cũ figura
ſit q̃litas circa qtitatẽ.Deus aũt videt᷑ eſſe fi

guratus. Hã Beneß.i. ca. dixit. Faciamꝰ ho
minẽ ad imaginẽ: ſilitudinẽ noſtrã. Figura
vero dicit᷑ eſſe imago:ſed ex hoc nõ cõcludit

w1ʃ3 deus ſit coꝛpus:qꝛ hõ dicit᷑ eſſe ad imagi⸗
nẽ dei nõ ſᷣm coꝛpus ſed ſ̃m id q̊ homo excel
lit alia aĩalia:q;tũ ad rõem et intellectũ:que
ſunt res incoꝛpoꝛee. WE
deus ſit coꝛpꝰ rõe teſtificatõis. Teſtat᷑ enim
ſcriptura deũ hr̃e ꝑtes coꝛpis. Vñ in pᷣs di⸗
citur.O culi dñi ſuꝑ iuſtos:et aures eiꝰ in pᷣ⸗
ces eoꝝ.Et iterũ.A facie dñi mota eſt terra.
Et Job. x. ca. Hanus tue dñe defecerũt me.

d hoc rũdemus ꝙ ocutões hmõi meta

phoꝛice ſunt accipiẽde.ꝑtes quidẽ coꝛpoꝛee
attribuunt᷑ deo rõne ſuoꝝ actuũ:ſᷣm quandã
ſimilitudinẽ:ſicut actus oculi eſtvidere. VUñ
oculus de deo dictus ſignificat virtutẽ eius
ad videndũ ſuo mõ intelligibili:et ſile eſt de
alijs.¶ Quarto arguimus rõne ſituatõnis:
ſitus nõ cõuenit niſi coꝛꝑi:ſed ea q̃ ad ſitũ ꝑ⸗
tinent dicunt᷑ de deo. NHã ſcribit᷑ Eſa.iij.ca.
Stat ad iudicandũ dñs.et.vi.c. Vidi dñm
ſedentẽ. Stare itaq; et ſedere ad ſitũ ſpectãt:
ergo deus eſt coꝛpus.
eſt rñndemus:qꝙ ea q̃ ad ſitũ ꝑtinent:attribuũ

tur deo m quandã ſilitudinẽ. Et ſic dicit᷑ ſe

dens ꝓpter ſuã immobilitatẽ et auctoꝛitatẽ:⁊
ſtare ꝓpter ſuã foꝛtitudinẽ ad debellandũ oẽ
dʒðò ei aquerſat᷑.
minatõis:nihil vtiq; pᷣt eſſe terminꝰ motus
localis a quo et ad quẽ:niſi ſit coꝛpus vel ali
quid coꝛpoꝛeũ.ſed deus in ſcriptura ðʒ eſſe
terminus motus localis vt ad quẽ.ſᷣm illud
ps. Accedite ad eũ et illuminamini.Et vta
quo.iuxta iilud Hierę.xvij.ca. Recedentes
ate in terra ſcribent᷑. crõ ſoluit᷑ qm̃ ad
Deũ non accedit᷑ paſſibo coꝛpalibus cũ vbiq;

ſit: ſed affectibo mentis:eodẽqʒ mõ ab eo diſce

ditur. Ita q acceſſus ⁊ receſſus ſub ſimilitu
dine localis motus deſignant ſpiritualem
affectum. Den ituale

ercio arguimus ꝙ

d hoc vt pꝛedicti⸗

Luinto arguimꝰ rõne ter⸗

¶ pter ſummam ſimplicitatem que eſt in

deo nõ cadit in eo cõpoſitio materieet foꝛ⸗

me. pitulum ſecundũ.
Ecunda veritas:qꝙ ĩ deo nõ eſt cõpo
ſitio foꝛme ⁊ materie. Pꝛima rõ ſcõᷣm
Tho.eſt:qꝛ materia id qð eſt in potẽ⸗
tiã eſt.Et deꝰ eſt actus purꝰ nõ hũñs aliqͥd de
potẽtialitate. Secunda rõ:qꝛ oẽ cõpoſitũ ex
materia et foꝛma eſt coꝛpꝰ.Quãtitas enĩ di⸗

menſiua eſt:q̃ pᷣmo ineſt materie:et deꝰ nõ eſt

coꝛpus.Tercia rõ:qꝛ oẽ ↄpoſitũ ex materia ⁊

foꝛma eſt ꝑfectũ ⁊ bonũ ꝑ ſuã foꝛmã.vñ opoꝛ

tet ꝙ ſit bonũ ꝑ ꝑticipationẽ ſᷣm ꝙ materia

ꝑticipat foꝛmã. Purũ aũt qð bonũ ⁊ optimũ

qð eſt deꝰ nõ eſt bonũ ꝑ ꝑticipatõʒ.Quia bo

nũ ꝑ eſſentiã eſt pꝛiꝰ bono ꝑ ꝑticipationẽ.Et

ſi qͥs inſtaret ꝙ in deo ponit᷑ ira et gaudiũ ac
ſikia q̃ ſunt paſſiones cõiuncte.vt dicit Ariſ.
pmo de ala. Rñdere poſſumꝰ qꝙ ita tribuũt᷑
deo ſᷣm ſilitudinẽ effectꝰ.Effectus nãq; ire ẽ

punire.punitio igit᷑ dei ira eſt ei.et ſic de re

liqͥs q̃ nullo mõ de deo accipiunt᷑ ſᷣm paſſio
nis defectũ. Expᷣdictis ſequit᷑ ꝙ de eſt idẽ
ꝙ natura ſua ſiue eſſentia.qm̃ ĩ his q̃ nõ ſunt
cõpoſita ex materia ⁊ foꝛma in qbus indiui⸗
duatio nõ eſt ꝑ materiã indiuidualẽ.i.ꝑ hãc

materiã.ſʒ ipᷣe foꝛme ꝑ ſe indiuiduant᷑.opoꝛ⸗

tet ꝙ ipᷣe foꝛme ſint ſuppoſita ſubſiſtẽtia.vñ
in eis nõ differt ſuppoſitũ et natura:ſicut ĩ re⸗
bus cõpoſitis ex materia ⁊ foꝛma. neceſſe eſt
ꝙ differat natura vel eſſentia ⁊ ſuppoſitũ.Cũ
itaq; deꝰ vt dictũ eſt nõ ſitcõpoſitus ex ma⸗

teria et foꝛma opoꝛtzʒ ꝙ deꝰ ſit ſua diuinitas

ſua vita et quicqͥd aliud de deo ſic pᷣdicat᷑.
¶ de nõ venit in ↄpoſitõʒ alicuiꝰ creatu
re neq; ſicut pᷣncipiũ foꝛmale nec materiale.
Ercia veritas eſt Lapi. terciũ.
Nꝙ de i ↄpoſitõʒz alioꝝ nõveit. neq; ſiẽ
VPpncipiũ foꝛmale neq; ſic pᷣncipiũ ma
teriale.qꝛ eſt cã pᷣma efficiẽſ:cuiꝰ ẽ pᷣmo ⁊ ꝑ ſe
agere. qdᷣ aũt venit in ↄpoſitõʒ alicuiꝰ nõ eſt

pꝛio ⁊ ꝑ ſe agẽs:ſed magis ↄpoſitũ. Et licet

Augẽ. li. de ᷣbis dñi dicat. ꝙ verbũ dei qðᷣ
eſt deꝰ ẽ foꝛma nõ foꝛmata.q̃re ſequeret᷑ ꝙ cũ
foꝛma ſit ꝑs ↄpoſiti.Tñ ſcũs tho.dic ꝙ vᷣba
ſcĩ Auguſ.ſunt ſane intelligẽda.qm̃ verbũ
in diuinis eſt foꝛma exẽplaris et non foꝛma
q̃ eſt pars alicuius cõpoſiti.Quare ex dictis
liquido cognoſcere poſſumus. q;multipli⸗
citer errauerũt antiqui. Nã quidã dixerũt ꝙ;
deus eſſet aĩia mundi que infoꝛmat celũ ⁊ ter
rã et oĩbus viuentibo miniſtrat vitã.Et ꝙ ꝑ
qttuoꝛ elemẽta fuſa vniuerſa ſub celo gignat
Pꝓtegat et coꝛrumpat.ſᷣm illud Virgilij ĩ.vi.
Pꝛincipio celũ et terras campoſq; liquẽtes.

—

Uun
fust
golat
holm
moꝛe
gioin
lſed
leril
nse
pii:
ſin⸗
diuin⸗
neine
thrin⸗
Sin
ſcloge
nunin
fumin
inſi
Win
Vo
nol
iyt
ſer
po⸗
o⸗
n
Der
funi.
Aben
pogw
N
ſdi
Noͤn
ſolus
Mdir
ſeiin
Gobi
Ayolin⸗
inhin
lpine
Ants
ine
ſmnde

igeeſtin
mee ſo⸗
Nand.
nckchh⸗
ſöſoön
cngat⸗
Nngtiisde
(doſtier
Ulaseni di⸗
erde oeſ
ermru
mi ope
ngmumi
nitoptini
Ouudo
none E
igaudiäae
it Ai.
ini
wsrüginti
haſccden
untfn
nidonten⸗
ſubſitun
tumſian⸗
na. net
ſapoſti
ſimsn
ſun unn⸗
nſeinuu
Cunil.
nepl.
Ncün
Pung
o c
i S
nenidac

heng⸗
a

. Lucentẽq; globũ luna titaniaq; aſtra. Spi

ritus intus alit totãq; infuſa ꝑ artus. Mẽs
agitat molẽ et magno ſe coꝛꝑe miſcet. Inde
hoĩm pecudũq; genꝰvite volantũ.Et q̃ mar

moꝛea fert mẽſtra ſub equoꝛe pontꝰ. Hec opi

nio impia eſt et falſa qm̃ vt eſt pᷣdictũ nõ põt

eſſe de ꝓpter ſuã ꝑfectionẽ.foꝛmale neq; ma⸗
teriale pᷣncipiũ creature.licet ſit cauſa effici⸗

ens et finalis oĩm rerũ.qꝛ eſt alpa et o pꝛinci
piũ ⁊ finis.Alij vero tenuerũt celeſtia coꝛꝑa
eſſe deos.de quibo ita Lactantiꝰ ſcribit li.ij.

diuinarũ inſtitu. CPhiloſophi ſtoice diſcipli
ne in ea ſunt opinione vt oĩa celeſtia q mouẽz
tur in deoꝝ numero habenda eſſe cenſeant.

Siquidẽ Qucilius ſtoicus apud Ciceronẽ
ſic loquit. Hanc ergo ſtellis cõſtantiã hanc
tantã in tã varijs curſibo ↄuenientiã nõ poſ⸗

fum intelligere ſine mẽte rõne cõſilio que cũ

in ſiderib eſſe videamus nõ poſſumꝰ ea ipᷣa
nõ in deoꝝ numero ponere.At paulo inſga
Lactantius ſic ſequitur. Vos o philoſophi
nõ ſolũ indoctos et impos verũ cecos ⁊ in⸗
eptos et deliros ꝓbamus.qm̃ ignoꝛãtiã im⸗
peritoꝝ vanitate viciſtis. Illi enĩ ſolẽ ⁊ lunã
vos etiã ſidera deos putatis. Nõnulli vero
ad hãc venerũt ſuꝑſtitionẽ vt hoĩes putaue⸗

runt fuiſſe deos.nã vt actantiꝰ refert li.pꝛi

mo. Coluerũt egiptij Iſidẽ Mauri Jubam
Macedones cabirun. Peni vranũ. Latini
faunũ. GSabini vtanctũ. Romani quirinũ.

Athenienſes mimeruã. Samij iunonz. Pa

hij venerẽ. Temnij vulcanũ. Naxij liberũ.
elfici apollinẽ.qui oẽs fuerũt boĩes. Exq̊
ibi Lactantiꝰ ſubdidit. Marcus tullius:qͥ

nõ tm̃ ꝑfectꝰ oꝛatoꝛ ſed phᷣus fuit. Siquidẽ
ſolus extitit platonis imitatoꝛ in eo libꝛo q̊
ſeipᷣm de moꝛte filie cõſolatus eſt.nõ dubita
uit dicere deos qͥ publice colerent᷑ hoĩes fuiſ
ſe. Et in libꝛo de natura deoꝝ Licero ſic fa⸗
tetur. Suſcepit aũt vita hoĩm cõſuetudoq;
cõis vt bñficijs excellẽtes viros in celũ fama
ac volũtate tollerẽt. Hinc hercules.hinc ca⸗

ſtoꝛ.hinc pollux.hinc eſculapius.hinc liber.

In pꝛimo vero libꝛo diu inarũ inſtitutionũ

Lactantiꝰ deridet illos qͥ iouẽ deũ appellãt.

UNVana inqͥ t ꝑſuaſio eſt eoꝛũ qͥ nomen iouis
ſummo deo tribuũt. Et iterũ ibi de ioue ait.
Antiquus auctoꝛ emerus qͥ fui t ex ciuitate
melſſana res geſtas iouis et ceteroꝝ qͥ dij pu⸗
tantur collegit hiſtoꝛiã quã cõtexuit ex titu⸗
ls et inſcriptõib ſacris q̃ in antiquiſſimis
ttẽplis habebant᷑. Maximeq; in fano iouis
trif li.vbi aureã columnã poſitã eſſe ab ipo
iouc titulus indicabat in ꝗ colũna ſua geſta
pſcripſit vt monumenta eſſent poſteris rerũ

habitaſſe docet hiſtoꝛia eadẽ q̃ dicit. Eadem

ſuarũ. Et iten infra ait. Olimpus ambiguũ
nomẽ eſt ⁊ mõtis et celi. In olimpo aũt iouẽ

tẽpeſtate iupiter ĩ mõte olimpo maximã ꝑtẽ
vite colebat. Et eo ad eũ in ius veniebat ſi q̃
res in cõtrouerſia erant. Itẽ ſi quis qͥd noui
inuenerat qð ad vitã humanã vtile eſſet eo ve
niebat atq; ioui oſtẽdebat. Et iterũ ibi La⸗
ctantius ait. Cicero de natura deoꝝ cũ tres
ioueſ a theologꝭ noĩari diceret ait terciũ fuiſ
ſe cretenſem ſaturni filiũ cuiꝰ in illa inſula ſe
pulcrũ oſtendit᷑. Quõ ergo pᷣt deꝰ alibi eſſevi
nus. alibi moꝛtuns:alibt
pulcrũ. hec ille. Ubi oſtẽdere cõtendit qð in
piter hõ moꝛtalis nõ deus fuit. Sed mirũ
nempe eſt qd de romanis antiqͥs pᷣdicat᷑ ad

— — „—

tanta nãq; dementiã deuenerũt vt etiã mere

trices deas colerẽt. Nã vt dicit Lactantius
Romuli nutrix lupa honoꝛiby eſt affecta di⸗
uinis.fuit enĩ fauſtuli vxoꝛ et ꝓpter vul gati
noĩs vtilitatẽ lupa inter paſtoꝛes nuncupa⸗
ta eſt. vnde etiã lupanar dicit. Quedã de
meretrix Leena dicta cũ tyrannũ occidiſſet
ꝓ deꝗ eſt habita.Et qꝛ nephas erat ſimula⸗

crũ cõſtitui meretricis in tẽplo apollinis effi

finxerũt eſſe q̃ floꝛiba pᷣ

giem poſuerũt cui nomẽ gerebat.Colebant
adhuc faulã meretnicẽ. Et de alia floꝛa refert

lactãtiꝰ ꝙ cũ magnas opes ex arte meretricia

—

q̃ſiuiſſet ꝓlIm romanũ ſcripſit heredẽ certã⸗
q; pecuniã reliqͥt cuius ex annuo fenoꝛe ſuꝰ
natalis dies celebꝛet᷑ editõe ludoꝝ q̊s appel⸗
lant floꝛalia.Qð qꝛ ſenatui flagitioſum vi⸗

debat᷑ ab ipᷣo noĩe argumentũ ſumi placuit

„

vt pudẽde rei quedã d ignicns adderet᷑. Deã
. i. ſit eãq; opoꝛtere pla⸗
cari vt fruges cũ arboꝛibo aut vitib bñ ꝓſpe

req; floꝛeſcerẽt. Et ne ſingulis immoꝛemur

tã romani q; cetere natões idolatre vt Paulꝰ
ſcribit ad romanos.i.ca. Mutauerũt gloꝛiã
incoꝛruptibiliſ dei ĩ ſiſitudinẽ imaginis coꝛ
ruptibilis hoĩs et volucrũ et quadrupedũ ⁊

ſerpentũ. Cõtra q̊s ita pulcre ſcriptũ eſt Sa
pien.xiij.ca. Vani ſunt oẽs hoĩes in qͥba nõ

ſubeſt ſcĩa dei. Et de his q̃ vident᷑ bona non
potuerũt intelligere eũ qͥ eſt. Neq; opib at⸗
tendẽtes agnouerũt qͥs eſſet artifex. Sʒ aut
ignẽ aut ſpiritũ aut citatũ aerẽ aut girũ ſtel⸗

larũ aut nimiã aquã aut ſolẽ aut lunã recto=

res oꝛbis terrarũ deos putauerũt. Quoeũ ſi

ſpecie delectati deos putauerũt ſciãt quãto
his dñatoꝛ eoꝝ ſpecioſioꝛ eſt. Speciei enim
generatoꝛ hec oĩa cõſtituit.hec ille. Illos ve

ro quibo veritas iam effulſit neq; paganoꝛũ

deliramentis innitimur ſatis ſuꝑq; repꝛehẽ
ſibiles ſumus. q; deũ verũ magnũ et olpotẽ⸗

hr̃e templũ. alibi ſe

tem agnoſcentes illivt decet reu erentiã debi
tam nõ impendimꝰ neq; ad ꝓmiſſam nobis
ab eo hereditatẽ celeſtis regni ꝓcuramus ac
cedere.Ad qua nos ipᷣe ꝑducat qͥ eſt benedi⸗
ctus in ſecula ſeculoꝝ Amen.
ermo tercius de incarnatõe ieſu xpᷣi in
quo declarat᷑ ſumma liberalitas dei pris et
tꝑs incarnatõnis cõueniens.

LTpbi Vvemt ple
nitudo tempoꝛis miſit de filiũ
ſuũ factũ ex muliere factũſub le
ge vt eos qͥ ſub lege erãt redime
ret vt adoptionẽ filioꝝ reciperemus. Docto
ris gentium verba ſunt iſta oꝛiginiter ad
Bala.iüiij.ca.Deſcendit de celo in vterũ vir⸗
ginis deus dei filius vt hoĩem perditũ redi
meret atq; reduceret ad regna celoꝝ. Poſt la
pſum ſiquidẽ pꝛimoꝝ parentũ humanũ ge⸗
nus ꝑ longiſſima tempoꝝ ſpacia ſub diuina
indignatõe ꝑmãſit.Oẽs eramus filij ire nec
dabat᷑ cuiq; aditus ad paradiſum. Zrahebã
tur pr̃es ad limbũ:ibiq; habitabant in tene⸗
bꝛis.nõ valẽtes attingere ad lumẽ deſiderabi
le viſionis diuine. Oẽs iuſti erant in luctu
et mundus totus pauciſimis dũtaxat exce⸗
ptis: idolis deditus poſt principẽ tenebꝛarũ
currebat. Landẽ recoꝛdatus deus ꝙ puluis
ſumus:miſertus eſt figmẽti ſui.Et ira depo⸗
ſita apuit fontẽ pietatis ſue.miſitq; filiũ ſuũ
dilectũ qui verus deus et homo: malis oĩb⸗
finẽ dedit. Cũ vero nos deceat tanti benefi⸗
cij memoꝛes eſſe.ne ꝓpter ingratitudinẽ im⸗
ij apud altiſſimũ inueniamur. Iccirco in
boe ſermone de incarnatõe ieſu xpᷣi loqui in
cipiemus.de qua dixit aplłs paulus verba in
themate poſita. vbi tria myſteria erunt decla
ꝛimũ dicit᷑ charitatis.
Becundum tarditatis.
Terciũ tempoꝛalitatis.
Se varijs opinioniby circa incarnationẽ
èJM (¶Lapitulum pꝛimum.
Rimũ myſteriũ declarandũ dicitur

dum eſt q;ᷓ ardẽtiſſima fuit erga nos

filiũ ſuũ carnẽ aſſumere et crucẽ fecit ſubire.
Ded ꝓ ſpirituali nõ quidẽ curioſo ingenij
nr᷑̃i exercitio circa dubiuʒ illud aliquãtiſper
inſudabimus quo qri ſolet. An ſi nõ peccaſ⸗

ſet adã chꝛiſtus fuiſſet incarnatꝰ. Et de hoGd

apud theologos ꝑitiſſimos duplexextat opi
mnio. Pꝛima eoꝝ qui tenent ꝙ ſi nũq;ᷓ adã la⸗

ſcharitatis. In quo deuote cõſideran

Paritas dei patris qͥ p nobis peccatoꝛibus

pſus eſſet adhuc deus homo factus fuiſſet.
vt dicit Bonauẽ. in. iij.di. i. Iſti diſtinguut
de incarnatõe. NHam cum incarnatio ſit car⸗
nis aſſumptio.caro aſſumpta põt cõſiderari
dupliciter.aut q;tum ad ſubſtantiã aut q;tũ

ad defectũ paſſibilitatis.ſi fiat ſermo de ipſa

q;tum ad defectũ paſſibilitatis et moꝛtalita-
tis: tũc ſi nõ peccaſſet homo et redimendꝰ nõ
eſſet xpᷣs moꝛtalẽ carnẽ nõ aſſumpſiſſet. Si

vero loquamur de incarnatõe ſᷣm ꝙ dicit aſ
ſumptionẽ humane nature ſimpliciter.i. ſi⸗
ne defectibus et penalitatibo.ſic volũt iſti ꝙ

ſi nũq; peccaſſet homo:adhuc xpᷣs fuiſſet inz⸗
carnatus. Aſſumunt autẽ huius opinionis

cõfirmationẽ ſeptẽ ꝑſuaſiuas rõnes.
Pꝛima dicit᷑ hois perfectio.
Secũda humane nature diſpoſitio.
Tercia dei manifeſtatio.
Quarta humane nature exaltatio.
Ouinta meriti cõparatio.

Serxta matrimonij ſignificatio.

Septima aĩe chꝛiſti nobilis cõditio.

Pꝛima rõ cõfirmans opinionẽ pꝛefatã dici

hoĩs ꝑfectio. Incarnatio quippe facit ad ho⸗
minis ꝑfectionẽ.et ꝑ cõſequens ad ꝑfectionẽ
vniuerſi in hoc ꝙ cõpletionẽ dat humano
generi. Pꝛimo q;tum ad illud qð reſpicit na
turã. Secundo quantũ ad illud qð reſpicit
gratiã.Terciũ qᷓ;tũ ad illud qð re⸗ picit glo⸗
riam. Pꝛimo q;tum ad ulud qð reſpicit na⸗
turã.qꝛ ĩ incarnatõe eſt ↄ ſummatio modoꝛũ

educendi hoĩem in eſſe.Quadruplex nanq;

modus eſt educẽdi hoĩem in eſſe.Pꝛimꝰ nec
de viro nec de muliere ſicut fuit adã. Secun
dus de viro ſine muliere:ſicut eua. Tercius
de viroꝛ muliere:ſicuteducimur oẽs.Quar
tus de muliere ſine viro:ſicut eductꝰ eſt chꝛi⸗
ſtus. Sed hic quartus eſt in incarnatõe.er⸗
go ſi homo ſtetiſſet incarnano fuiſſet. aut ſi
nõ:tũc vnus modus ꝓductõis hoĩm defice⸗
ret. et ſic vniuerſum ꝑfectũ nõ eſſet qꝗð eſt ma
ximũ incõueniẽs.Dicit nãq; Augꝰ. in li. de
libero arbitrio.q; vniuerſuʒ hʒ tantã ꝑfectio
nẽ ꝙ nemo pt in eo imperfectũ aliqͥd rõnabi
liter inuenire:nec rõnabiliter aliqͥd addere.
Becia incarnatio facit ad ꝑfectionẽ ho
inis qᷓ;tũ ad illua qð reſpicit gratiã. Nam
xpᷣs eſt caput eccleſie nõ ſolũ ſᷣm diuinã natu
rã.ſʒ etiã ſᷣm humanã ſicut dicit Augꝰ.ſuꝑ
Joßem. Sed ſi hõ nõ peccaſſet adhuc eſſet

.„

coꝛpꝰ eccleſie. aut dei filius incarnaret᷑ aut
coꝛpꝰ eccie remaneret acephalũ ſine capite.
EKercio incarnatio facit ad ꝑfectionẽ hoĩs
quantũ ad illud qð reſpicit gloꝛiã. Ut enim
inquit Augꝰ.li.de ſpiritu et aĩa.totũ homi⸗

cuate
YE
iadeeeb
ginnien
loſusch
ſncurnas
ſetü
wͤck
Pntore
plorim
hoc
woꝛti
ſoſtüren
ſcöpor
alanse
hiing
ſack
W
W

ndin
liciß⸗
blütiſti⸗
pinionis
9.

„

tio.
Nefnin
Wofein
rhumnun
tſpiin
Pnhi
hiat go⸗
Chictna⸗
wod
erneng
Peicrhe
vi Gean
Wnis
Au.
cht⸗
dett
ſauti
ndeſce⸗
öckmn
Gmide
ipfeno
i fünt
ſ, en⸗
ioneho
zi un
niniun
ug;
lpuceſe
nurtkin
ne an
ionehe
UN
oi M

nem aſſumpſitvt totü beatificaret. vt ſiue in⸗
tus ingrederet᷑ ſiue extra egrederet᷑ paſcua in
ueniret. Sed homo debebat totus beatifica

ri.et ita plene ſi nõ fuiſſet lapſus ſicut poſtq;

cecidit.Ergo ſi ne nõ peccaſſet xpᷣs fuiſ-⸗
Becunda rõ ꝓ pᷣdicta opi
nione dicit᷑ humane nature diſpoſitio. Di⸗
cit enĩ gloſa ſuꝑ ilo verbo ad Hebꝛe. Nuſ⸗
q́ᷓ; appꝛehẽdit angelos nõ angelice nature da

ſet incarnatus.

ta eſt et dignitas vt ei ꝑſona diuina vniretur

Si ergo humane nature nihil dat᷑ fruſtra.

Si nõ peccaſſet talis dignitaſ nõ remaneret

ita decebat deũ manifeſtare ſuã potentiã:ſa⸗
pientiã et bonitateʒ:ſi homo ſtetiſſet ſicut ſi

lapſus eſſet.ergo ſi oĩa iſta facta ſunt in oꝑpe
incarnatõis videt᷑ ꝙ incarnatio adhuc fuiſ⸗
ſet.etiã pctõ hoĩs nõ interueniente.¶ Quar
ta rõ eſt humane nature exaltatio. In incax⸗

natione ſiquidẽ filij dei humana naturae
plurimũ exaltata. Si ergo deus incarnat᷑ ex

hoc ꝙ humana natura peccat videt᷑ ꝙ homo
repoꝛtat cõmodũ de malicia ſua.qð nõ decet

iuſtũ retributoꝛẽ. ¶ Quinta ratio dicit᷑ meri

ti cõparatio.Tante vtiq; nobilitatis et diffi
cultatis eſt mereri et vendi care ſiue acquire⸗

re ſibi infinitũ bonũ.ſicut ſatiſfacere ꝓ offen

ſa q̃ eſt cõtra infinitũ bonũ. Si ergo homo

nõ poterat ſatiſfacere ꝓ ſe de offenſa q̃ offen⸗
derat deum.ſic nec ꝑ ſe pᷣCt mereri habere de⸗
um. ergoſicut opoꝛtunum fuit filium dei in
carnari homine cadente vt ꝓ hoie ſatiſface⸗
ret.ſic videt᷑ ꝙ opoꝛtunũ fun dei filiũ incar⸗
ri hoĩe ſtante vt hoc mereri poſſit per cũ.
Sean rõ dicit᷑ matrimonij ſignificatio.
Siequidẽ homo lapſus non fuiſſet:nihilo⸗
minus fuiſſet ſacramentũ matrimonij. Si
vero ſacramentũ matrimonij in ↄiunctione
ſexuũ dicit ſiue ſignificat cõiunctionẽ xp̃ᷣi et
eccleſie quantũ ad naturarũ vnionẽ ꝓpter in⸗
ſeperabilitatẽ. Unde aplus ad Ephe. v. ait.
Sacramentũ hoc magnũ eſt. Ego autẽ dico
in xpᷣo et in eccleſia.ergo ſi homo ſtetiſſet aut
ſacramentũ matrimonij eſſet falſum ſignuʒ:
aut dei filiꝰ fuiſſet incarnatus. Leenm

ratio dicit᷑ aĩe chꝛiſti nobilis cõditio. Si in

carnatio facta eſt pꝛincipaliter ꝓpter peccati
expiationẽ ſequeret᷑ ꝙ aĩa chꝛiſti facta ſit nõ
pꝛincipali intentione:ſed quadã quaſi occa⸗
ſione. Sed incõueniens eſt nobiliſſimã crea
turã occaſionaliter eſſe introductã cũ agens
intẽdat pꝛincipaliter oꝑa nobilioꝛa. Igitur
videtur ꝙ incõueniens ſit dicere incarnatio

hem factã eſſe ꝓpter hoĩs reparationẽ. Pꝛedi

cua:ſed adhuc vniret᷑ cum diuina natura.
¶ Zercia ratio dicit᷑ dei manifeſtatio. Nam

ctis itaq; rõnib⸗ muniti affirmẽt pleriq;. q; i
nõ peccaſſet adã adhuc xpᷣs carnẽ aſſumere
nõ refugiſſet. Sed alioꝝ ſecunda opinio eſt.

wꝓvſi nõ fuiſſet peccatũ hoĩs.neq; fuiſſet aliid

pacto incarnatio ſubſecuta.Et iſti quidẽ rõ
nes ꝓ alia ꝑte ſiue opinione ꝓductas pꝛim
ſoluere et nil illas valere cõtendunt.Deinde
ſeipᷣ̃os muniunt viriliter et defendũt tam rã
nibus catholicis qᷓ; auctoꝛitatiba fidedignis
Dicũt ergo ꝙ pꝛima rõ debiliſſima eſt.qꝛ dũ

dicit ꝙ deũ cõueniebat incarnari ꝓpter perre
ctionem vniuerſi quodammõ deũ intra ꝑfe-
ctionẽ vniuerſi cõcludit.et quandã neceſſita

tem incarnatõis imponit ei.qð cõtra mentt

phᷣi qui.xi.meth aphi.ait.q deus ſupꝛa oem

oꝛdinẽevniuerſi ponẽdus eſt.ſicut nõ diciiur
eſſe dux de exercitu ſʒ ſupꝛa exercitũ. Et ad
illud qð dicit᷑ de multiplici mõ educendi ho

minẽ. Rñdetur ꝙ ille quartus modus educẽ?
di hominèẽ nõ eſt de ꝑfectione vniuerſi: ſʒ ſu

pꝛa ꝑfectionẽ. Ideo Jere.xxxi.ca. dicit. Ho⸗
uum fecit ð ñs ſuꝑ terrã femina circundabit

virũ.ex quo nõ ſequit᷑.ꝙ ſi homo ſtetiſſet q/

talis modus ꝓducẽdi hoĩem eſſʒ:nec ex hec
ſequit᷑ ꝙ vniuerſum ſua ꝑfectione careret.
Dicut etiã nõ põt argni imꝑfectio vniuerſi
qᷓ;tũ ad ſuſcitationẽ moꝛtui quã deꝰ nõ feciſ⸗
ſet ſi homo ꝑſtitiſſet. Poſſet etiã dici ꝙ de il⸗
lo mõ ꝓductõis nõ pᷣt argui veritas incarna
tionis.qꝛ deꝰ poſſet ꝓducere hoĩem de mulie
re abſq; viro qͥ tñ nõ eſſet deu s.Ad alind ve
ro qð ſequebat᷑ in pᷣfata rõe ꝙ incarnatio fa⸗
cit ad ꝑfectionẽ hoĩs q;tũ ad illud qð reſpi⸗
cit gratiã exquo xpᷣs eſt caput eccleſie ſm hu
manã naturã. Rñdet᷑ ꝙ duplex eſt ppꝛietas
capitis. Vna q̃ attendit᷑ ᷣm cõfoꝛmitatẽ ad
mẽbꝛa.Alia q̃ attendit᷑ ᷣm gratuiã donoꝛũ
influentiã. Rõne pꝛime ꝓpꝛietatis xpᷣs eſt ca
put eccleſie inquantũ homo. Rõne vero ſe⸗
cunde caput eſt inq;ũ deus.Et hac rõnc pn
cipaliter tenet rõem capitis. Ideo eſto ꝙ in⸗
carnatus nõ eſſet adhuc eccleſia capite nõ ca
reret.qꝛ ſicut eccleſia angeloꝝ hʒ caput deũ:
ita eccleſia hoĩm.quare nõ ſequit᷑ ꝙ coꝛpꝰ ec
cleſie eſſet acephalũ.q;uis nõ haberet caput
ſᷣm oẽm /ꝓpꝛietatẽ.De illo vero qð dicit᷑ ꝙ in
carnatio facit ad ꝑfectionẽ hoĩs q;tũ ad glo⸗
riã. Rñdet᷑ ꝙ illa nõ eſt rõ pᷣcipua incarnati⸗
onis ſed annexa pᷣncipali.ꝓ eo ꝙ ſi nũq; deꝰ
incarnatus eſſet.homo gloꝛificatõne coꝛpo⸗
ris ſui et viſione dei ꝑfecte ⁊ totaliter beatus
eſſet. Viſio enim xpᷣi coꝛpoꝛalis ſpectat nõ
ad eſſentialẽ cõpletionẽ beatitudinis ſed ad
quoddã accidẽtale gaudiũ. Nam gloꝛia coꝛ
poꝛis et ſenſuũ externioꝛũ erit ꝑ redundantiꝗ

delectationis venientis ab anima ex viſione
dei. vt dicit Auguſ.in epła ad dioſcoꝝ. VUñ

multũ derogire videt᷑ ſummo bono.qui di—«⸗

cit ipᷣm nõ ſufficere abſq; bono creato ſibiad
iuncto ad hoĩem ꝑfecte beatificandũA. Se
cunda rõ ſoluit᷑.qꝛ illa idoneitas et congrui⸗
tas data humane nature ad incarnationẽ at
tenditur ex ꝑte reparabilitatis hoĩs pꝛinci⸗
paliter q;uis rõne dignitatis et aliarũ condi
tionum aliq̊ mõ attendat᷑. Ideo ſicut homo

nõ fuiſſet reparatꝰ ſi nõ cecidiſſet q;uis eſſet

reparabilis deitati nõ eſſet vnitus q;uis eſ⸗
ſet vnibilis. NHec tñ fruſtra fuiſſet illa poten⸗
tia qꝛ multe ſunt potentie et idoneitates que
ad actũ nõ reducunt᷑ et tñ fruſtra nõ ſunt:qꝛ
dignitati et nobilitati nature atteſtant᷑. Nec
dicit᷑ potẽtia fruſtra ſi nõ reducit᷑ ad actũ ſed
tunc fruſtra eſt cũ ad actũ nõ reducit᷑:et tũ ad
actũ exigit eã reduci tꝑs et locus. ¶ Cercia
ratio friuola cenſet᷑ ex eo ꝙ deus ſufficienter
mani feſtauit ſuã potentiã ſapientiã ⁊ bonita
tem ꝑ opus creationis rerũ diſtinctõis et oꝛ

natus. licet iſtã manifeſtauerit in oꝑe incar-

nationis dũ ꝓpter hoĩs lapſum decuit xpᷣm
carnẽ aſſu mere

natura nõ tũ ſequit᷑ ꝙ homo ex hoc repoꝛtet

cõmodũ de malitia ſua.qꝛ incarnatio nõ fu-
it ex malitia hoĩs:ſed ex ſumma benignitate
et ſapientia dei.Quia enĩ ſapientia deivincit
maliciã. Hinc eſt ꝙ nõ patit᷑ eſſe malũ aliq dG
de quo nõ eliciat bonũ et etiiĩẽ maius bonũ.
Alioquin nõ ꝑfecte maliciãvinceret.Pꝛopte
rea cõtra pᷣuaricationẽ ade qui totũ genꝰ hu

manũ interfecit ſtatuit rectitudinẽ ſecundi

ade qui ꝓ toto genere humano poſſet ſatiſfa
cere.Et cuius obediẽtia multo plus ſibi pla
ceret qᷓ; inobediẽtia ade potuit ſibi diſplicere
Quare filiũ dei incarnati nõ fecit noſtra ma

licia ſed dei charitas nimia et miſericoꝛdia.

offenſa. Nã ad meritũ vite eterne ſufficit cõ⸗
placentia ex ꝑte merentis.ad hanc aũt cõpla
centiã ſufficit diuina gratia.Et qꝛ gratiã di⸗

uinã poterat homo habereꝑ miſſionẽ ſpirit

ſancti ⁊ filij in mẽte abſq; filij miſſione in car

nem. Hinc eſt ꝙ ad ꝑfectionẽ meritivite eter

ne nõ opoꝛtuit incarnatõʒ interuenire. Ad
ſatiſfſaciendũ autẽ nõ ſolũ requirit᷑ ſatiſſa
ctio placeat ſed ꝙ damnũ recõpenſare vale⸗
at. et honoꝛẽ deo ſublatum reſtituat. Et ideo
nõ tãta fuit neceſſitas incarnatõnis ꝓpter ne⸗
ceſſitatẽ merendi ſicut ꝓpter neceſſit atẽ ſatiſ⸗
faciendi. Et ꝙ iſtud ſit verũ ptʒ in angelis

carnẽ aſſumere¶ Quarta adhuc rõ inficit
qꝛ licet ꝑ xpᷣm incarnatũ ſit exaltata humana

¶Muinta rõ nihil cõcludit qm̃ nõ eodẽ mõ
ſe habent meritũ vite eterne et ſatiſfactio pꝛo

quoꝛũ natura nõ eſt vnita verbo et tñ merue
runt vitã eternã. Inſuꝑ eſto ꝙ tante difficul
tatis ſit mereri vitã eternã ſicut ſatiſfacere ꝓ

offenſa.tñ nõ opoꝛtet ꝙ ꝓpter hoc neceſſaria

ſit incarnatio xpi ꝓ eo ꝙ ſpũs ſanctus ipſeqͥ
pꝓ charitatẽ mouet aĩam dignã eã facit gloꝛia
ſempiterna Sed ad ſatiſffaciendũ neceſſaria

eſt incarnatio.qꝛ vt aiunt oẽs theologi.Cõ⸗

gruentiſſimus modus ſatiſfaciendi fuit per
moꝛtẽ et paſſionẽ xpᷣi.ſicut cõgruentiſſimus
eſt ad merendũ per charitatem et dilectionẽ.
Bexta rõ ad hoc nõ pᷣt militare qꝛ matri
moniũ duplicẽ habet ſignificationẽ.ſignifi⸗
cat enĩ cõiunctionẽ dei ad eccleſiã ſᷣ m chari⸗
tatem. Et ſignificat etiã cõiunctionẽ natura

S

rũ ĩ ꝑſone vnitate.dictãq; ſignificationẽ ha⸗

bet ſᷣm ſtatũ nature lapſe.pꝛimã vero habu.

iſſet ſi ſtetiſſet homo.Et ideo nõ eſſet falſum

ſignũ.ſicut enĩ matrimoniũ nũc eſt in ofiiid
um eet in remediũ tunc autẽ ſolũ in officiũ ſic
mõò habet duplex ſignificatũ tunc vero vnũ.

¶ Septima inſuꝑ ratio nõ admittit᷑ nec ac
ceptat᷑ qm deꝰ ab eterno pᷣſciuit lapſum hu⸗
mani generis qð tñ fecit qꝛ ſe reparaturũ co
gnouit.Et ideo pꝛincipalius in intentione

fuit reꝑatio lapſi qᷓ; cõditio eius ad lapſum

poſſibilis.Et ꝓpterea nõ ſequit᷑ ꝙ aĩa xpᷣi fa⸗
cta ſit quadã occaſione et nõ pꝛincipali intẽ⸗
tione.hoc enĩ teneret ſi deus in cõditione ge

neris humani nõ pᷣcognouiſſet hoĩs lapſum
Ex quibs oĩbus qui tenẽt ꝙ nõ fuiſſet incx

natus xpᷣs ſi nõ peccaſſet adã:aſſerũt ꝙ opi⸗

nio iſta eoꝝ magis deũ honoꝛat q; pꝛima q

deũ intra ꝑfectionẽ vniuerſi includit.hocve

ro ſupꝛa oẽm oꝛdinẽ vniuerſi ponit illũ.De
quo vide Bonauen. in.ij. di. xv. q.iiij. in lit
tera: Inſuꝑ foꝛtificat᷑ eoꝝ ſnĩa tali rõne.Si

deus aſſumpſit humanã naturã. Aut hoc fu
it ꝓpter humanã dignitatẽ.Aut ꝓpter neceſſi
tatẽ. Si ꝓpter dignitatẽ cũ angelica natura
ſit dignioꝛ q; humana magis debuit aſſum
pſiſſe angelicã. Si ꝓpter neceſſitatẽ et neceſ⸗

ſitas indigẽtie nõ ſit niſi ꝓpter peccatũ.ergo

videt᷑ ꝙ pᷣcipua rõ incarnatõis fuit redem⸗

ptio humam generis lapſi. Accedit ad hoc

ad firmioꝛẽ cõfirmationẽ ꝙ oẽs doctoꝛes fa
moſi celeberrimi ita expᷣſſe tenẽtet loquunt᷑

Vñ ſuꝑ illo verbo Matthei. xviij.ca. VUe⸗

nit filius hoĩs q̃rere et ſaluũ facere qð ꝑie⸗
rat.Auguſ.in li.de verbis apli ſic dicit. Si
homo nõ peccaſſet filiꝰ hoĩs nõ veniſſet.Et
iterũ ſuꝑ illo dicto apłi.i.ad thi.i.c. Chꝛiſtꝰ
ieſus venit in hũc mundũ ſaluos facere pec
catoꝛes. Augꝰ.ait. Nulla cauſa fuit venien
di chꝛiſto dño niſi peccatoꝛes ſaluos facere.

Lolemo
ſamncsian
miſlluüt
Augert
epenſe
ſchoſon
woine
deus lan
iogenni
hiti⸗
ln Glhe
dectono:
Prgonin
Piat l
nipoen
ſannuue
nlinci
Gennnn
vernusi
nide
Merue
Gopin
Cſſeh
(600
Cknobt
hhi
eumne
EVit
Wpi⸗
Ght
ſhüy
ilün⸗
Hler
popan
My
aann
Pecarer
gety
Gn⸗
Moeamal
ſlofrche
nragir
Pentne
nete
nig
Gen
WMep⸗
nn
eneng

ndffial
ninen
NM
mmande
dünenfni

holg
dendifnie

Tuenniſinns
adllegine
reqem,
none ſini
üfnchan⸗
Noninumn
fcnonehe⸗
iyoobabe⸗
chafiſun
icinoſic

üinoſficäe.
mmcrNſi.

Wminir
ſenmi⸗
itgü
ncoinon
tboislayy⸗
zfuiſſe u
enteß
“
uin
NNid
☛
iunun

ghogun .

in ,, 0
n gof⸗
ſnc⸗ 9
ſſcniſee⸗
s ſoen i
fuitronn
los imn

ſpectu angeluet reſpectu hoĩs.

Tolle moꝛbos tollevulnera ⁊ nulla erit caun
ſa medicine. Et ſuꝑ illo verbo Mat. i. Ipſe
eni ſaluũ faciet populũ ſuũ a peccatis eoꝛꝛũ.

Augꝰ.refert.ſi homo nõ peccaſſet virgo nõ

peperiſſet. Et idẽ ſuꝑ iſto verbo pſalmi. In⸗
fixus ſum in limo ꝓfundi.vtinã maneret ho
mo in eo qð de fecit. Si maneret in eo qðd
deus fecit nõ in limo infixus eſſet quem de⸗
us genuit.Et iteruʒ Augꝰ.ſuper illo verbo
Jo hã.xi.ca. Dñe ecce quem amas infirma⸗
tur. Si peccatoꝛes dñs nõ amaret ad terrã

de celo nõ deſcendiſſet. Et ad idem eſt dictũ

Bꝛegoꝛij in hymno. Exultet iam angelica.

vbi ait. Nihil enim nobis naſci ꝓfuit niſi re
dimi pꝛofuiſſet. Et ¶eo papa in ſermone de

natiuitate inquit. Si homo ad imaginẽ et

ſimilitudinẽ factus in ſuo honoꝛe manſiſſet

creatoꝛ mundi creatura nõ fieret neq; ſempi
ternus tempoꝛalitatẽ ſubiret. aut equaliſ deo
patri dei filius foꝛmã ſerui aſſumeret.Et næ
vlterius fatigent᷑ animi audit
q ; opinio ſtare poſſit. Ego dico
caſſet homo:quid fuiſſet: nobis reuelatũ nõ

eſt. Sufficere nobis debet ꝙ chꝛiſtus factꝰ

eſt nobis vt peccatum generis bumani de⸗

leret hic dirigẽda eſt ↄtemplatio noſtra hoc

piead mentẽ reuocandũ. Cõſideremus er⸗
go quãta fuit admirãda charitas dei patris
qui ꝓpꝛio filio ſuo nõ pepercit ſed pꝛo nobis
omnib tradidit illũ.De hoc ſic ſcribit᷑ Jo⸗
han. üj. ca. Dic deus dilexit mundũ vt filüin
ſuũ vnigenitũ daret vt omnis qui credit in
üillũ nõ pereat ſed habeat vitam eternaʒ. Qð
Miero.admirans in epiſtola ad Damaſum
papam inquit. Que maioꝛ poteſt eſſe clemen
ſia q; vt dei filius:filius hominis putaretur
decem menſium faſtidia ſuſtineret. partus ex
pectaretaduentum. per ſingulas adoleret e⸗
tates.et poſt cõtumelias vocũ alapas et fla⸗

gella cruciſq; pꝛo nobis fieret maledictũ vt
nos a maledicto legis abſolueret.Et Grego

rius reclamando ſic patrẽ eternũ alloquitur
O inextimabilis dilectio charitatis. vt ſer⸗
uum red imeres filiũ tradidiſti. Et merito qͥ⸗
llbet in ſtupoꝛẽ verti debet cum audit deum
carne veſtitum paſſibili.et humiliatum vſq;
Qd foꝛmã ſerui.nõ pꝛopter ſuam ſed ꝓpter no
ſtram indigentiã vt nobis pereuntibus fer⸗

tempus incarnationis chꝛiſti merito

itur tempus plenitudinis reſpectu dei:re

2 apitulum ſecundũ.
Ecundumi myſteriũ declarandũ de
incarnatione chꝛiſti dicitur tardita⸗

dicabit in nationibo implebit ruinas.
lumeret. cio dicit᷑ tempus plenitudinis reſpectu hoĩs
toꝛu cum vcra⸗
q ſi nõ pec⸗

Johis inqt de chꝛiſto. Iter i

tis. In quo fideliter cõfitemur chꝛiſtũ ratio⸗
nabiliter diſtuliſſe tempus incarnationis vſ

q; ad ſextã etatẽ mundi. Quare autẽ nõ an⸗

le voluerit incarnari dixi in quodã ſermone
de annunciatõne virginis. qui licet alibi ſit
nNotatus tamẽ ꝓ huius operis perfectõe eti⸗

am in hoc libꝛo ſcribitur. Nunc vero aperiẽ

dum eſt cur tẽpus illud quo deus homo fa⸗

ctus eſt ab apoſtolo tẽpus plenitudinis ap⸗
pellatur. Et ad hoc reſpõdet dñs Bonauen.

in. iij. diſt. i. in declaratõe littere ꝙ ſic dicitur
ꝛimo reſpectu dei.qꝛ in incarnatõne eſt

facta plena ꝑticipatio diuinitatis. VUnde ad

Coloß.ij. ca. dicit aplus. In chꝛiſto habitat

.

A⸗ plenitudo diuinitatis coꝛpoꝛaliter.

ecundo dicitur tempus plenitudinis.

reſpectu angeli:qꝛ per chꝛiſtũ reparata eſt an

geloꝛũ ruina. Ideo dauid in pᷣs.cix.ait. Ju
Eer

Zum qꝛ plene a culpa liberat᷑ tum qꝛ plene

eſt de veritate neceſſaria edoctus.tũ qꝛ plena
gratia diffuſa eſt in credẽtes. VUnde dicitur

Johis.i.ca.ꝙ; Johãnes baptiſta teſtimoniũ

phibens de chꝛiſto ait. De plenitudine eius
accepimus omnes & gratiã ꝓ gratia. qꝛ lex
per moyſen data eſt: gratia ⁊ veritas ꝑ ieſum

chꝛiſtum facta eſt.

Qualiter accipiendũ ſit mediũ tempoꝛis

in quo chꝛiſtus incarnatus eſt.

apitulũ tercium:
rcium myſteriũ declarandũ de in⸗
arnatõe chꝛiſti dicit᷑ tempoꝛalitatis.
Et in hoc inueſtigandũ eſt. An xpᷣs
incarnatus ſit in medio tꝑis.Et quidã arbi

trantur ꝙ ſic. ꝓpter verba Abacuc ꝓphete di
centis.ca.iij. Oñe audiui auditionẽ tuam et
timui. Dñe opus tuũ in medio annoꝝ viui⸗
fica illud. In medio annoꝝ notũ facies. Cũ
iratꝰ fueris miſericoꝛdie recoꝛdaberis. Que
yerba vt dicit᷑ in argumento in Abacuc in⸗

telligunt᷑ de chꝛiſto.Et qbus id videt᷑ affir⸗

mariꝙ deus homo factus eſt in medio tꝑis
At et alij cõtrariũ ſentiunt tenentes ꝙ chꝛi⸗

ſtus in vltimis tꝑibus viſibiliter deus et ho
mo mundo apparuit. NHim Augꝰ ſuꝑ.iiij.c.
ipius eſt caro ꝓ
nobis aſſumpta.Qui enĩ vbiq; eſt quo it.ni

ſiqꝛ ad nos nõ veniret ſi foꝛmãviſibilis car⸗
nis nõ aſſumeret. Ideo fati gatus erit ab iti⸗
nere. quid eſt aliud q; fatigatꝰ ĩ carne. Qua
re ergo hoꝛa ſexta.qꝛ etate ſeculi ſexta.Cõpu
ta tanq; vnã hoꝛam. Vnã etatẽ ab adam vſ⸗

q; ad noe. Secundã a noevſq; ad abꝛaham.
Terciã ab abꝛahã vſq; ad dauid. Quanam
b i

a dauid vſq; ad tranſmigrationt᷑ babylonis.
Quintã vſq; ad baptiſmũ iohãnis. Sextã
vſq; ad cõſummationẽ ſeculi.hec ille. õſtat
guũt ꝙ ſexta etas in q̃ xpᷣs venit nõ eſt in me⸗
dio tꝑis cum ſit vltima. ergo magna reſtat in
hHoc pꝑplexitas quã ammouendã puto neĩ du
bio animus in cõtemptũ cadat ſcripturarũ
ſanctarũ. Et ꝓpterea dicere poſſumꝰ ꝙ medi⸗
um ſumit᷑ dupliciter. ſ. ſtricte et punctaliter

pꝓ eo tꝑe qð equaliter diſtat ab extremis.ſcJ /

ꝛincipio et fine tꝑis.Et accipit᷑ large ꝓ eo
ſcʒ qð eſt inter illa extrema verba.itaq; Aba
cuc mediũ tꝑis deſignãt. Hoc mõ ſecundo
ſi ſtricte vellemus intelligere tũc nobis eſ

ſet certitudinaliter cognita hoꝛa iudicij qðd

in fine tempoꝛũ et cõſummatione ſeculi fiet
cõtra id qð ſaluatoꝛ noſter dixit Marc̃.xiij.
et Mat. xxiiij.c. De die aũt illa et hoꝛa nemo
ſcit.Ob qð Augꝰ.li.xviij.de ciuitate dei di⸗
cit. Fruſtra annos qͥ remanẽt huic ſeculo cõ
putare ac diffinire conamur.cũ hoc nõ eẽ no

ſtrum ex oꝛe veritatis audiuimꝰ. Sufficiat

igit᷑ nobis agnoſcere ꝙ incarnat eſt xpᷣs in⸗

ter pncipiũ et finẽ tꝑis qð eſt mediũvaldela

tum nõ aũt in extremitatib in pncipio.ſ. et

fine.De annis vero qͥ flxerũt a pᷣncipio mũ
di vſq; ad incarnationẽ Tpᷣi varia eſt opinio.
Nã ſᷣm Bedã fuerũt anni quinq; milia cen

tũ nonagintanouẽ. Alij vero cõputãt ãnos
tria milia nongẽtos ſexaginta. Non tñ ꝓpter
hoc cuiq; durũ videri debet.cũ difficillimũ
credã pᷣuncta licere poſſe ſeruari memoꝛiã an
noꝛũ in reb geſtis. Debemꝰ itaq; nos omni
curioſitate depoſita redemptoꝛi noſtro gras
quas poſſumus dicere.qꝛ nõ expectamꝰ am

plius eum in carnẽ venturũ qui iam venitet
viã fecit oĩbus vt facile ſaluari poſſumꝰ ape

ruitq; ianuam regni celoꝛum ad quod nos
ipᷣe perducat qui viuit et regnat in ſecula ſe⸗

um. “
¶ BSermo quartus in quo tractat᷑ de incar⸗

natione dñi noſtriieſu xpᷣi a cuius explicita
fide iam nullu xcludit᷑.

—ꝑꝰ

dum vt viuamꝰ ꝑ eũ. Verba ſunt Johis pꝛi
me ſue canonice ca.iiij. Refugit quoꝛundaʒx
animꝰ deũ ĩcarnatũ audire qͥ blaſphemiã ar

bitrantur qð nos ad laudeʒ creatoꝛis noſtri

accedere cõfitemur. Tunc quidem illum be⸗

negicimus cum ſtabili fide credimus eum

pꝛo nobis hominẽ factũ. Vt autẽ cõfundan
tur increduli et mens bonoꝛũ in ipᷣa veritate

EZerxcium credulitalis.
Mualiter fuit poſſi deum carnem aſſu

Pehoc apparnit
charitas dei in nobis qm filiũ ſu
um vnigenitũ miſit deꝰ in mun⸗

letetur in hoc ſermone de incarnatione Jeſu
xp̃i benedicti verba faciemꝰ.de qua locutus
eſt Johãnes ĩ verbis in themate poſitis vbi
tria myſteria occurrũt cõſideranda.

Primũ dicitur poſſibilitatis.
Secundum neceſſitatis.

mere. ¶CLapitulum pꝛimum.
Rimũ myſteriũ ↄ ſiderandũ dicitur
poſſibilitatis.in quo oſtendemus q;
deũ incarnari fuit poſſibile. Et hoc

„„ „ ⸗ 5

Fm tho. iij.pte.q.i.triplici rõne.

ꝛimo rõne omnipotentie..
Hecundo rone excedentie.
Tercio ronec .
Pꝛimo oſtendit᷑ impoſſibilitas incarna⸗
tionis rõne oĩpotentie. Nam cũ deus ſit oĩ⸗

potens pᷣt omne illud ꝙ nec cõtradictionem
iacludit nec aliquẽ defectũ ĩ deo ponit.iuxta
verbũ angeli ad virginẽ beatiſſunã Quce.i.

dicẽtis. Hõ erit impoſſibile apud deũ omne

verbũ. Sed deum humanã naturã aſſume⸗

re nec cõtradictionem includit.nec aliquem

defectum in deo ponit.quod patet.quia diui

na natura vniri humane in vnitatẽ pſone nõ

eſt aliud qᷓ; diu inã perſonã que ab eterno fu⸗
it bypoſtaſis reſpectu diuine nature:eſſe hy
poſtaſim reſpectu humane nature in tempo
re.hoc aũt nõ dicit aliquã imperfectionẽ ſed

potius dignitatẽ et nobilitatẽ. Sicut enĩ cũ
de ſit bonuſ ab eterno in nullo fit derogatio
bonitati ſue dũ ẽ cauſa bonitatiſ creature in

tꝑe.q;ᷓuis bonitas creata lõge ſit inferioꝛ bo

nitate increata. Dic cũ ꝑſona filij dei ſit hy
poſtaſis intelligibũlis intellectualis et ſpiri⸗

tualis et increata ab eterno.in nullo derogat
ei ſi fit hypoſtaſis rõnalł nature create in tꝑe

Et quemadmodũ deus de nõ creante fit cre
ans in actu abſq; aliq̃ ſui mutatõe.ſed ſoluʒ
facta mutatõe ex ꝑte nature create. Sic pſo⸗
na filij dei q̃ nõ erat hypoſtaſis humane na⸗
ture in actu abſq; aliq̃ ſui mutatõe vel inno
uatione facta eſt hypoſtaſis ipᷣius ſola muta
tione facta ex ꝑte aſſumpte nature. Hinc leo
papa in ſermone ait. In vtraq; eius natura
idem eſt dei filius.noſtra ſuſcipiens et ꝓpꝛia
nõ amittens.in hoĩe hominẽ renouãs in ſe

incõmutabilis ꝑſeuerans. Deitas enim que

illi cũ patre cõmunis eſt nullũ detrimentuʒ
oĩpotentie ſubijt nec dei foꝛmã ſerui foꝛma

violauit:qꝛ ſumma et ſempiterna eſſentia qᷓ

ſe ad humani generiſ inclinauit ſalutẽ. Hos
quidẽ in ſuã gloꝛiã tranſtulit.ſed qð erat eſſe
nõ deſijt. Secundo oſtenditur poſſibilitas

gune
Hlanuus.
ausintel
dicgeetn
ſuepotel
ſcaron
ſumppo
lentc
lunci
nen.
narions
lommoog
Oadbon
luonana⸗
nuornuur
nſen
Slono⸗
ann
ſümnnn
Giklur
ſble
1600
Ceckon
grninu
Monuun
loedw⸗
ſnllucoe
guiniſ
ſchinun
Lpw
ucee
blish
gumdi
ſumond
Mußea
holmmi⸗
ll gö
Adei.
Rgench
menatk
badige
ansdig
fonals⸗
gualier
ſeancoa
lengein
Cnglipe
reoen
Nliggan
Cinus
hludl
angeby
ſuop

ione
u bchnns
polns wi

4

amentſt
uumpinmn.
noädieine

tendenns
bie Sthe

inemn⸗
idensſuc⸗
radicionen
oponit urn
Hini ui
dus dainr
Pammofn
reclihy
rinenpo
Knoneſel
cc
zadaognn
aemri
ſtininrt
iifr
oaßn

anrſtan
elu b⸗
6N**
mnmnen
eel ino
ſolamuna
Hincles
iusnatr
lisin
1 in q⸗
unenu;
mni forn
lue. ⸗
anſ
oſbls

“

incarnationis rõne excedentie:vt enĩ inquit
Hilarius. Plura põt deus facere q; intelle⸗
ctus intelligerc. Sed homo põt rõnabiliter
dicereet intelligere deũ incarnatũ. Tũ ꝓpter
ſue potẽtie ſapie et bonitatis eminentẽ mani
feſtationẽ que facta eſt ĩ bumani generis aſ⸗
ſumptione. Tũ ꝓpter operũ diuinoꝝ excel⸗
lentẽ cõſummationẽ q̃ facta eſt cũ vltimũ cõ
iunctũ eęſt pꝛimo.tũ ꝓpter peccati ſatiſfactio⸗
nem. C ercio oſtendit᷑ poſſibilitas incar⸗
nationis rõne cõuenientie. Nam eoꝝ eſt faci
lis vnio que adinuicẽ ſimilitudinẽ habent.
Sed homo creatus eſt ad imaginẽ et ſimili
tudinem dei.ergo ſibi vniri potuit humana
natura in vnitatẽ ꝑſone.Sed ex iſta rõe tria
poſſʒ qͥs querere. An humana natura ſit ma
gis aſſumptibilis a filio dei qᷓ; quelibet alia
natura. Et poſſet aliqs arguendopbare ꝙ;
nõ:maxime ex duob. Pꝛimo quia Kug in

epiſtola ad voluſianũ inquit. In rebus mi

rabiliter factis tota rõ facti eſt potẽtia facien
tis. Sed potẽtia dei facientis incarnationẽ
que eſt opus maxime mirabile nõ limitatur
ad vnã naturã cum potentia dei ſit infinita.
ergo natura humana nõ eſt magis aſſumpti
bilis a deo qᷓ; aliqua alia creatura. Secũdo
ſimilitudo eſt rõ faciens ad incarnatõnis cõ
gruitatẽ.ſed in natura angelica inuenit᷑ expᷣſ
ſioꝛ ſimilitudo dei qᷓ; ĩ humana. vt dicit Hꝛe
go. xxxvij.li.moꝛaliũ.et in O melia de centũ
ouibo.ergo natura angelica magis erat vni⸗
bilis q;ᷓ; humana. Ad hoc plene intelligen⸗
dum dicit Tho.in.iij.ꝑte.q.iiij. aliqͥd aſ
ſumptibile dicit᷑ quaſi aptum ſumia diuina
ꝑſonaqᷓ quidẽ aptitudo nõ põt intelligi ſᷣm
potentiã paſſiuã naturalẽ q̃ nõ ſe extẽdit ad
illud qð tranſcendit vnio ꝑſonalis creature
ad deũ. Vñ relinquit᷑ ꝙ aſſumptibile dicat᷑
aliqd ᷣ m cõgruentiã ad vnionem pꝛedictã q̃
attendit᷑ ſm duo in humana natura.ſ.ſcoᷣm
eius dignitatẽ ⁊ ᷣm eius neceſſitatẽ. Scom
eius dignitatẽ:qꝛ humana natura inq; tũ eſt
rõnalis ⁊ intellectualis nata eſt attingere ali
qualiter ipᷣm verbũ ꝑ ſuã operationẽ cogno⸗
ſcendo et amando ipᷣm. Scõdᷣm neceſſitatẽ au
tem:qꝛ indigebat reparatõe cũ ſubiaceret oꝛi
ginali peccato. Hec duo aũt ſoli humane na
ture ↄueniũt.nam creature irrõnali deeſt di⸗
gnitas:angelice vero neceſſitas.Cũ ergo di

cimus ꝙ creatura irrõnalis nõ eſt aſſumpti⸗
bilis.nõ ita dicimus ꝙ ſubtrahamus aliqͥd

diuine potẽne.ſed ad oſtendendũ cõditionẽ
creature que ad hoc aptitudinẽ nõ habet.de

angelo vero iam dictũ eſt ꝙ nõ erat ĩ eo neceſ

ſitas ꝓpter peccati angelici irremiſſibilitatẽ.

5
.

Xquinq; rationibo pcipuis fuit neceſſa⸗

rium ex ꝑte hoĩs xpᷣm incarnarr.
zanndn myſteriũ cõſiderandũ de in

arnatõe xpᷣi ðꝛ neccſſitatis. Vbi qᷓri
tur an fuit neceſſariũ xpᷣm incarnari
Etad hoc dicit ſanctꝰ tho.iij.ꝑte.q.i.q; ne⸗
ceſſitas iſta refert᷑ ad hoĩem ꝑ xpᷣm incarnatũ
redimendũ.Et ſᷣm hoc neceſſariũ dicit᷑ du⸗
pliciter. Uno mõ ſine q̊ nõ pᷣt quis cõſequi
finẽ vt cibus neceſſariꝰ eſt ad vite ſuſtẽtatio
nẽ.Alio mõ ꝑ qð meliꝰꝑuenit᷑ ĩ finẽ.vt equꝰ
eſt neceſſarius etiã homini ſano vt meliꝰ iter
ꝑficiat Nõ fuit neceſſariũ pꝛimo mõ xpᷣm in
carrnari.qꝛ deus cuius ſapiẽtie nõ eſt nume
rus.nec eſt finis potẽtie et virtutis eius.po⸗
tuiſſet ſua volũtate auctoꝛitate hoĩ lapſo ſuc
currere.Fuit tñ ſecũdo mõ neceſſariũ.qꝛ per
xpᷣm incarnatũ homo melius pᷣt in finẽ ſuũ
uenire. Et hoc multiplici rõne.
ꝛima dicit᷑ fidei roboꝛatio.
Decunda ſpei ſubleuatio.
Cerciã charitatis inflammatio.

Nuarta vite exemplatio.
Pnt hoĩs inſtructio.

Pꝛima ratio dicꝙ fidei roboꝛatio: magis
quidẽ roboꝛat᷑ homo in fide ex eo ꝙ ipe deo
incarnato loquenti de myſterijs inuiſibilib
credit. Uñ Auguſ.li.ix.de ciui.dei. Vt ho⸗
mo inqͥ t fidentius ambularet ad veritatem:
a veritas dei filius homine aſſumpto co⸗
tituit atq; fundauit fidẽ.¶Hotandũ hic ꝓ
pter illud verbũ hoĩe aſſumpto.qꝙ epheſina
ſinodus dicit q; pſona nõ aſſumpſit hoĩem.
Ex quo ſanctꝰ tho.iij.pꝑte.q.viij.ait. lo⸗
cutiones doctoꝝ qui dicũt xpᷣm aſſumpſiſſe
hoĩem nõ ſunt extendende tãq; ꝓpꝛie ſed pie
exponẽde.vt dicamꝰ homineʒ aſſumptũ.qꝛ
eius natura eſt aſſumpta. Et qꝛ aſſumptio
terminata eſt ad hoc ꝙ filius dei ſit homo.
¶ Secũda rõ quare meliꝰ homo ſaluat᷑ per
xpᷣm incar natũ dicit᷑ ſpei ſubleuatio Suble
uatur quippe ſpes noſtra vt futurã beatitudi
nem expectemus dũ xpᷣs in ſua incarnatõne

— O—

nobis oſtẽ dit quãta eſt erga nos dilectio dei

atris. Hinc Aug. li. xiij.de trini.inqt. Ni
il tã neceſſariũ fuit ad erigendã ſpem nr̃am
qᷓ; vt demonſtraret᷑ nobis qᷓ;tũ diligeret nos
deus. Quid vero huius rei iſto iudicio ma⸗
nifeſtius q; ꝙ dei filiug noſtre nature digna
tus eſt inire cõſoꝛtiũ. rcia rõ dicit᷑ cha-
ritatis inflammatio. Quis nam tã durus tä
inhumanus tã ferreus ſit qui deũ nõ diligat
a quo tm̃ ſe diligi cõſpicit vt nõ niſi amoꝛe
dignet᷑ aſſumere foꝛmã ſemn. Jdeo ug li.

de catheziſandis rudibꝰ ait.Que maioꝛ cau
ſa eſt aduẽtus dũi niſi vt oſtenderet deus d

lectionẽ ſuam in nobis.Et infra ſubdit. Si

et bone beateq; vite. Et iõ Augꝰ.in quodã

ſermone de natinitate dicit. Homo nõ erat
ſequendꝰ qͥ videri poterat. Deus ſequẽdus

erat qͥ videri nõ poterat:vt ergo exhiberetur
homini et qͥ ab hoĩe videret᷑ et quẽ homo ſe⸗
queretur deꝰ factus eſt homo. ¶ Quinta rõ
dicit᷑ hoĩs inſtructio. Inſtruit᷑ enĩ vnuſqͥſq;
vt intelligat quãta ſit hoĩs dignitas:ne illaʒ
coinquinet peccãdo. Pꝛopterea Aug. li.de
vera religione inqt. Demonſtrauit nobis de

us q; excelſum locũ inter creaturas habeat

humana creatura in hoc ꝙ hoibus in vero
hoĩie apparuit. Et leo papa in ſermone de na
tiuitate ſic ſequi. Agnoſce o xpᷣiane digni⸗
tatem tuã et diuine cõſoꝛs factus nature no
li in veterẽ vilitatẽ de graui cõuerſatione re⸗
Aire. Nõ valet ergo quiſpiã recte ſe de cetero
cxcuſare.ſi ad paradiſi delitias nõ feſtinet cũ
iot ac tãta pᷣconia de vite eterne immarceſſi⸗
bili gloꝛia vndiq; ſonant.

myſteriũ xpᷣi incarnati. apitulũ. iij.
Terciũ myſteriũ ↄſiderandũ de in⸗
carnatõe xpᷣi dicit᷑ credulitatis. In q̊
N videndũ eſt. an credere myſteriũ xp̃ᷣi
ſit de neceſſitate apud oẽs.Et ad h̊ dicit ſan
ctus tho.ij.ij.q.ij.O via hoĩs veniẽdi ad iu
ſticiam eſt myſteriũ incarnatõis et paſſionis
xypᷣi.Dicit᷑ enĩ Act.iiij.c. Nõ eſt aliud nomẽ
Datũ hoĩbo in q̊ opoꝛteat credẽtes ſaluos fie
ri.Et Augꝰ.in li.de coꝛreptione ⁊ gratia in⸗
quit. Illa fides ſana eſt qua credimus nullũ

hHoliem ſiue maioꝛis ſiue ꝑue etatis liberare

A cõtagione moꝛtis et obligatõe peccati niſi
per vnũ mediatoꝛẽ dei et hoĩm ieſum xpᷣm.
O poꝛtuit ergo myſteriũ incarnatõis xpᷣi ali
qualiter omni tꝑe eſſe creditum apud oẽs.di
uerſimode tñũ ſᷣ m diuerſitatẽ tempoꝛũ ⁊ per⸗
ſonarum. Ham ante ſtatũ peccati homo ha
buit explicitã fidẽ de xpᷣi incarnatõe ſᷣm ꝙ oꝛ
dinabat᷑ ad cõſummationẽ gloꝛie.nõ aũt ſᷣm
wꝙ oꝛdinabat᷑ ad liberationẽ a peccato ꝑ paſ⸗
ſionẽ et reſurrectionẽ:qꝛ homo nõ fuit pᷣſci⸗
us peccati futuri.videt᷑ aũt incarnatõnis xpᷣi
pſcius fuiſſe:ex eo ꝙ dixit. ꝓpter hoc reliquet
Homo patrẽ et matrẽ et adherebit vxoꝛi ſue.

yt dicit᷑ Ben.ij. c. Ex hoc apls dicit ſacramẽ
tũ magnũ eſſe in xpᷣo ⁊ ĩ eccia.qð quidẽ ſacra

mentũ nõ eſt cred

Xtꝑe iſto oẽs obligint᷑ credere explicite

Poſt peccatũ aũt fuit explicite creditũ myſte
rium xp̃ᷣi: nõ ſolũ ſchan incarnationẽ. ſed
etiã quantũ ad paſſi
Alare pigebat ſaltem reamare non pigeat.
¶¶ Muarta ratio dicit vite exemplatio. Ha⸗
bent nãq; hoĩes xpᷣm exemplar oĩs virtutis

1 onẽ et reſurrectionẽ qb⸗
humanũ genus a peccato liberat᷑. Qualiter

et patres antiqui patriarche.ſ. et ꝓphete pᷣfi⸗

gurarũt xpᷣi paſſionẽ quibuſdã ſacrificijs et
ante legem et ſub lege quoꝛũ quidẽ ſacrificio

rum ſignificatũ explicite maioꝛes cognoſce⸗
bant. minoꝛes autem ſub velamine illoꝝ ſa⸗

crificioꝝ credentes ea diuinitus eſſe diſpoſi

ta.quaſi de xpᷣo venturo habebãt fidẽ velatã

Poſt tꝑs aũt gratie reuelate tam maioꝛes qᷓ;
minoꝛes tenent᷑ habere fidẽ explicitã de my⸗
ſterijs xpᷣi pᷣcipue qᷓ;tũ ad ea q̃ cõiter in eccle⸗
ſia ſolennizant᷑ et ꝓponunt᷑.¶ Ged ↄtra iſta

poſſet qͥs obicere. Pꝛimo qꝛ nullus tenetur
credere qð nõ cognoſcit. Sed hoĩes nõ co⸗

noſcunt myſteriũ incarnatõis.qꝛ iohannes

baptiſta videt᷑ illud ignoꝛaſſe cũ exiſtes ĩ car

cere miſit ad xpᷣm diſcipulos dicẽs.LTu es qͥ
venturꝰes an aliũ expectamꝰ. Scðo qꝛ dio⸗
niſius dicit in li.de celeſti ierarchia. MHulti

gentiliũ ſaluti adepti ſunt ꝑ myſteriũ ãgelo

rum.et tñ iſti nõ habuerũt de xpᷣo fidẽ impli⸗

citam nec explicitã. His rñũdet᷑ ad pꝛimũ q;

iohãnes nõ ignoꝛauit myſteria xpᷣi incarna

ti qui dixerat Johis.i.Ego vidi et teſtimo⸗
nium ꝑhibui qꝛ hic eſt fuius dei. VUñ nõ di⸗
cit. Tu es qͥ veniſti. Sed tu es qui venturꝰ

es.querens de futuro nõ de pᷣterito. Simili
ter nõ eſt credendũ ꝙ ignoꝛauerit eũ ad paſ⸗

ſionẽ venturũ qꝛ dixerat. Ecce agnꝰ dei ⁊c̃.
pꝓnuncians eiꝰ immolationẽ futurã. Poteſt
ergo dici ßᷣm Bꝛego. ꝙ inquiſiuit ignoꝛãs
an ad infernũ in ꝓpꝛia ꝑſona eſſet deſcenſurꝰ
Vel ſᷣm Ambꝛo.nõ q̃ſiuit ex dubitatione ſi

ue ignoꝛãtia ſed magis ex pietate. Vel ſicut

XLriſoſto.dicit.nõ queſiuit q̃ſi ipᷣe ignoꝛaret

ſed vt per chꝛiſtũ ſatiſfieret eius diſcipulis.

Ad quoꝝ inſtructionẽ rpᷣs rũdit ſigna ope⸗
rum oſtendẽs.Ad dictũ vero dioniſij reſpo⸗
det Tho.ꝙ multis gentiliũ fuit facta reuela

tio de xpᷣo.vt patet de Job qui dixit.xix.ca.

Scio ꝙ redemptoꝛ meus vinit. Et idem de
Sibillis. Si qui tñ ſaluati fuerũt qͥbus re⸗

u elatio nõ fuit facta nõ fuerũt ſaluati abſq;

fide mediatoꝛis.qꝛ ⁊ ſi nõ habuerũt fidẽ ex⸗
plicitã. habuere tñ fidẽ implicitã diuina ꝓui
dentia credẽtes deũ eſſe liberatoꝛẽ hoim ſᷣm
modos ſibi placitos.et ſᷣm ꝙ aliquibo veri⸗
tatẽ ↄgnoſcẽtibo ipᷣe reuelaſſet.hec tho.Qua
recredere myſteriũ chꝛiſti hoc tꝑe obligant᷑
oẽs hoies mũdi.cũ nullus iam de ignoꝛan⸗
tia niſi volũtaria excuſare ſe poſſit. JIpᷣm qͥp⸗

ibile pꝛimũ hoĩeʒ ignoꝛaſſe pe incarnandũ pdixerunt ꝓphete. Incarna⸗

n voro⸗
nerunrap
lomumſ
getotmi
iſünem
Fherüta
le gel
uuntainl

ſingon
ouclidi
ſſtooduce
larbginn
nusw
Coanntar

E
t
Penei

Kragin
iauno⸗
arch
tropi
gemende.
deſeihisy
luleprin
ſodilaban
cirihe
gimnerg,
Hepen
maͤeinbe
igimns
ſominca
wundang
Gnräin
Cesyr
tumbab
lererpen
it O
peinche⸗
Amne
caune
en

ktenge

hariüme
nmoni ſcl
Immion b
Nk dlim
laphffi
ſiſuhhe
oreg chgndſ
lamine lon in
lus eſe din
chätfickni
ummaan;
Aplictiden
icbiterineut
domie
hullasmar
A boies en
is. ge iobenns
cäüeriſtisie
8dices. Lugg
Soognn
mchia Han
1 wtanigt
eriviiin

mid

17

—

—

)

SE

Iije gen
us iſel⸗
itin
onllipe
itſunul
dirie c.
.Cticende
eitabror⸗
ſſum 1w
Mgit ict ⸗
auidiuinghn
ci win /n
lgnibo e⸗
etbo Ol
e oblicn
jbeignonn⸗
ſi. Jnc⸗
te. und

=

tum vero poſt eius aſcenſionẽ in celũ p̃dica⸗

uerunt apoſtoli. quoꝛũ ſonus exiuit in oẽm /
terram. Pꝛo ipᷣo inſuꝑ eiuſq; noĩs cõfeſſio⸗:

ne tot milia viroꝝ ac mulierũ letãter et liben
tiſſime martyriũ violentãq; moꝛtẽ tulerunt.
Fuerũtq; adhuc ſapientiſſimi vtriuſq; lin⸗
gue grece.ſ.et latine eruditiſſimi doctoꝛes qͥ
tanta in laudẽ xpᷣi ſcripſerũt vt nullus eum
iam veniſſe rõnabiliter dubitare poſſit. Ob
qð Maximus in ſermone de martyribo in⸗
quit. Nõ ſine magno diſcrimine religionis
veritatẽ diſputamus quã tantoꝛũ ſanguine
cõfirmatã videmus. Magni piculi res eſt ſi
poſt ꝓphetarum oꝛacula.poſt aploꝝ teſtimo
nia. poſt martyrũ vulnera veterẽ fidẽ quaſi
nouellã diſcutere pᷣſumas.et poſt tam mani
feſtos duces ĩ erroꝛe ꝑmaneas.hec ille.Cre⸗
damꝰ & in xpᷣm illũq; totis viſceribo diliga⸗
musvt ſic mereamur fieri ꝑticipes gr̃e ſueꝑ
quam tandem ad vitam perueniamus etex⸗
nam Amen. „
Sermo quintus de incarnatiõe xpᷣi in q̊
cõfutantur erroꝛes illoꝛũ qui mundanã ſa⸗
pientiã ſectantes male ſenſere de xpᷣo.

it in ſapiẽtia hoĩm ſed in virtu⸗
dei. doctoꝛis gentiũ v̈ba ſunt
iſta oꝛiginaliter.i. ad Coꝛinth. c. ij. Pꝛopter
vanã curioſitatẽ hoĩm qͥ ſe ingenio ac ꝓpꝛijs
ſenſibo archna dei cõpꝛehendere putãt.exoꝛ⸗
te ſunt opiniones multe falſe quidẽ et oĩno
ſpernende. Hic ſiquidẽ mos eſt ſuperboꝝ vt
de ſeipᷣis pᷣſumentes cum dei magnalia vir⸗
tute /ꝓpꝛia nõ poſſint attingere in erroꝛũ foue
as dilabant᷑. Cũ ergo audiũt in incarnatiõe
ieſu xpᷣi factã vnionẽ naturarũ in pſona di⸗
uina.et ꝙ vnꝰ idẽqͥ erat ab eterno deꝰ ipᷣe ex
tꝑe verꝰerat hõ ſtatim averitate diſcedũt.Cõ
tra q̊s in h̊ ſermone de incarnatõe xpᷣi dictu
ri erimus ſub titulo de falſis erroꝛibus circa
xpᷣm incarnatũ.in qb heretici quidã ſapĩa
mundana inflati ceciderunt. Nam et doctoꝛ
gentiũ in verbis ꝓpoſitis admonet cũctos fi
deles vt reiectis naturalibus rõnibus q̃ oꝛ⸗
tum habẽt ab humana ſapĩa credãt ſimplici
ter et pure his q̃ nobis virtus diuina reuela
uit.Ob quod euitare debemus tres erroꝛes
pꝛincipales. ́JMM
Pꝛimus erroꝛ eſt circa verbũ eternale.
Decundus circa animã ronalen. .
cius circa naturã coꝛpoꝛale.
etribus opinionibuũs falſis cirea verbũ
eternale quas heretici maligni inuenerũt.
—èò KEapitulum pꝛimũ.

NRKumus erroꝛ circa xpᷣm incarnatum
Eeſt circa verbũ eternale:in quo triplex
opinio falſa cõtinetur.
Pꝛima dicitur ꝓpductionis.
Becunda cõuerſionis.
erciã filiaãtionis.
ima opinio falſa dicit᷑ pductionis. Cõ
itetur quidẽ fides catholica deuʒ ab eterno
verbũ ꝓduxiſſe qð et deus eſt. At Eunomi
us heretic? dicebatverbũ nõ ab eterno ſed ex
tꝑe ꝓductũ.ſequẽs quoꝛundã philoſophoꝝ
opinionẽ qui dicebant a deo effluxiſſe quan
dam mentẽ in qua eſſent omniũ rerũ foꝛme
quã vocabant paternũ intellectum. Et hanc
Auicenna ſuꝑ pꝛimo de celo et mundo dixit
eſſe pꝛimꝗ intelligentiã mouentẽ pꝛimũ celũ
Ded vt ſic loquẽtes repꝛobemus.videndũ
pꝛius eſt qͥd ſit verbũ in diuinis. Etad hoc
dicit Franciſcꝰ de marone in quodã ſermo⸗

ne. Verbũ eſt ſecunda ĩ trinitate ꝑſona ꝑ mo

dum nature et intellectus pꝛoducta.De hoc
Au gy. vi.de trinitate ait. Verbũ ſolus filiꝰ
accipitur.et eo dicitur verbũ quo filius. Et
in.xv.li.de trini.idem Augꝰ.inquit. Ipᷣa ꝓ
pꝛietas ꝑſonalis filij diuerſis noibus ſigni
ficatur.ad expꝛimendã diuerſimode ꝑfectio
nem eius vt oſtendatur patri equalis dici⸗
tur filiusvt oſtendat᷑ patri ꝑ oĩa ſimilis dici
tur imago.vt oſtendat᷑ immaterialiter geni⸗
tus dicitur verbũ. Ad habendã autẽ aliqua
lem noticiã iſtius verbi vt refert Bonauen.
in.i.di.xxvij.cõſiderare debemꝰ qualiter ver
bum reperitur in nobis. Nam vox ſignifica
tiua in nobis dicit᷑ verbũ.ſed tm̃ large et de⸗
nominatiue inquantũ ſignificat interioꝛem
mentis cõceptũ.ſicut vrina dicitur ſana in⸗
quantũ eſt ſanitatis indicatiua. Et ideo p⸗
pꝛie dicitur verbũ id quod ꝑ vocẽ ſignificat
ſcʒ interioꝛ mẽtis ↄceptus. VUñ Ariſto.in.i.
pihermeni. Uoces inqͥt ſunt note.i.ſigna ea⸗
rum que ſunt in aĩa paſſionũ. Et ideo cõce⸗
ptus mentis interioꝛ etiã ſi nũq; ꝑ vocẽ deſi⸗
gnaretur ꝓpꝛie dicit᷑ verbũ. Hinc Aug.xv.
de trini. ait. Quiſqͥs pᷣt intelligere verbũ nõ
ſolũ anteq; ſonet.verũ etiã anteq; ſonoꝝ eiꝰ
imagines cogitatione inuoluant᷑. pᷣt videre
aliquã illiꝰ verbi ſimilitudinẽ de quo dictũ
eſt. In pꝛincipio erat verbũ. Aduertendũ tñ
ꝙ duplex eſt nobis cõceptus mẽtis interioꝛ
Vnus infoꝛmis et imperfectus. Alius foꝛ⸗
matus et ꝑfectꝰ. Cuius rõ eſt.qꝛ cognitio no
ſtra ꝓcedit de imperſecto ad ꝑfectũ. Et ideo
de re pꝛimo habemus cõceptum cõfuſum et
imperfectũ.vt dicit᷑.i.phyſicoꝝ.Et talis cõ⸗
ceptus non dicitur ꝓpꝛie verbum a e

tio pcedendo autẽ ꝑuenimus ad habenduʒ
cõceptum rei perfectũ ⁊ determinatũ q a phi
loſophis vocat᷑ diffinitio:a ſanctis autẽ ver⸗
bum. In deo ergo ponit᷑ verbũ nõ ad ſimili
tudinẽ verbi large dicti qð eſt ipᷣa vox ſigni
ficatiua vel cõceptus rei imꝑfectus.qꝛ in deo
nihil ẽ ſenſibile vel imperfectũ. Et ꝓpter hoc
vox eſt ſignificatiua q eſt ſenſibilis et ipᷣa co
gitatio qᷓ licet ſic intelligat tñ imperfectionẽ
implicat nõ habẽt ibi locũ.ſed ibi ponit᷑ ver
bum inq;tũ impoꝛtat cõceptũ rei perfectum
Quia deus vnico actu intelligẽdi ſeipᷣm et
oĩa alia cõcipit ꝑfecte. Ex quo ptʒ differen⸗
tia verbi noſtri ad verbũ diuinũ.qꝛverbum
noſtrũ in mente plurificat᷑. Quot enim ſunt
ibi cõceptus perfecti vel foꝛmati tot ſunt ibi
verba. In deo autẽ eſt verbũ vnicũ:qꝛ nõ eſt
ibi niſivnicus cõceptus ꝑfectiſſimus. Iterũ
verbũ in nobis eſt accidens et qͥd tranſiens.
qꝛ non ſemꝑ actu intelligimus. Sed in deo
idẽ eſt ꝙ ſubſtãtia diuina.Eſt etiã verbum
ſemꝑ actu permanẽs et eternũ.Et vt inquit

Augꝰ. nos frequẽter cogitamus que neſci⸗

mus.et ſic verbo noſtro cõiuncta eſt fallacia

frequenter q̃ nolumus.et tunc iuncta eſt di⸗

ſplicentia:que nõ poſſumꝰ.tũc iuncta eſt im⸗

potentia.verbũ aũt diuinũ eſt veriſſimũ pla

centiſſimũ omnipotẽtiſſimũ. Et de illiꝰ eter
nitate loqui᷑ Johãnes cũ dicit in pꝛincipio
ſui euangelij. In pꝛincipio erat verbũ. Au⸗

guſtinꝰ li.vi.de trini.in pꝛincipio ait.ſic di⸗

ctum ẽ q̃ſi diceret añ oĩa. Vñ ſciendũ ꝙ pn⸗

cipiũ in diuinis:aliqñ eſt nomẽ eſſentiale: et

ſic ↄuenit toti trinitati.ſicſumit᷑ in.c.i.extra
de ſum.tri.⁊ fi.ca.cũ ðꝛ. VUnũ vniuerſoꝝ pn

cipiũ.Aliqñ eſt nomẽ ꝑſonale:et qnq; ſigni⸗

ficat patrẽ qͥ eſt pꝛincipiũ ſine pᷣncipio. ſicut

ſumit᷑ ab Auguſti. li.iiij. de tri. vbi dicit.
pater eſt pꝛincipiũ totiꝰ deitatis.qũq; ſigni⸗
ficatfiliũ qui eſt pꝛincipiũ de pᷣncipio.ſicut
ſumit᷑ ab apło ad Hebꝛe.i.Et tu in pncipio

id eſt in filio terrã fundaſti.Qñq; ſignificat
patrẽ et filiũ qui ſunt vnũ pꝛincipiũ ſpiritus
ſancti. Qñq; ſignificat eternitatẽ.⁊ ſic accipi
tur a Johanne. In pꝛincipio.i.ab eterno.
Hinc Anaſtaſius in ſuo ſimbolo ait. Eter⸗
nus pf eternꝰ filius eternꝰ ſpũs ſanctus. Et
Hilariꝰ ĩ li.de tri. Inter gignereꝛ gigni nul
lum cadit mediũ. Magiſter vero ſen. di. ix.
pꝛimi li.pbat verbũ eſſe eternũ. Pꝛimo ex rõ
ne ſumpta a ſili et eſt talis. Spledoꝛ eſt eiuſ
dem duratõis cũ igne et tñ eſt generatus ab
igne.ergo multo foꝛtius cũ filius ſit ſplẽdoꝛ

atris q;uis ab ipᷣo generet᷑ erit ei coeternꝰ.
Secũdo inducit mgr Auguſti d ait. Fillus (

Rime rõne immu tabilitatis.
Secundo rone ſimplicitatis.

1

dei eſt virtus et ſapientia. ergo ſi nõ eſt eter⸗

nus aliqũ fuit deus ſine virtute et ſine ſapiẽ

tia qð eſt impoſſibile. Sco.vero ⁊ Bonauẽ.

ſuꝑ pᷣfata diſ.dicũt ꝙ pcedens eſt poſterius
duratõe eo a quo ꝓcedit triplici rõne.

in rõne limitationis potẽtie.

Secũdo röõne modi ꝓducenlii.
F rõne libertatis.
.

rioꝛ eo duratõe¶ BGecũdo rõne modi ꝓdu
cendi.q eni aliqͥd ꝓducit᷑ ꝑ motũ qmotus
eſt in tꝑe opoꝛtet ꝙ ꝓductũ ſit poſteriꝰ ꝓdu

cente duratõe.qꝛ ꝓductũ hʒ pᷣmo eſſe in illo
inſtanti in q̊ terminat᷑ ille motus. ¶ Cercio
rõne libertatis.qũ aliqd ꝓducit᷑ libere et nõ

de neceſſitate nature.tunc ꝓductũ eſt poſteri

iᷣ ꝓducente ꝙ tale agens pᷣt expectare ad p⸗-
ducendũ ſuũ effectũ. Sicut creare a deo cu⸗
ius potẽtia eſt ꝑfectiſſima et ſine tranſmuta⸗
tione ⁊ motu.tñ creatura nõ eſt ſibi coeterna
qꝛ ab eterno pꝛoducere noluit.Et ſi obſtaret

q̃s ꝙ ſpũs ſanctꝰ ꝓducit᷑ ꝑ modũ volũtatis
et tñ eſt eternꝰ.Dicit Ricar.in.i.di.x. cre
ature emanãt a deo ꝑ modũ volũtatis nõ tñ
de neceſſitate:ſʒ in diuerſitate ſubſtãtie Spi
ritus aũt ſanctus emanata ſuo pncipio per
modũ voluntatis de neceſſitate immutabili⸗
tatis ⁊ i idemptitate ſubſtãtie. Redeamꝰ iam
ad verbi eternitatẽ cõcludentes ꝙ nullo mõ

poteſt poni in diuinis ꝙ filius ſit poſterioꝛ

patre. Pꝛimo qꝛ nulla eſt ibi potẽtia ꝓducti
ua imperfecta. potuit nanq; ab eterno pater
generare filiũ. Secundo qꝛ verbũ nõ ꝓcedit

motũ et mutationẽ. Cercio qꝛ filius ꝓce⸗
dit a patre de neceſſitate nature qꝛ deꝰ neceſ⸗

ſario intelligit ſe:quare et filiꝰ patri ẽ coeter⸗

nus/¶ Becunda opinio falſa circa verbuz

eternale dicit᷑ cõuerſionis.Quidã hereticus
cui nomẽ Apollinaris:tenere pꝛeſumpſit ꝙ;

verbũ ſit in carnẽ cõuerſum ꝓpterea qꝛ in eu

angelio dicit᷑ verbũ caro factũ eſt Sicut aq̃ᷣ
cõuerſa eſt in vinũ.de qua Johis.ca.ij.ſcri⸗
bitur. vt autẽ guſtauit architriclinꝰ aquã vi⸗
num factũ. Sʒ hoc nõ eſt ſimile:qꝛ aqua.po
tuit in vinũ cõuerti.verbũ autẽ dei in carnẽ

cõuerti impoſſibile eſt.qð ſanct tho.in. iiij.

ſumme ↄtra gẽtiles ꝓbat triplici rõne.

orone incõmunicabilitatis.

imo rõne limitatõis potẽtie:qñ pꝛodu
cens nõ habet a pꝛincipio ſue duratõis po⸗
tentiã ꝓductiuã ꝑfectam.ſicut homo a pꝛin⸗
cipio pueritie nõ habet potentiã generandi
ꝑfectã.Et ideo eius filiꝰ neceſſario eſt poſte

Rꝛimo rõe immutabilitatis. Eſtvtiq; de

inmutad
nunet,4
leckcf
ſuitimp⸗s
ſaummel
ne cöue
ſun
ennl ſin
noaq
incarna
plumet
poſſbin
coicobil
figerin⸗
ſioni. .
nerſorun
ſeßtone
Gn⸗
wade⸗
mar
deusn
ergoin
herſun
ſolubi.
nutunin
nirginis
Pnenee
pwunnſ.
hchio
Nahon
N
ſchie
ſveme
ſune
neing
ſuher⸗
in
Ni
rittn
Dlurame
mlgogbe
nendana
llolgbilis
Ctclliine
tanr uib

untgind

ſnc
cheium

insfingi
ndon⸗

Ulnan⸗
ſt

aſneſge
r Bon .
cdirns

lanm,
tin.

itiegfd
dumus vy⸗
tdononnn⸗
m genendt
Trock e
Mengen
wii non⸗
Liniſ
nocſe nil⸗
8 Cmco
Alberan
Nüch hoſei
Mamendy.
mmendoda⸗
enmnin
ckian.

inans ii
bſtie
mmu,
3 e
sſwirn⸗
vein n

ENnun
imwn

emndt

ug n

jcn
Hliſn
a
,un
in n
ho ith ui
e.

. .
ſmngt

immutabilis.O mne aũt qdð ↄuertit᷑ in aliud
mutat᷑. Cũ ergo verbũ der ſit deꝰ:impoſſibi⸗
le eſt ꝙ fuerit in carnẽ cõuerſum decũdo
fuit impoſſibile rõne ſimplicitatis: deus eſt
ſumme ſimplex. Si ergo verbũ dei eſt ĩ car⸗
nẽ cõuerſum.opoꝛtet ꝙ totũ verbũ ſit cõuer⸗
ſum.qð aũt ĩ aliud ↄuertit᷑ deſinit eſſe quod
erat.ſicut aqua in vinũ cõuerſa nõ eſt ampli
us aqᷓ.ſequeret᷑ ergo ſᷣm Apollinarẽ ꝙ poſt
incarnationẽ verbũ dei nõ er it:quod eſt im⸗
pium et iniquiſſimũ = eſt im⸗
poſſibile ꝙverbũ dei ↄuertat᷑ in carnẽ rõein

cõicabilitatis.Eoꝝ enĩ qͥ nõ cõicant ĩ mate⸗

ria et in generevno impoſſibile eſt fieri ↄuer
ſionẽ. Nã ex linea non fit albedo:qꝛ ſunt di⸗
uerſoꝛum generum. neq; coꝛpus elementa⸗
re pᷣt ↄuerti in aliqð coꝛpꝰceleſtevł in aliquã
coꝛpoꝛeã ſubaʒ et ecõtra.qꝛ nõ ↄueniũtĩ ma

teria. verbũ autẽ dei cũ ſit deus nõ cõicat in
materia nec in genere cũ quocũq; alio eo ꝙ

deus neq; in genere eſt neq; materiã habet.
ergo impoſſibile eſt verbũ in carnẽ fuiſſe cõ⸗
uerſum. dicit᷑ igit᷑ caro factũ ꝓpter illã indiſ⸗
ſolubilẽ vnionẽ qua ſibi copulauit humanã
naturã ita mirabiliter ꝙ vnꝰ et idẽ erat dei et
virginis filius nature diuine et bumane ꝓ⸗
prietate ſalua. De hoc ſic elegãter loquit᷑ leo

papa in ſermone. Verbũ dei: deus q erat in
pꝛincipio apud deũ ꝑ qð facta ſunt oia et ſi⸗
ne quo factũ eſt nihil ꝓpter liberandũ a moꝛ⸗

te eterna hoĩem factus eſt homo. Ita ſe ad ſu
ſceptionẽ noſtre humilitatis ſ ine diminutõe
ſue maieſtatis inclinans vt manens qð erat.
aſſumens quod nõ erat verã foꝛmã ſerui foꝛ
me in qua deo patri eq̃lis ẽ vniret.Et tanto

federe vtrãq; naturã conſccraret vt inferioꝛẽ

aſſumeret gloꝛificatio nec ſuperioꝛẽ minue⸗

ret aſſumptio. Salua igit᷑ vtriuſq; ꝓpꝛieta⸗

te ſubſtantie et in vnã coeunte perſonã ſuſci⸗
pitur a maieſtate humilitas.a virtute infir⸗
mitas. ab eternitate moꝛtalitas. et ad depo⸗
nendum cõditionis noſtre debitũ natura in

uiolabilis nature ẽ infuſa paſſibili. At ⁊ in⸗
creduli inſtant ꝑſcrutari tante vnionis mo⸗
dum.et hoc aliqͥ exemplo ſuaderi ſibi flagi⸗

tant. Quibo ergo reſpõdeo ꝙ in vanũ labo⸗

rant qͥ audire debẽt ſuauiſſima verba leonis

pape iam noĩati in ſermone de natiuitate di

centis. Excedit quideʒ dilectiſſimi multũq;

ſupereminet omnẽ eloquij facultatẽ diuini

operis magnitudo.Et inde oꝛitur difficul⸗
tas fandi vnde adeſt ratio nõ tacendi. Quia
in dño noſtro ieſu xp̈o filio dei nõ ſolũ ad di
uinam ſed humanã ſpectat naturã qð dictũ

eſt per phetaʒ. Generationẽ eius quis enar

4

rabit.vtranq; enim ſubſtantiã in vnũ conue
niſſe perſonã niſi fides credit ſermo nõ expli
cat.Et ideo nunq; materia deficit laudis:qꝛ
nunq; ſuff icit copia laudatoꝛis.G audeamꝰ
igitur ꝙ ad eloquendũ tante materie ſacra⸗
mentũ impares ſumꝰ.Et cũ ſalu noſtre al
titudinẽ attingere nõ valemꝰ.ſentiamus no
bis bonũ eſſe ꝙ vincimur. Nemo ad cogni

tionẽ veritatis magis appꝛopinquat qᷓ; qͥ in⸗

telligit in rebus diuinis etiã ſi multũ ꝓficiat
ſempꝑ ſibi ſupereſſe qðᷣ qᷣrat. Hec ille. Quare
fideliter cõfitemur ita incarnatũ verbũ dei.
vt ille qui erat dei filius ab eterno ſcõᷣm di⸗
uinam naturã:de virgine ſᷣm humanã naſce
retur ex tempoꝛe.Et qui erat deus impaſſi⸗
bilis immoꝛtalis ⁊ gloꝛioſus ſᷣm diuinita⸗
tẽ paſſibilig eſſet moꝛtalis ⁊ humilis ſᷣm hu
manitatẽ..¶ ¶ ercia opinio falſa circa verbũ
eternale dicit᷑ filiatõis. Nã quidã heretici vt
Paulus ſamoſetanꝰ Cherintus ⁊ Ebion di
xerunt ꝙ licet verbũ caro factũ ſit tũ xpᷣs nõ
eſt dei filius ꝑ naturã ſed ꝑ gratiã ſiue ꝑ ado
ptionem cõtra quos dixi plene in ſermone.
Tu es xps filius deiviui:in quadrageſi imali
ſuꝑ.vi.fer.iiij.ebdomade in quadrageſi ima.
oſtendiq; ꝙ xpᷣs eſt natꝰ ex deo patre et ex vir
gine matre ᷣm verſtatẽ nature. .
Se tribo falſis opinionibus adinuẽtis cir
iam xpi. ¶ Capitulum ſecundũ
Ecundus erroꝛ a nobis vitanaꝰ de
xrvpo incarnato eſt circa aĩaʒ rõnalem
N de qua triplex opinio falſa reperit᷑.

4 „

dicitur negatio
Secunda ignoꝛation

eria cõtagionſis.
¶ Pꝛima opinio falſa circa aĩam xp̃i dicitur
negationis. Pleriq; nanq; heretici negaue⸗
runt expꝛeſſe xpᷣm habuiſſe aiam rõnalẽ dicẽ

tes ꝙ loco aĩe fuit diuinitas eius. Sumpfſe⸗
runt aũt occaſionẽ erroꝛis qꝛ neſcierũt intel⸗
ligere illud dictũ Johis.i.Aerbũ caro faciũ
eſt. Ex quo arguebãt ꝙ denoĩatio fieri debʒ

a dignioꝛi. Cum ergo aĩa dignioꝛ ſit coꝛpo⸗

re ſi in xpᷣo fuiſſe et ala iohãnes dixiſſet. Aer⸗
bum aĩa nõ verbũ caro factũ eſt. Sed cõtra

iſtos dicit ſanct tho. in. iiij. võtra gentiles.
ꝙ deus foꝛma coꝛꝑis eſſe nõ pᷣt ꝓpter ſummã

implicitatẽ ſuã et perfectionẽ.qꝛ vt dictũ eſt

in ſermõe de deo nõ venit in cõpoſitionẽ ali

cuius create nature neq; vt pꝛincipiũ foꝛma

le. Inſuper ſubtracto eo qðò eſt de rõne hoĩs

verus homo eſſe nõ poteſt. Anima aũt pꝛin
cipaliter eſt de rõe hoĩs:quia eſt eius foꝛma.
ergo ſi xpᷣs animã nõ habuit verꝰ homo nõ

fuit: cõtra id qð apłs dicit.i.ad Chimo.ij. c.

Vnus eſt mediatoꝛ dei et hoim homo xpᷣus
ieſus. Ideo fides catholica pᷣdicat vᷣba atha
naſij ĩ ſuo ſimbolo dicẽtis. Perfectus deus
pfectus homo ex aĩa rõnali et humana car⸗
ne ſubſiſtens. Ad illudvero Johis. Verbũ
caro factũ eſt. Rũdet dñs Bonauen⸗in. ij.
di.ij. ꝙ iohannes loquit᷑ g ſinodochen acci⸗
piendo partẽ ꝓ toto.hic vero modus loquẽ
di frequenter inuenit᷑ in ſcriptura. Uñ Eſa-
xl. O mnis caro fenũ.i.oĩs homo. Et Quce
inj.ca. Midebit oĩs caro.i.oĩs homo ſalutare
dei. Et Mat. xriiij. Hiſi bꝛeuiati fuiſſent di
es illi nõ fieret ſalua oĩs caro.i.oĩs homo.et
Geneß.vi.ca. Oĩis quippe caro coꝛruperat
viã ſuã.⁊ ſic de alijs. VUſus eſt aũt Johãnes
locutõne ꝑ ſinodochen.qꝛ natura aſſumpta
notioꝛ eſt nobiſ ex ꝑte ſubſtãtie coꝛpoꝛalis qᷓ;
ſpiritualis. Et ↄgnitio noſtra incipit ab his
q ſunt magis nota. In aſſumptõne igit᷑ car⸗
nis includitur aſſumptio aĩe rõnalis.qꝛ ſi aſ
ſumpſit carnẽ multo magis aĩam. Ideo de⸗
nominatio non ſemꝑ fit a dignioꝛi:ſed etiã a
voriorierla opinio falſa circa aiam
xpᷣi dicit᷑ ignoꝛationis fuit eoꝛũ qͥ dixerunt
xpᷣm a pncipio aſſumpſiſſe alam ſicut eſtaĩa
noſtra tanq; tabula raſa in qua nihil eſt de⸗
pictũ. Sed cõtra iſtos eſt veritas fidei q ex⸗
cludit a xpᷣo oẽm ignoꝛantiã.tum qꝛ vt dicit
magiſter ſniaꝝ in.iij.di.xv. Hõ cõueniebat
in xpᷣo ignoꝛantiã eſſe.qꝛ aĩa eius debuit eſſe
plena luce ſapie et rectitudine iuſticie. Igno
rantia aũt pꝛiuatio eſt ſcientie.et põt eſſe via
in erroꝛẽ et obliquationẽ a rectitudine iuſti
cie.tũ qꝛ non expediebat nobis xpᷣm aĩam cũ
ignoꝛãtia habuiſſe. Venerat eniĩ nos dirige
re et docere quod facere nõ potuiſſet ſi fuiſſet
ignoꝛãs. VUnñ Anſel.li.cur deus homo inqt.
Quõ illi crederẽt hoĩes ſi illũ ſcirent neſcien
tem. Igit᷑ vt dicunt oẽs theologi ſacri in.iij.
di. xuiij. Aiĩia xpᷣi ab inſtanti creationis luſtra
ta fuit ſplendoꝛe ſcĩe.ſᷣm aũt Alexan.de ales
in.iij. ſumme. In xpᷣo fuit multiplex modꝰ
ſciendi.Pꝛimꝰ ſᷣm naturã diuinã. et ibi ſcia
idẽ eſt qð idipᷣm. Et iſte modus fuit in filio
dei ab eterno. Secũdus modus eſt ſm gra⸗
tiam vnionis:qͥ modus differt ab oĩ alio ſci
ente incõicabilũſ cuicũq; alteri creature.Ter
cius ſᷣm gratiã ↄpꝛehẽſionis in quo cõicant
angeli beati ⁊ aĩe ſancte. Quart ſᷣm naturã
integrã aĩie ſ̃ᷣm quẽ habuit adã ſcientiã in ſta
tu innocentie. Quintus ſᷣm penalẽ naturã aſ
ſumptã. Sextus eſt quedã gratia data xpᷣo
Qꝗa cognoſcendũ res ſm naturã et ꝓgreſſum
tpis. Quantũ ad pꝛimũ modũ ſciendi ſimili
ter ſe hʒ xpᷣs añ incarnatiõʒ et poſt. Quantũ

.

ad ſecundũ habuit cognitionẽ oĩm eoꝝ que
pertinebãt ad myſteriũ incarnationis paſſio
nis et redemptõis. Quantũ ad terciũ habu
it cognitionẽ oĩm eoꝝ q̃ ꝑtinebãt ad ſuã glo
riam et ſuoꝝ ⁊ eoꝛum qui oꝛdinant᷑ ad illam
Quantũ ad quartũ modũ habuit noticiã eo
rum que cognouit adam in ſtatu innocẽtie.
QAuan Arero ad quintũ didicit diuerſas pe
nalitates ꝑ experientiã in affectiua quas tñ
cognouit ſᷣm alium modũ.ſ.ſᷣm gratiam co
gnitionis que data eſt ſibi ꝑ gratiã vnionis.
DSecundꝰ modus cognitionis eſt ad cogno
ſcendũ per experientiã nõ vt pꝛioꝛ qui fiat aſ
fectiue ſed ↄgnitiue ex ſenſibꝰ.Cõtra iſta op
ponũt ſe pleriq; tenẽtes ꝙ in xpᷣo nõ fuit alia
ſci ntia pꝛeter diuinã:qꝛ ſi per illã cognoſce

bat oĩa ſuperfluũ fuiſſet ꝙ eſſet in eo alia ſcia
Tamẽ hi ſic aſſerentes damnant᷑ in.vi.ſino

do Epheſina.Et ꝓpterea dicit ſanctus tho.
in.iij.pꝑte.q.ix.x filius dei humanã naturã
integrã aſſumpſit:nõ ſolũ coꝛpus ſed animã
Et ideo opoꝛtuit ꝙ haberet ſcĩiam creatã ꝓ⸗
pter anime perfectionẽ. Anima enĩ ſᷣm ſecõ⸗
ſiderata eſt in potẽtia ad intelligibilia cogno
ſcenda.qꝛ eſt ſicut ta bula raſa:et tũ poſſibile
eſt in ea ſcribi ꝓpter intellectũ poſſibilẽ in qᷓ
eſt oĩa fieri.vt dicit᷑ in.iij.de aia.Quod autẽ
eſt in potentia eſt imperfectũ niſi reducat᷑ ad

actum. Nõ autẽ fuit cõueniens ꝙ filius dei
humanã naturã imperfectã aſſumeret ſed ꝑ⸗
fectam. vtpote qua mediante totũ humanuʒ

genus ad perfectũ erat reducendũ. Et ideo
opoꝛtuit ꝙ aĩa chꝛiſti eſſet ꝑfecta per aliquã

ſcientiã que eſſet ꝓpꝛie ꝑfectio eiꝰ. Alioquin
eſſet imperfectioꝛ aiabus alioꝝ hominũ.
gutẽ chꝛiſtus cognouit omnia per ſcientiam
diuina illud fuit operatõe increata qᷓ eſt ipᷣa
dei eſſentia. Dei eni intelligere eſt ſua ſubſtã⸗
tia. vt ꝓpbat Ariſto.xij.metaphy. vnde hmõi
actus nõ potuit eſſe anime chꝛiſti cum fit al⸗
terius nature. Si ergo non fuiſſet in anima
xp̃i alia ſcientia pꝛeter diuinã nihil cognouiſ
ſet et ita fruſtra fuiſſet aſſumpta anima bu⸗
mana cũ omnis res ſit ꝓpter ſuã operationẽ.
Pꝛopter pꝛedicta dubitat᷑ an anima xpᷣi com
pꝛehendat diuinaʒ eſſentiã. Et poſſet argui
ꝙ ſic.Pꝛimo qꝛ Iſidoꝛus dicit.Trinitas ſi
bi ſoli nota eſt et homini aſſumpto. Igit ho
mo aſſumptus cõmunicat cũ ſancta trinita⸗
te in illa noticia ſui q̃ ſancte trinitati pꝛopꝛia
eſt. Huiuſmodi autẽ eſt noticia cõpꝛehenſio
nis. ergo anima chꝛiſti cõpꝛehendit diuinã
eſſentiam. Secũdo magis eſt vniri deo ᷣm
elſſe ꝑſonale q;ſm viſionem. Sed ſicut dicit
Hamaſcenꝰ in. iij. li. Cota diuinitas in vni⸗

ttepeſ⸗
Pergom
gnimn tp⸗
Entdiuin
fliodelk
1t. Zus
hendere.
luränerg
Tho. i
fum in
tureinch
ſtingre
ture ſi
blle a
linn,
ficogi
NSo
henök
Gärin
unen
hinäe
hono
Mgii
luſ
citi.
ſecenii
ahunn
midiuin
Mune mn
Ayirusd
Croorie
und
Zagock
fnni
üture
Ptitue
uohr⸗
hibif⸗
Mogipo
bTho

Curdiuin
ſiOun
ſogneo
prnuͤgi
rs
uücen
hempuat
ſonmn

n guos

Meoͤbeo

orecn

Pllle

binem

yyl

untopne
dnigpſſo
Gmiübabe
N 4 ſi Go
iailam
uumiciien
n inneide.
dinaſise
n guas n
ngnuun
Mäpnong.
Sckatag
weguifirf
Cönitnp
vnoͤftini
licogole
ncoaluſen
kinniſin⸗
monsſh.
mämni
1s ſmini
uum crin,
maifnbo⸗
tcühunn
Mdi
n. An
umiui
umun
ſuſcti⸗
mebem
unſth⸗
Ginanine
lognui.
ninahe⸗
imachi
tpola nl
Tiningi
⸗
ninte

niproru

ipehenn,
Gir diumn⸗
unideofn
ſſicut don
nsde

mocdũ poteſt dici ꝙ filius homis eſt creatoꝛ.
hec Tho. Licet itaq; aĩa illa nõ cõpꝛehen⸗
dat diuinã eſſentiã tiñ nullã habuit ignoꝛan
tiã. Quare nos nõ erramꝰ pᷣdlariſſimũ ducẽ
ſequẽtes qui Johis.viij.ca.dixit.Ego ſum
lIux mũdi qui ſequit᷑ me nõ ambulat in tene⸗
bris. ¶ Tercia opinio falſa circa xpᷣm incar⸗
natũ q́;tum ad eius aĩam dicit᷑ cõtagionis:
hec inuoluit quoꝛundã aĩos ita vt impie aſ⸗
ſererent xpᷣm habuiſſe aiam peccatricẽ. Con
tra quos clamãt et auctoꝛitates ſanctoꝝ et rõ
nes theolo goꝝ. VUñ Petrꝰ pma ſua epla ca.
ij. ait. Peccatũ nõ fecit nec dolus inuentꝰ eſt
ni oꝛe eius. Et Gꝛego.in.xij. moꝛaliũ inqͥt.
Nullus homo ſine peccato eſt niſi ille qͥ in
hunc mundũ nõ venit ex peccato. Et Augꝰ
inexpoſitõe pſalmi.xxx. hꝛiſtus oẽs necca

tate perſonarũ eſt vnita bumane in xpo:ꝛmul
to ergo magis tota natura diuina:videt᷑ ab

anima xpᷣ. Et ita videt᷑ ꝙ aĩa xpᷣi cõpꝛehen⸗
dat diuinã eſſentiã.Tercio illud qð cõuenit

filio dei ꝑ naturã ↄuenit filio hoĩs ꝑ gratiã

vt. Aug'. dicit in pꝛimo de trini. Sed cõpꝛe
hendere diuinã eſſentiã ↄuenit filio dei ꝑ na
turã:ergo filio hoĩs ꝑ gratiã. Rñdet ſanctꝰ
Tho. iij.pte.q.x.e ſic facta eſt vnio natura
rum in ꝑſona xpᷣi ꝙ tñ ꝓpꝛietas vtriuſq; na⸗

tu re incõfuſa ꝑmãſit ita.ſ.ꝙ increatũ manſe⸗

rit increatũ.⁊ creatũ mãſit infra limites crea
ture ſicut Damaſ.dicit li.ij.Eſt aũt impoſſi
bile ꝙ aliq̃ creatura ↄpꝛehẽdat diuinã eſſen
tiam. vt dicimꝰ in ſermone de gaudio beato
rũ eo ꝙ infinitũ nõ cõpꝛehendit᷑ a finito. Nã

vt Aug'. dicit li. lxxxiij.q. Qõð aliqͥs cõpꝛe⸗

hendit finitũ ẽ ſibi. Sed eſſentia diuina nõ

eſt finita in ↄparatõe ad aĩam xpᷣi cũ in infini

tum eã excedit.igit᷑ aĩa xpᷣi nõ ↄpꝛehendit di

uinã eſſentiã.Ad pꝛimũ aũt obiectũ dicit᷑ ꝓ

homo aſſumptuſ cõicat diuine trinitati ĩ ſui
cognitione nõ rõne cõpꝛehenſionis ſed rõne
cuiuſdã excellentiſſime cognitionis pᷣ ceteris
creaturis.Ad ſecundum vero reſpondet᷑.
nec eti in vnione queeſt ſm eſſe ꝑſonale na
tura humana cõpꝛehendit dei verbũ ſiue na
turã diuinã que qᷓ;uis tota vnita fuerit hu⸗
mane nature in vna ꝑſona filij nõ cñ fuit to⸗

ta virtus diuinitatis ab humana natura q̃ſi

circumſcripta.vt dicit Augꝰ. in epla ad Vo

luſianũ.Ad terciũ vᷣo dicimꝰ ꝙ verbũ illud
Auguſtini eſt intelligendũ de gr̃a vnionis
Fm quã oia q̃ dicunt᷑ de filio dei ſᷣm diuinã
naturaʒ dicitur de filio hominis ꝓpter idem
ptitatẽ ſuppoſiti. Et ſᷣm hoc vere pᷣt dici ꝙ fi
lius hoiĩs eſt cõpꝛehenſoꝛ diuine eſſentie nõ

quidẽ ſm aĩam ſed ſ̃m diuinã naturã ꝑ què

toꝛes inuenit:ſolꝰ ſine peccato venit.? Aug⸗
in li.de nuptijs et cõcupiſcẽtia.O mnes ſub
peccato naſcimur.et per vnũ ſolum qui ſine
peccato natus eſt liberamur. Et idẽ in En⸗
cheridion. Per mediatoꝛẽ qui ſolus ſine pec
cato natꝰ eſt recõciliari nos opoꝛtebat. Ma
giſter vero ſnĩaꝝ in.iij.di.xij.⁊ oẽs theologi
cũ eo dicũt ꝙ nõ ſolũ xpᷣs nõ peccauit immo
nec peccare potuit.qm̃ vt inqͥt Ricar.de me
dia villa in ſuo.iij.et Anſel.libꝛo cur deꝰ ho

mo. hꝛiſtus peccare nõ potuit inquantuʒ
deus vt ptʒ:neq; inq;tũ homo:qꝛ erat cõpꝛe⸗

henſoꝛ nõ ſolũ viatoꝛ.Et ſic angeli beati pec
care nequeunt uta nec ipᷣe potuit peccare etiã
inquantũ viatoꝛ ex eo ꝙ tantã habuit gratie
plenitudinẽ ꝙ equabat ⁊ implebat totam ca
pacitatẽ aĩe ſue.ideo nõ fuit paſſibilis ad cõ⸗
trariã pꝛiuationẽ que eſt per peccatuʒ. Et ſi
obijceret᷑ quia Damaſcenus dicit. omnia q̃
in noſtra natura plantauit deus aſſumpſit
verbũ. Sed deus plantauit in noſtra natu⸗
ra liberũ arbitriũ quo poſſemus eſſe vel bo⸗
ni vel maliꝓ libito.ergo ⁊ chꝛiſtus habuit li
berũ arbitriũ.ex cõſequenti potentiã pecan⸗
di. Reſpõdet Alex.de ales in ſuo.iij.ſumme.

ꝙ potentia peccãdi ſumitur dupliciter. Hã

aliquãdo ꝓ potẽtia qua peccat᷑: aliquãdo ꝓ

potentia ad peccandũ diſpoſita. Pꝛimo mõ
fuit in xpᷣo potẽtia peccãdi.qꝛ fuit in eo libeꝝ
arbitriũ qð eſt potẽtia q̃ peccat᷑. Sed nõ fu⸗
it in eo potẽtia peccãd i ad peccandũ.ſ.diſpo
ſita.qꝛ vt pꝛedictũ eſt liberũ arbitriũ xpᷣi gra

tie plenitudine confirmatum deficere nunq;

¶ Be tribus falſis opinionibo excogitatis
circa ſubſtantiã coꝛpoꝛis ehꝛiſti.

apitulum tercium.
Ercius erroꝛ a nobis euitandus de
xypo incarnato eſt circa naturã coꝛpo
ralem.De ipᷣo quidẽ coꝛpoꝛe ieſu be⸗

nedicti tres falſas opiniones inuenimꝰ.
Limgen manicheoꝛum.
Secunda valentinianoꝛum.

XCercia ſarracenoꝛum. MMV
Ceianpots falſa ⁊ ſtultiſſima eſt mani⸗
cheoꝝ. Iſti vt Iſidoꝛꝰdic.li.viij.ethy.a quo
dam perſa cui nomen erat manes. manichei
ſunt appellati. Ponẽtes duo pᷣncipia oẽm
veritatẽ tã theologoꝝ q; philoſophoꝛũ. De
chꝛiſto vero aſſerunt eũ aſſumpſiſſe coꝛpus

fantaſticũ et apparẽs.et ꝙ ea q̃ ᷣm hoĩem geſ

ſit. ſ. natus eſt. ꝙ comedit.ꝙ moꝛtuus eſt.
et ſilia in veritate nõ fuerũt:ſed in quadã ap⸗

parentia. Et hec opinio beſtialis totũ incar

natõis myſteriũ ad quandã fictionẽ deducit

Cotra quã opinionẽ eſt ſcriptura ſancta.di⸗
cituneni Johãnis.i.ca. Verbũ caro factum

eſt.ſ.ᷣm exiſtentiã nõ ſᷣm apparentiã.Et apo
ſtolus ad Roma.i.ca. Factus ex ſemine da⸗
uid ſ̃ᷣm carnẽ.Et xpᷣs poſt reſurrectionẽ di⸗
xit diſcipulis Luce vlti.ca. Palpate et vide⸗
te qꝛ ſpiritus carnẽ et oſſa nõ habet ſicut me
videtis habere.Sequeret᷑ inſuꝑ ᷣm iſtos de

liros manicheos ꝙ chꝛiſtus nõvere redemit

nos cõtra id qð ſcribit᷑ Apocal.i.ca.Dilexit
nos ⁊ lauit nos a peccatis noſtris in ſangui
ne ſuo.Et.v.c. Redemiſti nos deus in ſan⸗
guine tuo. Sequeret᷑ ad hoc ꝙ apoſtoli fue
runt teſtes reſurrectõis chꝛiſti mendaces.de
quibo dicit᷑ Act.iiij. ca. Nirtute magna red⸗
debant apoſtoli teſtimoniũ reſurrectõis ieſu
xppᷣi dñi noſtri. Sunt et alia multa q̃ opinio
nẽ manicheoꝝ irrõnabilẽ oſtendũt ⁊ ſtultã
Cõtra quos nõ multũ elaborandũ puto cũ
facile ſit eos fatuos cognoſcere qͥ deũ fallacẽ
deluſoꝛẽ et mendacẽ pꝛimo pꝛedicãt.deinde
aplos oẽs euangeliſtas et doctoꝛes menda⸗
cij teſtes accuſant. ecũda opinio falſa de
corꝑe ieſu bñdicti fuit valentinianoꝝ.Hi cõ
fitent᷑ xpᷣm habuiſſe verũ coꝛpus tñ nõ terre⸗
num.qꝛ poꝛtauit illud de celo:et nihil de ma
tre virgine accepit et ꝑ eã quaſi per aque du⸗
ctum trãſiuit.occaſionẽ autẽ huius erroꝛis
acceperũt ex quibuſdã verbis ſacre ſcripture
male intellectis videlicet.qꝛ Johis.iij.c.ſcri
bitur. Nemo aſcendit in celũ niſi qui deſcen
dit de celo filius hoĩs qui eſt in celo.Et Jo⸗
han. vi.ca.xpᷣs dixit. Deſcendi de celo.q̃ ver⸗
ba ip̃i exponũt quaſi xpᷣs coꝛpus ſuũ de celo
tulerit. Sʒ talis erroꝛ veritatẽ carnis exclu⸗
dit a xpᷣo.qꝛ caro vera nõ foꝛmatur ex mate⸗
ria celeſti ſed ex elementis. Et xpᷣs veram car
nem aſſumpſit.Et beata virgo eiꝰ benigniſ⸗
ſima mater tenet᷑ ſᷣm veritatẽ nature:vt dice⸗
mus in ſermonibo de laudibꝛ ipᷣiꝰ virginis
clementiſſime.Et matthe.deſcribit genealo⸗
giam xpᷣi ſᷣm eiꝰ tempoꝛalẽ natiuitatẽ. Jdeo
catholice dicimus xpᷣm ſumpſiſſe coꝛpus de
maſſa nobis cõfoꝛmi.Quare aũt hoc fecerit
dicemus in ſequentib/¶ Tercia opinio fal
ſa de coxpe xpᷣi fuit. Sarracenoꝝ qui dicũt
xpᷣm aſſumpſſe naturã humanã ſine penali⸗
tatibus ita ꝙ nũq; paſſus eſt famẽ neq; ſitim
neq;ʒ laboꝛes neq; doloꝛes.cõtra id qð ſcribi
bitur Eſa.liij.c. Doloꝛes noſtros ipᷣe poꝛta⸗
nit. Quibo declarandũ eſt ꝙ decuit xpᷣm no⸗
ſtras cõmunes penalitates accipere ſᷣm dñm
Bonauẽ.di.xv.tercij.maxime ꝓpter tria. Pꝛi
mo /ꝓpter fulcimentum noſtre fragilitatis.vt

ſic declaret ꝙ m veritatẽ aſſumpſit noſtram

naturã.et hec eſt ratio magiſtri ſnĩaꝝ in l̃a.
Secundo /ꝓter pꝛeciũ noſtre ſalutis:vt ſic
nos redimeret.Tercio ꝓpter exemplũ virtu⸗

tis et pᷣcipue humilitatis et patiẽtie.vt dicit

xciij.di.in.c.dñs. Hotandũ iñ ſᷣm magiſtrũ
ex alia cauſa ſunt penalitates in nobis et
in xpᷣo. In nobis ſunt ex neceſſitate ↄtracte.
In xpᷣo ex volũtate aſſumpte.Oð a Bona⸗
uentu.ſic declarat᷑. Nos penalitates a paren
tibus trahimus ꝓpter legẽ ꝓpa gationis et le⸗

gem ↄcupiſcentie que militat in iſtis mẽbꝛis.

Nam paſſibilis generat paſſibilẽ.Et habẽs
legẽ cõcupiſcentie in mẽbꝛis generat filium
ſubiectũ cõcupiſcentie ex reatu cuius ↄcupi⸗
ſcentie inſunt ꝓli omnes penalitates.Et p⸗
pterea dicunt᷑ iſte penalitates in nobis cõtra
cte quaſi ex ↄcurſu duoꝝtractevicʒ ꝓpagatio
nis nature ⁊ coꝛruptionis cõcupiſcentie. In
chꝛiſto aũt ſecus eſt. Ipe enim neutro modo
fuit ꝓpagatus.nec ſᷣm ꝓpagationẽ legis natu
nlis nec ſᷣm coꝛruptionẽ libidinis. Sed ſpi
ritus ſanctus adueniens in ipᷣam virginẽ fe

cundam carnẽ eius ab omni feditate coꝛru:

ptionis purificauit:paſſibilitatẽ tñ reliquit.
Ex illa autẽ carne ipᷣe filius dei edificauit ſi⸗
bi coꝛpus immaculatũ.et illud coꝛpꝰ vniuit

ſibi et aĩie rõnali.que quidẽ immunitatẽ ha⸗

buit a culpa et in ſe et in carne cõiuncta. Et
ſicut ĩmunitatẽ habuit a reatu culpe.ſic fᷣm
oꝛdinẽ diuine iuſticie immunitatẽ hr̃e debu
iſſet a debilitate miſerie. ergo in carne üla
remãſit penalitas:hoc fuit ex diſpẽſatõe ipᷣiꝰ
aſſumentis concurrente ſimul acceptatione
ipᷣius anime rõnalis q̃ in pꝛimo inſtanti ſue
creationis habuit vſum cognitionis et pla⸗
cuit ſibi tali coꝛpoꝛi vniri ꝓpter ſalutẽ huma

ni generis. Et ſic patet ꝙ tales effectꝰ in xpᷣo
fuerunt nõ neceſſitate generationis ſed volũ
tate diſpenſationis voluntate diuina pᷣueni

ente:ſed voluntate creata cõcomitante.Dici⸗

mus auteʒ ipos fuiſſe auctoꝛitate diuina nõ
tanẽq; infligente de nouo. ſed tãq; a relinquẽ
te in acceptatione anime xpᷣi cũ in eius arbi⸗

trio eſſet. et poteſtate illos defectꝰ excuderet.
hec Bonauen. Fugiamus ergo vanitatem

hereticoꝛũ attendentes ad verba leonis pa⸗

pe dicentis in quodã ſermone. Cum ad in⸗

telligendũ ſacramentũ natiuitat xpᷣi qui de
matre virgine eſt oꝛtus accedimus abijciat᷑
pcul terrenarũ caligo rationũ et ab illumi⸗

nate fidei oculo mundane ſapie fumus ab⸗

ſcedat. diuina eſt eni auctoꝛitas cui credimꝰ.

diuina eſt enim doctrina quã ſequimur.Et
ſic de xpᷣo illa firmiter teneamꝰ q ſaneti veri⸗

tatis amatoꝛes nos docuer̃t:vt ſic mereamur

—

onſotoi
ſinmooſeg

ternam
ſem

ſoesind

niaincn

Vyud iud

lennvenit
jöisinag
Pnoc.
deuslot
indicus
faflioc
ſectaſe
3060
Gſhir,
ofnit
ſi
ſalici
nu
Moaffi⸗
unonlhp
Nploncuo
funrloiſo
phoman
Philon
fboasedn
höne⸗
Rinine
Gterſin
ppin
Sůdoth
ſn
rur.
Perinogn
cüdoe
Toqn
lte
Gfinune

(i
n

mtagn
Phinse
duglein

difinif,
amhäpin⸗
minndicf
Ninmatti
unnde

„Oörenn
Alansznn
gnnons l⸗
iniſtsnin
Cheriſtun
main⸗
Wggn
ene R
intamnos
nonikegszn
Cini Gal⸗
an mgret
trecen
Migni
aniiunutie
epy pnii
nmtatehy⸗
nca 6
he ſeſn
Pranell
LArenane
oinkna
uns dl/
ur u
in nmnn
ninſeen
undi,

8₰

conſoꝛtio illoꝛũ aſcribi in hoc ſeculo dei gra

tiam cõſequentes et in futuro gloꝛiam ſempi
ternam Amen. ”JYDMU—ß W
ermo ſextus de incarnatõe xp̃i cõtra er
roꝛes iudeoꝝ qui in xpᷣm credere nolũt.

et ſui eũ nõ receperũt. Scribunt᷑
ec verba Johis pmo ca. Pꝛeco

apud iudeoꝝ gentẽ fuerũt ꝓclamata.Cũ au

tem venit plenitudo tꝑis deus homo factus

ipᷣis iudeis ingratiſſimis viſibiliter apparu
it. Et ſicut apłs elegãtiſſime dicit ad hebꝛe.

pmo.c. Multipharie multiſq; modis olim
deus loquẽs patrib in ꝓphetis. Nouiſſima

in diebus iſtis locutus eſt nobis id ẽ iudeis

in filio quẽ ↄſtituit heredẽ vniuerſoꝝ ꝑ quẽ

fecit et ſecula.A pꝛincipio vero ſui oꝛtus vſ⸗

q; ad gloꝛioſam aſcenſionẽ in celũ miſſionẽ⸗

q; ſpiritꝰ ſancti et pꝛedicationẽ aploꝝ nihſ
omiſit quoverius dei filius potuiſſet cogno
ſci. Ueruntũ populus ille dure ceruicis nõ

ſolũ eũ ſuſcipere voluit meſſiã in lege ꝓmiſ⸗

ſum.quinimo crudeliſſime ꝑſecutus eſt vſq;

quo affixꝰ fuit patibulo crucis.Ceteris aũt

nationibo in illũ credentibo q̃ voce et ſignis
aploꝝ edocte oẽm ſpurcitiã ydoloꝝ relique
runt.ipᷣi ſoli iudei xpᷣm impugnãt atq; blaſ⸗
phemant. Et licet in multis qꝛ volũt errãt.
Nihilominus in hoc ſermone de trib erro⸗
ribus eoꝝ erimus verba facturi:qm̃ vt dicit
Johãnes in verbis pᷣmiſſis. In ꝓpꝛia venit.
qꝛ in iudea naſci viuere cõuerſari et moꝛi ele
git et ſui quos peculiares cultoꝛes cõſtitue⸗
rat vnius dei veri et bus legẽ dederat tãtiſ
qʒ dotauerat bñficijs eũ nõ receperunt.Om̃

vſq; in pꝛeſentẽ diẽ circa xpᷣm incarnatũ er⸗

rant maxime q́;tumad tria.
ꝛimo quantũ ad diuinitatẽ.
Secũdo quantũ ad tempoꝛalitatẽ.
Cercio quantũ ad paſſibilitatt.
E. amentis duodecim patriarchaꝝ

—

244

(¶ Lapitulum pꝛimũ.
Rimo errant iudei circa xpᷣm incar⸗
natũ qᷓ;tum ad diuinitatẽ: dicũt enĩ

cõfundunt᷑ iudeiqͥ batnne,

o nõ fuit deus. Cotra qͥs et ſi ſuffici
ant ea que diximus in ſermone de diu initate
xyi tñ ad eoꝝ cõfuſionẽ inducã aliqua dicta
duodecim patriarchaꝝ qͥ de xpᷣo venturo lo

quẽtes aꝑtiſſime diuinitatẽ eius expꝛeſſerũt.

De his ita ſcribit Nincentiꝰ li.ij.ſpeculi hi⸗
ſtoꝛialis.Ertant teſtamẽta duodeeim patri
archarũ in qbus ſunt pulcerrime de xpo ꝓ⸗

de verbo ad verbũ notaui.⸗
ctũ eſt patriarche Jude qͥ ait. Uiſitabit nos

Npꝛopꝛia vVenit

nia incarnatõnis ieſu xpᷣi filij dei multo tꝑe

ex gentibus.

phetie quas nuꝑ tranſtulit magiſter Rober
tus gruſſus caput linconienſis epᷣus:de gre⸗
co in latinũ.hec ille. Ego vero ex ipᷣis teſta⸗
mentis quedã extraxi q̃ ad rem faciũt nõ oĩa
Nimũ ergo di

dñs in miſericoꝛdia et exurget hõ de ſemine

meo.hoc eſt germen dei altiſſimi: vt ſol iuſti
cie ambulabit cũ filijs hoĩm ĩ manſuetudie
et iuſticia et omne peccatũ nõ inueniet᷑ in eo

Et aperient᷑ ſuꝑ ipᷣm celi ad effundendũ ſpi⸗
ritus ſancti benedictiõʒ.¶ Oecundũ dictũ
eſt patriarche Ruben.inqͥt ſic. Quis noſcet
legẽ dñi et ſacrificia ꝓ oĩ iſrael vſq; ad cõſum
mationẽ tempoꝛũ pꝛincipis ſacerdotũ xpᷣi q;
dñs:qm̃ in eo elegit dñs regnare ſuꝑ oẽs po
pulos et adoꝛari ſemẽ ipius qm̃ ꝓ nobis mo
rietur in bellis viſibiliba et inuuſibilibus.et
erit in nobis rex ſeculoꝝ.(¶ Lerciũ dictum
eſt patriarche Gad. Auferte odiũ ab aiabus
veſtris et diligite inuicẽ in rectitudine coꝛ⸗
dis.dicite autẽ et vos filijs veſtris vt hono⸗
noꝛent iudã et S ex eis oꝛiri faciet dñs

ſaluatoꝛẽ noſtrũ.¶ Quartũ dictũ eſt Aſer.

Altiſſimus viſitabit terram:et ipᷣe veniẽs vt

homo cũ ho ĩbus manducãs et bibẽs hic ſal
uabit iſrael et oẽs gentes vir abſconditus.di
cite ergo filijs veſtris ⁊ non diſcedant ab eo.
uintũ dictũ ¶eui patriarche.Ecce filij

mei oſtendi vobis tꝑa extrema qm̃ oĩa fient

in iſraele. Et vos mandate filijs veſtris vt
vniãtur ¶eui et Jude.ꝑ iudã enĩ oꝛietur ſa⸗

lus iſrael et in ipᷣo benedicet᷑ iacob.ꝑ ſceptrũ

enĩ eius apparebit deus habitãs inter hoĩes
vt ſaluet᷑ genus iſrael cui cõgregabit iuſtos
extũ eſt dictũ patriarche
Dan. Dñs erit in medio iſrael et ſanctus re⸗
gnans ſuꝑ eos in humilitate et paupertate ?⁊

qui credent in eũ regnabũt in celis in verita

te. ¶ Septimũ dictũ eſt patriarche Sime⸗
on. Dñs deus magnus iſrael apparebit ĩ ter
ra vt homo et ſaluabit᷑ in ipſo adam. Tunc
dabunt᷑ oẽs ſpiritus erroꝛis in cõculcatio⸗
nem. ⁊ homines regnabũt ſuꝑ ꝑnitioſos ſpi

ritus. Zunc reſurgã in leticia et benedicã al

tiſſimũ in mirabiliba ſuis qm̃ deus coꝛpus
. tgomedẽs cũ hominibus ſalua⸗
¶Octauũ eſt dictũ patriarche le⸗
ui.Cognoui o fili ex ſcriptura Enoch qm̃ ĩ

fine impie regetis in dñim manus imponen

tes in oĩ malicia.Et cõfundent᷑ in vobis fra

. ires veſtri et in omnibus gentibus eritis il⸗
lu ſio.

onum eſt dictum patriarche Iſa
mnẽ agreſtem feram ſeruituti ſubij⸗

char.

cietis habentes vobiſcũ deũ celi. Ambulate

cum hominibe in ſimplicitate coꝛdis. ¶ De
cimũ eſt teſtimoniũ ʒabulon. Videbitis de⸗
um in foꝛma hois qm̃ iam elegit dñs nomẽ
ei.Et rurſum in malicia ſermonũveſtroꝛum
ad iracundiã ꝓuocabitis eũ et abieeg eritis
vſq; ad tempus cõſummationis.¶ Vndeci
mum dictũ eſt patriarche Joſepacici qm̃
ex iuda nata eſt virgo habens ſtolã byſſinã.
Etex ipᷣis pdijt agnus immaculatus gratia
dei ſaluans oẽg gentes.regnũ aũt eiꝰ eternũ
a nonibir uodecimũ eſt dictũ Benia
min.Adoꝛabitis regẽ celoꝝ qͥ in terra appa⸗
rebit in foꝛma hoĩs. Et quotq̃t credidere eũ
in terra ↄgaudebũt ei. AUltra hec patriarcha

rũ et ꝓphetarũ ac ſibillarũ teſtimonia diuini

tas xpᷣi ſufficientiſſime demonſtrata fuit qñ
ſibi obediebãt venti et mare.qñ curabant᷑ in⸗
firmi et ad vocẽ ipᷣius moꝛtui ſuſcitabantur
ꝓpter que oĩa ipᷣe dicebat iudeis Johis.x.c.
O pera q̃ ego facio in noĩe patris mei hec te⸗
ſtimoniũ phibent de me. Hinc Bꝛegoꝛiꝰ in
omel.de epiphania inqͥt.O mnia elemẽta au

ctoꝛem ſuũ veniſſe teſtata ſunt.vt enĩ de his

quaſi quodã vſu humano loquer.deũ hunc
celi eſſe cognouerũt qꝛ ꝓtinus ſtellã miſerũt.
Mare cognouitqꝛ ſub eius plantis ſe calca
bile pᷣbuit. Terra cognouit:qꝛ eo moꝛiente
cõtremuit. Sol cognouit:qꝛ lucis ſue radi⸗
os abſcondit. Sarxa et parietes agnouerũt:
qꝛ tꝑe moꝛtis eius ſciſſa ſunt. Infernꝰ agno
uit:qꝛ hos quos tenebat moꝛtuos reddidit.
Et tñ hũc quẽ oĩa elemẽta inſenſibilia ſenſe⸗
rũt adhuc infideliũ iudeoꝝ coꝛda deũ eſſe mi
nime cognouerũt.Et durioꝛa ſaxis ad peni
tentiã ſcindi nolũt eũq; cõfiteri abnegãt quẽ
elemẽta vt diximus ſignis aut ſciſſionib de
um clamãt.hec ille. S
rxps iã venit quẽ iudei veniſſe negãt et
g aduentꝰ eius pᷣterijt. Capitulũ.ij.
Ecundo errãt iudei circa xpᷣm incar
natũ q;ᷓtũ ad tꝑalitatẽ.nolũt quidẽ ac
ceptare vxpᷣm veniſſe:ſed illũ dicũt vẽ
turũi.Quibo veritatẽ aduent xpᷣi iam pᷣteriti
et ↄpleti oſtẽdere poſſumꝰ maxime ꝓpter tria
in e iudaici regni defectionẽ.
coõoꝓpter imperij romani ſubiection-.·
Fercio ꝓpter generalẽ cõſfeſſione. 1.
ꝛimo ꝓbamꝰ vxpᷣm veniſſe ꝓpter iudaici
regni defectionẽ. Nã vt dicit Augꝰ.li.xviij.
de ciui.dei.ca.xlv. Regnante herode alieni⸗
gena natꝰ eſt xpᷣs.iam enĩ venerat plenitudo
tꝑis ſignificata ꝓphetico ſpũ ꝑ os patriarche
iacob:vbi ait. Nõ auferet᷑ ſceptrũ de iuda et
dux de femoꝛe eiꝰ donec veniatqͥ mittendus
eſt et ipe erit expectatio gentiũ. Sed iudei di

cunt ꝙ hec auctoꝛitas q̃ ponit᷑ G eneſ.xlix.

ca. loquit᷑ de NHabuchodonoſoꝛ rege baby⸗

lonis qͥ miſſus eſt ex oꝛdinatõe diuina p hie⸗
ruſalẽ ꝓpter pctã ꝓpli.vt habet᷑.iij. Re.xxiiij.

ca.Et extunc defecit regnũ iudeoꝝ:qꝛ cepit

DSedechiã regẽ et eũ excecauit:et filios eius

occidit.vt habet᷑ ibið.xxv.c.nec poſtea aliqͥs
de eiꝰ ſtirpe regnauit. Sed hoc ptʒ eſſe fal⸗
ſum.qꝛ poſt captiuitatẽ babylonicam habue
rũt duces ⁊ pᷣncipes ſicut patet de zoꝛobabel
eſdra neemia habuerũt etiã reges. Nã vt po
nit Augꝰ.li.xviij.de ci.dei. Ariſtobolus aſ⸗
ſumpto diademate rex ⁊ põtifex factꝰ eſt. Ari
ſtobulo ſucceſſit Alexander etiã ipe rex ⁊ põ
tifex.poſt hũcvxoꝛ eiꝰ alexãdra regina iudeo
rum fuit. Cuiꝰ tꝑe mala ſunt eos ſecuta gra
uioꝛa. Nã filij huiꝰ alexãdre ariſtobulłlꝰ⁊ hir
canus inter ſe de imꝑio dimicãtes vires ad⸗
uerſus iſraeliticã gentẽ ꝓuocauerunt roma⸗

nas. Hircanus nãq; ↄtra fratrẽ popoſcit au

Miũ venitq; pompeius pᷣclariſſimꝰ pnceps
q̃ iudeã cũ exercitu ingreſſus ciuitatẽ hieru⸗
ſalẽ cepit templũ reſerauit nõ deuotõne ſup⸗

plicis ſed iure victoꝛis.qꝛ vt ipᷣemet teſtat᷑ nõ

colebat deũ iudeoꝝ. Vñ dixit vt ſcribit Lu⸗
canꝰ.Cappadoces mea ſigna timẽt. et dedi⸗
ta ſacris. Incerti iudea dei molleſq; ſophene
⁊c̃.Et ad ſancta ſanctoꝝ q̊ nõ niſi ſummum
pontificẽ intrare licebat nõ vt veneratoꝛ ſed
vt ꝓphanatoꝛ acceſſit:cõfirmatoq; hircani põ
tificatu et ſubiugate gẽti ĩpoſito cuſtode an
tipatre vinctũ ſecum ariſtobolũ duxit.Et ex
tunc iudei tributarij romanoꝝ eſſe ceperũt:
fm Eutropiũ li.vi.Deinde poſt paucos an
nos herodẽ alienigenã habuerũt.De iſto he

rode ſic habet᷑ in hiſtoꝛia ſcolaſtica ſuo ma⸗

chabioꝝ libꝛis Eutropio ↄcoꝛdãte.Gayus
caſſius vnꝰ ex pꝛincipalioꝛibo in ↄiuratione
moꝛtis ceſaris occiſo eo fugit in ſyria:vbi pᷣ
ſes fuerat colligẽs exercitũ ↄtra Auguſtum
adoleſcentẽ et marcũ antoniũ nepotes Julij

ceſaris.mox herodes de galilea veniẽs auri

et bellatoꝝ ſibi duxit auxilia.Qua ꝓpt᷑ fauo
rem caſſij meruit intm̃ ꝙ ei ꝓmiſerit obtẽta
victoꝛia iudeoꝝ regnũ. Herodes igit᷑ cũ caſ
ſio ad bella ꝓfectus eſt. Sed dũ in campis
philippicis occubuit.Caſſius octauianꝰ au⸗
guſtus Romã ⁊ marcus antonius prexit ad
ſyriã. Tunc herodes munerib placauit an⸗
toniũ.qui herodẽ et fratres iudee tetrarchas
fecit. O perãte poſt hoc antonio cum Augu
ſto et ſenatu idẽ herodes fuit coꝛonatus rex
iudee.Deinde cõmiſſo pᷣlio inter Marcũ an
tonium et O ctauianũ auguſtũ herodes nõ

interfuit miſſus ab antonio cõtra regẽ arabũ

onree
a. Vice

ſa hoe

gioe
ſonio e
cofuiſte
Menta
ihige
ſmiyon
gcife
ſaluns
Oullun
ſegost
(liin
indeſe
deſe
eſr
Ppol
VD
O
ſfictsn
io
hr
clſmte
Mſſene
Weden
Wog
boct
ec
phaliy
ocal
a
nleh
(tiſn
ecyen
Mnye
hrtn
Nefus
ſndl
(ꝛdr
fo
(hinp
Dmirnt
Pencam
enten
Eppe
holin

aunis:

u Nemi
G 9 cit
Laflios ans
Xpoſe ig
Ne ptzeſſeſl⸗
nican hebne
1dezoroblbe⸗
6s. Pino
nitobolist⸗
rfack Si
iißenrtp
rggnaiude
dsſenn g
ſtobalerbir
esviresad⸗
eruniron⸗
nipohoſctan
riſin pnens
ciitihinn⸗
dangini⸗
tiartti
nril
oniſſnmn
twnam
binn
iocuſtun
üdurd
Ncſecri.
otuuddsN
iODrhh
Kpc.
irbin⸗
Hunmnen
uwi
uonn
Gs il
n r iud
mnt obli
gigttcial
incanpss
Minn u
Pgreniid
cauitan⸗
archus
un Augn
natus
Oman
goces /r
regenti

= „

ad bñplacitũ clespatre. moliebat᷑ enĩ moꝛte
omniũ regũ oꝛientaliũvt ꝓ oibus ipᷣa regna

ret. Victo itaq; antonio cũ octauianꝰ veniſ
ſet Rhodũ.herodes ſibi occurrit depoſito

rregio habitu dicẽſ. Fateoꝛ me vtilẽ fuiſſe an

tonio et fidelẽ quod exꝑtus fuiſſem ſi cum
co fuiſſem ĩ bello. Verũ nec oĩno defui fru⸗
menta et auxilia mittẽs. Hec mõ deeſſem ſi

mihi acquieſcẽs occidiſſet cleopatrã odij ve

ſtri vomitẽ.vna & cũ victovictꝰ ſum coꝛonã

q; cũ foꝛtuna depoſui.Ad te aũt venio ſpes
ſalutis de tua virtute pᷣumẽs. Ad hec ceſar

Daluus eſto ⁊ nũc certiꝰ regna meritꝰ esvt

regas plurimos cũ amicinã tanta fide tuea⸗

ris.Cu aũt ꝓperauit Auguſtꝰ in egiptũ non

ſolũ iu pᷣlijs vireꝰ herodis emicuit verũetiã

in deſerto ita parauit neceſſaria vt nec aqua
deeſſet nec quicq; vtenſiliũ adeo vt miraret
ceſar. Dicit de ipo Joſ. aph'. xvij. ãtiquitaſi
libꝛo.qꝙ ex idumearũ gente paternũ genꝰ &r

aAaAaarabu vero materni ſanguinis oꝛiginẽ du⸗

xit.Qui cõfirmato ſibi regno in ſuꝑbiã eru

pit et iudeis mala plurima intulit. NHã ?2 poõ

tifices nõ iã ſᷣm generis oꝛdinẽ cõſtituebat.

ſegd ignobilibo quibuſcũq; ſacerdotia ꝑmit⸗

tebat. Dacrã etã veſtẽ potificis ſummi ob⸗
cluſam ſignaculo retinuit nõ omiſſa vlteriꝰ
poteſtate vſus eiꝰ deſtruxuq; libꝛos q̃s ha⸗

bere potuit. In quib iudeoꝝ nobilitas erat

deſcripta ne ipᷣe ignobilis putaret᷑. Diximꝰ

hec oĩa vt ꝑfidi iudei enarrata hiſtoꝛie veri⸗
tate cognoſcant xpᷣm natũ tꝑe annotato ĩ ꝓ

phetia iacob patriarche. Et q;uis ipi mul⸗

tis calliditatibo et falſis expoſitõibo conent᷑

illiꝰ ꝓphetie vᷣba ꝑuertere atq; coꝛrũpere di⸗
centea: ꝙ nõ ſint dicta de xpo. Tñ ↄtra ipos
eſt trãſſatio caldaica:qꝛ vbi Hiero. trãſtulit
donec veniat qͥ mittendꝰ eſt. Caldaicũ habet

dDdonec veniat meſſias. Et rabi ieſu exponẽs

meſſias vonec extenderit ſe regnũ nequã ſuꝑ

.

verba iacob dicit. HNõ veniet filius dauid.i.

iſrael.Glo.rabi Salomonis dicit. i. Roma
no. Exꝑ giſamini o iudei ⁊ nolite obdurare
coꝛda vra. Cõfitemini veniſſe xp̃ᷣm ⁊ memo
res eſtote ꝙ ab eiꝰ aduẽtu vſqʒ ad pñtem diẽ

eo ꝙ impleta ſunt oĩa ꝑdidiſtis oẽm pᷣteritã

dignitatẽ. Dicite qᷓſo mihi:vbi ſunt illa ſtu⸗

ppenda miracula q opabat᷑ virtꝰ diuina añe;

.

2

*
. .
„

7. 1
„-—ʒ—

veniret meſſias a vobis deſideratꝰ. Vbi vo⸗

„

ces ꝓphetarũ.vbi victoꝛie.i.inimicoꝝ vr̃oꝝ
Abi dignitas regia honoꝛabilis ⁊ decoꝛa.
Diſpſi eſtis p oꝛbẽ terrarũ cũctis gentibo ab⸗
Hoiabiles facti. Quo peccato q̃ culpa irrita⸗
ſtis deüvt a mille qdringẽtis ſeptuagita ſer

veAounnis deſeruerit vos q̊s ſecerat antea wpim

ſibi peculiarẽ niſi qꝛ vnigenitũ tiliũ ſuũ
nobis incarnatũ contempſiſtis. Venit vtiq;

venit qui iam nõ amplius q;ad gicanduʒ
yenturꝰ veraciſſime pᷣdica tur.1Becnnde

peꝛobamus chꝛiſtum veniſſe pꝛopter imperij
Romani ſubiectionem. Hullus vtiq; ſa⸗
ne mẽ ambigit imperiũ romanũ fuiſſe lon
ge lateq; diffuſum oꝛbẽq; terrarũ ſubegiſſe.
HNihilominus ſubiecit ſibi illud dus ieſus
xpᷣs cuiꝰ regni nõ erit finis.J mperatoꝛ ꝗp⸗
pe romanoꝝ ſubdit? eſt vicario xpᷣi a q̊ inſti
tui et deſtitui põt et ab ipᷣo benedicit᷑ et coꝛo
natur. vt ptʒ de maioꝛitate et obe. in. c. ſolite.

c in clemen. romani pontifices.de iureiurã.

Eſt aũt imperatoꝛ ille ſ uꝑ oẽs reges. vij. q. i.
ca. in apibus.et oẽs nationes ſub eo.xi.q.i.

S.bec ſi quis. Jpeeſt pꝛinceps mundi? dñs
H. ad. l. rodiã. l.depꝛecatꝰ. Et etiã iudei ſunt

ſub eo. C. de iudeis.l. iudei.et oẽs ꝓuintie.

ſubijciunt᷑ illi. lxiij.di.ca. Adrianus. Et oĩæ
ſunt in poteſtate imꝑatoꝛis.di.viij.c. quo iu
re.Et. xxiij.q.viij.c.Cõuenioꝛ. Et ſi obijce⸗
ret aliqͥs ↄtra dicta. Pꝛimo qꝛ imperatoꝛ ex
electõne hʒ ius in imꝑio et põt adminiſtrare
ante ↄfirmationẽ pape.vt pbat᷑.xciij. di. c. le

gimus.et hoc dicit Inno.et Hoſti.extra de

elec. in. c. venerabilẽ. Secũdo qꝛ xpᷣs ſoluit

tributũ. ſicut habet Mat. xvij. c. et. xxiij. q.

viij.c. tributũ.et.xi.q.i.c.ſi tributũ.Et iterir
q; xpᷣus dixit Johis.xix. Regnũ meũ nõ eſt
de hoc mũdo.ergo imꝑatoꝛ nõ ſubijcit pape
q̃ vicẽ xpᷣi gerit in terris. Rñdere poſſumua

ad pꝛimũ ꝙ ius qð habet imꝑatoꝛ eſt qꝛ eli⸗

gitur ab illis q̊s papa et eccleſia inſtituit ele
ctoꝛes. HNã illi qui eligũt imperatoꝛẽ a papa

hnt hoc ius eligẽdi vt in pᷣdictoc. venerabi⸗

lem. et in pᷣfata clemẽ. romani põtiſices. Ad
illud autẽ qꝛ ſolutione tributi dicimus ſᷣm
gloſam in pᷣallegato ca.ſi tributũ. xpᷣs fe⸗

cit illud nõ ex debito ſʒ neſcandaliʒaret. e

aut xp̃s dixerit nõ eſſe de hoc mundo regnã
ſuum verũ dixit:qꝛ ante paſſionẽ cũ illa ver⸗
ba ꝓtulit nõ venerat miniſtrari ſed miniſtra
re et humilis in foꝛma ſerui cũ hoĩbus ↄuer

ſari.poſt paſſionẽ autẽ ⁊ reſurrectionẽ dixit
diſcipulis Math. vlti. ca. Data eſt mihi oĩs
ptãs in celo ⁊ in terra.Quare cũ papa gerat
in terris vicẽ xpᷣi ſuꝑioꝛ eſt imꝑatoꝛe oĩbuſq;
pꝛincipiba terre. in qua re perſcrutandũ eſt
quãta fueritvirtus ⁊ potẽtia xp̃i qͥ nõ armis
et legionibus militũ nõ ꝓmiſſis bonoꝝ tem
hpoꝛaliij vrbẽ maximã imperiũq; romanũ ad
ſuũ cultũ attraxit.neq; alia cauſa tante noui

tatis dari poteſt niſi patiẽtia? miracula mar
tyrum poſt pꝛedicationẽ apoſtoloꝛum petri

et pauli atq; ex poſt cõuerſio miraculoſa cõ⸗
ſtantini. FHã imperiũ vſq; ad eius tꝑa ſemꝑ
in vrbe fuit.qꝛ lepꝛa liberatus ex deuotione
ſuſcepti baptiſmatis data libertate eccleſias
edificandi templa deoꝛum claudi iuſſit. De
quo ſic ſcribit᷑.xij.q.i.in capi.futurã. Vir re
ligioſiſſimus Cõſtantinꝰ pꝛimus ſcʒ inter
pꝛincipes fidẽ veritatis patenter adeptus li
centiã dedit ꝑ vniuerſum oꝛbem ſub ſuo de⸗
gentibo imperio nõ ſolũ fieri xpᷣianos ſed eti
am fabꝛicandi eccleſias et pᷣdia cõſtituit tri⸗
buenda.Deniq; idẽ pᷣfatꝰ pꝛinceps donaria
immẽſa cõtulit et fabꝛicã tẽpli pꝛime ſedis.i.

lateranenſis ſᷣm gloſam beati Petri inſtitu⸗

it adeovt ſedẽ imperialẽ relinqueret et beato
petro ſuiſq; ſucceſ ſoꝛibꝓfuturã cõderet.hec
ibi. Hic Conſtantinus biʒantiũ ſe cõtulitq̃
ciuitas cõdita fuit in trachia tꝑe tulij hoſti⸗
lij tercij regis romanoꝝ.quam ampliauit et
ſuo noĩe appellauit conſtantinopolim.Ex q̊
dicta eſt noua roma.vt ptʒ.xxi.di.decretoꝝ.
ca.ſacroſancta.ca.cõſtantinopolitane.ca.re⸗
nouantes.c.diffinimꝰ Pleriq; iudeis ĩ hac
pte deterioꝛes negãt cõſtantinũ tã alte tamq;

gloꝛioſiſſime eccleſiã etp̈ter ſedẽ ſublimaſſe
Lactantij ſnia ĩ pᷣmo

Quos impꝛobamꝰ ex
li. diuinarũ inſti.ſicad cõſtantinũ loquẽtis.
Hoc opus nũc noĩs tui auſpicio inchoamꝰ
cõſtantine impatoꝛ maxime qͥ pꝛimus roma
noꝛũ pꝛincipuũ repudiatis erroꝛibo maieſtatẽ
dei ſin gularis ac veri et cognouiſti et hono
raſti. Sed poſt iſtũ cõſtantinũ fuerũt tot im⸗
peratoꝛes vſq; ad tꝑa noſtra qͥ multis fauo⸗
ribus multa reuerẽtia multaq; deuotõe xpᷣm

et ſuã eccleſiã ſunt ꝓſecuti. Inter qᷣs fuit ille
Juſtinianus qui tanta edidit in honoꝛẽ dñni
ĩeſu xpᷣi et xpᷣiane religionis augmentũ. Si

4

cut ptz in libꝛo Codicis.in cuius pꝛincipio

ttactat de fide xpᷣi tenenda.Dicit nãq;.C. de
ſum. trini. et fide catho.in.l.i. Cunctos po⸗

pulos q̊s clemẽtie noſtre regit imperiũ in ta
li volumꝰ religione vᷣſari quã diuinũ petrũ

apłm tradidiſſe Romanis religio vſq; ad⸗
huc ab ipo inſinuata declarat. Et ne ſingu⸗
la cõplectamur arguimꝰ ↄtra iudeos. ꝙ ille
cui ſubijciendũ erat imperiũ romanoꝛuʒ eſt
xpᷣs. Sed ieſu filio virginis marie ſubeſt im
periũ romanoꝝ.& ipᷣe fuit xpᷣus. O imperiũ

romanoꝝ ſub xpᷣo deberet eſſe ꝓbat᷑ ꝑ id qð.

ſcribit᷑ Daniebl.ij.c. vbi habet᷑.ꝙ Nabucho⸗
donoſoꝛ vidit ſtatuã magnã cuius caput ex
auro optiĩo erat:pectꝰ et bꝛachia de argento.

poꝛro venter et femoꝛa ex ere.tibie aũt feree.
Et ſequit᷑. Abſciſus eſt de monte lapis ſine
ferreis

manib, et ꝑcuſſit ſtatuã in pedibo ei

et fictiliboꝛ cõminuit eos.Per hãc ſtatuã de
ſignant᷑ q̃ttuoꝛ regna magna ſibi ĩ oꝛbe ſuc⸗
cedentia ſᷣm ꝙ Daniel diuinitꝰinſpiratꝰ ibi
exponit. Pꝛimũ eſt regnũ chaldeoꝝ quod ſi

gnificatur per caput aureũ. Secundũ eſt re-

gnum perſarum quod ſignificat᷑ per argen⸗
tum.Tercium eſt regnũ grecoꝛum ſeu Alex
xandri quod ſignificat᷑ per es. Quartum eſt
regnum Romanoꝛũ qð ſignificatur per fer
rum.qð ſubiecit ſibi omnia regna mundi ſi⸗
cut ferrũ domat oĩa metalla. Per lapidẽ aũt
abſciſum de monte ſine manib deſignat᷑ ipᷣe
chꝛiſtus ſiue regnum eius cui vt rent icitur
ſubijciendũ erat regnum romanoꝛũ. Ler⸗
cio ꝓbamus chꝛiſtũ veniſſe ꝓpter generalem
cõfeſſionem. omnes quidẽ nationes mundi
chꝛiſtũ veniſſe affirmant. Judei ſoli obſtina
to coꝛde hoc acceptare nolunt qui facile cõ⸗
fundi poſſunt pꝛeter ea que dicta ſunt ex au⸗
coꝛitate Aggei ꝓphete ca.ij.vbi ait. Nolite
nimere:quia hec dicit dñs exercituũ.Adhuc
vnum modicũ eſt et ego mouebo celũ et terrã

et mare et aridam et mouebo oẽs gẽtes et ve

niet deſideratus cunctis gentibus et imple⸗

bo domum iſtam gloꝛia. Et infra. Oagna

erit gloꝛia domꝰ iſtius nouiſſime pluſq; pꝛi⸗
me. Scõðm oẽs expoſitoꝛes hebꝛeoꝛũ iſte de
ſideratꝰ eſt rex meſſias ſiue ehꝛiſtus. Loquit᷑
ergo ꝓpheta de gloꝛia domus dñ̃i edificatea
iudeis poſt reditũ captiuitatis babylonice.

ergo ſtante illa domo venit xpᷣs.qꝛ ꝓpheta di

cit eã replendã gloꝛia deſiderati cunctis gen
tibus ad eã.Domꝰ aũt illa deſtructa eſt ꝑ ti⸗

tum et veſpaſianũ quadrageſimoſecũdo an⸗

no poſt paſſionẽ xpᷣi. Inſuꝑ et ĩ pᷣallegata au
ctoꝛitate ðꝛ. Hagna erit gloꝛia domꝰ iſtius

nouiſſime magis qᷓ; pꝛime.Cõſtat ꝙ loque⸗

batur ꝓpheta de domo edificata poſt captiui
tatẽ babylonicã vt dictũ eſt. Ad cuiꝰ edifica⸗
tionẽ inducebat ꝓplm et pꝛedixit gloꝛiã eius
futurã maioꝛẽ qᷓ; fuerit gloꝛie domus edifi⸗
cate ꝑ Salomonẽ. Hoc autẽ nõ pᷣt intelligi
ꝓpter maioꝛes diuitias ſeu honoꝛes vel cul⸗
tũ diuinũ vel ſtructuras et oꝛnamẽta qꝛ ſta⸗
tus ꝓpłi illo tꝑe erat q̃ſi nullꝰ reſpectu illius
ſtatus qͥ fuit ſub ſalomõe.Pꝛopter hoc ðꝛ in
ij. Eſdre.qꝙ ſacerdotes qͥ viderãt pᷣmũ domũ
lachꝛymabant᷑ alijs exultãtib in dedicatiõe
domꝰ ſecũde.:qꝛ q̃ſi nulliꝰ momẽti erat reſpe
ctu alteriꝰ. Quare nõ pᷣt intelligi maioꝛ gła
eiꝰ niſi ꝑ aduentũ ipᷣius deſiderati cũctis gẽ
tibus qͥ eã gloꝛificauit pñtia ſua qñ ĩ ea fuita
matre oblatꝰ ſᷣm ꝙ pᷣdixerat Malach. ꝓphᷣa
iij. c. Statim veiĩet ad tẽplũ ſctm ſuũ dñatoꝛ
quẽ vos q̃ritꝭ ⁊ angelꝰ teſti quẽ vos vultis.

Planent
equcterd
uliudeie
ſcieit
hocpov
rithoct
ignomin
erdehon
ſuitibiab
bolamol
nachabe
guitani⸗
güſonp
pensta
Abocot
Utpins
ounoen
GNA
cncke
ſepteßnn
inſou
lit hit
leuth
ſio Gen
lione iie
ſis Ounn
tinllig
fufritrt
ed
chr
luize
chomn
4 ſon
ſocrin
o,
ſotphen
oirers
Uncinr
Iom⸗
nop Ctf
rleſoi
ſonege
ugpnan
hofe
Kpnten
nndebhl
nont

fü
Ceinn

leronein
nola
Kecipiben
lufra nn
ſeopon

hiimide
hhlobeſac⸗
noͤthmn
llenrn
Beontichw
cnke n⸗
rum ſa Ber
8. Oumnc
nifcanrhef
regnamundit
Perlmniiii
ihdeſguß

iyt ealcnt

manori
Per ganann
Utoones nunti
ndeiſolioptin
nn quifacleci
dichlunterer
iwian Poi
wrini Ab⸗
hoiai
sgiN
ba ie
uf Hgn
nepalchd⸗
coniiſede
iſus. Docei
Diicdifan
is dadfone
shen
minasg
dchun co
–
iilcn.
un in

.

Jpſam etiã demum honoꝛauit quando ibi

qui iudei ad hoc: ꝙ maioꝛ fuit gloꝛia dom?
ſecũde q; pme in anniſ:qꝛ plus durauit. Sʒ
hoc nõ valet:qꝛ licet verũ ſit ꝙ plus duraue
rit:hoc tñ nõ fuit ad eius gloꝛiã ſed potius
ignominiã qꝛ plurib tpibus fuit cõculcata

et dehonoꝛata. Hã antiochus epifanes po-

ſuit ibi abbominandũ idolũ et fecit ibi pſti⸗
bula mulieꝝ.ſicut ptʒ in pmo ⁊ ſecũdo libꝛo

machabeoꝝ. Idẽ dicit ioſephus li.xiij.anti

quitatũ. Similiter domꝰ ipa fuit ꝓphanata
qñ Pompeius cepit hieruſalẽ vt diximus ſu

perius.et qñvltimo per Titũ fuit deſtructa.

Ad hoc dicũt aliqui ꝙ pꝛima domus dura⸗
uit plus q; ſecũda:qꝛ plures anni fluxerũta

quarto anno ſalomonis in q̃ fundata eſt vſ⸗

qꝙ; ad vndecimũ annũ Sedechie in qᷓ deſtru

cta eſt.qꝛ fluxerũt anni quadringentiviginti

ſeptẽ ſm ꝙ pᷣt ↄputari ꝑ tꝑa regu intermedioꝰ

rũ inſpiciendũ terciũ et quartuʒ regũ. Pfecta

aũt fuit vndecimo anno regis Salomonis

et ſtetit ꝑfecta quadringẽtis vigintitribo an⸗

—

nis. Secũda vero domus durauit ſᷣm cõpu
tationẽ iudeoꝝ quadringentis viginti an⸗

nis.Quare gloꝛia domꝰ iſtius ſecũde nõ ali

ter intelligi pᷣt niſi vt eſt pꝛedictũ:qꝛ xpᷣi pᷣſen
tia fuit illuſtrata et decoꝛata. Eſt inſi upꝑ ↄtra
iudeos perfidos ꝓphetia Danielca.ix. Ipſe
quippe angelus gabꝛiel ex volütate dei reue⸗
lauit tos aduentus xpᷣi dicẽs. Deptuaginte
ebdomade abbꝛeuiate ſunt ſuꝑ populũ tuũ

et ſuꝑ vrbẽ ſanctã tuã:aut ↄſummet᷑ puarica
tio et finẽ accipiet peccatũ et deleat᷑ iniq tas
ctadducat᷑ iuſticia ſempiterna ⁊ impleat᷑ Eu

ſio ⁊ ꝓphetia et vngat᷑ ſancta ſanctoꝝ.

quoꝛũ verboꝝ plenioꝛẽ habendã noticiã no

tandũ ſim PHicolaũ de lira. ĩ ſacra ſcriptu

ra vno mõ accipit᷑ hebdomada ꝓ tꝑe ſeptem
annoꝝ. Et ſic ſumit᷑ Leui.xxiij.ca.vbi dici ſi
tur. O ſeptẽ hebdomade ſunt accipiẽde a fe⸗
ſto paſce que fuerũt quadragintanouẽ dies

et in quinquageſimo die celebꝛandũ eſt feſtũ

da ꝓ tpe ſeptẽ annoꝝ. Et ſic loquit᷑ ſcriptu⸗

ra de hebdomada Leuit.xxxv. ca. vbi dicit᷑.

Humerabitis ſeptẽ hebdomas annoꝝ que
faciũt qnadragintanouẽ annos.et quinqua
geſimus annꝰ immediate ſequẽs dicit᷑ iubi⸗

leus:nec inuenit᷑ hebdomada accipi pluribꝰ

modis. Nõ pt aũt in dicta ꝓphetia danielis
accipi hedomoda pᷣmo mõ qꝛ fuiſſet cõpleta

infra annũ et dimidiũ.ergo ꝑ locũ a diuiſio
ne opoꝛtet ꝙ accipiat p hebdomada annoꝝ.
Et in hoc oẽs expoſitoꝛes cõueniunt catho

nauit quando ibi liciet hebꝛei. Septuaginta vero bebdoma⸗
frequẽter docuit et pᷣdicauit.Dicunt autẽ ali

de annoꝝ faciũt annos quadringẽtos nona
ginta quod tempus pᷣteriſſe nullus dubitat.
Oꝛanti ergo danieli:angelus gabꝛiel denun
ciauit liberationẽ populi a captiuitate baby

lonica et perfectã liberationẽ fiendã ꝑ xpᷣm.

His oĩbus q̃ iam retulimus territi iudei ad
impugnandũ nos ad alia ↄfu giunt:et dicũt
ꝙ xpᷣs nõ venit.Et hoc multipliciter ꝓbare
conant᷑.Et pꝛimo adducũt Eſ aiã. ij. ca. di⸗
centẽ.Erit in nouiſſimis diebus pᷣparatus

mons dñi in vertice montiũ et eleuabit᷑ ſuꝑp

colles:et fluent ad eũ omnes gentes.Et in⸗

fra. Cõflabunt gladios ſuos in vomeres et
lanceas ſuas in falces. Nõ leuabit gens cõ⸗
iIra gentẽ gladium:nec exibunt vltra ad pꝛe⸗

lium. Ex iſtis verbis foꝛmant quadrupler
argumentũ. ꝛimũ qꝛ dicitur hic. Erit

in nouiſſimis diebus. Jeſus naʒarenus nõ

fuit in nouiſſimis diebus.qu ia poſt natiui⸗

tatem eius et moꝛtẽ multa tempoꝛa fluxerunt
ergo nõ fuit vere chꝛiſtus cuiꝰ aduentus ꝓ⸗
mittitur in nouiſſunis diebus.

HBecundũ
argumentũ quia dicitur ꝙ mons dñi erit in
vertice montiũ. Mons ille ẽ mons ſi ion vbi
fuit templũ qui nõ eſt in aliquo eleuatus.nã
vt dicũt aliq doctoꝛes hebꝛei:dñs debet ap⸗
poꝛtare montẽ Taboꝛ et montẽ ſinai ?⁊ mon
tem carmeli ad locum vbi eſt hieruſalẽ:et ſu⸗
per verticem iſtoꝛũ montiũ ponere montem
ſyon. hoc autẽ nongũ eſt adimpletum: ergo
chꝛiſtus nõ venit.¶ Tercium argumentum
quia in pᷣfatis verbis dicitur:fluent ad eum

omnes gentes. Sed nõ omnes gentes cre⸗

diderũt in ieſum naʒarenũ: ergo nõ fuitxps.
Muartũ argumentũ.quia ſequitur in ver

bis mmin is. Non leuabit gens cõtra gentẽ

⁊c̃. Sed poſt moꝛtẽ ieſu naʒareni fuerunt et
in iudea bella atrociſſima tempoꝛetiti et ve⸗
paſiani:ergo nõ fuitvere chꝛiſtus. ¶ Ad pꝛi

mum argumentũ reſpondet᷑ ꝙ dies meſſie in

ſacra ſcriptura dicuntur dies noniſſimi:tũc
nõ ſolum dies meſſie ſed etiã aliqua tempoꝛa

ipᷣm pᷣcedentia.vt patʒ Bene.xlix.ca. Ubi

patriarcha iacob dixit filijs ſuis. Congre⸗

gamini vt annunciẽ que ventura ſunt nobis
in diebus nouiſſimis.Et ibi cõſequenter an
nunciat nõ ſoluũ aduentũ chꝛiſti:ſed etiã mul
impleta ſunt tꝑe regũ iſrael et iudi
Ud ſecundũ dicendũ.ꝙ eleuatio mõ
tis ſyon nõ eſt intelligenda m eleuationem
localem ſed ſᷣm nobilitatẽ et extimationẽ p⸗
nt etiã exponit Rabi ſalomon. E leuatio era
go illa fuit multitudo ſignoꝛũ et claritas mi

raculoꝛũ que xpᷣs operatus eſt in mõte ſyon.

pꝛius ad inuicẽ nociui et odioſi pacifice ſi⸗
mul habitauerũt cõuerſi ad fidẽ xpᷣi. Unde
ſcribit᷑ Act.iiij.ca. Hultitudinis credentiũ
eratcoꝛ vnũ et aia vna.Et eodẽ modo dicen
dum eſt de pueris et aialibus venenoſis:qꝛ
ſimplices et puri non ledunt᷑ ab eis qui ante
cõuerſionẽ ad fidẽ xpᷣi erant veneno infideli
tatis et ꝑfidei repleti. aũt tal is modus lo

Vbi nanq; illuminauit cecum natũ. ibi ſana
ut languidũ ĩ ꝓabtica piſcing. Ibidẽ ſpiri⸗
tum ſanctũ apoſtolis dedit. .
ro dicimus ꝙ ibi eſt diſtributio ꝓp generib⸗
ſinguloꝝ nõ ꝓ ſingulis generũ. Sicut dici
tur omne aial fuit in arca noe:quia de ſingu
lis ſpeciebus animaliũ fuerũt ibi aliqua in
diuidua. Similiter de oĩbus generibus ali⸗
qui crediderũt chꝛiſto.vt patet ꝑ diffuſionẽ
filgei in toto oꝛbe. Aliter põt dici ꝙ oẽs in ſa
cra ſcriptura intelligunt᷑ multi. VUnde.ij. Re
gujm. vij.ca. Dixit abſalon et oẽs viri iſrael.
melius eſt cõſilium chuſi ⁊c. Certũ eſt enĩvt
. 23 erãt oẽs filij iſ
ſic

d terciũ ve⸗

—„„⸗

quendi ſit in pᷣdicto ca. patet ꝑ id qð ibi pꝛe
mittitur ꝛ ſtirpẽ vocat radicẽ ieſſe et chꝛiſtũ

flioꝛem. Similiter metaphoꝛica eſt locutio.

Erit iuſticia cingulũ lumboꝝ eius. ¶ Ler⸗

cio iudei arguũt cõtra nos.qꝛ Zacha.vi.ca.

gel ibi pᷣſentesſed multi
eſt in ꝓpoſito. ¶ Ad quartũ reſpondet᷑
circa tẽpoꝛa xp̃ᷣi fuit pax diuturna ſicut oſten
Aitur in ſequẽti ſermone.Et vbi dicit᷑. Hon
leuabit gens cõtra gentẽ gladiũ ⁊c. Aduer⸗
tendum ꝙ vltra nõ impoꝛtat pacis eternita⸗
tem ſed diuturnitatẽ. VUn.iiij. Re.vi.ca. Vl⸗
tra nõ venerũt latrones ſyrie in terrã iſrael.
qʒð dicit᷑ ꝓpter diturnitatẽ nõ ꝓpter eternitatẽ
qꝛ poſtea frequenter legunt᷑ inuaſiſſe terrã iſ⸗
rael et depꝛedaſſe.iiij. Re.xiij.
iudei cõtra nos inducũt ad hec verba Eſa.
ca. xi. dicẽtis. Egrediet᷑ virga de radice ieſſe
c⁊cc̃.vbi loquit᷑ de aduentu meſſie ſᷣm oẽs. Et
ſequit᷑ ibidẽ. habitabit lupus cũ agno et par
Adus cũ ede cubabit.Et ſequit᷑. Et delectabi⸗
tur infans abvbere ſuꝑ foꝛamen aſpidis.Et
in cauerna reguli qͥ ablactatus fuerit manũ
ſuam mittet. Dicunt iudei ꝙ in aduentu xpᷣi
Alalia ſilueſtria ſic deberẽt domeſticari ꝙ pa
cifice habitabũt cũ aĩalibus naturaliter mã⸗
ſiuuetis.Et ꝙ aĩalia venenoſa nõ nocebũt ho
minibo vel pueris immo infantes ſecure lu⸗
Aent cũ eis.Et hoc nõ eſt impletũ:ergo xpᷣs
noõ veit. Rñdetur ꝙ iſta eſt locutio metapho
rica.et noiantur ibi hoĩes nominibo anima⸗
lium. Sicut GBeñ.xlix. Beniamin lupus ra
parx. et dan ſicut coluber in via. Sic ad ꝓpoſi
tum eſt dicendũ.qꝛ iudei et gentiles qui erãt

merus ꝓ plurali ⁊ ecouerſo. ¶
nunt ſe nobis iudei allegãtes illud qð habe
tur Deutro. xxx.ca. Si ad cardines celi fue⸗

¶ Becundo

„**
*

ſcribit᷑ E cce vir oꝛiens nomẽ eius.vbi trãſia

tio chaldaica habet meſſias nomẽ eius. Et
ſeq uit᷑ textus.⁊ edificabit templũ dño.Sed
ieſus naʒarenꝰnõ edificauit aliqd templum
dño:ergo nõ fuit xpᷣs. Rñdetur ꝙ edificauit
templũ de lapidibo viuis et ſpiritualibo vicʒ
de ipis fideliba.et talis edificatio cõueniebat

rpo q̃ eſt ꝑfectiſſima:qꝛ regnũ eius eſt ſpiri⸗
tuale:et ſic eius templũ. Rabi tñ ſalomon di

cit ꝙ hec auctoꝛitas intelligit᷑ de templo ſe⸗

cundo edificato ꝑ Zoꝛobabel. Ego vero di⸗
co ꝙ etiã ſi intelligat᷑ de xpᷣo adhuc litterali⸗
ter eſt impleta. qꝛ xpᷣi vᷣtute edificata ſunt in
honoꝛẽ dei nõ vnũ ſed tot vbiq; terrarũ ⁊ po
tiſſiminũ vrbe roma templa mirifica.Et nõ

eſt incõueniens ꝙ aliqñ ponat᷑ ſigularis nu⸗
Quarto oppo

vis diſſipatus inde retrahet te dñs deus tu⸗
us:et aſſumet atq; introducet in terrã quam

poſſederũt pr̃es tui.Et hoc ipᷣi inferũt. Cũ

ſimus diſꝑũi ꝑ totũ mundũ et nõ cõgregati ſe
quitur ꝙ nõ venit xpᷣs.Dicendũ ꝙ iſtud fu⸗
it adimpletũ in reductõe eoꝝ de captiuitate

babylonica. Sed cõtra hoc obijciunt per il

lud qð habet᷑ Ezech.xxxix.c.Scient ꝙ ego

dyjůs illoꝝ eo ꝙ tranſtulerim eos in nationes
et cõgregauerim eos ſuꝑ terrã ⁊ nõ derelique

rim quenq; ex eis.ibi in captiuitate babvlo⸗
nica multi remanſerũt et nõ oẽs reuerſi. Rũ
detur ꝙ tunc fuit impletũ illud qð dictũ eſt:

qꝛ nulli fuerũt ibi derelicti qͥ voluiſſent reuer
ti. Hã cirus qui erat monarcha in oĩbo illis
regnis dedit licentiã generaliter oiĩbus rede⸗
eundi immo dedit munera reuertentibus
vt ptʒ Eſdre.i.c.Et ideo cõpletũ eſt verbum
moliſi et eʒechielis. qꝛ nullus derelicł eſt ibi
qui voluit reuerti OQui aũt noluerũt indigni

„

fuerũt bũficio dei.¶ Quinto iudei obijciũt

p illud qð habet᷑ Jere.xxiij.ca. Ecce dies ve
niunt dicit dñs:et ſuſcitabo dauid germẽ iu
ſtum: qð intelligit de xpᷣo.Et ſequit᷑ ibidem.
In diebus ilis ſaluabit᷑ iuda et iſrgel habi⸗

tabit cõfidenter. Sed nunq; tot miſerie aeci

derunt filijs iſrael ſicut poſt moꝛtẽ ieſu naʒa
reni:ergo nõ fuit xpᷣs. Rñdet᷑ ꝙ ꝓpꝛie loquen

do nõ erãt filij iſrael et iuda.q; erant auerſia

deo ex eo ꝙ xpᷣm negauerat et occiderãt ꝓpter
qð et illã miſeriã meruerũt. Alij aũt qui vere
erãt filij iſrael:et iuda vere ſaluati ſunt.quia
rxypm receperũt nec ſolũ ſaluati ſunt ſpiritua⸗

liter ſed etiã coꝛpoꝛaliter. Ham ſicut dicit᷑ in

hiſtoꝛia eccleſiaſtica. Inminente deſtructõe

ciuitatis bhieroſolimitane facta per Titum:

anmnoin
anglüv⸗
guierate.
deregno
ndio.
Perüln
bamih
liquu
cheiſon
bibuscel
ſcnptun⸗
muncüe
ſcnbital
lennnap
Alentu.
cüſeite
Racüre
oman
Tpmina
reapot
treooli
ghoe
nm gue
gumiſf⸗
ſogem⸗
yaſion
alinep
Gideat
Wangn
Cihtunsn
Mresds
Kd
ſoihr
wy
Möyeni
ma
ſchle
locher
Outtlis
Uünczuren
ungi
figdindi
honbäur
inneſansbi
alinse
Ure
Dc
nane
cllunſe
W
gencſig

ankeins E
din Sg
Ugzmmpun
mgeikenit
Pinnuii
Mocönenche
n ausck hi⸗
Nnſtonondi
de nho ſ⸗
4 Eood
adhuclegnli⸗
icneſuris
lmitp
ninna Etn
kicalansfu⸗
lundog
Uud aöhene
Winoschifue⸗
edis deuse⸗
nintmnigunn
ii inti
Ak
ſobgam
Gam
vs in hunnns
1 ödertig
nünnebab⸗

Mioni⸗
uingni
omUs
ickmtun
tichab
nütinag
dei obiei
gediesſe
Githbin⸗
ide⸗
unietin
tſeuni⸗
peſoeui
taunt
itni nn
guin
1ſunt gu⸗
itſpinun⸗
urdicni
ANrAe

u

angelü vt mranſirent in regnũ regis agrippe
qui erat cõſederatus romanis. Et etiaã illiqͥ

ammoniti ſunt fideles qui crãt in iudea der

de regno biſunt habitant cõfidenter in pa⸗

radiſo. exto iudei dicũt ꝙ xpᷣs nõvenit

ꝓpter illud qð habet᷑ Daniel.iij.ca. Aſpicie⸗

bam in viſione noctis et ecce cũ nubibus ce⸗

li quaſi filiꝰ hoĩs veniebat:hoc intelligit᷑ de

chꝛiſto. Sed ieſus naʒarenus nõ venit ĩ nu

—

bibus celi & nõ fuit xpᷣs.Ad hoc dicendũ q
ſcriptura loquit᷑ de duplici aduẽtu xpᷣi.ſ.in

mundũ et ad iudiciũ. Pꝛimus aduẽtus de⸗

ſcribit᷑ cũ humilitate. Secundꝰ aũt cũ excel
lentia et ptãte. Daniel aũt loquit᷑ de ſeuundo
aduentu. Oõð ptʒ qꝛ paulo poſt dicit. Judi⸗
ciũ ſedit et libꝛi aꝑti ſunt. Judei aũt excecati
neſciũt hunc duplicẽ aduentũ diſtinguere. ?ꝰ

„

ideo multa erronea dicũt. nã aliqui expectãt
xpm in aduentu ſuo in tanta virtute appare⸗

reet poteſtate ꝙ omnia terrena ſibi ſubij ciek

et eos liberabit et regnũ eoꝛuʒ reſtituet. ꝓpter

quod etiã xpᷣi diſcipuli poſt eius reſurrectio⸗
nem querebãt.dñe ſi in tpe hoc reſtitues re

gnum iſrael. Act.i.ca. Alij aũt ꝓpter ſcriptu⸗
ras que manifeſte loquunt᷑ dexpᷣi humanita
teet paſſione.⁊ ꝓpter illas q loquunt᷑ de eius

eminẽtia ?⁊ poteſtate expectãt duos meſſias.
Vnũ qͥ erat occidendꝰ:et aliũ qͥ illũ reſuſci⸗

tabit et regnũ iſrael reſtaurabit. Sed hoc de
ſcripturis nõ habet auctoꝛitatem.licet enim

plures dicti ſint meſſie ſiue vncti quod idem
eſt. vt dauid ⁊ ſaul et qͥ dam alij nullus tñ in
ſcriptura diciturventurus ad ſalutem popu
niſi vnꝰ Septimo iudei arguũt xpᷣs
nõvenit pꝛopter illud quod ſcribitur E ſaie

xxx.ca. Erit lux lune ſicut lux ſolis etlux ſok
ſeptẽpliciter.que verba dicunt ꝙ in aduentu

xbi debeat fieri immutatio coꝛpoꝛũ celeſtiũ
SDed talis immutatio nõ fuit facta in aduẽ⸗
tu naʒareni.ergo chꝛiſtus nõdũ venit.Dicẽ⸗

dqum ꝙ illa verba loquunt᷑ de aquentu chꝛi⸗
ſti ad iudicium. Tunc enĩ mutabuntur et in

nouabũtur quodãmdo coꝛpoꝛa celeſtia. Et

tunc ſanabitur vulnus populi et percuſſura

plage eius vt ðꝛ in textu.qꝛ tũc deſtruet᷑ moꝛ
talitas per peccatũ pꝛimoꝛũ parentum indu
cta ꝗe oẽs hoĩes reſurgent ad vitã immoꝛtalẽ
ctauo impugnãt nos iudei ex dicto da

—

uid in pᷣs.lxxxviij.vbi habet᷑ Sic ponã in ſe

culum ſeculi ſemẽ eius. Sed ieſus naʒerenꝰ

nõ habuit filios ergo non fuitchꝛiſtus. Rñ
dendũ ꝙ habuit filios ſpũales per fidem nõ

er carnalem pꝛopagationem queſemꝑ ha⸗
et turpitudinẽ piunctã. Et talis filiatio ſpi

ritualis ↄpetitei.Oe tali etiã ſpirituali filia⸗

rijs paſſionis eiꝰ.

Tercia de

tione loquit᷑ Danid ĩ ps.lxxxi. Ego dixi dij
eſtis et filij cxcelſi oẽs. Dictũ ſit ꝓ iſta parte
de chriſto qui venit. Jam ad terciũ erroꝛem S

delendum pcedamuXus.
hebairerunt ron paſſurn p ſau—

lam excuſationẽ hr̃e pñt amoniti ⁊ edocti an
teq; xpᷣs veniſſet ꝑ dicta ꝓphetarũ de myſte⸗

„

multipliciter pᷣſignata. et hoc q;tũ ad tti.

Nꝛimo q;tum ad initum.
Becundo q;'tum ad ꝓgreſſum.
Tercio qᷓ;tum ad terminũ.

¶ Pꝛimo paſſio xpᷣi fuit in veteri lege vbis

Pp betan et figuris pꝛenunciata q;tum ad il
lius initium in quo ponunt᷑ ſeptẽ veritates

ꝛima eſt de cõcilij cõgregatione.
Secunda de iude venditione.
i egreſſione.
Quarta de vehementi cõtriſtatione.

BSexta de angeli aparitione.

Coõciliũ inierunt oẽs pꝛincipes ſacerdotũ ᷓ

Quinta detrina oꝛationſe.

Deptima de ſanguinis ſudatione. H
Dath. ca. xxvij.

ieſum vt eũ moꝛti traderẽt. Et Johes. xij. ca.

Kollegerũt pontifices et phariſei cõcilum.

Hoc pᷣdixit patriarcha Jacob Bene. xlix. c. :

ſic. Simeon et leui fratres baſa iniquitatis

bellãtia in ↄcilio eoꝝ nõveniat aĩa mea:qꝛ in

—

furoꝛe ſuo occiderũt virũ. Maledictꝰ furoꝛ
eoꝝ qꝛ pertinax ⁊ indignatio eoꝝ quia dura
Hicolaus de lira ſuꝑ.xi.ca. Johis inquit.
Pontifices erant de tribu leui: phariſei pꝛo
magna ꝑte de tribu ſimeon. Eſt alia phetia
dauid in pᷣs.xxi.vbi dicit. Circundederunt
me canes multi cõſiliũ malignantiũ obſedit
me. Et iterũ Sapie.ij. ca. ſcribit. Dixerunt
impij:cõueniamus iuſtũ qm inutilis eſt no⸗
bis et cõtrarius oꝑibus noſtris. Jere.ſuper

xi. ca.ita in ꝑſona xpᷣi locutus eſt. Suꝑ me

cogitauerunt conſilia dicẽtes. venite mitta⸗
mus lignũ in panẽ eius et eradamꝰ eũ de ter
ra viuentiũ.Lactantiꝰ vero li.iiij. inducit ſi
billã ita vaticinantẽ. Inierũt ↄciliũ deteſtan
dum vt pꝛiuarẽt eũ vita qui vt eos iuſtifica⸗
ret aduenerat.¶ Gecũc itas paſſioni
xp̃i eſt de iude venditõe de qua dicit᷑ Oat.
xxvi.ca.ꝙ ꝓditoꝛille nequã Vend an EPm

Ercio errant iudei circa xᷣm incar-⸗
natũ q;tum ad paſſibilitatẽ. erbi
ſiquidẽ crucis ſcandalũ eſt eis qͥ nul

At aũt incredulitatẽ eox
ytiliter cõfutem aduertendũ eſt ꝙ paſſio x-xpi
in veteri lege fuit verbis ꝓpheticis ⁊ figuris

triginta argenteis. Hoc vtiq; figuratũ fuit
in ioſeph de quo habet᷑ Geñ.xxxvij.c. ex⸗
trabentes eum fratres ſui de ciſterna vendi⸗

derunt iſmaelitis triginta argẽteis. Et iſtuid exn
bi ſcribit᷑ Jo. xviij. ca. Abierũt retroꝛſum ⁊ ce⸗
ciderũt in terrã.De hoc eſt ꝓphetia Jere.qui
6. .xx. ca. ait. Dñs mecũ quaſi bellatoꝛ foꝛtis.ic⸗
de ꝗᷓ ſic ſcribit᷑ Johis. xviij.c. Egreſſus ẽ ie

—„m

pnunciauit Zacharias ĩ ꝑſona xpᷣi.c.xi.vbi

ait. Appenderũt mercedẽ meã triginta argen

teos. rcia veritas eſt de xpᷣi egreſſione.

ſus trãs toꝛrentẽ cedron. Hoc figuratũ fuit

ijj. Reg. xv. ca. vbi habet. O rex dauid tranſ⸗
grediebat᷑ trãſtoꝛrentẽ cedron:oẽs aũt viriqᷣ
erãt cũ eo fiebant. Et iterũ.iij. Re. ca. ij. Fuit
dictü Semei:quocũq; die tranſieris toꝛren

tem cedron ſcito te interficiendũ. ¶ Quarta

peritas eſt de vehemẽeti cõtriſtatione: de qua
dicit᷑ mat.xxvi. c. Cepit ↄtriſtari ⁊ meſt“? eſſe
et ait illis. Lriſtis eſt aia mea vſq; ad moꝛtẽ.
Hoc figuratũ fuit in Helia dũ fugiebat ꝑſe
cutionẽ Zeʒabelis poſtq; ꝑueit ad ſpeluncã
qui dixit dño vt ſcribit᷑.iij. Re.xix. ca. Dereli
ctus ſum ego ſolꝰ? et querũt aiam meã vt au
ferant eã. Et hoc pꝛedixit Jere.in ꝑſona xpᷣi
Zrenoꝝ.i.ca. Vide dñe afflictionẽ meã qm̃
cõturbat? ſum. Et Daniel. vij.c. Cogitatio
nibus meis cõtriſtabar:et facies mea immu⸗
tata eſt in me.¶ Quinta veritas eſt de trina
oꝛõne.dicit᷑ enĩ mat. xxvij.ca. Oꝛauit tercio
eundẽ ſermonẽ dicẽs. Hoc figuratũ fuit ĩ da
uid de qᷓ dicit᷑i. Re.xx.c. Cadẽs dauid n?

in terrã oꝛauit tercio.Et in da niele qͥ vt ſcri⸗

pitur eiuſdẽ.vi.c. Lribus vicibo ĩ die flecte⸗
vpat genua ſua. Sexta veritas ẽ de angeli ap
paritõe:de q̃ dicit AQuẽ.xxij.c. Aparuit illi
angeb de celo ↄfoꝛtãs eũ. Hoc figuratũ fuit
ĩ gedeone cui yt ſcribit Judic̃.vi.c.Apparu
it angelꝰ dicẽl. dñs tecũ viroꝝ foꝛtiſſime. Et
in Joſue cui dixit deꝰ Joſue. i. ca. CLöfoꝛtare
et eſto robuſtꝰ noli timere:qꝛ tecũ eſt dñs deꝰ

Et hoc pᷣdixit Daniel.x.cloquẽs in ꝑſona

xpᷣi. Tetigit inqͥt me quaſi viſio hoĩs:et cõ⸗

foꝛtauit me et dixit. noli timere pax tibi. con
foꝛtare et eſto robuſtus. ¶ Geptima veritas

eſt de ſan guinis ſudatione. Ait enĩ Lucas

xxij.ca. Factus eſt ſudoꝛ eius ſicut gutte ſan

irx. c. Veſtimẽtũ tuũ mixto ſanguĩe. Et Eʒe
chie. xvi.c. VUidi te cõculcari ĩ ſanguine tuo.
ecũdo paſſio xp̃ᷣi fuit in veteri lege ver

Peꝛima de iudeoꝝ ⁊ miniſtroꝝ ꝓſtratione.
Decunda de xpᷣ ligatione. S
Tercia xilla pcuſſione.
Nuarta de falſa teſtificatione.
Auinta de impia deriſione.

O6

guinis currẽtis in terrã. De hoc dixit Eſa.

bis ꝓphetarũ ⁊ figuris pᷣmonſtrata q;tũ ad
lius ꝓgreſſum in q̊ ponunt᷑ ſeptẽveritates

xix. ca. Baiulans ſi cẽ exiuit in eñ
diicit᷑ caluarie locus. Huiꝰ figure pᷣceſſit qũ

Sexta de crucis baiulatione.
tima de amara potatione.
ima verita ratione iudeoꝛũ

er miniſtroꝝ qͥ voluerũt cape Jeſum. de q ſic

ſequunt᷑ me cadent ⁊ infirmi erũt

Ag auit nt me cadent ? in
¶ Gecunda veritas de xpi ligatõne. de hac
dicit Jo. xviij. ca. Diniſtri iudeoꝝ ↄpꝛehẽ

derunt ieſum ⁊ ligauerũt cũ. Hoc figuratũ
fuit Indi.xv.c.in philiſteis qͥ ligauerũt ſam
ſonẽ. Et hoc ꝓphetauit Jere.c.xij.dicẽs. De

di dilectã aĩam meã in manu inimicoꝝ.Et

. „

Eʒechiel.iij.ca.dixit. Ecce data ſunt ſuꝑ te

vincula ligabũt te in eis ⁊ nõ egredieris de

medio co Cerci veritas de maxille ꝑ⸗
cuſſione.ſcribit enĩ Jo. xviij.c. Tunc vnꝰ al

ſiſtens miniſtroꝝ dedit alapã ieſu dicẽs. ſic

.

mñdes põtifici Figuratũ hoc fuit.iij. Re. xxij

ca. Qñ ſedechias rex pꝑcuſſit micheã ꝓphetã

in maxillã.Et ipᷣe micheas.v.ca.iſtud pᷣnun

ciauit. Sic ꝑcutient maxillã iudicis iſtael.
Etiterũ Sibilla quã ſuperiꝰ allegauim ait
Et in manꝰ impias infideliũ veniet. dabũt

gũt deo alapas inceſtis manib. Quarta

veritas eſt de falſa teſtificatione. vt eni refert
Math.xxv. ca. Nouiſſime aũtvenerũt duo

falſi teſtes qͥ et dixerunt.hic dixit. poſſum de

ſtruere templũ dei. Hoc pᷣuidit in ſpiritu da

nid cũ dixit in pᷣs.xxvi. Inſurrexerũt in me

teſtes iniqui:et mẽtita eſt iniquitas ſibi. Et
O ſeas.c.vij.ait.Ego redemi eos et ipᷣi locu
ti ſunt ↄ me mẽdacia.¶ Quinta veritas eſt
de impia deriſione. dicit nãq; Mat. xxvij.c.
Zunc expuerũt in faciẽ eiꝰ ⁊ colaphis eum
ceciderũt. Alij aũt palmas in faciẽ eius dede
runt dicẽtes ꝓphetiſa nobis xpe qͥs eſt qui te

ꝑcuſſit. Hoc ꝓphetatũ eſt:nã dauid in ps.xxi
ita in ꝓꝑſona xpᷣi loquit᷑. O ẽs vidẽtes me de⸗
riſerunt me locuti ſunt labijs et mouerũt ca⸗
put. Ezechiel aũt. xij. c. ita vaticinat? eſt. Fa
ciem tuã velabũt ⁊ nõ videbis terrã. Et SDi
billa de qᷓ paulo añ retulimꝰ ita ſequit᷑. Im⸗
purato oꝛe expuent venenata ſputa dabit ve

ro ad verbera ſimpliciter ſanctũ doꝛſumꝰ co

laphas accipiens tacebit neq́s agnoſcat qð
verbũ ſit. vel vñ veniat vt inferis loquat᷑ et
coꝛona ſpinea coꝛonet᷑ipᷣa enĩ inſipiẽs gens
deum tuũ nõ cognouiſti ſed ſpinis eũ coꝛo⸗
naſti ⁊ hoꝛridũ illi fel miſcuiſti

*„ „- —

bi crucẽ exiuit in eũ qui

„

„

tähBKrulit abꝛaã ligna et impoſuit ſupꝑ ilaac filiſi

. ODBextave
ritas de crucis baiulatione.ait eni Johãnes

ſübeel
ggnuscn
ritnsdes
aur dee
lemnirtn.
ſhißs
meapota
lit re
henns
ſinchhet
terilege
ömma
yeritate⸗
Puimac⸗
Ccunc
Tand
ſm
inn
Gnd

r
iu o
dihume
ntalent
phen f
hüodeig.
otiunnos
loenkonn
fusgen
Wod
Woc
unsl
lhere
heyfe
ſbn
i hin
Munt
u wins
Atnanpen
Gauomer
ſpatiſune
ſinenen
lunn
lione Nen
oeenagn
wedenin
Pngieg
medſäin
deana
Fucne

—

eilheni
Ninäſe
unmſumrce⸗
n rgti
n ngie
rinfümiai⸗
öne debee
ndeor peche
Doe ſamni
igaumiin
miis de
luincon C
lunrle
rctens de
denacllep⸗
Duncwwn
n dis ſt
itii Ken
wicheiphei
zindcist
ürenct d
e meni
wenerürde⸗
Lipoſſumn
tinſpirine
meraiüt un
„
guitnoſb!
iesakiiild
nummich
MrEα⁰
uPA.
laisnul
duhen
dasnN
noni,
unt 471
mnibe
ſnit
nudbi
dnſuma
o
ns aun
inis⸗
gen cur
ctun.
. 7
nue immer ⸗
*

gagnus qui poꝛtat᷑ ad victimã.

ſuũ. Pꝛedixit hoc etiã Jeremias. Ego quaſi
eptia ve
ritas de amara potatõe deq̃ mat.xxvij.c.di⸗
citur. Dederũt ei bibere vinũ myrratũ cũ fel

le mixtũ. Hoc expᷣſſit dauid loquẽſin ꝑſona

xpᷣi pᷣs.lxviij.Dederũt in eſcã meã fel ⁊ in ſiti
mea potauerũt me aceto. Et hoc inſuꝑ pᷣdi⸗
xit Jeremias Trenoꝝ.iij.c. Recoꝛdare pau
pertatis ⁊ BigcAsrs i.afflictõis mee ab⸗

ſinthij et fellis.¶ Cercio paſſio xpᷣi fuitĩ ve⸗
teri lege verbis ꝓphetarã et figuris pᷣoſtenſa
qᷓ;tum ad eius terminũ in quo ponunt᷑ ſeptẽ
veritates.
P ꝛima eſt de crucifixione.
Secunda de clementi oꝛatione.
ercia de veſtimentoꝝ diuiſione.
Quarta de flebili lamentatione.
LNuinta de mtiũ blaſphematlone.

Dexta de ſpiritus emiſſione. —

eptima de planctu et cõpaſſione.
ꝛima veritas ponit᷑ Luce.xxiij.c. vbi di
citur. Crucifixer̃t eũ. Hãc expᷣſſit dauid ĩ pᷣs
xxi. Foderũt inqͥt manꝰ meas et pedes meos
dinumerauerũt oĩa oſſa mea. Que verba vt
vt aſſcrit Lactantiꝰli.iiij. nõ de ſe locutꝰ eſt
ꝓpheta. Fuit eni rex ⁊ nũqᷓ illa perpeſſus eſt:
ſpũs dei ꝑ illũ loquebat᷑ qͥ erat illa paſſurus
poſt annos mille ⁊ quinquaginta.tot enĩ col
ligunt᷑ anni a dð vſq; ad crucẽ xpᷣi.Et ʒacha
rias ꝓpheta.xij.capi. ita dixit. Aſpicient ad
me quẽ cõfixerũt. Et idẽ.xiij.c. Que ſüt iſte
plage in medio manuũ tuaꝝ ⁊ dicet his pla⸗
gatus ſum in domo eoꝝ qͥ me diligebãt.i. di
ligere debebant. ¶ Bcda veritas ð pia or̃o
ne vt enĩ refert lucas.xxiij.ca. Pꝛo crucifixo
ribꝰoꝛauit dicẽs.pater ignoſce ilłqꝛ neſciunt
quidq faciũt. Hocclare pᷣdixit Eſaias ca.liij.

Ipſe inquit ꝓ tranſgreſſoꝛibꝰ oꝛauit.(¶ Ler

tia veritas de veſtimentoꝝ diuiſione de qua
ait mattheus.xxvij.ca. Diuiſerunt veſtimen
ta eius mittẽtes ſoꝛteʒ.quod a dauid pᷣs.xxi.
apertiſſime fuit pꝛedictum.Diuiſerunt ſibi
veſtimenta mea ⁊ ſuper veſtem meã miſerunt
ſoꝛtem. ¶ Quarta veritas de flebili lamenta
tione.vt enĩ ſcribit mat.xxvij.ca. Clamauit
voce magna dicens. deus deus meus quare
me dereliquiſti. Et de hoc pᷣdixit dauid ĩ pᷣs
xxi.qui ad litterã intelligit᷑ de chꝛiſto vt ple⸗
ne dixi in ſermone de paſſione in quadrageſi

—

mali nro¶ Quinta veritas de pᷣtereuntium

P aſp enarone oij enĩ Mat. Pꝛetereuntes
blaſphemabãt eũ mouẽtes capita ſua ⁊ dicẽ
tes.ſalua temetipᷣm ſi filius dei es deſcende
de cruce.Hoc Jere.ca.xx ꝓphetauit dicens.
Factus ſum in deriſum tota die oẽs ſubſan⸗

nabant me audiui enim cõtumeliam multo⸗
rum et terroꝛẽ in circũitu exta veritas
de ſpiritus emiſſione.vt ſcribit᷑ Johis.xic.
et Luẽ.xxiij. Inclinato capite emiſit ſpiritũ
Et hocvtiq; ſic pᷣdixit Eſa.ca.liij.radidit
in moꝛtẽ aĩaʒ ſuã. eptima veritas eſt de
planctu et cõpaſſione.Dictũ quippe fuit vir⸗

gini gloꝛioſe a Symeone iuſto. vt ptʒ Luc.

in.i.ca. Tuã ipᷣius aiam ꝑtranſibit gladius.
qð impletũ fuit dũ filiũ vnigenitũ in cruce
pendentẽ amariſſimis q̃relis defleuit. Hoc

ꝓphetauit Jere.ix.ca.dicens. Vox lamenta⸗

tionis audita eſt de ſyon.et Zacharias.xij.c.

q ait. Plangent eũ et dolebũt ſuꝑ eũ vt dole

ri ſolet in moꝛte pꝛimogeniti. Sed obſtina⸗
tiſſimi iudei pᷣallegatas ꝓphetias de xpᷣo in⸗

telligi debere ſua malicia negãt q̊s tñ facile

cõuincere poſſumꝰ ex verbis Rabi moyſi qͥ

in libꝛo directõnis ꝑplexoꝝ ait. O ẽs ꝓphete

nõ ſunt locuti niſi ad dies meſſie. Aeruntñ

ne diu cõtendamus cũ ipᷣis afferamus in me
dium E ſaie ꝓphete vaticinia qͥ de xpᷣo ꝓ ge⸗
neris humani ſalute paſſuro luculentiſſime
eſt locutꝰ. Nã ca.ix.poſtq; pᷣdixit chꝛiſtũ vẽ
turũ deũ et hoĩem. ſubdidit.Et faciꝰ eſt pꝛin
cipatus ſuꝑ humerũ eius.ſ.crucẽ ſibi baiulã
do ꝑ quã ptãtes aereas debellauit. et regnuʒ
ſuũ potẽter intrauit.ſᷣm illud Luce vlti.ca.

O poꝛtuit pati xpᷣm ⁊ reſurgere a moꝛtuis:⁊
ita intrare in gloꝛiã ſuã Et.liij.ca.inqͥt. Dñe
qͥs credidit auditui noſtro.i.paſſionis xpᷣi
myſterio qð ego ⁊ alij ꝓphete audiuimꝰ a ſpũ

ſancto. Et brachiũ dñi cui reuelatũ eſt quaſi

dicat paucis.Et aſcendet ſicut virgultũ co⸗

ram eo.ſ.chꝛiſtus coꝛã deo pr̃e.et ſicut radix

ſcʒ ſurſum fructificãs de terra ſitiẽti.i.de vir

gine nõ humectatavel fecundata humano ſe

mine ⁊ nõ eſt ei ſpẽs neqʒ decoꝛ.ſ.in paſſione
et vidimꝰ eũ et nõ erat aſpectus ⁊ deſideraui
mus eũ deſpectũ ⁊ nouiſſimũviroꝝ.virũ do
loꝛũ et ſcientẽ infirmitatẽ et q̃ſi abſconditus
vultus eiꝰ ⁊ deſpectus.ſ.pᷣ verecũdia.vñ nec
reputauimꝰ eũ vere languoꝛes nr̃os ipᷣetulit
et doloꝛes nr̃os ipᷣe poꝛtauitet nos reputaui
mus eũ q̃ſi lepꝛoſum ⁊ ꝑcuſſum a deo ⁊ hu⸗
miliatũ. Ipᷣe aũt vulneratus eſt ꝓpter iniqui
tates nr̃as et attritus ꝓpt᷑ ſcelera.diſciplina
pacis noſtre ſuꝑ eũ.et liuoꝛe eius ſanati ſu⸗

mus. oẽs nos qᷓ̃ſi oues errauimꝰ vnuſqͥſq;
in viã ſuã declinauit et dñs poſuit in eũ iniqͥ

tatẽ oĩm noſtrũ. Confundant᷑ itaq; iudei re⸗
pꝛobi qͥ paſſionẽ xp̃i deridere ſolẽt.et inſpici⸗
ant pᷣterea q̃ dicta ſunt ꝙ ob nullaʒ aliã cãm
in nationes diſꝑſi ſunt cum obpꝛobꝛio abie
ctione et ignominia niſi qꝛ xpᷣm dñm cruci⸗
C.⁊ h

fixerũt. Nos vero qui xpᷣiani ſumus pio effe
ctu colamus eũ qui nos ꝑticipes efficiat re⸗
gni celeſtis in quo gloꝛioſus triumphat de⸗
us et hõ ꝑ infinita ſecula ſeculoꝝ Amen.
¶ Sermo ſeptimus de iocundiſſima nati⸗

uitate ſaluatoꝛis noſtri dñi ieſu xpᷣi filij dei

et virginis gloꝛioſe.

eſt nobis et filiꝰdatus eſt nobis
E ſaie ꝓphete vaticinãtis de xpᷣo

Sonuit vor leticie in terra noſtra vox exul
tationis aduenit. Auditũ eſt verbũ ſuaue oĩ
iocunditate repletũ. Jeſus chꝛiſtus filiꝰ dei
in bethleem iude de virgine natus eſt. Jubi

late deo omnes hoĩes mundi et laudate no⸗

men ſanctũ eius. Ad hanc ſpiritualẽ haben
dam leticiã inuitat cunctos ſancta mater ec⸗
cleſia q̃ verbis vtitur ſancti Leonis pape in
ſermone de natiuitate dicẽtis. Saluatoꝛ no
ſter hodie dilectiſſimi nat?eſt gaudeamꝰ. Ne

q́ᷓ; enĩ phas eſt locũ eſſe triſticie vbi natalis

eſt vite q̃ cõſumpto moꝛtalitatis timoꝛe inge

rit nobis de ꝓmiſſa eternitate leticiã. Nemo

ab huius alacritatis ꝑticipatione ſecernit᷑.
vna cunctis leticie cõmunis eſt ratio. Quia
dñs noſter ieſus vpᷣs moꝛtiſ peccatiq; deſtru
ctoꝛ ſicut nullũ a reatu libeꝝ repperit ita libe
randis oĩbus venit.Exultet ſanctus qꝛ ap⸗
pꝛopinquat ad palmã. Gaudeat peccatoꝛ qꝛ
inuitatur ad veniã. Animet᷑ gẽtilis qꝛ voca
tur advitã.hec ille. Vt ergo excitent᷑ oĩm coꝛ
da et hauriamus aquas in gaudio de fonti⸗
bus ſaluatoꝛis. In pñti ſermone de ſingula
ri colendiſſimaq; xpᷣi natiuitate dicemus.de
qua ꝓpheta Eſaias pᷣdixit verba ꝓpoſita. In

quibo tria pꝛincipaliter cõtemplari debemꝰ.

uns aiſtum naſcentenn.
Becundo virginẽ parturiente.
Tercio viſionẽ aſpparentem.
Per paruitate coꝛpoꝛis xpᷣtet qualiter xpᷣs
aſſumpſit carnẽ de materia nobis cõfoꝛmi et
de humilitate ipᷣiꝰ naſcẽtis reſpectu tꝑis lo⸗
ci et habitaculi. apitulũ pꝛimũ.
Rimo cõtemplari debemus xpᷣm na
ſcentem.in quo mente pia cõſiderare
licet ad hec tria. S
ꝛimo ipᷣius paruitatem.
BGecundo cõfoꝛmitatem.
Tercio humilitatem.
¶ ꝛimo cõſideremꝰ chꝛiſti naſcẽtis parui⸗
tatem.qꝛ natꝰ eſt hñs coꝛpus paruulũ ſicut

ceteri infantes qñ naſcunt᷑. Abi aduertẽdũn

ſm teologoꝝ doctrinã. x coꝛpus xpᷣi in ſua

Aruulus natus

Ddño noſtro verba ſunt iſta ca.ix

conceptione fuit in inſtanti foꝛmatũ et q;tũ
ad perfectionẽ mẽbꝛoꝝ et partiũ ipᷣius ꝑfecte
oꝛ ganiʒatũ. VUñ Gꝛego.dicit.xviij. moꝛaliũ
Angelo nunciãte ⁊ ſpũ adueniente mox ver⸗
bũ in vtero mox intra vterũ verbũ caro. Et
Aug'.in li.de fide ad petrũ.Firmiſſime tene

et nullatenꝰ dubites nõ carnẽ xpᷣi ſine diuini

tate in vtero virginis fuiſſe cõceptã pꝛiuſqᷓ;
ſuſciperet᷑ a verbo.Et magiſter in.iij. diſ.iij.
Verbũ nõ ſuſcepit niſi carnẽ foꝛmatã. Hoc

dauüt fuit ↄgruũ ſᷣm Bona. et tho. triplici ro⸗

ne. ¶ Pꝛima eſt ex ꝑte verbi aſſumẽtis.qꝛ nõ
debebat verbũ aſſumere ꝑtem humane natu
re ſed totã.et ita carnẽ ⁊ aiam q̃ nõ debet vni
ri niſi carni oꝛganiʒate.
virtutis operãtis.qꝛ virtus diuina oꝑat᷑ mi
raculoſe.hoc aũt eſt miraculũ ꝙ feĩa cõcepit
ſine viro. Ideo ad oſtenſionẽ potẽtie ſubito
foꝛmauit illud coꝛpus qð natura nõ pᷣt niſi
ſucceſſiue. ¶ Tercia rõ fuit ex pꝑte virginis

tõcipiẽtis q̃ ſtatim vt ↄſenſit repleta fuit ſpi
ritu ſancto ⁊ mr dei effecta.et qꝛ mater dei nõ

erat niſi eſſet deꝰ vnitus humane nature. iõ
ſtatim cũ ↄſenſit deꝰ hõ factus eſt. Coꝛpus
itaq; illð ſic foꝛmatũ a deo ꝑuũ fuit.vt mgr
dicit ꝙ obiectũ oculis vix videri potuiſſet.
Quantũ vᷣo ad q;titatẽ molis nõ ſtatim ꝑ⸗
ductũ eſt ſʒ ſucceſſiue tã in vtero qᷓ; extra.qð
cõueniens fuit ſm Bonauen.adhuc triplici
rõne.¶ Pꝛimo ꝓpter legis vniuerſitatis cõ⸗
ſeruationẽ.qꝛ deus nõ operat᷑ miraculis vbi
natura pᷣt oꝑari.Et qꝛ natura poterat coꝛpꝰ
illud ſucceſſiue ad ꝑfectã qtitatẽ adducere.
iõ nõ ſtatim ex miraculo cõpletũ fuit.¶ De⸗
cunda rõ ꝓpter fidei cõfirmationẽ vt.ſ.oſten⸗
deretur ꝙ habuit verã ⁊ nõ fantaſticã carnẽ.
¶ Zercia rõꝓpter humilitatis et charitatis
xpᷣi ↄmendationẽqͥ ꝓ nobis cũ excelſus deꝰ
eſſet tã ꝑuulusvideri voluit. Quis nã non
miret᷑ videre vagientẽ infantẽ inuolutũ pan
nis in cuna.de qͥ cãtat eccleſia illud Ambꝛo
ſij. Vagit infans inter arta cõditꝰ pᷣſepia mẽ
bꝛa pannis inuoluta virgo mater alligat et
manꝰ pedeſq; crura ſtricta cingit faſcia Crãſ
eamus o chꝛiſticole deuotõe ſuccenſi.trãſea⸗

mus cũ paſtoꝛibovſq; bethleem vt inueniamꝰ

infantẽ blandũ affabilẽ piũꝛ totũ deſiderabi
lem. Cõſideremꝰ paruitatẽ q̃ videt᷑ et adoꝛe
mus diuinitatẽ q̃ latet.qm̃ vt inqͥt leo papaĩ
ſermone feſtiuitat hodierne.Dilectiſſimi ve
rus veneratoꝛ eſt ⁊ pius cultoꝛ qͥ nec de incar
natione dñi aliqͥd falſum nec de deitate ali⸗

qu id ſentit indignũ.paris enĩ ꝑiculi eſt ma⸗

lum ſi in illa aut nature noſtre veritaſaut pa

terne gloꝛie negatur equalitas.

cða rõ ex parte

(Sund

Afta
006 ſeſnaa

ſomitnle.
fanobise
Ggliad h
ſanctkican
giens

one

Bandamt
cinſdeng
ccut

feuurnob
mißedi
ienbun
carodic

oyrtonn
opuimn

Vhienſal
uintchi
nortu
nlgietuee⸗
nriuenan

mlunrt
iioreq

enaruuir
Mniniru
ndasaſo⸗
Nariaſope
☚
NNäie
Wnd
NsD
Pyrde
1
ealtuni.

poſioin

gon in
Lor

lGie

Gunscſta

nidish
ſeſpeon
Puorepea

caundort
Cos
mon

Ndent
annign

depaſn

launnnon
ruminde
uratöeen
loanen

.

La tho ns

Men dunmen
n nödden
oap
usdiningoget

i incinn

ſonipoler in
Ommmm wöir
iter genngi
niitſeplen inß
Wageng din
bumme un i,
ſns c Cu
nuinin ,
von
ianlis
Custiſon
immhühnn
aAnr
nun igtt,
nttd
ſuentini
uinnenn,
Ptüdeſictt

—
=

catoꝛẽ.
exaltari.

Becuñndo reſpe

N¶Secungo coſideremus xp̃i naſcentis cö⸗
foꝛmitaté. Aſſumpſit quidẽ carnẽ de mate
ria nobis et nr̃e nature confoꝛmi.iuxta illud

ꝗpli ad Hebꝛe.ij.ca.Qui eniĩ ſanctificat et qͥ

ſanctificant᷑ ex vno oẽs.Fuit aüt hoc conue
niens vt dicit Bonauen. xij. diſt. iij. triplici
rõne.¶ Pꝛima rõ dicit᷑ iuſtificatõis ad ſer⸗

uandam rectitudinẽ iuſticie ſcõᷣm Anſel.vt

dem generis eſſet ſatiſfactoꝛ⁊ pᷣuaricatoꝛ

ecunda rõ dicit᷑ oſtenſionis.vt oſtende

retur nobis dulcedo miſericoꝛdie dei quoni
am ipe dñs qui ↄtemptus fuerat ab hoiĩe iſve
idem humano generi vniret᷑ in xpᷣo. ¶ Ter⸗

cia rõ dicit᷑ oꝛdinatõis.oꝛdinauit quippe de⸗

us vt totum genus humanũ deduceretur ex

vno pꝛimo Adam ꝓpter repꝛeſentationẽ illiꝰ

vniuerſalis pꝛincipij a quo omnia ſunt pꝛo

ducta. Rationibus ergo dictis conueniens
fuit vt chꝛiſtus carnẽ ſumeret ex materia ab

gagam deriuata. que tñ ab omni infectõne ins
munis fuit eo ꝙ nõ fuit in adam ſᷣm ſemina
lem rõnem cum nõ fuerit cõcepta ex ſemine
virili ſed myſtico ſpiramine. vt dicit ſanctus
tho.iij.pte.q.xxxi. VUnde leo papa in ſermo⸗

ne de natinicate inquit. Alienum quippe ab

hbac natiuitate eſt qd de oĩbus legit᷑. NHemo

mundus a ſoꝛde nec infans cuius eſt vnius
diei vita ſuper terrã. nihil in iſtaʒ ſingularẽ

natiuitatẽ ð carnis cõcupiſcẽtia trãſijt.nihil
de peccati lege emanauit. hec ille. Si aũt qᷓ⸗
reretur quare xpᷣs nõ aſſumpſit adã. Rñdet
dñs Boneuẽ. ꝙ hoc fuit ꝓter tria.¶Sꝛimo
VYpter deũ ꝗͥ nõ debebat aſſumere hoĩem pec⸗
cdo ꝓpter adãqͥ nõ debebat tñ̃
ercio ꝓpter humanũ genus.qꝛ
paſſio innocentis magis erat grata deo ꝓ re

ptione eius q́; hois peccatoꝛis.

litatẽ. Sicut enĩ humilis in foꝛma ſerui di⸗

gnatus eſt apparere: ita rex iſte angeloꝝ ⁊ bo
minũ dñs humiliter naſci voluit. Et hoc tri
plici reſpectu.

ꝛimo reſpectu tempoꝛis.
vei. —
rcio reſpecfu habitaculi.
Pꝛuno nat? eſt x̃s huili

lo ante oꝛtũ ſolis Marco tullio Cicerone ⁊

ta milia ciuiũ romanoꝝ.S
ſtrum in hiſtoꝛia ſcolaſtica. Juſſu ceſaris fa⸗
ctũ eſt vt oẽs hoĩes ad vrbẽ vñ traherẽt oꝛi⸗
ginẽ pꝑgerent et qͥlibet denariũ argenteũ q va
lebat decẽ numos vſuales.vñ et denariꝰ di⸗
cebat᷑ pꝛeſidi ꝓuincie traderet vt ſe ſubdituʒ

rcio cõſideremus xp̃ᷣi naſcentis humi

nat? eſt xp ter reſpectu tpis
qꝛ.ſ.tꝑe deſcriptõis vniuerſi oꝛbis.qñ vt lu.
cas refert ca.ij.Exijt edictũ a ceſare auguſto
vt deſcriptio hmõi fieret. hic ceſar auguſtus
Octauianus fuitqͥ ſᷣm Suetoniũ in libꝛsa
De.xij.ceſaribo et Eutropiũ natus eſt in vel⸗
letrano oppido de clariſſima familia octauio
rum in die illo q̊ rome in curia agebat᷑ de cõ
iuratõe catilline octauo kłas ſeptẽbꝛis pau⸗

Gayo antonio coſit ulib. Expfe octauio ſe⸗

natoꝛe:⁊ matre Accia nepte iulij ceſaris geni

ta ex iulia ſoꝛoꝛe q̃ nupſerat lucio balbo Hic
ſᷣm Oꝛoſiũ Eutropiũ Plutarcũ ĩ li.de vita

et obitu Ciceronis. Et in li. de vita et obitu
marci antonij. Et S

van Senecã in li. pmo li. de
queſtionibs natural b. Occiſo iulio ceſare

anüũculo eiꝰ ⁊ patre i adoptionẽ cũ ipᷣm in te
ſtamẽto reliquerit heredẽ ab Apollonia vbi
vacabat ſtudijs litterarũ reuerſus eſt. Et vt

inqͥt Pliniꝰ li.ij.de naturali hiſtoꝛia.Cũ vr⸗

bem intraret apparuerunt ſtelle circa ſolẽ ad

modũ coꝛone poſite. Regnauit ̃ᷣm Sueto⸗

niũ et eutropiũ annis quinq̃ gintaſex.duode

cim cũ marco antonio et marco lepido.et q̃⸗
dragintaquattoꝛ ꝑ ſe. Sedatis aũt oib bel
lis oꝛbẽ totũ ſuo ſubegit imꝑio cũctis inimi
cis et turbatoꝛibo romanoꝝ deuictis. Et vt

retert Solinus in libꝛo de mirabilib mũdi
Ts eius ſolũ repertũ eſt quo plurimũ ceſſa
uerũt arma et floꝛuerũt ingenia. In diebus
quidẽ illis inuenti ſunt in vrbe viri clariſſi⸗
mi.Oꝛatius. Flaccus. Uirgiliꝰ. O uidius.

Hacer. Catullusveronenſis.Pꝛopertius.

Terentius. Marro. Marcus tulliꝰ cicero.
Apollodoꝛꝰ. Valerius maximꝰ. Saluſtiꝰ.
et alij. Anno igit᷑ O ctauiani auguſti.xlij.Et

ab vrbe cõdita ſe ep tingenteſimo quinquage⸗
ſimo ſecũdo. nat eſt xpᷣs ieſus. Voluit enĩ
ceſar auguſtꝰ vn iuerſo pᷣſidens oꝛbi ſcire q̊t

H Paaumnee q̊t ciuitates quot caſtra q̃t ville q̊t

oĩes eſſent in toto oꝛbe.Et vt ſcribit Euſe

bius in li. de tpibus. Yactus eſt rome cenſus

Et inuenta ſunt in vrbe trecenta ſeptuagin⸗
cõm vero magi⸗

vnuſqſq; romano imꝑio ꝓfiteret᷑. Hã et nu⸗
mus imaginẽ pᷣferebat ceſaris et ſuꝑſcriptio

nem nois. dicebat᷑ autẽ ꝓfeſſio et deſcriptio
ſegd diuerſa ↄſideratõe. Pꝛofeſſio dicebat᷑ qꝛ
qlibet qũ reddebat cenſum pᷣſidi ꝓuincie po
nebat denariũ ſuꝑ caput ſuũ et ꝓpꝛio oꝛe ꝓfi⸗

tebatur ſe foꝛe ſubditum Romano imperio.
Vñ dicebat᷑ pꝛofeſſio.i.ꝓpꝛio oꝛe faſtio.et fie
bat hoc coꝛã omni populo. Deſcriptio autẽ
dicebatur qꝛ numerus eoꝝ qui cenſum capi
tis ferebãt certo determinabat᷑ numero ⁊ re⸗

digebatur in ſcriptis. Vt ergo dicit ſanctus
Tho. iij. ꝑte.q.xxxv. Quia xpᷣs venerat nos
in ſtatum libertatis reducere de ſtatu ſerui-

tutis. Ideo ſicut moꝛalitate noſtrã ſuſcepit
c iij

vt nos ad vitaʒ reduceret. Ita ſm Bedã eo
tpꝑe dignatus eſt incarnari q̊ mox natus cen
ſus ceſaris deſcriberet᷑ atq; ob noſtri delibe⸗
rationẽ ipᷣe ſeruitio ſubderet᷑. Et vt Grego.
inquit in O meł.Naſcituro dño mundꝰ de
ſcribit᷑ quia ille aparebat in S rne qͥ electos
ſuos aſcriberet ĩ eternitate. ¶ Secũdo chꝛi
ſtus humiliter natus eſt reſpectu loci qꝛ in
bechleem. Sicut ſcriptũ fuerat Michee. v.
ca. Et tu bethleem effrata paruula es in mili
tibus iuda. Ex te mihi egrediet᷑ dux qui ſit
Dñatoꝛ in iſrael et egreſſus eiꝰ ab initio a die
bus eternitatis. In bechleem ergo xpᷣs natꝰ
eſt. vt dicit ſanctꝰ tho.iij ꝓte.q.xxxv.quia fa
ctus eſt ex ſemine dauid ſcõᷣm carnẽ cui facta
fuerat ꝓmiſſio ſpecialis de xpᷣo. Et ideo in
bethleem de qua natus fuit dauid naſci vo⸗
luitvt ex ipᷣo loco ꝓmiſſio ei facta ĩpleta oſten
deretur.et hoc deſignat euangeliſta dicens
de ioſeph eo ꝙ eſſʒ de domo⁊ familia dauid.

Addit Gꝛego.in O mel.rationẽ myſticã di⸗

cens. Bechleem quippe domus panis inter⸗
pꝛetatur:ipᷣe nãq; eſt qui ait. E go ſum paniſ
viuus q de celo deſcendi. Locus ergo in q̊
xpᷣs naſcit᷑ domꝰ panis ante vocatx eſt:qꝛ fu⸗
turũ ꝓfecto erat vt ille ibi ꝑ materiã carnis
ꝗꝓpareret qui electoꝝ mẽtes in eterna ſatieta
te reficeret. Si autẽ aliquis q̃reret. Cur nõ
hieroſolimis aut rome natus fuerit. Rũdet
ſanctꝰ tho. ſicut dauid in bethleem natꝰ
eſt ita etiã hieruſalẽ elegit:vt in ea ſedẽ regni
cõſtitueret et templũ dei ibi edificaret. Et ſic
hieru ſalẽ eſſet ſimul ciuitas regalis ⁊ ſacer⸗
dotalis. Sacerdotiũ aũt xpᷣi et eiꝰ regnü pᷣ⸗
cipue ↄſummatũ eſt in eiꝰ paſſione. Et ideo
cõuenienter elegit bethleẽ natiuitati et hieru
roſolimã paſſioni totãq; ꝑ hoc hoĩm gloꝛiã
cõfutauit qͥ in ſuꝑbiã eleua nt᷑ ſi ex nobilib⸗
ciuitatibo oꝛiginẽ ducãt.XpC̃s ĩ ciuitate igno
bili naſci voluit ex nobili obpꝛobꝛium pati.
De roma vero dicit᷑ ĩ quodã ſermone Ephe
ſini cõcilij. Si maximã romã elegiſſet ciuita
tẽ ꝓpter potentiã ciuiũ mutationẽ oꝛbis ter⸗
rarũ putarẽt. Si filius fuiſſet imperatoꝛis
poteſtati vtilitatẽ aſcriberet. Sed vt diuini

tas cognoſceret᷑ oꝛbẽ tranſfoꝛmaſſe terrarum

pauperculã elegit matrẽ pauperioꝛẽ patriã.
Elegit aũt deus infirma mundi vt ↄfundat
foꝛtia. Et ideo vt ſuã poteſtatẽ magis oſten⸗
deret in ipᷣa roma q̃ caput oꝛbis erat ſtatuit
caput eccleſie ſeu in ſignuʒ ꝑfecte victoꝛie vt
exinde fides deriuaret᷑ vt vniuerſuʒ mundũ
Em ꝙ ꝓphetauerat Eſaias ca. xxvi. dicens.
Ciuitatẽ ſublimẽ humiliabit et cõculcabit
eam pes pauperis.i.xpᷣi greſſus egenoꝛũ.i.

toꝛis exponã.Et illud pᷣ

apoſtoloꝛũ petri et pauli.

ercio xpᷣs ſimiliter natus eſt reſpectu ba
bitaculi. Nã ꝓfectꝰ a naʒareth ioſeph cum
virgine gloꝛioſa in bethleem qꝛ pauꝑes erãt
inuenire nõ potuerũt hoſpitiũ. Sedvt mgr
dicit ĩ hiſtoꝛia ſcolaſtica: diuertere ad diuer⸗
ſoꝛiũ.Erat enĩ inter duas domos oꝑimẽtũ
habẽs ſub q̊ͥ ciues ad colloquendũ vel ad cõ
ueſcendũ diebus ocij vel ꝓ aeris intemperie
diuertebãt vbi foꝛte ioſeph aĩalibus ſuis bo
ui et aſino pꝛeſepiũ fecerat. VUel ̃ᷣm quoſdã
cum ruſtici ad foꝛũ veniebãt aĩalia ſua ibidẽ
ligabant. Et ideo ibi pᷣſepe cõſtructum erat.
O q; humilis erat habitatio illa de qua Hie

ro.ad marcellũ de vrbe ſecedendũ ita ſcribit

Quo ſermone qua orsſpelu ne⸗ tibi ſalua⸗
epe in quo infantu⸗
lus vagijt ſilentio magis qᷓ; infimo ſermone
honoꝛandũ eſt. Abi ſunt late poꝛticus.vbi
aurata laquearia.vbi domus damnatoꝝ pe
is et miſeroꝝ laboꝝ veſtite.vbi inſtar pala⸗
tij extructe baſiulice vt vile coꝛpuſculũ hoĩs
pᷣcioſius inambulet et quaſi mundo quicqᷓ;
nõ poſſit eſſe oꝛnatius tecta ſua magis velit
aſpicere qᷓ; celũ.bethleem.Ecce in hoc paruo
terre foꝛamine celoꝝ conditoꝛ foꝛmatus eſt.
Hic inuolutꝰ pannis.hic viſus a paſtoꝛib
hic demonſtratꝰ a ſtella.hic adoꝛatus a ma⸗

gis. Et in epła ad Euſtochiũ ait. Ille cuius

pugillo mundus cõcludit᷑ pᷣſepis cõtinet᷑ an
guſtia.O mira circa nos pietas ieſu benedi⸗
cti.O charitas inaudita.O hũilitas incar⸗

nati dei. naſcit᷑ hyemali tꝑe et nõ eſt illi locus

in diuerſoꝛio.inuoluit᷑ pannis et a ſola ma⸗
tre bñdicta et ioſeph ſuſcipit. Currecito ſide
lis aĩa:ingredere operimentũ illud.vagien⸗
cẽ infantẽ audacter alloquere.dic ei audienti
beniuolo.O rex regũ⁊ vniuerſe coꝛditoꝛ cre
ature. vis ne te ſimul cum matre et ioſeph ad
meã domuʒ recipiã vis vt aureã faſciã ad te
deferã.vis oꝛnamẽta ⁊ pᷣcioſa iocalia tibi tra
dam. vis vt famulos et ancillarũ ad obſequẽ
dum turbã adducã. vis vt matri que peperit
delicata cibaria pᷣparem. Visvt cuiuſcunq;
generis muſicoꝝ peritos modulatoꝛes⁊ ma

giſtros aduocem: et ſimilia. Statim audies

illũ reſpondentẽ tibi. Non ꝓpter tꝑalia veni

nõ iſta mihbi ſunt grata. Sed ſi mihi placere

cupis o aĩa mea imagie inſignita lar gire mi⸗
hi peccata tna atq; delicta.da mihi ↄpunctio
nẽ. da mihi lachꝛymas.da mihi cõuerſionẽ
et emendationẽ. deſcẽdi de celo vt hõ factus
ꝓ peccatis hoĩm ſatiſfaciã. Trigintatribus
annis laboꝛabo ſudabo cruciaboꝛ fame⁊ ſi⸗
ti vſq;quo affigar patibulo crucꝭ. Reuertere

-e f ä

Oemncun
ny
unn
Ciclinon
Pertnͤz
Cunditae.
minuns
Ubunde
ſanae
M a
ſmrkut
lcaſſE
Goitinuot

ſin Boe
E
Gnin
rv
cauſhe
legtin
Heimo⸗
amit
riſinin.
ſanrenn
ſeſciſmn
tpirgo⸗
htenſl
unoͤnſ⸗
cpit Caſt
Güſtiin
fuſmma
fuſani⸗
ſertge
hie dſſion
cunp
fine
füageo
echi
lunſetn

narhrndn
ochann
nng
Venmeuldinen
donosoinii
Mnendänu
wngmnane,
5Alhnsſusd,
1Aden aadi
uluſinhdi
cöſrnaungr.
bildeguh⸗
Vengiiantbi
einguoinkna⸗
infimoſenone
MRicls
sdamnr)
Awinſtrg⸗
cnſali h⸗
Larinborn
s uin,
Vouns,
ind⸗
Dhülspan
zanicklbws
misaMun
lrn
rientimgt
D
lrink.
umiunn
Ninrainag
thanetnit
Saun ui⸗
plumn
il
günc⸗ 9 H
ai⸗
n h ſe
tunmnhe
boꝛ famet⸗

G: Raum

ad me o peccatrix aĩa ⁊ ego ſuſcipiãẽ pondus
peccatoꝝ tuoꝛũ ꝓ quibus patri meo debitũ

ſoluã. Nõ enĩ veni vocare iuſtos ſed pecca⸗

toꝛes quos meis laboꝛibo et ꝓpꝛio ſanguine

redimere ſum paratus.

¶ Bepꝛiuilegijs virginis parturiẽtis qᷓ pe⸗
perit xpᷣm ſine coꝛruptõne:et abſqʒ doloꝛe et
ſuo lacte nutriuit.
—) apitulũ. ij.
( Ecundo cõtemplari debemꝰ de nati⸗
nuitate xpᷣi virginẽ parturientẽ. Data
ſunt q pe diuinitus virgini ſanctiſſi
mẽe m ſuo partu tria pꝛiuilegia.
Pꝛimum dicit᷑ doloꝛis immunitas.
Secundum virginitatis integritas.
cium vberum fecunditas. MU
ꝛimũ pꝛiuilegiũ exhibitũ virgini in ſuo
feliciſſimo ꝑtu dicit᷑ doloꝛis immunitas pe⸗
perit nãq; fuliũ ſine doloꝛe et cũ maxima iq;
cunditate.ſicut pᷣdixerat Eſa.xxxv.ca.Ger⸗
minans germinabit ſicut liliũ et exultabit le
tabunda. Nec audiendi ſunt illi qͥ dicũt ob⸗
ſtetrices fuiſſe ad obſequium virginis.quia
Hiero.aduerſus helindiũ ait. Nulla ibi ob

ſtetrix fuit nulla muliercularũ ſedulitas in⸗

terceſſii.Et mater et obſtetrix fuit.pannis in

gui inuoluit infantẽ ⁊ poſuit ĩ pᷣſepio. Que

ia Apocriphoꝝ deliramẽta cõuincit.
HBecundũ pꝛiuilegiũ virginis parturien
tis fuit virginitatis integritas.fuit enim in
partu virgo:qꝛ filiũ peperit remanẽte clauſo
clauſtro pudoꝛis. Uñ Aug'. in ſermone qui
legit᷑ in vigilia Epip hanie ait. Qui natꝰ eſt
pꝛimo ſine matre in celis hodie natꝰ eſt ſine
patre ĩ terris.O miracula.o pdigia frẽs cha
riſſimi.nature iura mutant᷑ in hoĩe.deus na
ſcitur. virgo ſine viro grauidat᷑. Morx viri
neſciã ſermo dei maritat. Simul facta ẽma⸗
ter? virgo:mater facta ſed incoꝛrupta.virgo
habens filiũ neſciens virũ. Semper clauſa
ſed nõ infecunda.Et in alio ſermone qui in⸗
cipit. Caſtiſſimũ marie virginis vterũ.Au⸗

guſtin? inducit virginẽ ſic loquentẽ. Poꝛta

facta ſum celi:ianua facta ſum filio dei. Illi
facta ſum ianua clauſa qͥ poſt ſuã reſurrectio
nem ingreſſus ẽ ꝑ oſtia clauſa.Oꝛitur tamẽ
hic difficultas. quia Gꝛegoꝛiꝰ in O mel. in

octaua paſce ait per hoc ꝙ ianuis clauſis ad

diſcipulos poſt reſurrectionẽ intrauit dñs

oſtendit coꝛpus ſuũ eſſe eiuſdem nature et at

terius gloꝛie.Et ſic per oſtia clauſa tranſire
videtur ad gloꝛiã coꝛpoꝛis pertinere.Coꝛpꝰ
autẽ chꝛiſti in ſua natiuitate nõ fuit gloꝛio⸗

ſum ſed paſſibile habes ſimilitudinẽ carnis

peccati yt apoſtoł? dicit ad Roma. viij. NlSÿ

go videt᷑ ꝙ exiuit ꝑ virginis vterũ clauſuʒ
Inſugꝑ nihil in illa ſancta natiuitate xpi eſſe

debnit per qð coꝛpus eius fantaſticũ apare

ret. Sed ꝑ clauſa tranſire nõ videt᷑ cõuenire
vero coꝛpoꝛi ſʒ fantaſtico.eo q; duo coꝛpoꝛa
ſimul eſſe nõ poſſunt. Nõ ergo debuit ex ma
tris vtero clauſo coꝛpus xpᷣi pdire.¶ Rñdet
hiſ ſanctꝰ Tho.in.iij.parte.q.xxviij qui
dam dixerũt xpᷣm in ſua natiuitate fubtilita⸗
tis dotẽ aſſumpſiſſe qñ exiuit de clauſo virgi
nis vtero ⁊ dotẽ agilitatis qũ ambulauit ſic⸗

cis pedibo ſupꝛa mare. Sed meliꝰ dicenduʒ

eſt ꝙ oĩa iſta facta ſunt miraculoſe ꝑ virtutẽ
dininã. VUñ Augꝰ.dicit ſuꝑ Johannẽ. Mo
li coꝛpoꝛis vbi diuinitas erat oſtia clauſa nõ
obſteterũt. Ille quippe nõ eis apertis intrare
potuit quo naſcẽte virginitas matris inuio
lata ꝑmanſit.Et dioniſius dicit in quadam
epiſtola. ꝙ xpᷣs ſuper hominẽ operabat᷑ ea qᷓ
ſunt hoĩs et hoc demõſtrat virgo ſi uꝑnatura
liter cõcipiens et aqua inſtabilis terrenoꝛũ
pedũ ſuſtinẽs grauitatẽ. autẽ obijciebaf᷑
ꝙ tranſire ꝑ clauſa nõ cõuenit coꝛpoꝛi vero.
Dicẽdo ꝙ ita voluit xpᷣs veritatẽ ſui coꝛpis
demõſtrare ꝙ etiã ſimul eiꝰ diuinitas decla⸗
raret᷑.Et ideo permiſcuit ima humilib. Uñ
vt coꝛpus eius verũ oſtenderet᷑ naſcit᷑ ex fe⸗
mina. Sed vt eiꝰ diuinitas innoteſceret na⸗
ſcitur ex virgine.Talis enĩ partus decet de⸗
um vt Ambꝛoſiꝰ dicit in hymno natiuitatis
ciũ pꝛiuilegiũ virginis ꝑturiẽtis xpᷣm
fuit vberũ fecunditas.Ex miraculo qͥ ꝓpe fa
ctũ eſt vt virginis vbera lacte quo infantulũ
alerent replerent᷑. Ob qð eccleſia cantat. Ja⸗
centẽ in pᷣſepio ſola virgo lactabat vbere de
celo pleno. Excita coꝛ tuũ o fideł aĩa et mẽte
ſollicita ad locũ natiuitatis ꝓficiſcere. Con⸗
templare ibi virginẽ oĩ ſanctitate oĩ virtute
oĩ deniq; venuſtate decoꝛã. Inſpice mentis
oculis media nocte dũ ꝑtus iꝑs inſtaret illã
oꝛantẽ lachꝛymantẽ pᷣ deuotòne et exultantẽ
in deo ſalutari ſuo.Et cũ ſumma iocũditate
ſupꝛa fenũ abſq; doloꝛe abſq; coꝛruptõne vt
pᷣdiximus filiũ parere vagientẽ. Illũ ſtatim
vt natus eſt adoꝛat. Vñ eccleſia dicit.virgo
quẽ genuit adoꝛauit.O ſi poſſemꝰaudire ver
ba ſiue coꝛpoꝛis ſiue mentis ipᷣius virginis
in qua lumen gratie refulgebat ꝓfecto ſimul
cũ ipᷣa totis viribo grãs diceremus altiſſimo
deo. Poterat virgo illa iacenti filio ſupᷣ fenũ
dicere. O deus meus ⁊ oĩm cõditoꝛ rerũ. O
angeloꝝ⁊ hoĩm gloꝛia.O immoꝛtalis ⁊ ſem
piterne rex celi ⁊ terre adoꝛo te humili coꝛde
et benedico tihi qui vt ſaluũ faceres populũ

tuũ de me bodieverus hõ naſci dignatus es

Factus es mihi filius ſm aſſumptã naturã

quẽ pr̃ ſibi coequalẽ genuit ab eterno. Bu⸗

ſcipiã te reuerẽter ⁊ dulciter amplexaboꝛ. Nõ

deero infantiã tuã fouere et in bus valeo ti
bi neceſſaria miniſtrare.Paſcã te lacte meo ?
pauꝑculis pannis inuoluã.Aeuabat eũ ⁊ in

ter ſacra vbera ↄſtringebat. Co llachrymãti⸗
bus oculis caput ſanctiſſimũ ⁊ faciẽ deoſcu

labat᷑. et mẽbꝛa pãnis inuoluta faſcia ſtricta
cin gebat.indeq; ad pᷣſepiũ reclinabat.vnge⸗
batr coꝛ illud virgineũ balſamo ⁊ melle incre
dibilis gaudij dũ tãta miracula experiebat᷑.

Ded humilitatẽ pauꝑtatẽ ⁊ penalitatẽ filij
ploꝛãtis aĩo voluẽs gaudiũ vertebat ĩ luctũ.

¶ De paſtoꝛũ electõe qbus natiuitas xpᷣi eſt

oſtenſa ab angelis ⁊ de fide ac deuotõe illoꝝ
xpᷣm natui. ¶Lapitulũ terciũ.
Ercio cõtemplari debemꝰ in hac ſan

qꝛ apparuit angelꝰdñi de celo paſtoꝛi

bus cũ in geẽti lumie dixitq; illis. Ecce euãge
lizo vobis gaudiũ magnũ qð erit oĩ pplo qꝛ

natus eſt nobis hodie ſaluatoꝛ qͥ eſt xpᷣs dũs

Et cũ eo viſi ſunt plures angeli q dicebant.
Bloꝛia in altiſſimis deo:⁊ in terra pax hoĩb⸗

bone volũtatis.vbi tria ↄſiderare debemus.

Pꝛimum eſt paſtoꝛũ electio.

Becundum paſtoꝛũ inſtructio.
Tercium paſtoꝛũ fides et deuotio.

¶PRimũ qð cõſiderare debemelt paſtoꝛũ

electio. Jpᷣos quidẽ elegit deꝰ vt eis filij ſui

natiuitas reuelaret᷑.inqͥt Luc.c.ij. Paſtoꝛes

erãt in regione eadẽ vigilãtes et cuſtodiẽtes
vigilias noctis ſupꝛa gregẽ ſuũ. Hos qui⸗
dem fuit antiqͥs ſᷣm aliq̊s in vtroq; ſolſtitio
ſ.hvemali ⁊ eſtiuali cuſtodirevigilias noctis
ita ꝙ ſollicite vigilabãt et hoc ꝓpter venera⸗

tionẽ et reuerentiã ſolis cui antiquitus ꝓpter

ſuã claritatẽ fiebat magna veneratio.q̃ mos

foꝛte inoleuerat apud iudeos ex vſu cohabi
tantiũ. Erãt itaq; iſti paſtoꝛes iuxta bethleẽ
vno miliario. Et nocte media vigilãtes vi-
derũt celeſtẽ nunciũ annunciantẽ eis xpᷣi na-
té. Moluit aũt xpᷣs ad hoc paſtoꝛes eli
gere. ¶ Mꝛimo vt illis tãqᷓ; puris atq; ſimpli
cibus maioꝛ fides adhiberet᷑. NHãm ̃ᷣm Am
bꝛoſium. Simplicitas nec noua fin gere ncc
. tn ecũdo vt ſuꝑbiã
repꝛimeret hoĩm elatoꝝ. Quare et xpᷣs dice
bat mat.xi.Cõfiteboꝛ tibi pater dñne celi⁊ ter
reæeq abſcõdiſti hec a ſapientib et pꝛudentib
et reuelaſti ea ꝑuulis. Hinc et Criſoſto. di⸗
cit. Angelus manifeſtans chꝛiſti natiuitatẽ

audita nouit mutare.

cta natiuitate xpᷣi viſionẽ apparentẽ

in laudẽ creatoꝛis ꝓrupi

ns iuit hieroſolimã nõ requiſiuit ſcribas et
phariſeos.Erant enĩ coꝛrupti ⁊ pꝛe inuidia
cruciabant᷑. Sed paſtoꝛes erant ſinceri an⸗

tiquã cõuerſationẽ patriarcharũ et movſi co
lentes.¶ Lercio voluit xpᷣs natiuitatẽ ſuã
paſtoꝛibus manifeſtari vt ſe paſtoꝛẽ oſtende⸗
ret. VUñ Beda bene inqͥt. Nato dno paſtoꝛes
ſupꝛa gregẽ vigilãt. Ille enĩ natus eſt qui di

cit.Ego ſum paſtoꝛ bonus. Sed et tꝑs im⸗

minebat quo idẽ paſtoꝛ oues ſuas q diſ/
errabant ad vite paſcua reuocaret.

dum quod cõſiderare debemus eſt paſtoꝛũ

inſtructio.de qua ſequit᷑ Qucas in euange⸗
lio.Ecce angelus dñi aſtitit iuxta ilos. Ra⸗
tio nabiliter factũ eſt vt angelus natiuitatem
dñi nunciaret:quia hoĩes ꝑ xppᷣm ad angelo⸗

rum ſocietatẽ ſunt perducendi. In apparitio

ne autẽ illa lumen refulſit et claritas dei.id ẽ
diuina virtute facta.Et vt inqͥt Beda. Nũ⸗

in tota veteris teſtamenti ferie reperimus

angelos qui tam ſedule apparuere patribus
cum lumine apparuiſſe. Sed hoc pꝛiuilegiũ
huic tempoꝛi recte eſt ſeruatũ quãdo oꝛtum
eſt in tenebꝛis lumen rectis coꝛde. Ad hanc

inſolitam dignãq; viſionem paſtoꝛes timue

runt timoꝛe magno. quibus dixit angelus.
nolite timere. deinde inſtruxit eos de ſacra⸗
mento natiuitatis xpᷣi. Ecce inqͥt.i.certe euã
geliʒo vobis.i.nunciũ bonũ poꝛto.gaudiũ
magnũ qð erit oĩ populo.ſ.tam peregrinan⸗
tibus in mundo q; patientibus in limbo q;

etiam regnantib in celo quia natus eſt vo⸗

bis hodie ſaluatoꝛ. vobis.ſ.hominiby indi⸗
gentibus.nõ angelis vel quia nõ indigẽt ſi⸗
cut boni:vel quia non pñt redimi ſicut mali.
Et dixit hodie.i.iſto tpe.HNõ eni eratdies eo
modo quo vſitato noĩe diẽ vocamus. Sub
dit angelus.Et hoc vobis ſignũ. Inuenie⸗
tis infantẽ inuolutũ pannis et poſitũ in pᷣſe
pio. In quib verbis ſignificauit de chꝛiſto
tria.¶ Pꝛimo puritatẽ et innocentiã contra

luxuriã.quia dixit infantẽ qui agnus erat ſi

ne macula.¶ Secundo paupertatẽ ⁊ indi⸗
gentiã atra auariciã.qꝛ dicit pannis inuolu
tum.¶ Eercio humilitatẽ ⁊ obedientiã ↄtra

ſuperbiã. qꝛ dicit poſitũ in pᷣſepio. Et facta
eſt cũ angelo multitudo militie celeſtis exer⸗
citus vt natiuitas dñi ſit magis credibilis ⁊

de ipᷣa iam nullus dubitet ſed totũ diuulget

poꝛbem. AUnde Beda inqͥt. Ne parua vniꝰ
an geli videret᷑ auctoꝛitas poſtq; vnus ſacra
mentũ noue natiuitatis edocuit ſtatim cele⸗
ſtium agminũ multitudo affuit. Et vt idem

Bega refert. Multitudo illa celeſtis militie

— ₰ „

c vt et epᷣo deuotõz

ſchenſc

ſtpengen
defachts
Picchite
lenupar
aait O

muosctet

dio un
minibns
ſewlut⸗
ſtorin
nnen dfl⸗

iſii

diſceſert
Cannoi
hunnqo⸗
Puwrale⸗

(ſonen

ſawomm
ergo w
bihcche
Nu⸗
ſentaſi
Abſens
Miöm!
geno⸗
ſymauti
hobencli/
ſobusbe
Gonri
Pcle
Paon
muinss
oblisſt
bingn
ariſne
wbii
octhe
tnite
ſſi mbje
ick e
ſardiaie
Ueſcreſnuni
dipenſetne
Degioric
Gödauner
luhtſlune
Videne ban
len Dois
Gbedicner
ſupſodi
mangtor
ſtnnnene

buntchn

Wni lbne
Pürpeinnidi
domfnenmn
Gmemmſ
Minnniſti
ePalonidſende
ndinnin
unamscketin
Segar wi,
lusidwe
a. (Hei

Museſ ti

gin ange
lnrn Aloo, K
snutininen
nauangel⸗
napurito
cunins darid
ni Becn Pi⸗
iene wyenims
nmuge panbor

mi rico enn

scndr r
ummsck
imiuni
eNE—
vms h
i un
ui noe
itci
tüäcN
nnſ
Pmntithdh⸗
Gmmsiil
ntiin
liratfiͤge
1os bi⸗
ioinn
eoru 1
iymna l

9

i ſin i

impendant et nos ſuo inſtruant exemplo vt
de receptis beneficijs gratias deo ꝑſoluamꝰ
Dicebãt ergo.G loꝛia in altiſſimis deo:et in
terra pax hoĩbus bonevoluntatis. Ubi Be

da ait.O ptant pacẽ hoĩbus:qꝛ quos infir⸗
mos et abiectos deſpexerãt naſcẽte in carne
dño iam ſocios venerant᷑. Quibus aũt ho⸗
minibus pacẽ poſcũt exponũt ipᷣi dicẽtes bo
ne volũtatis.ſ.ꝗ ſuſcipiunt natũ xpᷣm.nõ enĩ
eſt pax impijs ſed pax multa diligẽtibus no
men dñi. Aeral qð cõſiderare debemus

eſt paſtoꝛũ fides ⁊ deuotio. Ipᷣi poſtq; angeli
diſceſſere in celũ loquebant᷑ ad inuicẽ. Trãſi &

eamus vſq; ad bethleem et videamꝰ hoc ver
bum quod factuʒ eſt.et dñs oſtendit nobis.
HNaturale quippe eſt ꝙ homo bonũ diligat:

qꝛ ſicut pꝛimũ obiectũ intellectus eſt verum

ita ꝓpꝛ ium obiectũ volũtatis eſt bonũ.Quia
ergo vnaqueq; potẽtia appetit ſuũ obiectũ.
hinc eſt ꝙ voluntas naturaliter bonũ appę⸗
tit.Illud aũt qð naturaliter appetitur a po⸗
tentia ſi ſit pᷣſens ipᷣam delectat. Si vero ſit
abſens poſſibile tñ haberi potẽtia mouetur

ad ipᷣm habendũ. Homo igitur bonum dili

gens qñ ſibi pᷣſens eſt in ipᷣo delectat᷑. O ſten
ſum aũt ſi ſit abſens inquirit qñ ſperat ipᷣm

habendũ.Quia ergo angeli nunciauerũt pa

ſtoꝛibus bonũ maximũ xpᷣm natum. Et oſtẽ
derunt vbi erat reperiendus qꝛ in bethleem.

Ißpiſolliciti moti ſunt querere et inuenire eũ

In quo relucet eoꝝ magnanimitas et ſtren
nuitas:quia nõ hoꝛroꝛe noctis nec damno
ouilis ſui qð ſolum relinquerẽt retrahuntur
ab inquiſitione ſaluatoꝛis iam nati. Et fide
maxima ac deuotõne dicunt.videamus hoc
verbũ.i.deifiliũ incarnatũ qui ꝓ nobis fa⸗
ctus eſt homo.Et vt inquit Beda non dixe
runt videamus puerũ ſed verbũ quod factũ
eſt.i.verbũ qð ſemper erat quõ ꝓ nobis caro

factũ eſt. Et venerũt feſtinant s ⁊ inuenerũt

ſicut dictũ eſt ad ilos.Oꝛigenes hic ait. In

uenere mariã que illũ fudit ĩ partu et ioſeph
diſpenſatoꝛẽ oꝛtus dñici et infantẽ poſitum q⸗
pꝛeſepio.vidẽtes aũt cognouerũt de verbo
qdʒõ dictum erat illis de puero hoc.i.intellexe
runt illum puerũ eſſe verbũ vel filiũ dei.vel
videnites humanitatẽ cognouerũt diuinita⸗

tem.Et oẽs qui audierũt mirati ſunt de his
que dicta erãt a paſtoꝛibus ad ipᷣos. Gloſa

ſup iſto paſſu dicit.non ſolum mirabant᷑ de

incarnationis myſterio.ſed etiaʒ de tanta pa

ſtoꝛum atteſtatione que fingere inaudita ne

ſcirent. ſed ſimplici facund ia vera pꝛedica⸗
bant. Maria aũt modeſta et taciturna man

ſueta ⁊ bũilis cõſeruabat oĩa verba hec et cõ

Keimum eſt illius inſtitutio.

eN
E

ferens in coꝛde ſuo.paſtoꝛes vo reuerſi ſunt

ad gregẽ laudãtes et gloꝛificantes deũ. Cũ
quibo et nos ꝓ tam ampliſſimo munere iam
ſuſcepto gratias quas poſſumus referamus

pijſſimo ſaluatoꝛi qͥ nõ iam in pᷣſepio ſed in⸗
lUenitur coꝛonatus in celis quẽ adoꝛant oẽs

angeli ceteriq; beati qui ſit ineternum bene⸗
dictus Amen.. H
ermo octauus de memoꝛia chꝛiſti cir⸗
cumciſi et de nomine ipſius atq; de ſangui⸗
nis effuſine. —
Onſummati ſüt
dies octo vt circumcideret᷑ puer
Gcribunt᷑ hec verba oꝛiginali
ter luc.ij.ca. Et ĩ euãgelio pnñtis
ſolenitatis. Poſtq; natus eſt xpᷣs multa die
octaua erga ipᷣm infantulũ geſta fuere memo
rie digna. In qualibet eniĩ etate laboꝛe ⁊ paſ
ſionibo plurimis attritus oſtẽdit nobis exu⸗
berantiſſimã charitatẽ ſuam. Neq; illi ſatis
erat ſtatu to tpe ꝓ ſalute humani generiſ cru
cis ignominioſe ferre ſupꝓpliciũ.Quinimmo
ab vtero virginis gloꝛioſe vſq; ad extremuʒ
vite coꝛpꝰ illud pᷣcioſiſſimũvarijs penis cru
ciatibuſq; ſubmiſit. Hodierna vero die ſᷣm
antiquã iudeoꝛũ traditionẽ nõ ſine doloꝛis
acerbitate circũciſus eſt.Et ſicut peccatoꝛ vi
deri voluit qͥ ab oĩ labe et cõtagione mũdiſſi
mus venerat in ſuo ſanguine peccatoꝛes la⸗
uare.Qua de re ſtatuit ſancta mater eccleſia
diẽ iſtũ a cũctis fidelibo ſolenniter celebꝛari.
HNos vero vt xpᷣi circũciſi ſacramentũ oĩb
innoteſcat.de ipo in pñti ſermone dicemus.
Inͥᷣ tria myſteria erũt cõtemplanda.
Pꝛimũ dicit᷑ circumciſionis.
Becundũ vocatõis vel noiationis.

E effuſionis.

e circũciſione qᷓ; cõgrua inſtituta fuit et
de determinatõe illius.et quare xpᷣus voluit
circumcidi. apitulum pꝛimũ.
Rimũ myſteriũ cõtemplandũ dicit᷑
circumciſionis.vbi ꝓ clarioꝛe intelli
Agętia dicendoꝝ dexp̃o qͥ cicũcidi vo⸗
d h̊ de cicũciſione tria erũt elucidãda

Becundum determinatio.

ercium ſubiectio. HW
E ꝛimũ de circumciſione elucidandũ e ſt
illius inſtitutio. Et hic ꝑſcrutari libet quali

ter circũciſionis ſacramentũ cõuenienter in⸗

ſtitutũ eſt et hoc triplici reſpectu.
Pꝛimo reſpectu cauſe. . .Z
Secundo reſpectu ſexus. 3
Tercio reſpectu ꝑſone.

“
3

EPzino circumciſio cõuenienter inſtituta
eſt reſpectu cauſe.q̃re inſtituta fuit. Ut enim
coll igit᷑ ex dictis Hugonis in li.de ſacramẽ
tis. et magiſtri ſniaꝝ in.iiij.di.i.Et Alex.de
ales.in.iiij.volumĩe ſumme.CTriplex fuit cã
potiſſima vt circumciſio inſtitueret᷑.¶ CPꝛi⸗
ma dicitur diſtinctõis vt.ſ.diſtin gueret᷑ po⸗
pulus fidelis de q̊ chꝛiſtus naſciturꝰ erat ab
alijs infidelibo et idolatris.qꝛ vt Augꝰ.inqͥt
li.v.de ciui.dei.c.xij. Illo tꝑe oẽs gẽtes exce
ptavna populi hebꝛeoꝝ deos falſos colebãt
et nõ deo victimas ſʒ demonijs immolabãt.
Et ſi obijceret᷑ ꝙ anteq; daret᷑ circũciſio erãt
fideles ⁊ infideles.g añ circũciſio inſtituẽda

nũ genus circa tꝑa abꝛae vſq; ad ꝓfundiſſi⸗
mũ peccatoꝝ venerat.ſ.infidelitatẽ:qꝛ tũc in
cepiſſe fert᷑ idolatria ⁊ viciũ turpiſſimũ ↄtra
naturã.vt ptʒ de ſodoma ⁊ gomoꝛra. (Se
cunda cã quare circũciſio fuit inſtituta ðꝛ op
poſitõis vt.ſ.eſſet remediũ oppoſitũ oꝛigina⸗
li pctõ.qð quidẽ circũciſio repntabat q;tum
ad cauſam que erat ipᷣa ꝓpagatio libidinoſa.
Igeo fiebat in mẽbꝛo deſeruiente generatõi
q; tũ ad pceſſum circularẽ.qꝛ ſᷣm Anſel.pᷣmo
ꝑſona coꝛrũpit naturã deinde natura coꝛrũ⸗
pit ꝑſonã.Et q;tũ ad effectũ qͥ eſt cõcupiſcen⸗
tia. Ideo pellicula pijciebatur. Et ſi diceret
ꝙ ante inſtitutionẽ circumciſionis humanũ
genꝰ oꝛiginali pctõ erat obnoxiũ.ergo circũ
ciſio ante fuiſſet inſtituẽda. Dicere poſſumꝰ
ſᷣm Hugonẽ li.de ſacramẽtis.Oe in q̃libet le
ge benignitas dei humano generi de opoꝛtu
nis remedijs ↄtra oꝛiginale peccatũ ꝓuidit.
In lege ſiquidẽ nature fuerũt tria remedia.
Pꝛimũ oblatio q̃ cepit ab abel et durauit vſ
qq ad diluuiũ.de q̃ dicit᷑ Gene.iiij.ca.Abel
obtulit de pmogenitis. Secundũ remediũ
fuit ſacrificatio:⁊ durauit a noe vſq; ad abꝛa
am.Terciũ fuit decimatio.de qua GBeñ.xiiij.
c. Abꝛaam dedit melchiſedech decimas. In
lege ſcripture remediũ ↄtra oꝛginale fuit cir⸗
cumciſio.q̃ licet tpe abꝛae et legisnature ce⸗
perit.tñ tꝑe moyſi fuit ꝓmulgata. In legeve
ro gratie eſt ſacramentũ baptiſi i. I Geis
rõ qᷓre inſtituta fuit circũciſio ðꝛ ſignificatio
nis.vt eni dicit ſanct tho.in.iiij. Habet cir⸗
cumciſio myſticã ſignificationẽ. Nã ſᷣm in⸗
tellectũ moꝛalẽ ſignificabat caſtitatẽ ſeruan⸗

gationẽ peccatoꝝ ꝑ xpᷣm futurã. Scom in⸗
tellectũ anago

coꝛruptibili
ſurrectõe.

tis carnis et ſanguinis in re⸗
ecũdo circũciſio eſt cõuenien

erat. Rñdere poſſumꝰ ſᷣm ſanctũ Tho.i ſuo
iiij. O ex coꝛruptõe peccati oꝛiginalis huma

dã.ſm intellectũ allegoꝛicũ ſignificabat pur

gicũ ſignificabat depoſition?ꝰ

ter inſtituta reſpectu ſexus.qꝛ oꝛdinauit de⸗
us vt maſculi circũciderent᷑ nõ muliereſ. Rõ

yero multiplex eſt ᷣm Alexandrũ.Et pꝛima

eſt mẽbꝛi deficiẽtia.qꝛ mulieres nõ hũt mem
bꝛũ ad circũciſionẽ diſpoſitũ Scða rõ eſt di
ſtinctõis ſufficiẽtia.qꝛ ꝓpłs fidelis ab infide⸗
li ſufficienter diſtinguebat᷑ ꝑ viros.qꝛ vir ca
put eſt mulieris.ſicut ptʒ.xxxiij.q.v.c.cũ ca⸗
put.ercia rõ eſt peccati independẽtia.quia

peccatũ oꝛiginale nõ depẽdet a muliere cau⸗

ſaliter licʒ occaſionaliter. Nam q;uis tranſ⸗
greſſio a femina ceperit.tñ tranſfuſionis pec
cati oꝛiginalis cã nõ fuit ipᷣa ſed vir.qꝛ ſi vir
nõ eccaſie oꝛiginale tranſfuſum nõ fuiſſet.

ercio circũciſio ↄuenienter inſtituta eſt

reſpectu ꝑſone. Indicta q pe fuit abꝛae dũ
erat annoꝝ nonagintanouẽ.vt ſcribit᷑ Geñ.
xvij.ca. Diligebat quidẽ deus abꝛaã maxime
ꝓpter tria.Pꝛimo/pꝓt fidẽ.qꝛ vt ſcribit᷑ Geñ.
xv.ca. Credidit abꝛaam deo ⁊ reputatũ eſt ei

da iuſticiã. Scðo ꝓpter hoſpitalitatẽ: qꝛ val

de hoſpitalis fuit. AUñ hiero. ad palmuchiũ
inqͥt.Diues erat abꝛaam auro argento peco
re poſſeſſione multãq; familiã habebat.itavt
ad ſubitũ nunciũ armare poſſet exercitũ iu⸗
uenibus electũ. tamen poſt crebꝛum hoſpi⸗
talitatis officium dum homines non recu⸗
ſat ſuſcipere meruit deum. CTercio diligebat
de abꝛaã ꝓpter obedientiã. fuit equidẽ pꝓm⸗
ptiſſimus ad obediendũ deo cũ ſibi filiũ im⸗
molari pᷣcepit.vt ptʒ Geñ.xxij.ca.
ecundũ elucidandũ de circũciſione eſt
eius determinatio que cõſiderari habet qᷓ;⸗
tum ad tria.

Mꝛimo q;tum ad diem.
Secũdo q́;tum ad inſtrumentũ.

Lercio q;tum ad finem.
mo cõſiderare habemus determina⸗
tionẽ circumciſionis qᷓ;tum ad diẽ.dicit᷑ enĩ
Beñ.xvij.ca. Infans octo dierũ circumcide
tur in vobis. Ubi ſanctꝰ tho.dicit. O octa⸗
uus dies erat de neceſſitate circũciſionis qᷓ;tũ
ad obligationẽ pꝛecepti ita ꝙ reus trãſgreſ⸗
ſionis erat qui illud tꝑs nõ obſeruabat. ſed
nõ erat de neceſſitate eius qᷓ;tũ ad efficaciam
ſacramẽti.qꝛ etiã in alio tꝑe circũciſio facta
ſuum effectũ ſacramentalẽ habebat. ſicut eti⸗
am accidit miniſtrantibo noſtra ſacramẽtaqͥ
ſeruant materiã et foꝛmã debitã et omittunt

aliud de ritu ad ſolennitatẽ ſacramẽti ab ec⸗

cleſia inſtituto. Sʒ hic plures difficultates
oꝛiuntur. Pꝛima eſt an ſi octaua dies fuiſſet

exterioꝛibo fuiſſet licitũ facere circumciſionẽ.
Rũuqdet ſanctus tho.ꝙ ſic.qꝛ circumciſio nõ

dies ſabbati in q̊ pᷣcepta erat quies ab oꝑib⸗

Gopnot
ſore
ba. Ctiop
Ueaccepar
ſ.Sdad
deſetond⸗
potentoe

doc y l
lengenc⸗
movebant
detuberna
ſupernoͤ

ſtmoosbi
cboltohol

Minwinen
oChrindit⸗
ewas
ſchnin
ſeOnd
libeode
Pvehie
bantur
circune
bebir
ſanau⸗
Ounr

ne

Nhocpttn
Kumoen
Dchnd
W
N
ſhelire
aricnn
ocvg.
tiyſiri
Hrnſcxta
dſopnuhoe
Nimmitenen
wooctzui
peertes a

eſſininin
o noricot

Uulanipnis
modugſi
Cdidüdb
Ntminand
Niſtcecci
ſichorcre
ſndennio⸗
Maon
nies ndle

ergochen

Pinoan

Nönnlerſg
endidegin
u en
Sar
fdeis biſie
Lyns Na
W
4.
Kimiat
mahniong⸗
Rſdringnn,
iannit
tenmr inäinuc
pefnhrzi
e rſai .
shainun
Pnſabk ii⸗
rnhutnictt
irltas
Nad MAndi
d neen
eorii⸗
onis
a
Necircicin

Geran e,

s rmiu
dinken
dict M,
cdionsc
us ni
enun ſch
uͤcfam
cchn ſonn
ſrnſoe Mnin
giicomnm
mmin che⸗
aſfllni
dies fniſ⸗
nis boph
umciſin
umcii⸗ 10

erat opus pure coꝛpoꝛale.ſed ſacramentũ le⸗
gis ſicut et ſacrificia q̃ in ſabbato offerri lice

dat. Et iõ xpᷣs dicebat Jo.vij. c. Circũciſio⸗
nẽ accepit hõ in ſabbato ⁊ nõ ſoluit᷑ lex moy
ſi. Scðda diff icultas qꝛ illi qͥ vagati ſunt in
deſerto nõ fuerunt octaua die circumciſi ſed
poſtea tpe Joſue ĩ galgalis. vt ðꝛ Joſue. v.

ca.et tũ ülis ꝓfuit circũciſio. Ad hoc dicunt

doc. ꝙ cũ illis fuit diſpenſatũ ꝓpter neceſſita⸗
tem:qꝛ neſciebãt qñ caſtra mouẽda erãt que

mouebant᷑ ſ̃m ꝙ mouebat᷑ ⁊ eleuabat᷑ nubes

de tabernaculo.vt ſcribit᷑ NHume.ix.ca. In⸗

ſuper nõ erat neceſſe eos tũc aliqð ſignũ di⸗
ſtinctõis hr̃e vt Damaſce. dicit qñ ſeoꝛſum
ab alijs hoĩb habitabãt. LTercia difficultaſ

an imminẽte moꝛtis articulo licitũ fuiſſet añ
octauũ diẽ circumciſionẽ facere. Ad qð rñ⸗

demus ꝙ magiſter videt᷑ ſentire in littera ꝙ&
licebat imminẽte moꝛtis articulo diẽ pᷣueni⸗
re. Quidã vero dicunt ſequẽtes Hugonẽ in
libꝛo de ſacramẽtis. nõ erat neceſſitas diẽ

pᷣueniendi.qꝛ illis qui ante octauã diẽ moꝛie

bantur valebat ad falutem remediũ qð ante

circumciſionẽ fuerat qð ad hoc efficaciã ha⸗
bebat. Et hoc ↄfirmant per iudeos qu i nũc

ſunt qui nunq; ante octauũ diẽ circumcidũ⸗

tur. Quarta diff icultas quare inſtitutũ fuit

vyt infantes die octaua circumciderent᷑. Et
ad hoc pßt triplex rõ aſſignari.

ꝛima penes intellectũ litteral.
Secunda penes intellectũ anagogiciꝗũG.

cia penes intellectũ tropologleu.
(Raams rõ ſumit᷑ penes intellect

u Hiſtoꝛ iciu

.

ſiue litteralẽ. Nam ſicut dicit Rabi movſes
maximus philoſophus et theologus apud
iud eos. Puer in ſeptẽ diebo tã tener adhuc
eſt qᷓ; ſi exiſteret ĩ vtero matris.in octaua aũt

foꝛtificat᷑ et ſolidat᷑. Et ideo vt dicit noluit

dñs puulos ante octauã diẽ circũcidi:ne ob
nimiã teneritudinẽ nimiũ lederẽtur. Vltra
vero octauũ noluit circumciſione elongari
ꝓpter tres cauſas. Pꝛima vt periculũ euitet

ne. . ſi nimiuz differreret᷑ ſine circumciſione
eos moꝛi cõtingeret. Secũda vt doloꝛi par⸗
uuloꝛũ ꝓuideatur:cum enĩ in circumciſione

maximus ſit doloꝛ voluit pueros dũs circũ
cidi dũ adhuc paruã imaginationẽ habent:
vt minoꝛẽ doloꝛẽ ſentirẽt.Tercia vt parentũ
triſticie cõſolat᷑. Hã cũ ex circumciſione ple⸗
riq; moꝛerent᷑ ſi circumciderent᷑ iã magni ex
indemaioꝛ doloꝛ eſſet paretibꝰ qᷓ; ſi moꝛerẽt
habẽtes tm̃ octo dies. cdᷣa rõ ſumit᷑ pe

ners intellectũ anagogicũ ſiue celeſtẽ. Fiebat
ergo circũciſio die octaua vt daret᷑ intelligi

ꝙ in octaua reſurrectõis ab oĩ pena? miſeria

circumcidemur. Et ſm hoc octo dies erunt

octo etateſ. Pꝛima ab adãvſq; ad noe Scdðᷣa

àa noe vſq; ad abꝛaam. Tercia ab abꝛaã vſq;

ad moyſen. Quarta a movſe vſq; ad dauid.
Quinta a dauid vſqʒ ad xpᷣin. Sexta a xpᷣo
vſq; ad finẽ mũdi.Septia moꝛientiũ.Octa
na reſurgentiũ. ¶ Lercia rõ ſumit᷑ penes in
tellectũ tro pologicũ ſiue moꝛalẽ.Etſᷣm hoc
octo dies pñt accipi ꝓ octo cõditionibo q̃ re⸗

quirunt᷑ vt aia peccatrix circumcidat᷑ ⁊ gra⸗

ta ſit deo.Pꝛimus itaq; dies eſt pꝛima cõdi⸗
tio que eſt ↄgnitio peccati. Niſi enĩ peccatoꝛ
ſuã infirmitatẽ cognoſcat nunq; ad pnie me

dicinã venire curabit. Ideo inquit Seneca
ꝗad Lucillũ. Hõ eſt extrinſecus malũ noſtrũ

intra nos eſt:in viſceribo ipᷣis ſedet. Ideo dif

ficulter ad ſan itatẽ venimus:qꝛ nos egrota⸗

re neſcimꝰ. Et Augꝰ.ſuꝑ pſalmo. Nemo ait
eſt ſanabilioꝛ eo qui ſibi ſanus videt᷑. Hinc
dauid in pſalmo.l.dicebat. Iniquitatẽ meã
ego cognoſco. Secunda dies eſt/ ꝓpoſitũ de⸗
ſerendi malũ et faciendi bonũ.qð notat᷑ in fi
lio ꝓdigo qui dixit. Surgam et ibo ad pa⸗
ſ. pu

trem meũ. Tercia dies eſt tercia cõditio.

doꝛ de peccato.vt homo de ſuis malis eru⸗
beſcat.Quarta dies eſt timoꝛ de futuro iudi
cio. Quinta cõtritio ſiue doloꝛ de peccatis.
Sexta eſt ↄfeſſio loco et tꝑe. Septima ſpes
venie.nõ enĩ ſufficiũt pᷣcedentia ſine hac ſe⸗
ptima cõditione.quia vt ſcribit᷑ de peni.diſ.
i, in ca.nemo. Nemo pᷣt bene agere pniaʒ ni⸗

ſi ſperauerit indulgentiã. ptʒ ̊ de iuda qͥ li⸗

cet peccatũ fuiſſet confeſſus tñ quia deſpera⸗
uit de venia damnatus eſt. Octaua dies eſt
ſatiffactio. His cõditioniboquaſi quibuſdã
dieb circumcidit᷑ aĩa et in ſtatũ ſalutis repo⸗
nitur atq; diſtinguit᷑ ab illis qui ſunt impe⸗
nitentes et obſtinati. Secũdo cõſiderare ha
bemus de terminatõe circumciſionis q;tum
ad inſtrumentũ.iebat enĩ cũ cultello lapi⸗
deo vt ptʒ Joſue.v.c.et Exo.iiij.c. Dicit tñ
ſanctus tho. talis cultellus nõ erat de ne⸗
ceſſitate circumciſionis neq; q;tũ ad obliga
tionẽ pꝛecepti neq; qᷓ;tum ad efficaciã ſacra⸗
menti qð ritus iudeoꝝ vſq; hodie oſtendit.

licet ĩ pꝛincipalibo circumciſionib in qbus
xpᷣm ſignificari opoꝛtebat tale inſtrumentũ

ſit aahibitũ. Significabat enĩ xpᷣm qͥ petra

dicitur per ſimilitudinẽ.et eſt cã pꝛincipalis
meritoꝛia remiſſionis oꝛiginalis culpe.Ter
cio cõſiderare habemꝰ determinationẽ circũ
ciſionis qᷓ;tum ad finẽ. Debuit vtiq; circum
ciſio finẽ habere. VUnde apoſtolus ad Gal.

v. ca. In xpᷣo eniĩ ieſu neq; circumciſio aliqͥd

yalet neq; ppuciũ ſʒ noua creatura. Et iteruᷣ

Si circumcidimini xpᷣs nil pꝛoderitvobis.
Ratio eſt ̃ᷣm doc.quia cũ venit qð ꝑfectũ eſt

euacuari debuit qʒ; ex ꝑte eſt ſi ad idem oꝛdi
netur:qꝛ gratia nõ facit ꝑ duo qð per vnũ pᷣt

facere ſicut nec natura.Circumciſio aũt im⸗

perfecta erat reſpectu baptiſmi triplicit᷑. Pꝛi⸗

mo q;tum ad ſignificationẽ:qꝛ nõ ita ſigniſi

cabat expᷣſſe emundationẽ totiꝰ hoĩs ab im⸗

mundicia oꝛiginalis culpe ſicut ablutio ba⸗
ptiſmalis. Scðdᷣo q;tũ ad efficaciã qꝛ nõ tam

abundans gratia ad operandũ et repꝛimen⸗

determinatũ ſexũ qð in baptiſmo nõ accidit.
Et ideo adueniente baptiſmo debuit ceſſare
circumciſio. Sed iudei arguunt cõtra nos.
Pꝛimo qꝛ Gene.xvij.c.dicit᷑. circumci⸗
ſio datur in fedus eternũ. Sed eternũ eſt qð

nullo fine claudit᷑ ergo circumciſio ceſſare
nõ debuit. Secũdo qꝛ poſt baptiſmi inſtitu
tionẽ paulus circumcidit thimotheũ.vt ptʒ

Actui.xvi.ca. Rñdet ſanctꝰ tho. eternũ
hic accipit᷑ ꝓ ſeculo qð quidẽ finẽ habet ſed
nõ eſt nobis determinatũ. Vel etiã pᷣt dici ꝙ

qð ei ſuccedit.Sicut etiã fides ðꝛ ſo mane⸗
re reſpectuviſionis q̃ ei ſuccedit ĩ patria.Ad
ſecundũ dicit ſanctꝰ Tho.ꝙ ante xpᷣi paſſio⸗
nem circumciſio et legalia fuerũt obſeruãda

ex neceſſitate diuine iuſſionis et habuerunt

adhuc effectũ. Sed poſt xpᷣi paſſionẽ añ di⸗
uulgatũ euangeliũ obſeruari poterant a iu⸗

deis ad fidẽ cõuerſis nõ ſpem in ipᷣis ponen⸗

tibus quaſi alicuiusvirtutis eſſent aut qua⸗

ſi ſine eis gratia xpᷣi non ſufficeret ad ſalut.
Ded ne omnino videret᷑ lex vetus repꝛobãa⸗

da ſi ſtatim quaſi idolatria fugeret᷑. Et ideo

hoc modo erat mater ſinagoga cum honoꝛe:
ad tumulũ deducẽda.Sed poſt diuulgatio:⸗

nem euangelij legalia nõ ſolũ nõ ſunt ſaluti

fera ſʒ moꝛtifera. Medio ergo tẽpoꝛe.ſ.poſt
paſſionẽ xpᷣiante diuulgatũ euangeliũ petrꝰ
et paulus et alij apoſtoli legalia obſeruabãt

nõ ſimulatoꝛie ſed vere.petrus tñ incaute ſe
habuit in obſeruatõe legaliũ nimis cõdeſcen

*

vt aliqui eius exemplo inducerent᷑ ad ea ob⸗

dens iudeis illis qui legalia obſeruabãt ita

ſeruanda quaſi neceſſaria.Et ideo vere repꝛe
henſibilis erat et aliquã leuẽ incurrit culpã.
Et Paulus ad Gala.ca.ij. Uere etnõ diſpẽ
ſatiue ip̃ᷣm cum charitate repꝛehendit. Cir⸗

cumciſio ergo et alia legalia ante xp̃i paſſi io⸗

nem quãdo xps ea ſeruauit nõ erant moꝛtua

neq; moꝛtifera ſed ſalutifera. TCempoꝛe autẽ

apoſtoloꝝ ante diuulgationẽ euangelij erãt
quedã moꝛtua quaſi nullius exiſtentia vtili
tatis ſed moꝛtifera. Modo vero et moꝛtua et

moꝛtifera ſunt:ideo nec obſeruanda.et ſic cir
cumciſio finẽ accepit. erciũ elucidandũ

de circumciſione dicit᷑ ſubiectio. Licet enim
xypᷣus oꝛiginale peccatũ nõ cõtraxerit voluit
nihilominus circumcidi. Quod quidẽ fecit
n⸗ multiplici rõne. vt inquit ſanct? Tho. iij. ꝑte
dum fomitẽ dabat᷑ in circumciſione ſicut in
baptiſmo. Tercio q́;tum ad vtilitatẽ:qꝛ non
erat eiꝰ vtilitas ita cõis ſicut baptiſmi cũ ha⸗
beret determinatũ populũ determinatũ tos

q.xxxvij. Cꝛimo vt oſtenderet veritatẽ car⸗
nis humane cõtra manicheum qui dixit eũ
habuiſſe coꝛpus fantaſticum. Et cõtra apol

linarem qui dixit coꝛpus chꝛiſti eſſe diuini⸗

tati cõſubſtantiale.Et cõtra Valentinũ qui
dixit chꝛiſtum coꝛpus de celo tuliſſe. Secũ⸗
do voluit chꝛiſtus circumcidi vt appꝛobaret
circumciſionẽ quam olim deus inſtituerat.

Tercio vt oſtenderet ſeeſſe de genere abꝛae

qui circumciſionis mandatũ acceperat in ſi⸗

gnum fidei quã de ipſo habuerat. Quarto

vt iudeis excuſationẽ tolleret dũ eum nõ re⸗
cbperunt qu ia nõ potuerũt dicere ꝙ eſſet in⸗
cCLircumciſus. Quinto vt obediẽtie virtutem

5 eſt no Vel et ſiuuo nobis cõmendaret exemplo. Sexto vtqͥ
circũciſio coꝛpoꝛalis potuit eſſe ĩ fedus eter⸗

num q́;tum ad ſuũ ſignatũ et quantũ ad id

in ſimilitudinem carnis peccati aduenerat

remediũ quo caro peccati conſueuerat mun⸗
gari non reſpueret. Septimo vt legis onus
in ſe ſuſtinẽs alios a legis onere liberaret.
EEcõuenienter filius dei vocatus eſt Je⸗

„

us et de admirandis efficaci
nis ac reuerentia eius.

¶ apitulũ.ij.

chꝛiſto circumciſo dicit᷑ vocatõis vel
.noĩationis.Quia vocatũ eſt nomen
eius ieſus
ſideranda ſunt.
imum ipius cõuenientia.

reuerentia.

eſt ipᷣius cõuenientia. Vbi querit᷑ vtrũ filiꝰ

dei ꝓ nobis incarnatus cõuenienter ſit vo⸗

catus ieſus.Et dicimus ꝙ ſic:triplici rõne.
Pꝛimo rõne ſignificationis.
Secundo rõne reuelationis.
cio rõne ann unciationis.

Pꝛimo dei filius cõuenienter eſt vocatus

ieſus rõne ſignificationis. tunc enĩ nomen
cõuenienter imponitur cum eius ſignificatũ

coꝛreſpondet ꝓpꝛietati rei. Nomina autẽ ſin⸗
gulariũ hominũ ſemꝑ imponunt᷑ ab aliqua
ꝓpꝛietate eius cui nomen imponitur.vt dicit

ſanctus CTho.iij.ꝑte.q.xxxvij.vel a tempoꝛe

8 huius nomi

cundũ myſteriũ contemplandũ de

8: de quo iocundiſſimo noie tria cõ

ꝛimũ cõſiderandum de hoc noĩe ieſus

ſtine

zineon!

(lfllio in

cognate
Ptiſte vo
Zchari
ſeob roe
cens Ob
Bañgle
cuinone
Ouimn
fusona
Morwe⸗
,uurtuen
lii
luüdonie
Madi
Gpmmim
Nine
aunct
menton
ene
Miimpve
Atordi
mmaöng
fndiani
enen
Mnſhin
itmüͦ
lrurai
Aurmo:
ipugn
inia
lloſlit ii
holiſimnm
ſoſtchae⸗
–
füms
lnlteli

Medcpelat,

ſfgin ei⸗
balniden
norinanri .
ſaurſtiing
kieſocf
ſffingeg

uonattiin

tn ſicut imponunt᷑ noĩa aliquoꝝ ſanctoꝛũ his loquẽdo dicit. Reuelabit᷑ filius meus ieſus

ndangigiig in coxꝝ feſtis naſcunt᷑.vel a cognatõe ſicut cũ his qͥ cũ eo iocundabunt᷑. Et Abacuc.iij.
uuseie cũ filio imponit᷑ nomẽ patris vel alicuiꝰ de ca. Ege aũt in dño gaudebo ⁊ exultabo in ie
Nadnnnoag cognatõe eius.Et ̊ mõ ꝓpinqui iohãnis ba ſu deo meo. Et ſibilla heritrea deqna loquit᷑
Enmnlaſt Ptiſte voluerunt eum vocare noie patris ſui Augꝰ li. xviij.de ci.dei. inverſib illis. Judi
ariictteni Zachariam. Vel etiam ab euentu. ſicut io⸗ cijſt ignũ tellꝰ ſudoꝛe mageſcat. E celo rex ad
ano Uingn ſepb vocauit pꝛimogenitũ ſuũ Manaſſẽ di⸗ ueniet ꝑ ſecla futurus ⁊c̃. Accipiẽdo pꝛimã
S cens. O bliuiſci me fecit deus laboꝛũ megꝛuà læfam cniuſſibet verſus ⁊ oẽs inſimul cõple⸗
Odciddra Geñ xli. c. Vel etiã ab aliqua qualitate eius cctendo dixit. Jeſus xpᷣs filius dei ſaluatoꝛ.
eNnfn cu nomen imponit. ſicut Geñ.xxv.c. dicit᷑. /Degd arra boc inſtat 98 Eſaias loquẽs de
mine qui pꝛimo egreſſus ẽ de vtero matris ruf̃ Fpo venturo. vij.c. ait. Uocabit nomẽ eius
RKð ſus erat et totus in moꝛem pellis hiſpidus. emanuel. et. viij. ca. Nocabit nomẽ eiꝰ accele
. ma Igeo vocatũ eſt nomen eius Eſau.qð inter ra ſpolia detrahe feſtina pᷣdare.Et. ix.c. VUo
dit “ pꝛetat᷑ rubeus. Noĩa aũt que diuinitus im⸗ cabitur nomẽ eiꝰ admirabilis cõſiliarius de
encle un⸗ ponunt᷑ aliquibo ſemꝑ ſignificãt ali ð gra⸗ us foꝛtis pater futuri ſeculi pꝛinceps pacis.
Aumntig tuitũ donũ eis diuintus datũ.ſi icut Geneſis Et Zacha.c.vi.dixit. Ecce vir oꝛiens nomẽ
uſe Iri⸗ xvij..ca. dictũ eſt abꝛae Appellaberis abꝛaã. eiꝰ. & incõuenienter vocatũ eſt nomẽ eius ie⸗
unmahm q; patrẽ multarũ gentiuʒ cõſtitui te. Quia ̊ ſus. Rũdet ſanctꝰ tho. ꝙ in oĩb illis noĩb⸗
ans iſtimer. homini chꝛiſto hoc munus gre collatũ erι quodammoõ ſignificat᷑ h̊ nomẽ ieſus qð eſt
eNenntn vtꝑ ipᷣm oẽs ſaluarent᷑. Ideo ↄuenientervo ſignificatiuũ ſalutis. Naʒ in hoc qð dicitur
u e acatum eſt nomen eius ieſus.i.ſaluatoꝛ. Sed emanuel qð interpꝛetat᷑ nobiſcũ de deſigna
dhan ſ V Gna hoc poſſet qͥs obijcere er eo qd Eſaias tur cauſa ſalutis que eſt vnio diuine ⁊ huma
larnimi⸗ LCa. lxij. loquẽſde xpᷣo dixit. Vocabit᷑ tibi no ne nature in ꝑſona filij dei ꝑ quã factũ eſt vt
itdin n⸗ men nouũ qð os dñi noĩauit. Sʒ hoc nomẽę eſſet nobiſcũ deus. Per hoc aũt qðᷣ dicit᷑. vo
obelunn iieſus nõ eſt nomẽ nouũ ſed pluribo ante xpᷣm cabitur nomen eius accelera ſ/ polia detrahe
nplo Den fuit impoſitũ.ꝙ nomẽ iſtud nõ cõuenit xpᷣo. deſignatur a quo nos ſa aluauerit.qꝛ a diabo
darn n Ad hoc dicit ſanct? tho. O his qui fuerunt lo cuius ſpolia abſtulit. m illud apłi ad Eo
onſicnean ante xpᷣm potuit cõuenire hoc nomen ieſus loſenſes.c.ij. Expolians paincipatus et po⸗
no nlegen ſůᷣm aliquã aliã rationẽ. puta ꝗꝛ aliquã ꝑticu teſtates traduxit cõfidenter. In hoc qð dici
maelban larem et tꝑalem ſalutẽ attulerut. Sed ᷣm roõ tur vocabit᷑ nomẽ eius admirabilis ⁊c̃. De⸗
iwennst, nenm ſpüalis ? vniuerſalis ſalutis hoc nomẽ ſignatur via et terminus ſalutis nr̃e inq;tũ
xis niunmnm elſt pꝛiü xpo. km hoc dicit᷑ eſſe nouñ. Inne ſ. admirabili diuinitatis cõſilio et virtute ad
uui ,· mnitur aũt in ſcriptura hoc nomẽ inpoſitum hereditatẽ futuri ſeculi ꝑducimur. In q̃ erit
amennemuin gquattuoꝛ hoĩby. Nuon pꝛim fuit Joſ neg pax ꝑfecta filioꝝ dei ſub ipᷣo pꝛincipe deo. ꝙ
imwrion fſit pugnatoꝛ foꝛti unus. de quo dicit Ecci vero dicit. Ecce vir oꝛiens nomẽ ei ad idẽ
milunm, lyi. ca. Foꝛtis in bello Jeſ⸗ us naue. Secun refertad qðᷣ pꝛimũ.ſ.incarnatõis myſterium
oer dus fuit ieſus filiꝰ ioiadeqͥ ſuit ſacerdos de⸗ ma ꝛlũ eſt in tenebꝛis lumen rectis coꝛ⸗
unotiſſimꝰ. Aggei. ij. ca. Tercius fuit ieſus fi q ercio filius dei et virginis cõuenien
liunus ſirach fuit doctoꝛ ſapiẽtiſſimꝰ.Ecẽi.i. ter vocatus eſt ieſus rõne annunciatõis. qꝛ
AQuantus fuit ieſus filiꝰ virginis marie ſan angelus gabꝛiel vt ſcribit᷑ QLuc.i.c.qͥ annun
ctiſſimns figuratꝰ per tres pꝛimos no voca ciauit virgini de filio naſcituro diuina ſee
eeietins liter ſed realiter. Pꝛimo quidẽ qꝛ ſicut ieſus ta inter cetera ſibi dixit. Ecce cõcipies in vte
n ſ⸗ mnaue debellatiſ chananeis introduxit filios ro et paries filiũ et vocabis nomẽ eiꝰ ieſum.
ifſfſrael in terrã ꝓmiſſionis.ita noſter ieſus de Et iterũ cũ aparuit ioſeph in ſomnis dixit
nng G. bellatis demonib extraxit ſanctos de infer⸗ ei de vxoꝛe pꝛegnantevt ðꝛ math.i. c. Joſeph
Crgiän. no ⁊ induxit eos in terrãviuentiũ. Scdᷣo qe fili dauid noli timere.acciꝑe mariã cõiugem
ſicut ſecũdus ieſus edificauit templu.ſic no⸗ tuã:qð enĩ in ea natũ eſt de ſpũ ſancto eſt. Ec
ſtter ieſus edificauit eccleſiã ſi ubuerſo templo ce pariet filium et vocabis nomẽ eius ieſum.
6 ſynagoge.Tercio qꝛ ſicut ieſus filiꝰſirach re Jðe enĩ ſaluũ faciet populũ ſuũ a peccatꝭ eo⸗
erckwonn nonauit ſapiam de coꝛde ſuo ſic ieſus nr̃ re. rum. Heus igit hoc nomẽ angelo renelanit
Gemi nonn nNouauit:quia teſtamentũ nouum inſtituaDit. pꝛiuſe q; ad virginẽ mitteret eũ. 2vt dicit Am
sſgifn t/Secundo filius virginis cõuenienter eſt vo bꝛo. Illud nomẽ nõ vſurpauit ſibi angelus
nuaui ,caus leſus röne reuelatõis. Sic equidẽ pᷣ⸗ ſed audiuita deo. Sed Aeriq; doceri eunt⸗
tob n dixerũt ꝓphete ꝙ. ſ. vocaret᷑ ieſus ſpũ ſancto/ int cũ xpᷣs dicat᷑ fili dei ieſus et xpᷣs que ſit
nn illis reuelante, Uñ deus pater in.iij. Eſdre/ Anter hec noĩa differẽtia. Quib⸗ dieimmns

M

filius dei vocatur inquantũ eſt deus de deo.
Xps inq;tũ eſt homoꝗ ꝑſona diuina tum
ad humanã naturã aſſumpt?. Jeſus inctu
eſt deꝰ humanitati vnitꝰ. Alex. vero de ales
in. iij. dicit. ꝙg cũ deus et hõ vnus ſit xpᷣs in
vnitate pſone pᷣt ſignificari pꝑſona xpi dupli
citer. Vel rõne diuine nature in ↄparatoe ahd
humanã ſᷣm quã dicit᷑ ieſus.i.ſaluatoꝛ.ver⸗

—

bo enĩ naturã hbumanã ↄuenit ſa aluare. Vel

*

rõne humane nature ꝑ vnionẽ ad diuinã. et

ſic dicit xpᷣs.¶ Secundũ qð erat cõſideran
dum de hoc benedicto nole ieſus:dicit᷑ effi⸗

cacia. Et licet multe ſint efficacie illius. nos
m hic dumtaxat de tribo dicemus.

Cꝛima eſt miraculoꝝ operatio.
Secunda periculoꝝ euaſi.

xit Marci vlti. ca. Signa eos qui credide⸗
rint bec ſequent᷑. In noĩe meo demonia eijci
entlinguis loquent᷑ nouis.ſerpentes tollẽt
et ſi moꝛtiferũ quid biberint nõ eis nocebit.
Sup egros mar imponẽt ⁊ bů habebunt.
Et hoc dicit Petrꝰ Raueñ.in quodã ſermo
ne. Hoc eſt nomẽ qð dedit cecis viſum. ſur⸗
dis auditũ.claudis greſſuʒ.ſermonẽ mutis.
vitã moꝛtuis reſtituit totãq; diaboli ptãtem
de obſeſſis coꝛpibo virtus huiꝰ noĩs effuga⸗
uit. Qualiter vero hec oĩa impleta ſint enar⸗
rabimꝰ cũ de ſanctis apłis martyrib⸗ virgi⸗
nibus et cõfeſſoꝛibo ſigillatim loqmur. Nũc
vero tm̃ in hoc loco inter onem illud qð ĩ
vita ſancti dioniſij ſcribit᷑. Dũ eni paulꝰ ve⸗
niſſet athenas.ſicut etiã ſcribit᷑ Act.xvij.ca.
Et cũ phis diſputaret pᷣcipueq; cũ dioniſio
tũc clariſſimo.cecus quidã ꝑtranſiuit.ſtatim
q; dioniſius dixit paulo. Si dixeris huic ce
co in noie dei tui vide et viderit.ſtatimq; cre
dam ſed nevtaris verbis magicis qꝛ foꝛte no
ſti verba q̃ habẽt hmõi efficaciã. At paulus
rũdit.dioniſi tu ad cecũ ꝑge eiq; dic.In noie
ieſu xpᷣi nati de virgine crucifixi moꝛtui ꝛſe⸗
pulti qui reſurrexit a moꝛtuis et aſcẽdit in ce
lum vide.quã foꝛmã verboꝛũ etiã ſibi tr adi⸗
dit ſcriptã. O res mirabilis.o virtus ineffa
bilis noĩs ieſu benedicti. Cũ dioniſius ceco
pꝛefata verba dixiſſet ptinus viſum recepit.
Quare Dioniſi cũ Damari vxoꝛe ſua oĩq;
familia baptiʒatꝰ eſt. Sicq; a paulo ꝑ trien⸗
niũ inſtructus athenis eſt oꝛdinatꝰ epᷣs.vbi
ille pdicationi inſiſtẽs ipᷣam ciuitatẽ et partẽ

regionis illius ad fidẽ xpᷣi cõuertit. Scrihit

inſuꝑ Act.iij.c. ꝙ dũ petrus et iohãnes aſcẽ
debãt in templũ ad hoꝛq oꝛõnis nonã.quidã

vir qui erat claudus ex vtero matris ſue bo⸗
iulabat quẽ ponebãt quotidie ad poꝛtãtem

pli qᷓ dicitur ſpecioſavt peteret elemoſy nã ab
introeuntibus in templũ. JIs rogabat petrũ
et iohannẽ vt elemoſy nã acciperet. Intuens
aüt eũ petrꝰ cũ iohãne dixit reſpice i nos. At
ille intendebat in eos ſperãs ſe aliqͥd acceptu
ß. Petrus aũt dixit. argentũ et aurum non
ſt mihi. qo aut habeo hoc tibi do. In noĩe
ieſu xpᷣi naʒareni ſurge et ãbula.Et appꝛehẽ

ſa manu eiꝰ dextera alleuiauit eum. Et ꝓtinꝰ

cõſolidate ſunt baſes eiꝰ et plante et exiliens
ſtetit et ambalabat.et intrauit ñ illis in tem⸗
plũ laudãs ⁊ benedicẽs deũ. ¶ Hcda effica
cia noĩs ieſu ðꝛ ꝑiculoꝝ euaſio. Qui enĩ re⸗
uerẽter et fideliter ac deuote innocãt nomen
illud q; ſepiſſime a ꝑiculis imminentib⸗ libe

rantur ſicut et ego experiẽtia certa cognoui.

HMã multis obmiſſis q dicere poſſem. Refe⸗
rã tñ vnũ qð vidi in ciuitate mediolani. Dũ
enĩ ego era in cõuentu ſancti Franciſci fate
ciuitatiſ deambulabã die quadã ſolus ſupꝛa
in clauſtrũ infirmarie audiui flebilẽ clamoꝛẽ
cuiuſdã pueri.ſtatimq; accurrẽs ad ꝑtẽ illaz
iuxta quã inferiꝰ edificata ẽ piſcina bñ ꝓpfun
da aqͥs repleta adeo vt aq̃ ibi excreſcẽtes vel
ꝓfluentes ſtaturã cuiuſlibet hoĩs operirent
ꝓſpexi aũt puerũ ibi ꝑiculo ſubmerſionis ex

poſitũ. erat vt puto ſeptennis.rapuerant illũ

aque vſq; ad medietatẽ piſcine pfate. attoni⸗
tus ego et memoꝛ dulciſſimi noĩs ieſu. ieſu
in geminando puerũ cui nil pꝛeſidij afferre
poterã hoꝛtatus ſum vt et ipe ieſum aduoca
ret. teſtoꝛ deũ et angelos eius ꝙ q; pꝛimũ ie⸗
ſum noĩare cepit. immobilis interaquas ꝑ⸗
mãſit. ita ꝙ erect?vſq; ad medietatẽ tm̃
erat immerſus. Reliqua vero ꝑs coꝛpoꝛis.ſ.

pectus bꝛachia et caput extra aquas retine⸗

bat tãq ſi aliquis pedes eius ſub aqͥs firmi⸗
ter retineret. Stetit illo mõ q;diu fratres cu⸗
currerũt qui lancea ſibi poꝛrecta eduxerunt
illũ ad terrã pᷣſeruatã a ꝑiculo ſubmerſionis
virtute noĩs ieſu bñdicti. cia efficacia
noĩs ieſu dicit᷑ coꝛdiũ conſolatio. Hoc noie
ſuauiſſimo cõſolant᷑ peceatoꝛes qui eiꝰ virin
te peccata illis remittunt᷑. VUñ Johes.i.c. ait
Scribo vobis filioli qm̃ remittunt᷑ vobis
peccata veſtra in noĩe eius. Et Ricar.de ſan
cto vietoꝛe inqͥt. Jeſus nomen dulce nomen
Delectabile nomẽ ↄfoꝛtans peccatoꝝ co ꝛda ⁊
beate ſpei. ů ieſus eſto mihi ieſus. B noĩe con
ſolantur iuſti ſperãtes in illo eternã ſalutem
acquirere. VUñ Act. viij.ca.petrus dicebat.
Nõ eſt aliud nomen ſub celo datũ hominib⸗
in quo opoꝛteat credentes ſaluos fieri. Hoc

denichno
ſßo Lalin
benn Jon
clilslatd
wbailin
acdarit⸗
nolbus
nis epet
nögmori
gareboct
nisgit
menson
oꝛig iuin
uanon
ls ſacriti
woplübe⸗
leoel
nofri
cihni⸗
ncliE
whuls
Mamon
ſeroton
Ntienoi⸗
ſuirerer
ſthocnon
ſocbebi⸗
oicus
cadge
Gonedii⸗
glillauree
Nooci
ſndan
Pus
prma
coſe mi
NMculin
niracuo.
chorla.
glapide
n ſatenn
kanei
censeinſd
mppcq

ſümlindt

tunidint
Vruscd
Uimoſane
ehoein
monorig
Perſpler
ait Siſe
ieſumn

niſtinſo

omriſuebe⸗

den muin
Natoneſnie
egn deni
nnan Nnng
reſpicinos
ſeiilunn
maauunn
tbi do gwwi
ddulg Cth
uiteum Etpi
Kunnann
uugiillsintn
Gacfu
ſo Qui anire⸗
innocik nomen
mminenth ib.
cam cogrr.
len Nr
w madion di
i ſantir
gaugiolv
Ginitniam
canilgil

Pdeiuan

biamim
thois on
ſubnmſo
anpuemnil
öur m/
i n
Apühfen
ietunndno
uyiͤniuir⸗
üniu/
l
1nt tine
ſthnefnn⸗
Gifmu
nmndumi
Pibnmſons
uſfn
munic
obesi
rN

4

deniq; noĩe roboꝛant᷑ et foꝛtificant᷑ certãtes
ꝓ xpᷣo ⁊ alia aduerſa queq; tolerãtes. Eſt de
poc exẽmꝑlũ ſancti Ignatij qͥ diſcipulꝰ fuit
beati Johãnis euãgeliſte et es Antiocenꝰ
cuius tata fuit auctoꝛitas ꝙ etiã dioniſius
verba illius ad confirmationẽ dictoꝝ ſuoꝛũ
adduxit. Cum eni vt ipᷣe in libꝛo de diuinis
noĩbus atteſtat᷑ quidã nomẽ amoꝛis in diui
nis repꝛehenderẽt dicentes nomẽ dilectõnis
nõ amoꝛis in diuinis ponẽdo volens oſten
dere hoc noĩe amoꝛis per oĩa vtendũ in diui

meus crucifixus eſt. Hic cũ traiani impera⸗

ius noĩs vocatꝰ fuit Paulus deq̃ dixit xjs⸗
Ananie vt ſcribit᷑ Act.ix.ca. Vas eleccõnis
eſt mihi vt poꝛtet nomẽ meũ coꝛã gentiboet
regibus et pꝛincipibs terre. De hoc dicebat
ipᷣe Paulus Act.xxi.ca.Ego in hieruſalem
nõ ſolũ alligari ſed et moꝛi paratus ſum pꝛo
noĩe eiꝰ.Et cũ decollatus ẽ rome ⁊ caput eiꝰ
a coꝛpꝑe exiliret ieſus xpᷣs qͥ ſibi in vita ſua tã
dulcis extiterat hebꝛaice clara voce inſonuit
Dicit᷑ enĩ ꝙ in ſuis eꝑłis ieſum xpᷣm quingẽ⸗
tis vicibo noĩauit. ¶ Tercio ↄſigerandũ de

reuerẽtia exhibẽda:qꝛ oẽs creature celi ⁊ ter⸗

nis ait. Scribit aũt diuus Ignatiꝰ.Amoꝛ (fuarir o noie ieſu ðꝛ reuerẽtia. Eſt huic noĩ

toꝛis iuſſu a militibꝛvinetꝰ fuiſſet romã per⸗
ductus vt eccleſiaſtica docet hiſtoꝛia cũ ido
lis ſacrificare noluiſſet pᷣcepit. Traianꝰ pꝛi⸗
mo plũbatis ſcapulis eius cõtundi et vngu
lis latera laniari et duris lapidibo eiꝰ vulne⸗

ra cõfricari.deinde carbones viuos afferri.

et ipᷣm ſuꝑ illos nudis plantis ambulare cõ
pelli.Et iterũ cũ h̊ feciſſet illeſus doꝛſum ei
vngulis laniari eiuſq; plagas ſale ꝑfundi.et
vltimo tradi duob leonibo pᷣfocandus. In⸗
ter tot aũt genera toꝛmentoꝝ nunq; ab inuo
catõe noĩs ieſu xpᷣi ceſſabat.Quẽ cũ toꝛtoꝛes
requirerẽt.cur hoc nomẽ totiens inuocaret:
ait.hoc nomen coꝛdi meo inſcriptũ habeo.et

ideo ab eiꝰ inuocatiõe ceſſare nõ valeo. Poſt
moꝛtẽ cius quidã volẽtes curioſius experiri

cũ coꝛ eiꝰ a coꝛpoꝛe euellerẽt et illud ſcindẽ⸗
tes ꝑ mediũ totũ inſcriptũ hoc noĩe litteris
quaſi aureis inuenerũt.et qꝛ foꝛte hoc apud
pleroſq; incredibile videret᷑. Extat exemplũ
ſimile noſtro ſeculo manifeſtũ. Inſpexi ego
ꝓpꝛijs oculis et manibo cõtrectaui paſſionis
xpᷣi imaginẽ in coꝛde ſancte clare de mõte fal

cone miraculoſe foꝛmatã.De illo quippe cõ⸗
pacta ſunt nõ humano artificio ſed diuino

miraculo.crux claui lancea ſpongia colũna
et flagella. Inſuꝑ et in coꝛde illo inuenti ſunt
tres lapides puuli et rotundi qͥ vt dicebãt ſi
in ſtatera ponant᷑ ⁊ exꝑte altera pondꝰ equa⸗
le coaptet᷑ ſublato vno adhuc duo ſunt pon

deris eiuſdẽ cuiuset tres.ſublatis duobo eti

am vnꝰ eq̃lis eſt ponderis cuiꝰ erãt oẽs tres

ſimul in qbus inſinuari videt᷑ trinitas pſo⸗

narũ diuinarũ ⁊ eq̃litas.quia nõ tres dij ſed
vnus eſt deꝰ.Et qualis pr̃ talis filiꝰtalis ſpi
ritus ſanctus.Ad nomen ieſu iã redeamus
De hoc inq̊t denot? Bernardꝰ? Jeſu dulcis
memoꝛia dans vera coꝛdis gaudia. Sed ſu
per mel et oĩa eiꝰdulcis pñtia.Et iterũ ibidẽ
ait. Si ſcribas non ſapit mihi niſi legero ibi
ieſum. Si diſputes ac cõferas nõ ſapit mihi

niſi inſonuerit ibi ieſus. Ad pᷣdicationẽ hu⸗

re angeli ⁊ demones licʒ diſpari mõ venerãt
illud. Uñ aplłs ad Philip.c.ij. In noĩe ieſu
omne genu flectat᷑ celeſtiũ terreſtriũ et infer⸗
noꝛũ.Exultãt quidẽ ad huiꝰ noĩs ꝓclama⸗
tionẽ oẽs angeli dei.terrent᷑ demones et tar⸗
taree legiones. Hoĩes vero qͥ credũt in ieſuʒ
vt pᷣdiximus iubilantes illud laudãt et bñdi
cunt. Nõ eſt ergo nomẽ hoc blaſphemandũ
non ꝑiurandũ in illo.ſed honoꝛificentiſſime
audiendũ et noĩandũ.Et vt ſcribit᷑ in.c.de⸗
cet.de immuni.eccle.li.vi.Cõuenientes fide
les in eccleſia nomẽ illud exhibitõe reueren⸗
tie ſpecialis attollant flectant genua mentis
ð in capitis inclinatõe ꝓteſtent᷑. ””MB
We multiplici effuſione ſanguinis xpᷣi quo

peccatoꝛes inducunt vxnõ deſperẽét.
HM EKapitulum tercium.
Erciũ myſteriũ ↄtemplandũ dexpᷣo

circũciſo ðꝛ ſanguinis effuſio.hodie
nãq; ſanguinẽ ſuũ ꝓ nobis effunde⸗

re cepitꝗ poſtmodũ pluries ipᷣm effundere
voluit. Quinq; eteni vicibo xpᷣs effudit ſan⸗

guinẽ. Pꝛimo in circũciſione.Scõo in oꝛõ
ne.Tercio in flagellatõne. Quarto in cruci⸗
fixione. Quinto in lateris apertõe. Fecit aũt
hoc vt peccatoꝛes attraheret ꝓ qͥbo tã copio
ſiſſime ſatiſſecit. VUñ Bernar.ſuper cantica
ſermone.xxij.ait.Ad cumulũ pietatis tradi⸗
dit in moꝛtẽ aĩam ſuã et de ꝓpꝛio latere ꝓtu⸗
lit pᷣciũ ſatiſfactõis. Vñ ad ſe verſiculũ illum
traxit.Apud dñm miſericoꝛdia et copioſa a⸗
pud eum redemptio. Inſuꝑ induxit nos vt
q́;dtum poſſumꝰ euitemus peccata agnoſcen⸗

tes aĩe noſtre nobilitatem. Vel dicere poſſu

mus ꝙ xpᷣs ſuũ effundere voluit ſanguinẽ.

Pꝛimo ꝓpter patrũ ⁊ iuſtoꝛum liberationẽ.

Juxta illud Zacha.ix.ca. Tu q̊ʒ in ſangui⸗
ne teſtamẽti tui eduxiſti vinctos tuos de la⸗
cu in q̊ non erat aqua.Facit ad hoc exemplũ
qð legit᷑ in hiſtoꝛia ſcolaſtica vb i narratur

Oe ſalomon habebat ſtrutionẽ h abentẽ pul⸗

lum quem ſalomon in quadam cauea vitris.

nutriri faciebat. Cũ vero pater pullũ ſuũ hba

bere nõ poſſet vermẽ quẽdã de deſerto poꝛta
uit de cuiꝰ ſanguine caueã ipam liniuit.⁊ cõ
tinuo fracta fuit:ſicq; pullum inde dedu xit.
Iſte vermis eſt xpᷣs qͥ dicit in ps. Ego ſum
vermis ⁊ nõ hõ. VUermis enĩ nõ naſcit᷑ ꝑ ge⸗
nerationẽ carnalẽ:ſed de humoꝛe terre virtu
te radij ſolis ꝓducit᷑. Et ſicvermis patrẽ ha
bet in celo.ſ.ſolẽ.et matrẽ hʒ in terra.ſcʒ terre
humoꝛẽ. Sic etiã xpᷣus hʒ in celo patrẽ ſine
matre.et in terra matrẽ ſine patre.Pulli in⸗
cluſi in cauea erãt ſancti pr̃es in limbo deten
ti. Sed venit iſte vermiculꝰ et infernũ ofre⸗
git atq; ſanctos pres inde liberauit. Scðo
xpᷣs fudit ſanguinẽ ſuũ ꝓpter debiliũ cõfoꝛta
tionẽ. Inqͥt enĩ Gꝛego.Si paſſio xpᷣi ad me
moꝛiã reuocet᷑ nihil eſt qðᷣ nõ equo aio tole⸗
ratur. Refert Ariſto. O ſi fiat vas ð cera no
na et diligenter claud at᷑ et in mari ponat᷑ aq̃

q̃ ꝑ poꝛos ſubintrabit dulcis efficiet᷑. Iſtud

vas cereũ eſt coꝛpus dñicum. Sicut enĩ cera
generat᷑ ab apib ſine ↄmixtione ſic caro xpᷣi
fuit generata a virgine ſine coꝛruptõe.Fuit

gũt caro noua qꝛ nulla peccati vetuſtate vici

ata. fuit etiã clauſa:qꝛ nulli diabolici tenta⸗

tioni fuit aꝑta.poꝛi eius ſunt vulnera eius.
Si igit᷑ nr̃as amaritudines ꝑ recoꝛdationẽ
et deuotionẽ in vulnera ei miſerimus mox

in dulcedinẽ cõuertent᷑. Ideo aplus ad He⸗
bꝛe. xij. ca. ait. Recogitate eũ qͥ talẽ ſuſtinuit
a peccatoꝛibo aduerſus ſemetipᷣm cõtradictio
nem vt nõ fatigemini animis veſtris deficiẽ
tes. Lercio xpᷣs ſanguinem fudit ꝓpter coꝛ⸗
dium cõpunctionem. Nam vt naturales tra

dunt. Adamas lapis nõ frangit᷑ mallei per⸗
cuſtiione nec ignis aduſtione nec aliqua ttis

diuturnitate ſed ſola ſanguinis hircini infu
ſione. Sic multi ſunt qͥ per pniam nõ fran⸗
guntur nec ꝑ diuinã cõminationẽ nec ꝑ ſpi
ritus ſancti internã inſpirationẽ:nec ꝑ ſene⸗
ctutẽ Frangunt᷑ aũt ꝑ dñici ſanguinis medi
tationẽ atq; virtutẽ. Ideo ieſu xpᷣo grãs oẽs
dicamus qͥ ſua liberalitate pᷣcioſo ſanguine
ſuo nos redemit.quẽ etiã humiliter depꝛece⸗
mur vt ꝑducat nos in illã requiẽ in qua vi⸗
uit et regnat ꝑ infinita ſecula ſeculoꝝ Amẽ.
S ermo nonus de pcipua ſingulariſſima
ꝙᷓ;ᷓ deuotione triũ reguũ qui xpᷣm queſierũt et
inuentũ humiliter adorarunt offerentes illi
munera aurũ chus et myrrham.

„*

9-

Agi ab oꝛiete ve
nerũt hieroſolimã. Scribuntur
hec verba oꝛiginaliter Matb. ij.

Mgelio pꝛeſentis ſolennitatis.Cõ

mendatur hodierna die ſapiẽtia triũ regum

oꝛientaliũ qui mox vt xpᷣm natũ agnouerũt
ipᷣm ſtudioſiſſime q̃rere ſunt conati.Queſie⸗
runt quippe illũ qui totius oꝛbis conditoꝛ et
dus erat ⁊ ꝓ ſalute hoĩm dignatus eſt devir
gine naſci. Hec laboꝛauerũt fruſtra quoniã
adepti ſunt qdð volebant. Inuenerũtvtiq; cũ

incredibili leticia quẽ diligebat anima eoꝝ.

Pꝛebet nãq; ſeipᷣm volentibus eũ. nec eſt qͥ
ſe abſcondat a caloꝛe eiꝰ. Viderũt magi iðᷣm
paruulũ in pᷣſepio pannis inuolutum. NHos
vero ſi voluerimus intuebimur gloꝛiſam fa
ciem ipᷣius regnãtis in celo. Inſuper et aꝑte
diuinitatẽ ꝓſpiciemus. Curramus ad ipᷣm
ad quẽ fide ſpe et charitate poterimꝰ ꝑuenire
his virtutibo moniti reges inclyti meruerũt
ducatu noue ſtelle ad xpᷣi dei et hoĩs pꝛeſen⸗
tiam ꝓperare.Cum ergo in hac ſolẽnitate ce⸗
leberrima eccleſia ſancta recolat iſtoꝛũ dñoꝝ

erga ieſum xpᷣm deuotionẽ ardentiſſimã pꝛe

cipuamq; ac ſingulariſſimã affectionẽ. NHos
in hoc ſermone ſub titulo de ipis magis di⸗
cemus. De quibus tria myſteria erunt decla

ognouerũt vpᷣm veraciter. Cognitũ inqui

ſierunt diligenter. Queſitũ vero inuenerunt

Aaauner magi cognouerũt vxpᷣm natũ et
quomodo illuminati fuerũt vt crederẽt ipᷣm
Lapitulum pꝛimũ.
Rimũ myſteriũ declarandũ de ipſis
magis ðꝛ cognitio. VUbi querit᷑ quõ
ecum ip̃i in remotiſ agerent xpᷣm natũ
cognoſcere potuerũt.Et ad hoc dico ꝙ tri⸗
inſtructi fuerũt de chꝛiſti natiuitate

deum.

pliciter i
locunda. ð
Pꝛimo per ſignũ mirabile.
Secundo per vocẽ audibilem.
Tercio per gratiã inuiſ ibilem.
De ſtella que magis apparuit.
¶ Pꝛimo illuminati fuerũtvt cognoſcerent
xpᷣm natũ p ſignũ mirabile.qꝛ viderunt ocu
lis coꝛpis ſtellã fulgentiſſimã ad hoca deo
ꝓductã vt ſignificaret illis xpᷣi natiuitatem.
SDed de hac ſtella tres varie dicunt᷑ opinio⸗
nes. Pꝛima eſt eoꝝ qui dicũt ꝙ fuit ſpiritus
ſanct qͥ ſicut apparuit in linguis igneis apo
ſtolis.ita et magis in ſigno ſtelle. Sed ſaluo
melioꝛi iudicio hoc ſtare non p̃ᷣt.qm̃ vt inqᷣt
Alex.in pꝛimo volumine ſumme.Miſſio vi
ſibilis ſpiritus ſancti eſt ad manifeſtationẽ
plenitudinis redundãtis qualia fuit in xpᷣo

tolanon
fluitinfue

Onodud

Amarori

üadh
fuentag
mines.

foinp

ticiven
niusſi
lumbect
Cilline
goteeſp
ſhiono
Hidept
doennn
icenüi⸗
oon
Wisy
lurtg
Cherar
augort
Je
ſbiuli
lunti/
Aprruit
lunptoa
erlent,
lgi
Wausd
(Gae
Our
lopnt
aae
luoſon
töhent
debvit⸗
coguo
Doroncun
fiuldie,
Gmmneig
Uedu
ſoͤſtiong

fdeocn

ſconant
Ukpen
Düfecn
höfata
Doce

dine

upiüenn
M oneni
cnm. Oucti⸗
ſdenditne
cnmatdern
irfihgmi
nneneirpt
eba Mina dr,
bug ii ut
Ndeiinngi,
innolumn Ros

dimur gnin

o lge
Ammnsi
epotennouai
Binchn nmei
daia os ger
nbuſginnune
Colritorüdie
imdantilnnin
ninfaioni

euandn

—

Cogitöinge

coinnenen

Ciunin
miintn
Neev
nikiuiurar

et aliquo mõ in apoſtolis. In xp̃ᷣo ſiquidem
fuit influentia plenitudinis ꝑ modũ cauſe?
modũ doctrine.ꝑ modũ cauſe efficientis q̊
ad naturã diuinã. et ꝑ modũ cauſe meritoꝛie

qᷓ;tũ ad humanã.Et his duob modis eſt in
fluentia gre in ſacramẽtis ꝑ q̃ regenerant᷑ ho
mines. Influentia ꝑ modũ doctrine fuit in
xpᷣo in pꝛedicatõe eius ꝑ quã accepimus no

ticiã veritatis. Ideo apparuit viſibiliter ſpi⸗

ritus ſanctꝰſupꝛa xpᷣm baptizatũ in ſigno co

lumbe et ſupᷣ ipᷣm tranffiguratũ in ſigno luci
diſſime nubis. In aplis etiã fuit plenitudo
gratie ſpũs ſancti deſcendens a plenitudine
xpᷣi ꝑ modũ doctrine et ꝑ modũ miniſterij.
Hã de plenitudie veritatis xpᷣi accepimꝰ erxr
doctrina aploꝝ.Et de plenitudine gr̃e ꝑ mi
niſteriũ ipoꝝ in diſpenſatõne ſacramentoꝛũ.
Igeo qñ data fuit auctoꝛitas generalis apo
ſtolis pᷣdicandi et baptiʒandi.datus eſt viſi
bil iter ſpũs ſanctꝰ.Qñ vero tribo magis de⸗
clarata fuit natiuitas xp̃ᷣi.non fuit ipis daſa
auctoꝛitas generalis pᷣdicandi vel baptizan
di. Ideo nec ſpũs ſanctꝰ illis miſſus eſt in vi

ſibili ſigno. Secũda opinio eſt alioꝝ qui di

cunt ꝙ ſtella illa fuit angelus qͥ in illa ſpecie
apparuit magis:ſicut aparuit paſtoꝛib in aſ
ſumpto coꝛpe. Sed doctoꝛes ↄtrariũ ſenti-
re vident᷑. Uñ Augꝰ.in ſermone de ephia in
quit. Paſtoꝛibo angeli:magis ſtella xpᷣm de⸗
mõſtrat. vtriſq; lingua celoꝝ. qꝛ lingua iam
ceſſauerat ꝓphetarũ.Et Gꝛego. in O melia.
Querendũ nobis eſt qͥd nã ſit redemptoꝛe na
to paſtoꝛibo in iudea angelus apparuit.atq;
ad adoꝛandũ hũc ab oꝛiente magos nõ ange
lus ſed ſtella ꝑduxit. Quia vicʒ iudeis tanq;
rõne vtentibo.rõnale aial.i.angelus pᷣdicare
debuit. Bentiles vero qui vti rõne neſciebãt
ad cognoſcendũ deũ nõ per vocẽ ſed ꝑ ſigna
perducunt᷑.Tercia opinio eſt mathematico
rũ qui dicũt ꝙ illa fuit ſtella fatalis ſub cuiꝰ

cõſtellatõne natus eſt chꝛiſtus. Ded hoc eſt
Oõtra veritatẽ fidei et dignitatẽ xpᷣi naſcẽtis.
Vnde Augꝰ.cõtra fauſtũ ait. Nulli aſtrolo

gi ↄſtituerunt ita naſcentiũ hoĩm fata in ſtel
lis vt aliquã ſtellarum hoĩe aliquo nato cur
ſus ſui oꝛdinẽ reliquiſſe.et ad eũ qui natꝰ eſt
perrexiſſe aſſererent. Ex quo verius dicimꝰ.
hſm oẽs catholicos tractatoꝛes vt dicit gloſa
ſuꝑ mattheũ.et Tho.iij.ꝑte.q.xxxvi. illa
fuit vera ſtella de nouo ꝓducta que ab alijs
differebat in multis.Pꝛimo in oꝛigine.quia
nõ fuit cum alijs ſtellis die quarta foꝛmata.
Dicit᷑ enĩ Geñ.i.c.ꝙ quarta die fuerũta deo
diſtincta luminaria celi. Et vt inqͥt Tho.i.

parte. . lxx. Pꝛima die fuit pducta lux m
coõmunẽ lucis naturã.quarta vero die attri⸗

buta eſt luminaribo determinatavirt' ad de⸗
termi natos effectus ſᷣm ꝙ videmꝰ alios ef⸗

fectus hr̃e radios ſolis ⁊ alios radiũ lune et

ſic dealijs.Et ꝓpter hãc determinationẽ vix
tutis dicit Dioniſiꝰ.iiij.c.de diuinis noĩbo.
lumẽ ſolis qð erat infoꝛme pꝛimo quar⸗
ta die foꝛmatũ eſt. Stella vero q magis ap⸗

paruit ſᷣm ranciſ.de marone in quodã ſer⸗
mone. HNõ fuit quarta die foꝛmata.ſed de no
uo de aliq̃ poꝛtiuncula illiꝰ lucis pꝛimo crea

te de q̃ foꝛmata ſunt alia coꝛpoꝛa celeſtia.que

poꝛciuncula fuit diuina ꝓuidentia pᷣſeruata

vt de ipᷣa foꝛmaret illa ſtella tꝑe quo xpᷣs na
ſciturus erat q̃ eſſet de natura aliarũ ſtellarũ

Ad cõfirmationẽ aũt dictoꝝ afferamꝰ teſti⸗
mMonia merito accipienda. Inqͥ t leo papa in
ſermone de epiphania. Tribus magis in re
gione oꝛientis ſtella noue claritatis apparuit

q̃ illuſtrioꝛ ceteris pulcrioꝛq; ſideribo facile

in ſe intuentiũ oculos animoſq; cõuerteret.
Et Aug.ↄtra fauſtũ ait. Nõ ex illis erat ſtel
lis q̃ ab initio creature itinerũ ſuoꝝ oꝛdineʒ

creatoꝛis lege cuſtodiãt. ſed nouo virginis
ꝑtu nouũ ſidus apparuit. Et idẽ in ſermone

de ephia dicit. Dũ pendet ad vbera ⁊ vilium
patit᷑ deus inuolu mẽta pannoꝝ repẽte nouũ
de celo ſidus effulſit Secũdo differebat illa
ſtella ab alijs in officio.quia ille facte ſunt vt
ſint in ſigna et tꝑa et dies ⁊ annos et luceant

in firmamẽto celi.hec vero facta eſt ad ſigni

ficandũ xpᷣm natũ et magos dirigendũ.Ex

quo damnant᷑ illi qͥ aſſerũt fuiſſe cometã.Cõ

tra q̊s ita loquit᷑ Calcidius ſuꝑ timeũ plato
nis. Hõ fuit ſtella illa moꝛbos et moꝛtẽ de⸗

nunciãs ſed aduentũ dei venerabilis.quã cũ

ſuſpexiſſent chaldeoꝝ ꝓfecto viri ſapientes
et in reb aſtroꝝ exercitati q̃ſiſſe dicunt᷑ recen

tem oꝛtũ dei.Tercio differebat in duratione

qꝛ alie ſtelle ſunt ꝑpetue. hec ꝑacto officio re

redijt in pꝛeiacentẽ materiã.licʒ quidã tene⸗

ant illã foꝛe reſeruatã in celo empirreo vſq;

in diẽ iudicij.et tũcaparebit ad cõfuſionem

iudeoꝝ ſicut et inſtrumẽta paſſionis. Quar⸗

to ſtella illa differebat ab alijs in ſitu.qꝛ non
erat localiter ſita in firmamẽeto ſed pendebat
in meditullio aeris ꝓxima terre.Et licet di⸗

cctum ſit ſuperiꝰ ꝙ apparuit in celo.in ſcriptu

ra tñ ſacra aer dicit᷑ celũ. Vñi pᷣs. Volucres

celi ⁊ piſces maris. Quinto differebat in mo

tu.tũ qꝛ ille ſtelle naturales incedũtvia circu

lari. hec aũt ſᷣm Criſoſto. incedebatvia trian
gulari. ſ. ab oꝛiẽte ꝑ perſidẽ in hieruſalẽ. Hã

d ii

SS

iaßm trian guliũ.verbi gr̃a vide figurã.
Hieruſalem .

oꝛiens terra iuda ⁊ ꝑſida inuicẽ ſunt diſpoſi

„

—

—,— .
4 — . .

Tum etiã differebat i;tum ad motũ interci⸗
ſum. nã oẽs alie ſtelle vel ꝑ accidẽs vel per ſe

ſempꝑ mouent᷑ et nũq; ſtant. Et licet ſint aliqͥ

planete ſtationarij aliqñ ceſſantes a motuꝑ

ſe quẽ habent in oꝛbe ſuo tũ mouent᷑ cõtinue
et ſp motu ꝑ accidens quẽ habẽt ex motu nõ⸗
ſuo qð ẽ firmamẽtũ ſeu octaua ſpera:hec aũt
ſtella habebat motũ quietibus interciſum ſi
cut habebãt magi qui nõ ſemꝑ ambulabant.

BSerxto illa ſtella differebat ab alijs in fulgo
re. xerat enĩ ceteris ſplendidioꝛ.nec ſplendoꝛẽ

eius poterat obſcurare ſplendoꝛ ſolis immo
in meridie apparebat lucidiſſima. Septimo

Differebat in aparitõe. Nam qñ magi intra
runt in hieruſalẽ diſpenſatõe dei ſtella ſub⸗
traxit ſe. Et iterũ poſt exitũ de ciuitate vide⸗
runt illã. Factũ eſt aũt hoc. Pꝛimo vt magi
cõfirmarent᷑ de veritate xpᷣi nati eſtimonio

duplicato.ſ.ſtelle ⁊ doctoꝛũ legis. VUñ leo pa

pa in ſermonc ita dicit. Per iudeoꝝ ſcribas
atq; doctoꝛes qð ſacra de oꝛtu xpᷣi pᷣnuncia⸗
uerat ſcriptura didicerũt vt gemino teſtimo
nio cõfirmati ardentioꝛi fide expeterẽt que et

ſtelle claritas et ꝓphetie manifeſtabat auctoꝛi
tas. Scðdo ſubtraxit ſe ſtella vt indei inexcu

ſabiles redderent᷑. Uñ Hiero.ſuꝑ mattheũ
git. Deſerunt᷑ magi ſtelle inditio vt ſacerdo⸗
tes a magis interrogati de xpᷣo inexcuſabi⸗
les fierẽt de aduẽtu eius.Diximus de illius
ſtelle qualitate q̃ magis apparuit et xᷣm na⸗ ſei

tum monſtrauit. Sed quõ inquies hoc ipſi

potuerũt intelligere. Ideo nos pᷣmiſimꝰ q/

ip̃i illuminati fuerũtvt cognoſcerent chꝛiſtũ

—

natũ ꝑ vocẽ audibilẽ:nec hoc repugnat ſnie
Brego. q dixit paulo ante.qꝙ gentiles nõ per
vocẽ ſed ꝑ ſigna ad cognoſcendũ dñm ſunt
Pgducti. Quia verũ dixi qᷓ;tum ad initiũ co⸗
gnitionis.Apparuit quidẽ eis pꝛimo ſignũ
ſtelle quã cũ admiratõe aſpicientes deſidera⸗
bant intelligere qͥd hoc eſſet.Et vel vigilãti⸗
bus vel doꝛmientibus angelus myſteriũ xpᷣi
ngti declarauit.hoc videt᷑ opinando Augꝰ.
aſſerer. Uũñ in ſermone de ephia ait. Si di⸗
cLuruſ es a quibo audierũt ꝙ talis ſtella xöm
natũ ſignificaret. ꝓfecto ab angelis aliq mo
exhiberęt fiduciã Inſuꝑ magus idẽ eſt qð ſa

.

mnuitde reuelatõnis. Qriſo.vero ſuꝑ mattheũ

narrat ſe inueniſſe ĩ quibuſdã libꝛis licʒ apo

criphis.qꝙ in ꝑtibus oꝛientis erãt quidã ſa⸗

pientiſſimi reges qui vel deſcenderãt de ſtir⸗

pe Balaã vel ad eos eiꝰ ꝓphetia ꝑpuenerat in
qqua dixit. Oꝛiet᷑ ſtella ex iacob ex qua diuul
gatũ fuit apud eos.ꝙ naſcẽte xpᷣo ſtella que
dam admirabilis ⁊ inſolita appareret.quare
ſtatuerũtvt eligerent᷑ duodecim qͥ ſollicite cõ

ſiderarẽt oꝛtũ illius ſtelle.OQð vt meliꝰ face⸗

rent in quodã altiſſimo monte vbi ſemꝑ erat

ger puriſſimus ↄſtrui fecerũt pulcerrimũ pa

latium cũ copia rerũ neceſſariarũ ad victum

Et ibi ꝑmanebant iſti deuote pᷣcantes deuz
vt ſtellã hanc ipᷣis oſtenderet.Quibus oꝛan
tibus nocte media quãdo natuſ eſt xpᷣs appa
ruit ſuꝑ eos in aere ſtella pᷣfulgida et pulcer⸗
rima.in cuius ſummitate erat imago pueri

paruuli: ſuꝑ cuius capite crux ſplendebat qͥᷣ
illis dixit. Ite velocius in terrã iuda et ibi re

fenm xpᷣm deũ et hoĩeʒ natũ inuenietis. Har

fauerũt vero iſta ſapientibo regionis illius qͥʒ
de ip̃is tres elegerũt qui irẽt et munera pᷣcio

ſa deferrẽt et puerũ natũ adoꝛarẽt¶ Zercio
illuminati fuerunt hi reges vt xpᷣm natũ co⸗

gnoſcerẽt ꝑ gram inuiſibilẽ. Vñ leo papa in

ſermone ait. Pꝛeter illã ſpeciẽ ſtelle q̃ coꝛpo⸗

reũ excitauit aſpectũ fulgentioꝛ veritatis ra⸗

dius eoꝛũ coꝛda ꝑdocuit. Sicut enĩ ꝓphete

in viſione imaginaria illuſtrabãt᷑ intrinſecꝰ

vt intelligerẽt dei ſecreta vẽtura. Ita potuit

eſſe vt aſpiciẽteſ magi ſignũ viſibi ſtelle illũi
narent᷑ adeo vt ↄgnoſcerẽt ꝙ nat erat xpᷣs.

Quare tres üllireges dicunt᷑ magi.et quo

tempoꝛe venerũt ad xpm et qñ turbatus eſt
.

des. CLapitulũ ſecundũ.
VEcundũ myſteriũ declarandum de
magis ðꝛ inqͥ ſitio. Inquiſierũt xpᷣm
natũ diligẽter vt ptz in littera ſancti
gelij. vbi nos tres ↄſideratões faciemus

„ 2„ —„

8.

Et de hoc ſtat triplex ſnĩa ſᷣm ꝙ mag tripli

citer ði. Nã magꝰ dicit᷑ illuſoꝛ maleficꝰ ⁊ ſa⸗

piens. Dicũt ergo quidã hos reges ab affe⸗
ctu dictos fuiſſe magos.i.illuſoꝛes ex eo.ſ.q;

herodẽ illuſerũt.qꝛ ad eũ nõ redierũt. Magꝰ

iterũ ðꝛ maleficus. vñ malefici pharaonis

dicunt᷑ magi. Et inde aſſerunt aliqͥ hos ma
gos vocatos qꝛ fuerãt ante malefici ſʒ poſtea

cõuerſi.qͥbus dñs voluit natiuitatẽ ſuã reue
larez eos ad ſe adducere vt ꝑ hoc peccatoꝛib

ima coſideratio dicit᷑ noĩationis in
videndũ eſt cur iſti reges nuncupant᷑ magi.

pee⸗
ecep
C(ntur
piene
gvos
Pam
G
minat
fütad
li ſ
gitßit
wurmmi

mos
tiE

Achyre
Cſtün
ſclarn
apee
(gnü⸗
glend
ali⸗
Miel
incpe,
gunipu⸗
Ginnonn

Ettu

Achn.
Poneü
n
Poruon
Done
urrit

imnpon.

noant,
luralii⸗
hoct ne⸗

elnbyr⸗
Monc fi

ſeoſlede

ſuntmiliar

ocan

Cnriguin
gb eho
cpn
o. Nafe

e Etc
Aprquni
uhedni⸗

roſini⸗
aggilid

guererent

biieb ſo⸗
Nsgignii
Ecceieſi⸗
unerr ig
odarzudl
rrieſclige
anmng
iniſlrg
N Nabi
merbiſnyer
umnin
mnimiufn
orön
Na.Ouhenn
nſin
minchabin
ncias.
onsilins;
ünmune n
eri (Tn
gNrönnnio⸗
eins
nt cüp
ätinn
ual.
anigad
1gödns
Pinliſani
mund
ularitn
nmn ſon
sfcon

gitinsn
onen

piens. Nam per ſe magus. hebꝛaice ſea criba.
Frece philoſophus.latine ſapiẽs dicit. Di⸗
cuntur & magi.i.ſapiẽtes. Vñ magi q̃ſi in ſa
prientia magni. Noiĩa vero ꝓpꝛia iſtoꝝ ſm ali
quos in hebꝛeo ſunt Appelleius. Amecius.
Damaſcꝰ. In greco aut Galgalath. Mal⸗

galat. Sarachim. In latino Caſpar Balda
ſar. Melch WS

rũt ad xpᷣm.Et circa hoc varia ẽ opinio mul
toꝛũ. Quidã eni opinati ſunt ꝙ per bienniũ
an xpᷣi natiuitatẽ apparuit ſtella ⁊ tũc mirabã
tur magi qͥ d eſſet. Xo aũt nato reuelatũ eſt
magis ꝑ angelos ꝙ ſtella ſignificabat xpᷣm

mnatũ.Et tũc inceperũt venire ⁊ in tredecim
Diebovenerũt et puerũ adoꝛauerũt.Alijvero

exiſtimauerũt ꝙ multo tꝑe añ xpᷣi natiuitatẽ

ſtella magis apparuit. Et tũc ceperũt venire

et ꝓpter nimiã diſtantiã poſuerũt totũ illum

annũ ad itinerandũ. In tredecima vero die

alteriꝰ anni cũ xp̃s adhuc erat in cunabilis
applicuerũt ad ipᷣm. Nõnulli inſuꝑ tenẽt ꝙ

in die natiuitatis aparuit ſtella Et fũc magi

inceperũt venire. Et poſt annũ.xiij. die ſcdi

anni ꝑuenerũt ad xpᷣm. Sed cõis opinio hʒ

5„

in natiuitate vñipmo ſtella magis apparu
it. Et tũc ceperũt iter ſuũ et.xiij.die ꝓperarũt

ad xpᷣm. Et ſi diceret᷑ quõ in tã bꝛeui ſpacio
potuerũt longiſſima itinera ꝑtrãſire. Rñdet
Remigi ꝙ puer ad quẽ ꝓperabãt eos in tam
Paruo tꝑe perducere potuit. Vel habuerunt

ODromedarios q ſunt aĩalia velociſſima et tm̃
currüt in vno die q;tum equus in trib. nec
Unpoſſibile videri debet aut difficile ſatis ſi

velocitatẽ venientiũ regũ aſcribimus aut na

turali virtuti animaliũ pꝛedictoꝝ.aut qð ma
ius eſt virtuti diuine. Cũ Solinꝰ veraciſſi

me ſcribat ĩ li.de mirabilibo mũdi. aniſſe⸗
nacon et filonidos Alexãdri magni curſo⸗

res mille ducẽta ſtadia vna die tranſierũt q̃

ſunt miliaria centũ quiquaginta. qm ſtadiũ
eſt octaua ꝑs miliaris. Inquit enĩ Plinius
li.i.de naturali hiſtoꝛia.c.xxiij. Stadiũ vi⸗

Sintiquinq; noſtros efficit paſſus. Vel ſi re

ges pꝛenoĩati de ꝓgenie Balaam fuere. Re
Bio eoꝝ nõ multũ diſtabat a terra pꝛomiſſio

nis. Iccirco potuerũt iter ſuũ tã expedite ꝑfi

cere.Et qð dicit᷑ illos ab oꝛiẽteveniſſe intelli

gipᷣt quaſi ab illa regione venerũt q̃ iudeis
in pte oꝛiẽtali eſt ꝓpinqua.venerũt itaq; hie⸗

roſolimã qꝛ erat ciuitas ſ- acerdotalis ⁊ regia
et ad illã direxit eos ſtella quã ſequebantur.
ercia cõſideratio ðꝛ tu rbatõnis. Cũ eni

quererent magi de xpo nato atq; enar arent
que viderãt. audies rex herodes turbatꝰ eſt

cõᷣa ↄſideratio ðꝛ deter moꝛi ſubiecta eſt. Si

minatõnis.in q̃ querendũ eſt q̊ tꝑe iſti venez

.

5

Pꝛimo ne ipᷣe tanq; alienigena pelleret᷑ re⸗

gno. Vnde Criſe oſto.ſuꝑ mattheũ ait. Ideo
urbat᷑ audiens regẽ natuʒ iudeis ex genere
iudeoꝝ. cũ ipᷣe eſſet ex genere iqumeus ne re⸗

gno reuoluto iterũ ad iudeos ipᷣe a iudeis ex

pelleret᷑ et ſemẽ eius poſt ipᷣm pᷣcideretura re

gno. Semp eni grandis poteſtas maioꝛiti⸗

*

in excelſo poſitarũ etiaʒ ſi leuis aura flauerit

mouet. ſic et ſublimes hoĩes etiã leuis nun⸗

cius cõturbat. Humiles aũt ſicut in cõualle

plerũq; in trãquillitate ↄſiſtunt. Hinc O ui

„

dius li.de triſtibo ait. Uiue tibi et longe no⸗

mina magna fuge. Viue tibi quecũq; potes
pfluſtria vita.Effugit hibernas demiſſa an⸗
tenna ꝓcellas. Aataq; plus puis vela timo⸗
ris habẽt. Ad qð ꝓpoſitũ Seneca in trage⸗

dijs dicit. Stet quicũq; volet potẽs.Aule
culmine lubꝛico me dulcis ſaturet quies. Ec
ceꝙ herodes ex verbis magoꝛũ turbauit ſe
ipᷣm dubitans amittere regnũ cui ſic loquit
etiã in hymno. Hoſtis herodes impie xpᷣm
venire qͥd timeſ nõ arripit moꝛtalia qͥ regna

dat celeſtia. Secundo turbatus eſt herodes
vt dicit gloſa nõ ſolũ ꝓpter ſe ſed ꝓpter irã ro⸗
manoꝝ quã timebat occurrere ſi diſſimulaſ⸗
ſet aut ꝑmiſiſſet ꝙ aliqͥs rex vocaret᷑ ſine illo⸗
rũ ↄſenſu. Et oĩs hieroſolima turbata eſt cũ
herode.i.oẽs hieroſolimitani et ponit᷑ cõti⸗

nens ꝓↄtento.Turbati ſunt ergo illi de hie

ruſalẽ.tũ vt regi turbato adularent᷑ ſ̃m glo.
tũ qꝛ ex hoc timuerũt ne pñte et venturo re
ad inuicẽ certantibo ipᷣi vt dicit Criſoſto.ꝑ⸗

ne pñte et venturo rege

tur batõibo inuoluerent᷑. Tunc herodes oẽs
ſacerdotes et ſcribas ↄ gregãs ſciſcitabat᷑ ab

eis vbi xpᷣus naſceret᷑. Et cũ didiciſſet ꝙ in

bechleem iude aduocatis ad ſe clam magis
diligent didicit ab eiſtꝑs ſtelle dixitq; eisvt
inuẽto puero ad eũ redirẽt ſimulãs eũ velle
adoꝛare quẽ volebat occidere. VUñ CTriſoſto.

ſuꝑ math. inqͥt. Deuotionẽ ꝓmittebat ſzʒ gla

diũ acuebat⁊? malitiã ſui coꝛdis humilitatis
coloꝛe depingebat. Et Bꝛego. in omel. Ado
rare ſe eũ velle ſimulat vt quaſi hũc ſi inueni

repoſſit extinguat.

MMQualiter magi inuentum chꝛiſtum ado⸗
rarunt et de muneribus oblatis chꝛiſto ⁊ de
illoꝛũ reuerſione.

Ercium myſterin declarandũ de ma
gis dicitur inuentio. Queſitũ pe
xpᷣm inuenerũt letanter. Audito enĩ

teſtimonio de chꝛiſto nato de ſcrioturis ac⸗
cepto et verbis herodis de inquiſitõe pueri.

cut eni ramos arboꝛũ

Capitulum terciñũ.

H

tes hieruſalẽ iterũ viderũt ſtellã eos antece⸗
dentẽ queveniẽs ſtetit immobilis ſupꝛa locũ
vhvbi puer erat.Et intrantes domũ inuenerut
ppuerũ cum maria matre eius. Hic vero cõſi
geranda occurrũt pꝛincipaliter tria.
Pꝛimum dicitur adoꝛatio.
ecundumoblati.

Tercium reuerſio. “
¶Bꝛimũ qð occurrit conſiderandũ dicitur
adoꝛatio.qꝛ ꝓcidentes adoꝛauerũt eũ adoꝛa
tione. ſ. latrie. firmiter ipᷣm credentes eſſe de⸗
um. Unde Leo papa in ſermone ait. Ado⸗
rant magi in carne verbũ.in infantia ſapien
tiam. in infirmitate virtutẽ.in hoĩs veritate
thꝛonũ maieſtatis. Et Bernar. deuotiſſime
ſic exclamat. Quid facitis ꝙ aurũ offertis:
ergo rex eſt iſte. Et vbi ẽ aula regia vbi thro
nus vbi curie regalis frequẽtia. Nunqͥd au
la eſt ſtabulũ.thꝛonus pᷣſepiũ curie frequẽtia
ioſeph et maria. Iſti inſipiẽtes facti ſunt vt
fierent ſapiẽtes.¶ Becundũ qð occurrit cõ

ſiderandũ dicit᷑ oblatio Aꝑtis enĩ theſauris

ſuis obtuler̃t ei munera aurũ thus ⁊ mirrhã
HMjã vt Remigiꝰ inqͥt. Yuit traditio antiquo
rũ vt nullus ad deũ vel ad regẽ vacuus in⸗
trroiret. Perſi aũt et chaldei cõſueuerũt offer⸗
re aurũ thus et mirrhã quibo regio eoꝝ abũ
dat. Utrum autẽ oẽs illi tres obtulerunt oĩa

iſta. diuerſimode tenet᷑ a multis. Quidã eni

dicũt ꝙ vnus eoꝝ ꝓ oĩbus obtulit iſta mu⸗
nera. Alij vero ꝙ vnus obtulit auruʒ alius
thus alius mirrhã. Alijs videtur et melius
ꝙ quilibet eoꝝ obtulit iſta tria. Eſt autẽ tali
unm munerũ oblationis ratio myſtica ſcõᷣm
Auguſti. in ſermone de ephia.qꝛ aurũ ad tri

butũ.thus ad ſacrificiũ.mirrha ad ſepultu⸗

ram ptinet moꝛtuoꝛũ. Aurũ ergo ſoluit᷑ q̃ſi
regi magno.thus immolat᷑ vero deo. et mir
rha tãq; ꝓ ſalute hoĩ moꝛituro.ita ꝙ tria pᷣdi
cta ſignificabant in xpᷣo regiã poteſtatẽ diui⸗

nã maieſtatẽ et humanã moꝛtalitatẽ. Quis
mõ explicet quali geſtu qᷓ; blanda facie infan

tulus ille ieſus magos excipiebat.Quis eti

am excogitare valeat q; grauiſſima et admi⸗
randa fuerũt ad magos reſponſa modeſtiſſi
me virginis. Quis adhuc inueſtigare ſuffici
at illoꝝ regũ immobilẽ fidẽ. Crediderũt vt

pꝛedictũ eſt ⁊ adoꝛauerũt xpᷣm deũ quẽ cõſpi

ciebant in paruo tugurio natũ de pauꝑcula

matre. Inuenerũt quippe illã vt Criſoſto.di

cit ſup mattheũ. Hõ diademate coꝛonatam.
nõ in lecto aureo recũbentem. ſed vix tunici

habentẽ vnã nõ ad oꝛnatum coꝛpoꝛis:ſed ad

.. nuditatis tegumentũ qualẽ habere poterat /

.

widancwolults ioh ae baptizari.

iter quod ceperãt ꝑficereſtuduerũt. Et exeun carpentarij vxoꝛ peregrecõſtituta. ¶ Cerciũ

quod occurrit cõſiderandum dicit᷑ reuerſio.
MNam vt dicit᷑ in euangelio. Reſponſo acce⸗
pto in ſomnis ne redirẽt ad herodẽ per aliaʒ
viã reuerſi ſunt in regionẽ ſuam. Cõceperat
quippe ambitioſus et fallax herodes interfi⸗
cere puerũ inuentũ a magis et inſuper ipᷣos
dechꝛiſto loquentes. Quo factũ eſt vt beni⸗
gnitas dei monuerit eos ne ad herodẽ redi⸗
rent.ne ſic agnoſceret natũ puerũ nec magis
inferret iacturaʒ. In ſomnis vero admoniti
eſſe dicũtur vel ab angelo dei nuncio.vel ab
ipᷣo deo immediate. Nec infantulꝰ ieſus ad
ipos locutus eſt vt vera eius humanitas ha
beretur. Mira certe et laudibus attollenda
fuit iſtoꝛũ magoꝝ fides.qm̃ vt Criſoſto.ait
Non ſcandaliʒati ſunt in ſeipᷣis dicẽtes. Si
magnus puer eſt hic que neceſſitas fuge eſt
et occulte receſſionis.Cum vero redierũt ad
pꝛopꝛia multos de xpᷣi myſterijs erudierũt.
Et deniq; cũ thomas apls ad ꝓuinciam illã
applicuiſſet baptiʒzati ſunt.factiq; ſunt adiu⸗
toꝛes pᷣdicationis illius.quoꝛũ coꝛpoꝛa poſt
felicẽ moꝛtẽ pꝛimo ꝑ helenã Cõſtantini ma⸗
trem reperta ⁊ in cõſtantinopolim tranſſata.
Poſtea ꝑ ſanctũ Euſtoꝛgiũ mediolanenſiũ
archiepᷣm Mediolanũ ꝑducta. VUltimo per
Fredericũ imperatoꝛẽ in Coloniã theotho
nie ſunt delata. Anime vero ſimul cum xpᷣo
viuunt in eterna gloꝛia Amen.
Sermo decimus de baptiſmo xp̃i qñ.ſ.in

Enit ieſus a gali
lea in ioꝛdanẽ ad iobannẽ vt ba⸗
tiʒaretur ab eo. Scribunt᷑ bec
verba Math. lij. ca. O ia qᷓ geſſit ſaluatoꝛ nr
dñs ieſus xpᷣs etiã ſᷣm hoĩem digne et rõna⸗
biliter facta fuiſſe firmiter eſt tenendum. In
ſingulis enĩ actibus et oꝑib eiꝰ aderat ei im
periũ rõnis et lumẽ diuinitatis. Nihil in eo
repꝛehẽſibile inuenire potuit cuncta rectiſſi⸗
me diſponebat. Cũ autẽ ad iohannẽ acceſſit
popoſcitq; baptiʒari officiũ vtiq; ſanctimo⸗
nie ⁊ virtutis exoluit.nõ ſe aut leuẽ aut pec⸗
catoꝛẽ oñdit. Pꝛopterea vt hoc clarꝰ innote
ſcat in pñti ſermone de xpᷣo baptiʒato verba
faciemꝰ cõtemplabimurq; tria myſteria.
Pꝛimũ dicit᷑ pſone baptizantis.
Côgruentis.
lentis.

Secundũ circumſtantia
erciũ apparitionis excel

, — % . — „
e illiꝰ baptiſmi ↄditõiby. ¶ Xapitulũ.i.
Riiumũ myſteriũ ↄtemplandũ de xpᷣo
baptiz ato dicit perſone baptizantis.

iter vpᷣs baptizatus fuit a iohãneet

Poe
Dcl.
ſohinis h⸗
licperitan
iiAbe
lalediuin
baprilad
ſareinaq
gn de
guibapr.
Dybet⸗
nisyini
fverütau
bmptiſn
ſorpuinr
dohninni4
wriſac⸗
lcpen
Canmni⸗
Mlong
Mutr
goͤctſu
Mntig
Nis G/
Nuſnus/
oſauthn
o Hr
Nhoinann
hciſolver
oroſcch⸗
nſen
Mhedi
faiſer
ſoltio
Gyen
ſinoyfi
Oi
deſeot⸗/
lingoot
Plgauttiot
atdugli
aßſehabe
wobinis
Penti
igb
tiſ
hingif
püniu

Caradin
mungii
inidiin
Piſni S

ſinn Teri
ndit aeto,
o Nenſoag⸗
ibeneh lin
fuan. Gen

cberlgunf;,

ginin i
facichndan
ead he Ninh⸗
puen angs
s Wonnn
da nuncon
mninmbion
dibes wlac
günathe
ſcöisdii
natuſtnsſigt
nycoruiai
ſtens andri
3poincun;
tiicgfamn
cicn
mi Clnm
Lnüth
oſinul n
mnmn.
Niino thici

daphen

ſwugl
hmme
miunker
Nſtlluumt
ndranii
Tumim
Ernan
Graſhlne
tmmmn
pbimi uul
ingennnn
Aleueguthe⸗
mifmnin
numiſen
s
.,
taiobi
nis
plann m
ebepteni

Baptiʒari nãq; voluita iohanne vt ptz etiã
Marci.i.c.et Tuce.iij.c.De baptiſmo vero

iohãnis notande ſunt in hac ꝑte tres catho⸗

lice veritates. Pꝛima veritas ſᷣm Ricar. in
iiij. O baptiſmus ille fuit inſtitutus auctoꝛi
tate diuina. Hoc pbat᷑ꝑ illud qð a iohanne
baptiſta dictũ eſt Jo.i.c. Qui miſit me bapti
ſare in aq̃ ille mihi di rit. Suꝑ quẽ videris

ſpiritũ deſcendentẽ ⁊ manentẽ ſuꝑ eũ ipſe eſt

qui baptiʒat in ſpũ ſancto. Idipᷣm piʒ quia
Hatb. xxi. Fpo querenti de baptiſmo iohã
nis vtrũ eſſet er celo an ex hoĩbus.iudei non
fuerũt auſi dicere ꝙ ex hoĩbus. Et dicit᷑ ille

baptiſmꝰ iohãnis eo ꝙ ipᷣe ſolus fuit mini⸗

ſter pꝛimarie inſtitutionis et executiõis illiꝰ

baptiſmi. Secũda veritas ꝙ ſi extendamus

nomẽ ſacramẽti ad omne ſignũ rei ſacrãtis
ſuſcipientẽ.ſic baptiſmus iohannis erat ſa⸗
cramentũ:quia expꝛeſſe repꝛeſentabat xpᷣi ba
ptiſmuʒ:qui eſt res ſuſcipientẽ ſacrans. Si
aut reſtringamus nomẽ ſacramenti ad illud

gð eſt ſacrerei ſignũ er cauſa ſic nõ erat ſacra
menti quia nõ cõferebat gratiã. Unde dicit

dñs Bonauen. diſt. ij. quarti li. & talis ba⸗
ptiſmus fuit inſtitutus ꝓ quadã pꝛeparatõe

et aſſuefactiõe ad bap tiſmũ xpᷣi. Hinc ẽ ꝙ in
gloſa Mat.iij. ca. ſi nher illo verbo. Ego ba⸗
.

ptiʒo in aqua.dicit᷑ ſic. Cm̃ coꝛpoꝛa lauo qꝛ
Pctã ſoluere neqᷓo.vt ſiẽ naſcẽdo et pᷣdicãdo
pᷣtereo ſic baptiʒando ad xpᷣi baptiſmũ diri⸗
gam. Pꝛopterea dicit mgr ſen.in lr̃a. ba⸗
ptiſmꝰ iohãnis reſpectu baptiſmi xpᷣi dʒ di⸗
ci fuiſſe ſacr̃ale.qꝛ fuit quedã pᷣparatio et di⸗

ſpoſitio ad illius baptiũmi ſuſ. ceptionẽ. Ter

cia veritas ꝙ baptiʒati baptiſmo iohannis

ſimplr iterũ debuerũt rebaptiʒari baptiſmo
xp̃i. Sicut ptʒ ꝑ Augꝰ.ſup iobannẽ.⁊ ponit

de ↄſe. di. iiij. c. aliud. vbi ðꝛ. Si q̊s baptiza
uit iudas hi nõ ſunt iterũ baptiʒati. et q̊s ba
ptiʒauit iohãnes iteꝝ ſunt baptizati. Idẽ di
cit Augꝰ.li.de baptiſmo ̊ donatiſtas.Et G̊

exp̃ſſe habet᷑ Act. ix.c. Qñ baptiʒzatos baptiſ

mo iohãnis paulꝰ baptiʒauit baptiſmo xpᷣi.
HNotandũ iñ ſᷣm Bona. O quoꝛundã opi⸗

nio fuit ꝙ baptizati baptiſmo iohis ſi nõ ha

bebãt fidẽ trinitaꝶ rebaptiʒãdi erãt. Si aũt
habebãt fidẽ trinitaꝶ nõ opoꝛtebat eos reba
tiſari.ſed ſufficiebat manꝰ imponi qꝛ tales
abebãt ablutionẽ exterioꝛẽ ⁊ habebãt fidẽ
trinitatis q̃ interiꝰ inſigniebant᷑ tãq; chara⸗
cter. ⁊ habebãt ſom̃ ſanctũ ꝑ impoſitionẽ ma
nuũ.et iõ nõ erãt rebaptiʒãdi. cotus vero
in.ij.di.ſui q̃rti dicit.ꝙ dupliciter pᷣt intelli⸗

gi baptiſmꝰ iohãnis. VUno mõ in foꝛma ba⸗
ptiſmi xpi quã potuit didiciſſea diſcipulis

xp̃i vel ab alijs audientib eos baptiʒare. et
tũc nõ ðꝛ ꝓpꝛie baptiſmus iohãnis ſicut ne
baptiſmꝰ petri vel pauli.Et tales ſic baptiza
ti nõ erãt rebaptiʒandi. Alio mõ pᷣt intelligi
baptiſmꝰ iohãnis nõ ĩ foꝛma xp̃i ſed in aliq̃ᷓ
alia foꝛma ꝓpꝛia.ſ.in noĩeventuri.vt ðꝛ Act.
xix.c.vel abſq; aliq̃ foꝛma.Et de ſic baptiʒa
tis ſatis videt᷑ neceſſariũ ꝙ erãt baptiʒandi
baptiſmo xpᷣiꝓpter pᷣceptũ generale obligãs
oẽs:quos nõ implebãt ſic baptiʒati a iohãne
Igdeo in hoc paſſu nõ tenet᷑ a doctoꝛibo opi⸗
nio magiſtri cõtrariũ ſentiẽétis.
e triplici circũſtãtia xpᷣi baptiʒati.ſ.cau
(apitulũ ſecundũ.
Ecundũ myſteriũ cõtemplandũ de
xpᷣo baptiʒato ðꝛ circũſtãtie ↄgruen
tis.Triplex nãq; circumſtãtia ĩ illo
baptiſmo cõſiderari pt.
Quare xpᷣs in quo nulla immũdicia fuit vo⸗
luit baptizarii.
Rꝛima dicitur cauſe.

Secunda tempoꝛis.

ercia loci.

—

ima circumſtãtia ↄſideranda in baptiſ

mo xp̃i ðꝛ cauſe.q̃re.ſ.voluit xpᷣs a iohanne

baptiʒari cũ in eo nulla fuerit immundicia.

Et ad hoc dicit Ambꝛo.ſuꝑ Lucã. Bapti⸗

zatus eſt dñs nõ mũdari volẽs ſed mundare
aqᷓs vt ablute ꝑ carnẽ xp̃i q̃ pctm̃ nõ cogno⸗
uit baptiſmatis vim haberẽt.et vt ſanctifica
tas relinqret poſtmodũ baptiʒãdis. Cũ aut
dicim xpᷣm a io hãne baptiʒatũ.nõ puremꝰ

intelligendũ de baptiſmo ꝓpꝛio quẽ ipe poſt⸗

modũ inſtituit.ſʒ de baptiſmo q̃ baptiʒabat
iohãnes.vt inqͥt Augꝰ.ſuꝑ iohannẽ. Scðo
xpᷣs baptiʒari voluit vt inqͥt Beda ad appꝛo
bationẽ baptiſmi iopᷣis. Tercio voluit xpᷣs
baptiʒari ſm tho.in.iij.ꝑte.q.xxxix.vt nos

ſuo exemplo induceret ad bap tiſmũ. Et idᷣo

ad hoc ꝙ eſſet efficatioꝛ eius inductio voluit
baptiz ari baptiſmo quo maniteſte nõ ind ige
bat vt hoĩes ad baptiſmũ accederẽt quo indi
gebant. Di vero aliqͥs qreret cur noluit xpᷣs
baptiʒari baptiſmo /ꝓpꝛio qͥ erat optimꝰ. Di⸗

cit tho. ꝙ baptiſm? xp̃i eſt quoddã ſpiritua⸗
le remediũ quo xpᷣs nõ indigebat qͥ a pꝛinci⸗

pio ſue ↄceptõis gratia ſpũs ſancti repletus
fuit. ¶ Dcda circumſtãtia ↄſiderãda in ba⸗
ptiſmo xp̃i ꝛ tꝑis. Nĩ vt dicit᷑ luẽ.iij.c. Oñ
baptiʒ atꝰ eſt erat incipiẽs q̃ſi annoꝝ trigĩta.

Hoc aũt ↄueniẽs fuit.vt inqͥt ſanctꝰ tho.tri⸗

plici rõne.Pꝛimo rõne pᷣdicationis.qꝛ xpᷣus

baptizabat᷑ quaſi extunc incipiens docere et

pꝛedicare ad qð requirit᷑ ꝑfecta etas qualis

eſttriginta annoꝝ. Vñ Geñ. xli.c. legit.
triginta annoꝝ erat ioſeph cũ regnare cepiſ

ſet in egypto ſub pharaone.Silr.ij. Re. v. c.
ðꝛ de dauid.qꝙ triginta annoꝝ erat cũ ad re⸗
gnũ fuit ſublimat.Et eʒechiel anno trigeſi⸗

mo cepit ꝓphetare. vt ptzʒ Eʒzech.i. c. Et ſi qͥs
obiceret ꝙ deꝰ reuelauit ſapiam daniet pue
ri vel iuuenis. vt ðꝛ.xiij.c.eiuſdẽ.ergo a foꝛ⸗
tioꝛi debuit manifeſtari ſapiẽtia xpᷣi añ trige
ſimũ annũ qð factũ fuiſſet ſi docuiſſet añ illã
etatẽ. Dicendũ ꝙ xpᷣs ꝓponebat᷑ hoĩbus ĩ ex
emplũ oĩm.et ideo opoꝛtuit in eo oñdi illud
qð cõpetit oĩb ſᷣm legẽ cõem vt. ſ. in etate ꝑ⸗
fecta doceret. Sed ſicut dicit Gꝛego.naczʒa⸗
ʒenus.nõ eſt lex eccleſie q̃ raro cõtin git. ſicut
nec vna hyrundo ver facit. Aliquibo enĩ ex
quadã ſpeciali diſpenſatõe ſᷣm diuine ſapie
rõem conceſſum eſt pᷣter lege cõmunẽ vt ante
perfectã etatẽ officiũ vel pᷣſidendi vel docẽdi
haberẽt. Sicut fuit Balomon Daniel ⁊ Je
remias. Secũda rõ quare xpᷣs baptizari vo

luit in etate triginta annoꝝ fuit legis imple

tionis. Inquit enĩ Criſo.ſuꝑ matth. Futu⸗
rum erat vt poſt baptiſmũ xpᷣi lex ceſſare in⸗
ciperet. Ideo bac etate xpᷣs ad baptiſmũ ve⸗
nit qͥ põt oĩa peccata ſuſciperevt lege ſeruata
nullꝰ dicat ꝙ ideo eã ſoluit qꝛ implere nõ p
tuit. Si ergo aliqͥs q̃reret cur fideles xpᷣi lau
dabiliter baptiʒant᷑ nõ ſolũ añ trigeſimũ an⸗
num ſed etiã in infantili etate ⁊ xpᷣs baptiʒa
tus eſt te pᷣnotato. Rũdet tho.ꝙ vt ptz ex di
ctis.xpᷣs nõ eſt baptiʒatꝰ indigẽs purgatiõe
nec aliqð illi potuit imminere ꝓpter dilatio⸗
nẽ ꝑiculũ. Sʒ cuiuis alij nõ in ꝑuũ redũdat
piculũ ſi ex hac vita diſcedat ſine baptiſmo.
Tercia rõ quare xpᷣs voluit baptiʒari in illa
etate ðꝛ pfectõis.Dat᷑ enĩ intelligi ꝙ baptiſ⸗
mus parit viros perfectos ſm illud apli ad
Ephe.iiij.ca.Donec occurramꝰ oẽs in vni⸗
tate fidei et agnitõis filij dei in virũ ꝑfectum
in menſurã etatis plenitudinis xpᷣi. Unde⁊
ipᷣa ꝓpꝛietas numeri ad hoc ꝑtinere videtur.
Cõſurgit enĩ trigenariꝰ numerus ex ductu
ternarij in denariũ.per ternariũ aũt intelligi
tur fides trinitatis ꝑ denariũ autẽ impletio
mandatoꝝ legis.Et in his duobo ꝑfectio vi
te xpᷣiane cõſiſtit.¶ Eercia circumſtãtia cõ⸗
ſideranda ĩ baptiſmo xpᷣi ðꝛ loci. Baptiʒat⸗
nãq; fuit ĩ ioꝛdane vbi difficultas oꝛit᷑. Cur
nõ in mari rubꝛo potiꝰvoluit baptiʒari. Nã
veritas dʒ rñdere figure. Sʒ figura baptiſ⸗
mi pᷣceſſit in tranſitu maris rubꝛi vbi egiptij
ſunt ſubmerſi:ſicut pctã delent᷑ in baptiſmo
ergo videt᷑ ꝙ magis debuit baptizari ĩ mari
rubꝛo q; in flumine ioꝛdanis. Inſuꝑ ioꝛda⸗

zari voluit vt
ptiſmũ quo nos baptizari debebamus. Et
ideo in baptiſmo ſuo ea demonſtrari debue⸗
rũt q pertinẽt ad efficaciã baptiſmi nr̃i. Cir

nis interpꝛetat᷑ deſcendẽs.ſed ꝑ baptiſmũ ali
quis plus aſcẽdit qᷓ; deſcẽdit. VUn math.iij.

ca. ðꝛ. O baptizat ieſus cõfeſtim aſcẽdit de

aqua.igit᷑ videt᷑ incõueniens fuiſſe ꝙ bapti⸗
zaret᷑ ĩ ioꝛdane. Rñdet his ſanct?tho.vbi.s.
ꝙ trãſitꝰ maris rubꝛi pᷣfigurauit baptiſmuʒ
q́;tũ ad hoc ꝙ baptiſmꝰ delet pctã. Sʒ trãſi⸗
tus ioꝛdanis q;tũ ad hoc ꝙ aperit ianuã re⸗
gni celeſtis qͥ eſt pncipalioꝛ effectus baptiſ⸗
mi ⁊ ꝑ ſolũ xpᷣm impletꝰ.Fluuiꝰ nãq; ioꝛda⸗
nis fuit ꝑ quẽ filij irrael in terrã ꝓmiſſionis
intrauerũt. Baptiſmꝰ aũt xpᷣi introducit in
regnũ dei qð ꝑ terrã ꝓmiſſionis ſignificat᷑
ñ ðꝛ Jo.iij.ca. Niſi qͥs renatus fuerit ex
aqua et ſpũ ſancto nõ pᷣt introire ĩ regnũ dei
Agd h̊ etiã ꝑtinet ꝙ helias diuiſit aq̃s ioꝛda
nis qͥ erat in curru igneo rapiendꝰ in celũ.vt
ð. iiij. Re.ij.ca.qꝛ.ſ.tranſeuntibo ꝑ aquã ba⸗
ptiſmi ꝑ ignẽ ſpũs ſancti ptʒ aditꝰ ĩ celũ Eſt

ætiã in baptiſmo aſcẽſus ꝑ ꝓfectũ gr̃e q̃ reqͥ⸗

rit hũilitatis deſcenſum.ſm illud Jaco.iiij.
Deꝰ ſuꝑbis reſiſtit:hũilibo aũt dat gr̃aʒ ſuã.
Et ad talẽ deſcenſum referenduʒ eſt nomen

ioꝛdanis.
II S e tribo excellẽtiſſimis ſignis qᷓ̃ aparue⸗
t in baptiſmo xpᷣi. apitulũ terciũ.
Erciũ myſteriũ ↄtẽplandũ ð xpᷣo ba
ptiʒato ðꝛ apparitõis excellẽtis. Ap⸗
paruerũt qͥ pe mox vt de aqua exiuit
tria excellentiſſima ſigna.
Pꝛimũ fuit celoꝝ apertio ⁊ patefactio.
Secundũ ſpũs ſancti deſcenſio.
Zerciũ paterne vocis auditio. .
¶ RBꝛimũ excelles ſignũ fuit celoꝝ reſeratio.
Dicit᷑ quidẽ Mat. iij. c. Baptizatus aut cõ⸗
feſtim aſcendit de aqᷓ et ecce aꝑti ſunt ei celi.
Et Marẽ.i.c. Statim aſcendẽſ de aq̃ vidit
celos aꝑtos.Et Luc.iij.c. Jeſu baptiʒato et

oꝛante apertũ eſt celũ. Hoc aũt ſᷣm cõmunẽ

doctoꝝ expoſitionẽ intelligendũ eſt.ꝙ circa
xpᷣm baptiʒz atũ tantus ſplendoꝛ diuinit? ef⸗

*

fulſit in aere vt viderent᷑ aperti celi ſicut in

coꝛuſcatõne videt᷑ fieri.vt dicit Nico.de lira
Rõ vero huiꝰ claritatis celeſtis fuit ſm tho.
vor'. arrxrixtercie ꝑtis. Quia vxpᷣs bapti
uo baptiſmo conſecraret ba⸗

ca quã tria ſüt ↄſiderãda.ꝛimo quidẽ pn⸗
cipalis virtus exqᷓ baptiſimꝰ eff icacia habet
qᷓ eſt virtꝰ celeſtis. Et iõ baptiʒato xpo aptu
eſt celũ vt oſtenderet᷑ ꝙ de cetero virtus cele

ſtis baptiſma ſanctificaret Scdo ↄſiderãda
eſt fides eccleſie el qͥ baptiʒat᷑ que oper at

Acheciil
cheurabar
ſpiantoe
autcit
zuogptiſi
cficüͤb
ſtis qusin
ſafhernet
ſuntalunt

celj Norn

ticnoꝛin
laüdelen
betfnensn,
lgienn
bypnfnicu
obnioti
perchE
fnitinbupe
asten
(Ndaini,
Uhietner
gbicgaf⸗
ſenumo
Osauna
ſuciine,
nutbinc
Wotenc
ipde⸗
ün
innöfn
pliect
ſuegas
hrcoc⸗
Nöcg
ſan be
Nplütlo
run
ſangiſeört
lun⸗
Wickinni
urannpnn
genidick
Cterofliu
engoſpüse
colorhero⸗
nherd
ſihifen⸗

ſoncie,
cie
dick e
be Gi
lunbene

iſiniiin
n ilneg⸗
lncbhdhz
mmaunbmming

Aai Sniß
Pcpent untir
Gcſſtcno hnnn
ſune if⸗
Wriomiſind
tüinewadra
ſonis ſigninte
enatus fuente
woireiregnün
diniſit qsiot
Peng;inccin
unnhpaqnin
ibictill
D
fmilad Aoi
wuütdugßti
inmdrzck vne

igsm
Muiiinn
uce

.
iucntn
õ

S=

—

.

nunric
liri,
ſeubwpa
zütfnin
ndidfuld
4
idi
Godenitn
gfut

S=

zntho,
nadhs di
mienmudr

Sõ
nnhn dr
Cpnini il
Niwauilie

ad efficaciã baptiſmi. Uñ baptizati fidẽ ꝓfi
tentur.et baptiſmꝰ ðᷣ fidei ſacrm.ꝑ fidẽ autẽ
inſpicimꝰ celeſtia q̃ ſenſum et rům humanã
excedũt.Etad hoc ſignificandũ xpᷣo bapti⸗
zato apti ſunt celi. Tercio ↄſiderãda eſt circa
eff icaciã baptiſmi reſeratio ianue regni cele⸗
ſtis quã intramꝰ baptiʒati qᷓ pꝛius hoĩ pᷣclu
ſa fuerat ꝑ peccatũ.vñ baptizʒato xpᷣo aperti
ſunt celi vt oſtenderet᷑ ꝙ baptiʒatis ptʒ viaĩ

celũ. Notandũ vero in hac ꝑte ꝙ celũ aꝑtũ

eſt ieſu oꝛãte in q̊ xpᷣs dedit exemplũ ſᷣm Ni⸗
colaũ de lyra.O in receptõe ſacramẽtoꝝ de⸗
bet mens nr̃a in deũ eleuari. Vel vt det᷑ intel
ligi ᷣm Criſoſto.ſuꝑ math.x hoc ipᷣm ꝑ
baptiſmũ celũ aperit᷑ credẽtib eſt ex virtute
oꝛõnis xpᷣi Ideo ðꝛ apertũ eſt ei celũ.i.oĩbus
pter erumag excellẽs ſignũ qð appa
ruit in baptiſmo xpᷣi ꝛ ſpũs ſancti deſcẽſio.
Deſcẽdit enĩ ſpũs ſanct coꝛꝑali ſpecie ſicut
colũba in ipᷣm.vt ðꝛ Luẽ.iij.ca. Hoc vero cõ.
uenienter eſſe factũ inqͥt Crtſoſto. Quoniã
quicqͥd factũ eſt ĩ baptiſmo xpᷣi ꝑtinet ad my
ſterium oĩm qui poſtmodũ erãt baptiʒandi.
Oẽs autẽ qͥ baptiſmo xpᷣi baptizant᷑ ſpiritũ
ſanctũ recipiunt:niſi ficte accedant ſᷣm illud
math. iij. c. Jpe vos baptiʒabit in ſpũ ſancto
Aduertendũ tñ eſt in hoc loco.qꝛ Augꝰ.di⸗
cit li.xv.de tri. Abſurdiſſimũ ẽ dicere ꝙ xpᷣs
cũ eſſet iã triginta annoꝝ accepiſſet ſpm̃ ſan
ctũ. Sed venit ad baptiſmũ ſicut ſine pctõ
ita nõ ſine ſpũ ſancto.Si enĩ de iohãne ſcri

ptü eſt ꝙ replebit᷑ ſpũ ſancto ex vtero matris

ſue.qͥd de hoĩe xpᷣo dicendũ eſt.cuiꝰ carnis
ipᷣa cõceptio nõ carnalis ſed ſpiritualis fuit.
uũc ergo.i.in baptiſmo coꝛpus ſuũ.i.eccle
ſiam pᷣfigurare dignat᷑.in q̃ baptiʒati pᷣcipue

accipiũt ſpiritũ ſanctũ. Sciendũ ad hoc qꝛ

vt Augẽè. dicit li.ij. de tri. Spũs ſanctus de⸗

ſcendiſſe ð ſuꝑ xpᷣm ſpecie coꝛpoꝛali ſicut co

lumba nõ qꝛ ipᷣa ſubſtãtia ſpũs ſanctividere
tur qͥ eſt inuiſibił.neq; ita ꝙ illa viſibilis cre
atura in vnitatẽ ꝑſone diuine aſſumeret. ne⸗
q; enĩ dicit᷑ ꝙ ſpũs ſanctꝰ ſit colũba ſicut di⸗
citur ꝙ filius dei eſt homo rõne vnionis.ðꝛ
ergo ſpũs ſanctdeſcẽdiſſe ſuꝑ xpᷣm in ſpecie
columbe rõne columbe ſignificãtis ſpirituʒ
ſanctũ. Quare aũt apparuit in colũbe ſpecie
triplex rõ aſſignat᷑ a ſancto ho. Pꝛimo ad
ſignificandũ diſpoſitionẽ q̃ requirit᷑ ĩ bapti⸗

Szato qꝗ eſt vt nõ fictus accedat.ſi vult ſpiritũ
ſanctũ recipere.hoc aũt denotat columba q̃̊
eſt alal ſimplex aſtutia ⁊ dolo carens. Unde

dicik Math. x. c. Eſtote ſimplices ſicut colũ
be. Secũdo apparuit ſpũs ſanct ĩ ſpecie co⸗

lumbe ad ſignificãdũ effectũ ꝓpꝛiũ baptiſmi.

qui eſt remiſſio peccatoꝛũ et reconciliatio ad
deũ.Columba enim eſt aĩial manſuetum.Ezł

ideo ſicut Criſoſto.dicit ſuꝑ math. In dilu⸗
uio apparuit hoc aĩal ramũ ferens oliue ⁊ cõ
munẽ oꝛbis terrarũ trãquillitatẽ annunciãs

Et nüc etiã columba apparet in baptiſmo li⸗
berationẽ nobis demonſtrans.Tercio appa
ruit ſpũs ſanctus in ſpecie columbe ſuꝑ xpᷣm
baptiʒatũ ad ſignificandũ cõmunẽ effectum
baptiſmi qui eſt cõſtructio eccleſiaſtice vnio⸗
nis.Columba eni eſt aĩal cõgregabile et ami
cabile. Vñ et Canticoꝝ.v. dicit᷑ de eccleſia.
Vna eſt columba mea. Pꝛopter dicta necnõ
et ꝓpter ſequẽtia de voce patris audita pleri
q; ſcire cupiunt.vtrum ſpecies ſiue voces in
quibus apparuit patervel filius vel ſpũs ſan
ctus ſint adminiſtrate ꝑ angelos.Et reſpon
det Alex.de ales in pᷣmovolumine ſumme ſe
quẽdo Au guſti.in.iij.de trini. oẽs appa⸗
ritiones tã noui qᷓ; veteris teſtamẽti excepta
illa apparitõe qua filius apparuit in carneꝑ
angelos ſunt adminiſtrate.vñ ſpecies et vo⸗
ces ꝑ angelos foꝛmate ſunt. Si aũt querere
tur quare ſpũs ſanctꝰnõ foꝛmauit illã colum
bam vel pater vocẽ immediate. Rñdet Alex.
ꝙ hoc ꝑtinet ad excellentiã diuinã et etiã ad
excellentiã rõnalis creature. Ad excellentii
quippe diuinã ꝑtinet operari per miniſtrum
in his in q bus põt miniſter. Ad excellentiã
etiaʒ miniſtri pertinet miniſtrare creatoꝛü in
quibus põt. Unde cum angeli ſuperioꝛẽ ha
beant deũ. Inferioꝛes coꝛpoꝛales creaturas
pares rõnales competit et ſibi et creatoꝛi vt
ſint medij in adminiſtratõe creaturarũ coꝛ⸗
poꝛalium et rationalium. VUnde etiam ſicut
dicit Auguſtinꝰ. In operibus miraculoſis
ſunt miniſtri angeli quantũ ad ea que pñt.
vt eſt pꝛeparare materiã vel hmõi. Nam nõ
omnia ſubiecta ſunt potẽtie angelice. Lnde
etiã in opere incarnatõis fuerunt angeli nun
cij. Et etiã in operibus iuſtificatis ſunt an⸗
gelij medij in his que poſſunt.vt eſt excitare
intellectũ vel affectum.et etiã in generali re⸗
ſurrectione in collectõne puluerũ. Cõgruit
ergo ſuꝑioꝛi operari ꝑ miniſtrũ.Cõpetit eti
am miniſtro habere auctoꝛitatẽ reſpectu eoꝝ
que infra ipᷣm ſunt. VUnde cum aſſumit᷑ coꝛ⸗
poꝛalis creatura irrationalis ad oſtenden⸗

dum pꝛeſentiã diuinã cõpetit vt adminiſtret᷑

per angelicã tanq; mediã inter ip̃am ⁊ ſuum

creatoꝛẽ. Sed cõtra iſta poſſet qͥs obijcere ꝙ
carnem in qua apparuit xpᷣs filius dei nõ foꝛ
mauit angelus ſed immediate ipſe deus.er⸗

* „

go columbã in qua apparuit ſpũs ſanct nõ
debuit foꝛmare angel ſed ĩmediate ipe de?.

Ad hoc dicit Alexan.qꝙ non eſt ſimile:qꝛ ca⸗
ro illa fuit aſſumpta in vnitate ꝑſone. VUnde

xpᷣus vniebat᷑ illi carni nobiliſſima vnione.

Nec in illa vnione cõgruebat vt eſſet pꝛinci⸗
pium alia natura q;ᷓ diuina cui vniebat᷑.ſed
ab eo moueret᷑ cui vniebat᷑.Angelꝰ etiam in
his q̃ oꝛdinabant᷑ immediate ad recõciliatio
nem humani generis nõ debuit eſſe medius
ſed ſolũ ille qui debebat eſſe mediatoꝛ qui.ſ.

erat deus et homo.Et ideo in foꝛmatõe coꝛ⸗

poꝛis xpᷣi vel in adminiſtratõe eoꝝ que in ꝑ⸗
ſona xpᷣi agebant᷑ nõ debuit eſſe angelus ad

miniſtratoꝛ ſed ſolus ille qᷣ erat mediatoꝛ. Jl

le aũt ſpecies in qbus apparuit pater vel ſpi⸗
ritus ſanct? nõ fuerũt vnite ei ita vt ex illis
et ſpũ ſancto fieret vnũ in ꝑſona. Nec oꝛdi⸗
nabanft niſi ad oſtendendã pᷣſentiã ipᷣius dei
ſ.pr̃is vel ſpũs ſancti. Vñ mediãte alia crea⸗
tura nobilioꝛi potuit mouere hmõi creaturã
aſſumptã ad oſtendendã ſuã pnñtiam.ſ.medi
ante creatura angelica.Oꝛit᷑ tũ hic difficul⸗
tas quedã.qꝛ ſi illas ſpẽs ⁊ voces foꝛmauit
et mouit angelꝰ? et vniebat᷑ illis ſicut motoꝛ.
ergo in illis ſpeciebo nõ poteratvere dici mit

ti vel aparere ſpũs ſanctus aut loqͥ paterſʒ

potiꝰ angelus. Soluit hec oĩa Aug'. in. iij.
de trini. licet angelus eſſet ille qͥ foꝛmaret

voces illas et ſpẽs.qꝛ tñ nõ in ꝑſona ſua ſed

in ꝑſona dñi loquebat᷑.nec pꝛeſentiã ſuã ſed
pñtiam dñi demonſtrabat.ideo dicit᷑ nõ an⸗
gelus ſed ſpũs ſanctꝰ apparere et pater loqui.
qꝛ oĩa hec ſunt ad indicandã pnñtiam dñi et
non angeli. Ex pꝛemiſſis inſurgit dubitatio
quedã.ſ.q̃liter ſpũs ſanctꝰ dicat᷑ eſſe in illis
ſenſibilibo creaturis in qbe aparuit. Ad qðᷣ
ita dicit Alexan. deus ĩ creaturis irrõna⸗
bilibus dicit᷑ eſſe dupliciter. Vel ſicut cauſa
in effectu.vel ſicut ſignatũ ĩ ſigno. Sicut cã
in effectu ðꝛ eſſe generaliter in oĩba creaturis
eſſentialiter pᷣſentialiter ⁊ potentionaliter.qꝛ
iðÿße habet eſſe in eis ſicut tenẽs ineſſe ⁊ regẽs
eas.qꝛ q̃ltibet creatura q;tũ ad hoc recipit in⸗
uentiã a deo.aliter tenderet in nihilũ. Si⸗

cut aũt ſignatũ in ſigno dicit᷑ eſſe dupliciẽ. B
ſatiſfaceret eſſet deus et homo. deus qͥ pote⸗

Nã eſt quoddã ſignũ qð eſt in creatura irra
tionali a natura.quoddã ex inſtitutione.Ex
natura dicit᷑ oĩs creatura irrõnalis eẽ ſignũ
totius trinitatis q;tum ad cõditiones penes
s determinat᷑ veſtigiũ trinitatis q̃ ſunt in

oĩbo creaturis. Sicut eſt vnitas veritas bo-

nitas naturalis modus ſpecies ⁊ oꝛdo ⁊ bu
inſmodi penes q deuenit᷑ in ↄ gnitionẽ trini
tatis qͥ ad ea qͥ ſunt appꝛopꝛiata ꝑſonis. Et

hoc mõ ſi
pꝛeſſo a creatoꝛe ðꝛ eſſe tota trinitas in oĩb

cut ĩ veſtigio vel ſigno naturaliim

creaturis. Ex inſtitione etiã dicit᷑ aliqñ crea

tura eſſe ſignum pñtie creatoꝛis. Et hoc mõ

nõ ðꝛ deꝰ eſſe in oĩbo irrõnabilibo creaturis:
ſed in aliquibo. Nã eſt quoddã ſignũ inſtitu

tũ ad ſignificandũ pñtiam diuinã qͥ ad ali⸗
quẽ effectũ.et hoc ſimpliciter et nõ ad ts ſi⸗
cuteſt ĩ ſacramẽtis q̃ inſtituta ſunt ad ſigni⸗

ficandã pntiam diuinã ſiue ſpiritũ ſanctũ q
ad aliquẽ effectũ gr̃e. Vnñ quotienſcũq; trãſe
unt verba ſuꝑ elementũ ad hoc inſtitutũ.eo

mõ qᷣ inſtitutũ eſt hʒ rõem ſacramẽti. VUnde
ſacramentũ baptiſmi inſtitutũ eſt in aq̃ vt ſp
habeat fieri in aqᷓ ⁊ nõ in alio elemẽto ⁊ ſic de
alijs. Et hoc mõ ðꝛ deus eſſe in ſacramẽtis.
Alio mõ q; in creaturis alijs irrõnabilibus

Vnñ pter illũ modũ quo eſt ibi ſicut cauſa in

effectu eſt etiã ſicut ſignatũ in ſigno ⁊ ad hoc
ſpeeialiter et ad ſemꝑ inſtituto. Eſt aũt aliud
ſignũ inſtitutũ ad ſignificandã pᷣſentiã diui⸗
nam. nõ q́;tũ ad omne tꝑs ſed q;tũ ad aliqð

tꝑs.Et hoc mõ dicit᷑ fuiſſe ſpũs ſanctꝰ in co

lumba flatu et igne qñ apparuit ſuꝑ xpᷣm ⁊ ſu

per apłos. Nõ enĩ columba aſſumpta ſignũ

erat naturale ſed inſtitutũ a deo ſiue a ſpiri⸗

tu ſancto ad ſignificandã pꝛeſentiã ſuam nõ
ſp ſed ad tꝑs.ſ.qᷓ;diu mãſit ſuꝑ xpᷣm. Et ipᷣa

aſſumptio ad hoc demõſtrandũ erat epinſti

tutio.Et q;diu fuit aſſumptio:tãdiu fuit ſi⸗

gnũ.Erat ergo ſpũs ſanct in colũba ſicut ſi

gnatũ in ſigno inſtituto ſiue aſſumpto ad tÜ⸗

pus ad ei pꝛeſentiã demonſtrandãa. In xpᷣo
aüt erat deus nõ ſolũ ſicut in ſigno:ſed ſicut

vnitus carni vnitate ꝑſonali et hoc nõad tẽ
pus ſed ad ſemp. Et bic eſt modus ſingula⸗

ris qͥ nõ reperit in alia creatura. Sed nõ ad
mittunt q̃ dicta ſunt pleriq;ʒ curioſi dicẽtes.

ꝙ cũ eque nobilis ſit ꝑſona ſpũs ſancti ſicut

pꝑſona filij.ergo in eque nobili creatura de⸗

buit maniteſtari ſpũs ſanctꝰ ſicut manifeſta

tus eſt filius.Ad qð ita rũdet Alex.q aſſum

ptio carnis nõ oꝛdinabat᷑ ſolũ ad oſtenden⸗
dam pꝛeſentiã filij in carne ſed ad ſatiffacien
dum ꝓ humano genere et ad reconciliandũ

humanũ genus deo. O poꝛtuit aũt q ille qͥ

rat et homo qui debebat. Similiter vt ille q

erat mediatoꝛ inter deũ ⁊ hoĩem eſſet deus ⁊

homo Et ideo filius apparnit vt vnitus illi

creature ꝓ q̃ debebat ſatiſfacere. Sed aſſum
ptio colũbe ſiue alterius creature nõ oꝛdina
batur niſi ad oſtendendã pꝛeſentiã ſpũs ſan
cti ad teſtimoniũ in habitatõis xpᷣi vłlaplłos
eius. Vngde erat in illa creatura vt pᷣdiximꝰ

ſicut ſignatũ in ſigno non in vnione ꝑſone.
Quia ergo nihil eſt perfecte deo vnibile niſi

tanifcbbit
loperquas
ſino Joes
ſalirnoqe
ſoniſined
gentarnir
fcurpnita
ſpügſane
ni Nſ
Plonapien
Awparebatn
iſnce⸗
curnbis
pnruirinb
gito Aua
Heckri⸗
Aüͤtſontadoe
guovoliine
boman.
intas a⸗
1c Dr
lunbehe
ionetin
baprz
nmuem
odocaco
nnoctfil
Nncheiip
Nmüdcce
idcs
hade
Dnee
cninnos
Ptoneden
Pperpoan
unneeh
lngiſc⸗
MClcs
ſlhrtirili
lunſnin
nliunon,
Clodſiae
odkapn
ſintirng

Quigi
decetero

Nnſocanei n
nlimickitit
nalochneptien
geſein ſnmi⸗
is inönebin
dckbiſiataan
minſignorast
tinn Tritin
ſetchäni
nile hüsinntin
riptinin
mmäinef
ptioticiutt
Pin cüͤbein
ine ſunns
onſtrmai ,
minſ
Pnuititi
un Hahl
ganiiits
ſisſhnilan
blienum de⸗
6ſon nunfa
Nn an
lid oenle⸗
ſuuluifen
un tantind
oruttitgu
no.daus lor
Sinlini
mi
unain
ſui ſhit
Gthinn⸗
Iyt Pdlen
ayt bo,
nione ht⸗
M

beatificabile et hoc ſolũ eſt ſubſtantia rõna⸗

lis per quã debebat fieri redemptio et recõci
liatio. IJIdeo filiꝰ apparuit ſolũ in creatura rõ
nali ⁊ nõ quacũq; ſed reparabili. Sed ſigna
tioni ſiue demõſtrationi pure.magis ↄuenit
creatura irrõnalis q; rönalis.ne foꝛte crede⸗
retur vnitavnitate ꝑſonali ſicut filius.Et iõ

ſpũs ſanctus apparuit in creatura irrönali

tm. Inſuꝑ cõgruebat vt ſicut erat diſtinctio
pꝑſonaꝝ ita eſſet diſtinctio ſignoꝝ.vñ qꝛ filiꝰ
apparebat in natura humana.nõ debuit ſpi
ritꝰ ſanctꝰ apparere ĩ illa nec ĩ angelica.qꝛ nõ
eratvnibilis

ditio. Audita q pe fuit vox patris dicentis.

Nic eſt fili⸗ meus d ilectus.ſ.naturalis.Alij
aũt ſunt adoptiui in q̊ͥ mihi bñ ↄplacui.i.in

quo volũtas mea cõplebit᷑ de ſalute generis
humani. UVbi claret ꝙ in baptiſmo xpᷣi tota
trinitas apparuit. vt dicit Nico. de lira ſuꝑ
i. ca. Marci. Pater ĩ voce.ſpũs ſanctꝰ in co
lumbe ſpecie.et filiꝰ in carne.Etꝑ talẽ appari

tionẽ trinitat demonſtratũ fuit ꝙ baptiſmꝰ

q̊ baptiʒant᷑ fideles cõſecrat᷑ in inuocatõe et
virtute trinitatis.ſᷣm illud Mat.vlti. Eun⸗
tes docete oẽs gẽtes baptiʒantes eos in noĩe
patris et filij et ſpũs ſancti. Hilariꝰ aũt ſuꝑ
mattheũ ita pulcre loquitur. Suꝑ ieſum ba
ptiʒatũ deſcẽdit ſpũs ſanctus et vox pr̃is au
dita ẽ dicetis. Hic eſt filiꝰ meus dilectus.vt
ex his qᷓ ↄſummabant᷑ in xpᷣo cognoſceremꝰ

poſt aque lauacrũ et de celeſtib ꝑtibus ſan

ctũ in nos ſpiritũ aduolare ⁊ pr̃nevocis ado
ptione dei filios fieri. Notandũ vero hic eſt
ꝓpter vocabulũ apparitõis ſᷣm Alex.in pᷣmo
ſumme. apparitio aliqñ ðꝛ maifeſtatio fa⸗
cia in aliq́ effectu intelligibili oblato intelle⸗
ccui. Et ſic ð᷑ꝛ Sapie.i.c. Apparet aũt his qᷣ
ſidẽ hñt in illũ· Secũdo apparitio ðꝛ manife
ſtatio facta in aliqᷓ ſiłitudine coꝛpali oblata
imaginationi.Et hoc mõ ðꝛ matth̊.ij.c.An⸗
gelus dñi apparuit in ſomnis ioſeph. Ter⸗

cio dicit᷑ apparitio manifeſtatio facta in aliqj

ſilitudine coꝛꝑali ſenſibili oblata viſui. et ſic
vſitato mõ ðꝛ apparitio.Quarto mõ appari⸗
tio dicit᷑ manifeſtatio facta ĩ aliq̃ ſigno ſenſi
bili repñtato ſenſui ſiue illud ſignũ ſit viſibi
le ſiue audibile.Et hoc mõ apparuit pater in
voce in nouo teſtamento. Inſupꝑ ſciendũ vt
inqͥt ſanct tho. filius ⁊ ſpũs ſanctus qui
ſunt ab alio dicunt᷑ nõ ſolũ apparere ſed etiaʒ
viſibiliter mitti. Pater autẽ qꝛ nõ eſt ab alio
awparere quidẽ pᷣt ſed viſibiliter mitti nõp̃t.
Quis igit᷑ tã ineptus tã durus aut tã ptinax
de cetero pᷣſumat eſſe vt nõ humili coꝛde ſu⸗

nibili⸗ erciũ excellẽs ſignũ qð ap
paruit in baptiſmo xpᷣi ðꝛ paterne vocis au⸗

ſcipiat q̃ de ꝑſonarũ diuinarũ numero oꝛigi
ne et ꝓpꝛietate tradunt᷑.de celis ad nos veri⸗
tas iſta deſcẽdit. NHec doceri potuit a thalete
mileſio vno ex ſeptem ſapiẽtibo aſtrologo et
philoſopho.nõ ab eius auditoꝛe anaximan⸗
dro.nõ ab iſtius diſcipulo anaximane.nõ a
diſcipulo anaximanis anaxagoꝛa.nõ ab ar⸗
chelao diſcipulo anaxagoꝛe. HNõ a famoſiſſi
mo ſocrate ab anaxagoꝛa inſtructo.nõ a pla
tone diſcipulo ſocratis.nõ deniq; ab ariſto⸗
tele auditoꝛe platonis.qͥ oẽs ſucceſſiueſcho⸗
lam tenuerũt vnus poſt aliũ. Non ab oĩbus
hmõi phis credimus ⁊ ſimpliciter ↄfitemur
patrẽ filiũ ⁊ ſpiritũ ſanctũ tres ꝑſonas⁊ vnã

eſſentiã.qm̃ dignatus eſt deus clemẽtia? pie

tate ſua nobis iſta reuelare. O quãtus erroꝛ
vtiq; deteſtandꝰ illoꝝ qͥ fabulã narrare nos
putant.cũ xpᷣi myſteria pᷣdicamus cũ loqui⸗
mur de ꝑſonis diuinis.dum ſacrũ baptiſma
ianuã eſſe celeſtis regni docemꝰ.Ecce bapti⸗
zatur xpᷣs a iohãne.et tãta de ſuꝑnis offerũt
ſe teſtimonia diuinitatis ſue. Quare letẽtur
cuncti fideles ex aq̃ et ſpũ ſancto regenerati.
ſperãtes ꝑ chꝛiſtianã vitã indubitãter poſſe
ad eternã beatitudinẽ ꝑuenire.Ad quã nos
ꝑducat filius dei qͥ cũ pr̃e et ſpiritu ſanctovi

uit in ſecula ſeculoꝝ.Amen.
S

DSermo vndecimus de ieiunio fame⁊ tẽ⸗
tatione xpᷣi ꝓ pꝛima dñica in q̃drageſima.

Dctus eſt ieſus

in deſertũ a ſpirituvt tentaret᷑a
diabolo. Scribunt᷑ hec verba
— math.iiij. ca. Docuit nos exem
plo ſuo dñs nr̃ ieſus xpᷣs equo aĩio ferre q̃q;
ardua et difficillima ſi cupimꝰ ad regna cele

ſtia ꝓperare.qm̃ vt inqͥt Gꝛeg.in omelia.Ad

magna pᷣmia ꝑueniri nõ pᷣt niſi ꝑ magnos la
boꝛes.Et Hiero.ad Paulinum. Nihil ſine
magno laboꝛe dedit hec vita moꝛtalibo. Ob
quod doctoꝛ gentiũ et vas electõnis dicebat
Act.xiiij.ca.O poꝛtet nos per multas tribu
lationes intrare in regnũ ceee⸗ At et ipe re⸗
demptoꝛ oim Math. xi. ca. aſſerit. Regnum
celoꝝ vim patit᷑ et violenti rapiũt illud.Oð
ſuo mõ ꝓtulit Seneca in tragedijs dicens.
Non eſt mollis e terris ad aſtra via. Igitur
dei filius poſtq; baptiʒatus eſt deſertũ petijt
vbi quadraginta diebo et noctibo ieiunauit.
Et cũ eſuriret aggreſſus eſt illũ ſathanas.va
rijſq; tentationũ pꝛelijs eũ credidit ſuperare
quod cum facere nequiuiſſet cõfuſus abſceſ⸗
ſit et xᷣo dño angeli miniſtrabãt. Quare vt
hec oĩa clari intelligant᷑. noſq; ꝓmptioꝛes
reddamur ad penitentie crucem tolerandũ
e i

atq; animoſius cõfligamus cum hoſte ma⸗

ligno. In pñti ſermone de ieiunio fame et tẽ

tatione xpᷣi dicemꝰ.vbi tria myſteria induci
mus cõtemplangd.
Pꝛimum dicit᷑ abſtinentie.
ecundum pugne.

7

Luare xpᷣs cõuerſatus eſt inter homines

et quare nõ ſemꝑ duxit auſterã vitã ⁊ cur vo
luit ieiunare. CLapitulum pꝛimũ.
Rimũ myſteriũ cõtemplandũ dicit᷑
abſtinẽtie de q̊ dicit Hath. Ductus
eſt ieſus in deſertũ.qð.ſ.ſᷣm gloſam
eſt inter hieruſalẽ et iericho ſecũdo lapide di
ſtans a iericho iuxta aquas ab heliſeo ſana
tas.et arabes ſtant ibi.Et inde diſcurrebant
et occidebãt tranſeuntes. Juxta qð dũs ſcri
pſit parabolã de illo ꝗ iter faciebat a hierm
in iericho. Luc.x.c.Et mõ dicit᷑ quartana.
Ductus autẽ ieſus in illud deſertũ a ſpiritu
ſancto vt dicit Gꝛeg. in omelia. qð expꝛeſſe
Lucas ca.iiij.ꝓfitetur. Inqͥt enĩ.ieſus ple⸗
nus ſpiritu ſancto egreſius ẽ a ioꝛdaneꝛ age
batur a ſpiritu in deſertũ. Et cum ieiunaſſet
quadraginta diebo et qdraginta noctib po⸗
ſtea eſurqjt. Lucas aũt dicit. et nibil mandu

cauit illis diebus Ubi ꝓ amplioꝛi intelligẽ

cia tria dubia oꝛiuntur.

Pꝛimum eſt de xp̃i cõuerſatione.
Wecundum de xpᷣi manducatione.
Tercium de xpᷣi ieiunatione.
Seimũu dubiu eſt de xpᷣi cõuerſatõe. q̃re.ſ.
nõ fuit ſempꝑ in deſerto et ſolitudine ſed vo
luit inter hoĩes ↄuerſari Ad qð rñdet ſctũs
tho.i.iij.ꝑte.q.xl. ↄuerſatio xpᷣi tal debu
it eſſevt ↄueniret fini incarnatõis ſᷣm quãve
nit ĩ mundũ Veit aũt ĩ mundũ.Pꝛĩo quidẽ

ad maniteſtãdãveritatẽ.ſiẽ ipe dicit Jo.xix.

x. In hoc natꝰ ſum ⁊ ad hoc veni in mundũ
vt teſtimoniũ phibeã veritati.Et iõ nõ debe
bat ſe occultare vitã ſolitariã agẽs ſed in pu
blicũ pcedere publice pᷣdicando. VUñ Luẽc̃.

iiij.ca.dixit illis qͥ volebãt eũ detinere.Quia

et alijs ciuitatibo opoꝛtet me euangelizare re

gnum dei qꝛ iõ miſſus ſum. Secũdo venit

xps in mundũ ad hoc ꝙ hoiĩes a peccato li⸗
beraret.ſᷣm illud.i.ad Thimo.i.ca. ſpᷣus ie
ſus venit in hũc mundũ peccatoꝛes ſaluos
facere.Et iõ vt Criſo.dicit.licet in eodẽ loco
manẽdo poſſet oẽs ad ſe attrahere vt erꝰ pᷣdi
cationẽ audirẽt nõ tñ hoc fecit.pᷣbens nobis
exemplũ vt ꝑambulemus ⁊ requiramꝰ ꝑeun

tes ſicut paſtoꝛ ouẽ ꝑditã et medicus accedit

ad infirmũ. Tercio venit xpᷣs in mundũ vtꝑ
ipᷣm habeamus acceſſum ad deũ.vt dicit᷑ ad

Ro. v. ca. Et ita familiariter cũ hoĩb⸗ cöoner

ſando cõueniens fuitvt olbus fiduciã daret

ad ſe accedendi.Ex hoc ðꝛ mat.ix.ca. Factũ

eſt diſcumbente eo ꝙ in domo ecce publica⸗
ni et peccatoꝛesvenientes diſcumbebãt cũ ie
ſu ⁊ diſcipuk eiꝰ. Supꝑ queverba Hiero.ait

Videãt peccatoꝛes publicanũ a petis ad me
lioꝛa ↄuerſum locũ inueniſſe pnie.Et ob id

etiã ipᷣi nõ deſperẽt ſalutẽ. Sed õ dicta poſ⸗
ſet aliqͥs ar guere oſtendẽs ꝙ xpᷣs debuit ſoli
tariã agere vitã. Pꝛĩo qꝛ opoꝛtebat ipᷣm oſtẽ
dere ſe nõ ſolũ hoĩem ſed etiã deũ. Sed deũ

nõ cõuenit cũ hoĩbo cõuerſari.ðꝛ enĩ Daniel

ij.c.Exceptis dijs quoꝝ nõ eſt cũ hoĩbo cõ⸗

uerſatio. Et ph̊s dicit in.i.politice. O illeqͥ

ſolitariꝰ viuit aut eſt beſtia.ſ.ſi hoc ꝓpter ſeui
am faciat aut eſt deꝰ ſi hoc faciat ꝓpter cõtem
plandã veritatẽ.ergo videt᷑ ꝙ nõ debuit xpᷣs

cũ hoĩbus cõuerſari ſed ſolitariꝰ viuere. Se
cundo debuit xpᷣs vitã ꝑfectiſſimã ducere ꝑ⸗
fectiſſima aũt eſt vita cõtemplatiua. Ad vitã

aũt ↄtemplatiuã maxie cõpetit ſolitudo ſᷣm
illud Oſee.ij.c. Oucã eũ in ſolitudinẽ et lo⸗
quar ad coꝛ eius.&̊ videt᷑ ꝙ xpᷣs debuit ſolita

riã ducere vitã.Tercio ↄuerſatio xpᷣi debuit

eẽvnifoꝛmis.qꝛ ſoĩ eo debuit aparere qð eſt
optimũ.ſed qñq; xpᷣs ſolitaria loca querebat

turbas declinãs vt Remigiꝰ dicit ſuꝑ mat⸗
theũ.Tria refugia legit᷑ dñs habuiſſe. NHa⸗

7

uim montẽ et deſertũ.ad quoꝛũ alterũ quo⸗

tienſcũq; a turbis ↄpꝛimebat᷑ cõdeſcendebat
ergo ſemꝑ debuit ſolitariã vitã agere. Ad pꝛi
mũ argumentũ rñdet ſanct Tho. O xpᷣus

ꝓ humanitatẽ ſuã voluit manifeſtare diuini

tatẽ.Et ideo cum hoĩbus cõuerſando qð eſt
ꝓpꝛiũ hoĩs manifeſtauit diuinitatẽ ſuã pᷣdi⸗
cando et miracula faciẽdo et innocent᷑ ⁊ iuſte
inter hoĩes ↄuiuẽdo.Ad ſecundũ argumen⸗
tum ðꝛ ꝙ vita ↄtẽplatiua ſimpliciter eſt me⸗
lioꝛ qᷓ; actiua q̃ occupat᷑ coꝛꝑales actus. Sʒ
vita actiua ſᷣm quã aliquis pᷣdicando et do⸗
cendo contemplata alijs tradit eſt ꝑfectioꝛ qᷓ;
vita que ſolũ cõtemplat᷑.qꝛ talis vita pᷣſuppo
nit abundantiã ↄtemplationis.Et ideo xpᷣs
talem vitã elegit. Ad terciũ vero dicimꝰ.
chꝛiſtus voluit dare exemplũ pꝛedicatoꝛib⸗
qui nõ ſemꝑ debent eſſe in publico. Ad hoc
aſſignari poſſunt tres rõnes.qꝛ xpᷣs qũq;ʒ ſe
retraxit a turbis. Pꝛima rõ fuit ꝓpter coꝛpo⸗
ralem quietẽ. Vnde ſcribitur Marci.vi.ca.

Oe dñs dixit diſcipulis. Venite ſeoꝛſum in

deſertũ locũ ⁊ requieſcite puſillũ.Erant eniĩ
qui veniebãt et red ibant multi et nec ſpaciũ
manducandi hebebãt. Secunda ratio fuit
Apter oꝛõem. Hinc Lucas ca.vi.inqͥt. Exijt

—

ntont
onͤſer
Vvtis

Sgurre

dochetk
lud D⸗
itinm.
ſedin n
bilado
ſcdoren
Hutare

ucatoe⸗

cr vriot
mnanduch
anonchd
ienniſin
lbinone

linthhixe

Gerane
ſnce

lccger

dane
nalte
bie M
A ſun
ckal
pilcinn
nne N
ſulaqe
worine
imzee
unitg

s
me
Unioo
cigeno
umm
nihoꝛyi

inaneni

nt
annn
hieguni
lagnucr
busarnor
ſtunnnor

ſunmnod-

ſeninn
moopne
nsgr
moytſtt
anil
ca die
Eiſn
rumen

käͤhehcig

Mefüintiene

a ei

A⸗
9

undticie.

Nodhnat

üabeisaun

ſepnie dd⸗

ld⸗

Prösdehute

werhun ön
dei Sl
nreni dug

ckci boibch⸗
Wlince. Cle

übocprrin
n weercö
Pnödcbuitri⸗
wyinge
imädnon
lanin An

n ſolinde

uaſretäiw
pmpt
ntuiſ N
Tns
lnani ſiit⸗
nmocenttut

ndüen

S
dicind

ð

in montẽ ſolus oꝛare et erat pernoctans in
oꝛatõne dei. Ubi dicit Ambꝛo.ꝙ ad pᷣcepta
virtutis ſuo nos infoꝛmat exemplo. CTercia
rõ quare xpᷣs qñq; retraxit ſe a turbis fuit vt
doceret fauoꝛẽ humanũ vitandũ. Vñ ſuꝑ il

lud Math. v. c. Midẽs ieſus turbas aſcen⸗

dit in montẽ vtꝑ hoc ꝙ nõ in ciuitate ⁊ foꝛo
ſed in mõte ⁊ ſolitudine ſedit.erudit nos ni
hil ad oſtentationẽ facere.et a tumultibs ab⸗
ſcedere maxime cũ de neceſſarijs opoꝛteat di
ſputare. ecundũ dubiũ eſt de xpᷣi man⸗
ducatõe cur vicʒ xpᷣs nõ ſꝑ auſterã vitã du⸗

xit.vt iohãnes baptiſta.nec ſꝑ ieiunauit ſed
manducauit ⁊ bibit etiã cũ publicanis ⁊ pec

catoꝛibo. Ad qð ita rũdet ſanct? tho. ↄue
nientiſſimũ eſt cũ qͥs cũ alijs cõuerſat᷑ vt ſe il

lis in ↄuerſatõe cõfoꝛmet ſᷣm illud.i.ad Co⸗

rinth. ix.c. Oĩbus oĩa factſum. Quare xpᷣs
cõuerſans cũ hoĩbo/ꝓpter illoꝝ ſalutẽ.voluit
ſicut ceteri in cibo et potu ſe hr̃e. Sicut eni

licita et laudabilis eſt vita illiꝰqui a ↄſoꝛtidð
hoĩm ſegregatus abſtinentiã ſeruat.ita et vi
ta alteriꝰ qͥ in ſocietate poſitꝰ manducat et bi
bit. Nã abſtinẽtia cibi et potꝰ nõ ꝑ ſe ꝑtinet

ad ſalutẽ ſᷣm illud ad REi. Heng dei

nõ eſt eſca et potus.¶¶ Terciũ dubiũ erat de
xpᷣi ieiu natõe.Cur voluit in deſerto xpᷣs ie⸗
iunare. Nõ eſt dicẽdũ ꝙ ad refrenandã ſen⸗

ſualitatẽ q̃ erat ꝑfecte obediẽs rõni.nec ad ele
uationẽ mẽtis q̃ erat vnita deo ꝑfecte.nec ad
virtutes acquirẽdas qᷓ erãt oẽs ĩ ipᷣo. Ergo

ieiunauit ꝓpter nr̃m exemplũ. VUñ Criſo.ſuꝑ

math. inqͥt. Vt diſcas q; magnũ bonũ eſt ie⸗
iuniũ et qualiter ſtatutũ eſt aduerſum diabo
lum. et qm̃ poſt baptiſmũ nõ laſciuie ſed ie⸗
in nio opoꝛtet intẽdere ipᷣe ieiunauit nõ eo in
digens ſed nos inſtruens. Quare aũt tanto

numero ieiunauit. Rõ eſt ᷣm Criſoſto. Nec
minoꝛ videat᷑ moiſe et helia qui tot diebo ie⸗

inauerũt.nec vlterius ꝓtraxit:ne diabolus
ipᷣm ſupꝛa hoĩem aliqͥd exiſtimaret dũ eximi
os ꝓphetarũ in qtitate dierũ ſuperaret. Sed
hic querũt nõnulli cũ vpᷣs nil comederet il⸗
lis quadraginta diebo et quadraginta nocti
bus et non eſurierit. A quo facta fuit illa ſu⸗

ſtentatio vt nõ eſuriret. Et ad hoc dicere poſ

ſumus ꝙ trib de cauſis poteſt aliquis non

ſentire famẽ. Pꝛimo ex redundãtia gloꝛie aĩe

in coꝛpus ſm ꝙ datur coꝛpoꝛi aliqua quali⸗
tas gloꝛioſa ꝑ modũ habitus vel diſpoſitio

nis vt ſit impaſſibile et ſic erit in beatis ꝑ mo

dum habitus immanẽtis. Uñ Apocal.vij.
ca.dicitur. Non eſurient neq; ſitientampliꝰ
Et ſic potuit fuiſſe ĩ xpᷣo.vt ſicut dimiſit glo

riam anime redundare in coꝛpus q;tum ad

ℳ
25SS

claritatẽ in tranſfiguratõe per modũ diſpo⸗
ſitionis tranſeuntis ⁊ nõ immanẽtis.ita age
re poterat qᷓ;tũ ad impaſſibilitatẽ hũidi a ca

loꝛe. Secũdo pᷣt aliqͥs nõ ſentire famẽ ex ali⸗
qua virtute cibi pᷣaſſumpti foꝛtificantis hu⸗
midũ radicale et ſpeciei virtutẽ.et hoc ſiue il
la virt ſit natural illi cibo ſicut eratĩ ligno
vite. vel ſuꝑnaturaliter data ſicut in cibo da
ta helie.iij. Re.xix.ca. In cuius foꝛtitudine

ambulabat quadraginta diebo et quadragin
ta noctib. Sic potuit eſſe in xpᷣo ꝙ pᷣaſſum
pſiſſet aliquẽ cibũ cui talis virtꝰ fuit diuini⸗
tus data. Tercio pᷣt ↄtingere ꝙ aliqͥs nõ ſen

tiat famẽ ex ſuſpenſione actionis caloꝛis na
turalis ꝑ virtutẽ deitatis immediate ita ꝙ vi
ta remaneat.nulla ex ſuꝑioꝛib cauſis exiſtẽ
te.Et hoc fuit diuini virtuti ſolũ in xpᷣo cu⸗
ius eſſe diuinũ erat eẽ exiſtere illiꝰ hoiĩs. Si
vero diceret᷑ ꝙ exq̊ xpᷣs nõ eſuriebat ieiunã⸗
do nõ pᷣbuit exemplũ penalitatis et patiẽtie.
Rũdemꝰ ꝙ hoc nõ ſequit᷑ qꝛ poſtea eſurijt.
Inſuꝑ ſicut martyres ꝓpter exceſſum diuine
dilectõis et cõfoꝛmationẽ volũtatis diuine ⁊
expectationẽ gloꝛie qũñq; nõ ſentiebãt toꝛmẽ⸗
ta nec tñ minꝰ merebant᷑ aut dabãt exemplũ'

patiẽtie. Ita hic xpᷣs.ſed oĩs dubitatio ſolui
tur qꝛ poſtea eſurijt. Cõtemplare nũc fidelis
aia illũ qui animantibo cũctis alimẽta pᷣſtat
et vitã ꝓ tuo amoꝛe fame ac ſiti qᷓ; ſepius la⸗
boꝛantẽ.et cõpatere illi atq; inſpice diligen⸗
ter quid pᷣcipue tribo vicibus inuenit ad co⸗-

medendũ ſiue bibendũ.Eſurijt equidẽ poſt

leiunüũ et ante miniſteriũ an geloꝝ nõ habu⸗
it niſi lapides. Eſurijt adhuc in via dum ex
becthania deſcendẽs ꝑgebat hieruſalẽ et non
inuenit niſi folia ficus.vt ſcribit᷑ Hath.xxi.
ca. Tandem ſitiuit in cruce:et oblata fuit oꝛi
eius ſpon gia aceto plena. q̃ ſi ad ſenſum mi⸗
ſticum referamus cũ ↄtinuo xpᷣs eſuriat⁊ ſi⸗

tiat ſalutẽ noſtrã. Pleriq; illi lapidea coꝛda
oĩ duritie plena pᷣſentant.nec illũ timẽt nec

diligũt vt vel timoꝛe vel amoꝛe abducant᷑ a
vicijs. Alij vero folia ſibi et bona verba ſine
fructibo p̃bent. ſicut faciebãt phariſei q̊s re⸗
darguit Math. xv. c. dicens. Ipocrite bñ de
vobis ꝓphetauit Eſaias. Populus inqͥt hic
labijs me honoꝛat coꝛ aũt eoꝝ lõge eſt a me.
nõnulli inſuꝑ acetũ ei poꝛrigũtad bibendũ
hi ſunt qͥ vel mũdano amoꝛe inebꝛiati vel va
na ſapiĩa et curioſitate oecepti nõ ſolũ nõ coꝛ
rigũt ſua delicta. ſed qð grauiꝰ eſt detrahũt
xrp̃o et impiaverba ſiue blaſphema temere lo

quuntur de deo.Aiunt qnq;. Si xpᷣs ĩ cru⸗
cevoluit moꝛi qᷣd nob.imputet᷑ ſibi. Si deꝰ
erat cur nõ abſq; ignominia ſue cruc indul⸗
S Qs

lit humano generi. Et ſilia ſacrilegis buccis
publice reſonãteſerga xpᷣm nulla pietate mo

uent᷑.O peſſimũ genꝰ hoĩm. O mẽtes neqſ⸗

ſime. O deniq; ingratiſſimi peccatoꝛeſ. Du
ſtinuit ſaluatoꝛ nr ab vtero virginis vſq; ad
patibulũ crucis tot laboꝛes.tot cruciatꝰ ⁊ pe
nas vt q́;tum nos diligebat cognoſceremus

Poſt vo exactos qdraginta dies ieiunij ſui

voluit ꝓ nobis peccatoꝛibo eſurirre.
¶ De tentatione xpᷣi quare.ſ.diabolus tenta
unit en.qualiter apparuit.et cur chꝛiſtus volu
it tentari apitulũ. ij.
4 cundũ myſteriũ ↄtemplandũ in h̊
¶ſermone ðꝛ pugne. de qᷓ Mattheꝰ ita
ſequit᷑. Accedẽs tẽtatoꝛ.ſ.diabolꝰ vt
patet LQuc̃.uij.ca.dixit ei ⁊c. Vbi tria dubia
ſunt declaranda.
Pꝛimum dicit᷑ inductionis.

Decundum apparitionis.

reium rationſlis.
Peimd onbi declarandũ ðᷣꝛ inductõnis

ꝗᷓ.ſ.motiuo diabolꝰ inductus eſt vt tentaret
xpᷣm.virtꝰ nãq; eius demonibo nota erat.ðꝛ
enĩ Luc.iiij.c.Exibant aũt demonia a mul⸗
tis clamãtia ⁊ dicẽtia qꝛ tu es filiꝰ dei.et in⸗
crepans nõ ſinebat ea loqͥ qꝛ ſciebãt ipᷣm eſſe
xXxpᷣm. Mirũ ergo videt᷑ ꝙ diabolꝰ xpᷣm ten⸗
Lauerit.nã tentare eſt expimentuʒ ſumere qðᷣ
nõ fit niſi de reignota.Ad qð rñũdet ſanctus
Tho.iij.ꝑte.q.xli.x ſic Augꝰ.dicit.ix.li.de
ci.dei.Fps tm innotuit demonibo qᷓ;tũ volu
it nõ ꝑ id qð eſt vita eterna ſed ꝑ quedã tpa⸗
lia ſue virtutis effecta.ex q bus quandã cõie⸗
cturã habebãt xpᷣm eſſe filiũ dei. Sed qꝛ rur
ſus in eo quedã ſigna hũane infirmitatis vi⸗
debãt.nõ ꝓ certo cognoſcebant eſſe filiũ dei.
Et iõ diabolꝰ eũ tẽtare voluit.Hinc ait Cri
ſoſto. audiẽs diabolus in vpᷣi natiuitate
angelũ paſtoꝛiba annunciantẽ.angeloꝝmul

titudinẽ iub ilantẽ.iohannẽ digito demon⸗/

ſtrantẽ.pr̃em ĩ baptiſmate teſtificantẽ.ſpiritũ
ſanctũ in colübe ſpẽ deſcendentẽ et nũc q̃dra
ginta dieb, ⁊ noctib ieiunantẽ eũ eſſe dei fili
um ſuſpicatꝰ eſt.Ged poſtmodũ vidẽs eum
eſuriſſe ipᷣm eſſe dei filiũ plurimũ dubitauit.

Nõ eni credebat poſſe dei filium eſurire.Et

Hilariꝰ ſuꝑ mattheũ dicit. Tẽtare xpᷣm dia⸗
bolus nõ fuiſſet auſus niſi in eo ꝑ eſuritõis
infirmitatẽ que ſunt hoĩs recognoſceret.Et
Gꝛego. expones illud. Si filiꝰ dei es.inqͥt.
Quid ſibi vult talis ſermonis exoꝛſus. niſi
qꝛ cognouerat dei filiũ venturũ eſſe. ſeg ve⸗
niſſe ꝑ infirmitatẽ coꝛꝑis nõ pirabere
cundũ dubiũ declarandũ ðꝛ apparitõis.qli⸗
ter.ſ.axparuit xpᷣo diabolus in hac tentatöe.

NMDE

Et ad p̊ dicit glo. Oĩia qᷓ de xpi tentatse hic
dicunt᷑ coꝛpoꝛeis ſenſibo ↄpleta ſunt.Et ſᷣm

quoſdã credit᷑ ꝙ tentatoꝛ ille fuit lucifer.pꝛi⸗
mus pctõꝛ ⁊ maximꝰ tẽtatoꝛ.iuxta illud qð
ſaluatoꝛ nr dixit Jo.xij.ca. Venit enĩ pꝛin⸗
ceps mũdi huiꝰ et in me nõ hʒ Aic ar

ciũ dubiũ declarandũ ðꝛ rõis.Quare.ſ.xpᷣs

tentari voluit.Ad qð aſſignant᷑ tres pᷣcipue

rõnes. Pꝛima fuit ꝓpter nr̃am inſtructionẽ.

Inſtru xit qͥppe nos vt ſciremus paratã eſſe
nobis diaboli pugnãa q̃ nullus q;tumcũq;
ſanctꝰ immunis exiſtit. Jõ Hilariꝰ ſuꝑ mat
theuũ ait. In ſanctificatis maxie diaboli ten⸗
tamenta craſſant᷑.qꝛ victoꝛia magis eſt ei ex⸗
optanda de ſctis. Et ſapiẽs Ecci.ij.c.inqͥt.
Vili accedẽs ad ſeruitutẽ dei ſta in iuſticia ⁊
timoꝛe et pᷣpara aiam tuã ad tentationẽ. Et
Augꝰ.̊ fauſtũ. Nullus eſt hõ tãta iuſticia
pᷣditus cui nõ ſit neceſſaria tẽtatio vel ad ꝓfi

ciendũ vlł ad pbandũ.Et Gꝛeg.xxiiij.moꝛa.

UAſus nr̃i itineris nequaq; pagit᷑ ſine mune

re tentatõis. Hic tũ oꝛit᷑ difficultas qm̃̃ xrvĩů“3

tentatõi ſe expoſuit.Cũ & eius tẽtatio ſit no⸗

ſtrũ exemplũ videt᷑ ꝗ; etiã alij debeãt ſe inge⸗

rere ad tentationes ſuſcipiẽdas. qð tñ videt᷑
eſſe ꝑiculoſum cũ potius tentationũ occaſio

nes vitare debeamus. Ad hoc rñdet ſanctus

tho.qꝙ; duplex ẽ tentatõis occaſio. VUna qͥdẽ

ex ꝑte hoĩs puta cũ aliqͥs ſe peto pinqu fa⸗

cit occaſiones peccandi nõ euitans.Et talis

occaſio tentatõis eſt vitanda. ſicut dictũ eſt

Toth Geñ.xix.c. Ne ſteteris in oĩ regione
circa ſodomã. Alia vero tentatõis occaſio ẽ

exꝑte diaboli qͥ ſemꝑ inuidet ad melioꝛa ten

dentibo.et talis occaſio nõ eſt vitanda.qmvt
inqt Paulus.i.ad Coꝛinth.x.ca. Fidelis de
us qͥ nõ patit᷑ vos tentare ſupꝛa id qð pote⸗
ſtis. ſed facit cũ tentatione ꝓuentũ. Ex hac
vero tentatõe cũ dei adiutoꝛio deuicta coꝛo⸗
na victoꝛiba dat᷑. Uñ Jaco.i.ca.ðꝛ. Beatus

7. 7 — — —

vir qͥ ſuffert tentationẽ qm̃ cũ ꝓbatus fuerit

accipiet coꝛonã vite quã repꝛomiſit deus di

ligentib ſe. Secũda rõ quare xpᷣs voluit ten
tari fuit ꝓpter tentatoꝝ cõſolationẽ vt.ſ.ten⸗

tatis cõſalationẽ daret. Fuit quidẽ tentatus
ſtatim poſt baptiſmũ qñ.ſ.a patre filius fue

rat appellatus.et ſpũs ſanct in columbe ſpe

cie manſerat ſuꝑ eũ et celi ſibi viſi ſunt aperi⸗
ri et diebo quadraginta et noctib ieiunaue⸗
rat vt daretur intelligi ꝙ ſi aliqͥs tentat᷑ ꝓpter
hoc non eſt minus dei filiatione dignus nec
ſua penitẽtia deo eſt minus accepta. Tercia
ratio quare xpᷣs tentari voluit fuit ꝓpter dia
boli cõfuſionẽvt ipᷣe dolo inuidia et malicia

plenus ſuperatus a xpᷣo ↄfuſus abiret. ſicut

ſprtbirin
galite
nontse
3
ieſ⸗
bol
Nſtisg

ibuginl

detplia
Kung
cnao⸗
Lrode⸗
ſldeicosd
hivint
dackdeag
hnye
Kruda
Adaſuad
Nndtri
unend
dun
ſſonid
cnten
hiclhon
ſogoeue
lenolutt.a
clafenda
ſwwädck
Mn
agnäin
Kitti
neretote
pincm
hooõs
ho /
in
eeſt ab
Codane⸗
Eſiaſuntt
Funigrdoe
hols antz
ſtnl ainq
eu⸗
Mgeni
i
tonentn
Erinnig.
ſorac
mahpen
Ponie
Pornire
banotn
lgd

Nälnnned
uſnr Ei

in de
n ludg

„Oannchi de
, E
is,Aumneſch
nnnöen
mintngot
Nremnseni
nulusiönmnei

Dnn

mrieditboltn
umagsckatg

1 Scii ei

Niſtiniuſce

A entarioe
Kbötitn inſin
Nitnio lad;
Segtoijm.
Sngiſem
fatpin
austämoſtn⸗
mnimni

w Due

Nigingiͤt,
aims Als
kſondii
nngn
mmisoct
Aud
nu
e e
ig goho⸗
miel 1
odeuicna
anke
ipoas
inn
etjonoulin

govene .

Gidttmtns
me fluus de
counbeſe

Kſn

ciciunnne
ptmih
es ſu
nn Nn
ſitppterd
etmmaliel

2 arebit in ſequentibus.

H

Niio deßule. M
ecundo de inani gloꝛia.

filiꝰ dei es dic vt lapides iſti panes fiant.hic

„

Qualiter xpᷣs ſuperauit oẽs diaboli ten⸗
tationes et de mõ illarũ tentationũ.

– W 11
Erciũ myſteriũ ↄtemplandũ de dño

peccatis grauibo tentat.ſed paulatim a leuio

ribus incipitvt ad grauioꝛa ꝑducat. Iccirco

—

de triplici vicio conatꝰ eſt xpᷣm tentare.

Bercio de anari.
ꝛmo tentauit xpᷣm de gula dicens. Si

Hiero.ita loquit᷑. Qane agis demon ſi filiꝰ

dei eſt decipi nõ poterit. ſi purus hõ lapides
in panẽ ↄuertere non valebit. Cñ multa fuit
aſtutia diaboli qꝛ cogitabat intra ſe. Si faci

at qd ſuadeo cognoſcã ipᷣm eẽ deũ.ᷣſi nõ faci⸗
at adducã eũ ad pᷣſumptionẽ faciẽdi. Nectẽ.

tauit eũ de cibis delicatis ſʒ tm̃ ne ceſſarijs.

2 arbitrabat᷑ eũ virũ bonũ qͥ tñ ſi purus hõ
iſſet nõ de pᷣſumens lapides ĩ panes con⸗
uertere vt coꝛpoꝛali ſue fami ſubueniret.ob
hãc inoꝛdinationẽ viciũ gule incurreret.At
xpᷣs qͥ deus verus erat lapides ĩ panes ↄuer
tere noluit qð vtiq; facere potuiſſet.qꝛ mira

cula fienda erãt ad vtilitatẽ fideliũ nõ ad in⸗
ſtantiã diaboli.nõ eni diabolꝰ ſupplicat ſʒ tẽ

tat. Anno vero ſequẽti pia mr̃ impetrauit q;

agquã in vinum cõuerteret in chana galilee.

Rñdit itaq; diabolo xpᷣs vt ſic dubius rema

neret atq; deuictuſ. Scriptũ eſt enĩ Deutro.

viij.c. Nõ in ſolo pane viuit homo:ſed in oĩ
verbo qð ꝓcedit de oꝛe dei.qð ppᷣt intelligi de

verbo pᷣdicato q̊ aĩia viuit ꝑ gratiã vt ſit ſen⸗

ſus. Sicut panis eſt ciba coꝛꝑis ita cibo ſcri
pture eſt cibo aĩie. VUñ et xpᷣs dixit Jo.ca.vi.
Uerba que ego locutus ſum vobis ſpiritus
et vita ſunt.tãte efficacie vᷣba xpᷣi fuerũt tãq;
grauiter doctiſſimeq; ꝓlata vt neſciret dia⸗
bolus aut z dicere aut replicare Quare pceſ
ſit ad id in q̊ ſpũales viriqũq; deficiũt vt.ſ.
aliqᷓ ad oſtentationẽ operent᷑ qð ꝑtinet ad in⸗
anẽ gloꝛiã. Jõ ſcdᷣo de hoc vicio ipᷣm tẽtauit
Inqͥ t nãq; Mach. tunc.ſ.finita poꝛi tenta⸗
tione aſſumpſit eũ diabolus.Qõð pᷣt duplici
ter intelligi. Ano mõ ꝙ ſup̃ ſe acceperit. Et
ſicxt dicit Bꝛego. Mens hoc refugit huma
na.et hoc audiens expaueſcit.ſed nõ eſt mirũ
ꝙ ꝑmiſit ſe ſic a diabolo aſſumi.ſi conſideret
ꝙ; ꝑmiſit ſe a mẽbꝛis diaboli.ſ.ex eius inſti⸗
Gatione flagellari et crucifigi.Alio mõ pᷣt in
telligi ꝑ cõcomitationẽ q̃ſi dicendo venias

ACapitulum terciũ.

ieſu xpᷣo ðꝛ victoꝛie. Vicit nãq; dia⸗
bolũ qͥ ſpiritualẽ hoĩem nõ ſtatim de

mecũ.ſicẽ mattheꝰ.xvij.c.Aſſumpſitlieſus pe
trum iacobũ ⁊ iohannẽ.et ¶Luẽ.xviij.Aſſum
g duodecim diſcipłos ⁊c̃.diabolꝰ itaq; aſ⸗
ſumpſit xpᷣm vel pmo mõvt dictũ eſt. Et ſᷣm
Criſo.Agebat qᷓ;tũ in ſe erat vt ab oĩbd vida
retur.Et xpᷣs diabolo neſciẽte faciebat vt ne
mo illũ vid eret. Vel aſſumpſit eũ ſcõo mõ in
ſanctã ciuitatẽ.i.hierlim q̃ ſic noiat᷑ qꝛ diuino
cultui erat deputata.Et ſtatuit eũ ſupᷣ pinna

culũ tẽpli.Quidã dicũt ꝙ pinnaculũ erat lo

cus eminens ſiue pulpitũ vbi lex pmulgaba

tur. Hico. vero de lira dicit. erat tectum

templi qð erat deſuꝑ planũ.qꝛ ſic fiebãt tunc

domus paleſtinoꝝ. Dixit ̊ diabolꝰxpᷣo. Si

filius dei es mitte te deoꝛſum. Scriptum eſt
enĩ.ſ.in pᷣs.Angelis ſuis deus mãdauit de
te vt cuſtodiãt te ĩ oibo vijs tuis. q̃ ſcriptura
ſm Auguſ.de mẽbꝛis ðꝛ nõ de xpᷣo.Allega⸗
uit vero diabolꝰ ſcripturã.qm̃ in pꝛioꝛi pu⸗
gna fuerat a xpᷣo ꝑ ſcriptu rã ↄcluſus. Sed
ipᷣe deꝰ incarnatus iteꝝ ſibi rñũdit. Scriptũ
eſt Deutro.vi.c. Nõ tentabis dñm deũ tuũ.
Dñnm qͥs tentat cũ hʒ naturali auxilio vel rõ
ne qͥd faciat.et tũ ↄmittit ſe ꝑiculo.vt experia
tur an de poſſit vel velit liberare. Mittere
itaq; ſe deoꝛſum ꝑiculũ erat ſᷣm naa.r mi
raculũ facere tũc nõ erat expediẽs.¶ CTercio
diabolus tentauit xpᷣm de auaricia.ꝓdurxit

quidẽ tentationẽ ad id qð iã nõ eſt ſpualiũvi

roꝛũ ſcʒ.carnaliũ.ſ.vt diuitias et glam mũdi

cõcupiſcãt vſq; ad ↄtemptũ dei.E tiõ in pꝛi

mis duab tẽtationib dixit. Si filiꝰ dei es.
nõ aũt ĩ tercia q̃ nõ pᷣt ſpũaliba cõuenire.Se

quitur ergo euãgeliſta. Iterũ aſſumpſ it eum

diabol? in montẽ excelſum.qͥ ſm aliq̊s diſtat

aloco quarantane ſiue ieiunij duob miliari

bus. Et oñdit ei olĩa regna mũdi.ſᷣm Criſo.
Põ eſt intelligendũ ꝙ videret ipᷣa regna vel
ciu itates vel aurũ vel argentũ. Sed ꝑtes in
qͥ bus vnumqpq; regnũ vłciuitas poſita eſt
Diabolus gů̊ digito demõſtrabat.et vniuſcu⸗
iuſq; regni honoꝛẽ et ſtatũ verbis expone⸗
bat. Vel 'm Rabanũ oñdit quia vanitatẽ
pompe mũdane quã ipᷣe diabolus diligebat
qᷓ; ſpecioſa ſit et deſiderabilis verbis demon
ſtrauit.vt ad amandã illã ipᷣm induceret.vel
ſim Oꝛigenẽ oñdit ei quõ ipᷣeꝑ diuerſa vic a
regnabat in mũdanis.in quibuſdã.ſ.ꝑ ſuper
biam.in quibuſdã ꝑ auariciã.in quibuſdã ꝑ

luxuriã. vt exemplo multitudinis poſſet ad
cõſentiendũ faciliꝰ inclinari. Pꝛima expoſi⸗

tio magis ↄſonat littere ſancti euãgelij. Pꝛo
pterea vt ſcribit Lucas.iiij.c.diabolꝰ dixit.
Omnia mihi tradita ſunt ⁊ cui volo do illa
Mentitus eſt qͥ eſt mendax et pr̃ mendacij.
ec iij

qꝛ vt inqͥt danid in pᷣs. Dñi eſt terra et pleni⸗ quã tribo diſcipulis pᷣnoiatis in ſua tranſti⸗

tudo eius oꝛbis terrarũ et vniuerſi qui habi
tant in eo.Et iterũ.Lui ſunt celi et tua ẽ ter⸗
ra oꝛbis terre ⁊ plenitudinẽ eius ta fundaſti
Mẽdacio itaq; ſuo ſatagebat diabolꝰ xpᷣm

ſeducere. Et ſubdidit. hec oĩa tibi dabo ſi ca
dæẽs adoꝛaueris me.Tüũc dixit ei ieſus. vade
ſathana.ſ.ſᷣm Hiero.i infernũ qͥ ꝑax eſt tibi
et angelis tuis. Scriptũ eſt eni. ODãm deuʒ
tuũ adoꝛabis ⁊ illi ſoli ſeruies. NHõ dixit hec
verba expꝛobꝛatiua in pma et ſcõa tentatõe.
ſed ĩ iſta qꝛ hic diuinũ vſurpare volebat ho
noꝛẽ.Tũc reliqͥt eũ diabolꝰ et ecce angeli ac⸗

ceſſerũt et miniſtrabãt ei. Reliquerãt enĩ an⸗

geli ipᷣm ieſum vt dicit Hico.de lira ad tꝑs

vt diuinitas eiꝰ diabolũ magis lateret et vt
cõuenientiꝰ locũ tentãdi hrẽet et vt victoꝛia
ipᷣiꝰ xpᷣi excellẽtioꝛ a pareret ex ̊ ꝙ ſolꝰ ipᷣm

deuinceret. Et iõ victo tentatoꝛe et pᷣ ↄfuſio⸗

ne recedẽte acceſſerũt angeli et miniſtrabant
ei ſiẽ vero dño ꝓpꝛij ſerui.Ex q̊ aparet diui⸗
nitas xpᷣi qꝛ nulla natura eſt ſupᷣ an gelicã ni

ſi diuina. Credunt᷑ aũt miniſtraſſe illi etiã ci
buñm naturalẽ. ſicut fecerũt helie. Inſuꝑ ciba
runt illũ ſpũali delectatõe collaudãdo et bñ⸗
dicendũ ſanctũ nomẽ eius.qdð et nos ſemper
benedicamꝰ in ſecula ſeculoꝝ. Amen.

¶ Sermo duogecinꝰ de dulciſſimo admi⸗

randoq; ſpectaculo tranſfiguratõis xp̃i.

Drxit ulos in mõ
tem excelſum. Scribunt᷑ hecver
ba Mat. xvij. c. Rem grandẽ at⸗

ꝙ; mirabilẽ oꝑatus eſt xpᷣs in ſua trãſfigura⸗
tione iocunda. Ad cui ſpectaculũ delectabi
le ad oẽs aplos voluit adeſſe. Tũ qꝛ ſecreta
nõ ſunt oĩbo reuelãda.tũ qꝛ debẽt a maioꝛib⸗
in alios deriuare ſicut fit in celeſti ierarchia.

vt refert Dioniſiꝰ. Lũ etiã vt Damaſ. dicit.
Ne iudas indignus interueniſſet q nec ſolꝰ
repellẽdꝰ erat ne ad inuidiã indignationẽq;

pꝓuocaret᷑.Admiſſi ſunt vero tres. Petrus ꝓ

pter pᷣrogatiuã feruoꝛis fidei. Johãnes ꝓprt
excellentiã virginitatis.et Jacobo ꝓpter pꝛio
ritatẽ martyrij.qꝛ pꝛimꝰ ſuſtinuit martyriũ

Apter xpᷣm. vt ptʒ Actuũ.xij.c. His reuelata

ſunt altiſſima myſteria xpᷣi q̃ nullus valeret

ingenio ac ꝓpꝛijs ſenſibo cõpꝛehendere.Que

m poſtmodũ ab eis pᷣdicata ſunt etab euan⸗
geliſtis deſcripta advtilitatẽ ⁊ eruditionẽ no
ſtram. Pꝛopterea vt mens nja illuſtret᷑ veri

tatis ſplendoꝛe.et dñm xpᷣm pio veneremur
affectn. in pᷣſenti ſermone de triplici ſublimi
excelſaq; dignitate ſaluatoꝛis nr̃i. dicemus

guratione monſtrauit.

Pꝛima dicit᷑ caritatis.

Becunda ſuperioꝛitatis.

—

Eeinegualitans. . . ..
e claritate coꝛpis xpᷣi in tranffiguratiõe

in qua monſtrata fuit diſcipulis dignitas
eius. ¶ Lapitulum pꝛimũ.
Pꝛima ſubli
dñi ieſu xpᷣi triba apłis demõſtrata ðꝛ

claritatis.vt eni inqͥt matcheꝰ.Crãſ⸗
figuratꝰ eſt añ eos.nõ ꝙ mutauerit liniamẽ

ta coꝛꝑis vel amiſerit pꝛiſtinã foꝛmã et faciẽ

vt Hiero.ait.ſed ꝓpter claritatis vultꝰ eius

immenſitatẽ de q̃ ðꝛ. Reſplẽduit facies eius

ſicut ſol ⁊ veſtimẽta eiꝰ facta ſunt alba ſicut

nix. Placuit aũt ſibi ſic trãſfigurari ⁊ clarita
tem oñdere.qm̃ pᷣnunciata paſſione ſua diſci
pulis vt ſcribit᷑ math.xvi.c.illos induxitad

ſue paſſionis ſequelã dicẽs. Si qͥs vult poſt

me venire.ſ.meã doctrinã et facta ſequendo
ab neget ſemetipᷣm.i.affectũ humanũ non ſo
lũ meã paſſionẽ nõ impediẽdo ſed etiã me in
hoc imitãdo.et tollat crucẽ ſuã.i.paratꝰſit in

animo volũtarie crucẽ poꝛtare in q̃ crucifi⸗
gatur ignominioſe ſᷣm NHico.delira.O poꝛ⸗

tet aũt ad hoc ꝙ aliqͥs directe ꝓcedat in via
ꝙꝙ finem aliqualiter pᷣcognoſcat. Et pᷣcipue

qñ via eſt difficilis aſpera et laboꝛioſa.finis

vero iocundꝰ. Cũ xpᷣs ꝑ ſuã paſſionẽ ad hᷣ

euenerieye gloꝛiã obtineret nõ ſolũ aĩe quã
habuit a pncipio ↄceptõis ſed etiã coꝛpoꝛis

ſ̃m illud LQuc.vlti.ca.O poꝛtuit pati xpᷣm et

ita intrare in gloꝛiã ſuã. Ad quã etiã ꝑducit

eos qͥ veſtigia ſue paſſionis ſectant᷑. Jõ ↄue⸗
niens fuit vt diſcipłis gloꝛiã claritatis oſtẽ⸗
deret.cui ſuos electos cõfigurabit. VUñ Pau
lus ad ph ilip.c.iij dicebat. Saluatoꝛẽ ex⸗
pectamus dñm ieſum xpᷣm qͥ refoꝛmabit coꝛ
pus humilitatꝭ nr̃e cõfiguratũ coꝛꝑi clarita
tis ſue. Sed vt ꝑs iſta lucidiꝰ explanet᷑ tria

erunt dubia declarana.
Pꝛimũ vtrũ claritas illa quã xpᷣs oñdit in fa

cie fuit in eius coꝛꝑe ſicut in ſubiecto.
Gcõm vtrũ illa claritas fuit gloꝛioſa.
rein trũ ꝑ claritatẽ cõnenienter ſiguifi⸗
cetur gloꝛia coꝛpoꝛũ beatoꝝ. M
¶ Ad peimit dubin rũdet Alexan. in.iij. vo⸗
lumine ſumme. O claritas illa fuit in coꝛpe
xp̃i tãq; in ſubiecio nõ tm̃ in aere circumſtã⸗
te. Inqͥt eni Lucas.ix.c. Facta eſt dũ oꝛaret

ſpẽs eiꝰ altera.i.alteratavt dicit glo.qð nõ pᷣt

eſſe niſi fieret immutatio circa ip̃am. Aliter

tñ erat claritas in veſte.et aliter ĩ coꝛꝑe.qꝛ in
coꝛꝑe erat ab exterioꝛi vt dicetur. et ita vt in

mis et excelſa dignitas

ſbiech
lendo⸗

cter

fͤang
con

giitinfu

inſabie
figuran
nal
ſummpl
iüc
Cmn
cloricate
Olkde
fagack
giocus
W
We⸗
ſho
nüiie
nein
fic
lxit
⸗
nninuan
uo cñ
hordin
oünme
mugson⸗
erllomi
wwephe
an
Wene
rit
uſig
Obe
M
ic⸗
ien
ünden
du I
coend
ſoti
(töin
feinmort
nul Zn
ude⸗
Oipe
ſemoni
Dicch
Mrenge
ciug.
i
donnen

iiun,

—

nnnſimni
Manlsdgin

XMlulmdini
erril
Usdenöteng
naennhe Ti
enuraugi inin
einifmniti

Miniſit
ſantabeie
rifigenmitan
unſoneſun
llosindart
nifun ſennnn

Wübuanmnäie.

Nhidoſclenir
Mſciionri
direan un

ni no ſoli
isſeletieß⸗
onniteßtt
A giti
ngin i
icninnphſß
4mr,
ſtunuiln
mücenent

ſubieeto. ſed in veſte ab exterioꝛi.ſa ſuꝑfuſo

ſplendoꝛe faciei. Rõ aũt quare claritas fuit

in coꝛꝑe ſiẽ in ſubiecto nõ in veſte.qꝛ veſtis
nõ erat gtoꝛificabilis.ſed bñ erat gloꝛificabi
le coꝛpꝰ. et ꝓpter hoc ad oſtendendã gloꝛiã qᷓ
erit in futura reſurrectõe q̃ erit in coꝛꝑe ſicut
in ſubiecto. ſic debuit eſſe claritas illa in trãſ
figuratõe. Ad ſcᷣm dubiũ rñdet ſanctus

.*

tho.iij.pte.q.xlv.e claritas illa quã xpᷣs ai

ſumpſit in tranſfiguratõe fuit claritas gloꝛie
;tũ ad eſſentiã:nõ tñ q;tũ ad modũ eſſendi.
Claritas enĩ coꝛꝑis gloꝛioſi deriuat᷑ ab aĩe
claritate. vt Augꝰ. dicit in epła ad dioſtoꝛũ.
Silxr claritas coꝛꝑis xpᷣi in trãſfiguratõe de
riuata eſt a diuinitate ipius vt Damaſce. di⸗
cit.⁊ a gloꝛia aĩe eiꝰ x eni a pᷣncipio ↄceptio
nis glia aie nõ redũdaret ad coꝛpꝰ ex quadã

diſpenſatõe dinina factũ eſt. vt in coꝛꝑe paſſi

bili nre redemptõis expleret myſteria. Non
tñ ꝑ hoc adempta eſt ptãs vxpᷣi deriuãdi glo⸗

niã aie ad coꝛpꝰ.Eth̊ idẽ fecit q;tũ ad clan⸗

tatẽ in tranſfiguratõe.alit᷑ tñ qᷓ; in coꝛꝑe glo⸗

rificato. Hã ad coꝛpus gloꝛificatũ redũdat

claritas ab aĩa ſicut quedã q̃litas ꝑmanens
coꝛpꝰ efficiẽs. Vñ fulgere coꝛꝑaliter non eſt

miraculoſum in coꝛꝑe gloꝛioſo. Sʒ ad coꝛ⸗
pus xp̃i in tranſfiguratõe deriuata eſt clari⸗

tas a diuinitate et aia eiꝰ nõ ꝑ modũ qualita

tis immanẽtis et afficiẽtis ipᷣm coꝛpus.ſed
magis ꝑ modũ paſſionis trãſeuntis ſicut cũ
ger ũllum inat᷑ a ſole Vñ ille fulgoꝛ tũc in coꝛ
poꝛe xpᷣi aparẽs miraculoſus fuit ſicut et H
ipᷣm ꝙ ambulauit ſuper vndas maris.Exq̊
noõo tenet᷑ opinio Hugonis de ſctõ victoꝛe qͥ
dirxit. O xpᷣus aſſumpſit dotes claritatis in
traſfiguratõe:agilitatis ambulãdo ſuꝑ mare
BDubtilitatis egrediẽdo de clauſo virginis
vtero.qꝛ dos noĩat quandã qualitatẽ imma
nentẽ coꝛꝑi gloꝛioſo.ſed miraculoſe habuit
ea q̃ ꝑtinent ad dotes.Et eſt ſimile q;tum ad

aiĩam de viſione qua paulus vidit deũ in ra⸗
ptu Illa &D claritas fuit claritas gloꝛie mõ di

cto.ſed nõ coꝛꝑis gloꝛioſi. Ideo inqͥt Beda

ſuꝑ.xvij.c. Matthei. In coꝛpe moꝛtali oſtẽ⸗

dit nõ immoꝛtalitatẽ ſed claritatẽ ſimilẽ futu

re immoꝛtalitati. Sed ꝓpter dicta querũt nõ

nulli.An ſolũ chꝛiſti coꝛpus fuit tranſfigu⸗

rabile. nam ſcribit᷑ de moiſe Exodi. xxxiiij.c.
Oe apparuit facies eius coꝛnuta ex cõſoꝛtio

ſermonis dñi ex maximo ſplẽdoꝛe. Et.ij.ad
Coꝛinth.iij.c.dicit᷑.ꝙ nõ poterãt filij iſraal

intendere in faciẽ moiſi ꝓpter gloꝛiã vultus
cius. Inſup de beata virgine dicit glo. ſug
illo verbo Math. i. c. Nõ cognoſcebat eam

donec peperit filiũ ſuũ pꝛimogenitũ. quia io

ſeph mariã facie ad faciẽ videre nõ poterit.
Quare videt᷑ ꝙ coꝛpus moiſi et virginis fu⸗
it tranſfiguratũ. Ad hoc dicit Alexan.in. iij.
vbi ſupᷣ.ꝙ aliter fuit ſimilitudo gloꝛie in fa⸗
cie moiſi.in beata virgine et in coꝛꝑe xpᷣi. In

facie nãq; moiſi et beate virginis fuit ſimili

tudo claritatis qui erat alterius generis ſim

—

pliciter q; claritas gloꝛie. Sed in coꝛꝑe xpᷣi
fuit claritas q̃ erat eiuſdẽ generis cũ clarita⸗
te gloꝛie.et ſi nõ ſimplr̃ tñ ſᷣm ꝑtẽ. Et hoc eſt
ꝛ radius claritatis in facie moiſi fuit a cõ⸗
ſoꝛtio dei quẽ habebat ſpũaliter in mẽte. Si
militer radius claritatis in facie virginis e⸗
rat exoſoꝛtio dei quẽ nõ ſolũ habebat ſpũali

ter in mẽte:ſed etiã coꝛꝑaliter in ventre. Sʒ

in coꝛpe xpᷣi fuit claritas ex vnione cum di⸗
uinitate ⁊ aĩa in ꝑte ſuꝑioꝛi beata.Et ꝓpter H̊

nulla alia oſtẽſio claritatis debuit dici tranſ

figuratio ſicut iſta. qꝛ ſolũ illa q̃ eſt in expſſa
ſimilitudine ad gloꝛiã dʒ dici trãſfiguratio.
Et ſi ad hoc diceret᷑ ꝙ claritas moiſi fuit ma
ioꝛ claritate xp̃i eo ꝙ nõ poterat p̃cipi niſi ve

laret. ergo magis fuit oſtẽſiua claritatis glo
rie. Rñdet Alex.ꝙ nõ fuit copioſioꝛ claritai

gloꝛie moiſi q́; claritas coꝛꝑis xpᷣi. Ham q;
claritas faciei moiſi non poſſet videri fiebat
nõ qꝛ maioꝛ eſſet ſʒ qꝛ offendebat ⁊ diſgrega

bat viſum. Sicut etiã videmus de claritate
ſolis qͥ ꝓpter hoc nõ pᷣt videri. Sed claritas

apparens in facie xp̃i erat delectans viſum⁊
cõfoꝛtans.ſicut claritas gloꝛie q̃ confoꝛtat et
coꝛroboꝛat viſum. Vñ Apocałxxi.c. Clari

tas ciuitatis ſuꝑni ↄparat᷑ iaſpidi cuiꝰ clari
tas demulcet⁊ delectat aſpectũ. Sʒ his obij

cipᷣt.qꝛ ðꝛ ꝙ claritas coꝛꝑis xpᷣi fuit ſitis cla

ritati ſolis qᷓ videri nõ pᷣ̃t.̊ nec ita videri po
tuit claritas coꝛꝑis xpᷣi. Rndemus ꝙ clari⸗
tas coꝛꝑis xp̃i ðꝛ ſił is claritati ſolis.qꝛ ſol ex
cedit ĩ lumine oẽs blanerge Tñ gloſa dicit
Math. xvij.c. Reſplenduit facies eius ſicut

ſol plus certe q;ᷓ ſol ſed nõ habuit exemplum
maiꝰ cui ↄpararet. Sivero aliqͥs q̃reret cur

nõ cõparata fuitclaritas illa claritati iaſpi⸗
dis ſicut ſolis. Dicimꝰꝙ Iʒ claritas iaſpidis
ſit delectabil nõ tñ ita eſt oib nota ſicut clari
tas ſolis. Ad terciũ iã dubiũ eſt deueniendũ

an. ſ.p claritatẽ ↄuenient ſignificer gla coꝛ⸗
poꝛũ btõꝝ.Etvidet᷑ ꝙ nõ Hã claritas nõ ſo

lũ eſt coꝛpm gloꝛificatoꝝ ĩmo et cõis alioꝛũ
coꝛꝑm.Cõuenientioꝛ aũt eſt oſtenſio facta ꝑ

ꝓpꝛietates ꝓpꝛias ſicut ꝑ agilitatẽ impaſſibili
tatẽ ⁊ ſubtilitatẽ qᷓ; ꝑ cões. Ad hoc ita pulcre

dicit Alexander.qꝙ cum ſint quattuoꝛ pꝛo⸗

pꝛietates ſ'm quas oſtendit᷑ gloꝛificatio coꝛ
poꝛum ipa claritas eſt pꝛincipalis ad quan

cõſequunt᷑ cetere. Naturã eni lucis cõſequit

ſubtilitas. vñ lux ꝑ naturã hʒ ſubtilitatẽ ad

penetrandũ coꝛꝑa maxime coꝛpoꝛa tranſpa⸗

rentia ſic ptʒ in lapide criſtallino qͥ penetrat
aluce. Silr ad ipᷣam cõſequitur agilitas.vn

motus vel mutatio eius fit qſi ſubito. Siltr.
ad ipᷣam cõſequit᷑ impaſſibilitas.vñ etiã nul
lum inquinamẽtũ patit᷑ ab alijs. Quia q̊ cla

ritas pꝛeſupponit oẽs alias ꝓpꝛietates qᷓ ſunt
coꝛpoꝝ gloꝛificatoꝝ et nulla illarũ poĩt oẽs
alias. J0 ↄuenienter fit oſtenſio gloꝛificatio⸗

nis coꝛpoꝛũ ꝑ claritatẽ. Iccirco dñs in euan
gelio math. xiij.c. Significãs gloꝛiã reſur⸗

rectõis nõ multiplicat verba.ſed ꝑfecte inte⸗
gre et totaliter ſignificat ꝑ claritatẽ cũ dicit.
Juſti fulgebũt ſicut ſol in regno patris eoꝝ.
UVe aaritde moiſi et helie qͥ cũ cpᷣo reue⸗-
renter loquebant᷑ exhibẽdo illi tãq;ᷓ vero deo

re

uja et honoꝛrẽ. (Lapitulũu. ij.
Ecunda ſublimis ⁊ excelſa dignitas
dñi ieſu xpᷣi aplis demõſtrata ðꝛ ſu⸗

vnũ ex ꝓphetis.iõ capita ꝓphetarũ induxitvt

dr̃a appareat inter ſeruos et dñm oſtendẽdo

ꝙ nõ erat helias neq; moiſes. ſʒ illis ſuꝑioꝛ
immo et dum ſe angeloꝝ et hoĩm manifeſta⸗

ret. Ecce inqͥt Matcheꝰ. Apparnit illis moi

ſes ⁊ helias cũ eo loquẽtes. Pꝛo clarioꝛe vᷣo

huiꝰ ꝑtis intelligẽtia tria ſunt hic dubia de⸗

clarãda. s
iter aparuerũt ibi moiſeset helias

m quo diſcipuli cognouerũt ilo
Terciũ quid loquebant.
d pꝛimũ dubiũ diuerſimode rñdetur a

multis. Quidã enĩ dicũt. ꝙ moiſes ⁊ helias
nõ apparuerũt ibi vere ſʒ imaginarie. Alij ve

“ ro ꝙ angeli ꝓ ꝑſonis eoꝝ ĩ aſſumptis coꝛꝑi⸗

bus in ipoꝝ.ſ.moiſi ⁊ helie ſiłitudine appa⸗
ruerũt. NHec fuit fictio.qꝛ illud angeli fecerũt
et de intentione eoꝝ qð ipᷣi ꝑſonalit᷑ feciſſent

Sicut etiã ðꝛ dñs locut ẽ ad moiſen qñ an⸗
gelus in ꝑſona dñi loquebat᷑. Nõnulli autẽ

aſſerũt ꝙ apparuerũtibi moiſes ⁊ helias ve⸗

re. Sʒ apparuit moiſes ĩ ſuo coꝛꝑe aſſumpto

ad tꝑs. Hoc videt᷑ dixiſſe Augꝰ.in li.de mi⸗
rabilibo ſacre ſcripture. Nec mirũ eſt ꝙ ꝓ tã
magna re ad tꝑs reſurrexerit et realiter vene⸗
rit. Alex.aũt in.iij.dicit. apparuit ibi heli

gas in coꝛpe et aĩa. moiſes vero in aĩa tm̃. Ut

enĩ inqͥt Augꝰ.ad paulinũ ĩ li.de cura ꝓ moꝛ
tuis agẽda.Alij ſunt humanarũ limites re⸗
rũ.Alia diuinarũ ſigna virtutũ.Alia ſunt q̃
naturaliter. Alia q̃ mirabilit᷑ fiũt Apparitio
itaq; animarũ poſt moꝛtẽ ſᷣm limites reꝝ nõ

perioꝛitatis. Quia enĩ vt ait Criſoſt.

)

eſt poſſibilis ſed ſolũ ßm ſigna dininar vir⸗
tutũ ſiue ſolũ ſᷣm diuinã potentiã ⁊ nõ ſᷣm re

rũ naturã.Aiĩa igit᷑ moiſt iaarui⸗ ibi yere ꝑ
diuinã potẽtiã. Sicut diẽ Augꝰ. ꝙ aĩe mar
rũ ꝑ diuinã potentiã pñt hoĩbus apparere.
t de ↄfeſſoꝛe felice refert ipᷣm apparuiſſe ci

ulibo nolanis piea ſe dilectꝭ cũ a barbaris no
la oppugnabat᷑. Sʒ tüc reſtat qſtio n i aiĩa

moiſi tm ſine coꝛꝑe apparuit cũ ipa ſit inſen⸗
ſibilis quõ potuit apparere aſpectibs aploꝝ.

Ad qðõ dicendũ ꝙ ſubſtãtia ſpũalis apparet
ſenſui duob modis. Uno mõ ꝑ coꝛpus aſ⸗
ſumptũ ſic apparet angelꝰ.Alio mõ ꝑ ſolã ſi⸗

militudinẽ coꝛꝑis quã facit in ſenſum et per

quã ĩmutat ſenſum. Sicut enĩ an gelꝰ pote⸗

ſtatẽ hʒ ſupᷣ coꝛpoꝛa vt ſibi coꝛpus poſſit aſ⸗

ſumere ⁊ apparere ſenſui ꝑ illud. Ita hʒ potẽ
tiã vt poſſit aliquã coꝛꝑis ſilitudinẽ in ocu⸗
lo efficere et ꝑ illã oculũ immutare vt ab oc
lo ꝑ illã ꝑcipiat᷑. Sicut &̊ mediãte coꝛꝑe põt
focere ſilitudinẽ q̃ ↄpꝛehendit᷑ ita et ſine coꝛ:-

poꝛe. Sic aĩa ſancta q̃ᷓ gloꝛioſa eſt hz iſtã po
tentiã.et hoc mõ potuit aia moiſi aparere o⸗

culis coꝛꝑalibo apłoꝝ ſine coꝛꝑis aſſumptõe
id ſecundũ dubiũ rũdet Ambꝛo.ꝙ; diſci
puli cognouerũt moiſen et heliam ex habitu

verbis et interna reuelatõe.qͥ vt pie credi pᷣt

q;pꝛimũ ibi aparuerũt poſtea ad pedes ieſu

humiliter ⁊ reuerẽter dixerũt. Adoꝛamus te

xpᷣe ⁊ benedicimꝰ tibi qͥ veniſti ꝑ crucè ⁊ paſ⸗

ſionẽ tuã redimere genꝰ humanũ.¶ Adter⸗
ciũvero dubiũ dicit LQucas.qꝙ loquebant᷑ de

exceſſu quẽ cõpleturꝰ erat in hierm. Et vo⸗

cat exceſſum paſſionẽ eiꝰ. Pꝛimo /ꝓpter exce⸗
dentẽ paupertatẽ.qꝛ nõ habuit in cruce vbi
reclinaret caput. Scðo ꝓpter excedentẽ hu⸗
militatẽ et obedientiã.Tercio ꝓpter exceden⸗
tẽ penalitatẽ. Quarto ꝓpter excedentẽ chari⸗
tatẽ.qͥbus virtutibus veluti q̃ttuoꝛ gemmis
exoꝛnant᷑ q̃ttuoꝛ coꝛnua crucis.O q; affabi

lis erat ex vtraq; pte collocutio illa. O q; be⸗

nigna erat vox ſaluatoꝛis.dũ moiſi et helie
apłis audientibo loquebat᷑. Lũc petrꝰ ꝓru⸗

pit in mediñ ⁊ dixit.dñe bonũ eſt nos hic eẽ

ſi vis faciamꝰ hic tria tabernacula.tibi vnuʒ

moiſi vnũ ⁊ helie vnũ.Et vt dicit Luẽ.etiã

et Marcus. Neſciebat petrꝰ qͥd diceret.Pꝛi
mo qꝛ ibi ꝑpetuo eſſe cupiebat tanqᷓ; ſi in vi⸗
ſione claritatis coꝛpis xpᷣi beatitudo cõſiſte⸗
ret cũ beatitudo eſſentialiter cõſiſtat in viſio

ne clara ipᷣius diuinitatis.licet aſpectus hu
manitatis xpᷣi faciat ad pꝛemiũ accidẽtale q̃

ſancti maxime delectant᷑. CPetrus aũt in illa
tranſfiguratõe nõ vidit diuinã eſſentiã ſicut
paulus in raptu.ſed tm̃ eius humanitatẽ in

conpti

fonciba

ſamge
inepe
ge
godnait
pbet
mnanns
runtoi⸗
Phüͤge⸗
miſeri
quöedt
quelig
Zueioe
clbatc
tufien
hobinn
fet terei
peneobt

gofac⸗
CondC
(inen
oinal
Giteos
rüd
Cepen
o iin
apni
ſornri
ſiſumne
ſentoniy
firredund
hawüinc
d
Feinphe
ſheifi
ſtihnud⸗
heronet
he Ni
MMherq
denbbebi
intse
nehier⸗

Nnbisloc
reſunect⸗

(en
el

„

Mauie
ir
nüti⸗
meusdlg
ite den
enn indoen

WMuinnitin
ninpößnr
bhiher
gim
Odasihm.
n mmiſec
Wabmnnsn

gtogiſi

hiorſeinten⸗
heapn
lpünls wr
mocot⸗
lonos b⸗
inſenſunge
mi ngn
Rusoſtt⸗
ud nt
Utmgine igon
nmnurentcen

ürcnee

kinaſiecn
vuckhzii
woiliapner⸗
npigaſunpin
Atbroi
nababin
nor aruißt

Aedes en

Daozamn
kigang;
ni..

abeotne

mraA.
nend

ꝗquã audierũt diſcipuli.

foꝛma gloꝛioſa. Scdo neſciebat qd diceret.

anct? effrem in quodã ſermone xpᷣm ita in⸗
troducit loquentẽ. Petre ſi hic mãſerimꝰ ver
ba ꝓphetaꝝ qͥs adimplebit vt illud. Yoderũt
manus meas et pedes meos ⁊ dinumeraue⸗
runt oĩa oſſa mea.Si hic mãſerimꝰ cirogra
phũ adeqͥ ſdiuidet.qͥs debitũ ſoluet. Si hic

mãſerimq dixi tibi.quõ fiẽt. Eccleſia ſuꝑ te
quõ edificabit᷑ claues celoꝛũ qͥs accipiet aut

quẽ ligabis vel ſolues.hec ille.O qᷓ; ſuauis
qᷓ;ue iocũda erit viſio diuinitatis.qũ ita dele
ctabat coꝛ petri aſpectꝰ humanitatꝭ.petebat
tria fieri tabernacula.vnũ ꝓ xpᷣo in q̊ ipᷣe co⸗
habitaret aliud ꝓ moiſe in qᷓ icobus ꝑmane

ret.terciũ ꝓ helia in qᷓ moꝛaret᷑ iohãnes.O

petre oblitus videris ꝓximoꝝ tuoꝛũ et oim

q ſcripti ſunt in libꝛo vite nõ ꝓ tã paucis de
us fact eſt hõ.nõ tã exiguus erit numerꝰ ele

Kene paſſione xpᷣi ſe regnare putabat. Ideo

Lerciũ vtrũ fili⸗ atre.⸗
Ad pꝛimi dubij ſolutiõʒ notadã ſunt tria
theologica documẽta m doctrinã cti tho.
P ꝓceſſio

ctoꝛũ. Sʒ indulgendũ ẽ tibi qꝛ pᷣ nimia dul

cedine poſtulas qð fieri nõ debet Pꝛopterea
ipo ita loquẽte Ecce nubes lucida obumbꝛa

uit eos. VUbi ſm doctoꝝ ſniam trinitas ꝑſo⸗

narũ diuinarũ aplis illis fuit demonſtrata.
pr̃ aparuit ibi in voce.filiꝰ in carne.⁊ ſpi
ritus ſanctꝰ i ſpecie nubis lucide.Quare aũt

in baptiſmo apparnit in ſpecie colũbe ⁊ ĩ traſ
figuratõe in ſpecie nubis lucide.dicit Alex.

in.i.ſumme.x apparitio ſpũs ſancti fuit ad

oſtenſionẽ plenitudinis greet veritatis que

fuit redundans in xpᷣo in baptiſmo.ergo ap
paruit in ſpecie colũbe ꝓpter fecunditatẽ.q̃ at
tendit᷑ in colũba in qͥ ſignificat᷑ fecunditas
gre in xpᷣo ad regenerationẽ et ſacramentoꝛũ
ſanctificatõʒ. In tranſfiguratõe vero apparu
it in nube lucida ad ſignificandũ plenitudi⸗
nẽ veritatis redundãtis in xpᷣo ꝑ modũ ðo⸗

ctrine. Nã plenitudoveritatis in xpᷣo fuit ſiẽ

nu bes ex qᷓ generata eſt pluuia doctrine.Et
ðꝛ nubes illa fuiſſe lucida.qꝛ de plenitudine
veritatis eius accepimꝰ lumẽ fidei et doctri

ne. Hiero.vero ſuꝑ math.dicit de petro.De

frondibo aũt tẽtoꝛijs q̃rebat tabernaculũ.ſed

nubis lucide operit᷑ vmbꝛaculo.vt diſcat in

reſurrectõe nõ tegmine domoꝝ ſed ſancti ſpi
ritus gloꝛia ſanctos eſſe ꝓtegendoos.
Se eqlitate pr̃is ⁊ filij demõſtrata in voce

Ercia ſublimis ⁊ excelſa dignitas dñi
ieſu xpᷣi aplis demõſtrata ðꝛ equalitatꝭ

dite.De hac ita ſcribit petrꝰ.ij.epła.c.i. Non
enĩ indoctas fabulas ſecuti notã facimꝰ vo⸗
bis dñi nr̃i ieſu xpᷣi virtutẽ et pᷣſentiã. ſed ſpe

Audierũt nãq; vocẽ pr̃is dicentẽ. hic eſt filiꝰ
meuns dilectus in q̊ mihi bñ ↄplacui ipᷣm au

cu latoꝛes facti illiꝰmagnicudinis. Accipi⸗

ens eni a deo pr̃e gloꝛiã et honoꝛẽ voce dela,

pſa ad eũ huiuſcemõi a magnifica gla. hic ẽ
filiꝰ meus dilectꝰ in q mihibñ cõplacui ipᷣm
audite.Et hãcvocẽ nos audiuimꝰ de celo al
latã cũ eſſemꝰ cũ ipᷣo in mõte ſancto. Qualis
eniĩ pr̃ talis filius.Eternus pr eternꝰ filius.

Immẽſus pr immenſus filiꝰ. Increatus pr

₰ℳ

increatus filiꝰ. O mnipotẽs pr oĩpotẽs filiꝰ

Ded ꝓ declaratõe huius ꝑtis tria ſunt hic
darbi ecli nde. ðð
Dꝛimũ vtrũ ꝓceſſio verbi in diuinis ↄgrue
dicat eneriioo.
Secundũ vtrũ orf̃ poſſit dici pncipiũ filij.

gtre.

it alius a

i. pte. q.xx vij. Pꝛimũ documentũ

.
„. ο
R
.
.
.*

TW

in diuinis nõe aceipiẽda ſᷣm ꝙ eſt in coꝛpo
ralibo vel ꝑ motũ localẽ. vel ꝑ actionẽ alicu⸗
ius cauſe in exterioꝛẽ effectũ. vt caloꝛ a calefa

ciente in calefactũ. Sed ſm emanatoʒ intel

ci eo a

ligibilẽ. vtpote verbi intelligibilis a dicente
qð manet in ipſo. Eſt ᷓ lo i intr.
nõ ab extra.Exquo id qð ꝓcedit tali ꝓceſſu
intelligibili.nõ eſt diuerſum ab eo a qᷓ pcedit
nmo q;to pfectiꝰ pcedit tãto magis ẽ vnũ
co a ꝗᷓ ꝓceditj Maniteſtü eſt eni ꝙ quãto
aliqͥd magis intelligit᷑ tanto cõceptio intelle
ctualis eſt magis intima intelligẽti ?⁊ magis
vnũ. Hã intellectꝰ ſᷣm hoc ꝙ actu intelligit
ſm hoc fit vnũ cũ intellecto. Vñ cũ diuinũ

intelli gere ſit in fine ꝑfectõis neceſſe eſt ꝙ ver

bũ diuinũ ſit ꝑfecte vnũ cũ eo a q ꝓcedit abſ
q; diuerſitate. Secundũ documentũ a noĩle

generatõis duplr vtimur. VUno mõ cõiter ad
ola generabilia et coꝛruptibilia. Et ſic gene⸗

ratio nil aliud eſt q; mutatio de nõ eẽ ad eſſe
coꝛruptioni o poſita. Et vtriuſq; ſubiectum
eſt materia.et ſic nõ ponit᷑ in dininis. Scdðo

mõ generario ðe ꝓpꝛie in viuentiby. Et ſic ge

neratio ſignificatoꝛiginẽ alicuiꝰ viuentis/a
pncipio viuente cõiuncto.et hec ꝓpꝛie ꝛ na⸗
tiuitas. Non tñ oẽ hmõi ðꝛ genitũ ſe ed pꝛie
qð ꝓcedit ſm rationẽ ſimilitudis. Vñ pilus
nõ habet rationẽ geniti et filij:ſed ſolũ qð ꝓ
cedit ſm rõem ſilitudinis nõ cuiuſcũq;. ã
vermes qͥ generant᷑ in aĩalibo nõ habẽt ratio
nẽ filiationis licʒ ſit ſilitudo ſᷣm genꝰ. Sed
requirit᷑ ad rõem talis generatõis ÿ ꝓcedat
m rationẽ ſilitudinis in natura eiuſqẽ ſoe⸗
oĩe:⁊ equus ab equo

i. Sic hõ ꝓcedit ab h
In viuentib ergo q̃ depotẽtia in actũ vite p
cedunt.ſicut ſunt hoĩes et aĩalia generatio
vtrãq; generatiõʒ includit. Si aũt ſit aliq

*

4

.

vinẽs cuius vita nõ exeat de potẽtia in actã dicit. hoc nomẽ pꝛincipiũ nihil aliud ſi⸗ untli
pcelſio ſi qᷓ in tali inuenit᷑ excludit oĩno pꝛi⸗ gnificat q;ᷓ illuda aliad Pcedit. oẽ eni aqᷣ nniie
mã rõem generatonis. Sed pᷣt habere r'em aliqͥd ꝓcedit quocũq; mõ dicim ee pꝛincidii n ſ⸗
generatoõis qᷓ eſt ꝓpꝛia viuentiũ. Sicergo p⸗ um. Cuũ ergo py ſit a ̊ͥ ꝓcedit ali ſequit᷑ ma
ceſſio verbi in diuinis babet rationẽ genera pf ſit pꝛincipin. Sʒ 3 B tripliciter obuceit. ſiin⸗
, tionis. pcedit eni ꝑ modũ intelligibilis acts Pꝛimo qꝛ pꝛincipiũ et ca idẽ ſuntem phᷣm. ilin
nis qᷓ eſt operatiovite et a pꝛincipio ↄpiunco Sed nõ dicimꝰ prem eſſe cauſam filij ne in⸗ ſioſn
et ſm rationẽ ſilitudinis:qꝛ cõceptio intelle curram erroꝛẽ Atrij.q dixit filiũ pcedere a eſne⸗
ccus eſt ſilitudo rei intellecte ⁊ ĩ eadẽ natura. pfe ſicut effectꝰ a cã.ideoq; eſſe pꝛimã eiꝰ cre incnhiune,
qꝛ in deo idẽ eſt intelligere et eẽ. AUñ ꝓceſſio atura. Et ſpiritũ ſanctũ ꝓcedere ſicut creatu deiinte
veerbi in diuinis ðꝛ generatio et iᷣm ꝓcedẽs rã vtriuſq;. Et ſᷣm h̊ neq; filiꝰ neq; ſpũs ſan ngice
382 fil. Si aut alids qreret.q̃re ꝓceſſio ver⸗ cceus eſſer verus de qð eſt ) veritale et fidẽ. hſſun
Abi intelligibil in nobis nõ oꝛ generatio ſicut ergo ſicut nõ dicimꝰ prem ee cam filij ita ne⸗ nnigmn
in diuinis. Rñdet᷑ ꝙ intelligere in nobis nõ q; pncipiũ. Scðo obijcit.qꝛ pᷣncipiũ ðꝛ re⸗ ruttidh
eſt ipa ſubſtãtia intellectus. vñ verbuũ qð m ſects Dncihialt fili? eſſet hncipiar/ et ꝑ cõ enmse
intelligibilẽ operationẽ ꝓcedit in nobis nõ ſequẽs creatꝰ q eſt falſiſſimũ. Cercioobüci Mrinng
eiuſdẽ nature eſt cũ eo a à ꝓcedit. Ideo non tur qꝛ hoc nomẽ pꝛincipiũ a poꝛitate ſumit. tegſonni
ꝓpꝛie et cõplete cõpetit ibi rõ generatõis. S Sed vt inqt Achanaſiꝰ.In hac trinitateni Stalii
intelligere diuinũ eſt ipᷣa ſubſtãtia intelligen hil pꝛius aut poſteriꝰ nihil maius aut min? Noe Ber
tis. Quare verbũ ꝓcedens ꝓcedit vt eiuſdẽ ergo pr̃ nõ debʒ dici pncipiũ fuij. Ad pꝛimi wosindin
nature ſubſiſtens Et ꝓpter hoc ꝓpꝛie dicit᷑ ge obiectõʒ rñdet ſctũs tho.ꝙ greci vtunt᷑ indit benewl
nitũ ⁊ filiꝰ. Terciũ documentũ ꝙ in diuinis ferenter in diuinis noĩe cauſe vel noĩe pꝛincei Woiediſd
in onepecſſiones. verbi et amoris. Nam pij. Sʒ latini doctoꝛes nõ vtunt᷑ noie cie tſſz ſei
ibivt dictũ eſt nõ eſt pceſſio niſi m actionẽ q ſolũ noie pncipij. Rõ eſt ꝙ bncipiũ eſt vmu ſeüna
nõ tendit in aliqð extrinſecũ.ſed manet ĩ ißo nius q; ca.pꝛimꝰ eni terminus vel etiã pᷣma (plan
agente. hmoi aut actio in intellectuali natu-⸗ ꝓs rei dꝛ bncipiũ ſʒ nõ ca. ̊ nomẽ ca videt ſuncon
ra eſt actio intellectꝰ? actiovolũtatis.pceſſio impoꝛtare diuerſitatẽ ſubſtãtie ⁊ depẽdentiã ſerliten
autẽ verbiattendit᷑ im actionẽ intelligibilę. alicui ab altero q nõ impoꝛtat nomẽ prni mmfin
2 Em aut operationẽvolũtat inuenit᷑ in nobis pij. In oĩbn eni cae generibo ſp inuenit᷑ dittö iliin
quedã alia pceſſio.ſ.amoꝛis ᷣm quã amatũ tia inter cãm et illud cuiꝰ eſt cã fm aliquã ꝑ⸗ Ghu
eſt in amãte.ſicut ꝑ cõceptionẽ verbi res di⸗ „ fectionẽ aut vᷣtutẽ. Sʒ noie pncipij vtimur olarur
cta vel intellecta eſt in intelligẽte. Iſta lithe Hin his qᷓ nullã hmõi dram hũñt ſed ſolum ſᷣm usli:
ceſſio amoꝛis in diuinis nõ ðꝛ generatio ſiẽ quenda oꝛdinẽ. Sicut cũ dicim punctũ e ſlaeſn
dicit Atanaſiꝰ. Spũs ſanctꝰ a pr̃e ⁊ filio nõ pꝛincipiũ linee. Ael etiã cũ dicimꝰpꝛimã ꝑtẽ ſin mici
factus nec creaiꝰ nec genitꝰ. Ro eſt qꝛ heceſt linee eſſe pncipiũ linee.Ad ſecundã obiectio nnotipn⸗
dra inter intellectũ ? voluntatẽ ꝙ intellectus ¶nẽ dicit pfatꝰ doctoꝛ. ꝙ apud grecoſ inuenit᷑ nnuoni
fit in actu ꝑ hoc ꝙ res intellecta eſt in intelle de filio vel ſpũ ſancto dici ꝙ pᷣncipient. Sʒ Minscoi⸗
ctu bm ſuã ſimilitudinẽ. Colutas aüt fit in⸗ boc nõ eſt in vſu latinoꝝ. qꝛ licet attribuam lmanonn
actu nõ ꝑ hoc ꝙ aliqᷓ ſił itudo voliti ſit in vo pfialiqͥd auctoꝛitatis rõe pꝛincipij. nihil tñ Nnn. Ner⸗
lente ſed ex boc ꝙ volũtas hʒ quandã incli-⸗ ad ſubiectõʒ vel minoꝛationẽ qcuq; mõ pꝑli⸗ tniftch
nationẽ in rẽ volitã. Oꝛoceſſus ergo q atten nẽs attribuimꝰ filio vel ſpũi ſctõ vtvidet oi mſlin
ditur m actionẽ intellectꝰ eſt m rõem ſili- erroꝛis occaſio. Ad terciã obiectõʒ rĩdemꝰ. Nrann
tudinis.Et iõ pᷣt hr̃e rationẽ generatõnis ꝓꝙlicet 6 nomẽ pꝛincipiũ q;tũ ad illud a ᷣ im Könſaline
oẽ generãs generat ſibi ſile. pceſſio aũt ꝗᷓ at⸗ ponit᷑ ad ſignificandũ videat᷑a poꝛitate ſum ſnſiinf
tendit᷑ m actionẽ volũtatis nõ ↄſiderat᷑ ßm ptum.nõ tñ ſignificat pꝛioꝛitatẽ ſed oꝛiginẽ. Pdimi
rõem ſilitudinis ſʒ magis ſᷣm roem mouen⸗ ¶ erciü dubiü erat vrr ũ fili? in diuinis ſit günni
tis ⁊ impellẽtis in aliqͥd. Et iõ qd ꝓcedit in aliꝰ a pfe. et arguũt qͥdãꝙ nõ.nã 'm grãma⸗ ſlirn
diuinis ꝑ modũ amoꝛiſnõ ꝓcedit vt genitũ ticos.Alieſt relatiuũ diuerſitatis ſube.li ntici
vel vt filiꝰ ſed magis pcedit vt ſpũs qͥ noie filius eſt aliꝰ a pꝛe videt᷑ ꝙ ſit a pr̃e diuerſus ſanide
quedã vitalis motio et impulſio deſignat. qð eſt ſnĩam doctoꝝ. Inqͥtenĩ Aug'.vij. tein
ꝓut aliqͥs ex amoꝛe ðꝛ moneri vel impelli ad de trini.Cũ dicimus tres ꝑſonas nõ diuer⸗ Sanlin
aliqd faciendũ.¶ Secundũ dubiũ erat vty ſFitatẽ intelligere volumus. Et Ambꝛo. in . i. ſoſttnn
pr̃ poſſit dici pꝛincipiñ filij. Ad h̊ dicit Au⸗ detrini. ater et filius diuinitate vnũ ſunt. fiönnn
guſti. in. iii. de trini. ater eſt pꝛincipiũ to⸗ nec eſt ibi ſubſtitie ora neq; vlla diuerſitas. inin
tius deitatis. Sanct vo tho. l. pte. q. xxxij. Et Oilarius in li. de trini. In diuinis ꝑſo⸗ aiche

aorirnte inr

Iubaminon

Mmuiusant ni

Ninn in
Agräymnku
nieyandin
ünmini
uitn
ibneicni
ponxnin
ppinnadl
tai nun
ehdl
i dian mit
düniänhin

uinis.nõ tñ dicimꝰ vnicũ deũ.qꝛ pluralitas

nis nihil eſt diuerſum nihil alienũ nihil ſe⸗

parabile. filiꝰ nõ eſt alius a pre. Veruntñ

cotrariũ videt᷑ eſſe. qꝛ Augꝰ. in li.de fide ad
petrũ ait. Ana eſſentia pr̃is ⁊ filij et ſpũs ſcti
in ꝗᷓ nõ eſt aliud pr̃ aliud filiꝰaliud ſpũs ſan

ctus.q;uis pſonalit᷑ ſit aliꝰpr̃ alius filiꝰ aliꝰ
ſpũs ſanctꝰ.Ad intelligendã itaq; veritatem

dicit ſanctꝰ ho.i.ꝑte.q.xxxi. ex verbis

inoꝛdinate ꝓlatis incurri᷑ hereſis. Ideo cũ
de trinitate loq mur cũ cautela ⁊ modeſtig eſt
agendũ.qꝛ vt Aug'. dicit in.i.de trini. Nec
ꝑiculoſius alicubi errat᷑. nec laboꝛioſius ali
quid querit᷑ nec fructuoſius inuenit᷑. O poꝛ

tet autẽ in his ꝗᷓ de trinitate loquimur duos

erroꝛes oꝓpoſitos cauere.inter vtrunq; tꝑate

pꝓcedentes.ſ.erroꝛẽ Arrij.qui poſuit cũ trini

tate pſonarũ trinitatẽ ſubſtantiaꝝ. Et erroꝛẽ

Sabellij qͥ poſuit cũ vnitate eſſentievnitatẽ

pſone.Ad vitandũ ergo erroꝛẽ vitare debe⸗

mus in diuinis nomẽ diuerſitatis ꝛoiffer⸗⸗ c jpede
ver ⁊ gloꝛioſus viã ſummi boni nos docuit

tie ne tollat᷑ vnitas eſſentie. Poſſumꝰ aũt vti
noĩe diſtinctõnis ꝓpter oppoſitionẽ relatiuã.
Et ſic ſi q; inueniret᷑ nomẽ diuerſitatis vel
dre ſumendũ eſt ꝓ diſtinctõe. Ne aũt tollat᷑
ſimplicitas diuine eſſentie vitandũ eſt nomẽ
ſepatõis vel diuiſionis q̃ eſt totius in ꝑtes.
Pe tollat᷑ equalitas vitandũ eſt nomẽ diſpa
ritatis. Ne tollat᷑ ſimilitudo:vitandũ eſt no⸗
men alieni vel diſcrepãtis.Ad vitandũ erro
rẽ Sabellij vitare debemꝰ ſingularitatẽ ne
tollatur cõicabilitas eſſentie diuine. Uñ Hi

larius li.de trini. Patrẽ ⁊ filiũ ſingularẽ de“n

—

pᷣdicare ſacrilegiũ eſt. Debemꝰ etiã vitare no
men vnici ne tollat᷑ numerus pſonarũ. Dici
mus tñ vnicũ filiũ qꝛ nõ ſunt plures filij ĩ di

deitatis cõis eſt. Qitamꝰ nomẽ cõfuſi ne tol

laturoꝛdo nature a ꝑſonis. Uñ Ambꝛo.li.i.

de trini. Nec ↄfuſum eſt qð vnũ eſt nec mul
tiplex eẽ pᷣt qd indifferẽs ẽ. Vitandũ eſt etiã
noms ſolitarij ne tollat᷑ ↄſoꝛtiũ triũ ꝑſonarũ

Ad argumentũ vero dicendũ ꝙ hoc nomæ
ali maſculine ſumptũ impoꝛtat diſtinctiõz

ſuppoſiti.vñ filiꝰeſt alius a pre.ſ.eſt aliud ſup
poſitum diuine nature ſicut eſt alia ꝑſona et
glia hypoſtaſis. Eſt ergo filiꝰ alius a patre
ſed nõ diuerſus neq; alienꝰ.Quia eni in di⸗
uinis eſt diſtinctio ſᷣm ꝑſonas nõ aũt ſᷣm eſ⸗
ſentiã.Dicimꝰpr eſt aliꝰa filio ſed non aliud
Etecõtrario dicimus ꝙ ſunt vnũ ſʒ nõ vnꝰ.
Equalẽ igit᷑ deo patri dei filiũ pᷣdicamus de
q̊ dixit vox paterna vt ſupꝛadictũ eſt.hic eſt
filiꝰ meus.ſ.naturalis.Alij aũt ſunt adopti⸗
ni in q̊ mihi bñ ↄplacui.i.in q̊ diuinũ bñpla
citũ cõplebit᷑ de redemptõe mundi.Audien⸗

tes iſta diſcipuli ceciderũt in faciẽ ſuã.qꝛ ᷣm
Hiero.ſuꝑ math. Humana fragilitas ↄſpe

ctũ maioꝛis gloꝛie nõ ſuſtinet. Ab hac autẽ
fragilitate ſanant᷑ hoĩes ꝑ xpᷣm eos ĩ gloꝛiã
inducẽdo.Qõ ſignificat᷑ ꝑ hoc ꝙ acceſſit⁊ te

tigit eos dixitq; illis Surgite nolite timere

q leuãtes oculos neminẽ viderũt niſi ſolũ ie

ſum. eo.ſ.qꝙ moiſes et helias reducti fuerant

volũtate diu ina ad loca vñ fuerant abducti.
Deſcendentib aũt illis de mõte pᷣcepit ieſus
ne alicui viſionẽ dicerent donec reſurgeret a

moꝛtuis filius hois.Que ꝓhibitio facta tt
ſm doctoꝛes.nec alij audiẽtes xpᷣm eis appu

ruiſſe in foꝛma gloꝛioſa ſcandaliʒarent᷑ po⸗
ſteavidẽtes ipᷣm pati tam ignominioſe.Ecce
q̃t modis añ et poſt reſurrectionẽ ſuã ſalua⸗
toꝛ nr̃ allicere coꝛda hoĩm pcurauit ad ſuꝑ⸗
ne felicitatis deſideriũ.et tũ moꝛtales miſeri

nõ niſi trãſitoꝛia bona iſta atq; terrena ſum⸗

mo ſtudio adipiſci conãt᷑. Ipᷣe dei filiꝰ deus

Ipße ad regnũ celoꝝ nos inuitauit. Ipᷣe ĩ ſua
trãſfiguratõe tribo aplis claritatẽ coꝛꝑis de⸗

lectabilẽ ⁊ oĩ ſuauitate repletã videri fecit.vt

ſpꝛetis mundalib rebo ſuꝑna gaudia feruen
tius affectarẽt. Ad q̃ nos ꝑducat ipᷣe qui eſt

iaur et laudabil in ſecula ſeculoꝝ. Amẽ.

Bermo terciuſdecimus de innocẽtia xpᷣi
in quo cõfutat᷑ blaſphemia eoꝝ qͥ dicũt xpᷣm
ſua culpa iud eis exoſum fuiſſe.

Eccatumno fe⸗/
cit nec dolus inuentus eſt in oꝛe
en. Verba ſunt pncipis aplo2n
2,pma ſua epla ca.ij. Iniqͥtas quo
ã hoim ꝑuerſoꝝ vſq; adeo inualuit vt
cũ audiuit pijſſimũ ſaluatoꝛẽ iudeis pcuran
tibus ignominioſe crucis toꝛmentũ ſubijſſe.
nõ ſine ipᷣiꝰ culpa factũ fuiſſe impꝛobe fateã
tur.deteſtant᷑ paſſionis eiꝰ myſteria qͥ ꝓ no⸗
bis dignatꝰ eſt moꝛi.Et vt inqͥt petrꝰ. Tra⸗
debat iudicãti ſe iniuſte qͥ pctã nr̃a ꝑtulit in
coꝛꝑęſuo ſuꝑ lignũ vt pciis moꝛtui iuſticie
viuamꝰ.O bijciũt aũt nobis illi neqᷓ; qð nõ

videt᷑ veriſile iudeos ita ↄcoꝛdit᷑ ita frequẽ⸗

ter ita hoſtiliter ↄ̊ xpᷣm fuiſſe ↄmotos niſi ali
qͥd repᷣhenſione dignũ depᷣhendiſſent. Neq;
pilatꝰ ↄ iuſticiã hoĩeʒ ſanctũ veluti ſeditio⸗
ſum et reũ ſcelerat ↄdẽnaſſet ad moꝛtẽ.Quã
obꝛem vt hmõi ꝑditiſſimꝰ erroꝛ penitꝰ extin
guat᷑ decreui de innocẽtia xpᷣiĩ h ſermõe diſ
ſerere. O ñdamq; xpᷣm ieſuʒ deiꝛ virgis filiũ
innocẽt᷑ paſſum.nõ ꝓpt᷑ aliqð eiꝰ pctm̃ qꝛ ab

oĩ labe penitꝰ fuit ĩmunis ꝓut verba ppoſita

dicũt in b de innocẽtia xpᷣi locuturi triplici

ratione pꝛincipali ꝓbare illã cõtendemus.
Pꝛima ro dicit gre plenitudo.
Scecunda malitie cõſuetulo.

exemploꝝ multitudo.

de plenitudine gratie xpᷣi qua illiꝰ aĩa ful

nctitate.

gebat oĩ mundicia et ſa

nima eius plena gra. Vñ ſcribit᷑ Jo

nit in nobis. Et vidimus gloꝛiã eius gloꝛiã
qſi vnigeniti a patre plenũ gratie ⁊ veritatis
Quare vt diximus in ſuperioꝛibo nec pecca

uit nec peccare potuit. Sciendũ tñ ſᷣm theo

logoꝝ doctrinã et pᷣcipue Alexandri de ales

in.iij. volumine ſumme.qꝙ in xpᷣo diſtinguit

triplex gratia.
zꝛima dicit᷑ vnionis.
Becunda capitis.
TZercia ſingularis ſanctitatis.
¶Pꝛima Reratiayhlomtod ẽqua dicit Au

guſti. Maioꝛ gratia nõ pᷣt cogitari qᷓ; ꝙ filiꝰ

hoiĩs fit filius dei. Ratio huius gratie eſt qꝛ

nõ poſſibile ipᷣi creature humane ꝑ donũ cõ
ditionis nature.ꝙ eleuet᷑ et diſponat᷑ ad di⸗

uinam vnionẽ.Et ideo neceſſaria eſt ei gra⸗

tia que eleuet et diſponat ipᷣm ad vnionẽ dei
tatis.hanc aũt gratiã dicimus vnionis que
in xpᷣo fuit pfectiſſima ſᷣm rationẽ cauſe fina
lis. Nam vltimꝰ effectus gratie eſt nos vni⸗
re deo. Sed in alijs a xpo talis vnio fit ꝑ co
gnitionẽ et amoꝛẽ. In xpᷣo vero nõ ſolũ per
cognitionẽ et amoꝛẽ.ſed etiã in vnitate pſo⸗
ne. vt ſic idẽ filius qui et filius dei.et hec eſt
maioꝛ vnio qᷓ poſſit eſſe vłexcogitari. Unde
iſte eſt effectus pleniſſimꝰ qͥ poſſit eſſe gratie.
BSecuũda gratia q̃ eſt in xpᷣo dicit᷑ capitis
ſim qua eſt caput eccleſie etiã ſᷣm humanam
naturã. Vñ ad Ephe.i.c.dicit apłs. Ipᷣm

dedit caput ſuꝑ oẽm eccleſiã q̃ eſt coꝛpus eiꝰ
hec vero gratia fuit in xpᷣo plena ſᷣm rõnem

cauſe efficientis. Nã ſicut quedã luminaria
pficiunt᷑ ſuo lumine ſolũ et nõ habent pote⸗
ſtatem influendi ſuũ lumen alijs.ſicut ptʒ de
carbone. Quedã vero nõ ſolũ retinent ſuũ lu
men in ſe. ſed ipᷣm influunt et illuminant alia
coꝛpoꝛa. Sicut patet de flamma. Ita gratia
xpᷣi radiat ab ipᷣo ad alios.non aũt gratia in
alijs ſanctis.ſed tm̃ pficit ipoꝝ aĩas.nec ha⸗
bent poteſtatẽ influendi ip̃am. Et ꝓpter hoc
ſicut lumen in flamma dicit᷑ lumẽ plenũ.lu⸗
menvero in carbone dicit᷑ ſemiplenũ.ita gra

tia in xpᷣo ſᷣm quã eſt caput debet dici gratia

plena. In alijs vero ſanctis reſpectu eiꝰ gra⸗

¶ Capitulum pꝛimũ.
Pꝛima rõ qua ꝓbamus innocentiã
xpᷣi ðꝛ gratie plenitudo.Fuit nãq; a⸗

PHannis.i.ca. Verbũ caro factũ eſt et habita⸗

tia ſemiplena. Vnde Hugo in libꝛo de ſacra
mentis ait. Sicut ſpiritus hoĩs mediãte ca⸗
pite ad mẽbꝛa deſcendit viuificanda. ſic ſpi⸗
ritus ſanctus ꝑ xpᷣm venit ad xpᷣianos cuiꝰ
plenitudo quidẽ exiſtit in capite. participa⸗
tio vero in mebꝛis. Notandũ tũ hic ꝙ influ
entia gratie a deo eſt dupliciter ſine medio ⁊

per mediũ. Sine medio xpᷣs ſᷣm ꝙ deus im

mediate eſt datoꝛ gratie auctoꝛitate ⁊ in ꝓpꝛia
rõne efficiẽtis.p mediũ xpᷣs ſᷣm ꝙ homo eſt
datoꝛ gratie multis modis.Eſt enĩ mediũ ꝑ
modũ fidei.ꝑ modũ meriti.ꝑ modũ deſidernj
ſiue oꝛõnis.et ꝑ modũ diſpoſitõis.Eſt enim
xpᷣs pꝛimo mediũ per modũ fidei ꝓut ipᷣe cõ
ſideratur in fide Nam fides q̃ de ipᷣo ſiue de
deo hoĩe eſt diſponit immediate aĩaʒ ad gra
tiã ĩmo impoſſibile fuit ſine fide illa aliquẽ
gratũ eſſe deo. Pꝛopter hoc dixit p̃ Hath.
iij.et.xvij.ca. Hic eſt filius meus dilectus in

q̃̊ mihi bñ complacui. Ibi gloſa.i.ꝑ ipᷣm alij

mihi placẽt.Et Augꝰ. Sine fide mediato⸗
ris nullus vnq; placuit deo. Similiter xpᷣs
eſt quoddã mediũ ꝑ modũ meriti qꝛ ꝑ paſſio
nem ſuã meruit a patre vt daret᷑ gratia oĩb⸗
credentib in ipᷣm et amãtibus ipᷣm. Adhuc
ꝑ modũ deſiderij eſt quoddã mediũ.qꝛ oĩbo
credentibus oꝛat gratiã et deſiderat. Añ Jo
hannes pma ſua canonica ca.i. Aduocatuʒ
habemꝰ apud deũ ⁊ patrẽ dũm noſtrũ ieſum

xpᷣm. Jpe ergo eſt mediũ ſicut aduocatus et
oꝛans vt det᷑ nobis gratia. Inſuꝑ eſt mediũ

ꝑ modũ diſpoſitõis q;tum ad naturã.qꝛ to⸗
ta humana natura añ incarnatõʒ erat digna
odio ⁊ repꝛobatõe ꝑ peccatũ oꝛiginale.Sed
cũ fuit humana natura aſſumpta a filio deiĩ
vnitate ꝑſone diſponebat᷑ rõne pᷣdeſtinatoꝛũ
ad gratiã diſpoſitõe cõgruitatis ſiue digni⸗
tatis. Sicut ̊ ꝑ vnũ hoĩem fuit lapſa.itaꝑ
vnũ hoĩem deũ.ſ.xpᷣmꝑ vnionẽ cum deitate
fuit diſpoſita ad iuſtificatiõʒ. ¶ Cercia gr̃a
que eſt in xpᷣo dicit᷑ ſin gularis ſanctitatis q̃
fuit in eo plena ſᷣm rationem cauſe foꝛmalis
plene infoꝛmans aĩam xpᷣi et pleniſſime oẽs
vires eius q;tum ad oẽs actus ipᷣarum.quia
in ipᷣa aĩa xpᷣi eſt gratia cognitionis et verita
tis omniũ.Et hec ꝑficit q;tum ad actum ra
tionis. Et ꝑficit q;tum ad actũ cõcupiſcibi⸗
lis qui eſt amoꝛ bonitatᷣ. Et etiã ꝑficit q;tũ
ad ʒelũ iraſcibilis. In alijs vero ſanctis licʒ
infoꝛmaret ſᷣm excellentiã ad vnũ actum nõ
tñ ad oẽs actus.Et cũ in alijs ſanctis ſit pᷣ⸗
eminentia reſpectu alicuius doni.In xpᷣo tñ
eſt peminentia reſpectu oĩm donoꝝ.quia nõ
habet gratiã ad vnũ actum gratie tm̃: ſed ad
omnes.Et hoc eſt qdð dicit Augꝰ.ꝙ accepit

quicfin

tütot⸗
gol
neae
clligati⸗
cieſtcap
gatarpr
c'Cir
tio ſunc⸗
ſohote⸗
Aniun
ii hoin
iniponoſ
heyirtue
ſogunm
ſintonina

iUointio

piſchi n
ſinediuinä
nishocmun
heohuitvirn
fiderſant!
nict eſ⸗
llo poten
ſe denuun
ſurdenan
hhcipiü c⸗
locficve
Ggtiscte
Voeniüs
Wihs
Mlh⸗
dicendin
utaj
mutdit
lolgof⸗
wertinn
W
Gesdta
guniber
libenlin
Mlenserg
dabant 5
ſan die
nohegna
ugtni⸗
frintin
ſansn
Peraugig
luofohp
pantml
gccpiter
nöͤhinn

cchaldeh

crilvdeien

Spinteng
cnuafnns⸗
iin apn gncd,
andändco,
Plickeſein
oxpsfn dani
ncortin
Nis Ei i⸗
wigwin

dihoſtüdin

wdiſi iti.

itciehziin
mmurin
1ie ikilla i
bodict Det
usnanlan
Nigoiginn
Gefide nedt⸗
u Sinüͤn⸗
winaugni⸗
rndt
idümnokn
iſon uin
tia. Jinn
inaieNN
Cingn
nu,ud
ir infunn
ninsſinedi⸗
m futlytin
nionian m
ii Crig
Ens unidl
mautſiml⸗
is nſ r,
ns mnnn
Giionis aſen
n ag Actunt
Sunad Mnn
xi anic⸗
laüͤgfii⸗

gratiã totaliteret vniuerſaliter. ALnde cõpa ille heroꝛcus vel diuinus nõ differt a virtu⸗
te cõiter dicta.niſi ſᷣm fectioꝛẽ modũ inq;dti
ſ. aliqs eſt diſpoſitus ad bonũ quodã altioꝛi
culi ad figuras alias angulares. Circuuus
enĩ eſt capaciſſima figura reſpectu aliarũ:ita

ratio gratie xpi ad gratias alion ſm plenitu

gratia xpᷣi capaciſſima ẽ. Capax qpe eſt oĩis
actꝰ cuiuſſibet virtutis qð nõ eſt in alijs gra
tijs ſanctoꝝ. Cõtra iſta poſſʒ qͥs arguẽdo di
cere. in xpᷣo nõ fuit plenitudo gr̃e. Nã in
xpᷣo hoĩe nõ fuerũt oẽs virtutes. Sed nõ eſt
plenitudo gratie ſine plenitudine oĩm virtu
tũ.ergo in ipᷣo nõ fuit pleniſſima gratia. Hã
in ipᷣo nõ fuit liberalitas et magnikficẽtia.qꝛ
he virtutes hñt actũ ſuũ circa diu itias quas
xpᷣs ↄtempſit. Scðo nõ fuit in ipo temperã
tia ⁊ ↄtinẽtia.qꝛ he ſunt õ̊ ↄcupiſcẽtias pꝛa
uas q; in xpo nõ fuerunt.Cercio ſᷣm phᷣm in
ſiue diuinũ habitũ qui attribuit᷑ hoĩbo diui⸗
nis.hoc autẽ maxime cõuenit xpᷣo.ergo non
babuit virtutes ſed aliqͥ d altiꝰ virtute. His⸗
rñdet ſant? tho.iij.ꝑte.q.vij. O ſicut gratia
reſpicit eſſentiam anime. ita virtus reſpicit
eius potentiã. Unde opoꝛtet ꝙ ſicut poten⸗
tie deriuantur ab eius eſſentia. ita virtutes
ſint deriuatöes quedã gr̃e. Quãto aũt aliqð
pꝛincipiũ eſt pfectius tãto magis impꝛimit
ſuos effectꝰ Vñ cũ gra xpᷣi fuerit ꝑfectiſſima

cõſequẽs eſt ꝙ ex ipa ꝓceſſerint virtutes ad

ꝑficiendũ ſingulas potẽtias aĩe q́ᷓ; ũ ad oẽs

aie actus.Et ita xpᷣus habuit oẽs virtutes.

Ad ülud vero qðᷣ inducebat᷑ de liberalitate.
dicendũ ꝙ liberalitas et magnitficẽtia ↄmen
dant᷑ circa diuitias inq;tũ aliqͥs nõ tm̃ exiſti

mat diuitias ꝙ velit eas retinere pᷣtermitten

do id qð fieri opoꝛtet. Ille aũt minime diui
tias exuimat q penitus eas ↄtemnit ⁊ abijcit

WPter ꝑfectõis amoꝛẽ. Et ideo in hoc ꝙ; xp8

oẽs diuitias ↄtempſit.oñditĩ ſe ſummũ gra

dum liberalitatis et magnificentie.licet autt

liberalitatis actũ exercuerit m ꝙ ſibi cõne⸗
niens erat faciẽdo pauperibo ero gari q̃ ſibi
dabant. Ad illud vero qð tangebat᷑ de tẽpe
rantia dicit ſanct tho. ꝙ licet xpᷣs ↄcupiſcẽ⸗
tias pꝛauas nõ habuerit. ꝓpter hoctñ nõ ex⸗
cludit quin habuerit temperantiã. qᷓ tãto p⸗

fectioꝛ eſt in hoĩe q;o magis pꝛauis cõcupi⸗

peratus in hoc differta ↄtinente. q; tempera

tus nõ hʒ pꝛauas ↄcupiſcentias qᷓs ↄtinens

patit᷑ vñ ſic accipiẽdo cõtinentiã ſicut pᷣs

accipit. ex hocipᷣo xpᷣs ꝙ habuit oẽmyirtutẽ
nõ habuit ↄtinentiã q̃ nõ eſt virtus ſed ali⸗
quid minus virtute. Ad aliud inſuꝑ qð di⸗

vij.ethi. Nirtus diuidit᷑ ̊ quendã heroicũ

mõ q; cõiter oĩbus cõpetat. Unde ꝑ hocnö

oſtendit᷑ ꝙ xpᷣs nõ habuit virtutes.ſed ꝙ ha
buit eas ꝑfectiſſime vltra cõmunẽ modũ.ſi⸗
cut etiã Plotinus poſuit quendã ſublimem

modũ virtutuʒ:quas eſſe dixit purgati ani⸗

mi. Sed adhuc dubitat᷑ de fide ſpeet penite

tia que nõ vident᷑ fuiſſe in chꝛiſto. NHã fides

elſt cum viſione enigmatica. Chꝛiſtus veo
videbat ſine enigmate. Et ſpes ẽ expectatio
future beatitudinis que nõ habet᷑. Ipᷣe aut
iam beatitudinẽ habebat et nõ expectabat e,’“ä.·
Poenitentia eſt virtus qua cõmiſſa cum emẽ⸗

dationis ꝓpoſito plangimus et odimus qd
xpᷣo cõuenire nõ poteſt. Rñdet ad hoc Alex.
de ales ꝙ ſunt quedã dona gratuita cum im
perfectione. Quedã que nõ dicunt imperfe⸗
ctionẽ. Fides ergo eſt donũ gratuitũ cũ im⸗
perfectione. NHam aſſentit veritati quã nõ vi

det. hoc qð dico aſſentire veritati ꝑfectionis

eſt. Ded hoc qð dico quãꝗ nõ videt imperfe⸗
ctõnis. Spes etiã heret ſummo bono llud

expectando. Expectare imꝑfectionis eſt. ſeld
herere ſummo bono pfectionis. Similiter

pnĩa eſt donũ gratuitũ cũ imꝑfectõe.penitẽ

tia nãq; cõſiſtit in deteſtatione mali qð com⸗

miſſum eſt. deteſtatio mali dicit ꝑfectionẽ.ſʒ

qð cõmiſſuʒ eſt dicit imperfectionẽ. Cũ ergo

in ipᷣa gratia q̃ eſt plena immo pleniſſima ſi⸗

cut eſt gra xpᷣi nulla ſit imꝑfectio.ptʒ ꝙ non
Ddebuerũt in ipᷣo eſſe dona gratiarũ cũ impfe
ccione rõne ſue ꝑfectõis.Et ꝓpter hoc nec fi⸗
des in rõne fidei nec ſpes in rõne ſpei.nec pe
nitentia in rone pnie debuerũt eſſe in xpᷣo.qꝛ

„

ſub rõnibus iſtis dicũt imperfectionẽ. SGed/
illud ſoluʒ qð erat ꝑfectũ in iſtis donis fuit
in xpᷣo. In ipᷣo enĩ fuit aſſenſus pꝛime verita
ti qð eſt ꝑfectionis in fide. Sed illud qð eſt

impꝑtectõis nõ fuit in ipᷣo.ſ.cognitio enigma
tica. Similiter in ipᷣo fui

„

. uit maximeqð eſt o⸗
fectõnis in ſpe.ſ.adheſio cũ ſummo bono.ſ,

nõ cũ illa imperfectõne q̃ eſt expectatio boni

qdᷣ nõ habet. Sic etiã qð eſt ꝑfectionis in pe

nitentia fuit maxime in ipᷣo.qꝛ nunq; aliĩss
. 9 . i⸗ tantũ potuit deteſtari peccatũ qᷓ;ẽtũ ipᷣe dete⸗
ſcentijs caret. Un ſᷣm phm. vij.ethi. Tem⸗

ſtabat᷑ qm̃ nunq; aliqs habuit tantã oppoſi⸗
tionẽ volũtatis ad malũ. Semꝑ ergo qð eſft

abſoluta ſiue ſingularis ſanctitatis ipſius

chꝛiſti. ergo in ipo ſ̃m ꝑfectionẽ oẽs virtuteſf
oss gratie gratis date ⁊ oĩa dona ſpũs ſancii
ru Virthre, iuꝑ qo d½ Veruntñ aliqui dubitãt an in xpᷣo fuerit o
cebat᷑ de habitu heroico. Rñdetur ꝙ habitꝰ

nũ timoꝛis.qꝛ Johãnes pꝛima ſua canonica

„

Ea.iij.dicit. Perſecta charitas foꝛas mittit ti
moꝛẽ. pfectiſſima aũt charitas fuit in chꝛiſto
quare videret᷑ ꝙ nõ fuerit in ipᷣo donũ timo⸗
ris.Coõtrariũ tũ habet᷑ ꝑ Eſaiã qͥ ca.xi.ita di
cit de xpᷣo. Requieſcet ſuper eũ ſpũs timoꝛis

dñi. Pꝛopterea notãda ſunt vᷣba ſancti tho.

in.iij.ꝑte.q.S.poſita vbi ait.q; timoꝛ reſpicit
duo obiecia. Quoꝛũ vnũ eſt malũ terribile.
Aliud eſt ille cuiꝰ ptãte malũ põt inferri. In
xpᷣo fuit timoꝛ dei nõ quidem ſᷣm ꝙ reſpicit
malũ ſeꝑationis a deo ꝑ culpã.nec ſᷣm ꝙ re⸗
ſpicit malũ punitõis ꝓ culpa.ſed ſᷣm ꝙ reſpi
cit ipaʒ diuinã eminentiã ꝓut.iſ.aĩa xpᷣi quo
dam affectu reuerẽtie mouebat᷑ in deũ a ſpũ
ſancto acta.vñ ad Hebꝛe.v.c.dicit᷑. Exaudi⸗
tus eſt ꝓ ſua reuerẽtia.hũc aũt affectũ reue⸗

rentie ad deũ xpᷣs ſᷣm q; hõ p᷑ ceteris habuit

plenioꝛẽ. Johãnes ᷣ cũ dicit. pꝑfecta cha⸗
ritas foꝛis mittit timoꝛem.loquit᷑ de timoꝛe
ſm ꝙ reſpicit obiectũ qð ẽ malũ. Quare ſᷣm
theologoꝛũ ſnĩam ⁊ veritatis doctrinã.Xpᷣs
oĩ virtute oĩq; ſanctimonia pᷣditus fuit.erat
totus dulcis.totꝰmodeſtus.oĩbo benefaciẽs

et neminẽ iniuſte ledẽs.Et vt inqͥt Eſa.liij.

ca. Vul neratus eſt ꝓpter iniquitates nr̃as.⁊
attritus eſt ꝓpter ſcelera noſrn.
¶ nõ eſt mirandũ ſi iudei perſecuti ſunt
xpᷣm qui ſemꝑ malefacere ↄſueuerütt.
Ecunda rõ qua pbamus innocentiã
xpᷣi ꝛ malicie cõſuetudo. Populus
nãq; indeoꝝ paucis dũtaxat exceptiſ
coſuũeuit eſſe malꝰ a generatõe in generatõʒ.
Põ eſt igit᷑ mirũ ſi innocentẽ filiũ virginis
crucifigi ꝓcurauit. Et ne iudei conquerant
de nobis quaſi vellemꝰ ipᷣos falſo ↄdemna⸗
re.ꝓducamꝰ in mediũ veteris teſtamẽti ſcri⸗
pturas q̃ apud eoſ etiã oĩveritate fulgere cre
dunt᷑.Exo.xxxij.c.et Deutro.ix.c.dixit deꝰ
moiſi. Cerno ꝙ ꝓpls iſte dure ceruicis ſit Et
Nume.xi.c.Oꝛtus eſt murmur pꝓpli q̃ſi do⸗
lentiũ pꝛe laboꝛe ↄtra deũ. Et NHume.xiiij.

ca.quaſi cõqueri viſus eſt deus dicẽs. VUſq;

quo detrahet mihi ꝓpls iſte. Et Nume.xvi.

ca. Murmurauit oĩs multitudo filioꝝ iſrł.
Et egreſſa ira a dño ꝑcuſſi ſunt quattuoꝛde⸗
cim milia hoĩm. Et Nume.xxij.ca. Locutꝰ
eſtpls cõtra deũ et ait.aĩa noſtra nauſeat ſu
per cibo iſto leuiſſimo. Et Deutro.ix.ca.di⸗

„

xit moiſes.Cõtempſiſtis imperiũ dñi dei ve
ſtri et nõ credidiſtis ei neq; vocẽ eius audire
yoluiſtis ſed ſemꝑ fuiſtis rebelles. Et Ju.
ij.ca. ſcribit᷑. Fecerũt filij iſrael malũ in ↄſpe⸗
etu dñi et ſeruierũt baalim ac dimiſerũt dim

beñ pami ſuo durerateos deterraege tuth i,c ultitudo bermafima cöuenef

pti et ſecuti ſunt deos alienos. Et infra. Ira
tus dñs cõtra iſrael tradidit eos in mano di⸗

ripientiũ qͥ ceperũt eos ⁊ vendiderũt hoſtib-

qui habitabãt ꝑ gyrũ.Et Juð.iij.c.Filij iſ⸗
rael habitauerũt in medio chananei et ethei

et amoꝛrei et euei ⁊ iebuzei et phereʒei.et du⸗

xerũt vxoꝛes filias eoꝝ.ipᷣiqʒ filias ſuas eo⸗
rũ filijs tradiderũt et ſeruierũt dijs eoꝝ.fece⸗
rũtq; malũ ĩ ↄſpectu dñi et obliti ſunt dei ſui

ſern ientes baalim et aſtaroth. Jratuſq; otra

iſrael dñs tradidit eos in manibo regis meſo
potamie ⁊ ſeruierũt ei octo annis. Et Judi.
liij.c. Addiderũt filij iſrael facere malũ in cõ
ſpectu dñi poſt moꝛtẽ aoth. Et tradidit illos
dñus in manu Jabin regis chanaan. Et Ju
dicũ.vi.c.Fecert filij iſrael malũ in ↄſpectu
dñi qui tradidit eos in manus madian ſeptẽ
annis et opꝛeſſi ſunt valde ab eis. Et Juð.

x. ca. Filij iſrael peccatis veteribo nona iun⸗
gentes fecerũt malũ in cõſpectu dñi.et ſeruie

unt idolis baalim et aſtaroth et dijs ſirie ac
idonis et moab et filioꝝ ãmon et philiſtim.
dimiſerũtq; dñm et nõ colebãt eũ. Cõtra q̊s
iratus dñs tradidit eos in manꝰ philiſtino⸗
rũ et filioꝝ ammon.afflictiq; ſunt et vehemẽ
ter oppꝛeſſi ꝑ annos decẽ et octo.Et.ij. Para
lippo.xxiiij.ca. Pꝛincipes iuda dereliquerũt
templũ dñi ſeru ierũtq; ſculp tilibo.⁊ facta eſt

ira dei cõtra iudã.mitiebat eis ꝓphetas vt re
uerterent᷑ q̊s illi audire nolebãt.Et.i.Eſdre

ix.c.Peccauimus dñe grauitervſq; ad diem
hanc ⁊ ꝓ iniquitatibo noſtris traditi ſumus
ipᷣi et reges nr̃i et ſacerdotes noſtri in mani⸗
bus regũ terrarũ in gladiũ et captiuitatẽ.et

ij. Eſdre.ix.ca. Patres noſtri ſuꝑbe egerunt

et indurauerũt ceruices ſuas et nõ audierũt
mandata ſua.et Judith.vij.c. Peccauimus

cũ patribo nr̃is iniuſte egimꝰ iniquitatẽ feci

mus.et Eſa.i.ca.cõquerit᷑ deus dicẽs.Fili⸗
os enutriui et exaltaui ipᷣi aũt ſpꝛeuerũt me.

Cognonit bos poſſeſſoꝛẽ ſuũ et aſinꝰ pᷣſepe
dñi ſui.iſrael aũt nõ cognouit me:ppls meus
nõ intellexit.ve gẽti peccatrici populo graui

iniqͥ tate ſemini neq; filijs ſceleratꝭ derelique

rũt dñm blaſphemapherjrt ſanctũ iſrl abalie⸗

nati ſunt retroꝛſum. Et.Eſa.xxx.c. Populł⸗

enĩ ad iracundiã ꝓuocãs eſt et filij mẽdaces

filij nolẽtes audire legẽ dei.et Jere.v.c.Au⸗
di popule ſtulte qͥ nõ habes coꝛ qui habẽtes
oculos nõ videtis et aures nõ auditis.et Je
remie.vij.ca. Nõ audierũt me inqͥt deus nec
inclinauerũt aurẽ ſuã:ſed abierũt in pꝛauita⸗

te coꝛdis ſui mali.et Jere.xiij.c. Populꝰ peſ⸗

ſimus qui noluit audire verba mea. et Ba⸗

inopt

minin
Eechieli
glionee⸗
cicls i
gawagne
nqneon⸗
gnoeran
tanticc)
bettonpo
ſcdum
hottcepen
igſetiOn
Muarorgu,
ccupablẽ

jnol
Poofi
ofeun
Aup
ineien
ſtflius
ſonen
dia

fias

Anri
ioſiion
hotierg
fomann
Ntocini
teinhe
ſicns
ſinpe
Nnr
Geſalns
lamato⸗
Kunrofi
Nonicha
adl
loboe⸗
Fuulte
begluodie
talib
buoul
caſon
aügirn
lerinae
titnn
Ganflo
Gicge

laatci

ginſth
Nbinin

cdmengch
andenin,
iflinſtpn

nidnse

Jnggn
nundam
damnis
Whemenuöini
5 Lmmaicrlis
Gchmen
Amuii ihaien
nns cian gi
ebeg Er d
mi ong lun⸗
Nndaſeut
wchadeſie
inonaphlkn

nä. Gy

unad wihr
igſannwe
iida n
Mpalliind
Nas hu
lchin Eudr
mienizn
ſdis aulns
esnthue
E
waö uden

huiae ſll
usdidn i⸗
ſnanin
ai
itnentn
aſius
te bopb

in minimã. populus eſt enĩ dura ceruice. Et

Eʒechielł.ij.ca.Filij dura ceruice et indoma
bili coꝛde ſunt ad quos ego mitto te.Et Eʒe

chielis.viij.ca. Iniquitas domus iſrael ⁊ iu

da magna ẽ valde.Quid ad hec ⁊ multo plu

n que omittimꝰ iudei poterũt reſpõdere.aut
quõ excuſare valebũt iniquitatẽ ipᷣoꝛum. tot

tantiſq; vocibus pꝛedicatã. Sicut in quoli
bet tempoꝛe erga deũ ingratiſſimi ſunt repꝑti.
ſic dum in ꝓpꝛia venit et homo factus eſt eũ
nõ receperũt immo ſibi vſq; ad moꝛtẽ fuerũt

infeſti. Qui tũ obliqui adhuc de xpᷣo pꝛeſu⸗

munt.arguũtq; cõtra nos dicentes ipᷣm fuiſ

ſe culpabilẽ et peccatoꝛẽ potiſſimũ ꝓpter tria.
Kein ter offenſionem.

ecundo /ꝓpter violationem.

Percio ꝓpter indignatioanee.
rimo iudei dicun iſſe culpabilẽ

ꝓter offenſionẽ. Quia pᷣdicauit iudeis illos

offendendo.hoc autẽ fieri nõ debuit.qm̃ vt

Aug'. dicit in libꝛo de agone xpᷣiano.in ho
mine ieſu xpᷣo ſe nobis ad exemplũvite pᷣbu⸗

it filius dei.nos vero debemus vitare offen⸗

ſionẽ nõ ſolũ fideliũ ſed etiã infideliũ.ſᷣm il⸗
lud.i.ad Coꝛint.x.ca. Sine offenſione eſto

te iud eis et gentibo et eccleſie dei.Quare vi⸗

detur ꝙ ipᷣe tps in ſua doctrina vitare debu
it offenſionẽ iudeoꝝ. Ad hoc rñdet ſanctus

cho.iij.ꝑte.q.xlij. ſalus multitudinis eſt

pᷣferenda Rer quoꝛũcunq; ſingulariũ hoĩm

alutẽ impediũt nõ eſt timẽda eoꝝ offenſio a

pᷣdicatoꝛe vel doctoꝛe. Scribe aũt et phari⸗

ſei impediebãt ſalutẽ populi.tũ qꝛ repugna⸗
bant vxpᷣi doctrine ꝑ quã poterat audiẽtibus
eſſe ſalus.tum etiã qꝛ pꝛauis ſuis moꝛib vi⸗
tam alioꝝ coꝛrumpebãt. Etideo dñs nõ ob

ſtante offenſione eoꝝ publice veritatẽ quam

illi odiebãt et eoꝝ vicia arguebat. Uñ math.

xv. ca. diſcipulis ei dicentib. Scis qꝛ iudei

audito hoc verbo ſcandaliʒzati ſunt. Rñdit.

Sinite illos ceci ſunt et duces cecoꝝ. ve

ro apłus dicat. Sine offenſione eſtote. Rñ⸗
dendũ.qꝙ hõ ſic debet eſſe ſine offenſione oĩ⸗
bus vt nulli det ſuo facco vel dicto minꝰ re⸗
cto occaſionẽ ruine. Si tñ de veritate ſcan⸗

dalũ oꝛit᷑ vtilius ſcandalũ naſci ꝑmittit᷑ q; ve

ritas relinquat᷑.¶ Scdðo iudei dicunt xpᷣm
fuiſſe peccatoꝛẽ ⁊ legis tranſgreſſoꝛẽ ꝓptervio
lationẽ:qꝛ ſabbata violabat. Pꝛeceptũ qͥppe
erat vt nil oꝑis tũc fieret. Ipᷣe vero dixit lan⸗
guido quẽ ſanauit in ꝓbatica piſcina vt tol
leret lectũ ſuũ Jo.v.c.Et cõſenſit diſcipulis
qͥ in ſabbato ſpicas euellebãt excuſando eos
vt habet᷑ mat. xij. c. Ergo in hoc peccauit et

deo qũñ aliqui ſua ꝑuerſuate multitudinis

cõta legẽ fecit. Ad hoc rũdet ſanctꝰTho.in
iij. ꝑte.q.xl. xpᷣus in oĩb m legis pcepta
cõuerſatus eſt.in cuius ſignũ etiã voluit cir
cumcidi.circũciſio ei ẽ quedã ꝓteſtatio legis
implede. aũt curauit ĩ ſabbato languidũ
cui dixit vt tolleret lectũ ſuũ non fuit q legẽ.
Pꝛimo qꝛ ꝑ pᷣceptũ de ſanctificatiõe ſabbati
nõ interdicit᷑ opꝰ diuinũ ſed humanũ.Quã⸗
uis enĩ deus die ſeptima ceſſauerit a nouis
creaturis cõdendis. q;tũ ad eaꝝ pncipia.ſꝑ
tñ operat᷑ in rerũ ↄſeruatõe et gubernatõne.
Itaq; miracula q̃ xpᷣs faciebat in ſabbato nõ
erant oꝑa humana ſed diuina. VUñ ipᷣe dixit
Jo. v. ca. Pater meus operat᷑ vſq; mõ ⁊ ego

operoꝛ. Scdo xpᷣs nõ fecit ↄtra legẽ. qꝛ illo

p̃ᷣcepto de ſabbato ſanctificando nõ phibent
oꝑa q̃ ſunt de neceſſitate ſalutis coꝛpoꝛalis.
Vñ Luc.xiij.c.dixit. Vnuſqͥ ſq; veſtrũ non
ſoluet ſabbato bouẽ ſuũ aut aſinũ a pᷣſepio ⁊
ducit adaquare: Et infra.xiiij.c. Cuis vr̃jm
aſinus aut bos in puteũ cadit et nõ cõtinuo

extrahet illũ die ſabbati. Maniteſtũ eſt autẽ

ꝙ oꝑa miraculoſa qᷓ xpᷣs faciebat ad ſalutem
coꝛꝑis et aĩe ꝑtinebãt.Tercio non fuit legis
trãſgreſſoꝛ xpᷣs qm̃ illo pᷣcepto nõ ꝓhibent᷑
oꝑa q̃ ꝑtinẽt ad dei cultũ. VUñ dirxit Wath.
xij. An nõ legiſtis in lege qꝛ ſabbatis ſacer⸗
dotes in tẽplo ſabbatũ violãt.et ſine crimine
ſunt. Et Jo.vij.c. dixit. Circumciſionẽ hõ
accipit ĩ ſabbato. aũt xpᷣs palitico mãda⸗

uitvt lectũ ſuũ ſabbato poꝛtaret ad cultũ dei

Ptinebat.i.ad laudẽ virtutis diuine. falſo&
obij ciebãt iudei dicẽtes Jo.ix.c. Nõ eſt hic
homo a deo qͥ ſabbatũ nõ cuſtodit. Simili⸗
ter diſcipuli nõ fecerunt cõtra legẽ cũ ſpicas

collegerũt in ſabbato quia ſic facere coegitil
los neceſſitas. ꝓpterea iudeis murmurantib-

reſpondit xpᷣs. An nõ legiſtis qͥd fecerit da⸗
uid qñ eſurijt et qui cũ eo erant.Quõ intra⸗
uit in domũ dei et panes ppoſitionis come⸗
dit.licet in lege pꝛeceptũ fuiſſet ꝙ panes il⸗
los ſacerdotes ſoli comederẽt. Imminente
tñ neceſſitate dauid ſanctus pᷣdictos panes

ſi in peccato comedit.ſicut patʒ.i. Re.xxi.ca.

ercio iudei dicunt xpᷣm fuiſſe repꝛehen⸗
ibilẽ ppter indignationẽ. Indignabat᷑ eni
et iraſcebat᷑ verbiſq; et factis moleſtabat pha
riſeo s ac illoꝝ ſequaces.¶oquebat᷑ illis cõ⸗
tumelioſe et eiecit flagello emenes et vendẽ⸗
tes de templo. Ira autẽ opponicur manſuetu
dini vt patet per phm in.iij cthic. Et vt inqͥt
Jacobus.i.ca.Ira enim viri iuſticiã dei nõ
operatur. Ex quo videtur ꝙ chꝛiſtus nec iu
ſtus nec manſuetus fuit ergo peccatoꝛ et cul
pabilis multũ. Ad qð rñdemꝰ ſᷣm oenina

theologoꝝ ꝙ in xpo nõ fuit ira que eſt viciũ
ſed ira ꝑ ʒelũ a rõne imperata. Nam vt dicit

Ariſto. Nõ iraſci vbi et qũ opoꝛtet videtur

inſip iẽtis eſſe. Irz ergo que tranſgredit᷑ oꝛ⸗
dinem rõnis eſt cõtra iuſticiã et manſuetudi

nem. nõ ira qᷓ eſt ̃m rõnis imperiũ. Locutꝰ

—

itaq; eſt xpᷣs cõtumelioſe phariſeis amoꝛe in
ſticie et veritatis. Similiter ꝓpter zelũ eiecit

oẽs emẽtes et vendẽtes de templo.in q̃ etiaʒ
ſuã diuinitatẽ declarauit. Uñ Hiero. ſuper
mattheũ ait. Inter oĩa ſigna ꝗᷓ fecit dñs hoc

videt᷑ eſſe mirabiliꝰ ꝙ vnus ho et illo toe cöo⸗
temptibilis potuerit ad vniꝰflagelli verbera

tantã eijcere multitudinẽ. Igneũ eĩ quoddã

et ſidereũ radiabat ex oculis eius ⁊ diuinita
tis maieſtas lucebat in facie Et Oꝛige.dicit

ſuꝑ Johem hoc eſſe maiꝰ miraculũ eo quo

Aqqᷓ cõuerſa eſt in vinũ eo ꝙ illic ſubſiſtit in⸗

animata materia.hicvero tot miliũ hominũ
domant᷑ ingenia. Nihil ergo ↄtra xpᷣm loqͥ
debent iudei maligni.ſed agnoſcere pꝛauita
tem et duritiã coꝛdis eoꝝ. S=ð
¶ E ſepenumero mali ꝑſequunt᷑ bonos ꝓ⸗
pter odiũ et inuidiã acꝓpꝛiũ amoꝛẽc.ita iudei
ſecuti ſunt xm.
Ercia rõ pꝛincipalis qua pbamꝰ in⸗
ocentiã xpᷣi ðꝛ exemploꝝ młtitudo.
Sunt nãq; in ꝓmptu exempla plu⸗
rima in ſcripturis diuinis et humanis.inqͥ⸗
bus oſtendit᷑ q; ſepenumero qui mali fuerũt
et peſtilentes.innocentib et bonis ac iuſtis
agduerſati fuere.Qõ factũ ↄperimus triplici
de cauſa.
vPꝛima ꝓpter odiũ veritatis.
Bcda ꝓpter inuidi aliene felicitatis.
ercia ꝓpter ſatiſfactionẽ cupiditatis.
Pꝛima cã qᷓ̃re multi ſcelerati hoĩes iuſtis
et bñ viuentibo fuerũt aduerſati fuit odiũ ve

ritatis. Nã qꝛ illi vt debebãt veritatẽ loque⸗

bantur odio ſunt habiti. Inqͥt eni Theren⸗

tius.O bſequiũ amicos veritas odiũ parit.

et Hiero.ad occeanũ.Ita ſe hʒ natura
mara ſit veritas.vicia vero dulcia exiſtimi
Sʒ quõ inqͥs hoc ẽ credibile vt veritas odi

da ſit cũ Lactantius dicat in.i.li.diui.inſti.

Aullus eſt ſuauioꝛ aĩe cibus qᷓ; cognitio ve
ritatis.Et rũdet dñs Bonauẽ. in ꝓlogo pꝛi
mi li.ſnĩaꝝ.ꝙ duplex eſt effectus veritatis.
Pꝛimus et illuminare et q;tũ ad iſtũ nemo
ipᷣam odit.q; oẽs naturaliter illuminari de⸗
ſiderãt. Scoseſfect eſt arguereet hũc hz in
malis manifeſtando enĩ mala redarguit illa

facientẽ.Ex quo mali odiũt veritatẽ. Añ ſal

natonnk ſol i cd dicit. Oiaq maleagit
oditlucẽEt vyt veniar us ad re eſt exemplũ

¶ apitulũ terciũ.

E ſaie innocentis qͥ ꝓpterveritatẽ fuit ſerra ſe

catus.de q̊ inqt DHiero.in ꝓlogo in Eſaiã.
Eſaias in hieruſalẽ nobili genere oꝛtus eſt.
ibiq; ꝓphetauit ſub manaſſe rege.ſectus ĩ du

as ꝑtes occubuit. Manaſſes idolatra fuit:
et Eſaiã auũ maternũ ſᷣm hebꝛeosvel affin
ſuũ eiectũ extra ciuitatẽ hierlm circa piſcinꝰ

ſiloe ſerra lignea ꝑ mediũ ſecari fecit. De Je
remia inſuꝑ diximus in ſermoniby de timo⸗
re diuinoꝝ iudicioꝛũ.qualiter grauiſſimas

ꝓPter veritatẽ paſſus eſt ꝑſecutiones et iniun⸗
rias:tandẽ lapidatus eſt. Uñ Jero.in ꝓlo⸗
go in Jeremiã dicit. Jeremias anathothiteſ
qui eſt viculus tribs ab hierlis diſtans milia
ribus apud taphnas in egypto de ꝓplo lapNi
dibus obrutus occubuit. Jacet vero ĩ eo lo⸗

co ſepultus q̊ͥ dudũ pharao rex habitauerat
Et qm̃ poſtulatõe ſua defugatis ab eodẽ lo

co ſerpentibus.egvptios a tactu aſpidũ facit
eẽ ſecuros. Magna eũ ibi religione egyptij

venerant᷑.hec Hiero. Daniel ꝓpter veritatez

leonibo deputatus fuit in quoꝝ lacu ꝑmãſit

ſex dieb.Ad quẽ adductꝰ eſt ꝑ angelũ Aba

cucvt cibaret eũ.vt ſcribit᷑ Danie.vlti.oj. Jo
hannes baptiſta quia arguebat herodẽ ppter

herodiadem quã tulerat fratri ſuo phuupo
vxoꝛẽ vt refert Marcus ca.vi. In vinculis

poſitus eſt ⁊ capite truncatus. Anaxagoꝛas
apud athenienſes reus factus eſt qꝛ dixit ſo

lem eſſe lampadẽ ardentẽ. negãs vtiq; eẽ de⸗
um. vt dicit Augꝰ.xviij.de ciui.dei. Socra⸗
tes ꝓpter veritatis patrociniũ veneno perijt.

Cicero vt ſcribit Plutarcus quartũ et ſexa⸗
geſimũ ageẽs annũ.iuſſu Marci antonij ꝓpt
brilipicns quas ↄtra eũ ſcripſerat capite et
dextera truncatus eſt. Sed Lactanti defen

dere volẽs verũ cultũ xpᷣi aduerſus deos fal

ſos gentiliũ Ciceronẽ repꝛehẽdit. q;ꝛ in reb

diuinis timuit veritatẽ ſua eloquẽtia ptege
re. Inqt enĩ li.ij.ſic. Cũ intellexiſſet Cicero
falſa eſie q hoĩes adoꝛarẽt multaq; dixiſſetqᷓ

ad euerſionẽ religionũ valerẽt.ſubdidit illa

imer. nõ eſſevul go diſputãda. Et infra ſequit᷑. Si

qͥd tibivirtutis eſt Cicero experire ꝓplm face

re ſapientẽ.di gna res eſt vbi oẽs eloquentie

tue vires exeras. Hõ eni verendũ eſt ne tibi

in tã bona cã deficiat oꝛõ.q ſepe etiaz malas
copioſe ac foꝛtit᷑ defendiſti. Sʒ nimiꝝ So.
cratis carcerẽ times.ideoq; patrociniũ veri⸗
tatis ſuſcipere nõ audes.At moꝛtẽ vt ſapiẽs
coõtemnere debuiſti. Et erat multo pulcrius
vt ob benedicta q; maledicta moꝛereris. nec
tibi laudis plus philippice afferre potuerũt

qᷓ; diſcuſſus erroꝛ humani generis ⁊ mentes

boĩm ad ſanitatẽ ua diſputatiõe reuocare.

beeLuct
irthfo
gentlii
tonins ll
lera tccer.a
Bna
Plerſuu
interalen
Auutan
qrierbin
ginqua
maln die
bus mag
loquetes
lur.(Sa
lloſcgeie
nedehnr
Piginſen
anil
Mentus
cafen
äprn
Vonüi
baG
Gultem
ma⸗
nabini
ſo Etnp
Kmce
Weywen
Wüdrin
gueuin
mnaſads
Deluan
loe no⸗
Nlemnnti
omini
o ſulai⸗

Roninari

Olunmn
taumd
nſinioih
apodͤc⸗
atäüe
Onnep
gefume
ullasſen
diſſh⸗
poſini
igt es⸗
inancit⸗
acuoſe
ſioneſi

Luizen

lamus⸗

uilin
Knang
engei
ſsenſin

+–

= =

etin.

ainan i
Enonidinn
ln gmilins

unoneggi.

iJmagn⸗
us nahoni
ſsdiünnsni
ode golri
Marpewicnh
rbebiten
ngabevde
an iiiſ
igoneegrh

mi⸗

18 Ahrcige

oeſt ardivtd
cu.de. Sen
züvenmon

ee
Omimeg

Uiutipi
m unh
qnenu gee
leriſalum
luugdiii
hinſani⸗

18 Cognene

Jtiz nin
unpenn ,
nninſ
nulnhuln
1pomenss. n
lin potnen
mse menn
Kereuoan

ſunt ab ini

qᷓ diſſiparẽt.

hec Lactantius. Aeruntñ et ſi cicero nõ oĩa

dixit q foꝛte nouit de ſupſtitionibus noxijs
gentiliũ. Nobis debet eſſe ſatis ꝙ marcꝰ an⸗
tonius illũ occidi fecit.qm̃ vicia illius ⁊ ſce⸗

lera tacere noluit. At eni tradit Plutarcus
Marcus antonius odio erat cunctis bonis
Apter ſuã laſciuã vitãverſabat᷑ quidẽ libent

inter aleatoꝛes.ſcoꝛta.mimos.et hiſtriones.

Qui tandẽ ab Octauiano ſuꝑatus Alexan

drie vbi fugiẽs ſe collegerat anno etatis ſue
quinquageſimoſexto gladio ſe ꝑemit. Et ne
multa dicamus iniquis ⁊ depꝛauatis menti
bus magis placent adulatoꝛes blandi falſa
loquẽtes q;qͥ vera dicere quocũq; mõ conan
tur.¶¶ Scðda cã quare mali inſidiant᷑ bonis

illoſq; ꝑſequunt᷑.eſt inuidia felicitatis alie⸗

ne. de hacvero plene dixi in qᷓdrageſimali de
pniĩa in ſermone de inuidia.vbi cõmemoꝛan

dum eſt ãliter innocẽs Abel a fratre chaym
pemptus fuit vt ſcribit᷑ G eñ.iiij. ca. Et Jo⸗

ſeph a fratribus venditꝰ iſmaelitis.vt dicit᷑

BGBeñ.xxxvij.c.Et dauid a ſaule tẽtatꝰ occidi

yvt ponit.i. Re.xviij.c. IJbiq; de furio camil
lo et Scipione affricano explicatũ eſt quãta

„⸗ X85 „ „t

ercia cã quare innocẽtes et iuſti oppᷣſſi
tis. Exemplũ eſt de naboth deq̊ ſcribit᷑.iij.
Re.xxi.c.x occiſus eſt pcurãte doloſa iecza

bele vxoꝛe regis agab eo ꝙ noluit dare vineẽ⸗

——

ſuã q̃ erat iuxta palaciũ achab regis ſamarie

quarea falſis teſtiba cõnictus tanq; blaſphe
maſſet deũ et regẽ extra ciuitatẽ lapidatꝰ eſt.

De ſuſanna inſuꝑ legimꝰ Daniel xiij. c. O&

eo qꝛ nõ cõſenſit in libidinẽ illoꝝ ſenũ qͥ ex⸗

arſerant in cõcupiſcentiã eius ꝓcurabãt illi

ignominioſam eiꝰ moꝛtẽ.qᷓ ſecuta fuiſſet niſi
dens ſuſcitaſſet ſpiritũ danieł qͥ ſenes de fal⸗

ſa criminatõe cõuicit.q̃re et ipi lapidati ſunt

Duſanna vero de infamia ⁊ moꝛte diuinit⸗ꝰ
releuata. Dñs igit᷑ nr̃ ieſus xpᷣs vt diximus
in ſuꝑioꝛib veritatẽ docebat arguebatq; vi⸗
cia publica phariſeoꝝ. Inſup et turbe ſeque
bant᷑ eũ eratq; fama illiꝰ in plo fulgẽtiſſima

Quare phariſei odiebãt eũ ⁊ inuidebãt głie

ac fame ſue. Inſuꝑ timebãt ne foꝛte aliq̃ no⸗
uitas ſequeret᷑ ex q indignati romani ſe ſua⸗

Rr,

inaudita.O excogitata malicia. Couenerũt
aduerſus ſanctũ ſciõꝝ et paratũ nos ſua paſ

ſione ſaluos facere moꝛte vio lẽta pemerunt.
Cuiꝰ nomẽ benedictõe deuotiſſime benedi⸗

camus laudemuſq; in ſecula ſeculoꝝ amen.

iniuſte tulerũt eis ab ĩuidis ciuib irrogata.

quis ꝓpter ſatiſfactionẽ cupiduta⸗

ris et reuelatõe atq; inuenti

iſſiparẽt. Jõ oĩ hũanitate ac veritate de⸗
poſita qſierũt pilatũ vt eũ moꝛti traderet.O
igit᷑ gẽs crudeliſſima iudeoꝝ. O crudelitas

et magniticẽtia crucis in qua xpᷣs operatus
eſt ſalutẽ humani generis.

BHmiliauit ſeme

BSermo quartuſdecimus de ſublimitate

et
ip̃m fact? obedies vſq; ad moꝛtẽ
mmMmMoꝛtẽ aũt crucis ꝓpter qð ⁊ deus
exaltauit illũ et dedit illi nomẽ qð eſt ſuꝑ oẽ
nomen. Doctoꝛis gentiũ verba ſunt iſta ad
Philip.ca.ij. Pijſſima verba de cruce xpᷣi p⸗
clamata offendüt aures maliuolas iniquoꝝ
ꝓ quibus ita loquit᷑ paulꝰ.i.ad Coꝛint.c.i.
UVerbũ eni crucis geuntib quidẽ ſtulticia ẽ
his aũt qͥ ſalui fiũt.i.nobisvirtus dei eſt. Et
infra. Judei ſigna petũt greci ſapiaʒ querũt
Nos aũt pᷣdicamꝰxpᷣm crucifixũ iudeis qͥde
ſcandalũ. gentibo aũt ſtulticiã. Quia vo bu
mani gener redẽptio facta eſt ꝑ xpᷣm ĩ cruco.
Indeq; oĩs gr̃e ⁊ ſalutis emanat plenitudo
vt letentur fideles deuoto coꝛde colẽtes xpᷣm
Pengentẽ in ligno. terreantq; iudei et incre⸗
duli oẽs. In hoc ſermone de laudibo crucis
xpᷣi dicemꝰ. Ad illã vtiqʒ auctoꝛ vite hũilis
et mãſuetꝰↄſcendit.vt vñ moꝛs oꝛiebat᷑ inde

Pꝛimũ dicit᷑ magnificatois.
Secundũ exaltationlnnis..
Cerciu adoꝛationlnis.
De dignitate crucis que colligi pᷣt ex figu
One ißins.
M apitu lũ pꝛimũ.
Rimũ myſteriũ ↄtemplandũ de cru
ce xp̃ᷣi ꝛ magnificatõis.diligent᷑ qui
gem epſcrutari debemꝰquãta ſit digni
tas et magnificẽtia crucis. Qð poterimꝰ fa⸗⸗
cile depꝛehẽdere ſi voluerimꝰ de illa ↄſidera

locuturi tria myſteria ꝓponimꝰ ↄtemplãda.

re atq; inſpicere maxime tltiia.
Pꝛimo eius figurationn.
SDecundo eius reuelatione.
Tercio eius inuentioeee.
ualiter crux q;tũ ad materiã figurata fuit
Nimo poſſumꝰ? cognoſcere magnificen⸗
tiã et dignitatẽ crucis ſi ↄſideremꝰ eius figu
rationẽ. Inuenimꝰ nãq; młta magnalia dei
nõ ſine my ſterio in ligno celebꝛata.q vtiq; li
gnũ illug venerabile crucis in q̃ ſaluatoꝛ nr̃
pepẽdit pᷣmonſtrarũt et figurarũt vt Augꝰ.
dicit in ſermone de paſſione. In.. nãq;. ca.
Beñ. legimꝰ. ꝓduxit deus lgnu vite in
medio ꝑadiſi cuiꝰ fructus ſenætutẽ impedie
bat ſm Augꝰ. li. xiiij. de ci. dei. q ita decla⸗
rat Nico.de lira. Ad vitã inqͥt vniuerſalem
cõtinuando reqrit᷑ ciba ꝑ quẽ reſtituit᷑ humi⸗
dũ deꝑditũ ꝑ actiõʒ caloꝛis uatmial. verſlin

7

vita reſurgeret. De ipᷣa itaq; benedicta cruce

iſta reſtauratio nõ fit ᷣm equiualentiã vt di⸗ ꝑ xpm in eo crucifitũ amaritudo peccatoꝛũ letaſtrmo⸗
cit ph̊s in.i.de generatõe. Quia caro genera hoimvertit᷑ in dulcedinẽ b⸗ darches ran ſntpodeſc̃
ta ex alimẽto impurioꝛ eſt q; pꝛima.ſic̃ et vi⸗ cia venie ↄſequẽde.Exo.etiã:c.xxvij. fit men ((Ainubit
nũ generatũ ꝑ aq̃ apoſitionẽ ⁊ ↄuerſionẽ q tio de arca quã fecit heſleel de lignis ſethbiim. ngtideſce
ſi ↄtinuaret᷑ talis appoſitio vinũ fieret aquo inꝗ;ᷓ recõdita fuergt virga in memoꝛiã libe jius igni⸗
ſum et tandẽ deficeret ſpẽs vini.Et eodẽ mõ ratõis de egypto⸗ ana ĩ memoꝛiã refectio ucfigide
qꝛ caro generata ꝑ alimentũ impurioꝛ eſt ⁊ ꝑ nis in deſerto et tabule in memoꝛiã date leg miraculoſen
talẽ ↄtinuationẽ inducit᷑ ſenect in qᷓ carnes Ethec arca figura eẽ potuit crucis de ligngeg runtetere
ſunt iĩpurioꝛes et tandẽ deficit vita. Ad hoc fabꝛicande.in qᷓ reponi debebat ſaluatoꝛ mũ poſinndn
ergo qꝙ pᷣdicta reſtauratio fieret in adã ſᷣm e⸗ di. In ipᷣo nãq; fuerũt tres nature in vna ꝑ· tücucs
quuiualentiã ? ꝑ ↄſequẽs impediret᷑ ſenectus ſona diuina. ſ. increata ⁊ ſpũalis creata ⁊ coꝛ pottöipni
dabat ſibi edere de ligno vite. Potuit hoc fi poꝛalis. diuina natura deſignat᷑ ꝑ virgã.nã itapannoe
gura eẽ ligni crucis xpᷣi cuiꝰ fructusa fideli: ſm eã ipe dei fili eſt dei virtꝰ. Spũalis etiã Jyuenn ven
bus deguſtat vitã gre cõſeruat in aĩa. Fru-⸗ natura xpᷣi.ſ.aĩa eiꝰ ſetiſſima ꝑ duas tabulal noiſoge
cctus eni crucis eſt dñs ieſus xpᷣs p nob pec legis expꝛimit᷑ in q bus erat lex diuina ↄſcri eſeſticnt
catoꝛibꝰcrucifixus. In. vi. aũt. c. Beñ. habe pta. ꝑ duas nanq; tabulas duo deſignant᷑ q ſinezgevn
tur. O volẽs de tꝑe diluuij ĩ noe ⁊ filijs eo ſunt in aia xpᷣi.intellectꝰ vicʒ ĩ ꝗᷓ erat oĩs ſda fordebann
rũq; vxoꝛibꝰ humanũ gen ſaluare pᷣcepit ar et volũtas in qᷓ fuit oĩs rectitudo ⁊ bonitas. gtinist
cam fieri de lignis leuigatis.potuiſſet niq p mãana vero denotat᷑ natura carnis xpᷣi que ochlosgscen
de abſq; tãta inundatõe aquaruũ in aliq̊ mõ fuit puriſſima ab oĩ labe pcti. Vltio ad men Actentii⸗
te aqͥs diſcooꝑto vel alia via ſaluos facere il⸗ q to euocandũ cenſeo illud qðᷣ Nume.ca. xxi lgriges
los. Voluit mm vt id fieret in arca lignea ad ponit᷑.qñ miſit deus in pplm de ipo male lo⸗ Edonet
denotandũ ꝙ ĩ lignea cruce erat hũani gene quentẽ ſerpẽtes ignitos. et oꝛãti ꝓ pplo moi Miwliore
ris ſalꝰ ꝓcurãda. Scribit᷑ ad hoc Exo.iiij. ſe dixit dñs.fac ſerpentẽ eneũ ⁊ pone in pèrii utit
ca. O cũ de clemẽtiſſimus miſit monſen et cã eminentẽ in medio ꝓpli ⁊ quicũq; ꝑcuſſuz ſczinbo
aaron ad pharaonẽ ꝓ liberãdo ꝓplo ſuo.cñ fuerit a ſerpẽte reſpiciat eũ ⁊ viuet. et factu eſt iiulnin
allegaſſet moiſes inabilitatẽ ſuã eo ꝙ impez⸗ ita. Hic ſerpẽs figura fuit xpᷣi qͥ in ꝑtica cru⸗ ſeciſnnt
dite et tardioꝛis eſſet lingue.dixit dñs ad eůũ cis effigendꝰ erat.ꝑ cuiꝰ intuitũ fide acdeuo Pennſſinus
Aaron loquet᷑ ꝓ te ad ꝓplin et erit os tuũ.tu tioneſanamura moꝛſibo demonioꝝn. Exdia fültönan
aut eris in his q ad deu ꝑtinẽt.virgã q̊ʒ hãc ctis clarere pᷣt q; ſit pꝛecelſa q;ue ſublimis ar anhrſi⸗
ſume in manu tua in ꝗᷓ facturꝰ es ſigna. hec boꝛ crucis xpᷣi.q deputata fuit vt eſſz inſttm ndi
fuit illa virga q̃ ↄuerſa eſt in ſerpentẽ coꝛam inqͥ dei filiꝰ hoĩm pctã ſanaret. ¶ Secũdo Sibttü
pharade rurſumĩ virgã redijt.vt pt; Exo. poſſum cognoſcere dignitatẽ ? magnificen D
vij. c. Hec fuit vᷣ ga qᷓ moiſes culli⸗ aqs flu tiã crucis ſi ↄſideremꝰ eius reuelationẽ. In⸗ Ueinencet
minis q;ᷓ mox velut ſanguis facte potari nõ notuitqpe regine Sabe ꝙ in cruce pati de ſunnieft
poterãt.hec fuit virga in qͥ ↄpleta ſũt alia ſi⸗ bebat dei filiꝰ incarnat qð nõ ex vi ſuiinge oltiliri
gna qᷓ omittam cã bꝛeuitatis. Nõ eſt tñ pꝛe⸗ nij ſʒ dei reuelatiõe pᷣuenit. Sicut eni de my lcicß⸗ 1
tereundũ ſilẽtio id qð factũ eſt dũ opus fuit ſterijs rpiephcrics ſhi ſibille locute ſunt. ita Cingne,
pugnare amalechitas. vt eni ſcriptura tra hec regia Saba pᷣdixit ĩ ligno xpᷣm foꝛe paſ ſico on
dit Exoð. xvij.c. Luc dixit moiſes ad ioſue ſurũ.Qualit aũt hoc factũ ſit audiamꝰ. Re⸗ nei tl
Elige viros ⁊ egreſſus pugna ↄtra amalech fertmgf in hiſtoꝛia ſcolaſtica. O regia Da⸗ Weſen
as ego ſtabo ĩ vertice collis bũs virgã dei ba viditiĩ quadã domo ſalomonis q diceba᷑ meinie
in manu mea. Fecit ioſue iuxta verba moiſi domus ſaltus lignũ quoddã pulcerimũ di akü
et pugnauit amalech. Moiſes aũt et aarõ xitq; ſalomoni ꝙ in illo eſſet crucifigendus e ben
et hur aſcenderũt ſuꝑverticẽ collis.oꝛauitq; vnus.ꝑ cuiꝰ moꝛtẽ regnũ iudeoꝝ deleri de⸗ nehehn
ibi moiſes expãſis manibo? ſecuta ẽ victoꝛia bebat. Iſtud aũt lignũ vtaſſerit iohanes be güncbin
Quig ĩ tot pdigijs dei vᷣtute ac potẽtia opa let remaſerat in pᷣtacta domo.qm cũ ſatis re⸗ ibnn
tis virga illa ſo ↄcreta fuit vſq; ad hãc victo ctũ et pulcerrimũ videret᷑ nũq; potuit alicui W
niſi vtpᷣſignaret᷑ virga crucis xpᷣi in q̊ c opificio deputari.dũ aũt qñq; longitudine anchi
ſummãda erat hũani generis redẽptio et po-⸗ ſuꝑabat.aliqñ vᷣo bꝛeuitate deficiebat. Qua Mard
teſtas diabouca ſuperanda. In. xv. inſuper. re artifices illud dimiſerunt. Salomõ ita Preiu
Exo.ca.narrat᷑ quẽadmodũ aq marath fluæ⸗ verba regie Sabe magnifaciẽs. Iignũ ibim B chſei
minis ama iſſime in dulcedinẽ verſe ſunt o in ꝓfundis terre viſceriby iuſſit ſepeliri. In engtenit
gnw er paſult ibi lignũ qoᷣdã qð oñdit ei o aũt loco poſtea ꝓbatica piſcina fuit ↄſtru toſuſn
deus. Et ̊ lignũ crucis xpi pſignauit. qi’n ta. de qua dicit Jo. v.c. in circuitu iace⸗ Smnn

ancsde
be lumnni
Snanmtimen,

2

Modeſinnt;
gigaois i
nncor bonins
namorßigne
l tonmen
5 Fome ari
nRiöoma ⸗
nriipgo
inori
lrgncig mis
tingu
inmtida
roit.
ue ihut
enci

miiag⸗
3Nncato,
gincnuxd
rpend
GuuaiN
uru
vochnbory⸗
miin d
rreci
nonsint
iglimm
1fgi
Gin n e⸗
irMhinsbe
gailisſt
6 nginain.
cen
lul.
ihtin
u ftü,ſi
crciiat⸗

bat infirmoꝝ multitudo. Angelus vero dni
hſm tꝑs deſcẽdebat in piſcinã ⁊ monebat᷑ ad

et ſanabat᷑ vnus. Que vtiq; fiebãt nõ ſolum
angeli deſcendentis pñtia.ſed etiã ſᷣm aliq̊s

ip̃ius ligni virtute. Inſtante aũt die q̃ xᷣnus
crucifigi debebat.pꝛetactũ lignũ ſupnataſſe

miraculoſe ꝑhibet. qð vidẽtes indei gccepe⸗
runt et ex eo crucẽ dno parauerũt.¶ Lercio
poſſumꝰ cognoſcere dignitatẽ ⁊ magnificen

tiã crucis ſi aſideremus eiꝰ inuentionẽ. Nã
poſt xpᷣi paſſionẽ iterũ a iudeis abſcõdita fu⸗

it.et ꝑ annos ducẽtos⁊ vltra ſub terra latuit

Inuẽta vero fuit ab helena cõſtantini mr̃e
mõò qui ſequit. Cũ eniĩ ipᷣe Cõſtantinꝰ vt Ec

cleſiaſtica teſtat᷑ hiſtoꝛia cũ hoſtibo copioſiſ⸗

ſime ↄgregatis iuxta danubiũ manus cõſe⸗

das am babo manibus plauderet ac dicerert.

rere deberet. nocte ſui exercitꝰ ꝑicula cogitaaãa

et timẽs ſuoꝝ ſtragẽ ⁊ ſanguinis effuſionem
oculos ad celuʒ leuauit.Et in ſomnis vidit
ad oꝛientalẽ ꝑtẽ ſignũ crucis in celo.ſ.aereo

fulgoꝛe igneo rutilare. Angeloſq; aſtare ſibi.

qᷓ; dicere.Cõſtantine in h̊ ſignovinces.Qui

tali viſione cõfoꝛtatus ſimilitudinẽ ipius ex

N

quro fecit.⁊ ante ſuũ exercitũ ferri iuſſitirru

enſq; in hoſtes ipos in fugã cõuertit.⁊ mul⸗
titudinẽ maximã interfecit. Scoᷣm quoſdã
iſte cõſtantinus fuit pfr illius cõſtantini quẽ
beatiſſimus ſilueſter baptiʒauit qͥ poſt victo
riã in xpᷣm credidit.Et poſtmodũ ab Euſe⸗

bio papa ſuſcepit ſacrũ baptiſma. Moꝛtuo

vero eo Cõſtantinus filius memoꝛ victoꝛie

pfis quã v irtute ſa ncte crucis habuerat hele
nam matrẽ ſuã hieroſolymã ꝓ ipᷣa cruce in

uenienda tranſmiſit. Alij vo tenent ꝙ iſte cõ
ſtantinꝰ fuit idẽ quẽ baptiʒauit Silueſter qͥ

vero ſex extrahi ſe petijt et crucẽ ſe indicatuꝝ

ꝓmiſit. Eũ & extractus veniſſet ad locũ ⁊ ibi
dem oꝛaſſet.locus ſubito cõmouet᷑ et ſumus
aromatũ miri odoꝛis ſentit᷑ ita vt miratꝰ iu⸗

In veritate xpᷣe tu es ſaluatoꝛ mundi. Erat
aũt in illo loco ſiẽ in hiſtoꝛia eccleſiaſtica le⸗
git᷑ templũ veneris qð Adrianꝰ ĩpatoꝛ ibidẽ
ↄſtruxerat.vt ſi qͥs xpᷣianoꝝ in illo loco ado
rare volniſſetvideret venerẽ adoꝛare.Ob qð
pene oblinioni locus fuerat datus. Regina
aũt templũ funditꝰ fecit deſtrui ⁊ locũ arari.
Poſt hoc indas pcin ges ſe virilit᷑ fodere ce⸗
pit.et viginti paſſus ſodiẽs tres cruces ab⸗

ſcõditas repperitq̃s ad reginã ꝓtinus depoꝛ
tauit.Cũ aũt crucẽ xpᷣi ab illis latronũ neſci

rent diſcernere eas in ciuitatis medio poſne-
rũt:ibidẽ gloꝛiã dñi pᷣſtolantes.Et ecce circa
hoꝛã nonã quidã iuuenis moꝛtuus deferk.
iudas feretrũ tenuit ⁊ pꝛimã et ſcdõam crucẽ
ſuꝑ coꝛpꝰ defuncti poſuit ſʒ nequaq; ille ſur
rexit. Appoſita vero tercia ptinus redut de⸗

funcrt ad viti. poſt h̊ iudas baptiʒat ꝛ qria⸗
cus appellat qͥ defuncto hieroſolomitanoꝝ

epo eſt ep̃s oꝛdinatꝰ.Cũ aũt beata helena cla
uos dñi nõ haberet rogauit epᷣm quiriacũvt
ad locũ ꝑgeret et clauos inquireret.qͥ dũ ve⸗
niſſet ad locũ ⁊ oꝛaſſet cõtinuo clauivelut au
rũ ĩ terra fulgẽtes apparuer̃t.q̃s ille accipiẽs

regie deiulit. Crucis vᷣo ptẽ helena detulit fi

lio. pꝑtẽvero argẽto oꝛnatã reliqͥt in loco. ¶la

poſt illã victoꝛiã habitã perfecte nõ credidit

nec tũc ſacrũ baptiſma ſuſcepit Sʒ aliquãto

tꝑis interiectoviſionẽ illã petri⁊ pauli vidit

et ſacro baptiſmate eſt renatus et a lepꝛa mũ
datus in xpᷣm deinceps pfecte credidit et ſic
matrẽ ſuã hieroſolimã miſit vt crucẽ dñi reqͥ
reret. Cũ aũt hieroſolimã helenaveniſſʒ:oẽs
iudeoꝝ ſapiẽtes qͥ ꝑ totã regionẽ reꝑti ſunt
ad ſe ↄgregari pᷣcepit q̊s de cruce xpᷣi et paſ⸗

7

ſionis loco interrogauit. ↄminataq; eſt illis

H niſi veritatem patefacerẽt. faceret eos oẽs
igne cremari. At illi timẽtes tradiderũt quẽ

dam apud eos multe auctoꝛitatis virum cui

nomẽ erat indas dicẽtes. Hico dña iuſti et/
ꝓPhete filius optime nouit legẽ.et tibi oĩa qᷓ
ab eo qſieris indicabit.Tũc illa oẽs dimit⸗
tens tenuit iuda. Cui dixit. moꝛs et vita ap⸗
poſitꝗ ſunt tibi q̃ malueris elige.oſtẽde mihi
lignũ ſancte crucis. Qui dũ hoc ſe ſcire ne

garet duro eſt carceri mancipatꝰ. Poſt dies

uos inſuꝑ obtulit filio.Ex qͥb vt refert Eu⸗
ſebius ceſarienſis frena qbus vteret᷑ ad bella
ↄpoſuit.⁊ ex alijs galeã ſuã armauit. Grego.
vero turonẽſis aſſerit fuiſſe qttuoꝛ clauos.ex
qb helena duos in freno imꝑatoꝛis poſuit
terciũ in imagini cõſtantini ꝗᷓ rome ſuꝑemi⸗

nebat vrbi locauit.Et quartũ in mare adria

nũ qð vſq; tũc fuerat nauigantiũ voꝛago pie
cit. Patet iã q; excelſa ſit gla cruq qũ vt Cri
ſoſto. dicit. Crux de penis latronũ trãſit ad
frontes imperatoꝛũ.

QAualiter crux exaltata fuit dũ xp̃s in illa

pepẽdit.et poſt tꝑe heraclij imꝑatoꝛis et in fi

ne in die iundicij. ¶ Capuulũ ſecundũ.
Ecundũ myſterin ↄteplandũ de cruce
Vpi ðꝛ exaltatõiſ.pt aũt diſtin gui triplex

BPꝛima exaltatio crucis ð: paſſionał tune
iquidẽ exaltata fuit qñ in ea exaltatꝰ eſt dei

filius qui Jo.xij.ca.dixit.E go ſi exaltatus

fuero a terra oia trahã ad meipᷣm. Sed hic

poſſet aliqͥs qᷓrere. Cur xpᷣus moꝛi noluit in
aliq̃ domo ſiue ſub tectu:ſed erucifix ĩ aere
Ad qðd rũdemꝰ ꝙ hoc cõgrue factũ eſt tripli
ci ratioane. .
Pꝛimo rõtione medietatis.
cðdo rõne comunitatis.
Lercio rone ſanctitattis. “
¶ BPꝛimo xpps moꝛivoluit in aereröne medi
etatis ad innuendũ ꝙ ſicut aer eſt medius in
ter celũ ⁊ terrã.ſic ipᷣe fuit mediatoꝛ inter deũ
et hoiem. Scribit tñ Augꝰ. li. ix. de ci. dei. q⸗
qͥdã phi dixer̃t mediatoꝛes eẽ int᷑ nos ⁊ deũ
demones. qm̃ de eſt ĩmoꝛtalis ⁊ ſine oĩ miſe

ria. hoĩes miſeri? moꝛtales demones miſeri

et ĩmoꝛtales.Cũ & ĩmoꝛtale ⁊ miſerũ mediũ
ſit int᷑ ĩmoꝛtale ⁊ beatũ ⁊ moꝛtale ⁊ miſerũ.vi
geret᷑ ꝙ demöes inter deũ ⁊ hoĩes debeãt eẽ
mediatoꝛes. Sʒ hoc eſſe nõ pᷣt.qꝛ demones
ſeparãt et impediũt acceſſum ad beatitudinẽ
Jõ dicit Augꝰ.Alius eſt mediꝰ malus qͥ ſe⸗

Parat amicos ſiẽ eſt diabolꝰ Alius eſt mediꝰ
onꝰ qͥ recõciliat inimicos.ſ.dñs ieſus xps.,.

Sillr angeli boni nõ pñt eẽ mediatoꝛes qm̃
ipᷣi ſũt ĩmoꝛtales ⁊ bi quoꝝ neutra/ppꝛietas
cõuenit hoĩ.O poꝛtet ů̊ ꝙ aliqͥs fit mediatoꝛ
qᷓ ſit moꝛtalis et beatꝰ moꝛtalł ad tgs.beatus

petuo.vt eo ꝙ moꝛtalis ad tꝑs cõueniat cũ

hoie exiſtẽte in via.ꝑ hoc ꝙ btũs ↄueniat cũ

his ꝗq exiſtũt in pr̃ia:talis eſt xpᷣs deus homo

Jõ Augꝰ.vbi. S. dicit. Querencdł eſt mediꝰ

nõ ſoluũ homo verũ etiã dey ſit.vt hoĩes ex

moꝛtali miſeria ad beatã ĩmoꝛtalitatẽ huiꝰ
medij btã moꝛtalitas interueniẽdo ꝑducat

Quẽ neq; nõ fieri moꝛtalẽ opoꝛtebat neq; p⸗

manere moꝛtalẽ. Moꝛtalis quippe factus eſt

nõ infirmata v̈bi diuinitate. ſed carnis infir
mitate ꝑcepta. HNõ aũt ꝑmanſit in ipᷣa carne

moꝛtal qꝛ reſurrexit a moꝛtuis qm̃ hicẽ fru⸗
ctus mediationis eius.vt nec ipᷣi ꝓpter s li

berãdos mediatoꝛ effecc ẽ.in ꝑpetua carnis

motꝛte remanerent piũ itaq; meditoꝛem inter
nos et deũ et moꝛtalitatẽ hre opoꝛtuit tranſe

untẽ ⁊ beatitudinẽ ꝑmanẽtẽ.vt ꝑ id qð trãſit
congrueret moꝛtuis.⁊ ad id qdð ꝑmanet trãſ⸗
ferret ex moꝛtuis.Ex his colligimus ꝙ xpᷣs
inq;tũ hõ eſt mediatoꝛ int᷑ nos ⁊ deũ.vt dicit
Alex in.iij. Extrema eni ſunt deus immoꝛ⸗
talis et beatꝰ hõ moꝛtalis et miſer. Medius
eſt hõ moꝛtalis ⁊ beatꝰ qͥ fuit xpᷣs qtũ ad na
turã humanã. Sʒ hoc argui poſſet ac mõ
ſtrari ꝙ xpᷣs ino; tũ hõ nõ ſit mediatoꝛ. He⸗

diũ enĩ dʒ cõicare cũ vtroq; extremoꝝ. Sʒ

xyps inq; tũ hõ nõ cõicat niſi cũ altero.ſ.cum

hoĩbo et nõ cũ deo.̊ inq;tũ hõ nõ eſt media⸗
toꝛ. Ad hoc rũdet Alex.ꝙ mediũ ðꝛ triplX᷑̃.

Pꝛimo tũ ad ↄueniẽtiã nature. Scoo q;⸗

cõuenientiã ꝑſone. Pꝛimo modo eſt mediũ
in coloꝛibo.Et ſic nõ eſt mediñ inter deũ ⁊ ho
minẽ qm̃ nõ pᷣt eẽ natura media.Scðo q;tũ

tũ ad ↄuenientiã ꝓpꝛietatis. Tercio q;tũ ad

ad ↄuenientiã ꝓpꝛietatis xpᷣs pᷣt dici medius

q;tũ ad humanã naturã int deũ ⁊ hoĩeʒ.qmſũm̃
hʒ ꝓpꝛietates ↄuenientes cũ vtroq;.cũ deo.ſ.

beatitudinẽ.plenitudinẽ gre ⁊ ſcĩe.Et hʒ ali

as /ꝓpꝛietates in qbs cõicat cũ hoĩe.ſ.moꝛtali

tatẽ et alios ↄmunes defect.Cũ & ðꝛ ꝙ ne⸗

ligendũ ꝙ deꝰ et hõ nõ ſunt extrema ſᷣm ſu⸗
as naturas. ſed q́;tũ ad ſuas ꝓpꝛietates. VUñ
deus dicebat᷑ extremũ rõe ſue ĩmoꝛtalitatis
et btitudinis.hõ vero rõne ſue miſerie ⁊ moꝛ

ſis eſt ex duab naturis. qð ſic

q; in ſua ꝑfectione remanet. Xp̃ᷣus & q;tũ ad
humanitatẽ pᷣt dici mediatoꝛ deiet hoĩm.qꝛ
licʒ q;tũ ad naturã cõicet cũ hoĩbo ſolũ.rõne
tñ ꝑſone cõicat cũ deo.qm̃ ꝑſonã hʒ filij dei
nõ ꝑſonã creatã aut cõpoſitã:ſed eternã ⁊ ſim
plicẽ.¶ Scdo xpᷣs moꝛi voluit crucifixus

in aere rõe cõitatis. Quia ſic aer oĩbus eſt cõ
munis ita eiꝰpaſſio. Nã paſſiones alioꝝ ſan

ctoꝝ fuerũt ꝓpꝛie.qꝛ petrꝰ paſſus eſt ꝓpter ſe.

ceſſariũ eſt mediũ cõicare cũ extremis. Intel

talitatis. Xpᷣs aũt q;tũ ad naturã humanã v⸗
triuſq; cõicat alterã ꝓpꝛietatẽ. Cercio mõ öͤͤ
xps mediꝰ inter deũ et hoĩem.ſ.qᷓ;tũ ad ↄvue⸗
nientiã pſone eo ꝙ eiꝰ ypoſtaſis eſt in duob
naturis. Vñ dicit Damaſce.ꝙ eius ypoſta⸗
onit᷑. i. in
duab naturꝭ ſubſiſtit.ſ.diuina ⁊ hũana nec
mutat᷑ diuina ĩ humanã nec ecõuerſo.ſʒvtra

paulꝰ ꝓpter ſe. ita et ceteri.Chꝛiſtꝰ vᷣo paſſus

cõis illis qͥ ſunt in celo.i.angelis qꝛ ſuntre⸗
parati. Illis qͥ ſunt in mundo iſto.qꝛ ꝑ ſuã

eſt cõiter ꝓpter omnes. Eius enĩ paſiio fuit

paſſionẽ ſunt ſaluati. AUñ ad Coll.i.c aplus

dicit. Pacificans ꝑ ſanguinẽ crucis ep ſiue

q̃ in terris.i.hoĩes.ſiue ꝗ in celis ſi unt.i. ange

los. Fuit etiã cõis illis qͥ erant in inferno.i.

patribus inde liberatis. licet non fuerit cõis

demonibus ⁊ reliqͥs damnatis ꝑ diffinitinã

ſnĩam qͥ remanſerũt in ſuis ſuꝓplicijs deſola

aere rõe ſanctitatis:vt aerẽ ſctificaret. San⸗

ctificauerat quidẽ terrã trigintatribo annis

ſuꝑ eã ambulãdo. Sanctificauerat aquã in

erat ignẽ ſpiritũ ſanctũ in ſpecie ignis mit⸗

tendo.nõ reſtabat niſi vt ſanctificaret aerem

nõ ſub tecto ſed in ipo moꝛiendo. Ideo Cri

ſoſtom“ in ſermone de paſſione ait. In ex⸗
celſo ligno et non ſub tecto paſſus eſt vt eti⸗
am ip̃ius aeris natura mundaretur. Sed et

ti. ¶ Cercio xpᷣs moꝛi voluit crucifixus in

ipᷣa ſe baptizari faciendo. Sanctificaturus

*

Gten ſleb
delnereſung
ananeruta
huarquiceee⸗
ſſtiealta
Znnothiſ
nichtepen
ſeuntiipage
fegnaſuoi
yenienspl⸗
reliiuttult

dbobys co

Centoetlure
ſolsaclune
oſubtilesen.
deſupinfuna
nuiqoniis
ſerti noyeri
ſgoregnotra
ſGerciuen
ſeobcid
irdeoffa
gengtiih⸗
ſitocofil
ſwopar
oroꝛerex
Neiurr
Nlenit D

1

Piloopont

edenn

Wed⸗
poninn
buchis

vVlũ ſe der

loloneq,
noeo ma
hcnier
Coſtwem
ſhollirt ſi
Nſnoagai⸗

Ueimuſatc
uneö⸗
ſcocfdeen
fanznif

Occkiigt
Nen
Pponizd
ſegogen
lemcicge

vmmgin
o wck mii
Aüimdith
dn chi

Poftniin

Nrdaitdiggi
wogäde
Gerſärbh
tcäberel nen
Ciiter
amen n
memenfnl⸗
nluſi
le inorns

rüemiſnenm

umibunmi⸗
. Toco ni⸗
ntid,.
sckinder
agensſpot
Piccontit
duimntäm
nrcii /
õ
I binſin

Cril

ſdarenin
diuetn

Monegine

aſsat⸗

i an
agin
hliug/1
Clich
oscln
Cisſo
mtin
fuutin,
Anorirt

ipᷣa terra ſile beneficiũ ſentiebat decurrentis
de latere ſan guinis ſtillatõe mũdata. Se
cunda exaltatio crucis ðꝛ ſingularis. Tele⸗
bꝛat quidẽ eccleſia ſolenniter q;‚tũ ad officia

feſtũ exaltatõis ſancte crucis ꝓpt᷑ id qð eueĩt

Anno ppi ſexcenteſi imo quntodecimo. Illo
nãq; tꝑe ꝑmittente dño ſuũ ꝓplm flagellari ꝑ
ſeuitiã paganoꝝ. Coſdroe rex pſarũ multa

regna ſuo imꝑio ſubiugauit. Hieruſalẽ aũt

veniens ꝑtẽ ſancte crucis quã ſctã helena ibt
reliq̃rat tulit ſecũq; aſpoꝛtauit. Volẽs autẽ

2b oĩbus coli vt deus. turrim ex auro et ar⸗
gento et interlucentibo geẽmis fecit. Et ibidẽ
ſolis ac lune ac ſtellarũ imagines collocauit

ſubtiles etiã ⁊ occultos duct? q̃ſi deꝰ aquã

deſuꝑ infundebat. Et in ſubterraneo ſpecu

equi q̃drigas trahẽtes in circũitu ibãt vt q̃ſi
terrã mouerẽt ⁊ tonitruũ ſimularẽt. Filio &
ſuo regno tradito in tali phano ꝓphanus re
ſidet.et iuxta ſe crucẽ dñi collocãs. appellari
ſe ab oĩb deũ iubet. Et ſicut legit᷑ ĩ libꝛo mi⸗
tralide officio. Ipſe coſdroe in thꝛono reſi⸗
gqens tãq;ᷓ pr̃ lignũ crucis ſibi a dextris po⸗

ſuit loco filij. et gallũ aſiniſtris loc⸗ ſpũs ſctiĩ

ſe vero patrẽ voluit noĩari.Tũc heracliꝰ im⸗
peratoꝛ exercitũ copioſum collegit et õ filiũ
coſdroe iuxta danubiũ fluuiũ dimicaturus
aduenit. Tandẽ vtriſq; pncipibo placuit vt
ipi ſuꝑ pontẽ ſoli certarẽt.⁊ q victoꝛ exiſteret

ipe ſine damno vtriuſq; exercit⸗ imperiũ re⸗

tineret. Decretũ etiã exijt vt quicũq; pꝛinci⸗

pem ſuũ inuare pᷣſumeret cruribus exciſis et

bꝛachijs in flumine mergeret᷑. At heraclius

totũ ſe deo obtulitet ſe cruci ſanctiſſime de⸗
uotone q potuit cõmendauit. Factũ eſt autẽ

yt deo ꝓpicio heraclius victoꝛ euaderet.qui
cunctu exerciiũ inimicoꝝ ſue ptãti ſubegit.

Coſdroe vero ignoꝛabat exitũ belli qꝛ cũ ab

oĩbyodiret᷑ ſibi a nemine intimat Quare he
raclius ad eũ ꝑuenit et in thꝛono aureo eũ ſe
gentẽ reperiẽs.interrogauit an vellet ſ geruz
baptiſma ſuſcipꝑe.itaq; vitã cũ regno ꝑpiter cõ
ſeruare. Qð cũ ille acceptare noluiſſet ab he
raclio eſt decollat.Filiũ vᷣo ſuũ decẽ anno⸗

rũ baptiʒari fecit ⁊ de ſctõ fonte ipᷣm ſuſcipi⸗

ens regnũ paternũ ei dimiſit. Turrim vero

illa deſtruẽs argentũ in pꝛedã ſi ui exercitus

tans ad ꝓpꝛia remeauit.

intraret nõ cultu regio ſed humili aſello in⸗

grediens humilitatis exemplũ ſuis cultoꝛi⸗

bus dereliquit: his dictis angelus abſceſſit.
Tũc impatoꝛ ſe vſq; ad camiſ iã exuit. depo⸗
ſuitq; calciamẽta crucẽq; dñi cũ lachꝛy mis

accipiẽs vſq; ad poꝛtã baiulauit. moxq; poꝛ

ta cũctis patuit redeuntib lapidibus ad pꝛi
ſtina loca diuina virtute. Rex aũt deuotiſſi⸗
mus in has crucis laudes pꝛorupit.O crux
ſplendidioꝛ cũctis aſtris.mũdi celebꝛis.hoĩ
bus multũ amabilis.ſanctioꝛ vniuerſt is.q̃ ſo
la fuiſti digna poꝛtare talentũ mũdi dulce li

gnũ dulces clauos dulcia ferẽs pondera ſal

ua pñtem cateruã in tuis hodie laudib con
gregatã. Dicq; pcioſa crux in ſuo loco reſti⸗

tuitur. et antiqua miracula renouanf᷑. Moꝛ
tuus quidaʒ vite reſtituit.paralitici qᷓ̃ttuoꝛ

curant᷑.Lepꝛoſi decẽ mundant᷑.quindecim

ceci illuminant᷑.demones effugant᷑. plurimi
q;a varijs languoꝛibo liberant᷑. Et ita impe
regijs muneribb do

ratoꝛ eccleſias reparãs ⁊

ercia exaltatio
crucis ðꝛ generalis. Erit qͥ pe crux in die iu
dicij exaltata.qꝛ vt cãtat eccleſia. Hoc ſi ignũ
crucis erit in celo cũ dñs ad iudicandũ vene

rit. Et vt ex dictis Lriſoſto.colligi pᷣt.Crux.

in qᷓ ſaluatoꝛ nr̃ pepẽdit miraculoſe repara⸗
bitur ⁊ apparebit ſole lucentioꝛ. Ipᷣa inſuper

ſigna crucis in coꝛꝑe xpᷣividebunt᷑ ab oibus

quo cunctis ſtupẽtib, angelꝰ dñi ſignũ crus⸗
cis in manibs tenens.ſuꝑ poꝛtã apparuit di⸗
cens. Cũ rex celoꝝ ꝑ hanc p oꝛtã ad paſſionẽ

qͥ in maniby eius pedibus ⁊ latere iõ ſeruata:

ſunt yt in ꝑpetuũ ſue victoꝛie xpᷣs ferret tri⸗
umphũ.Tüc vt ait Hiero.ad heliodoꝛũ de

ↄtemptu mũdi.Tu ruſticanꝰ exultabiſ ac di⸗

ces. Ecce crucifixus de meus. Ecce qͥ obuo
lutus pannis ĩ pᷣſepio vagijt.hic eſt o erarij
ac q̃ſtuarie filiꝰ.hic demoniũ hñs 2 ſamari⸗
tes.hic veſtitꝰ coccino.hic ſentiby coꝛonatꝰ.
Cerne manꝰ iudeeqs fixeras.vide latus ro

mane qð foderas.videte coꝛpꝰ an idẽ ſit q;

dicebatis clam nocte ſuſtuliſſe diſcipulos.
Qualiter adoꝛãda eſt crux in qua xpᷣs pe⸗
endit. et alie cruces inquihus nõ pependit
apitulũ terciũ.

xpᷣi adoꝛatõnis. In quo aperire de⸗

Brciũ myſteriũ cõtemplandũ de cruce
dedit.Aurũ vero et gẽmas ad reparãdas e

cleſias qᷓs tyrannus deſtruxerat reſeruauit.

DSacra igit᷑ crucẽ ſuſcipiẽs hieroſolimã re⸗

poꝛtauit.Cũ aũt de möte oliueti deſcendens
ppoꝛtã q̃ dñs paſſurꝰ trãſierat. in equo ſuo
regio et oꝛnamẽtis imperialib⸗ ingredi vel⸗
let. repente lapides poꝛte deſcenderũ t. et inui

cem q̃ſi eſſet vnus paries ſe clauſerũt. Sug

emꝰ vtrũ cultus latrie ſit exhibendus cruci
xpᷣi. Ad qð rñdet Bonauẽ.i.iij.di.x. hic

eſt multiplex modꝰ dicẽdi. aidã enĩ tenẽt
wip̃i cruci debet᷑ honoꝛ qͥ ↄꝛ vperdulia. Et

rõ huiꝰeſt.qꝛ ipᷣa crux fuit inſtrumentũ toti⸗
redemptõis humane. In ipᷣa eni ſalꝰ et redẽ

ptio totiꝰhũani generis eſt facta.et ideo oẽs

hoĩes debent ei eſſe ſubiecti ſubiectoe notabi
li et ſpeciali.et ꝓpterea dicunt debere adoꝛari

eã excellentioꝛi adoꝛatõe q;ᷓ ſit dulia qᷓ debet᷑
rõnali creature. Quia tñ crux iſta nec eſt de

nec ipᷣi diuinitati aliqͥ d vnitũ.ideo nõ eſt ei

cultus latrie exhibendꝰ ꝓpter hoc ꝙ tenet me

dium inter latriã et duliam. adoꝛatio crucis

vt dicat᷑ yperdulia. Sed qm̃ adoꝛatio ſicut
allocutio videt᷑ eſſe ſolummõ inter res roͤne

capaceſ.Adoꝛatio enĩ quedã oꝛatio eſt ad ali
quid oꝛdinatũ.vñ adoꝛare eſt ad aliqͥd oꝛa⸗
re.crux aũt xpᷣi caret oĩno rõne. Ideo alij di⸗
xerũt eã nõ eſſe adoꝛandã.nec inqtũ ĩ ea ado
ratur xpᷣs.nec aliq̃ eſt ei reuerẽtia exhibenda
honoꝛis niſi rõe crucifixi.ſicut nec imagini
rõne imaginati.Et iõ dixerũt ꝙ cruci xpᷣi eſt

cultus latrie ecxhibendꝰ.et nullus alius nec
dulie nec vperdulie. Rem enĩi inſenſibilẽ ſtul

tũ eſt honoꝛare cũ ꝓ indifferẽti habeat hono

rẽ et vituperiũ.Et hoc innuunt cõfirmare

Damaſce.in.c.de imaginibs.vbi dicit. ꝙ nõ
crucẽ adoꝛamus ſed tipũ.i.figurationẽ. E
ſic nõ videt᷑ ꝙ crux adoꝛet᷑ inquantũ eſt res
aliqua ſed inq;tũ eſt ſignũ. Teruntñ ſi cõſi⸗
deremus verba Damaſceni in. c. de cruce vi
detur.ꝙ nõ ſolummõ cruci xpᷣi ꝓut eſt ſignũ

ſiue inquantũ tipus eſt. ſed in rõe materie ex

hibenda ſit reuerẽtia qꝛ nõ ſolũ eſt venerãda

figura ſed etiãverũ lignũ crucis in quo dñs

pependit. In alijs vero crucibusveneranda
eit ſolũ figura nõ materia.Ait eni. Jpᷣm qui
dem pᷣcioſum lignũ trucis venerabile in q̊
ſeipᷣm ꝓ nobis xpᷣs obtulit vt ſanctificatum
tactu coꝛpoꝛis et ſanguinis decenter eſt ado
randum. Et poſt. Si autẽ ex alia materia fa
cta eſt.nõ materiã adoꝛamus abſit ſed tipũ.
vnge ſi aurũ et pᷣcioſi lapides fuerint poſt ti
pi diſſolutionẽ non ſunt adoꝛanda. Ex quo
colligit᷑ ꝙ aliq̃ ſit ipᷣi cruci reuerẽtia exhiben
da excepta adoꝛatõne latrie.Et huius ſignũ
eſt qꝛ eccleſia ſolenniʒat in crucis intentõne

et exaltatõe ſiẽ in feſtiuitatiba ſanctoꝝ. Et iõ In qbus tres amoꝛes
nenter pꝛedictoꝝ modoꝛũ videt᷑ ſufficiens.

Pꝛopterea dicendũ ꝙ duplici mõ exhibetur

alicui honoꝛ. Aut in obſequiũ reuerẽtie. Et

iſte eſt honoꝛ veneratõnis. Aut in teſtimoni
um virtutis et cõplacentie famulatũ. Et iſte

eſt honoꝛ adoꝛatõnis.vterq; aũt iſtoꝝ hono /

rũ offert᷑ cruci. NHã crucẽ adoꝛamꝰ et crucem
veneramur. Sed in hoc eſt dr̃a.ꝙ honoꝛ ve
neratõis exhibet᷑ ipi cruci tanq; inſtru mẽto
noſtre ſalutis.vñn ſicut exhibemꝰ reuerentiã
ſacramentis. qꝛ eſt in eis aliq̃ mõ nr̃e ſalutis
cauſalitas. Sic cruci xpᷣi ⁊ clauis eius aliq̃

reuerẽtia eſt exbibẽda. Etreſpectu iſtius ho

noꝛis hʒ crux in ſe aliqͥd pter qð debet ho⸗

noꝛari.Honoꝛ aũt adoꝛatõis oſfert᷑ ipi cruci
rõne crucifixi. Nemo enĩ intendit ei placere

vel aliqͥd impetrare ab ea.ſed ei qͥ in ea affixꝰ

fuit.Et ſic nõ debetur ei niſi adoꝛatio latrie.
Sic igit᷑ cruci xpᷣi duplex honoꝛ debet et v⸗
nus ẽ latria. Alius vᷣo nõ dð ʒ dici neclatria
neq; dulia. qꝛ nõ eſt ſpẽs adoꝛatõis.ſed voca
ri pᷣt honoꝛ veneratõis.hec Bonauen. Wul
ta itaq; ſunt crucis pᷣconia ꝓpter q̃ a cunctis

fidelib cruxvenerabilis eſt colenda.qꝛ hecẽ

ſcala ꝑ quã patet electis aditus ad regna ce⸗

loꝛum.in quo viuit et reg nat in ꝑpetuũ xpᷣs

filius dei qͥ ſit in ſecula benedictus.Amen.
„ ermo quintuſdecimus de amoꝛe xp̃ᷣi ex
hibitus humano generi qͥ expꝛimit᷑ myſtice
in euangelio ſamaritrarrg.

£

c eſt vere ſal/⸗

ä☛

uatoꝛ mũdi.Scribunt᷑ hec ver

angeliſta de benignitate miran

da ſaluatoꝛis noſtri ieſu xpᷣi exhibita mulie⸗
ri ſamaritane.grata iocundiſſimaq; debent

eſſe fidelibo cũctis qm̃ in illis myſtice ac ſpi⸗
ritualiter deſignat᷑ amoꝛ ardentiſſimꝰ quem
ſaluatoꝛ noſter dignatuſ eſt humano generi
demoſtrare.O mnia equidẽ q̃ fecit queq; di⸗

xit ab vtero virginis vſq; ad patibulũ cru⸗

cis ad ſalutẽ hoĩm oꝛdinauit. Pꝛopterea nã
qʒ deus factus eſt hõvt ꝑditũ hoĩem redime
ret atq; ad regna celeſtia reuocaret. ꝓcurauit
aũt q;tu m in ſe fuit nõ ſolũ mulieris ſamari⸗
tane ſed inſuꝑ oĩm qui ſibi adherere volunt
hereditatẽ incoꝛruptã im marceſſibilẽ et incõ
taminatã in celis. Qua ꝓpter vt iſta deuotiꝰ

attentiuſq; cõtemplari poſſimus.in pñti ſer⸗

mone ꝑcurremus hiſtoꝛiã ſamaritane ſub ti

tulo de amoꝛe xpᷣi erga humanũ genꝰ qð ſua

beniuolentia charitateq; reparauit. ſicut ver
ba ꝓpoſita dicũt. hic eſt vere ſaluatoꝛ mundi
diſtinguere poſſ umꝰ.
ꝛimus dicit᷑ amoꝛ pegrinans.
ecundus amoꝛ manifeſtans.
ercius amoꝛ cõfoꝛtans.
Qualiter vxpᷣs pegrinãdo

Rimus amoꝛ vpᷣi hoĩ lapſo mõſtratus

7 diſcurrẽdo q̃rere oues errãtes.qð notat᷑ in
pncipio euãgelij ſiue in pꝛima ꝑte. Dicit᷑ nã

q; ibi. Aenit ieſus ĩ ciuitatẽ ſamarie qᷣ ↄꝛ ſi⸗

char. Eſt aũt ſamaria vt inqͥt Beda inſignis
paleſtie ꝓuintie ciuitas adeo vt tota regio ei

ſociata ſamaria dicat᷑. De hac inſuꝑ ita di⸗

ba Jo. üij.c. Que deſcripſit eu⸗

npauptate ? pe
nalitate q̃ſiuit hoĩeʒ lapſi gn⸗Aigiui i.

NJõꝛ gegrinãs. WMoluit nãq; ꝑegrinando

icor
ſekinenb
ſocbiſan
ſelinuc
oturhecn

igit dic⸗
Jcoeit
mneonet
guit obi
Gitioobio
YPot

cgrüabenne

bitnuitiurn
ſiſunthabie⸗
ſnpoſſeſinn
U Beirr
miam fis
feingaior
gacecni
Msiſode
(Whurn
nig Rug
onorſe
Noima
b Giauri,
diet Giai
lowat xrno⸗
ſeudh
locköhe
Pc
Echmd
dſſer
Mrndiitl
ayni
chenmn
inn 3
Sunnnni
oſrgon
kſchenii

dzd n
Gcnͤsl
de Bamh
u nitann
ckcotncnghe
Witns re
1gnr in gaui⸗
benediang u
msdennarni
idapeini mi

fvor

Sawuther
Oudedonoſs
Nanigniige nir
ntierhibia
ndiſinac r
is nrſtier
mNiſin
Abunmmo ger
eiſtaneg;
z1d Mh/
mit. de⸗
Ndicdeie
UnenoeI
iſhiurmnnn
orriAN
iiiif⸗
vrmi, u
lu nun

r .

s.

unni

innmihe

cit Iſidoꝛꝰ xiiij.i. echimoł Samaria regio
paleſtine ab oppido quodã nomẽ accepit qd

yocabat᷑ ſamaria. ciuitas quondã regalis in
iſrael.qᷓ nüc ab auguſti noie ſebaſtia nuncu⸗
patur.hec regio inter iudeã et galileã media

lacet. iuitaſ & ſichar erat ĩ illa regione qᷓ an
liquit dicebat᷑ ſichem. vt ptʒ Geñ. xxxiij.c.

Igeo ait Criſo.locꝰille erat vbi ꝓ Dina Si

meon et Leui grauẽ occaſionẽ fecerũt. Se⸗

quit᷑ Johãnes in euãgelio iuxta pᷣdiũ qd de

dit iacob ioſeph filio ſuo. Dicit Nico. de li⸗
ra.ꝙ Jacob veniens de meſopotamia emit

agrũ ab emoꝛ pᷣncipe ſichem ⁊ ibi ad tꝑs ha
bitauit iuxta vrbẽ. Sʒ ppter raptũ dine occi
ſi ſunt habitatoꝛes illiꝰ ciuitatis.et ſic ceſſat
in poſſeſſione eius.et illũ locũ dedit ioſeph.

Vnñ Beñ. xlviij.c.dixit Jacob. do tibi ptem
vnã extra frẽs tuos quã tuli de manu amoꝛ⸗

re in gladio ⁊ arcu meo. Ampliauerat iacob
agruũ quẽ emit addẽs et cõuicinas poſſeſſio⸗

nes iuſto bello /q̃ſitas. Ibi aũt erat fons ia⸗

cob.ſ.puteus quẽ effodi iacob fecerat.Dicit
nãq; Augꝰ. in omel. pñtis lectõis.O ĩs pute
us fons:ſed nõ oĩs fons puteꝰ.vbi enĩ aqua

deterra manat et vſum pbet hauriẽtibo fons

ðꝛ. Di aũt in ꝓmptu et ſupficie ſit fons tm̃

dicik. Di aũt in alto ⁊ in ꝓfundo ſit ita pute

us vocat᷑ vt nomẽ fontis nõ admittat. In ᷣ
loco ſic ait Theophilus.Ex cõmemoꝛatiõe
fontis et pᷣdj edocemur ꝙ ea q̃ patriarche ꝓ

pter fidẽ quã in deo habebãt adepti ſunt iu⸗

dei pter impietatẽ eoꝝ ꝑdiderũt.et eoꝛũ loca
getibo tradua ſunt. Fatigatꝰ ̊ ieſus qꝛ hoꝛa

erat q̃ſi ſexta ſedebat ſic ſuper fontẽ diſcipuli

aũt iuerãt ĩ ciuitatẽ vt cibos emerẽt. Seſſio
illa vt Criſo. dicit ꝓpter laboꝛẽ facta eſt et vt
expectaret diſcipulos.⁊ ꝓpter eſtũ refrigerãs
coꝛpꝰ apud fontẽ.dũ ſic ſederet venit mulier

de ſamaria haurire aquã. ſᷣm Nico.de lira.

Samaria nõ eſt hic nomẽ ciuitatis ſed gen⸗
tis vel regionis.qꝛ illa mulier erat de ciuita⸗
te ſichem q̃ tũc erat metropolis ſamaritano⸗

ri.vt dicit Joſaphus.xi.antiquitatũ li. Di⸗

xit ieſus illi mulieri.da mihi bibere. Rñdit
illa.Quõ tu cũ iudeꝰ ſis a me bibere poſcis qᷓ

ſum mulier ſamaritana. Refert Criſo. Jude

—

um eũ eſtimauit a figura ⁊ locutõe. Nico.ve
ro de lira dicit. ꝙ cognouit eũ eſſe iudeũ per
habitũ quẽ poꝛtabat.qꝛ ſiẽ erãt iudei diſtin⸗
cti ab alijs ĩ cultu dei et circũciſione ita et in
veſte. Quare vero iudei abominabant᷑ ſama

ritanos multiplex rõ aſſignari p̃t. Et pꝛima
hm Criſo.qꝛ ſamaritani ſolũ ea q̃ moiſi ſunt
ſuſcipiẽtes ꝓphetarũ nõ multã curã habebãt
Scða qꝛ ſamaritani colebãt deũ et idola et

riea

errabãt dicentes deu eſſecoꝛpus. Zercia roõ

ſm Pico.de lira.quia ſamaritani moleſtias

multas intulerũt iudeis in reedificatõe tem

pli et ciuitatis. vt ptʒ Eſdre.i.c. Sedq ĩ hac
Ete lr̃a euãgelij dimiſſa ad PRegrinantẽ illum
oculos metis nr̃e vertamꝰ. Ipᷣe vtiq; deus
incarnatꝰ ꝑegrinãdo et diſcurrẽdo aias no⸗
ſtras vt paſtoꝛ ſollicitiſſimus ꝑquiſiuit.ha⸗
buit aũt pegrinatio ſua tres cõditiones.
ima fuit cõditio penalitatis.
Secundapaüperaas.
a diuturnitaiwis.
ma fuit cõditio penalitatis. Molunta
qpe languoꝛes nr̃os tulit doloꝛeſq; poꝛ⸗
tauit. Quiſnã enarrare ſufficiat laboꝛes xp̃i.
qs tulit vigilãdo.oꝛãdo ꝓ peccatis ⁊ ingra⸗
titudine hoĩm. ſepiſſime lugẽdo.ambulãdo.
pᷣdicando.ieiunado.et tandẽ paſſionẽ acer⸗
biſſimã ſuſtinẽdo. Exꝑgiſcere fidelis aĩa et
intuere regẽ celoꝝ ⁊ dũm nõ ſolũ hac vice de
atigatũꝛ ſedentẽ ſup fontẽ. Sʒ fatigatũ in

p̃ſepio anguſto.fatigatũ ĩ bꝛachijs maternik

dũ fugit herodẽ. fatigatũ in egipto.fatigatũ
in ieiunio.fatigatũ in oꝛõe.fatigatũ ĩ ſudoꝛe
ſanguineo. fatigatũ ſub pedib⸗ capientiũ illũ
fatigatũ in vinculis. fatigatũ in illuſionibo.
fatigatũ in ſputis ⁊ fetidis oſ- culis. fatigatũ
in colũna.fatigatũ ĩ cruce.O dura mẽs ho⸗
minũ.o duricies coꝛdiũ nr̃oꝝ. fatigat᷑ xpᷣs
examoꝛe.patit ex amoꝛe.effũdit ſanguinẽ ex
amoꝛe. Moꝛit᷑ ex amoꝛe.et nos eũ qͥ nos tm̃
diligit diligere nolumꝰ Pꝛopterea Augꝰ.in
li.ð qnq; hereſes. inducit xpᷣm ita ad hoĩiem
ingratũ loquentẽ.Cũ eſſes inimicꝰpr̃is mei
recõciliaui te. Cũ inter mõtes ⁊ ſiluas erra⸗
res qſiui te.hũeris meiſ poꝛtaui te. laboꝛaui

ſudaui.caput meũ ſpinis oppoſui.manꝰ me⸗

28 ? pedes clauis obieci. vt te mihi copularẽ

et tu diuideris a me¶ Scda aditio Pegri⸗
natõis xpᷣi fuit pauꝑtatis.dũ enĩ in hac vita
mãſit pauperẽ vitã geſſit. Exq̊ dicebat mat.
viij.ca. Aulpes foueas hñt et volucres celi
nidos:filiꝰ aũt hoĩs nõ hʒ vbi caput ſuũ re⸗

cdinet. Notanduzʒ tñ ꝙ qñq; hr̃e voluit cum

aplis aliqͥd ĩ cõi qð colligit᷑ ex euãgelio.vbi
ðꝛ diſcipuli aũt abierãt in ciuitatẽ vt cibos
emerẽt. Sʒ ꝓpter hoc dicit Aug. xij. q. i. .. c.
habebat. hẽbat dñs loculos a fidelib obla⸗
ta cõſeruans et ſuoꝝ neceſſitatibo ⁊ alijs indi
gentiby tribuebat. Et ſuꝑ pᷣs. Cui idẽ Aug.
inqt. Habuit dñs loculos ſiẽ dictũ eſt deq⸗
buſdã religioſis feis ꝙminiſtrabãt ei de ſua
ſubſtantia futurus erat paulus nihil tale ali
quando querens et omnia puincialibus do
nans. SDed qꝛ multi infirmi iſta qſituri erãt

magis infirmoꝝ ꝑſonam ſuſcepit chꝛiſtus.
ſublimius paulus.nunDd et xpᷣo ſublimius
xpᷣs qꝛ miſericoꝛdius.Cũ eni videret paulũ
iſta nõ eſſe queſiturũ.ꝓuidit ne damnaretꝗq⸗
ſiturũ et pᷣbuit exemplũ infirmo.hec ille.Et
licet ita eſſe firmiter ſit tenendũ nihilominꝰ
paupertatẽ ſemꝑ verbo et exemplo ſublimi⸗
¶ Tercia cõditio gꝑegrinaz⸗
uturnitas. Triginta etenin

ter comendauit.
tionis vpᷣi dicit᷑ di

. *

tribus annis multipliciter patiendo vt pdi⸗
ctum eſt. aĩias noſtras errabundas queſiuit.

Nec ardoꝛ huiuſcemodi ſitis de animabus
inueniendis vllo vnq; tꝑe potuit in eo extin

gui. Sitio dixit ſamaritane da mihi bibere.
Ditio inſuꝑ clamauit in cruce.Sitiebatvti

q; noſtrã ſalute. O ieſu benedicte. O fili dei
altiſſimi.tu ſitis ſalutẽ noſtrã et nos totis vi

ribus illã recuſamus.Lu pꝛeciũ tui ſangui
nis ꝓ debito noſtro ſoluis:et nos illud cõ⸗

temnimus. Tu pie dolens in cruce clamãs.
Sitio ſitio ſitio.et nos obaudiuimus.Etq̃

uitia? Auctoꝛẽ vite audire nolumus qꝛ ma⸗
litia noſtra nos excecauit.diximus de amo⸗

veritatẽ ſummiboni.falſi
limitat em dei.

uuit quidẽ multa ſamaritane.q̃ inſuꝑ
omnibo nobis fecit ac voluit eſſe nota. et pꝛe⸗
cipue tria. OJMB
Pꝛimũ eſt ſummi boni veritas.

Secundũ eſt mundi falſittas.
Lerciũ eſt dei ſublimitas.

¶RPꝛimũ qð maniteſtauit ieſus eſt ſummi
boni veritas. Errabat quippe mundus va⸗
rijs diuerſiſq; opinionibo circa ſummũ bo⸗
nũ.nec inter phos inuẽtus eſt quiſpiã qͥ ſuo

ingenio illud valeret attingere. Quinimmo
cũ de illo varia fuiſſent locuti.tandem abſq;

immoꝛtalitate cõcludebant hoĩem fieri poſſe

beatũ. Ideo inqͥt Lactantiꝰ in.iij.li.diuina.

inſti.cõtra tales.hummũ bonũ qð beatũ fa
cit nõ pᷣt eſſe niſi in ea religione atq; doctri⸗
na cui ſpes immoꝛtalitatis adiuncta eſt.hec
ille.Quiſnã beatũ cenſeat eum qui vel volu⸗
ptate animi ſiue coꝛꝑis oblectet᷑.vel ingenio

et ſciẽtia polleat vel honeſtate niteſcat.vel di

uitijs affluat.vel gloꝛia tꝑali pᷣfulgeat et hu⸗
iuſmodi.cum oĩa iſta velociſſime tranſeãt at⸗
qʒ deficiant. Pꝛoptea xpᷣs dicebat. Qui bibe
rit ex aqua qua ego dabo ei nõ ſitiet in eter⸗
num. ſed fiet in eo fons aque ſalientis in vitã

reperegrinane.
(ualiter xpᷣs ex amoꝛe manifeſtauit hoĩ
tatẽ mundi.et ſub⸗
Zapitulũ ſecundũ.
Ecundꝰamoꝛ xpᷣi generi humano ex
bibitus ö manifeſtãs. Manifeſta⸗

cocupiſcenda. Hoc

eternã.Aqua chꝛiſti eſt dei gratia qua medi
ante acquiritur eterna vita. Apparet itaq; ꝓ
ſummũ bonũ eſſe nõ poteſt vbi eternitas de⸗
eſt. Hanc autẽ eternitatẽ xpᷣus pᷣconiʒauit cid

dixit Jo.ij.c. Sic deus dilexit mundũ vt fi

liũ ſuũ vnigenitũ daret vt oĩs qͥ credit in ilũ
nõ pereat ſed habeat vitã eternã.Et iterum
vi. ca. Hec eſt volũtas pr̃is mei qͥ miſit meyt
qui videt filiũ et credit in eũ nõ ꝑeat ſed ha-

beat vitã eternã.Et.x.c. Oues mee vocẽ me

am audiunt et ego do eis vitã eternã. Et mat

thei.xix.c.Ois qͥ reliquerit domũ aut agros

⁊c̃.ꝓpter nomẽ meũ centuplũ accipiet et vitã
eternã poſſidebit.Et.xxv.ca. Ibũt hi in ignẽ
eternũ.iuſti aũt in vitã eternã.
qð manifeſtauit ieſus eſt mũdi falſitas dum
dixit. Ois qͥ biberit ex hac aqua ſitiet iterꝗ.

Zn hoc ſiquidẽ decipit mundus dilectoꝛes

ſuos ꝙ dũ deſiderata bona tꝑalia largit᷑. nũ
q; tñ aim ſatiare mentemq; quietare pᷣt.Hin
diui⸗ Miero. ad demetriadẽ virginẽ ita pulcre di⸗
eſt noſtra ingratitudo.que ꝑtinacia.queue ſe

cebat.Diuitiarũ amoꝛ inſatiabilis eſt. exple

ri neſcit.bonoꝝ cupido celerẽ rei habiture fi

nẽ ſine fine querunt᷑. Nõ ab re igit᷑ xpᷣs dice
bat ſamaritane.O ſi ſcires donũ dei et quis

eſt q dicit da mihi bibere. foꝛſan et tn petiſ⸗
ſes ab eoꝛc̃.qꝛ xpᷣs ieſus paratus eſt benigne

gratiã ſuã cõcedere oĩbus illã poſtulantib.

Sed moꝛtales miſeri qñq; cũ deo cõtende⸗
re nõ erubeſcũt. Cur inquiũt quos damnan
dos ſpᷣſciuit crearevoluit.Cur nõ oẽs ante;
peccarent in gratia ſua cõfirmatos impecca
biles reddidit. Cur hoĩ peccare volenti im⸗
pedimentũ nõ pᷣſtat et ſiłia. Quib cõſulimꝰ
iſta nõ eſſe querenda:cũ bonus deus oĩa be⸗
nefecerit.ſed tm̃ cõſideremꝰ ꝙ; quiſqͥs iſlle ſit
qè ſaluari velit ⁊ gratiã dei deſiderat nũqᷓ; ſi⸗
bi denegat᷑. HNolunt gratiã dei qui tempoꝛa⸗
lium bonoꝛuʒz amoꝛe decepti in illoꝝ fragili
bꝛeuiq; vſu beatos ſe putant. HNõ percipiunt

hi ea que dei ſunt. Quinimmo inflammaue⸗

re indies ad terrena iſta et tranſitoꝛia bonz
ſtice apparet in ſama⸗
ritana.que dum audiſſet a xᷣo cõditionẽ a
ſpiritualis coꝛpoꝛalẽ aquã intelligebat ⁊ af⸗
ſeraba Aiebat enĩ.dñe da mihi hanc aquã
vt nõ ſitiã neq; veniã huc haurire. Ubi di-
cit Augꝰ. Adhuc iſta mulier canẽ ſapit.dele
ctata eſt ſitire.et putabat hoc ſᷣm carnẽ a vo,0.
ſibi eſſe ꝓmiſſum. Declarat enĩ deꝰ aliqñ ſer
uo ſuo helie vt per quadraginta dies nec eſu
riret nec ſitiret. Qui hoc potuit dare ꝑ qua⸗
draginta dies non poterit dare ſemꝑ? Dele⸗
ctata ergo tali munere rogat vt ei aquã vius
daret. Dixit aũt ieſus illi. Noca virũ tuũ i.

in Aruc
nlicrint
ckraretid
ſetſevirün⸗
glitreuele

adeſ
ſublimitus⸗
poreütyle

iglarelatt
guanthiois
niq vtMi
Raunek ne d
goginmorn

Pben estuoe

funterposdi
wiadcure
licchatoꝛaren
ſmao. Jar
umin mote

nt mons ge

ſruntdeñ gi
ocabiri⸗
mn ſoo ſin
ſucllron
Migie
guhrte
atioqͤe⸗
vello
Miguuge⸗
ſcwpoꝛal
uginunr

—

Pri
. s)
sient
NAmiinf

adiaatli

—

9
„

— —
— =

1

NISMeld

4

Ducsren

udoinnen

a piͦdag
niiſlirs
X AAnaſita ti
nundes dilern
upala hroti

neneindlan
sdonüni
nan
us.in
sili poſtulane
gcäded d
niütggosnn

n Oahin

7
2 16 ,

õ

Siquivonon,

ginlofani.

Dönn
nmoitmn
rmänun

2
W
—
—
— —
—,—

——
☛
=☛
—
SS
—
S=.

=
—
. – —
—
==
S=

— =
—
–☚
— —
☛
S =
= =

X
S=
— —
=

—₰
S=S
—
=
—
=
S= — —

—
—

„* .⸗

—
—
— –—

GSm Au guſti.

ſet. poſt 22 moꝛtẽ ſucceſſiue adulteriũ ac⸗
ſublimitas.qꝛ nõ eſt ip̃e dñs oĩm aliqͥd coꝛ⸗

bus dixi in pꝛimo ſermone huiꝰ oꝑis. Pꝛo⸗

nãq; vt Criſo.ait.A xpᷣo repꝛehẽſa nõ cõtri
ſtata eſt.neq; dimittẽs fugit ſed admiratma T
gis et immoꝛat᷑dixitq; xpo. dñe vt video ꝓ⸗
pheta es tu.patres noſtri in mõte adoꝛaue⸗

dum in mõte ſamarie ſᷣm NHico. de lira. Ille
erxrat mons gariʒim in quo filij iſrael benedi⸗
erunt deũ qñ intrauerũt terrã ꝓmiſſionis.

cꝛ ſalus ex iudeis eſt. Dicit Criſo. Samari
lani quidẽ qð neſciebãt adoꝛabãt qm̃ localẽ
ct coꝛpoꝛalẽ eſtimabãt deũ nihil de eo plus
imaginantẽ q; de idolis.et iccirco cultũ dei
(i cultu demonũ miſcuerũt. Subdidit xpᷣs
SDed venit hoꝛa et nũc eſt qñ veri adoꝛato⸗

et eos qͥ adoꝛãt eũ in ſpũ et veritate adoꝛare
oboꝛtet. Nã placuit mulieri ſnĩa xpᷣi.voluiſ

tuũ. ſed lit:
bat xpᷣs vt de⸗

uã Nã cũ illa dixii

Au guſtr. neeſonta intellectũ t
teraliter intelligendo!

clararet ſibi turpitudinẽ

„

ſet ſe virũ nõ habere. xpᷣs illã benigne redar⸗

guit reuelando ſibi ꝙ quinq; viros habuiſ⸗

cepiſſet. ¶ Cerciũ qð xpᷣs manifeſtauit eſt dei

poꝛeũ et vile vt falſo eſtimarũt pleriq;. de qͥ⸗

pPterea cõfundit᷑ ſtulticia gentiũ qᷓ poſt idola
cucurrerũt. et ineptia illoꝛũ ꝗ vel hoĩes vel
ialia vel celeſtia coꝛꝑa deos eſſe dixerũt. Au

diant hi oẽs xpᷣm ſamaritane loquentẽ. Illa

runt.et vos dicitis qꝛ hieroſolymis ẽ locus

vbi adoꝛare opoꝛtet. iudei q pe dicunt ꝙ nõ*
licebat oꝛare niſi in tẽplo a?

aglomone con⸗

ſtructo. Samaritani vero aſſerebãt eẽ oꝛan

Et vocabãt ſamaritani Jacob et priarchas

patres ſuos.ſiue qꝛ ipᷣi legẽ moiſi tenebant.

ſiue qꝛ ille mons ex hereditate iacob ad eos

uenerat. Rñdit itaq; ieſus mulieri. Crede
mihi qꝛ veniet hoꝛa qñũ neq;ʒ in mõte hoc ne⸗

qʒ in hieroſolymis adoꝛabitis pr̃ez vos ado
ratis qð neſcitis:nos adoꝛamus qð ſcimus

res adoꝛabũt patrẽ in ſpũ et veritate.nã ⁊ pa
ter tales qrit qui adoꝛẽt eũ. Spũs eſt deus

ſet enĩ ꝙ xpᷣs diceret in mõte illo eẽ oꝛandũ.

Et ꝓpterea dixit.ſcio qꝛ melſſias veniet qͥ dꝛ cib
Xps.cũ ergo venerit ille nobis annunciabit

oĩa. Dicit ei ieſus Ego ſum qͥ loq̃r tecũ. Et
cotinuo venerũt diſcipuli eius et miraban

cũ muliere loquebat᷑ xpᷣus. Admiraban
inqt ſicꝑ abundantẽ xpᷣi maſuetudinẽ ⁊ hu⸗
militatẽ qm̃ ita ꝑſpicuus exiſtẽs ſuſtinuitlo

qui cũ tanta benignitate mulieri inopi et ſa
maritane. Relicta vo idria ſua abijt feſtina
mulier in ciuitatẽ dicẽs. Venite et videte ho
minẽ ꝗͥ dixit mihi oĩa que feci.nunqͥd ipe eſt

xpᷣs: Quare multi de ciuitate venerüt ad il ⸗

Q

lum audientes q̃ ſamaritana referebat. Hã
vt dicit Nico.de lira. Samaritani erant in
ſuſpẽſo de aduentu xpᷣi de ꝓximo. tum ꝓpter
impletionẽ tꝑis.tũ ꝓpter pꝛedicationẽ Johã

nis cuius pᷣdicatio tũc erat famoſa ⁊ de xpo
ꝓclamata. Ideo facilius crediderunt verbo

ulieris.

¶ Qualiter xpᷣs ex amoꝛe confoꝛtauit diſci
5

ulos vt pᷣdicarent. ¶ LCapitulũ terciũ.
EFrcius amoꝛ xpᷣi generi hũano exhbi
Obitus ðꝛ cõfoꝛtans.Cõfoꝛtauit ſiqui
Aem diſcipulosvt ꝓ ſalute hoĩm pᷣdi
et. Et vt eoꝝ pdicatio efficax fructuoſaq;
haberet᷑ tripliciter illã docuit exercendã.

ꝛimo feruenter.

cuit diſcipulos p̃dicare feruen
ter cũ deſiderio.ſ.ſalutis pximi.nã de illa ma
gis dz eſſe pᷣdicatoꝛ ſollicitus qᷓ; de ꝓpꝛia coꝛ
poꝛali neceſſitate.Hinc eſt ꝙ cũ tꝑs inſtaret

comedendi voluit benignus ieſus differre.
yt intederet pᷣdicationi.dans exemplũ alijs

ſilr faciẽdi.Et hoc eſt qdð dicit᷑ in euãgelio.
Interea.i.añqᷓ; veniſſent ſamaritani roga⸗
bant eũ diſcipuli eiꝰ dicẽtes. Rabbi mãduca
Ille aũt dixit eis.E go aliũ cibũ habeo mã⸗
ducare quẽ vos neſcitis. Hic Theophilus
ait. Dñs ſciens ꝙ ſamaritana totã ciuitatem
ad eũ attraheret hoc diſcipulis ſignificauit
dicẽs. Ego cibũ habeo manducare quẽ vos
neſcitis.Et Criſo.hoĩm ſalutẽ hic cibũ vo⸗

cauit. oſtend ẽs q; tũ deſideriũ hʒ nr̃e ſalutits
Dicebant diſcipuli adinuicẽ. Nunqͥd ali⸗
quuuiis attulit ei manducare: Rudes adbuc e⸗

rant et de cibo coꝛpali putabãt xpᷣm loqui.

At iße ſubdidit. Meus cibus ẽ vt facã vo⸗
luntatẽ eius qͥ miſit me.ſ.vt ꝑficiã opꝰ eius.
vt pᷣdicando ſamaritanos ↄuertã ⁊ in cruce
moꝛiẽdo ac meũ ſanguinẽ fundẽdo ꝓ pctis

hoĩm ſatiſmaciã.O ſi videremꝰxpᷣm labia ſua
dulcioꝛa ſuꝑ mel et fauũ aperientẽ. audire⸗
muſq; ſuauiſſimã vocẽ eius dicentẽ. Heus
cibus eſt vt faciã voluntatẽ pr̃is mei q miſit

me. pieq; cõſiderare vellemus ardoꝛẽ ſui coꝛ
dis quo feruetiſſime noſtrã ſalntem exoptat

vtiq; viſcera nr̃a cõmouerent᷑Oõ ſinõ fie⸗
et durioꝛes petris immanioꝛes bauis ⁊ in
domitis feris crudelioꝛes merito cẽſendi eri

mus. Dicebat ergo diſcipulis ecpoſt. Nõne

vos dicitꝭ ꝙ adhue qᷓ̃ttuoꝛ mẽſes ſunt ⁊ meſ
ſis venit. qſi dicat. licet tps meſſis coꝛpalis
adhuc diſtet. tñ tꝑs meſſis ſpũalis inſtat Di
citur aũt meſſis collectio frugũ. et ad ſi ilim⸗
dinem huius meſſis ſpũaliter dicit᷑ vocatio

poiĩm ad fidẽ. ꝑ quã cõgregabunt᷑ hoĩes in

oñi hoꝛreũ. Vñ lequit᷑ Ecce dico vobis le⸗
nate oculos vros ⁊ videre regiones qꝛ iã al
be ſunt ad meſſem. hoc dicebat ꝓpter ſamari⸗
nuanos venliẽtes ad ipᷣm iã diſpoſitos ad cre⸗
dendũ ¶Scoo docuit diſciplos pᷣdicarele
tanter. vt. ſ. ↄſideratõe pᷣmij nõ euitarẽt pᷣdi⸗
candi laboꝛes. Sicut enĩ ſamaritanti ia erat
diſpoſiti ad credendũ per pᷣdicatione xpi.ua
etiã xpᷣs videbat multitudinẽ gentiũ ꝑ totu
mundũ cito ↄgregandã in hoꝛreũ eccleſie ꝑ
p̃dicationẽ aplłoꝝ.ex qua ꝛedicatõe merue⸗
runt p miũ eterne vue. Et hoc eſt ꝙ dicit. Et
qui metit mercedẽ accipit.in pnti enĩ eſt pꝛi⸗
ma meſſis ꝑ quã hoĩes adducunt᷑ ad fidẽ. et
in hac meſſe meſſoꝛes fuerũt apli. Altia vᷣo
melſſis erit ĩ iudicio qũcolligẽt fideles intra
hoꝛreũ glie.et tũc meſſoꝛes erũt angeli. Et iõ

ſequit᷑. Qui ↄgregat fructũ.i. multitudinẽ fi

deliũ reponendã in vitã eternã.qꝛ ꝑacto iudi
cio reponent᷑ ĩ hoꝛreo głie ꝑ miniſteriũ ange
loꝝ.Et qꝛ xpᷣs locutꝰ ẽ de meſſe ſpũali ꝑ ſili
tudinẽ meſſis coꝛꝑalis.iõ oñdit in q̃ eſt ſilis

et in ̊ diſſimilis. Ad cuiꝰ intellectũ ſciendũ

ꝙ apud indeos erat ꝓuerbiũ de hocꝙ qñ ali
qu is multũ laboꝛabat in re aliq̃ et aliꝰ repoꝛ

tabat fructũ dicebat᷑ ꝓuerbialiter. VUnus ſe⸗
minat et alius metit.qſi diceret᷑.vnꝰ laboꝛat
et alius gaudet. Et ſic aliqñ ↄtingit de meſſe
coꝛpoꝛali.que ab vno aliqũ ſeminat᷑.et ab eiꝰ

hoſſte irruente colligit. De meſſe vero ſpiri⸗
tuali ſic eſt. ꝙ alij ſeminauerũt et alij meſſue

runt. qꝛ patriarche et ꝓphete antiqui ſemina
ucrũt pꝛima ſemina fidei ſed apłi meſſuerũt.
inquantũ populũ ad ꝑfectionẽ fidei reduxe⸗

runt. Aeruntñ vterq; repoꝛtat gaudiũ.quia eug
Igeo in peꝛſenti ſermone de laʒaro reſuſciira
to dicemus. de quo tria erunt myſteria con-:·

7

tam ꝓphete antiqui q; etiz apoſtoli ꝓpter meri
tum laboꝛis ſui recepti ſũt ad celeſte gaudiũ

Et in hoc nõ tenet ꝓuerbiũ de meſſe coꝛpo⸗
rali de qua nõ gaudet ſeminãs ſi ab alio me⸗ irmita cure
Becundũ moꝛtis indubitabilis.

tatur. Et hoc eſt qð dicit᷑ vt etqͥ ſeminat ſi⸗
mul gaugeat et qͥ metit. ſ. ꝓpheteꝛ abti. in hoc
eni verbo verũ eſt. i. puerbiũ eccleſie ꝓ
habet locũ in ꝓpoſito. qꝛ aliꝰ eſt qͥ ſeminat.ſ.
patriarche ⁊ ꝓphete. et alius eſt qͥ metit. ſ.apo
ſtoli. Jdo ſequit᷑. Ego miſi vos merere.i. ad
pfectionẽ fidei adducere.qð vos nõ laboꝛa⸗
ſtis ꝓphete enĩ et patriarche multũ laboꝛaue⸗
runt indenunciando aduentũ xpᷣi ⁊ arguen
do fideliatẽ ꝓpłi. ꝓpterea ſubaudit᷑ Alij labo
rauerũtt vos in laboꝛes eoꝝ introiſtis. qꝛ. ſ.
ꝓphetias ab aljs ꝓnunciatas pꝛedicabitis.

Cercio oocuit xp̃s diſcipulos pᷣdicare ꝑſe

ueranter. qꝛ manſit ipᷣe cũ ſamaritanis duos
dies. Dicit nãq; ĩ euagelio.Exciuitate aute

ep tanto tate i
randa miſerũt ſoꝛoꝛes eiꝰ

.ſ.ſichar multi crediderũt in eũ ſamarita⸗

Iſtud teſti

moniũ videbat efficax er duobo. ꝛimo q: obi
cebat ↄ honoꝛẽ ſuũ ex ʒelo veritatis. Scðo
ꝗqꝛ oſtendebat eũ ſcire talia q̃ nõ poterat ſcire

via hũana. Veruntñ qꝛ hoc teſtimoniũ non

fuit niſi qdã ꝑſuaſio ad credendũ. qꝛ ꝑfectio
fidei ipoꝝ facta eſt ꝑ xpᷣm. Iceo ſubiungi.
Cum igit᷑ veniſſent ad illũ ſa

ri. qꝛ iã nõ ꝓpter loquelã tuã credimꝰ.ipᷣi enĩ
audiuimꝰ ab ipᷣo.ſ.qͥ eſt deus et hõ.et ſcimꝰ

no:ũ ꝓpter verbũ mulieris teſtimoniũ ꝑhibẽę
tis qꝛ dixit mihi oĩia quecũq; feci. Iſt

Eumigit ve maritani ro ga⸗-⸗
bãt eũ vt ibi maneret ⁊ acqeuit petitioni o
Et mlto plures crediderũt in eũ ꝓpter ſerno
nẽ eius q; a pncipio.et pleriq; dicebãt mulie

firmiter credẽdo qꝛ hicẽ vere ſaluatoꝛ mũidi

uiꝓ tot innumeris bñficijs hũano generi
collatis oẽs debitas gras ꝑſoluamus.vt ſic

mereamur ingredi regnũ celoꝝ. Amen.

₰

¶ Bermo ſextuſdecimus de mirabili reſur
rectione lazari.

oia mirabilia qᷓ fecit xpᷣs mẽ

Tatim pꝛoduit
tur bec verba Jo. xi. ca. Et ſi

tes nras ĩ admiratões ꝑducere debeãt. id tfi

p ceteris efficit ſtupenda reſurrectio laʒari.
Ideo Augẽ. in omel.ita inqͥt. Inter oĩia miæ

racula qᷓ fecit dñs laʒari reſurrectio pᷣcipua
5pdicat᷑. Sed ſi attendimꝰ qs fecerit.delecta
ri debemus potiꝰqᷓ; admirari. Ille ſuſcitauit
hoiem qͥ fecit hoĩeʒ. plus eſt boiem creare qᷓ
reſuſcitare. bec ille. Quia vero in tãto mir⸗
culo ⁊ fides roboꝛat᷑ dum potẽtis diuinitatꝭ
xpᷣi oñdit᷑et ſpes ad immoꝛtalitatẽ ſubleuaẽ.

iu reſurrectôis mirabilis.

W

apitulum pꝛimũ.

bilis. Hoc vtiq; ↄtinet᷑ in.i.pte euan

cientibo qſi viriba et vie nature curari nõ po
terat. Sequit᷑ littera. A bethania de caſtello
martheet marie ſoꝛoꝛũ eiꝰ qꝛ in illo caſtello

— .

lacebat infi

templanggq..
ꝛimũ ð infirmitatis incurabilis.

einfirmitate incurabili lazari p qua cu

nunciũ ad ieſum.

ro reſuſcitato ðꝛ infirmitat incura⸗

gelij vbi ſic ſcribit euãgeliſta.Eratqdã lan:
guens lazarus.dicit Nico. de lua. infir?
mitas eis erat moꝛtalis eo ꝙ ianguebat. defGd⸗/

rmus, Erat autẽ bethania iuxa

inlktäſtt
Gntqneynl
uehlli
mbat. Qn
nirdeqjſerd
Aia Väilt
ſetppterbo
nome hicerp
Sadilaften
ſtier dtuoi⸗
(Narii in
Ceitamanut
nige Jodut⸗
Vnctonehetie

yctioneapds

lonegviloas
ſcyent
huccopinionie
Nehdſeidrn
Genee Ben
mreisdeice
CEdaeamase
hoͤlueritiß⸗
Mo no ue
Ho e reben
ulcitimnilin
en anſech⸗
ſowamrss
Uehiing
Mmonitthiſt
1otbigaermt
etddav
lontcade
Wüſanif
isionunne
Pnihoög
nimiiſa
itit
nci fin
grunng
hgrincligen
flumuofne
fröſiitveren
mucnigeli⸗ .
Ren t. c
beefſctagn
hiſthdnn
W
knn n
ſe darri

n
maniſſtnid

iilnn

riütani
igeiin

unn ſigocn
inog
nn nngn

rging
nätüenſen
Eboekſinmnüng

RM

— ſbing:
Lüngnnn
malgnſnm
iai aediijn
tdansg ho gin
iyer aluamti
ſficishünnoge

1Mluunns ni.

Nücn Inen
msdenirtblit

mo
nunN
r giuil
Vlgit
Mumn Mtri
1rümeno
int Iurun⸗

12

hiernſalẽqſi ſtadijs quindecim. Maria añt
er at que vnxit dñm vnguẽto et exterſit pe

eius capillis ſuis cuius frater laʒarus infir⸗

mabat᷑. Utrũ aũt bec maria fuerit illa pecca
trix de qͥ ſcribit᷑ Quẽ. vij.c.varie loquũt᷑ do⸗

ctoꝛes. Hiero.eni et Criſoſt. dicũt iſtã fuiſſe
aliã. Uñ illa ꝛ peccatrix. hec ſanctaet hone
ſta.et ꝓpter hoc nomẽ illius tacet᷑ iſtius autẽ

nomẽ hic expꝛimit᷑ etambe vnxerunt xpᷣm.

Del illa fecit hoc ex pctõꝝ ſuoꝛũ ↄpunctõe

iſta exr deuotõe. Gꝛego. vero et Augꝰ. dicũt
coõtrariũ.vñ in li.de ↄſenſu euãgeliſtaꝝ dicit
iſta maria bisvnxit dñm.ſumẽs argumẽ
tũ qꝛ Jo.dicit.hec vnxit in pᷣterito expꝛimẽs
vnctionẽ pedũ.et in ſequẽti ca.explicat ſcdᷣaʒ

„

vnctionẽ capitis.pᷣma aũtvnctio fuit exↄtri
tione quã lucas narrat diffuſe ⁊ hic bꝛeuiter
repetit᷑. Scðda vero vnctio fuit ex deuotõne
huic opinioni adheret ſctã mr̃ eccia.vt pleni
us poſuiĩ q̃drageſimali.Ergo ad lazarũ re⸗
gdeamꝰ Miſerũt quidẽ ſoꝛoꝛes eiꝰcurationẽ⸗
fratris deſiderãtes ad ieſum dicẽtes. Dñe ec
ce quẽ amas infirmat᷑. Queret hicaliqͥs cur

nõ iuerũt ipᷣe ꝑſonalit᷑. Ad h̊ ita Criſo.inqͥt.

9*—

Igeo nõ iuerũt ad xpᷣm ſiẽ centurio et regu⸗
lus.qꝛ vehementer cõſidebant de xpᷣo Pter
multã familiaritatẽ quã habebãt ad eũ et qꝛ
9 luctu detinebant᷑. Theophilꝰvo ait. Hu⸗
lieres erant qᷓs nõ decet de facili domũ exire.
Hoc Hiero.in epla ad Euſtochium docet.

arus ait tibi ſit egreſſus ĩ publicũ marty⸗

res tibi querant᷑ in cubiculo. Diſtabat itaq;

a bethania xpᷣs ꝑ dietã.poſtq; enĩ iudei volu
erunt eũ lapidare ex eo ꝙ dixerat. Ego et pr

vnũ ſumꝰ. ipᷣe de manibi eoꝝ euadens abijt
trãs ioꝛdanẽad quẽ nõ iuerũt ſoꝛoꝛes laʒari
rõnibus pᷣdictis.ſed miſerũt nec dixerũt ve

ni.qꝛ amãti ſufficit nũciare neceſſitatẽ amici

Audiẽs aũt ieſus dixit eis.ſ.reſpondẽdo ꝑ
nunciũ. Infirmitas hec nõ eſt ad moꝛté:ſʒ pꝓ
gloꝛia dei.vt gloꝛificet᷑ filiꝰ dei ꝑ eã. HNõ eſt ꝑ

hoc intelligendũ vt doctoꝛes ſancti declarãt

ꝓlaʒarua 'm opinionẽ quoꝛundã heretico

rũ nõ fuit vere moꝛtuus.qꝛ ſic deſtrueret᷑ ve

ritas euã gelij.cũ tñ infra xpᷣs dicat. laʒarus

moꝛtuus eſt. Sed ꝓ tanto ðꝛ. Infirmitas

hec nõ eſt ad moꝛtẽ.qꝛ nõ tendebat ad moꝛtẽé

ibi ſiſtendo ꝓpter reſurrectionẽ. Hinc Theo
philus dicit. Jpa moꝛs nõ erat ad moꝛtẽ. ſʒ
potiꝰ ad miraculũ.quo facto crederẽt hoĩes

in xpᷣm et vitarẽt veram moꝛtẽ. Igeo dixit.

ſed ꝓ gloꝛia dei ⁊c.qꝛ.ſ.in reſurrectiõe lazari

manifeſtari debebat virtus et potẽtia diuini
talis que erat in xpᷣo quiverus homo erat ac
verus deus. Vt aũt audiuit qꝛ infirmabat᷑

Tunc quidem man ſſit in eodẽ loco ſcʒ trãs

ioꝛdanẽ duobus dieb⸗ expectando.vt refert
Triſoſto.vt laʒarus moꝛeret᷑et ſepeliret eſſet
q; quatriduanus anteq; illuc accederet ad
maioꝛẽ certitudinẽ miraculi.
De moꝛte lazari ⁊ de verbis xp̃i cũ apoſtolis
anteq; iuiſſet ad laʒarũ ſuſcitandũ.
— Xapitulũ ſecundũ.
Ecundũ myſteriũ ↄtemplandũ de la
Zꝭaro reſuſcitato ð: moꝛtis indubita⸗
bilis. nã indubitant laʒarꝰ moꝛtuuſ

xpᷣs diſcipulis voluit ſapiẽtiſſi ime ꝓpa

lare. Dixit eni eis. Eamus iteꝝ in iudeã. Di

cũt ei diſcipuli. Rabbi nũc q̃rebãt te iudeila

pidare et tu iterũ vadis illuc.q̃ſi dicãt.nõ eſt

tibi nec nobis ſecurũ. Rñdit ieſus. Honne

duogecim hoꝛe ſunt diei ſi qͥs ambulauerit ĩ

die nõ offendit:qꝛ lucẽ huiꝰ mũdi videt. Si

auũt ambulauerit in nocte offendit.qꝛ lux nõ

eſt in eo. Hic ſm aliq̃s appellat ſe diẽ er duo

decim aplos. xij. hoꝛas. ac ſi dicat. Hoꝛe ſe—
quunt diem et nõ dies hoꝛas. Sic ⁊ vos de
betis ſequi voluntatẽ meã nõ ego veſtrã. Et

iõ ſi voluntatẽ meã qͥ ſum dies ſecuti fuerit
nõ offendetis. ſi aũtvoluntatẽ vr̃aʒ q eſt nox
ſecuti fueritis offendetis. Vel aliter pᷣ̃t intel⸗

ligi ᷣm Nico.de lira. Nõne.xij.hoꝛe ſũt diei
nõ debetis credere ꝙ iudei ꝑſeuerẽt in volũ⸗
tate me lapidãdi.qꝛ ſicut hoꝛe mutabiles fũt

ſic et affectꝰ hoĩm quinimmo ſe epiꝰ in die mu

tatur coꝛ hoĩſq; hoꝛe.Etiõ ſi qs ambulabat

in die. i. ſancte iu ſte et pacifice nõ offendit.et
Im pꝛimã expoſitiõʒ.q́ ambulat in die. i. me
cũ qꝗͥ ſum lux mũdi faciẽs diẽ gre.nõ offend it

id ẽ ſecurus dʒ eſſe.qꝛ lucẽ huimũdividet.i.

meip̃m. Siqͥs aũt ambulauerit in nocte.i.ſi
ne pñtia mea offendit. poſtq; ſic dixit reuela⸗

uit moꝛtẽ laʒari noĩe ſomni expmẽs illã.¶a
zarus inqͥt amicꝰ nr̃ doꝛmit ſed vado vt a ſo

mno excitẽ eũ. Hic Augꝰ ait. O aũt dirit.
doꝛmit verũ dixit. dño doꝛmiebat hoĩb moꝛ

tuus erat q eũ ſuſcitare nõ Poterar. Hã dñs
tãta felicitate excitabat de ſe

excit pulcro quãta tu
excitas doꝛmientẽ de lecto. Dixit ergo doꝛ⸗

mit ſᷣm potentiã ſuã.hãc aũt cauſam ſui iti⸗

neris vt dicit Nico. de lira. aſſignauit vt eſſe
curaret diſciplłos.q̃ſi dicat.nõ debetis time⸗

reqꝛ nõ vado ad diſputandũ cũ iudeis:ſ 3 ad

laʒarũ ſuſcitandũ. At diſcipuli rñdere. Dñe
ſi doꝛmit ſaluus erit.i.exquo doꝛmit ſignum

eſt ſue curatõis.nõ eſt neceſſariũ ꝙ; vadas il⸗

luc. Nondũ eniĩ erãt aſſecurati ad plenũ per
Yerba xpᷣi.q; aduc erãt infirmi et imperfecti.
Sed graue videt᷑ nõnullis ꝙ diſcipuli credi

derint dñm velle ire t longã viã ad bominẽ

6 ij

excitandũ. Pꝛo quibo ita refert Criſo. Iſtud

dicemꝰ? qm extimabant hoc enigma eſſe qlia
multa loquebat᷑.qꝛ etiã erãt rudes ⁊ in tino
re poſiti male capiebãt verba xpᷣi. Jo inſta⸗
bant ne redirẽt in iudeã. LZũc manifeſte lo⸗

cutus eſt dicẽs. Laʒarꝰ moꝛtuus eſt et gau⸗

deo nõ.ſ.de moꝛte eiꝰ abſolute. ſed ꝓpter vos

. „

vt credatis ⁊ in fide cõfirmemini.qm no era

ibi et tñ moꝛs illiꝰ mibi nota fuit. Sʒ eamꝰ

ad eũ. Dixit thomas.ſ.alijs diſcipul.Eamꝰ
et nos et moꝛiamur cũ eo. ꝓtulit hec verba
tho. m aliq́s ex quadã deſperatõe. Vel m
Alios ex amoꝛe ⁊ dilectõe.q̃ſi diceret.meliꝰ eſt
nobis cũ illo moꝛi qᷓ ſine ulo viuere. Veĩt ᷣ
ieſus et inuenit eũ q̃ttuoꝛ dies iam in monu
mẽto habentẽ. Quattuoꝛ dies dicit ad oſtẽ⸗

*

dendũ certitudinẽ moꝛtis.qꝛ licet ſint aliq̃ in

firmitates latẽtes quibo videt᷑ aliqs moꝛtuuſ

—

ad tꝑs hoc tñ nõ durat ꝑ q̃ttuoꝛ dies. Dicit

etiã in monumẽto.ſ.intra recluſus.qꝛ dato

q; fuiſſet ibi poſitꝰ viuus.nihilominꝰ in tan
to tꝑe fuiſſʒ ibi moꝛtuꝰ. Oulti gũt ex indeis
venerãt ad marthã ⁊ mariã vt cõſolarent᷑ eas

de fratre ſuo. Sed quõ inqͥt Criſo. iudei cõ⸗

ſolabant᷑ dilectas a xpo.cũ iam ſtatuiſſent ꝙ
ſi qͥs xpᷣm ↄfiteret᷑ extra ſina gogã fieret. Sz
pter calamitatis neceſſitatẽ aut qſi nobiles

pas mulieres reuerẽtes eas cõſolabant᷑. aut

ꝗaꝛ hi aderãt qͥ nõ mali erãt multi eni ex ipis
credebant. hec ille. Hartha ergo vt audiuit
qꝛ venit ieſus.ipᷣa enĩ habebat cura domus.

Et iõ pꝛimo eſt ei nunciat aduẽtus xpᷣiꝑ ali

quẽ qui illũ pᷣuenerat et occurrit illi reuerẽ⸗

ter et deuote. Maria aüt domi ſedebat cum

iudeis qͥ ad eas venerãt. Dixit & martha ad

ieſum. Dñe ſi fuiſſes bic frater meꝰ nõ fuiſſet
moꝛtuꝰ. Ex hoc apparet ꝙ credebat ipᷣm po⸗
tuiſſe pᷣſeruare fratrẽ ſuũ a moꝛte tñ impꝑfecte
credebat. qꝛ videt᷑ innuere ꝙ nõ poſſet xpᷣus
tm̃ abſens q;tum pᷣſens. Subdidit martha.
Sed nũc ſcio qꝛ quecũq; popoſceris a deo

—

dabit tibi deus. Uidet᷑ ꝑ hoc ꝙ nõ fuiſſʒ bñ

edocta de eiꝰ diuinitate qꝛ nõ dixiſſet qcunq;

popoſceris.ſed quecũq; iuſſeris fiẽt. Pir il
li ieſus. Reſurget frater tuus.hoc illa intelle
xit de reſurrectõe futura.ꝓpterea rñdit HBcio
qꝛ reſurget in reſurrectõe in nouiſſimo die.
loquebat᷑ aũt de reſurrectõe generali ſᷣm Cri

ſoſto. vel qꝛ audierat multa a xpo de reſurre⸗
ctiõe loquẽte. Vel qꝛ erat de ſecta phariſeoꝝ

q reſurrectionẽ cõfitebant᷑ ex verbis ſcriptu⸗

——

rarũ.Dixit ei ieſus explicans intentionẽ ſuã
de reſurrectõne ꝓpinqua. Ego ſum reſurre⸗
ctio et vita. Sum.ſ.vita ꝑ eſſentiã ꝓpter qad

2*

ſum cã vite oĩbo viuẽtibus ⁊ poſſum dare vi

fuerit viuet. Et oĩs qͥ viuit et credit in me nõ

moꝛiet᷑ in eternũ.credis hoc: Hõ petit quaſi

ignoꝛãs ſed q̃rens eiꝰ cõfeſſionẽ ad meritũ.
qꝛ oꝛe fit cõfeſſio ad ſalutẽ.Ait illi vtiq; dñe.
pverba eni xpᷣi erat in fide inſtructa.plenius
in fide qᷓ; ante qð ptʒ ex eiꝰſequẽti cõfeſſione

Exr qua pꝛimo expꝛimit᷑ xpᷣi dignitas ſacer⸗
dotalis et regia cum ðꝛ.Ego credidi qꝛ tu es

xpᷣs.i.vnctus.vnctio debebat᷑ regib ⁊ ſacer
dotibo. Scðdo explicat᷑ xpᷣi diuinitas cũ ſeq⸗

tur. filiꝰ dei.ſ.naturalis. Cercio ponit᷑ incar

natõis veritas cũ ſubdit᷑.qui in hũc mundũ

veniſti.nõ ꝑ loci mutationẽ:ſed ꝑ carnis aſ⸗

ſumptionẽ. Et cũ hoc dixiſſet a xpᷣo edocta

abijt ⁊ vocauit mariã ſoꝛoꝛẽ ſuã ſiẽtio. Cri-
ſo.ait. Ideo occulte ſoꝛoꝛẽ vocat.qꝛ ſi ſciuiſ-⸗
ſent indei xpᷣm aduenire receſſiſſent ⁊ nõ fuii
ſent teſtes miraculi.Dixit itaq; martha ſoꝛ
ri. Magiſter adeſt et vocat te. Nõ eſt creden⸗

dum hoc loco marthã fuiſſe mẽtitã. cũ dixit.

vocat te.qꝛ nõ fuit ab euãgeliſta expꝛeſſuʒ cũ

id euãgeliſta fecerit ꝓpter bꝛeuitatẽ. Vt autẽ
maria audiuit marthã ſurrexit cito et venit

ad xpᷣm.qͥ nondũ venerat in caſtellũ ſed erat
adhuc in illo loco vbi occurrerat ei marthbo.
iudei ergo qͥ erat cũ ea in domo ⁊ cõſolabank
eã ſecuti ſunt eã dicentes.qꝛ vadit ad monu-⸗
mentũ vt ploꝛet ibi.maria ergo cum veniſſet

vbi erat ieſus vidẽs eũ cecidit ad pedes eius
⁊ dixit ei.Dñe ſi fuiſſes hic frater meꝰnõ fuii
ſet moꝛtuus. At ieſus vt vidit eã ploꝛantẽ et
iudeos qͥ venerãt cum ea ploꝛãtes infremuit
ſpũ et turbauit ſemetipᷣm et dixit.vbi poſui⸗
ſtis eũ. Hic dicit Beda. Nõ oia dixit maria
q̃ martha ꝓtulerat.qꝛ ↄſueto hoim moꝛepᷣ

lachꝛy mis nõ oĩa ꝗ voluit ꝓferre potuit. Et·

de xpᷣo ait Criſo Marie loquẽti nihil xpᷣus

loquit᷑.neq; ea dicit q̃ ſoꝛoꝛi dixerat. Turba

eni aderat multa et nõ erat tꝑs illoꝝ verboꝝ

Seld cõdeſcendit et humiliat᷑ humanã natu

ram denudans. Infremuit ergo ſpũ et tur⸗

bauit ſeipᷣm. Dicit Nico. de lira. Fremitus

coõſurgit ex indignatõe. Iſte ergo xpᷣi fremi⸗

tus pꝓcedebat ex indignatõne eius ↄtra dia
bolũ per cuius ſuggeſtionẽ moꝛs intrauit in
mundũ.quẽ erat cuo debellaturus. Turba

tio aũt illa ꝓcedebat ex cõpaſſione laʒari⁊ ſo
roꝛum eius. Sciendũ tũ ꝙ iſte paſſiones et
cõſimiles nõ fuerũt in xpᷣo vicioſe ſed magii

vixrtuoſe.quia nõ erãt ꝑuertentes iudiciũ ro⸗

nis ſed magis ſequẽtes et per ipᷣm excitate.
Aduertendu inſuper ꝓ eo ꝙ chꝛiſtus dixit.

nmoꝛtuis Quia a eſttale g eſſentiaz eck
ã oĩm alioꝝ ꝗᷓ ſunt ꝑ ꝑticipationẽ vt habek

4 . „
rün

Cipoit
narbisdin.
dehelſeafi
gütdixenu.
numentüc
mabatun
rushomo⸗
poſonte
venturcr
ſengodict
ndoadtn
ſchuentim
menbiian
d monun
go hocleen
laeamore⸗
ſobili
nn deinſens
boigancer
Cad indeie
Ecegkoa
isdiccit
loocecinani
Monina
ltuginemi⸗

Gla⸗
Waürczen
Wc
mde

Fi g,
mu
Nintli
6 Ami
ntnütoirtr
fenidin in
nlenitſreng

ſihmnoftire
prites. Eran

Wontei

ſowocner
nndirt
nhrnte
Aenmhd
Demhni⸗

nckkif
ſichdeid
vobri ſi
oſadir
ſiortlin
utuig
nicenſe
Ctrßioze

cMaindhe
unmaiſnon,

bor Fitgſ
ſatnni.
miAinea.

kiinmgan
n ahnen iſh⸗
Echidigiir
Cocntigns
Mhidiningiſ⸗
Tawopetin

nquiinbücn

neſd anaD

Nniſa athoi
mi ſui ſlenod

Neroent geſiſcd

twaliſentꝛ

õ
nn. octan

iiienäiic,
dgiehguſ
Drr u iur
rindälen
uII
nponorch.
ge
uagn
daiter
na ein .

”ä

n hin ui
ninnk

s onde

uepn
en nnd

apfin

nu ClSN

lenſeig

Pumü eſt ſepulcri deſcriptio.

vbi poſuiſtis eũ.qꝛ ſjm Augnſtinũ in li.de
verbis dñi. Nõ locũ ſepulti ignoꝛare credi
debet ſed fidẽ populi apꝛobare volebat. At

aũt dixerũt ei veni et vide et iter verſus mo⸗

numentũ cepit.lachꝛymat eſt ieſus ¶LQachꝛy
ma bat᷑ quidẽ ex cõpaſſione et pietate tãqᷓ; ve
rus homo.lachꝛymabat᷑ etiãvt pie ↄſiderare
poſſumꝰ ꝓpter ea qᷓ quintadecima futura die
ventura erant ſuꝑ eũ. Itaq; intra ſemetiᷣm
flendo dicebat.O laʒare mi dilecte ego plo⸗

rando ad tuũ monumẽtũ accedo. Et.xv.die

ſequenti magdalena cũ mulieribus et matre
mea bñdicta decruce depoſitũ ploꝛando me
ad monumentũ nouũ adducẽt O laʒare mi
ego hodie eruã te a faucibus moꝛtis ⁊ quin
tadecima die egoꝓ ſalute hoĩm illiꝰ ptãti me
ſubdã. O laʒare mi aĩa tua exaudietvocẽ me
am de inferis et coꝛꝑi vniet᷑.et.xv.die clama

bo in cruce ⁊ ingrati hoĩes nõ audiẽt me vo
cantẽ.iudei aũt videntes xpᷣm flere dicebãt.

Ecce quõ amabat laʒarum. Quidã inſuꝑ ex
ip̃ᷣs dicebãt. Hõ potuit hic qui aperuit ocu
los ceci nati facere vt hic nõ moꝛere.
¶ Aÿ quinq; ſunt ↄditiones q̃ oſtendũt cer⸗

titudinẽ miraculi in reſurrectõe laʒari.
Lapitulũ terciũ.

Erciũ my ſteriü oremnla ndũ de laʒ aro
1

reſuſcitato ðꝛ reſurrectõis mirabilis.in
quo quinq; ſunt cõſideranda q̃ faciũt ad mi⸗
raculi certitudinẽ et magnificentiiã.

Secundi lapidis amoto.
Terciũ txpi oꝛatio. ᷣð

uartũ laʒari vocatio.

Raann ae vocar rrectio. . .
imũ ↄſiderandũ eſt ſepulcri deſcriptio

yt aut dixit textus euangelij. Jeſus rurſus
fremẽs in ſemetipᷣo venit ad monumentũ.i.
puenit ſiue applicuit:Fremitus aũt ille ⁊ in⸗

dignatio fuit ꝓpter iudeos de illo iniqᷓ mur⸗

murãtes.Erat aũt ſpelũca et lapis ſuꝑpoſi⸗

tus erat ei. Opelũcavt dicit hic Beda eſt ru
pis vocata.

8 vocata cõᷣm ↄſiderandũ ðꝛ lapidis
amotio.dixit quidẽ ieſus tollite lapidẽ. Cri
ſo.hoc dixitvt eos teſtes faciat miraculi.Rñ

dit martha. Dñe iã fetet q̃triduanus eſt.̃m
Theophilũ hoc martha tãq; diffidẽs dixit.
veluti impoſſibite credẽs poſſe fratrẽ ſuſcita

ri ob dierũ diuturnitatẽ. Vel ſᷣm alios.hec

verba nõ ſunt deſperatõis ſʒ potius admira

cionis. Dixit illis ieſus. Nõ ne dixi tibi qm̃
ſi credideris videbis głãz dei.i.gloꝛioſaʒ eiꝰ

virtutẽ in ſuſcitatõe fratris tui.Lulerũt la

pidẽ ad pᷣceptũ xpᷣi.¶ erciũ ↄſiderandum
eſt xpi oꝛõ. Noluit quidẽ oꝛare vtↄfunderet

hanni vir gini dei electo acqeſcere recuſatis.
Ißpe vtiq; lazʒari reſuſcitati texuit hiſtoꝛiã qͥ

„

maliciã iudeoꝝ qui ſibi imponebãt ꝙ; facie⸗
bat miracula virtute demonũ. Quare eleua
tis oculis ſurſuʒ dixit. CPater grãs ago tibi
qm audiſti me.Deus eniĩ pr̃ celeſtis magni⸗
ficentiſſimꝰ eſt. Et iõ ex graꝝ actõe de pᷣteri⸗
tis ad pᷣſtanda bñficia ſequẽtia ꝓuocat᷑. hoc
vtiq; eſt pꝛiũ magnitici.vt habet᷑.iiij.ethico
rũ. Subiũxit in oꝛõe xpᷣs Ego aũt ſciebã qꝛ
ſo me audis.ſʒ ꝓpter ꝓplm qͥ circũſtat dixi.vt

credãt.qꝛ tu me miſiſti. Sciendũ h̊ ꝙ oꝛare

preʒ ↄuenit xpᷣo rõe hũanitatis in minoꝛ: ẽ
pre nõ rõe diuinitatꝭ in ꝗᷓ eſt ei eq̃liſ.¶ Quar
tũ ↄſiderandũ eſt laʒari vocatio.poſtq; eĩ ſic
oꝛauit clamauit voce magna.laʒare veni fo⸗
ras.Dicit hic Theophilꝰ.Altius clamauit
vt gẽtiliũ oꝛa refrenet fabulantiũ in tumuliſ

eẽ aias defunctoꝝ.Clamat igit᷑ qſi aduocãs

de lon ginq̊. Vel ᷣm Nico. de lira. Clama⸗
uit voce magna qꝛ ſi dixiſſet ĩ ſilẽtio.poſſent

aduerſarij dicere ꝙ verba magica ꝓtuliſſet.
uintũ ↄ ſiderandũ ðꝛ ſubita reſurrectio

Statim nãq; ꝓdijt qͥ fuerat moꝛtuꝰ ligatus
manꝰ et pedes inſtitis.ᷣet facies ſudario erat
ligata.hic declarat᷑ virtꝰdiuina.nõ ſolũ ſuſci
tando moꝛtuũ ſʒ etiã faciẽs exire ligatũ. In

hoc inſuꝑ apparet certitudo miraculi inq;tũ

exiuit laʒarus eo mõ garl ſepulcro poſi

tus. Dixit eis ieſus. Soluite eũ. YFecit hoc

vt accedẽtes de ꝓpe ⁊ tangẽtes exviſu ⁊ tactu
eſſent teſteſ miraculi.ſubiũxit xpᷣs. Et ſinite
abirevt oſtendat᷑ vere ſuſcitatꝰ ꝑ oꝑa vite.cu
iuſmodi ẽ ambulatio ⁊ comeſtioꝛ ſilia Dul

ti & ex eis qͥ venerãt ad mariã et marthã et vi⸗
derãaãt q̃ fecit ieſus crediderũt in eũ. Quidam
auũt ex ipᷣis abierũt ad phariſeos ⁊ dixerunt
eis qꝗͥ fecit ieſus. Dicũt doctoꝛes aliqͥ ꝙ id fe⸗

cerũt bono ʒzelo moti.volẽtes ex miraculovi
ſo refrenare irã eoꝝ õ ieſum tãq́; irrõnalem.
Alij vero aſſerũt ꝙ; ex malignitate moti fue.⸗
rũt ad hoc.qꝛ ex viſis ſignis boni et electi cõ⸗

uertunt᷑.mali obdurãt᷑.Et hoc magis vide⸗

tur ex lr̃a ſequẽti.vbi agit᷑ de ↄgregatõe pha
riſeoꝝ ad tractandũ de moꝛte xpᷣi. Expimur
ſic eſſe in ꝓplo xpᷣiano in q̊ͥ miti audiẽteſ enar
rari exqͥ ſita oꝑa xpᷣi:afficiũtur ſpũali leticia.
pleriq; vero illa deridere ſolẽt.et qd grauius

eſt negãt et impugnãtveritatẽ ꝓphetarũ aplo

rũ martyrũ doctoꝛũq; teſtimonio cõpꝛobatã
Mendaciũ inquiũt eſt ꝙ laʒarꝰ reſurrexit.
O ſtulti. o tardi coꝛde ad credendũ.vos mẽ⸗
daces eſtis vos filij diaboli. Aenageliſte io⸗
cere recuſatis.

oĩa oculate ꝑſpexit. Ergo oĩ infidelitate de

poſita. demus gr as xpᷣo noſtro redẽptoꝛi qͥ

g in

2

=èò

ſicut laʒarũ quatriduanũ ſuſcitauit a monu

mento ita in fine ſeculi reſuſcitari faciet oẽs

hoies mũdi vt in eternũ damnent᷑ iniꝗͥ. Ju⸗
ſtig vero tribuat᷑ pꝛemiũ vite eterne. Amen.
Sermo decimuſſeptimus de puſſima paſ

ne ſaluatoꝛis noſtri ieſu xbYi.

—

ſeri dʒ. quiſqͥs ille ſitꝗͥ ad tanti my ſterij me⸗
moꝛiã nõ cõpungit᷑. Si enĩ abſq; lachꝛy miſ

nõ ſolũ narrari vel dici.immo nec excogita⸗
ri pñt qᷓ de moꝛte Ceſaris aut Pompei ma⸗
gni aut Hectoꝛis troiani.aut Darij ꝑſarũ re

gis.vel Alexãdri macedonis.alioꝛũq; regũ

vel imperatoꝝ cõſcripta ſunt.quãto magis
moꝛs regis regũ plangentibs oculis ad men
tem eſt reuocãda.Accedit ad hoc ꝙ illeqͥ pec
catũ nõ fecit.nec dolus inuentꝰ eſt in oꝛe eiꝰ.
moꝛtuus eſt ꝓ nobis debitoꝛ ibo moꝛtis.vt
nos redimeret.vt nos ſaluos faceret.vt n os
ad celeſtẽ patriã reduceret.ĩ ligno crucis pe⸗
pendit.Cõpatiendũ itaq; illi eſt qͥ tã dura p/⸗
nobis tulit toꝛmẽta.ne in die iudicij cũ ve⸗

nerit in gloꝛia maieſtatis ſue inueniemur ir

grati in cõſpectu eius. Nã vt quidã deuotꝰ

ait. Hodie xpᷣs de cruce ſic alloquit᷑ vnũquẽ

q;. Vide hõ q̃ ꝓ te patioꝛ.vide penas q bus
afficioꝛ.vide clauos quibs ↄfodioꝛ.nõ eſt do
loꝛ ſicut q̊ͥ crutioꝛ.cũ ſit tãtus doloꝛ exterioꝛ

intus tñ doloꝛ eſt grauioꝛ.tam ingratũ dũ te
experioꝛ.Deponamꝰ igit᷑ duriciã animi.in⸗

duamuſq; viſcera pietatis et deuotõe q̃ poſ-⸗
ſumus cxpᷣm in cruce paſſum ꝑiter lugeamꝰ.
Nec vile aut muliebꝛe putandũ eſt hoc offi
ciũ exoluere.quinimmo et piũ⁊ laudabile fo
re exempla luculẽtiſſima manifeſtãt. Scri⸗
bitur nãq; Beñ. l. c. O ioſeph ruit ſuꝑ faciẽ

patris ſui defuncti flens ⁊ deoſculans eũ.Et

GB eñ.xxv.c.Qualiter abꝛaã fleuit ſarã vxoꝛẽ
ſuã defunctã.Et.ij. Re.i.c.Quõ dauid plan
xit ſuꝑ Saul et Jonatha interfectos in pᷣlio
Et.ij. Regũ.iij.ca.Quemadmodũ dauid le⸗

uauitvocẽ ſuã ⁊ fleuit ſuꝑ tumulũ abner quẽ

Joabet abiſai interfecerãt.Et.ij. Re.xviij.

ca.dicit᷑ adhuc de dauid.qꝙ cũ audiſſet moꝛtẽ

filij ſui abſolon flebat dicẽs. Abſolon fili mi
fili mi abſolon.Et Nume.xx.c. Laudat᷑ po
pulus qꝗ moꝛtuo Aarõ fleuit ꝑ triginta dies

——

Loꝛemuſante do
minũ q fecit nos qꝛ ipᷣe eſt vñs deꝰ
noſter. Ad paſſionẽ nos inuitãtis
phete illuminati verba ſunt iſta pᷣs.xciiij.
Neſcio qͥd flebilius ac pietate et comiſeratõe
magis dignũ cõmemoꝛari pᷣt.q;; abiectiſſima
paſſio moꝛſq; acerbiſſima Jeſu xp̃ᷣi filij dei.
Atiq; oĩ fera crudelioꝛ durioꝛq; petris cen⸗

BSecundũu humili

Et.i. Re.xxviij. Samuel moꝛtuꝰ eſt plan⸗

xitq; eũ oĩs ꝓpłs.Et.ij. Machab.ix.c.poni

tur.qꝙ poſtq; iudas machabeus cecidit et oc

ciſus fuit in pᷣlio fleuit eũ oĩs ꝓplus planctu
magno. Narrat etiã Juſtinus.q cũ nuncia
tum fuiſſet Alexandro vxoꝛẽ darij quã deti⸗
nebat captiuã in partu moꝛtuã fleuit ex hůüa-
nitate. Inſuꝑ ꝙ dũ alexãder expoſt exinime
coꝛpus darij inuenit quẽ ſui interfecerantſu
dit lachꝛymaſ.Quis ergo abſq; gemitu au-
dire põt ꝙ illeqͥ oĩbus pᷣſtat vitã ẽ moꝛtuꝰ in
cruce.O xpᷣiani oẽs.O viri.O mulieres.O

»*

iuuenes. o ſen es. o virgines. o vidue. o nu⸗

pte.o pie matres.o populi cuncti nobis oĩbꝰ⸗

dicit eccleſia verba in themate ppoſita. Plo⸗
remus ante dũm affixum patibulo crucis qꝛ
ipᷣe eſt dũs deꝰ nr̃. Ad quẽ ploꝛatũ poſſumꝰ
deo ꝓpitio puenire. ſi diligẽter voluerimꝰ ac
fideliter ↄſiderare ignominiã crucis dñi nr̃i
ieſu xpᷣi. Iccirco in pñti ſermone de ipᷣa paſ⸗
ſtone dñica tria myſteria ꝓponemꝰↄtẽplãda.
Pꝛimũ dicit᷑ voluntaills.
Cerciũ acerbitatis.

ſus eſt et de voluntatis eius qualitate.

„

—

rũ in xpᷣo fuerũt plures volũtates
vtru in xpo fuit orietas voluntatũ.

imũ dubiũ dicere debem⸗

Auter neceſſitatt.

7

— 3

paſſio xpᷣi fuit bona et meritoꝛia ergo volũta

ria. VUñ Augꝰ.li.i.cõfeſſionũ ait. Nemo in⸗
nitus bñ agit etiã ſi bonũ eſt qð agit. Et hec
ſnia cõfirmat᷑.xx.q.iij.c.pñs clericus. Nul⸗
lũ bonũ niſi voluntariũ.Et.xv.q.i.c.nõ eſt.
Voluntariũ ſibi militẽ elegit xb:ᷣs. Quare et

ipᷣe volũtarie paſſus eſt. Dicit nãq; Alex. de

ales in.iij.volumine ſumme ſequendo Da⸗
maſcenũ Hilariũ et Hugo. in li.de ſacramYę
tis.x aliter fuit potẽtia patiendi in xpᷣo q;
ſit in nobis in ſtatu miſerie et in adã in ſtatu
innocentie. Nã in ſtatu innocentie fuit po⸗
tentia patiedi ſine neceſſitate ⁊ ſinevolũtate.

quare Adã impaſſibilis erat ex vᷣtute diuine

xp̃ᷣs ex ardentiſſimo amoꝛe voles paſ⸗

NLEapitulum pꝛimũ.
Rimũ myſteriu cõtemplandũ de paſ
ſione ieſu xpᷣi ð volũtatis.Ad cuius
clarã explanatio nẽ tria dubia occur⸗
Nrũt enucleanda. M
Pꝛimũ vtrũ chꝛ iſtus paſſus ſit ex volũtate

voluũtate paſſionẽ ſuſtinuit. Hoc vtiq; ꝓba⸗
mus abunde.ðᷣꝛ enĩ ꝑ Eſaiã.liij.c.Oblatus
eſt qꝛ ipᷣe voluit.Et Damaſcenꝰ inqͥ t. Nihil
coactũ in xpᷣo ſed oĩa volũtaria.volẽs eſuri⸗
uit volens ſitiuit volẽs moꝛtuus eſt. Inſu-

plectöisn
ttpotetia
nte Jndn
gumnötn
ſialeytin
Gumetch)
Piſi
potentine
ütani poti
Hunjre J
ntapoten
ſeroſn ſu
luntasn’h
feei wlette
buitetpotis
PotiegiMun
lieg Noane
gr. iin oinx.
noͤfen riän
ponratmnutan
Ginengrure,n
Corp'anarur
Prliatarib
coip Alion
ulrmn ynimi
bute ſtinin

66or

iſnmehz
Pwpdrkna
War⸗
Dorneſien
fuge d
ſioilaaſin
tönis ha

isaſſüplit

uusa

d

lſn. Poun
bentſum/

llonitſepen
Urifliäbois

hebenyidi
Ckintclig
mnmepeſ
Wegilud;
Tpntitain
deicnbdit
nunchri
nantlapere
deed Et

tnsſunch,

lblgioi
töochſſlmn

Grerte
tem
doenalint
gdisgiginan
inggann
normiſanigdi,
ſuiinriennt
urtiinn,
Uin. m
Dnes onnn
Wlncihui⸗
mneſn d
nbne
Ai brnn vſun

ummi sdiif,
tnndeiet⸗
upnmnd i.
8

RDG—WE

3
wmnensi
le
ptmlunpeii
tenponci de

—

EN

Hrucz por

nc,
en nd

Urin il
Netulsd i
ructd
Dnüm aon⸗
,tnicoel⸗
1ch Oumet

de.N,
rris SBerd

neſcgen der

ptectiõis no er ſua natura. In ſtatu miſerie

eſt potẽtia patiẽdi cũ neceſſitate ⁊ ſinevolun

tate. In dño ieſu xpo fuit patiẽtia ad patien
qum nõ tñ indiſpoſita.vt in adã nec cũ neceſ

ſitate vt in nobis. ſed cũ diſpoſitõe ad patiẽ
dum et cũ volũtate potete phibere paſſionẽ.
Nã cũ ſit duplex potẽtia.ſcʒ actia et paſſiua
potentia actiua in nobis eſt ſolũ ſubiecta vo⸗
lũtati.potẽtia paſſiua nõ ⁊ ſequit᷑ cõditionẽ

nature. In dño vero ieſu potentia paſſiua ſi⸗
cut et potẽtia actiua fuit ſubiecta volũtati vt

eſſet dña ſui actus ⁊ ſue paſſionis.vt ſicutvo
luntas nr̃a hʒ dñium ſui actus potẽs ꝓhibe
re eũ vel equcere.ita xpᷣi volũtas dnium ha⸗
buit et potẽs fuit phibere paſſionẽa potẽtia
patiẽdi aſſumpta vel ipam educere in actũ pa

tiẽqi. Notandũ tñ hic ſᷣm tho.iij.ꝑte.q.xiij.

ar.iiij.ꝙ aĩa xpᷣi pᷣt duplicit᷑ ↄſi iderari. Uno
mõ ſᷣm ꝓpꝛiavirtutẽ ⁊ naturã.Et h mõ ſic nõ
poterat mutare coꝛꝑa exterioꝛa a curſu etoꝛ⸗
dine nature. ita etiã ñ poterat ĩmutare ꝓpꝛia
coꝛpꝰ a naturali diſpoſitõe.qꝛ aĩa xpᷣi ᷣm ꝓ⸗
pꝛiã naturã hʒ determinatã ꝓpoꝛtiõʒ ad ſuũ
coꝛpꝰ.Alio mõ pᷣt ↄſiderari aĩa xpᷣi ſᷣm ꝙ eſt
inſtr̃m vnitũ verbo dei in ꝑſona.⁊ ſic ſubde⸗
bat᷑ eiꝰptãti totalit᷑ oĩs diſpoſitio pꝛij coꝛpo
ris. Quia tñ virtꝰ actõnis nõ ꝓpꝛie attribuit᷑
inſtrumẽto ſʒ pᷣncipali agenti.iõ talis poten
tia attribuit᷑ magis xpᷣo verbo dei q; ale xpᷣi

Diximꝰ iſta ↄcludẽtes ꝙ potuiſſet xpᷣs phi

bere paſſi lonẽ ſʒ pati voluit vt ꝓ nobis ſatiſ⸗
faceret. Et vt inqͥt tho.iij.pꝑte.q.xlvi. qꝛ paſ⸗
ſio illa aſſumpta fuit volũtarie ꝓpter finẽ libe

ratõnis hoĩm a pctõ. Jõ tantã qtitatẽ dolo⸗

ris aſſũpſit q̃ eſſet ꝓpoꝛtionata magnitudini

—

fructus ei?qͥ inde ſeq̃ᷓbat᷑. Sʒ arguũt pleriq;

cõtra dicta aſſerẽtes xpᷣm de neceſſitate fuiſie

paſſum. Pꝛimo ex ꝑce nr̃aqͥ x eiꝰ paſſionẽ li
berati ſumꝰ.ſᷣm illð Jo.iij.c. Sicut moiſes

exaltauit ſerpentẽ in deſerto ſic opoꝛtet exal⸗
tari filiũ hoĩs vt oĩs qͥ credit in eũ nõ pereat

ſzʒ habeat vitã eternã.qð qͥdẽ de exaltatiõe in
ernce intelligit. Scdo ex ꝑte ipᷣiꝰ xpi qͥ ꝑ hu

militatẽ paſſionis meruit gloꝛiã exaltatõis.

iuxta illud Luc.vltio ca. Hec opoꝛtuit pati

xpᷣm? ita intrare ĩ gloꝛiã ſuã.Tercio ex pte
dei cui diffinitio circa paſſionẽ xpᷣi fuit pꝛe⸗

nunciata in ſcripturis ⁊ pᷣfigurata in obſer⸗

uantia veteris teſtamẽti ᷣm ꝙ ðꝛ Luc. xxij.
ca. Filiꝰ quidẽ hoĩs vadit ſᷣm ꝙ diff initũ ẽ
de eo. Et Luc.vlti. c. Hec ſunt verba q̃ locu
tus ſum cũ adhuc eſſem vobiſcũ.qm̃ neceſſe
eſt ipleri oĩa q̃ ſcripta ſunt ĩ lege moiſi? ꝓphe
tis et pſalmis de me.et qm̃ ſcriptũ eſt. qm o⸗
poꝛtebat pati chꝛiſtũ ⁊ reſurgere a moꝛtuis.

—

Pꝛo declaratõe iſtoꝝ notãde ſunt de neceſſa
rio tres diſtinctões. Pꝛima eſt Alexãdri in
iij. ſumme qꝗ ait. m Ariſto. v. metaphy.
Neceſſariũ ðꝛ qᷓ̃ttuoꝛ modis ſᷣm q̃ttuoꝛ ge⸗
nera cauſarũ. Eſt enĩ neceſſitas ſᷣm cauſam
foꝛmalẽ ſᷣm ꝙ ðꝛ calidũ de neceſſitate calefa⸗
cit ſiue patiẽs de neceſſitate patit. Etẽ neceſ⸗
ſitas ſ m cãm materialẽ ſcᷣm q; ðꝛ.ꝙ calidũ
in ſummo neceſſe eſt fieri ignẽ m qꝙ diceret
ꝙ paſſibile in ſummo neceſſe eſt pati.Etẽ ne
ceſſitas ſᷣm cãm eff icientẽ q̃ vocat᷑ neceſſitas
ſm violentiã ſᷣm ꝙ ðꝛ ꝙ lapidẽ foꝛtit᷑ impu
ſum neceſſe eſt moueri. Eteſt neceſſitas m
cãm finalẽ ſᷣm ꝙ ðꝛ ꝙ ſerrã neceſſe ẽ eẽ ex fer⸗
ro et calibe eo ꝙ eſt ad diuidendũ dura et ſo⸗
lida In dño g ieſu xpᷣo fuit neceſſitas ad mo

reindũ ſᷣm rõem cãe finalis ſolũ. VUt enĩ ðꝛ

„*

ad Galathas.iiij. c. Miſit deus filiũ ſuũ vt

nos redimeret. Iſta redẽptio nõ potuit eẽ ni

ſiꝑ ſatiffactionẽ. nec ſatiffactio niſi ꝑ paſſio⸗

nẽ. Nõ aũt fuit ĩ xpᷣo neceſſi itas ad moꝛiendũ

m rationẽ cauſe efficietis.qꝛ nulla cã creata
poterat en cogere ad moꝛiendũ. Neq; neceſ⸗

ſitas ſm rõem cãe materialis qꝛ illaẽ neceſſi
tas 2tracta ex vicio ꝓpagatõis ĩ nobis.neqʒ
neceſſitas ſm rõeʒ cae foꝛmalis q; illa nõp̃t
pꝛohiberi nec eſt volũtaria.Et de xpᷣo dicit
Jo. damaſcenꝰ. O paſſiones ⁊ ſi ſᷣm legẽ na
ture fiebãt in eo nõ tñ coacte ſed voluntarie.
Scda diſtinctio.ꝙ eſt neceſſitas immutabi⸗

litatis et neceſſitas coactionis vel phibitio⸗

nis. Neceſſe fuit xpᷣm moꝛi neceſſitate ĩimu⸗
tabilitatis.qꝛ immutabilit voluit moꝛi.neceſ
ſitate vero coactõis vel ꝓhibitõis minime.
Tercia diſtinctio ſᷣm Anſel.iĩ.ij.li.cur deus
hõ. in. c.xvij.x eſt neceſſitas pᷣcedẽs qᷓ c eſt
vt ſit res. Et eſt neceſſitas ſequẽs quꝗ res fa⸗
cit.pᷣcedens ⁊ efficiẽs eſt neceſſitas cũ ðꝛ celũ
voluiqꝛ neceſſe eſt vt voluat᷑. Sequẽs vero
et qᷓ nihil efficit ſed fit. Cũ dico te ex neceſſita
te loq cũ loqris.Cũ eni hoc dico ſignifico te
nihil facere poſſe vt dũ loq̃ris nõ loq̃ris. nõ
ꝙ aliqᷣd te cogat ad loquendũ. Nã violentia
naturalis ↄditõis cogit celũ volui.te vo nul

la facit neceſſitas loqͥ. Sed vbicunq; eſt pᷣce

dens neceſſitas et ſequẽs.nõ aũt vbi ſequẽs

ibi ſtatim et pcedens. Poſſumus nãq; dice⸗

re neceſſe eſt celũ volui quia voluitur. Sed
nõ ſimiliter eſt verũ.iccirco te loqui qꝛ neceſ⸗

ſe eſt vt loquaris. Iſta ſequẽs neceſſitas cur

rit ꝑ oĩa tꝑa hoc mõ. Quicqͥd fuit neceſſe eſt
fuiſſe.Quicqͥd eſt neceſſe eſt eſſe. Quicqͥd fu⸗
turum eſt neceſſe eſt eſſe futurũ. Sivis ergo

Ooim q xp̃s fecit et q̃ paſſus eſtverã ſcire neceſ

ſitatẽ. ſcio oĩa ex necitate fuiſie.qꝛ ipe voluit
S g iiij

è

voluntatẽ vero eius nulla pceſſit neceſſitas.

Quare ſi nõ fuerũt niſi q̃ ipᷣe voluit.ſi nõ vo

luiſſet nõ fuiſſet. Ex his oibo depꝛehendimꝰ
xps paſſus eſt volũtarie. Et quicqᷣd de ne
ceſſitate ðꝛ a ſua volũtate bñũdicta dependet.

coõᷣm dubiũ erat vtrũ in xpᷣo fuit volu-

tatũ pluralitas. Ad qð rñdet ſanct cho.iij.
pte.q.xviij.q; quidã poſuerũt in xpᷣo ee vna
ſolã voluntatẽ. Sʒ ad hoc ponendũ diuer⸗
ſimode moti eẽ vident᷑.Appollinaris eni nõ
poſuit naturã intellectualẽ in xpᷣo ſed qð ver
bũ eſſet loco aĩe vel loco intellecc. VUñ cũvo
luntas ſit in rõne vt ph̊s dicin.iij.de aĩa.ſe⸗

quebat᷑ ꝙ in xpᷣo nõ eſſʒ volũtas hũana.? ita

in eo nõ eſſet niſi vna volũtas. Macharius
aüt priarcha anthiocenus.et Cyprus alexã
drinus.et Sergius ↄſtantiñ.et quidã eoꝛũ
ſequaces.poſuerũt in xpᷣo vnã voluntatẽ qᷓ;
uis ponerẽt duas naturas ſm ypoſtaſim v⸗
nitas.qꝛ opinabant᷑ ꝙ hũana natura in xpᷣo
nũqᷓ; mouebat᷑ ꝓpꝛio motu ſʒ ſolũ ſᷣm ꝙ erat
mota a diuinitate.vt ptz ĩ eplła ſinodica Aga
thonis pape.Etiõ in ſexta ſinodo apud cõ⸗
ſtãtinopolim celebꝛata determinatũ eſt opoꝛ
tere dici ꝙ in xpᷣo ſint due volũtates.vbi ſic

legit᷑. Pꝛedicamꝰ duas volũtates naturales

in xpᷣo ⁊ duas operatões.Et hoc neceſſariũ
fuit dici. Manifeſtu eſt enĩ ꝙ filiꝰ dei aſſum
ſit humanã naturã ꝑfectã.ad ꝑfectionẽ aũt
potẽtia ſicut et intellectꝰ. Vñ neceſſe eſt dice
re ꝙ filiꝰ dei humanã volũtatẽ aſſumpſit in
hũana natura.ꝑ aſſumptionẽ enĩ hũane na⸗
ture nullã diminutionẽ paſſus eſt filiꝰdei in
his q̃ ꝑtinẽt ad diuinã naturã cui cõpetit vo
luntatẽ hr̃e.Quare neceſſe eſt dicere ꝙ ĩ xpᷣo
fuerũt due volũtates.vna diuina alia hũana
Hoc tenet męr̃ ſnĩaꝝ in.iij.di.xvij. et Johã
nes damaſcenꝰ ceteriq; ſancti doctoꝛes.qꝛve
ro vt inqͥ t tho. Filiꝰ dei ſicut pᷣdictũ eſt hũa
nã naturã aſſumpſit cũ oĩbus q̃ ꝑtinẽt ad ꝑ:
fectionẽ ipᷣius nature. In humana aũt natu
ra includit᷑ etiã natura aĩalis.ſicin ſpẽ inclu⸗
ditur genꝰ. VUñ opoꝛtet ꝙ filiꝰ dei cũ hũana

nature aĩalis inter q̃ eſt appetitus ſenſitiuꝰ qͥ
ſenſualitas ðꝛ. Et iõ opoꝛtet dicere ꝙ in xpᷣo
fuit ſenſualis apꝓpetitꝰ ſiue ſenſualitas. Sen
ſualitas aũt ſiue ſenſualis appetitꝰ inqᷓ; tũ na
tus eſt obedire rõni rõnalis per ꝑticipatõʒ

vt ptʒ ꝑ phm in.i.eęthicoꝝ.Etqꝛ volũtas eſt

in rõne.pᷣt dici ꝙ ſenſualitas ſit volũtas per
pticipationẽ. Quantũ etiã ad rõem volũtas
in rpᷣo plurificat᷑ nõ rõe potẽtie q̃ vna eſt:ſed
rõne actus.Quare dicit Hamaſcenꝰ duplex

ſiane nature ꝑtinet volũtas q̃ eſt naturalis

eſt hois volũtas. Una naturalis q vocat᷑ the

leſis. Alia rõalis q vocat᷑ buliſis.Pꝛima ðꝛ

theleſis.i.ſimplex volũtas q̃ a magiſtris vo
catur voluntas vt natura.hec repudiat ea q̃
ſunt nature oria et q̃ ſunt ſcõm ſe mala puta
moꝛtẽ ⁊ ſilia. Scða volũtas ðꝛ buliſis.i.cõ

ſiliatiua q̃ vocat᷑ volũtas vt rõ.hec illud qðᷣ
volũtas refugere pᷣt vt natura eligit. vt rõ ex
oꝛdie ad finẽ. Sicut etiã in aliq̃ hoĩeſenſua
litatis eius et volũtas abſolute ſiue vt natu⸗

ra cõſiderata refugit vſtionẽ.quã tñ volũtas
ſm rõem eligit ꝓpt᷑ finẽ ſanitatis.Quare ſᷣm

dicta diſtinguimꝰ ĩ xpᷣo voluntatẽ multipli
cẽ.ſ.diuinã ⁊ humanã.Et hãc diuidimus in

voluntatẽ ſenſualitatis et voluntatẽ rõnis.

Et voluntatẽ rationis adhuc dicimus ali
am ꝓut ager vt natura.aliã ꝓut cõſidera

tur vt rõ. ¶ Cerciũ dubiuʒ erat vtrũ in xpᷣo
fuit voluntatũ orietas.Et ad h̊ rũdet Alex.
in.iij.ſumme. xpᷣus ðꝛ habuiſſe diuerſas
volũtates tribꝛ modis. Pꝛĩo iuxta duas na⸗
chras diuinã ⁊ humanã dicunt᷑ in xpᷣo diuer
ſe volũtates diuina.ſ.et humana.Scðo mõ
ſᷣm humanã naturã dicunt᷑ ĩ xpᷣo diuerſe vo

lũtates. volũtas.ſ.rõnis ⁊ volũtas ſenſuali:

tatis. Tercio mõ dicunt᷑ in xpᷣo ſᷣm rõem di⸗
uerſevolũtates qꝛ rõ hʒ quandã voluntatẽvt

natura eſt vnibilis coꝛꝑiet hʒ voluntatẽ.vt
rõ eſt ↄfoꝛmis diuinitati.et ſᷣm hoc dicerenk
in xpᷣo diuerſe volũtates.volũtas naturalis

et volũtas rõ.is. VMolũtas diuina in xpᷣo erat

vt iße doloꝛes ⁊ paſſiões ⁊ moꝛtẽ pateret᷑.nõ
iſta eſſent a deo volita fm ſe.ſed ex oꝛdine

ad finẽ humane ſalutis. Molũtas rõnis erat

vt volũtas diuina impleret᷑. volũtas aũt ſen
ſualitatis naturaliter iſta refugiebat. Six

volũtas vt natura iſta repudiabat tãqᷓ;ᷓ natu

re ria. Veruntñ licet iſte fuerint volũtates

diuerſe nõ tñ ↄtrarie. Hã hecvolũtas ſenſua
litatis pria volũtati rõis.nec volũtas hũa⸗
na oria volũtati diuine.necvolũtas natural
cõtrariavolũtati rõnis.qꝛ ſᷣm Damaſce.Cõ

traria nata ſunt fieri circa idẽ. voluntas aũt
opoꝛtet ꝙ fil na moꝛiendi ⁊ viuedi nec ſᷣm idẽ in xpᷣo.q; vnũ
natura aſſũpſerit etiã ea q̃ͥ ꝑtinent ad ꝑfectoz

circa ſenſualitatẽ.aliud circa rõeʒ. Ex q̃ inqᷣt

cho. vbi.S. neq; volũtas diuina neq; vo⸗

luntas rõis in xpᷣo ipediebat᷑ aut retardabat᷑

ꝑ volũtatẽ naturalẽ.neq; ꝑ volũtatẽ ſenſuali
tatis. Silr aũt nec ecõuerſo volũtas diuina

vel volũtas rõnis refugiebat aut retardabat
motũ naturalł volũtatis et motũ ſenſualitatꝭ

Placebat enĩ xpᷣo ſᷣm volũtatẽ diuinã.et etiã
Fm voluntatẽ rõnis.vt volũtas naturalis in
ipᷣo et voluntas ſenſualitatis ſᷣm oꝛdinẽ ſue

nature mouerent᷑. Hinc oſtẽdit᷑ magnitudo

4—.

holristßi
eiIaii
fooꝛetetia d
fönisus
liaſupio⸗
pntienteno
ageregden.
ſidiuerſin
Etſiobi
gausing
unuin

iintinott

tofuentr
mnnsfmD
ſtin thoqhi
portitchan
rationi ate
ſcdem müru
vuonmüb
lebisqnope
nocdintho
dakfonpatte
inpleckpol
geheris Fut
ſnſinnäßnm
lmuli imn

Meairioꝛ

nodicenti⸗
Malrikere
Wi
tigzan
turlic
batagdie⸗
tujnelinse
nes fefugi
Cbilitg
lle nimij
ſocin
Cioluserla⸗
hoboin pein
oodihu⸗
Ugingsbeis
e gucigtas
eſungtiſpi
ſbnorglage

higeſclimͤin

ſchrenti
motiate:
ſocin mnan
aggeigy
Ecotnti

cundianie
nnl t

lur ut

ni giii

mitnis nf⸗
Mwinri
aoluncgifz
huecinn

aläiutcſn
He miie
Sid Ae

hihniſedinett
idiorndans
ankinchodi
mm Sc
1Müusdtis

7212„
tucofaH

miran
4w

rin bocde

olänas nanr
diniminti
wole ni
fmſeXE

rigtn
lij
Aniit wlidle
Müͤnsſali
evdaͤns hi
whin
idinnas
Gutihchn
Aig ilit
niin nr
uufturono
giate ſeſiu

wolötss Dilid

aut fundt 1
oi niulen

eoln

doloꝛis xp̃i patiẽ

i patiẽtis.qm̃ ſᷣm Tho.iij.płe.q.
xlvi. In alijs patiẽtibo mitigat᷑ triſticia inte⸗
rioꝛ et etiã doloꝛ exterioꝛ ex aliq̃ ↄſideratõne

rõnis ꝑ quandã deriuationẽ ſeu redundan⸗
tiã a ſu ꝑioꝛibo viriba ad inferioꝛes.qð ĩ xpo

patiente nõ fuit. Unicuiq; eni viriũ ꝑmiſit
agere qð eſt ſibiꝓpꝛiũ.Quare in illavolunta

tũ diuerſitate nulla ↄtrarietas eſt ponenda.
Et ſi obijceret᷑ꝑ id qð ſcribit Lucas.xxij.c.
Factus in agonia ꝓlixius oꝛabat. Sʒ ago⸗

nia videt᷑ impoꝛtare quandã impugnationẽ
animi in ↄtraria tendentis.q̃re videret᷑ ꝙ in

xpᷣo fuerit voluntatũ gᷣrietas. Rñũdere poſſu

mus ſᷣm Damaſce.in.ij.li. agonia nõ fu⸗
it in xpᷣo qtũ ad ꝑtẽ aĩe rationalẽ.ſᷣm ꝙ im⸗
poꝛtat cõcertationẽ voluntatũ ex diuerſitate

rationũ ꝓcedentẽ.puta cũ aliqͥs ſᷣm ꝙ rõ cõ⸗

ſiderat vnũvult illud ⁊ ßᷣm ꝙ ↄſiderat aliud
vult ↄtrariũ.hoc enĩ cõtingit ꝓpter debilita⸗
tẽ rõis q̃ nõ põt diiudicare qͥd ſit ſimplr̃ meli
us.qð in xpᷣo nõ fuit.qꝛ ꝑ ſuã rationẽ iudica
bat ſimpliciter eẽ melius ꝙ ꝑ eius paſſion
impleret᷑ volũtas diuina circa ſalutẽ hũani
generis. Fuit tñ in xpᷣo agonia qᷓ;tũ ad ꝑtem
ſenſitiuã ſᷣm ꝙ impoꝛtat timoꝛeʒs infoꝛtunij
vel mali imminẽtis. Inſpiciamus g ieſum

benedictũ oꝛantẽ illũq; auribo coꝛdis audia

mus dicentẽ. Pater ſi poſſibile eſt tranſeat a
me calix iſte.veruntñ nõ mea ſed tua volun⸗

tas fiat. Et cõſiderantes voluntatẽ eius ſen

ſualitatis voluntatẽq; rõnis naturalẽ cõpa⸗
tiamur illi.Scom enĩ has volũtates moue
bat᷑ ad oẽs penas.ad oẽs iniurias.ad oẽs cõ
tu melias.ad oẽs ꝑcuſſiones.ad oẽs paſſio⸗
nes refugiẽdas cũ triſticia et doloꝛe inexpli
cabili.atq; intra ſe dicere poterat. heu me do

ni nocui captus ero hic ad modicũ tanq; ſe⸗

ditioſus et latro. Ego ſpecioſus foꝛma pᷣ fi-

lijs hoĩm velut lepꝛoſus apparebo.Ego qui

meos diſcipulos tm dilexi vt ⁊ pedes illis la
uerim. et ab eis et ab alijs amicis inter verbe

ra et cruciatus relinq̃r. Ego qͥ carnẽ devirgi

ne ſumptã ſpũ ſancto cooꝑante retineo. liuo

ribus ⁊ plagis impleboꝛ.Ego qͥ gloꝛioſus

hieroſolimã intraui acclamantibo cũctis bñ
dictꝰ qͥ venit in noĩe dñi.cõfuſus ⁊ abiectus
extra ciuitatẽ deducar oneratus grauiſſima

cruce.E go qͥ coꝛã turb miracula feci publi⸗

☛

ce coꝛã ioi medio latronũ crucifigar. Cõ⸗
1

fodient᷑ manꝰ mee ⁊ pedes ĩ ligno.⁊ a plan⸗

ta pedis vſq; adverticẽ nõ erit in me ſanitas

Ego qͥ vitã oĩb liberalit᷑ donovt peccatoꝛeſ
viuicẽ vita pꝛiuaboꝛ.O pr mi ⁊ qͥs vnq; ta⸗
lia paſſus eſt,. O mr̃ mea et ꝓ te maxĩe ↄtriſta

boꝛ. Bꝛauis erit mihi filio tuo dilecto igno⸗

minia crucis.ſʒ granioꝛvox lamentatõis tue
DHis et hmõi cogitatõibo intẽtus pijſſimꝰ ie⸗
ſus nõ ſolũ in oꝛõe ſed vſq; ad exitũ aĩevehe

mẽtiſſime affligebat᷑. Altera vᷣo ex ꝑte dũ vo⸗

luntatẽ eiꝰ diuinã voluntatẽq; rõis q̃ vt rõ
cõſiderat᷑ intuemur ad gr̃as illi expibendas

obligatiſſimos nos inuenimus. Flagrabat

quippe deſiderio eſtuatiſſimo q̃q; dura queq;
aſperrima ꝓ ſalute humani generis tolerare

Jõ ↄcludebat dicẽs. Fiat volũtas tua. Ao⸗
luiſti o pr̃ eterne vt ĩ virginis vtero mibi co

pularẽ hũanã naturã ⁊ ↄplacui tibi. Volui⸗
ſti vt coꝛpꝰ mũdiſſime cõceptũ penalitatib⸗
hũane viteĩ alijs ex pctõ debitis ⁊ neceſſariji

volũtarie ſubijcerẽ ⁊ obediui tibi.voluiſtivt
pauperẽ vitã laboꝛioſamq; gererẽ ⁊ nõ ↄtra⸗

dixi tibi.vis vt ꝓ redemptõe mũdi meũ ſan⸗
guinẽ fundã. Vis vt ad man iniquoꝝ de⸗
ueniã. Vis vt hãc mihi ꝑatã de ꝓxio igno⸗

minioſam paſſionẽ ſuſtineã. Nisvt in cruce

cõfixꝰ pendeã. Vis yt ibi ex violẽtia illataꝝ
paſſionũ moꝛiar? Fiat volũtas tua. O cha⸗
ritas inflãmatiſſ ima ieſu xpᷣi filij dei.o amoꝛ

oĩa vincẽs ꝑatũ ſe offerebat oĩa ꝑpeti vt re⸗
Feei ianuã nobis apiret. H

„

X'paſſio xpᷣi fuit abiectiſſima rõne loci tẽ

poꝛis et cõſoꝛtij. apitulũ ſecundũ.

ſione dñi nr̃i ieſu xpᷣi ðꝛ hũilitat. volu⸗
ppe eligere paſſionẽ ⁊ moꝛtẽ ↄtemptibilẽ
hũilitate.qð oſtendimꝰ triplici rõne.
ꝛimo rõne loci. HM

ex

ecundo rone tpis. Z

paſſio et moꝛs xpᷣi rõne loci.qꝛ in ciuitate fa⸗
moſa ⁊ celeberrima hierim q̃ erat diuino cul

tui deputata.Quare aũt ibi et nõ in bethleẽ

vbi natus fuit.in naʒareth vbi nutritus erat
pati voluit. aſſit ignant plures rõnes. Pꝛima
quide qꝛ hieruſalẽ erat locꝰ a deo electus ad

*

ſacriſficia ſibi offerẽda qᷓ quidẽ figuralia ſacri
ficia figurabãt xpᷣi paſſionẽ q̃ eſt verũ ſacrifi

ciũ.ſᷣm illud apłi ad Ephef.v.c.Tradidit ſe

metipᷣm oblationẽ ⁊ hoſtiã deo ĩ odoꝛẽ ſuaui
tatis. VUñ Beda dicit in quadã omel. ap

pꝛopinquãte hoꝛa paſſionis dñs appꝛopin⸗
quare voluit loco paſſiõis.ſ.in hierłm.q̃ ꝑ⸗
uenit añ quinq; dies paſce.ſiẽ agnus paſca⸗
lis ꝗante quinq; dies paſce.i.in decima luna
ſm pᷣcepiũ legis ad locũ immolatõnis duce⸗

batur. Scðdᷣa rõ qre in hierim pati voluit eſt

virtꝰ paſſionis eiꝰ ad totũ mundũ diffun
enda erat. ideo in medio terre habitabilis

Ecundũ my ſteriũ ↄtemplandũ de paſ⸗

Cercio rone coſoꝛti. . HDZ
S Hmõ fuit cõtempribilis et abiecta ſatis

lentẽ nimiũ.Ego q̃ſi agnꝰmãſuetus qͥ nemi

pati voluit. Uñ ðꝛ in pᷣs. Deus autẽ rex nr
añ ſecula oꝑatus ẽ ſalutẽ ĩ medio terre.ſ.hie⸗
ruſalẽ q̃ ðꝛ eſſe terre vmbilicꝰ.Tercia rõ fuit

qꝛ hoc maxime ↄueniebat hũilitati eiꝰ.vt.ſ.

ſicut turpiſſimũ genꝰ moꝛtis elegit.ita etiaʒ
ad eiꝰ hũilitatẽ ꝑtinet ꝙ in loco tã celebꝛi cõ
fuſionẽ pati non recuſauit. Quarta rõ eſt vt
oſtenderet᷑ a pꝛincipib ꝓpłi oꝛtã eſſe iniquita
tẽ occidentiũ xpᷣm. Et iõ in hieruſalẽvbimo
rabant᷑ voluit pati. Uñ ðꝛ Actuũ.iiij.c. õ
uenerũt in iſta ciuitate aduerſus puerũ ſan⸗
ctũ tuũ ieſum quẽ vnxiſti.herodes ⁊ pontiꝰ
pilatꝰ cũ gẽtiby ? pplis iſrael. Ded poſſet ali
quis qrere cur xpᷣs nõ in tẽplo vbi ſacrificia
offerebant᷑ paſſus eſt aut in ipſa ciuitate ſed
extra poꝛtã.Ad qð rñdet ſanct tho.iij.pte.q
xlv. ꝙ hoc factũ ẽ triplici rõe. Pꝛimo quidẽ

vt veritas reſpõderet᷑ figure. Hã vitulus et

hircus qͥ ſolẽniſſimo ſacrificio ad expiatiõʒ
totius multitudinis offerebant᷑. extra caſtra

coõburebant.vt pᷣcipit᷑ Leuit᷑.xvi.c. Et hoc

eſt qð dixit paulus ad Hebꝛe. xiij.c. Quoꝛũ
aĩalium refert᷑ ſanguis ꝓ pctõ hoꝝ coꝛpoꝛa
cõcremabant᷑ extra caſtra.ꝓpter qð et ieſus vt

ſanctificaret ſuũ ꝓpłm extra poꝛtã paſſus eſt
Scda rõ eſt ꝓpter exemplũ vt.ſ.nos inſtrue⸗

ret exirea mundana ↄuerſatõne. VUñ ibidem
apls ſubdidit. Exeamus igit᷑ ad eũ extra ca
ſtra impꝛoperiũ eius poꝛtãtes.Cercia rõ vt
Criſo.dicit in ſermone de paſſione. Voluit
dñs pati nõ ſub tecto nõ in tẽplo iudaico.ne
iudei ſubtraherẽt ſacrificiũ ſalutare ne puta
rẽt ꝓ ülla tm̃ plebe oblatũ.Et iõ foꝛas ciuita
tẽ foꝛas murosvt ſcias ſacrificiũ eſſe cõe qð
totiꝰ terre eſt oblatio qð cõis eſt purificatio.
Sʒ adhuc dubitat᷑ cur xpᷣs nõ in hebꝛõ vbi
agsꝗ fuit ſepultꝰ.ſed in mõte caluarie voluit
crucifigi. cũ paſſio eiꝰ fuerit medicina õ pec
catũ Ade. Ad qõ rũñdet Hiero. ſuꝑ mattheũ
dicens. Quidã exponũt caluarie locũ in q̊ ſe
pultus eſt adã.Et iõ ſic appellatũ qꝛ ibi anti⸗
qui hoiĩs ſit ↄditũ caput. fauoꝛabilis interpᷣ
tatio et mulcẽs aures pꝓpli nec tũ vera.Extra
vrbẽ en⁊ foꝛis poꝛtã loca ſunt in q bus trun
cant᷑ capita damnatoꝝ et caluarie.i.decolla
toꝛũ ſumpſere nomẽ. ꝓpterea aũt ibi crucifixꝰ
eſt ieſus. vt ibi pꝛiꝰ erãt aera damnatoꝝ ibi
erigerent᷑ vexilla martyvrij. Adã vero ſepul⸗
t iuxta hebꝛõ in libꝛo ieſu filij naue ſepultũ
legimꝰ. Et vt ponit᷑ Joſue.xiiij.c. vbi ſic ha
bet᷑. Nomẽ hebꝛõ antea vocabat᷑ cariatarbe
Adã maximꝰ ibi in terra enachim ſitus erat
JIgit᷑ xpᷣs magis crucifigendꝰ erat ĩ loco cõi
damnatoꝝ q; iuxta ſepulcrũ ade.vt oſtende

retur ꝙ crux xpᷣi nõ ſolũ erat in remediũ ↄtra

peccatũ pſonale ade ſʒ etiã ↄtra petm̃ totius
fuit ↄtemptibilis ⁊ abiecta
paſſio xp̃i rõe tꝑis.qꝛ paſſus eſt in die ſolẽni
paſce qñ ex oĩ iudea ꝓpłi ad bierim ↄfluebãt.

mũdi.

Et vt doctoꝛes declarant paſcale feſtuũ apud
iudeos incipiebat a veſpa diei in q̊ luna erat
xiiij. Dies aũt feſtiuus apud eos incipit a ve
ſpera vniꝰ diei ⁊ durat vſq; ad veſperã ſequẽ
tis diei. vt ptʒ Leui.xxiij.c.Et ſic dies ſolẽ⸗

nis paſce erat luna.xv. ꝓpt᷑ qdð eundẽ diẽ quẽ

Johes noĩiat añ diem feſtũ paſce. ꝓpter diſtin
ctionẽ naturalẽ dierũ. Marc noiat pꝛimũ
diẽ azʒimoꝝ.qꝛ a veſpa pᷣcedẽtis diei incipie
bãt comedere aʒima. Ex quo Hiero. Beda
Augꝰ.et doctoꝛes theologi diſt. xi.dicũt. O

xp̃s fecit cenã luna.xiiij.et paſſus ẽ luna.xv
E rat autẽ equinoctiũ.qꝛ vt inqᷣt Augꝰ.in li.

queſtionũ noui et veteris teſtamẽti. Lũc vo

luit dñs paſſione ſua mundũ redimere et re

foꝛmare qñ eũ creauerat.i.in equinoctio.Et

otũc dies ſuꝑ noctẽ increſcit. qꝛ ꝑ paſſionẽ ſal

uatoꝛis a tenebꝛis ad lucẽ ꝑducimur. In li.

yvero. xviij. de ci. dei. Jdẽ Aug'. refert ꝙ paſ

ſus eſt xpᷣs.viij.Ral.apꝛilis.Si vero quiſqᷓ;
quereret.Cur xpᷣs pati voluit in etate iuue⸗
nili nõ in infantili vel in ſenectute ſua. Rn⸗
det ſanctꝰ tho.iij.ꝑte.q.xlvi. paſſio chꝛiſti

ſubiecta erat eiꝰ volũtati.voluntas aũt eius

regebat᷑ diuina ſapia q̃ oĩia ↄuemiter diſpo⸗

nit. Ideo ad moꝛiendũ tꝑs iuuẽtutis elegit.

qꝛ ſic voluit. AUñ Augꝰ.exponẽs illud Jo.
xiij.c. Sciens ieſus quia venit eius hoꝛa vt

tranſeat ex hoc mundo ad patrẽ inqt. Cantũ

fecit q;tũ ſuff icere iudicauit. Venit hoꝛa ei
nõ neceſſitatis ſed volũtatis. Quare autẽ ſic
voluit aſſignant᷑ tres rões. Pꝛuma quidẽ vt
ex hoc magis ſuã dilectionẽ cõmendaret ꝙ;

vitã ſuã p nobis dedit qñ erat in ꝑfectiſſino
ſtatu. Scõda qꝛ nõ cõueniebat vt in eo appa
reret nature diminutio ſicẽ nec moꝛbus. Cer
cia vt in inuenili etate moꝛiẽs et reſurgẽs.fu
turã reſurgentiũ qualitatẽ in ſeip̃ᷣo pꝛemon⸗

ſtraret. ¶ Tercio fuit cõtemptibilis et abie⸗

cta paſſio chꝛiſti rõe cõſoꝛtij.qꝛ crucifixi fue
runt cũ eo duo latrones.vnus a dextris ali
us a ſiniſtris.hoc aũtvt inqͥt ſanctꝰ Tho.iij
pte. q.xlvi. Alia rõne factũ eſt q;tũ ad inten⸗
tionẽ iudeoꝝ. Alia vero q;tũ ad dei oꝛdina⸗
tionẽ. Quantũ enĩ ad intentionẽ iudeoꝝ vt

dicit Criſo.duos latrones crucifixerũt iu⸗

dei vt eoꝝ ſuſpitionis fieret ꝑticeps.ſed nõ
ita euenit. naʒ de illis nil dicit᷑. chꝛiſti autem
crux vbiq; honoꝛatur. Reges diademata
deponentes aſſumunt crucem in purpuris

in diadematibus maximis immenſa vbiq;

Hnamd aur.
lncoz tps te
govkoi1.
bis maledie
ſalute inten

SLcoyt

ne duolit
niſträanch
Demonſtran

Manig
Beüng
hin

minü faciea
lanüdyol
oen hüani
cramentüp
diuerſitate
derieririi
derteriſiuns
ſgit erogi
xpodinis
os lotones
conigudi
ci ſanccier
enlanllin
lutſegino
gffityo. Ou
ereo Mio⸗
nnoyt Out⸗
hervbtel⸗
Gedct
Wdtüm
Ag vand
ſummnsit
nunmnerü p
ergbitei
buſohenn
kuiit.
puſſo,

.

iniofuitan
Moneſanimnis

Ge ſen

türee
Emghirg
ſiud deien
li bereti
upichkin

i
udtiüſmen

ndesne

inc ſena

Pecantihig
Räiegpnin
BDrutni
ANelensduir

Ergo hnde
Nogditidid

Kapaſagilng
Grekamen. Tien

Thincgoinoctio

5 „
ägducimu. N

K ug rineH

/
Curfed

ni Aein

Unolunnoalt
di i N,
ui)

ñõ

Nti cöene
iringfoiimn
nichuſinto

orisate

Ntin ig

enhigl
ſengmni
nusrNNN
“

uͦns ia

üittns
n

MPuimo ex pte anime.

terrqrũ crux emicat. Quantũ vo ad dei oꝛdi
natõʒ xpᷣs cũ latronibus crucifixus eſt. Pꝛi⸗
mo vt diẽ Hiero.ſuꝑ mattheũ. Sicut p no

bis maledictũ crucis factꝰ eſt xpᷣs.ſic ꝓ oĩm
ſalute inter noxios quaſi noxius crucifigit᷑
Dcdo vt ait ¶eo papa in ſermone de paſſio

ne. duo latrones vnꝰ ad dexterã alius ad ſi-

niſtrã crucifigunt᷑.vt in ipſa patibuli ſpecie

demonſtraret᷑ illa q̃ in iudicio ipius oĩim ho

minũ faciẽda eſt deſcriptio. Tercio ᷣm Hi⸗
lariũ duo latrones leue ac dextere affigunt᷑
oẽm hũani generis diuerſitatẽ vocari ad ſa⸗
cramentũ paſſionis dñni oſtendẽtes Sʒ qꝛ ꝑ
diuerſitatẽ fideliũ atq; infideliũ fit oim ſᷣm
Dexterã ⁊ ſiniſtrã diuiſio.vnus ex duob ad
Dexterã ſitus fidei iuſtificatiõe ſaluat᷑. Quis
igit᷑ excogitare poſſit q;ã ↄfuſionẽ paſſus ẽ
xpᷣs dũ viſus eſt denudat in cruce inter du⸗
os latrones pendere.pceſſerãt in eo tanta pᷣ⸗

conia laudũ dñica elapſa. diffuſa erat fama.
eiꝰ ſanctitatis atq; doctrine ⁊ miraculoꝝ no
men latiſſime erat vulgatũ. Poſtmodũ vero
velut ſeditioſus ⁊ blaſphemꝰpatibulo ſtabat
gffixus. Quare pᷣtereutes blaſphemabãt eũ
Dicæẽtes. Alios ſaluos fecit ſeipᷣm ſaluũ face⸗

re nõ pᷣt. Silr et latrones qͥ erãt crucifixi im

pꝛoperabãt ei.Et licet lucas dicat ꝙ vnꝰ ex
eis dixerit. Demẽto mei dñe ⁊c. Quare vi⸗
deret᷑ ꝙ nõ ambo ſʒvn blaſphemauerit. Zñ

Au gꝰ. dicit ĩ li. de ↄſenſu euãgeliſtaꝝ.q; poſ

ſu mus intelligere mattheũ poſuiſſe pluralẽ
numerũ ꝓ ſingulari.cũ dixit.latrones ipꝛo⸗
perabãat ei. Vel vt refert Hiero.pꝛimũ vterq;ʒ
blaſphemauit. deinde viſis ſignis vnꝰ eoꝛũ

credid́́iͦt.

Lapitulũ.iij.

Secuũdo ex ꝑte coꝛpis.

exrcio ex pte matris virginis.

eimo fuit paſſio xpᷣi acerbiſſima ex parte

ale. Ut eni inqt ſanctꝰ tho.iij. ꝑte.q.xlvi.ar.
vi.in rũſione ad quartũ argu.Doluit xpᷣs

amiſſione vite coꝛpoꝛalis q tante fuit digni⸗
tatis et pcipue ꝓpter vnionẽ ꝗꝛ coꝛpus iſtud
erat vnitũ diuinitati.qꝙ de eiꝰ amiſſione etiã

ad hoꝛã magis eſſet dolendũ q; de amiſſio⸗
ne alterius hoĩs ꝑ q;tumcũq; tꝑs. VUñ ph̊s

dicit in. iij. ethicoꝝ. O virtuoſus plus dili⸗

git vitã ſuã q;to ſcit eã eſſe melioꝛẽ.et tñ eam
exponit ꝓpter bonũ virtutis.Et ſũr xpᷣs vitã

—

¶ E paſſio xp̃ᷣi fuit acerbiſſim ex pte aĩie et
coꝛpꝑis et virginis matris.
Erciũ myſteriũ cõtemplandũ de flebii
paſſione ſaluatoꝛis nr̃i ieſu xpᷣi ðꝛ acer⸗
bitatis YFuit quidẽ paſſio illa acerbiſſima et
doloꝛoſa nimis ⁊ hoc ex triplici ꝑte.

ſuam maxime dilectã expoſuit ſpter bonum
charitatis.ſᷣm illud Jere.xij.c.Dedi dilectã .
alam meã in manibo inimicoꝝ eius. Doluit
etiã xpᷣs ꝓ peccatis oĩm hoĩm qͥ doloꝛ excef
ſit oẽm doloꝛẽ cuiuſſibet cõtriti.tũ qꝛ ex ma⸗

ioꝛi ſapietia ⁊ charitate ꝓceſſit ex quibus do

loꝛ cõtritionis auget᷑ tum etiã qꝛ ꝓ oĩm pec
catis ſimul doluit. VUt aũt iſta clarius intel⸗
ligant᷑ notanda ſunt hic tria theologoꝝ do⸗
cumẽta.Pꝛimũ ſ̃m tho.iij.pꝑte.q.xv.Et dñũO/s
Bonauen. in.iij.di. xvi. O aĩam in coꝛpe cõ
ſtitutã dupliciter cõtingit pati. Ano mõ paſ
ſione coꝛpoꝛali.Alio mõ paſſione aĩali.al
ſione quidẽ coꝛpali patit᷑ ꝑ coꝛpoꝛis leſionẽ.
Cũ eni aia ſit foꝛma coꝛpꝑis.cõſequens eſt q;
vnũ ſit eſſe aĩet coꝛꝑis.Et iõ coꝛꝑe ꝑturbato
aliquã coꝛpoꝛeã paſſionẽ.neceſſe eſt ꝙ aia
ꝑ accidẽs cõturbet᷑.ſ.q;tũ ad eẽ qd hʒ in coꝛ
poꝛe.Quia &̊ coꝛpus xpᷣi fuit paſſibile ⁊ moꝛ

tale. neceſſe fuit vt etiã eiꝰ aĩa paſſibilis eſſet.
Paſſione aũt aiali pati ðꝛ aia m oꝑatõʒ q
vel eſt ꝓpꝛ ia aĩe.vel eſt pꝛincipaliꝰ aĩe q; coꝛ⸗

poꝛis.Et qᷓ;uis etiã ſcõm intelligere et ſenti
re dicat᷑ hoc mõ aĩa aliqͥd pati.tũ ꝓpꝛijſſime
dicunt᷑ paſſiones aĩe ꝗffectões appetitus ſen
ſitiui qᷓ in xpᷣo fuerũt ſic et cetera q̃ ad naturã
hoĩs ꝑtinẽt. Sciendũ tũ ꝙq; hmõi paſſiones
aliter fuerũt in xpᷣo q; in nobis q;tũ ad tria.
Pꝛimo q;tũ ad obiectũ qꝛ in nobis plerũq;
ferunt᷑ ad illicita:qð nõ fuit in xpᷣo. Scðo

qtũ ad pꝛincipiũ.qꝛ hmõi paſſiones frequẽ

ter in nobᷣ pᷣueniũt iudiciũ rõis. Tercio q;tũ

ad effectũ.qꝛ in nobis qũq; hmõi motus nõ
ſiſtüt in appetitu ſenſitiuo ſed trahũt rõnem
qõ in xp̃o nõ fuit.qꝛ motꝰ naturaliter hiani
carni ↄueniẽtes.ſic ex eiꝰ diſpoſitõe in appeti
tu ſenſitiuo manebant qꝙ rõ ex his nullo mõ

impediebat᷑ facere q̃ͥ ↄueniebãt. Gecunduʒ

docu mentũ eſt iuxta ſnĩiaʒ Johis damaſce⸗
ni. O magnitudo doloꝛis pᷣt dupli ↄſidera⸗
ri. Eſt eni magnꝰ doloꝛ: 4 magis eſt natu-

rã patiẽqᷣ. Sʒ eſt maioꝛ q eſt ̊ naturã ⁊ ↄtra

voluntatẽ. Maioꝛ igit᷑ fuit doloꝛ in xp oq;i
cęteris patiẽtibo in hac vita qꝛ magis fuitꝰ

naturã patiẽꝶ eo q cũ coꝛpꝰ fuerit optie ani

me illi ↄueniẽs vt pᷣdictũ eſt aia maxie dolu⸗
ꝓ it in ſeparatõe ab illo. Si vero ↄſideref ma
gnitudo doloꝛis ſᷣm ꝙ ðꝛ ↄtravoluntatẽpa
tientis.hoc eſt dupliciter. HNã eſt volũtas na

turalis et voluntas rõnalis. Pꝛimo mõ fuit
maximus doloꝛ in chꝛiſto. Secundo modo
nõ fuit doloꝛ in chꝛiſto.quia nunq; fuit mar
tyr ita infoꝛmatus charitate qui moꝛi deſi⸗
deraxret ſicut chꝛiſtus. Exquo vt dicit Alex.
in. iij.ſumme. Delectatio erat in voluntate

„

vt eſt rö. Et paſſio in volũtate vt eſt natura.
Quare in eadẽ aĩa erat doloꝛ ⁊ gaudiũ. Nec
doloꝛ ſuꝑueniens diſcõtinuauit gaudiũ.nec
doloꝛ intenſus fecit gaudiũ eẽ minꝰ ꝑfectũ.
Nã doloꝛ paſſionis in xp̃oꝛ gaudiũ fruitio
nis nõ ſũt affectões orie.qꝛ nõ ſunt reſpectu

eiuſdẽ. nec oĩno eodẽ mõ inſunt eidẽ Terciũ

documentũ ꝙ xpᷣs ſiłerat viatoꝛ ⁊ ↄpꝛehen⸗
ſoꝛ.ita ꝙ nec viatoꝛis cognitio ĩpediebat cõ
pꝛehenſoꝛis cognitõʒ.nec affectio affectionẽ

Et illud fuit ĩ xpo ſingulare ꝓpter officiũ me

diatoꝛis q̊ debebat experiri ⁊ diuina? hũana

Vñ ſiẽ ſimul⁊ ſemel poterat ꝑfecte ↄuerti ad

Deuũ et cõuerti ad nos ita ꝙ vna illarũ cõuer

ſionũ alterã nõ impediebat nec retardabat.
Sic potuit aĩa xpᷣi ſiłet ſemel gaudereĩ deo

et cõpati coꝛꝑe ſuo ita ꝙ nec doloꝛ a gaudio
nec gaudiũ a doloꝛe pateret᷑ aliquã diminu⸗

tionẽ ſiue remiſſionẽ. Si aũt aliquis q̃reret

quõ potuit xpᷣs ſimul eſſe viatoꝛ ⁊ ↄpꝛehen⸗
ſoꝛ cũ viatoꝛi cõpetat moueri ad finẽ btitudi
nis ↄpꝛehẽſoꝛi aũt in finẽ qeſcere q̃ ↄuenire
eidẽ nõ pñt. Rñdet ſanctꝰ tho.iij.ꝑte.q.xv.
O impoſſibile eſt moueri ad finẽ et qͥ eſcere ĩ
finẽ ſᷣm idẽ.ſed ſᷣ m diuerſa nihil phibet. Si
cut aliqͥs hõ ſimul eſt ſcies qᷓ;tũ ad ea q̃ iam
nonit ⁊ addiſcẽs q;tũ ad ea qͥ nõ nouit.Qua
liter vero xpᷣs fuerit ſimul viatoꝛ ⁊ ↄpꝛehen
ſoꝛ ſm diuerſa pᷣt ſic intelligi Nã aliqͥs dicit᷑
viatoꝛ ex eo ꝙ tẽdit in beatitudinẽ.cõpꝛehen
ſoꝛ aũt ex hoc ꝙ beatitudinẽ obtinet.vᷣm illo
i.ad Coꝛint.ix.c. Sic currite vt ↄpꝛehẽda⸗
tis. Hoiĩs aũt beatitudo ꝑfecta cõſiſtit in aia
et coꝛꝑe. In aĩa quidẽ q;tũ ad id qð eſt ei ꝓ⸗
pꝛium. ſᷣm ꝙ mensvidet et fruit᷑ deo. In coꝛ
poꝛe vero ſᷣm ꝙ coꝛpꝰ reſurget głoſum et in⸗
coꝛruptibile.Fs aũt añ paſſionẽ ſᷣm mentẽ
plene videbat deũ.et ſic habebat beatitudinẽ
q;tũ ad id qð eſt ei ꝓpꝛiũ. Sed qᷓ;tum ad alia
deerat ei beatitudo. qꝛ et aia eius erat paſſi⸗
bilis ⁊ coꝛpꝰpaſſibile ⁊ moꝛtale Et iõ ſimul
erat ↄpꝛehenſoꝛ inqᷓ; tũ habebat beatitudinẽ
aĩe ꝓpꝛiã et ſimul viatoꝛ inq; tum tendebat in

beatitudinẽ ᷣm id qð ei de beatitudie deerat
¶ Scdo fuit acerbiſſima paſſio xpᷣi ex ꝑte

coꝛꝑis de hoc triplici rõne.
Pꝛuno rõne viuacitatis.
Secũdo rone generalitatis.
cio rõne dinturnitatis.
Pꝛimo roneviuacitatis. NHã vt dicit dñs

Bonauẽ.in.iij.di. xvi. Erat in xpᷣo maxima
cõplexionis eq̃litas et viuacitas ſenſus.vñ

qꝛ nullus potuit ei equari nec in eq̃litate cõ⸗
. lexionis nec in viuacitate ſenſus.Doloꝛ il⸗
lius fuit oĩm doloꝝ acutiſſimꝰ. Cõfirmat H

ad columnã ligatũ
fuit grauiſſima xp̃ᷣi rone diuturnita ꝭ. Hãli

pã dedit ĩ faciẽ in quã deſiderãt a ngeli pſ⸗
0

coꝛpꝰerat optie cõplexionatus.ex eo ꝙ coꝛr
illud fuerat firmatũ miraculoſe operatõe ſpi

ritꝰ ſcti. Sicut et alia q̃ ꝑ miracula facta ſũt
fuerũt alijs potioꝛa.vt Criſo. dicit de vino

in qð xpᷣs aquã cõuertit in nuꝑtijs. Et iõ in
eo maxie viguit ſenſus tactꝰ.¶ SGcðo ex ꝑte
coꝛꝑis fuit doloꝛiſſima xpᷣi paſſio rõne gene

ralitatis. A planta enĩ pedis vſq; ad verticẽ
nõ fuit in eo ſanitas.paſſus fuit in oibʒ mẽ⸗
bꝛis et in oĩbus ſenſibo. In capite paſſus eſt

pungentiũ ſpinarũ coꝛonã. arundis ꝑcuſſio
nẽ.⁊ capilloꝝ depilationẽ.in facie paſſus eſt
ſputa fetidiſſima alapaſq; deriſoꝝ.ĩ manib⸗

et pedibo paſſus eſt fixionẽ clauoꝝ.ĩ oꝛe paſ
ſus eſt amaritudinẽ felleati ⁊ mirrati vini.in

toto coꝛꝑe paſſus ẽ flagella verberantiũ illũ
Lercio ex ꝑte coꝛꝑis

cet abvtero virgis in q̃libet etate pauperevi

* tã gerẽs paſſionibo.laboꝛibo.vigilijs.pegri⸗
nationibo. pᷣdicatiõibo et hmõi ſanctũ ilud
coꝛpus expoſuerit.verũtũ in vltimis chari⸗

tate feruẽtiſſimꝰ voluit plus ſolito laboꝛio⸗
ſiſſimis penis inſudare. Hã qͥ nta feria ꝑata

cena poſt eſum agni paſcał lauit pedes diſci
puloꝝ añ pedes illoꝝ genuſlecus. Ibi mirũ

in modũ ſemetipᷣm affſixit.dũ tetigit ꝓdito⸗
rẽ.dũ illũ a ſuo pciõ q;tũ in ſe fuit ſtuduitre⸗
uocare.dũ exoꝛnatiſſimo ſermõe ꝓ ſuo traſi

tu diſcipulos cõfoꝛtauit. Deinde hymno di:
cto ad montẽ oliuarũ ſe ↄtulit.nõ petijt locũ

quietis.nõ intrauit aliquã domũ. ad locũ ſe
cõtulit oꝛõis vſq; ad noctẽ mediã oꝛauit ad

pfeʒ. ꝓpter vehemẽtẽ aĩ anxieratẽ ſanguineꝰ
ſudoꝛ: carnẽ virgineã madefecit. Irruerunt

poſt h in eũ turbe furetes et ceperunt ipᷣm.li
ganerũt manꝰ innocẽtis q̃ tactu ſuoviuifico
infirmos curauerãt. CPoſuerũt ⁊ in collo fu⸗
nẽ violẽter trabẽtes agnũ illũ mãſuetiſſimũ
nemini vnq; nocuit. Duxerũt eũ ad annã
oceꝝ cavphe coꝛã q̊ crudelit᷑ ſeruꝰ vnus ala

cere. aufu gerũt ab eo diſcipłi er.et ipᷣe ſolus
abſq; ↄſolãte erat ĩ medio eoꝝ qͥ ꝓcurabãt

ejrꝰ moꝛtẽ. A doino anne pceſſit ligatꝰ tanq;

latroꝛ ſeditioſꝰad domũ cayphe.Ibi falſas
accuſatões audiuit.ibi multiplr̃ velut reus
a põtifice coꝛã alijs ſenioꝛib fuit examinatꝰ
Ibidẽ tandẽ derelictꝰ in manꝰ miniſtroꝝ vſ
q; mane iniurias.ↄtumelias. blaſphemias.
clamoꝛes.pcuſſiones.deriſioneſq; paſſus eſt
O ieſu fili dei bñdicti.O ſaluatoꝛ pijſſime.⁊

qͥs tibi nõ ↄpatiat᷑qͥs tã ferreꝰ tꝗue ab hũa⸗
ercio fuit

nitate alienꝰ. vt nõ ↄpungat.

ſctũs Tho. iij. pꝑte. q. xlvi. dicẽs. rus m

obbicins

Pligebatn

ſcbatvirtt
flitüge⸗
virginem
xös düpen
cocepltiur
tnbi/n
mntplomg⸗
Sptenten⸗
ſſolictudi⸗
botenunutt
Ptunnisfli
dintſinen
denceiicc
ligiſhmno
crce audicb⸗
ſaminconen
ocopnen
Virnnirg⸗
wenpeerte
hgiiro
ſoſcetoolo
de r morirr
Noneſig
mdunihifil
eTunrdin
oniord⸗
Alſnoſioa
ſoftiopelc-
Ghriad
eſchera⸗

(Meſican

, Cemih
e nmidi⸗
Mhl necena
helmnmeſodo
mieſnſenebe
Uhitieraſc
unwepali
gartptiape
geiyemen
lanoneren

hhlinſe
(Dernode
nnngeheie

nagöuft
mgtepgeen,
epe ſeſ
Anruhnſi
adderin
* Uön
tigtſofig
R
usſfitucht;

Nnqenit
MWlnisanſ,

Aitnlig
gir ui
midner in
Mtmimunrun
nmni

Mor n

baanepenper

Muts
ias Jon

itnigr ch

nſeinnſunn
Nnlir
Ni ntitin
nm ſnor
Cunull. in,
Nen orilſic

girtince

Uünimn
uamiti

rinii⸗
icant
an,inihi

Gtlgnt

Lcerbiſſima paſſio xpi er gte matris vi

ſcebat v

nr H

Diligebat naq; matrẽ ul amo⸗

at eq ab eterno.iũ qꝛ ſatis diſtincte cogno

„

—.——

virginẽ matrẽ q; ecõuerſo Reco gitabat ergo
xpᷣs dũ pendebat in cruce q;ta charitate ipᷣm
cõcepit in vtero dũ dixit.Ecce ancilla dñi fi
at mihi ſᷣmverbũ tuũ.Quãto amoꝛe nouem
mẽſibo ipᷣm geſtauit.q;ta leticia ipᷣm peperit.
q;ta pietate pãnis inuoluit.pauitq; lacte.qᷓ;

ta ſollicitudine ad egyptũ deduxit.quãto la⸗

boꝛe nutriuit.q;ta dulced ine mentis et oꝛis

tot annis fili mi aſſerẽs illũ vocauit.Et hec
ola xpi mentẽ ad mr̃is amoꝛẽ inflammabãt.

deinde ĩſpiciebat eã de cruce meſtã.facieſqua
lidã.ſparſo crine lugẽtes oculos leuantẽ ad
crucẽ.audiebatq; vocẽ illiꝰ flebilẽ ⁊ doloꝛo⸗
ſam ingementẽ.O fili mi bũdicte. O lumen

oculoꝝ meoꝛũ.o agne ma nſĩ uetiſſime. o va⸗ 8⁸
virtutũ ⁊ gre. video te patientẽ in crucet aĩq
mMeaꝗpter te patit᷑ ĩ meo coꝛꝑe.video clauos

foſſa eſt doloꝛis aculeo.O fili mi quis mihi
det vt moꝛiar tecũ. Quid faciã q̊ me vertar:

cõfodiẽtes manꝰ et pedes tuos.et aĩa mea cõ

Ad quẽ ↄſugiã. Tu mihi pr. Tu mihi fra⸗

ter. Tu mihifilius charꝰ eras. Tu mee deli ꝙ mote fuerũt vt venirẽt et vngerẽt coꝛpus

ieſu ex pietate ⁊ beniuolẽtia q̃ ad xpᷣm afficie

tie. Tu mee diuitie. Tu oẽ bonũ meũ. Heu
me dolentẽ oꝛbatã filio dulciſſimo. filio ſan
ctiſſimo.ſilio ſapientiſſimo.filio amoꝛoſiſſi i⸗
mo.filio pulcerrimo. filio floꝛẽtiſſimo. His

et hmõi querelis pulſabat aures filij mr̃ illa

ſanctiſſima. Quare xpᷣus et ſi nõ oꝛe poterat

coꝛde ſic aut ſiłr rñdere aſſerẽs illud Jere.xv

ca. Ve mihi mr mea qre genuiſti me virũ ri⸗
xe.virũ diſcoꝛdie in vniuerſa terra. Nõ fene
raui nec fenerauit mihi quiſq;. O ẽs maledi⸗
cũt mihi. Itaq; ex mr̃is aſpectu atq; ↄpaſſio

ne immẽ ſo doloꝛe. mens illa pia benigniſſi⸗
mi tieſu feriebat᷑. Et vndiq; abundabãũt in eũ
anguſtie ⁊ afflictões.ex quarũ vehemẽtia cũ
clamoꝛe valido emiſit ſpiritũ. Depꝛecemur
ꝗ euũ vt pꝑticipes nos efficiat paſſiõis ⁊ moꝛtꝭ
ſue:ita vt meritis ipᷣiꝰ habeamꝰ vitã illã quã
ſua moꝛte recuperauit.iĩ q̃ regnat gloꝛioſus
ꝑ infinita ſecula ſeculoꝝ. Amen.
Benna decimuſoctauus de gloꝛioſa re⸗
ſurrectõe ieſu xpᷣi q̃ ſufficientiſſime humano

generi declarata fuit.

tvirtutes eiꝰ qᷓ; iſa cognoſceret ᷣtutes
filij.tũ qꝛ capacius erat coꝛ xp̃i ad diligendã

£☛☚

Drrexitnon eſt
pic. Verba ſant angeli ad mulie⸗
.res deuotas loquẽtis oꝛiginali⸗
ter Marẽ.xvi:c. et in euãgelio hodierne ſo⸗

lennitatis ſolacuit redemptoꝛi nr̃o dño ieſu
xpo ita luculenter ſuã reſurrectionẽ hoĩbus
reuelare vt nemo deinceps dubitare qᷓat ibßmn
eẽ regẽ glie.oĩm creaturaꝝ celi ⁊ łre dim at⸗
ꝙ; immoꝛtal vite largiſſimũ donatoꝛẽ. HotꝗA
qppe fecit nobis viã celeſtis regni vt reſi urgeſ
adimplenit nos leticia cũ vultu ſuo. Quia ve
ro in leciõne ſcii eua gelij deſcribit᷑ illa q̃ mu
lieribo pijs ad monumẽtũ eũtibo de xpo iã ſu
ſcitato facta eſt declaratio. Ideo ad eruditõ,z
nram de manifeſtatõe xpᷣi reſurgẽtis aliqᷓ de
curremꝰ.Coõſiderabimꝰ aũt illã pᷣcipue q́;tũ
ad tttrſa. D
Nuno eßtum ad mulieres.
ecundo q;tum ad angelos.
Rele kum ad diſcipulos.
Hualiter xpᷣi reſurrectio manifeſtata fuit
mlierib deuotis viſit ntibo monumentũ.
N„ „ (Lapitulum pꝛimu.
Rimo ↄſideranda eſt maniſeſtatio re⸗
uurrectõnis xp̃ᷣi q́ũ ad mulieres de qͥb
ðꝛ. ꝙ cũ pparaſſent aromata venerũt ad mo
numentũ.vbi tria ſunt dubia declarãda.

——

ſꝛimũ quare venerũt.
DSecundũ qũ venerũt.
rciũ ad quid venerüt.
¶Pꝛimũ dubiũ q̃revenerũt. Ad qð dicimꝰ

bant. Maria nãq; magdalena miłta ſuſcepe
rata xpo bũficia. Ab ipa eiecerat ſeptẽ demo

nia. Soꝛoꝛẽ ſuã marthã a fluxu ſanguinis li
berauerat. Fratrẽ ſuũ laʒarũ qᷓ̃triduanũ ſu⸗

ſcitauerat. eãq; ſy dulcit᷑ excuſauerat tã gpo

phariſeũ qͥ dicebat ißam immundã ꝙ apud

ſoꝛoꝛẽ qᷓ dicebat eã ocioſam. qᷓ; apð indaq; e=
ꝓdigã appellabat. Maria aut.ſ. lagcobi mino
ris mr̃.et maria ſalome.iſ.ſiũlia xpᷣm tãq; nepo
tẽ tenerrime diligebãt. Hã Anna tres bhabu
it viros.ſ. Joachim. Cleophã.et Salome.?
de iſtis tribo viris habuit tres marias quas
duxerũt tres viri.ſ. Joſeph. Alpheus.⁊ Ze

bedeus. Maria q̃ nupſit ioſeph pepit xpᷣm

vgo imaculata quẽ de ſpũ ſctõ ↄcep
ria q̃ nupſit alpheo habuit Ittuoe tllog. io
ſeph iuſtũ.iacobũ minoꝛẽ.ſimonẽet iudam.
Mariavxoꝛ zebedei duos habuit filios. Ja
cobũ maioꝛẽ et Johannẽ euãgeliſtã. Iſte
mulieres nõ leuitate ducte ſʒ amoꝛe ſctõ deui
cte emerũt aromata vt venietes vngerẽt coꝛ⸗
pus illud qð in ſepulcro exaĩe iã reliquerant.

QDuantũ aũt ad h̊ͥ amendari merito dñt. qnmm
yirtuoſam amiciciã ad xpᷣ̃m ſe hr̃e monſira⸗

runt. Pauci q e ſunt qͥ amicũ diligũt ĩ vita

cũ vt ĩ plurib accidat veriſficari illud ouidij

dictũ li.ij.de ponto. Uulgus amicicias vti⸗
litate ꝓbat.Paucioꝛes inueniunt᷑ qͥ amicos
diligut in moꝛte. Quinimmo ꝑſepe filij pa⸗
rentibo aduerſant᷑.vxoꝛes viris et viri vxoꝛi
bus dũ ſalutẽ impediũt moꝛientiũ.aut negli
eter illã ꝓcurãt. CRauciſſimi vero reꝑiri pñt
à diligãt poſt moꝛtẽ. Quare q libet moꝛtuuſ
dicere pᷣt ilud pᷣs.O bliuioni datus ſum tã⸗
q́; moꝛtuus a coꝛde. Iſte aũt mulieres pᷣſtan
tiſſime xpᷣm dilexerũt ĩ vita.qꝛ ſequebant᷑ eũ
pᷣ̃dicantẽ.vt patʒ Luc.viij.ca. Dilexerunt in
moꝛte qꝛ ſociauerũt eũ in cruce pendentẽ.vñ
Jo.xix.dicit᷑. Stabant aũt iuxta crucẽ ieſu
mr̃ eiꝰ et ſoꝛoꝛ mr̃is eius maria cleopheꝛ ma
ria magdalena. Dilexerũt inſuꝑ poſt moꝛtẽ
iõ vnguẽta parauerũt ⁊ ad ſepulcrũ dñi ꝓpe
rarũt. Sed pleriq; querũt.Cur virgo ſacra⸗
tiſſima pᷣ ceteris xpᷣm dilexit nõ viſitauit ſe
pulcrũ! ibe mulieribo.
demus ꝙ hoc potuit eẽ multiplici de cauſa.
Pꝛima eſt qꝛ paraſceue et ſabbato tm̃ fleue⸗
rat ꝙ pᷣ nimia debilitate ſubſiſtere nõvalebat
Vnñ ſᷣm Bernar.opoꝛtuit ꝙ de loco paſſio⸗
nis inter manꝰ diſcipuloꝝ tãq; ſemiuiua ad
domũ ꝓpꝛiã deferret᷑.Hinc Aug.in quodã

ſermõe inqͥt. Illa q pe pia mr immani dolo⸗

re exulãs et pectoꝛa delicata ↄtundẽs ita ipᷣa
viſcera oĩaq; fatigauerat mẽbꝛa vt iã virib⸗
deficiẽs vix ꝑuenire potuiſſet ad xpᷣi funus
Sca cã ⁊ pcipua fuit qꝛ ipᷣa ſciebat filium
die tercia reſurrecturũ. Hã ſi de ſua reſurre⸗
ctione diſcipulos crebꝛo fecerat certioꝛes qᷓ;⸗
to magis de illa cũ ſua digniſſima mr̃e ꝑſepe
cõtulerat. Iccirco pᷣſtulabat᷑ illũ auidiſſima
in loco oꝛõis.et foꝛte illa hoꝛa q̃ mulieres ci⸗
uitatẽ exiere.filiũ viderat vel colloquebatur
cũ eo. ¶ Scoõm dubiũ declarandũ. Qñ mu
lieres ad ſepulcrũ venerũt. Nã marcꝰ dicit.
Valde mane vna ſabbatoꝝveniũt ad monu
numentũ oꝛto iã ſole. Mattheꝰ vero ſcribit.
Veſpe aũt ſabbati q̃ luceſſit in ᷣᷣma ſabbati
venit maria magdalena et altera maria vide
re ſepulcrũ.Et Johes dicit. Una aũt ſabba⸗
ti venit maria magdalena cũ adhuc tenebꝛe
eſſent ad monumẽtũ. Et Lucas inqͥt. VUna

aũt ſabbati valde diluculovenerũtad monu
mentũ.Ad iſtoꝝeuidentiã pᷣmo notandũ.q

ſabbatũ in ſcriptura triplr̃ accipi conſueuit.
Aliqñ ꝓ tota ſeptimana. VUn ¶Quẽc̃.xviij.c.

Jeiuno bis in ſabbato.i.in ſeptiana. Aliqñ

accipit᷑ ſabbatũ ꝓ die ſeptima m illud E xo.
xx. Memento vt diẽ ſabbati ſctifices. Aliqñũ

ſumit p q cũq; die ſeptimanerũ iſtis noibuſ
numerabilib⸗ pᷣma ſcdᷣa tercia qᷓrta quita ſex
ta.ita ꝙ dies immediate ſequẽs ſabbatũ dice

nõ potuerũt

ilij cũ his tribo mulierib. Ad qð rã

reliqs, Scom notandu vt refett

guendũ xpᷣmvſq; ad veſperã diei ſequẽtis.qꝛ
ſolẽnitas ſabbati incepta erat ab hoꝛa ſepul
ture.in q̃ nõ licebat aliqd emere vſq; ad ve⸗
ſperã ſequẽtis diei.ſ.ſabbati de q̃ Jo.xix.ðꝛ.
Erat q pe ma gnꝰdies ille ſabbati.et tũc eme
runt aromata et pᷣparauerũt vt dicit Lucas
ꝓpter noctẽ de ꝓximo imminentẽ.ſʒ in mane
ſequẽti venerũt.Terciũ notandũ ſᷣm Augꝰ.
de ↄſenſu euãgeliſtaꝝ.q veſꝑa duob modis
accipit᷑. Uno mõ ꝓ fine dici et pncipio nociꝭ
Alio mõ ꝓ fine noctis ⁊ pncipio diei.et iſto
vltio mõ loquit᷑ mattheꝰcũ dicit. Neſpe aũt
ſabbati q̃ luceſcit in pᷣma ſabbati.Si vᷣo ve

limus dictũ matthei accipe pmo mõ tunc il⸗
lud qð dicit Veſpe aũt ſabbati. refert᷑ ad mu
lierũ pᷣparatõʒ.qꝛ tũcveſpꝑe ſabbativt pᷣdictũ

oeſt pᷣparauerũt ſe ad veniendũ.licʒ ꝓpter no⸗

ccẽ nõ veniſſent. Illud aũt qʒ dicit Johes.
Cũ adhuc tenebꝛe eſſent.Et illud qð diẽ̃lu⸗

cas. Aalde diluculo.Et illud qð dic marcꝰ

UValde mane. Intelligendũ ẽ ꝙ nõ mlieres
inceperũt iter eratvalde mane ſeu diluculũ ?⁊

tenebꝛe etiã erãt.qꝛ neq; ꝑfecte dies neq; ꝑfe

cie nox Sʒ cũ ꝑuener̃t ad monumẽtũ iã ſol
erat oꝛtus. Sol aũt pᷣt intelligi oꝛiri dupylfj.
Vno mõ pfecte qñ pᷣmo egredit᷑ ⁊ aparet ſu

per terrã.et ſic nõ accipit᷑ hic. alio mõ qñ lux
ei incipit apparere.ſ.ĩ auroꝛa cũ ab oꝛieteal⸗

beſcere incipit.vñ valde mane et tenebꝛe?⁊ di
luculũ ⁊ oꝛto ſole accipiũt᷑ ꝓ eodẽ¶ Terciũ

Dubiũ declarandũ.Ad qͥd mulieresvenerũt
Ad qð rñũdet᷑ ꝙ mos erat iudeoꝝ vngere coꝛ
poꝛa defunctoꝝ vt ↄſeruarent᷑ a fetoꝛe ⁊ pu⸗

trefactõe Iſte ; ſctẽ mulieres neſciẽtes q; coꝛ

pus xpᷣi coꝛrũpi nõ poterat illud ex deuotio
ne vngere decreuer̃t. Ad hoc aũt clariꝰ intel
ligendũ cõmemoꝛanda eſt ſnĩa doctoꝛis no⸗
ſtri Ricardi de media villa ĩ ſuo.iiij.di.xliij.

vbi ait. oĩa coꝛꝑa icinerabãt᷑ excepto coꝛ
poꝛe xp̃ᷣi? coꝛpevirgis mr̃is q̃ incinerata nõ
fuerũt. De coꝛꝑe xpᷣi certiſſimũ ẽ.de coꝛpoꝛe
mfj is credere piũ eſt. Sicut enĩ culpa oꝛigia
lis in aia inducit debitũ ſeꝑationis aĩe a ſuo

coꝛꝑe ꝓpter ſeꝑationẽ ſui a deo ꝓpt᷑ culpã ita
viciũ vomitis in carne inducit debitũ inci⸗
neratõnis eiuſdẽ.vñ ſicut oẽs ex debito pᷣter
xpᷣm moꝛtui ſunt vel moꝛient᷑ ita oĩb coꝛpo

ribus hũanis pᷣter coꝛpꝰ xpᷣi et matris ſue in

cineratio debet᷑. Quãuis enĩ btã virge pecca
tũ oꝛiginale ↄtraxerit vel ſi ab illo pᷣſeruata
fuerit ↄtrahere tñ debuiſſet.qua ꝓpter fuit in

a ſabati et ſequa ſcbs ſabbati et

atq eſtq

ſlnentin

porndele
qo Job⸗.Z
fecenis
nccopa
ronat
uhn
nluerond
mſomts
lloeis
Ncheitcſen
lunecnoti
unace

cdoin
eeill
uiſta

colponin

ſbito. d.

inainerb.

A

ſcheniri

Wbmotein

Wodaha
(ourn
encl
Nadinn
Hoſtion

Hotthe:
oſtiün

nonume/

iidomuic

dofnüiu

aſclhhe
lchrtie
nfäng⸗

aneilſol⸗

wememndnr
widakg

neſie

idei n
eſbongiin
rthr
menihinnu
otndift A,
whaduh es
Naicöregan
Dnapodigh
cidict. Nehi
Gor Sifen

cönomönN

bennigkadn
ſboentinödtd
üia 6
ga dict ⸗
Ciludgni,
Arsg;
miuna⸗
mitprnl
CAinöchin
ciddie
add
Smwiomment
iuue undn
,lut)l⸗
aid
Auderdanor
iitdmin
SL
iſvoinnan⸗
it anhd⸗

s6inaim

mitbe

miahugil
vgt aii
ulmn

de inci

ea debitũ moꝛiendi.tñ fomes in ean iun; ali
uẽ actum habuit. et ꝑ ſcdᷣam ſanctificationẽ
er fuit ſublatꝰ ab ea. Hoc vo qð dicit̃
leratõe coꝛpoꝝ cõi curſu nature ↄcoꝛ
dat qᷣ eſt ꝙ oĩa generabilia et coꝛruptibilia re

ſoluent᷑ ĩ id de q̊ facta ſunt. Hũana vero coꝛ

pPoꝛa de terra facta ſunt.ſic ptʒ Geñ.ij.c.Ob

qð Job.xiiij.ca.ðꝛ. Hemẽto q̃ſo ꝙ ſiẽiutũ

feceris me ⁊ in puluerẽ reduces me. Ea vero
in q coꝛpa reſoluunt᷑ hũana dicunt᷑ cineres
ꝓꝓpter antiquã ↄſuetudinẽ qũ moꝛtuoꝝcoꝛꝑa

2burebant᷑.Hõ fuit igit incinerabile ſiue in
pulueres reſolubile coꝛpꝰ xp̃ᷣi.qꝛ in illo vici

um fomitis nũq; fuit Et ſi obiceret᷑ ꝙ reſur

rectio eius fuit exemplũ reſurrectõnis nre.
debuit eſſe a cineribo. Rñdere poſſumꝰ q; re⸗

ſurrectio xp̃i fuit exemplũ reſurrectõis nr̃e.

tũ ad eiꝰ eſſentiã.ſ.a moꝛte in vitã nõ autẽ

G6ßtũ ad oia accidẽtia. Sʒ adhuc difficultas

oꝛit᷑ de illiſ à imminẽete iudicij tpe inuenien?
viui qͥ ſtatim moꝛient᷑ et reſurgẽt. quõ illoꝛũ
coꝛpoꝛa incinerabunt᷑ cũ incineratio nõ fiat

ſubito. Ad qð rñdet Ricar. O coꝛpoꝛa illa
incinerabunt᷑ ꝑ ignẽqͥ pcedet facieʒ iudicij.
Licet ergo mulieres in fide xpᷣi deficerẽt. tñ

vehemẽtiſſima erat pietas ⁊ deuotio ũlarũ qᷓ

nec timoꝛe iudeoꝝ nec terroꝛe militũ qͥ ad ſe⸗

pulcri cuſtodiã fuerãt deputati.nec inſuꝑ dit

ficultate rei retardabant᷑. qn ad coꝛpus xp̃i

vnguendũ oẽm diligẽtiã adhiberẽt. dicebãt

dQdii ad inuicẽ. Quis reuoluet nobis lapidẽę

oſtio monumẽti. Erat q pe magnꝰ valde

Batthe vero dicit. Aduoluit ſaxrũ magnũ

dQa oſtiũ monumẽti. AUbi ait Nico.de lira q;

monumentũ illud erat factũ ad modũ cuiuſ
dã domũcule in cuiꝰ mediũ erat ſepulcrũ. et

in domũcula erat qðdã oſtiolũ ad habendũ

H mento ⁊ ſedebat ſuꝑ illũ ⁊ q;cõgruũ fuit mu
lieribus apparere. ¶

monumenttit.
BSecundũ vtrũ idẽ angelus ſedit ſuꝑ lapidẽ

illuc ingreſſum. Sepulcrũ aũt erat clauſum

9

poſitõe et militũ deputatione.
Mualiter angelus amouit lapidẽ a monu

grãdis lapidis ad os aduolutõe.Sigilli ap

apitulũ ſecundũ.
Ecundo ↄſideranda eſt maniteſtatio
rreſurrectõis xpᷣi q;tũ ad angelos.vhi
tria ſunt dubia dedarandao.

Pimũ vtrũ angelꝰ amonit lapidẽ ab oſtio

qui ſegebat in derxtris. òð
erciũ vtrũ cõgruũ fuit angelũ mulieribus
ẽ
ſic apparere.

„

qꝛ natura coꝛpalis nata eſt n
a natura ſpũali ſᷣm locũ. Vñ et phi poſuerür

d primũ dubiũ ptʒ rñſio ex dictis mat⸗
thei q ait. Ecce terremotus factus ẽ magnꝰ
angelus aut dni deſcẽdit de celo et accedens

hec ille.ᷣm vero B

reuoluit lapidẽe ⁊ ſedebat ſuper eũ. Amotio
iſta et reuolutio lapidis facta fuit poſt xpᷣm
iã ſuſcitatũ vt oẽs doctoꝛes affirmãt. Cauſꝗ
vero huiꝰreuolutõis fuit vt vacuũ oſtẽderet
ſepulcrũ a quo clauſo xpᷣs reſi urgẽs exiuerat
Nec heſitandũ eſt ꝙ angelus potuitz moue
re terrã ⁊ reuoluere grandẽ lapidẽ.cũ ſit ſnĩa
Au guſtini in.iij.de tri.Et ſancti Tho.i. pte

g. cx. Et Hico.de lira ſuꝑ iſto paſſu matthei

X q;uis materia coꝛꝑalis nõ obediat ange⸗
lis ad nutũ ſʒ ſoli deo:qꝛ oĩs infoꝛmatio ma
terie vel eſta deo immediate vel ab gliq̊ agen

te coꝛpali:nõ aũt ĩmediate ab angelo. Cerũ⸗

t oĩa coꝛpa obediũt angelis ad motũ localẽ.
eſt moueri ĩmediate

ſupᷣma coꝛpa moueri localitera ſpũalibꝛ ſub
ſtantijs. Ad ſecundũ dubiũ dicendũ licet

matthe dicat angelũ ſedere ſuꝑ lapidem. et

marcus ſedere in dextris.tñ nõ eſt ↄtrarietas

qꝛ potuit eſſe ꝙ idẽ angelꝰ pmo viſus eit ſe⸗

dere ſuꝑ lapidẽ. poſtmodũ viſus eſt ſedere in
monumẽto. Uel ßm Aug'. de oſenſu euãge
liſtarũ. foꝛte fuerũt duo et matthe loquit de

yno marcus de alio. LQucasvero dicit. Ecce
ono viri.i.angeli apparẽtes in ſpecie viroꝛã
ſteterüt iuxta illas. Iſta apparitio potuit eſſe
poſt pꝛimã: ſecundã.dũ circũirent monumẽ

tü intrãtes et exeütes. poſtq; et dũ ſola mag⸗
dalena remãſit vt dicit Jo. et inclinata pi pi

ceret ad monumentũ.vidit duos angelos in
albis ſedetes. vnũ ad caput ⁊? vnũ ad pedes

vbi poſitũ fuerat coꝛpo ieſu. Facile eni eit an

gelis ſic apparẽtiba vt dicit Nico. de lira ſug
lucã. mutari de ſeſſione in ſtationẽ et ecõuer

ſo. Ad terciũ dubiũ dicimꝰ ꝙ ↄgrua fuit an

geli apparitio de qᷓ marcꝰ ſcribit pᷣcipue q;tũ

ad tria. Pꝛimo tũ ad aſpectũ qꝛ viderũt eu
iuuenẽ. Scdo q;tũ ad ſitũ qꝛ ſedentẽ in dex⸗

tris. ercio q́;ũ ad amictũ qꝛ cooꝑtũ ſtola
candida. Pꝛimo viderũt eũ mulieres iuuenẽ

ad innuendũ ſᷣm glo.qꝙ oẽs in etate iuueni⸗

li reſurgemꝰ. Et vt ſic familiariꝰ illas alloqᷓ⸗

retur inſtar angeli thobie.de qͥ ðꝛ thobie. v. c

E greſſus thobias inueit iuuenẽ ſtantẽ ſplẽ⸗
didũ ⁊ ꝗqſi pcinctũ ad ambulandũ. Scdo vi
derũt eũ ſedentẽ in dextriſ qdð ↄgrue factũ eſt
NHã vt inqt Bꝛego.in omel. Quid ꝑ ſiniſtrã

niſi vita pnᷣs. qd vero ꝑ dexterã niſi vita ppe
tna deſignat᷑. Quia & redeptoꝛ nr̃ i pũtis vi
te coꝛruptionẽ trãſierat recte angelꝰ q nũcia
re eiꝰ vitã ꝑhennẽ venerat in dextera ſedebat.
o Bedã coꝛpus xpᷣi ſic fuit in
bat plagam meridianam. Cercio viderunt

63

SW

enm coopertũ ſtola candida q;tũ ad amictũ.

Iſta aũt veſtis ſᷣm glo.nõ erat coꝛpoꝛea. ſed

quedã reſplendentia ex virtute ſpuali angeli

ad ſilitudineveſtis.Oe aũt ſic apparuit moꝛa
lis eſt rõ.qꝛ ſicut coloꝛ albo et candidꝰ eſt co⸗
loꝛ pulcerrimus ⁊ puriſſimꝰ.ita poſt reſur⸗
rectõʒ erimꝰ cãdidi ⁊ gloꝛioſi.vel vt Gꝛego.
dic in omel. Stola cãdida cooꝑtus apparu
it qꝛ feſtiuitatꝭ nr̃e gaudia nũciauit. Cãdoꝛ
eni veſtis ſplendoꝛẽ nr̃e denũciat feſtiuitatis
Ded pleriq; querũt cũ tã ex etate iuuenili qᷓ;
ex fulgoꝛe et luminoſa pñtia delectabilis et
iocũda fuerit angeli apparitio.quõ mulieres

timoꝛe cõcuſſe fuerũt. Ad q̊s ſacri doctoꝛes

rñdent ꝙ hec eſt dr̃a inter apparitõʒ boni et
mali angeli. Hã malus terret ⁊ nõ cõfoꝛtat.
Bonus añt ſubitaviſione terret tũ immedia
te cõfoꝛtat. Sicut patʒ de angelo qͥ apparuit
Danieli de q̊ ipe dicit.c.x. cũ ſtupefactus
eſſet ad viſionẽ angeli.angelꝰ cõfoꝛtauit eũ ⁊

dixit ſibi. Noli timere vir deſiderioꝝ pax ti-
bi cõfoꝛtare et eſto robuſtꝰ.Eodẽ mõ iſte an⸗

gelus bon' mulieres a pᷣncipio terruit ꝓpter
rem grandẽ ⁊ inſolitã tũ immediate cõfoꝛta

uit eas dicens. Nolite expaueſcere. ieſum q̃ri
tis naʒarenũ crucifixum. ſurrexit:nõ eſt hic.

S locus vbi poſuerũt eũ.

¶ e mulieres cõuenienter fuere nuncie rez

ſurrectionis que xpᷣm reſuſcitatũ viderunt.

Ettcur de petro fit ſpecialis menti.
A (Lapitulũ terciũ.
Ercio ↄſideranda eſt manifeſtatio re

ſurrectõis xpᷣi q;tũ ad diſcipulos qꝛ
ſubdidit angelus. Ite dicite diſcipu

lis eius et petro qꝛ pᷣcedetvos in galileã. vbi

—

tria ſunt dubia declaranda.

acta fuit ſpecial metio.

Pꝛimũ vtrũ fuit ↄuenies vt xpᷣi reſurrectio

lerunt.“

¶Agd pꝛin
fuerũt nücie reſurrectõis. Hã ſicut fuit oꝛdo
damnatõis et moꝛtis humani generis ſic de

ũ reſpondemꝰq; mulieres ↄgrue

buit eſſe oꝛdo denunciatõis reparatõis vite

et beatitudinis. Per myſteriũ nãq; mali an⸗

geli mulier fuit pꝛimꝰ nuncius moꝛtis ⁊ pec

cati.quãdo.ſ.dedit viro de pomo et comedit.

Mulier itaq; ꝑ myſteriũ boni angeli eſt pꝛi

mus nuncius vite et gratie.annuncians re⸗

ſurrectionẽ xpᷣi ꝑ quã redempti ſumꝰ et viui
cati. In hoc inſuꝑ erigit᷑ ſpes muliebꝛis ſexꝰ

ne de futura reſurrectne deſperet. Si enim
mulieres facte ſunt reſurrectõis nũcie. ergo

tt ipi cũ viris reſurget. Heq; andiendi ſunt

Augy.li.xxij.de

xliiij.vbi catholice tenet᷑.ꝙ oẽs reſurgẽ

̃ rgẽt. l. ed̃

viri in ſexu virili.mulieres in ſexu femineo.

? hoc exigit natura indiuidui et cõgruit ꝑ⸗
ectioni ſpeciei et erit occaſio laudandi ſapiẽ

tiã dei. Hõ enĩ oim indiniduoꝝ natura eun
gem exigit ſexũ.ſed natura quoꝛundã exigit

maſculinũ.⁊ quoꝛundã natura femineũ.Et
vt ibidẽ refert Augꝰ.ca.xvij. Mẽbꝛa femi⸗
nea nõ erũt accomodataveteri vſui ſed nouo

decoꝛi. quo nõ alliciant᷑ aſpiciẽtes ↄcupiſcen
cia q̃ nulla erit. ſʒ dei laudet᷑ ſapia atq; clemæ

tia.Et iterũ.nõ erit ibidẽ libido q̃ ↄfuſionis

cauſa eſt. nã pꝛiuſq; peccaſſent nudi erãt vir
et femina.vñ ⁊ poſt reſurrectionẽ nõ erit opꝰ
veſtibus ꝓ tegumento. ſed tm̃ ãmicti erunt
llumine ſicut veſtimento. ¶ Gecundũ dubi
um fuit.cur de petro facta eſt ſpecialis mẽtio

Ad qð dicũt doctoꝛes. Pꝛimo ꝓpter pꝛinci⸗
palitatẽ quã tenebat inter apłos.de qua ĩ ſuo

*„

ſermone plene dictũ eſt. Ideo tanq; pncipa-⸗
li dicit ꝙ ſibi denunciẽt. Secũda rõ Hiero⸗
nimi vt tolleret᷑ ab eo materia deſperatõnis.
qꝛ indignũ ſe iudicauit diſcipulũ dũ ter ne
gauit magiſtrũ. Sed ꝑ penitentiã veniã ob

tinuit et gratiã. Tercia rõ ſᷣm Bꝛego.in ome

lia.ad amouend ab illo verecundiã ⁊ erube
ſcentiã.nam ex eo ꝙ ter vocaliter negauerat
xpm cũ quo moꝛi ſe ꝓmiſerat.verecundaba
tur inter diſcipulos aparere. Subdiditau
tem angelus. Quia pᷣcedetvos in galileã.ibi

eũ videbitis ſicut dixit vobis. Iſta viſio nõ
fuit die qua reſurrexit. Sed qñ vndecim di⸗

ſcipuli vt refert mattheꝰ abiere in galileã in
montẽ.ſ.thaboꝛ.vt dicit Nicolaꝰ de lira.ibi
vbi tranifiguratus fuerat coꝛã pauciſ.petro
Seoömcur! . ſ.iacobo et iohãne.cõpletã reſurrectionẽ ſuã
Terciũ vtrũ he mulieres xpᷣm a moꝛtuis ii diſci⸗
. Kvidernunnt. pulis. VUñ ꝓbabiliter credit᷑ ꝙ illa fuit mani

manitſeſtauit vniuerſaliter oĩbus ſuis diſci⸗

feſtatio quã deſcribit apłs.i.Coꝛint.xv.ca.

Deingeyiſus eſt pluſq; quingentis fratribꝰ
ſimul. Matthe tñ nõ expꝛimit niſi.xi. apo
ſtolos.qꝛ iudas erat moꝛtuus ⁊ iſti erãt pꝛin

cipales diſcipuli xpᷣi. Scoõm vero moꝛalem

intellectũ G alilea xpᷣo ſuſcitato recteↄgruit
MNam galilea interpꝛetat᷑ tranſfiguratio ſᷣm
Begdã et Bꝛegoꝛiũ in omelia.vt deſignet᷑ ꝗ;

in reſurrectõe facta eſt tranſfiguratio de moꝛ

talitate ad immoꝛtalitatẽ q;tum ad coꝛpus.

de paſſibilitate ad impaſſibilitatẽ q;tum ad

animã. de miſeria et penalitate ad eternã glo
riam et felicitatẽ qtum ad vtrũq;. Dum eni
Eps in hac vita crat voluntarie defect? nr̃os

qui dicunt illas in ſexu virili reſunectumas. unnmn

ſutts.⸗

nortaltati

aſn
ſgfirmit
ſe ctuine
inonncn
letinochn
neruſne
ehnaten
fotonemi
Hafſta

(henina

muſchunt
Nunluchl
dint eund
Ctoneturet
ſmagno
is actil
Riti
Adonuenn
Gasden
Krürent
Etcivo⸗
urhi
Vlttlnal
Aonqrin
ihalien
hcſeſun
fecnourra
Nndew
runtenm.
e oban
nauutdo
tbenmina.
hotenwent
litbeamin
deitgeioh
Rdirru
Woma
Godonc
tüͤtdiſc
magdale
giefut
batad fn
ſorerinch
Sone
noſaffia
inittot

Semnüdlt

mogee pend

whosdegit

Amie

6

nnin
Diäd.

Alier neg
ru vecnu
e. Blhdr
osilglii
ba Pnͤnl
eiim
nmri Alin
elnd
ienol en
Can cgionii
asuis ,

E uftinn.

tuna⸗
“

nẽ trãſmigramus.¶ Terciũ era
ille ſancte mulieres q bus angelus xpᷣi reſur⸗

aſſumes. patiebar qtum ad coꝛpus vefectũ
maoꝛtalitatis. q; tũ ad aiam paſſi

m vero 44 vtrũq; patiebat m ultiplicẽ miſe
et penalitatẽ qᷓ olia in reſurrectòe depoſi⸗

dinc AZeo papa in lermone inquit.

infirmitas in virtutẽ moꝛtatitas in eternita⸗
tẽ. cõtumelia traſiuit in gloꝛiã.Et vt Bꝛego.
in omel.refert. nos reſurrectõis eius gloꝛiã
leti videbimꝰ.ſi a vicijs in virtutũ celſitudi⸗
erciũ dubiũ eratvtrũ

rectionẽ manifeſtauit viderũt xpᷣm ſuſcitatũ
Et ꝙ ſic apparet ex dictis euangeliſtarũ. In
quit enĩ marcus. Surgẽs ieſus mane pꝛi⸗
ma ſabbati apparnit pꝛimo marie magdale⸗
ne a qua eiecerat ſeptẽ demonia. Et mattheꝰ
dicit. & audito ab angelo nouo de reſurre⸗

ctione exire cito de monumẽto et in timoꝛe⁊

in magno gaudio currẽtes nüciare diſcipu⸗

lis. Ecce ieſus occurrit illis dicens. Auete.
Ille aũt acceſſerũt et tenuerũt pedes eius &
adoꝛauerũt eũ. VUbi aduertẽduũ ꝙ poſtq; an q̊
gelus de reſurrectõe vt dictũ eſt mulieres in⸗
ſtruxerat.ipᷣe cõſternate mẽte abire ceperunt.

Etcũ nondũ plene capaces eſſent tãti myſte

zi uͤtabar fortergi coꝛpꝰ a iudeis fuiſſe ſub
latui ⁊ in aliq̃ vili loco collocatũ. Quare mag

dalena qᷓ xpᷣm ardentiſſime diligebat anteqᷓ;

aliqͥd diligentius ſcrutaret᷑.ipᷣm ſublatũ pio
certo eſſe ſupponẽs.petro et iohanni nuncia
re cucurrit.vt ſcribit Jo. dicens. Tulerunt
dum de monumento et neſcimus vbi poſue
runt eum. Illi vero venerũt ad monumentũ
et Johannes cucurrit citius Petro et incli
nauit caput ad ſepulcrum. viditq; poſita lin
theamina nec tñ intrauit illud. Petrus vero

poſtea veniẽs intrauit in illud.viditq; poſita

lintheamina et ſudariũ capitis ſtans ad ꝑtẽ

deinde iohanes intrauit ⁊ vidit et credidit

qð dixerat magdalena.ſ.dñm eile ſublatü de
monumẽto. Hondũ eni ſciebant ſcripturas

q opoꝛtebat eũ a moꝛtuis reſurgere. poſt h̊
aũt diſcipuli ↄtriſtati ad ꝓpꝛia redierunt.Et
magdalena cũ bis mulierib ad ſepulcrũ re⸗
dierunt.a q̃ illis duabo recedentibi.maria ſta
bat ad monu mentũ foꝛis ploꝛans.⁊ dum ſic

fleret inclinanit ſe et ꝓᷣſpexit in monumentũ

Scom eni Bꝛego. Amanti ſemel aſpexiſſe

nõ ſufficit.qꝛ vis amoꝛis multiplicat affectũ

inqͥ ſitõis.et tũc vidit duos angelos ſedẽtes

vnũ ad caput ⁊ vnũ ad pedesvbi poſitũ fue
rat coꝛpꝰ ieſu.dicũt ei illi.mulier qͥd ploꝛas.

dicit eis. Lulerũt dũm meũ et neſcio vbi po

ſuerüt eũ.Cũ boc dixiſſet ↄuerſavidit ieſum

oſt paſſionẽ xpᷣi ruptis vinculis moꝛtis. qd ploꝛas. Jpa die tercia pcedente viderat

ſtants et nelciebat qꝛ ieſus eſſzt dixit ei ielus

Mulier qͥd ploꝛas: Quẽ qͥris. O bone ieſu

deſideriũ aie ſue. Cur interrogas qͥd ploꝛas
quẽ queris. Jpᷣa paulo ante oculis viderat te

ſpem ſunã ſuſpendi in ligno et tu nune dicOis.

manus tuas qbus ſepe bñdicta fuerat et p⸗e⸗
des qͥs lachꝛymis rigauerat clauis affigi. t·
nũc tu dicis qͥd ploꝛas. Nũc inſup coꝛpus
tuũ ſublatũ extimat.ad qð vnguenduʒ vt ſe

quodãmõ cõſolaret᷑ veniebat.et tu dicis qͥd

te ſolu diligit. ꝓte oĩa Otẽnit.⁊ tu dicis qu jq
ris. Cu cã qrele. Tu cã ploꝛatꝰ tu ea dilectẽ?

diſcipulã totam ad te attraxiſti. At illa exiſti

mansde hoꝛtulanꝰ eſſʒ. dixit ad eũ. Dñe ſi tu
ſuſtuliſti dicio mihi vbi poſuiſti eũ et ego eũ

tollã. O admirabilis muliens andacia. O

maria. ſi foꝛte coꝛpꝰ ieſu poſitũ eſt ĩ atrio pn⸗
cipis ſacerdotũ vbi aploꝝ pꝛinceps calefa⸗

ciebat ſe ad ignẽ qͥd factura es ego eũ tollam

Seld ſi in platea foꝛet cũ multitudie iudeoꝝ

liquefiebat. Abſolute ꝓmitiit. ego eũ tollã.
Dicit ei ieſus. Maria.hec ſiquidẽ vox᷑ pene
trauit aiam eius. Cognouitq; ieſum ⁊ dixit.
Raboni.i.magiſter.et cucurrit ad pedes eiꝰ.
Cuiieſus.Noli me tangere.nondũ enĩ aſcẽ
di ad patrẽ meũ.ſ.ᷣm tuũ iudiciũ infidele ac

ſi apte dicat. Libi nõ aſcendi.qꝛ nõ credidi⸗

ſti ꝑfecte me equalẽ pri.vel foꝛte hoc ait: vt il
lam humillaret ne nimis pſumeret. qꝛ iöhm re
ſuſcitatũ pᷣma oĩm ↄſpexiſſet.diſtulitq; ei cõ
cedere tactũ donec ſcðᷣa vice cũ alijs appare⸗

ret. Et addidit dñs marie dicens. NMade ad
fres meos et dic eis.Aſcẽdo ad pfem meũ et

patrẽ veſtruũ.deũ meũ ⁊ deũ vrm. Statimqʒ

diſparuit. At et magdalena in fide ſolidata

agio iocunda egrediẽs hoꝛtũ. pgebat vt iuſſa
dñi et mgri ꝑficeret. Cuq; feſtina rediret ſoci
as ſuas in itinere infra ſepulcrũt h ierłm ad

inuentci qͥbus xpᷣm in ſpecie hoꝛmlani ſe vi⸗
Adilſe narrauit. Euq; feſtino greſſuverſus hie
ruſalẽ piter irẽt. ecce ieſus occurrit eis dicẽs.

Auete. Iſte aut gcceſſerũt ⁊ tennerũt pedes
eius.et adoꝛauerũt eũ adoꝛatõe latrie.in fi de
iã roboꝛate.Lũc ait illis ielſus. Nolite time

re. Ite nũciate fratribꝰ meis vt eãt in galileã

ibienĩ me vigebũt. Nocat aut diſcipłos fra⸗
tres amantiſſimꝰ pꝛinceps. tũ vt oſtendat ſe
ſurrexiſſe in carne generis nr̃i.tum vtad ſui
amoꝛẽ magis eos accendat.et ad fiduciã ſo⸗

cietatis ſue ac viſionis coꝛroboꝛet et ↄfirmet

E

tũ vero vt filios eterni pr̃is ⁊ xpᷣi ſe ha ceret

qd nũc ageres:? E go eũ tollã.O ↄſtantia.)
ardoꝛ inflammatiſſime q̊ mens magdalene

coheredes. O huius almi regis benignitas
qui relictus in bello pauidos ſuos foꝛmido
ſos et fugitiuos ſocios cũ euaſit noĩat fres ¶Ad pꝛ
uenit xpᷣo tris.
aliunt ita de xpᷣo loquẽtes. Pꝛimũ n
poꝛale cõpetit deo qͥ ſpũs eſt. Sed

nouitatẽ celeſtẽ in ſuo coꝛꝑe oſtendere repꝛo

mittit. Et ſicut ðꝛ Jo. xx.ca. Venit maria.ſ.
cuũ alijs marijs annunciãs diſcipulis qꝛvidi
dñm. et hec dixit mihi. Curramꝰ igit᷑ ⁊ nos
fide ac deuotõne ad xpᷣm oĩ ſtudio requiren⸗

dum. qͥ ad ſe euntes nõ eijcit foꝛas.cõcedens
illis et in pnti gratiã et in futuro gloꝛiã ſem⸗
iternam. Amen.

uatoꝛis nr̃i ieſu xpᷣi qñ videntibo diſcipulis
celos aſcendit.

1

ca. et in euã

facti oñderit clarũ ad ſuꝑos iter. Qð miche

as pᷣdixit ca.ij. Aſcendit pandẽs iter añ eos.
Pꝛofecto res clariſſima et admirãda fuit.dũ

xßs. xl. die poſtq; ſurrexit a moꝛtuis.viden⸗

tibo diſcipulis eiꝰ alijſq; deuotis q;plurimis
et bñdicta mr̃e.de mõte oliueti celũ ↄſcendit.
Qua pter vt hec oĩa cunctis innoteſcãt. ad dñm dicẽſ. Dixit o ledeg .
meis. Et ſi iudei negarẽt teſtimoniũ pauli et

xpᷣi aſcenſionẽ dirigamꝰ? aĩm et verba. De q̃ᷓ
in pñti ſermone tria myſteria pꝛoponimus
Ccoötemplanda.
Eimi 182 dignitatis.
ecundũ cõgruitatis.
CLerciũ qualitatis. .

⸗

p hoc ꝙ ſedet a dextris deie

Rimũ myſteriũ oten

apitulũ pꝛimũ.

tur ſiue in hoc ſeculo ſiue in futuro. Sed ꝓ

„

clarioꝛe huius ꝑtis intelligetia tria ſunt bic

dubia declaranda.
patris.
Becundũ vtrũ ſedere ad dexterã patris cõ⸗
ueniat xpo mꝙ bom.

Pꝛimũ vtrũ xpo cõneniat ſedere ad dexterã tera tus .
. pes.xx.Dextera tua inueniat oẽs qͥ te oderũt.

dexterã patris.
d

Sermo decimuſnonus de aſcenſione ſal

Bſumptus eſtin
celũ ⁊ ſedet a dextris dei. Scribũt᷑
hec verba oꝛiginaliter Warci vl.
— gelio pñtis ſolẽnitatis. Jocun⸗
diſſimũ nouũ aſcẽſionis ieſu xpᷣi fiij dei me
nint excitare dʒ mẽtes nr̃as.ſubleuareq; oim
coꝛda ad ardentiſſime deſiderandũ bonũ il⸗
lud ſummũ ac copioſum.qð cũ qᷣſqᷓ; acq ſie⸗-
rit nũq; amittet. Neq; ampliꝰ excuſare ſe ho
mines pñ̃t ſi ſe ignaros ꝓmiſſe felicitatis di
cãt. Cũ ipᷣe ieſus nõ ſolũ vᷣbo ſed exꝑientia

edignitate et peminentia xpiꝗᷓ notatur
tqd dexteram

nplandũ de aſcen⸗
aſſione xp̃ᷣi ðꝛ dignitatis.qꝛ aſcẽdit et ſe.-
det a dextris dei.i.pᷣeminet oĩbus creaturis
et angelis ⁊ hoĩbo. Juxta illð qð ſcribit apla
ad Ephe.i.c.Cõſtituit illũ ſuꝑ omnẽ pꝛin⸗
cipatũ et poteſtatẽ ⁊ ſup omne nomẽ qð noſĩa

Terciũ vtrũ alijs a xpᷣo conneniat ſedere ad

dubiũ arguunt quidã qꝙ nõ cõ

ere ad dexterã patris.neq; b

ſiniſtra ſunt differẽtie poſitionũ coꝛpoꝛaliũ:
ergo nõ ↄueniunt deo. Scðo ſi filius ſedet
ad dexterã. & pr ad ſiniſtrã.ſed dextera nobi-
lioꝛ eſt ſiniſtra.&̊ pater ſedet in ꝑte ignobilio
ri.Tercio ſtare et ſedere ſũt oꝓpoſita.ſʒ Act᷑.

vij.ca. Stephanus vidit ieſum ſtantẽ a derx

tris virtutis dei.̊ nõ ſedet.Sed ↄtra ſic ar⸗

Guẽtes pꝛius opponam“ teſtimonia ſcriptu⸗

rarũ. deinde ſolnemꝰ obiecta. In ſimbolo nã
q; aploꝝ ðꝛ. Aſcedit ad celos ſedet ad dexte

rã dei pris oĩpotentis.Et in ſimbolo patriũ.

Aſcẽdit in celũ ſedet ad dexterã pr̃is. Et ad

Epheb.i.c.ſcribit᷑. Cõſtituens illũ ad dexte

rã in celeſtib.Et ad Colo.iij.c. Chꝛiſtus eſt

in dertera dei ſedens. Et ad YHebꝛe. c. De⸗

cetlad dexterã maieſtatis in excelſis. Et. . c.
Seget ĩ dexterã dei pr̃is.Et ad Roma.viij

ca. Xpus ieſus eſt ad dexterã dei qͥ etiã inter⸗

baar p nobis. Et Marẽ xiiij. Luce. xxij.
Hath. xxyvi. Erit filiꝰ hoĩs ſedẽs a dexcris

virtutis dei. Hoc pᷣdixit Dauid p̃ᷣs.cix.Di⸗

xit dñs dño meo ſede a dextris meis. aũrt

hec verba de xpᷣo dicant᷑ ptʒ ex eo ꝙ pauluus
ad Hebꝛe.i.c.ait. Ad quẽ aũt angeloꝝ dixrdit

aliqñ deus. ſedea dextris meis? Et xpᷣs mat
thei. xxij.dixit. Quõ dauid vocat eũ in ſpũ
dñm diceſ. Dixit dñs dño meo ſedea dextris

xpᷣi aſſerẽtes.verba iſta de alio nõ de ipᷣo xpᷣo

affirmari debere.ſtatim incredulitatẽ eon cõ

uincimus ꝑ doctoꝛes ipoꝝ. Nã Rabi iona⸗
than apud hebꝛeos ꝓbatiſſimus in ſua trai
latöne chaldaica ait.Dixit dñs verbo ſuo.

Et Rabi Joden ſuꝑ illud pſalmi.xvij.De-

diſti mihi ꝓtectionem ſalutis tue et dextera
tua ſuſcepitme. Inqͥt. In futurũ deus ſan⸗
ctus et benedictus cõuertere faciet regẽ meſ⸗
ſiam ad dexterã ſuam. Sicut ſcriptũ eſt. Di⸗
xit dñs dño meo ſede a dextris meis. Iſtud
inſuꝑ tenet Rabi moiſes addarſan. Pꝛo ſo⸗
lutione igit᷑ obiectoꝝ notande ſunt tres ve⸗
ritates. Pꝛima veritas ꝙ hoc nomẽ dextera
in ſcripturꝭ inuenit᷑ de deo dictũ. VUñ Exo.
xv. c. Dextera tua dñne magnificata eſt in vir⸗
tute dextera tua ꝑcuſſit inimicũ. Et pᷣs.xv.
Delectatões in dextera tua vſq; in finẽ. Et

Et pᷣs.xlvij. Juſticia plena ẽ dextera.Et pᷣs.

cxvij· Dextera dñi fecit virtutem dextera dñi

dextera

nlin
hetterat
anſck
necllide
cinus v,
ginusp
eſt metap
Dul bꝛa⸗
tuales g.
Damma
lederten
ſcripnbt
lig verit
Gorud
leſtas.
noſe
niichmn
initiu
biltrareg
iofiodic
ingandeifi
patrichſab
Pte.glyi
a derteri
ſonaleimp
groou nut
Ohinis obo⸗
Ccerne ibi⸗
Porsdecn
(Cpalerde
ideſinbon
Nlnr gen
ltho pbi
Aderteri
tus ſanc
60Syſpi
leri pfis n.
lſinuan
glitns. C
flioegutlit
nczcnero.
fifummey⸗
mporradi
Nonead ⸗
hzſoüsſan⸗
daneripfn
poſtunns.
lefani
nlidinin
inpſonie
coegan
ndiuin
ne etſee

malli de
ic Witusck
horie e
arls Elre
Du muri
nidädtünn⸗
tii an
visſtnigmn
snes hin
acng in⸗
in mece
s, En
R
ctinit
uuic⸗
li
ſmuiyluni
gis rabo ſin

NAndpide

ismes .
nmimt

eſttind⸗ .

tſonit

s
dun

inten

H

exaltauit me. Et pᷣs.cxxxvij. Saluũ me fecit

menſa eſt celos Et Abacuc.ij.c. Circũdabit

te calix dextere dñi. Scda veritas.x cũ di⸗
cimus xpᷣm ad dexterã pfis ſedere nõ intelli
gimus ꝑ dexterã aliqͥd coꝛꝑale. Sʒ locutio
eſt metaphoꝛica q̃les ⁊ alie cũ dicimꝰ oculos
dñi. bꝛachiũ dñi et ſilia.ꝑ q̃ deſignant᷑ ſpiri⸗
cuales ꝓpꝛietates ſiue oꝑatões diuine. Hinc
Damaſcenus.in.iij.ſuarũ ſniaꝝ ait. Nõ loca

lẽ dexterã pr̃is dicimꝰ.qualiter enĩ qͥ incircũ

ſcriptibilis eſt localẽ adipiſcet᷑ dexterã. Ter
cia veritas ꝙ noie dextere intelligunt᷑ tria.ſ.

gloꝛia diuinitat. beatitudo.et iudiciaria po

teſtas. Exqͥ ᷣm Aug'. li.de ſimbolo.et Da⸗
maſce. Sedere ad dexterã pr̃is nil aliud eſt
niſi cũ patre hr̃e gloꝛiã diuinitatis ⁊ beatitu
dinẽ et iudiciariã poteſtatẽ ⁊ hoc incõmuta⸗
biliter et regaliter. Uñ Damaſce.inqͥt.Dex⸗

terã pr̃is dicimꝰ gloꝛiã et honoꝛẽ diuinitatꝭ

in qua dei filius extitit ante ſeculavt deus et
patri cõſubſtantialis. Scom vero Tho. üf.
Rte.q.lvij. Hec pᷣpoſitio ad vel in cũ dicimꝰ

ad dexterã vel in dextris ſolã diſtinctionẽ ꝑ⸗

ſonalẽ impoꝛtat ⁊ oꝛiginis oꝛdinẽ.nõ autem
gradũ nature vel dignitatis. qͥ nullus eſt in
diuinis ꝑſonis.qꝛ ſᷣm Athanaſiũ.tres ꝑſone
coeterne ſibi ſunt et coeq̃les. Et ſic ſoluimꝰ

pꝛimũ obiectũ oſtendẽtes ꝙ; non ðꝛ dextera

coꝛꝑaliter de deo. Ad ſᷣm vᷣo rũdet Augꝰ.ĩ
li.de ſimbolo. In illa beatitudine oĩa dexte⸗

ra ſunt.qꝛ nulla eſt ibi miſeria.veruntñ vt in

quit tho.vbi S.nullo mõ pᷣt dici ꝙ pr̃ ſedeat

ad dexterã filij vel ſpũs ſancti qꝛ filiꝰ et ſpiri

tus ſanctꝰ trahũt oꝛiginẽ a pre.et nõ ecõuer

ſo. Sʒz ſpus ſea anct ꝓpꝛie pᷣt dici ſedere ad dex
terã pris vel fuij ſᷣm ſenſuʒ pᷣdictũ. Verun⸗

tiñ pm quandꝗ appꝛopꝛiationẽ attribuit᷑ filio
cæq̃litas. VUñ Augꝰ. ait. In pꝛe eſt vnitas. in

filio equalitas.in ſpñ ſancto vnitatis eq̃lita
tiſq; cõnexio. Cõfirmat hanc ſniam Alex.in
iij. ſumme.vbi ait. Sedere ad dexterã pr̃is

impoꝛtat diſtinctionẽ ꝑſonarũ et equalitatẽ

ſone ad ꝑſonã in gloꝛia et honoꝛe. ſed ſic ſe
bʒ3 ſpũs ſanct? ad prem. & ei ↄuenit ſedere ad

dexterã pr̃is. Sʒ de eq̃litate dupliciter loqj

poſſumus.ſ. ꝓpꝛie vel ꝑ apꝛopꝛiationẽſᷣm ꝙ;

ꝓꝛie ſumit᷑ nõ dicit aliud eqlitas in diuinis
niſi diuinã eſſentiã vel virtutẽ q nõ eſt maioꝛ

in ꝑſonis in vna q; in alia ſed vna eadẽ in q̃ᷓ
coequant perſone.hoc mõ eſt vna equalitas
in diuinis ꝑſonis ſiẽ vna eſſentia. Alio mõ

ſumit᷑ equalitas in diuinis ᷣm appꝛopꝛiatio

nẽ.et ſic appꝛopꝛiat᷑ filio. Ad ſecundũ obie⸗

ctũ dicimus ꝙ viſio ſtephani fuit eodẽ mõ qᷓ

dicit in li. de ſimbolo. Sedere ad dexterã eſt
habitare in eiꝰ beatitudie. Sʒ oẽs electi ſũt

xp̃ᷣs au xiliũ ſibi pſtare iã erat paratꝰ?. Vnde
Bꝛego. in omel.inqͥt. Sedere iudicantis eſt

ſtare vero pugnãtis vel adiuuãtis. Stepha
nus & in laboꝛe certaminis poſit⸗ ſtantẽ vi⸗

dit quẽ adiutoꝛẽ habuit. Sed hũc poſt aſcẽ

ſionẽ marcus ſedere deſcribit. qꝛ poſt allum⸗
ptõis ſue gloꝛiã iudex in fine videbit᷑ Se

cundũ dubiũ erat vtrũ ſedere ad dexterã pa⸗

tris ↄueniat xpᷣo ſᷣm ꝙ hõ. Et ad hoc dicũt
ſanctꝰ Tho. et Alex.x cũ noie dextre intel⸗
ligant᷑ tria ſupᷣdicta.ſ.glia diuinitatis beati⸗
tudo ⁊ iudiciaria ptãs hec pᷣpoſitio ad quẽ⸗
dã ad dexterã acceſſum ſignificat. in q̊ deſi⸗

gnat᷑ ↄuenientia cũ quadã diſtinctõe. qð pᷣt

eſſe tripliciter. Pꝛimo vt ſit ↄueniẽtia in na⸗
tura et diſtinctio in ꝑſona. Et ſic xpᷣs ſᷣm q;

filius dei ſedet ad dexterã pr̃is qꝛ hʒ eandeʒ
naturã cũ pr̃e. Vñ glia diuinitatꝭ beatitudo
et iudiciaria ptãs ↄueniũt eſſentialit᷑ filio ſi6
et pri: ⁊ B eſt eẽ in eqlitate pr̃is. Scdo pᷣt in
telligi m gratiãvnion is q̃ impoꝛtat ecouner

ſo diſtinctõʒ nature et vnitatẽ ſuppoſiti ſiue
ꝑſone.Et ſᷣm hoc xpᷣs ſᷣm ꝙ hõ eſt filius dei

et ꝑ ↄſequẽs ſedet ad dexterã pr̃is ſᷣm equali

tatẽ honoꝛiſ inq;tũ eodẽ honoꝛeveneramur
ipᷣm filiũ dei cũ eadẽ natura aſſumpta.bũani
tas quidẽ xp̃i ſᷣm ↄditionẽ ſue nature nõ hʒ
gloꝛiã vel honoꝛẽ diuinitatis quã tñ hʒ rõne
ꝑſone cui vnit᷑. VUñ Damaſce.ait. In gloꝛia
diuinitatis dei filius exiſtẽs añ ſecula vt de"ꝰ

et pri cõſubſtantialis ſedet cum gloꝛificata ei
carne eiꝰ. Adoꝛat᷑ enĩ vna ipoſtaſis vna ado
ratione eius cũ carne eiꝰ ab oĩ creatura.Ler
cio pt intelligi ̃ᷣm ꝙ hõ ſᷣm ↄditionẽ nature
et hoc ſᷣ m gram habitualẽ q abundantioꝛ eſt

in xpᷣ̃o pᷣ oibus alijs creaturis. intm̃ ꝙ ipſa
natura hũana in xpo beatioꝛ eſt et ſuꝑ oẽs a⸗
lias creaturas hñs regulã et iudiciariã ptã⸗

tem. ⁊? ſic eẽ in eq̃litate pr̃is nõ ꝑtinet ad ipaz

naturã humana xpᷣi ſʒ ſolũ ad pſonã aſſumẽ
tẽ. Nihilominꝰ ſic ſᷣm ꝙ hõ ſedet ad dexterã
pr̃is.i.ᷣm Auguſti.in bonis paternis potio
riba pᷣ ceteris creaturꝭ.qꝛ oẽs alias creaturas
pcellit in beatitudie ⁊ iudiciaria ptãte vt pᷣdi
ctũ = dubiũ erat vtrũ alijs a xõo
cõueniat ſedere ad dexterã pris. Hã Aug

bti. oẽs ſedẽt ad dexterã: Qõð cõfirmari pt
pillud Hatth. xxv. Statuet oues quidẽ a
dertris. Cõtrariũ tñ videt᷑ eſſe ex eo ꝙ apła
ad Hebꝛe.i.c.ait. Cui aliqũ angeloꝛũ dirxit.
ſede a dextris meiſ.quaſi dicat nulli. Rñũdet
ergo ſanct tho. xp̃s ſedet ad dexterã pris
ini;tum ſm diuinã naturã eſt in equalitate

patris. Scom bumanã vero eſt in excellẽti

poſſeſſione bonoꝝ diuinoꝝ p̃ ceteris creatu

ris.qð nutlli homini vel angelo ↄuenit. Se
gere ergo in dextera nõ ſignificat ſimplicix
elſe in beatitudine.ſed hr̃e beatitudinẽ cum

quada dnatiua ptãte ⁊ qſi ꝓpꝛiã naturalẽ.qdðᷣ

ſoli xpo cõuenit. Poteſt tñ dici ꝙ oĩs beat ⁊
ſi nõ ſedeat ſit tñ ad dexterã dei cõſtitutꝰ.Cõ
ſideremꝰ itaq; ex his q̃ dicta ſunt q;ta eſt glo
ria filij virginis beate.quem adoꝛãt angeli.
cui oẽs obediunt creature:in cu ius noiĩe fle⸗
ctitur omne genu. WMhe ſtultis gentib' ipᷣm

deſpicientibo. Ue duris iudeis in eũ nõ cre
dentibus. AUe malis xpᷣianis illũ nõ ſequen
tibus. Hic eſt ille ieſus qͥ ꝓ nobis carnẽ aſſu

mens deꝰ et hõ trigintatrib annis cũ hoĩb⸗
habitauit. Hic eſt ille qͥ affix-us pepedit in li

gno in medio latronũ ſpinis coꝛonatus.hic

qui tercia die ſurrexit a moꝛtuis. Hic qui re
gnabit ĩ eternũ cuius regni nõ erit finis ſᷣm
angeli ſententiã Luce.i.c. Hic eſt deniq; de
quo dũ aſcenderet ad celos angeli dixerunt
tanta pᷣconia. Hã poſtq; nube tectus videri
deſujt diſcipuli intuebant᷑ in celuʒ ſuſpenſis
vultibus et erectis luminibus. Et ecce duo
viri.i.an geli in ſpecie viroꝝ apparẽtes iuxta
illos in ꝓpinquo.ſ.aere in veſtib albis in ſi⸗

gnũ ſolennitatis et leticie qͥ et dixerũt vt ha⸗
betur Act.i.c. Viri galilei cur ſtatis aſpiciẽ

tes in celũ quaſi admirãtes ⁊ ſtupidi de hoc
qð vidiſtis.et q̃ſi triſtes ⁊ deſolati de hoc ꝙ
magiſtri vri pᷣſentiã coꝛpoꝛalẽ ꝑdidiſtis.hic

ieſus qͥ aſſumptus eſt a vobis in celũ ⁊ aſcen

gere potuit.qꝛ opus a patre ſibi impoſitum
cõſummauerat.nec cõtriſtemini.qꝛ ſic veni⸗
et quẽadmodũ vidiſtis eũ euntẽ in celũ.O
felix regnũ qð nõ deficiet.O rex inclite qui ⁊
ſeruos tecũ regnare pmittis.O gens ſancta
amicoꝝ tuoꝛũ qͥ vocẽ tuã dulciſſimaʒ erunt
audituri. Venite bñdicti patris mei poſſide
te paratũ vobis regnũ a cõſtitutione mundi

XTu igit᷑ rex gloꝛie xpᷣe. Tu patris ſempiter⸗

nus es filius. Lu ad dexterã dei ſedes in glo

cioſo ſanguine redemiſti.

aſcenſio xpᷣi cõgrue celebʒata eſt reſpe⸗
Ecundũ myſteriũ ↄtemplandũ de aſcẽ

ctu tpis ꝑſone et termini.

ſione xpᷣi ð ↄgruitas. Cõgrue naq; cõ
mientiſſimeq; facta fuit aſcẽſio illa. Et boc

(enen reſpectu.

ꝛimo reſpectu tꝑis.
Becundo reſpectu pſone
Tercio reſpectu termim.

ein tꝑis.Quia die q̃drageſimo. poſtqᷓ;
vite auctoꝛ a moꝛtuis ſurrexit aſcendit ad ce
lIos.potuiſſet quidẽ antea aſcẽduſſe. Sed ſic
differre voluit vt veritatẽ reſurrectõis pba⸗

ret.difficilius enĩ erat ꝓbare veritatẽ reſur⸗
rectõnis qᷓ; paſſio nis.qꝛ a pꝛima die vſq; ad

terciã vere ꝓbare poterat moꝛs. Sed ad ve⸗
ram reſurrectionẽ ꝓbandã plures dies reqͥ⸗
rebant᷑.Et hoc eſt qð dicit᷑ Act.i.c. Pꝛebuit
ſeipᷣm viuũ poſt paſſionẽ ſuã in multis argu

mentis ꝑ dies q̃draginta apparẽs et loquẽs
de regno dei. Hinc Leo papa in ſermone de
aſcenſione inqͥt. Quadragenariꝰ hodie die⸗
rũ cõpletus eſt numerus ſacratiſſima oꝛdina

tione diſpoſitus.et ad vtilitatẽ nr̃e eruditõis
impenſus vt dũ a dño in hoc ſpacio moꝛapᷣ

ſentie coꝛpalis extendit᷑ fides reſurrectionis

documẽtis neceſſarijs muniret᷑.Et iterũ in
eodẽ ſermone ait. Nõ hi dies qͥ inter reſurre
ctionẽ dñi aſcenſionẽq; flu xerũt ocioſo trãſi
ere diſcurſu.ſed magna in eis ↄfirmata ſunt
ſacramenta. magna ſunt reuelata myſteria.
In his metus dire moꝛtis aufert᷑ et nõ ſolũ
aie ſed etiã carniſ immoꝛtalitas declarat᷑. In
his per inſufflationẽ dñi infundit᷑ apoſtolis
ſpũs ſanctꝰ.⁊ beato petro ſupᷣ ceteros poſt re

gni claues ouilis dñnici cura mãdat᷑. In his

duobo diſcipulis tercius in via dñs iungit
comes et ad omnẽ noſtre ambiguitatis cali⸗
ginẽ detergendã pauentiu mvel trepidantiũ
tarditas increpat᷑.flammazʒ fidei illuminata

coꝛda ↄcipiũt. et ꝗᷓ erãt tepida reſerante dño

ſcripturas efficiũt᷑ ardẽtia.hec ille. ¶ Scdo
fuit ↄgrue aſcẽſio xpᷣi ꝑpacta reſpectu pſone.

vbi a doctoꝛib queritur. An fuit cõueniens
xpᷣm aſcendere.Et poſſit qͥ arguẽdo dicere
ꝙ nõ. Pꝛimo qꝛ phs dicit in.ij.de celo ⁊ mũ
do.Illa q̃ optimo mõ ſe hñt poſſidẽt ſuũ bo
num ſine motu. Sed xpᷣus optimo mõ ſehba
buit ⁊ ſ̃ᷣm diuinã naturã qꝛ eſt ſummũ bonũ

et ſᷣm humanã qꝛ erat optime gloꝛificat?.er⸗

He Dertenae go nõ ↄueniebat illi aliqs motus. Sʒ aſceon
ria patris. Judex crederis eſſe venturus.Ce
ergo qᷓſumus tuis famulis ſubueni quos pᷣ

ſio eſt quidã motus q̃re videt᷑ ꝙ nõ debebat

aſcẽdere. Scðo oẽ qð mouet᷑ moue?᷑ pter a⸗
liquid melius.ſed xpᷣo nõ fuit melius eſſein

celo q;ᷓ in terra nec q́;ũ ad aĩam nec qtũ ad
coꝛpus.qꝛ vbiq; eque beatus.ergo nõ debe⸗
bat aſcendere. Cercio ſi poſt reſurrectionem
ſuã fuiſſet cũ hoĩbus cõuerſatus vel gloꝛio⸗
ſus regnaſſet ĩ terris multo plures eũ ſeque
rentur q;ᷓ mõ.ergo debuit nobiſcũ manere et

noö aſcendere in celũ. zo declaratone verita
tis et hoꝛũ ſolutione. Reſpondet ſanctꝰ tho.

iij.ꝑte.q.lvij. locus dʒ eſſe ꝓpoꝛtionatus

ꝛimo fuit cõgrue aſcenſio xp̃i celebꝛata

bato h
nortaleti
winquol
ccorupn
corrupton
ſeträſtoli
auipoſti
mutabilis
mo mutab
alfnn
miſtroreut

msalttribu.

rpogſcene
deeſſentug
gecrenttalin
heneeſlego⸗
ſcbͤis auton
ckiſcaſol
Winom
acdea
Pücdenon
Neit ſel
rrinpletn⸗
inu coa
linitnno,
nenoalcana
noſbgo⸗
Mlosſtingnn
munns dieh
iciptis:
Gblis gaytd
fun vdicgd
Wanneſegde
ſtendoytdie
wicktßo
dinigegopo
ſcno defci

ſuc, ihn

i .

Neiin,
ini
igamng
känmn

ite
Rpune

ZZ
airanni⸗
ocſhrcid
Gfeſumeinn

nint Etieni
sqhinner reſn

toütocicſon

dsofmunt
maann untt

2e 12.

mnidt N.

undilsl
S

Ihitinn
Een, n

t
poſceſtic
ohenonͤn
ctſunnie

negnil in

nans in

gnnn

inlisdſl

in rzein
in

moꝛtalẽ ⁊ incoꝛruptibilẽ inchoauit.locꝰ ve⸗

ꝓꝙ tüc de nouo gaudere inciperet qñ in celum
aſcẽdit.ſed qꝛ nouo mõ gauiſus eſt ſicut de ¶

bus. Ob qð Mat. vlti. dũ aſcendẽdo diſci⸗
pnulos relinquebat dixit. Ecce ego vobiſcũ
ſum oĩbus diebo vſq; ad ↄſummatõʒ ſeculi.
Fuit cũ apłis aſſiſtendo eis in oꝑibus mira

in ſermone de aſcenſione ita pulcre loquit᷑

do ſub fragilitate nr̃a miracula edidit nobis

fſcendit ipᷣe eſt et qͥ aſcẽdit ſuꝑ oẽs celos vtim

locato. Chꝛiſtus aũt ꝑ reſurrectionẽ vitã im

ro in quo habitamus eſt locus generatõnis
et coꝛruptõis.ſed locus celeſtis eſt locus in⸗
coꝛruptõnis. Jõ ↄgruenter xpᷣs ad locũ illũ
ſe trãſtulit. Ad pꝛimũ &̊ dicit tho. deuſ eſft
qui poſſidet ſuũ bonũ ſine motu:qꝛ oĩno im

mutabilis eſt. Quelibet aũt creatura eſt aliqͥ

mõ mutabilis ſᷣm Augꝰ.viij.ſuꝑ Geneſim.
ad lr̃am.Et qꝛ natura aſſumpta a filio dei re
mãſit creata.nõ eſt incõuenies ſi ei aliqsmo
tus attribuat᷑. Ad ſcõᷣm rñũdet ſanctꝰ tho.

xpo aſcendæeti nihil accreuit qtũ ad ea qᷓ ſunt

de eſſentia gle ſiue m coꝛpꝰſiue ſᷣm aĩaʒ.Tñ
accreuit aliqᷣd q;tũ ad loci decentiã qð eſt de
bene eſſe gloꝛie.nõ ꝙ coꝛpoꝛi eiꝰ aliqͥd aut ꝑ⸗
fectõis aut ↄſeruatõis acquireret᷑ ex coꝛpoꝛe
celeſti.ſed ſolummõ ꝑ quandã decentiã.hoc
gqũt aliquo mõ ꝑtinebat ad eius gloꝛiã.Et de
hac decẽtia gaudiũ quoddã habuit.nõ qdez

——

—

re impleta. Ad terciũ argumentuʒ ðᷣꝛ ꝙ licet
pñtia coꝛꝑalis eiꝰ fuiſſet ſubtracta nõ tñ di⸗
uinitatis. Adeſt inſuꝑ ſemꝑ nobucũ in ſacra
mento altaris licet nõ videat᷑ oculis coꝛpꝑali

pleret oĩa m Nico. de lira ſupꝑ hoc paſi ſu nõ

eſt intelligendũ ꝙ aſcenderit totaliterſi up ce

lum empireũ vbi nullus eſt locus nec creatu
ra aliqua. SDed ꝙ aſcenderit ad ꝑtẽ dignio⸗

rẽ celi empirei.qð eſt locus beatoꝝ et celũ ſu

pꝛemũ.locus aũt ille debet᷑ etiã ſubſtãtijs ſpi
ritualiba ſᷣm quandã ↄgruentiã qꝛ ille ſub⸗
ſtantie ſunt ſupᷣme in oꝛdine ſubſtãtiarũ. Et
tñ xpᷣs aſcẽdit ſuꝑ oẽs ſubſtãtias ſpirituales
et ſupꝛa oẽs oꝛdines angeloꝝ nec eſt incöoue-
niens coꝛpꝰ xpᷣi pᷣponi ſubſtãtijs ſpũalibus
cũ ſpũs ſimplicit᷑ nobilioꝛ ſit oĩ coꝛpe.Quia
vt inqͥt ſanctꝰ tho.icet coꝛpus iſtud ↄſide
rando cõditionem nature coꝛpoꝛee ſit inrra
ſubſtãtias ſpũales.Cõſiderando tñ dignita
tẽ vnionis qua eſt ꝑſonaliter deo ↄiunctũ ex
cellit nobilitatẽ ⁊ peminentiã oĩm ſubſtãtia⸗

rum ſpiritualiũ et oĩm angeloꝝ.

Mualiter xpᷣs aſcendit cũ poteſtate et ma⸗
icentia vidẽtibus pateter diſcipulis.
(ELapitulü terciũ.
Erciũ myſteriũ ↄtemplandũ de aſcen⸗/
ſione xpᷣi ðꝛ qualitatis. In quo ꝑſcruta
ri debemus qualiter xpᷣs aſcendit.Ad qð di

gni

cimus qꝛ aſcedit tripliciter.
ecundo magnitice.

culoſis.qꝛ vt dicit Harcꝰ vlti. Pꝛedicane⸗
runt vbiq; dño cooperãte et ſermonẽ cõfir⸗
mante ſequẽtiba ſignis.Aſſiſtit nobiſcũ exi⸗
ſtendo vt dictũ eſt in ſacramento euchariſtie
vbi eſt xpᷣs totus.Aſſiſtit etiã eccleſieſꝑ ipa,ʒ
dirigẽdo ꝑ occultos inſtruct ſpũs ſancti vt
ſic nõ deficiat fides petri. Pꝛopterea Augꝰ.

Oia chariſſimi q̃ dñs ieſus xpᷣs in hoc mun

ꝓficiũt. Qui dũ humanã ↄditionẽ ſyderib⸗
impoꝛtauit.credẽtibo celũ patere poſſe mon⸗
ſtrauit.Et dũ victoꝛẽ eiuſdẽ moꝛtis in cele⸗
ſtia eleuauit victoꝛẽ eiuſdẽ moꝛtis q̊ ſequere
mur oſtẽdit.Aſcẽſio ̊ dñi cacholice fidei cõ⸗
firmatio fuit vt ſecuri impoſterũ crederemꝰ⸗
miraculi ipᷣius donũ.cuius in pñti ꝑcepiſſe
mus effectũ.et fidelis qͥſqʒ cũ iã tãta ꝑceperit
ꝑ ea qᷓ agnoſcit pᷣſtita diſcat ſyare ꝓmiſſa.ac
dei ſui pᷣterita pntiq; bonitate q̃ſi futuroꝝ te

neat cautionẽ. hec Augꝰ. Tercio aſcẽſio xpᷣi

fuit ↄgrue celebꝛata reſpectu termini.qꝛ aſcẽ

dit ſuꝑ oẽm creaturã tã ſpiritualẽ q; etiã coꝛ

poꝛalẽ.Ex q̊ͥ apłs ad Ephe.iiij.c.ait.Qui de

Brcio pafenddter.
teter vbi tres difficulta

tes oꝛiunt᷑. Pꝛimo vtx aſcẽdere ↄueniat xpo
ſm diuinã naturã. Ad hoc ita rũdet ſanctꝰ

tho.ybi.S.qꝙ li ſᷣm duo ppᷣt notare.ſ.oditionẽ

aſcendẽtis:⁊ cãm aſcenſionis. Pꝛimo mõ nõ

pᷣt ↄuenire xpᷣo ſm ↄdicionẽ diuine nature.
tũ qꝛ nihil eſt diuinitate altiꝰ q̊ poſſit aſcẽde

re.tũ qꝛ aſcẽſio eſt mot localis qͥ diuine na⸗
ture nõ cõpetit q̃ eſt immobilis ⁊ inlocalis.
Sed ꝑ hunc modũ ↄpetit xpᷣo ſᷣm humanã
naturã ꝗᷓ cõtinet᷑ loco ⁊ motui ſubiacet. Ita

qʒ xpᷣs aſcẽdit in celũ ſᷣm ꝙ hõ nõ ſᷣm ꝙ deꝰ.

SDi vero li ſcdᷣm dicat cauſam aſcẽſionis cũ

xpᷣs ex virtute diuina in celũ aſcẽderit.dici⸗

mus ꝙ aſcẽdit ſ̃ᷣm ꝙ deus. Scda facultas

vtrũ aſcẽdit ꝓpꝛia vᷣtute.Ad illud tho.dicit.
cũ ĩ xpᷣo ſit duplex natura. diuina.ſ. hu
mana ſᷣm vtrãq; accipi pᷣt ꝓpꝛia virtꝰ.pus

ergo aſcẽdit ꝓpꝛia virtute diuina. de virtute
vero humana diſtinguit tho. ꝙ hoc põt du⸗

pliciter accipi. Una quidẽ eſt virtus natura
lis q̃ ꝓcedit ex pꝛincipijs nature et hac xpᷣs
nõ aſcendit:Alia aũt virtus eſt gloꝛie ſcom
quã xpᷣs in celũ aſcendit. Cuius quidẽ virtu
tis rationẽ quidã accipiũt ex natura quinte

eſſentie qᷓ eſt lux vt dicũt quã ponũt eẽ de cõ⸗
poſitõne coꝛꝑis hũani ⁊ ꝑ eã elemẽta ↄtraria

h uij

cõciliari in vnũ. Ita q; in ſtatu buius moꝛ⸗

talitatis natura elemẽtaris in coꝛpiby hũa⸗
nis dñatur. Et iõ ſm naturã elemẽti pdomi
nantis coꝛpꝰ humanũ naturali virtute deoꝛ

ſum fert. In ſtatu aut gloꝛie pdominabit᷑ na
tura celeſtis ſm cuius inclinatione? virtutẽ
coꝛpꝰ xpᷣi et alia ſanctoꝝ coꝛꝑa ferunt᷑ in celũ

Alij vero aſſignãt rationẽ pᷣdicte virtutis ex

pte aiĩe gloꝛificate ex cuius redundantia glio
rnificabit᷑ coꝛpus. vt dicit Aug.ad dioſcoꝝ.
et. xxij. li. de ciui. dei. Erat eni tãta obedietia
coꝛpꝑis gloꝛioſi ad aĩaz beatã:vt vbi volet ſpi
ritus ibi erit ꝓtinus coꝛpus:licet ergo aſcen
dere ſurſum ſit ↄtra naturã humani coꝛpis
ſm ſtatum pñtis vite tñ nõ erit ↄtra naturãa
coꝛpꝑis gloꝛioſi cuius tota natura erit oino

ſubiecta ſpiritui. Lercia difficultas eſt. An

coꝛpus xpᷣi et qʒd; cũq; gloꝛioſum poſſit locali
ter moueri in inſtanti cũ in tali motu opere
virtus diuina. Ad hoc rũdet Alex.et tho.
licet virtus diuina ſit infinita q;tũ eſt ex ꝑte
operãtis. tñ effectus illiꝰ virtutis recipit᷑ in

rebo ſᷣm capacitatẽ earũ et diſpoſitionẽ. Coꝛ⸗

pus aũt nõ eſt capax vt i inſtati localiter mo

ueat᷑ qꝛ o poꝛtet ꝙ cõmiſceat᷑ ſe ſpacio ſᷣm cu

ius diuiſionẽ diuidit᷑ tꝑs vt ðꝛ.vi.phyſicoꝛ0

Veru niñ licet coꝛpus xpᷣi nõ fuerit motũ in
inſtanti de terra ad celũ nihilominꝰ motus

ille fuit ſatis velox atq; feſtinꝰ oũ eadẽ die de
terra euolauit ad empireũ. qð eſt ſup oẽs ce⸗

los. Refert eni Rabi moiſes maximus phᷣs

ꝙ quilibet circulus cuiuſſibet planete habet
tm̃ ſpaciũ qtũ poſſe t aliqs ire de via plana
in quingentis annis.Et diſtãtia inter celũ ⁊

celũ.i. inter circulũ et circulũ eſt ſitr vt dicit
via quingentoꝝ annoꝝ.et iõ cũ ſint ſeptẽ ce

li erit ſm ipᷣm a centro terre vſ; ad cõcauũ
celi ſaturni qð eſt ſeptimũ celũ via multoꝛũ

miliũ annoꝝ.i.tm̃ ſpaciũ qtũ de via plana
gliqs iret in multis milibo annis ſi tm̃ viue
ret:ita tñ ꝙ iter vniꝰ cuiuſſibet diei ſint qua⸗

draginta miliaria. Qõ ſi verũ eſt nouit deꝰ.

Clarũ tñ eſſe pᷣt ꝙ ſatis lõga diſtãtia eſt a ter

ra vſq; ad celuʒ empireũ qꝛ coꝛpoꝛa celeſtia

ſol et luna cũ excedãt in quã itate oĩa elemen

ta tñ ita pua vident᷑ ecũdo aſcẽdit xpᷣs

magnitſice cũ tripudioꝛ leticia angeloꝝ.Si

enĩ beatiſſimi ſpũs illi alios ſanctos ad celũ

euntes cũ exultatõe recipiũt.q;to mag regi

regũ ſeſe oẽs obſequioſos reuerẽtiſſimos ac

iocundiſſimos echibuerũt. Ex illis vtiq; fue
mt duo illi de qvns diximꝰ in pꝛimo myſte
rio: q; aſt iterũt iuxta diſcipulos in veſtibo al
bis. Sed hoc loco interponendã duco Bꝛe
Goꝛij ſententiã qͥ in omelia inqͥt. Querendu

eſt quidnã ſit ꝗ; nato dſio angeli afparuerůüt
ct tñ nõ legunt in veſtibus albis aparuiſſe.
Alſcendẽte aũt miſſi angeli in albisveſttbus

legunt᷑ apparuiſſe. In albis veſtib gaudiũ

et ſolẽnitas mẽtis attendit᷑.qꝛ magna tũcſo
lennitas angelis facta eſt cũ celũ deus hõ p⸗
netrauit.Quia naſcẽte dño videbat᷑ diuini

tas humiliata:aſcendẽtevero eſt hũanitas ex

altata. Albe etenĩ veſtes exaltatõi magis cöo⸗
gruunt q; humiliationi. In aſcenſione erga
eius angeli in albis veſtibo videri debuerüt
qꝛ qͥ in humanitate ſua aparuit deè humuliſ
in aſcẽſione ſua oſtẽſus eſt deꝰ ſublimis. hec

ille. Ad triumplũ iam xpᷣi redeam etcogite

mus q; ſtupendũ qᷓ;q; mirabile fuit ſpectacu
lum illud: qñ cũ gloꝛiſicata carne ſua regna
celeſtis penetrauit. Superauerat hoſtes: ter
ruerat demones:⁊ pꝛedã innumerabiliũ ſan
ctoꝛũ eduxerat de inferno:ꝓſtrauerat moꝛtẽ

quã ſua moꝛte deſtru xit:⁊ ad pr̃is dexterã ſeſ

ſurus ꝓficiſcebat᷑. Nõ talis nec tãtus fuit il⸗
loꝛũ triumphꝰ quoꝝ hiſtoꝛia romana memi
nit qꝛ iã perijt memoꝛia eoꝝ cũ ſoniuu:ſed ie⸗
ſus xpᷣs in eternũ ꝑmanet. Rem grandẽ pleri
q—rKq putãt dũ legũt vel audiũt:ꝙ ceſar poſt tot
victoꝛias ⁊ finẽ belloꝝ ciuiliũ:moꝛtẽ q; pom
pei:dũ redijtad vrbẽpᷣm Suetoniũ vno mẽæę
ſe ſed interiectis dieb quinquies triumpha⸗

uit. Pꝛimo de gallia? britannia. Secũdo de

egypto. Tercio de farnate et ponto.Quarto
de iuba et africa. Quinto et vltimo de hiſpa

nia. Alij nõ ſine maxima voluptate ↄmemo

rant q̃ de q;pluribo ad eoꝝ laudem cõſcripta

ſunt qᷓ oð reipublice libertatẽ:hoſtes rebelleſ
q; Romanoꝝ domuerũt. Scribit nãq; Pli
nius in li.de viris illuſtribo.et Eutropiꝰ li.
iiij. ꝙ Arilius metellus dictus macedonicꝰ

a deuicta macedonia philippũ macedonie re

gem circa tempoꝛa qbus carthago euerſa eſt
Duxit ad vrbẽ:et triumphans ante currũ vin
ctũ trahi fecit. Metellus filius eius dictus
creticus ſcðõᷣm Oꝛoſiũ ⁊ Eutropiũ.qꝛ Cretã

romano populo ſubin gauit: reuerſus romã
triumphauit. Papirius ꝗ lucius papirius

curſoꝛ ſᷣm Titũ liniũ.qꝛ ſamnitũ duriciam
pꝛelijs fregit ⁊ adeo clare cuncta geſſit ꝙ Eu
tropius et Oꝛoſius dicant ꝙ romani bhunc

Alexandro magno ducẽ parẽ eſſe putabant
ſi Aſia domita ĩ Europã arma tentaſſet. Ro
mam rediẽs poſt debellatos hoſtes triũpha
uit. Papirius filius eius cõſul adhuc cõtra
ſamnites qui aquiloniã ciuitatẽ eoꝝ cepitex

pu gnau itq; aliã ciuitatẽ illoꝛum foꝛtiſſimã

ſͦm Zitũ liu iũ:poſt romã rediens triumpha

uit. O ctauian vt refert Oꝛoſius? Eutropi⸗

picto⸗
Vjben
gucer
loꝛ f⸗
cit A
thas.
peran
duce⸗
perat
ſisili
rioſet
nunqᷓ
ſlluefe
ſtrutoo
leonwa
ocal
lroincice
flay
Ubaidor
Grung
Woans
guiasen
lbbenan.
llnrg
niuo lih·
enumn
henau⸗
tcoſel mn.
noſgum
unboſti⸗
Uuuttuor. 8
Gqoannor.
infinin
Ninniſer.
tbiochip⸗
Vmnphige⸗
ſeho aui
Ptr lunph⸗
poterotgron
auinmiun
hentunp⸗
ag oconme
Kichleici
untpoft
lg licig rat

*

igneft victoꝛ rediens ab oꝛiente cũ triplici triũpho quali milicia celũ in gre

Re cũ tr dit᷑ 1 quot innumeri
— vrbem in greſſus tunc pꝛimũ qꝛ rempublicã an geli ei pcedũt obuli. quuiat ſit i eln m
artngi ae erdt. Auguſtus ſaluat? eſt pbus impera motio. O feſtũ tranſcendes oẽm exaltationẽ
kangin toꝛ ſm Rukfinu in annaliba romanoꝝ qͥ vi⸗ ſublimẽ et gloꝛiã quozumcũq; imperatoꝝ et
mn i Alemanos:germanos:gothos:et ſarma regũ qꝗ fuerũt ab initio mundi etqͥ erũt vſq;
ni ii 1 neOb a electus fuit unherator poſtq; ſu in finẽ. Ducebat xpᷣs ſecũ oẽs aide ſancta.
dckting ber aun ello⸗ Kiocon er noſm lpe quas edurxerat de inferno. qꝛ nutla añ iöm
Ain R uces mi erat ad ptidium ga liarũ:at illi un ad epirreü buenerat. ducebat et ſanctos reſu
nnn 8e peratoꝛes ſe dixerant pacata ꝓu incia ⁊ occi ſcitatos qui in coꝛꝑet ala iꝑm feliciter ſeque
Nclluch ſis illis ĩ plio romã redies quinq; diebo glo bant᷑. Ducebat inſuꝑ et aĩas eoꝛum iuſtoꝝ t
ninun rioſe triũphauit Nã inter alia ſpectacula qð ꝑuuloꝛũ fideliũ q in his quadraginta dieb⸗
Pmnigdehnl nNnunq; pꝛius factũ fuerat totũ circũ in ſi bpecie a ꝓpꝛijs coꝛpoꝛibo per moꝛtem diſceſſerant ö
deſcuht ſilue fecit cõſeri arboꝛibs ac ꝑ diuerſos adic quibo oibus aliqui tenent ꝙ a reſurrectione
Finhan en ſtrutiones mille:ceruos mille. Apꝛos mille. xpᷣi vſq; ad aſcenſionẽ eiꝰ fuerũt in paradiſo
inieintin leones centũ. centũq; libicos immiſit leopar terreſtri. Aliqͥ vo aliter opinant. ſ.q em aſ
naneinIn dos. et quotq̃t alias viuas feras hr̃e botuit ſociabãt inuiſibiter in ̊ mũdo cũ hymnis 2
wermndoſr et oĩa cõceſſit dirip iẽda populo. Scipio at⸗ laudibus.Et vtrũq; ẽ poſſibile licʒ nõ ſit au
imunadbilit fricanꝰ vt ponit Titus liuius poſt victũ bha ctoꝛitate firmatũ. Ibi nõ erat opꝰ curru quẽ
mAtN nibalẽ domitãq; cartha ginẽ:vbi romã atti⸗ equi traherent:UVbi coꝛpus q̃druplici dote
rrfsdnni. git triump ho oim clariſſimo capitoliũ hone claritatis agilitatis ĩpaſſibilitatis ⁊ ſubtilita
Mrünsttni ſtauit quẽ ſequebant᷑ captiui omnes rom mi tis eg ſemetipᷣm mirabilit ferebat in celuũ. Et
rümnIe quiad quattuoꝛ milia erãt de manib⸗ holtiũ qñ dicit ꝙ nubes ſuſcepit eũ ab oculis eoꝛũ.
nutcäſona liberati. Scip io frater eiꝰ poſt multa b eũ fe intelligendũ eſt ſᷣm oẽs doctoꝛeſ. ꝙ nubes il
a Rengein liciter geſta domita alia quare vt ſcribit Pli la nõ pbuit adminiculũ xp̃o aſcendenti per
kürycnn nius libꝛo de viris illuſtrib⸗ aſiaticus dictꝰ modũ vehiculi: ſed apparuit in ſignũ diuini⸗
inlüi goit eſt triumphauit. Luius triumphus oculoꝝ tatis. ſed ꝙ gloꝛia dñi aparebat ſup taberna
Snammüm ſpectaculo maioꝛ qᷓ; affricani fuit. Ha boꝛta cyulũ ĩ nube. puto aut nubẽ illã fuiſie lucidã
mniasgnunid uit cõſul triumphans ducenta vigintiquat aſpectu decoꝛã:angelico miſterio foꝛmatã et
ni Scit tuoꝛ ſigna mil itaria hoſtiüũ ſimulacra:capto⸗ ad xpᷣm reuerẽtiſſime ꝑductã. Nã ?: nubes il
ahondin rum hoſtiũ:oppidoꝛũ et vrbiũ cenin triginta la de qua ðꝛ Hũeri.ix c. ꝙ operuit taberna⸗
Elüee quattuoꝛz. Aureas coꝛonas ducentas nigin culũ et ᷣm ꝙ mouebat᷑ vel ſtabat ita faciebãt
Qugar . Hauattuoꝛ. Vaſa aurea et argentea numero filij iſrael. mouebat᷑ angelico pᷣſidio. vt inqt
aze infinita. Pꝛincipes vrbiũ ⁊ duces ecentos Mico. de lira. Hubes inſuꝑ in qᷓ ſpũs ſanct⸗
Anden vigintiſex:cũ uibus et adoleſcentẽ filiũ An Aparnit in tranffiguratõe xpᷣi lucida fuit.vt
re thiochi pꝛetulit ante ſe:fuerũt ⁊ aln quib tri ſcribit᷑ mat. xvij.c ercio xpᷣs aſcẽdit patẽ
n umphi gloꝛia cõceſſa fuit qᷓs omittimus ne ter. qꝛ voluit a diſcipulis videri in manifeſtto
Fna i tedio auditoꝛes afficiamꝰ. Illud tñ ſciendũ Abi aduertendũ ꝙ ipᷣa die aſcenſio nis bis
agi⸗ wꝓvtriumphus erat honoꝛ maximꝰ qui dari apparuit diſcipulis. Pꝛimo apparuit vnde⸗
poterata romanis. nã erat triplex notabilis cim aplis recũbentibo in cenaculo:oẽs enĩ tã
tn i letitia triumphantis. Erat hꝛima ꝙ cũ ad v?· apli q;ᷓ alij diſcipuli necnõ et mulieres habi
n bem triu mphalis ciuis rediret ei cũ effuſa le tabãt in illa ꝑte hierlm qᷓ dicebat᷑ mello.ſ. in
iie uicia occurrebat populus vniuerſus. Erat möte ſyon. vbi dauid ↄſtruxerat ſibi palatiũ
miſecua leticia trüphantis zurru pcegebaͤt et erat ibi cenaculuʒ grande ſtratü in qᷓ dũs
nnnin manibo poſt terga legatis coptini oẽs. Ter⸗ ſcepit ſibi parari paſca. Et in illo cenaculo
Rans M 4 cia leticia erat maxima: qñ triumphãs lauro tũc xpᷣiani apli habitabãt. Ceteri aijt diſcipu
ebmmüne coꝛonatus indutus aurea veſte aſcendebat li et mulieres habitabãt circũquaq; ꝑ Diuer⸗
ncn ſe curtu aureũ triumphalẽ tractũ a q̃ttnoꝛ al⸗ ſa hoſpitia. Cum ergo in iſto cenaculo come
b 4 bis equis. Sicq; dux bompaticius peunte gerẽt dñs eis apparuit ⁊ expꝛobꝛanit incredu
n ſennatu i capitolio:albos tauros ſacrificabat litatẽ illoꝝ et duriciã coꝛdis. et officiũ pꝛedi
mmmnlin ioui.multaq; alia fiebãt ad gloꝛiã ducis tri⸗ candi cõm iſit ⁊ foꝛmã baptiſmi inſtituit at⸗
vsbolts ni umphantis. Attamẽ oĩa illa vana fuerũt fri qʒ gratiã miraculoꝝ cõtu lit.vt ptʒ Marci et
ſi hug nols. et tranſitoꝛia ludiſq; pueroꝛũ cparan mat. vlti. c. Deinde fuit cũ eis fa miliariſſime
nintue AAddda:- Erigꝗamus er go metis noſtre oculos ad pꝛanſus. vt dicit Act. i. c. vt ꝑ effectũ come⸗
leun ini rege regu beatoꝛũ ducem inuictiſſimũ ieſum ſtionis ſᷣm Bꝛego. veritas pateſceret carnis.
dcsrin xpᷣm aſcendentè ad celos. et cõſideremus ci Et in his omnbns credendũ eſt matrẽ ſuam
tren MUWUw h iiij

fanctiſſimã affuiſſe. Hã vt haber᷑ Ack. i. ca. ſinuoluebat: ꝑ ipᷣos deniq; via regni celoi ahnßi
Poſtq; vpᷣs aſcedit reuerſi ſunt diſcipuli in moꝛtalibo facta fuit nota. Lata q ppe virtute dehitin
domũvbi manebãt cũ mulieribo ⁊ matre ieſu ex alto pᷣditi ſpũ ſancto cooperãte fuerevt ſic nnſnchoe
et fratribo eiꝰ. Iſta aüt regreſſio denotat ꝙ in ps. refert. In oẽm terrã exiuit ſonus eoꝝ.cũ iuitiiſuncn
de exierãt. Refectõe aũt cõpleta pcepit eis vt fructu 7 vtilitate oĩm gentiũ. atch; in fines oꝛ doecle gente
in montẽ oliueti verſus bethaniã irent. Ali bis terre verba eoꝝn. Mopterea vt tãti miræ— fliatſpirin
qui dicũt ꝙꝙ xp̈s iuit cũ eis: ex eo ꝙ lucas ait culi memoꝛes eſſe poſſimus:in pñti ſermone ſngorept
Eduxit illos foꝛas in bethaniã. Aliqͥ vo te⸗ de ſpũ ſancto in apłos miſſo erimꝰ verba fa⸗ Ghinmsſ
nent ꝙ poſtẽe dixit vt irent ad montẽ oliueti cturi: de ̊ tria ꝓponimꝰ myſteria ↄtempläda ANplenet
diſparuit ab eis: et iterum in möte awaruit. Kind ieregmtinis⸗ M Shinnol.
Erat aũt mõs ille ᷣm Pico.de lira extra hie ecundũ miſſionis. thennel
ruſalẽ ĩ via eundi verſus bethaniã. Ibi ali⸗ eraconinsz. lunnbuinſon
quãdiu ſtetit xpᷣs cũ bñdicta mre ?⁊ diſcipulii ¶ vi nature ſpus ſanctus nõ eſt cognoſccd ſnna d⸗
ſuis ſiẽ amici valefaciẽtes ſolẽt figere gradũ bilis: ſed tm̃ ꝑ reuelationẽ. et qualiter ſpiri- nalanhi
Ibi diſcipulos docuit ꝙ nõ erat eoꝛũ noſſe ſanctus eſt deus ꝓcedẽs a patre et filio iwrßvis riſontoi
tꝑa vel momẽta qᷓ pr poſuit ĩ ſua ptate : cũ pe⸗ coequalis. ¶ Capitulũ.i. ſoguru ſpn
terẽt. Si in illo the reſtituendũ eſſet regnũ iſ KRimũ myſteriũ ↄtem landũ de ſpũ ſan rtſtept
rael. Ibi pᷣcepit eis ne diſcederẽt a hierlin q̊ Acto ðᷣꝛ cognitõis. In nokande ſũt rters Clfli⸗c,.
uſq; reciperẽt ſpiritũ ſanctũ. Ibi tandẽ poſt theologoꝝ veritates. Pꝛima ꝙ nullꝰ viatto: Urcſchiſt
multa blanda 7 cõſolatoꝛia ba bũdixit eis pᷣt cognoſcere ꝓpꝛia vi nature terciã ꝑſonãin 1cCrius
Pie quidẽ ptemplari poſſum ꝙ du dixiſſet dieiniſ quã dicim ſi m̃ ſanctũ. An Hilarꝰ fiapaſthen
Dmf mea bñdicta. O genetrix ſuauiſ ima. in li. de tri. ait. Hõ putet hõ ſua intelligétfiua faſuncdin
O düecti meid ſcipuli. Ecce compieta ſunt ſacramentũ generatõis ⁊ pceſſionis ſe poſſe wintsl.
oĩa. Zps ẽ vt reuertar ad eũ me miſit. Igit cõſequi.Et Dloniſi⸗ in li.de diui.no. Hon Ursſume
ſuſcipite benedictionẽ meã ꝙ oẽs cadentes eſt audendũ dicere aliqd nec co gitare de ſug ygbuchhi
in terrã adoꝛauerũt eu? benedictõne accepta ſubſtatiali occulta diuinitate pter ea ͥ dini⸗· phoirius
genua tenebãt in terrã defixa: aſpiciebãtq; fa nirnobis ex ſacris eloquijs ſunt expſſa. Et linooie
ciem in quã angeli deſiderãt pſpicere. At ie⸗ de hoc pauls. iad Coꝛint. ca. j. oirit. oqui S rni nei⸗
ſus ad oꝛientẽ reſpiciẽs foꝛte in geminãdo be mur dei ſapientiã quã nemo pꝛincipũ huiuns nnineno
nedicta ſis mater mea:bñdicti vos diſcipuli ſeculi nouit. ſ. phoꝝ m glo. Scda veritts Grpftort
mei: leuatis manibo paulatim ferebat in cell ꝙ nobis reuelatũ eſt in diuinis eſſe terciäp.p· hirano⸗
O noua ꝓdigia.O miracula inaudita. Ille ſonã ꝓcedentẽ ꝑ modũ amoꝛis q̊ ðꝛ ſpiru Mannriſe
qui de virgine natuſ moꝛtẽ tulit abiectiſſime ſanct?. Nã in veteri ac in nouo teſtamẽto fit 15Oniſacs
crucis nõ ſolũ ſurrexit a moꝛtuis ⁊ ſuã reſur mentio de ſpiritu dei. VUñ Beñ. i. c. dꝛ. D pi odede
rectionẽ ſignis euidentiſſimis cõpꝛobauit. ritus dñi ferebat᷑ ſuꝑ ads. Et. vi. c. Hõpma pcadſd
Seld poſt hec oĩa palã? hoꝛa nonavt credik nebit ſpiritus meus in Hoie. Et. xli. Hundcd n Bonan
viſibiliter a monte oliueti ad celos pgredi inuenire poterim? tal⸗ virũ qͥ ſpũ dei plenns inſolritta
Currite gentes vndiq; ⁊ adoꝛate illũ qͥ ẽ rex ſit? Et Judic.iij.ca. Fuit in eo ſpiritus diun Era corpu
regũ ? dñs dominantiũ. Poſtq; vero videri et iudicauit iſrael.et. xi. ca. Factus eſt ſux (laon
amplx?nõ potuit regreſſi ſunt apłi ⁊ ceteri in pte ſpũs vñi. et. i. Re. x. c. Inſiluit ſup ſaulẽ ſ Delal
Hhierim laudantes et benedicentes deum in ſpiritus oñi et phetanit. et Ps. xxxij. Cerdo (lurſpis. 5
audio et leticia. Amen. päjiceli firmati ſunt:et ſpiritu oꝛis eius ois iſceſtnoms
ermo vigeſimꝰ de ſpũ ſancto qͥ miſſus virtus eoꝝ.et pᷣs.l. Spiritũ ſanctum tuune lponeqj
eſt aplis in ſigno viſibili ignearũ linguarũ. auferas a me. et ps. ciij. Emitte ſpiritũ tuũ x· Pirnnlie
E Wiritus ſ anctus creabunt᷑. Et pᷣs. cxlij. Spiritue un⸗⸗ bo fpimin
——II ! eSnus deducet me in terrã recta. et Sapie. i.. Wntin
quẽ mittet pater in nole meo ille Spiritus dñi repleuit oꝛbẽ terrarũ. Et.xij. Bllapo
V835vos docebit oĩla. Verba ſunt re⸗ ca. O q; bon et ſu auis eſt ſpirit' tuus in no ſigſnc⸗
demptois nr̃i oꝛiginaliter Jo. xiiij.c. et in bis. et E ſa.i.ca. Requieſcet ſuꝑ eũ ſpũs dni. tocſtmnh
ã gelio pñtis ſolẽnitatis. Ampliſſimũ do et. xli. c. Dedi ſpiritũ meũ ſuꝑ eũ. et. xlviij. ca. ’ ſncingn
nũ hodierna die collatũ fuit humano generi Dus miſit me⁊ ſpiritus eius. et. lxi. ca. Spi repſin
cũ ſpũs ſanctꝰ vilibilit miſſus ẽ ĩ apłkos fun ritus dñi ſuꝑ me. et Johelis.ij. ca. Effundi giedite
datoꝛes militãt eccleſie. Per illos eni ĩxym ſpiritũ me et dabo ꝓdigia in celo ⁊ in terra iſinn
credidit mundꝰ. Per ipos deleta fuit penit? Eod ca. Effundã ſpiritu meũ ſuꝑ oẽm ca⸗ vlten

et extincta ꝑnicies idolatrie: qᷓ oẽs q̃ſi wplos nem et ꝓphetabunt filij veſt ri et ſilie veſtre.

ciferſ
kugni

ra floͤ
Cinii
ncüdeſpüſ
wanceſütte
Ynul'vind

mcii MNdii

Caniſti
Nni Log⸗
mmciziuin
Sovenids
schewai

„
—

ED.
. . 4
ir;
ℳ .
1 .

ann .

et Matth. i. c. J nuenta eſt in vtero habene⸗

de ſpiritu ſancto.et.iij.c. Baptizabit vos ſpi

nitu ſancto.et.xij.c.Qui dixerit verbũ cõtra

ſpiritũ ſanciũ nõ remittet᷑ ei.⁊ vlti.c.Euntes

*

docete gentes baptizantes in noĩe patris et
filij et ſpiritus ſancti. Et Luc.i.c. Spiritu
ſancto replebit᷑ ex vtero matris ſue.eodẽ ca.
Spiritus ſanctus ſuꝑueniet in te.eodẽ ca.

Repleta eſt ſpiritu ſancto eliʒabeth. et.ij. ca.
Spiritus ſanctus erat in eo.et.iij.ca.Deſcẽc⸗
dit ſpiritus ſanctus coꝛpoꝛali ſpecie ſicut co
lumba in ipᷣm. Et Jo.xx.c. Accipite ſpiritũ

ſanctũ.et Actuũ.i.c.Accipietis virtutẽ ſuꝑ⸗

uenientis ſpiritus ſancti in vos. et.ij.ca. Re
pleti ſunt oẽs ſpiritu ſancto.et.x.c. In natio
nes gratia ſpiritus ſancti effuſa eſt. et. vi. ca.
Elegerũt ſteph anũ plenũ fide et ſpiritu ſen⸗
los

cto.et.viij. ca. Imponebãt manus ſuꝑ illos
ct accipiebãt ſpiritũ ſanctũ.Et ad Romañ.

v. c. Charitas dei diffuſa eſt in coꝛdibus ve

7

ſtris per ſpiritũ ſanctũ. Et.ij.petri.i.ca. Hpi

.

ritu ſancto i

ercia veritas

verbũ et ſpiritus ſanctus.⸗ ve
iter. Pꝛimo pꝛo

q ſpiritus accipit᷑ multiplic

ſubſtãtia aĩe. VUñ Act. vij.c. Dñe ieſu accipe

ſpiritũ men. Et pᷣs. xxx. In manus tuas ðdo
mine cõmendo ſpiritũ meũ. Secũdo accipi

tur p vento vt ibi Jo. iij. c. Spirit/ vbi vult
ſpirat. Tercio p aere vt in ps. Os meũ ape⸗

rui et attraxi ſpiritũ. Quarto ꝓ angelo vt in
ps.Qui facis angelos tuos i⸗ piritus. Quin
to ꝓ deo. Jo.iiij. ca. Spũs eſt dens. Dexto

ꝓ tercia ꝑſona in trinitate Sed aduertendũ
m Bonauen. in pmo di. x. ꝙ ſpũs in ſubſtẽ

tia ſpirituali ðꝛ dupliciter.ſ.a ſpiritualitate.

cõtra coꝛpulentiã. Et ſic ſubſtantia rõnalis
vel intellectualis aut eiꝰ potẽtia interioꝛ öZ
ſopũs. Vela ſpiratõe et ſic amoꝛ vel affect? di
citur ſpũs. Pꝛimo mõ cõuenit toti trinitati:

—

et ſic eſt nomẽ abſolutũ. Secũdo mõ ↄuenit
illi ꝑſone qᷓ ꝓcedit vt amoꝛ. Spirari enĩ in
ſpiritualib eſt ſolius amoꝛis. Et qm̃ amoꝛ
pᷣt ſpirari recte ⁊ oꝛdinate et ſic eſt purus: vel

indirecte et immunde. et ſic eſt libidinoſus.
Igeo illa ꝑſona q eſt amoꝛ nõ tm ðꝛ ſpũs ſed

ſpũs ſanctꝰ. ſic filꝰ ðꝛ ſ⸗ anct?. qꝛ genera⸗
tio eſt motꝰ naturalis circa quẽ nõ attendit᷑

ſanctitas vel purit as:ſiẽ attendit᷑ circa amo⸗

rẽ volũtatis. Albert aũt in dbendi theolo
gie dicit. q; ſpus ſanct?multa hʒ noĩa. Dicit᷑

enĩ ſpiritus a ſpirãdo actiue eo ꝙ ſpiret vbi
vult. Et ſic cõuenit tribo ꝑſonis:ſed ſpiritui

èò

8 „

itu ſancto inſpirati locuti ſũt ſancti dei ho⸗.
mines.Et Johes pꝛime ſue canonice.v.ca.
Tres ſunt qui teſtimoniũ dant in celo pater

ſancto per afpꝛopꝛiationẽ. Alio mo dicit ſpi
ritus a ſpirando paſſiue eo ꝙ ſpirat᷑. Et hoc

mõ /ꝓpꝛiũ eſt ſpiritui ſancto qͥ ꝓcedit ꝓ modũ
ſpiratõis.nõ ſolũ aũt ðꝛ ſpũs ſed addit᷑ ſan⸗
ctus.qꝛ ſanctꝰ idẽ eſt mundꝰ vel firmꝰ vel
ſine terra. Que cõueniunt nõ ſolũ ei quo ad
ſe ſed in cõparatione quo ad nos. Hã ꝑ gra⸗

tiam ſpiritus ſancti a peccatis mundamur.

in bono firmamur.a terrenis ſeꝑamur. In⸗
ſuper ſpũs ſanctꝰ vocat᷑ nexus vnitas et am⸗
plexus.et hoc ꝓut ↄparatur ad patrẽ et filiũ.

Item dicit᷑ donũ dei altiſſimi. qꝛ om̃e donũ
ab ipo fluit. Dicit᷑ fons viuus quia ſitienti=⸗
bus gratiã largitur. Dicitur ignis quia af⸗
fectum accendit. Dicit᷑ charitas nõ ſolum qꝛ

eſt amoꝛ patris et filij:ſed qꝛ nos amantes fa
cit.Dicit᷑ ſpiritalis vnctio.qꝛ omnes tribu⸗
lationes mundanas ſuaues facit et iocũdas

Fm illud. In laboꝛe requies ĩ eſtu temperies

Dicitur dextere dei digitus.qꝛ ſicut oẽs coꝛ
poꝛales res digito demonſtrant᷑.ita p ſpiritũ
ſanctũ oſtendunt᷑ res ſpũales oculo ſpiritua

li. Dicit᷑ paraclitus.qꝛ cõſolationes celeſtes
mentib inſtillat. Dicit᷑ magiſtroꝝ optimus
quia intellectũ ad cognitionẽ dei et ſui ipius
illuminat. Eſt itaq; ſpũs ſanctus vt colligik
ex dictis Auguſtini in li.de trini.deus ter⸗

cia pſona in trinitate ꝓducta a patre et filio
per modũ volũtatis. Deus nãq; eſt umme
ſimplex.vt ptʒ.xij. meraphy.vbi phᷣ̊s dicit.
ꝙ deus eſt actus puriſſimus abſq; aliqua cõ
poſitione. ergo omne qð eſt in deo eſt deus.

Et ꝑ cõſequens ſcientia ſapientia intellectꝰ
cognitio volũtas et amoꝛ dei eſt deus.Con

ſtat autẽ ſpiritus ſanctus eſt amoꝛ patris
ad filiũ. Deus enim pater per intellectũ ſuũ
cognoſcit eſſentiã ſuã eſſe infinite bonitatis:

ergo eque amat amoꝛe infinito. Sicut ergo

qua ſeipᷣm cognoſcit/co gnitio eſt filius: ita
amoꝛ q ſeipᷣm amat eſt ſpiritus ſanctus. Hʒ
cõtra pᷣdicta tres inueniunt᷑ hereticoꝛũ opi⸗
niones damnate. Pꝛima fnit opinio Arrij
qui vt dicit ſanctus tho.in.iiij.ſumme.ↄtra
gentiles ca. xvi. docuit filiũ et ſpiritũ ſancxũ
eſſe creaturas:filiũ tamẽ maioꝛẽ ſpiritu ſan⸗

cto:et filiũ minoꝛẽ patre:quẽ erroꝛẽ quantu,ʒ

ad ſpiritũ ſanctũ ſecutus eſt Macedoniꝰ qͥ
de patre et filio recte ſenſit:ꝙ vnius eiuſdem

ſubſtãtie ſint. Sed hoc de ſpiritu ſancto cre
gere noluit creaturã eẽ cõteſtans. VUñn quidã

Macedonianos ſemi arrianos vocat:co ꝙꝙ
cũ arrianis in ꝑte ↄueniũt ⁊ ĩ ꝑte diferũt ab
eiſdẽ. quos tñ oẽs ↄuincimꝰ teſtimonio ſcri

ptur arũ ſanctaꝝ: ex ab⸗ veriſſime colligim⸗

ꝙ ſpũs ſanctus eſt deꝰ. Nã nulli templũ cõ⸗
ſtruit᷑ ⁊ ↄſecrat᷑ niſi deo.vñ in pᷣs ðꝛ.Dñs in

temnpio ſctõ ſuo. Sʒ templũ deputat᷑ ſpiritui
ſctõ.Dicit eĩ apłs.i.ad Coꝛinth̊.vi.c. An ne

ſcitis qm̃ mẽebꝛavr̃a templũ ſunt ſpũs ſancti

g ſpũs ſanct? ẽ deus. Inſuꝑ ↄpꝛehẽdere oĩa
ꝓfunda dei nõ eſt alicuiꝰ creature:ſed ſpũs

ſanctꝰ ↄpꝛehẽdit oĩa ꝓfunda dei igit᷑ nõ eſt

creatura.dicit᷑ eni.i.ad Coꝛint.ij.c. Que dei

ſunt nẽo ↄgnouit niſi ſpũs dei. Itẽ de locu
tus eſt ꝑ æhas: vñ Nume.xij.c.ſcribit᷑. Si

qs fuerit inter vos ꝓpheta dñi in viſione ap⸗

parebo ei vel ꝑ ſomniũ loq̃r ad illũ. Sʒ ſpi⸗
ius ſanctꝰ locutus ẽ ꝑ ꝓphetas:&̊ eſt de?. PHã
Act.i.ſcribit᷑. O poꝛtʒ impleri ſcripturã quã

pdixit ſpũs ſanctꝰ ꝑ os dauid. Et.ij. Pe.i.c.

Spiritu ſctõ inſpirati locuti ſunt ſancti dei
hoĩes. Itẽ interiꝰdocere ꝓpꝛiũ opꝰ dei eſt. vn
m. Deg hoc eſt

in pᷣs. Qui docet hoĩem ſcia

opꝰ ſpũs ſcti:ů̊ eſt deꝰ. Nã Jo.xiiij.ca.dicit᷑

Paraclytus aũt ſpũs ſanctꝰ quẽ mittet pr in

noie meo ille vos docebit oĩa. Adhuc. Quo
rũ eſt eadẽ oꝑatio opoꝛtet eandẽ eſſe naturã:
eſt aũt eadẽ oꝑatio filij et ſpũs ſcti:nã xpᷣs lo
quit᷑ in ſctis. Jõ paulꝰ.ij.qad Coꝛint.vlti.ca.

dicebat. An exꝑimentũ ritis eis in melo⸗
quit᷑ xpᷣs. Spũs ſanctꝰ etiã loqͥt᷑iuxta illud

mat. x.c. Hõ enĩ vos eſtis qͥ loqu imini ſʒ ſpi
ritus pfr̃is vri qͥ loquit᷑ in vobis. Ergo eadẽ
eſt natu ra filij et ſpũs ſcti ⁊ ꝑ ↄſequẽs pfr̃is.
Ampli?. Eſſevbiq;ʒ eſt pꝛiũ dei qͥ dicit Jere.
xxiij.c.Celũ ⁊ terrã ego impleo:hoc ſpiritui
ſciõ ↄuenit.ſᷣm illud Sapie.i.c. Spũs dñi
repleuit oꝛbẽ terrarũ.ꝗ̊ eſt deꝰ. Pꝛeterea Act.
v.c.petrꝰdixit.Anania cur tẽtauit ſathanas
coꝛ tuũ mẽtiri te ſpũi ſctõ. Et poſtea ſubdit.
Nõ es mentitꝰ hoib ſʒ deo:̊ð ſpũs ſanctꝰ eſt
deus. Paulus etiã in pᷣma ad Loꝛint.ca.xij.
ita ſcribit. Nemo pᷣt dicere dñs ieſus niſi in
ſpũ ſancto:diuiſiones vᷣo gratiarũ ſunt:idẽ
aũt ſpũs.Et diuiſiones miniſtrationũ ſunt.
idẽ aũt dñs. Et diuiſiones opationũ ſunt.
idẽ vᷣo deꝰ qͥ oꝑat᷑ oĩa in oĩbo. Unicuiq; autẽ
dat᷑ manifeſtatio ſpũs ad vtilitatẽ. Alij qͥdẽ
ꝑ ſpm̃ dat᷑ ſermo ſapie.Alij aũt ſermo ſciẽtie
ſm eundẽ ſpm̃.Alteri fides in eodẽ ſpiritu.
Alij gratia ſanitatũ in vno ſpiritu. alij ope⸗
ratio virtutũ.alij ꝓphetia. alij diſcretio ſpiri⸗

tuũ.alij genera lin guarũ.alij interpᷣtatio ſer⸗

monũ.Hec aũt oĩa opatur vnꝰ atq; idẽ ſpiri
tus diuides ſingulis ꝓut vult. In qbusver
bis manifeſte expꝛimit ſpm̃ ſanctũ eſſe deũ.
eoa opinio dãnata de ſpũ ſctõ ꝙ nõ ꝓce
dit a filio ſed a ſolo pr̃e. Que ſᷣm tho.i. pte. q

xxvi.inueta fuita Heſtoꝛianis vt patet in

. —
D “

quodã ſimbolo damnato ab Epheſina ſino

do. Pꝛopterea in ſimbolo patrũ dꝛ. Et in ſpi
ritũ ſanctũ dñm ⁊ viuificantẽ qͥ ex pf̃e filioq;
ꝓcedit.Athanaſius etiã hoc retulit eũ dixgit
Spũs ſanctꝰ a pr̃e ⁊ filio nõ factꝰ nec creua⸗
tus nec genit' ſʒ ꝓcedẽs. Idipᷣm ꝓfitet᷑ Ci,.,
rillus in epla ſua quã ſinodus calcedonẽſis
recepit. Idẽ fatet᷑ didimuſ in libꝛo de ſpiriun
ſctõ. Augo etiã ſic aſſerit ſuꝑ iohannẽ.etĩ li⸗

bꝛis de tri. Sʒ greci ↄ hoc inſtãt. Pꝛimo q

vps de ſco ſpuᷣ loques cũ a pre ꝓcedere diri

nulla mentione facta de filio.vñ Jo. xv. ait.
A venerit paraclytus quẽ ego mittãvobis

a patre ſpiritũ veritatis q a pre ꝓcedit. Se⸗
cundo q: Johanes Damalce. dicit. Spiri⸗

tũ ſanctũ ex pr̃e dicimꝰ et ſpiritũ pr̃is nomi⸗

namus. Ex filio autẽ ſom nõ dicimꝰ:ſpiritũ

vero filij noĩiamꝰ.Tercio ſpũs ſanctꝰ ꝑfecte

Pꝓcedit a pfe &̊ ſuperfluũ eſt ꝙ ꝓcedat a filio.
Dzʒ ad pꝛimũ rũdet ſanct tho.i.ꝑte.q.xxxvi

et in.iiij. ſum me cõtra gẽtiles ca.xxv. O ꝓpt

* vnitatẽ eſſentie qð in ſcripturis de vna ꝑſo⸗
na ðꝛ de alia opoꝛtet intelligi niſi repugnet
ꝓpꝛietati ꝑſonali ipᷣius:etiã ſi dicto excluſiua
adderet᷑:licet enĩ dicat᷑ Mat.xi.c. Nemo no
uit filiũ niſi pr:nõ tñ a cognitõe filij vel ipſe
filiꝰ vel ſpũs ſanct? excludit᷑. VUñ etiã ſi dice⸗
retur in euãgelio ꝙ ſpũs ſanctꝰ nõ pcedit ni

ſi a pr̃e nõ ꝑ hoc remoueret᷑ quin ꝓcedereta

filio: cum hoc pꝛopꝛietati filij nõ repugnet.

Nec eſt mirũ ſi dũs ſpm̃ ſanctũ a pre ꝓcede
re dixit de ſe mentõe nõ facta.qꝛ oĩa qad pr̃em
referre ſolet a ̊ habet quicqͥd habet. Sicut
cũ dicit Jo. vij. c. Mea doctrina nõ eſt mea

ſed eius ꝗ miſit me pris. Et multa bmoõi in

verbis dñi inueniunt᷑ ad cõmendandã in pa
tre auctoꝛitatẽ pꝛincipij nec tñ in verbis alle
gatis omnino obticuit eſſe ſe ſpiritus ſancti

pꝛincipiũ. Cum dixit eñ ſpiritũ veritatis ete
ſe pꝛius dixerat veritatẽ. Pꝛeterea ſhirtue

4

ſanctus a filio mittitur ſᷣm illud Jo.xv.c

Cũ venerit paraclitus quẽ ego mittã vobis
ſed mittẽs auctoꝛitatẽ habet aliquẽ in miſu,
Opoꝛtet ergo dicere ꝙ filius habeat aliqui’;
auctoꝛitatẽ reſpectu ſpiritꝰ ſancti:nõ aute do
minij vel maioꝛitatis:ſed ſm ſoluʒ oꝛigine.
SDiqͥ autẽ obijceret ꝙ filiꝰ mittit᷑ a ſpiritu
ſancto.qꝛ dicit᷑ Luce.iiij.ca.ꝙ dñs dixit in
ſe impletũ illud Eſaie. Spiritus dñi ſuper

me euangeliʒare pauperibo miſit me. Rñde⸗

re poſſumꝰ ꝙ filius a ſpũ ſancto mittit᷑ ſcᷣm
naturã aſſumptã. Spiritus autẽ ſanctꝰ? nõ
aſſumpſit naturã creatã.vt ſᷣm eã poſſit dici

miſſus a filio.vel filius habere auctoꝛitateʒ

reſpectu ipſius. Relinquit᷑ ergo ꝙ reſpectu

nehaben

no dicil
us izuis

ſnnlang
pervopi
pfis dich
plectepe
cereqy p
ynaeſtv
necelleel
repngne
Jot pf

aſp
c(tlone

pſoneſt
actonec
ſpüſna
ſpbohe
banren
heckſan
fllhn⸗
liſĩ⸗
ſrctfünt
Ardler.
W v
ſpeora
eno ſos,
btfi
Iarimi

Fflochar
Umiicendn

ti do
nichar. S
voqnerak
pocengi
noͤßtetine

Ppotrer filio

fecroneiß

nologiongi
Nbertiton
mila. San
rqhſianen
loinflioee⸗
Phergener
ſſtagui
Pholtige
quäpaer
dans E
arefo⸗
ficannran
cendamne
ekfili

doigeg
whrsdern
rnican
oguide iin
ir Ciain
ſine ini
ci an Mder
i nnore
ſncie
keiczabeid

4 4

Münulni
rüinmiel
täiſrünis
A o
nicgominin

Unme
Seum hi
betalicveinn

Pinsbitetan
ie ſmminint

frdin gil
a gdiodſin

.
.

bniunme)
on niſ⸗
ins Mii
fnaiin

bar uulin
it eg

Srrnsn .

4

ſom̃ ſanctũ eſſe a filio:ita etiã nõ negat ex v.
verboꝝ illoꝝ. Ad terciũ de ꝓductõne ꝑfecta
pris dicit ſanct? tho. 7 ꝑ hoc ſpũs ſanctꝰ
Pfecte ꝓcedit a pre:nõ ſo
cere ꝙ ꝓcedat a filio ſed oĩno neceſſariũ.qꝛ

neceſſe eſt eſſe a filio niſi ꝓpꝛietati filiationis Zerxci⸗

pf filio qꝛ creatoꝛẽ genuit pater.filiꝰ nõ ge⸗ f in m
nuit creatoꝛc. Neq; enĩ nõ potuit ſʒ nõ opoꝛ ca. Miſit meviuẽs pꝛ.Et.viij.ca.Qui miſt ic
tuit.i.nõ ex impotẽtia fecit ſed qꝛ ſibi nõ Zue
niebat. Similiter pᷣt dici in ꝓpoſito. Si ve⸗ clitus quẽ ego mittã vobis.E

in patre qua potuit generare. Sic eadem e

tris ⁊ filij q̃ pũt dare.i.ſpirare. VUñ Augꝰ.li.

rare:filiꝰ aũt habet eã vt accipiẽs.⁊ hoc ſigni
ficatur cum dicit᷑ poteſt generari. Idem di⸗
cendum eſt de ſpiritu ſancto reſpectu patris

pſone eterne filius ſuꝑ ſpiritũ ſanctũ auctoꝛi ¶ Quid ſit miſſio in diuinis:et qualiter ſpi⸗
tatẽ habeat. Ad ſecundũ obiectũ de Dama⸗ ritus ſauctꝰ mittit᷑ inuiſibiliter ⁊ viſibiliter: ?-·
ſceno dicit ſanctꝰ tho.qꝙ in hoc nõ eſt audiẽ6⸗ de cõgruitate tꝑis quo ſpũs datus fuit apo⸗
dus q;uis a ꝗbuſdã dicat᷑ ꝙ ſicut nõ confite ſtolis in ſigno viſibſil.

(Wapitulü. ij.
Ecundũ myſteriũ ↄtemplandũ de ſpiri
tu ſancto dicit᷑ miſſionis. In quo tres
cõſiderationes faciemus.
ima dicit᷑ qui

Secun

lũ nõ eſt ſuꝑſftuũ di⸗-

vna eſt virtꝰ pr̃is et filij. Et quicqͥd eſt a pr̃e

Pꝛima ↄſideratio ðꝛ quidditatis:vbi qͥd
ſit miſſio ĩ diuiniſẽ aperiendũ.Ad qð ita ait
Ricardus in pmo di.xv. Miſſio eſt perſone
emanãtis vel emanatõis ꝑſone ꝑ aliqͥd ſibi
appꝛopꝛiatũ actuvel habitu maiĩfeſtatio. NHã

repu gnet.nõ enĩ filiꝰ eſt a ſeipᷣo licet ſit a pr̃e.
Igit᷑ pf et filiꝰ ſunt vnũ pꝛincipiũ ſpũs ſan⸗
cti ꝓpter vnitatẽ diuine virtutis:et vna ꝓdu⸗
ctione ꝓducunt ſpiritũ ſanctũ:ſicut etiã tres
ꝑſone ſunt vnum pꝛincipiũ creature: et vna latuũ⸗
actõne creaturã ꝓducũt.¶ Tercia opinio de miſſio reſpectu miſſi:duo hʒ ex ſuo intellectu
ſpũ ſancto dãnata fuit aliquoꝝ qͥ dixerũt: ꝓ ema nationẽ et manifeſtationẽ ꝑ effectũ. AUñ
ſpũs ſancc nõ ſit eqlis pr̃i aut filio. Argue⸗ Aug.iiij.li.de trini.inqͥt. Huti eſt cogno⸗
bantvero ſic. Dare ſe totũ ſine ſui diminutio ſci eſſe ab alio.Et qꝛ pater a nullo ideo nũcz
ne eſt ſum me potẽtie:hoc aũt pᷣt pater:hoc ſju dicit᷑ miſſus.Sed vt iſta clariꝰ habeant᷑tria
filiꝰnõ autẽ ſpũs ſanctꝰ:nõ enĩ põt generare in hac ꝑte dubia ſunt aperienda.
fuiũ ſic pr:nec pᷣt ſpirare ſpm̃ ſanctũ ſicut pa Pꝛimũ vtrũ ſit ponere miſſionẽ in dininis.
ter et filiꝰ ergo nõ eſt illis eq̃lis. Ad hoc rmt⸗ Scõm vtrũ miſſio ſit qͥd increatũ vel creatũ

det Alex.in pꝛimovolumine ſumme.qꝙ ſicit ¶ Terciũ vtrum miſſio dicat᷑ de deo ab eterno

eadẽ eſt potẽtia filij qua potuit generari q̃ eſft S tꝑe vel vtroq; mwlKãõ.
ſt Iid pꝛimũ dubiũ rñdet ſcriptura ſancta.
Dicit᷑ enĩ ad Galathas.iiij.c. Miſit diꝰ fili⸗
um ſuũ. Et ibidẽ. Miſit de ſpiritũ filij ſui
ↄtra maximũ inqͥt. Abſit vt ideo ſit potẽtioꝛ in coꝛda vr̃a.Et Jo.iij.c. Nõ enĩ miſit deus
filiũ ſuũ in mundũvt iudicet mundũ.Et.vi

potẽtia ſpũs ſancti q̃ pᷣt dari.i.ſpirari qua pa

ne verax eſt. Et Jo. xvi. ca. Cũvenerit para
iv litt vqbus 2? ſimi
ro querat᷑ vtrũ artata ſiue ligata ſit potentia libus ptʒ ꝙ; filius miſſus eſt etiã et ſpũs ſan⸗
ꝓducendi in ꝑſona ſpũs ſancti.ꝓpter Mauiunat hoc tñ quidã obijciunt. Pꝛimo
1

nõ pᷣt exire in actũ ꝓducẽdi ꝑſonã ſicut pᷣt in/ qꝛ qͥ mittit᷑ ab aliq̃ diſcedit ab eo ⁊ ad aliquz?

patre ⁊ filio. Dicendũ ꝙ nõ immo ex ſumma. Jlocũ de nouo vadit:ſed in diuinis nõ pᷣteſſe
pfectione ip̃iꝰ potẽtie eſt:qꝛ nõ p̃t exire ĩ actũ
hmõi:qꝛ nõ cõgrueret. VUñ Anſelmus inmo n e miſſio. Scoõo omne
nologion ait. Qui pᷣt qd ſibi nõ ꝓdeſt et nõ tur a mittete:ſʒ in diuinis nõ eſt ponere ſepa
debet:tãtomagis aduerſitas ⁊ ꝑuerſitas pñt
in illũ. Sanctꝰ? vero tho.pma ꝑte.q.xlij.di⸗
cit.ꝙ ſicut eadẽ eſſentia q̃ in patre eſt paterni
tas:in filio eſt filiatio.ita eadẽ eſt potetia qua

loci mutatio cũ de) ſit vbiq;:ergo in diuinis
nõ pᷣt eſſe miſſio. Scõo omne qð mittit᷑ ſepa

tionẽ vniꝰ ꝑſone ab alia:ergo nec miſſionẽ.
Tercio nihil ꝑtinens ad inferioꝛitatẽ et ſupe
rioꝛitatẽ dicit᷑ de vna ꝑſona reſpectu alteriꝰ-.
VUnge dicit Damaſcenus ꝙ filius ſcom ꝙ
deus nõ dicitur obediẽs vel inobediens pa
tri: ſubiectoꝛũ enim eſt hoc. Cum ergo illeqd
mittitur inquantũ huius ſit inferioꝛ q; ille q
lationẽ in diuinis:habet ergo eandẽ potẽtiã mittit.et ille qui mittit ſit ſuperioꝛ: nõ dicun
quã pater:ſed cũ aliꝗ relatõne.qꝛ pr̃ hʒ eã vp tur hmõi noĩa mittere et mitti de vna oſona
dans.Et hoc ſigniſicat᷑ cũ dicit pr̃ pᷣt gene⸗ j reſpectu alterius. Ad ſoluenda huiuſmodi

pater generat et qua filiꝰ generat. Vñ verũ
eſt ꝙ quicqͥd p̃ᷣt pater põt filiꝰ. Nõ tñ ſequit᷑
q poſſit generare:nã generatio ſignificat re⸗

obiecta: notandum eſt ſcðᷣm Bonauen tu. in
pꝛimo. diſt. xv. ꝙ miſſio in his inferioꝛibus
habet reſpęcum ad tria.ſcilicet ad pꝛiſcipi⸗

et filij. uunm: ad terininũ: et ad miſſum. Ad pꝛincipiũ

fGGohet

ſiue ad mittentẽ miſſio habet ſub triplici ha poꝛtatex alia pte nouũ modũ exiſtendi in ali . inmniſt
bitudine cõparari.vicʒ vt ad dantẽ eſſe et ſi quo.Sicut filius ð eſſe miſſus a pre in li nilſione
mittit᷑ radius a ſole. VUt ad dantẽ virtutẽ ſic dum ſᷣm ꝙ incipit eẽ in mundo viſibiliter x Ddepedt
mittit᷑ iaculũ a piectoꝛe.Et vt ad dantẽ iurfiſ carnẽ aſſumpta:et tñ antea in mundo eratvt (Decli
ictionẽ et ſic mittit᷑ nuncius a pꝛeceptoꝛe. dicit᷑ Jo.i.ca. NHõ ponit᷑ ergo miſſio in diuui: diojꝛ to⸗
Scoõm oẽm banc ↄparationẽ eſt miſſio ĩ di nis q̃ ſit Eᷣm motũ localẽ.Quare nec ibi eftſte .Mispol
uinis:qꝛ ſpũs ſanctꝰ mittit᷑ a preet filio taqparatio ſʒ ſola diſtinctio oꝛiginis. Neq; · epoſt
rñs eſſe ⁊ virtutẽ et auctoꝛitatẽ ĩ oꝑando in ęc minoꝛatio cũ nõ ſit a ncipio mittẽte. at lchnl
eis. Etiõ miſſio ſcõᷣm hũc reſpectũ cõpletiſ-⸗ ſm imperiũ aut ſᷣm ↄſiliũ:qꝛ imperãſeſtmma lnut Lii
ſime eſt in diuinis. Silx ad terminũ ſub ter ioꝛ et cõſilians ſapiẽtioꝛ. Et vt pᷣdictũ ẽ mii/ ml
cia habitudine cõparat᷑. Mittit᷑ enĩ aliquid ſio illa nõ impoꝛtat niſi ꝓceſſionẽ oꝛiginis q ternfuli
alicubi vbi videlicet quietat᷑ vt lapis mit⸗ eſ ſm equalitatẽ. Secundũ dubiũ fuit vtrũ enmuͤtel
titur deoꝛſum. Mittit etiã aliqͥd alicubi yt/Amiſſio ſit qͥd creatuʒ vel increatũ. Ad qð ita 6ßtn
a q̊ͥ habeat᷑ ſic aliqs mittit alicui donũ Hit rñdet Alex.in bᷣmo ſumme.x miſſio ſiue did lncn
titur inſuꝑ ad aliqᷣd qð oꝑet᷑:et ſic mittit᷑ fuiꝰ catur actiue de pfe reſpectu filij:ſiue de patre biloobi
vel ſpũs ſanctꝰ vt alicubi inhabitãdũ:vt ali et filio reſpectu ſpũs ſcti. Siue dicat᷑ paſſiue tocpiſ⸗
cubiad poſſidendũ vt donũ ad aliqͥd.ſ.ad ef de filio vel ſpũ ſcrõ eſt qd increatũ et idẽ qð olac
fectũ ↄferendũ. Et iõ miſſio ꝑ ↄparationẽ ad deꝰ.nã ꝓceſſio ſpũs ſcii eſt ipᷣe ſpũs ſancius phinqi
terminũ reperit᷑ ↄpletiſſime ĩ diuinis multo ꝓcedẽs.et ſanctificatio ſpũs ſcti eſt ipᷣe ſpũs mmurbi
magis q; in creaturis. Si aſit loquamur de ſanccꝰ ſanctificãs. Sʒ miſſio ſpũs ſci eſt eiꝰ pdecendi
miſſione in ↄparatõe ad miſſuʒ. Sic in his ꝓceſſio a pr̃e ⁊ filio ad ſanctificandũ creatu⸗ miunt.
inferioꝛibo ponit triplicẽ ↄditionẽ imꝑfectio rã:vtrũqʒ aũt ẽ qͥd increatũ qð eſt ſpũs ſanctꝰ barkibber
nis.ſ.ſeꝑgtionẽ: ſubiectionẽ:et mutationẽ.q Sᷓmilſſio q̃ ſpũs ſanctꝰ ẽ miſſus eſt qͥd increa ſeminted
quidẽ nõ ſunt ĩ diuinis Eſt tũ aliqd ꝑfectio tũ. Et eadẽ rõe miſſio q̃ᷓ filiꝰ mittit᷑ et qua p Aobocir
nis ibi iſtis coꝛreſpondẽs. Etrõ huius ptʒ mittit.Terciũ dubiũ fuit vtrui miſſio dicat lano amnil
ſic. In iſtis inferioꝛib õ de deo ex tꝑe vel ab eterno. Et rũdent docoo Auliunio
te:nã cũ mitto aliquẽ Romã qꝛ roma diſtat. eres theologi ꝙ ðꝛ ex tꝑe. Veruntũ Alex.in 1 cuckrau
a me ille quẽ mitto ſeꝑatur a me. In diuinis pꝛimo ſumme dicit ꝙ in miſſione duo ſunt. le dicn
yero qꝛ deꝰ mittẽs eſt vbiq; nulla ẽ diſtãtia: Eſt eni ibi pᷣncipale ſignificatũ qð eſt qd in⸗· nuchriih
ideo nulla ſeꝑatio:loco tũ hui ẽ miſſi a mit⸗ creatũ.Et eſt ibi aliqð ↄnotatũ.ſ.effecx ĩ rõ emn
tente egreſſio ſiueemanatio. Silr in his in- nali creatura qð eſt qͥd creatũ. Nã miſſio eſt 6hennad
ferioꝛ ib eſt in miſſo ſubiectio ꝓpter draʒ mit pꝓceſſio alicuiꝰ ꝑſone manifeſtata ĩ creatura: Cuoimonan
tentis ad miſſum:qꝛ miſſus differt a mitten vel maniteſtatio ꝓceſſionis eterne facta rõ⸗ ihnd
te in ſubſtantia. Sed in diuinis nõ eſt ſub⸗ nali creature:rõne &̊ cõnotati qð tꝑale eſt di⸗ titic
ſtãtialis dr̃a.Et iõ ola ſunt equalis nobili-⸗ citur miſſio tꝑalis. Sed ſanctꝰ tho.in.i.ꝑte. Atteniin
tatis in miſſo ⁊ mittẽte Sic etiã in his infe⸗ vbi. s. dicit.ꝙ in his qᷓ impoꝛtãt oꝛiginẽ di⸗ nes dicunt
rioꝛib eſt ĩ miſſo mutatio ꝓpt᷑ diſtantiã miſſi uinarũ ꝑſonarũ eſt quedaʒ dr̃a attendenda. pontkin 9,
a termino. Quia vero ĩ diuinis miſſus nu Quedã eni in ſua ſignificatõe impoꝛtãt ſolã unftitge⸗
lo loco abeſt.iõ nõ eſt ibi mutatio:ſed alicuiꝰ habitudinẽ ad pꝛincipiũ vt ꝓceſſio ⁊ exitus enniuf
effectus de nouo pꝛoductio. hec Bonauen. Quedã vero cũ habitudine ad pꝛincipiũ de 4 nuntiͦcfi
Sancta vero tho.i.ꝑte.q.xliij. eandẽ ſniam terminant ꝓceſſionis terminũ.Quoꝛũ que⸗= rme
cõfirmãs vt aſſerit:ꝙ in rõne miſſionis duoe dam determinãt terminũ eternũ:ſicut genera gonn r
impoꝛtant᷑.quoꝝ vnũ eſt habitudo miſſi ad tio ⁊ ſpiratio.nã generatio eſt ꝓceſſio diune lafti ſe
cũ a q̊ mittit᷑. Aliud ẽ hitudo miſſi ad termi-⸗ ꝑſone in naturã diuinã. Et ſpiratio paſſiue ch
nũ ad quẽ mittit᷑. Per h autẽ ꝙ aliqͥs mittii accepta impoꝛtat ꝓceſſionem amoꝛis ſubli in diegi
oſtendit᷑ pceſſio quedã miſſi a mittẽtevel im ſtentis. Quedã vero cũ habitudine ad pꝛinæ imnqiut
imperiũ:ſicut dñs mittit ſeruũ:vel ſᷣm ↄſilia cipiũ impoꝛtãt terminũ tempoꝛalẽ:ſicut mi⸗ igtieſ
riũ: vt ſi ↄſiliariꝰdicat᷑ mittere regẽ ad bellã⸗ ſio et datio Mittit᷑ enim aliquid ad hoc vt 2“ n
dũ. Vel ſm oꝛiginẽ vt ſi dicat᷑ flos mitti in aliquo ſitet datur ad hoc vt habeat᷑. Per⸗ l
ab arboꝛe. O ſtedit᷑ etiã habitudo termini ad ſonã autẽ diuinã haberi ab aliqua creatua Niibiunn
quẽ mittit᷑ vt aliq̊ mõ ibi eſſe incipiat.vel q vel eſſe nouo mõ exiſtendi in ea eſt quoddaz crann
pꝛiꝰ ibi oino nõ erat q̊ mittit᷑ Vel qꝛ incipit tꝑale. Vñ miſſio et datio in diuinis diaonk iſnel
ibi aliqᷓ mõ eſſe quo pꝛiꝰnõ erat. Diſſio di ¶tpaliter tm̃. G eneratio autẽ ſpiratio ſolũ lb ſnh
nieine pſone ire p vimdn . RE er ee ee (bformnetg
nine bſone ↄuenire pᷣt ̃ᷣm ꝙ impoꝛtat exvna eterno. Pꝛoceſſio aũt et exitus dicunt᷑ in di⸗ ua
ꝑte ꝓceſſionẽ oꝛiginis a mittete Et ſ̃ᷣm ꝙ im nuinis eternaliter ⁊ tempoꝛaliter. Nã filiꝰ ab Murfn

eterno peeſſit vt ſit deus:tpaliter aũtvt ſitbõ

tirii Selt yfieDei ter anty quieti. Et hoc eſt qð dicit᷑ Act. ij.ca. Dũ co⸗
miſinfii ſm ꝓmiſſionẽ viſibilẽ:velvt ſit in hoĩe ſcõm plerent dies penthecoſtes.i. dies requietõis
dundendlin miſſionẽ inniſibilen. Illud eni feſtũ erat ad req niẽ deputatu. J06
annnirn Pete die et hoꝛa miſſionis ſpus ſancti. dirit deus o Eſa. ca. x. Dup quẽ requielcet
bonilgann⸗ DBecũda ↄſideratio de miſſione ſpũs ſan ſi puũs meus niſi ſuꝑ humile? quietuů. Scoo
Ammgzi cuͤ: aaltatio ju anaauo tte mnicne fnir erat apli dilectõe vniti:q notat᷑ cũ ðꝛ. Ert
cnſe aptis ponderare debemꝰ. H quinq̃ᷓ gen une oẽs pariter. Eior quidẽ eis coꝛ vnum et aĩa
hnaponnirg Die poſt xpᷣi reſurrectionẽ my Ei uitu⸗ nit ena. Sicnbenl puũs hoĩs nõ viuificat mem
iiginrich celebꝛatũ. Et hoc quidẽ ↄgrue factũ eſſe con bꝛa coꝛꝑis niſi vnita. Sic nec ſpũs ſanctus
Etniecin ſtat. Cũ qꝛ in veteri teſtaméeto ſic fuerat figa mẽbꝛa ſi pũalia. ercio ert apli loco ſecreti:
ntciin ratũ:dũ quinq̃ geſima die poſtq; moiſes edqdu de h̊ ſubdit᷑ in eodẽ loco.ſ.ĩ cenaculo. Quar
uotigu xerat filios iſrt de egypto:deſcedit deꝰ i igne to erãt oꝛoni aſſidui.iõ ſubdit᷑ Erant Rneeſ
ndüin in mõte ſynai. Sic? quinq̃ geſima die poſts ra ntes vnanimiter in oꝛõne:de illis cãtat ec⸗
nenmi Ai xps traxerat pr̃es de inferis:deſcẽdit ſpiritꝰ cleſia. Oꝛantib aplłis deũ veniſſe nu nciat.
nr nſtir ſanctus in linguis igneis Tũ etiã vt q in u Quinto erãt humilitate pᷣditi ex eo ꝙ ſcribi
tnſuenen bileo bñficia ls accipiebat data fuiſſe mul tur qꝛ erãt ſedẽtes.i.hũiles.Sexto erãt pace
Dirniliii to copioſioꝛa in xp̃ᷣm credentibea ſpuſancto cõiuncti qꝛ erãt in hierlim q interpꝛetat᷑ viſ i
narmi ali⸗ noſcant᷑. At eĩ colligit᷑ ex.xxv.ca.Leuit᷑. nu pacis.Septimo erãt ↄtemplatõe erecti: ꝑ H̊
tie pisſenn mero quinq̃ genario annoꝝ in iubileo debi⸗ ꝙ dicit᷑. qꝛ receperũt ſpiritũ ſanctũ ĩ ſuꝑioꝛi
is ick iheſhi ta remittebant᷑. Ita ſpũs ſancti gr̃a ĩ apoſto cenaculo.Qualiter autẽ miſſio illa viſ ibilis
loſpüsſcickt los deſcendẽtis penitẽtibo peccata et debita in aplos fuerit cõpleta declarat᷑ Act.ij.c. vvi
Wwincndä remittunt᷑. Silr in illo iubileo ſerui dona? dicit. Factꝰ eſt repẽte de celo ſonꝰ tãqᷓ; adue⸗
icckſisir bant᷑ libertati. Ita nunc ſpũs ſanctꝰ liberata nientis ſpũs vehemẽtis ⁊ repleuit totã do⸗
msch lian ſernitute diaboli in ſpem gloꝛie filioꝛũ dei. mũ vbi erãt ſedẽtes. NHicolaus de lira.ſeden
Wninken Aldhuc in illo iubileo recuperabant᷑ heredi⸗

WAMnin tates amiſſe. Sic ſpũs ſanct eſt pignus he Sediſtis in cadeſ barne multo tꝑe.i.manſi
mEiY/N reditatis nr̃e. Veit etiã ſpũs ſanctꝰ in die dñi ſtis. Nã aplłi tũc erãt in oꝛõne q̃ nõ fit ſedẽdo
mid, ca vt eſſet dies renouatõis qᷓ fuerat et creatio ſed magis flectẽdo genua vel ſtando. Inſuꝑ
rurierui. nis. Dñica nãq; die creatꝰ eſt mundus. Ho Luc. vlti. xpᷣs dixerat eis. Sedete in ciuita⸗
igtitli ra adhuc qᷓ ſoũs ſanctꝰ in apłos deſcẽdit fu⸗ te.i.manete quſq; induamini virtute ex alto
mri i it tercia:vt ptʒ ex auctoꝛitate eccleſt ieq cantat Et apparuerũt illis diſpartite lingue tanc;
üfinne in hymno. Dũ hoꝛa cũctis tercia repẽte mũ ignis:ſeditq; ſup ſingulos coꝝ⁊ repleti ſunt
nithuin dus intonat:oꝛantibo aplłis deũ veniſſe nũci oẽs ſpũ ſctõ Szp Pollz aliqᷣs rere an aptiañ
ermrin at. Idipᷣm habet᷑ ex verbo petri Act.ij. c. Fu/⸗⸗ſtã diẽ acceperant ſpir im ſanctũ.Et rndent
M it aũt iſta hoꝛa ↄuenies.Lũ qꝛ ſpũs ſanctus doctoꝛes ꝙ ſic ſʒ nõ ĩ tãta copia.Cũ eni fue⸗
ge ie eſt tercia in trinitate ꝑſona.tũ qꝛ pꝛimi parẽ⸗rũt vocati ad xpᷣi ſequelã ⁊ apoſtolatũ recepe
atn tes dicunt᷑ in hoꝛa tercia ꝑdidiſſe gratiaʒ: vt rũt ſpiritũ ſanctũ ad ꝓpꝛiã iuſtificatiõʒ ⁊ eſo
man n ponit᷑ in ↄpendio theologie li.i.vnñ cõueni⸗ nalẽ ꝑfectionẽ.QOñ aũt miſit eos ad pᷣdican⸗
enns fuit ꝙ eadẽ hoꝛa aplis redderet᷑. Cũ etiãẽ dum añ ſuã paſſionẽ tũc recepert ſpiritü ſan
c vt inſinuet᷑ ꝙ in tercio tꝑe gr̃a dei copioſe in ctũ ad infirmoꝝ curationẽ:⁊ miraculoꝝ ope
ginun d mundũ effuſa ẽ. Nã genꝰ humanũ ſub tripli rationẽ.Dedit nãq; poteſtatẽ illis curãdi lã
S ci ſtatu decurrere ponit᷑ a doctoꝛibj. Pꝛimꝰ guoꝛes:eijciẽdi demones. Sicut ptʒ Mat.
mnin legis nature ab adã vſq; ad moiſen. Secun x.ca. Sed qñ inſufflauit ⁊ dixit eis. Accipi⸗
nianii⸗ 4 dus fuit legis ſcripte:a moiſe vſq; ad xppᷣm. te ſpiritũ ſanctũ:tũc receperũt eũ ad peccato⸗
g ſnn Tercius legis gratię:a xpᷣo vſq; ad cõpletiũ rũ remiſſionẽ ⁊ ſacramentoꝝ miniſtrationẽ.
ibinſtc numeꝝ electoꝝ.Rercia ↄſideratio de mii Et vt refert Auge. iiij.li.de trini. Yla tus il⸗
mna u ſione ſpũs ſctĩ ðꝛ qlitatis.Duplex eſt miſſio le coꝛpoꝛeꝰ ſubſtãtia ſpũs ſancti nõ fuit ſed
Puinnn ſpũs ſancti: vna inuiſibilis qᷓ mittit᷑ ĩ mente demonſtratio ꝑ cõgruam ſigniſicationẽ nõ
nmnifſann ad ſanctificandũ creaturã: ⁊ iſta miſſio fit ad tm̃ a patre ſed a filio ꝓcedere ſpiritũ ſanctũ.
icnin inhabitationẽ creature rõalis. Alia miſſio Et ſpiritus ſanctꝰ? ibi nõ accipit᷑ ꝓut eſt ter
Neſtl viſibilis ſicut aparuit ſuꝑ xpᷣm ĩ colübe ſpe cia in trinitate pſona:ſed pꝛo dono ſpiritus
biugu cie:et ſuꝑ aplos in linguis igneis.Qui ſpiri ſancti: vt ſit ſenſus. Accipite ſpiritũ ſanctũ.i.
linac i tũ ſanctuʒ inuiſibiliter hr̃e cupit opꝰ eſt vt ſe donũ ſy piritus ſancti pꝛout exponit Philip
virnini cõfoꝛmet aplis in qbus ſeptẽ ↄditões deſcri pus de mõte calerio in euangelio Johänis
iinnn Iſta vero die apłi receperũt ſpiritũ ſanctũ ad

buntur fuiſſe. Pꝛima cõditio fuit qꝛ erãt aĩio

tes. i. manẽtes eo mõ q̊ dicit᷑ in Deutro.ca.i.

pabendã intelligentiã ſcripturarũ vt decla⸗
rabimꝰ ĩ ſequẽti myſterio.et noticiã oĩm lin⸗
guarũ ad audaciã et foꝛtitudinẽ:ad oim me⸗

*

ritoꝛũ plenitudinẽ:ad pꝛedicationẽ euãgelij:

ad tolerationẽ martyrij:ad ↄuerſionẽ popu
loꝛũ ⁊ coꝛuſcatiõʒ miraculoꝝ. Ergo repleti
ſunt nõ ſolũ plenitudie ſufficiẽtie ſed etiã ple
uitudine redundantie.
N¶ ¶V apki faciẽte ſpũ ſancto loquebant᷑ va⸗
rijs lin guis ⁊ acceperũt ſciam diuinaru reru
atq; foꝛtes facti fuerũt vt nõ timerẽt cruciat
neq; moꝛtẽ. ¶ LCapitulũ.iij.

——

1 ſctõ ðꝛ operatõnis. Inter cetera qpe

ſtupẽda q ĩ aplis eſt oꝑatus:ſunt pᷣci
pua et ſingulariſſima trid.

Eemum fulr locunn⸗ H
DSecundum illuſtratio.
Zercium foꝛtificatio.

Pzimu opus mirabile fuit locutio:nã ſta
tim fecit illos loꝗͥ ideomata oĩm gentiũ q tñ
antea nõ didicerãt.Et licʒ quidã dicere vo⸗
luerũt:q; apłi lingua ꝓpꝛia loquętes intellig
bant᷑ ab audientiba ac ſi eoꝝ ideomata ꝓfer⸗
rent. Tũ verioꝛ ẽ ſnia illoꝝ tenẽt ꝙ ipᷣi apli
varia linguarũ genera ꝑ ſpiritũ ſanctũ didi⸗
cerũt Un eccleſia de ipᷣis cantat.Linguis lo
quunt᷑ oim turbe pauẽt gentiliũ: muſto ma⸗
dere deputãt quos ſpũs repleuerat.Et Acx.
ij. c. ſcribit᷑. Ceperũt loqui varijs linguis ꝓ⸗
ut ſpũs ſanctus dabat eloqui illis.Eraãt aũt
in hierl'm habitãtes iudei viri religioſi.i. in

naſar regẽ aſſirioꝝ nõ redierũt in iudeã. Si
militer captiuati ꝑ rege chaldeoꝝ nõ redier̃t
oẽs:q;uis haberẽt licentiã redeundi ſed re⸗
manſerũt multi amoꝛe filioꝝ q̊s genuerant
ibi et poſſeſſionũ q̃s acquiſierãt. Qulti ad⸗
huc captiuati ꝑ Anthiochũ regẽ grecoꝛũ et
diuerſis gentib venditi remanſerũt. Nerü⸗
cm aliqͥ eoꝝ magis deuoti ꝓpter reuerentiã tẽ⸗

pli aliqñ in hierm maxime in ſolennitatibꝰ-
magnis quarũ vna erat ſolẽnitas pentheco

ſtes. Et dicit᷑ penthecoſtes a pentha qð eſt
quinq; et coſte qð eſt decẽ. Quinquageſuma
nãq; die a paſcha celeberrima erat apud iude
os in memoꝛiã bñficij legis date q̃ fuit data
in mõte ſynai qnquageſuma die vt ſuꝑius ta
ctũ eſt:poſtq; filij iſrael egreſſi ſũt de egypto

Erciũ myſteriũ ↄtemplandũ de ſpũ

debit loqui:ↄuenit multitude ? mẽteↄfuſa
eſt.i.ſtu pefacta:qm̃ audiebat vnuſquiſq; lin

gua ſua illos loquẽtes:dicebãt aũt cũ admi:

ratõe. Noõne ecce oẽs iſti qui loquunt᷑ galici

ſunt: Et quõ nos audiuimus vnuſqͥſq; lin⸗
guam noſtrã in qua nati ſumꝰ. Parthi⁊ me

diet helamite et qui habitant meſ. opotamiã
iudeã et capadociã pontũ et aſitm:friglaʒ et

par vpiigtearßzfi et ꝑtes libie qᷓ eſt circa cii
nani. Et dicuntur hic ro⸗
mani aduene potius q; alij.tũ qꝛ a remotio⸗

renẽ et adułne ro

ribus ptibus venerũt:tũ qꝛ mare tranſierãt.
Judei qͥq; et pſeliti.i.ↄuerſi de gẽtilitate ad
ĩudaiſmũ. Creteb et atabes audiuimus eos

loquẽtes nr̃is linguis magnalia dei.Al aua·
qͥbus cãtat eccleſia. Huſto madere deputi·4
dq̊s ſpũs repleuerat. ñ petrus veritatẽ reig
ſcripturas declarauit. Et illa die appoſiie
ſunt.i.baptiʒati ⁊ ad numerũ fideliũ ↄgregg
te aie circiter tria milia. Gecundũ opꝰ mira

*

mittet pater in noĩe meo ille vos docebit oĩn
et ſu ggeret vobis oia quecũq; dixero vobis.

—— .

Et. xvi.c.Cũ venerit üle ſpũs veritatis do⸗
cebit vos oẽm veritatẽ. Et Luẽc.xxi.c. Ego

dabo vobis os er ſapĩam cui nõ poterũt õdi

cere aduerſarijvr̃i. Res eſt ꝓfecto ſtupẽdaxp
cultu diuino deuoti ſᷣm Nico. de lira.ex oi
natione q̃ ſub celo eſt.qͥ cõuenerant in hieru
ſalẽ rõne feſti. Nã iudei captiuati ꝑ Salma

tã celeriter abſq; doctoꝛeſſpus ſcti ſola pñtia

noticiã apłi pleniſſimã acceper̃t de oibus q
a moiſe et pꝛophetis fuerãt cõſcripta. Hin
Hiero.ad Paulinũ ait. Phariſei ſtupentinn·
Doctrina dni et mirant᷑ in petro et Johanne
quõ legẽ ſcit cũ litteraſ nõ didicerint.Quic
quid eni alijs exercitatio et quotidiana in le

ge dũi meditatio tribuere ſolet illis ſpiritus

ſanctus ſuggerebat et erant iuxta qð ſcripbtrũ

eſt docibiles deo. Quinimmo de ſecretis di

uninis magis fuerũt illuminati q; phete ve⸗
teris teſtamenti: ⁊ in maioꝛi plenitudine qgag
tiam ſpiritus ſancti receperũt:atq; donũ z-z

phetandi excellentius habuerũt. aũt apo
ſtoli ꝓphetie munere fuerunt pꝛediti.patet
Actuũ.ij.ca.v.ca. vi.ca.xi.ca.xiij.ca.xxvij.

ca. Tanta aũt fuit in illis vis doctrine ꝙtin

*

omnes gentes et nanones mundi ꝑ eos lux

eritatis effulſit. Cerciuz opus mirabileqð

Facta igit᷑ hac voce.ſ.ſpũs vehemẽtis ane biru ſanctus operat“ eſt in apoſtolis dici

ii vel tonitrui q̃ ab alijs audita fuit.vel apo
ſtoloꝝ ⁊ alioꝝ cũ eis exiſtentiũ deũ voce ma
gna laudantiũ qii pꝛius timoꝛe ducti nõ au

tur foꝛtificatio. qꝛ coꝛda eoꝝ adeo foꝛtiſica⸗

uit:vt nullo timoꝛe: nullo terroꝛe nullaq; cõᷣ
minatione a xpᷣi pꝛedicatõne retardarentur.

bile ꝗqo ſpug ſanctꝰ in aplis fuit oꝑatus illu
ſtratio ðz. Hã intellectũ eoꝝ illuminauit.t
de diuinis q̃ ad ſalutẽ ſunt neceſſaria nihii

penitꝰ ignoꝛarẽt: hoc ꝓmilſerat eis xpᷣs ciu di
xit Jo. xiiij.c. Paraclitꝰ aũt ſpũs ſanct/ quẽ?

Poinſen
Prego.alt.
cos ornan
ontiü Oun
merat dicen
Zliſerno⸗
ges incode
ſoi. Etiuf
oꝛnamenci

Vabooſich

ois nimseo

diſpüs di

is vatase
ſunpuct
Nöpſumar
ſolaaſtth
ſenn cuent

Weni llo

CQLhpicimus
ceedebilitan
Venüpob
ſiadicat vn
mori muit
lguuct in
Oagn
lokaauennu/
Vsnugidraan
Wrplsreinn
nungorn
Mmgsh⸗

licneliden
hhsſtusthi
Mozggäto⸗
Wenriscöſt⸗
wuseryigin
Gucerorc
ſurppoien
Crvoercnud
66Scaapt
llnirceſpi⸗
gtn. enm.
imnpn
Uribuguf
ſes spe
rtns ſuncb:
einſpice
Kamedeie
henioefi
engteri

hte Jdeo in ſermone qui legit᷑ in officio aploꝝ. niſi ſpũs ſanctꝰ: Abi admirari plurimũ ſi⸗

anen Brego. ait. Scriptũ eſt. ſpiritus dñi oꝛauit mul et in fide ↄſolidari debemꝰ dũ ſupᷣdicta
uike celos:oꝛnamẽta enĩ celoꝝ ſunt virtutes pᷣdi⸗ oia in ſexu fragili mulieꝝ inu eniri ↄſpicimꝰ
REK cantiũ. Que vicz oꝛnamenta Haulus enu⸗ P vere ſtupenda virtſpũs ſcti ꝗqᷓ tot boies
iunen merat dicens. Alij oat p ſpiritũ ſermo ſapie. ſup hoĩes elenauit. O gfa dei electis copio⸗
ſchec⸗ Alij ſermo ſciẽtie ſᷣm eundẽ ſpiritũ. Alij fi ſiſſime diſpẽſata q terrenos hoĩes celeſtes et

Nie
Nalrictem

des in eodẽ ſpũ. Alij gratia ſanitatũ in vno fecit. O fons indeficiẽs bonitatꝭ dei ad quẽ
ſpũ.Et infra. Quot ſunt bona pᷣdicantiũ tot cũcti moꝛtales cõfu gere ſecuri debẽt. qm̃ vt
Anamẽta celoʒ. Hinc rurſum ſcriptum eſt. inqt Cypꝛianꝰ in epla ad Donatü. ꝛ:oflu⸗
Aerbo dñi celifirmati ſunt er ſpuͦ oꝛis eins ens largiter ſos nullis finibo pꝛemit necxł·
ols virtus eoꝝ. Uerbũ eni oni eſt filiꝰ pris. lis cohercentib dauſtris intra certa metaz
ſpacia refrenat. Manat iu giter: exuberat aft⸗

eIDH Sec eoſdé celos vicʒz ſanctos apłos vt tota
uaſideginn ſimul trinitas oſtendat᷑ oꝑata repẽte de ſan⸗ fluenter:noſtrũ tantũ pectus ſitiat et pateat.
es MNIn cti ſpũs diuinitate adiungit᷑. Et ſpũ oꝛis ei?ꝰ Quantü illuc filij capacis afferimꝰ tm̃ inde
en oĩs virtus eoꝝ.Celoꝝ igit᷑ virtus de ſpiritu g undãtis haurimꝰ.
wibgeniinn ſumpta eſt qꝛ mũdi huiꝰ poteſtatibo cõtrarie ci coꝛde igit᷑ poſtulemꝰ vt pijſſimus deꝰ ſpũ
ne noô pſumerent niſi eos ſancti ſpũs foꝛtitudo ſancto ſuo repleat coꝛda nr̃a.Qui ſit benedi

gratie inundãtis haurimꝰ.hec ille.S nwpli⸗

nanii „ ſolidaſſet Quales nãq; doctoꝛes ſancte eccle ctus in ſecula ſeculoꝝ. Amen. MUM
1 Audie poe D ſie anñ aduentũ huiꝰſpũs fuerint ſcimꝰ:⁊ poſt ermo vigeſimuſpꝛimꝰ de beatitudine
Mi idtlüge aduentũ illius cuius foꝛtitudinis facti ſunt ſanctoꝝ in ̊ cõfutatur fatu itas hoĩm müdaæ
Stncih · CTöoſpicimus. Certe ipᷣe paſtoꝛ eccleſie. Petꝰ noꝛũ qui nõ credũt aliqͥd de vita futura··
= Ste debilitatis quãteq; foꝛmidinis antead Waere
ventü bui⸗ ſpũs fuerit ancilla oſtiaria redui C rces Vé Hraco
n edn ſita dicat.vna eniĩ mulieris voce ꝑcuſſus: dũi pioſa eſt in celis. Uerba ſunt re
Nirin moꝛi timuit vitam negauit. Et tũc Pettus aemptoꝛis nr̃i oꝛiginaliter mat-·
MEE— NN „* ☚ „
üͤpii negauit in terma: cum latro confitebatur in thei. v. c. Tanta eſt quoꝛundã ſtulticia vt ar
nwarkn cruce. Sed vir iſte tante ſoꝛmidinis qualis bitrentur nullaeſſe bona pter ea que in pñti

isa

ſäsvonans d
. 2 . 6,
.
nih

NCeen

. „ %7 9
NEN..
erNCXG. N

= mus et vidimꝰ nõ loqui. Et illi quidẽ ibant in pñ̃ti ſermone de beatitudine verba fecero.
hunih gaudeẽtcs a cõſpectu cõſilij qm̃ digni habiti Bomla cuncti deſiderare debẽt que meri
nontinn ſunt ꝓ noie ieſu ↄtumeliã pati.hec ille.Se⸗ ꝗto pᷣponenda eſt oibus que ab hoĩe pᷣcio ha⸗
alle cnrtus et gaudes ad cruc pperauit petr ita beri ſolet: de bac quilibet iuſtus atq; fidelis
ntupn n et frater eius andreas.qꝛ ſpũs ſanct erat in aſſerit illud Sapie. ca. vij. ꝛepoſui illa re⸗
noNen eis. Sic et aplłi ceteri moꝛtẽ violentã letãter gnis et ſedibꝛ. et dinitias nibil eſſe dixi in cõ
minnit in tulerũt. qꝛ ſpũs ſanct oẽm ab eis timoꝛẽ eie paratione illius:nec cõparaui illi lapidẽ pꝛe
inigonmuni cerat. Nectm aplis hec foꝛtitudo ſupꝑnatu⸗ cioſum:qm̃ oẽ aurũ in cõparatione ulius ha
miuNAE. raliter tributa ẽ. Quinimmo et ſanctis vt ſic rena eſt exigua:et tanq; lutũ exiſtimabit᷑ ar⸗
PriC dicã innumeris ↄfeſſoꝛib.virginibo.et mar gentũ in cõſpectu illius. Suꝑ ſalutẽ⁊ ſpẽem
prtin tvyribus. Quiſna fecit tpaliũ bonoꝝ ↄtẽpto⸗ dilexi eã:et poſui ꝓ luce habere illã qm in⸗
dadia res eos qͥ xpᷣm nudũ nudi ſecuti ſunt niſi ſpi extinguibile eſt lumen illius: venerũt autem
SNnit ritus ſanctꝰ? Quis habitare fecit in ſolitudi mihi oia bona pariter cũ illa. ¶t igit diſpo
–☛ ne in ſpelücis amicos dei vigilates oꝛites. namus ea qꝗᷓ tractaturi ſumus oꝛdine debito
eiete, et carnẽ dulciſſimiſ ieiunijs diſciplinis ⁊ ver beatitu diniſq; laudes mirificentiſſimas cõ⸗
Hberiba affligẽtes: niſi ſpoũs ſanct?? Quis de⸗ plectamur q copioſa merces a nr̃o ſaluatoe
. ng ſenr niq; fecit RS aio itrepido tot illata toꝛ merito nuncupat᷑:de ipᷣa tria myſteria pꝛinci
rnin mela ⁊ exqſitiſſima cruciatuũ genera ꝑpeti palia pꝛoponemus cõtemplangna.
fienm H

poſt aduentũ ſpũs exiſtat audiamꝰ. Fit ↄuẽ

tus magiſtratuũ atq; ſenioꝝ:ceſis denuncia

tur aplis ne in noĩe ieſu loqui debeãt. Petrꝰ

magna auctoꝛitate rũdit. O bedire opoꝛtet
deo magis qᷓ; hoibus.Et rurſum. Si in cõ

ſpectu dni iuſtũ eſt vos potiꝰ audire qᷓ; deũ:

iudicate:libens beatus Andreas ꝑſecutoꝛi⸗
bus ſuis rñdit. Tãto eni ero regi meo acce⸗
ptioꝛ quãto ꝓ eiꝰ noĩe fuero ꝑmanẽs in toꝛ⸗
mentis cõſtantioꝛ. Nõ eni poſſumꝰq̃ audiui

vita a pijſſimo deo vſibo humanis cõcedun⸗
tur, Hil credunit:nil cogitant. Nihil deniq
ſperant de futura celeſtis regni hereditate.
Somnũ putãt immo fictionẽ ⁊ fabulã:quic

—

quid m omnẽ veritatẽ de ſanctoꝝ beatitu⸗
dine ꝓclamatur. Hi omnẽ diligentiã adhi⸗

bent:vt coꝛpoꝛeis ſenſibo in ſuis delectatio⸗

. .
. ð

bus voluptuoſis ſatiſfiat. Animã vero vir

tutib honeſtiſq; moꝛibi inſtruere ⁊ negligũt

et cõtemnunt. Pꝛopterea equũ eſſe cenſui ſi

vpeatitudinẽ dirigãtcoꝛdis affectũ:illaq;
bus totis conent᷑ adipiſci. Nam? de hoc ita

Pꝛimum vtrum bomini cõueniat agere p⸗
Seild um vtrum finis humanevite ſit be
atitudo. ——
Tercium vtrum

Rꝛimũ dicit᷑ beatitudinis deſideriũã.

Secundũ beatitudinis ſubiectu.
Zerxrciũ beatitudinis obiectũ.

bonum quod cuncti deſi
¶ Lapitulũ pꝛimũ.

Ov beatit
derare debent.

citur beatitudinis deſideriũ. in quo
inducenda eſt cunctoꝝ mens vt ad
viri

pulcre loquiẽ Seneca ad Qucillũ.Ad ſum

mum inquit bonũ et ꝓpoſitũ totius vite tue

reſpice Illi enĩ cõſentire debet quicquid agi
mus:ido peccamus quia de partibo vite oẽs
deliberamus de tota vero nemo deliderat.

Errant cõſilia noſtra qꝛ nõ habent quo diri
Fannn. Ignoꝛanti quẽ poꝛtuʒ petat: nulluſ

inus certus eſt. hec ille. Sed vt ꝑs iſta luci
dioꝛ fiat opus eſt vt ad tria dubia reſpo
deamus.

derabile.

. pꝛimũ dubium reſt ponget ſanct/ tho.

pma ſcdᷣe.q.i.ꝙ actionũ que ab hoĩe agunt:

hominis inquantũ eſt homo.differt aute ho

mo abalijs rönalibus creaturiſ in hoc ꝙ eſt
dũs ſuoꝝ actuũ qð fit per rationẽ et volun-

tatẽ. Ille itaq; actiones ꝓpꝛie humane dicun

tur ꝗᷓ ex voluntate deliberata ꝓcedunt, Alie

vero non ꝓpꝛie humane ſunt ſicut dů mouet

pedẽ: vel fricat barbã alijs intentus ⁊ ſimilia
licet ſint hoĩs iſte actiones ſecũdenõ ſunt ꝓ

pter finez ex abus homo nec mereri põt nec

*

voni. Eum itaq; finis ſit qui mouet agentẽ.
et licet in executõe ſit poſterioꝛ tñ pꝛioꝛ eſt in

intentione agentis et habet rationem cauſe.
Vpterea ad hominẽ ſpectat vt agat ꝓpter finẽ.

Ad ſecundũ dubiũ reſpondet Ricar. in. iiij.
i. xlix. ꝙ vltimus finis humane vite eſt bea

uiunttudovt ait Augꝰ.li.viij.de ciui.dei. Finis
boni appellat᷑ quo quiſq; cũ ꝑuenerit beatus
elt. Et idem li. xix. de ciui.dei. Illud eſt finis
boni ꝓpter qð appetenda ſunt cetera:ipᷣm aũt

—

Pꝛimũ myſteriũ cõtemplandum di⸗

beata ſint.

4

.

Vpter ſeipᷣm. Et xxij li de cini dei. Einie in?
quit noſter eſt ꝑuenire ad illud regnũ cuaiuus

nullus finis eſt. Et aplłs ad Roma. vi. DHa⸗

niam cũ beatitudo ſit in ipᷣo deo.et beautu⸗

tudo eſt finis bumaneviteetiam erit finis o
mnium creaturarum. Nam vt inquit Dio⸗.
niſius in li.de diuinis nominibj. Deus co⸗

uertit oĩa ad ſeipᷣm tanq; ad vltimũ finẽ. Ad
qð dicit Tho. ma fᷣe.q.i.qꝙ ſicut colligit ex

dictis Ariſto. ij. phy ſico⁊.et.v.metaphꝰſice

Finis dicit᷑ dupliciter.ſ.vel eius terminus
in quo id ẽ ipᷣa res in qua rõ boni inuenitur
vel vſus ſiue adeptio uũlius rei. Sicut ſi di⸗

camus ꝙ; motus coꝛꝑis grauis finis eſt vel

locus inferioꝛ vt res vel hoc qð eſt eſſe in lo⸗

co inferioꝛi vt vſus. Et finis auari eſt vel pe

cu nia vt res. vel poſſeſſio pecunie vt yſus.
Si ergo loq̃mur devltimo fine hoĩs q;dtum
. ad ipᷣam rem q̃ eſt finis. Sic in vltimo fine
hois oia creata cõueniunt:quia deus eſt vli
mus finis hoĩs ⁊ oim aliarũ rerũ.Si gqũtlo
uamur de vltimo fine hois q;tum ad coſe⸗
beatitudo ſit bonum deſi-⸗ cutionẽ finis. Sic in fine hoĩis nõ cõmuni⸗
ü᷑᷑᷑iit creature irrationales. Ha et homo ⁊ alie
creature rõnales conſequnt᷑ vltimũ finẽ co⸗
gnoſcendo et amãdo deũ:qð nõ cõpetit alis

creaturis q̃ adipiſcunt᷑ vltimũ finẽ inquantũ

ꝑticipant aliquã ſimilitudinẽ dei m ꝙ ſunt

vel viuũt vel etiã cognoſcunt ᷣ m inſtinctuʒ

tionalẽ vt ſummũ bonũ intelligeret: intelli⸗
gendo amaret:amando poſſideret:et poſſidẽ

do frueret᷑. Quare vt Auguſtin? docet inli.
Non cadit in aliqᷓ rõne carentia vt
Kerciũ dubiũ fuit vtrũ beatitaꝛ

lxxxiij.q.

.

demereri. Sed pꝛime actiones ad finẽ ſunt do ſit bonũ deſiderabile Et poſſet qͥs argue
dirigende. Inquit nãq; phs in. ij. phvſico.
Finis eſt pꝛincipiũ in operabilib ab hoĩe.et
in. ij. ethicoꝝ aſſerit. YFine omnes operant.
Et iterũ in.ij.phyſicoꝝ. Hõ ſolum intelle⸗
ctus ſed natura agit ꝓpter finẽ.Et in.ij. mez—3
taphy. Qui infinitũ faciunt auferũt naturã

reꝙ nõ.nam nullũ bonũ incognitũ eſt deſi⸗
derabile.hoc ptʒ. Quia bonũ appꝛehenſum
eſt obiectũ appetitus vt inqᷣt Ariſto.in. üj. de
aia. Ideo Augꝰ. li. x. de trini.c.i.ait. Firmiſ
ſime nouimus amari niſi nota nõ poſſe. Sʒ

beatitudo eſt bonũ incognitũ ergo nõ eſt bo

num deſiderabile Ohiloſophi quidẽ multo

ſubtiliter elaboꝛarut vt de beatitudie ac ſum

mo bono cognitionẽ innenirent. Et vt La⸗
ctantius ſcribit in pncipio pꝛimi li. diuina.

inſtitu. Neq; adepti ſunt qð volebant et ope

ram ſimul atq; induſtriã ꝑdiderũt: hoc ideo
dixit.qꝛ vt recitat Augꝰ.li.xix.de ciui. dei.

Marcus varro notauit ducentas octuagin
taocto falſas opiniones de beatitudine ds

phi ſuo ingenio adinuenerũt. Augetiam

ro vitã eterna. Sed hic oꝛit᷑ diff icultas. que

nature: licet nõ ꝑ rationẽ vel intellectũ. IJdeo
magiſter.i.di.ij.dicit. Yecit deus creaturã ra

ſtit⸗
gine in
eal qo
cthicor
tius li
bonüͤn
pusin
nonnoe
lanxen
ſumn
dolend
coꝛpo?
ſcietia
fequo⸗
ſo. in
Colon
ſcli
ſnpcit
eiſed
Woy
Pors
h⸗
hinur.
nũ pooa
bacun
linioiimn/
ſahhent⸗

fmnre
loor
anaſ
necin
nsbisg
gineſie⸗
cſthöͤat
ll eg de
uguei⸗
lglaſnia⸗
lheroseſe
Gniſummme
cenoꝛho
nochic⸗
enesb
oicon
hräe⸗
tae w
lepprs
accigin
bimno
Oecn
Zc
.
Knl

unfͤ in. xi⸗ ſda poſuill 1mum t ſic eſt olbus nota. Quilibet enĩ ſcit
aſeng dinẽ in voluptate coꝛ ꝑis:quoſdã ĩ volupta quid eſt bonũ et quid eſt ſuff icientiſſimũ. Et·
l te aĩ: quoſdã in alijs reb; puta i dinitijs vel hoc mõ oẽs beatitudinẽ appetunt. Nam ſic
ginie bonoꝛiba ꝛ hmoõuxt etiẽ ſcribit Ariſto. in. i. apetere beatitudinẽ nihil eſt aliuc q; apete⸗
nin ethicoꝝ. Dehis ad hoc ita loquit actan⸗ re vt volũtas ſatict q quilibet vnlt. Et poc
nmeſ tius li.iij.diuinarũ inſti.Epicurus ſummũ eſt qð Boetius dixit in. iij. ð cõſolatõe. Oĩs
Rn bonũ in voluptate animi eſſe cenſet. Anſtio nanq; moꝛtaliũ cura q; multipliciũ ſtudio⸗
munden pus in voluptate coꝛꝑis. Caliphon et Di⸗ rũ laboꝛ exercet:diuerſo qͥdẽ calle ꝓcedu: ad
G nomochus cirenaici honeſtatẽ cũ voluptate vnũ tñ beatitudinis finẽ nitit᷑ peruenire.Et
Li iunxerunt Diodoꝛus in pꝛiuatione doloꝛis ſumit᷑ h̊ vnꝰ finis ᷣm Beraldũ oddonis ſuꝑ
gihiangt ſummũ bonum poſuit. Hieronymus in nõ pꝛimũ ethicoꝝ nõ ſm ſpeciem opinionis ſed
da Ddolendo. Peripatetici aũt in bonis animi et vm ꝓpoꝛtionẽ. Nam ſicut leuia Pabent vnii
Wanni coꝛpoꝛis et foꝛtune.Et illi ſummũ bonũ eſt finẽ m ſpeciem nature.ſ.locũ ſurſũ.Et gra⸗
uröden n ſciẽtia. Zenonis cũ natura cõgruenter viue nia habeãt aliũ finẽ ſ m ſpeciẽ nature.ſ.locũ
linsm Sani⸗ re quoꝛũdam ſtoicoꝛum virtutem ſequi Ari deoꝛſum.tñ grauia et leuia habent vnũ finẽ
smnsfine, ſto. in honeſtate ac virtute ſummũ bonum fſm ꝓpoꝛtionẽ nature.Eo qꝙ; e aber oes
Ahoecckn collocauit.hec ille. Sʒ infra de Epicuro ita deoꝛſum ad grauia.ſicut loc ſurſũ ad leuia
küninnn ſequit᷑. Epicuri diſciplina multo celebꝛioꝛ Ita ⁊ oẽs hoiĩes tẽdũt ad vnũ finẽ ſᷣm ꝓpoꝛti
ſoeauennis ſemꝑ fuit q ceteroꝝ:no quia veri aliquid au / onẽ opinionis.eo ꝙ ita ſe habet pecunia ad
ino irhian ferret:ſed quia multos ad populare nomen auarum in qua opinatur ſe fieri poſſe vnũ ſi⸗
Sicinnnnd voluptatis inuitat. NHemo enim nõ in vicia cut delectatõ libidinis ad luxurioſum.qui in
rgnuast; ꝓnus eſt. ꝛoptereavt ad ſe multitudinẽ cõ ſua luxuria putat cõſtare beatitudinẽ. Qe8
Hmii Dn trahat appoſita ſingulis qbuſq; moꝛibus lo⸗ quippe appetunt quidquid etiã indebite a tpe
Diaihinn. quitur. Deſidioſum vetat lr̃as diſcere.Aua tunt tanq;ᷓ cõſummatũ bonũ.Secũdo po
uchöniin rũ populari largitione liberat. Ignauũ ꝓhibeatitudo accipi in ſuo eſſe ſpeciali inquatũ
l bet accedene ad rempublicã: pigrũ exercere: ſcilicet conſiſtit nõ in bonispᷣſentis vite.ſed
u'ninin timidũ militare. Cõſtat itaq; ex his q; erro⸗ in clara dei viſ ione et ꝑfecta eius diiectõne et
inichi nea fuerit philoſophoꝝ mens circa beatitu⸗ gaud io qð habet᷑ de dei bonitate pñti ꝑ cla⸗
riinnmi oοα⁰αdine agnoſcengz Deg pᷣ⸗ter illos aghuc cõo⸗ ram eius viſionẽ et perfectam dilectionẽ. Et
nuitirt firmare poſſum ꝙ beatitudo nõ eſt cogno⸗ hoc modo beatitudo non fuit nota philoſo
wimintkg ſcibilis ꝑ verba pauli qui pꝛimead Coꝛint. phis quã tñ poſtq; xpᷣus dei filius venit in
Neniuäri ca.ij. ait. Oculus nõ vidit et auris nõ audi⸗ mundũ oẽs qui volunt agnoſcere de ſidera⸗
Fnidopnt uit nec in coꝛ hoĩs aſcendit q pꝛeparauit de re et acquirere valẽt. Jpe quide qͥ lux ſuit et
r us his qui diligũt illũ.Sed iſta de beatitu-⸗ ſplendoꝛ oĩs veritatis viã nobis ſummi bo⸗
iurtfi, dine ſic Paulus locutꝰ eſt. Ergo tale bonũ ni oſtẽdit. Ipᷣe clamauit Mat. iiij. dicẽſ. Pe
n eſt qdᷣ a nobis ꝑcipi minime pt et ex ꝓſequen nitentiã agite aꝓpꝛopinquabit regnũ ceioꝛũ.
unit ti neq; deſiderari. At in cõtrariũ eſt ſenteétia Et.v.c. Merces veſtra copioſa eſt in celis.

gläimwibecn

in. xiij. de tri. allerit quoſd iſſe beatit

Auguſtini q li. x.de ciui.deĩ.c.i.ait. Omniũ

certa ſnĩa eſt qui rõne quoquo modovti pñt

. „

Et. vi.c. Nolite theſauriʒare vobis theſau⸗
ros in terra:theſauriʒatevobis theſauros in

beatos eſſe oẽs hoĩes velle. Et in. xiij. de tri.
Ag apetendũ beatitudinẽ natura cõpellit
n cui ſumme bonus et immutabiliter beatus

celo. Et Jo. xvij. ca. Hec eſt vita eterna vt co
gnoſcant.iſ.facie ad faciẽ te veruʒ deũ:et qu?
miſiſti ieſum xpᷣm filiũ tuũ.Et cõpletis hu-

D creatoꝛ hoc indidit. Et de hoc Ariſto. in pii mane redemptõnis myſterijs quadrageſima
Nnnittſ mo ethicoꝝ ſic ſcripſit.bene enuncianerunt die poſtq; ſurrexit a moꝛtuis videntibo diſci
hiiuſin 6 dicentes bonũ eſſe q oẽs appetunt. Et in.iij pulis eleuatus eſt et aſcẽdit ad celos. IJccir⸗
mi nli⸗ thopicoꝝ. Maxime bonũ omnes maxime co Lactantiꝰ li.vij.diuinarũ inſtitu. ait. Da
igniquci, appetüt. Pꝛo amouenda igit᷑ omni ambigui ter enĩ veſter ac dñs qͥ cõdiditfirmauitq; ce⸗
Nmenintſe, tate notandũ ex dictis Ricardi in.iiij. diſt. lum qui libꝛatã magnitudine ſua terrã valla
Gninn bi, lxxxix.Et tho.pma ſᷣe.q.v.qꝙ beatitudo põt nuit montib:mare circundedit amnibuſq; di⸗
onnn accipi triplictter. EKinxit. et quicqd eſt in boc mundo mirabile
nct , Nuimo in ſuo eſſe generali. cõflanit ac ꝑfecit ex nihilo. ꝑſpectis erroꝛibb
iilonehn Secundo in ſuo eſſe ſpeciali. hoĩm: ducẽ miſit qͥ nobis viã iuſticie pande⸗
licr , ercio in ſuo elſſe ſpecialiſſimo. rei. Huc ſequamur oẽs:hunc audiam:huic
R Hꝛuno pᷣt beatitudo accipi in ſuo eſſe ge- deuotiſſime pareamus.qm̃ ſolus vt ait Lu⸗
v a erali inq; tũ eſt bonũ quoddã, ſufficientiſli⸗ cretius veridicis bominũ purgauit pectoꝛa

dictis et finẽ ſtatuit toꝛpedinis atq; timoꝛis

oſtenditq; bonũ ſummũ quo tendimus oẽs
quid foꝛet: atq; viã monſtrauit limite paruo
que poſſemus ad id recto contendere curſu.
Hec tm oſtedit ſed enã pᷣceſſit:neqs difficul

iatis gratia iter virtutis hoꝛ reret. Dec ille.
Tercio pᷣt accipi beatitudo in ſuo eſſe ſpecia

iſſimo put. ſ. eſt actualiter in beatis cuiꝰ ma

nulla ſenſibilis experiẽtia quarumcũq; dele
ctationũ pñtis vite minimã ꝑtẽ illius dulce
dinis pᷣt deſignare.Et oculus non vidit nec
auriſ audiuit:neq; humanũ coꝛ excogitauit

vnq; q; ingens ſit illa ſuꝑna felicitas. Hinc

Bꝛego. in omelłinqt. Si cõſideremꝰ fratres
chariſſimi q̃ et quãta ſunt que nobis ꝓmit⸗

tun᷑ in celis vileſcũt animo oĩa q̃ habent᷑ in

terris. Terrena nãq; ſubſtãtia ſuꝑne felicita
ti cõparata:pondus eſt nõ ſubſidiũ. Tꝑalis
vita eterne vite cõparata: moꝛs eſt potiꝰ di⸗
cenda q; vita. Hinc in tranſitu beati Hiero⸗
nimi ſcribit hec verba Augꝰ.ad Cirillũ eo
die et hoꝛa qua Hieronimus ſanctiſſimꝰ ex
hac luce migrauit.dũ Iponie in cellula mea
quieſcẽs de gloꝛia beatoꝝ co gitarẽvellẽq; de
illa tractatũ bꝛeuẽ cõponere ohulſ us pᷣcib⸗·
noſtri ſeueri quondã venerabili

gillariq; ſu ſceptiſ:volui epiſtolã ſcribere ſan
ctiſſimo hieronimo deſtinandã:vt qd ipᷣe in
re tã diff icili ſentiret:rũderet.Cũq; iam ſcri⸗

bens ſalutatõis exoꝛdiũ hieronimo pᷣſenta⸗
rẽ: ineffabile ſubito lumẽ:cũ inaudita odoꝝ

fragrantia cellulã in ꝗᷓ ſtabã intrauit:hoꝛa iã
cõpletoꝛij.Ad quã viſionẽ ꝓpter rei tã admi⸗

rabilis nouitatẽ perterritus eſſe cepi. Cũq;
quidnã id eſſet attentiꝰ co gitarẽ de luce vox

inſonuit dicens. Auguſtine auguſtine quid

queris: putaſne bꝛeui immittere vaſculo ma

re totũ. Hodico includere pugillo terrarũ

oꝛbẽ. Celũ firmare ne ſuos exerceat motus.

Infinite rei qͥs inerit finis. immẽſa q̃ menſu
ra metieris: Potius totũ mare in artiſſimo

auderet᷑ vaſculo:potius oꝛbẽ terrarũ puus
teneret pugillłꝰ:potiuſa motu ↄtinuo celũ de

ſiſteret:q; gaudioꝝ ⁊ gloꝛie bus beatoꝝ aĩe
ſine fine potiunt᷑ minimã ꝑticulam intellige
res:niſi vt ego experietia docearxis: diſcurre
ad hoc bꝛeue tꝑis ſpaciũ ⁊ talia ſata ge oꝑa ex
ercere vt poſtmodũ ibi q̃ hic aliqualit intel⸗

ligere cupis in eternũ habeas. Interroganti
vero mihi quiſnã eſſet qͥ talia tã grauiſſime

loqueret᷑. Rndit benigne:hieronimi illiꝰ pᷣ⸗
ſbyteri cui epiſtolã ſcribere cepiſti ſum aĩia ꝗᷓ
in hac hoꝛa in bechleem carniſ onere depoſi

gnitudinẽ explicare nequaq; poſſumꝰ quia

ot quondã vener 8 Martini
epᷣi turonenſis diſcipuli:charta calamo pu⸗-⸗

to iocunda et gloꝛioſa Pgo ac regna celoꝛi. “
poſt qᷓ alia multa qᷓ mecu cõtulit a meis oorr
lis lux diſparuit. Quãto igit᷑ minꝰ beatitu⸗
dinis ſuꝑne ſublimitas pᷣt ↄpꝛehẽdi tãto ar·

dentius eſt a nobis exoptanda.

. N

elicet et in volütate. (¶Xapituli. i
cundũ myſter iũ ↄtemplandũ ðꝛ beaz

abſoluenda.

Cerciũ vt rũ ſit pꝛincipaliꝰ in actu volũta
B intellectus. M
Id pꝛimũ dubiũ rñdet Ricar.in.iii
xlix. qꝙ beatitudo eſt actꝰ aĩe tm. Nã beatitu

—

do eſt nobiliſſimũ qð in hoiĩe poſſit eẽ: necin

creaturis infra holes ↄuenire pᷣt. O poꝛtet

cõſiſtat in actuꝓpꝛio hoĩ:nõ qcũq; ſʒ nobi
liſſimo. Actꝰ aũt hoĩs ꝓpꝛius nõ eſt niſi ile
q eſt boĩs p illã foꝛmã ꝗᷓ hõ eſt:hoc eſt aũt aia
intellectiua. Nobiliſſimꝰ ́ actus hoĩs ẽ ile
qͥ ſibi ↄuenit ſᷣm aĩam intellectiuã:ſiue ſit co
gnitio ſiue dilectio.Ex q̊ damnat᷑ opinio il

loꝛũ qͥ dixerũt aiam ſine coꝛꝑe beatã eſſe nõ

„

do de beatitudine pꝑfecta q̃ in dei viſione cõ⸗

tinet:diuina aũt eſſentia ꝑ fantaſmata videri

nõ põt. VUñ cũ viſione diuine eſſentie ꝑfecla

hois beatitudo ↄſiſtat:nõ depẽdet beatitudo
boiĩs a coꝛꝑe q̃re et im coꝛpꝰ ad pfectõʒ bea
titudinis nõ requirit᷑. Sciendũ tñ ꝙ ad ꝑfe

ctionẽ alicuius rei dupirñ aliqͥd ꝑtinet. Ino

„

mõò ad ↄſtituendã eſſentiã rei.ſic aia requitit

ad ꝑfectionẽ hoĩs.Alio mõ requirit᷑ ad pꝑfez-⸗
ccionẽ rei id qð ꝑtinet ad bũ eſſe e:ſicut pul
critudo coꝛpꝑis ⁊ velocitas ingenij ꝑtinet ad

ptfectõʒ hoĩs. Quãuis coꝛpꝰ pmo mõadꝑę

ſectionẽ beatitudis hũane nõ ꝑtineat ptinet

tñ ſcdᷣo mõ. Quare q;to aia pfectioꝛ erit ĩ ſua
natura:ꝑfectiꝰ hẽbit ſuã ꝓpꝛiã operatõʒ in q
ↄſiſtit felicitas:h vᷣo erit cũ ſuo coꝛꝑi ipᷣa btã
reuniet᷑. Pꝛopter illã autvnionẽ nõ erũt boi
neceſſaria exterioꝛa iſta bona:qꝛ coꝛpꝰ ex co⸗

iunctõe ſui ad niam erit gloꝛioſum ac ĩpaſſi⸗

bile. Nã vt ſcribit dũs Bonauen. in ſuo.iij.

di. xxviij. Lõtingit aliqͥd eſſe beatũ triplłr.ſ.

eſſentiã? ꝑ pꝛimã inflnentiã:⁊ ꝑ quandã re
dundantiã. Beatũ ꝑ eſſentiã ẽ ſols de?. Bea
tãꝑ pꝛimã influentiã eſt ſolus rõnalis ſpus.

hearã deniq; ꝑ quandã redundantiã Ecoꝛpꝰ

buanũ ĩ qð gaudiũ glie redudat ex ↄiuncloe

X beatitudo cõſiſtit in aĩa:in intellectuvi

titudinis ſubiectũ:in qͥ tria dubia ſunt

PRuimũ vtrü beatitudo ſit actꝰ nieiem.
Scõm vtrũ ſit actus intellect? ⁊ volũtalis.

poſſe. Hã vt inqᷣt tho. pma ße. q. iiij. loquen⸗
ſiſtit: ſine coꝛpe aĩa ht eẽ beata. qm intellect
ad ſui operationẽ nõ indiget coꝛꝑe niſipter
fantaſma ta in qbus intelligibilẽ veritatẽ cöo⸗

ſiagi⸗
ſtadim

deiimag
iicionbil
mrioꝛib⸗

diuitie

rooine⸗
bio fent

tllgala
coepolud

lligitddk

ſciennuq
hois nigan

nthitveri

fütatsſi.S
ſcwdinis
Gning
Picarling
gclupolün
Aſentinbe
u nione
inchoitrn
ſioginn
Giicroönati
Locnüberi
aide
uiriobie
Negſummi
ed
wincih
obieciiye
bonie
Pamn viſio⸗
Pterpltinĩ
erimegiatee

dopimnediae

deoinät
nrin
ſicdſcre
simalie
nwone
Ricmr
ne. ic⸗
cöcomnit
guſtili.
ſummm
Etiili
ſumman
(esettbe
yiſion⸗

Mdtliineggn

Mnd

nanid
nimud

4 „

Welartnis

4 .

—

Kerii
9 —,μ⸗
iem Nin
boieoſircen

mrit Ooon

„ 0 „ „
nins noctniii
ckhocckmn

4 a⸗S
zwns deii

Mcünäſent

„ 27

NjnN ie!

Apeni

nuinufin
e o W
ugn
lori
1*: „
n N
„Le ſenk
ichec ſon
npnutt,

ℳ.
G, .
,

dgn
n „ 6 4 1
Nnintliie

Gben,

nrgag ,
miad AAD,
vwN

ſui ad aiam beatã. Etlicet coꝛpꝰ bumanũ nõ

*

ſit ad imaginẽ dei ꝑ ſe:tñ vnuũ eſt aĩe q̃ ẽ ad

dei ima ginẽ:et rõne illiꝰ eſt beatitudis ↄpar
ticipabile. Di v̈ aliqs inſtaret g dicta de ex

terioꝛiba bonis qꝛ videt᷑ õriũ Hã cib pstus

Diuitie ⁊ regnũ exterioꝛa bona ſunt et hec p⸗

mittunt᷑ beatis. Uñ Luce.xxij.xpᷣus dixit.
Edatis ⁊ bibatis ſuꝑ menſam meã in regno

meo.Et mat. vi. Theſauriʒate vobis theſau

ros in celo.et mat.xxv. Poſſidete paratũ vo
bis regnũ:ů et iſta ad beatitudinẽ exigunt.
Rũdet tho.ꝙ oia iſta metaphoꝛice ſunt in⸗

*

telligeda:m ꝗ in ſcripturis ſolent ſ pũalia ꝑ
coꝛꝑalia deſignari. Sicut ꝑ cibũ ⁊ potũ in⸗

telligit᷑ delectatio beatitudis:ꝑ diuitias ſuf⸗

ſicientia q̃ ſufficit hoĩ deꝰ:ꝑ regnũ exaltatio

boĩs vſq; ad ↄiunctõʒ cũ deo. Scom dubi⸗

um fuit vtrũ btĩtudo ſit actus intellectꝰ ⁊ vo

lũtatis ſilł.Et licʒ quidã teneãt ꝙ eſſentia bea
titudinis vite hũane ĩ ſoliꝰ intellectꝰ actu cõ
ſiſtat ita ꝙ nullo mõ in actu voluntatis.Liᷣ
Ricar.i.ilij.vbi.S.dicit.q; btĩtudo ↄſiſtit in
actu volũtatis ⁊ intellectꝰ ſił. Cuis rõ eſt:qꝛ

eſſentia beatitudinis vite hũane ↄſiſtit in ꝑfe

cta vnione aĩe rõnalis cũ deo. Hec aũt vnio
includit vnionẽ aĩe cũ deo ſᷣm oẽm ſui potẽ⸗

tiã ꝑ quã vnibilis eſt cũ eo ĩmediate. Potẽtia

aũt aĩe rönalis nõ tm̃ eſt intellectꝰ ſʒ volũtas

ctr ꝑ quãlibet illaꝝ vnibilis eſt cũ deo ĩmedia

te. Diẽ enĩ deꝰ ſub rõe q̃ ſummũ verũ:eſt im
mediatũ obiectũ intellectꝰ beatoꝝ:ita ſub rõ
ne qͥ ſummũ bonũ eſt ĩmediatũ obiectũ volũ
tatis eoꝝ. Quãuis enĩ ipᷣo ĩmediate nõ frue⸗
rent᷑ niſi ipᷣm ĩmediate viderẽt:tñ immediatũ
obiectũ volũtad eoꝝ nõ eſt ipᷣa viſio ſũmibo
ni:ſʒ ipᷣm ſũmũ bonũ. Nõ enĩ volũt ummũ
bonũ /ꝓpr illã viſionẽ ſiẽ̃ ꝓpter finẽ:ſed volũt

——

ipᷣam viſionẽ ꝓpter ipᷣm ſummũ bonũ ſiẽ p⸗

pter vlcimũ finẽ. JIpm ò ſummũ bonũ pmo
et ĩmediate eſt ab ipᷣis volitũ:& eſt volũtatis

ecoꝝ ĩmediatũ obiectũ. Ergo pfecta vnio aĩe

cñ deo in qᷓ biitudo ↄſiſtitẽ ꝑ intellectũ ⁊ vo
luntatẽ Itaq; ĩ actuvtriuſqʒ ſimul ↄſiſtit.Et
ſi obijceret᷑ ꝙ auctoꝛitates ↄtrariũ nolentib⸗

eas intelligere otrariũ ſonarevident᷑ puta

in viſione dicũt beatitudinẽ ↄſiſtere. Rñdet
Ricar.ꝙ ſemꝑ includũt ↄcomitantẽ dilectio
nẽ. Nã cõſummata dei dilectio inſeꝑabiliter
cõcomitat᷑ clarꝗ eius viſionẽ. Pꝛopterea Au

guſti. li. i. de tri. ca. penultimo dicit. & viſio

eſt ſummũ pᷣmiũ et ipᷣa eſt actus intellectus.

Etĩ.i.li.de doctrina xpᷣiana idẽ dicit. Hecẽ

ſumma merces vt ꝑfruamur deo:ſũma me
ces eſt beatitudo et fruitio eſt actꝰ voluntatꝭ:

ᷓ viſionẽ cõcomitat᷑. ¶ Tercium dubiü erat

yvtrũ beatitudo pꝛincipaliꝰcõſiſtat in actuvo
luntatis q intellectꝰ.Et rñdet Ricar. ſic.
Pꝛimo qꝛ ſicut inter habitꝰ vie charitas eſt
donũ pꝛincipaliꝰ ſᷣm Aug'. xv. de trini. ca.
xviij. Ita inter habitꝰ patrie charitas patrie
eſt donũ pꝛincipalius. Sed in patria nobili
oꝛ habitus hʒ nobilioꝛẽ actũ. Ergo deũ pre⸗
cte diligere qui eſt actus charitatis patrie eſt
actus nobiliſſimꝰ aĩe.cũ ergo in nobiliſſimo
actu pꝛincipaliſſime cõſiſtat beatitudo:et di
ligere ſit actus voluũtatis:pꝛincipaliꝰ cõſiſtit
in actu volũtatis qᷓ; intellect. Secũdo ꝓba
tur ꝙ beatitudo pꝛincipaliꝰ conſiſtit in actu
volũtatis q intellectꝰ exeo ꝙ volũtas ẽ no.
bilioꝛ potẽtia qᷓ ſit intellectus. H Bernar.
in li.de libero arbitrio dicit rõem eſſe quodã
mõ pediſſequã volũtatis. Et Anſel.in li. de
cõceptu virginali.d ñium totiꝰ regni anime
attribuit᷑ volũtati. Et Ariſto.in.vij. politice
ca.v.potẽtia qua eligimꝰ pncipalioꝛ eſt. Ad
huc id ꝓbat᷑ qꝛ volũtas in ſuo actu cogi nõ
pᷣt nec crca ea q ſunt ad finẽ neceſſitari. In⸗
tellectus aũt cogi p̃t et circa ea q̃ ſunt ad finẽ
neceſſitari. Inſuꝑ magis põt tranſfoꝛmare
alam volũtas qᷓ; intellectus et ſuũ obiectum
reſpicit ſub rõne nobilioꝛi. Bonũ enĩ eſtob⸗
iectũ volũtatis. Ens obiectũ intellectus. Rõ
añt boni eſt ꝑfectioꝛ qᷓ; ſit rõ entis. Tercio
batur qꝛ deus eſt vltimus finis maxime ſub
rõne qua bonũ:qð ptz qꝛ ex hoc ꝙ creature
oꝛdinant᷑ in ipᷣm vt in finẽ maxime eſt in eis
ratio bonitatisiſicut ꝑ hoc ꝙ ipᷣm reſpiciũt
vt exemplar:maxime eſt in eis ratio veritatt.
Sed deus ſub rõne qua ſummũ bonum eſt
voluntatis obiectũ ſub ratione qua ſummũ
ens vel verũ eſt intellectus obiectũ. ergo vo
luntas magis reſpicit deũ ſub rõne finis q;
intellectus. Sed deus ſub rõne qua vltimꝰ
finis eſt beatificans.̊ ſub rõne qua eſt beati
tudinis obiectũ:pꝛincipaliꝰ tendit voluntas
in ipᷣm q; intellectus. Et ſic ↄſiſtit beatitudo
pꝛincipaliꝰ in actu volũtatis qᷓ; intellectus.
beatudo nõ poteſt eſſe in bonis pᷣſen⸗
is vie. apitulũ. iij.
Erciũ myſteriũ cõtemplandũ dicit᷑ bea
titudinis obiectũ:in quo tria ſunt du⸗
bia abſoluenda. MMBUñ

NReꝛim virũ beatitudo ſit quid creatũ.
Becundũu vtru beatitudo poſſitamitti.
reiũ vtru biitudo poſſiti hacvita haberi.

Ad pꝛimũ dubiũ rũdet Ricar. vbi. S. E
tho. pma fe.q.iij. beatitudo vite humane
dupliciter pᷣt accipi. Ano mõ ꝓ illo bono in
quo pfecte et plenarie requieſcit hũana vita.
Alio mõ ꝓ ꝑfecta quiete humane vite in ü⸗

lo bono que cõſi iſtit in ꝑfeeta hoĩs ↄiunctõe

cñ illo bono. Pꝛimo mõ beatitudo accipit
pꝛo beatitudinis obiecto.et ſic beatitudo eſt

quid increatũ.ſ.ipᷣe deus. Beatitudo autẽſe

cundo mõ accepta eſt aliqᷣd exiſtẽs in beato
tãq;ᷓ eius vltimata et plenaria ꝑfectio: et ſic ẽ

aliqͥd creatũ. Cum enĩ beatitudo cõſiſtat in

viſione dei:videre deũ eſt actus creature vi⸗
dentis. ¶ S

pliciter cõſiderari.

Lercio ali reſtrictc.
AEPꝛimo pᷣt beatitudo cõſiderari in ſua im⸗
perfectõe. ꝓut.ſ.beatitudo eſt illa imꝑfecta q̃ᷓ
litas q̃ in hac vita haberi pᷣt ſiue ſit felicitas

cõtemplatiua ſiue ſit actiua:hec quidẽ amit⸗

ti p̃t licet nõ de facili:ſicut ptz in felicitate cõ⸗
templatiua q̃ amittit᷑ vel per obliuionẽ.puta
cum coꝛrumpit᷑ ſcia ex aliqua egritudine vel
etiã ꝑ aliquas occupatões.qbus totaliter ab
ſtrabit᷑ aliqͥs a ↄtemplatione. Patet etiã idẽ
in felicitate actiua: volũtas enĩ hoĩs trãſmu

tari pᷣt vt in viciũ d egeneret a virtute. Ideo
phs dicit in. i. ethicoꝝ aliquos eſſe in hac vi

ia beatos nõ ſimpliciter: ſed ſicut hoĩes quo
rum natura mutationi ſubiecta eſt. Secun⸗
do pᷣt beatitudo cõſiderari in ſua generali ra
tione:et ſic beatitudo nõ pᷣt amitti.Cũ enĩ ſit
pfectũ bonũ et ſufficiẽs opoꝛtet q; deſideriũ
hoĩs quietet:et oẽ malũ excludat. Naturali⸗
ter auũt homo deſiderat retinere bonũ qð ha⸗
bet et ꝙ eius retinendi ſecuritateʒ obtineat.
Alioquin neceſſe eſt ꝙ vel timoꝛe amittendi
vel doloꝛe de certitudine amiſſionis affligat᷑

ERꝛimo in ſua imperfectione.
Secundo in ſua generali rone.
in ſua ſpeci

ecundũ dubiũ fuitvtrũ beatitu
go poſſit amitti. Et ad hoc dicimus ex ſnia
ſancti tho. pᷣma ſe.q.v.q; beatitudo põt tri-⸗

„

Requiritw᷑ ergo ad verã beatitudinẽ ꝙ homo
certã opinionẽ habeat bonũ qð habet nüqᷓ;
ſe amiſſurũ:que quidẽ opinio ſi vera ſit: cõſe
quens eſt ꝙ beatitudinẽ nunq; amittet. Si

aũt falſa ſit:hoc ipᷣm ẽ quoddã malũ.ſ.falſaʒ

opinionẽ bre. Nã falſum eſt malũ intellectꝰ

ſicut verũ eſt bonũ ipᷣius.vt ðꝛ in.vi.ethico.
PNõ er go iã erit vere beatꝰ ſi aliqðᷣ malũ ei in

eſt. Lercio pᷣt beatitudo ↄ ſiderari in ſua ſpe
ciali re ſtrictõe inq;tũ.ſ.pfecta beatitudo cõſi

ſtit in viſione diuine eſſentie. Et ſic beatitu⸗

do nullo mõ põt amitti neq; ex ꝑte videntis
nec ex ꝑte dei.neq;ʒ etiã ex ꝑte alicuius alteriꝰ
agentis. Hõ ex ꝑte videntis.qꝛ impoſſibile
eſt ꝙ aliqs vidẽs diuinã eſſentiã velit eã nõ
videre. Rõ eſt:qm̃ omne bonũ habitũ q̊ qͥs

carere vult:aut eſt inſufficiẽs ⁊ q̃rit᷑ aliqͥd ſuf

ficiẽs loco eius:aut habet aliqð incõmodũ

annexũ ꝓpter quod in faſtidiũ venit. Uiſio
aüt diuine eſſentie replet aiam oibus bonis:
et nõ bzelias incõmodũ adiunctuʒ. Quare
ꝓpꝛia volũtate nõ pᷣt beat beatitudinẽ deſer
re. Silłr beatus nõ pᷣt beatitudinẽ ꝑdere deo
ſubtrahẽte:qꝛ cũ ſubtractio beatitudinis ſit
quedã pena nõ pᷣt talis pena a deo iuſto iudi
ce ꝓuenire niſi ꝓ aliqua culpa q̃ cadere non
p̃t in eũ q; dei eſſentiã videt:cũ ad hãc viſionẽ

de neceſſitate ſequatur rectitudo volũtatis.
HNõ pt etiã beatitudo amitti ex ꝑte alicuius

alterius agẽtis.qꝛ mens deo cõiuncta ſuper
oĩa alia eleuat᷑.et ſic ab hmõi ↄiunctiõe nul⸗
lum aliud agens pᷣt ipam excludere.Eſter⸗:⸗

go beatitudo ꝑfectio cõſummata q̃ oẽm defe
ctũ excludit a beato. Et ideo abſq; mutabili

tate adducat eã habẽti: faciente hoc virtute
diu ina q̃ hoĩeʒ ſubleuat in ꝑticipationẽ eter
nitatis tranſcendẽtis oẽ m mutationẽ. Jccir
co male dixit Oꝛigenes ſequẽs quoꝛundam
atonicoꝝ erroꝛẽ ꝙ; Zolt riin beatitudinz
J rciũ dubiũ fuit vtru
beatitudo poſſit haberi in hac vita. Etaddß
reſpondemꝰ ꝙ nõ:loquẽdo de lege cõi.⁊ boc
ꝓpterea qꝛ dñs noſter ieſus xpᷣs fuit viatoꝛ; +.uG
cõpꝛehenſoꝛ. Quare vero in hac vita qͥs bea
tus eſſe non pᷣt aſſignari poſſunt tres rõònes
Pꝛecihne.
Pꝛima dicit i

omo pt fieri miſer.

k inſatiabilitatis.
ecunda penalitatis.
ercia moꝛtalitatis.

dñs B onauen. di. v. iiij. libꝛi. Beatitudo eſt

finis ſatiãs appetitũ. Sʒ bona pñtis vite nõ
ſatiãt a ppetitũ:nõ diuitie:nõ delitie:nõ hono
res:nõ fama: nõ gloꝛia: nõ quecũq; deſidera
bilia ⁊ delectabilia excogitari pñt:vt docet ex
perientia. Ergo nec in hmõi bonis beatus

qͥs reputari dʒ. Cho. v̈o. i. ꝑte. q.ij. dicit. Im

poſſibile ẽ beatitudinẽ hoĩs eẽ in aliqᷓ bono

creato. qꝛ beatitudo eſt bonũ ꝑfectũ qd totali
ter aner appetitũ: alioqᷣn nõ eſſetvltimꝰ ſi⸗
nis ſi adhuc reſtaret aliqͥd appetendũ. O bie⸗

——

ctũ aũt volũtatis ẽ vniuerſale bonũ ſicut ob⸗

iectũ intellectus eſt vniuerſale verũ. Ex quo
s ꝙ nihil põt quietare voluntatẽ hoĩs niſi

onumvniuerſale:qð nõ inuenit᷑ in aliquo
creato ſed ſolum in deo. qꝛ oĩs creatura ha⸗
het bonitatẽ ꝑticipatã. VUñ ſoldeus volũta
tẽ hoĩs implere pᷣt. Ideo dauid in pᷣs.dixit.

Satiaboꝛ cũ apparuerit gloꝛia tua.Et Au⸗

guſti. li. i. cõfeſſionũ. Yeciſti nos dũe ad te et
inquietũ eſt coꝛ noſtrũ donec quieſcat in te.
Et i.iiij.li:Redite inqt puaricatoꝛes ad coꝛ
et inherete ei qͥ fecit vos: ſtate in eo ⁊ ſtabitis:

Pꝛima rõ ðꝛ inſatiabilitatis. At eni inquit

gnieſeit
rnqies
trgia⸗
ccpseſ
circont
let S⸗
beac'di
fegp⸗
gutpis
jniamn
etinoruin
nulapptaat
legtecopi
busbeni
catit ho
herepecrt
liodor
mnorne
en
lictuisd
cundacl
felinerin
laſoꝛol
gunt Ne
c ſitſtn/
lercel onin
git Gener
Penodeſh
li Houih
nareevertit
lebent.
Pcrand
Tul
Kticec
ſoꝛtune⸗
hutoi
giigeßo⸗
bgleie
Moolharen
opoucoo
ſaohnenetn
enchaln
lin crc⸗
Ueitccht
lipenief
Denm

Migae

gſuntn
finif
UCſtes
Caffici
lubſal
b eſe be
noꝛè le
nullo in

cinaſn
nRoiuncing
crduden i⸗
nnmni
Gnſg nuhl
r bonin
Nucpanonen
nunnoni N
Gesqactund
ninäbenindi

i ddüfuüm

rrinn Lru
adelegechthe
sris iitnmn
nbue
Rur ziN
.

—

uninſn
niNri
imnigdͤ

irANAh

6

quieſcite in eo quieti eritis. Quo itis ĩ aſ/ pe
ri:q̃ itis.bonũ qð q̃ritis ab illo eſt. Quia igi
tur aĩa eo imago dei eſt ̊ eiꝰ capax eſt et ꝑti⸗
ceps eſſe pᷣt.vt ſcribit Augꝰ.xiiij.de trini. Ic
circo nulla creatura aie capacitatẽ iplere va⸗
let. Scða rõ cur in hac vua nõ poſſit qͥs eſſe
beatꝰ dicit penalitatis.vt enĩ ait Tho. pma
e.q.v. Beatitudo excludit oẽ ma lum. Vita
aũt pũs multis malis⸗ penalitatibo ſubiacet
q̃ vitari nõ pñt.Et ignoꝛãtie ex ꝑte intellectꝰ
et inoꝛdinate affectõis ex parte appetitus: et
multiplicibo laboꝛib: calamitatibo ⁊ erũnis
exꝑte coꝛꝑis.quõ igit᷑ in tot influctuationi⸗
bus beatũ ſe credere quiſpiã hz. Inqͥt Job

ca.xiij. Homo natus de muliere bꝛeuiviuẽs
the replet᷑ multis miſerijs. Et Hiero. ad he⸗
liodoꝝ. AUbiq; luctus:vbiq; gemitꝰ et pluri
ma moꝛuis imago.Et boetius li.ij.de cõſo⸗
latõe. Quã multiſ amaritudinib- humane fe

licitatis dulcedo reſperſa eſt:qᷓ ⁊ ſi fruenti to
cunda eſſe videat᷑ tũ quo minꝰ cũ velit abire
retineri nõ pᷣt. Et Seneca in tragedijs. Nul
la ſoꝛs lõga eſt:doloꝛ atq; voluptas inuicẽ ce
dunt. Nemo vtiq; reperit᷑ qͥ diutius in quo
cũq; ſit ſtatu delectani poſſit et abſq; turbatio
ne vel qnimi vel coꝛpis ptranſire. Nemo in
quit Seneca vbi. S. ↄfidat nimiũ ſecundis
Nemo deſperet melioꝛa lapſis. Et ad Lu⸗
cillũ. Noli huic trãq;llitati ↄfidere momẽto
mare euertit᷑ ⁊ eodẽ die vbi luſerunt nauigia
ſoꝛbent᷑. Quiſnã felicioꝛ iudicari potuiſſet
Policrato tyranno ſamioꝝ. de ipᷣo qͥppe re⸗

fert Tulli in li. de finibo bonoꝝ et maloꝛũ.
Et idẽ cõfirmat valerius de mutatõe moꝝ et
foꝛtune.qꝙ adeo ſibi foꝛtunã obſequioſaʒ ha
buit ꝙ oĩa deſiderata ꝑficiebat. Ad moderã⸗

dã igit᷑ foꝛtune inuidiã ſumpto e manu anu
lo quẽ pᷣcioſum poſſidebat in mare iecit. Sʒ

inopinate illũ repete recuperauit. Nã poſt di
es paucos a piſcatoꝛib piſcis captꝰ qͥ anulũ

ſoꝛbuerat tyranno donatus eſt. Accidit tan
dem ꝙ aduerſus Dariũ ꝑſarũ regẽ duxit ex⸗
ercitũ.et ꝙ Oꝛtuthes pᷣfectus darij illũ acie
fuderit cepitq; et in ſummo megalenſis mõ⸗
tis vertice ſuſpendi iuſſerit. Et relictꝰ auiba

lacerandus. ꝗ vbiq; feliciſſime in terra vixe⸗

rat in aere miſerrime expirauit. Hutant᷑ oĩa

qᷓ ſunt in hoc mũdo.et nihil eſt ſtabile. nihil
firmũ.nihil deniq; tutũ. Ideo ſapiẽs Eccle

ſiaſtes.ij. c. dicebat. Vidi in oĩbus vanitatẽ

et afflictionẽ ſpũs et animi ⁊ nihil ꝑmanere
ſub ſo le Lercia rõ q̃re in pñti vita nullus
pt eſſe beatꝰ dð moꝛtalitatis. O ẽs qiuppe ad
moꝛt tendimꝰ cuius manus potentiſſimas
nullo ingenio.nulla vi.nulla arte. nullo pᷣ⸗

delectatio.

cio euitare valemus. Inſtat ceruicibonfis.
Di qͥs igit᷑ dixerit aliquẽ beatũ eo ꝓ diuitijs
affluat ſtatim reſpõdebo. Hõ ſic nõ ſic. qꝛ di
uites moꝛiunt᷑. Siqͥs aff irmauerit aliũ eſſe
beatũ eo ꝙ oĩbus delitijs huiꝰ ſeculi fruat᷑

Ad hoc rñdebo.nequaq; ſic ẽ. qꝛ poſt bꝛeuẽ

hanc vitã oẽs hoies moꝛient᷑. Diqͥs beatũ
reputauerit eũ qͥ oꝛbi vniuerſo dñaret᷑ Lla⸗
mabo et ego ꝙꝙ nec regna ſiue imperia beatũ
hoĩem reddũt.qm̃ pꝛincipes et reges ⁊ pur
purati ⁊ imꝑatoꝛes oẽſq; dñi moꝛient᷑. Et iõ
cũ Lactantio cõcludimꝰ dicẽte. iij.li. Sum
mum bonũ qðo beatos facit nõ pᷣt eſſe niſi in
ea religione atqʒ doctrina cui ſpes immoꝛta
litatis adiuncta eſt. Igit᷑ demus operã ne de
cipiamur tempoꝛaliũ bonoꝝ ſuauitate. atq;
mundũ audacter ſub pedibus habeamus.eo
q; tm̃ vtamur vt ſic tandem ꝑueniamus ad
fruitionẽ illã beatã.ad quã nos pducat ieſus

filius dei qui cũ patre et ſpũ ſancto viuit ⁊ re
in ſecula ſeculoꝝ. Amen.

dermo vigeſt imuſſecundꝰ de gaudijs be
atoꝛũ ꝗ letabunt᷑ ex viſione dei ⁊ dotatione
coꝛpoꝛũ atq; habitatõe in celo empirreo.

Eultabunt ſancti

in gloꝛia. Illuminati ꝓphete ver⸗

ba ſunt iſta oꝛiginaliter pᷣs.cxlix.
Licet arta ſit via q̃ ducit ad vitã qtum eſt ex

pte virtuoſoꝝ actuũ. Nihilominꝰ facillima

atq; ſuauis ex ↄſideratõe futuri pᷣmij. Inqᷣt
eni Oꝛigenes ſuꝑ eplas pauli. Spes futu⸗

roꝛũ laboꝛibo requiẽ parit.HincHieronim⸗

Euſtochiũ virginẽ in epla ad eandẽ como⸗
net. vt allicientes blanditias ſeculi ad q̃ mẽs
hũana cõiter inclinat᷑ paradiſi recoꝛdatõe cõ

culcet. Ait ergo. Quotiẽs te vana ſeculi dele

ctat ambitio.Quotiẽs ibi videris aliqͥd glo
rioſum.ad paradiſum mente trãſgredere. et
eſſe incipe futura es E gredere qſo pauliſꝑ
de carcere coꝛꝑis tui et pñtis laboꝛis merce⸗
dem añ oculos depinge.quã oculus nõ vi⸗
dit et auris nõ audiuit. nec in coꝛ hois aſcen
dit.hec ille. Iccirco vt in via dñi expeditius
foꝛtiuſq; bñ viuẽdo ambulemus. decreui in
pñti ſermone de gaudio beatoꝝ verba facere
Oð vtiq; q; ſit immenſum oſtendemus ma⸗

xime ꝓpter tria.

ꝛimo ꝓpter dei viſionẽ.

SGGoꝗpter coꝛpoꝛis dotations.
Eexrcio ꝓpter loci habitatione.

Qualiter poteſt videre eſſentiã diuinã ho
mo vel angelus.⁊ quõ nõ oẽs vidẽt illã equa
liter et quata ſit in illa viſione iocunditas ec
apitulũ.i.
iii

z Rimo oſtendamus ẽ ſit copioſuʒ gau⸗

tria ſunt cõſideranda.

Pꝛimũ dicit᷑ poſſibilitas.
Wecundu inequatitas. —

T ℳ

Terciũ iocunditas. “
(Bꝛimũ ↄſiderandũ ð⸗ poſſibilitas. Vbi

inueſtigandũ eſt vtrũ poſſit ꝗͥs hõ vel ange⸗
lus videre deũ in ſui eſſentia ſiue facie ad fa⸗
ciẽ. Et p pte vera et affirmatiua dicimd ꝙ ſic
Pjã vt dicũt doctoꝛes in.iiij. di. xlix. tẽ de
poc gloſa ſuꝑ illud ps. Oſtenda illi ſalutare
mei. Lota merces ẽ viſio et ad hoc facit au⸗
ccoꝛitas apłi q.i.ad oꝛint. xihh. c. git. ide⸗
mus nũc ꝑ ſpeculũ in enigmate tũc aũt facie
ad faciẽ.Et literũ ibi. Nũc cognoſco ex ꝑte:

tüc cognoſcã ſicẽ et cognit?ſum. Et xpᷣs mat.
v. ait. Beati mundo coꝛde qm̃ ipᷣi deũ vide⸗
but. Et mat.vxviij. Angeli eoꝝ ſꝑ vidẽt faciẽ

pfris mei qᷣ eſt ĩ celis. Oʒ nõnulii arguũt cõ⸗
tendentes pbare ꝙ nulla cteatura pᷣt videre
diuinã eſſentiã.Et hoc tripliciter. Pꝛimo au
ctoꝛitate. Scdᷣo rõne. Tercio exemplo. Pꝛi

mo ꝓbant auẽte. Nã ſcribit᷑ Jo.i.ca.Deum

nemo vidit vnq;. Que verba ſic ꝓſequitur
Aug ad paulũ de vidẽdo deũ.qm ſiẽ natu⸗
ea incoꝛruptibilis ita ⁊ natura inuiſibilis Et
VYriſo.ſuꝑ Jo. exponẽs dictũ pᷣallegatũ in⸗
quit. Idipᷣm qᷣ de eſt nõ ſolũ ꝓphete ſʒ nec
aungeli viderũt nec archan geli. Oð enĩ crea⸗
bilis nature ẽ qualit᷑ videre poterit qð increa
bile eſt. Et apłs.i.ad Thimo. vlti. c. dicit de
deo. Sol? hʒ immoꝛtalitatẽ et lucẽ habitat

—

inacceſſibilẽ quã nullus vnq; videre potuit.

ſed neq; pᷣt. Et Dioniſi li. de myſtica theo⸗
logia ait. Deꝰ inuiſibilis eſt ⁊ incognoſcibi⸗
lis oẽm ſenſum ſuperans ⁊ oẽm intellectũ.
Scdᷣo arguũt rõe. Nã ↄgnoſcæetis ad cogni

*

tũ opoꝛtet eẽ ppoꝛtionẽ.cũ cognitũ ſit ꝑfectio

cognoſcẽtis. Sʒ nulla ẽ ꝓpoꝛtio creature ad

creatoꝛẽ. q; in inſinitũ diſtãt. nulla creatu⸗
ra p̃t videre diuinã eſſentiã. Tercio iſtud vi⸗

detur poſſe pbari exẽplo. Nã Exodi.xxxiij.
ca. babet᷑. OQualit᷑ dũ loqueret᷑ deꝰ moiſi cui
apparebat in ſigno vel ſubiecta creatura moi
ſes dixit. O ſtende mihi gloꝛiã tuã.i.ſᷣm Ni
co. de lirg. O ſtende mibi teipᷣm ſic videris ĩ
gloꝛia. Et dñs rũdit ei.nõ poteris videre fa
ciem meã. Nõ videbit me hõ ⁊ viuet. Et in⸗
fra. Poſterioꝛa mea videbis: faciẽ autẽ meã

videre nõ poteris. Pꝛo ſolutõne pᷣdictoꝝ et

intelligẽtia veritatis notare debemꝰ tres ca⸗

tholicas/ ꝓpoſitões ſequetes Alex. de ales in

==
SS H

dium beatoꝝ ꝓpter dei viſionẽ. de qua

i.volumine ſumme. Et Bonauen. in ſuo. i.

diſt. iij. Et Tho.i.ꝑte.q.xij. Pꝛima veritas.

eſſentia dei videri nõ pᷣt oculis coꝛpalibꝰ
qꝛ deus incoꝛpoꝛeus ẽ vñ nec ſenſu nec ima

ginatione videri pᷣt ſed ſolo intellectu. Et ſi
diceret᷑ ꝙ de; pᷣt videri ab hoĩe viſione ima⸗
ginaria.qꝛ dicit᷑ E ſa.vi.c. Nidi dũm ſeden⸗
tem ſuꝑ ſoliũ excelſuʒ et eleuatũ.vt viſio ima
ginaria a ſenſu oꝛiginẽ habet. qꝛ fantaſia eſt
motus factꝰ a ſenſu ſᷣm actũ.vt ðꝛ.iij.de aĩa.
ergo dey ſenſibiliter viſionevideri pᷣt. Rñdet
Tho.qꝙ in viſione ima ginaria nõ videt᷑ ipᷣa

dei eſſentia. ſed aliᷓ foꝛma in imaginatione
foꝛmata repᷣſentans deũ ſm aliquẽ modũ ſi⸗
militudinis. ꝓut in ſcriptura diuina per res

ſenſibiles metaphoꝛice deſcrib unt᷑. Scdða

ꝓpoſitio ꝙ nullus hõ vel angelus pᷣt videre
diu inã eſſentiã viſione intellectualiꝓpꝛia v

nature. Rõ eſt ſᷣm tho.in.iij. ſumme õ genti
læ. qꝛ qdð eſt ſuꝑioꝛis nature ꝓpꝛiũ.nõ pᷣt cõſe
qui natura inferioꝛ niſi per actionẽ ſuꝑioꝛis
nature cutꝰ eſt ꝓpꝛiũ. Sicut aqᷓ nõ pᷣt eſſeca⸗
lida niſi ꝑ actionẽ ignis. Uidere aũt deũ per
ipam eſſentiã diuinã eſt ꝓpꝛiũ nature diuine.

Operari enĩ ᷣ m ꝓpꝛiã foꝛmã eſt/ ꝓpꝛiũ cuiuſſi

bet operantis. nulla & intellectualis ſubſtam
tia pt videre deu vel viuinã ellenti niſi de h
faciente. Et hoc eſt qdð dicit᷑ ad Roma.vi.ca-

Bꝛatia dei vita eterna.qꝛ videre diuinã eſſen

tiã ↄuenit intellectui creato p gratiã nõꝑ na
turã. Zercia ꝓpoſitio. vidẽtes ꝑ eſſentiaz

deũ licet apꝛehendãt eſſentiã diuinã.nõ tñ ił

lam ↄpꝛehendũt.vidẽt nãq; eſſentiã diuinã

infinitã ſed mõ finito.nã illud ↄpꝛebendi ð

qð ꝑfecte cognoſcit᷑ ꝑfecte aüt cognoſcit᷑ qðᷣ

tm̃ cognoſcit᷑ qtũ cognoſcibile eſt. Aäſiu⸗

lud qð eſt cognoſcibileꝑ ſcientiã demonſtra
tiuã opinione teneat᷑ ex aliqᷓ rõne ꝓbabili cõ
cepta. nõ cõpꝛehendit᷑.puta ſi hoc qð eſt tri⸗
angulüu bfre tres angulos equales duobo re⸗
ctis aliqͥs ꝑ demonſtrationẽ cognoſcat ↄpꝛe

hendit illud. Si vero aliqs opinionẽ eiꝰ ac
cipiat ꝑ hoc ꝙ a ſapientibo et phis ita dicik.

nõ cõpꝛehendit ipᷣm.q nõ ptinget ad illũ p⸗

fectũ modũ cognitõis quo cognoſcibile eſt.
Nullus aũt intellectus creatus ꝑtingere pt·

ad illũ ꝑfectum modũ cognitönis dinine el

ſentie quo cognoſcibilis eſt. Quia cũ eſſen⸗

. „

tia diuina ſit infinita infinite cognoſcibilis
eſt. ⁊ intellectus creatus nõ pᷣt illa infinite co
gnoſcere. Intm eni aliqs intellect? creatus
Diuinã eſſentiã ꝑfectius vel minus pfecte co
gnoſcit inq;tũ maioꝛi vł minoꝛi lumine glo

rie pfundit᷑. Eiũi ergo lumẽ gloꝛie in quocũu⸗

gintele
iii.In
ceatus?
perBug
git. Den
Lijlide
Pechene
iceaop
re, liuc
Gann
ernal
it Ciai
Ntopychen
lertcolla
dei gpelig
corevigcit
mefcice ſu
tennlummmn
ſuttmede
ſaſti ſan
ſummen
gahhein
néum

anplidie

ſoͤßt riiin
ſoheinela
igiwri⸗
1oiualecrä,
Pricani,

Ccheſonss
Mrüaaa

nhlc,
Gaadse
N ad
Regtarei
usade
ntellegen
gundei
ofnq
ls ſo
nnerdeie
gnngiger
aſeckpe
Geennieni
miinel
didri⸗
Ungende
bl
gedeid
angelor
0esen
ii
mnulteſe
cca

boegi⸗

hmaig
Pamnn
dalsenic
Kſann
nrlai
Memiſaenr

m Roin
„ . 4
1 . .

Mi ni

nduuingen
ibont. Oa
Gelns itiin
Nmalipruan
ſunme;gen
Prü Nöhtti

ioni ſans

tinöeche
nic iai
nus idin
v* . 4
. aeors

lä,

N11 „

miumwuf
ige eile⸗

orſcin,
s donde

l

CN .
Wbhe, 16

N

WAARKU
„ ſie ME
coM 1

qʒ intellectu creato receptũ nõ poſſit eſſe infi
nitũ. Impoſſibile eſt ꝙ aliquis intellectus

creatus deũ infinite cognoſcat. Pꝛobãt᷑ iſta

per Auguſti.qui in li.de cognitiõe vere vite
git. Deus eſt ſpũs incõpꝛehenſibilis. Et in

xij.li.de ci.dei.c.xviij.inqͥt. Quicqͥd ſcia cõ⸗

pꝛehendit᷑ ſcientis awꝛehenſione finit᷑. Et

idẽ ad paulã de vidẽdo deũ.Aliud eſt vide⸗
re. aliudtotũ videndo cõpꝛehendere.videt
ꝙ neceſſariũ pñs ſentit᷑. Cõpꝛehendit᷑ qð ita
videt᷑ vt eius nihil lateat cuius fines ↄſpici
pñt. Vñ cũ deus ſit infinitus nulli creature

eſt ↄpꝛehenſibilis.Quis igit᷑ nõ admiret᷑ pa

riter ⁊ collaudet infinitã celſitudinẽ ſummi
dei. quẽ licʒ tot milia miliũ angeloꝝ ⁊ hoim
clare videãt et intelligãt ſumme bonũ.ſum⸗
me felicẽ.ſumme gloꝛioſum. ſumme ſapien⸗
tem. ſumme pulcrum. ſumme delectabilem.
ſumme deſiderabilẽ.ſumme potentẽ.ſumme
iuſtũ.ſamme clementẽ. ſumme dominantẽ
ſumme regnantẽ.et ſilia. Tñ in his excedit᷑
adhuc incõꝑabiliter cognitõʒ illoꝝ. Soluẽ
da & iam ſunt obiecta. Et ad auẽtes atq; ex⸗
emplũ dicimꝰ.x deus in ſui eſſentia videri

nõ pᷣt viſione coꝛꝑali.neq; ꝓpꝛia vi nature vi

ſione intellectuali. Sʒ tali viſione videri pᷣt
ců adiutoꝛio ipᷣius dei illuminãtis et eleuan
tis intellectũ creatũ ad ſuam beatã viſionẽ.

Hec ſic eti videri pᷣt a creatura viſione cõ⸗
pꝛeheéſionis vt iã pꝛedictũ eſt. Ad rõem q̃ in
2ↄtrariũ adducta fuit. Rñdet tho. ꝙ; ꝓpoꝛtio

ðꝛ dupliciter. Uno mõ certa hĩtudo vnius
q; titatis ad alterã.Alio mõ q̃libet habitudo
vniꝰ ad alterũ hoc mõ ſecũdo pᷣt eſſe poꝛtio
creature in deũ inq;tũ ſe habet ad ipᷣm vt effe
ctus ad cãm aut potẽtia ad actũ. Et ſ̃m boc
intellectus ꝓpoꝛtionatus eſſepᷣGt ad cognoſcẽ
dum deũ.Et vt clarius loquar. Alia eſt ꝓpoꝛ

tio ſ m q;titatẽ vtputa eſt ꝓpoꝛtio aque ĩ dus

bus vaſis eiuſdẽ ↄtinẽtie.et ſic nõ eſt ppoꝛtio
inter deũ et creaturã. Eſt alia ꝓppoꝛtio ſcõm

quanda attingentiã ſiue oꝛdinis ↄuenientiã

et ſic eſt poꝛtio inter guttulã aque etaquam
oceani etiã ſi eſſet infinita.hoc mõ eſt ꝓpoꝛtio
inter intellectũ creatũ angeli vel hoĩs ⁊ ipᷣm

deu. Exq̃ Augꝰ. dicit li. xiiij. de tri. Eo aĩa

imaga dei eſt qᷓ eius capax eſt et ꝑticeps eſſe
pt.¶Becundũ cõſiderandũ de beata viſio⸗
ne dei ðꝛ inequalitas.licʒ enĩ tot milia miliũ
angeloꝝ et hoĩm videãt eſſentiã dei.tñ non
oẽs equaliter vidẽt. VUñ ſaluatoꝛ noſter Jo.
xiiij.c.dixit. In domo pr̃is mei manſiones
multe ſunt.vbi glo.i.dinerſe pᷣmia meritoꝝ.
Hec autẽ inequalitas ſm Tho. vbi. S. erit ꝑ
boc ꝙ intellectus vnius habebit maioꝛẽ vir

intellectui creato ſm ſuã naturã,ſed ꝑ lumen
glie qð intellectũ in quadã dei foꝛmitate cõ⸗
ſtituit. Uñ intellectus plus ꝑticipãs de lu⸗

mine gloꝛie ꝑfectius deũ videbit.Plus autẽ

ꝑtieipabit de lumine gloꝛieqͥ plus habet de

charitate. Quia vbi eſt maioꝛ charitas ibi ẽ

maius deſideriũ et deſideriũ quodãmõ facit
deſiderantẽ aptũ ⁊ paratũ ad ſuſceptionẽ de

ſiderati. Vñ qͥ plus hʒ de charitate ꝑfectius

eũ videt et cũ maioꝛi beatitudine. Si vᷣo ali

quis obſtaret ex verbo Johãnis qͥ.i.canoni

ca.c.iij.ait. Nidebimus eũ ſicuti eit.ſed ipſe
vno mõ eſt. ergo vno mõ videbit᷑ ab oibus

et ſic nõ ꝑfectius ab vno qᷓ; ab alio. Rñũdere

poſſumꝰ ſᷣm tho.ꝙ cũ dicimꝰ videbimꝰ eũ

itaſicuti eſt. aduerbiũ determinat modũ vi⸗

ſionis ex ꝑte rei viſe vt ſit ſenſus. Nidebimꝰ

eũ eſſe ſicuti eſt.qꝛ iᷣm eſſe eius videbimusz
qð eſt eꝰ eſſentia. Nõ aũt determinat modũ

viſionis ex ꝑte vidẽtiſ.vt ſit ſenſus ꝙ ita erit
pꝑfectus modus videndi.ſicut eſt in deo per⸗

fectus modus eſſendi.Quare diuerſitas il⸗

la videndi nõ erit ex ꝑte obiecti.qꝛ idẽ obie⸗

ctũ oĩbus pᷣſentabit᷑.ſ.dei eſſentia. Sed erit

p diuerſam facultatẽ intellectus nõ naturalẽ
ſed gloꝛiã.
deũ tanta iocunditas ⁊ plena leticia vt in it
la oẽ hoĩs deſideriũ quieſcat. Nihilq; ampli
us appetat. Rõ eſt ſᷣm Ricar in.iiij.diſt.xlix.

Cen ſeſc⸗ naturaliter appetit ſuã ꝑfectionẽ

ecundaria vero humani intellectus ꝑfe⸗

ctio cõſiſtit in ꝑfectione ſui actus qͥ eſt intelli
gere. Hunq; autẽ actus intelligendi eſt pfe⸗
ctus niſi ſit reſpectu nobiliſſimi ĩtelligibilis

et nobiliſſimo mõ intelligẽdi. Nobiliſſimũ

intelligibile eſt deus. nobiliſſimꝰ modus in⸗
telligendi eſt intelligere ipᷣm in ſui ſubſtan⸗

tia. Ex q̊ͥ ti amabilis tanq; gratiſſima eſt vi⸗
ſio illa ꝙ ſi quis pponeret alicui beato.vellet
ne ꝑ milia miliũ annoꝛũ eſſe in boc mundo

abſq; hoc ꝙ videret deum. baberetq;dsomnes

diuitias. omnes theſauros.omnes pecuniaſ
omnes pꝛecioſos lapideſ.omnia iocalia.om
nia regna mundi.omnia delicata cibaria.o⸗
mnem viroꝛum clariſſimoꝛum famam et glo
rlam.ac deſiderabilia queq; que in hoc ſecu
lo poſſunt eſſe.ſtatim clamaret.Diſcede a me
et ſine me eſſe in delitijs viſionis dei qᷓ ſola
incoꝛpaliter excedit quelibet tꝑalia bona. qᷓ

libet toalia gaudia.quãlibet philoſophoꝛã

ſcientiã.quamlibet regũ: imperatoꝛum pꝛe

eminentiam. Hinc Auguſti.li. iin. de libero

gloꝛiã. ¶ Terciũ ↄſiderandũ de viſione
dei dicit᷑ iocunditas. Erit vnicuiq; videnti

tutẽ ſeu facultatẽ ad videndũ deũ q; ali. Fvzz
cultas vᷣo videndi deũ vt dictũ eſt nõ ↄpetit

arbitrio ait.Tanta eſt illa pulcritudo iuſti-⸗

cie et incõmutabilis lucis eterne ꝙ ſi nõ lice
ret in eo moꝛari pluſq; vniꝰ diei hoꝛa.pter
hoc ſolũ inumerabiles anni hui vite pleni
circumfluentia bonoꝝ tꝑaliũ recte meritoq;
cõtemnerent᷑.Et li.x.de ciui.dei.ca.xv.inat.
Illa nãq; beata viſio dei tãte pulcritudinis
viſio eſt ⁊ tãto amoꝛe digniſſima.vt ſine hac
quibuſſibet alijs bonis pᷣditũ et abundantẽ
nõ dubitem ꝓtinus infeliciſſimũ dicere. Et
apls.i.ad Coꝛint.c.ij.Oculus nõ vidit ⁊ au
ris nõ audiuit nec in coꝛ hoĩs aſcendit:que
pparauit deꝰ his qͥ diligũt illũ. Cũ autẽ ex⸗
periemur ea admirabimur et letabimur ſcien

tes multo vberioꝛẽ eſſe felicitatẽ ipᷣam ſancto

rũ.qᷓ; rumoꝛ qͥ inſonat noſtris aurib in hac

vita. Sicut factũ legimꝰ de regina ſabba qᷓ

venit a finiba terre ad Salomonẽ audita fa⸗
ma ipᷣius.vt ðꝛ.iij. Re.x.c.Hec cũ cõſideraſ⸗

ſet ſapiaz Salomonis vidiſſetq; domũ quã

edificauerat.et cibos menſe eius.⁊ habitacu
la ſeruoꝝ.et oꝛdinẽ miniſtrantiũ veſteſq; eo⸗
rũ et pincernas.et holocauſta q̃ offerebat in

domo dñi. nõ habebat vltra ſpiritũ. Dixitq;ʒ

ad regem. Werus eſt ſermo quẽ audiui in ter
ra mea ſuꝑ ſermonibo tuis et ſuꝑ ſapientia et

nõ credebã narrantibo mihi donec ipᷣa veni

et vidi oculis meis et ꝓbaui ꝙ media pars
mihi nũciata nõ fuerit. Maioꝛ eſt ſapĩa tua
et oꝑa tua qᷓ; rumoꝛ quẽ audiui. Bii viri tui
et beati ſerui tui hi qͥ ſtãt coꝛã te ſ et audiũt
ſapientiã tuã.O igit᷑ pꝛeclarũ illũ diẽ cũ aĩa
nr̃a adviſionẽ illã diuinã attinget Cõperiet
ꝓfecto tantã eſſe illius viſionis delectationẽ
ꝓꝙ merito dicere poterit. O deus dulciſſime
beati qͥ te querũt.beati qui te habẽt:beati qui
te vidẽt.beati qͥ habitãt ĩ domo tua. beati de
niq; qͥ mundo ſpꝛeto te verũ et ſummũ bonũ
¶ De oꝛigine dotiũ coꝛpoꝛũ beatoꝝ.⁊ de nu
nero atq; cõditione illarũ. x
Ecundo oſtendimꝰ q; ſit copioſum et
uimmenſum gaudiũ beatoꝝ ꝓpter coꝛpo
ris dotationẽ.de quibus dotibus tria conſi
deremus.
Pꝛimo oꝛiginationem.
Secundo diſtinctionẽ.
Tercio cõditionen. .
Pꝛimo cõſideremꝰ oꝛiginationẽ.vnde.ſ.
erit oꝛigo dotiũ in coꝛpoꝛibo beatoꝝ.Ad qð
ita dicit Ricar.in.iiij.diſt.xlix.Dotiũ oꝛigo
erit a deo ꝑ creationẽ vt quidã vero impꝛo⸗
babiliter dicunt. Vñ ꝓ tanto dicit᷑ ꝙ dotes
erunt in coꝛꝑe a beatitudine aĩe ꝑ quandã re

qundantiã qꝛ deus illas creauit in coꝛꝑibus

citetcõſummat. ¶ Scdo cſigerem
tibus btõꝝ coꝛꝑm diſtinctionẽ.diſtinguunt
enĩ a ſanctis q̃ttuoꝛ dotes ipᷣm coꝛpus glo⸗

apitulü. ij.

— . . .

beatoꝛũ ꝓpter meritũ animarũ.qꝛ in via ⁊ ſi-
bi et eoꝛpoꝛiba ſuis gloꝛiã meruerũt. Vel pᷣt
dici ꝓbabilit᷑.qꝙ oꝛigo illarũ dotiũ erit a deo
nõ tñ ꝑ creationẽ ſʒ mediãte beatitudine aie
qꝛ ſicut dicit Augꝰ.in epła ad dioſtoꝝ.Tã

potentẽ fecit deꝰ aiam vt ex eius pleniſſima

beatitudine q̃ in fine tym ſanctis pmittit᷑ re
dundet in inferioꝛẽ naturã q̃ eſt coꝛpus non
beatitudo q̃ fruentis et intelligẽtis eſt ꝓpꝛia

ſed plenitudo ſanitatis⁊ incoꝛruptõis vigoꝛ
Dñs aũt Bonauẽ.in ſuo.iiij.di.xlix.ita po⸗
ſuit. eſt loqui de dotibo coꝛꝑis in quibus
eius gloꝛificatio cõſiſtit.vel qᷓ;tũ ad diſpoſi⸗
tionẽ.vel qᷓ;tũ ad cõſummationẽ.Si q;tum
ad diſpoſitionẽ ſic dicunt᷑ diſpoſitões qᷓ ſunt

q̃litates abſolute ipᷣius coꝛpꝑis q̃ ſibi dant᷑a

deo in eiꝰ refectõe. Si qᷓ;tũ ad cõſummatio⸗
nẽ.ſic dico ꝙ ſunt a gloꝛia aĩe ſiue ab aĩa glo
rioſa. Vñ ſicut in pñti aĩa in coꝛpus influit
P illã influentiã coꝛpꝰ eſt coloꝛatius.dura

bilius.virtuoſius.et agilius q; cũ aĩa ſexat᷑.

Sikbr dico in ꝓpoſito ſuo mõ ꝙ aĩa gloꝛioſa
influens in ſuũ coꝛpꝰ oẽs dotes iſtas ad q̃s
ↄiſpoſitionẽ habebat ꝑ ſui refoꝛmatõʒ perti⸗
cðᷣ o cõſideremꝰ de do

rioſum ꝑficientes.vicʒ impaſſibilitas. clari⸗
tas.ſubtilitas.⁊ agilitas. Rõ aũt huiꝰ nume
ri et ſufficiẽtie aſſignat᷑ a Bonauẽ.qꝛ coꝛpus

noſtrũ eſt cõpoſitũ ex q̃ttuoꝛ elemẽetis etqꝛ e⸗

lemẽta ſunt inꝑfecta:quadruplicẽ hʒ ab eis
defectibilitatẽ.Ab aqua q̃ ẽ eiementũ humi
dũ et paſſibile hʒ paſſibilitatẽ ⁊ coꝛruptionẽ
vñ humidũ aqueũ coꝛpꝰ coꝛrũpit.A terra q̃
eſt elementũ opacũ hʒ obſcuritatẽ.Ab igne
aĩalitatẽ qꝛ caloꝛ ↄſumit continue.iõↄtinue
indiget ciboꝝ alimonia. Ab aere hʒ infirmi
tatẽ.Aer enĩ facile immutat᷑ et cedit cuilibet

impellẽti.OQm ergo q̃ttuoꝛ iſti defectus de⸗

bent per bona oppoſita remoueri. Ad hoc q;
coꝛpus ſit ꝑfectũ ꝑfectõe cõpleta. Ideo quat
tuoꝛ ſunt dotes ̊ coꝛruptionẽ ⁊ paſſionẽ in
coꝛruptibilitas vel ipaſſibilitas. Cõtra ob⸗
ſcuritatẽ claritas.Cõtra aĩalitatẽ ſpũalitas.

Cõtra infirmitatẽ virtꝰ ſiue penetrabilitas.

Hinc apls.i.Coꝛint.xxv.c.ait. Seminat᷑ in
coꝛruptõe ſurget in coꝛruptõe.Ecce impaſſi
bilitas.ſeminat᷑ in ignobilitate.ſurgetĩ glo

ria. Ecce claritas.ſeminat᷑ in infirmitate ſur
get in virtute.Ecce ſubtilitas.ſeminat᷑ aiale

ſurget ſpũale.Ecce agilitaſ. Et Augꝰ.li.xxij
de ci. inqͥt Abijciet᷑ a coꝛpibo nr̃is.oĩs defoꝛ
mitas. oĩs tarditaſ.oĩs infirmitaſ.oĩs coꝛru
ptio.oĩs defoꝛmitas ꝑ claritatẽ.oĩs tarduas

glitn
ascortur
ſfficens
pisdu
ls nobil
ſenanure
chifn
eincpa
cio coſid

(itio

Erüten
ſibllig.
gerſimo
celeme
ti noß
ſtotna
eſtpug
illa en
hockene
ſblog
hunk n
(yeſun

¶ Mοασ

is
Sgñni⸗
holibiliat
ſmnenibil⸗

(amock⸗
(äubucro

fbitſvoiii

„

mibenrop⸗

Colgtccici⸗
ſuneenͤhe
eodw
mdeusne
gütinprt
ſgniag ob
lucoboſti

Mblitao

chedotat
Eiſcoge⸗
Dumnaon.

grafin

tigdotnt⸗
dotniafi

ſionifan

Ayolun

tisdict⸗
ſbiliuc
r nod
abigne

nrügnn⸗
immmi
mdin

K *

Dluas dein
nioſti
ncrns incr
dcoeminsde
usötii
dNigige
Gcibn
wiug
Bonwiun

nd
ü

Pbunhyiin
fauuttcul.
ſkiocſkcs
onn Dde

„ eg
ℳ R

—

7

Mragilitatẽ. oĩs infirmitas p ſpiritualitatẽ

oĩs coꝛruptio ꝑ impaſſibilitatẽ.videt᷑ itaq;

ſufficiens iſta dotiũ enumeratio. Hã dotes
coꝛꝑis dicunt᷑ nõ oẽs qualitates.ſʒ qualita⸗

tes nobiles et pꝛincipales de nouo ſuꝑaddi⸗

te nature.Et qꝛ de nouo ſuꝑaddite debẽt ac

cipi ſᷣm naturales defectus.et hi ſ̃ᷣm cauſas
pꝛincipales q ſunt quattuoꝛ elemẽta. ¶ Ler
cio cõſideremꝰ de dotibus coꝛpoꝛũ beatoꝛũ

ccõditionem. Pꝛima dos eſt impaſſibilitas.

Erũt enĩ co:pa illa incoꝛruptibilia et impaſ
ſibilia. Sed huiꝰ impaſſibilitatis cãm di⸗

uerſimode pleriq; ponũt.Dicũt ergo quidã

ꝙ elemẽta erunt in coꝛꝑe gloꝛioſo ſm ſubſtã
tiã nõ ſᷣm qualitates.Et iõ qꝛ ſubſtãtie nihil

eſt ↄtrariũ.ſed vbi nulla eſt ↄtrarietas nulla

eſt pugna nec diſſolutio ex cõſequenti coꝛpa

illa erunt incoꝛruptibilia ⁊ impaſſibilia:ſed

hoc ſtare nõ pᷣt vt dicit Bonauen. ꝙ a coꝛpo

ribus golꝛioſis vt refert Augꝰ.vicia detra⸗

hunt᷑ natura ſeruabit᷑. Sʒ qualitates elemẽ
tares ſunt eis naturales manebũt. Si diꝰ

cas ꝙ manẽt ſᷣm eſſentiã nõ ſm actũ. Cõtra
qꝛ vnũqsðq; nobiliꝰ eſt qñ eſt ↄiunctũ actui

qᷓ; qñ nõ.Alij dicũt ꝙ; coꝛꝑa beata erunt im⸗

paſſibilia ꝑ hoc ꝙ ceſſabit motus celi q̊ ceſ⸗

ſante nihil pᷣt moueri. Sed articulus iſte ex
cõicatus eſt. Nã ſᷣm Aug“.ſi ceſſaret motus
celi adhuc rota figuli poſſʒ moueri.andul

fus in ſuo.iiij. aſſerit ꝙ cã impaſſibilitatꝭ coꝛ
poꝛũ beatoꝝ eſt ex hoc ꝙ volũtas diuina nõ

coagit cuicũq; cãe ſecũde coꝛrumpenti.Ceſ⸗

ſante enĩ pᷣma cã ab actõe ceſſabit cã ſua ſcõua

Igeo nulla cã ſecũda pᷣt coꝛrũpere coꝛꝑa btã
qꝛ deus nõ coaget illi ſic coꝛꝑa triũ pueroꝛũ

erãt impaſſibilia ab igne.qꝛ deꝰ nõ coagebat

igni ad ↄburendũ eos.licʒ coageret ei ad ta⸗

lia cõbuſtibilia. Si obijcias õ iſta qꝛ tũc im
paſſibilitas nõ eſſet dos qꝛ nihil poneret in

coꝛꝑe dotato niſi pꝛiuationẽ actõnis diuine.
Et ſcdᷣo qꝛ eodẽ mõ erũt ipaſſibilia coꝛpoꝛa
damnatoꝝ.qꝛ deꝰ nõ coaget igni vt coꝛrum
at ea. Rudet Landul. ꝙ nõ opoꝛtet ꝙ dos

ſit in dotato. Hã dos nõ eſt in ſpõſa qᷓ dotat᷑

ſed ſufficit ꝙ ex dote aliqͥd fiat circa ꝑſonaz
dotatã.et ſic eſt in ꝓpoſito. Vel dicere poſſu⸗
mus ꝙ impaſſibilitas ẽ quedã pꝛiuatio paſ⸗
ſionis:ſeu potẽtie recipientis paſſionẽ.et iſta
pꝛiuatio eſt in coꝛꝑe dotato.ſ.coꝛꝑe btõ.ſʒ eſt

A voluntate diuina.de coꝛpibus vero dãna⸗

tis dicit Landul.q nõ habebũt dotẽ impaſ

ſibilitatꝭ. tũ qꝛ foꝛtiſſime patient᷑ ab igne.tũ

qꝛ nõ datur eis ꝓ meritis ꝙ nõ coꝛrumpãt᷑

ab igne. ſed vt ↄtinue crucient᷑. Ricar.vero ĩ

ſuo.iiij. vbi. S:relert ꝙ in impaſſibilitateẽ cõ

⸗ð

ſiderareet illud qð ponitet illud qd exdudit

Quãuis enĩ ſignificet᷑ negatiuo mõ tũ res

eã ſignificata nõ eſt pꝛiuatio ſed habitꝰ.Eſt

enĩ qualitas in coꝛꝑe ex redundãtia beatitu
dinis aĩe cauſata. coꝛpus phibens ab omiin

paſſione coꝛruptõi gria.Obmiſſis itaq; do⸗
ctoꝝ opinionib varijs de cã impaſſibilitatꝭ
illoꝝ coꝛpoꝛũ gloꝛificatoꝝ firmiter et ingau.&C
bitanter tenere debemꝰ ꝙ pᷣtacta coꝛpoꝛa nec
patient᷑ nec poterũt pati nec ab interioꝛi nec
ab exterioꝛi.nõ a frigoꝛe nõ a caloꝛe.nõ a fa

me. nõa ſiti.nõ ab egritudinibo et hmõi qb⸗
moleſtamur in pñti vita quotidie. Jõ Apo-

calipf.xxi.c.ſcribit᷑. Abſterget deus omnẽ la

chꝛymã ab oculis eoꝝ et moꝛs vltra nõ erit

neq; luctus neq; clamoꝛ. Erit itaq; ibi ſani⸗

tas ſine infirmitate. iuuentus ſine ſenectute. H
vita ſine moꝛte. Secũda dos coꝛpoꝛũ btöx

ðꝛ claritas.de hac ſcribit᷑ Sapie.iij.c. Ful⸗
gebunt iuſti. et Marẽ.xiij.c. Fulgebũt iuſti

ſicut ſol in regno patris eoꝝ. Sunt nihilo⸗

minus in hac ꝑte tres theologoꝝ ꝓpoſitiões

attendende. Pꝛima eſt dñi Bonauẽ. et Can
dulfi.qͥ dicũt ꝙ coꝛꝑa beatoꝝ erũt luminoſa

et coloꝛata. Coloꝛata quidẽ ꝓpter naturam

Itttuoꝛ elementoꝝ et eoꝝ qualitates exbus

cõſtabit coꝛpus humanũ.Sed luminoſa ra
tione luminis ſuꝑadditi.nam ⁊ noctiluca de
die apparet coloꝛata:de nocte lucida. Simili

ter carbo ꝑ ſui naturã alicuiꝰ coloꝛis ẽ igne

aũt adueniente efficit᷑ luminoſus ⁊ tũ nihilo
minus eſt coloꝛatus.qꝛ eſt ibi lux materie ter
reſtri incoꝛpoꝛata. Sic coꝛpus reſurgens ꝑ
naturã ſuã habebit coloꝛẽ et claritas lumis⸗

ſuꝑinduet ipᷣm ſicut ignis carbo neʒ. Scoa

ꝓpoſitio ſᷣm Ricar.ꝙ lux elementaris et lux
coꝛꝑis gloꝛificati nõ ſunt eiuſdẽ ſpeciei.ſed

lux eſt qſi quedã imitatio illiꝰſicut lux ſpĩua-

lis alĩe.nõ eſt eiuſdẽ ſpeciei cũ ſpirituali luce

gloꝛie. ſz ẽ quedã imitatio illiꝰ Silr lux ſola
ris eiuſdẽ ſpeciei nõ eſt cũ luce coꝛpoꝛis glo⸗
rificati.ſed vna eſt quedã ſimilitudo ſeu uni⸗
tatio alterius. Et licet dicatẽ Matth̊.xvij. c.

de xpᷣo. Reſplenduit facies eius ſicut ſol.tñ

glo. ibi dicit plus certe q; ſol.ſed non habu⸗

it exemplum maius cui cõpararet.Cercia ꝓp
poſitio eſt ꝙ lux coꝛpoꝛis chꝛiſti eiuſdẽ ſpe⸗

ciei eſt cum luce que poſt reſurrectioneʒ erit

in alijs coꝛpoꝛibus gloꝛificatis. Ideo Apo⸗
ſtolus dixit. Refoꝛmabit coꝛpus humilita⸗
tis noſtre cõfiguratũ coꝛpoꝛi claritatis ſue.

Tamẽ erit differẽtia inter lucẽcoꝛpoꝛis chꝛi⸗
ſti et lucem alioꝛum. Et inter ſe etiã differüt
lux vnius coꝛpoꝛis gloꝛioſi a luce alterius:

ſcdᷣm magis et minus.quod notauit aplus

*

dicens. i. ad Coꝛint. xv. ca. Alia eſt claritas

ſolis. Alia claritas lune.Alia claritas ſtella⸗
rũ. Stella enĩ differt a ſtella in claritate.ſic ⁊
reſurrectio moꝛtuoꝝ Nã ſiẽ dicit męr̃ ſnĩiaꝝ
in l̃a.Claritas coꝛꝑm eſt differẽs ſᷣm dram
gloꝛie alaꝝ.qꝛ ex claritate beatitudĩs aĩe cla⸗
ritas redundabit i coꝛpꝰ. Vñ ſᷣm ꝓpoꝛtionẽ
q̃ beatitudo aĩe xpᷣi excedit beatitudinẽ cu⸗
iuſſibet alterius aĩe ſic lux coꝛꝑis xpᷣi excedit
lumẽ futuꝝ in qcũq; alio coꝛꝑe.Tercia dos

coꝛꝑm btõꝝ erit ſubtilitas.vbi dicit Ricar.

de media villa ex mẽte phi. res triplici de
cã eſt penetratiua.Aut ꝓpter q;titatis ꝑuitatẽ
maxime ſᷣm latũ et pfundũ. Vñ acus q;uis
longa penetratiua eſt. Aut ꝓpter raritatẽ ⁊ ſic
ger eſt penetratiuꝰ.Aut ꝓpter actiue virtutis
magnitudinẽ.Et ſicvinũ ẽ penetratiuũ mul
to magis q; ſimplex aq̃ q;tumcunq; tenuis.
Qua pꝛopter aq̃ cũ modico vino bibita ma
gis refrigerat ſanũ qᷓ ſi ꝑ ſe bibat᷑.qꝛ vinũ fa
cit eã ad loca coꝛpoꝛis penetrare.ſᷣm pꝛimã
cãm penetrãdi nõ attendit᷑ ſubtilitas coꝛꝑm
btoꝝ:qꝛ in debita qᷓ;titate reſurgẽt. Nec etiã
ſm cãm ſecundã qꝛ tota materia q̃ eſt neceſſa
ria ad eſſentiã eoꝝ reſurget in eis Uñ quidã
errauerũt dicẽtes.ꝙ coꝛꝑa gloꝛioſa erunt ra⸗
rioꝛa aerevel vento.quẽ erroꝛẽ vt ponit Gꝛe
Go.in moꝛalib tenuit Euticius cõſtantino
politanevrbis ep̃s. Igit᷑ ſubtilitas illoꝝ coꝛ
poꝛũ erit m terciã cauſam.ꝑ virtutẽ nãq; be
atitudinis aĩe erit ĩ beatis coꝛꝑiba tanta ma⸗
gnitudo virtutis actiue ꝙ; ꝑ eã multo effica

cius poterũt penetrare qᷓ; ignis vel aer. Unñᷓ

Anſel.ĩ li.de ſilitudinibo inter pᷣncipiũ ⁊ me
dliũ de qlibet btõ dicit. ꝙ intm̃ erit foꝛtis vt
etiam ſi velit terrã ↄmouere poſſit. Quarta
dos coꝛꝑm btõꝝ erit agilitas.de q̃ Sap̃.iij.
ca.ſcribit᷑. Cãqᷓ; ſcintille ĩ arundineto diſcur
rent.ſ.btati volabũt ⁊ nõ deficiẽt. Ad qð in⸗
telligenqũ dicit Landul.ꝙ tria ↄcurrunt ad
agilitatẽ. Pꝛimũ eſt potẽtia aĩie motiua.Du⸗
plex enĩ motꝰ eſt in hoie. Unus qͥ eſt ᷣm ele⸗
mentũ pᷣdominãs q̃ mouet᷑ deoꝛſum. et iſte

motus nõ ineſt ſibi ꝑ aĩiam.Alius eſt motus

ꝓgreſſiuus cuiꝰ pꝛincipiũ eſt aĩa.qͥ motꝰ tri⸗
pliciter differũt. Pꝛimo qꝛ vnus eſt ab ala.ſ.
pꝓgreſſiuus.alius aũt nõ. Scðo qꝛ motꝰ pꝛi
mus eſt ad vnũ tm̃ eo ꝙ ſequit᷑ grauitatẽ.ſe⸗

cundus pᷣt eẽ ad diuerſa ſᷣm diuerſam appꝛe

henſionẽ ſenſus quã ſequit᷑ aia Tercio qꝛ in
pꝛimo motu grauitas q̃ eſt pꝛincipiũ eiꝰ nõ
tdeſiſtere.ſed in ſcõo motu pᷣt aĩa deſiſtere.
hʒ nihilominꝰaĩa potentiã nõ ſolũ ad motũ
ꝓgreſſiuũ oꝛganice ſed ad mouendũ coꝛpuſ

nõ oꝛganice. Dicit᷑ autẽ aĩia mouere oꝛgani⸗

A

ceqñ mouet vnã partẽ mediãte alia. ſicut mo

uendo coꝛ mouet alia mẽbꝛa:et ſic fit motus
ꝓgreſſiuus. Mouet enĩ immediate vnã ꝑtẽ

mediante illa mouet aliã. et ſic mouet᷑ totus

hõ ſucceſſiue. Dicit᷑ etiã mouere nõ oꝛganice
mouẽdo totũ ſil.Et ſic aĩa btã poterit coꝛpꝰ
ſubito mouere licet nõ in inſtanti de loco ad
locũ. Secundũ qð occurrit ad agilitatẽ erit

multiplicatio ſpirituũ puriſſimo ꝝ.tũ qꝛ ſpi-

ritus vitales erunt puriſſimi ⁊ vi goꝛoſiſſimi
tũ qꝛ coꝛpus replebit᷑ aliq̃ puriſſimo elemen
to.ſ.puriſſimo aerevt nõ ſit vacuũ qꝛ nõ erũt
tunc feces.Terciũ qð concurrit ad agilitatẽ
erit remotio oĩs indiſpoſitõis q̃ eſt in neruis
et in coꝛꝑe.et oĩs ponderoſitas q̃ nõ eſt de eſ⸗
ſentia nature.Et tunc aĩa poterit mouerefa

ciliter tale coꝛpus vel motu ꝓgreſſiuo velto
tum ſimul. Si dicas quõ ſtabũt coꝛpoꝛa in
celo empirreo. Rñdeo ꝙ ambulabũt ⁊ moue
bunt᷑ ſubito ꝓ libito.ſi qñ ſtabũt credit᷑ ꝙ ſta

hunt erecta.licet enĩ coꝛpoꝛi inq;tũ coꝛpꝰeſt

magis cõpetat ſederevel iacere.Cñ inq;dtum
eſt inſtrumentũ aĩe magis cõpetit ſibi ſtare p

pter participationẽ ad operandũ. Unde ſte⸗
phanꝰ vidit ieſum ſtantẽ a dextris dei.Act.
ingens erit leticia btõʒ
t in celo empirreo.

e reo habita
Lapitulũu. in.

Nan oſtendimꝰq;ᷓ ſit copioſum gaudi
a

Nunm btõr ꝓpter loci habitatõʒ. qꝛ habi⸗
ſit ĩ celo.vbi tria dubia merito declarem

recte denunciiee.
Scom vtrũ celũ ſit vnũ vel pluurnſes.
vtrũ celũ ſit locus beatox.
Ca paimn dubiũ oꝛit᷑ ambiguitas et qui⸗
lem nõ parua. qm̃ Gene.i.c.ſcribit᷑. In pᷣn
cipio creauit deus celum et terrã.vbi aſſerit
ſcriptura celum pꝛima die creatũ. Deinde ſe
quitur.vocauit deus firmamentũ celũ quod
cõfirmat ſecunda die factũ. Ad hoc reſpon⸗

det Tho.i.pte.q.lxviij. Pꝛimo ſᷣm Criſo. qͥ

aſſerit ꝙ moiſes ſummarie dixit qð deus fe⸗
cit pᷣmittens. In pꝛincipio creauit deus ⁊c̃.
oſtea per ꝑtes explicauit.ſicut ſi quis dicat
dic artifex fecit hanc domũ.et poſtea ſubda⸗
tur.pꝛimo iecit fundamẽta.ſecũdo erexit pa⸗
rietes.tercio ſuppoſuit tectũ.Et ſic nõ opoꝛ⸗
tet nos aliud celũ intelligere cũ dicit᷑. In bᷣn
cipio creauit deus celũ et terrã. Et cum dici
tur ꝙ ſecunda die factũ eſt firmamentũ. Se
cundo poteſt dici aliud eẽ celũ quod legit᷑ in

pꝛincipio c reatum et quod legitur ſecunda
die factum. et hoc diuerſimode. NHam ſcöom

Ausuſtinũ: Celum qð legit᷑ pꝛima die facti

Pꝛimũ vtrũ ſcriptura ſacra celi ꝓduction-

Enatute
lurſcddd
Bei
cicſtccl
ſcͤndie
citccel⸗
ficöſinel
imeſe
Veturmno
(öſ
Dulhiüitnin
ſmmi po⸗
Haii
aſnſcipen
Peakror
ba
cins i⸗
blen
ſnthutl
olart

lielr .

Cldr-l
Rpernſant
hei Open
Shoein. i
gaclidihen⸗
Crſotom
GDoralirer:
Wrdlg
N
Ltüändai⸗
gütetde⸗
hec diuer
Criſoſto
ſupteri
dlcunten.
ope ſanr.
lusponitp
conſcen
Felrſenpen

er aſicee
oſornacta

WriEter
Miteriuci
lotclierd
iſthlin
cigügen
inocto⸗

ſpenoy

dickce
eleſtis⸗
lisactn

(eſteb
bonity⸗

n eſtnon
it
monlbüttnne

itbitartiige

hatſbitr
ed

üching
ii;/
mmiwOedn

4

.

Ns
Nee.
7
ic,
nrißin
nidil

—
☛
R

ctũ ſcdᷣa die intelligit᷑ celũ ſidereũ.

eſt natura ſpſ̃alis ĩ foꝛmis. Celũ aũt qd legi

tur ſcdᷣa die factũ eſt celũ coꝛpoꝛeũ.ſᷣm vero

Begdã ⁊ Serabiũ. Celũ qdð legit᷑ pᷣma die fa⸗

ctũ eſt celũ empireũ. Firmamẽtũ vᷣo qð legit᷑

ſcda die factũ ẽ celũ ſidereũ.Damaſce.vo di

cit ꝙ celũ pᷣma die factũ eſt quoddã celũ ſpe⸗

ricũ ſine ſtellis.de quo phi loquunt᷑ dicẽtes

ipᷣm eſſe nonã ſperã et pꝛimũ mobile qð mo
uetur motu diurno.Per firmamentũ Ve fa⸗
Scöm
dubiũ fuitvtrũ celũ ſit vnũ vel plures.Et ꝙ;
ſit vnũ ꝓbari poſſet. qꝛ ðꝛ celũ in ſingulari.

Beñ.i.c.vbi.S. SDed hec obiectio debilis eſt

qm ſcriptura ſepi celos noiat in plurali.vñ

Deutro.xxxiiij.ca. Audite celi q̃ loquar. Et
ij. Re. xxij.c. Inclinauit celos et deſcẽdit. et
Job. xv. ca. Celi nõ ſunt mundi in cõſpectu
eius. Et p̃s.ij. Qui habitat in celis irride⸗
bit eos.Etpᷣs.xxxij. Verbo dñi celi firmati

ſunt.et pᷣs.xlix. Annũciabũt celi iuſticiã eiꝰ.
et pᷣs.lxxxviij.Tui ſunt celi et tua eſt terra.et

Sapie.ix.Que ĩ celis ſunt qͥs inueſtigabit
et Eſa. xlv. Roꝛate celi deſuꝑ.et Ezechie.i.
Aperti ſunt celi et vidi viſiones.et ad He⸗
bꝛe.i.O pera manuũ tuarũ ſunt celi. Rñdet

&̊ tho.in.i.ꝑte vbi.s.O circa hoc videt᷑ eſſe

quedã diuerſitas inter Baſiliũ et Criſoſto.

Criſoſtomꝰeni dicit nõ eſſe niſi vnũ celũ.Et
ꝙ pluraliter dicit᷑.celi celoꝝ.hoc eſt ꝓpter ꝓ⸗
ꝛiecatẽ lingue hebꝛee in qua ↄſuetũ eſt vt ce

lũ ſolũ pluraliter ſignificet᷑. Siẽ ſunt multa
etiã noĩa in latino q̃ ſingulari carẽt. Baſiliꝰ

aut et Damaſcenꝰ dicũt plures eẽ celos. Sʒ

hec diuerſitas magis eſt invoce q; in re. Hã
ACriſoſto.vnũ celũ noĩat totũ coꝛpus qð eſt

ſupᷣ terrã et aquã.nã etiã aues q̃ volãt in aere

dicunt᷑ ꝓpter hoc volucres celi. Sʒ qꝛ in iſto

coꝛꝑe ſunt multe diſtinctões ꝓpter hoc Baſi⸗

lius ponit plures celos.Ad diſtinctiõʒ ergo

celoꝝ ſciendã ↄſiderandũ eſt ꝙ celũ triplicit᷑

Sè in ſcripturis. Qñq; enĩ ð ꝓpꝛie ⁊ naturali
ter. et ſic ðꝛ celũ coꝛpꝰ aliqð ſublime et lumi
noſum actuvel potẽtia ⁊ incoꝛ ruptibile ꝑ na
turã.Et ſᷣm hoc ponunt᷑ tres celi.Pꝛimũ to

taliter lucidũ qð vocant empireũ.Secundũ
totaliter dyafanũ qð vocant celũ aqueũ vel
criſtallinũ.Terciũ ꝑtim dyafanũ et ꝑtim lu⸗
cidũ actu qð vocãt celũ ſidereũ. Et diuidit᷑

in octo ſperas.ſ.ſperã ſtellarũ fixarũ et ſeptẽ
ſperas planetarũ q̃ pñt dici octo celi. Scdᷣo
dicit᷑ celũ ꝑ participationẽ alicuiꝰ ꝓpꝛietatis
celeſtis coꝛpis.ſ.ſublimitatis et luminoſita⸗
tis actu vel potẽtia. Et ſic totũ iſtud ſpaciuʒ
qð eſt ab qaqͥs vſq; ad oꝛbẽ lune. Damaſcenꝰ
ponit vnũ celũ noĩans illud aereũet ſicf m

eum ſunt tres celi. aereũ. ſidereũ.et aliud ſu⸗

perius de quo intelligit ꝙ apls legit᷑ raptus

vſq; ad terciũ celũ. Sed qꝛ iſtud ſpaciũ cõti
net duo elementa.ignis et aeris.et in vtroq1Rʒ
eoꝝ vocat᷑ inferioꝛ ⁊ ſuꝑioꝛ regio. Jdo iſtud
celũ Rabanꝰ diſtinxit in qᷓttuoꝛ. Supꝛemã
regionẽ ignis noĩans celũ igneun. Inferioꝛẽ
vero regionẽ celũ olimpiũ ab altitudine cu⸗
iuſdam montis qͥ vocat᷑ olimpus. Supꝛe⸗

mam vero regionẽ aeris vocauit celũ ethereũ

ꝓpter inflammationẽ. Interioꝛẽ vero regio⸗
nẽ celũ gereũ.Et ſic cum iſti quattuoꝛ celi tri
bus ſuperioꝛibo cõnu merant᷑ fiunt invniuer
ſo ᷣm Rabanũ ſeptẽ celi coꝛpoꝛei. Tercium
dicit᷑ celũ metaphoꝛice.et ſic qũq; ipᷣa ſancta

trinitas dicit᷑ celũ ꝓpter eius ſpiritualẽ ſubli⸗

mitatẽ et lucẽ. Qnq; etiã ſpiritualia bona in

quibus eſt ſanctoꝝ remuneratio ꝓpter eoꝛuʒ

eminentiã celi nominant᷑.Qñnq; vero tria ge

nera ſupernaliũ viſionũ.ſ.coꝛpoꝛalis.imagi

narie.et intellectualis tres celi noĩiantur. de
quibus exponit Augꝰ.ꝙ paulus eſt raptus
vſq; ad terciũ celum.¶ Cercium dubiũ fuit
vtrum celũ ſit locus beatoꝛũ. Et ꝙ ſic patet
ex teſtimonio ſcripturarũ. Inquit enim ſal⸗
uatoꝛ noſter matth.v.c. Beati pauperes ſpi
ritu quoniã ipᷣoꝛum eſt regnũ celoꝝ. Et.vi.
ca. Merces veſtra copioſa eſt in celis ct. xxij.

ca. Erũt ſicut angeli dei in celo. Et paulus

Act.xiiij.c.O poꝛtet nos ꝑ multas tribula⸗
tiones intrare in regnũ celoꝝ.et CPetrꝰ.i.ehi
ſtola c.ij. Benedictꝰ deus et pr̃ dñi nr̃i ieſu

xp̃i qͥ regenerauit nos in ſpem viuã.pꝑ reſur⸗
rectionẽ ieſu xpᷣi filij ſui et dñi nr̃i in heredi⸗
tatem incoꝛruptibilẽ et incõtaminatã in ce⸗
lis. Et etiã eccleſia cantat. Gaudent in celis
ggnime ſanctoꝛũ qui chꝛiſtiveſtigia ſunt ſecu
ti. Et iteruʒ in officio vnius martyris. Iſte
eſt qui cõtempſit vitam mundi et ꝑuenit ad

celeſtia regna.Et Macropius ſuper ſomni⸗

um Scipionis. Sic habeto omnibus qui

patriam ſeruauerint iuuerint au xerint cer⸗

tum eſſe in celo diffinitum locũ vbi beati euo
ſempiterno fruantur. Et Lucretius deqnuo

refert ¶Qactantius li.vij. Cedit ideʒ retro de
terra quod fuit ante in terram. Ged quod
miſſum eſt ex etheris oꝛis. Id rurſuʒ celi ful
entia templa receptant. Cõueniunt itaq; in
oc omnes viri ſapientes ꝙ beati habita⸗
bunt in celo.Theologi vero explicant illud

foꝛe celum empireũ.quod ſᷣm Tho. i.pte.q.
lxvi. dicitur empireum.id ẽ igneum nonab
ardoꝛe ſed a ſplendoꝛe. Qualiter vero acce⸗

dit ad leticiam ſanctoꝛum eſſe in illo celo ſa⸗

tis cõſtare pᷣt ex his que dicunt᷑ in ſermone

de aĩe rönalis admirandis pᷣro gatiuis. Igi
tur dicere poſſumꝰ cũ ꝓpheta. Beatiqᷓ habi⸗
tant in domo tua dñe in ſecula ſeculoꝝ lau⸗

dabunt te. Ibi erit ex omni ꝑte quies et dele

ctatio.et ſancti oẽs eterna pace fruentur. Ad

quã nos ꝑducat dei et virginis filius ieſus

chꝛiſtus qui viuit et regnat in ſecula ſeculo⸗
ruam. Amen. .. .
WBorma vigeſimullereins de eximia nobi
litate et pᷣſtantia aĩe rõnalis tã coꝛpoꝛi vmi⸗
g coꝛꝑe ſeꝑate.

wme mee ſunt. Dei viuentis verba
ſunt iſta oꝛiginaliter E ʒech. xviij
ca. Dolendu 1
pereuntiũ.qui cõcupiſcentias pꝛauas inſe⸗
quentes.virtutib ieiuni oẽ vicioꝝ turpitu⸗
dini ſeſe dederũt.Hi equidẽ obliti excellẽtie
ac dignitatis animarũ ſuarũ deſluunt luxu⸗
ria.et delicate atq; molliter viuũt abhoꝛrẽt
q; parcitatẽ. cõtinentiã.ſobꝛietatẽ.et quicqd
eſt qd viros bonos deceat. Fidei vero docu
menta irrident.doctrinã euangelicã ſpernũt
de regno celoꝝ deſperãt. negant atq; penas

te

inferni:LZalibus aũt erroꝛibo inuoluuntur:

qm̃ de aĩa rõnali minus bene ſentiunt.qũq;
affirmantes aias nõ reperiri. Aliqũñ et illas
nõ multe nobilitatis foꝛe ſuadentes. Inter⸗
dum vero et eas cũ ſuis coꝛpoꝛibus impꝛo⸗
be ſatis cõtendentes coꝛrumpi. Quos quid

aliud dixerim niſi pecoꝛa immundiſſima at⸗

q; indomitas feris immo quibuſcũq; beluiſ
immaniſſimis deterioꝛes. Inqͥt eni Dauie
in ps. Homo cũ in honoꝛe eſſet nõ intellexit
cõparatus eſt iu mentis inſipiẽtibo ⁊ ſimilis
factus eſt illis. Ham ſummus ille pater qui
ſapientia ſua cõdidit oĩa.minuit hoĩem pau
lominus ab angelis. coꝛonans gloꝛia ⁊ ho⸗
noꝛ:e dum intellectiuã aĩam illi dedit.qua de
re vt aperiant᷑ mentes cunctoꝝ ad aĩe veriſſi

mam cognitionẽ illamq; vnuſquiſq; ſtudeat

bonis et ſanctis moꝛibo exoꝛnare decreui in

pñᷣti ſermone de ipᷣa aĩa verba facere. de qua

tria myſteria ꝓponimus cõtemplanda.
Cimu dieſ diffin itionlnis.
Becun uctionis.
Tercium ſeparationis

¶ Muid ſit aia q nõ eſt coꝛpus necex ſemi⸗

nẽ cauſata.et q̃ vna ſola eſt in bomine.

Rimũ myſteriũ cõtemplandũ de aĩa

declaremus. Dicitenim Albertus in
õpendio theologie.ꝙ a quibuſdã aĩia diffi⸗

Cce omnes am/

i pfecto eſt de multitudine hoim

¶ Kapitulũ pꝛimũ.

dicit᷑ diffinitõis.in quo quid ſit aĩia

nitur vt ſpus. a quibuſdã vtala.a quibuſc

vero vt ſpiritus et aĩa. Inquantũ cõſiderat᷑
vt ſpirit diffinit᷑ ſic ab Au guſtino in li. de

motu coꝛdis. Aĩa eſt ſubſtãtia incoꝛpoꝛea in
tellectualis illu minationis a pꝛimo vltima
reuelatõe ꝑceptiua.vltima dicit᷑.qꝛ medianti

bus an gelis ꝑcipit.Ex qua diff initione co⸗

gnoſcimus. ſpiritus humanus eſt aia.
inter oẽs creaturas im mediate poſt angelos
illuminationis diuine ſit ꝑceptiuus. Inquã
tum aia diffinit᷑ ſic a Remigio. Aia eſt ſub⸗

ſtantia incoꝛpoꝛea regẽs coꝛpus.Et ab Ari

ſtote. in. ij. de aĩa dicit᷑. Aia eſt endelechia.i.
actꝰ ſiue foꝛma coꝛꝑis oꝛganici phiſici potẽ
tia vitã habentis.Ex qbus verbis dat᷑ intel
ligi.ꝙ aĩa vnibilis eſt coꝛpoꝛi nec oĩ ſed ſoli
oꝛganico vel phiſico.i.naturali ad ſuſceptio
nem aie rõnalis diſpoſito. JInquantũ autẽ
ſpiritus et aĩa diffinit ab Auguſti. ſic. Ala
eſt oĩm ſimilitudo:q diffinitio data eſt ꝑ cõo⸗
parationẽ ad creaturas. Aia eni ex ſui natu⸗
ra ad ſuſcipiendas oĩm rerũ ſimilitudines

tãa coꝛpoꝛaliũ q; ſpiritualiũ apta eſt. Etſᷣm
Augẽ.li. de ſpiritu et aĩa. multipliciter noia⸗

tur. ſ. Aia. mens. rõ. ſpiritus. ſenſus. memo⸗

ria.volũtas.Anima dicit᷑ inquantũ aiat coꝛ
pus ſiue viuificat. Hens inquantũ recolit.

Ractio cum rem iudicat. Spiritus dum ſpi

rat.vel qꝛ ſpiritualẽ naturã habet. Senſus

dum ſentu. MWemoꝛia dũ recoꝛdat᷑. Volun

tas dum cõſentit. Hec noĩa diuerſe ſuntaĩe

nõ ꝓpter eſſentie pluralitatẽ ſʒ ꝓvter effecuuni
multiplicitatẽ et operationẽ.ſed ꝓ huiꝰ par
ꝗ tis intelligẽtia plenioꝛi quattuoꝛ ſũt dubia.
Abſoluenda.

vimum vtrũ ſit aĩa.
Dcoõm vtrũ aia ſit coꝛpu0s.
Terciũ vtrũ aia cauſet ex ſemine.

pꝛimo dubio expugnandaeſt et oino

repꝛobanda ꝑditiſſima opinio illoꝝ qui te⸗

nent aĩam nõ eſſe aſſerentes nõ niſi coꝛpoꝛa
aut coꝛpales ſubſtãtias reperiri.Quos nos
cõuincere poſſumꝰ triplici lumine.
Pꝛimũ dicit᷑ teſtificationis.
Secundũ operationis.
Tercium figurationis.

¶Pꝛimũ lumen a oſtendit᷑ aia ſit dicit te
ſtificationis.Teſtant᷑ quidẽ oẽs tã diuine
humane ſcripture aiam eſſe.atq; de illa ſubli

miter ſemꝑ loquunt᷑. De hac itaq; ſcribit ſa⸗
piens Ecẽi. ca.ij. Fili in manſuetudine ſer⸗

ua aĩaʒ tuã.Et.iiij.c. Humilia coꝛã deo qni

mam tuã. Et eodẽ ca. Nõ cõfundaris ꝓaia

tua dicere verũ.Et.x.c. Qui multis vcitur

Bbitvſa

bisled
fuepat⸗
menes de

c Inn
teodec
ce. cxx.c
den.xer.
tui Et⸗
vidiſtis.
giamene
lectuset
lemusi
etanin
Ouitun
Deauen
EM
Nũ Maud

Meins d

Guſickkaian
a. Pövutt
Tole iun
fegizmei.
e Etyij⸗
. Möden
meaffamn
oſelenauie
finet Dmk.
(afon
nde.
lcri Ros
ur dixitl
ra Nol
gutno pñ
hoiſi vnin
mieiiponan

iln Et,

s Etln
iit B⸗
Niginee
unpnt
Ouiconnen
ſellnddite
fuuniineſtn
nungyetr
Mov⸗
ſtinnere⸗
aduofig
püſlimeft
quicßse
tetimere
fatengi,
nonibye⸗

(iöp

lcſih

lineunz,
rqudifinnnn
sbunmmgi
nedinine
ſuegechnnn de
Lwig Ra

Satktg

w. Jgnami

1 Auguſt ie

naodanch,

Aaiceſtia

ℳ

inmirguan
riens Ms

717

nioniſec⸗

igumndn

6
n
Ed. .

—

verbis ledit animã ſuã.et.xxix. ca. Qui cuim
fuire ꝑticipat ledit aiam ſuã. et. xxxiiij. ca. Ti

mentis deũ beata eſt aia illius.et.li.c. Lau⸗

dabit vſq; ad moꝛtẽ aia mea dñm. et Sapie
i. ca. In maliuolã aiam nõ intrabit ſapietia.
et eodẽ ca.Os qð mentit᷑ occidit aĩaʒ.et Ec

cle.xxx.ca. Milſerere aĩe tue placẽs deo.eiuſ⸗
dem. xxxvij.ca. A cõſiliario malo ſerua aĩiam
tuã.Et Cantico.i.c. Nũ quẽ diligit aĩa mea
vidiſtis.eiuſdẽ.iij.ca. Queſiui quem diligit
aĩa mea.et.vi.ca.Aia mea liquefacta eſt vt di

lectus eſt locut?.Et Judicth.viij. c. Humi⸗

liemus illi aias noſtras. Et Job.x.ca. Te⸗

get animã meã vite mee. Et Chobie. xij. c..
Qui faciunt peccatũ hoſtes ſunt aĩe ſue. Et

Deutro.iiij.ca. Cuſtodite ſollicite aias vr̃as
Et Joſue.ij.c.Eruatis aias veſtras de moꝛ

te.et Abacuc.ij.ca. Qui incredulꝰ eſt nõ erit
recta eius aĩa.et.i. Re.ca.xxvi.ſcribit᷑. OHa⸗
gnuficet᷑ aia mea in oculis dñi.et.ij. Re.xiiij.
ca. Nõ vult deus ꝑire aĩam. et.iij. Re.xix. c.
Tolle nĩam meã.et.iiij. Re.i.c. Noli deſpice
re aiaʒ meã.Et pᷣs.vi.Aia mea turbata ẽval
de.Et.vij. Ne qũ rapiat vt leo aĩaʒ meã.Et
xv. Hõ derelinqᷓs aiaʒ meã ĩ inferno. Et.xx
Erue a framea deꝰ aiam meã. Et. xxiiij.Ad
te dnᷣe leuaui aiaʒ meã Et. xxxij. Aia mea ſu⸗
ſtinet dũm Et.xli.Quemadmodũ deſiderat

ceruꝰ ad fontes aquaꝝ ita deſiderat aia mea
ad te deꝰ.Et.lxij. Sictiuit in te aia mea.et pᷣs
lxxi. Alas paupeꝝ ſaluas faciet.Et ſaluatoꝛ
nr dixit Matth.vi.ca. aĩa plus ẽ qᷓ; eſca. Et
x.ca. Nolite timere eos qͥ occidũt coꝛpꝰ aiam

aũt nõ pñt occidere.Et.xvi.ca.Quid ꝓdeſt

hoĩ ſi vniuerſũ mũdũ lucret᷑ aievo ſue detri

mẽtũ patiat᷑ aut quã dabit hõ cõmutatiõʒ ꝓ
aĩa ſua.Et.xxvi.ca.CTriſtis ẽ aia meavſq; ad
moꝛtẽ Et luce.ij. Btã virgo ĩ ſuo cantico ita
cecinit. Magnificat aia mea dñm. et Sime

on vir ginẽ eodẽ ca.ſic allocutꝰ eſt. Luã ipᷣiꝰ

aiam ꝑtranſibit gladius. et Jacobo. v. c. ait.
NQui conuerti fecerit peccatoꝛẽ ab erroꝛe vie

ſue ſaluabit aĩiam eius a moꝛte.et.i.c. In mã
ſuetudine ſuſcipite inſitũ verbũ qð pᷣt ſalua⸗
re alĩas veſtras.et Petrꝰ.i.epła ca.ij.inquit.
Obſecro vos tãqᷓ; aduenas ⁊ pꝑegrinos ab⸗
ſtinere vos a carnalibo deſiderijs q̃ militant

aduerſus aĩam. In ſacris vero canonibo ſe—

piſſime fit mentio de aĩa.ſicut ptʒ.xxiij.di.c.
qui epᷣs.et.xi.q iij.c.placuit.c.abſit.c.noli⸗
te timere.c.audi.et.xiij.q.ij.c.tpᷣs.c.hunc.c.
fatendũ.c.aĩe defunctoꝝ.et.xvi.q.i.c.in ca⸗
nonibo.et. xxi.q.i.in.c.relatio.et.xxiij.q.iiij.
ca.ipᷣa pietas.c.ꝙ xpᷣs.c.diſplicet.et.xxiiij.q

iij.c. ſi habes. et. xxvi.q.vi.c.agnouimus. et

4

et di.ij. c. charitas.c.ergo.et di.iij.c.pt.c.ſi qͥs
c.qͥd ergo.et di.v.c.cõſideret.et de cõſe.di.ij.
c.reuera.et di.iiij.c.ſi baptiʒata.et de maio.et

obe.c. ſolite. et de ſumma trini. et fide ca. fir⸗

miter.etſde pe.et remiſ.c.cũ infirmitas. et de

renuncia.c.niſi cum pꝛidẽ.et de cele.miſſa.c.

in quadã.et de decimis.cũ nõ ſit in hoĩe. In
clemen. de ſum ma trini. et fi. ca. damnant il⸗
li qui dicunt aĩiam nõ eſſe foꝛmã coꝛꝑis. Nã

Ariſto.viij.metaphy. dicit. O differẽtia ſu⸗
mitur de foꝛma rei. Sed differẽtia cõſtituti

na hoiĩs eſt rõnale qð dicit᷑ de hoie rõne aĩe

intellectiue ſeu intellectiui pꝛincipij.vt inqᷣt
Tho.i.pte.q.lxxvi.ergo aia eſt hoĩis foꝛma.

Ad gentiles iam veniamꝰ qui naturalis ra⸗
tionis lumine illuſtrati ma gnificẽtiſſime de
gĩa ſunt locuti. Inqͥt Cicero in paradoxis.
Deus et mater oĩm natura dedit tibi animũ
quo nihil pᷣt eſſe pꝛſtantiꝰ nihil diuiniuſ.Et

idem in li.de natura deoꝝ.Quid eſſe pᷣt in re

rum natura hoiĩe melius.in eo enĩ ſolo eſt ra

tio qua nihil pt eſſe pᷣſtantius.Et idem inli.
de republi. Ut mundũ deus eternus regit
ſic fragile coꝛpus animus ſempiternus mo⸗
uet. Et Plato in thimeo. Deus virtutibus

aĩam pᷣire iuſſit ip̃amq; dñam noſtri coꝛpo⸗

xxx.q.i.c.ad limina.et.xxxij.q.ij.ca.q; vero.
ſi illud. ca. moyſes. et. xxxiij.q.ij.ca.alo natu
re.et de pe.di.i.ca.reſuſcitatus.c.voluiſſent.

ris foꝛe voluit.qð ipᷣa tuetur. Et Saluſtius

in iugurtino. VNt genus humanũ cõpoſituʒ

ex coꝛꝑe et aĩa eſt.ita res ſtudiaq; oĩia noſtra

alia coꝛpoꝛis alia animi naturã ſequunt᷑.Et

O uidius in li.de remedio amoꝛis. Vt coꝛ⸗
pus redimas ferrum patieris et ignes. VUtq;
aĩo valeas quicq; tolerare negabis.Et ne ſin

guloꝝ repetamus dicta ↄcludimus. oẽs
ſcti.oẽs eruditi viri. oẽs deniq; phᷣi et ſtoici
et peripatetici ac alij quicũq; aĩlam eſſe et do⸗
cent et ofirnk eBecungi lumẽ quo oſtẽ⸗
dimus ꝙ ſit aĩa ðꝛ operatõnis.vt eni ſcribit

Alex.de ales in ſcdo volumine ſumme.Vi⸗

demus quedã coꝛpoꝛa que nõ nutriunt᷑ ne⸗

q; augent᷑ neq; generant᷑ nec mouent᷑ motu
voluntario vt lapides. Quedã que nutriun
tur augent᷑ et generant᷑ vt plante. Quedã q̃ᷓ
vltra hec mouenkt et ſentiũt vt aĩalia.Quedã

autẽ que agunt rõne.Si ergo pꝛincipiũ ha⸗
rum operationũ eſſet coꝛpoꝛeitas.inueniret᷑

tunc in oĩbus coꝛpoꝛibus.ergo illud a q̊ iſte

operationes ꝓueniũt erit aĩa.Et ſic in plan⸗

tis eſt aia vegetatiua.in alalibus bꝛutis aia

ſenſitiua.in hominib vero aĩa intellectiua.

Quiſnã nõ miret᷑ quãta ſit humani ingenij

perſpicitas.q; ſtupẽda intellectꝰ ſablimitas
i

q;ue admirabilis vigoꝛ rõnis. Et vnde ꝓhe

nit niſi ex animi ſapia.vt volantes aues per

aera. habitantes in aquarũ pfundis piſces.
et diſcurretes ꝑ nemoꝛa ferociſſimas beſtias
bõ ad ſuũ vſum ꝑducat. Hõ ꝓdeſt aquilis
altus volatus.nõ leonib foꝛtitudo. nõ ele⸗

phantibo magnitudo. nõ venenoſitas draco

nibus et ſerpentibo. nõ ceruis agilitas. non

—

deniq; marinis beluis latitudo.vaſtitaſq; a⸗

quan.cũ ab hoĩby artificijs pene innumeris

xapiũt᷑. Quid de artiũ inuentõe exercitatio⸗

neq; dicemꝰ. Inſpici amus agriculturã lani

ficium architecturã fabꝛefactiuã et reliquas
in quaꝝ effectibo depꝛehẽdit᷑ aliquid in hoĩe

eſſe vltra coꝛpus. Que antiqui vulgares cũ
pꝛiuſtalia nõ fuiſſent exꝑti illos qui ea pᷣmo
in aliqᷓ ꝓpuincia facere docuerũt.crediderũt
eſſe deos. Iſis Inachi filia regis arginon .
5

ſoꝛoꝛ foꝛonei nauigãs ĩ egyptũ qꝛ lr̃as q̃
ægyptijs dedit ⁊ de agricultura młta eos do

cuit poſt moꝛtẽ in numero dearũ recepta eſt.
Saturnus vt recitat paulus in hiſtoꝛia ro⸗
manoꝝ.Jouem filiũ e grecia fugiẽs in ciui⸗

tate qᷓ ex eius noĩe ſaturnia dicta eſt.haud ꝓ⸗

cul ab vrbe rudes pplos domoſ edificare.ter
ras incolere.plantarevineas docuit.atq; hu

manis moꝛibo viuere cũ antea ſemiferi glan

dium tantummõ alimẽtis vitã ſuſtentarent.

Et aut in ſpeluncis aut fr ondibavirgultiſq;
coõtextis caſulis habitarẽt ab indocili et ru-

ſtica multitudine deus eſt apellatꝰ. Romu⸗

lus qꝛ vrbẽ fundauit vallauitq; muro apud

paludẽ capꝛe.nuſqᷓ; cõparuiſſet anno regni

trigeſimonono ad deos trãſiſſe creditus eſt.

.„

aaitn noĩe ↄſecratus.De liberalib autẽ
ciplinis grãmatica.logica.rhetoꝛica. ariſ

et
di

metrica.geometria.muſica.aſtrologia.illarũ .
ria eſt inqu antũ ipᷣa aĩa cuius eſt hec virtus
eſt coꝛpoꝛis foꝛma et terminus generationia
humane. Sic ergo phs dicit in. iij. de aig.
Ov intellectus eſt ſeparatus.qꝛ nõ eſt virtus
alicuius oꝛgani coꝛpoꝛalis.Ex quo apparet

q; rectoꝛibo ꝓlixioꝛ eſſet ſermo habendꝰ. Sʒ
vt cõplectamur oĩa ſuccincte.tantus in illis

eſt decoꝛ hũane vite:tãta intellectus ꝑfectio.

tanta loquẽdi et viuendi moderatio.tãta de

niq; cognitio rerũ.vt qͥ illis inueniũt᷑ imbu⸗
ti ſumma veneratõne celebꝛent᷑ a cunctis.O
Deteſtabilẽ erroꝛẽ.o damnabilẽ cecitatẽ.o de

niq; fatuitatẽ peſtiferã eoꝝ qͥ tanta.vt ſic di⸗
cam aiarum facta mirabilia cõtuent᷑ et aias
nõ eſſe tenẽt. Pꝛo qbus Augꝰ.li.x.ↄfeſſionũ

ait.Eunt hoĩes mirari alta montiũ. ingẽtes

fluctus maris. altiſſimos lapſus fluminum.
oceani ambitũ.et giros ſiderũ.et relinquunt
ſeipos nec mirant᷑. Et in pncipio li.de ſpũ ⁊
aia inqᷣt. Om̃ dictũ eſt mihivt meißm ↄgno
ſcam ſuſtinere nõ poſſum vt me habeã inco⸗

—

mitũ. Magna nã

nitu. na nãq; negligetia ẽ neſcireqd
And ſit q̃ celeſtia plundtenslatgnabt⸗

ralia tã ſubtili indagatõne inneſtigamus. et

de ipᷣo q; creatoꝛe nro iã ꝓfunda deſidera⸗
mus ſcire nec eſt res pꝑegrina neclonge que⸗-

renda. animus qͥ iſta ſapimꝰ ſed et ſꝑ nobi⸗

ſcũ adeſt.tractat loquit᷑ et intus neſcit᷑. Datũ

eſt illi ta ingentiũ rerũ ſcireę ſecreta et ſeipᷣm
cognoſcere nõ pᷣt.hec ũle.¶Terciül
oſtendimꝰ ꝙ ſit aĩia dicit᷑ figuratõnis. Ipſa

quippe coꝛpis hũani figura ad celos erecta.
deſignat aliqᷣd eſſe in hoĩe qð ad celos tende
re debeat. Hinc Ouidiꝰ ĩ.i.methamoꝛpho.

dicit. Pꝛo naq; cũ ſpectent aĩalia cetera terrã

Os hoi ſublime dedit celũq; videre. Juſſit:

et erectos ad ſidera tollere vultꝰ. Et Bernar

dus ſuꝑ cantica ait. Coꝛpoꝛis ſtaturã ideo
deus dedit homini rectã. vt coꝛpoꝛea rectitu
do exterioꝛis vilioꝛiſq; figmẽti.hoĩem inte⸗
rioꝛẽ rectitudinis ſue foꝛmande moueret et
decoꝛ viui defoꝛ mitatẽ argueret animi. he
.Bernardus.Ex qbus cõcludimꝰ ꝙ ĩ nune
ro creaturaꝝ reperi᷑ aia rönalis ad imagin
et ſimilitudinẽ dei creata cuius pꝛeſtantiã ex

bis q̃ amodo diſſeremꝰ vnuſqͥſq; ꝑcipere pᷣt

ecundũ dubiũ abſoluendũ eſt vtrũ ais

ſit coꝛpus. Ad qð reſpondemus ſequẽtes in

bac ꝑte doctrinã fidei et ſacre theologie. x%h
aia eſt ſpiritualis ſubſtãtia. Ariſto.vero i.j.
phyſicoꝝ dicit ꝙ vltima foꝛmarũ naturaliũ
ad quã terminat᷑ ↄſideratio phie naturalis

ſcʒ aia humana eſt quidem ſeꝑata. ſed tamen

in materia. Quod ex hoc ꝓbat. Quia homa
ex materia generat hominẽet ſol. Separata

quidẽ eſt ſᷣm virtuteʒ intellectiuã.qꝛ virtus
intellectiua nõ eſtvirtus alicuius oꝛgani coꝛ
poꝛalis. ſicut virtꝰ viſiua eſt actus oculi.In
telligere eni eſt actus qui nõ pᷣt exerceriꝑ oꝛ⸗
ganum coꝛ poꝛale ſicut viſio. Sed in mate⸗

ineptia illoꝝ qui vt dicit Tho.i.pte.q.lxxv.

l coꝛpoꝛa dicebant eſſe et quod nõ eſt coꝛpꝰ
nihil eſſe. Cõtra iſtos eſt auctoꝛitas ſcriptu⸗
re Eccleſiaſtes vltimo ca. vbi ſic habet᷑. Re⸗

uertatur puluis in terrã ſuam et ſpiriins re⸗

deat ad deum qui dedit illum Aug'. inſuꝑ
li. xix.de ciui.dei ↄmendat Varronẽ qui ho

minem nec animã ſolaʒ nec ſolũ coꝛpus.ſec

animã ſimul et coꝛpus eſſe arbitrabat᷑. Et ſi

obijceret ꝙ mouentis ad motum opoꝛtet eſſe

aliquẽ cõtractum. cõtractus autẽ nõ eſt niſi
coꝛpoꝝ.ergo cũ aia moueat coꝛpus videt ꝙ

Lerciũ lumen

Imaginationẽ tranſcendere nõ valentes ſo⸗

ſtcorpiu
cötractun
corp'd
corpus!
coꝛpus.
nullus
anemnit
ſencik n
hoc fi
tilaſ⸗
tincr
ſirent.
ochlis ñ
etdemon
feavone
ſicinuse
üacsſob
Cont,Hin
Wlaner
an⸗a
Nen
ztneqs
ortylib
fi iſtimn
unn io
ltcl por
veexn
nmie deſ⸗
ſpuo beei

Cilinaſcze
üdodioc

wosſur
NAag.
Nubilab
gueoault
lgennaſ⸗
Hunmß
bhineeto⸗
agn
ſitan⸗
norlin
ominion
Ecogigint
banogene
Chomane
Gotinne
Cobeniene
tibrgtſ
Uinter
benimn
bmpre
vurtnnee
numge
effeaun

inte
iine,
ut
innstäd
nſenti,
(Crin
kſniu)

Snten

egölttr
Pilachumn
üg itn i
n. Ee
incpon
gniihoin

mmndenout

roene mint
fnnliis Wing
doomiei
NNr i

17

ſmitli
mgne
(hon en
eaſa4

17

Vtrani)
Giifti
ilinn
auzii⸗

Riar ninn
locki

ſit coꝛpus. Rñdet Tho. vbi.S. ꝙ duplex eſt

cõtractus.ſ.qᷓ;titatis et virtutis. Pꝛimo mõ

coꝛpꝰ nõ tangit᷑ niſi a coꝛpoꝛe. Secũdo mõ
coꝛpus habet tangi a re incoꝛpoꝛea q̃ mouet
coꝛpus. Ged adhuc pleriq; inſtant ꝙ aiam

nullus videt.quõ ergo eſt dũ a coꝛꝑe ſeparat᷑

a nemine cõſpicit᷑.qͥd ergo eſt ſi nõ videt᷑ nõ
ſentit᷑ nõ audit᷑.neq; q̊ ſe cõferat ſcimus.Ad

hoc rñdet Bꝛego.in.iiij. dialogoꝛũ li.qꝙ aĩa

eſt illa ſpũalis ſubſtãtia cuius virtute q;diu

eſt in coꝛpoꝛe.coꝛpus viuit.coꝛpꝰ ſentit. ocu

li vident. aures audiunt. et tñ ipa coꝛpoꝛeis
oculis nõ videt᷑. Idem dicimus de angelis
et demoniby et de ipᷣo altiſſimo deo. ꝙ ülloꝛũ

effectus negare nõ poſſumꝰ quos oculis in⸗

ſpicimus et manibus ↄtrectamꝰ ⁊ cuius ſint

ſpũales ſubſtãtie coꝛpoꝛeis ſenſibo nõ ſubij⸗

ciunt᷑. Hinc Lactantius li. vij. diui. inſti de
deo loquens aliqua deducit exempla qbus
cõuinci poſſunt hi qͥ nihil eſſe volũt niſi q

vident. Quia inqᷣt deus ab hoĩe videri non
pt ne qͥs eũ putaret ex eoipᷣo deum nõ eſſe.qꝛ

moꝛtalibus oculis nõ videt᷑ inter cetera ſuo
rũ inſtitutoꝝ mirabilia fecit etiã multa quo⸗
rum vis qu idẽ apparet.ipᷣa aũt nõ vident᷑.ſi⸗
cut eſt vor odoꝛ ventus vt harũ rerũ argu⸗

mento ⁊ exemplo etiã deũ licet ſub oculis nõ

veniret. de ſua tñ vi et effectu et operibo cerne
remus.hec ille.Cari mõ et aĩe virtutũ ſtupẽ

diſſimaſq; operatões vt diximus in pᷣceden⸗

ti dubio cõtuentes animam eſſe depꝛehendi
mus ſubſtantiã ſpiritualem nobiluſimã. Et
vt Aug'. refert in li.de immoꝛtalitate anime
Nihil abſurdius dici pᷣt qᷓ; tantũmõ ea eſſe

que oculis cõſpicimus.et ea nõ eſſe que intel

ligentia ſubſiſtere iudicamus.¶ Lerciũ du⸗
bium abſoluendũ eſt.vtrũ anime cauſent᷑ ex
ſemine.et poſſet qͥs arguere ꝙ ſic. Pꝛimo qꝛ
Geneſis.xlvi.c.ſcribit᷑. Cuncte aĩeq̃ ingreſſe
ſunt cum Jacob in egyptũ et egreſſe ſunt de
femoꝛe illius. Sed nihil egredit᷑ de femoꝛe
homin is niſi inquantũ cauſatur ex ſemine.
ergo aĩa intellectiua cauſat᷑ ex ſemine. Gcðo
homo generat ſibi ſimile ſᷣ m ſpeciẽ.ſed ſpeci
es humana cõſtituitur ꝑ aĩam rationalẽ. er⸗
go aĩa rationalis eſt a generante.Tercio in⸗

cõueniens eſt dicere ꝙ deus cooperet᷑ peccĩo⸗
tibus.ſed ſi aĩe rõnales cauſarentur a deo.de

us interduʒ cooperaret᷑ adulteris.ex quoꝛũ

illicito coitu pꝛoles interdũ generat᷑.Ad ha⸗

bendam huius veritatis noticiã.ſanct tho.
pᷣma pte.q.cxviij.ita dicit. impoſſibile eſt
virtutẽ actiuam que eſt in materia extendere
ſuam actionẽ ad pꝓducendum immaterialeʒ

effectum. Manikeſtum eſt autẽ ꝙ pꝛincipiũn

tum dubi

intellectiuũ in hoĩe eſt pꝛincipiũ tranſcendẽs
materiã.habet enim operationẽ in qua non

cõicat coꝛpus.Et ideo impoſſibile eſt ꝙ vir⸗
tus que eſt in ſemine ſit ꝓductiua intellecti⸗
ui pꝛincipij. Similiter etiã qꝛ virtus que eſt

in ſemine agit in virtute anime generantis
ſᷣm ꝙ anima generantis eſt actus coꝛpoꝛis
vtens ipᷣo coꝛpoꝛe in ſua operatõne. In ope
rationc aũt intellectus nõ cõmunicat coꝛpuſ
Vnge virtus intellectiui pꝛincipij ꝓut intel
lectiuum eſt nõ poteſt ad ſemen ꝑpuenire. Et

ideo ph̊s dicit in li.de generatõne animaliũ

Relinquit᷑ intellectus ſolus defoꝛis adueni⸗
re. Simititer etiã anima intellectiua cũ ha⸗

beat operationẽ ſine coꝛpoꝛe eſt ſubſiſtens et
ita ſibi debet᷑ eſſe et fieri. Et cum ſit immate⸗

rialis ſubſtãtia nõ pᷣt cauſariꝑ generationẽ:
ſed ſolũ ꝑ creationẽ a deo. Ponere ergo aĩaʒ

intellectiuã a generante cauſari nihil alincd

eſt q; ponere eam nõ ſubſiſtentẽ.et ꝑ ↄſequẽs

coꝛrumpi eã cum coꝛpe.Et ideo hereticũ eſt

Dicere ꝙ ala intellectiua traducat᷑ cũ ſemine.
Ad pꝛimũ vero quod adducebat᷑ in oppoſi⸗

tum dicendũ ꝙ in auctoꝛitate illa ponitur ꝑ
ſinodochen pars pꝛo toto.i.anima ꝓ toto ho
mine. Ad ſecundũ vero reſpondemꝰ. ꝙ ho⸗

mo generat ſibi ſimile inquantũ ꝑ virtutem
ſeminis eius diſponit᷑ illa materia ad talem

foꝛmam ſiue ad ſuſceptionẽ talis foꝛme. Ad
terciũ aũt rñũdet᷑. ꝙ in actione adulteroꝛũ id

qð eſt nature bonũ eſt et huic cooperat᷑ deus
qð vero eſt inoꝛdinate voluntatis. malũ eſt

et huic deus nõ cooperat᷑.hec Cho. Quar

iũ declarandũ vtrũ in hoĩe ſit vna
ſola aĩa intellectiua vel plures ꝑ eſſentiã dif⸗
ferentes. Ad hoc rñndet Augꝰ.in li.de eccle⸗
ſiaſti.dogma. Neq; inqͥt duas aĩas eſſe dici⸗
mus in hoiĩe ſicut Jacobo et alij Siroꝝ ſcri
bunt. vnã animalẽ qua animat᷑ coꝛpus ⁊ im
mixta ſit ſanguini. Alterã ſpiritualẽ q̃ rõni
miniſtret. Sed dicimꝰ vnã et eandẽ eſſe aĩiaʒ
in hoĩe q̃ et coꝛpus ſua ſocietate viuificat. et
ſemetipᷣam ſua rõne diſponit.Et licet quidẽ

dicere voluerũt.qꝙ ĩ embꝛio ne pᷣmo pᷣexiſtat

gia vegetatiua.qꝛ Ariſto.dicit in li.de aĩali⸗
bus.qꝙ embꝛio pꝛius eſt aĩal q; homo.Et de

inde ſupꝛa aĩaʒ vegetatiuã ſuꝑuenit alia aĩa

que eſt ſenſitiua.et ſupꝛa illaʒ iterũ alia q̃ eſt

intellectiua.et ſic eſſent tres aie in hoĩe. Cñ
hoc impꝛobat tho.i.pte.q.lxxvi.et.cxviij.af
firmans. O cũ generatio vnius ſempꝑ ſit coꝛ
rubptio alterius.neceſſe eſt dicere q tã in hoĩe

q; in alijs aĩalibo qñ ꝑfectioꝛ foꝛma aduenit

fit coꝛruptio pꝛioꝛis ita tñ ꝙ ſequens foꝛma
habet quicqͥd habebat pꝛima ⁊ adhuc ampl.

i

l

us. Quare cũ aĩa intellectiua creat᷑ et infun:⸗

ditur a deo ſimul eſt ſenſitina et vegetatiua
coꝛruptis foꝛmis periſtentibo. Oulta elſent

boc loco dicẽda q ne tedio auditoꝛes afficia

mus ſilentio pterimus. Oſtenſum iã ex di⸗

ctis eſt. ꝙ qlibet aĩazʒ creaturã excellentiſſimã

cognoſcere debet eãq; ſemx mundã ⁊ imma⸗

culatã ſeruare. Nã ſi tãta diligẽtia coꝛrupti⸗

bile coꝛpus gubernamꝰ? q;to magis rõnalẽ
aĩam oĩ ſtudio a qbuſcũq; vicijs tueri tene⸗
mur. Heu heu inqt Bernardꝰ. abſtergit ca⸗
liga et ↄtemnit᷑ aĩa. Pauciſſimi quippe repe⸗

riunt᷑ nõ magis ꝓcoꝛꝑe q; ꝓ aĩa ſubeant

quoſcunq; laboꝛes/

¶ De pauctione aĩe rõnalis que nõ ab an⸗
gelis ſed a deo ꝓducta eſt de nihilo ↄuenien
ter vnita coꝛpoꝛi oꝛganico.et de nouo creata
ectinfuſſa. (apitulũ.ij.
14 cundũ myſteriũ de aĩla ↄtemplandũ

bia ſunt enucleanda.
ꝛimũ vtrũ aĩa ſit pducta ab angelis.

Snerg ala ſit pducta de ſubſtãtia dei.
erciũ vtrũ oẽs aie fuerũt ſimul creaaꝛte.

Quartũ vtrũ deus debuit alam rationalẽ ta

li coꝛpoꝛi vnire. .. UL
do pꝛimi dubij planioꝛe intelligẽtia. qui
dã arguũt ꝓbantes licʒ veritatẽ.ꝙ aia ro⸗

nalis pducta eſt ab angeliſ. Pꝛimo qꝛ maioꝛ
eſt oꝛdo in ſpũalibo q; Icoꝛpalib.ſʒ coꝛpoꝛa
inferioꝛa ꝓducunt᷑ꝑ coꝛꝑa ſuꝑioꝛa vt Dioni
ſius diẽ iij.c. de diui.no. inferioꝛes ſpũs q
ſunt aĩe röonales ꝓducunt᷑ ꝑ ſpũs ſuꝑioꝛes q
ſunt angeli Scðo pꝑfectũ eſt qð pᷣt ſibi ſile fa
cere:ſed ſpũales ſube ſunt multo magis ꝑfe⸗
cte qᷓ coꝛpales. cũ &̊ coꝛꝑa faciãt ſibi ſił ia 'm
ſpeciẽ multo magis angeli poterũt facere a⸗
liqd infra ſe ſᷣm ſpeciẽ nature.ſ.aĩ am rõnalẽ
Sʒ 5 iſtos ita loquẽtes eſt auctoꝛitas gloſe
ſupꝑ illo ̈bo pᷣs.Qui finxit ſigillatim coꝛda

coꝝ. q̃ ait. Ereat deꝰ aĩas ſinguloꝝ ꝑ ſe de ni

hilo. Et iõ inqͥt tho.i.ꝑte.q.xci.qꝙ cũ aĩa rõ⸗

nalis ꝓducat᷑ in eſſe ꝑ creationẽ nõ pᷣtpduci
niſi a deo.qꝛ ſᷣm Augꝰ.in.iij.de tri.nec boni

nec mali angeli pñt eſſe creatoꝛes alicuiꝰ rei.
Etrõ ſumi pᷣt m tho. vbi. ö. qꝛ ſolius pꝛimi
agẽtis eſt a gere nullo pᷣſuppoſito.cũ ſo agẽs

Sm p̃ſupponat aliqͥd a pᷣmo agẽte O aũt agit

aliqͥd ex aliqͥ puppoſito agit trãſmutando.⁊=
ideo nullũ aliud ages agit niſi trãſmutãdo.
ſed ſol'deus agit creando. Et qꝛ aĩa rönalis

noͤßt ꝓduci ꝑ tranſmutationẽ alicuiꝰ mate⸗
rie.iõ nõ pᷣt ꝓduci niſi a deo immediate.Ad

pꝛimũ argumentũ rũdet Tho. ꝙ coꝛꝑa ideo

5: pductõis. In ̊ adbuc quattuoꝛ du

pdncunt coꝛpoꝛa qꝛ agũt p tranſmutation?

materie. Ad ſcõm vᷣo argumentü rñdet la⸗

tius.i.pte.q.xlij.vbi ait.arti.v.in rñſione ad

i. ar. ꝙ aliqd ꝑfectũ ꝑticipãs aliquã naturã

facit ſibi ſile nõ quidẽ pducendo illã naturi
abſolute ſʒ applicãdo eã ad aliqd Nõ eni bic

hõ p⸗t eſſe cã nature hũane abſolute qꝛ ſic eſſʒ

cã ſui iius. Sʒ eſt cã ꝙ natura hũana ſiti
hoc homie generato. Et ſic pᷣſupponit in ſua
actöne determinatã naturã ꝑ quã eſt hic bõ.
Szʒ ſiẽ hic hõ ꝑticipat humanã naturã. ita
qoᷣcũq; ens creatũ ꝑticipat naturã eſſendi qꝛ

ſolus deꝰ eſt ſuũ eſſe. Nullũ &̊ ens creatũ pᷣt

ꝓducere aliqð ens abſ. olute. niſi inq;tum eſſe

cauſat ĩ hoc. Et ſic opoꝛtet ꝙ pᷣintelligat᷑ id

Baabgar eſt hoc actõe qua facit ſibi ſiłe.

n ſubſtãtia aũt immateriali nõ pᷣt pᷣintelli⸗
gi aliqͥd ꝑ qð fit hoc. Quia eſt hoc ꝑ ſuã foꝛ⸗

mãꝑ quã hʒ eſſe. Subſtãtia ò̊ immaterialis

nõ pᷣt pducere aliã ſubſtantiã immateriale ſi
bi ſilłem q;ᷓtũ ad eiꝰ eſſe.ſed q;tũ ad aliquam

pfectionẽ ſuꝑadditã. Sicut ſi dicamꝰ ꝙ ſu⸗

perioꝛ angelus illuminat inferioꝛẽ.vt Dioni
ſius dicit.Ex q̃ aparet ꝙ nullũ ens creatum
pt creare aliqͥd niſi pᷣſi npſic aliquo qð re⸗
pugnat rõni creationis.SE ecundũ dubiũ

ꝓpoſitũ fuit vtrũ aĩa ſit ꝓducta a deo de ſub⸗

ſtantia dei. et vt refert Aug. in. vij. ſup Be⸗
neſim ad Ir̃am. Et in libꝛis õ Fau ſtũ. Et in
li. de duab aĩ abo. Pꝛiſtilligniſte Oanichei

et Hnoſtici heretici tenuerũt aĩaʒ foꝛe de ſub

ſtantia dei. Euripides etiã phs teſte Tullio
in q̃ ſtionib tuſculanis dicebat alam deũ eé.
Ipᷣe adhuc Tulliꝰ in pᷣfato li.dixit. Huma

——

nins anim er diuina mẽte cõceptus cũ nul⸗

* *

lo alio niſi cum ipᷣo deo ↄpararipᷣt. Seneca
aa hoc ſcribẽs ad Qucillũ inqt. NHihil eſt ali
ud nr̃a rõ q ꝑs diuini ſpũs in coꝛpꝰ nr̃mim
merſa. Idẽ ꝓfeſſus eſt macrobi ſuꝑ ſomniũ
Scipioniſ. Cõtra ̊s oẽs Aug. in li. de oꝛr
gine aie ait. Nõ aliter audiendi ſunt qᷓ; here

tici qui aĩam deũ eſſe dicũt. Nã ſi ſic eſlet nec

in meliꝰnec in peius labi poſſet. Et vt ſcribit

tho. i. pte. q. xci. Dicere aiam eſſe deſ ubſtãtia
dei manifeſtã impꝛobabilitatẽ cõtinet. Nam

aĩa hũana qnq; ẽ intelligẽs ĩ potẽtia ⁊ ſciam
quodãmõ a rebo acqᷣrit ⁊ hʒ diuerſas poten⸗
tias q̃ oĩa aliena ſunta dei natura q; eſt actus
purus et nihil ab alio accipiẽs nullã diuer
ſitatẽ hʒ in ſe. Sed pleriq; dubitãt qꝛ Bene⸗

ſis ca. ij. ſcribit. Foꝛmaui deus hoĩem de li⸗

mao terre et inſpirauiit in fociẽ eiꝰ ſpiraculũ vi
teet factus eſt hõ in aiam v iuentẽ. Sed ille
qui ſpirat aliqd a ſe emittit.ergo ala qua hõ

viuit ẽ aliqͥd de ſubſtatia dei. Ad hoc rũder

Tho.4
ſter S
ſenode
corpolu
tiaſuat
lercoi
pducn
lateim
loꝛigt
Denoe
bꝛoit
lliuſen
ttigne
ſillanti⸗
ige pfirt
ſanis
DVumb
Fertbe

Lonhls

ſcohenn
seſc
Direi
Dioge
o inl
dicbet
lnij de
wloxii
nuochuna
ntagbuct
lboinlide
nnctatorn
agear
ſnia Zag
exbis no
qsiſtis
exterra n
neqerbi

bopoſta

endeib ſa
ſorbikin
tiuglioſul
oushun
ſcheipfe
Kyirtutes
lahgtie
Mhgtn
ugiin
menen
hoitk
leyy
tolbbe
deemn
ſhlisi
eſteken
tio K

R
disaligi
nanmdimt
ſiſeii
dumnimin
Nnumichir
luraiinöend
wünnligi.
uu tcr ſbiti
uayſiſe⸗
uzinmaris
nmücnen
Viv Aigunn
Sunuin
enadedel
in. vo. ſy

*

85 Fmli

riih Se

S ae
G n
dſni⸗

s,

Tho. ꝙ inſpirare nõ eſt accipiendũ coꝛpoꝛa

liter. Ded idẽ eſt deũ inſpirare qð ſpm̃ face⸗
re nõ de ſubſtãtia ſua ſed de nihilo.nã et hõ
coꝛꝑaliter ſpirãs nõ emittit aliqͥd de ſubſtan
tia ſua ſed de natura extranea. Iccirco firmi
ter cõfitemurvt in ſuꝑioꝛib diximus.x aĩa

pꝓducta eſt in eſſe a deo de nihilo.Qua veri⸗

tate immobiliter ꝑſiſtente repꝛobat᷑ opinio il

loꝛũ qui dixerũt aiam foꝛe ignẽ. Hãc tenuit

Democritus vt ait Ariſto.in.i.de aĩa. In li⸗
bꝛo aũt de vita et moꝛte Ariſto.legit᷑ Hera⸗

clitũ ſemꝑ affirmaſſe deos oẽs ex igne eſſe. et ſi

ex igne vniuerſa conſtare et aĩiam fauillã eſſe

ſtillantis eſſentie.Zeno inſuꝑ ⁊ Leuncippus

idẽ pfitebant᷑ iᷣm Tulliũ in q̃ſtionibstuſcu⸗
lanis. Idẽ affirmabat Iparcus ꝓut ſcribit
Hacxrobiꝰ in.i.li.ſuper ſomniũ ſcipionis.
Fuerũt huiꝰ opinionis ſomnia. aĩa pᷣſen
te coꝛpus caleat et recedẽte frigeſcit.Et foꝛte
ſic opinantes ignei erãt et humoꝛibo coleri⸗
cis affluentes. Sed qͥd referemus de alijs qᷣ
dixerũt.qꝙ aĩa ſit aer ſeu ventus.hoc docuit
Diogenes ᷣm Ariſto.in.i.de aĩa.Anaxima
nes inſuꝑ nõ tm̃ aĩas ſʒ deos et quecũqʒ alia
dicebat ab aere genita. vt cõmemoꝛat Augꝰ.
li. viij. de ciui. dei. hic ßm ·Pliniũ inuenit ho

rologiũ.At et hi gaerei ſanguineiſq; humoꝛi

bus abundãtes credi rõnabiliter pñt. Erra⸗

nit adhuc thales meleſius qͥ vt ſcripſit Tul
lius in li.de natura deoꝝ.dixit deũ ex aqua

cuncta foꝛmaſſe.ideoq; ⁊ aiam aquã eſſe.Cõ
tra quẽ et reliquos pᷣnominatos phos extat

ſnia Auguſti.q in li.de quãtitate aĩe ait. Nõͤ

ex his notis vſitatiſq; naturis anima factaẽ
q̃s iſtis coꝛpoꝛeis ſenſib⸗ tangimꝰ. Nã neq;
ex terra neq; ex aqᷓ neq; ex igne neq; ex aere

neq; ex his oĩbus neq; ex aliquiba cõiunctis

boꝝ ↄſtare aĩaʒ puto.Quare abiectis phᷣoꝝ
erroꝛibo ſequamur dicta catholicoꝝ tenẽtes
vt ſcribi? in ↄpen dio theologie. aĩa ẽ ſpi
ritualis ſubſtãtia et rõnalis ad viuificandũ

coꝛpus humanũ de nihilo creata. Creata eſt
inq; aĩa ꝑfectibilis ⁊ imperfecta q;tũ ad ſciaʒ

et virtutes. ꝑfectiſſima tñ eſt q;tũ ad natura⸗
les potẽtias.qᷓ;titatẽ habet nõ diffuſiuã ſed

poteſtatiuã ⁊ virtualeʒ.Et ꝛ eſt ſimplex nec

au gmẽti nec detrimẽti eſt ſuſceptiua. Et nec

in coꝛpe maioꝛi maioꝛ.nec minoꝛi minoꝛ re⸗

perit᷑.Eſt ad imaginẽ dei facta capax virtu⸗
tis vel vicij ſuſceptibilis pene vel pᷣmij arbi⸗
trio libera.potẽtijs ⁊ habitibo et affectionib⸗

decoꝛata. Caret pondere figura ⁊ coloꝛe.paſ

ſibilis ẽ et mutabilis. Eo magis eſt q̊ capax
eſt eternitatis. Eo recta qᷓͥ appetẽs eſt bonita⸗
tis. Eo beata quo particeps eſt diuinuatis

EVerciñ dubiũ fuit vtrũ oẽs aĩe fuerant ſi⸗
mul create.Et phi quidã cũ Platone aſſerẽ
tes. ꝗ aie intellectiue accidat vniri coꝛpoꝛi
ponẽtes eã eſſe eiuſdẽ ↄditõis cũ ſub ſtantijs
ſpũalibo q̃ coꝛpoꝛi nõ vniunt᷑tenueru nt oẽs
aĩas hoĩm ſimula pᷣncipio cũ an gelis fuiſſe
creatas.Quã opinionẽ ſequẽs Oꝛigenes di
xit. oẽs aĩe fuerunt cũ angelis create ⁊ ad
ſuggeſtionẽ dei tenebꝛarũ rebellauerũt deo.

quare datũ eſt illis coꝛpus loco carceris òt

ibi puniantur.poſt ſeparationẽ vero ab illo
ic purgate ad celos redeũt. Sed ꝓfecto ex
oĩ ꝑte impia ẽ atq; falſiſſima opinio iſta. Nã
vt inqᷣt tho.i.ꝑte.q.cxviij. Si accidẽtaliter
cõueniret aĩevniri coꝛpoꝛi ſequeret᷑ ꝙ homo
qui cõſtituit᷑ ex iſta vnione eſſet ens per acci⸗
dens.qꝙ etiã ala humana nõ ſit eiuſdẽ natu⸗
re cum angelis ipᷣe diuerſus modus intelli⸗
gendi oſtendit. Homo eni intelligit accipie⸗
do a ſenſibiliba et cõuertendo ſe ad fantaſma
ta. Angelus vero nõ ſic. Nã vt ſcribit᷑ in cõ⸗
pendio theologie. Intellectus diuinus co⸗
gnoſcit ſeipᷣm. Intellestus angeli cognoſcit
res ꝑ ſpecies cõcretas. Intellectꝰ vero hüa⸗
nus cognoſcit ꝑ ſpecies abſtractas a reb pti
cularibo ꝑ ſenſum pꝛius cognitiſ. Et p̃ᷣcipue
in q̃ttuoꝛ differũt permaxime angelꝰ et aĩa.
Pꝛimo differũt penes eẽ naturale.qꝛ aĩa eſt
vnibilis coꝛpoꝛi etiã actu ſeꝑata:angelꝰ nõ.
Scðo differũt penes eſſe logicũ.i.diffinitio
nẽ.qꝛ aĩa rõnalis eſt:ſʒ angelꝰ intellectualis
Aia eni appꝛehendit inquirẽdo et ↄferendo.
angel? aũt intuendo.Tercio differũt penes
eſſe metaphyſicũ.i.ſepatũ a materia ⁊ motu.
qꝛ angelꝰ nõ hʒ paſſibilitatẽ niſi reſpectu ſu
perioꝝ. Aiĩa vero reſpectu inferioꝝ qꝛ immu
tatur a ſenſibil ho. Quarto differũt penes eẽ
theologicũ.qꝛ aĩa vertibilis eſt a bono ĩ ma⸗
lum ⁊ ecõuerſo.angelꝰ vero nõ qꝛ manet in
eo ad qð ſe cõuertit:ſiue bonũ ſiue malũ. Jn
ſuper ↄ fidẽ eſt ⁊ totã ſcripturã ſacrã ponere
nullã aiam debere damnari. Quare in hoc
acceptanda eſt ſnĩia Auguſti.qͥ in li.de eccle⸗
ſiaſticis dogma.ait. Credendũ eſt ⁊ firmiter
tenendũ.qꝙ aĩe nõ ſũt ab initio create vt Oꝛi
genes finxit.nec cum coꝛpibus ſeminant᷑.vt
Quciferani et Cirillus et quidã latinoꝝ af⸗
firmant. Sed a deo aĩam creari ſimul et in⸗
fundi in coꝛpoꝛe cõpoſito ⁊ foꝛmato. Si ve
ro obijceret᷑ ꝙ deus ceſſauit a creatione rerũ
qꝛ vt ſcribit᷑ Genef.c.ij. Ceſſauit ab oĩ opere
qð patrarat. Rñdet tho.vbi.S.q; deus ðᷣꝛ ceſ
ſaſſe die. vij.nõ quidẽ ab omni oꝑe. cũ dicat᷑

Jo. v. Pater meus operat᷑ vſq; modo et ego

operoꝛ. Sed ceſſauit a nouis rerũ generib

K iij

et ſpeciebus cõdendis. Nã vt idẽ Lho. po⸗
nit.i. pte. q.lxxiij. Poſt opera ſex dierũ a deo
multa facta ſunt. et fiũt a deo quotidie. ſicut
noua indiuidna in q̃libet ſpecie.⁊ noue ſpẽs
que frequẽter apparẽt in aĩalibus ex putrefa
ctione generatiſ.et noua miracula ⁊ noue aie
Zñ nibil ex his factũ eſt nouũ quin aliqua
liter in oꝑibus ſex dierũ pᷣceſſerit aut pextue⸗
rit. Sius materialiter ſicut de coſta Ade foꝛ
manit mulierẽ: ſiue cauſaliter ſiẽ indiuidua
que nunc generant᷑ pceſſerũt in pꝛimis indi
uiduis ſuarũ ſpecierũ. Species etia noueſi
que apparẽt pᷣextiterunt in quibuſdã actiuis
virtutibus.ſicut ꝙ aĩalia ex putrefactõne ge
nerata pducant᷑ ex virtutibo ſtellarũ et elemẽ
toꝛum quas a pꝛincipio acceperũt.etiã ſi no⸗
ue ſpecies taliũ aĩalium ꝓducant᷑.aut quedã
pꝛeceſſerũt ſᷣm ſimilitudinẽ ſi icut aĩe que nũc
creant᷑.ideo nihil nouũ ſub ſole. Eccle.i.ca.
Dõ de aiabus de nouo creatis intelligi etiã
St. eo ꝙ aĩa ade in operibo illis ſex dierũ crea
ta fuit cui oẽs alie qᷓ̃ ꝓducuntur ſigũlatim
ſimiles ſunt. Sed adhuc oꝛit᷑ difficultas de
aia pꝛimi hoĩs an.ſ.fuerit creata ſimul cum
coꝛꝑevel ante coꝛpus.Et Augꝰ.ſuꝑ Geneſ.
ad IFam videt᷑ ſentire ꝙ creata fuit ante coꝛ⸗
pus cũ angelis.ſed hoc nõ dicit aſſerẽdo Et
in li. de eccleſiaſti.dogma.expꝛeſſe ↄtrariũ aſ
ſerit. Sanctꝰ vero tho.i.ꝑte.q.xci. cũ aĩa
vniat᷑ coꝛpi vt foꝛma.⁊ ſit naturaliter ꝑs hu
mane nature eſſe nõ pᷣt ꝙ fuerit ante coꝛpus
creata. NHã deus pꝛimas res inſtituit inper⸗
fecto ſtatu ſue nature ſᷣm ꝙ vniuſcuiuſq; rei
ſpecies exigebat.Aĩa aũt cum ſit ꝑs huma⸗
ne nature non babet naturalẽ ꝑfectionẽ niſi
ſm ꝙ eſt coꝛpoꝛi vnita.vñ nõ fuiſſet ↄueniẽſ
aĩam ſine coꝛꝑe creari.¶ Quartũ dubiũ ꝓp⸗
poſitũ fuit vtrũ deus debuit aiam tali coꝛꝑi
vnire. Eſt quidẽ vt apparet coꝛpꝰ humanũ
paſſibile coꝛruptibile moꝛtale debile ſatis et
imbecille. Supꝑatur a coꝛpoꝛibus celeſtibuſ
in impaſſibilitate in ſplendoꝛe in decoꝛe. A
lince in viſu.a cane ⁊ vulture in odoꝛe.a poꝛ
co in auditu.a ſimea in guſtu.et aranea in ta
ctu. a volucribo in agilitate et hmõi. Si aĩa
nobiliſſima eſt creatura cur coꝛpoꝛi tam infi
mo deus illã copulauit.Ad qð rũdet Bona
uen. in. ij. di. xvij. O hoc cõuenienter factuz
eſt quattuoꝛ rationibus. Z
Peims qꝛ ſic requirebat oꝛdo hoĩs in ſe.
ecũda qꝛ ſic requirebat oꝛdo hoĩs ad crea
erxcia quia ſic requirebat oꝛdo holĩs ad cre
agturam parem. . —
uarta qꝛ ſic requirebat oꝛdo hoĩs ad fin.·

imo requirebat oꝛdo hoĩs ad ſe vt ani

ma tali coꝛpoꝛivniretur. Nã homo cõditus

fuit vt natus multa cognoſceret nõ ſolũ co⸗

gnitione intellectiua ſed etiã ſenſitiua. ideo
debuit ei dari coꝛpus multifoꝛme vt diuerſa

oꝛgana diuerſitati ſenſuũ deſeruirent ad di⸗
uerſa obiecta cognoſcenda.Quia etiã cõdi⸗
tus fuit in vertilitate arbitrij vt potens viue
re in iuſticia et moꝛi per culpã. Dari debuit
etiã ei coꝛpus qð nõ tm̃ eſſet abile ad viuen⸗
dum ſed etiã poſſet fieri abile ad coꝛrumpen
dum ſiue moꝛiendũ. Ideo coꝛpus illud nõ
debuit eſſe celeſte ſed elementare· Secũdo

requirebat oꝛdo hoĩs ad creaturã inferioꝛẽ

vt tale coꝛpus ſibi daret᷑. Quia enĩ coꝛpoꝛa⸗
les nature inferioꝛes facte ſunt vt deſeruirẽt

creature rõnali.hinc eſt ꝙ debuit fieri rõna⸗

lis creatura taliter cõpoſita ꝙ obſequiũ crea
turarũ inferioꝛũ eſſet ei vtile. Quare nõ de⸗
buit coꝛpus hoiĩs tã ex natura ſuperioꝛũ coꝛ
oꝛũ q; ex natura elementoꝝ cõſtitui.
co ſic requirebat oꝛdo hominis ad creaturã
parẽ. Sicut enĩ facta eſt vna creatura rõna⸗
lis ꝓpe deũ ⁊ in loco ſupꝛemo.ſ.celo empirreo

—

ſic debuit fieri alia rationalis creatura ĩ loco
infimo.ſ.in terra.Et ideo coꝛpꝰ eius debuit
inſtitui ex natura tali habitationi ↄuenienti
Quarto oꝛdo hoĩs ad finẽ requirebat vt

ſubijci deo per abiectionẽ humulitatis vt ſic
aſcenderet vñ angelus ceciderat ꝑ electionẽ.
Igeo ei da ri debuit coꝛpus in quo puluerẽ
ereputãs deo ꝑ oĩa ſubiaceret. Et ſi obijce⸗

retur ꝙ ꝑfectioꝛis foꝛme debet eſſe gfectius

ſuſceptibile. Sed aĩa intellectiua eſt pfectiſ⸗

ſima animaꝝ. Cum oĩm alioꝝ animaliũ coꝛ

poꝛa habeãt naturaliter inſita tegumẽta pu⸗
ta piloꝝ loco veſtium.et vnguiũ loco calcia
mentoꝝ.habeant etiaz arma naturaliter ſibi
data ſicut vngues dentes aut coꝛnua. vide
tur ꝙ aĩa intellectiua nõ debuerit vniri coꝛ⸗
poꝛi imꝑfecto tãq; talibus auxilijs pꝛiuato

Ad h̊ rũdet tho.i.ꝑte.q.lxxvi.arti.v.ĩ rũſio⸗

ne ad quartũ ar. O aĩa intellectius qꝛ eſt vni
uerſaliũ ↄpꝛehẽſiua hʒ vᷣtutẽ ad infinita. Et

1iõ nõ potuerũt ſibi determinari a natura de

terminate extimatões naturales vel etiã de⸗
terminata auxilia vel defenſionũ l tegumẽto
rũ ſiẽ alijs aĩalibo quoꝝ aĩe hũt appꝛehenſio⸗
nem et virtutẽ ad aliqua ꝑticularia determi⸗
nata.ſed loco hoꝛũ oĩm hõ naturaliter habet
rõnem et manus q̃ ſunt oꝛgana oꝛganoꝝ. q

ꝑ eas hõ pt ſibi pparare inſtrumẽta infinito⸗

rum modoꝛuz et ad infinitos effectus. Cun
cta ergo qᷓ ſunt in hoĩe tã ex ꝑte aĩe q; ex ꝑte

tale coꝛpus baberet. Debebat quidẽ homo

fecit en
glammna
niopune
Poroan
nrchnſh
ntepinen
baconisf
trorun

ſdi
Hmaadel

eeunde

npꝛin
danewo⸗
horeio/
muemorql
inimi
Oandür

(Wimmd
faſtünme
nunt Jgt
uinc
tonigegna
hoſerlein
ſcegoin⸗
Uymornlgi
Anocrge
caotr⸗
anba
ſhtn
refälife
Acelemin
coinſerm
celladiti
eritti

Etice

bitie⸗

utrn,
waiins
ſemnitie⸗
üſatin
nmnmt
Neumud⸗
naaii⸗
mnhomnsfe⸗
hi dr
ſatdieni
biennm
doces uls⸗
Guntun, Den
Mugi an
ut r Nini
Nhuit ſentn
gcblbi
le Oure nödr
unſugeronic
Kn. C.
ninis adcun
matnmtis
noſamn
uisgumie
Cng id
Cuoni v
muirhe
Nr guide do⸗
umiarsr
AANdcne
8 indno
WRL l
ti
uübej An
umninſh
tcenm’
Caurun ,
ucius hinnn
“
tN
kidg 3
6 inlon

miiunn

exeunt de coꝛpoꝛibus.

Secũdo ex euidenti rõne.

4 .

coꝛpoꝛis q; etiã ex parte vtriuſq; bene opti⸗

meq; diſpoſuit ſapientiſſimꝰ artifex ille deꝰ

Ob qð Licero in li.de legibus dicebat. Ani
mal hoc ꝓuidũ ſagax multiplex. acutũ me⸗
moꝛia.plenũ rõnis et conſilij quẽ vocamus
hoĩem pᷣclara quadã cõditione generatũ eſſe
a deo cõſtat.Et Bernardus in ſermonibus
inqͥt. Parũ ne tibi videt᷑ hoc.cogita qualẽ te
fecit.nempe ſᷣm coꝛpuſegregiã creaturã.ſᷣm
gĩam magis imaginẽ creatoꝛis inſignẽ.rõ⸗
nis participẽ.beatitudinis eterne capacem.
Poꝛro ambo ſibi coherere fecit artificio incõ
pꝛehenſibili et ſapia inueſtigabili. NHec hoc
ante ꝓmeruit qui ante nõ fuit.nec ſpes retri⸗
butionis fuit. Nec ideo fecit quia bonoꝛum

noſtroꝛum eget.

¶ Deala ſeparata que immoꝛtalis eſt et ꝑpe⸗
tua et de locis ad que aĩe tranfferunt᷑ poſtq;
Erciũ myſteriũ de aĩa ↄtemplandũ ð⸗
ſepationis. Pꝛopter tranſgreſſionẽ qui

Jem pꝛimoꝝ parentũ moꝛs ĩ oẽs filios adã

decreto dei iuſte deſeuit. QOuare ⁊ aĩam a coꝛ
poꝛe ſuo ſeꝑari neceſſe eſt.De qua in hac ꝑte

Auattuoꝛ dubia declaremus.

eimd vai ia a coꝛpe ſepata ſit ĩmoꝛtalis.
Secundũ vtrũ aie ſeꝑate tranſferant᷑ ad ali

Terciüu vtrũ loca faciant ad delectationẽ vel

penã aiabus ſeparatis.

NQuartũ vtrum anime exeant de locis ad que
raniferunr.ee
imũ dubi
it immoꝛtalis Hã pleriq; temere affirma

12

æe nõ erubeſcũt. aĩe ſimul cũ coꝛpoꝛib⸗ mo
riant᷑. In quoꝝ pſona inqͥt ſapiẽs Eccleſia⸗

ſtes.iij.c. Unus interitus eſt hoĩm et iumẽ⸗
toꝛũ et equa vtriuſq; cõditio. Sicut moꝛit
hõ ſic ⁊ illa moꝛiunt᷑.Cõtra q̊s eſt auctoꝛitaſ

fidei et oim ſapientũ doctrina. Apparet autẽ
immoꝛtalẽ aĩam atq; incoꝛruptibilẽ ex triba.

Pꝛimo ex generali cõfeſſione.

Tercio ex clara exemplatione.

*

Pꝛimo apparet ꝙ ſit immoꝛtalis aĩa ex ge

nerali cõfeſſione. Id nãq; cõfitent᷑ ⁊ pdicant
phpᷓi. poete. doctoꝛeſ.immoꝛ qlibet magno et
excellenti ingenio viri.quoꝝ dicta in hoclo

co inſeramus.Auerrois ſuꝑ.xi.metaphyſi⸗
ce ita dixit. Aĩa manet poſt mo ꝛtẽ et finis p⸗
ſperitatis eius erit ſi iun gat pꝛimo motoꝛi.
Et Auicenna.v.pte naturaliũ.Cũ aĩa libe⸗

rabit a coꝛpoꝛe ⁊ ab accidẽtibi coꝛꝑis tũc po

—

ũ eſt vtrũ aĩa a coꝛpoꝛe ſeꝑi⸗

terit cõiungi intelligetie agẽti. Et tunc inue⸗
niet in ea pulcritudin del
ctationẽ ꝑhennem. et vocat intelligentiam
agentẽ deũ. Balienus in li.de ſpermate. Si⸗

cut lumen ſolis quod eſt incoꝛruptibile ſepa

ratur ab aere et ab oĩ oculoꝝ intuitu. ſic ſine
ſui coꝛruptõne ſeꝑatur a coꝛpoꝛe aĩa. lato

intelligibilem et dele⸗

bᷣm Macrobiũ in li.ſaturnaliũ.et Au gelliiũ

in li.noctiũ acticarũ.libꝛũ ſcripſit de immoꝛ
talitate aie quẽ Tullius trãſtulit in latinũ.
denoĩauitq; illũ a phedone quodã ſocrati et
platoni dilecto.ibi ſicait. Perfectꝰ et purga⸗
tus hinc exiens habitabit cũ deo. Idẽ in thi
meo.Aiĩa eſt immoꝛtalis et ſᷣm ꝙ vicerit pat
ſiones vel victa fuerit pꝛemiabit᷑ vel puniet᷑
poſt hanc vitã. Macrobius ſuꝑ ſomniũ ſci⸗
pionis. Sic habeto oĩbus qͥ patriã ſernaue
rint.iuuerint.auxerint certũ eſſe in celo defi
nitũ locuʒ vbi beati euo ſempiterno fruant᷑.
Lactantius li.vij.diui.inſti.aduerſus gen⸗
tes dicit.ꝙ quidã cõſuluit Apollinẽ mileſiũ
vtrũ aia maneat poſt moꝛtẽ.qͥ rũdit. Aĩa qᷓ;
diu vinculis detinet᷑ in coꝛꝑe coꝛruptibiles
paſſiones ſentiẽs moꝛtaliba cedit doloꝛibus.

Lũ vero poſt humanã ſolutionẽvelociſſimã

poſt ſolutũ coꝛpus inuenit᷑ oĩno e terra fer᷑.

nunq; ſeneſcens.et manet in eternũ.Lucre⸗

idẽ retro de terra qð fuit ante in terrã. Sed
qð miſſum eſt ex etheris oꝛis. id rurſum celi
fulgentia templa receptãt. Iterũ ¶actantiꝰ

ibi de Fericide. mmoꝛtales eſſe aias ferecl

des diſputauit.hec vero ꝓpria eſt in nr̃a reli⸗

gione doctrina.Ergo Dicearcus cũ Demo

crito errauit qui ꝑire cum coꝛpoꝛe ac diſſol⸗

tius vt ibidẽ Lactantius refert:dixit. Cedit

ui argumentatus eſt. Quintilianꝰ ita retu-

lit. Si qͥs ſciat quis ſit finis bonoꝝ.que ve

ra felicitas:nunq; ſibi videbit᷑ pᷣmitura moꝛ

te perire.Et Ouidius li.iij.methamoꝛpho.
ltima ſe n ger expectanda dies homini di
ciq; beatua.⸗
nera debet. Saluſtius in libꝛo de republi.
Ingenia et egregia facinoꝛa ſicut aia immoꝛ
talia ſunt. Valerius maximus li.ij.c.i.Aſſe⸗

„

rriit moꝛem fuiſſe galloꝝ mutuare pecunias:

vt eas reciperent apud inferos. Seneca ad
Lucillũ ita ſcribit. Si tranquille volumus
viuere in expedito habenda eſt anima vt ſiue
illã inſidie ſiue egritudines petant.quid ali⸗
ud debeo niſi vt exeat exhoꝛtari et cũ oĩbus
eam bonis emittere. Uade inq; vade foꝛti⸗

ter.vade feliciter. nihil dubitans en rerũ na

tura q̃ te generauit expectat.et locus iſte meli

nte obitũ nemo ſupꝛemaqʒ fu

oꝛ ⁊ tutioꝛ.Didimꝰad Alexandrũ ita loquit

Hos nõ ſumus huius mũdi incole ſed ad⸗

—

7„

uene. nec ita in oꝛbẽ terrarũ venimꝰ tanq in

eo cõſiſtere libeat:ſed tranſire.ꝓperamus eni
ad patriũ larẽ nullis delictoꝝ ponderibo pꝛe
grauati.Tullius in q̃ſtionibus tuſculanis
clamat. Nõ eſt lugẽda moꝛs quã immoꝛtali⸗
tas conſequit᷑. Idẽ in li.de ſenectute inducit
cathonẽ conferentẽ cum Publio ſcipioneet
Gayo lelio.Ego inqͥt patresvros viuere ar
bitroꝛ et ea quidẽ vita q̃ eſt ſola vita noĩanda
PNã dũ ſumus incluſi in his ꝓpaginiba coꝛ⸗
poꝛis munere quodã neceſſitatꝭ ⁊ graui oꝑe
ꝑpfungimur. Eſt eni celeſtis animus ex altiſ⸗
ſimo domicilio depꝛeſſus et quaſi demerſus
integrũ locũ diuine nature eternitatiq; riũ
Sed credo deos immoꝛtales ſpiraſſe aĩos ĩ
hũana coꝛꝑa vt eſſent qͥ terra vterent᷑.quiq;
celeſtiũ oꝛdinẽ ↄtemplãtes imitarent᷑ eũvite
mõ atq; cõſtantia. Nec ſolũ me rõ impulit vt
ita crederẽ ſed nobititas etiã ſummoꝝ phoꝝ
et auctoꝛitas demonſtrabunt᷑ mihi pᷣterea qᷓ
Socrates ſupᷣmo die vite de immoꝛtalitate
aĩoꝝ diſſeruiſſet. Is qͥ eſſʒ oĩm ſapientiſſimꝰ
oꝛaculo appollinis iudicatꝰ.Quid multa ſic
mihi ↄſuaſi ſic ſentio cũ tãta ſit celeritas aĩo
rum memoꝛia pᷣteritoꝝ.futuroꝛũ pꝛudentia

rã q̃ res ipᷣas cõtineat eſſe moꝛtalẽ. cðo

tot artes.tot ſcĩe.tot inuẽta nõ poſ Ei natu⸗

apparet ꝙ aĩa ſit immoꝛtalis ex euideti rõne

q̃ multiplex aſſignari pᷣt.
ꝛima dicit᷑ ceſſationis.
SBecunda ſuperationis.
Cerciã operationis. =
Quarta inctinationis.
uinta perfectionis. .
DBextã oꝛdinationis.
ima iuſtificationis.
Oectaua remunerationis.
Hona aſſimilationis.
Pecima reſurrectionis.
AUndecima oꝛationis.
Duodecima coparationis. è
zima olligit᷑ ꝙ ſit ĩmoꝛtalis aĩa
ðꝛ ceſſationis.CLeſſat quidẽ in ea materia cũ
ſit ſuba ſimplex ⁊ nõ ſit ↄpoſita ex materia et
foꝛma. Vñ Augꝰ.in.vij.ſuꝑ Geneſim ad lit
terã ait. O aĩa nõ eſt facta ex materia coꝛꝑali
neq; ex materia ſpũali. Et hoc manitfeſtũ eſt
ſim tho.i.ꝑte.q.lxxv.pᷣcipue ex rõne hũane
aĩe inq;tuzʒ eſt intellectiua. Nã oẽ qð recipit
in aliquo recipit᷑k modũ recipiẽtis. Sic aũt
cognoſcit᷑ vnũqðq; ſᷣm ꝙ foꝛma eius eſt in
cognoſcente. Aia aũt intellectiua cognoſcit
rẽ aliquã in ſua natura abſoluta puta lapidẽ

inq;tũ eſt lapis abſolute.Eſt & foꝛma lapidiſ

Abſolute ſ m rõnem ꝓpꝛiã foꝛmalẽ in aĩa intel

lectiua. Quare et ipᷣa ala intellectiua eſt foꝛ⸗
ma abſoluta ⁊ nõ cõpoſita ex materia et foꝛ⸗
ma.Nã ſi ſic eſſet cõpoſita.foꝛme rerũ recipe
rent᷑ in ea vt indiuiduales.et ſic nõ cognoſce
ret niſi ſingu lare vt accidit in potẽtijs ſenſiti
uis q̃ recipiũt foꝛmas rerũ ĩ oꝛgano coꝛꝑali.
Mater ia enĩ eſt pᷣncipiũ indiuiduatõis foꝛ⸗
marũ. Relinquit᷑ ̊ ꝙ aĩa intellectiua et oĩs
intellectualis ſubſtãtia cognoſcens foꝛmas
abſolute. caret ↄpoſitione materieet foꝛme.
Oiĩs aũt coꝛruptio ꝓcedit a ↄditõe materie.

licet enĩ ſit incoꝛruptibilis et ingenita ſᷣm ſe

vt ðꝛ.i.phyſicoꝝ.tñ eſt cã coꝛruptõis eo ꝙ in

potẽtia ad multas foꝛmas nec ſatiſfit apeti⸗
tui ſuo ꝑ aliquã foꝛmã coꝛꝑm inferioꝝ. Nũ

licet materiaꝓpꝛie nõ coꝛrumpat᷑ ꝑ ſe nec foꝛ
ma ꝑ ſe ſed ſolũ ↄpoſitũ.tñ coꝛruptõis huiui
cã eſt materia.Cũ igit᷑ vt dictũ ẽ aĩa nõ ſit cõ
poſita ex materia ⁊ foꝛma qꝛ tunc nõ diceret
aĩa ſʒ animatũ.& ptʒ ꝙ aĩa ẽ incoꝛruptibilis.

tvt inqͥt tho. vbi.S.dato ꝙ aĩa eſſet cõpoſi
ta ex materia ⁊ foꝛma.tñ adhuc opoꝛteret po⸗

nere eã incoꝛru ptibilẽ.nõ enĩ inuenit᷑ coꝛru⸗
ptio niſi vbi inuenit᷑ ↄrietas. Generatõnes
nãq; et coꝛruptões ex ↄtrarijs in cõtraria ſũt
Vñ coꝛꝑa celeſtia qꝛ nõ hñt materiã õrietati

ſubiectã incoꝛruptibilia ſunt. In aĩa aũt in⸗

tellectiua nõ põt eſſe aliq̃ ↄtrarietas.recipit
enĩ ſᷣm modũ ſui eſſe.ea vero q̃ in ipᷣa recipiũ
tur ſunt abſq; orietate. Nã intelligit ignẽet
ꝗqquã abſq; orietate. Rõnes quidẽ ↄtrarioꝝ
in intellectu nõ ſunt ↄtrarie ſed eſt vna ſnia
cõtrarioꝝ. Impoſſibile eſt ̊ ꝙ aĩia intellecti⸗
ua ſit coꝛruptibilis. ¶ Scda rõ qua oñdit᷑

qꝙ aĩa ſit immoꝛtalis ðꝛ ſuꝑationis. Supe⸗

rat aĩa intellectiua et excedit nobilitatẽ et di⸗

gnitatẽ quoꝛũcũq; coꝛꝑm tã elementariũ q;

celeſtiũ.qð ꝓbat᷑ ex dictis oĩm ſapientũ. In⸗
quit Aug.ĩ li.de libero arbi.Oĩs aĩa omni
coꝛpꝑe eſt nobilioꝛ ſeu melioꝛ.Etidẽ li.lxxxiij
queſtio.Oĩs aĩa melioꝛ eſt omni coꝛpoꝛe.et
idẽ in li.de duabo aĩabus. Aĩa luce iſta quã
hoĩes venerant᷑ melioꝛ eſt qmquidẽ illa intel
ligit᷑ mẽte. hec ſenſu coꝛꝑis innoteſcit.Et idẽ
Viij. de ciui. dei. c. xx. Omni coꝛpoꝛi pᷣferun⸗
tur anime.Et in li.ſoliloquioꝛũ. Quicquid
celi ambitu cõtinetur inferius ab anima hu
mana eſt. Et Criſto.in libꝛo de lapſu mundi
Quanto ait celum terra pulcrius tanto ani⸗
me pulcritudo omnẽ foꝛmam q;uis pulcerri
mi coꝛpoꝛis ſuperat. Ad idẽ eſt glo.c.cũ ſit.
de eta.et quali.oꝛdi.et.xij.q.i.c.pꝛecipimus.
Et cõfirmat᷑ xxiiij.q.iij.c.ſi habes.Et de pe
niten. et re.c.cũ infirmitas. Et.C. de ſacro⸗

ſanc.ec.l. ſancimus. Et Ariſto.in pncipio

audo
unicnict
ſitjonatt
honounbili
hiueleei
asnabe
biectn
ſgcſenig
pzetpoon
fupabie
Tcorrupt
uullümi
lenecülu
ſubioct.
Hunwvomn
inhuroe
wuͤtſeſ⸗
Cenureq̃
iliones
jbabentel
ponuntor
gere Cien
iparabilini
ſbucaiain
hpop ccleſ
ſechnerscee

(enuenein

denatianc
uſtbbenie

fa durat

defeauqel

Vaie ſug
Mbit Yob

mullo ey⸗
nolglicri/
Mltpciu ſi
Digniehe
deſagnndiy
mnpoſtbileck

ſunhrt
enöcktfruc

Uurnnöftctl
oſkkian
(Cmganic.

ihr

Vitzlesſpig

reng

etgilii
tur nerci
lcüean

teleinge,
andug

ningezi
Kiagmnet
ogelenin

e mein

W
octiſuſt
cenhösefi
Vsninhid
in ot
micitaunoii
ncti dic
Niicenptbi
gticain
Whecodouneg
öaiimmien
s. bamnin
udr
öünmijin
äN
squide
meſeckn
cdaiͤir⸗
nniall
vmidb,
Gommi
nutphl
ini it
vicgifimn
rusbinnd
Gun

iide aĩa docet. qualiter ſcia de aĩa q;tum ad
bonitatẽet honoꝛabilitatẽ eſt pᷣponẽda aliss ⸗
ſciẽtijs naturalib q̃ ſunt de numero bonoꝝ
honoꝛabiliũ ꝓpter nobilitateʒ ſubiecti qð eſt
AQaia intellectiug. Iterũ in.i.de aĩa ait. Aĩa aũt
aliqd meliꝰ eſſe et antiquiꝰ.i.nobiliꝰ impoſſi
bile eſt. Impoſſibilius aũt adhuc intellectu
ſcʒ eſſe aliqͥd nobilius.rõnabiliſſimũ enĩ eſſe
hʒ et nobiliſſimũ ſᷣm naturã.Ex his arguit᷑
ſic. Omne qð nõ ſubijcit᷑ motui celi eſt incoꝛ
ruptibile. Nã motus celi eſt cᷓ generatõnis
⁊ coꝛruptõis.ſʒ aĩa nõ ſubijcit᷑ motui celi.nã
nullũ minus nobile pᷣt agere in maius nobi
le nec illud deſtruere. Sic itaq; cũ aĩa rõna⸗
lis q̃ eſt ſpũs nobilioꝛ ſit celo qð eſt coꝛpꝰ nõ
ſubijciet᷑ celo. Inſuꝑ B̊ demõſtrari pᷣt.OQuia
tanto creatura eſt nobilioꝛ q;to magis appꝛo
penquneveo. e creature que ſunt tm̃ et ſolũ
hꝛ abẽt eſſe ſunt in infimo gradu nobilitatis
XCTõreature q̃ᷓ habent eſſe ⁊ viuere ſunt illis no
ilioꝛes. Multo dignioꝛes vᷣo ſunt creature*
q̃ habent eſſe viuere ⁊ ſentire.Quibo oibus p
ponunt creatureq̃ habẽt diſcernere ⁊ intelli⸗
gere. Cũ ergo celi habeãt tm̃ eſſe.ſequit᷑ ꝙ in
cõparabiliter illis ſit excellentioꝛ aĩa. Poteſt
adhuc aĩa inclinatões coꝛꝑis ex influentijs
coꝛpoꝝ celeſtiũ repꝛimere ⁊ refrenare. Qua⸗
re cũ nec a celo cauſet᷑ nec le biſcier erit g
coſequens incoꝛruptibilis. ¶ Tercia rõ oſtẽ
dens aĩam eſſe immoꝛtalẽ dꝛ operatõis.Cu⸗
iuſtibet nãq; ſubſtãtie coꝛruptibiliſ operatio
ſua duratõe debilitat᷑ ⁊ deficitvſq; ad vltimũ
defectũ qͥ eſt coꝛruptio vel moꝛs.Sed opera
tio aĩe ſua duratõe inualeſcit et ꝓficit.qꝛ vt
ſcribit᷑ Job. xij. c. In antiqͥs eſt

piẽtia ⁊ in

multo ipe pꝛudẽtia.ideo apparet ꝙ aĩa ſit im

moꝛtalis et incoꝛruptibilis. Quarta rõ qua
ꝓbat᷑ ꝙ aĩa ſitimmoꝛtalis dicit᷑ inclinatõis.

Dẽs quidẽ hoĩes naturaliter inclinant᷑ ad

deſiderandã vitã ꝑpetuã et beatitudinẽ.ſed
inmpoſſibile eſt appetitũ naturalẽ eẽ fruſtra ex
ij. metaphy. vbi dicit Ariſto.deſideriũ natu
rale nõ eſt fruſtra. Et ĩ li.de celoꝛ mũdo. Na
tura nõ facit aliqð factũ vanũ. Igit᷑ neceſſeẽ
ponere aĩam immoꝛtalẽ. Hec eſt rõ tho.in.ij.
Cotra gentiles.c.lxxviij. Et in.i.pte.q.lxxxv.

Luinta rõ ð pfectõis. Ad ꝑfectionẽ nãq;

vniuerſi requirit᷑ diuerſus gradus creatura
rũ. Vñ Bꝛego.in.iiij.dialogoꝝ dicit. Tres
viltales ſpũs creauit oĩpotens deꝰ. Unũ qui
carne tegit᷑ et cũ carne moꝛit᷑.hic eſt iumento
rũ et aĩaliũ irrationaliũ.Aliũ qͥ carne nõ te⸗
gitur nec cũ carne moꝛit᷑.hic eſt angeloꝝ.Et

terciũ qͥ carne tegit᷑ et nõ cũ carne moꝛit᷑. hic

eſt hoĩm rõne pᷣdictoꝝ. Apparet ů ad ꝑfe⸗

„

E vniuerſi ponẽda eſt aia immoꝛtalis.
exta rõ dicit᷑ oꝛdinatõnis et hoc refert

ad diuinã ſapientiã. Sapiẽtis nãq; eſt oꝛdi
nare bona ad bonũ et optima ad optimũ fi⸗
nem. Si ů deus oĩa oꝛdinauit ad hoĩem vi⸗
detur ꝙ hõ poſt deũ ſit oim creaturaꝝ finis
Finis aũt nobilioꝛ eſt pꝛincipio. Cũ ò̊ mũ⸗
dus ſit ꝑpetuus q;tũ ad ſubſtantiã vt ptʒ de
elemẽtis et coꝛꝑibus celeſtibo.ergo et aĩia erit
Epetua. Hanc rationẽ actantius tan git li.
vij.diui. inſti. vbi ait. Si hoĩm cauſa factꝰ

eſt mundus et ita factus eſt vt eſſet eternus.ſ.

qtum ad ſubſtantiã:cur ipᷣi quoꝝ cauſa fa⸗
ctus eſt nõ ſunt ſempiterni. At nõnulli deo
noſtro ingratiſſimi negare nõ cõfunduntur
ad hoĩm vtilitatẽ cũcta q̃ in celo et q̃ in terra
ſunt eſſe oꝛdinata. Qui audire debent illud

qð ſcribitur Deutro.iiij.ca.Solem et lunã

et oĩa aſtra celi creauit dñs deus in miniſte⸗
rium cunctis gentibo. Et dauid loquens ad

deũ cum admiratione dicebat.Quid eſt ho⸗
mo ꝙ memoꝛ es eius:aut filius hoĩs qm̃ vi

ſitas eum. Minuiſti eũ paulominus ab an⸗
gelis gloꝛia et honoꝛe coꝛonaſti eum et cõſti⸗
tuiſti eum ſuꝑ oꝑa manuũ tuarũ.Oiĩia ſubie

ciſti ſub pedibo eiꝰ:oues et boues vniuerſas

inſuper et pecoꝛa campi. Volucres celi et pi

ſces maris.Et de hoc Augꝰ.adhuc ita lo⸗
quitur.O mnia dñe ſub pedibs hoĩs ſubieci

ſti vt ſolus h omo ſuꝑ oĩa tua tuus eſſet tot?x.
Exterioꝛa nãq; ꝓ coꝛꝑe cuncta creaſti. Jpᷣm
vero ꝓ aĩa animã ꝓ te vt tibi ſoli vacaret te
ſolũ amaret et poſſideret ad ſolatiũ. Lactan⸗

tius autẽ li.vij.diuina.inſti.pꝛius eleganter

ſuadet mundũ ſine cauſa factum nõ eſſe. de⸗
mum et ꝓpter hominem a deo cõditum con⸗

fitetur. Inquit ergo ſic. Cum mundus om⸗
neſq; partes eius vt videmus mirabilis ra⸗

tio gubernet.cum celi temperatio et equalis
in ipſa varietate curſus aſtroꝛum lumin ũq;
celeſtiũ:tempoꝛũ cõſtans ac mira deſcriptio
terrarũ varia fecunditas:plana campoꝛum
munimenta.et aggeries montium:viriditas
vbertaſq; ſiluarũ fontium ſaluberrima eru⸗
ptio. Fluminũ opoꝛtuna inundatio. Mariſ
opulenta et copioſa interfuſio: ventoꝛuʒ di⸗
uerſa et vtilis aſpiratio.terra ceteraq; omnia
ratione ſumma cõſtent. Quis tam cecus eſt
vt exiſtimet ſine cauſa eſſe facta in quibus mi
ra diſpoſitio ꝓuidentiſſime rationis elucet.
Deingde ſequitur Lactantius inſinuans q;
nõ niſi pꝛopter hominẽ cuncta ſint facta et
ait. Quis eſt enĩ tam ineptus vel tã ocioſus
vt aggrediat᷑ aliqͥd facere fruſtra ex quo nul
lam vtilitatẽ nullũ comodũ ſperet.qͥ domũ

edificat. non ideo edificat vt tantummõ do

mus ſit ſʒ vt in ea poſſit habitari. Qui nauẽ

fabꝛicat nõ ideo inſumit operã vt tm̃ nauia
appareat ſed vt ea nauiget᷑. Item qui vas ali
qð inſtituit ac foꝛmat non /ꝓpterea id facit vt
tm feciſſe videat᷑ ſed vt vas ulud effectũ capi

at aliqͥd neceſſariũ. Similiter cetera qᷓ̃cunq;

frugũ cũ ſenſu careat indiget. Sed ne illud
quidẽ dici pᷣt ꝙ deus ꝓpter ſeipᷣm fecit mun⸗
dũ.qm̃ pt eſſe ſine mũdo ſicut fuit antea. Et
pis oibus q̃ in eo ſunt queq; generant᷑ deus
nõ vtit᷑. Apparet ergo animantiũ cauſa mun

dum eſſe cõſtructũ.qm̃ rebus his qͥbus con

ſtat aĩiantes fruunt᷑. Rurſus ceteras aĩantes
hoĩs cauſa eſſe factas ex eo clarũ eſt ꝙ homi⸗
ni ſeruiũt et tutele atq; vſibo eius date ſunt:
qm̃ ſiue terrene ſũt ſiue aquatiles nõ ſentiũt
mũdi rõem ſicẽ homo.hecLactantiꝰ. Vt aũt

bꝛeu ius hanc ꝑtẽ decurramꝰ. Hu go in li.de

arra ſponſe ſic ad hoĩem dicit. Reſpice vni⸗
uerſuʒ mundũ iſtũ ⁊ ↄſidera ſi aliqͥd in eo ſit
qð tibi nõ ſeruiat.oĩs natura ad hũc finẽ di⸗
rigit curſum ſuũ vt obſequijs tuis famulet᷑:
tuiſq; neceſſitatiba ſᷣm affluentiã indeficien⸗
tẽ occurrat.hoc celũ hoc terra hoc mare hoc
ger cũ his q̃ ſunt in eis vniuerſis explere nõ
ceſſant. hec Hugo. Res eſt ꝓfecto ab oĩbus
ponderãda ꝙ pijſſimꝰ oĩm pater deus tot in
numeris bñficijs tot ampliſſimis munerib⸗
tot abundantiſſimis gratijs voluerit aĩaʒ rõ
nalẽ dotare. Jpᷣi coꝛpus oꝛganicũ mirabili
opificio extructũ cũ ſenſib⸗ copulauit. Jpᷣi

celos et ſidera firmamẽti elemẽtaq; oĩa et ex
illis cõpoſita ſeruire iuſſit. Jhi angelos ad

cuſtodiã deputauit. Ipᷣi leges ⁊ pᷣcepta bene

viuẽdi inſtituit.Et cum nec ſic ſuũ creatoꝛẽ

agnoſceret:miſit vnigenitũ filiũ ſuũ qͥ viã ve

ritatis illã doceret qui errantẽ ad ſemitãvite
pꝑpduceret:qͥ deniq; illã ſanguĩe ſuo pᷣcioſo re-

dimeret. Quis igit᷑ tam egregiã tã inſignẽ tã

pclarã tãq; deo chariſſimã creaturã ad ima⸗
ginẽ et ſuã ſimilitudinẽ foꝛmatã moꝛituraz
audeat affirmare. Aperi oculos tuos o aia
tanto decoꝛe redimita.O aĩa tanta diligẽtia

a tuo creatoꝛe cuſtodita. O aĩa tãto laboꝛea
ieſu filio dei et virginis q̃ſita:tãto doloꝛe re⸗
cuperata: tãta deniq; pᷣcio redempta et ↄſide
ra in teipᷣa ſapiam dei qͥ nõ ab re circa te tan⸗
ta dignatus eſt operari.
oſtendimus ꝙ aĩa ſit imm

cationiſ. Clamãt oẽs ſancti iuſtiſſimũ eſſe de

um. ſicut ptʒ in ſermone de iuſticia dei in q⸗
drageſimali nr̃o. Et vbi eſſi iuſticia dei ſi aĩa

cũ coꝛpe moꝛeret᷑. qũquidẽ tot mala in pñti

remanent impu nita. Sed ꝓfecto nõ ſine pe
na tranſibũt impij qui in ſuis malis ⁊ iniqͥ⸗
inq; tatiba ꝓſperantur.qꝛ in futuravita equiſſimꝰ
fiunt nõ vtiq; in ſuꝑuacuũ ſed ad vſus ali⸗
quos vtiles laboꝛant᷑. Oundus ergo a deo
factus eſt non vtiq; ꝓpter im mundũ. Neq;
enĩ aut caloꝛe ſolis aut lune aut aſpiratione
ventoꝛum aut humoꝛe imbꝛiũ aut alimonia

ille deus reddet vnicuiq; ſᷣm oꝑa ſua.vt la⸗

tius diximus in pᷣtacto ſermone. Hõ gloꝛiẽ
tur peccatoꝛes in malicia ſua:qm̃ de illis in⸗
quit in ps.lxxvi.dauid.Cõſummet᷑ nequi⸗
cia peccatoꝛum.Et pᷣs.xxxi. Multa flagella
peccatoꝛis. Et ſapies puerbᷣ.v.c. Iniqͥtates
ſue capient impiũ. Nã et Seneca in trage
dijs hoc ipᷣm pfitet᷑. Inqͥt aũt ſic.Oð quiſq;

fecit patit᷑ auctoꝛẽ ſcelus repetit Et Plato in

fedrone dixit. Eſt in reuera defunctoꝝ aias

extare:⁊ bonis meliꝰ eſſe malis aũt deterius.

ctaua rõ qua deducit᷑ immoꝛtalitas aie
ðꝛ remuneratõis. Hoc ſpectat ad clementiã
et benignitatẽ dei.qui ſicut nullum malũ im

punitũ:ita nec vllum bonũ irremuneratũ re
linquit. Hoc aũt eſſet ſi ala periret cũ coꝛpo⸗
re qm̃ amici ſui qui coꝛpoꝛa eoꝝ et volunta⸗

rijs caſti gationibo ⁊ illatis paſſionib obtu

lerũt nullã inde repoꝛtaſſent mercedẽ. Intue

amur qd apli:qͥd cõfeſſoꝛes:qͥd virgines:qͥd
et martyres egerint ꝓ dei amoꝛe.et inde ↄclu
damus ꝙ ſi moꝛtua foꝛet illoꝝ aĩa dei manꝰ
vacua eſſet a munere liberalitatis. Errauerũt

in ſolitudiniba illi.in ſpeluncis:in cauernis

in ſciſſuris petrarũ et montiũ affligẽtes cur⸗
nem vigilijs:ieiu nijs: genuflexionibo: verbe
ribus ⁊ diſciplinis. Alij ludibꝛia et vincula

exꝑti ſunt.Alij lapidati ſunt.Alij capite ce⸗

ſi.Alij flammis aduſti. Alij ſagittis vulne⸗

rati. Alij in mareꝛ fluminibus demer ſi. Alij
exquiſitiſſimis cruciatiba necati vt deo glo⸗

riam ⁊ honoꝛẽ impenderẽt. Nunqͥd ſine re⸗
tributõe laboꝛauerũt incaſſuʒ: O pietas dei
benedicti. O charitas pr̃is eterni. Jpᷣe vtiq;

diligentibus ſe bona inuaſibilia pꝛeparauit

que oculus nõ vidit et auris nõ audiuit. Et
ꝓpterea ſaluatoꝛ noſter Matth.v. c. ſuos di⸗

ſcipulos cõfoꝛtabat dicens. Beati eſtis cum

maledixerint vobis homines et ꝑſecuti vos

fuerint et dixerint omne malũ aduerſus vos

mentientes ꝓpter me. gaudete et exultgte qmm
merces veſtra copioſa eſt in celis. Fiona
ratio dicit᷑ aſſimilatõnis.de qua ſic dicit Au
guſti. i li. de ſpiritu ⁊ ala. Immoꝛtalis eſt aia
ne a ſui creatoꝛis ſilitudine diſcrepare videa
tur. Nõ eni poterat eſſe imago et ſil itudo dei
¶ Beptima rõ qua
oꝛtalis ðᷣꝛ iuſtifi⸗

ſi vllo moꝛtis termino clauderet᷑ ¶ Hecima

ratio ðꝛʒ reſurrectõis. Eſt articulus fidei ꝙ

mortlite
guadrag
generali.
ynionea
dillina.1

üiüpoſt

necele⸗
lis.
pdemne
gaoriop
ſſtimmo⸗
nonis
ſonmagd
coꝛruptb
pmanen
ſein
(ſbile
nhrbleft
dho⸗
neepuf
perng
one O
gontaiz
iſino /

ſlrit.
W
unmccan
nüeren

Abienone
nözſinepen
Waofforre
Gaworce
ſirpmwin
weniameeß
ri Cn
Ponoi
loſeciie.
Et ucunn
bigann
imigrann
Deantest;
no Eterfomn
ſuſacnnce
thoneſtnet

inn ſli

muſcllmnsn
Vinisiluen

„

—EEEce
da Dena NE

.„ 2
e meiſe e

L.N

Ste

. 1
. .
heiman

„—
1, Ge

3 *
R N

2
EEW W.
/ „ Wn 2 4

4
.„2 ℳ
eie 8
1 4
EE . 7

”
0 * W
1 2

17
. uNNen
. E
„ 7 NV
A

AATNRö. N

i f

. . 4 SS
,

en .
rL drurwd
9. NME*&
—„ 4
An MRRWK- H6

47 —
N, ,9
RW 2
. OS 4
.N. es wotE
S 4
0 ℳ4
Reee
4 e H
0 3
AGA N
AERN
RE e

uſbuin un,
I 1800 10
n

ſenſibile.

moꝛtui reſurgẽt. Et de hoc diffuſe ſcripſt iin

quadrageſimali in ſermone de reſurrectõne

generali. Quia itaq; erit reſurrectio qᷓ fiet ꝑ½
vnionẽ aĩarum ad ſua ꝓpꝛia coꝛpoꝛa virtute

diuina.Et qꝛ xpᷣus ſurrexit a moꝛtuis. Et

alij poſt moꝛtẽ miraculoſe redierũt ad vitaʒ
D habemus cõfiteri ꝙ aĩa ſit immoꝛta⸗

lis.¶ Undecima rõ ð: oꝛõis. Oꝛat eccleſia
ꝓ defunctisꝛ ſuffragia facit ꝓ aiabus in pur

gatoꝛio penale debitũ exoluentibo. Igit᷑ aia

eſt immoꝛtalis.¶ Duodecima rõ ðꝛ cõpara

tionis. Cõparando quippe aĩiam q̃ eſt vltima
foꝛma ad pꝛimã materiã ponenda eſt aĩia in⸗
coꝛruptibilis. Nã ſicut eſſe intelligibile eſt

pꝓmanentiꝰ qᷓ; eſſe ſenſibile. Sic ⁊ recipiens
eſſe intelligibile eſt ꝑmanentiꝰ qᷓ; recipiẽs eẽ
Cea recipiẽs eſſe ſenſibile eſt incoꝛ
ruptibile ſᷣm ſuã ſubſtantiã.ſ. materia pma.

ergo multo foꝛtiꝰ intellectus poſſibilis qͥ eſt

receptiuꝰ foꝛmarũ intelligibiliũ. ¶ Cerciꝗ

aopparet ꝙ ſit immoꝛtal aĩa ex clara exempla⸗
tione. Sunt tria exempla lucidiſſima qᷓ oſtẽ
dqunt aĩaʒ eſſe imoꝛtalẽ in qbus tãq; in ſlen
didiſſimo ſpeculo qͥlibet tante rei vetitatẽ in⸗
ſpicerep̃t.

Rꝛimü exemplũ ⸗ to leratöis.
Becundũu apparitonis.

WE AD

. ) i

Aa

Tercium exauditionis. 1mm
Fhind exemplũ ð: toleratõis.vt eni ſcri⸗

t Cicero in q̃ſtionibo tuſculanis. Nemo
vnq; ſine magna ſpe immoꝛtalitatis ſe ꝓ pa
tria offerret ad moꝛtẽ.De martyribo clarum
eſt ꝙ moꝛtẽ nõ timuer̃t quãvitare potuiſſent

ſi xpᷣm relinquere voluiſſent. Sed ad pos

veniamꝰ. Recitat Au gꝰ.li.i.de ciui.dei.ca.
xxij. quidaʒ pᷣs Theobꝛetus noĩe lecto
Platonis li.de ĩmoꝛtalitate animarũ.de mu
ro ſe pᷣcipitẽ dedit.itaq; interfecit ſemetipᷣm.
Et Lactantiꝰ li.iij.diui.inſti.ait. Hulti ex

his qͥ eternas eſſe aias ſuſpicati ſunt tãq; in

celũ migraturi ſibipis manus intulerunt.vt

Cleantes vt Criſippꝰ vt Empedocles et Ze

no. Et ex romanis Latho qui fuit in oĩ vita

ſua ſocratice vanitat is imitatoꝛ. et qꝛ de ca⸗
thone fit mẽtio. Sciendũ ꝙ multi fuerũt ſic
noĩati. Nã fuit quidã catho cenſoꝛinꝰ de q̊

fit mentio in li.de amicicia.et in q̃ſtionibus

tuſculanis a Cicerone. Et a Plinio in li.de
viris illuſtribo. Et a Valerio in rubꝛica de
ſtudio et induſtria. Hic fuit eloquentiſſimꝰ
lr̃is grecis et latinis eruditus.multaq; fecit
magnitfica ꝓ rep ublica et ↄſulendo et pᷣlian
do.Qui vt ſcribit᷑ in ſpeculo geſtoꝝ mundi
tedio duplicis quartane affectus vt beatioꝛe
vita frueret᷑ ſemetipᷣm interfecit. Fuit et aliꝰ

quẽ foꝛtiter recuperauit ⁊ vulneratis hoſtib

ad ſuos redijt. Qð exemplũ adeo romanos

animauit ad pᷣliũ ⁊ macedones terruit vt ipᷣi

tho filiꝰ ſupᷣdicti et nepos cenſoꝛini qͥ cõſul
in affrica diẽ clauſit exxremũ.Catho aũt vti⸗
cenſis qͥ et poꝛtius fuit fuiꝰ pᷣcedentis marci
cathonis qͥ vticenſis ðꝛ eo ꝙ invtica libie ci
uitate ſe occidit.cauſa vero fuit vt nõ ſubijce
retur ceſari.qm̃ ipᷣe pompeianas ptes ſecutꝰ
fuerat. Nam vt ait Tullius in.i.de officijs.
Moꝛs turpitudini ac ſeruituti anteponẽda

eſt. Ex hoc arguũt quidã ꝓbantes aia ſit
immoꝛtalis ex auẽte. Ariito.in.iij.ethicoꝝ.

qui ait.q foꝛtis dʒ ſe exponere moꝛti ꝓ ſalu

catho filius ſupꝛadictivir bellicoſus.qui vt
ſcribit Frontinꝰ cũ in bello ↄ macedonie re⸗
gem pugnaret equo ꝓlapſus cũ ſe recollegiſ
ſet animaduertit gladium cecidiſſe e vagina

macedones vincerent᷑. Fuit aliꝰ marcus ca

7

te patrie.et h̊ ſᷣm iudiciũ naturalis rõis.Sʒ
niſi aĩa eſſet incoꝛru ptibilis nõ deberet hoc

appetere.qꝛ nõ eſſe ſimplicit᷑ nõ cadit ſub ap

petitu. Sʒ hoc nõnulli obijciũt dicẽtes qꝗ;

ſtinere moꝛtẽ ꝓ liberatione patrie et ꝓ repu⸗
blica eſſʒ ſᷣm iudiciũ rectũ rõnis. Nã melioꝛ

etiã ſi ala moꝛeret᷑ cũ coꝛpoꝛe adhuc velle ſu⸗

eſt modicus actus virtutis intenſus qᷓ; vita

vicioſa vel cũ actu remiſſo ꝑ magnũ tꝑs.er⸗
go foꝛtis debet exponere ꝓ bono virtutis.et

qꝛ ie eſt ꝑs cõitatis cuius bonũ cõmune na

turaliter eſt magis diligendũ q; bonũ pꝛiua

ſicut lex ⁊ rõ naturalis pᷣualet oĩ legi et rõni

tum. Et iſta videt᷑ fuiſſe opinio Scoti quI
impꝛobat ¶andul.in ſuo.iiij.di.xliij.Quia

maxime create. Ita bonũ entitatis naturalis

pᷣualet oĩ bono cuiuſcũq; virtutis.vñ longe
videt᷑ ꝙ ſit eligibilius babere eẽ ꝑpetualiter
et nõ virtuoſum eſſe moꝛtaliter nõ dicovicio

ſum eſſe ſed nõ virtuoſum q hr̃e eſſe moꝛale
ad modicũ tempus et poſtea habere ppetuũ
non eſſe. Similiter puto eligibilius habere

perpetuã entitatẽ incoꝛruptibilẽ ſine gloꝛia

patrie q; habere gloꝛioſum eſſeꝑ vnũ diem⁊
poſtea ꝑpetuo annihilari.et tamẽ maius eſt

bonũ patrie qᷓ; bonũ virtutis. hec Landul⸗
fus. Ricardus etiã de media villa in.iij.diſt.

xxxiij.ita ſcribit. Si anima moꝛeret᷑ cũ coꝛ⸗

poꝛe vt falſo quidã ſunt opinati.homo non

deberet velle ſuſtinere moꝛtẽ ꝓ liberatõe pa⸗
trie. Pꝛimo quia ſᷣm Au guſti.in.i.de libero

arbi. Quiſquis recte aliquid eligit appeten⸗

dum neceſſe eſt vt melioꝛ fiat cũ ad id perue
nerit quod elegit. Melioꝛ autẽ eſſe nõ poſſet
qui nõ eſſet. Sed ſi anima moꝛeret᷑ cum coꝛ⸗
poꝛe homo per moꝛtẽ totaliter deſineret eſſe

excepta materia pꝛima. Ergo moꝛiendo vo⸗
lu ntarie pꝓ liberatõe patrie melioꝛ nõ eſſet. et

ſic nõ eſſet electio recia. Secũdo nõ debet bo

mo vuluntarie intermittere actũ virtutiſ ali
cuiꝰ niſi vt liberiꝰvacet exercitio maioꝛis vir
tutis. Sed multomagis eſſet cõtra rationẽ
recta eligere illud ad qð ſequeret᷑ ꝑpetua im⸗

poſſibilitas operandi ſ̃ᷣm quamcũq; virtutẽ
q; ad tempus intermittere actus vnius vir⸗

tutis nõ ꝓpter exercitiũ alterius virtutis. Sʒ
ſi aia moꝛeret᷑ cũ coꝛpoꝛe hõ eligẽdo moꝛi:e⸗
ligeret ilud ad qð ſequeret᷑ ꝙ ampliꝰ in ꝑpe
tuum ſᷣm virtutẽ oꝑari nõ poſſet. Iſta cauſa
exercitij dicta ſunt ⁊ vt ſilentiũ unponat᷑ his
qui dicunt nõ eſſe ſufficiens immoꝛtalitatis

argu mentũ.ꝙ illi de quibus mentionẽ feci⸗

mus ſuperius etreliqui qui patriã dilexerũt
immo et martyres qui xpᷣm cõfeſſi ſunt moꝛ⸗
tem nõ hoꝛruerũt.. Secundũ exemplũ in
qquo lucet aĩie immoꝛtalitas dicit᷑ apparitõis.
de apparitõne animarũ diximus in ſermone
de tranffiguratione ieſu xpᷣi benedicti.ideo
tantũ id nũc aſſerimꝰ ꝙ volente deo ad cõſo
lationẽ viuoꝝ ſepius aĩie ſeꝑate diuerſimode
apparuerũt. In legenda ſancte Lucie ſcribit᷑
ꝙ oꝛante ipᷣa cum matre iuxta ſepulcrũ ſan⸗
cte Agathe. Luciã ſomnus arripuit viditqʒ
agacham in medio angeloꝝ gemmis oꝛnatã
ſtantẽ et dicentẽ ſibi. Soꝛoꝛ mea lucia qͥda
me petis qo ipᷣa poteris pᷣſtare cõtinuo ma⸗
tri tue. Nã ecce ꝑ fidẽ tuã ſanata eſt. Euigi⸗

lans lucia ita inuenit. Nã paſſa fuerat eius
mater annis multis fluxũ ſanguinis. Hiero

nimus in vita pauli pꝛime heremite narrat

qualiter Antoniꝰ longe poſitusa cella pauli

vidit angelos aĩam eius deferẽtes qui mox
currẽs inuenit coꝛpus pauli flexis genibus
in modũ oꝛantis erectũ ita vt ipᷣm viuere ex⸗
timaret. Sed cũ ipᷣm moꝛtuũ didiciſſet dixit
O ſancta aĩa qðᷣ gerebas in vita ĩ moꝛte mõ⸗
ſtraſti. Cum aũt nõ haberet vnde ſepulturã
faceret venerũt duo leones et foueã paraue⸗
runt:ſepultoq; eo redierũt ad ſiluã. Ambꝛo⸗
ſius refert de beata agnete ꝙ eius ꝑacto mar

tyrio cum parentes eius octaua die iuxta tu

mulũ vigilarẽt viderũtchoꝛũ virginũ veſti⸗
bus fulgentibus radiantẽ inter quas vide⸗
runt beatã agnetem ſimili veſte ful gentẽ et a
dextris eius agnũ candidioꝛẽ niue ſtantem:
quibus illa ait. Videte ne me q̃ſi moꝛtuã lu⸗
geatis: ſed cõgaudete mecũ et cõgratulami⸗
ni. quia cũ his oĩbus lucidas ſedes accepi.
Pꝛopter quã viſionẽ eccleſia celebꝛat feſtum
agnetis ſecũdo. Cõſtantina autẽ virgo filia
coõſtantini lepꝛa grauiſſima laboꝛans cũ bãc

viſionẽ? audiſſet tumulũ eius adijt:et ibi dũ
oꝛõni inſiſteret:obdoꝛmiuit.viditq; beata,ʒ
agnetẽ ſibi dicentẽ.ſi in xpᷣm credideris ↄti⸗

nuo liberaberis.ad quã vocẽ euigilãs ꝑfecte
ſe ſanatã inuenit. qᷓ baptiſmuʒ recipiens ſuꝑ
coꝛpꝰ beate agnetis baſilicã fecit et ibi in vir

ginitate pmanſit. In vita ſanctarũ Rufine
et Secunde ponit᷑ qualiter apparuerũt cui⸗

dam matrone noĩe plantille he due ſoꝛoꝛes
fuerũt virgines romane:parentibus clariſſi

mis genite. Aſterio.ſ.et aurelia q̃ nupſerunt

armentario et verino:qui accuſauerũt eas q;

xpᷣiane eſſent tꝑe Tlaleriani impatoꝛis etca⸗
pte ac tradite donato pᷣfecto poſt multa ver-⸗

ba iuſſit rufinã pꝛius cedi.qð videns ſoꝛoꝛ
clamare cepit ad iudicẽ. Quid eſt ꝙ ſoꝛoꝛem
meã gloꝛificas⁊ me inhonoꝛas.Tandẽ poſt
multa vtriſq; illata toꝛmenta ducte fuerunt

in ſiluã ĩ via coꝛnelia abvrbe roma miliario

.decimo in fundo qui vocat᷑ buxeco:ibiq;ru⸗

fina capite truncat᷑. Secunda ꝑcutit᷑ etearũ

coꝛpoꝛa feris voꝛãda linquunt᷑.Deniq; plã
tilla matrona in cuius pᷣdio hoc factũ eſt vi⸗
dit eas in viſu ſedentes gemmatas in thala
mo et dicentes ſibi. Plantilla deſine a fla⸗
gitijs idoloꝝ ⁊ crede in xpᷣm et veni in pᷣdiũ
tuũ et coꝛpoꝛa noſtra ſepeli qꝗð illa fecit.Gꝛe
go. in. ij. dialogoꝝ libꝛo affirmat de ſancto
Benedicto ꝙ dũ moꝛaret᷑ apud montẽ caſſi

num:nocte quadã dũ ꝑ feneſtrã cellule cõſpi
ceret et oꝛaret vidit fuſam lucẽ deſuꝑ cũctas

noctis tenebꝛas effugaſſe. Subito aũt totꝰ
mundus velut ſub vno ſolis radio collectuſ
ante oculos eiꝰ adductus eſt.ibiq; aiam Ger
mani ep̃ᷣi capuani ad celũ deferri vidẽs. Cõ

perit autẽ poſtea ꝙ illa hoꝛa migraſſet a coꝛ⸗

poꝛe.De ſanctis geruaſio et pꝛothaſio gemi
nis fratribus qͥ martyrio coꝛonati fuerũt in
ciuitate mediolani ſcribit Ambꝛoſius in ſer
mone qui legit᷑ in officio matutinali feſtiui⸗
tatis eoꝝ: qualiter cũ eoꝝ coꝛpoꝛa trecentis
annis et vltra latuiſſent ab eo reꝑta ſunt mõ

qui ſequit᷑. Quodam nãq; quadrageſimali
tꝑe ipᷣi in oꝛationi poſito:nec apꝑte vigilanti

nec integre doꝛmienti apparuerũt duo pul⸗

cerrimi inuenes veſtiba candidiſſimis.i.co⸗
lobio et pallio induti caligulis calciati ſecãũ

manibus extenſis oꝛantes.qua viſione ela⸗
pſa rogauit dũm vt eum ludificare nõ ſine⸗
ret.ſi vero aliqͥd viſio illa expeteret boni ite⸗
rum appareret. Simili modo canente gallo
oꝛantes ſecũ iuuenes aparuerũt.Tercia ve
ro nocte nõ doꝛmiẽti ſed ſtupenti cũ tercia ſi

bi apparuerũt ꝑſona que ſimilis paulo aplo

videbat᷑ ſᷣm ꝙ in pictura pꝛoſpexerat illiſq;

oguiaſe

enti.
ſnenu
guont
duocee
camren
olust
illaco⸗
nocat
pꝛioꝛt
ſebipal
veroſt
ſcntpo
rlbat
ruſcari
Fiüle
lluir
Me
ſumn
mninpe
rininrr
Cckdis⸗
loFnncie
tranſinse
falobonis,
noci iar

umepat
Aemnbe⸗
mert be⸗
ſrtaſſen
NMi
Adormoui
neacceſſe
ſcus ioan
lingueree
neſimen
ſſiuun uu
Udnaligre
ſiniinnonn
Penin
lngieſcte
hbtiterte
un
üritare
umlie
coneſnne
lenunge

lneclti
borisco
cla ſant⸗
numglin
oboiedi
nbusſan

unn
aktigize

liäſadin

m mamniſer
Uammnmig

Ntilebedet

Z
maſni

nmimonnn⸗

W. göridane

Ouckir

norns Tindn
nonar ducrin
bndefomn
ibarecode
Cundapaucke

wie

unri
cicnemiiti

PwfniN

tp
Eukid

in nede?

Pſis indn

momifuin

quon coꝛpoꝛa in eo re

cam repe

tacentibs apłs ſibi dixit. Iliſunt qui nihil

terrenũ ſunt ſecuti:
o reperies lo 0 in q̊ ſtas
uͦ altitudine terre coopertã ar
et ad caput eoꝝ libellũ in quo
oꝛtus eoꝝ cõtinet᷑ et finis. Ita enĩ ſepelierat

lla coꝛpoꝛa phili pus quida chꝛiſtianꝰ. 6

uocatis ergo vicinis coepᷣis.ipᷣe Ambꝛoſiꝰ

pꝛioꝛ terre foſſoꝛ acceſſit.Et oĩa ꝓut dixerat
ſibi paulus in illa viſione inuenit. Coꝛpoꝛa

vYero ita ſunt repta ac ſi ipᷣa hoꝛa ibidẽ fuiſ⸗
ſent poſita. Inſuꝑꝛ odoꝛ mirabilis inde fra
grabat:multaq; ibi miracula illoꝝ meritiſ co

ruſcarũt. Et vt inqͥt Augꝰ. li.xxij.de ci.dei.

In illis diebo ipᷣo pñte et imperatoꝛe ac mul

titudine gentiũ:cecus quidã ad coꝛpoꝛa mar

tyrum geruaſij et pꝛothaſij lumẽ recepit. In
ac inuentione pax inter longobardos 7 ro
manũ imperiũ refoꝛmata fuit. Ideo Gꝛego.
papa in introitu miſſe cantari inſtituit. Lo⸗

quet᷑ dñs pacẽ in plebẽ ſuã. De pr̃e vero beaꝰ

7o Franciſco narrat onñs Bonauen. ꝙ hoꝛa
tranſitus eius miniſter fratrũ tũc tꝑis in ter

ra laboꝛis Auguſtinꝰ noĩe in extremis labo

rans cũ iam diu ꝑdidiſſet loquelã audienti⸗

bus qui aſtabãt ſubito clamauit ⁊ dixit. Ex.
pecta me pater expecta ecce iam venio teci.
Querentiba aũt fratribus et mirantibo cui ſic
loqueret᷑.beatũ Franciſcũ euntem in celũ ſe
videre aſſeruit. Statimq; hoc dictoꝛ ipᷣe feli

citer requieuit.Eadẽ hoꝛa ep̃o aſſiſmati qui

ad oꝛatoꝛiũ michaelis archangeli pᷣ deuotio
ne acceſſerat in mõte gargano beatꝰ Franci⸗
ſcus iocundus apparens mundũ ſe dixit re
linquere et ad celũ cũ exultatõe tranſire. Oa
ne ſurgens ep̃ᷣs ſocijs narrauit q̃ vidit.Et aſ

ſiſium rediens cum ꝑquiſiſſet ſollicite certi⸗
tudinaliter cõperit. ꝙ ea hoꝛa qua ſibi ꝑ vi⸗
ſionẽ innotuit beat pater ex hac vita migra
uit. Inueniunt᷑ et alij hmõi apparitões quas
longũ eſſet enarrare. Ex quibo cogimur in⸗
dubitãter tenere qꝙ; aĩa ſit immoꝛtalis.¶ Ter
cium exemplũ dicit᷑ exauditionis.Ouiſnam

noõ videat et ꝑ experientiã cõpꝛehendat q̃t et
viri et mulieres qui in ſuis neceſſitatibo ſan

ctoꝛũ et ſanctarũ pᷣcipue virginis immacula

te matris dei imploꝛãt patrociniũ:exaudian

tur. Caceamus miracula qᷓ ſuper hoc indies
in eccleſia clareſcũt.Oculos tm̃ coꝛdis ⁊ coꝛ

poꝛis cõuertamus ad ſacra templa q̃ in dei ?
celoꝝ regine alioꝛũq; honoꝛe ꝑ oꝛbem cõſtru
cta ſunt. Cur nõ miremur in tantarũ imagi⸗
num aliarũq; reꝝ aſpectu in qbus indicant᷑

ꝙ hoĩes in tribulationibo poſiti interuenien

tibus ſanctis liberati fuerũt. Sunt in italia

eccleſie deuotiſſime virginis noĩe dedicate.
Sancta maria de martyribus apud melfi⸗

ccum in Apulia. Sancta maria de caſali a⸗

coꝝ q́ᷓ di

mus. Inquit eni Ric⸗ . .
tra illam nõ tm̃ eſt ſcriptura ſacra immo oĩs

pud Grunduſiũ. Sancta maria de angelis
duc Aſſiſiũ.Sancta maria de loꝛeto apud
achanetũ. Sancta maria annũciata Flo⸗
rentie. Et alie ſic vulgo noĩate:in qbus cer⸗
nunt᷑ in imaginibo cereis et argenteis alijſq;
reb oblatis bñſficia ſuſcepta ab illis qͥ ſe vir
gini cõmendarũt. Quid rõnes querimus?
Quid phoꝝ ſnĩas exquirimus.cũ ipᷣi effu⸗
gere nõ valeamus tã varia tamq; lucidiſſima
immoꝛtalitatis animarũ exempla.¶ Secun
dum dubiũ pꝛincipalefuit vtrũ aĩe ſeparate
tranſferant᷑ ad aliqua loca.Et circa hoc tri-
plex inuenit᷑ opinio falſa quoꝛundã. Pꝛima
erũt aĩas trãſire de coꝛꝑe in coꝛpꝰ:
ita ꝙ cñũ ſeparat᷑ ab vno vnit᷑ alteri et poſtea

alteri vſq; ad coꝛꝑa beſtiarũ. Et hec opinio
aſcribit᷑ ipi Platoni. deqͥ ita ſcripſit Augꝰ.
li. x.de ci.dei.c.iij. Platonẽ aĩas oĩm poſt
moꝛtẽ reſoluivſq; ad coꝛpoꝛa beſtiarũ dixiſſe
certiſſimũ eſt Sed mirandũ eſt pfecto plato

nẽ talia fuiſſe locutũ:de quo Valeriꝰ in ru⸗

bꝛica de ſtudio et induſtria inqͥt.Plato cun
ctoꝝ moꝛtaliũ ſapientiſſimus habebat᷑ adeo
ꝙ ſi a celo iupiter deſcendiſſet nec elegantio
ri nec beatioꝛi facundia eſſet vſurus. Refert

adhuc de ipᷣo Apuleius in li. de vita OPlat
nis.qꝙ cum Ariſton pater eiꝰ ad ipᷣm inſtruẽ̃

dum deferret ad ſocratẽ nocte pᷣcedente vide⸗
rat in quiete doctoꝛ ſocrates ꝙ pullus odo⸗
ris et candoꝛis eximij vociſq; ſonoꝛis ipᷣius
volabat in ſinũ poſtmodũ deſinu exiẽs can
tando volabat in celũ. Cũ mane vidiſſet pue
rum ſibi adductũ dixit ſomniũ cõpletũ eſſe.
Quid plura: vt ſuꝑius cõmemoꝛauimꝰ de
immoꝛtalitate animarum copioſe diſſeruit.
NQuõ igit᷑ ad tantã inſaniã deueniſſe ceden
dus eſt vt circulationẽ illã animarũ poſuerit
niſi foꝛte dixerimus qꝛ vt homo errare potu
it ac ſibimet ↄtradicere.Tñ quicqͥd ſit de eo
opinionẽ iſtam imp ijſſimã expugnare debe
icar.in.iiij.di.xliij.qꝙ cõ

phia. VUnde Ariſto.in.i.de aĩa redarguit pi

—

thagoꝛicas fabulas dicẽtes quamlibet aĩiam

quodlibet coꝛpus poſſe ingredi ex eo ꝙ vide

tur vnũqðq; coꝛpus habere ſpecie et foꝛmaʒ

ꝓpꝛiã.Et.ij.de aia dicit.ꝙ nõ ↄtingit aĩaʒ ac

cipere qdᷣlibet coꝛpꝰ. qꝛ vniuſcuiuſq; actus
aptus natus eſt fieri in ꝓpꝛia materia. Et in⸗

de eſt vt ponit tho.i.pꝑte.q.cxvij.qꝙ aia ſepa⸗

ta ſua naturalivirtute nõ pᷣt mouere aliquod

coꝛpuo.Et licet coꝛpoꝛa obediãt angelis ad

i

motum localẽ nõ tamẽ obediũt aie ſeparate. ſpiritus ſunt in aliquibus coꝛpoꝛalibꝰlocio hei
PRõ qꝛ angeli ſunt ſubſtãtie ſpirituales qua⸗ no circumſcriptiue ſed diffinitiue:ſic et aia prrntss
rum virtutes nõ determinant᷑ ad aliqua coꝛ⸗ ſeparata nõ obſtante ꝙ ſit ſpiri Et q́;uis ceptacn
poꝛa ⁊ ſunt naturaliter a coꝛpoꝛibꝰ abſea olute. ala ſeparata nõ magis cõueniat cu vno looo Nectatie
SEt iõ diuerſa coꝛpoꝛa ei obedire pnñt ad mo q;eum alio rõne ſue eſſentie cũ ex loco natuu· uuineſch
S cũ. Sed cũ alicuiꝰ ſubſtantie ſpũñalis ſegate ra eiue nõ ependeat: tamẽ ꝓpter operatůes etſli
viirrts motiua determinet᷑ naturaliter ad mo⸗ quas in loco exercere debet vel circa eaam de glioll
uendũ aliqð coꝛpus nõ poterit illa ſubſtãtia bent exercere magis ſibi cõuenit vnus locꝰ⸗ lumplun
mouere coꝛpus maius ſed minus. Vñ cum q; alius. Ex quo duplex illi locus debetur. dLiquac
gia m ſuã naturã determinet᷑ ad mouendũ Pꝛimus penalis.ſ.infernus.de quo ait WRde uunbol
coꝛpus cuius eſt foꝛma nullũ aliud coꝛpus neca in tragedijs. Ingens voꝛago faucibu quuſei
ſua naturali virtute pᷣt mouere. Quare meri vaſtis ptʒ.Latumq; pandit oibus populis ſun
io vondemnank bid fallacijs demonũ facile iter. Dunt vero in inferno duattuoꝛ maãſio⸗ Nalſun
credunt dũ ipᷣi quoꝛundã viuoꝝ coꝛꝑa obſi nes. Pꝛima inferioꝛ in qua ſunt aĩe damnngz⸗ ponerp
dentes ſimulãt ſe eſſe aias defunctoꝝ. Fue⸗ teꝓ ſolo peccato moꝛtali actuali que puniũ⸗ Gncſ
runt eiuſmodi deluſiones q;plurime dieb tur pena ſenſus. De hoc dicitur in tragedijs r li
meis ſicut ſcripſi in libꝛo de timoꝛe indicio⸗ Senece. Ipᷣaq; moꝛte peioꝛ eſt moꝛtis lo. unuli
rum dei de illa q̃ neapoli obſeſſa fuit et q;polu Scðᷣa manſio in qua ſunt aĩe ꝓ ſolo pecca⸗ hinlue
rimos in erroꝛẽ ducebat. dũ diabolus qui lo to oꝛiginali damnate que puniunt᷑ tm pena elin
quebat᷑ ꝑ eã fatebat᷑ ſe eſſe aiam comitis iaco damni. Tercia manſio eſt in qua de lege cõ⸗ guünnnis
bi piccinini.Anno inſuꝑ dñi. M. cccc. xl.in muni purgant᷑ aĩe que deceſſerũt in charita: Euger
ꝑtibus terre ydronti ⁊ terre bari multi ſic ob te cõferentes ſecũ aliquod purgabile. Qurr ytllc
ſeſſi aiebant ſe eſſe aias quoꝛundã qui dieb ta vero manſio eſt in qua requieſcebat aĩie q gffictonee
illis ex hac vita migrauerãt.In vr epꝛedi⸗ decedebant cũ charitate que nihil purgabi⸗ ſp Peima
cante meibi Anno dñi. O. cccc xxiin. deca le ſecũ poꝛtabant: vel que poꝛtaueruter but un iuſ
pitatus fuit quidã iudeus eo ꝙ aliũ de ſuo gate erant. bec ante chꝛiſti aduentũ dicebeotkxk unpckol
genere interfecerat. Poſt paucos vero dies ſinus abꝛae. Quia eni abꝛaam pꝛimꝰ ab infnn ummnu
puella quedã hebꝛea loqui cepit nũc in ꝑſo⸗ delibus ſeparauit ſe et fidei ſignaculũ diſtin Gillfg
na vnius illoꝝ nũc in ꝑſona alterius.Et diũ ctiuũ accepit. deo locus requiei qui debe⸗ Drhiuea.
amboꝝ ptes cõcurrerẽt ad nouũ ſpectaculũ batur aie Ppter fidẽ charitate foꝛmatã ſinuug Pngbant
aperiebat multa ſecreta domus illoꝝ reſpon abꝛae dictus eſt. Poſt chꝛiſti vero aduentuy niliſif
debantq; ad interrogata ſicut faciebant dũ quarta iſta manſio vacua eſt: qm̃ abta eſt in⸗ öitgiusn
viuerẽt hoꝛtabãturq; ſuos vt ſe inuicẽ pacifi nua celi merito paſſionis chꝛiſti: et aie dece calin
carent. Multaq; cõfinxerũt mendacia polli dentes in charitate nihil purgabile ſecu ferẽ M mröͤtinge
cẽtes iudeis eternã ſalutẽ. Landẽ demones tes ſtatim euolant. Vnge patet ꝙ nõ eund? inodiͤr
illi reliquerũt puellã et ſic ceſſauit rumoꝛ ex⸗ locũ intelligimus mõ ſinũ abꝛae cũ rogam/ iiitneet c
oꝛtus in plebe. Scda falſa opinio fuitalioꝝ aiĩas in illũ deferri:cum eo ante xpᷣi aduen; dddilinni
q crediderunt aĩas ſeꝑatas latitare in ſepul⸗ tum ſinus abꝛae dicebat᷑. Secũdus locus q̊ ineGn
cris ſuoꝝ coꝛpoꝛũ ſeu in locis vbi oſſa vel ci debet᷑ aĩab ſetatis eſt locus delectabilis ce ffigihi
neres ſuoꝝ coꝛpoꝛũ ſeruarent᷑ Ideo dexpo lum vicʒ empirreũ.de quo ſuo loco abunde umßan
vt ſcripſimus in ſermone de reſurrectõe laʒa dicemus. Pꝛopter ꝗ oĩa vt ponit Lactantt egliigti
ri inqͥt Theophilꝰ altius clamauit vt refre⸗ li. iij. diu ina. inſti. Eſſe inferos Zeno ſtoicꝰ Abii in

ii fabul anti in tumulis la⸗ docuit ſedes quidẽ pꝛioꝝ ab impije eſle d icſdele

naret oꝛa genti ep or⸗
titare aiag efunctop:quare alta voce dixit. ſcretas. Et illos quidẽ quietas ac delectabi- aitgn
Laʒare veni foꝛas: quaſi aduocaret de lon⸗ les incolere regiones. Hos vero penas ue-: ann
ginquo. Nõ eſt igit᷑ oꝑinio illa vera neq; vl⸗ re in tenebꝛoſis locis et ceni voꝛa ginib⸗ hboꝛ A keu
lo pacto admittẽda. Zercia falſa opinio eſt rendis. Et Seneca in tragedijs inducittbhe innde
quoꝛundã qui dixerunt ꝙ aĩa nõ eſt in locis ſeum dicentẽ. Quiſqͥs placide potens dñſc; Leaonl
coꝛpoꝛalibus ſed coꝛpoꝛaliũ ſimilibs ſiue in vite ſeruat in vacuas manus.Et in cruenti Rnn
requie ſiue in doloꝛibo:qꝛ aĩa ſeparata nõ de- mitis imperiũ regit. Animeq; parcit longa “
pendet a loco coꝛꝑali. Sʒ huic opinioni ob⸗ pꝓmenſus diu. Felicis eui ſpacia vel celũ pez ſerl
ſtat tota theolo goꝝ turba qui oẽs in hãc ſen tit. Ael leta felix nemoꝛis heliſij loca. ſecim „o ne

tentiã cõueniunt. vicz: ꝙ aĩe poſt moꝛtè ſunt oẽs poetas heliſij campi pioꝛũ apud inferos
in aliquibo receptaculis. Hã vt inquit Ri-⸗ ſunt in quibus vt ipßi dicut bonoꝛum ſedent “ elig ſ
caandus.in. iiij.dixlv. Sicut angeli quiſunt gie. MWerciü dubiii pꝛincipale fuit virum isd

ns oagiiin
nditodesun
ogeunti
uuſunt iedm⸗
imnaliquenni
darintg

Gucknann
tieſolo oa

dpuniunt ine
tunqu delege⸗
ritinchen
prgthl 0

arntcinii
ntnilee

leic/
tamzrinin
ii
tiigin
e ſounti ins
i uu

emſi,

Bu

NNn
vl er, D
NK

aliqs mitti ex moꝛtuis. Pꝛo hac ambigui⸗

loca facidt ad delectationẽ vel penã aĩabo ſe⸗

paratis.Et ad hoc ita rũdet Ricar.vbi. S. q
receptacula coꝛꝑalia aĩarum i aliquo augẽt
delectationẽ earũ vel afflictionẽ.Celũ enĩ em
pirreũ q;uis in nullo augeat aiarum beataꝝ
deleetationẽ eſſentialẽ in aliquo tñ auget de⸗
lectationẽ accidentalẽ inq;tũ ille aĩe locũ il⸗
lum pluſq; alia dili gũt:pñtia aũt rei dilecte

aliquã cauſat delectationẽ. Rõ aũt quareil⸗

lum locũ pꝛe ceteris diligũt triplex eſt. Una
quia ſciũt locuʒ illũ ſibi eſſe deputatũ a deo
quẽ ſumme diligunt.Alia quia in illo ꝓpter
exceſſum nobilitatis ſue nature ſuꝑ alia coꝛ⸗

poꝛa expꝛeſſius qᷓ; in alijs locis refulgeretã⸗

ꝙ; in effectu diuinã bonitatẽ cõſpiciunt.Ter
cia qꝛ illius loci ſublimitas luminoſitas et

immobilitas ſuã ſpiritualẽ ſublimitatẽ ⁊ lu-⸗

minoſitatẽ et quietis ꝑpetuitatẽ expᷣſſius qᷓ
qualitates alioꝝ locoꝛũ repᷣſentant. Anuſqͥ i

q; aũt ceteris paribus plus diligit illud 3
eſt magis repꝛeſentatiuũ ſue nobilitatis. Re.

ceptacula etiã damnatoꝝ in aliqͥ augent eoꝝ
afflictionẽ qꝛ locũ illũ odiunt triplici de cau

ſa. Pꝛima qꝛ ſciunt ipᷣm ſibi foꝛe deputatũ a
diuina iuſticia quã odiũt. Alia qꝛ illius loci

vilitas eſt obligatõis ſue ad penã ꝑpetuã re⸗
memoꝛatiua ſeu repꝛeſentatiua Tercia qꝛ eſt
cõtentiuus ignis illius q̃ affligunt᷑. Ex hoc
Tho.i.pte.q.lxiij.dicit ꝙ locus nõ eſt pena
lis angelo aut aĩe quaſi afficiẽs alterando na
turã:ſed q̃ſi afficiens voluntatẽ cõtriſtando

duũ angelus vel aia appꝛehendit ſe eſſe in loco
nõ cõuenienti. Receptaculũ aũt in q̊ͥ purgan
tur aĩe in aliquo auget earũ afflictionẽ nõ qꝛ
ipᷣm odiãt volũtate deliberatiua cũ ſintĩi cha

ritate et ſciant illũ ſibi eſſe aſſignatũ ad tos
a diuina iuſticia quã diligũt ad earũ purga⸗

tionẽ. Sed qꝛ ipᷣm naturali motu volũtatis

refugiũt ſub rõne qua ſuã obligationẽ ad pe

nam q;uis temperaneã repᷣſentant et ſub rõ⸗
ne qua ignẽ cõtinet q̃ affligunt᷑.¶ Q

uartuz

dubiũ pꝛincipale fuit vtrũ aĩe ſeparate exeãt
aliqñ delocis ad q̃ tranſferunt᷑.Et quidã di
cunt ꝙ non. ex eo ꝙ Job. vij. ſcribitur. Qui
deſcendit ad inferos non aſcendit. Inſuper

Augꝰ.li.de cura ꝓ moꝛtuis agendãa ait. Si

in rebus viuentiũ intereſſent aĩe moꝛtuoꝛũ
me pia mater nulla nocte deſereret q̃ me ter⸗

ra mariq; ſecuta eſt vt mecũ viueret.Si er
exirẽt aliqñ de receptaculis ſuis aliqñ inter⸗
ſtent rebus viuentiũ. Alij ↄtrariũ ꝓbant ex
eo ꝙ vt ſcribit᷑ Matth. xvij.ca. in tranſfigu
ratione ſaluatoꝛis noſtri moiſes apparuit cũ
helia. Ob qð Augꝰ. li.pᷣtacto ait. Ad viuos

7

tate remouenda rũdet Ricar. ꝗ; aliqñ aĩas
exire de receptaculis ſuis dupliciter pᷣt intel
pꝛiã. Pꝛimo mõ de interno et de celo exeunt
alique aĩe nõ in ꝑꝓpetuũ ſed ad tꝑs nec de le⸗

ligi. Vel ꝑ diuinã potentiã:vel ꝑ naturã p-⸗

ge cõi ſed ex aliq̃ ſpeciali cã. Sic etiã de pur⸗

gatoꝛio aliq exeunt ad modicũ tꝑs añ exple⸗
tionẽ pene ſue poſt cuiꝰ expletionẽ illuc am⸗
plius nõ reuertunt᷑. In iudicio autẽ oẽs aĩe

tã exiſtentes in celo qᷓ; in inferno exibũt m

cõem legẽ diuine iuſticiead eadẽ iteꝝ loca cũ
ſuis coꝛpoꝛibo reuerſureet in eis in ꝑpetuũ

ppmanſure. Per naturaʒ vero ꝓpꝛiã dixerunt
quidã nõ poſſe aias de ſuis receptaculis exi

re affirmates ꝙ aĩa hũana nullo mõ eſt mo⸗

natur alicubi ꝑ ſubſtantiã ſuã nũqᷓ; mouebit
de vbi ad vbi. Sed articulus iſte excõicatus

eſt a dño Stephano ep̃o pariſiẽſi. JIdeo ᷣm

Ricar.dicendũ eſt ꝙ de ſuis receptaculis exi
re poſſent aĩe q̃ vellent niſi ꝓhiberent᷑ a ſupe

ille q̃ ſunt in purgatoꝛio ante expletã penitẽ

tiam. et ille q̃ᷓ ſunt in inferno ante iudiciũ. Jl

le vero q ſunt in celo exire nolũt vſq; ad tꝑs
reſurrectõis reſumptõis.ſ.coꝛpoꝛũ ſuoꝝ.ni⸗

bilis ſm locũ nec ꝑ ſe necꝑ accidẽs.Et ſi po

rioꝛi virtute. Sed de lege cõi exire phibent

ſi aliqñ videãt placere deo ex aliq̃ ſpeciali cã.

Vnñ videt᷑ aliquib ꝙ oẽs deſcenderũt de ce⸗
lo in obitu beate virginis marie ꝓpter eiꝰ re⸗

uerentiã:et cũ ea iterũ aſcenderũt in celũ Ab

Auguſtino ergo dicũt᷑ aĩe nõ poſſe intereſſe

reb viuoꝝ ꝑ ꝓpꝛiã naturã:qꝛ earũ virtꝰ nõ

p̃tt ↄtrarie ſuperioꝛi virtuti qua pꝛohibent᷑.

deo ꝑ hec dicta ſoluũtur oẽs ꝑplexitates.

Siigit nõ habemꝰ hic ciuitatẽ manentẽ. ſi
tã felix iocundaq; bñfacientibo habitatio di
ſpoſita eſt. Si regnũ celoꝝ pacifice poſſiden
dũ nobis ꝓmittit᷑ ↄtemnamꝰ infima hec at⸗
q; terrena. Et queramꝰ q̃ ſurſum ſunt vt ſic

ꝑuenire poſſimꝰ ad regio nẽ illã opulentiſſi⸗
mã beatoꝝ in qua de benedictus viuit et re
gnat in ſecula ſeſculoꝝ.Amen.

Sermo vigeſimuſquartus de ↄceptõe bea⸗
te marie virginis de q̃ varie ſunt opiniones
doctoꝝ:licet feſtũ ab eccleſia celebꝛet᷑.

ſi et ego iam cõcepta erã. Sapien⸗
tis verba ſunt iſta oꝛ ginaliter CPꝛo
uerbioꝝ. viij. ca. et in epiſtola hodierne feſti⸗
uitatis.Ob ſingularẽ et pᷣcipuã reuerentiaʒ
quã totus mundꝰ ad virginẽ gloꝛioſiſſimã
gerit feſtũ pcer ei gnnuatim ꝑ terrarũ
oꝛbẽ ſolẽniter.· (Sunt eni dr innn⸗
M. ij

NOndũ eraãt abyſ

mera ampliſſimaq; beneficia meritis ꝛ inter⸗

SE 5 ꝛdiuinalis.
Decunda ſupernalis.

diuina anteq eſſent. ergo nõ magis hoc com

fuit pꝛioꝛ oĩ creatura/ rbeepie natura creata /
lue dignitate. Si

ſui dilectiſſimi filij electõe

cut a ſimili dixit de xpᷣo Johannes baptiſta

Antat.⸗

ceſſione illiꝰ pijſſime matris a deo pr̃e ipiuſ⸗ petit virgini digniſſime q; reliquis creatu⸗ coros⸗
q; filio et ſpũ ſancto nobis exhibita vt meri⸗ Wa. E ſi dicimus ꝙ virgo fuit in ꝓpꝛio eſſe iilu
to ad eã colendã laudandã honoꝛandãq; oĩ/vel genere ante omnẽ creatur tunc irridere WS
bus viribus obligemur. Jpᷣa nos ꝓtegit ab nos poſſent fidei et religionis noſtre aduer⸗ pclati
hoſte maligno. Ipa iratũ deũ ꝓpter excreſcẽ ſarij:cũ beata virgo nata fuerit ex Joachim Gltas⸗
tes moꝛtaliũ iniq tates ſepiſſime placat. Ipa et anna ſexta etate mundi:q ieſum peperit ea ltate
nomẽ eius inuocantiba pᷣſidia liberaliſſime dem etateet ab vrbe cõdita anno ſeptingente moniby
p̃ſtat Et nõ eſt qͥ ſe abſcõdat a caloꝛe charita ſimoquinquageſimoſe ido AIHdes i ha pte etſolene
tis? beniuolẽtie ſue. Qua ꝓpter vt hodierna inducimus ſententiã Auguſtini.xij.li. con⸗ ſiniobu
die cõceptionis illius dignitas agnoſcat᷑ de feſ.vbi ait.ꝙ aliquid dicit᷑ pꝛius altero quat⸗ ſianer
ipᷣa in pñti ſermone quedã ꝑpulcra dicemꝰ: tuoꝛ mo dis. Pꝛinio eternitate ſic de? pcedit lanſin
audientes auribo coꝛdis virginẽ benedictã oẽm creaturã. Secũdo oꝛigine ſicut ſonus ſteregu⸗
dicentẽ verba in themate poſita. Nondum p̃cedit cantum. Tercio tꝑe ſic flos pᷣcedit fru nedictap
erant abijſſi et ego iam cõcepta erã. Inqbus cctũ.Quarto electione vel dignitate. ſic alis CNtügpel
triplicẽ virginis cõceptionẽ diſtinguemus. peligit fructuʒ magis q; floꝛem. Virgo igit naee

ercia maternalis. .
deus ab eterno cõcepit virginẽ in ſua A.l. a. joſe eſt noſt me venturus eſt qui Kdon
mente oibus puris creaturis pferendꝗ. Ante mefactus eſt m diuinitatẽ de xpo dici Mugg
. Capitulũ.i. mus genitũ nõ factum:ſᷣm humanitatẽ vero Gcum
Rima virginis illibate cõceptio ðꝛ di⸗ dũ xpᷣm concepit virgo Johannes in vtero ominii⸗
uinalis. qũ. ſ. ab eterno des cocepit illaz matrris agebat ſextũ menſem. Quare Gergo. onel
iñ ſua mẽte. Ad aðs intelligendũ ſcire debe⸗ in Qmel. exponit ante me factꝰ c.i. mihi plæ cilci
mus ꝓpoſitũ coꝛdis ðꝛ cõceptio.vñ cũdqs / tis in dignitate Et ſi obijceretur. qyangeli Laper
deliberat aliqͥd facere dicere ſolet ita concepi/unt pꝛelt⸗ loꝛes et dignioꝛes hoĩbus cum venbubch/
aĩo. Sic des anteq;ᷓ aliqͥd crearet in ſua volũ Jſint intellectuales ſubſtãtie quõ virgo ſancti w en
tate firma et incõmutabili ꝓpoſuit creare vnã?ꝰ ſima angelicam ſublimitatẽ excedere pᷣt. Ad ſouni ſunt
puellã virginẽ ſanctiſſimã qᷓ eſſet filij ſui yni hoc reſpõdere poſſumus ex dictis dñi Bo⸗ höcſt n
geniti futura mlen ſpũs ſanẽti camera: poꝛ⸗ nauen. in.i.di.xliiij. in qᷓſtione vtrũ de? po⸗ Sineſanin
A paradiſi:ac celi regina. Sed hoc loco que tuit virginẽ facere melioꝛẽ. Oe beata virgo Wminpreſa
rendũ eſt vtrũ beata virgo fuit ꝓducta ante pt cõſiderari tripliciter. Pꝛimo q;tũ ad ſtatũ Kücdace
oẽm creaturã. Nã de ipᷣa eccleſia dicit illud naturalis cõditionis:et ſic fuit paulominus ſeciin⸗
Ecci. Liiij. ca. Ab initio et ante ſecula creata ab angelis minoꝛata. Angelus eni ᷣm ſum ſobſtanri
ſum. Et iteꝝ in epła huius ſolẽn itatis indu eſſentialẽ naturã potioꝛ eſt virgine. Secun⸗ r
citur virgo dicens illud ꝓuer. viij.ca. Dñs do q;tum ad gratiã cõceptionis ꝗᷓ data e kei cOG
poſſedit me ab initioviarũ ſuarũ anteq;ᷓ q cq vt cõciperet xpᷣm eſſetq; veriſſima eiꝰ mater. yirgoer
faceret a pꝛincipio.Ab eterno oꝛdinata ſum Etq;tum ad hoc tranſcendit dignitatẽ oim Nenbunn
et ex antiqͥ s anteq; terra fieret. NHec dũ erant creaturarũ:oim hoĩm:oimq; angeloꝝ. NHam anni
abijſſi et ego iam cõcepta erã. Nec dum fon-⸗ in illo vno cõſenſu cum dirit. Ecce ancilla nmnnti
tes aquarũ eruperãt. nec dum montes graui dñi:plus meruit cõſentiendo in ↄceptionem necn⸗
mole cõſtiterant. Ante oẽs colles ego partu xpi q; oẽs creature ſiue angeli ſiue boĩes in bn
riebar. Que verba ita ſonare vident᷑ ꝙ ip̃a ꝓ oibus ſuis actib motibus et cogitationibj. ſunc
ducta fuerit ante pductionẽ quarumcũq; re Et quigẽ oes quicũq;ʒ meruerũt nihil plus ſgi n
Trum. Et ſi diceret᷑ e ipᷣa loquit᷑ q;tum ad eſſe potuerũt mereri niſi ſᷣm diuerſos ſtatus glo ann
A q habuit in mente diuina nõ in ꝓpꝛio gene riam felicitatis eterne. Hec auteʒ yirgo illo dl

gloꝛioſo cõſenſu meruit pꝛimatũ oꝛbis:dnm
vniuerſi:extinctionẽ fomitis et oĩm gratiaz
donoꝛũ et virtutũ plenitu dinẽ ſceptrũ regni
ſuꝑ oes creaturag:fecunditatẽ in virginita⸗

re:neq; ſic erimus de veritate declarati cum
FSyFßm doctrinam dñi Bonauenture ini. di. i.
DODiaqᷓ nunc ſunt queq; fuerũt a deo ꝓducta
ccxt ꝓducent᷑ vſq; in finẽ fuerunt ab eterno in
deo fm cauſatiuã potentiã et ſᷣm ſimilitudi-⸗ te.et maternitatẽ vᷣnigeniti filij dei. et vt ado
nis pꝛeſentiãque tũ habent ex toe actualem retur in regno celoꝝ adoꝛatõne dulie dignio
exiſtentiã. Elementa itaq;ʒ et coꝛpoꝛa celeſtia 7 ris. Tercio pᷣt cõſiderari beata virgo q;'tum
angeli et hoĩes et cũcta q̃ ſunt fuerũt in mẽte ad excellentiã gloꝛificationis.qꝛ vt eccleſſia

„-„

misſcinc⸗
Wig uhen

Zicnne

nnoſehnngrn
Guſnad
Puslngg
iteſt iei
gineſans
ſcſoe i

gnitat

MIuNN
edignianrd
bannes biptn
mmumsds
umndernn
runta

unnegnn

Genmn i

vws idn

innmn i
caerpt

dics dii 38
geri

RRdann,

elas

cantat. Exaltata eſt ſancta dei genitrix ſup

choꝛos angeloꝝ ad celeſtia regna. Jpa nãq;

fuit illud indiuiduũ ſingulare qð et ſi nõ in
natura in gratia tmet gloꝛia oĩb angelis eſt
pꝛelatũ. Dignitas auũt greet multo plus di⸗
gnitas gloꝛie incõparabiliter tranſcẽdit di⸗
gnitatẽ nature. Na ⁊ hoc ſeruat᷑ adhuc in de

monibo in abus dona nature manẽt integra

et ſplendidiſſima cũ tñ ipi viliſſimi et turpiſ⸗

ſimi abiectiſſimi ꝓpter culpã habeant magni

„7

cti. Rõ eſt qꝛ

ficata ergo fuit a deo tam pᷣclare virgo illa de

licatiſſima vt pᷣter fili
ſit exequari.O femina ſup oĩa et ab oĩb be⸗
nedicta:pꝛcelectũ ⁊ digniſſimũ vaſculũ fabꝛi
catũ a pꝛimo artifice:erariũ diuinoꝝ chariſ⸗
matũ.Elegit te deus et pᷣelegit vt in taberna
culo tuo deus et hõ nouẽ menſibo habitaret.
ugeo dice

ſceret

terminiũ meruerũt.
ptionẽ ꝑſonarũ ignoꝛat.ſicut nec cu pa an⸗
gelica ſic nec humanã dimiſiſſet impunem.
ed ꝓpter pꝛecipuã reuerentiã quã advirgi
nem habebat qꝛ eã ab eterno ſuꝑ oẽs creatu⸗
ras vniend

ũ eiꝰ nulla creatura poſ

Augeo dicere pler virginẽ in mẽte diui⸗
na coceptã ꝑ multa annoꝝ milia anteq; na⸗

Et diuina vltio q̃ acce⸗

as deo q̃ creande erant dilexit/

li dů a pncipio ſue beatitudinis cognouerut
xpᷣm incarnandũ ⁊ ex ↄſequẽti de virgine na

ZKnmb. d as plehe intelligendũ dicit ſane

ctus tho. i. pte. q. lvij. ꝙ ĩ angel eſt duplex co
gnitio. VUna naturalis ſᷣm quã cognoſcunt
res tũ ꝑ exiſtentiã ſuã tũ ꝑ ſpecies innatas et
hac cognitione myſteria gre cognoſcere non⸗
pñit qꝛ ex pura dei voluntate dependent. Si
enĩ vnus angelus nõ pᷣt cognoſcere cogita⸗
tiones/ alteriꝰ ex volũtatate eiꝰ dependentes

multo minꝰpᷣt cognoſcere ea q̃ ex ſola dei vo

luntate dependẽt. Eſt qute alia angeloꝝ co⸗
gnitio q̃ eos beatos facit qua vidẽt verbũ et

res in verbo:et hac quidẽ viſione cognoſcũt

ſceret humanũ genus fuit pꝛeſeruatũ in eſſie.
Eoſtat eni ꝙ ꝓ pꝛima tranſgreſſione Adam
et eua nõ ſolũ moꝛtis ſed annihilationis ex⸗

in generali ſum

myỹ̃ſteria gratie quidẽ oĩa nec equaliter oẽs
ſed ſᷣm ꝙ deus eis voluerit reuelare: ita tñ q;

ſuperioꝛes angeli ꝑſpicacius diui nã ſapien
tiã cõtemplantes plura myſteria et altioꝛa in

ipa dei viſione cognoſcũt qᷓ inferioꝛib mani
feſtant eos illuminando.Et hoꝝ etiã myſte⸗

rioꝛũ:quedã a pꝛincipio ſue creatõis cogno⸗

uerũt:quedã vero poſtmodũ ſᷣm ꝙ eoꝝ offi⸗
cijs cõgruit. Quare et myſteriũ incarnatois
tũ olbus reuelatũ eſt a pnci
pio ſue beatitudiniſ. Cuius rõ eſt. ꝗꝛ hoc eſt

quoddã generale pꝛincipiũ ad qð oĩa eoꝝ of

pᷣſeruati ſunt ꝓthoplaſti nec in nihilũ reda⸗

ti. hec puella erat ĩ lũbis ade ſᷣm
rationẽ ſem inalẽ: et potẽtia ꝓpducende puelle
erat impꝛeſſa in pꝛimis parẽtibus donec in
actũ educeret᷑. De ea autem debebat naſci ie⸗
ſus qui in adam erat ſolũ ſcõᷣm coꝛpulentaʒ

ſubſtantiã de virgine educendꝰ et de nulla

alia. Indulſit ergo deus pꝛimiſ parentibus

nec eos annihilauit:qꝛ ſi nõ fuiſſet nata bea
ta virgo et ꝑ ↄſequens nec ieſus ſiue deꝰ car
nem humanã veſtiſſet. Ergo ꝑ iſtã nobilem
creaturã ſaluauit deꝰ pꝛimos paretes de pꝛi
ma trãſgreſſione:et Noe de diluuio. et Abꝛa

——.. .⁸GseO ‚vv⸗

anm de cege regũ: Iſaac de iſmaele: Jacob de

eſau. Populũ iudaicum de egypto:de manu

pharaonis:de mari rubꝛo:de ptãte diuerſoꝝ

uitate babilonica: Oauid deleone:de Holia
et de Baul. Et bꝛeuiter 4

Bar Das e Dc, H

regũ tyrannoꝝ:de Nabuchodonoſoꝛ ⁊ c⸗ ti
tde S 8 indulgetias et
liberationes factas in veteri teſtamẽto nõ du
bito deũ feciſſe niſi ꝓ huiꝰ amoꝛe puelle⁊ re

cunctis oꝑibus pponendã.

gine naſciturum. Lapitulũ. ij.

ðꝛ ſuꝑnalis. Cõceperũt quidẽ illã ange

.

* eerd ejr 3

uerẽtia quã deus ab eterno poꝛdinauit ſuia
Ox angeli a pncipio cognonerũt xpᷣm de

Ecunda aceptio virginis admirande

cia oꝛdinant᷑. Oes eni ſunt adminiſtratoꝛij
ſpiritus in miniſteriũ miſſi ꝓpter eos qui he⸗
reditatẽ capiunt ſalutis.vt dicit᷑ ad Hebꝛe.
ca.ij.qð quidẽ fit ꝑ incarnatõis myſterium.
Vñ opoꝛtuit de hoc myſterio oẽs a pᷣncipio
cõmuniter edoceri.de hocſic dicit Augꝰ.li.

v. ſuꝑ Geneſ.ad lr̃am. Sic fuit incarnatio
nis myſteriũ abſconditũ a ſeculis in deo vt

V.

m innoteſceret pᷣncipibo et poteſtatiba in cele
ſtibus.oquedo tñ de ſacramento incarna⸗
tionis qᷓ;tũ ad ſpeciales ↄditõnes. Sic non
oẽs angeli a pncipio de oĩb ſunt edocti: im⸗ 8
mo quidã etiã ſuꝑioꝛes angeli poſtmodũ di
dicerũt.vt refert Dioniſiꝰ.vij.ca. de celeſti ie
rarchia. VUñ Paulus ad Ephe.iij.ca.dice⸗
bat. Mihi autẽ oĩm ſanctoꝝ.i.aploꝝ mini⸗
mo data eſt gra hec in gentib⸗ euã geliʒare in

ueſtigabiles diuitias xpᷣi et illuminare oẽs q̃
ſit diſpẽſatio ſacramẽti.ſ.redemptõis ꝑ xpᷣm

facte qᷓ diſpẽſabilis eſt gentibo ſicut et iudeis
ſim glo. Nico. de lira.abſconditi a ſeculis in

deo ꝗͥ oĩa creauitvt innoteſcat pꝛincipibus ⁊

poteſtatibo in celeſtibus ꝑ eccleſiã multifoꝛ⸗
mis ſapiẽtia dei ſᷣm pꝛefinitionẽ ſeculoꝛum
quã fecit in xpo ieſu dño noſtro.hec ibi. Hoc

tendendũ et dilectioneʒvſq; ad vocationem

loco dicit Nico. delira e angeli ſancti nõ co
gnouerũtad plenũ myſteriũ xpᷣi incarnati ex

gentiũ: donec pꝛedicantibo aplis fuit imple⸗

WnA&αι net ana! us ſανvα%e, . 2
ä

1 uz

* . O
veqg ſa 9 a ͤ Grunsrn

min. Ouia ante habuerũt tm̃ ſimplicẽ noti

ciam qᷓ p̃t dici abſtractiua inqtũ eſt rei non

pñtis. Sed qñ fuit impletũ habuerũt non⸗
ciã experimentalẽ ſiue intuitiuã. Sic aſtro⸗

logus pꝑ motũ celi certitudinaliter 2gnoſcit
eclipſim futurã tñ adhuc ꝑfectius ea cogno⸗
ſcit qñ videt eã actu exiſtentẽ. Alij vero di⸗

*⁹ *.

Ofs ole⸗ cunt ꝙ angelis innotuit myſteriñ xpᷣi de vo

catiõe gentiũ ſimpliciter ⁊ oĩ mõ ꝑ eccleſiã.i.

8 ——

p pꝛedicationẽ aploꝝ qð tñ q;tũ ad hoc an⸗

tea nullo mõ cognouerãt. Qu icqd ſit nega⸗

re nõ poſſumꝰ ꝙ a pncipio ſue beatitudinis
vt eſt pdictũ reuelatiõʒ habuerũt de xpᷣo de

virgine naſcituro. Ruto nãq; poſt illa ſao⸗
lenniſſimã victoꝛiã quã habuerũt de lucife⸗

ro ⁊ ſequacib ſuis dũ plenã beatitudinẽ ob
tinuiſſent. Quia angeloꝝ ruentiũ ſedes erãt
vacuebenigne rex celoꝛum excelſus de ſuo
mõ oĩbus dirxerit.O aſtra matutina. O mee

creature nobiliſſime. Gaudeteꝛ exultate qmm̃

ex hoĩbus ſaluãdis/iuxta vniuſcuiuſq; meri
ta vri oꝛdines ꝑficient᷑ ⁊ implebunt᷑ ruine.
Ag id vero exequendũ dũ venerit plenitu⸗
do tpis. Sponſam accipiã puellã vnãvir gi

næẽ et plenã gra ĩ cuiꝰ vtero ſpũ ſancto coope
rante incarnabit᷑ filiꝰ meus vnigenitus ⁊ di

lectus. Sonuit hec vox cũ ingenti leticia in

mentibo angeloꝝ qͥ p multa annoꝝ miliavir
ginẽ pijſſimã pꝛeſtolãtes miro ullaã colebant

affectu:nec angelis tm innotuitvirgo dei fi
liũ in ſuo vtero geſtatura. Sʒ inſuꝑ multis
patribo patriarchis atq; ꝓphetis bas incar
natõis myſteriũ fuit diuinitus reſeratiũꝗ.

beata virgo abſq; infa mia culpã oꝛigi

uoꝛi

nalẽ cõtraxit a qua ſm opinionẽ alio
pꝛeſeruata fuitt. ¶ LCapitul

re pleriq; cupiũt:vtrũ beata vᷣgo fuit cũ pctõ
oꝛiginali cõcepta. Et vt clare oĩa denudent᷑
tria ſunt in hac ꝑte notanda. Pꝛimũ ꝙ cõce
ptio pᷣt dupliciter ſumi. Uno mõ ꝓ ↄmixtio

ne ſeminum in copulaviri⁊ mulieris.Alio
mõ ꝓ animatione q̃ fit dũ aia ſimul creat᷑ et

infundit᷑ a deo in coꝛꝑe iã foꝛmato. Secun

dũ notandũ ꝙ peccatũ oꝛiginale duob mo

do ↄceptionẽ pꝛimo mõ:virgo nõ habuito⸗

riginale foꝛmaliter.qꝛ oꝛiginale foꝛmaliter
in aĩa et ſolũ cuiuſſibet peccati eſt aia ſubie⸗

ctũ vt declarat Franciſcꝰ de marone in ſuo
iij. Petrus de candia et ſanctꝰ tho.iij.pte.q.

Ercia ↄceptio virginis ſacratiſſime ðꝛ
Mmaternałqñ cõcepit eã mr̃ ſua. Et qm̃
ceptõnis officiũ publice fit in eccleſia. Sci

xxvij. Dicut enĩ virtuſ eſt qlitas ſpũalis ita

et vicin. Terciũ notandũ q; radicaliter et in
cauſa peccatũ oꝛiginale ẽ in carne. Vñ doc.
theologi dicũt ꝙ peccatũ oꝛiginale eſt infe⸗
ctio quedã in aĩa ↄtracta ex e vnione ad car

nẽ cõcupiſcibiliter ſeminatã. vt eni ait Fran

ciſcus de marone in ſuis ſermonib. Sicuat
coꝛpus qð induit᷑ ſoꝛdido veſtimẽto inqui⸗

natur ab eo. ſic ſpũs rõnalis qñ induit᷑ coꝛ⸗
poꝛe infecto ꝑ ↄcupiſcentiã genito ðꝛ macula

ri. Et ſicut in veteri teſtamẽto fuit lex poſiia
Leuitici.xiiij.ca.q quicunq; intraret domũ

lepꝛoſam efficeret᷑ mmundꝰ. ita aĩa ex eo ꝗ⸗

intrat coꝛpꝰ q̃ſi domũ lepꝛoſaʒ efficit᷑ immũ

da. Et vt inqt Petrꝰ de candia. Cõtrabere

— 5*

oꝛiginale cõpetit hoĩbus ꝓpter demeritũ pꝛi⸗

mi parẽtis ⁊ diuinũ decretum liberare obli⸗
gans filios Ade ad penã dãni ꝓ crimineta⸗

li. Nec ſufficit ſolũ demeritũ pꝛimi parentis
ad hoc ꝙ ↄcupiſcibiliter ab eo deſcendẽs cõ

trahat peccatũ oꝛiginale ſed requirit᷑ diuinũ

decretu. Sanctiſſima ergo virgo licet exr bo
neſtiſſimis parẽtibo carnẽ ↄtraxerit.iñ caro il

la fuit ↄcupiſcibiliter agata. Nec admittẽ

da eſt illi vulgi falſa ſnĩia ꝙ.ſ.virgo ↄcebta

fuerit ſpũ ſancto cooperãte ſine virili ſemine

et abſq; viri ⁊ mulieris copula. Heretica eſt
et ꝑnicioſiſſima opinio iſta licet apparẽter vi⸗
deat᷑ ad virginis laudẽ accedere. Sʒ nõ eget
des mẽdacio nro. Et vt refert Augꝰ.in li.de

mendacio. Mendaciũ maxime ꝑnitioſum
qð fit in his q̃ ad xpᷣianam religionẽ pꝑtinẽt
Et iterũ idẽ Augꝰ.ptractans illud apli.i.ad
Coꝛinth.xv. ca. Inuenimur falſi teſtes ait.
Perhoꝛrendũ eſt aliquid falſe de deo dicere

etiã ſi ad laudẽ eius videat᷑ ꝑtinere nõ eni ini
noꝛi ſed maioꝛi foꝛtaſſe ſcelere in deo laudat᷑

falſitas quã vituperet veritas. Sic damna⸗
biliter cum falſitate virginẽ laudant qui eaz
de ſpiritu ſancto cõceptam temere pꝛedicant
Vidi et ego in pleriſq; locis depictas imagi
nes Joachim et anne ſeſe oſculo obuiantii

inferiuſq; rubꝛicã ſic cõtinentẽ. Qualiter an
na accepto oſculo a ſuo viro Joachim con⸗
cepit in vtero virginẽ mariam. Deliramẽta

ſunt iſta qᷓ et virgini ſumme diſplicent qua⸗
re et depeccato oꝛiginali foꝛmaliter ſumpto
reſtat veritas diſſerenda. An.ſ.dum aia coꝛ
poꝛi ſuo fuit vnita oꝛiginalẽ maculã contra⸗
xit. Et circa hoc diuerſimode doctoꝛes lo⸗
quuntur. Ex quo duplex eſt huiuſmodi rei
famoſa opinio. Pꝛima eoꝛum qui dicit vix·
ginem oꝛiginale habuiſſe a quo ſtatim ꝑ ſan
ctificationẽ fuit mundata. Secũda opinio
modernoꝝ qui aſſerũt virginẽ a peccato oꝛit:⸗
ginalipꝛeſeruatã. Pꝛima opinio habet tria

7

Anade

Paule

emit
linem⸗
ſcn den
docuerüt
fralen
ſem ino⸗
Anſelmun
Begaine
Cſioobo⸗
Hubonn!
Alanuou.
Glulbelnun
Hulbeinvs
Henricuode
SBoüheiro⸗
Ene
Omnens
Dugocrdit
Abermotne
Pornsdet
ddusde
Durmndus
Henons
Hemsde
NMoboo
ugodea

6Paolauor

ſobemoha⸗
Drinsee
Vugind
1
Aauarusbi
Pbannes
Pobertus
Aeranger
Bononuent
Nonoust
ahinlae
Munes

Uingde

Banndns:

Brrhoonne

Dinlcnsod
keon

Berming

Jobnmna⸗
Fortnnn

Phane

heig

nine,
nut iin
dliir
wond Jan
Ntninin
Sciintti ge
nienut
ewſnlep

Ng ueen

Pinügog
Wincfnm

dn.

denmiip,
unlbame
iipannines
imn onen
oNcenges i

girkdti.
nirgolcnh

ruuent
. Herni
Ylrr*

Oi
Auginin

we Mhinoun
igoniin

giluigi

% 4
63

n flithn
lerwiN
SDS

veiNW.

Gumt

Nmehlic
Nicnsini

„
.

ſcʒ Firmitatẽ: rationũ cõ gruitatẽ: et impecca

bilitatem. Pꝛimo habet firmitatẽ qm̃ multi

ſancti deuotiſſimi clariſſimiq; doctoꝛes illã

docuerũt. Ex quibus aliquos explicabimꝰ.
Infraſcripti naq; oẽs expꝛeſſe fatent᷑ virgi⸗
nem in oꝛiginali cõceptam.
Anſelmus in libꝛo Cur deus homo.
Beda in omelia ſuꝑ Miſſus eſt.
Caſſiodoꝛus.
Hugo in libꝛo de ſacramentis.
Alanus in expoſitione ſimboli athanaſij.
Builhelmus altiſiodoꝛenſis. ”
Guilhelmus cancellarius pariſienſis.
Henricus de gandauo in quolibet.
Builhelmꝰ durãdi in rõnali diuinoꝝ offi.
((Et de oꝛdine fratũ pꝛedicatoꝝ.
Sanctus Thomas de aquino.
Hugo cardinalis in expoſitõe luce.

Allbertus magnus. Mr
Petrus de tarantaſio qͥ fuit Inno.quintꝰ.
Jacobus de voꝛagine. .
Durandus poſtea epᷣs meldenſis. *

Hoerueus generalis oꝛdinis.

Petrus de palude. “?VMV
Jacobus de lauſana epᷣs lauſanenſis.
Hugo de argentina.
Micolaus treueth.
Robertus holcoth.

Martinus qui fecit cronicas.
Vincentius qui fecit ſpecula.
eoꝛdine minoꝛum.
Aluarus hiſpeꝛnuus.
Johannes de rupella.

Kobertus conton.
Alexander de ales.
Bonauentura.

Ricardus de media vilala.
Reginaldus archiepᷣs rothomagenſis.
Johannes Rigaldi. rJ
HNicolaus de lira.

Beltrandus de turri ca rdinalis.

Bartholomeus de piſis. M
Biraldus oddonis in libꝛo de figuris.
e oꝛdine heremitarum.

Egidius de romaa.
Bregoꝛius de arimino.
Bernardus oliueri.
Johannes theotonicius

Joꝛdanus theotonicus.

Johg hes ſteringacij.
SDe oꝛdine carmelitarum.
Buido epᷣs maioꝛicenſis.

Paulus de peruſio.
¶De collegio canoniſtarum.

Johannes theotonic? gloſatoꝛ derreti in.

ꝓnunciandũ.de con.di.

.„%

Bartholomeus bꝛixenſis. et Raymundus

in titulo de ferijs.

Guilhelmꝰ durandi in ſpeculo iudiciali.

Johannes andree in.c.cõqueſtus.de ferijs.

BGuido archidiaconꝰ in.c.firmiſſime.de co⸗

Bernardus inſuper virginis amatoꝛ pꝛeci⸗
puus in epiſtola ad canonicos lugdonẽſes

repꝛehendit celebꝛ antes feſtũ conceptionis.
De quo quidã aiũt et foꝛte ficte.ꝙ poſt moꝛ

tem viſus eſt cuidam ſuo diſcipulo in veſte

fulgenti in qua erat macula quedã cui indi⸗

cauit hoc ſignificare maculam eius:quia te⸗
nuerat virginẽ in peccato oꝛiginali cõceptã.
Sanctus vero Zho. et Bonauentura di⸗

cunt ꝙ per feſtum cõceptionis de virgine ce⸗
lebꝛatum nõ datur intelligi ꝙ in ſua conce⸗
tione fuerit ſancta aut ꝙ fuerit ſine oꝛigina

i. Sed quia quo tempoꝛe ſanctificata fue⸗

rit ignoꝛatur. celebꝛat᷑ feſtum ſanctificatõis

eius potius q; cceptionis in die cõceptio⸗
nis ipius

go oꝛiginale cõtraxit.Et pꝛima eſt quia ſoli

chꝛiſto filio dei ac ipius virginis benedicte
cõuenit immunitas ab omni peccato.qð ꝓp⸗
batur auctoꝛitate ſanctoꝛum. Inquit enim
SBSBeꝛego. li.xij. moꝛaliũ. Hullus ſine peccato
eeſt niſi ille qͥ in hunc mundũ nõ venit ex pec⸗
cato.Et Hiro.in euan gelio filij ꝓdigi. So
Ius deus eſt in quem peccatũ cadere nõ poot.
Et Augꝰ. in expoſitione pſalmi.xxx. Chꝛi⸗

ſtus omnes peccatoꝛes innenit:ſolꝰ ſine pec

cato venit. Et idem in li.de nuptijs et cõcu⸗

piſcentia.O mnes ſub peccato naſcimur et
per vnũ ſolum qui ſine peccato natus eſt li⸗

beramur. Et idem in Encheridion. Per me
dliatoꝛem qui ſolus ſine peccato natus eſt re
conciliari nos opoꝛtebat. Et hanc ſententiã
idem Auguſtinus refert libꝛo.i.et.ij.contra
Julianum. Et li.iij. de baptiſmo paruulo⸗
rum. Et in li.de fide ad petrũ.Et in li.de ꝑfe
ctione iuſticie.Et in epiſtola ad optatũ epi⸗
ſcopum. Et in epiſtola ad Valeriũ. Ex qui
bus apparet ꝙ cum de ſolo chꝛiſto doctoꝛes
affirment ꝙ fuerit ſine peccato et virgo mun
da fuit ab omni culpa moꝛtali et veniali igit
Dabitur ſibi culpa oꝛiginalis. Secunda ra⸗

tio ad hoc inſinuandũ eſt quia xpᷣs fuit vni⸗

uerſalis redemptoꝛ:ergo redemit virginẽ. ſʒ
ſi nullũ habuiſſet peccatũ nõ fuiſſet redẽprtt.

. Becundo opinio iſta habet ra
tionum congruitatẽ. Adducunt᷑ aũt plures
cõgruentes rationes quibus oſtendit᷑ ꝙ vir

ergo aut ipᷣa habuit oꝛiginale:aut xpᷣs nõ fu
it vniuerſalis redemptoꝛ. Hinc Leo papa
in ſermone de natiuitate ait. Oñs noſter ie⸗
ſus xpᷣs moꝛtis peccatiq; deſtructoꝛ ſic nul⸗

lum a reatu liberũ repperit ita liberãdis oĩbꝰ

venit. Et Hiero. in Omel. ſup Matth. inqt
Notandũ in genealogia ſaluatoꝛis nullam
ſanctarũ aſſumi mulierũ ſʒ eas qᷓs ſcriptura

repꝛehẽdit vt qͥ peccatoꝛibo venerat de pecca

tricibus naſcens oĩm peccata deleret. Et ad
Ro. iij. ca. apls dicit. O ẽs enĩ peccauerũt et
egent gloꝛia dei.Et.v.ca.Pervnũ hoĩem in
bunc mundũ peccatũ intrauit et ꝑ peccatum
moꝛs et ita in oẽs hoĩes moꝛs ꝑtranſiuit in
q̃ oẽs peccauerunt.Tercia rõ quare videt᷑ q;
virgo oꝛiginali culpe ſubiacuit ẽ qꝛ de neceſ⸗
ſitate penas illi culpe debitas incurrit. Nã ⁊

penalitates cõtraxit ⁊ moꝛtẽ euitare nõ potu

it ⁊ ſi añ xpᷣm deceſſiſſet nõ intraſſet celũ quſ

q; fuiſſet ꝑ xpᷣm ⸗ apta ſed cũ patribus

iuiſſet ad limbũ.¶ Cercio iſta opinio habet
di nec blaſphemi cenſendi qui de virgine ſic
loquunt᷑ cũ peccatũ oꝛiginale culpa ſit cõtra
cta nõ acta ꝓ cuiꝰ deletõne ac remiſſione xpᷣo
filio ſuo oẽs ingentes debemꝰ gras. ¶ Be⸗
cunda opinio que magis innitit᷑ pietati eſt il
loꝛum qui aſſerũt virginẽ ab oĩ labe culpeo⸗
riginalis immunẽ a qua pᷣſeruata fuit. Et vt
inqnit Franciſcus in ſermonibus ſuis.non
obſtante tali pᷣſeruatione mater dñi dici põt
fuiſſe peccato obnoxia. Quia quãdocũq; ali
quis defectus ↄuenit alicui ex ſua natura pᷣt
ei attribui qᷓ;tumcũq; ille defectus ei auferat᷑

vt cũ dicit᷑. Oẽs declinauerũt ſimul inutiles

facti ſunt.et tñ hoc de facto nũqᷓ; fuit verũ.qꝛ
ſemꝑ aliqui inuenti ſunt boni. Sed hoc ðꝛ
quia q;tum eſt ex ſe ita eſſet niſi eſſent diuina

gratia pᷣſeruati. Itẽ ðꝛ in pᷣs. Omnis homo

mẽdax.ergo arguit Augꝰ.martyres fuerũt
mendaceſ. Ideo dicendũ ꝙ martyres fuerũt

mendaces q;tũ erat de ſe niſi ſpũ diuino illu

ſtrati fuiſſent veraces. Inſuꝑ Job.iiij. c. ſcri
bitur. Ecce qui ſeruiũt ei nõ ſunt ſtabiles et
in angelis ſuis repperit pꝛauitatẽ.quoꝛũ pꝛi⸗

mũ ad beatoſ angelos ſcõm ad malos refer
vt exponit Gꝛego.in moꝛalibo.et tũ boni an⸗

geli nõ ſunt inſtabiles cũ ſint ĩ gra ↄfirmati.
vt ptʒ in.ij.ſententiarũ.dicit᷑ ergo iſtud ꝙ qᷓ;
tum eſt ex ſe ſunt inſtabiles niſi eſſent gratia
cofirmati. Sic et beata virgo q;tũ erat de ſe
ex cõditione nature erat apta nata cõtrahere
eirerd Sagnale ſ⸗ ulna nõ ↄtraxit ex pꝛi
1 lpeciali.Ad qð dũ indu
infraſcripte rõnes. ſugdendzil inducunt

⸗

ecũda poſſibilis pᷣſeruatio.

Tercia virginis exceptuatio.
Quarta puritatis coparatio.

uinta honoꝛis exhibitio.

Sexta gratie cõplettio.
3 tima diuina reuelatio.
Pꝛima rõ 8ε ↄtrarioꝝ ſolutio. NHã rõnes

inducte pꝛo pꝛima opinione ſolui facile pñt.

Cũ ðꝛ ꝙ eſſe abſq; peccato cõuenit ſoli xjo

ergo nõ virgini. Rñdet᷑ ꝙ xpᷣo cõuenit ꝑ na
turã virgini nõ ꝑ naturã ſʒ ꝑ gratiã.Et ad ũᷣ
lud qð adducebat᷑ ꝙ xpᷣs fuit vniuerſalis re

demptoꝛ ergo redemit virginẽ ergo ab oꝛigi

nali.Dicit᷑ ꝙ redemit eã ab oꝛiginali pꝛeſer⸗
uando. Si qͥs vero quereret quõ xpᷣs potu⸗
it virginẽ redimere pᷣſeruando qͥ nondũ erat
incarnatus cũ aĩa vᷣginis coꝛpoꝛi ſuo vnita
fuit. Rñdere poſſumꝰ ꝙ beneficia incarna⸗

tionis xpᷣi cõmunicata ſunt nõ ſolũ pũtibus
1 imbu. iſta e oet futuris ſed etiaʒ pᷣteritis. Nã ipᷣe caput eſt
impeccabilitatẽ. Nõ equidẽ rei ſunt haben⸗

oĩm electoꝝ et patrũ et patriarcharũ et ꝓphe⸗
tarum veteris teſtamẽti vt docet Alex.in.iij.

ſumme.qui anteq; xpᷣus incarnaret᷑ exeo

ipᷣm fide incarnandũ cognoſcebãt atq; cre⸗
debant diligebãtq; ieſum meruerũt fieri mẽ⸗
bꝛa eius qui licʒ nondũ eſſet homo in re erat
m homo et deus incarnandus in ſpe. cuius

gratia mlta illiꝰ beneficia fuerũt pᷣſtita. Sic
et in ꝓppoſito cũ deus pᷣelegiſſet virginẽ ſui fi
lij futurã matrẽ merito ipᷣius filij incarnan⸗

dia cõtagione culpe oꝛiginalis voluit pᷣſer⸗

uare.Ad terciã vero rationẽ qua dicebat᷑ q;

virgo de neceſſitate incurrit penas oꝛigi

debitas. Rñdemus ꝙ penas illas incurrit

de neceſſitate nature queq;tũ in ſe erat coꝛrũ
pere habebat ꝑſonã virginis niſi fuiſſetab
oꝛiginali pᷣſeruata. Et ſicut circũciſio vel ba

ptiſmus penalitates cõpatiunt᷑. Hã illi qb-
circumciſionẽ oꝛiginalis culpa remittebaf
et illi qbus ꝑ baptiſmũ nũc dimittit᷑ a penali

tatibus nõ liberant᷑. Et ſancti patres qͥ ſine
aliq̃ peccato decedebãt trahebant᷑ ad limbũ
Ita licet beatiſſima virgo pꝛeſeruationẽ hãc

habuiſſet. nihilominꝰ penalitatibo et moꝛti

iuſte obligata fuit. Nã vt vtar verbis ſancti
tho.iij. ꝑte.q.xxvij.arti.i.ĩ reſpõſione ad ter⸗

ciũ ar. Beata vᷣgo ſanctificata fuit ⁊ nos ada

dimus pᷣſeruata a peccato oꝛiginali q;tũ ad
maculã ꝑſonalẽ nõ tñ fuit liberata a reatu qᷓ
totũ natura tenebat᷑ obnoxia.¶ Gcda rõq̊ᷓ
ꝓbat᷑ virgis immunitas ab oꝛiginali culpa

ðꝛ poſſibilis pᷣſernatio. otuit nãq; deꝰ ilia
ſic pᷣſeruare.et ſi potuit debuit:cum pelegiſſet
eam ſuã immaculatã ⁊ dilectiſſimã ſponſan

Cuyef
ſbit
lustln
teſtag
ectüſui
ie gener
naliqu
hoſtusl
minusi
magioin
dileaion
oilige
virgineo
dilligeree
naliculpe
reßtinle
crevoiun
fehticnia
ſcntieat
mgärn

ſonttuian

ecöera
Nunderei⸗
ſmncikicide
Gwlape
inteleus
Piannrr i⸗
Ciſe
Meflürpen
hdntin
lalndrer
Gunltuer
ntſordit
Wanepani
eeſpectu
nborerpe
agcnennlt
(ipeani
Giinzi
dihvhotr
girncen
ſtna dce
Unhnnog

klaſmnore

ccige⸗
uflail
W
vefſii
chrabihnd
lurgnd

d Joben

ſegiocire

mnn

.

.
.
2
ueſclita

h nn.

Pröcinmin
oonidg
uurisr
reniaghri
borgmiſe
uqröchs
woq noncie
orporiſron
Nnöſcüpic
Näöean
urchnicr
ſabwun
Wsin r
initztu
lanit i
Amnaman
ais vOirß

.

Ons Apim
õ

Gu niſfitöO

tcncäclo Nd
unt⸗Niii

luntnin

cdininitipn

6

mciong ,e

ehunln
wannniti

aut eſt agẽſpfectiſſim

het

oẽs ci
mi alie
ad Johannẽ hieroſolima ⁊ oĩs iudea et oĩs
regio circa ioꝛdanẽ. j
firmandã opinionẽ iſtã oꝛ puritatis cõopa

òẽ
—..

Quare Franciſeus de marone in ſuo.iij. ſic
gẽs eſt pfecti

ſcribit. Quãto aliqð a ecti?tanto ci
ſſum. deus

tius pᷣt ſuũ effectũ ind
Sz ages naturale ef

fectũ ſuũ inducit in pꝛimoi
qꝛ generatio lucis a ſole fit ĩ inſtanti. Inſi up
qñ aliqua potẽtia pᷣt in duas operatões op⸗
poſitas ſi in pꝛimo inſtanti pᷣt in illã ad quã
minus inclinat᷑ multo foꝛtius in illã ad quã
magis inclinat᷑. Sed potẽtia volitiua pᷣt in
Dilectionẽ et odiũ.et deus maxime inclinat
ad diligendũ. Sed in pꝛimo inſtanti potuit
virginẽ odire.q̊ multo foꝛtius potuit ipam
diligere.et hocpᷣſeruando ne inficeret᷑ oꝛigi⸗
nali culpa. Adhuc legiſlatoꝛ qͥ pᷣt legẽ cõde⸗
re pᷣt in legẽ diſpẽſare ⁊ illã deſtruere. Sʒ de

creto diuino ꝓpter actualẽ culpã pꝛimoꝝ pa

rentũ factũ eſt vt oẽs ab eo ↄcupiſcibiliter de
ſcendẽtes naſcerẽt filij ire. ergo eodẽ decreto
potuit cũvirgine diſpẽſari vt ꝓ nullo inſtã⸗

iI fuerit filia ire. Sicut enĩ potuit deꝰ ſi oꝛi⸗
ginale cõtraxit in pꝛima ſanctificatõne illam
mungdare ita eque potuit ſimul et ſemel eam
ſanctificãdo pᷣſeruare. Sʒ reuera nõ dubiũ
wmulta poſſit facere deus ⁊ multoplura qᷓ

intellectus intelligere. nipilominꝰ nõ niſi ex
pietate ⁊ ſingulari deuotõe cogimur accepta

re ſic feciſſe deũ ſicut facere potuit ⁊ virginẽę

age filiã a peccato pᷣſeruaſſe.¶ Tercia rõ ad

aſtendendã virginis mundiciã ab oꝛigina

li culpa ðꝛ exceptuatio. Sicut enĩ excipit᷑a
generalitate mulierũ q;tũ ad ↄceptũ ⁊ pꝑtum
qꝛ vt ſcribit᷑ Geñ.iij.c.Et dictũ fuit eue. In
doloꝛe paries filios qð et ad oẽs alias mulie

res ſpectare cognoſcimꝰ.vᷣgo tñ cõcepit ſine

ruboꝛe ⁊ pepit ſine doloꝛe. Ita etiã excludit
a generalitate mulierũ ⁊ viroꝝ qᷓ;tũ ad nequi

ciã peccati. Vñ Aug. in li.de coꝛreptione et

gra inqͥt. Cũ de peccatiſagit᷑ nullã de matre

duivolo facere queſtionẽ qᷓ̃ excepta ſi oẽs ſan

cti et ſancte interrogarent ſi peccatũ haberẽt
qd aliud dicerẽt niſi ꝗq; Johãnes ait. Si di
Lenimus qꝛ peccatũ nõ habemus ipᷣi nos ſe⸗

ducimus ꝛ⁊ veritas in nobis nõ eſt. Et qꝛ ðꝛ
ꝙ oẽs peccauerũt. Rũdet᷑ ꝙ duplex eſt vni⸗
uerſalitas. Una pollitica.alia logica. In v⸗
ninerſali logica vna pꝑticular interimit vni⸗

uerſalẽ. Uniuerſali aũt pollitice nõ ↄtradi⸗
cũt ab ipᷣa diſtrahẽtes vnã vel plures pticu⸗
lares vt dicẽdo oẽs de iſta ciuitate ſunt ſani.
8 currunt ad ſpectacula. tñ aliqͥ ſunt infir⸗
Ain domo. Et ſic math.ij. ðꝛ. Exibat

uarta rõ faciẽs ad

4 4 .
1
.
* S ”

nſtanti ſicut ptzʒ

1

ratio. Debuit quidẽ virginis puritas ſuperx
cedere puritatẽ quarũcũq; aliarũ creaturarũ
et angeloꝝ et hoĩm. VUñ Anſel.li.de ↄceptu
virginali inqᷣt. Decuit vt illiꝰ hoĩs ↄceptio

de matre puriſſima fieret q̃ ea puritate nite⸗

ret qua ſub deo maioꝛ nequit intelligi cui de

us pater vnicum filiũ ſuum ſibi equalem de

coꝛde ſuo genitum ita dare diſpoſuit vt eſſet

vnus idẽq; dei et virginis filius. Sanctug

tho. in.i.ſnĩaꝝ.di.xliiij.arti.iij.in rñſione ad

iij.ar. dicit. Puritas intendit᷑ ꝑ receſſi uma coõ

trario. In reb aũt creatis nil purius eo qᷣ
eſt ſine ↄtagione peccati q̃lis fu it puritas be

ate virginis qᷓ a pctõ oꝛiginali et actuali im⸗
munis fuit. Si ergo beata vgo peccatũ oꝛi⸗
ginale cõtraxiſſet tũc puritas eiꝰ nõ exceſſiſ⸗

ſet puritatẽ alioꝝ. Nã angelus creatꝰ fuit ſi

ne aliq heveccatt ci et aia pꝛimi hoĩs ⁊
is ½ uinta rõ ꝓ hac opinione dicit
honoꝛis exhibitio. Debet vtiq; filius hono

mulieris

rare matrẽ q;tũ pᷣt.qm̃ vt inquit Hiero.parẽ

tibus nemo pᷣt reddere qð tenet᷑. Sʒ xpᷣs po

tuit honoꝛare matrẽ illã pᷣſe eruando ab oꝛigi
nali culpa.igit᷑ debu it ita facere S exta rõ
ðꝛ gre cõp letio. Fuit equidẽ in virgine tanta
gre plenitudo q;ẽtam capere potuit aliqᷓ pu⸗

ra creatura Ideo angelus eã dixit plenã gra

Xuẽ.i.c. Et Hiero.in ſermone ad Paulã et
Euſtochiũ inqt. Ceteris ꝑ partes pꝛeſtatur
Harie vero totã ſe refudit gratie plenitudo
Quare ꝓ nullo inſtanti defecit illi gratia.qdᷣ

tñ non fuiſſet ſi ad modicũ oꝛiginalis culpa

habitaſſet in aia eius. Itẽ vt inqͥt Franciſcꝰ
Jpa fuit virgo virginũ. Si cõtraxiſſet oꝛi⸗

ginale virginitas eius fuiſſet diminuta. Hã

virginitas angeloꝛum que ſpiritualis eſt de

qua Hiero.dicit. Semgꝑ eſt angelis cogna⸗

ta vir ginitas.ᷣ eſt maioꝛ virginitate coꝛꝑali.
Et ideo ſi fuiſſet virginitas aĩe marie ꝑ oꝛi⸗

ginale coꝛru pta non eſſet par cũ virginitate

angelica ¶ Deptima rõ dꝛ dinina reuelatio
Cepit nãq; celebꝛari feſtũ ↄceptõis virginis
marie reuelatõe dei. Nã vt ſcribit Anſelmꝰ

cantuarienſis dũ quidaʒ venerabilis abbas

remenſis cenobij helſinꝰ noĩe miſſus fuiſſet
a Bnilhelmo angloꝛum rege in daciam du
peractis que ſibi commiſſa fuerant:ad angli

am redire cuperet ingreſſus ẽ mare vbi poſt

qᷓ; per ſpaciũ ꝓſpere nauigauit:vt ſolet eſſe.
tempeſtas valida cepit nauigãtes terrere.Fa
tigatis igitur nautis nec vltra valentibo ſe

iuuare:remis fractis:funibus ruptis:caden⸗

tibus velis: ſpes ſalutis amittitur. et nihil
ſibi niſi ſubmerſionis iudicium expectatur
Cuq; eſſent de coꝛpoꝝ ſalute deſperati curã

4

ſolummõ animarũ creatoꝛi ſuo magnis cla
moꝛib ↄmendaret et beatã genitricẽ dei ma⸗

riã matrẽ miſeroꝝ in ſuũ auxiliũ inuocarẽt:
coõſpiciunt quendã venerãde habitudinis vi
rũ pontificali infula decoꝛatũ ſtantẽ ꝓximũ
naui.Qui aduocãs ad ſe abbatẽ helſinũ his
verbis alloqui cepit. Vis ꝑiculũ maris cua⸗
dere: VUis in patriã tuã ſanus redire? Cũq;
cũ fletu id ſolum deſiderare dixiſſet.Lũc ille
ait. Scias me a dña nr̃a dei genitrice ad te
miſſum vt ſi meis dictis obtemperare volue
ris ſaluꝰ cũ comitantiba ad poꝛtũ deuenies.
Sypopondit ille ſe facturũ oĩa. Cui vir ille.
Pꝓmitte mihi ꝙ diẽ ↄceptõis matris xpᷣi ſolẽ⸗

niter celebrabis et celebꝛandũ pᷣdicabis. At
helſinus. Et q̃ inquit die feſtũ iſtud erit mi⸗
hi celebꝛanduʒ. Sexto ait ydus decembꝛis

vteriſq; officio natiuitatis excepto ꝙ nomẽ
natiuitatis mutabis in nomẽ cõceptionis.

his dictis ille diſparuit. Et ſedata tempeſta⸗
te abbas cum reliq applicuit ad littus Et ᷓ
viderat q bus potuit notificauit. Statuitq

in remenſi cenobio ipᷣm feſtũ celebꝛari. Sic
paulatim excreſcere cepit deuotio chꝛiſtiano
rũ ad ↄceptionẽ virginis excolendã que tñ
tꝑibus iſtis vt aparet vbiq; terrarũ ab oĩb⸗
pconizat᷑. O es clerici oẽs religioſi de conce
pta vir gine feſtiue officiũ dicũt. At ⁊ Sixtꝰ

quartus pontifex maximꝰ ꝑ ſuas Ir̃as ad p⸗

petuã rei memoꝛiã ſtatuitvt ꝑ totã octauam
huiꝰ cõceptionis officiũ ꝓtendat᷑.cõcedens

eandẽ indul gentiã oĩbus qͥ miſſe et hoꝛis c

nonicis adeſſe curauerint q̃ cõcedit᷑ ꝓ feſto ⁊
octaua coꝛꝑis xpᷣi. Planũ iam eſt ꝙ hec opi⸗
nio ſecũda indies roboꝛat᷑ et pficit ⁊ magis
videt᷑ foꝛe cõſona pietati.Etᷣm ſniam Ho⸗
ſtien. alioꝛũq; doctoꝝ.Qñ ſunt diuerſa iura

et opiniones nõ cõtra deũ nec ð bonos mo⸗

res.humanioꝛ ſnĩia eſt pᷣferenda ceteris pari⸗
bus. xextra de tranſac.c.fi.vbi glo.ſuꝑ verbo.

humanioꝛẽc. Pꝛonioꝛes inqͥt eſſe debemꝰ ad G aſſumptʒ pꝛo themate. ꝛedixit quippe Eſai
as virginem ex ꝓgenie dauid unchdeſt⸗
gnatam nomine virge que fuit rectiſſima ſi⸗
ne aliqua curuatione ad mania bona ⁊ tran⸗

abſoluendũ qᷓ; ad ↄdemnandũ.vt in.c. ex lit
teris. de ꝓba. et. ff. de accuſa.et obliga.l.arria
nus. Neq;ʒ tũ vt ex dictis colligi pᷣt feſtũ cõce
ptionis refert᷑ad tranſfuſionẽ ſeminis de qᷓ
fuit foꝛmatũ coꝛpus virginis q̃ ðꝛ pꝛima cõ
ceptio hoĩs.qꝛ licet fuerit ſine peccato paren
tum virginis fuit tñ cũ feditate et deoꝛdina⸗
tione nature vt refert dñs Beltrand' cardi⸗
nalis in expoſitõe eple ſexte ferie q̃ttuoꝛ tem⸗
poꝛũ de aduẽtu. Sed feſtũ illud oꝛdinat᷑ ad
ſecundã cõceptionẽ ſm quã virgo fuit cõce⸗
pta et in eſſe naturali humano et in eſſe ſpiri

to oꝛiginali pᷣſerus⸗ ta ↄcep
moõ ſumpta facimus advirginis laudem fe⸗
ſtum referẽtes gratias oĩpotenti deo qͥ aduo

foꝛſan o⸗
maſculi animat᷑ quadrageſima dic. Yemine
vero octo geſimo.Et hoc mõ ſi fuit de pecca
ruata. de iſta ↄceptione ſcdᷣo

*

catã noſtraʒ tanto pꝛiuilegio decoꝛauit. Si
aũt peccatũ oꝛiginale ↄtraxit a quo tñ ꝑ ſan⸗
ctificationẽ mundata anteq; nata tunc feſtũ

ſub noiĩe ↄceptõnis ad ipᷣam ſanctification

refert᷑. At vero iam finẽ dicendi faciamꝰ co

nemur vir ginẽ affectione ſin gulariſſima ⁊ re
uerentia qua poſſumus ꝓſequi vt ſic merea⸗

mur ipᷣa interueniente ſui filij gratiã acqui⸗

rere et gloꝛiã celeſtem tandem letanter ingre⸗

di.Amen.

¶ Sermo vigeſimuſquintus de ſancta no

bili et digna natiuitate virginis gloꝛioſe.

Gredietur vir/

tiuitatis ᷣ ginis gloꝛioſe debet hũana mens

in ma gna leticiã ꝓſilire. NHam eccleſia legit
ſermonẽ ſancti Auguſtini ſic dicẽtis. Adeſt

nobis dilectiſſimi optatus dies beate ac ve⸗

nerabilis ſemꝑ virginis marie Ideo cũ ſun

ma exultatione gaudeat terra noſtra tãte vir

ginis illuſtrata natali. Hec enĩ eſt fios came⸗
pi de qua oꝛtũ eſt pᷣcioſum liliũ cõualliũ per

cuius partum natura mutat᷑ ꝓthoplaſtoꝛũ
quo delet᷑ et culpa.Et in antiphona ðꝛ.Cũ
iocunditate natiuitatẽ beate marie celebꝛemꝰ
vt ipᷣa ꝓ nobis intercedat ad dñũm ieſum chꝛi

ſtum. Pꝛopterea vt ad natiuitatis huius p⸗
conia extollẽda excitemur in hoc ſermone de

ipᷣa naſcente virgine verba faciemus qꝗᷓ deſi⸗
gnatur noie virge ab Eſaia ꝓpheta inverbis

.

ſitoꝛia mundi:fuit etiam pleniſſima: quia in
ea fuit omne folium ſanctoꝛuũ ſermonum et
omnes fructꝰ? ſanctarũ operationũ ⁊ omnis
flos ſanctarum virtutũ. Quinimmo ex ipſa

pꝛodijt flos floꝛum et fructus fructuũ bene⸗

dictus ieſus filius eius ⁊ dei.Et ꝙ bec phe
tia ſit dicta de chꝛiſto patet per tranſſationẽ
chaldaicaʒ qᷓ in hoc loco ſic habet. Exurget

rex de filijs yſai et meſſias de filijs filioꝛum

—

octogeſimo die. Nam dicit ꝙ coꝛpus

ga de radice ieſſe et fios de radi⸗
LLLe eius aſcendet Eſaie pꝛophete
verba ſunt iſta ca.xi.Dũ recolit᷑ memoꝛia na

mſoceri
ii ple t
cñ laqg
nentatis .
gindebuite
aisbfuiſe
turergotni

gfui

io e rulga

Vplſt divit
cc repee

Gzinbocto

NI
mnnonen

N mif

opelmneo⸗

Akſmncc thor
QNNoror

d Sencir

donſo
fleunden

lacreztumr

halio beut

hocfigurati

“ muti
Argnia

l Erooy
onſanrop⸗
Maon di

lumſgniſe
afaulben
gfignfitpe
laplscti .
imfnunoneſie
Nencur
hiugen
ufnnilie
eüͤde ſ
ſu ii⸗
laminane

tuali gratioſo.i. in animatiõe illius beuedi- eius. Igit᷑ de ipa naſcentevirgine tria myſte 2ð?ð?ð
cti coꝛpoꝛis qᷓ fuit din poſt pꝛimã cõception? ria cõtemplemur. loplsl

. 20 αναοαGs, gegacfe bes &αRh ra d aptr 4 a 4 .. ☛G
p idt Pνααd an Ps 4 26 G. aſtet BesDrer Er re
E N erE-

. Cap E quddenß e fe : * W Rerl E. “ 4
=èððð ſn-*.NKH g T—Oa e ec FRE * 2 Er ce a
cæAro=ß Brrn RWe eſ - TeP oret Wr⸗ W epo . G e, .
Be Ti ..NL, l⸗ AKeis n I e W LyeS
KEagrnm Tpt e fe e ve F Dadorfer fes , G e R

ſπ d= à „ 92α£ alhes

ihmn Pꝛimũ ſanctitatis. Fuit iſta nati foꝛmationem ſed anteq; exiret de ventre. De-·
Afmin Becui du nobilitatis. as ſcta no⸗ beato inſuper Johanne baptiſta nõ eſt intel
eg Cerciũ dignitatis. digna,. ligendũ ꝙ ſpũs vite dicit᷑ aia viuificans.ſed
Mneſcx ¶ Obeata virgo fuit in ris ſancti fm ꝙ ſpuͦs dicit᷑ aer exterius reſpiratus. ve
luint, lcata.ex qua ſanctificatõe fomes in ea nullũ p̃t dici ꝙ nondũ inerat ei ſpiritus vite.i.aia
Nih actü habuit et ab oĩ peccato p̃ſerua. Istum ad manifeſtas et cõpletas operatiöões
S H Lapitulũ pꝛimũ. ipius. ecunda difficultas erat an beata
wiñͦge⸗ imo cõtemplemur virginis naſcetis/ ¶virgo mundata fuit ab infectõe fomitis. Et
1uneſti anctitatẽ. Fnit nãq; ante ſancta q; ex vad hoc inueſtigandũ ſequamur ſanctũ tho.
Cifcn vytero nata. Et licʒ hoc nõ tradat᷑ in ſcriptu⸗- qui ait.ꝙ circa hoc ſunt diuerſe opiniones
ifadn ra ſacra expᷣſſe.veruntñ vt dicit ſanctꝰ Cho.! Quidã enĩ dixerũt ꝙ in ipᷣa ſanctificatione
ilmtn iiij.pte.q.xxvij. Rationabiliter id credimus: beate virginis qua fuit ſanctificata in vtero
Nienan⸗ qm illa q genuit vnigenitũ a pre plenũ gre ? totaliter fuit ei fomes ſubtractus. Qnidã ve
müm⸗ ver itatis.p̃ oĩbus alijs maioꝛa gratie puile⸗ ro dicũt ꝗ remanſit fomes q;tũ ad hoc ꝙ fa
R—Mã gia debuit acciꝑe. Inuenimꝰ aũt quibuſdax cit difficultatẽ ad bonũ ſublatus tñ fuit q;tũ
alijs h fuiſſe ↄceſſum vt invtero ſanctificarẽ ad hoc facit ꝓnitatẽ ad malũ. Alij vero te
tur ergo ⁊ virgini nõ fuit negatũ. Dictũ nã⸗ nent ꝙ ſublatus fuit fomes q;tum ptinet ad
elncar q; ſuit Jere. ſicut ptʒ eiuſdẽ.i.ca.Anteq; exi coꝛruptionẽ pſone ꝓut impellit ad maluʒ et
Grut. res de vulua ſanctificaui te. Et de Johaͤne diſfficultate facit ad bonũ. Remãſit tñ inq;tũ
baptiſta dixit angelus Luce.i.ca. Spirita ptinet ad coꝛruptionẽ nature ꝓut.ſ.eſt cauſa
Uncto replebit᷑ adhuc ex vtero matris ſue. traducendi oꝛiginale peccatũ in plem. Hõö⸗
ph Sz in hoc loco tres difficultates ſeofferut. “ nulli vero affirmãt ꝙ in pꝛima ſanctificatöe
enaen Pꝛima vtrũ beata vir go fuit ſanctificata an remanſit fomes m eſſentiã ſed ligatus fuit.
nn nimationen.. in ißa aut? ceptõe filij dei fuit totaliter ſub
Biates Scða vtrũ fuit mũdata ab infectõe fomitis latus. Ad hoꝝn aut intellectũ opoꝛtet cõſide⸗ “D
Mg Iytrum ꝑ ſan n vtero fuit rare ꝙ fomes nihil eſt aliud q; inoꝛdinata cõ
ernata aboipeccto.. ¶[Mpiſcentia ſenſualis appetitus habitualis
n ꝛo pꝛume difficultatis decleratõne. Rñ⸗ tũ qꝛ actualis ↄcupiſcẽtia eſt motus peccati.
e, det ſanct? tho. vbi. 5. q, ſanctificatio de qlo Bi ahr Zenpiſcenig ſenſualitatis eſſe inoꝛ⸗
Ntoc⸗ . quimur nõ eſt niſi emũdatio ab oꝛigiali pec dinata inq;tũ repu gnat rõni.qð quidem fit
Katän cato. Sanctitas eni eſt ꝑfecta mũdicia vt di inq;tũ inclinat ad malũ vel difficultatẽ facit
linscn cit Dioniſiꝰ.xij.c. de diui.no.culpa aũt non ad bonũ.Et adeo ad ipᷣam rationẽ fomitis
Guilün pt emundari niſi ꝑ gratiã cuiꝰ ſubiectũ eſt ſo ptinet ꝙ inclinat ad malũ vel diff icultatẽ fa
bnlin la creatura rõnalis. Et ideo añ infuſionẽ aie ciat in bono. Vnñ ponere ꝙ remanſit fomes
Wcr roõnalis beata virgo ſanctificata nõ fuit. Et in beata virgine nõ inclinans ad malum eſt
Lacchen, bhoc figuratũ fuit ꝑ ſanctificationẽ taberna-⸗ ponere duo oppoſita ſimul. Similiter nõ eſt
ninn culi.Exoð.vlti.c.de quo dicit᷑. Poſtq; cũcta intelligibile ꝙ remanſit fomes inq;tum pꝑti
beneh Pfecta ſunt oꝑuit nubeſ tabernaculũ teſtimo net ad coꝛreptionẽ nature nõ in quantũ per⸗
mored nij et gloꝛia dñi impleuit illud. Tabernacu⸗ tinet ad coꝛruptionẽ perſone.Reſtat ergo vt·
usi N⸗ lum virginẽ ſignificat de qua ðꝛ in pᷣs. Han dicamus ꝙ vel totaliter fomes fuerit ab ea
Vinnn ctificauit tabernaculũ ſuũ altiſſimus. qᷓ ſan⸗ ſublatus ꝑ pꝛimã ſanctificatio nẽ:vel ꝙ fue⸗
ei ctikicata fuit poſte; cũcta eius ꝑfecta ſunt. ſ. rit ligatus. Poſſet tamen quis dicere ꝙ to⸗
lundade⸗ coꝛpus et aĩa vel in ipᷣa animatione ſi fuerit taliter fomes fuit ſublatus hoc modo.q; cõo⸗
n/ ab oꝛiginali pꝛeſeruata. vel ſtatim poſt ißam ceſſum fuit anime beate virginis ex abundã
outn animationẽ ſi oꝛiginale cõtraxit.Et ſi obijcc tia gratie deſcendentis in ipam vt talis eſſet
en retur ꝙ alij ſanctificati ſunt ante animatio⸗ diſpoſitio virium anime ꝙ inferioꝛes vires
ftonund nem ergo et virgo. Nã Jeremie dictuʒ fuit. nunq; mouerentur ſine arbitrio rationis ſi⸗
tonn Pꝛiuſq; te foꝛmarẽ in vtero noui te. NHõ aũt cut dictũ eſt fuiſſe in chꝛiſto quẽ cõſtat pecca
mmocth infundit᷑ aĩa ante coꝛpoꝛis ſoꝛmationẽ. Silłr ti fomitẽ nõ habuiſſe.Et ſicut fuit in Adam

etiã de Johanne baptiſta dicit Ambꝛoſius
ſuꝑ Lucã.qꝙ nondum inerat ei ſpũs vite et

Inte peccatũ per oꝛiginalẽ iuſticiã ltag chti

ad hoc gratia ſanctificationis in virgine ba

rin iam inergteiſpinitus gratie. Ad hocreſpon buit vim oꝛiginalis iuſticie. Et quis hec po
Sd det ſanctꝰ Tho.ꝙ dña dicit ante foꝛmatio⸗ ſitio ad dignitatẽ virginia matris pertinere
ſen nem in vtero Jeremiã nouiſſe noticia pᷣdeſti videatur: derogat tamẽ in aliquo dignitati
enuns nationis:ſed ſanctificaſſe ſe dicit eum nõ afn chꝛiſti abſq; cuius virtute nullus a pꝛima
t
af,

damnatione liberatus eſt: q;uis per fidẽ xpᷣi
aliqui ante eius incarnationẽ ſint ſᷣm ſpiri⸗
tũ ab illa damnatione liberati:tñ ꝙ ſᷣm carnẽ
aliquis ab illa damnatõe liberet᷑ nõ videtur
fieri debuiſſe niſi poſt incarnationẽ eius in

qua pꝛimo debuit immunitas damnatõnis

apparere. Et ideo ſicut ante immoꝛtalitatem
carnis xpᷣi reſurgẽtis nullꝰ adeptus fuit car

nis immoꝛtalitatẽ. Ita incõueniens etiã vi⸗

etur dicere ꝙ antecarnẽ xp̃i in qua nullũ fu
i peccatũ.caro virginis matris eius vel cu⸗
iuſcũq; alterius fuerit abſq; fomite qui dicit̃
ex carnis ſiue membꝛoꝝ.⁊ ideo melius vide
tur dicendũ ꝙ ꝑ ſanctificationẽ in vtero nõ
fuerit ſublatus virgini fomes ſᷣm eſſentiã ſʒ
remanſit ligatus nõ quidẽ per actũ rõnis ſue
ſicut in viris ſanctis.quia nõ ſtatim habuit
vſum liberi arbitrij adhuc in ventre matris

exiſtens.hoc enĩ ſpeciale pꝛiuilegiũ fuit xpᷣi:

ſed per gratiã abundantẽ quã in ſanctifica⸗
tione receperat et etiã ꝑfectius ꝑ diuinã ꝓui⸗
dentiã ſenſualitatẽ eiꝰ ab oĩ motu inoꝛdina⸗
to ꝓhibentẽ. Poſtmodũ vero in ipᷣa ↄceptio
nẽ carnis xpᷣi in qua pꝛimo debuit refulgere

peccati immu nitas credendũ eſt ꝙ ex ple re⸗
dundauerit ĩ matrẽ totaliter a fomite ſubtra⸗

ctio. Et hoc ſignificat᷑ Eʒechiel.xliij.ca.vbi
dicit. Ecce gloꝛia dei iſrael ingrediebat᷑ per
viã oꝛientalc.i.p beatã virginẽ et terra.i.ca⸗

xpᷣi. Si gũt inſtaret aliqs ꝙ apls.ij. ad Co⸗
rinth̊.cij.ca.ait. Mirtus in infirmitate ꝑfici
tur:et loquit᷑ de infirmitate fomitis ſ̃ᷣm quã
patiebat᷑ ſtimulũ carnis. Sed nihil qð ꝑti⸗
net ad ꝑfectionẽ virtu fuit beate vᷣgini ſub
trahendũ.ergo neq; fomes. Rñdetur ꝙ in⸗

firmitas carnis ad fomitẽ ꝑtinens eſt quide

in ſanctis viris:pfecte virtutis occaſio nõ tñ
cauſa ſine qua ꝑfectio haberi nõ poſſit. Suf
ficit aũt in beata virgine ponere perfectã vir
tutẽ et abundantiã gratie. Nec in ea opoꝛtet
ponere oẽm occaſionẽ ꝑfectionis.¶ ¶ercia
ifficultas amouenda erat vtrũ ꝑ ſanctifica⸗
AAX tionẽ in vtero fuit virgo pſeuerata ab omni
9 peccato actuali. Et de hoc ſic loquit᷑ ſanctꝰ
Tho.qꝙ illos quos deus ad aliqͥd elegit ita
pᷣparat et diſponit vt ad id ad qð eliguntur
inueniant᷑ idonei. Beagta igit᷑ virgo fuit ele⸗
cta diuinitꝰ vt eſſet mr dei.Et ideo nõ eſt du

breietandũ ꝙ deus ꝑ ſuã gratiã eam ad hoc ido

neam reddidit:ſm ꝙ angelus ad eam dixit.
Inueniſti gratiã apud dñm. Ecce cõcipies
⁊c̃. N aũt fuiſſet idonea mater dei ſi peccaſ⸗

—

ſet aliqn:tum qꝛ honoꝛ parentũ redundatin
pꝛolem. ᷣm illud ꝓuerbio.xvij. Gloꝛia filio

qꝛ ſingule

lius qui eſt dei ſap

ro ipᷣius virginis ſplẽdebat a maieſtate eiꝰ.i.

dicit᷑. Generationẽ eius qͥs enarrabit. Inſu
per vt ex Joſephi dictis colligim? in.xvij.

inia matris ad filiũ redundaſſet. tum etiã
z affinitatẽ habuit ad xpᷣm qͥ ab
lẽtia in ipᷣa habitauit. nõ
ſolũ in aĩa ſed etiã incoꝛpoꝛe ſiue vtero.Dici
tur autẽ Sapie.i. In maliuolã aĩam nõ in⸗

trabit ſapientia nec habitabit in coꝛꝑe ſubdi

to peccatis. Et ideo ſimpliciter fatendũ ẽ q;

beata virgo nullũ actu ale peccatum cõmiſit
nec moꝛtale nec veniale vt impleat᷑ qð dicit
Lantico.iiij.ca. Lota pulcra es amica mea

et macula nõ eſt inte.
¶ De nobilitate vir ginis gloꝛio

Capitulũ.ij.

tis nobilitatẽ. Jpᷣa qpe fuit nobilius
indiuiduũ oĩbus indiuiduis q̃ in humana

natura fuerũt aut potuerint generari.Etqͥ⸗
dem mattheꝰ.i.c.deſcribit eã natã de quattu

oꝛdecim patriarchis:de quattuoꝛdecim regi
bus:et de quattuordecim duciba.Exquo cũ
cũ ipᷣa ſit vera mater xpᷣi:et chꝛiſtus ſit eius

verus filius:oĩs nobilitas xpᷣi ſᷣm carnẽ oꝛ⸗
tum habuit a virgine benedicta.Et cum ipe
ſit vltimus rex:vltimus dux:vltimus patri
archa populi iudaici:hoc totũ habuit a vir⸗

gine benedicta. Quia igit᷑ oẽs pꝛeclaritates:

ingenuitates:pᷣfecturas:dignitates:et nobi⸗
litates qᷓ poſſent eſſe in aliquo indiuiduo hu

mano ſᷣm oꝛiginẽ ſanguinis deſcribũt euan
geliſte in hac puella.O poꝛtet nos eoꝝ teſti⸗
monio eam pᷣferre oĩbus pꝛincipibo et pꝛin⸗
cipiſſis. Regibo et reginis. Imperatoꝛibo et

imperatricibus et oibus poteſtatibo tribub⸗

et linguis. Eccleſia vero ſancta dei oĩa iſta

cõſiderans in officijs ita illã extollit. Nati⸗

uitas inqͥt gloꝛioſe virginis marie ex ſemine
abꝛae oꝛta de tribu iuda clara ex ſtirpe dauid

Et iterũ. Regali ex ꝓgenie maria exoꝛta re⸗
fullget. Sed hic tria oꝛiuntur dubia decla⸗
randa. 4
Kaima vnn mattheus potuit genealogiam
cheiſti der

.

ſcribere.

gie nobilitas virginis demonſtret.
erciũ vtrũ eadem ſit deſcriptio genealogie
p̃i facta ꝑ mattheũ que et ꝑ luecij.

d pꝛimũ dubiũ poſſet qͥs argu gt
theus nequiuerit deſcribere genealogiã xpi
et ſue virginis matris. Pꝛimo qꝛ Eſa.liij.6.

um patres eoꝝ. Ande eti ꝑ ofpoſitũ igno

. loꝛioſe deſcripta
ab euan geliſta mattheo:et cõcoꝛdia matthei
et luce in huius deſcriptione.

Ecundo cõtemplemur virginis naſcen

Secundũu vtrũ ex deſcriptiõe hmõi genealo

rabit. Inſuu „
abit. Inſ ð

nanit
ſucron
archie
Herode
ſa igno
eſet. Ou
fermeq
cuangel
agneen
Eſca⸗

VyEi

umblt:
phercſe⸗
ſſtonbien⸗
ſonediuint

nnnIm
indnciri⸗

Mtilkuer
Hcliadd
nncdicr
senarrodr
fncarne
woscrde
Sbal⸗
ul imefit
ſöius Lex⸗
Orig ani
ſitesge⸗
o goset
nbosdo
Waarhi
chensdeh

fuefütült
tbichpar
iſdichti⸗
ltdomnic⸗
onoriemn
Minta
Noorsn
ſoſnlege
fliſerind
lepanuit
Mnna fben

⸗ mug

cirdere
ngiaig
cundn
ſohri
ioſept
oternt
ſamen
merir

bepira

anl
tutun
Nfemde
dtnayil
ein mii
kunniin

eigd
WNse

2

riigusaatn
grinit woolits
säabenae
ugnermS
ünmi Ndn
mumnandinie
ch en
achitsiis
Phi/nair
Ma Etani
urplimus,
tübehai
esrdnir
dighiernd
gnoinlahn
nis Mi
en
nabunin

Auude dnſt
iapli.
nmeglnme

Arfimcuil
Nrucone
Grdad

Ciij

reparauit cunctaq; leg

Antiquitatum libꝛo. Et Beda illud refertin

ſua cronica. Cum oẽs generatoes hebꝛeoꝛũ
in archiuis templi ſecretioꝛ iarentur.
Herogdes alien 6 cẽdi:vt ſic
ſua ignobilitas iudeis minus ↄtemptibilis

eſſet. Quõ igit᷑ mattheus elapſis iam annis
ferme quadraginta deletione hmõi libꝛoꝛũ

cuangeliũ ſcribens potuit hanc genealo gii

agnoſcere. Ad qdᷣrñndemꝰ et pꝛimo ad illud
Eſaie cũ Hieronimo in omelia ſic dicente.

In Eſaia legimus. Generationẽ eius quis
enarrabit:? Hõ ergo putemus euangeliſtam

ꝓphete eſſe ↄtrariũ vt ꝙ ille impoſſibile dixit

affatu:hic narrare incipiat:qꝛ ibi de genera⸗
tione diuinitatis:hic de incarnationis eſt di
ctum. Veruntñ ↄtra iſtã reſponſionẽ pleriq;
inducũt ſniam Leonis pape in ſermone de
natiuitate xpᷣi vbi ait. In dñno nr̃o ieſu xpo
noõ ſolũ ad diuinã ſed humanã ſpectat natu⸗
ram qð dictũ eſt ꝑ ꝓphetã. Generationẽ eius
qͥs enarrabit. Igit᷑ nec generatio tꝑalis xpᷣᷣ
Ffm carnẽ eſt explicabilis. Ad hoc reſponde⸗
mus ex doctrina ſancti Tho.iij.ꝑte.q.xxxi.
verba iſta intelligunt᷑ de mõ incarnatönis

qui ineffabilis eſt qð ex verbis ſequentibus

ip̃ius Leonis pape concludit᷑. Inquit enim
Utrãq; enĩ naturã in vnã cõueniſſe ꝑſonam
niſi fides credat ſermo nõ explicat Ad aliud
vcero quod obiectũ eſt de cõbuſtione libꝛoꝝ

in qbus deſcripta erat oꝛigo nobilis iudeoꝝ

Rñdet Nico.de lira ſuꝑ mattheum.q; mat⸗

theus habuit ꝑ reuelationẽ qdðᷣ nõ habuitꝑ

fſcripturã. VUñ apłiet euangeliſte n minus
fuerũt illuminati immo magis de myſterijs

xp̃i qᷓ patriarche et antiquiꝗꝓphete. Quidaʒ
tñ dicũt ꝙ nõ oẽs illi libꝛi cõbuſti fuerunt cũ
et domi cõſeruarent᷑ a multis.Etiã et aliqui

memoꝛie mandauerãt q̃ de hmõi nobilitate

didicerant a ꝓauis.nã et ſi Eſdras ſcriba vt

Iſidoꝛus narrat in.vi.ethimologiaꝝ.li.in⸗

cenſam legem a chaldeis ou m iudei regreſſi
fuiſſent in hieruſalẽ dluinò aff

afflatus ſpiritu
9 legis ac phetarũ volu⸗
mina q fuerũt a gentibus coꝛrupta coꝛrexit:

quãto magis potuit mattheus xpᷣi genera⸗

nonẽ retexere qui ſpiritũ.ſ.cũ alijs aplis in
linguis igneis deſcendentẽ accepit. Ad ſecũ

dqum dubiũ rñũdet Hico.de lira. ꝙ q;uis io⸗
ſeph nõ fuerit pater ieſu tñ beatiſſima virgo

et ioſeph fuerũt ex eadẽ tribu:qꝛ mulier non

poterat nubere cũ viro alterius tribus qũ ad
ißp̃ᷣam pꝑtinebat hereditas paterna.vt ptʒ NHu
meri.xxxvi. Beata aũt virgo maria fuit vni

ta Joachim patri ſuo.et ideo cogebat᷑ ex le⸗

ge viro ſue tribus nubere ꝓprer boc etiã iuit

ioꝛibus poſuit. Aut vnus erat ioſeph nat
ralis pater. Alter eũ optauerat: aut moꝛe iu⸗

aun ioſcpb in betbleem cinitatz dauid yt pe

„

fiteretur cum eo vt ſcribit᷑ Luce.ij.c. ¶ Ter⸗
cium dubiũ fuit vtrũ ſit eadẽ deſcriptio xpᷣi

facta ꝑ mattheũ q per lucã.Et videt᷑ ꝙ ſu di
uerſa. Hã mattheus dicit ꝙ Jacob genuit

„ — „

ioſeph virũ marie.

Cucas autẽ dicit ioſeph

eſſe filiũ heli vt ptz.iij.ca.Ad hoc rñdet Au⸗

guſti. li.de ↄſenſu euangeliſtaꝝ dicẽs. Tres

cauſe occurrũt quarũ aliquã euangeliſta ſe⸗
cutus eſt. Aut eni vnus euangeliſta patrem

ioſeph a quo genitus eſt noĩauit. Alter vero
vel auũ maternũ vel aliquẽ de cognatis ma⸗

deoꝛũ cum ſine filijs vnus deceſſiſſet eiꝰ vxo

rem/ꝓpinquus accipiẽs filiũ quẽ genuit ꝓpin
quo moꝛtuo deputauit ꝙ eſt quoddã genus
adoptionis legalis.Et hec vltima cauſa eſt

verioꝛ ſᷣm ſanctũ tho.iij.ꝑte.q.xxxi.quã etiã

Hierony.ſuꝑ mattheũ ponit. Et Euſebius

ceſarienſis in eccleſiaſtica hiſtoꝛia ab affrica⸗

no hiſtoꝛ io grapho traduũ aſſerit. dicũt eni
ꝙ mathan et mathat diuerſis tꝑibo de vna eaau

dẽq; vxoꝛe Eſta noĩe filios ꝓcrearũt de ma⸗

than natuſ eſt iacob. de mathat heli ita he
li et iacob fuerũt fratres vterini. Sed de du

obus fratrib a dauid diuerſimode deſcendẽ
tibus.heli aũt accepta vxoꝛe moꝛtuus elt ſi⸗
ne ſemine:et ideo iacob frater eiꝰ accepit vxo

rem fratris ſui:vt ei ſuſcitaret ſemen:⁊ genuit

ioſeph ita ꝙ ioſeph fuit filius naturalis ipᷣiꝰ

iacob. Et ſic accepit eum in genealogia mat
theus. Et fuit filiꝰ legalis leui:et ſic accepit

eum lucas. Hã filius qui mõ dicto naſcebat᷑

Eſm naturꝗ erat filius generantis:ſᷣm aũt lez⸗
gem erat filius defuncti. Idẽ etiã dicit Jo⸗

bannes Damaſcenꝰ li.iiij. ca.vi. Quare non
eſt mirandum ſi aliter xpᷣi genealogiã ſcribit

mattheus q; lucas cũ vterq; ꝓferat veritatẽ
MHã et ſi multa noĩa vel alia dicat lucas que
tacet mattheus illud eſt ſft̃m Auguſtinũ de cõ
ſenſu euangel. qꝛ mattheus in xpᷣo regiã in⸗

ſtituerat inſinuare pſonã. Lucas aũt ſacer⸗

dotalẽ. Exquo mattheus explicat illos qͥ re⸗

gia coꝛona fuerũt coꝛonati. ¶ucaſ alios qbꝰ

dignitas ſacerdotalis fuit cõceſſa. Mattheꝰ

poſuit carnales patres. Lucas poſuit pr̃es

ſpũales.ſ.iuſtos viros qͥ dicunt᷑ pr̃es ꝓpter ſi

7

militudinẽ honeſtatis. Mattheus deſcribit

genealogiã xpᷣi deſcendendo a dauid ⁊ abꝛa⸗

am vſcq; ad ioſeph:ex eo ꝙ deſcripſit aſſum⸗

ptionẽ noſtre humanitatꝭ a deo. ¶Qucas aũt
ꝓgreſſus eſt aſcendẽdo a ioſeph vſq; ad deũ

qꝛ deſcripſit redemptionẽ noſtrã in deũ que

fitꝑ gratiã adoptionis. Sʒ adhuc poſt oĩa

L

iſta in dubium vertik animus qm̃ vt Hiero. ris ad altare accedẽs oblatisʒ ſuã offerre vo mn
iar ſit uper Dantiele eoantoks e malgeri⸗ luit quẽ videns ſacrdos cũ incignatgne ni nac
pres dicunt. Lu igit᷑ in generatõe xpᷣi multi mia repulit:et cũ ad altare accedere pᷣſume⸗ Ge⸗
fuerint amieber plures eges quare inm ret incte uit aſſerens nõ eſſe ↄueniens ma⸗ 4 hirn
filius dauid ⁊ abꝛaã nücupat᷑. Ad qð rũdet ledictołegis obnoxiũ oblationẽ dno legis nuitan
Hiero.in omeł.dicens.Ideo aũt ceteris pᷣ⸗ offerre:nec inter fecundos infecundũ et qui ien
termiſſis hoꝝ filiũ nũcupauit.qꝛ ad hos fa⸗ ꝓplm dei nõ auxit aſtare. Joachim &̊ ſic cofu eins f
cta eſt de xpᷣo tm̃ repꝛomiſſio.Ad abꝛaã inqͥt ſum ſe videns pᷣ pudoꝛe domũ redire noluit go yren
In ſemine tuo benedicent᷑ oẽs gẽteſ. Ad da ne ſimiliter a ↄtribulibo ſuis qͥ hoc audierãt anoſaln
uigd. de fructu ventris tui pona ſuꝑ ſedẽ meã tm̃ obpꝛobꝛiũ ſuſtineret: itaq; ad ſuos paſto⸗ nne
Dauid & fuit pncipalis inter reges. Abꝛaaʒ res ſeceſſit ¶ Dcðo apparet dignitas natiui dnuſn
inter patriarchas. Abꝛaã fuit pꝛimus ꝗ fidẽ . virginis rõne angelice nunciatioms. ⸗
vnius dei publice cõfeſſus.Et in ſignũ huiꝰ uit nãq; ab angelo Joachim et anne moqᷣ Auadl
accepit circumciſionẽ que fuit ſignũ diſtin⸗ ſequit᷑ annũciata. vt eniĩ ſcribit in legenda na n
guéẽs fideles ab infideliv. Dauid autem fuit tiuitatis. Cũ Joachim aliquãdiun cum ſuis mrüntnlo⸗
pꝛimus rex electus a deo m voluntatẽ dni paſtoꝛibo moꝛã traxiſſet quadã die ei ſoli aneæ munictne
ad fidelẽ pplm regendũ. Vnñ ðꝛ.i. Re.c.xiiij. gelus cũ ingenti claritate apparuit:et de eius ſonainbar
Queſiuit dñs virũ iuxta coꝛ ſuũ. Saul ault viſione turbatũ ne timeret admonuit diccs. hocfunm⸗
licet pꝛimo fuerit electus a dño hoc tũ nõ fu eEgo ſum angelus dñi miſſus ad tevt annüu⸗ dieithone
it ſᷣm coꝛ dñi ſed ſᷣm exauditiõʒ ꝓpli:ꝓpterea ciem tibi pᷣces tuas exauditas eſſe:et elemo⸗ Güwinen
dixit deus ſamueli. Audi vocẽ populi.ſ.pe⸗ (ynas in cõſpectu dñi aſcendiſſe.vidi eni pu Collenns
tentis regẽ. Etob hanc cauſam mattheꝰ no doꝛẽ tuũ et audiui ſterilitatis obpꝛobꝛiũ nõ oaltsd
minat ipᷣm ſolũ regẽ cũ dicit. Jeſſe aũt genu⸗ recte tibi obiectum:pectati quippe nõ natue uni
it dauid regem. dauid autem rex genuit ſals vltdꝛ eſt de? Et ideo cũ alicuius vterũ dau⸗ Auncti
monẽ. cum tamẽ et ſalomon rex fuerit et ro⸗ dit.ad hoc facit vt mirabiliꝰ denuo aperiat deghoch.
boam et manaſſes.et ioſaphat.et eʒechias et et nõ libidinis eſſe qð naſcit᷑ ſed diuini foꝛe lnaroñm
reliqui. Pꝛeponit᷑ vero dauid ipᷣi abꝛaã licet ꝙ muneris cognoſcat᷑.Pꝛima gentis vre ma⸗ lulit E
fuerit tꝑe poſterioꝛ ꝓpter eminentiã regie di-⸗ ter ſara nõne vſq; ad nonageſimũ annũ ſteri ſireporuun
gnitatis. ülietatis obpꝛ obꝛiũ ꝑtulit:et tñ Iſaac cui repꝛo weni Etit
¶ O natiuitas virginis fuit digna rõne bo miſſa erat oim gentiũ benedictio generauit. Umunnlie
atis parentũ qbus fuit ꝑ angelũ nũciata. ꝙ Rachel etiã nõne diu ſterilis fuit et tamẽ io Noli Da
¶ apitulũ.iij. ſeph genuit qͥ totius egipti dnium habuit. Kgnende
Ercio cõtemplemur virginis naſcẽtis Quis foꝛtioꝛ ſamſone vel ſanctioꝛ ſamuele: Grpcäcn.
ignitaté, uit equidẽ natiuitas eiꝰ digniſ⸗ et tñ hi ambo matres ſteriles habuerũt. Ra⸗ lndocdf
ſima triplici röne. tioni igit᷑ et exemplis crede dilatos diu coꝛ⸗ Na Rac⸗
Pꝛimo rõne parentalis cõditionis. ceptus ct ſteriles partus mirabilioꝛes eẽ ſole Eggrne
2* Scõdðo rõne angelice nunciationis. „ ꝓinde anna vxoꝛ tua agriet tibi filiã ⁊ vo n
, ercio rõne diuine reuelatõis. . . . “ abis nomẽ eius mariã. ec vt vouiſtis erit . Reypirgin
Pꝛimo apparet dignitas natiuitatis vir ab infantia dño conſecrata ⁊ ad huc ex vtero
re tiſlumos et timez ter populares ſed intemplo dni ſꝑ moꝛgbuit.
tes deñ Joachim et Annã. Joachim quidẽ Echiene Neſtertit matre ipa naſcef ita mirabbi
ex galilea et ciuitate naʒaretb: ſanctã Annã liter ex ea filiꝰ altiſſimi generabit: cuius no⸗ uſtlltite
ex bethleẽ duxit vxoꝛẽ. Ambo aũt iuſti erant men erit ieſus et ꝑ eũ oibus gentibo erit ſal?. CLiigagi
et ſine repꝛehenſione in oibus mandatis do Et tibi hoc ſignũ cũ ꝑueneris ad aureã hie⸗ Mnnlei
mini incedebãt omneq; ſu ſubſtantiã triſa⸗ roſolyme poꝛtã annã vxoꝛẽ tuã obniã habe dhcuup
ie denatenn beenn remplo et templi ſer bis: que de tua tardatione mõ ſollicita c in mdi⸗
pertbus aodabattacm Rons per eie theorrnte Mar ddrenmanare Wetd uara
ſuaq; familia reſeruabãt. Et ita nnon vi⸗ ab es diſceſſtr. Sun⸗ SS mene angel?) Puc
intt peole n ahee ne a vi ei, guonã vir ſuus iuiſſet ignoꝛarert idẽ ancie. infh
ginti pꝛolẽ nõ habẽtes vouerũt dño ꝙ ſi eis ſibi apparuit eteadẽ qᷓviro annunciauerat pba rctiſr
ſobolẽ cõcederet eã ſeruitio dñi manciparẽt. tefecit· pv ſiano hieruſalẽ ad aurem Hog
ee eeerniro onimanc tefecit:addens q; ꝓ ſigno hieruſalẽ ad aurez odier
Luius rei gr̃a cũ ſingulis annis in tribo fe t et ibidẽ viro ſuo redeunti b- ([ß
X ſtis pᷣcipuis hieruſalẽ frequentarẽt. In feſto porta geretet Mile eiro ino een ſiooodod cnd
Ivencenioꝝ ci ſuis hie ſele ntarct. In keſto niaret. Igit iuxta angeli pꝛeceptũ ambo ſiihd if
vy 2 cu luis hieruſalẽ aſccdit:et cũ ceteæ inuicẽ obuiantes de mutua viſione letati et ufcii
Dõ
92

EXTTTer . Ee A L n r C ETE E- geGa fer ſaaefals sel

NR KE PFr' P ſve.s †* me Pder . AMP — α — Res acedlore v. F Hõä nak
† enaſhe ew an zn Mu apepyn QCu Eα. „² Dic Wtρ zu fteren σ☛ Prodi

Krf †πω ο ταα— tovie ſde 9* l re olae G. &△nn*αα = PS& . ◻ S G e ve⸗

ngitſnni
mdigezu
Nhing mni
nbenirun
di dieaiſi
Pprruirerdein
Wmonit dicd
en
mislnn
fisbnei)
Girrvd

*

erreuſb

uhncimn

Ne
Mss

de pꝛole pmiſſa ſecuri adoꝛato dño redier

diuinũ ꝓmiſſum hilariter expectantes. An⸗
na ergo cõcepit et filiã ſuot it qᷓ voca
ta fuit maria. ¶ Tercio⸗ dignitas na
tiuitatis viginis rõe reuelatõis diuine: poſt

q; eni in celũ aſſumpta fuit dies natiuitatis
eius aliquãto tꝑe fideles latuit. Cotigit er⸗
go vt refert iohanes beleth ꝙ quidã vir ſan⸗
ctus ſedule cõtemplationi inſiſtens ſingulis
annis.vi.ydus ſeptẽbꝛis in oꝛõne poſitꝰ io⸗
cundiſſimã angeloꝝ ſolennitatẽ audiret ĩ ce⸗

lo. Cũq; deuotiſſime ſibi reuelare peteret cur

quolibet anno illa tm̃ die et nõ alia hoc audi
ret:diuinuʒ accepit rũſum ꝙ virgo gloꝛioſa

maria tali die mundo fuiſſet nata. Et iõ hod

maniteſtaret filijs ſancte eccie vt concoꝛdes
fierẽt in hac celebꝛitate celeſti curie. Cũ vero
hoc ſummo pontifici ⁊ alijs intimaſſet hunc
diẽ in honoꝛẽ natiuitatis virginis celebꝛan

dũ vniuerſaliter ſtatuere. Gaudeamꝰ igit᷑ et

exultemus de tot ampliſſimis nobis oĩlbus

collatis donis. Nã virgo q̃ nata eſt ſalutẽ at
tulit mũdo.Et vt inqͥ t Augꝰ.in ſermone.pᷣ⸗

ciſum eſt in ea illud eue infelicitatis elogium

de quo ðꝛ. In triſticia paries filios:qꝛ iſta in
leticia dñm parturiuit. Eua enĩ luxit:iſta ex⸗

ultauit. Eua lacheymas: maria gaudiuʒ in
vetre poꝛtauit:qꝛ illa peccatoꝛẽ:iſta edidit in⸗

nocentẽ.Et iterũ in eodẽ ſermone. Benedi⸗-

cia tu in mulieribo q̃ vitãet viris ⁊ mulierib⸗
peꝑiſti. Mater generis nr̃i penã intulit mũ⸗

do:genetrix dei nr̃i ſalutẽ attulit mũdo. Au⸗

ctrix pcti eua.auctrix meriti maria. Eua occi

dendo obfuit. maria viuificando ꝓfuit. er
cuſſit illa:ſanauit iſta q̃ ſimul cũ filio collau

de r in eternũ ⁊ in ſecula ſeculoꝝ.Amen.

ermo vigeſimuſſextus de annunciatio

ne vir ginis beatiſſime. ððMB
Nueniſti gratiã
apud deũ. Angeli gabꝛielis re⸗
uerẽtiſſime virginẽ genitricem

dei ſalutãtis verba ſunt iſta oꝛiginaliter Lu

ce.i.ca.et in euangelio pñtis ſolẽnitatis. Cũ

ingenti leticia mentis dies iſta eſt ꝑcurren⸗

da in qua virgo beata de celo ad ſuũ vterum
traxit deũ. Hodie nãq; melliflui facti ſunt ce
li et p̃ eternꝰ ira depoſita miaʒ ſuã humano
generi demõſtrauit. Hodie facta eſt mira il⸗

la ineffabiliſq;ʒ vnio diuine et humane natu⸗

re:et in vtero virginis habitauit deus et hõ.

Hogievir go regia de ſtirpe dauid dei mater
effecta officiũ intercedẽdi ꝓ nobis apud ſuũ

dilectũ filiũ ſuſcepit.Pꝛopterea ne tanti be⸗

neficij immemoꝛes ingratiq; ſimus de annũ

ciatione virginis in hoc ſermone dicemus.
Jpa quippe inuenit gratiã nõ ſolũ ꝑ ſe ſuffi⸗

cientẽ:ſed ꝓ toto mũdo copioſam et abundã

tem deũ in ſuo vtero dei filio incarnando pa

rauit habitaculũ ſpecioſum. Hinc deuotus
ille Bernardus ſuꝑ Miſſus eſt: ait. Uirgo

regia gemmis oꝛnatavirtutũ geminoq; men

tis ⁊ coꝛpis parit᷑ decoꝛe pfulgida ſpecie ſua
et pulcritudine ſua celi ciuiũ in ſe ꝓuocauit

aſpectũ ita vt regis animũ in ſuã ↄcupiſcen

tiã inclinaret.⁊ celeſtẽ ad ſe nunciũ de ſuꝑnii

induceret.hec ille. Ergo circa annunciatio⸗
nẽ digniſſimã attendere volẽtes tria myſte⸗
ria ꝓponimus cõtemplana. .
Pꝛimũ ðᷣ angelice miſſionis.
cundũ mutue collocutionis

—

virginis.

ercin mirabilis coceptionis

ſingulariſſima fuit annunciatio virgi
nis reſpectu dei:reſpectu angeli:et reſpectu
⸗ ¶ Lapitulü. i.
Rimũ myſteriũ ↄtemplandũ ðꝛ angeli
ce miſſionis. Inqͥt Lucas. Miſſus eſt

an gelgabꝛiel a deo in ciuitatẽ galilee cui no

men naʒareth ad virginẽ deſpõſatã viro cui
nomẽ erat ioſeph de domo dauid et nomen

virginis maria.vbi ponunt᷑ tot noĩa ꝓpꝛia.ſ.

angeli miſſi:virginis ad quã mittebat᷑:ſpon
ſi ſui ⁊ loci ad oſtendendã certitudinẽ hiſtoꝛ
rie vt dicit Nico.de lira.Quantũ vero ſub⸗
limis pꝛeclaraq; fuit iſta miſſio:iſta legatio:

nos cõſiderare debemus maxime triplici re⸗

ſpectu.

ꝛimo reſpectu dei.
Becũdo reſpectu angeli.
Cercio reſpectu virginis. SJ
dꝛimo inqua cõſideremꝰ huius legatöis
pꝛeſtantiã reſpectu dei. Quidnã ipᷣo altius
q cũcta pᷣcellit qui eſt oẽ bonũz oĩm creatura
rũ celi ⁊ terre dñs.ipᷣe vtiq; eſt deꝰ infinitus:
immẽſus:eternꝰ:oĩpotẽs:ineffabilis:deꝰ ma
gnus dñs et rex magnus ſuꝑ oẽs deos qͥ hbu
mano generi lapſo ſubuenire miſericoꝛditer

„0

volẽs:de virgine carnẽ diſponẽs ſumere:ad

eã ſuũ angelũ deſtinauit. Sed mirant᷑ pleri
q; ⁊ curioſe inqrere ſatagũt.Cur tãdiu ille qG
clementiſſimꝰ eſt cui ꝓpꝛiñ eſt miſereri ſemꝑ ?z

etꝑcere cõtinuit ĩ ira miſericoꝛdias ſuas.eſft

quidẽ incarnationis donũ ſumme liberali⸗
tatis ⁊ ardentiſſime charitatis. Vñ et apłlus
ad Ephef.ca.ij.inqͥt.Deus qͥ diues eſt ĩ mi⸗
ſericoꝛdia ꝓpter nimiã charitatẽ ſuã q̃ dilexit
nos cũ eſſemꝰ moꝛtui pctis ↄuiuificauit nos
in xpᷣo.Charitas vero nõ tardat amico ſub
uenire ſᷣm illud ſapiẽtis puerbioꝝ.iij.c. Ne

dicas amico tuo vade et reuertere cras enim

. m

dabo tibi cum ſtatim poſſis dare. Quare vi⸗ dicimus ꝗ; Guis ſpꝛie angeli dicant illi qui
deretur ꝙ ſtatim poſt lapſum debuiſſet dei fi ſunt in vltimo choꝛo infume ierarchie: ti lar Kinor
lius humanã carnẽ et naturã aſſumere. Ad ge oẽs de qui uſcũq; oꝛdinibo angeli nũcu⸗ nunciab⸗
qð rñũdet᷑ ſᷣm Alex.in.iij.ſumme.⁊ dñm Bo pantur. Hã i. teſtat in. vn. etbimol. li. Soypeniel
nauen. in. iij. di. i. et ſanctũ tho. iij. ꝑte. q. i. Angelus latine nu cius ðꝛ. Oẽs aũtvel me iiiniſidil
nõ fuit ↄueniẽs ſtatim poſt peccatu incarna diate vel immediate diuina nunciat q̃ ab ipo ölliter
ri deũ:ſed dum venit plenitudo tꝑis vt ðꝛ ad deo pꝛius ſeraphin reuelant:et ipi illa cheru ſſoteſtn
HGalath.iiij.c. et hoc triplici rone. bin manikfeſtant:et ſic gradatim vſq; ad vlti⸗ deitui
ꝛimo ꝓpter peccati punitionr. mũ oꝛdinẽ ſᷣm Dioniſiũ.Et ꝓpterea licʒ Lu ienond
Scöo pter moꝛbi curationr. cas dicat miſſus eſt an gelus.nõ tũ ita ſtricte lis ſubin
cxcio ꝓpter xpi pꝛenunciatione. ccccipit᷑ vt nõ potuerit eſſe de aliq̊ oꝛdine ſu⸗ imughun
Pꝛimo ꝓpter peccati punitionẽ.voluit qͥp perioꝛi. Hinc Bernardus ſuꝑ miſſus eſt. ait fuumg⸗
pe deus ondere hoi ;tũ ſibi petm̃ diſpliceaat Nõ arbitroꝛ hũc angelũ ex minoꝛib eſſe qui gliernin
qð ꝑ tot annoꝝ milia tã diuturna caſtigatiõse qualibet ex cã ſoleãt ad terras crebꝛa legatö⸗ agnole
puniuit. Yacilitas eĩ venie tribuit incentiuũ fungi qð ex eius noie palaʒ intelligi dat: qgð fene
delinquẽdi. vt no. de vi. et ho. cle. c. vt cleri⸗ interpꝛetat foꝛtitudo dei.qꝛ nõ ab aliq̃ alio ſaau
coꝛũ.Et di.xxviij.c. q⸗ ſunt. Et di.xlv.c. ſeld foꝛti et excellenti vt ſolet ſpũ ſed ab ipo deo Uunsnea
illud. Et di.l.c.de lapſis.et di. xciij.c. puenit mitti ꝑhibet᷑. Sanctꝰvero tho.in.iij.ſcripto urte
et.i. q. vlti. c. exigunt. et. xxi.q.ij. c. placuit. et ſnĩaꝝ di.iij. Et.iij.ꝑte.q.xxx. dicit.ꝙ illean mean
xxiij. q.iiij. ceſt iniuſta. Et Exv.q.ix.c. loci. gelus fuit de medio oꝛdie infime ierarchie,h cunnens
Quare et ſi fuiſſet ex ꝑte dei liberalius bene⸗ oꝛd archangelox. OQð ↄuenienter videtẽ
ficiũ ſi a ncipio incarnat fuiſſet:nõ tñ fuiſ⸗ eſſe factũ vt ſaluaret᷑ pꝛietas oꝛdinum:qꝛ ad R n ug
ſet vtiliꝰ ex pte huani generis recipiẽtis cui angelos pꝑtinet dirigere actus alicuiꝰ hoĩs q d 6
ex trnareincchetaonlegrani ima cõ ad ipᷣm tm ptinent.vñ dicunt᷑ minima nun⸗ d 11
ditio peccati.¶ Dcda rõ quare fuitↄueniẽs ciare. Ad archangelos vero ptinet dirigere wal,
vät nõ ſtatim poſt peccatũ xpᷣs carnẽ aſſume⸗ actus hoĩs in totã multitudinẽ redundãtes ſam⸗
ret ðꝛ pter moꝛbi cu rationẽ. Nã qꝛ hõ ſu⸗ vñ et medij.i.archangeli dicunt᷑ q̃ſi Pncipel HM ſn
biendo peccauerat eo mõ erat liberãdꝰ vt hu angeli. Quia ergo cõſenſus virginis qui ꝑ& Man
miliatꝰ ↄgnoſceret ſe liberatoꝛe indigere.vñ. angelũ requirebat᷑ erat actus ſingularis p⸗ Umlde
glo. ſuꝑ eplam ad Galath.ait. Hagno cõſi ſone redundãs in vtilitatẽ multitudinis:im⸗ Arszs
lio factu eſt vt poſt hoĩs caſum nõ ilico dei fi mo totiꝰ hũani generꝭ. Ideo credit᷑ fuerit Aimn
lius mitteret. Reliqt enĩ deus hoiem pꝛius deoꝛdine archan geloꝝ 7 ꝙ fuerit ſummus Mluſiil
in libertate arbitrij iĩ lege naturali vt ſicvires in illo oꝛdine. Et hoc videt᷑ hr̃e firmitatẽ ex Auigi
nature ſue cognoſceret vbi cũ deficeret legey eo eccleſia cantat. G abꝛielẽ archangelũ ſic⸗· manhn
accepit. Qua data inualuit moꝛbuſ nõ legis mus diuinitus te eſſe affatũ. Alij aũt opinsgz⸗ eban
ſed nature vicio: vt ita infirmitate ſua cogni tur angelũ illü fuiſſe de oꝛdine ſeraphin.qm unpon
ta clamaret ad medicũ et gre qreret auxiliũ. vt Gꝛego.di cit. Summũ angelũ venire di⸗ n Antn
Tercia rõ illiꝰ dilatõis fuit ꝓpter xpᷣi pe⸗ gnum fuerat qͥ ſummũ oim nunciabat. Hec filifin
nunciationẽ. Debebat quidẽ xp̃i aduentus incõueniens ꝙ p tanta re ſingulariſſima ſin ſſnein
ob excellentiſſimã ſuã dignitatẽ pᷣnunciari ? gularis nuncius mitteret᷑ qͥ eſſet oĩm angel rihkſtn
multo tpe antea ꝓclamari. AUñ ad hoc ⁊ glo. rum excellentiſſimꝰ. Dictus eſt aũt gabꝛiel: mſcito
pᷣdicta inq t. Quãto maioꝛ iudexveniebat tä⸗ qꝛ vt Bꝛego. dicit in omel. hoc nomẽ officio ffindei
to pꝛeconũ ſeries longioꝛ pᷣcedere debebat. ſuo cõgruit. H abꝛiel eni dei foꝛtitudo no henian
[Ses/ Cõſt iderem? an gelice miſſi ionis p⸗ natur.per dei ergo foꝛtitudinẽ nuncianduz eunder
eminentiã reſpectu ipi? angeli. de qᷓ apud vi⸗ erat qꝛ virtutũ dũs et potẽs in pꝛelio ag bel⸗
ros doctiſſimos tripliciter dubitari ſolet. Et , landas poteſtates aereas veniebat. ¶ De⸗ er
geimo de q̊ oꝛdine ſuerit an gelꝰ ille. Secun Vcundo dubitari ſolet an angel ille apparuit in
do an aparuit virgini in viſione coꝛpoꝛali. virgini inviſione coꝛpoꝛali.Et rũdet Tho. DRr
Zercio ſi fuit ↄuenies vt angelꝰ virgini an- iij.pte.q.xxx.ꝙ ſic. Nã aug⸗.in ꝑſona virgi N
nunciaret in ea dei filiũ incarnandũ. Pꝛimo nis loquẽs in ſermone ait. Nenit ad me qui fil
de oꝛdine illiꝰ angeli varia ſolet eſſe opinio. dam magnus paranimphus xpᷣi nõ patriar Mn
Quidã dixerũt ꝙ fuit de oꝛdine infimo.ſ.Dan cha pꝛimus:ant ꝓpheta egregiꝰ. ſed gabꝛiel cliſun
geloꝝ qꝛ ꝑ ilos ↄſueuerũt diuina hoĩbe reue archangelus facie rutilans: veſte coꝛuſcas. Mn
lari. Et hoc videt᷑ innuere textus cũ dicit an inceſſu mirabilis:que ꝑtinere nõ p ſt niſi ald nese
gelus 2 nõ dicit archangelus. Sed ad hoc coꝛpoꝛeã viſionẽ. OHoc aũt conueniens fuit. na
me

l

bengini
duinigth
Dpeuioh

rminchin
intclang
Anöbiln
daaii
soln!
ns nian hif

.
e W
NR w

esn

14

/
N

Nꝛimo rõne ſimilitudinis.qꝛ illud quod an

cõueniens fuit vt ad huius rei declarationẽ
inuiſibilis creatura foꝛmã aſſumeret in q̃ vi

ſibiliter appareret:cũ etiã oẽs apparitões vete
ris teſtamẽti ad hãc apparitionẽ oꝛdinent᷑ q̃

dei filius apparuit in carne. Scdo fauit cõue
niens rõne certitudinis.Ea eniĩ q̃ ſunt ocu⸗
lis ſubiecta certius cõpꝛehendimꝰ q́; ea que
imaginamur. Vñ dicit Criſoſto. ſup Mat

theum.qꝙ angelus nõ in ſomnis immo viſi⸗

biliter vir gini aſtitit. Hã qꝛ magnã valdere
uelationẽ ab angelo accipiebat. Egebat tãte

rei euentꝰ miſſione ſolenni. Tercio fuit c⸗
ueniens vt angeluſ viſibiliter appareret rõne
altitudinis.ſ.ꝓpter altitudinẽ et dignitatem
matris dei q̃ nõ ſolũ in mente ſed ĩ coꝛpoꝛeo

ventre erat dei filiũ receptura. Et ideo nõ ſo

lum mens eius:ſed etiã ſenſus coꝛpoꝛei erãt

viſione angelica delectãdi. Et ſi obiceret᷑

ctualis viſio eſt potioꝛ et dignioꝛ qᷓ; coꝛpoꝛa
lis:et pᷣcipue ipᷣi angelo magis ↄueniẽs. Nã
viſione intellectuali videtur angelus in ſua

ſubſtantia:viſione aũt coꝛpoꝛalividetur in fi

minus ab angelis minoꝛatus
bꝛeos ca.ij. Sed qꝛ ꝓpᷣs fuit v
henſoꝛ qᷓ;tũ ad cognitionẽ di

virgo mater dei ſuperioꝛ erat angelis. Sed
vt Dioniſius refert ca.vij.celeſtis ierarchie.
Dupꝛemis angelis fit reuelatio immediate
a deo:ergo et ipᷣi virgini. Rndere poſumug
ꝙ mater dei ſuperioꝛ erat angelis q;tũ ad di⸗
gnitatẽ ad quã diuinitus eligebat᷑. Sʒ q;tũ
ad ſtatũ pñtis vite inferioꝛ erat angelis:quia

*E

etiã ipᷣe xpᷣs rõne paſſibilis vite fuit paulo⸗
vt ð ad De⸗

latoꝛ et copꝛe
uinoꝝ nõ indi⸗
gebat ab an gelis inſtrui Sed mater dei no⸗
dum erat ĩ ſtatu cõpꝛehenſoꝝ.Et ideo de di

* d

*

uino coceptu ꝑ angelos inſtruenda erat. Si

vero vlteriꝰ cõtra hoc quiſpiã opponeret di⸗
cens ꝙ beata virgo incarnatõnis fidẽ habe⸗
bat ſine qua nullus eſſe poterat in ſtatu ſalu
tis:ergo nõ egebat ſuꝑ hoc ab angelo inſtrui
Ad boc rñderi p̃ᷣt ꝙ licʒ beatiſſimavirgo ple
1 nam fidem haberet de xpᷣo incarnando tũ qeꝛ
ſim Augꝰ. xij.ſuꝑ Geneſim ad lr̃am. Intellhumilis erat nõ alta de ſe ſentiebat neq; cogi

tabat ſe tanti dñi matrẽ futurã:et ꝓpterea erat
ſuꝑ hoc ab angelo inſtruẽda. Scdo ſuit cõo⸗
ueniens ex ꝑte angeli.ideo inquit Beda in
omeł.Aptũ humane reſtaurationis pꝛinci⸗

unſiinnedd. gura aſſumpta coꝛpoꝛea. Igit᷑ angelꝰ anun⸗ pium vt angelus ad yirginẽ muteret᷑ ꝑtu cõ
ingts cians magis apparere debuiſſet ĩ viſione in- ſiderandã diuino:qꝛ pꝛima ꝑditionis huma
widrsn tellectuali q́; coꝛꝑali. Rñdet tho.vbi.S. ꝙ in ne cauſa fuit cum ſerpens a diabolo mitteba
Cnuunuusn⸗ tellectualis viſio eſt potioꝛ qᷓ; imaginaria vel tur ad mulierẽ ſpiritu ſuꝑbie decipiendam.

z
Sõõ

D/

/
õ

4
„ 4

EV,„
tuu
ochomme N.
i uunl

ſornne

coꝛꝑalis ſi ſit ſola. Sed ipᷣe Aug. dicit ꝙ eſt

excellentioꝛ ꝓphetia q babet ſimul intellectu⸗
alem et imaginariã viſionẽ qᷓ; illa q habet al
terã tm̃. Beata vero virgo nõ ſolũ ꝑcepit vi-⸗

ſionẽ coꝛpoꝛalẽ ſʒ etiã intellectualẽ ilumina⸗

tionẽ. Vñ talis apparitio ſatis nobilis fuit.
Fuiſſet tũ nobilioꝛ ſi ipᷣm angelũ intellectua
li viſione in ſua ſubſtãtiavidiſſet.ſed hoc nõ
patiebat᷑ ſtatus hoĩs viatoꝛis.

tur ſi fuit ↄueniens vt angelus annunciaret

virgini dei filium in ea incarnanduʒ. Et ad
hoc rñdetur ꝙ ſic triplici rõne.
Pꝛin

no ex parte dei.
ex pte angeli.

ſeruaret᷑ oꝛdo quẽ ipᷣe ſtatuit quo mediãtibꝰ

angelis ad hoĩes diuina ꝑueniũt. VUnñ Dio⸗

niſius.iiij.c. celeſtis ierarchie dicit. Diuinũ
ieſu benignitatiſ myſteriũ angeli pꝛimũ edo
cti ſunt poſtea ꝑ ipᷣos ad nos cognitõis gr̃a
traãſiuit. Et in eodẽ libꝛo ait. Diuinas viſio⸗
nes gloꝛioſi pr̃es noſtri adepti ſunt ꝑ medi⸗
as celeſtes virtutes. ho.ſᷣa fe.q.lxxi.inqͥt.

Loquit᷑ deviſionibo ꝓpheticis que facte ſunt
mediantibus angelis. Et ſi aliqs inſtaret

ercio qri

Tercio fuit expediẽs ex ꝑte virginis tũ vt ex
tali nuncio mens eius eleuaret᷑ in deũ. quia

ävt inqͥt Aug'. li. de vir ginitate. Beatioꝛ fuit

maria cõcipiendo fidẽ xpᷣi q; cõcipiendo car
nem xpᷣi. Et poſtea ſubdit. Materna ꝓpin-

quitas nihil marie ꝓfuiſſet niſi felicius xym
coꝛde q; carne geſtaſſet. Tum vt eſſet certioꝛ

teſtis huius ſacramẽti qñ ſuꝑ hoc diuinitꝰ
erat inſtructa. Cum etiã vt eius puritas oſte
deretur. AUñ Hiero.ad paulã et euſtochium

bene inqͥt. Angelus ad virginẽ mittit᷑ qꝛ ſo H

eſt an gelis cognata virginitas. Tũ vt volũ
taria ſui obſequij munera deo offerret: ad qðᷣ

eSS ſſe pmptam obtulit dicẽs. Ecce ancilla dnii.
ergleruginie⸗ ̊JJð
¶ Pꝛimo fuit cõueniens ex ꝑte dei vt in boc

rat eni quoddã ſpũale matrimoniũ inter
eũ et humanã naturã. Et ideo ꝑ annuncia
tionem expetebat᷑ cõſenſusvirginis loco to⸗
tius humane nature. ¶ Qercio cõſiderare de

bemus miſſionis angelice excellentiaʒ reſpe

ctu virginis. Jpᷣa vtiq; ſola facta fuit digna
poꝛtare in vtero regẽ celoꝝ et dñm oĩm crea⸗
turaꝝ.Ob qð eccleſia ſancta ſibi dicit San

cta et immaculata virginitas q bus te launi

bus efferã neſcio:qꝛ quẽ celi capere nõ pote⸗

rant tuo gremio cõtuliſti. At⁊ in ꝑſona eiiua
ita cunctos fideles affatur. Cõgratulamini

m in

„„ e 2 56 e * D 4 . . 17 Ar „ 1 . . „SFen Scdor
mihi oẽs qui diligitis me q: cum eſſem par⸗ Ter rõabile fuit ex ꝑte noſtra. pꝛimo e
uiiſia placui altiſſimo et de meis viſceribs ge⸗ ᷓquidẽ eo teſtimonio io eph cõpꝛobatũ eſft achr
nui deũ et hoĩem. Hec eſt iſta pulcra et deco xpm ex virg natu. Unde Ambꝛoſius di⸗ in
r nimis ſilia hieruſalẽ: cui dixit deus illud cit ſuper Luc⸗ Aocupletioꝛ teſtis pudoꝛis Aiuerin
Canticoꝝ.vi.ca. Pulcra es amica mea ſua⸗ maritus adhibet᷑ qui poſſit delere iniuriã et hangel
nis ⁊ decoꝛq.Hec eſt de qua ibidẽ ſubſequir vendicare obpꝛobꝛiũ ſi nõ agnoſceret ſacra⸗ dicirſl
AUna eſt colũba mea: pfecta mea:hec eſt quĩ mentũ. Secu ndo ꝑ hoc deſignat᷑ vniuerſa danſot
vigerũt filie ſion et beatiſſimã pᷣdicauerũt et eccleſia q̃ cũ virgo ſit deſponſata eſt vni viro agcidil
regine laudauerũt eã.O felix puella. O cell xpᷣo.vt inqͥt Augꝰ.li.de ſancta virginitate. Niſici⸗
regina merito qlibet hõ vel angel? dicere ti⸗ Et tercio qꝛ mr dni fuit deſponſata ⁊ virgo olllpat⸗
bißpt ulud ꝓuerbioꝝ vlti. c. Oulte filie vgre in pſona ipius ⁊ virginitas ⁊ matrimonium pcocgli
gluerũt diuitias:tu ſuꝑgreſſa es vniuerſas. honoꝛat᷑ʒ hereticos alteri hoꝝ detrahentes ſndenoh⸗e
Ad ipᷣam ſolã miſſus fuit de aula ſumme dei Et vt ait Oꝛigenes ſuꝑ mattheũ. Beatavir (lte dot,
legatꝰ? ſingularis ⁊ inſignisvt ipa virgo cõo⸗ go ſponſa fuit ioſeph.nõ tñ in ↄcupiſcentiã anlu ch⸗
tentaret᷑ xpᷣm q de ipᷣa carnẽ ſuſciꝑe cupiebat iuncta. Et vt ſcribit᷑ Matchei.xiij. Eratio⸗ (onrdii⸗
Erat inqͥ t euãgeliſta deſponſata viro cui no ſeph faber lignarius. Ideo Criſo.ſup Mat Non I
men erat ioſeph ⁊ nomen virginis maria.de theum inqᷣt. Yabꝛo lignario maria deſponſa unulieit
lectabile eſt illud nomen qð interpꝛetat᷑ ſtel ta crat.qm xpᷣs eccleſie ſponſus oẽm ſalutez nemgii
la maris vel illuminas et dnaſſiue amarum hoĩim operaturꝰ erat ꝑ lignũ crucis. Puta⸗- uncenl
mare qꝛ ipᷣa fuit ſtella in ſanctificatõe:illumi batur inqt Mattheus fabꝛi filius qꝛ vt di⸗ enainun⸗
nans in cõuerſatione amarũ mare in filij ſui ait Ambꝛo.ſuꝑ Lucaʒ. Maluit dñs deſuo düdekin
paſſione:et dña in aſſumptõe.Sed in hoc lo oꝛtu q; de matriſ pudoꝛe dubitari.ſcribit eni gici nd
co circa eius deſponſationẽ aliquãdiu inſi: tenerã eſſevirginis verecundiã lubꝛicã famã lonnin
ſtere libet. Cur voluit xpᷣ matrè ſuã virginę pudoꝛiſinec putauit oꝛtus ſui fidẽ matris in nni G
deſponſari. Et ad boc aſſignantur plures iurijs aſtruendã. Dũ igit ita eſſet diſpoſita ſeniglmn,
onegs. wuella illa cüctis virtutiby redimita ꝙ et vir pi M
Pꝛimo ex parte xi. go erat et ioſeph deſponſata ⁊ tꝑs inſtabatvt oninon
ecudo ex ꝑte matri8. iam mere ſuos radios deꝰ effunderet ſuper fahoin
cde genſtirg. reerra. Angelus gabꝛiel vt puto cũ oim ange Eumtidup
¶Konabiluer virgo deſponſata fuit pᷣmo, loꝛũ noticia vocat eſt. Cui deus pr:vadeo Nono
ex pte xpi. tũ ne ob infidelibo tãcq; illegitime/ Mangele mi ad virginẽ in nazarech ↄ moꝛantẽ Ciob e
natus obijceref. Uñ Ambꝛo. dicit ſuꝑ lucã. eãq; meo noie ſalutando requires illã vt me Gingtauſe
Quid iudeis:qͥd herodi poſſet aſcribi ſ ĩna⸗:ꝰ acceptare velit ſuũ caſtiſſimũ ſponſum cui di adver
tum viderẽt ex adulterio pſecuti. Tum vt cõ lectũ filiũ meũ mihi coequalẽ ab eterno geni eda
ſueto mõ eius genealo gia deſcriberet p viriñ tũ ita dare diſpono vt ex ea natus ex tpefßm dig geff
Igeo Ambꝛoſiꝰ vbi. S. Qui in ſeculũ venit carnẽ meus mm ſit et ipius filius. Joſe vero prijrii
ſeculi debuit moꝛe deſcribi. Tum vt partus filius ſubſecutꝰ eſt.O angele gabꝛiel conabe tudofiel
eius ßᷣm J gnatium diabolo celarek Et licet ris virginẽ illã inſtruere ꝙ ipᷣam elegi mr̃em niſneßn
diabolus virtute ſue nature potuiſſet cogno dulciſſimã in cuiꝰ vtero nouẽ menſibo habi⸗ ſoadtn
ſcere matrẽ dei nõ fuiſſe coꝛruptã ſʒ virginẽ tCtabo ettandẽ immaculata ⁊ incoꝛrupta pa- Epbril
ꝓhibebatk tñ a deo ↄ gnoſcere modũ ꝑtus di riet deũ ⁊ hoĩem. Subdidit et ſpũs ſancitus nienſnridon
uini. Ham vt docet Augꝰ. in.iij.de tri. Dia E go illũ armariũ gratie mee inſtitutã ⁊ ↄce⸗ lhtiſchzf
bolus multa pᷣt virtute ſue nature a quibus ptioni filij vr ſancta ſit et mirabilis coopera . ſüſtiſi⸗
m̃ ꝓhibetur virtute diuina. Si aũt poſtmo⸗ boꝛ.O quale tripudiũ illa hoꝛa fuit in ange itein
dum aliqualiter cognouit xpᷣm eſſe filiũ dei licis choꝛis.O quãta leticie cantica dũ tota Umimnd
nõ obſtat quia iam tempus erat vt xpᷣs ſuũ celeſtis curia benedixit et gratias dedit im⸗ nöckpi
Virtute dininã oſtenderet. Sed in infantia moꝛtali et benigniſſimo do. Igken
opoꝛtebat impedire maliciã diaboli ne eum Mualiter angelꝰ ſalutauit vᷣ ginẽ:et q̃ re vir gean
gerius ꝑſequerer qñ xpᷣs nec pati diſpoſue⸗ go turbata fui:et de gra virginis copioſa at quaßth P
rat nec ſu virtutẽ oſtendere:ſed in omnibus q; de ſuꝑuentione ſpũs ſancti in ißam. dicf
infantibo ſe ſimilẽ exhibebat. Similiter ⁊ ſez (¶ Lapitulüũ.ij. hebenn
cundo fuit rõnabile ex pte matris. tum q vm Ecundũ myſteriũ cõtemplandũ circa enntclet
hoc reddit᷑immunis a pena ne lap.idaretur Jannunciationẽ virginis ðꝛ mutue col⸗ eSin
a iudeis tanq; adultera. tum vt ad puerũ ie⸗ itionis. In q̃ tria cõſideremas. grniſ

ſum nutriendu haberet ioſeph in auxilium.

4

Pꝛimo vir gis ſalutatiõz qliter fuit ſalutata.

vnriNpvn
ſnsoin d
ianas bun⸗
zilinsnd
Midis den
Rinabi
ntüludeits
8ſuüifinnn
titnin
twi
vcigint⸗
as e
—
gures im
üſonng!
ipa
Auus
Aegtuontr
voerründ
rüunmmu/
aſpisſme
inſtundi,.
bis
mna dilci
ins dhuid

. „2
zgnititn
gnscnin
nin en,
nhlndicn/
dennluc

nug..

rfuulllu

Scvo virgis turbatoʒ q̃liter fuit turbata.
Terciovirgis declaraiõʒ q̃l

. it declarata
Aliter fuit ſalutata. Ingreſi

dicit. Quo ingreſſus in ſecreto cubiculo vbi

clauſo ſuꝑ ſe oſtio oꝛabat patrẽ in abſcõdito:
ad eã dicit oꝛantẽ: ſuſpirantẽ: lachꝛymantẽ.
Hã ſi cõceptio pᷣcurſoꝛis fuit denũciata prfi
occupato i ſacro officio multo ꝓbabilius eſt
wvvwcõceptio ſaluatoꝛis denũciata fuit virgini
in deuotõe feruetiſſima exiſteti. Erat aut vt
Citer doctoꝛes tenẽt tũc hoꝛa cõpletoꝛij:⁊ ſa
cra illa cõfabulatio ꝓtracta fuit vſq; ad no⸗

ctis mediũ.Dixit ergo blandavoce angelus

vir gini. Aue gr̃a plena dñs tecũ bñdicta tu
in mulieribo. Ubilzʒ ſalutando eam ampliſſi
me ma gnifficauerit de eue ↄmutatõe:qꝛ ſicut
ęua oẽ malũ occaſionaliter induxit humano
generi:ita vir go illo ablato ꝓtulit oẽ bonuʒ
uü dedit nobis deũ et de ſingulari mõ eſſen?ꝰ
di cũ ipᷣa deũ atq; de benedictiõe ĩ mulieribꝰ

nihilominꝰ illud magnuz eſt cũ dixit eã gr̃a

plenã. Sed hic inſurgit dubitatio quõ vᷣgo
ferit plena gra cũ hoc ſit ꝓpꝛiũ xp̃i. de quo
ðꝛ Jo.i. Vidimus gloꝛiã eius gloꝛiã quaſi
vnigeniti a pr̃e plenũ gre ⁊ veritatis.Ad qð

rñdet tho.iij.ꝑte.q.vij. plenitudo gratie

p̃t attendi dupliciter. VUno mõ ex ꝑte ipᷣius
gre.Alio mõ ex ꝑte hũtis gratiã.Ex ꝑte qui
dem ip̃ᷣiꝰ gr̃e ð eſſe plenitudo ex eo q; alids
ptin git ad ſummũ gr̃e:et qtuʒ ad eſſentiã:et
q;tũ ad virtutẽ:qꝛ.ſ.hʒ gratiã ⁊ in maxima ex
cellẽtia q pᷣt haberi ⁊ in maxia extenſione ad
oẽs gre effeciꝰ et talis gratie plenitudo eſt p

pꝛia xpᷣi.Ex ꝑtevero ſubiecti ðꝛ eſſe gre pleni

tudo qñ aliqͥs hʒ plene gratiã ſᷣm ſuã ↄditio
nẽ ſiue ſᷣm intenſionẽ put in eo eſt intẽſa gra
vſqʒ ad terminũ pꝛefixũ ei a deo m illud ad
Ephe.iiij. Unicuiq; veſtrũ data eſt gra ᷣm
menſurã donatõis xpᷣi ſiue etiã ſᷣm virtutem
inq;tũ.ſ.hʒ facultatẽ gre ad oĩa q̃ ꝑtinent ad
ſuũ ſtatũ ſiue officiũ ſicut apłs dicebat. Mi⸗
hi aũt oĩm ſanctoꝝ minimo data eſt gr̃a hbec
iuluminare hoĩes ⁊c. Et talis gr̃e plenitudo
noõ eſt ꝓpꝛia xpᷣo ſed cõmunicat᷑ alijs ꝑ xpᷣm.
Igit᷑ beata virgo ðꝛ gr̃a plena nõ ex ꝑte ipᷣiꝰ
gre:qꝛ nõ habuit gratiã in ſumma excellẽtia
qua pᷣt haberi nec ad oẽs effectus gr̃e. Sed

dicit᷑ plena gr̃a ꝑ cõparationẽ ad ipam:qꝛ.ſ.
habebat graʒ ſufficientẽ ad ſtatũ illũ ad quẽ

erat electa a deo. vt.ſ.eſſʒ mater dei. Et ſimili
ter Stephanus ðꝛ plena gratia qꝛ habebat
gratia ſufficientẽ ad hoc vt eſſet idoneus mi

4

inis ſalutationẽ
eſſus inqt euãgeli⸗
ſta angelꝰ ad eã.vbi Bernar. ſuꝑ miſſus eſt.

niſter et teſtis dei ad qd erat electus. Et eadè

rõne dicendũ eſt de aljs. Harũ tñ plenitudi
nũ:vna eſt plenioꝛ alia ſᷣm ꝙ aliquis diuini
tus eſt poꝛdinatus ad altioꝛẽ vel inferioꝛem
ſtatũ.Queſtione aũt.xxvij.tercie ꝑtis ita ha⸗
betur.qꝙ quanto aliqͥd magis appꝛopinquat
pꝛincipio in quolibet genere tãto magis par
ticipat effectũ illius pꝛincipij. Uñ dicit Dio
niſius.ᷣiiij.c. celeſtis ierarchie. angeli qui
ſunt deo ꝓpinquioꝛ es magis ꝑticipat de bo
nitatibo diuinis q; homies Chꝛiſtus aũt eſt

pꝛincipiũ gratie ſᷣm diuinitatẽ quidẽ aucto

ritatiue ſcõm huma nitatẽ inſtrumentaliter.
Beata autẽ virgo maria ꝓpinquiſſima fuit

chꝛiſto 'm h uma nitatẽ: qꝛ ex ea accepit hu⸗
manã naturã. Ideo pᷣ ceteris maioꝛẽ debuit

a xpᷣo plenitudinẽ gratie obtinere. Sciendũ
tñ ꝙ in ipᷣa virgine fuit triplex ꝑfectio gratie
Pꝛima quidẽ quaſi diſpoſi itiua per quã red

debat᷑ idonea ad hoc ꝙ eſſet mater xpᷣi: et hec

fuit ꝑfectio ſea anctificatõnis. Secũda ꝑfectio
gratie fuit ex pᷣſentia filij dei in eius vtero in-
carnati:et hec fuit ꝑfectio cõceptionis. Ter⸗

cia aũt eſt perfectio finis quã habet in gloꝛia

autẽ ſecũda ꝑfectio ſit potioꝛ qᷓ; pꝛima et
tercia q; ſecunda patet quidẽ vno modo per
liberationẽ a malo. Nam pꝛimo in ſua ſatiſ⸗
factione fuit liberata a culpa oꝛiginali. S e⸗
cũdo in cõceptione filij dei fuit totaliter mũ⸗

gata a fomite. Tercio in ſui gloꝛificatõne fu⸗
it liberata ab omni miſeria. Alio mõ per oꝛ⸗
dinẽ ad bonũ.nã pꝛimo in ſua ſanctificatöe
agepta eſt gratiã inclinantẽ eam ad bonum.
In oceptione aũt filij dei ↄſirmata eſt ei gra
tia cõfirmans eã in bono. In ſui vero gloꝛi⸗
ficatione cõſummata eſt eius gratia ꝑficiens
eaqm in fruitione omnis boni. Sed oꝛit᷑ hic
Difficultas an beata virgo habuit aliq̃s gra
tias gratis datas:puta ſapiẽtie et virtutũ et
miracu loꝝ ex eo ꝙ non legitur docuiſſe qdᷣ

ſpectat ad ſapientiã:aut miracula feciſſe.Ad

quod ita dicit ſanctus Tho. Ho eſt dubitÜ⸗
dum quin beata virgo acceperit excellenter

donũ ſapiẽtie et gratiã virtutũ et etiã gratiã

Aphetie.nõ tñ accepit vt haberet oẽs vſus ha
rũ et ſimiliũ gratiarũ ſicut habuit chꝛiſtꝰ ſed
ſᷣm ꝙ cõueniebat cõditioni ipᷣius.habuit nã
q; vſum ſapientie in cõtemplando ſᷣm illud

Luce.ij.ca. Maria aũt cõſeruabat oĩa verba

hec cõferens in coꝛde ſuo. Non autẽ habuit
vſum ſapientie q;tum ad docendũ eo q; non
cõueniebat ſexui muliebꝛi. Nam vt dicit a⸗

poſtolꝰ. Mulieri docere in eccleſia nõ ꝑmit

to. Miraculoꝝ vero vſus ſibi nõ cõpetebat

S õ

dum viueret.qꝛ tũc tpis doctrina cõfirman

2 .

da erat miraculis xpi. Et ideo ſoli xpᷣo ⁊ e

diſcipulis qui erat baiuli doctrine xpᷣi cõne⸗
niebat miracula facere: ꝓpter qð etiam de

hanne baptiſta dicit᷑ Jo. x. O ſignũ nullum
fecit vt.ſ.oẽs in xpᷣo intenderẽt. Uſum autẽ
ꝓphitie habuit virgo vt ptʒ in cantico qð fe⸗
cit. Magnificat aĩia mea dñm. cõo cõö⸗
ſideremus virginis turbationẽ.de qua ſcri⸗

bit Lucas.que cũ audiſſet turbata eſt in ſer⸗

mone eius et cogitabat qualis eſſet iſta ſalu⸗
tatio:vbi apparet laus virginis. In auditu:
in affectu:et cogitatu. In auditu laudat᷑ mo
deſtia qꝛ audit et tacet. In affectu verecũdia
vnde turbata eſt. In cogitatu pꝛudentia:qꝛ
cogitabat qualis eſſet iſta ſalutatio. Turbata
eſt aut de angeli ſermone nõ de eius viſione:
qm̃ angelos ſepe viderat ſed nunq; talia lo⸗

quẽtes audierat.ob nouitatẽ i git᷑ ſalutatõis
admirari cõpulſa fuit. Nã vt Hieronimꝰait

Iniungit᷑ noua legatio angelo et virgo no⸗

uam pꝓfeſſa virtutẽ noue ſalutatõis honoꝛat

obſequio. Franciſcus de marone in ſuo.iij.
di.iiij.dicit. ꝙ; virgo ſanctiſſima ĩ hac ſua tur
batione co gitabat myſteriũ incarnatõis ver⸗
bi qð ſibi in ſalutatõe extitit reuelatũ.Et di⸗
cunt quidã ꝙ ſibi etiã fuit cũ hoc reuelatum
myſteriũ paſſionis filij ſui.Alij vero tenẽtet
melius ꝙ myſteriũ incarnationis in ea con⸗

plendũ fuit ſibi reuelatũ non tñ modus.ſ.
virgo pareret:et ideo timebat ne hoc eſſetvel

fieret cum virginitatis diminutõne. iccirco
de hoc timebat. Et foꝛte plus appetebat eẽvir
go q; verbũ cõcipere ſine virginitate.virgi⸗
nitas enĩ eſt de numero laudabiliũ.verbũ ve
ro cõcipere eſt de numero honoꝛabiliũ circa

qð nõ eſt virtus ſed pꝛemiũ virtutis. Pꝛemi
um vero honoꝛabile ſed virtus laudabilis:

ſed virtus eſt magis appetẽda qᷓ; pꝛemiũ vir

tutis:qꝛ hõ circa virtutẽ meret᷑:nõ aũt circa

pꝛemiũ:qꝛ nec eſt in ſua ptãte. ¶ Te
deremus virginis declarationẽ qualiter fuit

ab angelo declarata ⁊ cõfoꝛtata.ne timeas in

quit maria.ſ.de ſalutatõe inſolita:cuiꝰ cauſa

ſubdit᷑. Inueniſti enĩ gratiã apud deũ nõ ſo⸗
lum ꝓ te ſed pꝛo toto genere humano. Ubi

Bernardꝰ ait.Quã gratiã:dei et hoĩm pacẽ
moꝛt deſtructionẽ ⁊ vite reparationẽ.
didit angelus.ecce cõcipies in vtero ⁊ ꝑies fi
lium et vocabis nomẽ eiꝰ ieſum:hic erit ma

gnus. Sempꝑ eni fuit magnus deus:ſed fu⸗

turus erat magnus homo ⁊ magnus ꝓpheta

ſm ꝙ ðꝛ Luce.vij.ca. Pꝛopheta magnꝰ ſur

rexiu in nobis ⁊ filius altiſſimi vocabitur et

ipᷣius dei q ſolus eſt altiſſimus. Nã vt expo⸗

rcio cõſi

ub

ueniet in te.i.ſupꝛa

nit ico. de lira ſequendo Bernardũ. DHO⸗

angelus altioꝛ:deus ſolus altiſſimꝰ. Iſta au

tem filiatio dei accipit᷑ hic ꝑ naturã in oibuẽ

alijs q;tumcũq; ſanctus eſt tm̃ filiatio dei ꝑ

adoptionẽ. Addidit angelus. dabit illi důĩs
deus ſedẽ dauid patris ſui ⁊ regnabit in do

mo iacob ineternũ:qð ſpũaliter intelligendũ
eſt. Ham xpᷣs nõ ſedit ſuꝑ thꝛonũ dauid lo⸗
quendo de tꝑali regno immo iſtud negauit

coꝛã pilato dicẽs. Regnũ meũ nõ eſt de hoc

mundo:tñ in reſurrectõe ſua accepit poteſta

oĩs poteſtas in celoꝛ in terra. Inquantũ eni

deus nõ accepit aliquã poteſtatẽ de nouo ſi⸗
ue in tꝑe. Angelus ergo loquit᷑ hic de regno
ſpũali et celeſti qð figuratũ fuit per regnũ da
uid tꝑale ſicut et celeſtis hieruſalẽ per tempo
galẽ: ꝓpterea dixit. Regnabit in domo iacob
in eter nũ.i.ſuꝑ electos.Dicit hic Nico.deli

ra ꝙ de domo abꝛaam et iſaac aliqui fuerunt
repꝛobati ſicut iſmael et eſau. Sed in domo

runt tñ egere penitentiã.cõcluſit angelus de

xpo. Et regni eius nõ erit finis. Nam m
dicit Hicolaus de lira. Chꝛiſtus nõ ſolum

inquantũ deus ſed etiã inquantũ hõ regna⸗

tem etiã inquantũ hõ ſuꝑ oẽm creaturã:m
iße dixit Matthei vlti. ca. Data eſt mihi

Jacob oẽs eiꝰ filij a ſanctis doctoꝛibuſ inter
electos ſunt cõputati.qꝛ et ſi aliqui peccaue⸗

bit in eternũ ſuꝑ hoĩes et angelos.Dixit aũt

maria ad angelũ. Quõ fiet iſtud qm̃ virũ nõ

cognoſco.licet enĩ crederet firmiter verbum
angeli implendũ de cõceptione xp̃ᷣi quia ſti
angelus ad plenũ nõ expꝛeſſerat modũ cõcis
piendi. Ideo de hoc queſiuit allegando vir⸗
ginitatis amoꝛẽ.ſᷣm enim ꝙ dicũt doctoꝛes
in. iiij. di. xxx. Beata virgo anteq;ᷓ deſponſa
retur ioſeph habuit obſeruantiã caſtitatꝭ vix
ginalis in ꝓpoſito ex inſtinctu ſpũs ſancti nõ

tñ vouerat expꝛeſſe. Sed cũ poſtea deo oꝛdi

go angelus declarauit modũ cõcipiendi di⸗

multipliciter exponit Zho. in. iij. di. iij. Pꝛi

mo ſuperueniet in te.i.ſuꝑ poſſibilitatẽ ⁊ cur
ſum nature dando fecunditatẽ ⁊ ſeruãdo vir

ginitatẽ. Secũdo ſuperueniet in te.i.ſupꝛa
id qð habes de plenitudine eius:quia ſicut
olim impleuit mentẽ nunc implebit ventrẽ⸗
Tercio ſuperueniet in te.i.ſuper de celis x

Nuanto ſupueniet in te.i. ſupꝛa merita tna ?-

—

ſupꝛa merita oim

oẽs q antete fuerunt. Et

nante eſſet ei deſponſata qui erat in ſimilipz⸗
poſito ſimul emiſerũt votũ. Reſpondens er⸗

cens. Spiritus ſanctꝰ ſuperueniet in te. qd

niet:quia omne datuʒ optimũ deſurſum eſt.

creaturarũ. Quinto ſu⸗

hs
ons

imnool
gutr
Urbrubit
ſovinb⸗:
agonal
loteabſch
deus vel
peſiſa
ctitas din
Pterogt
eſtintho.
Hatione
ECſund
Etnnſetme
itucochten
de.Etpoſte
ſederno⸗
EeCoam
Nüͤſoi
bacogunt
telnn ⸗
Kerlio
Veybüiſ⸗
lido.
niginepe
bro.utu
Bpeperen
ccptuoel,
ſſſciser
Kerch
Mlunitn
Vimn Ten⸗
pengsſoe
luo ptero
neethnm
lo Eaei
Kapean
Ublotclon/
buded⸗
ſhrarnn
1Agens
ſglotnrn
Ulaope
Nchcepei
isatns

cigoali
nimsſen
linelch
anin
utinc
Lacegn

idimidig,
Atenüdnet
n
ü meütöͤchhe
iuugint
Mocnmi
aaa dutt

n Jmid

leſnide u
louitbedtn
füfipnzin
bienſix
bitin d

an Sain
sdo
Raii
ins Mun/n
Hritrsno ſal

guumäübön

vsdlr
zindcn
airmine

õ

ſnmi,

las

õ

,iN;

ginis et tꝑis atq; inauditi muneris.

virtus altiſſimi. ſ. dei filius qui eſt patris ſa⸗
piẽtia ⁊ virtus.vt ð.i.ad Coꝛint.i.ca. Ob⸗

*

umbꝛabit tibi.i.ſub vmbꝛa carnis latebit.qꝛ
ſub vmbꝛa carnis latuit virtꝰ deitatis. Jõqʒ

et qʒᷣ naſcet᷑ ex te ſanctũ. Sanctũ dicit abſo⸗
lute abſq; determinatõne:qꝛ ſi dixiſſet ſanctꝰ
deus vel ſanctus hõ vel aliqͥd cõſimile nõ ex

Sup quo verbo Bernardus ait. Que eſt ta

ſublimis hũilitas q cedere neſcit honoꝛib:
inſoleſcere neſcit gloꝛia. Mater dei eligit᷑ et

ancillã ſe noĩat. His verbis expletꝭ adueniẽ⸗

te ſpũ ſctõ mox verbũ in vtero:mox intra vte
rũ verbũ caro ↄcepitq; virgo filin. Fuit a‚üt

illa cõceptio miraculoſa triplici růõne.

pꝛeſſiſſet ſanctitatẽ eiꝰ cõplete.qꝛ in eo eſt ſan Pꝛimo rone tempoꝛis.
ctitas diuina et humana et quicqͥd ſanctitatꝭ cðo rone virginis.

pᷣt excogitari in quacũq; creatura eminentiꝰ

eſt in xpᷣo. Ideo dicit ſanctũ abſq; determi⸗
natione. Dicut etiã dixit moiſi Exodi.iij.c.
Ego ſum qͥ ſum:ſic dices filijs iſrael. Qui

elit miſit me ad vos vtꝑ hoc oſtenderet᷑ ꝙ ple

nitudo eſſendi immo infinitas eſt ꝓpꝛia ipiꝰ

Ddei. Et poſtea cõcluſit angelus. MHocabit᷑ fi⸗

lius dei:nõ adoptiuus ſicut alij ſed natura⸗

lis. Et ad maioꝛẽ aſſertionẽ declarat angelꝰ
dictũ ſuũ ꝑ exemplũ inquiẽs. Et ecce eliza⸗

bet cognata tua ⁊ ipᷣa cõcepit filiũ in ſenectu
te ſua.Et hic menſis eſt ſextus illi q̃ vocatur

ſterilis: qꝛ nõ erit impoſſibile apud deũ ome
verbũu.i.factũ.dicere enĩ dei eſt facere.ſᷣm il⸗

lud pᷣs.Dirxit et facta ſunt.Et licet maius ſit
virginẽ parere q; vetulã ſterilem. Cñ vt Am
bꝛo.dicit in exameron. Ob hoc multe ſteri⸗
les pepererũt vt ꝑtus credat᷑ virginis.Et iõ
cõceptus eliʒabeth ſterilis inducit᷑ nõ quaſi
ſufficiẽs argumentũ:ſʒ q̃ſi figurale quoddã
exemplũ.Et ideo ad ↄfirmationẽ huiꝰ exem
pli ſumit᷑ argumentũ efficax ex oĩpotẽtia di⸗
uina. Tempus iã adeſt o ullibata virgo vta⸗
perias ſponſo celeſti pulſanti vt dei filiuz in

tuo vtero leta ſuſcipias vt matrimoniũ diui
ne et hnmane nature tuo ſacro cõſenſu ꝑfici
as.Ecce in celeſtib ſpiritibus tã auidiſſima

eſt expectatio. In patribo in limbo manenti

bus tot clamoꝛes et gemitus. In hoĩib via⸗

toꝛibus de deo recte ſentientibo tot ꝓfunda
ſuſpiria vna vox oĩm:vnus clamoꝛ:vna pᷣca
tio. Angelus gabriel noĩe oĩm te pꝛecat᷑ tibi
ſu ꝓplicat vt ꝑ eũ iam dicta et indubitãter ꝓ⸗
miſſa acceptare benigne digneris.
X cõceptio xpᷣi fuit miraculoſa rõne vir⸗

apitulũ. iij.
Erciũ myſteriũ ↄtemplandũ circa vir⸗
inis annunciationẽ ðᷣꝛ mirabilis cõce
lonis. Currite gẽtes vndiq;ʒ ⁊ inſpicite coꝛ

dis oculis mariã virginẽ poſt tãta ſibi diui⸗

nitus reuelata cũ incredibili humilitate nõ

ſine lachꝛymis genuflexam et manibo pꝛius

expanſis facieq; ad celũ erecta paulatim ca⸗
put inclinãdo bꝛachiaq; remittendo dicere.
Ecce ancilla dñi fiat mihi ſm verbũ tuum-

Cercio röne muneris. MMV
¶ Wꝛimo fuit illa cõceptio miraculoſa rõne
tpis.qꝛ facta fuit in inſtanti:nr̃a vero ſuccel
ſiue ᷣm Damaſce. Hã vt inqͥ t tho.in.iij.di.
iij. et.iij. ꝑte.q.xxxiij. Cõceptio xpᷣi facta fuit
virtute diuina que cũ ſit infinita effectũ ſuũ
ſubito et in inſtanti ꝓducere põt. Vñ in illa
cõceptione qᷓttuoꝛ ſimul ⁊ ſemel facta fuerũt
virtute dei. Pꝛimũ fuit cõuerſio ſan guinis
puriſſimi beate virginis in carnẽ ⁊ alias ꝑ⸗
tes coꝛꝑis xpᷣi.SGcðm fuit foꝛmatio mẽbꝛo⸗
rũ oꝛganicoꝝ.Terciũ animatio coꝛꝑis oꝛga
niʒzati.Quartũ aſſumptio coꝛꝑis et aĩie a di⸗
uinitate:itavt in eodem inſtanti inuentus ſit
xpᷣs in ventre virgineo verus hõ et verus de
us. ¶ Gcðo fuit illa cõceptio miraculoſa rõ
ne virginis. Magnũ q pe eſt et ſuꝑnatura⸗
le vt virgo cõcipiat. Sed vt ait tho.vbi.ð.

Miraculũ cõtingit eſſe duobo modis. VUno

mõ qñ neq; agens eſt naturale neq; materia
eſt naturalit ꝓpoꝛtionata ad talẽ foꝛmã vt foꝛ
matio hoiĩs de limo terre q̃ eſt miraculoſa tä
eex ꝑte agentis q; patiẽtis. Alio mo cõtingit
miraculũ qũ materia ẽ naturalis:agẽs vero

ſuꝑnaturale:ſic dũ aliqͥs a febꝛe ſanat᷑. Quia
ergo materia quã ᷣgo adminiſtrauit ad foꝛ
mationẽ coꝛꝑis xpᷣi fuit natural ex q̃ natura
liter foꝛmari pᷣt coꝛpꝰhoĩs ⁊ ꝓpt᷑ hãc materiã
naturalẽ xpᷣs ðꝛ naturalis filꝰ virginis. Sʒ
virtꝰ foꝛmãs fuit diuina.Et qꝛvnũqdq; ma
gis iudicat᷑ ſᷣm foꝛmã qᷓ; materiã:et ſᷣm ages

magis q́; ſᷣm patiẽs. Inde eſt ꝙ ↄceptio coꝛ⸗

poꝛis xpᷣi dʒ dici ſimplicit᷑ miraculoſa ⁊ ſuꝑ⸗
naturalis:ſᷣm qͥd vero ex ꝑte materie pᷣt dici
natural.¶ Qercio ↄceptio xpᷣi pᷣt dici mira⸗
culoſa rõe muneriſ.Cõceſſum quidẽ fuit vir
gini ĩ tali cõceptu munꝰ inauditũ.vt.ſ.plus

poſſet ipᷣa facere de deo q; deꝰ de ſeipo. QOue

dam eni cõtraria ⁊ ↄtradictoꝛia inter deũ et

virginẽvidebant᷑ q̃ dum acceſſit deus ad vir

1

ginẽ concoꝛdata ſunt.Puta impoſſibile erat

deum non generare: impoſſibile erat virgi⸗

nem generare. Impoſſſibile erat deũ genera⸗
re niſi deũ. Impoſſibile erat virginẽ genera
re deũ. Impoſſibile erat deũ cum alia ꝑſona

generare. Impoſſibile erat virginẽ ſine alia

perſona generare. Acceſſit deus ad virginẽ

et neceſſe fuit virginẽ generare et non aliũ qᷓ;

deũ ⁊ nõ de alio q; de ſe. Sʒ de? nõ potuit ge

nerare niſi deũ de ſe. et tũñ ᷣgo deũ fecit hoĩez
Deꝰ nõ potuit generare niſi infinitũ:immoꝛ

tale:eternũ:inſenſibilẽ inuiſibilẽ:ĩpalpabilẽ:

ſub foꝛma dei. Sʒ virgo fecit eũ finitũ moꝛ

talẽ:mendicũ:tempoꝛalẽ:palpabilẽ:ſenſibilẽ:
viſibilẽ ſub foꝛma ſerui ſu poſitũ ſub natura

creata. Mirũ certe vna puella neſcio quibuſ

blandicijs maieſtatẽ diuinã inclinauit:veſti
uitq; ſummũ amabile obpꝛobꝛijs:anguſtijs

enalitatibo et ignominijs.qð totũ ꝓ ſalute
büant generis ꝓcreatũ eſt.O igit᷑ res ſtupẽ⸗
da ⁊ oĩ plena pietate.Ecce ꝙ ꝓ recõciliatio⸗
ne hũana paceq; cõponenda inter oĩpotẽtiſſi
mũ deũ offenſum et reũ hoĩem inſcrutabilis

alcitudo diuini ↄſilij matrimoniũ ↄtraben⸗
dum inter dei filiũ et humanã creaturã mira

diſpenſatõe ſtabiliuit. Et qm cõſenſus efficit
matrimoniũ miſſus eſt a patre miſericoꝛdia⸗

rum et luminũ angelus gabꝛiel ad mundiſ⸗ ſ

ſimã vir ginẽ q̃ donis ſublimata diuinis in⸗
cõparabilis erat vniuerſis q̃ tã pie tamq; ſa⸗

lutari diuine diſpoſitioni in totiꝰ nature hu

mane ꝑpſona pᷣberet cõſenſum. O admiranda
legatio et ex oĩ ꝑte veneratõe digniſſima que
nec pꝛimã ſimilẽ viſa eſt:nec hr̃e ſequentem.
Quid enĩ maius.qͥd ſublimius.quid deni⸗
qʒ; ſalubꝛius hũano generi de celo offerri po
tuit plane nihil.Qð enĩ natura non habuit
vſus neſciuit:ignoꝛauit rõ:mens nõ capit hu
mana:pauet celũ:ſtupet terra et oĩs creatura

mirat᷑ hoctotũ ꝑ gabꝛielẽ marie nunciat᷑: p

xpᷣm adimplet᷑. Ha in virginis vtero verbũ
caro factũ eſt. Quiſqs igit᷑ es qͥ xpᷣiano noĩe
gloꝛiaris myſteria huiuſcemodi iuſto ꝑpen⸗

de iudicio. Libi enĩ quondam abiecto.Tibi

excluſo a ꝑadiſi ſedibs.Tibi ꝑ exilia longin⸗
qua moꝛienti. Tibi in puluerẽ ⁊ cinerẽ reſo⸗

luto dũ iñ nulla eſſet ſpes viuendi ꝑ incarna

tionẽ filij dei et virginis poteſtas data eſt vt
a longinquo ad tuũ reuertaris actoꝛẽ:reco⸗

gnoſcas parentẽ:liber efficiaris ex ſeruo: de
extraneo ꝓueharis in filiũ vt qͥ ex coꝛrupti⸗

bili carne nat es ex dei ſpũ renaſcaris ⁊ ob⸗
tineas ꝑ gratiã qð non habes ꝑ naturã.De⸗
mus ergo deo clementiſſimo gras etvirginẽ
matrẽ pijſſimo colamus affectu vt ſic ꝑueni
re poſſimus ad pr̃iam celeſtẽ in q̃ viuit et re
gnat de ꝑ infinita ſecula ſeculoꝝ. Amen.
ermo vigeſimuſſeptimꝰ de pꝛiuilegijs
maternitatis virginis marie ꝓpter q̃ ißa ma

ter pꝛeſtantiſſima et ſingularis merito nun⸗

cupatur.

N

Pae boc mihivt

veniat mater dñi mei ad me. Eliʒa
eth ſanctiſſimeverba ſunt iſta oꝛi

ginaliter Quc.i.c.et in euãgelio hodierne fe

ſtiuitatis.Diẽ feſtũ viſitatõis gloꝛioſe virgi

4
.

nis marie debite celebꝛare volẽtes pſcrutari

laus eius ex eo ꝙ facta fuit tanti filij digniſ⸗
ſima mr. Nã elizabeth vetula nõ a ſemetipᷣa
ſʒ ſpũs ſctĩ radio illuſtrata hoc nõ ſine admi

ratõe grãdi ꝓclamauit.Statim nãq; poſtq;

virgo filiũ dei de ſpũ ſctõ cõcepit exurgens
abijt in mõtana.ſ.hierłm q̃ erat altioꝛ galilea
cũ feſtinatõe ꝓpt᷑ honeſtatẽ ne diutiꝰ videret᷑
in publico ⁊ intrauit ĩ domũ ʒacharie ⁊ ſalu⸗
tauit elizabeth. Ad quã ſalutatõʒ exultauit
infans Joh es ſex mẽſes hñs ĩ vtero mr̃is.

diligenter debemus q;ᷓ excelſa ſupꝛemaq; ſit

Hec vero exultatiovt inqͥt Augꝰ.ad Darda

nũ potuit eſſe ſignificatio rei tãte.ſ.ꝙ mulier
eſſʒ mr̃ dei a maioꝛibo cognoſcẽde nõ a ꝑuu⸗
lo cognite. vñ in euangelio nõ ðᷣꝛ credidit in⸗
fans ĩ vtero eiꝰ ſed exultauit. Nidimꝰ aũtex
ultationẽ nõ ſolũ ꝑuuloꝝ ſʒ pecoꝝ eẽ. Sed
hec inuſitata exiſtit:qꝛ in vtero Et ideo ſic ſo
lent miracula fieri facta eſt diuinitꝰ ĩ infante
nõ humanitꝰ ab infante.quãqᷓ; etiã potuerit

in illo puero acceleratꝰ eẽ vſus rõnis ⁊ volũ
tatis vt intra viſcera materna iã poſſet agno

ſcere:credere ⁊ ↄſentire ad qð in alijs ꝑuulis

etas expectat᷑. hec Augꝰ.Qui neutrũ deter⸗

minate aſſerit ſʒ ſiue exultatio illa fuerit abſ⸗
q; hoc ꝙ Johãnes ↄgnouerit diuinã pñtiaʒ
ſiue ꝙ illã ↄ gnouerit totũ tñ aſcribit diuiuo
miraculo Repleta igit᷑ fuit eliʒabeth ſpũ ſctõ
⁊ exclamauit voce magna bñdixitq; virginẽ

et fructũ ventris eiꝰ. Indeq; vᷣba ꝓtuliti the

mate poſita in qb ſec humiliãdo licʒ eſſet vir
gine antiquioꝛ tñ qꝛ mr̃ erat virgo xpᷣi:indi⸗

gnã ſe tã vrbana ſalutatõe fatet᷑. Pꝛopterea

itaq; qꝛ ⁊ nos indeficiẽterviſitamur a virgĩe

q̃ blanda ẽ dulcis ⁊ liberaliſſima cũctis moꝛ

talibo mr atq; gratie ac mie nuncupat᷑. Ideo
in pñti ſermone de maternitatiſ eiꝰ pᷣuilegijs

p̃ſſtantiſſimis filio ſuo interueniẽte tractabi⸗

mus.diſtinguemus aũt tria pꝛiuilegia.
Pꝛimũ ð totalitateias.
S ecundũ veritatis.
Terciũ dignitatitis. “
¶ xps traxit totã coꝛpulentã ſubſtantiã
a virgine mr̃e oꝑe ſpũs ſcti.Et quare xpᷣs nõ
filiꝰ ſpũs ſancti.

apitulü. i.
Rimũ pꝛiuilegiũ maternitatꝶ virginis

gloꝛioſe dicit᷑ totalitatis.Alij nãq; filij

corpulentã ſubſtantiã accipiũt ꝑtima pare

ftind
ae
atur id
Peimd.
ſttribun
Gcoöm
Tercii
(Mp
cyoeyt
ſen Ag
nituno i
nlniweo⸗
ſpüiſano⸗

no
ugn

Weitn
Timer
sc
KMbn
ſenl
attnib
oſomt
ſobocẽ
Meſtaſi
lloſnerii.
rhuinn
Arnodts
ſhurrobi
(mlehynnen
ſedtſecen
Migtede
Earre
Cögrwü
lerminan
Clpiebann
boman
ſſfeinnen
ſuchfiar
ij ſanci
optirßit
Geconcp
Decunch
ens:
Cunbiyn
cc
i
Innenn
Clgreinne
irbuſe
(pinsco
cociſil
deiqde⸗
lialitatie

.

8 ⸗ partim a matre. Filius amẽ virginis ab ißa eauſe efficientis. bec aũt ppoſitio de:vtràq
adlitdn tatur. ideo in hac ꝑte tria ſũt dubia apienda. de ſpũ ſctõ ̊ mõ ꝙ efficacia ſi pũs ſci referafß
iri⸗ Pꝛimũ vtrũ efficere conceptionẽ xpᷣi debeat ad coꝛpꝰ aſſi umptũ cõſu bſtantialitas ad ꝑſo
sgaen attribui ſpũi ſancto. „ ua aſſumentẽ. Et quãq; dicamꝰ xpᷣm de ſpũ
Z Scðmyvtꝝ xpᷣs poſſit dici ↄcept de ſpũ ſctẽ ſctõ ↄceptũ nõ tñ dicim? ꝓpꝛie coꝛpus xpᷣi de
triinn alwer ths poſſit appellari fili; ſpũs ſceiſpũ ſctõ Pceptũ:qꝛ nõ ẽↄſubſtãtiale ſpũi ſctõ
R Ag pꝛimũ dubiũ mdet tho.iij.ꝑte.q.xxxij ſed magis dicim coꝛpus xpᷣi ex ſpũ ſancto.
RKWr ꝓ ↄceptõʒ xpᷣi tota trinitas eſt opata.qꝛ vt re Vnñn Ambꝛo. git in li. de ſpũ ſctõ. Oð ex aliq
cie⸗ fert Aug.i.i.de trini. Indiuiſa ſunt oꝑa tri eſt: aut ex ſubſtatia:aut ex ptãte eiꝰ ẽ. Ex ſub
Snnie nitatis ſicut et indiuiſa eſt eſſentia trinitatis ſtantia icut filiꝰ qͥ a pre eſt.Ex ptãte ſicut ex
zuͤmte⸗ efficere vero ↄceptõʒ xpᷣi eſt quoddã opꝰ di-⸗ deo oia quõ et in vtero habuit maria ex ſpũ
chlinn uinũ:ideo cõe eſt toti trinitati. Attribnit᷑ n ſctõ. Notandũ adhuc ſᷣm Augꝰ.i Encheri⸗
arinen ſpũi ſancto triplici röne. Aion.qꝙ nõ eodẽ mõ ðꝛ xpᷣs ↄcept ð ſpũ ſctõ
Anedni Reimo ꝓpter cauſaʒ incarnatõis ex ꝑte dei. et maria virgine:nã de maria virgine mate⸗
niachrit Secũdo ꝓpter cauſam incarnatõis ex parte rialiter de ſpñ ſctõ effectiue. Ex quo apparet
higinmoni ERercio ꝓpter terminũ incarnatönis. ꝙ eſſet ſine pctõ oꝛiginali. Scðm ꝙ eſſet nõ

Augea dn.

.ðẽd
õ ððð

Pꝛimo

er cãam incarnatõis ex pte dei.

puri hoĩs:ſed hoĩs et dei.Terciũ ꝙ eſſet vir

vitirlemn SDpuũs eni ſanct? eſt amoꝛ pris ⁊ filij.ᷣ autẽ ginis. ⁊ hec tria habuit a ſpũ ſancto Et ideo
oſcidenor ex maximo dei amoꝛe ꝓuenit vt filiꝰ dei car diccit Damaſce.qᷓ;tũ ad pꝛimũ.q ſpũs ſanctꝰ

„„
„ 6%
DoRN
. 0 M⸗
8 „
RgerſebG
. „ „
e ⸗
4 e
Ne Ee
LOENK

„ Gai H
N
8

nem ſibi aſſumeret in vtero virginali. Secũ

do attribuit᷑ conceptio xpᷣi ſpũi ſancto ꝓpter
cauſam incarnatõis ex ꝑte nature aſſumpte
qꝛ ꝑ hoc dat᷑ intelligi ꝙ hũana natura aſſum
pta eſt a filio dei ĩ vnitatẽ ꝑſone nõ ex aliqui

bus meritis ſʒ ex ſola gratia qᷓ ſpũi ſancto at

ſuꝑuenit in virgine purgãs ipᷣam.i.pᷣſeruſis
ne cũ pctõ oꝛiginali ↄciperet. Quantũ ad ſe

cundũ dicit ⁊ virtutẽ ſuſceptiuã verbi dei tri

buens.i.vt ↄciperet verbũ dei.Quantũ autẽ

ad terciũ ſubdit ſimul aũt ⁊ generatiuã. vt.ſ.

manẽs virgo poſſet generare. erciũ du⸗

onisn. tribnitur. VUñ Augꝰ. dicit in Encheridion. biũ erat vtrũ xpᷣs pollit appellari filius ſpũs
nüpſtr AIſte modus q eſt nat/ xpᷣs de ſpũ ſancto in- ſcti.Ad qð rũdet Augꝰ. in Encheridion di
Pniznli ſinuat nobis gram dei qua hõ nullis pꝛece⸗ cens.natus eſt xpᷣs de ſpũ ſctõ nõ ſicut filius
rinani der dentibo meritis ex ipo pꝛimo exoꝛdio nature et de maria virgine ſic filius. Etſi diceret᷑ ꝙ
ilafum ſue q̊ eſſe cepit verbo dei copularet᷑ in tantã beata virgo ðꝛ mater xpᷣiꝓpter materiã quazx
cieduutͤi vnitatẽ pſone vt idẽ ipᷣe eſſet filius dei. Cer⸗ in ↄceptõe eius miniſtrauit:ergo videt᷑ ꝙ eti

. “

coõgruit termino incarnatõis. Ad hoc enim
terminata eſt incarnatio vt homo ille qui cõ

cio attribuit᷑ cõceptio xpᷣi ſpũi ſancto:qꝛ hoc

cipiebatur eſſet ſanctꝰ ⁊ filius dei:vtrũq; aũt

hoꝛum attribuit᷑ ſpiritui ſancto. Nã ꝑ ipᷣm
efficiuntur hoĩes filij dei. Jpe etiã eſt ſpiritꝰ

am ſpũs ſpũs ſanctus poſſit dici pr eiꝰ ꝓpter
boc ꝙ fuit pꝛincipiũ actiuũ in ↄceptiõe ipᷣiꝰ
Et vt dicit Ariſto.in li.de generõe gialium.
Pater dat pncipiũ actiuũ in generatõe:mr

vero miniſtrat materiã. Ad hoc rũdet Tho.

vbi. S. ꝙ vpᷣs cõceptus eſt de maria virgine

ngchn ſanctificationis. Sic ergo alij ꝑ ſpiritũ ſan materiam miniſtrante in ſimilitudinem ſpoe-
ar ctũ ſanctificant᷑ ſpiritualiter vt ſint filij dei ciei:et ideo dicit᷑ filius eius.Chꝛiſtus autem
ſianinn adoptiui:ita xps ꝑ ſpiritũ ſanctũ eſt in ſaneti ſ̃m ꝙ homo cõceptus eſt de ſpũ ſancto ſicut
ſnucht, tate conceptus vt eſſet filius dei naturalis. de actiuo pncipio nõ tñ ᷣm ſimilitudinẽ ſpe
nuncen Becundũ dubiũ erat vtrũ xpᷣs poſſit di- ciei ſicut homo naſcit᷑ de patre ſuo.Dũs ve⸗
gilchuie ci coceptus de ſpũ ſancto. Et ꝙ ſicptʒ: qꝛ ſi- ro Bonauen. in.iij.di.iiij, dicit. iſta locu
nmmirnin, caiamꝰ ĩ vtroq; ſimbolo. In ſunbolo aploꝝ tio xps eſt filius ſpũs ſancti nullo mõ eſt ad
niuich⸗ Dul cõceprꝰ ẽ de ſpũ ſctõ. Et in ſimbolo pa mittenda.tũ ꝓpter vitandũ erroꝛẽ circa gene⸗
trũ. Incar nat? eſt de ſpũ ſctõ. Et Matth.i. rationẽ eternã qua ꝓpꝛium eſt patris ⁊ nõ ſpi
Inuenta eſt in vtero hñs de ſpũ ſe ctõ. Ad qð ritus ſancti generare:tũ ꝓpter ſeruandã ꝓpꝛie
4 clare intelligendũ dicit tho.ꝙ ↄceptio nõ at⸗ tatẽ circa generationẽ tempoꝛalẽ que eſt vt ſi
lenti ſt,/ tribui? ſoli coꝛ poꝛi xpᷣi ſed enã ipixpᷣo rõne lius aſſimilet᷑ patri et matri ſᷣm ſimilitudinẽ
S ip̃ius coꝛꝑis. In ſpũ aũt ſccõ duplex habiiun ſpeciei:ſi tq; cũ patre et matre eiuſdẽ nature.
FEA do cõſiderat᷑ reſpectu xpᷣi. Ham ad ipᷣm filiñ Chriſtusvero 'm ꝙ homo no eſt eiuſdẽ na⸗
nicn dei q dꝛ eſſe cõceptꝰ hʒ habitudinẽ oſi ubſtan ture cum ſpiritu ſancto neq; illi aſſimila tur
is Ani tialitatis. Ad coꝛpus auũt eiꝰ? hʒ habitudinẽe ſpecifice:ideo nec eins filius poterit eẽ. Igit
üͦtoin

virtus ſpiritus ſancti fuit in virgine ꝗᷓ in cö
ceptione filij ſui oẽs naturas et ꝑtes mundi

vltima ꝑfectione cõpleuit.Et quidẽ deus in
mund i creatõe nihil imperfectũ ꝓduxit: ſed
oia erit perfecta ſicut ipoꝝ natura exigebat.
XTi cõſummatio ꝑfectõis vltimevſq; ad par
tum virginis delata eſt ⁊ ſoli vir gini reſerua
ta. Entia enim appetebant nobiliſſimũ ens.
Spiritualia nobiliſſimũ ſpiruũ.rationalia
nobiliſſimũ rõnale.cõteptiones optimũ cõ⸗
ceptũ. natiuitates optimũ naſcibile. Et bꝛe⸗
niter oẽs creature appetebãt optimum. His
aũt oĩbus exiſtentibo imꝑfectis:ſic ꝓpuiſum
eſt mũdo de femina ſuꝑ olbus bũdicta q̃vni
co ſuo partu oĩbus rerũ generibo ſummã et
vltimã ꝑfectiõʒ adduxit.Et aduertas ꝙ hec
puella tantã ꝑfectionẽ attulit vniuerſo ꝙ nõ
eſt ꝑfectionis vlterioꝛis capax. NHec deus pᷣt
vlterioꝛi ꝑfectione ipᷣm mundũ ꝑficere.Et ſi
ipᷣe pater et ſpũs ſanctꝰ de femina naſcerent᷑
nihil oꝛbi accreſceret ꝑfectionis:qꝛ quicqͥd
nobilitatis quicqͥd deitatis et quicqͥd eterni
tatis eſt totũ in oꝛbe diffuſum eſt et ꝓductuʒ

ꝑ vir ginem in illo eterno ſuppoſuo qð virgo
maria generauit. Nec magnũ eſt virgini ꝓ

pfectionibo oꝛbis vltimã ꝑfectionẽ induxit

CLCui et ipᷣi vniuerſitatis actoꝛi nõnullas ꝑfe⸗

ctiones adiunxerit:puta eterno pᷣncipio ince
ptionis pꝛincipiũ. Eternitati diuine tempo
rale periodũ. Infinitati immenſe quantitatẽ
coꝛpoꝛeã. Speciei eterne pulcritudinẽ no⸗
uam. Dibi igit᷑ ſoli ↄpetit vt virgo ↄceperit
xpᷣm ſitq; illius admirabilis mater.
beata virgo fuit vera mater xpᷣi:et qre
xpᷣs naſci voluit de fſeſlin.
2 CQCLCaapitulũ.ij.
Ecundũ pꝛiuilegiũ maternitatis virgi
nis beatiſſime ðꝛ veritatis.Pꝛo cuius

ꝛimũ vtrũ xpᷣs debuit de virgine naſci.

Becundũu vtrũ beata vir go aliqͥd actiueege

rit in cõceptione coꝛpis xpi.
CTerciũ vtrũ ſanctiſſima virgo fuit vera ma⸗

—

Agd pꝛimũ dubiũ dicit tho.iij.pte.q.xxxi.

Oe licet filiꝰ dei carnẽ humanã aſſumere po⸗

tuerit de quacũ q; materia voluiſſet ↄueniẽs
tamẽ fuitvt illã aſſumeret de muliere triplici
ratione. . ”
· Pꝛunoꝓpter muliebꝛẽ ſexũ cõfoꝛtandũ.
Secundo ꝓpter veritatẽ aſtruendd.
Tercio ꝓpter vniuerſutatẽ generationũ adim
plendam. =

„r

intelligetia clarioꝛi tria erunt hic dubia elu⸗

uei
aũt xpᷣi in ſola materia coꝛꝑali ꝑ diuinã po⸗

pus generatõis ſexũ maris et femine: niſi eſ⸗
ſet diſtincta operatio maris ab operatõne ſe⸗
n. mine. In generatõe aũt diſtin guit᷑ operatio
Pꝛimo fuit cõueniens ꝓpter mulibꝛẽ ſexũ

cfoꝛtandũvt cõfoꝛtarent᷑ mulieres ſperaret

q; et ipᷣe ꝑ xpᷣm debere ſaluari nõ obſtante q;

euã tanta oĩibus mala ꝓuenerãt. Hinc Au

guſti. in li. xxxiij.queſtionũ ait. Hois libera
tio in vtroq; ſexu debuit apparere Nã quia
ſexus maſculinus eſt nobilioꝛ:ideo xpᷣs hu⸗

manã naturã in maſculino ſexu aſſumpſit.
Quia vero ſexus femineus liberandus erat

Hinc apparet ꝙ vir ille de femina natus eſt.

Et idem in li.de a gone xpᷣiano inqͥt. Nolite
voſipos cõtemnere femine filius dei virũ ſu
ſcepit. Nolitevoſipᷣas cõten nere femine filiꝰ
dei de femina natus eſt. ¶ Secũdo fuit vuue
niens ꝓpter veritatẽ aſtruendã vt ſic veritas
incarnatõis nota fieret. Et de hoc ſic loquit᷑
Au gꝰ.in epła ad Voluſianũ. Si omnipo⸗

tens deus hoĩem vtrũq; foꝛmatũ nõ ex ma⸗

terno vtero crearet ſed repentinũ inferret a⸗

ſpectibus nõne opinionẽ ↄfoꝛmaret erroꝛis

vt hoĩem verũ nullo mõ ſuſcepiſſe crederetur
oet dũ oĩa mirabiliter facit auferret qð miſeri

coꝛditer fecit. Nũc vᷣo ita inter deũ et hoĩem
mediatoꝛ apparuit vt in vnitate ꝑſone copu⸗
lans vtrãq; naturã et ſolita ſublimaret inſo
litis et inſolita ſolitis temperaret.

Hã pꝛimus homo ꝓductus eſt de limo ter⸗

re ſine viro et femina. Eua ex viro ſine femi
na. Ceteri hoĩes a viro et femina generant᷑.

Vñ et quartus quaſi xpᷣo vltimus relinque

baturvt ꝓduceret᷑ ex fem na ſine viro SGe

cundũ dubiũ elucidandũ erat vtrũ beata vir
go aliqͥd actiue egerit in conceptione coꝛꝑis

xõi. Ad qð rũdet ſanctus tho.ꝙ licet quidãa
velint dicere virginẽ aliqͥd actiue eſſe opera⸗

tam in ↄceptõe xpᷣi. Tñ melius et verius vi⸗
detur ſibi tenere ꝙ in ipᷣa cõceptione xpᷣi ni⸗

hil actiue operata eſt: ſed ſolũ materiã mini⸗
ſtrauit: operata tñ eſt ante cõceptionẽ᷑ aliquid

actiue pᷣparando materiã vt eſſet apta conce
ptui. Rõ vero quare in cõceptione nihil eſt

actiui opata ſumi pᷣt ex dictis Auguſtini in
x. ſuꝑ Geneſim ad lam hꝛineihin nãq; acti

*

n generatõe ratio ſeminalis. Coꝛpus

tentiã cõceptionis foꝛmationiſq; rationẽ de
virgine aſſumptũ eſt:nõ aũt ſ m aliquã ratio

„

nem ſeminalẽ humanã. Inſuꝑ cũ qlibet res

ſiit ꝓpter ſuã operationẽ vt dicit Ariſto.ij. de

celo et mũdo. Natura nõ diſtingueret ad o⸗

„

agentis et patientis. Vnde relinquit᷑ ꝙ tota

7

Cercio
fuit cõueniens vt xpᷣs de femina naſceretur
ꝓpter vniuerſitatẽ generationũ adimplendã.

yimooctin
nrfomit
mnq vis
ſenine.⸗O
iſetpater t
cepit polen
gliqdactin

mumbeids

dꝛin ſcnon
Vvñ Luute
Lunipi
amunecn
ili Fli⸗
Sumunri
erſendinmn
facclogenien
lioffond⸗
ſchunupet⸗
igloraced
iſatureer
inemuturee
Ptionenoag
toainvra

beret Fn
VrEiiho,

Aumimnt

otni Ert,

mtonomian
ſochamumi⸗
ſoſtifünpi
lhnogneris
nmari
ſctitee
Ghmiontone
Wecnannd
cüchtnntei
lannödeg
na Ltuani
Uuraſocaſen
p oorſi
aſe Cirg
mnvenrec
fſinlone
ſchünmen

ſiniei

Ggiociee
ſfienu
Pöeiv

dunhedn
pemrſii
Wlirieien,
lin ſ ſni
deſcnimuns
enamüffn
inefliuseni
cennorſui

twendien.

1 Ohrſein
imi ie
ig kenii
eunen
Giniſtauen
duin Gn
ninm Mig hein
zniaoreape
nen To⸗
NNr
Moni iNN
nseſtde in

4

afeminenm

—– RRl /
he

mnud
ctoneſh
tcchnon .

inlein

vere paternitatis vel maternitatis et filiatio⸗

virtus actiua ſit ex ꝑte maris:paſſiuavero ex
parte femine: ꝓpter qð in plantis in quibus
vtraqʒ vis cõmiſcet᷑ nõ eſt diſtinctio maris?
femine.Quia ergo virgo nõ hoc accepit: vt

eſſet pater xpi.ſed mater ↄſequẽs eſt ꝙ nõ aGd

cepit potentiã actiuam in ↄceptione xpᷣi ſiue
aliqͥd actiue egerit. erciũ dubiũ erat v⸗
trum beata vᷣgo fuit vera mater rpᷣi. Sic eni

ðꝛ in ſcripturis ꝙ fuerit mater et xpᷣs filius.

vñ Quce.i.c.dixit angelus. paries filiũ. Et

Auce.ij. peꝑit filiũ. Et matth.ij. Accipe pue

rũ et matrẽ eius.Et Luc.ij. dixit mater eius
ad illũ. Fili qͥd feciſti nobis ſic. Et Jo.ij. ca.

Erat mater ieſu ibi. Sed foꝛte inquiũt:ma⸗
ter ſic noĩatur:qꝛ filiũ illũ in ſuo vtero ex mi
raculo genitũ educauit et aluit ita ꝙ ex pieta
tis officio nõ conditione aut ꝓpꝛietate nature

ſic nuncupet᷑. Ad qð rñdemus ſᷣm Auguſti.

in li. de eccle. vog. vbi ait. Natus eſt ſjm veri meruit ↄci x
tatẽ nature ex deo dei filiꝰ. Natus eſt ſᷣm ve hoie nõ pni cõpꝛehendi.
ritatẽ nature ex hoĩe:hoiĩs filius:vt nõ ado⸗

ptione:nõ appellatõe:nõ nuncupatõe:ſed na⸗
tura in vtraq; natiuitate naſcẽdo filij nomen
haberet. Fuit igit᷑ virgo ſanctiſſima vera ma
ter xpi qd pbamus ex dictis ſancti tho.i.pte

ſancto ſpinitu et ſancta virgine ſuꝑ legẽ cõcae
ptionis. Exquo vt inqt tho. ij. ꝑte. q. xrxx.
Exꝑte mr̃is natiuitas illa fuit naturalis ſed

Vñn beata virgo eſt vera 2 naturalis mr̃ xpᷣi.
Quis g explicare queat quãto affectu filiũ il

lum geſtauit invtero peperit in pᷣſepio ſi uoq3

lacte pauitvbere de celo pleno. Quis enara
re ſufficiat quãto gaudio eius infantilia me⸗
bꝛa cõtrectabat dũ inuoluebat pannis ⁊ ſtti
cta cingebat faſcia Quis inſuper excogitare

valeat q́; gratiſſima fuit amborũ cõuerſatio

amoꝛis dulcedine plena. Cõueniebãt pacifi
ce. Colloquebant᷑ benigne Et virgo oꝛe mel
liflua fili mi ſepiꝰ ingem inabat:rudiebat re⸗
ſpondentẽ illũ cũ oĩ reuerentia genitrix mea
colendiſſim. M
beata virgo dei genitrix eſt dicẽda que

meruit ↄciꝑe xpᷣm cuius inſuꝑ pꝛogatiue ab
pitulũ.iej.

l⸗ pꝛiuilegiũ maternitat virginis

Millibate ð: dignitatis. Alie nãq; matres
ri hoĩs:hec hoĩs ⁊ dei mr̃ fuit Sed ꝓ hiun
ius ꝑtis expeditione iocunda tria adhuc du
bia declarenus.

q.xxvij.Et.iij.ꝑte.q.xxxij. Nam ad rationẽę Pꝛimũ vtrũ beata v irgo ſit dei genitrix ap⸗

nis cõcurrunt pᷣcipue tria. ꝛimũ eſt genera
tio viuẽtiũ:vt viuũ generet viuũ.Et ꝓpteren
qꝛ ignis generãs nõ eſt qͥdviuẽs nõ dicit᷑ pa
ter qaut mater ignis generati. Scom eſt colla
tio ſubſtãtie. Ham faber lignoꝝ nõ ðꝛ pater
ſcamni aut cuiuſlibet alteriꝰ artificij qd ipſe

fabꝛicat qꝛ nõ cõicat ſibi ſuã ſubſtantia. Ler

ciũ eſt materie pᷣparate adminiſtratio ꝓpterea
terra nõ ðꝛꝓpꝛie mr̃ hoĩs qꝛ eſt materia remo
ta. Et quartũ addit᷑ qð eſt aſſimilanio in na⸗
tura ſpecifica. Ideo capillus ab hoĩe genera
tus nõ ðꝛ filiꝰ hoĩs qꝛ nõ aſſimilat᷑ hoĩ ſpe⸗
cifice. Cũ ergo beata virgo viuẽs genuerit
xpᷣm viuentẽ cõicauitq; ad foꝛmatõʒ coꝛꝑis
eiꝰ materiã pᷣparatã ⁊ xpᷣs ab ea genitus fuit
ei ſimilis in ſpecie qꝛ ꝑfectus hõ ex aĩa rõna⸗
li et hũana carne ſubſiſtens:ſequit᷑ ꝙ xpᷣs fu

it eius filiꝰ et ſpᷣa illius vera mr. Si aũt ali⸗

quis obijceret ꝙ xpᷣs ex beata virgine mira⸗
culoſe natus eſt ſed miraculoſa generatio nõ
ſufficit ad rõem maternitatis vel filiatõnis.

NHõ eni dicimꝰ euã filiã fuiſſe ade ergo videk
ꝙ xpᷣus nõ debeat dici filius beate virginis.

Rũdere poſſumus ſᷣm Damaſce. in.iij.li.q;

natiuitas tꝑalis qua xpᷣs natus eſt ꝓpter no⸗.
ſtram ſalutẽ eſt quodammõ m nos qm̃ na⸗

tus eſt hõ ex muliere et tpecõceptionis debi⸗

to. Suꝑ nos aũt qm nõ exviri ſemine ſed ex

Beallangdg.
Secundũ vtrũ beata virgo meruit ↄcipere
chꝛiſtum. —

Terciũ vtrũ virginis pᷣrogatiue poſſint lbb
Hoie cõpꝛehendi. —

d pꝛimũ dubiũ rñũdemus q; bene ↄgrue
ac veriſſime virginẽ gloꝛioſam appellamus
genitricẽ dei. Inqͥt nãq; Johãnes Damaſ.
Theothocon vere ſanctã mariã pᷣdicamus
virginẽ. Et in capitulis Cirilli apꝛobatis
in Epheſina ſinodo ðꝛ. Si qͥs nõ cõfitetir
ſanctãvirginẽ genitricẽ dei anathema ſit. Et
ſancta mater eccleſia in diuinis officijs illaz
ſic crebꝛo noĩat. In officio miſſe inducit ver

ſiculũ Sedulij. Salue ait ſancta parẽs eni⸗

xa puerpera regẽ qͥ celũ terrãq; regit in ſecu⸗
la ſeculoꝝ.virgo dei genitrix quẽ totus non
capit oꝛbis in tua ſe clauſit viſcera factꝰ hõ.
Et in offertoꝛio. Poſt partũ virgo inuiola-
ta ꝑmanſiſti dei genitrix intercede ꝓ nobis.
Et in veſpis.Aue maris ſtella dei mater al⸗
ma. Et in cõpletoꝛio. Sub tuũ pᷣſidiũ cõfu⸗
gimꝰ ſancta dei genitrix.Etĩ letanijs. DHan⸗
cta dei genitrix oꝛa ꝓ nobis. Quare aũt ſir
cõueniens ⁊ ꝓpꝛia iſta locutio declarat᷑a Bo
nauen.in.iij.dil.iiij. Et a Tho. in.iij.pte.q.

xxxv. qꝛ omne nomẽ ſignificans in cõcreto

naturã aliquã pᷣt ſuponere ꝓ qualibet ypo⸗
ſtaſi illius nature.Eũ autvnio incarnatonis

ex ꝑte operatõis ſpũs ſancti fuit miraculon

ſona. coneniens eſt ꝙ, vere poſſit dici deu eſſe
cgSceptiͦ etnatu de virgine. Er hoc aut dicit
aliqua mulier alicuius mater e eu cõcepit ?

nit ad terminũ meret᷑ illud meri
gunũi: qꝛ; pꝛemiũ illud excedit laboꝛẽ ſed meri
to digni. Quia ex q̊ᷓ ſic placuit regi vel pꝛin
cipi vt qui ad talẽ terminũ currendo ꝑ tinge

ſit facta in vpoſtaſ i manifeſtum eſt q hoc no
men deus pt ſuwponere ypoſtaſi habente bu⸗

manã naturã et diuinã. Et ideo quicqd cõ⸗
uenit diuine nature et humane pᷣt att

fuerit humana natura aſſumptaa diuina p⸗

ui it
li pſone. Cocipi aut et naſci pſone attribuit
et ypoſtaſiſm naturã illa in qua cõcipit᷑ ⁊ na

ſcitur. Lũ ergo in ipo pꝛincipio ↄceptionis etm⸗ rpeminentr 1
tutũ qꝗᷓ indudunt in verbis eius. Pꝛima fuit

ne diſpolita ů religne mulieres que potne⸗

2

rint eſſe in omni mundo. At vbi verba illa
ſanctiſſima ptulit. Ecce ancilla dñi et ſuum
cõſenſum verbo firmauit ilico meruit meri⸗
to digni ↄcipere xpᷣmet effici mater dei. Luc
ſiquidẽ inuẽta eſt exceſſiſſe merita oĩm electo

rũ et maxime ꝓpter peminentiã quattuoꝛ vir-

eſſe obedientia dũ dixit. ecce. Exhibui nanq; ſe

genuit. Quare et btã virgo vere dicit᷑ mater

dei ꝙ ſi

pentis diuinitatẽ et hũanitatẽ eſt mater ſᷣm
bumanitatẽ ꝓpter cõicationem ideomatum.
Secundũ dubiũ erat vtrũ beatavirgo me
muit cõcipere xpᷣm. Ad qð Bonauen. in. ij.
di.iiij. ait. ꝙ meritũ diſtinguitur tripliciter.
E ſt enĩ meritũ cõdigni. meritũ cõgrui.⁊ me

ritum digni. In merito cõdigni attenditur

qualitas: vtputa dum qs per die vei menſez
ernit alicui p cõnenienti mercedelaboꝛe de⸗

bito finito meret᷑ mercedẽ illam de cõdigno.
Quanti eni laboꝛauit et quãto tꝑe tantũ ſi⸗
bi debet. In merito cõgrui attendit᷑ diſpoſi⸗
tio ad aliquã mercedẽ cõt equendam in futu

ro. puta ſi rex vel pꝛinceps aliqs ꝓ ſua ma⸗
mari feciſſet ꝙ ſis vno cur

gnificentia ꝓcla

„

lu p determinatũ ſpaciũ pcederet relis cur

rentes lucraret᷑ libꝛã vnã auri:tũc multi hoc

audientes ad currendũ ſe pꝛeparent. Inter

quos eſſet vnus agilis valde et ad currendũ

plus ceteris expeditus licet nondũ eſſent in
curſu:vel poſt q; currere ceperint anteq;ᷓ pue
nirent ad terminũ diceret᷑ de iſto vno ꝙ me⸗
retur pꝛemiũ merito cogrui. At poſtq; pue⸗
to non cõdi

ret aurũ ſibi daret᷑. Ille qui ſic currendo pꝛi⸗

us ceteris applicuit ad locũ pꝛefiruʒ factus
eſt dign' mio erx liberalitate pᷣparato. Sic
in ꝓpoſito beata virgo nõ meruit cõciꝑe xpᷣm

merito cõdigni qm̃ incarnatõis beneficium

itũ ad ſuam ſubſtantiã vel eſſentiã eſt ſupꝛa

merita oĩm hominũ et angeloꝝ et ipius vir⸗

ginis benedicte. Sed qꝛ ex benignitate ſua

Diffiniuit deus vt carnẽ ſnmeret ꝓ ſalute bu

mani geniris. et de muliere vna naſcen et de⸗
et homo. Beata virgo a pꝛincipio
ficationis et toto tpe intermedio vſq; ad in⸗

carnationẽ merebat᷑ eſſe mater dei merito cõ

grui. qꝛ ꝓpter excellentiã ſanctitatis ſue ⁊ hHz⸗

„

fectionẽ virtutũ ad hoc erat mag idonea ſi⸗

t mater diuinitatis. ſed qꝛ perſone ha

poſſe obtulit voluntarie deo.¶erciu dur⸗
8O progatiue poſſint

bium erat vtrumvirgini

ncipio ſue ſancti

adeo ꝓmptiſſimã ad obediendũ deo q;tum

fieri pᷣt a pura creatura. Intenſiſſima fuit il⸗
lius volũtas ad talẽ obedientiã q;tũ intendi

—

potuit:neq; tantuũ intenſa fuit volũtas abꝛae
vuũ voluit fil iũ immolare:aut quoꝛumcũq;:ꝗq
p dei obedientia dura ⁊ aſperrima queq; vſa
ci nõ recuſarũt. Secũda virtus fuit humili⸗

tas quã expꝛeſſit dũ ſubdidit. Ancilla dñi:

tunc vtiq; tm̃ reſpectu dei deſcendit in nihi⸗
lum et deſpectũ ſui ꝙ nulla vnq; alia creatu⸗

ra iia viluerit ſibi ipi ꝓ deo ſ icut ipa. Et licet
magna fuit humilitas abꝛae cũ dixit Heneß
xviij. ca. Loquar ad dnm meũ cum ſim pul⸗

nis et cinis. Et Job cum dicit. xvij. c. Putre

dini dixi pr̃ meus es mater meg et ſoꝛoꝛ mea
vermibus. Et Johãnis baptiſte dũ ſe voce
appellauit:nihilominus humilitas virginis

ſupauit humilitate iſtoꝝ ? quoꝛumcũq; alio
rum. p

xit humilitatẽ ancille ſue: ecce eni ex hoc bea⸗
tam me dicẽt oẽs generatoes.

——

intellectũ in obſequiũ dei:crediditq; ſimpli⸗

citer et puriſſime quecũq; ſibi fuerãt ꝑ ange⸗

lum intimata. Hinc eliʒabetb omendando

illã dixit. Beata qᷓ credidiſti qm̃ perficientur

*

in te qᷓ dicta ſunt tibia dño. Quarta virtus

fuit charitas ꝗᷓ expꝛeſſa eſt dum ptulit:ſcoᷣm
verbũ tuum. Omne coꝛ ſuũ:omne eſſe omne
. erciũ du⸗
ab homine cõpꝛehendi. Ad qðo reſ pondemꝰ?
q ſicut perfectiones diu ine omni intellectui
ſunt incõpꝛehenſibiles: ſi ꝑfectiones gratia
rum quas virgo ſuſcepit in ↄceptõe filij dei
ſolo diuino intellectui et xpᷣi fuerũt ↄpꝛeben

ſibiles. vñ credit᷑ ꝙ ad illã abyſſum impſeru

nn . ercia virtus
fuit eius fides quã explicauit du pſecuta eſt
Fiat mihi. Lunc ſiquidẽ captiuauiſ omnẽ

terea in ſuo cantico dixit. Quia reſpe

tabilẽ oĩm chariſmatũ ſpũs ſancti qᷓ in beo⸗

tam virginẽ deſcenderunt in hoꝛa cõceptio⸗
s vel angeli

nis filij dei: intellectus humanus v
cus nunq; potuerũt attingere. Dulto nach

plura operatus eſt deus in vin gine et quidẽ

grandia q; ea que ſcripta ſu nt aut ex ogita⸗
ta. Iccirco Hieronimꝰ in ſermone ad paul

et euſtochiũ. dũ de virginis peminentia eſeex

cenmai⸗

ditufus
eginel
eſoteſiu
Gatoꝛ inu
aungiaſu
nen digt
tear quula
eſtalan
ccllentin
pbenisu
gunscen
ſserhibi
fobilct arg
glloernl
rciti⸗
Nochet vin
Gageat
NWpncen
Morbesd
Coꝛiciz
glatorde
ca Egot
Gultuuin
Awnmn.
Diſitad,
ſennonni⸗
ſabſme
Nlginii
tinpeion
mniniet
liannss
Denno
nndas d
ſopurice

bor ninmt
mococfin
pginquit,
leTllisft
ſtdlcipin
Remdäil
forabüir⸗
s e
ſetici
tuit. De
eytin
nitatis
ſancto
Misga

RZ
Ammie

neluin

Fünui
Renanininen

naigune.

dacn tun
1. Soduing

äina
rumm

eſnrin
umöti
vſanßet⸗
draidid⸗

ndcriek

4
I.
8

dicturus ita locutus eſt. Timeo ſatis et val⸗
de ꝑtimeſco dũ veſtris cupio parere ꝓfectib

ne foꝛte ſicut impꝛobus ita et indignus lau⸗

datoꝛ inueniar ꝓfecto cũ nec ſanctitas nec fa

cundia ſu ppetãt vt beatã et gloꝛioſam virgi⸗

nem digne laudare queam. OQm̃ vt verũ fa⸗

tear quicqͥd humanis dici pᷣt verbis minus
eſt a laude dei qꝛ diuinis et angelicis eſt ex⸗
cellentius p̃dicata et laudata pᷣconijs. A ꝓp⸗
phetis quidẽ pꝛenunciata. A patriarchis fi

guris et enigmatibo pᷣſignata. Ab euan geli⸗
ſtis exhibita et monſtrata. Ab angelo vene⸗

rabilit᷑ atq; officioſiſſime ſalutata. CPꝛeterea

qualis et quãta eſſet ab eodẽ diuinitꝰ declara

tur cũ ait.Aue gratia plena ⁊c̃.Taliba nanq;

decebat virginẽ oppignerari muneribus vt
eſſet gratia plena: qᷓ dedit celis gloꝛiã: terris
deũ:pacem gentib:finẽ vicijs:vite oꝛdinẽ:et

moꝛibus diſciplinã. hec ille. Pꝛopter q̃ oĩa

coꝛã eliʒabeth deũ ipᷣa magnificauit.que di⸗-
gnatur de ſe nobis dicere illud Ecci.xxiiij.
ca. Ego mater pulcre dilectõis timoꝛis ⁊ ma

ghitudinis et ſancte ſpei. In me oĩs grᷣa vie

et veritaſ. In me omnis ſpes vite ⁊ virtutis.

Trãſite ad me oẽs qui cõcupiſcitis me⁊ a ge
nerationibo meis adimplemini Spirit? eni
mens ſuꝑ mel dulcis et hereditas mea ſuper
mel et fauũ.Ad eã ergo crebꝛo cõfugiamus

vt ſua ꝓtectione liberemur ab oĩibus malis
imminẽtib ⁊ benefaciedo mereamur filij eiꝰ

gratiã et tandẽ gloꝛiã ſempiternã. Amen.

¶ Sermo vigeſimuſoctauus de tribus vir⸗
tutibus cõtemp

landis virginis gloꝛioſe in

te.Lalis fuit maria vt eius vnius vita oim

ſit diſciplina. Pꝛopterea quecũq; geſta ſunt
p eam dũ illũ paruulũ pũtauit in templo ra-

tionabiliter facta fuiſſe indubitãter tenendũ

eſt. Qð vt et nos deuotius cõtemplari poſſe
mus.Sancta mr̃ eccleſia purificatõis eius

feſtũ cũ benedictõne candelarũ agendũ ſta⸗

nitatis inſtitutoꝛ. Sergius papa qͥ a ſpiritu

ſuncto edoctus voluit vt xpᷣiani ſingulis an
nis ad honoꝛẽ genitricis dei hac die totum

et in euã gelio pꝛeſentis ſolennitatis. Ople⸗
doꝛ virtutum gloꝛioſe virginis marie miro
modo effunditur in celo ⁊ in terra. NHam de
ipᷣa inquit Ambꝛoſius in libꝛo de virginita

mundũ cũ accenſis et benedictis cereis illus
ſtrarent. Inductus vero ad id fuit qm̃ Ro⸗
mani tẽpoꝛe gentilitatis et ſuꝑſticioſi cultus
idoloꝝ in Rkalendis februarij ad honoꝛeʒ fe⸗
brue matris martis qui deus erat belloꝛũ ðr
bem de qninto in quintũ annũ cũ cereis ⁊ ſfa
cibus tota nocte luſtrabãt vt filius eius illi
victoꝛiã de inimicis concederet cuius matré
tam ſolẽniter honoꝛarẽt. Similiter in febu
ario ſacrificabãt febꝛuo.i.Plutoni et ceteris
dijs infernalibus pꝛo animabus anteceſſoꝝ
ſuoꝝ.ideo ei ſolennes hoſtias offerebãt ⁊ to
ta nocte laudibo inſiſtentes cũ cereis et aceen

ſis facibus vi gilabãt.Et qm̃ difficile eſt cõ⸗

ſueta relinquere xp̃ᷣiani de gentilitate cõuerſi
agdhuc pᷣdictas cerimonias obſeruabãt q̃ de

re Pontifex maximus vt extingueret paga⸗

noꝛũ erroꝛẽ indixit vt benedicta luminaria
ad honoꝛẽ regine celoꝝ ab oibus fidelibſus
poꝛtarent᷑. Ipa nãq; nõ martis ſed ieſu xpᷣi fi

lij dei dulciſſima mater a nobis colenda eſt

cuiꝰ meritis ⁊ interceſſione innumera:vt ſic
dicã: eã innocantibo bñficia donant᷑. Ad cu⸗
ius laudeſ explicandas hodierna die incum

bere debemꝰ qᷓ vagientẽ filiã ad templũ ꝑdu

xit ibiq; oĩa gfecit q moiſes in lege lubebat.
In qbus ꝑ ipᷣam laudabiliſſime geſtis tribli
ci eius virtutẽ pꝛe ceteris eligimus contem⸗

plandaoam.“
Pꝛima ðꝛ virginitatis.

cia bereeeiggeͤiesz..
ificatois ei He ppetun virginitate ſancte marie q fuit
feſto g gletii ʒʒʒWAA phelis pᷣnunciata ab ipᷣa vot
.R purgatõis marie ᷣm legem moiſi. 1
BGcribunt᷑ hec verba QLuce. ij. ca.

ſꝑ inniolabiliter obſeruata. ¶ ¶apitulũ.i.

Secunda bumilitalis.

Rima virt excellẽtiſſima illiꝰ feliciſſti⸗
me matris quãa Cõtemplari debemus ðꝛ
virginitatis. Hec deſignat᷑ in verbis moiſi.

HNa Leuit.xij.c. Ex oꝛd inatõne dei moiſes

dixit. Mulier ſi ſuſcepto ſemine peꝑit imma
da erit. Iſta cõditio ſi appoſita dat intellige⸗
re:qꝙ qñqʒ mulier eſſet paritura maſculũ non
ſuſcepto ſemine.Exquo doctoꝛes dicũt ꝙ ſi
gnanter moiſes fuit ita locutus ad excipien
dã matrẽ dei ab immũdicia. Et vt Bernar.
ait. qꝛ timuit in matrẽ dũi blaſphemiã irro⸗
gare. Ded vt vir ginitatẽ illã ardentiꝰ vene⸗
remur: in hac pte tria dubia ſant aperiẽda.
ſꝛimũ vtrũ virginitas marie fuit ante pꝛe-⸗
tuit. Deferunt᷑ vero accenſe cãdele iũle bñũdi EMim mna a et aute Ppee⸗
cte:vt innuatur q; virgo ſacratiſſima tota ſit
ſplendida et luminoſa. Fuit aũt pñtis ſolen⸗

—- .

nunciaaas.

maaaaat.—
Zerciũ vta vᷣginitas marie fuit ſo obẽuata
¶ Ad pꝛimũ dubiũ rũdemꝰꝙ placuit altiſii
mo deo ꝑ multa añ retroacta ſeculavginitatẽ

1

i

marie a ſuis ꝓpbetis ⁊ alijs qb rẽ tã grandẽ?) ꝙ Ezechias erat.xxv.annoꝝ qñ cepit rena itod
notã effecit mirabiliter pꝛeconiʒ ari. O mitto repoſt Achas patrẽ ſuũ immediate.vt habe iraſan
ſibillarũ oꝛacula. Zꝗceo multoꝝ priarchaꝝ tur.iiij. Re.xviij. c. Achas regnauittm̃.xvi. aöa
teſtimonia. m̃ referã qͥd in hiſtoꝛis hiſpa annis. vt habet᷑.iiij. re.xvi.c.Ergoĩ pncipio runkſe
nie:qͥd in E ʒechieli: qͥd in Eſaia fideliſſime regni Achas añq; diceret ꝓphetia Eʒechias m
ſcribit᷑ In oꝛiginali libꝛo hiſtoꝛie hiſpanice erat nat?⁊ erat nouẽ annoꝝ.Et ꝓpt hoc dicit ean
ca. xl. de nõnuillis incidẽtibo tꝑe Fernandi re Rabi ſalomon ꝙ hec ꝓphetia eſt intelligeda 4 ſbile
gis:ita babet. Cü apud tolerũ quidã iude? defilio Eſaie acceperat vxoꝛẽ iuuenculär all
gfęa ampliãdi vineã ſuã rupẽ cõminuiſſet in iam cõceperat de eo.Et qꝛ de puero exiſtente depe 1
medio ſaxi cõcauitas reꝑta eſt: vbi liber erat in matris vtero neſcit᷑ ſi ſit maſculus vel fe⸗
ſolia lignea hñs deſcriptus triba linguis:Pe mina:ideo Eſaias dabat achas ſignũ libera nba
bꝛeis: grecis: ⁊ latinis:ſcriptura qſi vnꝰ pſal tionis a duobo regibo illũ inuadere volenti⸗ nne
terij videbat᷑. Hic liber de triplici mũdo diſ bus. ſicut ptzʒ.iiij. Re.xvi.ca.ꝙ vxoꝛ ſua gra non ſpſel
ſerebat: ab Adã vſq; ad antixpᷣm Pꝛincipiiũ uida pareret filiũ maſculũ. Sʒ vt refert hi· nch ⸗
vero tercij libꝛi incipiebat a xpo ſi ic exoꝛdies colaꝰ de lira.iſta expoſitio ſtare nõ pᷣt:qꝛ ca.ſe narch,
In tercio mũdo filiꝰ dei naſcet᷑ in mundo ex quenti ðꝛ de puero illo. Et erit extenſio alax Aoan⸗
virgie maria:patiet᷑ ; p ſalute hoĩm. Qð cũ eius implens latitudinẽ terre tue o emanuel. n ninn
iudeus ↄſpiceret ſtatim cũ familia ſua ſaro Et loquit᷑ de terra regni iudee cuiꝰnũq; fuitt nudching
fonte renatꝰ eſt. In fine vero libꝛi erat tee dñs Eſaias.Et ꝓpterea ad litterã intelligt ntagi
ſernandi regis inueniri debebat. Ad ꝓp gec de xpᷣo qui dnatur iudee ⁊ oibus q̃ ſunt ince Ponn
Eʒzechielẽ iã veniamꝰ cui virginitas marie Jo et in terra.Ad pꝛimũ vero obiectum dicect nen
reuelata eſt. vñ ait.c. xliiij. Cõuerti me adviã Nico. de lira ꝙ halma ĩ hebꝛeo ſignificatab· unn vr
protte ſanctuarij exterioꝛis q̃ reſpiciebat ad ſconditã ita ꝙ nõ dubitat᷑ de integritate illix. inſtium.
oꝛientẽ ⁊ erat clauſa.Et dixit dñs ad me:poꝛ Et ſcribit᷑ per h.et nõ inueniunt᷑ niſi tres ia doplerck
ta hec clauſa erit et nõ aꝑiet᷑:et vir nõ tranſiet deſcripte.ꝛima eſt rebecca de qua Ieneſis mu lpn⸗
p eã:qm̃ dñs deus iſrael ingreſſurꝰ eſt per eĩ. xxiiij.ca.ðꝛ. Puella decoꝛa nimis. Sequit᷑. liur. Oc

Abi Augꝰ. in ſermone ait. Hirabilis phe puella que egrediet᷑iĩ hebꝛeo ponit᷑: halma qᷓ H ſicutlier/

te viſio ſed mirabilioꝛ ẽ ꝓphetie adimpletio. egrediet᷑. Secũda fuit maria ſoꝛoꝛ moiſi. de ninpnic,
NQNuuig eſt poꝛta ĩ domo dũi clauſa niſi ma qua ðꝛ Exo.ij.ca. Juit puella:in peoꝛeo p uunſeß
ria ſempꝑ erit intacta? Et qd eſt:hõ nõ tranſi: mitur halma. Juit halma. Et iſte due fuerüt Umniciin
bit ꝑ eã niſi ꝙ ioſeph nõ cognouit eã: Etqd virgines puriſſime qñ fuerũt ſic noĩate Cer ekpog
eſt ſolꝰoñs intrat ⁊ egrediec ꝑ eã niſi qꝛ ſpũs cia ergo fuit virgo maria ĩ hac ꝓphetia.Qua Mmühnen
ſanctꝰ impꝛegnauit eã. Et qͥd eſt clauſa erit rehalma virginem ſignificat. Ad illudyverro Aigoda
in eternũ:niſi qꝛ maria fuit virgo an partũ ?⁊ qð adducebat᷑ de noĩe emanuel. Rñdent o Auuntr
vir go poſt partũ. Dicat ̊ maria. Poꝛta facra ctoꝛes vt etiã tactũ eſt in ſermone de circmn uini
ſum celi ianua fctã ſum filio dei:illi facta ſuy cilſione.qꝙ duplex eſt nomẽ.ſ.nature vt hõ. et RNS
ianua clauſa:qui poſt ſuaʒ reſurrectionẽ in⸗ impoſitionis vt petrus et antonius. Ema⸗ ſuſtin
greſſus eſt ꝑ oſtia clauſa:ꝑ q̃ egreſſus eſt ad nuel itaq; eſt nomẽ nature. Jeſus vero nomẽ Mläce
ſuos crucifixoꝛes. Ad diſcipulos autẽ ſuos impoſitõis. ¶ Secundũ dubiũ aperienduꝗu: (yſc
clauſo oſtio cenaculi ingreſſus eſt clauſtra:qͥ/trũ virginitas marie fuit voto cõfirmata. Fylci
natus de ventre meo:me matrẽ dimiſit inta-⸗ 3Ad qðoð rñdet Ricar.in.iiij.di.xxx. Ettꝛho. oyh.
ctam. Adimpleuit ventrẽ meũ diuinitate: etiij.ꝑte.q.xxviij.ꝙ cum perfectõis opera ma⸗ indiet
vterũ meum nõ euacuauit caſtitate.hec ille. gis ſint laudabilia ſi ex voto fiãt q; ſinevo⸗ ni ſ
Eſaias vero ſatis aꝑte ca.vij.virginitatem to. virginitaſ aũt in mĩ̃e dei pcipue debet poll uum
marie pᷣnunciauit.Ecce int virgo cõcipiet lere.ideo cõueniens fuit vt virginitas eiuis Prinni⸗
et pariet filiũ et vocabit᷑ nomẽ ed emanuel. eſſet exvoto deo cõſecrata. Veruntũ qꝛt e le e
Sed iudei g̊ nos arguunt. Pꝛimo qꝛ in he gis opoꝛtebat generatõni inſiſtere ta muliez⸗ mnft
pꝛeo nõ ðꝛ virgo ſed halma:⁊ ſigniſicat puel res q; viros:qꝛ ſᷣm carnis oꝛiginis cultꝰ dei Din
lanm abſconditã ſiue ſit virgo ſiue coꝛrupta. au gebat᷑ anqᷓ; ex illo pplo xpᷣs naſcerek. Ma aoi
Scðdðo qꝛ ðꝛ ꝙ nomẽ eius vocabit᷑ emanuel. ter dei non credit᷑ anteq; deſponſaret᷑ ioſepyp cͤtitl

Filius aũt virginis vocatus eſt ieſus xᷣus abſolute vir ginitatẽ vouiſſe:licet eã in deſie⸗ ptini⸗
Et ideo aiũt iudei ꝙ hec ꝓphetia nõ intelligi derio habuiſſet. Suꝑ hoc tñ voluntatẽ ſuã lf
tur de xpᷣo et virgine matre: ſed de Eʒechia diuino cõmiſit arbitrio. Poſtmodũ veroac⸗ ön d
filio regis achas:qui poſt dictũ ꝓphete nat cepto ſponſo ſᷣm ꝙꝙ moꝛes illius tpis etige⸗ umn.
elſt. Sed hoc impugnat Rabi ſalomõ ꝑ hoc bant ſimul cũ eo votũ virginitatis emiſit.o binn

— Aluit vᷣo deſponſari ex familiari inſtinctu ſpt ſeph marie cuſtos fuit potiꝰ q;ᷓ maritus. Di⸗
ckn nitus ſancti: confidens de diuino auxilio ꝙ cendũ ꝙ Hiero. accipit maritũ ab actu ma⸗
e nunq; ad copulãcarnalẽ ꝑueniſſent. Cõ fir⸗ trimonij cõſummati. Silr intelligẽda ſunt
n enndin mant iſta ꝑ magiſtrũ ſniaꝝ in.iiij.diſ. xxx. et verba Hieronimi in mattheũ. vbi ait. Eum
dr S etiã ꝑ illud qð ſeribit᷑ xxvij.qiij.c.ſufficiat. uptig

uiu

§. beata maria. Landul. tñ dicit ĩ ſuo.iiij.q;
poſſibile fuit virginẽ expꝛeſſe vouiſſe anteq;
deſponſaret᷑:et nihilominus cum vero voto

virginitatis potuit cõtrahere. Nã matrimo

virũ audieris ſuſpitio tibi nõ ſubeat nuptia
rum:ſed recoꝛdare cõſuetudinis ſcripturaꝝ

qua ſponſi viri et ſponſe vocant᷑ vxoꝛes.qð

Hieronimꝰ vocat nuptias nuptialẽ cõcubi⸗

iu rginita i here. Ha mo tum. Oia pᷣdicta facile teneri pñt: et ꝙ virgo
Nhuſfin niũ eſt cõſenſus in carnalẽ copulã altero cõ⸗ vel anteq;ᷓ cũ ioſepſeph pheret: vei poſte co⸗
nnun iugum petente. Si ergo cõſtaret ꝑ reuelatio traxit ex dei reuelatõne virginitatẽ vouiſſet.

nem ipᷣi femine ꝙ nũqᷓ; vir ab ea debitũ pete⸗

agmi em ipi tem luc vir 36 ea d. Et ioſeph illuminat? a deo qͥ elegit eũ tan
. Gnn ret cu vero voto virginitatis:poſſet ſtare ve-⸗ te virginis ſponſum et ſui filij alumnũ virgi
Pmſüſt rum murimoniũ: qꝛ nuq carnaliſ copula ſe nitatẽ voto fuerit cõplexuscũ ꝑpendimus
Smiamt queret᷑. Et ita fuit in ꝓpoſito:qꝛ virgini glo⸗ ip̃ius virginis benedicte moꝛes et actus di
menroen neſe fu it reuelatũ ꝙ nunq ioſeph peteret ab uinitus regulatos. In quadã tamẽ hiſtoꝛia
uder ar niz ca debitũ:et foꝛte etiã ipᷣi ioſeph:cũ dicatur a/ ſic habet ꝙ beata virgo cõpleto ablactatõis

Vlimi nt multis ep ipe inſup ex inſtinctu ſpũs ſancti¶ Ariennio ad templũ dni a parentib fuit pdu⸗
ſn ir ginitat noucrat. as obſtante aut tali vo cta vbi remanſit cum alijs vi ginibo et puel⸗
H o inter maria et ioſeph:verũ fuit matrimoni lis in oĩ ſanctitate ſeruiẽs altiſſimo deo:viſi

cntdiguun (um vtreleit mailten niaꝝ. Et. xxvij.q.ij. c

tabaturq; ab angelis frequẽtius ⁊ ſpũalibus

tnimgin⸗ titutii. H vt inqr Ricar et ſancrus tho. cöſolationibo replebqt. Auattodecimo vere
imtioͤn· up lex eſt pfectio rei. pꝛima. ſ.et ſecũda. Oꝛi⸗ eratis ſue anno pontifer publice denuciauit
Nu hi ma in ipa rei foꝛma cõſiſtit er qua ſpeciẽ ſoꝛ⸗ vt Fienes qᷓ erant in templo ⁊ etatis tẽpus
lnins Cill titur. Ocdᷣa ↄ ſiſtit in operatõe rei ꝑ quã res impleſſent domũ reuerterentvt matrimonia
n itj Aliqualiter ſuũ finẽ attingit. Foꝛma aũtn aρ Cötraberét: cuius mandato cũ cetere paruiſ⸗
mieuin imnt oſiſtieln duada indiuiſibili piunz? ſent ſola virgo maria hoc ſefacere non poſſe
chntwn ctione alox h quaãvn cõiugũ indiuiſibiliter rũñdit:tum qꝛ paretes ſni eã dñi ſeruitio man
nctini alteri fidẽ ſeruare tenet᷑. Finis auũt matrimo⸗ cipaſſent:tum qꝛ virginitatẽ ſuã dño ipᷣa vo
milcninn nij eſt ꝓles generada ⁊ educanda. Ad quoꝝ unſſet. Zunc antiatus pontifer ꝓ nouitate
ſargee⸗ pꝛimũ puenit ꝑ ↄcubitũ cõiugalẽ. Ad ſcm reiimminente feſtiuitate iudeoꝝ ſenioꝛibus
ibupen P alia oꝑa uiri et vxoꝛis q ſiblinuicẽ obſe⸗ Ccõuocatis: oim vna hec fuit ſententia vt dñi
fen d quuntur ad ꝓlem nutrieddã. Sic ergo qdtũ coõſilium quereret᷑. Cum aũt oꝛõni inſiſteret

n N penna olno v. et pontifex ad cõſulendũ dñm acceſſiſſet: mox
nn mũ vir ginis matris dei ⁊ ioſeph qꝛ vterq; cõ de loco oꝛatoꝛij cunctis aduenientibus vox
nilum ſenſit in copulã ↄiugalẽ nõ aũt expꝛeſſe in o inſonuit:vt quicũq; de domo dauid nuptijſ
nmnis D pulã car nalẽ:niſi ſub cõditione ſi deo place: abiles cõiugati non eſſent:ſinguli virgas ad
ien ret. vñ et angelus vocat maniã cõiugẽ diccs. altare delerrent:et cuiuſcũq; virgula germi⸗
Wihant HNoli timere accipe mariã cõiugem tuã. Qð naret et in cacumine eius ſpũs ſanctus in co
wncnn expones Aug'.in li. de nuptijs: cõcupiſcen lumbe ſpecie conſederet: ipe pculdubio eſſet
nim bin tia dicit. Cõiunx vocat᷑ ex pꝛima deſponſa⸗ cui virgo deſponſari deberet. Erat inter ce⸗
bs olin tionis fidequã ↄcubitu nec cognouerat nee teros ioͤſeph de domo dauid cui cũ incõgru
oofüͦz inn fuerat cogniturꝰ.Quantũ vero ad ſecundã um videretur ſi vir iam ꝓuecte etatis tã tene
S ꝑpfectionẽ ꝗᷓ eſt ꝑ actũ matrimonij ſi hocrefe⸗ ram yirginẽ duceret in vxoꝛem. Ceteris vir
nigninn ratur ad carnalẽ ↄcubitũ ꝑ quẽ ꝓles genera gas ſuis afferentib: ſolus ipᷣe virgã nõ atiu⸗
Genni tur nõ fuit iſtud matrimoniũ conſummatũ. iſit vñ cũ nihil diuine voci cõſonuz appareret
Fürtiot Habuit tũ illud matrimoniũ etiã ſcam ꝑfe pontifer iterato dñm coſulendũ putauit:qui
ns cnonẽ q;tũ ad plis educationẽ Uñ Augꝰ.di trñdit ꝙ ſolus ille virgã ſuã nõ attulit cui vix
rd, cit in li. de nuptijs et ↄcupiſcẽtia. O mne nu go deſponſari debebat Inductꝰ itaq; ioſeph
uimi⸗ ptiarũ bonũ impletũ eſt in illis paretib xpi yt virgã ſuã ferret: cum hoc feciſſet ilico ger
Muin, ples fides: ſacramentũ. plem cognoſcimus minauitet in eiug cacumine columba coſe⸗
üimtan im Aum ieſum. Fidem aꝛ nullum adulteri dit:quare ſibi deſponſata fuitvirgo:qui iam
ceret iſta:qꝛ Hiero.ↄtra heluidiũ ait. Jo⸗ . Die

ad pꝛimã ꝑfectionẽ oĩno verũ fuit matrimo⸗

mum parentũ in naʒarceth feiſerſe eſt. Abi

in diebus illis angelus gabꝛiel ei oꝛanti a⸗ non m naturã quaſi ab eadẽ matre nat ſed hn
paruit:et de ea naſciturũ dei filiũ nũciauit: ſm cognationẽ quaſi conſanguinei eius exi Vnnit
bec in legẽda natinitat virginis.¶ Cerciũ ſtentes. Deteſtandus itaq; eſt erroꝛ ꝑnitioo⸗ cob
ubiũ fuit vtrü vᷣginitas marie fuit ſo obſer ſiſſimus heluidij vt inqͥt tho.iij.ꝑte.q/xxviij (umg
4 3 uata. Ad qð nequã beluidius bereticꝰ oꝛe ſa Pꝛimo ſicut qꝛ dero gat xpi ꝑfectioni quiſ. ino ni
gilego et blaphemo auſus eſt dicere: ꝙ poſt Sm diuinã naturã vmgenitus eſt pris tans· umvß
partũ nõ manſit virgo:licet fueritvirgo ante ꝑfectus ꝑ oĩa fili eius:ita etiã decuit vt eſſet ſobil
partũ et in ꝑtu. Sumpſit aũt occaſionẽ erro vnigenitus matris tãq; ꝑfectiſſimũ germen ligenüp
ris qꝛ male intellexit ſcripturas.Hã in.i.c. cius. Scdo hicerroꝛ iniuriã facit ſpũi ſan⸗ licl ei
Matthei ſcribit de ioſeph. Nõ ↄgnoſcebat cto cuiꝰ ſacrariũ fuit vterus virginalis in ſopoſen
cæã donec peperit filiũ ſuũ pꝛimogenitũ. Ar⸗ carnẽ xpᷣi fſoꝛmauit. VUñ nõ decebat vt de ce⸗ ſcpledich⸗
guit heluidius et dicit hoc aduerbiũ donec tero violaret᷑ ꝑ cõmixtionẽ virile.Tercio de bingreſe
cõſueuit determinatũ tempus ſignificare ᷓ rogat dignitati ⁊ ſanctitati matris dei q in⸗ mungaon
coõpleto fiat id qð vſq; ad illud tꝑs nõ fiebat: gratiſſima videret᷑ ſi tanto filio cõtenta nõ ei mnini O
verbũt aũt cognoſcendi ibi ad coitũ refertur ſet:⁊ ſi virginitatẽ q̃ in ea mir aculoſe cõſerua nquomd
Sicut et Hene.iiij.ca.ðꝛ.q Adã cognouit ta fuerat ſponte ꝑdere vellet ꝑ carnis cõcubi lungecoe⸗
vxoꝛẽ ſuã:ergo poſt partũ beata virgo fuit a tum. Quarto inſuꝑ ipᷣi ioſeph eſſet ad maxri mdieten
ioſeph cognita. Inſuꝑ et Jeſus nolatur pꝛi mam pſumptionẽ imputandũ:ſi eã qui rene Gflnchn
mogenitus:ergo habuit fratres ſubſequẽtes lantie angelo de ſpũ ſancto deũ cõcepiſſe co⸗ Cbenkdicbe
Et hoc cõfirmat᷑.qꝛ Jo.ij.ca.ðꝛ. Heſcendit gnoucrat: polluere tentaret. Quare virginẽ nocſyn
in capharnaũ ipe.i.xpᷣs et mater ei frẽs eius. ante partũ: virginẽ in partu: virginẽ et poſt Unhtnit
9 Pꝛo ↄfuſione heluidij et veritatis defſenſio Partũ genitricẽ dei veriſſime pᷣdicamus. Si “ ggfflüoen
ne notandũ ꝓ illo verbo cognoſcebat:q qui vęro vlterius aliqs qᷓreret: Cur voluit xᷣqus nictons
dam dixerũt hoc nõ eſſe intelligendũ de co⸗/de virgine naſci. Rñdere poſſumꝰ ex dictis Cnhun
gnitione carnis: ſed de cognitoc noticie. Dit pfati doctoꝛis ſancti tho.vbi..ꝙ hoc ſactũ r
cit enĩ Criſoſto.ꝙ nõ cognouit eã ioſeph an eſttriplici de cann. mniutinn
teq; pareret cuiꝰ fuerit dignitatis:ſed poſt )Pꝛimoꝓpter dignitate patris. nefliotn
peperit tũc cognouit eã:qꝛ ipᷣius plem ſpeccia Scðo ꝓpter puritatẽ fili. ſtobnogius
lioꝛ et dignioꝛ facta fuerit q́; totus mundus Tercio ꝓpter incarnatois fin. ſonngicgo
ꝗqꝛ quẽ totus mundꝰ caꝑe nõ poterat in angu Pꝛimoꝓpter atris dignitatẽ cõſeruandã. M ſenmai bälira
ſto vtero ſuo ſola ſuſcepit. Quidã aũt hãc co u eni xpᷣs ſit verus ⁊ naturalis dei ſili?:nõ Poomalege
gnitionẽ referũt ad noticiã viſus. Sicut eni fuit cõueniens vt aliũ patrẽ baberetq; duauum gasileag
moiſi cũ dño colloquẽtis gloꝛificata eſt faci ne dignitas tranlferret᷑ in aliuʒ. DScoo hoc Naſgäinpe
es vt nõ poſſent ĩ eũ intẽdere filij iſrael. Sic fuit ↄueniens ꝓpter puritatẽ filij. Jbenand emobnori
maria claritate virtutis altiſſimi obumbꝛata eſt verbũ dei:verbũ vo abſq; oĩ coꝛruptione ſicdenoren
cognoſci nõ poterat a ioſeph donec pareret. coꝛdis cõcipit᷑ et ex coꝛde abſq; coꝛruptione canſamnec
Poſt partũ vero a ioſeph agnita inuenit᷑ ſppe ꝓcedit. Vñ vt oſtenderet᷑ ꝙ illud coꝛpꝰ eſſet flionoo
cie faciei nõ libidinis tactu. Hiero.aũt cõce⸗ ipius verbi dei:cõueniens fuit vt de incoꝛ wulierestn
dit hoc eſſe intelligendũ de cognitiõe coitus rupto virginis vtero naſceretur. Tercio fuit ſeckineai
ſed dicit ꝙ vſq; vel donec in ſcripturis qñũ; ʒcõueniens ꝓpter incarnatõnis finẽ. Ad hoc Cnagcnin
ſignificat certũ tꝑs.ſᷣm illud ad Galathᷣ.ij. eni venit xpᷣus vt hoĩes renaſcerent᷑ in filios latciſat
ca. Pꝛopter tranſgreſſoꝛes lex poſita eſt do⸗ dei nõ ex volũtate carnis neq; ex volũtate vi Docutn
necvenit ſanctum cui ꝓmiſerat. Qñq; vero ri.i.nõ ex ↄſenſu mulieris ⁊ viri ſed ex deo. i. flanibio
ſignificat infin itũ tꝑs ſᷣm illud. Donec po⸗ ex dei virtute nati ſunt. Vnñ Augꝰ.in li. de ſüigiin
nam inimicos tuos:ponit᷑ ibi donec ꝓſemꝑ ſancta virginitate ait. O poꝛtebat caput nſn radn
Et ſm hunc modũ loquẽdi euãgeliſta oſte⸗ inſigni miraculo ſm coꝛpus naſci de vir gis Galrzi
dit ꝙ ioſeph nõ cognouit eã donec peꝑit.i. ne vt ſigniſficaret ſua mẽbꝛa de virgine eccle ſſicigten
vſq; ad ꝑtũ ⁊ neq; etiã poſt partũ.De eo etiã ſia ſᷣm ſpiritũ naſcitura. ðDðB edſige
ꝙ vpCᷣs qꝛ pꝛimogenitus vt ait Hiero.et poooo “ dehn
nitur de verbo.ſigni.in.c. Joſeph. Nõ poſt ¶ Detribo legis cerimonijs quas beata vir-⸗ N
quẽ aliꝰ ſed ante quẽ nullus. Et de eo quod go ſeruauit ex humilitate. ¶ Capitulü.. crarione
beluidius referebat xpᷣm vicʒ habuiſſe fra⸗ cunda virtus pᷣſtantiſſima quã in vi bamrine
tres Hieronimus ait. ꝙ quattuoꝛ modis in gine benedicta cõtemplari debemus oloon
ſcriptura fare⸗ dicunt᷑.ſ. natura:gente:co⸗ ilitatis. Ob illã nãq; ſubiecit ſe hodier Miumſpe
Enatione:et affectu.vñ fratres dñi dicti ſunt/na die tiplici cerimonie legis. nn

M . „ * * „ „ „ H.2W . „
nia Pꝛima cerimonia fuit purgationis. omne pꝛimogenitũ in iſrael ꝓ eo q; ad libera

Sdn Secunda peeſentations. nonem pli iſrael pcuſſerat pꝛimogenita egy
hocei Tgcia oblationis. ppuliiab hoie vſq; ad pecus:pꝛimogenitis filio
H Peimd cerimonia s purgatõis. Quadran rum iſracl reſeruatis. Et q; xps fuit pꝛimo⸗
insckn gelſimo nãq; die a natiuitate dñi venit ad te⸗ genitus marie vir ginis mr̃is:vtrũq; fuit fa⸗
i nin pflui vt ſ̃m ↄſuetudinẽ legis mundaret᷑ cũ ctum circa eũ. Pꝛimo q;tũ id qð erat ſpeciale
fmniiin iIñ ſub illa lege nõ teneret᷑. Ad qð plene intel- et ꝑtinet ad pꝛimogenitos.Ob qð dicit ¶u
nüteie. ligendũ ponderãda ſunt ea qͥ ſrribunt᷑ Leui cas. Aulere ipᷣm in hieruſalẽ vt ĩ iſteret eü. i.
1i tici. xij. c. vbi ſic habet in ſnia:q mulier ſi ſu offerrẽt dño:qꝛ oẽ maſculinũ adaperiẽs vul
. — ſcepto ſemine peꝑiſſet maſculũ immũda eſſet nam.i. pꝛimo naſcens ſᷣm Hico. de lira.Cu
N ſeptẽ diebus: immunda.ſ.a cõſoꝛtio hoim et iuſmodi erãt pꝛimogeniti: ſanciũ dño voca⸗
W b ingreſſu templi. Sed cõpletis ſeptẽ diebꝰ bitur. Scðo factũ fuit circa xpᷣm id qð cõi⸗
ch munda quideẽ efficiebat᷑ quo ad cõſoꝛtiũ hoz⸗ ter ꝑtinet ad oẽs.Et hoc n otat᷑ cũ ðꝛ. Et vt
oflocine minũ. Sʒ adhuc vſq; ad trigeſimũterciũ di darent hoſtiã ſᷣm ꝙ dictũ erat in lege dñi par
n em quo ad ingreſſum templi immũda erat: turturũ aut dnos pullos columbarũ. Quia
dern tandẽ cõpletis quadraginta diebo q̃drageſi-⸗ vero ðꝛ.Om̃e maſculinũ adaperiẽs vuluã:
eſtr ma die templũ intrabat⁊ puerũ cũ muneripp ptzʒ ꝙ loquit᷑ de maſculo cõcepto et nato per
däiiin dffercbat. l vero feminã peperiſſet dupli⸗ aperitionẽ clauſtri virginalis:qð nõ habuit
ddan h cabant᷑ dics et quo ad cõſoꝛtiũ hoĩm et ̊ ad locũ in beata virgine:q̃ virgo ꝑmanſit in cõ⸗
aOumm ingreſſuʒ templi. Beatiſſima vero virgo nul ceptu et partu:cñ hanc legẽ ex humilitate vo
Wrirgiie lam habuit immundiciã a qua purgaret᷑ ne luit obſeruare.¶ Cercia cerimonia cui ſe vir
ncdmim q, filiũ ↄcepitvirili ſemine:quare nec legi pu go ſubiecit dicit᷑ oblationis. Nam obtulere
Eur s rificationis obligabat᷑ voluit tñ pꝛedictã le⸗ ipᷣa et ioſeph pꝛo dño par turturũ aut duss
8ou Ne gem humiliter adimplere. Nã vt inqͥttho. pullos columbarũ. Hec erat oblatio paupe⸗
NMö,Kxꝑn iij.ꝑte.q.xxvij. Sicut plenitudo gr̃e a xᷣo rum:ſed agnus oblatio diuitũ. Neruntamẽ
Der iinat᷑ in matrẽ:ita decuit vt mater humili/⸗ tres difficultates hic oꝛiunt᷑. Pꝛima an con
“W tate filij ↄfoꝛmaret᷑. Et io ſiẽ xpᷣs licʒ legi nõ zueniens fuit aliquid offerre deo. Secunda
eſſet obnoxius voluit nihilominꝰ circumci⸗ quare oblatio fiebat de aliquibo determina⸗
= ſionem aliaq; onera legis ſubire:ad demon⸗ te nõ de oĩbus.Terxciaq nare aialia offerebz
e Giu ſtrandũ hũuilitatis ⁊ obediẽtie exemplũ et vt tur occiſa. Pꝛo pꝛima difficultate poſſet às
risA/ aſpꝛobaret lege: et vt occaſionẽ ſcandali a iu arguere iſto modo. NHihil eſt offerengũ ali⸗
ridumti eis tolleret ꝓpter eaſdem rõnes voluit et ma cui quod ſuũ eſt et ipe non indiget. Sed dei
iis trẽ ſuã implere legis obſeruãtias qb tñ nõ erant omnia que in ſacrificijs offerebanturrę
5 eerrat obnoxia. Ideo Bernardus ad virginẽ illis nõ indigebat:quia advſum hominis il
miß) . ſic deuote loquit᷑. Vere btã virgo nõ habes la deputauerat:ergo non erãt deo offerenaa.
in cauſam nec tibi opꝰ eſt purificatõe:ſed nũd Cõfirmant᷑ iſta:qꝛ Dauid in ps.Dñi eſt ter⸗
S filio tuo opus erat circũciſione? Eſto inter ra et plenitudo eius:oꝛbis terrarũ et vniuer
yiual mulieres tanq; vna illarũ:nã et filius iuus ſi qui habitant in ea.Et iterũ. Sacrificiũ er
NAN d ſic eſt ĩ medio pueroꝝ:hec Bernardꝰ.¶ De oblationem noluiſti. Et in alio ps. Inducit
e, cunda cerimonia legis cui ſe ᷣgo ſancta ſub loquentẽ deũ. Nunqͥd manducabo carnes
sini iecit ðꝛ pᷣſentationis.vt enĩ ſcribit Exo.xiij. tauroꝝ aut ſanguinẽ hircoꝝ potabo. In cõ
Niantuf ca. Locutus eſt dñs ad moiſen dicẽs. San rrarium autẽ eſt illud qð ponit᷑ ¶euit᷑.i.ca.
ga ctifica mihi oẽ pꝛimogenitũ qð aꝑit vuluss AVbi deuſ dixit oblata oĩa adolebit ſacerdos
nſcdcn. in filijs iſrael. Ubi ſciendũ ꝙ de ꝓle nata du ſuꝑ altare in holocauſtũ ⁊ odoꝛẽ ſuauiſſimũ
Auul plex pꝛeceptuʒ tradebat᷑ in lege. Lnũ quidẽ dño.Et ꝓpterea ſanctus Tho. pma ße.q.cij.
gcpunn generale q;tũ ad oẽs:vt.ſ.cõpletis diebꝛ pu⸗ dicit.qꝙ deus voluit ſibi offerri ſacrificia tri
nMainc rificationis matris offeret᷑ ſacrificiũ ꝓ filio plici ration. ”
ee ſiue ꝓ filia.vt habet᷑ ¶euitici.xij.ca. Et hoc Pꝛimo ꝓpter mentis oꝛdination.
quidẽ ſacrificiũ erat ad expiationẽ peccati nn Scdo ꝓpter idolatrie excuſation-.
quo ꝓles erat cõcepta et nata:et etiã ad conſe Eerxcio ꝓpter figurationee.
gunsbe crationẽ quandã ipᷣius:qꝛ tũc pꝛimo pᷣſenta Pꝛimo voluit deus offerni ſibi ſacrificia p⸗
FAE batur in templo.Et ideo aliqd offerebat᷑ in pter mentis oꝛdinationẽ. Ad hanc ꝑtinet vt
iſinuau olocauſtũ:aliqd ꝓ peccato. Aliud apce⸗ oĩa qᷓ quis habʒ recognoſcat a deo.vt ðꝛ.xvi
minans Reumn erlalede Runo genieis in oĩibus q.i.in.c.reuertimini.et oꝛdinet in deũ tanq;
bicitis ᷓ in iumentis,. Sibi enĩ vñs deputauerat in vltimũ fine. Et hoc repꝛeſentabat in ob⸗

lationib et ſacrificijs. Hinc eſt ꝙ dauid vt
ſcribit᷑.i.Paralip.c.xxix.dicebat.Tua ſunt
dia et que de manu tua accepimus dedimus
tibi. Scðᷣo voluit deuſ offerri ſibi ſacrifſicia
ꝓpter idoloꝝ excuſationẽ vt ꝑ honoꝛẽ qͥ red-
debat᷑ deo retraheret᷑ ꝓpła a cultu idoloꝛum
Haã pcepta de ſacrificijs nõ fuerũt data po⸗

pulo iudeoꝝ niſi poſtq; declinauitad idola⸗
triam adoꝛando Utulit conſlatilt. Dercia roö

fuit ꝓpter figurationẽ. Futurꝰ nãq; erat xpᷣs

qui ſe offerre pꝛo hoĩm ſalute debebat. Ideo

oblatõnes veteris legis xpᷣm figurabãt:de qᷓ
ſic inqͥt apłs ad Ephef᷑.v.c.Cradidit ſemet
ipᷣm ꝓ nobis oblationẽ et hoſtiã deo in odo
rem ſuauitatis.Et ad Hebꝛe.x.ca.Xpᷣs vnã
ſemel ꝓ peccatis hoſtiaʒ obtulit in ſempiter
num. Cõcludimus ergo ꝙ licet dei ſint oĩa
qͥbus nec indiget:oblatõnes tñ ſibi fieri vo⸗
luit ꝓpter hoĩm vtilitatẽ rõnibus pꝛedictis.
cõa difficultas erat q̃re oblatio fiebat
deo de aliquib determinate et nõ de oibus.
Mam de generib animaliũ quadrupedũ of
ferebant᷑ boues oues capꝛe.Et de auibo tur⸗

tur et colũba:et in mundatõne lepꝛoſi de paſ/
ſeribus. Quare nõ offerebant᷑ piſces:aquile:
leones:et ſilia.Et rñdet tho. vbi. S. ꝙ, hoc fie

cõmunẽ abilitatt.

roblationis ng laritatẽ.

te hoĩm:nõ ſic leones aqͥlevel piſces Secun
do hoc fiebat ꝓpter mundiciã et puritatẽ qꝛ
illa aialia mundũ habent nutrimentũ ſicut
Dicit Rabi moiſes.nõ ſic gallina et poꝛcus.
Tercia rõ erat ꝓpter oblationis ſingularitatẽ
vt eſſet ſingularis oblatio q̃ fiebat deo: difſe
rens ab oblatione q̃ fiebat idolis.Et qꝛ egy⸗
ptij colebat oues et venerabant᷑ hircos eo q;

demones in illa foꝛma eis apparebãt. Bouel

vero habebat inter res ſacras oh reuerentiã

vſis quã deã habebãt Hec fuit ſoꝛoꝛ foꝛonei
que nauigãs in egiptũ multa egyptioſ de a⸗
gricultura docuit. Iccirco offerebãtur deo
oues:hirci:capꝛe:et boues. Inſuꝑ yt ait Ra
bi moiſes. In columbis melioꝛes ſunt pulli

5

in turturibus melioꝛes maioꝛes. ¶ Zercia

Difficultas erat quare aĩalia offerebant᷑ occi⸗
ſa.Ad qð dicit ſanctꝰ Zho.ꝙ hoc fiebat tri
plici rõne. Pꝛimo ꝓpter cõfoꝛmationẽ: qꝛ ſic
veniunt in yſum hoĩm. Scðo ꝓpter ſignifi⸗
cationẽ:q; ſignificabant occiſionẽ quã pec⸗
catoꝛ meret᷑ et deus miſericoꝛs ꝓpter humili
tatẽ et reuerentiã ſibi factã tolerat illũ 1 pter

Pꝛimo hoc fieb at ꝓpter cõem abilitatẽ: quia
illa q̃ offerebant᷑ facile haberi poterãt a cõita

penitentia indulget ſibi. Tetcio ſic fiebat Pp⸗

pter figurationẽ xpᷣi qui occiſus debebat im
molari.His ergo dimiſſis redeamus ad ob

lationẽ factã ꝓ xpᷣo. Nã licet ex paupertatis
amoꝛe pauperũ oblationẽ elegerit.tñ vt in’gt
Tho.iij.ꝑte.q.xxxvij.urtures et colũbi fi

gure cõgruunt.Nam turtur qꝛ eſt auis lo⸗

quax pꝛedicationẽ et cõfeſſionẽ fidei ſignifſio⸗
cat.qꝛ vero eſt aial caſtum ſignificat caſtitatẽ
quia vero eſt aĩal ſolitariũ ſignificat cõtem⸗
plationẽ. Columba vero eſt aial manſuetũO
ſimplex ideo manſuetudinẽ et ſimplicitatem

e liberali

Ercia virtus pꝛincipalis quã in virgi

—

Tercio ꝓpter beniuolã cõdeſcenſationẽ.

¶ Paꝛimo poſſum deprehendereliberalita⸗
tem virginis benedicte ꝓpter munerũ diſpen

ſationẽ Nã vt ſenbit mattheus cn. . Ma⸗
gi obtulerũt xpᷣo munera pᷣcioſa:aurũ:thus:

et myrrbam.veruntũ vt pie credit᷑ oĩa pau⸗

peribo diſpẽſauit. Neq; putandũ eſt ꝙ tres

reges vilia dona regi regũ poꝛrexiſſent: licet
aliqui hoc velint aſſerere qui dicũt talia fuiſ
ſe facta ꝓpter myſticam ſignificationeʒ. Alij

vero cõſentientes opinioni eoꝝ qui dicunt

magna auri pondera fuiſſe chꝛiſto donata:

fin gunt virginẽ illa reſeruaſſe ꝓ peregrina⸗

tione in egypto. Sed reuera qð pꝛius dixi⸗
mus magis eſt veriſimile atq; credibile vir⸗
ginem.ſ.illam pijſſimã cuncta pauperibus
diſtribuiſſe.

iſſe. Secundo poſſumus ve 2e⸗
hendere virginis liberalitatem ꝓpter filij ſui

gratioſam coceſſionẽ: quãdo viczʒ cõceſſit eũ

tionem iſrael et ſpiritus ſanctus erat in eo.
ſᷣm Hicolaũ de lira hoc intelligit᷑ quantum
ad gratie plenitudinẽ:quia nõ ſolum habuit
gratiam iuſtificantẽ pꝛout habetur cõmuni

ter a iuſtis.ſed etiam q;tum ad illuminatio⸗

nes diuinas et cõſolationes ſpeciales. Ideo
ſubditur. Et reſponſum acceperat a ſpiritu

ſancto.ſ.in oꝛõnibus ſuis deuotis: no viſu⸗
rum ſe moꝛtẽ niſi videret chꝛiſtũ dni.Lune

ur Oin
tate virginis q̃ manifeſtat᷑ in Onliſinen
diſpenſatõne munerũ et cõceſſione filij at
in omnes eam inuocantes beniuola conde⸗

ne beatiſſima cõtemplari debem? dꝛ li⸗
eralitatis :quã depꝛehendere poſſumꝰ ma⸗
Yime ꝓpter trſiiiia.
Pꝛimo ꝓpter munerũ diſpenſation.

ſimeoni ſancto qui accepit illum in vlnas ſu
as:de hoc ſic refert Lucas. Et ecce homo e⸗
rat in hieruſalẽ cui nomen Simeon:et ho⸗
mo iſte iuſtus ⁊ timoꝛatus expectans cõſola

Diinsam

enierate
Hineba⸗
pbetis⸗
Uentius
bitcr
latione
pmiſſn
facienc
(piteut
Gaudio⸗
enumſ

neonacce
cin Ouen
Döanrion
Coctifi
Geuhi
Momnpn
limigen
ohe
anas
ltcq ni⸗
lorenri
liſet o⸗
nnnr⸗
ſeahnte
Ubrofnari
Aoſccbani
Naumgrane
t ont
banwnr
hacvita
gerütoa
ſcendere
baſtlon
impch
Moſnt⸗
huchleni⸗

lonen gen
Mholvcban

Guctenin

uſacie

Patgengt

preogr

figäfun
bisquen

eltzden

Eiiliss
meonein
imgaſa

gic eni erat opinio cõis apud intelligẽtes q im nedicere populũ.Et nõ ſolum benedixit ſed
ns eoen minebat aduent xpᷣi ᷣm ſignaa pr̃iarchis ⁊ etiaʒ futura pꝛedixit.Ecce inquit poſitus eſt
Ma Aphetis data. Et ideo ſimeon de hoc deũ fer hic in ruinam et in reſurrectionẽ multoꝝ in
er es uentius oꝛabat et in oꝛone reſponſum acce⸗ irrael.quia ſcʒ in paſſione chꝛiſti que ſutura
Z pit ꝙ xpᷣm natũ videret anteq; vitã pñtem fi erant multi iudei fuerunt excecati a veritate
unmnte niret. Et venit in ſpiritu in templũ.i.ꝑ reue⸗ cadentes. Et multi fuerunt illuminati qͥ pꝛi⸗
rnrinn lgtionẽ ſpũs ſancti vtvideret xpᷣm ſiẽ erat ei us erant ſimplices et ignoꝛantes.vt patet de
ioeftiig Pmiſſuʒ. Et cum induceret puerũ ieſum ad apoſtolis quibus poſt paſſionẽ chꝛiſti data
nignäiaee faciendũ que pᷣdicta ſunt ſm legẽ. Et ipᷣe ac⸗ elſt intelligẽtia ſcripturarũ.ſm ꝙ dicitur Cu
ge Lcpit eum in vlnas ſuas cũ maximo coꝛdis cevlti. ca. Cunc aperuit illis ſenſum vt intel
cktilun gaudio.ſm ꝓꝙ dici? puerbioꝝ. xiij. ca. Deſi-⸗ ligerent ſcripturas. Subſecutus eſt SBime
aſnm „ Qerium ſi cõpleatur delectat aiam. Intuea⸗ onꝛet in ſignü ſcʒ federis inter homines ⁊ de
Mur Simeonẽ a virgine filiũ expoſcentẽ:cõ um cui cõtradicetur a ſcribis et phariſeis et
jn (Alideremuſq; q; blandeq́; benigne q;ue libe⸗ alijs. Et tu ipius animi pertranſibit gladi
ſ mliſſime mater illa illũ ſibi cõſignauit. O ſi⸗ us. id eſt doloꝛ paſſi ionis eius ꝑtranſibitani
Gdaniti meon cccepiſti illum in vlnas tuas.i.in bꝛa- mam tuam per ↄpaſſionẽvt reuelent᷑ ex mul
. chia. Quem accepiſti.et regẽ regũ ⁊ dominũ tis coꝛdibus cogitationes:quia licet virgo
ne dñantium. Quẽ ad tunũ pectus dulciter de⸗ tpe paſſionis in fide perſeuerauit:alij tamen
* duxiſti: filiũ dei et virginis illibate. Quem diſcipuli diuerſas fluctuationes cogitatio⸗
aſpexiſti.deũ et hoĩem xpᷣm humani generis num habuerũt quouſq; viderunt ipᷣm a moꝛ
redemptoꝛẽ.O felicia bꝛachia.O beati ocu⸗, ntuis reſi Prrexidſe aerie poſſumus depꝛe
li tui qm̃ meruiſti tanto pꝛiuilegio dotari. hendere vir ginis liberalitatẽ ꝓpter benignngz
BDußp hoc Auguſtin in ſermone pñtis ſolẽ cõdeſcenſionem. Cõdeſcendit quippe olbuas
nitatis ait. Hec ſunt teſtimonia tua dne ieſu eius pꝛeſidium imploꝛantibo. Jpa eſt dulce⸗
den Anteq; tibi ſternerent᷑ fluctus maris: campi do et ſpes noſtra vt cantat ecclæſia. ipᷣa eſt ſtel
Nhangiri. cegcerent imperanti. anteqᷓ;ventꝰ te iubente ſi la maris que naufragantes in mare huius
mII luiſſet: mortui te vocante reſurrexiſſent: ſol te mũdi ad poꝛtũ ſalutis dirigit. Ipᷣa ꝓpinqua
pi moꝛiente palluiſſſ: terra te reſurgẽte tremuiſ eſt valde peccatoꝛibo ſicut luna inter plane⸗
uimk ſet. celum te aſcendiſſe patuiſſet. Adhue ma⸗ tas ꝓpinquioꝛ eſt terre:vt accedamus ad eaz
endtuo · nibus matris poꝛtabaris: et iam dns oꝛbis cofidenter inducit nos deuotus. Gernard?
— agnoſcebaris. Et ꝓpterea ſimeon benedixit bis verbis. Securũ inquit habes o homo
aemie deum gratias agendo ꝓ tanto beneficio ⁊ di acceſſum apud deũ:vbi habes filiũ ante pa⸗
griann xit. HNuncdimittis dñe ſeruũ tuum ſᷣm ver⸗ trem: ⁊ matrẽ ante filium. Filius oſtendit paj
ſotfand bum tuũ in pace.i.de cetero dimittes me de ni cicatrices et vulnera mater o ſtendit filio
iningni⸗ hac vita tranſire in coꝛdis quiete. Quia vi⸗ pectus et vbera. Nec vlla poteſteſſe repulſa:
ene derũr oculi mei ſalutare tuũ.etanter eni de vbitot occurrunt charitatis inſignia. Et te
ni V ſcendere volebat ad limbũ patrũ:exquo vide, n m Bernardus. Quido miſereri nõ pote⸗
gnünt bat ſaluatoꝛẽ natũ.Quod par aſti nte Kce it mater oĩp otentie. Quãdo miſereri nollet
mn “l oĩm populoꝛũ.i.coꝛã omnibus populis qu zmater miſericoꝛdie. Et idem. Reuolue totaz
ga bus myſteriũ incarnatiõis et redemptionis ſeriem euangelij et ſi quid aſperũ:ſi quid du⸗
–– Ppaeꝛedicatũ eſt p apoſtolos. Lumen ad reuela rum inueneris in maria deinceps eam ſuſpe
ün Hteonem gentiũ:quia pꝛius erroꝛum tenebꝛis ctam habegs et ad e accedere verearis. Igit᷑
ncii inuoluebant᷑.⁊ gloꝛiã plebis tue iſrael.Da ſub alis eius cõfu giamus vt ſic tuti eſſe poſ⸗
ton, not gna eſt enim gloꝛia iudeis ad xpᷣi ſfidem con ſimus:et in hoc ſeculo filij ſui gratiãõ merea⸗
nn n uerſis ꝙ xps m carnẽ natus eſt de ipis. Et mur accipere et tandem gloꝛiam ſempiter⸗
ae 4 pgter eius.ſ.ioſeph qui meruit vocari pater ngm. Amen.
n Ei:eo nutricius eius fuit. et mater. ſ. ma⸗ Bermo vigeſimuſnonus de aſſumptöne
dA ia fuit mater eins vera erant mirãtes ſuꝓ et exaltatione vir ginis ſacratiſſime in q ma⸗
amnn, His dueniecbank deitlorrune Du baneir xima relucet diuina potẽtiaa.
ligt pꝛius a magis et a paſtoꝛibus:et a ʒachariaz &à Wrr i mangna
Gen, liiz etb reſtirnro puero virgini benedci Cit m mag na
eln, xit illis Simeon. ſ. virgini et ioſeph. QOuã⸗ Neanui potens eſt. Gloꝛioſe virginis
n Giun uis eni maria et ioſeph eſſent maioꝛes. D marie verba ſunt iſta oꝛiginaliter
sſei meone in ſanctitate: ille tamẽ erat maioꝛ q; · Luce pmo ca.Et ſi omnia que in virgine be
grnei, uqm ad ſacerdotis officiũ ad quẽ ſpectat be nedicta diuina largitas dignata fuit operari

paſſionẽ ſui filij:et ſic ſexagenaria ſit aſſum⸗
pꝓta cum apoſtoli totidem anniſpᷣdicauerint
in indea et circa pꝑtes illas.ſicut eccleſiaſtica
5 dit hiſtoꝛia. Scdo videndũ eſt qͥd virgo

———— ——

gnos autẽ ſpiritus videre cur metuis c eo⸗

rum ſuperbiã tua bumilitate cõtriueris fiat

7

m voluntas tua vt ipᷣos no videas Hisdi. .

ctis abſceſſit angelus. Aiunt aut nonulli

magna ſint et ſtupenda:veruntñ exaltatio it fecerit illo tpe vſq; ad ſuã depoſitionẽ. Etad ſumn
lius ſuꝑ omnẽ celeſtẽ miliciã cunctos in ſtu ad hoc dicunt quidam ꝙ remanſit in domo geke⸗
poꝛẽ et admirationẽ cõmouere debet. Quid iuxta montẽ ſyon poſita: oĩaq; loca fin ſuua alalam
eni excogitari mirabilius pᷣt q; ꝙ vna muli⸗ ſcz baptiſmi:ieiun ij:paſſionis: ſe lture: ree⸗ ntſte on
er tranſcenderit beatitudinẽ quoꝛumcũq; ci⸗ ſurrectionis:aſcenſionis:deuotõe ſedula viſi anhi
tra filiũ hoĩm et angeloꝛũ eũq; locũ in empi· tabat. Hieronimꝰ aũt ad paulã et euſtochiũ ahet
reo celo ↄſcendit:ad quẽ nulla alia pura creaa itaſe cribit. Si querit᷑ poſt aſcenſionẽ qͥd ege⸗ cogreb
tu ravllo vnq; tꝑe ꝓperare valebit. Hec oia tri rit vnu ꝓ certo eſt ꝙ vᷣgo ſancta coꝛpe ⁊ men uinns uu
cum ingenti leticia deuotioneq; ardentiſſi⸗ te ꝑmanſit. Quia ſane angelus gabꝛiel ac ſi gini n
ma a nobis cõmemoꝛari debent. Hinc Hie celeſtis paranimphus intactã cuſtodiuit.Et virhinns
ronim in ſermone ad paulã et euſtochiũ in Johãnes apls atq; euangeliſta cui chꝛiſttis Thimot
quit. Hodie gloꝛioſa ſemꝑ virgo maria ce⸗ de cruce eã cõmiſit virgo virginẽ ſeruauit: ſu liſancto
los aſcẽdit. rogo:gaudete:qꝛ vtita fatear in⸗ iſq; ei deſeruiuit obſequijs. Nõ ꝙ eximius ſonem co
effabiliter ſublimata cũ xpᷣo regnat in eternũ ille ſanctoꝝ choꝛus aploꝝ eã deſeruerit inter ſuſcepil
Regina mundi hodie de terris et de pñti ſe quos poſt reſurrectionẽ intrans ? exiens fa olligkn
culo neq; eripit᷑. Iterũ dico gaudete:q; ſecu⸗ miliarius cõtulit de xpᷣi incarnatõe tanto ſi⸗ fcdicante.
ra de ſua immarceſcibili gloꝛia ad celi iĩẽ pue quidẽ verius quãto ab initio pleniꝰ ꝑ ſpiri⸗ lonblla
nit palatiũ. Exultate inq; et gaudete et leter tum ſanctũ cũcta didicerat et ꝑſpexerat ocn⸗ ptucnante
oĩs oꝛbis qꝛ hodie nobis oĩbo eiꝰ interueni lis vniuerſa:licet et apłi ꝑ eundẽ ſpiritũ ſan⸗ Goftüin⸗
entibus meritis ſalus aucta eſt. Nobis q̊q; ctũ oĩa cognouerint et in oẽm edocti puene nirapell
diligentib eã honoꝛ et virtus vna cũ relids cint veritatẽ.hec Hieronimꝰ. Tercio in eſti (hynusc
virginibus ſacris amplioꝛ pꝛeſtat᷑ et gratia. gandũ eſt an ſit incõueniens de tranſitu vir Hunncs
Iccirco dilectiſſime letamini ⁊ laudate:qꝛ ſi ginis acceptare q̃ in libꝛo apocripho qͥ Jo⸗ hao eib
deũ oꝛe ꝓphetico in ſanctis ſuis laudare iube hanni euãgeliſte aſcribit᷑ edocent᷑. Ad qð ita AuE
mur: multo magis eũ in hac celebꝛitate beate rñdet Hiero.vbi.S.Si venerit in manibus Atonlon
virginis matris eiꝰ opoꝛtet cũ hymnis? can veſtris illud apocriphũ de tranſitu eiuſdem Vu mume
tis diligentiꝰ extollere et dignis deo iubila⸗ virginis dubia ꝓ certis nõ recipiatis quecd Etpran/
re pᷣconijs ac miſticis honoꝛare muneribus multi latinoꝝ pietatis amoꝛe ſtudioq; legen rſcumo
Hec Hieronimꝰ: Vt aũt mens noſtra virgi i carius amplectunt᷑. Quarto ꝑſcrutari de lecinnor
nis in celũ aduolãtis miſteria H bemus ꝗ ſint illa qᷓ vt pie tenere poſſumꝰ oc⸗ lunns.Tu
ſit:de ipſa in pñti ſermone dicemꝰ. In q̃ tria currerũt in virginis feliciſſimo obitu. Et vt lnedar
magna notabimꝰ qᷓ fecit daus. „ olligit a ſanctis fuerũt pᷣcipue ſex. Pꝛimum Kſehadci.
Z ꝛimũ ðꝛ cõſummationis. fuit vir ginis cõſolatio. Die nãq; quadã du nces
Becundũ gloꝛificationis. ingfilij deſideriũ coꝛ eius vehemẽter accende Rion
an afn lngini⸗ eurrrrretur. Angelus cũ multo lumine ei aſtitit et esdign
Sefelici tranſitu virginis et de bis qᷓ oc reuereter ſalutauit. Aue inqt benedicta fili (in
rrerunt in ilo. (Lapitulü. i. tuus ad te me miſit qͥ et genitricẽ reuerendã ctunten
Rimũ qð fecit deus magnũ in virgine expectat: die itaq; tercia aſſumeris ad regna ſebbiein
matre ðꝛ ↄſummatõis. Nã pñtem vitã celeſtia. cui vir o. Qupio inqᷣt vt filij etfra⸗ s Ouen
eliciter cõſummauit eiuſq; tranſitus decoꝛa tres mei apii ad me pariter cõgregent: vteos ſimutcä
tttus extitit multis pꝛiuilegijs et pᷣrogatiuis. anteq; moꝛiar coꝛpoꝛalibo oculis videã et ab Cllutterof
Ad qð plenius intelligendũ.Pꝛimo queri- eis ſepeliri valeã et ipis pnñtibus ſpiritũ deo (Tciis
mus quot annis poſtq;ᷓ xpᷣs aſcẽdit ad celos reddã. Iterũ exopto valde vt aia mea de coꝛ (ſedoo
illa mater ſanctiſſima ſuperuixit. Et ad hoc poꝛe exiens:nullum ſpiritũ teterrimũ videat: Pmmünail
quidã Epiphanius dicit ꝙ beata virgo qũ nullao; ſathane poteſtas occurrat uiange ſoce
cõcepit xpᷣm erat annoꝝ quattuoꝛdecim ⁊ in lus.Ecce omnes ad tecõgregabunt apoſto Uoroc
quindecimo ipᷣm peperit et manſit cũ eo an⸗ liqui nobiles tibi exhibebũt exequias fune Moc
nis trigintatrib:et poſt moꝛtẽ ſupuixit an-⸗ ris:et in eoꝝ cõſpectu ſpiritũ exhalabis. Nã ſicann
nis vigintiquattuoꝛ. et m boc qũ obijt erat qui olim ꝓphetam de iudea in babyloniã in mein
annoꝝ ſeptuagintaduoꝝ. Aliquib tñ pbabi crine attulit: ſubito ipe ꝓculdubio ad te apo Muu
lius videtur ꝙ duodecim annis vixerit poſt ſtolos adducere poterit in momento.⸗ ali⸗

.

Dſtnen

de boc ita pulcre loani kHieronimꝰ ĩ ſernd
nead paulã et euſtochiũ. Ad eius ꝓfecto exrre
quias q;tum phas eſt credere famulabantur

pꝛeſentauit angelusvirgini palmã qua attu
lſit e ꝑadiſo q̃ nimia claritate ſplendebat. Et
erat virge viriditati cõſimilis: ſed folia illiꝰ

mo e⸗ 6 . . èð „ è „ en
inn vt ſtella matutina fulgebant quã ante phere angeli et vniuerſe celoꝝ cõ gratulabant coz⸗
elcn trum poꝛtandã angelus dixit Secundũ qʒ rie.nec mirũ qꝛ honoꝛ maternus eius eſt uu

d. Ni⸗
Acchignigte
R

Miaſbte ginis eueniſſe:ac vnumquẽq; in laudẽ xpi ? ad ſepulturas quoꝛũlibet ſanctoꝝ angelos
ceihaics, virginis ſermonem feciſſe:loquens nãq; acd agdueniſſe et ad exequias eoꝝ obſequia pꝛeſti
ace Thimotheũ ait. Nos vt noſti et ipe et mul⸗ tiſſe:necnõ et aias electoꝛũ vſq; ad celos cq
ouſnat ti ſanctoꝝ noſtroꝛũ fratrũ cõuenimus ad vi⸗ hymnis et laudibo detuliſſe: vbi et vtriuſqq
1 Pgen ſionem coꝛpoꝛis vite pꝛincipis:et que deum ſexus choꝛi cõmemoꝛantur frequẽter auditi
aNN ſuſcepit. Qualiter vero ibi apoſtoli venerũt laudes ceciniſſe.Et in terra ⁊ qdð ꝑſpicacius
mmsrs colligit᷑ vt puto ex illo libꝛo apocripho:Nã eſt multo nonnũq; lumine coſdem reſplen⸗
anaöe pdaicante Johãne in Epheſo celũ repẽte in⸗ duiſſe. Inſuꝑ et adhuc viuentes in carne ibi
nopleno tonuit et nubes candida ipſum ſuſtulit acra dem miri odoꝛis fragrantiã diutius perſen⸗
kapſperant ptum ante marie ianuã collocauit:ꝑcutienſ-⸗ ſiſſe.Quod ſiad recreandã ſpem ⁊ coꝛoboꝛã
nceſoinii qq;3 oſtiũ interius introiuit et virginẽ ſaluta⸗ dam fidem interdũ aſtantiũ ſaluatoꝛ noſter
dencdoci uit:quẽ illa vidẽs obſtupuit:et pᷣ gaudio la⸗ xpᷣus ob merita ſuoꝝ amplius cõpꝛobanda:

occurrit ĩ virginis obitu fuita

7

chꝛymas cõtinere nequiuit. Dixitq; fili J⸗

virginis nit gplop omniu
cõgregatio. Refert nãq; Dioniſi in li.de di
uinis noĩbus.Apoſtolos in doꝛmitione vir

natus eſt ex ea: quẽ oĩs celoꝝ oꝛdo venerat Lb

adoꝛat ſuꝑ ſe eleuatũ cum patre in ſede maie⸗

ſtatis denũ. Legimus ergo q́;ſepe ad funera ?

tanta et talia dignatꝰ eſt exhib

—

ere ꝑ ſuos co⸗
e D har ſe.

derm hoannes memoꝛ eſto verboꝝ magiſtritui qut li miniſtros circa defunctos: q;to magis bo
or, bus me tibi in matiẽ ⁊ te mihi in filiũ ↄmen dierna die credendũ eſt milicia celoꝝ cũ ſuis
doent AM dauit. Ecce a dño vocata debitũ humani cõ agminibus feſtiue obuiam adueniſſe genitri

ditionis exoluo:et coꝛpus meũ tibi ſollicita

ce dei:eãq; in genti lumine circũfulſiſſe:et vſ⸗

vrindt cura recõmendo.Audiui enĩ iudeos dicen⸗ q; ad thronũ olim ſibi etiã ante mundi cõſtt
eminbſn tes. Expectemus viri fratres quoaduſq; il tutionẽ paratũ cum laudibo et canticis ſpiri
riigegtn A que ieſum poꝛtauit ſubeat moꝛteʒ ? coꝛpꝰ tualibus ꝑduxiſſe. NHulli dubiũ oem illã ceæ
rnnen eciius cõtinuo rapiemus:ac iniectũ ignib, cõ⸗ leſtem hieruſalẽ tunc exulta e ineffabili leti⸗
un buremus. Zu igitur hãc palmã deferri faci cia. tunc iocundatã eſſe inextimabili charita

e N
r. A 3

et ante marie oſtiũ collocãtur. Qui videntes ronimꝰ. Quintũ qð occurrit Lvirginis raſi 6
Min ſe ibidẽ inſimul cõgregatos mirabant᷑ dicen tu fuit iudeoꝝ pi ecutio:nãvt ſpiritũ tradidit
incsn, tes. Quenam cauſa ẽ ꝓpter quã hic dñs nos virgo ſanctiſſima dixit apłis dñs. Coꝛpus
dinͤrriin⸗ inſimul cõgregauit. Johannes ergo ad os vugims matris in vallẽ ioſaphat deferte v ꝭ
rcgnn criuit et dnam de coꝛpoꝛe receſſurà pꝛedirit. monumẽto nouo qð ibideʒ inuenietis illud
oelle ii⸗ ZTerciũ qdð occurrit in virginis tranſitu fu⸗ recõdite:et me ibidẽ triduo donec ad vos re

,G
iifn
run un

D es ante pheretrũ:cum coꝛpuſ meũ duxeritis
aa ſepulcrũ. Dixitq; Jobaãnes. O vtinã hic

elſſent oẽs apoſtoli fratres mei:vt decẽtes ti⸗
dbi parare poſſemꝰ exequias ac exoluerelau⸗
des dignas. Hec illo dicente:oẽs apli de lo⸗
cis in quibus pꝛedicabãt a nubib⸗ rapiunk

tit ſine doloꝛe coõſumm
v anima illa ſanctiſſima abſq; doloꝛe fuerit

.Pie nãq; credit᷑

deam cxpectate. Statimq; a

te:tuncq; cũ omni exultatõe iubilaſſe:qm̃ fe⸗

ſtiuitas hec qᷓ̃ nobis hodie reuelabit᷑ annua:

illis oĩbus facta eſt continua. nec immerito.
creditur eni ꝙ ſaluato? oim ipᷣe q;tum datur
intelligi ꝑ ſe totus feſtiuus occurrit:et cum
gaudio eã ſecũ ĩ throno collocauit.hec Hie2⸗3

dibus ſuſceperũt dñs vero pheretrũ ⁊ apłlos

pli coꝛpꝰ cũ lan

mnnitie ſuo coꝛpoꝛe ſeꝑata: vt auteʒ ſcribit᷑ in libo nube ꝓtexit itaq ipi nõ videbant᷑ ſʒ tm vor
umit illo apocripho. Cõgregatis aplis circa ho⸗ audiebat᷑ Affuerũt et angeli cũ apłis cõcin⸗
ornit, ram noctis terciã: affuit ieſus cũ angeloꝛũ et nentes etterra tota ſonitu mire ſuauitatis re
diranga, ſanctoꝛuʒ multitudine:dixitq; ieſus virgini plentes.Excitati oẽs ad tã dulcẽ melodiam
füanie, marie ſue. Aeni electa mea ⁊ ponã in te thꝛo de ciuitate velocius exeunt et quidnã hoc ſit
nbnte num meũ:qꝛ ↄcupiui ſpeciẽ tuã. Et illa. Pa diligentius ſciſcitant Tunc extitit qͥ diceret
l ratum dne coꝛ meum paratum coꝛ meũ:ſicq mariã illã matrẽ ieſu efferũt diſcipuli moꝛtu
nonmb⸗ marie aĩa de coꝛpoꝛe ęgredit: fuitq; ſam a do am:tun⸗ oẽs ad arma ↄcurrunt et ſe mutuo
vynmn loꝛe carnis extranea & a coꝛmuptioe extiterat hoꝛtant᷑ dicentes. Venite et omnes diſcipu⸗
iH . aliena. Quartuͦ. occurritin virginis obi-⸗ los occidamuſ aclllud coꝛpus qð ſeductoꝛẽ?
ſie, fr fuit rpi et torius curie celeſtis obuiatio. et poꝛtauit ignibus comburamus. Pꝛincepe

Jir. DHec eſt oi in qua vſq; ad thi
merata mater et virgo ꝓceſſit:
atq; ĩ regni ſolio ſublimata poſt xpᷣm gloꝛio

auũt ſacerdotũ hec videns obſtupuit et ira re

pletus ait.Ecce tabernaculũ illius qui nos
et genus noſtrũ conturbauit qualẽ gloꝛiam
nũc accepit:et hoc dicens manus ad phere⸗
trum miſit volẽs illũ euertere.Cunc manus

eius ambe ſubito aruerũt et pheretro adbeſe
runt ita vt ad pheretrũ manibus penderet et

nimio cruciatu vexatus lamentabiliter eiu⸗

laret. Reliquus auũt populus ab angelis que

erant in nubibocecitate ꝑcuſſus ẽ. Pꝛinceps

vero ſacerdotũ clamabat dicẽs. Bancte pe⸗
tre in hac tribulatõne me nõ deſpicias. Cui
petrus. Si in dũm ieſum ⁊ in hanc qͥ ipſum

poꝛtauit credideris ſanitatis bñficio potie⸗

ris. Cui rũdit. Credo dñm ieſum verũ eſſe fi
lium deuet hanc ſacratiſſimã matrẽ eius:ſta⸗

timq; a pheretro ſuerũt manus eius ſolute:
ſicq; et ceteri qͥ fuerant cecitate ꝑcuſſi in xpᷣm
et matrẽ credeẽtes lumẽ recuperarũt. ¶ Sex⸗
tum qð occurrit in virginis trãſitu fuit coꝛ⸗
poꝛis ſepelitio. Sepelierũt quidẽ apli coꝛpꝰ
illud ſanctiſſimũ iuxta mandatũ dni. Hiero

nimꝰ ad paulam et euſtochiũ. Monſtrat᷑ ſe⸗
pulcrum eius cernentibo vobis vſq; ad pñs
in vallis Joſaphat medio:q̃ vallis eſt intra
montẽ ſyon et montẽ oliueti poſita quã et tu
o paula oculis cõſpexiſti:vbi in eius honoꝛe
fabꝛicata eſt eccleſia miro lapideo tabulatu
in qua ſepulta fuiſſe:vt ſcire poteſtis ab oĩibꝰ

ibidẽ habitantib pꝛedicat᷑. Sed nũc vacuũ
eſſe mauſoleũ cernentibus oſtenditur. Hec
Mieronimugs.

—

Scundũ qd fecit deus magnũ in virgi

xp gloꝛia vniꝰ puelle ſuꝑet oĩm beatoꝝ et an⸗
geloꝝ et hoim peminentiã. Ideo Hiero. vbi
in qua vſq; ad throni cel⸗

ſa reſedit. Sic itaq; vbiq; cõfidenter ſancta

phas eſt credere: vt vltra angeloꝝ vel archan

geloꝝ merita tranſcenderit. hec Hieronim
Quãta vero ſit gloꝛia virginis in celo quin

q illi digni
Pꝛima :
acharitatis.
Tercia tranquillitatis.
Nuarta capacitatis.
NLuinta vnitattlis.

tates declarant.

Maioꝛ nãq; eſt excellẽtia virginis ꝙ ſitma⸗

C gloꝛiavirginis excedit gloꝛiã quoꝛum
cuũq; beatoꝛũ angeloꝛũ cthoien xpo düutarat
epte H Zapitu lu. .

ne bñdicia ᷣ gloꝛificatõis. Mirũ certe

PRꝛuma dignitas virginis ð maternitatiſ

ter dei q;ᷓ ſit dña creaturarũ dei.hoc enĩ dee
det ab illo ſicut ramꝰ a ſua radice.Ergo cer⸗
titudinaliter tenendũ eſt:qꝙ; ipᷣa eſt ſuꝑ oẽs oꝛ
dines angeloꝝ:tanq;ᷓ ꝑ ſe implens ⁊ cõtinꝛs
vnũ integrũ ⁊ totalẽ ſtatũ:cui ſᷣ m rectã ruem
gltera ꝑſona cõgruere nõ Priqe ipße ſtatus ex
ilẽ dignitatẽ exi⸗
git vnitatẽ. Sicut enĩ nullatenus decet plu
res eſſe xpos:nec deũ plures hoĩes.Sic nul
lo mõ decet dei filiũ niſivnã ſolã matrẽ natu
ralẽ habere. Itẽ rõ naturalis aꝑte ac directe
dictat:q; mater regis oĩm eſt in ſede regia ſu—
per oẽs oꝛdines miniſtroꝝ et militũ collocãa

ſui rõne ꝓpter incõmunica

da.vnde qꝛ eſt electa in matrẽe:eſt electa ad di⸗

gnitatẽ excedentẽ dignitatẽ miniſtroꝝ acfa
muloꝛũ. Quia vero rõ materni amoꝛis eſt q
fertur in deũvt in ſuũ filiũ realẽ:a nullo alio
affectu cuiuſcũq; qͥ nõ eſt realiter mater dei:
pᷣterq; ab ipᷣa nũqᷓ; ꝑticipari pᷣt. Nã vt dici᷑
ad Hebꝛe.i.ca. Sicut filius dei xpᷣs ſedetad
dexterã maieſtatis in excelſis:tãto melioꝛan
gelis effectus quãto differẽtius pᷣ illis nomẽz
hereditauit:quod nomen eſt:vt ſit vere deus

per gratiã vnionis. Sic ⁊ mater dñi ieſu glo

rioſa tanto melioꝛ angelus effecta quanto p
oiĩbus creaturis hereditauit vt obtineret di⸗
gniſſime matris nomẽ. VUñ ꝓpheta ait. Ele⸗
uata eſt magnificẽtia tua ſuꝑ celos deus:ma
gnificentia eni dei facta eſt virgo maria. NHN
ſicut in pꝛima cõditione magnificatus eſt de
us qꝛ de nihilo tam ſublime vniuerſum ⁊ tã

ſublimes angelos cõdidit.Sic q̃q; in repa⸗

ratione nõ minus magnitficatuſ eſt:qꝛ de hbu
mana natura infecta ꝑdita et damnata xm
hominẽ ꝓpagauit:et de muliebꝛi ſexu in oꝛdi

ne rationabiliũ ſᷣm cõmunẽ curſum in filio

et matrẽ ſibi dedit et toti celeſti curie.(¶ Ge⸗
cunda excellentia virginis qᷓ magnã ei glo⸗
riam monſtrat:charitas nuncupat᷑. O mnes
nempe oꝛdines et ſtatus gloꝛie pꝛincipaliter
diſtinguunt᷑ ſm ſuperioꝛes et inferioꝛes ro⸗
nes diuini amoꝛis. Nõ enĩ in omni ratione
charitatis diſtingui pñt cum oẽs ꝑticipent
illã:nec ꝑ aliquã rationẽ q̃ nõ ſit ratio diunui⸗
ni amoꝛis pᷣt vnus ſuꝑ alterũ in maioꝛi ꝓpin
quitate ſeu vicinitate ad deũ ſupercollocari.
Maternus ergo amoꝛ incõparabiliter tran
ſcendere debet oẽs alias rõnes amoꝛis in de
um:pter illã que eſt in aĩa xpᷣi:que.ſ.fertur ran
liter in deũ tanq; in perſonã ꝓpꝛiã. ¶ ercia
virginis excellentia magnitudinẽ gloꝛie e“*

oſtendẽs tranquillitas noĩ atur. Xpᷣi eni aſt

ctus filialis ad matrẽ ſingulariſſimꝰ ac ama·
roſiſſimus et tranſcendentiſſimus eſſe deber
ita ꝙ totã celeſtẽ curiã ſimul ſumptam pꝛeter

“ n Hin

une
ſcboꝛdi
loaütde
funutan
inprim
cturac
ſubqyv
tea deo
ſupoes
inſenme
dignio⸗
inquod
orfegel
mault.
tas dice
nioꝛido⸗
ſunt
cumterent
ſopaoen
ickincc
wndisn
winüſ
liereſt
rheia
nulo e
Ndubii
ſcuumlin.
iano
Pinhzür

ſapbiri

Urin ſ
nol ie
omo
Joam
Mc
wuon
hecin
ihoi
Muipe
luntogeo⸗
re ſinat
Cbenn
mliet

chign
Mara

ufnmiin
dlndur

hab

wertdn .

Eninchun
mnargt

WinurN

ii Hindic

SNarheſtan

iguͤn hint
imnsiloe
rnſes
ectn,
vcbthen
ſphemai.
NG
naciimnt
emN1
gu

nenmai

Micintn

mihe
orepin
Zining

Gin enn

NAuintus maternalis cõ

matrẽ nõ debet aſpicere ſub tali reuerẽtia nec

ſub oꝛdine talis aſpectus ſeu amoꝛis. Quan
to aũt dei aſpectus altiꝰ fert᷑ in aliquẽ beato

rum: tanto foꝛtius et altius ſe pꝑ beatitudinẽ
impꝛimit illi: et tanto altiꝰ cõſpicit᷑ et ſuſpi⸗

—„

citur ac acceptat᷑ ab eo Igit᷑ inexplicabile eſt
ſub quata altitudine:latitudine:et intimita

tea deo virgo aſpiciat᷑. Ideo ex cõſequenti

9

ſuꝑ oẽs alios in gloꝛia coꝛonat᷑.¶Vnñn Hiero.

in ſermone de aſſumptõne ait. Hecin mũdo

. „

Di

oꝛ regali ſelio quo mariã marie filius ſubli⸗

mauit. ¶ Quart.

uanta virginis dignitas capaci

tas dicta eſt. m enĩ Dioniſiũ. O mnia infe⸗ q̊
rioꝛũ dona in ſuperioꝛibo in tanta excellẽtia

ſunt ꝙ q̃ſi nulla ↄpatio eſt niſi ſicut eſt ĩ cir⸗

cumferentia ad ſuũ centrũ.Cũ beatavirgo
ſupꝛa oẽm oꝛdinẽ ſit intantũ ſe faciat oꝛ

dinẽ incõicabilẽ ſicut pꝛedictũ eſt:ſequit᷑ ſu

pea oẽs inferioꝛes oꝛdines ta angeloꝝ q; ha
minũ ſimul ſumptoꝝ ipᷣa impꝛopoꝛtionabi

liter eſt plata. Et quicqͥd eſt gloꝛie in oĩ infe⸗
rioꝛi gloꝛificata natura tã angelica q́ᷓ; hũana
multo pᷣexcellentius eſt in virgine matre dei
nec dubiũ hoc reddat alioꝝ beatitudo nu me
roſa:mlta:et magna qꝛ ̊ nibil facit ad rẽ ma

ioꝛitatis gloꝛie eſſentialis ſeu ſubſtantialis.

Nã in ſpᷣalibus idẽ maiꝰ qdð melius reputa
tur. Na plus de ſubſtãtiali gloꝛia eſt in vno
ſeraphin q; ſit in oĩibus inferioꝛib angelis:
etiã ſi ꝑ impoſſibile ſᷣm naturã multiplicarẽ
nullꝰ inter puras creaturaſ oꝛdo in celis tmᷣ
ſupat oꝛdinẽ immediate ſibi cõiunctũ q;tum

gloꝛia matris dei ſuꝑat oẽ qð ei inferius eſt.
Ac að intelligendu cõſideremꝰ ꝙ in coꝛpo

ribus vniuerſi ſuperio

18 vninert rioza cõtinent inferioꝛa?
inextimabiliter plus.

Muinta virginis di

gnitas q illius gloꝛiã declarat dicit᷑ vnitas.

Quãto enim beatimagis vniunt᷑ cum deo:
tanto gloꝛioſioꝛes ſunt in eo. Oẽs aũt crea⸗

ture ſimul inncte nõ tm̃ vniunt᷑ deo q;tum

ſola beata virgo. Ad cuius intelligentiã no⸗

tandũ eſt ꝙ ſex ſunt gradus vnionis in de⸗

um auibus crenure in illum gradatim aſcẽ

ꝛimus eſt vnio geationis.

Secundus cognitionis.
Tercius d ectionis.
Huartus gloꝛificationis.

ceptionis.
Bextus perſonalis vnionis.
Pꝛimus gra

eimus grad eſt creationis.i.p participa
onẽ eſſendiꝑ quã entia coniungunt᷑ deo vt

5

dignioꝛ locus fuit virginalis vteri templo
in quo dei filiũ ſuſcepit:nec in celis ſublimi⸗

le filij impij. Qð quidẽ veri

tur in infinitũ. Duperaddendũ ergo eſt q

cauſe efficienti etexemplari atq; finali. Se⸗
cundus gradus eſt vnio cognitõis.ſ.ꝑ vim
intelligendiꝑ quã intellectualia vniunt᷑ deo
vt ſuꝑnaturali credibili:etvt credito ⁊ credẽ⸗
do. Tercius gradus eſtvnio dilectõis qᷓ ami
ci dei in pñti vitavniunt᷑ illi ꝑ amoꝛc. Quar

tus gradus ðᷣꝛ gloꝛiſicatõis.ſ.ꝑ donũ gloꝛi
ficationis ꝑ viſionẽ ⁊ fruitionẽ gloꝛie ſempi
terne ꝑ quꝗ aiavnit᷑ deo vt obiecto beatifico
faciliter viſo. Quintus eſt vnio maternalis

☛

coceptionis ꝑ quã beata virgo eſt facta ma⸗

ter dei:ita vt vna atq; eadẽ eſſet caro virginii
et caro xpᷣi nõ conſiderata in xpᷣo diuinitate
eiꝰ. Sextus auũt eſt gradꝰ ꝑſonalis vnionis
cõpetit xpᷣo qui fuit deus et bõ ꝓpter vnio
nẽe naturarũ in pſona verbi. In quolibet aũt

iſtoꝝ graduũ qlibet excedit altep in infinitũ
qꝛ inferioꝛ in ſua ſpecie multiplicatꝰ in infi⸗

nitũ:ſupioꝛi equiparari nõ valet. Qõð ſic pa⸗

tere p̃t. Oꝛimũ eni ptʒ. qꝛ eſſe in infinitũ exce
dit nõ eſſe qꝛ talia infinita nõ entia nõ equa⸗
lent minimo puncto eſſendi. Secundũ etiaz

ptʒz.qꝛ infinita non intellectualia vni intelle
ctui equalere nõ pñt.Terciũ ſilłr patz. qꝛ oẽs
intellectus infideles ⁊ inimici dei nõ equiua
lent vni fideli et amico dei.vñ ꝓuer. xvi.ca.
ſcriptũ eſt. Melioꝛ eſt vnꝰ timẽs deũ q; mil⸗
ilij Oð quidẽ verũ eſt niſi ꝓ quãto
quidã ex eis in dei pᷣdeſtinatione p tpe futu⸗
ro habent vt dei fideles atq; amici. Quartü
etiã ptʒ. NHam quicqͥd dari pᷣt circa viſioneʒ
dei nõ eqͥualetvni beato:qꝛ oĩa ſimul ſumpta

nõ faceret vnũ beatũ. Quintũ etiã ptʒ. Hã

illa vnio ſiue acceſſus qͥ eſt p maternalẽ coõce⸗
ptionẽ tranſcendit oẽs inferioꝛes ⁊ in infini

tum ꝓut in hoc acceſſu includit᷑ maxrimus
amoꝛ ſibi coꝛreſpondens ac plenarie cõſum⸗

*

mans.: qꝛ ſicut cõmunis qamoꝛis gradus cõ⸗

ſummat in gloꝛia:ſic maternus dei amoꝛ cõ
ſummatur in maria,. Sextũ et vltimũ inſuꝑ
patet. Nam gradus vnionis ꝑſonalis tante
eſt tranſcendentie ꝙ reliqui citra ipᷣm infini

ties multiplicati ei equalere no pit. Ecceq;
gquintus aſcenſus vnionis in deũ.ſ. ꝑ mater

nalem cõceptionẽ in infinitũ excedit omnes
alios pꝛecedentes. Ex quo manitfeſte awaret

ꝙ qtum in pñ̃ti ſeculo talis vnio exceſſit ali
as vniones in gratia tm nũc in paradiſo ex⸗

cedit in gloꝛia.

¶U Ev pie credere poſſumꝰ et veriſimiliter de⸗

„ .

bemus tenere virginẽa moꝛtuis reſuſcitatã:
aſſumptã in coꝛpoꝛeꝛ aiĩa in celum.
rE C(Capitulü. iif.
Erciũ q fecit deus magnũ in virgine
gloꝛiola ðꝛ aſſumptio t enĩ pie credit᷑
0 1

tercia die poſtq; coꝛpus vᷣ ginis fuit ſepultů. pturarũ firmare conant᷑ ꝙ hiiam cl xore⸗
Gnent reſuſcitati in eternã ſocietatẽ: qð quia
it dDeo nõ eſt impoſſibile nec nos de beata ma⸗
Sax vobis. qui rñderunt. Gloꝛia tibi deus ria factũ abnuimus. Secunda ratio pbans
vir ginẽ cũ coꝛpoꝛe et aia aſſumpta öꝛhono⸗
rationis.Dicit enĩ Bernardꝰ Sancov coꝛ
poꝛa deus pᷣcioſa ſublimiũ tã gloꝛioſe vene⸗
rabilia reddidit et honoꝛe tã mirifico ſubli⸗
mauit:vt et ipᷣis deputet᷑ locus eoꝝ venera⸗
tioni cõgruus et ad ip̃a mundus ꝓperet vni⸗
nerſus. Si ergo marie coꝛpus ſup terrã eſſe
Dicat᷑ cũ nec deuota frequentet᷑ viſitatione fi
delium nec eidẽ locus deputet᷑ honoꝛis: ni⸗
mirũ videbit᷑ xpᷣm honoꝛẽ materni coꝛꝑis cõ
tempſiſſe:cum tñ ſuꝑ terrã alioꝝ ſanctoꝛum
coꝛpoꝛa ſic honoꝛet.ercia rõ ðꝛ ſanctifica⸗

6

du ibidẽ ↄmemoꝛarẽet᷑ apli aduenit ieſus cũ
multitudine angeloꝝ ipoſq; ſalutauit duces

q̃ ficis mirabilia magna ſolus. unc ſalua
toꝛ locutus eſt dicẽs. Surge colũba meꝛ ta
bernaculũ gloꝛietemplũ celeſte:ſtatunq; ſur⸗
rerit et de tumulo ab aplis patefacto ꝓdijt.
Sicq; gloꝛioſe cũ coꝛpoꝛe ad celeſtia regna
prexit. Et licet boc nõ ſit nobis certitudina⸗
liter reuelatu: tũ ſic habet coõmunis oĩm ſan⸗
ctoꝛũ opinio. Jpᷣi nãq; ad hoc tenendũ con⸗
gruentiſſimis ronibus inducunt᷑.Ex quibs
nos quinq; annotabimus.
Pꝛima ðꝛ cõpletionis.
indã Bonoꝛationis.

6 6. . . .
/ „
„

Auinta gratificationis. .
ima ro ꝓbans virginẽ aſſumptã cũ coꝛ⸗
poꝛe et aia ðꝛ cõpletionis. Credit᷑ nanq; q;
multoꝝ ſanctoꝝ ſit reſurrectio ↄpleta qui cũ
gĩa ſimul et coꝛpoꝛe poſſidẽt regnũ celeſte cũ
xpᷣo. Multo magis hoc cõuenire dz virgini
gloꝛioſe. Uñ ⁊ de hoc Hiero.in ſermone ad

. —— —-— — „ . „
paulã ⁊ euſtochiũ inqͥt. Quõ aũt vel quo tꝑe

aut aqͥbus ꝑſonis ſanctiſſimũ coꝛpus virgi/c

nis a ſepulcro ablatũ fuerit.vel vbi tranſpo
ſitũ:vtrumue reſurrexit neſcit᷑ q;ᷓn is nõnulli
aſtruere velint eã iam reſuſcitatã et beatã cũ

xpo immoꝛtalitate in celeſtib veſtiri. Qb et

de beato Johãne euãgeliſta eiꝰ miniſtro: cui
virgini a xpᷣo virgo cõmiſſa eſt plurimi aſſe
ruerãt:qꝛ in ſepulcro eiꝰ vt fert᷑ nõ niſi man
na innenit᷑ qo eſcaturire cernitur. Ueruntũ

qd hoꝝ verius cenſeat᷑ ambigimus. Mel? 1s eins bene
cctus in oibus gratus maternis bñficijs in⸗

m deo totũ cui nihil impoſſibile eſt cõmitti⸗
timus:q; aliqͥd temere diffinirevelimꝰ aucto
ritate nr̃a. Dicuti et de his qͥ cũ dño teſte eu
angelio reſurrexiſſe credunt᷑. Sed vtꝝ redie
rint in terre puluerẽ an nõ:certũ nõ habemꝰ
niſi qðᷣ legimꝰ qꝛ multa coꝛꝑa ſanctoꝛũ qui
doꝛmierãt ſurrexeꝛũt ac venerũt in ſanctã ci
nitatẽ.ſ.hieruſalẽ et apparuerũt multis. De
quibo ꝓfecto nõnulli doctoꝝ ſenſerunt et in
ſuis reliquerũt ſcriptis ꝙ iam in illis perpe
tua ſit cõpleta reſurrectio. VUñ et beatus pe⸗
trus dixiſſe legit᷑ cũ de dauid loqueret᷑ in te⸗

ſtimoniũ. Et ſepulcrũ inqͥt eiꝰ apud vos eſt:

quaſi non ſit auſus dicere ꝙ ipᷣe aut coꝛdus
eins apud vos eſt:ſed tm̃ ſepuicrũ q̊ͥ cõditus
fuerat. Hinc eni aiũt reſurrexiſſe ⁊ im cum
ceteris ſanctis.Et ideo vacuũremãſiſſe mo⸗
numentũ:vt nũc beate marie cernit᷑. Qð ſa⸗
ne factum et de alijs quibuſſibet locis ſcri⸗

*

tionis.vt eni dictũ eſt in pcedentibo: qꝛ bea⸗
naria periectionis. aaa virgo ſanctificata fuit anteq; naſceret: fo.
mMmMaes in ea nunq; aliquẽ actũ babuit:et per ſe
cundã ſanctificati onẽ totaliter ab ea fuu ſub

latus.Cũ ergo viciũ fomitis inducat debi⸗
tum incineratõnis in carne:videt᷑ ꝙ coꝛpus
virginis a tali debito oĩno fuerit abſoluta:
et per cõſequens nec eius coꝛpus debuit in⸗
cinerari. Iſta eſt rõ Ricardi in.iiij. dil.xliij.
Vt plene diximus in ſermone de reſurrectio
expᷣi. Quarta rõ ðꝛ ꝑfectionis. Sicut eni

maria fuit plena gratia pᷣ ceteris puris crea⸗

coꝛpoꝛe glorificanda ante reſurrectionẽ alio

rum. De hoc ſic dicit Augꝰ. Si merito pꝛe
oĩbus viuentib marie donata eſt gratia:mo?ꝛ
te erit minuenda. Abſit: cũ moꝛs alioꝛũ ſan⸗

toꝛũ pᷣcioſa ſit et gloꝛioſa. Qninta rõ dicit

gratificationis. Decuit quippe virginẽ cum

coꝛpe ad gloꝛiã dedu ci: et filius eius benedi

ueniret᷑. Jhᷣa nãq; fuit qͥ filio ex puriſſimis

ſanguinibo ei? coꝛpnulentã ſubſtantiã dedit.
Sane⸗

que nouẽ menſibus vtero ſuo poꝛtauit.
a ꝗᷓ illũ letanter peꝑit et pannis inuoluit
ac lacte pauit. Ipᷣa ꝗᷓ in ſuis neceſſitatib enz

iunit illiq; tum potuit ſtudioſiſſime ſemꝑ
occurrit. Jpa que eu dulciter ſuũ ieſum dile
xit. Ipa ergo digna regnare cũ filio aſſumi

debuit etia cũ coꝛpe ad regnũ celoꝛũ. Quia

vt Aug' git. Putredo ? vermis hüane eſt ob

ꝛobꝛiu cõditionis:a q̊ obpꝛobꝛio cuʒ ieſus

alienus ſit marie natura excipit᷑ quã ieſus de

ea aſſumpſiſſe ꝓbat᷑. Firmiter credimꝰ ꝙ;

ſaluatoꝛ oĩm ieſus co le nd iſſimã ſuã matrẽ

voluit in coꝛpoꝛe et aĩa facere gloꝛioſam quᷣ

nos laudare conemur. DHec ſiquidem eſt per

quã oĩs maledictio ſoluta eſt: ⁊ celeſtis bñdi

toriit
umiſeniea
lanas. 10
ninbocſea

nitas nei
aparuitn

cexerba ſi

roſums
nñ volen
neficinol
inuiſtbicst
Plaig los
Pvoneünbec
montegarga
Vonwsckin
Genged
todeſenn
poiegarg⸗
lonoeutt
acing
iruena
ulpcmiuc.
Cpolſſerila
guoietac
(esſu
codasd
xitieiuni⸗
rchange
diccs. Eg
ſpecuudel
lancemnih
cllo mmoꝛ 6
ſnoehs⸗
betpeet
fübenta⸗
nfige
ummt
iſti
ſee
in
En
is⸗

Outek bogenz

niclior n
un deſe
lc
neei; nuin
fbebuiter
Hisincucut
rnidcl ge⸗
vofran N
ogisen

züinn

magun
dunmnnenen
Giminnt
Gdgnn
s ii;

catoꝛ ib infatigabiliter intercedit. Hec regi⸗

na miſericoꝛdie ad quã cõfu giẽtes tuti eẽ va
lemus. Hãc oẽs inuocemꝰ vt ꝑ illius meri⸗

„ „

ta in hoc ſeculo impetremꝰ gratiã ſui filij ⁊ in
futuro ꝑueniamꝰ ad eternã requiẽ. Amen.
¶ Sermo trigeſimꝰ de angelis quoꝝ ſolen
nitas in eccleſia celebꝛat pter miraculuʒ qð

aparuit in mõte gargano.

oĩbus vijs tuis. Illuminati ꝓphe⸗

qm̃ volente deo innumera vt ſic loquar: be⸗

neficia nobis pᷣſtare nõ ceſſant. Quia tñ ipi
inuiſibiles ſunt et immateriales ſubſtantie:
pleriq; illos negligũt venerari.Ob qðvt hu

mane imbecillitati cõſuleret᷑ ſingulari mõ in
monte gargano.Anno dñi.ccc.xc.locus in⸗
uentus eſt in q̊ archangeli michaelis alioꝛũ

q; an geloꝝ ingis memoꝛia vſq; ad ↄſumma

„ —

tionẽ ſeculi ꝑmaneret. Nã dũ quidã pᷣdiues

noĩe garganꝰ qͥ ex euentu ſuo montivocabu
lum dedit infinita pecoꝝ multitudine abun
daret cõtigit vt ſemel taurũ ꝑderet. Quẽ ſol
licite querẽs inuenit eundẽ in vertice mõtis
foꝛibo cuiuſdã aſſiſtere ſpelũce:qnẽ cũ ſagitta

afppetiſſet illa velut flamine venti retoꝛta eũ a
quo iactata eſt mox reuerſa ꝑcuſſit. Turbati
ciues et ſtupefacti.Epᷣm Sipontinũ qͥd fa⸗

cto opus eſſet ↄſuluerũt. Qui triduanũ indi
xit ieiuniũ:oꝛandũq; deũ pᷣcepit.Quo ꝑacto
archangelus michael awaruit ꝑviſionẽ epᷣo

dicẽs. Ego ſum michael archangelꝰ q in cõ
ſpectu dei ſꝑ aſſiſto. Volui aũt locũ illiꝰ ſpe⸗

lunce mihi dedicãdũ illo iudicio ſa gitte cun
ctis moꝛtalib declarare:qua viſione letioꝛ

factus epᷣs alijs qð viderat enarrauit. Et ſic

ab eo tꝑe eccleſia ibi ↄſecrata fuit ob reueren

tiã beati archangeli q̃ vſq; in pñtem diema
cunctis fideliba deuotione pᷣcipua frequẽtat

Quapꝛopter et ſolenitas angeloꝛũ a patrib⸗
fuit inſtituta:quã ex debito et obligatõe pᷣce⸗
pti menſe ſeptembꝛis oẽs celebꝛare tenentur
Quia vero in tanta feſtiuitate mens nfr̃a ad
ipos angelos colendos pᷣcandoſq;ʒ eſt inflã⸗
manda. Iccirco de ipᷣis in pñti ſermone di⸗

*

ꝛimũ cognitionis
ecundũ ꝓductionis.
Terciũ miſſionis.

C◻ aliter angelus ab hoie cognoſci p̃t et

quõ ſpũs eſt incoꝛpoꝛeus: qͥ m̃ pᷣt in aſſum
pto coꝛpoꝛe qpparere.

ð
ℳ

E

gelis ſuis dens

mandauit de te vt cuſtodiant te in

teverba ſunt iſta oꝛiginaliter pᷣs.xc. Debito
res ſumus fratres chariſſimi angelis beatis

nnehg. qbus tria myſteria erũt decurrẽda

NMimũ de angeliſ myſteriũ decurrendu
BGcognitionis. In quo tria dubia ppo⸗

nimus illuſtranda.

ꝛimũ vtrũ ſubſtãtie ſepate qᷓ dicunt᷑ angelli
an ſſint cognoſci ab hoĩbo viatoꝛibus.
Scoõom vtrũ angeli habeãt coꝛpoꝛa ſibi na⸗

turalſiter vnita.

Terciũ vtrũ aſſumũt aliqñ coꝛpoꝛ.
¶Pꝛo pꝛimi dubq illuſtratöne diſtinguere
poſſumus triplicẽ noticiã.
Pꝛima ðꝛ ꝓpꝛia et intuitiua.
Scða cõmunis ⁊ effectiua.
Tercia fidelis et reuelatiua.
Pꝛima noticia ðꝛ ꝓpꝛia intuitiua q̃.ſ.cogno⸗

ſcitur angelus in ſui ſubſtantiaſt icuti eſt. Et

hac angelus cognoſci nõ pᷣt a puris viatoꝛi⸗
bus vt inqͥt tho.i.ꝑte.q.lxxxviij.ex eo ꝙ in⸗
tellectus noſter ſᷣm ſtatũ pñitis vite nihil in⸗
telligit niſi cõuertendo ſead fantaſmata. Et
ſic ſubſtãtias immateriales q̃ ſub ſenſu? ima
ginatõe nõ cadũt pꝛimo etꝑ ſe ᷣm modũ coꝛꝝ
gnitionis nobis expertũ intelligere nõ poſſi-
mus.Immo et adã in ſtatu innocẽtie vt etiẽ
dicit ho.i.ꝑte.q.xciiij. Intelligere nõ po-
tuit ſubſtãtias ſepatas:eo ꝙ illi aie cõpetebat
modus intelligedi ꝑ ↄuerſionẽ ad fantalma
ta ſicut ⁊ nobis.Et licʒ plato voluerit ſub
ſtantie immateriales nõ ſolũ a nobis intelli
guntur ſʒ ſint etiã pꝛima a nobis intellecta.
Poſuit enĩ foꝛmas immateriales ſubſiſtenæ⸗
ies i ideas vocabat eſſe ꝓpꝛia obiecta noſtri
intellectꝰ:et ita hmo⁊ ꝑ ſe a nobis intellecta.

Szʒ qꝛ aie cognitio applicat᷑ reb materialibꝰ
fm q intellectui ꝑmiſcet᷑ fantaſia et ſenſus.
Igeo q;to magis intellectꝰ fuerit deputatus

„„„7 2

tãto magis pcipit immaterialiũ intelligibilẽ
veritaté. HNihilom inꝰ ↄtrariũ videt᷑ ſentire
in Thimeo:vt dixit. Inuiſibiliũ diuinaruʒ

poteſtatũ qᷓ demones nuncupant᷑:pᷣſtare r⸗
tionẽ magis eſt opus q; ferrevaleat hoĩs in⸗
geniũ. De cõmendatoꝛevero aſſerit tho.qꝙ; in
ij.metap h;.dixit ſi ſubſtãtie abſtracte nõ poſ
ſent intelligi a nobis tũc natura ocioſe egiſ⸗
ſet:qꝛ feciſſet illud qð eſt in ſe naturaliter in-
tellectũ:nõ intellectũ ab aliq̃. Sed dictũ hoc
deficit pꝛimo qꝛ nõ ſequit᷑ ꝙ ſi ſubſtãtie ſexpa

te nõ intelligunt᷑ a nobis:nõ intelligant᷑ ab

aliquo intellectu:intelligunt᷑ enĩ a ſeipis et a
ſe inuicẽ. Scðo deficit ſnia cõmendatoꝛis:
qꝛ nõ eſt finis ſubſtantiarũ ſeꝑatarũ vt intel
ligant᷑a nobis. ¶ Scda cognitio ðꝛ cõis et
fectiua:qñ cognoſcit᷑ cã ꝑ effectũ:et eſt cogni

tio quedã generalis:hãc cognitionẽ habue⸗
runt philoſophi de angelis? pᷣcipue Ariſto.

in. xi.metaphyſice. qui voluit ꝙ intelligẽtis
0 g

mouerent ſperas celoꝛum ⁊ celeſtia coꝛpoꝛd.
cia vero cognitio vᷣꝛ fidelis ⁊ reuelati

na:q.i.aliqd co gnoſcit᷑ fide qꝛ ſic eſt certitu
dinaliter reuelatũ. Hoc mõ relictis phoꝝva
nitatibo atq; erroꝛib beĩm curioſoꝝ nos fir

miſſime aſſerimus ꝙ angeli ſunt nobiliſſimi
ſpũs deo bono fruẽtes:nobiſvt infra docebi

mus beniuoli et affecti:qbus medijs dei ſe⸗

creta et myſteria gre bolbns ſunt reuelata.
Mali vero penis eterniſ iuſtiſſime deputati

Si vero qͥs q̃reret vñ hec veritas eſt exoꝛta

Rñdemꝰ ꝙ ex latiſſimo campo ſcripture ſa⸗
cre veteri vitzʒ nouoq; teſtamẽto vbi de ange
lis expꝛeſſa fit mentio. Uñ GBeneſ.xvi.ſcribi
tur de Agar du fu geretleſſetq; in ſolitudine:

—

qꝛ affligebat eĩ Sara dña ſua.Cũq; inuenit

ſet eã angelus dñi iuxta fontẽ aque in ſolitu

dinetẽ. dixit ad illam. Agar ancilla ſarai vñ
venis ⁊ quo vadis: q̃ rũdit.A facie dñe mee
ego fugio.Dixitq; ei angelus dũi. Reuertere
ad dñam tuã et humiliare ſub maniba illius
Et G eneſ̃.xix.ca. Aenerũt duo angeli ſodo
mã veſpe.Et. xxij.c. Angelus dñi de celo cla

mauit dicẽs. Abꝛaam abꝛaã.et.xxviij.c. Ni⸗

Ait iacob in ſomnis ſcalã ſtantẽ ſuꝑ terrã et
cacumen illius tangens celũ angelos q̊ʒ dei
aſcendẽtes et deſcendẽtes ꝑ illa.et. xxxij.ca.
Jacob itinere quo ceperat abijt: fuerũtq; ei
Sbunuiã angeli ↄni. Et Exodi.xiiij.ca. Ange⸗
lus dei pᷣcedebat caſtra iſrael:et cum eo piter
um qͥ ꝓcedat te et cuſtodiat ĩ via introducat
ad locũ quẽ pᷣparaui tibi. Et Nume.xxij. ca.
Cũ vidiſſet aſina ſtantem angelũ cecidit ſub
pedibo ſedentis. Et.ij. Re.vlti.ca.Cũ exten⸗
diſſet manũ an gelꝰ dni ſuꝑ bieruſalẽ vt diſtꝑʒ
deret eã miſertꝰ eſt dñs ſuꝑ afflictionẽ et ait
angelo ꝑcutienti. Sufficit nũc cõtine manũ
tuã. erat aũt angelꝰ dñi iuxta areã oꝛnã iebu
ſei. et. iiij. re.i.c. Angelꝰ vñi locut ẽ ad heliã
et. xix. ca. Angelus dñi ꝑcuſſit in caſtris aſſi
rioꝛũ.Et thobie.v.ca.Egreſſus thobias in⸗
uenit iuuenẽ ſplendidiſſimũ ſtantẽ pꝛecinctũ
ad ambulandũ ⁊ ignoꝛãs ꝙ angelꝰ? dei eſſet
ſalutauit eũ et dixit. Uñ te habemꝰ bone iu⸗
uenis.Et Judith.xiij.ca. Viuit dñs qm̃ cu
ſtodiuit me angelus eius. Et ecẽi.v.ca. Ne
dicas coꝛã angelo tuo nõ eſt ꝓuidentia. Et
ps.viij. Minuiſti eũ paulominꝰ ab angelis
ect. xxvi. Adoꝛate eũ oẽs angeli eius.Et.ciij.
Nui facis angelos tuos ſpiritus. et.cxlviij.
Laudate eũ oẽs angeli ee.Et Baruth. vij.
ca. Angelus meus erit vobiſcũ. Et Daniel.
iij. ca. Angelus aũt dñi deſcẽdit cũ aʒaria et
ſocijs eius ĩ foꝛnacẽ et excuſſit ſfiamm ignis

columna nubis.et.xxiij.c. Hittã angelũ me

*D

lius dei.i. patris et filij et ſpiritus ſancti vere
id ꝓpꝛium eit vi ſine mmateriali ſubasaa

de foꝛnace. Eteod?è ca. Bñdicite angeli düt

dño laudate et ſupexaltate eũ in ſecula. Et
xiiij.c.dixit angelꝰ dñi ad abacuc.Fer pꝛan
dium qð habes danieli in babylonẽ qͥ eſt in

lacu leonũ.Et Malachie.iij. ca. Dtatim ve
niet ad templũ ſanctũ ſuum dñatoꝛ quẽ vos
q̃ritis et angelꝰ teſtamẽti quẽvos vultis.Et
QLuce.i.ca. Apparuit Zacharie angelus dñi

ſtans a dextris altaris incẽſi.et eodẽ ca. Dit

ſus eſt angelus gabꝛiel a deo in ciuitatẽ gali
lee cui nomẽ nazareth ad virginẽ deſponſa⸗

tam viro. et. ij. ca. Angelus dñi ſtetit iuxta il⸗
los.eodẽ ca. Facta eſt cũ angele multitudo
militie celeſtis exercitus. Et.xxij.ca. Apa⸗
ruit ei angelus dñi de celo cõfoꝛtans eũ.Et
Matthei.i.ca.Angelꝰ dñi apparuit in ſom⸗

nis ioſeph. et. iiij. ca. Acceſſlerũt angeli et mi
niſtrabãt ei.et.xxij.ca.Erunt ſicut angeli dei
in celo et. xviij.ca. Angeli eoꝝ ſꝑ vident faci
ciem pr̃is mei q in celis eſt. et. xxiiij. ca. Oit

tet angelos ſuos cũ tuba. et. xxv. ca. Cü vene
rit filᷣ hoĩs in maieſtate ſua⁊ oẽs angeli eiꝰ
cũ eo.et.xxvi.ca.An putas qꝛ nõ poſſumro

gare patrẽ meñ ⁊ exbibebit mihi mõ pluſq;
duodecim legiones angeloꝝ. Et Joh. v. ca.
Angelus aũt dñi ᷣm tꝑs deſcendebat in pi⸗

ſcinã. Et ad Hebre.i.caà. Cui aliqũ angelo⸗

rum dixit filius meus es tu. Et Act. xij. ca.
Angelus dñi aſtitit et lu mẽ refulſit in habi⸗
taculo carceris. eodẽ ca. Miſit dñs angeluʒ
ſuũ ⁊ eripuit me de manu berodis. Et Apo
calips.i.ca. Significauit deus que opoꝛtet
fieri cito loquẽs ꝑ angelũ ſuũ ſeruo ſuo io⸗
hanni. et.ij. ca. Fit mentio de angelo pgamt
tiatire et ſmirne. Et. uijj.ca. de angelo ſardis:

philadelpbie et laodicie.et.vij.ca. de angelo

aſcendente ab oꝛtu ſolis.et. x. ca. de angelis

amicto nube. Et. xij. capitu. ve angelis pꝛe⸗
liantibus. et.xiiij.ca.de angelo babente eu⸗

angeliũ eternü. et. xvi. ca.de ſeptẽ angelis hñ
tibo ſeptẽ phialas ire dei.et. xviij. ca. de ange⸗
loldeſcendẽte de celo hũte poteſtatẽ magna.
et. xx. ca. de angelo deſcendete de celo babẽte
clauẽ abijſſi ⁊ cathenã ma gnã.⁊.xxij.c.de an.

gelo qͥ nõ ꝑmiſit ſe adoꝛari a iohanne. Etqͥ⸗

bus oĩbus cogimur cõfiteri eſſe angelos licz

illos ꝓ ſtatn iſto in ſna ſubſtãtia videre non
valeamus. De demonibo aut videre potes q;

poſui in tractatu de timoꝛe iudicioꝛum dei⸗
Scõm pꝛincipale dubiũ ꝓppoſitũ fuit vi⸗

angeli babeãt coꝛpoꝛa ſibi naturalitervnug-⸗

Et quidam cõtendunt ꝓbare ꝙ ſic. Pꝛum⸗
quia Oꝛigenes in li. periarchon dicit. So⸗

Prl

lelligati
ſuo cant
ſoo vrſ⸗
ſaoe
in.vi⸗
videka
et ſubti
chtang⸗
pnsſb
ptecno:

UiuVnöſ

goange
tſtdoeni
pijgui⸗
gſenntan
Urülterpt
Cuncd⸗
Mortig
Woon
Mümal
porionea
pno
unisi⸗
ſnelemn
lltnie n
Natai
mläſu
Mplnin
elgcen
ichtg

Uedn

Bunte
Piegen
guiren
Won
pon
mze
dat
brhie
nlſorin
esinli
muinei
gon
e
Nc⸗
doeſe
woi
keſere
gnen
um

annt
doſ fi
ngnu

deigali⸗
ngnien
Räan
ingonn
Mringeit
mtſarengail
shnieni
damia
maG
mndiangil
n
veridini
r. M
NNt,
zu An
gifefaluu⸗
Drdiis
ds en
i ſuüſn ,

N

tet pᷣexiſtere aliquod perfectũ in gen
Bunt ergo alique ſubſtantie intellectuales
pꝓfecte in natura intellectuali nõ indigẽtes ac
quirere ſcientiã a rebus ſenſibilibus. Quare
nõ omnes ſubſtãtie intellectuales ſunt vnite

abſq; vlla coepoꝛee additionis ſocietate in⸗

telligatur exiſtere. Et Bernardus omel. vi.

ſuꝑ cantica ait. Liquet oẽm ſpiritum coꝛpo

reo ꝓrſus indigere ſolatio. Et Augꝰ. in.ij.

ſuꝑ Geneſim ad lr̃am. Et in.iij.detrini.Et
in.viij.de ciui.dei Et in li.de eccleſi.dogma.
videt᷑ aſſerere.q angeli habeãt coꝛpoꝛa aerea
et ſubtiliſſima. Secũdo Gꝛego. in omelł.vo
cat angelũ aĩal rõnale.oẽ aũt aĩlal habet coꝛ⸗

pus ſibi naturalitervnitũ.Tercio arguit᷑.qi

pfectioꝛ eſt vita in angelis qᷓ; in aiabus. Sʒ
ala nõ ſolũ viuit ſed etiã viuificat coꝛpus:er

go angeli habẽt coꝛpora ſibi naturalitervni⸗

ta. Sed cõtra iſtos ita debiliter arguentes

eſt doctrina omniũ theologoꝝ i.ij. ſmaꝝ. di.
viij.qui ſequentes Dioniſiũ et Damaſcenũ

aſſerunt angelos nõ habere coꝛpoꝛa ſibi na⸗

tchraliter vnita. Et ratio ſᷣm Tho. i.ꝑpte. q. v.
Quia qð accidit alicui nature nõ inuenitur
naturaliter in oĩbus in natura ſicut habere

alas qꝛ nõ eſt de rone aĩalis nõ ↄuenit omũᷣi
animali.Cũ aũt intelligere nõ ſit actus coꝛ⸗
poꝛis nec alicuius coꝛpoꝛee virtutis habere
coꝛpus vnitũ nõ eſt de rõne ſubſtãtie intelle⸗
ctualis inquantũ huius. Sʒ accidit alicui
intellectuali ſubſtãtie pter aliquid aliud ſi⸗

cut aĩe rõnali cõpetit vniri coꝛpoꝛi qꝛ eſt im a

barleci et in potẽia exiſtens in genere intel⸗
ectualiũ ſubſtantiarũ nõ habens in ſua na⸗
tura plenitudinẽ ſcientie ſed acquirẽs eã per
ſenſus coꝛpoꝛeos a ſenſibilib rebo. In quo⸗
cũq; aũt genere inuenit᷑ aliqͥd im
genere ülo.

coꝛpoꝛibus ſed alique ſunt a coꝛpoꝛibo ſepa⸗

rate.Ad pꝛimũ ergo obiectũ de ſnĩa Oꝛige⸗ intelligibilẽ ſocietatẽ quã boĩes expectãt cũ

nis dicit Tho. ꝙ audiẽdus nõ eſt qꝛ vt ſcri⸗

bit Hiero.in epla ad deſideriuʒ. Oꝛigenes .RR

melioꝛ in bonis peioꝛ in malis fuit. Cui⸗ he
reſes in libꝛis periarchon quos ipᷣe cõpoſuit

maxime inueniri dicunt᷑. Magiſter in hiſto
ria ſcolaſtica ſuꝑ Geneſim circa pꝛincipiũ.

Periarchon inq̃t eſt liber in quo Oꝛigenes

dirxit xpᷣm adhuc in aere ꝓ demoniby pati de

bere ſicut in terra paſſus eſt ꝓ hoĩbo. Aug.
vero in pᷣtactis locis nõ loquit᷑ aſſerẽdo ſed
referens opinionẽ platonicoꝝ qͥ ponebãt eẽ

quedã aialia aerea qᷓ̃ demones nolabant.Di

ctium ad huc Bernardi intelligendũ eſt ſane
ꝙ ſpũs creati indiget coꝛpoꝛeo inſtrumento

nõ ſibi naturaliter vnito ſed ad aliquid aſ⸗

ſumpto ꝓpter inſtructionẽ noſtrã. Ad ſcõm

ꝑfectũ opoꝛ

de verbo Bꝛego. reſpondet᷑ ꝙ ipᷣe vocat an⸗
gelum rõnale aial methaphoꝛice pter ſimili
tudinẽ rõnis. Ad terciũ inqͥt ſanctus doctoꝛ
ꝙ viuificare effectiue ſimpliciter ꝑfectionis
eſt. vnde et deo cõuenit. Sed viuificare foꝛ⸗
maliter eſt ſubſtantie que ẽ pars alicuiꝰ natu

reet nõ habentis in ſe integrã naturã ſpeciei

Añn ſubſtatia intellectualis que nõ eſt vnita
coꝛpoꝛi eſt gfectioꝛ q; ea que eſt coꝛpoꝛi vni⸗
ta. Hinc Damaſcenꝰ ait. Angelus eſt ſubſtã
tia intellectualis incoꝛpoꝛea.Et Dioniſius.
Angeli ſunt ſpixi alia lumina immateria⸗
les incoꝛpoꝛei¶ Cerciũ dubiñ pncipale fuit
vtrũ angeli aſſumant aliqn coꝛꝑa. Et qoſſic
ptʒ. qꝛ augꝰ.li. xvi. de ciui.dei dicit.ꝙ angeli
in aſſumptis coꝛpoꝛib Abꝛae apparuerunt.
Tho. vero ait q; nõnulli tenuerunt angelos
nũqᷓ; coꝛpoꝛa aſſumpſiſſe. Sed oia q in ſcri⸗
pturis diuinis legunt᷑ de apparitionibo an⸗
geloꝝ contigiſſeſ̃m imaginationẽ. Tñ hoc
nõ videt᷑ conſonũ intentioni ſacre ſcripture.
Qm̃ id qð imaginariaviſione videt᷑ eſt in ſo

la imaginatõe videtis.vñ nõ videt᷑ indifferẽ
ter ab oĩbo. Scriptura aũt diuina ſic intro⸗

ducit interdũ angelos apparẽtes vt cõiter ab
oĩbo viderent᷑. Sic angeli apparẽteſ abꝛae vi
ſi ſunt ab eo ⁊ a tota familia eiꝰ:a Lotha aci
nibus ſodomoꝝ viſi ſunt angeli qͥ venerunt
ſodomã veſpe.Silr angelus qͥ aparuit tho
bie ab oibus videbat᷑.Exquo maiteſta ẽ iſta
ſic cõtigiſſe ᷣm coꝛpoꝛeã viſionẽ q̃ videt᷑ id
ð poſitũ ẽ extra videntẽ.vñ ab oibo videri
pᷣt. Tali aũtviſione nõvidet᷑ niſi coꝛpus.Cũ

ergo angeli neq; ſint coꝛꝑa neq; babeãt coꝛ⸗
poꝛa ſibi naturaliter vnita: relinquit᷑ ꝙ aſſu⸗
mant aliqñ coꝛꝑa.Et licet illis nõ indigeant

pter ſeipos aſſumũt t illa ꝓpter nosvt fami
iariter cũ hoibus cõuerſando demonſtrent

eis habendã in futura vita. Inſuꝑ ꝙ ange⸗

li coꝛpoꝛa aſſumpſerũt in veteri teſtamento

*

fuit quoddã figurale iudiciũ ꝙ verbũ dei aſ⸗

ſumpturũ eſſet coꝛpꝰ humanũ.Oẽs enĩ appa
ritiones veteris teſtamẽti ad illã apparitionẽ
oꝛdinate fuerũt qua filiꝰ dei apparuit in car⸗
ne. Notandũ tñ ꝙ coꝛpus aſſumptũ vnitur
angelo nõ quidẽ vt foꝛme:nec ſolũvt motoꝛi

ſegd ſicut motoꝛi repꝛeſentato ꝑ coꝛpꝰ mobile

aſſumptũ.Sicut eni in ſacra ſcriptura ꝓpꝛie
tates en inrelligibiliũ ſub ſi imilituckn hus
rerũ ſenſibiliũ deſcribunt᷑. Ita coꝛpoꝛa foꝛ⸗
mantur ſic ab angelis diuina virtute vt con
gruant ad repꝛeſentandũ angeli intelligibi⸗
les ꝓpꝛietates.Et hoc eſt angelum aſſi numere
coꝛpꝰ.Et ſiqͥs obſtaret ꝙ angeli nõ aſſumũt
o iij

coꝛpus de tena vel aqua qꝛ nõ ſubito diſpa⸗
rerẽt:neq; de igneqꝛ cõburerent ea q cõtinge
rent:nec ex aere qꝛ aer infigurabilis eſt ergo
angeli coꝛꝑa nõ aſſumũt. Rñdetho.ꝙ licet
ger in ſua raritate manẽs nõ retineat figurã
neq; coloꝛẽ: tñ q cõdenſat᷑ et figurari ⁊ colo
rari pᷣt: ſicut ptʒ in nubiba. Et ſic angeli aſſu⸗
munt coꝛpoꝛa ex aere cõdenſando ipᷣm virtu
te diuina q;tum neceſſe eſt ad coꝛꝑis aſſumẽ

di foꝛmationẽ. Sed adhuc oꝛit᷑ hic difficul

₰

tas ꝓpter ea q̃ docent ſacri doctoꝛes. Nã coꝛ⸗

pus aſſumptũ ab angelo videt᷑ quaſi viuũ et
oꝑa vite habẽs ⁊ tñ nõ eſt viuũ nec hñs oꝑa
vite aparet oꝛganiʒatũ hñs oculos ⁊ nares
et alia ſenſuũ inſtrumenta:et tñ ꝑ oꝛgana illa

angelus minime ſentit. In coꝛꝑe ſic aſſum⸗
pto angelꝰ videt᷑ loqui:et tñ nõ eſt ꝓpꝛia locu

tio illa:ſilr comedit ⁊ ila nõ eſtvera comeſtio
Jigitw᷑ in talibus apparitionibo nõ eſt niſi que

dam fictio ſiue deceptio. Ad hoc rñdet tho.
vbi. S. ꝙ ſicut nõ eſt ̊ veritatẽ ꝙ in ſcriptu⸗
ris intelligibilia ſub figuris ſenſibilibo de⸗
ſcribant᷑:qꝛ hoc nõ videt᷑ ad aſtruendũ:q in⸗

telligibilia ſunt ſenſibilia. Sed qꝛ ꝑ figuras

ſenſibiliũ ꝓpꝛietates intelligibiliũ ſᷣm ſimili
tudinẽ quandã dantur intelligi:ita nõ repu

gnatveritati ſanctoꝝ angeloꝝ ꝙ coꝛpoꝛa ab

eis aſſumpta videant᷑ hoĩes viuẽtes:cum nõ
ſint. Nõ enim aſſumunt᷑ niſi vt per ꝓpꝛieta⸗
tes hoĩs et operũ hoĩs ſpũales ꝓpꝛietates an
geloꝝ et eoꝝ ſpũalia oꝑa deſignent᷑:qdð non
ita cõgrue fieret ſi veros hoĩes aſſumerẽt qꝛ

Apꝛietates eoꝝ ducerẽt ĩ ipos hoĩes:nõ in an
gelos. Dilr eſt dicenduʒ ꝙ angeli ꝑ oꝛgana
aſſumptoꝝ coꝛpoꝛũ nullo mõ ſentiũt: nec tũ

ſuꝑflue ſunt foꝛmata Nõ enĩ ad hoc ſunt foꝛ
mata vt ꝑ ea ſentiant:ſed ad hocvt per hmõi
oꝛgana virtutes ſpirituales angeloꝝ denotẽ
tur. Sicut per oculũ denotat᷑ virtus cogno
ſcitiua angeli.et ꝑ alia mẽbꝛa alie eius virtu
tes.vt docet Dioniſius vlti.ca.celeſtis ierar
chie.De locutionevero angeli quã facit ĩ coꝛ

poꝛe aſſumpto verũ eſt ꝙ nõ eſt ꝓpꝛie locutio

ſed aliqͥd ſimile locutioni:inquantũ angelus
in coꝛꝑe ſic aſſumpto foꝛmat voces in gere ſi
miles vocib humanis:q̃ voces foꝛmant᷑ vt
per illas dei ſecreta ad nr̃as aures ꝑueniant.
Comeſtio adhuc angeli nõ eſt vera ſed figu
ratiua ſpiritualis comeſtionis: nã comeſtio
impoꝛtat ſumptionẽ cibi cõuertibilis in ſub

ſtantiã comedẽtiſ. Et qᷓ;uis in coꝛpꝰ xpᷣi poſt
Tho. pmo ſᷣm Aug.li.xi.de ci.dei.qꝙ ange

reſurrectionẽ cibus nõ cõuerteret᷑ ſed reſolue
retur in piacentẽ materiã:tñ xps habebat coꝛ

pus talis nature in qð poſſet cibo cõuerti. vñ
fuit vera comeſtio. Sed cibus aſſumptꝰ ab

Mꝛimo quantũ ad cauſam

angelo neq; ↄuertit᷑ in coꝛpus aſſumptũ:ne
ꝙ; coꝛpus illud eſt talis nature vt ĩ ülud poi
ſit alimentũ ↄuerti: ꝓpterea dixit angelꝰ Tho
bie. xij. ca. Cũ eſſem vobiſcũ ꝑ voluntatẽ dei

videbar quidẽ manducare ⁊ bibere.Sʒ ego
cibo ⁊ potu inuiſibili vtoꝛ.Fiunt igit᷑ oĩa in
aſſumptis coꝛꝑibus ab angelis nõ ad dece⸗

ptionẽ ſed potius ad vtilitatẽ noſtram vtex

pe edictis patet. =èð
deus pduxit angelos ex Enbere nee
irreo.
Ecundũ myſteriũ de angelis aperien⸗
dunm dicit᷑ pductõnis. In q̃ cõſiderare
emꝰ ꝓductionẽ eoꝝ ;tũ ad tria. “

Decu ndo quantũ ad tos.

— —
le

Cercio quantũ ad loc

beat cauſam ſui eſſe et ſit creatꝰ a deo. Et ad

hoc rñũdet ſanctus tho.i.ꝑte.a.xliiij.et.q.lxxi.

O neceſſe ẽ dicere et angelos et oẽ id qð pꝛe
ter deũ eſt a deo eſſe factũ. Si enĩ aliqͥd inue
nitur in aliqͥ per participationẽ neceſſe eſtꝗ⸗

cauſet᷑ in ipo ab eo cui eſſentialiter cõuenit:ſi
cut ferrũ fit ignitũ ab igne:deus aũt eſt ipᷣn
eſſe per ſe ſubſiſtens et eſſe per ſe ſubſiſtensñ
ptoeſt eſſe niſi vnum. Relinquitur ergo æ&
omnia alia a deo non ſunt eſſe ſeà participit
eſſe: quare cauſantur ab vno ente quod per⸗
fectiſſimum eſt. Ex his dixit. Ariſtote.in. ij.
metaphy. Id qð eſt maxime ens et maxime
verũ:eſt cauſa oĩs entis⁊ oĩs veri:ſicut id qðᷣ

eſt maxime calidũ eſt cauſa oĩs calidi.Alga⸗
zeles vero in eodẽ loco inqͥt. Jpᷣm eẽ deo ma

xime cõuenit:qm̃ ipᷣe eſt oꝛigo ⁊ pꝛincipiũ e

ſendi et qð eſt a q̊ eſt:quicqͥd ẽ. Qð cõfirmãs

Auicenna ait.O mne eſſe eſt exuberãs ab eiꝰ

eſſe. Quare ⁊ plato in thimeo ſubdidit:ꝙ no
ſtrum eẽ in ↄparatõne illiꝰ eſt non eſſe. Hinc
Paulus Ad Ro.cxi. ca. ſcripſit. Ex ipᷣo:et ꝑ

ipᷣm:et in ipᷣo ſunt oĩa. Neceſſe eſt ergo ange
los a deo eſſe creatos. Sed mirant᷑ quidã ex

eo ꝙ de his q̃ ſunt a deo creata agit᷑ Geneſis
vbmo ca. ſed nulla mentio fit ibi de angelis:

ergo nõ videt᷑ ꝙ ſint creati a deo. Iterũ Ari⸗
ſto. dicit. viij. metaphy.ꝙ ſi aliqua ſubſtãtia

ſit foꝛma ſine materia ſtatim ꝑ ſeipᷣaʒ eſt ens

et vnũ et non habet cauſam q̃ faciat eã ens et
vnũ. Sed angeli ſunt foꝛme immateriales

ergo nõ habent cauſaʒ ſui eſſe. Ad hec rñdet

li nõ ſunt pᷣtermiſſi in illa pꝛima rerũ creatio
ne:ſed ſignificant᷑ noĩe celi vel lucis. Jdeo

aũt vel pᷣtermiſſi ſunt vel noĩbus rerũ coꝛpo

Capitulũ.ij.

ꝛimo cõſideranda eſt angeloꝝ pductio
q;tum ad cauſam. Vbi querit᷑ an angelꝰ ha⸗

lüüſig
bauurgt
naturä.
ſitente⸗
fonmals
agente
in actu:
ſubſtan
undae
periun
heretic
abeten
turas⸗
Hihilt
Cumm
tioexn
Ginezt
poſtr
nihilon
hoſid
porticui
llleei⸗
hocaſtci
fen. Gan
Ntoneab
Copinion
ſcengeif
Mrehed
aaN
hoſnire
lenpor
birrana
Meoecetea
uoei⸗
on ge⸗
loguodie
ſcent Tho⸗
ctoritus
Pnüäinke
fpana
linian
hlin

Neſini,
Aunge

iowln

ddetd

Fumſcin
nn

t
äi
1.

——

inglr n

minnaeH

Wte. tal

*

dotis d
Baninicein
nmtinuct,
ns ilei⸗
CMbſitn
gnicur erge

cnteqaod

sn

rnſen

„* 774
isacH

cin
munue
t 10
Erigde
tag i.
mtcuiſ⸗
ſdengei⸗
ajmidn
aniiin
n g⸗
inummmii
Anr
neig
ani
luce

taine⸗

Ealiũ ſignificati: : moiſes iplo rudi loque⸗

batur qui nondũ capere poterat incoꝛpoꝛeã
naturã.De ſubſtãtijs vero q̃ ſunt foꝛme ſub

ſiſtentes: dicendũ ꝙ nõ habẽt cauſam aliam
foꝛmalẽ ſui eſſeet ſue vnitatis.neq; cauſam

agentẽ ꝑ tranſmutationẽ materie de potẽtia

in actũ:led bene habẽt uſn centẽ totã

ſubſtantiã q̃ eſt iße deus.¶ Secuno cõſide⸗

randa eſt angeloꝝ pductio q;tum ad tẽpus

añ.ſ.fnerũt angeli creati. Et circa h̊ tres re⸗
periunt᷑ opinioneſ. Rꝛima opinio falſa eſt?
heretica q̃ hoc tenet. ꝙ angeli fuerũt ꝓducti

ab eterno:hoc eniĩ eſſe nõ põt:qm̃ ſic deꝰ crea

turas ꝓduxit ꝙ eas ex nihilo fecit.i. poſtq
nihil fuerãt. Et vt inquit Tho.i.ꝑte.q.xlv.
Cum dicit᷑ aliqᷣd ex nihilo fieri:hec pᷣpoſi⸗

tio exnõ deſignat cauſam materialẽ ſed oꝛ⸗
dineʒ tm̃.ſicut cũ dicit᷑ ex mane fit meridies

id poſt mane. Et ſi obijceret᷑ ꝙ phᷣi dicũt.ex

nihilo nihil fit. Rudet Tho. ꝙ philoſophi
nõ ↄſiderauerũt niſi emanationẽ effectuum

particulariũ a cauſis ꝑticu laribus quas ne⸗
ceſſe ẽp̃ſu pponere aliqd in ſua actiõe. Etſm
hoc eſt cõmunis eoꝛũ opinio ex nihilo nihil

fieri. Sed hoc locũ nõ habet in pꝛima ema-
natione ab vniuerſali rerũ pꝛincipio. Secũ

da opinio fuit quoꝛundã doctoꝝ antiquoꝝ

ſ.ꝙ angeli fuerũt creati ante oẽm mundũ coꝛ

poꝛeũ. Nã Hiero.hoc videt᷑ aſſerere ſuꝑ epi

ſtola ad Citũ.ait enim ſic. Sex milia nondũ

noſtri tempoꝛis cõplentur annoꝝ:et quãta

tempoꝛa: quãtaſq; ſeculoꝝ oꝛigines fuiſſie ar
bitrandũ eſt in qbus angeli:thꝛoni:et dñatio
nes:ceteriq; oꝛdines deo ſeruierũt. Damaſce

nus etiam dicit in.ij.li. Quidã dicũt ꝙ ante

oẽm creationẽ angeli geniti ſunt. vt Theo⸗
logus dicit. Gꝛego.ſ.naʒanʒenus.de quo aſ

ſerit Tho. ꝙ tanta eſt in doctrina eiꝰ xpiana
guctoꝛitas:vt nullus vnq; eius dictis calu⸗

mnniã inferre pᷣſumpſerit ſicut nec Athana⸗
ſij documẽtis vt Hiero.dicit.Tercia opinio

alioꝝ q cauſam pᷣcedentẽ nõ repꝛobat: ſed qꝛzꝛ

rõnabilioꝛ foꝛe videt᷑. Iccirco tenet᷑ cõmuni⸗

ter a doctoꝛib:ꝙ angeli ſimul cum creatura

coꝛpoꝛea ſunt creati. Angeli enĩ ſunt quedã
s vniuerſi qꝛ nõ ↄſtituũt ꝑ ſe vnũ vniuer⸗
ſum:ſʒ t ipi q; creatura coꝛpea in aſtitutio⸗
nẽ vnp vniuerſi ↄneniũt:qð apparet ex oꝛdi

ne vnio creature ad aliã. Oꝛdo enĩ rerũ ad in

nicẽ eſt bonũ vniuerſi Nulla aũt ꝑs ꝑpfectaẽ

a toto ſepata. Hõ ergo eſt ꝓbabile vt des cu⸗

ius pfecta ſũt oꝑa creaturãa angelicã ſeoꝛſi uz

ante alias creaturas ꝓquxerit. Et hoc refert

dñs Bonauen. di. xij. ſecidi libꝛi. ꝙ quattu⸗
oꝛ a pꝛincipio fuerũt ſimul creata.ſ.angelica

.

]

natura:celi empirreũ: materia pꝛima et tos
late illud accipiendo ꝓ qualibet ſucceſſione.
Ratio eſt quia ncrutpꝛuma in omni ge⸗

nere rerũ creari tã in menſuris qᷓ; in ſubſtan⸗

tijs. Pꝛimũ in mẽſuris eſt ts. pꝛimũ in ulb

ſtantijs coꝛpoꝛalibo paſſiuis eſt materia:pꝛi⸗

mum in ſubſtatijs coꝛpoꝛalib actiuis eſtce
liũ empirreũ. Pꝛimũ vero in ſubſtãtijs ſpiri⸗
tualibus eſt angelica natura. Iccirco at⸗

tuoꝛ hec credunt᷑ fuiſſe pꝛimo creata. er
cio cõſideremus angeloꝝ ꝓductionẽ qdtum
ad locum:vbi.ſ.fuerunt angeli creati. Et ad
hoc dicit ſtrabus ſuꝑ illo verbo. In pꝛinci⸗
pio cre auit deus celũ ⁊c. Celũ nõ viſibile fir
mamentũ hic appellat:ſed empirreũ.i.igneũ

dõ nõ ab ardoꝛe ſed a ſplendoꝛe ðꝛ:qðᷣ ſtatim
factũ an gelis eſt replerum. Ideo tho. vbi. ẽ.

ait. ꝙ cũ vniuerſum cõſtet er creaturis coꝛpo
ribus ⁊ ſpũalibo:ſic create ſunt ſpũales crea⸗

ture ꝙ ad creaturã coꝛpoꝛalẽ aliquẽ oꝛdinez

habẽt ⁊ toti creature coꝛꝑali pᷣſident: vñ ↄue

niens fuit vt angeli in ſuᷣmo coꝛꝑe crearent

tãqᷓ; toti nature coꝛꝑee pᷣſidentes. Et ſi obij⸗
ceret᷑ ꝙ angeli nõ dependent a coꝛpe ſᷣm ſuũ
eſſe. ⁊ ꝑ ↄſequẽs neq; ſᷣm ſi uũ fieri: ergo ãgeli
nõ ſunt cregti in loco coꝛpoꝛeo. Rñdet tho.
ꝙ angeli nõ ſunt creati in loco coꝛpoꝛeo:ſed
vt pꝛedictũ eſt in hoc oſtendit᷑ oꝛdo eoꝛũ ad
naturã coꝛpoꝛeã:et ꝙ ſua virtute coꝛpoꝛa cõ

rum ꝓqnctiõe vel ad copiendũ difficilia: vel

ad plene intelligendũ dura cuiq; viderent:·

tanto magis excitare nos debent ad extollen

dam totis viribo ſapientiã altiſſimi dei:cuiꝰ

opera tam ſtupenda ſunt et inſcrutabilia.vt

nullo humano ſenſu ꝑcipi valeãt. Pꝛo qui⸗
bus dicere poſſumus illud pᷣs. Quãmagni
ſicata ſunt opera tna dñe:omnia in ſapientia
feciſti. Qniuerſus nãq; mundus iſte ſenſibi
lis quaſi quidã liber eſt ſcriptus digito dei:
et ſingule creature quaſi figure quedã ſi unt
nõ humano placito ſed diuinitatis arbitrio
inſtitute ad maniſeſtandã quodammõ et ſi⸗
gnandã inuiſibilẽ potentia:ſapientiã: et bo⸗
nitatem diuinã. Inter cetera vero ſuoꝛũ in⸗
ſtitutoꝛum mirabilia angelos cõdidit: quo⸗
rum aliquos ꝓpter ſuperbiã in quã eruperũt
eternis abindicauit ſupplicijs. Alios vero qͥ
ipi factoꝛi ſuo humiliter adheſerũt: plena be
atitudine fecit eſſe felices.
Mualliter angeli ad nos mittunt᷑qͥ hoĩes
ciſſtodiũt neq; dolent de malis eoꝝ quos cu
iunt. 6 Lapitulũ.iij.
Ercilũ myſteriũ deangelis manifeſtan⸗
dum dicit᷑ miſſionis. In quo tria ſunt
o. iiij

Dubia declaranda.
Pꝛimũ vtrũ angeli mittanr. ·
Hcm vtmũ hotes ab angelis cuſtodiant.
EZerciũ vtrũ angeli doleant de malis coꝛum
quos cuſtodiunt.

pꝛimu dubiũ ſe offert veritas ſcriptu⸗

rarũ in q bus angelos mitti perhibet. Et vt

inqͥt tho.i.te.q.cxij. Ille mitti dicit qui ali⸗
quo mõ ab alio pcedit vt incipiat eẽ vbi pꝛi
us uõ erat ꝑ aliũ modũ. Fili eni aut ſpiritꝰ
ſanctus mitti dicit᷑ vt a patre ꝓcedens ꝑ oꝛi

ginẽ. Et incipit eſſe nouo mõ. i. ꝑ gratiã vel
ꝑ naturã aſſumptãvbi pꝛius erat per diuini

ciũ ſit vniuerſale agens virtus eius attingit

taris pñtiam. Dei enim / ꝓpꝛiüũ eſt vbiq; eſſe: qꝛ

oĩa entia.ideo eſt in oibi rebus. VUirtus aũt

—

angeli cũ ſit ꝑticulare agens nõ attingit totũ

vniuerſum:ſed ſic attingitvnũ ꝙ nõ attingit

gliud. Ideo ita eſt hic qð nõ eſt alibi.Cũ igi

—

tur aliqd eſt fiendũ ꝑ aliquẽ angelũ circa ali

quã creaturã coꝛpoꝛeã de nouo applicat᷑ an⸗

gelus illi coꝛꝑi ſua virtute:x ſic angelłꝰ de no
uo ibi incipit eſſe:et hoc totũ ſequit᷑ ex impe⸗
rio diuino. Sed actio quã angelꝰ miſſus ex
ercet: ꝓcedit a deo ſicut a pᷣmo pꝛincipio:cu
ius nutu ⁊ auctoꝛitate angeli oꝑant᷑ ⁊ in deũ

reducit᷑ ſicut in vltimũ finẽ. Et hoc facit rõo⸗

ne miniſtri. Nã miniſter eſt ſicut inſtrumen
tũ et intelligẽs. Inſtrumentũ aũt ab alio mo
netur:et eiꝰ actio ad aliud oꝛdinat᷑. Jõ actio⸗
nes angeloꝝ miniſteria vocant᷑ et ipi dicunt᷑
in miniſteriũ mitti. Si vero aliqͥs quereret
quõ angeli mittunt᷑ cũ celũ empirreũ ſit locꝰ

ꝑtinens ad dignitatẽ eoꝝ:ſi igit᷑ mitterentur
ad nos dignitati eoꝝ aliqd deperiret. Rñdet

Tho.qꝙ celũ illud ꝑtinet ad dignitatẽ angeli
fm cõgruentiã quandã:qꝛ ↄgruũ eſt vt ſupꝛe
mũ coꝛpoꝛũ natureq̃ eſt ſupꝛa oĩa coꝛꝑa at⸗
tribuat᷑. Nõ tñ angel⸗ aliqͥd dignitatis acci
pit a celo empirreo. Ideo qñ actu nõ eſt in il
lo nihil eiꝰ dignitati ſubtrahit. Sicut nec re

gi qñ nõ actu ſedet in regali ſolio qdð ↄgruit

eius dignitati. Hinc ſaluatoꝛ noſter loquẽs
de angelis qͥ mittunt᷑ ad cuſtodiã hoĩm dixit
Angeli eoꝝ ſemꝑ vidẽt faciẽ patris mei q eſt
in celis. Ubicũq; itaq; ſint vidẽt eſſentiã dei
in cuiꝰ aſpectu cõplet᷑ gloꝛia et beatitudo il⸗
loꝛũ.¶ Gcom dubiũ fuit vtrũ hoĩes ab an
gelis cuſtodiant᷑.Et licet de hoc dixerim in
quadrageſimali nr̃o:veruntñ aliq̃ erunt hoc
loco nouiter diſcutiẽda. Iccirco pᷣſuppoſito
ſm veritatẽ ꝙ vnaqueq; aĩa angelũ habeat
ſui cuſtodẽ deputatũ:xpo dumtaxat excepto
de qᷣ in ſermone de innocẽtibo dictũ eſt. Pꝛi⸗
mo ſciendũ ꝙ neceſſaria fuit hoĩ cuſtodia an

X

7

geloꝝ cpter adintoꝛiũ liberi arbitrij. Nã vt
inqͥt Lho.i.ꝑte.q.cxiij.Homo ꝑ liberũ arbi
trium ppᷣt aliqu aliter vitare malũ:ſed nõ ſuffi

cienter.qꝛ infirmat᷑ circa aſfecum doni ꝓpter

multiplices aĩe paſſiones. Similiter etiam
vniuerſalis ↄgnitio naturalis legis qͥ homi
ni naturaliter adeſt aliqualiter dirigit hoĩeʒ

ad bonũ:ſed nõ ſufficiẽter.qꝛ in applicando
vniuerſalia pncipia iuris ad ꝑticularia oꝑa

cõtingit hoĩez multipliciter deficere. VUñ di
citur Sapie.ix.ca.Cogitatões moꝛtaliũ tu⸗

mide⁊ incerte puidentie nr̃e. Scðo ſciendũ

qꝙᷓ;h dũñ hoĩes pereunt et multa peccata labunt᷑

nõ eſt aſcribendũ ad negligentiã aliquã an⸗
geloꝝ ſed potius malitie hoĩm imputandũ.
Nam ſicut hoĩes a naturali inſtinctu boni

diſcedũt ꝓpter paſſionẽ peccati:ita etiã diſce⸗

dunt ab inſtigatõe bonoꝝ angeloꝝ q̃ fit inui

ſibiliter pter hoc ꝙ hoĩes illuminãt ad be⸗

ne agendũ.Tercio ſciendũ ꝙ ſicut pᷣſcitiad

pamnationẽ ⁊ infideles ac etiã antixpᷣus nõ

pꝛiuant᷑ interioꝛi auxilio naturaliſ rõnis:ita
etiã nõ pꝛiuant᷑ ex interioꝛi auxilio toti natu
re humano diuinitꝰ cõceſſo.ſ.cuſtodia ange
loꝛum ꝑ quã et ſi nõ iuuent᷑ q;tum ad hoc q;
vitã eternaʒ bonis oꝑibus mereant᷑: iuuant᷑
tñ qᷓtum ad hoc ꝙ aliquibs malis retrabunt᷑
uibo et ſibipᷣis et alijs no cere poſſent. Nã⁊

ipi demones arcent᷑ ꝑ bonos angelos neno

ceant quantũ volũt. Quarto ſciendũ offi⸗

cium cuſtodie angelice oꝛdinat᷑ quidẽ ad il⸗

luminationẽ doctrine ſicut ad vltimũ 1pꝛin
cipalẽ effectũ. Nihilominꝰ ſunt et alij effect
ſ. arcere demones et alia nocumẽta ta coꝑa

lia qᷓ ſpũalia phibere. Quinto ſciendũ ꝙ ci

ca hoĩm cuſtodiã inter angelos qũq ſoleteẽ
pugna ſiue diſe coꝛdia. Hã vt ſcribit᷑ Danieł

ca. x. Dum ipe oꝛaſſet ꝓ liberatõne populi iu
daici qͥ erat in babylonia:apparuit ſibi ange

*

lus modo mirabili:vt patet in textu. dixitq;

illi inter cetera:noli metuere daniel:qꝛ ex die
pꝛimo

̊ poſuiſti coꝛ tuũ ad intelligendũ vt

te affligeres ĩ cõſpectu dei tui: exaudita ſunt
verba tua. Et ego veni ꝓpter ſermones tuos:
pꝛinceps aũt regni perſe 5 reſtitit mihi vigin
tiet vno diebus. Refert bic Hieronym pn
cipem regni perſarũ eſſe angelũ qui ſe opo⸗
ſuit liberationi populi iſraelitici ꝓ quo Da⸗
niel oꝛabat Babꝛiele pᷣces eius deo pᷣſentan⸗

te. Quidã tñ dixerũt ꝙ bec reſiſtentia potuit

fieri eo ꝙ pꝛinceps aliquis demonũ iudeos

in perſidem ductos ad peccatũ induxerat ꝓ⸗

ter quod pꝛeſtabat᷑ impedimentũ oꝛatiom
anielis ꝓ eodẽ populo depꝛecantis. Sed

Biꝛegoꝛiꝰ in. xvij. moꝛaliũ li:concoꝛdat cum

1

Hieo

honus

potatt
angel

fontb

ſuneg
ercen
ſente
indie
contt
ynus
ſoper
ſcren
lſeh
Bici
ſbirep
tten.
ſatco
Uhens
G
nin
iß
lent

vN

lhuen
ſhapn
lcape

(neng
hrde⸗
lche

Angcide
n Ne
(Apo⸗

homin

ines
Dolo

i
mun

lltn.
ord
mmlnc
gont
hilhi
ſin
Curin
den

c⸗

ſien

Wle
ner
loſ
larii
cata
lute

hoe⸗

nnintt

mäſtif
—
Siniran

rls asi
Kiniſti
nan i
8 alnie

i
öesnotlin.

Wcaue
wininpnn
Aüſtinaan

Cuiitacie

ngeor qir

uminit

irſctſii

cnämiſee

nimtdo

Koſtrd

vnuiennti
Nepolſent
ngee
noſoendi⸗

Gingi

ni/

71
ſAEI
i m

iephlii
Pannüſping

Hieronymo. dicit ꝙ pꝛinceps regni perſarũ
bonus angelus fuit cuſtodie illius regni de

putatus.Ad intelligendũ ergo qualiter vnꝰ

angelus alteri reſiſtere dicitur. Notandum
ſim tho.vbi.S.qꝙ diuina iudicia circa diuer⸗
ſa regna et diuerſos homines ꝑ angelos ex⸗
ercent᷑. In ſuis autẽ actionibus ſᷣm diuinã

ſententiã regulantur. Cõtingit quãdoq; ꝙ;

in diuerſis regnis vel in diuerſis hominib⸗

contraria merita vel demerita inueniunt᷑:vt

vnus alteri ſubdatur aut pꝛeſit. Quid autẽ
ſuper hoc oꝛdo diuine ſapiẽtie exigat cogno
ſcere nõ poſſunt:niſi deo reuelãte. Unde ne⸗

ceſſe habent ſuper his ſapientiã dei cõſulere

Sic igitur inquantũ de cõtrarijs meritis et

ſibi repugnantibus cõſulunt diuinã volun⸗
tatem. Reſiſtere ſibi inuicẽ dicũtur:nõ quia
ſint eoꝛum cõtrarie voluntates:cum in hoc
omnes cõcoꝛdent ꝙ dei ſententia impleatur
Sed quia ea de quibus cõſulunt ſunt repu⸗
gnantia. Cum ergo archangelus cuſtos re⸗
gni perſarum ꝓcuraret q;tum in eo erat ſalu
tem illoꝛũ qui erant in dicto regno:videretq;
ꝙ ex cõuerſione iudeoꝛum multi de perſis
cõuertebantur:erat cõtentus ꝙ populus ille
in captiuitate ꝑſeueraret. Alter vero qui pᷣſi⸗

debat populo iudeoꝛuʒ illius populi libera⸗
tionem pꝓcurabat:pꝛeceſq; Danielis pꝛeſen⸗
tabat deo: omnes tamẽ dei voluntatẽ imple
ercium dubium erat vtruz

rivolebant.
angeli doleant de malis eoꝛũ quos cuſtodi⸗
unt. Ad quod reſpondet Tho.vbi.S. ꝙ an⸗
geli non dolent nec de peccatis nec de penis
bhominũ:quoniã cum ſint ꝑfecte beati doloꝛ
in eis eſſe nõ poteſt. Inſuꝑ vt inquit Augꝰ.
Doloꝛ eſt de his que cõtrariantur voluntati
Nihil autem accidit in mundo quod ſit cõ⸗
trarium voluntati angeloꝛũ et alioꝛum bea⸗

toꝛum:quia voluntas eoꝛum totaliter inbe⸗

ret oꝛdini diuine iuſticie. Hihil autem fit in
mundo niſi qð per diuinaʒ iuſticiam fit aut
permittitur. Et ideo ſimpticiter loquẽdo ni
Hhil fit in mundo cõtra voluntatẽ beatoꝛum

vt enim phᷣus dicit in.iij.ethicoꝝ. Illud di⸗
citur ſimpliciter voluntariũ qð aliquis vult
in particulari ſᷣm q; agitur:cõſideratis.ſ. oi⸗

bus que circumſtant:q;uis in vniuerſali

ſideratũ nõ eſſetvoluntariũ. Sicut nauta nõ

vult abſolute piectionẽ merciũ in mari ⁊ vni

nerſaliter cõſiderando:ſed imminente ꝑicu⸗

lo ſalutis hoc vult vnde magis eſt hoc volũ
tariũ q; inuoluntariũ. Sic ergo angeli dee⸗
o⸗

cata et penas hominũ vniuerſaliter et ab
lute loquendo nõ volunt:volunt tñ ꝙ circa
hoc oꝛdo diuine iuſticie ſeruet᷑ fᷣm quẽ qui⸗

dam penis ſubdunt᷑ et peœare ꝑmittuntur.
Sed oꝛit᷑ hic difficultas exverbis E ſaie ca.
xxxiij.dicẽtis. Angeli pacis amare ſiebant.
Quã ſoluit tho.aſſerẽs ꝙ verba illa triplici

ter poſſunt intelligi. Ano mõ ſᷣm ſenſum lit

teralẽ:et ſic angeli dicunt᷑ nuncij E zechieqͥ
fleuerunt ꝓpter verba blaſphema rabſacis.

Alio mõ iᷣm ſenſum allegoꝛicũ et ſic angeli

pacis ſunt apłi ⁊ alij pᷣdicatoꝛes qͥ flentꝓ pec
catis hoĩm. Tercio ᷣm ſenſum anagogicũ:⁊
ſic intelligũt᷑ angeli beati. Locutio tñ eſt me⸗

thaphoꝛica ꝑ quã deſignat᷑ ꝙ ipᷣi volunt in

vniuerſali hoĩm ſalutẽ vt iã eſt pꝛedictũ.Ex
his oĩbus depꝛehendere poſſumꝰ quãta ſit
erga hoĩes dei pietas q;ta largitas: quãtaue
eiꝰ clemẽtia:dũ dignat᷑ ꝑ angelos ſuos nos
ad patriã ſuꝑnã deducere:in q̃libet etate nõ
ceſſant angeli cõmodis nr̃is adeſſe:nunc in⸗

feſtiſſimos hoſtes ne nobis noceant debellẽã
do:nunc ad bene viuendũ nos alliciẽdo:nũc
a malis retrahendo:nũc ab innumeris ꝑicu

lis liberãdo.Et tñ nos illis pñtibo nõ erube
ſcimus demonũ pꝛaua ↄſilia:turpeſq; ſugge
ſtiones implere:gerere vitã pecudũ:ac oĩ co
natu ad religiones tartareas ꝓperare. O aĩa
ſoꝛdida.O aĩa tot ignominioſiſſimis vicijs
fedata. Aperi oculos mẽtis ⁊ vide an gelũ ſpʒ
tibi aſſiſtenteʒ in quouis angulo:in q̊uis di
uerſoꝛio:in quouis exercitio. Exhibe illi re
uerentiã ⁊ a flagicijs deſine cõſuetis:vſq; ad
moꝛtẽ cõmoꝛabit᷑ tecũ:vt ſic appareat ſi teno
lueris coꝛrigere ꝙ pater oĩm deus iuſto iu⸗
dicio impenitẽtes ⁊ obſtinatos a ↄſoꝛtio ſan
ctoꝛũ et viſione ſua pꝛiuatos ꝓijcit in ignẽ
eternũ. Curemꝰ igit᷑ demonũ abhoꝛrere cõ
ſoꝛtia atq; angeloꝝ ſocietatẽ oĩ affectu deſide
rare vt ſic digni efficiamur gr̃a xpᷣi:qua me⸗
diante angeloꝝ choꝛis mereamur adiũ gi in
illo felici regno in quo deus viuit ꝑ infinita
ſecula ſeculoꝝ. Imen. D
Sermo trigeſimuſpꝛimus de ſancto Jo
banne baptiſta pᷣcurſoꝛi dñi nr̃i ieſu xpi.
Nter natos mu/
lierũ nõ ſurrexit maioꝛ Johanne
aptiſta. Uerba ſunt redempto⸗
ris nr̃i oꝛiginaliter Matthei.xi.ca. Sicut
ſol in lumine reliquos planetas excedit:ita
laus Johãnis baptiſte poſt xpᷣm et virginẽ
mr̃em alioꝝ ſanctoꝝ pᷣconia ſuꝑat Nã neq;
in veteri neq; ĩ nouo teſtamẽto inuenteſt ali
quis quacũq; ſanctitate: pᷣeminentia fulgẽs
qͥ Johãni baptiſte valeat ↄparari.Quecũq;

de ipo dicunt᷑ admirãdis pᷣrogatiuis oꝛnant
atq; ex omni parte in ipo videt᷑ ſupereffluere

gratia dei. Hoc nomẽ eius expꝛimit: qꝛ Jo⸗

hannes in q̊ eſt gratia interpꝛetat᷑. AUt aũt ha

rum rerũ noticiã habeamus in pñti ſermone

de magnikficentijs Johannis baptiſte meri⸗
to diſſeremus quo teſte ſaluatoꝛe nullus ma
ioꝛ ſurrexit. Qð vtiq; intelligendũ eſt de ma

gnitudinevirtutis. Nam vt inquit Alex.de
ales in. iij. ſumme. Et tho.i.ꝑte.q.xlij. Ha⸗

ius et minus in foꝛmis ſpiritualibo nõ dicit᷑

ſicut in foꝛmis coꝛpoꝛalib. Scõm enĩ Au

guſti.in li.de quãtitate aĩe.in foꝛmis coꝛpo⸗

ralibo ð aliqd maiusvel minꝰ ſᷣm q;titatem
molisvel dimenſiuã:qꝛ ſunt materiales. Jn

foꝛmis vero ſpũalibo iſta dicunt᷑ ſᷣm q;titatẽ

virtualẽ. VUnde ipᷣe Augꝰ.in.vi.de trini.ait.

In his q̃ nõ mole magna ſunt:hoc eſt maiꝰ
eſſe qð eſt meliꝰ eſſe. Welius aũt ðꝛ qð eſt ꝑ⸗
fectius. Sicq; Johãnes nõ fuit ceteris ma
ioꝛ ſᷣm ſtaturã coꝛꝑis.cũ in hoc ſibi pleriq;
p̃ᷣſtent. Sicut fuit O grex baſan. de q̊ ſcribit
Deutro.ij.et.iij.ca.ꝙ monſtrat᷑ lectus eiꝰ fer

reus nouẽ cubitos habens.Et Bolias qͥ vt
ponit᷑.i. Re.xv.ca.erat altitudinis ſex cubi⸗
toꝛũ et palmo. Et gigantes alij multi. Fuit
ergo magnus pfectione virtutis ⁊ gratie:de
qjuo tria myſteria ꝓponimus cõtemplanda.

—

imũ dicit

Bralanenl
Mercii

ati t

8.

—

ſublimitatis.

¶ Bequinq; excellentijs natiuitatis Jobã

nis baptiſtee. ¶ apitulũ.i.
Rimũ myſteriũ cõtemplandũ de Johã
ne baptiſta ðꝛ natiuitatis. YFuit quidem
natiuitas eius digniſſima et ſingularis pᷣci⸗
pue ꝓpter quinq; excellentis.
Pꝛima dicit᷑ angelica nunciatio.
ecunda paterna ꝑcuſſio.
Zercia miraculoſa generatio
Quarta iocunda parturitio.

Quinta ſan noig

angelica nunciatio. Fuit nãq; ab angelo an⸗

nunciata patri ſuo ʒzacharie exiſtenti in loco

ſacro.i.in templo ⁊ in rebus ſacris occupato

ad denotandũ ſanctitatẽ futurã ꝓlis vt dicit

HNico.de lira.Erat aũt Zacharias ſacerdos
vt ſcribit᷑ ¶uce.i.ca.et foꝛte exijtvt incenſuʒ
honeret.Nã vt habet᷑.i.Paraliꝓpo.xxiiij.ca.
Danid volens ampliare cultũ dei. xxiiij.ſa⸗
cerdotes inſtituit quoꝝ vnus maioꝛ erat qui

dicebat᷑ pnceps ſacerdotũ.Et hi ſucceſſiueꝑ

ebdomadas ſeruiebãt in tẽplo dñi. vtrũ
ʒacharias fuit pontifex vel ſummꝰſacerdos
apud nõnullos vertit᷑ ĩ dubiũ. Nã Ambꝛo.
et Beda ſuꝑ Lucã vident᷑ dicere ſic:eo ꝙ

Pꝛima excellẽtia natiuitatis Johãnis dð

incenſum ponere ſemel in anno intra ſancti
ſanctoꝝ.ſ.in feſto expiatõònis ſoli ſummo ſa
cerdoti erat licitũ. Et tẽpus cõceptionis p⸗-
curſoꝛis videt᷑ cõcoꝛdare: qꝛ feſtũ expiatõis
celebꝛat᷑ decima die ſeptembꝛis: et poſt illud
fuit cõceptio Johãnis circa finẽ eiuſdẽ men
ſis:reuerſo ʒacharia ad domũ ſuã poſt cõple
tionẽ ſui officij.Et ſic ab illo tꝑe vſq; ad na⸗
tiuitatẽ beati Johanis fluxerũt nouẽ mẽſes

qui cõtinent periodum a cõceptione vſq; ad
ad natiuitatẽ. Addũt alij ad declarationem

pᷣfate opinionis ꝙ. xxiiij. ſacerdotes pꝛedicti
erant equales in oꝛdine ac etiã dignitate:· nõ
tñ ſimul ſed ſucceſſiue:qꝛ ille in cuius ebdo⸗

mada feſtũ expiationis cadebat erat ſummꝰ
ſacerdos toto illo anno.Et ad hoc cõfirmã⸗

dum inducũt illud qð dicit᷑ Johis.xi.ca.ꝓ

Cayphas erat pontifex anni illius. Zacha⸗
rias ergo fuit ſummꝰ ſacerdos illo anno eo

Ekeeclctn feſtũ cecidit in ebdomada ipius.
ed vt dicit Nico.de lira qꝛ nulla ſcripta

ra autentica:nec Joſephus nec alij deſcribẽ

tes ſacerdotiũ iudeoꝛum mentionẽ faciũt de
ſummo ſacerdotio huius zacharie. Ideo ſal

uo melioꝛi iudicio videtur melius dicendũ

eum fuiſſe ſimplicẽ ſacerdotẽ: tum quia in⸗

greſſus fuit templũ ad ponenduʒ incenſum
tantũ quod licitũ erat minoꝛibus ſacerdoti⸗
bus vt dicitur ad Hebꝛe.ix.ca. Cum qꝛ an

gelus apparuit ei ſtans a dextris altaris in-
cenſi:quod ſᷣm Hiero.nõ erat intra ſanctum

ſanctoꝛũ:ad quod intrare erat officium ſum
mi ſacerdotis.Et illud quod dicit᷑ de.xxiiij.

ſacerdotibus: ꝙ ille erat ſummus ſacerdos

et pontifex per annũ in cuius ebdomadaca⸗

debat expiationis feſtum videt᷑ eſſe ficticiũ.

Tum quia hoc in nulla ſcriptura autentica

inuenitur. Tum qꝛ ſummus ſacerdos nõ pͦÜ2⸗
ſidebat per annũ tantũ ſed per totã vitãſuã.

Et ita cõmuniter factũ eſt vſq; ad tꝑs Ma⸗

chabeoꝝ.in quo greci obtinuerũt dominiũn

ſuper indeos.Et tunc ex cupiditate grecoꝝ

et ambitione iudeoꝝ aliqui fuerũt amoti de

ſacerdotio ante moꝛtẽ ⁊ alij inſtituti. Sicut

patet.ij. Machabeox. iij. c. de Jaſone: De
nelao et Liſimacho. Et. xiiij. ca. de Alchi⸗

mo.Et eodẽ modo poſtea factũ eſt q roma⸗
ni ceperũt iudeis dñari:qꝛ tũc erat venaleſa⸗

cerdotiũ. VUnde dicit Joſephꝰ ꝙ; Cayphas
emit ſacerdotiũ vnius anni. Potuit etiã eſſe
ꝙ iudei inter ſe oꝛdinauerũt pter iſtas ↄten

tiones ⁊ ambitiones ꝙ ſacerdotiũ vnius du
raret tm̃ ꝑ annũ.Et ſic ↄcludit᷑ ꝙ zacharias
nõ fuit pontifex vel ſummus ſacerdos. Am

bꝛo. vero ⁊ Beda dixerũt priũ nõ aſſerẽdo ſʒ

Glund⸗
acochin

maffee
noparen
trault it
poneret
ſoꝛio
im atnin
coꝛpoliot
guitnel.
Nuo del
neſſerde
ſbipnun
fiettibif
Keritgen
mentein
nocſier
cbon
ſtenont
Datiuita
mndie
biberert
numsſ⸗
NMi
aerane
onrco⸗
Almnenis:
Nin

idadde

Nipctc
ctinarin
liaapens
ſitinoi
obibnof
Cllns.
tone
hamſez
Nnigon
Momo⸗
Nehemnnnn
Pungtiu
Gnnrgtt
beummn
lmnlid
lohane
ſng
ſinſen
ſeſponci
letheen
Meoq
hunrur
chenig

is Aie

mminen

umümn
guan
ai u
l
igs on
o;
nuiz ihc
rihusſactr
Ica. Tu

anim
t muitut
L 4 .
nsN⸗

Nusd,

ANAn.
ſu H
Gncür domn.

mnimhe
uſnitin
iuſimd.
iand

opinando. Nihilominns Hiero. in epla ad

euſtochiũ ait. Johãnes baptiſta ſanctã ma⸗

trem habuit:pontificiſq; filiꝰ erat tñ nec ma⸗

tris affectu nec pr̃is opibs vincebat᷑ vt in do
mo parentũ cũ ꝑiculo viueret caſtitatis. In⸗
trauit itaq; Zacharias templũ vt incenſum
poneret:et oĩs multitudo populi erat oꝛans
foꝛis qꝛ nõ erat licitũ plo ingredi templũ ſʒ
tm̃ atriũ. Aꝓparuit aũt illi angelꝰ in viſione

coꝛꝑali dixitq; illi.ne timeas zacharia qm̃ ex

audita eſtoꝛatio tua. Frequenter enĩ vt dicit

Nico.de lira depꝛecatꝰfuerat deũ de aduẽtu

meſſie ⁊ de habende ꝓle.Etiõ angelꝰ vtrũq;
ſibi ꝓnunciat dicẽs. Axoꝛ tua eliʒabeth pa
riet tibi filiũ et vocabis nomẽ eiꝰ Johannẽ:
et erit gaudiũ tibi et exultatio. Gaudiũ.ſ.in
mente interius:et exultatio exteriꝰ:ðꝛ exulta
tio q̃ſi extra ſaltatio.Et hoc ꝓpꝛie qũ gaudiũ
tm̃ abundat in coꝛde qð nõ ppᷣt cõtineri quin
oſtendat᷑ exteriꝰ.Et ſequit᷑ angelus:multi in
natiuitate eiꝰ gaudebũt. Erit enĩ magnꝰ co⸗
ram dño:vinũ ⁊ ſicerã.i.potũ inebꝛiatiuũ nõ
bibet:et ſpũ ſancto replebibit᷑ adhuc exvtero
matris ſue.Eimultos filioꝝ iſrael cõuertet

ad dñm.i.ad xpᷣm ꝑ ſuã pᷣdicationẽ. Et ipſe

pcedet ante illũ in ſpũ et virtute Helie vt cõ⸗
uertat coꝛda patrũ in filios.i.patrũ veteris
teſtamẽti ad diſcipłos xpᷣi. Quia vt dicit Ni
co.de lira.plures de ſacerdotibo⁊ ſenioꝛibus
iudeoꝝ ꝗ dicebant᷑ patres ꝓpli ↄuerſi fuerũt
Papoſtolos ad fidẽ xpᷣi. Subdidit angelus
et incredulos.i.illos qͥ pꝛius fuerãt incredu
li ad pꝛudentiã iuſtoꝝ:que pꝛudẽtia nõ cõſi i⸗
ſtit in oꝑibus legis q̃ non iuſtificabat:ſed in

.)

oꝑibus fidei charitate foꝛmate. Sequit᷑ an⸗
gelus. Pargre dño plebẽ ꝑfectã ꝑ euãgelij ſu
cm aliquos iſte angelus qͥ; ap
paruit zacharie fuit:ille idẽ qui apparuit vir⸗

ſceptionẽ.

gini gloꝛioſe. Sed iſtud ſtare nõ pᷣt ſi tenere
volumus opinionẽ q̃ recitata fuit in ſermo⸗
ne de annunciatõevirginis benedicte vbi ðꝛ
ꝙ angelꝰ ille fuit de oꝛdine ſeraphin.¶ Se⸗
cunda excellẽtia natiuitatis beati Johãnis
ðꝛ paterna ꝑcuſſio:vt enĩ cantat eccleſi ia. Il⸗
le ꝓmiſſi dubius ſuꝑni pdidit pmpte modu
los loquele. NHãvt ſcribit᷑ Luce.i.ca. dixit 34

charias ad angeluʒ. vñ hoc ſciam? E go enĩ

ſum ſenex. vxoꝛ mea ꝓceſſit in dieb ſuis. Et

reſpondẽs angelus dixit ei. Ego ſum gabꝛi

el qui aſto ante deũ.et miſſus ſum loqui ad
te ⁊ hec tibi euangeliʒare.Et ecce eris tacens

et nõ poteris loqui vſq; in die quo bec fiant

ꝓ eo qð non credidiſti verbis meis q̃ imple
buntur in tꝑeſuo. Eterat plebs expectans

acbariam ⁊ mirabant᷑ ꝙ tardaret ipe in tem

plo. E greſſus aũt nõ poterat loqui ad illog
Etcognouerũt ꝙ viſionẽ vidiſſet in templo
et ip̃e erat annuens illis ⁊ ꝑmanſit mutus.
Ded pleriq; ſcire cupiunt cur ʒacharias du
bitando plagam incurrit. Ad qð rñdent do
ctoꝛes id factum fuiſſe multiplici de cauſa.
Pꝛimo ſᷣm Bedã quoniã diſcredendo lociꝝ
tus eſt: ideo ſilentio plectit᷑: vt tacendo crede
re diſcat. Ut enim inquit Nico.de lira. Tot
ſigna veritatis cõcurrebant q; ʒacharias nõ
poterat diſcredere abſq; pctõ. Quia angelus
vt pᷣdictũ eſt aparuit ei ĩ ſacro loco ⁊ exiſtẽti
in miniſterio diuino. Nunciabat etiã ea que
ꝑtinẽt ad ↄmunẽ hoĩm ſalutẽ ⁊ ad dei gloꝛiã
Ex qbus debebat ʒacharie cõſtare ꝙ; erat bo
nus angelus et ꝑ ↄſequẽs q; erat verũ dictũ
eius cũ mentiri nõ poſſet. Secundo mutuz-

effectus fuit zacharias:vt maius miraculi

in natiuitate filij apareret:cũ enĩ in natiuita

te Johãnis loꝗia patri reddit᷑ miraculũ mi⸗

raculo copulat᷑.Tercio ↄgruũ fuit vt ʒacha
rias vocem amitteret:qũ vox naſcebat᷑ legi
ſilentiũ imponebat᷑.¶ Tercia excellẽtia nati
uitatis beati iohãnis ðᷣꝛ miraculoſa genera
tio. Nã poſt ↄpletos dies officij ʒacharie:cũ
redijſſet ad domũ ſuã ↄcepit eliʒabeth vxoꝛ
eius ⁊ occultabat ſe menſibo quinq;: qͥ vt ait

Ambꝛoſius. Partus ſui erubeſcebat etatem

ne in ſenectute vacaſſe libidini videret᷑. Toõ⸗

ceptio aũt illa miraculoſa fuit qꝛ nõ fuit per

naturã tm̃ vt dicit Nico.de lira.ſʒ ꝑ naturã
gra diuina adiutã. Nam vt dicit᷑ Luce.i.c.
Eliʒabeth ſterilis erat:et tã ipᷣa qᷓ; ʒacharias
ꝓceſſerãt in diebus ſuis.i.tranſierant tꝑs ge
nerandi. Vt eni inqͥt Pliniꝰ li.vij.de natu⸗

rali hiſtoꝛia:poſt annũ quinquageſimũ ceſ⸗

ſat fecunditas mulierũ. Vir vero octogeſi⸗

mo anno generat:hec debẽt eſſe vt in pluribꝰ
nam maſſimiſſa rex numidarũ poſt octogeſi

mum ſextũ filiũ genuit. Et catho Cenſoꝛinꝰ
ex filig Salonis clientis ſui genuit cũ iam

tranſiſſet octoginta annos. De Zacharia et

elizabeth cuiꝰ etatis fuerint determinate nõ
inuenio Tm̃ euã gelica lectio teſtat᷑ ꝙ ambo
ad generandũ inabiles erãt. Et de ᷓ̊ angel?*
GBabꝛiel dixit virgini gloꝛioſe genitrici dei
et ſaluatoꝛis noſtri. Ecce elizabeth cognata
tua et ipᷣa cõcepit filiũ in ſenectute ſua: et hic
menſis eſt ſexx illi qᷓ vocat᷑ ſterilis qꝛ nõ erit
impoſſibile apud deũ omne verbũ.¶ Quar
ta excellentia natiuitatis beati Johãnis di⸗
citur iocunda parturitio. De hac ita ſcribit
QLucas.Eliʒabeth impletũ eſt tps pariendi
ſm Nico.de lira.i.nouẽ menſiũ. Notandũ

iñ hoc loco ꝙ vt ait phᷣus.ix. de animalib.

Cunctis animalibo ſtatutũ eſt tenpus par⸗

tus:muliere dũtaxat excepta qᷓ in diuerſ is tẽ
poꝛibus parit nã qñq; parit in mẽſe ſeptimo
qũq; menſe octauo. Verũ frequentioꝛ vſum
eſt humano partui nouẽ menſinũ natura de
dit. Quedã tñ femine decimo menſe pariũt.
Quaſdã inſuꝑ Ariſto.dicit menſe. xi. peꝑiſſe
Luius ſententiã appꝛobat Aulus gelius li.

iij. noctiũ acticaꝝ dicẽs. Feminã bonis atq;
boneſtiſſimis moꝛibus rome.xi.menſe poſt
moꝛtẽ mariti peꝑiſſe:factũq; fuit iudiciũ tãq;

marito moꝛtuo poſtea muliet ↄcepiſſet. Sʒ

cognita cauſa diuus Adrianꝰ cenſuit.xi.mẽ
ſi partũ poſſe edi:reqͥſitis veterũ phᷣoꝝ ac in⸗
ſigniũ medicoꝝ ſententijs. Auicenna.ix.de

alalibus dicit mulierẽ menſe. xiij. peperiſſe.

Tñ eliʒabeth de qua loquimur menſenono
cõpleto Johannẽ peꝑit.Quẽ vt dicunt aliq;

virgo ſacratiſſima a terra leuauit. Cheophi

lus tñ dicit vt refert Nico.de lira.ꝙ imminẽ

te ꝑtu Elizabeth virgo receſſit:tũ quiavirgi
nes in partu mulierũ nõ ſolent adeſſe.Cum

qꝛ alie mulieres iam venerãt ad partũ Eliʒa
beth quare obſequiũ Marie nõ erat ei neceſ
ſariũ. Sed euãgeliſta nil de hoc ſcripſit tm̃

retulit ꝙ menſe ſexto humilis virgo Maria

poſtq; eliʒzabeth Johannẽ cõceperat viſita⸗

uit illã:cum qua manſit menſibuſ tribus ſcʒ
vſq; ad tempus partus Eliʒabech et reuerſa
eſt in domũ ſuã. Si enim noluit ibi tempo⸗
re partus adeſſe:poteſt rõ veriſimilisaſſigna
ri:qꝛ cum cõſuetudo ſit ad mulieres parturiẽ
tes pleraſq; alias cõuenire:virgo ila mode
ſtiſſima nolens cum tot que mundane erant

cõuerſari inde diſceſſit. Audierũt autem vi⸗

cini ⁊ cognati ꝙ Eliʒabeth peperiſſet. Et qꝛ
magnificauit dominus miſericoꝛdiã ſuã cũ

illa id eſt magnã miſericoꝛdiã ei fecit auferen

do ſterilitatis obpꝛobꝛiũ:et dando ei tantuʒ
ac talem filiũ ſic annunciatũ mirabiliter et
cõceptum ſupernaturaliter. Et cõgratulabã
tur ei ſicut pꝛedixerat angelus.
cellentia natiuitatis beati Johannis dicit᷑

ſancta nominatio:vt enim dicit Lues.Die

octauo venerunt circumcidere puerũ etvoca

bant eũ noĩe patris ſui Zachariã. Et reſpõ⸗
dens mater eius dixit. Nequaq;: ſed vocabi
tur Johannes. Hoc aũt ſcðᷣm Hico.de lira

fuit ſibi a deo reuelatũ.quia a marito non di
dicit cum eſſet factus mutus anteqᷓ; rediret

ad eam de templo. Dicebant vero ſui Eliʒa

beth. Nemo eſt in cognatõne tua qui voce⸗

tur hoc nomine. Quod nõ eſt intelligenduʒ

gente iudeoꝛũ ſeg pꝛo his qui erant de ge⸗
hnere ſiue ſtirpe Eliʒzabeth et Zacharie. In⸗

ninta ex

nuebant autẽ patri eius.ſ.per ſigna quẽ vel⸗

let vocari eũ.et poſtulans pugillarẽ ſcripſit

*

dicens. Johannes eſt nomen eius id eſt hoc

nomen nõ ei impono ſed impoſitũ eſt a deo.
Et mirati ſunt vniuerſi ex mirabili cõueni⸗
entia pairis et matris in noĩe pueri. Apertũ
eſt autem ilico os Zacharie et lingua eius et
loquebatur benedicens deũ.Et factus eſt ti⸗
moꝛ magnus ſuper vicinos eoꝛum:et ſuper
oĩa montana iudee diuulgabãtur oia verba
hec.Et poſuerũt omnes qui audierãt in coꝛ
de ſuo dicẽtes. Quiſputas puer iſte erit: Ete
nim manus dñi erat cũ illo:id eſt virtus dei
operatiua miraculoꝛũ in eius annunciatone
cõceptione:et natiuitate oſtenſoꝛũ. Exqui⸗
bus rationabiliter ↄcludebatur magnitudo
pueri futura coꝛam deo.Et ʒacharias imple
tus eſt ſpiritu ſancto et ꝓphetauit benedicen⸗
do deum atq; pꝛenunciando imminentia ſa
cramẽta noſtre redemptionis:atq; futura ge
oſta mirandi pueri nati. Dicebat ergo:benedi
ctus dominus omniũ ſcilicet per generalem
gubernetionẽ: deus per creationẽ:iſrael per

ſpecialẽ cultum et deuotionẽ et beneficioꝛuz
ſpecialiũ populo iſrael exhibitionẽ quia vi⸗
ſitauit.i.viſitabit moꝛe pꝛophetico loquit᷑.

Hec viſitatio fuit facta in chꝛiſti natiuitate.
que erat adhuc futura et in ſua cõuerſatione.
Et fecit redemptionẽ.ſ.in ſua benedicta paſ

ſione plebis ſue.Et erexit coꝛnu ſalutis no⸗

bis id eſt virtutẽ cõſequendi ſalutem eternã
in ſua reſurrectione:quia reſurrexit ad vitã
immoꝛtalẽ:educens ſanctos patres de lim⸗
bo:et in ſua aſcenſione:quia illos ad celeſtia
introduxit. In domo dauid pueri ſui:quia
iſta adimpleuit chꝛiſtus in carne aſſumpta
de domo Dauid. Sicut locutus eſt per os
ſanctoꝛum qui a ſeculo ſunt ꝓphetarũ eius:
quia ſic pꝛomiſerat per ꝓphetas. Salutxẽ ex
inimicis noſtris.ſuꝓple cõſecuti ſumus per
chꝛiſtum. de mundo:carne:⁊ diabolo. Et de
manu omniũ qui oderũt nos. Ad faciendã

miſericoꝛdiã cum patribus noſtris:quia my

ſteriũ incarnatõnis impleuit nõ ꝓpter noſtrã

iuſtificationẽ: ſed ꝓpter ſuã miſericoꝛdiãim⸗
plendam quã patribus ꝓmiſit. Et memoꝛa

ri teſtamenti ſui ſancti.i.pacti firmiſſimi qꝗð

habuit cũ patribus veteris teſtamẽeti de xðo

venturo:de quo teſtamẽto ad modũ memo⸗
rantis ſeu recoꝛdantis ſe habuit quãdo pa⸗

ctũ impleuit Juſiurandũ qð iurauit ad abꝛa

am parrẽ noſtrũ daturũ ſe nobis. At ſineti⸗
moꝛe de manu inimicoꝝ noſtroꝛum liberati

ſeruiamꝰ illi. In ſanctitate et iuſticia coꝛim

ipᷣo oĩbus diebo noſtris. Et tu puer ꝓpheta

ſint
A fuüüt
ſeyias
lo,Ad
miſion
coꝛdied
ſcricoꝛ
noso:i
bꝛisty
eriſtent
pncis.
culoaun
rane
laſti⸗O

leperpi

rimelis⸗
etlei
tionineen
poſnind

(NWan
oca

ogbor

ſdean
Peinoe⸗
Schen
Toder
de
(W
ſdere
llevira
mo teli
Ouopꝛ⸗
deſertitr
gopenick
ſo D
gyſe
ino⸗
ginch e
nln
ſangu
Geeyni
lade
Vlin
G
whin
nolem
D
moett
buon

Sllcii
Wont

Rnsnri

e n.

ndo inminn

diapar
ratnrft

„

ceiina

ſuncönere

zſundanrte

*

/

J
seitx

ülelln

Ss

ſeun iun/
“
Ve Ml

nuſrui

ungan,

8
11
DeN9
ininchl

altiſſimi vocaberis. Nunc dirigit ſermonẽ

ad filiũ natũ. Pꝛeibis enĩ ante faciẽ dñi para

re vias eius.ſ.p pꝛedicationẽ xᷣm annunciã
do. Ad dandã ſcientiã ſalutis plebi eiꝰ in re⸗
miſſionẽ peccatoꝝ eoꝛuʒ. Der viſcera miſeri
coꝛdie dei noſtri.i.ꝑ intimã ⁊ occultã dei mi
ſericoꝛdiã facta ſunt hec:in quibus viſitauit
nos oꝛiẽs ex alto. Illuminare his qͥ intene⸗
bꝛis ⁊ vmbꝛa moꝛtis ſedẽt.i.pr̃ibus ĩ limbo

crvxiſtentibo:ad dirigẽdos pedes nr̃os in viã

pacis. O zacharia pr̃ tãti filij deq̊ᷓ tãta mira
cula oculis ↄſpexiſti. O ſenex admodũ vene

rande qͥ ꝓlẽ ex te genitã a deo electã nõ dubi

taſti.O vir ſanctiſſime qͥ ſpm̃ ſanctũ ĩ tua mẽ

te ꝑ exꝑientiã noui luminis ſuauiſſimiq; ſpi

ritualis geſtꝰ ſenſiſti.Et qͥs expli et iocundi
tatẽ ⁊ leiiciã coꝛdis tui. Quis enarrat ↄſola
tionẽ aĩe tue. Nõ miꝝ igit᷑ ſi canticũ qð iã ex

poſuimꝰdeũ laudãdo ac bñdicendo ceciniſti

Se ſanctitate Johannis baptiſte quã de⸗
monſtrant quinq; virtutes illius pᷣcipue et
ndũ myſteriũ cõtemplandũ de Jo
hanne baptiſta dicit᷑ ſanctitatis. Quã⸗
nen ſanctitate fuerit pꝛedituſ colligere poſ
umus pcipue ex quiunpßz.

ſꝛimo ex mundi derelictione

Dcdo ex coꝛꝑis moꝛtificatione.
Tercio ex humili cõfeſſione.
Nuarto ex ferueti pᷣdicatione. D
Lumto ex martyrij tolergtine.
obãanis ex mũ
i derelictõe. Nã ſpũ ſancto afflatꝰ nõ pueri
li leuitate motus in etate tenera:paterna do⸗
mo relicta:ad ſolitudines deſerti ſe contulit.
Quapꝛopter eccia ipᷣm alloquẽs ait. Antra
deſerti teneris ſub annis ciuiũ turmas fugi
ens petiſti:ne leui ſaltẽ macularevitã famine
poſſes. Manſit aũt ibi abſq; boĩm quoꝛũcũ
q; ↄuerſatõevſq; ad tꝑa ſui baptiſmi ſiue pᷣdi

ꝛimo aſparet ſanctitas

catõnis. NHec eſt heſitandũ ꝙ parẽtes ſui pai

ſi ſint pꝛiuari pñtia vnici filij:cũ ſcirẽt ex bis
ꝗ̃ in eiꝰ cõceptione ⁊ natiuitate pᷣceſſerãt:pue
rũ illũ ad oĩa eius geſta ꝑ ſpiritũ ſanctũ diri
giet regulari. Sed circa hoc poſſet aliquis
Arere vtrũ ſit ꝑfectioꝛ vita ſolitaria q; ſocia⸗
lis.Et quidã foꝛtaſſe dicerẽt ꝙ ſocialis:tũ qꝛ
vt ait ſapiẽs Ecci.iiij.ca. Meliꝰ eſt duos eẽ
; vnũ:qꝛ vnus iuuat᷑ ab alio.tũ qꝛ matth.
xviij.xpᷣs dixit. Ubi fuerint duo vel tres in
noĩe meo congregati in medio eoꝝ ſum. Tũ
etiã qꝛ ſolitaria vita videt᷑ eſſe cõtra naturaʒ
hoĩs. Nã vt phs dicit in pᷣmo pollitice. Ho
mo eſt aĩal ſociale. Sed Augꝰ.in li.de operi
bus monachoꝝ: illos ſanctioꝛes eſſe dicit q;

a conſpectu hoĩm ſeꝑati nullius ad ſe pᷣbens
acceſſum. Ad plenioꝛẽ tñ intelligentiã ⁊ ob⸗
iectoꝝ declarationẽ notãda ſuntverba ſancti
Tho.aqui ᷣa ſe.q.clxxxviij.ar.viij.ait.q; ſo⸗

litudo nõ eſt eſſentia ꝑfectionis: ſed pfectõis

inſtrumentũ:nõ tñ eſt ↄ gruũ actioni ſed con
templationi. Ideo nõ ↄgruit religionibo q̃
ſunt oꝛdinate ad oꝑavite actiue ſiue coꝛꝑalia
ſiue ſpũalia niſi foꝛte ad tous exemplo xpi:qͥ
vt ðꝛ uce.vi.Erat ꝑnoctans in oꝛõne dei.
Cõpetit itaq; ſolitudo religionib q̃ ſuntad
cõtemplationẽ oꝛdinate. Horanau tñ eſt ꝙ;
illud qð eſt ſolitariũ dʒ eſſe ſibiꝑ ſe ſufficiẽs
Hoc aũt eſt cni nihil deeſt qð ꝑtinet ad ratio
nẽ ꝑfecti.Et ideo ſolitudo cõpetit ↄtemplan
ti q iam ad ꝑfectũ peruenit.Qð quidẽ cõtin
git dupliciter. Uno mõ ex ſolo diuino mu⸗
nere:ſicut fuit de iohãne baptiſta:qͥ vt dictũ

eſt repletꝰ fuit ſpũ ſancto adhbuc ex vtero ma

tris ſue. Alio mõ ꝑ exercitiũ virtuoſi actus:
ad qð exercitiũ iuuatur hõ ex alioꝝ ſocietate
dupliciter. Ano mõ qᷓ;tũ ad intellectũvt in⸗
ſtruat᷑ in his q̃ ſunt cõtemplanda. VUñ Hie
ro.dicit ad ruſticuz monachũ. Mihi placet
vt habeas ſacrũ cõtuberniũ:nec ipᷣe te doce⸗
as. Scðdðo q;tũ ad effectũ.vt.ſ.noxie affectio
nes hoĩs repꝛimant᷑ exemplo ⁊ coꝛreptõe a⸗

lioꝝ: qrevita ſolitaria ſi debite aſſumat᷑ pemi
net vite ſociali. Si aũt abſq; pᷣcedenti exerci

tio talis vita aſſumat᷑ eſt ꝑiculoſiſſima niſiꝑ

dinuinã gratiã ſuppleat᷑ qð in alijs ꝑ exercitiũ

acquirit᷑: ſicut ptʒ de beatis Antonio ⁊ Be⸗
nedicto. Et ſic q;uis melius ſit eſſe duos q;
vnũ:dũ vnus indiget au xilio alteriꝰ:tñ boc

au xilio nõ indiget q ſunt ꝑfectionẽ aſſecuti.
Sicut etiã xpᷣs eſt in medio eoꝝ q ſunti ſuo
noĩe congregati.ita vt ðꝛ.i. Jo.iiij.ca.Deus

charitas eſt et qͥ manet in charitate ĩ deo ma⸗
net et deus in eo. Solitarie vero vinere põt

Dupliciter eſſe. Aut ꝓpter animi ſeuiciã ⁊ hoc
eſt beſtiale. Aut ꝓpter ↄtemplationẽ:dũ ali⸗
quis a ↄuerſatõe alioꝝ ſeꝑat vt liberiꝰ vacet
rebus diuinis et ſtudio ſapiẽtie.ꝓpterea Art
ſto. pꝛimo pollitice dixit. ꝙ ille qui alijs nõ
coõmunicat eſt beſtia aut deus id eſt diuinus
vir. ¶ Seðo aparet ſanctitas Johãnis ex

coꝛꝑis moꝛtificatõe. Nam vt ſcribit Mar⸗
cus.i.ca.Erat iohannes veſtitus pilis Ca⸗

meli ⁊ zona pellicea circa lumbos eiꝰ:et locu
ſtas mel ſilueſtre edebat. Jdẽ habet᷑ matth.
iij.ca. vbi Hicolł. de lira inq t. ¶ocuſte ſunt

parua aĩalia volitantia per modũ ſaltus ⁊ re

periunt᷑ in deſerto iudee et frixa cũ oleo ſunt
cib paupeꝝ. Quidã vero putãt locuſtas hic
appellari nõ gnimalia illa:ſed genus herba⸗

—-

qð vſui humano cõuenire pᷣt. Veſcebat᷑ ita⸗
q; Johannes qͥcũq; mõ locuſte accipiant᷑ ci
bo nõ lauto immo tenui et inſipido atq; au⸗
ſtero. Sumebat etiã mel ſilueſtre qð ſᷣm Ni
colaum de lira reperitur in truncis arboꝛũ.
¶ Kercio apparet ſanctitas Johãnis ex hu⸗
mili cõfeſſione. Nã qñ iudei miſerũt ad eum
ſacerdotes ⁊ leuitas vt ſcribit᷑ Johis.i.ca.vt
interogarẽt eũ. Tu quis es:nõ ſuperbe lo⸗
cutuſ eſt quaſi de ſeipᷣo pᷣumens:quinimmo
humiliter reſpõdit:et cõfeſſus eſt veritatẽ di⸗
cens:qꝛ nõ erat xpᷣs:neq; helias in ꝑſona:ne
q́; ꝓpheta ille vicʒ quẽ ipᷣi querebãt:ſed dixit.
Ego vox clamãtis in deſerto:dirigite viam
dñi.Coõgrue autẽ ſe vocẽ appellauit. Pꝛimo
quia vox oꝛdinat᷑ ad verbi expꝛeſſionẽ. No⸗

ces enim ſunt earũ que ſunt in anima paſſio

num note:vt dicit Ariſto.in pꝛimo ꝑiherme
niaꝝ. Sic Johannes expᷣſſit verbũ incarna
tum. Scðo de rõne vocis eſt ꝙ reſpectu ver
bi ſit noticia pꝛioꝛ:oꝛigine tñ poſterioꝛ. NHã
ſim rationẽ oꝛiginis pꝛius verbũ cõcipit᷑ qᷓ;
vox foꝛmet᷑. Johãnes ergo fuit vox qꝛ reſpe
cLtu xp̃ᷣi fuit noticia pꝛioꝛ licet eſſet et oꝛigine
poſterioꝛ.Tercio vox tranſit:verbũ autẽ ma
net. Johãnes ergo cũ dicit ſevocẽ inſinuat ſe

tranſiturũ:xpᷣm vero ꝑmanſurũ. Tandẽ de
xpᷣo alta ꝓtulit:de ſe hu milima cũ ſubdidit.
Ego baptiʒo in aqua. Medius aũt veſtruʒ
ſtetit quẽvos neſcitis.Et ðꝛ medius ᷣm Hi

colañ de lira.i.cõiter viuens inter hoĩes:quẽ
iudei q;tuʒ ad diuinitatẽ neſciebãt. Subdi⸗

dit Johãnes. Jpe eſt qͥ poſt meventurꝰ eſt. ſ.

ad pᷣdicandũ ⁊ myſteriũ redemptõis cõplen
dũ.Qui añ me fact c.i.mihi pᷣlatꝰ in digni
tate cuiꝰ nõ ſum dignus vt ſoluã eius coꝛri
giam calciamẽti.¶ Quarto oñdit᷑ ſanctitas
iohãnis ex feruẽti pꝛedicatõe. Nã vt ðꝛ Lu

ce.iij. ca.actũ eſt verbũ dñi.i.diuina inſpi⸗
ratio ſuꝑ iohannẽ Zacharie filiũ in deſerto
et venit in oẽm regionẽ ioꝛdanis pᷣdicãs ba⸗

ptiſmũ pnie.Etvt ait Matth.iij. ca. Exibat

ad eũ hieroſolima.i.pꝓpłs de hieruſalẽ.et acciſ⸗ bat io
pitur hic cõtiens ꝓ cõtento. Etoĩs iudea.i. cture.At ille rũdens dicebat.Qui hʒ duas
tunicas det vnã nõ habenti.quod intelligi

multi.Eteſt hic quedã figura ſᷣm Nico.de

lira qᷓ vocat᷑ iperbole.i.locutio multũ expꝛeſ

ſiua. Inchoauit aũt pᷣdicationẽ ſuã ſicut et
xpᷣs dicẽs. Penitentiã agite:deinde q̃ttuoꝛ

—

vt ſcribit᷑ matth. iij. c. Nidẽs Johanes mul
tos phariſeoꝝ et ſaduceoꝝ venientes ad ba⸗
ptiſmũ ſuũ:nõ tñ credẽtes ſᷣm veritatẽ vt di⸗

cit Nico.de lira. ſed magis ad ſimulationẽ?l⸗

et inſidiationẽ.Ex q̃ xps vt ptʒ matth.xxi.c.
queres de baptiſmo Johãnis an eſſet e celo

onzeract, et in ignẽ mittek. Secundũ

vel ab hoĩby cũ nõ fuiſſent phariſei auſi ri⸗

dere dixit. Quare nõ credidiſtis ei. Idẽ di⸗
cit Joſephꝰ in.xix.antiqui.li.Ipᷣe iohannes
dixit illis. ꝓgenies viperarũ qꝛ venenũ erro⸗
ris et ipocriſis a ſuis ꝓgenitoꝛib traxerant.
Quis demonſtrabit vobis fugere aventura
ira:q̃ſi dicat.licet falſitas vr̃a lateat in cõſpe⸗

ctu populi:tñ nõ poterit latere ĩ cõſpectu dei

facite ergo fructus dignos pnĩe:⁊ ne velitis

dicere intra vos patrem habemꝰ Abꝛaã. VUt

enĩ ait Nico.de lira.phariſei de hoc gloꝛia⸗

bantur qꝛ de Abꝛaã deſcenderãt.Et ideo ex

keni ione facta abꝛae ſine oꝑibus ſalutẽ cõ
equi pᷣſumebant.Et hoc eſt expꝛeſſe falſum:

qꝛ nõ dicunt᷑ filij abꝛae ex carnali ꝓpagatiõe
ſed magis ex fidei imitatõe.vt ðꝛ ad Ro.üiij.
ca.Et ideo qꝛ phariſei et legiſꝑiti fidẽ abꝛae

de xpᷣo reſpuerũt.ideo nomẽ filiatõis abꝛae
ꝑdiderũt.Et hoc eſt qdð dicit Johãnes. Et

ne velitis dicere intravos ꝑ falſam.ſ.extima

tionẽ patrẽ habemꝰ abꝛaã qꝛ nõ eſt ſic ſᷣm ve

ritatẽ.Ecõuerſo gentiles fidẽ xpᷣi deuotead
pꝛedicationẽ apłoꝝ receperũt:ideo filij abꝛae

facti ſunt. Et hoc eſt qðᷣ ſubdidit Johãnes.
Dico enĩ vobis qm̃ potẽs eſt deus de lapidi
bus iſtis ſuſcitare filios abꝛae. Scom Ni⸗
co.de lira tenẽt aliqͥ ꝙ iohãnes demõſtrauit
illos lapides quos filij iſrael de ꝓfundo ioꝛ
danis attulerũt.vt habet᷑ Joſue.iiij.ca.ĩ me⸗

moꝛiã miraculi qð dñs in tranſitu eoꝛũ aqds

ſoꝛdanis ſiccauit. Sed ꝑ illos lapides iohã
nes gentiles ſignificauit:qꝛ colebãt idola de
lapidibo facta.Filij ergo abꝛae de lapidibus
ſuſcitati ſunt qñ iudeis ꝑ infidelitatẽ a filia⸗
tione abꝛae recedentiba:gẽtiles fidẽ xpᷣi reci⸗
pientes in locũ eoꝝ ſubſtituti ſunt.Et qꝛ do
ctoꝛ veritatis nõ ſolũ debet vicia ↄfidẽter ar

guere ſʒ eẽ penã pᷣdicere. Jõ ſubdidit iohes
Jam enĩ ſecurꝭ.i.ſecuritas diuini iudicij po

lta eſt ad radicẽ. O ĩs arboꝛ q nõ facit fructũ

Luce. iij.

cebt docuit turbas.nã vt ſcribi

ca. Interro gabãt iohannẽ turbe qͥd eſſent fa

tur ſᷣm Nico.de lira qñ tunica non eſſet ſuꝑ⸗

Mciales impatoꝛis: nibil inqᷣt pluſq; vobis cõ

a. Terciũ pᷣceptũ docuit publicanos offi⸗
pᷣcepta docuit. Pꝛimũ docuit phariſeos.nã Atitutũ eſt faciatis. Hoc aũt dixit qꝛ collecio

res taliũ ſolent eſſe ꝓni ad plus colligendũ
qᷓ;ᷓ ſit eis mandatũ:vt qð ẽ ampliꝰ remaneat.
Anartũ pᷣceptũ docuit milites cũ dixit eis:

1

.

Lnẽ.iij.ca. Neminẽ cõcutiatis.ſ.
Noppꝛimẽdo pauperes et eos deſpiciẽdo. nec;
calumniã faciatis.i. non imponatis falſlum.

ten di
lengibo
lbusbon
ſtpenahe
ans J
ciſeribi
Decollan
Hicrthe
nrisſuiß⸗
Herode⸗
cin ccia
bat qoſb

dioſum.7

gmicos ve
ineplaas.
ptannarni
Yohunn
cbpccnto
Gonpopo

1

Clauitind
Nwüpae
buwd
htiöma
nexca
AM conſ

ſuolẽ

los .
lianogdi⸗
wunbenkge

Wor nobi

nüngun
laberodia
poddde⸗
raento⸗

na man

Stcöni
ir
leubrtf
ohir
rici
Heooe
Gnocliert
Phniſe
nmtondi⸗
kohechere
munakt
ngtii
1o id
(heenglei⸗
nllecria
honitich
intcnnt
giunabe

dolietti⸗
dee il

Neogirs i.

ctanehtir

Nau ſi

D
ict Jobins
etulaman
Eenöckſef

ide öidean

nürdoofilie
WWad Yohir
adasn
r ⸗

ins d

N
lraur
auſimdn
loolipigst
colhiticd⸗
mudohin
Wnugii
iuiiin
iuiiiti
inofuiffii

3

33

ſabeN
m en
rl
ned
gunitſ
mmt
huſznin⸗
noln

67

irsdiN.

nint n
j Nenti/

.
—R

ctitas Jobannis ex martyrij toleratõne. At

vt amara ſit veritas. Videns itaq; herodes

.

crimen diuitibo ⁊ potẽtibo vt occaſionẽ extoꝛ

quendi bona eoꝝ habeatis:qꝛ ꝑ aliã viã a ta
libus bona recipere non pñt.Coõtenti eſtote

ſtipendijs veſtris. ¶ Quinto oſtendit᷑ ſan⸗

enĩ ſcribit᷑ Matth.xiiij.ca.et Marci. vi.ca.

Decollatus fuit Johãnes iubente Herode.
Hic vt habet᷑ in hiſtoꝛia ſcolaſtica vxoꝛẽ fra
tris ſui Philippi abſtulit:et Arethã regem:⁊
Herodẽ agrippã et Philippũ in ſui inimici⸗
cia cõcitauit. Johãnes ergo eũ de hoc argue

bat:qð ſibi de herodi moleſtiſſimũ erat eto⸗
dioſum. Nã vt ait Therentiꝰ.Obſequium
amicos:veritas odiũ parit. Et Hieronimꝰ
in eplła ad occeanũ inqͥt. Ita ſe habet natur

q; Johannes eũ tã dure redar gueret. Et qꝛ
ob pᷣdicationẽ et baptiſmũ ſᷣm Joſephũ ma

ggnum populũ ↄgregaret:ipᷣm in carcere vin

culauit in Macheronta caſtello arabie: in 5
ꝓxoꝛi placere cupiẽs et populi ſequẽtis Jo⸗

hannẽ diſpendiũ pertimeſcẽs. Deſiderabat.
gaũt ipᷣm occidere ſed ꝓpłm foꝛmidabat.Can⸗

dem excogitauit doloſe ⁊ nõ ſine ↄfabulatõe
atq; conſilio berodiadis maligne:vt natalis
ſui diẽ coꝛã pꝛimis galilee ſuiſq; pꝛincipib⸗
celebꝛaret. Iſta enĩ erat ↄſuetudo apud anti

quos.qꝙ pꝛincipes ſolenniʒabãt diẽ ſue nati

uitatis:et diẽ etiã natalis imperij ſui in ̊ co⸗
ronabant᷑:quare Herodes ↄuocatis magna
tibus ⁊ nobilibo multis:cõuiuiũ illis letiſſi⸗
mũ atq; lautiſſimũ pꝛeparauit atq; ſaltauit fi

lia herodiadis.i.tripudiauit.Et hoc fuit ex

diſpoſitõe matris et ipius Herodis:qͥ cũ iu⸗

ramento ꝓmiſit ei dare qð peteret:q̃ pᷣmoni⸗
ta a matre petiuit caput Jo hãnis baptiſte.

Et cõtriſtatus eſt rex:ficte tũ et ſᷣm apparen⸗
tiã. Nã vt inqͥt Beda.licʒ cõtriſtarer᷑ in facie
letabat᷑ m̃ in coꝛde. Simulabat aũt cõtriſta⸗

tionẽ ꝓpter iuſiurandũ qð infringere iudica

bat uũlicitũ. Sed vt ait Ambꝛo.li.de officijs
Herodes ſaltatrici pꝛemiũ turpiter ꝓmiſit:
crudeliter ſoluit.nã vt refert Nicola.de lira.
In ꝓmiſſione facta in generali etiã cũ iura⸗
mento nõ intelligit᷑ aliqͥd illicitũ ſub obliga
tione cadere:cuiuſmodi erat interfectio Jo⸗
hannis.Et de hoc plene habetur in decretii

xxij.q.iiij.quaſi per totũ. Miſſo itaq; hero

des ſpiculatoꝛe decollanit Johannẽ in car⸗

cere:et allatũ eſt caput eiꝰ in diſco:et datũ eſt

puelle:et illa tulit matri ſue.Oiſcipuli aũt ac

cipientes coꝛpꝰ ſepelierũt illud in ſebaſte.vt

ponit i.xij.li.hiſtoꝛie eccleſiaſtice. Herodias
aũt caput Johanis in hieruſalẽ fecit deferri
et iuxta herodis habitaculum caute ſepeliri.

Fuit vero Johãnes decollatꝰ circa dies azi

moꝛũ anno pꝛecedente paſſionẽ xpᷣi.De q̊ ſic

ioquit᷑ Criſo. Johes ſcholas virtutũ: magi
ſteriũ vite:ſanctitatis foꝛma:noꝛma iuſticie:
vir ginitatis ſpeculũ:pudicitie titulus:caſti⸗
tatis exemplũ:penitẽetie via:peccatoꝝ venia:
figdei diſciplia. Johãnes maioꝛ hoĩe: par an

gelis legis ſumma:euãgelij ſanctio:apłoꝛuʒ
vox:ſilentiũ ꝓphetarũ:lucerna mũdi:pᷣcurſoꝛ
iudicis:xpᷣi mediatoꝛ:dñi teſtis:totiꝰ medi⸗
us trinitatis.Et hic tantus dat᷑ inceſtui:tra
r adultere:adducit᷑ ſaltatriei.

* * .

rciũ myſteriũ ↄtemplandũ de beato
Johãne baptiſta ðꝛ ſublimitatis. In q̊

Iſublimis inter ſanctos ſit aperiemus: poſ⸗
ſumꝰ aũt id facile ↄpꝛehẽdere ſi ↄſiderare vo

luerimus quinq; illiꝰ pᷣcipue dignitates.

Becunda cõmendatio

ꝛima dignitas

Vnñ eccleſia dicit de eo illud Jere.i.ca.Ante

ᷓ; exires de ventre ſanctificaui te. Ob iſtam
ſanctificationẽ purgatus fuit a plaga oꝛigi⸗

nalis culpe:vñ ſi in vtero mr̃is deceſſiſſet ad

ſinũ abꝛae euolaſſet:cũ ceteri vadãt in infer⸗
numq ibi moꝛiunt᷑. Fnit inſuꝑ in vtero ma⸗
tris letificat: cũ tñ ceteri ibi ſint cũ triſticia.

Multaq; alia ſpiritualia dona eſt conſecu⸗

tus: quare Gabꝛiel pᷣdixit patri. Spũ ſancto
replebit᷑ adhuc ex vtero matris ſue. Secun⸗
da dignitas beati Johãnis ðꝛ ↄmendatoõis
Quidnã certius et firmius oſtẽdere pᷣt pemi

nentiã alicuius qᷓ; ſnĩa et laus ex oꝛe diuino

ꝓcedens.CTurpe eſt laudari a malis viris:ꝓ
quibo ait Seneca in ꝓuerbijs. Tã turpe eit

laudaria turpibus q; ſi lauderis ob turpia.

Bloꝛioſum ergo eſt cũ qͥs laudat᷑ a ſapietib⸗
a viris grauiba et pᷣſtantiſſimis. Sʒ ſuꝑ oĩa
grãde eſt: ineffabile donũ dũ qͥs extollit᷑ lan
dibus ab oꝛe diuino. At enĩ inqͥt Hiero.in

ſermone ad paulã et euſtochiũ.Quicqͥd hu

manis dici pᷣt verbis minꝰ ẽ a laude dei. Ex
pis aũt quos de dignatus eſt ↄmedare nul

lus tãtis laudibo fulget quãtis Johes bapti
ſta. Dixit enĩ deꝰ Noe GBeneſ.vij.ca.Te enĩ
vidi iuſtũ coꝛã me ex oĩbus gentibus. Et de

Dauid ps.lxxxviij. Inueni inqͥt dauid ſer⸗

uũ meũ oleo ſancto meo vnxi eũ.Et de Job

De quinq; dign itatibo ꝗᷓ oſtendũt qᷓ;ſubli
mis inter ſanctos Johanes beri⸗ e

Mapitulũ.iij.

Tercia celebꝛ ation1is.
NQuarta venerationnis.

Wꝛima dignitas beati Johãnis ðꝛ ſancti
ficationis. Fuit quidẽ in vtero ſanctificatꝰ.

vt ptʒ eiuſdẽ.i.ca. Nunquid ↄſideraſti ſeruũ
meũ Job ꝙ nõ ſit ei ſiłis in terra. Et de pau

lo Aci.x.c. Aas electõis eſt mihi. Et de cen

turione matth.viij.ca. Nõ inueni tantã fidẽ
in iſrael.Et petro dixit xpᷣus matth.xvi.ca.
Beatꝰ es ſimon bariona. Sed de Johaͤne

multo plura multaq; maioꝛa locutꝰ eſt. Nꝗ

vt ſcribit᷑ matth.xi.ca. dixit ieſus turbis de
Johãne. Quid exiſtis in deſertũ videre ⁊c̃.
vbi ↄmendauit eũ de qᷓ̃ttuoꝛ.Dꝛimo de ſoli⸗
ditate fidei ⁊ ↄſtantia cũ dixit. Quid exiſtis ĩ
deſertũ videre arundinẽ vẽto agitatã.q̃ſi di⸗
cat:nõ.qꝛ Johãnes fuit ita cõpoſitꝰ ꝙ nec ti
moꝛe nec fauoꝛe a veritate decliabat. Scõo
coõmendauit eũ ab auſtaritate pnie:dũ ſubdi
dit hoĩem molliba veſtitũ.q̃ſi dicat nõ. Ter⸗
cio cõmendauit eũ a claritate noticie dũ ſe⸗
quitur ꝓphetã. Etiã dico vobis pluſq; ꝓphe
tam.Et ðꝛ pluſq; ꝓpheta qꝛ nõ ſolũ xpᷣm pᷣui
dit venturũ et pᷣdixit ſicut alij ꝓphete ſʒ etiã
ipᷣm digito oſtendit. Quarto ↄ mendauit eũ
ab auctoꝛitate doctrine dicẽs. Hic eſt de quo

ſcriptũ eſt.ſ.p Malachiã. Ecce ego mittam

angelũ meũ.i.Johannẽqͥ vitã duxit angeli⸗
cam ante faciẽ meã:qui pᷣparabit viã tuã an⸗
te te. Amen dico vobis:inter natos mulierũ
nõ ſurrexit maioꝛ iohãne baptiſta. ¶ Cercia
dignitas beati Johãnis dðꝛ celebꝛatõis. De

neq; baptiſta narrant᷑ pconia natiuitatꝭi. Ic⸗
circo eccleſia ſolẽniter celebꝛat natinitatẽ eo⸗
rum. Hinc Aug'.in ſermoneq legit᷑ in offi⸗

cio pñtis ſolẽnitatis ait. Poſt illũ ſacroſan⸗

ciũ dñi natalis diẽ nullius hoĩs natiuitateʒ
legimꝰ celebꝛari niſi ſolã Johãnis baptiſte.
In alijs eni ſanctis ⁊ electis dei nouimꝰ diẽ
illũ coti qͥ ilos poſt ↄſummationẽ laboꝛũ et
deuiciũ triumphatũq; mundum in ꝑpetuas
eternitates pñs hec vita parturijt. In alijs
coõſum mata vltimi diei merita celebꝛant᷑. In
hoc etiã pꝛima dies ⁊ ipᷣa hoĩs initia cõſecrã
tur. Muarta dignitas beati Johannis dꝛ
veneratõis. Voluit nãq; deus cõcurrentib
miraculis plurimis reliquias coꝛpis eius a
fidelib venerari.¶egit᷑ enĩ in hiſtoꝛia eccle
ſiaſtica.q cũ ad tumulũ Jobãnis multa mi
racula fierẽt:iubente Juliano apoſtata gen⸗
tiles oſſa eius ſparſerũt. Et cũ miracula nõ
ceſſarẽt:poſtea collecta et in igne cõcremata

inpuluerẽ redegerũt ⁊ ꝑ agros ventilauerũt

Tandẽ cineres illi collectia quibuſdã mona
chis hieroſolimã fuere delati: deinde poſt a⸗
liqua tꝑa ianuã tranſſati vbi nũc deuote co⸗
luntur. Sicut Alexander terciꝰ et Innocẽ⸗

tius quartus:rei veritate co gnita ſuis pꝛiui⸗

legijs appꝛobarũt. Caput vero eiꝰ tpe ar

ciani pꝛincipis inuentũ eſt. Duobquidem

monachis beat? Johãnes caput ſuũ in viſu
manitfeſtauit:qui ad locũ ꝓperãtes vbi ſepyul

tum tamdiu latuerat inuen erũt. illud ſaccis

cilicinis inuolutũ:qð poſtmodũ Coõſtanti⸗

nopolim:inde ad galliaſ regnãte CPipino eſt
tranſſatũ. Ultimo advrbẽ deductũ ⁊ in eccle

ſia ſancti Silueſtri honoꝛifice reſeruatũ Di

gitus inſuꝑ ille qͥ dñm oſtederat cõburi nõ

potuit vt refert mgr̃ Johãnes Beleth. quia
fidelibo ↄſeruatus:poſtmodũ a ſancta Cecla
de vltramarinis ꝑtibus in noꝛmandiã dela

tus eſt. Muinta dignitas beati Johãnis
ðꝛ gloꝛificatõis. Credendũ quippe eſt q ĩ ce⸗

lo magna ſit gloꝛia eiꝰ.et ꝙ poſitus ſit in ſu⸗
emo oꝛdine angeloꝝ atq; iĩ ſede luciteri col

locatus. Nã illa ſedes nõ fuit repata p xp̃m
qꝛ ſtat ad dexterã patris: nec ꝑ virginẽ quia

ſtat ſuꝑ choꝛos angeloꝝ:necꝑ aliũ ſanctum:
quia vt pꝛedictũ eſt. Inter natos mulierũ nõ
ſurrexit maioꝛ Johanne baptiſta. Et ſieut

magnus fuit meritis et ſanctitate:ita magnꝰ

eſt gloꝛia et felicitate. Cuius patrociniũ de⸗
uote imploꝛantes ſperare poſſunt illius in⸗
terceſſione conſequi in ſeculo dei gratiã et in

futuro gloꝛiã ſempiternã. In qua viuitet re

eati Johãnis ðᷣ De gnat deus oĩa ſecula ſeculoꝝ. Amen.
ſolo nanq; ieſu xpo et virgine matre Johan
Sermo trigeſimuſſecundꝰ de ſancto pau
loa

poſtolo doctoꝛe ſummo gentiũ.

As electionis eſt
Amihi.dñi nf̃i ieſu xpᷣi verba ſunt
Mta oꝛiginaliter Actuũ.ix.ca. Ad

ſionis exemplo peccatoꝛibo ad penitentiã re⸗

dire volentibo ſpem de venia cõſequenda de

dit.Ipᷣe vtiq; verbis et factis adeo clarechꝛi

ſtum a moꝛtuis reſuſcitatũ atq; in dexteram
dei patris ſedentẽ oſtendit:vt nullus ampli
us niſi volẽs de fide xpᷣi dubitare queat.Ad

ipᷣm igitur ſermonẽ vertamus qui pꝛius no
minis Jeſu ardentiſſimus ꝑſecutoꝛ:expoſt
factus eſt illius defenſoꝛ acerrimus et pꝛedi
catoꝛ eximius:in quo poſt emendatũ delictũ

tanta ſuperabundanit gratia vtetiam in bac

vita moꝛtali ad viſionẽ diuine eſſentie rape⸗
retur.De ipᷣo pijſſimus ieſus Ananie diſci⸗

pulo ſuo fideliſſimo retulit verba in thema⸗

te poſita. In qbus de Paulo gloꝛioſiſſimo
tria myſteria ponimus cõtemplanda.

laudes ingentes beati apoſtoli Pauli extcol
lendas hodierna die merito eſt elaboꝛandũ
Iſßpe nãq; ſua eruditione mirabili:xpᷣi bene⸗

uOei e bicen
dicti nomen gentiby patefecit. Ipᷣe ſue cõuer irl

nieyirot
fainbie
inclige
eime
Genn
Tan
lun
Nlnt

—

Bareo
in
m

honen⸗
Ncnret
fuegnone
Soingo
logrüde
gamlie⸗
oſend
voctn
Benes
lroer⸗
ſchoo⸗
ihrin
Elgeni
s Ca
seonle
hecn n
anwon
Ncc
tDi
Mluntar
fuitbin
rſart

fürenan
nvirgtis
Aaliäſae
rnatosmar;
nheſunc;
oi
iaun
r

neWoo
md .

ctone

1n Jaie

Sl

i Fenech

Aheninmmi,

S

ingnn

uing

dum licʒ mutare nomẽ vt ꝑ mutationẽ noĩs ſe ciuẽ romanũ:vt habet᷑ Actuũ.ca.xxij. Et

idem coꝛã tribuno cõfirmanit. Ad qð rũdet

ꝛimum dicitur perſecutionis.
ecundum cõnerſionis.

Eercium viſionis. S .
AHualiter Paulus feruebat in ꝑſecutionẽ

Rimũ myſterium ↄtemplandũ de pau
lo ðꝛ ꝑſecutionis. Jpᷣe nãq; validiſſime

₰

Aciui.ix.ca.dicit. Saulꝰ aũt adhuc ſpirãs
idd eſt ex vehemeti ſpũ ignẽ ꝑſecutõis accen⸗
dens in ſe et in alios:contra eccleſiã ming. W

in verbis iniurioſis:et cedis.i.in verberibu
et flagellis in diſcipulos dñi acceſſit ad pn⸗

cipẽ ſacerdotũ et petijt ab eo eplłas in dama⸗
ſcum ad ſinagogas vt ſi q̊s inueniſſet huius
vie viros ac mulieres vinctos illos pduce⸗ ad
ret in hieruſalẽ. Sed ꝓ huius ꝑtis plenioꝛe

te

*

intelligẽtia circa ſep dubitare cõtingit.

Nuarto circa mie cõſecution-.

Zuinto cinea liberi arbitrij diſpoſitionẽ.
Sexto circa diſcipnj on dlſtinekions⸗

eplimo circa poteſtatis acceptionẽ.

Wꝛimo dubitat᷑ circa nois mutationẽ.q̃re
Pauli mutatũ eſt cũ pꝛius ſaulus
vocaret᷑. Nã mutatio noĩs ẽ phibita.C. de
mutatis no.l.i. Sed ad hoc rndet Jo. an. in

ſ. nomen

glo. in ꝓlogo ſexti libꝛi decretaliũ.ꝙ lex illa
loquit᷑ de mutatione fraudulenta. Tñ inter

oſtendat᷑ facta mutatio hois. Sicut Jacob
voca tus fuit iſrael ex eo ꝓ vidit dñm. vt ptz
Beneß. xxxij.ca. Et Simon vocatꝰ eſt Pe⸗

₰

trus ex cõfeſſione di

EKEugenius.iiij. Gabꝛiel. Nicolaus.v. Cho
mas. Calixtus.iiij. Alfonſus. Pius.ij. Ene
as. Paulus. ij.petrus. Et Sixtus.iiij. dice⸗
batur Franciſcus. Rõ vero talis mutatõig

eſt:qꝛ nomẽ debet cõuenire rei.ſicut ptz. xxi.

di. c. cleroſ. et de pᷣben.⁊ digni.c.cũ ſecundũ.
Et. xvi.q.i.c.ſi cupis.Et inſtitu.de dona. §H.
eſt. Tñ de noie Pauli tres opiniones inue⸗
niuntur. Pꝛima eſt Oꝛigenis qui d icit. ꝙ ſo
fuit binomius et vocatus ſit ſemꝑ Saulus
et Paulus. Scoꝗ eſt Rabani qͥ ait añ cõo⸗
uer ſionẽ dict? ẽ Saulus a ſaule ſupbo. poſt
cõuerſionẽ dictus eſt Paulus q̃ſi ꝑuulus a
virtute humilitatis. Ande nomẽ ſuũ inter⸗
eetando.i. ad Coꝛinp̃. xv. ca. ait. Ego ſum
minimus aploꝝ. Tercia eſtopinio Dieroni

cccleſiã expugnare tentauit. Vnde Paulus

uinitatis in xp̃o vt ſcribi
bitur Matth. xvi. ca. Et in romanis ponti⸗
ficibus mutari ſolet nomẽ. NHã Martinugs
gquintꝰ antea vocatus eſt oddo de columna.

miet Bede qui aſſerut ꝗ vocatus ſit Hau⸗
lus a pꝛimo ſpolio qð cotulit eccleſie.ſ. Ser

gio paulo ꝓconſule que ad fidẽ cõuertit ſi⸗

cut ptʒ Act.xiij.c. Secũdo dubitat᷑ circa ſu

perbie occaſionẽ:quare vicʒ paulus erat ita
ſuꝑbus vt ſponte ingereret ſe ad ꝑſequendũ
xpᷣm:nã non vocatus acceſſit ad pꝛincipẽ ſa
cerdotũ. Et ad hoc dicere poſſumus ꝙ tria

ert in illo q bus diſponebat᷑ ad extollendũ.

erciũ etas floꝛees.
¶Pꝛimũ qð erat in paulo fuit nobilitas ge
neris.Inqͥt enĩ Augꝰ.in ſermone. Erat aũt
paulus de tribu beniamin. ſicut ipᷣe teſtat᷑ et
ad Ro.xi.ca.ipᷣe ait.E go iſraelita ſum ex le⸗

mine abꝛae de tribu beniamin. Ex quo dicit

glo. in. c. venerabilis.de pben. et digni. ꝙ fu
it nobilis. Tribi vero beniamin ſatis in ſcri
ptura magnificat᷑:tum qꝛ illi in diuiſione ter

re ꝓmiſſionis hieruſalẽ fuit diſtributa: ſicut
ptz Joſue.xviij.ca.Tũ qꝛ habuit bellatoꝛes

ſtrennuos ſicut notat᷑ Judicũ.xx.ca. tũ etiã
qꝛ ex illa tribu ſᷣm Hiero. fuerunt ꝓ maioꝛi

ꝑte innocẽtes interfecti. Aeruntñ pleriq; mi

rari ſolent ex his q̃ audiũt dũ de ſe Paulus
loquitur. Actuũ nãq; ca.xx.dicit. Ego ſum
vir iudeus tharſo cilitie natus.Et. h. ad Co
rinth.xi.ca.hebꝛei ſunt et ego. Et Act. xxiij.
ca. Phariſeus inqͥt ſum ⁊ filius phariſeoꝛũ.
Tñ cum centurio iuſſiſſet eũ verberari dixit

Pico.de lira ſuꝑ.xxij.ca. Actuũ.et ſt up. iiij.

ca.ij. ad Chimo. ꝙ pater pauli a romaniſob

tinuerat romanã ciuitatẽ. Ideo cũ tribunꝰ
dixiſſet. Ego multa ſumma pecunie ciuilita

tem hanc adeptus ſu m. Paulus rñdit.Ego
dauũt natus ſum. Iccirco NHico. de lira expo⸗

nens illa verba Pauli ad Thbimotheũ. Pe⸗

nulam quã reliqui troade apud carpũ veni⸗

ens affer tecũ ⁊ libꝛos ait.Dũ eſſet paulus in

carcere Neronis ſeribebat thimotheo vt fer

ret ſibi penulã. Erat aũt penula veſtis ↄſula

ris qᷓ̃ a romanis data fuit pr̃i pauli in ſ ignũ

amicitie cum ipᷣo ⁊ ꝙ eſſet factus ciuis roma
nus quã reſeruauerat paulus ob memoꝛiaʒ

patris:et in ſignum ꝙ eſſet romanus ciuis:ſi
neceſſitas incumberet hoc oſtendẽdi. Erat
ergo paulꝰ natione iſraelita. dignitate roma
nus cinis:et religione phariſeus ob iſta diui
na magnanimus erat et audax. Uerũ vt in
quit Seneca in li.de quattuoꝛ virtutibus.
Magnanimitas ſi ſe ſupꝛa modũ extollit fa
cit virũ minacẽ:inflatũ:inquietũ:et turbidũ:
P 1

et in quaſcũq; excellentias dictoꝝ fackoꝛũq;
neglecta honeſtate feſtinũ. Scom qð erat in
paulo fuit claritas ſciẽtie.Dicit nãq; de illo
Hieronimꝰ. Cur paulus apłs vas electõis

nempe qꝛ vas legis et ſcripturarũ ſanctarũ

armariũ eſt. Et Actuũ. xxi· ca. vixit ſe erudi⸗
tum ad pedes Gamalielis. et. ij. ad Coꝛint.
xi. ca. ait. nã ⁊ ſi imperitus ſermone:nõ tamẽę
ſciẽtia. At aũt inqt. Sciẽtia inflat. Terciuz

qð erat in paulo erat fioꝛens etas. Erat qui⸗
dem adoleſcẽs VUñ Actuũ.vij ca. Sðz. Teſtes

depoſuerũt veſtimẽta ſecus pedes adoleſcen
tis qͥ vocabat᷑ Saulus. Et ſi qs obſtaret
potuerit ille fuiſſe alter qui ſic noĩaret᷑: facili

cõuinci pᷣt.qm̃ Actuũ.xxij.ca.Paulus cum
hũilitate ⁊ penitẽtia loquẽs ad dum ait. Cũ
funderet᷑ ſanguis ſtephani teſtis tui ego aſta
bam et cõſentiebã ⁊ cuſtodiebã veſtimẽta in⸗

terficientiũ illũ.Cũ ergo eſſet in etate fioꝛen⸗
ti mouebat᷑ ardenter ad ꝑſecutionẽ diſcibu⸗

loꝛũ. NHã vt inqͥt Ariſto.in.ij.rethoꝛice. Ju⸗
uenes ſunt cõcupiſcitiui talia facere quecũ⸗

q; cõcupiſcũt. Ideo valde amant valde deſi⸗
derant:et ſiłia. Et vtvulgariter dicit᷑ in iuue
nibus eſt recens et buliens ſanguis. Tercio
dubitat᷑ de paulo circa tꝑis dilationẽ. cur. ſ.

tãdiu diſtulit xps vocare illũ ⁊ nõ cum alijs

aplis. Ad qð rñdere poſſumus ꝙ ſic factuʒ

eſt ꝓpter tria.

—

Pꝛuno ꝓpter xp̃ᷣi potentiꝗ.

cðo /ꝓpter xpᷣi ſapientii.
Tercio ꝓpter vpᷣi clementiã.

Pꝛimo ꝓpter xpᷣi potentiã vt ſic oſtenderet

ꝙ poſt moꝛtẽ xpᷣs qui ſurrexit a moꝛtuis po⸗
tuit inimicos etiã benigne ſuperare. Scðᷣo
ꝓpter ſap ientiã: vt ſic innoteſceret multifoꝛ⸗
mis ſapia dei:q ui varios hʒ vocandi et ſal⸗
uandi modos. Tercio ꝓpter clementiã q̃ vo

luit vt oĩs fraudis ſuſpitio tolleret᷑ cõuerten
dis gentibus:dũ talis magiſter eſt electus q

nõ ſolũ nõ fuiſſet de ſocijs xpᷣi hic viuentis:

immo fuiſſet acerbiſſimꝰ ꝑſecutoꝛ oĩm qͥ inz⸗
uocabãt nomẽ eius.Et nullo cõmodovel in
cõmodo tpali timoꝛe vel fauoꝛe humano fu
it ad fidẽ cõuerſus et illius noĩs qð antea ex
tinguere nitebat᷑ defenſoꝛ fuit validiſſimus
¶ Ouar to dubitat᷑ de paulo circa miſericoꝛ
die cõſecutionẽ:quare cõſecut eſt miam dei

adeo vt in actu furibunde ꝑſecutõis xpᷣmvi⸗

derit ⁊ audierit vocantẽ.Et licʒ Augꝰ dicat
Sijꝗqris quare hũc trahat:illũ nõ trahat: no
li diiudicareſi nonvis errare:nihilominꝰ re
ctiſſime pietas diuina egit cũ paulo dum il⸗

lum ad ſe tã mirabiliter traxit ꝓpter tria
Pumo ter zelun. ip

D

BSecundo ꝓpter meritum.

Lercio ꝓpter exemplum.

Pꝛimo ꝓpter zelum quo mouebatur paulus

ignoꝛãs in tali ꝑſecutione qᷓ; grauiter offen⸗

debat: putabat nãq; ſacrificiũ ſe offerre deo

ſi xpᷣi nomẽ deleret.Hoc ipᷣe confirmat.i.ad

Thimo.i.ca.vbi ait.Gratias ago ei qͥ me cõ

foꝛtauit ĩ xpᷣo ieſu dño nr̃o:qꝛ fidelẽ me exiſti
mauit:ponẽs in miniſterio qͥ pꝛius fui blaſ⸗

phemus ⁊ pſecutoꝛ. Sed miaʒ cõſecutꝰ ſum
qꝛ ignoꝛãs feci in incredulitate. Et ad Gala

thas.i.ca.inqͥt. Audiſtis enĩ ↄuerſationem

meã in iudaiſmo qm̃ ſupꝛa modũ ꝑſequebar
eccleſiã dei ⁊ expu gnabã illã:et ꝓficiebã in
iudaiſmo ſupꝛa multos coetaneos meos in
genere meo. abundantiꝰ emulatoꝛ exiſtens
paternarũ meaꝝ traditionũ. AUt inqᷣt Nico.

de lira ſuꝑ hoc paſſu. Apud iudeos erãt ali⸗

qua tradita patribs a moyſe.ſ.qᷓ ſcripta ſunt

in lege Et aliqua erant tradita a patrib aliji

ptz Matth. v. ca. et ambarũ traditionũ erat

apls zelatiſſimꝰ ante ſuã cõuerſionẽ. Scðo
miſericoꝛditer actũ fuit cũ paulo/ꝓpter meri⸗
tum. nã ſᷣm Augꝰ.in ſermone. dũ Stepha⸗
nus lapidaret᷑ in oꝛõne quã fecit ꝓ his q aad
eius necem inſiſtebãt ſingulariter oꝛauit ꝓ

paulo quẽ ↄſpiciebat ↄtra ſe plus ceteris coꝛ

de et aĩo deſeuire:nõ enĩ poterat manu ilum
lapidibo duris ferire.qꝛ nõ ſpectabat niſi te⸗
ſtibus aliquẽ lapidare:m paulus illoꝛũ reti⸗
nens veſtimẽta aĩabat eos vt viriliter extin

guerẽt innocentẽ. Tercio remiſſionẽ ⁊ gẽam

inuenit paulus ꝓpter exemplũ:vt ſic in ioſ⸗o
tanq; in ſpeculo clare peccatoꝛes intuerenrk
de hoc.i.ad Thi.i.õc.
ita ſcripſit. Yidelis ſermo et omni acceptõne
dignus qꝛ ieſus xpᷣs venit in hunc mundũ
ſaluos facere peccatoꝛes quoꝛũ pꝛimus eggog
ſum. Sed ideo miſericoꝛdiã cõſecutus ſum
vt in me pꝛimo oſtẽderet xpᷣs ieſus omnẽ pa

magnitudinẽ mie dei.

tientiã ad infoꝛmationẽ eoꝝ qͥ credituri ſunt

illi in vitã eternã. ¶ Quinto dubitat᷑ circa li

*

beri arbitrij diſpoſitionẽ: an vicʒ fuit liberũ
arbitriũ eius violentatũ. Ad qð intelligen⸗
dum notanda eſt illa ſentẽtia ðdñi Bonauẽ.
in. ij. di. xxv. de qua plene dixi in quadrage⸗
ſimali de penitẽtia: ſermone pᷣmo. ꝙ aliud ẽ?

voluntateʒ induci:aliud voluntatẽ mutan:

aliud voluntatẽ cogi.Tunc enĩ induci dicit
qñ aliqᷓ ꝑſuaſio ei fit qua diſponit᷑ vt ad ali⸗
quod appetibile inclinet᷑:ꝗᷓ ſi valde intẽſa eſt
nomẽ coactõis ſoꝛtit᷑q;uis nõ ſit vᷣa coactio
Tunc aũt volũtas mutat᷑ qñ ipᷣa nolẽte vim
potẽti virtute aſfectio ei immittit᷑ in ↄcrariẽ⸗

minoꝛiboq̃ vocabant᷑ traditõnes ſenioꝝ.t·

Khepolente
elktoͤris
Ptlüfact
no ðꝛ Cogl
ſeetrepugn
gliena virtn
ad aliq in
ginoptab
amutany
liberüarbi
immutatu
(Seuot

ve Näs:

Exbocq
dicit Nie
xöm. Di
apliſicut
duogeann
ptuaguut⸗
polis ban
vt Euſebi
hobetinſi
Grunmt?
puliomn
ruo loiul⸗

mn

chrone Oo⸗
falepallnsoe
imnperene a
Geibebcnit
pcriminir
phanümors
leſtes depol
hoclenbi
.leſteg en
Mulys placl
un legein
enſnolfin
nnberſoae
ſhennno⸗
nloiblilos
ſülgbbinoe
Wiangin!
ihieg
a
hgtgn
finder
holeilo

AA
ech

Gaurer
Veo
Mn

Mr
aüloſny
tnſii
1 Godien
Pidtinni
insſiis
zciſort
tar Ltub
iuginn
nocäſener
Kapctit
Canchs nu
nulano min

ziugeosgi

önes nigz
fidbonin
oanio an

e i owk

tri gbis

ic otali
Nus ns4
rummmilun

õ
nsdlou
mwiriür
miſonin
wüntſti
uunm imn
luCh

Mur mnin
eiinnsc
ans in

dosonne 1

minſun
tial

impetrare. Ad qð rñdet

et de nolente fit volens:ita q; vna affectio ex

pellit᷑ oria inducit᷑. Sicut cũ deꝰamatoꝛẽ
tpaliũ facit tꝑaliũ ↄtemptoꝛẽ. Tũc aũt volũ

tas ðꝛ cogi qñ itelligit᷑ iᷣaʒ inuitã aliqͥd vel

le et repugnãte actu volutatis deliberatiuo:
gliena virtute mouẽte ⁊ repu gnãtia manente

dd aliqͥd inclinari nolẽdo. Uolũtas igit᷑ co⸗

gi nõ pᷣt ab aliquo:ſed induci ab agẽte creato

et mutari valet ab agente increato. Quare et
liberũ arbitriũ pauli nõ fuit coactũ: ſed bene
immutatu m:et de nolẽte factum eſt volens.

¶ DSexto dubitat᷑ circa diſcipuloꝝ diſtinctõ
nẽ. Nã ðꝛ ꝙ paulus pſequebat᷑ diſcipulos
Ex hoc querũt aliqui:q erãt iſti diſcipuli Et
dicit Nico.de lira ꝙ erant oẽs credentes in
xpᷣm. Nã diſcipuli aliqũ dicunt᷑ duodecim
apli:ſicut ibi matth.xix.ca.Aſſumpſit ieſus
duogdecim diſcipulos ſuos ⁊c̃. Aliquãdo ſe⸗

ptuagiutaduo.ſicut LQuce vlti.Ouo ex diſci
pulis ibant ipᷣa die ⁊c̃.Aliqñ oẽs fideles:nã

vt Euſebiꝰ tradit in hiſtoꝛia eccleſiaſtica. et
habet᷑ inſuꝑ Act.xi.ca.Anteq; eccleſia ↄgre⸗

gregaret᷑ Antiochie:omnes credẽtes diſci⸗

puli nominabant᷑.At vbi credentiuʒ nume⸗

rus ibi multiplicatꝰ fuit:vxpᷣiani noĩari cepe⸗

runt. ¶ Septimo dubitat᷑ circa poteſtatꝭ ac

ceptionẽ.Quõ cũ iudei nullã haberẽt pote⸗

ſtatẽ paulus potuit a pncipe ſacerdotũ illaʒ

dei habebãt poteſtatẽ ſubdelegatã a romaniſ

ꝓ criminiba in legẽ eoꝝ cõmiſſis. Nã Ste⸗
phanũ moꝛe iudiciario lapidaſſe dicunt᷑: qñ

teſtes depoſitis veſtiba lapidabãt eum. Et in

hoc ſeruabãt oꝛdinẽ iudicij in lege ſtatutum

. ſ. teſtes eſſent pꝛimi lapidatoꝛes. Dũ itaqd

paulus videbat q̃ fiebãtꝑ aplos timẽs anti⸗
quam legẽ in qua nutritus erat euacnuari:ira

uccenſus lr̃as impetranit: aduocauitq; fa⸗

mulos et ſocios negocij ſui. Eamus inqͥ tfra

tres eamus cõcitu geſſu in damaſcũ:inueni

emus ibi illos deſtructoꝛes noſtraꝝ traditio

nũ:ligabimꝰ eos affligemuſqʒ verberibo ⁊ ie

iunijs atq; in hieruſalẽ ꝑducemus.O paule
qͥd cogitas. O paule qͥd loqueris. O paule
cur tanto indiſcreto feruoꝛe moueris: Tu
caꝑe /ꝓponis et eris captus.Tu ↄtra diſcipu
los paras manũ.Et deus manu tua tetra⸗
het ad gremiũ diſcipuloꝝ. Et nomẽ xp̃i cõ⸗
fundere ſatagis:et neſcis adhuc ꝙ in bꝛeui ꝓ

noĩe illo paratiſſimus eris ligari et moꝛi:nõ

eſt aſiliũ cõtra dũm. HWl
Ede cõuerſione pauli et ſeptẽ mirabilibꝛ j

coõcurrerũt in il. (Lapitulũ. ij.
Ecundũ myſterium ↄtemplandum de
oajulo ð cõuerſionis. Fuit qᷣpe cõuer⸗

ſio eius miranda etſingularis maxime pter
ſeptem que ibi cõcurrerun..
Pꝛimum fuit illuſtrato.

pioſa. ¶ Scom qð concurrit in cõueri
pauli ð ꝓſtratio. Cecidit enĩ in terrã vt ptʒ

lotu ill Act. ix.ca.et ca.xxvi.Paulus retulit.Oẽſq;
ico.de lira. ꝙ iu⸗

Septimum cofoꝛtatio.

Pꝛimũ qð cocurrit in ↄuerſione pauli
illuſtratio.Dicit᷑ enĩ Act.ix.ca.Cũ iter face⸗

ret cõtigit vt apopinquaret damaſco. Re⸗
migius inqͥt. Damaſcus eſt ciuitaſ metropo

lis ſyrie quã edificauit Damaſcꝰ Elieʒer ſer
uus Abꝛae. Sequit᷑ textus. Et ſubito cir⸗
cumfulſit eum lux de celo.De iſta luce poſſet
q aſſerere ꝙ fuerit irrumpẽtis auroꝛe vel ſo
lis oꝛientis et hmõi. Sed ꝓfecto ipᷣe paulꝰ

me declarauit Actuũ.xxvi.ca. Loquẽs nãq;
cũ Agrippa dixit.dũ irem damaſcũ cum po⸗
teſtate et ꝓmiſſo pꝛincipum et ſacerdotũ die
media invia vidi o rex ſupꝛa ſplendoꝛẽ ſolis

circumfulſiſſe me lumẽ et eos qͥ mecũ erant:

Actuũ vero ca. xxij. dixit ꝙ lux illa fuit co⸗
Scöm qð concurrit in cõuerſione

nos cũ cecidiſſemꝰ in terrã quare videt᷑ ꝙ et
ſocij eiꝰ fuerunt ꝓſtrati verſus faciẽ ſ̃ᷣm glo.
erciũ qð in tali cõuerſione cõcurrit vOʒ
allocutio:nã audiuit vocẽ loquentẽ ideoma
hebꝛeũ vt ſcribit᷑ Actuũ.xxvi.ca.et dicentẽ.

Saule ſaule cur me ꝑſequeris. Hec vox u

it pꝛimo repᷣhenſiua eo ꝙ ſaulus pſequebat᷑
xpᷣm in mẽbꝛis ſuis. Scdo fuit inſtructiua.
Querenti enĩ qͥs es dñe:rñdit xpᷣs.E go ſum

ieſus naʒarenꝰ quẽ tu ꝑſequeris. Vbi nota

ꝙꝙ qꝛ ex luce ſumma et ex alto ſitu celi in qua

et in q̃ ſibi apparebat et exinde ſaulũ: eius ſo

cios terribiliter ꝓſternente:aꝑte ſe ingerebat

ei maieſtatiuũ et oĩpotentẽ. Ideo ſuã humi⸗

lem oꝛiginẽ ſᷣm quã fuit naʒarenus.i.in na⸗-

zareth cõceptus et nutritus ei in ſua reuela⸗

tione ſpecialiter expꝛimit:vt oſtendat ꝙ ille

idẽ òᷣ fuit inter iudeos humilis eſt ad celos
in tãta gloꝛia tanq; dei filiꝰ exaltatus.pꝛo⸗

pterea xpᷣs ſubdidit.durũ eſt tibi ↄtra ſtimu

lum calcitrare.i.potẽtioꝛi te incõparabiliter
reſiſtere. Tercio vox illa ⁊ allocutio fuit pᷣce
ptiua. Tremens qpe paulus ac ſtupẽs de co
gnita xpᷣi poteſtate ac maieſtate:totus ↄpun
ctus dixit.Oñe quid me vis facere:quaſi di
cat ex nunc paratus ſum tibi in oĩbus obe⸗
dire.Cui xpᷣs. Surge et ingredere ciuitatẽ
b ij

.

c dicetur tibi quid te opoꝛteat facere. Socij
autẽ ſtabant ſtupefacti:audiẽtes quidẽ vocc
neminẽ aũt videntes. Hic aliquãtiſper im⸗

moꝛandũ eſt:qm̃ Actuũ.xxij.ca. paulus di⸗
xit.Et qui mecũ erant lumen quidẽ viderũt:

vocẽ tñ non audierũt eius qͥ loquebat᷑ mecũ:

*

ꝙ cõfuſum vocis ſonũ:nõ auũt articulatã eiꝰ

diſtinctionẽ audierunt. Et cõſimiliter vide⸗
runt lucẽ a xpᷣo irradiantẽ:no aũt ſui coꝛxRis

foꝛmãet faciẽ. Daulus vero et vidit xpᷣmet
diſtincta verba eius audiuit. ¶ Quartũ q
cõcurrit in illa ↄuerſione ðꝛ coꝛꝑis excecatio
Surrexit aũt ſaulus de terra aptiſq; oculis
nihil videbat. Ad manus itaqʒ ſocij trahen
tes illũ introduxerunt damaſcũ. Et erat ibi
tribus diebus nõ videns et nõ ma nducauit
neq; bibit. In hoc triduo ait Beda paulum

oꝛationi vacaſſe:fuiſſeq; raptũ vſq; ad terciũ
celum. Idem refert Nico.de lira ſuꝑ.ij epla
Bege venera⸗

ad Coꝛinth.ca. xi. Sunt aũt Bege vener
bilis verba hmõi: apparet ꝙ per triduũ quo

*

creatus lucis gratiã expectabat nõ ocijs toꝛ

pebat:ſed dunina potius illuſtratõe ſublima
tus archana celeſtia rimabat᷑. Eſtq; niſi fal⸗

loꝛ credibile:q eo tꝑe myſterium euangelice

diſpenſationis edoctus fuerit de quo ipe glo
riatur ad Galathas dicẽs. Neq; enĩ ego ab

„

hoie accepi illud nea digin ꝑ reuelatio⸗

nem ieſu xp̃i.bec ille.¶ Quintũ qð cõcurrit
in cõuerſione pauli fuit eius viſitatio. NHam
inſtruxit xps Ananiã vt paulũ viſitaret. ſcri
bitur enĩ Actuũ.ix.ca.ſic.Erat aũt quidã di
ſcipulus damaſci noĩe Ananias hicvt habe
tur Act. xxij. ca. erat de iudeis ad xpᷣm cõuer
ſus ſciẽtia et vita famoſus.Et dixit ad illuʒ
in viſu dominus. Anania. At ille ait. Ecce
ego due. Et dñs ad eũ. Surge vade in vicũ
qui vocat᷑ rectus:et quere in domo iude ſau

lum noie tharſenſem. Ecce enĩ oꝛat et vidit

— *

id eſt ſibi reuelatũ eſt:virũ ananiã noĩe:nam
reuelatio fuit facta paulo nõ ſolũ de ꝑſona ſʒ
de ꝓpꝛio noĩe:introeuntẽ ⁊ imponentem ſibi
manũ vt viſum recipiat. Zimens ananias
rñdit:dñe audiui a multis de viro hoc q;ta
mala ſanctis tuis fecerit in hieruſalẽ ⁊ quare
buc ſe cõtulit: Cui deus. Vade anania qm̃

vas electõnis eſt mihi:vt poꝛtet nomẽ meunOz

coꝛã gentiba ct regib. Ego autẽ oſtendã illi
quãta opoꝛteat eũ pati ꝓ noĩe meo.Et abijt
ananias et introiuit in domũ et imponens

ei manũ dixit. Saule frater dñs ieſus ad te

rum ad pᷣtendendũ pietatẽ oꝛd inauerunt: ꝙ
de illo numero aliqͥd minueret᷑ plus vel mi⸗

me miſit qui apparuit tibi in via qua venie⸗

bas vt videas et implearis ſpiritu ſancto.
¶ Sextũ qð cõcurrit in cõuerſione pauli fu
it illuminatio. Cõfeſtim nãq; ceciderũt tãq;
ſquame ab oculis eius et viſum recepit:⁊ ſur
gens baptiʒatus eſt. ¶ Geptimũ qð coõcur⸗

videt᷑ ꝙ hic ſit aliqua ↄtradictio qꝛ pꝛius di rit in ilta ↄu erſione fuit cõfoꝛtatio. Cũ acce
citur ꝙ audierunt vocẽ: poſtea paulus affir⸗
mabat ↄtrariũ aſſerẽs ꝙ voceno audierunt.
Ad boc ita loquit᷑ Beda ſuꝑ actus aplon.

piſſet cibũ cõfoꝛtatus eſt duplici cõfoꝛtatio⸗
ne.ſ. coꝛpꝑis ⁊ ſpũs. Qõð ptʒ:qꝛ ↄtinuo ingrel
ſus in ſina gogas pᷣdicabat ieſum et iudeos

viriliter ↄfundebat. Hec oĩa facta ſunt eodẽ

anno quo xpᷣs paſſus eſt et ſtephanus lapi⸗

datus. Hã rpᷣs octauo kalendas apꝛilis paſ
ſus eſt. Stephanus codẽ anno tercio die aun

guſti lapidatus eſt. Paulus vero octauo ka⸗
lendas febꝛuarij conuerſus eſt. Et vt refert
HMico.de lira.nõ ſtatim poſt baptiſmũ ſuum
iuit de damaſco in hieruſalem:ſicut ipᷣe dicit
ad Galath.i.ca.Sed pꝛius abijt in arabiaʒ:
qua luſtrata pᷣdicando reuerſus eſt damaſcũ

Et in iſta reuerſione voluerũt eũ iudei cape⸗

—— „ .

re:et per murũ euaſit ſubmiſſus in ſpoꝛta:de
inde iam tribus annis a ſua cõuerſione de⸗

curſis aſcendit in hieruſalẽ videre perum et
manſit apud euz diebus tribus. V bi ſunto
paule dure cõminationes tue? vbi cõtume⸗

lioſa verba qulpns diſcipulos afficiebas:
Vbi cathene quas
los in hieruſalẽ pduceres?: Mutatus es in
alterũ virũ. Hec vtiq; eſt mutatio dextre ex⸗
celſi. Yactus es euãgelica tuba:xpᷣi pꝛeco et
inuictiſſimꝰ miles religionis xpᷣiane. Nõ ti
mes laboꝛes.nõ hoꝛres ꝑicula: nõ vitas pla
gas:nõ fugis moꝛtẽ.Lu ꝓ xpo vt.ij.ad Co
rinth. ca. xi. ptʒ: fuiſti in laboꝛibo plurimis.
Zu in carceribus abundantiꝰ. Zu in pla⸗

gis ſupꝛa modũ.O quãta cõſtantia: quãtaue

fuit eius aĩe foꝛtitudo. A iudeis quinquies
quadragenasvna minuſ accepit. Refert Ni
co. de lira ſuꝑ hoc paſſu qð Deutro.xxv.ca.
cõmittit᷑ iudicibus vt ꝓ minoꝛibo culpis ꝓ
quibus moꝛs nõ eſt inferenda imponãt pla⸗
gas ⁊ verbera:ita tũ ꝙ; quadregenariũ nume
rum ictũ nõ excedant. Sapietes vero iudeo

nus ꝓut rõnabiliter videret᷑ rõne delicti vel

cõditionis verberandi:et ſic de alijs circum

ſtantijs. Quia vero paulus erat eis odioſus
ſubtraxerũt de dicto numero quinquiesyn’i

„

ictũ ꝓ vice qualibet.Ter virgis ceſus fuit. ſi
cut ptʒ Actuũ.xvi.ca. Semel lapidatus fu⸗

it in ciuitate lichaonia:vt ponit᷑ Act.xiiij. c.

Ter naufragium fecit. Et ne ſingula repete
mus ꝓ xp in vrbe maxĩa capitis truncatoe

deferebas vt vinctos il⸗

goꝛi
S

No
lser
ſuor
ſenb
poe
ſiue
ſ;
incoꝛ
foptu
deiqn
dechy⸗
lateg/
ſſopat

len

S
ſorir
Dio
inpn
Sna
1
mi.
nyn
ginnacn
nlisffn
Oivinie
sſen
ſalen
Prerm
Nver
cine
Wile
adp⸗
ſint
ſaa
glihn
benvr
Dale
Cennh⸗
huuli⸗
Ginefn
nnsf
tavid
meng
nͤn
lltſan
gn
lin
netd

WE
8ſirnn
nigarti;
umn
tdapicicin
du ine
Xoiir
taſchbmm.

nsen
giusck nn

nſtenſai
waſscke
8 r: hids
Hos ofet
dsN
Dtaus
zwonntio
ubr
onis un

„

S
lug 5 ir

mn bi
icͤlnuſt
Zuuue,
ſaghi ⸗
Da,

ioſum martyriũ cõſummauit.

ditionibo illi⸗ raptus. Lapitulũ.iij.
Brciũ my ſteriũ cõtemplandũ de paulo
ðꝛ viſionis. Voluit quidẽ benignꝰ de⸗

e raptu pauli in q̃ vidit egialanue

is ex puilegio ſpeciali cõcedere paulo vt in

ſuo raptu diuinã eſſentiã videret:de q ipᷣe ita
ſcribit.ij.ad Coꝛinth.ca.xij. Scio hoĩem in

xpᷣo ante annos quattuoꝛdecim ſiueĩ coꝛpe

ſiue extra coꝛpꝰ neſcio deus ſcit raptũ hmõi

vſq; ad terciũ celũ.Et ſcio hmõi hoĩem ſiue
in coꝛꝑe ſiue extra coꝛpus neſcio deꝰ ſcit qm
raptus eſt in paradiſum ⁊ audiuit archana
dei q̃ nõ licʒ hoĩ loqui.Pꝛo quoꝝ verboꝛuʒ

declaratõe notãde ſunt ſeptẽ theologice veri⸗
tates. Pꝛima veritas ſᷣm Nicol.de lira ſuꝑ

iſto paſſu. raptus ꝓpꝛie impoꝛtat quandã

violentiã alicui rei Rtra motũ naturalẽ ſibi

terminũ motus vt ſi lapis moueat᷑ ſurſum.

Alio mõ q;tũ ad modũ motus vtſi lapis p

impulſum violentũ ferat᷑ deoꝛſum velocius
qᷓ; natus eſt moueri. Sic aĩa hoĩs ðꝛ rapi in
id qd eſt pᷣter naturã. Uno mõ qᷓ;tum ad ter
minũ raptus puta qñ rapit᷑ ad penas. Alio

mõ q;tũ ad modũ hoĩ cõnaturalẽ. Et ſic licʒ

aĩa nata ſit moueriin deũ:tñ modus cõnatu

ralis ſᷣm ſtatũ vite pñtis eſt ꝙ in cognitionẽ

diuinã aſcẽdat ꝑ cognitionẽ ſenſibiliũ vt ſic
vtẽs ſenſibo.iõ qñ ducit᷑ in cognitõʒ diuino⸗

rũ a ſenſibo abſtractã ðꝛ rapi:inq;tum hoc fit
pᷣter modũ ſibi ↄnaturalẽ. Poſt reſurrectio⸗

nẽ vero qũ erit in coꝛꝑe gloꝛioſo opꝰ intelle⸗

ciue nullo mõ impediẽte raptus nõ habebit

ibi locũ.¶ Ocðda veritas ꝙ paulꝰ in raptu

vigit eſſentiã diuinaʒ:ſic determinat Augꝰ.
ad paulã de vidẽdo deũ:et in.xij.ſuꝑ GBene⸗

ſim ad lr̃aʒ qðꝛ verba apli deſignãt:dicit enĩ

ſe audiuiſſe ineffabilia verba q̃ nõ licʒ hoĩ lo

qui:hmoõi aũt vident ea q ꝑtinẽt ad viſioneʒ
beatoꝝ qᷓ excedit ſtatũvie:m illud Eſa.lxiiij
Oculus nõ vidit deꝰ abſq; te q̃ pparaſti dili

gentibo te. Quare ſpernẽdi ſunt illi qͥ dixerũt

paulũ nõ vidiſſe ipam dei eſſentiꝗ ſed quan⸗
dã refulgentiã claritatis ipius.¶ Eerciave
ritas ſm tho.ſᷣa ſe.q.clxxv.ꝙ diuina eſſen⸗

tia videri ab intellectu creato nõ pᷣt niſi p lu⸗

men gloꝛie: qð tñ duplr̃ ꝑticipari põt. Uno
mõ ꝑ modũ foꝛme immanẽtis ⁊ ſicbeatos fa
cit ſanctos in patria.Alio mõ ꝑ modũ cuiuſ

dam paſſionis tranſeũtis:et hoc mõ lumẽ fu

it in paulo qñ fuit raptus. Et iõ extali viſio⸗
ne nõ fuit ſimpliciter beatꝰ vt fieret redundã

tia ad coꝛpus ſed ſolũ ſᷣmqͥd. Et ſic nõ fuit
beatus habitualiter ſʒ ſolũ habuit actũ bea⸗

ſum recte delectatois cõſequentis.Qu
ta veritas ꝙ paulus in raptu fuit a ſenſibus
alienatus. Hã vt inqͥt Augꝰ. xij. ſuꝑ Gene⸗

nõ eſt ſilis rõ de eo et alijs viatoꝛibo.

toꝛũ. ¶ Quarta veritas q; noĩe terciᷣ celi pᷣt
intelligi aliqͥd coꝛpoꝛeũ:et ſic terciũ celuz eſt

empirreũ qð dicit᷑ terciũ reſpectu celi aerei et
celi ſiderei:vel reſpectu celi ſiderei:⁊ reſpectu

celi aquei ſiue criſtallini. Et ðꝛ rapt ad ter⸗

ciũ celũ:nõ qꝛ raptus ſit ad videndũ ſimilitu
dinẽ alicuiꝰ rei coꝛpoꝛee:ſed ꝓpt᷑ hoc ꝙ locus
ille eſt cõtemplationis beatoꝝ. Ibi ů dicit ſe
raptũ qꝛ deꝰ oſtẽdit ei vitã in qua videndus
eſt in eternũ Et qꝛ viſio dei nõ pᷣt eſſe ſine de
lectatõe:ꝓpterea nõ ſolũ ſe dicit raptũ ad ter⸗
ciũ celũ roõne ↄ templatõis ſed etiã Auin
uin

ſim ad lr̃am. Niſi ab hacvita qͥſq; quodam⸗

mõ moꝛiat᷑ ſiue oĩno exiẽs de coꝛꝑe ſiue auer
ſus et alienatus a ſenſibo in illã non ſubue⸗

hitur viſionẽ. Rõ eſt ſᷣm tho.qꝛ opoꝛtet ctum

intellectus hoĩs eleuat᷑ ad altiſſimã dei eſſen
tie viſionẽ: vt tota metis intẽtio illuc aduoce
tur ita.ſ.qꝙ nihil intelligat aliud ex fantaſmma

tibo:ſʒ totaliter ferat᷑ in deũ. Nõ enĩ ꝑ aliqðᷣ

fantaſma põt dei eſſentia videri quinimmo
nec ꝑ aliquã ſpeciẽ intelligibilẽ crcatã: qꝛ eſ⸗
ſentia dei in infinitũ excedit nõ ſolũ oĩa coꝛ⸗

poꝛa quoꝝ ſunt fantaſmata:ſed etiã oẽm in⸗

ſtatu vie videat deũ p eſſentiã ſine abſtractio
ne a ſenſibo. Notandũ tñ ꝙ aĩa xp̃ᷣi ĩ ſtatu vie

videbat diu inã eſſentiam abſq; abſtractiea

ſenſibo. n intellectus illiꝰ aie erat gloꝛificatꝰ
ꝑ habituale lumen gloꝛie qͥ diuinà eſſentiam

videbat multo ampliꝰ q; aliqs angelꝰvel ho

mo. Erat qũt viatoꝛ ⁊ diſpenſatiue patiebat᷑
nõ ꝓpter aliquẽ defectũ ex ꝑte ri e⸗
dD

viatoꝛzibo. [Berx
ta veritas ꝙ paulꝰ poſtq; ceſſauit videre

ſione cognouerat p aliq̃s ſpecies intelligibi⸗
les habitualiter ex hoc in eius intellectu reli

ctas:ſicut etiã abeunte ſenſibili remanẽt aliq̃

impꝛeſſiones in aĩia quas poſtea cõuertens
ad fantaſmata memoꝛat᷑. VUñ nec totã illam

cognitionẽ aut cogitare poterat aut verbis
expꝛimere. hec tho. ſa fe. ꝗq. vbi. S. arti.iiij. in

rñſione ad terciũ argu. eptima veritas

wlicʒz aĩa pauli fuerit a fantaſmatibo et ſenſi
piliũ ꝑceptione abſtracta:nõ tñ fuit ita a coꝛ

poꝛe ſeꝑata vt ei nõ vniret᷑ q̃ſi foꝛma licet de
hoc dubitari poſſit ꝓpter ipᷣus apli verba qͥ

ait. ſiue in coꝛꝑe ſiue extra coꝛpus neſcio deꝰ

ſcit. Hoc aũt vt Hiero ait in ꝓlogo ſuꝑ Da
nielẽ.quidã intelligere voluert ꝙ apls igno

rabat an coꝛpuſ eius fuerit raptũ ſimul cum

p iij

sl

⸗
um p eſſentiã memoꝛ fuit illoꝛũ que in illa vi

anima vel nõ. Sed Augꝰ. xij. ſup Seneſim defecerũt. Ibi nunc colit᷑ crucifixus deus et E n⸗
ad litterã dicit. ꝙ apls ſciuit ſe fuiſſe raptum homo verus q ſedet ad dexterã patris. Jbi tin
Sm aiam et nõ m coꝛpus: neſciuit tũ quali: ſacra templa dei veri virgini⸗ matris:aplo A rdi
ter aĩa ſe haberet ad coꝛpus. Vñ poſt longa x. um:martyrũ:virginũ:et cõfeſſoꝝ a cunctis (aur
nquiſitionẽ Augꝰ.ↄcludit dicẽs. Reſtat fſorꝛ fidelibus frequentant᷑. IJbi ſedes petri a cun Kiac
taſſe vt hoc ipᷣm eũ ignoꝛaſſe intelligamus. ciis fidelibo regibz et pꝛincipibus deuotõne aal
vtrũ qñ in tercif celũ raptus eſt in coꝛpe fue⸗ Pcipug honoꝛat. Ob qað Qeo hapa in ſermo tcn
rit aĩa: quõ eſt aia in coꝛpe cũ coꝛpus viuere ne feſtiuitatis hodierne ita eleganter roma, (ſipemm
SZꝛ ſiue vigilantisſiue doꝛmiẽtis: ſiue in e alloquitur. O mniũ quidẽ ſanctarũ ſolenni⸗ (can
taſi a ſenſiba coꝛpis alienati: an oĩno de coꝛ⸗ tatum chariſſimi totus mundus eſt ꝑticeps cvoctſ/
poꝛe exierit vt coꝛpus moꝛtuũ iaceret. Sed et vnius fidei pietas exigit vt quicqͥd ꝓ ſalu notſam
vt idẽ Augꝰ. poſtmodũ refert dubitãte aplo te vniuerſoꝛũ geſtum eſſe recolit᷑:cõmunibus uraulei
qs veſtrũ inde certus ⁊ potuit.vñ qͥ ſuꝑ hoc vbiq; gaudijs celebꝛetur. Ueruntamẽ hodi Lick nian
loquit᷑ magis cõiecturaliter q;ᷓ ꝑ certitudinę erna feſtiuitas pꝛeter illã reuerentiã quã to⸗ ficinige
loquit᷑.Ex his apparet q;ᷓ repᷣhenſibiles inue to terrarũ oꝛbe ꝓmeruit ſpeciali et ꝓpꝛia no⸗ nmnhennn
niunt᷑ hi qͥ bonoꝝ tꝑalium falſa venenoſaq; ſtre vrbis exultatõe veneranda eſt vtvbi pꝛe⸗ Mnang
dulcedine decepti:alienã vitã felicitatẽq; ⸗ cipuoꝛũ apoſtoloꝝ gloꝛificatus eſt exitus: G
miſſam: aut negãt aut acquirere nolũt. O ;ᷓ ibi in die martyrij eoꝝ ſit leticie pꝛincipatus lennas
magna multitudo dulcedinis tue deus. O Aſtfi ſunt eni viriꝑ quos tibi euangeliũ xpi ſo e⸗
iocunda facies tua et decoꝛa nimis. O beati roma reſplenduit: ⁊ que pꝛius eras magiſtra ſolon
qui habitãt in domo tua.Oſtediſti te paulo erroꝛis: facta es diſcipulaveritatis. Iſti ſunt ſndeß
doctoꝛi gentiũ: ſicut? moiſi bᷣmo doctoꝛiiu ſancti pr̃es tui veriq; paſtoꝛes:qui te regnis oe
deoꝝ. Voluiſti vt ille a te e ectus nõ ſolũ au celeſtiba inſerendã multo melius multoq; fe omnſeg
dita ſed viſa referret. Et vñ in ea tantus fer⸗ licius cõdiderunt q;ᷓ illi quoꝝ ſtudio pꝛima nendlici⸗
uoꝛ tanta cõſtantia:tãta ſollicitudo: tãta dili meniũ tuox funda menta locata ſunt:e qui⸗ Abſßn
gentia:tata deniq; patiẽtia: niſi qꝛ te viderat bus is tibi nomen dedit qui te fraterna cede ang
in via cui te exhibuiſti m bũanitatẽ lʒ immẽ fedauit. Iſti ſunt qui te ad hanc gloꝛiam ꝓ⸗ nccl C
ſa luce rutilantẽ.Et tandẽ ad terciũ celũ ra⸗ uexerũtvt ſis ciuitas ſacerdotalis et ſancta: Afoestun.
pto demoõſtrare dignat es diuinitatẽ tuã. cia et ꝑ ſanci beati petri ſedẽ caput totius oꝛbiſ Banciw.
mat paulꝰ. upio diſſolui et eſſe cũ xpo. Et effecta latius pſidens religione diuina ; do inchn
mihi viuere xpᷣs eſt ⁊ moꝛi lucrũ ad Philip. minatione terrena. Quãuis eni ius imperij nalns
i.ca. Cur o paule niſi qꝛ illa eſt vera vita ila tui terra mariq; diſtenderis: minus tm̃ eſt qd Ghinuf
quieta: illa trãquilla:illa pacifica:illa delitio tibi bellicus laboꝛ ſubdidit q́; ꝙ pax xpᷣiana aaſic
ſa: lla ꝑpetua: illa deniq; oibo boniſrepleta qᷓ ſubiecit. hec Leo. At aũt tantoꝝ beneficioꝝ igo vt
ſequit᷑ poſt moꝛtẽ ꝓ xpo: ad quã ꝑuenire no veritatẽ plenius agnoſcamus deipo aploꝝ diut Ha⸗
pñt niſi qui moꝛiunt᷑ cũ xo. Hanc paulus pꝛincipe petro pncipaliter: et demũ de ipo et opelri
pᷣdicauit:hanc deſiderauit:hãc tandẽ gloꝛio paulo in hoc ſermone verba faciemꝰ. Dicere Mun mt
ſe adeptus eſt. Ad quã nos ꝑducat ieſus filiꝰ quidẽe poſſumꝰ cũ xpᷣo verba / ꝓpoſita. Tu es ouian
deiq viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝝ. Amẽ. petrus.i.inter apłos cõfeſſoꝛ fidei ſingulari funbie⸗
? ſimus qui et vrbi et toti mũdo lumen euan⸗ Piſfnn
¶ Sermo trigeſimuſterciꝰ de pꝛimatu ſcti gelicũ ꝓtuliſti: vbi de ipo ſanctiſſimo petro n
petri apłi et de illius eximij virtutiby atq; de tria my ſteria ponimus cõtemplanda. Atemnen
ip̃ins petri et pauli martyrio. NMꝛimü dicit peminentii. rfrßlin
PE P US.ſunt re CTercium patienttiie. ſe
Nemptoꝛis nr̃i oꝛiginalit᷑ mat. xvi. 4 Peatiſſimꝰ petrus pnceps aploꝝ fuit? tideen
ca.et in enãgelio pñtis ſolẽnitatis digniſſimũ caput eccleſie. Aapltul. an
Rutilantia fidei xpᷣiane miracula ſatis ĩ vr⸗ ¶ VRimũ myſteriũ cõtemplandũ de beato l
be maxima claruerũt. Inter qᷓ illud vnũ ꝑad ¶¶ petro dꝛ peminentie. In quo cõſidere⸗ pabie
mirandũ fuit ↄuerſiovicʒ gẽtiũ romanoꝛiq; mus dignitatẽ eius ex eo q fuit pꝛinceps et mni
ciuiũ facta ꝑ apłoꝝ petri ⁊ pauli pᷣdicationẽ?. caput apoſtoloꝛum:quod ꝓbare poſſumus giitni
Erant ibi tot ſuꝑſtitiones noxie:tot ad ido⸗ tripliciter. èòM Aſaſe

la vana ⁊ ad demones ſacrificia: eimo roneteſtificationi
ana ad demo ficia:tot extructa eim⸗ õne teſtificationis. A
Atiſcie. mirabili templa falſoꝛũ deoꝛum er Scdᷣo rõneoꝛdinationis. ete
alia bmõi,ꝗoiâαpetro et paulo pdicantibus I rone exercitationis

4

nne
mom

=

1

—
=S=ꝛ

ae

Aoptags

Wen

asain

H

nansckan
1aickei
Aannanid
Kutligrun
Cnockin

biangtiß,

arienn

cins nul
orkrdoope
Nonnori
e Corun/
sc ſanatr
winsob!
dinmön
milins imn/
Nh
ninh
trN
poini
aingn
Iuman dudn

thino en

undn

pbeſi
Peni
ebauo
i dehen
⸗ oee⸗

upine

¶ Pꝛimo pbamus petrũ fuiſſe aploꝝ caput

et pꝛincipeʒ rõne teſtificationis. Ita quippe
teſtificant᷑ canones ſacri.ſicut ptzʒ. xxi.di.c.i.
§S.hoꝝ diſcretio. et.c.ĩ nouo.et.l.di.c.qꝛ tua.
c.hi qui.el.ij.c.ↄſiderandũ.c.fidelioꝛ.lxxix.
di. c. opoꝛtebit.lxxx.di.in illis.i.q.i.c.eos.iij.
q.vi.c.duduz. vij.q.i.c. mutationes.viij.q.i.

c.ſi petrus.xxiiij.q.i.c.rogamus. Et de elec.

c.fundamẽta.li.vi.Et qꝛ papa canonice ele⸗

ctus eſt ſucceſſoꝛ petri.vt ptʒ. xxi.di..c.in no

no teſtamẽto. et. ix. q.iij.c.alioꝝ. Ideo eſt ca⸗
put eccleſie.vt dicit᷑xcvi.di.c.cõſtantinus.
Eteſt vicarius xpᷣi.vt ponit᷑ extra de trãſſa.

epᷣi.c.inter coꝛpoꝛalia.et.c.licet.Et in cle.ro⸗

mani pꝛincipes.de iureiuran. Et gerit vicẽ

dei in terris.vt habet᷑ extra de tranſac.c.quã
to. ¶ Secũdo pbamus petrũ fuiſſe apoſto

loꝛum et totius eccleſie caput rõne oꝛdinatio

nis. Sic vtiq; ſtatuit xpᷣs vt poſtq; ipᷣe con⸗
ſcenderet celũ:petrus curam gereret eccleſie
ſancte. Nam ſibi dixit Matth. xvi. ca. Tibi
dabo claues regni celoꝝ ad deſignandũ q;

omnes alij quibus poteſtas ligandi atq; ſol

Dicxit. Paſce agnos meos.

uendi cõcedenda erat:dependentiã haberent
ab ipᷣo.vt ſcribit᷑.xxiiij.q.i.c.manet.c.quod⸗
cunq;. Inſuper Luce.xxij.ca.dixit xpᷣs be⸗
nedictꝰ.Ego ꝓ te rogaui petre vt nõ defici⸗
at fides tua.ſ.finaliter fᷣm Hicolaũ de lira.
Non eni rogauit vt petrus non caderet:ſed
vt in caſu nõ remaneret. Ideo ſequitur. Et
tu aliquãdo cõuerſus.i.de peccato ad gratiã
cõfirma fratres tuos. QOõ dicit᷑ ei qꝛ eccleſia
erat ſibi cõmittenda. Impeltum vero id fuit
quãdo vt dicitur Jo.vlti.ca.ter chriſtus illi
ercio pꝛoba⸗
mus petrũ fuiſſe apoſtolis ceteris et eccleſie
pꝛelatũ ratione exercitatõnis.vt enĩ ſcribit
Actuũ.i.ca.Primus ſermonẽ fecit in electio
ne matthie. Et Actuũ.ij.ca.poſt ſuſceptum
ſpiritũ ſanctũ pꝛimꝰ populo pᷣdicauit. Ideo
Anaclerus pᷣallegato ca. in nouo teſtamẽto.

ait. Petrus pꝛimus ad fidẽ populum virtu⸗
te ſue pᷣdicationis adduxit. Et poſt aſcenſio
nem xp̃i pꝛimũ miraculũ factum fuit per pe

trum aſſociatũ cũ Johanne:cum dirxit clau⸗
do. Argentum et aurũ nõ eſt mihi:quod aũt
habeo hoc tibi do. In noĩe ieſu ſurge et am⸗
bula:ꝓpter que omnia nõ eſt aſcribendũ ſu⸗
perbie ꝙ petrus ſit paſſus in cathedra exal⸗

tari. Cum humilitate quippe honoꝛẽ ſue di⸗

gnitati a chꝛiſto vt pꝛedictũ eſt inſtitute libẽ⸗

pꝛedicauit:populũq; illum ad fidem cõuer⸗

ter ſuſcepit. NHNam vt colligitur ex itinerario
clementis. Poſtq; beatus petrus Antiochie

4

enim ſcribitur Matthei. iiij. ca. Ambulanse

tit. Theophilus pꝛinceps ciuitatis illiꝰ do⸗

mum ſuã in baſilicam fecit cõſecrari. In cu⸗
ius medio excelſam cathedrã fabꝛicauerunt
et petrũ vt ab omnibus videri et audiri poſ⸗
ſet:exaltauerũt. In qua ſedit honoꝛifice ten
poꝛibus cõgruis annis ſeptem. Sed poſt⸗

modum veniens Romã anno ſecundo im

perij Claudij in romana cathedra ſedit an⸗

nis vigintiquinq; et vltra. De pꝛimo vero

honoꝛe eccleſia feſtũ celebꝛat: qꝛ tunc pꝛimo
pꝛelati eccleſie ceperunt loco poteſtate et no⸗
mine ſublimari.Ex quibus oĩbus depꝛehẽ⸗
dere poſſumus q; repꝛehenſibilis ſit multoꝝ

ignoꝛantia: temeritas et malitia qui pᷣlatos
eccleſie pꝛecipue pontificem maximũ:deſpe⸗

ctos:viles:cõtemptibileſq; inſpicere vellent.

Nam vt de papa loquar ipᷣea nemine eſt iu⸗
dicandus niſi a fide deuiet.vt ptʒ. xl.diſt.ca.

ſi papa. Et debet quãdoq; oꝛnatus coꝛona ⁊

veſtibus pᷣcioſis populo ſe monſtrarelad ho

noꝛẽ et gloꝛiã xpᷣi qm̃ pape Silueſtro ⁊ eius

ſucceſſoꝛibus Imperatoꝛ cõſtantinus dedit
palatiũ ſuum lateranenſe et coꝛonã capitis ⁊

veſtimenta imperialia.xcvi.di.ca. Cõſtanti⸗
nus. Et licet beatus petrus nõ legatur cum
tanta magniticentia ſediſſe:tamẽ id fuit quia
perſecutio recens et ingentiſſima impugna⸗
bat eccleſiã. Quod ptʒ quiavt ipᷣe nõ infra di
cemus iubente Herone crucifixus fuit. Uñ
Iſidoꝛꝰ inli.de vita et obitu ſanctoꝝ ait.Pe
trus poſtq; anthiochenã fundauit eccleſiam
ſub Claudio ceſare cõtra Simonẽ magum
Romam pergit. ibiq; pꝛedicans euangeliũ
vigintiquinq; annis:eiuſdẽ vrbis epiſcopa
tum tenuit.Et trigeſimoſexto anno a paſio
ne dñi a Neronevt ipᷣe voluit crucifixus eſt.

¶ De abiectione rerum tempoꝛaliũ et cõfeſ⸗
ſione chꝛiſti atq; penitẽtia petri:quibo tanq;
pᷣcioſis gemmis aĩa eius decoꝛata fuit.
(apitulũ. ij.
cundum myſteriũ cõtemplanduʒ de
ppetro apoſtolo dicitur refulgentie. Re⸗
it nanq; et virtutibus claruit:atq; ob ſue

vite ſanctitatẽ ⁊ perfectionẽ ſignis plurimiſ

et miraculis coꝛuſcauit.Et omnibo alijs di⸗
miſſis tres in hac ꝑte virtutes eius pꝛeſtan⸗
tiſſimas cõſideremuugs.
dꝛima ðꝛ bonoꝝ tꝑalium deſpectio.
cdᷣa ieſu xpᷣi filij dei cõfeſſio.
ercia peccati cõmiſſi amara deploꝛatio.

Eeint beati petri virtus a nobis ↄſiderã
a:

dicitur bonoꝝ tempoꝛaliũ deſpectio. Ut

„
4

. . .

ſeſus iuxta mare galilee:viit duos fratres Tho. ka ße.q.clxxxvi.ꝙ ille qui oĩa dimit⸗ AMacti

ſimonẽ qui vocat᷑ petrus: et andreã fratrẽ etꝰ tit ꝓpter xpᷣm nõ exponit ſe piculo:neq; ſoiri. Ru
mittentes rhete in mare. Erant eni piſcato⸗ tuali neq; coꝛpoꝛali. Spirituale eni pericu⸗ woen
res. Et ait illis. Venite poſt me faciam vos lum ex paupertate ꝓuenit quãdo nõ eſt vo⸗ WdN
fieri piſcatoꝛes hominũ.At illi cõtinuo reli luntaria qꝛ ex affectu cõgregandi pecunias DPoppte
ctis rhetibus ſecuti ſunt eũ. Seda quibuſ⸗ gquẽ patiunt illi qui inuoluntarie ſunt pau⸗ feue
dam queritur vtrũ ſit magis ſᷣm virtutẽ poſ poeres:incidit hõ in multa peccata. Iſte autẽ . hiebe
ſidere diuitias q; illas relinquere. Et pleri affectus deponit᷑ ab his qͥ voluntariã puauu⸗ ſfl 5
paupertatẽ damnantes arguũt. Pꝛimo quia pertatẽ ſequunt᷑. Magis aüt dñatur his qui ſſan
nullus debet exponere ſe ꝑiculo. Sʒ qͥ pau dinuitias poſſidẽt.Coꝛpale etiã ꝑiculũ nõ im oniot
pertatẽ ſectatur exponit ſe ꝑiculo ſpirituali minet illis qui intentione ſequendi xpᷣm oĩa Aui e
et coꝛpoꝛali:ergo nõ licet relictis oibus pau relinquunt:diuine puidentie ſe cõmittentes wonihi
perem vitã gerere. Ham ſapiẽs Pꝛouer. c. Vnñ Aug'“. dicit in li. de ſermone dñi demůõö. ckmnui
iij. dicebat. NHe foꝛte egeſtate cõpulſus furer te. Querentibus regnũ dei ⁊ iuſticiã eius nõ ogueocl
er periurem nomen dei mei. Et Ecci. xxvij. debz ſubeſſe ſollicitudone diuitie ſibi deſint ſeloͤfte
Pꝛopter inopiã multi deliquerũt. Et Ecci pterea ſaluatoꝛ noſter LQnce.xxij. dixit diſci ööcsſin
vilj. ca. Dicut ꝓtegit ſapiẽtia:ſic ꝓtegit et pe pulis ſuis.Qnñ miſi vos ſine ſacculo et pera epſn
cunia.Et Ariſto.iiqj.ethicoꝝ. Videtur que etcalciamẽtis nunqͥd aliquid defuit vobis. uenioe
dam pditio ipᷣius hominis eſſe coꝛruptio di ͤ=Ad ſecundũ argumentũ rñũdet ſanctus tho. gd
nitiarũ:quia per has homo viuit. Sunt et ꝙ mediũ virtutis ſᷣm phm in.ij.ethicoꝝ ac⸗ Wbont

de hoc alie auctoꝛitates quas inuenies in ſer cipitur ſm rõem rectã nõ ſᷣm qtitatẽ. Nam
mone de cõtemptu diuitiarũ. Secundo ar⸗ milo crotonienſis vnũ bouẽ comedebat in
guitur cõtra paupertatẽ.qꝛ ſᷣm Ariſto.in.ij. die nõ grauatus ex eo:hic foꝛtiſſimus eratet
ethicoꝝ. Virtus conſiſtit in medio.ſed illeqᷓ robuſtiſſimꝰ valde. Alius aũt fruſto panis
omnia dimittit per voluntariã paupertatem fm ſue nature cõditionẽ ſuſtentat᷑nõ accipit᷑

nõ videtur in medio cõſiſtere: ſed magis in ergo mediũ virtutis inter iſtos duos.vt.ſ.ſu Midlan
extremo:ergo nõ agitvirtuoſe,.excio argui peraddat᷑ cui ſufficit fruſtũ panis et deinde iiͦt Alih
tur quia vltima perfectio hominis in beati⸗ diminuat᷑ miloni vt tm̃ vnꝰ qtũ alter come Mlionn
tudine cõſiſtit. Sed diuitie cõferunt ad bea dat, Sed accipit᷑ mediũ ſᷣm ꝙ dictatrõ vicʒ deln
titudinẽ. Dicitur enĩ Eccle.xxxi.GBeatus di ꝙ vnuſqſq; comedatſm qꝙ requirit cõditio 6 Nbei
ues qui inuẽtus eſt ſine macula. Et Ariſto. cõplexionis ſue. Ideo quicqͥd fieri pᷣt ſcdᷣm ſennsdi
dicit in.i. ethicoꝝ. ꝙ diuitie oꝛganice deſer⸗ rõem rectã nõ ẽ vicioſum ex magnitudie qᷓti Mſed
uiunt ad felicitatẽ: ergo relinquere omnia et tatis:ſed magis virtuoſum. Eſſet autẽ p̃ter Fsſi
viuere in paupertate nõ eſt ᷣm virtutẽ. Quar rõem rectam ſi qͥs oĩa ſua ↄſumeret in intem deſnd
to arguit᷑.nam dare elemoſynã eſt actus vir perantia:laſciuia:cõuiuijs et hmõi vel abſq; iigfl
tutis ⁊ deo gratus:ſed pauꝑtas excludit ele⸗ vtilitate.Eſt vero ſᷣm rationẽ rectã ꝙ aliqͥs cjðʒnee
moſynarũ largitionẽ ergo videt᷑ ꝙ pauꝑtas diuitias abijciat vt cõtemplationi vacet at⸗ ctſa
nõ ſpectat ad virtutẽ/Contra iſia eſt aucoꝛi Gꝙ; ; vt xpᷣm ꝑfecle ſequat᷑. Ad terciũ qð obijcie i
Ilz tas DHiero. ̃ aitotra Jouinianu. Legñtur Y batur rñdet ſanctus tho. ꝙ, dupler eſt beati⸗ E
yplurimi phoꝝ diuitias nõ tm cõtempſiſſe ſy tudo ſiue felicitas. VUna quidẽ ꝑfecta quã ex (rr
etiã abieciſſe qᷓſi impedimentũ ſapie et virtu-⸗ pectamus in futura vita. Alia aũt impfecta aichſe
tis. Et de his Lactantius li.i.diui. inſtitu. Em quã aliqui dicunt᷑ in hac vita beati. Pꝛe miG
inqͥt. Ham ⁊ abieciſſe quoſdã res familiares ſentis vero vite felicitas eſt duplex. VUna qauu· ſleiſci
Inas et renunciaſſe vniuerſis voluptatibus dem ſ̃m vitã actiuam. Alia fm vitã cõtem⸗ dect
cõſtat.vt ſolã nudãq; virtutẽ nudi expediti⸗ platiuam.vt ptzʒ ꝑ Ariſto.in. x. ethicoꝝ. Ad (adi
ſequerent᷑. Et Seneca in li.de moꝛibo ita felicitatẽ vite actiue que cõſiſtit in exterioꝛi⸗ Aiie
ſequit᷑. Oultis ad philoſophandũ obſtite⸗ bus operationibus diuitie inſtrumentali⸗ friin
re dinitie: paupertas aũt expedita ſecura eſt. ter coadiuuant.qꝛvt philoſophus dicit in. i. datr
Et de Socrate Hiero.ad paulinũ notauit ethicoꝛum. Multa operamur per amicos: M
illud qð ponit᷑.xij. q·ij. ca. gloꝛia epi. . ſora p diuitias:et cinilem potentiã ſicut per que⸗ neein
ics. Docrates ille Thebanus homo quon⸗ dam oꝛ gana. Ad ſelicitatẽ autẽ cotempiati⸗ ti
danm ditiſſimus cũ ad philoſophandũ athe⸗ ue vite diuitie nõ multũ operant᷑:ſed magis ſusch
nar bgeret:magnũ auri pondus piecit: nec impediunt inquantũ ſua ſollicitudine impe dar
Putauit ſe poſſe ſimul et virtuteʒ et diuitis diũt animi quietẽ qᷓ maxime neceſſaria eſt cõ 4
. poſſidere Ad pꝛimũ itaq; obiectũ reſponde templatõi.Et hoc ẽ qð phs dicit in.x.ethic. labe
DR
4

—

„e . 5
—’J ł peculanti ve vel ꝙ fides terent᷑ a fide. Si autem t.
actiones multis opus eſt: ſpeci culannre citur nitate guerterenk a fige. õfeſſione ſidei
icht aneota A d. bano mltädinm driarur decfe faieliürns
alne, ro nunllo taliũ.ſ. exterioꝝ bonoꝛ charitatẽ batio ſta abſq; vtilitate fidei vel fideliũ fi
m. On ro nullo talm. ſe dinat᷑ aliqs ꝑ chat manikeſta abſh vt ſu fidem publice confi
utan vero beatitudinẽ oꝛdinat᷑ lütaria pauptras ma gabile in tali caſu fidem pub Poli
e quã efficaciter ꝑducit volutaria pauꝑ eſt laudabile in icit Watthei. vij. ca.
an 8 dan crt dirie anh ri l aabe⸗ terl. Suacdor Qaus neamarcarlegu
Sna ꝛoptereg xp bes ⁊ da pauperi umentũ te ſanctum dare canibu s ne ↄuerſi diſrum
mnmeſ et vende oĩa qᷓ ba uartü argumentũ s ſpargere ante poꝛcos n a perueniret
ſi i elo. Ad quatti orgumenn ſtras Sed ſi vtilitas aliqua p .
Ncn r bis cheſaurũ in c echielẽ. illi ꝗᷓ ex poſ⸗ ant vos. Sed ſi vtilitas ta turbatio⸗
n H . i nec Xil. ruc cotempta tut vano⸗
Wni rñdet Zrego ſup E⸗ egentibo miniſtrant . vel naeſer nerenl ee id em publice cõfiteri.
imiu ſeſſis rebus ſacrificiũ offerũt ex eo ; ali ne infideliũ deber indo xpᷣm peccauit.
Cikuli⸗ anne derunſace ali ſibi rannn Zrupefrnon danpernto nobis conſide
Rl quid deo immolãt aliq ut holocauſtum ia virtus beati petri loꝛatio.
M qui da eſeruãtofferũt holocauſtum Cerci⸗ cõmiſii amara deploꝛ
2 il ſibi relerua diceret᷑ ꝙ ſic re⸗ ⸗ 2 peccati cõmilli amara deplo. na
ektinan vero nihil ſi ificio. Et ſi diceret ꝙ ſic re randa ðꝛ peccati cõm ondũ in gra cõfirma
een V us ſacrific „ te liberalis q; eni xpᷣm vt hõ nondt ſſet in eü
nmwrehid að eſt maius ſacriti in paupertate liberaus Poſtẽ eni xpᷣi it:cũ reſpexiſſet in eũ
—NG linquẽs oĩa et viuẽs in p ione pecunia⸗ pᷣ timoꝛe negauit: ij. cg. E greſ
atiſtrütsi linquẽs oiget litas in dationce pecunia⸗ tus ter p timoꝛet lbit Quce. xxij. ca. E greſ
R 5 p̃t:cũ libera iſcus in ſuo tracta-⸗ tus t nꝰ ieſu s: vt ſcribit Luce o dili
edunineſbii eſſe nõ pt: ndet Franciſcus in ſuo bi pijſſim? . DSed in boc loco d
*R rũ cõſiſtat. Rñdet Frane eſſe liberalis habi pij foꝛas fleuit amare. Sed in bo ido xpᷣm
emdiini ru coſil ib. ρ paup pt elle libera beret ſus fo ru tandũ an petrꝰ negãdo xpᷣm
u⸗ de virtutibo. ꝙ pauꝑ pᷣt. b qꝛ ſi haber nter eſt ꝑſcru tandũ an petrꝰ Eti ſunt qᷓ
rimbaß m de virtun tibus interioꝛiba/ qꝛ ſi ha o gentere aliter. Et quidã inuẽti ſunt.
* io ex aeulbus intert eſt qꝛ ſubito po cauit moꝛtaliter. ia egauit
udei mgenuot Cuius ſignuze bo peccau nõ:ex eo ꝙ non negai
tis daret. Cunns in⸗ foꝛtune:ſed non icere voluerunt ꝙ nõ:ex eo ꝗ b eo ſepara
ſnmt Crdſl ꝛiuari bonis foꝛtune:ſed non b dicere voli ſed amoꝛe nolẽs ab eo ſepara
ichu teſt poman ltats. xp̃ᷣm imoꝛe⸗ ſi dixiſſet ſe eſſe ilcipntnz
iner acavere⸗ petria nobis chen ⸗ Ebi ſarun fuiſſ Largeris voctoribo impꝛoba
ea Secuidg virt pet ſſio. Cũ eni vt ſcribi opinio falſa eſt a xv. ar. xij. ſi⸗
iſinutn 2 ieſu xp̃i filij dei cõfeſſio. Cũ eni los xps op anct? Tho. ſᷣg ſe.q.xxv.ar. 5
blllaſ ieſu xp̃i filij d ſſet diſcipulos xj ta. HNam ſanctꝰ? The icit. petrus negã
enit Matth. “ liũ hoĩs:et illi ð ue vltimo argu. ij. expꝛi iter. Gꝛego. inſupe
enatünit Quẽ dicunt hoĩes eſſe filiũ hoĩ hannẽ ba⸗ ue vltim uit moꝛtaliter. Gꝛego. inſu
” ut. Alij heliã.alij ierem eremia dicit goxpm o ait. oũ moꝛ Lir
ur. Lili veig. hetis. In Jeremia di in omelia de ipo ait u⸗ Rabanus ſuper
nN Gnda an vniſ er obetie n jhein aduer⸗- gniero ſun matihpei QRaponus ſuper
Süidt Nico.de lira fuit excellẽs In iohanne au ttheü. et Hꝛego. iij. moꝛal. i⸗ eliquiſſe
eain veritatis. J aut qu? mattheu. et Hꝛego. uj. e grauiter deliquule
A Nod ſis. In helia zu e it xᷣus. Vos aũt qu? mat zin illa negatöne grauiten e ita re⸗
idit xpᷣus. Uo⸗ Tu es ſcʒ petrũ in illa nega e de paſſione ita
egumn ie ſteritas ire Suß ns petrus dixit. Tu es 1c3 o papa in ſermone de palſ ĩ ſt petruſ
geiz ſſe dicitis. Rñdens petrus dix tus Et eo papa i heſitare ꝑmiſſus eſt petru
i fo me eſſe dicitis. Rñe At ieſus ait illi. Beatus fert. Ob hoc autẽ heſitare ꝑm penitentie re⸗
aik zg fil vun. Nrleus dlt Bar idẽ fert. Ob hoc au cipe remediũ penitentie 6
unmun, xp̃s filius dei vii i.filius iohanna. Ba tra⸗ yvt in eccleſie pꝛincipe tet de ſua virtute cofi
Srif e ſmon bariona vfuco ionanne on Londerekteteino Aucereoc ſin virth it.
1,m ra umon va it ꝑ diminution conderet:et nemo auderet ne ſic loquit᷑
i uus iona pon Sequit᷑. qꝛ ca õ nſuꝑ in ſermo * le Or,
Mnmiin eſt ꝙ filius iona iohanna. Sequit᷑.qꝛ c⸗ dere.Criſoſto. inſuꝑ in! ſecretuʒ ꝑmiſit vt
media ſillaba ꝓ ioban bi. i. hHomo moꝛ circo diuine ꝓuidentie ſecretuʒ ꝑmiſit vi
bNG cta media ſillab. euelauit tibi.i. homo Iccirco diuine ꝓuidentie no erga peccato
tions ins no reuelagu ſed pater meus ccirco di laberet petrus quo erga pecc
Nui9 ro et ſang it te iſtã veritatẽ ſed pa on⸗ pꝛimus ipelab ꝛzij caſus intuitu tempe
is nõ docuit te 18. id eſtcon⸗ pꝛimus ꝛẽ ſnĩiam ꝓpꝛij caſus inp.
ueminun talis nõ de ibi: qꝛ iu es petrus. id e rã res durio:ẽ ſnĩam ꝓpꝛij rrarũ doctoꝛ et mgr̃
icoht⸗ Et ego dico tibi:qꝛ iu Et ſuꝑ hanc perrã ſes di etrus eni oꝛbis terra indulgen
nnind⸗ vere qᷓ eſt x-pᷣs. Et ſut leſiã raret: petri jz impetrauit: vt hec in
er ben feſſoꝛ petre ver pm edificabo eccleſiã raret it ⁊ venia impetrauii:vt hee k. hec
eriſde Le 8.ſ.ſuꝑ xpᷣm u confelſio peccauit 2 veniã im dicantiba pꝛeberet᷑. hee
gſeen nAd uã cõfeſſus es.ſ.ſuꝑ xj ltas vtrũ confe tie noꝛma ⁊ regula iudicantibo pꝛel tõ ex
Lipirent qua hic oꝛit᷑ difficultas vtrũ Et ad tie noꝛma⁊ regula ii iſ claret petrũ a pctõ ei
zait ittn. eã. Ded hic oꝛit᷑ neceſſaria. Et ꝗ iſoſto. Ex his dictiſ claret petrũ altas nö
iiitit meg. Dear ſit ad ſalutem necelſſa cõfeſſio Criſoſto. Ex h ntũ oꝛit᷑ difficultas nõ
abentr idei ieſu xp̃i ſit ad ßa fe. q.iüij. ꝙ cõtfeſſio uſari nõ poſſe. Neruntñ oꝛ ne de paſ⸗
rri hoc dicit ſanctus T ffirmatiuis que parua ex vᷣbis leonis pape ĩ ſert lit in te qũO s
nolrſe fidei cadit ſub pᷣceptis aff tempoꝛe: et parua ex rũ loquẽtis. Vidit in te
i idei cadit 0. ſed ꝓ loco et tempoꝛ: ſione ſic ad petrũ oguerie rſai ſʒ cõſtan⸗
nnidt pbligant ad ſemper ſed ꝓ loco fm quas ſione ſice a: nõ dilectionẽ auerſain ſʒ cõt 4
obligant ad tias debitas ſm quas 15 fidẽ fictã:nõ dð ctm eſſle noͤr cu dile
1tr ias circumſtantias debit⸗ hoc ꝙ ſit nõ figẽ ficta. a. Sʒ petm̃ eſſe nõ pᷣ dile
e ſ̃m alias cir ũ limitari ad hoc ꝙ ſit iã fuiſſe turbatã. er pecca⸗
ſi in, ꝛtet actũ humanũ! pᷣm nõ ſemper tiã fu itate: ergo minime petrꝰ p SE
opoꝛtet actu h oõfiteri ergo xpᷣm nõ ſempen ione ⁊ charitate:ergo minime didit. Ad
inſte virtutiſ. Cöfite eſſitate ſalutis: ctione ⁊ c tionẽ et charitatẽ nõ ꝑd Q
Phusdun⸗ aeius ibet loco eſt de necell itafe Ehu⸗ uit qui dilectionẽ .S. ꝙ charitas amit
nenn, in quolibet lo omiſſionẽ hu⸗ uj erũd ſanct?tho. vbi. S. q 11 .
mrpe , ſed aliquo loco et tpe:qñ ſe honoꝛ deditus hoc rũd liciter. Ano mõ directe per a zi⸗
ſcn ec dgino voc ſubtraheret honoꝛ dedi⸗ 3 niur vuplictter. 5 sD charitatẽ nõ ami
ſi, des Gaieanis bin Primis nbertcence lem cõtemptũ:et ſcenvec quis committit
nain deo veleaam interrogatus de fide fidem: ſu. Alio modo in ece inn.
unt puta ſi aliquis r vel ꝙ nõ haberet filem: ſu.
len tter bocgecetctur vel g no ban
—RK

aliquid ↄtrariũ charitati ꝓpter aliquã paſſio
nẽ ↄcupiſcẽtie vel timoꝛis.et hoc mõ petrus
cõtra charitatẽ faciẽs charitatẽ amiſit ſed eã
cito recuperat dũ lachꝛymaſ ↄtritõis effudit
Heq; tãta fuit defoꝛmitas eius culpe quãta
ꝓ illa pnie plenitudo. NHec ſolũ ꝓ peccato cõ

miſſo ploꝛauit. Quinimmo fertur ꝙ ſemper

in ſinũ ſudariũ poꝛtabat quo crebꝛo fluentes
tergebat lachꝛymas.Quia qñ dulcedinis et

locutõnis et penitentie dñi memoꝛ erat pᷣ ni-

mia amoꝛis ſuauitate lachꝛymas continere
nõ poterat.

¶ De martyrio petri pauli qo cõſideratur
reſpectu tempoꝛis:reſpectu E reſpectu
p

i. HM Lapitulũ.iij.
Erciũ myſteriũ cõtem
ppetro dðꝛ patiẽtie.in quo innuemus pa⸗
tria cõſideremus.
ſꝛ imo dubeitatem.
Decundo cauſalitatem.,.
CTercio modalitatem.

¶ Pꝛimo cõſideremus onbietatẽ: an petrus
et paulꝰ paſſi ſint eadẽ die.Et quidã dixerũt

ꝙ eadẽ die reuoluto anno Sed cõtra iſtos ẽ
auctoꝛitas vniuerſalis eccleſie qᷓ in oꝛõne ſic
deũ depꝛecat᷑.Deus qͥ hodiernã diem aploꝝ

tuoꝝ petri et pauli martyrio cõſecraſti:da ec⸗
cleſie tue eoꝝ in oĩbus ſequi pꝛeceptũ ꝑ quoſ

religionis ſumpſit exoꝛdiũ.Et Dionuſiusqͥ
eoꝝ interfuit martyrio vt inferius dicet᷑ nar
rat qualiter eadẽ dei ſimul et anno paſſi ſunt
Igeẽ refert ¶eo papa in ſermone. Hiero. ve
ro in li. de viris illuſtriba inq t. Anno Nero
nis ſecũdo paulus romã vinctus mittit᷑ et ꝑ
bienniũ in libera manẽs cuſtodia aduerſus
iudeos diſputauit.deinde a Nerone dimiſ⸗
ſus euangeliũ in occidentis ꝑtibus pᷣdica⸗

nit. Quartodecimo vero neronis anno eodẽ
die quo crucifixus eſt petrꝰcapite truncatus

eſt. Et in hoc cõcoꝛdant ꝑiter oẽs ſancti. Et
licet eadẽ die paſſi fuerini:oꝛdinauit tũ Gꝛe⸗
go. vt ipa die ſpecialius qͥ ad officiũ fieret ſo

lennitas petri et in ſequẽti die cõmemoꝛatio

pauli.tũ qꝛ eadẽ die fuit dedicata eccleſia ſan
cti petri.tũ qꝛ maioꝛ eſt dignitate.tũ qꝛ pꝛioꝛ
eſt cõuerſione:et pꝛioꝛ vrbẽ intrauit.¶ Ge⸗

cundo cõſideremꝰ cauſalitatẽ:qua.ſ.ex cauſa

petrus et paulus innocẽtes et ſancti ad vio⸗
lentã moꝛtẽ cõdemnati fuerũt.Ad qð reſpõ⸗
gere poſſumus ꝙ tria cõcurrerunt que illos
bonos et omni ſanctitate fulgentes coegerũt
ad moꝛtem. l
Nꝛimũ fuit romanoꝝ ſuꝑbia.
cõm neronis ſeuittii.

andu de beato

tientiã illius in toleratione martyrij:dequo

Kenais ſimonis magi malitia.
ꝛimũ fuit romanoꝝ ſupbia.nam xpᷣianos
ꝑſecuti ſunt:nõ qꝛ xpᷣm pᷣdicabãt:ſed qꝛ iſßᷣßm
ſine ſenatus auẽte deificatũ aiebãt:qð ipi de
noĩe fieri ꝓhibuerãt.vt ſcribit᷑ in hiſtoꝛia ec
cleſiaſtica. NHã cum Pilatus quadã vice ad
Tiberiũ eplas de xpᷣo miſiſſet:ipᷣeq; Tiberꝰ
eius fidẽ a romanis recipi aſſentiret:ſenatus
oĩno reſpuit:ex eo ꝙ nõ ſui auẽte deus voca
tus fuit. Et licet Titus liuiꝰ in phpemio di
cat in laudẽ romanoꝝ. Ceterũ aut me amoꝛ
negocij ſuſcepti fallit:aut nullavnq; reſpubli
ca:nec maioꝛ:nec ſanctioꝛ:nec bonis exẽplis
ditioꝛ fuit:nec vnq; ciuitatẽ tã ſero auaricia

luxuriaq; immigrauer̃t. Tñ neſciuit aut no

luit ip̃ᷣe Citus liuius agnoſcere romanoꝝ ſu
perbiã q ſe deos extimabãt:et vt Augꝰ.dicit

in pncipio pꝛimi li.de ciui.dei.Hoc qð deiẽ

affectabãt amabãtq; ſibi in laudibo dici:pce⸗

re ſubiectis ⁊ debellare ſuꝑbos.Et vt pᷣdictũ

eſt nolebãt vt qͥs ꝓ deo coleret᷑ abſq; illoꝛuʒ

licentia et auctoꝛitate.Ocðm qð cõcurrit vt
apli ſancti violenta moꝛte extin guerent᷑:fuit

neronis ſeuitia. Ipᷣe tũc romaniſ imperabat
qui vt Hoꝛoſius Eutropius et reliqui ſcri
ptoꝛes romanoꝝ rerũ tradũt flagitioſiſimꝰ
et iniquiſſimus fuit.De quo etiã Johannes

de ſabergs in policratone li.i.ita ait. Intan
ta mole imperij oẽm ꝑoſus eſt grauitatẽ:phi

loſophiã pſequens quaſi maieſtatis imperij)

inimicã.Et nobilioꝛa ingenia veritus ſe cõ
ſilijs ſubdidit hiſtrionũ. Cũ vero eſſet oĩm
auariſſimus adeo vt nulli quodcũq; officiũ
delegaret:quin ꝓſequeret᷑:noſti qͥd mihi opꝰ

eſt:aut illud ſubijceret. Qui oĩbus pᷣeſt oib

indiget hiſtrionibo et mimis pecunias infi⸗

nitas erogare nõ grauabat᷑. Singulos ꝓut

qbuſq; placuerat ampliſſime dignitat noĩe

ſublimabat. Alios patricioſ:alios ſenatoꝛes

dicere hos illuſtriũ ſpectabiliũue noĩbo illu⸗
ſtrabat. hec ille. Qui aliter appellari ſolet po⸗
licratus:et fuit natione anglicus. Et ne vi⸗
cijs neronis diutius immoꝛemur: illud tm̃
afferamus in mediũ qꝙ anno etatis ſue.xxxij
Eutropiũ fugiẽs ad quartũ ab vrbe lapidẽ
ſemetipᷣm interfecit. Terciũ qð concurrit vt
ſanctiſſimi petrus et paulus martyrio coꝛo⸗

narent᷑ fuit Simonis magi malitia. Hic vt

ſcribit᷑ in itinerario clementis ſerpentes ene⸗

os faciebat moueri:ſtatuas eneas lapideaſq;

ridere et cantare:multaq; huiuſmodi exerce⸗
bat veneficijs et incantationibus magicis:
ꝓpter que neroni chariſſimus erat. Nictus
virtute xpᷣi:cũ tentaſſet volare:vt Qeo papa

tamẽ ⁊ ſuꝑatus q;ſepe ab aplis petroꝛ paulo

rotu

gls ſahann

eimn chli,

innitOn
nanippan

ditcos in

lii peeſſin
lafigerßi⸗
apiteceiſ
itategno⸗
(uontiſin
miopggite⸗
mothel.
is bſuos
lanqh alien
veroqrcin
ſubijtqna
chimother
fop defte
Oionoͤfe
tregreſun
Ntpoplusd⸗
gouiitent
ſuueſjvx.
lunmnutsi
eitcolumnn
Gerintploran
rrcifmnan
N
Uukinpact
e ſcluns
Pinnict ſocn

feodevicde

Unsigtoe⸗
us bede
ſocryt e
uſchieg
Dieimnitnnt
ſapeui T
Porinn;
ulimi
bunnn
miniganmn
Micftotgeg
neniſt
hllchi
(dtinm
ſochmnad
doſtſßn

Rſ

ſgi
digin

udinieg
eg Dn
amran
rdasnt
immeme
mnöt
donerinn
ouunt
Waiontn⸗
kronnanead
tArgeden
Mcqodeis
idigee⸗
Snthaici
zc
Gcham
mlen
San
i n
iuait u
grmiciſ⸗
ſtsr
DANXE
ol
ejticn
RH
igihugli
Ginnet
l
enoinlt
iſoc G

capite ceſi ſunt.

.

rebant cõtinuo coꝛruit:

teſtatur oꝛante paulo et petro imperante an
gelis ſathane vteñ mlinguerer aue gera fe
ractiſq; ceruicibo ex

pirauit.Qua de re iratus Hero dedit eos in

manibo paulini viri clariſſimi:et paulinꝰ tra
didit cos in cuſtodia mamoꝛtini ſub cura mi

litũ ꝓceſſi ⁊ martiniani.Quos milites petrꝰ
ad fidẽ xpᷣi ↄuertit:et cõperto ꝙ xpᷣiani eſſent

coꝛonati ſunt.Et in hoc ſtandũ eſt Dioniſis

¶ Cercio cõſi. ideremꝰ moda
litatẽ:quo.ſ.mõ petrus et paulus martyrio

ariopagite qͥ de hoc ſcribit in epla ad Thi⸗

motheũ. Hã poſt multa ſigna et ꝓdigia que

dñs ꝑ ſuos apłos dignatꝰ fuit oꝑari:petrus

tanq; alienigena iuſſus eſt crucifigi: paulus

yero qꝛ ciuis erat romanus capitaleʒ ſniam

ſubijt:qua lata dicit Dioniſius.O frater mi

ipᷣoꝝ defeciſſes quideʒ pꝛe triſticia ⁊ doloꝛe.

Quis nõ fleret illa hoꝛa qñ pꝛeceptũ ſenten⸗

tie egreſſum eſt in eos vt petrus crucifigeret᷑
et paulus decollaret᷑. Nidiſſes tũc ꝛturbã iu⸗

deoꝛũ ⁊ gentiliũ ꝑcutiẽtes eos et expuẽtes in

faciẽ ipoꝝ. Adueniente aũt terribili tge con
ſummatõis ipᷣoꝝ cũ ſeꝑarent ab inuicẽ:liga⸗

uerũt columnas mũdi nõ vtiq; abſq; fratrũ
gemitu ⁊ ploꝛatu.Tunc inqt paulus petro.
Parx tecũ fundamentũ eccleſiaꝝ ⁊ paſtoꝛ oui

Vage in pace pᷣdicatoꝝ bonoꝝ mediatoꝛ et
dux ſalutis iuſtoꝝ. Cũ aũt elongaſſent eos

um et agnoꝝ xpᷣi. Petrus aũtad igur ait.

ab inuicẽ ſecutꝰ ſum magiſtrũ meũ. Nõ eni

in eodẽ vico occiderũt eos.hec dioniſiꝰ. Pe⸗

trus igit᷑ ꝑductus ad paſſionis locũ crucifi⸗
xus eſt habens pedes ſurſum et manus deoꝛ
ſum:vt Leo et Marcellꝰ teſtant᷑. Tũc petrꝰ
vt ſcribit egiſippus de cruce dicere cepit. Te
dñe imitari optaui:ſed rectuſ crucifigi nõv⸗
ſurpaui. Lu ſemꝑ rectus et excelſus ⁊ altus
Nos pꝛimi hoiĩs filij qͥ caput ſuuʒ demerſit
in terrã:cuiꝰ lapſum ſignificat ſpeciei gene⸗

ratõis humane.Sic enĩ naſcimurvt ꝓni in

terrã videamur effundi. Inter hec ⁊ ſilia ver

ba gras agẽs deo et fideles cõmendãs ſpiri⸗
tum emiſit.Tũc marcellꝰet apuleius fratres
diſcipuli eiꝰ eũ de cruce depoſuerũt et diuer
ſis cõdientes aromatibo ſepelierũt. Paulus

vero cum ad locũ paſſionis duceret᷑ in poꝛꝛta

hoſtiẽſi ſᷣm Dioniſi.matronã quandã noĩe

Elaner obuiã habuit q̃ flens oꝛõnibo ſuis
e

ↄmẽdabat. Cui paulꝰ. Vade plãtilla eter
ne ſalutis filia:comoda mihi veluʒ q̊ caput

tuũ tegis et inde oculos meos ligaboꝝ poſt⸗
modũ illud tibi reſtituã:qdð illa libẽter effecit
Cuũ aũt ad locũ palſionis veniſſet ad oꝛientẽ

verſus ⁊ manibo in celum extenſis oꝛauit cůꝗ
lachꝛymis et gras egit.poſt hec valefaciens
fratribo ſuſpexit in celũ muniẽs frontẽ et pe
ctus ſuũ ſigno crucis oculoſq; ſuos de velo

plantille ligauit:etvtrũq; genu in terrã deti⸗

gens abſq; triſticia et cõpulſione collũ exten
dit:et ſic decollatus eſt. Moxq; caput eius a
coꝛꝑe exiliens ieſus xpᷣs hebꝛaice clara voce
inſonuit.De eius vero vulnere vnda lactis
vſq; ad veſtimẽta militis emanauit:et poſtea

ſanguis effluxit. In aere lux immẽſa emicu⸗

it: de coꝛꝑe odoꝛ ſuauiſſimꝰ ſpirauit:pꝑcutien
te aũt carnifice et amputãte caput pauli: tũc

in ipᷣo ictu paulus explicuit velũ et collegit
ſanguinẽ ꝓpꝛiũ et inuoluit eũ illaq; hoꝛa ap⸗

paruit plantille tradiditq; velũ cũ ſanguine

g die mi Et reuerſo militi carnifici dixit plãtilla:vbi
thimothee ſi vidiſſes agones ↄſummatõöis

dimiſiſti magiſtrũ meũ paulũ:? Rñdet miles
cũ ſocio iacet ibi extra vrbẽ in valle pugiiũ

et velo tuo velata eſt facies eius. Ipᷣa aut rũ⸗
dens ait. Ecce nũc intrauerũt petrus ⁊ pauu⸗

lus induti veſte pᷣclara et coꝛonas fulgenttes
habebãt in capitibo ſuis.Et ꝓtulit velũ ſan⸗

guine cruentatũ et monſtrauit eis:ꝓpier qdᷣ

opus qplures crediderunt dño et facti ſunt
xpᷣiani:Aſſerit etiã Dioniſiꝰ apłos ibi apa⸗

ruiſſe. Attende inqͥt miraculũ. Uide ꝓdigi⸗

um frater mi Thimothee die victimatõnis
illoꝝ. Hã pᷣſens fui in tꝑe ſeparationis eoꝝ
poſt moꝛtẽ autẽ illoꝝ vidi eos ad inuicẽ ma⸗
nu ad manũ intrantes poꝛtas vrbis et indu
tos veſte luminis et coꝛonis claritatis et lu⸗
cis oꝛnatos.hec Dioniſiꝰ.Cui de his rebuſ
loquenti plena eſt adhibenda fides.tũ qꝛ ex

gentili et phᷣo ſummo fact? fuit nõ ab re puuꝝn
li diſcipulus.tum qꝛ ſapiẽtia et virtute pol-⸗
lebat.tum qꝛ ꝓpter xpᷣm et ipᷣe non ſine cauſna

iutoꝛio q́;tum poſſumꝰ ſanctoꝝ imitari ve⸗

ſtigia vt ſic ſocietatꝭ eoꝝ ꝑticipes mereamur

eſſe in illo felicitatis regno in quo pax ſum⸗
ma eſt. Ad qð nos ꝑducat clemẽtia xp̃ᷣi qͥ vi
uit et regnat in ſecula ſeculoꝝ.Amen.

Samo trigeſimuſquartus de ſancto an-
Nrea aplo frẽ ſimonis petri 2 ĩ paſſione ſocio

Rat aute andre-
as frater ſimonis petri vnꝰ ex vuuo
hus q audierant a Johãne et ſetu
eſum. Gcribunt᷑ hec verba Jo. i.

ca. Celebꝛe nomẽ beati Andree ꝑ terrarũ oꝛꝛ

in hac vita virtutibo plurimis floꝛuit et in re

gno celeſti fulget gloꝛia mirabili ſed inſuper

patrociniũ eius expoſcentibus petita bene⸗

ficia impetrare nõ ceſſat. Placuit aũt pꝛoui⸗

dentie diuine vt ex oſſibus eius cõtinnue mã

na ſca turiat vt tali ſigno ad eius deuotionẽ

cuncti fideles ardentiꝰ inflamment᷑. Et licʒ

coꝛpus eius a maximilla xpᷣo amabili vxoꝛe

Egee:vt dicemꝰ apud patres fuerit recõditũ

mñ inde ule caſtantinopolin delatũ. Poſtre⸗
mo ad cinitateʒ Amalfie fuit deductum vbi
nunc ſacrũ illud pignus honoꝛabiliter ↄſer

natur. Quapꝛopter vt in ſolẽnitate eiꝰ illius

laudibo reficiamur ſtatui in pñti ſermone de
iᷣo aplo gloꝛioſiſſimo verba facere atq; qᷓ;tũ
potero cũ dei adiutoꝛio ſuã pᷣeminentiã ex⸗
plicare.Ad eiꝰvero cõmendationẽ aſſumpta

ſunt verba ꝓpoſita in qbus triplicẽ excellen⸗

tiam beati andree curabimus enarrare.
Pꝛima dicit diligentia.
BSecunda obedientia.
Tercia patientia. J
Qualiter beatꝰ andreas fuit diligẽs ↄuer

lijs cõicando q̃ audiuit. ¶ Capitulũ.i.
Kima exccellentia beati andree dicit᷑ dili

õͤuerſationxẽ.
auditionẽ

N
△

eundẽet vidit et pꝛedicantẽ audiuit: factus
eſt diſcipulus eius vt refert Johannes.i.ca.

Etiĩ hoc exemplũ nobis dedit vt q;tũ poſſu
maus bonoꝝ viroꝛũ conſoꝛtia ſemp expectaæ0
mus. Hinc ſapiẽs Pꝛouer.xiij.ca.ait. Qui

cum ſapientiba gradit᷑ ſapiẽs erit. amicꝰ ſtul

toꝛum ſimilis efficit. Et Dauid in pᷣs.xvij.
Auũ ſancto ſanctꝰ eris:et cũ viro innocẽte in

nocens eris:et cum peruerſo puerteris Et

xxviij.q.i.c.ſepe maloꝝ.ðꝛ.Sepe maloꝛum
cõſoꝛtia etiãẽ bonos coꝛrumpũt:qᷓ;dto magis
eeos q; ad vicia ꝓni ſunt.Et.xxiij.q.iiij.c.quiſ/
quis.Quõ incoꝛruptus poteris pꝑmaneredq
coꝛruptis ſociaris. Et de hoc inqt Seneca
mn. iij. de ira. Sumunt a cõuerſantibo moꝛei

Et idẽ ad Lucillũ.Cũ his cõuerſare qui te

melioꝛẽ facturi ſunt. Illos admitte q̊s tu po
tes facere melioꝛes.Et iterũ ad eundẽ. Nul⸗

la res magis animũ induit honeſtate:nulla⸗

q dubios et inclinatos ad pꝛaua magis ad
rectu reuocat q; bonoꝝ aſſidua cõuerſatio.
Etide.in.iij. deira. non tm̃ valitudini pfuit

ſando cũ bonis ⁊ audiẽdo verbumdei atq; a

gentia: quã cõſideremus pꝛecipue q;⸗

ercio q;tum ad comunicationz.
Pꝛimo ↄſideremdiligentiã beati andree
qᷓ;tũ ad ↄuerſationẽ.Fuit quippe diligens et
ſollicitus cõuerſari cũ Johãne baptiſta: dũ
eniĩ famã eius ſanctitatis accepit: poſtmodũ

ſana regio ſalubꝛeq; celũ gytuz animis paru

firmis cõuerſatio melioꝛis:qð intelliges ſi

ſferas mãſueſcere videris cõuictu noſtro. Et

Iſidoꝛꝰ in.ij.li.ſoliloquioꝝ. AVita malos:ca
ue iniquos.Sed aliqͥs obijcere ↄtra hocpᷣt:
qm xpᷣs cũ publicanis ⁊ peccatoꝛibo cõuerſa
batur:ita ⁊ ſanctiviri feciſſe ꝓbati ſũt.Ad qð

declarandũ audiẽda ſunt verba Aug'. in ſer

mone de verbis euangelij q̃ ponunt᷑.xxiij.q.

iiij.c.a malis.ibi ſic loquit᷑. A malis ſꝑ coꝛ⸗

de diſiungimini.Ad tꝑs caute coꝛꝑe copu⸗
lamini:duobus modis nõ te maculat maluſ

ſi ei nõ cõſentias:et ſi redarguas:hoceſt non
cõmunicare:nõ cõſentire. Cõmunicat᷑ q ppe

qñ facto eius cõſoꝛtiũ volũtatis vel apꝛoba
tionis adiungit᷑. Neq; enĩ cõſentientes ſitis
malis vt nõ appꝛobetis:neq; negligentes vt

nõ arguatis. Et eadẽ ſentẽtia cõfirmat᷑ pᷣdi⸗
cta cauſa et queſtione.c.ita.c.ſi qs.et.c.recedi
te. Igit᷑ cõuerſatio xpᷣi cũ peccatoꝛib ex qua

ipᷣi boni fieri poterãt et ob quã familiarẽ ſe il

lis exhibebat laudabilis erat ⁊ ex radice cha
ritatis ꝓcedens. Silr apli inter idolatraſ cõ
ueniebant vt eos ad verã religionẽ euocarẽt
Sicut de Andrea legimus ꝙ conſiſtens in

Achaya poſtq; ſuſcepit ſpm̃ ſanctuʒ eã totã

eccleſijs impleuit:effugataq; idolatrie peſte:
populos ad xp̃ᷣi fidẽ cõuertit. Vxoꝛeʒ quod;
Egee ꝓcõſulis ſacro baptiſmatis fonte rege
nerauit.

erauit. ¶ Ocdo cõſideremus diligentiam
beati andree q;tũ ad auditionẽ. Voluit eni
attentius audire Johannẽ de xpᷣo loquentẽ

atq; dicentẽ. Ecce agnus dei ecce qui tollit

peccata mundi.Quo audito ſecutꝰ eſt ieſum

cũ alio cõdiſcipulo:dixit vero illis ieſus.qͥd

q̃ritis.At illi reſponderũt ei. Rabi vbi habi

tas.dixit eis.venite et videte. venerũt itaq; ⁊
vigderũt ⁊ manſerũt apud eum die illo.vt ptʒ
Jo.i.ca. Quantũ autẽ ꝓſit vnicuiq; audire
verba ⁊ doctrinã xpᷣi:licet dixerim in quadra
geſimali noſtro in ſermone de verbo dei: tũ

adhuc expedit aliqᷓ exẽplo id aperire. Scri⸗

bitur enim Actuũ.ij.ca. pᷣdicante Petro
audientes verba eius cõpuncti ſunt coꝛdeet
dixerũt ad Petrũ et ad reliquos apłlos. Ni⸗

ri fratres quid faciemus Petrus autẽ ait ad

illos. penitentiã agite et baptiʒetur vnuſaͤſ⸗
q; veſtrũ. Qui vero receperũt ſermonẽ eius

baptiſati ſunt:et appoſite ſunt in illa die ani⸗

me circiter tria milia. Etvt inquit Jeremias

ca. xxiij Verbum dei ſicut malleus cõterens

petras.i.coꝛda durgꝗ. Pꝛedicatione inſuper
apoſtoloꝝ crediderũt omnes gẽtes dum in
omnẽ terram exiuit ſonus eoꝝ.qꝛ vt dicitur
ad Roma.viij.ca. Fides ex auditu:auditus

Vlhtbni

ißroverbĩ

Uiñrſmnicse,
nluode
gentaudit
wcibotpint
nlil itaglos
ngereptt
(ſideremnus
6icationeln
consſuin

ro Honrti

eiitei Jnue

umclen,

iitdittgili

.urvocberioce
obitergoon
Cigenruth
rosKopin
ſenetmnene.
. Wncnic
Ged miio
ſynrinſene
rounmag/

(mnentiu
anlitipe ina

Adovo olln⸗
hlenncoEri

urrrockin
Aniſehatos

ſunnsos ndn
lencätagin
Pmcchewiſur

(ndous der

Aciite
Miite
idan

ens enini

ſnteß rſni
pſatnstti
gun sfien
ſuchelinte
mndrn

ocn

e

Rerh⸗

duii

nedt
Nqgonuigt
Amaie
neang
Eueshein
fünrsr

egz Negl
clise
tartdat

K.lel 1

lre
. Voe
iimmisſon,
rennsdie
Ntl
n wiin

ſaundelon⸗

Niannn

Ummin
iantßen
aſnad
. uini

autẽ ꝑ verbum xpᷣi. Pꝛopterea ſapiens Ecci
vi.Pꝛouerbioꝛũ.iij.ca.ait.Di dilexeris au
dire ſapiẽs eris. Et Ariſto.in.i.Metaphy.

Auditus deſeruit diſcipline.ideo aĩalia que

carent auditu ſicut apes et muſce nõ obediẽt

voci hominis. nec ſunt diſciplinabilia. qua⸗
re nil ita aĩos hoĩm ad bene beateq;viuendũ
dirigere põt ſicut auditus verbi.

ercio
cõſideremus beati andree diligentiã q;tũ ad
cõicationẽ dũ xpᷣm agnouit ſtatim illumina

tionẽ ſuã cõmunicare ꝓcurauit fratri ſuo pe

tro. Nam vt ſcribit᷑ Jo.i.ca.mox eo inuento

diryxit ei. Inuenimus meſſiã: et adduxit eũ ad
ieſum.:cui etiã xpᷣs benigne ſeipᷣm manifeſta

uit dixitq; illi. Tu es ſimon filius iohanna
tu vocaberis cephas qð interpꝛetat᷑ petrus.

Noluit ergo andreas bonuʒ ſalutis eſſe ſibi

ſoli: pcuranit et illud ꝓ fratre ſuo petro. Sic

et nos ſi cupimꝰ regnare cũ xpᷣo: ꝓ ximis opẽ
ferre tenemur. Inqt nãq; ſapiẽs Ecci.xvij.

ca. Unicuiq; mandauit deus de ꝓximo ſuo

Sed mirũ certe quõ nõ cõfundunt᷑ et erube
ſcunt in ſemetipᷣis hi qͥ xpᷣiano noĩe decoꝛan

tur: oĩa tñ ad ꝓpꝛiũ amoꝛẽ reflectunt:dũ cõtra
ſe loquentẽ audiũt:adhuc Ciceronẽ gentilẽ.

Retulit ipᷣe in oꝛõne p quinto ligurio:hoĩes

ad deos nulla re ꝓpius accedũt q;ᷓ ſalutẽ hoĩ⸗
bus dando.Et in queſtionibus tuſculanis.
Que melioꝛ eſt in hoĩm genere natura q; eo⸗

rum qui ſe natos ad hoĩes adiuuãdos et cõ⸗

ſeruandos arbitrant᷑. Sed quõ aliene ſaluti

intendẽt qui ꝓpꝛiã negligunt. Heu hen qua
pauciſſimi ſunt qui nõ magis inuigilãt pꝛo
coꝛpoꝛis beneficio qᷓ; ꝓ aĩe atq; conſcientie
tranquillitate. ́́JMẽꝑ
nalinr btũs andreas rõnabiliter obedi
uit rpᷣo eũ vocãti ſimul cũ petro ꝗð ſatis ſtul

tequidã impꝛobare ſunt auſi.¶ Capitulũ.ij.
Scunda excellẽtia beati andree ðꝛ obe
aientia. Mox enĩ vt ipᷣm atq; fratrem
ius petrũ xpᷣs vocauit:relictis oĩbus ſecuti

e
ſunt eũ.vt ſcribi᷑ MHatth.iiij. ca Erant enĩ

piſcatoꝛes ⁊ xpᷣs dixit eis. Venite poſt me fa

*

ciam vos fieri piſcatoꝛes hoĩm. Habuit aũt

ſſta obedientia tres cõditiones mirificas.
Mima der ionabilitas.
SDcvda ſocietas.

Lertia velociitigs.

¶ Pꝛima conditio illius obedientie rõnabi
litas ðꝛ. Fuit nanq; rõnabile obedire xpᷣo qͥ
Deus erat qͥ imperauit ventis et mari ⁊ facta

eſt tranquillitas magna:vt ðꝛ Matth. viij.

ca. Qui curauit infirmos:illuminauit cecoſ
mũdauit lepꝛoſos:demones a coꝛpoꝛibꝛ ob⸗
ſeſſis eiecit moꝛtuos ſuſcitauit.Ad quẽ ac⸗

ceſſerunt poſt ieiuniũ angeli ⁊ miniſtrabant
ei vt ðꝛ mat.iiij.ca. Neruntũ vt refert Hie⸗
ro.ſuꝑ mattheũ.Arguit in hoc poꝛphyrius
et iulianus auguſtus vel impericiã hiſtoꝛici

mentientis veliſtulciciã eoꝝ qui ſtatim ſecuti
ſunt ſaluatoꝛeʒ quaſi irrõnabiliter quẽlibet

vocantẽ hoĩeʒ ſunt ſecuti.Sed certe fulgoꝛ
ipᷣe et maieſtas diuinitatis occulta q̃ in hu⸗
mana facie relucebat.Ex pꝛimo ad ſe veniẽ⸗
tes trahere poterat aſpectu. Si enim in ma

gnete lapide virtꝰ hec eſſe öꝛ.vt anulos et fe
ſtucas ſibi copulet q;ẽto magis dũs oim crea

turarũ ad ſe trahere poterat s volebat.hec
hiero. Sed poꝛphyriꝰ pꝛiuatus ſacrilegus

et blaſphemꝰ xpᷣm vocantẽ pᷣſumit culpare

aſſerẽs ex malicia piſcatoꝛes ruſticos ⁊ indo
ctos ad ſe ſequendũ vocaſſe. Nã cũ illiꝰ facta

et geſta fraude et deceptõe vt ipᷣe falſo aſſerit

fuerint plena:voluit eos habere comites ůs
facile erat deciꝑe.O vᷣba oĩ execratiõe digna
O falſitas ab oĩbus exhoꝛrenda Nõ fuit de

ceptoꝛ xpᷣs in q̊ oĩs gr̃e plenitudo ſuꝑabun⸗

dauit:oĩs ꝑfectio ſanctitatis emicuit:oĩs de

niq; ſplẽdoꝛ virtutis effulſit. Sed iõ paupe

res nõ diuites ⁊ potẽtes:piſcatoꝛes nõ phos
ad ſe vocauit:vt in ↄuerſione mũdi fienda ꝑ

eos virtꝰ diu ina clareſceret:et veritas ꝑ eos
p̃dicanda diuine gr̃e nõ humanis fauoꝛib⸗
aſcriberet᷑. Iccirco paulus,i.ad Coꝛinth.i.
ca. inqͥt. Que ſtulta ſunt mũdi elegit deus vt
cõfundat ſapiẽtes:⁊ infirma mũdi elegit deꝰ
vt cõfundat foꝛtia.Et mũdi ignobilia ⁊ con

temptibilia elegit deus et ea ꝗᷓ nõ ſuntvt ea qᷓ
ſunt deſtrueretvt nõ gloꝛiet ols caro in ſbe
ctu eiꝰ. Suꝑ hoc paſſu ita dicit Augꝰ. Si

Ddoctus eligeret᷑ foꝛtaſſe iõ ſe diceret electũ:qꝛ

ſua doctrina eligi meruit. Dñs aũt nr̃ ieſus

xyps volẽs ſuꝑboꝝ frangere ceruices nõ q̃ſi⸗
uit ꝑ oꝛatoꝛẽ piſcatoꝛẽ.ſed de piſcatoꝛe lucra
tus eſt imperatoꝛẽ llũ
dientie ð ſocietas. Habuit eni ſecũ obediẽ⸗

Scda cõditio illiꝰ obe

tem et ſociũ fratrẽ ſuũ petrũ. Simul quideʒ
vocati ſunt ⁊ inſimul vocanteʒ ſecuti. Hinc
Criſo.ſuꝑ mattheũ ait de ipᷣis.Erant habi⸗

tatõne ciues:dilectõe cõcoꝛdes:artificio pa⸗

res:fraternitatꝭ pietate cõiuncti:iõ ſimul eos

vocauit: ne hoĩes itaↄiunctos diſſimilis vo
catio ſeꝑaret.hec ille. Sciendũ tñ ꝙ ↄiũctio
fraternitatis alqñ habet diſparitatẽ ſicut in

caym et abel:quoꝝ vnus deo gratus fuit:al

505%½

ter exoſus.vt ptʒ Gene.iiij.ca. Iſaac etiam

hereditatẽ obtinuit Iſmael vero frater eius

illã amiſit. vt ſcribitur Genef.xxi.ca. Et ad

BGGalath.iiij. ca. Eijce ancillã et filiũ eius: nõ
eni erit heres filius ancille cum filio libere.

a 1¹

„ 8 „ „ „ 24 » nbili 6
Jacob inſuꝑ amabilis fuit deo.nõ ſic Eſau chariſſimi qꝛ ad vniꝰ iuſſionis vocẽ perus nſhli
frater. de qbus Malachie.i.ca.dixit deꝰ. Ja et andreas relictis rhetibo ſecuti ſunt redem⸗ binich .
cob dilexi:eſau odio habui.Qñq; aũt copu-⸗ ptoꝛc. Nulla vero hũc facere adhuc miracu⸗ oeimn er
la fraternitatis habet paritatẽ. Vñ valerius la viderãt:nihil ab eo de pᷣmio eterne retrioa viechil
maximus li.i.recitat de poliſtrato et pipoci tionis audierãt et tñ ad vnũ dũi pꝛeceptum RZBrandn
de phis ꝙ fuerunt eodẽ die nati: eiuſdẽq; p⸗ hoc qð poſſidere videbant᷑ obliti ſũt. Quan Higege
ceptoꝛis.Epicuri ſectã ſecuti:patrimonij eti ta nos eius miracula videmus.Quot flagel liet ceſn
am poſſidẽdi alendeq; ſchole cõmunione cõ lis affligimur: Quantis minarũ aſperitati ſelo
iuncti:eodẽq; momento tꝑis vltima ſenectu bus deterremur:et iñ vocantẽ ſequi cõtemin ii
te extincti. Sic cognatio petri et andree pa⸗ mus. In celo iam ſedetq̊ de cõuerſione nos ce⸗ 8
rem in multis habuit cõditionẽ.nà fuerunt admonet. Jam iugo fidei colla gentiũ ſubdi un
ab eodẽ artificio vocati.dicit nãq; mattheus chit. Jam mũdi gloꝛiã ſtrauit.Jã ruinis cce in
iiij.ca.Ambulans Jeſus iuxta mare galilee bꝛeſcentibo diſtricti ſui iudicijꝓpinquum de⸗ uc
vidit duos fratres ſimonẽ qui vocatur po- nunciat diẽ. Et tñ ſuꝑba mens nr̃a nõ vult Miezdcck
trus et andreã fratrẽ eius mittentes rbete in hoc ſponte deſerere q; qu otidie pdit in via ulcindin
5 mare:erant enĩ piſcatoꝛes.Et ait illis.eni Quid ergo frẽs chariſſimi:qͥd in eius iunliö;: üdeſten
te poſt me ⁊c. YFuerũt eidẽ officio deputati.ſ. cio dicturi ſumus qͥ ab amoꝛe pꝛeſentis ſeuuu· ſorſins
apoſtolatui xpᷣi. Añ Luẽ. vi.ca et Matth. li:nec pꝛeceptis flectimur:nec verberibo emẽ⸗ ſnattutnl
T.ca.ſcribit᷑. Elegit duodecim q̊s aplos no- damur. hec ille. gochmui
minanit.ſimonẽ quẽ cognominauit perrum ¶ Qualiter beatus andreas iubente Egea unminn
æt andreã fratrẽ eius. Fuerũt inſuꝑ eodẽ pꝛi is martyriũ paſſus eſt. ap itulü. iij. Kkneg
nilegio dotati in miraculoꝝ operatione.vñ Ercia excellẽtia beati andree ðꝛ patien yti
Matth. x. ca.ðᷣꝛ.cõuocatis ieſus duodecim Nelahe⸗ illlũ violentã moꝛtẽ aĩo cõſtanti S ſinene
diſcipulis eius:dedit illis poteſtatẽ ſpirituũ ctolerare fecit: nõ enĩ aufugit illata ſupplicia W rli
immundoꝝ vt eijcerẽt ees et curarẽt omnẽ et ꝓ xpᷣo martyriũ pati non recuſauit. de ilo0t rlis
Tan guoꝛẽ et oẽm infirmitatẽ. Noĩa aũt duo⸗ tñ tria ſunt cõſideranda. ZMV LLbch
decim apłoꝝ ſunt hec. pꝛimus ſimon qͥ dici· )Pꝛimo illiꝰ martyrij cauſa. i n
petrus et andreas frater eiꝰ. Altimo fuerüt Scdo illiꝰ martyri modunuss/ rNſ
codẽ genere martyrij coꝛonati:qꝛ ambo oru⸗ Tercio illꝰ martyrij gloꝛia. MD iunui
cis ſuppliciũ ꝑtulerunt. Ideo eccleſia cantat. ¶ Pꝛimo cõſideràda eſt de martyrio ſancti PpNis
Andreas xpᷣi famulus dignus dei aplłs: ger andree cauſa.q̃re.ſ.paſſus eſt. Nõ equidem Gipe
ma nus petri et in paſſione ſocius ¶ Cercia paſſus ẽ ꝓpter aliqð ꝑpetratũ fla giciũ autle: Alutpedepon
cõditio illius obediẽtie ðꝛ velocitatis. Obe⸗ ſe maieſtatis crimen:ſiue qöcunq; pctm̃ ad⸗ cndihͤ
diuit q pe andreas ſtatim ſine moꝛa ſine di⸗ huc minimũ. Sed qꝛ idolatriã deteſtabat᷑ ⁊ bich
latione. Sed hoc tꝑe moꝛtales miſeri aures Egeã pꝓconſulẽ redarguebat:cruciſq; myſte adei
hñt et nõ audiũt:vocant᷑ ad penitentiã et tñ̃ ria efficaciſſime oompꝛobabat.Ab ipo Egaa Mmltum
vix e mule cõuertit᷑ñ vnus. Eoꝝ vero rũſio iniquiſſuno cruci ſuit adiudicatus. In cini Augin
eſt vel tacita vel expᷣſſa. Reuertemur ad dũm tate nãq; patras Egeas xpᷣianos ad idolox. edei
in ſenectute.Reuertemur ad dũm in infirmi ſacrificia pellebat:cui occurrẽs andreas di hdei
tate. Reuertemur ad dñm poſt aliquos an- xit.O poꝛtebat vt tu qͥ iudex hoĩm eſſe merui uuckſui
nos.O peccatoꝛes duri.O peccatoꝛes exce⸗ ſti:iudicẽ tuum qui eſt in celo cognoſceres et Ar De,
cati:nolite differre:nolite pcraſtinare.hodie agnitũ coleres et colendo animũ tuũ a falſltis lirni
inqͥt Dauid in pᷣs. Si vocẽ eius audieritis dijs penitus reuocares.Cui Egeas.Tu es ditog
nolite obdurare coꝛda veſtra.hodie inqͥt nõ andreas qͥ ſuperſtitioſam pᷣdicas ſectã quã erheg
cras:de futuro quidẽ nil certũ habemꝰ:pñs romani pꝛincipes exterminare iuſſerũt. Aid chei
tm̃ tꝑs noſtrũ eſt. Dũ tꝑs habemus ait pauu-⸗ quẽ andreas. Romani pꝛincipes nondũ co tnln
lus ad Halathas.vi.operemur bonũ.Et ſa⸗ gnouerũt quõ dei filiꝰ veniẽs docueritidos ngſt
piens Ecci.v.ca. Ne tardes cõuerti ad dĩim Rc edemonia. Cui Egeas. iſta vana ieſus üäüinln
et ne differas de die in diẽ. ſubito enimvenit veſter pᷣdicans crucis patibulo eſt affirus. Wymin
⸗ ira illins et in tꝑe vindicte diſperdet te.O q Rñdit andreas ꝓ reſtauratõe noſtra nõo po liſe
grãdis è numerꝰ ꝑeuntiũ.O q; magna mul⸗ ſua culpa crucis patibulũ ſpõte ſuſcepit.Et M ,
titudo dei mandata ſpernentiũ. Vocat o? ſatis copioſe crucis fructũ et gloꝛiã aiq; tri⸗ Müi
benignus pater tã dulciter:et hoĩes ingrati umphũ coꝛã oĩbus explicauit.Quare indi lle
ei obedire poſtponũt. Propter dicta Gꝛego. gnatus Egeasvt idolis ſacrificaret cũ comi ilſea

in omelia iia pulqe loquit᷑ Audiſtis fratra nando requiſiuit.Et cum cõminaret multa

ſonin
ſatien
Ne
tennant

ni Anenn
more Nete
rcöde

4. E
inini
i nciii

ſi
Rni
1tt. Den
müſgin
Brint

terribilia contra illũ facturũ niſi ſue iuſſioni

pareret. Andreas audaciter rũdit. Quicqd
tibi videt᷑ in ſupllicijs maius excogita.Tan
to enim ero regi meo acceptioꝛ q;to fi
noĩe eiꝰ in toꝛmẽtis cõſtantioꝛ. Scðo co⸗/
ſigerandus eſt de martyrio andree modus.
Naãq; egeas iuſſit illũ a vigintivno hoibus
cedi et ceſum manibo et pedibus cruci alliga
ri vt ſiclongioꝛẽ reciꝑet cruciatũ. Cũq; du⸗-
ceret᷑ ad crucẽ factꝰ eſt cõcurſus ꝓploꝝ dicen
tiũ. Innocẽs ſan guis eiꝰ ſine cauſa damnaf
quos tñ rogauit apls ne ſuũ martyriũ impe
dirẽt. Uidẽs aũt andreas a longe crucẽ ſalu

pulcritudinẽ de membꝛis dñi mei ſuſcepiſti:
diu deſiderata:ſollicite amata:ſine intermiſ⸗
ſione q̃ſita. Securus et gaudẽs ad te veni
ita et tu exultans ſuſcipias me viſeing eiꝰ
qͥ pependit in te:qꝛ amatoꝛ tuus ſꝑ fui ⁊ deſi
deraui amplecti te. Accipe me ab hoĩb ⁊ red
de me magiſtro meo:vt per te me recipiat qͥ pꝓp
te me redemit.Et hec ac ſilia dicẽs exuit ſe et
veſtimẽta carnificibo tradidit. Sicq; eum in
cruce v: iuſſum fuerat ſuſpenderũt. In q̃ bi
guo viuẽs.xx.milibo hoĩm aſtantiũ pᷣdicauit
J ¶Tercio cõſideranda ẽ de martyrio andree
gloꝛia. Minante quidẽ turba E gee moꝛtẽ ?⁊
dicẽte.virũ ſanctũ manſuetũ ⁊ piũ nõ debe⸗
re iſta pati venit vt ipᷣm deponeret. Quẽ vi⸗
dens andreas dixit. Quid ad nos tu veniſti
egea. Si ꝓ pnia ipᷣam cõſequeris. Si aut
vt me deponas ſcias ꝙ ego viuꝰ de cruce nõ
deſcendã:iã enĩ video regem meũ qͥ me expe
ctat.Et cũ vellẽt eũ ſoluere nullo mõ potue⸗
rũt ad eũ ꝑtingere. Uidẽs aũt andreas ꝙ ve
lent eum de cruce deponere oꝛauit vt ſcri
Aug'ꝰ.in li.de pnĩa.et dixit. Ne ꝑmittas me
dñe deſcẽdere viuũ de cruce: ſed tpᷣs eſt vt cõ
mendes terre coꝛpus meũ et reſurrecturũ ſer
uet et reddat ⁊ ipᷣm qͥq; meritũ ſui laboꝛis re
cipiat.Terre illud cõmendo vt meamplius
vigilare nõ opoꝛteat ⁊ libere ad te fontẽ in⸗
deſiciẽtis gaudij tendere anxiantẽ iã nõ re
trabat:hec et ſilia eo loquẽte:ſplẽdoꝛ nimius
de celo veniens dimidia hoꝛa eũ circũdedit:
ita vt nullus eũ videre poſſet. Et abſcedente
lu mine ſpiritũ cũ lumĩe ſimul tradidit. Ma
ximilla vo tulit coꝛpꝰ eius ⁊ optimo loco cũ
gAromatibo ſepeliuit. Egeas aũt añq; domũ

rediſſet arreptꝰ a demone ĩ via coꝛã oĩbo exrvi
rauit. Felixigit᷑ ⁊ gloꝛioſiſſimꝰ fuit illiꝰ mar
tyrij finis:dũ andreas ꝑ illud meruit ſecreta
ſcandere celi:vbi cũ xpᷣo fruitur eterna pace
in ſecula ſeculoꝛũ. Amen.“

(Jims myſteriũ ↄtemplan

Supauit nãq; amoꝛ ille amoꝛẽ alioꝝ diſci⸗

„

¶ Sermo trigeſimuſquintus de amoꝛe duk
ciſſimo dñi noſtri ieſu xpᷣi quẽ habuit ad io⸗

bannem euangeliſtam.

Alectus meuſmi
hi et ego illi. Johãnis euangeliſte
vyerba ſunt iſta oꝛiginaliter Canti

coꝝ. ij.ca. Immẽiſa beatiſſimi euãgeliſte io⸗

hannis pᷣconia oẽm ſuꝑant dicẽdi facultatẽ
Quiſnã tã eloques reperit᷑ tãoꝛnatꝰ ĩ expli
cando:tãq; potẽs in ꝑſuadẽdovt eiꝰ innume
ras:vt ſic dicã:laudes effari queat: Tñ et ſi

et. Mid u nõ q;tũ ſibi debet᷑ q;tũ nos poſſumus illius
tauit eã dicẽs. Salue crux pcioſa q̃ decoꝛẽ et

pꝛogatinas tenemur extollere dignas. Co⸗

lendus quippe eſt ab oĩbus et ſingulari deuo
tione honoꝛandꝰ cui dei filiꝰ tã pꝛecipuã di
lectionẽ exhibuit quẽ itachariſſimũ habuit
cui deniq; tanta cõtulit bñficia. Ut aũt ha⸗

beat mens nr̃a lumẽ intelligetie q̊ iohannis
ſublimitatẽ ꝑcipiat de ipᷣo in hoc ſermone di
cemus:quẽ ⁊ merito fundabimꝰ in amoꝛeil
lo dulciſſimo q̊ eũ xpᷣs pᷣ ceteris apłlisvoluit
exoꝛnare:de quo ipᷣe verba in themate poſi-
ta dicit. Dilectus meꝰmihi ⁊ ego illi. In quu
bus verbis tria myſteria de illo amoꝛe ꝓponi
mus cõtemplan.
Pꝛimũ ðꝛ ſu

erationis.
Becundũ oſtenſionis.

erciũ cõcluſionis. H
xps dilexit iohannẽ amoꝛe pᷣcipuo et

ſm ꝙ hõ et ᷣm ꝙ de ⁊ de differentia amoꝛis
eiꝰ et petri:et qᷓ; rõnabiliter xpᷣs eũ ita dilexit.
— Lapitulũ. i.
ũ de amoꝛe
quo xpᷣs iohannẽ dilexit ðꝛ ſupationis

puloꝝ. Vñ Jo.xiij.ca.ſcribit᷑. Erat recum⸗
bens vnus ex diſcipulis eiꝰ in ſinu ieſu quẽ
diligebat ieſus.Et.ix.c.Cũvidiſſʒ ieſus ma
trẽ et diſcipulũ ſtantẽ quẽ diligebat. Et. xx.
ca. Vna ſabbati maria magdalene venit ma
ne cũ adhuc tenebꝛe eſſent ad monumentũ ⁊
vidit lapidẽ ſublatũ a monumẽto. Cucurrit
ergo ⁊ venit ad ſimonẽ petrũ et ad aliũ diſci⸗
pulũ quẽ amabat ieſus.Et.xxi.c.Cõuerſus
petrꝰvidit illũ diſcipulũ quẽ diligebat ieſus

ſequentẽ. Eccleſia vᷣo cãtat illuq Bede. Hic
eſt iohãnes qͥ pꝛiuilegio amoꝛis pᷣcipui cete⸗

ris altius a dño meruit honoꝛari. Sʒ vt ꝑtẽ
iſtãclarius expediamus tria dubia ꝓponimꝰ2
diſputanag. DM
imũ vtrũ xp̃s dilexit iohannẽ m ꝙ de.

x. xp̃s pl dilexit iohannẽ q; peru
erciu vtrũ xpᷣs debuit ita intenſe iohanne

ä

—— 22

q in

¶ Ad pꝛimũ dubiũ poſſet quis arguẽdo re⸗
ſpondere.qꝙ xpᷣs nõ dilexit iohannẽ ᷣm ꝙ de

us ſʒ im vᷣm ꝙ; S 6: ꝓbat. qꝛ cũ amoꝛ ſit pal⸗
ſio ẽt nulla paſſio cadit in deo:ideo de nibil

amare p̃t. Sed cõtra eſt auctoꝛitas ſcripture

q̃ deum diligere amareq; in pleriſq; locis te

ſtatur. VUñ Dauid in ps.clxvi.ait. Dñs di⸗

ligit iuſtos. Et ſapiens ꝓuer.iij. ca. Quẽ enĩ

diligit deus coꝛripit. Et ſapĩe.xi. ca. Diligiſ
oĩa que ſunt. Et Ecci.xlv.ca. Dilectus deo
et hoĩbus moiſes.Et Malach.i. ca. Dilexi
vos dicit dñs. et paulus.ij.ad Coꝛinth.ᷣix.
ca. Hilarẽ enĩ datoꝛẽ diligit deus.et Johan
nes pᷣma ſua canonica ca.iiij.Sicut deꝰ di⸗

lexit nos et nos debemus inuicẽ diligere. et

ſaluatoꝛ noſter Jo.iij. ca. Deus dilexit mun
dum. et.xiiij.ca. Qui diligit me diliget᷑ a pr̃e
meo.codẽ ca. Si qͥs diligit me ſermonẽ me⸗

um ſeruabit ⁊ pater meꝰdiliget eũ.et.xvi.ca.

Iße enĩ p̃ amat vos.Ergo vt qͥd ſentiendũ
eſt de amoꝛe dei ad creaturaſ inueſtigare poſ
ſumus. Notande ſunt in hac ꝑte tres theo⸗
logoꝝ ꝓpoſitiones.Pꝛima ſᷣm Bonauẽ. di.
xxxij.tercij.et Tho.i.pꝑte.q.xx.q neceſſe ẽ po
nere amoꝛẽ in deo:qꝛ in quocũq; eſt volũtas
yel appetitꝰ opoꝛtet eſſe amoꝛẽ:ille tũ amoꝛ ĩ
deo nõ eſt paſſio. NHã amoꝛ et gaudiũ et dele
ctatio ſᷣm ꝙ ſignificãt actus appetitꝰ ſenſiti⸗
ui comitat᷑ aliq trãſmutatio coꝛꝑis et maxĩe
circa coꝛ qʒ eſt pꝛimũ pꝛincipiũ motꝰ in aĩa⸗
li. Scõðm vero ꝙ pᷣd icta ſignificãt actũ appe
titus intellectiui nõ ſunt paſſiones.Et ſic po

nunt᷑ in deo m effectũ:nõ ſᷣm paſſionis de⸗

fectũ.Odit enĩ cõicando iuſte penã ei quem
odit abſq; ſui tranſmutatõe:diligit creaturã

illi ſua bñficia plus minuſue tribuẽdo:idem

ſꝑ eodẽ mõ ſe habens. VUñ ph̊s.vij.ethicoꝝ
dicit. Deus vna et ſimplici oꝑatione gaudet

et eadẽ rõne ſine paſſione amat. Sciendum

adhuc ꝙ in paſſionibo ſenſitiui appetitus eſt
cõſiderare aliqͥd qð eſt materiale.ſ.coꝛpoꝛalẽ
tranſmutationẽ:et aliqͥd qð eſt foꝛmale:id.ſ.
qð eſt ex pte appetitus:ſicut in ira.vt ðꝛ in.i.
de aĩa. Materiale eſt accẽſio ſanguinis circa

coꝛ:vel circa aliqd hmõi.Foꝛmale vero appe

titus vindicte. Sed rurſus ex ꝑte eiꝰ qð foꝛ

male eſt in quibuſdã paſſioniba deſignat᷑ ali

qua impfectio:ſicut in deſiderio qð eſt boni
nõ habiti:”et in ira q̃ triſticiã pᷣſupponit.Que
dam vero nullã imperfectionẽ deſignãtvta⸗
moꝛ ⁊ gaudiũ.Cũ &̊ nihil hoꝝ deo cõueniat
Em id qð ẽ materiale in eis illa q̃ imꝑfectõʒ
im poꝛtãt etiã foꝛmaliter deo ↄuenire nõ pñt

niſi metaphoꝛice ꝑ ſimilitudinẽ effectꝰ.Que

t foꝛmaliter imꝑfectionẽ nõ impoꝛtãt de

deo ꝓpꝛie dic unt᷑ vt amo: et gaudiũ ſine p‚f⸗
cða ver itas ꝙ; de*

ſione iñ vt eſt pᷣdictũ.
oĩa q̃ ſunt amat. Nã vt inqͥt tho.vbi.s.Oia
exiſtentia inq;tũ ſunt:bona ſunt. Jpᷣm enim
eſſe cuiuſſibet rei quoddã bonũ eſt:et ſilr qli
bet ꝑfectio ipᷣius:cũ ̊ volũtas dei cã ſit oim
rerũ:opoꝛtet ꝙ intm̃ aliqͥd habeat eẽ aut qð⸗
cũq; bonũ inq;tũ eſtvolitũ a deo.Cuilibet ᷣ
exiſtenti deꝰvult aliqdᷣ bonũ.vñ cũ amare nil
gliud ſit q; velle bonũ alicui:maniteſtũ eſt q;

deus oĩa qᷓ ſunt amat:nõ tñ eodẽ mõ ſiẽnos
qꝛ enĩ volũtas nr̃a nõ eſt cã bonitatis rei ſed

ab ea mouet ſicut ab obiecto.Amoꝛ nr̃ quo
bonũ alicui volumꝰ nõ eſt cã bonitatis ipᷣiꝰ
ſed ecõuerſo bonitas eiꝰ vel vera vel extima

ta ꝓuocat amoꝛẽ q̊ ei velimꝰ ⁊ bonũ ↄſeruari

qð bʒ et addi qð nõ hʒ et ad hoc operemur.
Ded amoꝛ dei ẽ ꝓfundens et cauſans boni

tatẽ in reb.Ex his apparet ꝙ deꝰ etiã pecca⸗

toꝛes amet. Nã nihil ꝓhibet vnũ et idẽ ſᷣm
aliqͥd amari ⁊ ᷣm aliud odio haberi:de pec⸗
catoꝛes inq;tũ ſunt nature quedã amat.Sic

eni ⁊ ſunt et ab ipᷣo ſunt:inq;tũ vero pctõꝛes

nõ ſunt:ſʒ ab eſſe deficiũt.et hoc in eis a deo

nõ eſt vñ ſm hoc ab ipᷣo odio habent᷑. Oꝛi
tñ difficultas an deꝰ diligat creaturas irrõ⸗

nales qm̃ cũ duplex ſit amoꝛ ↄ cu piſcẽtie.ſ.⁊
amicitie:illas amoꝛe ↄcupiſcentie nõ diligit:
qꝛ nulliꝰ extra ſe eget:nec amoꝛe amicitie:qꝛ
nõ pᷣt ad res irrõales haberi.vt ptʒ.viij.ethi

co. ergo nullo mõ illas amat. Ad h̊ dicit ſan
ctus tho.qꝙ deus ꝓpꝛie loquẽdo nõ amat crea
turas irrõnales amicitie: qꝛ amicitia nõ pboõt
haberi niſi ad rõnales creaturas in quibus

cõtingit eſſe reamationẽꝛ cõmunicatõʒ i ope
ribus vite qͥbus cõtingit bñ euenire vel ma⸗

leſm foꝛtunã vel felicitatẽ:ſicut et ad eas p⸗
pꝛie beniuolẽtia eſt. Creature autẽ irrõnales

nõ pñt ꝑtingere ad amandũ deũ:necad cõi⸗

cationẽ intellectualis et beate vite qua deus

viu it. Sed diligit illas amoꝛe ↄcupiſcentie

inq;tum oꝛdinat eas ad rõnales creaturas?
etiã ad ſeipᷣm nõ quaſi eis indigeat ſed ꝓpter
ſuã bonitatẽ et noſtrã vtilitatẽ. cõcupiſcimꝰ
ercia veri⸗
tas ꝙ deus nõ oĩa equaliter diligit. Ham vt

enĩ aliquid et nobis et alijs.

inquit Augꝰ.ſuper Johannẽ. Omnia dili⸗
git deꝰ que fecit et inter ea magis diligit crea

turas rõnales et de illis amplius q̃ ſunt mẽ

bꝛa vnigeniti ſui:et multo magis ipᷣm vnige
nitum ſuũ. Notandũ tñ ꝙ cum amare ſit vel
le bonũ alicui:duplici rõne poteſt aliqͥd ma⸗
ius vel minus amari. VUno mõ ex parte ipᷣiꝰ
actus voluntatis qui eſt magis vel minꝰ? in⸗
tenſus. Et ſic deus nõ magis quedã q; alia

cmti

luntatise
jnsbol
mnuralig
iusbonl
Ethocn
ljo mag
nitatort
no vellet
nullippe
debet el/
ſchbito
gpugdenn
tdeche⸗
cMenerbi

i Bler d

Wonarü

iitaato

bonopſe

tone

fiylle
rüaccep
otan
nouy.
bitarn
leſoii
donaſiey
lllariusc
zrurnlon
ſgaſtinns
enoline
Niniqgafſin
Müſnity
ſpen.St
ickheee⸗
nodilig
fnciobz
Oinon
lhnͤſcq̃
utſoßhn⸗
utßan
bune N
moſi
Achrre
mache⸗
Hkdie

iolte

Ertcſo
niinie
ungef
ungn

gadiri
fupt

Alüſ
Nupiſ,

un n

ückett

edäͤſn
tang
ncu
Wanm
Enanütit
wceiſin
boninngri
.Agig
cidoninn;
lyanwdar

4 .

tboni

Iboc eon

etcnſnen

A wnü dS

obabender
Nelimms
Fäere N
Ahocincnn
Lvarmnn,
e amian

ofm⸗
rgieis
nung
ientn
ſantla
eaifs
aiii
Erirgud
nlmn
Gouun!
ſeetcni⸗

—

amat:quia oĩa amat vno et ſumplici actu vo

luntatis et eodẽ mõ ſe habẽte. Alio mõ ex ꝑte
ip̃ᷣius boni qð quis vult amato. Et ſic dici⸗

mur aliquẽ alio plus amare:qꝛvolumus ma
ins bonũ qᷓ;uis nõ magis intenſa voluntate
Et hoc mõ neceſſe eſt dicere ꝙ deꝰ quedã a⸗
lijs magis amat.Cũ eni amoꝛ dei ſit cã bo⸗

nitatis rerũ nõ eſſʒ aliqͥd aliud meliꝰ ſi deus

nõ vellet vni maius bonũ q alteri. Sed nõ
nulli ꝓpter ea q̃ dicta ſunt arguũt ꝙ deus nõ

debet velle bonũ magis vni qᷓ; alteri. Nã vt

ſcribit᷑ ad Ro.ij.ca. Nõ eſt acceptio ꝑſonarũ
nd deuz. qð verbũ ponit᷑. xxxij.q.iiij.c.ſiẽ
Et de cõſe.di.iiij.c.nec quenqᷓ;. Et de pᷣben.
c.venerabilis.Et de iudi.c.nouit.Ad qð rũ
det Alex. de ales in.ij. volumine ſumme. q;
ꝑſonarũ acceptio cadere nõ pᷣt in liberali gra

tuita et voluntaria diſtributõe quoꝛumcũq;
bononꝝ ſed tm̃ in debita et neceſſaria diſpen⸗
ſatione. Si enĩ qͥs ex ꝓpꝛia liberalitate largi
ri vellet aliquã pecunie q;titatẽ nõ pᷣt pſona⸗
rũ acceptoꝛ cenſeri:qꝛ potius vni q; alteri de

derit:cum neq; in eo qͥ recepit neq; in eo qui
nõ recepit meritũ aut pᷣceſſerit aut exiſtatvt ſi
bi p̃fata pecunia donet᷑. Sicet deus bonita
te ſua diuerſa atq; diſparia creaturis cõtulit
dona:ſine ꝑſonarũ acceptõe. Quare aũt ex:
cellentius cõdiderit angelos qᷓ; hoĩes:hoĩes

q; bꝛuta: leones qᷓ; foꝛmicas:aqͥlas qᷓ; paſſe⸗

res et ſilia.nõ intereſt nr̃a diiudicare:ſʒ po⸗
tius multimodã ſapientiã illiꝰ extollere:bo⸗
nitatẽq; affluentiſſimã ↄmendare. Scom

dubiũ fuit vtrũ xpᷣs magis dilexit iobannẽ
petrũ.Et ꝙ ſic:patʒ ex pᷣdictis. Tñ poſſet

qͥs obijcere ꝙ de? illos magis diligit qͥ ipᷣm
magis diligunt:ſed petrus magis diligebat
xpᷣm q; iobãnes.vñ Jo.xxi.ca.dixit ieſus pe
tro. Simon iohannis diligis me plus his.
Qõ nõ ſic q̃reret dñs niſi ſciret ꝙ petrꝰ plus

ceteris ipᷣm amaret:vt dicit gloſa. ergo vide
tur ꝙ vpᷣs magis debuit petrũ diligere q; io
bannẽ. Ad boc rñdet Bonauen. diſt. xxrij.

tercij libꝛi. Oe hic eſt triplex modus dicendi

quoꝛũ vnus facit ad explicationẽ alteriꝰ. Pꝛi
mus eſt ſim Auguſti. ſup Johannẽ. vin. ait.

c eſt dilectio in ſigno exterioꝛi etĩ effectu in⸗

terioꝛi. Si loquamur de dilectõne in ſigno

exterioꝛi magis diligebat xpᷣus iohannẽ qꝛ

maioꝛẽ ei familiaritatẽ exhibebat. Si vero

loquamur de dilectõe qᷓ;tũ ad interioꝛẽ effe⸗

cum ꝗͥ eſt effect?ꝰ gre: ſic magis diligebat pe
trum:qꝛ maius munus gfe illi dederat. Et
ſitu obijcias.qꝙ deus illi debebat maioꝛa ſi⸗

gna dilectõnis oſtẽdere quẽ magis diligebat
Em veritatẽ. Rñdet Aug.qꝙ per iohannẽ et

petrũ ſignificat᷑ duplerx vita.ꝑ petrũ actiua q̃
tranſit per iopannẽ cõtemplatiua q̃ manet.
Vñ peiro dictũ eſt. Sequere me.de iohäne
vero ðꝛ. Sic eũ volo manere.Et qm̃ actiua

laboꝛioſioꝛ et fructuoſioꝛ. Cõtemplatiua ve

ro purioꝛ et iocundioꝛ ad ſignificand diffe
rentiam huius duplicis vite familiarius ſe

exhibebat dñs iohani q; petro. In cuius rei
ſignũ cõmiſit ei matrẽ cuſtodiendã: petro ve

ro paſtoꝛalẽ curã.Et ex hoc dicit Augꝰ ꝙ pe
trus erat melioꝛ:ſʒ iohãnes felicioꝛ. Aliꝰ eſt
modus dicẽdi ſᷣm Bernardũ. ꝙ petrꝰ dile⸗
xit feruentiꝰ et diligebat᷑ foꝛtius. Johannes
vero diligebat dulcius ⁊ diligebat᷑ familia⸗
rius. Terciusvero modus diligdi eſt. ꝙ pe

trus magis diligebat deũ in ꝓximis. Johã

nes magis in ſe. VUñ petrus accepit curã re⸗

giminis:iohãnes gratiã ↄtemplatõis Jdeo
petrꝰefficacioꝛẽ habuit gr̃am ad laboꝛẽ actio

nis:ioh nneſ efficacioꝛẽ ad gratiã cõtempla
tionis. erciũ dubiũ fuit vtrũ xpᷣs debu

it ita intenſe diligere iobhannẽ. Ad qð rñde⸗

mus q tria cõcurrerũt in iohãne q̃ illũ adeo

amabilẽ xpᷣo fecerunt.
ꝛimum fuit etas.
Secundũ virginitas.

Terciũ amabilitas.

dꝛimũ qo fuit in iohanne quo xps illũ dile
xit amoꝛe pᷣcipuo fuit etas. Secutꝰ enĩ fuit

ſaluatoꝛẽ oĩm in etate tenera. Nã licʒ Hiero.

dicar ad paulã de doꝛmitione Blefille. Nũ⸗
q; eſt ſera ↄuerſio. Et Seneca in tragedijs.
nunq; ſeraẽ ad bonos moꝛes via. Tñ res eſt
ad modũ gratiſſima deo hoĩq; ſatis vtilima
ab ineunte et adoleſcẽti etate bñ beateq; viue
re. Ideo Trenoꝝ.i.ca. Jeremias ait. Bonũ

eſt viro cũ poꝛtauerit iuguʒ ab adoleſcentia

ſua. Sicut iobãnes dũ eſſet adoleſcẽs voca
tus a xpᷣo cũ iacobo ſuo fratre reliquit oĩa et
illũ ꝓtinus fuit ſecutus. Sciendũ tñ in hac
ꝑte ꝙ duplex fuit vocatio iohannis ᷣm Ni
co.de lira in plogo ĩ iohannẽ.Pꝛimo qñ vo
catus fuit ad xpᷣi noticiã aliqualẽ. Scripſit
nã ipe.i.c. Erat aũt andreas frater ſimonis

petri vnus ex duob qui audierãt a iohanne

et ſecutifuerunt eum.ſ.xpᷣm. Nomẽ itaq; al⸗

terius diſcipuli tacuit:qꝛ mos eſt ſcribentiũ

tacere ꝓpꝛias laudes:et de ſe ſicẽde alio loqui

qð iohannes vt ptʒ in pleriſq; locis diſcipu

lum ſe tm̃ noĩando obſeruauit:ita et hic no⸗
men ſuũ nõ expꝛeſſit:mñ ꝓbabiliter credit᷑
ipᷣemet fuerit cum andrea: qꝛ circumſtãtias
loci et tempoꝛis deſcribit qm̃ oĩa pñcialiter

vidit. Secũda vocatio fuit ad xp̃i familiari
catem.de qua ſic ſcribit?

ero.in pꝛologo in

lacobo abüt. G

Eercio /pter pulcritudin.· .
Pꝛimo diligit xpᷣs virginitatẽ ꝓpter ſimili⸗

eſt adeo: quẽ de nuptijs volentẽ nubere vo⸗
cauit dñs. Nuptie iſte fuerũtſ m cõmunein

opinionẽ vt refert Nico.de lira. ille de qbus
fit mentio Jo.ij. ca. ꝙ facte ſunt in chana ga

lilee: qʒd ꝓbabile eſt. tũ qꝛ nõ legit xpᷣm alijs
nuptijs interfuiſſe. tũ qꝛ mater Jeſu erat ibi

tanq; in nuptijs nepotis ſui. Terciavocatio

fuit ad apoſtolarũ:qñ vt vꝛ Matthei.iiij. ca.
Relictis rhetiba et pre poſt rᷣm cum frẽ ſuo
Scõm ꝙ fuit in iohãne are

et xpᷣs illũ ſingulariter dilexit fuit eiusvirgi

nitas:hãc quippe xpᷣus ſumme colit et amat
maxime ꝓpter tria.
Pꝛimo ꝓpter ſimilitudinẽz.
cdo ꝓptermagnitudinẽ.

tudine.Eſt q ppe ſimilitudo amicitie cauſati
ua. Ideo oẽ aĩal diligit ſile ſibi.vᷣginitas ve
ro ſingulariter effulſit in xpᷣo ⁊ in matre eius
virgine bñdicta:q̃re et virgines amat.Pꝛo⸗
pter qð Hiero.ad filiã mauritij de cõmen⸗
datõne virginitatis ita ſcribit. Ut virgini⸗
tatis meritũ pateat et qᷓ; digna ſit deo manife
ſtiuspoſſit intelligi illud recogitet᷑ ꝙ dñs et
ſaluatoꝛ noſter cũ ꝓpter humani generis ſa⸗
lutẽ hoĩem dignaret᷑ acciꝑe:nõ aliũ qᷓ; virgi
nalẽ elegit vterũ: virginẽ habuit matrẽ:vir⸗

go manſurus in ſe viris:et in matre feminis

virginitatis pᷣbuit exemplũ.hec ille. Scðo

Diligit deꝰ virginitatẽ ꝓpter magnitudineʒ.

Eſt qͥ pe virginitas ipa opus magnũ et ar⸗
duũ:ideo virgines amoꝛẽ oſtendũt ad xpᷣm
ardentiſſimũ:dũ rem tã grandẽ ꝓ ipᷣo aggre⸗
diunt᷑. Ideo Hiero.ad ſacras virgines de
cõtinentiavirginali ait. Grande eſt ⁊ immoꝛ
tale et pene vltra naturã coꝛpoꝛeã ſuꝑare lu⸗
xuriã et cõcupiſcentie flammã adoleſcẽtie fa
cibus eſtuantẽ:animi virtute reſtringere:vi⸗
uereq; cõtra humani generis legẽ. deſpicere

cõiu gij ſolatia:dulcedinẽ cõtennere liberoꝝ:

et quecũq; pñtis vite cõmoda ſunt ꝓ nihilo
ſpe future beatitudinis cõputare.hec Hie⸗
ro. Tercio diligit xpᷣs virginitatẽ pter pul
critudinẽ̃. Ipᷣa nãq; pulcrã et decoꝛem facit
aĩam. O b qð eccleſia cantat. O q; pulcra eſt
caſta generatio cũ claritate. ¶ Terciũ quod
fuit in btõ iohãne cã vt diligeret᷑ a xpᷣo ama⸗
bilitas nuncupat᷑. Amauit ipᷣe xpᷣm pluſqᷓ;
oĩa tꝑalia bona:pluſqᷓ; patrẽ: immo plus q;
ſeipᷣm qð oſtendit qñ cũctis dimiſſis ipᷣm ſo

—

lum hĩe voluit patrẽ dñm ⁊ magiſtrũ. Inqͥt

nãq; Seneca ad lucillũ. Sivis amariama

Pꝛimo oſtedit xpᷣs iobannẽ ſe diligere in
uerſatõe familiari atq; benigna. Ipᷣm nãq;

Zohannẽ. YHic eſt iohaͤues euaͤge liſta ynus et Marcialis cocus. Oiraris q; null? amer

æxr duodecim diſcipulis dei qui virgo elect⸗

te Ceciliane: iaeo: gi amas nullũ:dilige cha⸗
rus eris.decipiun

apitulũ. ij.

Secundo in exaltatione.
Fio in recõmendatione.

habere voluit cũ petro et iacobo in reſuſcita
tione puelle.vt ſcribit᷑ Marci.v.ca. Ihm cũ
pᷣfatis duxit ad montẽ thaboꝛ:vbi tranſfigu

ratus eſt.vt ptʒ matth.xvij. Jpm etiã ac pe⸗

trũ et iacobũ hr̃e voluit in ſua ſocietate dum
ad oꝛandũ imminẽte paſſione ꝓceſſit: vt dicit
Matthei. xxvi.ca. Ipm deniq; in cena ꝓmi

ſit recumbere ſupꝛa pectus ſuũ ſacratiſſimũ.
Scdo oſten⸗

vt aſſerit euãgelnj ſulca. xiij.¶

dit xpᷣs iohannẽ ſe diligere ĩ exaltatõe.Can⸗

tat nãq; eccleſia de ipo in epła pñtis ſolenni⸗
tatis illud qð ſcribit᷑ Ecc̃i.xv.ca. Exaltauit
illũ apud ꝓximos ſuos. Hã vt ait paulꝰ ad
Ephe.iiij.c.pᷣs dedit quoſdã quidẽ apo⸗

ſtolos:quoſdã aũt ꝓphetas:alios vero euan

geliſtas: alios autẽ paſtoꝛes et doctoꝛes ad
cõſummationẽ ſanctoꝝ in opus miniſterij:
in edificationẽ coꝛpoꝛis xpᷣi. Sed iohanes
fuit apłs cũ apłis vnus ex duodecim. ſicut
notat᷑ matth. x. ca. Fuitvirgo cũ virginibus
vt pꝛedictũ eſt. Fuit ꝓpheta cũ ꝓphetis. Vñ
Hiero.contra Jouinianũ li.i.ait. Vidit in
pathmos inſula in qua fuerata Domitiano

pꝛincipe ob dñi teſtimoniũ relegatus: apo⸗
calipſim infinita futuroꝝ myſteria cõtinen⸗

tem. Apocalipſis idẽ eſt ꝙ reuelatio qꝛ ibip
phetico lumine ſcripſit ea que futura erant:
Pꝓut ſibi fuerunt diuinitus reuelata. De hoc
Apterea Apocalipf.i.ca. ipᷣe inquit. Beatus
qui legit et qui audit verba/ꝓhetie huius et

ſeruat ea qᷓ in ea ſcripta ſunt. De hoc Hiero.
in ꝓloglo in Apocalipſim ait. Cũaꝗpter ver

bum dei et teſtimoniũ ieſu xpᷣi iohanes exi⸗

ſio in pathmos inſulã poꝛtaret᷑ illic ab eodẽ
apocalipſis poſtenſa deſcribitur. vt ſicutin
pꝛincipio canonis.i:li.geneſeos incoꝛrupu

ꝓpfecto hi qͥ a xpi amoꝛe
ſunt penitꝰ alieni:et pᷣſumũt aſpirare ad illaz
felicitatẽ:que non niſi diligentibo ipᷣm eſt re⸗
pꝛomiſſa.
¶ Qualiter xpᷣs oñdit amoꝛẽ ſuũ iohãni cõ⸗
uerſando ſecũ familiariter atq; exaltando ⸗
lum et ↄmendãdo ſi bi virginẽ matr.

Edundü my ſterüũ ↄtẽ plandũ de amo-
re q̊ xpᷣs iohannẽ dilexit ðꝛ oſtenſionis
In multis nãq; oſtẽdit xpᷣs ſe iohannẽ dili⸗
gere:et pᷣcipue in tribus.
Pꝛimo in cõuerſatione

— —

„

Uretpei
Nbiisf
ſeurdice

Zpocatip
glot verb
nislause
biomulti
nes ci do
boeplhoc
Baltwna
leſijinſtr
giclares
lant anon

Mut Fin

Gheiodya
nottonſue
doläteruer
Uriofehüt
dooſerd
Wrümon
pppoodi⸗
ſcnrinten
omiracn

uilis yto

hheiEtw/
hunnesfnit
enalodam
oiüden
Vire Kan
ereigai
mutther.
Qllicee
paſionis
iobinesa
inEzechia
ſiauibyae
Hoiuolvmn⸗
tdeißo Ar
lomnungr

Ibahie

Napebüria
cſetömn
repeni⸗
Wenianeer
Uaremi
Näfet
hunns
wä
gnet dun
unpan
hliglin

Pfope

sane
N
biguihe
termit

nnhöin

ſtüſchins
cernende⸗
ee

Curi

Einäe
oten

alehenid

—

—

nniſedin.

nr nn⸗
NMdoin in
mira n
werbinig
Pncür
ſuſocane
ſen
nig n N1

i iini

(Scdoole

eclunie
Uins nn

G. A. EreH

Goſinuinn
stma
—
309 n
ns
R
Had ie⸗
t
lai,
11 Donin
egtma hn
ſin nin
uefuu n⸗
wunde⸗
nit be⸗
pcrhut⸗
dedah,
Hin,

tus mundꝰ eũ nõ intellexiſſet. Et GBꝛego. ſu⸗

DeN

bile eſt pꝛincipiũ pꝛenotatũ:ita etiã incoꝛru⸗
ptibilis finis ꝑ virginẽ in apocalipſi redde⸗
retur dicẽs.Ego ſum alpha et o:initiũ et fi⸗
nis.Et in epła ad paulinũ Hiero.ita ſcribit e.
illã pijſſimã querelantẽ audiſſʒ: inſpiceretq;

Apocalipſis iohãnis tot habet ſacramenta
quot verba:parum dixi et ꝓ merito volumi

nis laus oĩs inferioꝛ ẽ. In ſingulis enĩ ver⸗
bis multiplices latẽt intelligẽtie. Fuit iohã⸗

nes cũ doctoꝛibo doctoꝛ:pᷣdicando ⁊ ſcriben
do epłas canonicaſ.Et vocant᷑ canonice ſᷣm
Beltrandũ.i.vniuerſales:qꝛ vu iuerſalẽ ec⸗
cleſiã inſtruũt. Nõ enĩ fuerũt miſſe ad aliq̃s

ꝑticulares eccleſias:ſicut epłe pauli. Nel vo

cant᷑ canonice.i.regulares:qꝛ fidẽ et moꝛes
aſtruũt. Fuit martyr cum martyribo. Nã de
epheſo ductꝰ eſt romà ligatus et ibi flagella⸗
tus ⁊ tonſus ante poꝛtã latinã miſſus fuit in

doliũ feruẽtis olen: ꝓpter qð tãq; de ipᷣiꝰmar⸗

tyrio feſtũ facit eccleſia ſexta die maij: licʒ de
dolio ſanꝰ exiuerit et illeſus.Et quãq;; mar⸗
tyriũ moꝛte ꝑficiat᷑: nihilominꝰ volũtarie et

ꝓmpto aĩo iohãnes ea ꝑtulit q̃ naturalit ſo⸗

lent inferre moꝛtẽ:a qua pᷣſeruatus fuit diui⸗
no miraculo. Pꝛeterea exiliũ eſt moꝛs quedã

ciuilis vt dicit Nico.de lira ſuꝑ.xx.ca.mat⸗

thei.Et vt legit᷑ in eccleſiaſtica hiſtoꝛia. Jo⸗
hannes fuit in pathmos inſulã relegatus et
metallo damnatꝰ:vt ibi foꝛſitan ſecreta mar
moꝛũ vel terrã foderet:aut alijs ſimilibo deſer
uiret.vt ait Aymo ſuꝑ Apocalipſim. aũt

vere fuerit martyr cõfirmari pᷣt ex verbo xpᷣi

matth̊.xx.ca.dicẽtis ad iacobũ et iohannẽ.
Calicẽ quidẽ meum bibetis:vbi amaritudo

paſſionis deſignat᷑. YFuit adhuc beatiſſimus
iohãnes cũ euãgeliſtis euangeliſta figuratꝰ

in Eʒechiele ꝑ aquilã:qm̃ ſicut aqla eſt cete⸗
ris auibo acutioꝛis viſus:ita ipᷣe in diuinis
maius lumẽ intellectꝰ accepit q; ceteri. Qua
re de ipo Augꝰ.ait. Si altius intonuiſſet to

per Eʒzechielẽ. Johannes ꝑ hoc ꝙ in egr
pio verbũ:vidit etiã ſemetipᷣm tranſijt. Si
enĩ ſe nõ tranſiſſet verbũ in pꝛincipio nõ vi⸗
diſſet. Ipᷣe nãq; ineffabilẽ illamverbi diuini
generationẽ expꝛeſſit cũ dixit. In pꝛincipio
erat verbũ. Que vero in eius euãgelio mirã⸗
ga cõtineant᷑ longũ eſſet retexere. ideo illa in

hoc loco pᷣtermittimus tm̃ cõcludimus ꝙ io
hannis euangeliũ alijs merito eſt pᷣferendũ.
Zaͤco Augꝰ. ſi.x.de ci.dei.c.xxix.ait. Initiũ

ſancti euangelij cui nomẽ ſᷣm iohannẽ. qui⸗
dam platonicus ſicut a ſancto ſene ſimplicia

no: qui poſtea mediolanenſi eccleſie pꝛeſedit
epiſcopus: ſolebamꝰ audire aureis litteris

coſcribendũ:et per oẽs eccleſias in locis emi
nentiſſimis ꝓponendũ eſſe dicebat ¶ Cercio
xpᷣs oſtendit ſe diligere iohannẽ in recõmen
datione.dũ enĩ pendebat in cruce ⁊ matrem

meſtã et lachꝛymantẽ dixit illi.O mulier ec⸗

cefilius tuus.deinde diſcipulũ iohannẽ eſt
allocutus. Ecce inqͥt mater tua. O ſingula-

re donũ:de quo Ambꝛo.ait.Auctoꝛ huma⸗
ni generis in cruce pendens pietatis officia
diunidebat. Perſecutionẽ apłis:pacẽ diſcibbu
lis:coꝛpus iudeis:patri ſpiritũ:virgini para
nyphũ:latroni paradiſum:peccatoꝛibo infer
num:xpᷣianis penitentibo veniã legauit.Et
Criſoſto.in ſermone de paſſione. Lu o iohã
nes ſancte ad hoc eligeris vt miniſtres ⁊ ob⸗
ſequaris marie ea dilectõe qua filius:ea obe⸗
dientia qua diſcipulus:ea ſubiectõe qua mi⸗
niſter et famulus:petro cõmendat᷑ eccleſia:ti
bi maria:illi tumultuoſa negocia:tibi pacifi
ce et quieta.Et petrus Damianꝰ in quodaʒ

ſermone. Cõmiſerat dñs petro claues eccle⸗

ſie:delegauit iohãni cuſtodiã marie. Maria
mater xp̃ᷣi.eccleſia mater xpᷣianoꝝ dicit dñs
petro. Libi dabo claues regni celoꝝ. Nun⸗
quid beata maria celũ nõ fuit in cuius vtero
tota diuinitatis plenitudo permanſit: Hic
archangelo gabꝛieli ad cuſtodiã matris dñi
ſocius eſt datus:vt et ille intactã virginẽ in⸗
uiſibiliter cuſtodiret:et iſte foꝛinſecus fragi
litati feminee obedientie ſue miniſteriũ exhi
beret. Quantoq; familiarioꝛ cum matre ver
bi cõuerſatur:tanto vicinioꝛ verbo inuenit᷑
Et quoniã ab ipᷣa veritate marie dictus eſt fi
lius:quadam ſpeciali gratia frater eſt ſalua⸗

toꝛis.hec ille.

Mualiter Johannes miraculis coꝛuſca⸗
ſt:et quid tenendũ:an ſit męꝛtuus:qui tñ in
lo eſt gloꝛioſus. Wapümi. ih.
Erciũ myſteriũ ↄtemplandũ de amo:e
uo xpᷣs iohannẽ dilexit:dicit᷑ cõcluſio

mis. In fine amoꝛ ille ieſu xpᷣi cõcluſus ac ter
minatus eſt pᷣcipue in tribus.

ꝛimo in miraculoſa
cdo in felici cõſummatione.
lo in ſuꝑna gloꝛificatione.
ꝛimo quidẽ amoꝛ chꝛiſti ad iohannẽ ex
hibitus cõcluſus fuit in miraculoſa coꝛuſca

tione:q;plurimis enĩ ſignis et miraculis cla
ruit rome vt pᷣdictũ eſt poſitꝰ in dolio feruen

tis olei:diuino miraculo illeſus ſeruatꝰ ẽ:nõ

ñ ꝓpterea non meruit coꝛonã martyrij. VUñ
Aug'. in li.de nupts et ↄcupiſcentia inaͤt.

Non impar meritũ eſt in iohanne qui nõ eſt
paſſus et ĩ petro qͥ paſſionẽ ſuſtinuit:poſt oc
caſionẽ Domitiani dũ ab inſula pathmos re
dijt epheſum. Druſianũ deuotiſſimã dñam
q̃ mr̃ erat pauperum et iohãnis hoſpita:rep⸗
perit moꝛtuã⁊ in pheretro poſitã quã defere
bant vt ſepeliret᷑.depoſito vᷣo pheretro dixit
illi. Dñs meus ieſus xpᷣs ſuſcitet te druſiana

Burge et vade in domũ tuã ⁊ para mihire⸗

fectionẽ. Statim illa ſurrexit ita vt ſibi vide
retur ꝙ de ſomno excitaſſet eã.Jbi Cratonẽ

phᷣm ⁊ duos ditiſſimos iuuenes cõuertit ad
xpᷣm viſo miraculo ꝙ gẽme qᷓ ſparſe erant in
pulueres oꝛãte apło fuerũt reintegrate. Ibi

iuuenẽ qͥ moꝛtuꝰ efferebat᷑:ad pᷣces matris ſu
ſcitauita moꝛtuis.Oꝛante aplło templũ dia⸗
ne a q̊ oẽs exierãt:coꝛruit.et diane imago pe
nitus deſtructa fuit. Nenenũ ſibi ꝓpinatum
ab Ariſtodemo idoloꝝ pontifice:qð ⁊ duos
bibẽtes pꝛius extinxerat facto ſigno crucis
abſq; aliq̊ nocumẽto bibit:illoſq; moꝛtuos
oꝛõne ſua ⁊ tunica eius ab ariſtodemo ſuper
coꝛpoꝛa poſita reuocauit ad vitã. Hec ⁊ alia
plurima fecit vt latius ſcribit᷑ in Eccleſiaſti⸗
ca hiſtoꝛia.Etiã vt narrat Iſido.in li.de vi⸗

ta et obitu ſanctoꝝ.q̃re aſia eccleſijs repleuit
Scdöo amoꝛ

et ꝓpłos ad fidẽ xpᷣi cõuertit.
xpᷣi erga iohannẽ ↄcluſus fuit in felici ↄſum
matõe.Dũ enĩ ſenuiſſet in oꝑib bonis eſſet⸗
q; annoꝛũ nonagintanouẽ:anno vicʒ impe⸗
rij Traiani ſecũdo: apparuit ei dñs dicens.

Veni dilecte mi ad me:qꝛ tꝑs eſtvt in menſa

mea cũ tuis fratribo epuleris:dñica itaq; ve⸗
niente die vniuerſus ꝓpłs cõuenit in eccleſia
q̃ fuerat ipᷣius noĩe fabꝛicata:qͥ a pꝛimo pul⸗

loꝛũ cantu pᷣdicauit:hoꝛtãs oẽs vt in fide eſ⸗
ſent ſtabiles et in mãdatis dei feruẽtes. Poſt

hec foueã quad ratã iuxta altare fieri fecit et
terrã extra eccleſiã iactari:deſcendẽſq; in foue
am expanſis ad deũ manibo dixit. Inuitatꝰ
ad ↄuiuiũ tuũ dñe ieſu:cccevenio gras agẽs
qꝛ dignatus es me ad tuas epulas inuitare.

KE oꝛationẽ finiſſet tanta luxſuꝑ eũ emicuit

vt nullus in eũ reſpicere potuit. Recedente
aũt lumine nil aliud inuentũ eſt niſi manna
Exquo pleriq; dubitare ſolẽt vtrũ iohãnes
fuit moꝛtuus.Et quidã dicũt ꝙ nõ.ſʒ ꝙ trãſ
latus fuerit ſimul cũ aĩa et coꝛꝑe ad empirre

un celũ et gloꝛiã beatoꝝ ſicut etiã ſi nõ pec⸗

calſſet adã fuiſſent abſqʒ moꝛte trãſſati hoĩes

cũ aĩa ſil et coꝛꝑe ad celeſtẽ illã patriã. Sed
bec opinio ideo videt᷑ ſtare nõ poſſe:qꝛ xpᷣus

aahuc vir ginẽ a lege moꝛtis excipere noluit

nantur ipᷣm in paradiſum terreſtrẽ tranſſatũ

¶ i ſtatutũ ſit hoĩbo ſemel moꝛi. Alij vero opi

eſſe. Tee vero antixpᷣi inde educet et fideles

cõfirmans ac eis pᷣdicãs ab ipᷣo antixpᷣo oc⸗

cidetur. Vñ Theophilꝰ dicit. X†ps nõ nega⸗

uit iobhannẽ moꝛiturũ. HNã quicqͥd oꝛit᷑ mo⸗
ritur. Sʒ dixit:volo eũ manere vſq; ad fineʒ
mũdi:et tũc ꝓ me martyriũ patiet᷑. Nõnulii
vero tenẽt eũ eſſe defunctũ et aĩam eius cũ ce
teris aplis in celeſtibo regniſ gaudere cũ xpᷣo
Coꝛpus vero eius in loco quidẽ hoĩbo igno
to:deo aũt cognito reſeruari.Sicut de moi⸗
ſi coꝛꝑe credendũ eſt. Põt quidẽ deꝰ in aliq̊
ſibi noto loco nobis aũt ignoto:aut ꝑ ange⸗
loꝝ miniſteriũ:aut ꝑ aliũ modũ coꝛꝑi dilecti
ſui exhibere honoꝛẽ ꝓut decet tm̃ ſuũ dilectũ
hbr̃e.Quare aũt diuina ꝓuidẽtia coꝛpꝰ dile⸗
cti ſui iudicauerit occultandũ:nõ ẽ nobis diſ

cutiẽdũ ſʒ inter diuina ſecreta ↄnumerandũ
Bunt et alij q dicũt ipᷣm adhucviuere⁊ doꝛ

mire latẽter ſub terra. Ad qð mouenkt᷑ tripli
ci rõne.Pꝛimo qꝛ xpᷣs dixit de ip̃o.ſic eũ vo
lo manere donec veniã. Exquo exijt ſermo
inter frẽs ꝙ diſcipulꝰ ille nõ moꝛit᷑. Scðo
aiunt iſti ꝙ eſt ſile de moiſe qͥ viuit ſub terra:
Tũ qꝛ ſepulcrũ eiꝰ nõ inuenit᷑.tũ qꝛ in trãſfi⸗
guratõe xpᷣi cũ helia qͥ moꝛtuuſ nõ eſt viuus
apparuit.Tercio ſuã opinionẽ roboꝛãtqꝛ .ia
ſepulcro iohãnis mãna ſcaturire videtur ad
modũ arenule ſicut in fontibo fieri cõſuenit
qdð euenire aſſerũt flatu et anhelitu doꝛmien
tis. Sed iſta ſic opinantibo obuiat Aug. di
cens.cur xpᷣs eius diſcipulo quẽ pᷣ ceteris ꝓ
magno munere dilexit:tã longũ donauit ſo
mnũ cũ beatũ petrũ ꝑ ingentis martyrij glo
riam onere carnis abſoꝛbuerit. Ad verbum

aũt xpᷣi ſic eũ volo manere dicit ꝙ intelligen

dum eſt qꝛ iohannes nõ debebat ſequi xpᷣm

moꝛiendo moꝛte violenta. Ideo cũ dixiſſet
petro ſequere me.ſ.ꝑ martyriũ ad me venies

Petrus interrogauit xpᷣm de iohãne hic au
tem quid. At ieſus dixit. Quid ad te: tu me
ſequere. Iſtũ ſic volo manere donec veniã:

nõ ad iudiciũ:ſed adaĩaʒ eiꝰ de coꝛꝑe educen
dam. Vñ in euangelio ſcribit᷑ nõ dixit ieſus
noõ moꝛit᷑. De moiſe falſum eſt ꝙ viuat. H
Deutro.vlti.ca.ſcribitur. Hoꝛtuus eſt moi

ſes ſeruus dñi in terra moab iubente deo et

ſepeliuit eñ in valle terre moab cõtra fogoꝛ:

et nõ cognouit homo ſepulcrũ eius vſq; in
pꝛeſentẽ diẽ. Moiſes centũ viginti annoꝛũ
erat qñ moꝛtuus eſt:nõ caligauit oculus eiꝰ
nee dentes illius moti ſunt. FYleueruntq; eũ

filij iſrael in campeſtribo moab triginta die⸗
bus. Et Joſue ca.i.ſcriptuʒ eſt. Yactũ eſt vt
poſt moꝛtẽ Moiſi ſerui dei loqueret᷑ dñs ad

Joſue filiũ Nun miniſtrũ moiſi⁊ diceret ei.

Holſes
Funſiioꝛ
Ghtapparu
einſerm
ſcpulcrüe
monedeb
nelliudei

nt. Den

pteſſeade
menget.⸗
mortuuse
geturſent
ait Hicel
ccſus ſuic
ſoomoln
deſcealtin⸗
goonepol
16adolote
Venik lenn
is hie⸗
ornse
hnoq
n plogor
Eiobann
ſonisdea
loecm
egcp/
fonsfgetus
ſcttienn⸗
Regtſtoe
hinotacc̃
litſentam
lodenornt
foläſni⸗
ſtibincn
Morwoc
Maoeden
liggee
Wegpei
coghor
enogan
Aineninon
lleünben
nntigre
cdenſin
Gühntinie
Mruhrde
Mn
berntot
dedeith
mnlann
zine
de
bianen
octauig

ciin

chichlti D

natümaie

dlgntni

dcbidibine
lSang,
eicieut
lon,
Ncati
Nidet r
mncünies
gömonatn
dideioſtin

Ecquocncdnan

enamat 06

rmut oci
Mone or

gulyfcri

mhelinde
wodri n

Gennsn

7

„„
“

in

iun
Norohiri
Ouduri
gecngelho
konct id⸗
ctenun.,
Genmnnsett
nod on f
oiclef
iinignn,

l ,
Fum,
S
t N
galtm

Moiles ſeruus meus moꝛtuus eſt: ſurge et

tranſi ioꝛdanẽ iſtũ tu ⁊ oĩis ꝓłs⁊c.Qualiter
gũt aparuit in tranſffiguratòe xpᷣ:diximꝰple
ne in ſermone de ipᷣa tranſfiguratõe:et quare
ſepulcrũ eius abſconditũ fuit ſcripſi in ſer⸗
mone de blaſphemia in qdrageſimali noſtro
ne.ſ.iudei circa coꝛpus eius idolatriã exerce
rent.De mãna ibi ſcaturiente dicit Augꝰ.q;
pᷣt eſſe a deo vt moꝛs Johãnis ſic pᷣcioſa cõ⸗
mendet᷑.Tenet itaqʒ Augꝰ.qꝙ iohannes ſit
moꝛtuus et aĩa eiꝰ a ſuo coꝛꝑe ſeꝑata. Jdẽ vi
detur ſentire Hiero.qͥ in ꝓplogo in Johannẽ
ait. Hic eſt iohãnes qͥ ſciẽs ſupueniſſe diẽ re

ceſſus ſui:cõuocatis diſcipulis ſuis in ephe⸗

ſo ꝑ multa ſignoꝝ expimenta enens xpᷣm:
deſcẽdit in defoſſum ſepulture ſue locũ:facta
q; oꝛõne poſitus eſt ad pr̃es ſuos tã extrane⸗

us a doloꝛe moꝛtis q; a coꝛruptõe carnis in

uenit᷑ alienus. Et ſi qͥ obſtaret ꝙ; in his ver

bis Hiero.dicit iohannẽ extraneũ a doloꝛe

moꝛtis:ergo videt᷑ ꝙ nõ ſit moꝛtuus. Rũde⸗

mus ꝙ nõ ita ſonãt verba Hieronymi. HNã

in ꝓlogo in apocalipſim idẽ ita ſcribit. Hic
eſt iohannes q ſciẽs ſupueniſſe ſibi diẽ egreſ
ſionis de coꝛꝑe:cõuocatis in epheſo diſ. cipu

lis deſcendit in defoſſum ſepulture ſue locũ

oꝛ:õneq; cõpleta reddidit ſpiritũ tã a doloꝛe:
moꝛtis factus extraneꝰ qᷓ; a coꝛruptõe carnis

noſcit᷑ alienus. Dicit ſciuit ſuperueniſſe
diẽ egreſſionis de coꝛꝑe:et ꝙ reddidit ſpiritũ

pq verba expᷣſſe fatet᷑ illũ eſſe moꝛtuũ. Ideo
cũ aſſerit eum factũ extraneũ a doloꝛe moꝛ⸗

iis:denotat q in ſeꝑatione aĩe a ſuo coꝛpoꝛe
nullũ ſenſit doloꝛẽ. Inſuꝑ et ꝙ eius coꝛpus
ſit ab incineratõe pᷣſeruatũ vel abſconditum
incoꝛruptũ vſq; in diẽ iudicij. Vel vt magis
pie credere poſſumꝰ iterũ aĩe reunitũ atq; de

latũ ad celuʒ empirreũ vbi cũ xpᷣo et virgine

ife gloꝛioſa tã aĩe q; coꝛpis gaudet.(¶ Ter⸗
cio amoꝛ xp̃ᷣi ad iohannẽ cõcluſus fuit in ſu⸗
perna gloꝛificatõne. Sicut enĩ magnũ fecit
eũ meritis in eccleſia militãte:ita magnitfica

inueſtigare nõ poſſumus tm̃ id cõſideremꝰ
beatiſſimi Johannis gloꝛia pᷣeminet ma⸗
gnitudini et potẽtie quoꝛumcũq; regũ ⁊ im
peratoꝝ huiꝰ mũdi:qm̃ iohãnes in eternum

uit eũ in beata gloꝛia. Sʒ qꝛ illius menſurã/

vinit gloꝛiſus cũ xpo: illoꝛũ vero memoꝛia

perijt cũ ſonitu.Quidnã ampliꝰ de diuitijs

de delitijs: de magnitficẽtijs:de pompa:de fa
mulatu:de fama: de pᷣͤſtantia illoꝝ imꝑatoꝝ

q̃ͥ tꝑe Johãnis euãgeliſte clariſſimi fuerũt in

oꝛbe. O infelix humana cõditio O labiis

octauianũ annis vigintitriby: q regnãte an⸗

no vt puto quintodecimo ſui imperij:iohã⸗
nes factus eſt apls xpᷣi:et nihilominus moꝛ
tuus eſt Gavus galligula poſt ip̃m impauit
annis fere q̃ttuoꝛ et moꝛtuus eſt. Claudius
ſucceſſit huic ⁊ cũ imperaſſet annis fere quat
tuoꝛdecim:moꝛtuꝰ ẽ veneno extinctꝰ fraude
vxoꝛis. Nero ſumpſit imꝑiũ regnauitq; an
nisſredecim:mẽſiba octo:⁊ ſeipᷣm interficiẽs

moꝛtuꝰ eſt. Galba illi ſucceſſit et dũ imperaſ

ſet menſibo ſeptẽ ab Ottone occiſus moꝛtuꝰ
eſt. O tto inuaſit imperiũ ⁊ metu vitellij ſe oc
cidens moꝛtuuſ eſt. Vitellius imparevolẽs
a militibo veſpaſiani pugnãdo occiſus eſt.
Fuitq; imperiũ.Galbe Ottonis et Vitellij
circiter menſes decẽ et octo et ſicut pᷣdictũ eſt
moꝛtui ſũt. Veſpaſianꝰ in imperiũ ſublima⸗
tus cũ imperaſſet annis decẽ moꝛtuꝰ eſt. Ci⸗
tus filius eius imꝑsuit annis duob ⁊ moꝛ
tuus eſt. Domitianꝰ frater Titi imꝑauit an
nis quindecim: mẽſibo quinq;: qui edifica⸗
uit templũ Pantheon. et iohannẽ in doliũ

feruẽtis olei iuſſit poni. Anno xpᷣi nonagei·

moſexto:tandẽ a ſuis cubicularijs occiſus ẽ
Herua ſecutꝰ eſt qͥ imꝑauit anno vno:mẽſi⸗
bus qttuoꝛ et moꝛtuus eſt. Traianus impe
riũ ſuſcepit et cũ regnaſſet annis decẽ ⁊ nouẽ
et mẽſibo ſex moꝛtuus eſt. Quid ex his remã
ſit niſi cineres? vermes. At iohãnes vſq; ad
ſecundũ Traiani annum imꝑauit vicijs vt
ab eo diſcederẽt regnauit in decoꝛe virtutũ:
ſeruauit pᷣcepta ſui dilecti magiſtri:ↄtempſit

mundũ ſpꝛeuit terrena:tꝑalia q; deiecit:tu⸗
lit patiẽter aduerſa.Et tandẽ ĩ ſenectute bo⸗
na migrauit ad celos. Ibi nunc fruit᷑ eterna

pace. Ibi exultat cũ angelis ſancꝭ. Ibi poſ

ſidet oẽ bonũ eiuſq; memoꝛia facta eſt ſempi

terna. Ibi deniq; ꝓ ſuis deuotis interpella⸗
re nõ ceſſat. Quẽ depꝛecemur oẽs vt ꝓ nobiſ
intercedat apud xpᷣm dñũm oĩm et ſuam beni
gniſſimã matrẽ q̃tenus in hoc ſeculo digni
efficiamur gra dei.et in futuro beatitudinẽ
illã poſſideamꝰ q̃ eſt ipe deus:qui viuit et re
in ſecula ſeculoꝝ. Amen. H
ermo trigeſimuſſext? de ſancto Jacobo
gioꝛe filio Teaen fre Johãnis euãgeliſte
Idit alios duos
fratres Jacobũ Zebedei et Johã⸗
mnem fratrẽ eiꝰ in naui cũ ʒebedeo
patre eoꝝ reficiẽtes rhetia ſua et vocauit eos
Scribunt᷑ hec verba oꝛiginaliter matt.iiij.
ca. In toto terrarũ oꝛbe beatiſſimꝰ apłs Ja⸗
cohus colit᷑ a cunctis fidelibo deuotõe feruẽ

tiſſima:qm̃ ſicut meritis apud dñũm magnꝰ

inuentus eſt:ita eius patrociniũ expoſcẽtibo

benignus ac liberaliſſimꝰ inuenit᷑. Ipe eſt

Jacobo maioꝛvocat᷑ ſicut ⁊ alter minoꝛ qð iõ

fit:qꝛ poꝛ illo a xpᷣo vocatꝰ eſt. Inſuꝑ ad ma
ioꝛẽ familiaritatẽ admiſſus fuit vt pᷣdictũ eſt
de iohãne euãgeliſta:et int᷑ aplos pꝛimꝰ mar
tyriũ ſuſcepit:celeſteq; regnũ intrauit. Quia
vero eccia feſtũ illius ſolẽniter celebꝛat:decet
nos q;tũ poſſumꝰcũ dei adiutoꝛio laudibus
eiꝰ inſiſtere quẽ iõ xpᷣs ad aplatũ aſſumpſitvt
clarus fieret virtutibo atq; ſignis. Quare de
ipᷣo in pñti ſermone dicemꝰ de quo tria my⸗

ſteria ꝓponimus cõtemplanda.
Pꝛimũ ðꝛ diaboliceſupationis.
cõm virtuoſe tolerationis.

erciũ gratioſe auxiliationis.

Luali
artes:et quõ pᷣt diabolꝰ hũama coꝛꝑa mole⸗
ſtare ⁊ viſibiliter apparere ac tranſfigurare ſe
in angelũ lucis. (Kapitulũ. i.
ARiiuimũ myſteriũ ↄtemplandũ de beato

ſumꝰ. vbi ſic habet᷑. Poſt aſcenſionẽ dñi dũ
Jacob ꝑ iudeã et ſamariã pᷣdicaſſet in hiſpa

niam tandẽ venit:ſed dũ ibi nil ꝓficere ſe vi

derettm̃ nouẽ ibi diſcipulos acqͥ ſiuiſſet du⸗
os ex illis cauſa pᷣdicandi ibi reliqͥt: et alios
ſeptẽ ſecũ aſſumens iterũ in iudeã abijt. Cũ
ergo ibi verbũ dñi pᷣdicaret:magus quidaʒ

noie Hermo genes ad inſtantiã phariſeoꝛũ

diſcipulũ ſuũ noĩe Filetũ ad Jacobũ miſit
vt ipᷣm Filetus coꝛã iudeis ↄuinceret ꝙ ſua
pᷣdicatio falſa eſſet:at vbi ille Jacobuʒ vidit
audiuitq; docentẽ atq; inſpexit ſigna ⁊ mira
cula qᷓ dñs faciehat ꝑ eũ:coꝛde cõpunctus ad

Hoermogenẽ redijt ↄteſtans ſe diſcipulũ Ja

cobi velle fieri ꝑſuadẽs vt idẽ Hermogenes
faceret. Sed ꝓpterea indignatꝰ bermogeneſ

Arte ſua magica ita eum ummobilẽ fecit vt ſe
nullatenꝰ? mouere poſſet dicẽs. Nidebimꝰ ſi

iacoby tuus te ſaluet. Qð cũ filetꝰ Jacobo ꝑ
puerũ nũciaſſet: miſit ad eũ iacob ſudariũ ſu
um dicẽs.Accipiat ſudariũ et dicat.dñs eri⸗

git eliſos:dñs ſoluit ↄpeditos. Statimq; vt

de ſudario tactꝰ eſt ſolutus a vinculis magi⸗

cis artibo hermogenis inſultauit:et ad iaco⸗

bũ ꝓperauit. Iteꝝ hermogenes demones ad

9„

uocauit pcipiẽs vt ipᷣm iacobũ vinctũ cũ file
ro ad ſe adducãt. Qui veniẽtes ad Jacobũ
agere vllulare ceperũt dicẽteſ. Jacobe aple mi

—2⸗

beatꝰ Jacob ſupauit diabolicas

acobo ðꝛ diabolice ſuꝑatõis. Nã dia
olicas artes xpᷣi virtute deuicit.vt eĩ ſcribi
tur matt.x.ca. Cõuocatis ieſus.xij.diſcipu⸗
lis ſuis dedit illis poteſtatẽ ſpirituũ immun
doꝛũ vt eijcerẽt eos:q̃liter ?o Jacob demo⸗
nes expugnauit ex legẽda ipᷣiꝰ colligere poſ⸗

—

mogenesz morvtadte venim angelus dei

nos moleſtare nõ ceſſat.Quibo iacobus.Di
mittat vos angelꝰ ⁊ ad hermogenẽ redite eũ⸗
q;ad me vinctũ adducite ſed illeſum. Qð il⸗
li ꝓtinus ↄpleuerũt vinctũq; adduxerũt ad
iacobũ:quẽ a Fileto fecit exſolui:non ſinens

diabolos illi nocere. Dixitq; illi: ꝑge q̃ vis

tua vtere libertate:qꝛ nemo inuitus bñagit.

At ille mutatus in alterũ virũ veniã humili

ter poſtulauit.Acceptoq; pᷣ timoꝛe demonũ

baculo iacobi ꝑrexit ad domũ ⁊ oẽs libꝛos
Artis magice ad apłm cremandos adduxit.

Quos tñ Jacob in mare ꝓijci fecit. Itaq;

hermogenes de cetero aplo adherẽs vᷣtutib
plurimis floꝛuit Pꝛopter ea qᷓ dicta ſunt ria

dubia de demonibo ſunt aperienda.

—

Pen moletrururrc.
Scoõm vtrũ poſſint hoĩb⸗ viſibilit᷑ aparere

Terciũ vtrũ peccet qui adoꝛat diabolũ cũ ſe

trãſrigurat in angelũ lucis.

¶Ad pꝛimũ dudiũ dicimꝰ:q cũ ꝑmittit de
pñt demones hũana coꝛꝑa multimode ꝑtur

bare etiã ⁊ moꝛtẽ inferre. Qð exẽplis clarilſi
mis demonſtramꝰ. Scribit᷑ nanq; Thobie

vi.ca.ꝙ; Sara fuit ſucceſſiue tradita ſeptẽ vi

ris quos oẽs occidit demoniũ.Et Job.ij.c.

E greſſus ſathan a facie dñi ꝑcuſſit Jobvlce

re peſſimo a plãta pedis vſq; adverticẽ eius.
Et matt.xv.c. Filia chananee malea demo
nio vexabat᷑. Et mat.xvij.ca.pᷣs eiecit de⸗

moniũ a puero qͥ lunaticꝰ erat:et ſepe cade⸗

bat in ignẽ et crebꝛo in aquã:et curat?eſt pu⸗
er ex illa hoꝛa.Et Luce.xi.⁊ mat.xij. Erat ie

ſus eijciẽs demoniũ et illud erat mutũ.et cũ

eieciſſet demoniũ locutus eſt mutus. Criſo.
ait. O demõ fecerat illũ hoĩem mutũ:ſurdũ:
et cecũ. Ideo demone abiecto ſanatꝰ eſt. In
vitaſpatrũ legit᷑ de beato Antonio. ꝙ dũ in
quodã tumulo latitaret multitudo demonũ

adeo illũ lacerauit ꝙ a diſcipulo eiꝰ q̃ſi moꝛ
tuus inuentꝰ eſt:ab eoq; inde aſpoꝛtatꝰ hũe⸗
ris ꝓpꝛijs:cũ nocte ad ſe redijſſet a pᷣfato diſecci

pulo ad eundẽ locũ aſpoꝛtari ſe fecit Qui cũ
ex doloꝛe pſtratus iaceret ex virtute animi
ad cõflictũ demones excitabat:quẽ illi iterũ
verberib crudeliſſimis affecerũt. Tũc ſubi⸗
to ſplendoꝛ maximus ibi aparuit:et demo⸗

nes cũctos fugauit. Antoniꝰ aũt cõtinuo ſa
natꝰ eſt. Jbiq; xpᷣm adeſſe intelligẽs ait bi
eras bone ieſu:vbieras: Quarea pꝛincipio
nõ affuiſti vt me adiuuares ⁊ vulnera mea ſa
nareſ. Cui dñs. Antoni hic erã ſʒ expectaba
videre certamẽ tuũ Nũc aũt ꝛviriliter dini
caſti in toto oꝛbi faciam te noĩari.De ſaneto

Rꝛimũ vtrũ demones poſſint hũana coꝛ

oꝛatiot

iinüpt.

fann
pltof
bleneri

Pirauit

Kuir

nss
Fruc

ſuſſoe⸗
wtho⸗
rimor
uoera
to nuen
ſgroste
gfia
Wboca
ſirndins
dubolin
ſbasno⸗
do tgi

Mon

GKon
gton
fci⸗
Vndiu
danon
liee
cler

ltmnt

ſhindin
caſe
dape
dn
fain
Plum
ptere
um
Kila
kin⸗
guam
moze⸗
moi

WR

V

figaunn
Z
onintig
Pngee
loacheigf
peniandn
pociudün

Hurad
ni Et NaH
iiuſſt. H

Gdrertis

,

„ „

gaA
1 ,,9
. *
WE
. 1,4
. ℳmRE
i4 A11

00 8 „* . 4

4 s D.
.„ℳ KNE

wla)
Imn

ocliinoi

Abne di

ſumtodli

eictid

giimtani
Prmli
mmdadd

dunnn,
trulve
trn

ind

Hitc.

Dominico ſcriptũ eſt in ſua legenda ꝙ exiſtẽ
te ipᷣo Bononie cũ fratres iꝗ ad doꝛmiendũ

iuiſſent:quidã cõuerſus a diabolo vexari ce⸗

pit.qð cũ frater Ranerius lauſanenſis mgr
eius audiſſet: beato Dñico ſtuduit indicare
q̃ ad eccleſiã ante altare ipᷣm poꝛtari pᷣcepit:

vbi cũ vix a decẽ fratribo fuiſſet adductꝰ bea

tus dñicus diabolo dixit. Adiuro te miſervt
dicas mihi quare vexas creaturã dei et quõ

huc intraſti. Qui rũdit:vexo illũ qꝛ heri bi⸗
bit ĩ ciuitate ſine lInia nõ adhibito ſigno cru
cis.Qð poſtmodũ cõpertũ ẽ verũ fuiſſe. Ad
oꝛationẽ vero beati dñici campana ad matu

tinũ pulſante:diabolus ab illo diſceſſit. Re⸗

fert Ambꝛo.qͥ paſſionẽ beate agnetis deſcri⸗
pſit ꝙ filius pᷣfectivolẽs illi vim inferre ⁊ vi

olenter illã opprimere:pᷣfocatus a diabolo ex

pirauit. In vita etiã ſanctoꝛum Simplicij
Fauſtini et Beatricis habet᷑ ꝙ Qucretiꝰ pᷣ⸗
fectus qͥ ipam Beatricẽ ſoꝛoꝛẽ Simplicij et
Fauſtini renuentẽ idolis immolare pᷣcepit
ſuffocari:a diabolo arreptꝰ ⁊ ꝑ tres hoꝛas ve
xatus moꝛtuus eſt. De Zoꝛoaſtre vero baci⸗
rianoꝝ rege qͥ qñ natus eſt riſit vt ait Soli⸗
nus et Augꝰ.li.xxi.de ci.dei.et magicas ar⸗
tes inuenit ſᷣm Iſidoꝝ li.ethimo.viij.ſᷣm a⸗

liquos tenet᷑ licʒ bello fuerita NHino deui

ctus:t a demone quẽ impoꝛtunus frequen
tabat occiſus eſt. Sufficiant iam que dicta
ſüt:ad intelligendũ ꝙ niſi dei manu poteſtas
diaboli arceat᷑:multimoda pᷣt hũanis coꝛpo

ribus nocumẽta inferre. Qñq; vero ſinit illũ

dey talia facere vel ad ſue gloꝛie manitfeſtatio
nẽ ſicut duenit in illis qͥ vexati ſuo noĩe⁊ ſan
ctoꝛũ meritis liberant᷑. Uel ad bonoꝝ exerci
tationẽ atq; illoꝝ patiẽtie ↄmendatiõʒ: ſicut

factũ eſt in Job ⁊ Antonio. VUel ad iniquoꝝ
vindictã et punitionẽ ſicut cõtigit illos q̊s

demoniũ interfecit. Nã vt inqͥt tho.i.ꝑte.q.

cxiiij.ar.i.demones impugnãt hoĩes dupli

citer. Mno mõ inducẽdo ad peccatũ et ſic nõ

mittunt᷑ a deo ſed aliqũ ꝑmittunt᷑ ſᷣm dei iu-

ſta iudicia. Aliqũ impugnãt boĩes punien⸗
do et ſic nõ tm̃ ꝑmittuntur:ſed etiã mittunt᷑
a deo:pena enĩ refert᷑ in deũ ſicut in pꝛimum
actoꝛem. Et tñ demones ad puniendũ miſſi
alia intentõne puniũt q; mittant᷑. Nã ipᷣi pu
niunt ex odio vel inuidia:mittunt᷑ aũt a deo

ter eius iuſticiã. Et licet poſſint vt iam ta

ctum eſt humana coꝛpoꝛa ledere:nõ tñ tanta

eſt illoꝝ poteſtas vt valeãt coꝛꝑis liniamen⸗

ta in mẽbꝛa bꝛutoꝝ animaliũ tãſfoꝛmare:de
qua materia plene dictũ eſt in tractatu de ti⸗
moꝛe iudicioꝛum dei.in ſermone de bello de

demones poſſint hoĩbus viſibiliter appare⸗
re.Et ad hoc reſpondeo ꝙ ſinente deo apa⸗
rent qñq; in aſſump tis coꝛpoꝛib:qð etiaʒ ex
illis que diebus noſtris euenerũt pbare poſ
ſumus. Nam anno dni. Mcccclxvij. dum
eram apud Albengã in ꝓuincia ianue affui
examinationi quarundã mulierũ que maleſi
ce putabãtur:audiuiq; ex oꝛe illarũ quatliter
dem ones familiares habebãt qͥ eis aparere

coõſueuerunt in humana effigie et multa veri

ſimilia de eoꝛũ cõmertio retulerũt.In ꝓuin
cia ſancti Franciſci apud Noceriã fuit alia

mulier Santucia noĩe que multa ſecreta ho

minibus reuelabat.Cõſtruxerat vero ſibi do
munculã extra ↄmunẽ habitationẽ in pᷣdio
ſuo in quo duo ſui filij cõmoꝛabant᷑ in tento
rijs vt venientibo ad matrẽ venderẽt vinũ et
alia neceſſaria. Quidã aũt ruſticus dũ pecu
niã in panno ligatã ꝑdidiſſet ad eã ſe cõtulit.
Ibiq; hoſpitatvt manea ſantucia de ſua pe
cunia infoꝛmaretur. Media nocte audiuit
extra tuguriũ ſantuciã cũ alio loquentẽ:ille

diabolꝰ? erat:nã ſurrexit ruſticꝰ ⁊ caute explo

rãs qͥnã hec foꝛẽt:vidit ſantuciã denudataʒ:
audinitq; illã dicentẽ:vbi ẽ pecunia huiꝰru⸗
ſtici. Ad q ᷣba audiuit diabolũ reſpõdentẽ
licet illũ oculis nõ videret. Pecunia iſtiꝰ eſt
in vẽtre poꝛci ſui q̃ cecidit dũ erat ĩ ſtabulo ⁊
poꝛcꝰ ibicomedens cũ alijs immũdicijſ illã
deglutiuit:dicas tñ ei qꝛ vxoꝛ eius furata eſt
vt ſic diſcoꝛdia ſeminet᷑ inter vxoꝛem et ipᷣm
Statim ruſticꝰ inde diſceſſit ⁊ cõcito greſſu

ad ꝓpꝛia feſtinãs poꝛcũ ſuũ interfecit in cuꝰ
viſceribo pecuniã ꝑditã inuenit:deinde ꝑuſi⸗

um ſe ↄtulit maleficã accuſauit:q̃ ad iudiciũ
deducta:et de ſuis cõuicta ſcelerib igne cre⸗
mata eſt. ¶ Lerciũ dubiũ fuit vtrũ peccet qᷓ

adoꝛat diabolũ cũ ſe trãſfigurat i angelũ lu⸗
cis. Ad qðd ita dicit dĩõs Bonauẽ.i.iij.di.ix.
Arti.i.q.vi.q; honoꝛ latrie pᷣt aduerſario xpi
dupliciter exhiberi. aut ſimplr̃ aut ſub cõdi⸗

tione Si ſimpliciter dico ꝙ nõ pᷣt eẽ ſine pec
cato:offert᷑ eni cultus latrie alteri q́; deo et iõ
eſt ibi peccatũ idolatrie:nec excuſat᷑ rõe igno
rantie. Habet enĩ hõ triplex adiutoꝛiũ ꝑ qð
pᷣt erroꝛẽ deuitare. Pꝛimũ eſt remediũ admo
nitõis ſacre ſcripture q̃ dicit ꝙ multi vẽturi

ſunt in noĩe xpᷣi mẽdaciter. Scðm eſt reme⸗

dium ſancte oꝛõnis qua ad deũ debet homo

recurrere vt coꝛ eius illuminet. Terciũ eſt ſu

ſpenſio credulitatis ſue. Nõ enĩ debet hõ oĩ
ſpũi credere ſʒ ꝓbare ſi ex deo ſunt. Qui enĩ
cito credit in talibo leuis eſt coꝛde:⁊ foꝛtaſſis

inflatꝰ in coꝛde ad tales viſiones ⁊ reuelatrio

nes idoneũ ſe eẽ exiſtimat:vñ taleſ apparitões

potius ſunt foꝛmidande q;ᷓ deſiderãde. Nar

rat᷑ enĩ de quodã ſccõ pr̃e ꝙ cũ ei diabolus i
ſpecie xpᷣi apparuiſſet: ule clauſis oculis dixit
ſe in hac vita nolle xpᷣm videre.At diabolus

eciꝰ hũilitate cõfuſus ſtatim euanuit. Ecõtra

de pluribo ðꝛ qͥ ſe ad viſiones idoneos repu
tauerũt et deſiderauerũt ꝙ in multas inſani
as ⁊ erroꝛes pcipitati ſunt. Etiõ ſi ſimplicit
adoꝛat qͥs xpᷣi aduerſariũ nõ excuſat᷑ a pctõ:
etiã ſi credat ipᷣm eẽ xpᷣm. Si etiã adoꝛet ſub
cõditione hoc pᷣt eſſe dupliciter aut qꝛ eſt illa
coditio habitualiter aut actualiter ↄſiderata
ſiue oppoſita. Si actualit᷑ ſic nõ adoꝛat ipᷣm
luciferũ:ſʒ magis xpᷣm.qꝛ nõ ſtat oꝛõ niſi ſtã
te ↄditõe ⁊ ad eũ refert᷑ adoꝛatio ad quẽ refer
tur adoꝛatõis impletio vel intẽtio. Si aũt il
la ↄditio ſit ſub ↄditõe habituali ̊ mõ non
ſufficit ad vitandũ pctm̃ idolatrie reſpectu
puiꝰ apparitõis ſiue tranffiguratõis:ſufficit
tñ reſpectu ſacramẽti altaris. Nã talis traſfi.
guratio ẽ inſolita.Et iõ nõ debet ad eã pcipi
tanter ſeqͥ adoꝛatio:ſed cũ maturitate et pᷣu ia
oꝛõe. Sʒ ↄſecratio hoſtie ẽ ↄſueta:iõ ſufficit
ꝙ adoꝛãs ĩ habitu hãc habeat ↄditionẽ vicʒ

ſi conſecratio ſit debito mõ facta. Uñ pauci
yel nulli fideles ĩ hac adoꝛatõe peccãt. Oẽs

eni accedũt cũ cõditione iia.
¶ De ſelici martyrio beati Jacobi ad qð cõ⸗

currit ſanitas paralitici ⁊ ↄuerſio 1 ie atq;

ſepulture miraculoſa diſpoſitio.¶ api.ij.
cundũ myſteriũ ↄtemplandũ de btõ
. Jacobo ðꝛ virtuoſe toleratõnis. Nã ꝓ
rpᷣo martyriũ capitis obtruncatõe ſuſtinuit

cceirca qð tria pꝛiuilegia cõſideremus.

* ꝛimũ fuit paralitici ſanatio.
Scöm Joſie cõuerſio.
uũ ſepulture d

Lerci iſpoſitto.
Erimi Puilegiñ fuit ꝑalitici ſanatio. Cũ

enĩ iuſſu herodis ad decollandũ duceretur

q uidã paraliticꝰ in via iacẽs ad eũ clamauit
vt ſibi lanitatẽ cõferret. Cui Jacob ait. In

nchoie ieſu xpᷣi ꝓ cuiꝰ fide ducoꝛ ad decollãdũ

cerurge ſanꝰ:et bñdic creatoꝛẽ tuũ:qͥ ſtatim ſa
nus fact ſurrexit ⁊ dñm bñdixit.¶Scðᷣm
pꝛiuilegiũ fuit Joſie ↄuerſio. Is enĩ funẽ ĩ

collo eius miſerat illũq; trahebat:qͥ viſu mi-

raculo paralitici ad pedes Jacobi ſe pſtrauit

et veniã petẽs xpᷣianũ fieri ſe poſtulauit: qd

cuũ vidiſſet Abiachar pontifex ſibi dixit: niſi
nomẽ xpᷣi maledixerꝭ cũ ipᷣo Jacobo decolla
beris. ui ioſias. Maledici tu. H
yi nr̃ i ieſu xp̃ᷣi ſit bñdictũ in ſecula. Tunc

Abiachar os eiꝰpugnis cedi iuſſit ⁊ miſſa de
eo legatõe ad herodẽ impetrauit vt cũ Jaco

bo decollarek. Cũ aũt decollari deberẽt Ja⸗

omẽ añt

cobus a ſpiculatoꝛe lagenã aque petit et ibi

dem Joſiam ꝓtinꝰ baptizauit:et ſtatim capi
tis obtruncatõe martyriũ cõſummauit.De⸗
collatꝰ eſt aũt beatꝰ Jacobo.viij.Ral.apꝛilis
in annunciatõe dñe ⁊.viij.Ralł.auguſti in cõ
poſtellã tranſtatꝰ:et.iij.Ral.ianuarij ſepultꝰ.

qꝛ ſepultura eiꝰ fabꝛicata fuit ab auguſto vſ⸗
q; ad ianuariũ ꝓlongata. Statui t tñ eccle⸗

ſia vt feſtũ eius. viij.Ral. auguſti tpe. ſ. magiſ
cõgruo celebꝛaret᷑. ¶ Terciũ pꝛiuilegiũ fuit
ſepulture diſpoſitio.vt enĩ refert Johannes

Beleth. decollato Jacobo diſcipuli coꝛpus

eius nocte timoꝛe iudeoꝝ rapiẽteſ naui illud

impoſuerũt:et ſepulturã diuie ꝓuidẽtie cõ⸗

mittẽtes nauim ſine remige cõſcenderũt.Et
angelo dñi duce in galiciã in regno lupeap

plicuerũt.Erat ibi regia ſic dicta Lupa no⸗

mine ⁊ merito vite: deponẽtes ergo coꝛpꝰ de

naui ſnkanend⸗ magnũ lapidẽ illud poſue
rũt:qui lapis mox yt cera coꝛpoꝛi ceſſit et in

ſarcophagũ coꝛꝑi ſe mirabiliter coaptauit.

Ingredietes igit᷑ diſcipuli ad Qupã dixerüt

Dñs ieſus xpᷣs mittit ad te coꝛpus diſcipuli
vt quẽ noluiſti ſuſciꝑe viuũ ſuſcipias nũc de

—

functũ.Et narrãtes ei miraculũ qualiter. ſil
luc ſine remige adueniſſent locũ ei ſepultu⸗

4*

re ↄgruũ peti

eius ſuꝑ hoc cõſenſum haberẽt. Qui eos ce⸗
pitꝛ in carcerẽ recluſit.Cũ aũt ille diſcũberet
angelꝰ dñi apparuit et eos libere abire pmiſit
Qui ad reginã redeũtes iterũ peterũt locũ
ſepulture ꝓ coꝛꝑe beatiſſimi Jacobi. qbus
illa rñdit. Accipite boues quos habeo ĩ tali

monte et plauſtrũ iungite ac coꝛpꝰ dñi veſtri

deferte:etlocũ ſicut volueritꝭ edificate. Hoc

aüũt lupa doloſe dicebat. ſciebat enĩ boues eẽ
tauroſ indomitos ⁊ ſilueſtres. Et iõ putauit

„

qynõ poſſent iungi nec applicari: vel ſi iunge 4

rẽtur huc illucq; diſcurrerẽt ⁊ ſiccurrũ diſſi
parẽt et coꝛpus eijcerẽt et ipos necarẽt. Sʒ

nõ eſt ſapĩa ↄtra deũ Nã ülli dolũ nõ cogitã

tes montẽ aſcenderũt: et draconem quendaʒ

₰ .

ignẽ ſpirantẽ et in eos irruentẽ cruce opoſi

ta ꝑ mediũ ventrẽ ſcindunt:facto etiã ſuper

tauros ſigno crucis velut agni ꝓtinus man

ſueuer̃t. Eteos iungentes coꝛpus ſancti Ja
cobi cũ lapide ſuꝑ quẽ poſitũ fuerat in cur⸗

ru poſuerũt. Boues auũt ſine alicuiꝰ regimi⸗
ne coꝛpꝰ in mediũ palatiũ Lupe adduxerũt

Oð ula vidẽs et ſtupens credidit et xpᷣiana
facta:oĩa que peti rũt tribuit et palatiũ in ec
cleſiã ſancto dedicãs magnitice ipᷣam dota⸗

uit et in bonis oꝑibus vitã finiunii.·

erũt Que dũ regina audiſſetyt
p̃fatus Johanes Beleth dicit eos in dolo
ad quendã viruʒ crudeliſſimũ deſtinauit: vt

(Ount

N
mirackt
celeriter
etſufffa
currat
in bacp
numnet
dücaptu
ſtuseſß
ſtaſais.
Glici.
1sdfam
Nialcion
ctbbo⸗
rnolläfu
dam
ranteso
ty onit
relingui
peue mo/
leoſcctt
luudiner?
cligracte
☛
ſiapri
hücnomn
Oil
Gccinen
Gülouga
Gſcs
cnonice
wormi⸗
Pterfige
liine
looltn
lot
onni
ſnci
ugebot
Wrtceo
häer⸗
Mdtſn
tischie
ſant d
cüpf
lengl
cob
fediene
1s voc
Noſo

umnuid

iA
Augad

nuee.

ebenghe
itüc
Auſitelng
i inüiin
imt Phns

cöſcndcis
innego n

dicn Anr

wee
nte coe
inm
ügealal

lwia;ſi

inaudi

Cit cos ind

ü deſman
rudun,
wien
i
Ag⸗
fazun
wreibin
z Etö
ninli
ſcanm Nil

„
4

—

nemi.

ſant᷑. Data vᷣo ſnĩa oĩia que habebãt hoſp

¶ Qualiter beatus Jacobo gratioſus eſt et
benignus his qͥ imploꝛant eꝰ patrociniũ.
Capitulum. iij.
Erciũ myſteriũ ↄtemplandũ de beato
Jacobo dicit᷑ gratioſe auxiliatõis Res
mira eſt ↄſiderare q; ꝓmpte q; abunde q;ue
celeriter Jacobus in celo btũs ſuis deuotis
et ſuffragia illius expoſcentibo freqnter oc⸗
currat. O miſſis tñ multꝭ q̃ dici poſſent.tria
in hac ꝑte ſtupẽda miracula exponemꝰ.Pꝛi
mum eſt de quodã Bernardo mutinenſe qͥ
dũ captus et cathenatꝰ in ꝓfundo turris po
ſitus eſſi ⁊ ſꝑ beatũ iacobũ inuocaret apparu
it ei ſctũs Jacobo dicẽs. Veni ſequere me in
galliciã. Ille vero vinculis ad collũ ſuſpen
ſis ad ſummitatẽ turris ↄſcendit:et inde ſin

aliqᷓ leſione ſaltũ vnũ fecit cũ turris ſea exagin 1
ta cubitoꝝ altitudinẽ poſſideret. Scom mi
raculũ fuit de triginta viris de lothꝛiugia:qͥ

circa annũ dñi. M.lxx.ad ſctm̃ Jacobũ ꝓpe
rantes oẽs vno excepto fidẽ ſibi mutui ſᷣui⸗
tij ꝓmiſerũt. Unus igit᷑ infirmatꝰ a cũctis
relinquit᷑ ⁊ a ſolo illo qͥ fidẽ nõ ꝓmiſerat ad
pedẽ montis ſci michaelis cuſtodit᷑. Sʒ ad
ueſpaſcẽte die moꝛit᷑:viuus aũt ꝓpter loci ſo
litudinẽ ⁊ defuncti moꝛtẽ ⁊ imminẽtis noctꝭ
caliginẽ:et gentis barbare feritatẽ timuit val
de. Sʒ ſtatim ſcũs Jacob in ſpecie equitis
ſibi apparẽs ⁊ eum ↄſolans ait. Crade mihi
hũc moꝛtuũ et tu aſcende poſt me ſuꝑ equũ.
Sicq; illa nocte ante ſolis oꝛtũ dietaſ quin
decim ꝑagentes ad montẽ gaudij qͥ eſt dimi⸗

dia leu ga circa ſanctũ iacobũ puenerũt. Ibi
q; ſcũs Jacobo vtrũq; depoſuit:pᷣcipiens vt
canonicos ſctĩ iacobi ad ſepeliendũ ꝑegrinũ

moꝛtuũ ↄuocaret ac ſocijs ſuis diceret ꝙ ꝓ⸗

pter fidẽ violatã eoꝝ pegrinatio nil valeret.
Qui iuſſa ↄpleuit ⁊ ſocijs ea que ſcũs Jaco

bus dixerat intimauit. Terciũ miraculũ de

eo legit᷑ de quodã theotonico qͥ cũ filio ſuo
circa annũ dni Milleſimũnonageſimũ ad

ſanctũ Jacobũ ꝑ gens: et in vꝛbe Tholoſa⸗
na gr̃a hoſpitãdi diuertẽs ab hoſpite inebꝛi
atur ⁊ ab eo in malis ciphus argenteus ab⸗
ſconditur. Mane igit᷑ exeuntes quaſi latro⸗

nes inſequit᷑ eos:et ꝙ ciphuʒ fuiſſent furati

eis obiecit.qð cũ inuentũ fuiſſet iudici accu⸗

dantur et vnꝰ eoꝝ ad ſuſpendiũ iudicat᷑.ſed
cũ pr̃ ꝓ fiulio et fuius ꝓ pf̃e moꝛi vellet:tan⸗

dem fiuius ſuſpendit᷑:et pr merẽs ad ſanctũ

Jacobũ ꝓgredit᷑. Igit poſt trigintaſex dies
rediens ad coꝛpꝰ fuij ſui diuertit:lamentabi

les voces emittẽs. Et ecce filiꝰ ſuſpenſus ce⸗

pit ↄſolari eũ dicẽs. Dilectiſſime pr̃ noli fle⸗

„ %

reqm̃ hucuſq; ſanctus Jacobus me ſuſten⸗
tauit et celeſti dulcedine refocillauit. Qð pi
audiens ad vꝛbẽ cucurrit:⁊ veniẽtes populi

pegrini filiũ incolumẽ depoſuerũt ⁊ hoſpitẽ

ſuſpenderũt. Sũt et alia miracula in eiꝰ le⸗

genda poſita qᷓ cauſa bꝛeuitatis dimittimꝰ.

Retulimꝰ tm iſta tria vt ſic inflãment᷑ ad be⸗
ati Jacobi deuotõeʒ oẽs illi qui ſepe nume
ro in hac vita tribulatõibo agitant᷑: habeant
beatũ Jacobũ aduocatũ ⁊ nõ deerit eis auxi
liũ de celo. In quo ipᷣe gloꝛioſus cũ xpᷣo le⸗
tatur ꝑ infinita ſecula ſeculoꝝ. Amen.
Bermo trigeſimuſſeptimus de ſcõ Mat
theo aplo ⁊ euangeliſta qui xpᷣm ſecutus eſt
in obedientia: pauptate ⁊ patienti.

Drgens ſecutus
eſt eũ. Scribunt᷑ hec verba MWat⸗
thei.ix.c.et in euangelio pñtis ſo⸗
lennitatis. Gꝛauiſſima eſt iactura illoꝝ qͥ to⸗
to affectu diuitijs huius ſeculi ſeſe dederũt.

CTalia quipe oĩa trãſitoꝛia ſunt ⁊ cito depe

reunt. Pꝛopterea inqͥ t Dauidin.pᷣs.doꝛmie

runt ſomniũ ſuũ et nihil inuenerũt oẽs viri

diuitiaꝝ in manib ſuis. Saluberrimũ ita⸗
qʒ ⁊ ab oĩbo acceptandũ ſaluatoꝛiſ nr̃i ẽ docu
mentũ.qui Matth.vi.ca.dixit. Nolite the⸗
ſauriſare vobis theſauros in terra.Theſau⸗
riſate in celo vbi nec fures timent᷑ neq; finis
foꝛmidat᷑.Audiuit hec verba ſcũs MHatthe
us et vocatus achꝛiſto calcatis oĩbo huius
mũdi bonis apoſtolicã vitã ſeruauit. Tñ vt
ꝑ eũ geſta magnifica ↄpᷣhendamus.in hoc
ſermone conabimur laudes eiꝰ depꝛomere:

ſub titulo de xp̃ᷣi ſequela. Notabimꝰ aũt pᷣn
cipaliter tria in quibo ipᷣe ſecutus eſt chꝛiſtuʒ

undum pauper
um patientig.
e btũs Mattheus obediuit xpᷣo vocan
ti.Et qualiter in om̃iba obediendũ eſt deo et
quare obedientia ſit homini pᷣſtanda. Et de
ſeptem obedientie gradibus

Hecl

2ð Capitulum. i.
Rimũ in quo Mattheus ſecutus fuit
chꝛiſtũ eſt obediẽtia. Erat ipᷣe natõe iu⸗

ddeus vt Hiero.aſſerit in ꝓlogo in Matthe⸗

um.officio publicanꝰ.i.curã hñs de publicꝭ
actibo ſᷣm Nico.de lira. Erãt enĩ tunc iudei
tributarij Romanoꝝ. Et illi qui collegebãt
tributũ romanis mittendũ dicebant᷑ publi⸗

cani. Hmõi cõmuniter ſunt campſoꝛes ⁊ pe

cuuiarum numeratoꝛes. Vidit ergo ieſus il
lum ſedentem in theloneo. Et theloneum

pvnunciatur penultima ꝓducta. Dixitq; ulli.
Sequere me.Confeſtim obediuit. Nõ repli
cauit:nõ cauſam exegit:nõ ↄtradixit: nõ de⸗
niq;ʒ paſſus eſt moꝛã In hoc xpᷣo quantũ po
tuit ſe fecit ↄfoꝛmẽ qͥ pr̃i eterno eſt factꝰ obe⸗
diens vſq; ad moꝛtẽ.vt dicit᷑ ad Philip.ij.
Szʒ vt obediẽtie virtꝰ clarius eluceſcat in h
loco tria dubia ſe ingerũt declaranda.

vtrũ hoĩ ſit obediendum.

TCTercium qualiter eſt obediendun.
¶Adq pꝛimũ vubiũ arguunt quidã ſic. Ni⸗

Hil eſt faciendũ ↄtra virtutẽ:ſʒ inueniunt᷑ q⸗

dam pcepta dei cõtra virtutẽ: ergo deo nõ eſt
in illis obediendum. Pꝛecepit nãq;ʒ abꝛae vt
occideret filiũ innocentẽ.ſicut ptʒ Geñ.xxij.
ca. Et indeis vt furent᷑ res egvyptioꝝ. vt po⸗

nitur E xodi. xij. ca. qð fuit ↄtra iuſticiã. Et
O ſee vt acciꝑet mulierẽ adulterã qð eſt ↄtra

caſtitatẽ. Sʒ ſcũs LZho.iᷣa ſe.q.ciiij.ad hoc
ita rñdet: ſicut deus nihil oꝑatur ↄtra na
turã:qꝛ hoc ẽ natura vniuſcuiuſq; rei qð in
ea deus oꝑat᷑ vt dicit Augꝰ. xix.de ciui.dei.

et etiã glo. ad romanos.xi.c.oꝑatur tñ aliqd

pn ſolitũ curſum nature. Ita etiã deus ni⸗
hil pᷣt pciꝑe ↄtra virtutẽ:qꝛ in hoc pᷣncipali⸗
ter ↄſiſtit virtꝰ et rectitudo volũtatis hũane
q; dei volũtati ↄfoꝛmet᷑ ⁊ eius ſequat᷑ imꝑiũ

q;uis ſit ↄtra virtutis modũ. Scðm hocer⸗

go pceptũ Abꝛae factũ ꝙ filiũ innocentẽ oc
cideret nõ fuit cõtra iuſticiã:qꝛ deus eſt dñs
moꝛ ⁊ vite. Silr nõ fuit ↄtra iuſticiã ꝙ mã
dauit iudeis vt res egyptioꝝ acciꝑent:quia
eiꝰ ſunt oĩa:et cui voluerit dat illa. VUñ.xiiij
q.v. c. dixit dñs.ðꝛ. Nec iſraelite furtũ fece⸗
runt ſʒ deo iubenti miniſterium exhibuerüũt.
Mec fuit ↄtra caſtitatẽ pᷣceptum O ſee factuʒ
qꝛ ipe deus eſt hũane generatõis oꝛdinatoꝛ.
Et ille eſt debitus modus vtendi mulierib-

quẽ deus inſtituit. Cõcoꝛdat his dñs Bo⸗

nauẽ.in ſuo pᷣmo di.xlvij.vbi ait. ꝙ de? nõ

pᷣt pꝛecipe malũ manens malũ.ex eo ꝙ illud
qð pcipit ſꝑ eſt bonũ:licʒ qũq; aliqd eſſet ma
lum anq; ab ipᷣo pꝛeciꝑet᷑. Juſtũ itaq; ⁊ debi

tum eſt in om̃ibo obedire deo cui oĩs creatu⸗
ra famulat᷑. Ipi nãq; obediũt oẽs an geli ſol
et luna ⁊ oĩa ſidera celi.Inſe enſibilia elemen
ta et cũcta que in celis ⁊ in terris reꝑiuntur.
Quãtomagis eius imꝑio ſubiacere tenet᷑ hõ
cui tot innumera largitus eſt bñficia: et ꝓpter
obedientiã pollicet᷑ eterna pꝛemia Scoõm
dubiñ fuit vtrũ hoiſit obediẽdũ. Ad qð ita
rñdet ſcũs Tho.vbi.S.ꝙ ſicut actiones reꝝ

naturaliũ ꝓcedũt ex potẽtijs naturalibo ita

etiã oꝑatões hũane ꝓcedunt ex hũana volũ⸗

Pꝛimũ vtrũ deo ſit in om̃ib⸗ obediendum.

tate. O poꝛtuit aũt in reb naturalibus vt ſu

perioꝛa mouerẽt inferioꝛa ad ſuas actõnes ꝑ

excellentiã naturalis virtutis collate diui⸗

nitus. VUnde etiaʒ in reba humanis opoꝛtet
qꝙ; ſuꝑioꝛes moueant inferioꝛes ꝑ ſuã volun
tatem ex vi auctoꝛitatis dininitus oꝛdinate
Mouere aũt ꝑ rõnem et voluntatẽ eſt pᷣciꝑe.
Et ideo ſicut oꝛdĩe naturali diuinitus inſti⸗
tuto inferioꝛa in rebus naturalibꝰ neceſſe ha

bent ſubdi motioni ſuꝑioꝝ. Ita etiã in reb⸗

humanis ex oꝛdine iuris naturalis ⁊ diuini
tenentur inferioꝛes ſuis ſuꝑioꝛ ibus obedire.
Hoc eſt qð aplłs dixit ad Romanos.xiij.c.
O ĩs aĩa poteſtatibo ſublimioꝛibo ſubdita eẽ
debet. Nõ eni eſt ptãs niſi a deo. Sʒ pleriq;

obijciunt huic ſnie cõtendentes ꝓbare ꝙ nõ

debet hõ homini obedire:nam videt᷑ hoc eſ⸗

ſe ↄtra oꝛdinationẽ diuinã cum deus hoĩez

condiderit in libertate arbitrij et reliquerit
illũ in manu cõſilij ſui:quare videt᷑ ꝙ vnuſ⸗
quiſq; ſuo ↄſilio ⁊ volũtate nõ alterius pᷣce
pto ſe regere debz: Ad hoc ita rũdet Tho.qꝙ

deus reliquit hoĩem in manu cõſiulij ſui:non

qꝛ liceat ei facere om̃e qð vult ſʒ qꝛ ad id qð

faciends eſt nõ cogit᷑ neceſſitate nature ſicut

creature irrõnales:ſed libera electõe ex ꝓpꝛio
ↄſilio ꝓcedente.Et ſicut ad alia facienda de
bet ꝓcedere ꝓpꝛio conſilio:ita etiã ad hoc q;
obediat ſuis ſuꝑioꝛibo.Ex quo obedire ho⸗

mini qui ſupioꝛ eſt in his que ſpectãt ad ſuã

ſuꝑioꝛitatẽ debitum eſt et laudabile. Immo

obedientia cũctas virtutes moꝛales excellit.

Nam inter virtutes moꝛales tant aliq̃ po⸗
tioꝛ eſt quãtomagis aliquid ↄtemnit᷑ vt deo
inbereat. Sunt aũt tria genera hũanoꝝ bo⸗
noꝛum que hõ pᷣt ↄtemnere /ꝓter deũ: quoꝛũ
infuma ſunt exterioꝛa bona. Media ſunt bo
na coꝛꝑis. Supꝛema aũt ſunt bona aĩe. In

ter que quodãmodo pᷣcipua eſt voluntas in-

quantũ ſcʒ ꝑ voluntatẽ homo omnibo alijs
bonis vtitur. Et ideo ꝑ ſe loᷓndo laudabili
oꝛ eſt obediẽtie virtus qua quis ꝓpter deum
ↄtemnit ꝓpꝛiã voluntatẽ q; alie virtutes mo
rales que ꝓpter deũ aliq̃ alia bona ↄtemnunt
Ideo Bꝛego.vlti.moꝛaliũ exponens illud

i. Regũ.xv. c. Melioꝛ eſt obedientia q; victi
me inquit.O bedientia victimis iure pponi

tur:qꝛ ꝑ victimas aliena caro:ꝑ obedientiaʒ
vero voluntas ꝓpꝛia mactatur. Quantũ ve⸗
ro obedientia ſu grata deo:oſtendunt nobis
exẽpla ꝓbatiſſima. Nam in vitiſpatrũ nar⸗

ratur:qualiter abbas Paulus pꝛęcepit diſci

pulo ſuo Joanni vt afferret ei fimum boum
quo indigebat. At ille ait. In loco vbi fimꝰ
eſt habitat leena. Cui abbaſ. Di venerit ſuꝑ

ralig
enitle
nareß⸗

dicts⸗

lead en
nentebe
basne
e Gic
ſtiamaoe
oci ſui

qiter

ſuccurre

ſociil

luis
depntnui
Obctiend
ſekefun
cChedtrel
leeni
Nor⸗

ytho

Etb

ae

Heleſe.
gigur.1
fluusob⸗

Ban

hobee

inhlce!
fingäär
Caninare⸗
ldimoler
ſarioſke
( T

ditn an

frisder

frtſ

hho
Cooben

idoror

ndelage
bieniͤd
nonfie
noſcnt

tnrbe
sle

de .
scol,

aetsſiin
Ronmmsa.
ennes dong
cundast

eridn
n Auft

„

mnncOlle

Alis
Rani,
nocbelit,
ſhecin
udadle
oralosa
courral;

niwni!

wlng
vomnni

d,lundi.

is er de⸗
ienmmun

oncns l
lnuf

ohrnenn
Ouni
mduntne⸗

nAAN
ni

ie alliga eam et duc tecũ. Juit Joannes ⁊ in
nenit leenã irruentẽ ſuꝑ eũ qui voluit eã te—
nere ſʒz ipa aufugit. Joannes vᷣo ſequebat᷑ eã
dicẽs. Abbas meus pcepit vt alligatã ducã

ie ad eum:morx beſtia ſubſtitit:et tenẽs eã re⸗

nertebatur ad monaſteriũ. Qõd cũ vidiſſʒ ab
bas ne foꝛte diſcipulus inde extolleret᷑ dixit
ei. Sicut tu inſenſibilis es ita inſenſibilẽ be
ſtiam adduxiſti:ſolue ⁊ dimitte eã vt ꝑgat ad

locũ ſuũ. Refert adhuc Gꝛego.ij.dyalogoꝝ

lli.qliter Maurus miſſus a ſcõ GBndicto vt
ſuccurreret placido puero quẽ rapuerant ad
ſpaciũ ſuꝑ aq̃s ambulauit et puerũ eduxit

ſaluũ:qð ſcũs Benedictus obediẽtie merito

Depnutauit. ¶ Terciũ dubiũ fuit qualiter eſt
obediendũ. Ad qð ſ̃ᷣm Bernardũ dicimꝰ ꝙ;

ſeptẽ ſunt gradus obediẽtie.quoꝝ pꝛimꝰ eſt

obedire libenter quẽ gradũ ipe ait nõ pᷣt aſck
gere qui voluntatẽ pᷣcipientis ſuã nõ fecerit.

Igeo xpᷣs Joh.iiij.c.dicebat. Meus cibus

eſt vt faciã voluntatẽ pr̃is mei qui miſit me.

Ex hB Bernardus ait.Quiſquis occulte ſa⸗

nait vt qð vult ipᷣe hoc ei platus iniungat:

ipe ſe ſeducit ſi foꝛte ſibi q̃ſi de obediẽtia blã⸗
diatur. Neq; eni in ea ipᷣe pᷣlato ſed magis ei

ſatio:ſilatio:impoſſibilitas: aduocatio ami⸗

coꝝ.Añ de vero obediẽte dicit᷑ in ps. In au
ditu auris obediuit mihi. Et Bernardꝰ? ad
frẽs de monte dñi ait. Uerus obediẽs ſtultꝰ

fiat vt ſit ſapiẽs.ad hec oĩs eius ſit diſcretio

yt in hoc nulla ei ſit diſcretio. Tercius gra⸗
dus obedietie eſt obedire hilariter. Hilarem
eni datoꝛẽ diligit deus.vt ðꝛ.ij.ad Coꝛint᷑.
ix.c. Ideo Bernardus ait. Serenitas in vul

tu:dulcedo in ſermonibo multũ coloꝛãt obe⸗

dientiã obſequẽtis. Nubiloſa coꝛpis ↄpoſi⸗
tio:⁊ facies tenehꝛis triſticie obfuſcata deuo
tionem ab aio receſſiſſe ſigniſicãt. Quartus
gradus eſt obedire velociter. Dictũ fuit Za⸗
cheo Luc.xix. Feſtinãs deſcende.Aph inſu
per Petrus ⁊ Andreas. Jacob et Johĩ nes

ac ipe Mattheus a xpᷣo vocati ↄtinuo ſecuti

ſunt eũ. Quintus gradus eſt obedire virili⸗
ter in rebo vicʒ arduis ⁊ duris. AUñ Bernar⸗
dus ait. Mementote fres xpᷣi qui ne ꝑʒderet
obedientiã ꝑdidit vitã. Sextus gradus eſt

obedire bũiliter. Unde ſaluatoꝛ Luc. xxiij.

ait. Cum oſa beneficeritis que pꝛecepta ſunt

vobis: dicite ſerui inutiles ſumus qð debui

mus facere fecimus. Septimus gradus eſt
obedire ꝑſeueranter. qꝛ vt dicit᷑ Matth. x. c.

Qui aũt pſeuerauerit vſq; in finẽ hic ſaluue
erit. Igit biüs Mattheus obedientiã cõple⸗

xus eſt dũ immediate poſt xpᷣm abire cepit.

Duſcepit tñ illũ hoſpitio ⁊ in ſua domo pa⸗

uit ↄuiuiũ: diſcũbente vero xpᷣo:ecce mulci
publicani ⁊ pccoꝛes venientes diſcũbebãt cũ
leſu ⁊ diſcipulis eiuſ.vidẽtes aut phariſei di

cebãt diſcipulis. Quare cũ publicanis ⁊ pee

catoꝛibo manducat magiſter vr: quaſi dicat
os eſtis fatui qꝛ talẽ ingrm ſeqͥmini. At ie⸗

ſus audiens ait:nõ eſt opus valentibo medi⸗

cus:ſed male hñtibb. Medicũ ſe vocat aĩiaꝝ.

ſcʒ de quo in pᷣs.dicit᷑ Miſit verbũ ſuũ ⁊ ſa⸗

nauit eos. Deinde xpᷣus addidit. Euntes di

*

ſcite.i. diligẽter cõſiderate illud qð ſcribitur

O ſee.vi.c. Quid eſt miſcdiaʒ volo ⁊ nõ ſacri

ficiũ:quaſi dicat:ſi hanc ſcripturã diligenter
ↄſideretis inuenietis me facere m ipam:p⸗
pter qð ↄcludit. Nõ eni veni vocare iuſtos
ſʒ peccatoꝛes ad penitentiã. ſcʒ n et ſi aliq̃s
iuſtos vocauerit ad augmentũ gre vt Petrũ
pᷣlatus obedit. Et idẽ Bernardus in ſermo⸗ it ſi
nibo. Maioꝛẽ inqͥt graʒ meret᷑ qui ꝑatũ ſe ex
hibet añ mãdatũ q; qui obedire ſatagit poſt
mandatũ. Scõs gradꝰ obediẽtie eſt obedire
ſumplicit᷑. Wultos enĩ videmꝰ poſt pᷣcipien
tis imꝑiũ multas facere q̃ſtiones ⁊ ſepiꝰ in⸗
geminare:q̃re ̊ fieri debeat: quis valet hboc
adimpleræ et hmõi:inde murmuratio:excu⸗

et Andreã.⁊ 2ↄſiles:tñ pccõꝛes vocauit ſꝑ ad

penitentiaʒ. O pietas ieſu chꝛiſti bñdicti. O

verba dulcioꝛa ſuꝑ mel et fauũ.O deniq; fi⸗
ducia et ſpes indubitabilis lan guentiũ aiax
Nõ veni inquit vocare iuſtos ſʒ peccatoꝛes.
Exꝑgiſcimini ad vocẽ tã blandã:tam ſuau
tãq; benignã Sur gite o peccatoꝛes a vicija

deponite iam ſoꝛdes illoꝝ:vocat vos xp̃us:

4„ „

obedite illi: et cum Mattheo ſequimini eum

qui de ſe dixit. Qui ſequitur me nõ ambulat
in tenebꝛis. Nri

¶ E beatus Mattheus ſecutus fuit chꝛi⸗
ſtum in pauptate que data fuit aplis ſub pꝛe
cepto quã ipſi diligenter obſeruauerũt men⸗

antes. ((ALapitulum. ij.
cundũ in quo Mattheus ſecutus fu

en it chꝛiſtũ eſt pauptas altiſſima: nã cun⸗

ctis diuitijs pauꝑib diſpenſatis nihil de ce⸗

tero poſſedit pꝛin. Pauptatẽ itaq; volunta⸗
riam ꝓfeſſus eſt:vt ad celi diuitias pueuiret

Hendicando igit᷑ ſibi victũ queſiuitet ele⸗

moſinis bonoꝝ viroꝝ ſe ſuſtentauit. Sʒ in
hac pte tria ſunt dubia explanangaa.

aubtas fuit a chꝛiſto data apo

voluntarie duxerunt. L

m apoſtoli vitam pauperem

vtrum ſit licitũ mendicarr.
u dubiu ridemus ſ̃m voctrinã

ſcriptute atq; ſcõꝝ ꝙ chꝛiſtus pꝛecepit aplis

vt eſſent paupes. Vñ Ambꝛoſius expon?s

illud Luce.x.ca. Nihil tuleritis in via in⸗
quit. Qualis debet eſſe qͥ euangelizat regnuz
dei pᷣceptis apoſtolicis deſignat᷑:vt ſine vir⸗

ga:ſine pera.Et glo.ſuꝑ illo verbo Actuum

iij.c. Argentũ et auruʒz nõ eſt mihi.hoc dixit

Petrus paralitico:memoꝛ illius pᷣcepti do⸗
minici: noli poſſidere auruʒ. Et Augꝰ. in li.

de mirabilibo ſacre ſcripture. In excuſatone
ęlemoſine et pauꝑtatis ꝓfeſſione dixit para⸗

litico. Surge et ambula:magiſtri pꝛeceptuʒ

ſeruans dicẽtis: nolite poſſidere aurum. Et

Bernardus ad frẽs de monte dñi Cũ diues

eſſet xpᷣs pauꝑ ꝓ nobis factus eſt.Et qui vo

luntarie dedit pceptuʒ pauꝑtatis ipᷣe eiuſdẽ

in ſe metipſo nobis foꝛmam dignatus eſt de

monſtrare. Et Hiero.ad Euſtochiũ. Diſci⸗

puli ſine calciamẽtoꝝ onere:et vinculis pel⸗

liũ ad pᷣdicatõʒ noui euangelij deſtinant᷑.Et

milites veſlimẽtis ieſu ſoꝛte diuiſis:caligas

nõ habebat quas tollerẽt:neq; enĩ habere po
terat deus qð ꝓhibuerat in ſeruis. Et Cri⸗

ſoſto. omelia vlti.ſuꝑ Hattheũ. Di bonuz

eſſet aurũ hoc vtiq; dediſſet aplis xpᷣs quib⸗
ineffabilia tribuit dona. Nunc aũt nõ ſoluʒ
nõ dedit ſʒ habere ꝓhibuit. ¶¶ Scðm du
um fuit vtrũ apli pꝛeceptũ datũ de pauꝑtate

coõm dubi

impleuerũt.Et ꝙ ſic ptʒ qꝛ ſcribit Matchei

xix. qualiter petrus dixit xpᷣo.Ecce nos reli

quimus oia. Et Matth. iiij. c. dicit. cõtinuo

relictis oĩb ſecuti ſunt eũ. Euſebiꝰ in pᷣmo

li. eceleſiaſtice hiſtoꝛie refert. ꝙ poſt aſcenſio⸗

nem xp̃i cũ Abagarus rex ſanatus a thadeo

aplo pcepiſſet dari ei auruʒ ⁊ argentũ:ille nõ

ſubuolare. Et idẽ ad Helbidiã. Ais pfec
eſſe ⁊ in pᷣmo ſtare faſtigio dignitatꝭ? fac qðᷣ
fecerũt apli: vende oĩa qͥ habes et da pauꝑib⸗
eæt ſequere ſaluatoꝛẽ ⁊ nudã ſolãq; cucẽ ſola
ſequaris. dubiũf 4
mendicare. Ad qð rũdemus ſᷣm Tho. ſcdᷣa

accepit dicẽs. Si nr̃a reliquimus quõ acci⸗
piemus aliena? Et de hoc Hiero. ad Agse⸗
rutbiã ita ſcribit. NHemo apłis pauꝑioꝛ fuit:
ctriadẽ virginẽ. Apoſtolici faſtigij eſt ꝑfecte
qqq; virtutis oĩa vẽdere ⁊ pauꝑibo diſtribuere:
æt ſic leuẽ atq; expeditũ cũ chꝛiſto ad celeſtia

pfecta

ciũ dubiũ fuit vtrũ ſu licitũ

ſcõe.q.clxxxvij. quadruplici de cã poſſet

vel vtilitatẽ vel nec.
vt quis mẽdicare cauſa bũilitatis. Nã actua

q uis mendicare. Pꝛimo cauſa cupiditatis:
Du gnio SHõ vt theſauriſet vt ſic vi
uat de mendicitate:qui victuʒ poſſet acqͥrere
laboꝛando. Vñ lex ciuilis imponit penã va

lidis me nckenntiaut nõ/p ke⸗ baltare
itatẽ mendicãt. Scdðo

mendicatois habet quandã abiectõʒ ſibicon
iunctã:vñ illi abiectiſſimi vident᷑ inter hoĩei
eſſe qui nõ ſolũ ſunt pauꝑes ſʒ intantũ egen⸗
tes ꝙ neceſſe hñt ab alijs victũ acquirere.Et
Fm hoc humilitatis cauſa aliqui laudabili⸗

ter mendicãt. VUnde Hiero.in epła ad O cce

anum ↄmendat fabiolã de hoc ꝙ optabat vt
ſuis diuitijs pauꝑib effuſis ꝓ xpᷣo ſtipes ac

ciperet. Qð btũs Allexius ꝑfecit qui om̃ib
ſuis dimiſſis ꝓpter chꝛiſtũ gaudebat ſe etiaʒ a

ſuis ſeruis elemoſinã accepiſſe. Btũs inſue

Franciſcus in ſua regula ita dixit. Frẽs ni⸗

hil ſibi appꝛopꝛient.nec domũ nec locum necc

aliquã rem ſʒ tanqᷓ; pegrini ⁊ aduene in pau
pertate ⁊ humilitate dño famulantes: vadãt
ꝓ elemoſina ↄfidenter:nec opoꝛtet eos vere⸗
cundari qꝛ dñs ꝓ nobis ſe fecit pauperem in
hoc mũdo:hec ille. VUbi aduertendũ ꝙ dñs
ieſus chꝛiſtus mendicauit vt ſic in hoc hũi⸗
litati ſue nobis pꝛeberet exemplũ. Vñ Bern

ardus ſuꝑ.ij.c. Luce ait. At te dñe ꝑ oĩa no⸗

ſtre pauꝑtati ↄfoꝛmares et oẽs vite humane

calamitates ſuſciperes quaſi vnus in turba

pauperuʒz ſtipem ꝑ oſtia mendicabas.Quis

me dabit illarum buccellaꝝ mendicataꝝ ꝑti
cipem fieri et illius diuini edulij reliquijs ſa

ginari. Tenet Bernarduſ ꝙ in illo triduo q̊

chꝛiſtus ſe ſeꝑauit a matre ⁊ a Joſeph ex ele⸗
moſinis vixit. Et glo.ſuꝑ illo ᷣbo ps. Ego
aũt mẽdicus ſum ⁊ pauꝑ: inquit. Hoc dicit
chꝛiſtus de ſe ex foꝛma ſerui. Mendicus inã

qʒ; fuit qꝛ petens et pauꝑ.i.ſibi nõ ſufficiens:
qꝛ mundanas copias non habebat. Et Hie
ro.in quadam epła. Caueas ne dño tuo ſcʒ

chꝛiſto mendicante alienas diuitias ↄgeras

Tercio pᷣt quis mendicare cauſa neceſſitatis

Sicut cũ aliquis non pᷣt aliqũ habere vnde
viuat niſi mendicet. Quarto pᷣt aliquis men
dicare cauſa vtilitatis cũ ſcʒ aliquis intendit
ad aliqð vtile ꝑficienduʒ:qð ſine elemoſinis
fideliũ facere non pᷣt. Sicut petunt᷑ eemoſi
ne ꝓ ↄſtructione pontis vel eccleſie:vel qui⸗

buſcũq; alijs oꝑibus que vergunt in vtilita

tem cõem: ſicut ſcholares vt poſſint vacare
ſtu dio ſapientie. Ex his apparet q; ſit teme⸗
raria ſiue damnabilis illoꝝ ſententia qui re
ligioſos damnãt eo ꝙ mendicando elemoſi
nas quib ſuſtentantur acquirũt cũ id lauda
biliter fiat. Hã elemoſine religioſis ideo tri⸗
buuntur vt liberius religioſis actibo inſiſte⸗
re poſſintqauon cupin nt ſe fieri ꝑticipes:qui

temꝑalia ſubminiſtrãt. Hmõi aũt actus ſunt

oꝛõnes:diſcipline:ieiunia:officia diuiua: cele
bꝛatio miſſaꝝ: ſtudiũ ſcripture ſancte:pᷣdica⸗
tio cuangelij et huiuſmodi. Vt ergo iamad

–=è

Vttt
legünu
blata⸗
pdican⸗
berdue
feppert
vtquol
lepꝛiua
pemütn
ne
greſust
gue Phit
ngopp
lcbanthe

clutE

foginreg
Gerape
ſcondene
ſonptfi
(ücaif⸗
c(eſſrüt⸗
ſcariit
Mron
Giſr C
Nvolyag
unerore:
lcachit⸗
Moslon
Nritmme
Nrcmmg
Geſtpotch
GSinme
lcoſe⸗
ſußcepit
dentesg
Wapar
nacna
Pröni
hegt⸗
etuoe

, Ou

ichnere
Siccoſi
lge ac
äiifgeen
häme
Laigre
ls miſe
hoisle
feigetd
ſibiſac
ns.
ſerun
leptare
Gſbi

gininnne
annghuſ
iehene

1
ſuiitn
nnn
küguntenie
gllut⸗
domünubanr

oſmnlnen
oporutr
ſeftcitpun

tſicinbee

oes ebe

mümon
newihhaul
nnl
atug igun⸗
Met

lopdoſel,

inggit hen
nbeed
s elig
sailiir
aniccſu

ſtibeheer

vſenlgniot
iinisunm

ünedena?
unmitl

uttͤ

nnun

&

anhie,

—

Mattheũ aplen redeamus: de ipſo nõ ſoluz

legimus ꝙ reliquerat omnia:ſed etiaʒ ex poſt
oblata ſibi munera copioſa ↄtempſit. Ham

pᷣdicans in ethiopia in ciuitate qᷓ dicit᷑ vada
ber duos magos noie Zaroes ⁊ Arfaxat ibi
repperit:qui ita hoĩes ſuis actibs dementabãt
vt quoſcũq; vellent mẽbꝛoꝝ officio ⁊ ſanita
te pꝛiuare viderent᷑:qui in tantã ſuꝑbiã eru⸗
perũt vt ſe quaſi deos ab oĩbs facerẽt adoꝛa⸗
ri. Mattheus aũt apls pᷣdictam ciuitatẽ in⸗
greſſus et apud Eunuchũ candacis regine
quẽ Philippus baptiſauerat hoſpitatus ita
magoꝝ pᷣſtigia detegebat:q; quicquid ipᷣi
ciebant hoĩby in ꝑnitie:hoc ipᷣe cõuerteret in

ſalutẽ. Eunucho aũt ſanctũ Mattheũ inter

rogante:quõ tot linguas loqueret᷑ ⁊ intelli⸗
geret expoſuit ei Mattheus quõ ſpũ ſcõ de⸗
ſcendente oĩm linguaꝝ ſcientiã apłi recepiſ⸗
ſent: vt ſicut illi qui ꝑ ſuꝑbiã turrim vſq; in

celũ edificare volebãt pꝛe ↄfuſione linguarũ
ceſſarũt ab edificio:ſic apłi ꝑ oim linguaruʒ
ſcientiã turrim nõ de lapidibo ſʒ de virtutib⸗
ↄſtruant:ꝑ quã oẽs qui crediderint celũ aſcẽ
dant. Lũc venit qui diceret magos illos cũ

duob adueniſſe dꝛaconibo qui ignẽ ſulfure⸗

um ex oꝛe ⁊ naribo euomentes cũctos hoĩes
occidebãt.Apls aũt ſigno crucis ſe muniẽs

ad eos ſecurus exijt.quem mox vt dꝛacones
viderũt ante eius pedes ptinus doꝛmierunt

dixitq; magis. Et vbi eſt ars vr̃a. Excitate

cos ſi poteſtis. Ego autẽ niſi dũm rogaſſem

qð in me cogitaueratꝭ inferre in vos ptinus

extoꝛſiſſet. Cum aũt ꝓpłs ↄueniſſet:in noĩe ie

ſu pcepit d aconibo vt abirent. Et nullũ le⸗

dentes ꝓtinus abierũt. Cepitq; pplo de glo⸗
ria paradiſi terreſtris magnũ ſermonẽ ↄtexe

re a qua ꝓpter peccatũ eiectũ hoĩem dixit:ſed

ꝑ xpᷣm in ꝑadiſum celeſtẽ reuocatũ. Et cum
bec pplło loqueret᷑. Ecce ſubito tumultus ex
oꝛtus eſt in quo regis filius plangebat᷑ moꝛ

tuus.Quẽ cũ magi ſuſcitare nõ poſſent ſua⸗
debant regi ꝙ in deoꝝ cõſoꝛtiũ raptus eſſet.

Et ideo ſimulacrũ ⁊ tẽpluʒ ſibi ↄſtitui opoꝛ
tere.Pꝛedictꝰ aũt Eunuchus magos cuſto⸗

diri faciens:apłm aduocauit:qui oꝛõne fuſa

eũ ꝓtinus ſuſcitauit.Quapꝛopter Rex noĩe
Egippus hoc viſo ꝑ vniuerſas ſuas puinci

as miſit dicẽs. Venite ⁊ videte deũ in effigie

hoĩs latentẽ. Venerũt igit᷑ cum coꝛonis au⸗
reis et diuerſis ſacrificioꝝ generibo volentes
ſibi ſacrificare. Quos mattheus ↄpeſcuit di
cens. Viri quid facitis? Ego deus nõ ſum:
ſʒ ſeruus dñi nr̃i ieſu xpᷣi. JItaq; ⁊ munera ac

ceptare noluit. Illi ergo de auro et argento
qð ſibi attulerãt ipo iubente eccleſiaʒ magnã

fabꝛicauerunt quam infra triginta dien ſpa⸗

cium ↄſummarũt. Rex aũt egipus cũ vxo⸗

re ſua ⁊ omi ppło baptiſatus eſt. Epigeniam
q́ʒ filiã regis aplłs deo dicatã pluſqᷓ́; ducẽétis

—

vir ginibo pfecit. Patet itad quãto amoꝛe be
atiſſimus Mattheus pauꝑtatẽ in omni ſua
vita fuerit ꝓſecutus qui oblatuʒ ſibi theſau⸗

rum accipere recuſauit.
QAualirer beatus Mattheus ſecutus fuit
hꝛiſtũ in patiẽtia quã habuit:equo aĩo feren

Q△

do illatã ſibi moꝛtẽ: ob quã Hitarcus dei iu

m nõ euaſit. pitulũ.iij.
Erciũ in quo btũs Mattheus ſecutus
. eſt chꝛiſtũ fu it patientia. Nam foꝛti ani
mo moꝛtem violentaʒ ꝓ chꝛiſto ſuſtinuit de
qua tria conſideremus.
zimo cauſam.
ecundo modum.
crcio ludiciunm.
ꝛimo ↄſideremus cauſam:quare Mat⸗

theus coꝛonatus ẽ martyrio. Et hec aſſigna
tur. Ira et indignatio Hitarci regis. de q̊ ſic
ſcribit᷑ in legẽda. MHoꝛtuo rege Egippo hic
ei ſucceſſit qui de alieno genere erat Epige
niam virginẽ ↄcupiſcens:dimidiũ regni ſui
aplo ꝓmilſit ſi eã ſibi in ſuũ ↄiugiũ faceret cõ
ſentire. Cui apłs rũñdit vt iuxta moꝛem pde⸗
ceſſoꝛis ſui die dñica ad ecciam ↄueniret:et p
ſente Pigeni⸗ cũ ceteris virginibo qᷓ; bona
ſint iuſta ↄiugia audiret. Qõð rex cũ gaudio
adimpleuit putans ꝙ Epigenie vellet cõöiu⸗
gium pſuadere. Mattheus itaq; virginib⸗

et oĩ pplo ↄgregatis de bono mr̃imonio diu

locutus a rege plurimũ eſt laudatus:credẽsz
ꝙ hoc ideo diceret vt virginis animũ ad cõ
ſenſum mr̃imonij puocaret. Deinde imꝑato
ſilentio ſermonẽ repetijt dicẽs. Cũ bonũ ſic
matrimoniũ ſi ſaluo federe teneat᷑. bene ſcitis
aſtantes ꝙ ſi regis ſponſam aliquis ſeruoꝛũ
vſurpare pᷣſumeret nõ ſolũ regis offenſam ſ⸗ 5
moꝛtẽ inſuꝑ mereret᷑:nõ qꝛ vxoꝛẽ duxiſſe p⸗
batur ſʒ qꝛ ſponſam dñi ſui accipiẽs eiꝰ mr̃i
moniũ violaſſe puincit᷑. Ita et tu rex ſciens
Epigeniã eterni regis ſponſaʒ effectã ⁊ ſacro
yelamine ↄſecratã:quõ poteris ſponſam po
tentioꝛis te tollere ⁊ tuo mr̃imonio copulare
Hec verba odij et indignatõis ↄtra aplin fo
mitem miniſtrarũt. Hitarci aim inflamarũt

ad indiſcretã et irrõnabilẽ iracundiã:hec de⸗

niq; illũ ſuribundũ recedere coegerunt. Se

cundo ↄſideremus de moꝛte apłi ſanctiſſimi

Matthei modũ. Recedẽte quidẽ hitarco qb
eccleſia:apłs intrepidus ⁊ ↄſtans ad patiena⸗
tiam oẽs ad ↄſtantiã ↄfoꝛtauit:et Epigeniã

coꝛã ſe ex timoꝛe ꝓſtratã cũ ceteris virginib⸗

. benedixit. Poſt miſſaꝝ aũt ſolennia Rex

culatoꝛem miſit qui iuxta altare Dattheuzʒ

ſtantẽ ⁊ expanſis in celũ manibo oꝛantẽ miſ⸗
ſo a tergo gladio interfecit ⁊ martyrẽ ↄſecra⸗
nit. O moꝛs pcioſa in ↄſpectu dñi.O moꝛs
fructuoſa que vitã in meliꝰ ↄmutauit.O fe⸗
lix tranſuus in q̊̃ Mattheus tam bꝛeui ſpa⸗
cio ad celeſtia regna migrauit. O btã paſſio
cui reddit᷑ merces infinita. Quiſnã explicet
quãta ſu brĩ Matthei gloꝛia in celo ⁊ in ter⸗
ra. Aĩa eius vtiq; cũ angelis ⁊ ſcis oĩbo frui
tur eterno bono. Coꝛpus vᷣo apud Saler⸗
num tranſiatũ a cũctis fidelibo honoꝛatiſſi⸗

me venerat᷑.Euangeliũ inſuꝑ eius pᷣ ceteris

magis in eccia freq̃ntatur: ſicut ⁊ pſalmi Da
uid:et eplłe Pauli.vt ex hoc peccatoꝛibus ad
penitentiã redire volentibꝰ ↄſequende venie
ſpes indubia pᷣbeat᷑. Nam dauid peccato lu
xurie cecidit. Paulus ſuꝑbia intumuit.Et

Mattheus auaricie deditiſſimus fuit. Qui

tñ oẽs ꝓpter penitentiã exaltari meruerũt etiã
in eccleſia miterante A. Bercto ↄſideremꝰ de
moꝛte apłli iudiciũ quo punitus fuit Hitar⸗
cus arrogantiſſimꝰ ⁊ inſanus. Moꝛtuo qui
dem aplo ꝓplus ad palatiũ Hitarci incenſu
rus oĩa ꝓperabat. Sʒ pᷣſbyteri ⁊ diacones im
petũ miti gantes aplłi martvriũ cũ gaudio ce⸗
lebꝛarũt. Rex vᷣo cũ nec ꝑ matronas ad Ep
geniã directas nec ꝑ magos poſſet eã aliqua
tenus immutare totã domũ eius igne copio
ſo vallauit vt ipᷣaʒz cũ ceteris virginibo cocre
mar et. Apls aũt eidẽ apparẽs oẽm ignem ab
eius domo excuſſit:qui erumpẽs regis pala⸗

tium inuaſit:et ſolo rege cum vnico tilio vix

enadẽte cũcta ↄſumpſu. Statimq; filiꝰ eius
ꝗ demone arreptus pris crimina ↄfitens ad
ſepulchꝛũ apli ꝓperauit. Pater vero turpiſſi⸗
mus lepꝛoſus effectus eſt. Qui cũ curari nõ
poſſet manu/ꝓpꝛid gladio ſe ꝑemit. Populus
aũt frem Epigenie ab aplo baptiſatũ regẽ cõ
ſtituit.qui ꝑ annos.lxx.regnauit.et filiũ ſuũ
ſibi ſubſtituẽs chꝛiſtianũ cultum magnitice
ampliauit.et totã Ethiopie ꝓuinciã repleuit
eccleſijs. O ꝛemus igit᷑ dũm ieſum vpᷣm vt ꝑ
merita ⁊ interceſſonẽ btĩ Matthei apli ⁊ eu⸗
angeliſte trahat coꝛda nr̃a ad ſe vt eũ ſequi

valemus in oꝑib virruoſis. Sicq; redda⸗

mus nos dignos gr̃a ſua ⁊ tandẽ gloꝛia illa
phenni in qua viuit ⁊ regnat ꝑ infinita ſecu⸗
la ſeculoꝛum. Amen.

Sermo trigeſimuſoctauus de biõ Tho⸗

7

ad ſuã gloꝛiã accedit:tñ inuentus eſt triplici

pꝛeconio decoꝛatus.

ma aplo qui licet fuerit ex duodecim vnꝰ q

omas Vnus ex
duodecim. Scribũtur hec verba
Joh. xx.c.Quãuis btõ Thome ad
gloꝛiã in gentẽ accedere videat᷑ eo ꝙ duodecĩ
aploꝝ numero illũ dñs copulauerit. Verũ⸗
tñ bene eſt vt recogitemuſ ea q̃ in apoſtolatu
egerit digna laude. Parum quippe immo ni
hil eſſet apoſtolici faſtigij accepiſſe honoꝛem
niſi q̃ ad apoſtolatꝰ officiũ ſpectãt implerent

Pꝛopterea in hoc ſermone de ſcõ Thoma di

cturi aliqua enarrabimus:ex quibo eũ veruz
aplm re et noĩe ↄgnoſcemus. eni vnus ex
duogdecim fuerit ptʒ ſatis ex vᷣbis euangelij
tã Johh.xx.c.in themate: qᷓ; etiãẽ Matthei.x.
c. Igit᷑ referamus quid in eo ↄmendabile re

peritur.Et licʒ illius pᷣconia multa ſint nos

tñũ de tribe dumtaxat dicemus.
Pꝛimũ dicitur confirmatio.
Scõm pꝛedicatio.
Zercium paſſio. ”Vl
Qualiter Thomas fuit in fide ↄfurmatuſ
videndo xpᷣm:vbi declarat᷑ quõ coꝛpꝰ gloꝛi⸗

ficatũ ſit palpapile:et an thomas tetigit xym

et quõ de eodẽ pt eſſe fides ⁊ viſio. ¶ Cap.i.

Imatio. Fuit eni de reſurrectõe xpᷣi t illi⸗

qui eis apparuerat ipᷣa reſurrectõnis die illo
abſente credere noluit. Heq; abſentia illa ca⸗

ſualis fuit:ſʒ ex diuina ꝓuidentia vt eſſet oc

caſio iterate apparitõis ieſu xpᷣi ad ᷣm redu⸗
cendũ et nos in reſurrectõis fide ↄfirmãdos.
ꝓut Gꝛego.aſſerit in omelia. Et licʒ dicatur
Luce vltimo.ca.qꝙ duo diſcipuli euntes in
Emaus cognito dño in fractõe panis redie⸗
rũt in hierm ⁊ inuenerũt ↄgregatos vndeci
inter s opoꝛtuit ꝙ numeraret᷑ Thomas:qꝛ
iudas iam erat extinctꝰ.Tñ vt ait Beda.po⸗
tuit eſſe ꝙ thomas dũ illi in colloquio de ap
paritõe xpᷣi exiſterẽt exiuit ab apłoꝝ collegio
Et in iſto interuallo anq; rediret ad eos xpᷣs

apparuit decẽ apłis in cenaculo exiſtẽtibo ab
ſente Thoma. NHarrantib ergo illis viſionẽ
xpᷣi reſuſcitati. Chomas rñdit. Niſi videro

in manibo eius fixurã clauoꝝ ⁊ mittã digitũ
in locũ clauoꝝ ⁊ mittã manuzʒ meã in latus
eius nõ credã. Hic Criſoſt. ait. Sicut ſun⸗
pliciter qᷓlitercunq; credere facilitatis eſt: ita

multũ inueſtigare eſt groſſiſſime mẽtis.etꝑ

hoc Thomas accuſat᷑. Alijs enĩ groſſioꝛ exi
ſtens eã que eſt ꝑ ſenſum groſſiſſimũ.ſ.tactuʒ
querebat fidẽ ⁊ neq; oculis credebat:vñ non

ſuſficiebat dicere: niſi videra: ſed addiditet

Rimũ pꝛeconiũ bti Thome dicit᷑ ↄfir⸗

us diuinitate mõ ſingulari ↄfirmatuſ. Cum
eni vidiſſet apłos recitantes reſurrectõʒ xpᷣi:

nittar
man
dieso
parni
ſtatim
rim
datin
nuri.
ſrne
tum tun
hum tu

lulu

benigni
ſognete
Pucnicne
o
orden
neDe
ctcider
leligan

Nratace

Tai

Iyrffcan

ahrp.
eches
cun
Diote
lier co
tllimar
ſui T
lps dinn
in Ome
et . ubtle

agapt

.

N

gaien
uaen
edeſn
rgahin
us. Aaim
8e hole
öcihe
wnüni

. anz oe
tMiio
Tonedic,

Nnmn
8rciuneni:
mecnisn.
nd

Ciulan
nmunt
regnnstt
Thonsce
gloquod
ihuiß
an aor

ocltuih .
Polligdir

1

mittam digitum meü in locũ clauoꝝ ⁊ mittã

manũ meã in latus eius nõ credã. Sed poſt

dies octo dũ erãt oẽs vndecim ↄgregati ap⸗
paruit illis ieſus. VUbi Criſoſt.inquit. Non
ſtatim xpᷣs apparuit ſʒ poſt dies octo vt inte⸗
rim Thomas a diſcipulis ammonitus attẽ
dat in maius deſideriũ ⁊ fidelioꝛ fieret in fu⸗
turũ. Stans ergo ieſus in medio dixit eis.
Pax vobis:deinde dicit Thome. Infer digi
tum tuũ huc ⁊ vide manus meas:et affer ma

num tuã ⁊ mitte in latus meũ:et noli eſſe in⸗

credulus ſʒ fidelis. Cõſideremus quãta fuit
benignitas ieſu xpᷣi qͥ nõ expectauit ꝙ inter⸗

rogaret᷑ a Thoma ſʒ ex ſua miſcõia quaſi eũ
pᷣueniens inuitat ad ſe cognoſcendũ. Rñdit
vero Thomas iam in fide firmatus:dñs me
us ⁊ deus meꝰ.Cui xp̃s dixit. Quia vidiſti
me Thoma credidiſti:bti qui nõ viderunt et
crediderũt. Sʒ vt pᷣdicta ſine aliq̊ erroꝛe in⸗
telligant᷑ opus eſt vt tria dubia declaremꝰ.

Mꝛimum vtrũ coꝛpus gloꝛificatũ palpabile

ta tactu nõ gloꝛiſicato. 2.
Scom vtru Zhomas letigit coꝛpus xp̃ᷣi.

erciũ vtrũ de eodẽ poſſit eſſe figes ⁊ viſio:
pꝛimũ dubiuʒ dixerũt aliqͥ ꝙ coꝛpus

gloꝛiſicatũ eſt intangibile.qð ꝓbare ↄtendũt

qꝛ Gꝛego.in omelia inquit. Coꝛrumpi ne⸗
ceſſe eſt qdᷣ palpat᷑:ſʒ gloꝛioſi uz coꝛpus eſt in⸗

coꝛruptibile: ergo et impalpabile. Inſt uper

Eriſoſto. in O mel. ait. Dignũ eſt querere q̃⸗
liter coꝛpꝰ incoꝛruptibile tangibile fuit moꝛ
tali manu ſʒ ne tumultuerꝭ adeſcẽſionis enĩ

fuit. Tñ rrariũ ꝓbari pᷣt. Ham Luẽ vlu. c.

xpᷣs dixit aplis. Palpate ⁊ videte. Et Bꝛeg.
in O melia. Palpabile fuit ꝑ veritatẽ nature
et ſubtileꝑ effectũ ſpũalis potentie. Pꝛeterea
in coꝛꝑe gloꝛioſo erit veritas oſſis et carnis.
Caro eſt mollis ⁊ os durũ:ſed durũ ⁊ molle
ſunt obiecta tactus:̊ coꝛpus gloꝛioſum eſt

nngibile. Ad hahendã huiꝰ veritatis expᷣſ⸗
ſam noticiã. ſciendũ ſm doctrinã Bonauẽ.

in.iiij. di. xlix. ꝙ cũ dico tangibile duo dico:
ſcʒ qð pᷣt immutare ſenſuʒ ⁊ hoc eſt pfectõis.
Et qð nõ p̃t latere tactũ nr̃m:et hoc eſt imp⸗
fectõis. Et qꝛ remanebit qð eſt ꝑfectõis 7tol
letur qð eſt imꝑfectõis. Ideo dicendũ ꝙ coꝛ
pus gloꝛioſum pßt ſe pᷣbere tangibile et pt nõ
pᷣbere ſiue latere. Et h̊ hʒ vᷣitatẽ ſm diuerſas
ↄditões. Nã tangi pᷣt qꝛ pᷣt impellẽti reſiſte⸗
re cũ ſit coꝛpus verũ nõ vanũ vel fantaſticũ:
latere pᷣt qꝛ pᷣt penetrare oꝛ ganũ tactus.Dꝛi:
mum habet ꝑ veritatẽ nature. Scoõm ꝑ effe⸗

ctũ ſpũalis potetie. Et hec duo ↄtraria ſunt

in nobis ſʒ nõ in coꝛꝑe gloꝛioſo.Et ad illud
obijciehar qꝛ qð palpat᷑ eſt coꝛruptihile.

Dicendum ꝙ verũ eſt de eo qd et tactui ſub⸗
iectum ſed iliud nã erat in coꝛpꝑe dñi:ideo cõ⸗
geſcenſionis fuit¶ Gcðm dubiũ erat vtrũ
Thomas tetigit chꝛiſtũ. Et quidã dicunt q;
nõ:ex eo ꝙ qñ vidit immediate credidit:et pᷣ
reuerentia nõ fuit auſus tangere tantũ dñm:
ideo xpᷣus dixit ei. Quia vidiſti me Thoma
credidiſti. nõ dixit qꝛ me tetigiſti. Alij aũt aſ⸗
ſerunt ꝙ Thomas tetigit xpᷣm vt ſic verbia
eiuſ obediret qui dicebat ei. Infer digitũ tuũ
huc. Et qũñ xpᷣs poſtea retulit:qꝛ vidiſtijme:
accipit᷑ viſus ꝓ tactu. Nam viſus ꝓpter ſuũ
nobilẽ modũ cognoſcendi tranſfer? multoti
ens ad actũ aliaꝝ potentiaꝝ ſenſi uiuaꝝg. VUnñ
ugꝰ. nõ ait tetigiſti ſed vidiſti me qm gene
ralis quodãmodo ſenſus eſt viſie us. Ham 2
alios qᷓ̃ttuoꝛ ſenſus noĩari ſolet:velut cũ di⸗
Imus audi et vide q́; bene ſonet:olfa et vide
q́; bñ oleat. Guſta et vide qᷓ; bñ ſapiat. an⸗
ge ⁊ vide qᷓ; bene caleat. VUnde et hic dñs di⸗
cit. Infer digitũ tuũ huc et vige manus me
as:vbi nil aliud ait qᷓ tange ⁊ vide: cũ tñ ille
oculos in digito nõ haberet. Ergo ſiue intu
endo ſiue etiã tangendo xpᷣs ei dixit:qꝛ vidi⸗
ſti me thoma credidiſti:q;uis dici poſſit:non
au ſum fuiſſe diſcipulũ T⸗ chꝛiſtũ: licet

offerret ſe illi tangendum. ¶ Zercium dubi
um fuit vtrũ de eodẽ poſſit eſſe fides et viſio.
am aplus ad Hebꝛeos.xi.c.ait. Fides eſt
ſubſtantia rerum ſperandaꝝ argumentũ nõ
ekurencin 3. Et Augꝰ. ſupꝑ Johannẽ. Fides
vutus qua creduntur que non videntur.
Tamen chꝛiſtus dixit thome. Quia vidiſti
me credidiſti. Inſuꝑ fides btẽ virginis ma⸗
gnopere cõmendatur.Cui Eliʒabeth dixit.
vt ſcribitur Luce.i. Beata que credidiſti qm
pficientur in te ea que dicta ſunt tibi a dño.

Et Augꝰ.li.de virginitat? ait. Beatioꝛ fuit

Oaria cipiendo fidẽ xp̃i q; ↄcipiendo car
nem xpᷣi. Materna /ꝓpinquitas nibil Warie
ꝓfuiſſet niſi felicius xpᷣm coꝛde q́; carne ge⸗
ſtaſſet. Nihilominus ipſa vidit xpᷣm naſcen⸗
tem de ſe virgine:vidit illũ moꝛientẽ: vidit a
moꝛtuis iam ſuſcitatũ:vidit aſcendentẽ in ce
lum ⁊ credidit. Igitur aliquidq pᷣt eſſe viſum
et creditũ. Ad hoc rñũdet onauẽ.in.iij.di.
xxiiij.ꝙ viſio ⁊ fides nõ pñt eſſe de eodẽ vno
et eodem reſpectu:ſed bene diuerſis reſpecti⸗
bus. Nam qñ aliquid ita videtur ex vna pte
ỹ ex alia lateat:ſm id qð latet poteſt eſſe cce⸗
ditum:licet ex parte altera videatur. Lum er
go in xpᷣo videretur vel a thoma vel ab apo⸗
ſtoliſ: vel ab ip̃a vᷣgine mre illud qd ad eius
coꝛpus ⁊ humanitatẽ ſpectabar tũ diuinitas
ſnſum et viſum larehar- e-in 5 maxime

virginis illibate fides extollitur: qm̃ videns
in filio tantã humilitatẽ: credidit tñ illius di
uinitatẽ. Et hoc eſt qd Gꝛego.in omelia di⸗

xit de Thoma.aliud vidit et aliud credidit:

vidit hoĩem ⁊ ↄfeſſus eſt deũ. Fuit itaq; in fi
de Kianens a qᷓ ceciderat ſicut ⁊ ceteri.

ualiter Thomas apls pᷣdicauit popu⸗

lis diuerſaꝝ ꝓuinciaꝝ loquẽs ideomata eo
rum varia:et quõ inter ceteros uertit indos
fidem chꝛiſii. Pabiulum..
cundũ pꝛeconiũ bii home dicitur
pᷣ̃dicatio. Nam fidem ⁊ gloꝛiã chꝛiſti ar
ntiſſime pᷣdicauit. Circa tñ pꝛedicationeʒ
eius tria ſunt videndad.
Pꝛimo quib gentibo pꝛedicauit.
cõm quo ideomat.
Tercium qua efficacia.
Trimu videndum eſt quibo gentibꝰ Tho
mas pᷣdicauit.Ad qð ita ait Iſidoꝛus in li.
de vita et obitu ſanctoꝝ. Thomas diſcipu⸗
lus chꝛiſti ac ſunilis ſaluatoꝛi:audiendo in⸗
credulus:videndo fidelis fuit:hic euangeli⸗
um pᷣdicauit Parthis: Medis ⁊ Perſis: Ir⸗
caniſq;:et Bꝛagmanis. Et intrans oꝛienta⸗

lem plagã et interna gentiũ penetrans:ibi pᷣ⸗

dicationem ſuã vſq; ad vltimũ ſue paſſionis
vduxit:hec ille. In eius aũt legenda ponit᷑
ꝙ pᷣdicauit in india vbi nomẽ xpᷣi plurimuʒ
exaltauit. Sunt aũt pꝛenoĩate ꝓuincie lon⸗
ge lateq; diffuſe in quibo habitant populi in

numerabilcs. At enĩ inquit Iſidoꝛus.xiiij.

ethimolo.li. In parthia ſunt regna decem et
octo poꝛrecta a Caſpio littoꝛe vſq; ad terras
ſcitaꝝ. Et vt refert Plinius li.v.de naturali
hiſtoꝛia.Eſt enĩ parthia multis rebꝰ ꝓdigio
ſis et monſtruoſis miranda. Nã ſunt ibi be⸗
ſtie feroces:pardi:tigri:linces:aſpides et ſer⸗
pentes Gens etiã dura eſt ⁊ crudelis victuq;

parca. Media inſuꝑ eſt regio opulenta mul⸗

tis fluminib irrigua: ciuitatibo ⁊ oppidis pᷣ⸗

clara:multoꝝ ꝓploꝝ dña. Perſida etiam am⸗

liſſima ⁊ valde populoſa in qua pꝛimũ ſᷣm
Iſidð.vbi.S.oꝛta eſt ars magica. Ad eã qui⸗
dem nembroth poſt ↄfuſionẽ linguaꝝ abijt:
ibiq; perſas ignẽ colere docuit. Hircania ẽ
regio in Aſia ſub iugis caucaſi montis ↄſti⸗

tuta hñs multas gẽtes:iſtius hircanie ꝓplos

deuicit Johãnes hircanus filiꝰ Simonis
ſummi ſacerdotis tꝑe machabeoꝝ a quibus
deuictis Johãnes hircanꝰ noĩatus eſt:vt di
cit magiſter in hiſtoꝛia ſcholaſtica in pꝛinci

pio hiſtoꝛie euangelice. Sʒ omnibo his di⸗

miſſis de india lo quamur:de q̃ ita refert Iſi
doꝛus vbi.S. India vocata ab indo flumĩe
quo ex ꝑte occidentali clauditur:hec a meri⸗

1

diano mari poꝛrecta vſq; ad oꝛtnʒ ſolis:et a
ſeptentrione vſq; ad montẽ caucaſuʒ ꝑpuenit:
habens gentes multas ⁊ oppida. Inſulã q̃q;
capꝛobanẽ gemmis et elephantibo refertam.
Criſam et argireã:auro argentoq; fecundas

Tilem quoq; arboꝛẽ folijs nunq; carentem

habet et flunios Gangen et Indũ ⁊ Hippa
nẽ illuſtrantes indos. Terra indie fauomo

ſpũ ſaluberrima in anno bis metit fruges.

Vice hyemis eſtatem patit᷑ G ignit aũt tincti

coloꝛis hoĩes:elephantes ingentes. Mono⸗

ceron beſtiã: pſitatũ auẽ. Cinamomũ piꝑ et
calamũ aromaticũ mittit et ebur:lapides q̊ʒ

pᷣcioſos Berillos: Criſopaſſos: Adamantẽ:
Carbunculum:et alios diuerſi generis. Ibi

ſunt ⁊ montes aurei qð adire ꝓpter dꝛaconeſ
et grifos ⁊ immenſoꝝ hoĩm monſtra impoſ⸗
ſibile eſt. Pꝛedictas itaq; ꝓuincias btũs tho
mas aiĩas chꝛiſto lucrifaciendas luſtrauit.

Scom qð erat videndum quo ideomate
Thomas apls pᷣdicauerit iam referamꝰ. Et

ad hoc pleniꝰ intelligendũ nõnulli ſcire cu⸗

piunt:vtrũ apłi ꝑ donũ linguaꝝ loquebant᷑
linguis oĩm gentiũ.Et licʒ de hoc dixerim
in ſermone de ſpũ ſancto:tñ aliqua alia erũt
hic inferenda. Igitur ꝓbari poſſet licʒ appa⸗
renter:q apłi nõ loquebant᷑ omnibo linguis
Pꝛimo qꝛ illud qð diuina virtute omnibus

conceditur optimũ eſt in ſuo genere:ſicut do

minus ↄuertit aquã in vinum bonũ vt dicit᷑
Joh.ij.ca. Sed illi qui habuerũt gr̃am lin⸗
guarum melius loquebant᷑ in ꝓpꝛia lingua.
Nam dicit Hiero.exponens eplan ad he⸗

bꝛeos nõ eſſe mirandũ ꝙ epła illa maioꝛi re⸗
lucet facundia qᷓ; alie.cum naturale ſit vni⸗

cuiq; plus in ſua q; in aliena lingua valere.
Ceteras enĩ epiſtolas apoſtolus ꝑegrino id

eſt greco ſermone ↄpoſuit:hanc aũt ſcripſit
hebꝛaica lingua:ergo videtur ꝙ; apoſtolus
nõ loquebatur ideomata alioꝝ ꝑ donũ gra⸗
tie gratis date. Scðᷣo arguit᷑:qꝛ natura non
facit ꝑ multa qð pᷣt fieri ꝑ vnum. Multo mi
nus deus qui oꝛdinatius q; natura oꝑatur.

Sed poterat deus facere ꝙ linguã vnam lo
quentes eius diſcipuli ab oĩbo audirent᷑.er⸗

go videtur ꝙ nõ habuerũt ſcientiã loquẽdi
omnibo linguis. Tercio oẽs gratie deriuank
a chꝛiſto in coꝛpus eius qð eſt eccleſia ſᷣm i

lud Johᷣ.i.De plenitudine eius oẽs accepi⸗

mus. Sed de chꝛiſto non legitur ꝙ fuerü lo
cutus niſi vna lingua:ergo videtur ꝙ diſci⸗
puli eius non acceperunt ad gratiam vtom

nibus linguis loquerent᷑. Sʒ in ↄtrariũ eſt

glo. Greg. Act᷑.ij.c.que ait. Spũs ſcũs ſuꝑ
diſcipulos in igneis linguis apparuit et eis

Molcu

ws poi

ſbuasae
dicriu

Acol
uſen
fun?
ia/
Uraa
ſoe

Vvoiln

banra
amngpe⸗
umnache
npral
inſcdin
aan
guant

vel geo⸗
nrci

Muüling
rentur.

ſionins
ſhrn
fCintcl
lſentez

eli

NWimni
liane
d!
hikti
repnr
aahr
loqne
Peiap
luei
uil
buſtia
e

/
Y
ngc

4ligre
ls
ncuu rh⸗
, oſ
9 odonn
rnunng
n Den
unnte,

“ .,
m Y

vel geometrie.Ad ſecundũ argumentũ rñũde

tur ꝙ q;uis vtrunq; fieri potuiſſet ſcʒ ꝙ per

vnã linguã apłi loquẽtes ab omnibo intelli⸗
gerentur:aut ꝙ om̃ibo ipᷣi loquerent᷑:tmñ ↄue⸗

nientius fuit ꝙ ipᷣi oibus linguis loquerent᷑
qꝛ hoc ꝑtinebat ad ꝑfectõnem ſciẽtie ipoꝝ ꝑ
quã intelligere nõ ſolũ loqui:ſed intelligere

poſſent ea que ab alijs dicebant᷑ Si aũt oẽsz
vnã coꝝ linguã intellexiſſent. hoc vel fuiſſet
ſcientiã illoꝝ qui eos intelligerẽt:vel fuiſſʒ

quaſi quedã üluſio dum alioꝛũ verba aliter
ad alioꝝ aures pferrent᷑ qᷓ; ipi ea ꝓferrẽt.Et
leo glo. Actuũ.ij.c.dicit ꝙ maioꝛi miracu
lo factũ eſt ꝙ apli oim linguaꝝ generibo loqᷓ
rentur. Et Paulus dicit.i.ad Coꝛinth. xiiij
ca. Gratias ago deo ꝙ; oĩm veſtruʒ linguas
loquoꝛ. Ad terciũ dicendũ q; chꝛiſtus in
pꝛia ꝑſona vni ſoli genti pᷣdicaturus erat ſeʒ
iudeis.Et ideo q;nis ipᷣe ſine dubio pfectiſi
me haberet ſcientiã oim linguaꝝ nõ tñ opoꝛ
tuit ꝙ oĩbo linguis loqueret᷑. Et vt refert au⸗
guſti. ſup Johannẽ. Cum et modo ſpũs ſan
Ktus accipiatur nemo loquicur linguis oĩm

*

remus deo oĩa vota vr̃a.Eos igit᷑ apłlus ba⸗
ptiſanit et de fide eos dili gẽter docuit. Poſta⸗

tos ſanauit debiles ⁊ i

olm lin gnan ſcientis dedit. Rudet ergo ſan gennum qꝛ: iam ipſa cccleſia linguis olm ge
umde ccus Tho. ſcdᷣa ſcᷣe.q.clxxvi.ꝙ pꝛimi diſci⸗ tiũ loquit: in qua qui non eſt nõ accipit ſpom̃
nnſta puli chꝛiſti ad hoc fuerũt ab ipſo electi vt ꝑ ſanctũ.¶ Qerciũ qdð inueſtigandũ eſt de pdi
ngin vniuerſuz oꝛbem fidem eius pdicarent. Nõ catõe Thome:qua etficia verbũ dei ſemina⸗
möam cuũt erat ↄueniens vt qui mittebant᷑ ad alios uerit. Et licʒ fructũ attulerit ſua pᷣdicatio co
niͤthe inſtruendos indigerent ab alijs inſtrui qua pioſum in oib puincijs ⁊ regnis ſuꝑius no
unoiden luter alijs loquerent᷑ vel qualiter que alij lod minatis:tñ quid in india fecerit audiamus,
Nendig bantur intelligerent: pſertim qꝛ iſti qui mite ¶ Peruenit naq; ad ciuitatẽ quandã in änx6
Digntun bantur crant alterius gentis ſcʒ iudee. Erãt llie ſue nuptias celebꝛabat. Cuũ vᷣ̈o ex aſpectu
noemas e ctiã pauꝑes et impotentes nec de facili a pn⸗ ex geſtu ⁊ vultu agnoſceret vir grauis inte⸗
inumnin cipio repperiſſent qui eoꝝ verba alijs fideli⸗ ger ⁊ deo deuot a rege licet infideli requirit
can e⸗ ter interpᷣtarentur: vel verba alioꝝ eis expo⸗ vt ſponſuʒ 7 ſponſam bñdicat qð apłs adim
RKMũ nerent:maxime qꝛ ad infideles mittebantur. pleuit dicẽs. Da dñe adoleſcétulis his bñdi
aigere Et ideo neceſſariũ fuit vt ſuꝑ hoc eis diuini ctioneʒ tue dextere:et in eoꝝ mentibo ſemina
rependun ius ꝓuideretur ꝑ donũ linguaꝝ:vt ſicut gen ſemẽ vite. Abeũte aplo: in manu inuenis eſt
montnie tibus ad idolatriã declinãtibo introducta eſt reꝑtus ramus daculis plenus de quibo ſpõ⸗
incitshiid diuerſuas lin guaꝝ:ita etiaʒ qñ erant gentes ſus ⁊ ſponſa dulcit᷑ comederũt: naeumg voꝛ
RK1 ad cultũ vnius dei reuocande: ↄtra hmõi di mierũt ſomniũ ſilr habnerũt: videbat᷑ eteni
n go e uer ſuatẽ remediũ adhiberet᷑ ꝑ donũ linsuazæ cis ꝙ rex Fenarne eos amplecteret᷑ et diceret
mnmw. rum. Ad pꝛimũ ergo dicendũ ꝙ ſicut ſeribi Apls me⸗ bñdixit vos vt eterne vite ꝑticipeſ
inliin⸗ i. ad Loꝛinth. xij. c. Danikfeſtatio ſpũs da⸗ ſitis. Euigllantibo ⁊ mutuo ſibi ſomniũ re⸗
l mr ad vtilitate. Et ideo ſufficienter et Pau⸗ uelãtibo:apłs ad eos ingredit᷑ dicẽs eis. Rex
ehrſer mo in ij oiſcrhult fuerunt inſtructi diuini: meus mõ vobis aſparuitet me clauſis ianu⸗
in u tus in linguis oĩm gentiu: quantũ require⸗ is buc adduxit vt ſuꝑ vos bñdictio mea fru
uſriz batur ad fidei Doctrinã. Sʒz quantũ ad que⸗ ctificet: habeatis carnis integritate eſt oim
ini 8 dam que ſuꝑadduntur hũana arte ad oꝛna⸗ regia vᷣtutũ et fructꝰ ſalutꝭ ppetue:v ginitas
nnn 4 tum et clegantiã lectõis: apłs inſtructus erat ſoꝛoꝛ eſt angeloꝝ:poſſeſſio bonoꝝ: victoꝛia
u haud⸗ in ꝓpꝛia lingua nõ aũt in aliena. Sicut etiaz libidinũ:ſidei triũphus: expugnatio demos
l in ſapientia ⁊ ſciẽtia fuerant ſufficiẽter inſtru num:eternoꝝ gaudioꝝ acquiſitio hec ⁊ ſiia
mndoſct cti quantũ requirebat doctrina fidei:nõ autẽ illo referente duo angeli apparuerũt dicẽtes
uaitfinn quantũ ad oĩa que ꝑ ſcientiã acquiſitam coꝛ cis. Nos ſumus angeli vobis ad cuſtodiam
in pulft, gnoſcuntur:puta de ↄcluſionibs aniſmetrice deputati. Si apli monita ſernaueri is offe⸗

ns bas⸗

modũ vᷣo ſponſa noĩe pelagia ſacro velamis⸗
ne ↄſecrata martyrium paſſa eſt. Et ſponſus

noĩe Dioniſius illi ciuitati in ẽm oꝛdinatꝰ

Deinde cũ Thomas indtam circũiret:mul⸗

anguit debiles ⁊ infirmos: multoſq; cõo⸗
uertit ad dñm. Et vna die ad pᷣdicatõeʒ eius

baptiſati ſunt nonẽ milia viroꝝ exceptꝭ mu

Dualiter brũs aplus Thomas gloꝛioſo
martyrio vitã ↄſummauit. ¶ Capitulũ.iij.
Erciũ pconium biĩ Thome ðꝛ paſſio.
Hõ rcuſauit pati ꝓ xpᷣo qcũq; dura et
exqſita ſupplicia. Hã irat cõtra eũ rex indie
ex eo ꝙ vxoꝛẽ eiꝰ ⁊ vxoꝛẽ cariſu cognati ſui

ſerreas ⁊ aplm ſtare nudis pedibo ſuꝑ eas: ſʒ

nutu dei ꝓum ibi fons erupit:et eas extinxit
Tic rex eũ in foꝛnacẽ ardentẽ miſit q̃ ſic re⸗
frigerata eſt vt die altera ſanꝰ iñ exierit ⁊ ille⸗
ſus. Deduct tandẽ eſt vt ſacrificaret idolo.
fleciẽs aũt genua dixit. ego adoꝛo:ſʒ ñ idolũ

gnuitur et e

Ailn vo lanceis illũ tranſfixerũt. Chꝛiſtian
güt coꝛpus eiꝰ tulerũt ⁊ honoꝛifice ſepelief̃t.
Anno tñ dñi.ccxxx.coꝛpꝰ illud in Edeſſam
ciuitatẽ tranſiatũ eſt Alexãdro imꝑatoꝛe ad
Sirioꝝ pᷣces hoc faciẽte. In illa aũt ciuita⸗
te nullus hereticus:nullus iudeus: nullus
paganus pᷣt viuere:nec tyrãnus aliqs ibi no
cere. Poſtq; Agabarꝰ rex illius ciuitat epi⸗
ſtolã manu ſaluatoꝛis ſcriptã acciꝑe meruit:

Eecce adoꝛo ſʒ nõ metallũ. Adoꝛo aũt dſim
meü ieſum xpᷣm :in cuius noĩe pꝛecipio tibit
Demon qui in eo latitas vt ſimulacrũ ipᷣm co
minuas.: ſtatim q̃ſi cera liquefactũ eſt. Tunc

oẽs ſacerdotes mugitũ dederũt. Põtifex aũt
templi eleuãs gladin aplm tranſuerberauit.

nã ſiqñ gens aliqᷓ ↄtra ciuitatẽ illa inſurrexe

rit infans baptiſatus ſuꝑ poꝛtã ciuitatꝭ ſtäs
eplaz illã legit ⁊ ea die tã ſaluatoꝛis ſcriptu⸗
rag q; apłi Thome meritis hoſtes aut fugiũ=t
gaut placant᷑. Uerũtñ q;uis lon go tꝑe dura⸗
nerit nihilominus poſtea ciuitas illa capra
fuit a Sarracenis ⁊ ꝓghanata: ſublato bñfi⸗
cio/ ꝓpter abundantiã peccatoꝝ. Igit᷑ ſicut fu
it vnus ex duodecim Thomas in hac pegri
natõe:ita et nũc eſt vnꝰ ex illis ſedẽs ſuꝑ ſedẽ
in glia regni celoꝝ quẽ depᷣcemur vt ſua in⸗
teruentõne nos xpᷣo ↄmendet. Qui eſt bũdi⸗
ctns ⁊ laudabilis ꝑ infinita ſcła ſcloꝝ. Amẽ

ermo trigeſimuſnonus de ſancto Ja⸗

cxobo dicto iuſto ⁊ minoꝛe filio Alphei ⁊ fra

na erit iuſtus. Verba ſunt Dauid

4 „

imũ dicitur oꝛiginationis.

—

ecundum determinatönis.

Eexcium co

Rimum myſieriũ ptempla

n. pᷣs.cxi. Oĩs gloꝛia hoĩm extin⸗
laneſcit velut fumus:de quibo in
ps ðꝛ. Perijt memoꝛia coꝛũ cũ ſonitu. Juſti
aũt vt ſcribit᷑ Sapientie.v.ca.in ꝑpetuũ vi⸗
gent:et apud dũñm eſt merces illoꝝ. Nam ꝑ⸗
acto bꝛeui curſu huius labilis vite pꝛemiuʒ
ſuſcipiũt eterne btitudinis in qua omi malo
ſemoto bonũ om̃e reꝑitur.
in ps. xxxvi. dicit. Juſti hereditabũt terrã. ſ.
viſuentiũ. et inhabitabũt in ſeculũ ſeculi ſuꝑ
cam. Hinc btũs Jacobo Alphei filius inſti⸗
cie ſe totũ accomodauit. Qui/ꝓpterea nõ ſolũ
cxaltatus eſt in regno celoꝝ:verum etiã in ec
cleſia militante a cunctis fidelib deuotiſſime
honoꝛat᷑. Cũ vᷣo hodierna die immineat eiꝰ
f.ſtiuitas colendiſſima equũ eſt vt eius lau⸗
dib inſiſtamus: de quo appꝛopꝛiate dicunt
verba ꝓpoſita:in quibo de iuſticia illius tria
myſteria occurrunt ↄtemplanda.

Pꝛopterea dauid

nſummatön.
aliter beatus Jacobus kuit in iuſticta

* „ 1

Du
et ſanctitate ſin gularis:tum ꝓpter inclinatõʒ
tum pter exemplũ chꝛiſti:tum ꝓpter ſanctini
cationem in vter. (¶ Lapitulum. i.
myſteriũ ↄtemplandũ de iuſti
tia beati Jacobi dicit᷑ oꝛiginatõis. In
quo videndũ eſt vnde oꝛiginẽ habuit iuſti⸗
cia ſancti Jacobi.Et ſumit᷑ iuſticia large ꝓp
virtute vel ſanctitate. Et ad hoc dicimus ꝙ;
tria fuerũt quaſi pꝛincipia radicalia iuſticie

ACnrctirnei einnggs.
¶ Pꝛimum radicale pꝛincipiũ iuſticie ⁊ ſan
ctitatis beati Jacobi dicit᷑ naturalis inclina

tio. Inclinabat quippe ipᷣm ad virtutes ipſa

natura:ſed vt id melius declaretur. Querũt
pleriq; vtrum viriutes inſint homini ab ipᷣa
natura. Et loquimur de virtutibo moꝛalib⸗
et acquiſitis non aũt de infuſis et theologic
Et ꝙ ſint a natura ꝓbari pᷣt ex dictis ſancto
rum et philoſophoꝝ. Inquit enim Bernar
dus. NHullum vicium naturale eſt:om̃is au⸗
tem virtus naturalis eſt. Et Damaſcenꝰ in
iij. Naturales ſunt in nobis virtutes ⁊ equa

liter inſunt omnibo.Et Aug'. in.iij. de libe⸗
ro arbi. O mne vicium eo ipſo ꝙ viciũ eſt cõ

tra naturam eſt. Et Tho. pꝛima ſecunde.q.
lxiij. arguit ſic. Illud dicitur nobis eſſe na⸗
turale qd ineſt nobis a natiuitate. Sed vir⸗

tutes quibuſdam inſunta natiuitate. dicitur

enim Job. xxxi. Ab infantia creuit mecũ mi

ſeratio et de vtero egreſſa eſt mecũ. Igit᷑ vir⸗
tus ineſt homini ab ipᷣa natura. Et Giraldꝰ
oddonis ſuper.ij ethicoꝝ arguit hoc modo.
Matura non defſicit in neceſſarijs vt docet
ph̊us. Sed virtutes ſunt homini neceſſarie
quia ſine ipſis nõ poteſt aſſe’qui ſuum finem
Sole inquit Macrobius de ſomno ſcipio⸗
nis faciunt virtutes beatuʒ. Et Seneca ad
Lucillum. Sola virtus ad beatã vitam ef⸗
ſicax eſt. Et Ariſto.in.vij.pollitice. Felicita

natura ꝓuidit homini de vtrtutibo: Cötra⸗
rium ad hec videtur ꝓbari poſſe. Ham Se
neca ad Lucillum ait: Non dat natura vir⸗
tutẽ ars eſt bonũ fieri. Et Ariſto.ij.ethicoꝝ.
Boni vel mali natura non ſumus. Ad hec
ulud quod eſt bonũ a natura cõmune eſt om
nibus hominibo et non tollitur ꝑ peccatũ qꝛ
etiam in demonib bona nature manent inte
gra. Sed virtus non ineſt omnibo homini⸗
bus et abijcitur per peccatum:ergo non eſt a
natura:inſuꝑ ex his que inſunta natura nec
laudamur neq; vitu peramur ſm Ariſtolẽ.

in. ij. ethico. ſ. 3. pꝛopter virtutes laudamur

tem ſine virrute impoſſibile eſt exiſtere. ego

uih
nutsnd
iene
de medi
ſcientin⸗
fuütplat
tlii. die
inennſe
ſo dil̃
Evirtuti
poꝛis gel
lone
nenoci
Ctuboln
.undgopu
Punseſe
ſuonirin
ſhreroß⸗
Cedignen
iſchico
utesin
nolnen
uboda
fima ſcu
Anirua
ſſchoonu
ſchaberag
glopervi
fueincli
Caclunſchr
Alterinch
lonacggi
Kvirdan
lsope
guigmee
oſehed
Wefmie
cmanun
Aigho⸗
olu⸗
Mhin
ſlbarct

minise
morglis
luatan
aber
bſectiu
GFinã
ſrize⸗
re vir
Meſſar

2
ngria

han
mhemtini⸗
1agis)
dui
iſuhe,
Aboehin

nictit

knnmmiisinn

nAdVse
pinuch nu
ter dicir

guitnindn

uraleckriss
Sdmnr

lanme

ognaiͦt
inlſwnd
nnchis cl
nim. Suß
natiude
fuanmi
tnui
mn 0
Taikntn
ungnnd
tbonnitat
ſcniin
Neſnnn

E

—

6

Gbeninm

Aliic in

kcritnech

— *

p quibo virtuoſis redditur honoꝛ:ergo vir⸗
tutes nõ ſunt a natura:vt ois ceſſet ꝑplexitas

audienda eſt rũſio Thome vbi. S. et Ricar.
de media villa in ſuo.iij.diſ.xxxiij. circa

ſcientias et virtutes triplex fnit opinio.pma

fuit platonicoꝝ qui ſᷣm Dama.in.iij.ſuo.c.
xiiij.dicebãt ſcias ⁊ virtutes eſſe totaliter ab
intrinſeco ita ꝙ pᷣexiſterent in aia naturaliter
ſz ꝑ diſciplinaã et exercitiũ impedimẽta ſciẽtie
ct virtutis tolluntur qui adueniũt aĩe ex coꝛ
poꝛis grauitate.ſicut ferrũ clarificat᷑ ꝑ lima⸗
tionẽ. Sʒ ↄtra hãc opinionẽ eſt oĩs phia te⸗
nens cũ Ariſto. aĩa nr̃a a pꝛincipio:eſt ſi⸗

cut tabula raſa in qua nihil eſt depictũ. Se

eunda opinio fuit Auicen.qui dixit ꝙ ſcie ⁊
vᷣ·tutes eſſent totaliter ab extrinſeco ſcʒ ex in⸗
fluentia intelligẽtie agentis. Sʒ hec opinio
ſtare nõ pᷣt qm̃ ſic nullus virtuoſus eſſet lau
de dignus.CTercia eſt opinio Ariſtotelis in.

ij. ethicoꝝ. quã ſequuntur theologi. vir⸗
tutes inſunt homini ab ipᷣa natura ſᷣm apti⸗

tudinem non ſcdᷣm ꝑfectionẽ. VUnde Beral

dus oddonis vbi ſupᷣ ait. O virtus eſt a na⸗
tura ſicut ab inchoatiuo qꝛ illud qðᷣ ſe habet

ad virtutẽ in rõne cauſaꝝ pꝛimoꝛdialiuʒ eſt
inchoatiuũ virtut 3. Sed natura anime ſic
ſe ha bet ad virtutẽ in ratione materie ꝑfecti⸗
bilis per virtutẽ. Item in ratõne pꝛincipalis

foꝛme inclinantis ad virtutem tanq; ad ſe⸗

quelam ſibi debitã:quia natura anime natu⸗
raliter inclłinatur ad felicitatẽ ſuam ꝑ virtu⸗
lem acquiſibileʒ. Tercio ſe habet natura aie

ad virtutẽ en rõne cauſe efficientis qꝛ efficit
illas oꝑpationes ex quibus genetatur virtus
quia mediante ipᷣa generant virtuteʒ. Quar⸗
to ſe habet in rõe cauſe finalis qꝛ natura ani⸗

me finis eſt virtutis acquiſite. Ex quo patet

ꝙ; natura anime ſe habet ad virtutẽ moꝛaleʒ

aliquo modo in rõne quadruplicis cauſe et

ꝑ ↄſequens ꝙ eſt eius inchoatiuũ. Secũdo
dicit Giraldus ꝙ virtus eſt a doctrina tan⸗
qm;ql̃bi ab excitatiuo et ꝓuocatiuo: qꝛ om̃e oſten

ſiuum hoĩ qð ꝓuenit ex virtute et mali ꝓne
nientis ex vicio et iuris:⁊ debiti:et naturalis
legis quiba te neceſſartũ eſt viciũ euitare ⁊ ſe⸗

qui virtutẽ eſt excitatiuum et ꝓuocatiuũ ho

minis ad virtutẽ:hoc vero ſᷣm Ariſto. facit
moꝛalis doctrina.Tercio ſicut virt eſt a na

tura tanq;ᷓ ab inchoatiuo animi doctrina tã

qᷓ; ab excitatiuo ua eſt a cõſuetudine tanq; a
pfectiuo:et ſic ſoluunt᷑ obiecta.Ad illud vo
qð inducebat᷑ de natura q̃ nõ deficit in neceſ
ſarijs:dicendũ ꝙ nõ ſequit᷑ ex hoc ꝙ debeat

dare virtutẽ neceſſariã:ſʒ ſufficit ꝙ dedit oĩa
neceſſaria ad virtutẽ acquirenda: ficut nõ dat

panem neceſſarium humane vite ſed dat ofa
neceſſaria ad panem acquirendum: ſed ꝓpter
dicta poſſet aliquis dubitare:ſi virtꝰ eſta na
tura ſcdᷣm aptitudinẽ et diſpoſitionẽ ſiue in⸗
choationem:vnde eſt ꝙ in pluribo homines
currunt ad malum. Unde.xij.q.i.c.i.dicit᷑.

O mnis etas pꝛona eſt ad malum ab adole-

ſcentia. Inſuꝑ nec oẽs virtuoſi inclinantur

equaliter ad ſingulas virtutes: ꝓ quibus di
cit Ariſto.i.ethicoꝝ.multis quidẽ delectabi
lia aduerſantur ad inuicem qꝛ nõ naturalia
ſunt. Et Therentius:quot hoĩes tot ſnie ſu⸗

us cuiq; mos.et Hoꝛatius in eplis deniq;

nõ oẽs eadẽ imitant᷑ amantq;. Et Ouidius
li.de arte amandi. Pectoꝛibo moꝛes tot ſunt

q̃ͥt in vꝛbe figure.Et Perſius. Mille hoim
ſpecies ⁊ reꝝ diſcoloꝛ vſus velle lſſuũ cuiqʒ ẽ
nec voto viuit᷑ vno. Et CLicero in li.de fato
In naturis hoĩm diſſimilitudies ſunt Igit᷑

ex tanta diuerſitate ⁊ ineq̃litate viðꝛ ꝙ virtu
tes nõ ſint a natura qm̃ ſi ſic eſſʒ oẽs ad illas

equaliter inclinarent᷑. Ad h̊ ita pulcre rnder
Tho. vbi.ö. O aliquid ðꝛ hoĩ naturale du⸗
pliciter. Pꝛimo ex natura ſpẽi. Scdᷣo ex na⸗

tura indiuidui. Illud enĩ qð cõuenit ei ᷣm

alaʒ rõnaleʒ eſt ei naturale ſm naturã ſpeciei
eo ꝙ vuũqðq; hʒ ſpẽm ſm ſuã foꝛmã. Foꝛ⸗
ma po hois eſt aĩa rõnalis. Illud aũt qð cõ

uenit hoĩ ᷣm determinata coꝛpis ↄplexiõeʒ
eſt ei naturale ſᷣm naturã indiuidui. Indiui

duatur nãq; vnũqðq; ſᷣm materiã licet ergo
quantũ ad naturã indiuidui ex diſpoſitõne

coꝛꝑis aliqͥ ſint diſpoſiti vel meliꝰ vel pius

ad quaſdã virtutes. Un vnus habʒ maioꝛẽ?
aptitudinẽ ad ſciam:alius ad foꝛtitudinem:
alius ad tempantiã ⁊ hmõũtũ quantũ ad na-
turam ſpeciei oẽs ad virtutes equaliter incli
nantur inquantũ in oldcn eſt quidã We⸗
m röõnem. Sic

titus naturalis boni qð eſt

ergo biſſimus Jacobo rõne pᷣditus a natu-⸗

ra ipᷣa ↄmouebat᷑ vt vitã eligeret virtuoſam.

Scõm radicale pꝛincipiũ iuſticie et ſancti
tatis beati Jacobi fuit exẽplaris ſpeculatio:
habuit quidẽ ante oculos exemplũ ſaluato⸗
ris nr̃i ieſu xpᷣi qui de ſe ipᷣo dixit Joh̊.viij.

ca.Ego ſum lux mũdi qui ſequit᷑ me nõ am

bulat in tenebꝛis. Fuit enĩ Jacobo iſte vnus
ex duodeci aplis ipᷣiꝰ ieſu cpᷣi vt ptʒ matth̊.

x.ca.dictus vᷣo fuit Jacom minoꝛ ad dr̃am

Jacobi ʒebedei qui licʒ poſterioꝛ ſit JAacobo
alphei:tñ vocatõe fuit pꝛioꝛ:videtur enĩ illa
pꝛioꝛitas tꝑis quandã ſecũ trabere dignita⸗

tem.Ob id pontifices maximi cũ de pᷣdicato

rum ⁊ minoꝝ oꝛdinib inſimul mentionem
aliquã faciũt ſꝑ pᷣdicatoꝝ oꝛdinẽ pᷣponũt qꝛ

vt dicit glo. in. c. qꝛ ex eo. de pactis.li. vi.oꝛ⸗
do pᷣdicatoꝝ pꝛius fuit ab eccia appꝛobatus
q; oꝛdo minoꝝ. Et ſic in textu ſepius inne⸗
nimus ppoſuũ pᷣdicatoꝝ oꝛdinẽ ſiue pᷣdica⸗
toꝛes vt patz in.c. quoꝛundã. de elect.li.vi.
Abi pᷣponuut᷑ in l̃a pᷣdicatoꝛes minoꝛib?
minoꝛes heremitanis. Idẽ habet in. c. cu ex
eo. de exceſſibo pᷣla. et de Puileg. in. cein his.
Et in cle.dudũ.de ſepulturj. Ad Jacobum
ſam redeundo dicimꝰ eũ minoꝛẽ vocatũ non
qꝛ minoꝛis ſctitatis extiterit q; alter iacob⸗
in ſanctitate vt videbit᷑ aplis ceteris eſt ppo⸗
nendus. Nã vt pleriq; dicũt frater oni noia
tur ꝓpter pᷣro gatiuã et excellentia ſcitatis ob
quã p ceteris apłis hieroſolymis eſt eᷣus oꝛ
dinatus vt ſcribitur. lxvi. di. in. c poꝛro. Ve
ruutũ ſunt ⁊ alie cauſe pᷣter iſtã quibo ipe dñi
frater eſt nũcupatꝰ ſiue qꝛ ex ſoꝛoꝛe vir ginis
erat natus ſiue qꝛ xpᷣo ſiimus eſſe ꝑhibebat.
Ob qð iudei caꝑe volentes xpᷣm ſignũ petie

rũt a iuda vt oſcularet᷑ eũ ne decepti iacobũ

cepiſſent. B etiã teſtat᷑ Ignatius in epla ad io
hannẽ euangeliſtã ſic dicẽs Si licitũ eſt mi

bi apud te ad hieroſolyme ꝑtes volo aſcẽde

re vt videã illũ venerabilẽ iacobũ qͥ cognoĩa

tur iuſtuſ quẽ referũt xpᷣo ieſu ſimilimũ facie

vita ⁊ modo ↄuerſatõis ac ſi eiuſdẽ vteri: fra
ter eſſet geminus. Quẽ dicũt ſi videro:vide⸗
ro ⁊ ipᷣm chꝛiſtũ ſᷣm oĩa coꝛꝑis lineamenta.

¶ Werciuʒz radicale pꝛiuilegiũ iuſticie beati

ſacobi ðꝛ ſpecialis ſanctiſicatio: vt enĩ colli⸗
gitur ex dich Hiero. in li. de viris illuſtrib⸗
et egeſippi qͥ fuit apłoꝝ ↄtempoꝛaneus fuit
btũs iacobo in vtero mr̃is ſcificatꝰ. Ex qua
ſcificatõe ↄſecutus eſt mundatõʒ ab oꝛigina
liculpa debilitationẽ fomitis ⁊ pᷣſeruatõʒ a
pccẽo moꝛtali.Et licet dicat᷑ ꝙ in moꝛte xpᷣi
oẽs apłi peccauetit. Yoꝛte ab iſta generalita

te iacob excipit᷑. Ham videtur ꝙ fidẽ reſur⸗

rectõis xpᷣi nunq; amiſerit. Inqͥt enĩ Hiero.
in li.de viris illuſtribj. O votũ vouit ſe nõ
ↄmeſturũ donec videret dñũm a moꝛtuis ſur
rexiſſe. Jpᷣa aũt die reſurrectõnis apparuit ei
dñs ac eis qui erãt cũ eo ⁊ dixit ponitc men⸗
ſam eet panẽ: deinde panẽ accipiẽs bñdixit et
dedit iacobo dicens:ſurge frater mi comede
qꝛ filius hoĩs a moꝛtuis reſurrexit.Et Bͤ eſt
qð aſſerit paulus.i.ad Coꝛint.xv.c.deinde
viſus eſt icobo. Concurrerũt ita in illo oĩa
tria pᷣdicta ꝓpter q̃ iuſte et ſancte mundiſſime

q; viuere iuuentus eſt. Cuiꝰ ſanctitatẽ admi

ra bilẽ explicabimus in ſeq̃nti myſterio.

ualiter btũs Jacobus fuit go puriſ⸗

imus qui carnẽ ſuã moꝛtificauit et oꝛatõni
alſſiduus fuit.

¶Kapitulum. ij.

„

Ecundũ myſteriũ ↄtemplandũ de iuſti
cia btĩ Jacobi dicit determinatõis. vbi

determinandũ eſt in quo pᷣcipue ipe inſtus et
ſanctus fuit exiſtimatus. Et dicimus ꝙ ſin

gulariter in tribus.

Pe in vir ginitatis obſeruatione.
c

Zo in carnis moꝛtificatöne.
Tercio in oꝛatõnis exercitatione.
¶ Pꝛimo quidẽ in vir ginitatis obſeruatõe.
vt ait Hiero.in li.de viris illuſtribꝰ. Jacoby
in ꝑpetua vᷣ ginitate ꝑmanſit.In hoc ſeq̃ns

redemptoꝛẽ mundi qui virgo de virgine na

ſci dignatus eſt Nec audiendi ſunt illiqͥ vir
ginitati detrabũt aſſerentes illã aut nullius

aut parui foꝛe pᷣmij:qm̃ vt Hiero.inquit in

epla ad fuliã Mauritij de ↄmendatõe virgi⸗
nitatis. Quiſquis pudicitiã aut nulliꝰ pᷣmij
aut ꝑui foꝛe exiſtimatcertũ eſt illũ aut igno⸗
rare aut non voluntariũ eius ferre laboꝛem.
Quiſnã nõ ↄſideret:ideo devᷣ gine natũ xpᷣm
vt virginitatis amplitudinẽ ſic moꝛtalibus
oſtentaret. Hinc Hieroꝰ. ad fuiã Mauritij
vbi. S. ait. Vt illuſtrius virginitatis meritũ
clareat et q;digna ſit deo manifeſtius poſſit
intelligi illud recogitet᷑ ꝙ dñs ⁊ ſaluatoꝛ nr̃

cũ ꝓpter hũani generis ſalutẽ hoĩeʒ dignare
tur acciꝑe nõ aliũ qᷓ; virginalẽ elegit vteruʒ :
virginẽ habuit mrezʒ: virgo manſurꝰ:in ſe yvi
ris:et in mr̃e feminis:vᷣginitatis pᷣbuit exẽ⸗
plũ.hec ille. Dʒz de virginta pᷣconijs alio

loco copioſius diſſeremꝰ.¶ Scðo btũs Ja

cobus iuſtus ⁊ ſanct valde viſus eſt in car⸗
nis moꝛtificatõne. Nã vt Hiero. zeſertli.de
viris illuſtrib. Vinũ et ſicerã nõ bibit: car⸗

nes nunq; comedit ferrũ in caput eiꝰ nõ aſcẽ

dit:oleo nõ eſt vnctꝰ:balneo nõ eſt vſus.Ex

quibs verbis axparet ipᷣm in cũctis curãcoꝛ⸗

poꝛis neglexiſſe. YFaciebat quidẽ hoc ne leui
ſaltẽ maculare vitã famine poſſet. Pcca nãq;
venialia ⁊ ſi charitatẽ nõ extinguat illius tñ
feruoꝛẽ diminuũt.Ideo et ſcĩ viri adhuc in
gra ↄfirmati euitare illa totis virib ſtudue⸗

runt.Et vt imquit Tho.ſa ſe.q.xliij.ar.vij

ad vltimũ argumentũ. Quãuis ꝑ pccẽm ve⸗
niale gra nõ tollat᷑ ꝑ quã eſt hoĩ ſalus:inquã
tum tñ veniale diſpõit ad moꝛtale: vergit in

detrimentũ ſalutꝭ. Huius rei gra:queritura
multis an peccatũ veniale ſit cõmittendũ vt
ꝓximo ſubueniat᷑ ne moꝛtale incurrat Et vt
refert Tho. quidã dixerũt ꝙ ſic. Sʒ hoc im
plicat ↄtradictoꝛiã. Si eni ↄmittendũ eſt:iã

— —

nõ eſt malũ neq; peccatũ. Nam pcẽm etiã ve

niale nõ pt eſſe eligibile. Cötin git tñ aliquid

ꝓpter aliquã circũſtantiã nõ eſſe peccatũ veni

ale:qð illa circũſtantia ſublata: pccẽm veniale

Aunpeh

Exi

nialeqis
ſatöͤnabil
ti. Ou
atumno⸗
pcco moꝛt
cobipnui
adiutoꝛio
nuare. (
abomnib
UWeni m
lens inord
bus ſau

Mnlamn aithi

itteostur i⸗
onimmola
(fhcentiin
Knscortgdi
neralos⸗
Videyee
diianipei
(loſiardl
hon celcbꝛi
deoity mi⸗⸗
derligaity
Cumenas, .
ns Hlorizi⸗
Npontöote⸗
delrimiguin
btceyi,
ndinerſa
aier

tignipe
hunntr
in.

Ktgueon
gidi,
at.
focui

mini
Meiziz
me

eNe
iensehent.
it hhri⸗
Miſuntüi
Dieim
ckülü
nsfneher
epginenis⸗
leſicnoni
füBn
Tinitnnset
nmniktſtins
Nitſlunr
boicz i
licdegetrien
nunſorint
Knnsinit⸗
d dcont
RKriüstic,

/
5

—

4
4 6
e

GidsNN,
ſet enm
ignillunn
inniaohuet
rih ſd
fegtiicn

—
=

sggine

—
—
—
=—
S
—-
— =

eſſet. Sicut verbum iocoſum eſt peccatũ ve
niale:qñ abſq; vtilitate dicit. Si aũt ex cau⸗
ſa rõnabili ꝓferatur nõ eſt ocioſum neq; pec
catũ.Quare ſi pcẽm veniale remaneret pec⸗
catum nõ deberet ſieri vt ꝓximus liberaret᷑ a
pceẽo moꝛtali:diximus iſta exemplo btiĩ Ja⸗
cobi vnuſquiſq; quantũ pᷣt conetur cum dei
adiutoꝛio venialia peccata effugere ac decli⸗
nare.(¶ Cercio btũs Jacobus iuſtus ⁊ ſcũs
ab om nib ꝓbatus eſt ꝓpter oꝛõis freqᷓntatõʒ
Vct enĩ tradit Hiero.in li.de vi.illuſtri.To
tiens in oꝛõne genna flectebat vt calos in ge
nibus ſicut calcaneis videret᷑ habere.O b ni
miam aũt ſanctitatẽ ſuã ſolus inter aplos ꝑ⸗
mittebatur in ſancta ſanctoꝝ intrare:nõ qͥ⸗
dem immolatõis cauſa:ſʒ oꝛõis.Tante etiã
reuerentie in pplo extitit vt fimbꝛiã veſtimẽti
euius certatim tangere cuperẽt. Hic pꝛimus
inter aplos miſſam celebꝛauit hieroſolymis
Vñ de dſe. di. i. c. iacob. ita ðꝛ Jacobo frater
Dñi cui pꝛimũ credita eſt hieroſolymitana ec
cleſia:tradidit nobis miſſe celebꝛatõʒ.i.oꝛdi⸗
nem celebꝛãdi miſſe. Qð nõ eſt inteiligendũ
de oĩby miſſe ſol ennitatibo ⁊ oꝛdinatõibo:ſed
de aliquibo. Om̃ vt ſcribit Hugo li.ij.de ſa⸗
cramentis. Introitũ in miſſa poſuit Celeſti⸗
nus. Gloꝛia in excelſis deo. decreuit ↄciliũ.
vt ponit᷑ ðᷣ ↄſe. di.i.c.ð hymniſ.dñs vobiſcũ
vꝛ ex antiquiſſimo vſu. Collcãs oꝛdinauit
Grego. et pr̃ nr̃ Gꝛego.et ſic a diuerſis vidẽ
tur diuerſa ⁊ multa addiia. M
Mualiterpeatus Jacobus ꝓpter veritateʒ
Lonatus eſt.

btĩ Jacobi ðꝛ ↄſi ummatõis. Cõſt umma
a quippe fuit dum violentã moꝛtẽ ꝓ xpᷣo nõ
onnurde qua ↄſideremus tria.videlicʒ:

Egein opſideremus de moꝛte Jacobi vio
lenta cauſam. Et hec fuit libera atq; publica

pᷣdicatio veritatiſ. Hec eſt nanq; illa veritas
quã deus in nobis diligit:qꝛ ipᷣe veritas eſt.
ad Ro.iij.c.Eſt aũt deus verax. De hac inqͥt
Eſaias.xxxiij.c.Qui loquit᷑ veritatẽ in ex⸗
celſis habitat. Et ſapiens Sapiĩe.üiij.c. Nõ
cõtradicas verbo veritatis vllo modo. Hec
eſt que ↄſuetudini iure pᷣponitur:de qua Au
guiſti. di. viij.c. veritate.ait. Cedat ↄſuetudo
veritati.Et eadẽ di.ca.ſi ↄſuetudinẽ.ſubdit᷑
vſus qui veritati eſt ↄtrarius abolendus eſt.
Idem ↄfir mat᷑ in.c.qui ↄtempta.et in.c. con
liiuetudo. Hec ẽ quã Zoꝛobabel tã ampliſſi⸗

quam pꝛedicabat martyrio .
¶ Aapitulum. iij.
Egendl ↄtemplandũ de iuſticia

rexp
tur. Quidã alius pᷣtulit vinũ:eo ꝙ vinũ ani⸗

me ↄmendauit coꝛã Dario pſaꝝ rege. Nam
yt colligit ex.iij.li.Eſdre.ca.iij.dum ꝓpoſita
fuiſſet coꝛã Dario queſtio.Quid de tribo foꝛ
tius videretur. Rege vino ⁊ muliere. Anus
rñdit ꝙ rex:qꝛ cum hõ pꝛeſit ceteris aĩantib⸗
homini ⁊ ad nutũ eius oĩa diſponũ⸗
mi foꝛtitudinẽ ſuꝑat.Zoꝛababel vero mulie
rem vtroq; foꝛtioꝛeʒ aſſeruit. Nam regibo et
his qui vitẽ Ptaneant mulieres dñantur.Et
ꝓ mulieribo hoĩes cuiuſcũq; ſtatus aĩas po⸗
nere nõ ſoꝛmidãt. Suꝑ hec aũt oĩa veritateʒ⸗
dixit eſſe foꝛtioꝛẽ:quã oĩs terra inuocat:etce

lum bñdicit: et manet ineternũ. Pꝛopter hãc
aut veritatẽ ꝓferendã hoꝛtatus eſt chꝛiſtꝰ di⸗

ſcipulos:vt moꝛi nõ ꝑtimeſcerẽt: dixit enim
Matth. x. c. Nolite timere eos qui occidũt
coꝛpus:aĩam aũt nõ pñt occidere. Sʒ ve no
bis:nos ſumus in quos fines ſeculoꝝ deue
nerunt. Ab omnibo ꝓ maioꝛi ꝑte veritas cõ⸗

culcatur. Cũcta mendacijs:dolo:fraude:de³ll

ceptionibo:et falſitatibo fedata cernunt᷑ vbiq;
adulatões: iuſticiã ⁊ veritatẽ deciũt. Nõ eſt

hec doctrina phoꝝ.inquit Ariſto. iiij. Topi

coꝝ. et.iiij.Ethicoꝝ.ꝑ ſe mendaciũ pꝛauũ et

fugiendũ eſt: verũ aũt et bonũ ⁊ laudabile eſt

Ded mundi redemptoꝛ veritatẽ nos excole
re docuit.qꝛ ipᷣe eſt veritas ⁊ vita. Hinc ⁊ be
atus Jacobo ülã ſuo ſanguine defendere nõ
recuſauit.dum enĩ vt Egiſippus refert. Ju⸗
dei requiſiuiſſent eũ vt ↄtra xpᷣm pᷣdicaret in
die ſolenni paſce.aſcendẽs ſupꝛa pinnaculũ
templi voce magna rñũdit.Quid me interro⸗
gatis de filio hoĩs. Ecce ipſe ſedet in celis a
dextris ſumme virtutꝭ:viuos ⁊ moꝛtuus iu

dicare venturus. Que verba et ſiłia iudeos

et iuſtus errauit:interficiamus eũ. cðo
ↄſideremus de moꝛte Jacobi penã. Statim
quidẽ aſcendẽtes iudei pcipitauerũt eum:de
inde lapidauerũt. Ipᷣe vero ſuꝑ genua pcũ⸗
bens dicebat. Rogo dñe dimitte eis: qꝛ neſci
unt quid faciũt. Quidã vero ſacerdos excla⸗
mauit ꝑcite queſo quid facitis? ꝓ nobis hic
oꝛat:iuſtus:quẽ lapidatis. Tũc vnus pticã
fullonis arripiẽs valido ictu caput eius im⸗
petijt ⁊ cerebꝛũ excuſſit. Taliq; martyrio mi⸗
grauit ad dũm.anno trigeſimo ep̃atus eius
Depultuſq; eſt ibidẽ ꝓpe templũ.Cũ autem
ꝓplłs moꝛtẽ eius vindicare ⁊ malefactoꝛes ca
ere ac punire vellet pꝛotinus aufugerunt.
ercio ↄſideremus de moꝛte iacobi vin⸗
dictã. Nam iudei et ꝓpter hoc peccatũ 2 pꝛin
cipalius qꝛ xpᷣm occederũt diuina vltioneg
cuſſi fuerũt: qꝝ deſolationẽ ac deſtructionẽ

in tantũ leſerũt:vt exclamantes S 0

ciuitatis narranimus in tractatu de timoꝛe
ſudicioꝛũ dei. Nunc vero ſufficit intellexiſſe
quantũ beatuſ Jacobo deo celi fuerit gratus
guẽ in hoc ſeculo tot virtutib pollere fecit ⁊
in futuro eterno bono donauit. Ad qð nos
pgducat clemẽtia xpᷣi. Qui eſt bñdictus ⁊ lau
Agbilis in ſecula ſeculoꝝ. Amen.
Germo quadrageſimus de laudibo fidei
chꝛiſtiane:q veriſſima ꝓbatur extra quã nul
lus ↄſequi pᷣt eternã ſalutẽ. In feſto ſanctoꝝ.
Pbilippi et Jacobi recitandus.

N me credite. eb

demptoꝛis nr̃i. Joh.xiiij.c.⁊ in eu

Flerie⸗ no debili paruiſſimoq; ingenio no

unt acceptare illa qͥ deus nobis ſua benigni

xate reuelauit. Reputãt quippe ſtultũ foꝛe ac
ſatis leue ſi credant᷑ pure ⁊ ſimpliciter altiſſi⸗
ma fidei chꝛiſtiane myſteria. Cõtra q̊s loqui
tur ſcriptura oñdens q; ſu laudabile qᷓ;q; vti
le ⁊ meritoꝛiũ credere diuinis abſq; inquiſi⸗
tõe curioſa vel ↄtradictõe. Scribit᷑ nãq; Ge⸗
neſis. xv. c. Credidit abꝛaã deo ⁊ reputatũ eſt

ci ad iuſticiã.Et.ij. Paralip.xx.c. Credite in

dño deo vðr̃o ⁊ ſecuni eritis.et Ecci.ij.c.Qui

timetis deũ credite illi ⁊ nõ euacuabitur mer

ces vra.Et ad Roma.x. c. Coꝛde enĩ credit᷑

ad iuſticiã. et Marci vlti.c. Qui crediderit ?

baptiſatus fuerit ſaluꝰ erit.qui vero nõ cre⸗
diderit ↄdem nabitur. Et Joh̊.i.c.Dedit eis

ptãtem filios dei fieri his qui credũt in noĩie

eius. Et.iij.c. Sic deus dilexit mundũ vt fi
lium ſuũ vnigenituʒ daret:vt oĩs qui credit
in illũ nõ pereat ſʒ habeat vitã eternã. Et.vij
ca. Qui credit in me ſicut dicit ſcriptura flu⸗
mina de ventre eius fluẽt aq̃ viue. Et.viij.c.
Si nõ credidevitis moꝛiemini in pcco vr̃o.

Et. xi.c. Qui credit in me eriã ſi moꝛtuus fu

erit viuet. Et.xx.c.Biĩ qui nõ viderũt ⁊ cre⸗
diderũt.Et vlti.c. Credentes vitã habeatis

in noie eius. Et QLuce.ij. ca. Eliʒabeth a ſpũ

ſcõ mota dixit immaculate virgini. Btã que
credidiſti. Et licʒ iſta ſufficerẽt ad extinguẽ⸗
dam nequiciã hoĩm elatoꝝ.verũtũ oñdemꝰ
in pñti ſermone fidei nr̃e clariſſimã veritateʒ.

Hanc pᷣdicauerũt philippus ⁊ iacobo apliqʒ

ceteri. hãc didicerũt a xpᷣo:hanc deniq; ꝓpꝛio
ſanguine defender̃t. Neq; dari pᷣt alia fides
ter iſtam in qua ſperari palle⸗ eterna ſalus.
na inquit textus in.c.firmiter.de ſum. tri.
et fi. ca.eſt fideliũ vniuerſalis eccia extra quã
nullus oĩno ſaluat᷑.Et aplłs ad Epheſios.v
c.ait. Unus deus vna fides q̃ ſcʒ credit xᷣm

deũ ⁊ hoĩem de virgine natũ ſaluatoꝛẽ mun⸗

.

di añt iſta ides veriſſima ſit: mdubitun

ꝓbare poſſumus triplici rööne.
ꝛima dicitur mundialis acceptatõis.
Scdöa paſſionalis toleratönis.

ngelio pñtis ſolennitatis.decepti

Lercia diuinalis magniticatöis.

v ſides xpᷣi vera ſit oſtendit᷑ eo ꝙ mũdus

totus illã acceptauit mediante pᷣdicatõe apło
rum qð fieri nõ potuiſſet abiq; virtute dei et

miraculis cuidentibd. (Capitulũ. i.
Ruma rõ qua ꝓbat᷑ ꝙ vera ſit ſides xpᷣi
ðꝛ mũdialis acceptatõis. Nõ enĩ abſq;

virtute dei fides iſta acceptata fuit in toto ter

rarum oꝛbe a pplis:a phis:a regib ⁊ imꝑato

ribus.Clarũ quippe eſt ꝙ ante pᷣdicatõʒ apo

ſtoloꝝ mundus totus ſuꝑſtitõibo varijs no⸗

xijſq; crat immerſus. Et vt in ſermone ſcðᷣo

ↄuius oꝑis diximus. Alij colebãt ꝓ deo ce⸗

leſtia coꝛꝑa. Alij clementa inſenſibilia. Alij
coꝛruptibiles hoĩes ac moꝛtales.Alij beſti⸗
as ⁊ ſerpentes.Alij deniq; idola vana ſurda
et muta.Ob qð et innumera flagicia ꝑpetra
bant atq; ritus deteſtabiles obſeruabãt. Nã

vt inquit Euſebeus panphili li.i.de euange

lica pꝛeparatõe. Perſe mr̃eg ꝓpꝛias nephan⸗

dis nuptijs cognoſcebãt. Scite carnibo ve⸗

ſccbantur hũanis. Maſſagete ⁊ derbices p⸗

pinquos ⁊ affines ſuos ſenectute ↄfectos mi

ſerrimos putantes interficiebãt immolando
ipᷣos idolis:deniq; comedebãt. Tibareni ſe⸗

nioꝛes ſuos viuos pᷣcipitabãt.Et vt tradunt

Manethus hiſtoꝛicus Egyptius ? Apol⸗
lodoꝛus:⁊ Philo qui fenicũ ſcripſu hinoꝛiã

Et Dioniſius alicarnaſea vir romane hiſto

rie ac italice ꝑitiſſimus:ita pr̃ vnicũ fuiũ di⸗
lectum:mater filiã demoni tanq; ouẽ ſacrini⸗

cabant.Oiĩa tñ iſta ⁊ ſilia pᷣdicatõe aplłoꝝ pe⸗

nitus ſunt deleta. O miſſis aũt ceteris. Flöne
philippus apłs Scitaꝝ gentes ad xpᷣm con

uertit? Ipſe quidẽ illis euan geliũ xpᷣi ꝑ an⸗
nos.xx.feruentiſſime pᷣdicauit. Abi quattu⸗
oꝛ miranda fecit. Pꝛimo dꝛaconem expulit:

nam cum aĩal illud immaniſſimũ ſub ſtatua
martis lateret indeq; exiuiſſet interfeciſſetq;
fiuliũ pontificis et duos tribunos:iuſſu beati

philippi in locũ deſertũ deſcendit:nulliq; de

cetero nocuit. Scðdðo idolũ martis cõfringi

iuſſit:et loco eius crucẽ xpᷣi erexit quã oẽs fi⸗
deliter adoꝛauerũt.Tercio om̃es moꝛbidos
flatu dꝛaconis perfecte ſanauit:et illis tribus
moꝛtuis vite beneficiũ reſtituit:qui oẽs cre⸗
diderũt in xpᷣm et baptiſati ſunt. Quanto he
reſim ebionitaꝝ qui carnẽ xpᷣi fantaſticã do⸗

gmatiſabant extinxit.Erant aũt illi due fllie

ſacratiſſime virgines ꝑ quas dñs multos ad

ſidẽ conuertit. Notandũ tñ hoc loco ꝙ lait

2 4

glius

dequoſ
Hiero.

ſignis?

qgienit
ſuntna
Pꝛinn
llefuit
icropol
aofllus
rincccli

ulibabi

f

hocmag.
ſuc opto
lactobiti
Tpmbarb
nariocce
Gpornid
nigceern
ulazc⸗
lanono
Sdicant
ſinedeo
chiſenb
pbig oñ.
ocntlly/⸗
ſenonne
gußgia⸗
litendea
utnonri
flädevi⸗
Gungen
ca die
(os aſc
rige
Cubten.
Rlemi⸗
aunune
funſae
rn
j
tofſen
wearcia
ſiſranir
oſch
NWdornß
ſuſon⸗
flinin
Chegen
lTer
etenn
Pdicin
☛
Mam
larn

“

bgn
onmti⸗
hian nghin

gfiin
tminſann
liatcin
n ininil
igioum
nanſegu
Aes obnui
hbüiliian
nin gibre
Gutant
wrrdopie
naunt )ſn
Gci. Ohn
mdi nu
ghni

alius philippus vnus ex ſeptem diaconibus
de quo ſcribitur in actibs aplłoꝝ:de quo dicit
Hiero.in martilogio ꝙ octauo idus Julij
ſignis ⁊ virtutibo inclitus apud Ceſareã re⸗

quieuit:iuxta quem filie eius tres tumulate
ſunt nam quarta apud epheſum requieſcit.

Pꝛimus ergo philippus ab iſto differt: quia

ille fuit apls iſte diaconꝰ. Ille quieſcit apud
ieropolim. Iſte apud ceſareã Ille habuit du
as filias ꝓphetiſſas. Iſte quattuoꝛ:licʒ hiſto⸗
ria eccliaſtica videat᷑ dicere ꝙ fuit philippus

qui habuit quattuoꝛ filias ꝓphetiſſas.ſed in

hoc magis Hiero.eſt credendũ.De philippo

itaq; aplo ita ſcribit Ambꝛoſius in li. de vi⸗
ta et obitu ſcõꝝ. Philippus gentilib⸗ pᷣdicat
xpᷣm:barbaraſq; gentes vicinaſq; tenebꝛis et

mari occeano ↄiunctas ad ſciẽtie lumẽ fidei

qʒ; poꝛiũ deducit:demũ in Jerapoli frigie p⸗

uincie vꝛbe crucifixus:lapidatuſq; obijt ſi⸗

mulq; cũ filiabo ſuis ibi requieſcit. Diximus
liam ↄuerſionẽ ſcitaꝝ aliarũq; gentiũ factam
pᷣdicante philippo:apliſq; ceteris. Qð vtiq;

ſine deo adiuuãate ꝑfci minime potuiſſet.vt
enĩ ſcribitur Marci vlti.c. Apłi pᷣdicauerũt
vbiq; dño cooꝑante ⁊ ſermone ↄfirmante ſe⸗

quentibo ſignis. Non ↄfirmaſſet deus illoꝝ
ſermonẽ: neq; ſigna fuiſſent ſecuta: niſi fides

quã pᷣdicabãt vera fuiſſet. Pꝛopterea Augꝰ.
li. xxij.de ciui.dei inquit. Tria eſſe magna et
ſm naturã incredibilia. Pꝛimũ eſt xpᷣm dei

filiũ de virgine natũ ⁊ paſſuʒ ⁊ in cruce moꝛ⸗
tuum atq; in ſepulchꝛo poſitum:reſurrexiſſe

tercia die:⁊ quadra geſima poſtq; ſurrexit ad

celos aſcendiſſe. Dum phi: Stoici:E picuri

et reliqui audiebãt Athenis paulũ iſta pᷣdi⸗

cantem. Aliqui dicebãt eum ſemiuerbiũ.id
eſt ſeminatoꝛẽ verboꝝ. Alij vero addebant:

annunciatoꝛẽ nouoꝝ demonioꝝ id eſt noua
rum ſcientiaꝝ videtur eſſe.vt dicitur Actuũ
xvij.c. Scðm magnũ et incredibile eſt totũ
mundũ credidiſſe ulud pꝛimũ. Nam vt pa⸗
tet om̃es natões relictis ſuꝑſtitionibo idola⸗
trie crediderũt in chꝛiſtũ. Quod etiã ↄfirma

ri p̃t:quia Roma abiecta idolatrie ſpurcicia

ſ

xpᷣm ↄfeſſa eſt et vſq; in pñs illum crucifixũ
adoꝛat. Neq; vt quidã aiunt indocta plebs
ſuaſioni apłoꝝ conſenſit:quinimo ⁊ phi cla

riſſimi ⁊ ciues honoꝛatiſſimi ⁊ reges ⁊ pꝛin⸗
cipes ac ſapientiſſimi viri xpᷣm ſunt venera⸗
ti. Terciũ magnum ⁊ ſm naturã incredibile
eſt mundũ totũ pꝛimũ incredibile credidiſſe
pᷣdicatione apłoꝝ qui neq; pollicebant᷑ tem:-
poꝛalia bona:neq; voluptati fauebant: neq;
vitam tꝑalem tuendam dicebãt. Sed pᷣdica

bant mundi ↄtemptũ:paſſionũ tolerantiã: et

N

moꝛtis violente deſiderium: non in pulcri⸗
tudine ⁊ elegantia oꝛõis:nõ in vi armoꝛꝝ po⸗

pulos attraxerũt vt crucifixo ieſu chꝛiſto di
uinum exhiberẽt honoꝛẽ. O res agmodum
ſtupendiſſima. O inuicta virtus oĩpotentis

dei duodeci ſimplices hoĩes a xpᷣo electi po⸗

tuerunt in oẽs pplos et nationes veritatẽ eu⸗

angelicam diſſeminare. Aut igitur miracu⸗
lis et ſignis fidẽ quã pᷣdicabant vt infideles
illam acceptarent ↄfirmauerunt. Et ſic appa
ret ꝙ in eis tanq;; fideliba nuncijs eterne vi⸗
te ef fluxit diuina gr̃a. Aut ſi abſq; miraculis
id fuit effectũ:et hoc vtiq; miraculũ pmaxi⸗
mũ erit cenſendũ:vt ſimplici ꝑſuaſioni apto
rum crediderit totus mundus:rem pꝛimam
tam grandẽ et vt pꝛedictũ eſt ſᷣm naturã in⸗
credibilẽ. Sed quidã inſenſati obijciũt no⸗
bis. ꝙ ſi ideo eſt vera fides chꝛiſti qꝛ ab om̃i⸗
bus nationibo fuit ſuſcepta:pari modo dice⸗
re poſſumꝰ ſ ſecta Magumethi iam quaſi
vbiq; dilatata fuerit a deo:et p ↄſequens ma

gu metani pñt ſperare futurã ſalutẽ. Ad hoc

rndemus. Pꝛimo qꝛ ſecta illa multa cõtinet
ſtulta ⁊ irrõnabilia et pᷣter illa que vitã Ma⸗

gumechanoꝝ voluptuoſam ⁊ bꝛutalẽ oſten⸗

qunt:id maxime eſt attendendũ:videlicet q;
illoꝝ beatitudo adhuc in voluptate finietur
Ham vt aſſerunt:ꝓmiſit deus ſeruantibo le⸗

gem Magumech adiſum.i.hoꝛtũ delitiaꝝ
aquis pꝛeterfluentib irrigatuʒ: in quo ſedes
habebũt ꝑpetuas:nec frigoꝛe aut eſtu aliquo

alfligentur: omnibo ciboꝝ veſcent᷑ generiby
Bericis veſtimentis oĩs coloꝛis induent᷑:et
virginibs ſpecioſiſſimis cõiungent᷑. In deli⸗
tijs oibo accumulabũt:quib angeli pincer⸗

narum moꝛe cũ vaſis aureis ⁊ argenteis mi

niſtrabunt offerentes eis vinũ lac et mel.di⸗
centes.comedite et bibite in leticia. Tria nan

ꝙ; flumina ſcʒ lactis et mellis et vini optimi
aromatici eos habere dixit DHagumeth in

paradiſo: et angelos pulcerrimos ſunt vi
ſuri adeo magnos ꝙ ab vno oculo angeli

vſq; ad celũ ſitiſt pacium vnius diei. Contra
quas fatuitates inquit Auicenna.ix. meta⸗

phyſice. c. vij. lex nr̃a quã dedit Hagume⸗
tus oſtendit diſpoſitionẽ felicitatis ⁊ miſerie
que ſunt ſᷣm coꝛpus.Sed eſt alia pmiſſio qᷓ
appꝛehendit ab intellectu. Sequitur. Sapi
entibus multo magis fuit cupiditas ad cõſe⸗

quendum hanc felicitatẽ q; coꝛpoꝝ: que q;⸗

uis daretur eis tũ non attenderũt nec appꝛeci

ati ſunt eam ↄpatione felicitatis que eſt con⸗

iuncta pꝛime veritati. Scdᷣo lex ülla multo
veneno cõmixta eſt. Nam aſſerit in ſuo alco⸗
rano Magumech. ꝙ, Moiſes fuit magnus
. 6 U

gꝓpheta:ſed chꝛiſtus maioꝛ ⁊ ſummus pheta
rum natus ex maria vᷣgine virtute dei abſq;

hoĩs ſemine. Sʒ venenũ immiſcuit:qꝛ xᷣm

nõ vere paſſum nec vere reſurrexiſſe dixit:ſʒ

aliũ quendaʒ hoĩiem ſibi ſilem hoc egiſſe vel

paſſum eſſe docuit. Tercio ipᷣe maximus fuit
deceptoꝛ qui rudes ꝓplos facile ꝑuertere po⸗
tuit. Nam ſecutus Epicuri doctrinã cũ fin⸗
xiſſet multa falſa:ſibi credẽtib indulget oẽʒ
laſciuiã. De epicuro quippe ſic ait Lactantiꝰ
li. diui.inſtitu. Epicuri diſciplina multo ce⸗
lebꝛioꝛ ſemꝑ fuit q; ceteroꝝ:nõ qꝛ veri aliqᷣd
affert:ſʒ qꝛ multos ad populare nomẽ volu⸗
ptatis inuitat. HNemo enĩ nõ in vicia ꝓnus
eſt. Pꝛeterea ad ſe multitudinẽ ↄtrahat:oppo
ſita ſingulis quibuſq; moꝛibo loquit᷑ deſidio
ſum. Vetat lr̃as diſcere:auarũ populari lar⸗
gitione liberat:ignauum ꝓhibet accedere ad
rempublicã:pigrũ exercere:timidũ militare:
hec ille. Pari modo magumeth ſeq̃ntibo illũ
ad luxuriandũ ⁊ foꝛnicandũ liberã licentiaʒ
largitur.Fuit aũt tꝑe bonifacij quarti ⁊ He
raclij imꝑatoꝛis ex gente arabũ qui vt aiunt
conſilio cuiuſdã Sergij monachi apoſtate:

multa calliditate ⁊ aſtutia decepit arabes: de

inde vſq; ad tꝑa nr̃a: neſcimus quo iudicio
dei maximã oꝛbis ꝑtem coꝛrupit. Cui nihil
efficacius obijcere poſſum q; ſua deliramẽta
q̃ in libꝛis ſarracenoꝝ inueniunt᷑ deſcripta.
In alcoꝛano quippe Bagumeth ait. Lauſ
eius ſit qui tranſire fecit ſeruũ ſub vna nocte
ab oꝛatoꝛio hellaꝝ que eſt domus Mecque
vſq; ad otatoꝛiũ remotiſſimũ que eſt domus
ſancta in hierlm quã bñdiximus Expoſitio
huius ſnie eſt in li.qui ðꝛ arabice halmaeriſ
qʒðõ latine interpᷣtatur in altũ aſcendere.Et iõ
vulgariter ðᷣꝛ ſcala magumeth. Ibi inducit᷑
magumeth qui de ſe loquens dicit ridendas

Ac deteſtandas ſmicates Peinag cum doꝛ

miret ⁊ in lecto iuxta vxoꝛeʒ in Mecqua in

arabia apparuit ei gabꝛiel an gelus et dixit ei

BSurge ⁊ veni poſt me.cũq; ſurrexiſſet et ve⸗
niſſet ad poꝛtã domus vidit ꝙ gabꝛiel tene⸗
bat ꝑ habenas quandã beſtiã cui nomẽ erat

Alboꝛath q̃ erat grandioꝛ aſino: et habebat
faciẽ hoĩs:et crines de perlis:pectus de ſma⸗

raldo:caudã de rubino:oculos clarioꝛes ſo:
le:pedes ⁊ vngulas ad modũ cameli: Sellã
pᷣcioſam de perlis et auro. Et erat illa beſtia
circũdata angelis qui cuſtodiebant eam. Et
cum dixiſſet angelus Magumeth aſcende?
equita.beſtia ſtare nolebat. Cui dixit angelꝰ.
Alboꝛath ſta in pace:qꝛ nunq; talis hõ equi
tauit ſuꝑ te nec equitabit.Tũc beſtia interro
gauit. Quis eſt iſte: et gabꝛiel rũdit. Hic eſt

magumeth dei nuncius et pheta magnus.
vt hec audiuit beſtia ſtetit ⁊ ma gumeth eqauu
tauit:et gabꝛiel tenuit ſibi ſcandile ſiue ſtaf⸗
fam. Scðdᷣa fatuitas ꝙ alboꝛat ↄfeſtim ire co

pit cito ⁊ ſuauiter: Et paſſus eius ita magni
erãt ꝙ inter vnũ paſſum ⁊ aliũ erat tantũ ſpa⸗
cij quantũ poſſit hõ longius ꝓpꝛijs oculis re
ſpicere a remotis. Tercia fatuitas q ſic aſſo⸗
ciatuſ ab angelo ꝑuenit ad templũ in hierlm
et inuenit oẽs ꝓphetas ſtantes ibi quos deus

fecerat exire De ſeulch io vi honoꝛarẽt ipᷣm
alutauerũt eum gaudẽtes et
amplexantes. Quarta fatuitas ; exuntes tẽ

magumecth:qui

plum angelus oſtendit ei quandã ſcalã que

durabat a terra vſq; ad pꝛimũ celũ et erãt gra
dus illius de lapidib pᷣcioſis ⁊ angeli circũ⸗

dabant eam. Tũc gabꝛiel dixit illi. Aſcende

magumeth:et aſcendit:et gabꝛiel ⁊ alij ange⸗
li aſſociabãt eum. Cũq; aſcendiſſʒ inuenit in

via vnũ angelũ ita magnuʒ ꝙ tenebat caput
ſuũ ſupꝛa celũ et pedes eius in abyſſum. Et

erat factus ad modũ galli:cui deus oſtende⸗
bat qn erat oꝛandũ.nam veniebat ad eũ que

dam vox de celo dicẽs. Tu creatura que deo
es obediens lauda deũ.Et mox ille angelus
dicebat alta voce. Bñdicat᷑ deus rex ſanctil⸗

ſimus. quo dicto: galli qui ſunt in terra canz⸗
tabant. Quinta fatuitas.ꝙ vidit quendã ali

um angelũ cuius medietas erat ignis ⁊ me⸗

dietas nix:nec ignis deſtruebat niuẽ nec ecöo⸗

tra.qui etiã laudabat deũ oꝛans ꝙ ſicut ineo
ↄiunxerat igneʒ et niuẽ ſic cõiungeret coꝛda

gentiũ que ipᷣi deo eſſent obedientes. Sexta

fatuitas q; ꝑuenit ad celũ lune qð trat totuʒ
ferreũ.Et cũ pulſaret gabꝛiel ad poꝛtã:venit

quidã angelus ita magnus ꝙ ipᷣe habebat in
longitudine ſpaciũ itineris hoĩs ꝑ mille an⸗
nos et tantundẽ in latitudine.Et poꝛtis aꝑ⸗

tis ab iſto angelo ma gumeth intrauit. Se⸗

ptima fatuitas q; cũ intraſſet ibi vidit ange⸗
los qui habebãt facies hoĩm ⁊ coꝛꝑa ad mo⸗
dũ vaccaꝝ ⁊ alas ad modũ aquilaꝝ. Et crãt
in numeeo ſeptuaginta milia capita. Et qð⸗
libet caput ſeptuaginta milia coꝛnua. Et qð
libet coꝛnu ſeptuaginta milia nodoꝝ:⁊ inter
vnũ nodũ ⁊ aliũ erat ſpaciũ itineris hoĩs per

quadraginta annos Et in quolibet pᷣdictoꝝ.

capitũ erant ſeptuaginta milia facies.Et q̃li

bet facies habebat ſeptuaginta milia oꝛa Et
quodlibet os ſeptuaginta milia linguas:etq

libet ex illis linguis ſciebat ſeptuaginta mi⸗

lia loquelas ⁊ laudabãt deũ ſeptuaginta mi
libus hoꝛis in die. Octaua fatuitas ꝙ ꝑue⸗

nit ad ſcpᷣm celũ qð erat encũ. inde ad tercii’ũ
qð erat argenteum poſtea ad quartũ qð qrat

atonre
M
i
lue

ſchtimid
diverc
goldck
den wün
fltheren
ſäinlan
gpegtrin
lolasue
Gunni
Ninueinue
mübonet
umvtine
hiſenenta
holliger:
florgignus
nquigei
chniduinen,
Nhamnu
ſineauid⸗
ſugcgiun
Wivenda
Awaremne⸗
ſwuaror.
ſaſcan
ſeoplde
Upolpen
i⸗
e
ſonurhn

wan
Cndiei⸗
unannün
Aontn
nesidigrne
tboneeni
itangaus
ninsgan
ndißzinnein
tnd
1g inthrſind
nidans ain
nichn gais
ucaurqu
tnorileme
snr
unrin
rii gendin
an igisnn
nininn
unsq i
id gn
SS
ine lien
binmm ,
1ℳNαα⁷
anilEih
crnu.
1AlN
aſbeſti

aniun

lulng⸗

pndg

ipmuge,

glanm 6

aureũ.Et in hoc vidit ſeptuaginta milia an⸗
geloꝝ:qui oẽs habebat facies qquilaꝝ.Et q̃
libet ala habebat ſeptuaginta milia pennas:
et quelibet penna habebat in longitudine ſe⸗
ptua ginta milia cubitoꝝ. Nona fatuitas q;
poſtea puenit ad quintũ celũ qð erat totũ de
perla:et hic vidit vnũ angelũ qui totus erat

de igne:?⁊ habebat ſeptuaginta milia bꝛachia
Et in q̃libet ſeptuaginta milia manus Et in

qᷓlibet manu ſeptuagita milia digitos. Deiñ

venit ad ſextũ celũ qð erat de ſmaraldo.⁊ ad
ſeptimũ qð erat de rubino. Et tandẽ ad octa
uum qð erat de topaſion: ⁊ hic inuenit deũ qͥ

dixit qliter elegerat eum ⁊ oꝛdinauit ei legeʒ

et ola qᷓ debebat facere.Et tandẽ redijt ꝑ ean⸗
dem viã vſq; ad finẽ ſcale ⁊ equitauit Albo⸗

rath et venit ad domũ ſuã et inuenit vxoꝛem
ſuã in lecto que doꝛmiebat:narrauitq; ei oia
que geſta fuerãt.Ecce qualib figmentis dia
bolicis vſus eſt magumeth:in quib nil con
gruum:nil rectũ:nil rõnabile:nil deniq; ve⸗
riſimile inuenit᷑. Sed et fidei nr̃e decoꝛa my
ſteria honeſtiſſima et vera ac rõnabilia ſunt.

HNam vt inquit Scotus in ꝓlogo pꝛimi li⸗

bꝛi ſententiaꝝ.Quid rõnabilius qᷓ; deũ ſuꝑ

oiĩa diligere ⁊ ꝓximũ ſicut ſeipᷣm.De deo aũt

nil credimus qð aliquã imꝑfectõʒ impoꝛtat
immo quicquid de illo dicimus atteſtat᷑ ꝑfe⸗
ctioni diuine:ſicut patʒ de trinitate ꝑſonaꝝ:
de incarnaton enerbi ⁊ hmõi. Ob qð Augꝰ.
li.ij. de ciui.dei.c.xxviij.ait. Nihil turpe aut
flagicioſum ſpectandũ: imitandũq; ꝓponit᷑:
vbi veri dei aut pᷣcepta mandant᷑ aut miracu

la narran::aut dona laudant᷑:aut bñficia po
ſtulantur. Quicqͥd igi᷑ magumeth fecit vt

ſua ſecta reciget᷑ malicia ⁊ dolo ↄpleuit. Nõ
ſic apli de quiby iã pᷣdictũ eſt: ꝙ toalia bona
oĩno ſpernẽda:vicia deteſtanda: ſeqndas vir
1 deſiderandãq; futurã vitã ſuaſerüt,.
vera eſt fides xp̃i ex eo ꝙ ꝓ illius ↄfeſ⸗
ſione tot hoĩes ⁊ mulieres moꝛtẽ violentam
foꝛti aio tulerũt. Capitulũ. ij.
Ecunda rõ qua ꝓbatur q vera ſut fides
rypi ðꝛ paſſionalis toleratõnis.Pꝛo iſta
quippe fide tot milia milium vtriuſq; ſexus
martyriũ pati vſq; ad moꝛtẽ ↄſtantiſſime vo
luerunt.in quibo tria ſunt ↄſideranda.
Pꝛimũ eſt nu tas.

imũ qð eſt oſi

ſi pauci eſſent foꝛtaſſis quis diceret illos fu⸗
iſte deluſos:Sʒ quõ illos numerare valebi⸗

mus cũ ꝑſecutio xpianoꝝ facta fuerit ꝑ oꝛbẽ

e andũ in his qui ꝓ cri
ſto martyriũ paſſi ſunt:ðꝛ numeroſitas. NHã

a tot impatoꝛib ſicceſſiue. Nã vt inquit aun
guſti.li.xviij.de ci.dei. Quidã voluerũt de⸗
cem fuiſſe ꝑſecutões eccleſie. Oꝛima fuit PFe⸗
ronis. Scda Domitiani. Lercia Traiani.
Quarta Antonini.Quinta Seueri. Sex⸗
tu maximini.Septima Decij:Octaua Ua⸗
leriani. NHona Aureliani. Decima Diocletia
ni ⁊ Waximiani. Sub quibus innumera⸗
biles viri et mulieres ꝓ ↄfeſſione fidei exqui
ſitiſſimis cruciatibo afflicti:moꝛtem foꝛti aĩio

tulerunt.Et vt refert Hiero.in martilogio.

Te diocletiani ⁊ maximiani intra vnũ mẽ
ſem decẽ et octo milia xpᷣianoꝝ martyrio co⸗
ronati ſunt.Si igit᷑ in oꝛe duoꝝ vel triũ te⸗
ſtium ſtet omne verbũ. vt ðꝛ Deut. xix.c. Et
Matth. xviij.c. Et extra de teſti.c.licʒ.Quã
to ma gis ſtandũ erit veraciſſimo teſtimonio

ſcõꝝ. mirvrl Pꝛopteren inquit Hieroꝰ.in

queſtionibo ad helbidiã. Triumphus dei eſt
paſſio martyrũ:ꝓ xpᷣi noĩe cruoꝛis effuſio et
inter toꝛmenta leticia. Cum enĩ quis viderit
tanta ↄſtantia ſtare martyres atq; toꝛqueri ⁊
in ſuis cruciatibo delectari: odoꝛ noticie dei
diſſeminat᷑ in gentibo ⁊ ſubit tacita cogitatio
niſi verũ eſſet euãgeliũ nunq; ſanguine de
fenderet᷑.¶ Gcom qð eſt ↄſiderandũ in hiſ
qui ꝓ xpᷣo martyriuʒ paſſi ſunt: ðꝛ bonitas.
Nõ eni erãt vicioꝝ amatoꝛes aut tꝑaliũ bo⸗
noꝝ auidi:qñ vt aparet vitã ꝓpꝛiã ↄtẽnebant
Igeo ſuſpecti eſſe de mendacio aut falſitate
no pnt. Ha vt inquit A actantiꝰ li.i.diui.in⸗
ſtitu. Nolũtas fingendi ac mentiendi eoꝝ eſt
qui opes appetũt:qui lucra deſiderãt:que res
ꝓcul a ſcis viris fuit.Et vt ait Hiero.ad pal

machiũ.Si iocando paſſi ſunt credant᷑ io⸗
cando locuti: ¶ erciũ qð eſt ↄſiderandi in

his qui ꝓ xpᷣo paſſi ſunt vᷣꝛ nouitas. Hã nõ
erant a teneris annis educati in fide xpᷣi:ſʒ p
maioꝛi ꝑte multi ex eis nouiter ad fidẽ ↄuer
ſi:letiſſimi ad martyriũ ↄuolabãt:Hoc aũt fi
eri nõ potuiſſet abſq; interioꝛi auxilio diui⸗

ne gre:’et exterioꝛib ſignis:miraculis ac reue

lationibo. Que coꝛnelius tacitus negare nõ
audens qꝛ gentilis erat: xpᷣianos genus mæ
lencũ appellauit. Sed reuera oĩa illa nõ ma⸗
leficio immo dei virtue fiebant. Quiſnã non
miret᷑ Ciburtiũ et Valerianũ nobiles Ro⸗
manos in gentilitate nutritos a Cecilia vir⸗
gine ad hoc inductos fuiſſe vt moꝛtẽ ꝓ xpᷣo
ſubire no foꝛmidarẽt. Quid de Romano di⸗
cemus qui dum ſemꝑ idola coluiſſet: militiã
q; exercuiſſet: a brõ laurentio martyre bapri⸗
ſari popoſcit. Dum eniĩ iuſſu Decij laurenti⸗
us ſcoꝛpionibo cedebat᷑:is romanus clamã⸗

do dixit. O laurenti video ante te iuuenem
8 iij)

deus illã ↄtinuis miraculis i

pulcerrimum ſtantẽ et membꝛa tua cum lin⸗
theo extergentẽ:adiuro te ergo ꝑ dñm nõ me

derelinquas ſed feſtina me baptiſare. Solu⸗
tus vᷣo laurentius ⁊ in cuſtodia recluſus hv

politi:Romanus afferens vꝛceũ cũ aqua ad

pedes laurentij ꝓcidit: et ſacrũ ab eo baptiſ⸗
ma ſuſcepit.Qð vbi Decius cõperit: fuſtibꝰ
iuſſit eum cedi deinde decollari. Hypolitus

ipſe inſuꝑ qui carceres cuſtodiebat a btõ lau

entio cũ om̃i ſua familia baptiſmũ ſuſcepit.

Qui poſtq; laurentij coꝛpus ſepeliuit:venit

in domũ ſuã:vt in eiꝰ legenda narrat᷑: et dãs
pacẽ ſeruis et ancillis ſuis oẽs ſacro altaris
qð Juſtinꝰ pᷣſbyter obtulerat cõicauit.Poſt
qð appoſita menſa pꝛiuſq; cibũ ſumerent:ve
nientes milites eum rapuerũt ⁊ ad Ceſarem
adduxerũt. Cui Deciuſ. Nunqͥd tu magns

effectus es qͥ coꝛpus laurentij ſepeliſti? Cui

bypolitus. Hec feci nõ quaſi magus ſed vr

xpianus Coõtra quẽ tyrannus deſeuiẽs fecit

cum fuſtibo cedi:et pectinibo laniari.Et cũ in
ter toꝛmenta ſemꝑ xpᷣm ↄfiteret᷑. Decius oẽʒ
ſamiliã eius adduci fecit:iuſſitq; ↄcoꝛdiã de

xpᷣo loquentẽ que nutrix erat hipoliti tãdiu
lumbatis cedi quouſq; ſpm̃ emiſit. Tandẽ
hypolitus cũ oĩ familia extra poꝛtã tyburri⸗

nam adductus fuit: vbi nherr hypoliti
oĩm capita amputata fuerũt. Hypoliti vero
pedes ad colla indomitoꝝ equoꝝ ligati ſunt
atq; ſic ꝑ cardos ⁊ tribulos tãdiu tractus eſt
donec ſpm̃ exhalauit. Eoꝝ aũt coꝛpa Juſti⸗
nus pᷣſbyter rapuit ⁊ iuxta coꝛpus ſancti lan:
rentij ſepeliuit. Si oĩa hmõi vellemus expꝛi
mere:longiſſumis ꝓfecto ſermonibo foꝛet vtẽ
dum. Sʒ pauca hec qᷓ̃ ↄmemoꝛauimuſ ideo
dicta ſunt:vt appareat veritas fidei:quã illis
tpiba ↄfiteri nil aliud erat niſi dira ſu ꝓplicia
et moꝛtẽ exquirere.Et t vt pᷣdiximus innu
merabiles quodãnmtodo ſunt inuẽti:qui mar⸗

tyres toꝛquebant᷑: relicto gentilitatis erroꝛe

publica voce chꝛiſtianos ſe aſſerẽtes:ad moꝛ

fides chꝛiſti vera eſſe pꝛobatur ex co q-

empoꝛibo nfis. 4
Ercia rõ qua ꝓbat᷑ ꝗ; vera ſit fides xpᷣi
3: diuinalis magnificatõis. Maginiſi
a quippe eſt fides iſta ab oĩpotenti deo in

opꝑibo miraculoſis. Et antiquis dimiſſis: pfe
ramus ea q quotidie oculis nr̃is ꝑſpicimus
E in trib generiby diſtin gui pYiit.

ꝛimũ dicitur odoꝛatõis.

Secundum ſcaturitionis.

Teſhmccl 7.
pꝛimum genus miraculoꝝ que quotidie

eſt in ſcõ peiro in vꝛbe maxia teſtimonia de

Lapitulum. ij.

videmue : odoꝛatsie. Flam qui baptiſnt
lauacro ſunt regenerati odoꝛe qnodaʒ ſnaunui

ab infidelibo diſtinguunt᷑. ipᷣi vero infideles
qui nõ ſunt baptiſati fetoꝛe quod

in

dum ſemel Bꝛunguſij pectoꝛis doloꝛem in⸗

curriſſem. Quidã medicus iudeus nõ voca

tus ad me venit: qui q;pꝛimum intrauit celtl
lulam in qua iacebã in lectulo:fetoꝛe ſuo iita
turbauit ſtomachũ meũ vt viderer euomere

velle oĩa viſcera ⁊ inteſtina:nec quieſcere po⸗

tui donec a me licẽtiatus diſceſſit. Quid plu

ra: Audiui ego a qplurimis et fidedignis.

in caſtello ſancti petri ꝓpe Rhodũ qð mi

ſunt canes ferociſſimi qui in die ligantur:in

2 5„

nocte vero ſoluunt᷑ ⁊ extra caſtellũ liberi di⸗

mittuntur:hi ſi chꝛiſtianũ aliquẽ innueniunt

nullã ei moleſtiã inferũt. Si vero aliquẽ tir
cũ aut ſarracenũ reꝑiunt latratibo et moꝛſibꝰ
vſq; ad moꝛtẽ inſequũtur.Ex odoꝛatu quio

pe chꝛiſtianos ab alijs diſcernũt. Sʒ nõ eſt

omittendũ quod experimur de ſanctoꝝ reli

quijs in quilv tanta eſt odoꝛis fragrantia vyt
merito cõfiteri cogamur oſſa illa felicia ſica

deo reſeruata: cũ ſuis alabus tandẽ gloꝛiſi⸗
canda. ¶ Scum genus miraculoꝝ dicitur
ſcaturitõnis. Utiq; ſᷣm naturã fieri non pnñt

vt ex aridis oſſibus ⁊ inaiatis:liquoꝛ ꝓfluat

indeſinenter q tñ fieri negare nõ poſſumus
Nam ⁊ ſi nõ oim tñũ multoꝝ ſanctoꝝ coꝛda
Singe.

mãna ſcaturiũt. Die ſcĩ nicolai apð ER
Sciĩ Andree apud Amalfia. Sci a
apud Salernu. ¶QZerciũ genu
rum dicitur ↄditõis. VUnde

vero ligno crucis vt in igne piectu ? ſi inſtſůẽ

metur nanq; tñ cõburat᷑ ſi ponatur in aqua

nõ natet ſed ſubmergar niſi er miraculo dei.

De ſpina coꝛone dñi adbuca pleriſq; aceepi
ꝙ rhodi in paraſceue floꝛet. De colũna que.

7

.

viſu referre poſſumꝰ:ꝙ ibi vexati a demone

liberant᷑. Aiunt quidẽ ullã eſſe in qua dũ ie⸗
ſus pᷣdicabat in templo in hieruſalẽ quieſce⸗
re ſolebat. In Apulia ꝓpe pulignanũ eſtec⸗
cleſia in qua coꝛpꝰ ſci viti requieſcit: in qua
illi qui moꝛſu rabidoꝝ canũ timent interire

abſq; vlla medicina liberantur. In ciuitaſe

Brunduſij reſeruat᷑ aduſtũ coꝛpus ſcĩ The

odoꝛi martyris cũ veneratõe et denotõe pli.

The vero ſiccitatis cũ pceſſionibo et letanns
coꝛpus illud extrahit᷑:et ſepiſſime immo oo
dem die plunia de celo deſcẽdit. Sũt et alia
multa hmõi in religione nr̃a xpᷣiana ꝓpterq
merito dicere poſſumus. nõ eit glis nacio

udi

Cerd
isſbiſcu
Genturtic⸗
znbalantt
Nteinpit
ſanpiern⸗
Demd
larlclecnot
laumaſin

Utobenim
tonezon
Peſemmoefn
Grthlide
orchluc
guebiho
denonltn
uſthon⸗
gollolise
aron⸗
muoqinr
hanlſiniv
iniotgn

Cuncunne⸗
Lcchmvddl

Utee

Nnnarasf

tonts. t⸗
Uuntſupper
Auimni
Mmartbi
Uocegon
ge
tone I
unedn

Dlcgn

4

N
fflin
ſtnc
ſinn
nenn
wolllan

warltge
hth
Nedti
ocäent
esennn
ilcagfi
mmn ionte
mnan
rnrgridnd
aſe Oun
nisct ioi
e Rhodige
olrmianm
n die im
Mique iwan
ietin
Erodoanc
undeſenaen
eisſiggelt
gn
anlar lin
rifeiwan
sliguer i
rnoheſim

D

eam grandis que habeat deos appꝛopinquã
tes ſibi ſicut adeſt nobis deus noſter Jgitu·
letentur fideles qui credunt in chꝛiſtũ:qꝛ nõ
ambulant in tenebꝛis: ſed habebunt lumen

Vite: in pñti ꝑ gratiam et in futuro ꝑ gloꝛiaʒ
ſempiternam. Amen.

lari electione ſancti Matthie qua ad apoſto

Nnumeratus eſt

lur hec verba Actuuz. i.cet in epi
ſtola hodierne feſtiuitatis. Cupientes laudi

bus beati matchie inſiſtere: bene eſt vt illins
electioneʒ qua ad apoſtolatũ fuit aſſumptus
perſcrutemur. De ipſa quippe copioſe loqui
tur epiſtola pꝛeſens:in qua multa pulcra et
Bnomnibus tamen
que ibi ponuntur: matthie ſanctitas eximia

notabilia continentur.

demonſtratur. Ipſe enim apoſtolatum obti⸗

nuit non aliqua elatione commotus: ſed ab
apoſtolis oꝛantibo et deo reuelante vocatus.
Idcirco vt iſta oĩa deuotius meditari poſſi⸗

mus tria myſteria de electõne huius apoſtoli
beatiſſimi ꝓponimus ↄtemplanda.
Pꝛimũ dicitur cauſalitatis.

ercium vtilitatis.

runt ſutxplere. at im. 1
AQKuimũ myſteriũ ↄtemplandũ de electõe
Amatthie dicit᷑ cauſalitatis. YFuit nanc;

erunt bic dubia declaranna.
dꝛimum quare iudas damnatus fuit.

voluerunt ſupplererr.
[10 pzim
multa fuer

mi du
unt grat

arem: cui multa benignitatẽ oſtendit. Ipe ve
W illu impie ꝓdidit. Sed quedã hic
difficultas. An iudas fuit electus axpo. Nã

los ſuos ⁊ elegit dnuodecim ex ipſis quos et
oplos noĩauit, Et inter iſtos annumerat᷑ iu⸗

—

Sermo quadrageſimuſpꝛimus de ſingu

cum vndecim apoſtolis. Scribũ⸗

naliter pter hercatũ deſperatõis iudas
damnatus fuit:et de grauitate peccati deſpe⸗
rationis.Et cur apoſtoli locum iude volue⸗
apitalum i.

talis electõnis cauſa vt numerus duodena⸗
rius apłoꝝ impleretur. Nam ex caſu ⁊ pua-⸗
ncatione Jude vndecim tm̃ remanſerãt apo
ſtoli. Sʒ vt ꝑs iſta melius intelligatun:tria

Rulta fuerunr orauiſſinn peernen uge ꝛ⸗
mum fuit peccatũ ingratitudinis. Ham xpeᷣ

ed quedã hic oꝛitur

das. Johᷣ.vero. c. xiij. vᷣs dixit. Beati eritia
ſi keceritis ea.nõ de omnibo vobis dico: ego
ſcio quos elegerim. vbi videt᷑ dicere ꝙ nõ ele
giſſet iudã. Ad qð dicendũ. ꝙ; iudas electus
fuit ad apoſtolatũ ſᷣm tꝑs.Et hoc dici Cu⸗
ce.vi.c.vbi.S.ſed nõ fuit electus ad finalen
gram ⁊ gloꝛia.Et hoc expꝛimit᷑ a xpᷣo ſupe⸗⸗
rius Joß.xiij.ca. Si quis vᷣo vlterius que⸗-
rerer. Cur tpCs elegit iuda ad apoſtolatũ quẽ
ſciebat fururũ ꝓditoꝛt᷑. Rſñdemus quia tũõc
erat idoneus. vnde ſicut nõ debuit intermit⸗
tere creationẽ luciferi ⁊ alioꝝ quos ſciebat fo
re damnandos:ita nec aſſumptõeʒ iſtius ad
aplłum. Inſuꝑ xps id facit vt nobis exema
plum patientie daren dũ iudã tolerauit ⁊ ilii
tanta beninolẽtie ſigna ondit. Scom pecca⸗
tum iude fuit auaricia.qꝛ vt ð Joh. xij. ca.
Fur erat t loculos habens vYecerat iᷣm xvs⸗
Zſeruatoꝛẽ elemoſy naꝝ que ſibi donabant᷑.
lle vero furto ſurripiebat decimaʒ ptem vr
quidã vicũt.Et ideo ꝓ decima pte quã in vn
guento amiſerat ꝓ triginta denarijs vſm v·
didit. Cercuũ peccatuz iude fuit pditio.qauia
xpᷣm ſigno oſculi tradidit. Nam vt ðꝛ Mat

☛

thei. xxvi.c. dedit ſignũ his qui vpᷣm capere

volebãt vlcẽſ. Quẽcunq; oſculatus fuero ide
eſt tenete eũ. Quartũ pcẽm iude fnit pꝛeſum⸗
prio qꝛ pᷣſumpſit oſculari faciẽ illã in quã de
ſiderant angeli ꝓſpicere. Quintuũ pccm iude
fuit ſimulatio.dũ dixit Aue Rabi cũ tũ illi
moꝛtẽ ꝓcuraret. Sextũ peccatũ fuit obldura
tio. qꝛ nullo obſequio:nullis blandicijs:nuł
lis cõminatõibo voluit a ſuo malo ꝓpoſito re
ſiſtere. Deptimũ pcem dicitur deſperanio: o?=

abiens laqueo ſe ſuſpendit.hoc vno ſolo pie

cta fuit damnatio iude. Si eni nõ deſperaſſ-
⁊ penitentiã verãegiſſet vtiq; poſt tot cõmiſl⸗

ſa flagicia: poſt tot enoꝛmia mala: poſt tot ne
phanda facinoꝛa:vei fuiſſe miſeslam aſeca
tus. O ineſtimabilis pietas bñdicti dei:diſ⸗
plicent illi qᷓcunq; petã:ſʒ ſuꝑ oĩa deſperatõöes⸗
abhoꝛret. Et ſumo hic deſperatõʒ quã cõco
mitatur impenitẽtia finalis:pbamus qð di⸗
cimus. Nam Hiero.ad Ruſticũ monachuũ
inquit. Nihil ſic offendit deu ſicut coꝛ ĩpent
tens. Solũ deſperatõis crimen eiſt q veniäö

ſeqii nõ poteſt. Et Qeo papa de pe. di. iij.

2
c.inter omnia.iudam ſic alloquitur. Scele⸗
ratioꝛ omnibo o iuda ⁊ infelicioꝛ extitiſti qu?
nõ penitentia reuocauit ꝗag dñm: ſed deſpera
tio traxit ad laqueum. ¶ Secundũ dubiuʒ

fnit vtrum deſperatio ſit maximũ peccatoꝝ.
Ad quod rñdet Tho.fa fᷣe.q.xx.q; peccata

que opponunt᷑ virtutibo theologicꝭ funt m

ſuu gelus als peccatis grauioꝛa. Qum eni

virtutes theologice habeuͤt deum p obiecto:

2

pcca eis oppoſita impoꝛtãt directe ⁊ pᷣncipa⸗
liter auerſionẽ a deo.In qͥlibet autẽ peccato
moꝛtali pꝛincipalis rõ mali ⁊ grauitas eſt ex
hoc ꝙ auertit a deo. Si enĩ eſſe poſſet ↄuer⸗
ſio ad bonũ ↄmutabile ſine auerſione a deo:
q;uis eſſet inoꝛdinata nõ eſſet peccat ũmoꝛta
le. Et ideo illud qð pꝛimo ⁊ ſe habet auer⸗
ſionẽ a deo ẽ grauiſſimũ inter peccata moꝛta
lia. Virtutibo aũt theologicis oꝑponunt᷑ in⸗
ſidelitas:odiũ dei et deſperatio. Inter q̃ odi⸗

um ⁊ intidelitas ſi deſperatõi ↄꝑent᷑ inueniẽ⸗

tur ſm ſe quidẽ.i.ſᷣm rõnem pꝛie ſpeciei gra
nioꝛa. Infidelitas enim ꝓuenit ex hoc ꝙ hõ

ipᷣam dei veritatẽ nõ credit. O diũ dei ꝓuenit

ex hoc ꝙ voluntas hoĩs ipᷣi diuine bonitati
ↄtrariat᷑. Deſperatio aũt ex hoc ꝙ homo nõ
ſperat ſe bonitatẽ dei ꝑticipare. Ex quo patʒ

qꝙ infidelitas ⁊ odiũ ſunt cõtra deũ ſᷣm ꝙ in

ſe eſt. deſperatio aũt ſᷣm ꝙ eius bonũ ꝑticipa
tur a nobis. Vñ maius peccatũ eſt ſm ſe lo⸗
quendo nõ credere dei veritatẽ vel odire deũ
q; nõ ſperare ↄſequi gr̃am ⁊ gl oꝛiã ab ipᷣo.ſʒ
ſi ↄꝑetur deſperatio ad iſta duo ex ꝑte nr̃a:ſic
deſperatio eſt periculoſioꝛ:qꝛ ꝑ ſpem reuoca⸗
mur a malis:⁊ introducimur in bona ꝓſeq̃n
da:et ideo ſublata ſpe in effrenata hoĩes labũ
tur vicia ⁊ a bonis oꝑibus retrabunt᷑. Unde
glo.ſuꝑ li. Numeroꝝ.ait.nihil eſt execrabili

us deſperatõe:quã qui habet ⁊ in generalibꝰ

huius vite laboꝛibus:et qð pꝛius eſt in fidei
certamine ↄſtantiã ꝑdit. Et Iſido.li.de ſum
mo bono ait.Perpetrare flagiciũ aliqdðᷣ moꝛſ
aie eſt. ſʒ deſperare eſt deſcendere in infernũ.
hec ille. Peccato itaq; deſperatõis iudas ob⸗
rutus ⁊ ab apłatu cecidit et hereditate celeſti
pꝛiuatus eſt
dente iuda voluerunt apli ꝑ electionẽ Hat

thie numerũ duodenariũ ↄplere. Ad qð re⸗

ſpondemus ꝙ apoſtoli chꝛiſti debebant eſſe
duodecim ꝓpter tria.
Pꝛimopter electionem.
Scdοpter pꝛedicationẽ.

Tercio ꝓpter fſiguration-.

Pꝛimo ꝓpter electionem. Nam xps elegerat
duodecim vt pᷣdictum eſt:ergo cadente iuda

numerus ille vacuuſ remanebat. Et ſicut in
natura nõ datur vacuũ:ita nec in eccleſiaſti⸗
ca ierarchia ſiue in eccleſia triũphante ſiue

militante. Pꝛopterea cadente lucifero ⁊ cete⸗
ris angelis eum ſeq̃ntibo:ſucceſſit loco eoꝛuʒ

bumana natura. Ideo Augꝰ in Enchiridi⸗

on ait illud qð ponitur in.ij. Sententiarũ.

di. x. Superna hieruſalẽ mater noſtra: ciui⸗

tas dei:nulla ciuiũ ſuoꝝ numeroſitate frau⸗

. „

erciũ dubiuʒz fuit Cur ca⸗

gabiturgut etiam vberloꝛe foꝛtaſſe copia re⸗
gnadic. Neq; enĩ numerũ immundoxꝝ ſpiri⸗
tuũ nouimus:in quoꝝ locũ ſuccedentes filij

catholice mr̃is que ſterilis apparebat in ter⸗

ris in ea pace de qua illi ceciderunt ſine vllo

tpis termino ꝑmanebũt.hec ille. Sic a ſumi⸗

li in locũ a xpᷣo pᷣoꝛdinatuʒ a quo iudas ceci⸗
derat:aliquis alius erat reponendus Scdðo

apli debuerũt eſſe duodecim pter pᷣdicatõeʒ
Nam ipſi pᷣdicaturi erãt fidem trinitatis in

quattuoꝛ ꝑtes mundi ſcʒ oꝛientẽ:occidentẽ:
meridiẽ ⁊ ſeptentrionẽ.multiplicato aũt ter
in quattuoꝛ ↄſtitnit duodecim.ᷣm etiã Pto
lomeuʒz in.ij.quadripartiti. Duodecim ſunt
ꝓuincie pꝛincipales mundi:circa mediũ ha
bitationis: ſᷣm ꝙ ſunt duodecim ſigna celi.
Tercio apłi debuerũt eſſe duodecim ꝓpter fi⸗
gurationẽ.nam numerus iſte in veteri teſta⸗
mento fuit multipliciter figuratuſ. Pꝛima fi
gura fuit in duodeci ducibuſ.de quibo dixit
deus abꝛae. Suꝑ hiſmael exaudiui te.Ecce
bñdicam ei ⁊ augebo et multiplicabo eũ val
de.xij.du ces generabit:et faciã illũ in gentẽ
magnam. Iſti duces figurarunt apłos qui
duxerunt nos ad deum. Secunda figura fu
it in duodecim patriarchis filijs iacob et pa
tribus totius populi a iacob deſcendentis:q̊
rum uomina ponuntur Gene.xlix.ca. Iſti
apoſtolos duodecim pꝛeſignarũt:qꝛ ipſi fu⸗
erunt pꝛecipui filij dñi noſtri ieſu chꝛiſti: ex
quodam ſpeciali dilectõnis munere:qui pa⸗
tres vocari poſſunt totius populi chꝛiſtiani
Tercia figura fuit in duodecim fontiba aq⸗
rum.de quibs dicitur Exodi.xv.c⸗¶Aenerũt
filij iſrael in helim:vbi erãt duodecim fontes
aquaꝝ.Apli nãq; fontes fuerũt de qbo hau⸗
ſta fuit aqua ſapiẽtie ſalutaris.Quarta figu
ra fuit in duodecim vituloꝝ oblatõe in dedi
catione altaris poſt ↄpletũ tabernaculũ.deqͥ
bus ſcribit᷑. Numeri.vij.c. Hi figura fuerũt
apłoꝝ qui obtulerũt dño coꝛꝑa in martyrio
ad eccleſie catholice dedicatõʒ. Quinta ſigu
ra fuit in duodecim exploꝛatoꝛibus miſſis a
moiſe ad exploꝛandũ terrã ꝓmiſſionis:ſicut

habet᷑. Numeri.xiij.c. Apłi tanq; vere ↄtem

platiui ⁊ ꝑ ↄtemplatõʒ iuerunt pꝛimi ad pa⸗
triam celeſtem vt dicerent id ꝗqð ponitur ad
Philippenſes.iij.c. Noſtra cõuerſatio in ce⸗
lis eſt. Sexta figura fuit in duodecim viris
qui de mandato domini tulerunt duodecim
lapides de medio ioꝛdanis alueo:qñ ioꝛda⸗
nis conuerſus fuit retroꝛſum:ſicut ſcribitur
Joſue.iiij.c. Hi pꝛeſignarũt aplos qui poꝛ
tarũt duodecim articulos in ſimbolo ab eis
ↄpoſito. Septima figura fuit in duodecim

Gen
inns

ancnlis⸗
emetio.
libha der
ſytb⸗
einmtii
cinbobis
Res n
bapeiinie
dicit os
ols genles
is bolint
ij Reghin
larötaturde
ſuiell
ſoliciniiſ.
s Dunn
wo Decina
ſocgerece⸗
Writkams
woccdrn
agrösten
Cpitnns
la An
eracis,
s pc
Cnturlcget
icag
Cocionan
ſnsdooden
COucir
thierahe
Gireſpeomn

ferſincnn
uorebe

W
gcore
oi⸗

D
inliamtfi⸗
Cinicrcs
Gonad
dhiegſe
funt Pam
n Dione
Patrüideg
woꝛfheri
beimüfi
gecnione
d non im
Qugni
yc.
nntſpegn

Cunundz
l
Paggoiee,
Niie⸗
zceinint
lihlchi
Nainina
. dooten
W
Sikennt
aduldeqnrn
isflisinen
jars ci
ricgt⸗
Ri ai⸗
popllei,
NiNr

leunculis in thꝛono Salomonis de quib⸗
fit mẽtio.iij.Regũ.x.c. Hi aplos denotabãt

quibo a deo dictu fuit Matt. xix.c. Sedebi⸗

tis ſuꝑ thꝛonos duodecim iudicãtes duode
cim trib iſrael Octaua figura fuit in duode
cim bobus ſuſtinentibo mare eneũ vt ptʒ.iij.
Reg.vij.c.Aplłi quidẽ fuerũt pꝛimi miniſtri

baptiſmi qð ꝑ mare eneũ figurari pᷣt.quibuſ
dixit xpᷣus Matth.vlti.c. Euntes baptiſate

oẽs gentes. Nona figura fuit in duodecĩ iu⸗
gis boũ in quib arabat heliſeus. vt ſcribit᷑
iij. Regũ.xix.c. Heliſeus figurat xpᷣm qui in
terpᷣtatur deus meus ſaluatoꝛ qui arat agrũ
ſuũ.i.eccleſiã duodecim aplis quoꝝ etiã apo
ſtolicã vitã ſuadet alios acciꝑe ꝑ imitatõʒ di
cens Matth. xi. c. Tollite iugũ meum ſuꝑ
vos. Decima figura fuit in duodecim ꝓphe⸗
tis que recte ↄuenit apłis qui fuerunt ꝓphete
noui teſtamẽti. Numerus inſuꝑ duodenari

us celebꝛatus fuit a romanis qui acceperũt

a grecis legẽ duodecim tabulaꝝ ſicut nos ac

cepimus ab aplis legẽ duodecim articuloꝝ

fidei. Nam vt notat᷑.ff.de oꝛigine iuris.l.ij.
S. exactis. Romani miſerũt decem viros ad
grecos ꝓ copia illaꝝ legũ habenda:que vo⸗

cantur leges duodecim tabulaꝝ. Igit᷑ a ſpũ

ſcõ edocti apli moti fuerũt:vt videbimus ad
electionem Matchie:vt ſic in eis eſſet nume⸗
rus duodenarius pfectus. M
Ouali ſingularis fuit ⁊ ſcã electio mat⸗
thie reſpectu eligentiũ:reſpectu modi eligen
di:xeſpectu electi.
cundũ myſteriũ ↄtemplandũ de ele⸗

ebimus qualiter electio illa fuit debite iu

ſte et ſanctiſſime celebꝛata: triplici reſpectu.
1. reſpeciu eligentum.
cðo reſ

o reſpeciu modi eligendi.
ercio reſpectu electi.

ritatis:qꝛ fuerũt aplłi qui ſunt pꝛincipes mũ

di:ianitoꝛes ecc̃ie:et iudices ſeculi. Ad ipos
ergo nõ ad alios ſpectabat talis electio: qui
ad hãc ꝑficiendã:cõſulte:vt aparebit ↄuene⸗

runt. Nam vt inquit Bonauen. in ſuo.i.di.

xi. Sicut quattuoꝛ fuerũt ↄcilia pᷣncipalia
patrũ:de quibo ðꝛ.xv.di.c. Canones.ita q̃t⸗

tuoꝛ fuerũt ↄcilia aploꝝ in pꝛimitiua eccia.

Pꝛimũ fuit ad electionẽ matthie. Scoᷣm ad

electionẽ ſeptẽ diaconoꝝ.Act᷑.vi.c. Terciuʒ
ad non imponenda legalia gentibo. Act᷑. xv.
c. Qu ad toleranda legalia ad tꝑs.Acx᷑.

ℳ

apitulum. ij.

ction? Matthie ðꝛ qualitatis. In quo

mo inq; fuit debite celebꝛata reſpectu
eligentiũ.Electoꝛes enĩ fuerũt magne aucto

co electi illa fuit debite celebꝛa
a reſpectu modi eligendi. Inchoata quideʒ

fuit ab exhoꝛtatõne ſ. alutifera: dum petrus

aploꝝ pꝛinceps exurgens in medio vbi erat
turba boĩm fere centũ viginti dixit. Viri fra
tres opoꝛtʒ implere ſcturã:quã pᷣdixit ſpũs

ſcũs os Dauid de Juda:qͥ fuit dux eoꝝid
opꝛeh

enderũt ieſum:qui ↄnumeratꝰ erat in
nobis.et ſoꝛtitus eſt ſoꝛtẽ miniſterij huiꝰ. Et
accipit᷑ hic ſoꝛs ꝓ ꝑte ſᷣm Nico.de lira. Et
hic quideʒ poſſedit agrũ.i.poſſideri fecit de
mercede iniqtatꝭ.qꝛ triginta denarios quib⸗

inique vẽdiderat xpᷣm in tẽplo ꝓiecit.Ex qͥ⸗
bus pncipes ſacerdotũ emerũt agrũ ꝓ ſepui

tura pegrinoꝝ. vt habet᷑ Matt. xxvij.c. Alij
aũt dicũt ꝙ iudas fuit ibi ſepultus ⁊ ſic poſ⸗
ſedit agrũ ilũ. Sʒ vt dic Hico. de lira.hoc
nõ eſt veriſilłe:qꝛ pᷣncipes ſacerdotũ erãt intẽ
ti circa moꝛtẽ xpᷣi ꝓcurandã:ꝓpter qdð nõ ita
cito emerũt illũ agrũ. Nec etiã ager ille ẽptuſ
ſtatim fuit ꝓ ſepultura diſpoſiꝰ:et ſic vide
fuiſſe tꝑs intermediũ. Judas aũt eadẽ die q̃
piecit argẽteos videt᷑ ſe ſuſpendiſſe:ꝓpter 48
expoſitio pᷣma melioꝛ videt᷑. Sequunt᷑ ꝰba
petri.Et ſuſpenſus.ſ.iudas crepuit medius:
et diffuſa ſunt oĩa viſcera eiꝰ.Et notũ factũ
eſt oĩbo habitantib hierlim.ſ.enoꝛme factũ in
de:ita vt appellaret᷑ ager ille lingna eoꝝ agel⸗
demach. hoc eſt ager ſanguinis. Scienduʒ
boc loco ſᷣm Nico.de lira.ꝙ ille due dictõeſ
ageldemach:agrũ ſanguinis:in latinũ ſigni
cantes:nõ ſunt ꝓpꝛie hebꝛaice:ſʒ magis ſyria

ce.Tñ lingua hebꝛaica et ſyriaca ſunt valde
Aꝓinque.vt dicit Hiero.in pꝛologo galeato.
Judei aũt notabiliter lr̃ati magꝭ vtebantur

lingua ſyra et hebꝛaica. Vñ et libꝛi eoꝝ qui
ſunt extra bibliã:ꝓ magna ꝑte ſcripti ſunt in
ſyro ideomate lr̃is tũ hebꝛaicis:qð de facili
pt fieri:qꝛ lr̃e hic et ibi ſunt eiuſdẽ numeri et
ſoni:differentes tñ in caracterib.. Subdidix
petrus. Scriptũ eſt enĩ in ꝛtibꝛo pſalmoꝝ.fi
at habitatio eoꝝ deſerta:et nõ ſit qui habitet
in ea.Et epᷣatum eius accipiat alter. Notan⸗

dum ꝙ verbũ illud:fiat habitatio eoꝝ deſera

ta.ponitur.ps.lxviij. Et illud qð ſequitur.
Epiſcopatũ eius accipiat alter.ſcribit᷑.cviij.

vterq; m pſalmꝰ intitulatur a Dauid tanq;

ab auctoꝛe.Coniũxit aũt petrus iſtas duas
auctoꝛitates ſimul: qꝛ loquuntur de pena ꝓ
moꝛte chꝛiſti inflicta. Pꝛima loquit᷑ de pena

ſacerdotũ moꝛtẽ xpᷣi ꝓcurantiũ. In penã ent

moꝛtis xpᷣi templũ et ciuitas hierim fuerunt
deſtructa ꝑ Romanos:et ſacerdotes partim
interfecti et partim captiuati.Et hoc eſt qd pᷣ

dixit Dauid.ſiat cõmoꝛatio.i.habitatio eoꝝ

deſerta. Si vero loquit᷑ de pena iude ꝓdito

ris.Et hoc eſt qð dicit: Epatum eiꝰ accipiat

alter. Concluſit itaq; petrus dicẽs.opoꝛtet

ergo ex his viris qui nobiſcũ ſunt ↄgregati

omni tꝑe quo intrauit et exiuit inter nos do
minus Jeſus incipiens a baptiſmate iohan

nis vſq; in diem qua aſſumptus eſt a nobis

teſtem reſurrectõis eius nobiſcũ fieri: vnum
ex his. Et ſtatuerunt ſcʒ elegerũt duos: Jo⸗
ſeph qui vocabatur barſabas:qui cognomi⸗

natus eſt iuſtus.et Matthiam. ſᷣm aliquos

iſte barſabas fuit ille qui cum Paulo ad apo

ſtolatum aſſumptus fuit. de quo fu mentio.
Actuiũ.xiij.c. Sed Hico.de lira ſuꝑ.i.ca.et
iiij. c. Actuũ aploꝝ:aſſerit alium fuiſſe. Nã

iſte cognominatus eſt barſabas. Ille vᷣo bar

nabas. Iſte barſabas fuit filius alphei:et ſic
de galilea oꝛiundus.Ille vero barnabas di
citur cypꝛinus.i.de cypꝛo natus.de qͥ men⸗
tionem facit Hiero.in li.de viris illuſtribꝰ.
diuinitus emiſſus:ꝑ quem ipᷣe oſtendebatur

Conſeq̃nter ap łi ꝓſecuti ſunt electionẽ mat⸗

thie cum oꝛõne deuota. Nam oꝛantes dixe⸗

runt. Tu dũe qui coꝛda noſti oĩm oñde quẽ
elegeris ex his duob:vnũ acciꝑe locum mi⸗
niſterij huius et apłatus:de quo pᷣuaricatus

eſt iudas:vt abiret in locũ ſuum:et dederunt

ſoꝛtes eis.Quidã dicunt vt Hiero.et Beda

ꝙ he ſoꝛtes tales fuerũt quales ille quaꝝ in

lege veteri creberrimus vſus erat.de quibus
ſcribitur Pꝛouerbhᷣ.xvi. Soꝛtes mittunt᷑ in
ſinum:ſed a dño temperant᷑. Ex quo inquit
MNico.de lira. vti ſoꝛtibo eſt vario euentu
ſeu diſpoſitõne alicuius rei ſenſibilis ppoſue
terminare aliquod dubiũ vel incertum. Si⸗
cut ex feſtucis ꝓpoſitis:ꝑ hoc ꝙ aliquis acci⸗
pit bꝛeuioꝛẽ vel longioꝛem:ſeu in ꝓiectione
taxilloꝝ:ꝑ hoc ꝙ aliquis pꝛoijcit plura vel
pauca puncta:vel ex ↄſunilibo aliquod du⸗
bium inter hoĩes determinatur.Et ſi hoc fi⸗
at ad alicuius rei diuiſionẽ inter hoĩes vt

hoc determinetux quis:quam ꝑtem accipiat

vocatur ſoꝛs diuiſoꝛia. Si autẽ hoc fiat ad
aliquid determinate agendum:vocatur ſoꝛs
ↄſultoꝛia.Si vero fiat vt pᷣcognoſcatur ali⸗
quod futurũ ↄtingens:vt inquit Tho.ſcdᷣa
ſcðᷣe.q,xcv.ar.iij.vocatur ſoꝛs diuinatoꝛia.
vti ſoꝛte diuiſoꝛia licitũ eſt dũmodo non ad

ſit ibi aliqua ſuꝑſtitio:puta inuocatio demo⸗

nis vel expectatio euentus rei ab influentia
planetaꝝ et ſimilia. Soꝛtib vero ↄſultoꝛijs
et diuinatoꝛijs maxime in electõnibo pᷣlatoꝝ
eccie abſtinendũ eſt.vt ſcribit᷑.xxvi.q.ij.c.nõ
ſtatim.c.hi qui.c.nõ exemplo. Et de ſoꝛtile⸗
gijs.ꝑ totum.nec obſtat quia in electöõe Mat
thie vſi ſunt ſoꝛtib.Quia vt ait Beda.pꝛi⸗
uilegia paucoꝝ ↄmunẽ legem non faciunt.
Et apli in hoc moti fuerunt ex familiari cõ⸗

Hlendus eccleſie ſtatus.

XLercio

.
ſoꝛtio ſpiritus ſancti et ſine aliqua ſupſtitio⸗
ne. ¶ Lercio fuit illa electio debite celebꝛata
reſpectu electi.qui fuit Hatthias rect:ſum⸗

plex: ꝓbus:mundus:iuſtus:innocẽs:impol

lutus.Cecidit enim ſoꝛs ſuper illum. Et fa
ctus eſt duodecimus pn impleuitq; nume
rum illum. Notandũ hoc loco ꝙ Dionyſiꝰ
qui fuit Pauli diſcipulus:videtur aliud ſen
tire de ſoꝛte illa qᷓ; ceteri. Ait nanq; ſic in li.
Eccleſiaſtice ierarchie de diuina ſoꝛte que ſu
per Matthiam cecidit. Alij quedam alia di
xerunt nõ religioſe ſicut arbitroꝛ:Meam aũt

intentionẽ et ipſe dicã. Videtur enĩ mihi elo

quia diuina ſoꝛtem noĩare thearticũ quod⸗
dam donũ demonſtrans illi theartico choꝛo
a diuina electõne ſuſceptũ:hec ille. In quib
verbis innuit ꝙ illa ſoꝛs nihil aliud fuit ni⸗
ſi quidã ſplendoꝛ et radius ſuꝑ Matthiam

in apoſtolũ aſſumendus. Sed re vera eſſe pᷣt
vtrũq;:et ꝙ apoſtoli vſi ſunt ſoꝛtibo nea lege
diſcreparent in qua ſummus ſacerdos ſoꝛte

querebatur. Et ꝙ radius emicuerit ſuꝑ mat⸗

thiam qui apoſtolicã dignitatem cum tanta
deuotione ac intentõne recta tam ex parte ſui

qᷓ́;; ex parte apoſtoloꝝ fuit aſſecutus.O q; mi

ſerabilis eſt tempoꝝ hoꝝ conditio.O q; de⸗
qᷓ; lugenda chꝛiſti
ane religionis iactura.qm̃ dignitates eccle⸗
ſie q;ſepe ↄferuntur indignis: nihil vtiq; eſt
qð magis officiat eccleſie dei: qᷓ; ꝙ indigni

aſſu muntur pꝛelati ad regimen animaꝝ: Sʒ
de hoc ſatis dictum eſt in ſermone de ambi⸗

tione in quadrageſumali noſtro.
ualiter beatus Matth

ias pᷣdicauit cõ⸗

ſtanter veritatem euangelicam ſequentibo ſi⸗

gnis ob quam martyrij coꝛonã accepit.
(¶¶Lapitulum. iij.
Erciũ myſteriũ ↄtemplandũ de electõe
Matthie ðꝛ vtilitatis.fuit nãq; electio
illa et aſſumptio vtilis ꝓpter tria.
Pꝛimo ꝓpter veritatis pꝛedicationẽ.

„

ꝛimo fuit vtilis aſſumptio

apoſtolatũ ꝓpter veritatis euangelice pꝛedi⸗

cationem. Nam pᷣdicauit euangeliuʒ chꝛiſti
in Macedonia ⁊ in iudea de quo ſic ſcribit᷑

in quadã legenda:qᷓ treueris inuenit᷑: Mat⸗

thias de tribu iuda ⁊ in ciuitate bethleẽ illu⸗
ſtri ꝓſapia oꝛiundꝰ fuit.Qui lr̃is traditꝰ oẽʒ
in bꝛeui leg ⁊ ꝓhetaꝝ ſcĩiam appꝛehendit:la
ſciuiam q̊ʒ abhoꝛrens pueriles annos moꝛũ
maturitate vinccebat. Infoꝛmatus qq; ani⸗

mus eius qd virtutẽ. vt eſſet ad intelligentiã

Neliui
nsinntn

e ea N. „
NbgDi

— =

Gde i .
R.E
L U W

Ae ,1
IAmmgtt

õ

.
Mdrmide

Nethemän

. 4

nbilalinsten

s ſno Den

Selerm
mſorthut
nus ſacese
ims ht
nigniurg ale
o .
PNi ttN1.
Doobuin
andäde
fun niedn
u,
Ngtionch
Mo.

₰D

. 2

habilis: ad miſcdᷣiam facilis: in pſpcris non
ęlatus:in aduerſis ↄſtans:et in trepidis ſata⸗
gebat:vt qð ſenſu ꝑceꝑat oꝑe ↄpleret:et oꝛis
Doctrinã manus opatõe monſtraret. Hic cũ

ꝑ iudeã pᷣdicaret ⁊ coꝛã põtifice accuſaret᷑ in
multis. Rñdit de obiectis:q̃ crimina dicitis

nõ opoꝛtet me cũcta dicere:qm chꝛiſtianũ eſ⸗
ſe nõ eſt criminis ſʒ gloꝛie. Cui põtifex. Si

tibi dant᷑ inducie vis penitere.et ille.abſit vt

veritate quã ſemel inueni ꝑ apoſtaſiã digre
diar. Cõſtantiſſime itaq; xpᷣm pᷣdicando ma
guniſicauit.
pter miraculoꝝ oꝑationẽ multa nanq; mira
cula ꝑ illũ oꝑatus eſt deus. Hã in macedo⸗
nia quandã potionẽ toxicatã q̃ viſu cũctios
pꝛiuabat qua ſibi dederũt in noie xpᷣi bibit et
nullaã leſionẽ incurrit Et cũ illa potio qᷓ;plu
res alios excecaſſet ille ſingulis manũ impo
nens om̃es in xpᷣi noĩe illuminauit:multaq;

Scdo fuit aſſumptio vtilis ꝓ

alia ſigna fecit ꝓpter que multi crediderũt in
xp̃ ercio fuit vtilis aſſumptio matthie
APpter martyrij toleratõeʒ. Nã licet aliqͥ dicãt
ꝙ poſt multa bona oꝑa in pace quieuit.tamẽ
credit᷑ ꝙ martyrio fuerit coꝛonatus:de quo
etiã diuerſa narrant᷑. Nã quidã aſſerũt eũ fu⸗
iſſe lapidib obꝛutũ Alij fuiſſe crucifixũ.Nõ
nulli vero ſecuri moꝛe romano ꝑcuſſuʒ. Po
tuit eſſe ꝙ oĩa ↄcurrerint et ꝙ fuit cruci affi⸗
xus et cũ nõ cito extingueret᷑ ꝙ fuerit lapida

tus ⁊ anteq; ſpm̃ exbalaret ꝙ fuerit ſecuri ꝑ⸗

cuſſus. Huius coꝛpus rome in eccia ſancte
marie maiorꝭ ſub lapide poꝛphirico ſepultũ

eſſe ꝑhidᷣetur. Et ibidẽ caput eius ppło demõ

ſtratur. Quidã vero aiunt ꝙ coꝛpuſ illud de
iudea romã deinde treuerim fuit tranſiatum
aĩa vero cũ angelis ⁊ ſanctis gaudet in celis

ybi fruitur eterno bono. Ad qð nos ꝑducat
ille Jeſus ſilius dei qui cũ pr̃e et ſpũ ſcõ vi⸗

nit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝝ.Amen.
ermo quadrageſumſſecũdus de gloꝛia
beati Bartholomei apli que magna oſtendi
tur ex triplici eius excellentia.

Sgna eſt gloꝛia
eius. Scribunt᷑ hec verba. pᷣs.
S Licet ingentiſſima ſu gloꝛia

m et illa qua in eccleſia militante illuſtrãtur
admirabilis eſt ⁊ copioſa. Abiq; nãq; ⁊ quo⸗

Pꝛima dicitur idolatrie deſtructio.
Scõa martyrij tolera

dikfinitõe oꝛiginatõe ⁊ graui offenſione.

Acceſſit quideʒ ibi ad templum in quo erar
idolum noie aſtaroth in quo quidã demon
habitabat qui ſe languentes curare dicebat.

lis quẽ ainnt nonnulli ex nobilibo parentib

oꝛtum: ſcz rege indie et cum diutino detẽtus
erroꝛe idoloꝝ fuiſſet tandem audita fama et
ſanctitate ac miraculis Jeſu chꝛiſti in iudeã
abijt: vhi ad chꝛiſiũ ↄuerſus ꝑpetuo ei adhe
ſit ⁊ poſt ſuſceptũ ſpm̃ ſanctum euangelium

feruentiſſime pdicauit. Merito igit᷑ in hoc
ſermone de ipſius gloꝛia traccare debemus:

quã dixit magnaʒ illuminatus ꝓpheta ꝓpten
triplicem eius excellentiam.,

ercia coꝛp

AHualt er beatus Bartholomeus p̃dicãs
in in

dia idolatriam extinxit. Et de idolatrie
Rima excellentia beati Bartholomei

/oſtendens magnitudinẽ gloꝛie eins di
citur idolatrie deſtructio. Ham in india ido
la deſtruxit et populos ad chꝛiſtũ conuertit.

Seg cum templũ lan guentibo plenum eſſet
Et nullũ ab idolo rũſum habere poſſent ad
aliam ciuitatẽ ꝑrexerunt:vbi aliud idolũ no

mine berith colebatur. Et interrogãtibo cur

ſibi aſtaroth reſponſum nõ daret. Reſpõdit:

berith. deus veſter cathenis igneis ↄſtrictuæ

nec reſpirare nec loqͥ audet ab illa hoꝛa quæ
aplus dei bartholomeus indiã intranit. Di⸗

cunt illi quis eſt iſte Bartholomeus.Et de⸗

mon reſpondit. Amicus eſt dei omnipoten⸗

tis. Et ideo venit in iſtam ꝓpuinciam:vt om⸗
nes deos inde euacuet.At uli. Dic nobis ſi⸗
gna eius vt eum inuenirę poſſimus. Quiba
demon ait. Capilli eius higri et criſpi. Caro
eius candida:oculi grandes:nares equales
et directe:barba ꝓlixa habẽs paucos canos⸗
ſtatura equalis:induitur pallio albo quod ꝑ&
ſingulos angulos gem mas habet purpure⸗

s. Aiginti ſex anni ſunt ex quo veſtes ⁊ ſan
dalia eius nec veteraſcunt nec ſoꝛdidantur.

quã habẽt in regno celoꝝ:

tidie nomẽ üloꝝ ſanctũ ⁊ venerabile pᷣdicat᷑
atq; de q;plurimis ꝑ anni circulũ feſtiuitas

in eccleſia celebꝛatur. Hodie vero celebꝛis
memoꝛia recolitur beati apoſtoli Bartholo⸗

mei quem omnes fideles deuotiſſime vene⸗
rantur. Hic vnus fuit ex duodecim apoſto⸗

Cencies flexis genibus per diem oꝛat et cen⸗

cies per noctẽ Angeli cum eo ambulant qut

nunq; eũ fatigari nec eſurire ꝑmittũt. Sem⸗

per eodem vultu ⁊ animo letus ac hilaris g⸗
ſeuerat. O mnia pꝛeuidet:omnia nouit: oim
gentiũ linguas intelligit. Et quod vobiſcũ

loquoꝛ ipᷣe iam nouit:et qñ queretis eum ſi
vult oſtendet ſe vobis ſi ant nõ vult non po
teritis inuenire. Rogo aũt vos vt cũ eũ inue
neriis rogate eü ne huc veniat ne angeli ſui

boc mihi faciant qð ſocio meo iam fecerunt.

CLum ergo p duos dies ſollicite querentes
eum minime inueniſſent qnadã die quidam
demoniacus exclamauit dicẽs. Aple dei bar

tholomee:incendũt me oꝛõnes tue.Cui apo⸗

ſtolus obmuteſce ⁊ exi ab eo:et ſtatim libera⸗
tus eſt. Qd audiẽs rex regionis illius Pole

mius cũ haberet filiã lunaticã miſit ad aplm

rogans vt ad ſe veniret ⁊ filiam ſuã ſanaret.
Ad quã cum apls veniſſet et eam cathenis li
gatam videret qꝛ accedentes ad illã moꝛſibo
lacerabat:iuſſit eam ſolui.Et cũ miniſtri ad
eam accedere nõ auderẽt dixit. Ego demoni
um qui in ea erat iã ligatũ teneo ⁊ vos time⸗
tis.et ſtatim ſoluta ⁊ liberata eſt.Tũc rex ca⸗
melos auro ⁊ argento ⁊ lapidibo pᷣcioſis one
rauit et apłm inquiri faciẽs eum nullatenus
inuenire potuit. Mane aũt ſequenti apparẽs

apls cũ ſolo rege in cubiculo dixitei.vt quid

me cum argento ⁊ auro tota die queſiſti. Iſta
munera ſunt neceſſaria his qui terrena reqͥ⸗

runt.Ego nihil terrenũ nihil carnale deſide
ro. Tunc ſcũs Bartholomeus cepit eũ mul
ta de myſterio nr̃e redemptõis docere oſten⸗
dens inter cetera xpᷣm viciſſe diabolũ ꝑ mira

bilem ↄgruentiã:potentiã:iuſticiã et ſapien⸗
tiam:congruũ eni fuit vt qui filiuʒ virginis
id eſt adam factum de terra dum adhuc eſſet
virgo vicerat a filio virginis vinceret᷑. Po⸗

tenter q̊ʒ ipᷣm vicit cũ de ſua dominatõe po⸗

renter eiecit:quã diabolus ꝓ deiectõe pꝛimi
hoĩs vſurpauit.Et ſicut alicuius victoꝛ ty⸗
ranni comites ſuos mittit vt eiꝰ titulos vbi⸗
cq; erigant et tyranni deijciant. Sic xpᷣus vi
ctoꝛ nuncios vbiq; mittit vt diaboli cultum
euacuent ⁊ xpᷣi ſtatuãt: Juſte q̊ʒ diabolũ vi⸗

cit qꝛ iuſtũ eſt vt qui comedentẽ hoĩem vin⸗

cens detinebat:ieiunante hoĩe victuʒ hoĩem
amplius nõ teneret. Gapienter aũt illũ ſupe
rauit dum ars diaboli deluditur arte chꝛiſti
MNam dum xps in deſerto ieiunauit anhela⸗
bat diabolus illũ agnoſcere ſi deus eſſet et ex

hoc cogitabat ꝙ ſi non eſuriret poſt quadra⸗

ginta dies deus erat. Di vero eſuriret ꝙ hõ
eſſet ⁊ tũc ipᷣm vt pꝛimũ hoĩem ꝑ cibũ deuin
ceret. Sed cognoſci deus nõ potuit qꝛ eſuri
uit:nec vinci qꝛ eius tentationi nõ ceſſit. Cũ
er go eidem ſacramẽta fidei pᷣdicaſſet dixit re
i ꝙ ſi baptiſari vellet deum ſuũ cathenis li
Batum ſibi oſtẽderet. Deq̃nti ergo die iuxta
regis palatiũ dum pontifices idolo ſacrifica
rent cepit clamare demon ac dicere. Ceſſate
miſeri ſacrificare nobis ne peioꝛa me patia⸗

mini qui cathenis igneis ab angelis ieſu cri

ſti ligatus ſum. Statimq; oẽs miſerunt fu⸗

ues vt ſunulachꝛum euerterẽt ſed nõ potue⸗

tunt. apoſtolus aũt demoni pꝛecepit vt inde

exiens idolũ ipᷣm ↄminueret:qͥ ſtatim exiens
oĩa idola templi ꝑ ſeipᷣm ↄfregit.Deinde fu⸗
ſa oꝛõe ab aplo oẽs infirmi ſanati ſunt.Apo
ſtolus aũt templũ deo dedicauit ⁊ demonem
in deſertum abire pᷣcepit. Tunc angelus dñi
ibidem apparuit et templũ circũuolans in q̃t
tuoꝛ angulis ſignum crucis digito ſuo ſcul
pſit dicens:hec dicit dñs. Sicut vos om̃es
ab infirmitate vr̃a mundaui.ita et templum
hoc ab omni ſoꝛde mundabit᷑ et habitatoꝛes
eius quẽ aplłs in deſertũ locum abire pᷣcepit
pꝛius vobis oſtendã quẽ videntes netimea⸗
tis:Sed quale ſignũ in lapidib his ſculpſi
tale in vr̃is frontibo impꝛimatis. Tũcoſten⸗
dit eis ethiopem nigrioꝛẽ fuligine:facie acu
ca:barba ꝓlixa: crinibo vſq; ad pedes pꝓten⸗
ſis:oculis igneis vt ferrum ignituʒ ſcintilla
emittentibo flãmas ſulfureas ex oculis et oꝛe
ſpirantẽ cathenis igneis vinctũ retro mani⸗
bus.Et dixit ei angelus:qm̃ iuſſioneʒ apo⸗
ſtoli audiſti et de templo oĩia idola cõfregeſti
ſoluam te vt vadas in talẽ locuʒ vbi nullus
homo moꝛatur ⁊ ibidẽ ſis vſq; ad diẽ iudicij
Illeaũt ſolutus cũ magno ſtrepitu ⁊ vlula⸗
tu diſparuit.Angelus aũt dñi in celum cun
ctis videntibo euolauit.tunc rex cũ vxoꝛe et
filijs oĩq; ꝓglo baptiſatus eſt et relicto regno
apli diſcipulus eſt effectus. Sed vt pꝛedicta
clarius intelligant᷑ et ne credantur falſa eſſe
atq; conſicta:tria in hac ꝑte de idolatria ſunt
declaranda.
imum quid eſt idolatti. *

—

ercium vtrũ ſit grauiſſimũ peccatoꝝ.
pꝛimum dicimus ſᷣm ſniam Iſidoꝛi.li.

viij. ethimo.et ſancti Tho.a ſe.q.xciiij. u

idolatria eſt cultus qui ſoli deo debet᷑ exhibi

tus creature. HNã idolatria idoloꝝ ſeruitus

ſiue cultura interpᷣtatur.latria enĩ grece lati⸗
ne ſeruitus dicit᷑ que quantũ ad verã religio
nem attinet nõ niſi vni et ſoli deo debet᷑. hãc

ſicut impia ſuꝑbia ſiue hoĩm ſiue demonũ ſi

bi exhiberi iubet vel cupit. Ita pia hũilitas

yel hoĩm vel angeloꝝ ſcõꝝ ſibi oblatã recu⸗

ſat:⁊ cui debet᷑ oſtendit:ſicut paulus ⁊ barna
bas fecerũt de quibs ſcribit᷑ Actuũ.xl.ca.
cũ liſtrꝭ ꝓpter miracula que fiebãt vellẽt ipis
ꝓpli diuinũ honoꝛẽ tribuere et dare thura:di
centes dij ſiles facti hoĩbus deſcenderũt ad
nos.Et vocabãt barnabã iouẽ Paulũ vero
mercuriũ:qꝛ ipᷣe erat dux verbi. Illi cõſciſſi⸗
tunicis ſuis exilierũt in turbas clamantes et᷑
dicẽtes:viri quid hoc facitis:et nos moꝛta⸗

les ſumus ſiles vobis hoĩes. IJgit᷑ idolatria

Nickalatr

c(go bin

urnvoc⸗
aſormi
degactg
bistorm
Ouicin
Pſiſeron
ninoisin
a niſl
nonnan
pulttimen
nouae
noluuatye
olai iinn
gipinpn
nten
Gurtmont
ſctasnin
Nnnipſet
*“
psver
Utdicitm
gcüjetcod

oguition

günphuiti
Wepeong

Mn

Tcan

Daage

Püfoen
leoigun
ſimule
Gise
übie
linoᷓ
pben
climl⸗
ohlort
ldiinos
fübupen
lwagnes
lobaicn
noigen
donss
ſceonne
bagla
copid
eno
Liig.)
liaſt nl
uten

Mmogänsde
want
Goſoel
Nwson
amnin
nhhing

hndbirig

Mrsfeün
Pheſa
Tner
eſce
Ns
inn ſänd
ocloge
imon
ſiongpe

ucint

rhie
Gindeſ
WENS

unan
irrorea
no negno
1Mecicn
rfiſic
unn

dicit᷑ a latria et idolo. Idolũ aũt eſt ſimula⸗

crũ:qð humana effigie factũ et cõſecratũ eſt:
iuxta vocabuli interpꝛetatõʒ. Idos enĩ gre⸗
ce foꝛmã ſonat:et ab eo ꝑ diminutionẽ:idolũ
deductũ qð apud nos foꝛmulã facit. Igitur
oĩs foꝛma vel foꝛmula idolũ ſe dici expoſcit.
Quidã v imꝑite dicũt idolũ ex dolo ſum
pſiſſe nomẽ eo ꝙ diabolꝰ creature cultũ diui
ni noĩs inuexit. Dicunt᷑ inſuꝑ idola ſimula
cra Nã ſilacra a ſilitudine nuncupant᷑ eo ꝙ
manu artificis ex lapide aliaue materia eoꝛũ
vultꝰ imitant᷑ quoꝝ honoꝛe fungunt᷑ ſimu⸗
lacra dicta:vel ꝓ eo ꝙ ſunt ſilia vel ꝓ eo ꝙ ſi
mulata atq; cõficta. Simulacra pꝛimꝰ ex lu
to fecit hiſmael ſᷣm hebꝛeos.ᷣm vero gẽtiles
pꝛimꝰ fuit ꝓmetheus. Gꝛeci vero referũt ꝙ
fnit cetrops. YZuit aũt ꝓmetheus tꝑe Jacob
frater athlantis aſtrologi de q bus multa lo⸗
quit᷑ Augꝰ.li.xviij.de ci.dei.ca.viij. Hic ꝓ⸗
metheus pꝛimꝰ dictus eſt feciſſe hoĩes:tũ qꝛ
de rudibo fecit doctoſ:tũ qꝛ legit᷑ feciſſe hoĩm
imagies q̃s arte quadã deambulare faciebat
Cetrops vero ſuit ille ͥ metu plagarũ egy⸗
ptivt dicit męr̃ in hiſtoꝛia ſcolaſtica:fugit in
greciã et cõdidit athenas:et pꝛimꝰ bouẽ im⸗
molauit ioui. cõm qdð declarandũ:vñ
oꝛtũ habuit idolatria:et ad hoc aſſignari ſo⸗
lent tres oꝛiginales cauſe.
ðꝛ inoꝛdinata affectio.

Lercia negligẽs cõſideratio.
Rima ca fuit inoꝛdinata affectio q; tãgit
Zactantiuſli.i.diuin aꝝ inſti.⁊ Iſido.vbi õ
Nã fuerũt qͥdã vꝛbiũ cõditoꝛes aut viri foꝛ⸗

tes:quibo moꝛtuis hoĩes qui eos dilexerunt

ſimulacra finxerũt:vt haberẽt aliqð ex ima⸗
ginis cõtemplatõe ſolatiũ Et vt recitat mgr
in hiſtoꝛia ſcholaſtica a Nino oꝛta ſunt ido⸗
la mõ qͥ ſeqᷣt᷑. Hoꝛtuo ſiquidẽ belo pr̃e:ninꝰ

in ſolatiũ doloꝛis fieri fecit imaginẽ pr̃iſſui

cui multã exhibebat reuerẽtiã:hinc hoĩes re
gionis vt ei adularent᷑ ⁊ nõnulli timoꝛe vuc
ti diuinos honoꝛes imagini exhibere cepe⸗
rũt huiꝰ exẽplo pluris charis ſuis moꝛtuis
imagines dedicare ceperũt.Et ſicut ab ido⸗
lo beli cetera traxerũt oꝛiginẽ:ſic ab eiꝰ noĩe:
noĩa generaliter acceperũt. Sicut enĩ belus
dictus eſt ab aſſirijs:ſic ⁊ alie nationes ſcõᷣm
ideomata et linguarũ varietates:alie bel:alie
baal:alie baalim:alie befel goꝛ alie beelʒebub
eoꝝ idola vocauerũt.Diophantus vero lace
demonũ auctoꝛ libꝛos ſcripſit antiquitatuʒ.
xiiij. In quib ait. Sirofanẽ egyptiũ fami⸗
lia ſubſtãtia locupletẽ filiũ genuiſſe quẽ ve⸗
lut enoꝛmis ſubſtãtie ſucceſſoꝛẽ:ineffabili vl⸗

tra ; paternitas exigebat affectu diligebat:
is dũ aduerſus foꝛtune ĩ curſib rapet᷑ patrẽ
inſuꝑabili affecit meroꝛe. Qui filij ſimula⸗
crũ ĩ ſuis edibs inſtituit: vniuerſa vero fami⸗
lia in dñi adulatõe aut coꝛonas plectere aut
floꝛes inferre aut odoꝛamẽta ſimulacra ſuc⸗
cendere cõſueuit. Nõnulli etiã ſeruoꝝ culpa
biles dñi furiã euitãtes ad ſimulacrũ ꝓfugi
veniã merebant᷑.hec et hmõi facta ſunt poſt
diluuiũ. Nã vt ait tho.vbi.S.arti.iiij.in rñ⸗
ſione ad ſcᷣm articulũ. In pꝛima etate nõ fu
it idolatria ꝓpter recentẽ memoꝛiã creatõnis
mundiex q̃ adhuc vigebat cognitio vnius
dei ĩ mẽte hoĩm. In ſexta etiã etate idolatria
eſt excluſa:ꝑ virtutẽ et doctrinã xpᷣi qͥ de dia⸗
bolo triũphauit. Scðdða cã oꝛiginalis vñ oꝛ⸗
tum habuit idolatria fuit naturalis delecta⸗
tio.hõ enĩ naturaliter de repꝛeſentatione dele

ctatur.iõ hoĩes rudes a pᷣncipio vidẽtes per
diligentiã artificũ imagines hoĩm fieri diui

nitatis cultũ eis impenderũt. Quidã inſuꝑ

p quandã nephariã artẽ imagies quaſdã cõ
ſtituebãt qᷓ virtute demonũ aliq̃s certos effe
ctus habebãt vñ putabãt in ipᷣis imaginib

eſſe aliqͥd diuinitatis? ꝑ ↄſequẽs diuinũ cul
tũ illis exhibebãt. Et hec fuit opinio herme
tis termegiſti.vt Augꝰ. dicit in.viij.de ciui.
dei. Tercia cauſa oꝛiginalis vñ oꝛta eſt ido⸗

latria ð dei incõſideratio. NHegligẽteſ quidẽ

hoiĩes ad ↄſiderandã excellentiã deiveri:qui
buſdã creaturis ꝓpter aliquã excellentẽ virtu
te diuinitatꝭ cultũ exhibuerũt. ſiẽ diximꝰ in
ſermone de ſimplieitate dei.et in ſermone de
aĩa. Uñ Lactantiꝰ li.diui.inſti.ait.illos q̃s

de impiti ⁊ inſipiẽtes tãq; deos et nuncupã

tur et adoꝛãt:nẽo eſt cã incõſideratus qͥ nõ in

telligat fuiſſe moꝛtaleſ. Quõ &̊ inqͥt aliqͥs dij

crediti ſunt nimirũ qꝛ reges maximi ac potẽ
tiſſimi fuerũt:ob merita ſagrũ virtutum aut
munerũ aut artiũ repertarũ:cũ chari fuiſſent
his qͥbus ĩperauerãt in memoꝛiã ſũt ↄſecra⸗
ti:qð ſi qͥs dubitet res eoꝝ geſtas et facta ↄſi
deret q̃ vniuerſa tã poete q; hiſtoꝛici veteres
ꝓdiderũt.hec ille.Cũ &̊ ſingulis dijs ſtatue
dedicarent᷑:demones hoĩbo errãtib colẽdoſ
ſe exhibuerũt in idolis dãdo reſpõſa et aliq̃
q̃ videbant᷑ hoĩb mirabilia faciẽdo.¶ Ter⸗
ciũ qð erat declarandũ vtrũ idolatria ſit gra
uiſſimũ pctõꝝ. Etad hᷓ rũdet᷑ ꝑ glo. ſup.xv.
ca. Leuit᷑.qᷓ ait. O m̃e pctm̃ immũdicia ẽ aĩe.
ſʒ idolatria maxia. Aduertendũ tñ ſ̃ᷣm Tho.
ꝙ grauitas alicui pctĩ pᷣt attẽdi dupliciter.
Vno mõ ex ꝑte ipᷣ pctũ:et ſic pctm̃ idolatrie
eſt grauiſſimũ. Sicut enĩ in terrena republi
ca grauiſſimũ eẽ videt᷑ ꝙ aliqs honoꝛẽ regiũ
t 1

galteri impendat &;ᷓ vero regi:qꝛ quantũ in ſe
eſt totũ reipublice ꝑturbat oꝛdinẽ:ita in pec⸗

catis qᷓ deũ cõmittunt᷑:q̃ tũ ſunt maxima:

gra iſſimũ eſſe videt᷑ ꝙ aliqs honoꝛẽ diui⸗
nũ creature impendat:qꝛ q;tuʒ in ſe eſt facit

— *

gliũ deũ in mũdo minuens pꝛincipatũ diui

num. Di vero obijceret᷑: ꝙ peſſimũ optimo
opponit᷑.vt ðꝛ.viij.ethicẽ. Sʒ cultus interioꝛ
q conſiſtit in fide ſpe ⁊ charitate eſt melioꝛ qᷓ
cultus exterioꝛ.ergo infidelitas deſperatio ⁊
odiũ dei q̃ opponunt᷑ cultui interioꝛi ſũt gra
nioꝛa pctã ꝙ; idolatria q̃ opponit᷑ cultui exte
rioꝛi. Rũdere poſſumꝰ ſ̃ᷣm Tho.qꝙ idolatria
pCſupponit interioꝛẽ infidelitatẽ et aducit exte
rius indebitũ cultũ. Si vero ſit exterioꝛ tm̃
idolatria abſq; interioꝛi infidelitate additur

culpa falſitatis. Scdo põt attendi grauitas

pcti ex ꝑte peccãtis:ſicut grauiꝰ eſt pctm̃ eiꝰ
qui peccat ſciẽter qᷓ; peccat ignoꝛãter:et ſᷣm
boc grauius peccãt heretici qͥ ſciẽter coꝛrum

punt fidẽ quã acceperũt q; idolatre ignoꝛan

ter peccãtes. Et ſilr etiã aliq̃ᷓ alia pctã pũt eẽ
maioꝛa ꝓpter maioꝛẽ cõtemptũ peccãtis. Cõ

tra peccatũ igit᷑ idolatrie pᷣdicauit efficaciſſi

me beatꝰ Bartholomeus qð ĩ puincia indie
pt dictũ eſt virtuoſe deleuit
¶ NQualiter in albano maioꝛis armenie bea⸗
tus bartholome? paſſus eſt martyriũ de cu⸗

— —

ius paſſione varia eſt opinio iin con⸗

d pitulũ.ij.
cũda excellẽtia btĩ bartholomei oſtẽ⸗
dens magnitudinẽ gloꝛie illi ðꝛ mar⸗
ij toleratio. Tranſiuit q pe ex hoc mũdo
gloꝛioſo martyrio coꝛonatus. Nã poſtqᷓ; rex
polemius ſacrũ baptiſma ſuſcepit vt ponit
in legẽda oẽs temploꝝ pontifices cõgregati
ad aſtragẽ regẽ fratrẽ eius conuenerũt Et de
deoꝝ ſuoꝝ amiſſione et templi ſubuerſione:
et regis ꝑ artẽ magicã deceptõe )̊ aplm ſunt
cõqueſti. Aſtrages ergo rex indignat mille
viros armatoſ ad capiendũ apłi deſtinauit
q̃ cũ adductꝰ fuiſſet coꝛã eo dixit ei rex. Tu
ne es ille qͥ euertiſti frm meũ.Cui apls.ego
cllũ nõ euerti ſed cõuerti.cui rex.ſicut tu feci
ſti fratrẽ meũ deũ ſuũ relinquere et tuo crede

extat opinio. “
Pꝛima eoꝝ qui dicũt ꝙ fuit crucifixus.
Scða eoꝝ qui aſſerũt ꝙ fuit excoꝛiatus.
ercia alioꝝ qͥ tenẽt ꝙ fuit capite truncatus
epꝛima opinione loquit᷑ beatus doꝛo⸗
theus.bartholomeus indis pᷣdicauit qͥ euã⸗
gelium ſᷣm mattheũ in ꝓpꝛia eoꝝ lingua eis
tradidit.Doꝛmiuit ĩ albano ciuitate magne
armenie crucifixus deoꝛſum hñs caput.De
ſcða et tercia opinione ita ſcripſit theodoꝛus
abbas et doctoꝛ pᷣcipuus.apls dei Bartho

de genere autez paſſionis bulus apki triplex

lomeus pꝛimũ in licaonia pᷣdicauit poſtmo⸗

dũ in india ad vltimũ in albano vrbe.ſ. ma⸗
ioꝛis armenie.vbi pꝛimo excoꝛiatus tandem
capite plexus ibidẽ ſepultus eſt. Sʒ ↄtrarie
tas iſta facile ſolui pᷣt:vt dicat᷑ ꝙ pꝛimo cruci
fixus fuit deinde anq; ĩ cruce moꝛeret᷑:depo⸗
ſitus excoꝛiatꝰ fuit.Et poſtremo capite trun
catus:cuius coꝛpus xpᷣiani tulerũt ⁊ honoꝛi
fice ſepelierũt. Rex aũt aſtrages et temploꝛũ
pontifices a demonibo arrepti moꝛtui ſunt.
Rex vero polemius in epᷣm oꝛdinat᷑ ⁊ vigin
ti anniſ officiũ epᷣatus laudabiliter implens
plenus virtutibo in pace quieuit. Sʒ mirari
foꝛte qͥs poſſet quõ bartholomeꝰ in albano

maioꝛis armenie ſit paſſus:cũ in india pꝛedi

cando idoloꝝ cultũ cuacuerit.Ad qð rñdeo
qꝛ veriſimile ẽ ꝙ rex aſtrages armenie regno
pᷣſidebat. NHã vt ait Iſido.xiiij.ethi.li.arme
nia ſita eſt inter taurũ et caucaſum a capado
cia vſq; ad caſpiũ mare ꝓtẽſa hũñs a ſeptentri

one Cerannos mõtes ex cuicollibo Tigris

fluuius naſcit᷑ et in cuius montibe arca poſt
diluuiũ ſediſſe phibet᷑:hec ẽ terra ararach in

quã fugerũt filij Sennacherib:qñ ipᷣm in tẽ

plo dei ſui oꝛantẽ interfecerũt.vt ſcribit᷑.iiij.
Re. xix.ca.Ex quibo colligimus ꝙ armenia

Qualiter coꝛpus apli cõſeruatũ eſt mira⸗
iter qñ piectũ in mari deuenit ad inſulã li
paritanã. Et inde collectis oſſibo q̃ a ſarrace
nis fuerũt diſpſa:delatũ fuit beneuentũ vbi
deuotione ſingulariſſima venerat᷑.

8 cit aplmn bartholomeũ.

re:ſic et ego te faciã deũ tuũ relinq̃re ⁊ meo ſa ¶ Capitulũ.iij.
criſicare. cui apłus.Ego deũ quẽ colebat fra yErcia excellẽtia beati bartholomei glo
ter tuus ligaui ⁊ ligatũ oñdi:et vt ſimulacrũ riã eiꝰ manifeſtans ðꝛ coꝛpoꝛis cõſerua

frangeret coegi:et ſic poteris facere deo meo
poteris me ad ſimulacrum adoꝛandum ꝓ⸗
uocare:ſin aũt deos tuos ↄminuã ⁊ tu crede
deo meo: hec illo dicẽte nunciat᷑ regi:ꝙ deus
ſuns baldach cecidiſſet et cõminutus fuiſſet:
qð rex audiẽs purpurã qua indutus erat ſci
dit. Et apłm fuſtib cedi iuſſit atqʒ; interfici.

tio:placuit quidẽaltiſſimo deo coꝛpus apli
ſui mirabiliter cõſeruare oſſiũq; eius curam
gerere ſpecialẽ.Et hoc tripliciter.

Pꝛimo in pꝛoiectione.

Scdo in diſperſione.
rcio in veneratione. MVM
iliter ↄſeruauit coꝛpꝰ

indie ſit cõtigua:ad quã rex aſtrages dedu⸗

potolii⸗
e ſigni
Feneraru
marehci⸗

us Lhec

iuderegi
fümarext

(fueräti

ätmorbi⸗
quiu quo
inptes ſi

ſicutepo

fuieyenit
yeniadig
Uitod meit
Cgoqruo⸗
cumaptn
Haicosct
ingoesy
le Ni
niſteran
egori
iumai
hocleſux
oben
elluenina
Gtu⸗
Chnsze
cte
guicch
fingen
holen
nonac
diſoli
ligeren
musch
bigin
meiod
hinioin
thuoij⸗
hohae
lucgin
Wibi
N
Nakr

.
banhe
aſid
liod
repo
ſtoi
noy
hes

ti apoſtoli in ꝓiectione:dũ enĩ pagani viderẽt deũ in ſuo ſancto ↄueniũt. Gaudeo bñuen⸗
miin ꝓpter ſignoꝝ frequentiã coꝛpus eiꝰ plurimũ tana ciuitas: ditata tanto munere ad deũ pꝛe
ͤů venerari:indignati loculo plũbeo ipoſitũ in ces tuas cõfidenter effunde:ſperãs indubi⸗
W . mare pcipitauerũt. Et de hoc ita ſeripſit bea tanter barthomei meritis impetrare qð petꝭ
K tus Cheodorſupᷣdictus. mota eſt cĩ impe⸗ nõ ab re diſponit ſapientia dei: vtex liparira
zieniin⸗ tu de regionibo armenie arca cũ q̃ttuoꝛ alio⸗ na inſula ſacrũ hoc pignus ad te deferretur
arlde rũ martyrũ arcis qᷓ ſilr dũ ſigna oꝑarent᷑ c Igitur. Bartholomei pꝛeſidiũ indeſinenter
knguen ea fueraãt in mare piecte:⁊ ꝑ tm̃ ſpaciũ maris imploꝛa.vt per interceſſionẽ illiꝰliberet te de
atn 4. qttuoꝛ his pᷣcedentibo et taq; miniſtris obſe⸗ us ab omĩ malo et in ſua gratia conſeruet
nd quiũ quodammõ aplo facientibo: venerunt ermo quadrageſimuſtercius de victo⸗
benn in ꝑtes ſicilie in inſulã q̃ liparis nuncupat᷑: ria quã habuerũt ſcti apli Simon et Judas
luide ſkureßo ho lenlid tanc de erat ranelatnn in qua oſtendit᷑ virtus dei q erat in illiis.
Nrr fuit:venit ad pauꝑculã theſaurꝰ ditiſſius: O⸗ fact ſi 3*
Mnodene venit ad ignobilẽ pᷣcioſiſſima margaritg: ve⸗ — 2tes 3 Cti unt
rinnginn nit ad meſtã ſplendidiſſimũ luminare.Alijs in bello. Doctoꝛis gentiũ verbo
ctSnm ergo q̃ttuoꝛ ad diuerſas terras euntibus ſan· Aſunt iſta ad Hebꝛe. xi. Si abſq;
konmman ctum apli in dicta inſula reliquerũt.Et eni vlla ↄtradictione pᷣdicaſſent apli fidẽ xpᷣi fa⸗
moride p̃dictos q̃ttuoꝛ martyres aplłs retroꝛſum re- clle fuiſſet ꝑſuadere gentibo vti illũ crederẽt
mochie linquẽs vnũ.ſ.papinũ ĩ ciuiuitate ſicilie mi: Sed ꝓfecto vbiq; duriſſimã reſiſtentiã inue
lenürthori las. Aliũ vero Lucianũ noĩe meſſinã tranſ-⸗ nerũt.Ob quã opꝰ fuit illos nõ niſi foꝛti aĩo
Get Ne miſit:reliquos vero duos ĩ calabꝛiã direxit: docere euangelicã virtutẽ.O miſſis aũt aljs
iworniin gregoꝛiũ quidẽ in ciuitatẽ columnã.Acha⸗ ſimonẽ et iudã inſpiciamꝰ qͥ ꝑſarũ ꝓplłos ab
Ndinitng cium aũt in ciuitatẽ q̃ chale vocat᷑. Qui vſqʒ idolatrie ſuꝑſtitione reuocar̃t. Ipᷣi nãq; mul
lirrinen bhodie ſuffragijs ſuis ſplendẽt. Suſceptus ẽ ta viriliter egerũt ad expugnandos veritat
1 Gninmn ergo beatꝰ aplłs cũ multis hymnis laudibꝰ inimicos.Quos tñ cooperãte deo potẽtiſſi⸗
ir abane et luminaribo et templũ ſibi magnifice fabꝛi⸗ me debellarũt:veruntñ vt iſta faciliꝰ capian f
ingungeed catur. ¶ Scdo deus mirabiliter cõſeruauit in pñti ſermõe de victoꝛia ſanctoꝝ ſimonis
Ulgonide coꝛpus apli in diſperſione. anno quippe dni et iude diſſeremꝰ. Fuerũt quippe victoꝛes et
nenie reg⸗ cccxxxi. Sarraceni ſiciliã inuadẽtes lippari⸗ foꝛtes in bello:ita vt aduerſarij turpiſſime cõ
cbiliemn tanã inſulã vbi coꝛpus ſancti Bartbolomei fuſi deficerent:hi aurem tripliciter diſtingui
nicn quieſcebat vaſtaucrũt ac eius ſepulcrũ con⸗ poſſunt.
gllem fringẽtes oſſa ipius diſperſerunt. Illis autẽ ꝛimi fuerunt diaboli.
ulß poſtea inde recedentiby amaruit apłs cuidã Secundi magi.
ung monacho dices. Dur ge collige oſſa me, q Terci idoloꝝ pontiticoees.
nmdn diſpſa ſunt. Cui ille. Qua rõneoſſa tua col: A ualiter Dumon ⁊ Judas deuicerũt dia
Miinti ligere aut aliquẽ honoꝛ? tibi exhibere debe⸗ bolos. Et vtrũ demones habeãt ſciam futu
iinn mus cũ nos deleri ꝑmiſeris nec auxiliũ no⸗ roꝛũ ↄtingentiũ. Et quõ habent ꝓphetas fal
pm bis impẽderis.Cui ille:p multũ tꝑs meritis ſos atq; qualiter veritatẽ fatent᷑:quã odii‚=t.
e ln meis dñs huic pplo peꝑcit. Sʒ eoꝝ peccatii · »y ¶ ¶ Capitulü. i.
nimis inualeſcentibo et vſq; ad celũ claman Rimi aduerſarij Simonis ⁊ Judeq̊s
icnir tibus iã ꝓ eis nõ potui veniã obtinere. Sʒ.X deuicerũt fuerunt diaboli:dũ enĩ in çſi
iui cũ monachꝰ diceret. quõ inter tot alioꝝ oſſa dem applicuiſſent. Baradach dux regis babi
nne ſua qq; inueniri poſſent ait. nocte ad ea colli lonie coͤtra indos ad pꝛeliũ ꝓfecturꝰ:nullũ a
ämi genda ibis. Et ea qᷓ vt ignẽ ſplendentia vide dijs ſuis potuit habere rñũſum ꝑgentes autẽ
m ris ꝓtinus hec leuabis.q oĩa vt dixerat inue ad fanũ ꝓxime ciu itatis rũſum ibidẽ habuc
ii. niens: apli oſſa leuauit.Et ſuꝑ quandã na⸗ runt. Ppter aplos qui venerũt dij rũdere
nauem cõſcendens beneuentũ ea tranſtulit. nõ poſſent. Lũc dux eos inqniri fecit. Et in
wohe ercio deus cõſeruat mirabiliter coꝛpus nuentos qui nã eſſentvel pꝛo qua re veniſſent
cſli bartholomei ĩ veneratõe. Ault equidẽ illud inquiſiuit.Qui reſponderũt. Si genꝰ qris
nnn a fidelibo deuotiſſime venerari:nã licʒ ſingu hebꝛei ſumus. Si cõditionẽ ſeruos ieſu xpᷣi
csn lis diebo anni eccleſia in q̃ oſſa illa felicia fũt nos eſſe fatemur. Si cauſam:ſalutis vr̃e cau
. repoſita a fidelib frequentet᷑. veruntñ in fe- ſa buc venimꝰ.qͥbus dux rñũdit. Cũ felix re⸗
ſto ipius ſancti innumerabilis ſi dici ptxpia uerſus fuero audiãvos Cni aplimo magis
noꝝ multitudo ad eandẽ ↄfugit:vbi etiã evpi cõgruũ ẽ recognoſcere illũ cuiꝰ oꝑe poſſitis Z
f oẽs ſuffraganei abbates ⁊ alij ad laudandũ vincere:vel Erte rebelleſ placatiſſimos inue⸗

pſcirent oĩa futura tunc ſcirẽt qͥd eras vnuſ-

gire. Quibus dux: dijs noſtris potentioꝛes quiſq; debeatvelle vel cogitare. Ded hoc eſt iutinqun
vos video:finem belli vobis rogo pꝛedicite. falſum:qꝛ q;to aliqd eſt magis pũs alicui tã⸗ Gitdiuina
Zni apłi:vt deos tuos mẽdaces eſſe cogno to certus eſt ei.ſed volũtas vniuſcuiuſq; ſibi epcceſttn
ſcas iubemꝰ illis ad q̃ſita dare rñſa:vt dũ di⸗ pñtioꝛ ẽ qᷓ; alij.ergo certioꝛ eſt ſibi ꝙ velle de na rotio
xerint q̃ ignoꝛãt ꝓbemus eos ꝑ oĩa eſſe men beat q;ᷓ alij.ſed nullꝰ certitudinaliter ſcit qd gins faur⸗
titos.Lũc fantaſtici:grande bellũ dixerũt fu debeat cras velle vł cogitare.ergo multo mi gloſcntetn
turũ et multũ pp'm hincinde ruituru. Tunc nus nec alia creatura. Diſtin guendũ ergo ẽ Ginini
apli ridere ceperũt:dixit eis dux.me timoꝛ in ſm Bonauen. in. ij. di. vij. de futuris. Hã il⸗ ccniſoui
uaſit ⁊ vos ridetis. Cui apłi.noli timere:qꝛ loꝝ triplex genuſ reperit᷑. Quedã enĩ ſunt fu arporönun
pax huc nobiſcũ intrauit.Et cras hoꝛa diei tura q̃ habẽt cãm determinatã ⁊ infalliblieʒ. Hieo ſoo
tercia legati indoꝝ ad te veniẽt:et tue ſe pote vtpute ſunt illa q̃ attendunt᷑ circa motũ coꝛ⸗ lngenat
ſtati cũ pace ſubijciẽt. Tũc pontifices riſuy poꝝ ſuperioꝛũ.in quibꝰ eſt determinatio. et onegicudd
leuauerũt:et duci dixerũt.Ad hoc iſti ſecurũ omnis impedimẽti remotõ.Talia pñt certi⸗ Nehertpoten
te reddere volũt: vt dũ incautꝰ fueris ab ad: tudinaliter ſciri nõ ſolũ a deo ſed a creatura ſopoſntnt⸗
nerſarijs occuperiſ. Cui apłi.nõ diximꝰ tibi Et hocĩ ſua cã ſicut tꝑs eclipſis ſolis ⁊ ſilia lginite
expecta vnũ menſem ſʒ vnũ diẽ et cras in pa Quedã futura ſunt q̃ hñt cãm deterninatã ſʒ ſtckgunn
ce victoꝛ exiſtes. Tũc dux vtroſq; cuſtodiri tñ fallibilẽ. vtpute ſunt illa que ſunt ſᷣm infe ſnbemin
fecit: vt ex rei exitu veraces honoꝛarent᷑ ⁊ mẽ rioꝛẽ natura.qᷓ ideo hñt cãm determinatã qꝛ animin
daces p crimine punirent᷑ Cũ ergo in craſti intẽtio nature mouet determinatelad vnum. ogare
nũ qð apli pᷣdixerãt eueniſſet ⁊ dux põtifices Igeo vero fallibilẽ qꝛ multiplicit põtoccur⸗ Gimnn
intẽdere vellet phibuerũt aplłi ne hoc fieret rere impedimentũ.Sicut ſi ager ſeminatus Ngnclin
cũ ip̃i nõ irruẽtes occidere:ſʒ moꝛtuos viuifi ſiterra pinguis ẽet bona diſpoſitio ſuperio umnie ve
care miſſi eſſent:itaq;ʒ demonũ fallacia ab a⸗ rũ coꝛpoꝝ afferũt pinguẽ fructuʒ. Et hec fu eunnun
poſtolis vera narrantibo fuit detecta. Tñ vt ctura pᷣſciri pñt a creatura tñ fallibiliter ꝓpter lwolncen
ps iſta clarioꝛ fiat tria hoc loco erunt dubia impedimẽta qᷓ poſſent euenire.aut tempeſta⸗ imetnt.
Diſputannas. tuum aut bꝛutoꝝ ⁊ locuſtarũ et hmõi.Quedã unn⸗
im vtꝝ. ĩ demoĩb ſit pᷣcognitio futuroꝝ auũt ſunt futura qͥ bñt cauſam indeterminatã o⸗
BScõͤm vꝝ a demoiba eẽ poſlit aliqᷓ ꝓphetia. et fallabillẽ. Sicut ſunt ea q̃ ſunt avoluntate ⸗“
Terciũ vtru de 63 poſ⸗ noſtra.q̃ indeterminata eſt eo ꝙ eſt ad opoſi i ͤ
ſint veritatẽ fateri. ta. fallibilis etiã qꝛ pñt etiã volẽti ꝓficere ot ontin
¶ Pꝛo pꝛimi dubij explanatõe aduertendũ currere impedimẽta.Et talia nõ pñt certitu cric
ꝙ quida incõſiderate dixert demones oĩa fu dinaliter ſciri aliqua creatura:ſʒ ſolũ a deovl .* im⸗
tura p̃ſcire. Et h̊ ↄtendũt ꝓbare. Pꝛimo per P reuelationẽ diuinã. Rõ eſt.qꝛ ↄ gnitio crea 4 s
ſile: qꝛ aſtronomi et mathematici per curſum ture pendet ex re. Quoniã igit᷑ rès incerta ẽ . ſffech
aſtroꝝ pᷣco gnoſcũt ⁊ dicũt multa futura:⁊ vi et in ſe et in ſua cauſa.ideo cratura nõ pᷣt illã linau⸗
demus ꝙ in multis vera dicũt.& ſi maioꝛ eſt certitudinaliter noſcere et pᷣſcire:diuina autẽ Ceinge
intelligẽtia ⁊ cognitio ĩ demoĩb:videt᷑ ꝙ ipi cognitio nõ depẽdet a re aliq̃ immo ola q̃ no lafe
futura pᷣciant. Scdo id oñdit᷑ ab effectu: qe uit ſjm modũ ſue veritatis nouit. Et qꝛ veri⸗ krn
magi et diuini ꝑ pacta cũ demoĩbo multa ve tas ſua ẽ certiſſima certiſſime cognoſcit ↄtin nudn
ra pdicũt:et ñ pũt niſi ꝑ reuelatõʒ demonũ.ꝭ?: getia vt neceſſaria. Et ſi iecertiſſime nouit ita zmnn
videt᷑ ꝙ ipᷣi futura pᷣcognoſcãt. Sʒ ᷓ ſic aſ⸗ Pe certitudinaliter demöſtrare ⁊ reuelare. Jõ i; in
ſerẽtes eſt auctoꝛitas E ſa.ca. xli. vbi ðꝛ. an⸗ bec pᷣcognitio futuroꝛũ vel dei eſt vela deo. 1 g
nũciate q̃ vẽtura ſũt ĩ futurũ:et ſciemꝰ qꝛ dij Et iõ cũ talia futura pᷣdicunt᷑.pᷣditio dicit᷑ di unndi
eſtis.et iterũ Aug. xxvi.q.i.c.futura.ait.fu ninatio.Et qꝛ demones ſupbi maxime deſi⸗ lͤngfin
tura pᷣſcire ſoliꝰ dei eſt qͥ in ſui ↄtemplatõe il derãt honoꝛari vt de?R maxime conant᷑ oſten netam
la qũq; ãgelos videre facit. Et Hiero.ſuꝑ il dere hocĩ ſehr̃e.Et ideo dicere ꝙ demones bmnti
lo verbo Daniel.qð dixerũt ſapiẽtes babilo E ſe ipos futura ↄtin gẽtia pᷣſciant certitudi ocnnntin
nis Habuchodonoſoꝛ.ſermo quẽ tu rex q̃⸗ naliter hoc eſt eis attribuere qð dei eſt. JIdeo huſclnr
ris grauis ẽ nec reꝑit᷑ qͥſq; quiſindicet illũ:ex eſt ibi infidelitas et infidelitati frequẽter an⸗ oſlpcſen
ceptis dijs qn nõ eſt cum hoĩbus ↄuerſatio. nexa idolatria. Ideo diuinatio eſt hibita. tofifeg
inqͥt. Cõfitent᷑ ma gi ↄfitent᷑ arioli ⁊ ois ſcaa Nã vt ſanct⸗ tho. pᷣa ſᷣe.q.xcv.ait. Si qͥs fu icinn
ſecularis litterature pᷣſcientiã futuroꝝ nõ eẽ tura contingentia pᷣnoſcere aut pꝛenunciare I W
hois ſʒ dei: ex q̊ ꝓbat᷑ pphetas dei ſpũ locu-⸗ quocũq;ʒ mõp̃ſe umpſerit niſi deo reuelãte ma fbordinis
tos qͥ futura cecinerũt. Pꝛeterea ſi demones nifeſtevſurpat quod dei eſt. Et ex hoc aliqui tongcog
dicunt᷑ diuini ſcdᷣm Iſido.li.viij.ethi.quaſi nitlen

Slegk
Rligti⸗
nlainsſbi
ſbiene

Thomdon.
Genctäaggt
fuuns fir
Gigiiſnt
irintibt⸗

Caupiten
ſecr au
pſisſolstl
ndennuni
eſuntfnn
etemimi
natenenm
lict tcn
gerſomun
oſſto irn

.

lcn, Etd
bilter g

uernotk

1

Hnii Ouel
gaenminoti
n wountat
ckadop
aipfirn
o piton
rſſünr
S
mnk
Irbuunde

enſn

NH
olN
neroulus
ne
ntndo,
unnctd
rinedl⸗
onant Ne
denonts

X

deo pleni. diuinitate eni ſe plenos ſimulãt et

aſtutia quadã frandulẽtie hoĩbꝰ fu tura cõie⸗
ctqt: diuinatio &̊ nõ dicit᷑ ſi qͥs pᷣnunciet ea qᷓ
ex neceſſitate eueniunt.velvt in pluribo q̃ hu
mana ratione cognoſci poſſunt Neq; etiã ſi

*

gius futura aliq̃ ↄtingentia deo reuelãte co

gnoſcat et nunciet.tunc eni ille nõ diuinat.i.
qð diu inũ eſt facit: ſed qdð diuinũ ẽ ſuſcepit.

Tũc eni ſolũ ðꝛ diuinare qñ ſibi ĩ debito mõ

vſurpat pᷣnunciationẽ futuroꝝ euentuũ. vñ
Hiero.ſuꝑ Qucã dicit ꝙ diuinatio ſp in ma
lam ꝑtèe accipit᷑.qꝛ nõ ðꝛ ab oꝛdinata pticipa

tione alicuiꝰ diuini.ſʒ ab indebitavſi urpatio
ne. hec cho. ſequit᷑ Bonauẽ. ꝙ quis demöes

nõ poſſint ꝑ ſeipos futura ↄtingẽtia ſcire cer
titudinaliter. Tñ frequẽtervero p̃dicũt. hoc
aũt eſt quadrupliciter ᷣm Auguſti. in tercio
ſuꝑ Geneſim ad litteraʒ. Aut eni ſenſus vel
ingenij acrimonia:aut multa experietia.aut
doloſa cautela. aut gliena doctrina Senſus
acrimonia vt qnñ vidẽt diligẽter et cõſiderant
ad quid inclinat᷑ affectio noſtra.vel que ſint
inducentia vel retrahentia. Experientia tem

poꝛum.quia ex talibus viderunt accidere ta

lia doloſa cautela quando/ꝓponunt aliquid
facere ⁊ pꝛedicunt. Aliena doctrina qũ iuſto
dei iudicio permittunt᷑ addiſcere ab angelis.
De aſtrologis ergo ꝙ frequẽter vera pꝛedi⸗
cũt tenendũ eſt. q hoc ſolũ eſt cõiecturando

ſiue ßm legẽ aſtroꝝ: ſiue fm diabolica coõmer
tia. Scom legẽ aſtroꝝ vtpote qñ dñatur ſtel
la q̃ habet impꝛeſſionẽ ſuꝑ diuerſos humo⸗

res diſponẽs ſᷣm hoc hoĩeʒ ad diuerſos mo
res ⁊ affectiones. Scðm diabolica cõmertia

yt qñ volũt vim aſtroꝝ vltra ꝓtendere qᷓᷓ ad
illud ſuꝑ qð pñt.Tunc enĩ niſi diabolꝰ ad⸗

eſſet ita frequẽter falſum ſicut verũ dicerent.

licet frequẽter falſa pꝛedicãt ⁊ decipiantur.

Hinc Aug. li.v.deci. dei. c. vij. ait. Nõ im⸗
merito credit᷑ cũ aſtrologi mirabiliter multa

vera rũdent occulto inſtinctu fieri ſpirituũ

nõ bonoꝝ quoꝛũ cura eſt. falſas ⁊ noxias opi

niones de aſtralibo fatis inſerere hũanis mẽ
tibus atq; firmare. Silr ⁊ malefici ſiue diui
ni:qñq; vera pᷣdicũt.q̃ pᷣcognoſci in ſi uis cau
ſis naturaliterpñt. Futura vero cõtingentia
nõ certitudinaliter ſed ex cõiectura qñq; pꝛe⸗
nunciant. ¶ Secundũ dubiũ fuit vtrũ a de
monibʒ eſſe poſſit aliq ꝓphetia.Ad qð rñdet

tho. a fe.q.clxxij ꝙ ꝓphetia impoꝛtat cogni

tionẽ quandã ꝓcul exiſtentẽ a cognitõe hu⸗

mana. Manifeſtü eſt aũt intellectu ſupio
ris oꝛdinis aliq cognoſcere poteſt q̃ ſunt re⸗
mota a co gnitõe intellectus inferioꝛis. SBu⸗
bpꝛa intellectũ aut bumanũ eit nõ ſolũ intelle

ctus diuinus:ſed etiã intellectus angeloꝛuz
bonoꝝ ⁊ maloꝛũ:ſm nature oꝛdine. Et ideo
quedã cognoſcunt demones ſua naturali co
gnitione q poſſunt hoĩbus reuelare. tanq; re
mota a cognitõe hominũ. Simpliciter aũt
et maxime remota ſunt:q̃ ſolus deus cogno
ſcit. Et ideo ꝓphetia ꝓpꝛie et ſimpliciter dicta
fit ſolũ ꝑ reuelationẽ diuinã. Sʒ etiã ipa re⸗
uelatio facta per demones pᷣt ᷣm qͥd dici p⸗
phetia.vñ illi quibus aliqͥd p demones reue
latur: nõ dicunt᷑ in ſcripturis ꝓphete ſi impli⸗
citer ſed ꝓphete falſi ſiue idoloꝝ fictio ſiue cũ
aliqua alia aditione. Uñ Augꝰ. xij. ſuꝑ Be⸗
neſim ad litterã ait. Cũ malus ſpiritus arri⸗

pit hoĩes in hac vita:aut demoniacos facit

aut arrepticios:aut falſos ꝓphetas. Notan⸗

dum ꝙ demones ea q̃ ſciũt hoĩbo manifeſtãt

nõ quidẽ ꝑ illuminationẽ intellectus ſed per
aliquã ima ginariꝗ viſionẽ aut etiãviſibiliter
colloquendo. ¶ erciũ dubiũ fuit vtrũ de⸗
mones ꝑp ſe vel ꝑ alios poſſint veritatẽ fateri
Et videt᷑ ꝙ nõ. Nã dicit᷑ Jo.vinj.ca. de dia⸗
bolo.mendax eſt et pater eius.ſ.mendacij.et
xxij.q.v.c.cauete fratres. O mnes qui amãt

7

mendaciũ filij ſunt diaboli. Cũ ergo diabo⸗

lus ſitveritatis inimicus:ergo illum cõfiteri
refugit. Ad qð rñdemus: ꝙ licet diabolo ve
ritas ſit exoſa tñ illã quãdoq; pᷣdicat et cõfite

tur pter trris.
Pꝛimo ꝓpᷣter coactiones.
5cdo ꝓpter accuſationẽ.

BDꝛimo diabolus veritatẽ fa ter pter coa⸗
ctione:qñ cogit᷑ ab ipo deo. Sicut factũ le⸗
gimus qñ clamãs in idolis ſanctoꝝ apoſto⸗

loꝛum virtutẽ et gratiã ſuis cultoꝛibo ſignifi

cabat. Sic etiã in virtute xpᷣi a ſanctis demo
nes interrogati ſepè in obſeſſis coꝛpoꝛibus
vera reſpondẽt licet inuiti.¶ Gcðo diabo⸗
lus veritatẽ fatet᷑ ppter accu ationẽ dum. ſ.
hominũ peccata ad cõfuſionẽ illoꝝ accuſat.
Nã licet deus hoĩm peccata cognoſcat: vult
tamen vt diabolus illa declaret ad maioꝛem
peccantium expꝛobꝛationẽ. Ille vero hoſtis
malignus tunc veritatẽ quã odit ꝓpter odiũ
animarũ fatetur.

¶ Tercio diabolus veritatẽ loquit᷑ pter de

ceptionẽ. Nam vt inquit Tho. vbi. S. intel⸗
lectus ad falſum deducit pter apparentiã ve
ritatis:ſicut voluntas ad malũ per aparen⸗
tiam bonitatis. Interdũ igitur diabolus ve
ritatem oſtendit: vt ſic falſitas eius ſecurius
acceptetur. Hinc chꝛiſtus nõ ſinebat loqui
demones qui erant in coꝛpoꝛib obſeſſis:et

dicebat ipm eſſe chꝛiſtum: ne miſcerent veris

t iij

falſa vt dicit Nicola. delira ſuper pꝛimo ca.
MWarci. Et. iiij. ca. Luce. Dicta ſunt iſta vt

ſciamus vera eſſe q̃ de apoſtoloꝝ victoꝛia p⸗
miſimus qui deo reuelante imminentẽ futu⸗
ram pacẽ illi duci pꝛedixerũt cũ iũñ demones
contrariũ mentiendo ſuaſiſſenr.
¶ Qualiter Simon et Judas deuicerunt
magos.Et qui dicunt᷑ magi:atq; de dra mi⸗
raculoꝝ dei ⁊ ſanctoꝝ a miraculig magoꝝ.

— Ecundi aduerſarij Simonis et Jude

tria cõſiderare debemus.
Pſꝛimũ qui dicunt᷑ magi.
Secundũ quõ ma

nõ magoꝝ mi
veris miraculis diſtin guunt.

im
magi ſunt qui
noꝛum magnitudinẽ:hi ⁊ elemẽta cõcutiunt
turbant mentes hominũ ac ſine vllo veneni

hauſtu violẽtia tñ carminis interimũt. VUñ
et Lucanus. Mens hauſti nulla ſanie pol⸗

luta: v eneni incantata perijt. Oagoꝛũ autẽ
pꝛimuſ Zaroaſtes rex batrianoꝝ fuit de quo

Augẽ. li. xxi. de ciui.dei ait. O quando pꝛi⸗

mo natus eſt riſit. hũc poſtremo Ninus rex
aſſirioꝛum interfecit.licet pleriq; teneant illũ

*„

Hec autẽ vani ar.
ditione angeloꝛum maloꝛũ in toto terrarum
oꝛbe plurimis ſeculis inualuit. Nec mirum

de magoꝛum pꝛeſtigijs quãdo intantũ pꝛo⸗
diere maleficoꝛũ artes vt etiam moiſes ſimili
mis ſignis reſiſtere vertentes virgas in dra
cones aquas in ſanguinẽ.hec Iſidoꝛꝰ.Sed

*

vt Auge li. x. de ciui. dei. ca. viij. aſſerit. facie
bant illi veneficijs et incantationibus magi
cis quibus ſunt angeli mali.i.demones de⸗

diti. Moiſes autẽ tanto iuſtius quanto po⸗
tentius dei noĩe qui fecit celuʒ et terram eos
facile ſuꝑabat.Deniq; in tercia plaga deficiẽ
tibus magis decẽ plage ꝑ i
myſterioꝝ diſpenſatõne complete ſunt. Hec

Augꝰ. Quãta vero ſit virtus demonũ cum

a deo permittunt᷑ ſiue ad deludendũ huma⸗

nos ſenſus: ſiue ad operandũ licet ſm natu⸗
ram effectus mirabiles ſiue etiaʒ ad coꝛpoꝛa

vexandũ ⁊ moleſtandũ dixi plene.In tracta

tn de timoꝛe iudicioꝝ dei. Ueruntñ hic nar⸗
rabo qð ſuꝑioꝛibus dieb legi ĩ quodã libꝛo
nouiter cõfecto qui vocat᷑ foꝛtalitiũ fidei. In
regno francie:cum iudei maleficijs vterent᷑

apitulu. ij.

quos ipᷣi euicerũt fuerũt magi. Et hic

racula apparẽtia a

ciũ qualiter hi ap mag os ſuperarüt.
ũ reſpondet Iſidoꝛꝰ.viij.li.ethi.
vulgo malefici vocant᷑ ob faci

Moiſen magna

accidit ſemel ꝙ iudeus quidã crudeliſſimus

factus eſt amicus cuiuſdaʒ miniſtri iuſticie.
Quadã vero die rogauit eũ inſtantiſſime vt

vnius hois daret ei coꝛ fingens ſe illo egere
ꝓ medicina.Et coloꝛãdo factũ ſuũ dixit
quidaʒ homo dabat viginti coꝛonas auri ſi
eum ſanaret. Et ꝙ ipe daret ſibi decẽ illarũ
ſi ei tribueret coꝛ ſupꝛadictũ. Ille tum ex cu-

piditate:tũ amicitia pmiſit Extrahẽſq; illud
coꝛ a quodã xpᷣiano:quẽ iuſticia exigente: in
ꝑtes diuiſerat tradidit vxoꝛi ſue cuſtodien⸗
dum dicens ei.ꝙ decẽ coꝛonas eſſet receptu⸗
rus ꝓ illo:quas ſibi iudeꝰ ꝓmiſerat ſe datu⸗

rum. Cü ergo mulier illa co gnouiſſet iudeũ

illũ relatu multoꝝ foꝛe maleficũ dure repꝛe⸗
hendit maritũ. Ille vero ecõtrario ea argue⸗
bat dicẽdo: ꝙ ipᷣa faceret eũ ꝑdere decẽ coꝛo⸗

nas et alia pmiſſa. Tandẽ deduxit virũ mu⸗

liervt iudeo coꝛ poꝛci tribueret᷑. Adimpleuit
vir qð vxoꝛ conſuluit:iudeu s vero coꝛ hoĩs
xpᷣiani credens ſe accepiſſe tradidit illi decẽ
coꝛonas. Quo facto:iudeꝰ hilaris ſuis vtẽs
maleficijs ſepeliuit coꝛ illud in quodã cam⸗
po latiſſimo. In quo poſt paucos dies con⸗
gregata eſt innumerabilis multitudo poꝛco
rum:nõ ſolũ domeſticoꝛũ ſed etiã ſilueſtriũ.
Et tãta fuit lis et pꝛeliũ inter eos:ꝙ oẽs mu
tuo rabidis moꝛſib ſe dilacerãtes occiderũt

a demone ſuffocatum. Artem vero magicam ſic vt nec vnus remaneret viuus.QOð factuʒ

multa poſt ſecula democritus ampliauit.qũ
et Hipocratis medicine diſciplina effloꝛuit:
tas magicarũ artium:ex tra⸗

a rege francie qͥ tũc erat cognitũ iudeo capto
apta eſt veritas: ꝙ ſic fuiſſet factũ de homini
bus xpᷣianis illius puincie ſicut de poꝛcis ſi
coꝛ ſepeliſſet hoĩs xpᷣiani. Pꝛofecto niſi ma⸗
nu dei diabolica poteſtas cõpeſceret᷑ multa
incredibilia mala malefici oꝑa diabdolis co⸗
operantib⸗ exercerẽt. Secundũ qð erat cõſi
derandum quomodo diſcernunt᷑ miracula
demonũ a miraculis veris. Et dicuntur illa
miracula largo modo:quia licet eſſ poſſint
mira opa nõ tamẽ miracula. Ideo dñs Bo⸗
nauen. in. ij. di. vij. ait. O differunt illa a mi⸗
raculis veris. . è
Pꝛimo ex ꝑte pꝛincipalis agentis. Nam in

miraculis diuinis operat᷑ agens potẽtie in⸗

finiteet ſupꝛa natura. In miraculis demo⸗
num operat᷑ virtus nature multipliciter ad⸗
iute ꝑ naturas alas.
Secundo differunt ex parte finis:quia mi⸗
racula dei fiũt ad vtilitatẽ hominũ et diuina
gloꝛiã ſed magoꝛũ ſiue demonũ:ad deceptio
nem et gloꝛiäã anj.
Tercio differunt ex parte facti:quia demo⸗
nes faciunt hmõi vilia et inutilia.ſ.ranas et
ſerpentes:quia hec de facili ꝓducuntur ope
ratione nature:nõ autẽ pinᷣt facere ea in bus

atare
narece
ethun⸗
Teo⸗
doom
in ege
glſq;
fugan
gache
liom
dilos
lonot
negnil
uens
orgen
Huonthin
loguiant
bis. A
üͤrnu
guidig
Gnag
itten
Jne
coo hoi
feſtmni
om⸗
Clum

ocune,

Pnien
onani
ſſtagdr
urei⸗
benireſe
enicre
mplen
Inno
buolan
li C
loiſog
cclio
geeſen
itavin
Finmnn
nde
Uree

„
natura ſuccumbit ſicut facit deus.ſ.illumi⸗ ſponderunt apoſtoli Nos innocentes abſol
n nare cecum a natiuitate reſuſcitare moꝛtuos Uere decet:nocetes vero ꝑdere nõ debemus.
et puinſmolllll. Hanſerunt poſt hecet alia multa apoſtoli
„ ¶ Terciũ cõſiderandũ qualiter ſimon et iu⸗ in eodẽ loco ꝑ annũ et tres menſes. In quo
das magos ſuperarũt. Et de hoc ita ſcribit ſpacio pluſq; ſexaginta milia hominũ exce⸗
aii in legenda.x in perſide erãt duo famoſi ma ptis paruulis cum regeet pꝛincipibo baptiʒa
nnga⸗ gi. ſc; Zares et Arfaxat quos Mattheus ti ſunt. . ”
dhägi fugauerat de ethiopia. Cũ vero aplłi ꝑ Bara ¶◻B ualiter Simon et Judas debellarunt
alurt dach coꝛã rege adducti fuiſſent.et pntibus il pontifices idoloꝝ patiẽtes moꝛi potiꝰ qᷓ; ſta
aſe lis magis dixiſſet Baradach. Iſtio rex ſunr tuam ſolis adoꝛare. (¶Xapitulũ. iij.
dſannr dij latẽtes in effigie hoĩm:ʒelo inuidie magi Ercij aduerſarij Simonis ⁊ Jude q̊s
ienten cõmoti dixerũt ulos malignos eſſe et contra Nipi debellarunt fuerunt idoloꝝ pontitfi
wlſſtii regnũ ſubtilit cogitare. dixit baradach Si ces.Qum enĩ veniſſent ad quanda ciuitatẽ
dutſee audetis cũ eis ↄfligite. Cui magi. Si vis vi noie ſuamay:inuenerũt ibi magos ſuperius
Ma dere qꝛ nobis pñtibus loqui nõ poterũt ve⸗ noiĩatos qui pontifices idoloꝝ ⁊ populũ cõo
ardaig, niant huc viri eloquẽtiſſimi et ſi coꝛĩ nobis tra apoſtolos concitauerunt.capientes vero
untriin loqui auſi fuerint: nos ꝑ oĩa imperitos ꝓba ipos ad templũ ſolis deduxerunt:vt aut eos
„Adiwe bis. Cũ aũt plurimi adducti eſſent cõtinuuo ſacrificare cõpellerent aut penitus necarent
woondu coꝛã magis ita muti facti ſunt:vt nec nutib⸗ Facto autẽ ſilentio apoſtoli dixerunt.vt ſcia
Giditll quidẽ qð loqui nõ poterãt indicarẽt:dixerüt tis ꝙ hec idola plena ſunt demonibus. ecce
ioſisu qʒ magi ad regem:vt ſcias nos deos eſſe per⸗ eis imperamus vt exeant et ſingula ſ imula⸗
ncvodich mittemus eos loqui ſed ambulare nõ poſſe. cra cõfringant Statimq; de ſimulacris erie
sdice Jterucq; reddem eis greſſum. Sʒ faciemus runt et cõfractis illis cũ diris vocib abſceſ⸗
lincop⸗ cos aꝑtis ocuł nihil videre. Qui cũ hec oia ſerũt. Qõð videntes põtifices in apłlos irrue
ni Aucrii feciſſent dux aduocatos illos turpiter cõfu runt et eos trucidauerũt. In ipᷣa auteʒ hoꝛa
b poisſt ſos ad a poſtolos du xit. Quib⸗ apli idoloꝛũ cũ nimia ſerenitas eſſet tanta fulgura extite⸗
Goccei cultum diſſuadentes vt in xpᷣm crederẽt mo runt vt templum ipᷣm trifarie ſcinderet et illi
Oöſen nuerunt. Quod cum ũlli ex coꝛde ſe facturos duo magi in carbones ictu fulguris verterẽ
deoc⸗ ꝓmiſiſſent apoſtoli ſigno crucis in ſrontibꝛ tur. Rex aũt coꝛꝑa aploꝝ advrbẽ ſuã tranſtu
dehon eos munierunt.Et ſtatim liberi ab omni moa lit et in honoꝛẽ eoꝝ ecciam mire magnitudi
udenu leſtia: ad regẽ coꝛã magis iterũ ingreſſi ſurt nis fabꝛicauit. Notandũ ꝙ de beato Simo
R Quare irati magi multitudinẽ ſerpentũ ad⸗ ne in pluribus locig inuenitur ꝙ crucis pa⸗
a uenire fecerunt. Statimq; ad iuſſum regis tibulo ſit affixus. Quod etiã Iſidoꝛꝰ libꝛo
e yeniẽtes apoſtoli pallia ſua de ſerpentibus de obitu apoſtoloꝝ.Et Euſebius in hiſto⸗
nan⸗ impleuerũt et in magos ꝓiecerunt dicentes. ria eccleſiaſtica. Et Beda ſuꝑ actus apoſto⸗
iien . In nomine dñi nõ moꝛiemini.ſed a ſerpenti loꝛũ. Et magiſter Johãnes Beleth in ſum⸗
in bus lacerati doloꝝ veſtroꝛũ mugitus dabi⸗ ma ſua teſtat.Cũ enĩ vt aiunt in egypto pꝛe
nang tis. Cum ergo magi ſic cruciarent᷑:rex et ce⸗ dicaſſet hieroſolymã redijt. Et poſt moꝛtem
ſg, teri rogabãt apoſtolos:vt eos a ſerpentibus Jacobi minoꝛis in eᷣmhieroſolymitanum
in i occidi ꝑmitterent. Quibus apoſtoli reſpon⸗ ab apoſtolis vnanimiter eſt electus. Et ante
ni dere ſe miſſos reducere a moꝛte ad viti non moꝛtẽ ſuam triginta moꝛtuos ſi uſcitaſſe nar
4 aũñt a vita pᷣcipitare in moꝛtẽ. Cum autẽ maz ratur.um autẽ eccleſiã hieroſolymitanã x
hun gi in/ malitia pſeueraſſent ab apoſtolis ſani annos multos rexiſſet et centeſimũ atq; vi⸗
inn, dimiſſi inde aufugerũt. Poſt hoc filia cuiuſ geſimum annũ etatis ageret tempoꝛe Traia
m, dam ducis ex foꝛnicatõne cõcepit et filiũ par ni imperatoꝛis Atticus cõſularis ipᷣm cruci
dne turiens: quendã ſanctũ diaconẽ infamauit. affigi iuſſit:omnibus qui aderant et ipo iu⸗
d Cum autẽ paretes puelle diaconẽ occidere dice admirantibus.qꝙ centũviginti annoꝛũu
un, vellent. Aduenientes apoſtoli infantẽ addu ſenex crucis ſuppliciũ pertuliſſet. HNonnulli
dhi ci fecerũt:qui die illa natus fuerat. Et coꝛa,ʒ vero dicũt ſicnt eſt rei veritas. nõ fuit ſi⸗
lun⸗ diacone interro gauerũt dicẽtes:dic infans mon chananeus qͥ fuit crucifixus. ſed fuit
in noie dñi ſi iſte diaconus hoc pꝛeſumpſit. alius filius cleophe. Oð etiã Euſebius ceſa
M adhec infans iſte inquit:diaconus caſtus et rienſis epᷣs in ſua cronica teſtat. Idẽ dicunt
lmud ſanctus eſt nec vnq; carnẽ ſuã coinquinauit ¶Iſidoꝛꝰ et Beda in ſuis cronicis. Nã Iſi⸗
ne Lum aüt parentes inſtarent vt apoſtoli que doꝛus et euſebius qðᷣ pꝛius dixerũt poſtmo
aufe rerent quis actoꝛ huius ſceleris fuiſſet. Re⸗

dum in cronicis coꝛrexerunt. Quod ptʒ etiã

cain

per Bedam:qui ſe ſenſiſſe redarguit in retra
ctionibus ſuis. Laudemus igit᷑ dominũ in

ſanctis ſuis quibus tantã gratiã cõtulit: vt

cunctis inimicis ꝓbiſſime cõſternatis ad ce

lorum regna gloꝛioſi migrauerint vbi cum

chꝛiſto letantur:Qui viuit et regnat in ſccu

la ſeculoꝛum amen.

¶ Sermo q̃drageſimuſ quart?de ſe acris ad⸗
mira ndiſq; ſtigmatibo ſeraphici Franciſci.

BGo enim ſtigma
ta domini ieſu ĩ coꝛpoꝛe meo poꝛ⸗
to Doctoꝛis gentium verba ſunt
iſta ad galatas vltimo. c. Elegit pater om⸗
nium deus bim̃ franciſcũ qͥ nõ ſolũ euãgeli⸗

ca doctrina viteq; ꝑſectõe:ſed mirabili ſigno

ſtigmatũ excitaret hominũ coꝛda ad deſide⸗
riũ eternevite.Duobo quidẽ annis picturam
crucis in manib pedibus ⁊ latere viſibiliter
tulit.Et ſicut apoſtoli virtute magna redde⸗
bant teſtimoniũ reſurrectiõis ieſu xpᷣi.ita frã
ciſcus in ſe ipᷣo ĩ ꝓpꝛio ſuo coꝛpoꝛe xpᷣm reſu⸗
ſcitatum luculentiſſime demõſtrabat. Sed
pleriq; dũ hec audiũt vel credere nolunt frã
ciſcum ſigno crucifixi fuiſſe inſignitum:vel
quid leue ⁊ nõ admirandũ id aſſeuerãt. Qua

pꝛopter vt nouitas tante rei cũ deuotõne fi⸗

delibus innoteſcat: repꝛimaturq; temeritas
curioſoꝝ in hoc ſermone de ſacris franciſci
ſtigmatibo tractare decreui.O ſtendã aũt cõ⸗

ſignationẽ franciſci:nõ niſi inter dei mirabi

lia magna foꝛe deputandã:ob qð cõuenien⸗
tiſſime ſanct iſte ſublimis verba ꝓpoſita di⸗
cere pᷣt.In qᷣbus de ſtigmatiba ipᷣis tria my⸗
ſteria ꝓponimus cõtemplanda.
Pꝛimũ dicit᷑ veritatis.
Secundũ ſublimitatis.
Lerciũ cõgruitatis.

ndeſkfictio an quicqͥd dicit᷑ de ſtigmatiby
franciſci: cum veritas tante rei multipliciter

cofirmetur. ¶ Lapuulü.i.
Rimũ myſteriũ cõtemplandũ dicit᷑ ve⸗
rritatis. In quo ſpeculari libet an ſit ve
rum ꝙ ſanctus franciſcus habuit ſtigmata
in ſuo coꝛpoꝛe virtute diuina et ſuꝑnaturali
impꝛeſſa. Nã poſſet aliqͥs dicere multa fuiſſe
ab exquiſitis ingenijs cõficta et in ſcriptis
tradita. que tñ ſunt penitus a veritate aliena
Iccirco Augꝰ.li.xviij.de ci.dei.c.xiij.inqͥt.
Fabule facte ſunt de minotauro ꝙ beſtia fue
rit incluſa laboꝛinto:quo cũ intraſſent hoĩes
inextricabili erroꝛe inde exire nõ poterãt.De
centau ꝙ equoꝝ hoĩmq; fuerint natura cõ

„*

iuncti.De cerbero ꝙ ſit triceps inferioꝛũ ca⸗

nis.De frixo et helle eius ſoꝛoꝛeꝙ vecti arie
e volauerunt.De goꝛgone ꝙ fuerit crinita
ſerpentibo:et aſpicientes cõuertebat in lapi⸗
des.De belloꝛofonte ꝙ equo pennis volãte
ſitvectus qͥ equus pegaſus dictus eſt.De an
ſione vel arione ꝙ cythare ſuauitate lapides
mulſerit:et attraxerit.De fabꝛo dedalo et eiꝰ
icaro filio ꝙ ſibi coaptat pennis volauerũt.

hec ille. Si igit᷑ iſta ⁊ alia huius excogitare

potuerũt qͥd mirũ inquiũt increduli ſide frã
ciſco aliqs fingẽdo ⁊ mentiẽdo dixerit ꝙ in

manibs pedibo et latere plagas:q̃ſi crucifix ꝰ

habuit. Sed tales incredulos nos facile cõ⸗
uincere poſſumus dũ veritatẽ ſtigmatũ fran
ciſci ex tribus ad lucẽ deducimus.

Mꝛimo ex eccleſie auctoꝛitate.
BDecũdo ex teſtiũ ſanctitate.

Tercio ex miraculoꝝ claritate.
¶ Wꝛimo ꝓbamus veritatẽ ſtigmatũ fran⸗
ciſci ex eccleſie auctoꝛitate. Nã vt xpᷣs dixit
matth.xviij.c.Qui eccleſiã nõ audierit ſit ti
bi ſicut ethnicus et publicanꝰ. Igit᷑ pontifi
ces et cardinales de illis ſtigmatibo clarũ ꝑ⸗
hibent teſtimoniũ. Nã dũs Bonauẽ. cardi⸗

nalis epᷣs albanenſis vir eximie ſanctitatꝭ le

gendã ſancti frãciſci elegãter ſcripſit:in qua
diffuſe loquit᷑ de ſtigmatibo illis.Oñs Rav

nerius cardinalis de viterbio cõpoſuit hym

num q incipit. Plaude turba pauꝑcula.vbi

de ſtigmatib ſequentẽ verſiculũ interpoſuit

vili cõtentus tegmine ſancto caleſcẽs flami⸗
ne vicit algoꝛe caumata xpᷣi dũ geſtat ſtigma
ta. ODñs tho.cardĩalis de capua edidit hym
num qͥ; incipit. In celeſti collegio.e hymnũ
qui incipit.Decus moꝛũ dux minoꝝ:⁊ ĩ hoc

de ſtigmatibo ita inqͥt. Regis ſignũ ducẽ di⸗

gnum inſignit manu latere. Genedict papa

xij.bullã fecit de ſtigmatibo ſacris qua ſtatu

it vt fratres minoꝛes publice in eccleſia offi⸗
cium ſtigmatũ annuatim poſſent celebꝛare.
Nicolaus papa.iij.in extrauaganti q̃ ponit᷑

in. vi.decretal.et incipit.Exijt qͥ ſeminat ⁊c̃.

dum regulã beati franciſci in multis extolle
ret poſtea ita ſubdidit. Hec eſt cui atteſtante
paulo nullꝰ? de cetero debet eẽ moleſtus quã
xp̃s ſuis ſacris ſtigmatibo cõfirmari volens
inſtitutoꝛẽ ipᷣius paſſionis ſue ſignis nota⸗
biliter inſigniuit. Alerander papar in pꝑ ſu⸗
as apoſtolicas lr̃as franciſci ſtigmata cõpꝛo
bauit. Pꝛima eiꝰ bulla incipit.grãdeac ſin⸗
gulare miraculũ. Secũda. Si noue leticie
militantis ecdleſie. Tercia. Benigna diuine

operatõis volũtas.In hac ita de ſtigmatibꝰ
loquit᷑ iocunda dñice paſſionis inſignia in
eiuſdẽ ſancti coꝛpoꝛe dũ adhuc vitali ſpiritu

acretu
ſc Etie
eſa
lo Mie
cregtönt
dis Boe
rander⸗
multis
llaſtig
cſperi
cathalo
Loeſſo
tiveſtre
riczqy⸗
ciampe
mäauitt
tumdit
Muphe
gnuct⸗
laas
ſpinüp
guanal
otorpl
Beego⸗
go nae
beicguo.
unſcuen
nmisbe
ldeniieet
licacion
gidercvt
lviscd
Peei. Er
öwre
Vöoder
goioß
mong
tonefe
ytli
ſoſchen
lſte
noqoa

ſntse

anäͤve
WMuͤf⸗
gin⸗
Rpe
düſ
ſign
fentce
chlen
poſſe
(ame
gon
hulka

n

bannin
ton⸗
Nehnei
nctden

ls
Nien

iowant
Pag
wtiſei
Nrmngi

giſne

fionin

s⸗

.
Ronuit

inten

Audatii.

Jimri
muthpani⸗
onntiat
ieſt
din
Hoſuth
ngallan
Gintopen
udt
iriR
gimin

G

Maf⸗
umn
innt
inet 1
aple
kent.
tusd
Weßs

ſoueretur manus celeſtis operatoꝛis impꝛeſ
ſit. Et iterũ ibidẽ in manibus eius et pedib⸗
expꝛeſſa vndiq; ſimilitudo clauoꝝ de ſubie⸗
cto ꝓpꝛie carnis excreuit vel de materia noue
creatõnis accreuit. De iſto Alexandro dicit
Ddñs Bonauen. in legenda maioꝛi.dñs Ale⸗
xander quartus dũ publice pᷣdicaret coꝛam
multis fratribo et audiẽte me aſſeruit ſe ſacra
illa ſtigmata dũ ſanctꝰ viueret ꝓpꝛijs oculis

cõſpexiſſe. Gꝛego.papa.ix.qͥ beatũ franciſcũ

cathalogo ſanctoꝝ aſcripſit ĩ bulla q̃ incipit.

Cõſfeſſoꝛ dñi gloꝛioſus.q̃ dirigit᷑ vniuerſita

ti veſtre:nõ indigne duximus expꝛimenduʒ
vicʒ ꝙꝙ ſanctus franciſcus dũ adhuc vite ſpa
cium ꝑcurreret pñtis et poſtq; feliciter ↄ ſum
mauit manibo latere et pedibo ſpecie ſtigma⸗

tum diuinitꝰ extitit inſignitus. Hic Gꝛego.

antiphonã fecit q̃ cantatur in veſꝑis et de ſti
gmatibo clare ſic loquit᷑.plange turba pauꝑ⸗
cula ad patrẽ clama pauperũ hoc lugubꝛe ſu

ſpiriũ pater franciſce ſuſcipe:et ꝓde xpᷣo ſti⸗

gmata lateris peduʒ manuũq;:vt nobis red

dat oꝛphanis tanti patris vicariũ. Inſuper
Bꝛego. p̃fatus añq; beatũ franciſcũ catholo

go lanctoꝝ aſcriberet ſcrupulũ in coꝛde ha⸗
buit:quo ad vulnꝰ laterale. Nocte vero qua
dam ſicut idẽ pontifex poſt referebat cum la⸗
chꝛymis beatꝰ franciſcus quadã faciei ꝓten
ſa duritie ei in ſomnis apparuit.Et heſitatio
nẽ coꝛdis redarguens:eleuauit bꝛachiũ dex
trũ detexit vulnus:fialãq; popoſcit:q̃ poꝛre
cta videbat᷑ ſanguine ex latere defluente im⸗

pleri.Ex tunc vt inqͥt Bonauen. ad illud ſa

crũ miraculũ tãta cepit deuotõe affici ⁊ emu⸗
latione feruere:vt nullo mõ pati poſſet ꝙ ali⸗
quis pᷣfulgentia illa ſigna:ſuꝑba pꝛeſumeret
impugnatõe fuſcare:quin cũ ſeuera increpa⸗
tio ne ferret.Et vt ipᷣe Bonauen.teſtat᷑.vide⸗
runt ſtigmata illa ex familiaritate quã cũ vi

ro ſancto habebãt aliqͥ cardinales:laudes ſa
croꝛũ ſtigmatũ ꝓſis et hymnisac antipho⸗
nis qs ad ipᷣius ediderũt honoꝛẽ veracit᷑ in⸗

ferentes qͥ tã verbo qᷓ; ſcripto ꝑhibuerũt teſti
moniũ veritati. cõᷣo ꝓbamꝰ veritatẽ ſti
gmatũ franciſci ex teſtiũ multiplicitate. Pꝛe
ter enĩ pontifices ⁊ cardinales eccleſie ſancte
de ꝗbus diximꝰ:fuerũt et alij q;plurimi qͥ et
dũ ſanctꝰ viueret et poſtq; volauit ad ſuꝑos

ſtigmata illa viderũt.nã vt dñs Bonauẽ. re⸗

fert cernẽs xpᷣi ſeruus ꝙ ſtigmata carni tã lu
culenter impᷣſſa ſocios familiares latere non
poſſent:timẽs nihilominꝰ publicare dñi ſa⸗
cramentũ in magno fuit poſitꝰ dubitationis

agone:vtꝝ qðviderat diceret vel taceret. Cõ
pulſus tñ ↄſciẽtie ſtimulo quibuſdã ex fratri

bus intimioꝛibus ſibi cum multo timoꝛe ſe⸗
riem retulit viſionis pᷣfate. Iſti fuerunt fra⸗

ter Illuminatus.frater ¶eo.frater Rufinꝰ.

frater pacificus.et alij eius ſocij de q bus di⸗
cit Bonauen. ꝙ licet eſſent ꝓpter ſanctitrarem
pᷣcipuã viri per oĩa fidedigni:tñ ad ome du
bium ammouendũ:ſic eſſe:ac ſevidiſſe tactis
ſacroſanctis iuramẽto firmauerũt. Viderũt
etiã in moꝛte illa ſigna mirifica pluſqᷓ; quin⸗
quaginta frẽs:virgoq; deo deuotiſſima cla⸗
ra cũ ceteris ſoꝛoꝛiba ſuis⁊ ſeculares innume
ri ex q bus qᷓ;plurimi ⁊ oſculati ſunt ex deuo⸗
tionis affectu: et ↄtractauerũt ad teſtimonij

firmitatẽ. Et in ca.de tranſſatõnibo.ſiue trãſi

tu tanti patris ita ſcribit Bonauen. Audito
tranſitu patris et fama diffuſa miraculi acce
lerans populus cõfluebat ad locũ.vt id cer⸗
neret oculis carnis:qð a rõne dubiuʒ omne
repelleret ⁊ affectioni gaudiũ cumularet.Ad
miſſi ſũt itaq; ciues aſſiſinates q;plurimi ad
ſtigmata illa ſacra cõtemplanda oculis er la⸗
bijs oſculanda.vnus autẽ ex eis Hieronv⸗
mus noie miles litteratꝰ pꝛudens coꝛã omni
bus mouebat clauos ſtatimq; manus pedeſ
et latus manibus ſuis cõtractabat ꝓpter qðᷣ
teſtis huius veritatis conſtans effectus eit.
CTercio ꝓbamus veritatẽ ſtigmatũ franci
ſci ex miraculoꝝ claritate. Oulta quippe mi
racula oꝑatus eſt deus:poſtq; illa ſigna fran
ciſco donauit. Nam vt ſcribit Bona uen. in

ca. de ſtigmatib.circa montẽ aluerne gran⸗

dinis violenta tempeſtas fructus terre ↄſue

tudinarie deuaſtabat. Sed poſt illã appari⸗
tionẽ felicem nõ ſine incolarũ admiratione

grando ceſſauit vt celeſtis illius viſionis ex
cellentiã et ſtigmatũ ibidẽ impꝛeſſoꝛũ virtu⸗
tem ſerenata pꝛeter moꝛẽ ipᷣa celi facies decla
raret. In pꝛouintia retina peſtis inu aluerat

valde grauis:que oues⁊ houes et omnes ſic

conſumabat crudeliter ꝙ nullum poterat re

medium adhiberi:vir autẽ quidam timens

deũ nocte fuit per viſionẽ cõmonitus vt ad
heremitoꝛiũ fratrũ feſtinanter accederet:⁊ ‚lo
turam manuũ ac peduʒ famuli dei franciſci
qui tunc tempoꝛis moꝛabatur ibidem acce.-
ptam:ſuper animalia cuncta reſpargeret:ma
ne itaq; ſurgens venit ad locuʒ loturaq; hu
ius ꝑ ſocios ſancti viri latẽter obtenta:oues
et boues languentes ex ea reſperſit. Statim
q; aĩalia languida et in terra iacentia recupe
rato vigoꝛe ſurgebãt cõtinuo:et tãq; nil ma⸗
li ſenſiſſent ad paſcua feſtinabant. Sicq; fa⸗
ctum eſt vt ad virtutẽ mirandã aque illius q̃ᷓ

ſacras plagasↄtingerat:oĩs pꝛſus pla ga ceſ

ſaret. apud hilerdã ciuitatẽ catalonie accidit

virum quendã nomine Johannẽ: beato fra
ciſco deuotum:quodã ſero per quandã ince
dere viam:in qua ꝓ inferenda moꝛte latita⸗
bant inſidie non quidẽ ipᷣi:ſed alteri cuidam
qui videbat᷑ ſimilis eius:et tunc erat in comi

tatu ipᷣius.Exurgens autẽ quidã ex inſid,z
cum hoſtem ſuũ hunc eſſe putaret tam letali
ter eum plagis plurimis gladiauit vt nulla
pꝛoꝛſus ſu pereſſet ſpes recuperande ſalutis.
Siquidẽ pꝛimo inflicta ꝑcuſſio humerũ cũ

bꝛachio pene totũ abſciderat. Et ictus aliuſ
ſub mamilla tantã reliquerat aperturã:vt fla
tus inde pꝛocedens circa ſex candelas ſimul
iunctas extingueret. Cũ igitur iudicio medi
coꝛum ipᷣius impoſſibilis eſſet curatio ꝓ eo
ꝙ putreſcentibo plagis ex eis fetoꝛ tam into⸗
lerabilis exhalaret:vt etiã ipᷣa eius vxoꝛvehe
menter hoꝛreret:nulliſq; iam humanis iuua
ri poſſet remedijs. Conuertit ſe ad beati pa⸗
tris patrociniũ quãta poterat deuotione po
ſcendum.Et ecce aſtitit quidã in habitu fra⸗
tris minoꝛis per feneſtrãvt ei videbat᷑ ingreſ
ſus:qui vocans eũ ex noĩe dixit. Quia fidu⸗
ciam in me habuiſti ecce dñs liberabit te. A

quo cũ eger qͥ eſſet inquireret:franciſcũ illuʒ

ſe eſſe rũdit. Et ſtatim vulnerũ illiꝰ ligaturas

reſoluit ſuiſq; manibo tetigit. Cuius ↄtactũ

mox pꝛiſtine datus ẽ ſanitati.quo facto bea⸗
tus pater abſceſſit.Et ipᷣe ſentiens ſe ſanatũ
et in vocẽ diuine laudis et beati franciſci le⸗
tanter erumpens vocauit vxoꝛẽ. At illa cele
rius currẽs et ſtare iam videns quẽ ſepelien
dum credebat in craſtino cũ eſſet ſtupoꝛe ꝑ⸗
territa viciniã totã clamoꝛe cõpleuit. Accur
rentes aũt ſui cum illũ crederẽt tanq; freneti
cum in lectulo reponere:et ille cõtra renitens
aſſereret.et oſtenderet ſe ſanatũ:tãto ſunt ſtu⸗

poꝛe attoniti:vt quaſi ſine mente oẽs effecti

fantaſticũ eſſe creꝗerent quodvidebãt.Quia
quem pauloante conſpexerant plagis atro
ciſſimis laniatum et totum iam marcidũ:ple
na cernebant incolumitate iocundũ. Ad q̊s
ille qui factus fuerat ſanus nolite timere in⸗
qquit.nolite credere inane qð cernitis:qꝛ ſan
ctus franciſcus mõ a loco receſſit et illarũ ſa
crarũ manuũ cactu me integre ab oĩ plaga cu
rauit. Quo miraculo viſo oẽs deuʒz pariter
laudauerũt. Cõcludit ergo dñs Bonauen.
dicens. Digne quidẽ beatꝰ pater carne iam

moꝛtuus et viuẽs cũ xpᷣo.pñtie ſue oſtẽſione

mirabili:et manuũ ſuaꝝ palpatõe ſuaui vul

nerato letaliter viro ſanitatẽ cõceſſit cũ illiꝰ

in ſe ſtigmata tulerit:qͥ miſericoꝛditer moꝛiẽſ

et mirabiliter ſurgẽs vulneratũ genꝰ huma⸗
num et ſemiuiuũ relictũ plagarũ ſuarũvirtu

WD

te ſanauit. Ecce qð ex omni pte relucet veri⸗

tas ſtigmatũ franciſciqᷓ a viris pꝛeſtantiſſi⸗
mis et ſanctitate mira fulgẽtibo:vt patuit tã

multipliciter cõfirmatur.

¶ O ex impꝛeſſione ſtigmatũ triplici decoꝛa

uo diligenter ꝑſcrutari debemus: q;ſubli⸗
mis inter ſanctos franciſcus fuerit effectus

pꝛopter ſtigmata ſibi data.Et hoc triplici ra
tione.

imo rõne operis excedẽtis.
Dcvo rõne ſimilitudinis excellẽtis.
. gloꝛie reſurgetis.

coꝛꝑe illo fecit opus ſuꝑnaturale naturã ex⸗
cedens. Ad qð clarius intelligendũ tres dif
ficultates erunt abſoluende.

a natura vel artificioo.

Pꝛima vtrũ ſtigmata franciſci potuerũt eſſe

Secũda vtrũ ſtigmatiʒatio franciſci annu⸗

meranda ſit inter maxima miracula dei.

Tercia vtrũ illud miraculuʒ fuit ꝑmanens

gui ꝑtranſiens aut ſucceſſiuũ.
Ad pꝛimã difficultatẽ dicimus ꝙ franciſci
ſtigmata nõ fuerũt a natura neq; ab arte:ſed
a virtute oĩpotentis dei. Oõð colligere poſſu
mus ex his q̃ dicta ſunt in pᷣcedentibus teſti
monio Gꝛego.et Alex. et alioꝝ. Sed foꝛtiꝰ
id oſtendimꝰ triplici rõne. 4
Mimsronematerie.
Secũdo rõne foꝛme. „
Tercio võne vi.
Pꝛimo rõne materie. nam ſtigmata illa im⸗
pꝛeſſa fuerũt in materia dura in loco oſſoſo
et neruoſo vbi nõ facit caſuʒ imaginatio.qð

ꝓpterea dicimus qꝛ pleriq; cõtendere ſatagüt

potuiſſe fieri ꝙ ex vehementiſſima imagina⸗
tione paſſionis xp̃ᷣi:franciſcus illas plagas
habuerit.qꝛ vt dicit Auicenna in ſexta ꝑte na
turaliũ imaginatio foꝛtis pᷣt coꝛpus trãſmu
tare. Sed hoc nõ eſt intelligendũ in oĩbus.
Vnñ Tho. in.iij. ꝑte.q.xiij.diſputãs vtrũ aĩa

xpᷣi habuit omnipotentiã reſpectu ꝓpꝛij co:⸗
poꝛis in rñſione ad terciũ argu.ait ꝙ imagi
nationi ſi ſit foꝛtis naturaliter obedit coꝛpꝰ
I;tum ad aliqua.puta q́;dtum ad caſum detra

be in alto poſita quia imaginatio nata eſt eſſe
pꝛincipiũ motus localis vt dicit᷑iij. de aia.
Similiter etiã q;dtum ad alterationẽ:que eſt

fßfm caloꝛẽ et frigus.et alia cõſequentia eo ꝙ;

ex imaginatõne ↄſequenter nate ſunt ↄſequi
paſſiones aĩe ſᷣm quas mouet᷑ coꝛ.et ſicꝑ cõ

ſublimi p̃rogatiua franciſcus. CMKaii.
Ecundũ myſteriũ cõtemplandũ de ſti-⸗
gmatibo illis ſacris ðꝛ ſublimitatis. In

ꝛimo apparet ſublimitas er pꝛerogatiua
franciſci rõne oꝑis excedẽtis. Quia deus in

o dil
uraleo
ore
nunfi
Hect⸗
copis
imalin
dumus
nina v.
nennoe
bus 21
bantur
ſadiat
ganit
Chpint
Gomapp
busera
nirpe
mobo
ſorcen
ſcheui
henst
lolbe
ruat
ſmir
ſeaar⸗
deriſin
chme
lban
ſar
nur
Nlope
lond.

₰

gonn⸗
Teci

funtm
Narwri
ſun
(M
lin
Min
hello
Pnni⸗
ſcnt

Ouinen

Urdlegaige

ſaiponend

mncli

iclude⸗

3füpnn

g fndl
Geb mnen
Genbosti

ln
Ngnnnd
N

minto⸗
N N
rn
Noimma
nois⸗

iormriedua.

ucher
ſin
hebten
ung,
ſonun

Ser

Gtii
tole⸗
glent
rH

☛

=

=
=

motionẽ ſpirituũ totuʒ coꝛpuæalterat᷑. Alie
vero diſpoſitiones coꝛpoꝛales q̃ nõ hũtna⸗
turalẽ oꝛdinẽ ad imaginationẽ:nõ tranſmu⸗

tantur ab imaginatõne q;tumcũq;ʒ ſit foꝛtis.

puta figura manꝰ vel pedis:vel aliqͥd ſimile

Hec tho. Materia igit illa oſſiũ et neruoꝛũ
coꝛꝑis franciſci nõ habebat diſpoſuõʒ vt per
imaginatõʒ illo mõ trãſmutaret᷑. Scðo oñ

dimus ꝙ ſtigmata fuerũt ſuꝑnaturaliter? di
uina virtute coꝛꝑi franciſci depicta rõne foꝛ
me.nõ enĩ tm̃ erat apertura in manibo pedi⸗
bus ⁊ latere. Sʒ in maniboet pedibus vide

bantur claui dei artificio fabꝛefacti. De qb
ita dicit Bonauẽ.in.c.de ſtig. In manibo eiꝰ

et pedibo apparere ceper̃t ſigna clauoꝝ ipoꝝ

capitibo in interioꝛi ꝑte manuũ et ſuꝑioꝛi pe

dum apparẽtib:et eoꝝ acuminibus exiſtenti
bus ex aduerſo. Eraãtq; clauoꝝ capita ĩ ma⸗-
nibo ⁊ pedibo rotũda ⁊ nigra. Jha vᷣo acumi
na oblonga retoꝛta ⁊ reꝑcuſſa:q̃ de ipᷣa carne
ſurgẽtia:carnẽ aliquã excedebãt. Si quideʒ

reꝑcuſſio ipᷣa clauoꝝ ſub pedibo adeo ꝓmi⸗
nens erat ⁊ extra ꝓtenſa:vt nõ ſolũ plãtas ſo

lo libere applicari non ſineret.verũ etiã intra
curuationẽ circualẽ ipoꝝ acuminũ faciliter
immitti valeret digitꝰ manus.ſicut et ab eis

ipᷣe accepiqͥ oculis ꝓpꝛijs ↄſperxerũt. Et in.c.
de trãſitu moꝛtis Bonauen. ita ſequit᷑. Cer

nebant᷑ quidẽ in mẽbꝛis illis felicib claui ex
eius carne virtute diuina mirifice fabꝛefacti

ſicq; carni eidẽ vniti ꝙ dũ a ꝑte q̃libet pᷣme⸗

rentur ꝓtinus quaſi nerui ↄtinuret durrad
ptẽ oppoſitã reſultabãt.Si qͥs igit᷑ cõſideret

illoꝝ clauoꝛũ ↄditionẽ facile depᷣhendet ſti⸗
gmata illa dei ſola potentia fuiſſe foꝛmata.

Zercio oſtendimꝰ ꝙ ſtigmata franciſci fue⸗
runt miraculoſa rõne vite.nõ enĩ potu iſſet ꝑ
naturã viuere duobo annis beatꝰ franciſcus

plagatus ĩ quinq; locis ſpaſmoſis.ex qbus

cotinuo fluebat ſanguis cũ doloꝛe vehemen

tiſſimo:nõ ſolũ coꝛꝑis immo et coꝛdis ex me

moꝛia paſſionis dñice. Neq; vſus eſt ꝓ toto

tꝑe illo aliquo vnguẽto vel medicia. Sʒ im̃
panniſ reſtringebat ſanguinẽ emanantẽ:quẽ
ſexta feria libere ꝓdire ſinebat.Et qð ad hoc
miraculũ aget erant ille plage odoꝛe fragran

tiſſime:ex qͥb nulla vnq; putredo vel immũ

dicia cauſata fuit. Secunda difficultas erat

vtrũ ſtigmatiʒatio franciſci annumerãda ſit
inter maxia miracula dei.Et vt hoc melius
intelligat᷑ andiẽda eſt ſnĩa ſancti tho.i.ꝑte.q.
cy.ar. vl. vbi ait ꝙ nihil pᷣt dici miraculũ ex
cõparatione diuine potẽtie. qꝛ qdᷣcũq; factũ
diuine potẽtie ↄpꝑatũ eſt minimũ. Un Augꝰ
in epla ad voluſianũ inqͥt. in rebo mirabilix

*

ſilio dei. Notanduũ tñ ꝙ triplex ſimilitudo pt

factis tota rõ facti eſt potẽtia faciẽtis.qᷓ ſcʒ eſt

eadẽ ex qua vniuerſa miracula fiut. Sed ðꝛ
aliqd miraculũ ꝑ cõparationẽ ad facultateʒ

nature quã excedit.et ideo ſᷣm ꝙ magis exce

dit facultatẽ nature.ſᷣm hoc ðꝛ maius mira-
culũ.Excedit aũt aliqͥd facultatẽ nature tri
pliciter. Pꝛimo q;tũ ad ſubſtantiã facti ſicut
ꝙ duo coꝛꝑa ſint ſimul vel ꝙ ſol retrocedat
aut ꝙ coꝛpꝰ humanũ gloꝛificet᷑qðᷣ nullo mõ
natura facere p̃t.et iſta tenent ſummũ gradũ
in miraculis. Scðdo aliqͥd excedit facultatẽ
nature nõ q;tũ ad id qð fit ſed q;tũ ad id in ̊ᷓ
fit. Sicut reſuſcitatio moꝛtuoꝝ et illumina⸗
tio cecoꝝ et ſilia.pᷣt enĩ natura cauſare vitã:
ſed nõ in moꝛtuo.pᷣt pᷣſtare viſum:ſed non in
ceco.Et hoc tenẽt ſᷣm locũ ĩ miraculis.Ter⸗
cio excedit aliqͥd facultatẽ nature q;tũ ad mo
dum ⁊ oꝛdinẽ faciendi. Sicut cũ aliqͥs ſubi⸗
to ꝑ virtutẽ diuinã a febꝛe curat᷑: abſq; ↄſue
to ꝓceſſu nature in talibo. Et cũ ſtatim mare
cõdenſat᷑ in pluuias virtute diuina abſq; na
turaliba cauſis.ſicut factũ eſt ad pᷣces ſamue
lis et helie. Et hec tenẽt infimũ locũ in mira
culis.Quelibet tũ hoꝝ hũt diuerſos gradꝰ
ſᷣm ꝙ diuerſimode excedũt facultatẽ nature
hec tho. Cũ itaq; ſtigmatizatio franciſci ſit
opus tale quale neq; natura fecit:neq; facere

pᷣt.videt᷑ ꝙ ꝓpter ſubſtantiã facti ſit cõnume⸗

randa inter maxĩa miracula dei.Tercia dif
ficultas an miraculũ ſtigmatiʒatõis fuit ꝑ⸗

mansẽs vel ꝑtranſiens et ſucceſſiuũ. NHã in il

luminatõe ceci q;uis potẽtia viſiua miracu⸗
loſe det᷑ tñ poſt acceptã illã potentiã cecꝰ na⸗

turaliter videt ita ꝙ miracula amplius non

permanent. licet illuminatio fuerit miracu⸗

loſa. Stigmatiʒatio franciſci miraculoſa fu

it:dum ſtigmata uli ſunt impᷣſſa. Sed mira
culũ idẽ ꝑmãſit.qꝛ ſo videbat᷑ res ſuꝑnatura
lis.videbant᷑ quippe manꝰ ⁊ pedes cõclauati
cũ illlis cõditioniba q̃ ſuꝑius poſite ſunt.Et
erant illi claui ſepati a carſte mouebãturq; in
vulneribo illis.nec poterant inde extrahi ꝓ⸗
pter repercuſſionẽ. Yertur quippe ꝙ dũ coꝛ⸗
pus ſancti trãſpoꝛtaret᷑ a ſancta maria de an

gelis verſus aſſiſiũ:delatuʒ fuit ad monaſte

rium ſancti Damiani:in quo moꝛabaturvir
go feruentiſſima clara:que accipiens manũ
coꝛpoꝛis iam defuncti pꝛe deuotione nimia
illam o ſculabatur:tentauit autem ex vulne⸗
re clauum extrahere neq; potuit quod et de⸗
mum dimiſit. H

Scvðdo apparet ſublimitas et progatina fran

ciſci ꝓpter ſtigmatiʒationẽ rõne ſimilitudi⸗
nis excellentis. Ipᷣe quidẽ ſimilis factus eſt

„

diſtingui. Pꝛima dicit perſonalis et oĩmode
idemptitatis q̃ eſt ꝑ ↄuenientiã oĩmodãi na
tura.et ſic vna ꝑſona eſt alteri ſimilis in trini
tate vt dicit dñs Bonauẽ.ĩn.ij.di.xv.et hoc
non pᷣt ↄuenire alicui creature neq; humane
neq; angelice.vñ in pᷣs.dixit ꝓpheta.deus ꝗs
ſimilis erit tibi:quaſi diceret nullus. Scðᷣa
eſt ſimilitudo ꝓpoꝛtionalis dicta ſᷣ m ꝓpoꝛtio
tionẽ. Sicut cõueniunt et ſimiles ſunt nau⸗
ta et auriga:hoc modo aĩa aſſimilat᷑ deo in⸗
quantũ in ea vna:ſunt tres potẽtie realiter di
ſtincte:ſicut in vna eſſentia diuina tres ꝑſo⸗
ne. Similiter oĩa q̃ ſunta deo aſſimilant᷑ ei
vt dicit tho.i. pte.q.v.inquantũ ſunt entia:
vt peimo et vniuerſali pꝛincipio totius eſſe.

Tercia eſt ſimilitudo coꝛpoꝛalis ĩ manibus

pedibus et latere miraculoſe ſignatis:et hoc
vſq; nunc conuenit ſoli franciſco de quo ſic
ſcribit Bonauẽ. Deſcẽdit angelicꝰ vir fran
ciſcus de monte ſecũ ferens crucifixi effigiẽ

non in tabulis lapideis vel ligneis manu fi

guratã artificis:ſʒ in carneis mẽebꝛis deſcri⸗
ptã digito dei viui. Et iterũ de eo dicit. Dex

trum q̊q; latus q̃ſi lancea tranſfixũ rubea ci⸗

catrice obductũ erat:qð ſepe ſanguinẽ ſacrũ
effundens tunicã ⁊ femoꝛalia in tanta copia
reſpergebat:vt poſtmodũ fratres ſocij:ea la⸗
uantes:ꝓ tꝑe indubitãter aduerterẽt:ꝙ ſicut
in manibo et pedibus:ſic⁊ in latere famulus
domini expꝛeſſe haberet impꝛeſſam ſimilitu
dinem crucifixi. Tercio apparet ſublimis pᷣ⸗

rogatiua franciſci ꝓpter eiꝰ ſtigmatiʒationẽ

rõne gloꝛie reſurgentis. Hã ſicut de marty⸗
ribus refert Augꝰ.li.xxij.de ciui.dei.ꝙ reſur
gent cũ cicatricibo que ad oꝛnatũ facient et
ecoꝛem coꝛpoꝝ:nõ ad aliquã defoꝛmitatẽ.
Ita pie tenere poſſumus ꝙ franciſcus cũ il⸗
lis ſignis cũ quibus ex hac vita diſceſſit ad

vitam immoꝛtalẽ reſurget.

cõgrue reſpectu ꝑſone loci et modi.

Erciũ myſteriũ ↄtemplandũ de ſtigma
tibus beati franciſci dicit᷑ cõgruitatis:
licet enim inueſtigabiles ſint vie dei nihil tñ
ab eo fieri arbitrandũ eſt niſi in pondere nu⸗
mero et menſura. Iccirco dum franciſcũ vo
luit cõſignare cõunenienter ac rõnabiliter id

effecit:põt aũt colligi cõgruitas talis ſtigma

tizationis ex triplici reſpectu.
imorfſhectnaſone.
Secundo reſpectuloc.
reeem modi.
Pꝛimo quidẽ congrue ſunt illa ſtigmata
ſmpꝛe

lunium requieuit arca in montib armenie
vt ſcribit Gene. viij. c. In mote bethel ſtetit
abꝛaã egreſſus a patria vt ptʒ Bene.xiij.ca.

ſtigmata fuerũt impꝛeſſa franciſco ſat

apitulũ. iij.

a franciſco reſpectu ꝑſone. Elegitq⸗

dem deus illum vt tempoꝛibus iſtis nouiſſi
mis verbo et exemplo ad regnum celeſte ho

mines inuitaret pfirmaretq; doctrina ſua in
fide que iam pene vbiq; defecerat. Quis igit

illũ audire recuſet. Quis ei de immoꝛtali vi⸗

ta docenti nõ credat dũ videt᷑ in illo coꝛpoꝛe
regis eterni admirandũ vexillũ. Pꝛopterea

inquit Bonauen.alloquẽs ſanctũ franciſcũ

Exvya nunc ſtrennuiſſime miles chꝛiſti ipius
fer arma inuictiſſimi ducis:quibus munit⸗
inſigniter omẽs aduerſarios ſuperabis Fer
vexillum regis altiſſimi:ad cuius intuitum
omnes pugnatoꝛes diuini exercitus animẽ

tur. Fer nibilominus ſigillũ ſummi pontifi

cis chꝛiſti:quo verba et facta tua tanq; irre⸗
pꝛehenſibilia et autentica merito ab omnib⸗
acceptẽtur. Ita enim ꝓpter ſtigmata domini
ieſu chꝛiſti que in coꝛpoꝛe tuo poꝛtas: nemo
tibi debet eſſe moleſtus quin potius quilibet
chꝛiſti ſeruus debet eſſe deuotus. Jam ꝑ hec

ſigna certiſſima:nõ duobus vel tribus teſti⸗

bus ad ſufficientiã:ſed qplurimis ad ſuper⸗
abundantiã cõpꝛobata teſtimonia dei in te?

per te credibilia facta nimis:omne tollũtin⸗

fidelibus excuſationẽ velamen. hec Bona⸗
uentura. Quare autem alijs a franciſo nõ fu
erunt ſtigmata data nõ eſt noſtruʒ inueſtiga
re ſed nouit ille qui fecit: cuius opera cuncta
optima ſunt cenſenda. ecundo colligi⸗
tur cõgruitas ſtigmatum franciſci reſpectu
loci:impꝛeſſa quidẽ fuerunt in loco cõueni⸗
enti.ſ.in monte aluerne:vt ſic depꝛehẽdi poſ
ſet operis magnitudo. Nam grandia facta
ſunt in montibus celebꝛata legũtur Yolt di⸗
rmenie

In monte galaad ſtetit Jacob fugiẽs laban

Beneß.xxxiij.c. In mõte ſynai moiſes leggz

accepit Exodi.xx.. In monte garizʒim fuij

iſrgel adoꝛauerũt dñm quando pꝛimo intra

rũt terrã ꝓmiſſionis.et Paralipo.iij.c. In

hirelm in mõte moꝛia edificatũ fuit templũ

Salomonis. In monte taboꝛ trãſfiguratꝰ
eſt xpᷣs.matth.xvij.c.De mõte oliueti aſcẽdit
ad celos.Actt᷑.i.Et ne ſingula cõplectamur
In mõote aluerne cõſignatus fuit ſignis paſ
ſionis franciſcus.Ille ſiquidẽ mons ſeꝑatꝰ

eſt ab alijs:ad innuendũ ꝙ franciſcꝰ penitu

fuit alienus ab amoꝛe mũdanoꝝ. Eſt inſuꝑ
eleuatus ad ſignificaandũ ꝙ btũs franciſcꝰ

elauatus erat ad cõtemplatõʒ diuinoꝝ? amo
rem bonoꝛũ celeſtiũ.Et ad hoc ille mons in

pleriſq; locis apertus:vbi ſciſſure vidẽtur:
quaſi violẽter: nõ naturaliter facte:poſſibile

rytt
cleſan
cocoll
ſpectut

git. Fid

cſchal
cumin
nedich
gelimi
lempte
ſppert
fonnme
numal
ſappbi/
etinde
munfir,
cuclig
deutu
Nlan
fagide
muut⸗
locun
Alusi
gamnet⸗
oo, Al
ſoſius⸗
Uwolone
icopn
orche
udiüm
lchiaſh
ferapp⸗
dalench
gnimic
Etinße
chunum
lephie
mntero
likige
Mpenn
Pſoe
Gdoons
Mhſio
Me
Phen
fhen
kon⸗
Uuf
bai
lnan
gale
veln
iage
ciſan
afir⸗

nn ellet: vt tempoꝛe illo ita eueniret: q; petre ille oculi qui meruerũt adhuc in hac vita moꝛias
* ſciſſe ſunt:patiẽte ĩ cruce ieſu filio dei.¶ Cer li tali viſione gaudere.O aures beati Fran⸗
nen cio colligit᷑ cõgruitas ſtigmatũ franciſci re⸗ ſciq̃ a redemptoꝛi mũdi vigilanter ſe vocari
ni N ſpectu modi qui expꝛimi a Bonauen. dum perceperũt.O coꝛpus omni munditia reple⸗
oche ait. Fidelis reuera famulꝰ⁊ miniſterixxpᷣi frran tum:in quo mirabiliter xpᷣi vulnera ſunt re⸗
beynn ciſcus:biennio anteq; ſpirituʒ redderet celo: nouata:hec igit᷑ ſunt illa ſtigmata:ſpeculum
müfmli cum in loco excelſo ſeoꝛſum qui mons aluer immoꝛtalitatis:ſpes vite future:firmitas fi⸗
Schtfin ne dicit᷑ quadragenariũ ad honoꝛẽ archan-⸗ dei:et dñi noſtri ieſu xpᷣi validiſſimũ teſtimo
ndionm geli michaelis ieiuniũ inchoaſſet ſuꝑne con⸗ nium. hec ſunt q̃ tota mentis deuotõe a cun⸗
ſummef templatõnis dulcedine abundantius ſolito ctis fidelib ſunt colenda. Hec ſunt q̃ franci
Us nin ſuperfuſus ac celeſtiũ deſiderioꝝ ardentioꝛe ſcus offert et oſtendit xpᷣo:dum ꝓ fidelibus
ainsgnt flamma ſuccenſus ſupernarũ cepit immiſſio intercedit. Mater quidẽ dei oſtendit pectus
ſumnig num cumulatius dona ſentire. Dum igitur et vbera:filius latus ⁊ vulnera:et franciſcus
tudörn ſeraphicis deſiderioꝝ ardoꝛibo ſurſum age-⸗ ſua ſacra ſtigmata. Quibo interuenientibus
o conm ret᷑ in deũ ⁊ affectus: cõpaſſiua teneritudine eũ inuocantibo impetrat exoptata beneficia
Onan dN iranffoꝛmaret᷑ in eũ:cui ex charitatis nimia et tandem gratiã in pꝛeſenti et in futuro glo
pornen crucifigi cõplacuit.quodã mane circa feſtuz rigam. Ammmen.
tinsgi exaltatõis ſancte crucis in latere mõtis oꝛãs Bermo quadrageſimuſquintus de tribꝰ
ns Inſt Zigi duaſeſpecl Fius ſaabh. ſer Alac las Fellenriſegentt ranelſei
Peltchist ulgidas q; ignitas habentẽ de celoꝝ ſubli⸗ ⸗⸗ WR 94
inigtai mitate deſcẽdere qͥ volatu celerrimo ad aeris ISgia terum an/
oritatr. locum viro dei ꝓpinquũ ꝑueniens:nõ ſoluzʒ gelu aſcendentẽ ab oꝛtu ſolis ha⸗
onneth altus:ſed et crucifixus apparuit. Hanꝰ qui⸗ ntẽ ſignũ dei viui: et clamauit
en behe dem et pedes habens extenſos et cruci affi⸗ voce magna. Scribunt᷑ hec verba Apocalł.
eniſe xos. Alas vero ſic miro modo hincinde di-⸗ vij.ca.pᷣclariſſima beati franciſci pᷣconia ex⸗
nrie ſpoſitas:vt duas ſupꝛa caput erigeret:duas cedunt quidẽ multũq; ſupereminent omneʒ
RZ ad volandũ extenderet: duabo vero reliquis humani eloquij facultatẽ. Abundauit quip⸗
bec totũ coꝛpus circumplectendo velaret. Hoc pe in eo gratia ſaluatoꝛis noſtri quẽ pater mi
oltini vigẽs vehementer obſtupuit:mixtũq; doloꝛi ſericoꝛdiarũ et luminũ tã larga dulcedinis
Ploss gaudiũ mens eius incurrit:dũ et in gratio⸗ benedictõe pꝛeueni.ꝙ ſicut ex vite ipᷣius de⸗
. uus ſo rp̃i aſpectu ſibi tam mirabiliter q; familia curſu luculenter apparet nõ ſoli de mundia⸗
degchug riter apparẽtis:exceſſiuam quandã cõcupie⸗ libus tenebꝛis eduxit in lucẽ:ſed et ꝑfectis eſ
ignch⸗ bat leticiã et dira cõſpecta crucis affixio ipiꝰ fecit virtutũ pᷣrogatiua et meritis celebꝛẽ:nec
e animã cbᷣpaſſiui doloꝛis gladio ꝑtranſibat. nõ pclaris circa eum crucis oſteſis miſterijs
nhying Et infra ſequit᷑.diſparẽs igitur viſio poſt ar inſigniter demõſtrauit illuſtrẽ. ¶icet ergo ĩ
rintt chanum ac familiare colloquiũ mentẽ ipins pꝛecedenti ſermone franciſcũ mira laude fſue
eichic ſeraphico interiꝰ inflammauit ardoꝛe. Car⸗ rimus ꝓſecuti:ex eo ꝙ ſigna crucifixi bien⸗
Giln nerum vero crucifixo cõfoꝛmi exterius inſigni nio tulerit: nihilominus offerũt ſe q́; multa
vlſs uit effigie:tanq; ſi ad ignis liquefactiuã vir memoꝛatu digna de ipſoadhuc diſſerenda:
Nhinfu tutẽ preambulam:ſigillatiua quedã eſſet im: hec vero a iohanne ſunt deſignata in verbis
timoiun pꝛeſſio ſubſecuta.Ex his luculenter apparet aſſumptis pꝛo themate:in quibus triplex ex
wüͤc/ q; digna qᷓ; ſingularis q;ue ſtupenda fuerit cellentia ſancti Franciſci expꝛimitur vel con
fuiti, unpꝛeſſio illoꝝ ſtigmatũ:nec titubare quiſpi tinetur. .
riigs anm debet apparitione xp̃ᷣi qui in ſpecie ſera⸗ ) Pꝛima dicit᷑ diuinalis miſſi
ſiddld phin et veluti crucifixus videri voluit:quo⸗ Scda virtualis ꝑfectionlis.
dn. niã huiuſmodi apparitio cõueniebat tali mi⸗ Tercia ſingularis magnificattionis.
einen ſterio. NHouo quippe modo crucifigenlauus ¶ Ebeatus franciſeꝰ fuit miſſus a deo:qðᷣ
ong erat franciſcus:atq; ardoꝛe ſeraphico debe⸗ pꝓbat᷑ quinq; rõnibus. apitulũ.i.
no bat inflammari.Quare vt diſcipuli eũtes in Rima excellẽtia bi franciſci ðꝛ diuina
Eſtich emaus viderũt illũ in ſpecie ꝑegrini:et mag⸗ is miſſionis qꝗᷓ expꝛimit᷑ a iohãne cũ di
F’ dalena quaſi hoꝛtulanũ inſpexit.et ſteppanꝰ cit:vidi alterũ angelũ.ſ.beatũ Franciſcũ dei
imonin yveluti ſtantẽ a dextris dei agnouit.⁊ paulus nunciũ:amabilẽ xpᷣo:imitabilẽ nobis:etad⸗
lemmen ingenti lumine decoꝛatꝰ intuitus ẽ:ita fran- mirabilẽ mũdo Ipᷣe quidẽ fuit a deo miſſus
renin ciſcus regẽ celoꝝ ⁊ dominũ gloꝛie veluti cru vt hoĩes excitaret ad deſideriũ ſuꝑnoꝝ:neqʒ
ri cifixum ſibi apaarentem adoꝛauit. O felices diaboli ſuggeſtione aut ſpirituũ et humoꝛũ

melanconicoꝛũ abundantia motus: ſed ſpũ mare aquilonare tranſibitvſq; ad nouiſſſing Noer.
ſancto afflatus tres oꝛdines oꝛdinauit. abre tꝑa duraturus:aſpera paſcua guſtabit:regi ill9
nunciauit mũdo:parẽtes reliquit.et xpðᷣm ſtu na auſtri ꝓteget ⁊ fouet eũ in amaritudieſan· vobin
duit imitari. O aũt deꝰ franciſcũ elegerit ve ſlumẽ eufraten trãſibit vndã? impetũ eiuuius Aſui
luti nouũ apłm:qui vitã euangelicã renoua ſua pᷣdicatione mitigabit.Aſpera reducẽéturr ſoſtnt
ret ꝓbari pᷣt ex quinq;. in planũ in ſermone eius. Lerra ſalſuginis Ceru
Pꝛimo ex ꝓphetica pᷣnunciatione. id eſt egypti ad dominũ cõuertet᷑ ꝑ iᷣm. In ctlit
Dcðdo ex ſpeciali vocatione. eadẽ terra ſecure euangeliũ pꝛedicabit: mul⸗ pere
Tercio ex multiplici viſione. te gentes per ipᷣm oꝛdinẽ ad dñm cõuerten⸗ boo
QNuarto ex autentica teſtificatõe. tur.gens idolatra cuius lingua ignoꝛabit᷑ q̃ i
Dnarts ex mundi comotione. de finibo terreveniẽſ miſſa a deo in adiutoꝛiũ ſuitce
Iimo ꝓbari pᷣt ꝙ beatus franciſcus fuit terre ꝓmiſſionis:et vt ipᷣa cognoſcat deum e fel
electus a deo cuiꝰ auctoꝛitate:tã ſanctas no⸗ patrem omnipotentẽ et filiũ eius vnicũ do⸗ wpie
uitates indu xit:ex ꝓphetica pᷣnunciatõe. Nã minum noſtrum ad fidem catholicã cõuer⸗ hociui
de ipo ꝑ multa antea ſecula ꝓphetauit ſybilla tetur.futurũ eſt enĩ ꝙ; oꝛdo columbinus vi-⸗ reiniift
fuit tpe regis Pꝛiami et troyani belli: que riliter ſe opponet contra moꝛtis angeluʒ. Et Phommn
dũ pᷣdixiſſet xpᷣm venturũ in mundũ atq; p coõtra eum pꝛedicãdo plures et maxima mul luniret
illũ apłos eligẽedos: tandem beatoꝝ dñici et titudo de filijs ipſius oꝛdinis martyrio ad lonni
franciſci pᷣnunciauit aduentũ. Inqͥt ergo ſic deum tranſibunt. Sicut dictum eſt per Da Cocio
In vltima etate humiliabit᷑ deus et humilia uid ꝓphetam. Poſuerunt moꝛtalia ſeruoꝛuʒ loaneg
bitur ꝓles diuina:iunget᷑ hũanitati deitas: tuoꝛũ eſcas volatilibus celi carnes ſanctoꝛũ luchzn
iacebit in feno agnus:et puellari officio edu tuoꝛum beſtijs terre: gaudebunt in canticis epec⸗
cabitur deus et hõ. Signa pᷣcedent apud iu ſuis id eſt pᷣdicationibus omnes tribus ter⸗ nigebat
deos:mulier vetuſtiſſima.ſ. Eliʒabet puerũ re:et gens immunda magumeti qui remane mndit
cõcipiet. Boetẽ.iſ.ſtellã oꝛbis mirabit᷑: duca⸗ bunt:et qui reſidui erũt ad dñm cõuerten᷑. hcnji
tum pᷣſtabit ad oꝛtum.ſ.xpᷣi.Hic hñs penes hec ille.Qui etiaʒ in expoſitione Jeremie in gonitdef.
xxxiij.ſ.annos:eliget ſibi de piſcatoꝛiba deie⸗ ꝓlogo ca.i.multa ſimilia locutus eſt. Et qð fundinin
ctis numerũ duodenariũ:vnũq; diabolũ.ſ. oꝛe ꝓphetauit demonſtrauit opere. Nam de⸗ fIlnns
iudã. Nõ ĩ gladio:belloue eneadẽ vrbẽ.ſ.ro⸗ pingi eum fecit in eccleſia ſancti Marci de Mnndh
mã regeſq; ſubijciet. Sʒ in hamo piſcatoꝛiſ venetijs:cum ſtigmatibus ſuper oſtiũ ſacri⸗ hgece
deiectòe et pauperie ſuꝑabit diuitias:et ſuꝑ⸗ ſtie:ſicut hodierna die cernentibus ptʒ. Iiẽ iteldisit
biã cõculcabit:moꝛte ꝓpꝛia moꝛtuos ſuſcita de beato Franciſto multa pꝛedixit. Cirilus 1e Crben
bit:et cũ mactabit᷑ viuet ⁊ regnabit. Et cũ cõ abbas montis carmeli:cui ab angelo dũ ce⸗ ngoran
ſummabunt᷑ oĩia fiet reſurrectio:bonos iudi lebꝛaret delate fuerũt due tabuleſcripte litte ☚
cabit et malos.huic q̃ttuoꝛ aĩalia ſurgẽt ĩ te- ris grecis:in quibug multa erant debeato äveren
ſtimoniũ.ſ.q̃ttuoꝛ euãgeliſte.nomẽ agni in franciſco ventara AU Secungo pbari poteſt Ichn⸗
tuba ↄcinẽt ſerẽtes iuſticiã legẽq; irrepꝛehẽ⸗ ꝙ beatus franciſcus fuit electus et vocatus der
ſibilẽ. ſ. euangeliũ:cui ↄdicet᷑ a beſtia.ſ.anti⸗ a deo:ex ſpeciali vocatione. Dum enim ado iſoei
xrp̃o. Et ſurget tſtella mira ſcʒ. paulus qᷓttuoꝛ leſcentibus in domo parentũ adhuc cohabi ſiß
hũs aĩalium imaginẽ. Eritq; in tuba mira-⸗ tans:ad hoc egreſſus ſemel vt inquit Bona nilii⸗
bili dãnatos illuminabit.hic gladiabit᷑. mo uentura ad meditandũ in agro:cum deam⸗ l
riens illuſtrabit᷑ poꝛro gloꝛioſus eixitꝰ eius bularet iuxta eccleſiã quandam ſancti Da⸗ ſbnrcc
Erit aũt beſtia hoꝛribilis ab oꝛiẽte veniens miani:que minabat᷑ pꝛe nimia vetuſtate rui⸗ ſrienn
ſ.magumeth:cuiꝰ rugitus vſq; ad gẽtes pu-⸗ namꝛet inſtigantc ſe ſpiritu eandẽ cauſa oꝛõ⸗ frtann
nicas audiet᷑. Sequit᷑ poſtea Sibylla dicẽſ nis intraſſet pſtratus ante imaginem crucifi i
de beato dñico et franciſco.ſtelle q̃q; due cõſi xi non modica fuit in oꝛãdo ſpiritꝰ cõſolatio fnin
miles pꝛime inſurgẽt ↄtra ipᷣam et nõ obti- ne repletus.Cunq; lachꝛymoſis oculis in⸗ Nntr
nebũt vſq; dũ ventat abhoĩatio:et voluntas tenderet in dominicã crucem vocem de ipᷣa fiſn
altiſſimi conſumet᷑. Iniuꝑ abbas Joachim cruce ad ſe miro quodãmodo delapſam coꝛ⸗ plene
vir eximie ſanctitatis et ꝓphetico ſpũ clarens poꝛeis audiuit auribus ter dicentẽ. Franci⸗ ſeiſ
in quodã ſuo libello ita dixit. Erunt duo vi⸗ ſce vade repara domum meam que vt cernis he
ri vnus hincalius inde qͥ duos oꝛdines in-⸗ tota deſtruitur. Ad cuius ſtupẽde vocis cõ⸗ enan
terpꝛetant᷑. AUnus italus de thuſcia Alter hi monitionem mirificam:vir dei pꝛimũ qui⸗ do
ſpanus de biſpania pꝛimus columbinꝰ ſecũ dem ꝑterritus:dehinc gaudio eradmiratiõe tce
dus coꝛuinꝰEt ſequit᷑.oꝛdo eĩ columbinꝰ ꝑ repletus ꝓtinus exurrexit totũ ſe recolligẽéz⸗ unu

dicen,
urii
Ridhidie
he
mnſn
din)
düncänn

Nigotij

ulmi

Ndinde.

ogolatden
Oinsmiäd⸗
Mholii
lonbinor
tisangen!

Ctmarren

is Nnmn
auncked⸗
raluſne
arneslnai
untindnt
nestbr
naignm
din nn
e ent
mock
e. Pant
nei Om
RLZ
—
omnpot
—
naninat
coohti
gntben
un d
lid⸗

tretn⸗

Ealao,
Geno
itien
giendn

.

Aa perficiendũ mandatũ de teparàda mate⸗
rialis eccleſie denuo:licʒ pꝛincipalis intẽtio
verhi ad eã ferret᷑ quã xpᷣus ſuo ſanguine ac
quiſiuit:ſicut eũ ſpũs ſanctus edocuit:et ipe
poſtmodũ fratribo ſibi familiaribo reuelauit
Vieruntũ collecta pecunia ad eccleſiã illã ſe

cõtulit:et dũ ſacerdos pecuniã recuſaret ac⸗

cipere ĩ quandã feneſtrã illã ꝓiecit:et ĩ dicto
loco cũ ſacerdote pᷣfato aliq;diu moꝛã cõtra⸗

xit. ¶ Cercio ꝓbari p̃t.ꝙ beatus franciſcus

fuit electus ⁊ vocatꝰ a deo ex multiplici viſio

ne. Pꝛima viſio oſtenſa fuit cuidã ſacerdoti

noie Silueſtro ciuitatis aſſiſij:hic a pꝛinci⸗
pio cõuerſionis franciſci cũ ꝓpter nouitatem

reiviã franciſci fratrũq; ſuoꝝ hũano ſpiritu

abhoꝛreret ne ꝑiclitaret᷑ ꝓ temeritate iudicij:

lumine fuit ſuꝑne gr̃e viſitatꝰ:videbat nãq;
in ſomnis totã aſſiſij ciuitatẽ a dracone ma⸗

gno circũdarũpꝛe cuiꝰ magnitudine nimia
tota regio videbat᷑ exterminio ſubiacere: cõ⸗
tuebatur poſt hoc crucem quandaʒ aureã ex

oꝛe ꝓcedentẽ franciſci cuiꝰ ſummitas celos

tã gebat:cuiuſq; bꝛachia ꝓtẽſa ĩ latũ vſq; ad
mundi fines videbant᷑ extendi. Ad cuiꝰ etiã

aſpectũ pᷣfulgidũ draco ille teter et hoꝛridꝰ
penitꝰ effugabat᷑: hoc dũ ſibi tercio mõſtra⸗
retur diuinũ eſtimans eẽ oꝛaculũ:viro dei et
fratribo ſuis ꝑ oꝛdinẽ oꝛdinauit ac nõ multo

poſt mundũ relinquẽs btõ franciſco voluit
adherere cuiꝰ vite ſanctitas ĩ oꝛdine autenti
cã reddidit eã quã in ſeculo habuerat viſio⸗

nẽ.Ex huiꝰ vero viſionis auditu vir dei nõ
in gloꝛia ẽ elatꝰ hũana:ſed bonitatẽ dei reco
gnoſcẽs ſdꝛtiꝰ aĩatus ẽ ad hoſtis antiqͥ fugã
dã verſutiã:et gloꝛiã crucis xpᷣi pꝛedicandã.

Scða viſio demõſtrata fuit Inno.pape.iij.

de qᷓ refert Bonauen. ꝙ dũ beatꝰ franciſcus
cũ ſocijs ꝓponeret adire pñtiam ſummi põti
ficis ꝓ ↄfirmatõe regule obtinẽda:xpᷣs vica
riũ ſuũ ꝑ viſionẽ cõmonefecit:vt ſupplicanti
pauꝑculo et placitũ daret auditũ ⁊ benignũ

pᷣberet aſſenſum:vidit nãq; in ſomnis ponti
fex ipᷣe roman lateranenſem baſilicã ruine
foꝛe iam ꝓximã quã quidã hõ pauꝑculus ⁊

deſpect? ꝓpꝛio doꝛſo ſubmiſſo ne caderet ſu⸗

ſtentabat. Cũ igit᷑ dei famulꝰ ſuis ↄparuiſſʒ

ↄſpectibi:vere inqͥt hic ẽ ille:qͥ opeꝛ doctrĩa
xpᷣi ſuſtẽtabit eccleſiã vñ pᷣcipua deuotõe re⸗
pletus:petitõi eiꝰ ſe ꝑ oĩa inclinauit:atq; illũ
ſpeciali ſy amoꝛe dilexit. Tercia viſiofuit il⸗

la de qua ſcribit᷑ in vita ſancti Dñici.dũ enĩ

ipᷣe ad vrbẽ ꝓ ↄfirmatõe ſui oꝛdinis ſe ↄtuliſ
ſet nocte oꝛãs:vidit in ſpiritu xpᷣm ĩ aere exi⸗

ſtentẽ et tres lanceas ĩ manu tenentẽ:atq; cõ

tra mundũ eas vibꝛantẽ.Cui velociter beni

gna mater occurrẽés. Quidnã vellet acere in

quiſiuit:et ille.ecce totus mundꝰ tribus vi⸗

cijs eſt fedatus.ſuꝑbia.ſ.auaricia.et luxuria.
Et iõ his lanceis volo ipᷣm ꝑimere.tũc vir⸗

go ad ei genua ꝓcidens ait. Fili dulciſſime
iuſticiã tuã digneris tꝑare cum mia:peccato
res ſuſtine longanimitate tua:habeo enĩ fi⸗
delẽ ſeruũ? pugilẽ ſtrennuũ qui vbiq; diſcur

rẽs mundũ expugnabit⁊ tuo dñio ſu binga
bit:aliũq; ſeruũ ſibi adiutoꝛiũ dabo:qͥ ſecuʒ

ſilr decertabit. Tüc illa ſanctũ dñicũ xpᷣo pꝑpñ

tauit obtulit eẽ ſanctũ franciſcũ:q̊s xpᷣo vul⸗
tu placido cõmendauit. Sanctus dñicus
ſociũ ſuũ in viſione ſua diligẽter cõſiderans
quẽ ante nõ viderat:in craſtino in eccleſia in
uentũ:ex his q̃ nocte viderat ſine indice co⸗
gnouit:et in eius amplexus ⁊ oſcula ſancta
ruẽs ait.bene es ſociꝰ meus bñ pꝑiter curres
mecũ.viſionẽ q̊ʒ pᷣdictã ſibi ꝑ oꝛdinẽ enarra

uit. Et ex tũc factũ eſt eis coꝛ vnũ et ala vna

in dño. ¶ Quarto ꝓbari pᷣt ꝙ beatꝰ fran ci⸗
ſcusfuit vocatꝰ a deo ex autẽtica teſtificatõe.
Diñs papa Gꝛego.ix.in ꝓſa quã fecit de btõ

frãciſco q̃ incipit. caput draconis vltimũ ſic

dicit. verũ de xp̃i latere nouus legatꝰ mittit

in cuiꝰ ſacro coꝛꝑe vexillũ crucis cernit᷑. Et

oñns Alex.papa.iiij.in pꝛiuilegio de ſtigmati
bus ita ait.poſtqᷓ; dei filius victoꝛ moꝛtis ad
patrẽ vñ deſcenderat vehiculo ꝓpꝛie maieſta
tis aſcẽdit mirifice foꝛtitudinis viros in cõ
firmationẽ ſanctoꝝ diuerſis tꝑibus ſuſcita⸗
uit. Inter alios aũt diebo nr̃is almus xpᷣi cõ

feſſoꝛ apparuit franciſcus ſignis et virtutib

gloꝛioſus: qͥ clariſſimꝰ pie viuẽdi meritis et

exemplis: fecundauit eccleſiã ⁊ caligãtia pñ⸗

tis etatꝭ tꝑa fulgoꝛis ſui lampade illuſtrauit:
viã pꝑfecte iuſticie parans ĩ deſerto altiſſime
pauꝑtatis quã ipᷣe currẽs alacriter et exultãs
cõtra carnẽ nudã ⁊ demones velut gigas tra
xit poſt ſe de inferoꝝ faucibe:et tranſduxit ad
dominũ populũ humilẽ bonoꝛũ operũ ſecta
toꝛem. ninto ꝓbatur ꝙ beatus franci⸗
ſcus fuerit a deo miſſus ex mundi cõmotio⸗
ne:niſi enim illũ elegiſſet deus:non potuiſſet
in toto terrarũ oꝛbe et ita cito tantam facere

cõmotionem.nam ad ſui ſequelã attraxit ho
mines graues et ſapientes. Sicut fuerũt fra
ter Bernardus de quinta valle:miles de aſ⸗

ſiſio:frater Rufinus canonicus eccleſie ma⸗
ioꝛis de aſſiſio.frater Angelus de reate mi⸗
les et doctoꝛ et alij q;plurimi.Et illud mirã
dum eſt ꝙ ſuo tempoꝛe in capitulo generali
cõuenerunt vltra quinq; milia fratrum. hoc

ita refert Bonauen. in legenda. in ca. de p

fectu oꝛdinis ꝓceſſu tẽpoꝛis multiplicatis

iam fratrib cepit eospaſtoꝛ ſocicitus in lo⸗
co ſancte Marie de poꝛtuncula ad generale
capitulũ cõuocare:vbi licʒ oĩm neceſſarioꝛũ
eſſet penuria fratrũq; multitudo vltra.quin⸗
qʒ; milia ↄuenirẽt:aliqũ tñ diuina opitulante
clemẽtia:et victus ſufficiẽtia ſuberat ⁊ ſalus
comitabat᷑ coꝛpoꝛea et ſpũalis iocũditas at⸗
fluebat:inſuꝑ ad ſui deuotionẽ induxit oẽm
romanã curiã:et pᷣlatos reuerendiſſimos ec⸗
cleſie ſancte dei. Innocentiꝰ papa dedit ſibi
de penitẽtia pᷣdicanda mandatũ appꝛobauit
regulã et laicis oĩbus fratribus:qui ſeruum
dei fuerãt comitati:fecit coꝛonas ꝑuulas fie⸗
ri:vt verbũ dei libere pꝛedicarẽt:ſicut recitat
Bonauen.in legenda in ca.de inſti.religio⸗
nis. Et vt cantat᷑ in pꝛimis veſpis eius feſti
cepit ſub Innocẽtio curſumq; ſub honoꝛio
pfecit gloꝛioſum:ſuccedẽs his Gꝛegoꝛiꝰ ma
gnificauit amplius miraculis famoſum.
¶ Æο quinq; pꝛeclariſſimis virtutib⸗ quibꝰ
it beatus Franciſcus. Pearirn n .Y
cunda excelletia beati Franciſci dicit
virtualis pfectionis:floꝛuit quidẽ vir⸗
us pᷣclariſſimis:ꝓpterea dixit Johãnes
illum aſcendere.Et reliquis omiſſis:quinq;
dumtarxat in hac ꝑte virtutes eius:deuote cõ
PPꝛima dicit᷑ pietatis.
Secunda paupertatis.
Tercia auſteritatis.
Quarta humilitatis.

ꝛima virtus beati Franciſci cõſideran⸗
da dicit᷑ pietatis:pijſſimus nãq; fuit pauperi

bus et egenis nõ ſolũ poſtq; xpᷣm ꝑfecte indu
it. Sed etiaʒ dũ in habitu viueret ſeculari.
ideo de ipᷣo ſic refert dñs Bonauen. Inerat
nãq; iuuenis franciſci pᷣcoꝛdijs diuinit in⸗
dita quedã ad pauperes miſeratio liberalis
q̃ ſecũ ab infantia creſcẽs tanta coꝛ ipᷣius be
nignitate repleuerat:vt iam euangelij nõ ſur
dus auditoꝛ omni ꝓponeret ſe petenti tribue
re:maxime ſi diuinũ allegaret amoꝛẽ.Cũ au
tem ſemel negociationis intentuſ tumultib⸗
pauperẽ quendã ꝓ amoꝛe dei petentẽ elemo⸗
ſynã pᷣter moꝛẽ ſolitum vacuũ repuliſſet: ſta
tim ad coꝛ reuerſus:cucurrit poſt ipᷣm et ele⸗
moſyna illi clemẽter impenſa.pꝛomiſit dño
deo ꝙ nunq; extunc dũ adeſſet poſſibilitas
petentibo pꝛo amoꝛe dñi ſe negaret. Qõð vſq;
ad moꝛtẽ indefeſſa pietate obſeruans copio⸗

ſa in deũ dilectõis et gratie inerementa pꝑme
ruit. Quid plura:ex pietate militẽ quendam

generoſum et pauperẽ ſe nudato veſtiuit:et
poſtẽ; ſeculo renũciauit totius humilitatis

amatoꝛ ſe tranſtulit ad lepꝛoſos eratq; cum

eis diligentiſſime ſeruiens oĩbus ꝓpter deũ:
lauabat ipᷣoꝛum pedes:ligabat vlcera:educe
bat putredinẽ ⁊ ſaniem abſtergebat oſculaba
tur etiã ex miranda deuotõne vlceroſas pla

Ras ißon euangelicus med icus mox futurꝰ

Scõa virtꝰ beati franciſci ↄſiderada dicit᷑
pauꝑtatis volũtarie q pe ꝓpter xpᷣm pauꝑta
tẽ ardẽtiſſime ↄplexꝰ eſt:hãc publice ꝓfeſius
eſt: dũ ſeculoꝛ pr̃i renũciauit: coꝛã epo Aſiſij
nam dũ pater eius tentaſſet eũ vt facultatib⸗
renunciaret paternis:ad epᷣm ciuitatꝭ ambo
ſe cõtulerunt. Ibi adoleſcens franciſcus de⸗
poſitis oĩbus veſtimentis reſtituit ea patri.
Inuẽtus eſt aũt tunc ſub veſtibus delicatis
cilitiũ ad carnẽ habere nudus vero manens
patrẽ ſic allocutus eſt: vſq; nũc vocaui te pa
trem ĩ terris:ammodo aũt ſecure dicere poſ

ſum hpater noſter qͥ es in celis:apud quẽ oẽm

theſaurũ repoſui ⁊ oẽʒ ſpei fiduciã collocaui
Inſuꝑ vt aſſerit Bonauen. nemo tã auriq;
ipᷣe cupidus pauꝑtatis:nec theſauri cuſtodi
endi ſollicitioꝛ vllus:q; iſte huiꝰ euangelice
margarite.Tunica coꝛdula et femoꝛalibo cõ⸗
tentus fuit vſq; ad moꝛtem. Chꝛiſti aũt ieſu
paupertatẽ ⁊ matris frequẽter cũ lachꝛymis
reuocabat ad mentẽ:inde hanc virtutũ aſſe⸗
rens eſſe reginã qꝛ in rege regum et in regina
matre ipᷣius tã pꝛeſtanter effulſit. In regula

vero fratrũ minoꝝ ipᷣos ad paupertatis ob⸗

ſeruantiã animauit cũ dixit:fratres nihil ſi⸗
bi appꝛopꝛiẽt nec domũ:nec locũ:nec aliquã
rem. Sed tanq; ꝑegrini et aduene in hoc ſe⸗
culo:in pauꝑtate et humilitate did famulan
tes:vadant ꝓ elemoſyna cõfidenter:nec opoꝛ
tet eos verecundari:qꝛ dũs pꝛo nobis ſe fecit
pauperẽ in hoc mũdo. Hec eſt illa celſitudo
altiſſime paupꝑtatis:q̃ vos chariſſimos frẽs

meos heredes et reges regni celoꝝ inſtituit
pauꝑes rebus fecit virtutibo ſublimauit cui
Dilectiſſimi fratres tota inherẽtes nil aliudp

noie dñi in ꝑpetuũ ſub celo hr̃e velitis.hec
in regula pᷣfata. Et vt aſſerit Bonauen.mã⸗
dabat dirui aliqñ domꝰ erectas.aut frẽs ex⸗
inde amoueri:ſi aliqͥd in eis ꝑciperet qð rõ⸗
ne appꝛopꝛiationis vel ſumptuoſitatis ↄtra⸗
riũ eſſet euãgelice pauꝑtati.¶¶e
cõſideranda in beato franciſco dicit᷑ auſteri

tatis:miro quippe mõ ſuo coꝛꝑi vt illud ſpiri

tui ſubderet auſterus fuit. Ideo de ipᷣo ſic ſe⸗
quitur Bonauen. attendẽs enĩ illud apoſto
li verbũ.qui aũt ſunt xpᷣi carnẽ ſuã cruciſfixe
runt cũ vicijs et cõcupiſcentijs:vt crucis a⸗
maturã iugiter ſuo ferret in coꝛpoꝛe: tanta
diſciplie rigiditate ſenſuales appetit? arcebat

ercia virtul

nedife
poris ſat
Prercs
mictebat
batcinen
aqneyt!
viniqat
atgerer
pyo⸗
ckinalt
poeli
dorm
Itftint
Aſ⸗
ſodorme
boagtüſon
nrtigad
dl
fenolco
Cönnon
Nopene
lur. Ol
hhocopie
ua
lin mni
ſnciuns.
Colltuno⸗
Ahualn
6o Hoeri
ſebicnet
nitowi
nus dare
ni ſobdi
edchet
giſoait/
nlitaoob⸗
fudellin

ufnbe
oinhe

Allpinei
iien
n Koh
ſei
Di
min
NMfntn
ſſſoi
Löhn
San
ſariol
biraͤſi
es, of
mente
rain

8eczon
ehdri⸗
Merie
Nmnen
sdarin
ritde
rinu
Enſah
dcnin m
fmmelase
ſmiar.
hbus Mrn
8Sponun
icroanien
mredeng
pud inn
molim
ung
fmoud

Crikita.

dilcyn
nimmint
hcinnahin

Jont

nenmnt⸗
monn/
ermh’
rndin
unuſ
lbuti⸗
alinn
ſiwwo fi
rüüſtun
hinant
Goblti/

vt vix neceſſaria ſumeret ſuſtentationi natu

re.Difficile nãq; foꝛe dicebat neceſſitati coꝛ⸗

poꝛis ſatiſfacere ⁊ ꝓnitati ſenſuũ nõ parere.

ꝓpter qð cocta cibaria ſanitatis thᷣe vix ad⸗

mittebat ⁊ raro. Admiſia vero aut conficie⸗

bat cinere.aut cõdimenti ſapoꝛẽ admixtione

adque vt plurimũ reddebat inſipidũ.de potu
vini qͥd dicam cũ ⁊ de aqua dũ ſitis extuaret

ardoꝛevix ad ſufficiẽtiã biberet.Et lʒ ita ſuũ

coꝛpꝰ cõtinue maceraret.tñ extra dũ hoſpita

ret᷑ in alicuiꝰ domo cõfoꝛmabat ſe in cibo ⁊

potu.alijs ne ſingulis reputaret᷑. De ulliꝰ ve

ro doꝛmitione refert Bouauẽ. Huda humꝰ

vt freqntius lectus erat. laſſato coꝛpuſculo.
Et ſepiꝰ ſedẽs ligno vel lapide ad caput po⸗

ſito doꝛmiebat.Omitto ei diſciplinas.ver⸗

bera tũſiones pectoꝛis.ſuſpiria.lachrymas
⁊ reliqua qͥbo coꝛpuſculũ iſlud ↄtinue cruci
eranda in beato
franciſco ðꝛ hũilitatis:nõ em̃ in tãto virtutũ
cumulovt de ſe ᷣſumebat.nõ ↄtẽnebat alios

abat. Quarta virtus 2

nõ verba iactãtie dicebat imo vt ait Bonauẽ

tura. Oĩm virtutum cuſtos ⁊ decoꝛ humili
tas copioſa virũ dei vbertate repleuerat. In
Aꝛia quidẽ reputatione nihil erat.niſi pctõꝛ
cũ in veritate ſpeculũ eſſet ⁊ ſplẽdoꝛ oĩmode
ſanctitatis.ſtultũ pinde iudicabat mũdanis
extolli fauoꝛibo. Gaudebat deobpꝛobꝛijs ⁊
de laudiby triſtabat᷑. generali vero cedẽs offi

cio. Guardianũ petijt cuiꝰ volũtati ꝑ omnia

ſubiaceret.dicebatq; ſocijs. Ita diligẽter no

uitio vnius hoꝛe obedirẽ ſi mihi Guardia⸗
nus daret᷑ ſicut ãtiqͥſſimo ⁊ diſcretiſſimo fra
tri.ſubditas em̃platuʒ ſuũ nõ hoĩem cõſide

mrare debet ſed illu pꝛo cuiꝰ amoꝛe ſubiectus.

quãto aũt ↄtẽptibilioꝛ ſᷣſidet.tãtomagis hu
militas obedientis placet.ſuntq; alia pluri⸗
ma de illius hũilitate a Bonauẽtura deſcri⸗
pta.q̃ in legẽda poteris inuenire. ¶ Quinta
virtus in btõ franciſco ↄſiderãda ðꝛ patien
tie.a pꝛincipio nãq; ſue ↄuerſionis dũ ciues

aſſiſij cernerẽt eũ facie ſqualidũ ⁊ mẽte muta

tum. ac ꝑ hoc alienatũ putarẽt a ſenſu.luto
platearũ.⁊ lapidibo impetebãt.⁊ tãq; inſano

⁊ demẽti clamoꝛoſis vocibs ĩſultabãt.famu
lus aũt dñi nulla fractus aut mutat iniuria

yvt ſurdus in oſbo ꝑtrãſibat.de hoc ſic ðꝛ in
rũſoꝛio:dũ pr̃ hũc ꝓſeqͥtur latẽs dat locũ ire

Coõſtanter poſt aggredit᷑ in publicũ pꝛodire

Squalenti vultu cernit᷑ putat᷑ inſanire luto

ſaxis impetit᷑. Sed patiẽs vir nitit᷑ vt ſurdꝰ

ꝑtrãſire.deinde toto tꝑe vite ſue cũctos labo
res.omes ↄtumelias. quaſcũq; egritudines

mente hilari ſemꝑ tulit:Et inquit Gonauen

tura in ca.de patiẽtia ipſius ⁊ tranſitu moꝛ⸗

tis in legenda maioꝛe. ad hoeꝑ varias ⁊ din.
turnas ac qͥtidianas egritudines deductus
Eẽ vt ↄſumptis iã carniba q̃ſi ſola cutis oſſibꝰ
cohereret. Cũq; duri coꝛpus augeret᷑ dolo
ribo illas ſuas anguſtias. nõ penaꝝ cenſebat
noĩe.ſed ſoꝛoꝝ.Cuʒ aũt ſemel grauiꝰſolito.
doloꝝ vrgeret᷑ aculeis.Quidã frater ſimplex
dixit ad eũ frater frãciſce oꝛa dñm vt mitius
tecũ agat.manũ em̃ ſuã plus debito.ſuper te
grauare videt᷑. Quo audito vir ſctũs cuʒ eiu
latu exclamãs ait.niſi noſcerẽ in te ſimplice,z
puritatẽ tuũ ex nũc abhoꝛrerẽ ↄſoꝛtiũ.qͥ au⸗
ſus fueris circa me diuina iudicia rephenſi
bilia iudicare.Et pꝛoijciens ſe in terrã.oſſa
debilia duro caſu colliſt. Et deoſculãs hu=
mũ. Grãs inqͥ t tibi ago dñe deus de oĩbo do
loꝛibus meis.Teq; mi dñe rogo.vt cẽtuplũ
ſi tibi placuerit addes. qꝛ hoc erit mihi ac⸗
ceptiſſimũ. cũ tue ſctẽ volũtatis adimpletio
ſit mihi cõſolatio ſuꝑplena. videbat pterea
fribꝰ ꝙ q̃ſi alteꝝ Job viderẽt.cui cũ languoꝛ
ceret carnis creſcebatſil ⁊ vigoꝛ mentis.
Mualiter deꝰ ma gnificauit ſctm̃ Frãciſcũ
cipue in qnq; progatiuis. ¶ Capitulũ. iij.
Ercia exeellẽtia bũ frãciſci ð ſingula
ris magniſficatõis:voluit deus magnꝰ
excelſus ſuũ ſeruũ decoꝛare licet in multis
vt patuit in ſermone pᷣcedenti de ſtigmatibꝰ

ſacris. pꝛecipue tñ in quinncc.
MPꝛimo in intellectus illuſtratione.

Beciio in creaturan condeſcenſione.
Tercio in felici conſummatioue.

Quarto in ſolenni canonizatione.
Quinto in miraculoꝝ coꝛuſcatione.
Pꝛimo magnitſicauit illũ deus intellectꝰi
ratione. NHã vt aſſerit Bonauẽ.in legen⸗
da.in ca. de intelligẽtia ſcripturaꝝ ⁊ ſpiritu
ꝓphetie.Quãuis franciſcus nõ habuerit ſa
craxꝝ lrãꝝ ꝑitiã. ꝑ doctrinãeternetamẽ lucis
irradiatus fulgoꝛibꝰ.ſcripturaꝝ ꝓfundo mi
ro intellectꝰ ſcrutabat᷑ acumĩe. Interrogatꝰ
ſenis a quodã religioſo viro theologie ſacre
doctoꝛe de qbuſda q̃ſtõibꝰ difficilimis tanta
claritate doctrine diuine ſapientie patefacie⸗
bat archana.vt vehemẽter ſtuperet vir ille pe
ritus. ⁊ cũ admiratione referret:vere theolo
gia ſctĩ pris iſtiꝰ puritate ac ↄtẽplatõe tanq;
alis in altũ ſubducta eſt aqla volãs.nr̃a vero
ſcia vẽter gradit᷑ ſuꝑ terrã. lʒ em̃ imꝑit eſſet
ſermone. ſcĩa tñ plenꝰ enodabat dubia q̃ſtio⸗
nũ.⁊ abſcondita ꝓducebat in luceʒ. Claruit
etiã in ipᷣo ſpũs ꝓphetie.vt ⁊ pᷣuideret futu⸗
ra.⁊ coꝛdiũ ↄtueret᷑ occulta:abſentia quoq;
velut pñtia cerneret. ⁊ ſe pñtem abſentibus
mirabiliter exhibetur.apud celanuz ſupplici

deuotione a milite quodã inuitatus ad pꝛã⸗
diũ benignũ hoſpitẽ familiariter monuit vt
cito ↄfiteret ꝛ domus ſue diſponeret.Qð cũ
ille diligẽter feciſſet intrauerũt tandẽ ad men
ſam ꝛ⁊ incipiẽtibo alijs mãducare. hoſpes ſu
bito ſpm̃ exhalauit iuxta verbũ hoĩs dei re⸗
pentina moꝛte ſublatus. dũ ſemel fatigat ⁊

laſſus eqͥtaret ſuꝑ aſellũ.eſſetq; in itinere cuz

fratre Leonardo de aſſiſio.frater ipe eonar
dus cepit dicere intra ſe bumanũ aliqͥd paſ-⸗
ſus nõ depari ludebãt parẽtes huius ⁊ mei.
Enipe eqͥtat ⁊ ego pedeſter aſinũ eius duco.
bec illo cogitante ꝓtinus de aſino deſcendit

vir ſanctus ⁊ ait. Nõ frater conuenit vt ego

equitẽ tu venias pedes qꝛ nobilioꝛ ⁊ poten⸗
tioꝛ me in ſeculo fuiſti. obſtupuit frater ⁊ ad
pedes eius ꝓuolutus bũ iliter veniaʒ petijt.
ecũdo magnificauit deus btm̃ frãciſcũ

aretiũ viuus viro dei fuit oblatus lepuſculꝰ

qͥ licet in terra poſitus cũ poſſet q̊ vellet efu⸗

gere vocãte eũ pr̃e benigno in ſinũ illius ꝓpe

ro curſu ſaltauit. Quod cũ pluries effeciſſet

iuſſu patris a friba delatus ẽ ad loca ſolitudi
nis tutioꝛa. mõ ↄſunili in inſula lacꝰ puſini
cuniculus qͥdam captus.⁊ viro dei oblatus
cum ceteros fugeret manib ſuis ⁊ ſinu ſe do

meſtica ſecuritate ↄmiſit. Apud lacũ reatinũ

eidẽ ad heremum de aretio ꝓperanti.piſcatoꝛ
vnã ex deuotione obtulit auẽ flunialem.quã
cũ libenter ſuſceptaz aꝑtis inuitaret manib⸗
ad receſſum nec illa vellet abire.erectis in ce/

lum oculis in oꝛõne diutius ꝑmãſit.Et q̃ſi
aliũde poſt hoꝛã reuerſus ad ſe iterato dul⸗

citer mandatũ auicule fecit vt deũ laudatura
recederet. Suſcepta itaq; cũ bñdictione licẽ
cia.veſtu coꝛꝑis quoddã pᷣtendẽs gaudium
aduolauit. Alio toe ambulãs cũ quodã fra⸗
tre ꝑ paludes venẽnaꝝ.iuenit maximã auiũ
multitudinẽ reſidẽtiũ ⁊ cantãtiũ in vᷣgultis.
qb viſis dixit ad ſociũ.ſoꝛoꝛes aues laudãt
creatoꝛẽ ſuũ nos itaq; in mediũ ipᷣaꝝ euntes
laudes ⁊ hoꝛas canonicas dño decãtemꝰ.cũ⸗
qʒ in medio eaꝝ ĩtraſſent nõ ſunt anes ↄmo⸗
te de loco. ⁊ qꝛ ꝓpter garritũ ipᷣaꝝ in dicẽdis
hoꝛis ſe mutuo audire ñ poterãt.ↄuerſusvir
ſctũs dixit ad aues ſoꝛoꝛes aues a cãtu ceſſa
te donec laudes ⁊ hoꝛas canõicas ꝑſoluamꝰ

at ille ↄtinuo tacuerũt.tãdiu ĩ ſilẽtõ ꝑſiſtẽtes

;diu dictis hoꝛis ⁊ laudibs ꝑſolutis a ſctõ
dicãtandi licentiã receperũt. Dante aũt viro
Dei licẽtiã eis ſtatim cantũ ſuũ moꝛe ſolito re

ſumpſerũt. Eidẽ ſenis ĩfirmo faſianꝰ qͥdã de

nouo captus. a nobili qdã traſmiſſus ẽ viu⸗
qͥ ↄtinuo vt virũ ſctm̃ audiuit ⁊ vidit. tãta il

in creacuraꝝobediẽtia ⁊ ↄdeſcenſione.apud

tur ab ipo diſiũgi. Naʒ plurib vicib extra
locellũ terraꝝ ĩ vinea poſit? vt abiret ſi vellet

rapido ſꝑ curſu redibat ad prẽm. tanq; ſi ab
eodẽ fuiſſet om̃i tꝑe educatꝰ.deinde cuidã col
latus viro.qͥ ex deuotõne ſeruũ deiviſitare ſo

lebat. velut ſibi moleſtũ foꝛet a pij pris abſen
tari cõſpectu eſcã recuſauit oĩno. Repoꝛtatꝰ
tandẽ ad famulũ dei ſtatim vt ↄſpexit eundẽ
qͥbuſdã hilaritatis pᷣtenſis geſtiba auide mã⸗
ducauit. Cũ ex ↄtinuo fletu infirmitatẽ ocu⸗
loꝝ incurriſſet grauiſſimã ↄſuluerũt medici.
vt pateret᷑ ſibi ꝑ cocture remedium ſubueniri
aſſenſit vir dei vocatuſq; venit cirogicus in⸗

ſtru mentũ ferreũ igni ſubmittẽs ad faciẽdũ

cocturã. At xp̃i ſeruꝰ coꝛpus ꝓpꝛiũ iã hoꝛro⸗
re ↄcuſſum ↄfoꝛtãs ſicut amicuʒ cepit ignem

alloqͥ dicẽs.mi frater ignis vᷣtuoſum pulcrũ
⁊ vtilẽ te creauit altiſſimus eſto mihi in hac
hoꝛa ꝓpitius eſto curialis.pᷣcoꝛ magnũ deuʒ
qͥ te creauit vt tuũ mihi caloꝛẽ tẽperet. Oꝛa⸗

tione finita ↄ ignẽ ſignũ crucis edidit ac de⸗

inceps intrepidꝰ ꝑſi iſtebat. pfundatũ ẽ crepi
tans ferrũ in tenera carne. ⁊ ab aure vſq; ſuꝑ

ciliũ coctura ptracta. Statim ſctũs ad frẽs

dixit. laudate altiſſimũ qꝛ vere dico vob. nec

ignis ardoꝛẽ ſenſi.nec carnis vllũ doloꝛẽ. EK

ↄuerſus ad medicũ. Si nõ ẽ inqͥt caro bñ de
cocta impmeiterũ. Stupefact medic mira
culũ extulit dicẽs.dico vobis frẽs.vidi mi⸗
rabilia hodie.¶ Tercio magnificauit deus
btm̃ frãciſcũ in felici ↄſummatõe:nõ em̃ ſilen
tio pᷣterire debemꝰ qnta deuotõe qnto feruo
re trãſijt Frãciſcus in hoc mũdo ad prẽm.de
quo ſic ſcribit Bonauẽ. ꝙ anno vigeſimo a
ſua ↄuerſione cũ fuiſſet multis infirmitatib
moleſtatus tuliſſetq; biennio ſtigmata illa ſa
cra ad ſctãm mariã de poꝛtiuncula ſe poꝛtari
popoſcit. q cũ fuiſſet ꝑductus ſuꝑ nudã hu⸗

— „ ——

mũ ſe totũ nudatũ in ſpũs feruoꝛe ꝓſtrauit.

Decubans ſic in terra ſaccina veſte depoſita.

faciem ſolito moꝛe leuauit in celũ ⁊ intendẽs

illi gloꝛie totus manu ſiniſtra dexteri lateris
vulnus ne videret᷑ obtexit. Et ait ad fratres.
ego qð meũ ẽ feci.qð vrjm ẽ x̃s edocebat. Il

lachrymantib aũt ſocijs ſancti vnus exeis
quẽ vir dei guardianũ ſuũ eſſe dicebat votuʒ

ipius diuina inſpiratione cognoſcẽs feſtin

☛

ſurrexit. Et acceptã cũ coꝛda ⁊ femoꝛalibo tu

nicam pauperculo xpᷣi obtulit dicẽs hec tibi
tanq; pauperi cõmodoꝛ cũ illa ſuſcipias obe
dientie ſancte mãdato. Gaudet ex hocvir ſan
ctus. qꝛ fidẽ tenuiſſe dñe pauꝑtati vſq; in fi⸗

nẽ ſe vidit. palmaſq; leuatas ad celũ xpᷣm ſu

um benedixit.ſicq; indutus habitu vili.frẽs

ae
irid
n.wid
Calig
ii
ed
1tad
hnn⸗
inmuin
manga⸗
itis gii
awünd
Corhink
ngi
Aiheul
stdült
folui⸗
nom.
ein n
eNi
1füs

nul
Alu,
guntign
rnl
na

aſſiſtentes ↄſolatoꝛijs verbis ꝓ ſua moꝛte de
mulcẽs paterno affectu ad diuinũ eſt hoꝛtatꝰ

ꝗmoꝛẽ.Et poſt benedictionẽ datã adiecit va

lete filij oẽs in timoꝛe dñi ⁊ ꝑmanete in eo ſꝑ
Evgo ad deũ ꝓppero.cuius gre vos oẽs ↄmẽ⸗
do. Juſſitq; euangelioꝝ ſibi codicẽappoꝛtari
2 euangeliũ ſ m ioannem.ſ.ante diem feſtum

paſce ſibi legi popoſcit.ipᷣe vero pꝛout potuit
in huius pſalmi vocem ꝓrupit. voce mea ad

dominũ clamaui.⁊ ad finem vſq; cõpleuit in
quiens. me expectant iuſti. donec retribuas

mihi.Tandem cũctis in eum expletis miſte
rijs obdoꝛmiuit in domino.Fuitq; miniſtro
terre laboꝛis ⁊ epo aſſiſmati exñti ĩ mõte gar⸗
gano. eius tranſitus diuinitus reuela:us ⁊
diffuſius videre poteris ĩ legẽda.Trãſijt aũt
venerabilis pater huiꝰ mũdi naufragio ãno

ι.

dñice incarnationis. M.cc.xxx.q̃rto nonas

—

octobꝛis die ſabbati in ſero. ſepultus ẽ in die

dñico. ¶ Quarto magnificauit deꝰ bim̃ frã⸗

ciſcum in ſolẽni canoniʒzatione. cũ em̃ paſtoꝛ

ccleſie Gregoꝛius nonus nõ ſolũ ex miracu
lis poſt moꝛtẽ franciſci. verũetiam ex erperi⸗
mentis in vua ipſius oculis viſis ⁊ manibo
cõtractatis ſcĩtatẽ eius mirabilẽ. plena fide
certificatus agnoſceret.ac ꝑ hocĩ celis gloꝛi
ficatũ a deo nullatenus dubitaret.cathalago
ſanctoꝝ aſcribendũ ſtatuit. Qua oe re ſerua
tis oĩbus q̃ fieri debent in canonizatõe ſctõ⸗
rũ ⁊ examinata eã ꝑ cardinales ad hoc depu
tatos veniẽs ꝑſonaliter ad ciuitatẽ aſſiſ ij. cũ
maximis q̃ longũ foꝛet enarrare ſolẽnijs be⸗
atũ pr̃em canoniʒauit. ainro magnifi⸗

cauit deꝰ htm̃ franciſcũ in miraculoꝝ coꝛu⸗

ſcatione. Et omiſſis illis q̃ io viuẽte digna
tus eſt deus cius meritis operari.aliqua hic
inſeramꝰ celebꝛata poſt moꝛtẽ. In caſtro po⸗
marico in mõtanis apulie poſito. defunctaẽ

puella q̃dam parẽtibo vnica ⁊ pᷣdilecta inuuo

cauit mater plena fide frãciſcũ cui deuotiſſi⸗
ma erat. Apparuit illi in viſu franciſcus di⸗
xitqʒ.noli flere qꝛ qdᷣ poſtulas obtinebis.ſta⸗
tim illo diſparẽte.filia eius viua ⁊ icolumis
videntibo cũctis ſurrexit. In ciuitate noce⸗
rie fuius pᷣmogenitus cuiuſdã petri. ex infir

mitate moꝛtuus inuocato btõ frãciſco redijt

ad vitã. Cuiuſe dã vrbis rome notarij pueru⸗
lus.vix ſeptẽnis mr̃em ad eccleſiaʒ ſctĩ eũtem
puerili moꝛe ſcqͥ deſiderãs.dũ remanere do⸗

mi copelleret᷑ a matre ꝑ feneſtrã palatij ſe ꝓie

cit. ? vltima quaſſatione colliſus ↄtinno ex⸗
pirauit. mater vero q̃ nondũ longo diſceſſe⸗

rat ad ſonitũ coꝛruentis celeriter redijt. filiũ

— Rn

; reperiens extinctũ.ſuis clamoꝛib totã ex⸗

⁰

citauit viciniã ad lamentũ.frater vero qdam

—

Rao noie patrem induxit. vtpnerum fanete
franciſco cõmendaret.qð cnʒ factum fuiſſet.
ſtatm coꝛam omnib ſurrexit incolumis pu

er. In ciuitate capue.puer quidã in flumè ce

cidit.vbi cum diu ſtetiſſet a natatoꝛe q̃dã in⸗
uentus fuit ſub ſabulo. Eduxit tandẽ illum
extra extinctuʒ atq; defunctũ.inuocato vero
a ſuis ⁊ a populo circũſtante beati franciſci
noiĩe incolumis puer ſurrexit petijtq; ſe ad ee
cleſiã beati franciſci deduci. vt gratias illi de
uotus exolueret cuius ſe nouerat virtute mi
rabiliter ſuſcitatũ. In ciuitate ſueſſa.repente
domus quedã coꝛruit ⁊ vnũ abſoꝛbuit iuue

nNem ac interemit. Amotis vero poſt ſpaciũ li

gnis ⁊ lapidibo.moꝛtuus inuentus ẽ.at ma
ter doloꝛis vocibo exclamabat. ſctẽ franciſce

redde mihi filiũ meũ.ſic ⁊ ppli qͥ aderãt.beati

pr̃is pᷣſidiũ flagitabãt. Sed cũ non eſſet vox
neq; ſenſus. cadauer poſuerũt ĩ lectulo ad ſe
pelienduʒſip̃m.diẽ craſtinũ expectãtes.mater
vero fiduciã hñs in dño cõtinuo btõ frãciſco
filiũ ↄmẽdabat. Et ecce circa mediam noctis
hoꝛã exurgẽs ſanus iuuenis in laudis ver⸗
ba ꝓrupit. In caſtro poſis qð in cãpania po
ſitũ ẽ. Sacerdos qͥdã thomas noĩe ad repan
dũ acceſſit ecclie molẽdinũ.deambulãs auteʒ
incaute ſecus extrema canalis.ſubito caſu ca
uilloſo ligno intruſus ẽ.cuiꝰ impu lſu volui

tur molẽedinũ.Cũ igit᷑ ↄſertꝰ iaceret ĩ ligno ⁊

ſuꝑ os ipᷣius qꝛ ſupinꝰ erat aquarũ impetua

inũdaret coꝛde tm̃.qꝛ lingua nõ poterat ſan⸗

ctũ franciſcũ flebiliter inuocabat ꝑ magnum

vero ſpaciũ ſic illo iacente.ac de vita ipius ſo
cijs iã penit deſꝑatis in ↄtrariã ꝑtẽ molã cũ

violentia reuoluerũt. Et ſic eiectus ſacerdos

Balpiras volutabat᷑ in aq̃ meatu.Et eco qui
6

ater minoꝛ cũ magna ſuauitate arreptuʒ

p bꝛachiũ extra flumẽ eduxit dicẽs. Ego ſuʒ
frãciſcus quẽ vocaſti.ille ic liberatus nimis
obſtupuit volẽſq; pedũ ipᷣius deoſculari ve⸗

ſtigia huc atq; illuc anxius diſcurrebat.que
rens a ſocijs vbi ẽ ille.q̊ abijt ſctũs. Qua via
diſceſſit.ſicq; grãs egit deo ⁊ ſuo ſeruo fran⸗
ciſco. Juuenis qdã de burgo celani incautꝰ
in puteũ cecidit qͥ qſi paſſus q̃ttuoꝛ aquaruʒ

cõtinebat. accurrentibo aũt alijs vt eü iuuarẽt
poſt longũ ſpaciũ dimiſſis vnus per funẽ in

puteũ pueꝝ reſpexit in aquaꝝ ſuꝑficie reſi⸗
dentẽ extractus tandeʒ de puteo dixit om̃iba

qͥ aſtabãt. Qñ ſubito cecidi btĩ frãciſci page
ciniũ inuocaui. Qui coꝛruenti mihi ſtatim

Pñ̃tialiter affit ⁊ manũ poꝛrigẽes leuiter ap

phendit nec vnq; deßuit donec vna vobiſcũ

de puteo me eduxit. In ſabinẽſi dioceſivetu
la qdam octogenaria erat.cuiꝰfilia moꝛiena
U

lactantem infantulũ dereliquit. Cũ igitanꝰ

paupercula plena eſſet inopia.⁊ vacua lacte.
nullaq; eſſet mulier q̃ ſinenti ꝑnulo lactis ſtil

licidiũ.iuxta qð exigebat neceſſitas erogaret.

quo ſe verteret vetula penitꝰignoꝛabat.deb
litato vero infantulo. nocte q̃dam om̃i hũa⸗
no deſtituta ſubſidio ad bti pris franciſci au
xiliũ imploꝛãdũ ſe ↄuertit.affuit ſtatim inno
centis amatoꝛ etatis. Ego inqͥens ſum fran⸗
ciſcus o mulier pone mãmas tuas in oꝛe pu

dauerũt. ⁊ ne oĩa diſtincte pcurramꝰ.cũ audi
toꝛũ laboꝛe ↄcludo cũ dño Bonauẽtura di⸗
cente poꝛro vir iſte btũs mirandis virtutum

in pñtis ꝑ diuerſas mũdi ꝑtes pclaris mira⸗
culoꝝ ꝓdigijs diuina ſe potẽtia gloꝛificante

coꝛuſcat nam cecie ⁊ ſurdis muns ⁊ claudise

idropicis ⁊ ꝑaliticis.demoniacis ⁊ lepꝛoſis
nauſfragijs ⁊ captiuis ipſius meritis reme⸗
dia cõferũtur oĩbuſq; moꝛbis neceſſitatibus
⁊ ꝑiculis ſubuenit᷑ſed ⁊ multis moꝛtuis per
ipᷣm mirifice ſuſcitatis innoteſcit ſidelibꝛ ma

gnificẽtia virtutis altiſſimi cniẽ honoꝛ⁊ glo

er infinita ſecula ſeculoꝝ. Amen.
Dermo quadrageſimuſſextus de ſctõ lu⸗

ſlſc iſte reſulſit in tẽplo dei.
/buntur hec verba oꝛiginaliter Ec
laſtici. l. ca. Qui mundũ condens mirabi

cri⸗

li ſapientia celos diuerſis oꝛnauit ſideribus

ipſe cccleſiam ſuam ſanctoꝛũ varictate voluit
decoꝛare.Et vt oſtenderet viam ſalutis om⸗
nibus patere poſſe.elegit de quolibet ſtatu ali

quos q electoꝝ ninero aſcriberentur. Idcir

co ⁊ beatũ ludouicũ eximiũ confeſſoꝛẽ ſuũ ſe⸗
cit meritis ⁊ gloꝛia copioſum.is ẽ qͥ iam bea
tus cuʒ xpᷣo nũq; deſerit eos.qͥ patrociniũ eiꝰ

expoſcũt.Cuius ꝓfecto interceſſione vt appa
rebit in ſequentibus innumera vt ſic dicam
beneficia ſummo patre petita impetrantur.
Pꝛopterea in pꝛeſenti ſermone ad eius lau⸗
des ingentes expꝛimendas omni ſtudio eſt
elaboꝛandum.De quo conuenientiſſime di⸗

ci poſſunt verba in themate pꝛepoſita. Inqͥ⸗
bus triplicem ſplendoꝛem ſancti ludouici di

ſtinguemus. ””c
Mꝛimus dicitur nobilitatis.

CTercius claritatis.

louico oꝛdinis minoꝝ epiſcopo tholoſano.

Daſi ſolrefulges

ex nobilitate ſir oꝛiginis eo ꝙ fuit fuius pꝛi

4

Wapitulum.i.
Rimus ſplendoꝛ ſancti ludonuici dicit᷑
itatis.fuit quidem nobilis genere caro⸗

*

ſitamen hoc loco vi⸗

da.Et ꝙ ſic pꝛobat᷑ ſufficientiſſime. quoniazʒ
qui vitas ⁊ geſta ſanctoꝝ ſcripſerũt ſemp il⸗
* nobilitatẽ pꝛius notificare voluerũt.vñ
Mattheus.i. ca. genealogiam xp̃i texere co⸗
natus eſt dicens. ¶iber generatõnis ieſu xpᷣi
filij dau id fulij abꝛaham ⁊c. Eteccleſia cãtat

poꝛro vir iſte btũs mi ntum ſic de virgine matre. Natiuitas gloꝛioſe vir
ſignis in vita claruit.⁊ die a tranſitꝰ ſui vſq;

ginis marie ex ſemĩe abꝛahe oꝛta de tribu iu⸗
da clara ex ſtirpe dauid.Et iteruzʒ. Regali ex
pꝓggenie maria exoꝛta reſulget. de ĩfraſcriptis
7 ſeq̃ntibus ſctĩis ita habetur. Nicholaus ex
nobiliſſimis parentibo oꝛiginẽ duxit. Vincẽ
tius nobilis genere ſed nobilioꝛ fide. Ambꝛo
ſius filius pᷣfecti rome. Alexius fuit filiꝰ eu⸗

femiani viri nobiliſſimi ⁊ in aula imperato⸗
ris pꝛimi germanꝰ? nobiliſſimus genere. Ber

nardus ex nobiliſſimis parentibus oꝛtus eſt
Egidius ex ſtirpe regia genit. Hieronimus

euſebij viri nobiliſſimi filius. Clemẽs epus

ex nobili romanoꝝ pꝛoſapia oꝛtꝰ. Aucia vir

go ſiracuſana nobilis genere. Anaſtaſia no⸗

biliſſima rõana. Paula fuit nobiliſſima ma⸗
trona romana. Agatha ingenua mẽte ⁊ coꝛ⸗
poꝛe.maria magdalena a caſtro magdalo de⸗
nominata.clariſſimis eſt oꝛta natabbꝰ vt po⸗

te ex ſtirpe regia deſcendẽtibus. Criſtina no

biliſſimis parentibus oꝛta. Ratherina coſti
regis filia.clara claris oꝛt natalibus.Et de
ioſeph ab arimathia ſcribiturAnce.xxiij.Et
Marci vliio.ca. Venit ioſeph ab arimathia
nobilis decurio. Quare videtur ꝙ nobilitas

carnis facit ad extollẽtiã etiam ſctõꝝ.Ex ꝑte

altera videt᷑ ꝓbari poſſe ꝙ nobilitas ꝑni aut
nulliꝰ valoꝛis exiſtat. NHã aplus.i.ad coꝛint.
i.ca. dixit. Ignobilia ⁊ ↄtemptibilia mundi
elegit deus. Ad idẽ facit ca.cũ fm.de pᷣbẽdis

apli nõ dat᷑ intelligi ꝙ nobilitas nõ ſit oꝛna⸗
mentum eoꝝ qui illam habẽt.ſed tm̃ ꝙ deus

non elegit nobiles ⁊ doctos viros ſed piſca⸗

toꝛes ⁊ ſimplices.vt ſic magis nota fieretvir

tus diuina dum per illoꝝ pꝛedicationem in
xpᷣum crederet mundus.Sed notandumqꝙ
tria genera hominũ reperiũtur.

ꝛimi ſunt nobiles oꝛigine ſʒ nõ virtutibus
Sci ſunt nobilcs nõ oꝛigine ſed viriulib⸗

7

mogenitus.regis caroli.regis ſicilie.

li regis ſicilie fuius pꝛimogenitus pꝛout te⸗
ſtatur põtifex maximus Joannes.xxij.ĩ bul
la canonizationis.
dendum eſt vtrũ nobilitas ſanguinis ? car
ine nalis oꝛiginis.ſanctis ad laudem ſit aſcribẽ⸗
erili qꝛ abundãter tibi lac dñs dabit. Imple⸗
uit anꝰſcti mãdatũ ⁊ ſtatim octogenarie ma
me lactis copiã effuderũt.qð ſactuʒ innotuit
multis tam viris qᷓ; mulieribꝰ.qͥ oẽs deũ lau

obicaut

gi⸗
ini
nchecbe
aldeg
noꝛes
catſu
ponto
pꝛobit
liusin
maort
hohot
notieeſ
ſinſt
Monnt

ſio tden
latepere
Puniebot
Gtevorg
ſeinpo
Uherr
nihiin
gtein
brodel
gonh⸗
ſapame
hecein
ſenccnſi
ſſo Aid
hla Etſu
Ucetir
fwoign
Ntuion
fnsing
ſoblis
Upatri
et⸗
odlee
deſuan
oſn
n 6
Heccmn⸗
Cſio
utodili
Inani
ake!
Müins⸗
factcn
Qne
hue.
nobiiea
inlis
tlca.

Aer

iſcen

Wn

nberbo,
noniͤr⸗
nſtte
ſnr ;
Nütent⸗
rerii
nmeo⸗
nerini
Statchin
Pgoen

zudendee

Pichrus
edurn. R
Nſoeer

muine⸗

abrstn

Deoms
Aucin
ſtiſane
Nllnan
umarto/
onac*
N
Cu.
mud
ab
urnut
pmmum
gnnig
iel
“
ſsonn,
ümnti
ſtid
Neſeds
ao
hmhgnn
nsſelhe
on
Zin
n

= .—
==

Tercij ſunt nobiles ⁊ oꝛigine ⁊ virtutibus.
Pꝛimi quidem ſatis obſcuri ſunt infames ⁊

repꝛehenſibiles.pꝛo quibus Claudianus di
cit Degenerant homines vitijs fiuntq; mi⸗

noꝛes ⁊ Seneca in tragedijs. Qui genꝰ ia⸗

ctat ſuũ aliena laudat. Et Ouidius libꝛo de

ponto nõ cenſus nec clarũ nomẽ auoꝝ. Sʒ

pꝛobitas magnũ ingeniũq; facit. hinc Tul⸗

lius in inuectiua cõtra ſaluſtiũ dicebat.Ego

maioꝛibus meis virtute mea pꝛeluſi.vt ſi pꝛi
us noti nõ fuerant a me accipiant initiũ me⸗

moꝛie ſue.Lu vero tuos q; turpiter offendi⸗
ſti. vt ſi fuerant egregij ciues in obliuionem
venerint. Quare noli mihi antiquos viros
obiectare.hec ille.inueniũtur multi qui flagi

tijs ⁊ dedecoꝛe affecti gloꝛiãtur ſic de nobi⸗

litate parentum. Alij verovitijs ſoꝛdentes de
patrie nobili conditione letãtur.Cõtra quos
eſt exemplũ quod refert ioannes ſolobꝛien⸗
ſis in policatone de anatharſiſtita.hic cũ vi⸗

tuperaretur ab archico quoniam ſcita foꝛet.

mihi inquit dedecus patria.Lu vero patrie
at etiã temiſtocles vt ſcribit᷑ a Cicerone in li
bꝛo de ſenectute.fertur ſerifio cuidam in iur⸗
gio reſpondiſſe.cum ille dixiſſet. HNõ em̃ ſua
ſed patrie gloꝛia ſplendoꝛem aſſecutum. nec
Hercle inquit.Si ergo ſerifius eſſet igno bi
lis.nec tu ſi athenienſis eſſes clarus vnq; fu⸗
iſſes. Alij dicũt nec ego ſerifius ſi eſſem no⸗
bilis. Et ſaluo melioꝛe iudicio vtrunq; ſtare
poteſt.ſcʒ nobilis ⁊ ignobilis.nam ſi dixeri⸗

mus ignobilis. poteſt eſſe ſenſus nec ego cuʒ

virtutibo meis eſſem ignobilis ſi eſſem ſeri⸗

fius in pstria.ſ.humili natus.Et ſi dicamꝰ.
nobilis poteſt intelligi ſic.nec ego qui ſciliczʒ
in patria gloꝛioſa ſum natus. ſſi eſſem ſeriſiꝰ

ſcilicet vitioſus eſſem nobilis. Secũdi ſunt

nobiles.⁊ ſi non oꝛigine tamẽ virtutibo.qui

de ſuoꝛum parentum humilitate ↄfundi nõ
poſſunt.nã vt inquit Hieronymus ad cellã
tiam. Sola apud deũ libertas eſt nõ ſeruire
peccatis ⁊ vera nobilitas claꝝ eſſe virtutibo.
⁊ Caſſiodoꝛus in epiſtolis.hec eſt indubita
ta nobilitas q̃ moꝛibus pꝛobatur oꝛnata.Et
Juuenalis.nobilitas ſola eſt atq; vnica vir⸗
tus.Et Ariſto.in.iiij politice ingenuitas eſt
virtus.⁊ Seneca ad lucillũ.animꝰ nobilem

facit cui ex q̃cũq; cã lʒ ſupᷣ foꝛtunã ſurgere.?

Claudianus.exaltat virtus nobilitando ge⸗

nus. Et licet vt refert Seneca in tragedijs.

nobiles nõ ſunt mihi aui nec altis inclitũ ti⸗
tulis genus ſed clara virtꝰ.Et in decretis di.

xl.ca.nos.ðꝛ nos qͥ pᷣſumus nõ ex locoꝝ vel
generis dignitate ſed moꝝ nobilitate inno-
teſcere debemus. nec vrbiũ claritate ſed fidei

puritate. ¶ Zerti ſunt nobiles ⁊ oꝛigine x

virtutibo qui inter hoĩes ſplendent. vt ſol in

firmamento celi. Satis vuq; decoꝛat homi⸗
nem nobilitas ſanguinis cũ nobilitate bono
rũ moꝝ.Quiſnã nõ magnitaciet ſctm̃ ludo⸗-
uicũ qͥ regis ⁊ regine furꝰ foꝛmoſus coꝛpoꝛe
diuitijs affluẽs.Etate floꝛẽs ingenio acutꝰ.
ac qbuſſibet tpalibo bonis afſluẽs. vitia ſpꝛe
uit. terrena calcauit.⁊ xpᷣm ieſum bñ btẽq; vi
uendo q̃ſiuit. Iſta tñ in ſeq̃nti ſplendoꝛe dif⸗
fuſius expꝛimẽteur.
NDualiter ſctũs ludouicus ſpꝛeto mũdo v
ali regno. vitã ſpũalem elegit.ꝑmanẽs vſq;
in finem in virginitate.. ¶Lapi. ij.
cũdus ſplendoꝛ ſctĩ ludonici ðꝛ ſcti
tatis.qnta vero fuerit ſctitas eius depᷣ⸗
hendere poſſumus pꝛecipue ex tribſus.

ercio ex virginitatis diʒ .—
Pꝛimo dephendimus q; grandis fuit ſan
ctitas ludouici ex mũdi deſpectione. nam vt
inqᷣt ioannes.xxij.in bulla canoniʒationis.
cõſiderãs ſctũs iſte. mũdus totus ſit poſi⸗
tus in maligno ꝙq; cũ ↄcupiſcentia ſua tri⸗
ſijt.ipᷣm fugiendo deſeruit totaliter ⁊ cõtem⸗
pſit.nã rediens de catalonia.votũ qð fecerat
de intrãdo oꝛdinẽ minoꝝ in cõuentu ſancti
frãciſci de mõte peſulano voluit adimplere.

ſed cũ frẽs timoꝛe patris ipᷣm recipe nõ aulde
rent.votũ ipᷣm ibi publice iterauit. Et cuma

bonifacio papa pᷣdeceſſoꝛe ipᷣius ioannis re⸗

quireret᷑ ꝙ aſſenſum pᷣſtaret pꝛouiſioni de ſe

facte.eccleñe tholoſane. rñdit ſe hoc facturũ
nullatenus quoaduſq; votuʒ qð fecerat ad⸗
impleret. Cuiꝰ deuotioni annuẽte pontifice
habitũ oꝛdinis minoꝝ ſuſcepit in pñtia ge⸗
neralis miniſtri.qͥ fuit poſtea ioãnes epᷣs poꝛ
tuentis.atq; flexis genibxfecit ꝓfeſſonẽ quo
facto ꝓuiſionẽ de ſe factaʒ eccleſie tholoſane
acceptauit mãdatiſq; aplicis obediuit. itaq;

hꝛabitu ſcti frãciſci veſtitus.põtificalẽ digni⸗

tatẽ ſuſcepit.Quẽ habitũ ſꝑ vſq; ad moꝛtẽ de
tulit ſᷣm tñ cõdecentiaʒ epᷣalis gradus.Et in
hoc minoꝝ oꝛdinis excellẽtia demõſtrat᷑ cu
ius habitũ deferre nõ erubuerũt tot inſignes
⁊ celebꝛatiſſimi viri.vt ſctũs ludouicus deq̃

loqͥmur. Et alij plurimi qͥ nõ ſunt omittẽdi.

HNam vt habemus in cronicis oꝛdinis.fer⸗
dinandus rex caſtillie dimiſſo regno nepoti
ſuo intrauit hũc ſctm̃ oꝛdinẽ moꝛtuuſq; ẽ fra
ter minoꝛ ſepultus colibꝛie. Rex iacoby in re⸗
gno arragonie moꝛtuus eſt cũ habitu fratrũ
minoꝝ ⁊ ſepultus barchinone. In eodem re

gno. Rex alfonſus moꝛtuus eſt cũ habitu

u j

em tei

ſep ultus bilerde. Federicus rex inſule ſici⸗

lie moꝛtuus cuʒ habitu ⁊ ſepultus meſſane.
Robertus rerx ſicilie frater ſcti LQudouici per
tres dies añ moꝛtẽ ſuſcepto habitu ⁊ facta ꝓ
feſſione ſepultus ẽ neapoli in ſancta clara.be
atus Henricus rex Cipꝛi virgo puriſſimus
factus frater minoꝛ obijt cũ habuu ⁊ ſepultꝰ

F nicoſie. Tanta qͥdẽ eſt xᷣianoꝝ deuotio ad

habitũ bti frãciſci vt q illũ in vita nõ ferũt ſe
penumero cupiant hr̃e in moꝛte ⁊ ſepultura.
ODo quã cãm põtifices ſummi ſpũſctõ edocti

deuotionẽ hãc ampliare volẽtes ſpũalibo gra
tijs ſic deferẽetes habituz donare voluerunt.
Naʒ vrbanus quartus cõceſſit remiſſionem

quarte ꝑtis pctõꝝ moꝛiẽtibo cũ habitu fratꝝ
minoꝝ.bulle habent᷑ ianue ⁊ in monte peſu
lano. Siliter ⁊ nicholaus quartus ↄcedit re
miſſionem quarte ꝑtis. Idem facit Clemẽs
tercius bulle habẽiur ianue.peruſij.medio⸗
lani ⁊ venetijs.dicta ſunt hec ad extollendaʒ

merite bũilitatẽ habitus oꝛdinis mioꝝ quẽ
btus I nicus tãto ardoꝛe ac deuotione ge
ſtauit.

cdᷣo dephẽdimꝰ q; ſublimis fuit
donici ex ſpũali exercitatione.vt

uinitus qᷓ; humanitus acquiſita. oroni erat
aſſiduus miſſas audiebat deuote. in magnis
yero feſtiuitatibo cũ pᷣparationc multa coꝛpꝰ
ſumebat dñicum factus aũt ſacerdos diebus

quaſi ſingulis celebꝛabat.audiẽtie verbi dei

inſiſtebat attẽte. Mira vero compaſſione ad
paupes ferebat᷑.qͥbo largius tam pꝛiuatas q;

publicas elemoſinas faciebat. vñ factus eßs
tholoſanus ꝑ vnũ ſuũ familiarẽ ſecretarium
mãdauit.qꝙ de ſuoꝝ q̃ntitate reddituũ q̃ntuʒ

ſibi ſufficeret ꝓ moderatis expenſis retineret
volens q; totũ reſiduũ in ſuſtentandis pau⸗

peribo poneret᷑. qᷓ;q; pᷣlatus tam magnus eẽt

ac filius tanti regis. Cũ aũt iret pariſtꝰ pau⸗
eri quẽ qſi nudũ repperit multũ ↄpatiẽs. ab
ſcondit cappam ↄtulit.quꝗ poꝛtabat ſibiq; fe

cit ſecrete aliã appoꝛ tari. Vigintiqͥnq; paupe

res in ſua domo reficiebat quotidie. quoꝛuʒ

depᷣhendimꝰ qnta fuerit ſcitas bii ludouici
ex vir ginitatis dilectione floꝛuit q pe virgi⸗

i opꝛanoiatus Joannes. xxij. ſan
ctus iſte in etate exiſtes tenera religioſiſſime
educatus ẽ bũ vero q̃rtũdecimũ attigit annũ
Ductus fuit in cataloniã cũ duobo ſuis fratri
bus. datus obſes ꝓ liberatõne pr̃is.vbi tam
feruẽter dedicauit ſe ſtudio q infra ſeptẽniũ
quo inibi obſes fuit ſub diſciplina fratrũ mi
noꝝ.quos ſecũ habebat in ſocios in pꝛimi⸗
tiuis ſciẽtijs ⁊ ſacra pagina ſic ꝓfecit.ꝙ vir
dei pollẽs ingenio de pᷣdictis ſciẽtijs nõ ſolũ
publice ac pꝛiuate ſubtiliter duſputare vale⸗
ret ſed ſolẽniter clero ⁊ pplo ꝓponere verbum
dei vt putaret᷑ hec ſcia infuia ſibi magis di⸗

ſpſe aquã maniby inſundebat. aliaq; ſermittia

mẽſe miniſtrabat.viſitabat multotiẽs hoſpi⸗
talia paupeꝝ ⁊ infirmis pmpto animo ſub⸗

neniebat. põtiſicatus officium exercebat cuʒ

duigentia. miſſas dicendo aſſidue.oꝛdines
deuotiſſime celebꝛando.Clericos qͥb de be⸗
neficijs ꝓuidere volebat examinando de arti
culis fidei.vita ⁊ moꝛib diligenter iudeos ⁊

gentiles inducebat ſedulo ad bahticnun ac

quoſdã eoꝝ de ſacro fonte leuauit. ¶ Lercio

nitate puriſſima.de q̃ Joannes.xxij.in bulla
ſepius nomĩata ait. Caſtitatis amoꝛ a puero

gffecerat eius mentẽ adeo ꝙ ob ipſius fidem

cuſtodiã.mulieꝝ ↄſoꝛtia vitabat oĩno.in tan
tũ ꝙ niſi foꝛſan cũ matre ⁊ ſoꝛoꝛib.ſolus cũ
ſola.nullo vnq; tꝑe loq̃batur.verba inhone⸗
ſta hoꝛrebat audire.⁊ loqᷓntes talia grauiter
arguebat frẽs nõ minus q; duo ⁊ interdum

quattuoꝛ in ſua iacebãt camera ĩ ſue teſtimo⸗
niũ nitide puritatis. Cũ aplo etiã paulo ſo⸗
bꝛietate cibi ⁊ potꝰ.coꝛpꝰ ſuũ caſtigabat aſſi

due ſeq; freqnter manu ſua qũq; aũt alicuius
ↄſocij cũ cathenis ferreis diſciplinãs veſtiẽ
do pꝛo camiſia rudẽ ſtamineaʒ ⁊ deferẽdo ad

nudã carnẽ ꝓ cingulo coꝛdã groſſam. ipſam
carnẽ in ſeruitutẽ ſpũs redigebat.

ualiter ſanctus ludouicus migrauit in

uenis ex hac vita. quẽ Joannes.xxij.canoni
ſe aull. qui 7 pluruma eius Der narrat.

apitulum. iij.

FErcius ſplendoꝛ ſancti ludauici ðꝛ cia
Hritatis. voluit nãq; deus ipſum triplici
Claritate niteſcer[.
Pꝛima dicitur felicis conſummation:s.
Secũda eccleſiaſtice canoniſationis.

Cercia miraculoſe coꝛuſcationis.

ꝛima claritas ð felicis cõfummationis.

ert de ißo Joannes. xxij. hec verba. gloꝛio

r. —
ſus iſte ſanctus ad deũ fontẽ viuũ quẽ auide
ſitierat migraturus inſirmitate decũbẽs vlti

ma deuotiſſime ſumpſit dñicũ coꝛpus q;uis
ſatis debilis de lecto exiens in occurſum dñi
ſaluatoꝛis.quo reuerenter ſuſcepto oſculata

q cruce in ſilentio diutius manſit. Tandem

in eũ diuinis cõpletis miniſterijs anima ũla
ſancta carne ſoluta in celũ aſcendit.cuius fa⸗

cies poſt moꝛtẽ pulcrioꝛ qᷓ; añ apparuit. Ipm
q; intuentibo nõ moꝛtuus ſed doꝛmiẽs vide⸗

batur. In ipᷣa aũt ſui tranſiius hoꝛa. Quidã
frater minoꝛ deuotus officio pᷣdicatoꝛ in or̃o
ne exiſtẽs in quodam loco remoto neſciens
de obitu eius.vidit aiam ipſius multitudine

angeloꝝ in celũ dekferri dicentiũ. ſic fit ſeruiẽ

eeſoe
X
1a8:
lendae
oclau⸗
ſepult
fumm
ſope
aſun
Aſſlnn
ibia
Aplan
lblke
loga
degpop⸗
unvit
Cüͤſek
iregs
Nnn
Guli
„pian

dellſtn

dtut
lui
batum
ſtons.
Chncon
rinane
oic
hataso
ſedicde
leuenie
Tere
ſiczr
en
ſüen
finon
Pehon
Mon/
hoſtb⸗
Nerpatren
Mmuni
firi⸗
NWrn
Emp
hibe
Pſue
ien.
fand
eratſe
a die
tenfe
pulc

iü

=
—
—

4

Cberfag

uunn
ushilta
müirng
stinl
nsmmotnn
obipicsite
noingün
9tlügn
o tinotn
miſuegk
ociäpnn

igaiide
luism
t MNN
Oſon. iodn
8migmnin
crl aul
Cyang
oi

nnie

mi
ionſs.
enn
Figie⸗
aha⸗
inuc
no

no 0Cl

1Tnnden
zmimi
diclluß⸗
Vmisne,
oni
rrnn
oo
ltn

ſi

enicte moꝛte id

ti deo in mũditia ⁊ puritate. Fuit aũt totius
vite ſue curſus vigintitriũ annoꝝ ⁊ ſex men⸗

ſiũ. Tranſiuit ex hoc mũdo in loco qͥ bꝛundu

la ðᷣꝛ anno dñi. M.cc.lxxxix.qᷓrtodecimo ka
lendas ſeptẽbꝛis media nocte.ferie ſcðᷣe infra
octauã aſſumptionis btẽ marie virginis. Et
ſepultus in regia ciuitate marſylie in eccleſia
fratrũ minoꝝ. ꝓut ipᷣe iã dũ viueret oꝛdiauit

Pꝛopter hec oĩa ⁊ illa q̃ dicẽda erũt audien⸗
da ſunt verba grauiſſima Joannis.xxij. Ait

em̃ laudet᷑ magnifice deus noſter cuiꝰ dexte⸗

ra huic epᷣo cõtulit ſtelliferũ regiuʒ diadema.

Applaudant ⁊ ipᷣi celi ciues quoꝝ cetibo ſan⸗

ctus iſte ſole ſplendidioꝛ eſt inſertꝰ. Canant
quoq; altiſone francie ſicilie ⁊ vngarie regna
de quoꝝ oꝛto cãdoꝛis muci flos erupit.Quo
rum vitis germinat dulcẽ vuam cuiꝰ liquoꝛ
celũ letiſicãs.abunde effundit᷑ in calice ſum⸗

mi regis.Letet᷑ inſuꝑ ciuitas tholoſana tãto

ditata pᷣſule.q̃ apud deũ aduocatũ habet ſe⸗

dulũ ⁊ patronũ. Sed ⁊ fratrũ minoꝝ oꝛdo

ↄſpicuus.noue laudis canticũ pꝛomere non
deſiſtat.in aula celeſti tam pᷣclarũ alũnũ feſti
ne diuinis cõſpectibo repᷣſentans hec igitur.
ecũda claritas qua deus ſplendere fecit
beatum ludouicũ dicit᷑ eccleſiaſtice canoni⸗

ſationis. Joannes qdem ſcdᷣus ipᷣm cathala⸗
go ſanctoꝝ aſcripſit ſeruatis oĩbo q̃ requirũ⸗

tur in canoniſatòne ſanctoꝝ. Nam pᷣdeceſſo

res ſui.ſ. Bonifacius octauus cuius temꝑe

beatus ludouic ex hac luce migrauit.Et be
nedictus vndecimus.⁊ clemens quintus in
id cõplere non valuerunt
ercia claritas ðꝛ miraculoſe coꝛuſcatõis
nãq; vt pᷣfatus Joãnes.xxij.aſſerit magnis
miraculis deus ſanctũ ludouicũ poſt er obi⸗
tũ clarũ fecit.quoꝝ aliqua certis pꝛobata te⸗

ſtimonijs ad declarandã huius ſancti gloꝛiã

ipᷣe narrat.q̃ etiãẽ nos hoc loco duximus inſe
frenda. Quedã duoꝝ annoꝛũ puella duobus

menſibo paſſa febꝛes expirauit.facto vᷣo voto
per patrem iſti ſancto mox ſuſcitata eſt ⁊ vbe

ra matris ſuxit. Quidam puer quinq; anno⸗
rũ febꝛib extinctus. facto voto ꝑ pr̃em eius

ad vitam redijt ſanus ⁊ abſq; febꝛib. Que⸗
dam puella annoꝝ ſeptẽ ꝑ dies aliquos fe⸗
zibe cruciata tandẽ expirauit. facto vo voto
ꝑ ſuos ad dictũ ſanctũ.recuꝑauit ſpũm ⁊ re⸗
uixit.Quedã puella nobilis q̃ ex caſu ad ter⸗
ram de nutricis bꝛachijs ꝑ.vij.ãnos paſſa fu
erat ſurditatẽ ad inuocationem huius ſancti
ad plenũ extitit liberata.Quidã qui poſt foꝛ⸗
tem febꝛem loqlam ꝑ menſem ꝑdiderat.ad ſe
pulcrũ ſancti huius delatus illam recupera⸗

uit.Quedã mulier cũ ex partu quodam vio⸗

1
5 .
*L

lento de puero moꝛtuo ⁊ in eius vtero tmhnſi⸗

nerſato contracta in manibo? pedibus ac fe⸗
moꝛibus biennio permanſiſſet.facto voto ad

iſtum ſanctũ.ꝙ ſi eam ſuis meritis adiuuaret
toto temꝑe viie ſue viſitaret eccleſiã vbi coꝛ⸗
pus ſancti iacebat. ſubiuto cepit doꝛmire. Et

exꝑgefacta repperit ſe aanatam. Mulier que⸗
dam pꝑ octo annos moꝛbo epilentico fatiga⸗
ta emiſſo voto ꝙ ſingulis annis ſepulcrũ ſan
ctiviſitaret mox extitit lberata. Monialis q̃ᷓ

dam poſt longã febꝛẽ quã paſſa fuerat dolo⸗

rem incurrerat in omnibo mẽbꝛis ſuis in tan
tũ ꝙ dieb duodecim non niſi alieno adiuto⸗
rio de lecto poterat ſe mouere. Jnuocato vo
huius ſancti patrocinio ſana ⁊ incolumisẽ
effecta. Cũ homo quidam qui miraculis hu⸗
ius ſancti detrahere nitebatur euerſionem fa
ciei ⁊ oculoꝝ turpiter incurriſſʒ. ſicq; manẽs
per duos dies huic ſancto cũ om̃i deuotõne
ꝗ poterat ſe vouiſſet ad ſepulcrũ eiꝰ veniẽs ⁊

offerẽs caput cere anteq; exiret eccleſiã repe⸗

rit ſe ſanatũ. Hec inquit Joannes.xxij.ſunt
mirabilia ſoliꝰ altiſſimi quibo ⁊ q;pluribus

alijs mirificare voluit ſanctũ ſuũ ac toti mũi⸗
cemur illũ vt ſua interuentione obtineamus
dei gratiã ⁊ tandem gloꝛiã ſempiternã. Amẽ.

.

ma deaquino külrſenea

ginaliter Sapientie. x. cap̃. Obli⸗
gatur xpᷣiana religio colere ac venerari deuo

tione pᷣcipua ſanctũ thomã de aquino qͥ ſua
eruditione mirabili ſingulariſſimaq; doctri

na eccleſiam dei ma gnopgre decoꝛauit. Naʒ
tempibo noſtris nullus eſt adeo ſapiens ⁊ do
ctus qui ſancti thome pꝛeſidio non indige⸗

at. vt em̃ in hoc ſermone clariꝰexplicabimns

de rebus tam humanis q; diuinis. tanta do
cuit.tantaq; ſcripſit.ꝙ quilibet in quacunq;
facultate peritiſſimus.ſancti thome libꝛos le
gendo doctioꝛ fieri poſſit. Qua de re de ſcien
tia eius diſſerere equũ eſt ac rõnabile quã ma
gis illi a deo infuſam q; humanitus aquiſi⸗

tam pie fateri poſſumꝰ.in qͥb triplicẽ excellẽ?

tiã ſcie ſancti thome ꝓponimus extollendam.
Pꝛima dicitur ſublimitatis.
Becunda vtilitatis. MDW
ercia ſanctitatis. Jl
ualiter ſcts thomas fuit doctoꝛ theo⸗

logie. 2 de igastheologte en ſcie laudibo.

apitulum. v

. Sermo quadrageſimuſſeptimus de ſctõ

cientiam

ſanctoꝝ. Scribũtur hec verba oꝛꝛ

=

Rima exeellentia ſcientie ſaneti tbome
dicit᷑ ſublimitatis. NHam docioꝛ fuit ſa
cre theologie que dignitate ſua pꝛeponit᷑ cũ⸗

ctis ſcientijs naturalibo ⁊ moꝛalib. Sed ꝓ

intelligentia plenioꝛe huius partis.tria du⸗
bia ſunt abſoluena.
41 „TS

eolo gia ſit ſcientia.

—

qpꝛimũ dubiũ rñ̃det Tho. i. pte. . i. O
cheologia ſcia ẽ. Sed ſciendũ q duplex ẽ ge⸗
nus ſciaꝝ. Quedã em̃ ſunt ãpcedũt ex pꝛin⸗

cipijs notis. lumine naturalis intellectus ſi-⸗

cut ariſmetrica. geometria. muſica. ⁊ hmõi.
Quedã vero q̃ pcedunt ex pꝛincipijs notis
lumine ſupi na †
ex pꝛincipijs notificatis ꝑ geometriã.Et mu
ſica ex pꝛincipijs notis per ariſmetricam. Et
hoc modo ſacra doctrina ẽ ſcia.qꝛ ꝓcedit ex
pꝛincipijs notis lumine ſuꝑioꝛis ſcie.q̃.ſ.eſt
dei ⁊ beatoꝝ. Vñ ſicut mulica credit pꝛinci⸗

pia tradita ab ariſmetrica. ita ſacra doctrina

credit pꝛincipia reuelata a deo. Sed obijce⸗
re quis põt. theologia nõ ſit ſca. nam vt

inquit Ariſto.in pꝛin.methaphiſice.exꝑien⸗

tia ſin gulariũ ẽ.ars vero vniuerſaliũ.fit autẽ

ars cũ ex multis exꝑimẽtis in intellectu vna

fit de ſilibo acceptio. Sʒ doctrina theologie
ꝓ magna ꝑte nõ ẽ vniuerſaliũ.ſed ſingulariũ

—

tractat em̃ de geſtis abꝛahã vſaac ⁊ ſilib.er⸗

gd nõ ẽ ars vel ſcia. Ad hoc ita rũdet Alexã.
de ales in.i. ſumme. x vniuerſale ðꝛ q̃ttuoꝛ
mogdis. In pᷣdicando vt hõ. In exemplando
vt foꝛma ſotularis ad multos ſotulares. Et
vita iob ad vitã multoꝝ hoĩm. In ſignificã:
do vt iacob ad ſigniſicanduʒ iuſtũ qͥ cõtrahit
cũ Rachele ⁊ Lya qꝛ exercet ſe in vita actiua
⁊ contemplatiua. In cauſando vt deꝰ cã vni
uerſalis oĩm reꝝ. Et xpᷣs cã vniuerſalis repa
rationis hoĩm. ſᷣm hoc ergo dicendũ. eſt
vniuer ſale in ſcriptura ſacra:habʒ em̃ ſnĩas
generales.vt ibi.initiũ ſapĩe timoꝛ dñi.habʒ
ſnias pticulares.vt q̃ ꝓponuntur hiſtoꝛice in
dqb q;tũ ad ſenſum exterioꝛẽ ẽ vniuerſale.ſe⸗
cũdo mõ dictũ.ſ.in exemplãdo.vt verbi gr̃a.
In litterali hiſtoꝛia abꝛahbe ⁊ iob.qð narrat
ẽ ſingulare.Sʒ adhuc in ſcriptura narrat᷑ vt
exemplar ſit vite ⁊ ↄuerſatõnis bonoꝝ.hinc
ad Roma.xv.ca.ait aplus. Quecũq; ſcripta
ſunt ad nr̃am doctrinaʒ ſcripta ſunt.q;tũ vᷣo
ad ſenſum interioꝛẽ ⁊ ſpũalẽ ẽ vniuerſale ter⸗
tio mõ in ꝑticularib ſentẽ:ijs.ſ.vtile in ſigni
ſicando.qꝛ ẽ ſignũ rei vniuerſalis ad multa.
Stum vero ad vtrũq; ſenſum interioꝛẽ ⁊ ex⸗

Secũdũ vtrũ ſit alijs ſcientijs dignio.
Zerciũ vtrũ ſcia in generali ſumpta ſit exti⸗
9. S

oꝛis ſcie.ſicut perſpectiua ꝓcedit

. .

terioꝛ? ſiue in ſentethjs pticularibo ſine gnne⸗

ralibus ſᷣm ꝙ fit reductio ad deũ qͥ eſt cã vni

uerſalis ↄditionis reꝝ.vel ad xpᷣmqͥ ẽ vniuer
ſalis cã reparatõnis. Vniuerſale eſt q̃rto mõ

in cauſando.ſᷣm ergo hũc modũ ⁊ diſtinctio

nem ẽ dicere doctrinã ſacrã eſſe reꝝ vniuerſa

liũ. ¶ Secundũ dubiuz fuit vtrũ theologia
ſit alijs ſcientijs dignioꝛ.Ad qð rñdetTho.

vbi ſupꝛa ꝙ ſic. Nã cũ iſta ſcĩa qtũ ad aliqͥd
ſit ſpeculatiua ⁊ pꝛactica oẽs alias trãſcẽdit.
tam ſpeculatiuas qᷓ; pꝛacticas. Speculatiua

rũ em ſcĩaꝝ vna altera dignioꝛ ðꝛ.tũ ꝓpter cer
titudinẽ.tũ/pter dignitatẽ materie.Etq;tuʒ

advtrũq; hec ſcĩa alias ſcias ſpeculatiuas ex

cedit.ſᷣm certitudinẽ qͥdẽ.qꝛ alie ſcĩe certitu⸗
dinem hũt ex naturali lumine rõnis huma⸗
ne q̃ põt errare.hec aũt ſcĩa certitudinẽ habet
ex lum ine diuine ſcie q̃ decipi nõ põt.ſᷣm di⸗
gnitatẽ vero materie.qꝛ iſta ſcĩa ẽ pꝛincipali⸗

ter de his q̃ ſua altitudine rõnem tranſcẽdũt
Alie vero ſcie ↄſiderãt ea tm̃ q̃ rõni ſubdunt

Pꝛacticaꝝ vero ſciẽtiaꝝ illa dignioꝛ eſt.que
non ad vlterioꝛem finem oꝛdinatur ſicut ci⸗
uilis militari. Naʒ bonũ exercitus ad bonũ
ciuitatis oꝛdinatur.finis autem theologie ſi
ue doctrine ſacre.inq;tum eſt pꝛactica.eſt bea
titudo eterna.ad quam ſicut ad vltimũ finẽ

oꝛdinantur omnes alij fines ſcientiarum pꝛa

cticarũ. Franciſcus vero de mayronis in li.

de veritatibus dionyſij quem ſcripſit ad in⸗

ſtantiam regis Roberti. ſuper libꝛũ de myſti

ca theolo gia ait. O mnes ſcientie ancillantur
theologie ⁊ aliquo modo ſubalternãtur. Sʒ

notandũ ꝙ quattuoꝛ modis vna cientia di
citur alteri ſubalternari. Pꝛimo modo qꝛ efft
ciens ſub efficiente.vt quia pꝛincipiũ ſub pᷣn

cipio.ponendo q; pꝛincipia ſunt cauſe ↄclu⸗

ſionuʒ effectiue. Et ſic ſubalternatur muſica

ariſmetrice ⁊ perſpectiua geometrie.qꝛ con⸗
cluſiones ſuperioꝛum ſunt pꝛincipia inferio

rũ. Et iſta dicit᷑ ꝓpꝛia ſubalternatio. Secun
do mõ qꝛ materia ſub materia.⁊ qꝛ ſubieciuʒ
ſub ſubiecto. Sicut phiſica ſuboꝛdinat᷑ me⸗

taphiſice. Quia coꝛpꝰ mobile qð ẽ ſubiectuʒ

phiſice ↄtinetur ſub ente.qð ẽ ſubiectum me
taphiſice. Tercio mõ qꝛ foꝛma ſub foꝛma.vt

pote quia modus agendi ſub modo agendi.
CLt ſic omnis alia ſcientia ſuboꝛdinatur logi

ce qꝛ ipᷣa tradit modũ ſilogiſandi ⁊ demon⸗
ſtrandi vniuerſis. Quarto modo quia finis
ſub fine. frenefactiua equeſtri.qꝛ finis illius
eſt ꝓpter finem iſtius. Alie ergo ſcientie non
ſubalternãtur theologie pꝛimo modo.quia
cius pꝛ incipia nõ ſunt cõmunia. vtpote ar⸗

niculi fidei. Hec ſecudo modo quia ſubiccũ

aeti
fon pꝛoe
notad
funlont
cturſub⸗
ine
generali
inT
irpog
cronot
Gdoc
ucen
Peimi
onanen

ſogene

guleei⸗
ſaenge ⸗
Abeopan
eſicen
niscreot
ſos ircön
ſcens
honektin
Purus,1

li
ſpſimu

cor dei/
prraliia
Nulveſen
iliger di
itvecogr
Netvpns
Gos. Ltn⸗
ſacdae
duscen
ninim
ſmenoo
hkino:
Uoiggne
ſehgre
Paggtcd
nus
ſſinnser
lnalncel
ſarneſn
Maſane
lpent⸗
nnütn
nc
inpret⸗
dnn
feſcont
bebinat
lumſeg⸗
Plauire
Wne⸗

piefe.

nepenrt
föniſchen
uurian

Nneen

ntw
Nialr
lani fne
funp
onienl
ürnt
enr
lmisc,
nn
hutt
⸗
rnuid
cA;
gulc
9
ſobec⸗
Givatne
ſbic

fiedn

eins eſt ſingulariſſimũ. Nec tersio modo qꝛ

non pꝛocedit per regulas quas alijs ſcien⸗

tijs tradat. Sed quarto modo qꝛ fines alia⸗

rum ſunt ꝓpter finem iſtius.medius tamẽ di⸗

citur ſuboꝛdinatio q; ſubalternatio.hec fra⸗
ciſcus.

MKerciũ dubiũ fuit vtrũ ſcientia in
generali ſumpta ſit magnifacienda.Et vt re

fert Tho.iij.parte.q.ix.ſcientia large accipi⸗

tur pꝛo qualibet cognitione intellectus. ſunt

ergo nonnulli qui ſciennã repꝛobant viroſ-

q; doctos aſpernãtur. Contra quos duo ad

laudem ſcientie merito duximus inſpiciẽda
Pꝛimũ in quibo ſcientia repitur cuʒ decoꝛe ⁊

oꝛnamento maximo. Secũdũ quantã bũa⸗
no generi ſcientia attulit vtilitatem. Accedit
quidẽ pꝛimo ad ↄmendationem ⁊ extollẽtiã

ſcientie.ꝙ ipᷣa reꝑitur in deo ⁊ in quibuſtibet

ab eo ꝓductis electiſq; creaturis.De condi⸗

oꝛe ſiqͥdem oĩm aiũt theologi in rebꝛ diui⸗
nis exercitati.ꝙ ſicut bonus ẽ eternus immẽz

ſus incõmutabilis ⁊ beatiſſimus. Ita ⁊ oĩg
ſciens. SOcientia tñ vt ponit tho.i.ꝑte.q.xiiij
non eſt in eo qualitas vel habitus.ſed actus

purus.⁊ ſubſtantia.qm̃ nõ per aliud a ſe in⸗

telligit. Et q;uis alia a ſe cognoſcat.tamẽ vt
ſcripſimus in ſermone pꝛimo de timoꝛe iudi
cioꝝ dei. intellectus ille diuinus infinitꝰ nõ

recipit aliũde ꝑfectionẽ.cuius ꝑfectio eſt ſola

diu ina eſſentia.Quo fit vt materialia imma⸗
terialiter diuiſibilia indiuiſibiliter ⁊ multa
vnitiue cognoſcat.qꝛ ipᷣe immaterialis ẽ ſun
plex ⁊ vnus.vñ qualis ẽ ipᷣe.talis ⁊ cognitio

eius. Et ne in his diutius imoꝛemur.in deo

ſcia qua cognoſcit ſeipᷣm. Et quicqͥd ẽ in re

bus creatiq ſiue in celo ſiue in terra ſiueĩ ma
ri.q nimm̃o ſapia ſua ↄdidit tam varias di⸗

ſtinctas oꝛdinataſq; reruʒ naturas vniuerſa

cõſtituẽs in pondere.numero.⁊ menſura.no

nit oĩa anteq;ᷓ eſſent qͥ numerat multitudineʒ

ſtellaꝝ ⁊ gutullas occeani. Sʒ taceamus ſtu
penda q̃ dici poſſent de ſcia dei. Et ad alios

vertamus ſermonẽ. Fecit ille artifex ſapien⸗

tiſſimus angelos a ſue creationis pꝛimoꝛdio
tanta luce ſcie pꝛeditos.vt intellectuales ſub⸗

ſtantie ſpũales mentes ⁊ immaterialia lumi

naa ſanctis intelligẽtieq; a phuoſophis nũi⸗
cupent᷑.At⁊ homĩ pꝛimo hoc donũ ampliſ/⸗
ſimũ tradit᷑ fuiſſe tributũ.ꝙ reꝝ oĩm pꝛopter
ipᷣm cõditaꝝ cognitionẽ accepit vt mgr̃ ſent
tiaꝝ refert di.xxiij.ij.li.cũctiſq; aiantibꝛ no⸗
mina ſᷣm ſuã /ꝓpꝛietatẽ deſignauit. Nõ eſt pte
reũdum ſilentio.ꝙ dũ verbũ caro factũ eſt ⁊
habitauit in nobis.aĩam de nouo creatã ple⸗

4

—

nam ſcia ⁊ gra ſibi vinculo indiſſolubili co⸗
pulauit.omni ignoꝛãtig ſecluſa.vt diximꝰ in
ſermone.v.huiꝰ oꝑis. Apoſtoli inſuꝑ mili⸗

tantis eccleſie fundatoꝛes cum litteris operꝗ

non dediſſent.⁊ ad pꝛedicationem euangelij
foꝛent deſtinandi a ſpirituſancto illuminati

ſunt. vt ſic doctioꝛes effecti euangelicam tu⸗
bam ſonarent. Inde moti patres antiqui ſta
tuerũt.vt nullus officium pꝛedicationis ex⸗
erceat.niſi ſit apꝛꝛime eruditus ⁊ doctus ſi⸗

cut in quadrageſimali ſcripſi in ſermone de

yverbo dei. Cur ergo non erit extollenda ſciẽ?

tia.cur non ſtudioſe querenda. Cur nõ a cũ⸗

ctis moꝛtalib auidiſſime exoptãda. facit aũt

ad eius ↄmendationẽ pᷣter illa qᷓ ↄöↄmemoꝛaui
mus.qꝙ oẽs homics natura ſcire deſiderãt.vt

dicit Ariſto. Et oẽs ducimur⁊ trahimur ad

cognitionis ⁊ ſeĩe cupiditatẽ ſᷣm ꝙ ait Cice
ro.Pꝛopter q̃ oĩa plato in thimeo dixit.Sci

entia ẽ diuina dei.quo nil maius diuina ma

gnificẽtia humano generi ↄmẽdauit. Scðo
perſcrutari debemus. quãto ſit ſcie altitudo

ſublimis ex vberrima vtilitate quã ↄtulit hu
mano generi? in dies afferre nõ deſinit.⁊ in

pꝛimis a iuris cõſultis viris clariſſimis ini⸗
tiũ ſumendi duxi.ipᷣi nanq; legibo ab eis con

ditis.ex qbo inſimul collectis tam grãdia vo

lumina cõplent᷑ gẽtes populoſqʒ inſtruxerũt
vt humanã celibẽq; vitã excolerẽt. Quiſnam
hoĩes rõne pᷣſtantes.nõ ex iſtimet bꝛutis de⸗

terioꝛes vilioꝛeſq; pecudib.ſipaſſionibo vi⸗

tioſis nõ dñent᷑. Ideo lex pꝛodit᷑ vt appetitus
noxius ſub iuris regula limitet᷑ ꝑ quã genꝰ
humanũ vt honeſte viuat.alteꝝ nõ ledat:ius

ſuũ cuiq; tribuat infoꝛmat᷑.ſicut ponit᷑ in ꝓ
logo decretaliũ. ſummo igit᷑ igenio fetẽ ſunt

leges vt ſcribit᷑.di.iiij.ca.fſacte ſunt aũt leges
vt earũ metu humana coherceat᷑ audacia.tu
taq; ſit inter impꝛobos innocentia.Ciues pa

cibfice viuant.maioꝛes minoꝛib fauoꝛẽ impẽ

dant.minoꝛes maioꝛibo reuerentiaʒ exhibe⸗
ant.pares paribo cõcoꝛdiã donẽt.Et oẽs im⸗
moꝛtali deo pie religioſeq; ſamulẽt᷑.De ipſis

ra ſacra dignitatẽ eoꝝ. dũ ſnĩa illa grauiſſi⸗

ma ſapiẽtis oblectat᷑. Honoꝛa inqͥt medicũ.
ꝓter neceſſitatẽ em̃ creauit altiſſimus. Et ite
rũ diſciplina medici exaltabit caput illius. ?
in ↄſpectu magnatoꝝ collaudabit᷑ altiſſimꝰ.
De terra creauit medicinã. ⁊ vir ſapiens nõ
abhoꝛrebit illam. Que verba ponütur Eca
cleſiaſtici.xxxviij.ca. Pꝛofecto coꝛpoꝛa no⸗
ſtra anime intellectiue inſtrumenta ⁊ oꝛga⸗
na delicata a quibus exeunt tanta moꝛboꝛuz
mala perſepe medicoꝛum pᷣſidio curata.gra⸗
tiſſime ſanitati redduntur. ⁊ que ſalua ſunt
⁊ robuſta ne in graues egritudinegincidane V
pꝛeſeruantur. Sed his omnibus maius et
ꝙ theologoꝛum opera factum eẽ nemo ſan

mentis ambigit. Non ne aploꝝ pꝛedicatöne

idolatrie ꝑnicies q̃ totũ pene vaſtauerat oꝛ⸗
bem vndiq; ẽ eiecta. Inſuper tot inſurgen⸗

tes hereſes quis expugnauit qͥs euertit s

penitus ſuffocauit.niſi virtus ⁊ ſapientia eo
rum qui ſe doctrine firmiter dedicarunt.au⸗
Aeo dicere ꝙ ſi doctoꝛes vtriuſq; lingue gre⸗
ce.ſ. ⁊ latine hereticoꝛuʒ venenatas fraudes

oppugnaſſent. xpᷣiana religio foꝛet extincta.

Obmitto quãta facta ſint ab inquiſitoꝛibohe
retice pꝛauuatis.pꝛecipue pꝛedicatoꝝ ⁊ mi⸗=
noꝛum oꝛdinũ contra perditiſſimas hereſes
manicheoꝝ.arrianoꝝ.legardoꝝ.fraticelloꝛũ

alioꝛũq; quoꝝ vocabula cauſa bꝛeuitatis ſub
ticemus.Et vt partẽ iſtam bꝛeuꝰ expediam2

dicimꝰ. x ſcia viros doctos reddit ĩ vtroq;
ſeculo gloꝛioſos. Nã ſocrates magnũ nomẽ
adeptus cẽ.de quo Tullius in queſtionibo tu
ſculanis ait. Socrates pꝛimus phiam vo⸗
cauit e celo quã locauit in vrbibo introduxit
in domos ⁊ coegit de vita ⁊ moꝛibo rebuſq;

bonis ⁊ malis q̃rere.Et Hiero.ↄtra iouini

anũ dicit de ſocrate.Hũc oĩm phoꝝ ſecte tan
; ſapientie ⁊ virtutis vnicũ fontẽ venerant᷑
Is tamẽ vt Valerius meminit de his qͥ hu⸗
mili loco nati clari euaſerunt. Matre obſte⸗
rice patre marmorario genitus eſt.cuius no
men ſplendet ꝓpter ſciam. Demoſtenes inſuꝑ
pꝛinceps oꝛatoꝛũ grecie humilimos habuit
genitoꝛes. Auluſgelius etiã li.ij.noctiũ acti⸗
carũ refert ꝙ phebon cuius nomẽ plato. illũ
libꝛum diuinũ de immoꝛtalitate aime dedit.
ſeruus fuit emptus a cebe ſoꝛatico.cuiꝰ ſociꝰ
fuit in phie diſciplinis.ex poſt phs illuſtris
fuit.menippus fuit ſᷣuus poſtea phus.Põpi
lius ſeruꝰtheofraſti peripatetici poſtea phus
Perſeus cenonis ſtoici ſeruus ppᷣus. Dioge

nes cinicus ſeruus ⁊ ex ſeruitute in libertatẽ

venit tandẽ phᷣus. Epicteus ſ̃uus poſtremo

phᷣus.qͥ oẽs ex pvᷣis ꝓpter pitiam litteraꝝ glo

riam ſibi ampliſſimꝗ vendicarũt. Nec ſoluzʒ
ip̃i qui doctrina pollent clariſſimi habentur

Quinimmo ciuitates ⁊ regna in quiba lfaꝝ

ſtudia freqᷓntantur miro fulgẽt decoꝛe. AUn
Auguſ. xviij.li de ci.dei.ait.qᷓ;uis atheniẽſes
in grecia plurimũ claruiſſe fateat᷑. Etiã ſalu
ſtius romanus hiſtoꝛ icus plus tñ fama qᷓ; re
ipᷣa. Nã loquẽs de ulis.athenienſiũ inqͥt res
geſte ſicut ego exiſtimo ſatis ample magniſi
ce fuere verũ aliquãto minoꝛes qᷓ; fama ferũ
tur. Sed qꝛ pꝛouenere ibi ſcriptoꝝ ingenia

pder ter aꝝ oꝛbem athenienſium facta ꝑmaxi

ma celebꝛ antur. Ita eoꝝ qui feceruntvirtus
tanta habetur qnantũ verbis potuerunt ex⸗

vvliere pꝛeclara ingenia. Accedit buic ciuita

ti non paru? etiã ex litteris ex phio gloꝛ ia. p
ibi potiſſimũ talia ſtudia viguerunt.hecille.

In regno vero celoꝝ viri docti fulgebũt qſt
ſplendoꝛ firmamẽti ⁊ quaſi ſtelle in ppetuas

eternitates. vt ðꝛ Daniel.xij.ca.ideo Hiera.

aſſerebat. Diſcamus in terris quoꝝ ſcia no⸗
biſcũ ꝑſeuerat in celo.magna itaq; ſcie ⁊ do⸗

ctrine ẽ excellentia. In qua ſingularis inuẽ⸗

tus eſt beatus Thomas. tm̃ virib in⸗
genij ⁊ exercitij illũ acqͥ ſiuit.ſed munere di⸗
uino poſt factã quidẽ pꝛofeſſionẽ ſuã in oꝛdi
ne pᷣdicatoꝝ. Frater Joannes Theutonicus
magiſter oꝛdinis ipᷣm ſecũ pariſius duxit.de
inde coloniã vbi ſub fratre Alberto magiſtro
in theologia eiuſdẽ oꝛdinis ſloꝛebat ſtudiuʒ
generale. Studio aũt vacans oꝛationi ⁊ ſilẽ
tio quantũ poterat adeo ſe dabat.vt vocarẽt

eũ frates bouẽ mutũ.Cũ aũt magiſter Alber

tus libꝛũ dionyſqͥ de diuinis nominibus le⸗

geret quidã ſtudens tardus ingenio ad ſan

ctum thomam ſecõtulit vt ei lectionem repe
teret.quod ſanctus tho.libẽti animo fecit nõ
ſine admiratione illius.qui mox magiſtro ꝑ
Pigacit tem ingenij ſancti thome reuelauit.
õtigit aũt illis diebo dictũ magiſtrũ diſpu⸗
tare quãdã queſtionẽ difficilem.quã cum fra

ter thomas collectã ſcripſiſſet in cedula.⁊ q́⸗

dam ſtudẽs caſu ipᷣam ante eius cellulam in⸗

ueniens magiſtro alberto oſtendit. qui man

dauit magiſtro ſtudẽtiũ vt q̃ſtionẽ ſatis diff
cilem ei cõmitteret de qua in craſtino reſpon
deret.quã ex obedientia ſuſcepit. Et ad oꝛa⸗

tionẽ cõfugit atq; in craſtino ita rũdit vt di⸗

ceret ei magiſter frater thoma. u nõ vide⸗
ris tenere locũ reſpondentis ſed determinã⸗
tis. fecitq; ſibi quattuoꝛ argumẽta tam ſubti
liſſima vt crederet omnino illũ cõcluſum.ad
que cũ frater thomas ſufficiẽtiſſime reſpon⸗
diſſet.dixit magiſter albertus. Nos vocamꝰ

iſtũ bouẽ mutũ.ſed ipᷣe talẽ mugituʒ dabit.q
ſonabit in toto mũdo.Tandẽ cũ in bꝛeui plu
rimũ ꝓfeciſſet factus fuit baccalarius pariſi⸗

nus.Et ibi pariſius gradũ magiſterij cũ hu
militate ſuſcepit. Omi q ppe tꝑe dũ legere vel
diſputare debebat oꝛare ſolebat deum ⁊ hãc
oꝛationẽ dicebat. Creatoꝛ ineffabilis qui de
theſauris tue ſapientie nouẽ angeloꝝ ierar⸗
chias noſti. ⁊ eas ſupꝛa celũ empirreũ miro
oꝛdine collocaſti atq; elegantiſſime ꝑtes vni
uerſi diſpoſuiſti. Cu inq; qͥ verus fons lu⸗
minis diceris atq; ſuperem inẽs pꝛincipium
infundere digneris ſuꝑ intellectꝰ mei tene⸗
bꝛas lumèẽ claritatis ⁊ iuſticie duplicẽ ĩ q̃ na⸗
tus ſum remoueas puatõem tenebꝛaꝝ.pctm̃

ſ.⁊ ignoꝛantiam. Qui linguas infautiũ facia

Pon
ſubt
line
fegn

gin
ſorn
Mn

hne
gſinde⸗
Umsinte⸗
Inir.
immm
iſtügan
Thata
ſusdund
gomgit
Nchuſucng

Cnnoni
A NNe
Lgitr
omindee⸗
Geniotlen
oeg.
ninoſnu
Nr uGhn

merenc

rin
guianna
All, 1
Alamin
. Nidn

eſnsdit

Ginonel

Ewe*
zir
niu⸗
mmi
anot
Setunt
ſnelen
Uonmin
nti

Mnuinn

nopmi⸗
nan
eſe
nd di⸗

diſertas linguã meã erudias ꝛ⁊ in lobijs meis

gram ⁊ benedictionẽ infundas. Da mihi in
telligẽdi acumẽ.addiſcẽdi facilitatẽ: retinẽdi
capacitatẽ.interpᷣtandi ſubtilitateʒ.loquendi
gratiam copioſam.ingreſſum inſtruas.pꝛo⸗

greſſum dirigas. Egreſſum compleas p xpᷣm
dominũ noſtrũ Amẽ.Dum itaq; gradũ ma⸗-

giſterij deberet ſuſcipere.⁊ oꝛationi feruenter

intenderet aliquantulũ obdoꝛmiuit.Apparu
it autem illi ſic doꝛmienti angelus confoꝛtãs
cum vt magiſteriũ acceptaret.ꝓponeretq; in
ſuo examine illud publice. Rigans mõtes de
ſuperioꝛibus tuis.in fructu opeꝝ tuoꝝ ſatia

bitur tera.

¶ Qualiter doctrina ſctĩ thome ẽ ſatis vtił.

eo ꝙ eſt copioſa facilis ⁊ meruo ſapientib ⁊
inſipientibo gragt. ¶[Tapitulum. ij.

tas. Pꝛofuit nãq; mirũimmodũ ecclie
eo ꝙ nõ tm̃ fuit ĩ ſe ſciens.ſed alios docu

It pᷣdicado ⁊ legendo.⁊ vt ꝑpetua fierẽt q̃ do⸗
cebat ſcribendi officiũ accepit.Eius aũt ſcri⸗

pta triplicem habent conditionem.
Pꝛima dicitur copioſuatis.
ecunda facilitatis.
Tercia gratioſitatis

q̃ ſpectãt ad naturalẽ vel etiã moꝛalẽ phᷣiam.
S: ſuꝑ oĩa res diuinas abũdãtes notauit.
Scripſit ſuꝑ q̃ttuoꝛ libꝛos ſentẽtiaꝝ.ſum⸗

mã theologie quã in tribꝰ volumĩbꝰ cõpila⸗

uit. Sũmã ) gẽtiles opus ſuꝑ q̃ttuoꝛ euãge
lia.Et pᷣter Hoc aliã poſtillã ſuꝑ euãgelia.ſu:

per eplłas pauli.ſuꝑ Iſaiaʒ ſuꝑ Jeremiã.ſuꝑ

cantica.ſuꝑ iob.ſuꝑ magnã ꝑtẽ pſalterij. Cõ
pendiũ theologie.qᷓſtiones de veritate. q̃ſtio
nes de quolibet. q̃ſtiones de aĩma ſuꝑ dyoni

ſiũ de angelica ierarchia. ⁊ de diuinis noibꝛ.

ſuꝑ boetiũ de trinitate. ⁊ ebdomadibus.⁊ de
duabus naturis.ↄtra auerrois de vnitatei⸗
tellectus.ↄtra guilelmũ de ſctõ amoꝛeq; dice⸗
bat religioſos mendicãtes nõ laboꝛãtes ma⸗
nibus nõ poſſe ſaluari. Scripſit etiã officiũ
de coꝛpe xpᷣi. Et q;plura opuſcula de diuer⸗
ſis materijs vt in hoc videat᷑ de eo tam ſtupẽ
dum miraculũ.x vnus hõ modico tꝑe. tot
potuerit ſubtilitates qõnuʒ ⁊ ꝓfunditates tã
ſubtiliter penetrare ſtilo tam cõpoſito ⁊ ſuc⸗
cineto diſcurrere. Que in tot voluminibus
reduxit in ſcriptis.vigintiquinq; anni fluxe
runt inter eius magiſteriũ ⁊ obitũ.Obijt nã⸗
q; ãnno dñi. M. cc.lxxiiij.pontificatus gre⸗
goꝛij.x.anno.iuj.Et vite ſue anno.xlviij.ſe⸗

ptima die marcij. hoꝛa matutinali.vt igitur

cũda excellẽtia ſcĩe ſcũ thome ðꝛ vtili

ꝛima oditio eoꝝ qᷓ ſctũs thomas ſcripſit
ðꝛ copioſitatis. Scripſit nãq; copioſe.tã ea

vbertatem doctrine ſanca thome magnifice
mus dicere poſſumus. ſi oẽs libꝛi phie
theologie perirẽt.Et illiquos thomas ſcri⸗
pſit ſoli regierent᷑. nunq; lux ſcie ⁊ veritatis
poſſet extingui.¶ Scda ↄditio eoꝝ ꝗq tho⸗
mas ſcripſit ðꝛ facilitatis. habet em doctri
na illa qndam claritatẽ ⁊ oꝛdineʒ ita ſuauẽ vt
abſq; multa difficultate imbibi valeat. Neq;
ꝓpterea eſt paruipendẽda.qꝛ cũ facilitate ſi
tradita.cũ in quolibet genere ſiue docendi ſi
ue dicendi a cũctis viris doctis facilitas ex⸗
tollat᷑. Inqͥt em̃ Cicero li.de oꝛatoꝛe.Js ẽ elo
quens qͥ alta humiliter. hũulia grauuer ⁊ me
diocra tem ꝑate dicere põt. In eodeʒ inſuꝑer
libꝛo magis cõpꝛobare videt᷑ ſentẽtias gra⸗
ues abſq; oꝛnatu.qᷓ; fucataverba ſine ſnĩa.ait
ergo.Quid ẽ tam furioſuʒ q; verboꝝ vł opti
moꝝ atq; oꝛnatiſſimoꝝ ſonitus inanis nul⸗
la ſubiecta ſnĩa.nec ſcia. Sunt nonnulli qui
gloꝛiant᷑ ſi id qd docent aut ꝑſuadent.ꝓpter
inuſitata verba.aut ↄfuſas ⁊ implicitas rões
ſub auditoꝛibus cũ laboꝛe intelligant᷑. Con⸗
tra quos auluſgelius.li.x. noctiũ acticaꝝ ita
ſcribit. Verbis vti nouis⁊ incognitis duriꝰ
F.qᷓ; verbis ſoꝛdentibus. Rome quidam cele
bꝛatus homo in cauſis cũ apud pᷣfectũ vꝛbis
verba faceret.Et dicere vellet.inopeʒ q̃ndam
miſero victu viuere ⁊ furfureũ rodere paneʒs
vinũq; fetidũ potare.hic inqͥt.Eques roma⸗
nus.apludam edit.⁊ floꝛes bibit q̃ verba cũ⸗
ctoꝝ aſtantiũ animos pꝛouocarũt ad riſum.
ille em̃ legerat:apludam veteres ruſticos fru
menti furfureuʒ dixiſſe. item floꝛes audierat

pꝛiſca voce ſignificare vini fecẽ vitiatijs ex⸗

pꝛeſſaʒ.pꝛimũ verbũ legerat in plauto.ſcõm
apud ceciliũ in polimenis.qͥ ſibi ad oꝛnamẽ
ta oronũ ſeruauerat.diximus iſtavt oñdamꝰ
qᷓ; ſit laudabile ſnias ſubtiliſſimas cũ oĩ qua
fieri põt facilitatẽ explicare.ſicut ſanctus tho
mas feciſſe pꝛobat᷑. rcia ↄditio doctri⸗
ne ſctĩ thome ðꝛ gratioſitas.Eſt qͥpe vniuer
ſaliter grata doctis ꝑiter ⁊ indoctis.Quod
verũ eſſe ego expertus ſum in pꝛedicatõnibꝰ
quas feci in omnibus fere italice ciuitatibus
nam fauente deo vbiq; ad me audiendũ po⸗
puli in multitudine copioſiſſuma cõuenerũt

Quibus pꝛo maioꝛi parte ſcti Thome. ⁊ dñi
bonauenture dubia ⁊ queſtiones de diuerſis

occurrẽtibus rebꝰ declaraui. Accepi nanq; a

patre meo ſancto franciſco documẽtũ vt an⸗

nuciarem vitia ⁊ virtutes.de qͥbus nemo vel
abũdantius vel meliꝰ.vt ſic dixerim. thoma
diſſeruit. De geſtis vero ſaluatoꝛis nr̃i ieſu
xp̃ᷣi.⁊ gratia ac pꝛeeminentiavirginis matris

nullus eo diffuſius atq; dulcius locutus eſt.

.

Quod ipius benigniſſimi ieſu teſtimonio in

dubitabili fuit cõpꝛobatum. Nam dum pꝛe

in conuentu nepolitano tertiã

fatus ſanctus

partem:ſcriberet. nocte quadam ad oꝛanduʒ
ſicut conſueuerat ante pulſationem oꝛologij/

ad eccleſiaʒ in capellam ſancti nicholai deſcẽ

dit. Et dũ ibi oꝛaret ante imaginẽ cruciſixi.
frater dñicus de caſerta cõuerſus.qui erat ſa

₰ —

*„

tis. ſanctũ doctoꝛem curioſius obſeruãs. vi

dit ipſum miro modo in ofone ſuſpenſum.
Et coꝛpoꝛe eleuatũ a terra.audiuitq; a cruci

fixi imagine pcedere vocem dicentẽ ſibi.tho
ma vera de me ſcripſiſti. quã mercedem ꝓ la
boꝛe tuo recipies.Qui reſpõdit dñe teipſuʒ.

Quid referam de quattuoꝛ euã gelioꝝ Mat

thei. ſ. marci luce ⁊ ioãnis declaratõe.inſpi⸗
ciatur opus illud.qð recte cathena aurea nũ
cupatur. in quo ipᷣe tam oꝛdinate collegit do
ctoꝛum tam grecoꝝ q; latinoꝛũ ſentẽtias s
ipᷣe pꝛoſequendo pꝛo clarioꝛe intelligẽtia mi
rabiliter ampliauit.non mirũ igitur.ſi ego qͥ
minimus ſum pꝛedicatoꝝ eccleſie dei. tanti
doctoꝛis obſeruauerim documenta ſiue ee
dicando ſiue pꝛedicabiles ſermones ſcriben

do. ſᷣm gratiam a dño mihi datam. cũ vt pꝛe
dixi videam ſatis pꝛoficere ad veritatis illu

ſtrationem atq; conſolationẽ ſideliuʒ: ſancti
thome doctrinam ſequendo.

¶ Dualiter ſanctus thomas.nõ ſolũ fuit do

ctus ſed virtutib oꝛnatus.qui mũdo ſpꝛeto
religioſus effectus.munde vixit.⁊ vitam fe⸗
liciter cõſummauit. Capitulum. iij.

Ercia excellentia ſcie ſancti thome dici

tur ſanctitas.parũ quidẽ eſt ĩimo nihil
multa ſcire.multa cognoſcere.multa docere:
nõ ſolũ nature ſecreta. ⁊ ꝓpꝛietates elemento
rũ aſtroꝛũq; motus.ſed etiã fidei rudimenta.
niſi bñ beateq; uiuat᷑. Ideoq; beatꝰ iacobo⸗

nus dicere ſolebat. Sciẽtia acquiſita moꝛ⸗

talis da ferita ſi non ſera veſtita decoꝛe hũili
ato.ſanctus vero Auguſtinus in pꝛincipio
cõuerſionis ſue.dũ audiuit famã antonij ma
gni.vt ſcribitur in libꝛo cõfeſſionũ exclamã⸗

do dixit. Surgunt indocti ⁊ rapiũt regnũ

celoꝛum. Nos auteʒ cum noſtris doctrinis
demergimur in pꝛofundum.que omnia cõ⸗
ſiderans thomas gloꝛioſus dedit operam vt
ſumul cum doctrina fulgeret in ipſo ſancti⸗
tas vite. Poteſt vero ſanctitas eiꝰ potiſſime
ex tribo mouſtrari. .

Muimo ex mũdi deſpectione.

Secũdo ex religioſa cõuerſatione.
¶ Pꝛimo monſtrat᷑ ſanctitas thome ex nũ⸗

criſta. vir vti; magne deuotõnis ⁊ ſanctita

di deſpectioue.deſpexit quidem mundumꝰ

omnẽ pompam eius vt xpᷣm lucrifaceret.q̃⸗

liter vero id expleuerit. audiamus ea q̃ in ei*

legenda ſcribũtur. Hic nanq; ex nobili pꝛo

ſapia dominoꝛũ de acquino oꝛiginem duxit

patre landulfo.⁊ matre theodoꝛa nũcupatis
dum vero mater puerulum nondum natum
geſtaret in vtero. Quidam heremita bonus

re ⁊ nomine dei reuelatõne ei pꝛed ixit.quali
ter filium eſſet paritura quẽ tomam voca⸗

rent.⁊ qui ordinem fratrum pꝛedicatoꝛũ eſ⸗

ſet ingreſſurus. in quo ita pꝛoficeret.ꝙ ſuo
tempoꝛe tam in ſcientia q;ᷓ in virtute: vixpa
rem haberet. nato igitur infante cum ingẽ⸗

ti parentum leticia quod heremita pꝛedixe⸗
rat iam viſum eſt fuiſſe impletum.dũ quintũ

attigiſſet annũ miſſus fuit a parentibus ad

monaſterium montis caſini vt ibi ſub ſpeci
gli vita imbueretur litteris ⁊ moꝛiba. abbas

monaſterij videns in puero poſt paruũ tem
pus in genij ſubtilitatem. conſulit patri ſuo
domino laudulfo vt eum neapolim mitte⸗

ret ad ſtudendum. Sicq; factum eſt.⁊ ibine
apoli ſub magiſtro martino grammatice. ⁊
ſub magiſtro petro de hibernia logice ope⸗
ram dedit.adultus aũt oꝛdinem pꝛedicatoꝝ
intrauit quod vt mater audiuit que erat in
rocca ſicca.feſtina neapolim acceſſit.vt fuliũ
in ſeruitio domini confoꝛtaret:fratres vero

ꝓpoſitum eius ignoꝛantes timenteſq; ne fi⸗

liũ matrena pietate turbaret.ipᷣm romam mi
ſerunt at ibi mater eum ſecuta eſt.quem fra⸗
tres inde fugauerunt.pariſius tentantes il⸗

lum deſtinare de quo matre turbuta ad fili⸗

os ſuos qͥ erãt cũ imperatoꝛe in caſtro aque
pendentis miſu nunciũ ſpecialem. mandãs
eis ꝙ thomã ſuũ filiũ.fratrem ipſoꝛũ.quem

fratres pꝛedicatoꝛes fugabãt q̃rerent. ita vt

eum in ſuis haberẽt manibo.qui obtenta ab
imperatoꝛe licentia ꝑ vias miſerũt famulos
tandẽ cõtigit illos pᷣdictũ frẽm ſuũ iuxta cu

iuſdã fontis irrigua qᷣeſcentẽ.cum quattuoꝛ

fratribo dicti oꝛdinis inuenire.quẽ cõfeſtim
matri tranſmiſerũt.ipᷣa vero eũ cuſtodiri fe⸗

cit in carcere.vſq; ad filioꝛũ aduentum. Et

interim vt experireturvoluntatem eius.mo

nuit eum ⁊ moneri fecit.vt habitum depo⸗
neret. Ad quod thomas nunq; cõſenſu. In
carcere ſic exiſtens:bibliam totam legit ⁊ te

xtum ſententiarũ ⁊ cõpilauit tractatum fal

latiarum. Etquandam ſuam ſoꝛoꝛem ad dei

ſeruitiũ induxit.q̃ monacha ſancti benedicti

facta eſt:venerũt tandẽ fratres ſui.qͥ tentaue
mit eum verbis ſuaſionis:iniurijs.⁊ lacera⸗
tone habitus. a ſuo ſctõ ꝓpoſuo remouere.

nex
cram
üm
tactu
loch.
ruern
Ete
nuleo
ſtoq
tuma
plame
miit.
fatres
hepon
cltasb

4prinen

lertſ.

chben
humin
wig
Ment
confe
plem
Alem
Nala
fuur⸗
Nhan ii
ſnup
Nt
gamnis
varawh
ſocns
Civer⸗
nü
buss:
eſea
(
(una
loppu
lna
Cfonil
lunini

E

fleti
thann
ade
Peen

nsgined
Endhüd
ummapnis

NMduuon

miuben
Z
une⸗
Nüicnniͦ⸗

ſemng,n
mtepe
e amning⸗

nin nui⸗
n düggini

enabas d

biſbihen

oely. bbos

Hporui een

Wepemſn
Wn mi

unck.tder.

gummnm

eden

itne el

cceſit mi

tfmur
enſoti
önwrn-
dckaaft
RZ
nudi⸗
antn
mntuis

n

m un
icmun
fi amuhs
iin

1atue V

un⸗ ⅓

emensn
vwundc⸗
n)

*

nec valuerunt.introduxerũt poſtmodũ pul⸗

cram puellam oꝛnatam habitu meretriciovt
eũ molliret. Quã expulit indignãter. Et in⸗

tactus remanens ſigno crucis ſe muniens cũ

lachrimis obdoꝛmiuit.tũc duo angeli apa⸗
ruerũt ſibi. ⁊ ſtringẽtes ipᷣm in lũbis dixerũt
Ex ꝑte dei te cingimus cingulo caſtitat.qð
nulla poſſit diabolica impugnatõne diſſolui
itaq; verbo virginitatis donũ in ſe confuma
tum accepit.ſtetit ꝑ bienniũ carceratus.quẽ

vltimo mater diſſimulata cuſtodia abire per⸗
miſit. de feneſtra caſtri ꝑ funẽ vbi parati erãt
fratres p̃dicatoꝛes.quẽ ſuſceptuʒ cũ gaudio.
ne.polim duxerũt.

cdðo monſtrat᷑ ſan⸗
ctitas beati thome.ex religioſa conuerſatõne
a pꝛincipio quippe vſq; ad finẽ adeo laudabi
liter ⁊ ſancte cõuerſatõnis fuit.vt nihil in eo

rephenſibile potuerit inueniri. fuit equidem
bumilis deuotus.pius.ſobꝛius.temꝑatus.

⁊ virgo puriſſimus.nõ ſoluʒ coꝛꝑe.ſed etiam

mente.frater raymũdus ſeueri.qui pariſiꝰ in

confeſſione.thomã audiebat.iurauit.ꝙ in ſe

ptem annis quibi fuerat ſecũ in ſtudio ⁊ au⸗

dierat eum in confeſſione.q; nunq; conſenſit

in aliquã cogitationẽ carnalem. Quidã aliꝰ
frater petrus nomine.qui in extremis cõfeſſi

onem ſuam audierat.generale in pꝛedicatõe
ſua ad ꝓpłlum teſtimoniũ referens ſue laudis
dixit. ſua confeſſio fuerat ſic pura ⁊ mũda
a carnis cogitatõne ſicut confeſſio vniꝰpueri

paruuli. Idem reſtatus eſt frater bernardus

ſocius eius qui eum adhuc in cõfeſſone au⸗
dqiuerat. Cui puritati tota vita ſua teſtimo⸗
niũ ꝑhibuit veritatis q̃ ſic fuit virtutũ acti⸗
bus dedita vt nullus cõtrarijs moꝛibo poſſit
eſſe collapſa.nã veriſile de eo cõꝑtũ ẽ. & no⸗
cturno tꝑe hũane deputato qͥeti.poſt bꝛeuem

ſomnũ in orone ꝓſtratus.impetrabat qð di⸗

ctando vel ſcribẽdo docebat. Et pꝛeter illud
tempus modicũ qð ſomno vel refectõni pꝛo
valitudine coꝛpoꝛis indulſiſſet.reliquũ tpᷣus

ofoni lectioni dictamini.vel ſcribendis vo⸗

lum inibo occupabat. vt nullũ tẽpus eſſet va⸗
qð non foꝛet ſancta actione repletum.

EKercio monſtrat᷑ ſanctitas beati thome ex

finali ↄſummatõne vt em̃ Ouidius in li.me
thamoꝛphoſios cecinit. vltima ſemꝑ expectã
da dies homi.diciq; btũs añ obitũ. nemo ſu
pꝛemaq; funera. Felix itaq; tranſitus thome
vltimiq; diei ↄſummatio fuit.mõ qui ſeqͥ tur.
CTũ ſummus põtifex gregoꝛius decimus ge

nerale ↄciliũ induxiſſet celebꝛare lugduni ad

qð greci conuenire debebãt mandauit fratri
thome vt contra erroꝛes grecoꝛũ de quibus

crant in concilio cõuincendi opus quod fece

otio ſummoq; ſtudio vnuſqͥ ſq; laboꝛare de⸗

rat de mandato ſui pꝛedeceſſoꝛis vrbani pas

pe ad cõciliũ ſecum deferret. Qð cum execu⸗
tioni vellet mandare. frater paulus de aqui⸗
la exiſtens neapoli.vidit in ſomnis noctepᷣ⸗
cedẽte diẽ quo dictus doctoꝛ debebat iter ar⸗
ripere.bim̃ paulũ in gredientẽ ſcholas dicti
octoꝛis.cui cũ occurreret interrogauit ipᷣm
ſi bene expoſuerat ſuas epłas.qui dixit ei bñ
expoſuiſti. Sed tempus eſtvt mecuʒ venias
ad patriã. vbi melius intelliges. Et trabens
ipm per cappam videbatur ipᷣm ſecuʒ ducere.
quẽ thomas libenter ſequebatur.tunc frater
paulus clamans in ſomnis dicebat.ſuccurri
te fratres qꝛ frater thomas recedit.Et cũ di⸗
cto clamoꝛe euigilãs oĩa alijs fratribo enarra
uit ipᷣe vero ſctũs thomas iter inchoans iuit
Ecampaniã verſus romã. Infoꝛmatus autẽ
in itinere diuertit ad monaſteriuʒ foſſe noune
quod cũ ingrederetur dixit. hec requies mea
in ſeculuʒ ſeculi.hic habitabo qm̃ elegi eam.
¶Qũ vero cepiſſet grauius infirmari petijt ſa

cramenta eccleſie. cunq; depoꝛtata fuiſſent il

la accepit ⁊ poſt modicum cum laude ⁊ bñ⸗
dictione dei ſancta illa aĩa faciliter diſceſſit a

coꝛpoꝛe que ab angelis ad ſuperos fuit dela

ta ipᷣm vero coꝛpus in eodem monaſterio ſe⸗
pultũ honoꝛificentiſſime.ad cuius exequias
multi nobiles ac religioſi tam pᷣdicatoꝛes qᷓ;
minoꝛes ac alij cõuenerũt.nec defuit ibi vir⸗

tus diuina in miraculoꝝ operatione quãdo

ſuperioꝛ dicti monaſterij patiẽs in oculis cõ

mendanſq; ſe thome liberatus eſt. Et quidã

frater perrus. q̃rtanã patiens. meritis buius
ſanitatem recepit.ſicq; ⁊ alij plurimi benefi⸗
cia ſanitatis impetrarũt.igitur hũc ſanctum

pio veneremur affectu. qui nũc ĩ celis cũ xpᷣo

letatur ꝑ infinita ſecula ſeculoꝝ Amen.
ermo quadrageſmuſoctauꝰ de ſancto
lao ſamoſiſſimo confeſſoꝝ.

Ndiebus ſinſ pla

cuit deo. ex lib. eccleſiaſtici aſſu⸗
mit mater hec verba ſctã eccleſia
ibi. xliiij. ca. deſcripta. maximo

nicho

bet vt placeat i oĩb vijs ſuis altiſſimo creato

ri nr̃o qm̃ eos qͥ ſtudent ſuã volũtatẽ implere

⁊ in hoc ↄplacere maieſtati ſue.nõ ſolũ in fu⸗
tura im moꝛtali vita. verũetiã ⁊ in pñti ſecu⸗
lo.ſublimiter magnificat ⁊ exaltat.qͥſnã expli
care queat quata ſit beatiſſimi nicholai glo⸗
ria.nõ ſolũ in illa ſocietate ſctõꝝ vbi paxẽ ꝑ⸗

fecta. ⁊ poſſeſſio ſecura indeficiẽtis boni.ſed

adhuc in eccleſia militante.vbi ſpe currimua

ad hereditatẽ ꝓmiſſaʒ. vbiq; ꝓfecio ceebꝛeẽ

c..

nomẽ ſctĩſſimi nicholai. vbiq; illius miracu

la fulget vbiq; tandẽ a fidelibꝰ deuotõe ſin⸗
Galarudin colit᷑.qꝛ vero eiꝰ hodierna die fe
ũ celebꝛat᷑ equũ eſſe cenſui ad eiingẽtes am
pliſſimaſq; laudes poꝛãdas cũ dei adiutoꝛio
oẽm dare operã.de quo dicũt᷑ verba ĩ thema⸗
te poſua ꝙ in diebus ſuis placuit deo.Et li⸗

cet hoc fuerit ꝓpter plurimas vᷣtutes ſuas tũ
illis tres pcipuas colligemus quas explica⸗

re ſigillatim curabimis.
ꝛima dicitur pꝛudentia ſpiritualis.
Decũda miſericoꝛdia pꝛoximalis.

Tercia obſeruantia paſtoꝛalis.

pter pꝛudentiam ſpũalem qua ſpꝛeuit terre⸗
na ⁊ celeſtia concupiuit. apitulũ.i.
Rima bti nicholai virtus qua placuit
deo ðᷣꝛ pꝛudẽtia ſpũalis. de hac dixit ſa
piens ꝓpuerbioꝝ.iij. ca. In omni poſſeſſione
tua acqre pꝛudentiã.Et.xvi.ca.acqͥre pꝛudẽ⸗
tiã qꝛ pcioſioꝛ ẽ argẽto.⁊ xps Matthei.x.ca.
E ſtote pꝛudentes ſicut ſerpentes. eſt aũt hec

Nualiter beatus nicholaus placuit deo ꝓ

pꝛudentia vt docet Ariſto.in. vi.ethi. Recta
rõ agibiliũ.qua homo in quibuſcũq; agen?æ⸗
dis finẽ cõſiderat.atq; ad illũ media cõueniẽ

tia accomodat ⁊ diſponit.qꝛ vt boetius inqͥt
in. ij. de cõſolatione. qð ante oculos ſitum eſt
nõ ſufficit intueri. rerum exitus pꝛudẽtia me

titur. tamenvt ait Tho. ᷣa Fe.q.xlvij.triplex

pꝛudentia diſtingui poteſt.
Secunda ver.
ꝛima eſt pꝛudentia falſa ꝑ ſimilitudines

dicta que in malis ⁊ peccatoꝛibus reꝑitur. ?
de hac xpᷣs Luce.xvi.ca. dixit.filij huius ſe⸗

culi pꝛudentioꝛes filijs lucis in generatione
ſua ſunt ⁊ Paulus ad Roma.viij.ca. Pꝛudẽ
tia carnis moꝛs eſt. CTũ em̃ pꝛudens ſu qͥ bñ
diſponit q̃ ſunt agenda ꝓpter aliquẽ bonũ fi⸗
nem. Ille quiꝓpter aliquẽ malũ ſineʒ aliqua
diſponit cõgruætia illi fini habet falſam pꝛu⸗
dentiã inquãtũ illud quod accipit ꝓ fine.nõ
eſt verũ bonũ ſed ſᷣm ſimilitudinem. ſicut di
citur aliqs bonus latro. Hoc em̃ mõ põt ſᷣm
ſumilitudinẽ dici pꝛudẽs latro. qui conueniẽ
tes vias inuenit ad latrocinandũ. Secũda
ẽ pꝛudẽtia vera.ſed imꝑfecta.q̃ inuenit vias

ꝗaccomodas ad finẽ bonũ ſed eſt imꝑfecta du

pliciter. Uno modo qꝛ illud bonum qð acci
pit pꝛo ſine nõ eſt cõmunis finis totius hu⸗
mane vite. ſed alicuiꝰ ſpãlis negocij puta cuʒ
aliquis adinuenit vias acoomodas ad naui

gandũ vel negociãdum dicitur pꝛudẽs nau
ta vel negociatoꝛ.Alio mõ pꝛudentia dicitur

●

impfecta qꝛ defecit in pꝛincipali actu pꝛudẽ⸗
tis.puta cũ aliqͥs bñ ↄſiliatur ⁊ recte iudcat
de his q̃ ꝑtinent ad totã vitã.ſed nõ efficaci⸗
ter ꝑcipit. ¶ Xercia ẽ pꝛudẽtia vera ⁊ ꝑfecta

Et hec eſt que recte conſiliatur ⁊ recte iudicat

ad bonum finem totius vite ac etiam perci⸗

pit. Et hecĩ ſolis bonis reperit᷑. de hac dicit
Sapiens Pꝛouerb.i.ca. Pꝛudẽtia ſeruabit

te vt eruaris a via mala.hec autẽ in pauciſſi⸗

mis reperitur.quoniã omnes pꝛo maioꝛi ꝑte
ſolliciti ſunt de terrenis ⁊ tꝑalibo bonis.deqᷣ
bus dicit᷑ Baruth. iij. ca. Exquiſierũt pꝛudẽ
tiam que de terra eſt. Et de celeſtib aut nul⸗

la aut modca ẽ illis cura. Hi ſunt qui in die

iudicij videntes electos ⁊ amicos deiafflue⸗

re omni bonoꝝ copia. Et ſeipᷣos cõſiderãtes

eternis foꝛe deputatos ſupplicijs dicent illud

Sapiẽtie v.ca. Nos inſenſati vitã illoꝝ eſti

mabamus inſaniã. ⁊ finem illoꝝ ſine hono⸗
re.Ecce quomõ cõputati ſunt inter filios dei
⁊2 inter ſanctos ſoꝛs illoꝝ ẽ. Pꝛopterea btus

nicholaus pꝛudentiam veram ſpũalem ⁊ ꝑ⸗
fectam ſectatus eſt. nam ex diuitibo ⁊ ſanctis
parentibo oꝛiginem duxit. Cuius pater epifa

nius mater ioãna ex ciuitate patere ciues cuʒ
in pꝛimo iuuentutis ſue floꝛe euʒ genuiſſent

continenter viuentes celibem vitaʒ duxerũt.
Hic pꝛima die dum balnearet᷑ erectus ſtetit

in pelui. inſuper quarta ⁊ ſexta feria ſemel tm̃
ſugebat vbera. Factus aũt iuuenis alioꝛum
iuuenũ deuitãs laſciuias eccleſiaꝝ potius te
rebat limina. Et quicquid ibidẽ de ſacra ſcri

ptura ĩtelligere poterat memoꝛiter rennebat.
Parentibo vero defunctis nõ cogitauit vxo⸗
rem ducere non multiplicare diuitias nõ ſa⸗
tiſfacere coꝛpoꝛis voluptati.ſed qualiter tan

ta diuitiarũ copiam.non ad laudem huma⸗

nam ſed ad laudem dei diſpenſaret. vt ſic the

ſauriſaret theſauros in celo. iuxta pſceptuʒ ſa
luberrimũ noſtri ſaluatoꝛis Matchei. vi. ca.

HNolite inquit theſauriſare vobis theſauros
in terra vbi fures effodiũt ⁊ furant᷑. theſauni
ſate vobis theſauros in celo.quo fur nõ ap⸗

pꝛopiat neq; tinea demolitur. Ad bona igit᷑

ſempiterna dedicauit animũ ⁊ ꝓ illis adipi⸗

ſcendis omnẽ adhibuit diligentiam.
ualiter ſanctus nicholaus ex miſericoꝛ

L ſubuenit ciui pauperi qui tres filias nu⸗

m quam nicho
t. Lapitulum. ij.
Ecũda beati nicholai virtus.qua pla⸗
cuit deo. ðꝛ miſericoꝛdia ꝓximalis.de
redemptoꝛ mũdi dixit Matthei. v. ca. be

ptui gadidit pter elemoſina

„1
S

ati miſericoꝛdes qm̃ ipᷣi miſe ericoꝛdiã conſe⸗
quẽtur. Hanc Hiero, cõmendauit in ca. qui

ſoͤhabe
iuisſp
bꝛoſine
loꝛdia
ommnib̃
cbom
milesee
1ne
ſohobea
onic
lenoſi
noſto⸗
lenwut
Nrtvget/
Cöne
honi
rück
ſeO
Ngins
nit ⸗
otO
Menſes
yſa
innu
ni pint
lüſ
Wrieg
Mro.u
onon

Kida
ſiet⸗
ngſen
Linci
mn boc⸗
erdiet
Lſauchit
nncii⸗
miige
onis deg
ri eude
auenul⸗
guiinde
Niofſe⸗
ſCerins
Mtilud
lopcki
chono⸗
iosdi⸗
neabeis
on
ſne
erept,

lirch

durerit.
us Kun
ſemeltm
Aionn
niig
ro
muürw⸗
ioröl
NrA
umnt⸗
lſchhe
won
ſu
en
logp/
nige
dig'⸗

inan
lust⸗
iit
weng
gup
is
r

0
7

n/
1ℳ

dementiam. ixxxvi. diſ. vbi ait. Oui clemeti

nõ habet nec indutus ẽ viſcera miſericoꝛdie.
;uis ſpũalis ſut nõ impleret lege xpᷣi.⁊ Am⸗
bꝛoſius eadẽ di.ca.ĩ ſingulis.inqͥt. Miſeri

coꝛdia ↄmunis ẽ vſus. ideo ↄmune pᷣceptuʒ

omnib officijs. omnibo etatibo neceſſaria.⁊
ab omnibo deferẽda. Non publicanus.non

miles excipit᷑.nõ agricola.nõvrbanus diues

⁊ pauꝑ oẽs in cõmuni admonent᷑.vt ↄferant
nõ habenti. Hãc miſericoꝛdiã in ſe fuiſſe bea
tus nicholaus aptiſſume demonſtrauit.dum
exlemoſinã indigenti ⁊ in extrema neceſſitate
poſito ↄuicinio ſuo benigne tribuit habebat
ille tres filias virgines q̃s pꝛe inopia ꝓſtitu
ere cogebat᷑ vt ſic infami eaꝝ cõmertio aleret

Dð vt ad aures viri ſcti deuenit ſcelus ab-⸗

hoꝛruit.⁊ maſſam auri panno inuolutam in
domũ ei feneſtrã clam ꝓiecit clamq; receſ⸗
ſit. Mane ſurgẽs hõ maſſam auri repperit.⁊
deo gr̃as ages pꝛimogenite nuptias celebꝛa⸗
uit. Inde ad aliqͥ̊s dies ſilje opus.dei famulꝰ

egit.Qð rurſum ille repiens ⁊ in laudes im⸗

menſas ꝓrũpens de cetero vigilare ꝓpoſuit.
vt ſciret qͥs eſſet qͥ ſue inopie ſubueniſſet.poſt
etiã paucos dies duplicatã auri maſſam ĩ do
mũ ꝓiecit. Ad curꝰ ſonitũ ille excitatur. ⁊ ni⸗
cholaũ fugientẽ inſeqtur taliq; voce alloqui
tur ſiſte gradum teq; aſpectui nõ ſubtrahas
meo.Et accurrẽs velocius nicholaũ hũc eſſe
cognouit. Mox humi pſtratus oſculari vo
lebat pedes eius. ꝙ ille refugiẽs ab eo petijt
ne factũ alicui quãdiu viueret reuelaret. In
hac verg elemoſina obſeruauit nicholaꝰ tres
illius conditiones neceſſarias.
Pꝛima conditio quia fuit pꝛompta.
Becunda quia fuit copioſa.

Cercia quia fuit ſecre.
Pꝛima conditio illius elemoſine fuit pmpta
qꝛ nõ multis pꝛecibus data vel impetrata.in
quit Seneca.libꝛo de beneficijs. Ingratuzʒ
eſt beneficiũ quod diu inter dantis manꝰ he
ſu.Et idem. Nulla res carnis emitur qᷓ; que

pꝛecibus empta eſt. Et licet deo grata ſit eleæ⸗

moſina que datur pauperibus illam petenti⸗
bus. Gratiſſuma tamen eſt conſpectui ſuo cũ
tribnitur pauperi.⁊ egeno.pꝛe verecũdia pe⸗
tere non audenti.Ex hoc ait Ambꝛo.libꝛo.i.
de officijs. Sunt multi qui malũt miſeria ta
cite egeſtatis aſtringi q publica petitione cõ

fundi.hi querendi ſunt ⁊ adiuuadi.vt ꝑ hoc

pudoꝛi. ¶ Secũda cõditio illius elemoſine

amplius gaudeant.qꝙ paupertati conſulãt ⁊
gder e tantũ dedit quantũ ſufficere

iudicauit pꝛo puellis virginibꝛ maritandis

ſm cõſtitutionem Thobie.qͥ. iiij. ca. ait. Si

multu tibi fuerit abdanter tribne ¶ Zereia

Tercio i populi do

cõditio fuit ſecreta.qꝛ obſeruauit documen⸗
tũ ſaluatoꝛis noſtri q Matthei. v. cap. dixit.
Cuz facis elemoſinam noli tuba canere ſicut
vpocrite faciũt o qᷓnta tepiditate his tꝑibo du
cũtur moꝛtales in quibꝰ charitas non ſolus
friguit. Sedvt videt᷑ penitus ẽ extincta.oẽs
q̃ ſua ſunt q̃runt omes tm̃ ſeipᷣos diligunt.qͥ

re vera etiã gentilium voce confundi merito

pñt.inqͥt Seneca ad lucillũ.nõ poteſt quiſqᷓ;ᷓ
beate degere. qui ſe tm̃ intuet᷑ qͥ oĩa ad vtilita
tes ſuas ↄuertit.alteriviuas opoꝛtet.iſi vis vi
uere tibi. Et idẽ in li.de beata vita. Vbicũq
homo eſt beneficio locus eſt. Et Ouidius li
bꝛo de ponto. Regia crede mihi res eſt ſuc⸗
currere lapſis. Conueniens homini hoiem
ſeruare voluptas.ſed pᷣter voces ⁊ documen⸗
ta paganoꝝ:aſſunt nobis xpᷣi ⁊ ſanctoꝝ mo⸗
nita pariter ⁊ exempla.inter que vnuʒ quod
de beato nicholao iam pꝛediximus notabileè
valde eſt ac ſingnlar.
Mualiter beatus nicholaus obuauitof⸗
ficium boni paſtoꝛis.circa regimen animaꝝ
ꝓmotus ad temꝑalem dignitatem ex volüta
tedelll. ((Lapitulü. lij.
Ercia virtus qᷓ placuit deo almus con
feſſoꝛ nicholaus ðꝛ obſeruantia paſto⸗
ralis.obſeruauit qͥdem officiũ paſtoꝛis boni
circa curam ⁊ regimen animarum. qð oſten

.

in paupeꝝ ſubuentione.
Pꝛimo oſtendimus biũm nicholaũ fniſſe
paſtoꝛẽ bonũ in ſua pꝛomotione.nõ em̃ pꝓmo
tus fuit ad ep̃alem dignitatẽ pꝛece vel pꝛecio
vt fieri ſolet tꝑibo his malignis.ſed cũ humi
litate acceptauit onus regiminis vocatus ad
illud ex diſpenſatõne dłuina.hodierna vero
die nullus ꝓmouet᷑ inuitus.immo eccleſiaſti
ca bñjficia ⁊ dignitates nõ niſi impoꝛtune pe
tentibus diſpenſantur.Ex quo facti ſunt ho
mines ambitioſi.⁊ dũ ſuſcipiunt cathedram
paſtoꝛalẽ nõ niſi de terrenis ⁊ tranſitoꝛijs cu
rant. Sed audiãt id qð Criſo.ſcribit diſ.xl.
ca.multi.in fi. Quicũq; deſiderauerit pꝛima
tũ in terra inueniet ↄfuſionẽ in celo nec inter
ſeruos xpᷣi ↄputabit᷑ qͥ de pꝛimatu tractauez=z
rit. Ad btm itaq; nich olaũ redeũtes ↄſidere⸗

mus qliter epalẽ honoꝛẽ ſuſcepit defuncto qᷣ

dem epᷣo mirree ciuitatis.vbi ipᷣe moꝛabatur
cõuenerũt epᷣi ↄuicini illi eccleſie de epᷣo ꝓui

ſuri. Aderat inter eos qͥdam magne auctoꝛi⸗

ratis epᷣs.ad cuiꝰ electionẽ oĩm ſnia depende
bat. cum ergo cunctos ieiunijs ⁊ oꝛationih⸗

2—

.. — — — — —
—

e . .

inſiſtere monniſſet. nocte illa vocẽ audiuit di ałtoꝛem. Oð cũ feciſſent ? eandẽ meſura alc⸗

centem ſibi.vt hoꝛa matutinali foꝛes eccleſie xandrie quã acceperãt reddidiſſent miniſtris
obſeruaret.⁊ quẽ pꝛimũ ad eccleſiã cui nom?æ impꝑatoꝛis miraculũ referũt.⁊ deum in ſuo fa
nicholaus :venire conſpiceret ipᷣm in em cõ mulo magnifica laude attollunt. frumentuʒ
ſecraret. hoc ergo ⁊ alijs reuelãs epis ammo⸗ auũt vnius cuiuſq; indigentiam vir dei diſtri
nuit vt oẽs oroni inſiſterent ⁊ ipe pᷣ foꝛib er buit ita vt miraculoſe duob annis nõ tm̃ ad

cubaret. Et ecce hoꝛa matutinali quaſi a Zo victum ſufficeret ſed etiam abuſum ſeminis

miſſus ante oẽs ad eccleſiã nicholaus ꝓpera abũdaret. ¶ Lercõ oñdimꝰ btm̃ nicholaum
nit. quẽ apꝛꝛehendẽs eps dixit ei.qð tibi no⸗ fuiſſe paſtoꝛẽ bonũ in ꝓphi doctrinatione.nõ
men ẽ. ille vt erat colũbina ſumplicitate ple-⸗ eñm neglexit populũ ſibi ſubiectũ paſcere ci⸗

nus:inclinato capite inquitveſtre ſanctitatis bo ſpũaliqnimmo cũ regio illa idolis deſer⸗

ſeruus nicholaus.quẽ in eccleſia ducẽs licee uiſſet.adhuc poſt cõuerſionẽ ad xpᷣm popu⸗

plurimũ renitentem. in cathedra collocauit. lus nephande dyane adhuc deſeruiebat. Et

neq; in hoc repᷣhenſibilẽ ipᷣm quiſpiã iudicet ſub quadã arboꝛe illi ↄſecrata quoſdaʒ ritus
qui paſſus ẽ in cathedra collocari cũ agnoue gentuũ exercebat.quẽ ritũ de omib finib vir
rit hoc ex dei volũtate ꝓueniſſe.etiaʒ cum ab dei expulit ipamq; arboꝛem pᷣcidi mandauit.
epis ibidem cõgregatis rationabilitcer coge⸗ Tandẽ in ꝑſeuerantia bonoꝝ operũ feliciter
retur. Nam vt ſcribit᷑.viij.q.i.ca.in ſcriptu-⸗ ad xpᷣm migrauit.Et vt ſcribit᷑ in eius legen⸗
ris. Si is qui valet omnipotentis dei oues da ante aie exitũ ãgelos ad ſe veniẽtes vidit.

paſcere renuit.oſtendit ſe ſummũ non amare Et dicto pſalmo. In te dñe ſperanivſq; ĩ ma

paſtoꝛẽ.Accepto itaq; a nicholao pontifica⸗ nus tuas dñe cõmendo ſpm̃ meum. tradidit
tu s officio ſectabat᷑ in omnibo humilitatem. ſpũm.ãno dũñi.ccc.lxiij. vbi apud terrigenas
grauitatem. ꝑuigilabat in oone coꝛpus ma celeſtis audita eſt melodia. Coꝛpus itaq; ho
cerabat. mulierũ vitabat ↄſoꝛtia. affabilis in noꝛifice in tumba marmoꝛea repoſitum fuit

ſuſcipiẽdo.efficax in loq̃ndo.alacer in erho: qð tandẽ barũ tranſiatũ fuit.anno dñi „DM.

tando. ſeuerus in coꝛripiẽdo. Et vt in coni lxxxvij.O igit᷑ felix aĩa nicholai.qᷓ ꝑacto hu
cis legitur. fuit tꝑe conſtantini ſecũdi filij cõ ius bꝛeuis tpis curſu.tandem celeſtia regna
ſtantini magni.Et iulij pape qui congrega⸗ petiuit. ibi cõgaudet xpᷣo ⁊ omnibo electis ꝑ
nit ſinodum apud niceam trecẽtoꝛũ decem ? infinita ſecula ſeculoꝝ. Amen.
octo patrũ ↄtra arrium de qua ſcribit᷑xv.di. ¶ SDermo qdrageſimuſnonus de triba pꝛi⸗
ca. canones.Et ibi fuit nicholaus.cuius te uilegijs beati ſtephani ꝓthomartyris.q̃ coo
floꝛuerũt Euſebius epᷣs vercellenſis. Illaris perante xpᷣo eum gloꝛioſum fecerunt.

epᷣs pictauienſis. Antonius magnꝰ.⁊ Ma⸗D 1 .
channs. ecũdo Kendimus beatiſſimũ Ideo celos aAper
nicholaũ fuiſſe paſtoꝛẽ bonũ in paupeꝝ ſub⸗ tos ⁊ ieſum ſtantẽ a dextris virtu
uentione. nam vt dicit Hiero. ad nepotianũ s dei. Scribũtur hec vᷣba Actu.
⁊ ponit᷑ in decretis.xij.q.ij.ca.gloꝛia.Gloꝛia vij.ca.⁊ in epla pᷣſentis ſolennitatis.in tribu
epi ẽ paupeꝝ opiboꝓuidere:ignominia ſacer latione poſitis ac laboꝛantibo qu.ibuſcũq; ꝓ

dotis ẽ ꝓpꝛijs ſtudere diuitijs.Et in ca.auꝝ. diuino amoꝛe.nũq; deeſt auxiliũ ſupꝑne gra⸗

xij. q.ij. Ambꝛo. ait. auruz habet eccleſia non tie.qua fi.vt quecunq; ardua ⁊ difficillima
vt ſeruet ſed vt eroget. Ex hoc ſanctiſſimus non ſolũ nõ moleſte.ſed equo animo ac iocũ⸗
nicholaus de pauꝑibo ſpecialiter curaʒ ſuſce diſſimo ferant. nihil em̃ terribilius ẽ moꝛte.
pit ob qð pijſſimus deus menſuraʒ tritici ab quã tñ amici dei etiam violentaʒ paſſi ſunt ꝓ

eo ſuſcepti miraculo ſe ſuppleuit. Quodã nã⸗ xpo gaudẽtes.Ecce in pꝛomptu occurrit no

q; tempe totam ꝓuinciam ſancti nicholai.fa bislexemplũ ſtephani pꝛothomartyris. qͥ in
mes valida ptulit.ita vt omnibo deſicerẽt ali etate floꝛenti lapidationis martyriũ patien⸗
menta. Audiens aũt vir dei naues onuſtas tiſſime tolerauit.cui cum ex debito teneamur
tritico applicuiſſe poꝛtui illuc ſtatim ꝓficiſei honoꝛem queʒ poſſumus exhibere. vt ſic va⸗
tur. Et rogãs nautas vt ſaltẽ in centum mo⸗ leamus interueniẽtibo eius meritis vite ipi⸗
dijs ꝑ qualibet nauẽ fame ꝑiclitantibo ſubue imitatoꝛes fieri.hodierna die ad illũ ſermo⸗
nirent. cũ illi rũdiſſent nõ audemus pater. qꝛ nẽ vertemus.qui vidit xpᷣum ſtantẽa dextris
menſuratũ alexandrie opoꝛtet in hoꝛrea im⸗ dei paratiſſimũ ad eũ adiuuandũ. ꝓut ipᷣe re
patoꝛis nos reddere.ſanctus inqͥ t facite nũc tulit inverbis a nobis miſſis. In quib tria
qð dico. Et vobis in dei veritate ꝓmitto. ꝙ bti ſtephani puilegia diſtin guemꝰ. q̃ coopan
nullã minoꝛationẽ habebitis apud regiũ exe te xpᷣo eũ celeberrimũ glioſiſſimũq; oſtendũt

* ;

8

ſonama

Gunn
lerureaue

SSN

punecnn
oconen
moale⸗
ſopernt
Pyirur
Pauprr
bicbect
ſica
loriby⸗
lroecea
futche
linr
ſcpbuuu
punt och
ichä
fonoei
kyinua
Nlir
ſevoſapr
bonnigze
Mimode
höteti⸗
nnogn
Wmmmoc
phanne
nided
lſine⸗
luxllo⸗
oherp
n
Vrn
ete
Su
N
S
becen
ſang
ſpſi⸗
ſopon
fiam
beren
pe

”

Grit
Emuls
mitſeg
funm
rdadſi
Erönin
nmſents
nichnlun
nmnone
ipacra⸗
olsdee⸗
tönpone⸗
nichn L

oſcnrs

pfinhhnt
nandaut.

riitaar

iuslegen
s vidli.
inſhim
m cidit

dnsingn
in
odii.
Soaohit
ſtunege
nccs

emippi⸗

Nscch

e⸗

ſper
wni
. N
n

bulcis;
iffalin

i⸗
M
ſiſun⸗
unnito

ſone

„ dꝛimü dicitur grate. »
Becundum victoꝛie.

¶ QDualiter beatus ſtephanus fauente diui⸗

m. Capitulum.i.
Rimũ pꝛiuilegiũ btĩ ſtephani ðꝛ gra⸗
tie de quo ſic ðꝛ Actu.vi.ca. Stephanꝰ
plenus gr̃a ⁊ foꝛtitudine faciebat pꝛodigia ⁊

ſigna magna in populo. uit equidem in eo

gratia:qua tria pꝛincipalia peccata ad quece⸗
tera reducũtur ſupauit.Pꝛimũ fuit ſuperbia

Scõm auaritia.Terciũ luxuria.de qͥbo Jo.

pꝛime canonice.ca.ij.ait.Omne qð ẽ in mũ⸗
do concupiſcentia carnis ẽ.aut concupiſcen⸗
ria oculoꝝ.aut ſuꝑbia vite. Superbiã nanq;
ſuperauit ꝑ virtutem humilitatis. Luxuriã
P virtutem caſtitatis, ⁊ Auaritiã ꝑ virtutem
pauꝑtatis. Pꝛimo fuit humilis in honoꝛe ſi
bi ab eccleſia exhibito. Hã vt ſcribit᷑ Actuũ.
vi.ca. IJpᷣe fuit vnus immo pᷣmꝰex ſeptẽ dia
conibo ab aplis oꝛdinatis in mĩſteriũ.Cũ em̃
excreſceret multitudo credentiũ apli decreue
rũt eligere ſepte:qͥ pꝛeeſſent admiſtrationi tpa
li vt ipſi vacarẽt verbo diuino.Et elegerunt
ſtephanũ virũ plenũ fide ⁊ ſpũſctõ:⁊ philip⸗
pum ⁊ ꝓchoꝝ:⁊ nicanoꝛẽ:⁊ timonẽ: ꝓmenã
⁊ nicholaũ aduenã anthiocenũ. In q̃ electõe
⁊ honoꝛe ſibi echibito ſteppanus humiliter
ſe ↄtinuit qðᷣ quantũ ſit laudabile cum qͥs in
dignitatiboꝛ honoꝛib non tumeſcit. patet ex
verbo ſapiẽtis qͥ.ca.iij. Eccleſiaſtici ait.quã⸗
to maioʒ es humilia te in oib:qð Cicero in
pꝛimo dẽ officijs elegãtiſſune retulit. In reb⸗
inqt etiam pꝛoſperis ſuperbia fu gienda eſt ⁊
arrogantia.nã vt aduerſas res ſic ⁊ ſecũdas
immoderate ferre leuitatis ẽ. Scðdo btũs ſte
phanus ſuꝑauit luxuriã ꝑ virtutẽ caſtitatis.
nã ðꝛ de eo ꝙ fuit vir boni teſtimonij ⁊ mun⸗
diſſime fame.hoc vero expleri nõ poteſt abſq;
auxilio diuine gre.qꝛ vt ait Au guſti.in li. de
agone xpᷣiano. Inter oia xpᷣianoꝝ certamina

durioꝛa ſunt pᷣlia caſtitatis.vbi qtidiana pi-

gna ⁊ rara victoꝛia.Tercio ſuꝑauit auaritiã
virtutem pauꝑtatis.nam fuit plenus fide.
Dupꝑ q̃ verba inqͥt Auguſ.qͥ veram fidẽ hñt
de deo.:inõ cupiũt ĩ his miſerijs diuites fieri.
Sed pleriq; obſtinatõne voluntaria in ſuis
peccatis ↄmoꝛantes excuſare ſuã pꝛauitatem
ſatagit aſſerentes nõ poſſe virtuoſe viuere: qꝛ
ipſis deus non poꝛrigit gratiam ſi uam. quib⸗
reſpondemus ꝙ gratiam ad ſalutem neceſſa⸗
riam deus nõ denegat:niſi his qui illam ha⸗
bere nolũt. ideo Cipꝛianꝰ in epla ad donatũ
ait:pꝛoſluẽs largiter ſpũs nullis ſinibo pꝛe⸗

na gratia ſuꝑauit:ſuꝑbiam:auaritiã:⁊ luxu⸗

mit?᷑: nec vllis eoercẽtibus clauſtris intra cer⸗
ta metaꝝ ſpacia refrenat᷑manat iugiter exu⸗
berat affluenter:nrm tñ pect⸗ ſitiat ⁊ pateat qᷓ;
tum illuc fidei capacis afferimus tantũ inde
gratie inundãtis haurimus.hec ille. Igitur
vt inqt Ariſto.in li.de cauſis.pꝛima cã ineſt
oĩbz reb m diſpoſitionem vnã nõ tamẽ oẽs
eam recipiũt ſᷣm eandem diſpoſitõnem: q̃re ⁊

aliqͥ gram nec in minimo hñt qꝛ illã hr̃e con

temnũt:⁊ loquoꝛ de gratia gratuʒ faciente: qͥ
dam gratiã hñt ſeruãtes in charitate diuina
mãdata. Alij aĩo feruentioꝛes qᷓ; pꝛimi ad ob
ſeruantiã cõſilioꝝ aſcendũt:quare gra maioꝛ
eſſe põt in vno q; in alio. Uñ Auguſ.ad dar⸗
danum ait. In qͥbus habitat deus nõ equali
ter habitat. Et ideʒ ad Bonifaciũ gr̃a meret
augeri.qð ſᷣm Alexandrũ in tercio intelligẽ⸗
dũ eſt de magnitudine ⁊ augmento ſᷣm q̃nti⸗
tatẽ virtualẽ.nõ ſᷣ m q̃ntitatem dimenſi lnam.
Auare vicit beatus ſtephanus cum adiu
toꝛio dei tria pᷣlia in quoꝝ quolibet affuit ſia
bi diuinũ au xiliim. ELapitulum. ij.
Ecũdũ pꝛiuilegiũ btĩ ſtephani ðꝛ victo
Jðrie.vicit equidẽ cum adiutoꝛio diuino
malos hoĩes eũ ꝑſeq̃ntes:mos nanq; malox.
eſt bonis ⁊ virtuoſis moleſtiaʒ inferre.qꝛ ᷣm
phoꝛũ ſniam oria ſimul ſtare nõ poſſunt:ſed
mutuo ſe expellunt vt docetAriſto.x.metha
phiſice ⁊ in pdicamentis. Sicut caliduʒ nõ
ſtat cũ frigido:aut albũ cũ nigro ſiue tenebꝛa
cũ lumine.ideo.xxiij.q.iiij.ca.q̃ͥ ſᷣm carnem.
Hiero.ait.Qui ſᷣm carnẽ natus ẽ ꝑſeq̃batur
ſpũalem:nunq; vero ſpũalis carnalẽ ꝑſequi
ed ignoſcit quaſi ruſtico:ſurrexerũt ergo vi⸗
ri magni cõtra ſtephanũ ꝓcurãtes moꝛtẽ eiꝰꝭ
interueniẽte triplici pꝛelio.

Pꝛimũ fuit diſputationis.

Decũdum fuit accuſatſonis.
Ferciũ cominatiouis.
Pꝛimũ fuit pliũ diſputationis. dequo 2⸗
ſurrexerũt aũt quidã de ſinagoga que appella
batur libertinoꝝ a regione ſic nomiatoꝝ ſᷣm
Nicholaũ de lira.⁊ cirenenſiũ a cirene ciui⸗
tate.⁊ alexandrinoꝝ ab alexandria metropo
li egypti ⁊ eoꝝ qͥ erant a cilicia ⁊ aſia:qͥ ſunt
regiones ꝓpinque iudee.diſpntantes cum ſte
phano in quo pᷣlio datus eſt ſibi ſpũſſanctus
q ſibi facundia miniſtrauit ſᷣm xpi ꝓmiſſum
q Qu. xxi.ca.dixit.Ego dabo vobis os ⁊ ſa⸗
pientiã cui nõ poterũt reſiſtere aduerſarij ve
ſtri. Ex hoc ðᷣꝛ de ſtephano.nõ poterũt reſiſte
re ſapiẽtie ⁊ ſpũi qui loquebat᷑.¶ Secundũ
plium fuit accuſatõnis.videntes em̃ iudei q
diſputando ſuccubuerũt callide ſubmiſerũt
duos falſos teſtes ʒ eũ in indicio accuſarent
ii;

dixerũtq; eũ blaſphemaſſe deũ movſen tabe

naculũ ⁊ templũ:q omnia potentiſſime cõfu⸗

tauit.Et dũ loq̃retur affuit ſibi diuinũ auxi⸗

liũ qm intuentes in eũ oẽs qui erant in conſi
lio viderũt faciem eius tanq; faciem angeliqͥ
bus ipᷣe declarauit magnificando deum. lgẽ
moyſen:⁊ templuʒ. de deo dixit: ipſum fuiſſe
locutum patribus qui ẽ deus gloꝛie.de moy
ſe. ꝙ amicus dei fuerit. de lege ꝙ fuerat a deo
data de templo ꝗð inſtructum fuerat ex diui
no pꝛecepto. ¶ Cerciũ pꝛeliũ fuit cõminatio
nis. nã cũ ſtephanus fuiſſet multa locutus
bus iudei ↄtradicere nõ valebant:audientes

q̃ dicebantur:diſſecabãtur coꝛdibo ſuis ⁊ſtri

debãt dentibo in eũ. Tunc videns imminere
ſibi de pꝛoximo moꝛtẽ:intendens in celũ vi⸗

Ait gloꝛiã dei ⁊ ait. Ecce video celos aꝑtos ⁊

ihm ſtantẽa dextris virtutis dei. Hic dubi⸗

tatur a quibuſdã vtrum viſio beati ſteppha⸗
ni fuerit mentalis aut imaginaria vel coꝛpo

ralis.Aliqͥ dicunt ꝙ fuit mẽtalis tm̃:ita ꝙ ex
gratia ſpãli fuit cõceſſum ſtephanovidere nõ
ſolũ humanitatẽ xpᷣi ſed etiã deitatẽ. Sicut
⁊paulo de quo dicit Auguſ.ad paulã de vi⸗
dendo deũ. ꝙ ſibi fuit cõceſſum videre diui⸗
nã eſſentiaʒ eo ꝙ erat doctoꝛ gentiũ ⁊moyſi qͥ
fuit doctoꝛ iudeoꝝ. Et hoc videt᷑ dicere q̃dã
glo.ſuꝑ locũ iſtũ q talis ẽ.qͥdã electoꝝ adhuc
in hac vita detenti mũdato coꝛdis oculo vi⸗
dere meruerũt gloꝛiam dei:vt hic ſtephanus
⁊paulus ad terciũ celũ raptus. Sʒ hoc di⸗
ctũ non videt᷑ ſufficiens.quoniã vt doctoꝛes
Dicunt viſio diuine eſſentie non ẽ cõceſſa ali
cui in vita pᷣſenti:vtenti ſenſib exterioꝛibus
niſi homĩ xpᷣo.vñ paulus non dicit᷑ deuʒ ſic

vidiſſe:niſi in raptu ab iſtis ſenſib.ſtepyphanꝰ
auliem non videtur tunc fuiſſe raptus ſed ma

gisvtens ſenſibus: Nam loquebatur iudeis
gudientibus. Alij opinant᷑. O fuit viſio ima
ginaria.ita ꝙ in eius imaginationem fuerũt
effigies diuinitus foꝛmate ad repꝛeſentandũ
deum:⁊ hominẽ xpᷣm.ſicut legitur de Eſaia.
ca.vi.O vidit dominũ ſedentem ſuper ſoliũ
⁊ mente cognouit ſignificatuʒ illius:ita⁊ ſte

phanus habuit viſioneʒ imaginariã: ⁊agno

uit ſignificatum illius repꝛeſentationis. Et
ſic q;tum ad hoc fuit nõ ſolũ imaginaria vi⸗
ſio ſed etiam mentalis ſicut viſiones ꝓpheta
rum. Et nõ eſt dubiũ ꝙ potuit ſic fieri:ſed ex
modo loqndi ſcripture videt᷑ ꝙ fuerit coꝛꝑa
lis qꝛ ðꝛ.intendens in celũ vidit gloꝛiam dei
Pꝛopter qð aliqui dixerũtꝙ viſus ſtephani
fuit a deo foꝛtificatus intantũ ꝙ vidit ieſuʒ

exiſtentẽ in celo empirreo celos acutie viſus
penetrando: ſed iſtud nõ videt᷑ poſſe ſtare: qꝛ

ſic viſus fuiſſet extramittendo ab oculo: ꝛ⁊ no

intus ſuſcipiẽdo ab obiecto quod impꝛobat

phus li. de ſenſu ⁊ ſenſato. ꝓpter qð vt refert
PNicholaus de lira ſuꝑ hoc paſſu pꝛobabiliꝰ

videt᷑ dicendũ ꝙ a coꝛpꝑe xpᷣi exiſtentis ĩ celo

fuit immutatus oculus ſtephani ad viſionẽ
humanitatis xpᷣi. naʒ in ptãte eius ẽ ꝙ coꝛpꝰ
eius ſic videat᷑ a longe ſicut de ꝓpe. Et foꝛte
idem eſt de quolibet alio coꝛpoꝛe gloꝛioſo.qꝛ

totaliter ẽ ſubiectũ anime ꝓpter qð videt᷑ ad
nutũ eius poſſit immutare viſum indifferen⸗
ter a longe⁊ de ꝓpe. Sicut in ptãte elus eſt q

immutet viſum ⁊ videat᷑ in/ ꝓpꝛia vel in aliena
effigie. deitatẽ vero videre nõ potuit iſto mõ
ſed ſicut in viſſone imaginaria foꝛmat᷑ invir
tute imaginatiua aliqua effigies ad repꝛeſen
tandũ deũvt dictũ eſt. Ita exterius põt diui⸗
nitus foꝛmari ad immutationẽ coꝛꝑalis ocu
li ſicut ſuo mõ fit in aparitõne ãgeloꝝ qñ ap

parent in coꝛpoꝛibus aſſumptis q̃ coꝛpoꝛali
ter vidẽtur:ita aliqua effigies coꝛpoꝛalis nõ
a deo aſſumpta:ſed foꝛmata põt ipᷣm repſen⸗
tare oculo coꝛꝑali. Et ſic pꝛobabiliter abſq;

vlla ↄtradictõne poteſt dici.ꝙ ſic fuit in viſi⸗

one ſtephani.mẽtaliter tũ cognouit ꝗ illa el⸗
figies nõ erat ipſa deitas niſi tm̃ repᷣſentati⸗

ue.Et huic mõ dicendi concoꝛdat lr̃a cũ di⸗

cit.Ecce video celos apꝑtos.ſi igit᷑ viſio pᷣta⸗

cta ſtep hani fuit coꝛꝑalis.tũc tria ibi fucrũt

miracula.Pꝛimũ qꝛ vidit celos aꝑtos quod

ſm Nicholaũ de lira intelligenduʒ eſt. nõ ꝙ
celi fuerũt diuiſi cũ ſint incoꝛ ruptibiles. ſed

dqꝛ ſic clare vidit ac ſi nullũ eſſet obſtaculũ in⸗
ter mediũ. Scdm miraculũ fuit qꝛ vidit iez
ſum in gloꝛia pr̃ is:cũ ſᷣm naturã impoſſibi⸗
le ſivt coꝛpus gloꝛificatum in ſua gloꝛia ab
oculo coꝛpoꝛali nõ gloꝛificato videri poſſit.
Terciũ miraculũ fuit qꝛ cũ coꝛpus xpᷣi ſit in
celo empirreo. vidẽdo ipᷣm vidit vltra celũ ſi
ereũ aereũ ⁊ criſtallinũ. Impoſſibile ẽ auteʒ

ſm naturã ꝙ oculus coꝛꝑalis in tanta diſtã⸗
tia poſſit videre. Si inſuꝑ viſio ſtephani fu⸗

it mẽtalis vt pᷣdictũ cẽ.tũc factũ ẽ vt eius mẽs

eſſet a deo illuminata ad noticiã gloꝛie dei?
domini ihu chriſti filij ſui.ꝙ nihil aliud poſ
ſet velvellet deſiderare:nec moꝛteʒ quã om̃es
naturaliter timẽt ⁊ fugiũt timeret ſicut ⁊ facto
oſtendit. Judei aũt cũ audiſſent eũ talia dicẽ
tem:ↄtinuerũt aures ſuas ſᷣm glo.ne audirẽt
blaſphemantẽ. Sic em̃ falſo extimabãt ipᷣm
blaſphemare. Quare educẽtes eũ extra ciui⸗
tatẽ lapidabãt:⁊teſtes depoſuerũtveſtimenta
ſua vt celerius interficerẽt:ad pedes adoleſcẽ
tis qͥ vocabat᷑ ſaulus:poſtea vᷣo fuit paulus

vas electõnis.ipᷣe aũt lapidatus:vulneratus

tepfi
ſebeume
gaulpare
gnicosmn.
iuſlul lo
Ali direat
ſeſtatnos
gormtuuttt
Cormionte
Niegonss:
buist
uleisnin
Ghcnnsei
+ FEri
fiooe

Molr

Tacapen
ſineece
ſatüinznen
Hunmne
Minuome.
hunerrv r⸗
ironurm
ſoopbepb⸗
Nrosrepe
fhlinrri
Mvontce
lanunco
Phrodiritc
huocholan
Pacranihen
penaiana
punom
ſenſonen
Paſilunrg
ipotenit
Gleborher⸗
ſepbanngg
MWgfegun
tmanen
Nuene
hmnig
Wenecic
lushn⸗
neinrep
ls dign
fuben
ii dict⸗
hifſtepb
mortno

helem
mee
Pmin
h
mmiisicc,
eMot⸗
de Lſre
Geroon
ilci

iciſ

Kchsckg
Nelinden
witiſtona
Ematimt

Ghrdii
Npelsscl

in

cotpol
porisn
Pnnhen
Nluerd
fuitinni
gilnt⸗
Gnmn⸗
ffacidi⸗
Noßta⸗
wifucit
Mosu
azckii
üi,
ri⸗

nnlo⸗

gaiſt.
Gthilti⸗
ſmaiit
leiaußs
molſti⸗
bmnif⸗
is mes
nedein
iuchof
Nions
ulte
glindi
e uin
ubin
A⸗
ous
lns

P

ctruoꝛe pfuſus. nõ dicebat hen me dolentem

nõ heu me iuuenẽ:nõ heu me qꝛ moꝛioꝛ abſ⸗
q; culpa:relinquo mũdum:parentes deſero ⁊
ꝗqmicos:moꝛte violenta occiſus:nõ hec vel ſi
milia loq̃batur. Sed animo hilari:facie ad
celũ directa.dñe inqͥt ihu accipe ſpm̃ meuʒ:⁊
ne ſtatuas illis hoc pctm̃.qð cũ dixiſſet ob⸗
doꝛmiuit in dũo.vbi glo.pulcre dictũ eſt ob⸗
doꝛmiuit ⁊ nõ moꝛtuꝰẽ:qꝛ obtulit ſacrificiuʒ

dilectõnis:⁊obdoꝛmiuit ĩ ſpe reſurrectõnis.

X btũs ſtephanus ðꝛ pmꝰmartyr ⁊ q̃liter
multis miraculis coꝛuſcauit. qͥ iam plene be
gtificatus ẽ in celis. apitulum. iij.
Erciũ pꝛiuilegiũ beati ſtephani ðꝛ glo
prie:adeptus nãq; fuit ꝓpter eius merita
opioſa triplicem gloꝛiã. ðU;
ima dicitur ſpecialis honoꝛationis.
Secũda miraculoꝝ operationis.
Tercia plene beatiſicationis.
ꝛima gloꝛia ðꝛ ſpãlis honoꝛatõnis.Eſt
em̃ in eccleſia dei inter martyres pᷣmus cuiꝰ
feſtũ immediate poſt natiuitatẽ dñi celebꝛat᷑
Ded pleriq; dubitare ſolent quõ ſtephanus
pꝛimus martyr dicatur:cũ ante ipᷣm etiã alij

—

martyres pꝛedicentur. nam abel martyr: in-

nocẽtes martyres:ioannes baptiſta martyr
nõ ergo ſtephano pꝛioꝛitas martyrij debet.
Ad quod reſpõdemus ꝙ ideo pꝛimus mar⸗
tyr dicitur.quia ipᷣe pꝛius ceteris paſſus eſt.
poſt noui teſtamẽti cõſummationẽ que facta
fuit:quando omnino ceſſarunt legalia dum
xpᷣus dixit cõſummatum eſt.etiam quia pꝛi⸗
mus euolauit.nã alij licet martyriuʒ fuiſſent
paſſi añ ipᷣm:nihilominus quia nonduʒ erat
aperta ianua non euolauerunt. Dicit᷑ inſuꝑ

pꝛimus martyr quia paſſus eſt pter fidei de
fenſionem ⁊ confeſſionem. Innocentes qͥppe

paſſi ſunt pꝛo chriſto ſed nondum illum ↄfi
teri poterãt. Joannes baptiſta paſſus ẽ.qꝛ ar
guebat herodeʒ. abel ꝓpter inuidiam fratris
ſtephanus aũt quia xpᷣm pꝛedicabat filiũ dei
regem regum ⁊ dominũ dominantiũ. Notã⸗
dum tamen ꝙ beatus ſtephanus paſſus fuit
die qua eius inuentio celebꝛatur.inuentũ nã
ꝙ; fuit tunc coꝛpus eius anno dñi.cccc.xvij.
honoꝛij pꝛincipis anno ſeptimo mutauit ta
men eccleſia feſtiuitates vt feſtum paſſionis

eius cum amplioꝛe deuotione celebꝛaret᷑ im⸗

mediate poſt natiuitateʒ domini quia paſſio
eius dignioꝛ eſt q; inuentio. ¶ Secũda glo
ria beati ſtephami dicit᷑ miraculoꝝ operatio⸗

nis.dicit em̃ Auguſtinus li.xxij.de ciui.dei.

btm̃ ſtephanũ innũeris miraculis coꝛuſcaſſe

⁊moꝛtuo ſex ſuis meritis ſuſcitaſſe multoſ-⸗

q; curaſſea varijs languoꝛbus. Et vt ibi re⸗

—

fert: floꝛes de altari ſancti ſtephani affſumpti
cuiuſdam mulieris cece oculis impoſiti ſunt
que continuo lumẽ recepit. quidam inſuper
nobilis marcialis nomine:cuʒ infidelis eſſet
⁊ nequaq̃ʒ conuerti vellet:cum plurimũ egro
taret gener ſuus valde fidelis ad eceleſiaʒ be
ati ſtephani venit. Et de ipᷣis floꝛibus qui ſu
per altare erant accipiẽs ad caput ſoceri latẽ⸗
ter poſuit. Super quos cum ille doꝛmiſſet ꝓ
tinus ante diluculum clamauit vt ad epiſco⸗
pum mitteretur. cũ autẽ epiſcopus abeſſet ſa
cerdos ad cum venit:⁊cum ſe credere dicerei
baptiʒzatus eſt. Qui q̃ʒdiu vixit hoc verbum
ſemper in oꝛe habuit. Chriſte accipe ſpirituz
meum:cum tamen ignoꝛaret:hec fuiſſe verba
vltima ſancti ſtephani.(¶ ¶ercia gloꝛia dici⸗

tur plene beatificationis.hac habet in rengga

celoꝝ dñm clare videndo:tenendo: atq; fruz
do:ibi factus eſt in pace locus eiꝰ ibi poſſeſſi
onem habet epulentam:ibi coꝛonatur aureo

a: que datur doctoꝛibo: virginibe: ⁊ martyri⸗

bus de qua plenius in ſermonibo de virgini

bus diſſeremus. O igitur felix iuuentus be⸗

ati ſtephani:q̃ moꝛte ⁊ martyrio fuit in meliꝰ
ↄmutata.O pꝛecioſa ⁊ delicata tolerantia.O
dulces lapides toꝛrentis quibo tam grãädep⸗
miũ eterne vite ſtephanus ipᷣe ꝓmeruit.moꝛ
tuus fuit ꝓ chriſto ⁊ ecce in eternũ regnat cuʒ
chriſto qui eſt benedictus in ſecula ſeculoꝛũ

Drrmnoquinquogeſimus de innocentib⸗
occiſis ab herode aſcalonita qui xpᷣm pueru

Wrgee
BDrge etaccie
puerũ ⁊ fuge in egyptũ.ãgeli ad ioa⸗
eph loqntis verba ſunt iſta oꝛigi⸗
naliter Matchei.i.ca.⁊in enangelio pᷣſentis
ſeſtiuitatis iniq tas male mentis herodis im
pij ⁊ cuudelis xpᷣm ihm in cuna vagientem ꝑ

2

ſequi cepit. Nam volens illum ꝑimere alios

paruulos occidi iuſſit credens in nũero eoꝝ
xpᷣm ↄcludere.Qua de re beatiſſimis illis in
nocentibo eccleſia ſctã honoꝛẽ debitũ tribuit
ſtatuẽs hanc ſolẽnitatẽ ad eoꝝ reuerentiãa fi
delibo celebꝛandã.vt aũt mẽs xpᷣiana ꝑcipere
valeat quãta ſit obligatio nr̃a ad filiũ virgi⸗
nis diligenduʒ qͥ in qualibet etate pꝛo nobis
pati nõ recuſauit.in pñti ſermone decurremꝰ

ea ꝗᷓ de illius pegrinatione in egyptum ꝛ pbue

roꝛũ interfectione euangelica tradit hiſtoꝛiaz
vbi tria myſteria ſe offerũt contemplanda.
Lunum niclur xpᷣi peregrinatio.
Secundum herodis malignatio.
Tercium innocentium coꝛonatio·

i.

–—

1

¶Onaliterioſep h monẽte angelo fugit enz
leſu ⁊ virgine mr̃e in egyptũ. ¶ Capitulũi.
Rimũ miſteriũ cõt emplandũ ðꝛ xpᷣi ꝑe⸗
grinatõ. Et hoc notat᷑ in pꝛima ꝑte eua⸗

gelij. cũ ðꝛ. Angelus dñi apparuit in ſomnis
Joſeph dicens. Surge ⁊ accipe puerum ⁊ c.

Ad quoꝝ verboꝛuʒ explanatonem mittoꝛem
tria ſunt hoc loco dubia diſceptanga.
ꝛimũ vtrum xpᷣus habuit angelũ ad ſui cu

Terciũ quare in ſua fuga xpᷣus egvyptũ petit

odiam deputatum.
cöm curg

ruit ioſeph ĩ ſomnis

Ad pꝛimũ dixerunt aliqui ꝙ; xpᷣus habuit
angelũ ad ſui cuſtodiã.nã Luce.ij.ſcribitur.
ꝙ angelus annũciauit paſtoꝛibo xpᷣi natiuita
tem qui potuit eſſe angelus eius cuſtos. Et
Luc.xxij.ca.dicit᷑. Ecce aparuit ei angelus
dñi confoꝛtans eum.vbi Beda ait. In teſti⸗
moniũ vtriuſq; nature angelus eum confoꝛ⸗
taſſe ⁊ ãgelus ei miniſtraſſe deſcribit᷑. Inſuꝑ
xpᷣus ihus ſᷣm humanã naturã ⁊ paſſibilita
tis ſtatum fuit paulominus ab angelis mi⸗
noꝛatus.vt docet mꝗr ſenten.in.i.diſ.xvi.vñ

q;tum ad hoc videbatur angelico indigereß

ſidio. Adhuc angelica cuſtodia facit ad ani⸗
me dignitatẽ. VUnde Hieronymꝰ ſuꝑ.xviij.
ca. Matthei. Magna inquit ẽ dignitas ani
marũ vt vna queq; ab oꝛtu natiuitatis ſue in

ſui ꝓfectũ ⁊ cuſtodiã habeat ãgelum ſpãliter

deputatũ. Aĩma aũt xpᷣi cũ ſit nobiliſſma nõ
debet tanta dignitate pꝛiuari. Sed ↄtrariuz
tenẽt Doc.in.ij.ſen.di.xi.vbi dicit dĩũs Bo⸗
nauen. O xpᷣus nõ indigebat angelo cuſto⸗

diente:aduerſarius nõ poterat oppꝛim ere per

violẽtiã coꝛpꝰdiuinitati vnitũ:nec poterat ſe

ducere ꝑ aſtutiã intellectũ plenarie a verbo il
iuſtratũ:nec poterat allicere ꝑ blãditias affe⸗

ctũ plenitudine ge confirmatũ. Ideo xpᷣus
nõ indigebat angelo bono:nec q;tũ ad coꝛpo
ris defenſionẽ:nec q;tum ad eruditõem rõis:
nec q;tum ad incitationẽ affectõnis.nõ cõpe
tebat etiã ipᷣi xpᷣo habere ãgelũ cuſtodẽ: qꝛ cu
ſtodia in cuſtodiente reſpectu cuſtoditi dicit
pꝛeſidentiã quandam. Etqꝛ angeli xpᷣo dño
ſuberãt:ideo nullũ officiũ pꝛeſidẽtie ipis an⸗
gelis reſpectu xpᷣi cõmitti debebat. Quicqͥd
aũt de ſcripturis allegatũ ẽ in ↄtrariũ:de ãge⸗
lis adminiſtrantibo ⁊ ſeruientib ipſi xpᷣo nõ

de pꝛeſidentiboeſt intelligendũ:nunq; em̃ ſic

minoꝛatus eſt xpᷣus ab angelisvt aliqͥs ãge⸗
lus auderet ei pꝛeſidere:cũ ita bene ſit adoꝛã

dus chriſtus in cruce ⁊ in ſua infirmitate ſi⸗

cut cũ apparebit in ſua virtute.Cũ vero dice⸗
bat ꝙ angelica cuſtodia facit ad hoĩs digni
tatem. Dicendũ ꝙ cuſtodiri ab angelis ita di

cit dignitatem in aĩa reſpectu aliaꝝ creatura
rũ q̃ nõ cõmittũtur angelice cuſtodie:vt tñ di
cat imꝑfectionem reſpectu angeloꝝ beatoꝛũ
qͥ aliena cuſtodia nũq; egẽt. Et qꝛ anima xpᷣi
ab inſtanti ſue conceptionis erat pfecte beata

angelũ cuſtodientẽ nõ debebat habere:ſed be

ne miniſtranteʒ nõ vnũ tm̃ ſed etiam plures.
¶ Scõðm dubiüũ fuit. Cur angelus apparuit
ioſeph in ſomnis. Ad qð rñdet Criſo.ĩ ome
lia dicens. Ideo nõ apparuit maniteſte ſicut
paſtoꝛ ibo qꝛ valde fidelis erat: paſtoꝛcs indi
gebant quaſi rudes.virgo indiguit quaſi de
maximis inſtruẽda. Similiter ʒacharias in
diguit añ ꝓlis cõceptõnem viſione mirabili.

Alt Remigiꝰ aliã rõnẽ aſſignat moꝛalẽ dicẽs

ꝑ hoc ꝙ ãgelus in ſomnis apparuiſſe ðꝛ:my⸗
ſtice deſignat᷑: qꝛ illi qͥ a curis terrenis ⁊ ſecu
lanib negocijs reqͥeſcũt:pfrui ãgelica viſio⸗
ne meretur. Dixit ergo angelus ſic apparens
ioſeph.acciꝑe puerum ⁊ mr̃em eius.nõ dicit
acciꝑe matrẽ ⁊ puerũ eius qꝛ vt dicit Criſo.
nõ ꝓpter matrẽ puer natus ẽ ſed ꝓpter puerum
mater pꝛeparata. Et notanter dixit mrem ei
nõ ↄiugem tuam :ſicut anteq; xpᷣm peperiſſet
yt oſtenderet᷑ matris xpᷣi virginitas.vt ponit
Jlarius ſuꝑ Matheũ.(¶ erciũ dubiũ fuit
cur in ſua fuga xpᷣus egyptũ petijt.ad qð rũ⸗
det euãgeliſta.vt impleret᷑ inquit qð ſcriptuʒ
ẽꝑꝓphetam. Ex egypto vocaui filiũ meũ.in
ſuꝑ Eſaias.xix.ca.ita ꝓphetauit. aſcẽdet dñs
ſuꝑ nubẽ leuẽ ⁊ ingrediet᷑ egyptũ ⁊ mouebũ
tur ſimulacra egvpti a facie eius. Narrat ma
giſter in hiſtoꝛia ſcholaſtica.q eanocte xpᷣus
cũ matre intrauit egyptũ qua pcepto ſuo exi
uerant filij iſrael.Et ſicut tũc nõ fuit domus
in qua nõ iaceret moꝛtuꝰan gelo ꝑcutiente ſic
ipſo ingrediente nõ fuit templũ in quo ido⸗
lum nõ coꝛruerit de egypto Iſidoꝛꝰ in.xiiij.
ethimologiaꝝ libꝛo.ita ſcribit.egyptꝰ pꝛius
area dicebat᷑ deinde egyptus vocata ab egy⸗
pto danai fratre ibi regnãte. hec ab oꝛiente ſt
rie eſt ⁊ mari rubꝛo coniũcta.Ab occaſu libiã
habet:a ſeptẽtrione mare magnũ. Regio ce⸗
li imbꝛibus inſueta ⁊ pluuiarum ignara.ni⸗
lus ſolus circũfluens eam irrigat ⁊ inũdatio
ne ſua fecundat. vnde multã terrarum partẽ
fenũ alit. Ceteroꝝ quoq; negocioꝝ adeo co⸗

pioſa vt impleat mercibo ſuis etiaʒ oꝛbem ter
rarũ. Jam ad pijſſimã Jeſu matrẽ redeundc—u

eſt que egyptũ petere a ioſeph monita fuit re⸗
tulit foꝛte illi ſponſus ioſeph caſtiſſimus ex⸗
citatus a ſomno.O virgo digniſſima fugia⸗
mꝰ repẽte qꝛ ab angelo didici ꝙ herodes tuũ
q̃rit extinguere filiũ.qͥ ſnã explicet quãtus ti⸗

moꝛ virgineam mentẽ inuaſerit.quantuſue

H

ffnen
ſeaniſi
Fofeitinn
fond
ſo
Dpencin
podf
Nnnco
Nonal

(Mnow⸗

.

Gliginuser
ſthevces⸗⸗
noicßs Go
lifutſt
dichgsda
crceraritr
fuitinnocen
rwoſufferd
umgespue

(ogtemon

pahen
Ufieren
ginite
eNhhat⸗
ſnhi
binanut
ſtapus:
ſtären
Centüge
fchamn
ado⸗
oiupcn
pere
betbleen
erttabie
manne
Qliaſſe
oſ inne
dosgn

webe „ » ” „ . . d »„ . G 2
en doloꝛ pcuſſerit coꝛ eius benignũ. puto naq direrimꝰ coꝛpa tũc maioꝛis Intitatis fuiſſe.
ne ꝙ; morx filiũ in bꝛachijs ſuſcipiens lachrima⸗ vela bimatu ⁊ infra.i.ab infantibus duoꝛũ
* tibo oculis cũ ioſeph ſene puella iter ad deſer annoꝝ vſq; ad pueros vniꝰ noctis.vt em ait
ncrif ta direxit. Cõtemplare nunc fidelis aĩa. quot Aug'. in ſᷣmone. Timebat herodes ne puer
hltn noctes duxerunt inſomnes. quot vicib ſitis cuiaſtra famulabãtur ſpem ſuaʒ infra etatem
dorie eſtuabãt ardoꝛe.quotiens ⁊ abſq; cibo gno- vel ſupꝛa paulo trãſfoꝛmaret.tũc impletũ eſt
cumAre. ctarũt in heremo. Compatere aia mea creato qð dicti ẽ ꝑ Jeremiã ꝓphetam.vox in rama
Cnomnt ri tuo ꝓ te peregrinãdi.Compatere ioſeph à audita ẽ ploꝛatus ⁊ vlulatus multus rachel
nCn tantũ laboꝛat ꝓ viriba vt neceſſitatibus mrfis ploꝛans filios ſuos.vbi Hieronimus ait.q;
mnickin ac filij ſuccurrat.⁊ qũq; ꝓpter ſolitudinem lo gaũiit dicitur in rama nõ putemus nomen loci
Nabnceinl ci qð querit inuenire non põt. Compatere ⁊ eſſe quod iuxta gabba. Sed rama excelſum
Hgnitgnin virgini ſacratiſſime que nũc terretur nũc pa- interptaret᷑.vt ſit ſenſus.voxĩ excelſo audita
nzachmibn uet nũc filiũ inter vbera ſtringit nunc faciem ẽ longe lateq; diſpſa.vnde Criſoſto.ſuꝑ hoc
ione ninnii eius lachrimis rigat nunc adoꝛat nunc eius loco ait.ploꝛatus fletum paruuloꝛũ oſtendit
tmorlidis aſſumptas deploꝛat penalitate. vyjlulatus güt matrũ ſignificat lamentum. Et
Gmutſeene WPedaſſreti herodis aſcolonite.⁊ alioꝛi qꝛ in euangelio dicitur rachel ploꝛans fulios
terenistrina q̊ ſic vocati ſunt. Etq̃re nõ eodẽ ãno q̊ nat ſuos.ſᷣm Nicholaun de lyra mechaphoꝛiceẽ
igeiani⸗ xpᷣs fuerũt innocẽtes occiſi.Et de herodis ſe intelligendũ quaſirachel ſit mater bethleem
1sſcinen nicogs. apitulum. ij. rone ſue ſepulture. qꝛ ibi ſepulta eſt yt habet
neinsir Ecundũ myſteriũ ↄtẽplandũ in enĩge Geneſis.xxxv.ca. hinc Hiero. ſ̃ upꝑ Matcthenũ
Ndicte lio ðꝛ herodis malignatio.ad qð bñ ex ait. Querit᷑ quõ rachel ſilios alteriꝰ tribus.ſ.
peonr Pplanandũ tria de herode conſideramus. filios bethleem quaſi ſuos ploꝛet. Reſpõde⸗
rdunm Zimodiſterenan. . mus bꝛeuiter qꝛ ſepulta fuit iuxta bethleeʒ in
tönpen Secundo ſufferenti. effrata ⁊ materni coꝛpuſculi hoſpitiũ nomẽ
teſd Zercio malitiiam. .B matris accepit ſiue qm iuda ⁊ beniamin q de
Nöiutn Rimo conſideremus differentiam. vt em̃ rachaele natus eſt oue tribus iũcte erant. Et
nitad colligimus ex hiſtoꝛia ſcholaſtica. Tres fue⸗ herodes pꝛeceperat nõ ſoluʒz in bethleem in⸗
“ rũt herodes. Pꝛimus aſcolonita ſub quo na-: terfici pueros ſed in omnibus finibus eius.
echn tus ẽ xpᷣs. Scdðᷣus antipas qͥ decollouit Jo⸗ vñ ꝑ occiſionẽ bethleem. intelligimus mul⸗
ſlurd annẽ ⁊ fuit filꝰ herodis aſcalonite.Tercius tos etiam de beniamin fuiſſe occiſos.o quale
tt in dictus ẽ agrippa qͥ iacobũ occidit ⁊ petrũ in⸗ edictum irrõnabile ⁊ crudele.o qᷓ; lugubꝛis ?⁊
Nnun carcerauit ⁊ iſte fuit nepos antipatis.pꝛimꝰ flebilis executio.o q; iniuſta ⁊ iniqua occiſio
ns Nnn fuit innocentũ interfectoꝛ.¶ Scðo ↄſidere Rapiebãtur paruuli quidã a pectoꝛibꝰ ma⸗
nunui mus ſufferntiã. nõ em̃ eo ipſo q̊ deluſus fnit trũ.qͥdam in cuna iacẽtes.qdam blande par
ſine a magis pueros occidi mãdauit.ſed poſt ali⸗ tibus alludẽtes.qͥdam vrbane in domibusiꝑ
ſoͦnun quod tempus vt dicit Nicholaus de lyra ſu ambulaãtes. ⁊ ſine vlla pietate.vel pijciebant
Pgoncrl. per Mattheũ.cũ vellet oẽs pueros bethleez ad muros.vel feriebantur gladio.vel ſtrictis
ingnin interficere ne xpᷣs ſibi incognitꝰ euaderet. im in gutture manibus ſuffocabantur. vidiſſes
nll peditus ẽ ab executõne hułꝰ facti.eo ꝙ a ceſa tũc in terra iacere cadauerauuloꝝ.vidiſſes
Gepu re auguſto per eplam fuit citatus.ſilioꝝ accu ⁊ terrã ꝑuuloꝝ ſanguine madefactã vidiſſes
Ciuunth/ ſationibo reſpõſurus.eũdo aũt romã ⁊ manẽ matres in qualibet domo ſparſis crinibus ta
4 nt do in curia ⁊ redeundo ad iudeam. apoſuit hoꝛrendũ flagitiũ.ſingulcibus lachrimis
lbi⸗ annũ ⁊ plus ⁊ ideo fere poſt duos annos ad vlulatibus acclamantes.
ioce⸗ regnũ ſuũ reuerſus ⁊ in regno confrimasð
Crun/, qꝛ ſentẽtiã pꝛo ſe contra filios habuit.tuncc innocẽtes patiendo pꝛo xpᷣo meruerũt
Kripöcero fecit necem pueroꝝ pꝛius in mente conceptã. decoꝛari coꝛona martirij. Rapnullleinn
wompen ercio conſideremus herodis malitiã. tä⸗⸗ Erciũ myſteriũ ↄtẽplãduũ ðᷣꝛ innocẽtũ
dontho/ co nanq; furoꝛe ſuccenſus fuit neq; herodes. coꝛonatio.ipſos vtiqʒ hac die honoꝛat
inato/ ꝙ vt perderet xpᷣm om̃es pueros qui erant in Elia qm ĩ cel coꝛonã hñt martyrij. Sʒ circa
nindn bethleem ⁊ in oĩbo finibo eius occidi manda . Bᷓ triplex reꝑit᷑ dicẽdi modꝰ. Pꝛimꝰ ẽ eoꝝ qͥ
honipen uerit a bimatu ⁊ infra.id eſt ab infantibꝰ duo tenẽt ꝑuulos iſtos occiſos nihil meruiſſe.eo
ſiſmn rum annoꝝ.vſq; ad pueros quinq; annoꝛũ. wi eis nõdũ erat expeditꝰ rõis vſus nec vo⸗
iſivtn, XLui aſſertioni fidem facere videntur quedã luũtarie ꝓ xpᷣo patiebat᷑. Contra as ẽ auẽtas
pemsli oſſa innocentum adeo grandia ꝙ pueroꝛum vlis ecclie. qᷓ illos martyres noĩat ⁊ appellat.
urii duos annos habentium eſſe nõ poſſunt. niſi vnde dicit in oꝛatõne.De cuiꝰ hodierna die

pᷣconiũ innocentes martyres.non loquendo
ſed moꝛiendo cõfeſſi ſunt. ⁊ Auguſ.in ſermo
ne hodierne feſtiuitatis ita pulcre loquit᷑.ho
die frẽs chariſſimi natalẽ illoꝝ infantũ coli⸗
mus quos ab herode crudeliſſimo rege inter
fectos eſſe euãgelij textus eloqᷣtur.Et ideo .
ſumma exultatõne. gaudet terra nr̃a cleſtiũ
militũ ⁊ tantaꝝ parẽs ſecũda virtutũ.Ecce/p
phanus hoſtis nũq; beatis ꝑuulis tantũ ꝓ⸗
deſſe potuiſſet obſeo quantũ ꝓfuit odio nã
ſicut ſacra pñtis diei feſta manitfeſtãt.qntum
ↄtra beatos ꝑuulos iniqtas abũdauit tatum
in eis gra diuine bñdictionis effulſit. Geata
es o bethleẽ terra iuda que herodis regis im
manitatẽ in pueroꝝ extinctionẽ perpeſſa es.
q̃ ſub vno temꝑe candidatam plebẽ imbecil⸗
lis infantie deo offerre meruiſti.digne tamẽ
illoꝝ natalẽ colimus quos beatus eterne vi⸗
te mũdus edidit qᷓ; quos mũdo maternoꝛuʒ
viſcerũ partus effudit.hec Auguſ.qui meri⸗
ta innocentũ elegantiſſime ꝑoꝛauit.¶ Secũ
dus modus dicendi eſt alioꝝ qui tenuerunt
ꝙ innocẽtiba miraculoſe acceleratꝰ fuit vſus
liberi arbitrij.ita ꝙ volũtarie paſſi ſunt. Sʒ
cũ hoc nõ inueniat᷑ in ſcripturis expᷣſſum ne⸗
q a doctoꝛib affirmatuʒ. non eſt a vobis ita
leuiter acceptandũ.qꝛ vt Hiero. refert in epi
ſtola ad paulinuz. Qð de ſcripturis ſanctis
auctoꝛitatem habet eadem facilitate cõtẽnit᷑
qua pꝛobatur. Et ꝓpterea eſt tercius modus
dicendi ſᷣm Tho.ſᷣa fe.q.cxxiiij.O martyrij
gloꝛiam quã in alijs/ꝓpꝛia volũtas meret illi
paruuli occiſi ꝑ dei gratiam ſunt aſſecuti.nã
effuſio ſanguinis pꝛopter xpᷣum vicem gerit
baptiſmi.vũ ſicut pueris baptiſatis ⁊ ꝑ gra⸗ 1.
tiam baptiſmalẽ meritũ xpᷣioꝑatur ad gloꝛiä
obtinendam. Ita in occiſis ꝓpter xpᷣm meri⸗
tum xpᷣi oꝑatur ad palmã martyrij obtinen⸗
dam.Et hoc ẽ q Auguſti.dicit in quodam
ſermone.quaſi alloquẽs innocentes. Ille in⸗
quit de veſtra coꝛona dubitabit in paſſiõe ꝓ
xpᷣo qͥ etiam ꝑuulis baptiſmũ pꝛodeſſe nõ ex
timat nõ habebatis etatem qua in xpᷣm paſſu
rum crederetis.ſed habebatis carnẽ in qua ꝓp
xpᷣo paſſuro paſſonem ſuſtineretis. hec ille.
Cũ itaq; viderimus hos paruulos feliciſſi⸗
mos celicolas eẽ factos.qꝛ pꝛopter xpᷣm paſſi
ſunt. eos ita veneremur vt etiam ꝓ dño ieſu
xpᷣo ſimul cũ eis pati non timeamus.Qui ꝓ
ſe laboꝛantes exaltat in fine ⁊ beatos facit in

„

regno gloꝛioſo celoꝝ.in quo viuit ⁊ regnatꝑ

„

infinita ſecula ſeculoꝝ. men.
& Sermo quinquageſumuſpꝛimus de bea⸗

to geoꝛgio martyre qui foꝛtis fuit in bello tẽ

„

Scribũtur hecverba oꝛiginaliter
Eccleſiaſtici. xlvi. ca. Gaudet in ce

is bea
certauit in terris. Coꝛona quippevictoꝛibus
datur vt inquit Auguſtinus ĩ omelia. ⁊ hoc
paulus expꝛeſſit.i.ad thimo.ij.ca. Non coꝛo
nabitur inquit niſi qui legitime certauit.q̃n
ta vero fuerit geoꝛgij pꝛobitas ⁊ animi foꝛti
tudo declarat Ambꝛoſius in pᷣfatõne vbi ait
BGBeoꝛ gius fideliſſimus miles xpᷣi dũ xpᷣiani⸗
tatis pꝛofeſſio ſilentio tegeret᷑ſolus inter xpᷣi
colas dei filiũ eſt cõfeſſus.cui ⁊ tantam fidei

conſtantiam gratia diuina conceſſit. vt tyrã⸗
nice poteſtatis pꝛecepta contemneret ⁊ innu⸗

merabiliũ non foꝛmidaret toꝛmenta penarũ.
hec ille.verũtamẽ vt virtutum eius ⁊ ſanctita
tis excellentiam diffuſius explicemus in ᷣ⸗
ſenti ſermone curabimus aperte. in b bel⸗
lis inclitis hic pᷣliatoꝛ ſoꝛtis inuentus ẽ ⁊ vi
ctoꝛioſus.nam licet verba pꝛopoſua de ioſue
dicantur ad litteram.tñ appꝛopꝛiate cõueni⸗
re poſſunt ſancto geoꝛgio xpᷣi militi inuictiſſi
mo.Qui foꝛtis fuit in triplici bello.
ꝛ imo in bello tempoꝛali.
Decundo in bello feraii.
QDu aliter beatus geoꝛgius miles fuit ſtrẽ
nuus. Et an ſit licitum militare.atq; de duo
decim conditionibus quas habere debẽt hi:
qui volunt laudabiliter militiam exercere.
— (((¶ ,pitulum. i.
Rimo beatus geoꝛgiꝰ fuit ſoꝛtis in bel
lo tempoꝛali.deſeruiuit quippe laudabi⸗
liter exercitio militari.vnde interrogat a da
tiano pᷣſide.vñ eſſet aut quo nomine vocaret᷑
Rũñdit geoꝛgius vocoꝛ ex nobili capadocuʒ
pꝛoſapia. paleſtinam xpᷣo fauente deuici. ſed
deſerui. vt ſeruire poſſim liberiꝰ deo celi. Sʒ
in hac pte qreret aliqͥ s.vtrũ pctm̃ ſit milita⸗
re.Ad qð rñdet Au guſti.li.de verbis domi⸗
ni. Et ponit᷑.xxiij.q.i.ca.militare. MHilitare
inquit nõ ẽ pctm̃.ſed ꝓpter pᷣdã militare pctm̃
=.Et idẽ ad Bonifaciũ.⁊ no.xxiij.q.i.ca.no⸗
li. Noli extimare nemineʒ deo placere poſſe.
qui armis bellicis mĩſtrat. In his erat ſan⸗
ctus dauid cui dñs tam grãde ꝑbibuit teſti⸗

moniũ. In his etiã plurimi illius tꝑis iuſti.

In his erat ille centurio qui dño dixit.

fum dignus vt intres ſub tectũ meũ. Etidẽ

ↄtra manicheos.⁊ habet᷑.xxiij.q.i.ca.qͥd cul

pat᷑.xpᷣus tributa ceſari monet reddi qꝛ pꝛo⸗

eE 8 2 *

pter bella neceſſaria militi ſtipendium pꝛebe

tur. Et de hoc ita ſeribit᷑.xxiij.qi.c.paratus

ſimus geoꝛgius. quoniam legitime

thocpotiu⸗
Codiceret.

eeſabtape

aſiniis E
sſprüͤfi
ligremng

cohenſenti

enmndeliin
Annegwl
etdetc

Ciradoter
Smni

Tipipni
Dnmmanimnn
Onimmnien
poonng
Panacen
Dämpnwd

Dlocaman
imicon
ſo taljoa⸗
Gctſozoñf,
Mngeii i
Plrnomlopn
vernofnaine
Gutonenege
ffmatendeci⸗
Nlaar⸗
da Poden
lo. Böͤetm
lepulnctin
llo ita ynon
Uign at
hlcerſene
aſe pbuuſt,
ſhens Erty
Imncaupacnit
kaernane
neſaencü
ſphnieſnn
necdhänn
Cngrennnnn
Lunri
Choſhnian
ſahyarir
cgolnsfer
Nnap⸗
ſbus tuſcie
upann
ihugin

Naanin
,Bune

nnkee.

Geronde⸗
ontliatde

a Ronen

mamnin
zumin
zieriretint
uennß
tnuntanſl
naſtt md

moatiet

mupenni⸗
ustſcnann
lamusin⸗
Lincbc⸗
nennsitn
Wluderi⸗

rurtin /

müiul

müesctkt
ne hnen
arpcit

nen .

Zyinloni,

rsulbel

ieind?
mngtd

mineroeni

blinte

iñͦſonte/
Gnl⸗
8 Mliare

Uleregcmm

, (a. no/
*
psonſ

ſi⸗ un
ion
1 4
ifni
Ngine
gicmmn⸗

medenH½⅝

in fi Ni ſixpiana diſciplina oĩa be la culpa⸗

gelio diceret᷑. vt abijcerent arma ſeq; oĩno mi
litie ſubtraherẽt.dictũ ẽ aſt eis.neminẽ con⸗
cuſſeritis. Eſtote ↄtenti ſtipendijs vris.qui⸗
bus ꝓpꝛiũ ſtipendiũ ſufficere pꝛecepit debere
militare vtiq; nõ pꝛohibuit.glo.ſuꝑ illo ver⸗

bo concuſſeritis. Concutere eſt aliquid pete⸗
re vltra debitũ rõne officij alicuius. Notan⸗
dũ tamẽ ꝙ volẽs debite ⁊ laudabiliter exerce⸗

re.xij.debet conditiones habere.
Pꝛima dicitur laicalis ſtatus.

Bexta pꝛeuium exercitium.
Beptima victus ſobꝛius.
Octaua pꝛomptum obſequium.
Mona fidelitas ſirmm.
Decima pꝛudentia circũſpecta.
Vndecima miſericoꝛdia bemgna.
Duodecima ſuperna confidentia.

ꝛima conditio ð laicalis ſtatus.nã cle⸗

ricis ⁊ alijs ad cultũ diuinũ deputatis inter
dicit᷑ vſus ⁊ officium artis militaris. Sicut

patet. xxiij.q.viij.ca.i.vbi ðꝛ. Cũ petrus qui

pꝛimus aploꝝ materialẽ gladiũ vellet exerce
re vt mgr̃m a iudeoꝝ iniuria defenderet.au⸗
diuit.ↄuerte gladiũ tuũ in vaginã. Item cõ⸗
firmat᷑ eadẽ cã ⁊ q̃ſtione.ca.cũ a iudeis.ca.nõ
pila.ca.clerici.ca.qcunq;.Et diſt.l.ca.clericũ
8ꝛ. Nõ ↄuenu militibo eccleſie militare ſecu⸗

lo. Rõ eſt ſm tho.ᷣa ſe.q.xl.qꝛ in militariar
te multa eſt inquietudo ↄtraria clericali offi-

cio.ita ꝙ nõ ſunt compatibilia.ꝓpterea dixit
aplus.ij.ad thimo.ij.ca. Nemo militãs deo
implicet ſe negocijs ſecularibus vt ei placeat
cui ſe ꝓbauit.QOõð dictũ ponit᷑.xxx.di.ca.cõ

ſequens.Et. xvi.q.i.ca.ſunt nõnulli.Et.xxi.

q.iij.ca.placuit.Et.xxiij.q.viij.ca.repᷣhenſi⸗
bile. ⁊ extra ne cle.vel mo.ca.multa.⁊ ca.ſed
nec. Notandũ tũ ſ̃ᷣm Tho.⁊ Alex.de ales in
iij.volumĩe ſumme. qꝛ licet clerici nõ poſſint
nec debeãt pugnare manu.pñt tñ in caſu pu⸗

gnare nutu.iuſſu.vel auxilio.ſicut pꝛobatur

xxiij.q.viij.ca.igit᷑.⁊ ca.ſcire nos opoꝛtet.⁊
ca. omni timoꝛe.in ca.hoꝛtatu ðꝛ. Hoꝛtatu ⁊
pcib adriani romani vrbis ep̃ᷣi. Exhoꝛtatus
carolus rex bellũ ↄtra lõgobardos ſuſcepit.
Et in ca.vt pꝛidẽ habet᷑.ꝙ btũs gregoꝛius ci
nibus tuſcie mãdauit.vt ↄtra longobardos

arma pararẽt ⁊ militib ſtipẽdia decreuit.nec

ſolũ pu gnare.ſed etiã arma deferre ĩterdictuʒ

E clericis.vt patʒ de vita ⁊ ho.cler̃.ca,clerici.

et. hoc potius ↄſiliũ ſalutis petentib- in euã

vbi dicit Clerici arma poꝛtantes excsicent᷑

glo. tñ ibi dicit. O ſi tranſitũ faciũt ꝑ loca pe
riculoſa tũc pñt poꝛtare arma. ad terroꝛem la
tronũ.licet ꝑcutere nõ debeãt niſi vim vi rez
pellendo cum moderamine inculpate tutele.

¶ Secunda conditio eius qui militiam ha⸗
bet debitsexercere dicit᷑ virilis ſexus.qui em̃

vult militare vir eẽ debet.nõ mulier.eo q mu

lieribo conditio non eſt apta bellicis artibus
ſunt nanq; mulieres pauide.timide.molles
⁊ delicate.nec ſufficiunt ferre laboꝛes qui re⸗

quirũtur in pᷣliantib. Verũtamẽ quandoq;

inuente ſunt alique mulieres bellicoſe ⁊ ſtrẽ⸗
nue ſatis. Judith quidam vidua vt ſcriptu⸗
ra ſancta tradit.truncauit caput holofernis.

Panthafilea amico regina in auxiliũ troyxa⸗

noꝝ venit. multaq; in bello cuʒ ſuis puellis

egit ſtrennue ac viriliter dimicando. De tha⸗

miri maſſagetarũ regina ſcribunt iuſtinus ⁊
oꝛoſius.ꝙ non muliebꝛiter quãdo cirus bel
lum ſibi intulit.aduentu hoſtiũ territa eſt nã
cum pꝛohibere ipſos trãſito araxis fluminis
poſſet tranſire ꝑmiſit.ſperans ſibi facilioꝛem
victoꝛiam inter terminos ſui regni.⁊ hoſti⸗
bus iugam difficilioꝛẽ obiectu fluminis. Et

cũ cirus flumẽ pertranſiſſet firmaſſetq; aliq̃n

tiſꝑ caſtra.ſimulato metu.quaſi fugiens in⸗
ſtructa caſtra vino epuliſq; deſeruit. Quod
cũ regine denũciatum foꝛet.adoleſcentulũ ſi

lium ad ſequendum eum cum tercia parte co

piarum miſit. Adoleſcens autem rei milita⸗
ris ignarus cũ veniſſet ad caſtra tãq; ad epu

las.nõ ad pꝛelia omiſſis hoſtiba pꝛorupit ad

crupulas.cirus autem per exploꝛatoꝛes edo⸗
ctus nocte reuertitur cunctoſq; cuʒ regine fi

lio interfecit. At virago thamiris.ꝑdito vni.

co filio ⁊ militantium magna parte. non la⸗

chrimis ſed hoſtium ſanguine cogitat iniu

rias vindicare.ſimulata igitur diffidentia ꝓ
pter vulnus recenter acceptum. cirum ſemꝑ

refugiebat quouſq; hoſtem in inſidias traxit

vbi diſpoſitis in inſidijs inter montes ducẽ
ta milia perſarũ cum rege deleuit.adeo ꝙ nec

tante cladis nũcius ſuperfuerit. ciriq; caput
amputatũ in vtre huano ſanguine pleno re⸗
poni iuſſit. dicens. ſacia te ſanguine hũano.
quẽ triginta annis ſitiſti.ſan guinẽ ſitiſti ſan

guinẽ bibe. Narrat inſuꝑ Valeriꝰ maximꝰ.
li.x.rubꝛica de ira dicẽs. ſemiramis aſſiri

iũ regina cũ ei circa cultũ capitis ſui occu⸗

pate nũciatũ eẽt babiloniã defeciſſe altera ꝑte

criniũ adhuc ſoluta ꝓtinꝰ ad eã expugnãda

cucurrit.nec pꝛius decoꝛẽ capilloꝝ in oꝛdinẽ
q; tantã vrbẽ in ptãtem redegit.quo circa ſta

tuta eſt in babilo. nec poſita illo babitu q ad

”
5

vltionem exigendã celeritate pꝛecepti teten⸗

dit. Sed cũ iſta rara in mulieribo ſint reper⸗

ta reſpectu tot belloꝝ.que geſta ſunt in mun⸗
do non ſunt trahenda in coſequẽtiã. ¶ Ter⸗
cia ↄditio illius qui militiã virtuoſe habʒ ex
ercere ðꝛ diſpoſitũ coꝛpus. Nõ em̃ licet mili
tiam aſſumere his quibo coꝛpoꝛa ſunt delica

ta.qꝛ vt inqͥt Hiero.ad demetriadẽ virginẽ.

Statim coꝛꝑa delicata fran gũtur.opoꝛtet ̊
milites eſſe robuſtos.vt f. int famẽ ſi
tim. frigus. caloꝛes. ⁊ ſimilia.ideo Vegetiꝰ.
lib.i.de re militariait. Hunq; credo potuiſſe
Dubitari aptioꝛẽ armis ruſticã plebẽ q̃ in la⸗

boꝛe nutrit᷑.ſolis ardoꝛẽ p atiens.vmbꝛe ne⸗

gligens.balneoꝝ neſcia.deliciarum ignara.
ſimplici animo. ꝑuo ↄtenta.duratis ad oẽm
maloꝝ tolerantiam membꝛis. cui geſtare fer
rum ducere foſſam.onus ferre cõſuetudo de
rure eſt. Et Seneca ad Lucillum ait. Nul⸗
lum laboꝛẽ recuſant manus que ad arma ab
aratro tranſferũtur. quiſnã explicet quot la⸗
boꝛibus quatiuntur. Perſepe hi qui ad bella
ſe conferũt.ſi quis homo ſcire velit legat ce⸗
ſaris pompei.ſci pionis.lucilli.marci ãtonij.

⁊ alioꝝ geſta.immo interrogẽt eos qͥ noſtris
tempoꝛibus ſub his qui in rebus bellicis flo

rentiſſimi fuere militauerũt.dicant ipſi quot
noctes duxerũt inſomnes.quot diebus non
guſtauerũt panem.quotiens exigente neceſſi

tate aſperrima frigoꝛa.caloꝛeſq; intenſos ber
Cl⸗

tulerũt. Recitat frontinus de re militari

bion emilianũ in itinere cum amiais ambu
lantem accepto pane veſci ſolituʒ uarca

conditio dicit᷑ affectus iuſtus. militandũ qͥ⸗
dem eſt ꝙ; ꝓ iuſticia.ſ.pꝛo patria vel vtilitate
reipublice.nã vt ait Tullius li.i.de officijs.
Bellũ ita ſuſcipiatur vt nihil aliud niſi pax
queri videat᷑.nõ debet miles finẽ ſuũ conſti⸗
tuere lucrũ temꝑale.aut ꝓpꝛiũ cõmodum.ſed

cõmune bonũ /ꝓpterea Valerius li.iiij.rubꝛi⸗

cc de abſtinentia cõmendat.curiũ qui conſul

factus contra ſamnites ab ipᷣis auro denuinci

tentatus eſt.nam duʒ ſcamno ſederet ligneo.
legatis ſamnitũ vt erat ſe ſpectandũ pꝛebuit

qui paupertatẽ eius mirati magnũ pondus
auri publice miſſum benignis verbis hoꝛta⸗
ti ſunt recipꝑe.riſit ille ⁊ ait.caꝝ vobis ⁊ mihi

ſuꝑuacuũ.metallũ in patriã repoꝛtare.nõ emm̃

habere auꝝ mihi pᷣcioſum exiſtimo ſed aurũ
habẽtibus imperare. ¶ Quinta ↄditio dieit᷑

animus magnus. vt em̃ iquit Saluſtius in

catillinario. Demp in bello his maximũ eſt
iculũ qͥ maxime timet audacia ꝓ muro ha⸗

et. ex hoc Sene. li. iij. de q̃ſtõnibus natura⸗
libus.ait. Nullꝰ ꝑnitioſioꝛ hoſtis ẽ. q queʒ

.’ß

audacẽ anguſtie faciũt.⁊ Vegetiꝰ li.deremt
litari ait. Hoc ẽ in quo totirei publice ſalus
ↄſiſtit.vt tirones nõ tm̃ coꝛpalibus.ſed etiaʒ

gnimis pᷣſtantiſſimi eligant᷑. Etqͥdem cauen

dũ eſt ne dubitantẽ foꝛmid antẽq; exercitum
ad pugnã publicã aliqñ ꝑducas.⁊ ibidẽ Ve

getius ſeqᷣtur. Jpa die qua certaturi ſunt mi
lites qͥd ſentiãt diligẽter exploꝛa. Nã fiducia

vel foꝛmido ex vultu. verbis.inceſſu. moꝛi⸗
bus cernit᷑ ⁊ noueris te opoꝛtere differre ſi ex

ercitati bellatoꝛes metuũt dimicare. ¶ De⸗

xta ↄ ditio ẽ pꝛeuiũ exercitium. ſᷣm em̃ ꝙ ait
Caſſiodorus li.i.epiſtolarũ. Ars bellandi ſi
nõ pᷣludit᷑.cuʒ fuerit neceſſaria nõ habet᷑. Ex
hoc Vegetius refert. In omni pꝛelio.non tã
multitudo ⁊ virtus.q; ars ⁊ exercitiuʒ ſolet
ꝛeſtare victoꝛiã hoc vtiq; declarãt nobis ex
empla. Scribit Frontinꝰ li.iiij.de re milita⸗
ri. & domitius coꝛbulo duabus legionibꝰ
⁊ pauciſſimis auxilijs diſciplina coꝛreptis
panthos ſubſtrauit. Alexãder macedo qdra
ginta milibus hoĩm iam añ a philippo patre
diſcipline aſſuefactus.oꝛbẽ terraꝝ aggreſſus
innumeras hoſtiũ copias ſuꝑauit.¶
lo aduerſus ꝑſas.xiiij.milibus armatoꝝ in⸗
numerabilẽ exercitũ fudit. Luculus aduer⸗
ſus mitriatem ⁊ tigrauem cũ qͥndecim mili⸗
bus armatoꝝ hoſtiũ innũerabilẽ multitudi⸗
nẽ inhabilem debellauit. Epaminũdas dux
thebanoꝝ q̃ttuoꝛ milibus hoĩm ex qbus q̃⸗
dringenti em eqtes erãt lacedemonioꝝ exer⸗
citũ vigintiqᷓttuoꝛ miliũ peditum.eqtum mi
liũ ſexcentoꝝ vicit. Hinc ẽ ꝙ Vegetius ait.
Nulla alia re videmuslꝓplm tdmanũ oꝛbem
ſubegiſſe terraꝝ niſi armoꝛũ exercitio diſci⸗
plina caſtroꝝ vſuq; militte eptama cõ⸗
ditio ðꝛ victus ſobꝛius.debẽt milites eſſe ſo⸗

bꝛij ⁊ temꝑati.neq; licet eis incõtinẽter ⁊ la⸗
ſciue viuere. ꝓpterea Valeriꝰ maximus. li.ij.

de diſciplina militari ↄmendat Quintũ ceci
liũ metellũ qͥ aduerſus ingurtam a romanis
miſſus.oĩa q̃ vires poſſent effemĩare bellan⸗

tiũ de exercitu remouit.⁊ Frõtinus li.i.dere

militari ſcipionis ↄtinentiam magniſicat di

cens. Scipio african in hiſpania cuʒ inter
captiuas eximie foꝛme virgo nobilis ad euʒ
eſſet ꝑducia. qᷓ oĩm oculos i ſe ↄuertebat ſum
ma cuſtodia habita ſpõſo reddidit. Inſuꝑq;
aurũ qð parẽtes eius redempturi. captiuam
ſcipioni attulerant eidem ſponſo ꝓ nuptiali

munere dedit. Qua multiplici gratia vniuer

ctaua cõditio ðꝛ pꝛomptũ obſequiũ ni⸗

hil vtiq; militibus eſt ita neceſſarium. ſicut

ſe S victa imperio populi romani acceſſit

pꝛompta obediẽtia. qm̃ vbi nõ ẽ obedien tia

irꝰ bel⸗

woncke⸗
To
hotit
Conſulin
nequisee
cumoꝛat
cuoinca
inimnsf
auiute
piccuennn

tnm

eripame
ſtdicis⸗
unſthih
W
torimndid
Muens
dlin
wninuft
npu
atucft
hitntn
tisnjod
vliodun
lcou rtii

ößlnnnta

Minaror.
dchenten
mcognie
Cchollaith
c. Crde
enigoie
Uidi
(amilofel
kooſaliſto
cdudostt
ertſino⸗
loſoliſo⸗
lega nan
ner,
Mauäffan
Wrſti
Mrstes

Muflxee

lnüſin
Pei
. anan
migenin
Kueg zeite
Acanunſinn
Won ſiftl

disigeit ,

dormediiie
tdinin ſ⸗

tiun ncnt

mi Anda
ſinunihten
omnigianet
8 1 ceinn

Pdchrinne

liiindennd
duabus ent

iiplinam

rider manc
wetmngt

„Lalue

nbblimun)
Spemitülen
boinaſuß
NNdenonk,
Cdungunn
ertnmnighen
ignnin ⸗
Sn

Günlingi⸗

jinilin it
norinush

ArCinin

uma romNs
ſmnürebelan⸗

ümslii den

=SS = —
SS

plina carere. ¶

ſpnincßan

penitentia.

non eſt oꝛdo. Et vbi n eſt o? loibi cofuſio.

Igdeo Augꝰ.li.v.de ci.dei.narrat illud qdᷣ

ponit Ualerius.qualiter mallius toꝛquatꝰ
conſul miſſus ↄtra tuſculanos pᷣcepto edixit

ne quis extra oꝛdinẽ pugnaret in hoſtẽ:qui
cum oꝛaturus rei gra in pꝛetoꝛio eſſet.filius

eius in caſtris remanens:a tuſculanoꝝ duce

iniurijs fuit puocatus ad iram a quo tandẽ

audiuit. Tu ipᷣeↄgredere mecũ:vt modo iã
hic euentu cernatur:quantuʒ latinus eques

p̃ſſtet romano:qui verbis ꝓuocatus atq; im2

perij patris oblatus ad bellũ ingredit᷑ et ho⸗

ſtem interfecit ſpolijſq; detractis ad pr̃em ac
ceſſit dicẽs.vt me pater oẽs tuo ſanguine na
tum re erãt:hec ſpolia capta ex hoſte ceſo poꝛ
to:qð vt pr̃ cognouit conſilio ↄuocato eum
moꝛti tradidit.ſic inquiens. Qũ neq; impiũ
ↄſulare:neq; maieſtatẽ paternã veritꝰ aduer⸗

ſus edictũ nr̃jm extra oꝛdinẽ pugnaſti:quan⸗
tum in te fuit diſciplinã militarem qua ſtetit

vſq; ad hãc diẽ res romana ſoluiſti: meq;ʒ in
eã neceſſitatẽ adduxiſti:vt aut reipublice mi⸗

hi:aut mei meoꝛũq; obliuiſcendũ ſu:nos po
tius nr̃o delicto plectemur:q; reſpublica tan
to ſuo damno nra pcca luat.mandauit igit᷑
lictoꝛi vt ipᷣm moꝛti traderet:qꝛ tutius erat
ipᷣm interſicere:q; rempublicã militari diſci⸗
Bona ↄditio ð fidelitas fir
ma. debent milites eſſe fideles etiã inimicis:
dum eis quicq; ꝓmittit᷑. Uñ Augꝰ.xxiij.q.

lL.c.noli.ait.fides qñ ꝓmittit᷑ etiã hoſti ſeruan

da eſt.Et de hoc ſatis ↄmẽdant᷑ antiqui ro⸗
mani:qui etiã ſuis inimicis fideliſſimi erant.
Vñ UValerius li.vi.rubꝛica de iuſticia.dicit

camillo faliſtos obſidenti.ludi magiſter libe
ros faliſtoꝝ tanq; ambulandi cã extra murũ/

eductos:tradidit dicens.repetendis obſidib⸗

neceſſario ciuitatẽ imꝑata facturã. camillus

nõ ſolũ ſpꝛeuit ꝑfidiaʒ ſed etiã reſtrictis poſt

terga manibo: magiſtrũ virgis agenduʒ: ad
parentes tradidit: ſic adeptus bñficij victoꝛi
am: quã fraunde nõ ↄcupierat.nam faliſti ob
hanc iuſticiã ſe ei ſponte dederũt. multa etiä
vvalerius refert de fidelitate romanoꝝ ac defi
de publica. ¶ Decima ↄditio dicit᷑ pꝛudẽtia
circũſpecta. debent milites magis pꝛudentie

; viriba coꝛꝑis inherere:qꝛ ingeniũ ſuperat
vires.Etmaxime ꝓuidentia illis vtendũ eſt
qꝛ vt dicit Ualerius de diſciplina militari.

HNiihil tam turpe inducit᷑ in milite q; dicere:

nõ putabã.eo ꝙ cũ oĩs erroꝛ emendationẽ re

cipiat. erroꝛ qui in bello ↄmittit᷑ emendatio⸗
nem nõ recipit ſʒ erroꝛẽ martis ſtatim ſequit
ſ ndecima ↄditio dicitur mi⸗
ſericoꝛdia benigna, decet quippe milites eſſe

mis

elementes atq; benignos qm̃ crudelitas vi-
cium eſt ſatis ↄtrariũ hũane ↄditioni. Jdeo
Augꝰ.li.i.de ci.dei.dicit de romanis.q; ama

bant ſibi in laudibo dici.parcere ſubiectis et

debellare ſupbos. Et li.v. laudat clementiasʒ
marci marcelli. Egregius inquit romani no
minis marcus marcellus.qui ſiracuſas vꝛ⸗

bem oꝛnatiſſimã cepit.fertur eã pꝛius fleuiſſe
ruiturã ⁊ ante eius ſanguinẽ ſuas illi lachꝛę
mas effudiſſe.geſſit et curam pudicitie etiã in
hoſte ſeruande.nam pꝛiuſq; oppidum victoꝛ
iuſſiſſet inuadi ↄſtituit edicto.ne quis coꝛpꝰ
liberũ violaret. Qð exemplum ponit᷑ a vale
rio li.v.rubꝛica de humanitate et clementia.
Duogecima aditio dicit᷑ ſuꝑna ↄfidentia
in deo nanq; fiducia milituʒ eſt collocanda.
qꝛ vt dixit indas machabeus.ij. Machabe⸗
oꝛum..iij.c. Nõ in multitudine exercitus vi⸗
ctoꝛia belli.ſed de celo foꝛtitudo eſt. Cũ his
itaq; cõditionibo vt valerius refert diſcipli⸗
na militaris eſt pꝛecipuũ decus ⁊ ſtabilimen
tum imperij ⁊ tenaciſſimũ vinculum ⁊ pacis
tutela firmiſſima. Et de hac ait Ambꝛoſius.

li.i.del offi.illð qðᷣ no.xxiij.q.iij.c.foꝛtitudo

Foꝛtitudo que bello patriã tuetur a barbariſ
vel domi defendit infirmos vel a latronibus
ſocios plena iuſticia eſt. Igit᷑ beatiſſimꝰ Ge⸗
oꝛgius militie tꝑali laudabiliter deſeruiuit
quouſq; ad ſpũalem militiã longe melioꝛeʒ

¶QDualiter dꝛaco eſt aĩal terribile ⁊ quõ bea⸗
mia geoꝛgins occiſo dꝛacone conuertit pplm

em chꝛiſti. ¶ Capitulum.ij.
Ecundo btũs Geoꝛgius fuit foꝛtis in
bello ferali dum ſcʒ ferã peſſimã dꝛaco⸗
lem ingentem virtuoſiſſime ſuperauit.tũ vt
pars iſta clarioꝛ ſit tria ↄſideremus.
ꝛimũ eſt dꝛaconis conditio.
m dꝛaconis offenſ.
cium dꝛaconis occiſio—·
ꝛimũ qð cõſiderare debemus eſt dꝛaco⸗
18 2ditio. Inquit enĩ Iſidoꝛ? li.xij. ethmo.
dꝛaco maioꝛ eſt cunctis ſerpentibo:ſiue oĩbo
aĩantibo que ſunt ſuꝑ terrã qui ſepea ſpelun
cis abſtractus fertur in aerẽ ↄcitaturq; ꝓpter

ecum aer. Eſt aũt criſtatus oꝛe paruo et artis

fiſtulis vim aũt nõ in dentibo ſʒ in cauda ha
bet:gignit᷑ aũt in ethiopia et in india.in ipſo
incẽdio iugis eſtus.Et vt refert Plinius li.
viij.ð naturali hiſtoꝛia.c.xiij.dꝛaco.xx.cubi

toꝛũ magnitudie naſcit᷑ apð ethiopes. Et.c.

petua eſt dimicatio. Nã dꝛaco cauda ↄſtrin

git elephantẽ t cadere eum facit ſed nõ impu
ne:qꝛ dum interſicit elephantẽ interficit᷑ caſu

1 i

— .

traxerũt ventum ſicut dꝛacones. Hiero. ait.

dꝛaco eſt aĩal valde ſitibundũ in tantũ ꝙ vix

pᷣt in aqua ſatiari.Et ideo aperit os vento vt

ſic extinguat ardoꝛẽ ſitis vnde cum videt na

uim in mari et maximus eſt ventus ↄtra ve⸗

.
1* *
Os

.

lum: vt ibi hauriat ventũ frigidum volas ad

velũ.et qñq; ꝓpter magnitudinẽ coꝛꝑis et ꝓ⸗

„M

caſu ſirtes maioꝛes ⁊ trogodite:a ſeptentrio⸗
ne mare libicũ:a meridie ethiopia ⁊ barbaro⸗
rum varie natõnes ⁊ ſolitudines inacceſſibi⸗

les:que etiã baſiliſcos ſerpẽtes creant. Juxta
igit᷑ ciuitatẽ pᷣtactaz ſileitã erat ſtagnũ inſtar
maris:in qͥ dꝛaco peſtifer latitabat: qui ſepe
ꝓpłlin ↄtra ſe armatũ in fugã vertebat:flatuq

pter foꝛtẽ eius impetũ ſu buertit nauẽ. et nau ſuo ad muros ciuitatꝭ accedẽs plurimos oc⸗

te qñ vident appꝛopinquare dꝛaconẽ:qð ꝑci⸗

et ſic euadunt. Idem dicit ſolinus addẽs:qꝙ;

ethiopes vtunt᷑ ſanguine dꝛaconis ↄtra fer⸗

noꝛem eſtus: veſcunt᷑ etiã carnibo eins cõtra
diuerſos moꝛbos. Sciũt enĩ ſeꝑare venenũ

gua ⁊ in felle.Et ideo amputãt ei linguã 7 fel

que receptiua ſunt veneni.et ſic abſtracto ve

neno vtunturcoꝛꝑe reliquo tam in medicina

q; in cibo. et ̊ videt᷑ tangere Dauid cũ dicit.
Dediſti eum eſcã ꝓplis ethiopũ.Addit Plini
us ꝙꝙ vi veneni ſp erigit᷑ eius lingua. et qñ;

ex caloꝛe veneni inflamat aerẽ ita ꝙ viget ſpi

rare ex ſe ignẽ. Aliqñ etiã emittit:dum ſibilat

flatũ ↄtagioſum.Et inde coꝛrumpit᷑ aer ⁊ in

1
. 7
5

ri qũq; habitat:qnʒ in fluminibo natat in ſpe⸗

luncis ⁊ antris latitat:raro doꝛmit:immo ſꝑʒ
vigilat:aues ⁊ beſtiaſ deuoꝛat.acutiſſimũ ha

bet viſum vñ a remotis videt pꝛedaʒ ſuã.Et

licet vera ſint iſta oĩa:tñ quo ad magnitudi⸗
nem neſcio an dꝛaco reliquos ſerpẽtes ſupe⸗

ret. NHã Plinius pᷣtacto li.viij.c.xiiij.inquit

Megaſtenes ſcribit in india ſerpentes in tã⸗

tam magnitudinẽ adoleſcere vt ſolidos hau
riant ceruos thauroſq;. Auluſgelius inſup

li.vi.noctiũ acticaꝝ ait.Tubero in hiſtoꝛns

4 „

ſcriptũ reliquit bello pꝛimo punico. Attiliũ
regulũ ↄſidem in acrica caſtris apud bꝛagu⸗

ciſſe aduerſus vnũ ſerpentẽ in illis locis ſta⸗

„

bulantẽ: inuſitate immantiatis: cũq; magna
totius exercitus ↄſflictõe baliſtis atq; catapu
lis: din oppu gnatũ eiuſq; interfecti ſongum
coꝛ iũ:pedes centũ ⁊ viginti romã miſiſſe.ſed
quicquid ſu negari nõ pᷣt magnitudo ⁊ im
manitas dꝛaconũ ſicut ptʒ nõ ſolũ relatu ſa⸗

fenſio. inuenit quidẽ geoꝛgiꝰ dꝛaconẽ quẽ

pientũ:verũ etiã exꝑientia rerũ geſtarum.
coᷣm qð ↄſiderare debemꝰ eſt dꝛaconis

dam ꝓpłos grauiſſime offendentẽ. nã dũ ꝑue

niſſe tad uincis libie:ad ciuitatẽ q̃ ſuleita di
2

cebatur

a cirene vꝛbe metropoli:q eſt in eius ſinibus

batur ſe ↄferebat. Et vt ſcribit Iſido.xiiij.
ethi. li. Libia cirenent in aree africe pma eſt:
e

ci-⸗ cidebat: quapꝛopter ↄpulſi ciues duas oues
piunt ex tumoꝛe aque: ſtatim deponũt velu,; qtidie ſibi dabãi vt ita eius furoꝛẽ ſedarent.
Cũ ergo iam oues pene defeciſſent:inito ↄſi
lio ouẽ cũ adiuncto hoĩe tribuebãt. Cũ ergo
ſoꝛte filij ⁊ flie oĩm darent᷑ et ſoꝛs neminẽ ex
venenũ ciperet: Quadã vice filia regis vnica ſoꝛte eſt
a carnib eius. nam ſolũ habet venenũ in lin dephenſa:et dꝛaconi adiudicata:hanc dũ pf
liberare nõ poſſet ꝓpter furoꝛẽ ppłi:induit eaʒ
veſtibo regalibo ⁊ amplexatus eam cũ lachi?-
mis ⁊ ſingultibo ad locũ deputatuʒ accedere
dolens ꝑmiſit. Hec incredibile videri debet
potiuſſe dꝛaconẽ ciuitatẽ vnã ita grauiter ob
ſidiſſe:vt cogerent᷑ ciues hoĩm coꝛꝑa ſibitra
dere:q certũ eſt:neſcimus quo dei iudcio:ci
uitates ⁊ gentes a minimis aĩalibo fuiſſe dele

ger 1 in tas. Refert nãq; Plinius li.viij. de naturali
ficitur ⁊ moꝛbo peſtilens inde generat᷑in ma biſtoꝛia. A cuniculis ſuffoſſum in hiſpania
oppidũ.A talpis in theſalia.a ranis ciuitatez
in gallia pulſam.a locuſtis in africa.ex giaro
cicladũ inſula amidos a murib fu gatos. in
italia amidas a ſerpentiba delatas. citra cina
mulgos ethiopes late deſerta regio eſt a ſcoꝛ
qð ↄſiderare debemus eſt dꝛaconis occiiſo.
dum eni btũs geoꝛgius appꝛopinquaſſet ad
locũ:in quo puella dꝛaconẽ pᷣſtolabat᷑: foꝛte
ligata vel aliqͥ mõ ↄſtricta:interro gata q d ibi
ſola faceret:curve amariſſime fleret.illa factũ
retulit. Cui btũs geoꝛgius:noli inquit time
re:qꝛ ego te in xpᷣi noĩe adiuuabo. Et dũ hec
loquerent᷑.ecce dꝛaco veniẽs caput de qqua
leuauit. Tüc geoꝛgiꝰ equũ aſcendẽs ⁊ ſisno
crucis ſe muniens dꝛaconẽ ↄtra ſe venientẽ

pionibo et ſolipigis gente ſublata.

audacter aggredit᷑:et lanceã foꝛtiter vibꝛans

et ſe deo ↄmendãs: ipᷣm grauiter vulnerauit

*

et ad terraʒ deiecit.dixitq; puelle: pijce zʒonã
tuam in collũ dꝛaconis: nihil dubitãs fuia.
OQð cũ feciſſet ſequebat᷑ eã velut manſuetiſſi⸗
mus canis.Cũ ergo ꝓpls ciuitatis terreretuur
nimiũ:a btõ geoꝛgio ↄfoꝛtatus eſt.Et cũ fi⸗
, dem xpᷣi plurimũ ↄmendaſſet Rex et oẽs po
puli baptiſati ſunt.btũs aũt geoꝛgius euagi
nato gladio dꝛaconẽ occidit quẽ extra ciuita

tem eſfferri pcepit. Baptiſati ſunt aũt illa die

viginti milia hoim:exceptis paruulis ⁊ mu
licribus. Rex aũt in honoꝛe biẽ marie et bt?

eius. Sup illum aũt locã Jeremie.xiiij.c. at nuncupata: hnic ab oꝛiẽte egyptus eſt: ab oc

ſiocoron
iniano.
chritune
lbtin
aohede
WR
unlen
lislani
puteri
fani
blio en
Unoehen
rlopoſa
openenn
nigzlon⸗
pugneill
ſoſtl⸗
Segnen
cansg
Uafung
iramnsn
faaopt
euminn
orde
Mauyron
lo Ag
nlans⸗
mnannen
rodi
fümg
rs
ho
nm

umo
pſane
Ubinn

ſce eoꝛ gi eccleſi mire magnitudinis aſtrurit ¶¶ Sermo quinquageſimulſecundus debo⸗
enr ualiter beatus Geoꝛgius ſoꝛti aĩo tulit ato Marco euãgeliſta:qui leoni pꝛopter di⸗
inri⸗ fſeuiſſimos cruciatus:et tandẽ Apitis obtrũ gnas illius animalis conditõnes: merito aſ⸗
Nan lo paſſionalt nam pterchriſi aſeri⸗ ¶ D AMClés leonis a de
ring mMos cruciatus toꝛmẽtaq; immaniſſima paſ⸗ ſ. ptris ipᷣoꝝ quattuoꝛ. Scribuntur
lingeg s eſt. ideo ab eccleſia martiriũ eius venera⸗ hec verba Eʒechielł.i.c. licet om̃es
dung blrlliter celebꝛatur. De quo in martirilogio ſic euangeliſte loquantur de chꝛiſto:Cñ qꝛ mat
* ſcribit᷑. In pſide ciuitate dioſpoli:paſſio ſan⸗ ꝗtheus circa eius humanitatẽ verſatur. vt ha
dii⸗ ſi inter apocriphas cõnumerat᷑ ſcripturas qꝛ Lucas chꝛiſti expꝛimit ſacerdotiũ faciem
. ſeg tñ illuſtriſſimũ eius martiriũ eccleſia dei in⸗ bouis habere dicitur qð eſt aĩial immolatitiũ
6 ſengi ter coꝛanas martirũ venerabiliter honoꝛat. fſm antiquã legem. Om̃ vero Johannes di
miat Fuit aũt vt ponitur in eius legenda marti⸗- ninitatem xpᷣi altius intonauit velut habẽs
ubmiif nio coꝛonatus imꝑantibo diocletiano et ma⸗ faciẽ aquile deſignatur. Marcus aũt chꝛiſti
ringug ximiano. Suo tꝑe ſeuiſſima erat perſecutio regnũ et reſurrectionẽ ardenter ꝓnuncians:
ncülen chꝛiſtianoꝝ. GBeatus itaq; geoꝛgius milita⸗ leoni animaliũ regi merito aſſimilat᷑. Dicun
m; ult, ri habitu abiecto: publice ſe chꝛiſtianũ verbo tur vero hi q̃ttuoꝛ euangeliſte:quattuoꝛ ani⸗
videne et opꝑe demonſtrabat. Qua dere datianus pᷣ malia.qꝛ ſᷣm Iſidoꝛũ in. vi.ethi.li. Per quat
ugenin ſes:ↄtra eum indignatus:iuſſit eum in ecule⸗ tuoꝛ mundi ꝑtes:fides chꝛiſtiane religionis
corprſoin um leuari:et membꝛatim coꝛpus eius vngu eoꝝ pᷣdicatione diſſeminata eſt. aĩalia aũt di⸗
dei iucot lis laniari.Appoſitis inſuꝑ ad latera facibuſ cta ſunt.qm̃ ꝓpter aĩam hoĩs pꝛedicatur eu⸗
lipfiiſeen patentibo viſcerum intimis ſale plagas eius angelium chꝛiſti. Cum igitur hodierna die
de man fricari iuſſit:ſed cũ in fide conſtans ⁊ immo⸗ feſtum beati marci ab eccleſia celebꝛetur.lau⸗
in biſn bilis ꝑmaneret:nocte xpᷣi dulci viſione ↄfoꝛ des illius exploꝛari volentes triplicẽ eius ex
nis cilinn tatus eſt. videns vero datianus ꝙ eũ ſupera cellentiam: ſm tres leonis conditiones et ꝓ⸗
ccr gun re nõ poſſet quendã maleficũ aduocauit: qui pꝛietates explicabimgs.
fugnosi bis venenuʒ bibendũ geoꝛ gio ꝓpinauit. QO ö Pꝛ ur viuacitatis.
1s. crn vtiq; ſigno crucis facto:ſine leſione bibit:qᷓre ecunda animoſitatis.
R magus ille ad xpᷣm ↄuerſus:chꝛiſtianũ fieri Tercia gratioſitaliis. l
ſe poſtulauit. Qnẽ mox index decoilari fecit ¶ Qualiter btũs marcus multos populos
nsnd. Sequẽti die iuſſit geoꝛ giũ poni in rota: bis viuificauit:euangelium ſcribendo: pꝛedican
ninn acutis gadijs vndiq; circũ ſepta:ſʒ ſt atim ro do et obſeruando. ¶ Caputulum. i.
Plͤti ta frangitur ⁊ geoꝛ gius inuenit illeſus. Cũc Rima excellentia beati marci dicitur vvy
onit iratus iuſſit eum in ſartaginẽ plumbo lique⸗ acitatis. et hec denotat᷑ in ꝓpꝛieiate ſeu
mn tti facto plenã ꝓijci:qui remiſſo ſigno crucis i cõditione leonis qui filiũ doꝛmientẽ ercitat
inntun⸗ eam intrauit: in qua ſtetit ſicut in recenti bal⸗ et viuificat. NHam vt ſcxibit Iſidoꝛꝰ.xij. ethi.
ir neo ⁊ delectabili.Extractus inde a pᷣſide mo li.Cum catulus leonid naſcitur: tribꝛ diebo
RM netur blandicijs:vt xpᷣo relicto ſacrificet ido et tribus noctibo doꝛmire fertur.tũc deinde
orie lis.· At geoꝛ gius ad templũ pergere petijt ſix pris fremitu vel rugitu veluti tremefactus
rmnaſt mulans velle idolis immolare. Cũq; ibi ma cubilis locus ſuſcitare dicitur catulũ doꝛmi
inns xima multitudo populi ↄueniſſet oꝛauit ge⸗ entem:ſic quantũ ad hoc beatiſſimus Mar⸗
onmuit oꝛgius dñm:vt templũ cum idoliſ diſſiparet cus multos peccatoꝛes et in peccatis moꝛtu⸗
“” ſtatim ignis de celo deſcendẽs templũ cum os excitauit ⁊ viuiſicauit.Et hoc tripliciter.
Z idolis ⁊ ſacerdotib ↄcremanit. Lunc; poſt Pꝛimo legẽ euan clicã deſcribendo.
anſtai⸗ hec datiano pñtaretur: vxoꝛ datiani chꝛiſtia cdo legẽ euangelicã p̃dicindo.
1 gen nam ſe dixit. Que iuſſu viri ꝑ capülos ſuſpẽ Preio lege enan gelici obſermam ſo.
ne 6, ſa et flagellis duriſſimis ceſa emiſit ſpiritum ¶ Pꝛimo beatus Marcus vocauit multos
4 e Tandẽ geoꝛ gius capitis abſciſione martir? ad vitã legẽ euangelicã deſcribendo. Et hic
n 4 um ↄſummauit. felix aut aĩa eius ad celos tria dubia erunt declaranda.
4 ↄſcendit vbi in eternũ dei iocunda viſione le Reina vtruʒ lex euangelica oẽm aliãlegem
nr tabitur atq; cũ xpᷣo et ſanctis eius gaudebit ſuperet et excedat. D
iin⸗ in delitijs paradiſi. Amen. Scom vtrũ quattuoꝛ debuerũt eſſe legis eu
n g ä H angelice pꝛincipales ſcriptoꝛes.

* 6

Tercium vtrum beatus mareus in deſerptl⸗
one ſui euangelij potuit erraer.

Ad pꝛimũ dubiũ rñdeo ſᷣm Nicolaũ de lira

in ꝓlogo ſuꝑ Mattheũ. cuiuſlibet legis
coõuenienter date ſunt quattuoꝛ ↄditõnes.
Pꝛimg eſt vicia extirpare. .
S cdãaã moꝛes len ai to hoͤl m oꝛdinare.
Tercia inducere ad feticitatem. .
Quarta lucide tradere veritatem.

In bis quatituoꝛ ↄditõib:lex euangelica ex⸗

cedit oẽm aliã legem et diuinã et humanã vt
patebit ꝑ ſingula diſcurrendo. Pꝛima igitur
cõditio legis eſt.ꝙ debet vicia extirpare. Ad
hoc enĩ leges date ſunt vt quos pꝛiuata caſti
gatio cohibere nõ potuit metu penaꝝ que le⸗

gibus inſtiguntur a maleficijs retrahantur.

AVññ in ꝓlogo decretaliũ ðꝛ.ideo lex ꝓditur:
vät appetitus noxius ſub iuris regula limitet᷑
Et di.iiij.c.facte ſunt Iſidoꝛꝰ ait Facte ſunt
aũt leges vt eaꝝ metu humana coherceat᷑ au
dacia:tutaq; ſit inter impꝛobos innocæẽtia:et
in ipſis impꝛobis foꝛmidato ſuꝓplicio refre⸗
netur nocendi facultaſ. Pꝛopter h̊ dicit apłs

i.ad Thimo.i.c. Juſto nõ eſt lex poſua ſʒ in⸗

iuſtis ⁊ nõ ſubdutis impijs ⁊ peccatoꝛibo ſce
leratis ⁊ cõtaminatis patricidis ⁊ mr̃icidis:
homicidis ⁊ foꝛnicarijs maſculoꝝ cõcubito
rib plagiarijs mendacibo et ꝑiuris. In hac

aũt extirpatõne vicioꝝ lex humana inuenit᷑
defectiua qꝛ nõ punit oĩa mala.cuius rõ eſt:

qꝛ lex cõitati ꝓpo nitur obſeruanda. In cõita
te aũt pauci inueniunt᷑ virtuoſi ⁊ ꝑfecti ⁊ plu
res imgꝑfecti ⁊ defectuoſi ideo ſicut pueris ali
qua ꝑmittuntur que nõ ꝑmitterent᷑ viris per
fectis:ita in legibo que cõitati ſeruande impo
nuntur:aliqua mala minoꝛa ꝓꝑmittuntur vt
maioꝛa euitent᷑. Sicut lex ciuũlis meretrices

in ciuitatibo ꝑmittit:ne reſpublica ꝓpter imꝑp

fectionẽ multitudinis:que caſtitateʒ difficil e
obſeruare pᷣt:diſſenteonib que ꝓpter libidinẽ
inſurgerent conturbet᷑.vñ dicit Augꝰ. li. de
oꝛdine.Aufer meretrices a ciuitatibo oĩa cõ⸗
turbabis libidinibo.verũtũ iſta mala que bo
no modo auferri nõ pñt:relinquit diuino iu
dicio punienda. Uñ Augꝰ.i.de li.arbi.ait.
Lerx iſta que regendis ciuitatibo fertur:mul
ta ↄcedit atq; impunita relinquit: que ꝑ diui
nam ꝓuidentiã vindicant᷑. Silr lex moſai⸗
ca dininitus data:aliqna tñ mala ꝑmittit:ſi⸗
cut ꝑmiſit dare libellum repudij.vt habetur

Deutro.xxiiij.c.ne vxoꝛes interficerent. Et

dare ad vſuram extrancis ne fratres ꝓpꝛios
grauarent. Rõ huius fuit qꝛ lex illa data fu⸗
it populo dure ceruicis ⁊ imꝑfecto:ideo ſunt

„

19 ꝑmiſſa aliqua mala minoꝛa vt euitentur

maioꝛa. oꝛopier quod ſalnatoꝛ Matth. xie

c.dicit iudeis de permiſſione libelli repudij.

Ad duriciã coꝛdis vr̃i ꝑmiſit vobis dimitte
re vxoꝛes vr̃as.ſic ergo patet. tam lex hu
mana q; moſaica ꝑmittit aliqua mala:et quã
tum ad hoc eſt imꝑfecta. Sed lex euangeli⸗
ca nullũ malum pꝓmittit tanq; pfectiſſima: ſʒ

oĩa excludit et punienda pᷣdicit: ꝓpter quod le

giſlatoꝛ euangelicus ieſus xpᷣus dicit Mat⸗
thei.xij.c. Dico aũt vobis: ꝙ de omni verbo
ocioſo:multo grauius de nociuo:qð locuti
fuerint hoĩes ſuꝑ terrã:reddent rõnem in die

iudicij. Et ſi de verbo multo magis de facto

Secundo ad legem ꝑtinet moꝛes ſeu actus
humanos ad bonũ oꝛdinare.vñ dicit phus.
ij.ethi. Intentio cuiuſſibet legiſſatoꝛis eſt ci⸗
ues facere bonos in hoc aũt inuenit᷑ lex hu⸗
mana defectiua qꝛ de actibus exterioꝛibo tm̃

oꝛdinat:lex aũt diuina oꝛdinat actus interio

res. Similiter lex moſaica in hoc deficit. qꝛ
vt habet᷑ in glo. ſuꝑ epłam ad Philippeñ. iij.
c. Pꝛohibebat manũ nõ animũ. qð duplicit᷑
pᷣt intelligi. Uno modo erronee.Et ſic intel

ligebant doctoꝛes iudeoꝝ dicentes volunta⸗

tem malã non eſſe peccatũ:niſi aliquo modo
exeat in actũ.vt patet ꝑ Joſephũ.xiij.li.anti⸗
quitatũ.Et qñ arguebat᷑ ↄtra eos qꝛ ſcriptũ
eſt Exodi.xx. Nõ concupiſces vxoꝛẽ ꝓximi

tui rũdebant ſic. hoc pᷣcepto nõ ꝓhibetur

ↄcupiſcentia vicioꝝ:ſed manifeſtatio exteri⸗
oꝛ quaſi dicat.nõ ↄcupiſces.i.ſigna cõcupi⸗

ſcentie non facias.vt ꝑ amplexus ⁊ oſcula et

ↄſimilia. Sed hoc manifeſto patʒ falſuʒ. qꝛ
actus exterioꝛ nõ habet malitiã vel bonitatẽ
moꝛalẽ:niſi inquantũ ꝓcedit ab actu interio
ri de ſen.excõ.c.cũ voluntate.Alio modo in

telligitur pᷣdictum verbũ.ſ.q; lex vetus ppi-

bebat manũ nõ animũ: recte ⁊ bñ videlicet ꝙ;

lex vetus in paucis ꝓhibebat animũ ⁊ cõcu⸗

piſcentiã interioꝛẽ.videlicʒ in vicio mechie⁊
auaricie tm̃. Et adhuc licʒ ꝓhibet in iſtis cõ

cupiſcentiã:nõ tñ tranſgreſſoꝛibo infligebat

aliquã penã. Et ideo in talibo inuenit᷑ imꝑfe

cta:lex aũt euangelica tanq;ᷓ pfectiſſima: ge⸗

neraliter ꝓhibet ↄcupiſcentiã malã ⁊ ↄcupi⸗

ſcentibo indicit penã infligendã. Pꝛopter qd

ſaluatoꝛ Matthei. v. c. ait. audiſtis qꝛ dictuʒ
eſt antiquis nõ occides.qui aũt occiderit re⸗
us erit iudicio. Ego autẽ dico vobis:qꝛ oĩig
qui iraſcitur fratri ſuo:reus erit iudicio. Et
æcodẽ modo dicit de alijs pᷣceptis. Tercio ad

legem ꝑtinet ad felicitatẽ hoĩes adducere.ve

rũtamen lex hũana nõ adducit: niſi ad felici
tatem politicã:que eſt tranquillus et pacin⸗
cus ſtatus ciuitatis in vita moꝛali. Sed ad

„ 1

iatn

naclere

nüpen

Fma

ſaicand

hard

Opert
henact

ur Joh
groiac

ſeopter

ſcedoan
geape⸗a
Oano
Cgeme
palaincl
ucinen
Noapen
Kapen
Pen
Urlet
Uuwrt.
Halero⸗
llionen

enn

Pbocden
hoatfign
Geeſbülh

fcielogn

Kwic
dirt
lertun
rivog
operan
chiho ſi
ſrupo⸗
ſlan
aperg
bon
hoſeh h⸗
Merwedt
honn
ibun
rco⸗
lammin
fftorn
blag
ſiarir
en
Caeri
is
llotes.
GS in⸗

4 j,
dni
Em
nlueni
Kanng⸗
iſinß
Dogoote
dict ⸗
kommiron
nogöͤlecri

önenide.

gisdeſe

um

ſdictphn⸗
llumick⸗
uenitlahe⸗
Nianininii
aansiten

oeſn

wri n
pbiden
ano eun⸗
n
11n
ttlit
Mun

loen

ns
niln,
inütcia⸗
onnech:
iinsl
Btoor
itinge
im ⸗
hy,
herch
don
Kenne⸗
ben e
cico
Lcrcon
aulen,
iutii

a/

ä
ð

. —
22ððẽðÿ

felicitatẽ que poſt hanc vitam babetur oꝛdi
nat lex diuina:quia felicitas illa nõ habetur
niñi per gratiaʒ ſui ꝙ; dicit᷑ ad Roma.vi.ca.
gratia deivita eterna. hanc aũt gratiã lex mo

ſaica nõ dabat ſed ad ipam diſponebat.pꝛo⸗

pter qð dicitur ad Hebꝛe. vij. ca. NHem inem
ad perfectũ adduxit lex. Sed hanc ꝑfectio⸗
nem a chꝛiſto dandã expectabat ſᷣm ꝙ ſcribi
tur Jobannis.i.ca.Lex per moiſen data eſt
gratia etveritas per ieſum chꝛiſtum facta eſt
Pꝛopter quod ſaluatoꝛ in pꝛincipio euange
lice doctrine dicit Hatthei. iiij. Penitentiã
agite apꝛopinquabit enim regnum celoꝛum
Quarto ad legem pertinet veritatẽ plane ⁊ lu
cide tradere.cuiꝰ ratio eſt.quia lex pꝛeponi᷑
multitudini intelligẽda et ſeruanda. in mul
titudine autem ſunt plures deficientes inge

nio:et pauci ſubtiles ⁊ ingenioſi:ꝓpter quod

lex que multitudini pᷣponitur debet veritatẽ
plane ac lucide tradere. In hoc autẽ inueni

tur lex humana defectiua:quia ibi inueni⸗
untur multe obſcuritates⁊ perplexitates:qð
patet per legũ multitudinẽ et varietatẽ ⁊ mu
tationem:⁊ aliquarum arrogationẽ.vt patet

intuenti iura canonica et ciuilia. Similiter

in hoc deficit lex moſaica:quia in velamini⸗

bus et figuris tradidit veritatẽ de agendis ⁊

credibilibus:in cuius ſignũ moiſes velata

facie loquebatur ad populuʒ. vt habet᷑ Exo.
xxiiij.ca.ideo apoſtolus.i.ad Coꝛinth.x.ca.

dixit. O mnia in figura ↄtingebãt illis. Sed

lex euangelica in hoc inuenitur ꝑfecta qꝛ ve⸗
ritas quᷣe in veteri teſtamento latebat occul⸗
ta per euidentiaʒ facti ſacta eſt manifeſta. jn

cuius ſignum in paſſione domini quãdo my

ſteria noue legis fnerunt impleta. velum tem
pli ſciſſum eſt mediũ.vt dicitur Quce. xxiiij.
ca /ꝓpter quod dicit ſaluatoꝛ Joãnis.xvi.ve⸗

nit hoꝛa cũ iam non in parabolis loquar vo

bis. ſed palam de patre annũciabo vobis. p⸗
pter pꝛedicta quattuoꝛ dicitur pſalmo.xviij.

lex domini.i.lex euangelica:que ẽ domini no
ſtri ihu tpi immaculata.quia nullũ viciũ ꝑ⸗
mittit:cõuertens animas:quia actus interio

res anime pfecte oꝛdinat ⁊ diſi ponit. teſtimo⸗

niũ domini fidele:quia ad felicitatẽ pmiſſam
efficaciter perducit. ſapientiam pꝛeſtans par
nulis.quia veritatem omniba lucide tradidit
facit inſuꝑ ad huius legis dignitateʒ legiſiã
toꝛis excellentia. NHam pꝛeeſt omnibi qui le⸗
ges tulerũt.immo cũctis angelis ⁊ hominibo
ceteriſq; creaturis celi ⁊terre.vt enim tradit
Iſidoꝛus.v.ethimo.li.multi fuerũt legis au
ctoꝛes.nam foꝛoneus grecus:rex pꝛimus:le⸗
ges iudiciaq; conſtituit: ercurius terme⸗

giſtus pꝛimus leges egyptije tradidit. So⸗

lon pꝛimus leges athenienſibo dedit. Ligni

gsus pꝛimus lacedemonijs iura ex apollinis
guctoꝛitate cõfinxit. Huma pompilius qui

romulo ſucceſſit in regnum pꝛimus leges ro
manis edidit. Deinde cum populus ſedicio
ſos magiſtratus ferre nõ poſſet decem viros
legibus ſcribẽdis creauit. qui leges ex libꝛis
ſolonis:in latinũ ſermonem tranſſatas.duo⸗
decim tabulis expoſuerunt. YFuerunt autem

hi. Apius. Claudius. Genutius. Vecerius:

Julius. Manilius.Sulpitiꝰ. Sectiꝰ.Cu⸗
ratius. Romulus. Poſtumiꝰ. Supꝛadicti
tamen omnes domino ihu xpᷣo.nec in mini⸗
mo valent cõpari. Moyſes vero gentis he⸗
bꝛee pꝛimus omniũ diuinas leges ſacris lit
teris explicauit verũtamen qᷓ;uis vetus ⁊ no⸗

uũ teſtamentũ ſint a deo data. Tamen vetus

fuit datum mediantib angelis VUnde Actu.

vij. ca. Dtephanꝰ dicebat iudeis. accepiſtis

legem in diſpoſitone angeloꝝ. Sed nouum
teſtamentum dedit per ſeipᷣm xpᷣus deus pꝛo

nobis incarnatus ꝓpter quod Au guſti.in li⸗

de ſermone domini in monte exponẽs illud
HBatthei. v. Et aperiens os ſuum dicit.tũc
aperuit os ſuuʒ qui in lege veteri apiebat oꝛa
ꝓphetaꝝ. Et hoc ẽ quod ait apoſtolus ad he
bꝛos.i.capi. Multipharie multiſq; modiæ
olim deus loquẽs patribo in ꝓpbetis.nouiſſi
me dieb iſtis locutus eſt vobis in filio ques⸗

conſtituit heredem vniuerſoꝝ per quem fecit
ſecula. ¶ Becudum dubiũ fuit vtrum le⸗

gis euangelice debuerũt eſſe quattuoꝛ pꝛinci

pales ſcriptoꝛes.Et dicimus ꝙ ſic. Et hoc ꝓ

pter figuram ſacramenti:quia iſte quaterna

rius fuit in veteri lege multipliciter figuratꝰ

Pꝛimo in quattuoꝛ fluninibus de paradiſo

exeũtibus de quibus ſcribit᷑ Geneſis.ij.capᷣ

Secũdo in quattuoꝛ patriarchis pꝛincipali
bus.a quibus denominata eſt coꝛia thabeer

id ẽ ciuitas q̃ttuoꝛ q̃ antea dicebatur Ebꝛon

vt patz Joſue.xiiij.ca.Quia quattuoꝛ magni
patriarche ſunt ibi ſepulti cum vxoꝛibus.ſ.
adam eua: abꝛaam ſara:vſaac ⁊ rebecca.iacob
⁊ lya.Tercio in quattuoꝛ circulis arce teſta⸗
menti Cxoð.xxv.ca.Quarto in quattuoꝛ pe
dibus menſe pꝛopoſitionis. Exodi.xrv.ca.
Quinto in quattuoꝛ coꝛnibo altaris holocau
ſtoꝛum.Exodi.xxvij.ca. Sexto in quattuoꝛ
oꝛdinis lapidum rationalis. Exodi.xxviij.
ca. Septimo ĩ quattuoꝛ deambulatoꝛijs do
quattuoꝛ ventis moꝛtuos viuificãtibj.Eʒe⸗
chielis.xxxvij.ca. Nono in quattuoꝛ facieb⸗
que apparuerũt in rota vna. Ezecb kli e⸗

ritus eſt ſapientie ⁊ veritatis.

Declimo in quattuoꝛ fabꝛis coꝛnua bominũ

deijcientibus.ʒacharie.i.capᷣ. VUndecimo in

quattuoꝛ quadrigis per oꝛbem diſcurrenti⸗
bus. ʒacharie.vi.ca. Duodecimoiĩ quattuoꝛ
animalibus oculatis ãte ⁊retro. Apoca.iiij.
caꝗ.que requiem nõ habebunt die ac noce di⸗

centia. Sanctus ſanctus ſanctus dominus
deus omnipotens:cuiẽ honoꝛ: ⁊ gloꝛia in ſe⸗
cula ſeculoꝝ. Amen. ¶ Terciũ dubium fuit
vtrum beatus marcus euangelium ſcriben⸗
do potuit errare.Et ad hoc reſpondemus ꝓ
non.tum quia illud quod ſcripſua ſpiritu⸗
ſancto accepit.tum quia ⁊a petro apoſtoloꝛũ
pꝛ incipe multa didicit. Vñ de ipᷣo ita refert.

Hieronymus in pꝛologo in Marcũ Mar
cus euãgeliſta dei electus ⁊ petri ĩ baptiſma⸗
te filius.atq; ĩ diuino ſermone diſcipulus ſa⸗
cerdotiũ in iſrael agẽs ſᷣm carnem.leuita cõ⸗

nerſus ad fidem xpᷣi enan geliũ in italia ſcri⸗

plſit oſtendẽs in eo quid ⁊ generi ſuo deberet

⁊xpᷣo.hec Hieronymus. Ubi oſtendit beati

marci auctoꝛitatem cũ ad officium ſcribendi
euangelium dicit eũ a deo electuʒ ⁊aſſumptũ
inſuper ⁊ eum a petro eruditũ aſſerit: enarrãs
deinge ſtatum eius ante conuerſionem quia

ad ſacerdotes ⁊leuitas pertinebat ſcire pꝛete

ritas ſcripturas veteris teſtamẽti:que de xpᷣo
teſtimoniũ perhibent vt dicit Nicholaus de
lira in pꝛologo in Marcum. Dum itaq; cuʒ
petro romam veniſſet ⁊ petrus ibi euangeliũ
pꝛedicaret:rogauerunt fideles qui erant ro⸗

me beatum marcum:vt euangeliũ ad perpe⸗

tuam memoꝛiam deberet conſcribere. quod

ile fecit.ſcripſitq; euangeliũ grecoſſermone.

Et poſimodũ aquilegie iteꝝ ſcripſit illud ſer

mone latino.quod vſq; hodie in aquilegiẽſi

eccleſia oſtenditur. ⁊ deuotione congrua re⸗
ſeruatur. In hoc antem apparet ꝙ, ſpũſſanct?ꝰ
erat in eo: quia cũ fuiſſet hebꝛeus linguis ta

men omniũ gentiũ loquebatur. quare nec er

rare neq; mentiri poterat.qꝛ ſpũſſanctus ſpi
ecũdo bea
tus marcus vocauit multos ad vitam legem
euangelicam pꝛedicando. Nam videns pe⸗
trus ipᷣm in fide conſtantem aquilegiam illũ
Deſtinauit. vbi verbum dei pꝛedicans innũe⸗
ras gentiũ multitudines ad fidem xpᷣi cõuer
tit. Tandem hermogenã ciuẽ aquilegienſem
quem couerterat romam ad beatum petrum

adduxit: quem petrus aquilegienſem epiſco⸗

pum conſecrauit. Ille vero agquilegiaʒ reuer
ſus cum aquilegienſem eccleſiam optime gu
bernaſſet. Candeʒ ab infidelibo captus mar⸗
vyrio coꝛonatus eſt.beatus vero marcus ale
xandriã iuſſu petri petijt. Et vt dicit filo dil⸗

ſertiſſimus iudeoꝝ in pꝛimo ingreſſn ei ma

xima multuudo in ſide xpᷣi ⁊ deuotione.⁊ cõ
tinentie obſeruatione adunata ẽ. Deinde iuit
egyptum.vbi idola deſtruxit. maximã multi
tudinẽ conuertit.⁊ virtutes mu ltas fecit.ve⸗

nit cirenem ⁊ pentapolim vbi cecos illumina
uit.moꝛtuos ſuſcitauit quos baptiſauit.⁊ in

fide xpᷣi confirmauit. Lercio beatus mar⸗
cus vocauit multos ad vitam legem euange
licam obſeruando hic terrena omnia ſpꝛeuit
celeſtia deſiderat.virtutes ãplectit᷑ vicia de⸗

teſtatur. ⁊ deum diligit ſuꝑ omnia. vt diximꝰ
in pꝛimo dubio.hanc marcus pꝛofeſſus in⸗

geſinenter vſq; ad moꝛtem coluit⁊ ſeruauit.
pꝛo hac inſuꝑ pollicẽ ſibi ãputauit.vt Hiero

nymus refert inpeologe in Marcum. nead
oꝛdineʒ ſacerdotij po
moueri. Verũtamen diſpoſino dei ⁊auctoꝛi⸗
tas ſancti petri pualuit qui ipᷣm alexandriaʒ
epiſcopum deſtinauit. NHNotandũ tamen hic.

quia vt dicit Nicholaus de lira ſuper. xvin.
ca. Matthei. nõ eſt amputãdum aliqdðᷣ mem

bꝛum vt euitetur peccatum. tum quia ꝑ hoc

non excluditur concupiſcentia interioꝛ in qᷓ
viget peccatum.tum quia per aliam viam po

teſt melius obuiari peccato ꝑ rationem ⁊libe
rum arbitriũ cohercendo membꝛũ a peccato
rum exercitio. Et ſic dicitur manus abſcidi.
Inquãtum pꝛohibetur ab illicito actu.qꝛ ma
nus abſciſa non poteſt aliquid agere. Et eo⸗-

dem modo exponẽdum eſt de alijs membꝛis

autem marcus amputauit ſibi pollicẽ:po

tuit eſſe ꝙ id fecerit inſtinctu ſpũſſancti vt di

cit Nicholaus de lira in pꝛologo in Marcũ.

Apter magnanimitatem quam habuit in tole

bi factis. ¶ apittulum.ij.
Ecunda excellentia beati marci ðꝛ ani
moſutas que leonis ꝓpꝛietati recie cõue
am vt refert Plinius. Leo eſt animal

*

animo

a caniba ⁊ venatoꝛibo non latitat nec ſe occul
tat. ſed ſedet in campis vbi videri poſſit⁊ ad

defenſionem ſe parat. Vnde vbi virgultũ ſil
uaſq; penetrat acerrimo fert᷑ curſu. valde rez
Putans turpitudinem abſconſionem. nõ em̃
ſe abſcondit eo ꝙ timeat. ſed ſolũ ne timeat᷑.

Quando vulneratur mira obſeruatõne no⸗
uit pꝛimo ſe tangentem etiam in quantalibet
multitudine.pꝛimum percuſſoꝛem. Et cuim

quis telum miſerit ⁊ eum non tetigerit coꝛre-
ptum raptatũ qꝙ; ſternit.ſed nequaq; ißm vu

et humano iudicio ꝓ

¶ Dualiter beatus Marcus cõparat᷑ leoni

rantia martyrij.⁊ diuinis conſol ationib ſi-⸗

ſum ſatis ⁊ audax.qui maxime in peri
culis apꝓparet gloꝛioſus.vnde cum perſequit᷑

feretſune
nepronn
menton⸗
nſoft
perahntn
ltuoAun
llhorc
loeinsn

(nes

Cnenhlon
fumne
onporl
ffocnnt
ſontüol
Grlert rel
Mruraun
Mnnaola
ſunno. P⸗
utconfor
nigeian
cumenn
poritoo. n⸗
nirepſun
nentiiin.
ſhenar n
Wnornkan
Mnade
lchrgen
donineyne
o ſpirit
(osve
Gandoee⸗
oruſcant.
nioe

Mommni⸗

(m
nufane
lonil
Aefn

bene
Oru

tſan
leniin
obnnos
hunalve
eſtei
oitres⸗
eobtio

2
en ſerat ſine ledit que omnia er animi generoſ noꝛecum refugienti vndiqz ſele fera otpone⸗
datti rate pꝛoueniüt. ſic beatus marcus inter to⸗ tetꝛ veſtigia lanberet adulanti ſimilis ani⸗
Gnitl mentoꝛuz ſupplicia fuit unperterritus cuius maduertit in pede eius tumoꝛem vulnuſq.
R paſſio fuityaldeacerba. Pꝛimo quia fnit bis Et extracto ſurculo liberauit cruciatu. pictu
An per ciuitatem fune ligato ad collum eius tra* ra calum hüc teſtatur ſiracuſis. De recogni⸗
winn, ctus. Cum em̃ in ſolennitate paſcali miſſam tione vero beneficij a leone ſuſcepti. ſic ſequi⸗
kenann celebꝛaret. conuenerũt illuc omnes ⁊ fune in tur Plinius. Helpis ſamnis natione in affri
on collo eius miſſo ipᷣm p ciuitatem trahebãt di cam delatus mane ⁊ iuxta littus conſpecto le
mang centes. Trabamus bubaluʒ ad loca buculi. one hiatu minari. arboꝛez fuga petijt. At leo
müfut erat em̃ locus extra cuitatem alexandrie iu- pꝛocũbens ad arboꝛem: hiatu quo terruerat
Nrnud, xta mare:qui ſic vocabatur. Secũdo fuit to miſerationem petebat. Os enim moꝛſu aui⸗
W to coꝛpoꝛe laceratus. ⁊ carnes eius in terram dioꝛe inheſerat dentib us eius. cruciabatq;
oſſisi, effluebant. Lercõ fuit ſanguine cruentatus. inedia: quare helpis timoꝛe depoſito deſcen
nſannt. nam ⁊illo lapides nigabãtur.Quarto fuit in dit dearboꝛe⁊leonem audinit.liberauitq; eũ
nonhen carcere recluſus. ibiq; vſq; mane dimiſſus. ab illo impedimento oſſe de ipſius oꝛe euul⸗
nun enl Herunt tamen in hoc duro pꝛelio multipli ſo. Traduntq; q;diu nauis ea in poꝛtu ſtetit
inccg rxem conſolationem. Pꝛima fuit diuina con retuliſſe gram venatus aggregãdo.Auluſge
duncor: foꝛtatio. NHam ipᷣe dũs ihus xpᷣus eum viſi- lius vero libꝛo.v.noctium acticarum ſtupen
lcnncru; tauit confoꝛtauitq; dicens. Pax tibi Marcte diſſimum ind ucit exemplum de leonis grati
zuwende⸗ euã geliſta meus. noli timere quia ego ſum te tudine.Appion inquit litteris homo multis
uperpi⸗ cum vt eruam te. Secunda fuit angelica aa pꝛeditus narrat.ſe rome vidiſſe. gratiam leo
nalN paritio. nam angelus ad eum in carcerem ve nis exhibitam. androdo cuidam erat ipᷣe ſer
mn N nit: ⁊ ipſum conſolatus fuit dicens. Ecce no uus viri conſt ularis. qui ad beſtias damna⸗
Zineur men tuũ in celo ſcriptũ eſt.ſociuſq; factus ees tus fuit. inter quas ad erat leo vnus terribi⸗
unnan ſupernaꝝ virtutum. manc igitur facto trabe lis valde:hicyt androdum vidit pꝛocul repẽ
nonent, bant eum ſicut pꝛius dicẽtes.trahamus bu-⸗ te quaſi adm iratus ſtetit. ac deinde ſea enſuu at
nüapen balum ad loca buculi.ille autem dum trahe⸗ q; placide. tanq; noſcitabundus ad hominz
austt. retur gratias agebat dicẽs. In manus tuas accedit.Tum caudam moꝛe atq; ritu adulã⸗
RRõl domine ↄmendo ſpiritum meum. Et hec di tium canum. clementer ꝛ blande mouet. bo⸗
te⸗ cens.ſpiritum exhalauit. cum autem pagani miniſ ſeſe coꝛpoꝛi adiungit. Cruraq; eius
Honmmu coꝛpus vellent cõburere. ſubito aer turbatur ⁊manus. pꝛopꝛia examinati metn lin gua le
beglin grando exeꝛitur: ſonitrua intonant: fulgura nuter demulcet. androdus inter illa blandi⸗
W coꝛuſcant.ita vt quilibet euadere niteret. xpi mẽta ammiſſum recuper at animũ paulatima
RZ m vero coꝛpus eius rapuerũt. ⁊ in eccleſria q; oculos ad contuendum leonem refert. Cũ
4 cum omni reuerentia ſepelierunt. quaſi mutua recognitione facta:letos ⁊ gra⸗
nthnt l ltulabundos videns hominẽ z leonem. Que
hutinne ¶ De gra titudine leonis per exempla decla res mecu omnes in admiratio nem traxiſſet.
inti⸗ rata. in qua ſibi beatus marcus aſſimilatur eductus androdus atqʒ ceſari pꝛeſentatus reE
luni cuius pꝛeſidio reſpublica venetoꝝ ſuſtentat. quiritur. Cur ſibi leo tam familiarem ſe pꝛe
nai eiuſq; blorie in dies auget᷑. apitulũ. iij. buiſſet. At ille. Cum inquit affricam pꝛo cõ⸗
e Ercig excellentia beati marci gratioſi⸗ ſulari imꝑio meus dominus obtineret.Ego
er tas nücupatur. Et in bac cum leone cõ ibi iniquus qtidianis verberibus ad fugamn
kinm . enit. nam eſt animal homini ſatis amicabi⸗ ſum coactus. ⁊vt mihi a domino terre illius
nnge⸗ le vt inquit Iſidoꝛus.xij.libꝛo circa hbominẽ pꝛeſide tutioꝛes latebꝛe rengn campoꝛuʒz
tſant leonũ natura eſt. vt non niſi leſi nequeant ira ⁊ arenarum ſolitudines conceſſi. ac deficien⸗
utan ſci:patet enim eoꝛum miſericoꝛdia exemplis tecibo cõſilium fuit. moꝛtem aliquo pacto qj
oſnn aſſiduis pꝛoſtratis enim parcunt. Captiuos rere.tum ſole medio rapido ⁊ fragranti ſpe⸗
nllit obuios repatriare permittunt hominem nõ cum quandam nactus remotam latebꝛo ſam
en⸗ niſi in magna fame perimũt. Plinius autem q; in eam me rapio ⁊recõdo.neq; multo poſt

Nd libꝛo.viij.de naturali hiſtoꝛia retert.qꝙ leo eſt ad eandẽ ſpecũ venit hic leo.debilivno ⁊ cru

rtini nunmal valde gratum cognoſcens ⁊ diligena ento pede gemitus addens ⁊ murmura dolo
Aöſeſc⸗ benefacientem nam quantum ſpectat ad ami rem cruciatũq; vulneris 2miſerantia. atq; il⸗
Hunni itiam demonſtratur exemplo mentoꝛis. de lic pꝛimo aſpectu pauere cepi: Sed poſtq; in
1 quo ita refert mentoꝛ ſiracuſanus.in ſiria le- trogreſſus leo mitis ⁊ mãſuetꝰ acceſſit.?⁊ ſun
nien onc obuio. ſuppliciter volutate atronitus pa latũ pedem oſtendere mibi ⁊ poꝛrigere quaſi

æpis petende gratia viſus eſt. ibi ego ſtipẽ in

gentem veſtigio pedis eius herentem euulſi
cõceptamq; ſaniem vulnere intimo expꝛeſſi.
atq; deterſi cruoꝛem. Ille tũc mea oꝑa ⁊ me⸗
dela leuatus.pede in manibo meis poſito re⸗=.

cubuit ⁊ quieuit.atq; ex eo die triennium toꝛ
tum ego ⁊ leo in eadem ſpecu eodemq; victu

viximus nam quasvenebatur feras membꝛa

opimioꝛa ad ſpecum mihi ſuggerebat. q ego
ignis copiam nõ habens ſole meridiano toꝛ

rens edebam. Sed vbi me vite illius ferme
iam perteſum eſt leone in venatum pꝛofecto.
reliqui ſpecũ ⁊ viam fere tridui permenſus a
militibus viſus appꝛchẽſuſq; ſum. Et ad do

minũ exafrica romam deduct?. is me ſtatim
rei capitalis damnandum dandumq; ad be

ſtias curauit.inielligo autem hunc quoq; leo
nem me tunc ſeparato captum. gratiam nũc

mihi beneſicij ⁊ medicine referre.quibo audi

tis androdus a pena ſolutꝰ ⁊ leo libertati do

natus fuit. Poſtea inquit appiõ videbamus

androdum ⁊leonem loco tenui reuinctum vꝛ
be tota circũ tabernas ire.donari ere andro
dum floꝛibus ſpargi leonẽ. omneſ q; fere vbi
q; obuios dicere hic eſt loo hoſpes hominis
Pic eſt homo medicꝰ leonis. Ad ſanciũ mar
cum iam redeamus quiqᷓ; ſit gratus deuo⸗
tis ſuis experientia ipſa declarat. veneti qui
dem anno domini.cccc.lxvi.coꝛpus eius de
alexand ria venetias tranſtulerunt. vbi eccle
ſiaa ĩ honoꝛe ſancti marci mire pulcritudinis
fabꝛicata eſt. ibiq; ſacrum ulud pignus recõ
ditum. Et licet a cunctis ſidelibo beatus mar
cus veneretur tamen vencti illum deuotione
ſingulariſſima colunt.illum ſuum apud deũ
habent interceſſoꝛem pꝛecipuũ.illũ pꝛotecto
rem ⁊ patronũ eoꝛum benigniſſimũ pꝛedicãt
⁊contitentur.qlibus q; ſit ipſe beninolus.
qq; gratus illius ciuitatis celſitudo manife

eternam. Amen. õ
Sermo quinquageſimuſtereina de beato
Luca euangeliſta qui vt bos vel vitulus fi⸗
guratur.co ꝙ a ſacerdotio incipit Zachoric.
Et xpᷣi genealogiam ꝑ ſacerdotes deſcribit.

cas medicus

chariſſimꝰſalutat vos. Verba ſunt
loſenſes. ii

Doctoꝛis gẽtium in epiſtola ad co⸗
liſtarum.poſt mattheum ⁊ marcũ tercius po

nitur beatus Tucas. De quo ita inquit Iſi⸗

doꝛus libꝛo.vi.ethimologiarũ. Lucas greci
ſermonis eruditiſſimus euangelium in gre⸗
cia ſcripſit ſub Theophilo epiſcopo:initiãs
a ſacerdotali ſpiritu dicens.fuit in dicbo he⸗
rodis regis iudee ſacerdos quidam nomine
zacharias.vt manifeſtaret chriſtum poſtna⸗

tiuitatem carnis:⁊ pꝛedicationem euangelij

boſtiam fuiſſe effectum pꝛo ſalute mũdi. ipſe

eſt enim ſacerdos de quo dictum eſt in pſal-⸗

mis.Tu es ſacerdos in eternum ſᷣm oꝛdineʒ
melchiſedech: vbi enim chriſtus aduenit ſa⸗
cerdotiuʒ iudeoꝛum obmutuit:lex⁊ pꝛophe
tia ceſſauit.hec ille. Cum ergo hodierna die
huius euangeliſte memoꝛiam digniſſimam

ſancta eccleſia celebꝛet rõnabile eſt vt laudes

eius nõ taceamus.poſſunt vtiq; de ipſo mul⸗
ta narrari que fidelibus cũctis ob reꝝ magni
tudinem iocunda gratiſſimaq; eſſe debent:qͥ
bus etiam ⁊ nos dicimus verba pauli in the⸗
mate poſita.vbi de beato Luca ria laude di

Secundum virtuoſitatis.
ercium vtilitatis.
e gente ⁊ patria ac exercitio beati luce at⸗

q; qualiter ad medicos eſt recurrendum.qui
infirmos ad confeſſionem inducere tenentur

ca. In oꝛdine quattuoꝛ euange—-

gna continẽtur miſteria a nobis cõtemplãda
1 „₰ 1 * . .

ſtat cui recte conucuire poteſt illud pſalmiſte 2 de ſalario medicoꝛum. ¶ Lapitulum. i.
dictum. Gloꝛioſa dicta ſunt de te ciuitas dei
Quam ſuis meritis beatus marceus exaltat 4

Rimum miſterium a nobis contemplã

dies. pᷣſidio igitur marci gloꝛioſiſſimi ad qð
veneti ſemper confu giunt.liberantur a gra⸗
uiſſimis malis ⁊ meritis illius eoꝛum ſtatus
immobiliter conſernatur. Ob quod petrus
damianus in ſermone dicit. Beata es o ale⸗
randria triũphali huius ſanguine pupura⸗
ta. Felix ⁊ tu italia coꝛpoꝛis huius theſaurò
diu es effecta. Gaudent itaq; ⁊letentur vene⸗
ti: qui apud celeſtem regem beatum marcum
habent ſollicitiſſimum interceſſoꝛem ſperan
tes indubitanter per illius ſuffragia non ſo⸗
lum tempoꝛalem gloꝛiam ampliare ſed acqͥ⸗
rere dei gratiam in pꝛeſenti ⁊in futuro vitaʒ

adum dicitur qualitatis quod contine⸗
tur in verbis apoſtoli qui ait.lucas medicus

oſtendens qualis conditionis extiterit: ante⸗
q̃ chriſti diſcipulis iũgeret᷑. Sed Hierony⸗

mus in pꝛologo ĩ actus apoſtoloꝝ latius id

cxpꝛimit dicens. Lucas natione ſirus.cuius

laus in euãgelio canit᷑.apud antiochiã medi
cine artis egregius.⁊ apłoꝛũ xpᷣi diſcipulus
fuit.Et in ꝓlogo in lucam ait.lucas natione
ſirus anthiocenſis: arte medicus:vbi condi⸗
tionem eius denotat q;tum ad tria.
Eunno q́;dtum ad gentem.
ecnudo q;tum ad patriam.
Tercio qtum ad exercitium.

(Gto
houiluce
ſoeſini
ſchl n
ſu hanin.
gſeptenen
dieſinnun
ſhinmnen,
huberqnil
Apalckini
ſotuban
Klrufege
Mlaatfucn
Anisgen
ccustror
iucpa⸗
niothar
öfurist

t knia⸗

hiducr
Nonebeu
lnnochia
Glſenws
wwrd tinſ
ſtrioc
mnocpiin
aoo
taguani
ahentie
ſtickgnee
Mmanins
b.d⸗
nentorif

icinabui

ecoophi
ſingana
flinsicn
mnare
Pnosg
ſſene
hſpoot

Nanerdere

Ap-

ihrdr.
dres eabe.

s

deUnit

nchitonnde⸗

Nume

mäming
oltanncor
fi Lurg
nglinite,
Nopori
nnchde
nn wnue
mumwkne⸗

mn uencti

Eurnite
unckin⸗

Nfneon.
nDOrH

bot
digniſins

yten

Gdeigon⸗
od
Gtan
mut
Güllind
imni

—

obenban⸗

rivGuNNNſ

rtnnan
Cipinlun

gcotuen⸗li

odconine⸗
oncic⸗

hionn,

CitcritNe

beati luce quantũ ad gente:qꝛ dicit eum na⸗
tione ſirũ:eſt aũt ſiria vt Iſidoꝛꝰ dicit.xiiij.
li.ethi.que ab oꝛiente fluuio eufrate:ab occa⸗
ſu mari mauro ⁊ egyptio terminat᷑ tangens
a ſeptentrione armeniã ⁊ capadociam:a meri
die ſinnuny arabicũ. Situs eius poꝛrectus

in immenſam lon gitudinẽ:in lato an guſtioꝛ ncarn i⸗
ſzʒ habeo dũm qͥ ſolo ſermone reſtaurat vni⸗

habet enĩ in ſe ꝓpuincias comagenã: feniciã:
ct paleſtinã cuius ꝑs eſt iudea abſq; ſarrace⸗
nis ⁊ nabatheiſ.Et vt multi veriſſime tradũt
eſt ſiria regio ſpecioſiſſima:fertiliſſima frugi
bus:et fructibo armentis ⁊ pecudibus:equis
aſinis et camelis ditiſſima. In cedris in ſpe⸗
ciebus aromaticis ⁊ metallis:munitiſſima ci
uitatibo et caſtris. Irrigua nobiliſſimis ſflu⸗
uijs ⁊ lacubo atq; ſtagnis habẽs nobiles poꝛ

tus maris:et hoc pᷣcipue in paleſtinis mariti
mis ⁊ fenicijg. Ex hoc itaq; btũs lucas oꝛi⸗
ginẽ duxit. Gcõdõo hieronymus denotat
ↄditionẽ beati luce quantũ ad patriã:que fu⸗

7

it antiochia:de hac ita dicit Iſidoꝛus li.xv.

ethi.ſelentus vnus ex pueris alexandri:poſt

noꝛtẽ eiuſdẽ occupato regno oꝛientis:vꝛbẽ
in ſiria ↄdidit:eãq; ex antiochi pf̃is ſui noĩe

antiochiã nuncupauit:et ſirie caput inſtituit
Cercio denotat᷑ cõditio beati luce quantũ
ad exercitiũ:qꝛ erat medicus artẽ exercẽs me
dicine:medicina aũt vt inquit Iſidoꝛꝰ.li.iiij
ethi.eſt que coꝛꝑis vel tuetur vel reſtaurat ſa
lutem:cuius materia verſat᷑ in moꝛbis ⁊ vul
neribo.Et ðꝛ medicina a modo.i.a tempera⸗
mento:vñ ſᷣm MHuguitõeʒ medicina q̃ſi mo⸗
dicina:huius artis auctoꝛ aut repertoꝛ apo
grecos ꝑhidet᷑ apollo:hanc filius eius eſcu⸗
lapius lande vel oꝑe ampliauit.Sed poſtqᷓ;
fulminis ictu interijt interdicta fert᷑ meden⸗

di ars:et ars ſimul cũ auctoꝛe defecit: latuit

q; ꝑ annos pene quingentos:vſq; ad tꝑs ar

tar xerſis regis ꝑſaꝝ:tũc eam reuocauit in lu

cem ipocrates aſclepio pr̃e genitus Inſula
cheo. Sʒ qꝛ de medicis loquimur tria oc⸗
currunt in hac ꝑte dubia ſoluenda.

Pꝛimum vtrũ medici vocandi ſint ab inſir⸗

Terciũ vtri.ʒ medici poſſint ꝓpter infirmoꝝ

curam pꝛeciũ recipꝑe.
WPꝛimuʒz dubiũ vtrũ medici vocandi ſint

vt infirmoꝝ ſanitatẽ ꝓcuren:.Et quidaʒ di⸗
cunt ꝙ nõ. Nam deus eſt qui ſanat ⁊ qui oc⸗
cidere pᷣt ⁊ viniſicare:vñ ſapiens Eccleſiaſti
ci.xxxviij.c.inquit.a deo eſt oĩs medela. Et

meſue in plogo.ſanat ſolus languoꝛes deus

Pꝛimo bieronymus denotæ concluſion? Et Jacobo. v.c. ſue eanonice infirmak quis
in vobis inducat pᷣſoyteros eccleſie: et oꝛent

ſuꝑ eum: vnguentes eum oleo in noĩe dñi:et

oꝛatio fidei ſanabit infirmuʒ: et alleuiabit eũ

dñs.Et iob.v.c. Increpationẽ dñi ne repꝛo⸗
bes:qꝛ ipᷣe vulnerat ⁊ medetur:ꝑcutit et ma⸗

nus eius ſanat.Et btã agatha dicebat. medi

cinam carnalẽ coꝛpoꝛi meo nunq; exhibui⸗

uerſa. Sed ↄtrariũ ꝓbari pᷣt ꝑ auctoꝛitates ⁊
cxempla. Inquit eni ſapies Ecci.xxxviij.c.
da locũ medico:eteni dñs illũ creauit:et non
diſcedat a te qꝛ oꝑa eius ſunt neceſſaria.et ite
rum ibi.bonoꝛa medicũ:ꝓpter neceſſitatẽ en
creanit illũ altiſſimus. Et iterũ ibidẽ. altiſſi⸗
mus de terra creauit medicinã:et vir ſapiẽs
nõ abhoꝛrebit illa.et Augꝰ.in regula dicit.ſi
nõ eſt certum de infirmitate alicuius fratris
medicus ↄſulat᷑.Et.xxiij.q.viij.c.de thirijs
5§. gratianus ait. Quãuis certiſſime ſciamus
neminẽ vltra terminũ ſibi a deo pᷣfixum eſe
victurũ:omnibo tñ languentibo nõ incõgrue
medemur.Sancti viri inſuꝑ vſi ſunt medi⸗
cinalib.nam legimus de iohanne euangeli⸗
ſta:ꝙ exiſtens in balneis videns cherintum
hereticũ dixit ſocijs.fugiamus hinc ne bal⸗
nea coꝛruãt in quib cherintus filius diabo⸗
li lauatur. Et de hoc habet᷑.xxiiij.q.i.c.oĩs.
BSanctus inſuꝑ germanus ep̃us capuanus
ag balnea ini rmitatis cauſa acceſſit vt refert
GBꝛego.in.iiij.dyalogoꝝ li.ſic et alij ſci medi
cinam nõ recuſarũt:quare ad oẽm dubietatẽ
amouendã dicendũ eſt. ꝙ deus oẽs infirmi⸗

tlates ⁊ ſolus ſanat effectiue:tñ ſepius agẽs

cauſas ſecundas ſiue mediantibo cauſis ſech
dis effectũ ſanitatis inducit. O ꝑatur quidẽ
deus mediantibo cauſis ſecũdis nõ de neceſ⸗
ſitate: ſz vt ſeruetur oꝛdo ſue ineffabilis ſapi-
entie.q;uis igicur pᷣter naturã oꝑari ſemper
poſſet ſi vellet tñ id raro fadtt tum iudicat
humane ſaluti expedire. ſi quis igit᷑ medico
indigens:cum poſſet illũ habere:expectaret a
ſolo deo ſanitatẽ grauiter peccaret:qꝛ tenta⸗
ret deum niſi ſuꝑ hoc haberet familiare cõſi⸗
lium ſpiritus ſancti: ſicut habuit beata aga⸗
tha:erat eni experta diuinã beniuolentiaʒ:vt
dicit Tho. ſcðᷣa ſcõe.q.lxxxxvij.arti.i.in rñſi
one ad terciuʒ ar.Et ſic patet ꝙ liceta deo ſit
ſemꝑ ſalus expetenda:pꝛincipaliter tñ qꝛ me
dicus eſt inſtrumentũ dei ⁊ artifex nature q⸗

rendus eſt ⁊ ↄſulendꝰ atqʒ iuxta ipᷣius docu⸗

menta ſubueniendũ egrotis. Hinc caſſiodo
rus.vi.li.eplaꝝ.epła.xviij.ait.inter vltimas
artes qs ad ſuſtentandaʒ humane fragilita⸗
tis indigentiã diuina clemẽtia tribuit: nullzʒ

vigdetur p̃ſtare aliquid ſumile ei:'quod poteſt
auxiliatrix medicina cõferre:ipſa enĩ moꝛbo
periclitantibo materna gra ſemꝑ aſſiſtit: ipſa
contra doloꝛes ꝓ nr̃a imbecillitate cõſur git
Etibi nos nititur ſubleuare:vbi nulle diui⸗
tie nulla pᷣt dignitas ſubuenire. Juriſperiti
palmites habentur qui negocia defendũt ſin
guloꝛum:ſed quanto gloꝛioſius eſt deſende⸗
re vel depellere qd moꝛtẽ videatur infere:et
ſalutem egrotanti ꝓmittere: de qul coacti fu
erant ceteri deſperare. hec ille. ¶ Gecunduʒ
dubium fuit vtrũ medici teneãtur inſirmos
ad confeſſionẽ inducere. Ad quod rñdeo ꝙ
ipᷣi tenentur ſeruare illud qð ſcribitur extra
de peni. et remiſſi.c. cũ infirmitas. vbi ſic ha⸗
betur. cum infirmitas coꝛꝑalis nõnunq; ex
peccato ꝓueniat:dicente dño languido quẽ
ſanauerat.vade et ampliꝰ noli peccare ne de⸗
terius tibi ↄtingat.pᷣſenti decreto ſtatuimus
et diſtricte pcipimus medicis coꝛpoꝝ:vt cũ
eos ad infirmos vocari ↄtingerit:ipᷣos ante
oĩa moneant ⁊ inducant: vt medicos aduo⸗
cent animaꝝ:vt poſtq; fuerit infirmo de ſpi⸗
rituali ſalute ꝓuiſum:ad coꝛꝑalis medicine
remediũ ſalubꝛius ꝓcedatur:cũ ceſſante cau
ſa ceſſet effectus.vbi dicit Jo.an.in nouella.

ꝙ ſignanter dicit decretalis nõnunq;.qꝛ nõ

ſemꝑ ſed aliqũ. VUnde.vij.q.i.gregoꝛius ait.
cum ꝑcuſſio coꝛpalis imminet: vtrum ꝓ vin
dicta vel purgatione cõtingat iudiciũ dei in
boc ignoꝛatur.cõſtitutio igitur illa medicis
iniungicur ex pᷣcepto in quacunq; infirmita
te ſiue moꝛtali ſiue nõ moꝛtali. Sed dubiuʒ
eſt an ſufficiat medicis tm̃ admonere infir⸗
mos ꝙ vocent ↄfeſſoꝛes quibo confiteantur:
an etiã requiratur ꝙ ita inducant vt etiam ſe⸗
quatur effectus ſcʒ ꝙ infirmus ↄfiteatur: als

medicus derelinquat eum. Et de hoc videt᷑
ſentire hoſtien. & ſic: ſed dura videtur talis
opinio cũ in ꝑiculo ↄſtitutis quantumcũq;
etiã obſtinatis ſi ſubueniendũ ſᷣm oꝛdinemn

charitatis:nec textus hoc dicit. ideo Petrus
de palude dicit ꝙ; tenentur medici tm̃ ad mo

nenduʒ.¶ Terciũ dubiũ fuit vtrũ medici ꝓ

infirmoꝝ cura poſſint ſtipendiũ ſiue ſalarin
reciꝑe.Ad qð rũdetur ex dictis Augꝰ.xiiij.
q.v.c.non ſane.ꝙ ſic.qꝛ vt dixit chꝛiſtus lu⸗

ce.x.c.dignus eſt operarius mercede ſua:nec

ex hoc ꝙ medicus accipit et petit ſalariũ di⸗

citur vendere ſcientiã ſuam vel ſanitatẽ: que

ſpiritualia ſunt ſed locat operas ſuas ꝓ ſuo
laboꝛe habito: tũc vel pꝛius in ſtudendo. nã
vt ſcribit᷑.x.q.ij.c.pꝛecarie. Nemo de ſuo co⸗
gitur facere beneficiũ. autẽ ſancti medici
CLoſmas et Damianus nil ſuſceperint cum

.

curabant infirmos:hoc ideo fecerunt ne vi⸗

derentur vendere gr̃am ſanitatũ:qꝛ nõ virtu
te et induſtria humana:ſed infuſione diuina

docti fuerãt illam artẽ ⁊ miraculoſe ſanabãt

Sicut etiã heliſeus ꝓpheta poſt naaman cu⸗
ratum a lepꝛa nil tꝑale acciꝑe voluit.et gieʒi
qui ex auaricia pꝛeciũ occulte accepit ſine ſci
tu heliſei:lepꝛa ꝑcuſſus eſt vt ſcribitur.iiij.re
gum.v.c.Ticet igitur moderatũ ſalariũ me⸗

dicis petere et acciꝑe:qð intelligenduʒ eſt ab

his qui pñt:nam pauperibo nõ valentibo ſol
uere gratis debent mederi:et nõ ſe ab eoꝝ cu
ra ſubtrahere:qꝛ hoc eſſi indirecte occidere:
moꝛtem enĩ ꝓbatur languentibs inferre qui
hãc cum pᷣt nõ excludit vt dicit Simachus
papa.lxxxiij.di.c.i.diximus oĩa ſupꝛadicta
tũ ad laudẽ medicoꝝ de quoꝝ numero ſan⸗
ctus lucas fuiſſe pᷣdicatur:tum etiã vtet ſuꝑ⸗

ſticioſos damnemus qui dum pñt in ſuis in

firmitatibo medicoꝝ auxilio ſanari illos ne⸗
gligunt ⁊ cõtemnunt:tum inſuꝑ vt medicis
pauꝑes et impotentes ad ſoluenduʒ cõmen⸗
datos efficiaammaa.
De virtutibo ſancti luce in quo nullũ pec⸗
catũ ſcʒ moꝛtale fuit poſt ↄuerſionẽ ad xpᷣm

qm̃ in eo erat ſpũſſanctus: ob qð ꝑſeuerauit
in ſanctitate vſq; ad moꝛtẽ.

cundũ myſteriũ a nobis ↄtemplandũ
de beato luca dicitur virtuoſitatis.fuit
dẽ virtuoſus:ideo paulo ⁊ ceteris chariſ⸗
ſimus:qꝛ Cicerone teſte. Nihil eſt amabiliꝰ
virtute. Quantũ vero ⁊ virtuoſus ⁊ ſcũs ex⸗
titerit btũs lucas:oſtendit Hiero. in ꝓlogo

in lucã dicens. lucas diſciputus apłloꝛuz

fuit qui paulũ ſecutus eſt vſq; ad ↄſummati

onem eius ꝑ martyrium ſcz in vꝛbe roma ſer
uniens dũo ſine crimine:nam neq; vxoꝛẽ vn⸗

qᷓ; habens neq; filios:ſeptuaginta quattuoꝛ

annoꝝ obijt in bithinia plenus ſpiritu ſan⸗
cto:ex quib verbis colligimus tres conditi
ones virtutum beati luce.
Pꝛuma dicitur puritatis.

ercia firmitatis. M
zima cõditio dicitur puritatis quia vir⸗
tutes eius fuerũt ſine aliqua admixtione ali⸗
cuius peccati. Nam inquit Hieronymus.q;

ſeruiuit domino ſine crimine:hoc eſt ſine pec

cato moꝛtali ſaltem poſt conuerſioneʒ ſuam
ſcdᷣm NHicolaum de lira. Sed pleriq; dubi⸗

tant vtrum beatus lucas fuit vnus de ſeptu

agintaduobus diſcipulis chꝛiſti:vt enim ait

Damaſus papa.lxviij.diſt.c. Coꝛ epi. NHon
amplius q; duos oꝛdines inter diſcipulos
domini eſie cognouimus. id eſt ouodecim

Phetſhe
Nxlemsp
Nctrigen
nnlnmn 70)
neſis im
gbcs dkl
Etdehisdi
Aiooſeptog
Hü nolſe

ſgerenttpt

Frcüänun
misqolnua
e ipl
Glugutli
ſtqulpictan
Codeluarun
tcjcenia
Nozetmin⸗
Kopefoiren
unevna
Munri
Mhsennn
pbecpiic
Cleneecire
Gertenckad
nhmortatv⸗
Moinomni
Cionidilc
Nofnrdenno.
hodriellas
wtndr⸗
iumsckſch

Güngtöris vi

gods

CRyerites
chontateint
nuo ſpiſco.
dum. Te
avemyin⸗
iſecöisbo
ſiſrbei
Wnſtingiun
iri
rr
tann
fianntie
0
alnd
Ppencar))
goin
uitgoſi
inuptn
lagniax:

eneſen
nphin
nin Nin
walgeindi
Nolntage
karaptini

nnbirin.
Müüne

lntn
5Ponhſt
anoſeeza
Gireae lelcee
Ninimg
NGinahn⸗

ien
vNun n

nanntaſ
npitinſubin
mmi os ne

oviedice

NnezCe

gnonolis
gſori n
50 en
6Nenpian
moſengii
cnign
bücknn
oſnsrlu
den o
ts hon
5G/jinn
Intewnnt
; nr. i⸗
inugnam
ſunnh⸗
N⅓

ollint⸗
nirioi⸗
gonfcnug
hveckſor
onᷓ 6

ñ

apkoꝝ ⁊ ſeptuagintaduoꝝ diſciphloꝛuʒ. Et
anacletus papa.xxi.di.c.in nouo teſtamẽto.
dicit. videntes auteʒ ipᷣi apoſtoli meſſem eſſe
multam ⁊ oparios paucos:rogauerũt dñũm
meſſis vt mitteret oꝑarios in meſſem ſuã vñ

ab eis electi ſunt ſeptuagintaduo diſcipuli.
Et de his dicit᷑ Luce.x.c.deſignauit dñs et

alios ſeptu gintaduos:ſicut deus accepit de

ſpũ moiſi:et dedit ſeptuagintaduob viris qͥ

regerent ꝓpłm cũ moiſe.vt ðꝛ Numeri.xi.c.
Iſte etiã numerꝰ figuratus fuit in.lxxij.pal⸗
mis qᷓs inuenerũt filij iſrł in deſerto.Exodi.
xl.c. Inſuꝑ ille numerus ↄueniebat ſeptua⸗
gintaduabo linguis in qᷓs mundus diuiſus
eſt:quibo pᷣdicandũ erat euangeliũ xpᷣi. Ho
do de luca varia eſt opinio. Ham quidã aſſe
runt eũ eſſe diſcipulũ aploꝝ et non dñi:ita q
duo pᷣdicanti nõ adheſit:ſed poſt reſurrectõʒ
dad eius fidẽ venit. Alij aũt referũt ipᷣm fuiſſe
vnum de ſeptua ginta duob diſcipulis: qm̃
dum narrat apparitionẽ chꝛiſti factaʒ duob⸗
diſcipulis euntibo in emaus nomẽ vnius ſcʒ
cleophe explicat:alteriꝰ vero tacet:qð ex hu⸗
militate fecit:qꝛ ipᷣe fuerat ſecũdus. Et iſtud
coiter tenet᷑ a doctoꝛibo.Et qᷓ;uis dicat Hie⸗
ro.ipᷣm diſcipuluzʒ apłoꝝ fuiſſe:hoc eſt: quia
paulo in omnibo tribulatõibo ſꝑ adheſit:⁊ ab
eo uunq; diſcedẽs eidẽ in pᷣdicatõibo ſubſidi
um fuit.de quo.ij.ad Timotheũ.iiij.c. Pau⸗
lus dixit:lucas eſt mecũ ſolus ſcʒ tanqᷓ; adiu
toꝛ ⁊ defenſoꝛ.Et.ij.ad Coꝛinth̊.viij.c. Oꝛ⸗
dinatus eſt ſcʒ lucas ab eccleſijs comes pere
grinatõnis nr̃e in hanc gram que miniſtra⸗
tura vobis· Scõdᷣa ↄditio virtutũ beati lu
ce ðꝛ veritatꝭ fuerũt q pe in eo vᷣtutes vᷣe: qꝛ
charitate infoꝛmate:qð ꝓbatur qm̃ fuit ple⸗
nus ſpũ ſcõ. Sed hic inſiſtendũ eſt ⁊ dipu⸗
tandum. Vtrũ abſq; charitate poſſit eſſe ali⸗
qua vera virtus.Et ꝙ ſic videt᷑. Nam ꝓſper
in li.ſententiaꝝ ait.oĩs virtus pᷣter charitatẽ
pt eſſe cõis bonis ⁊ malis. Et Hiero.xxviij.
q.i.S.Ex his inquit virtutib romani ꝓme⸗
ruerũt imꝑium. Nã virtutis eſt bonũ actũ p
ducere:⁊ hoc fieri pᷣt ſine charitate. Quis eni
antiquoꝝ romanoꝝ geſta virtuoſa nõ repu-⸗
tabit:de quiba tanta laude digna narrant᷑: et
tũñ cum inſideles eſſent ⁊ idola colerent abſq
charitate talia facere potuerũt:ex quibs aliqᷓ
exempla delegemus ex multis valeriũ publi
colam. Augꝰ li.v.de ci.dei.de pauꝑtate cõo⸗:
emile:qm̃ ante conuerſionem fuit arte medi⸗

mendat. Is vt valerius recitat li.iij. Finito

regio imꝑio in vꝛbe initiũ ↄſulatus accepit
et tres ↄſulatus acceptiſſime rexit ⁊ tante fu⸗
it pauꝑtatis ꝙ patrimoniũ eiꝰ ad impenſas

cxequiaꝝ defecit. De cathone vticenſi fer᷑ / ſeruerũt ⁊ melius ꝙ varietas illa annoꝝ noꝝn

„ —srr „

bonũ finẽ ꝑtic
dicitur firmitatis. Ham firmiter in ilis ꝑſe
uerauit:qð nõ multi faciũt. Inquit eni Hie
ronymus ad lucianũ heremitã. Cepiſſe mum
toꝛum eſt:ad calcẽ vᷣo ꝑueniſſe paucoꝝ. Bez
atus vero lucas in via et in lege dñi ꝓficiis
iuit de virtute in virtutẽ.Et vt ſuꝑius dictũ
eſt.lxxiiij.annũ etatis agens quieuit in pace.
Seld hic dubitant nõnulli de numero anno
rum beati luce:qm̃ Hiero.in ꝓlogo in acti⸗
bus aploꝝv aliter dicit:videlicet.x.lxxxiiij.

floꝛnit tanta rigiditate: vt vicia hoĩm rigile

expugnaret ⁊ ↄdemnaret ꝓut refert Boetiꝰ.

li.i.de ↄſolatõe.et Saluſtius in catilinarioo.

Quid dicemus de iuſticia bꝛuti:de ↄſtantia

mucij:de ↄtinẽtia ſcipionis:de fidelitate mar

cij reguli:et de magnanimitate pauli emilii.

aæc reliquis virtutibo quibo floꝛuerũt antiqui
roman? vtiq; ſine charitate tales virtutes cõ

plectebant᷑. Sʒ ↄtrariũ ꝓbari pᷣt:qm Augꝰ.
in glo.ad romanos ait.illud qð notat᷑.xxviij

q.i.c. oẽs.ꝭ.ex his.vbi deeſt agnitio eterneet
incõmutabilis veritatis. Falſa virtus eſt etiiö5
in optimis moꝛibo:et loquit᷑ de cognitõe nõ

ſolũ intellectiua:ſʒ affectiua qᷓ iuncta eſt cha⸗

ritati. Rñdet ergo ſcũs tho. ſᷣa fe.q.xxiiij. er

pꝛima fe.q.lxviij. virtutes moꝛales put

ſunt oꝑatiue boni in oꝛdine quantũ ad finez
qui nõ excedit facultatẽ naturalẽ hoĩis pñt

opꝑpa hũana acquirict ſic acquiſite ſine chari

tate eſſe pñt: et ſic fuerũt in multis gentibus.
Scoõm aũt ꝙ virtutes ſunt oꝑatiue boni in
oꝛdine ad vltimũ finẽ ſuꝑnaturalẽ:ſic pfecte

et vere hñt rõnem virtutis:et non pũe huma
nis actibo acquiri ſed a deo infunduntur. Et .
hmõi virtutes moꝛales:ſine charitate eſſe nõ
pñt.Quare ſole virtutes infuſe ſunt ꝑfecte et
ſimpliciter dicende virtutes:qꝛ bene oꝛdinat

hoĩem ad finẽ vltimũ ſimpliciter. Alie vero
virtutes acquiſite ſunt ̃ᷣm quid virtutes nõ
aũt ſimpliciter qꝛ oꝛdinant hoĩem ad aliquẽ?
rẽ non oꝛdinatũ ad bornu3z

ercia ↄditio virtutũ btĩ luce

annos etatis agens in bithinia de ſeculo no
ſcitur emigraſſe. Hirũ ergo ꝙ Hiero.ibi di

xerit ꝙ. lxxiiij.annoꝝ.hic ꝙ.lxxxiiij.ſpiritũ

deo dederit.Ad quod reſpondent quidaʒ. q

Hiero.in ꝓlogo in actus apoſtoloꝝ ↄputat
omnes annos ſue etatis. In ꝓlogo vero in
lucam computat annos ſue ↄuerſionis ad ft
dem catholicam:ſed hoc non videtur veriſi-

cus:et puer.x.annoꝝ nõ poteſt illã artẽ ſcire
neq; exercere:qð tñ opoꝛteret dicere ſm iſtos
et ꝓpterea vt inquit Nicolaus de lira.Alij al

mit ex obliuione vel ignauia hieronymi. ſed

potuiſſent et hoc eſt q lucas aitin pꝛologo

potius vicio ⁊ defectu ſcriptoꝝ. Igit᷑ aut.lx⸗ ſui euangelij.ſicut tradiderunt nobis quiab gu
xiiij.aut.lxxxiiijannoꝝ erat dum quieuit in initio ipᷣi viderũt ⁊ miniſtri fuerũt ſermonis n
pace. Sepultus aũt fuit in bithinia. De bi Credit᷑ inſuꝑ abſq; dubio ꝙ btũs lucas de nen
tihinia refert ſic Iſido.li.xiiij. ethi. Githinia multis a virgine virginũ inſtructus fuit.nãẽ hanpu
ex ponti exoꝛdio ad partẽ ſolis oꝛientis ad;: ipᷣa ↄſeruabat oĩa ↄferens in coꝛde ſuo:vt il⸗ gen Hi⸗
uerſa tracie iacet:multꝭ antea noiba appellata, la poſtmodum ſcriptoꝛibs reſeraret. vñ glo. ngntap
Ham pꝛius bebꝛicia dicta:deinde mitʒdoma ibidem ait. Oia que de dño vel a dño facta ſouman
morx a bithino rege bithinia nũcupata. Ipa vl dicta cognouit in memoꝛiam recondebat Oſnon
etſt ⁊ maioꝛ frigia Nicomedia vꝛbs in ea eſt: vt cũ tpᷣs pdicande vel ſcribende incarnatio⸗ chcul⸗
vbi hãnibal fu giẽs veneni hauſtu aĩam ex⸗ nis adueniſſet ſuffciẽter vniuerſa put eſſent inns pin
ſpirauit. hec Iſidoꝛus. Tꝑe vero ↄſtantini geſta poſſet explicare querentibo.Et Bernar. ſenectan
oſſa btĩ Luce in ↄſtãtinopolim ſunt trãſlata dus aſſignans rõnem quare angelus annũ⸗ hin ſan
deinde vt fertur in italiã deducta:⁊ padue in ciauit beate virgini ↄceptũ eliſabetb inquit. Emttont
cccleſia ſcẽ iuſtine collocata: bꝛachiũ vᷣo eius ideo ↄceptus eliſabeth nunciat᷑ marie: vt di nmnea
oſtenditur in ſcã maria maioꝛe in vboe. nic ſaluatoꝛis nunc pcurſoꝛis edocet᷑ aduẽ⸗ nel
Luantũ ꝓfuit eccleſie dei btũs lucas ſcri tus reꝝ tꝑs et oꝛdinẽ tenens ipᷣa poſtmoduʒ utcropt
bendo euangeliũ ad quod induxerunt eum melius ſcriptoꝛib pᷣdicatoꝛibo euangelij re⸗ luatckcpe⸗
voluntas diuina vtilitas eccleſie et falſtas ſeret veritateʒ que plene de omnib⸗ a pꝛinci⸗ Nenstfn
bereticoꝛum. Lapitulum.iij. pio celitus fuit inſtructa myſterijs. Credit᷑ Chnie
Erciũ myſteriũ a nobis ↄtemplanduʒ igitur ꝙ euangeliſte eam de multis interro⸗ nwbia
hde beato luca dicit᷑ vtilitatis: vberrimũ gabant ⁊ ipᷣa eos certiſicabat.Et pᷣcipue tene Arlta

uippe fructũ attulit eccleſie dei nõ ſolũ pᷣdi⸗
catione ſua qua multos ꝓplos attraxit ad cri
ſtum ſʒ euan gelij deſcriptõe.De quo ita ſcri
pſit Paulus.ij.ad Coꝛinth̊.viij.ca. Cuius
laus eſt in euangelio ꝑ oẽs ecc̃ias:qð licʒ ali
qui exponant de beato barnaba vt dicit Ni
co. de lira.qui fuit comes ꝑegrinatõnis apli
cuius laus eſt in euangelio ab eo pᷣdicato tñ

tur de beato luca ꝙ ad eam tanq; ad arcã te⸗ (Genn
io Auure
lalge⸗

ſtamenti recurrit:et ab ea didicit multa que
ipſi virgini ſoli ↄſtabãt. Sicut myſteria an⸗
nunciatõnis natiuitatis ⁊ hmõi de quiba lu⸗
cas ſolus tractat. ¶ Scdðm qð induxit bea⸗
tum lucam ad ſcribendũ euangeliũ fuit vtiũl
tas eccleſie. Nam licet mattheus et marcus
vera ſcripſiſſent tũ aliqua de xpᷣo omiſerant

Stitine

cõmuniter verbũ illud de ſancto luca alij aſ⸗ quo noticia eſt valde vtilis: immo neceſſa⸗
4 runt intelligendũ:cuius laus eſt in euange⸗ ria:ſicut agnoſcere xpᷣi ↄceptionẽ natiuitatẽ ſrl ll
lio ab eo deſcripto: ad illud vero ſcribenduʒ cum laudibo et ingenti lumine ab angelo an noſien
tria induxere eum. nunciatã ⁊ hmõi que ꝑ lucam fuqũt ſuppleta ſann
Pꝛimum dei voluntaes. vt ſic quattuoꝛ euangeliſte in deſcribẽdo ve⸗ coadr
Becundum eccdleſie vtilitas. ritatẽ euangelij in multis ↄcoꝛdarẽt in nul⸗ ioan
Cercium hereticoꝝ ſalſtas. b0 diſcoꝛ darent:et tñ ſinguli aliqua /ꝓpꝛia di⸗ W
¶ Pꝛimuzʒ fuit volũtas dei ⁊ inſtigatio ſp’is cerent. ¶ Cerciũ quod indurxit beatũ lucam lusſo
ſancti. Vñ Hiero.in ꝓlogo ait.Cũ iam ſcri ad ſcribendũ euangeliũ fuit hereticoꝝ falſi⸗ umaun
pta eſſent euangelia ꝑ mattheũ quippe in iu-⸗ tas vt eni refert HNicolaus de lira. Quidam Mtnin
dea:ꝑ marcũ in italia:ſcõ inſtigante ſpũ Lu⸗ pſeudo euangeliſte ſub noĩe diſcipuloꝝ xpᷣi uohen
rxas in achaye ꝑtibo ſcripſit euangeliũ: vñ eni vtpote thome ⁊ matthie ſcripſerunt euange⸗ omnumn
inquit Aug. voluit dñs duos teſtes habere lig inſerentes hereſes vt ſub noie diſcipuloꝝ oboftrt
de viſis ſcʒ mattheũ et iohannẽ.Et duos de chꝛiſti facilius ſeducerẽt ſimplices quoꝝ fal flemüln
auditis ſcʒ marcũ ⁊ lucã. Et qm̃ teſtimoniũ ſuus ex deſcriptõe euangelij luce depꝛehen⸗ oneſat
gqð eſt de viſis firmius eſt et certius q; illud ditur:ſicut ꝑ alia euangelia a mattheo mar⸗ mnndeb
dʒõ eſt de auditis:ideo duo euangelia q̃ ſunt co et iohanne deſcripta.Et vt Hiero.aſſerit wmüne
de viſis ponunt᷑ extrema: et alia duo q̃ ſunt in ꝓlogo in Actus aploꝝ.poſtq; LQucas in Ueenune
de auditis ponuntur media:vt hec media tã⸗ achaxye ꝑtib euangeliũ ſcribens grecis fide⸗ Ulrdeßße
q;ᷓ infirmioꝛa ab illis extremis que ſunt cer⸗ libus incarnationẽ dñi fideli narratõne oſtẽ⸗ het be
tioꝛa hinc inde fulciantur ⁊ roboꝛent᷑. Neqʒꝰ dit eundẽq; ex ſtirpe dauid deſcendiſſe mon⸗ ocgatur⸗
Pterea inualidũ eſt marci et luce teſtimoniũ ſtrauit ſibi non immerito ſcribendoꝝ apłloꝝ ſononst
ꝗ⁊ audita nõ viſa referũt:cum illi a quib au actuũ poteſtas ⁊ myſteriuʒ datur. In ꝓlogo Wstig
dierunt fuerint qui cũ xpᷣo cõuerſati fuerant ad hoc in epla ad hebꝛeos Hiero. lucam cõ⸗ ſtingee
ct veritatis defenſoꝛes falſa nequaqᷓ; dicere mendat de illius traductione.ait enim bane Enn
Uſaln
Mnꝛſan

*

icutmtenn
Möge
göiain
nciiin
usaun

ronee.

immn
NA—N

Nbicoe
lgu
tbaülden

0
xpiſtolam fertur aplłs ad hebꝛeos ↄſcriptam
hebꝛaica lingua miſiſſe. Cuius ſeuſum et oꝛ S Snn
dinẽ retinẽs lucas euangeliſta poſt exceſſum EZercius ignis tyrannice pſecutöntis.
beati pauli apli greco ſermone ↄpoſuit. Ca⸗ ¶ Dugliter btüs laurentius examinatus fu
dem Hiero.ad paulinũ lucã ita extollit.actꝰ it igne diuini amoꝛis:et de ꝑfectõe diuine di⸗

itur dinine di

̃=òZ

inquit apłloꝝ nudã quidẽ videret᷑ ſonare hi⸗ e lectõnis ⁊ magnitudine illius pcepti: atq; de
ſtoꝛiam et naſcentis eccleſie infantiaʒ texere. E=
SDzʒ ſi nouerimus ſcriptoꝛẽ eoꝝ lucã eſſe me

inductiuis ad amoꝛẽ dei. ¶ Capitulum. i.
imus ignis in quo examinatus eſt et

Satis ſu

dicũ:cuius laus eſt in euangelio animaduer⸗/

timus piter oĩa verba illius aĩe languentis
eſſe medicinã. Et in ꝓlogo Actuũ aploꝝ ita
Hiero.ſequit᷑.lucam ita diuina ſubſecuta eſt

gra vt non ſolũ coꝛpoꝛibo ſed etiã aiab eius
Micee medicina. Salutat ergo lucas fide
es et credentes in xpᷣm.i.eternã illis om̃ibꝰ

ſalutẽ exoptat quos inſtruit et monet doctri⸗
na et exeplo euangelio ſcripto vt dñũm ieſum

verbis ⁊ factis ↄfiteant᷑:qui a moꝛtuis reſur⸗

gens videntibo poſt diſcipulis aſcendit in ce⸗

lum vbi cũ ſuis angelis ſcĩs ac beatiſſimo lu
ca viuit et regnat in ſecula ſeculoꝝ.Amen.

¶ Sermo quinquageſimuſquartus de bea

to Laurentio martyre qui ꝓbatus a deo tri
plici igne inuentus eſt ſine iniquitate.

né me erxami/

que ab eccleſia cũ grandi veneratõe celebꝛat᷑:

nam inter martyres facit ipᷣm ſingularẽ in ie
iuuio qꝛ in vigilia eius ſtatuit ieiunandũ: in
officio advuc ipᷣm honoꝛat dum p octauumm Scom
de ipo laurentio:ſicut ⁊ de ſtephano ſinguliſ tur!
canonicis hoꝛis eius memoꝛiaʒ facit feſtũq;
illius ſolenniter obſeruanduʒ ac ſanctifican:
dum cunctis fidelib ſub pᷣcepto iubet. Pꝛo⸗
pterea in matutinis legitur ſermo venuſtiſſi⸗

mus beati Auguſtini qui ait. Cum oẽs bea
tos martyres quos nobis tradidit antiqui:

tas honoꝛificentia digna veneremur: pcipue
tñ beatũ laurentiũ martirẽ debemus tota de
uotione ſuſcipe. hec ille. Werito itaq; hodi⸗

erna die huius martyris laudibo eſt incum⸗
bendũ:vt ſic valeant efficacius ad illius re⸗

naſti ⁊ nõ eſt inuenta in me iniqui⸗ t ima ſupare
tas. Scribunt᷑ hec verba.pᷣs.xvi. ge ardentius veritatis radijs mens eius accẽ
erq; pia eſt paſſio beati Laurentij ſa feruebat. Sʒ hoc loco cũ loquamur de di

pbatus inuentus eſt abſq; defectu inich
tatis btũs laurentius dicit᷑ diuine diectis:
amoꝛ eni dei ignis eſt de q̊ dicebat xpᷣs.Lu⸗
ce.xij.c. Ignẽ veni mittere in terrã:et quid vo
lo niſi vt ardeat.Et de iſto myſtice dixit de⸗

us Leuit.vi.c. Ignis in altari meo ſp arde⸗

bit:hic ignis amoꝛ dei intelligit᷑: qui iugiter
ardere debet in altari.i.in aĩa: que aĩla alta eſt
eo ꝙ ad imaginẽ ⁊ dei ſimilitudinem creata.
Altare quippe quaſi alt i res interpᷣtatur: duʒ
ergo igniſ diuini amoꝛis in aĩa eſt ſuccenſus
facit tꝑalia cũcta ↄtẽnere ⁊ deũ ſummũ bonũ
diligere ſuꝑ oĩa vitãq; pñtem omni ꝑiculo
moꝛtis libenter exponere: ſic factuʒ legimus
in beato laurentio vt videbit᷑ in ſequentibꝰ
qui nec toꝛmenta timuit nec moꝛtẽ acerbiſſi⸗
mã hoꝛruit:de quo ſic inquit Ambꝛo.in ſer⸗
mone huius diel. foꝛtiſſumũ martyrẽ ſeuiſſi⸗
ma pſecutoꝛis flãma ſuꝑare nõ potuit qꝛ lon

lectione dei tria erũt dubia ſoluenda.

ꝛimũ vtrũ poſſit aliqua creatura deũ perfe
cte et totaliter diligere. —

m quare pꝛeceptũ de dilectoͤne dei dici
zimu et maxiim.
Terciũ que ſunt illa que incitant nos vt dili

62

amus ſuꝑ omnia deaoun.
pꝛimũ dubiũ rũdet tho.ſa.ſe.q.xriiij

ꝙ pfectio dilectõnis pᷣt dupliciter intelligi.
Vno modo ex pte diligibilis:alio modo ex
ꝑte diligentis. Ex parte diligibilis ꝑfecta eſt
dilectio:cũ aliquid diligitur quantũ diligi⸗

bile eſt: deus aũt tantũ diligibilis eſt quantũ

eſt bonus:bonitas aũt eius eſt infinita vñ in⸗

finite diligibilis eſt:nulla aũt creatura pᷣt ea“n

diligere infinite cũ quelibet virtus creata ſit

uerentiam coꝛda fideliũ inflãmari. Quapꝛo finita. vñ ꝑ hunc modũ nulla creatura pᷣt de⸗
pter de ipᷣo verba facturi de illius examinati um eꝑfecte ⁊ totaliter diligere. Scðo ꝑfectio
one ⁊ ꝓbatõe facta ꝑ ignẽ dicemus. nam in⸗ dilectõnis pᷣt ↄſiderari ex ꝑte diligentis:et ſic

troducitur quaſi ad deũ loquens laurentius. dicitur eſſe ꝑfecta qñ aliquis ſᷣm totuʒ ſuum

gloꝛioſus in verbis pᷣmiſſis in themate in poſſe diligit:qð quidẽ ↄtingit in dilectõe dei

bus triplicẽ ignẽ ꝓbatõis ⁊ examinatõis ſue

diſtinguemus oſtendentes ꝙ non fuit in ũlo

inuenta iniqᷣtas qui ſe totũ ardentiſſime ob⸗

tulit ſaluatoꝛi nr̃o ieſu xpᷣo.patiens quecũq;
dura ⁊ ſeuiſſima illata ſibi ſupplicia.

tripliciter. UHno modo ſic ꝙ totum coꝛ hoĩs

actualiter ſemꝑ feratur in deũ.et hec eſt perfe

ctio dilectõis pꝛime que non eſt poſſibilis in

hac vita in qua impoſſibile eſt pter hamane
aoditõnis infirmitatẽ ſꝑ actu cogitare de dee

et moueri dilectõe ad ipm. Scðdᷣo ↄtingit vt

hõ m ſuũ poſſe diligat deũ:ita vt om̃e ſuum
ſtudiũ deputet ad vacandũ deo ⁊ rebus diui
nis pᷣtermiſſis alijs niſi quantũ neceſſitas vi

te pntis requirit:et iſta eſt ꝑfectio dilectõnis:
que eſt poſſibilis in via nõ tñ eſt cõis om̃ib⸗
nec oẽs obligant᷑ ad illã. Tercio cõtingit vt

hõ ſᷣm ſuũ poſſe diligat deũ ſic ꝙ habituali⸗
ter aliquis coꝛ ſuũ ponat in deo:ita ſcʒ ꝙ ni⸗
hil cogitet vel velit qð ſit diuine dileciõi con
trariñ ⁊ hec eſt ꝑfectio cõis omnibo poſſibilis
ad quã oẽs tenent᷑. Ex his ↄcludimus cum
dño Bonauẽ. in. iij. di. xxvij. ꝑfectio cha⸗
ritatis ⁊ dilectõis diuine que in hac pñ̃ti vi⸗
ta ex ꝑte hoĩm diligentiũ deũ exigit tm̃ vt ex

cludat oẽm affectũ otrariũ non aũt oẽm affe

ctum extraneũ. ¶ Gcðm dubiuz fuit quare
pꝛeceptũ de dilectõe dei dicit᷑ pꝛimũ ⁊ maxi⸗

mũi:ſicut dixit xps Math.xxij.c. Ad qð re

ſpondemus ꝙ hoc eſt multiplici rõe. Pꝛima
qꝛ dilectio dei eſt vita aie.vñ Deutro.iij.c.di
citur.Elige tibi vitã vt tu viuas et ſemẽ tuũ
diligas duũm deũ tuũ. Et Joh.i.Canonica.

c.iij. Qui nõ diligit manet in moꝛte.et Apo

calipf.iij.c.ðꝛ de illo qui ſine dei dilectõe pu
tat ſe viuere hũs virtutes alias:nomẽ habes

ꝙ viuas ⁊ moꝛtuus es. Scða rõ eſt qꝛ oẽs

virtutes abſq; amoꝛe dei ſunt imꝑfecte:nec
pᷣt aliquis ſine dei amoꝛe ſunpliciter virtuo⸗
ſus teneri:ideo aplłs ad Roma. xiij.dixit.ple
nitudo legis eſt dilectio.Et grego.in omelia
inquit.nõ habet aliqd viriditatis ramus bo⸗
ni oꝑis ſi non manſerit in radice charitatis.
Tercia rõ eſt qꝛ dilectio dei dum eſt in coꝛde
rõnalis creature facit eã ꝓmptã foꝛtẽ ⁊ expe⸗
ditiſſumã ad q̃cunq; ardua ⁊ difficillima tole

randa.ideo Bꝛego.in O melia ait. Amoꝛ dei

nunq́; eſt ocioſus: oꝑatur enĩ magna ſi eſt. ſi
aũt oꝑari negligit amoꝛ nõ eſt. Et Hiero.ad

euſtochiũ ita ſcribit. Amemus chꝛiſtũ ⁊ eius
ſp qramus amplexus:et facile videbit᷑ omne

ODifficile bꝛeuiaq; putabimꝰ vniuerſa q̃ lõga
ſunt:et iaculo illius vulnerati ꝑ hoꝛaꝝ mo⸗
menta dicemꝰ. heu mihi qꝛ incolatus meus
ꝓlongatus eſt. Quarta rõ eſt qꝛ dilectio dei
magis vnit aĩam cũ deo q; quelibet alia vir⸗
tus. Vñ apls.i.ad Coꝛinthᷣ.vi.c.dicit.Qui

adheret deo vnus ſpũs eſt cũ deo. et Hugo
in li.de arra ſpõ.dicit. Scio aĩa mea ꝙ dum

aliũ diligis in eius ſiſitudinẽ tranſfoꝛmaris
Et Aug' ſuꝑ Johannem inquit. Talis eſt
vnuſquiſq; qlis eſt dilectio ſua:ſi deũ diligiſ
deus es:ſi hoĩem hõ:ſi terrã terra Quinta rõ
qꝛ dilectio dei magis letificat ⁊ delectat aiam

qᷓ; quecũq; virtus.Et vt inqͥt aplus ad Ro.

viij. c. Diligentib deñ oĩa coopantur in bo⸗

num:qꝛ in ꝓſperitate ⁊ aduerſitate ſ ſunt in

leticia.ideo biũs Jacobo de tudecto dicebat.
Amoꝛe diuino amoꝛe.amoꝛe che nõ ſey ama
to amoꝛe la tua amicitia e piena di delicia nõ
cade may in triſticia lo coꝛ chi te ha aſſagia⸗
to. Terciũ dubiũ fuit que ſunt illa qᷓ nos in⸗

citant vt diligamꝰ deum ſuꝑ oĩa: et licʒ ſint

multa tñ nos dicemus de quinq;.

Pꝛimũ i

ecundũ eſt factura.
ereium creatura.

Bummiun gratina.
Luintũ amicitia.

Pꝛimüũ eſt ipa ſcriptura. vñ Deutro. vi.c. ſeri
bitur. Audi iſrael dũs deus tuuſ vnus eſt: di

liges dñm deũ tuuʒ ex toto coꝛde tuo:ex tota
gia tua et ex tota foꝛtitudine tua. Et eiuſdeʒ.

xi.c. Ama dñm deũ tuũ. et Matt. xxij. Dar
ci.xij.et LQuce.x.Diliges dñm deũ tuũ ⁊ ꝓxi
mum tuũ ſicut teipᷣm. In his duobo pᷣceptis
tota lex pendet et ꝓphete. Scoõm qð nos in⸗

ducit vt diligamus deũ eſt factura qꝛ ipſe fe⸗

cit nos. Si enĩ naturaliter amat filiꝰ patrẽ a
q̊ habet ꝑtẽ coꝛꝑis ſui:quanto magis amare

debet deũ qui coꝛpus ⁊ aĩam fecit. Ideo ſapi
ens Ecci.vij.c.ait. In tota aĩa tua dilige eũ
qui te fecit. Nam ſi diligenter quis attendat
quantũ eſt bñficium qð illi deus tribuit duzʒ
coꝛpus dedit vtiq; dignum amoꝛe cenſebit.

Quot enĩ ſunt membꝛa in coꝛꝑe tot dei bene
ficia inueniunt᷑ ⁊ magna.Et ꝓ minimo mẽ⸗

bꝛo plus debet᷑ hõ amare deũ q; ament eum
multi ꝓ cũctis bñficijs que ab eo receperunt
Si quis eni amiſerit oculũ:quantũ amaret

eum qui ſibi reſtitueret. Et ſi quis meruiſſet

amittere eum:quantuʒ diligerec illũ qui ſibi
oculũ ↄſeruaret. Nõ minus ergo amandus
eſt qui eũ ab initio dedit et datũ ↄſeruauit cũ
ſepenumero vtendo illo ↄtra deũ eum amit⸗

tere meruerit homo. Sic referre poſſumꝰ de

ſingulis membꝛis.Et ſi tantũ amandus eſt
qui dedit coꝛpꝰ:quãto foꝛtius qui dedit aĩaʒ
Clamant igitur oĩa que in hoĩe ſunt a deo

facta. Ama deũ.Clamant oculi:ama deum.

amant aures:ama deum.Clamat lingua
ama deũ. clamant dentes:ama deuʒ.clamant
manus:ama deũ.clamant pedes:ama deum
Tlamat ratio:ama deũ.clamat memoꝛia:ama
deum. clamat intellectus:ama deum.clamat
voluntas:ama deuz 2 ab ipſo ſunt oĩa.Ob
qð Bernar.inquit. Valde oĩno mihi aman
dus eſt ꝑ quẽ ſum:viuo et ſapio. Terciuʒ qð
nos inducit vt duigamus deũ eſt oĩs creatu
ra:ait enĩ de ̊ Augꝰ.li.x.ↄfeſſionũ.Celũ et

ſetetot
bidicun
busvtſu
Crtuturen
Gendoeu
cnirniue
funclo⸗
Zlonoe⸗
bibendon
ſanafne
Cvoldo⸗
Lorſtclen
ſuneron
Naranad
iunnord
Nulgmus
lundaus⸗
Auniochor
lltbrme
ſtiucäg
inens⸗
onit
nini
uyso
llloco
Ganonine
ohcris⸗
tipſenzd
necohal
lrmmecit
enandre
laluaib:
lacoꝛ
lcnröne
ſtſenſi
onnisc
mneing
eto
Gloinli
gn dſoy
noopene
tnenh
a
npſe
in
Cndn
ſeincſe
kocon
inquan
Aliate
clyehe
Nit
mnollitt

fWare
Mopp

Mntrtbe⸗
nreſ
deſͤgen
1didaicuß⸗
Lehetlt
liwi⸗
Kaigie

uurnede

uſpscen
ge noate
4. Eteud,
rri r

deiiin

duotyzens
n göeß⸗
migeic
1 ilani
pamun
eoſ
adiigẽ
is Mendr
bu
et in
enti⸗
nin 6
S
Uuymn
münmmd
önn
ligit
vunmin

uuuit 4
mAN H

ume
nons et
dditaia;
untadeo
nn deun⸗
natlingen
sdnn
orin
un

terra et omnia que in eis ſunt:ecce vndiq; ii
hi dicunt vt te amem:nec ceſſant dicere omi⸗
bus vt ſint inexcuſabiles.Dupliciter dicunt

creature nobis vt deũ amemus.vno mõ oſtẽ
dendo eum digniſſimũ amoꝛe nr̃o. GBonitas

enĩ vniuerſitatis creaturaꝝ oſtendit creato⸗
rem eſſe optimũ:et ideo amoꝛe digniſſimum
Alio modo dicunt nobis vt amemus deũ ex

hibendo nobis tot innumera bñficia. Nam
terra et fructus eius aqua ⁊ piſces marꝭ.Aer
et volucres celi.ignis ⁊ claritas ſolis. et ſplẽ

doꝛ ſtellaꝝ ⁊ lune:et oĩa alia que homini pꝛe

ſtant:non ceſſant ſuo modo hoĩ dicere.Ama
deũ:ama deũ:ama deũ:qui cuncta ad vſum

tuum oꝛdinauit. Quartũ qð nos inducit vt

diligamus deuz eſt gratia ſcʒ nobis tributa:

cum deus ꝓ nobis incarnatus trigintatribꝰ

annis cũ om̃ib ↄuerſando pati ꝓ nobis vo
luit famẽ:ſitim:frigus:caloꝛẽ:et tandem ſub⸗

ijt iugũ grauiſſime crucis in qua ſanguineʒ

fundens moꝛte pꝛecioſa genus humanũ re⸗
demit. Nam ſi puerulũ ipᷣm in pᷣſepio naſcẽ⸗

tem inſpicimus:audimus illũ dicentẽ.amoꝛ

tuus o ala facit me deũ celi carne veſtitũ hoc
vili loco teneri. Si pannis inuolutũ vel va⸗
gientem in cuna:aut herodis iram ꝑegrinã⸗
do in vlnis matris fu gientẽ miramur. Hox

et ipſe rũdet.Oaĩa mea amoꝛ tuꝰ ad hec oia

me cõpellit. Si ſin gulos eius actus ſubtili⸗
ter meditamur om̃es ab amoꝛe ardentiſſimo
emanare videmus.Quid plura vincula:ſpu

ta:ludibꝛia:verbera:ↄtumelie: deriſiones:fla

gella:coꝛdqha ſpinea:crux:claui:ſpongia:lan
cea:nõne ſuo modo ſonũ faciunt amoꝛis.O

inſenſibilis rõnalis creatura.O mens ferrea
omni adamante durioꝛ.O deniq; ingratiſſi

ma aĩa quã nõ infläãmant nõ adurunt chꝛiſti

ieſu amoꝛis incendia. ꝓpter hec ola Bernar⸗

dus in li.de diligendo deũ ait.Quid retribu
am dño ꝓ omnibo que retribuit mihi.in pꝛi⸗
mo oꝑe me mihi dedit:in ſcðo ſe:et vbi ſe de⸗
dit me mihi reddidit:datus ergo ⁊ redditus

me ꝓ me debeo et bis debeo. Quid deo retri⸗

buam ꝓ ſe:nam etiaʒ ſi me milies rependere
poſſem quid ſum ego ad dñm.Et ideʒ ſuper
Can. Dupꝑ oĩa reddit te mihi amabilẽ bone
ieſu calix quẽ bibiſti:opus redemptõnis nr̃e

hoc amoꝛẽ nr̃m facile vendicat:totũ ſibi hoc

inquam eſt qð noſtrã deuotionẽ et blandius
allicit ⁊ iuſtius exigit et artius ſtringit ⁊ affi
cit vehementiꝰ.Et iterũ in ſermonibo Berñ.
dicit. O duri ⁊ indurati filij adam quos nõ

emollit tanta benignitas tanta flãma tam in
gens ardoꝛ amoꝛis tam vehemens amatoꝛ:
qui ꝓ viliba ſarcinulis tam pᷣcioſas merces

expendit. Quintũ qd nos incitat ad amoꝛeꝭ
dei ðꝛ amicitia. de ſolo quippe deo certi eſſe
valemus:et ſi eum diligimus nobis ſit fide⸗
lis ⁊ verus amicus.Alij vero amici inueni⸗
untur tripliciter infideles. Pꝛimo qꝛ aliquã⸗

do nõ amant licʒ ament᷑ ſed nõ ſic eſt de deo:

qui Pꝛouer.viij.c.ait.Ego diligentes me di
ligo.et de hoc xpᷣs dixit Joh.xiiij.c. Qui di

ligit me diliget᷑ a pr̃e meo:et ego diligã eum.

Scðo qꝛ multi ſunt amici tꝑe ꝓſperitatis et
in aduerſitate deficiũt:ideo ſapiẽs Ecẽi.vi.
c. ait. eſt amicus ſᷣm tꝑus ſuũ:et nõ ꝑmanebit
in tꝑe tribulatõis. Sed non ſic eſt in deo de
quo dicitur in pᷣs. Juxta eſt dñs his qui tri⸗
bulato ſunt coꝛde.et q́;uis amicos ſuos ⁊ eo

rum vtilitatẽ fla gellari ſepe ꝑmittat:illos nũ

q; deſerit quos in tribulatõe ↄfoꝛtat. Tercio
pleriq; amant amicos dũ viuũt ſed in moꝛte
inimici effictunt᷑:moꝛtuos expoliantes et bo

— —-

na eoꝝ pauperibo diſpenſanda tanq; lupi ra

pientes. Sed deus ſpm̃ a coꝛpꝑe exeunteʒ ad
ſe ſuſcipit:illũq; delitijs ac diuitijs eterne vi⸗

te facit participẽ. Conſiderans oĩa ſupꝛadi⸗
cta beatus laurentius patriaʒ ſcʒ hiſpaniã et

parẽtes reliquit:terrena oĩa calcauit ſpꝛeuit
qʒ hereditatẽ:cũ filius fuiſſʒ vt aiunt nobiliſ⸗

ſimi ducis:atq; beatũ ſixtũ papã ſecutus roꝛ

mam vſq; ꝑuenit:ibi a btõ ſixto factus eſt ar
chidiaconus:qͥ tanto fidei ʒelo ductus fuit:
vt nec comminatõnes nec verbera dura nec
ignis incendiũ hoꝛreret. Ideo ambꝛo. in ſer
mone ſic ſcripſit de illo. ardebat cxtrinſecus
martyr laurentius tytanni ſeuientis incen⸗
dijs ſed maioꝛ illum intrinſecus chꝛiſti amo
ris flamma toꝛrebat. ÿU?D
ualiter beatus laurentius ꝓbatus fuit
igne ꝓximalis miſeratõis:et an poſſit elemo
ſyna dari abſq; charitate:q&ᷣ ſi fieri pᷣt de illici
te acquiſitis:et quõ pᷣt cauſare ſ

Ecundus ignis quo examinatus eſt et

ꝓbatus inuentus abſq; crimine beatus
aurentius dicitur ꝓximalis miſeratõis:naʒ

ad ꝓximos miſericoꝛs fuit:quib theſauros
eccleſie diſpenſauit:nam vt recitat᷑ in legen⸗⸗
da. Te beati ſixti philippus impatoꝛ: et fili⸗
us ſuus noie philippus fidẽ chꝛiſti recepant:

et eccleſiã ſublimare plurimũ intendebãt. Re

gnauit aũt iſte philippus anno milleſimo ab
vꝛbe cõdita:vt milleſimus rome annus xpo
potius q; idolis dicaret᷑:qui annus milleſi⸗

mus fuit a romanis cũ ingenti ludoꝝ et ſpe⸗
ctaculoꝛum apparatu celebꝛatus.Erat aũt cũ

phbilippo imꝑatoꝛe miles quidã noĩe decius

quẽ miſit in galliã vt eam rebellanteʒ imꝑio
3 13

piritualẽ effe⸗

1

vomano ſubiugaret. Qui pgens eum ererci

ti ꝓſperecũcta geſſit: victoꝛe; ad vꝛbẽ redi⸗

bat.audiens imꝑatoꝛ eius aduentũ honoꝛa⸗

re eũ volens eidẽ a roma vſq; ad veronã obz⸗

nius luit:nec videri debʒ cuiq; durũ hoc qð
dicit᷑ de verona:q̃ſi vellet eam nouã foꝛe ci⸗

uitatem: qm vt in cronica ricobaldi ſcribttur
tꝑe tarquinij pꝛiſci quinti regis romanoꝛũ:

congite fuerũt in italia gallie vꝛbes ſcʒ medi
olanũ bꝛixia verona vincentia. Decius igit᷑

gmbitõe imꝑij papilionẽ imꝑatoꝛis latenter
introiuit ⁊ doꝛmientẽ dñm iugulanit.attra⸗
xit aũt exercitũ ⁊ illos qui cũ imꝑatoꝛe vene⸗
rant pᷣce pᷣcio ⁊ munerib:atq; cũ eis ad vꝛbeʒ

gradu cito ꝓperauit.audiẽs hoc philippus iu

nioꝛ vehementer extimuit: et totũ theſauruzʒ

pris ⁊ ſuũ beato ſixto ⁊ ſancto laurentio com

mendauit vt ſi ipᷣm a decio interfici ↄtinge⸗
ret theſaurũ ipᷣm eccleſqs ⁊ pauꝑibo erogarẽt
nec te moueat ꝙ theſauri q́̊s laurentius di⸗
ſpenſauit:nõ dicunt᷑ th eſauri imꝑatoꝛis ſʒ ec
cleſie qꝛ potuit eſſe ꝙ cum ipᷣis theſauris phi
lippi aliquẽ etiã theſaurũ eccleſie diſpenſauit
Vel foꝛte ideo dicunt᷑ theſauri eccleſie quia
philipus eos reliquerat eccleſijs diſpenſan
dos.Senatus ergo obuiam decio ꝓceſſit et

ipᷣm in imperiuʒ ↄfirmauit:ne vero ꝓditoꝛie

ſʒ ʒelo idolatrie dũm ſuũ occidiſſe videretur
chꝛiſtianos cepit crudeliſſime perſequi adeo
vt multi martyrio coꝛonarent᷑ inter quos eti
am philippus lunioꝛ annumeratus fuit: poſt
hoc oblatus eſt decio btũs ſixtus tanq; qui

xpᷣm coleret ⁊ imꝑatoꝛis theſauros haberet:

tũc decius in carcere recipi ipᷣm iuſſit donec
Pillata toꝛmẽta ⁊ theſauros ꝓderet ⁊ chꝛiſtũ
negaret. btũs aũt laurentius ipᷣm pſequens
poſt eũ clamabat:quo ꝓgrederis ſine fiio pa

ter:quo ſacerdos ſaucie ſine miniſtro ꝓperas.
Zu nunq; ſine minſſtro ſacrificiũ offerre cõ⸗

ſueueras. Quid in me diſplicuit paternitati
tue:nũquid degenerẽ me hbacti experire cer

te vtrũ idoneũ miniſtrũ elegeris cui ↄmiſiſti

dñici ſanguinis diſpenſationẽ. Cui beatus
ſixtus dixit:nõ ego te deſero fili neq; te dere⸗
linquo:ſʒ maioꝛa tibi debent᷑ ꝓ fide xpᷣi certa

mina: nos quaſi ſenes leuioꝛis pugne curſuʒ
recipimus:te aũt quaſi iuuenẽ manet gloꝛio⸗

ſioꝛ de tiranno triũphus. poſt triduũ me ſeq̃⸗
ris ſacerdotẽ leuita. deditq; ei oẽs theſauros
Pcipiens vt eccleſijs et pauꝑibo erogaret.qui

chhꝛiſtianos diligenter die ac nocte queſiuit
et vnicuiq; ꝓut opus fuerat miniſtrauit oẽs

de eo id pſalmiſte qdð ponit᷑.ij.ad Coꝛinth.

ix. diſperſit dedit pauperibo iuſticia eius ma

nHet in ſeculũ ſeculi. Que verba ponderanda

ſunt diſperſit enĩ dicit᷑ qꝛ pluribo condiniſit.

et nõ vni:diſperſit ⁊ nõ auare retinuit: dedit
et nõ vendidit dedit libere ſine ſpe mercedis

lucri cõmodi aut obſequij tꝑalis dedit non

.dandũ poſt moꝛtẽ dereliquit pau ꝑibo ſcʒ xpᷣi

nõ parẽtibo nõ diuitib:ideo iuſticia eius ma

net in ſeculũ ſeculi:qꝛ merces iuſticie eius eſt

eterna:vt exponit nicolaus delira. Sʒ quia
boc loco elemoſyna beati laurentij tam ſubli
miter magniſicatur libet tria de ipſa dubia

diſputare.

ꝛimum vtrum elemoſynam dare ſit actus
charitatitis.

BSecundum vtruʒ elemoſyna fieri poſſit de

illicite acquiſitis.

e
at ſpiritualem effectum.

tem aũt nõ habuero nihil mihi ꝓdeſt. Ad h̊
rñũdet cho.ſᷣa ſᷣe.q.xxxij. aliquid dicit᷑ eſſe

actus virtutis dupliciter:vno modo materi-
aliter ſicut actus iuſticie eſt facere iuſta:et ta⸗
lis actus pt eſſe ſine virtute:nã multi nõ ha⸗
bentes habitum iuſticie oꝑantur iuſta:velex

naturali rõne:vłex timoꝛe: vel ex ſpe aliquid
adipiſcẽdi. Alio modo ðꝛ aliquid eſſe actus

virtutis foꝛmaliter ſicut actꝰ iuſticiseſt actio
iuſta eo modo quo iuſtus facit ſcʒ pꝛsompte

et delectabiliter. Et hoc modo actus virtutꝭ

nã materialiter pᷣt eſſe ſine charitate. dare ve⸗
ro elemoſynã foꝛmaliter id eſt ꝓpter deũ dele⸗

ctabiliter ⁊ ꝓmpte et omni eo modo quo de⸗-

lectet:nõ eſt ſine charitate:elemoſyna quideʒ
eſt opus quo datur alig

hoc rñũdet Tho. vbi.S. ꝙ aliquid pᷣt dici tri⸗

pliciter illicite acquiſitum. VUno modo illuc
qð illicite ab alio accipitur et debet᷑ ei: nec pᷣt
ab eo qui accipit retineri:ſicut ↄtingit inraa
pina furto ⁊ vſuris ⁊ de talib cũ homo tene

atur ad reſtitutõʒ elemoſyna fieri nõ pᷣt. Se⸗

cundo modo eſt aliquid illicite acquiſitũ: qꝛ
ille qui acquiſiuit retinere nõ pᷣt:nec tñ debet᷑
6 pu ei a quo acquiſiuit ſcʒ qꝛ ↄtra iuſticiã accepit
q; pauꝑibo diſpenſauit ideo eccleſia cantat

et alter ↄtra iuſticiã dedit. Sicut cõtingit in

ſymonia in qua dans ⁊ accipiens ↄtra iuſti⸗
ciam legis diuine agit: vnde non debet ſierit

Tercium vtrum elemoſyna coꝛpoꝛalis habe

Ad pꝛimũ dubiũ poſſet quis dicere argu-
endo. actus charitatis nõ pᷣt eſſe ſine cha⸗
ritate:ſʒ largitio elemoſynaꝝ ppᷣt eſſe ſine cho⸗
ritate:igit᷑ nõ erit actus charitatis.nam.i.ad
Coꝛinth.ᷣxiij.c.apłs dixit.Si diſtribnero in
cibos pauperũ oẽs facultates meas charita⸗

nõ eſt ſine virtute.ſᷣm hoc ergo dare elemoſ?

ur aliguid indigenti ex cõo⸗
paſſione ꝓpter deũ. Mcom dubiũ fuit vtru
elemoſy na fieri poſſit de illicite acquiſiꝭ. Ad

icut
aser.
guibo
e⸗
ſogni
igexq
deeog
prey
merar
dei
olrol
Nolnn
Aren
nnorua⸗a
ngoli
cumdul
fllishub
Grö
Gdo
lcors
fiuate
ſemul
nco⸗
wren
lier l.
ror.
in ⸗
hognco
Conos
honbade
Gluce
Aome
Lind ine
Nond
ocaffe
Ecxt
nlnis
lſtcöſiae
nberſpi
msaaip
Mrmoren
humit.
rcdted
ſee
fade
ſtr
chgi
foſe⸗

=S S=
=
—,—

Naco
Pn
dbtnu⸗
gligſui
Rereit
liſerge
dininun

hnhere
ſ.
Nemgts
dadr
nghi
cnauen
n Sni

anſ
badbe

i.

ng

W —

creerge⸗
ſeſnecha⸗
ſeineche⸗
8. N

rinod .

o
iuſtrern⸗
llino ha⸗
intrvalar
ſpeaigui
deſems
cieckine
Gnngn
musning
Netende
te darere
dei ⸗
o,“
mek
nru
,3
ati,
ANaße
gtinr
vonon
Ai
.
GN.

renitutio ei qui dedit. Sed debet in elemoſy-⸗
nas erogari:et eadeʒ ratio eſt in ſunilibus in
4 ib ſcilicʒ datio ⁊ acceptio eſt cõtra legem.

ercio modo eſt aliquid illicite acquiſuũ
nõ quidẽ qꝛ ipſa acquiſitio ſit illicita:ſʒ quia

id ex quo acquiritur eſt illicitũ. Sicut patec
de eo qdð mulier acquirit ꝑ meritriciũ et ho?

ꝓpꝛie vocatur turpe lucrũ. Quia eni muliei

meretriciũ exercet turpiter agit ⁊ contra legẽ

dei. Sed in eo ꝙ accipit non iniuſte agit nec

coõtra legem vnde licite retineri pᷣt et de eo ele

moſina fieri:nõ tñ fit de tali lucro oblatio ad
altare.iuxta illð Deutro.xxiiijic.nõ offeres
mercedẽ ꝓſtibuli in domũ dei tui:tum ꝓpter
ſcandalũ:tum pter ſacroꝝ reuerentiãCer
cium dubium fuit vtrum elemoſyna coꝛpo⸗
ralis habeat ſpiritualẽ effectum et arguitur

ꝙ nõ Nam effectus non eſt potioꝛ ſua cauſa

Ded bona ſpiritualia ſunt potioꝛa coꝛpoꝛa
libus:nõ ergo elemoſyna coꝛpꝑalis habet ſpi⸗
ritualem effectum. Scðdo multiplicata cau⸗
ſa multiplicatur effectus. Si ergo elemoſy⸗
na coꝛꝑalis cauſaret ſpiritualem effectum:ſe⸗
queretur ꝙ maioꝛ elemoſyna magis ſpiritua
liter ꝓficeret. Quod eſt cõtra id quod ſalua⸗
toꝛ dixit Quce.xxi.c.de vidua ponente duo
era in gaʒophilatiũ. Rñdet tho.vbi.S.q; ele⸗
moſyna coꝛpoꝛalis pᷣt tripliciter conſiderari.
Vno modo ſᷣm ſuam ſubſtantiam ⁊ ᷣm hoc
non habet niſi coꝛpoꝛalẽ effectum inquantũ
ſcʒ ſu ꝓplet coꝛpoꝛales defectus pꝛoximoꝝ.
Alio modo poteſt conſiderari ex parte cauſe
eius inquantũ ſcʒ aliquis elemoſynã dat ꝓ⸗
ter dilectionẽ dei et ꝓximi.Et quantum ad
bor anen fructum ſpiritualeʒ:vnde ſapiens
Ecci.xxix.c.ait.Elemoſyna viri gratiaʒ ho⸗
minis quaſi pupillam cõſeruabit. Tercio po
teſt cõſiderari ex parte illius cui datur: et ſic
habet ſpiritualẽ effectum inquantũ ſcʒ ꝓxi⸗
mus cui per coꝛpoꝛalem elemoſynã ſubueni
tur mouetur ad oꝛanduʒ ꝓ benefactoꝛe. Ad
pꝛimum itaq; argumentũ dicendũ ꝙ ratio il

la ꝓcedit de coꝛꝑali elemoſyna ſ̃ᷣm ſubſtanti

am.Ad ſecunduz vero dicitur ꝙ vidua que
minus dedit ſᷣm quantitateʒ plus dedit ᷣm
ſuam ꝓpoꝛtionem:ex quo penſatur in ip̃a ma
ioꝛ charitatis affectus.ex qua charitate ele⸗
moſyna coꝛpoꝛalis ſpiritualẽ efficaciam ha
bet. Igitur btũs laurentius ex hoc maxime
cõmendatur quia totus charitate ſuccenſus
theſauros paupib diſpenſauit. NHec obſtat
quia ſui nõ erant quos ſi voluiſſet potuiſſet

ꝓ ſe retinere:cum etiam ſi ſemper illos poſſe⸗

diſſet:adhuc diſtribuiſſet pauperibus ꝓpter
diuinum amoꝛem. J

Mugliter beatus laurentius eraminatts
eſt igne tirannice pſecutõnis et de gratia co⸗

antia et gloꝛia beati laurentij. J
—NXapitulum. ij.
Ercius ignis quo examinatus eſt bea⸗
tus laurentius:et non eſt inuenta in illo
imquitas impatientie: dicitur tirannice per⸗
ſecutionis: nam decius ꝑſecutus eſt eum vſl⸗
6 ad moꝛtem:quam ipſe letanter pꝛo chꝛiſto
uſcepit: de hac tamen illius perſecutõe con⸗

ſiderare debemus tria.

R

ecundo con tantiam.

¶ Pꝛimo conſideremus gratiã quam deus
contulit beato laurentio in miraculis facien

dis ⁊ conuertendis gentilib.veniens na nq;
ad domũ cuiuſdam vidue que multos chꝛi⸗
ſtianos in domo ſua abſconderat: quam lon
gus doloꝛ capitis detinebat:impoſita manu
ſuꝑ caput eius eam a doloꝛe capitis libera⸗

uit ⁊ pauperũ pedes lauans omnibo elemo⸗

ſynam degit. Eadẽ nocte in domo cuiuſdaʒ

chꝛiſtiani veniẽs quendã cecum ibi repperit
et facto ſigno crucis eum illuminauit:vñ ec⸗
cleſia cantat de eo. Laurentius bonuʒ opus
ꝑatus eſt: qui ꝑ ſignũ crucis cecos illumi⸗
nauit. Cum autez beatus ſixtus decio nollet
conſentire nec idolis immolare ipᷣm decolla

ri pꝛecepit accurrens aũt beatus laurentius

poſt ipſum exclamabat:noli me derelinquere
pater ſancte qꝛ theſauros tuos iam expendi:
quos tradidiſti mihi.Tunc milites audien⸗
tes theſauros laurentiũ tenuerunt. et perthe⸗
mio tribuno tradiderũt. Ipſe aũt decio eum
pꝛeſentauit. Qui tradidit eum Valeriano p̃⸗

fecto vt aut theſauros ꝓdat ⁊ ſactificet ido

lis:aut diuerſis eum int irc faciat ſuſplicijs
et toꝛmentis. Valerianus aũt cuidam vica⸗
rio noĩe hipolito in cuſtodiam eum tradidit
quẽ ille cum multis alijs in carcere recluſit.
Erat aũt ibi in cuſtodia quidã gentilis noĩe
lucillus qui ploꝛando lumen oculoꝝ amiſe⸗
rat.Cui beatus laurentius lumen ſe reſtaura
re ꝓmiſit:ſi in chꝛiſtũ crederet et ſacrum ba⸗
ptiſmũ ſuſciperet: At ille ſe baptiſare inſtan⸗
tius poſtulauit. Accipiens ergo laurentius
aquam dixit ei:omnia in confeſſione mundʒ
tur. Cunq; illum de articulis fidei interro⸗
gaſſet diligenter. Et ille omnia ſe credere con
feſſus fuiſſet:aquam ſuꝑ eius caput effudit et
ipſum in chꝛiſti noĩe baptiſauit. Statim qui
cecus fuerat lumẽ recepit Quapꝛopter mul⸗
ti ad eũ ceci veniebãt: ⁊ ab eo illuminati redi
bant. Interrogatus ab hipolito de theſauris

ima reſpondit ; ipᷣm ad fidem cõuertit ? eam
omni familia baptizauit. Secundo cõſidere
amus beati laurentij conſtantiam quã habu⸗

*

it in toꝛmentis:poſt omnia quidem ſupꝛadi
cia mandauit valerianus ad hyvpolitum vt
lauren tiũ pꝛeſentaret. cui laurentius ait. am

bulemus pariter quia mihi et tibi gloꝛia p̃⸗

paratur. ad tribunal igitur ambo veniuntet

fit iterum inquiſitio de theſauris: laurẽtius

autem triduo inducias petijt: quas valeria⸗
nus eidem ſub hypoliti pollicitatione cõceſ⸗
ſit:in hoc triduo laurentius pauperes clau⸗
dos cecos et alios collegit:et eos in palatio
ſaluſtiano coꝛam decio pꝛeſentauit dicens.
FE cce iſti ſunt theſauri eterni qui nunq; mi⸗

nuuntur ſed creſcunt:qui in ſingulis diſper

guntur ⁊ in omnibus inueniunt᷑.hoꝛum enĩ
manus theſauros in celum depoꝛtauerunt.
Valerianus pꝛeſente decio dixit. Quid va⸗

riaris per multa:iam nunc ſacrifica et magi
cam artem depone. Cui laurenti. Quis de⸗

bet adoꝛari qui factus eſt an qui fecit. Irat⸗
decius iuſſit eum ſcoꝛpionibus cedi:⁊ omne

genus toꝛmentoꝛũ ante ipſum afferri: quem
cum ſacrificare iuberet et hec toꝛmẽta euade⸗
ret.reſpõdit infelix:has epulas ſemper opta⸗
ui. Lunc iubente decio nudus fuſtibo cedi⸗
tur et ardentes lamine ad latera opponuntur
Dirxitq; laurentius.Domine ieſu chꝛiſte de⸗
us de deo miſerere mihi ſeruo tuo quia accu
ſatus nõ negaui:interrogatus te dominũ cõ

feſſus ſum. Dixitq; ei decius.ſcio ꝙ per artẽ

magicam toꝛmenta deludis:me tamen delu⸗

dere nõ valebis. Juſſitq; eum plumbatis du

riſſime cedi:laurentius autem oꝛauit dicens

Domine ieſu chꝛiſte accipe ſpiritum meum:
tũc audiẽte decio voꝑ inſonuit.Adhuc mul⸗

ta certamina tibi debentur. Tunc decius fu
roꝛe repletus dixit:viri romani audiſtis de⸗
mones iſtum ſacrilegum cõſolantes:qui nec
deos colit nec toꝛmẽta metuit:nec iratos pᷣn

cipes expaueſcit. Juſſitq; iterũ eum ſcoꝛpio⸗
nibus cedi. Gubꝛidens autem laurentius
gratias egit:et pꝛo aſtantibus exoꝛauit:eadẽ

boꝛa romanus in chꝛiſtum credidit. Reclu⸗
ſus poſt hec iterũ laurentius in cuſtodia hy

politi:nocte ſequenti laurentius ad decium
adducitur.cui decius:aut inquit dijs ſacrifi

cabis aut nox iſta in te cum ſupplicijs expen

detur. Cui laurentius: mea nox obſcurũ nõ
habet:ſed omnia in luce clareſcunt. Dixitq;
decius:afferatur lectus ferreus vt requieſcat

in eo cõtumax laurentius:miniſtri ergo eum
exuentes ſuper craticulam ferream extendgut

et pꝛunis ſuppoſitis eum cum furcis ferreis

. 0

cõöpꝛeſſerunt. Dixitq; laurentius valeriano

diice miſer: quia carbones tui mihi refrigeri
um:tibi antem eternuʒ ſupplicium pꝛeſtant:

quia ipſe dominus nonit ꝙ accuſatus nõ ne
gani eũ:interrogatus chꝛiſtum ↄfeſſus ſum
aſſatus gratias ago:dixitq; hilari vultu ad
decium. Ecce miſer aſſaſti vnam parteʒ girnag
aliam et manduca.deinde ſubdidit. gratis
ago tibi domine qꝛ ianuas tuas ingredi me⸗
ruieet ſic ſpiritum emiſit. Cõfuſus decius cũ

valeriano ambulauit in palatium tyberij re⸗

licto coꝛpoꝛe ſuper igneʒ.Quod hypolitus
mane rapuit et cum iuſtino pꝛeſoytero ina⸗
gro verano cõditum aromatibus ſepeliuit.

¶ Zercio cõſideremus gloꝛiam quam aſſe⸗
cutus eſt beatus laurentius poſt ſuſceptum

martyrium et illa que in celis eſt et nobis eſt

inperſcrutabilis obmiſſa tantum ad eam di⸗
rigamus mentem quã tribuit illi deus in ſua

eccleſia militante fecit quidem deus ſanctuz

ſuum martyrem multis miraculis coꝛuſcare

de quibus pꝛo deuotione noſtra aliqua puauu
ca narremus. Refert Gꝛegoꝛius turonenſis

Oe dum quidam ſacerdos quandam eccleſi⸗
am ſancti laurentij repararet et trabes quedã

nimium bꝛeuis eſſet:rogauit beatum lauren
tinm vt qui pauperes fouerat ſue inopie ſub

ueniret. Que ſubito ſic excreuit vt pars non

modica abundaret Quam partem ſacerdos
minutatim incidit et multas inde infirmita⸗
tes ſanabat Quidã inſuꝑ pᷣſbyter noiĩie San
tulus beati laurentij eccleſiam a longobar⸗

dis incenſam reparare volens artifièes mul
tos conduxit. Quadã autem vice dum quid
eis apponeret nõ haberet pᷣmiſſa oꝛatione re⸗
ſpexit in clibanũ et ibidem candidiſſimũ pa

nem inuenit. Sed cum vix ad vniꝰ pꝛandij
eſum triba ꝑſonis ſufficere videret᷑ laurentiꝰ
artifices ſuos nolens deficere ſic pꝛedictum

„

panem multiplicari fecit ꝙ in alimentum de
cem dierũ operarijs cunctis ſuffecit. Sunt
et alia huius ſancti miracula que cauſa bꝛe⸗
uitatis omittimus.igitur deuotõne qua poſ
ſumus beatuʒz laurentiuʒ depꝛecemur vt ſua

interceſſione nos dignos efficiat qua medi⸗

ante peruenirevaleamus ad illam gloꝛiã ſem
piternam in qua ipſe letatur cum domino ie

ſu chꝛiſto. Cui ſit honoꝛ et gloꝛia in ſecula ſe

Tuloꝛum. Amen.

¶ Sermo quinquageſimuſquintus de ſan

cto Auguſtino pꝛeclariſſimo lumine eccleſie
ſancie dei.

ſhoriginnl
onanzlane
uelini⸗
onniflong
gneropon
deuotbeme
icvratlin
glipebran
uliC
ſjo Colg
giangulin
laſcprengn
debenocug
rinundic
Scnacun
Tadhnn⸗
Rechne
ahraitea
icbeorum
Rimni
u

Umnchltn⸗

ighaufin
ungimoi
ſtipfecee
Udapen
ſe dubia,
Piniueft
y mnichen
nuiſu
Mlocdeteſe
Dicvefu⸗

Pumenang
nn

—
=
S
S
=
—
—
—

in
ienig

=

een.

mmsnöne
lisſnn
ipulns
Nungn
gunn
norine⸗
8detinech
nben
bipins
Nonr
e ſcciui
quan ſe
ſuſcnmn
anobisc⸗
adem d
deusiniu
ms ſnan
iscorun

1dligdan.

wrones

dan adiH

evti
n ANA
nopieſab
porsnon
nſacades
ibini⸗
rnii
snd
dungnid
oreld
Gilnün
nypuntt
nend
vigiaunm
mumde
SH
ſa bre⸗

anol

uryſes
named'
tüſen
onninor⸗
ſcat

o N

1

eccata ipſius et exaltauit ineternũ

ſtantiſſimi.Tanta ex verbo illaꝝ copia eſt vt

non niſi longiſſimis oꝛõnibo explicari que⸗
ant:veruntñ ne in ſolennitate ipᷣius ab eius

deuotõe mens nr̃a ieiunet aliqua de ipᷣo pfe

celebꝛatiſſimo bꝛeuiter diſſeremus. Gaudẽt

quippe bꝛeuitate moderni.vt notat᷑.ff. ꝙ me.

cau.li.i.C. de appelł.l.amplioꝛẽ.ꝭ.in refutato
rijs. Colligimuſq; aliqua ex multis que ſan
cti auguſtini et merita et gloꝛiã expꝛimũt ver

ba ſapientꝭ in themate in quib tria myſteria
de beato auguſtino diſtinguemus.
Pꝛimum dicitur conuerſionis.
Becundum comendationis.
Zercium magnificationis.

Be cõuerſione beati auguſtini et de his qj
induxerũt eum ad hereſim et de erroꝛibꝛ ma⸗

beoꝛum. ¶Capitulum. i.

ni

citur.chꝛiſtus purgauit peccata ipſius. hoc

vtitiq; factũ fuit:dum relicta vanitate phoꝝ:
abiectaq; impijſſima hereſi manicheoꝛuʒ in
chꝛiſtũ ꝑfecte credidit ⁊ ſacrũ baptiſma ſuſce
pit:ad qdðᷣ plenius intelligendum tria in hac

parte dubia ꝓponemus.

Pꝛimũ que fuerint cauſe auguſtinũ ad here

ſim manicheoꝝ inducentes. H
Scõðm qui ſunt manicheoꝝ erroꝛes pꝛinci⸗
pales et deteſtandi.

„—

Terciũ que fuerũt media ad penitentiã ⁊ con

onen au guſtini cooperantia.

d pꝛimũ dubiũ rũdemus ꝙ fuerint tres
cauſe pᷣcipue que induxerũt auguſtinũ in er⸗

roꝛes manicheoꝝ.
Pꝛima dicitur intellectus exiſtimatio.
BDecunda affectus inoꝛdinatio.
Cercia coꝛdis obduratio.
ꝛima cauſa fuit cxiſtimatio intellectus:

habuit nãq; ex dono nature tantam ingenj
ſublimitatẽ tantũq; intellectꝰ acumen vt vi⸗

deatur quodãmodo impoſſibile qð ipᷣe de ſe
in veritate fatetur. Ait enĩ ſic in li.ↄfeſſionũ.

O ẽs libꝛos artiũ quas liberales vocãt tunc
nequiſſimus cupiditatũ iniquaꝝ ſeruus per
me ipᷣm legi ⁊ intellexi quoſcũq; legere potui

Quicquid enĩ eſt de arte diſſerendi ⁊ loq̃ndi

Quicqͥd de dimenſionib figuraꝝ ⁊ de mu⸗

ſicis et de numeris ſine magna difficultate

nullo hoĩm tradente intellexi. Scis tu dñe

PPꝛiſtus purgauit

u eius. Sapientis verba ſunt
iſta oꝛiginaliter Ecci.xlvij.c.Ex omi ꝑte re⸗
ſonant laudes eximie auguſtini doctoꝛis pᷣ⸗

ſRimũ myſterium declarandũ de beato
augu ſtino dicit᷑ cõuerſionis de quo di⸗

rant gloꝛiam ſempiternam.

deus meus ꝙ celeritas intelligendi ? diſcen⸗

di acumen donũ tuũ eſt:ſed nõ inde ſacrifica

bam tibi:hoc ideo ſic cõcludit qm̃ nõ ſe hũi⸗
liabat deo neq; ſcripturis ſanctis pᷣbere vole
bat aſſenſum. Et vt Bernar.ſuꝑ cantica aſſe
xrit. Syꝑbo loco veritas nõ videtur.Et ſup

illud Jeremie.xlix.arrogantia tua et ſupbia

coꝛdis tui decepit te.glo.ait.oĩs hereticus ar
rogans qꝛ ſuꝑbia facit hereticũ nõ ignoꝛan⸗
tia. Gꝛego.inſuꝑ dicit.Tanto a dei luce ſu-
bi longe ſunt quanto apud ſe hũiles nõ ſunt
Ad hanc itaq; dementiã ſuperbi deueniunt
vt intellectũ eoꝝ minime limitatũ arbitrent᷑:

intelligibilia. Sic et auguſtinus putabat ſe
abſq; deo ſuo intellectu om nia penetrare: ob
quod ſinebat eum deus ruere in tenebꝛas er⸗
roꝛum.Vngde in libꝛo confeſſionuʒ loquens
ad deum dicit. Tumoꝛe meo ſeꝑabar a te ⁊ ni
mis inflata facies claudebat oculos meos.
Et iterum in eodem libꝛo. Inſtitui animum
intendere in ſcrigturis ſacris:ſed viſa eſt mi⸗
hi ſcriptura indigna quam tuliane dignita⸗
ti compararem. Tumoꝛ enim mentis fu gie⸗

bat modum eius. Illa autem erat que creſce⸗

ret cum paruulis:ſʒ ego dedignabar eſſe par
uulus ęt tumidus fauſtu grandis mihi vide
ba .S ecunda cauſa que induxit auguſti⸗

num in erroꝛes fuit affectus inoꝛdinatio.in⸗

clinauerat quippe affectum ſuum inoꝛdina⸗
te ad iſta tempoꝛalia bona ad diuitias ad glo
riam vanam et ſimilia. Nam de cartagine ro

mam et de roma mediolanũ perrexit:vt rhe⸗
toꝛicam venderet illam ſcilicet legendo ⁊ ſue

cupiditati et gloꝛie ſatiſfaceret. Vnde ipᷣe ait
in libꝛo confeſſionum. Docebam artem rhe⸗
toꝛicam et victoꝛioſam loquacitatem victus
cupiditate vendebam. Et iterum in eodem li
bꝛo. Exalabant nebule de limoſa concupi⸗
ſcentia carnis et ſcatebꝛa pubertatis et obnu
bilabant coꝛ meum vt non diſcerneretur ſere
nitas dulcedinis a caligine libidinis. MHul

ti enim tanto ardoꝛe ad hec tempoꝛalia inflä

mantur vt omnino ceci facti in varios laban
tur erroꝛes.hi licet interduʒ chꝛiſtianos ſuo
oꝛe ſe foꝛe dicant:tamen in coꝛde nil credunt
de vita futura:nec penas timent. neq; deſide
ercia cauſa
que induxit Auguſtinum in erroꝛes dicitur
coꝛdis obduratio:vocatus nanq; a deo mul
totiens et tactus gratia illius nolebat aperi⸗
re coꝛ ſuũ:immo claudebat illud.vñ in libꝛo

ↄfeſſionũ dicebat. Vocaſti me et nõ erat qui

rñderet tibi dicẽti mihi. Surge qui doꝛmis

et exurge a moꝛtuis:ligatus enim eram non

——

glieno ferro ſed mea ferea voluntate. Molu⸗

alia pntrida iunt: alta ſana q, ppter hoc non

tabatur ergo Auguſtinus in perditiſſimis credit ea nõ poſſe eſſe ex eadẽ arboꝛe: nec ali⸗ W
erroꝛibus manicheoꝛum necnon et alioꝛum quis credat duas mulieres nõ poſſe habere Perſe
Pam ad has nugas adductus eſt vt arboꝛ? vnam mr̃em:eo ꝙ vna virgo alia coꝛrupta. ſintinci
fici ploꝛare diceret:cum ab ea ficus vel foliũ Dic nihil ꝓhibet diabolũ eſſe bonũ creatõe une⸗
tolleretur. ,xel factũ a deo:malũ vero ſua volũtate.¶ er gaſiroon
¶ Decundum dubium fuit:qui ſunt nani⸗- cio arguũt manichei qꝛ Joh.viij.c. ſcribitur , Ta
cheoꝛum erroꝛes pꝛincipales ⁊ deteſtandi:et Vos ex pf̃e diabolo eſtis:ergo diabolus eſt loatici
ad hoc dicimus ꝙ ſunt tres. creatoꝛ illoꝛũ:quibo verba illa ſic dicta ſunt. d i
Pꝛi cõtra pꝛincipij vnitatem. Rũñqdetur ꝙ non ſequitur:nam pater dicitur a
Dcõs ↄtra incarnatois chꝛiſti veritatẽ. gliquis alteriꝰ:vel qꝛ ab eo habet ſubſtantiã: ann
Tercius ↄtra legis antique bonitatt. vel qꝛ ab eo habet moꝛes ſuſcipiẽdo eius do onen
Pꝛimus erroꝛ manicheoꝝ eſt contra pꝛin ctrinam:vel imitando vitaʒ:hoc ſcðo modo Dedee
cipij vnitatem. nam vt dicitur in. c. de ſum. diabolus erat pater phariſeoꝛuʒ. ¶ Quarto monnan
trini.et fide. ca. vnum vniuerſoꝛum pꝛinci⸗ arguũt Johᷣ.xiiij.chꝛiſtus dixit de diabolo. ſnunn
pium. Quod Ariſto.et phi.viij. phyſicoꝝ. yvenit enĩ pꝛinceps mundi huius ⁊ in me nõ “
Anum mouens:et in libꝛo de cauſis vnam habet quicq;.diabolus pꝛinceps mundi vo ſonguen
pꝛimam cauſaʒ.et in.xij.methaphyſice.vnũ catur:ergo mundus eſt ab eo. Rñdetur ꝙ; nõ D
pꝛincipem appellat. Sed Auguſtinus con-⸗ oẽs pꝛincipes ſunt dij vel creatoꝛes:pꝛeterea neng
ſcribit in li. de natura boni. Manichei duo ipſe pꝛinceps erat vſurpatõe: vnde iudicio a muſe
pꝛincipia ponũt vnũ mali aliud boni: vnus mungdo erat eijciendus:ſ̃m illud Johañ. xij lcoe
ſm eos pꝛinceps lucis eſt. Cuius habitatio Nic iudiciũ eſt mundi:nũc pꝛinceps mun⸗ Nilgebon
regio lucis ſuꝑ iſta viſibilia. Alter eſt pꝛin⸗ di huius eijcietur foꝛas.¶ Quinto argunnt unffuſe
ceps tenebꝛaruʒ ex aduerſo:cuius habitatio qꝛ Joh̊.xix.dixit chꝛiſtus.regnuʒ meũ non ſe Oec
eſt regio tenebꝛarum:et vterq; pꝛinceps ha- eſt de hoc mundo:ergo xpᷣs nõ eſt rex huius bognili
bet populum ſuum et a pꝛincipio tenebꝛarũ mundi:ergo mundus eſt regnũ diaboli. Re ſpoghonn
dicunt eſſe coꝛruptibilia et mutabilia. Iſte er ſpondetur ꝙ regnũ chꝛiſti fideles vocantur ſn .
roꝛ valde contumelioſus eſt:et creatoꝛi ⁊ ce qui nõ ſunt de hoc mundo:qꝛ nõ ſunt dediti nmahr
aturis. Creatoꝛi quippe quia magnam par-⸗ mungdanis ſunt tñ in mundo ſed quaſi exul hnimnm⸗
tem ſui regni et gloꝛie ſue aufert ei dominiuz tantes ⁊ eternũ regnũ deſiderantes. (Ber⸗ nhil
creaturarum viſibilium alteri tribuit. Crea-⸗ arguunt quia apls.ij.ad Coꝛinthios.iiij.c. uiitti
turis etiam contumelioſus eſt: quas retrahit ait. Deus huius ſeculi excecauit mentes infi nßnici
a domino tam honoꝛabili et ſubdit eas tam delium: diabolus ergo deus huius ſeculi eſt rnoiſs:
vili ſeruituti:vt eſt ſeruitus diaboli. Sed vyvt Reſpondet᷑ ꝙ diabolus nuncupatõne deus ftllarin⸗
appareat huiꝰ erroꝛis falſitas ſubdemus au⸗ eſt vel dñs ⁊ nõ ſm veritateʒ. Nam et venter ſuluer
ctoꝛitates et rationes quibus innititur vt ſi deus vocatur ad Phiſippent.iij.c.quoꝝ de⸗ Gtibangan
debilitas eius facilius coꝛruat. Arguunt er us venter eſt:tñ venter nõ eſt creatoꝛ:O ſten⸗ mmncheile
go pꝛimo manichei.quia matthei.vi.c.dixcit dendũ eſt igitur manicheis q; oĩa ſunt crea⸗ nheantmn
chꝛiſtus.nemo poteſt duobus dominis ſer⸗ ta ab ipſo deo viſibilia et inuiſibilia. Scribi ſtpinoie
uire:vocans diabolum dominum eo ꝙ ipſe tur nanq; Matthei. vi. c. Reſpicite volatilia tnotͤni
ſit dominus mundi:vt ipſi aiunt: ergo ipſe celi ⁊c.Et ſubditur Pater veſter celeſtis pa⸗ oiuoptoſ
eſt deus vel creatoꝛ ipſius. Sed argumentũ ſcit illa:ergo cibus coꝛruptibilis quo aues tliucen⸗
non concludit.cum reges gentium dominẽ⸗ paſcuntur a patre celeſti eſt. Et Matthei. v. c Utanb⸗
tur. Luce.xxij.ſed tamẽ non ſunt dij vel cre⸗ dicitur de pane celeſti.pluit ſuper iuſtus et in Phtgni
atoꝛes. Secundo arguunt quia MWatthei. iuſtos:ergo plunuia eſt ab eo.Et matthei.viij NN
vij.c.ſcribitur. Non poteſt arboꝛ bona fru⸗ ca.ſcribitur de chꝛiſto.e venti ⁊ mare tanq; Cnatzie
ctus malos facere.Ex quo inferũt:ergo ma-⸗ domino obediebãt ei. Et iohãnis.i.c. Om2 Cllane
la non poſſunt eſſe ab eodeʒz pꝛincipio a quos nia per ipſum facta ſunt. Et iterum ibi. In Odod
ſunt bona. Ergo ſunt duo pꝛincipia vnum pꝛopꝛia venit ⁊ ſui eum nõ receperunt. Sed Apnnie
4 bonoꝛum:aliud maloꝛum. Quibus reſponꝰ non etrant per gratiam ſui:cum eſſent mali:er Nſbenig
demus ꝙ licet arboꝛ bona non faciat maluz 0 ſui erant per creationem. Item mutauit Gdicene
fructum:tamen nihil pꝛohibet fructuʒ quem aquam in vinũ coꝛruptibile. Johannis. ij. c. nodeipt
arboꝛ bona bonum pꝛoduxit poſſe putrefie⸗ ergo ⁊ coꝛruptibilia ſunt ab ipᷣo. Et apłis ad ſhieit
ri et coꝛrumpi:et nemo adeo fatuus eſt vt c¶ Roma.ij.c.ait. ex ipſo ⁊ per ipſum et in ioſo Megſimo⸗
videt diuerſa pira in arca vel in menſa:quoꝝ ſunt oĩa.Et.i.ad Coꝛinth.x.c. Ex deo oia. iui

Möhean

daril⸗
Wpeſdlae.

ſeborine.

iarſd
dGiſhin
kvodihoo
lſcdiſe.
enpanzcn
he ſtn
chiigann
boe Gone⸗
nenz Dm
rdedich
niustianeß⸗
ps muneitn
Ridcuren
morcspram
nnCe iucten
ud Poheng
–—
Nmo
negnozwa

nöcker uu

gnitithi .
ldcarun
enöͤſindil
ſed ien
nns ſon
Ninbwmie
münus
hegtmuict
cannN
munhi

gͦſunt x
iuSi

iewinli
alto.
.l cs
Nhe.

inscin

narho

Eta

*

rõne docentes multas fatuitates. Scöus
erroꝛ manicheoꝝ eſt ↄtra incarnatõis xpᷣi ve
ritatem:dicũt eni chꝛiſtũ nõ habuiſſe verã hu
manam naturã. Sed ↄtra iſtos eſt ſcriptura
ſacra:que xpᷣm affirmat deũ ⁊ hoĩem: hoĩem
yero ꝑfectũ ex aia rõnali et hũana carne ſub⸗
ſiſtentẽ: atq; verum redemptoꝛẽ mundi affir
aui nos redemit pꝛecioſo ſanguine ſuo.

ercius erroꝛ manicheoꝝ eſt cõtra legis

*

antique bonitatẽ.dicũt enĩ pres veteris teſta
menti fuiſſe damnatos qꝛ legunt᷑ aliqñ pec⸗
caſſe. Ded ſiłr dicendũ foꝛet de petro et au⸗
lo qui aliqũ peccauerũt.qð ipi negant. ed
nos ꝓbamus teſtimonijs noui teſtamẽti qð
1 pihrantiqnos pr̃es bonos fuiſſe atq

*

ipſi reci .
aluatos: Ham legit᷑ Matth. viij. c. Wulti
ab oꝛiente et occidente venient et recumbent

cum abꝛaqã iſaac ⁊ iacob in regno celoꝝ:ergo
abꝛaa iſaac ⁊ iacob ſunt in regno celoꝝ. Itez
matth.vij.c.in tranſfiguratõne dñi apparue⸗

2

runt moiſes ⁊ helias cũ eo loquẽtes:ſi dĩna-
ti fuiſſent intranſſiguratõe illa nõ affuiſſent.
Inſuꝑ luce.xvi.laʒarus moꝛtuus poꝛtatus

eſt ab angelis in ſinum abꝛae. Tenẽt adhuc

manichellegẽ veterem dai eſſea pꝛincipete

nebꝛaꝝ ⁊ malã eſſe. Cui erroꝛi occaſionẽ de⸗

9*

bus nõ fuiſſe deum benignũ qui tam graue

onus ꝓplo impoſuerit. Ad quod dicendũ ꝗq⸗

coꝛda iudeoꝝ erecta erant ꝑ pᷣſumptõcʒ. Nãꝗ
dicebant Exodi.xviij.c. Nõ deeſt qui imple
at:ſʒ deeſt qui iubeat. Et Exodi.xxiiij.c. Re
ſpondit vniuerſus ꝓpłs ſimul cũcta que lo⸗
culus eſt dũs faciemus:ideo humiliandi erãt
graui onere legis:vt ad auxiliũ gre currertet

Scðo dedit occaſionem huic erroꝛi iuſticia

*

að dicendũ ꝙ cum pꝛincipiũ ſapientie ſit ti⸗
moꝛ dei.: vt ſcribit᷑ Pꝛouerb.i.c. ꝑfectio vero
ſapiẽtie ſit amoꝛ dei.pꝛima lex debuit incho
are a timoꝛe malos acriter puniendo: ſecũda
lex debuit ſapientiã ꝑficere cũ amoꝛe multis

ammonitoniby 3 pmiſſionib bñficioꝝ ex⸗

Ephef. ij. c ipſius factura ſumus. Et
eiuſdẽ.iij.c. In deo qui creauit oĩa. Et ad co
loſenſes.iij. In ipᷣo cõdita ſunt vniuerſa que
ſunt in celo et in terra viſibilia et inuiſibilia.
Etad Hebꝛeos ·i.c. Initio tu dñe terrã fun⸗
daſti ⁊ oꝑa manũ tuaꝝ ſunt celi. et Acct᷑. iij. c.
ðꝛ. Tu feciſti celũ terrãꝗ. Et eiuſdẽ. xvij.c. de
us qui fecit mundũ ⁊ oĩa q̃ in eo ſunt.et apo⸗
calipf.x.c.iurauit ꝑ viuentẽ in ſecula ſ- eculo⸗
mũ qui creauit celũ et terraʒ mare ⁊ oĩa que in
eis ſunt.mouẽtur itaq; manichei abſ. q; vlla

lachꝛymoſa oꝛatio.

hibitõnib incitando. Zercio huic erros: 664
caſionem dedit verbum apli ad Ro ma. vi. c.
ybi ait. nũc ſoluti ſumus a lege moꝛtis: et vo
catur ab aplo lex moꝛtis. Ad qð dicendũ q
lex moꝛtis fuit ſuis trãſgreſſoꝛibo: ſʒz lex vite
fuit intentõe dãtis: ſed lex moꝛtis vicio trãſa⸗

glredientis. vnde ſubdit ibi apłs Quid ergo

dicemus:lex peccatũ eſt abſit. Süt ⁊ alij maz⸗
nicheoꝝ erroꝛes nidendi quos cquſa bꝛeuitq
tis omittimus. Si quis aũt de illis plenius
edoceri velit legat ſummã de virtutibuſ ⁊ ibi
materiã iſtaʒ bene copioſeq; digeſtã inueniet.
rrcii dubiũ fuit. Que fuerunt m edia ad
penitentiã ⁊ ↄuerſionẽ auguſtini coo peran⸗
tia. Et dicimus ꝙ tria:Pꝛimuʒ fuit pie mr̃is
Secundũ ambꝛoſij facũ
da pᷣdicatio. Tercium exemploꝝ ꝓuocatio.
Pꝛimũ fuit pie matris lachꝛymola oꝛatio. 4
Ipſe nãq; in ꝓuincia africe ciuitate vero ca-

taginenſi oꝛtus honeſtis parentibo genitiuz

eſt ex patre ſcʒ patritio: matre vero monicha
nuncupata:hec religioſa valde:et in xpᷣi amo
re fundata plurimuʒ flebat ꝓ filio:et ipᷣm ad
vnitatẽ fidei reducere ſatagebat. Quadã aütt
vice et ipe in libꝛo ↄfeſſionũ teſtat᷑ mater illa
ſancta vidit ſe ſtare in quadã line lignea lic,z
triſtẽ:et quidã ei pulcerrimus iuuenis aſtitit

et cau ſaz tante triſticie requiſt iuit. Que cuim
diceret ꝑditionẽ filij mei auguſtini deploꝛo.

Ille reſpondit:eſto ſecura:qꝛ vbi tu ibi ille:et

ecce cõtinuo fuiũ ſuũ iuxta ſe ſtare vidit: hHe-

poſt dum au guſtino retuliſſet. Ille ait fallez⸗

ris mater nõ tibi ſic dictum eſt. Sed vbi ege
ibi tu. econtra illa dicebat. Non fui mibi di
ctum eſt vbi ille ibi tu. Sʒ vbi tu ibi ille. Ro
gabat ergo ſedula mater quaſi impoꝛtuna

.V . . ne de⸗ quendam epiſcopũ vt ꝓ ſuo filio intercedere
dit pꝛimo legis grauitas. Viſum eſt enĩ alich

dignaretur. Cui tanta quodãmodo impoꝛ⸗

tunitate deuictus ꝓphetica voce reſpondit:

yade ſecura quia impoſſibile eſt vt filius tan H
tarum lachꝛymaꝝ pereat. De ipſa itaq; refer⸗
fe poſſumus id quod chꝛiſtus ſermo ne qui
legitur in feſto beati iacobi maioꝛ is dixit.nõö
ſentiebat inquit illa ſi icut cetere mres que coꝛ
pus natoꝝ amant aĩam aũt contẽnunt. Deſs

£

derant eni illos valere in hoc ſeculo: et non

lon ic erre curant quid in alio ſint paſſuri. Alij milici⸗
qua puniebant᷑ criminoſi. vñ dicũt nõ fuiſſe
deũ benignũ qui legẽ tam crudelẽ dedit. ATd

as filijs pꝛouident: alij honoꝛes et nemo fi⸗
tijs pꝛouidet dominum:perditio nem illoꝛruũ
cum magno pꝛecio comparant: et ſalutem “
lis nec dono accipere volunt. Si vident il⸗
los paupꝑes triſtantur ⁊ ſuſpirant. Si aũt v·
derint peccantes nemo triſtatur: vt oſtendãt

coꝛpoꝝ ſunt parentes nõ animaꝝ. bec ille
Scom mediũ qð concurin qd penitentiaam

et ↄuerſionem an guſtini fuit ambꝛoſij facun
da pᷣdicatio.Cum enĩ auguſtinus apud car

ta ginẽ multis annis rhetoꝛicã docuiſſet oc⸗

culte mr̃e neſciente romã venit:et ibidẽ mul⸗
tos diſcipulos cõgregauit:bis tꝑib⸗ megio⸗

Lelgmanit Quid patimur quid audimus:
Surgunt indo cti ⁊ celũ rapiunt et nos cum
doctrinis nr̃is in infernũ demergimur:⁊ ac⸗
currens in quendã hoꝛtũ ſub quadã ficu ſeꝓ

iecit vt ipᷣe narrat in li.confeſſionũ ⁊ amariſſi

lanenſes a ſynaco pᷣfecto romanoꝝ petiere ſt

bi doctoꝛem in rhetoꝛica deſtinari. Erat ibi

tũc pᷣſul vir dei ambꝛoſius ⁊ ad pᷣces medio⸗

lanenſiũ illuc mittit᷑ auguſtinus:mater auteʒ

cius quieſcere nõ valens cũ multa difficulta

tead eum venit:et ipſum iam nec vere mani

cheũ:nec vere catholicũ repperit. Cepit auteʒ

auguſtinus beato ambꝛoſio adherere et eius
pꝛedicatões frequẽter audire. Erat eni in pꝛe

dicatione ſatis ſuſpenſus ne quid ptra iam
manicheoꝝ hereſim vel ꝓ ipſa diceret. qua⸗
dam vice ↄtra illũ erroꝛẽ ambꝛoſius diutius

diſputauit ⁊ ipᷣm aꝑtis rõib ⁊ auẽtib⸗ confu
tauit:ita vt erroꝛ a coꝛde auguſtini penitus
pelleretur. Tercium mediũ qð concurrit ad
penitentiã ⁊ ↄuerſionẽ au guſtini dicitur ex⸗
emploꝝ ꝓuocatio ⁊ inflãmatio. Cum eni ſi⸗

mc flens lamentabiles voces dabat. Cũ aũt
amariſſume fleret audiuit vocem dicentẽ ſibi.

Tolle lege:aperuitq; ſtatim codicẽ apoſtoli⸗

cum ⁊ ↄiectis oculis ad pꝛimũ capᷣ.legit in⸗
duimini dñm ieſum xpᷣm.et ſtatim ab eo oẽs
dubietatis tenebꝛe diffugerũt: interim aũt tã
vehemẽtiſſimo doloꝛe dentiũ toꝛqueri cepit:
vt fere ad credendã opinionem coꝛnelij phi
ſuccenderet᷑ ꝙ ſummũ bonũ aiĩe in ſapientia
ſummũ vero bonũ coꝛꝑis in nullũ ſentiẽdo
doloꝛẽ poſuerat.tam vehemẽs aũt ille doloꝛ

fuit ꝙ etiã loquelã amilit.Quo circa vt in li.
ꝓfeſſionum refert in tabulis cereis ſcripſit vt

oẽs ꝓ eo oꝛarent vt doloꝛem illũ deus miti⸗

garet:ipſe vero cum alijs genua flexit ⁊ ſubi

to ſanum ſe ſenſit. inſinuauit ergo ꝑ l̃as ſan

cut ipſe narrat in li.ↄfeſſionũ iam via chꝛiſti
ſibi placeret ſed ꝑ ipam anguſtã adhuc ire pi

geret immiſit dns in menteʒ eius vt ad ſim⸗

plicianũ in quo lucebat gra diuina ꝑgeret vt

ſibi eſtus ſuos conferenti pꝛoferret quis eſſet

ptus modus ambulandi in via dei in qua

ud tale eſſe arbitrans diſtulit vt illud relege

alius ſic alius ſic ibat: diſplicebat eni ei quic⸗
quid agebat in ſeculo pꝛe dulcedine dei ⁊ de

coꝛe domus eiꝰ quã dilexit. Simplicianus
aũt cepit eum hoꝛtari ipſe quoq; cepit ſeipᷣm
hoꝛtari ac dicere. Quot pueri et puelle intra

eccleſiam oeo ſeruiũt. tu nõ poteris qð iſtiet
iſte? an vero iſti ⁊ iſte in ſeipis poſſunt ⁊ nõ in

deo ſuo:quid in te ſtas ⁊ nõ ſtas:pꝛoijce te in

eum et excipiet te e ſanabit te. Inter hoꝝ col

loquia memoꝛia victoꝛini in medium venit:

vñ exhilaratus ſimplicianus narrat. Quali
ter idem adhuc gentilis ob ſui ſapientiaʒ ro⸗

me qð maximũ erat tunc ſtatuã meruiſſet.Et
qualiter ſe ſepius chꝛiſtianũ dicebat:cui cum

ſimplicianus diceret:nõ credo niſi videro te
in eccleſia:ille iocando dicebat:nũquid pari

etes faciũt hoĩem chꝛiſtianũ:tandeʒ dum ad
eccleſiã veniſſet et ei tanq; verecundo occulte
liber vbi erat ſymboluʒ fidei ad legendũ da⸗
tus fuiſſet:ille in altũ aſcendit ⁊ alta voce ꝓ⸗
nunciauit. Tũc etiã ab africa quidã amicus
au guſtini noĩe pontianus ſuꝑuenit ⁊ vitã et
miracula ipſius magiſtri antonij qui nuꝑ in
egypto ſub Conſtantino imꝑatoꝛe defunctꝰ

fuerat recitauit.hoꝛuʒ exemplis auguſtinus

vehementer exarſit: ita ꝙ ſociũ ſuũ alipium

cã vultu q; mente turbatus inuaſit ⁊ foꝛtiter ⸗

6

cto viro ambꝛoſio votũ ſuũ vt moneret quid
ſibi de libꝛis ſanctis legendũ eſſʒ: quo acrioꝛ
fieret fidei chꝛiſtiane at ille iuſſit Eſaiam ꝓ⸗

phetam eo ꝙ euan gelij et vocatõis gentiũ p⸗
nunciatoꝛ apertioꝛ videatur. Cuius pꝛinci⸗

pium cũ auguſtinus nõ intelligeret totũ ali⸗

ret cum in ſcripturis ſanctis ma gis exercita⸗
tus eſſet. Adueniente vero paſcali tꝑe augu⸗
ſtinus cum eſſet annoꝛum triginta cum filio
ſuo a deodato puero valde ingenioſo: quem
au guſtinus in ſua adoleſcentia dum adhuc
gentilis et phᷣus eſſet genuerat:necnon cum
alippio amico ſuo ſacrum baptiſma ſuſcepit.
de bac auguſtini cõuerſione ſcripſit ſanctus
datius cpᷣus mediolanenſis li.i.ſue cronice.
c. x. de quo datio ꝛegoꝛius meminit in li⸗
bꝛis dialogoꝝ. Tunc in illo baptiſmate am⸗

4 „

bꝛoſius cepit.Te deũ laudamus.&t au guſti⸗
nus rũdit.te dñũm confitemur.Et ſic ibpwi duo

*

hüc hymnũ alternatim ↄpoſuerũt:et vſq; in
finẽ decantauerũt: ꝓtinus aũt in fide catho⸗
lica mirabiliter ↄfirmatus ſpem oẽm quẽ ha
bebat in hoc ſeculo dereliquit: et ſcholis qᷓs

regebat abrenũciauit.o miranda dextere dei

excelſi mutatio que auguſtinũ nõ ſolũ de te⸗
nebꝛis edu xit in lucẽ ſed ülũ luminare gran
de in ſua eccleſia pꝛefecit. .
ehumili penitentia et ſingulari doctri⸗
na atq; integritate vite beati gauguſtini.

Capitulum. ij.

ndatur quide maxime de tribus.

Ecundũ miſteriũ declarandũ de beato
au guſtino dicitur cõmendatio. Comeæ

4
Ndode
kehanlia
giſcttüe
mininan
lolteraca
cbaradp
decvhrt
Noponne
otisſat
ſbencrlege
fonplonb⸗
nenſaparen
gennbpdere
fonmtrwan
opend
(beſctann
lſretiͤ
nictonne
unoneli⸗
ſmno immn
llinooten.
Nroſichun
önclii
ln
lotion
heſcreden

wcires

OWoon
ſugllant
ſfſinnof,
hignos,
Nlor ſin
Ouſinoſon
hnoglli
llnizgni.

nloſtanse

leigtics .

Fulen
Lamman
rommee⸗
Adiſaſtn
itnn

hr. (i .
omiſ.

iaieſo⸗
aplegrin
ncce

nmin tild

Ngncicnt
Ceneti
tin ſpieni
lliſcnti⸗
iit edole
maniale
lahirnt
idas win

lrpne

Ghnt

wonaen

chor

ſuENaH

oel
ius hnn
nawoci
lnd re

sern

ige
nnnanfid

Wpenen Z

dunee
ran
ſnic.
Nns
hi⸗
lriul⸗

ſnein⸗

uoc
ſefino
acn
ecuho⸗
naneh
cholss d⸗
denard
Gſit⸗
tinurn

Nſtind,

inlunh,
ir un

1ℳ.

Nꝛimo de penitentie bumilitate.
Sedo de doctrine ſingularittte.

cCercio de vite tate.

ꝛimo ↄmendatur de penitentie bũilita⸗

te.nam licʒ pcca ſua grauia amariſſime defle

uiſſet:tñ ex ipᷣa hũilitate de peccatis que nos

minima reputamus in li.ↄfeſſionũ deo ſe do
lenter accuſat. Sicut de eo ꝙ cũ puer eſſet lu
debat ad pilã cũ ad ſcholas ire deberet. Item

de eo ꝙ non volebat legere vel addiſcere niſi
vi a parentibo vꝛgeret᷑. Iteʒ de eo q; fabulas

poetaꝝ ſicut fabulã enee cũ adhuc eſſet puer
libenter legebat:⁊ didonẽ moꝛtuã ꝓpter amo
rem ploꝛabat. Item de hoc ꝙ de cellario vel
men ſa parentũ aliqua furabat᷑ vt pueris lu⸗
dentibo daret. Item de eo ꝗꝙ in ludos puero⸗
rum fraudulẽtas victoꝛias exercebat. Itẽ de

eo ꝙ pira de quadaʒ arboꝛe vicina vinee ſue
Cciũ eſſet annoꝝ ſexdecim furatus fuerat. Ac⸗
cuſat etiã ſe de eo ꝙ aliqñ nimis libenter canẽ
vidit currentẽ.Et de eo ꝙ ꝑ agrũ tranſiẽs ve

nationẽ libenter ꝓſpexit:et de eo q; domi exi⸗

ſtens araneas muſcas ſuis rhetibo capientes

nimis attente ꝓſperxit. Ideo aũt de his coꝛã
dño ↄfitebatur vt ipᷣe dicit.Quia aliqñ a bo⸗

nis meditatõibo qauertũt ⁊ oꝛõnes interrum⸗

punt. Si quis vero feruoꝛẽ ↄpunctõnes de
uotionẽ ↄtritionẽ au guſtini penitentis ple⸗
ne ſcire deſiderat legat libꝛos ↄfeſſionũ qui

vndiq; reſonant liquefactionẽ coꝛdis ipᷣius

Scðᷣo ↄmendatur auguſtinus de doctrine

ſingularitats. Quam ſingularis ⁊ excellen⸗

tiſſimus fuerit in doctrina oſtendũt nobis li
bꝛi quos ↄpoſuit:ſʒ ad eius gloꝛiam accedit
alioꝝ ſanctoꝝ doctoꝝ teſtimoniũ:qui de au
guſtino loquentes ipᷣm copioſiſſimis laudi⸗

bus attollũt. Vñ ꝓſper in li.de vita ↄtẽpla⸗

tiua inquit. Auguſtinus epᷣs acer erat inge⸗
nio:ſuauis eloquio: ſecularibo lr̃is peritꝰ: in

eccleſiaſticis laboꝛib ſtudioſus:in quotidia

nis diſputatõibo clarus:in omi ſua actõe cõ⸗
poſuus:in queſtioniba ſoluendis acutus:in

ↄuincendis hereticis circũſpectus:in expoſi

tione fidei nre catholicus:in explanãdis ſea cri
pturis canonicis cautus. Quem in libellis

meis ꝓ poſſibilitate mea ſum ſecutus.Etan

ſelmus in plogo monologioñ. nihil potui

inuenire me dixiſſe qd nõ catholicoꝝ patruʒ

et maxime bti auguſtini dictis cohereat. Et

policrates libꝛo.ij.c.xviij.narratõis auctoꝛẽ

magnũ teneo auguſtinũ.Et poſſidonius.au
guſtinus ſapientie lumẽ pꝛefulgidũ ꝓpugna
culum veritat oẽs eccleſie doctoꝛes tam in⸗

genio q; ſcientia vicit. Incõparabiliter flo⸗

rens tam virtutum moꝛib q; influentia do⸗

ctrinarnm. Hugo in didaſcalon.li.iiij.et Jſt
doꝛus li.vi.ethi.De nr̃is apud grecos oꝛige
nes in ſcripturaꝝ laboꝛe tam grecos qᷓ; lati⸗
nos operũ ſuoꝛum numero ſuperauit:deniq;

hieronymus ſex milia libꝛoꝝ eius legiſſe fa⸗

tetur:Poꝝ tamen omniuʒ ſtudia auguſtinus

ingenio et ſcientia ſua vicit. nam tanta ſcri⸗

pſit vt dieb ac noctibus non ſcribere quiſqᷓ
valeat libꝛos ſuos:ſed nec legere quidem oc⸗
currat.Et egeſippus in ꝓlogo libꝛi de floꝛi⸗
bus paradiſi.Inter magnos et egregios ca⸗
tholice doctoꝛes eccleſie pꝛeclarum fuiſſe et
eſſe auguſtinum quis ignoꝛet: quem cum di
uina et humana eruditõne mirabilem om̃es
oꝛthodoxi in toto terrarum oꝛbe venerank·
pꝛecipue cum apoſtolice ſedis antiſtites ſcri⸗
pta eius ſua pꝛobabili auctoꝛitate firmãtes:
tanto maioꝛe ſtudio ſemꝑ amplexi ſunt: quã
to amplioꝛe ſolatio eis vſuros ſe fuiſſe teſtan
tur. Et caſſiodoꝛus in pꝛologo ſuper pſalte
rium. Ad auguſtini facundiſſimi patris con
fugi opulentiſſimam lectionẽ: quo circa me⸗
moꝛ infirmitatis mee mare ipſius quoꝛun⸗
dam pſalmoꝝ fontibus ꝑfuſum:diuina mi⸗

„

ſericoꝛdia largiẽte in riuulos vadoſos com⸗

pendioſe bꝛeuitatis deduxi vno codice tot
diffuſa pplectens quot ille in decades quin
decim mirabiliter explicauit. Sed vt quida

de homero ait. Tale eſt de eius ſenſu aliquid

ſubripere quale herculi clauã de manu tolle
currẽs tanq; fons puriſſimus nulla fece pol
lutus. Sed in integritate fidei perſeuerans:
neſcit hereticis locum dare:vñ ſe poſſint ali⸗
qua colluctatõne defendere Totus catholi⸗

cus:cotus oꝛthodaxus inuenitur: et in eccle

ſia dñi ſuauiſſimo nitoꝛe reſilendẽſ:ſuꝑni lu
minis claritate radiatur. Et haymo in com⸗
mentario ſuꝑ ſcdᷣa epła ad Coꝛinth. ſᷣm bea
tum au guſtinũ:neceſſe eſt ad altioꝛa conſcen
dere:et pꝛofundioꝛa ſcrutari:qui in lucidan

dis queſtionibo oẽs doctoꝛes excellit. Et ite⸗

rum haymo ibidem. Sicut ſol in lumine ex
cedit oẽs planetas ita auguſtinus omnes ex
ceſſit in ſacris exponendis ſcripturis. Et vo
luſianus cui auguſtinus eplas ſcripſit. Le⸗
gi dei deeſt quicqͥd au guſtinũ cõtigerit igno
mre. Et Bꝛego.in epla ad innocentiũ pꝛefe⸗
ctum africe. expoſitionem ſancti iob voꝝ
bis tranſmitti voluiſtis:veſtro ſtudio ↄgau

demus: ſed ſi delitioſo cupitis pabulo ſagi⸗

nari:beati auguſtini ↄpatriote vr̃i opuſcula
legite:et ad ↄparitionẽ illius ſimilaginis no
ſtrũ furfurẽ nõ queratis.Et idem in regiſtro
legitur ꝙ beatuſ au guſtinus nec cum ſoꝛoꝛe

£
–+
habitare ↄſenſerit dicẽs. Que cũ ſoꝛoꝛe mea Eodem tpe pꝛeſoyterũ foꝛtunatũ manicheu⸗ Gun
ſunt ſoꝛoꝛes mee nõ ſunt docti ergo viri cuu et alios hereticos:pᷣcipue rebaptiſatos dona 4 ei⸗
tela ma gna nobis dʒ eſſe inſtructio. Et Hie tiſtas ⁊ manicheos couicit abſtulit ⁊ fugauit ane
ro.in li.de duodecim doctoꝛibo Auguſtinuſ Lepit auteʒ btũs valerius foꝛmidare ne ſibi j
epᷣs volãs ꝑ montiũ cacumina:qſi ala mul. auguſtinus tolleret᷑ ⁊ ab alia ciuitate in eßjm D
ta celoꝝ ſpacia terrarũq; ſitus et aqua cir⸗ peteretur:nam ſibi aliqñ ablatus fuiſſet: niſi iuch
culũ claro ſermone pnunciauit. Et idem in eum ad locũ ſecretũ tranſure curaſſet: ita vttttun ſain
epkła ad auguſtinũ. vnoby libellis tuis erudi ueniri minime potuiſſet. impetrauit igit ab HK
tiſſimis:et oĩs eloqntie ſplendoꝛe fulgentib archiepo cartaginenſu vt ipe cederet: et augu ſſe
rñdere nõ potui.Certe quicqᷣd dici potuit: et ſtinum ypponenſi eccie pᷣficeret in epᷣm: ſʒ cũ un
aſſumi in genio et de ſcripturaxꝝ hauriri fon⸗ hoc auguſtinus oĩmode recuſaret: cõpulſus Hyolnn
tiba te poſitũ eſt atq; diſertũ: ſz queſo reuerẽ tñ ſuccubuit ⁊ epatus curãſi uſcepit. Qð in ſe nd
tiam tu parumꝑ patiarꝭ me tuũ laudare in⸗- poſtea fieri nõ debuiſſe vt ſuo viuente eðo1 oꝛr·· mnigehe
geniũ. Sũt ⁊ alia tã hieronymi q; alioꝝ do⸗ dinaretur:et dixit ⁊ ſcripſit ꝓpter cõcilij vni⸗ .
ctoꝝ teſtimonia de laudib qauguſtini qᷓ nos uerſalis ꝓphibitionẽ. Quam poſtmodũ oꝛdi ANAI
beeuitatis cã ꝑtranſimꝰ.¶ Zercio ↄmendat᷑ natus didicit: qᷓᷓ; ſancte in epatu ſe habuit vi⸗ J ccun
auguſtiuus de vite integritate:poſt ↄuerſio dere poteris in legenda. in diebo aũt eius van MuglaB
nem quidẽ integerrimã vitã atq; ſanctiſſmã dali totam africe ꝓuinciã occuparũt: vaſtan npob
duxit:nã e mediolano diſcedẽs aſſumptis ſe⸗ tes oĩa: nec parcentes ſexui oꝛdini vel etati. un
cum nebꝛidio ⁊ euodio ⁊ mr̃e ad africã reme⸗ Et vt pleriq; tradunt vandali poloni eſſe cre tin
abat. Ded cũ eſſent apud hoſtiã tiberniã: pia duntur a fluminc vandalo polonie dicti. in non
mr eius defuncta eſt:poſt cuius moꝛtẽ reuer⸗ libꝛo vero hiſtoꝛie hiſpanice ſcribit᷑. O tte oeit
ſus elt auguſtinus ad agros ꝓpꝛioſ: vbi cim agenſoꝛici regis vandaloꝝ facta eſi ab ipſo lingſ
his qͥ ſibi adherebãt ieiunijs ⁊ oꝛõibo deo va grauis eccleſie ꝑſecutio in hiſt pania ? afri. en
cabat ſcribebat libꝛos et indoctos docebat. nam multos martyres fecit:confeſſoꝛibuſd mauh
Fama aũt eius vbiq; defundebat᷑ ?⁊ in oibus linguas abſcidit: qui vt Iſidoꝛus narrat ab⸗ kad
libꝛis ſuis ⁊ actibꝛ admirabilis habebat. Re ſciſis linguis perfecte loquebãtur.et de his niuipe
fugiebat aũt ad aliquã ciuitatẽ accedere qᷓ ca⸗ fit mentio. E. de offiẽ. pꝛefec.pꝛeto.africe.cũ ſmn
rerxret epo:ne ipᷣm in pꝛedicto officio occupari tandem vandali ad ypponanſem ciuitate ve Mäin
ↄtingeret.Eodẽ ſꝑe apud vpponẽ erat quida niſſent: au guſtinus cõuocatis fratribo dixit. umg 1
vir magnaꝝ opũ:qui au guſtino miſit ꝙ ſiad Eccerogaui dñm vt aut nos ab his pericu⸗ ncneſec
eũ accederet ⁊ verbũ ex oꝛe ſuo audiret ſeculo lis eruat: aut patientiã tribuat: aut me de hac iilonge
renũciare poſſet.Qdð auguſtinus vbi ↄperit vita ſuſcipiat ne tot calamitates didere com⸗ ngenus⸗
illuc cõcitus iuit:audiẽs aũt valerius yppo⸗ pellar. Et ecce tercium quod petijt obtinuit. (herini
nenſis epᷣs famã eius ipᷣm plurimũ renitentẽ Tercio nanc; obſidionis menſe febꝛib labo Ibus
in ecc̃ia ſua pᷣſbyterũ oꝛdinauit: nõnullis qͥ rans lecto decubuit in quo ſeptem pſalmos K. Ge
dem lachꝛymas ſnas ſuꝑbe interpᷣtantibo: et cum lachꝛymis legẽs:ſumptaq; euchariſtia Clkinün
tanq; eũ cõſolantibo: et dicentibo qꝛ et locus reuerendiſſime integro aſpectu atq; auditu Gbobar
pᷣſbyterij licet iᷣe maioꝛi dignus eſſet apꝛo⸗ coꝛã poſitis fratrib ⁊ oꝛantib⸗ migrauit ad gugukin
pinquaret tñ epᷣatui. Qui ſtatim monalterin deuü anno etatis ſue ſeptuageſimoſexto.epi⸗ Mnnt
clericoꝝ inſtituit. Et cepit viuere m regulaz ſcopatus vero ſui quadrageſimoquinto. Mchris
ſub ſanctis apłis ↄſtitutaʒ vbi nullus aliqd Be miraculis ⁊ tranſiatõe coꝛꝑis beati au Ckoben
Apꝛiũ habebat: ſed oẽs in cõi viuebãt. De cu⸗ guſtini:de quo fu officiũ duplex in eccleſia. lcnodeh
ius monaſterio decẽ ep̃i fuerũt electi. Fratri ‚2 Zabitulum u ſentdoc
bus aũt ſuis quos canonicos regulares vo⸗ Ercium myſteriũ declarandũ de beato cntſui⸗
cauit regulã tradidit ſub qua militant pᷣdica auguſtino dicitur magnificatio.placu⸗ augoktn
toꝛes heremitani: ſeruite: oꝛdo ſancte bꝛigide it quidẽ oipotenti deo hunc ſanctũ magniſi ddor
eh

oꝛdo ſancti hieronymi: oꝛdo ſancti iohãnis, care pꝛecipue in tribus.
hieroſolimitani: oꝛdo ſancti anthonij: oꝛdo MPꝛimo in miraculoꝝ rutilatöone. egenter

dgillu

cruciferoꝝ. Cum vero valerius eps eſſet gre n
cus: et minus in latina lingua ⁊ lris doctus n off —S—- Mee e
au guſtino ptãtem tribuit:vt ↄtra moꝛẽ oꝛiẽ⸗ Eꝛimo magnificauit eum deus in mira⸗ NMlteret
talis eccleſie coꝛã ſe in eccia pᷣdicaret: vñ cum culoꝝ rutilatõe. NHam in vita ⁊ in moꝛte mi Ecun
multi epi ↄtradicerẽt ille de hoc nõ curabat: raculis claruit. In li. nanq;. xxij. de ci. dei. di leinge
dumodo ꝑ eũ fieret:qdð ꝑ ſefieri non valebat· cit deſe nomẽ ex humilitate non expꝛimens, uhlei

id

luaden
lrtſgnt

tümteſti

lurincin
8fuiſe ni

aiuta .

rmuicte⸗
dnan
mnönfi
rmchls
giſie
iuenri⸗
oſtnocit
uſeheun
dütalen
tomien

7

Giniet.

Dolotidln

loncdni
bbten

cuch hn.

⸗

nuraße.

eorlbuſ

6arrtb

.

..adeh
o dfficdd
ncänicer
bhosgruu⸗
Uttedcr⸗
foarcon⸗
Anchän

ihinl

n ros
Anlin
unte
Nro—

vim.

Pbenian
tcenn.
Hom..

S

l
4*

Scio chiſconi ſemel pꝛo adoleſcente quem
ſe illũq; ilico demonio caruiſſe
Kũ etiã quidã infirmus incidi deberet:⁊ de
cius moꝛte ob inciſionẽ plurimũ timeret᷑ cũ
infirmus cum multis lachꝛymis deũ exoꝛaſ

nõ vidit oꝛa

ſet:cũ eo et ꝓ eo Auguſtinꝰ oꝛauit:et ſine ali

qbua inciſione integrã ſanitatẽ recepit. hec et
alia in vita ſua facta legunt᷑.poſt moꝛtẽ vero

cõpertum eſt illũ miraculis plurimis coꝛu⸗

ſcaſſe. Ex quibo aliqua enarrabimus. Mo⸗
lendinarius quidã in beatũ Auguſtinũ ſpe

cialem deuotionẽ habens:cum quandã infir

mitatẽ q̃ ðꝛ flegma ſalſuʒ ĩ tibia pateret᷑bea⸗
tum auguſtinũ deuote in ſui adiutoꝛiũ inuo
cabat. Cui per viſum ſanctus auguſtinꝰ ap
paruit:et tibiã manu palpans integre reſti-

*

et deo et beato auguſtino gratias reddidit.
Quidã puer cũ vicio lapidis pꝛemeret᷑:et de
cõſilio medicoꝝ incidi deberet: mater pueri
moꝛtis ſibi timẽs periculũ beatũ auguſtinũ
deuote in ſui filij ſubſidium inuocauit. Sta
timq; fuſa oꝛatione vrinã cum lapide emiſit

et plenã ſanitatẽ recepit. Pꝛepoſitus cuiuſ⸗
dam eccleſie in beatũ auguſtinũ multã deuo⸗
tionem habens:cũ per tres annos grauẽ in
firmitatẽ paſſus fniſſet:itavt de lecto ſurgere

nõ valeret aduenientẽ ſolennitatẽ beati Au⸗

guſtini cũ iam in eiꝰ vigilia ad veſi peras pul

ſareturad rogandũ ſanctũ auguſtinũ tota de
notione ſe cõtulit. Cui in albis ſanctꝰ augu

ſtinus apparẽs dixit. Ecce aſſum totiens ad
te vocatus Aur ge cito et celebꝛa mihi officiũ

veſpertinũ.Qui ſanꝰ ſurgès cunctis ſtupen
tibus ecleſiã intrauit: et officiuʒ deuote pe⸗
git. GBecũdo magnificauit deus beatũ au

guſtinũ in coꝛpoꝛis tranſſatõe. Nam poſtq;
gens barbara africã occupauit fideles coꝛpꝰ

au guſtinni ceperunt:et ipᷣm in ſardin iã trãſ

tulerunt. Tranſactis aũt ab eiꝰ obitu annis

ducentis octoginta. Lupꝛandus deuotus
longobardoꝝ rex audiens ſardiniã a ſarra⸗

cenis depopulatã ſolẽnes illuc nuncios mi

ſit vt doctoꝛis ſancti reliquias papiam defer
rent.Qui magno pꝛecio dato coꝛpus ſancti

auguſtini tulerũt:et vſq; ianuã poꝛtauerũt.
Oõ deuotus rex audiẽs vſqʒ ad pꝛedictã ci⸗

uitatẽ cũ magno gaudio eidẽ obuiauit et re

uerenter excepit. Cum aũt mane vellent coꝛ
pus illud deducere:nullo mõ moueri potuit:

donec rex votũ emiſit ꝙ ſi ſeinde deduci ꝑ⸗
mitteret:ibidem in ſuo noĩe eccleſiã fabꝛica⸗

ret: cum aũt votũ feciſſet ſtatim ſine difficul⸗

tate inde deductũ eſt. Rex autem qð vouerat

impleuit. Et ibidẽ in honoꝛe beati augiſtini

tuit ſanitati:qui excitatus ſe liberatů inuenit

Ecẽi. xlv. ca.

piam deducit᷑ et in eccleſia ſancti petri q ce⸗
lum aureũ dicit᷑ honoꝛifice collocat᷑. (Aer⸗

cio magnificauit deꝰ beatũ auguſtinũ in offi
cij celebꝛatõne. Nam nõ niſi deo inſpirante
factum eſt vt eccleſia ſtatuit vt officiũ quataz
tuoꝛ doctoꝝ pꝛincipaliũ auguſtini vicʒ hie-⸗
ronymi et ambꝛoſij atq; gregoꝛij ſolenniter
ſeu dupliciter celebꝛaret᷑.ſicut ptʒ li.vi. de re⸗ Z
liquijs et venera.ſanctoꝝ.in c.gloꝛioſus de
us. Igitur auguſtinũ doctoꝛẽ magnũ vene⸗
remur in terris:vt ſic ꝑ illius merita cuʒ ißſo
regnare poſſimꝰ in celo. Vbi xpᷣo ieſu frue=⸗

*

ſcientiã penitentiã et patientiꝗ.

dicendi laudes Hieronimi gloꝛioſi peroꝛa⸗

ri poſſint qui tũ doctrine vbertate:tũ eximie

ſanctitatis merito admirabilẽ acyenerandꝝn

ſe cunctis moꝛtalibus pᷣbet. Is nãq; eſt qu

eccleſiã fabꝛicauit. Idem miracnlũ die ſehus
ti in quadã villa epatus terdonenſi is ꝗᷓ dicit
caſelle cõtigit. Et eo modo ibidẽ in honoꝛe
beati auguſtini eccleſiã fabꝛicauit. Inſuper
villã ipᷣam cũ oibus appenditijs cõceſſit ſer⸗
uientibus eccleſie ſancti auguſtini ꝑpetuo
poſſidendã. Sicq; cum magno gaudio pui⸗

mur cum gaudio qui eſt benedictus in ſecu⸗
la ſeculoꝛum. Amen.

Hieronymo:qui gloꝛiã ingentẽ adeptus eſt
AApter

Eatiſicauit illum
in gloꝛia et circumcinxit illũ ʒo⸗
na gloꝛie. Scribũtnr hec verba
eſcio qua copia et facultate

eccleſia ſancta dei pꝛeclariſſimũ veritatis do

ctoꝛem fatetur:eiuſq; ſcripta roboꝛat confir

mat atq; cõpꝛobat et acceptot.ſicut patet.xv.

di. decretoꝝ. c. ſancta romana eccleſia. Js eſt
qui in toto oꝛbe a cunctis ſidelibus ſumma
et ſingulariſſima deuotõe colitur:cuius no⸗
ecõpleuit. Is deniq; eſt

men latitudinis terre cõpleuit. Is deni
qui inter angeloꝝ choꝛos nõ mediocri glo⸗

ria fulget in regno celoꝝ quem deus benedi

ctus ſtola immoꝛtalitatis decoꝛauit. Quis

igitur andebit de hieronimo nõ niſi balbu⸗
tiendo loqui. Veruntñvt debito ſatiſfacieim
cũ in ſolẽnitate ipᷣius de eo verba facere opꝰ
eſit:cum omni qua poterimus affectione de il
lius gloꝛia tractabimus:de qua dicunt᷑ ver—

ba ꝓpoſita. In quibus expꝛimit᷑ magnitudo
gloꝛie hieronimi quã aſſecutꝰ eſt tam in bea⸗

ta vita q; etiã in pꝛeſenti ſeculo. OQuare autẽ⸗
hieronimus ſit a deo gloꝛioſus effectꝰ. Tri

„

plexpᷣt ratio aſſignari. .
aa i

SEt illa verbo et litteris cõmunicaui

¶ Ad pꝛimũ dubiũ rũdere poſſumus ꝗ ſciẽ

Pꝛima dicitur ſcientie. .

Becunda patientie.

ercia benene . .
EAunliter ſcientia hieronimi fuit a magi⸗

ſtris eũ docentibo cauſata: et ꝙ ſimul cũ illa

habuit ſcĩiam infuſam:et qᷓliter alios octo⸗.

res ſuꝑauit in noticia diuerſoꝝ ideomatũ et
multitudine biſtoꝛiarum et in ili ſcripture
ranflatoone. LCapitulũ.i.

ffectus eſt: ⁊ nomen grande ſibi vendi

¶Eauit in celo et in terra dicit ſciẽtie:nã efful⸗
ſit in eo ſciẽtia rerũ humanarũ et diuinarũ.

t. Danie
lis.xij.c.ſcribit. Qui docti fuerint fulgebũt
quaſi ſplendoꝛ firmamẽti:et qui ad iuſticiazʒ
erudiunt multos:quaſi ſtelle in ꝑpetuas eter

nitates. Aeruntñ in bac ꝑte tria ſe ingerunt

Dubia declaranda.

—õ

Pꝛimũ vtrũ ſciẽtia beati bieronimi fuitĩ eo

a magiſtris eũ docentibo cauſata.
Beon m

ſaa hieronimi fuit excelletiſſi

cuv

tia hieronimi fuit in eo cauſata a magiſtris
eũ docentibo. Nam vt colligit᷑ ex dictis eius
in li. de viris illuſtribo:cum ipᷣe genitus eſſet
patre euſebio.xxvi.anno imperij magni Cõ
ſtantini: oppido ſtridonio qð a gothis euer⸗

ſum dalmatie quondã pannonieq; cõfiniuʒ

fuit cum parentibus in pueritia veniens ro⸗
mam: viris inſignibo tradit᷑ inſtruendus:nã
in grammatica donatũ habuit pꝛeceptoꝛẽ:in
hetoꝛica victoꝛinũ.Quantũ vero in diſcen
do laboꝛauerit:ipᷣe aſſerit ĩ epiſtola ad occea⸗
num:vbi ſcribit. Dum eſſem iuuenis nimio

feruebã amoꝛe diſcendi:nec iuxta quorũdã

pꝛeſumptionẽ iſe me:docui:appollinarẽ au⸗

Ainui anthiochiẽ frequẽter et colui. Jã canis

ſpargebat᷑ caput et magiſtrũ potius decebat

̃ diſcipulũ:perrexi tamẽ alexandriam. au⸗

diui dindimũ in multis ei gras ago: qꝛ qᷣ
neſciebã didici:et quod ſciebã illo docẽte nõ

perdidi. veni rurſus hieroſolymã: bethleem

quo laboꝛe:quo pᷣcio baraniã nocturnũ ha⸗
bui pꝛeceptoꝛẽ. Timebat enĩ iudeos:et alte⸗
rum mihi exbibebat Nicodemũ.Et in epla

ad ruſticũ monachũ inquit. Dum eſſem iu--

uenis.et me ſolitudinis deſerta vallarẽt incẽ

tiua vicioꝛum:ardoꝛemq; nature ferre nõ poꝰ

terant. Quam cum crebꝛis ieiunijs frange⸗
rem:mens tamen cogitationibus eſtuabat:
ad quam ebdomadam cuidam fratri qui ex
bebꝛeis crediderat. me in diſciplinam de⸗
di.vt poſt quintiliani acumina. Ciceroniſq;

Rima rõ quare hieronimus gloꝛioſus

Auuios grauitatemq; frontonis etleuita-

tem Plinij alphabetum diſcerem ſtridentia
anhelantiaq; verba meditarer:quid ibi labo

ris ſumpſerim:quid ſuſtinuerim difſicultat

quotiens deſperauerim:quotienſq; ceſſaue⸗
rim:et cõtentionẽ diſcendi rurſus inceperim
teſtis eſt cõſcientia tam mea qui paſſus ſum:
q; eoꝝ qui mecũ vitam duxerunt:et gratias
ago dño ꝙ de amaro ſemine litterarũ dulce⸗

dinis fructus capio. hec ibi. Perrexit etiam

cõſtantinopolim vbi audiuit gregoꝛiũ naʒã

zenũ.vt ipᷣe teſtat᷑ in.iij.Eſaie explanationũ

libꝛo. Sed obuiare quis pᷣt ꝙ vnꝰ homo ali

unmdocere nequeat.dicit nãq; dñs mat.xxiij.

ca. Nolite vocari rabi.vbi dicit glo. Hiero.
ne diuinũ honoꝛẽ hoĩbus tribuatis:eẽ ergo
magiſtrũ ꝑtinet ꝓpꝛie ad diuinũ honoꝛẽ. Sʒ
docere eſt ꝓpꝛiũ magiſtri:homo ergo nõ põt
docere. Ded hoc eſt ꝓpꝛiũ dei. Rndet tho.i.
Pte.q.cxvij.O circa hoc diuerſe fuerũt opi⸗

niones. Auerrois eĩ in cõmento tercij de aiꝰ
poſuit vnũ intellectũ poſſibilẽ eẽ oĩm hoeim.
Et ex hoc ſequeret᷑ ꝙ eedẽ ſpẽs intelligibilles

ſunt oĩm hominũ.Et ſᷣm hoc ponit ꝙ vnus

hbomo ꝑ doctrinã nõ cauſat aliã ſcĩam in al⸗

tero ab ea quã ipᷣe habet:ſʒ cõmunicat ei ean⸗

dem ſcientiã quã ipᷣe habet per hoc ꝙ mouer
eum ad oꝛdinandũ fantaſmata in aĩa ſua. ad
boc ꝙ ſit diſpoſita cõuenienter ad intelligibb

lem appꝛehenſionẽ.Que quidẽ opinio qᷓ;iuʒ

ad hoc vera eſt:qꝙ eſt eadẽ ſciẽtia in diſcipulo

et magiſtro ſi cõſideret᷑ identitas ſᷣm vnitatẽ

rei ſcite.Eadẽ enĩ rei veritas eſt:quã cogno ⸗
ſcit et diſcipulꝰ et magiſter. Sed q;tũ ad hoc
ꝙ ponit vnũ intellectũ poſſibilẽ oim homi⸗

nũ et eaſdẽ ſpẽs intelligibiles differẽtes ſolũ
ſm diuerſa fantaſmata:falſa eſt eius opinio.
alia eſt opinio plato nicoꝝ:qͥ poſuerũt ꝙ ſcia

ineſt a pꝛincipio aĩabus noſtris ꝑ participa

tionẽ foꝛmarũ ſeparatarũ. ſicut etiã ponit᷑.i.

pte. q.lxxxiiij.ſed aĩa ex vnione coꝛꝑis impe

ditur ne poſſit ↄſiderare libere ea quoꝝ ſcien
tiam habet. Et ſᷣm hoc diſcipulꝰ a magiſtro
nõ acquirit ſcientiã de nouo:ſed ab eo exerce

tur ad ↄſiderandũ ea quoꝝ ſciaʒ habet:vt ſic

addiſcere nil aliud eſt q; quodammõ remini
ſci. Sed hoc falſum eſt.qꝛ intellectꝰ poſſibi⸗
lis aĩe humane ẽ in potẽtia pura ad intelligi
bilia. vt dicit Ariſto.in.iij.de aĩa. Et iõ ali⸗
ter dicendũ eſt. docens cauſat ſciam in di
ſcipulo reducendo ipᷣm de potẽtia in actum.

ſicut dicit᷑.viij.phiſycoꝝ.Ad cuius euiden⸗

tiam cõſiderandũ eſt:qꝙ effectuũ qui ſunt ab

exterioꝛi pꝛincipio: aliqs ẽ ab exterioꝛi pꝛin
cipio tm:ſicut foꝛma domus cauſat᷑ in mate⸗

Eiahnen
lrl

noli
60bid
intenio:
Gnid
gicine⸗
alsl
lboot
gewin
cinan
achele
no
geſa
ſaſeue
Nihvonn
lemcet

Munnt
irtnt
iper

1

umſcia

Goſcunt
linmu
tline
uckan
lcheiten
ſenpt
Ploroes
atoerh
uthd
o
gſeſc

Mariiä

wonnnde
gliqugan
lense⸗

Pnnte
ſlcog

lfe Peye
Murar
Kubus
Wllcgg
Gch

””ä .
.
1

tu
le

hRcſanng

nagte

Nü

Ns
ibonie
feſtrüg⸗
uolenel
ioitnan

ponunen

RA

un. .

è

Nnn
NeS
iaſn
UintlaD

Cinpi
in ni,
ginnuc
Piug⸗
hinre

in en

ðl
ius ,

—
.

90 P,
4 Nn
go

mgin .
boo ce

ritenin

ſb-.

Kiü
ſümdd
unnun
Gs ichn

——

in.i.poſtexioꝝ. qꝙ oĩs doctrĩ
ex pexiſtenti fit ↄgnitõe.Ducit aũt magiſter
diſcipulũ ex pᷣcognitis in cognitionẽ igno⸗
toꝛum dupliciter. Pꝛimo quidẽ ꝓponẽdo ei
aliqua auxilia vel inſtrumẽta qbus intelle⸗

ria ſolũ ab arte.Aliquis aũt eſt effectus: qn⸗
q; quidẽ ab exterioꝛi pꝛincipio:qñq; aũt ab
interioꝛi:ſicut ſanitas cauſat᷑ in infirmo.qñ⸗
q; quidẽ ab exterioꝛi pꝛincipio.ſ.ab arte me⸗
dicine:qñq; aũt ab interioꝛi pꝛincipio.cum
aliqs ſanat᷑ virtute nature. Et in talib⸗ effe⸗
ctibus duo ſunt attendenda. Pꝛimo quidẽ
ꝙ ars imitat᷑ naturã in ſua operatiõe. Sicut
enĩ natura ſanat infirmũ alterãdo:dirigẽdo
et expellendo materiã que cauſat moꝛbũ: ita
et ars. Secũdo attendendũ eſt. ꝙ pꝛincipiũ

cxtrteri. ſ.ars nõ operat᷑ ſicut pꝛincipale ages

ſed ſicut coadiuuãs pꝛincipale agens: qð eſt

pꝛincipiũ interius:cõfoꝛtando ipᷣm et mini⸗

ſtrando ei inſtrumẽta et auxilia qbus vtatur
ad ꝓducendũ. Sicut medicus cõfoꝛtat na⸗
turã et adhibet ei cibos et medicinas quibꝰ

natura vtat᷑ ad finẽ intentũ. Sciẽtia aũt ac⸗

quirit᷑ in hoie:et ab interioꝛi pꝛinci/vt ptz in
ro quui per intentionẽ ꝓpꝛia ſcientiã acquirit.
Et a pᷣncipio exterioꝛi:vt ptʒ in eo qui addi

ſcit. Ineſt eni vnicuiq; hoĩ quoddã pꝛincipi

um ſciẽtie.ſ.lumẽ intellectus agetis ꝑ qðᷣ co⸗

gnoſcunt᷑ ſtatim a pꝛincipio naturaliter que
dam vniuerſalia pncipia oĩm ſcientiarũ. Cũ

aute aliquis hmõi vniuerſalia pꝛincipia ap⸗

plicat ad aliqua ꝓticularia: quoꝛũ memoꝛiã
et experimentũ ꝑ ſenſum accipit:ꝑ inuentio⸗
nem ꝓpꝛiã acqrit ſcientiã eoꝝ que neſciebat

ex notis ad ignota pcedens. Vñ et quilibet
docens ex his qᷓ diſcipulus
in cognitionẽ eoꝝ qͥ ignoꝛabat ſᷣ̃m qð dicit᷑

a et oĩs diſciplia

ctus eiꝰ ytat᷑ ad ſclam acquirendã. puta cuʒ
ꝓoonit ei aliquas ꝓpoſitiones minus vniuer

ſales:quas tñ ex pcognitis diſcipulꝰ diiudi

care pᷣt: vel cũ ꝓponit ei aliqua ſenſibilia exẽ⸗

pla vel ſimilia vel oppoſita vel aliqua hmoi

ex quibus intellectus addiſcẽtis manuduci
tur ad cognitionẽ veritatis ignote.Alio mõ
cum cõfoꝛtat intellectũ addiſcẽtis: nõ quidẽe
aliqua virtute actiua:quaſi ſupioꝛis nature:

qn oes intellectus humani ſuntvnius gradꝰ
in oꝛdine nature. Sed inq; tum mwonit diſci
pulo oꝛdinẽ pꝛincipioꝝ ad cõcluſiones: qui

ſoꝛte ꝑ ſeipᷣm nõ haberet tantã virtutẽ colla⸗
tius:vt ex pꝛincipijs poſſet cõcluſiones dedu
cere. Et ideo dicit᷑ in.i.poſterioꝝ.qꝙ ſß vllogiſ
mus eſt demonſtratio faciẽs ſcire:et ꝑ hunc

modũ ille qui demonſtrat auditoꝛẽ ſcientem

ſacit homo ergo docens ſolummõ exterius

nouit:ducit euz

miniſterium adhibet ſicut medicus ſanans.
Dzʒ natura interioꝛ ẽ pꝛincipalis cã ſanatio
nis. Ita et interius lumẽ intellectus eſt pꝛin⸗

cipalis cauſa ſcientie:vtrũq; autẽ hoꝛũ eſta

deo. Et ldeo ſicut de deo dicitur. Qui ſanat

oẽs infirmitates tuas: ita de eo dicit᷑ qui do
cet hominẽ ſcientiã inq;tum lumẽ vultꝰ eius

ſuꝑ nos ſignat᷑. ¶ Becundũ dubiũ fuit vtꝝ
ſcientia hieronimi fuit acquiſita. Ad qð re⸗

ſpondemꝰ q reperiunt᷑ tria hoĩm genera:qui

dam habet ſcientia ſimpliciter acquiſitam ſi

cut hi qui ea que humanã rationẽ nõ tranſcẽ

dunt inueſtigando et ab alijs audiẽdo didi⸗
cerunt. Tales fuerũt illi de quibʒ hieronimꝰ
in epla ad paulinũ ait. Legimus in veteriby
hiſtoꝛijs quoſdaʒ luſtraſſe puincias nouos
adijſſe populos mari
ex libꝛis nouerãt coꝛã q̃q; viderent:ſic picta
goꝛas mẽphiticos vates: ſic plato egyptum

et archita tarentinũ eandẽq; oꝛam italie que
quondã magna grecia dicebat᷑ laboꝛioſiſſi⸗

me gagrauit:vt qui athenis magiſter erat et

potẽs cuiuſq; doctrinas achademie gymna
ſia pſonabant fieret ꝑegrinus atq; diſcipulꝰ:
malens aliena verecunde diſcere q; ſua im⸗
pudenter ingerere:deniq; cum litteras toto

quaſi oꝛbe fugientes pſequitur captus a pi⸗

ratis et venundatus tyranno crudeliſſimo⸗

2 % „

paruit vinctus et ſeruus. Tñ qꝛ phs maioꝛ

emente ſe fuit. Ad titũ liuiũ lacteo eloquẽtie
fonte manantẽ ex vltimis hiſpanie galliarũ⸗
c finibo quoſdã veniſſe nobiles legimuſ. Et
quos ad ſui cõtemplationẽ romã nõ traxe⸗
ratvn ius hoĩs fama puxit:habuit illa etas
inauditũ oibus ſeculis celebꝛandũq; mira⸗

– .

culũ:vt vrbem tantã ingreſſi aliud pᷣter vrbẽ

q̃reret. Appollonius ille ſiue magus vt vul⸗

gus loquit᷑ ſiue ph̊s vt mictagoꝛici tradunt
intrauit ꝑſas: ptranſiuit cqucaſum albanos:
ſcitas:maſiagetas opuletiſſima indie regna

penetrauit et ad extremum latiſſime phyſon
amne tranſmiſſo peruenit ad bꝛagmanas vt
hiarcam in trono ſedentẽ aureo et de tantali
fonte potantẽ:inter paucoſ diſcipulos de na

tura: de moꝛibo: de curſu dierũ et ſyderũ au⸗
diret docentẽ:inde per elamitas:babylonios

chaldeos:medos:aſſyrios:parthos: fenices
arabes:paleſtinos.reuerſus alexandriã: pue
.dnit ethiopia. vt gym noſophiſtas et famoſiſſi
mam menſam ſolis videret in ſabulo. Inue

nit vbiq;vir ille quid diſcere:vt ſemꝑ ꝓfici⸗

ens ſemper ſe melioꝛ fieret. Scripſit ſuper

hoc pleniſſime octo voluminibus philoſtra

tus. hec Hiero. Qui oſtendit quanto labo:e
et ſtudio pictagoꝛas et plato acafPolonmius

1

tranſiſſe: vt eos quos

ſiſſime habuiſſe. ¶ Cercio fuit excellens ſci⸗

no:

ſcientiã adepti fuerunt. Sunt et alij qui ſci⸗
entiã habẽt ſimpliciter infuſ. am: ſicut de apo &ẽtia hieronymi in trãſlationis vtilitate.Cun ſandt
ſtolis diximꝰ:qui a ſpiritu ſancto didicerunt cta nanq; volumina veteris teſtamẽti pꝛiꝰ de gbent
oẽm veritatẽ ad ſalutẽ neceſſariã. Terc vero⸗ greco:poſtea vero veratioꝛe editione de he⸗ lexbi
habẽt ſcientiã acquiſitã:et pᷣter illã adbuc ha bꝛ⸗aico tranſtulit in latinũ. Ex qua trãſlatio lco
bent ſcientiã infulam. hi fuerũt doctoꝛes eca ne lucet eccie dei veritas ſcripturaꝝ ſanctaꝝ ſaripv
cleſie ſancte:qͥ li; hũano ſtudio liberalęs di e oꝛdinauit inſuꝑ officiũ eccleſiaſticũ.vt enĩ re gſlert
ſciolinas didicerint:tñ de reb⸗ diuiniſ nõ ni⸗ fert ioannes beleth. Cum olĩ vnuſquiſq; ca⸗ chian
ſi a fonte ſpiritꝰ ſancti acceper̃t tã multa tãq; ueret qð volebat:tbeodoſius imperatoꝛ ro⸗ lymi.
ſtupenda q̃ docuerũt et redegerũt in ſcriptis gauit damaſum papã vt alicui viro docto ol coſtan
et vt de ceteris taceamus inſpiciant᷑ libꝛi s ficiũ eccleſiaſticũ ↄmitteret oꝛdinandũ. Qui .
Hiero.ſcripſit ⁊ atꝑte Pacebir m ſpiritu ſan ſciens bieronymũ in oĩ ſcientia ſummũ eidẽ nN
cto inſpiratũ locutũ iſſe. r iũ dubiũ officium pᷣdictuʒ cõmiſit.hieronymus itag Vict
fuit vtrũ ſciẽtia hieronymi fuit excellentiſſi: pſalteriũ per ferias diſtinxit. Et vnicuiq; fe⸗ ſoreln
ma:et ad boc rdere poſſumus:ꝙ in tribus rie nocturnũ ꝓpꝛium aſſignauit ac gloꝛia pa⸗ Aic
vieronymus alios doctoꝛes exceſſit. nmnii in fine cuiuſſibet pſalmi dicendũ inſtituit Pah
Pꝛimo in linguarũ varietate. Deinde eplas ⁊ euãgelia ꝑ anni circulum de mnin
””M cdo in biſtoꝛiarũi multiplicita cãtandaſ.ceteraq; ad officiũ ꝑtinentia pꝛeter
Tercio in tranlſationis vtilitate. cantũ rationabiliter oꝛdinauit miſit quod fe ge
ꝛimo fuit excellẽtiſſima ſcia ꝛ. ieronimi cerat de bethleem ad ſummũ pontificẽ et ab 1
q; doctoꝛes alios ſupauit in linguarũ ſeu lit eo autenticatũ ꝑpetuo fuit ⁊ appꝛobatum. nin
terarũ varietate. Fuit enĩ pitiſſimus in lr̃is ¶ De patiencia hierony mi in perſecutioni⸗ n 4
latinis grecis et hebꝛaicis. Uñ de eo ſic ſcri⸗ bus maloꝝ clericoꝛũ et alioꝛum qui ſibi inui uman
bit Augꝰ. Sanctꝰ hieronimus pᷣſbyter gre debãtac bereticoꝝ quos cõuĩicebat. Agdi
co latino ⁊ hebꝛeo eloquio eruditꝰ ĩ loc ſan⸗ apitulũ.ij. Nun
ctis atqʒ in ̃is ſacris vſq; ad decrepitã vixit Ecunda rõ quare hieronimus gloꝛiam uinn
etatẽ cuius nobis eloquij ab oꝛiente vſq; in & grandẽ adeptus eſt dicit patientie ꝓba ſenan
occidentẽ inſtar ſolis lãpas reſplenduit. Et tus quippe fuit et eraminatus in foꝛnace ꝑęſe .
Iſido.i li.ethi.ait. Hieronimꝰ triũ linguaꝝ cutionũ quas iniuſte paſſus eſt:q̃ in triplici Arſa
ꝑitus extitit:cuiꝰ interpᷣtatio ceteriſ antefer?k diſferẽtia diſtin gui poſſunt ſcz. inn
qm̃ et verboꝝ tenacioꝛ ẽ ⁊ pſpicuitate ſnie cla Elcricoꝛum. —.“ luun
rioꝛ atq; vtpote a xpᷣiano interpꝛete verioꝛ.i Emuloꝛum. hutni
dialogo vero ſeueri ſic de hieronymo dicif᷑. 2 ereticoꝛum. frde
Hieronym' pᷣter fidei meritũ dotẽq; virrutũ INꝛimo paſſus eſt ꝑſecutiones cłgicoꝛum gnng
nõ ſoli latinis ſed grecis atq; hebꝛaicis litte E ã vt in ſua legenda narrat᷑:dũ eſſetannox Aiari
ris inſtruct? c. itq vt ſe illi in oĩ ſcia nemo au⸗ triginta vel paulo plus in romans eccleſia uhn
deat Löpafare⸗AS ecundo fuit excellẽs do⸗ pꝛelbyter cardinalis oꝛdinatus eſt Moꝛtuo nern
ctrina hieronymi in hiſtoriaxꝝ multiplicita⸗ vero liberio papa:hieronimus dignus ſum lokt
te. Ob quod ipſeĩ expoſitõne danielis pphe mo ſacerdotio ab oĩbus acclamabat᷑ Sʒz dĩia ſtloyo
te ait. Ad intelligendas extremas danielis ꝓ quoꝛundã clericoꝝ ⁊ monachoꝝ laſciuiã in⸗ Etilua
res multipler grecoꝛũ hiſtoꝛia neceſſaria eit creparet:illi nimiũ indignati inſidias ei pa⸗ nonc
Snutoꝛij videlicʒ callinici: diodoꝛi: polibi: rauerũt et ꝑ veſtẽ muliebꝛẽ. vt ait Jo. beleth nmuit⸗
poſſidonij:theonis ⁊ andꝛonici. ioſephi q̊; turpiter ẽ deriſus. NHã cũ hieronimꝰ ad ma ſhr
⁊ eoꝝ quos ponit ioſephus:noſtriq; liuij ac tutinũ ſolito moꝛe ſurgeret veſtem mulieris leſpu
põpei tro gi: qui omnes extreme viſiõis nar quã emuli iuxta lectũ poſuerãt repperit: ſuã⸗ cd
rãt biſtoꝛiã. Et poſt alexand:ũ vſq; ad ceſarẽę qꝙ; credẽs eſſe induit et in eccleſia ſic ꝓceſſit: Gin
auguſtũ Scelenci ⁊ anthiochi ſirie ⁊ egypti veriſimile eſt q veſtis illa aliquã ↄfoꝛmitatẽ Wlen
ac ptolomeoꝝ bella deſcribũt. Etſi qñ cogi-⸗ ad veſtẽ eius habuiſſet. Et in eccleſia ſic ꝓ⸗ clinn
mur ſeculariũ litteraꝝ recoꝛdari:⁊ aliqua di⸗ ceſſit:hoc aũt illi nequã faciebant vt mulierẽ men
cere ex his que olĩ obmiſimꝰ:nõ noſtre ? vo-⸗ in thalamo habere crederet᷑. Qõð ille videns ſliu
luntatis: ſ. ed grauiſſime vt ita dicã neceſſitatꝭ locũ ire dare diſpoſuit. Itah er vrbe diſceſ⸗ Pene
vt pꝛobemus ea quea ſanctis ꝓphetis ãte ſe ſit: et de ſuo receſſu ſic ipe ſcribit ĩ epła ad ru adbe
cula multa pᷣdicta ſunt tam grecoꝛũ q;ᷓ latino finum. Menſe auguſto flatibus ethereis cũ quin
rũ ac aliaxꝝ gentiũ litteris ↄtineri. hec ibi.vbi ſancto vincentio pꝛeſbytero et adoleſcẽte fra ceyer
Hiero.oſt endit ſe hiſtoꝛiarũ noticiã copio⸗ tre et alijs monachis qui nunc bieroſolyxme

Aegt;

en

inpde
unde⸗
urüte
gſinn
inein
ſgulgn

DC

wde
lumnich
jmasus
Mmiaigt
grun
cüintun
Crallnn
entiper
niitgent
niſcien
de
Nſcanin
auiſbian
.
thal
ogoru
mde
vnnce
in nie

ℳ

me

. ℳ
em⸗
s in
nn
liun⸗
660
M
Vm
le
8
ſ
mmind
ſep/
nm
nn
1 4
ien⸗

— —

cõmoꝛantur: nauem in ronlano poꝛtu con⸗ grecoxꝝ hiſtoꝛias magiſintelligũt qͥ atben9gas
viderint.Et terciũ vir gilij libꝛũ qui a troldde
leuchaten:et a crocherauma ad ſiciliã:⁊ inde

ſcendi:maxima me ſanctoꝝ frequentia pꝛoſe
quente veni regiũ:in ſiculo litoꝛe paululũ ſte

ti:vbi veteres didici fabulas et pᷣcipitem fal
lacis vlyxis curſum:et ſyrenarũ cantica⁊ in⸗
ſatiabilẽ caribdis voꝛaginẽ. deinde vt ibidẽ
aſſerit perrexit cipꝛũ:et poſt ꝓpfectꝰ eſt anthiꝙ
chiam:depoſt mediã:deinde intrauit hieroſo
lymã.inde cõſcendit V. tuʒ: et tandẽ venit
cõſtantinopolim ad ꝛ
ecundo paſſus eſt beatus hieronymus
pſecutiones emuloꝝ:qͥ inuidia moti:ſuo la⸗
boꝛi q; neceſſario et vtiliſſimo:quẽ in tranſia
tione ſcripture ſubijt ſemꝑ detrahebãt. Nam

pleriq;ʒ damnabãt euʒ qm̃ ſupꝑflue egiſſet trãſ

ferendo ea ꝗᷓ iam per ſeptuaginta interpꝛetes
tranſſata fuerãt: p qbus ipe dicit in plogo in
libꝛis paralippomenon ſcribes ad cromatiũ

Si ſeptuaginta interpꝛetũ pura et vt ab eis
in grecũ verſa eſt õ ſuperflue
ime atq; doctiſſime
impelleres vt hebꝛea volumina latino ſermo
ne tranſferrẽ.Qõð eĩ ſemel aures hoĩm occu⸗

pauerat et naſcentis eccleſie roboꝛauerat fi⸗ cis et in latinis codicibus hic noĩm liber vi⸗

cioſus eſt: vt nõ tã hebꝛea q́; barbara quedã

mi cromati epᷣoꝝ ſancti

dem:iuſtũ erat etiã noſtro ſilentio cõpꝛobari

NMHunc vero cũ ꝓ varietate regionũ:diuerſa

ferantur exemplaria et germana illa antiqua
ꝙ; tranflatio coꝛrupta ſit atqʒ; violata: noſtri
arbitrij putas aut pluribo indicareqͥd veruʒ

ſit:aut nouũ opus in veteri oꝑe cudere:illu⸗

dentibuſq; iudeis coꝛnitũvt dicit᷑ oculos cõ

figere.hec ibi.vbi oñdit ꝙ; tranſſatio ſeptua⸗

ginta ꝑ multos coꝛrupta fuerat. Inſuꝑ et ſe⸗

quitur in eadẽ epla oſtendẽs q; erat diminu⸗
ta inquit.Scripſi nuꝑ libꝛũ de optimo ge⸗
nere interpꝛetandi:oſtendens illa de euange
lio.Ex egypto vocaui filiũ meũ.et qm̃ naʒa

reus vocabit᷑. Et videbũt in quẽ ↄpunxerũt

Et illud apli.Que oculus nõ vidit:nec au⸗
ris audiuit:nec in coꝛ hoĩs aſcenderũt:q̃ pꝛie

parauit deus diligentibo ſe:ceteraq; his ſilia
hebꝛeoꝝ libꝛis inuenire certe apli et euãgeti
ſte ſeptuaginta interpꝛetes nouerãt.Etvnde
eis hec dicere q̃ in ſeptuaginta nõ habentur
Chꝛiſtus deus noſter vtriuſq; teſtamẽti ↄdi
toꝛ in enãgelio ſᷣm iohannẽ.Qui credit in⸗

quit in me ſicut dicit ſcriptura: flumina devẽ
tire eins fluent aque viue:vtiq; ſcriptũ eſt qd

ſaluatoꝛ ſcriptũ eſſe teſtat᷑: vbi ſcriptuʒ eſt ſe⸗
ptuaginta nõ hahẽt: apocrifa neſcit eccleſia.
ad hebꝛeos ergo reuertendũ eſt. vñ et dñs lo
quitur et diſcipuli exempla p̃ſie umunt:hec pa
ce veterũ loquoꝛ:et obtrectationibo meis tm

rũdeo:qͥ canino dente me rodũt.Et in epla
ad domnionẽ et rogatianũ ita ſcribit. Quõ

egoꝛiũ naʒanzenum

ad oſtia tiberina nauigarint. Ita ſanctã ſcri

pturã lucidiꝰ intuebit qui iudeã oculis con

templatꝰ eſt. Et antiquarũ vrbiũ memoꝛias
loeoꝛumq; vel eadẽ vocabula:vel mutata co
gnouerit:vñ et nobis cure fuit cũ eruditiſſi⸗
mis hebꝛeoꝝ hunc laboꝛẽ ſubire vt circũire⸗
mus ꝓuinciã quã vniuerſe xpᷣi eccleſie ſonãt
Fateoꝛ enĩ mi domnion ⁊ rogratiane chariſ
ſimi nunq; me in diuinisvoluminibꝓpꝛijs5
viribo credidiſſe:nec habuiſſe magiſtrã opi-
nionẽ meã. SDed etiã ea de quibo ſcire me ar⸗
bitrabar: interrogare me ſolitũ. Quanto ma
gis de his ſuꝑ quib anceps erã.Deniq; cũ a

me nup litteris flagitaſſetis:vt vobis para⸗
lippomenon latino ſermone tranſferrẽ de ty

beriade legis quendã auctoꝛẽ qͥ apud hebꝛe⸗
os qadmirationi habebat᷑ aſſumpſi. Et cõtu⸗
li cũ eo a vertice vt aiuntvſq; ad extremũ vn
guem. Et ſic cõfirmat? auſus ſum facere qð

2. 92 . —

iubebatj.libere enĩ vobis loquoꝛ:ita et ĩ gre⸗

et ſamaritica nomina cõgeſta arbitrandũ ſit

HNec hoc ſeptuaginta interpꝛetib qui ſpiritu
ſancto pleni erãt ea que vera fuerũt tranſtu⸗

lerunt:ſed ſcriptoꝛũ culpe aſcribendũ:dũ de
inemendatis inemendãda ſcriptitant:et ſepe
tria noĩa ſubtractis e medio ſilabis in nnũu
vocabulũ cogũt:vel e regione vnũ nomẽ ꝓ⸗
pter latitudinẽ ſuã in duo vel tria vocabula
diuidũt.hec ibi. Item in ꝓlogo in libꝛo iob
inquit. Cogoꝛ ꝑ ſingulos diuine ſcripture
libꝛos aduerſarioꝝ rũdere maledici.Etin-
fra. Memini me ob intelligentiã huiꝰ volu⸗

minis iudeũ quendã pᷣceptoꝛẽ qͥ apud hebꝛe

os pꝛimus haberi putabat᷑:nõ ꝑuis redemii

ſe numis.Cuiꝰ doctrina an aliqͥd ꝓfecerim
neſcio:hoc vnũ ſcio nõ potuiſſe me interpꝛe⸗
tari:niſi ꝙ ante intellexerã. Et poſt multa ait
ibi Hiero. Audiãt qua ꝓpter canes mei iccir⸗
co me in hoc volumine laboꝛaſſe:nõ vt inter
pꝛetationẽ antiquam repꝛehenderem: ſed vt
ea q̃ in illa aut obſcura ſunt aut obmiſſa: aut
certe ſcriptoꝝ vicio depꝛauata manifeſtioꝛa
noſtra interpꝛetatõe fierẽt ꝗͥ et hebꝛeũ ſermo⸗-
nem ex ꝑte didicimus. Et in latino pene ab

ip̃is cunabulis inter grãmaticos ⁊ rhetoꝛꝛees

et phos nutriti vł detriti ſumꝰ ꝙ ſiapud gre
cos poſt ſeptuaginta editio nẽ iam xpᷣi euan⸗
gelio coꝛuſcante iudeus aquila.et ſimachus

ac theodotion iudaiʒantes heretici ſunt rece
pti:qui multa myſteria ſaluatoꝛis ſubdola

aga iij

interpꝛetatione celarũt. Et tñ in exemplarijs
habent᷑ apud eccleſias et explanant᷑ ab eccle

—

ſiaſticis viris:quãto magis ego xpᷣianus de
parentibo xpᷣianis et verillum crucis inme
fronte poꝛtans:cuiꝰ ſtudiũ fuit omiſſa repe⸗
tere et depꝛauata coꝛrigere et ſacramet cccle

ſie puro ac fideli aꝑire ſermöe: vel a faſtie
repꝛo⸗

ſt beat hieronimus

bo nõ debeo

ſis vel a malignis lectoꝛi

bari. ¶ Cercio paſſus e

id iv⸗

ꝑſecutiones hereticoꝝ. arrianoꝝ vicz: vt ipe
ſcribit in epła ad damaſum papã: quos oẽs

potẽter euicit ⁊ xpᷣiana documẽta publice de

fenſauit: quãta vero bieronym paſſus ſit a

fictis amicis ipᷣe declarat in ebn oz
In oibus tamẽ modeſtiã ſeruans no

larat in epła ad aſellam.

niſi ꝓ⸗

pter deũ et ꝓximoꝝ vtilitatẽ ſibi falſo detra⸗

Hentes rõnabiliter obiurgabat.

cedem celeſtis regni.

emn

cõſideremus tria.
Peimo auſteritatem.
Gecundo diuturnitatem.
Tercio vtilitatem.

WRꝛimo cõſi
ĩ auſteritatẽ.

1

De auſteritate penitẽtie hieronymi ĩ qua
quatriennio ꝑſeuerauu⸗: ob quã accepit mer
. ¶ Topitulũ.iij.
rca ratio qꝛ hieronymus gloꝛiã ce
lolam obtinuit dicit᷑ penitẽtie: de qua

ꝛiã co⸗

eremus de penitẽtia hierony
E. Hanc ipe decla at in ep iſtola
ad Euſtochiñ:vbi ſic ſcribit. Quotiẽs in he

remo cõſtitutus in illa vaſta ſolitudine: que
exuſta ſolis ardoꝛibus: hoꝛridũ monachis
pꝛeſtat habitaculũ:putabã me romanis deli
tijs intereſſe:hoꝛrebant ſacco membꝛa defoꝛ

mis ſqualida cutis ſitũ ethiopice carnis ob

duxerat: quotidie lachꝛyme: quotidie gemi⸗
tus.Et ſi quãdo repugnantẽ ſomnus immi
nens oppꝛeſſiſſet:nuda humo vix oſſa heren

tia collidebã: de cibis vero et potu taceo: cũ
etiam languentes monachi:aqua frigidavix
vtant᷑:et coctũ aliqd accepiſſe:iu xuria ſit. It

le igitur ego qui ob gebenne metũ tali me car
ſcoꝛpionũ tm̃ ſocius
ferarũ ſep e choꝛis intererã puellaꝝ:pallebãt
oꝛa ieiunijs: et mens deſiderijs eſtuabat fri

ceri ipᷣe damnauerã:

gido coꝛpoꝛe:et ante hoĩem iam ſua carne pᷣ⸗
moꝛtuũ: ſola libidinuʒ incendia bulliebant.
Itaq; omni auxilio deſtitutus ad ieſu iace⸗
bam pedes:rigabã lachꝛymis et crine terge⸗
bã:et repugnantẽ carnẽ ebdomadarũ inedia

*„

ſubiugabã. Et infra memini me diẽ

iunxiſſe cũ nocte: nec pꝛius a pectoꝛis ceſſaſſe

crebꝛo

verberiby q; rediret dno increpante trãquil⸗
litas:ipᷣam q̊q; cellulã meã quaſi cogitatio⸗

num mearũ cõſciam ꝑtimeſcebã:et m

„

ibimer

tratus etrigidusſolus deſerta penetrabam
Sicubi cõcaua valliũ:aſpera montiũ:rupiũ

pꝛerupta cernebã. IJbi mee oꝛõnis locus:ibi

illud miſerrime carnis ergaſtulũ. Et vt mihi
teſtis eſt dñs pꝰ młtas lachꝛymas: poſt celo

oculos inberẽtes: nõnunq; videbat᷑ mihi in⸗

Rreſſe agminibo angeloꝝ.

remus de penitẽtia bieronvmi diuturnitatẽ
Näã licet fuiſſet olbus diebus vite ſue in laz

boꝛibus et penitẽtia: tñ in illa pnĩa ſic dura
quadriennio ꝑſeueranit. Qua ꝑacta ad beth

leem oppiduʒ remeauit:impetrauitq; ab eo
cirillo ocũ babitandi:vbi monaſteriũ ↄſtru
xit:⁊ cũ monachis habitauit:multos aũt ibi
dem diſcipulos coadunans in ſancto ꝓpoſi⸗
to et tran atõe ſcripturarũ quinquagintaan
nis et ſex menſibo deſudauit. Tanta deniq;
laſſitudine fatigat⸗ eſt: vt in ſtratu ſuo iacẽs:
fu niculo ad trabẽ ſuſpenſo ſuppinis manib-

ſe leuaret. ¶ Cercio cõſiderem de pnia hie⸗
ronymi vtilitatẽ: aſſecutꝰ nãq; eſt ꝓ illa ſuiſ⸗

laboꝛibo mercedem ꝑpetuã celeltis regni.

am octuageſimooctauo anno etatis ſue.

Duodecimo vᷣo anno imperij iunioꝛis theo

doſij:in ſenectute bona migrauit ad dominũ

Sis vero aliquid de tranſitu eius noſcere
cupiar:legat tranſitũ eius:qui licet inter ſcri⸗
pturas ap ocrifas nu meret᷑: tamẽ multa ſunt
ibi veriſimilia qᷓ in felici doꝛmitione hiero⸗
eſt deuota
ſacramẽti euchariſtie ſuſceptio:circumaſtan
tium exhoꝛ tatio:et in terra obdoꝛmitio: atq;

nymi occurrere potuerũt. Sicut

aĩe illius ad celũ dedu ctio. Felix igit᷑ aĩa illi

us ꝗᷓ in bethleẽ onere carnis depoſüo: indu⸗

bitanter perauit ad xpᷣm cũ ̊ letat᷑ in eterna
requie. Ad quã nos meritis eius ꝑducat cle⸗

mentia ſaluatoꝛis qui viuit et regnat in ſecu
la ſeculoꝛum. Amen

en.
ermo quinquageſt imuſſeptimꝰ de ſan⸗

cio Benedicto gloꝛioſiſiſſimo patre mona⸗

Alectus deo? bo

minibus cuius memoꝛia in bene⸗
dictione eſt. Scribunt᷑ hec verba

oꝛigin aliter Ecẽi. xlv. c. Co git me ſanctitas

eximia beati benedicti:vt eius ampliſſimas
laudes peroꝛare debeã. De quo licet ſcripſe⸗
rit abunde Gꝛego.in.ij.dialo.libro:tame vt
.hoc dicendi oꝛdine: quo ad populũ loqui cõ
ſueuimus:eius pᷣconia audientibo uluceſcãt:

in pñti ſermone aliqu ul⸗
plicabimus. Nã vt in ſequẽtibus apparebit

inter ſanctoꝝ oꝛdines: nõ mediocrẽ aut infi

mum obtinet locũ:quippe cũ eius nol opera

Secũdo cõſide

a ex multis bꝛeuiter ex⸗

giencs

Gin
hont

g
2

lpoſit
holnben
hooetho⸗
linepte
foghuve⸗
Peimadt
li
Tacurt
n
foenenon
ſaiben

fiedeon
uniirſa
Duainia
Pinüdia
ſnc
Tchme
Ptioquot
dich o⸗
unbyo⸗
er Meim
ocgf
mardu
Gondad
gumag
Ainne
Galy
honn
Phonong
iunpi
guocded.
vumi i
igcſalun
ci dan
epſun
ſeinen V
lernnde
n
Wian

Plen
um
danh
nnd
ich
inhiiv
Coſt
rnia’
ſunl⸗
Aſde
bch
igeei
üntn
nostüb
RZ

agon

nn do,
lſb ui
nisnndt
ehnil
des.
niorte
AAdon
uonoc
rinerſn
ulcaſurt
ge bien⸗
GK dao
fundin
mün 45
G 4
hamn
ocr
uinſ

. ſ

NNN.H
, .

ſo
bend⸗
cveht
moius

et facta cõcoꝛdent: pterea de ipᷣo dicunt᷑ ver⸗

ba /ꝓppoſita in quibo oſtendit᷑ ꝙ memoꝛia illi⸗

us in benedictõne eſt.qꝛ ſcʒ benedictus eſt a

deo et hoĩbus.x vtiq; oſtẽdere poſſumꝰma

xime ꝓpter tria:que dici poſſunt tres eius pꝛe

rogatiue.
Pꝛima dicit᷑ religionis inſtitutio.
Scoa ſanctitatis ꝑfecrtio.
ercia vite pntis cõſummatio.
uot modis accipit᷑ religio:et de magni⸗
ficentijs religionis:⁊ qtũ exaltata eſt religio
ſancti benedictti. Lapitulũ.i.
Ruma progatiua ſancti benedicti:qua⸗
re eius memoꝛia in benedictõe eſt dicit

relligionis inſtitutio. Inſtituit quidẽ inſpi⸗

rãte deo religionẽet regulã ſanctã monacho
rum ipᷣe ſcripſit.Tñ vt ꝑs iſta clarioꝛ ſit:tria

occurrũt de religione coſideranda.

Pꝛimũ dicit᷑ acceptio.
BSecundũ magniticatio.
Xercium exaltatio.
zimũ de religione cõſiderandũ ðᷣꝛ acce⸗
pᷣtio:quot ſcʒ modis religio accipit᷑ Et ad H
dicit Jo.an.ſuꝑ rubꝛica de regulariboꝛ trãſe
untibus ad religionẽ. accipit quadrupli
citer. Pꝛimo mõ ſolũ ꝓ debito cultu veri dei
quo ad fidẽ:et ſic cõpꝛehendit totã xpᷣianita⸗
tem que dicit᷑ chꝛiſtiana religio Et de hac ac
ceptione habet᷑.xcvij.di.c.i.extra de diuoꝛ.c.

gaudemus.et. C. de ſum.tri.et fi. catho. In
epla.inter claras.circa pᷣn. Scðᷣo ſumit᷑ reli

gio ꝓ cultu veri dei nõ ſolum ꝑ fideʒ ſed per

opera bona. Et ſic cõpꝛehendit vniuerſita-

tem bonoꝛum chꝛiſtianoꝛum.et de hac ſcri⸗
bitur. xvi.qꝗ.i.capi. Juxta. et.xxxiij.q.v.ca.
quod deo.et extra de cõſti.c.eccleſia. Tercio
ſumit᷑ religio ꝓ ſtatu clericali.ſi icut ptz. i. q.
iij.c.ſaluatoꝛ.et.xij.q.i.c.i.et in aut᷑.de ſanc.
epi. 5F. damus.Quarto religio capit᷑ ſtrictiſſi
me ꝓ ſtatu illo in quo qͥs ꝑ ꝓfeſſioneʒ ſubdit

ſe imperio p̃ᷣlati:dedicans ſe totũ deo:vt nota

R extra de vo. et vo. redemptio.c.ex multa.

ecundũ cõſiderandũ de religione dicit᷑
magnificatio. Et in hoc cõfutare debemus
ulticiã quoꝛundã:qui ſtatũ religionis irra
tionabiliter damnãt: aſſerẽtes poſſe multa fie
ri in ſeculo meritoꝛia ⁊ ſalutẽ aĩe cõcernentia
ob que fatuũ eſſe videt᷑ vt quis religionis cu

iuſcũq; vitã aut regulã pꝓfiteat᷑. Ctra quos

ꝓbabimus ſtatum religionis excedere ſtatũ
ſecularẽ quadruplici rõne.
ꝛimo roõne ſuperationis.
Dcdo rõne abſolutionis.
ercio rõne diſſolutionis.
Nuarto rone derelictionis.

3

¶ Pꝛimo ſtatus religionis excedit ſtatũ ſe⸗
cularẽ rõne ſuperationis. Nam licet in ſetu
lo poſſet quis elemoſynas pauꝑibo erogare:
yveſtire nudos:paſcere famelicos et hmõi: iñ
in grediens religionẽ et in ea ꝓfeſſionẽ faci⸗
ens:ſuperat omnia hmõi pietatis oꝑa.Pꝛo⸗

ptereꝗ Hiero.in epla ad Julianũ ait. Holo

tm̃ ea offeras dno q poteſt fur rapere:hoſtis
inuadere:pᷣſcriptio tollere:que accedere poſ⸗-
ſunt et recedere:atqʒ inſtar vndarũ et fluctu⸗
um a ſuccedentibo ſibi dominis occupantur
atq; vt vno cuncta cõplectar ſermone queno

lens in moꝛte dimiſſurꝰ es. Illud offerre ma
gnum eſt qð nullus tibi poſſit hoſtis aufer-

re:nulla eripere tyrannis qð tecũ pergatad
inferos:immo ad regna celoꝝ ⁊ paradiſi de

litias.Extruis monaſteria multus a teppr·
inſulas dalmatie monachoꝝnumerus ſuſtt

tatur. Sʒ melius faceres ſi et ipᷣe ſanctꝰ in-

ter ſctõs viueꝛes. Sancti eſtote qꝛ ego ſanctꝰ

ſum:dicit dñs.Apoſtoli gloꝛiant᷑ qꝛ oĩa di⸗

milerunt et ſecuti ſunt ſaluatoꝛẽ:et certe öter

rhetia et nauẽ nihil eos legimus dimiſiſſe: et
tñ teſtimonio futuri iudicis coꝛonant᷑.qꝛ ſe
offerentes totũ dimiſerãt qð habebant. et in
epiſtola ad palmachiũ ait.Zacheus diues
erat:apoſtoli pauꝑes. Reddidit ille quadru⸗

plum qð rapuerat:dimiſitq; pauperibo ꝑtem

ſubſtantie que remanſerat. Lñ qꝛ puus erat

et in apoſtolicã pꝛoceritatẽ nõ ſe potuit exten

dere:nõ fuit in duodecim aploꝛum numero.

Apoſtoli autẽ q;tum ad diuitias nihil: q;tũ

ad voluntatẽ totũ mundũ pariter reliquerũt

Et glo.ſup.iij.c. Numeroꝝ inquit.Alij vo⸗
uent vitulos:alij arietes:illi domos. Naʒa⸗

reus ſemetipᷣm: hoc eſt enim votuʒ nazarei

quod eſt ſuꝑ omne votũ. Filius enim vel fi⸗

lia aut pecus aut pꝛediũ extra nos eſt.ſemet⸗
ipᷣm deo offerre:nec alieno laboꝛe ſʒ ꝓpꝛio pla
cere ꝑfectius et eminentius eſt oĩbus votis.
hec ibi.Elemoſyna itaq;ʒ illa qua ſeipᷣm qͥſq;
donat deo in religione pᷣeminet quibuſcũq;

generibo elemoſynarũ que fieri poſſent in ſe⸗
culo. Oð adhuc hieronimus in epiſtolaad

paulinũ cõfirmat dicens. Philoſophus glo
rie animalet popularis aure vile mancipiuʒ
totã ſemel ſarcinam depoſuit.Et tu reputas
in virtutũ culmine cõſtitutum ſi partẽ ex to
to offerat:te vult dñs:nõ tua.Te inquit vult

.hoſtiam viuam placentẽ deo. Superat inſu

per ſtatus religionis omne genus penitẽtie:
quam quis poſſet in ſeculo facere. Ob quod

ingredienti religionẽ nulla eſt penitẽtia alia

pꝛo peccatis pꝛeteritis iniungenda:de pec⸗
catis tamen cõmiſſis poſt ingreſſum religio
aag iih

nis imponendaleſt penitentia. vt notat extra

de regularibus et tranſeuntibus ad religio⸗
nem. c.vlti. Hinc deuotus Bernar. in libꝛo

de pꝛecepto et diſpenſatione ait. Audire vul
tis a me:vnde inter cetera penitentie inſtitu⸗
ta monaſterialis diſciplina bãc merueru p-⸗

rogatiuã: 2 ſecunduz baptiſma nuncupetur..

Arbitroꝛ ob perfectam mundi renumtiatio
nem et ſingularem erxcellentia yue ſpiritua⸗

lis:que pᷣeminet vniuerſis vite humane ge⸗

neribus huiuſmodi cõuerſ⸗ atio. Pꝛofeſſoꝛes
et amatoꝛes ſuos diſſimiles hominibo: ſimi⸗
les angelis facit:immo diuinã in hoĩe refoꝛ⸗
mat imaginez: cõfigurans xpᷣo inſtar baptiſ
mi: dum per id q moꝛtificamus mebꝛa no⸗
ſtra que ſunt ſuꝑ terrazʒ: rurſus chꝛiſtũ indui
mus:cõplantãti ſimilitudini moꝛtis eiꝰ.hec
ille. Pꝛopter dicta nõ videreui incõuenienſ
vt ingrediẽtes religionẽ cõſequerent᷑ eandẽ
gratiã ſcʒ quo ad peccatoꝛũ remiſſionẽ quã
cõſequuntur baptiʒati. vt ponit Tho. ſcðᷣa
ſcõðe.q.vltima.
excedit ſtatum ſecularẽ ratione abſolutõnis:
nam abſoluit ab omni voto tempoꝛali quod
quis in ſeculo implere poſſet. vnde ſcribitur
extra de voto et vo.redemp.c. ſcripture. Re⸗
us fracti voti aliquatenus: nõ habetur qui

tempoꝛale obſequiũ in perpetuã religionis

obſeru antiã noſcitur cõmutaſſe.Etvt ait Ri
cardus in.iiij.di.xxxviij. exceptis ꝑſonis ali
cuius dignitatis: que debẽt cõſulere ſummũ
pontif icem:quilibet alius obligaturvoto ad
viſitandũ terram ſanctã: poteſt abſq; alia ab⸗
ſolutionereligionẽ ingredi: et per ꝓfeſſioneʒ
in illa abſolutus eſt a voto:et ita abſoluitur:
vt pꝛedictũ eſt ab omni alio voto. Nam cu
obedientia ſit maximũ votoꝛũ pꝛo omni vo⸗
to ſufficientiſſime recõpenſat. ercio ſta⸗
cus religionis escedit ſtatũ ſecularẽ rõne diſ

ſolutionis. nam diſſoluit matrimoniũ cõtra

ctum per verba de pꝛeſenti nõ coſumar n
tali enĩ caſu poteſt alter cõiugum etiã allero
inuito in trare religionẽ. Et facta ꝓfeſſione
ille qui remanet in ſeculo poteſt libere nube⸗
re.vt notat᷑ extra de cõuer. cõinga.c.verum.
c. ex pte. el. ij. c. ex publico. ¶ Duarto ſtatus
religionis excedit ſtatũ ſecularẽ ratione dere
lictionis. Nam licʒz füijs parentes relinque
re:dummõ nõ ſint in extrema neceſſitate po⸗
ſiti:atq; ipᷣis inuitis religionẽ intrare. Cuiꝰ
ratio eſt: quia magis vnuſquiſq; tenetur deũ
et animã ꝓpꝛiaʒ q; parentes diligere. Exhoc
inquit Hieronymus in epiſtola ad furiã de
viduitate ſeruanda. Sola cauſa pietatis eſt

ecũdo ſtatus religionis

vbi carnis nijlla noticia eſt: honoꝛa patrem
tuum: ſʒ ſi te a vero patre nõ ſeparat: tamdiu
ſcito ſanguinis copulã q;diu nouerit cõdito
rem. Alioquin tibi dauid pꝛotinus clamat.
Audi filia et vide et inclina aurẽ tuam:et ob
liuiſcere populũ tuum et domũ patris tui:et
cõcupiſcet rex decoꝛẽ tuuʒ. Et in epiſtola ad
peliodoꝛũ de cõtemptu mundi ait.Licet par
uulus ex collo pendeat nepos: licet in limi⸗
ne iaceat pater: ſed ſparſo crine et ſ. ciſſis veſti
bus vbera quibo te nutrierat mater oſtendat

percalcato perge patre: ſiccis oculis ad ve⸗

xillum crucis euola. Solum pietatis genꝰ
eſt in hac re fuiſſe crudelẽ. hec ille.Et cũ iſta
de religione loquimur:quidã nobis obijce⸗
re ſolent Quid ſiomnes religioſi eſſemꝰ eſſet
de mundo:que obiectio non niſi ex fatuitate

ꝓcedit cum gubernatio mundi ſpectet ad de
um. Dinc eſt ꝙ hiero. aduerſus vigilantiuz

ait. Argumẽtaris et dicis. Si om̃es ſe clau
ſerint et fuerint in ſolitudine quis celebꝛabit
eccleſias quis ſeculares hoĩes lucrifacit? Et
quis peccantes ad penitentiã poterit cohoꝛ⸗
tare. Hoc enim modo ſi omnes tecũ fatui eſ⸗

ſent: ſapiẽs quis eſſe poterit. Infantes in cu⸗

nis nõ vagient: obſtetrices abſq; mercedibus

mmendicabunt: et in lectulo ſuo frigidus atq;

cõtractus doꝛmitantius vigilabit. Raro vir
tus eſt nec a pluribus appetitur atq; vtinam
hoc omnes eſſent ꝙ pauci ſunt de quibus di
citur. Multi ſunt vocati pauci vero electi.
Aerciũ cõſiderandũ de religone dicit᷑ exal
tatio Ham vt de reli gione beati benedicti lo
quamur exaltatam illam videmus qu adru⸗
plici ratione. S=

z 2 ꝛimo ratione dignitatis.
cdoratione ſanctitatis.

Tercio ratione numeroſitatis.

uarto ratione gratioſitatis. .
imo exaltata fuit religio ſancti benedi⸗

cti rõne dignitatis. Habuit enĩ viros in di⸗

gnitatibus eccleſiaſticis cõſtitutos pene in⸗

numeros. Nam Johannes vigeſ⸗ imuſſecun
dus extrabi illos fecit de archinis ſummoꝝ
pontificum:et inuenit ꝙ a tempoꝛe ſancti be
nedicti vſq; ad pontificatũ eiꝰ fuerãt de oꝛdi
ne ſancti benedicti quindecim milia ſeptin⸗
genti et quattuoꝛ abbates quoꝝ cõfirmatio
ſpectat ad papam. Et epiſcopi qu inq; milia
et quattuoꝛ. Archiepiſcopi ſeptingenti. car⸗
dinales tricentitriginta. ſummi vero ponti⸗
fices vigintiquinq;. ecũdo exaltata fu⸗
it religio ſancti benedicti ratione ſanctitatis

vt enim cõpertum eſt in cathalogo ſanctoꝛũ

ninent
guinen
1
dcin
fisel
Pinonl

7

junſen

Gu⸗
ſancin
marle
N .
Ra
Un
ſonns⸗
Kn⸗
Dan
No
ſ
toben
miac
Beg
deſe
chbli
ſupun
giusel

ſeerde

ſugne⸗
ichloa
Ahng
NG
Lanrue
nn
ſton
deſdi⸗
claule

Morgen

en

tc⸗
mnscene.
re unnaoo

parsir

ingninua

int innr
gloniglin⸗
eaſclisncd
mucciner
oalisu
Dpiemisg
cieän
inobisohie⸗
Golcſeri
niüicrini⸗
Giſr
ſus wiglnen
Sionistt
guischhn
Blngina.

ipornien

Nolttifui

ninee
neuti

nnen

i Rorof

1 ac winn
degoibugn
ncieen
conedig

n
nufun
4

=

£
fuerunt in ea trigintaquattuoꝛ milia canoni

zati. ¶ LZercio exaltata fuis eligio ſancti be⸗

nelicti rõne numeroſitatis. Sub iſta nanq;
ſancti benedicti militãt monachi nigri:deq⸗

bus fit mentio in clemẽtina.ne in agro.Qui
cum eſſent relaxati refoꝛmati ſunt in ↄgrega

tione que dicitur ſancte iuſtine habentes ſpe
ciales cõſtitutiones et exemptiones per Eun

genium papã quartum cõfirmatas. Sub re

gula inſuꝑ ſancti benedicti militãt ciſtercien
ſes.quos beatus Bernardus mirabiliter di
latauit:camaldulenſes inſtituti per beatum

Roncaldum. Oꝛdo vallis vmbꝛoſe. Oꝛdo
humiliatoꝛũ.Oꝛdo montis oliuarum.Clu⸗
niacenſes. Silueſtrini.et Celeſtini.quoꝛum

oꝛdinem inſtituit ſanctus petrus de murro⸗
ne ¶ MHuarto exaltata fuit religio ſancti be⸗

nedicti rõne gratioſitatis. NHam ſummi pon
tif ices eidem cõceſſerunt ampliſſimas grati⸗

as indulgentias et exemptiones. Religionz

ipam ſemꝑ affectu paterno fouentes.

¶ Dualiter ſanctus Benedictus fuit etiam

mundi.
⸗ Eapitulũ. ij.
Ecunda pꝛerogatiua ſancti benedicti
quare memoꝛia eius in benedictõe eſt:
dicitur ſanctitatis ꝑfectio:quã colligere poſ
ſumus ex tribus. H

NPꝛimo ex miraculoꝝ rutilatione.

ecundo ex ꝓphetica illuſtratione.
Tercio ex mundi cõmotione.
ꝛmo colligimus perfectioneʒ ſanctita⸗
tis beati benedicti ex miraculoſa coꝛuſcatio⸗
ne. Fecit enim deus illum coꝛuſcare multis
miraculis: ex quibus aliqua recitabimus q̃
Bꝛegoꝛi in ſecũdo dialogoꝝ libꝛo fideliter
deſcripſit.Et pꝛimũ eſt de capiſterio fracto ⁊
cõſolidato. Natus enim benedictus ex nur⸗

—

ſia ꝓuincia cum rome liberalibo ſtudijs tra⸗

ditus eſſet:in ipᷣa ſui infantia litteras deſeru⸗

it:et deſertum petere decreuit. Quem nutrix
ſua que eũ tenerrime diligebat vſq; in quen⸗
dam locum qui dicitur effide ſecuta eſt. Ubi
ad purgandũ triticum mutuo capiſterium
petijt. Sed ſuper menſam incaute ponens:

et coꝛruens in duabus partibus fractũ vidit

quam benedictus flere pꝛoſpitiens partes ca

piſterij accepit:et ab oꝛatione ſurgens inte⸗
gre ſolidatũ inuenit. Poſtmodum nutricem
occulte fugiens in quendã locum venit:vbi

ne vſq; ad inferioꝛa deſcendat.

tribus annis hominibus incognitus man⸗

ſit. Excepto quodam monacho romano no

mine:qui ſibi ſedule neceſſaria miniſtrabat.

Becundum miraculum fuit de aqua edu
cta in monte. NHam dum vndecim monaſte⸗
ria cõſtruxiſſet:ex quibus tria ſurſum in ru⸗

pibus montis erant. Fratres deoꝛſum cum

magno laboꝛe aquas hauriebant. Cunq; vi
rum dei ſepe rogarent vt monaſteria illa mu
taret:quadam nocte cum quodã puero mon

tem aſcendit:vbi diutius oꝛans petras in eo

dem loco pꝛo ſigno poſuit.Cunq; domũ re⸗
dijſſet:et fratres pꝛo eadem aqua ad eum ve
niſſent dixit. Ite in illam rupem in qua tres
petras inuenietis:in modico cauate. Valet
dominus inde vobis aquam ꝓducere.Qui
euntes et iam rupem illam ſudantẽ inueniẽ
tes cõcauum locum fecerunt:et mox aqua re

pletum inuenerunt. Que vſq; nunc tam ſuf

ficienter emanat:vt ab illo montis cacumi⸗
B ad in erciũ mi
raculum fuit de ferro natante et redeunte ad

1 etiam manubꝛium. Quadam enim vice:cum circa
ſanctitate perfectus:quod oſtendunt eius mi
racula:et ſpiritus pꝛophetie atq; commotio

monaſteriumviri dei:quidam cum falcaſtro
vepꝛes abſcinderet:ferrum de manubꝛio exi⸗
liens in quendam lacum pꝛofundiſſimũ ce⸗
cidit.Cunq; de hoc ille nimium anguſtiare

tur:vir dei pietate motus manubꝛium in la⸗
cum poſuit.et mox ferrum vſq; ad ſuum ma

nubꝛium enatauit.Ouartum miraculũ fuit
de puero moꝛtuo reſuſcitato. Dum enim fa⸗
ciente hoſte maligno cecidiſſet pars cuiuſdã
parietis:interfeciſſetq monachum quendã
vir dei puerum illum moꝛtuum et laceratũ
ad ſe in ſacco adduci fecit. Et oꝛatione facta
a moꝛtuis ſuſcitauit.

Auintum miraculum fuit de vaſe vitreo
pꝛoiecto:⁊ oleo multiplicato.Quodã tempo
re dum totam pꝛouinciã in qua erat ſanctus

Benedictus fames vꝗlida occuparet.Etvir
dei omnia que inuenire poterat egentibus
Dminiſtraret. Itaq; nihil in monaſterio pꝛe⸗
ter modicum olei in quodam vaſe vitrio re⸗

manſiſſet. Juſſit cellerario vt illud modicuzʒ
olei cuidam egenti daret. Ille vero ibidem

pau perem audiuit:ſed obedire contempſit.
Quod vir dei vbi cõperijt vas vitreuʒ cum
oleo per feneſtram pꝛoijci iuſſit:ne quid in
monaſterio per inobedientiam remaneret.
Pꝛoiectum itaq; cum per ſaxa ingentia ce⸗

cidiſſet: Nec vas fractum nec oleum eſt effu⸗

ſum. Quod ille leuari iuſſit: et dari integruʒ

egenti foꝛis poſtulãti. Monachum autem

illum de inobedientia ⁊ diffidentia increpãs

ſeſe in oꝛõe dedit et cõtinuo quoddã magnũ
dolium quod ibi erat vacuũ oleo plenũ fuit.

Quod adeo excreuit vt per pauimentũ effun

deretur. Sunt et alia eius miracula qᷓ pᷣter⸗
mittimus ne ꝓlixitate dicendi tedium audi
entibus ingeramus.¶ Secũdo colligim

perfectionẽ ſanctitatis beati benedicti ex ꝓ⸗

phetica illuſtratione:habuit quidem lumen
Apheticum:vt cognoſceret ea que naturaliter

*

cognoſci nõ e unt. Sicut pꝛobatur mul

tis exemplis.Pꝛimum exemplum eſt de

₰ℳ

placido quem rapuerãt aque. Cum enĩ ille

puer et monachus ad hauriendã aquã egref

ſus in fluuiũ cecidiſſet:et pene aqua illum in
vnius curſu ſagitte retraxiſſetvir dei in cella

cõſiſtens hoc in ſpiritu ſtatim cognouit. Et

maurũ vocans:quid puero acciderit indica⸗
uit.ac vt ad ipᷣm eripiendũ pergeret impera⸗
uit. Accepta benedictione cõcitus maurus

ſurrexit:et quaſi per terrã ſe exiſtimans am⸗

bulare ſuꝑ aquasvſq; ad puerũ venit:eumq;
per capillos tenenſ de aqua extraxit.Quiad
virũ dei veniens retulit quid acciderat.QOð

benedictus non ſuis meritis ſed obedientie

mauri deputabat. ¶ Secundũ exemplũ fu⸗

it de pane venenato quẽ cognouit. NHã qui⸗

dam pꝛeſbyter floꝛentinus noĩe:viro dei in⸗
uidens ad tantã deuenit inſaniã ſiue malitiã
vt panẽ veneno infectũ viro dei tanq; ꝓ be⸗
nedictione tranſmitteret.quem ſanctus gra⸗
tãter accepit:et coꝛuo qui de eius manu pa⸗
nem accipere cõſueuerat ipᷣm ꝓiecit dicens.

In noie ieſu xpᷣi hunc panem tolle:eteum in

tali loco vbi a nullo hoĩe ſumi valeat ꝓijce.
Zunc coꝛuus aperto oꝛe et expanſis alis cir
ca eundẽ panẽ cepit diſcurrere atq; clamare
ac ſi aperte diceret.et obedire ſe velle et iuſſa

imptlere nõ poſſe. Cui ſanctus iterũ atq; iteꝝ
pᷣcipiebat dicens. Aua leua eum ſecurus ac
ipᷣm vt dixi pijce. Qui eum tollens poſttres

hoꝛas redijt:et de manu eius annonã quã cõ

ſueuerat accepit.¶ erciũ exemplũ fuit de

ſpatario totile. Cotila enĩ rex gothoꝝ exꝑiri
volens vtrũ vir dei ſpiritũ ꝓphetie haberet:

cuidam ſuo ſpatario veſtimenta regalia tri⸗

buit et cum omni aparatu regio eum ad mo
naſterium ſancti benedicti deſtinauit:quẽ il⸗
le venientẽ cõſpiciens dixit.Fili pone pone

quod poꝛtas nõ eſt tuum.qui ꝓtinus in ter⸗

ra cecidit:et quia tanto viro illudere pꝛeſum
pſiſſet expauit. Cũq; redijſſet ad totilã retu⸗
lit que viderat et audierat.Tunc acceſſit toti
las ad ſanctum benedictũ:cui ille multa pꝛe⸗

abſcondente flaſconẽ vini. Quidã enim vir
duos flaſcones vini per quendã puerũ miſit

ſancto benedicto. Sed ille in via vnum ab⸗
ſcondit et aliũ detulit.vir autẽ dei vinũ cum
gkłatiarũ actione ſuſcepit.et deſcendentẽ pue
rum admonuit dicẽs. Uide fili ne de illo fla
ſcone quẽ abſcondiſti bibas.ſed inclinaeum
caute et inuenias quid intus habes. Quicõ
fuſus valde ab eo exiuit:et reuerſus volens

adhuc ꝓbarequod audierat cum flaſconem
inclinaſſet de eo pꝛotinus ſerpens exiuit.
Quintũ exemplũ fuit de monacho tenente.

lucernã. Dum enĩ quadã vice vir dei ſero ce

naret:quidã monachus nobilis genere ei aſ

ſiſtens et lucernã tenens ꝑ ſpiritũ ſuꝑbie in⸗
tra ſe cogitare cepit.Quis eſt hic cui mandu

canti aſſiſto:lucernã teneo:ſeruitiũ impendo
qͥs ſum ego vt iſti ſeruiã.Cui ſtatim vir dei

ait. Signa coꝛ tuũ frater quid ẽ qð cogitas

vocatiſq; fratribus lucernã iuſſ it de manib

eius tolli ipᷣm vero ad monaſteriũ accedere⁊

quietum ſedere.¶ Zercio colligimus ſancti
tatem beati benedicti ex mundi cõmotione:
mira res eſt pfecto ꝙ audito nomine ſancti
benedicti reges pꝛincipes et populi chꝛiſtia
ni ad tantam deuotionẽ erga illuʒ exarſerint
vt in toto terraruʒ oꝛbe tam ſumptuoſa ⁊ do
tibus copioſiſſimis ditata cõſtruxerint mo⸗
naſteria. Quoꝛum pꝛimũ et alioꝛum caput
eſt monaſterium montis caſſini. NHam ad il⸗
lum monteʒ ꝑuenit ſanctus benedictus. Et

templũ appollinis quod ibi ſitum erax in bo

noꝛem ſancti iohannis baptiſte oꝛatoꝛiũ fa⸗
bꝛicauit:et circum adiacentẽ populuʒ ab ido
latria cõuertit. Illum autẽ montẽ totum ex
integro cum omnibus pertinentijs eius:et
caſtra villas et poſſeſſiones donauit ſancto
benedicto tertullus nobiliſſimus romanus
ex gente flauia pater placidi. Nam ex vxoꝛe
ſua que erat ex familia octauie gentis habuit

tres filios ſcʒ. placidum euticium et victoꝛi⸗

num:et vnã filiã nomine flauiam. Qui audi
ta fama ſancti benedicti qui apud ſublacum
moꝛabatur:acceſſit ad euʒ:obtulitq; ſibi pla⸗
cidũ iam ſeptennẽ:eoq; relicto et benedictiõe
accepta a ſancto viro dei romã redijt. Poſt⸗

;ᷓ vero ſenſit beatum benedictũ ad montem

caſſinũ perrexiſſe iuit ad eum cuʒ multis no
diliſſimis romanis.Et tunc fecit donationẽ
pꝛefatam. Donauit etiã et multas poſſeſſio⸗
nes quas habebat in ſicilia. Cum aũt placi⸗
dus ad etatẽ peruenit virilẽ miſit illũ beatus

dirxit: ſicut diffuſius ponit Gꝛego. in. ij. libꝛo
dialo goꝝ.¶ Quartũ exemplũ fuit de puero

lendlen
gico⸗
Hobenig
rHuan
recapirs
gbeo n⸗
cuins vi
moſun⸗
giaiſife
gtledeus
ciarh⸗
borante
aowa
cunſche
Tankrii
pumtine
Gſpi
ugiuhe
opmuont
Nlenunm
egtn
rillnnk
n wn
einsenticl
Molasa
chacpim
ſbipume⸗
ſpewn,
Mepanci
Cntbeg
nnſenp
Gllſtt
golavn
Clspatre
minnsd
Guorun
ſeei
ſachien
„ l
Goren
En
tei
Wyirpi
Eeyiritin
Gplont
Contit
Pinüfn
Gnin
rüd
„ (Kini
Obirvsſn
lum yero
umin

5

lbe⸗
Nn
hnn
fünit
umch⸗
nüan
mi⸗
eilet
Gnacun
is
8ls
lcden
ini.
mar.
Niſoc
mmran
nobeein
Iimmd
impan⸗
mNN
Hcoges
demmde
noſnci
motione

eſnai
chiſfuu
rſerinr

oſarde
rimmo⸗
n c
lmv/
as
mun
wit

SE
”

benedictus in ſiciliam cum quibuſdã alijs:

qui capuam veniẽs a ſancto germano epiſco

po benigne ſuſceptus multa ibi miracula fe

cit. Nam pꝛimiceriũ eccleſie capuane dolo⸗
re capitis oppꝛeſſum ſanauit:rogatus quidẽ

ab eo vt ꝓ ſe oꝛaret.dixit ei. In noie ieſu xpᷣi

cuius virtute ab aquis quibus trabebar ere
ptus ſum:adiutuſq; meritis patris mei bene

dicti:ſi fidẽ habes tante credulitatis reſtitu⸗
at te deus pꝛiſtine ſanitati. Liberauit et vnũ

cecũ atq; filiũ cuiuſdã mulieris in vltimis la
boꝛantẽ: venit deinde beneuentũ ſuſceptꝰ a

ſancto marſiano epᷣo vbi liberauit claudum

cum ſcabellis ambulantẽ ſuꝑ genua: poſtea

tranſtulit ſe canuſiũ ad ſanctũ ſabinũ epiſco

pum:inde acceſſit regiũ ad ſanctũ ſiſiminum

epiſcopũ:tandẽ applicuit meſſanã.Et ibi de
redditibus poꝛtus et poſſeſſionũ patris qᷓs
donauerat ſancto bñdicto fecit edificari mo⸗

naſterium in honoꝛẽ ſancti iohannis bapti⸗

ſte. Quo cõpleto poſt multa ſigna que deus

per illum fecerat martyrij coꝛonã adeptꝰ eſt.
Nam venerant ad eum videndum fratres
eius euticius et victoꝛinus ac ſoꝛoꝛ flauia cũ
multis alijs ex vrbe. Et ecce quidã manu⸗
cha capitaneus:abdale ſarraceni qui tunc to

ti hiſpanie pᷣſidebat cũ claſſi minutiſſima ce

pit poꝛtum meſſane fregit monaſteriũ et ca⸗
ptos placidũ et fratres ac ſoꝛoꝛẽ virginẽ:co⸗
gebat abnegare fidem. Quod cum illi facere
rennuiſſent poſt dies aliquos flagellatos et
ceſos iuſſit tandẽ decollari.Diximus iſta vt

ctitas patris Benedicti: quẽ vt ſuperiꝰ enar
rauimus ſdt inſignes viri deuotione pᷣcipua
coluerunt.

e felici tranſitu patris benedicti:qui die

ſui obitus pꝛedixit:et de mira ipᷣius deuotio
ne et qualiter eius gloꝛia fuit dnobus mona
chis reuelata.
Ercia pᷣrogatiua ſancti benedicti qua⸗
reeius memoꝛia in benedictõne eſt dici
r vite pñtis cõſummatio. Nam ſicut ſan⸗

cte vixit:ita et ſanctiſſime vite pñtis curſum

expleuit. In eius quippe felici tranſitu tria
occurrerũt ſanctitatẽ eius pᷣſignanti.
Pꝛimũ fuit vera pᷣnunciatio.

Scoõnm ſingularis deuotio.

Terciũ diuina reuelatio.
ꝛimũ fuit vera pᷣnunciatio.Eodẽ quidẽ
anno:quo de hac vita vir dei erat exiturus:
obitus ſui diẽ fratribus nunciauit. Ante ſex
tum vero diem ſui exitus aperiri ſibi ſepul⸗
crum iuſſit. Et licet ſapiens dicat Eccleſia⸗

ſtes,.ix. c. Neſcit homo finẽ ſuũ.Et ↄmunia

–—

apitulũ.iij.

agnoſcat vnuſquiſqʒ; q; admirabilis fuit ſan

li voluit diẽ ſuiexitꝰ reuelare.

cto domim

extat ſentẽtia ; nil incertius hoꝛa moꝛtie:il⸗

lud nihilominꝰ intelligendũ eſt ſᷣm cõem llz

gem. Sed pleriſq; deus ex briuleg io ſpecin

qð occurrit in tranſitu beati benedicti dicit᷑
ſingularis deuotio. Febꝛibus nãq; coꝛreptꝰ
cũ per ſingulos dies languoꝛ ingraueſceret:

ſexto ie in oꝛatoꝛiũ ſe poꝛtari fecit. Ibiq; eri

tum ſuũ dominici coꝛpoꝛis ⁊ ſanguinis ꝑce
ptione muninit.atq; inter diſcipuloꝝ manꝰ
imbecillia mẽbꝛa ſuſtentans erectis in celuʒ
manibus ſtetit et vltimũ ſpiritũ inter verba
ꝛõnis efflauit erciuʒ quod occurrit in

tranſitu beati benedicti dicit᷑ diuina reucla⸗

tio. Ipᷣa quippe die duobus fratribusvni in
cella moꝛanti:alteri lõge poſito reuelatio ea⸗
dem monſtrata eſt:viderũt nãq; viã pallis
ſtratã atq; innumeris coꝛuſcantẽ lam padib⸗
a cella ſancti benedicti verſus oꝛientẽ vſq; ad
celũ tendentem. Cui venerando habitu vir
quidã clarus aſſiſtens:cuius eſſet via quam
cerneret inquiſiuit.Qni cum neſcire ſe dice⸗
ret ait:hec eſt via qua dilectus deo benedictꝰ
celũ aſcendit. Sepultus vero eſt in oꝛatoꝛio
ſancti iobannis baptiſte:qð deſtructa eccle⸗
ſia appollinis ipᷣe cõſtruxit.anima vero illa
tantis redimita virtutibo de quibus pᷣdictẽ
eſt cum xpᷣo letatur in vita beata:ad quã nos
ipᷣe ieſus perducat qui eſt benedictus in ſecu
la ſeculoꝝ. Amen.
Sermo quinquageſimuſoctauus de ſan
Dominico inſtitutoꝛe oꝛdinis ſacri pꝛe⸗

0
Aagnus vocabi/
tur in regno celoꝝ. Scribuntur
hec verba matth̊.v.c.que tñ ſan⸗
o appꝛopꝛiari pñt. YFuit quondã
ſalutatus magnus a grecis alexander mace⸗
do.qꝛ bꝛeui ſpacio et paraa manu totũ fere
ſubegit oꝛientẽ. Pompeus etiã dux pᷣclariſſi⸗
mus dictus eſt magnus a romanis ob rerũ
geſtarũ magnitudinẽ. Nam ſᷣm Hoꝛoſiũvi

gintiduos reges oꝛientales et populos innu

merab iles ſubdidit romane reipublice. Ob
quod Lucanus ipᷣm de ſe ſic inducit loqu?⸗
tem.

Ante bis exactũ qᷓ; cinthia cõderet oꝛbẽ.

Omne fretu metues pelagi pyrata reliqdt.

ran aq; domũu terrarũ a ſede popoſcit.

ſithici querẽs diuoꝛtia ponti.
ndomitu rege romanaq; fata moꝛantẽ.
moꝛtẽ ſcijlla felicioꝛ ire coegl.
Pars mihi nulla vacat mũdi ſʒ tota tene᷑.

Terra meis quocũiq; iacet ſub ſole tropbeis.

ecundi

Archos hʒ calida mediꝰ mihi cõditus axis.

Egypto aiq; vmbꝛas nuſq; flectente ſiene.
O ccaſus mea iura timet.thethimq; fugacẽ.

Qui ferit exꝑtus poſt oĩa flumina bethis.
He domit?gnouitarabſ me marte feroceſ
Emoti:notiſq; erepto vellere colchi.

Zappadoces mea ſigna timẽtꝛ dedita ſaucris

Incertim dea dei molleſq; ſuphene.

„ 4

Armenios cilicaſq; feros tauroſq; ſubegi.
Quid ſocero bellũ pᷣter ciuile reliqdui.
hec ille. Pꝛopter q̃ oia Lucanꝰ de eodẽ dicit

Bꝛunduſij tucas cõſcendit magn in arces.

Sed Alexandri atq; pompeij memoꝛia pe-
rijt cũ ſonitu:et dñs in eternũ ꝑmanet:qͥ vo⸗

luit longe meliꝰ honoꝛare ſanctos eiꝰ q; po⸗

puli ſuos pncipes⁊ dñs terre.Ideo nos ma
gnũ inter ſanctos dñicum gloꝛioſum voca⸗

mus qͥ pꝰ deuictũ mundũ dominataqʒ vicia

coꝛonatꝰ reſidet in regno celoꝝ. Cũ aũt hoz⸗

dierna die feſtiuitas eius ab eccleſia celebꝛet᷑

equũ eſſe arbitroꝛ:vt tanti patris laudes ex.
plicemus de quo verba in themate dicunt:ꝓ

magnus vocabit᷑ in regno celoꝝ.i. in eccle⸗
ſia militante.vt enĩ ait Gꝛego.in omel. Re⸗

gnũ celoꝝ pñtis tꝑis eccleſia dicit᷑ in qua p⸗-⸗
fecto beatus dñicus magnus merito pᷣdicat᷑

Et maxime ꝓpter triplicẽ illius excellentiX.

ꝛima dicit᷑ diuina reuelatio.
ecunda virtuoſa decoꝛatio.
Tercia ſublimis pꝛiuilegiatio.

fnit multiplici⸗

ualiter ſanctus dnicusi

eccleſiã pꝛedicatõe ſua et ſuoꝝ rrer
Capitulũ.i.
MRima excellentia beati dñici quare ma⸗
gnus pꝛedicat᷑ ðꝛ diuina reuelatio quia
eio ſanctitas fuit diuinitus reuelata:qð oſtẽ

dimꝰ in ſeptẽ reuslationibo de eo factis. Pꝛi⸗

ma reuelatio fuit facta ſybille heritree q̃ pꝛe⸗

dixit ſanctũ dñicum velut ſtellã mundo ixra
diantẽ venturũ:ſicut diximus in ſermone ſe
cundo de beato franciſco.Et pꝛeter illa q̃ ibi

poſuimꝰ ſubdidit ipᷣa ſybilla loquẽs de bea⸗

to dñico et de beato franciſco. Erũt in diebb
vltimis due ſtelle lucidiſſimeqbus erũt q̃t⸗
tuoꝛ aĩalium facies. Tubã pꝛioꝛis ſtelle reſu
ment in pauꝑtate et directõe ſpernẽtes diui⸗

tias:vociferabũt nomen agni. Scõda reuela

tio fuit facta abbati Joachim:hic pᷣter illa q̃.
diximꝰ in ſermone de beato frãciſco ſuxꝑ Je⸗
remiã ait.Sicut ꝑ moiſen et ioſue chanane⸗
os dũñs iſraelitis ſubiecerat:xpᷣianis ꝑ paulũ
et iohannẽ euangeliſtã ſtrauit idolatras:ſic

ct nũc ꝑ duos futuros oꝛdies ſignatos in il

Hinc me victoꝛẽ gelidas ad faſidis vndas.

reuelatꝰ tanq; is qui a deo electus fuit:vt

lis getes inereulas ſubijciet et ouertet. Et
iterũ ibidẽ.E xpectabitis lucẽ.i.duos futu⸗

ros oꝛdines in moiſe et helia in montẽ eccle⸗

ſie cũ dño aparẽtes:ꝙ ſi nõ acquieueritis ve
ritati ploꝛabit in abſcondito aia mea.Et ite⸗

rum ibidẽ refert. Sicut ſodomã duo an geli

o euerterũt.et ſinagogã ſimiliter duo angeli io

hannes et xpᷣs:ſic et nũc opoꝛtet vt duo ange
li officiũ pꝛedicatõis habeãt in duoboꝛdi⸗
nibus deſignati in moiſe et helya. Etibideʒ
adhuc ſequit᷑ Heceſſe ẽ vt qdð linguis igneis

apfbis eſt oſtenſum plenioꝛe myſterio in futu

ris viris euãgelicis reuelãdis in mundo tꝑe

iſto ſexto cõpleat᷑.Et in eodẽ li.ita loquitur.
Maoab ⁊ amon duo filij loth qͥ nati ſuntde
inceſtu duos oꝛdies extremos in ꝓxio reue
landos inſinuãt q̊s tanto durius afflictio ſe

culi depꝛimet q;to inſtantiꝰ ↄtra ipᷣm eoꝝ ve

xatio ſub eccleſie fluctuatõe ↄſurget.Etrur:
ſus ibidẽ inqͥ t. Sicut deficiẽtibus patribĩ

deſerto:ſub ioſue et caleph terrã ſunt filij iſra
el ꝓmiſſionis ingreſſi:ta nunc ſub euangeli
zantibus teſtib ſecuturis ſpiritualiũ intelli⸗
gentiã aſſequent᷑.vita enĩ illoꝝ ꝓpter vtriuſq;
ſcĩam teſtamẽti in melle ſimul et lacteverſabi
tur:vt de verbis ſimplicibꝰ ꝓficiat iuſtus:et

de eloquijs myſticis ſtupeat eruditus. Ter⸗

cia reuelatio fuit facta matri ipᷣiꝰſancti dnici

Fuit eni ipᷣe ex hiſpanie ꝑtibo villa q̃ ðꝛ cala
roga exomenſis dioceſis:pꝛe felice matre aũt
iobanna. hec anq;ᷓ puulus naſceret᷑ vidit in
in ſomnis ſe geſtare catulũ ĩ ſuo vtero arden

tẽ in oꝛe faculã baiulantẽ:qͥ egreſſus ex vtero
totũ mundũ incẽdere videbat᷑:nes inanis fu
it hmõi viſio cũ pꝛedicatoꝛes in ſcriptura ca
nesvocent᷑.ſiẽptzʒ.xliij.di.c.ſit rectoꝛ.Quar

ta reuelatio facta fuit cuidã matrone que eũ

de ſacro fonte leuauerat:videbat᷑ ſiquidẽ illi
p ſomnũ puer dñicus:quaſi ſtellã habens in
fronte:que totã terrã ſuo lumine ꝑluſtrabat.
Quinta reuelatio fuit cuidam magiſtro in
theologia famoſiſſimo apud tholoſam: hic
dum quodã mane ante diẽ ſuas lectiones pᷣ⸗
uideret: oppꝛeſſus graui ſomno caput ſuũ in
cathedra reclinauit ⁊ doꝛmire cepit:viſumq;

eſt ſibi ꝙ ſeptem ſtelle ſibi pꝛeſentarent. Qui
dum de nouitate talis enxenij plurimũ mira

retur ſubito in lumine et quãtitate tantũ ex⸗
creuerunt ꝙ totã patriã et mundũ illumina
bant. Qui euigilans quid nam ſibi hoc vel
let plurimuʒ mirabat᷑:et ecce dũ ſcholas in⸗
traſſet ⁊ legeret beatꝰ dñicus cũ ſex ſocqs eiuſ
dem habitus ad ipᷣm magiſtrũ hũiliter acceſ

ſerũt: intimãtes eidẽ ꝙ fratres eſſent ꝗͥ euan⸗
geliũ dei in partibus tholoſanis pꝛedicarẽt:

ſti
fegue
ſacüc
jost
lenns:
Jnoe
adiön
hoſtuia
buso:
gliquat
llequa
lenn
Oodi
diiase
llicaii
nüden
wlenet
fauchri
(.dnt
ddinis⸗
Pmn
nente
loctert
nii
jsple
Eru⸗
Duyryi⸗
finenie
Phrnͤ
aiſuTe
abtbeve
Alwbiqd
Unmodo
güſbiine
Nenbir
adtan
lanciödo
muscte
adieick
haherin
Ounena
dligenr
glnercl
Wineindi
n
WN

dne: .

fin⸗
Mece:
tsre
d.D .
None i
Wengl
ndunte
ahec⸗
1 Biheg
nantiges
Kroudn
ummnnne
lahbgie
gusinn
in gne
s ſiaen
Nönazt
gen.
bus rd⸗
iſanfui
ſubangl
tiutu

ſanaidi

uqdra
cematrui
ek in
w
ſarn
inof
Cpm
um
megul
igicilt
ihepan
lni
hunhie.
imngß
en

minüne

wloc
Nit

ſignificantes adbuc ꝙ ſcholas ſuas venerãt

freq uentare et lectõnes audire:qð multo tꝑe
factũ eſt. Recolẽs ergo magiſter ille viſionẽ
ipos eſſe ſeptem ſtellas quas viderat nulla⸗
tenus dubitauit. Sexta reuelatio fuit facta
Innocentio pape.dum eni a deo inſi piratus
ad ipᷣm pontificeʒ acceſſiſſet iße dominicus:
poſtulaſſetq; cõfirmari ſibi ſuiſq; ſucceſſoꝛi⸗
bus oꝛdinẽ qui pꝛedicatoꝝ diceret᷑ ⁊ eſſet.cũ
aliquantulũ põtiſex difficilẽ ſe exhiberet:no
cte quadã ipᷣe pontifex videbat in ſomnis ꝓ
lateranenſis eccleſia ſubito minaret᷑ ruinam
Qð dũ tremens aſpiceret:ex aduerſo vir dei
dñicus occurrebat humeriſq; ſuppoſitis totã

lllã caſurã fabꝛicã ſuſtentabat: quare exinde
virũ dei pontifex libenter audiuit: annuitq;

volente deo vocis eius ꝓꝑ omnia. Septima
reuelatio fuit facta ipᷣi patri ſancto domini⸗

co. dum eni ipᷣe rome moꝛaret᷑ inſtans ꝓ ſui

oꝛdinis cõfirmatione: nocte vidit in ſpiritu
xpᷣm in aere exiſtentẽ ⁊ ires lanceas in manu
tenentẽ et cõtra mundũ eas vibꝛantẽ.cui ve⸗
lociter mater occurrens quidnã vellet facere
inquiſiuit.Et ille ecce totus mundꝰ tribo vi
cijs plenus eſt.ſ.ſuꝑbia luxria et auaricia. et
Et ideo his trib lanceis ipᷣm volo pimere.

Tunc virgo ad eiꝰ genua pcidẽs ait.fili cha

riſſime miſerere et tuã iuſticiã tẽpera:cui xpᷣs
HNoõne vides quãte mihi iniurie irrogantur
cui illa. Tempera fili furoꝛẽ et pauliſꝑ expe⸗

cta.habeo eni fidelẽ ſeruũ ⁊ pugilẽ ſtrennuũ

*

qui vbiq; diſcurrẽs mundũ ⁊ vicia expugna
bit ⁊ tuo dominio ſubiugadit. Aliũ q̊ʒ ſeruũ
tuũ ſibi inadiutoꝛiũ dabo:qui ſecũ ſimiliter
decertabit:et xpᷣus rñdebat. Aellẽ videre q̊s
vis ad tantũ officiũ deſtinare. Tüũc illa xpᷣo
ſanctũ dominicũ pñtauit. Cui xpᷣs:vere bo⸗
nus eſt et ſtrennuus pugil iſte et ſtudioſe faci
etq̃ dixiſti obtulit etiã ſanctuʒ franciſcũ. Et
hunc xpᷣus ſicut et pꝛimũ ꝑiter cõmendauit.
DSanctus dñicus ſociũ ſuũ in viſionę ſua
diligẽter ↄſiderãs quẽ ante nõ viderat ĩ cra⸗
ſtino in eccleſia inuentũ ex hisq̃ nocte vide⸗

rat ſine indice recognouit.Et in eius ample

xus ⁊ oſcula ſancta ruens ait.Tu es ſocius
meus: tiu piter curres mecũ:ſtemus ſimulet
nullus aduerſariꝰ pᷣualebit:viſionẽ qq; odi⸗
ctam ſibi ꝑ oꝛdinẽ enarrauit. Et extũc factũ
Eo oꝛ vnlet ala vna in dño
eſeptem pꝛecipuis virtutibus beati do
nici. apitulũ. ij.
Ecunda excellent ia beati dominici q̃re
magnus vocatur dicitur virtuoſa deco
o. Fuit enim ſeptem virtutibus pᷣcipuis

decoꝛaſus.

li mulieri aliter puiſum

Pꝛima dicit coꝛpoꝛis moꝛtificatio.

Secũda ꝓximalis cõpaſſio.
Tacis ſenene ozatio.
Huarta mundialis deſpectio.
Euimra martyrij oeſideratto.
Bexta euangelica pᷣdicatio.

Setima vir ginitatis pfeſſio .
PKeim virtus beati dominici dicit᷑ coꝛpo

ris moꝛtificatio:voluit enĩ coꝛpus caſtigare

et in ſeruitutẽ redigere:ne anima ſenſualiby
delectatõnib pollueret᷑. Et vt in legenda eiꝰ
narratur. Dum eſſʒ adhuc puerulus:nondũ
a nutricis diligentia ſegregatus: depꝛehen⸗
ſus eſt ſepe lectulum dimittere:quaſi carnis
iam delitiaſ abhoꝛreret:quare declinata ſtrʒ
tus mollitie frequentiſſime ſuper terrã doꝛ⸗
miebat. Inſuper dum eſſi palentie in ſtudio

vinum per decenniũ nõ bibit:poſtmodũ la⸗

ceſcente ſtomacho compulſus eſt a bone me

moꝛie Didaco exonienſi epiſcopo modico

vino vti Quid plura per multa tempoꝛa ſin
gulis noctibo: recipiebat manu ſua pꝛopꝛia
de quadam cathena ferrea tres diſciplinas:
vnam pꝛo ſe:alterã pꝛo peccatoꝛibus qui ver
ſantur iu mundo:terciã pꝛo his qui in pur⸗
gatoꝛio cruciantur. Tholoſe cũ ſocio in pa⸗
ne et aqua quotidie totã quadrageſimã per⸗
tranſiuit ſuper tabul as doꝛmien do. Idẽ fe⸗
cit ꝗaliam quadrageſimã apud carcaſonam.
Becunda virtus beati dominici dicitur
pꝛoximalis cõpaſſio:cum eſſet palentie et fa⸗
mes valida multos affligeret:dũ ad huc erat

in ſeculo venditis libꝛis ⁊ omni ſuppellecti⸗

li acceptum pꝛecium. Diſperſit dedit paupe
ribus.Quo exemplo magnos clericos ⁊ di⸗
uites ac magiſtros ad miſericoꝛdie opera ꝓ⸗
uocauit. Narratur adhuc de ipſo ꝙ dum in
pꝛopꝛia patria moꝛaretur:quedaʒ mulier cõ
queſta eſt ei fratrem ſuum pud ſarracenos
detineri captiuũ. Ille vero nimia cõpaſſio⸗
necõmotus:ſeipᷣm pꝛo redem ptione captiui
yendendũ obtulit. Sed deus hoc nõ prmi
ſit qui eum ad alia maioꝛa reſ. eruabat: nam it
fuit:ſanctus dñicus
nõ fuit pᷣcio venditus. ercia virtus bea
ti dominici dicitur feruẽs oꝛatio: nocturnis
quidem hoꝛis nemo vigilijs et obſecrationi
bus per omnẽ modum inſtantioꝛ diem im⸗

partiebatur pꝛoximis: noctem deo. Sepe e⸗

otiam cõtingit vt in via ſuperueniẽtibus plu

uijs ſua ſocioꝛumq; veſtimenta madefierent
cunq; poſt cenam ſocij eius remanerent ad
ignem vt veſtes ad exiccandum extenderent
et coꝛpoꝛa recrearẽt vir dei ſic eum veſtibus

madefactia ad oꝛandum intrabat eccleſiam.

¶ Nuarta virtus beati dominici dicit᷑ mun
dialis deſpectio. Nam ſpꝛeto mundo adhe⸗
ſit exomenii epo a quo in ſua eccleſia factꝰ eſt
canonicus regularis:ibiq; licet inuitus fa⸗
ctus eſt ſuꝑioꝛ monaſterij. ¶ Quinta virtus
dicit᷑ martyrij deſideratio.deſiderabat quip
pe effici martyr ꝓ chꝛiſto. Et dum cõtrahe⸗
reticos pꝛedicaret:illi necem ſibi minabant᷑.
Zyße vero intrepidus ꝑmanebat: ptranſibat
loca in quibus inſidie ſibi parate eraãt ſecu⸗
rus.Et dum ſemel heretici dixiſſent ſibi: qd
faceres ſi te cõpꝛehenderemus?: Reſpondit:
ro garẽ vos ne mihi bꝛeui cõpendio moꝛtem
celerẽ inferretis ſed paulatim ⁊ ſucceſſiue mẽ
bꝛa ſingula mutilantes:deinde oculos meoſ
eruentes ad vltimũ ſemiuiuũ laceratũq; coꝛ⸗
pus ꝑmittereiis ſic cruentatũ in ſuo ſangui⸗
ne volutari.vel pꝛoꝛſus ad libitũ necaretis:
ad que verba heretici cõpuncti deſtiterũt vl⸗
tra inſidiari ei.¶ Bexta virtus dicitur cuã
Gelica pꝛedicatio.pᷣdicau it nanq; longo tem

poꝛe cõtra hereticos:et ꝓpterea oꝛdinem pꝛe⸗-

dicatoꝛum inſtituit de quo ipᷣe talem habuit
viſionẽ. Dum rome in eccleſia ſancti petri ꝓ
dilatione ſui oꝛdinis oꝛaret gloꝛioſos apo⸗
ſtolos petrum et paulũ ad ſe venientes aſpe
xit quoꝛũ pꝛimus petrus videlicet baculuʒ:
paulus vero ſibi libꝛũ tradere videbatur:ad
debantq; dicentes.vade pᷣdica:quoniã a deo
ad hoc miniſteriũ es electus. Moxq; in mo
mento tempoꝛis videbatur ei ꝙ filios ſuos
per totum mundũ diſperſos aſpiceret ince⸗
dentes binos et binos.et verbum dei popu⸗

pulis pꝛedicantes: qua pꝛopter tholoſam re

diens fratres ſuos diſperſit.Et quoſdã qui⸗
dem in hiſpaniam: quoſdâ vero pariſius:a⸗
lios tandem bononiã deſtinauit·SE

tis ꝓfeſſio.pꝛofeſſus quidẽ eſt virginutatem

quãa coꝛde et opere amplexus eſt:illamq; vſq;

ad moꝛtem ſeruauit: ob quod ex oſculo na⸗

nus eius quidam a ſtimulo carnis valde ve

xatus liberatꝰ eſt. Erat ille ſcholaris qui miſ
ſam audiens beati dominici manuʒz eius cũ
reuerẽtia et deuotõe oſculari popoſcit. Quã
deoſculans miram odoꝛis fragrantiã ſenſit.
Et extunc eſtus libidinis mirabiliter in eo
refriguit:vt qui ante erat vanus et lubꝛicus

efficeretur poſtmodũ cõtinens atq; caſtus.
O quanta mundicie puritate eius caro pol⸗

lebat: cuius odoꝛ tã mirabiliter ſoꝛdes men⸗
tis purgaabobdbdbbt.

limem fecit beatũ dominiecd.

eſeptẽ pꝛiuilegijs in quibus deus ſub⸗

deſtinauit Septi⸗
ma virtus beati dominici dicitur virginita

Ercia excdleñtia beati dominici quare
Mmagnus vocat᷑ dicit᷑ ſublimis pꝛiuile⸗
giatio: ſublimẽ quippe fecit illũ deus in ſeptẽ
pꝛiuilegs. .
dꝛimũ dicit᷑ oꝛdinis appꝛobatio.
Decundu ratrü multiplicatio.
Terciũ ꝓphetica illu

minatio.
Quartuũ miraculoſa coꝛuſcatio.

Rainti diabolica effugatio.
extũ felix coſumma —
Heptimũ eccleſiaſtica veneratio.

mup 3Z beatt om r oꝛ
nis appꝛobatio. Inſtituit enĩ ipᷣe oꝛdinẽ pᷣdi
catoꝛum ad docendũ pꝛedicandũ et cõfeſſio
nes audiendũ:ad vtilitatẽ ꝓximoꝛũ ad obſe⸗
quium dei: ad expugnationẽ hereticoꝛũ:ad
defenſionem fideiet ad cõſeruationẽ diuini
cultus. Cepit autẽ oꝛdo ille Anno dni.M.
cc. xvi. Illum appꝛobauit Innocentiꝰ:et cõ
firmauit Honoꝛius: ab iſto oꝛdine ſecutus
fuit oꝛdo ſoꝛoꝛũ incluſarũ.Quarũ caput fu
it monaſteriũ de pꝛuliano: deinde ſecutũ eſt
monaſteriũ de montargis.Cui pꝛefuit bea⸗
ta Anutia de iouiniaco.Et monaſteriũ ſan⸗
cte agnetis de bononia:cui pᷣfuit quedã bea
ta cecilia.Eſt etiã alius oꝛdo ſoꝛoꝛũ de peni

tentia beati dñici:quarũ religionẽ confirma

uit eccleſia romana et multis pꝛiuilegijs do⸗
tauit:in quo oꝛdine floꝛuerũt beata margari⸗
ta filia regis vngarie.ſancta katherina de ſe
nis.beata iohanna de caſtello.beata beneuẽ
nuta de ciuitate auſtria:et multe alie. Se

cundũ pꝛiuilegiũ beati dñici dicitur fratrum

multiplicatio.nõ enĩ fieri potuit abſq; virtu

te dei.: vt in oꝛdine ſancti dñici tam bꝛeui ſpa

cio tot fratres multiplicarent᷑. Quoꝝ aliqui

excellentes fuerũt rõne martyrij:ſicut ſanctꝰ

petrus martyr: frater dñicus ſocius eius:fra
ter coꝛradus theotonicus. frater guilbelmꝰ

et frater bernardꝰ de rupe foꝛti. frater ſtepha

nus de narbona.frater raymundus carboni
qui in caſtro auinioneti dioceſis tholoſane

ab hereticis ꝓ fide chꝛiſti et obedientia ſan⸗

cte romane eccleſie occiſi fuerunt cantando.
Te deum laundamus. Alij fuerüt pꝛeſtantes
merito vite:qui et miraculis coꝛuſcarunt.ſi⸗

cut frater reginaldꝰ ſancti auiani.frater hen
ricus altiſiodoꝛen᷑.frater ioꝛdanꝰ.frater pe
lagius hiſpanꝰ. frater petrus golſalnij hiſpa
nus.frater mauricius toletanꝰ.frater dñicui

de vallerica:frater bernardꝰ de cantro.frater
gualterus baſilienſis. frater bernardꝰ de va

ſconia. frater iohãnes devalẽtia.fr cabertus

lugdunẽſis.fr dñicꝰ ſegobiẽſis:fr̃ ambꝛoſiꝰ

ſenenſis: frater iacobus de anagnia:frater ia

ſofran
perfmm
mnibab
numne
hevirg
ſurisce
Paym
liumtr
ſumme
uo fut
homncys

vxlijoll

nuntaGe/
ſlaortea
lolausde
les Do
ns detan
☛
Phine⸗
fferme⸗
tuumpr
Minatio
nbonie
oum
uilitey
unert
i
Kaädiane
Hachuck
dimias
TDan⸗
ninton
fumm nitj
ſummnovi
lnae
öco
mafim
dolneon
Gdhoß⸗
lai
ſnn.i
nnnarlo

hſcnen

Chinn⸗
Auhan
ulcte
chiin
ede

fter

Coꝛun

wiman

mn
W
ſbc

tünce
ericni
Atonidiit
nnodi..
oceNt
dineſun
narü apri
ndeſcanid
ipetfntte⸗

onaſnüſ⸗
ugletin
wrüde a

econfirni
ulegis de
amnargen
Pan
benuboe
ei
nraih

₰ * 9„ – „ 5 „
cobus de venetijs:frater marcolinꝰ furliuiẽ

ſis:frater ſimon ariminenſis. Nõnulli inſu⸗

per fratres oꝛdinis ſancti dñici ſingulariſſi⸗

mi habiti ſunt ꝓpter ſcientiã et doctrinã quo
rum noĩa explicabimꝰ ĩ ſermone de cõceptio

ne virgis gloꝛioſe.vltra ̊s adhuc ꝑitiſſimi.

iuris conſulti de illo oꝛdine ꝓdierũt. Sicut

Raymundꝰ de penna foꝛti cõpilatoꝛ decreta

lium.frater iohannes coloniẽſis: cõpilatoꝛ
ſum me cõfeſſoꝝ.frater bꝛocardus theotoni⸗
cus.frater rogerius bꝛixienſis.frater bartho
lomeus piſanꝰ.frater vlricus argentinẽſis.
et alij plurimi.O b qð ⁊ pleriq; aſſumpti fue
runt ad eccleſie dignitates. Sicut hugo po
ſtillatoꝛ totiꝰ biblie. Robertus anglicꝰ. Ni⸗
colaus de pꝛato.⁊ alij multi qui fuerũt cardi
nales. Pontifices vero maximi fuerunt pe⸗
trus de tarantaſia dictus innocẽtiꝰquintus.

Micolaus de treuiſio dictus benedictus.xi.

Johãnes de vercellis q electus ſi nnm gon
tifex moꝛte pᷣuentus nõ fuit coꝛonatꝰ ¶ Cer
cium pꝛiuilegiũ beati dñici ðꝛ ꝓphetica ũllu⸗

minatio:habuit quidẽlumẽ ꝓphetie. Sicut

ꝓbatũ eſt indicijs maniteſtis.pᷣdicante nãq;
ipᷣo patre gloꝛioſo in ꝑtibus tholoſanis.cũ
quidã heretici eſſent incendio deputati.aſpe

xit ſanctꝰoñicus vnũ eoꝝ:et officialibo curie

dixit. Iſtũ reſeruate qð factũ eſt. conuerſuſq;

ad eũ blandeq; alloquẽs. Scio inqͥt fili mi

ꝙ adhuc licet tarde:bonꝰ hõ eris et ſanctus.

dimiſſus ille ꝑ annos multos in hereſi ꝑmã

ſit. Tandẽ dei gratia illuſtrat? ad lumen ve⸗
ritatis venit.Et ſactꝰ frater oꝛdinis pᷣdicato

rum vitã ſuã laudabiliter duxit et feliciter cõ

ſummauit. Rome inſuper dum habitaret in
ſancto Sixto quadã die fratribus ad capi⸗

tulũ cõuocatis palã oĩbus nunciauit:quat⸗

tuoꝛ fratres ex ipᷣis in bꝛeui duos in aĩa du⸗
os in coꝛpoꝛe moꝛituros. Indead aliqs di⸗
es duo fratres migrauerũt ad dñm.duo vero

daa ſeculũ tendentes penitus de oꝛdine receſ

ſerunt. ¶ Quartũ pꝛiuiuegiũ beati dñici ðꝛ
miraculoſa coꝛuſcatio.voluit enĩ deus illum

coꝛuſcare miraculis.Ex quibo aliqua expli⸗

cabimus. Rome die quadã adoleſcẽs cõſan
guineus dñni ſtephani cardinalis de foſſa no
ua.lapſus equi pᷣcipiti grauiter colliſus defe
rebat᷑ examinis:plangentib cunctis cõtigit
illuc beatũ dñicum ꝓperare.Quidam bonus

ſue ſuffragio vite ſimul et ſanitati reſtituit.
In eodẽ loco cũ eſſent fratres circiter quin⸗

qua ginta die quadã imminẽte refectõis ho⸗
ra. ꝓcuratoꝛ.ſ.frater iacobꝛ romanus ad ſan
ctum dñicum acceſſit.Expoſuitq; nõ eſſe pa
nem ad ſufficientiã. At ſanctꝰ dnicus id qð

erardiuidi et ſuꝑ menſam poni mandauit.

Coõuenerũt ergo fratres dũq; ꝑ oꝛdinẽ reſi⸗
derent et vnuſqͥſq; buccellã cum gaudio ſulci
peret.Ecce duo iuuenes eiuſdẽ habitus foꝛ⸗
meq; cõſimilis refectoꝛiũ intrauerũt pallios
plenos panib ferentes ⁊ beato dñico in capi

te menſe ſilenter obtulerũt et ſubito diſceſſe⸗

runt ita ꝙ nullus vnq; ſcire potuit vñ vene⸗

runt vel quo diuertiſſent. In eodeʒ loco dũ

pꝛenoĩatus frater Jacobovnctione ſuſcepta

laboꝛaret in extremis. dolẽtiba fratribus qꝛ

vtilẽ hoĩem ꝑdebant dñicus cõpaſſione mo⸗
tus excluſis oĩbus clauſoq; oſtio oꝛõniſſe de
dit:fratribuſq; vocatis incolumẽ fratrẽ ipᷣis
ꝑ manũ pñtauit. In ꝑtibus tholoſanis cum
tranſiſſet nauigio quandã aquã:nauta im⸗
poꝛtune pꝛeciũ petebat:cui beatꝰ dñicus mer
cedẽ eterne vite pollicebat᷑ aſſerẽs. Argentũ
et aurũ nõ eſt mihi. At ille ad irã ꝓuocatus
ꝑ cappã eũ appꝛehendit inquiens.niſi ſoluerꝭ
nõ te di mittã. Tunc vir dei erectis in celum
oculiſpaululũ intra ſeipᷣm oꝛans.mox in ter
ram ꝓſpiciens denariũ diuino nutu pcura⸗-
tum aſpexit dixitq; illi.Tolle et me dimitte.
BSunt et alia ciꝰ miracula multa in vita ipᷣiꝰ
et in moꝛte veriſſime cõpꝛobꝛata. Quintũ

pꝛiuilegiũ beati beati dñici dicit᷑ diabolica ef

fugatio. Ad ſanctitatẽ nãq; eius ↄpꝛobandã

voluit deus vt demones ab obſeiſis coꝛpoꝛi
bus ad eius imperiũ cager Ein multos

a demonibus liberauit. ¶ Gextũ pꝛ iuilegi⸗
um beati dñici dicit᷑ felix cõſummatio.appꝛo
pinquante nãq; ſue ꝑegrinationis termino
cõſtitutus apud bononiã.graui cepit coꝛpo⸗
ris infirmitate languere vbi poſt multa dez-
uotionis ſigna ad extremã hoꝛam veniens.
Anno dñi. Mccxxi. doꝛmiuit in dño. Ea
die frater Guale pꝛioꝛ bꝛixie poſtmodũ eiuſ⸗

dem ciuitatis epiſcopus. cũ ſe ſopoꝛi paulu

lum dediſſet vidit in ſomnis quaſi apertũ ce

lum et duas ſcalas quarũ vnã in ſummitate

retinebat xpᷣs.aliã virgo mater. Angeli aũt
aſcendebãt et deſcendebant.Et in imo ſcala⸗

frater Tanchredus noĩe beatũ dominicum * rum ſedes poſita erat in qua ſedebat quidam

cxoꝛauit vt oꝛaret ꝓ illo. Quare beatus do⸗

minmcus fecit illud coꝛpus in cõclaue repoꝛ⸗
tari.Et facta oꝛatione ꝓtinus eum vite reſti

mit. In loco ſancti Sixti architectũ cõtritũ
ſub quadã ruina de cauerna ſubductũ oꝛõis

frater pᷣdicatoꝝ faciẽ habẽs velatã caputio ſi
cut ſolent fratres ſepeliri. Jeſus aũt ⁊ mater

eiꝰ ſcalas ſurſum retrahebãt donec ſedẽte in
celũ eleuato aꝑtura celi clauſa ẽ Intellexit ex

poſt pᷣdictꝰ frater ſcem̃ dñicũ eadẽ die ⁊ hoꝛa

ex hac vita migraſſe. Eadẽ die frater Rabo:
tibu re exiſtens qꝛ audierat ſanctũ patrẽ boæ⸗

nonie egrotare celebꝛans miſſam cum veniſ

ſet ad illũ locum in quo de viuis cõmemoꝛa

tio fieri cõſueuit oꝛans ꝓ patre factus eſt in
extaſi. Raptuſq; in ſpiritu vidit virũ dei do⸗
minicũ coꝛona quadã laureatũ totũq; mira:⸗
bili ſplendoꝛe fulgentẽ duobus quibuſdã re

uerendis viris comitatũ hincinde extra bo

noniam via regia ꝓcedentẽ. Intellexitq; qꝙ

eadeʒ hoꝛa domicus ad celos migrauerat.ſ.

hoꝛa ſexta feria ſexta. ¶ Geptimũ pꝛiuilegi

um beati dnici dicit᷑ eccleſiaſtica veneratio.

Pam eccleſia ſancta dei ſtatuit dominicũ ab

oĩbus xpᷣi fidelibus venerandũ cuius feſtuzʒ

celebꝛat annuatim oꝛdinẽq; ſuum multis fa

uoꝛibus et gratijs ſpiritualibꝰ ꝓſequit᷑.Sic

enĩ placet ſum mo deo qui vt pꝛediximus in

pꝛima pte elegit dominicũ ducẽ populi ſui ?ꝰ
pꝛedicatoꝛẽ euangelice doctrine. Hic igitur
eſt ille pater et patriarcha eximius qui tetrũ

et hoꝛridũ ſeculũ ſua vita et ſcientia illuſtra
nit. Cuiuſq; filij in dies pꝛauitatẽ hereticaʒ

validiſſime perſequunt᷑. Hunc deuotõe ſin⸗

gulari colamus per quẽ deus tanta magna

lia dignatus eſt operari.qui onere carnis de

poſito nunc gaudet atq; letatur inter agmi⸗
na angeloꝝ laudans et benedicẽs xpᷣm ꝑ in⸗
finita ſecula ſeculoꝝ.Amen.
Sermo quinquageſimuſnonus de ſan⸗
cto Uincentio doctoꝛe eximio ac celeberri
mo famoſiſſimoq; pꝛedicatoꝛe oꝛdinis pꝛe⸗
dicatolun. S

Nmedio eccleſie
aperuit os eius. Sapiẽtis verba
ſunt iſta oꝛiginaliter Ecci.xv.ca.
Inſtante neceſ
mundus quaſit

tauit deus ſpiritũ ſancti vincentij:qui ſuapᷣ⸗

dicatione innumerabiles populos cõuertit

et refoꝛmauit.hunc nõ ab re ſancta romana
eccleſia cathalago ſanctoꝝ aſcripſit. Quem
Calixtus tercius in vrbe maxima ſolẽniter
canoniʒzauit.ſtatuitq; illũ a cunctis fidelib⸗
venerandũ. Quapꝛopter vt eiꝰ feſtiuitas de

uotione feruentiſſima cclebꝛet᷑: dignuʒ duxi

in hoc ſermone illius pᷣdicationis laudeſ exi
mias recenſere.de quo cõuenientiſſime dici
pnñt verba in themate poſita:in quibus tria
myſteria ꝓponimus cõtemplangdga.
S if idoneitatis.
Secundu ſingularitatis.
Terciũ vtilitatis. Rti⸗

—

MR

ceenutge hoꝛũ tempoꝛũ quibus
nu uaſi tołus vicijs erat obrutus:et
xpᷣiana religio naufragiũ pati videbat᷑.ſuſci

beatus vincentius fuit idoneus ad p⸗

dicandũ tum qꝛ gratia dei fuit in illo:tum ꝓ

it quippe ipᷣe idoneus ad pᷣdicandũ euangeli
um xp̃i triplici rõne.
Pꝛimo rõne gratie inſpirantis
SDcdo rõne ſcientie excellentis.
Tercio roõne vite reſplendentis.

*

lia ferrarioꝝ parentibus clariſſimis et hone

ſtis. Qui tres filios genuerũt.ſ.petrũ vincen
tium et bonifaciũ.hic bonifacius fuit iuris
vtriuſq; doctoꝛ peritiſſimꝰ.qui extincta vxo
re ſuaſu beati vincẽtij carthuſienſiũ habitũ
ſuſcepit:in quodaʒ monaſterio extra muros

valentie:qð ab incolis vocat᷑ poꝛta celi. Et
ob ſue vite grauitatẽq; moꝛũ:poſt quattuoꝛ
annos illius oꝛdinis electus fuit rectoꝛ gene
ralis.Et vt de beato vincentio dicamꝰ qui⸗

buſdam inditijs quantus euaſurus eſſet oſtẽ

ſum eſt. Patri nãq; eius doꝛmiẽti nocte qua
dã viſum eſt ꝙ cũ in eccleſia fratꝝ pꝛedicato
rum eſſet quendã virũ venerabilẽ in habitu

ſancti dñici pꝛedicantẽ audiebat. Cũq; illuzʒ

attente deuotiſſimeq; audiret. Ille dicebat.

Loõ gratuloꝛ tibi o fili dilectiſſime, poſt pau
cos enĩ dies vxoꝛ tua pariet tibi filiũ: cuius
erit tãta vite ĩtegritas:tãta doctrinevtilitas:
tãta fame ac mirabiliũ operũ claritas:ꝙ oẽs
hiſpaniarũ galliarũq; populi:eũ tanq; vnũ

ex veteribus apoſtolis venerabunt᷑. Eritq;
frater oꝛdinis cuius me eſſe vides poſt q̃ di-
cta multitudo que ibi adeſſe videbatur ma

gnis vocibo deo gratias referebat. IJItaq; dũ

et ipe in illiꝰ modi gratiarũ actione ſeſe mul
titudini cõfoꝛmẽ reddere conaret᷑:ſtatim exci

tatus eſt conatuq; vocis doꝛmientẽ vxoꝛꝛeem

excitanit. Mater inſuꝑ ipᷣius vincentij dum

coõcepiſſet ſatis leuiter eũ poꝛtauit. Et dum

eum geſtabat in vtero audiebat ſepetanq; vo

ces canis latrãtis emitti qð a multis dei ſer
uis pꝛecipue a iohanne valentie vrbis epo.

Interpꝛetatũ eſt ꝙ filius quẽ retinebat in v⸗

tero futurus eſſet euangelij xp̃ᷣi feruentiſſimꝰ

pᷣdicatoꝛ.Dum aũt ex vtero infans ꝓdijtet
ad baptiʒandũ delatus eſſet:multa erat inter

ſuos de noĩe ei imponendo diſſentio. At ſa⸗

cerdos illum baptizans. Vincentius inqᷣt

pter ſcientiã: tum etiam ꝓpter ſanctitatẽ vitc.
2 (Wapitulü .i.
imũ myſteriũ ↄtemplandũ de pᷣdica
ione ſancti vincentij ðꝛ idoneitat. Fu

ꝛimo fuit idoneus ad pꝛedicandũ rõne
gratie inſpirãtis.pie quidẽ tenere poſſumus
beatũ vincentiũ fuiſſe inſpiratũ a deo:vt oꝛ
dinem ſancti dñici ingrederet᷑. Nã vt in eiꝰ
legenda narrat᷑ ipe natus eſt valentie ex fami

Mcturqg

gueus e
llusfach
gatzliben
notuſq
bat Tand
ſnni Jn
logumq/
Dumaute
reinsal
igerar⸗
namcuri
fmite
giolomdi
poſitüina
Gperits
ſapieüla
nnnt (Se.
luoaspee
ends
Niinc
haboden
neqjfn
Nigpoſt
Vociuii.
ſnorecie
kannn
fäkuce
Naſennon
Ltad en
fnntancn
Gnla In
Gunci
Mumrerin
Ceoreb⸗
Dia
mmnoan
fitinig
Noriſtce
llenin
lbyo n
aeiener
rep⸗
mmenn
nng
Clne
noſenn
dA
glvine

ltdonec

cnred
Piheent
hergre

cona

m⸗

emn H

ni.
Plii.
Nida
kig f
Gengei

Mͤſn
ſun

e

ginnc
igei
nisghor⸗
cünin
Giuns
mmw
iinbii
nnms
c.
G

Nn

Mund

oſſetad
noctegt

predp
in bn
Cisli
autt
u
lias
lcs
ot

vocetur quod et factum eſt. Jninfantia ſua
quietus erat et aſpectu decoꝛus:et grandiu⸗

ſculus factus frequentabat eccleſias: audie⸗

batq; libenter pᷣdicantes quoꝝ geſta et vocẽ

motuſq; quaſi pꝛedicãs alijs puerislrefere⸗
bat. Candẽ lir̃is traditꝰ euaſit in virũ doctiſ⸗
ſimũ. Ita vt inter eos qͥ valentie phiam:theo

logiamq; ꝓfitebant᷑: ſummus oĩm haberet᷑.

Dum aũt decimumoctauũ atiigit annũ:pa⸗

ter eius allocutus eſt eñ dicens:vt ex tribus

eligeret vnũ:aut vxoꝛẽ duceret:aut ad roma⸗

alo iam diu cõcepiſſe vt ſancti dñici ſuſcipe-
ret habitũ:quẽ pater ad matrẽ duxit:eiq; filij
ꝓpoſitũ indicauit. Cũ benedictõe itaq; vtriuſ
qʒ parẽtis:ad cõuentũ fratrũ pᷣdicatoꝝ acceſ⸗
ſit:qui eũ letãtes ad ſacrũ ſuũ oꝛdinẽ recepe⸗u

runt.

unt. ¶Secũdo fuit idoneus beatus vincẽ
tius ad pꝛedicandũ verbũ dei rõne ſcietie ex.
cellentis. Quãta debeat eſſe pꝛedicantiũ ſciga.

dixi in quadrageſimali noſtro ĩ ſermone de
verbo dei. Sufficiat igit᷑ in hoc loco expꝛi⸗

mere:qᷓ; fuerit doctus beatus vincentiꝰ. Ipᷣe

pꝛioꝛe cõuentus iniunctũ fuit ei:vt ꝓ fratrũ

adoleſcentuʒ ꝓfectu de dialectica et de pia
aliqd legeret.qð cũ humiliter iocũdeq; acce⸗

ptaſſet:rumoꝛ impleuit aures multoꝝ ciuiũ.

Et ad eius lectionẽ multi ſeculares cõfuge.·

runt audiebantq; eum legentẽ ſupꝛa ſeptua⸗

ginta. In quo exercitio tres cõtinuos annoſ

cõſumpſit.goſtmodũ miſſus fuit barchino⸗
nam.:et inde hileridã in quibus ciuitatib eo
tpe floꝛebant ſtudia liberalium diſciplinarũ

nãq; poſt ſuſceptũ habitũ oꝛõni et lectioni ſe
tolũ dedit. Et cum eius doctrina nota eſſet a

nuit:niſi qñq; ex coꝛꝑi
bat diſcurrendo nõ equitans: ſed ꝓpꝛijs pedi
bus:cõtentꝰ ſolo baculo quẽ manu geſtabat.
ig- Icq; fecit vigintiduoba annis. Sed poſtan
nam curiã ꝑgeret vt ibi exaltaret᷑: aut oꝛdinẽ
frm pᷣdicatoꝝ intraret. Cui vincentiꝰ rñdit

Eercio fuit idoneus beatus Vincentius
pꝛedicandũverbũ dei rõne vite reſplendG

tis. Fuit equidẽ vita eius virtutũ ſplendoꝛe

decoꝛata. Nam q;dtum ꝑtinet ad carnis moꝛ
tificationẽ.xlij.annis cõtinuis ieiunauit ex⸗

ceptis dñicis diebus. Et ſextis et quartis fe

rijs in pane et aqua:a quo ieiunio nũqᷓ; abſti
s infirmitate. Itinera

ex quadã infirmitate ſuperueniente in tibia

grauioꝛ effectus fecit ſibi perquiri aſinũ quo
vehebat᷑ quotiẽs de ciuitate in ciuitatẽ vole⸗
bat ꝓficiſci. Atempoꝛe aũt quo cepit euãge⸗
liʒando diſcurrere:vſq; ad extremũ vite ſue
terminũ:nunq; niſi aut ſuꝑ ſarmentoꝛũ aut
palearũ:aut hmõi rerũ ſtraminibo:aut pauꝑe

ſacculo modica lano pleno cũ eiſdem veſtiby
gquib indutus erat doꝛmiebat. A pꝛima in⸗

ſuꝑ adoleſcẽtia vſq; ad vite ſue terminũ:ſin
gulis noctibus coꝛpus ſuũ diſciplinis fla⸗
gellabat. Et ſi foꝛte egritudinis impedimen
to facere nequiuiſſet:hoc a ſuis fidelibus ſo⸗
cijs fieri volebat. Quid de illius humilitate
dicemus:que tanta:vt quaſcũq; dignitates
eccleſiaſticas animoſus effugerit. Nã nec di

gnitatẽ cardinalatus voluit acceptare. De⸗

functo nãq; clemente auinioni:creatus fuit

petrus de luna: qui fuit benedictus. xij. A qᷓ
per litteras vocatus fuit ſanctus vincentius

et cõfeſſoꝛ eius factus:ac magiſter ſacri pala⸗

tij. Et qm̃ romana eccleſia tunc ſciſmate flu⸗
ctuabat.Erãtq; tres pontifices.vicʒ ipe be⸗

Tandẽ cum theolo gie dediſſet operã:vigeſi
mumoctauũ annũ agens magiſtrali coꝛona
fuit inſignitꝰ:poſtea redijt valentiã. Vbi ho

noꝛifice ſuſceptus eſt:etꝑ ſex annos publice
legit et pᷣdicauit.Ad quẽ etiã ex vicinis ciui

tatibus multi cõfluebant vt eũ et pꝛedicantẽ

audirent:et ſub tam inſigni litterarũ ⁊ moꝛũ

pᷣceptoꝛe ꝓficerẽt. Inter hec tꝑa venit valen⸗

iam: petrus de luna cardinalis.ſ.clemens q

clemens electus fuerat in fundenſi ciuitate:
ab illa ꝑte cardinaliũ:que diſceſſerat ab vrba
no ſexto. Is ergo petrus miſſus erat legatuſ
ad Carolũ francoꝝ regẽ qui audita fama be

ati vincentij eum ſecũ duxit:ac tamdiu tenu
it donec ꝑacto legationis tꝑe ad ipᷣm pontifi

cem redijt. Lantũ auteʒ fuit grata cardinali
vincentij coõuerſatio:ꝙ vix multis pᷣcib im⸗
petrare potuit licentiã:vt rediret valentiam

Aad conſueta legendi et pꝛedicandi exercitia.

nedictus.xij.gregoꝛiꝰ.xij. ⁊ Johãnes.xxiij.
Facto cõcilio cõſtantienſi in quo creatus fu⸗
it papa Martinus quintus. Cũ renunciaſ⸗
ſent Bꝛegoꝛiꝰ et Johannes:beatus vincen⸗

tius ꝓ pace⁊ vnitate eccleſieſuaſit benedicto
vt et ipe cederet.qð cum ille facere recuſaret

licentiã petijt diſcedendi. Pontifex vero ad⸗

uocatis multis ex pᷣlatis qui eiꝰ curiã ſeque⸗

bantur:paratoq; rubeo pileo:voluit eũ face⸗
recardinalẽ:at ille gratias ei referẽs oblatuʒ

ſibi honoꝛẽ penitus recuſauit:et licentiaʒ pe
tijt quã tandẽ obtinuit:vt pergeret ad diuer⸗

ſas mundi partes pᷣdicans regnũ dei.quãte

aũt fuerint munditie ⁊ puritates q́;tumue ca
ſtitatẽ dilexerit:oſtendũt pꝛecipue duo exem

*pla:que de ipᷣo veriſſime recitant᷑ Pꝛimũ eſt:

dum iße pꝛedicabat valentie. Mulier que
dam capta fuit amoꝛe ipᷣiꝰ: que fingens ad⸗
uerſam valitudinẽ atq; in lecto decubẽs vin

centium vt ei confiteretur poſtulabat aduo⸗

cari:qui veniens ad eam nutranc⸗ cameram

b 1

ad pniam cepit puellã exhoꝛtari. At illa blä

dis verbis ei ſuũ ſecretũ apuit: inboneſtoſc;

geſtus coꝛpoꝛis ei exhibuit: qͥ oĩa ille abhoꝛ
rens:pꝛius eã charitatiue cõmonuit. inde ab

illa ſeceſſit:q̃ cõfuſa cogitauit clamando vi-

plis facile inducimurvt eũ virginitatis coꝛo
na credamꝰ redimitũ. Sed adhuc manſue⸗

eius exeuntibus alijs remanſit iße ſolus:qui relicta ſpurcitin meretricali: virũ accepit: ek

de cetero modeſtiſſime vixit.Quibus exem⸗

tudinẽ illius cogimur ad mirari.q̃ tanta fu⸗

ro dei infamiã inferre.Et q;pꝛimũ vocavo⸗2⸗

luit emittere:diabolus eius coꝛpus grauiſſi
me vexare cepit: et cũ id feciſſet dieba multis.

tandẽ cepit dicere. Ex hoc coꝛpoꝛe nunq; me
potueritis expellere: niſi huc veniret vi. ille

qui in medio poſitus igni: nõ potuit ab isne
cõburi. Et cũ audientes neſcirẽt quid vellẽt
hec verba ſigiificare.quidã de circu mſtanti
bus dixit. Aduocet᷑ frater vincentius q con
feſſionẽ eius audiuit:et eſt vir ſanctus et ſa⸗
piens:et intelliget hec:qui vocatus aduenit.
Etecce demon vllulatũ teterrimũ emittens.

heu adeſt inqͥt vir ille qui in medio ignis po

ſitus nõ fuit ab igne cobuſtus. Et hec dicẽcs
tinus abijt: ⁊ coꝛpꝰ ſemimoꝛtuũ dereliquit
ecundũ qð de illo cõpertũ eſt dũ adhucva

lentie fuiſſet narrat᷑. Duggeſſit enĩ diabolꝰ

noõnullis inuidis et malignis: vt mulierem
quandã meretricẽ ſpecioſiſſimã pᷣcio ductazʒ

in cellã eius nocte introducerẽt.Capto ergo

opoꝛtuno tpe q̊ ſcʒ vicentius ipſe ex moꝛe in

cccleſia oꝛõni inſtabat Memoꝛata femina in
cellã eius introducta eſt. Mincentiꝰ aboꝛõe
regrediens clauſo oſtio et in locũ vbi doꝛmi
re ſolebat veniens:repperit mulierẽ ſedentẽ:·

et in pꝛimo aſpectu vehementer obſtupuit:et

anteq; eã alloqueret᷑ multa cogitauit. Sed

„ *

tñ nõ extimauit illã eſſe mulierẽ quinimmo.

putabat diabolũ eſſe: qui in ſ pecie mulierꝭ eũ
decipere voluiſſet. Vñn hoc pacto loctutꝰ eſt.

Que tibi cã fuit vt hucvenires in tali foꝛma

it vt iniurias et inſidias maloꝝ equo aĩo fer

ret: illiſq; pijſſime indulgeret. Inter cetera m̃
ſtupenda q̃ animi ſui benignitatẽ oſtendunt

occurritvnũ explicandũ.qð in ciuitatevalen

ci:nõ tñ qualẽ ſe habiturã ſperabat:eã vt po⸗-
tuit ſecreto emiſit. Illa vero vultũ fratris in⸗
tuita vt vicʒ eũ ꝑ effigiẽ poſſet agnoſcere:an⸗
cellã egrederet᷑ eũ obſecrauit:vt ſibi ſuum
nomẽ indicaret. At ülle vocoꝛ int magiſter
vincentius.Abij meretrix et lenoni eiꝰ mul
tiſq; alijs dixit.ꝙ in cõuentu fratrũ pᷣdicato
rũ ꝑ integrã noctẽ cũ magiſtro vincẽtio doꝛ
miſſet: nec tñ dignã laboꝛis mercedẽ accepiſ

maledicte diabole: qͥ ſeruis dei nouis dolis
ſemper inſidiaris? Meretrix rũdit. Femina

ſum nõ diaboiꝰ. Sed obſecro te vt me patiẽ

ter audias:fere quattuoꝛ menſes ſunt ꝙ tuo

amoꝛe ſum capta:frequẽter tẽtaui vt vel diei
Sʒz nũq;

vl nocti tꝑe ad tevenire potuiſſem.
mihi miſere ſeſe obtulit opoꝛtunitas. Nunc
aũt a nemine hoĩm viſa huc ingreſſa ſum.et
neceſſariũ eſt vt hoc in lectulo ſimul hac no
cte doꝛmiamus.E roq; de cetero tibi ditiſſi⸗
ma et famã tuã cũ ſilentio conſeruabo.hec et

ſilia loquẽs in oſculaet in obſcenos amplez-⸗

xus ruere voluit. Ac vincentius viriliter ei
reſiſtens dure illã increpauit. Que cõpuncta
prupit in lachꝛymas et cauſaʒ q̃re ad ipᷣm tẽ

tandũ acceſſerat:reſerauit:petijtq; humiliter

veniã ꝓmiſitq; meretriciũ relinquere. Sicq;

ab eo cũ multa mentis ↄtritõne diſceſſit atqʒ

tie euenit. Frater quidã theologie magiſter
laſciuus et diſſolutus inuidens fame et opi-

nioni ſancti vincentij.poſt multas detractõ

nes:voluit nomẽ ſancti viri mõ qui ſequitur

maculare. Introduxit quidẽ nocte in ↄuen
tu meretricẽ quandã que ſecũ doꝛmiuit. erat

mulier hec aduena:q et illis diebo valentiaz

aduenerat. Mane aũt ꝑſoluto pᷣcio meretri⸗

ſet. ita factũ eſt vt turpis hec fama ꝑ vniuer⸗

ſam vrbẽ diuulgaret᷑.ꝑ idẽ tꝑs erat valentie
germanus ille ſancti vincentij bonifaci:de

quo in pcedentib fecimus mentionẽ qᷣ et in
illo anno ꝓ patrie illius veteri cõſuetudine

ma giſtratũ gerebat patrũ iuratoꝛum. Huic
multi q̃ de beato vincẽtio dicebant᷑ narraue⸗
runt:q̃ tñ ipᷣe credere nec voluit nee potuit: ſy
exiſtim auit oĩa ex inuidia emuloꝝ ꝓcedere.
Ex eius itaq; cõſultu hi qͥ ſecũ magiſtratũ ge

rebant:ſtatuerũt vt fieret in vrbe generalis ꝓ

ceſſio:in qua oẽs religioſi ↄuenirẽt. Statu⸗
to aũt die bonifaciꝰ ipe et vniuerſa nobilitas
vrbis ſeſe collocauerũt in loco quodã vbi me
retricẽ illã ſtare voluerũt Pꝛocedentib ergo
ſingulis fratibotandẽ trãſeunte magiſtrovin
centio:illi nobiles interrogauerũt eãan ille
eſſet cũ quo doꝛmierat:nõ inquit illa. Et ad⸗
ueniente illo qͥ ſcelus ꝑpetreuerat. Illa digi⸗
to eũ demonſtrans. Ecce inqꝛtiſte eſt illefra⸗
ter in gratus. finita itaq; ꝓceſſione boniſaciꝰ

ceteriq; nobiles: infamatoꝛẽ adu ocauerunt.

ODui peccatũ ſuum celare nõ valens: publice
cõfeſſus eſt. pergenſq; ad beatũ vincentium

qui adhuc factũ ignoꝛ abat: ab eo cũ lachꝛy⸗
mis veniã poſtulauit et obtinuit.

Deinno⸗

De ſingulari excellentia pꝛedicatõis beati
vincentij qͥ et multis annis ⁊ diuerſis plis

ſenticlun

ci⸗
ime
fooonno⸗
deluigel
ſiogunor⸗
ciüpſa
uumannii
bocoii
l Mar
losptes
Conibuso
glopgien
bninie
Nncee
Motionip⸗
Nhonobt
r ietb
herſuen
hibtri⸗
fefliuoni
maßhole
hhheinen
acdie
alenun
eingre
inſe

Pfumddn

ufaitere
efuitmnn
Neniin
ſoniglge

Ratcun

ſunlnlin
ſoreinſ
cncie
ni⸗
Dilin
Ahmen
ſumſ
fli cie
ſeyige⸗
WE
it Oerj
ninſczſ
Uo nor

4

Gre
aen:
nscn
emurſue⸗
junuſo⸗
otiofer
ncagat
Nencun
rnote
emugie
meacht
BNn
niſcguinr
atinan
minng an

DPAne.

io maren;

eic

frumoin
oſcereti
ſbbiſuun
tmagiſter

nichnnu
deen

inctno

TI
onite

D

(Ginch
un M

Nmn

“
uenn,
in
nnlo
Sa⸗

iſtin
tpolo
ifonn
imile
E⸗
d;
lirn
Horink
ent
Ehahie
Ceanun
Gcht⸗

eben
be
ſo

pꝛedicauit dño cooperante:et ſemnonẽ mira
apitulũ. ij.

is cfirmante. Apitulu. ij.
cundũ myſteriũ ↄtemplandũ de pᷣdi
catione ſcti vincentij ðꝛ ſingularitatis.

Fuit equidẽ pᷣdicatio eiꝰ ſingularis et excel⸗
lentiſſima valde maxime ꝓpter tria.

ꝛimo ꝓpter cõtinuationẽ.
Dcdo ꝓpter cõmunication.
ercio ꝓpter cofirmationẽ.
ꝛimo pᷣdicatio eiꝰ fuit
res annoſ. Nã licʒ añ in multis locis verbũ
dei euãgeliʒaſſet:tñ a triceſimooctauo ſue eta
tis anno:cepit ſuarũ pᷣdicationũ cõtinuũ ex⸗
ercitiũ ꝑſeuerauit vſq; ad ſeptuageſi imũquin
tum annũ vite ſue:quo ex hacluce migrauit
In hoc aüut diſcurſu rerũ ſi uarũ oꝛdo talis fu
it. Nocte quinq; hoꝛas quieti tribuebat: re⸗
liquas ꝑtes noctis aut oꝛõnibo aut ſacris le⸗
ctionibus occupabat. Mane vero ad locuʒ
quo ppli euangeliʒaturũ expectabãt ſe cõfere
bat.pꝛimũq; ipᷣe miſſam cantãdo celebꝛabat:
deinde pᷣdicabat:poſtea volens ſatiſfacere de
uotioni populoꝝ:eis manus oſculandas pᷣ⸗
bebat: oblatoſqʒ ſibi infirmos cruce ſigna⸗

bat. Dicebatqʒ. Signa aũt eos qͥ crediderint

hec ſequent᷑. Suꝑ egros manus imponent
et bñ habebüt:deinde adijciebat. Jeſus ma⸗
rie filius mũdi ſalus et dñs:qͥ te traxit ad fi⸗
dem catholicã te cõſeruet in ea ⁊ beatũ faciat

et ab hac infirmitate te liberare dignet. amẽ.
Poſtea cibũ cũ dei benedictõe ſumebat. nũqẽ3
voluit niſi vno ferculo vti.ab eo anno q̊ reli

gionẽ ingreſſus ẽ:vſq; ad terminũ vite a car
nibus ſp a
ſp ſumebat
tij fuit excellẽs et

Cvo pᷣdicatio ſancti vincen
ſingularis:rõe cõicationis

qꝛ fuit multis ꝓpłis et gentibs cõicata. Regio
nes enĩ in qba pᷣdicauit hec fuerũt. Cathalo⸗

nia. Regnũ valentie. Aragonia. vniuerſa hi

ſpania in q̃ ſũt poꝛtugalia:gallitia:nauarra.
8 icauit etia in gallia: in comitatu tholo⸗
ſano:in linguadoch:in delphinatu: in aui⸗
nione:in ſabãdia:in aluernia:in hibernia:in

ꝛedi

burgundia:in noꝛmandia. Juitq; ad inſulã
maioꝛicarũ:ad angliã:ad ſcociam deſ. cendit:
n italiã:et vniuerſã regionẽ pedis montis
luſtrans:demũ venit vſq; ianuã ſ einp euãge

liʒans:Pꝛedicauit etiã ale candrie:vbi inter⸗

fuit ſctůs Bernardinꝰ tunc adoleſcens de q̊
ipe vincẽtiꝰ publice retulit ꝓphetico ſpu. Fu

tuꝝ illũ in bꝛeui totiuſ lumẽ italie:qð ſecutũ

eſt. Sctũs quidẽ vincentiꝰ. xxx.annis obijt

pꝛ iuſq; ſctũs bernardinꝰ.Et ſctũs bernardi

nus canoni; M7 quinq; ãnis pꝛiuſq; ſctũs
vincetius.¶ Certio pꝛedicatio ſctĩ vincẽtij

cötinuata ꝑ plu⸗

multa aq̃ cõmixtuz

fuit ſingularis rõne cõfirmationis quia fut
multis miraculis cofirmata. Ex quibus ali
qua referamꝰ. Diſcedenteviro dei exvico q̃ ẽ
ciuitas catalonie:et verſi us barchinonã ſe cõ

ferente ad quoddã hoſpitiũ declinauit. Illi

.

vero quibꝰ erat cura de refectione interroga
erũt hoſpitẽ:ſi quid ſibi eſſet qð viro dei ce
teriſq; eũ comitantibo comedendũ apponeret

Hoſpes rũdit.nihil ſibi eſſe niſi parii farine
parũq; vini in dolio Illi rũderũt:ex farina q̃ᷓ
tibi eſt cõficias tot panes:q̃t potes:vt ſaltim

cibari poſſit hic ſeruus deüet aliqui nobiles

qui eũ comitant᷑:vinũ quoq; de dolio extra⸗
ctũ iuſſerũt reponi: in quodã ligneo vaſe:qy
ab illiꝰ loci incolis poꝛtatoꝛia vocat᷑. O poꝛ

tuno itaq; tꝑe cepit btüs vincenti? ſeſe ad dii

cũbendũ accigere. At viri pdicti ei nüciaue
rũt neq; panẽ neq; vinũ vniuerſe młtitudini

poſſe ſufricere O cũ audiuitvir ſctũs ð ſum
ma dei liberalitate pfiſus:iuſſit eis ne cui di
cerẽt aliud:ſed panes quos habebãt quomõ
meliꝰ poſſent mititudini diſtribuerẽt: vinũ
vero in poꝛtatoꝛia poſitũ:ab oĩbo quẽadmo
ũ cõſueuerant ſi umi ꝑmitterent. Cepit inde
enedictõe facta cũ vniuerſa multitudine fer
me triũ miliũ hoĩim diſcubere. MWox aũt dũ
panes qui erãt quindecim diſtribuerent᷑ vi⸗
numq; ſumeret᷑:nõ ſolũ ex eoʒ multiplicatio
ne eſt illa multitudo ſatiata: 6 etiã ipᷣm vinũ
qð fere acetũ erat:in optimũ mutatũ eſt.Q ᷣ

vbi ppendit hoſpes humi ꝓſtratus a beato

vincentio benedici poſtulauitiquo viſo mi⸗

raculo oẽs deo gratias retulerũt. Altera ve⸗
ro die hoſpes pꝛima luce cõſi urgens: paranſ⸗

q; ꝓ farina et vino ad vrbẽ velle pficiſci: ar⸗

cam farina ⁊ doliũ optimũ vinũ vſq; ad ſum
mũ plenũ pperijt. Aduocatis deinde nonul
lis tranſeuntibo eis rẽ geſtä narrauit. Pꝛedi
cante beato vincentio in quadã villa ↄtigit
vt narraret factũ illud mirabilequo fert᷑:ſan HM
cta mar garita diabolũ in humana ſpecie ſi⸗
bi aparentẽ humi ꝓſtrauiſſe. Erat inter eoas
qui virũ dei ſequebãtur:adoleſcens quidam
lombardus cuiꝰ erat mita ſimplicitas. Ideo
audiẽs duellũ illud cepit intra ſe dicere. Si

deus aliqñ ꝑmiſerit vt viſibili ſpecie diabol⸗
mecũ certare voluerit eũ cõſimili mõ ſternazt

tantũq; pedibo calcabo quouſq; eũ ſuperaue

ro. Ideo circa pꝛimã et vigeſimã boꝛã ex vil

ea egrediẽs captatoq; ſibi opoꝛtuno loco ad
oꝛandũ genua flectens petijta deo ſibi cõce⸗
di vt diabolũ viſibili foꝛma ei aparere ꝑmit
tat:de quo poſſet victoꝛiam repoꝛtare. Inter
hec venit mulier quedã falcẽ manu deferens
miſſa ad metendũ ferraginẽ qua ads cam⸗

4* .

pus plenus erat bec aũt mulier erata natiui⸗
cate muta. Que veniens in locum videnſq

adoleſcentẽ inter ſegetẽ genuflexũ vehemen⸗

ter expauit ac aliquantulũ retrocedens cepit

vocẽè ſine expꝛeſſione ſermonis emittere? ipt
adoleſcenti quibuſdã ſignis manuũ et capl⸗

tis minabat᷑. Ille cernens feminã eſſe decre⸗
pitam coꝛpoꝛe oblongã facie macilentã lace

ratas veſtes habentẽ: voces altas ſine expꝛeſ
ſione verboꝝ emittentẽ ſibi falce qua manu

poꝛt abat minantẽ diabolũ eſſe eſtimauit: cre

cte diabole veniſti. Hõ certe me viſibili cer⸗
tamine ſuperabis:quẽ inuiſibili ſuꝑaſti ten⸗

tatione ſepiſſime. Hec diceẽs crinibus eã huc
et illuc trahens mõ manibus aliqũ falce quã

ipᷣa poꝛtauerat tamdiu verberauit totq; ſibi
vulnera in facie et in ceteris coꝛpoꝛis ptib⸗
intulit:ꝙ eã ſeminecẽ reliquit. Ad vocẽ autẽ
vtriuſq; magna multitudo cucurrit:et vidẽ⸗
tes qð factũ fuerat adoleſcentẽ captũ carceri
Detruſerũt. Relata ſunt hec beato vincentio

qui coꝛpuſ fere exanime ad ſe ilico ferri iuſſit

mox frontẽ deinde pectus vltimo coꝛ mulie
ris cruce ſignauit.Et ecce coꝛpus qð extin⸗
ctum videbat᷑ reſpirare cep it:et femina quã
g natiuitate oĩis catalonia mutã cognouerat
locuta eſt. Et ſacerdotẽ petijt cui cõfiteretur

qui dũ veniſſet cõfeſſa eſt ſin gula ꝓferendo

diſtincte:ac ſi nunq; muta fuiſſet. deinde pe⸗
tijt cetera ſacramẽta ſibi cõferri: poſtremo ſe
moꝛientẽ dño cõmendauit: et loqui nunq; de
ſijt quouſq; ſpiritũ exalauit.Adoleſcẽs vero
beati vincentij pᷣcibus a ſuſpendio liberat᷑:et
(uſſu vincentij in italiam remeauit. In villa

ſancti matthei nõ longe diſtante ab vrbe va⸗

lentie:in qua beams vincentius aliquos di
es cõmoꝛatus fuerat.viſus eſt vir quidã ve⸗
nerabilis ſpeciẽ et habitũ gerens hoĩs here⸗
mite: qᷓ ſe vltro obtulit beatũ vincentiũ vna

cum alijs ſecuturũ. YFuit ergo acunctis ma—⸗

gna cũ iocunditate et humanitate ſuſceptus
Itaq; in initio fuit eius cõuerſatio omnib

gratiſſima poſt paucos vero dies cepit detrra

here doctrine beati vincentij:ita vt aliq̊s ſub
uerteret: venerunt hec ad aures officialium.
Qui eum captũ ac cathenis vinctuʒ carceri

manciparũt. Altera vero die volentes eum
examinare: miſſis ad carcerẽ miniſtris qͥ eũ

adducerẽt nemin? niſi cathenas inuenerũt.
Mor ad virũ dei veniẽtes rem geſtã narra⸗
uerunt:qui ſurridens nõ homo inquit vt pu
tabatis ſed diabolus fuit:volens impedire

fructũ quẽ ex pꝛedicatõe mea multi ↄſequũ⸗

tur. Oꝛatione fua in barbaſen ſedata fuittẽ⸗

peſtas que mota eſt: dum volebat populo pᷣ⸗
dicare in feſto apłoꝝ petri et pauli. Idem fa

ctum eſt tholoſe in feſto ſancti martini. In ci
uitate carcaſone a menſe iunio vſq; ad ianua

rium tanta fuit terre ſiccitas vtoẽs de fructi
bus colligendis deſperarẽt. Aduocauerunt

ciues beatũ vincentiũ qui tholoſe pᷣdicabat:

ad quos cum veniſſe et quarto die quo fuerat
ciuitatẽ ingreſſus finito ſermone monuit po

1 re pulum vt oẽs genua flecterent: et dei miſeri⸗
diditq; ſuas p̃ces exauditas.quare in eaamir coꝛdiaʒ imploꝛarẽt:ipᷣe etiã oꝛauit. deindeſe
ruens in terrã deiecit:veniſti inquut maledi⸗

erexit et ĩ aere fecit ſalutare ſignũ:habito in⸗
quiens et dño gras referatis.Exaudite ſunt
oꝛationes veſtre: vix verba finierat cũ ſubi⸗
to aer nubibus plenus eſt et tanta aquarum

*

abundantia eſt e celo dimiſſa q;tam incole il

larum regionuz ſeſe vidiſſe meminerint. In
ciuitate caſtrenſi que eſt in gallia in feſto aſcẽ
ſionis xpᷣi:oblatũ ſibi hominẽ qui paraliſim
ſeptẽ annis paſſus fuerat:benedixit et ſanatꝰ

eſt. In qua ciuitate ꝓxima die maximã tem⸗

peſtatẽ motã dũ pᷣdicaret crucis facto ſigno
penit' fugauit. In monteſquino nõ longea

tholoſa vir quidã gerhardus noĩe:moꝛbum

caducũ patiens:accepta benedictõne a viro

dei liberatus eſt. In loco quẽ dicunt de mö⸗

te oluio ꝓpe carcaſonã:quendã mercatoꝛẽ cui

nomen gnilelmus: tribus annis viſu oꝛbati
poſt factam benedictionẽ ad oculoꝛũ officiũ
reſtituit. Qalentie ductuʒ ad ſe hominẽ qui

fuerat mutꝰ quadraginta annis cruce in oꝛe

ſignauit:et ille ſtatim locur eſt: ſemperch; lin
gue officio vſus fuit q;diu vixit ⸗Surdum
aliũ qui octo annis nunqᷓ; audierat:facto in
eius auribus ſigno crucis ꝑfectiſſime audi⸗

re fecit. Apud murſiam hiſpanie ciuitatem:

quodã eſtatis tempoꝛe:tanta fuit locuſtaruz
et bꝛucoꝝ multitudo.ꝙ in quattuoꝛ dierum
ſpacio fere cõſumpſerant quicqͥd viride ba⸗

bebatur in campis. VUincentiꝰs illis diebus

in ipam vrbem venerat: quẽ ciues lachꝛymã

tes requiſierunt vt ꝓ ipᷣis oꝛaret. Qui ſtatim
iuſſit aquam afferri eamq; benedixit.deinde

extra vrbem egreſſus contra locuſtas et bꝛu
cos ipᷣam aquã aſperſit. Altera vero die no?ꝛ

tua cõperta ſunt illius generis aĩalia. Volu
it etiam deus beatum vincentiũ ſpiritu illu⸗
ſtrari ꝓphetico. Nam et de calixto ſicut etiaʒ

et mibi retulit ſanctitas ſua: pdixit matten
filium futurũ pontificem maximũ. Barchi⸗

none tꝑe quo erat maxima penuria pꝛedicãs
populo:pꝛedixit duas naues ea die onuſtas
foꝛe venturas de quibus nulla erat menno.

Pꝛonunciauit moꝛtẽ cuiuſdam fratris bere

lelt
A
goni⸗
inter
loch:
vultia
Men
gnip
zunt./

tjinc⸗
lü⸗
7 .

A
Ulane
Gn
Peims
Do
Tach

Wnd

nanet
leobo⸗
ſüſn,
mapie
Wamicea
Crti
Ninnen
Maei
hönulte
nsin
is Den
Pabi
Wüle
trices
b
Ohta
leho
emui
hagn
ſgicen
ic
Anin
ocl
tnoc
cun
Cal
leſer
guo
horn
lila
Ppel

guid
bi,
Mnf
ni
Badünn
9 defnci
ocdnen
ezcicher
gnofueu
wonunde

in dacet
ihabiong⸗
undirien
ni i
A Menn
ian mel
ginann
ginſeſone
wipmln
zictaln⸗
nuuiin
8 ſ
onöle

=

ionenn

Caorth⸗
niſuorhr⸗
ooffun

oninaindn

naiuu
mpyi
.
rici

ſmtul⸗
ion.

tij in cuerſione peccatoꝝ ⁊ ba

eius

Pꝛima ðꝛ pctõ:
Sede infideli baptizationis.

mitani. Et etiam cuiuſdã altius monachi.
QXum apud ceſaris auguſtam nobilem ara⸗

gonie ciuitatẽ pꝛedicaret mediũ ſermonem
interrupit:cepitq; vebementer flere: deinde
lachꝛymas terſit:demũ ad populũ iocundo
vultu ↄuerſus. Hac inquit hoꝛa mater mea

valentie extincta eſt:et ad requiem celeſtis reꝰ
Eni perducta. Que verba audientes notaue⸗

runt.Et ex facti poſtea euidentia vera fuiſſe
cõperta ſunt.
Auã fructuoſa fuit pᷣdicatio ſancti vincẽ⸗
btizatione in⸗
leptus eſt.
Lapitulũ. iij.
ndũ de pꝛedi⸗
catione beati vincentij ðꝛ vtilitatis.Ex
nanq; pꝛedicatione triplex vtilitas eſt

ligeliũ.

Erciũ myſteriũ cõtemp

ob qð gloꝛiã ingentẽ ad

cõuerſionis.

ptizationis.
s gloꝛificationis.
tas qᷓ exoꝛta eſt ex pꝛedicatõe

Tercia ſuiipᷣi

ancti vincentij:ðꝛ pctõꝝ cõuerſionis.Quiſ

nam explicet quot pctõꝛes audiẽtes verba vi
te ab oꝛe vincentij ↄuerſi ſunt ad dũm deu
ſuũ:fuerũt fere innumerabiles:inter q̃s fue⸗
rat capitale odiũ multoꝝ annoꝛũ ꝓpter necẽ

aut amicoꝝ aut affiniũ aut cõſanguineoꝛuzʒ
generatũ:q eo pᷣdicante cũ magna ↄpunctio
ne:in medium ſi urrexerũt:clamantes ſe velle
parcere inimicis:et homicidis:vir aũt dei in

his multa cautelavti ſolebat. Hã hmõi peni
tentes iubebat pꝛimũ oſcula pacꝭ dare inimi

cis. Deimde ſpectãte vniuerſo pplo a notario
publico quẽ ad hoc ipᷣe ſecũ ducere cõſueue⸗
rat:illoꝝremiſſiões annotari faciebat Mere

ℳ*

trices lenones:hoĩcidas:pirratas deiꝛ ſ ctõꝝ.

blaſp hemos:et hmõi generis hoĩes quadra

ginta fere milia reduxit ex ſcelerũ ꝓfundita
te: nõ ſolũ ad mentiũ cõtritionẽſ. ed etiã ad a⸗
gendũ pniam publicã Nec durũ videri de⸗

bet ꝙ tantum fructum fecerit aiarum: qñ vt

bpꝛedictiũ eſt p̃dicabat dño cooperante et ſer⸗
monẽ cõfirmante ſequentibo ſignis. Interqd
erat mirabile valde.q; apud vniuerſos hiſi pa

nie gallieq; et italie populos:ſua pꝛedicatio

fuerit ⁊ ſemꝑ ſua lingua materna fuerit locu
tus: omnes tũ ſic loquentẽ intelligebant:fru⸗

ctumq; ſue doctrine capiebãt:pinde ac ſi ſin

guloꝛũ auditoꝛũ lingua loqueret᷑. DHui⸗ rei
teſtes fuerunt plurimi theotonici et anglici:

quoꝝ ideoma q;tum diſtet a lingua valenti⸗
noꝛum:nouit populusvniuerſus Teſtis eſt
et illa gallie regio q noſtris tꝑibus bꝛitania

appellat. In qua duobus annis ſtetit ⁊ ibi fe

cõuerterẽt᷑. Rex granate audita ſuoꝝ ope
celeberrima fama miſſo legato quodamviro
in ſua lege doctiſſimo eũ ad ſuuʒ regnum ire

licem curſum vite cöſummauit. Sunt in il⸗

la patria homines vtriuſq; ſexus innumera

biles: quos vocant bꝛitones bꝛitoniʒantes
quoꝛum ideoma obſcuriſſimũ ẽ: vtpote nul⸗
lis niſi ipis cognitũ:et qͥ ſunt nõ niſi ſe inui⸗
cem intelligentes: qͥ ti virum dei nõ minus

intalligebãt q; ſi in eoꝝ lingua pdicaſſet. Ibi H

multa deus ꝑ illũ miracula fecit. Axoꝛ qͤpp⸗
ducis bꝛitanie et francie regis filia religioſiſ
ſima:multis annis infecunda fuit. Sʒ poſt⸗

qᷓ; a vincentio benedictionẽ accepit: cõcepit:

peperitq; filios quoꝛũ vnus fuit petrus:vir
magne ꝓbitatis qꝗͥ patri ſucceſſit: fuitq; dux
bꝛitanorũ. Maxima itaq; multitudo erepta

eſt de manibo diaboli: mucrone pꝛedicatõio

ſue. Erat enĩ in vicioꝝ repꝛehenſione terri⸗
bilis: adeo ꝗ frequẽtiſſime accidit vt miti in
peccatis obſtinati eius pꝛedicationẽ audiẽ⸗
tes:ſic cõmoti ſunt vt in terrã tremebundi ꝓ

ſtrati coꝛam vniuerſa multitudine veniã pᷣ⸗

carent᷑ Et q;uis ipᷣis peccatoꝛibus ſic terribi

lis videret᷑:iñ ſua verba cũ anls ale eis⸗
mitigabat: ꝙ ipos miro quodã modo a licie
bat vt ad eũ audienduʒ traherent᷑. ¶ Scdᷣa
3 yvtilitas que ꝓuenit ex pꝛedicatione vincẽtij
Dicitur infideliuʒ baptiʒzatio. Cõtra iideos

nanq; ita acutus ac copioſus acerq; diſpu⸗
tatoꝛ fuit:eiſq; ita ſcripturarũ ſacrarũ ſenſu 3
apiebat:vt in diuerſis ciuitatibs ſuꝑ viginti
quinq; milia fecerit baptiʒari.Multi quoqʒ;
ſarraceni quoꝝ in hiſpania magna copia eſt

ſacrilegã ipoꝝ ſecta abnegantes ſuaſione eiꝰ
ſacrũ baptiſma ſuſceperũt: quoꝛũ numerus
octo miliũ ferme fuit. Tam gratioſa erat do
ctrina eius vt etiã ipᷣi infideles qᷓſe epe vltro

currerẽt ad ipᷣm audiendũ.Apud cartuſiam

catalonie ciuitatẽ:cũ aſcẽdiſſet ad pᷣdicandũ
nõ ſtatim cepit vt ſolebat

MQuãobꝛẽ expectãs

ꝓpls admirabat᷑:quid ſibi vellet illa moꝛa in

ſilentio. Ipe aũt hoc animaduertẽs. Nulla

maquit ſit invobis qdmiratio. Expecto enim
gratiã dei vobis aduenturã:veniẽt nãqʒ huc

hoies quoꝝ aduentꝰ vobis oĩbus erit gra⸗

tiſſimus. Vix verba finierat.et ecce iudeoꝛũ

multitudo illuc veniens dixit ſevelle vincen
multitudine eos interrogabat:quiſnam eis

rant. Igitur vincentius dicendi pꝛincipiuʒ
fecit:et tanta gratia diffuſa eſt in labijs eius

vt illa die miłti ex illis iudeis ad fideʒ chꝛiſti

ſuoꝝ operũ

bb in

”Mä

obſecrauit:vt nõ ſolũ videre ſed eti pᷣdican⸗
tem audire potuiſſet:fide publica ſibi ꝓmit⸗
tens: vt in eius regno poſſet legẽ chꝛiſti libe⸗
re pꝛedicare:ꝙ et factũ eſt. At ipe rex videns
erx ea re multos ex ſuis ſacrũ baptiſma ſuſce⸗
pturos timens ne ex hoc pelleret aregno nõ
eſt paſſus: vt vir dei ibi ſermonem diuinũ ef
funderet: ob quod ipᷣe ad chꝛiſtianos redijt.
KEercia vtilitas que exoꝛta eſt ex pꝛedica⸗
tione ſancti vincentij dicit᷑ ſui ipius gloꝛifi⸗
catio. Voluit enĩ deus ipᷣm gloꝛioſum redde
re:nõ ſolũ in beata vita ſed in hoc mundo tã
in moꝛte q;ᷓ etiã poſt moꝛtem. Cũ eni ex bꝛi⸗
tania decedere decreuiſſet. Exvenetenſi vꝛbe
aſino vt ſolebat vectuſ nocte iter arripuit:ꝑ⸗
genſq; multa milia paſſuũ demũ luceſcente
die ante poꝛtas ciuitatis ſe eſſe depꝛehendit.
Qua ex re ad ſocios cõuerſus.Redeam in⸗
quit fratres in vrbem qꝛ dei voluntas eſt:vt
bhoc locovite noſtre curſus Paagar ſ aucis
poſt diebus occupatus grauiſſimis.ſebꝛib⸗
fratres ſuos cõuocauit:eiſq; dixit ſe exhac vi
ta migraturũ. Factaq; per eum humili ↄfeſ⸗
ſione abſolutioneq; plenaria abſolutus ſᷣm

et opem ferre pugnantib eſt paratus:etvicto
ribus coꝛonam largitur. Hinc Jacobo.i.ca.
ait. Beatus vir qui ſuffert tentationẽ:quoni
am cum ꝓbatus fuerit accipiet coꝛonã vite
quã repꝛomiſit deus diligentibo ſe. Et pau⸗
lus de ſe dicebat.ij. ad thimo.v.ca. Bonum
vertamen certaui:curſum cõſummaui: fidem
ſeruaui. In reliquo repoſita mihi coꝛona iu⸗
ſticie quã reddet mihi dominus in illa die iu

ſtus iudex. Pꝛopterea gloꝛioſus petrꝰ mar⸗

tyr audacter cũ hoſtibus anime ↄgreſſus eſt
quem dominus gloꝛia et honoꝛe coꝛonauit.
Cum aũt hodierna die ſit feſtũ eius ad eius
laudes enarrandas inuigilare debemus:de
quonſocuturi ad coꝛonã ſue victoꝛie vertemꝰ
ſermonẽ. De qua tria myſteria pꝛoponimus
cõtemplanda.
Eimil dicitur cõditionis.
ecundũ multiplicationis.
TLerciũ oſtenſionis.

¶X coꝛona beati petri martyris longe pꝛe

cioſioꝛ fuit q; quoꝛumcũq; imperatoꝝ et re⸗

gum et de ipa aureola.

na beati petri martyris dicitur cõditio

cõceſſionẽ ſibi factã a martino quinto ſaluta (Capitulü.i.
ria ſacramẽta venerabilis ſenex oĩa religio⸗ imũ myſteriũ cõtemplandũ de coꝛo⸗

ſe ſuſcepit. Appꝛopinquãte vero termino vi⸗
te petijt vt legeret᷑ paſſio xpᷣi:iuxta narratio⸗
nem quattuoꝛ euangeliſtarum. Poſtea vo⸗
luit audire ſeptem pſalmos penitentiales.
In fine vero totus iocundus et hilaris iun⸗
ctis eleuatiſq; manibo ac oculis in celũ. Fe⸗
lix ülla anima ad duũm euolauit. NHonas apꝛi
lis Anno dñi milleſimoquadrin genteſimo
decimonono. Et quemadmodũ dũ viueret
multis claruit miraculis.ſic poſt eius moꝛtẽ

vſq; in hodiernũ diẽ miraculis rutilare non

ceſſat. Hunc calixy tercius in die et in feſto
ſancti petri cathalogo ſanctoꝛũ ꝓ cõſuetudi
ne xpᷣiane religionis aſſcripſit. Hũc oĩs ec⸗
Lleſia dei merito venerat᷑: hũc fideles pᷣcipiſũ
patronum habent:et aduocatũ: qui eius pᷣſi
dium imploꝛantibus cum fide et deuotione
liberaliſſime ſubuenit.Cuius meritis depꝛe
cemur chꝛiſtum vt nobis tribuat eternã paz-
cem. Amen.

¶Sermo ſexageſimus de coꝛona beati pe⸗
tri martvris oꝛdinis pꝛedicatoꝝ

legitime certauerit. Doctoꝛis gẽ⸗
duum verba ſunt iſta oꝛiginaliter
hj ad Thimo.ij.ca. Nullus foꝛmidare debet
inire quodcũq; pꝛelium ꝓ chꝛiſti amoꝛe:qui

nis. Nõ enim fuit talis quales cõſueuerunt
deferre hi qui in bellis tempoꝛalibus victo⸗
res euaſerũt:de quibus mentionẽ facit Pli⸗

*

nius in li.xvi.de naturali biſtoꝛia.Dicit enĩ

ꝙ antiquitus nulla niſi deo dabat᷑ geſtanda

coꝛona:additq; pꝛimũ omniũ liberũ patrem
ſuo capiti coꝛonã ex hedera impoſuiſſe. Ro⸗
mani autẽ vt etiam atteſtatur Auluſgelius li
bꝛo quinto noctiũ acticarum. Dabant coꝛo⸗
nam triumphalẽ:obſidionaleʒ ciuicã:mura⸗
lem caſtrenſem ⁊ naualem. Triumphales co

rone erãt auree:que ob honoꝛẽ triumphi mit
tebant᷑ imperatoꝛibus:hec antiquituſ ex lau

ro vel mirto erant. Sed creſcente potẽtia ro
manoꝛũ ex auro facte ſunt.O bſidionalis co
rona erat quã liberati ab obſidione dabant

duci qui ipos liberauit. Et talis erat grami
nea ex eo facta gramine quod eo loco genera

tum eſſet intra quem clauſi eſſent obſeſſi Co

rona ciuica dicebatur. vt etiã Valerius ſcri⸗

bit rubꝛica de iure triumphãdi:quã ciuis ci⸗
ui a quo fuerat ſeruatus in pᷣlio in teſtem vi⸗

te ſalutiſq; ſue dabat.Et talis ex quercu erat
Oꝛonabitur qm quoniã Abno victuſq; antiquiſſimꝰ ex quer
cu fuerat. Hac coꝛona ciuica.L. gelius vir

cenſoꝛius in ſenatu Ciceronẽ cõſulem dona
ria republica cenſuit eo ꝙ eius opera fuiſſet
atrociſſima illa cõiuratio catiline detecta et

Aaom
ſorſenn
rNo

ſroten
honaba⸗
bontm
naure
musc
üeran
donor
lioonn
lcin
mugro
oleagin
nopon⸗
noon
Ulalud
hiogua
ſie
Monar,
Ptin
Cäidarn

Sn
Tcuc
fl
Peni
ſoſea
ſuer
cioen
Ganarin
Cingor⸗
Cpatere
Grunf
Cclich
hiporct
centrice
neſlins
ſulon
ohen
gabge
gune
Kntin

mcke
lluronee
lvnngi⸗
nngn
fugifl

aſigen

Palnan

ſtpren

ellenti
nerpee
bbode

tie
geni
Rine
On
Bonumn
l ſicen
donu⸗
Udei
N:
Geock
Norari.
ais
danusde
ew
oponinas

8 lonape

oen

ece

Cio⸗
ucuaunt
us io⸗
fnci l⸗

1Dictan

lichnu
i MN
,
ciel
otoo/
ſanun
Cbrs⸗
pri N
alalu
Ntin
1 6
obm.
enn
de
Neſid.
gusſen
cnnöc/
jlctn⸗
umm
auche
Ctionn
o
inl
n

—

3

vindicata. Muralis coꝛona eat aurea que

donabatur ab imperatoꝛe qui pꝛimo ſcande
bant muros hoſtium.Caſtrenſis coꝛona e⸗
rat aurea. hanc imꝑatoꝛ illi donabat qui pꝛi⸗
mus caſtra boſtium intrabat. Naualis ſimi
liter aurea erat.roſtris nauiuʒ inſignita:qua
donari cõſueueratqui pꝛimus in nauali pꝛe⸗
lio armatus in nauẽ hoſtiuʒ tranſilijſſet. Ce
pitq; in bellis piraticis eam dante pompeio

ma gno.Erat etiam coꝛona oualis.et poſtea

oleagina que et ſupꝛadicte cũ incredibili glo
ria poꝛtabant᷑. Sed coꝛona beati petri mar⸗

tyris omnes illas incõparabiliter excedit q̃

nil aliud eſt niſi premiũ illud eterne beatitu⸗
dinis quod adeptus eſt poſt curſum pᷣſentis
vite. In quo aſſecutus eſt aureolã cum virgi
bus:martyrib ⁊ pꝛedicatoꝛibo. Sed vt iſta
melius intelligant᷑: de ipᷣa aureola tria ſunt
cõſideranda. M

Pꝛimũ quid eſt aureola.
HBecom a quibo differt aureola.

Terciũ quibo debet᷑ aureola. ““
d pꝛimũ reſpondetur ex dictis in com⸗
pendio theologie libꝛo.vij. aureola ẽ mẽ⸗
tis ſpeciale gaudium: veniens ex opere pᷣcel⸗
lenti et pꝛiuilegiato. Ubi ſciendũ ꝙ ſicut ex
gaudio eſſentialis pꝛemij quod eſt aurea re⸗
dundat in coꝛpoꝛe beatoꝛum quidã decoꝛ qͥ
eſt in gloꝛia coꝛpoꝛis. Sic aureola licet pꝛin
cipaliter ſit in mẽte:per quandã tamẽ redun
dantiam fulget in carne. NHe/ꝓpter hoc decoꝛ
cicatricũ qui in martyrũ coꝛpoꝛibus appare

bit poteſt dici aureola:qui martyres aliqui

cicatricesnõ habebunt:vtpote qui ſunt ſub⸗
merſi in aqͥs:vel cõſumpti famis inedia:vel
ſqualoꝛe carceris interempti tamẽ iſti aureo
lam habebunt. ecundũ cõſiderandũ a

quibus differt aureola Etreſpondetur ꝙ ab

aurea et a palma. Aurea enĩ eſt pꝛemiũ ſub⸗
ſtantiale quod metaphoꝛice dicit᷑ coꝛona:tũ
ex parte meriti:quia nõ reſpondet generi ope
ris:ſed radici charitatis:cum ex parte pꝛemij

per quod fit anima ꝑticeps diuinitatis. Pal

ma eſt pꝛemiũ accidentale:qð nec radici cha⸗
ritatis nec generi operis debetur:ſed tm̃ vo⸗
luntati. Lale pꝛemiũ habuit ſanctus marti
nus.:eo ꝙ martvriũ deſiderauit:licet opꝰ nõ
fuerit ſubſecutũ. VUnde cantat᷑ de ipo. Quẽ
et ſi gladius perſecutoꝛis nõ abſtulit: tamen
palmam martyrij non amiſit. Aureola vero
eſt pꝛemiũ accidẽtale quod reſpõdet operi ex
cellenti et onieE martyrio virginita

ti et pꝛedicationi.¶ Terciũ cõſiderandũ qui
bus debet ur aureola: et iam pꝛediximus ꝙ

tribus generibus perſonarum et hoc tripli⸗

ci ratione.

Eimo excellentis operationis.
SBcðdo rõne excellentis ſuperatõis.

Tercio roe excellentis cõfoꝛmationis.
Pꝛimo debet aureola aliquib rõne excellen
tis oꝑatõis.qꝛ in virginibs martyrib ⁊ pᷣdi⸗
catoꝛ ĩbo inueniunt᷑ tria excellentiſſima oꝑa
triũ potentiarũ aĩe.Excellẽtiſſimũ enĩ opus
rõnalis eſt pꝛedicatio veritatis.E xcellentiſ⸗
ſimũ opus cõcupiſcibilis eſt obſeruatio vir

ginitatis.Excellentiſſimũ autẽ opus iraſci⸗

bilis eſt tolerantia moꝛtis. Secundo debet᷑
aureola virginibus pꝛedicatoꝛibus et mar⸗

tyribus:rõne excellentis ſuperatiõis. Ipi nã

q; ſuperant magnifice hoſtes anime.ſ.carnẽ

mundũ et demonia. Nam martyres vincũt

mundũ:virgines carnẽ:pꝛedicatoꝛes diabo

lum. In martyribus ergo eſt ꝑfectiſſima vi⸗
ctoꝛia de impugnatõe exterioꝛi.Et hec ꝑfez-

ctio victoꝛie cõſideratur ex duobus.Pꝛimo
ex magnitudine paſſionis:quia inter omnes
paſſiones illatas exterius moꝛs eſt omnibo
pꝛincipalioꝛ. Secundo ex cauſa pugne que

ipe chꝛiſtus eſt.martyrẽ enim nõ facit pena:

ſed cauſa.i.moꝛs ſuſcepta ꝓpter xpᷣm. Mar⸗

tyrio nãq; nõ debetur pꝛemiũ ſᷣm boc ꝙ ab
exterioꝛi infligitur.ſed ꝓpter hoc ꝙ ꝓ chꝛiſti

nomine voluntarie ſuſcipitur:quia non me

remur niſi per ea que ſunt in nobis:et nõ per
ea que extra nos.ſicut nec demeremur niſi ꝑ

ea que ſunt intra nos. quanto auteʒ id quod
quis ſuſtinet voluntarie difficilius eſt id vo
luntati ſuſtinere.tanto voluntas que ꝓ chꝛi
ſto illud ſuſtinet oſtenditur in chꝛiſto magis
firma:et ideo excellentius ei pꝛemiũ debetur

Virgines inſuper ſingularẽ victoꝛiã de car
ne obtinent:qᷓ;uis autẽ et vidue pugnant cõ⸗
tra carnem perfectius tamẽ vir gines trium⸗
phant:qꝛ nobiliſſimũ victoꝛie genus eſt nũ⸗

q; hoſti ceſſiſſe. Pꝛedicatoꝛes adhuc verita⸗
tis:diabolũ ſublimiter impugnãt quẽ nõ ſo
lum a ſe ſed etiã ab alijs eciunt. Nec eſt di⸗

cendũ vt quidam volebant ꝙ aureola pꝛedi

7

foꝛmant᷑ chꝛiſto qui fuit virgo et virginitatẽ

catoꝛum debeatur pꝛelatis tantummõ:qui⸗
bus cõpetit ex officio pꝛedicare:ſed quibuſ⸗
cunq; qui exercent licite actum iſtum. Pꝛela
tis autẽ nõ debet᷑ hec aureola qᷓ;uis habeant
officiũ pꝛedicandi niſi actu pꝛedicent.qꝛ au
reola nõ debetur habitui ſed acti.

Tercio debetur aureola virginibus pꝛedi⸗

catoꝛibus et martyribus ratione excellentis
cõfoꝛmationis.hi equidem nobiliſſime con

*

illibatam ſeruauit. fuit martyr in ſua paſſio⸗
ne acerbiſſima. fuit pꝛedicatoꝛ et veritatem
mundo manifeſtauit.

¶ Ebeatus petrus triplici aureola coꝛonat
ex eo ꝙ fuit virgo:pᷣdicatoꝛ et maxtyr.
—‚—M dpitul i.
Ecundũ myſteriũ cõtemplandũ dè co⸗
rona beati petri martyꝛis dicitur mul⸗
Rplicationiv. Sibi nich nd vna aureola ſed
oẽs tres ſimul debent?. “=
ꝛimag ſce

* ℳ

Ercia ꝓpter martyrrurnr.
Hrima aureola debet᷑ ſancto petro marty
pter virginitatez;. YFuit equidẽ coꝛpoꝛe ac

Innocentiꝰ papa in littera canonizʒatõis eiꝰ
Virginitatẽ mentis et coꝛpoꝛis ſemꝑ illiba⸗
tam ſeruauit:nec alicuius moꝛtalis criminii
vnq; ſenſit cõtagium:ſicut ſuoꝝ cõfeſſoꝛum
fidei teſtimonio eſt ꝓbatum. Et hyenno ſui
officij ſic de eo canit᷑. Petrus flos pulcritu⸗
dinis et virtutũ ſacrariũ:nullũ moꝛtalis cri⸗
minis ſenſit vnq́; cõtagium. Quare autẽ ſic
mungde vixit. Ratio eſt. Ex ꝑte dei auxilium
gratie ſue iũlli poꝛrigentis: et ex ꝑte ipᷣius ꝙ
in ſe fuit facientis. NHam vt dicit pᷣfatus In

nocentius papa. Carnẽ ſuam aſſidua cibi et
potus parcitate reſtrinxit:ne vero ꝑ ocij deſi

diam hoſtilibo pateret inſidijs.ᷣin iuſtificatio
nibus dnñi exercebatr᷑ aſſidue vt eo circa licita

totaliter occupato: locũ in ipᷣo illicita nõ ha⸗
berent:et a ſpiritualibo nequitijs tutus eſſet:
Hocturna quidẽ ſilentia humane deputata
quieti:poſt doꝛmitionẽ bꝛeuẽ decurrebat in
ſitiudijs lectionũ:⁊ ſomni tꝑs vigilijs occupa
bat. Dies aũt impendebat comodis aĩarum

vel ſedulis immmendo pᷣdicationibo:vel cõ⸗
feſſionũ audientie inſiſtendo:aut hereticoꝝ
dogma peſtiterũ validis rõnibus cõfutando
Scæʒa aureola debet᷑ ſancto petro marty⸗
rI ꝓpter pꝛedicationẽ. Nam pᷣdicauit cõſtan⸗
ter fideʒ xpᷣi:quã ſuo tꝑe heretici validiſſime
impugnabant.Ad pꝛedicandũ autẽ videt᷑ a
deo fuiſſe miſericoꝛditer electus:tum quia ex
parentibus hereticis oꝛtus:illoꝝ labe nõ fu
it pollutus.tum qꝛ oꝛdinẽ pꝛedicatoꝝ ꝓfeſ⸗
ſus eſt. tum etiã qꝛ hereticos multos reduxit

ad lumen veritatis. Natus eni in ciuitateve.

ronenſi parentes ſuos hereticos et infideles
habuit. Cum aũt adhuc ſeptẽ eſſet annoꝛũ:⁊
aſcholis rediret a patruo qui hereſim ſapie⸗
bat:quidnã in ſcholis didicerat interrogat᷑:
Qui rũdit ſe didiciſſe. Credo ĩ deũ pa.o.cre.

lũtate virgo mundiſſimus. de quo ſic ait

ce. et terre. Et ule. Noli dicere creatoꝛẽ celi et
terre:cũ ipᷣe viſibiliũ creatoꝛ nõ fuerit. At pe

trus cõtrariũ affirmabat et cũ veritate cõfun
debat illũ:ita vt ei rũdere neſciret. Tandem
cum adultus factus eſſet:oꝛdinẽ pꝛedicatoꝝ
intrauit.Hinc Innocen.papa inqt. Gaude
at inſignis oꝛdo pᷣdicatoꝝ:qꝙ ex eo ꝓdut ſtel⸗
la micans. Iſte eſt arcus poſitus in nubibus
qui eſt ſignũ federis fidei catholice et ſuble⸗
uatione ſancte matris eccie Et iterũ idẽ põti
fex diẽ de eo. Ingreſſus oꝛdinẽ pᷣdicatoꝝfra
trũ cõuerſatione cõſpicuꝰ:ſpectabilis fama.
opinione mirabilis:deuotõe grat:humili⸗

tate lenis:obediẽtia placidꝰ: benignitate ſua

uis:pietate cõpatiens:patiẽtia cõſtans:cha⸗
ritate pᷣſtabilis:et in cunctis moꝛũ maturita⸗
te fuit ↄpoſitus.Fuit aũt in ipᷣo pꝛedicatoꝝ
oꝛdine.xxx.annoꝛuʒ ſpacio.fultus catherua
virtutũ.Et pᷣdicans euangeliũ xpᷣi velut fi⸗
dei pugil egregius:hereticoꝝ dogma peſtife
rũ in vita ſua plurimũ eradicauit:poſt moꝛtẽ

tñ ſuã eius meritis ⁊ coꝛuſcantibo miraculis

fuit adeo extirpatũ:vt plurimi ſuo erroꝛe re
licto ad gremiũ eccleſie ↄuolarent. Ita vt ci
uitas mediolani et comitatꝰ eius vbi tot cõ⸗

uenticula hereticoꝝ reſidebãt. adeo ſic pur⸗

gata vt alijs expulſis ⁊ alijs ad fidẽ cõuerſis

nullꝰ ibi fuerit auſus de cetero aparere Plu

res etiã de eis maximi et famoſi oꝛdinẽ pᷣdi⸗
catoꝝ intrarũt. ¶ Qercia aureola debet᷑ ſctõ

petro martyri ꝓpter martyriũ. NHam vt inqͥt

Innocen.papa.Pꝛo defenſione fidei et obe
diẽtia romane eccie:vir ille venerabilis acer⸗

rimam moꝛtẽ tulit. Yactus nanꝙ inquiſitoꝛ

heretice pꝛauitatis:iniunctũ ſibi officiũ dili

genter exercens:hereticos vbiq; ꝑquirebat

nullã eis requiẽ tribuẽs:ſed mirabiliter oẽs

cõfundens patenter expellens:ſapienter cõ⸗

uincens:ita vt nõ poſſent reſiſtere ſapientie ⁊

ſpiritui qui per eum loquebatur. Que vidẽÜ⸗

tes heretici de ipᷣius moꝛte tractare ceperũt.
LCum ergo de ciuitate cumana:vbi fratrum
ſui oꝛdinis ibi moꝛantiũ pꝛioꝛ erat:mediola
num pergeret:pꝛo exequenda inquiſitione
cõtra hereticos ſibi ab apoſtolica fide cõmiſ
ſa. Quidam de ipſoꝛum hereticoꝛũ credenti
bus pꝛece illoꝛum inductus et pꝛecio:in euʒ
iter ſalutaris pꝛopoſiti ꝓſequenteʒ funeſtus
inſilijt in agnuʒ:vtiq; lupus ferus in mitem
in pium impius.furibundus in manſuetũ:

in modeſtum effrenis: ꝓfanus in ſanctũ pꝛe

ſumit inſultum: exercet conatum: moꝛtẽin⸗
tentat. Sacruʒ autẽ illius caput gladio cru⸗

deliter impetens:diris in ipſum impꝛeſſis

vulneribus. Et ſatiato ſanguine iuſti enſe

er
(Che
nente
lent
le
um
Gini
ſthoc
pbuna
ſocins
buort
trrdſi
ſiphite
ſoy
gnipaſt
gren
tibint
fdin
cuckir
Pec
Cinti
cey
fhofn
4409
4
anpr,
luocogt
ggn
yE
IIb
3e
. Pmina⸗
Ethoc⸗
aſh
ſchor
ſune
2 i
ſenng
Gheſi
ſaEim
op
ſcheh⸗
fle
N
e
hht
nin
lerpe
da⸗
itt
hhot
dirie
od

Migick
Re
Wucfun
ſegiann
u
unmbs
aaſce⸗

ütifi
Nicen
blisin.

Whant⸗

gieſa
tnnsdn

ünmmt
tct

röipeuß
ogntpcn
icpoktoti
bninals
ſonnen

a

1g wite

nsen

ere 1

Ndine p⸗
dcki
unri
ſitctr
Hls⸗
ingglite
Kcüd

arick

blünon
mno,
hinn
Ceeni⸗
4 nni.
iu
enutol⸗
ilone
lecni
e
Ldintl
giurſu

—

Gin nmimn

uniunt

7

Neie

Nban/

= — — —

venerandũ illum nõ diuertentẽ ab hoſte: ſed

exhibentẽ ſe pꝛotinus hoſtiaã:èt ceſoꝛis ſuſti⸗

nentẽ in patiẽtia truces ictus dimiſit ſpiritu
petente ſuꝑna in ipᷣo loco paſſionis occiſum

Ille nõ querula voce murmurãs: ſufferens
oĩa patiẽter:ſuũ dño cõmendabat ſom̃ dicẽs

In manus tuas dñe cõmendo ſpiritũ meũ.

Simboluz etiã incepit dicere fidei:cuiꝰ nec
in hoc articulo deſijt eſſe pꝛeco pꝛout ipᷣe ne⸗
phandus occiſoꝛ Et quidã frater dñicus eiꝰ
ſocius qͥ ab ipᷣo lictoꝛe ꝑcuſſus:diebo aliqui

bus vixit poſtea retulerũt.ſed cũ adhuc mar
tyr dñi palpitaret:cultellũ lictoꝛ crudelis ar
ripuit et ꝑ latera eius tranſfixit. Fuit aũt eiꝰ
paſſio veneranda ſilis dñice paſſioni. Xpᷣus

enĩ paſſus ẽ ꝓ veritate quã pᷣdicabat. Petrꝰ

ꝓ veritate fidei quã defendebat.p̃s paſſus

eſt ab infideli populo iudeoꝝ.petrus ab in⸗
fideli turba hereticoꝝ. Et xpᷣs in paſcali tꝑe
crucifixus.petrus eodẽ tꝑe martvriũ patit᷑.
Xps cũ pateret᷑:in manus tuas dñe ↄmendo
ſpiritũ meuʒ dicebat. petrus dum occideret᷑
eadẽ verba clamabat.p̃ᷣs ꝓ triginta dena⸗

rijs fuit traditus vt crucifigeret᷑ petrus ꝓ li

bꝛis quadraginta fuit venditus.

¶ De miraculis qbus claruit beatus petrus
martyr in vita. in moꝛte.⁊ poſt moꝛtẽ.in qui

bus cognoſcere poſſumꝰ ꝙ magna ſunt eiꝰ
rita apud deũꝗũ. Lapitulũ.iij.
Erciũ myſteriũ cõtemplandũ de coꝛo⸗

ꝑ miracula et ſigna:in quibo eũ clarũ fecit.
Et hoc tripliciter. D
Pꝛimo in vita. ẽ
Becũdo in moꝛte.
io poſt moꝛtem.

ℳ

Pꝛimo deus fecit clarũ ſignis ⁊ miracu⸗
lis beatũ petrũ in vita.Ex qbus aliqua enar

remus.Cũ apud mediolanũ quendã hereti⸗

cum a fidelibo captũ:beatus petrus examina
ret.Et multi ep̃i et religioſi et maxima mul⸗
itudo ꝓpłi ibi cõueniſſet.et dies tã ex pᷣdica⸗

tione q; ex illa examinatõe inlongũ pꝛotra⸗
cta fuiſſet:et maximus eſtus cunctos afflige⸗

ret.Dixit hereticus ille coꝛã oĩbus. O petre

peruerſe et ſi tu es ita ſanctus:ſicut hic ſtultꝰ

populus te affirmat. Cur eum eſtu affligi ꝑ⸗

mittis:et nõ rogas deũ vt nubem aliquã in⸗
terponat.ne affligatur iſta tanta multitudo.

Ad quẽ beatus petrus reſpondit.Si vis ꝓꝰ
mittere te abnegaturũ hereſim tuã:et fidẽ ca
tholicaʒ recepturũ.rogo dũm et faciet quod

dixiſti. Tunc fautoꝛes hereticoꝝ cõclaman⸗

tes dicebant. ꝓmitte pꝛomitte. redebat eni

y na beati petri martyris dicit᷑ oſtenſio⸗
8.O ſtendit nãq; deus merita ⁊ gloꝛiã ipiꝰ

ꝙ fieri nõ poſſet. Quod beatus petrus coꝛrã

omnibus ſe facturum ſpopondit:et marime

cũ nulla nubecula etiã minima appareret in

aere. Catholici autẽ ſuꝑ obligatõne beati pe

tri cõtriſtari ceperũt.timẽtes ne fides catho⸗
lica ex hoc cõfuſionẽ pateret᷑. Cum ergo he⸗

reticus obligari ſe nollet. Beatus petrus cd

fiducia magna dixit. Ad hoc ꝙ verus deus
viſibiliũ et inuiſibiliũ creatoꝛ monſtretur. et

ad cõſolationẽ fideliũ:et cõfuſionẽ hereticoꝝ
Rogo dominũ vt aliqua nubecula aſcendat
et ſe inter ſolẽ et populũ interponat.Oõð pꝛe⸗
miſſo crucis ſignaculo factũ fuit per magnã
hoꝛam in modũ papilionis populũ nubecu
la ꝓtegente. Cõtractus quidã noĩe aſſerbus
cum per quinq; annos ſic manſiſſet:vt ꝑ ter⸗
ram in ſextario traheretur: mediolanũ ad be
atum petrũ ductus fuit. Quẽ cum beat pe⸗
trus ſignaſſet.cõtinuo ſanatus ſurrexit. Cu
iuſdam nobilis filiũ pᷣ nimio et hoꝛribili to
tius gule tumoꝛe:nec loqui nec ſpirarevalen
tem:leuatis ad dominũ manibus et crucis

in eo fatto ſignaculo: illoq; accipiente ißfius
cappam et in infirmo ſupponente loco ſana⸗

uit.Cuidam etiã iuueni muto immiſſo digi
to in os eiꝰ:ſueq; lin gue ſoluto ligamine be⸗
neficium loquele cõceſſit.Ceſene in platea ci
uitatis quidã nobiles iuuenes quoꝝ domꝰ2

erat contigua palatio dñi cum eſſent heretici

iaciebãt lapillos ↄtra ſanctũ pᷣdicantẽ. Quo
rum malignitatẽ ſepius increpans nihil ꝓfe

cit. Tandẽ publice illi domui maledixit:que
ſtatim coꝛruit et q́;plures interfecit ex illis.

deinceps domus pꝛedicta nũq; re

ince zus ari po
tuit etiam vſq; in pᷣſentem diem.

Secũdo

deus fecit clarum beatũ petrũ martyrem in

moꝛte.nam lampades ad ſepulcrũ eius pen⸗

dentes pluries per ſeipᷣ̃as abſq; omni huma

no ſtudio et miniſterio diuinitus ſunt accen
ſe. Apud floꝛentiã in monaſterio de ripolis.
ſanctimonialis quedã in oꝛatione poſita ea
die qua beatus petrus moꝛtẽ ſuſtinuit.vidit
beatam virginem in excelſo thꝛono in gloꝛia
reſidere:et duos fratres de oꝛdine pᷣdicatoꝝ
in celum aſcendere:et hinc inde iuxta eã col⸗
locatos eſſe.Et cum inquireret:qui nã eſſent
audiuit vocem dicentẽ ſibi. Hic eſt frater pe
trus qui in ↄſpectu dñi tanq; fumus aroma
tum gloꝛioſus aſcendit. Repertũq; ꝓ certo
eſt ꝙ eadem die moꝛtem ſubijt:qua dicta ſan
ctimonialis viſionem vidit. Unde cum gra
ni ⁊ longa infirmitate laboꝛaret ad rogandũ
beatum petrũ tota deuotione ſe cõtulit:et ſa⸗
nitatẽ integrã mox recepit. Suꝑ locũ inſug

paſſionis ſancti petri ſepe luminaria de celo

deſcendentia⁊ ad celũ aſcendentia:plures re
ligioſiviſibiliter aſpe xerũt.inter ꝗqᷓ lumina⸗
ria duos frẽs in habitu pᷣdicatoꝛũ ſe vidiſſe
teſtati ſunt. Jdropica quedã ad locũ paſſio⸗
nis illius ꝑueniẽs:fuſa ibi oꝛõe ſanitatẽ in⸗
tegrã mox recepit. Quidaʒ puer ex caſu gra⸗
uiſſimo ſic oppꝛeſſus:vt motu et ſenſu penitꝰ
deſtitutus tanq; moꝛtuus deſleret᷑: mox ap⸗
poſita de terra:ſuo pectoꝛi ſacro eiuſdẽ mar⸗
tyris cruoꝛe contacta incolumis exſurrexit.
Quidã etiã cuius carnẽ cancer edax ſedula
coꝛroſione voꝛabat linitis hmõi terra vul⸗

lis et alns ſuſtentaculis adierũt plenã inco⸗

tia cöfeſſoꝛi ꝓhae populo pꝛedicaret. Ipſe

quoq; in publica pꝛedicatõe ſurgens coꝛam
omni multitudine heccõfeſſus eſt. Mulier

quedã in flandria cum iam tres filios moꝛ-
tuos peperiſſet:atq; ex hoc viro cõtemptibi⸗

xilium ferret. Cum ergo quartũ filium pepe

lis redderet᷑:rogauit ſanctũ petruʒ vt ſibi au

riſſet moꝛtuus eſt repertus:quẽ mater accipi

ens ad rogandũ ſanctuʒ petrũ totam ſe cõtu
lit:vix oꝛationẽ cõpleuerat et puerulus viuꝰ

apparuit. Cum ergo ad baptiſmuʒ poꝛtatus

iterra vul⸗ fuiſſet: et vt iohannes vocaret eſſet diffinitũ
neribus eſt curatuſ.Alij adhuc diuerſis in⸗
firmitatibo occupati qui ſepulcrũ in vehicu⸗

lumitatẽ receperũt. Cũ autẽ ſummus ponti
fex Innocentius quartꝰ beatũ petrũ ſancto
rũ martyrũ cathalago inſcripſiſſet. Fratres
apud mediolanũ ad capitulũ cõuenerũt.vo⸗

lentes eius coꝛpus ad altioꝛẽ locũ tranfferre:
cum pluſq; ꝑ annũ ſub terra iacuiſſet: ita ſa⸗
num et integrũ ac ſine alicuius exalatione
fetoꝛis repertũ eſt:ac ſi eadẽ die fuiſſʒ ſepultũ
Fratres ergo ſuꝑ magnũ pulpitũ iuxta pla

team coꝛpus eius cũ magna reuerẽtia dedu⸗

xerunt:et ibidẽ ſic ſanũ et integrũ oĩ populo
eſt oſtenſum. ¶ Lercio deus fecit clarũ mira
culis beatũ petrũ martyrẽ poſt moꝛtẽ. Qui⸗
dam iuuenis de ciuitate cumana cũ de pan⸗
no tunice ſancti petri haberet:et quidã hereti
cus eidẽ deridendo diceret.vt ſi ſanctũ eum
credebat in ignẽ pannũ ipᷣm ꝓijceret:et ſi cõ
buri nõ cõtingeret:abſq; dubio ſanctus eſſet:
et ipᷣe ſue fidei adhereret. Mox ſuꝑ carboneſ
accenſos pannũ piecit:ſed ab ipᷣo igne altius
reſiliuit.deinde ꝑ ſe ſuꝑ carboneſ rediẽs ipᷣoſ
ardentes penitus extinxit:qð vidẽs hereticꝰ
ad viã veritatis redijt.Apud floꝛentiã iuue⸗
nis heretica pꝛauitgte coꝛruptus:cũ in eccle⸗
ſia fratrũ de floꝛentia:cũ quibuſdã alijs iuue
nibus ante quandã tabulã vbi erat depictũ
martyriũ ſancti petri ſtaret videns ibi licto⸗
rem percutientẽ:ipᷣe dixit.vtinã ego ibi fuiſ⸗
ſem:quia validius ꝑcuſſiſſem:quo dicto ſta⸗
tim mutus effectus eſt. Cunq;ʒ ſocij require⸗
rent quid haberet:et ipᷣe eis nihil reſpondere
poſſet:eum domũ reducere voluerunt. Sed
cum in via eccleſiã ſancti michaelis vidiſſet
elapſus de manibus ſocioꝝ eccleſiã intrauit
et flectens genua coꝛde ſanctũ petrũ rogauit
yt ſibi ꝑceret: voto ſicut potuit ſeobligãs ꝙ;
ſi liberaret᷑ peccata ſua cõfiteret᷑tet omnẽ he⸗
reſim abnegaret. Tunc ſubito loquelã recu⸗
perauit:et veniens ad domũ fratrũ et abne⸗
gata hereſi peccata ſua cõfeſſus eſt:data licen

Sacerdos cum eius nomen dicere deberet:
dixit petrus.quod nomẽ ſemp retinuit.Fra

ter iohannes polonus cum apud bononiaz

quartana laboꝛaret:⁊ in feſto beati petri mar

tyris ſermonẽ ad cleruʒ facere deberet: acceſ

ſionem eadẽ nocte iuxta curſum naturalẽ ex

pectans timere valde cepit:ne in iniuncto ſi⸗
bi ſermone deficeret: ad ſancti petri ergo con
uerſus ſuffragia ad altare ipᷣius cum deuo⸗

tione acceſſit:oꝛans vt eius pᷣcibus iuuaret᷑:

cuius debebat gloꝛiã pᷣdicare:ſicq; factuʒ eſft

ꝙ illa nocte penitus febꝛis ceſſauit. Hultoſ

liberauit a ſpiritibꝛ immũdis a quibus erãt

vexati. Scholaris quidã cum pergeret ad

montẽ peſſulanũ ex quodam ſaltu adeo fuit

ruptus in inguine:vt doloꝛe nimio vexaret᷑:

et incedere nõ valeret.hic aliqñ audiens pᷣdi

cari ꝙ quedã mulier terrã ſanguine beati pe⸗
tri reſperſum ſuꝑ cancri coꝛroſionẽ ponens

fuerat liberata:dixit.Oñe deꝰ de terra illa nõ

habeo.ſed qͥ illi terre meritis beati petri tan⸗

tam dediſti virtutẽ potes et iſti dare Accipi

ens ergo de terra cum ſigno crucis et in ve⸗
neratione martyris loco ſuppoſuit et ſtatim
curatus fuit. In ciuitate cõpoſtella fuit qui⸗
dam vir benedictus nomine:qui tybias in⸗
flatas habebat in modũ vtriuʒ:ventrẽ tumẽ
tem inſtar pꝛegnantis:faciẽ pꝛe nimio tumo
re hoꝛribilẽ:totũq; coꝛpus inflatũ:ita vt nõ
homo ſed monſtrum aliquod videret᷑. Hic
cum a quadã matrona ſuper baculum ſe ſu⸗
ſtentans elemoſynã petijſſet. Illa reſpondit.
magis foſſa q; elemoſyna indiges:ſed meo
cõſilio acquieſce:et ad domum fratrũ pꝛedi⸗
catoꝛuʒ pergens:beati petri martyris patro
cinium quere. Ille cuʒz mane ad domum fra
trum veniſſet: et oſtium eccleſie clauſum eſſet
ſecus poꝛtam ſe poſuit et doꝛmiuit. Et ecce
quidam vir reuerendus in habitu pꝛedica⸗
toꝛum ei apparuitet cappa ipᷣm cooperiens:
in eccleſiã introduxit.Ille autẽ euigilans et
intus in eccleſia ſe repperit et perfecte ſe ſana

tü inuenit.Qui multis admirationẽ intulit

gtupori
giomer.
chum in
ginenocl
ſoffragi⸗
nuenſst
Gnaliter⸗
perrwe
Cbherene
mnoltam
nocinüün
Aenciit
bentüpen
Cnlatota
gbengiin
ſgtinqmn
ſit Cüen
Neniſen
untetdeo⸗
Gteftui⸗
un N
Pelage
cclſeren
deſhnie
irqmma
aſimn/
Mmigegn
mnpeno
inoriee
ngart
Cihiracule
ng Oſen
ſnienii
Söſtnois
beepenern

—
*

iigbimn

chene
. ſngi

ae
N
0 ,
Enped⸗
ſbin
unp⸗
mpi
nſecin
uneri
3uns
1dißi
redchar
nnrinfn
boroni,
ihanner
ba l
laturla
iunaob⸗
iagoon
um dann
iuum

ſcnd

1.Dein

Uibuscdi

!
ey i
wrant
lenshot
Manhe⸗
Mnns
min
ichen
uaſtin
fugu⸗

nbue

nme tum
nio
oN
nel⸗
ondl.
n
ede
s
nunft
ſoncſ
Siun
ben

et ſtupoꝛẽ:cum viderẽt hoĩem ʒene moꝛtuũ:
tã ſubito liberatũ. Nauis quedã dum in me
dio mariſ pene naufragiũ pateretur:ſeua flu
ctuum inundatõe quaſſata:oẽſq; naute cali⸗
gine noctis tenerent᷑ vniuerſi multoꝝ ſctõꝝ

ſuffragia poſtulabãt.Quidãvero natione ia

nuenſis facto ſilẽtio. Audiſtis inqt o fratres
qualiter quidã de oꝛdine pᷣdicatoꝝ noĩe fra⸗

ter petrus:nuꝑ ob defenſionẽ fidei catholice

Ab hereticis ſit interfectꝰ ꝑ cuius merita deꝰ

multa miracula facit. Nunc & deuote eiꝰ pa-

trociniũ imploꝛemꝰ:qꝛ ſpero ꝙ liberabimur

Aſſentiũt vniuerſi inuocãtes in ſuũ auxiliũ
beatũ petrũ. Mox antenna nauis cereis ac⸗

cenſa tota cõſpicit. Et reſpicientes viderũt

quendã in habitu pᷣdicatoꝝ ſuꝑ velũ ſtantẽ:
ſtatimq; mare quieuit:et tranqͥllitas magna
fuit.Cũ ergo pᷣdicti naute ianuã incolumes
adueniſſent ad domũ fratrũ pᷣdicatoꝝ vene⸗

ru nt:et deo et beato petro gratias referentes
eiſdẽ fratriba totius miraculi ſeriem narraue
runt. In ꝓuincia francie cinitate ſenonenſi
puella quedã cũ in aqᷓ raptim ranſenndo ce
cidiſſet:et ꝑ magnũ ſpatiũ tpis ſtetiſſet tandẽ
de flumĩe moꝛtua ẽ extracta.moꝛtis autẽ eiꝰ

erãt qᷓttuoꝛ argumẽta.ſ.magnũ ſpaciũ tꝑis:

et rigigitaſ coꝛꝑis⁊ frigiditas:⁊ nigredo. de
lata ẽ: & a quibuſdã ad eccleſiã fratrũ:qͥ cũ eã
ſancto petro deuote ac fideliter ↄmendaſſent

cõtinuo vite eſt reddita et ſaluti.Sunt⁊ alia

innumera vt ſic dicã:huiꝰ gloꝛioſiſſimi ſan

cti miracula:q̃ nos bꝛeuitatis cauſa ꝑtranſi⸗

mus. O ſtendũt aũt illa cere imagines et alia
ſanitatũ ſigna:que in capelliſ ad honoꝛẽ ipis

cõſtructis vbiq; locoꝝ cernunt᷑. Quare illuʒ

pie veneremur: ſperãtes ſuo patrocinio libe⸗
rari ab imm inentibo malis et tandẽ dei gra⸗

tiam obtinere. Quã nobis cõcedat Jeſus fi
lius dei: qui eſt benedictus in ſecula ſeculo⸗

[Bame ſexageſimuſpꝛimꝰ de ſctõ ambꝛo
io doctoꝛe Ar eccie Epᷣo mediolanenſi.

Scribunt᷑ hec verba ad laudẽ bea
tiſſimi Ambꝛoſij aſſumpta oꝛigi⸗
naliter E cci.xlv.ca. SGummi dei ſapientia
ineffabilis eccleſiã ſuã varietate ſanctoꝝ vo⸗
uit decoꝛare. In qua alios cõſtituit ꝓphetas
alios aplłos:alios pᷣdicatoꝛes et doctoꝛes:a⸗
lios euangeliſtas:oĩbus aũt ſᷣm ſui ſtatus cõ
decentiã: gre ſue dona diſtribuit Nã ꝓphetis
dedit lumẽ futura pᷣuidendi.Aplłis lingua⸗
rũ et ſcie et vſum. Euãgeliſtis auctoꝛitatem
ſcribendi.Et ippᷣis doctoꝛib ſplendoꝛẽ ſpũa⸗

inctum fecit illũ

lis doctrine. AVt aũt eſſent receptacula mnn-
Qa. qꝛ vt ſcribit᷑ ſapie.i.c. In maliuolã aiam

nõ introibit ſapia nec habitabit in coꝛpe ſulb

dito peccatis. Copioſa illis munera gre ſue
coõceſſit. Fuerũt quidẽ ipᷣi nõ ſolũ in reb di
ninis eruditiſſimi: ſed etiã oĩ ſanctitate ꝑfe-
. cti et ceteris obmiſſis:ad ambꝛoſiũ mẽtis o⸗
culoꝰ reuoluamꝰ:q ob merita ſanctitatis et

det cũ xpᷣo. Et in terris a cunctis fidelilbus
colit᷑ et venerat᷑. Iccirco in pñti ſermone lau
des ꝓmere cupientes:ſub titulo de illius ſan
ctitate dicemus:de qua tria myſteria ꝓponi⸗
mus cõtemplan.
Pꝛimũ ðꝛ digne aſſimilationio.
cõm virtuoſe fectionis.
CTerciũ lucide manifeſtationis.

anctitas beati ambꝛoſij aſſimilat᷑ ſan⸗
ctitat i quinq; ꝑſonarũ digniſſimarũ veteris
ſtament. LNLapitulu. i.
a Rimũ myſteriũ cõtemplandũ de ſan⸗
ctiute btĩ ambꝛoſij ðꝛ digne aſſimilatö
nis.Aſſimilat᷑ nãq; ſanctitati quinq; ꝑſona

rum digniſſimarũ veteris teſtamẽti.
Pꝛimo ſanctitati abel in virginitate.
Co ſanctitati abꝛae in fidei ſinceritate.

Tercio ſanctitati moiſi in piet.
Nuarto ſccitati helie in victus parcitate.

into ſanctitati dauid in hũiliiate.
Pꝛimo ſanctitas beati ambꝛoſq aſſimilat

ctĩtate abel ĩ virginitate. Fuit quidẽ abel vir

go puriſſimꝰ.vt refert Augꝰ.iĩ li.i.de mirabi
libus ſacre ſcripture.Erat ei ßᷣm ↄputationẽ
methodij:qñ occidit eũ caym annoꝝ.xl. NHãꝗI
vt ipe ait caym natꝰeſt anno trigeſimo ade
cũ ſoꝛoꝛe ſua calmana:et poſt annos.xxx.ali
os natꝰ eſt abel cũ delboꝛa ſoꝛoꝛe ſua. Cente
ſimo vero anno ade interfectꝰ eſt abel. Vtrũ
aũt ſi longioꝛi tꝑevixiſſet ↄgaxiſſet matrimo
niũ.Augꝰ.in pᷣdicto li.videt᷑ opinari ꝙ ſic.
vt impleret pᷣceptũ dñ̃i q̃ dixerat. Creſcite et
milltiplicamini.niſi deꝰ ſecũ diſpẽſaſſet. Sʒ
nobis eſſe ſatis debet:qꝛ cũ virginitate inno
centiã ſuã obtulit deo. Sic et beatus ambꝛo
ſius in virginitate ꝑpetua deo ſeruiuit. Nã
vt Hiero.teſtat᷑. Ambꝛoſius ipſe de ſe dixit.
UVirginitatẽ nõ ſolũ efferimus: ſed cuſtodi⸗
mus. hinc eſt ꝙ de ipa ſemper magnifice lo⸗
quebatur.qꝙ nõ feciſſet niſi virginitatẽ dili⸗
geret. inquit enim Hieronymꝰ ad filiã mau
ritij: de cõmendatione virginitatis. Luxu⸗
rioſo verbum caſtitatis offenſio eſt:quoꝛum
venter deus: cultũ nolunt amare ieiunij. Et
Criſoſtomus ait. Cum audis aliquẽ de deo
loquentem. Intellige ꝙ coꝛ lius amoꝛe dei

admirabilẽ pᷣꝛo gatiuã virtutũ.in celis gauu

repletũ eſt qui libidinis theſauruʒ habet in

coꝛde de puellis dicere delectat᷑ ⁊ audire.gi
tur Ambꝛo. et de virginitate ampliſſime di

xit. atq; in laudẽ virginitatis de virginibo li

bꝛũ copioſiſſimũ ſcripſit.¶ Gcðo ſanctitas
beati ambꝛoſij aſſimilat᷑ ſanctitati abꝛae:in fi
dei ſinceritate.fuit ipe abꝛaã deo chariſſimꝰ
maxime ꝓpter fidẽ. Uñ Bene.xv.c.ðꝛ.Ccedi
dit abꝛaam deo et reputatũ eſt ei ad iuſticiã.

Credidit vtiq; qð illi ꝓmiſerat deus.ſ.q; nõ

eſſet hiſmael heres eius ſed filius legitimus
qui eſſet egreſſurus ex vtero ſuo: ex quo mul
tiplicandũ foꝛet ſemẽ eius ad ſimilitudinem
ſtellarũ celi. Sicet beatus ambꝛoſiꝰ in fide
firmus inuentus eſt atq; ſincerus qͥ credidit
oẽs articulos fidei.et hereſim arrianoꝝ vali
diſſime expugnauit.Ex quo ipᷣe dicebat de
imperatoꝛe petẽte ab eo baſilicã.vt no.xxiij.
q.viij.c.cõuenioꝛ.pꝛius eſt vt aiam mihi qᷓ;
fidẽ auferat
ſij aſſimilat᷑ ſanctitati moyſi in pietate et cõ⸗
paſſione. Nã vt ſcribit᷑ Exo.xxxij.ca, Iratũ

deũ cõtra populũ idolatrantẽ lachꝛymis ſu

is et oꝛõne placauit.Erat enĩ populo illi pi⸗

us et manſueł.vt ptʒ. xlv. di.c. diſciplina.et

xxiij.q.iiij.c.quid crudele. Sic ⁊ beatus am

bꝛoſius lachꝛymabat᷑ ſepius ex pietate. NHã

dum aliqͥs lapſum ſibi cõfitebat᷑ ſic amariſſi
me flebat:qꝙ illũ flere ſiłr cõpellebat. Vñ et pᷣ⸗
tacto ca.cõuenioꝛ.ipᷣe dicebat.Aduerſus ar⸗
ma milites gothos q̊q; lachꝛyme mee arma
mea ſunt.Et.xxiij.q.viij.c.nõ pila.ait. Non
pila querũt ferrea:nõ arma xpᷣi militeſ coactꝰ
repugnare nõ noui:ſed doloꝛ:fletus:oꝛõnes:
lachꝛyme fuerunt mihi arma aduerſus mili⸗
tes.Lalia enĩ ſunt munimẽta ſacerdotis pᷣ⸗

ter hmõi lachꝛymas erãt in eo lachꝛyme de⸗

uotionis ꝓ eternis deſiderns.Cũ enĩ alicu⸗
ius ſancti ſacerdotis vel ep̃i obitus nuncia
batur.ſic amariſſũne flebatvt vix cõſolari va
leret. Cũq; interro garet᷑. Cur viros ſanctos
qui ad gloꝛiã ꝓficiſcebant᷑ ſic fleret:aiebat⸗
Ne putetis me flere qꝛ receſſerit ſed quia me

pceſſerit:et qꝛ difficile inueniet᷑ qui tã dignꝰ

eius officio habeat᷑ Quarto ſanctitas bea
ti ambꝛoſij:aſſimilat᷑ ſanctitati helie in parci
tate et abſtinẽtia.vt enĩ ſcribit᷑.iij. Re.xix.ca.
Jeiunauit helias.xl.diebus et.xl.noctibus.
Beatus vero ambꝛoſius tante abſtinẽtie fu⸗
it ꝙ quotidie niſi in ſabbato et die dñica ⁊ fe

ſtis pcipuis ieiunabat. Vñ in hiſtoꝛia eccle⸗*

ſiaſtica ðꝛ de eo. Aduerſus luxuriefuroꝛem
nõ ſe manu defenſabat vel telo. Sʒ ieiunijs
et cotinuatis vigilijs ſub altari poſitus:ꝑ ob
ſecratõnes defenſoꝛez ſibuatq; eccleſie deum

Zercio ſanctitas beati ambꝛo

parabat. Mato ſanctitas beati ambꝛoſĩ
aſſimilat᷑ ſanctitati dauid ĩ humilitate. Oui
vt ſcribit᷑.ij. Re.vi.ca. Vidẽs oʒam ꝑcuſſum
a dño eo ꝙ tetigerat arcam pᷣſumptuoſe exti⸗
muit in die illa dicẽs. Quõ ingrediet᷑ ad me
arca domini.Et noluit diuertere arcam do⸗

minilin ciuitatem dauid:ſed diuertit eam in

—

domũ obededõ gethei.et habitauit arca důi

in domo obededom gethei tribo mẽſibo et be
nedixit dñs obededõ et oẽm domũ eiꝰ. Nun
ciatũq; eſt regi dauid:quia benedixiſſet dñs
obededom:et oĩa eius pter arcam dñi dixit.
ibo et reducã arcam dñi cũ benedictõe in do

mum meã qð ⁊ fecit.Adduxitq; arcã cũ gau

dio:ipᷣeq; ſaltabat coꝛã dño. Cũq; pactis oĩ

bus repꝛehenderet᷑ a michol filia ſaul vxoꝛe

ſua ꝙ ſaltaſſet coꝛam dño.Dixit dauid viuit
dñs:qꝛ ludã ante dñm:qͥ elegit me potius qᷓ;

patrẽ tuũ:et qᷓ; oẽm domũ eius:⁊ pᷣcepit mihi

vt eſſem dux ſuꝑ populũ dñi iſrael:et ludã et
vilioꝛ fiam pluſq; factus ſum et ero humilis
in oculis meis.Sic beatꝰ ambꝛoſius ex hu
militate timuit acceptare dignitatẽ epiſcopa
lem.O ſtenditq; ſe habere tria q̃ ſunt officio
pᷣlationis mimica. Pꝛimo crudelitatẽ. Naʒ

tribunal cõſcendit et contra cõſuetudinẽ ſuã
toꝛmẽta ꝑſonis adhiberi iuſſi. Scõo vani
tatẽ phicaʒ.Cũ enĩ ꝓpłs acclamaret peccatũ

tuũ ſuꝑ nos:turbatus domũ redijtet phiam
ꝓfiteri voluit.Tercio oñdit ſe habere inho⸗
neſtatẽ. Nã publicas mulieres ad ſevenire fe
cit:vt ſic ꝓpłm a ſua intentõe reuocaret. Sʒ
cũ nec ſic ꝓficeret populo acclamãte peccatũ
tuũ ſuꝑ nos. Fugã media nocte pętijt. cunq;

ticinũ ꝑgere ſe putaret:mane ad poꝛtã ciuita

tis mediolanenſis q̃ romana ðʒ ſe inuenit:qͥ
inuentus cũ cuſtodiret᷑ a populo:miſſa eſt re⸗
latio ad clementiſſimũ imperatorẽ Ualenti
nianũ.Qui cũ ſummo gaudio accepit q; iu⸗

dices a ſe directi ad ſacerdotiũ peterent᷑. Le

tabat᷑ etiã ꝓbus pᷣfectus ꝙ verbuʒ ſuũ in eo
fuerat adimpletũ. Dixerat enĩ cũ ꝓficiſcenti
mãdata daret. Vade:age non vt iudex ſed vt
epᷣs.pendente relatõe iterũ abſcondit᷑ ſed in⸗

nentus cũ adhuc eſſet cathecuminꝰ baptiʒzat᷑

Et tandẽ in epᷣalem cathedrã ſublimat᷑. Au
diuimꝰ iam q; humiliter poſt tot ↄtradictio
nes Ambꝛoſiꝰ curã epiſcopalẽ ſuſcepit. Si
ita fieret tempoꝛibo iſtis vtiq; ſoꝛdidis et ob
ſcuris:populi abundantius in viã dñi diri⸗
gerentur. Eccleſie in dies in oꝛnamentis et
reparationibus magis pꝛoficerent:⁊ diuinꝰ
cultus deuotius ſanctiuſq; celebꝛaret᷑. Sed
nunc coꝛrupta eſt omnis iuſticia⁊ virtus cõ
temptibilis facta. omnes que ſua ſunt que⸗

venott
Anbopt
(Deaut

boſiſꝛere
citatept⸗

tat
1
ſepuisri

olur
omt

mrmoin
Ootmon
lino
lberalite
fanteqby
Gepicop
peniO
incpirg⸗
niorſen
Nuigſe
ſnalpmn
Olengnr
dltonn
honbon
tnocnion
optcoo
Phöliei⸗
beinne
ſmint
Gnbootnsg
alerovti⸗
lmrio
cödened
Goſäin⸗
Cnramd
ſpcheire

CCune
ſuoſennt
chudee⸗
Wogble
1öenit
fnſoren
Ukinbite
Wenir
Nonmg
ſnnn
nercs
beden
nunt
mnlt:
Chehio⸗
nbes

nt runt:non que ieſu chꝛiſti. Ideo lugebit terra
De quinq; pꝛecipuis virtutibo ſanctiam⸗
.“KM bꝛoſij: ex quibo colligit᷑ q;tum fuerit in ſan⸗
ute c fectus. (Tapitulu. ij.
nunda⸗ Ecundũ myſteriũ ↄtemplandũ de ſan
amann ctitate beati ambꝛoſij dicit᷑ virtuoſe ꝑfe
madii chionis. Hã pꝛeter ea q̃ dicta ſunt in quinq;
niſhebe pᷣcipuis virtutibus ꝑfectus fuuit.
tuchhn Pꝛimo in liberalitate.
uiſune cõo in rigiditate.
ndide Terciõ iñ magnanimitate.
4iorin Quartõ in charitate.
äͤcien NHuinto in veritate. .
ichncti S imo beatus ambꝛoſius fuit ꝑfectus in
üuſuleme liberalitate.q nia oia q̃ habebat pauperume⸗
tdauckriun rant:qbo liberaliſſime ſubueniebat.Et h̊ vti
ne ponis; q; epiſcopo cõuenit qui pater eſſe debet pau⸗
1pccirdi perũ. VUnde Hieronymus.xij.q.ij.c.gloꝛia.
Aterlit inquit: gloꝛia epiſcopi eſt pauperũ opibo pꝛo
erobunis uidere:ignominia ſacerdotis ꝓpꝛijs ſtudere
voſiush diuitijſ. JAdeo dicebat ambroſiꝰ. xxiij.q. viij
tae hlagt in ca. ſuperius allegato. conuenioꝛ O mnia
gſunt ohdad que mea ſunt pauperũ ſunt.Et cũ ſuo tẽpo⸗
gelicue⸗ re radicẽ omnium maloꝝ auariciã magis ac
etuginiid magis in hominibo increſcerevidiſſet.maxie
Gon in his qui erant in poteſtate cõſtituti. apud
nn pelli gquos pꝛecio omnia vẽdebantur necnõ etiaz
itetphi⸗ in his qui erãt ſacris myſterijs deputati ve⸗
Nbereitt⸗ hemẽter in gemuit: et ſe de huiꝰ ſeculi erũna
ſornnt liberari inſtantiꝰ oꝛauit.¶ Secũdo beatus
noan5 ambꝛoſius fuit ꝑfectus in rigiditate. Nã ſi⸗
— cut cato vticenſis.vt refert. Saluſtius in ca
— tilinario. cia hominũ rigideexpugnabat
nin et cõdẽnabat. Ita et ambꝛoſius. Hã ettheo⸗
eimj doſiũ imꝑatoꝛẽ de crudelitate occiſoꝝ inno⸗
nlcr⸗ centum dure redarguit: ab igreſſu eccleſie ſu
ſpendit:et publicã penitentiã eidẽ iniunxit:
u = PpPout ponitur. in hiſtoꝛia triꝑtita.⁊.xi.q.iij.
n 1 c.cum apud theſſolonicã.et ego idem diffu⸗
m ſius ſcripſi in ſermone de diuino cultu.ĩ tra
n ctatu de timoꝛe iudicioꝝ dei.¶ Tercio bea⸗
m tusambꝛoſius fuit ꝑfectus in magnanimita
i te. Nõ eni foꝛmidabat picula neq; moꝛtẽ pꝛo
ee defenſione fidei ⁊ eccleſiaſtice libertatis. AUñ
n N dicit᷑ in hiſtoꝛia eccleſiaſtica. O iuſtina ma⸗
en ter valentiniani imperatoꝛis arriane hereſis
nug alumna:ↄturbare cepit eccleſie ſtatum cõmi
ſſo,. nari ſacerdotibo depulſiones ⁊ exilia:niſi ari
D minenſis cõſilij decreta reuocaret. Quo bel⸗
i e lo eccleſie murũ et turrim validiſſimã pulſa⸗
vunnbe bat ambꝛoſiũ: qui in omnibo imperterritus
emnnn manſit. Adhuc vt dicit᷑ in ſepiꝰ allegato ca.
mi cõuenioꝛ. Cũ imperatoꝛ valentinianꝰ quan
dam baſilicã vſurpare vellet Ambꝛoſius ſic

reſpondit. Noli grauarete imperatoꝛ vt piᷣ
tas te in ea que dei ſunt imperiale ius vllum
babere. Tributũ ceſaris elt: nõ negetur. Ec⸗
cleſia dei eſt: cearivtiq; nõ donet᷑ Et dum p⸗
poſitus valentiniani dixiſſet ambꝛoſio. Tu
otemnis valentinianũ:caput tibi tollo. Re⸗
.oſpondit. deus ꝑmittat tibi vt facias qð mi⸗
naris atq; vtinã deus auertat milites ab ec⸗

cleſia.et in me oĩa tela ſua ↄuertant.et ſangui

ne meo ſitim ſuã expleant. In eius vero pfa
tione ſic de eo cantat᷑. Lanta ambꝛoſiũ virtu
te ſolidaſti cõſtantie tanto munere celitus de
coꝛaſti vt ꝑ euʒ excluſa toꝛquerent᷑ demonia
grrianoꝝ impietas ꝓpulſa tabeſceret.ac ſecu⸗
lariũ pꝛincipum colla tuo iugo ſubacta red⸗

derentur humilima. ¶ Quarto beatus amu2/

bꝛoſius ꝑfectus fuit in charitate.p dei quip
pe amoꝛe et ꝓximoꝝ ſalute ſepiſſime clero ⁊
populo pꝛedicabat. Id facere debẽt pᷣlati.vt
dicit᷑ in ca. inter cetera.de officio iudicis oꝛ⸗
dinarij. Hoc exercitio vſus ẽ xpᷣs. Iſtud in⸗
ſuper dosuit apoſtolos exercere. Inquit enĩ
Lucas de xpᷣo.viij.ca. Iter faciebat ꝑ ciuita
tes et caſtella pᷣdicans ⁊ euangeliʒans regnũ
dei.Et poſt reſurrectionẽ die qua gloꝛioſus
celum cõſcendit.dixit aplis Marci vlti.ca.
Euntes in mundũ vniuerſum pᷣdicate euan
gelium omni creature.pꝛedicatio enĩ diuini
verbi lux eſt humanarũ mentiũ.iuxta illud
ps.Lucerna pedib meis verbũ tuũ:et lumẽ
ſemitis meis.Et iterũ.declaratio inquit ſer⸗
monum tuoꝝ illuminat et intellectũ dat par
uulis. Et ne multa loquamur cum ceſſabũt
in eccleſia deivoceſ pꝛedicantiũ extinguetur
in populis lux veritatis et bonoꝛũ moꝛum.
Rogate o fideles chꝛiſticole rogate dominũ

meſſis:vt mittat operarios in vineã ſuã:med6

ſis quidẽ multa operarij autẽ pauci. Neſcio
qquid futura pariet dies:vesuntũ timeo ſatis
et valde pertimeſco:ne ꝓpter ingratitudinẽ et
obſtinationẽ chꝛiſtianoꝝ fiet ſilentiũ in ter⸗
ra: Fuerunt ſiquidẽ diebus meis in italia ex

oĩbus oꝛdinibus religioſoꝛũ et pᷣcipue ex oeꝛ

dine minoꝛũ multi eruditiſſimi pᷣdicatoꝛes
quoꝛũ ſonus exiuit in oĩbus finibeius.Pꝛe
dicauit ille dux verbi ſanctus bernardinus
pꝛedicauerũt et alij ſtilũ eius imitantes in oi
bus italie ciuitatibus.Et t̃ nunq́; mundun
fuit ita poſit' in maligno ſicut eſt hodie. O
. pijſſime deus:o benigniſſime pater:o creatoꝛ
celi et terre:et vniuerſe cõditoꝛ creature. He
reminiſcaris delicta mea vel xpᷣianoꝝ delin⸗
quentiũ:neq; vindictã ſumas de peccatis no
ſtris. Ded cum reuerentia ad vos pᷣlatos di
gniſſimos clamito:non relinquatis gregem

heretici. Ille nãq; acerrimus diſputatoꝛ et
Durus incõuertibilis ad fidẽ:cũ audiret am⸗

lupoꝛũ moꝛſibus tradendũ. Exaltate quaſi
tubã vocem veſtrã:et annunciate ouibus ve

ſtris ꝑicula iparum. Et quod ꝑ voſipᷣos nõ
poteſtis facere vel nõ vultis:religioſos qui⸗

bus a ſummis pontificib pᷣdicandi lnĩa eſt
cõceſſa:cũ benedictõe dei et veſtra explere ſi⸗

natis:hucuſq; deuenimus:qꝛ nõ poſſum nã
cõqueri de animaꝝ iactura quã immtinerevi
deo ex defectu pꝛedicationũ. Sanctus am⸗
ꝛoſius igit᷑ merito extollendus eſt:q popu⸗
lum ſibi creditũ pauit cibo ſpũalis doctrine

in qua ſpũs ſanctus indubitãter aderat eiꝰ

lingue.QOð ptʒ tũ ex cõuerſione beati augu⸗
ſtini et alioꝝ:tum inſuꝑ ex viſione cuiuſdaʒ

bꝛoſium pꝛedicantẽ vidit ad aures eius an⸗

gelum loquentẽ verba q̃ populo pꝛedicabat
Quo vilo lidem quam perſequebat᷑ cepit de

fendere. ¶ Quinto beatus ambꝛoſius perfe
ctus fuit in veritate.hanc vtiq; dilexit:hanc

pᷣdicauit:et cum hac libꝛos:ſermosles:: ome

lias ſcripſit.Quare et Auguſtinꝰ eius dicta
in maxima veneratõe ſemꝑ habuit. Vũ in li

bꝛo de nupths et cõcupiſcentia inqͥt. Pelagi
us hereſiarcha ſic laudat ambꝛoſiũ:vt dicat.

Beatus ambꝛoſiꝰ eps in cuius pᷣcipue libꝛiſ
romana lucet fides:quaſi ſcriptoꝝ inter lati

nos ſlos quidã emicuit.Et ſubdit Augꝰ.cu

ius fidem et puriſſimũ in ſcripturis ſenſum:

nec inimicus quidẽ auſus eſt repꝛehendere.
Et Augꝰ.in epla ad Januariũ.et ponit᷑ xij.

Di. ca. illa ait. &α cũ mater eius imitata eum

fuiſſet mediolanũ:inueniſſetq; eccleſiã ſabba

to nõ ieiunantẽ:ex quo cepit fluctuare ⁊ ad⸗
mirari. Auguſtinꝰ vt ſatiſfaceret matri:cõſu
luit ambꝛoſiũ.Qui rñdit.Cũ romã venio ie
iuno ſabbato:cũ vero ſum mediolani ſabba

to nõ ieiuno. Occ et tu ad quã foꝛte eccleſiã
veneris:eius moꝛẽ ſerua.ſi cuiqᷓ; nõ vis ſcan

dalum eſſe:nec quẽqᷓ; tibi. Et ſubdit Augꝰ.
Ego de hac ſententia etiã atq; etiã cogitans

iita ſemper habui tanq; eã celeſti oꝛaculo ac⸗

NPꝛimo in doꝛmitione.
Becundo in electione.
. ercio in expuſſione.

ceperinm. .
quinq; modis ma nifen ta eſt lucidiſſi

me ſanctitas bti ambꝛoſij. ¶ Zapitulü.iij.
„ rciũ myſteriũ cõtemptandũ de ſancti
Nate beati ambꝛoſij ð lucide maniteſta⸗

tionis. In quinq; enĩ lucide maniteſtata eſt.

Auarto in punitione.

–

Quinto in cõſummatione.

4

¶ Pꝛimo manifeltata fuit anctitas ambzo⸗

xit.Et ſtatim vox intenis in onuit dicens:
ambꝛoſiũ epᷣm. C

ℳ

ſij in doꝛmetione. Iße en filiꝰ ambꝛoſij pfe

cti rome cũ in cu nabilis in atrio pᷣtoꝛij eſſet
poſitus⁊ doꝛmiret:examen apũ ſubito adue
niens faciẽ eius ⁊ os ita impleuitvt q̃ſi in al
ueolũ ſuũ intrarent pariter et exirẽt: q̃ poſtea
euolãtes in tantã aeris altitudinẽ ſubleuate
ſunt:vt vix humanis oculis viderent᷑. Quo

pacto territus pater ait. Si vixerit infantu⸗

lus iſte aliqͥd magni erit:nec impoſſibile qͥs
hoc exiſtimare debet de ambꝛoſio qͥ ſanctus

futurꝰ erat:cũ et de platone aliqͥd ſimile AUa

lerius referat pꝛimo li.c.iiij.Doꝛmieẽtis qͥ pe
paruuli platonis in cuius libellis apes mel
inſeruere. Quare audita ꝓdigioꝝ interpꝛe⸗
tes ſingularẽ ega itaee oꝛi eius ema⸗
naturam dixerũt. ¶ Scdo fuit manitfeſtata

ſanctitas ambꝛoſij in electione. YFuit enĩ ele⸗

ctus in epᷣm ex miraculo dei Nam dũ fuiſſet
rome litteris eruditꝰ:cũ cauſe as pᷣtoꝛij ſplen⸗
dide ꝑoꝛaret a valentiniano imꝑatoꝛe ad re⸗

gendã liguriã emiliãq; ꝓuinciã directus eſt
CTiq; mediolanũ venület:et ibidẽ epus tunc
deeſſet: cõuenit populus vt ſibi de epo ꝓpui⸗

deret. Igitur cũ inter arrianos et catholicoſ

de eligendo epᷣo ſeditio nõ modica oꝛiret᷑ il⸗

luc ambꝛoſius cauſa ſedande ſeditionis ꝑre

5 Eui voci oës vnanimiter cõ
ſenſerũt ambꝛoſiũ epᷣm acclamãtes.¶ Cer⸗

cio manifeſtata fuit ſanctitas ambꝛoſij in er
pulſione. Hã a mulitis eiecit demones qui il
los vexabãat. Accidit aũt ꝙ multi demones
P oꝛa illoꝝ quos obſidebãt clamarẽet et dice⸗
rent ab ambꝛoſio ſe toꝛqueri. Juſtina aũt et

multi arrianoꝛũ dicebant pecunia ambꝛoſiũ

hojes cõparare:qͥ ſe ab immũdis ſpiritibus

vexari mentirent᷑:et ab ambꝛoſio dicerent ſe
toꝛqueri.Tũc ſubito vnꝰ ex illis arrianis qͥ
aſtabat arreptus a demonio in medio pꝓſili⸗
uit atq; clamare cepit. Utinã ſic toꝛqueant᷑
vt toꝛqueoꝛ qͥ nõ credũt ambꝛoſio.At illi cõ⸗
fuſi in piſcinã demerſum hoĩem necauerunt
uarto manifeſtata fuit ſanctitas beati
ambꝛoſij in punitione. Nã deꝰ multos acri⸗
ter puniuit q illũ vel in vita ſua vel poſt moꝛ
tẽ ꝑſequi pᷣſumpſerũt.Dũ ad quandã ciui⸗

tatẽ ꝓ quoda epᷣo oꝛdinãdo iuiſſet:et eiꝰ elez⸗

ctioni iuſtina imꝑatrix et alij heretici ↄtradi
cerẽt. Una de arrianoꝝ virginiba impuden
tioꝛ eeteris beatũ ambꝛoſiũ ꝑ veſtimentũ ap⸗

— 9—

pꝛehendit:volẽs ipᷣm ad ꝑtẽ mulierũ trahere

vt ab eis ceſus de eccleſia cũ iniuria expelle⸗
retur. Cui ambꝛoſius ait. Et ſi ego indignꝰ

tanto ſacerdotio ſum:tñ nõ cõuenit te in qua
ncũq; ſacerdotẽ manus inijcere vñ timere

Nbnicti
Cröf
lumo.
tinſtar⸗
uminet
corinc
ann dom
Normih
ia
ſo die
arigadee
lanpſb⸗
lſanco⸗
moplag⸗
Cutmnad
onſicit
lonbegto
olliö-
Oail
epiret
Gu
Doſcin⸗
Pſinten
N⸗
ſa
lilentcj
ſbionia
sapn
ſſuncke
Peor
ßne
fmnarg
ſefnedio
Aetanto⸗
MRerii
ccdere
ſibiadf
it
ſthecn
Lopei
ite
Gope
ſlerſin
liciſen
Mercdan
Gterttie
legerit:
hklanbe
iſerpo⸗
gecemd
lni o
il deit
rpanh
ſfunit
Gii

Corinone⸗

ielsee

Umanicte
Fiügit⸗
ndiiſt
ptorg en
noreggte
iensd
chstune
Röhe
acate,
dictcit,
onitden
Pnaninri
niͦes C
nboe
denonwanl
Nula
Nicals
Anut

VnütNen

4s hri⸗
3 nf
omnol
edio
ne
,A.
aaumnt
ſisbenl
losoo

NNe

Vndi dn

ſeuche,

ntidnI

ninhnt
Cinenmt,
loince

debuiſti iudiciũ dei: nealiqd mali tibi cõtin⸗

gat:qð factũ exitus cõfirmauit. Nam die al⸗
tera moꝛtuã ad ſepulcrũ deduxerũt.Cũ mul
ti inſtarẽt cũ iuſtina imperatricevt ambꝛoſi
um in exiliũ mitterẽt.vnus eoꝝ ceteriſ infeli
cioꝛ in tm furoꝛẽ excitatus eſt:vt iuxta eccleſi
am domũ ſibi locaret:ac in eadẽ quadrigam
paratã haberet:quo ꝓcurãte iuſtina faciliuſ

raptũ ad exiliũ depoꝛtaret. Sed dei iudicio
ipᷣo die q̃ ſe eũ rapere arbitrabat᷑ in eadẽ qua
driga de eadẽ domo exilio damnatꝰ eſt.Qui

dam pᷣſbyter dũ in ↄuiuio cum multis eſſet

et ſancto ambꝛoſio detrahere cepiſſet eũ ↄti

nuo plaga pꝑtulit:et de ↄuiuio ad lectũ addu
ctum adduct? finiuit vitã. In vrbe cartagi⸗
nenſi cũ tres ep̃i inſimul cõuiuarent:etvnus
eoꝝ beato ambꝛoſio detraxiſſet:relatũ eſt illi
qd illi pᷣſ bytero qͥ ſibi detraxerat accidiſſet.
Oõð cũ illi vilipẽderet:ſubito letale vulnus
accepit:et ad extremum cõtinuo diẽ clauſit.
(Wurnto manitfeſtata fuit ſctitas beati am⸗
bꝛoſij in ↄſummatõe. Nã obit ſui diẽ ante

pᷣſciuit:reuelauitq; fratribo cũ gaudio:quali

tervſq; ad reſurrectõʒ dñicam eſſet cũ eis mã
ſurus. Ante vero paucos dies qᷓ; lectulo de⸗

tineret᷑:cũ.xliiij.pſalmũ cũ notario dictaret:

ſubito vidẽte notario in modũ ſcuti: bꝛeuis
ignis caput eiꝰ cooꝑuit:et facies eiꝰ tãq; nix
effecta eſt: et poſtmodũ ad ſuã ſpeciẽ reuerſa.

Jbo ergo die ſcribẽdi et dictandi finẽ fecit.

nec ipᷣm pſalmũ explere potuit. Cũ vero in⸗
firmitate grauari cepiſſet. Comes italie qui
tũc mediolani erat nobiles ↄuocauit dicẽs.

O tanto vvro recedente ꝑiculũ eſſet:ne italie
interitꝰ immineret. Rogauitq; vt ad viꝝ dei
accederẽt depᷣcantes vt adhuc ſpaciũ viuẽdi
ſibia dno impetraret:qð ille vbi audiuit rũ⸗

dit. Hõ ita inter vos vixi vt me viuere pude

at:nec moꝛi timeo:cũ bonũ dñm habeamus.

Eo tꝑe q̃ttuoꝛ eius diaconi inuicẽ ↄuenerũt

tractãtes in ſe qͥs poſt eiꝰ obitũ bonus eſſet.
Luũ ergo a loco in q̊ vir dei iacebat longe eſ⸗
ſent:vt ſimplicianũ ita plane noĩaſſentvt vix
inuicẽ ſe audirẽt. Ille ab eis lõge poſitꝰ cõti⸗

nuo exclamauit ſener ſed bonꝰ:qð illi audiẽ⸗
tes territi fugerũt:⁊ nõ niſi illũ poſt eiꝰ obitũ

elegerũt. Honoꝛatꝰ vero epᷣs vercellenſis qͥ

bti ambꝛoſij exitũ expectabat:cũ ſe ſopoꝛi de

diſſet: vocẽ tercio ſe clamantẽ audiuit. Sur⸗
ge qꝛ mõ eſt receſſurus. Qui ↄſurgẽs medio
lanũ cõcitus venit:et ei dñici coꝛpis ſacramẽ

expandit:et vltimũ ſpm̃ inter verba oꝛõnis

efflauit. Floꝛuit aũt circa annos dñi.ccc. xc.
Añ aut in nocte paſce coꝛpus eiꝰ ad eccleſliãs.

S

ſuiſtet delatũ: plurimi infantes baptiz ati cũ
viderũt:ita vt aliqui eũ ſedentẽ in cathedra

vel tribunali dicerẽt.· Alij aſcendentẽ in celũ
parẽtib ſuis digito demonſtrarẽt. Nõnulli

vero ſtellã ſuꝑ coꝛpus eiꝰ ſe vidiſſe narrarẽt.
Aia igit᷑ illius ad ethera cõuolauit:ibiq; in⸗
* ter angeloꝝ agmia fruit᷑ eterna pace:ad quã
nos ꝑducat ieſus filius dei:qͥ ſit benedictus

in ſecula ſeculoꝝ.Amen.

ermo ſexageſimuſſecundus de ſctõn
tonio abbate:qͥ diaboli tentamẽta cũ dei ad⸗

lutoꝛio viriliter ſuperauititt.

ert tentationẽ: qm̃ cũ ꝓbatus fue⸗
rit accipiet coꝛonã vite:quã repꝛo
deus diligẽtibo ſe. Scribunt᷑ hecverba
oꝛiginaliter Jacobi.i.c.In toto terrarũ oꝛbe
clarus habet᷑ antonius:q ſuffragia eiꝰ poſcẽ
tibus:liberaliſſime cõdeſcẽdere ↄſueuit. Eſt
q ppe magni meriti apud deũ:iõ ſe inuocãtes

aꝑiculiðd grauiſſimis pꝑſepe liberat. Woti ex
hoc fideles diẽ feſtiuitatis eius vbiq; ſolẽni

ter agũt. Aliꝗ cõu iuia pauperib pᷣparantes
Noõnulli diuina ꝑ miniſtros eccleſie celebꝛa
ri faciẽtes.OQuidã vero pia vota exſoluẽtes

ieiunioꝝ et viſitationũ temploꝝ dei:q̃ voca

bulo ſancti antonij ſunt ↄſecrata.Iccirco in
pñ̃iti ſermone de ipᷣo pfr̃e beatiſſimo dicturi e⸗
rimus. Cuius laudes potiſſimũ extollunt᷑:
qꝛ dem ones cõfudit atq; deiecit. paſſus enĩ

eoꝝ impoꝛtunas inſidias nõ ſuccubuit: im⸗
mo ſuꝑbiã illoꝝ cõtriuit atq; deuicit. Jdeo

cõuenientiſſime de illo dicunt᷑ vᷣba in thema
te poſita. In qbus de tentatõne illiꝰ tria my
ſteria ꝓponimus cõtemplanda.
ſPꝛimu ðꝛ verificationis.

NRimũ myſteriũ ↄtẽplandũ de tentatõe
beati autonij ðꝛ verificatõis.vere q ppe

a diabolis tẽtatꝰ fuit q̃rentib eũ a via recta

deuiare. Dʒ ꝓ amplioꝛe hui ptis intelligẽ⸗

tia qttuoꝛ dubia erũt abſoluẽda.
·Pꝛimũ vtrũ ꝓpꝛiũ diaboli ſit tentare.

ſideranc

cc

Eatus Vir qui ſuf

diabolus tentauit antoniũ qᷣ ſemp ten
tat ad malũ:et de q buſdã glula⸗

de tentatõe

Scom vtruz deus pmittere debeat hoĩes a
. abolo kent⸗
tũ dedit Moxq; ille manus in modũ crucis

R

—

Pꝛopꝛiũñ officiũ diaboli tentare. NHam tentat teret angelũ ſuñ. Oð autẽ beata agatha me⸗ ict
deus. Uñ Bene. xxij.c.dicit᷑. tentauit deus dicinas carnales ↄtẽnebat:et alij ſancti mul Nilgt,
abꝛaã. Et ſapie.iij.c.ſcribit᷑ de iuſtis:deꝰ ten ta ſimilia fecerint:nõ erat ex tentatõe dei ſed Umumn
tauit illos et inuenit illos dignos ſe. Et deu ex familiari inſtinctu ſpũs ſancti.vt inquit ſacltege
tro. xiij. c. Tentat vos dus de veſter vt palã tho. xxij.q.xcvij.Et que a iure cõi exoꝛbitãt ben
fiat vtrũ diligatis eũ aut nõ.Et in pᷣs. Dꝛo⸗ in ↄſequentiã nõ ſunt trahẽda.vt ðᷣꝛ de reg. *
ba me dñe et tẽta me. Inſupꝑ tẽtat caro. vij Ja pe iu Gn erneis lmt taeiunt riſt⸗ nech iee
co.i.c. ſue canonice aĩt.vnuſqͥ ſq; tentat᷑ a ↄcu/⸗q;tũ ad ſuã potentiã. Sicut faciunt illi qͥ in mulii
piſcentia ſua. Tentat adhuc hõ. ſicut de xᷣᷣo iculis poſiti:cum via humana liberari poſn hſͤi
legit᷑ Jo.vi.c. Cũ interrogauit philieũ vñ ſint nolũt:expectãtes liberationẽ a deo. Si⸗ ſnplcin
panes emerent᷑ tentans eũ. Ipᷣe nãq; ſciebat cut fecit iudas machabeus qͥ cũ reperiret ſe fültgelnl
qͥq eſſet facturꝰ. Igit᷑ nõ cõuenit diabolo ſo cum paucis:vt videret exercitũ bachidis nu golnt
li tentare. Sed ex ꝑte altera videt᷑ ppari poſ meroſum:cũ poſſet declinare certamẽ erube⸗ letroa
ſeꝙ diaboli officiũ ſit tentare. N glo.ſuper ſcentia ductus ↄmittẽs ſe deo bellũ inijt in blbafe
ilio verbo ad theſſalonicẽſes ca.iij.pme eple occiſus eſt.vt habet᷑ in pꝛeimo machabeo. li. nſban
ne foꝛte tẽtauerit vos is qͥ tẽtauit ait.i.diabo Duella inſuꝑ aſſumere voluntarie ꝑtinet ad Nſisnid⸗
luſ cuiꝰ officiũ ẽ tẽtare.Et mat.iiij.ca.voca? tentationẽ dei.Jdeo ꝓhibent᷑.ij.q.iiij.c. mo Negettutt
diabolꝰ tẽtatoꝛ. Rñũdendũ & eſt ̃m doctrinã nomachiã.Et ſi obijceret᷑ de dauid qui iniit ſiSht
diñi Bonauẽ:in.ij.diſt.xxi. Et ſancti tho.i. ſingulare certamẽcũ golia.vt ponit᷑.i. Regũ ckrolei
pte.q.cxiiij.ꝙ hoc vocabulũ tentare multas xvi.ca. Reſpõdet Nico.de lira: hoc fecit ex GKcäüinn
habet acceptões. Sicut dicũt illi qͥ ſ igniſter inſtinctu ſpũs ſancti. Fuit etiã figura duelli onuos
tiones vocabuloꝝ ſtudioſe rimati ſuſt. Si qõð xps fecit cũ diabolo ſignato in golia:qui mmnnon
tñ velimꝰ eius pꝛincipalẽ et pᷣcipuã ſigniſira potẽtia et malitia ſua om̃es exterrebat. Sed ſobbi
tionẽ acciꝑe:tẽtare ꝓbare eſt. Vñ tentatio di figurabat in dauid qui interpꝛetat᷑ manus hropri
ci pᷣt quidã tactꝰ quo illud q̊ tangit᷑ pbatur. foꝛtis:qͥ funda humilitatis et lapide foꝛtitu⸗ Mmusl,
Sicut cecus ðꝛ tẽtare q ſuo tactu vult ali⸗ dinis:totus inermis ſuſtinendo humilimã ſuonam,
quã certitudinẽ hr̃e de aliq̃ re quã tangit.ꝑ e paſſionẽ eũ ꝓſtrauit. Nec tentari debet de⸗ gliurashe
bunc modũ in ſpũalibus tentatio quidã ta⸗ q;tum ad ſuam ſapientiam. Sicut ſaciunt liudtne⸗
ctus ð ad ꝓbandũ oꝛdinatꝰ. Hoc aũt põt hi qui inepti ſunt.:et ponũt ſe ad ad pꝛedicã⸗ MdiNund
Ae multipliciter. Aut qꝛ ille qͥ tẽtat intendit dum legenduʒ diſputandũ ſperantes a deo N
3 Pba re et apꝛobare:ſiue apꝛobatũ oñdere.et ſcientiã fibi infundi. Nõ eſt etiã tentandus Pincoman
WW gemd tentat de? qͥ licet ſciat bonitatẽ amico deus quantũ ad ſuã bonitatẽ et clementiã:ſi Nttnchen
rũ ſuoꝝ.vult nihilominꝰ illã ꝑ tentationẽ ſu cut faciũt bi qui peccatis veteribo addentes monespr
am alijs innoteſcere.Aut ille qͥ pulſat inten noua expectantes in fine vite ad penitentiä fnthed
dit ꝓbare et repꝛobare ſiue repꝛobũ facere.et redire ſperant ex dei miſericoꝛdia ſalui fieri. ic demo
ſic tentat diabolus qͥ ſemꝑ tentat in peccatũ Sed hos dimittamus concludentes ꝙ; ſoꝛ ſugnite
pᷣcipitando.Aut qꝛ ille qͥ tentat intẽdit ppa Ius diabolus et ſemꝑ tentat ad malũ/cCaro Fumae
Sð re et experimentũ ſumere.et ſictẽtat hõ ie aũt et mundus dicunt᷑ tentare inſtrumentali utecrt
ri p̃ᷣtbene dũ de hoĩetm̃ querit experimentũ. ter ſeu materialiter: inquantũ ſcʒ põt cogno — * voro
Põt etiã fieri male:dum experimentũ querit᷑ ſci qualis ſit bomo.Ex hoc quod ſequit᷑ ven vlint,
inſidioſe. Sicut faciebãt phariſei tentantes repugnat cõcupiſcentijs carnis. Etex hoc boſni/
xpᷣm dũ interrogabãt. Si licetcenſum dari ꝙ ↄtemnit mundi ꝓſpera et aduerſa:quibus lpleckn⸗
ceſari.Quibo rũdit.qͥd me tẽtatis hypocrite. etiã diabolus vtitur ad tentandũ. Igit᷑ ↄtra ſenſcl
Mat. xxij.c. Sed peſſime facit hõ dũ tentat diabolũ muniti eſſe debemus.de quo inquit imnen
deũ. Et vt dicit glo.ſuꝑ illo verbo Deutro. petrus epla.i.ca.v. Sobꝛij eſtote et vigilate ſcn
vi.ca. Nõ tentabis dñm deũ tuũ/deũ tentat quia aduerſarius veſter diabolus tanq; leo iſme
qui habẽs qð faciatſinerõne cõmittit ſe ʒRicu rugiens circũit querens quẽ deuoꝛet:cui re dend u⸗
lo:experiẽs vtrũ poſſita deo liberari. Nã lic, ſiſtite foꝛtes in fide. Et Paulus ad Ephe. l
in deo pꝛincipaliter oĩs ſpes moꝛtaliũ ſit eri ca.vi.ait.Cõfoꝛtamini in domino:et in po⸗ gual
genda.Cñ debet homo facere qð in ſe eſt ad kentia virtutis eius:induite vos armaturaʒ N
quecũq; ꝑicula euitanda. Noluit enĩ xpᷣs de dei:vt poſſitis ſtare aduerſus inſidias diabo ifn Hl
pinnacuto ſe eijcere qꝛ ꝑiculũ erat ſᷣm natu⸗ li⸗/quia non eſt colluctatio aduerſus carnẽ et uͤ
ram. Et miraculũ facere tũc nõ erat expedi⸗ ſangu inẽ. Sed aduerſus pꝛincipes et pote . lo
ens. Sic paulus de muro ꝑ ſpoꝛtã vt euade⸗ ſtates:aduerſus mundi rectoꝛes tenebꝛaruz mn
ret dimitti ſe iuſſit:nec expectauit ꝙ deꝰ mit⸗ harũ.In quibus verbis admonet nos apl· wna

inn
d
Kinant
deng
aone
benidol
,
ainſe
Chidis
mien⸗
inmnng
htbol
eginanl
inn
4giinn
Al ſegi
Meſater
undachi
Ginni
V
ann

icntien
Had ucr
rumstN

donenüf
v enn
Knirnni
wbo⸗
Caro

unenedli

tcoe
ſguln
Fiuht
whs
en
onag
ga
D
4Ss,

H

mam
unin
6 lin
Ne
hrag
wo

4

multis.Pꝛimo ex ꝓpinquitate:qꝛ colluctant᷑
nobiſcũ ipᷣi demones infernales. Secũdo ex
ſimplicitate. Nõ enĩ ipi demones ſunt mate
riales:et nobis cõicant in materia. Pꝛopte⸗

confoꝛtari in dominoꝛ induerearmaturam
dei.i.quea ſolo deo fabꝛicatur ſcʒ armatura
virtutũ. VUnde ſignanter dicit Induite ⁊ nõ
facite:qꝛ deus arma facit.Illa vero nos de⸗
bemus accipere vt poſſimus reſiſtere in bel

lo grauiſſimo qð nobis mouet hoſtis anti⸗

quus.Cuius grauitatẽ deſignat paulus ex

rea dixit apłs. Aduerſus carnẽ et ſanguinẽ:
id eſt nõ habemus luctari aduerſus hoĩes de
biles et fragiles:vel nõ habemus luctari ad⸗
uerſus carnem et ſanguinem tantũ:id eſt ada
uerſus vicia carnalia:que ex carne et ſangui
ne ꝓcedunt.Tercio ex virtuoſitate. VUñ ſub
dit. Sed aduerſus pꝛincipes et poteſtates:

id eſt nõ ſolũ aduerſum minoꝛes demones:

ſed etiã aduerſus mediocresqͥ minoꝛibo pꝛe⸗
ſunt:quos vocat pꝛincipes.Et aduerſus eti
am maioꝛes quos vocat poteſtates:qꝛ maio
res habẽt poteſtatẽ ſuꝑ mediocres qui mino
ribus pꝛincipant᷑.Et vult dicere apłs:qꝙ ha
bemus luctas occultas ↄtra oẽs demones:
maioꝛes:medios:et infimos. Pꝛopterea ſe⸗
quitur aduerſus mundi rectoꝛeſ.i.aduerſus
multitudinẽ demonũ qui mundũ regũt:nõ
quidẽ mundũ iſtũ ſenſibilẽ:quem deus crea
nit atq; regit Sed mundũ.i.mundanos ho
mines mundanoꝝ. amatoꝛeſ:ꝓpterea ſubiun
git:tenebꝛarũ harũ.Et quia apłs noĩat de⸗
mones pꝛincipes ⁊ poteſtates. Aduertendũ
ſm theolodoꝝ ſententiã in.ij.di.viij. in⸗
ter demones eſt oꝛdinuʒ diſtinctio. Sed vt
inquit Bonauen. de angelis poſſumus loqͥ
itum ad triplicẽ ſtatũ.ſ.gloꝛie:⁊ nature inſti
tute:et lapſe.Quantũ ad ſtatũ gloꝛie ẽ in eis
ponere oꝛdinũ diſtinctionẽ ꝑfectã. Quantũ
ad ſtatũ nature inſtitute oꝛdinũ diſtinctionẽ
perſectã.Quantũ ad ſtatũ culpeſiue nature
lapſe:eſt ponere in eis oꝛdinũ diſtinctionẽ ſʒ
imperfectã et ꝑuerſam. Imperfectã ꝓpter pꝛi
uationẽ gratie que habilitatem nature ꝑficit
peruerſam. ꝓpter penitentiã culpe:que q;uis
ſubſtantiã naturalẽ nõ coꝛrumpat:tñ fedat ⁊
deoꝛdinat.Et hoc maniteſtũ eſt ſi attendat᷑.
illi qui melioꝛa habuerũt naturalia: alijs
grauius peccauerũt et peccãt:tum pter hoc
ardent ap
ti fuerũt:tum qꝛ mõ etiã acriusvexant. Ideo
in ipᷣis eſt oꝛdo ſᷣm pꝛecellentiã naturaliũ ſʒ
peruerſus adiunctione culparũ.Et ſic inter
cos eſt oꝛdo:ita ⁊ pᷣlatio de qua dixi in tracta
tu de timoꝛe iudicioꝝ dei.Demones itaq; tẽ

. -*

tiuerũt: tum qꝛ magis ingra⸗

nt ſemper ad malũ inducere nos ſatagétes
¶ Decundũ dubium fuit vtrũ deus debeat
ꝑmittere hoĩes a diabolo tentari. Et pleri
obijcere ſolẽt ꝙ nõ. Nam nõ eſtequa cõditio
pugne vt infirmus ↄtra foꝛtẽ:ignarus ↄtra
aſtutũ exponat᷑ ad bellũ. Sed hoĩes ſuntin⸗

⏑

firmiet ignari:diabolus aũt potens et aſftu—

tus.de quo dicit᷑ Job.xli.c. Nõ eſt poteſtas
ſup terrã que cõparet᷑ ei.Et habet mille nocẽ
di modos:vt refert Augꝰ.Igit᷑ nõ debet de⸗
us auctoꝛ oĩs iuſticie ꝑmittere vt hoĩes a dia
bolis impugnent᷑.Ad hoc rũdet tho.vbi.vðõ.
ꝙ licʒ inequaliter ſit pugne cõditio inter de
mones et hoĩes ex ꝑte hoĩm tñ fit recõpenſa⸗
tio ex ꝑte dei:qui tentatis ſubuenit:⁊ auxilio
gratie ſue illuminãtis intellectũ:et roboꝛan⸗
tis affectũ.Et etiã angeloꝝ miniſterio.qͥ no
bis in tentatõnibus aſſuni:quare eſt debilis
hoſtis.vt Gꝛego.dicit.et nõ vincit niſi volẽ
tem. Ideo deus ad gloꝛiã electoꝝ ↄcedit dia
bolo tentandi facultatẽ.¶ Terciũ dubiũ fu
it vtrũ diabolus tentans poſtqᷓ; ſuperat᷑ au⸗
deat amplius tentare. Ad boc dicit tho.vbi
ſupꝛa.ꝙ voluerũt quidã demonẽ victũ: nul⸗
lum poſſe de cetero tẽtare:nec de eodẽ nec de
alio peccato. Nam mat.iiij.c.dicit᷑ de xpᷣo ſu
perante.Zunc reliquit eũ diabolus:ſed hoc
videtur ſtare non poſſe:qꝛ chꝛiſtus in pꝛima
tentatione diabolũ vicit:et nihilominus ſez-
cundo et tercio tentauit eundẽ.Alij aũt aſſe⸗

runt q pt alios tentare et etiã eundẽ:licʒ qũdñũ⸗

q; victus tentare ceſſet ad tꝑs.Et huiꝰ rõ du
plex eſt.vna ex parte diuine clemẽtie: quia vt
Criſo.dicit ſuꝑ mattheũ. Nõ tamdiu hoĩes
dei diabolus tentat q;d iu vult:ſed quãdiu de
us pꝓmittit:qui et ſi ꝑmittit pauliſper tetare:
t repellit ꝓpter infirmã naturã Alia rõ ſumi
tur ex aſtutia diaboli. VUñ Ambꝛo. dicit ſuꝑ
lucã.q diabolus inſtare ſdꝛmidat:qꝛ frequẽ⸗
tius refugit triumphantẽ:qꝙ tñ diabolus ali
quãdo redeat ad eum quẽ dimiſit:ptʒ ꝑ illud
qð ſcribit᷑ Hatth̊.xij. Reuertar in domũ me
am vnde exiui uartũ dubiũ fuit vtrum
tẽtationis impulſio ſit deſiderãda. Et ꝙ ſic
videt᷑. Hã Jacoby.i.c.ait. Omne gaudium
exiſtimate fratres cum in tentationes varias
incideritis.Et dauid in pᷣs. Pꝛoba me dñe ⁊
tenta me. Inſuꝑ omne illud eſt deſiderandũ
gõ facit ad exercitationẽ virtutis:et ꝓmotio
nem gratie:et cõſumationẽ meritoꝛũ. Tenta
tio eſt huiuſmodi:ergo eſt deſideranda. Sec
cõtrarium videt᷑:quia nihil eſt deſiderandũ:
cuius cõtrarium eſt cõtinue petendũ. Secd
omnes dicere debent. Et ne nos inducas in
tentationẽ:ergo nullus debet illã eſacraſe
cc iij

2

Inſu
Sꝛate ne intretis in tentationẽ: ergo tentatio
eſt pꝛecauenda nõ deſ ideranda. Ad hãc que⸗

ſtionem determinandã dupliciter reſponde⸗

re poſſumus ſ̃ᷣm Bonauẽ.di. xxiij. ſecũdi li⸗
bꝛi. AUno mõ ſic vt dicamus: ꝙ cu triplex ſit
tentatio:ſiue a triplici pꝛincipio: vna. ſ.a Zeo
alia a carne:et tercia a diabolo. Pꝛim tenta⸗

—

tio ſimpliciter attendẽda eit: qꝛ de/ nõ tentat

nos nili ad bonũ. Altera vero tentatio q eſt a

2 „

*

*

eſſe abſqs peccato: ſicut ma giſter docet in. ij.

di. xxi. ercia vero ꝗᷓ eſt a diabolo aliquib⸗

fugienda eſt: aliquibs appeteda.pis enia vir⸗
tute foꝛtes ſunt nec de facili in tentatione in⸗

duci pñt etiã ſi tentant᷑ appetibiliten eſt tenta

ri ad ſue virtutis exercitiũ et cumulũ merito
rũ. Infirmis vero minime: qr umer⸗ pñt ne
ex ipᷣo impulſu ĩ tentation? inducant᷑: ꝙ oẽs

per xp̃us dixit Mat. xxvi. Aigilate et periunt:quos 8

„*½

peratis aggregatus fuit ſocietati iocundiſſi⸗

me angeloꝝ bonohuũü.

₰ℳ-

conatus eſt anto niũ ſuꝑare.
Ec iũ cõ
Luattuoꝛ nãq; modis diabolus eũ inualſ it:
querẽs illũ a virtutũ amoꝛe reuocare.
Pꝛimus ðᷣ naturalis affectionis.
Secũdus carnalis ſtimulationis.

Tercius coꝛ palis fla gellatös.

debet retugere. Nam ſitentari malũ nõ ſit in
tentationè induci ſemꝑ malũ eſt: qꝛ hoc eſt a

.

tentatione ſuꝑari. E icit
li. xiiij. de ci. dei. Sicut ſe habet firmitas ele⸗

Et hoc eſt qd dicit Augꝰ.

ctoꝛum ſic metuũt cupiuntq; tentari. Alius
modus dicendi eſt: ꝙ dupliciter eſt loqui de

„

tentatione. aut ſub rõe ꝓpꝛia:et ſic tentatio eſt
impulſus ad illicitũ: ſm ꝙ de en fit ſermo in
ꝓoſito. Loquimur enĩ hic de tentatõne dia

boli que fit per mali culpe ſuggeſtionẽ: qua

diabolus hoĩeʒ ad malũ nitit᷑ incuruare: nõ
De tentatione dei que fit ꝑ flagellationẽ illaz:
ergo tentationẽ ꝑ ſe ↄſ ideratã: nullus debet
aſpetere: immo abhoꝛrere refugere maxime
coſiderando finẽ. Aliter eſt cõſiderare tenta⸗
tionẽ ꝓut eſt materia exercende virtutis:⁊ ſic
a viris iuſtis deſiderari pᷣt: ab eis potiſſime
ni in charitate feruent:adeo ꝙ ignis deuo⸗
tionis ipoꝝ poti⸗ aſlammat᷑ ex pntia cõtra⸗
rij q; extinguit᷑. Ab eis aũt qͥ modice ſũt cha
ritatis nõ ſic deſiderari debet.Et exemplum
eſt qꝛ ventus ꝑflans foꝛnacẽ magis et magis
accendit ſed candelam extinguit. Et iõ tenta
tionis impulſus:⁊ ſi qᷓtũ in ſe eſt refugiendꝰ
ſit ab oĩb:et ab infirmis potiſſime. Inq;tũ
tñ eſt virtutis exercende materia a viris fer⸗

uentibus ⁊ pfectis appeti pᷣt. Illud tñ genus

tentationis potiſſime appetüt viri iuſti qð eſt
in flagelloꝝ perpeſſione. Sicut paſſus ẽ iob
et thobias et ſancti marty res ab impijs ʒelo
diabolico excitatis:et hbec ſoluuntur obiecta
ad vtrãq; ꝑtẽ:ꝑ tentationũ itaq; ſemitaʒ nos

„ — — —

ire cõuenit: qꝛ regnũ celoꝝ vim patit᷑:et vio⸗

„ -

lenti npiun illud:ſicut Mat. xij.c.ſaluatoꝛ
dixit. Sʒ ꝓfecto dolendũñ eſt qꝛ rariſſimi re

Auart eti et auri oſtenſionis.

us arg

ſcripſit. Antoni us nobilibs parentiby in egy
pto natus eit:tanta ſuoꝝ nutritꝰ cura: vt ii⸗

hil aliud pᷣter parẽtes vomũq; co gnoſceret:
et cũ iam puer eſſet nõ ſe litteris erudiri:non

ineptis infantiũ iungi paſſus? fabulis. Ad

eccleſiã cũ parentibo ſepe cõueniens totuʒ ſe
deu otioni pᷣbebat: poſt moꝛtẽ autẽ parentu:
ciũ eſſet annoꝝ. xx.cũ ſoꝛoꝛe admodũ paruu⸗

—

la derelictus: et domꝰ ſoꝛoꝛis honeſtã curã
gerebat. Veruntñ vt ſaluatoꝛẽ inkitaret᷑ in il
la etate floꝛenti:venditis oĩbus et pauperibd
ꝛoꝛe ſeruatis:ſoꝛoꝛe fi

diſpenſatis:puis ꝓ ſo
delibus ac deuotis virginibus cõmendata:
ad dei ſeruitiũ ſe cõtulit.Cũq; vigilijs oꝛõ⸗
nibus ⁊ ieiunijs inſiſteret:volens diabolus

illuʒz accepto inſtituto retrahere: immittebat

ei memoꝛiã poſſeſſionũ ſoꝛoꝛis defenſionem:
gener nobilitatẽ: am oꝛẽ reꝝ:fluxã ſeculi glo
riã :eẽ variã delectatõʒ: et reliq vite ↄmiſſiorꝭ
blandimẽta:poſtremo virtutis arduũ finẽ:et
maximũ ꝑueniendi laboꝛẽ: necnõ ⁊ coꝛpoꝛis

fragilitatẽ:et etatis ſpacia ꝓlixa. Antonius

vero oĩa oꝛationęæſua fideli a ſuo coꝛde peni⸗
tus expellebat.

ſtimulationis. qu
adoleſcentes arma ſuſcipiens: nocturnis eu
inquietabat illecebꝛis. Conabaturq; cogita
tiones ſoꝛdidas inſerere. Et antoniꝰ eas oꝛa

tu ſubmouebat aſſiduo Ille titillabat ſenſus

.

2

labolus nõ ſubegerit. O q;
magna multitudo eoꝝ qui dereliquerũt de’n
et diabolo adbeſerũt:oẽe declinauerũt ꝓ ma
ioꝛi pte:et inutiles facti ſunt: nec eſt qui velit
pſeneranter facere bonũ. Antonius vero bea
uiſſimus a demonib⸗ multimode tentatus il⸗
los ſpꝛeuit vt andiemus in ſequẽti myſterio.
Et qꝛ firmiter adheſit chꝛiſto: demonib ſu⸗

carne ſimpliciter fu giẽda eſt:q; illa nõ poteſt EDe qttuoꝛ modis tentationũ qbus diabo
cundũ myſteriũ cõtemplandũ de ten
tatione beati antonij öꝛ modificatõis.

zimus modus quo diabolus anton id
inuaſit fuit naturalis affectõis:qua inclina⸗
batur ſoꝛoꝛẽ ſuã diligere ac ſeipᷣm:vt enĩ nar
rat beatus Athanaſius eps qui vitã eius de

expelle Secundus modus q dia⸗
bolus antoniũ impu gnabat dicit᷑ carnalis
Coõſueta quidẽ aduerſus oẽg

.

(umn

amnis

nnevall

ies ven

Genta .
masctd⸗
nibuoih
lcſauten
gemna ſut
cumani
hoſtis le

Aoaſch
lugſide
finosdee
Mrme
iscſe⸗
Ecocni
Qunbee
NdN⸗
ce
We
whit
ſorct
mac
apu.
mnag⸗

laX.

Uenton
nwot
Eſcpl⸗
tuni
Nhns
Uunban
(Gerſ⸗
dos

ſcere

fiage
umg
fehar
Poni

bffye

eoch

Uern

Mi
n
nch
fn
cti
htont

Anan

lüne
luoch
llagtog

lllse

d
Rdeid
km.
te
foben
tusi⸗
ſu⸗
ndiſſ⸗

id
Lii.
idem
cnis.
iut
.

—

tonid
nclin⸗
mniner
Nz
ee
enon
B
ozſe
mench:
n,
tia
rinl
hth
Nnoeeſ
ur
Bo⸗

carnis ardoꝛe. Hic fideet ieiusijs coꝛpꝰ o⸗

mne vallabat. Ille per noctes in pulcre mu⸗
lieris vertebat᷑ oꝛnatum:nulla dimittens fi⸗
gmenta laſciuie. Hic vltrices gebenne flam⸗

mas et doloꝛẽ vermis recoꝛdans: cogitatio⸗

nibus libidinũ obij ciebat. Ille lubꝛicũ ado⸗

leſcentie iter ad ruinam facile ponebat. Hic

eterna futuri iudicij toꝛmenta cõſiderans:il
leſam anime puritatẽ ſeruabat.Ac poſtremũ
hoſtis ille malignus qualis eſt merito talem
ſe demonſtrabat. Aparebat enĩ puer hoꝛri⸗
dus atq; niger:ad eius genua ſe ꝓuoluens:
et quaſi deſtendo dicẽſ. Multos ſeduxi:plu
rimos decepi:nunc autẽ tuo ſum laboꝛe ſu⸗

peratuſ. Quem cum interrogaſſet antonius
quis eſſet:ait.Ego ſum foꝛnicatõis amicus.

Ego qui a te ſemper ſum paſſus repulſam.
Cum bec audiſſet antonius gratias agens
deo. Aduerſario rũdit. Multum deſpectibi
lis es:multumq; vilis. Ham et obſcuritas
tua et etas infirmarũ ſigna ſunt rerum:nulla
mihi iam de te cura eſt.dominus mihi adiu
toꝛ:etego deſpiciam inimicos meos.Et ſta⸗
tim ad vocẽ canentis fantaſma qð videbat᷑
euanuit. Antonius vero cõfoꝛtatus magis

ac magis ſuũ coꝛpus anime ſeruituti ſubde⸗
bat ¶ Lercius modus quo diabolus tenta⸗

uit antoniũ dicit᷑ coꝛpoꝛalis flagellationis.
Pam volens antonius artioꝛẽ ducere vitã:
ad ſepulcra quedã remota et ſolitaria prexit
vni fratrũ de cognitis mandans:vt ſtatutis
diebus ſibi alimẽta deferret. Et cum in vna
tumba marmoꝛea ſupꝛadictus frater eũ clau
ſiſſet: ſolus ibidẽ moꝛabat᷑.metuens autẽ dia
volus ne acceſſu tempoꝛis heremũ habitari

faceret:ita eum aggregatis ſatellitibo ſuis va

ria cede lacerauit:vt doloꝛis magnitudo mo
tum aufferret et vocẽ. Nam et ipe poſtea refe
rebat vulnera fuiſſe tam grauia:vt vniuerſa
bominũ toꝛmẽta ſuperarẽt. Sed die ſequẽti
is frater quẽ ſupꝛa diximus venit cibos af⸗
ferẽs cõſuetos.Et fractis foꝛibo inuenit eum

in terra iacentẽ quaſi moꝛtuũ:et humeris im

poſituʒz ad villule domiciliũ repoꝛtauit: quo

audito ingens vicinoꝝ atq; affiniũ multitu
do cõcurrẽs triſte in medio poſiti funeris of

ficium reddebat.Et iã media noctis ꝑte de⸗
curſa omniũ oculos deuicerat ſopoꝛ. Tunc
antonius anima paululũ redeunte ſuſpirãs
eleuauit caput:et poſtq; ceteris doꝛmientibʒ

tũ a quo delatus fuerat vigilare cõſpexit: nu
tu aduocans obſecrauitvt nullo penitus ex⸗

citato ad pꝛiſtinũ ſe referret habitaculũ. Re⸗

latus ergo iuxta moꝛem ſolus iteꝝ permane

tus eſt.

batet ſtare quidẽ pter recentes plagas non
poterat. Oꝛans vero pſtratus poſt oꝛation
clara voce dicebat. Ecce hic ſum ego antoni

us:nõ fugio veſtra certamina. Tunc ſonitꝰ

repentinus increpuit:ita vt loco funditus a⸗
gitato:et parietibo patefactis multipharia de
monum exinde turba ſe funderet.

ont ndge am ⁊ be
ſtiariet ſerpentum foꝛmas induentes: oẽm

pꝛotinus locum repleuerũt fantaſijs:leonũ:

tauroꝛũ:lupoꝛũ:aſpidum:ſcoꝛpionũ:vrſoꝛiu
et pardoꝝ Et hec ſingula ſ̃ᷣm ſuã fremebant

naturam. Antonius vero inimicos delux
dens dicebat. Di virium aliquid haberettis

ſufficeret ad pꝛeliũ. Si dominus vobis me
in poteſtatẽ dedit ecce pꝛeſto ſum deuoꝛate.
Di vero non poteſtis:cur fruſtra nitimini?ꝰ/
Deniq; cum leuaſſet oculos vidit deſuꝑ cul
men aperiri et deductis tenebꝛis radium ad
ſe lucis influere. Poſt cuius ſplendoꝛis ad⸗
uentu m:nec demonũ aliquis apparuit:⁊ coꝛ⸗
poꝛis doloꝛ ↄtinuo ceſſauit Edificiũ q; qðᷣ
paulo an diſſolutũ videbat᷑:inſtauratuʒ eſt.
Ilico pꝛeſentiam domini intellexit antoniꝰ
et ex ymo pectoꝛis trahens longa ſuſpiria di
cebat. Abi eras o ieſu:vbi eras? quare a pPpn-
cipio nõ affuiſti vt ſanares vulnera mea: Et
vox ad eũ facta eſt. Antoni hic eram ſed expe
ctabam videre certamen tuum. Hunc auteʒ
quia viriliter dimicaſti ſemper auxiliaboꝛ ti
bi:⁊ faciã te in omni oꝛbe nominari.his per⸗
actis et coꝛpoꝛe et animo mirabiliter cõfoꝛta
uartus modus quo diabołꝰ ten
tauit antonium dicitur argenti et auri oſten
ſionis. Volens nãq; antonius mutare lociũi
cõtend it ad montem et heremi adhuc mona
chis ignote:rupto metu viã conatus eſt pan
dere. Sed nec tunc ceſſauit impoꝛtunus ad
unerſarius. Nam argenteum diſcum in itine
re pꝛoiecit. Quo viſo angonius diaboli co⸗
gnouit aſtutiam:ſtanſq; intrepidus et diſcũ
toꝛuis intuẽs oculis:inter ſe dicebat vbi hic
In deſerto diſcus:auiũ hoc iter eſt:nulla ſunt
veſtigia cõmeantium:lapſus de ſarcina pꝛe
magnitudine latere nõ potuit Sed qui ꝑdi
derat reuerſus ad ſolitudines locoꝛum inue
niſſet ro quod ſuum fuerat.hoc artificiũ
diabole tuum eſt:argentũ tuum tecum ſit in
perditione. hec illo dicente diſcusvt fumus
euanuit. Dehinc ingentẽ maſſam auri iacen
tem in itinere conſpexit:at ille rapido curſu

quaſi quoddã vitaret incendiũ ad montẽ vſ

q; ꝑrexit:vbi flumine trãſuadato inuenit ca⸗

ſtellum deſertum:plenum ob tempus ⁊ ſoli⸗

tudinẽ venenatoꝛũ aĩalium. In quo ſe con⸗

ſtituens nouus boſpes habitauit. Statim⸗
q; ad eius aduentũ ingens turba ſerpentum
ſi ꝑſecutoꝛẽ paſſa pfugit.
6 Seguattnor excellentiſſimis pᷣꝛogatiuis

beati antonij. In quibus manifeſtat᷑ gloꝛia

cius:quã habuit etiã in boc mundo.
NLapitulũ. iij.

tatione ſancti antonij dicit᷑ coꝛonatio.
Coꝛonauit quippe illum deus nõ ſolũ in ce⸗
leſti regno gioꝛia ⁊ honoꝛe.Sed etiã in hoc
mundo admirandis pᷣrogatiuis ex quibus
nos quattuoꝛ pᷣcipue decurremus.
Pꝛima dicit᷑ coꝛpoꝛis cõſeruatio.
Bcda mentis illuſtratio.
Tercia mudialis cmotio.
Quarta ſancta cõſummatio.
Pꝛima pꝛerogatiua ſancti Antonij dicit
coꝛpoꝛis cõſeruatio. Nam vt aſſerit athana
ſius cñ poſt viginti annos in ſolitudine exa⸗
ctos inuentus eſſet:tam ab his qui ꝓpoſitum
eius imitari cupiebant:q; ab alijs amicis et
notis obſtupuerunt vniuerſi: et oꝛis gratiaʒ
et coꝛpoꝛis dignitatẽ: quod nec per quietem
intumuerat:nec ieiunijs demonũq; certami
ne decoꝛem amiſerat:que in eo ſine dei gratia
fieri minime potuiſſent. Secunda pꝛeroga⸗
tiua beati antonij dicitur mentis illuſtratio
Nam licet litteras nõ didicerit:mira tamẽ ſa
gacitate pollebat ingenij et venuſtate dicen⸗
di.Aliquando philoſophi duo gentiles ve⸗
nerunt ad eum putantes antoniũ ſe poſſe de
cipere:quos cum vidiſſet paganos intellexit
cx vultu.Et pꝛocedens ad eos per interpꝛe⸗

tem ita dicere cepit.Quare tam longe ſtultũ

hominẽ ſapientes viſitare voluerunt. Illis
dicentibus non eſſe illum ſtultum ſed nimiũ
ſapientem:vigilanter reſpondit.Si ad ſtul⸗
tum veniſtis ſuperduus laboꝛveſter eſt:ſi au
tem putatis me ſapien tẽ eſſe:et ſapientia bo⸗

na eſt:imitamini que pꝛobatis:quia bona cꝗõ

uenit imitari:ſi ego ad vos veniſſem voõ
imitarer. Sed quia vos ad me quaſi ad ſa⸗
ientem veniſtis:eſtote chꝛiſtiani ſicut ⁊ ego
um. Abſceſſerunt philoſophi vtrũq; miran
tes et acumen ingenij et elegantiam loquen⸗

di. Alios quoq; mundi ſapiẽtes qui eum ir⸗

ridere cupiebant:quia litteras ignoꝛaret:ta⸗
li diſputatione colligauit dicens. Reſponde
te mihi quid pꝛius eſt ſenſus an littere:et qui
dem cuius exoꝛdium eſt. Senſus ex litteris:
an littere oꝛiuntur ex ſenſu? Illis allerenti⸗
bus qꝛ ſenſus eſſet auctoꝛ litterarũ.ait. Igit᷑

cui ſenſus incolumis eſt hic litteras non re⸗
quirit.O bſtupuerunt illi tantã in viro dei

Ercium myſteriũ cõtemplandũ deten

ſagacitatem anini admirantes. Quid plura

carnuit et ſpiritu ꝓphetico:et diuinas reuela⸗
tiones habuit:ſicut ꝑtʒ in exemplis ſequen⸗
tibus. Uirgo quedã que a tripolitane regio

nis ciuitate buſiride erat:moꝛbo ꝑaliſis gra⸗

uiſſime vexata a parentibus ad antoniũ ad⸗
Aucebatur. Erant aũt in eoꝝ ſocietate mona

chi quidã qͥ iter oſtendebãt. Illi vero mona
chi noluerunt puellã vſq; ad antoniũ ꝑdu⸗
cere: ſed eam cum parentib dimiſerũt apud

beatũ cõfeſſoꝛem monachũ pannuciũ:qui ef
foſſo ꝓ chꝛiſto oculo ſub maximiano ꝑſecu⸗
toꝛe:tali dehonaſtamento coꝛpoꝛis plurimũ
gloꝛiabat᷑:peruenerũt itaq; monachi ad an⸗

tonium. Cũq; de puelle moꝛbo referre diſpo

nerent:relationẽ eoꝛum ſenis ſermo pꝛeuenit
et omnẽ debilitatis et itineris vſq; ad ſanctũ
pannuciu m cauſam:quaſi ipᷣe interfuiſſetex
poſuit. Rogantibns autem eum monachis
vt parentibus cum filia permitteretur ingreſ

ſus:nõ cõſenſit:ſed ait. Ite et inuenietis puel
lam curatã. Et adiecit:nullus debet ad meã
humilitatẽ venire:quia largitio curationum
nõ eſt humane miſericoꝛdie:ſed ieſu chꝛiſti qͥ
vbiq; in ſe credentibus pꝛeſtare cõſueuit au⸗

xiliũ. Quamobꝛẽ et illa pꝛo qua petiſtis ſu⸗

is pꝛecibus liberata eſt. Et cum ego oꝛarem

ad dominũ mihi pñtia ſanitatis eius indul
ta eſt. Exeũtes igit᷑ monachi foꝛas ad beatũ

pannuciũ et filiã ſoſpitẽ et parentes letos in
uenerũt. Nõ multos aũt poſt dies cũ duob
fratribus euntibo ad antoniũ:aqua in itinere
defeciſſet:vt vno ſiti moꝛtuo: alter iaceret in
terra moꝛtẽ expectans. Antoniu ſedẽs ad
ſe duos monachos vocat:qui foꝛte ibidem
ſunt reperti:p̃ᷣcepitq; vt lagenã aque aſſumẽ⸗

tes:inuaderẽt iter qð ducit ad egyptũ:dixit⸗

q; vnus e fratriba huc aduenientiba mõ mi⸗
grau it ad dñm:alter ſi nõ occurritis addet᷑:

hoc enĩ mihi nunc oꝛanti reuelatũ eſt. Sta⸗
tim monachi feſtinãtes extinctũ coꝛpus inæ⸗
ueniunt:terraq; id operientes alterũ refocil⸗

latum ſuo iunxere comitatui:dei nãq; iudici
um fuit vt vnus moꝛeret᷑:alter ſuperuiueret.
hoc tamẽ in antonio mirabile eſt:ꝙ in mon⸗

te remotiſſimo ſedens rem illã dño indican⸗

te cognouit.Alio rurſus tꝑe cum ſederet in
monte et oculos ſubito lenaſſet in celũ vidit

quandã aĩam letantibo in eius occurſum an
gelis ad celũ ꝑgere.orauitq; vt ei pñtis agni

tio panderet᷑:et ſtatim vox ad eũ facta eſt:in⸗

quiẽs iſtã eſſe Amus monachi aĩaʒ qͥ nittie
moꝛabat᷑. Erat aũt Amus vir grandeuꝰ q
pueritia vſq; ad ſenectutẽ dño in ſanctitate

ſeruierat:dieꝝ q̃q; tredecim a nitria locus in

R

goſe
hoen
depꝛel
Ouib
nerun
denici
lcorep
domie
niusic
borüone
lon
Glurmnu
clauise
gicolo
nt Col
a
oacehr⸗
beeonde
uee
Prluns
uar
chee
horie
ia
Nomuu
lox /i
cheb ſola
Konmn
Kkanen
Plueretar
Natbant⸗
Goti R
fappo
Aod
ſonach
Wos wi
Adebil
. on
lhiftl
Nr
wee ſyii
loo
(ge
cöunn
Uneſerͤ⸗
Mnonein
nocüſen
ſis verba
furbus
humo ie
ach

fpßler

mhconſi
conistt
nund

g⸗
gnen⸗
engio
ſogen
gii ac⸗
emona
onone
i au⸗
itcd
ingric
ool⸗
luriri
aan⸗
ndihe
Mevent
dſnci
fullea
oneche⸗

rugh i

Cspul
unri
Nonun
chiti
WMa⸗
ü⸗
en
nul
Wbed
cosin
idon
ninme
5
hiden
ſunO
dirt⸗
n

9
hal⸗
did
gac.
N.
hia
gacn
iin
ſonn
i610

jue

MA

.

auin

ie

quo ſedebat antonius diuidebet᷑. Vlidentes

ergo eum admirantur monachi qui venerãt

Depꝛecati ſunt vt cauſam hilaritatis ediceret

Quibus ait Amũ qͥeuiſſe:quẽ illi optime no
uerant.At illi notauerũt diem:et venientib⸗
de nitria fratribus poſt dies triginta ſciſcitã
tes reppererunt ꝙ illo die illaq; hoꝛa Amus
doꝛmierat:qua animã eius ferri ſenex anto⸗

nius vidęrat. Sepe etiaʒ ad ſe venientiũ tur

barũ ante dies et menſes ⁊ cauſas dixit ⁊ tem
poꝛa. ¶ Cercia pᷣrogatiua beati antonij di⸗
citur mundialis cõmotio. Intantũ enĩ ſan⸗
ctitatis eiꝰ nomẽ reſplenduit:vt etiaʒ pagani
et idoloꝝ ſacerdotes ad eũ videndũ cõuola⸗
rent. Cõſtantinus vero auguſtus et eiꝰ libe⸗

ri. Cõſtans atq; cõſtantius famã eius audiẽ
tes crebꝛo ad eũ quaſi ad patrẽ miſſis litteris

obſecrabãt:vt recipꝛocis eos ſcriptis exhila

raret.qͥ ad ſuſceptas eplas cõuenienter reſcri

pſit:laudauit pꝛimũ xpᷣm colerent: deinde
ſalutaria ꝑſuaſit:ne magnã putarẽt regiã po

teſtatẽ ne pñtis carnis imperio tumentes ſe
honmies eſſe neſcirẽt. Ad poſtremũ clementie

circa ſubiectos et iuſticie cure q̊ʒ inopũ ad⸗

monuit:atq; vnũ ſempiternũ eſſe regẽ oĩim ſe

culoꝝ ieſum xpᷣm eplis teſtatꝰ eſt. His pꝛi

cipes ſuſceptis litteris letabant᷑. Cõfluebãt

ad eum multi vt doctrins et exemplo illius
edificarent᷑. Alij vt oꝛationibus eius ſeſe cõ

mitterẽt:atq; ſic multi a demoniby oöſeſſi li⸗
berabant᷑:et a varijs inf irmitatibo ſanabant᷑

egroti. Archelaus comes rogauit eũ vt oꝛa⸗

retꝓ policrtia q̃ in laoditia erat admirabili
et xpᷣo dedifa virgine:patiebat᷑ enĩ peſſimos

ſtomachi ⁊ lateris doloꝛes:quos ieiunijs ni

miüs vigilijſq; cõtraxerat: et erat penitus to
ta debilis coꝛpoꝛe.Orauit antonius:et dieʒ

quo oꝛatio erat facta annotauit. Archelaus
redijt laoditiaʒ inuenit virginem incolumẽ

percunctatus diẽ ſanitatis reperit eo tem⸗

poꝛe fuiſſe a doloꝛib liberatã:quo oꝛãs ãto⸗

nNius pꝛo ipᷣa bonitatẽ ſaluatoꝛis inuocauit.
AAan pᷣrogatiua ſancti antonij ðꝛ ſan⸗
cta cõſummatio. Cñ enĩ centũ quinq; anno

rum eſſet:pᷣdixit monachis ſui coꝛꝑis diſſo⸗
lutionẽ iam imminere. Cũq; mediocre incõ
modũ ſenia mebꝛa turbaſſet:poſt exhoꝛtatio
nis verba grauiſſima vocatis ad ſe duobus
fratribus qͥ ſibi familiares erãt. Uos inquit

humo tegite: vos pr̃is operite coꝛpuſculũ.et
illud qʒ ſenisveſtri cuſtodite mandatũ:vt ne
mo pᷣter veſtrã dilectionẽ locũ tumuli noue⸗
rit:confidite in dño:quia neceſſario reſurre⸗

ctionis tꝑe:hoc coꝛpuſculũ reſiliet incoꝛru⸗

ptum:Vieſtimentoꝝ aut meoꝛũ ſit iſta diui⸗

ſio:melotẽ et paliũ tritũ cui ſupiaceo athanaz
ſio epiſcopo date: qdð mihi nouũ ipᷣe detule⸗
rat. Serapion aũt epiſcopꝰ aliũ accipiet me⸗
lotem vos cilicinũ habetote veſtimẽtũ:et va⸗

nõ erit in pñti ſeculo vobiſcũ.verba finierat

et oſeulantibo ſe diſcipulis extendens paulu
lum pedes:moꝛtẽ letus aſpexit:ita vt ex hila⸗
ritate vultus eius angeloꝝ ſanctoꝝ qͥ ad ꝑe
rendã aĩam eius venerant pñtia noſceretur.
Seruauerunt mandata diſcipuli et inuolu
tum coꝛpus humo operuerũt.Hic fuit anto
nij magni terminus vite:cuius anima gau⸗
det in celis. Nos vero deuotõe ardentiſſima
illum venerari conemur:vt ſic eius interue-
nientibus meritis puenire valeamus ad illẽ
gloꝛiã in qua ieſus filius dei viuit et regnat
per infinita ſecula ſeculoꝝ.Amen. Z

ermo ſexageſe⸗ imuſtercius de liberalita⸗
te ſancti gregoꝛij pape:ꝓpter quã deo et homi
nibus ſe amabilẽ exhibuit.

Alarem enim da
oꝛem diligit deus. Doctoꝛis gen⸗
lium vᷣ̈bla ſunt iſta oꝛiginaliter.ij.
oꝛinth. ix. ca. Dat deꝰ pijſſimus pater
creaturis beneficia ſua affluẽter:et nõ impꝛo
perat:vt Jacobo aſſerit.i.c.ſue cano. Pꝛopte
rea diligit ũlos qui eum imitari conant᷑. eſt
enim ſimilitudo amoꝛis cauſatiua.Et vt in⸗
quit Seneca in,iij. de beneficijs. Wagni a⸗
nimi eſt et magniſici iuuare ꝓdeſſe:q dat be⸗
neficia deos imitat᷑. Cum auüt hoc ex liberali
tate ꝓueniat:ideo gregoꝛius diuitias quas
poſſidebat liberaliſſime diſpenſauit.Eſt aũt
liberalitas que hominẽ nõ tm̃ deo ſed etiam
hominibo amabilẽ reddit, Uñ Zullius in
pꝛimo de officijs ait. Quanqᷓ; omnis virtus
nos ad ſe allicit:facitq; vt eos diligamus: in
quibo ipᷣa eſſe videat᷑:tñ iuſticia et liberalitaſ
id maxime efficit. Pꝛopterea beatũ gregoꝛiũ
cõmendare cupiẽtes de ipᷣius liberalitate in
pñti ſermone dicemus. Ob ipᷣam nãq; dilez⸗
xit eum deus:qꝛ vidit eũ hilarem in donãdo.
Decuius liberalitate tria myſteria ꝓponimꝰ
cõtemplanda.
ꝛimũ dicit᷑ opoſitionis.
Becundũ determinationis.

Terciuũ retributionis. UMUw
Qualiter beatus gregoꝛiꝰ oppoſuit libera
litatem vicio auaricie. Et quare liberalitas
eſt virtus:cuius officiũ eſt donare. Etquo⸗
modo eſt pars iuſticie.

apitulũ.l. W

imum myſteriũ cõtemplandũ de libe
ralitate beati gregoꝛij dicit᷑ oppoſitõnis
O poſuit nãqʒ illã auaritie que mater eſt et
radix cunctoꝛũ maloꝛũ. VUnde tullius in ſe⸗
cundo de officijs dicebat. nullũ viciũ deteri
us q; auaritia:et pᷣſertim in pꝛincipiba ⁊ rem⸗
publicam gubernantibo. Et Marcialis co⸗
cus aif. Hõ ſibi nec alijs ꝓdeſt dũ viuisaua
rus.Et Saluſtia in catilinario inqͥt. Auari
tia fidem et pꝛobitatẽ ceteraſq; bonas artes
ſubuertit. Et valerius libꝛo nono. Auaritia
eſt latentium indagatrix lucroꝛum maniteſte
pꝛede voꝛago auidiſſima:neq; habendi fru⸗
ctu felix et qᷓrendi cupiditate miſeria.Et ite⸗
rum Saluſtius in catilinario. Auaritia pe⸗
cunie ſtudiũ habet quã nemo ſapiẽs amauit
vel cõcupiuit:hec quaſi malis venenis imbu

ta coꝛpus animũq; virilẽ effeminat:ſemꝑ in⸗

finita inſatiabilis eſt:neq; co pia neq; inopia
minuitur. Coõtra iſtam inſatiabilẽ beſtiã vo⸗
luit beatiſſimus gregoꝛius liberalitatis ſcu⸗
to ſe munire. Ueruntũ vt ꝑs iſta iocyndius
expediat᷑ tria dubia declaremus.
ꝛimũ vtrũ liberalitas ſit virtus.
ecundũ vtrũ ad liberalem maxime perti⸗

neat dare.
ciũ vtrũ liberalitas ſit ꝑs iuſticie.
Ad pꝛimũ dubium reſpondet Tho.ſᷣa ſe
q.cxvij.ꝙ ſicut dicit Augꝰ.in li.de libero ar
bitrio. Bene vti his quibus male vti poſſu⸗
mus:pertinet ad virtutẽ. Poſſumus autem
bene et male vti:nõ ſolum his que intra nos
ſunt.ſ.potentijs et paſſionibus anime. Sed
etiam his que extra nos ſunt.ſ.rebus huius
mu ndi cõceſſis nobis ad ſuſtentationẽ vite.
Et ideo cum bene vti his rebus pertineat ad

liberalitatẽ cõſequens eſt vt liberalitas vir⸗

tus ſit.Eſt enim liberalitas vt dicit Ariſto.
iinj.ethicoꝛum. megietas quedam circa pecu
nias. Vnde ad liberalem pertinet emiſſiuũ
eſſe. vnde et alio nomine liberalitas largitas
nominatur.quia quod largum eſt nõ eſt re⸗
tentiuum:ſed emiſſiuũ quare materia libera
litatis remota eſt ipſa pecunia et quicquid
pecunia menſurari poteſt. Hã vt dicit Ari⸗

ſtote.iiij.ethicoꝛum. Pecunias eſſe dicimus
omnia quoꝛum dignitas numiſmate menſu

ratur: materia vero pꝛopinqua ſunt paſſio⸗

nes interioꝛes ſcõᷣm quas homo afficitur cir

ca pecuniaʒ. Et ideo ad liberalitatẽ pꝛecipue
pertinet:vt homo pꝛopter inoꝛdinatam affe⸗
cionem ad pecun iam nõ prohibeatur aquo
cunq; debito vſu eius.Eſt autẽ duplexvſus
pecunmie. vnus autem ad ſeipᷣm qui videtur
ad ſumptus vel expenſas pertinere. Alius

£

autem quo qujis vtitur ad alios quod perti
net ad dationes:vt videbitur in ſequenti du

bio. Is ergo liberalis eſt qui neq; ꝓpter im⸗

moderatum amoꝛẽ pecunie impeditur a cõ⸗
uenientibus expenſis:neq; a cõuenientibus
dationibus. Ideo Ariſtote.dicit ꝙ circa da

tiones et ſumptus liberalitas conſiſtit. Sed

hic oꝛitur difficultas vtrũ liberalitas ſit ma
xima virtutum:et ſic poſſet pꝛobari. Nam
homines maxime amantur et honvꝛantur
pꝛopter virtutem. Sed Ariſtoteles dicit in
iiij. ethicoꝛum.qꝙ inter virtuoſos maxime li
berales amantur:ergo liberalitas eſt maxi⸗
ma virtutum. In cõtrarium videtur eſſe au
ctoꝛitas ambꝛoſij:qui in pꝛimo de officijs
ait. Juſticia excellentioꝛ videtur liberalita⸗
te:ſed liberalitas gratioꝛ. Et Ariſto.in.iij.
rhetoꝛice inquit. Foꝛtes et iuſti maxime ho⸗

noꝛantur:et poſt eos liberales.Dicendũ ita⸗

q́; ſᷣm Tho. ꝙ quelibet virtus tendit in ali⸗
quod bonũ:vnde quanto aliqua virtꝰ in me
lius bonũ tendit tanto melioꝛ eſt. ¶iberali⸗
tas autẽ tendit in aliquod bonũ dupliciter.
vno modo pꝛimo et per ſe:alio modo ex cõſe
quenti. Pꝛimo quidẽ et per ſe tendit ad oꝛ⸗
dinandã ꝓpꝛiam affectionẽ:circa pecuniarũ
et poſſeſſionũ vſum.Et ſic ſᷣm hoc pᷣfertur li

beralitati temperantia que moderatur cõcu⸗

piſcentias et delectationes ꝑtinentes ad ꝓpꝛi

um coꝛpus.Et etiã liberalitati pᷣferuntur:iu

ſticia et foꝛtitudo que oꝛdingꝗnt᷑ ad bonũ cõ⸗
mune.Vna in tempoꝛe pacis:altera in tem⸗
poꝛe belli. Et omnibo pꝛeferuntur virtutes
que oꝛdinantur ad bonuʒ diuinũ. Ham bo⸗
num diuinum pᷣeminet cuilibet bono huma

no et in bonis humanis bonũ publicũ pemi
net bono pꝛiuato. In quibus bonũ coꝛpoꝛiſi

pꝛeeminet bono exterioꝛum rerũ. Alio mo⸗
do oꝛdinatur liberalitas ad aliquod bonum
ex cõſequenti.Et ſᷣm hoc liberalitas oꝛdina
tur in omnia bona pꝛedicta. Ex hoc enim ꝙ
homo nõ eſt amatiuus pecunie:ſequit᷑ ꝙ de
facili vtatur ea:et ad ſeipᷣm ⁊ ad vtilitatẽ alio
rũ et ad honoꝛẽ dei.Et ſᷣm hoc habet quan

dam excellentiã ex hoc ꝙ vtilis eſt ad multa:
quia tamẽ vnumqðq; magis iudicat᷑ ſᷣm il⸗

lud quod pꝛimo et per ſe competit ei qᷓ; ſᷣm id

quod cõſequenter ſe habet. Ideo dicendum

eſt liberalitatẽ nõ eſſe maximãvirtutum. Ad

.argumentũ vero reſpondendum ꝙ liberales
maxime amantur:nõ quidẽ amicitia hone⸗
ſti.ſ.vt melioꝛes:ſed amicitia vtilis:qꝛ ſunt

vtilioꝛes in exterioꝛibus bonis:que ↄmuni
ter hom ines cupiũt.Et ꝓpter eandẽ etiã cau

ſam clari reddunt᷑ ¶ Geðm dubiũ fuit vtriũ

eſtſops

alben
leto B
umekl
nieck
(lnien
Emiſe
ſannus
ctptzit
Virte,
bociat
Pümel
idquod
cloqge
beraie
urico
ſeptz⸗
l pe
dchetal
ltegri
adonen
Afde⸗
Ma⸗
Hoin
ual.
ſmmi,
wolloe
Cnn ſe
nencbe
Cdannde
Lig.
woſer
boſte
ſaten
ſoeni
Kheni
Fr
rch⸗
ſunte
nnl
uii,
oan
Memniie
ntoofn
thonned
donde
linse⸗
lrbune⸗
Ueniente
fſcordii
ſgliaen
hvedici
chonm
88 dum
bilte

Wperi
enn de
Ppicim⸗
iunni,
hnienubas
PCrcade
tit Gel
us ſtma
r. Nun
Ndranar
es dieitin
mgrineli
eſt ma⸗
tur eſean
deoffcs
lberalitv⸗
llo.in i.
tinebo⸗
ndüita⸗
ditinali⸗
winwe
Pherli⸗
Wlictn

enc

S

S

funtur.

lbonüch
mainten⸗
Irvirus
,Humboe
Nohun
Nicjzen
icoponl
Aono⸗
bonum
uin
Ginng
e
eais
goan
wit.
fmi⸗
icencum
un.
lbens
inhon⸗⸗
gl
onunn
iia

naS

tho in oꝛõne in catilinã:quã Saluſtius reci
at ait. Jam pꝛidẽ equidẽ nos vera vocabu⸗

ad liberalẽ moxime ptineat dare. Etq; ſic pa
tet ꝑ Ariſto.qui dicit in.iiij.ethi.ꝙ liberalis

eſt ſuꝑabundare in datione. Ratio eſt:qꝛ ꝓpꝛi
um eſt liberalis vti pecunia:vſus autẽ pecu⸗
nie eſt in emiſſione ipᷣius:nam acquiſitio pe⸗

cunie magis aſſimilatur generatione q; vſui

Emiſſio aũt alicuius rei qto fit ad aliqͥd di⸗

ſtantius tanto a maioꝛi virtute ꝓcedit. Si⸗
cut ptʒin his qᷓ ꝓijciunt᷑. Et ideo ex maioꝛi
virtute ꝓcedit ꝙ aliqͥs emittat pecuniã dan

do eã alijs q; expendendo eã circa ſeipᷣm. ꝓ⸗

piꝛium eſt autẽ virtutis vt pᷣcipue tendat in

id quod perfectius eſt. Nam virtus eſt ꝑfe⸗

clioquedã.vt dicit᷑ in.vij.phyſicoꝝ.Et ideo
liberalis maxime laudat᷑ ex datione. Quare

uuriſconſulti donationẽ liberalitatẽ vocant.
ſic ptzʒ.C.de donatõibo.l.ſi donatio.l.ſi auia

et. I.ſi patri.ffmandati.l.idemq;.ꝭ.finali.Et

debet eſſe donatio ex liberalitate nõ in neceſſi
tate:qꝛ in neceſſitatibo nemo liberalis exiſtit:

ei donari videt᷑ nullo iure cogente cõcedi

vt.ff. de donationibo.l.donari. debet etiã qui
donat donare de ſuo nõ de alieno. Undeca

la rerũ a miſimus.quia bona aliena largiri li

beralitas:malarũ rerũ audacia foꝛtitudo vo

catur. Hec ad liberalitatẽ ſpectat donare me
retricibo et hiſtrionib.vt. C. de donatõi bo.
l.donationih.⁊.lxxxvi.di.c.qui venatoꝛibo.
el.i. et el.ij. ¶ Cerciũ dubiũ fuit vtrũ liberali

tas ſit ꝑs iuſticieet ꝙ ſic videt᷑ ex verbis am
bꝛoſij:qui in pmo de officijs ait. Juſticia ad

ſocietatẽ deneris humani refertur. Societa

tis eni ratio diuiditur in ꝑtes duas iuſticiã
et beniſicentiã quã quidam benignitatẽ aut
liberalitatẽ vocant.Et ſi obijceret᷑:quia iuſti
cia reſpicit debitũ: liberalitas autẽ non. Re⸗
ſpondet tho.qꝙ liberalitas ⁊ ſi nõ attendat de
bitum legale:qð attendit iuſticia.attendit tũ

quodda moꝛale:quod attendit᷑ er quadã ipᷣi
us decentia nõ ex hoc ꝙ ſit alteri obligatus:

vnde minimũ habet de rõne debiti Ham da

toꝛ nõ obſtantibus omnibo quadã vrbanita

te donare debet quaſi ex debito.vñ in. c.i. de

Dona. dicit textus. hanc ſibi quodammõ no
bilitas legẽ impoſuit:vt debere ſe qð ſponte

tribuit exiſtimet. Ad hec inſtaret aliquis: cõ

uenienter oare ꝑtinet ad beneficentiã et miſe .

ricoꝛdiã: que pertinẽtad charitatẽ. ergo libe
ralitas magis eſt ꝑs charitat q; iuſticie. Ad

Hoc dicit tho. ꝙ datio beneficij ꝓcedit exeo
ho mo eſt aliqualiter affectus circa pecuni
98 dum eas nõ ↄcupiſcit neq; amat ſed dele⸗
ctabiliter exponit:vu nõ ſolũ amicis ſed etiã

SSH

ſunt tria.

Secundũ pia largitio.
Perciũ benigna .

ignotis dar . opoꝛtet:licet ergo liberalitas
a iuſticia differat. o hoc qꝛ iuſticia alteri qð ẽ
eius:liberalitas aũt exhibet qð eſt ſuũ:habet
tñ quandã cũ iuſticia ↄuenientiã. qꝛ pꝛinci⸗
paliter eſt ad alteruʒ: ſicut et iuſticia licet ßm

liberalis ẽ voluntariã paupertatẽ nõ hoꝛret

ex qua vere diuitie et animi libertas ſequun
tur. Uñ Valerius li.iiij.ait. Locupletem fa⸗
bꝛicium faciebat nõ multa poſſidere ſed paun
ca deſiderare. Liberalitas enĩ ad charitatem
ad miſericoꝛdiã ad ben eficentiã:et ad magni
fica queq; inclinat atq; diſponit. Sicut cla⸗
rius in ſequẽti myſterio apparebit:in quo li⸗

beralitas beati gregoꝛij pleniꝰ explicabit᷑

¶ Qualiter beatus gregoꝛiꝰ ꝓpter liberalita

tem expoſuit pecunias ad cõſtruenda mona
ſteria et ſubuenit pauperibus et egenis:atq;

pegrinos et pauperes benigne cibauit.
58

3 (Wapitulu. ij.
Ecundũ myſteriũ cõtemplandũ de libe
ralitate beati gregoꝛij dicit᷑ determina⸗

s: in quo videre debemus in quo deter⸗

tioni
minate cõſiſtit liberalitas beati gregoꝛij.Et
Puis poſſet oſtendi ꝙ multa ſint que libera⸗
litatem gregoꝛij illuſtrãt:illa tamẽ pꝛecipua

*

ꝛimũ qð illuſtrat liberalitatẽ beati gre⸗

goꝛij dicitur magnifica diſpenſatio. Ab ipᷣa

quiꝓpe liberalitate pꝛouenit magnificentia
que eſt ſpecialis virtus:vt docet Ariſto. Et
Tho. ſᷣa fe.q.cxxxiiij. Et vt Cicero ait in
ſua rhetoꝛica. Eſt magnificentia magnaruʒ
rerum et excelſarum cum, animi ampla qua⸗
dam et ſplendida/ꝓpoſitiõòe cogitatio atq; ad⸗

miniſtratio. Cogitatio autẽ refertur ad inte⸗

rioꝛem intentionẽ. Ad miniſtratio vero ad
exterioꝛem executionẽ. ꝓpterea inquit Ariſt.
in.iiij.ethicoꝛum.qꝙ non omnis liberalis eſt

magnificus ſcʒ q;tum ad actum:quia deſi⸗

nit ſibi ea quibus vti neceſſe eſt ad actũ ma⸗
gnificum:tamen omnis liberalis habet habi
tum magnificentie vel actum vel in pꝛopin⸗
qua diſpoſitione.Et vt ait Tho. Materie
magniſficẽtie poſſunt dici ⁊ ipᷣi ſu mptus qui
bus vtitur magnificus ad opus magnũ.Et
ipᷣa pecunia quavtitur ad ſumptus magnos
faciendos et amoꝛ pecunie quẽ moderat᷑ ma
gnificus ne ſumptꝰ magni impediant᷑. Hec
magnificẽtia in beato gregoꝛio effulſit. Qui
ſtirpe ſenatoꝛia genitus ex patre coꝛdiano et

matre ſiluia cum ſummũ philoſophie apicę

in ipᷣa ſui adoleſcentia atnigiſſet ac rerũ et di
uitiarũ copia plurimũ abundaret cogitauit

cte dñs ꝑ viſionẽ dixit: ceteris diebus me in

membꝛis meib:heſterno auteʒ die me in me⸗
metipᷣo ſuſcepiſti: Alio aũt tꝑe pᷣcepit cancel⸗

ulibol
(uur.

omnia delerere et in religionẽ ſe tranfferre:et lario vt duodecim ꝑegrinos ad pꝛandiũ in⸗ lun grego⸗
patre oꝛbatus ſex monaſteria in ſicilia ↄſtru uitaret:qui pergens iuſſa cõpleuit: dum aũt itilüp
xit:et ſeptimũ intra menia vrbis in honoꝛẽ ſimul diſcumberẽt intuẽs papa tredecim nu Morohe
ſancti andree in ꝓpꝛia domo fabꝛicauit: in ̊merauit.et accerſito cancellario cur cõtra iuſ deai-Ernud
relictis ſericis auro gemmiſq; radiãtibo vili ſionem ſuã tredecim inuitare pᷣſumpſerat re⸗ oſtis ben
monaſtico habitu tegebatur: vbi ad tantam qjuiſiuit.quos cancellarius numerãs tantũ uitenimt
perfectionẽ in bꝛeui deuenit vt in ipᷣo ſue c? duodecim inueniẽs ait.Crede mihi nõ ſunt ſeo cunt
uerſionis initio poſſet iam in ꝑfectoꝝ nume niſi duodecim:et animaduertit gregoꝛiꝰ vi⸗ ſidamven
ro cõputari.¶ Gecundũ qð illuſtrat libera rum /pius diſcumbentẽ vultũ crebꝛo muta ſiognüben
litatẽ beati gregoꝛij dicit᷑ pia largitio. HNa li re et nunc adoleſcentẽ:nunc vero ſibi vetulũ Vis inſcio
cet largiri elemoſynas ſit act? charitatis:vt veneranda quadã canicie ſimulare. Finito vſijmmin
inquit tho.ſᷣa fe.q.xxxij.tamẽ ꝑtinet ad libe autẽ conuiuio illũ in cubiculũ induxit vehe Metopoſe
ralitatẽ inquantũ liberalitas aufert impedi⸗ menter admirãs:vt ei ſe nomẽq; ſuũ ſibi pꝓde clitio etger.
mentũ huius actus qð eſſe poſſet ex ſuꝑſluo re vellet.Qui reſpondẽs ait.et quid eſt quod Veinenime
amoꝛe diuitiarũ ꝓpter quẽ aliquis efficit᷑ ni: interrogas de noĩe meo qð eſt mirabile. VUe uaten
mis retentiuus earũ.Ideo Ariſto. dicit. iiij. runtamẽ ſcito ꝙ ego ſum ille naufragus cui AMnatine,
ethicoꝝ. ꝙ dare aliquid/ ꝓpter bonũ eſt actus ſcutellam argenteã tribuiſti:quã tibi miſerat fſcncdict
liberalitatis.igit᷑ beatus gregoꝛius in quo⸗ cum leguminibo mater tua.Et hoc tibi p cer Pa
libet ſuo ſtatu ad largiendũ elemoſynas pijſ to ſit cognitũ:qꝛ ab illa die quo mihi ſic feci⸗ Pnſc
ſimus erat. Quadã autẽ vice dum in quodã ſti pᷣdeſtinauit te dũs fieri eccleſie ſue pᷣſulem ci⸗ .
ſuo monaſterio vbi abbas erat ſcriptitaret: et petri apli ſi ucceſſoꝛẽ. Cui gregoꝛius E t tu ſyn d 1
angel dñi in ſpecie naufragi affuit ſibiq; mi quõ hoc noſti.At ille:quoniã angelus ſum: aſn
ſereri lachꝛ ymabiliter poſtulauit. Cui cum et metibi dñs nunc remiſit vt te ſemꝑ debeã itan
gregoꝛius ſex argenteos dari pcepiſſet:eadẽ ptegere:et omne qð petieris ꝑ me apud ipᷣm ene zun
die iterũ redijt ſeq; multa ꝑdidiſſe pauca rece valeas impetrare:ſtatimq; ab eo diſparuit. rai
piſſe ꝑhibuit:qui cum ab eo totidem arglge. “” Wlugſil
teos recepiſſet. Iterũ tercia die reuerſus miſe ¶ Oe deus multipliciter magnificauit bea⸗ nin
reri ſibi impoꝛtunis vocibo et clamoꝛibo po- m gregoꝛiũ ꝓpter liberalitatt. . nnltlam
ſtulabat. Sed cum gregoꝛius a pcuratoꝛe n „ Capitulü. iij. unt
ſui monaſterij didiciſſet nihil dari poſſe pᷣter yErcium myſteriũ cõtemplandũ de libe bnſ,
ſcutellam argenteã quã mater ſua cum legu ralitate beati gregoꝛij dicit etributio. nacän
min ibus mittere ſolebat illã ſtatim dari p⸗ Voluit quidẽ deus retribuere ſancto grego indieli
cepit.quã ille libenter accipiens letus abſceſ-⸗ rio abundantẽ mercedẽ:quia nõ vult de libe anſͤic
ſit. Hic vero angelus dei fuit: vt in ſequenti- ralitate a nobis ſuperari. Iccirco eũ magni d g
bus declarabit.Dum vero pontificalẽ hono ficauit pᷣcipue in trituus. hupgteni
rem fuit aſſecutus:nõ ſolũ pꝛeſentib ſed eeiẽ Pꝛimo in aſſumptione. nugteuim
longe poſitis et irfmonte ſinai monachis ne HcSo in erxaunditione. — „ Aubüpe
. ceſſaria miniſtrabat. Nomina inſuꝑ indige⸗ TZercio in comendatione. Ainſiae
tium ſcripta habebat et eis liberaliter ſubse ¶Pꝛimo magnificauit deus beatũ grego⸗ lbgſeniſo/
niebat. Monaſteriũ hieroſolymis inſtituit: rium in aſſumptione. Nam cum electus fuiſ nſpoln
et dei famulis in illo degẽtibo neceſſaria mit⸗ ſetab omni plebe pontifer maximꝰ moꝛtuo l,gine
tere ꝓcurabat. Tribus qͥq; milibus ancillis Pelagio papa fugere voluit.Et cum nõ poſ ogmient
dei ꝓ quottidianis ſtipendijs octoginta li-⸗ ſet ꝓpterea quia die noctuq; ꝓpter eũ poꝛtas ulluni
Hiagnuri gonualiter offerebat. ¶ Cerciũ qd vrbis romane cuſtodiebant: mutato habitu W
illu de riner litaie beati gregoꝛij dicit᷑ beni a quibuſdã negociatoꝛibo obtinuit:vt ĩ quo ſnbenz
Saaiſene te nãq; in ſua mẽſa ꝑe⸗ dam dolio ſuꝑ quadrigã de vrbe educeretur W
afar une hee muicabat Incer quos die qui mox ſiluas expetijt ⁊ cauernarũ latibula +☛☚
A bamttre ae il manibo dũ ipe requiſiuit:ibiq; tribus diebus latuit. Nerun danisd
F. bnm uate. aquã fundere vellet cõöuerſus tamẽ dum die ſollicite quereret᷑: columna lu uidinitin
nichusg Geik Sed hente cn in eius ma⸗ cis pᷣfulgida a celo dependens ſuper locum nociſe
Cüh boc factu ſe re vo uit: mox euanuit: in quo latitabat apparuit. In qua columna ſlecid
cu ipe miraretur: eadẽ no angelos aſcendẽtes et deſcendentes quidam auani
die

is nein
minme⸗
Ducancc⸗
andiüin⸗

dunit

tdecinnn
urcömi
nphertre⸗
is unti
nibinöſunt
egon vi⸗
lcbromun
ſbiventi

Ne ſenlodo

hanrirnhe
büſbie
ddtqno
nbie
fugs ai
inieet
Nelbipeer
ibiſeſee⸗
ſeöſclen
ninstn
ulr
ien
gran.

wibe⸗

piniͤii
Nüdelbe
ſanbund.
oge⸗
udelbe
myn

illius amoꝛe nihit ex ſeculi diuitijs poſſide⸗
ret. Quadã ergo nocte ſibi reuelat᷑ vt cũ gre

goꝛio romano pontifice manſionẽ ſibi ſpera ¶ Ulã etenĩ fuit acceptus deo. Sed vt melius

9

recluſus aſpexit. Moxq; ab vnigerſo popu⸗
lo capitur trahituret ſummus pontifex cõſe
cCcratur. ecundo magnificauit deus bea
tum gregoꝛium in exauditiõe. Ham exaudi

uit ülũ ꝓ trayano depꝛecantẽ ſicut ſcripſi in
quadrageſimali noſtro ĩ tractatu de iuſticia
dei. Exaudite inſuꝑ fuerũt pꝛeces illius: dũ

peſtis vꝛbem crudeliſſime deuaſtaret. Oꝛdi⸗
nauit enim tũc quodã paſcali tempoꝛe ꝓpceſ⸗
ſiones cumletanijs ꝑ ciuitatis circumitũ fie
ri. Dum vero depoꝛtaret᷑ imago beate virgi
nis quã beatus lucas depinxerat. Ecce tota

geris infectio ⁊ turbulentia imagini cedebat
ac ſi ißfam imaginem fugeret:et eius pñtiam

ferre nõ poſſet. Sicq; poſt imaginẽ mira ſe⸗

renitas et geris puritas reman ebat:tunc in
gere iuxta imaginẽ audite ſunt voces ange⸗

loꝛum canentiũ. Regina celi letare alleluia:

quia quẽ meruiſti poꝛtare alleluia. Reſurre⸗
xit ſicut dixit alleluia. Statimq; beatus gre

goꝛius qð ſequitur adiunxit. Oꝛa ꝓ nobis

deum alleluia. Tunc gregoꝛius vidit ſuper
caſtrũ creſcentij angelũ dñi qui gladiũ cruen
tatum detergens in vaginã reuocabat. In⸗

tellexitq; gregoꝛius ꝙ peſtis illa ceſſaſſet. Et
deinde caſtrũ illud caſtrum ſancti angeli eſt

vocatũ.Amplius qᷓ; grate fuerũt deo oꝛatio

nes eius oſtedit angelus qͥ ſibi in miſſa clara

voce rũdit. Cũ eni in die paſce apud ſanctã
mariã maioꝛem miſſam celebꝛaꝛet:et pax dñi
ꝓnunciaret. Angelus dñi alta voce reſpon⸗

dit. Et cum ſpiritu tuo. Unde papa apud il⸗
lam eccleſiã in die paſce ſtationem facit:nec ſi

bicum dicit ax domini in hbuius miraculi
teſtimoniũ reſpondetur.¶ Tercio magniti⸗
cauit deus beatũ gregoꝛiũ in cõmendatione
Tempoꝛe nãq; eius fuit quidã heremita vir
magne virtutis qui oĩa reliquerat ꝓpter deũ:
et nihil pꝛeter vnam gattaʒ poſſidebat. Cui
blandiens crebꝛo:quaſi cohabitatricẽ in ſu⸗

is gremijs reſouebat. Oꝛauit ergo ad dũm
vyt ſibi oſtendere dignaret᷑:cum quo future re

munerationis manſionẽ ſperare debuiſſer.qͥ

re deberet. At ille foꝛtiter ingemiſcens parũ
ſibi voluntariã paupertatẽ ꝓfuiſſe putabat:
ſi cum eo remunerationẽ reciperet:qui tantiſ
mundanis diuitijs abundaret. Cũ ergo gre
goꝛij diuitias ſue pauꝑtati die noctuq; ſuſ pi
rando cõſerret. Alia nocte audiuit deũ ſibi
dicentẽ:cũ diuitẽ nõ poſſeſſio diuitiarũ faci⸗

*

at: ſed cupiditas. Cur audes paupertatẽ tuã
gregoꝛij diuitis cõparare:qui magis illam

gattam quã habes quottidie palpando dili⸗
gere cõpꝛobaris qᷓ;ᷓ ille tantas diuitias quas
nõ amando ſed ↄtemnendo:cunctiſq; libera
liter largiendo diſꝑgit. Itaq; ſolitarius deo
gratiaſ retulit:⁊ qui meritũ ſuũ diminutũ pu
tabat:ſi gregoꝛio cõpararet᷑ oꝛare cepit vt cũ
æo manſionẽ quãdoq; accipe mereret᷑. ꝓpter li
beralitqtẽ itaq; ſuã aliaſq; virtutes tandẽ ad
celeſtia regna deus illũ pduxit. Cum enĩ ſe⸗
diſſet annis tredecim menſibus ſex ⁊ diebus
decem: plenus operibus bonis migrauit a
coꝛpoꝛe:accepitq; coꝛonã vite eterne:ad quã
nos perducat Jeſus benedictus filius dei.
men.

Senno ſexageſimuſquart de miſericoꝛ⸗

ia ſancti martini cõfeſſoꝛis. ðMðMU
Vi miſeretur pau

Nba oꝛiginaliter Pꝛouer. xiiij. c. Ad
laudem ſancti martini cõfeſſoꝛis aſſumpta.
In collegio cõfeſſoꝝ in maxima veneratõne
habet᷑ a cunctis xpᷣicolis beatus martinus.
nam et eccleſia feſtum eius ſtatuit q;tum ad
operum ceeſſationem ſolenniter foꝛe ſeruan
dum:et officiũ illius cum ingenti ſono eius
nominis celebꝛat:quod in pleriſq; eccleſijs

vſq; ad diem octauũ ꝓtrahit᷑ ꝓpterea dignũ

et rõnabile eſt in ſolẽnitate illius laudib eũ

ꝓſequi quibus poſſumus.In quo et ſi mul
te virtutes eximie vere ꝑſtiterint: nihilomi⸗

nus miſericoꝛdiavalde ſydus radiantiſſimũ

fulſit.iccirco in hoc ſermõe ſub titulo de mi
ſericoꝛdia erimus verba facturi. Ob quã de

ipᷣo gloꝛioſiſſimo ſancto dicunt᷑ verba in the

mate poſita. In quibus tria myſteria po⸗

nimus cõtemplanda.
Pꝛimũ dicit acceptationis.
Decundũ exaltationis.

(Bec le miſericoꝛdie:et de his
quẽ inducũt nos ad illã:atq; de miſericoꝛdia
ſancti martin. ¶(Xapitulü. i.
NRiimũ myſteriũ cõtemplandũ de miſeri
Ncoꝛcdlia beati martini ðꝛ acceptatõis:ꝓpt᷑
partẽ iſta ꝑtranſeamus tria ſunt ↄſiderãda.

noatio.

Becundũ inductio.
erciũ dilatatio.
HPꝛimũ qð occurrit
citur ↄmendatio:qtũ.ſ.miſericoꝛdia in ſcri⸗
ptura ↄmendat᷑. Sʒ pꝛius qͥd ſit declaremꝰ
Et ad hoc dicit ſanctus tho.ſᷣa ſe.q.xxxi.ſe⸗

quendo Damaſce, im. ij. li. et Aug'.li. xiiij. de

5 1

peri beatus erit. Scribunt᷑ hecver

rrit ↄſiderandũ de mia di

cini dei. Miſericoꝛdia eſt cõpaſſio miſerieal
terius. id eſt paſſio alien e miſerie in noſtro
coꝛde. Et eſt pꝛopꝛie ad alterũ non ad ſeiᷣm

niſi ̃m quandã ſimilitudinẽ.nã ad ſeip̃m nõ

eſt ꝓpꝛ ie mia ſed doloꝛ.puta cũ patimur ali⸗

quod crudele in nobis Ita etiã ſiſ int alique

ꝑſone nobis cõiuncte: vt ſint quaſi aliqd no

ſiri puta filij vel parẽtes in eoꝝ malis nõ mi
Secun Sct.
Lercio ſpirituali. .
U I Pꝛimo cõpaſſus eſt beatus martinus ex
mia neceſſitati ꝓximoꝝ tꝑali:dũ enĩ eſſet ad⸗

ſeremur: ſʒ dolemus: ſicut in vulneribus ꝓ⸗

pꝛijs. Et ᷣm hoc phs dicit.v. ethiẽ. durũ

eſt expulſiuũ miſeratõis Miſericoꝛdia itaq;

ꝓut dicit triſticiã de alienis malis ſe epiſſume

in ſcripturis laudat᷑. Uñ Zacha.vij.ca. ait.
Hec dicit dñs exercituũ. Judiciũ verũ iudi
cate:mĩam et miſeratões facite vnuſqͥſq; cũ

ꝓximo ſuo.Et ſapiẽs ꝓuerbioꝝ.xxi.c.Face
re miſericoꝛdiã et iudiciũ magis placet dño

q; victime.Et Ecẽi.iiij.c.Eſto pupillis mi⸗

ſericoꝛs vt pater et ꝓ viro matri illoꝝ:⁊ eris
velut filiꝰ altiſſimi obediẽs:et miſerebit᷑ tui.

Et O ſee.vi.c Miſericoꝛdiã volo et nõ ſacri

ficiũ.Et ſapiẽs ꝓuer.xiiij.c:Honoꝛat deũ qͥ

miſeret᷑ pauperis.et Dauid in pᷣs.cxi. Jocũ

dus homo qui miſeret᷑ et cmodat Et Pau⸗
lus ad Ephe.iiij.c. Eſtote inuicẽ benigni
miſericoꝛdes.et petrus.i.ſua canonica.c.iij.
Oẽs vnanimes in oꝛõne eſtote cõpatientes
fraternitatis amatoꝛes miſericoꝛdes mode⸗
ſti humiles.et Ambꝛo.lxxxiij.di.ca. In ſin

dam hvemali tꝑe ꝑ poꝛtã ambianenſiũ trãſi

2.

rxeris. Terci eſt dei exemplaritas. Eius eni
eſt ꝓpꝛium miſereri:vt ptʒ in oĩ ſcriptura vtri

„

uſq; teſtamenti:ſicut in quadrageſimali nr̃o

ſcripſi in ſermõe de miſericoꝛdia dei.¶ Ter⸗

cium ↄſiderandũ de mĩa dicit᷑ dilatatio.Ad

ipam nãq;ʒ dilatauit coꝛ ſuũ beatus martinꝰ
qui cõpaſſus eſt triplici ꝓximoꝝ neceſſitate.

Pꝛimo tempoꝛali.

huc cathecuminus in adoleſcẽti etate.Quo

ens:pauperẽ quendã nudũ obuiã habuit:qͥ
cum a nullo elemoſynã accepiſſet. Martinꝰ
hunc ſibi ſeruatũ intelligẽs:arrepto enſe:qꝛ
militie deſeruiebat clamidẽ ſuam diuidit:et

partẽ tribuẽs pauꝑi:ta ntũ reliqua rurſus qᷓ
ſuꝑerat induit᷑. Sequẽti igit᷑ nocte xpᷣm claa⸗
midis ſue que pauperẽ texerat ꝑte veſtitũ vi⸗
dit:ipᷣmq; ad circumſtantes angelos ſic lo⸗
quentẽ audiuit. Martinus adhuc cathecu⸗
minus hac me veſte cõtexit. VUñ vir ſanctus
nõ in gloꝛiã eſt elatus:ſʒ dei bonitatẽ ↄgno⸗
ſcens:cũ eſſet annoꝝ.xviij.baptiſari ſe fecit.

Atq; ad inſtantiã et impoꝛt unitatẽ tribuni

ſui ꝑ bienniũ mil itauit. Deinde relicta mili⸗

gulis.miſericoꝛdia plenitudo virtutũ eſt. et

Hiero. xxxvi.di.ca.Qui clementiã nõ habʒ
nec indutus viſcera mĩe: etiaʒ ſi multũ ſpua⸗
lis ſit nõ adimplet legẽ xpᷣi.et Augꝰ.in.xiiij.

de ci. dei. inquit. Longe melius ⁊ humaniuſ

et pioꝝ ſenſibus accomodatius. Qicero in
ccſaris laude locutus eſtvbi ait. Nulla devir

tutibo tuis nec admirabilioꝛ nec gratioꝛ mia

Et ſaluatoꝛ noſter Luẽc.vi.c.Eſtote miſeri⸗
coꝛdes ſicut ⁊ pater veſter celeſtis miſericoꝛs
eſt. et Mat. v. c. Beati miſericoꝛdes:qm̃ ipſi
miam conſequent᷑.

ecundũ qð occurxit

cõſiderandũ circa miſericoꝛdiã ðᷣꝛ inductiõð.

Sunt q pe multa que nos inducũt vt miſe⸗
ricoꝛdes ſimus. Et pꝛimũ eſt pꝛincipij nr̃i
vnitas.Sumꝰ enĩ oẽs ex vno pr̃eet vna ma
tre. Unde Augꝰ. li.de diſciplina xpᷣiana ait.
Si putamus nõ eſſe ꝓximos:niſiqͥ de eiſdẽ
parentibo naſcunt᷑: Adã ⁊ euã intendamus:
et oẽs fratres ſumꝰ.Eſt adhuc in nobis fra
ternitas ſpũalis inquantũ ſumus ex vno pa
tre deo et vna matre eccleſia. Secundũ qð
nos inducit ad mirericoꝛdiã eſt nature ↄfoꝛ
mitas.Oẽs quippe hoiĩes eiuſdẽ ſpeciei ſunt
atq; nature. Pꝛoptea dicebat Eſa.lviij. Cũ

videris nudũ operi cũ:et carnẽ tuã ne deſp⸗=⸗

tia ad ſanctũ hvlariũ pictauienſem epᷣm ꝑpre⸗
xit:a quo fuit acolitus oꝛdinatꝰ. Legit᷑ ad⸗
huc in dialogo ſeueri et gali diſcipuloꝛum
beati martini.q martinũ in quadã feſtiuita⸗

te ad eccleſiã tendentẽ dũ epᷣs erat: panꝑ qui

dam nudus ſecutus eſt. Martineis aut pᷣce⸗

pit archidiacono:vt egentẽ veſtiret. Ded cũ
hoc ille facere diſtuliſſet: ingreſſus martinꝰ

ſecretariũ tunicam ſuã illi tribuit et cõtinuo

abſcedere iuſſit. Cũ ergo archidiaconus mo
neret vt ad ſolẽnia pagenda ꝓcederet ille de

ſe loquẽs rñdit:ſe ire nõ poſſe donec pauꝑ ve
ſtem accipiat. Archidiaconus vero nõ intel

ligen s.qꝛ cuʒ extrinſecus cappa tectus eſſet:

ipᷣm nudũ interius nõ videbat:pauperẽ non
adeſſe rũdit.At ille. Oihi inaͤt velſtis defe⸗

ratur et pauꝑ nõ deerit veſtiendus. Copul⸗
ſus ille ad foꝛũ vadit:et quinq; argenteis tu

nicã vilẽ et curtã rapiẽs ante pedes martini

iratꝰ ꝓiecit. Quã ille ſecreto induit cuiꝰ ma⸗
nice vſq; ad cubitũ et lõgitudovſq; ad genꝝn

ꝓtendebat᷑.et ſic miſſam celebꝛaturꝰ ꝓceſſit.
dum autẽ miſſam celebꝛaret globus igneus
ſuꝑ caput eius apparuit:et a multis ibidẽ vi⸗
ſus erat. ¶ Secũdo cõpaſſus eſt beatꝰ mar⸗

tinus ex abundanti ſua miſericoꝛdia ꝓximo

rum neceſſitati coꝛpoꝛali. Ham inter cetera

geiß⸗
horrio
qbe.
io co⸗
ſpirit
turqu
ſinurea
gart⸗
idi
feſtate
letege
policu
l⸗
lle wul
hben

8
2

in

ſadede
uine
S
6
Nh⸗
unn.
Conus
ncan
Niedu
ſinrnt
goqcon
Gapalr
Puugfai
cepton
wunmlee
umett
Mosn
Lſici
„ Main
höſon
huſterij
hulera⸗
lernuiſ.
bioi
Woch
Mini

ilgeßi
mptn
mnio
Ce
tto Nd
8 marnt
Nlſt,

Minc

Nicſſcac⸗
ctnte Oo

„

nenſigifi.

übchrirz

D „ 6 ren ſv 0r EHE —LES
ge= ſof 6

BnG
to elſe e

1 Diticte

ufmfs⸗
Cetint⸗
eſekin.

„ ,
Nosl,

pirians
an
ila.

G.⅝

Camli
Pngre⸗
Ctad⸗
norum
ckute,
Ponec

nilſe⸗
1Se
murit
ctinnn
onusxo
ru lede
n.
iini
cſe:
rinon
gdet⸗
CM
osil
tcubny
N
nihuſt
s ihens
lb
n
9
m

N 1 Ale & e re e õ ** õõ

2„ D .„ 2 Hae l M

de ipo narrat᷑: ꝙ pariſius lepoſum quenda
hoꝛribilẽ ſatis obuiũ habuit quẽ oſculatꝰ eſt
Itq; benedixit qͥ ſtatim mundatꝰ eſt. e⸗

er⸗
cio cõpaſſus eſt martinꝰ neceſſitati primoꝝ

ſpirituali. Hã peccatoꝛes ad pniaʒ hoꝛtaba-

tur:quos ad penitentiã cõuerſos ↄpaſſionis
ſinu recipiebat Cũ aũt diabolꝰ ipᷣm repꝛehẽ.
geret. Cur ſemel lapſos ad pniam reciperet.
Rudit.Si tu ipᷣe o miſerabilis ab hoĩm in⸗

feſtatione deſiſteres et te factoꝝ tuoꝛũ penite

ret. ego cõfiſus in dño tibi eius miſericoꝛdiã
pollicerer. MMMU .
¶ Qugliter deus exaltauit beatũ martinum
quẽ voluit in maxima veneratõe ab hoĩbus
haberi:atq; timeri a demonibus ⁊ clarere mi
rsacali apitulũ.ij.

ſericoꝛdia beati martini:ðꝛ exaltatõnis
Ppter miam quippe ceteraſq; virtutes eius fu
it a deo exaltatus maxime in tribus.

Pꝛimo in hoſtiũ opinione.

Scdo in demonü fugatione.
Tercio in miraculo operatione.
Pꝛimo exaltat/ fuit a deo in hoĩm opinio
nẽ.deo quidẽ faciẽte hoĩes illius tpis marti

num venerari conabant᷑:de quo erat opinio

cõmunis et fama ex euidẽtia facti:qꝛ ſanctus
erat et ꝗ mundo totaliter ſeparatus. Cũ aũt
plebs Turonica epᷣo careret:ipᷣm plurimũ re
nitentem ſibi oꝛdinari petijt. Quidã aũt ex
epᷣis qͥ cõuenexant eo ; defoꝛmis eſſet habi⸗
tu et vultu deſpectꝰ reſiſtebãt:inter quos pᷣci
puus fuit quidã noĩe defenſoꝛ. Sed quidaʒ

accepto pſalterio pꝛimũ qͥ ſibi occurrit pſal⸗

mum legit vbi hic verſus erat.Ex oꝛe infan
tium et lactentiũ deus ꝑfeciſti laudẽ ꝓpter ini

micos tuos vt deſtruas inimicũ et defenſoꝛẽ

St ſic iſte defenſoꝛ fuit ab oĩbus cõfutatus.
Dꝛdinatus itaqʒ epᷣs cum populi tumultuʒ
nõ ferret duob vᷣo miliaribo extra vrbẽ mo
naſteriũ conſtituit.vbi cũ.lxxx.diſcipulis in
multa abſtinẽtiavixit. Nã ibi vinũ nemo no
uerat niſi quẽ infirmitas coegiſſet. Mollioꝛ
babitus ibi ꝓ crimine erat:plurime ciuitateſ
de his epos eligebãt. Quodã tꝑe martinus
valentinianũ imperatoꝛẽ ꝓ quadã nceſſitate
adijt. Sed ille ſciẽs eũ velle petere qð ille no

lebat dare.foꝛes palatij ſibi claudi fecit. At

martinus ſemel et iterũ repulſam paſſus ci
tio obuolutus et cinere cõſperſus ꝑ vnã heb
domadã cibi et potus abſtinentia macerat᷑.

Zunc monente angelo ad palatium venit et
nullo ſibi ꝓhibente ad imperatoꝛẽ vſq; ꝑue

nit.quẽ cũ venientẽ videret:iratus.qꝛ fuiſlet

admiſſus ei aſſurgere noluit donec cellã re⸗

Ecundũ myſteriũ cõtemplandũ de mi⸗

.

7

giam ignis operiret:et ipᷣm imperatoꝛ? a ꝑte
poſterioꝛi ignis ſuccenderet. Lũc ſancto ira
ius aſſurgens virtutẽ diuinã ſe ſenſiſſe cõfeſ
ſus eſt. multũq; ipᷣm cõplectens ſibi oĩa añnq5
rogaret ↄceſſit: multaq; munera obtulit ſed
martinus nõ accepit. ¶ Scðo exaltauit deꝰ
bearũ martinũ in demonũ fugatione. Sepe
nãq; demones ab obſeſſis coꝛpoꝛibo effuga⸗
uit. In dialogo aũt Seueri et Galli legit᷑ ꝗ

quedã vaccaa demonio agitata cũ vbiq; ſe⸗

uiret et multos cõfoderet:et verſus martinũ
et ſocios in itinere furibunda cõcurreret: il⸗

le manu eleuata ipᷣaz ſiſtere iubet:qua immo

bili ꝑmanente:vidit demonẽ doꝛſo illiꝰ inſi⸗
dentem:quẽ increpans: diſcede inqͥt funeſte
de pecude et innoxiũ animal agitare deſiſte.
Quo ꝓtinus diſcedẽete vacca àd pedes illiꝰ
ſtei niren et ad eius imperiũ cũ omni man
uetudine ad gregẽ eſt reuerſa.¶ Tercio exal
tauit deus beatũ martinũ in miraculoꝝ ope
ratione. Ham deus multa miracula opera⸗
tus eſmeritis et fide illius. Hã vice quadã
venenatã herbã inter alias herbas inaduer⸗
tenter in cibũ ſumpſit et vicinã moꝛtem ſen⸗
tiens periculũ et doloꝛem virtute oꝛõnis fu⸗
gauit. Cum quidã iuuenis defunctus fuiſ⸗
ſet: et mater eius ꝓ reſurrectõe filij beatũ mar
tinum cum lachꝛymis exoꝛaret ille in medio
campivbi erat innumerabilis multitudo gẽ⸗

er ſurrexit. Quapꝛopter oẽs illi gentiles ad
fidem cõuerſi ſunt. Cum beatus martinus

quoddã templũ antiquiſſimũ diruiſſet et ar⸗

boꝛem pini diabolo dedicatã vellet excidere
obſiſtentibus ruſticis et gentilibus vnus eo
rum dixit. Bi de deo tuam fiduciam habes
nos hanc arboꝛẽ ſuccidemus:et tu illam ſu⸗
ſcipe:et ſi tecũ deus tuus eſt vt dicis euades
Quo annuente ſucciſe arboꝛi et iam verſus

eum cadenti ſignũ crucis oꝓpoſuit:et in aliã

ꝓartẽ rediens:ruſticos quiiin tuto loco erat
fere oppꝛeſſit. Quo viſo miraculo ad fidẽ cõ⸗
uerſi ſunt. . . H
deus aſſumpſit ad gloꝛiã ſuam beatum
martinũ:qui pᷣnunciauit diem obitus ſui:et
cum ingenti deuotõe ex hac vita diſceſſit: cu⸗
ius tranſitus fuit diuinitus reuelatus.
Ercium myſteriũ cõtempla

ndũ deli⸗
Aberalitate ſancti martini dicit᷑ gloꝛifi⸗
cãtio. Adeptus quippe eſt gloꝛiã celeſtis re⸗
gni in qua ꝑpetuo cõmoꝛabitur in gaudio ?
exultatione eritq; felix inter ſanctos et ange
los et ipᷣe ſanctus.Sanctitas vero eiꝰ in excx
tremo vite maxime ianotuil pte tria.
d

An re & n è P Ee ehee
ðð

pter pꝛenunciationem.
pꝛopter deuotionem.

Fercio ꝛopter reuelationem. J—⸗⸗
¶Pꝛimo innotuit ſanctitas bti martini p⸗
pter pꝛenunciationẽ. Nam obitũ ſuũ longe

dere:aures erigere:⁊ ſuper ſum mis a rticulis

baculo ſuſtentante ſtare. Sed dum eps pꝛo

eo oꝛaſſet:quaſdaʒ in celo voces audire ſe di⸗

ante pᷣſciuit quẽ et fratrib⸗ pꝛenũcianit. In⸗

terea condacenſem dioceſim cauſa ſedaude
diſcoꝛdie viſitauit. In qua diutius comoꝛa
tus viribo coꝛꝑis cepit deſtitui et diſcipulis

indicat ſe reſolui. Cunc oẽs flentes inquiũt.
Cur nos pater deſeris:aut cui nos deſola⸗

tos relinquis. Inuadent enĩ gregem tuũ lu⸗

pi rapaces. Et ille q́ʒ motꝰ fletibꝰ eoꝛũ fiens

ſic oꝛauit.Dñe ſi adhuc ꝓplo tuo ſum neceſ⸗

ſarius:nõ recuſo laboꝛem: fiat voluntas tua
Dubitauit enĩ pene quid vellet.qꝛ nec hos

deſerere nec a chꝛiſto volebat diutius ſepara

ri. Secũdo innotuit ſanctitas beati martini
Apter deuotionẽ. Cum enĩ aliquãdiu mole⸗

ſtia febꝛiũ teneret᷑ et a diſcipulis rogaret᷑ vt

in lectulo ſuo vbi in cinere et cilitio decum⸗

bebat ſtramentũ aliquod poneret᷑. NHò decet

inquit filij chꝛiſtianũ niſi in cinere et cilitio

moꝛi.Oculis igitur ac manibus in celũ ſem

per intentus inuictũ ab oꝛatõne ſpiritũ non

relaxabat. Et cum ſupinus ſemꝑ iaceret et a

pꝛeſbyteris rogaret᷑ vt coꝛpnuſculũ mutatione
lateris releuaret. Sinite me fratres inquit

ſinite potius celum reſpicere q; terrã:vt ſpiri

tus ad dominũ dirigat᷑.Et hoc dicens vidit

diabolũ aſſiſtere. Quid inquit hic aſtas cru⸗
enta beſtia. Nihil in me funeſtum reperies:
abꝛae me ſinus recipiet.Et in hac voceanno

domini.ccccxlvi.vite vero eius.lxxvi.ſpiritũ

deo reddidit. Uultus aũt eius tanq; angeli

reſplẽeduit:ac choꝛus angeloꝝ ibidẽ ↄcinẽs

a multis auditus fuit.Ad eius autẽ tranſitũ

pictaui ſicut turonici cõöuenerunt. Ibiq; ma
gna altercatio oꝛta eſt. Dicebant enim picta

ui.noſter eſt monachus:nos requirimus cõ

mendatũ. Quibus illi:a nobis eſt ablatus:

nobis autẽ a deo datus. Nocte ergo media
pictaui oẽs penitus ſopiunt᷑.et ſic a turoni⸗
cis per feneſtrã eiectum nauigio ad vrbẽ tu
ronicaʒ cum gaudio depoꝛtat᷑. Wercto in⸗

notuit ſanctitas beati martini in tranſitu eiꝰ

ꝓpter reuelationẽ. Hulta quippe fuerunt de
ipᷣo reuelata. Beatus nãq; ſeuerus epiſcopꝰ
Colonienſis:cum die dominica loca ſancta

poſt matutinas moꝛe ſolito circumiret: illa
hoꝛa qua vir ſanctꝰ obijt: angelos in celo cãa

tantes audiuit:vocanſq; archidiaconẽ inter⸗
rogauit ſi aliquid audiret.et cum ille audire
nihil diceret:et epiſcopus eum diligenter au
ſcultare moneret:cepit collum ſurſum exten

xit. Cui epiſcopus.dominus meus martinꝰ

eſt:qui migrauit e mundo:et nunc angeli eũ

in celum deferunt.demones autẽ affuerunt
Aui eum tenere voluerũt ſed nihil ſuũ ineo
reperientes cõfuſi receſſerunt. Archidiaco⸗
nus ergo diem et hoꝛã notauit et tung marti
num migraſſe cognouit. Beuerus etiã mo⸗
nachus qui vitam eius ſcripſit cum poſt ma
tutinas leuiter obdoꝛmiſſet: ſicut ipᷣe in qua⸗
dam epiſtola teſtatur. Sanctꝰ martinus al-⸗

bis indutus:vultu igneo: ſtillantib oculis:
crine purpureo:tenens libꝛũ in manu dexte
ra:quem de vita eius idem Seuerus ſcripſe
rat eidem apparuit. Cũq; poſt benedictionẽ
in celũ cõſcendere ipᷣm videret:et cum eo aſcẽ
dere cuperet:euigilau it.poſt hec autem nun
cijs venientibo eadẽ nocte ſanctũ martinum
migraſſe cognouit.Eo q̊q; die ſanctus Am
bꝛoſius mediolanenſis epᷣs miſſam celebꝛãs

ſuper altare inter ꝓp hetiã et piſto lã obdoꝛmi

uit:et cum nullus eum excitare pᷣſumeret: et
ſubdiaconus niſi ipᷣo innuente audiret epi⸗
ſtolam legere:tranſacto longo ſpacio excita⸗

uerunt eum dicẽtes. Jam hoꝛa pᷣterijt:et po⸗

pulus valde laſſus expectat:iubeat dñs no⸗

ſter vt clericus epiſtolã legat. Ad quos ille.

Nolꝛite turbari:frater enĩ meus martinꝰ ad
dominũ migrauit. et ego eiꝰ funeri obſequi
um pꝛebui. Sed vltimã oꝛationẽ vobis exci
tantibus explere nõ valui.At illi diem et ho
ram notantes:inu enerunt tunc ſanctũ marti
nũ migraſſe ex hac vita ꝓpter hec omnia bea⸗

tus Ambꝛo. in pꝛefatione ait. Beatus marti

nus ꝓphani erroꝛis templa ⁊d ſtruxit:vexilla
pietatis erexit:moꝛtuos ſuſcitauit:ab obſeſ⸗
ſis coꝛpoꝛibus demonia excluſit.ac varija
laboꝛantes languoꝛiba ſalutis remedio ſub⸗
leuauit.Qui ita ꝑfectus inuentus ẽ:vt xpᷣm

texiſſet in paupertate et veſte quã egenns ac⸗
ceperat mundi dominũ induiſſe.O felix lar⸗

gitas qua diuinitas operit᷑ O clamidis glo

rioſa diuiſio:q̃ militẽ texit⁊ regẽ. O ineſtima

bile donũ:quod veſtire meruit deitatẽ:digne

huic cõfeſſionis tue dñe Prni ↄtuliſti: digne

ei arrianoꝛuzʒ ſubiacuit eritas. Digne amoꝛ
martini ꝑſecutoꝛis toꝛmẽta nõ timuit Quid
erit ꝓ oblatiõe coꝛꝑis integri recepturus:q

ꝓ quãtitate veſtis exigue veſtire deũ meruit

et videre.hec ille. Videt et modo martinus

deum in gloꝛia claritatis ſue.videt vtiq; et

affluit ⁊ dilatatur coꝛ ſuũ.exultãs leticia in⸗
enarrabili in beata vita:ad quã nos deducat

4

iof
Uſecvla
(Sen

Pering

leca.

roᷣnno
nenatũg
chloxte⸗
Pitistrun
ſunt pfen
ii ſi
Noptere⸗
glcre
Utteumate
auglocan
Manda.
herined
VPumi
Ba

D
leni
Kini⸗
fen
Annep
ignicef
Muimeod
Sannd
gcog
Kn
(ini⸗

„ (idttin

lbin⸗
h tidi⸗
rerpi⸗
Catin
lundite
llollue⸗
reſerſh
ns deptl
Eeſtbe
Uaſocnſi
reccng
mgelſit.
ſodign
an
ſone

icnis
ieno
lieſd⸗
marti
Angelici

ffümne

ſuüinen
bicao⸗
Wnmi
3äüne⸗
npotmm
Neinga⸗
mnet⸗
dal.
n
msſahe
ucion
uno
Wen
nedn
ohconi
Unenra
ra⸗
dau
apo⸗
isno⸗
ds üe.
tinde
obſen
bisccta
maho
timan
nuͤber
gmann
Nexla
obe⸗
s
n⸗
l⸗
90
n
dige
ige
Aano⸗
s
sl
on
ntus

⸗
a

—

4

¶ eſus fillus dei cnius nomen ſit benedictũ

in ſecula ſeculoꝝ. Amen.

Dermo ſexageſimuſquint? de ſancta ca⸗
therina virgine et martyre ſponſa chꝛiſti p⸗

7

j. er / Heſter. ij. c. Ex his q̃ ꝓ xpᷣo be
ata catherina virtuoſe ꝑegit. fides noſtra ca
tholica magnopere roboꝛatur. Quis enĩ in

xpᷣm nõ credat verum deũ ⁊ hoĩem de virgi⸗

ne natũ:quẽ catherina tã cõſtantiſſime pᷣdi⸗

cauit:vt etiã dura queq; ſuxꝓplicia vſq; ad ca⸗

pitis truncationẽ nõ timuerit ſubire. Mira
ſunt ꝓfecto ea q̃ de catherina legunt᷑: atq; ab

oĩbus fidelibo non ſine deuotione recolenda
Pꝛopterea in hoc ſermõe illa conabimur ex⸗

plicare. Nam rex regũ dñs ieſus xpᷣus ama⸗

uit eam:atq; benigniſſime ſibi deſpõſauit:de

qqua locuturi tria myſteria ꝓponimus cõtem

planda. In quibus tres excellentie ſancte ca

therine cõtinentur.
Pꝛimũ dicitur mundicitie.
ecundu ſapientie.
Terciũ patienti.·
Mualiter biã catheri
elitate:a luxuria:et a ſuꝑbia.
Rimũ myſteriũ cõtemplandũ de btã ca

uit equidẽ ſe mundã a tribus vicijs:que deꝰ

ecundo a carnali laſciuia.
Tercio a coꝛdiali ſuppbia.
Pꝛimo bta catherina ſeruauit ſe mundaʒ
ab infideli ſtulticia:nã idolatriã ſpꝛeuit:⁊ cre
dqdigit in xpᷣm ieſuʒ filiũ dei. VUñ cũ maxenti⸗
us impatoꝛ prexiſſet alexãdriã: ↄuocaſſerq;
oẽs tã diuites qᷓ; pauꝑes vt idolis immola⸗
rent:⁊ rianos immolare nolentes puniret.

Catherina cũ eſſet annoꝝ.xviij.audiẽs aĩa⸗

lium diuerſoꝝ mugit et cantantiũ plauſus
miſſo illuc nuncio inqͥri iuſſit celeriter quid
bhoc eſſet. Oð cũ didiciſſet:aſſumptis aliqui⸗
bus de palatio:ſigno crucis ſe muniẽs:illuc
acceſſit:ibiq; multos xpᷣianos metu moꝛtis
ad ſacriſicia duci ↄſpexit. Que vehemẽti do

Scribunt᷑ hec verba oꝛiginali⸗

na mũda fuit ab infi
¶ Xapitulũ. i.

therina ðꝛ mũdicitie.Hec eſt pᷣma eiꝰ ex
cellentia: pter quã amauit eamxpᷣs. Serua

ceſare diſputauit. Deinde rediens ad cõmu⸗
ne colloquiũ dixit. Hec tibi tanq; ſapienti ꝓp
fene cura. Nuncaut quare incaſſum cõgre⸗
gaſti hanc multitudinẽ ad colendaʒ ſtulticiã

idoloꝝ Miraris hoc tẽplũ manu artiticum
oꝑatũ Miraris oꝛnamenta pꝛecioſa qᷓ̃ velut
. puluis añ faciẽ venti erũt. Wirare poti⸗ ce
lum terrã mare ⁊ oĩa q̃ in eis ſunt Mirare
oꝛnanẽta celoꝝ:ſoleʒ videlicet lunã et ſtellas
MNirare famulatũ eoꝝ q̃liter a mundi initio
vſq; ad finem die et nocte currunt ad occidẽ
tem:et redeunt ad oꝛiẽtem:necvnq; fatigant᷑
Et cũ hec aĩaduerteris interroga et diſce 48
ſit eoꝝ patratoꝛ. Cũ aũt ipᷣm eo donãte intel
lexeris:nec illi ſimilẽ inuenire valueris:ipᷣm
adoꝛa:ipſum gloꝛifica. Ipᷣe enĩ ẽ deus deoꝝ
et dominꝰ dominantiũ. Cũq; de incarnatõe
filij ſapienter plurima diſputaſſet:ſtupefactꝰ
ceſar nõ valuit ad hec rũdere:Tandem ad ſe
reuerſus dixit ad eã Sineo mulier.ſine noſ
finire ſacrificiũ:et poſt hec tibi rñſa reddemꝰ
Pꝛecepit ergo eam ad palatium ducuet cum
omni diligẽtia cuſtodiri:Ex quibo ptʒ q; fer
uens erat fides catherine:qᷓ;dtumq; infidelita
tem hoꝛrebat. Sed vt ea q̃ dicta ſunt cũ ali⸗
qua doctrine ſpeculatõe auidius capiantur:
tria dubia ſunt declarangd.
Pꝛimũ vtrũ infidelitas ſit peccatũ.
Scõm vtrũ infidelitas gentiliũ ſit grauioꝛ
ceteiis. —
Terciũ vtrũ q̃libet actio infidelis ſit pctm̃.
Ad pꝛimũ dubiũ rũdet tho.ſa ſe.q.x.q infi
delitas eſt peccatũ.qꝛ ↄtrariat᷑ virtuti fidei:
veruntñ pᷣt dupliciter accipi. Vno mõ ſcõᷣm
puraã negationeʒ:vt dicat᷑ qͥs infidelis ex eo
ꝙ nõ habet fidẽ. Alio mõ poteſt infidelitas
intelligi ſᷣm cõtrarietatem ad fidem.quia ſcʒ
aliqͥs repugnat auditui fidei vel etiã ↄtennit
ipam.Et in boc ꝓpꝛie ꝑfieitur rõ infidelitatii
Et ſm hoc infidelitas eſt pecatũ. Si aũt ac
cipiat᷑ infidelitas ſᷣm puraʒ negationẽ ſicut
mn illis qui nihil audierũt de fide nõ hʒ ratio
nem peccati ſed magis pene:qꝛ talis ignoꝛan
tia duuinoꝝ ex pctõ pꝛimi parẽtis eſt cõſecu⸗

ta. Et qui ſic ſunt infideles damnant᷑ quide

6Fpter alia peccata:q ſine fide remitti non pñt:
nõ ꝓpter ipᷣaz infidelitate. Uñ xpᷣs dixit.Si
nõ veniſſem et eis locutus nõ fuiſſem petm̃
nõ haberẽt. Et ſᷣm Augꝰ.loquit᷑ de peccato

loꝛe coꝛdis ſauciata ad imꝑatoꝛẽ ſe audacter. q̊ iudei nõ crediderũt in xpᷣm. Eſt ergo infi⸗

ingeſſit ⁊ ait. Salutatõeʒ tibi ꝓferre etoꝛdi
nis dignitas:et rõnis via moncebat:ſi creato
rem celoꝝ agnoſceres ⁊ a dijs animũ reuoca

res. Stanſq; ante ianuã templi ꝑ varias coõ

cluſiones ſylogiſmoꝛũ doctiſſime multa cũ

delitas ſecũdo mõ dicta grauiſſimũ pctm:qꝛ
cũ om̃e peccatũ foꝛmaliter cõſiſtat in auerſio
nea deo tãto aliqð peccatũ eſt grauiꝰ quãto
ꝑ ipᷣm magis hõ ſeparat᷑ a deo:ꝑ infidelitatẽ
maximea deo bomo dongneck nec verã dei

cognitionẽ habet.ꝑ falſam aũt cognitionem

ipius:nõ appꝛopinquat᷑ ei ſʒ magis ab eo elõ
gatur. Scom dubiũ fuit vtrũ infidelitas gẽ

tiiiũ ſiue paganoꝝ ſit grauioꝛ ceteris. et ad ᷣ
dicit Zho. iĩ infidelitate duo pñt ↄſidera

ri. quoꝝ vnũ eſt ↄꝑatio eiꝰ ad fidẽ:et ex hac

ꝑte grauiꝰ cõtra fidẽ peccat:qͥ fidei ↄtrꝗriat᷑

quã ſuſcepit q; ille qͥ eã nõ ſuſcepit.Et fᷣin ̊
infidelitas bereticoꝝ qͥ ꝓfitent᷑ fidẽ euãgelij

et ei ↄtrariant᷑ coꝛrũpentes ipam grauioꝛ eſt
infidelitate iudeoꝝ q fidẽ euãgelij nũq; ſuſce
perũt ⁊ infidelitas iudeoꝝ qͥ figurã euã gelij
acceperũt in veteri lege:et tñ male interpꝛetã
tes coꝛrumpũt:grauioꝛ ẽ infidelitate gẽtiliũ
Scõm qð pt in infidelitate ↄſiderari.eſt coꝛ

ruptio eoꝛũ q̃ ad fidẽ ꝑtinẽt.et ſᷣm hoc cũ in

pluribo errent gẽtiles q; iudei:et iudei q; here
tici:grauioꝛ ẽ infidelitas gentiliũ q; iudeoꝝ:
et iudeoꝛum q; hereticoꝝ.Terciũ dubiũ fuu
vtrũ q̃libet actio infidelis ſit peccatũ.Et qui
dã dicũt ꝙ ſic. Nã glo.ſuꝑ iſtoverbo apłi ad
Ro. xiiij.c. O m̃e qð eſt ex fide: pctmæſt.ait.

Ois infideliũ vita ẽ pcim̃:ſʒ ad vitã ĩfideliũ
ꝑtinet oẽ qdᷣ agũt ̊ oĩſ actio infideliũ ẽ pecca
tũ. Alij vo ↄtrariũ aſſerũt.qꝛ vt habet᷑ Act᷑.
x.ca.Accepte fuerũt deo elemoſyne coꝛnelij
centurionis in infidelitate adhuc ꝑſiſtentes.

Dicit & tho.qꝙ pctm̃ moꝛtale tollit gram gra
tũ faciẽtẽ:nõ aũt totalit᷑ coꝛrũpit bonũ natu
re.vñ cũ infidelitas ſit qddã moꝛtale pctm̃:
infideleſqͥdẽ gr̃a carẽt:remanet tmĩ eis bonũ
nature:vñ manifeſtũ eſt ꝙ infideles non pũt
oꝑari oꝑa bona:q̃ ſunt ex gra.ſ.oꝑa merito⸗
ria:tñ oꝑa bona ad q̃ ſufficit natura operari

pñt.vñ nõ opoꝛtet ꝙ ĩ oĩ ſuo oꝑe peccẽt. Sʒ

qncũq; aliqð opꝰ operant᷑ ex inſidelitate tũc
peccãt. Et ſic intelligunt᷑verba glo.ſuperius
allegate De coꝛnelio inſuꝑ ſciendũ qꝛ infide
lis nõ erat:habebataũt fidẽ implicitã: nõdũ
manikfeſtata veritate euangelij.Jõ ad eũ fuit
miſſus petrꝰ:vt plene de fide ipᷣm inſtrueret.

Pctõ itaq; infidelitatꝭ tꝑe btẽ catherine mũ⸗

dus erat infectꝰ:quꝗ ipᷣa refugitã fide xpᷣi fir
miſſima ꝑſeuerãs.¶ Scdo btã catherina ſer
uauit ſe mundã a carnali laſciuia.fuit quidẽ

virgo ꝑmanẽs ĩ virginitate ꝑpetua:q̃ in ea ſa

tis ↄmendabilis fuit maxĩe/ꝓpter tria.
Mꝛimo ꝓtter foꝛmoſitatt.
cðdo ꝓpter libertatẽ.
Tercio/ ꝓpter impoꝛtunitatẽ.

Pꝛimo fuit cõmendabilis virginitas cathe
rine ꝓpter foꝛmoſitatẽ.ðꝛ enĩ de ea ꝙ erat in⸗
credibilis pulcritudinis et oĩm oculis admi
rabilis videbebat᷑.Eſt aut pulcritudo in iu-
uencula cã ruine.qꝛ vt inqͥt Aureolꝰ theofra

oindumentũ eiꝰ. Scðdðo fuit ↄmendabilis vir

pientis puer. adhuc vl. c. Mulier timẽs deũ

ſtus. Pulcra cito adamat᷑. Et ſapiens pꝓuer.
vl.c. Yallax ſpẽs⁊ vana ẽ pulcritudo.et Eʒe
chiel.c.xvi. Hñs fiduciã in pulcritudĩe tua A
foꝛnicata es. Sed pulcritudo catherine non
obfuit:q̃ aĩm foꝛtitudie decoꝛauit.vñ de ipᷣa
dici pᷣt ilud ꝓuer.vlti.c. Foꝛtitudo et decoꝛ

ginitaſ catherine ꝓpter libertatẽ.qꝛ ſui⁊ ſuoꝝ
Dña remãſerat.iñ ſubdidit ſe totã deoviuens
in filiali timoꝛe illiꝰ.vñ ſibi ↄueniũłiᷣba ſa⸗

ipᷣa laudabit᷑. Tercio fuit cõmendabilis vir⸗
ginitas catherine ꝓpter impoꝛtunit atẽ. Nã
viriliter obſtitit ꝑſuaſioniboĩpoꝛtunis ꝓmii
ſiſq; imꝑatoꝛis.Tentauit qͥdẽ illã vxoꝛẽ hr̃e
Cui dixit:o virgo generoſa:iuuẽtuti tue ↄſu
Ae et poſt reginã ĩ palatio meo ſcdᷣa vocaberꝭ
et imaginẽ tuiĩ medio ciuitatis faciã fabꝛica
ri atq; a cũctis adoꝛaberis velut dea. Cuivir
go deſine talia dicere:q̃ ſcelus ſunt etiã cogi-
tare.Ego me xpᷣo ſpõſaʒ tradidi. Ille gloꝛia
mea:ille amatoꝛ meus:ille dulcedo ⁊ dilectio
mea:ab eius amoꝛe nec blãdimẽta nec toꝛmẽ
ta me poterũt reuocare.Etcũ iteꝝ poſt dies
aliqe imꝑatoꝛ ei diceret. Nõ te q̃ſi famulaʒ ri.
poſſidere cupimꝰ:ſed regina potens ⁊ electa lin

Decoꝛe in regno meo triũphabis. Rñdit.attẽ lo ni⸗
de et tu obſecro ⁊indicij examen veridica ſan ſſlin
cione d iſcerne:quẽ magis eligere debeo.aut nagnei
potentẽ eternũ gloꝛioſum et decoꝝ:yelinfir⸗ i
mũ moꝛtalẽ:ignobilẽ ⁊ defoꝛmẽ. ¶ Cercio Cnti
beata catherina ſeruauit ſe mundã a coꝛdiali icch
ſuperbia.fuerũt quippe in eo tria ex quibus ſeitni
cõſueuerunt homines in ſuperbiam erum⸗ liaßn
Pꝛimü fu it nobilitas. ? den
com abundantia. DWDW
Lerciũ ſcientia. “ð́è”MB in
Pꝛumũ qð fuit in beata catherina fuit nobis = . l
litas oꝛiginis:nã fuit coſti regis filia:et nibi an
olminꝰ impꝑatoꝛi eã interrogãti ⁊ dicenti:p⸗ ĩ⸗
geniẽ tuã requirimꝰ:humiliter rñdi. Scri⸗ i 1
ptum eſt. Nec te collaudes:nec te culpaueriſ 5nn
ipᷣe.Hoc faciũt ſtulti quos gloꝛia vexat in⸗ H
anis. Cõfitear tñ meã ꝓgeniẽ nõ tumoꝛe ia⸗ nie
ctantie ſed hũilitatis amoꝛe.Ego enĩ ſum ca f
therina coſti regis quondaʒ filia:q̃ q;uis in nrdie
purpura nata:⁊ liberalibo diſciplinis medio .
criter inſtructa. Hec tñ oĩa ↄtẽpſi:et ad dñũm evn
deſum cõfũgi.Scõdm qð fuit in beata cathe⸗ chine
rina fuit abundãtia diuitiarũ et bonoꝝ tꝑa⸗ i nnen
lium.ex his ꝓuocant᷑ hoĩes ad ſuperbiã.ver ſie
mis diuitiarũ ſuꝑbia eſt. Jpᷣa tñ virgo cathe ſfnen
rina tꝑalia oĩa velut puluerẽ vilipẽdit. Ter⸗ annoco
ciũ qð ſuit in beata catherina eſt ſcia. Et de ia

oe.
hakz⸗
Wema
Ginenon

wideiie

ocdece
hlispir
ſtirſieg
coriuens

ptſe

nnisd
blioni⸗
ins. Hi
mnsni
inwihf
miitucnin
Aat
Nüiſten
Cuni
en
lonnece
1Mr
rpoldes
ihanuls
raln
ra
iaſan
deo. u
Wintr⸗
Er
Aconiii
obus
an⸗

itnob⸗
ubbi
nuiß⸗
n⸗
neri
nin⸗
nei⸗
ſonci
Gnisin
gmmecio
Aofn
nathe⸗
vuſn
blin
. Lo⸗
Mℳ

eche

bac dicemus in ſequenti myſterio. pꝛo ipᷣa ta

men non intumuit:ſʒ ea ad diuinũ vtebatur

„

bonoꝛẽ.

e ſapia ſancte catherine:cui nõ potuerũt
reſiſtere etiã rhetoꝛes et phi quos ad fidẽ cõ⸗
uertit. WLapitulu. ij⸗
Sannan myſteriũ ↄtẽplandũ de btã ca

cellenſla:ad quã plene intelligendã ſciendũ
ꝙ triplex eſt ſcientia.

ma ſapia increata eſt ipᷣius dei.de qua
paulꝰ ad Ro.xi.c.ait. O altitudo diuitiarũ
ſapie et ſcĩe dei. Iſta aũt ſapia nihil aliud eſt
q; ipᷣe deꝰ q̃ m̃ ſolet attribui filio ꝑ appꝛopꝛia⸗

tionẽ:ſicut pr̃i potẽtia:et ſpũi ſancto clemẽtia

Vñ Ecẽ̃i.xxiiij.c.ðꝛ.E go ſapia ꝓdij ex oꝛe

altiſſimi pꝛ imo genita añ oẽʒ creaturꝗ. Et.i.

ea. Fons ſapie verbũ dñi iĩ excelſis.¶ Gcda
ſapĩa eſt cõdemnata:vt eni colligit᷑ ex dictis

tho.ſa ſe.q.xlv. Sicut bonũ ðꝛ dupir̃.aliqũ

yvere illud.ſ.qð eſt ſimplłr bonũ.aliqũ ſimi⸗
litudinarie: vel abuſiue.ſicut cũ ðꝛ.ille eſt bo
nus vel optimꝰ latro:ita ſapĩa aliqñ vr vere
aliqñ ſilitudinarie Cũ qͥs ſapiẽs eſt ad ma

le agendũ: ſapia in eo eſt ꝑ ſiłitudinẽ dicta.

de q̃ Jere.iiij.c.ſcribit᷑. Sapiẽtes ſunt vt fa
ciant mala:bñ oũt facere neſcierũt. Et Jaco.
iij.c. Nolite gloꝛiari et mẽdaces eſſe aduerſꝰ
veritatẽ. Nõ eſt iſta ſapia deſurſum deſcen⸗

dẽs:ſʒ tenena:aĩalis:diabolica. Et declarat
iſta diniſio a ſancta tho.vbi.S.ſic. Quicũq;

auertit᷑ a fine debito:neceſſe eſt ꝙ aliquẽ finẽ
indebitũ ſibi pᷣſtituat:qꝛ oẽ agẽs agit ꝓpter fi
nem. Vñ ſi pᷣſtituat ſibi finẽ a bonis exterio
ribus terrenis vocat᷑ ſapia terrena. Si ĩ bo
nis coꝛꝑalib:vocat᷑ ſapia aĩalis. Si autẽ in
aliqᷓ excellẽtia aĩ:vocat᷑ ſapia diabolica.Siẽ

fuit ſapia tyrannoꝝ ⁊ phoꝝ. De hac ita loqͥt
Bꝛego.ĩ moꝛał. Huio mũdi ſapia eſt coꝛ ma

chinationib tegere: ſenſum verbis velare: q̃
falſa ſunt vera oñdere:q̃ vera ſũt falſa demõ⸗
ſtrare: hãc qͥ ſciunt:ceteros ſuꝑbiendo deſpi⸗
ciunt. Sʒ de ipᷣis phis ſuꝑbientibo: qͥ ſapiẽ

tes vocari voluerũt:donec pictagoꝛas: phᷣm

id ẽ amatoꝛẽ ſapiẽtie ſe noĩauit.vt Iſið.viij.

ethi. meminit. Et qugꝰ.li.xviij.de ci.dei.itaꝰ

inqͥt. Apls ad Ro.i.c.Cũ deũ cognoniſſent
ſ.rõne naturali nõ ſicut deũ gloꝛificauerunt.
qꝛ nõ cogitauerũt.ſ.q; impꝛopoꝛtionabiliter
excedit cognitionẽ nr̃am:et ꝑ ↄſi equẽs ſuper
oĩa eſt gloꝛiſicandꝰ:neq; gr̃as egerũt.ſ.de co

erina ðꝛ ſapiĩe.et hec eſt ſcᷣa illius ex

gnitõe naturali ſibi a deo data. Sed euanue
runt in cogitatõibo ſuis.ſ.ſuꝑbiendo de ipᷣa

naturali cognitõe dei:et obſcuraiũ eſt inſipi

ens coꝛ eoꝛũ.ſ.iuſto iudicio dei:et dicẽtes ſe
eſſe ſapiẽtes:ſtulti facti ſunt. Wercia eſt ſa⸗

pientia cõmendata. et hec aliqñ ponit᷑ virtꝰ

inxellectualis ab Ariſto.in.vi.ethi.q̃ nil ali⸗
ud eſt Ĩm Augꝰ.in.xiiij.de trini.qᷓ; cognitio
diuinoꝝ:q̃ m̃ vt inqͥt Tho.rõne naturali ad
quirit᷑ vel habet᷑. Aliqñ a ſctis accipit᷑ ꝓ gra
gratis data. Juxta illud apłi.Alij dat᷑ ꝑ ſpi⸗
ritũ ſermo ſapiĩe.ſ.cogniiio diuinoꝝ ꝑ lumẽ
infuſum:qð quidẽ poſſet eſſe etiã in peccato⸗
ribus. Quia dona gfe gratis date ſᷣm Alex.
in ſuo.iij. Pñt eſſe qnq; a ſpũ ſancto:ſed non
cũ ſpiritu ſancto. Aliqñ iſta ſapieẽtia cõmen⸗
data ponit᷑ vnũ de ſeptẽ donis ſpiritus ſan⸗

cLti:q̃ cõſiſtit in cognitõne diuinoꝝ illoꝛumq;

ſapoꝛoſo guſtu et eſſe non põt ſine charitate
et gratia gratũ faciente. Juxta illud Sapie
i.c. In maliuolã aiam nõ intrabit ſapientia:
nec hꝗbitabit in coꝛꝑe ſubdito peccatis.Sa
pientia igit᷑ fuit in beata catherina:q̃ nõ ſolũ
in humanis ſed etiã in diuinis illuminatiſſi
ma fuit.atq; ea que dei ſunt:⁊ fidei ſue ſancte
cognouit et deguſtauit.Cũ hac ſapiẽtia ſu⸗
perauit maxentiũ:cõuertit phos et reginam
atq; poꝛphiriũ:cũ ducentis militiba ad xpm
attraxit: axentio quippe dixit. Dij q̊s co⸗
lis nec te nec alios iuuare pñt. Cui rex. ſi ita
eſt vt aſſeris:ergo totus mũdus errat ⁊ tu ſo
la verũ dicis:cum tñ om̃e verbũ in oꝛe duoꝝ
vel triũ teſtiũ cõfirmet᷑. Si angelꝰ eſſes:ſi ce⸗

lica virtus:adhuc nemo tibi credere deberet

quãto minus cum femina fragilis eſſe ꝓbe⸗
ris.Et poſt multa verba videns ceſar ꝙ eius

ſapientie obuiare nõ poſſet: mandauit occul

te per litteras vt omnes grãmatici et rhetho
res ad pꝛetoꝛium alexanᷣrie feſtinanter veni
rent immenſa munera recepturi:ſi conciona
ricem virginẽ ſuis aſſertionibus ſuperarẽt.
dducti ſunt igit᷑ de diuerſis puintijs quin
quaginta rhetoꝛes:qui omnes moꝛtales in

omni mũdana ſapiẽtia excellebãt. Quibus

interroganubo cur de tam remotis ꝑtibus
euocati fuiſſent. eſar reſpondit. Eſt apnud
nos quedã puella ſenſu et pꝛudentia incõpa
rabilis:que omnes ſapiẽtes cõfutat: et deos
nr̃os demones eſſe affirmat:quã ſi ſuꝑaueri⸗
tis:cũ magno honoꝛe ad/ꝓpꝛia redibitiſ. Cui
illi dixerũt. Adducat᷑ coꝛaʒ nobis puella vt
ſua temeritate cõuicta:nũqᷓ; ſe ſapiẽtes vidiſ

ſe cognoſcat. Sed cũ virgo certamẽ qð ſibi
imminebat didiciſſet:totã ſe dũo ↄmẽdauit.

Et ecce angelꝰ dñi aſtitit.etvt ↄſtanter ſtaret

„

admonuit aſſerens: q; nõ ſolũ ab illis vinci
noõ poterat:ſed inſuꝑ illos ipᷣa ad palmã mar
tyrij deſtinaret. Cũ & coꝛã oꝛatoꝛibo adducta

fuiſſet. Dixit imꝑatoꝛi:q̃li iudicio ↄtra vnã
puellã quinq̃ ginta oꝛatoꝛes apponis:q̊s ⁊ ꝓ

victoꝛia remunerãdos ꝓmittis:⁊ me ſine ſpoe
mercedis pugnare ↄpellis Erit tũ mihi mer

ces dñs ieſus xpᷣs:qͥ eſt ſpes ⁊ coꝛona ꝓ ſecer
tantiũ. Cũ vᷣo catherina cũ oꝛatoꝛibo ſapien
tiſſime diſputaret:et eos aꝑtis rõnibo cõfuta
ret.O bſtupefacti illi etqͥd dicere nõ inueniẽ
tes:muti penitꝰ ſunt effecti.Lũc imꝑatoꝛ ni
miũ õ eos furoꝛe replet increpare eos cepit.
Aur abvna puella tã turpiter ſe vinci ꝑmitte

rent.Tũc vnꝰ magiſter alioꝝ ſic ait. Houe⸗

ris imꝑatoꝛ ꝙ nullus vnq; añ nos ſtare po⸗

tuit:quin cõtinuo vinceret᷑. Hec autẽ puella
in q̃ ſpũs deiloquit᷑:ſic nos in admirationẽ

cõuertit vt cõtra xpᷣm aliqͥd dicere:aut oĩno

neſciamus:aut penitꝰ foꝛmidemus. Uñ im⸗
peratoꝛ cõſtanter fatemur:qꝙ niſi ꝓbabilioꝛẽ

ſniam de dijs q̊s vſq; nunc colimꝰ ꝓtuleris

ecce oẽs ad xpᷣm cõuertimur. Audiẽs bec ty
rannus nimio furoꝛe ſuccẽſus:oẽs ĩ medio

ciuitatis cremari iuſſit. At virgo catherina

ipᷣos cõfoꝛtans ad martyriũ cõſtantes effecit

et de fide diligẽter inſtruxit.Cũ ergo ſigno

crucis muniti flãmis fuiſſent iniecti:ita aaas

dñno reddiderũt:vt nec capilli necveſtimenta

eoꝝ ab igne in aliquo lederent᷑.Qualiter ve⸗
ro reginã vxoꝛẽ maxentij:et poꝛphiriũ cũ du
centis militibus ad fidẽ xp̃i deduxit dicemꝰ

in ſequẽti myſterio.
¶ De patientia ſancte catherine:et gloꝛioſo

rvrio eius. ap ituli ii.
Erciũ myſteriũ cõtemp! andũ de beata
aQcatherina ðᷣ patiẽtie. Tulit quidẽ pa⸗

Cienter ꝓxpᷣo: maxime tria.
Pꝛ imo incarcerationẽ.

Becundo rotationꝛ.
Lercio decollation-.

ſam in obſcurũ carcerẽ trudi. Ibiq;.xij.die⸗
bus fame cruciari. Rege autem ꝓ quibuſdã
cauſis inſtantiba extra regionis confinia p⸗
cedente. Regina eius nimio amoꝛe ſuccenſa:
cum pꝛincipe militũ nomine poꝛphirio me⸗
dia nocte ad carcerẽ virginis ꝓperauit. Quo
cum regina introiſſet: vidit carcerẽ ineſtima⸗
bili daritate fulgentẽ:et angelos plagas vir
ginis perungentes. Incipiẽſq; virgo ei eter
na gaudia pᷣdicare:et ad fidẽ cõuertens mar
cyrij coꝛonã eidẽ pᷣdixit. Sicq; vſq; ad medi

imo tulit incarcerationẽ. idens nãq;.
maxentiꝰ ꝙ nõ poſſet animũ catherine molli
re.Juſſit eam ſpoliatã ſcoꝛpionibo cedi:et ce

am noctẽ ſermonẽ ptraxerunt:que cũ oĩa poꝛ
phirius auduutſſei:ad pedes virginis pꝛoci
dit:et cũ ducentis militibo fidẽ recepit:qꝛ ve⸗

ro per duodecim dies ſine cibo tryrannꝰeam
eſſe iuſſerat:xpᷣs ꝑ hos dies miſſa de celo can

dida columba celeſti eam cibo refouebat.De

inde dñs cum multitudine angeloꝝ et virgi

pum eidẽ apparuit dicẽs.Agnoſce filia crea⸗
toꝛem tuũ ꝓ cuius noĩe laboꝛioſuʒ ſubiſti cõ
flictum: cõſtans eſto:qꝛ ego tecum ſuen. Re⸗
diens igit᷑ imperatoꝛ:et vidẽs eã ſplendidio
rem:quã tanto ieiunio eſtimabat afflictã:cu⸗
ſtodes carceris toꝛqueri pᷣcepit. Illa vero ait
Ego cibũ nõ ab hoĩe accepi:ſed xpᷣs me ꝑ ſu

um angeluʒ enutriuit.Cui cũ dixiſſet multa

verba. Imperatoꝛ vidẽs firmitatẽ eius indi

gnatus ait.E duob elige tibi vnũ:aut ſacri
ficare vt viuas:aut exquiſita ſubire toꝛmẽta

vt ꝑeas.Et illa.quecũq; toꝛmẽta potes cogi
tare ne differas: qꝛ carnẽ et ſanguinẽ meum
xpᷣo offerre deſidero ſicut ipᷣe ꝓ me ſmetipᷣm
obtulit. Ipᷣe eſt deus meus amatoꝛ meus pa
ſtoꝛ ⁊ ſponſus vnicus meus.¶ Scõðo beata
catherina tulit patiẽter rotationẽ. Suaſit eĩ
quidã pᷣfectus regi furenti vt infra triduũ q̃t
tuoꝛ rotas ferris ferreis et clauis acutiſſimii
circuũtectas pᷣpararet:vt tã terribile detrimẽ
tum virginẽ diſſecaret et ceteros xpᷣianos tã
dire moꝛt exemplũ terreret. Oꝛdinatũqʒ eſt

vt due rote vno oꝛdine voluerent᷑:due aũt cõ

trario impetu agerent᷑ vt ille deoꝛſum lacerã

do ↄtraheret. Iſte repugnãteb ſurſum deuo
rantes ipingerẽt.Lũc virgo catherina dũm

exoꝛauit vt ad laudẽ ſui noĩs ⁊ ↄus ſionẽ po

puli circumaſtãtis ipam machinã diſſiparet
Et ecce angelꝰmolã illã cũ tãto impetu diuel
lendo cõcuſſit:q; quattuoꝛ milia gentiliũ in⸗
teremit. Regina aũt q̃ deſuꝑ hoc aſpiciebatꝛ?
vſq; tũc ſe celauerat:ſtatim deſcendẽs impe⸗

ratoꝛẽ de tanta ſeuicia duriꝰ increpauit. Rex
aũt cũ regina ſacrificare cõtemneret:iuſſit eã

extractis pꝛius mamillis decollari. Que cũ

ad martyriũ deduceret᷑ catherinã rogauit vt
pꝓ ſe dñũm pꝛecaret᷑. Querũdit. Ne timeas a

eo dilecta regina:qꝛ tibi hodie ꝓ trãſitoꝛio

regno cõmutabit᷑ eternũ.Et ꝓ moꝛtali ſpon⸗
ſo:tibi immoꝛtalẽ acquires Educta igit᷑ fuit
extra ciuitatẽ et miniſtri mamillas eius fer⸗

reis haſtiliba euellẽtes:tandẽ caput pᷣciderũt

Cuius coꝛpus poꝛphirius rapiẽs ſepeliuit

BSDequenti auteʒ die cum de coꝛpoꝛe regine
queſtio fieret:et multos ex hoc ad ſupplicium
pertrahi tyrannus iuberet. Poꝛphirius p⸗

rumpens in medio exclamauit. Ego ſum qͥ

chꝛiſti famulã ſepeliui: et fidẽ chꝛiſti recepi.

Lontel
ſſcepin
decolla
ciobe⸗
PNoal
ſisafi⸗
taſupe
ad locu
orouite
decuoel
Coteyt
Gentlen
ſnenei
Urefecn
ſiddect
cethica
Paſiori
mitode
Deeius
im
ſoun
Clumu
Cintin
CAlnnrox⸗
Myiicco

ture

boacrb
Chne

iiinhor
nonei
Mgwe⸗
Anpn
ccocn
ncherde
rapng
flugn⸗
ſcbiſich
ſm he⸗
Nenicdio
flcuia⸗
Amvat
smnegſa
ſammin
ciusitt
Autſ

toen

7

olescig

Eedun
ſtnjn

masg
Zobenn
Dluſti
noli
W
i
nsti
Mich
Wi
umdan⸗
in din
ſoſepo
ſipen
moil
tlüim
lcchore
inpe⸗
N
ſiu
Na
un
6464
ori⸗
hon⸗
Gkfot
sſc⸗
Gaigont

Confeſſi adhuc ſunt cõmilitones eius fidẽ
ſuſcepiſſe ieſu chꝛiſti. Quare pᷣcepit ceſar oẽs
decollari:et coꝑa eoꝝ canibo dimitti? Cer⸗
cio beata chaterina patiẽter tulit decollatiõʒ.
Nõ cum nullo terroꝛe nec pᷣcibus aut pꝓmiſ
ſis a fide et amoꝛe chꝛiſti poſſet amoueri:da
ta ſuꝑ eam ſentẽtia decollari iubet᷑ Que cum
ad locum ducta fuiſſet erectis in celũ oculis
oꝛauit digens.O ſpes et ſalus credentiũ. O
decus et gloꝛia virginũ.Jeſu rex bone obſe⸗
cro te:vt quicũq; paſſionis mee memoꝛiã e⸗
gerit:ſeu in exitu aĩe ſue vel in quacũq; neceſ
ſitate me inuocauerit tue ꝓpiciatõnis ↄſequa
tur effectũ. Factaq; eſtvox ad eam dicẽs. ¶
ni dilecta mea:ſponſa mea ſpecioſa mea.

ce tibi celi ianua eſt aperta. Nam et his qui

paſſionẽ tuã celebꝛauerint:o ptata pᷣſidia ꝓ⸗
mitto de celis. Deinde cum decollata fuiſſet
de eius coꝛꝑe ꝓ ſanguine lac emanauit. An
geli aũt coꝛpus eius accipiẽtes:ab illo loco

vſq; ad montẽ ſinay itinere dierũ viginti de

duxerunt:et ibidẽ honoꝛifice ſepelierũt. Ex
cuius oſſibus oleũ indeſinenter emanat:qð
cunctoꝝ debiliũ mẽbꝛa ſanat. Paſſa eſt autẽ

anno dñi. ccc.et.x. Anime vero illiꝰ ad ethe⸗

rea regna volauit permanens leta cum chꝛi⸗

ſto. Qui ſit benedictus per omnia ſecula ſe⸗

culoꝛum. Amen.

(Sermo ſexageſimuſſextus de fide ſancte

cecilie virginis es martyris:ob quã xpᷣs eam

hi in fide dei viuẽtis. VUerba ſũt
iſta oꝛiginaliter O ſee.ij.c. Cum
alĩa rõnalis fide foꝛmata ſe exoꝛnat adeo gra
ta efficit᷑ regi ſeculoꝛũ immoꝛtali et inuiſibi⸗
li deo vt illã dignet᷑ ſpirituali caſtoq; matri⸗
monio ſibi copulare. Nec retrahit᷑ celſitudi⸗
ne maieſtatꝭ ſue:que infinita eſt. quinimmo
ex abundanti charitate ſua creaturam ipam
ad ſui vnionẽ trahit. Facitqʒ illã extra termi
nos nature ꝓcedere.Quãdo enĩ potuit ope⸗
rari natura illa q̃ de beata virgine cecilia le⸗

guntur:vnde in ea tanta puritas mentis vt

virginitatẽvnq; voluerit deſerere:vñ tanta ſa
pientia tantaue facundia:vt valerianũ ſpon
ſum ſuũ fratrẽq; eius tiburtiũ nõ ſolũ ad fi⸗
dem:ſed etiã ad maryrij triumphũ ꝑduxerit
Vngde deniq; tanta cõſtantia vt nec toꝛmẽta
nec vi olentã moꝛtẽ hoꝛruerit niſi ex pᷣſentia
ſpõſi ſui:qͥ graʒ illi poꝛrigebat indeſinenter.
Pꝛopterea in pñti ſermone de ipᷣa puella ſan
ctiſſima locuturi:ad fidẽ eius mẽtes noſtras

cat

animoſq; vertemus. Quoniã vt verba pꝛo⸗
poſita dicunt:deſponſata fuit chꝛiſto:in fide
perfecta. de qua tria myſteria ponimus co⸗
templanaag.
Pꝛimũ ðꝛ cõmendationis.
Bcöm appꝛobationis.

Eerai defenſionis.

¶ maxime cõmendanda eſt beata cecilia
eo ꝙ habuit fidẽ:qᷓ virtus eſt:et pꝛima in oꝛ⸗
dine aliarũ virtutũ:et in cecilia magna fuit.
—(ESaapitulũ.i.
Rimũ myſteriũ cõtemplandum de fide
beate cecilie dicit᷑ svmendationis. HNHam
fuit in ea fides xpᷣi:de qua in ſua legenda ſic
cõmendat᷑.Ceciliavirgo clariſſima ex nobili
genere exoꝛta ab ipᷣis cunabulis in fide xpᷣi
nutrita abſconditũ ſemꝑ euangeliũ xpᷣi gere
bat in pectoꝛe:et nõ in diebus neq; noctibus
ex colloquijs diuinis et oꝛatione ceſſabat:ſu
amq; vji ginitatẽ cõſeruari a dño exoꝛabat.
Ded in hac parte de ipᷣa fide:tria ponimꝰ
dubia declarangnd.
ꝛimũ vtrũ fides ſit virtus.
Scðm vtrũ fides ſit pꝛima virtutũ.
Eerciũ vtrum fides poſſit eſſe maioꝛ in nnno

; in alio.
PAd pꝛimiü dubiuz reſpondemus ꝙ fides
ſit virtus.Et hoc pꝛobari poteſt m Bona.
in ſuo.iij.di. cxiij. Et Tho. pᷣa ße. q.iiij.mulł
tiplici rõe. Pꝛima eſt.qꝛ fides hoĩeʒ iuſtifi⸗
Vnde ad Ro.v.c.ait apłs. Juſtificati ex
fide pacẽ habeamus. Et vt Ariſto. docet in
v. ethico. Juſticia eſt tota virtus. ¶ Secun
da rõ eſt.quia fides eſt pꝛincipiũ/noſtre ſalu
tis. VUñ xpᷣs Quce.vij.c. Mar. v. c. Matt.
ix.c.et Luc̃.xviij.dicit.Fides tua ſaluũ te fe
cit.Et Marci nlte. Oyieredidezii et bapti
ſatus fuerit ſaluus erit.Tercia ratio.quia fi
des placet deo.vñ Ecc̃i.i.c.ſcribit᷑. Benepla
cisaum eſt deo fides et manſuetudo.et ad He
bꝛeos.xi.c. Sine fide impoſſibile eſt placere
deo.et ad Galath.iij.ca. Qui ex fide ſunt hi
ſunt filij abꝛae.et Johis.i.c.Dedit eis pote
ſtatem filios dei fieri:his qui credũt in noſe
eius. Quarta ratio quare fides eſt virtus. qeꝛ
opponit᷑ infidelitati que eſt vicium. Hinc elt
fides a ſanctis magnificat᷑.vnde.i. Petri
dicit᷑. Reſiſtite foꝛtes in fide.et ad Ephe.vi.
*ca. In omnibo ſumentes ſcutũ fidei.⁊ ad He
bꝛe. xi.ca. Sancii per fidẽ vicerũt regna:ope
rati ſũt iuſticiã adepti ſunt repꝛsomiſſiones.
Et ibi apłs magnificat fidẽ ſanctoꝝ patrũ.
Sed contira obijciunt aliqui pꝛobantes q;/
fides non ſit virtus. Ham virtus oꝛdinat᷑

ad bonũ.quia vt inquit Ariſto.ij.ethicoꝛũ.
Virtus eſt que bonũ facit habentẽ. Sed fi⸗
des oꝛdinat᷑ ad verũ:ergo nõ eſt virtus. Ad
hoc rũdet tho.vbi.S.ꝙ verũ eſt.bonũ intelle
ctus:cũ ſit ꝑfectio ipᷣius.et ideo inquantũ ꝑ
fidem intellectꝰ determinat᷑ inverũ:fides ha
bet oꝛdinẽ in quoddã bonũ.Credere nanq;
eſt actus intellectus aſſentientis vero ex im⸗
perio voluntatis.Ad hoc aũt ꝙ iſte actus ſit
pfectus duo requirunt᷑. Quoꝝ vnũ eſtvt in⸗

fallibiliter intellectus tendat ad ſuũ bonum
qdð eſt verũ. Aliud eſt vt infallibiliter oꝛdine
tur qd vltimũ finẽ: ꝓpter quẽ voluntas aſſen
tit vero.Jterũ arguunt ꝙ fides nõ ſitvirtus

qꝛ nulla virtus eſt in demonibo:ſed fides eſt

in demonibus. De qbus dicit᷑ Jacobi.ij. c.

Demones credũt et cõtrem iſcunt:ergo fides
nõ eſt virtus. Ad hoc iterũ dicit tho.qꝙ volũ
tas pᷣt mouere intellectũ ad aſſentiendũ que

ſunt fidei ex duobus. VUno modo ex oꝛdine
voluntatis ad bonum:et ſic credere eſt actus

laudabilis. Alio mõ quia intellectus cõuin⸗
citur ad hoc ꝙ iudicet eſſe credendũ:his qua
dicunt᷑ licet nõ cõuincatur per euidentiã rei
Sicut ſi aliquis ꝓpheta pꝛonunciaret in ſer
mone dũñi aliquid futurũ adhibens ſignum
moꝛtuũ ſuſcitando:ex hoc ſigno cõuinceret᷑

intellectus videntis:vt cognoſceret manife⸗

ſte hec dici a deo: qui nõ mentitur licet futu⸗
rum quod pꝛedicit᷑ in ſe euidens nõ eſſet. In
fidelibo ergo chꝛiſti laudat᷑ fides ſᷣm pꝛimuʒ

modũ:et ſcdᷣm hoc nõ eſt in demonibus ſed
ſolum ſecundo modo.vident enĩ multa ma⸗

nifeſta indicia ex quibus percipiũt doctrinã
eccleſie eſſe a deo:qʒuis ipᷣi res ipᷣas quas ec⸗
cleſia docet nõ vident:puta deũ eſſe trinuʒ et
vnum:vel aliqua huiuſmodi. Quare fides
demonũ eſt quodammodo coacta ex ſigno⸗
rum euidentia.et ideo nõ pertinet ad laudeʒ
volũtatis ipᷣoꝛunquod credunt. ecun
dum dubiũ fuit vtrũ fides ſit pꝛima virtutũ
Et ad hoc reſpondet tho.qꝙ aliquid põt eſje
pꝛius alteri dupliciter. Uno mõ per ſe. Alio
modo per accidens.Per ſe quidem inter oẽs

virtutes pꝛima eſt fides. Cum enim in agibi
libus finis ſit pꝛincipium neceſſe eſt virtu⸗
tes theologicas quaꝛũ obiectuʒ eſt vltimus
finis eſſe pꝛioꝛes ceteris virtutibo. Ipe au⸗
tem vltimus finis opoꝛtetvt pꝛius ſit in in⸗

tellectu q;; in voluntate: quia voluntas non
fertur in aliquid:niſi ꝓut eſt in intellectu ap

pꝛehenſum. AUnde cumvltimus finis ſit qui

dem in voluntate per ſpem et charitatẽ. In
intellectu autẽ per fidem neceſſe eſt ꝙ fides
ſit pꝛima inter omnes virtutes:quia natura-

Julianum.

lis cognitio nõ poteſt attingere ad deum ſᷣm
quod eſt obiettum beatudinis ꝓut tendit in

ipᷣm ſpes et charitas. Sed per accidens põt

aliqua virtus pꝛioꝛ eſſe fide:inquantũ remo⸗
uet impedimenta credendi:ſicut foꝛtitudo re
mouet inoꝛdinatũ timoꝛẽ impedientẽ fidem
et humilitas remouet ſuperbiã:per quã in⸗
tellectus recuſat ſe ſubmittere veritati ſidei:

et ſic de alijs virtutibus. quis non ſint vere

virtutes niſi pᷣſuppoſita fide ſᷣm Angꝰ. cõtra
nli Kerciũ dubium fuit vtrum fi
ges poſſit eſſe maioꝛ in vno q;ᷓ alio. Et dicit
Tho. ᷣa pe.q.v.qꝙ ſic. Quia vbicunq; inue

nitur paruum et magnũ ibi inuenit᷑ magis ⁊
minus.ſed in fide inuenitur magnum et par

uum. Dixit enĩ dominus petro Mat. xiiij.

Hogice fidei quare dubitaſti. Et chananee

dixit Matth. xv. O mulier magna eſt fides
tua.quare fides poteſt eẽ maioꝛ in vno q; in
alio. Sciendũ tamẽ ꝙ quãtitas habitus ex
duobus attendi poteſt. Uno modo ex obie⸗

cto.Alio modo ſᷣm participationẽ ſubiecti.

O biectũ autẽ fidei poteſt dupliciter cõſide⸗
rari. VUno modo ſᷣm foꝛmalẽ rationẽ.Alio
mõ tᷣm ea que materialiter ꝓponunt᷑. Foꝛma
le obiectũ fidei eſt vnum et ſimplex.ſ.veritas
pꝛima. vnde ex hac ꝑte fides nõ diuerſificat̃
in credentibus ſed eſt vna ſpecie in omnibs.

Sed eaq̃ materialiter credenda ꝓponuntur

ſunt plura. Et ſᷣm hoc põt vnus homo plu
ra explicite credere q;ᷓ alius.et ſic in vno po⸗
teſt eſſe maioꝛ fides ſᷣm matoꝛeʒ fidei expli⸗
cationẽ. Sivero cõſideret᷑ fides ſᷣm ꝑticipa

tionem ſubiecti.hoc cõtingit dupliciter. Nã

actus fidei pꝛocedit ex intellectu et ex volun
tate:poteſt ergo fides in vno dici maioꝛ qᷓ; in
alio ex parte intellectus pꝛopter maioꝛẽ cer⸗
titudinem et firmitatem. Alio modo ex par
te voluntatis pꝛopter maioꝛẽ pꝛomptitudi⸗
nem ſeu deuotionẽ vel cõſidentiam. Magna
ergo fuit fides beate cecilie que ꝓpter chꝛiſtũ
omnia huius ſeculi bona cõtempſit.Et cum
cuidam iuueni nomine valeriano deſponſa⸗

ta fuiſſet:et dies nuptiaruʒ inſtituta eſſet:il⸗
la ſubtus ad carnem cilitio erat induta et ſu⸗

per deauratis veſtibus tegebatur:et cantan⸗
tibus oꝛganis illa in coꝛde ſuo ſoli deo decã
tabat dicẽs. Fiat dñe coꝛ meũ et coꝛpus me⸗
um immaculatũ vt nõ cõfundar.Et bidua⸗

agmina omnia xpᷣo famulantia exoꝛabat.vt

ſuis eã depᷣcationiba adiuuarẽt ſuo dño pu⸗
diciciã cõmendantẽ.O illuminata puella.

genc⸗
ſn
der

nneo
yiſo
Virti
6
Ga
lio⸗
bobon
Han
G
cel
F
devert
ebit
(lae
Wpi⸗
ei⸗
noͤt
uc
umnt
la.
niozeo⸗
Uirlen
Eolun
linen
Geſin
Ceteſi
Ain
Rared
edde
Giei
iia
„ be
o.
yy
D⸗

((si

nis ac triduanis ieiunijs oꝛans ↄmendabat
dño qð timebat. Inuitabat angelos pᷣcibus
lachꝛvmis interpellabat apoſtolos:⁊ ſancta

hbeoſt
ln ſie
aſczeb
Gn⸗
rerka⸗
etninn
lei
celi⸗
cſſioſe
aliaſen
cliafan
Ndrui

nen
ditin

ledot
mumno⸗
udore
leſden
rriig⸗
ltniſii
ſinepere
ecin

INun

.Etdct
Ung inne
iemgs:
nunger
Danii
tchannne
nackfic⸗
nwoöin
Minser

lo d⸗

—

eſubiegi
lerciſc⸗
ioni l⸗
ni ſn
ſens
untur
N
wwohe⸗
eierg⸗
hnudt
iai fi
tayoln
nniorijin
giortic⸗
ocrhet
ppeinoi⸗
N
dui
u
volu
ſeru⸗
gaſu⸗
Cmdun⸗
deoden
pos
Ibidue⸗
en
vhs

t

Olſidelis cecilia. O femina of laude digna iu
uencula erat:pulcra:nobilis:èt ſponſo clariſ

ſimo tradita:et tũ cuncta ſeculi blandimeta
¶ Dualiter fides beate cecilie fuit appꝛoba⸗
ta eo ꝙ valerianus fuit de illa cõmonitus ex

viſione:et qꝛ angelũ viſibiliter inſpexit:atq;
virtute dei frater eius fuit ad fidem conuer⸗

ſus. Capitulũ.ij.
Vundi myſteriũ cõtemplandũ de fide
beate cecilie dicit᷑ appꝛobatõis. Fuit nã
ꝙ fides eiꝰ a deo appꝛobata et cõfirmata: dũ
Li docere conata eſt ſuũ ſponſumvalerianũ
habuit quidẽ illa tria veritatis teſtimonia.

Peuvn fuit mirabilis aparitio.
Secon

nan gelica collocutio.
Terciũ fraternalis cõöuerſſio.
Pꝛimũ teſtimoniũ qð habuit valerianus
de veritate fidei ðꝛ mirabilis apꝓparitio.vt eĩ

ſcribit᷑ in legẽda. Dũ venit nox in qua cũ ce⸗

cilia ſuſcipere debebat ſecreta cubilis ſilẽtia

dixit ei cecilia. O dulciſſime atq; amantiſſi⸗
me iuuenis.Eſt myſteriũ qð tibi cõfitear ſi
mõ tu iuratus aſſeras tota te illud obſeruan

tia cuſtodire. Jurat valerianꝰ ſe illud nulla
neceſſitate detegere:nulla ꝓdere rõne.Tunc
illa ait. Angelum dei habeo amatoꝛẽ qui ni⸗
mio zelo cuſtodit coꝛpus meum:hic ſi vel le⸗
uiter ſenſerit ꝙ tu me polluto amoꝛe contin⸗
gas: ſtatim feriet te et amittes floꝛem tue gra

tiſſime iuuentutis. Si autem cognouerit

ꝙ me ſincero qmoꝛe diligas ita quoq; dili⸗

get te ſicut meet oſtendet tibi gram ſuã.Tũc

valerianas nutu dei coꝛreptus ait. Si vis
vt credãtibi ipᷣm angelũ mihi oſtẽede et:ſi ve
re ꝓbauero ꝙ angelus ſit:faciã qð hoꝛtaris.
Di aũt virũ aliũ diligis te et illũ gladio ferã
Cui cecilia dixit.Si in deũ verũ credideris
et baptiʒzari te ꝑmiſeris:ipᷣm videre valebis.
Vade igit᷑ in terciuʒ miliariũ ab vrbe:via q̃
aꝓpia nuncupat᷑:et pauperib quos illic inue
nies dices. Cecilia me miſit ad vos:vt oſten

gatis mihi ſanctũ ſenem vrbanũ:qm̃ ad ipᷣm

habeo ſecreta mandata que perferam. Hunc
cum videris:indica ei omnia verba mea:et
poſtq;ᷓ ab eo purificatus fueris:⁊ redieris an
gelum ipᷣm videbis. Tunc valerianus per⸗

rexit.⁊ ſᷣm ſigna q̃ acceperat ſanctuʒ vrbanũ

epᷣm intra ſepulcra martvrũ latitantẽ inuenit

Liũuq; ei ola verba cecilie dixiſſet:ille manus

ad celũ expandẽs ait.Dũe ieſu xpᷣe ſeminatoꝛ
caſti ↄſilij ſuſcipe ſeminũ fructus quos in ce
cilia ſeminaſti.Dñe ieſu xpᷣe paſtoꝛ bone.Ce

cilia famula tua quaſi apis tibi argumẽtoſa

deſeruit. Nã ſponſuʒ quẽ quaſi leonẽ ferocẽ

accepit ad te quaſi agnũ mãſuetiſſimũ deſti
nauit. Et ecce ſubito apparuit ſenex quidã ni
ueis veſtibus indutus:tenẽs libꝛũ aureis lit
teris ſcriptũ. Quẽ videns valerianus pᷣ ni⸗
mio terroꝛe quaſi moꝛtuus cecidit.Et a ſene
leuatus ſic legit. Anus deus:vna fides:vnũ
baptiſma:vnus deus et pater oĩm qui eſt ſu
Perdes reſ uꝑ oĩa et in olbus nobis. Cungq
ec legiſſet dixit ei ſenioꝛ. Credis ita eſſe: an

adhuc dubitas: Tunc ille exclamans dixit.

Hõ eſt aliud qð verius poſſit credi ſub celo
Statimq; illo diſparetevalerianus a ſancto
vrbano baptlſina ſuſcepit. Gecundũ teſti
moniũ qð habuit valerianꝰ de veritate fidei
dicit᷑ angelica collocutio. Rediẽs nãq; ad ce
ciliam illã cum angelo loquentẽ inuenit. An
gelus aũt duas coꝛonas ex roſis⁊ lilijs ĩ ma
nu habebat:et vnam cecilie:alterã valeriano
tradidit dicens. Iſtas coꝛonas immaculato
coꝛde et mundo coꝛꝑe cuſtodite quas de pa⸗

radiſo dei ad vos attuli:nec vnqᷓ; marceſcẽt:

nec odoꝛẽ amittent:nec ab alijs niſi qbus ca
ſtitas placuerit videri poterũt.Tu aüt vale⸗

riane:quia vtili cõſilio credidiſti:pete qdᷣcũ⸗
q; volueris. Cui valerianus. Nihil mibi in

hac vita dulciꝰ extitit:q; vnicus fratris mei
gffectus. Peto igit᷑ vt et ie mecũ veritatem

agnoſcat. Cui angelꝰ.placet dno petitio tua
et ambo cũ palma martyrij ad deũ venietis.
¶Bercid teſtimoniũ qð habuit valerianus
de veritate fidei ðꝛ fraternalis cõuerſio. In⸗
greſſus nãq; tiburtius frater valeriani. Kuũ
nimiũ roſarũ ſenſiſſet odoꝛẽ.dixit. Miroꝛ H̊
tꝑe. Roſeus hic odoꝛ et lilioꝝ vnde reſpirat.
Lui valerianus Coꝛonas habemus q̊s ocu
li videre nõ pꝛeualẽt:roſeo coloꝛe⁊ niueo can
doꝛe vernantes.Et ſicut me interpellante o⸗
doꝛem ſenſiſti. Sic et ſi credideris videreva

lebis. Eui tiburtius. Is ſomnis hoc audio:
an in veritate iſta tu loqueris valeriane.Cui

valerianus. In ſomnis vſq; mõ fuimus: ſed
eiam nũc in veritate manemus.Ad quẽ tibur

tius. Vñ hec noſti: Et valerianus. Angelꝰ

dei me docuit:quẽ tu videre poteris ſi purifi
catus fueris:et oĩbus idolis abrenunciauerꝭ
Tunc cecilia euidenter oſtendit ei oĩa idola

eſſe ſpernenda. Itavt tiburtius diceret. Qui

iſta nõ credit pecus eſt. Tunc cecilia oſculãt
pectus eius dixit Hodie fateoꝛ te meũ eſſe co
gnatum.Sicut enĩ amoꝛ dei fratrẽ tuũ mihi
cõiugem fecit:ita te mihi cognatũ faciet con
temptꝰ idoloꝛũ. Vade ergo cũ fratre tuovt
purificatõʒ recipias:⁊ angelicos vultꝰ videre
valeas.dixitq; tiburtiꝰfratri ſuo.O bſecro te

— *

fr̃ vt mihi dicas ad quẽ me ducturꝰ es.ui

nus ſe vidiſſe ait.Glaciali tpe ocioſos iocan
tes et operarios agricolas deridentes. Sed
eſtiuo tpe dũ adueniſſent gloꝛioſi fructus la
boꝛũ gaudentibus illis:qui putabant᷑ vani
ceperũt flere qui videbant᷑ vrbani.ſic ⁊ nos.

Nunc quidẽ ſuſtinemus ignominiã et labo

rem. In futuro aũt recipiemus gloꝛiã ⁊ eter
nam mercedẽ. Vos aũt nunc habetis trãſi⸗
toꝛiũ gaudiũ. In futuro aut eternũ inuenie⸗
tis interitũ.Cui pᷣfectus.Ergo nos inuictiſ
ſimi pᷣncipes eternũ habebimꝰ luctũ ⁊ pſone
viliſſime eternũ poſſidebũt gaudiũ.Cui va⸗
lerianus. Homontones eſtis nõ pꝛincipes
the vro nati citiꝰ moꝛituri:et deo rõem plus
oibus reddituri. Dixit aũt p̃fectꝰq̃d immo⸗

coꝛa et nobilis vltro ſe moꝛti traderet Dixit.
ad eos..Hoc boni iuuenes nõ eſt iuuentuteʒ
ꝑdere ſed mutare. Hultaq; eis de fide xpᷣi et

futura vita beata ꝑſuaſit. Quare exclaman⸗

tes illi dixerũt.Credimꝰ xpᷣm verũ eſſe deũ qͥ

talẽ famulaʒ poſſidet. Uocato ergo vrbano

epᷣo quadringenti et amplius baptiʒati ſunt.
Tunc almachius ſanctã ceciliã ad ſe aduo⸗

cans:diutius cũ ipᷣa de fide ↄtendit.Landẽ

ꝗꝓb ipᷣa rõnabiliter ſuperatuſ iuſſit illã ad do

mum ſuꝗ reduci. Ibiq; tota nocte et die bu⸗
liente balneo cõcremari:q̃ quaſi in loco frigi

do manſit:nec modicũ ſaltẽ ſudoꝛis ꝑſenſit.

Dð cũ audiſſet almachius iuſſit eã in ipſo

balneo decollari:quã ſpiculatoꝛ trib ictibo

4

. 4
valerianus.Advrbanũ epᷣm Cui tyburtius ramur verbis.O fferte dijs libamina et illeſi hol
de illo vrbano dicis qͥ totiens damnatus eſt abſcedite. Sanei rñderunt. Nos deo vero ſehöp
et adhuc in latebꝛis pmoꝛat᷑.tũc cecilia mul quottidie ſacrificiũ expibemus. Quibo pᷣfe⸗ auſion
ig ſibi pᷣdicauit de vita futura:de paſſione ie⸗: ctus.qð eſt nomẽ eius. Cui valerianꝰ. Ho⸗ ente⸗
ſu xpᷣi:et alijs ad fidẽ ꝑtinẽtib. Quare tibur men eius inuenire nõ poteris: etiã ſi pennis gutſu
tius totus cõpunctus:fratri ſuo dixit. Oi⸗ volaueris. Pꝛefectus dixit. ergo nomẽ dei iu tmdi⸗
ſerere mei et perduc me ad hoĩem dei:vt puri piter nõ eſt. Cui valerianus NHomen eſt ho baroe
ficationẽ accipiã. Ouctus ergo et purificatꝰ micideet ſtupꝛatoꝛis.Ad quẽ almachius.er nasin
angelos dei ſepe videbat:et oĩa que poſtula⸗ go totus mundꝰ errat: et tu cũ fratre tuo ve⸗ Ant
bat ꝓtinus obtinebbot. r-rn dei noſcis. Qalerianꝰ rñdit: nos ſqi non ycck
Muare fides cecile fuit inſtrumentũ vt fi⸗ ſumus: ſed innumerabilis multitudo hand pn
des xpᷣi defenderet᷑ triplici martrio. ſanctitatẽ recepit. Tradunt᷑ ergo ſancti in cu ytog
——“ ¶ apitulũ.iij. ſtodiã maximi.Quibo ille ait. O iuuentutis ſchua
Ernai myſteriũ templandũ de fide be flos purpureus.O germanꝰ fraternitatlaffe bonut.
aate cecilie ðꝛ defenſionis. Fuit qͥpein⸗ ctus.Quõ ad moꝛtẽ quaſi ad epulas feſtina oheton
ſtrumentũ vt fides xpᷣi triplici martyrio de⸗ tis Qui valerianꝰ ait. O ſi crediturũ ſe pmit oboct
fenderetur. feeret: gloꝛiã eoꝝ poſt moꝛtem videret. Lredi nulay
Mio martxrio valcrint tiburtij et maximi git maximus et oĩs eiꝰ familia. Ac vniuerſi luchbi
SSmar ede . carnifices crediderũt.et a ſancto vrbanoqͥ i ginen
Fmri nfticig luc occulte venit baptiſma ſuſceperũt. Igit wabe⸗
ꝛimo fides xp̃ᷣi ſuſtentata fuit martyrio dum auroꝛa finẽ daret cecilia ꝑgens adeos ncarc
valeriani:tiburtij:et maximi. Nã poſt ſuſce⸗ exclamauit dicens. Eya milites xpᷣi abijcite ſoczs⸗
ptum baptiſma:valerianꝰ ⁊ tyburtius clemo opera tenebꝛaruʒ et induamini arma lucis. mo
ſynis inſiſtebãt:et ſanctoꝝ coꝛꝑa quos alma Quarto igit᷑ miliario ab vrbe ſancti ad ſtatu lerisa
chius pᷣfectus occiderat ſepulture tradebãät. am iouis ducunt᷑. Et dũ ſacrificare nollent: Auatt
Quos almachius ad ſe vocãs:cur dãnatos xiter decollant᷑. Tunc maximus cũ iuramẽ⸗ Slmwi
ꝓ ſuis ſceleribo ſepeliãt:inqͥ ſiuit. Cui tibur⸗ to aſſeruit ſe in hoꝛa paſſionis eoꝝ angelos lun
tius. vtinã ſerui eſſemus eoꝝ:quos tu da- fulgentes vidiſſe:et alas eoꝝ quaſi virgines Cenſtia⸗
mnatos appellas:qui cõtempſerũt qð videt de thalamo exeuntes q̃s in gremio ſuo in ce MR
eelſſe ⁊ nõ eſt:et inuenerũt illud qð nõ videt᷑ eẽ lum angeli detulerũt. Almachius vero au⸗ nnetk
et eſt. Cui pᷣfectꝰ. Quidnã eſt illud. Et tibur diens maximũ xpᷣianum effectũ eſſe cũ plum eſnc
tius.qð videt᷑ eſſe et nõ eſt:eſt oẽ qð in h mũi-⸗ batis tãdiu cedi fecit quouſq; ſpiritũ exhala sn
do eſt:qð hoĩem ad nõ eſſe pducit. OQð vero uit. Cuia coꝛpus ſancta cecilia iuxta valeria ncpfen
nõ videt᷑ eſſe et eſt:eſt vita iuſtoꝝ et pena ma- num et tiburtüũ ſepeliuit. ¶ Scðdo ſjdes xpᷣi ahotbe
loꝛũ.Cui pᷣfectus. Hõ puto qð mente tua lo autẽticata fuit martyvrio ꝓpꝛio beate cecilie. lEce
quaris.Tunc iubet aſtare valerianũ dicens Inquirẽs enĩ almachius facultates valeria ainde
ei. Qm̃ nõ eſt ſani capitis frater tuus:tu ſal-⸗ niet tiburtij:ceciliã coꝛã ſe fecit aſtare. Juſſit Nllien
tem poteris ſapiẽter dare reſponſuʒ. Cõſtat q; vt idolis immolaret:aut ſniam moꝛtis ac ſon
plurimũ vos errare: S gaudia reſpuitis et ciperet.Cũ autẽ ad hoc ab apparitoꝛib vrge Ulini
ola inimica gandij affectatis. Tunc valeria retur:⁊ illi vehemẽter flerẽt:eo q; puella tã de uſen

tilee
yero
biſ⸗
e⸗
Dennis
edeiin
bo
binsc
tho ye⸗
innn
cohm
Niina
Nenuts
nmt.
cki
iſcpni
1Ci
pnuat
banotl
it
8 0
icbiet
Als
naſtun
noloxr

s
es
N
W⸗
Pun
bl
en
lai
lali
rn
t
tsa
tid
den
zie
n,
d
wado⸗
ahom.
dt,
Tmnd
licgddo
dehy⸗
Nff⸗
np⸗
Hicte

in collo percuſſit: ſed tũ caput eius amputa⸗
re nõ potuit.Et qꝛ decretũ erat᷑ ne quartã ·

cuſſionioẽ decollandns acciperet:eã ſemiui⸗
uentẽ cruentus carnifex dereliquit:ꝑ triduũ
aũt ſuperuiuẽs:oĩa que habebat pauperibuſ

tradidit. Et oẽs quos ad fidẽ cõuerterat vꝛ⸗
bano epiſcopo cõmendauit dicens. Tridua.
nas inducias mihi poſtulaui:vt hos tue be
atitudini cõmendarem:et hanc vomũ meam

in eccleſi cõſecrares. Sanctus autẽ vrbanꝰ

coꝛpus eius inter epos ſepeliuit:: domũ ſuã
Lercio

vt rogauerat ĩ eccleſiaʒ ↄſecranit.

fides cecilie fuit defenſata martyrio beati vꝛ
bani. Hic vt legit᷑ in officio eccileſie:fuit nati
one romanus:ex patre pontiano:qͥ ſedit an⸗
nos octo mẽſes vndecim:dies vndeci.Poſt
multa vero ab eo circa cõuerſionẽ paganoꝛũ
laudabiliter geſta. Almachbius pꝛenoĩatus i
quiri eum fecitet in quodã antro cuʒ tribus
pꝛeſbyteris:et tribus diaconibus reꝑitur:et

in carcerẽ miſſus eſt. Poſt hoc plũbatis cuzʒ

ſocijs ceſus eſt:et iterũ in carcere recluſꝰ:vbi
tres tribunos ad ſe venientes cũ cuſtode car

ceris anolino ſanctus vꝛbanus baptiʒzauit.

Audito ꝙ anolinus chꝛiſtianus factus eſſet
pᷣfecto reſiſtitur et ſacrificare renuens decol
latur. Sanctus vero vrbanus et ſocij capi-⸗
talem ſniam acceperũt Sed ſtatim almachi
us a demone arripitur et deos ſuos blaſpphe
mans et xpᷣianos inuitus magnificans a de
mone ſdcde Onoa eius vxoꝛ mamernia
ſua lucina et tota familiaa
ſancto foꝛtunato pᷣſoytero baptiſmũ ſuſceꝑgit
et poſt hooſanctoꝝ coꝛꝑa honoꝛitice ſepeli⸗

videns cum fili

uit.Ecce quales fructꝰ ꝓduxit fides cecilie

cuius exemplo miraculis et doctrina:tanta

multitudo ꝑuenit ad xpᷣm. Merito igit᷑ de⸗

ſponſauit eam:tribuitq; coꝛonã eterne beati⸗

titudinis. In qua gloꝛioſa reſidebit ꝑ infini⸗

ta ſecula ſeculoꝝ. Amen.
ermo ſexageſimuſſeptimus de fide in⸗

nctihm⸗ beate lucie virginis ſyracuſane.

Enit ſpõſus⸗ que

R 8. Verba ſũt redemptoꝛis no⸗
ri
lio hodierno. Pꝛomittit᷑ merces eterne vite
oĩbus qui credũt in xpᷣm filiũ dei de virgine

natũ. Vñ ſaluatoꝛ ipᷣe Jo.iij.c.dicebat. Ex⸗.

altari opoꝛtet filiũ hoĩs:vt oĩs qui credit in

65po nõ pereat:ſed habeat vitã eternã. Et.vi.

ca. Hec eſt volũtas patris mei qͥ miſit me:vt

oĩs qui videt filiũ et credit in eũ habeat vitã

cternã. Etiterũ eodẽ ca. Amen amẽ dico vo

inſoꝛmis ſit donũ dei. ¹
Aimũ myſteriũ ↄtemplandũ de fide be
ate lucie ð infuſionis. Nã fuit in ea vi

oꝛiginaliter Matth. xxv.c.et in euange

bis:qͥ credit in me babetvitã eternã. Et. xi.c.

Ego ſum reſurrectio ⁊ vita:qui credit in me
etiã ſi moꝛtuus fuerit viuet.Et oĩs qui viuit
et credit in me nõ moꝛiet᷑ in eternũ. Et eodẽ
ca. Si credideris videbis gloꝛiã dei. Dꝛopte

rea beatiſſima virgo lucia fidẽ ieſu xpᷣi ꝓ ſue
aĩe oꝛnamẽto ſuſcipiẽs:ad nuptias paradiſi

ꝑueſit.Qua de re ipam laudibus pſequi cau
pientes. In ſolennitate eius ad ſuã fidẽ ver⸗
temus ſermonẽ. De qua tria myſteria ꝓponi

mus cõtemplanda.
ꝛimũ ðꝛ infuſionis

tionis.
ſ eſt credere:et ꝙ fides
¶ QXapitulũ. i.

a deo:et quõ meritoꝛi

ua fides et foꝛmata:qm̃ deus infudit illã eiꝰ
mẽti atq; feruẽter xpᷣm cõfeſſa eſt: in quẽ pfe⸗
cte credadit. Sed in hac parte tria dubia de⸗
claremuuis.?ͤ
ꝛimũ vtrũ credere ſit meritoꝛiũ.
Bcõm vtrũ fides ſit aie infuſa a deo.
Serciũ vtru fides infoꝛmis ſit donũ dei.
Ad pꝛunũ dubiũ .ſuꝑ Jobã

nem dicẽs. Sicut ĩ radice arboꝛis nulla ab⸗

paret ſpẽs pulcritudinis:et tñ quicqͥd eſt in

arboꝛe decoꝛis ex illa ꝓcedit. Sic ex fidei hu

militate:quicqͥd meriti:quicqͥd beatitudinis
aĩia ſuſceptura eſt:ex fidei fundamẽto ꝓcedit
Banctus vero tho. ſᷣa ſe.q.iij.ait. O actus

nr̃i ſunt meritoꝛij: inquantũ ꝓcedũt ex libe⸗
ro arbitrio moto a deo ꝑ gratiã. Ex quo oli

actus humanus q ſubijcit᷑ libero arbitrio ſi
ſit relat? in deũ pᷣt eſſe meritoꝛius. Ipᷣm aüt
credere eſt actus intellectus aſſentiẽtis veri⸗
tati diuine:ex imperio volũtatis a deo mote

ℳ

p gfram. Et ſic ſubiacet libero arbitrio in oꝛ⸗

qine ad deũ:vñ actus ſidei pᷣt eſſe meritoꝛiꝰ.

cui credendo:aut hʒ cãm ſufficiẽter inducen

I tem ipm ad credenduũ:aut nõ. Si ſic tũcnon
parate erãt intrauerũt cũ eo ad nu⸗

videt᷑ hoc ei eſſe meritoꝛiũ:qꝛ nõ eſt ei iã libe

rũ credere:et nõ credere.Si aũt nõ habet ſut

ficiẽs inductiuũ ad credendũ:tũc leuitatꝭ eſt
credere. Juxta illud Ecci.xix.c.Qui cito cre
dit leuis eſt coꝛde.et ſic nõ videt᷑ meritoꝛium
eſſe. Ad hoc ita rũdet Cho. O ille qui credit
habet ſufficiẽs inductiuũ ad credendũ. In⸗
ducit᷑ enĩ auctoꝛitate diuine doctrine mira⸗
culis cõfirmate:et ꝙ plus eſt interioꝛi inſtin

ctu ducit dictantis vñ nõ leuiter credit:qꝛ tũ
nõ bʒ ſufficies inductiuũ ad tollendũ.ideo

be

s

infuſa fuit aĩe beate lucie

nã tollitur ratio meriti.¶ Scðᷣm dubiũ fuit

vtrũ fides ſit infuſa aĩe a deo. Et ad hoc rn⸗
det apłs ad Ephef.ij. c. dicẽſ. H ratia ſaluati

eſtis ꝑ fidẽ et nõ ex vobis: dei enĩ donuʒ eſt.
Hotandũ tñ ſᷣm tho.ſa ſe.q.vij. O ad fidẽ
duo requirunt᷑.quoꝝ vnũ eſt:vt hoĩ cred ibi
lia ꝓponant᷑:qð requirit᷑ ad hoc ꝙ hõ aliquid
explicite credat. Aliud aũt qð ad fidẽ requi⸗
ritur eſt allenſus credentis ad ea q ꝓonu nt᷑.
QDuantũ ergo ad pꝛimũ hoꝝ neceſſe eſt ꝙ fi⸗

ges ſit a deo. Ea eni ꝗᷓ ſunt fidei excedũt po⸗
tentiã humanã.vñ nõ cadũt in cõtemplatio⸗
ne hoĩs:ſiue cognitõe niſi deo reuelante. Sʒ

quibuſdã quidẽ immediate reuelant᷑ a deo:

ſicut ſunt reuelata apłis et ꝓphetis.Quibuſ⸗

dam aũt ꝓponunt᷑ a deo mittente fidei pᷣdica
toꝛes. Quantũ vero ad ſecundũ.ſ.ad aſſen⸗
ſum boĩs ad ea q̃ ſunt fidei pᷣt cauſa ↄſidera⸗

ri dupliciter. Ana quidẽ exterius inducens

ſicut miraculũ viſum:vel pſuaſio hoĩs fidẽ
docẽtis:quoꝝ neutrũ eſt ſufficiẽs cãvidendu
enĩ idẽ miraculũ et audiendũ eandẽq; pᷣdica

tionẽ ſiue doctrinã:quidã credũt:quidaʒ nõ

credũt.Et ideo opoꝛtet ponere alia cãm inte

rioꝛẽ q̃ mouet holeʒ interius ad aſſentiendũ

bis:q ſunt fidei:hãc aũt cãm pelagiani pone

bant ſolũ liberũ arbitriũ hoĩs. Et ꝓpter hoc
Dicebãt ꝙ initiũ fidei eſt ex nobis inquantũ
ſcʒ ex nobis eſt:ꝙ parati ſumꝰ ad aſſentiendũ
bis q̃ fidei ſunt. Sed cõſummatio fidei eſta
deo:ꝑ quẽ nobis ꝓponunt᷑ ea q credere debe⸗
mus.
do bis qꝗᷓ̃ ſunt fidei eleuet᷑ ſuꝑ naturã ſuã:o⸗
poꝛtet ꝙ hoc inſit ei ex ſupernaturali pꝛinci⸗
pio interius mouẽte:qð eſt deus. Et ideo fi
des q;tũ ad aſſenſum qͥ eſt pꝛincipalis ꝗctus
fidei eſt a deo interiꝰ mouẽteꝑ gr̃am. ¶ Ter⸗

—

cium dubiũ fuit vtrũ fides infoꝛmis ſit do⸗

nũ dei.Ad hoc rnũdet᷑ ꝙ ſic. Nã glo.i.ad o
rinth.xiij.c.ait. Fides q̃ eſt ſine charitate eſt
donũ dei. Si aũt obijceret᷑ ꝙ fides infoꝛmis
eſt qͥd impertectũ:et oꝑa dei ſunt ꝑfecta.vt ð⸗
Deutro.xxxij.c.&̊ fides infoꝛmis nõ eſt opꝰ
dei. Rñdet tho.ꝙ fides infoꝛmis et ſi non ſit
pfecta ſimpliciter ꝑfectione virtutis:eſt tñ ꝑ⸗
fecta quadã ꝑfectõe:q̃ ſufficit ad fidei rõnem.
Iterũ poſſet quis inſtare ſicB. Quecũq; deus
ſanat totaliter ſanat.vñ xpᷣs dixit Jo.vij.ca.
Totũ hoĩem ſanũ feci:ſed ꝑ fidẽ homo ſana
tur ab infidelitate.Quicũq; &̊ donũ dei acci
pit ſimul ſanat᷑ ab oĩbus peccatis.Sed hoc
nõ fit niſi ꝑ fidẽ foꝛmatã: ergo ſola fides foꝛ⸗
mata eſt donũ dei:et nõ fides infoꝛmis. Ad
boc ita dicit tho.qꝙ ille qͥ accipit fidẽ a deo qᷓ;
nis abſq; charitate nõ ſimpliciter ſanat᷑:ſed

ed eſt falſum:qꝛ cũ homo aſſentien⸗

ſanat m quid/ſ. vt ceſſet de tali pctõ. hoc aũt

frequẽter cõtingit: ꝙ aliquis deſiſtit ab vno

actu peccati:etiã deo boc faciẽte:qͥ tñ ab actu

alterius peccati nõ deſiſtit: ꝓpꝛia iniqtate ſug

gerẽete. Et ꝑ hunc modũ dat᷑ aliqũ a deo hoĩ

qꝙ credat:non tñ dat᷑ ei charitas. Sicut etiã
aliquib dat᷑ abſq; charitate donũ ꝓphetie: vkł
aliqͥd ſilłe. In boc itaq; relucet bonitas ſum

mi dei:ꝙ etiã peccatoꝛibo ſua dona gratis da

ta largitur. O enĩ multi abſq; charimte ope⸗
rentur actus bonos ex genere:vt deo ⁊ eccle⸗

ſie obediẽt:a deo ꝓuenit. alij abſq; chari⸗

tate firmiter ⁊ ſimpliciter credãt:ex fonte di⸗
uine pietatis hoĩem adiunantis ꝓcedit.Si

vero aliqͥ fidẽ foꝛmatã habeãt ꝑ charitatẽ et

opa bona a bono deo efficiẽte idipᷣm recipiũt
Ipe ergo hanc fidẽ lucie virgini tribuit:quã
ipᷣa libẽter cõplexa totã ſe diuine volũtati cõ
miſit.Erãtq; oꝑa eius ſancta:iuſta:recta:mũ
(Beie decet ꝓſequi credẽtes in xpᷣm.

beate lucie. ¶¶ Capitulü. ij.

beate lucie:ðꝛ roboꝛatio. Fuit enĩ a deo
ldes eius roboꝛata triplici miraculo.
ꝛimũ fuit ſancte agathe viſio.
com matris ſanatio.

Terciũ coꝛpoꝛis firmatio.

¶ Pꝛimum miraculũ quo fuit fides lucie ro

boꝛata ⁊ magnitficata ðꝛ ſancte agathe viſio.

Audiẽs enĩ famã ſancte agathe ꝑ totã ſiciliã
diuulgari:ſepu:crũ eiꝰ adijt eũ matre ſua eu⸗
ticia:longo iam ſatis tꝑe fluxũ ſan guinis in
curabiliter patientẽ. Inter ipᷣa igiè miſſaruʒ
ſolẽnia cõti git vt illud euangeliũ legeret᷑:in
q̊ dũm mulierẽ ab hac paſſione ſanaſſe nar⸗

ratur. Luũc lucia matri dixit. Si credis his

q̃ legunt᷑ crede agathã illũ ſp habere pñtem:
ꝓ cuius noie ſuſtinuit paſſionẽ. Si & eiꝰ ſe⸗
pulcrũ credẽs cõtigeris ꝑfecte:cõtinuo ſani⸗

tate gaudebis. Igit᷑ recedẽtibo cũctis:et mr̃e
et filia:iuxta ſepulcrũ in oꝛõne exiſtentibo: lu

ciam ſomnꝰ arripuit:viditq; agathã in me⸗
dio angeloꝝ:gemmis oꝛnatã ſtantẽ et dicen⸗
tem ſibi. Soꝛoꝛ mea lucia virgo deo deuo⸗

ta:qͥd a me petis:qð ipᷣa poteris pᷣſtare conti

nuo matri tue. Nã ecce ꝑ fidẽ tuã ſanata eſt.
Sed dũ iſta loquimur increduli nos accu⸗

ſare cõtendũt. Muliebꝛia inquiũt ſunt iſta

.leuibus ꝑſonis enarrãda. Nã dixit ſapiens
Multos fecerũt errare ſomnia et exciderunt
ſperantes in illis. Quibus nos reſpondemꝰ
ꝙ licet ſomnia poſſint euenire:vel a cauſa na

turali:vel a cauſa voluntaria:vel ab inſluen⸗

tia celi: vel ab illuſione:tamẽ et ſepe eueniſſe

etriba miraculis:qbus roboꝛata fuitfi

cundũ myſt eriũ ↄtemplandũ de fide

ſeri
ſuitin
ſebe
ſcalan
ense
deſcer
tenſi
toied
ſeſs⸗
piſto
nior⸗
Llice
ſinit
goba
fütt⸗
feytal
ijb in/
ſemiel
40
ſguite
Non
pohic
Muni
ſomni
Mi
Mor//
.
Kul
ucphet
Publcn
nterci
Gituctnm
Nicret⸗
lichllen
ſcſeib
ac
Noac
. ſſig
ſenm
hoci
peotin
Onnioy
Pdeni
ſone
fußfie
Liid
Mr
Peccor
lcon
dawrn⸗
nnte
ohcie
Gmon
Doot

der
edio⸗

fſicli
reſga⸗

ginoin
nllang
gneiin
ſenmm
giobis,
epſen:
lit, “R
voſan⸗
g
hl
mne⸗
cen
⸗
4G
s
ntin
ſhies

reperimus a voluntate creatoꝛis: qͥ ſic diſpo
ſuit in ſomnis multa myſteria reuelare. Nõ
ne Beneſis.xxviij.ca. Vidit iacob in ſomnis

ſcalam ſtantẽ ſuꝑ terram⁊ cacumẽ illius tan
gens celuʒ angelos quoq; dei aſcendentes ⁊

deſcendentes ꝑ eam. ⁊ dũm innixũ ſcale dicõ
tem ſibi. Ego ſum dñs deus abꝛahaʒ patris
tui ⁊ deus Iſaac. Joſeph etiã vt ſcribit᷑ Ge⸗
neſis.xc. Interpᷣtatus ẽ ſomnũ pincerne ⁊
piſtoꝛis pharaonis.⁊ ſomnũ ipᷣius pharao⸗
nis:vt patet Geneſis.xli.ca.Et Danielis.iij.

⁊.iiij.ca.habet᷑.qualiter ipſe daniel reuelauit

ſignificationẽ ſomnioꝝ nabuchodonoſoꝛ re
gis babylonie. Oagi adhuc poſtq; adoꝛaue
rũt xpᷣm ammoniti fuerũt in ſomnis:ne redi
rent ad herodẽ. Et Joſeph ab ãgelo in ſom
nijs inſtructus fuit. vt cũ puero ihu ⁊ virgi⸗
ne mfe ſugeret ĩ egyptũ.ſicut recitat Matth.

ij.ca. Apud gentiles etiã ſomnia ſepe aliquid
ſignificare ↄperta ſunt. VUñ Valerius multa

de fomnijs ſcripſit li.i. Sicut de ſomnio ſi⸗

monidis qͥ naufragium euaſit.Et de ſomnio

matris diony ſij qᷓ cũ cõceptũ vtero haberet.
ſomniauit ſe ſatiriſtum parere:ſatiriſtus ſer⸗

pens ẽ de quo tiriaca conficit᷑. Conſultoq; ꝓ
digioꝝ interpᷣte clariſſimũ ac potentiſſimũ fi
liũ dixit parituram.Et ita refert alia q;pluri

ma.Tullius aũt in.i.de diuinatione ait.Eſt
apud platonẽ:q; cũ ſocrates eſſet in cuſtodia
publica: dixit Enon ſamilian ſuo ſe poſt di
em terciũ moꝛurũ:vidiſſetqʒ in ſomnis pul
critudinis eximie feminã: q̃ ſe noĩe appeellans
diceret.homericũ quendam verſum. Tercla
tichile tẽpeſtas leta leuabit.qð vt eſt dictum
ſic ſcribit᷑ cõtigiſſe. Suetonius aũt in lib.de
xij. ceſaribus recitat.x nocte pᷣcedente diem
qua ceſar occiſus fuit:vxoꝛ cius in qͥete vidit
faſtigiũ domus labi: ⁊ceſarẽ in ſinu ſuo iacẽ
tem multis vulneribo ꝑfoꝛatũ:quare ſomnij
atrocitate ꝑterrita eũ rogare nõ deſiſtit: vt die
pꝛoxima ſe a curia abſtineret. Dicta ſunt hec

omnia vt oſtendamus nõ eſſe qͥd fabuloſum
qd de viſiõe beate lucie ſuꝑius explicauimꝰ:

ſicut rei exitus:vt apparebit plene confirmat.
ecundũ miraculũ quo fides lucie robo⸗

rata fuit ⁊ vera declarata:ðꝛ matris ſanatio.

Euigilans quidẽ a ſomno lucia matri dixit.
Mater mea ecce ſanata es: ꝑ ipam ergo te de
pꝛecoꝛ: q̃ ſuis or̃0onibo te ſanauit.ne mihi de

cetero nomines ſponſuʒ. Sed quicqͥd mihi

datura eras ꝓ dote: pauꝑibus elargire. Cui
mater. Cege pꝛius oculos meos ⁊ quicquid
volueris de facultatibo facito. Ad quã lucia.
qð moꝛiens das: ideo das qꝛ tecum ferre nõ
potes. Da igitur dum viuis z mercedem ha⸗

bebis. Aſ erge rediſſent fit quotidie detras
ctio rerũ: ⁊ dant᷑ in neceſſitatib paupeꝝ. Jn⸗
terea dũ patrimoniũ diſtribuit᷑: ſponſus lu⸗

vendentiũ

cie de his nutricè eius interro gauit. Rnditil
la caute q; vtilioꝛẽ poſſeſſionẽ ſpõſa ſua inue⸗
niſſet quã volebat emere. Et ideo videbat᷑ ali

Lerciũ miraculũ quo fides lu⸗
cie roboꝛata fuit. dicitur coꝛpoꝛis firmatio:
Nam venditis om̃ibo ⁊ pauꝑibus erogatis:
Sponſus trahit eã coꝛam paſcaſio cõſulari
dicens eam xpᷣianam eſſe ⁊ contra leges agerẽ

qusta düſtrager. credidit ille ⁊cepit auctoꝛ eẽ

auguſtoꝝ. Inuitante eã paſcaſio ad ſacrifi⸗

cia idoloꝝ. Rñdit.ſacrificiũ placens deo eſt.

viſitare paupes. ? in neceſſitatin ſubuenire:
⁊qꝛ iam ampliꝰ nõ habeo qͥd offerã. meipam

ſibi offerendã tribuo. Cui paſcaſiꝰ. Iſta ver
ba tibi ſiłi ſtulto xpᷣiano narrare poteris:mi⸗

hi aũt qͥpꝛ incipi decreta cuſtodio: fuſtra .
ſeq̃ris.Ad quẽlucia. Tu pꝛincipũ tuoꝝ de⸗

creta euſtodis:⁊ ego legem dei mei cuſtodiã:.

ribus expendiſti:⁊ ideo quaſi meretrix loq

ris.Cui lucia patrimoniũ meũ ĩ tuto loco cõ
ſtitui: coꝛruptoꝛes aũt mentis ⁊ coꝛpis nũqᷓ;ᷓ

ſciui. Rñdit paſcaſius qui ſunt coꝛruptoꝛes
mẽtis ⁊ coꝛpoꝛis.Qucia dixit. Coꝛruptoꝛes
mentis vos eſtis.qͥ ſuadetis vt aĩa ſuũ deſe⸗
rat creatoꝛem. Coꝛruptoꝛes coꝛpoꝛuʒ ſunt.qͥ
tꝑpalem delectationẽ pꝛeponũt epulis ſempi⸗
ternis.Paſcaſius dixit. Ceſſabũt verba cuzʒ
peruentũ fuerit ad verbera. Cui lucia. verba
Dei ceſſare nõ poſſunt. Cui paſcaſius tu ergo
deus es. Lucia rũdit. Ancilla dei ſuim. Qui
dixit. Dũ ſteteritis ante reges ⁊ pſides nolite
cogitare quõ aut quid loquamini:dahit᷑ emr’ñm
vobis in illa hoꝛa quid loquimini. Non emm
vos eſtis qui loquamini:ſed ſpũs pr̃is veſtri

te ergo ſpũſſanctus eſt. Cui lucia:qui caſte vi

o nũt templuz ſunt ſpũſſancti. Cui paſcaſius.

Ego faciã te duci ad lupanar:vt ibi violatio
nem accipias.⁊ ſpũmſanctũ ꝑdas.Ciui lucia
HNon inquinat᷑ coꝛpus niſi de conſenſu mẽ⸗
tis:nam ſi inuitam violari me feceris caſtitas

tem meam ad cõſenſum poteris pꝛouocare⸗

Hoc loco doctoꝛes dicũt. ꝙ ſi aliqua virgo
violenter oppꝛimatur virginitatis coꝛonam
non amittit. Sicut patet. xxxij.q.v.ca.quod

aũt.ca.tolerabilius.ca.reuera.ca.non poteſt.

ca.pꝛopoſito.ca.de pudicitia.ca.magis time
amus.Sanctus vero Cho.ĩ ſuo quarto.di⸗
xlix. arti.v.ita ait. Si aliqua virgo ꝑ violen⸗
tiam oppꝛeſſa fuerit. non amittit pꝛopter Hos

—

aureolam virginitatis. dinnmõ pꝛopoſitum
pꝓpetuo virginitatem ſeruandi inuiolabiliter
feneat. Et hoc ſiue pꝛo fide ſiue ꝓ quacunq;
alia cauſa violenter coꝛrũpatur. Sed ſi hoc
ꝓ fide ſuſtineat erit ei meritoꝛiũ.⁊ad genus
martyrij ꝑtinebit. VUnde lucia dixit.ſi inuitã
me feceris violari: caſtitas mibi duplieabit᷑
od coꝛonam.nõ ꝙ habeat duas virginitatis
aureolas.ſed ꝙ duplex pᷣmiũ repoꝛtabit vnũ
pꝓ virginitate cuſtodita. aliud ꝓ iniuria quã
paſſia ẽ. Dato etiam ꝙ talis violenter oppꝛeſſa
cõcipiat.nec ex hoc meritũ virginitatis per⸗
dit. hec tho. 20 luciam iam redeamus. que
paſcaſio addidit. Ecce coꝛpus meũ ad omne
ſuppliciũ paratum.quid moꝛaris. Incipe fi⸗
li diaboli deſideria tuarũ penarum erxercere.
Tũc paſcaſius lenones ad ſe venire fecit di⸗
cens eis. Inuitate ad cam omnẽ populũ ⁊ tã
diu illudatur:donec moꝛtua nũciet᷑. O ſtu⸗
pendum miraculum. O inuincibilis virtus
dei viui volentes eam trahere. Tantoponde
re ſpũſſanctus eaʒ fixit. vt omnino ipᷣam mo
uere nequirent. Yecitq; paſcaſius milleviros
accedere:⁊ manus⁊ pedes ligare.ſed eã nul⸗

latenus poterãt mouere. Tũc etiam cũ viris

mille paria boum adhibuit.ſed tamen virgo

domini immobilis ꝑmanſit. vocatis aũt ma

gicis vt ſuis incantationibo moueret᷑ omni⸗
no moueri non potuit. Dixitq; Paſcaſius.
Que ſunt iſta malcficia.ꝙ vna puella a mille
bhominibo nõ mouet᷑. Lucia dixit. Non ſunt
iſta maleficia.ſed beneficia xpi. .
Qualiter beata Lucia voluit pꝛo fide xpᷣ᷑
vitam pꝛeſentem per martyrij tolerantiam cõ
ymare.. agi umn ih⸗
Erciũ myſteriũ ↄtemplandũ de fide btẽ
ucie dicitur cõſummationis. Voluit
quidem pꝛo fide xſji pᷣſentem vitam ꝑ mar⸗
tvrij tolerantiam ↄſummare. In quo tria cõ
currerunt.

Neꝛimum amoꝛte pꝛeſeruatio. DWUDU
Becũdũ ſecretoꝛum reuelato.
Eerciu coꝛpoꝛis xpᷣi ſuſceptio.
ꝛzumũ qð cõcurrit circa tolerantiam mar

cyrij beate lucie. dicitur a moꝛte pꝛeſe eruatio.

NHon em toꝛmenta potuerũt extinguere illã:

ita cito ſicut feciſſent.quia deus pᷣſeruabat eã

yſq; ad tempus. Ham cum paſcaſius angu⸗

ſtiaretur nimis:videns illam adeo immobi⸗
lem effectam. iuſſit copioſum ignẽ circa eam

accendi picemq; ⁊reſinam ac feruens oleum

ſuꝑ eam fundi. Dixitq; lucia. Indutias im⸗
peitraui martyrij mei. vt credentib- timoꝛem
guferam paſſionis ⁊ non credentibo vocẽin⸗
ſultationis. videtes autem amici paſcaſ:j eũ

anguſtiarl. in gutture eius gladiũ immerſe⸗
rũt.q̃ nec ſic extincta eſt.nec loquelam amiſit
roo⸗eieitelte martyriũ btẽ luci
Sꝛ ſecretoꝝ reuelatõ. Reuelauit em̃ ea q̃ ſecre
ta erant:⁊ ſciri nõ poterant:ꝓpter diſtãtiã loci
Ddixitq;. Znnũcio vobis pacẽ eccleſie redditã
maximiano hodie moꝛtuo ⁊ de regno ſuo di
ocletiano expulſo.Et ſicut ciuitati cathaniẽ
ſi ſoꝛoꝛ mea qgatha data eſt pꝛotecitix. Sic
ego ciuitati ſiracuſane cõceſſa ſum interuẽ⸗
trix. Dũ hec verba loquit᷑. Ecce mĩſtri roma⸗
noꝝ venerũt⁊ paſcaſiũ appꝛehendentes:vin
ctũ ad ceſarẽ ſecũ duxerũt.Audierat em̃ ceſar
ꝙ multa rapuerat.Quare deſuis ſcelenbo cõ
ulctus capitali ſententia fuit punitus Ter
ciũ qð cõcurrit in martyrio beate lucie. dicit
coꝛꝑis xpᷣi ſuſceptio. Nã de loco in quo per⸗
cuſſa ẽ:nõ ẽ mota:nec ſpũm tradidit.q̊aduſ⸗
q; venirẽt ⁊ coꝛpus dñi ſacerdotes ei traderẽt
⁊om̃es aſtantes amẽ dño rñderent. In codẽ
aũt loco eſt ſepulta ⁊ eccia fabꝛicata. Fuit alia
lucia cuius officiũ eccĩa celebꝛat mẽſe ſeptẽ⸗
bꝛis.hec tꝑe diocleciani ⁊maximiani ĩ vidui
tate ꝑ annos.xxx.⁊ ſex mãſerat. Cuiuſq; an⸗
ni totius vute fuerũt ſeptuagintaqͥnq;: ꝓut le
gitur in ſuo officio. Iſta accuſata a filio Eirx
pꝛepio ꝙ xpᷣiana eſſet iuſſu diocleciani carce
ni mancipata fuit. vbi cõſolationẽ diuinã p
meruit. Deinde coꝛã diocleciano ſedente pꝛo
tribunali extenſa eſt. ⁊ fuſtibdintiſſime ver⸗
berata. Poſtea in ollam plũbo plenam in cir
cumitu igne copioſo ſuccenſam demerſa eſt.
Vbi ſancta dei pſallens tridno vit vltimo
gladio animaduerſa ẽ. Itaq; pꝛima lucia in
virginitate ꝑmanẽs. martyriũ pꝛo xpᷣo paſſa
eſt. Iſta vᷣo ĩ vidu itate ꝑſeuerãs moꝛi p xpᷣo

nõ recuſauit. Quaꝝ aie gloꝛiã celeſtis regni

in eternum paciſice poſſidebũt. Ad quã nos —
perducat ihus ſilius dei:qui ſit benedict in

ſecula ſeculoꝝ. Amen.

Hermo ſexageſimuſoctauns de laudibus
vere amicitie:q̃ hoĩes in ſanctitate conſeruat.

Eatus qnimuenit
hamicum vaum Ranlentl verba
ſunt iſta oꝛiginaliter Eccleſiaſtici.
xxv.capitulo.Satis efficax eſt tam in ſpiri⸗

auali q; ciuili vita. vinculum amicitie vereq̃ᷓ

homines cõmunicant ſibipſis vtranq; foꝛtu
nam. Pꝛopterea a macrobio ſpecies iuſticie

ponitur ⁊ ab ipſo atq; a ceteris fapientibus:

miris laudibus pꝛeconiʒat᷑:qꝛ tñ pleriq; fera

les potius q; rõnales hoĩes amicitiã ⁊ ꝑuipẽ

dunt ⁊ fugiunt. Iccirco in pᷣſenti ſermone de

lüz

A

git A
ocoꝛne

bvon

ſonctin

tor E

Vna
cer

nno

lonpe
emie
oſun
hrins
hior
ninus
fo.
Msaoh
hape
ſopnsin
ſchhäs
fictte
aS
Ghes
oon

Poßk

lrn
amnici
phos.
amicie
borine
hlenon⸗
nin
cicie
wmiin
ſnnr

ſert

Momu
hicnn
mici
Inſcun⸗
(08 41
hblua

wweſe⸗

wamnt

blilnct
aſee
inilee
eſedui
hoſuodi

heis

ir Si
numeni⸗
miwone⸗
mmayin
teßccſr
en

16 TE

ci dit
groye:
idli⸗
imatt
Jaoe
frügie
Eeſpi⸗
nilmun
E
laarcè
wä
NNo
mere⸗
n inc
naſc
fmind
lucuin
nſ
lon
o
iſes“

lhs
ma.

auſta.
inſon⸗
teraeg
ſghn
ule
bns:
niſtn
eik

onede

eius landibo erimꝰ verba facturi: de qua tria
myſteria pꝛoponimus contemplandao.
vpꝛimũ dicitur cõmendationis.
Secũdum diſtinctionis.

„7 R

omnes ſancti ⁊ moꝛales

quũtur de amicitia. ¶ Lapitulum. i⸗

Rimũ myſteriũ contemplandũ de ami⸗
citia ðꝛ cõmendationis. Omnes quippe
tam ſaiſtti qᷓ; phi moꝛales de illa gloꝛioſe lo⸗
quũtur. VUnde Sapiẽs Eccleſiaſtici. vi. ca.
ait. Am icus fidelis pꝛotectio foꝛtis.Et caſſi
odoꝛus in libꝛo de amicitia. In humanis re
bus nihil amicitia dulcius inuenitur:nihil

ſanctius appetitur:nihil fructuoſius cuſtodi

tur. Et in eodem li. Amicitia ppꝛia ſuauitate
yirtutes alias cõdit:aduerſa tꝑat: triſtiaq; io
cũdat. Et idem in eplis. Sine amicis oĩs co
gitatio eſſet tediũ omnis oꝑatio laboꝛ:omnis
terra peregrinatio:omnis vita toꝛmentũ. ſi⸗
ne amicoꝝ ſolatio:viuere eſſet moꝛi. Et Am

bꝛoſius li.de offichs. Solatium quippe vite

huius eſt: vt habeas cui pectus tuũ aperias:
cui archana cõices:cui ſecreta tui pectoꝛis cõ

mittas: vt colloces tibi virũ fidelẽ.qͥ in ꝓſpe

ris gratulet᷑ in triſtibo ↄpatiat᷑:in ꝑſecutoni⸗
bus adhoꝛtet᷑. Et Valeriꝰ maximꝰ libꝛo.iiij.

Amicitie vineulũ potẽs ẽ ⁊pᷣualidũ:neq; vl-

la ex ꝑte ſan guinis viribo inferius.⁊ Quinti
lianus in li.declamationũ. Hõ reperio qͥd in

reb hũanis excogitauerit natura pᷣſtantius

amicitia:qͥd ↄcoꝛdia ↄtra foꝛtunã maiꝰ auxi

liũ.⁊ Saluſti.in iugurtino. Hõ exercit ne⸗
q; theſari ſunt regm pᷣſidia: ſed veri amici:

quos neq; armis cogere:neq; auro parare q̃⸗
as:officio ſech parane. ⁊ Sene. in li. de traã
q̃llitate animi. NHihil eq̃ oblectat animuʒ:qᷓ;
amicitia fidelis ⁊ dulcis. Et Theophraſtus
phus. Quãti eſt ſine aĩa coꝛpus.tanti eſt ſine
amicis hõ. Et ſecũdus phus interrogatꝰ ab

adriano ceſare.qͥd ẽ amicus.rũdit.deſidera⸗

qͥes.amãda felicitas.⁊ Ariſto.in.viij.ethico.

ca.i. Amicitia maxime neceſſaria ẽ in vita.ſi
ne amicis nullus eligeretviuere.hñs reliqua
vbona oĩa ⁊ mẽdicantib ⁊ pꝛincipatus ⁊ pote⸗
ſtates poſſidẽtibo.videt᷑ amicis maxime opꝰ
eſſe. ⁊ idẽ in.ij.politice. Amicitiã qͥdem puta
mus maximũ eſſe bonoꝝ ciuibus. ⁊idẽ ĩ.iij.

topicoꝝ. Magis eligeẽda eſt ſupabundanna
amicitie q; pecuniaꝝ.⁊ Zulliꝰin qᷓſtionibus

tuſculanis. Sũmũ genꝰ felicitatis ẽ hr̃e ami
cos. ⁊idẽ in li.illo de amicitia de quo inquit
auluſgelius in.i.noctiũ acticaꝝ.x cuʒ libꝛũ
illũ ↄponeret legit libꝛũ theophraſti de ami⸗

eitia ait. Excepta ſapia nil melius ? datũ bo⸗
mini a dijs immoꝛtalibo amicitia. Et iteꝝ ibi
Solẽ e mũdo tollere vident᷑: qͥ amicitiã e vi⸗
ta tollũt:qꝛ nihila deo meliꝰhabemꝰ nihil i
cũdius.Etiteꝝ. Ego vos hoꝛtari tm̃ poſſuʒ
vt amicitiã oĩbo rebo hũanis anponatis. Ni⸗
hil em̃ eſt tam nature aptũ canq; ↄueniẽs ad
res vel ſcõᷣas vel aduerſas.Etidẽ lib.i.de fi⸗
nib bonoꝝ ⁊ maloꝝ.Oĩm reꝝ q̃s ad btẽ vi⸗
uendũ ſapia ↄparuit. nihil eſt maiꝰ amicitia:
nihil vberius:nihil iocundius:. Sed pꝛeter
pᷣdictà querũt aliqͥ: vtrũ felix indigeat ami⸗
cis. Et poſſet argui ꝙ nõ.qꝛ qcunq; ſuntꝑ ſe
ſibi ſufficiẽtes ex bonis que hñt:nõ indigen
amicitia alioꝝ: ſed felix ꝑ ſe oĩm bonoꝝ ſuffi
cientiã habet:̊ nõvidet᷑ indigere amicis.In
oppoſitũ vero arguit᷑ tali rõne. Inter oĩa exte
rioꝛa ẽ maximũ bonũ hre amicos.vt ꝓbatuʒ
ẽ paulo ſuꝑiꝰ ꝑ ariſto. Si ergo felici cui oĩa
bona tribuũtur nõ dant᷑ amici:tũc felici dee⸗
rit maximũ bonoꝝ exterioꝝ:ſ. amicitia q
3 rõnʒ felicis. Rñdet᷑ ad iſta ſoluẽda.ꝙ aut
loqͥmur de felicitate celeſtis patrie: aut de feli
citate pñtis vite. Pꝛimo em̃ ſi loqmur de pꝑfe
cta felicitate ꝗᷓ erit in pria.tũc aut oqmur de
neceſſitate btitudinis:aut de bñ eſſe.Pꝛio mõ
dico q; ſocietas amicoꝝ nõ reqritur de neceſ⸗
ſitate ad btitudinẽ pr̃ie.qm̃ ille qͥ habet totaʒ⸗
plenitudinẽ ſue ꝑfectõnis in vno nõ indiget
in alio.ſed btũs in patria habet totam pleni
tudinẽ ſue ꝑfectionis in deo.ergo nõ indiget
alio. Et hoc ẽ qð ſcribit᷑ Sapi.vij. ca. Vené
rũt aũt mihi oia bona piter cũ illa.ſ.cũ diuia
ſapia:q̃ in dei clara viſione ↄſiſtit. vñ Augu.
vinij.li. ſuꝑ Geñ.ad lr̃am dicit.q; creatura ſpi⸗
ritualis ad hoc ꝙ ſit btã nõ niſi intrinſecus
adiunat᷑ eternitate:veritate ⁊ charitate creato
ris. HNã pꝑſectio charitatis ẽ eſſentialis btĩtu⸗
dini q;tũ ad dilectionẽ dei:nõ aũt q;tũ ad di⸗
lectõnẽ ꝓximi. Quare ſi eſſet vna ſola aĩa fru
ens deo nõ hñs ꝓximũ quẽ diligeret: adhuc
o brã eſſet ſed ſuppoſito ꝓximo ſeqͥtur dilectio
eius ex ꝑfecta dilectõe dei. Uñ q̃ſi ↄcomitan
ter ſe habet amicitia ad ꝑfectã btitudinẽ. Se
cũdo vero ſi loq̃mur de bene eſſe britudinis
tũc veꝝ ẽ qꝙ; ad illam facit ſocietas amicoꝝ:ſt
cut btitudo eentialis ẽ quã habʒ btũs apud
deũ ſolũ:ita btĩtudo accidetalis ẽ᷑: quã hʒ bea
tus apud aliũ btm̃. Si vero loqmur de feli⸗
citate impfecta qᷓ nibil aliud ẽ large illa ſumẽ
do qᷓ; ꝓᷣſperitas ⁊ bonoꝝ tꝑaliũ abundantia:
tuc dico ꝙ felix aliãᷓ mõ nõ indiget amicis:?25
aliq̃ mõ indiget. Ham felix nõ indiget amici
tia vtiliiqꝛ exiſtũt ſibi oia bona: indiget tam?
amicis maxime /pter tria. Pꝛimo ꝓpter mi⸗
ins r

—ð

nicationẽ. vt cõicet amicis indigentibo felici⸗
tatẽ ſuꝗ.qm̃ vt inqͥt Plato in 2
nos viros decet comodos eſſe. Et Ouidius
in li.de ponto. Regia crede mihi res ẽ ſuccur
rrere lapſis. Cõueniẽs homini ẽ hoĩem ſerua
re voluptas. Scðo felix indiget amicis ꝓpter

cõſeruationẽ:qꝛ nullus ſufficit ſolus ſeryare
ꝓſperitatẽ ſuam. Ideo inqͥt Tullius in lib.

de amicitia.Om̃ res humane fragiles ſunt⁊

caduce ſꝑ acquirẽdi ſunt: qᷣs diligam? zaqͥ⸗
bus diligagmur. charitate em̃ beniuolentiaq;

ſublata oĩs ẽ ſublata: ⁊ ita iocũditas.Tercio

felix indiget amicis ꝓpter delectatõnem: quia
Delectabile ẽ ↄpuiuere amicis. VUñn ⁊ Tullius

in pᷣfato li.de amicitia dicebat. Quid dulciꝰ
q; habere aliquẽ cũ quo audeas ſic loqͥ om̃ia
vt tecũ.Pꝛopter hec oĩa ↄcludit ſapiẽs Eccle

ſiaſti. vi.ca. qͥ inuenit amicũ fidelẽ inue-⸗

⁊ nõ eſt digna ponderatio auri ⁊argenti con
ira bonitatem fidei illius. JYMDMWU
¶ Beniplici amicitia: mala.ᷣ falſa. ⁊ vᷣa.

nit theſauꝝ. Atico qͥ ppe fideli nullaẽ ↄpatõ

Ecũdũ myſteriũ ↄtemplandũ de ami⸗

ſcripturis diuinis ⁊ hũanis tripliciter. Haʒ
QDuedam eſt amicitia maa.
uedam fall.
QDuedam ver.
Pꝛima amicitia ð: mala. qᷓ è inter eos qui

mali ſunt.ſicut Lu.xxiij.ca.ſcribit. & facti

ſunt amici herodes ⁊ pilatus.vbi glo.nephã
duʒz fedus qð herodes ⁊ pylatus in occidẽdo
xypm pepegerũt ꝓpterea Ariſto.viij.ethic.ait.
ca.iij. pꝓfecta ẽ bonoꝝ amicitia:⁊ ſᷣm virtu

tem ſimiliũ.⁊ Tullius in li.de amicitia inqͥt.

Virtus amicitiam ⁊ gignit ⁊cõtinet:nec ſine

yir tute amicitia eſſe vllo pacto põt. Et iteruz

ibi ſic ocludit. Hoc Eentio niſi in bonis ami
citiꝗ eſſe nõ poſſe.¶ Dcõða eſt amicitia falſa.
yel ſimulata qñ.ſ.aliqͥs diligit ſolo noĩc ⁊ nõ

opꝑe qð vtiq; facile impleri dicit Ambꝛo.libᷣ.ꝰ

ſiiij. de officijs. Facilis inqͥt vox ⁊ cõis tuꝰ ſuʒ
totus:ſed paucoꝝ effectus. Sunt ⁊ alij qui ſe
amicos dicũt: ⁊ nõ niſi ꝓpterppꝛiũ cõmodum
amant. tra quos dicit Sene.ad lucillũ.ne⸗

gociacio ẽ nõ amicitia q̃ ad ↄmoduʒ accedit

Et Hiero.in epla ad paulinũ ait. Uera ami
citia illa ẽ ⁊ xpᷣi glutino copulata quã nõ vti⸗
ltas rei familiaris:nõ pñtia tm̃ coꝛpoꝛis:nõ
ſubdola ⁊ palpans adulatio: ſed dei timoꝛ ?
diuinaꝝ ſcripturaꝝ ſtudia cõciliant.Et idez
ſuꝑ Micheã ꝓphetã. Delicata eſt agmicitia qᷓ
amicoꝝ felicitatem ⁊ diuitias ſequit᷑. In hoc
Benere amicitie hodie voluit᷑ qſi totus mune

nimeo. Bo⸗

apitulum. if.
citia ðꝛ diſtinctõ. Diſtin guit᷑ quippe in

amicitias vtilitate ꝓbat:illud amicitie quon
dam venerabile nomẽ ꝓſtat ⁊ in queſtu p me
retrice ſedet. Sũt ⁊ adhuc amici falſi: qũ hi
qͥ ſe amicos fatebant᷑amicos deſerunt in ad⸗
uerſis. Nã vt ſcribit ſapiẽs Pꝛouer xvij. ca.
ommi tꝑe diligit qͥ amicus ẽ. ⁊ Valeriꝰ li.iiij.
Dincere fidei amici pᷣcipue in aduerſis reb-

dus. Yñ Oijdiup li ij de ponto ait Aulg⸗

cognoſcũtur: in quibo quicq̃d ſonn totũ

cõſtanti beniuolentia ꝓficiſcit. ob id Tulliꝰ
in qſtio.tuſcu.⁊in.iij.li.de officijs.cõmẽdat
yna ciũ valerio maximo damonẽ ⁊ ficiã picta
goꝛicos qͥ amicitiaꝝ aĩmo adeo ſtricti erãt vt
cũ alteꝝ ex his ſiracuſanus dionyvſius occi⸗
ere terminaſſet. ⁊ his qͥ moꝛti adiectus eſſet:
paucos dies quib domũ ꝓficiſcereta diony-
ſio im petraſſet:ſin aliuʒ ꝓ reditu eius daret:
alter rũdere p amico nõ dubitauit:affirmans

ꝓ niſi rediret alius infra aſſignatum ſibi ter

minũ ipᷣe moꝛeret᷑. O m̃es pꝛimo iſto inſultu
ſunt ĩ gdmiratõnẽ verſi:q;q;ᷓ derideret a plu⸗
nimis ſed cũ tandẽ reuerteret᷑ amicus ſeq; ad
diem termini pñtaſſet: admiratus tyrannus
eoꝝ fidẽ ſuppliciũ remiſit. Rogãs ſe rercium
in ſocietatem recipi. Sed hodierna die tales
minime inueniũtur:qͥnimmo vt Ouidiait.
li. ij. de ponto. Diligit᷑ nemo niſi cuʒ ſoꝛtuna

ſecũda ẽ. Et in li. de triſtib.. Donec eris felix

multos numerabis amicos. Tẽꝑa ſi fuerint
nubila ſolus eris.Et in eodẽ libꝛo.ſic de quo
dam ſuo amico tepido lamentatur.
n caput alta ſuum labent᷑ ab equoꝛe retro.
lumina cõuerſis ſolq; recurret eguss.
Terra feret ſtellas celum ſcindetur aratro.
Vnda dabit flammas:⁊ dabit ignis aquas.
Omnia nature pꝛepoſtera legib ibbitt.
Parſq; ſuum mundi nulla tenebit iter.
Omnia iam fient fieri q̃ poſſe negabam.
Et nihil eſt de quo nõ ſit habenda ſfides.
Hec ego vaticinoꝛ:qꝛ ſum deceptus ab illo/
Zaturum miſero:quem mihi rebar opem.
Illug amicitie ſanctum ⁊ venerabile nomen
Pelibi pꝛo vili ſub pedibuſq; iact.
ercia igit᷑ amicitia ⁊ vera eſt illa quefun⸗
datur ſuper virtuteʒ ⁊ perſeuerat in quolibet
lu ſiue pꝛoſperitatis ſiue aduerſuatis.
De ſignis vere amicitie.

(apitulũ.iij.
Erciũ mrſteris contemplandũ de ami
citia dicit᷑ ſignificatio. Sũt em̃ aliqua
ſigna per que cognoſci poteſt quando quisẽ
verus amicꝰ.Et hec diſtinguũt᷑ in tria. Naʒ
lia ſunt ſigna coꝛdis.
unt ſigna oꝛis.

Alia
Alia ſunt ſigna operis.

.,„& K
— — ——⸗=

ubn

(gicha

ſſand
toned⸗
Wltue
retur.
tnnt
moch
ſigni
af
niſe
ihi
hoi
lcn
Gn
N
noris
ſnünmn
In
theip
Iuns.
Lde

IEne

im
Hai.
muns
Zſaer
fucrint
Regio

o⸗
qe⸗
==Sð
1.

4

imüũ eſt volutatum con

atum concoꝛdatio.
Decũdum ſecretoꝝ cõmunicatio.
Cærciũ animi confirmatio.
Pꝛimũ ſignũ eſt volũtatum cõcoꝛdatio.de q̃̊
ait Tullius li.de amicitia. Idẽ velle ⁊idem
nolle.Ea demũ vera eſt amicitia.qð vtiq; in⸗

telligenduũ ẽ in rebo virtuoſis. debitis ꝛhone⸗
ſtis. Nã cõcoꝛdia maloꝝ nõ vere amicitie ſed

ſm ſumilitudinẽ dici poteſt. Secũdũ ſignũ
eſt ſecretoꝝ ⁊ cõſilioꝝ cõmunicatio. vt em̃ ait
Ambꝛo.li.de officijs. Nihil occultat amicꝰ
ſi verus eſt. Nerũtamen caute agenduʒ eſt vt
ſeruetur regula Senece ad lucillũ dicentis.
Dmnia cũ amico delibera:ſed de ipo pꝛius.
Nam inquit Macrobius li.ſaturnaliũ. Ita
amicũ habeas vt hũc fieri poſſe inimicũ pu⸗

tes. ⁊ Valerius rubꝛica de dilectione tamoꝛe
dicit. Rias giebat opoꝛtere hoies ita in vſu
amicitie verſari vt meminerint eam ad gra-
niſſimas inimicitias poſſe cõuerti. Qò qͥdeʒ

pꝛeceptũ pꝛima ſpecie nimis ſoꝛtaſſe calliduʒ

videbatur:nimiũq; ſimplicitati:qua pᷣcipue

amicitia gaudet cõtrariuz:ſed ſi animi altioꝛ

cogitatio demiſſa fuerit ꝑ qᷓ; vtile reperietur.

Terciũ ſignũ vere amicitie dicit᷑animi cõſir⸗
matio. Hoc vtiq; ad veram amicitiã ſpectare
cognoſcit᷑vt nõ ſtatim mala de amicis credꝗ
tur ſuſurronibo ⁊ bilinguibo.ideo Valeriꝰ li.
iiij. rubꝛica de moderatõne.laudat platonem
qui cũ a quodam audiret xenocratẽ diſcipu⸗
lũ ſuũ de ſe młta impie locutũ ſine vlla cũcta
tione crieninantẽ reſpuit. Inſta bat ille certo
vultu cauſam q̃rens cur ſibi fides nõ adhibe
retur. Adiecit plato. Hõ eſſe credibile vt quẽ
tantopere amaret ab eo nõ diligeret᷑. Poſtre⸗
mo cũ ad iuſiurandũ inim.citias ſerẽtis ma⸗
lignitas cõfugiſſet ne de ꝑiurio eius diſi puta

fuiſſe:niſi ea dic expedire ſibi iudicaſſet. Se
cũdo ſunt alia ſigna oꝛis ⁊ hec diſtin guũtur

xet affirmauit nunq; eſe illa dicturum

Pꝛimũ eſt ſecreta monitio.
ecudum recta locutio.
feſta laudatio.
oꝛis vere amicitie eſt ſecreta

EFercium mam
umũ ſigni

monitio. Cuʒ. ſ. quis dephendens in aliquo
ſuũ amicũ errare ſecrete ſtudet illum monere.

Juxta ſaluatoꝛis noſtri documẽtũ.qͥ Mae⸗

thei. xviij.ca.dixit. Si peccauerit in te frater

tuus: vade ⁊ cꝛripe eum inter teꝛ ipᷣm ſolũ.
Et de hoc ita pulchre loq ultur Ambꝛo.li.iij
de officijs. O biurget amicus amicũ:nõ iactã

tielſtudio:ſed affectu charitatis vt nec ammo

nis oꝛnatꝰ ab amico ſuo ro

—

diæ nitio aſpera ſit nee gbiutgatto oontumelloſa .

Et Seneea in l. de moꝛib. Alires rnag ma⸗
gis amici ſentiã beneficijs q;ᷓ iniurijs. Secũ

dum ſignuʒz oꝛis eſt recta locutio. vt amicus

magis loquatur amico vera ⁊ vtilia q; blanꝰ-
da ⁊ falſa ⁊ cũ ſuo damno illi placentia. Hine
biens ꝓuer.x.ca.ait. Simulatoꝛ oꝛe deci⸗
płt amicũ ſuũ.Et.xvi.ca. Vir inliquus lau=⸗
dat amicũ ſuũ:⁊ ducit eum ꝑ viam nõ bonaz
datur peccatoꝛ in deſiderijs anime ſue. Adu
lantiũ inquit lingue alligant animas in pec⸗
catis:delectat em̃ ea facere in quibus nõ ſolũ
metuit᷑ repꝛehenſoꝛ:ſed etiã laudat᷑ peccatoꝛ:
Terciũ ſignum eſt manifeſta laudatio.vt em̃

inquit Criſo. Hic mos amantiũ eſt vt amo⸗

rem ſuum ſilentio tegere nequeant.¶ Tercõ
ſunt alia ſigna vere amicitie in oge:⁊ becad
Pꝛimum eſt grata conuerſano.
Secundum pꝛompta condeſcenſio.

ꝛimũ ſignũ eſt grata cõuerſatio. Inquit
em̃ Ariſto.ix. Ethicoꝝ. amicus eſt alius
ipᷣe.Et Tullius.Amicus eſt alter ego. Iccir
co qui veri amici ſunt:libenter cõueniunt:fa⸗

miliariter ↄuerſantur. Quare ⁊ Ariſto. dicit.

Ax amicis eligibiliſſimũ eſt conutiuere.Se⸗
cundũ ſignũ eſt pꝛompta condeſcenſio. uʒ
quis ami co cõdeſcendit ſubueniendo ſibi in

neceſſitatibo ſuis. IJdeo phᷣus quidam cũ di⸗

ceretur ei de quodam paupere:ille amicus il⸗
lius diuitis eſt cur inquit illo diuite pauper
eſt:amicus nõ eſt.qui particeps non eſt foꝛtu
ne. Et dum amicus aliquid expoſtulat: non
eſt pꝛocraſtinandũ. Unde ſapiens in puerbᷣ.
dixit. Ne dicas amico tuo vade ⁊ reuertere
cras em̃ dabo tibi cũ ſtatim poſſis dare.Ter⸗
ciũ ſignum eſt honeſtaatiſfaciio. Nec amicꝰ
turpia petere debet. nec alius in his ſatiſface

re tenetur. Hinc Valerius libꝛo.vi. Rubꝛi⸗

ca grauiter dicta aut facta.refert publiu Ku
tilius cum amici cuiſdam iniuſte rogationi
reſiſteret.atq; is per ſummã indignatõnẽ di⸗
xiſſet. Quid ergo opus eſt mihi amicitia tua
ſi quod rogo nõ facis. Reſpondit.immo qͥd
mihi tua:ſi ꝓpter te aliquid inhoneſte factur
ſum.Et Auluſgelius in.i.noctiũ acticarum
querens an pꝛo vtilitate amicoꝝ delinquen:
dum aliquando ſic ait. Chilo lacedemonius
de hoc dubitauit. Per icles athenienſis egre
gius vir ingenio boniſq; omnibus diſcipli⸗
amieo⸗ gatus vt ꝓ re cau
ſaq; eius falſum deieraret. Rñdit. Opus eſt
me amicis cõmodare.ſed vſq; ad aras nrs⸗
te liij

phrafius parua inquit ⁊tenuis vel turpiiu⸗
do vel infamia ſubeũda eſt. Si ea re magna
vtilitas amico queri poteſt rependitur qe
⁊cõpenſatur leue damnuʒ delibate honeſta⸗
tis maioꝛe alia grauioꝛeq; in adiuuãdo ami⸗
co honeſtate. hec Auluſgelius. Sed Cicero

in li.de amicitia ita cõcluſit. Hulla ẽ excuſa-

tio peccati.ſi amicitia peccaueris. Nã cũ c

ſiliatrix amicitie virtutis: opinio fuerit. diffi

cileẽ amicitiaʒ manere.ſi a virtute defeceris.

Hoec de amicitia ſcripta ſunt. vt cognoſcat

vnuſquiſq; quãta ſit vis illius.q̃ tñ a rariſſi⸗
mis obf uat᷑:vt decet:vbiq; etem puat? amoꝛ
alas ſuas iam expandit:vnuſquiſq; qð ſuũ ẽ
Irit ⁊ ſuo tantum cõmodo ſatiſfacere ſtudet.
Mos vero qͥ xpᷣani ſumꝰad amcitiã excolẽ⸗
dam iuducimur:ꝑ legẽ illã diuinã:quã xpᷣus
Deus dei filius devirgine natus verbo docu
it.piter ⁊ exemplo. Diliges ait pximũ tuum.
qð ſi fecerimꝰ pignꝰeterne vite ab eo largiter
accipiemus.qͥ ſuã nobis gr̃am largiet᷑ in pn⸗
ti ſeculo.Et in futuro gloꝛiã ſempiternaein q̃
yvinit ⁊ regnat ꝑ infinita ſecula ſeculoꝝ Amẽ.
1 S ermo ſexageſimuſnonꝰ de biĩſſimo cõ⸗
ſeſſoꝛe Antonio paduano de oꝛdine minoꝝ.

Onpoteſtcmitas

abſcondi ſupꝛa montẽ poſita. Ver
ba ſunt redemptoꝛis nr̃i oꝛiginali
ter Matthei. v. ca. in euãgelio pñtis ſolẽni
tatis. Cũcti fere moꝛtales qͥ baptiſmali cara⸗

ctere ſunt inſigniti:btm̃ antoniũ paduanũ de

uotione ardentiſſima colũt ac venerant᷑.nec
ipᷣe patrociniũ eius expoſcentibi. ita ſit affa⸗
bilis ⁊ ꝓtinus vt videat᷑ quodammõ cũ illis
cõuiuere ⁊ cõmoꝛari. Nullus a fonte ſue dul
redinis ſitibũdus abſcedit.oĩbuſq; eũ inuo⸗
cantibus pꝛeſto ẽ. Et vt veriſſime cãtat eccle
ſia. Ad ſacrũ eius tumulũ freq̃nter membꝛa
languentiũ:mõ ſanitati quolibet moꝛbo fue⸗
rint grauata reſtituũtur. Pꝛopterea ne bñfi⸗

cioꝝ illius immemoꝛes accuſemur.in ſolẽni
tate pnjᷣti ad ſue laudis pᷣconia extollẽda.om̃i

ſtudio.om̃i diligentia:om̃iq; vi dicendi debe
innus incũbere.Eſt quippe in eccleſia deivelut
ciuitas poſita in cacumine montis.q̃ ab oĩ⸗
vᷣus videri põt.vt verba ꝓpoſua dicunt. Om̃
multa in hoc ſancto reꝑiũtur q̃ fulgẽt in do⸗
mo dñi:lucentq; oĩbo qͥ ſunt in illa.ꝓpter que
Earran qui eſt in celis gloꝛificãt ⁊ bñdicunt
Ded vt iſta clarius habeant᷑ de ſancto anto
Mio in pnñ̃narũ verba facturi.Triplicẽ excel⸗

lentiam eius poꝛabimunus.
LBin dicitur religionnis

Texcda gloꝛificationts.

Qualiter brũd antonius etate tenellus ba
buũ canonicoꝝ regularium ſancti au guſtini

ſuſcepit. Indeq; zelo martyrij ſuccenſus trã⸗
ſijt ad religionẽ minoꝝ. apitulum.i.
Ridma excellentia ſancti antonij:vꝛ reli⸗
Agionis. Dedicauit nãq; ſe deo.⁊ in reli⸗
gione ſctã laudabiliter vſq; ad moꝛtẽ ꝑſeue⸗

rauit. Vt em ſcribit᷑ in cronicis oꝛdinis nr̃i
minoꝝ. Fuerũt ãni vite beati antonij.æxxvi:

Ham fuit in domo parentũ annis qndecim
In monaſterio vero ſancti vincẽtij annis du

obus. Et in monaſterio ſancte crucis de co⸗
limbꝛia nouẽ annis. Poſtremo in oꝛdine be
gti franciſci multis miraculis clarus decem
Annos feliciter ↄſummauit. Et licet ĩ eo mul
ta cõueniãt.qᷓ ſue religionispfeſſionẽ extollũt
nos tamẽ tria dũtaxat explcabimus.

Secudum cauſalitas:

Terciüchariis.
IPꝛimo quo extollit᷑ pfeſſio aſſumpte reli⸗

gionis a btõ ãtonio ðꝛ ctas. Nõ cm̃ expecta⸗

uit ſenectã. nõ inuenilibo annis pꝛius voluit
obtemꝑare:ſed vbi ſextũdecimũ attigit annũ

ſpꝛetis mũdi ⁊ carnis illecebꝛis ad quoddaʒ

cenobiũñ oꝛdinis ſancti Auguſtini vlixpoone
ciuitatis de qua ipᷣe oꝛiũdus erat vicinũ ſe cõ

tulit. Ibiq; deuotus habitũ religiõis aſſum⸗
pſit.vbi biennio exacto: amicoꝝ carnaliũ fre
Intia turbabat᷑.ne vt cupiebat ſedulo ↄtẽpla
tioni vacaret. q̃re ad ſancte crucis de colim⸗
bꝛiꝗ cũ ſuperioꝛis licenua aliud.ſ.eiuſdẽ oꝛ⸗
dinis monaſteriũ cõuolauit. Sed gleriq; cł
hec dicimus:vel Antonio ad iuuenilẽ quaſi
motũ imputãt:qꝛ ad religioneʒ ſe tranſtulit:
vel detrahunt viris religioſis:qͥ inducere co
nantur laicos vt ⁊ ipᷣi fiant religioſi. aut reli⸗
gionẽ dãnant.q̃viros quandoq; flagitioſos
atq; ſceleſtos recipit.Pꝛo qͥbo tria ſunt de ne⸗
ceſſitate dubia declarand.
ecũdum vtrũ peccet illequi hoꝛtat᷑ quoſ⸗
cũq; ad religionis ingreſſum. S
erciũ vtrum peccatoꝛib ſi denegãdus re⸗
ionis ingreſſus.
d pꝛimũ dubiũ rñdet tho.ſe.ſe.q.vlti.q;
diuturna deliberatio ⁊ multa cõſilia reqͥrunt
in magnis dubijs.vt dicit Ariſto.in.iij.eth̊.
In his aũt q̃ ſunt certa ⁊ determinata nõ reqͥ
ritur ↄſuliũ. Circa aũt ingreſum religionis

—

tria pñt ↄſiderari. Pꝛimũ eſt ipe ingreſſus re
ligionis ſ m ſe. Et ſicẽ certũ ꝙ ẽ melius bo⸗

nũ,/2 qui de hoc dubitat quantũ de ſe eſt de⸗

il
AV
cu
felig
Vina
mina
glie
mmita⸗
ae
lii
impe
flg
honc
ſo
Pepe
ſhum
ho
gantes
luitgri
fioccc
Neqnn
f
dilcol
ſenbit
licml
ſugzon

ultcel

latei
un
poer
ſounci⸗
lencin
emio⸗
Cici
ſtelbe
indin
dedi⸗
lerin
llhyi⸗
rii
iynni
hloheer
ſuent 3
lolnitas
Cloſlas
ligtin
guianf
ſelnarei
ſinian
agiteni
nntdef
onetr

ni⸗
fl⸗
⸗
⸗
it

N
he

li

.
nni
,
ne

n⸗
ife
e
9
1

100
di⸗

0

ß
1
ſis
8le
/

ogakrpo qͥ hoe eöſiliu dedit. Secundo pöt

ↄſiderari rigionis ingreſſus ꝑ cõpationem

dd vires eins qꝗᷣ eſt ingreſſurus.Et ſic non eſt
locus dubitationis quia illi qͥ ingrediuntur

religionẽ.nõ confidũt de virtute ſua.ſed di⸗

uina fm illud Eſaie.xl.ca. Qui ſperãt in do⸗ em ingrediat
mino mutabũt foꝛtitudinem. Si tamẽ eſſet. · aſperitatẽ ⁊ tentationũ bella vel negat vel ta⸗
aliquod ſpeciale impedimentum.puta infir: cet.Aut qꝛ multos religioſos cũ xpᷣo loqͥ fa⸗
mitas coꝛpoꝛalis:vel onera debitoꝝ.vel ali⸗
quid huiuſmodi requiritur deliberatio:con⸗

iliũ habendũ eſt cũ his qui pꝛodeſie pñt nõ
impedire.Tercio poteſt cõſiderari ingreſſus
religionis quantũ ad modum:⁊quã religio

nem quis in gredi debeat. Et in talibs habe⸗
ri poteſt cõſiliũ a viris timentibo deũ. Sed

pene om̃es que ſua ſunt querũt nõ q̃ ihu xp̃i
ſuam religionem omnibo pꝛeferentes.⁊ plerũ

q; quod granius eſt alijs derogantes nõ attẽ
gentes ad quã quis vocetur a domino. Vo
luit quippe ipᷣe deus cuius ſapientie non eſt fi
nis eccleſiaʒ religionũ mulctiplicitate decoꝛa⸗
re.qᷓ tamen omnes vni xpᷣo famulant᷑: vnũq;
iu gu ſuaue illius trabuũt. Sicut ⁊ de equis
diſcoloꝛ ibo. Hiero.ĩ epiſtola ad palmachiũ

ſcribit dicens. Diſcoloꝛes equi ſed volũtate

rõcoꝛdes vnũ aurige iugũ trahunt. Non eſt
itaq; detrahendũ alicui religioni quã appꝛo
bauit eccleſia. Sed omnib honoꝛ eſt exhi⸗
bendus:in quibus diuerſe conſtitutõnes re⸗
periũtur.vt ſic ſatiſfiat diuerſis inclinatõni

us volentium deo in religione ſeruire ¶ Ad
ſecundũ dubiũ dicit.Tho.vbi.S. Cilli qui

inducũt aliquos ad religioneʒ: magno ſunt
pꝛemio digni. Nam ſcribitur Jacobi.v. ca.

Qui cõuerti fecerit peccatoꝛem ab erroꝛe vie

ſiue liberabit anumã eius a moꝛte:⁊opꝑit mul⸗
titudinẽ peccatoꝝ. Ad hoc etiam facit quod

ðↄꝛ di. xv.c.tria ſunt. Poſſet tamẽ ↄtingere tri

„

plex inoꝛdinatio.Pꝛima eſt ſi violenter aliqͥs

aliquẽ ad religionẽ cõpelleren vt em̃ ſcribitur
xx. q.iij.c.pñs clericus. Nullü bonũ niſi vo
luntariũ.Et Hiero.ait de cõſe.di.v. Quic⸗

quid neceſſitate fit cito ſoluit᷑ q volũtate ꝑ⸗

ſeuerat. Aduertant ad hoc parentes hi qͥ fili

as inuitas monaſterijs recludũt quãto peri

culo illas exponũt. Conſiderẽt ⁊religionũ pᷣ

lati qui moniales ſic factas inuitas recipiũt

quid rñſuri eterno iudici qui neminem vult
ſaluare inuitũ. Audiant aũt omnes Augu⸗
ſtinũ qui li.i.cõfeſſionũ ait. Nemo inuitꝰ bñ
agit.etiã ſi bonũ eſt qð agit. Secũda inoꝛdi
natio eſt. Si aliquis ſimoniace aliuʒ ad reli
gionẽtrahat pᷣcio dato vel recepto.qð ꝓhi⸗
betur.i.ꝗ.ij.c.quã pio. Nota ꝓpterea ꝙ licet

p ingreſſu religiõis ſiue monachoꝝ ſiue mo

feſſio aſſumpte religt . dicit
Muſalitas. Cauſa q pe finalis ꝓpter quã reli

niali no liceat aliquid accipe vel exigere ſid6

pꝛeciuʒ. Spõte m oblata non interueniente

Aliqua coꝛrupta intentõne licet recipere: ſicut

ꝓbatur.i. q.ij.c.ſicut epiſcopũ.Tercia inoꝛ⸗
dinatio eſt cũ quis mendacijs allicit quẽpiꝗ

vt religionem ingrediat᷑.puta qꝛ religionis

miliariter mentit᷑ ⁊ ſimilia.qᷓ ⁊ ſi quãdoq; ve

ra inueniant᷑:tamen de pleriſq; falſo confin⸗

gũtur. Illicitũ ẽ talibo fallacijs deciꝑe iuue⸗

nes:vt ſic mũdũ ↄtemnãt:qꝛ vt refert Augu.

lus ducendus ẽ opitulante mendacio.Ad
tereiũ dubiũ ſanctus tho. vbũ.S. rñdet ꝙ in⸗
greſſus religionis:nõ ſolũ cõgruit ⁊ expedit
exercitatis in obſeruantia pᷣceptoꝝ:vt ad ma
ioꝛẽ ꝑfectionẽ pueniant.ſed etiã nõ exercita⸗

tis ⁊ pctõꝛibo. Nã ⁊ dñs Mattheũ publicinũ
q nõ erat exercitatus in pceptoꝝ obſeruantia
vocauit ad obſeruantiã cõſilioꝛũ. Ad hoc fa

cit ꝙ hubet᷑. xxxiij.q.ij.c,. admonere. AUbi ſte⸗
phanus papa ↄſulit cuidã vxoꝛicide. ꝙ in⸗

grediat᷑ monaſteriũ dicẽs. Relinq̃ hoc maxi

mũ pcti facinus:ingredere monaſterinʒ. Ad

antoniũ itaq; redeundo dicimꝰ ꝙ ipᷣe ſpũſctõ
inſt igãte reli gionis ſtatũ elegit. quidẽ lieʒ
ex euẽtu rei.qꝛ de bono in melius ſemꝑ pꝛofe

cit dep̃hẽdere poſſumus id nihilominus ma

niteſtat eius conditio anteq; a mũdo diſcede

ret. Natus quiſpe ex venerabilib honeſtiſſi
miſq; parẽtibo:atq; ab eis in pꝛimo floꝛe ge⸗

nitus iuuẽtutis:vocatuſq; ĩ ſacro baptimaæ

te ferdinãdus.traditus ab eis fuit educãdua

⁊ lr̃is imbuẽdus in eccĩa gloꝛioſe virginis
marie:in q̃ btĩ vincẽtij mererls coꝛpus ho
noꝛifice reqͥeſcit. Qua de rech ipᷣe ſic a teneris
annis bonis moꝛibo fuiſſet. inſtructus nõ ni
ſi vera pꝛudentia comitante in religione deo
ſeruire diſpoſuit. ¶¶ Gcdm q extollitur pꝛo
onis a btõ antonio dicit

gioſus effectus ẽ:ſpꝛetis qbuſſibet tꝑalibꝛ bo
nis fuit vite religioſe ꝑfectio:de qua ꝑfectios
ne tria declaranda ſe ingerununt.
Pꝛimũ in quo cõſiſtit ꝑfectio religionis. .
Secundũ quõ in tribus votis integrat᷑ꝛp⸗
ficitur ſtatus religionis.

.

*

Terciũ cur inter tria vota pꝛincipalius eſt t

eſſentialius ipᷣa obedienina.
Ad pꝛimũ rñdere poſſumꝰ ꝙ pꝑfectuʒ dꝛ eui
nihi deeſt. vt vult Ariſ.iij.phiſi.⁊.v. mecha.
Et ↄmẽtatoꝛ ibidẽ ↄmẽto.xxi.⁊ Tho.i.ꝑ.q

iiij. Conſiſtit ergo ꝑfectio hoĩs in adoption⸗
chharitatis, iuxta illð ad Coloſen.iij. c. Su⸗

L . – —

p omnia charitatẽ habete qᷓ eſt vinculum e diſpeſ atonem exterioꝝ reꝝ qᷓ ampntat ꝑvotſi

fectõnis. Amoꝛ. n. habet virtutẽ rãſſoꝛmati pauptatis. Ołdo circa gubernatõeʒ vxoꝛia
uam ⁊ vnitinã diligeus ĩ dilectũ ꝑ intellectuuz ⁊ſuioꝝ q tollit᷑ ꝑ caſtitatẽ. Cercio ꝑ diſpöem
⁊affectuʒ.Eti boc pficit᷑ creatura ꝙ vniat᷑ ꝓꝛioꝝx actuũ qͥ tollit᷑ ꝑ obediẽtiã. Silr bolo 1
affectũ cũ creatoꝛe cui nipil deeſt. Eſt aũt tri cauſtũ ðꝛ cũ aliqͥs totũ qò hʒ deo offert. Ha
plex ꝑfectio m tho.fa fe.q.clxxxiiij. arti. j. bet aũt bõ triplex bonũ. Pꝛimũ ẽ rey exterio .
Pꝛima abſoluta q̃ nõ ſolũ attendit᷑ ſm totali. Jũu.q̃s totaliter offert deo ꝑ paupꝑtatẽ. Scom 0
tatẽ ex ꝑte diligẽtis:ſed etiã ex ꝑte diligibꝛis: bonũ ꝓpꝛij coꝛpis qð offert deo pcipueꝑ voe g
vt.ſ. diligat᷑ deus q; tũ ẽ diligibilis.⁊ talis ⸗ tũ caſtitat: q abrenuciat maxis delectatõibo 4
fectio nõ eſt poſſibilis alicui creature ſed ſoli carnis.Terciũ ẽ bonũ aĩe:qð totaliser offert ſen
deo puenit. Scðdᷣa pfectio ẽ abſoluta ſᷣm to⸗ deo ꝑ votũ obediẽtieꝑ qð hõ offert deoppꝛiã
talitatẽ abſolutã ex pte diligentis put.ſ.affe⸗ volũtatẽ ꝑ quã hõ vnt᷑ oib potentijs ⁊ hitib in
rtio ſᷣm totũ ſuũ poſſe ſꝑ actualiter feratur in aĩe.Oẽs aũt alie obſᷣnãtie religionũ oꝛdinãt᷑ o
deũ.⁊talis ꝑfectio nõ ẽ poſſibilis in via eum ad pᷣdicta tria vota.nã laboꝛ manuũ ⁊ mẽdici i
hõ ⁊ doꝛmiat ⁊ alijs in qbb occupetur mẽtis tas ad pauꝑtatẽ vigilie ieiuniũ ⁊ diſciplĩa ad
acm nõ fert᷑ in deuzʒ. Et iſta ẽ ꝑfectio pr̃ie. Et caſtitatẽ.Alia exercitia vt lectio:oro:viſitatio
Dde hac dðꝛ de pe.di.ij. charitas. ꝑfecta chari⸗ inſirmoꝝ ⁊ hmõi ad obediẽtiã. Determĩatio d
ititas in hac vita hr̃i nõ p̃t. Tercia aũt ẽ ꝑpfectio aũt hitus ꝑtinet ad oĩa tria pᷣdicta tãq; ſignũ i
. q̃ neq; attendit᷑ ſᷣm totalitatẽ ex ꝑte diigibi-⸗ obligatõnis. Interioꝛes aũt actꝰ virtutis:vt Hon
lis neq; ſᷣm totalitatẽ ex ꝑte diligẽcis.vt.ſ.ſo buũilitas patientia ⁊ hmõi:nõ cadũt ſub voto i
actu ferat᷑ in deũ. Sʒ qtũ ad hoc ꝙ excludã religionis.qꝛ oĩm virtutuʒ mr̃ ẽ charitas ad ni
tur ea q̃ motui dilectionis in deũ repugnãt:? quã oꝛdinat᷑ ſtatus religionis vt ad fint᷑. Ad ni
hoc põt hr̃i in pñti vita.Et hoc dupir. Uno terciũ qð erat declarandũ.rñdet tho.ſᷣa ſᷣe.q. he⸗
mõ inq̃ntũ ab effectu hoĩs excludit᷑ om̃e ilõ clxxxv.arti.viij.ꝙ inter tria vota pncipalius ſe
qð charitati cõtrariat᷑ ſiẽ eſpctm̃ moꝛtale.vt eſſentialius religioni ẽ obedientia. Et hoc D
l.nihil co gitet vel velit deliberare qð ſu diui triplici rõne. Pꝛimo qꝛ qͥd ꝑ eam maius deo “W
ne dilectioni õriũ.⁊ ſine tali ꝑfectione chari⸗ offert᷑ q; ꝑ alia.ſ.ꝓpꝛia volũtas. Scðo quia ncin
tas eẽ nõ põt.Alio mõ vt hõ ſtudiũ ſuũ deꝑa votũ obedientie continet ſub ſe alia vota.ſed RrH0
tet ad vacandũ deo ⁊reb diuinis:pᷣtermiſſus nõ ccõuerſo:Tercio qꝛ votũ obedientie pꝛo⸗ ſoft
alijs:excludẽdo oẽm affectũ extraneũ niſi q́; pꝛie ie extendit ad accus ꝓpꝛios pꝛopinquos uſbe
tũ neceſſitas vite pñtis reqͥrit.Er ad iſtã oꝛdi fini religionis q̃nto autẽ aliqͥd ẽ pꝛopinqͥus inin
natt religio vt ad finẽ. VUñ ſtatus religionis ẽ fini tanto melius. Notanduům tñ hoc loco ꝙ; ſin
q̃dam diſciplina ⁊exercitiũ ꝑueniendi ad ꝑa multa ſunt in qb religioſi nõ tenẽtur obedi⸗ ſie
Aerton?. & Wegmas erat declarandũ qu?à replato. Pꝛimo ſi pᷣlatus pᷣciꝑet odei mãda⸗ imm
in tribo votis integrat᷑ ⁊ ꝑficit᷑ ſtatus religio-⸗ ta.vt crimẽ occultũ reuelari ſibi.nõ ſᷣuato oꝛ un
nis. Et ad hoc reſpõdemus ᷣ̃m tho.ſᷣa fe.q. dine fraterne coꝛrectionis. vel pꝛeter manda Ur
clxexvi.arti.vij.ꝙ ſtatus religionis poteſt tri ta. vt mendacium officioſum. Nõ em̃ debet te
pliciter ↄſiderari. VUno mõ ſᷣm qð ẽ q̊ddã ex hmõi pceptis parere.vt ptʒ.xi.q. iij.c.ſi dñs. 1
ercitiũ tendendi in efectõnẽ charitatis. Alio Secũdo ſi ↄtra oꝛdinatõnes eccleſie.vt non .R

mõ ſᷣm qð quietat hũanũ animũ ab exterioꝛi ieiunct die ſtatuta ab ecclia ⁊ ſimilia ſicut ꝓ⸗
brus ſollicitudibo. Tercio mõ ſᷣm qoð ẽ q̊ddaʒ batur.xi.q.iij.c.ſi qͥ eᷣus. Tercio ſi contra
holocanſtũ ꝑ qð aliqͥs ſe ⁊ ſua offert deo. Et oꝛdinationes ſue regule vel conſtitutionum.
ſim hoc in triba votis integrat᷑ ſtatus religio Quarto ſipcipit ea ad q̃ nõ ſe extẽdit pᷣlature
nis.Pꝛimo quidẽ q;tum ad exercitiũ ꝑfectio auctoꝛitas.vt ſi pᷣciperet peccata cõfeſſa iterũ
nis reqͥritur ꝙ aliquis a ſe remoueat ũla ꝑ ᷓ ↄtiteri ſine cã. ⁊ ſimilia. Quinto ſi pᷣciꝑet qdᷣ

poſſet impediri ne totaliter affectus eius ten habet ſpẽm mali vt q; nudaret ſe coꝛã oĩbo qꝛ 8
dat in deuʒ in quo cõſiſtit ꝑfectio charitatis. obedientia intelligit᷑ in licitis ⁊ honeſtis:vt unr
H mõi aũt ſunt tria. Pꝛimũ ẽ cupiditas ex. ꝓbat. xi.q.inj.nõ ẽ. Sexto ſi pciperet vt ſub⸗
terioꝝ bonoꝝ.q̃ tollitur ꝑ votum pauꝑtatis: ditus reſpiceret aues volãtes ꝑ aera.licz aliqͥ D
Scõm ẽ cõcupiſcentia ſenſibiliũ delectatio- dicant ꝙ etiã in his laudabilius ſit obedire.
nũ inter quas pcellũt delectatõnes veneree ᷓ ſicut diximus in ſermõe de ſancto Mattheo Cn
tollit᷑ ꝑ votũ còtinẽtie. Lerciũ ẽ inoꝛdinatio Terciũ quo extollit᷑ ꝓfeſſio aſſumpte reli⸗ ft,
D volũtatis hũane q̃ excludit᷑ ꝑ votũ obediẽtie. Gionis a btõ antonio dicitur charitas.Tãto llc
. Sindmuit ſollicitudis ſecularis inqͥetudo p⸗ nãq; feruoꝛe charitatis ſuccenſus fuit ꝙ non Wan
cipue ingerit᷑ bomini circa ria. Pꝛimo circa ob aliã cãm. niſi vt martyriũ pateret᷑ ꝓ xpᷣo a mun
tdui

tione decoꝛa

. . OJ”ðäͤ W . . . . . 8
teligione ſancti auguſtini traſierit ad religio
nem fraciſci. ⁊ lz vt inqͥt tho. ſa ße.q. clxxxix.

Hõ liceattrãſire de vna religione ad aliaz tũ

qꝛ ſcandaliʒant᷑ illi qͥ relinquũtur:tũ qꝛ faci⸗

lius ꝓficit aliquis in religione in quaviuere
cõſueuit q;ᷓ in alia:tñ qñ hoc fit vel ꝓpter m'f
Enã vtilitatẽ:ſiue ꝓpter neceſſitatẽ laudabile
eſt. Hodie vero qſt oẽs oꝛdines obtinuerũt
ne poſſit quis ꝓfeſſus ꝓ libito oꝛdine ſuo di
miſſo ad aliũ ↄmeare.Olim etiã fiebat trãſi⸗
tus ab oꝛdinibo mendicantiũ ad oꝛdines mo

nachales quoſcũ; ſine diſpeſatoe pape. Et
reputabat᷑ licitus in foꝛo iudiciali eccie tãq̃s

trãſitus ad pfectioꝛẽ ſtatũ.ſ. cõtemplatõis cũ

tñ in rei veritate nõ hoc intenderẽt trãſeũtes
ſed vt maioꝛi libertate ad malũ vterent᷑: ſicut
apparebat in cõuerſatõne eoꝝ.Sed ꝑ ↄſtitu⸗
tionẽ martini qnti in cõcillo cõſtantienſi de⸗
cretũ ẽ vt de oꝛdie mẽdicantiuʒ nullus Kon
ĩcar⸗

trãſire ad aliquẽ oꝛdinẽ monachalẽ:ni

tuſienſiũ:etiã cũ licẽtia ſui oꝛdinis niſi ſuper
hoc hfet diſpeſationẽ a papa. ⁊oibulla di⸗
ſpenſatõnis fieret mentio de ↄſtitutõe marti⸗

ni:als eſſet iſte apoſtata: nec poſſet manere in

2

illo oꝛdine ad quẽ trãſi. Sciũs ; antonius

audiens famã qũdam fratũ minoꝝ qͥ ĩ mar⸗

rochio ꝓ xp̃o martyrium paſſi fuerãt ↄcepit
cio fratrũ minoꝝ ſocietati ſe copulare vt cuz

cis liberius ad martyriũ ꝑgeret: etiã pᷣlati ſui

licentia ⁊ ſi cũ oficultate obtenta venientib⸗
ad ſuũ monaſteriũ fratrib mioꝛibus habitũ
ſcti frãciſci deuotus recepit:moxq; cũ ipᷣis in
ge receſſit. Quidã vero ex canonicis ſuꝑ hac
grauiter dolens:abeunti antonio in amaritu

dine coꝛdis dixit. Vade vade qꝛ foꝛſitã ſan⸗

ctus eris. Cui hu militer ſic reſpondit. Cum

me ſctm̃ audieris:deum vtiq; collaudabis.

¶ De pdicatione bti antonij qͥ ſciam habuit

nõ ſolũ acqͥſitam:ſed infuſam:quare cũ hũili

tate pᷣdicans: meruit q;plurimis ſignis ⁊ mi⸗

Capitulũ.ij.
Ecũda excellentia ſctĩ antonij ðꝛ pᷣdica
tionis. Nam feruentiſſme xpᷣi euãgeliũ
cauit. Fuit aũt ſua pᷣdicatio triplici cõdi⸗
ta.
Pꝛiuma conditio fuit clara intelligentia.
Secunda humilis obedientia.

ercia gratioſa aſſiſtentia.

raculis coꝛuſcare.

BPꝛumq ↄditio q decoꝛã fecit beati antonij

Hdicatõem: fuit clara intelligẽtia. ſ. ſcriptura
rũ ſctãrũ:quãꝛ legẽdo ⁊oꝛãdo atq; ↄtẽplãdo

cõpꝑauit:nã vt ſcribit᷑ ĩ eiꝰ legẽda. Poſtqᷓʒ ad

monaſteriuʒ ſctẽ crucis de colimbꝛia puenit

Ppellabat eũ iam ſpũs q̃dã futuroꝛũ pᷣſagio

ad diuinaꝝ ſtudia ̃aꝝ in qͥbus iugiter me⸗

*

ditando nõò ſolu qliter ĩ agro alieno vicia ex⸗
tirpãdo vᷣtutes ĩſereret:ſemetipᷣm ſollicite pꝛi
mitꝰ excolẽdo cognouit:verũetiã q̃liter fidei
noꝛmã aſtrueret: ac ↄfutaret erroꝛes: ſirmiſſt
mis patrũ ſentẽtijs ſe muniuit. Sicq; factũ
EW illo inſpirãte qͥ interuallo tpia in docẽdo
nõ idqiget.nõ milto poſt vir dei ſapie plenꝰeẽt.
hec ĩ legẽda. Et vt cronicis oꝛdis notat᷑ ci⸗
tpe generalis ↄcilij rome coꝛã papa ⁊ eardina
libꝰ vniuerſoq; pplo pdicaſſz ſi uaq; natiua lin
gua ſatiſfeciſſet natõibꝰ varijs: q̃ referebãt di
ſtincte illiꝰ ᷣba intellexiſſe:cuʒ oẽs fuiſſent in
admiratõe ſuſpenſi: papa ipᷣm arcã teſtamẽti
vocauit. In ipis adhuc cronicis ſcribit᷑ ꝗꝙ be
atus qtoniꝰde bnplacito pr̃is frãciſci fuit Pp⸗
mus ſtudẽs ĩ theologia cũ frẽ adã ðð mariſco
anglico ĩ oꝛdie ꝑ generale capłm oꝛdĩatus.?=
acceſſerũt ad abbatẽ ſctĩ andree de vollis
clariſſimꝰ theologꝰ libꝛos btiĩ dionyſij noui
ter ex greco trãſtulerat ĩ latinũ atq; pulcher⸗
rime cõmetauerat. Abbas vero eos benigne
recepit:⁊ cũ iſpexiſſet aĩmi puritatẽ.⁊ĩtelligẽ
nie limpitudinẽ ĩ btõ antonio in ſuo ↄmento
ſuꝑ dionyſiũ de myſtica theologia. ca.iij. de
btõ antonio ſic dixerit.· Freq̃nter amoꝛ pene
trat vbi cognitio phiſica foꝛis ſtat. Legimꝰ?
em̃ q̃ſdã ſctõs epᷣos minus ĩbutos fuiſie phi
ſicis:qͥ ⁊myſticã theologiã captu mẽtis hau
rientes.celos penetrabãt.oẽm pbiſicã cogni
tionẽ ſubtiliſſime trãſcendentes:vſq; ad beae
tiſſimã trimtatẽ. qðᷣ ⁊ ego in ſcto frẽ antonio
de oꝛdine fratrũ mĩoꝝ peculiari familiarita⸗
teexꝑtus ſum.qͥ cũ eſſet minus imbutus lit⸗
teris ſecularibus.animi puritate ⁊ mẽtis ar⸗
doꝛe ſucceſus myſticã theologiã captu men⸗
tis ⁊ feruẽter deſiderauit.⁊ abundãter hauſit⸗

yt poſſim dicere de eo qa ſcribit᷑ de ioaãne ba⸗
ptiſta. JIpe erat lucerna ardẽs ⁊ lucens qꝛ em̃

amoꝛe ardebit interiꝰlucebat exteriꝰ:hec ille.

fanciſci theolo giã fratribo eũ ro

. Olo gia antibus le
git. Cui tale in ſeriptig ſanctus fraciſcus de⸗
dit reſpõſum. Chariſſimo meo fratri ãtonio
Frater franciſcus ſalutem in xpo. ſolacet mi
biꝙ ſctäm theologia legas fratrib dũmõ
pter hmõi ſtudiũ ſcte oronis ⁊ deuotõnis ſpi
ritũ nõ extinguãt. ſicut ĩ regla cõcinet᷑. Vale.
Pꝛopter theologie ſacre cognitionẽ atq; ſpe⸗
culationẽ reꝝ diuinaruʒ introducit᷑q̃ſi deſe
loquens beatus Antonius in epla hodierna
3 ſcribit Sapientie. vij. ca. Optaui ꝛ2datuo? L
mihi ſenſus. Inuocaui ⁊ venit in me ſpiritꝰ
ſapie. ⁊ ppoſui illaʒ regnis ⁊ ſedibꝰ⁊ diuitinas⸗

„ „ „

nihil eſſe dixi in ↄpatõne illius. nec cõparaut

illi lpide pcioſum,qm omeauꝑ in ↄpatoni

Alinsarena?criguas tane luti eſtimabitur pepignaban?. Quareſanctna ontonius des
orgentũ in cõſpectu. cda ↄditio q;̃ deco⸗ inſpirante acceſſit qdam die ad os fluminis

rem fecit p̃dicationẽ btiãtonij ðꝛ hũilis obe⸗ iuxta mare. ⁊ ſtans in ripa qꝗᷓ mari apꝛopin⸗

— ℳ

dientia. Hã dpᷣdicanduʒ nõſe pᷣumptuoſe quabat ⁊ flumini incepit piſces aduocare di⸗

vel arro gãter ĩgeſſit ſed platoꝝ ſuoꝛũ pcepto cens.Audite verbũ dñi piſces maris ⁊ flumi
monitus ⁊ aſtrictus.Et yt ſcribit in.c. niſt cl ⸗ nis. ex quo illud audire ↄtemnũt heretici in

pꝛidẽ.de renũciatõnibo. Tuc in te verã huni fideles. Et ecce ↄuenit ſtatim ibi tanta piſciũ
litatẽ cuſtodies:cũ p eã locũ ſublimẽ affngies multitudo ꝙ nunq; tãta ſimul in illis ꝑtib⸗
⁊ꝑ obedientiã nõ dimittes. Cum eni tẽtaſſet fuit viſa.⁊ oẽs tenebãt capita alianuſ extra
ad ptes ſarracenoꝝ nauigare cũ licentia pᷣla⸗ aquã. Quibus ſctũs antonius oleẽniter pdi
toꝝ aduerſa grauiq; valitudine impeditꝰ ad care cepu dicens. Frẽs mei piſces multum te
ptes ſideliũ tandẽredire ↄpulſus fuit? dum nemini ꝓ veſtro modulo referre gratias crea
nau igantes hiſpaniã tentaſſent petere vẽtis toꝛi qͥ in veſtrũ habitaculuʒ dedit vobis tam
flantibo nõ ſecũdis ad ſicile inſulam applicue nobile elementũ. ita vt aquas dulces ⁊ ſalſas
rũt. Inſtabat aut eo tpe generale capitulum pꝓut expedit habeatis refugia. Inſuꝑ multi⸗
fratri minon aſſiſij prxime celebꝛanduʒ. Ad plicia contulit. vt euitetis incõmoda tepeſta
qõ antonius debilis ⁊ infirmꝰ ꝑuenit. Soz tis.Erhibuit inſuꝑ vobis elementumd afa
nũ ⁊limpiduʒ. vt vias ꝑ q̃s incedatis ⁊eſcas

luto vero ex moꝛe ca itulo frater gratianus

tũc romãdiole miniſter ſe anctũ antoniũ ſecu,ʒ pleniꝰ videatis vt viuere poſſitis. idẽ creatoꝛ
duxit. Miſitq; ülu ad qᷓndam locũ ↄtempla eſcas vobis neceſſarias admiſtrat.vos ĩ crea

7

tont uſpolittipm ipe ſuppliciter epoſtu⸗ nione mũdi p benedictoca deo multiplicu
lauerat. vbi totũ ſe oronib⸗ ⁊alijs ſpũalibo ex nis pceptũ habuiſtis: vos in diluuio ceteris
cercitijs dedicauit:ſicut diffuſius ponit᷑ in le⸗ aĩalib extra archaʒ peuntibus abſq; leſione
= ſicq; aliquãdiu dono ſapiẽtie pienus reſeruati fuiſtis. Mobis data fuit ex imꝑio
ſumplicem inter ſumplices vitã durt. Cũ ve Jonã ꝓphetã dñi reſeruare ⁊ ulũ poſt triduũ
ro frẽs ꝓ ſuſcipitdis oꝛdinibo miſſi ad ciuita in terra reponere. Vos ⁊ cẽſum dño ihu xpᷣo
tem foꝛliuij ↄflu xerũt inter quos affuit ꝛ bea⸗ cũ tanq; pauꝑ nõ haberet vñ ſtaterẽ ſolueret
tus ãtonius. Epᷣus loci ꝑquiſiuit religioſos obtuliſtis vos ante reſurrectõnem. poſt fui⸗
oꝛdinũ qͥ ibi cõuenerãt:an aliqͥs verbů dñiß ſtis cibus eterni regis dñi ihu xpᷣi. ꝓpter que
gicare eſſet diſpoſitus. Et cũ om̃es id recuſa oia laudate ⁊ bñdicite deũ. a q̊ tot bnſicia ſin
rẽt ad antoniũ ſe vertit:impoꝛtuneq; ſatis el.· gu laria ſceelie aĩalibus recepiſtis. Ad hec

vt id pficeret exoꝛauit. Cũ vero ipe ſepiꝰ re⸗ verba? milia exultabãt piſces aperiebãt oꝛa

„

cuſaſſet:tandẽ deo ſic diſponẽte epi volũtatezʒ ⁊ ſignis bus poterãt altiſſimũ gollaudabãt
ni ſumpliciter fari: in ꝓgreſſu aũt ſᷣ monis dei eternus qꝛ magis honoꝛãt piſces deũ q;ᷓ ho⸗

eloqᷣa: ita ꝓfunde:ita ſubtihiter. ita etia effica⸗ mines heretici. Ad qð miraculũ ↄcurrit po
citer eructauit. vt oẽs in vehementẽ ſtupoꝛez pulus ciuitatis:qð vidẽtes heretici ↄpuncti
onerterit. Fratribonũt ipᷣis minoꝛibo res vi⸗ coꝛde ad pedes ſancti antonij vt pᷣdicationeʒ
Adebat᷑ hec noua.qm lʒ ſctũs antonius tantaʒ illis faceret ↄſederũt. Tũc ſanctus antonius
Deſupꝑ gram accepiſſet. vt memoꝛia ꝓ codici⸗ de fide illis efficaciter adeo p̃dicauit ꝙom̃es
bvus vter et.nullũ m in eo ſcie aliud ꝑpendo- ↄuertit hereticos.⁊ fideles in fide roboꝛatos
batur indicium.niſi ꝙ pauca perraro l̃aliter cũ gaudio ⁊ bñdictione remiſit. Piſces etiam
loqᷣbatur. Cuz vero virtus tãti pr̃is generali licentiati a ſancto antonio q̃ſi gaudẽtes ⁊ ca
miniſtro nota fuit:mox in publicũ ꝓdire co⸗ pitibus ſancto applaudẽtes:ad maris partes
pelleng antoniũ: officiũ ſibi pᷣdicatonis iniu⸗ varias ab icrũt. Aliud miraculũ fuit de plu⸗
xit. ¶ ercia ↄditio qᷓ decoꝛau it antonij hdi nia qꝗᷓ nõ tetigit auditoꝛes eius. CLuzʒ.n. ſemel
cationt ðꝛ gloꝛioſa aſſiſtentia. Aſtitit üli qp⸗ in ciuitare leniſarcenſi ꝓplło pᷣdicaret in quo⸗
pe pdicanti yeriſſime gratia dei:q vtiq; mt⸗ dam latiſſimo campo.turbatus eſt aer toni⸗
ta de illo miracula veriſſime ſcripta teſtant. “ trua ſonare ceperũt ⁊ pluuia ſpargi. timẽs ve
Ex quib aliqua enarremꝰ. Pꝛimũ de piſci⸗ ro ꝓplus abire diſponebat. At ſanctus ſilen
bus ad pꝛedicatõnem ſuã nõ niſi miraculoſe tio imperato oꝛauit ad dñm. Statim in lo⸗
cxoõſluentibo. Dũ. n. ipſe ariminũ pᷣdicaret.vbi co illo ceſſauit pluuia. cũ tñ in circſitu vndi⸗
bereticoꝝ magna copia moꝛabatur ↄtra eoꝝn q; pluuia efflueret abu ndanter. Finito itaq;
roꝛes diſputis cupiebat eos ad lujnẽ reln ſermonc oẽs gfas dederunt omipottn ne
tere veritatis. Ipſi vero nec eius verba audi? In ciuitate ad buc paduana. qdam nomine
*

☛ u .

um
in
ib⸗
int
fül
mme

en

q⸗
⸗
ins

69 N[R ꝗ
petrus filiam ſuam q̃ paduana dicebatur ad
ſanctũ adduxit:erat illa annoꝝ quattuoꝛ: pe
dũ greſſu pꝛiuata:ac moꝛe ſerpentũ reptans:
⁊ moꝛbo caduco laboꝛans:hãc dũ ad pces pa
tris antonius in ſancte trinitatis nomine cõ

ſignaſſet:mox omnis aduerſa valitudo dim?

ſit. Sanaq; facta ẽ ꝛa moꝛbo caduco ⁊ab ã⸗
bulandi impedimẽto. In eadem ciuitate pa⸗
duana:dam nomine leonardus cõſfeſſus eſt
beato antonio:q; pede percuſſeratmr̃em ſuã:
ita ꝙ ex vehementi impulſu in terram cecide
rat. ꝙ vir dei hoꝛrens ipᷣm dure redarguit. ?
inter cetera ei dixit. Pes qͥ ꝑcutit patrem aut
matrẽ debet ꝓtinus amputari. Hoc autẽ vir
ſimplex nõ recte intelligens ⁊ ꝓpter cul pam ⁊
ſancti exaſperationẽ triſtis effectus domũ cõ
citer edijt: pedemq; ꝓpꝛ iũ ilico mutilauit.qð
ybi mater aſpexit ad ſanctũ ãtoniũ feſtina ꝑ⸗
rexit. Conqueſtaq; de ipᷣo ꝙ filiũ ſuũ ita in⸗
ſtruxerat:⁊cõfidens tñ in ſanctitate illius pᷣ⸗
cabatur yvt ꝓ ipᷣo dñm exoꝛaret. Sanctꝰ aũt
ipᷣam cõſolando ſe legitime excuſauit.⁊ mox
ad ipᷣm pueniẽs oꝛatione pᷣmiſſa pedem con⸗
iun gẽs tibie:facto pariter ſigno crucis ſacris
manibus aliquãdiu deſuꝑ liniẽs ſtatim pes
ita inſertus ⁊ conſolidatus eſt tibie ꝙ ibidem
ſurrexit homo alacer ⁊ incolumis exultans ⁊
laudans omnipotentem deum. MMW
¶ deus gloꝛificauit ſctm̃ antoniũ ꝑ reue⸗
lationem moꝛtis eius ⁊ canoniʒationem atq;
Neauentem exauditionem illoꝝ qui inuocãt
patrociniũ eius. apitulum. iij.
EFErci beati antonij excelletia dicit᷑ glo
rificationis.Pꝛeter quippe gloꝛiam illam bea
tam quã adeptus ẽ in regno celoꝝ gloꝛiſica⸗
uit deus ſanctum ſuum in eccleſia militante
triplici gloꝛia. ðð
L.
ccunda canoniʒation

— 1i8. .
Eĩcia exauditionis.
4 gloꝛia ðꝛ reuelatõnis. Voluit de⸗
felicẽ illius trãſitũ mirabiliter reuelare.nam
yt ſcribit᷑ in cronicis oꝛdinis. Eodẽ die quo
beatꝰ antonius padue ex hac vita migrauit.
Abbas vercellenſis erat in camera ſua diui⸗
nis meditationiba intentus. Tũc ad eum ſo⸗
lus ingrediens antonius poſt nimiã ſaluta⸗
tionem beniuolam vir ſanctus adiens. Ecce .
domine abbasꝙ' relicto aſello meo padue vaꝰ
do ad patriam feſtinãter. Et cõfeſtim cũ ab⸗
batem in gutture vbi tũc grauiter patiebatur
familiarius tetigiſſet. ⁊ ctinuo ab egritudi⸗
ne liheraſſet:exiens foꝛas nõ eſt amplius vi⸗
ſus. Ille vero abbas conſiderans ꝙ foꝛtend
natiuam patriam.,ſ.hiſpaniam pergeret:eius

migraſſe.

.

deceſſum totaliter ignoꝛans ſurrerit vt iſmm
aliquantulũ retineret: zexiens extra cellã cuʒ
non inueniret anxie a monachis requirebat
vbi eſſet frater antonius. Quibus reſpoõden⸗
tibus ipſum nonveniſſe ⁊ vbi eſſet ſe penitus
ignoꝛare. Ille firmiter aſſeruit ſe modo illuz
vidiſſe:a quo etiam ⁊ curatum ſe atq; ſanatuʒ
aſſerebat. Et cum nullibi reperiretur pꝛefa⸗
tus abbas ad coꝛ rediens certiſſime intellexit
beatum patrem per moꝛtis exceſſum ad po-
trie celeſtis cõuiuiũ perrexiſſe.Et notans t⸗
pus diligẽter poſtmodũ liquido repperit ea⸗
dem hoꝛa qua ſibi apparuit ipſuʒ ex hac vita
. ecunda gloꝛia qua deus hũc
ſanctum ſublimauit dicitur canoniʒzationis
Gregoꝛius em̃ nonus obſeruatis omnibus
in ſanctoꝝ canoniʒzatione debitis.ipſum ſan

cũ cathalago ſanctoꝝ aſcripſit.a die ſui obi;ꝛ
tus menſe.xi.Eodem die vniuerſus vlirboꝝꝛ

nenſig populus vnde iſte ſanctus fuerat oꝛi
undus ſolennitate maxima letabatur: ⁊ cau⸗
ſam exultatõnis hmõi omnes penitus igno
rabant. Nam de ipſius canonizatione nihiſ
ſciebant. ⁊vt aiũt campane ciuitatis per ſe ſo
nabant. Cõpertumq; eſt ponea qꝙ; eodem die
fuerat beatuſimus antoeius ſolenniter cano

niʒatus. Annovero dominice incarnatõnis

MW. cclxiij. Conſtructa pꝛegrandi eccleſia in
eius honoꝛe. Coꝛpus ibi tranſlatum eſt. ⁊ cũ
diu ſub terra iacuiſſet inueta eſt lingua eius
adeo recens rubicũda ⁊ pulcra.quaſi eadẽ ho
ra pater ſanctiſſimus diſceſſiſſet. cum tamen
elapſi fuiſſent a die moꝛtis anni.xxiiij.⁊ ama
plius. Ipam autem lin guam Dominus bo⸗
nauentura tũc oꝛdinis generalis miniſterG
poſtmodum fuit cardinalis epiſcopus alba⸗
nenſis cũ pꝛeſens eſſet illius trãſlatõnis gau
dijs ĩ maibo reuerẽter accipies cũ lachrimis
cepit deuotiſſime huiuſcemodi verbis affari.
ingu⸗ bñdicta q̃ ſʒ dñm bñdixiſti alios
icere feciſti.nũc manifeſte apparet quanti

exiſtis meriti apud deũ. Et infiges ei dulcia
0 runn eã ſeoꝛſum honoꝛifice collocari.

ercia gloꝛia bti antonij ðꝛ exauditõnis.
e ppe ta. poſcẽtibo cũq; inuocãti⸗
bus liberaliter ↄdeſcẽdit.pᷣceſq; acvota ſuoꝝ

deuotoꝝ exaudit. Qualitervero ſctitbtĩ ofo
nes nr̃as agnoſeãt.oſtendit Ricar.in.iiij.di.

xlv.dicens. ipᷣi cognoſcũt om̃es ſupplica⸗

tiones noſtras quas eis poꝛrigimus in ver⸗
bo dei quod clare vident.qᷓ;uis em̃ non vide
ant omnia que videt verbum tamen ꝓbabile
Eꝙ in illo videãt om̃ia q̃ facimus ⁊ dicimus
⁊q̃ in coꝛde geſtam?ad reuerentiã eoꝝ. Et qͥs
enarrarevaleret:q̃t a diuerſis periculis beati

è
s

pater. Conuerſa mater ad beatũ antpniũ di⸗

xit cũ lachrimis. Frater mi ſi pius extraneis

es.noli mihi ſoꝛroꝛi tue eſſe crudelis ꝛdurus
Eſto mihiꝓpicius ⁊ mihi filiũ redde:quẽ tuo

cognoſcis nos.Etille cognoſco vos eſſe fra

„

tres minoꝛes.ſed nõ habeo noticiã ꝑſonarũ.

Et ille.Ego ſum ſanctus franciſcus ⁊iſte eſt
ſanctus antonius.⁊ ꝓpter deuotionem quaʒ

*
antonij fuerint meritis liberati Quod ad eũ tes vnns poſt ali aſcendentes confelſiſunt cp
fundẽtes pias pꝛeces exauditi. Obmiſſis iñ abyna perſona terribili ab alto in terrã deici. criß⸗
aliqua p deuotone noſtra inflanda hocloco ⁊ quaſiin furiam verſi fuerũt a cepto ꝓpoſi⸗ giͤt
ſubneciemus. Regina legionis multũ in be⸗ to impediti. Et ſicut dicti fratres pictoꝛes re Güpi
ato antonio confidens tenuit ſiliam. xi. anno ferebant. quidã illoꝝ ſtatim infra bꝛeue tpᷣus ſuc
rũ contra voluntatem regis ⁊ baronũ trihus ſpũm exhalarunt. Audiens hoc memoꝛatus mnn
diebus defunctam oꝛans ⁊ dicẽs. Beate an⸗ papa referentibus demandauit. Dimittatis enu
toni ego fui de patria tua: redde mihi filiam inquit ſtare ſanctũ illu ſicutvult. quia potius nust
meam. Que ſurrexit matriq; dixit. Parcat ti poſſemus cũ eo ꝑdere q; lucrari. Inhegra ca ſſci⸗
bi deus mater. Cum em elſlem intervirgines ſtro regni poꝛtu galie vir qdam petrus nomi 7iber
in gloꝛia beatus antoniꝰ pcibo veſtris aſtri- ne potens ⁊ diues. ⁊oꝛdini fratu minoꝝ ta⸗ nean
ttus a domino impetrauit: vt ad vitam redi ta dilectione aſtrictus.qꝙ eis ibi cõtulit locuzʒ to
rem. Sed vnũ ſciatis q; non ero vobiſcũ ni ꝓedificatoõne ↄuentus ⁊ ꝓedificijs plura de nti
ſi diebus.xv. quod ita impletum eſt ſicut di⸗ dit. Cũ aũt infirmaret᷑ ad moꝛtẽ.q̃ttuoꝛ fraa En
xit. In ciuitate vlixbone filius ſoꝛoꝛis beari tres minoꝛes ⁊alij de ſua familia vigilantes nalr
antonij foꝛte qnquennis ⁊ puerulus:cũ aljs in camera eius eximũ expectabãt. Tenebat ex un
pueris in mari ludẽs: euerſa nauicula ſolus denuotone pᷣdictus petrus habitũ fratrũ cuʒ 4
alijs natantibo ẽ ſubmerſus. Mater vᷣo poſt cuo elegerat ſepeliri. Et ecce duo fratres mi⸗ O
ſpaciũ triũ hoꝛarũ accurrens filiũñ moꝛtuũ a noꝛesvnus ad eius dexterã alius ad ſiniſtrã in
piſcatoꝛibo accepit. Queʒz cum vellet ſepelire ſibi aparuerunt. Cuivnus eoꝝ dixit. Petre

ſet

oꝛdini ſctõ ſi reuixerit dedicabo. Mox puer ſemꝑ ad nos habuiſti. miſſi ſumus ad te ↄſo
ſurrexit incolumis: ⁊ tandem adultus intra-⸗ landũ:⁊ de iſta infirmitate curanduʒ. Et tũc
uit oꝛdinem:⁊ vſq; in finem ſue vite ſancte ac ille rogauit ſanctũ franciſcũ vt habitũ quem
landabiliter pſeuerauit. YFrater Bernardin? ſupꝑ ſe habebat benedicere dignaretur. Quo ie
de parma ex quadam graui egritudine duo⸗ facto ambo diſparuerũt.Etille tanta celerita ni
bus menſibo mutus exiſtens ad tantã debili teↄualuit. ꝙ om̃es pntes in ſtux conertit. uao
tatem puenerat:q nec candelã poterat extin⸗ Et extũc duodecim annis upuixit. reſeruas uni
uere ſuo flatu timẽs de ſuffocationis ꝑicu⸗ ſibi illũ habituʒ bñdictũ in ſerinio cum quo h
o. cũ iam ei diffiderent medici ſubuenire. fe⸗ fuit tandem moꝛtuus ⁊ ſepultus: Dũ filia cu ab
cit ſe ad ſanctuʒ antoniũ paduam adduci. ? luſdam militis ioannis petri.de guarino de W
ante arcam ſancti pꝛoſtratus.oꝛanſq; feruen licio ciuitate mea natiua ſuperioꝛibus annis e
tiſſime cuʒ multis fratriba ⁊ populi frequẽtia ageret in extremis ⁊ iã ꝓ ipa exequiaꝝ pom⸗
ſtatim ibidem ⁊loql am recuꝑauit ⁊ ꝑfectã ſas pa diſponeretur: parareturq; funeralia indu
nitatem rece . Ake; cũ fratribo ſalue regina menta. ⁊luminaria.ceteraq; ſᷣm patrie moꝛẽ:ꝰ eU
lete 2 ſonoꝛola voce cantauit. empe bonifa emiſſo voto ꝑ hr̃em eius pᷣfatũ ad ſanctũ an⸗ in
cij pape octaui reꝑata ẽ tribuna baſilice ſal- toniũ ilico ad ſe redijt. ↄfoꝛtataq; loqui cepit n
uatoꝛ is in laterano. cui depingende oꝑe mo ꝛ die ſeqnti de lectulo ſana ſurrexit. In pꝛefa c
ſaico deputati ſunt duo fratres minoꝛes in il ta cinitate licij euenit qð narro.Erã ego ho⸗ he⸗
la arte valde periti. Deſignatis autem imagi ra miſſarũ in camera mea. ⁊ venit ad me qui⸗ mg
nibo quas idem papa ibidepingi mandaue- dam deterra tricaſij meſtus ⁊ dolens. qm̃ die
rat. videntes illi fratres ꝙ adhuc loca ſupere pꝛecedenti ſacculũ quendã cũ centum duca⸗ n
rant.in quibus alie imagines dollent poni. tis pꝑdiderat. rogabatq; vt in nr̃a pᷣdicatione en
ꝓpꝛio motu vel foꝛte diuino inſtinctu beato- inuẽtoꝛes monerẽ q̃tenus reſtituerẽt ſibi.qð 8
rum franciſci ⁊ ãtonij imagines que etiꝗ ho⸗ bona cõſciẽtia retinere nõ poterãt. At ego il⸗ P
die ibi cernũtur. hinc inde depinrerũt. Quo lũ ↄmonui vtad eccliam pgeret.⁊ſancto an⸗
ad eiuſdem domini pape delato noticiaz mã tonio ſe ↄmendaret. Qui meis ↄſilijs acqui⸗ N
dauit qbuſdam clericis hec ſibi et liuoꝛe ni⸗ eſcens ad ſacriſtam ſe ↄtulit: ⁊ frẽm vnũ ſacer lum
ciantibo ita dicens. De imagine ſancti fran-⸗ dotẽ reqſiuit. vt miſſam ĩ honoꝛẽ ſctĩ ãtonij mio⸗
ciſci poſtq;ᷓ ibi ẽ equanimiter toleramus.ſct ꝓ eo celebꝛaret.Dũ aũt ſic miſſa celebꝛaretuxr Ni
antonij vero imagineʒ delete. 2 loco eius ima aſtabat ille ⁊ mente deuota ſancto antonio ſe nmn⸗
ginem beati Gregoꝛij faciatis. Qui acceden pↄmẽdabat:vix ſacerdos eleuauit ſanctiſſunũ
4

4
Eſ.

⸗,
en
Pöns
uns
s
ins
gaa
noni
rti⸗

—

. „

riter adoꝛnata.

/

ſacramẽtũ.et ecce venere ad me duo iuuenes
ſaccũ cũ integra pecunia defeetes:oꝛantes
vt ꝓplo ſignificarẽ ĩ publico nr̃o ſermõe q̃li⸗
ter ipᷣi pecũias illas inuenerãt: q̃s reſtituere
erãt parati:dixi eis ꝙ nõ erat longe eundum
cũ patronꝰ in eccleſia ad hoc moꝛaret᷑. Miſi

itaq; ſociũ ꝓ illo ⁊ miſſa finita ad me venit ac ¶
pecumas amiſſas meritis beati antonij recu

perauit. Pauca ſunt immo q̃ſi nulla q̃ dixi⸗

mus:cũ guottidie moꝛtales innumera a deo

ſuſcipiãt btõ antonio interueniente bñficia.
Liberant᷑ eiꝰ interuẽtu a naufragio ſepiſſi⸗
me nauigantes a ꝑiculis grauiſſimis: mulie

res parturiẽtes:ab infirmitatib varijs illas
patiẽtes:ab obpꝛobꝛio ſterilitatis vxoꝛes qũ

q; ppterea viriſ exoſe:a ꝑiculis fluminũ:latro
num:alioꝛũq; diſcriminũ pegrinãtes. Pꝛo⸗

pterq; oĩa ⁊ ſilia in toto oꝛbe ſanctꝰhic a cun
ctis fideliba fideliſſimꝰ aduocatus expoſcit᷑.
Quẽ nos depꝛecemur vt et ꝓ nobis ꝑpetuꝰ

interceſſoꝛ apud deũ immoꝛtalẽ aſſiſtat:impe
tretq; gratiã et tandẽ vitã eternã. Amen.

rina de ſenis tercij oꝛdinis ſancti dñici.
gauerunt diuitias:tu ſuꝑ greſſa es

eniuerſas. Scribunt᷑ hec verba p

uerbioꝝ vlti.c. Inuente ſunt vſq; in pñtem
diẽ q;plures mulieres ſanctiſſime q̃ in habi
tu ſancti dñici ſeruiẽtes ieſu xpᷣo reſplendue
runt miro fulgoꝛe virtutũ et ſanctitatꝭ.Oĩb
tñ pᷣlata eſt btã catherina ſenenſis nr̃o tꝑe ca
thalo go ſauctoꝝ ꝑ Piũ pontificẽ ſummũ an

numerata. Dz vt ſua oꝑa atq; virtutes ple⸗
nius innoteſcãt:in pñti ſermone de pᷣſtantiſſi

ma tante virginis excellẽtia verba faciemus

Cui nõ incõgrue immo accomodatiſſime re
ferre poſſumꝰ verba ꝓpoſita in themate nfo

in q̊ cõmendat᷑ ꝙ diuitias vitutũ copioſiſſi
me ſuꝑ ceteras cõ gregauit. Inqͥt enĩ Berñ.
in ſermone de ſpũali regno. Vere diuitie nõ
opes ſunt ſed virtutes q̃s ſecũ ↄſcia poꝛtat:

vt in ꝑpetuũ diues fiat.Hmõi honuſta diui

tijs catherina ingreſſa eſt regnũ celoꝝ.De cn
ius excellentia tria myſteria ꝓponimus ↄtem
planda. .

VPꝛimũ ðꝛ poſſibilitatis.

Hecundu ſin gularitatis.
Zerciũ ſublimitatis.

J ercin . „„ „B
In pꝛimo videbimus an fuerit poſſibile bea
tam catherinã in muliebꝛi ſtatutã ampliſſi⸗

mis pᷣrogatiuis fuiſſe dotatã.

In ſecundo quibus virtutibus fuit ſingula

ti

Hermo ſeptuageſimus de ſancta catheri
7

VBlte file congre

In tercio vero ꝙ fuerita deo ſuꝑnaturalibꝰ

Wri⸗ ſublimata.

nõ debet aliqͥs exiſtiare impoſſibilia ſfo
re illa:q̃ de btã catherina dicunt᷑: cũdeꝰ muł
pliciter magnificare voluerit etiã femineũ
ſexum.. (Lapuulũ.i.
Rimũ myſteriũ cõtemplandũ de ex cel⸗
Aentia et ſanctitate btẽ catherine ðꝛ poſ⸗
ſibilitatis. Inſultãt q pe nobis de ea loquẽ⸗
tibus pleriq;:vel paſſione humana deuicti:
vel ſua pꝛeſumptõe inflati:aut qð deteriꝰ eſt:

fide religione ac deuotõe penitus ieiuni ⁊ nu

di:aſſerẽtes nõ expedire de vna muliere tan⸗

ta eructare magnalia:nec poſſibiliter credũt:

aut veriſimile foꝛe:vt hec ſpõſa xpᷣi fecerit tã⸗
ta egregia facinoꝛa quãta vel ſcripta ſunt de
ea vel dicunt᷑. Quibo nos obuiare volentes
oſtendemꝰ ꝙ deus oĩpotens muliebrẽ ſexũ.
qꝛ ſibi ſic placuit:magnifecit in multis et pᷣci

pue in ſepem.
Pꝛimo in nobili ꝓductione
Decundo in excellẽti cõſignatione.

Quarto in materna electione.
Quinto in iocunda apparitione.
Sextõ in mirabili foꝛtiticatõe.
in gloꝛioſa reſurrectö.
ꝛimo deus magni icauit muliebꝛẽ ſexũ
in nobiliꝓductõe. Nã deus bñdictus vt in⸗
quit tho.i.ꝑte.q.xcij.Qui ſolꝰ eſt nature in⸗
ſtitutoꝛ:potuit virũ de limo terre:vel mulie⸗
rẽ de coſta viri foꝛmare.VUñ Augꝰ.li.ix.ſuꝑ

Bene.ait. Yoꝛmare vel edificare coſtã vt mu

lier eſſet nõ potuit:niſi deꝰ a q̊ͥ vniuerſa nata
ra ſubſiſtit. aũt miniſteriũ angeli echibu

erunt deo in foꝛmatõe mulieris neſcimꝰ. Cer

tum tñ eſt ꝙ ſicut coꝛpus viri de limo nõ fu

it foꝛmatũ ꝑ angelũ:ita nec coꝛpus mulieris

de coſta viri. Yoꝛmauit vero deus ip̃am mu
lierẽ in adiutoꝛiũ viri:vt ſcribit᷑ Gene.ca.ij.
In adiutoꝛiũ.ſ.generatõis.Et ſᷣm phᷣm eti
domeſtice vite:quare et ipᷣa ad vniuerſi ꝑfe⸗-
cłionem cõcurrit.Et vt ait Ricar.in ſuo.iiij
diſt. xliiij. Quãuis mulier generet᷑ pꝛeter in⸗
tentionẽ nature ꝑticularis:eſt tamẽ de inten
tione nature vniuerſalis:que vtrũq; ſexum
requirit ad perfectã humane ſpeciei genera⸗
tionem:vt autẽ deus pꝛoducte pꝛime mulie-
ris nobilitatẽ manifeſtaret:dum illam de co
ſta ab adam detracta foꝛmare vellet:immiſit
ſopoꝛẽ in illum. VUt autẽ Aſſerit Augꝰ.ix.ſu
per Genef.ad litterã. Sopoꝛ ille fuit raptus
vel extaſis:qꝛ tunc foꝛie vidit ꝑ eſſentiã dni
et interfuit curie angeloꝛũ. Coſta etiam illa

ſͦm Tho. detracta fuit abſq; lelione et doloꝛ-

Et vt refert Landul.in ſuo.ij.di.xviij.fuit
coſta ſic detracta angelico miniſterio:licet il⸗
loꝛũ nõ fuerit miniſterio foꝛmata. ¶ Secun
do deus magnificauit muliebꝛẽ ſexũ in excel
lenti cõſignatione. Voluit quidẽ ſua imagie

illã cõſignare. Uñ Bene.i.c. Lũ dixiſſet ſcri

ptura. Creauit deus hoĩem ad imaginẽ ſuã
ad imaginẽ dei creauit illũ. Deinde ſubiin⸗

xit:maſculũ et feminã creauit eos:vt ſic intel

ligat᷑ etiã mulier ad imaginẽ dei creata. Ad
qdð clariꝰ inueſtigandũ dicit Bonauẽ.in.ij.
di. xvi.et Tho.i.ꝑte.q.xciij. cũ homo ſᷣm
intellectualẽ naturã ad imaginẽ dei eẽ dicat᷑:
ſim hoc maxie ẽ ad imaginẽ dei ꝙ intellectu
alis natura deũ maxie imitari pᷣt. Imitat᷑ aũt

intellectualis natura maxime deũ:q́;dtumad

hoc ꝙ deus ſeipᷣm intelligit et amat.Et ſic tã

in viro qᷓ; in muliere inuenit᷑ dei imago:q;tũ

ad illud in qͥ pꝛincipaliter rõ imaginis coſi⸗
ſt it. ſ.q;tũ ad intellectualẽ naturã. Sed q;⸗
tum ad aliqͥd ſecundariũ imago dei inuenit

in viro:ſᷣm qð inuenit᷑ in muliere. Nam vir

eſt pꝛincipiũ mulieris ⁊ finis:ſicut deus eſt
piꝛincipiũ et finis totius creature. Uñ aplłs
ad Coꝛinth. Vir eſt imago dei:mulier autẽ
eſt imago viri.Et hoc mõ intelligenda ſunt
verba qᷓ ponunt᷑.xxiij.q.v.c.hec imago.et.c.
mulier.vbi ðꝛ. Hulier nõ eſt ad imaginẽ dei
ſ.q;tũ ad hoc ſecundariũ nõ qᷓ;tũ ad pncipa⸗
le. Silr dicit Ricar. de angelo et de hoie in
ſuo.ij.di.xv.qꝙ.ſ.q;tum ad id in quo eſſentia
liter ↄſiſtit rõ imaginis:expꝛeſſius eſt imago
dei in an gelo q;ᷓ in hoĩe Idẽ dicit tho.vbi.ö.

Vnñ Gꝛego.xxxvij.moꝛal.exponẽs illud Eʒe
chielis. Tu ſignaculũ ſimilitudinis ait.Li

cet hõ ad ſimilitudinẽ dei creatus ſit angelo
tũ quaſi maius aliqͥq tribuẽs nõ eũ ad ſimi⸗
litudinẽ ↄditũ ſᷣm ipᷣm ſignaculũ ſimilitudi

nis dei dicit:vt q̊ ſubtilioꝛ eſt ĩ natura: eo in

illo ſimilitudo dei plenius credat᷑ expᷣſſa.hec
ille. Sed q;tũ ad aliqua accidẽtalia:expᷣſſiuſ
eſt imago dei in aia qᷓ; in angelo:q;tũ aia cõ⸗
tinet et regit totũ coꝛpus ſuũ:tanq; ſuũ vnt⸗
uerſum exiſtẽs in q̃libet ꝑte illius ſicut deus
regit et cõtinet totũ vniuerſum:totꝰ exiſtens

in qualibet ꝑte vniuerſi:vir itaq; et mulier cõ

ueniunt in imagine:q;tũ ad id qdð imagini eſ
ſentiale vt pꝛedictũ eſt:vir illã excedat q́;tum
ad id qð eſt accidentale.¶ Cercio deus ma⸗
gnificauit muliebꝛẽ ſexũ in ꝓphetiea illuſtra⸗
tione. Nã et mulieres q;plures ꝓphetie lumi
ne illuſtrauit Sicut fuerũt maria ſoꝛoꝛ aarõ
vt ptʒ Exo.xv. c.l.di.decretoꝝ.c.ſi poſt oꝛdi
nationẽ.Et anna ꝓphetiſſa Luce.ij.c.Et ſi⸗

inſti. Et vt ſcribit᷑ in glo. Judicum.iiij.c.q;
mulieres aſſumpte ſunt ad gratiã ꝓphetie fit
vt in hoc pꝛeſtet᷑ occaſio mulieri nec ꝑ infir⸗

mitatẽ deſperet. Quarto magnificauit deus

muliebꝛẽ ſexũ in materna electione. Uolens
quippe humanã ſibi copulare naturã:virgi⸗

nẽ mulierẽ in matrẽ elegit: cui tã ampliſſimũ

gratie ſue munus ↄceſſit:vt tam in merito qᷓ
in pᷣmio:poſt ſuũ filiũ oẽm ſuꝑauit creaturã:

tam angelicã q; humanã:cui etiã et j̊ honoꝛ

latrie nõ ſit exhibendus tñ honoꝛ dðulie di⸗

gnioꝛis nõ eſt ſibi denegandus:ita ꝙ; magis

ipa ſit honoꝛanda q; aliqͥs alius:immo qui⸗
cũq; alij cõciues et ſancti regni celoꝝ.De pꝛe

ſtantia vero eius maternitatis diximus ĩ ſer

mone de eius viſitatõe. Quinto magnitecit
deus muliebꝛẽ ſexũ in iocunda apparitõne.
Surgẽs nãq; ex moꝛtuiſ rex ſeculoꝝ pꝛimo
mulieribus ſe videndũ exhibuit. VUn marcꝰ

vlti.c.ait. Surgens ieſus mane pꝛima ſab⸗

bati:pꝛimo apparuit marie magdalene.Ele⸗
cta fuit mulier vt eſſet nuncia vite:ne deſpi⸗
ceretur ſexus femineus:eo ꝙ mulier nuncia
fuerat moꝛtis.Et de hac materia diffuſe di⸗
ctũ eſt in ſermone de reſurrectõe vxpᷣi. ex
to magnificauit deus muliebꝛẽ ſexũ in mira
bili foꝛtificatione. Fuerũt quidem mulieres

innumerabiles:q̃ virginitatis amoꝛe ſuccc⸗

ſe:zeloq; fidei xpᷣi inſlammate adeo foꝛtes in

uente ſunt:vt nec imperioꝝ tyrannoꝝ minaf

timuerũt:nec illata cuiuſcunq; generis hoꝛ⸗
ruerunt ſupplicia:nec moꝛtoaufugerũt violẽ
tam. Patẽt hec oĩa in catherina.cecilia.aga⸗
tha.lucia.agnete. eufemia.ruffii. ſecunda.
anaſtaſia.eulalia.pꝛiſca. doꝛothea.biuiana.
criſtina.iuſtina.herina.margarita.martina.
emerentiana.apolonia.ſabina.barbara.vrſu
la et vndecim milibo ſociabus eius: ceteriſq;

quoꝝ noĩa et miranda geſta longũ foꝛet ex⸗

pꝛimere:q̃ oẽs cõtra naturã ↄditionis natu⸗
ralis ipᷣarum aio foꝛti atq; cõſtanti queq; ſu⸗

perauerũt toꝛmẽta:moꝛtẽq; inter illa cõſtan
tiſſime pertulerũt. Nõ potuerũt hec fieri ni
ſi ſupno aſſiſtente pᷣſidio:cum mulieres ſint
natura ſua molles in alios: et multo magis

ad ſeipᷣas pie. Inquit enĩ Ariſto.in li.de aĩa

bus:mulieres ſunt naturaliter pie exceptavr

ſa et leoparda.Tanta igit᷑ firmitas animi in
virginibus ſupꝛadictis nõ potuit niſi a bo⸗
no deo ꝓuenire.Ob qð eccleſia ad deũ ita di
cit.Deus qͥ inter cetera potẽtie tue miracula
etiã in ſexu fragili victoꝛiã martyrij ↄtuliſti
Septimo magniſicauit deus muliebꝛem

exum in gloꝛioſa reſurrectõe. VUñ equidẽ te

bille:quaꝝ meminit Lanctantius li.i. diui. ſtatur Augꝰ.li.xxij.de ciui.dei. Oulieres in

.*
— —

N
min
leres

sin

Vinde.

Sbor
iol
g
nc
n
tin.
min
76
,
:

7
35

iin
bo⸗
b
ti
nen
gen
gin

ncc

tot mir?łs

ſexu femineo reſurgent:qꝛ be exigit natura
indiuiduu:et cõgruit ꝑfectioni ſpeciei: et erit
occaſio laudandi ſapientiã diuinã vt ponit

Ricar. in. iiij. vñ Augꝰ. vbi. . ſequit᷑ dicens
Membꝛa feminea nõ erunt accomodata ve

teri vſuiſed nouo decoꝛi quo nõ alliciat᷑ aſpi
cientis cõcupiſcentia:q̃ nulla erit:ſed dei laũ

ſexta feria dum infantulus erat: lac er pecto⸗

re matris vel alterius cuiuſcunq; ſugere re⸗

cuſabat. Potuit itaq; ſpũs ſancti gratia libe⸗

rum arbitriũ catherine accelerare vt virgini

tatem ſe ſeruaturã foueret:qdð facile depꝛehẽ⸗

detur ſapiẽtia atq; clementia:Cum igit᷑ arti⸗

fex ille mundi ſapientiſſimus muliebꝛẽ ſexũ

gnum. Cur incredibile ẽ ꝙ; beatã catherinꝗ

magnã fecit inter ſanctos. Nõ eſt impoſſibi
le apud deũ omne verbũ. Ipe itaq; deus hãc

virginẽ naſci fecit in fimoſa ampliſſimaq; ci
uitate ſenarũ:parentibo popularibo honeſtiſ⸗
ſimis et timẽtibus deũ:fame bone apud oẽs.

Pater iacobus benencaſa vocatus eſt: mater
yero lappa. Ex ipᷣis ꝓdijt hec filia etate in in⸗
fantili oĩbo grata ⁊ cũctis amabilis. Oue dũ

quintũ vix attigit annũ ad virginis gloꝛioſe

marie deuotionẽ ſe cõuertit.Et ſepius tũc vi
debatur aſcendendo ⁊ deſcendẽdo ꝑ gradus
ſcale q̃ erat in domo:dei matrẽ humiliter ſalu
tare dicendo. Aue maria: cuius virtutes in

quibo ꝓfecit in ſequenti myſterio latius reſe⸗
rabuntur.

¶ De ſeptem pcipuis et ſingulariſſimis vir
tulibus qbus floꝛuit beata catherinag.
AL.apitulü.b ij.
cundũ myſteriũ cõtemplandũ de ex⸗
cellentia et ſanctitate beate catherine ðꝛ

₰ „

as virtutes ſeptẽ pcipue et ſingulariſſume.

ſingularitatꝭ. Yuerũt quippe in illa vltra ali

Pꝛima dicit᷑ virginitas.

ecunda magnanimitas.
Kercia auſteritts.

9 Bexta humilitas.

impu. multo foꝛtius id pᷣt gratia dei. Si⸗ D
pie credimus deſancto HNicolao qͥ quarta et

Mugarta pietas.
batientin.

eptima pſeueranttiuaua.
Hꝛima virtus pᷣcipua⁊ ſingularis fuitvir
ginitas:que in ea ſatis laudabilis extitit ma
xime ꝓpter trig.
opter etatem.
oꝓPpter ↄtrarietatem.

Pꝛi labilis virginitas cathe
rine ꝓpter etatẽ. Hã ſeptimo etatis anno vo⸗
tum expꝛeſſum emiſit de virginitate ſeruãdꝗ
Nec obſtat qꝛ nondũ ad annoſ ꝑuenerat pu
bertatis:vt ſic diceret᷑ infantili motu excita⸗
ta vouiſſe:qm ſi malicia ſupplere pᷣt etatẽ:vt
inquit dñs Hoſtien.in ſum. li.x.de deſt von.
icut

varijſq; modis voluerit reddere di

di p̃t. Ex oſtenſa ſibi viſione mirabili. Sex⸗
to quidẽ anno etatis ſue redeunte puella de
domo ſoꝛoꝛis ſue nupte:vidit in aere ſupꝛa
eccleſiã fratrũ pꝛedicatoꝛũ ſaluatoꝛẽ ſedenteʒ
in thꝛono indumentis papalibo inſignitũ et
aplis ſociatũ. Qui eleuata manu in eã intu⸗

ens ſigno crucis illã benedicebat Qua habi

ta viſione adeo extitit in dño cõfoꝛtata:vt nil

aliud qreret niſi loca ſecreta oꝛõni apta:puel
laſq; ceteras verbo et exeplo induceret ad o⸗
randũ. ¶ Scdo reddit᷑ laudabilis virgini⸗
tas catherine ꝓpter ↄtrarietatẽ. Nã licet pa⸗
rentes illius multo tꝑe vidiſſent in filia tot

ſigna et pꝛimoꝛdia ſanctitatis ignoꝛabãt ni⸗

hilominus votũ virginitatis ꝑ eã emiſſum.
Qua de re cũ.xij.annũ iam attigiſſet inſtabat

mater vt inciperet ſe oꝛnare ſicut cetere nu⸗

ptui tradende facere cõſueuerũt: qð illa face
re renuit:et poſt ſoꝛoꝛis illiꝰ iam nupte ſuaſu
vel leuiter ſe ad oꝛnatũ cõpoſuit:nõ vt virgi
nitatis ꝓpoſitũ infirmaret:ſed vt ſic cõdeſcen
deret impoꝛtuneꝑſuaſioni ſoꝛoꝛis. Zñ cito
ſemetipam redarguẽs:ad lamenta pnĩe ſe cõ⸗
uertit:ac ſi aliq grande peccatũ ppeti aſſet:
cum in rei veritate vix peccauerit venialiter.
Cuũ vero ardentioꝛ ex poſt deuotioni et oꝛa⸗

ineſſet ei cura:parẽtes quendã religioſuʒ de⸗

um timentẽ et eis notũ pꝛecati ſunt vt filiam

in bꝛeui ſuſcipiendũ.· Ille aut cognito ꝓpoſi⸗
to vi ginis illã in dño cõfoꝛtauu: monuitqʒ

vt billos tondefet:ailla ; pꝛimũ imple⸗

tebant omni libertate locoq; pꝛiuarũt: depu

carũtq; cunctis vilibus ſeruitij domus:que

Hatienter oĩa ſuſtinẽs ad quandã camerã v⸗
nius ſui germani qᷓ erat ſine clauſura ſe colli
gebat:ibiq; ſponſum virginum xpᷣm oꝛabat.
Tandẽ elapſo aliquãtulo ſpacio ſuos aduo
cans votũ qð ab infantiavouerat publice re
ſerauit. At parentes omni duritia depoſita:
illa benedixerunt: ꝓhibuitq; pater omnibui
de domo ne illã de cetero moleſtarẽt. ¶ Ter⸗
cio laudabilis fuit virginitas catherine p⸗
pter puritatẽ. Nõ enim ſolũ integritatẽ car⸗
nis retinuit:ſed mentis puritatẽvſq; ad moꝛ
tem ſeruauit: qd declarauit mira ipᷣꝰ deſpö⸗
ſatio. Cõtigit quidẽ quodã carniſpꝛiuij tꝑe
catherinã cunctis tꝑalibus delecatonibus
i

contemptis oꝛationẽ ſuã intenſius replica⸗
re:eiq; dũm apparere ac dicere. Quoniã mun
dana qq; meo amoꝛe calcaſti: ego ſolẽniter te
deſponſare decreui. Tunc apparuit gloꝛioſa
dei genetrix:iohãnes euan geliſta: apłs pau⸗
lus:beatus dñicus atq; dauid pſalteriũ pul⸗
ſans. At genetrix dei dexteram virginig
manu ſuſcipiẽs digitoſq; ſuos extendẽsad
filiũ poſtulabat quatenus eã deſi ponſare di⸗
gnaretur. Qui anulo ſuſcepto:dextereq; ſue
anulari digito imponens. Dixit deſponſo te
mihi creatoꝛi et ſaluatoꝛi tuo in fidevſq; q̊ in
celis tuas mecũ nuptias celebꝛabis ⁊ tua vir
ginitas ſemꝑ conſeruabit᷑ illibata. ¶ Scdðᷣa
virtus pᷣcipua et ſingularis beate catherine
fuit magnanimitaſ ex q̃ audacter mundũ cõ
tempſit:habitũq; oꝛdinis de pnĩa ſancti do⸗
minici deuote recepit:hic vero oꝛdo triplici⸗
ter cõmendatur.
ꝛimo qꝛ a ſancto dñico inſtitutus.
Scðo qꝛ ab eccleſia appꝛobatus.
Tercio qꝛ a deo magnificatus·
Pꝛimo oꝛdo ille fuit a ſancto dñico inſti⸗
tutus. Ipᷣe beatus pater in lombardia hunc
oꝛdinẽ inſtituit:quẽ de militia ieſu xpᷣi a pꝛin
cipio appellauit:eo ꝙ illius oꝛdinis frẽs here
ticis bona eccleſiarũ vſurpantibo viriliter ſe
opponebãt:pugnabãtq; omni conatu ꝓ pᷣdi
catoꝛũ bonoꝝ recuperatõe et ↄſeruatõe. Sʒ
poſtea hereticis ꝑ ſanctũ dominicũ ⁊ ſanctũ
petrũ martyrẽ alioſq; pᷣdicatoꝛes deletis⁊ pe
nitus quaſi extinctis mutatũ fuit nomen u⸗
lud de miltia in nomẽ de penitẽtia. ¶ Scðo
oꝛdo ille ab eccleſia fuit apꝛobatus. Qð ptzʒ
ꝑ Honoꝛiũ quartũ.et Johannẽ.xxij. Boni
facium.ix.et Innocentiũ.vij.qui dicto oꝛdi
ni plurima pᷣuilegia cõceſſerut ¶ Tercio hic
oꝛdo eſt a deo magnificatus. Voluit enĩ ple
raſq; dñas in illo Muẽtes et moꝛiẽtes ſignis
et miraculis plurimis coꝛuſcare.Sicut fuit
beata Johanna de vrbe veteri. beata marga
rita nouella de ciuitate caſtelli. beata helens
de vngaria.et ſancta catherina de qua loqui
mur alieq; multe.Qualiter ò̊ catherina huic
oꝛdini ſancto ſe dedicauit docet eius legẽda:
in qua narrat᷑ ꝙ a teneris annis ad patrem
ſanctũ dominicũ feruẽtiſſima deuotõe trahe
batur. Et cum ſemel dũm exoꝛaret vt cõſer⸗
naret eam in ꝓmiſſa virginitate tali fuit vi⸗
ſione cõmonita.Apparuerũt ſiquidẽ ſibi plu
res patres inſtitutoꝛes oꝛdinũ diuerſoꝝ:in⸗
ter ̊s erat beatus dñicus:habẽs in vna ma
nu lilium ardens ſine cõbuſtione:⁊ in altera
ſuũ habitum cõſuetum per dñas depoꝛtari.

Cunq; ſibia pᷣfatis offereret᷑ quẽ oꝛdinũ vel Cercio quantũ ad peccatoꝛs. æ

. let eligere. Pydit ſe velle ſancti dominici ha⸗

bitum ſuſcipere. At ille beatus dñicus dixit:
Foꝛti aĩo eſto o filia:quia certiſſime hoc ha⸗

bitu vt deſideras indueris. Sicq; viſio diſ⸗
paruit:et ipᷣa manſit in dño cõfoꝛtata. Tan⸗

dem poſtq; parentibus reuelauit ſe virgini⸗

ſuaꝰ* e tatem vouiſſe illis ↄſentientibus apud eccle

ſiam fratrũ pꝛedicatoꝝ de ſenis habitum diu
affectatũ cum magno feruoꝛe ſuſcepit.¶ Cer

cia virtus pꝛecipua et ſingularis beate cathe

rine dicit᷑ auſteritas. Fuit nãq; ſuo coꝛpoꝛi

auſtera et rigidiſſima ꝓpter chꝛiſtum et pꝛeci⸗

pue in tribus.

Pꝛimo in cibo et pouu.

Becundo in veſtitu et lecto.

te vna ſola tu nica veſtieba
qꝙ; vſa eſt:quod in cathenã ferream cõmuta⸗

Cercio in vigilijs et oꝛnibus.

Pꝛimo q;dtum ad victum. Ab infantia car

nes raro ſumebat:quas poſtmodũ totaliter
a ſe amouit:ſeq; ad eſum panis et crudarum
herbaꝝ:ex toto reduxit. Anno etatis ſue.xij.
herbarũ vſa eſt ſucco:vinũ autẽ ita limphatui

ſumebat ꝙ vini ſapoꝛe carebat. Illud autem

a. xv.etatis ſue anno ex toto relinquens ine—-

dias pluriũ dieruʒ ſepius paſſa eſt. ¶ Scdo
fuit auſtera in veſtitu et lecto. Pannis lineis
vſa eſt ad tantũ deueniẽs: 4 hyeme q; eſta
CLilitio quãdo⸗

uit et patrem dominicũ imitans:ſe ter quot⸗

tidie foꝛtiter diſciplinabat:lectuʒ inſuper de

tabulis habebat:et ignum ceruicali abſq;
alterius rei additamẽto. Tercio fuit auſte
ra in vigilijs et oꝛationibus. Nã ad hoc de⸗
uenit ꝙ infra duos dies:vix ꝑ hoꝛam ⁊ dimi
diam doꝛmiebat. Ad tantã autẽ tenuitatem
ex auſteritatibus deductum eſt coꝛpus eius:
ꝙ cum tranſiſſet eius ſpiritus ex hac vita re
pertus eſt vmbilicus renibus adherere. In

.

Sꝛincigio etiã ſue puellaris etatis duple fert᷑ꝰ

uiſſe latitudini. qᷓ;. xxviij. annoꝝ exiſtens.

Coõfirmat hec oĩa Pius pontifex maxcimus

qui in bulla canonizʒatõis ita aſſerit.Sum⸗
ma huius virginis abſtinẽtia fuit et mirabi

lis vite auſteritas. Nam cum vini et carniũ

vſum pꝛoꝛſus abieciſſet:nec pulmentarijs vl
lis vteret᷑ ad extremũ eo deducta eſt:vt nec le

gumina ederet nec pane veſceret᷑:niſi celeſti:
quẽ verus xpᷣianus in ſacramẽto ſumit alta⸗

ris. uarta virtus pꝛecipua ⁊ ſingularis

beate catherine dicit᷑ pietas. Fuit ipᷣa pijſſi⸗

ma valde et pꝛecipue quantũ ad tria genera
perſonarum.
ꝛimo quantũ ad pauperes.
ecundo quantũ ad infirmos.

—

— — — — —JNU—[6ꝓ

—

6

ſte.

4
n

ſe

9,

nus lateris.
tum:quo aĩa tua tãta ſuauitate replebit᷑: eti
am in coꝛpoꝛe:qð ꝓpter me cõtempſiſti mira⸗
biliter redundabit. Quo facto tã in anima q;
etiã in coꝛꝑe incredibili extitit ſuauitate dul

Pꝛimo quantũ ad paupera Inquit enim
Pius in bulla pꝛetacta:pauperibo chꝛiſti lar
ga manu ſubuenit. Scribit᷑ in ſua legenda

ꝙ a ſuo patre licentiam obtinuit:poſſe de bo

nis domus pauperibus elargiri. Et cõtigit

ſemel ꝙ dum inſirmitate coꝛpoꝛis grauaret᷑

audiuit a multis referentibo qualiter viduæ

quedã cõuicina filijs et filiabus multa cru⸗
ciaretur penuria:oꝛatione pᷣmiſſa tantum ro
bur obtenuit: ꝙ frumentũ vinũ ⁊ oleum vſq;
ad centũ quaſi libꝛarũ pondus in aguroꝛa ꝓp⸗
fundaꝓpꝛijs humeris mira agilitate poꝛta⸗

uit. ac mirabiliter aperto oſtio q;planiꝰ po⸗

tuit in vidue domo depoſuit:licet diſpenſan
te dſio velut alter nicolaus fuerit depꝛehen⸗
ſa. Alias vero ſemel in fratrũ pꝛedicatoꝛũ ec

cleſia cõſtituta cũ quidã pauper ab ea elemo⸗
ſynam peteret:”et illa nihil pꝛeter crucẽ argen

team que erat inter pater noſter haberet:ſta⸗
tim illa auulſa tradidit indigenti. Apparẽs
autẽ ſibi poſtmodũ dñs:illãq; oꝛnatã lapidi

bus bpcioſis o ſtendens ei dixit Tu mihi hãc

heſterna die dediſti:ꝛet ego pmitto tibi ꝙ in

die iudicij coꝛã vniuerſo angeloꝛũ et homi⸗

num cõſpectu:illam ad tui gaudij tumuluʒ

pꝛeſentabo. Inſuper cũ beata catherina ſem

per de melioꝛibus traderet cõtigit ꝙ vegete
melioꝛis vini abundanter pauperib⸗ eroga⸗
ret. Intantũ autẽ eſt augmentatũ:q; vbi di⸗

ctum vas ſufficere cõſueuerat toti familie ꝑ
Dies viginti velcirca:tamen ꝓ dicta familia
et etiã/ ꝓ pauperibo vſq; ad tercij meg 6 nein

cipium abundantiſſime ꝑdurauit. ¶ Secũ
do fuit pia hec virgo qᷓ;tũ ad infirmos. Nã
egrotantibus ſumma diligẽtia miniſtrauit.
Seruiuit cuidã infirme noĩe andree ab oĩ⸗
bus derelicte:nec hoꝛroꝛe plagarũ illã expoꝛ
ruit. Quinimmo cum aliqñ nauſeam paſſa
fuiſſet: vulnerũ illius putreqinẽ inſpiciens ⁊
cõtrectans recollecta in quadã ſcutella lotu⸗
ra cũ ſanie illã ebibit dicens. Amoꝛe ſponſi
mei ieſu chꝛiſti coꝛpus meum ſic caſtigabo.

Quo facto ſtatim ceſſauit omnis pᷣcedentis

nauſee tentatio:habuitq; poſtea ſuo cõfeſſo⸗

ri referre nunq; aliquid tam ſuauis ꝑcepiſſe
ſapoꝛis atq; odoꝛis. Nocte vero ſequẽti ap⸗

paruit ei ieſus xpᷣs.oſtenditq; ſua ſacratiſſi⸗
ma vulnera dicens. Quia meo amoꝛe tã ab⸗
hominabilẽ potũ ſumpſiſti tibi ingratus nõ.
ero. Sicq; plicas os virginis ad ꝓpꝛij vul

ibe inqᷣt filia de latere meo po

cedineq; repleta. ¶ Zercio fuit pia valde ſan

cta catherina erga peccatoꝛes. Hultos nãq;
oꝛõnibus ſuis et meritis iuuit ne ꝑirent. Si
cut diffuſe ponitur in legenda andreã debe⸗
lantis ciuem Senarũ diuitijſ afſuentẽ egro

. tantẽeq; ad moꝛtem:cum ex toto penitentiam

ſpemeret ſua oꝛatione puertit ad dñũm. Cum
enim ꝓ illo oꝛaſſet ardentiſſime apparuit ie⸗
ſus xpᷣus pᷣfato infirmo hoꝛtatuſq; eſt illũ q;

cõfiteretur peccata ſua qꝛ paratus erat ſibi il

la remittere. Qui cõpunctus valde ſubito cõ
feſſus eſt. Et cõdito teſtamento ad extrema

deductus cum magna deuotione migrauit

ad dñm.Fuerunt adhuc in pᷣfata ciuitate ſe
narum duo ꝓ ſuis maleficijs ad moꝛtẽ dam
nati.Qui cum ducerent᷑ ſuper currus et car⸗
nes eoꝝ a carnificibo decerperent᷑ ignitis foꝛ
cipibus deum impie blaſphemabãt. Cũ au
tem catherina iſta nouiſſet p eis dvim amaro
coꝛde exoꝛauit. Quibus cum ad poꝛtã ciuita
tis veniſſent:apparuit ſaluatoꝛ totus vulne⸗
ratus eos ad ↄuerſionẽ inuitans:qui ſtatim
cõpuncti cõfeſſi ſunt ſacerdoti:et blaſphemi⸗
as mutauerunt in laudes:ſicq; letiſſimi tule
runt illatam moꝛtẽ.Et quis enarrare queat
cõuerſiones omniũ maloꝛũ:ꝓfectum bono⸗
rum:roboꝛationes imperfectoꝝ:cõſolatiões
deſolatoꝝ:admonitiones ſpiritualiũ pericu
loꝛum:tam per ſuas epiſtolas q;ᷓ etiã oꝛacu⸗
lo viuevocis erga ꝑſonas omnis ſexus cõdi
tionis ⁊ ſtatus ꝑ virginẽ excitatas.Quot ſce
leratos de faucibus inferni abſtraxerit:quot
obſtinatos ad ſui ↄgnitionẽ reduxerit.quot
ſeculo deditos induxerit in eius cõtemptum
quot vtriuſq; ſexus ad religionũ diuerſarũ
ingreſſum allexerit.quot de laqueis tentatio
num eruerit: Difficile nãq; foꝛet cunctaco⸗
memoꝛare. Nam aliquatiens maxime in ita
lia ex remotiſſimis partibus ad ipamvtriuſ
qʒ ſexus perſone cõſſuebant. Ad eiuſq; aſpe⸗
tum atq; colloquiũ taliter cõpungebant᷑:vt
fine dilatione currerent ad cõfitendũ pecca⸗
ta ſua.Ob quã cauſam Bꝛego.xij.in adiuto
rium catherine tres ↄfeſſoꝛes pᷣcipuos depu
tauit.Qui taliter aliquando occupabant᷑:vt
nec ſpacium haberent edendi/¶ Quinta vir
tus pcipua et ſin gularis beate catherine fu⸗
it patientia:fuit ſiquidẽ patiẽtiſſima et pꝛeci⸗

pue in triuus.
Pꝛimo in pſecutionibus.
ecundo in tentationibus.
Tercio in paſſionibus.

ercio in paſſionibus.
ꝛimo fuit patiens in pſecutionibus:qðᷣ
exempla ſequẽtia manifeſtat. Fuit ſenis que⸗
dam palmerina de penitẽtia ſanettd ominici

. 5

que inſtigante ſathana facta eſt catherine ta
liter emula:vt nec nomẽ eius audire valeret.
ſed virgini ſemper detraheret. Ipa tñ ꝓ illa
dñm exoꝛabat:et cum ad infirmitatẽ grauem
incidiſſet Catherina ad eam viſitandã ſe cõ
tulit. infirma vero durioꝛ effecta eam expelli

de domo iuſſit: ꝓ qua nõ ceſſauit catherina

pces ingeminare Quibus factũ eſtvt eã ſibi

reconciliaret:atq; cõtrita illa et cõpunctů ſa⸗

cramẽtis et gratia dei munita:in dño ex hac

vita migrauit. Dum etiã ſeruiebat llli infir⸗

me Andree de qua pauloante diximus: illa
impatiens cõtumelijs plurimis catherinam
afficiebat:et ꝓcurãte ſpũ malo de inhoneſta
te apud alias ſoꝛoꝛes accuſabat Catherina
tñ ꝓpterea nec indignabat ei:nec ab eiꝰ obſe
quijs ceſſabat.Cunq; illa indies in ſua duri

tia ꝑſeueraret:catherina oꝛationi ſe dedit de

iniurijs et infamijs pie cõqueritur. Cui xpᷣs
apparens duas oſtendit coꝛonas vnã ſpineã
et aliã auream dicens. Si hic eligeres aure⸗
am: ſpineã poſtea repoꝛtabis. Si aũt hic ſpi
neam poſtea aureã obtinebis. Quochiilla au
diens et ad patiendũ per oĩa ſe offerens: acce
pit de manu dñi ſpineam quã ſuo capiti im⸗
ponens etiã diebus pluribus vehementiſſi⸗
mum ſenſit in capite doloꝛẽ. Sicq; a dño cõ
foꝛtata patientie armis foꝛtiter ſe muniuit.
Inſirma vero patientia catherine ſuperata:
cõpuncta et in gemiſcens catherinã alta voce
ſanctã omnibus pᷣdicabat:ſeq; ream accuſa⸗
bat:miſericoꝛdiã petens de his que falſo di⸗
xerat cõtra illam. Quid plura dum catheri⸗
na tanta inedia coꝛpus affligeret:frequenta⸗

retq; dominicã menſam:pleriq; vtriuſq; ſexꝰ

folios rumuſculos:vt fieri ſolet eructabant.
Aliqui dicebant neminẽ in modo viuendi
ſingularẽ eſſe debere.Aliqui extremitates fu
iſſe ſemꝑ deo et hominibi exoſas.Aliqui ca⸗
cherinam fingere et cipere.Aliqui ad ina⸗
nem gloꝛiã illa omnia facere et ſunilia. Que
ipa deo placere ꝑ omnia ſtudens patientiſſi⸗
me tolerabat.
tationibo demonũ.Ait quidẽ. Pius in bulla
canoniʒationis. Luctabat᷑ qᷓ; frequentiſſime
cum demonibo: multiſq; illoꝛũ moleſtijs ve⸗

xabatur. Sed aiebat cum apoſtolo. Cũ in⸗

firmoꝛ tunc foꝛtioꝛ ſum. Et vt in ſua legẽda
narratur:qũq; demones deo permittente ca⸗
therine coꝛpuſculũ tantis penis et languoꝛi
bus afflixerũt vt maniſeſte viderent᷑ in ea ſi⸗
gna percuſſionũ ⁊ verberũ itavt quaſi quod
dam monſtrum videret᷑ a cunctis.¶¶ Cercio
fuit patiens in paſſionibus ſiue in peniten⸗
tijs voluntarie aſſumptis ſine infirmitatibo

cruciatu carebat.

ecũdo fuit patiens in ten.

coꝛpoꝛi ſuo ſuperuenientibus. Teſte enim

Pio vbi ſupʒa.Doloꝛe capitis pene aſſidue
toꝛquebatur. Eſtugꝗbat febꝛibus nec illoꝛuʒ
Bexta beate catherine
virtus admiranda fuit humilitas: quã oſtẽ

dit maxime in tribus.

Mim in timoꝛe.
. cðo in deſpectione.

ercio in cõuerſatione.

EPꝛimo oſtendit ſuã humilitate in timoꝛe.

Duům eni cepiſſet viſionibus et imaginarijs
et coꝛ poꝛaliba a dño ieſu xpᷣo viſitari: pluri⸗
mu m foemidare cepit:dñoq; ſe cõmendauit:
a quo edocta pleniſſime fuit:q̃liter viſiones
bonas vel malas haberet agnoſcere. Et dũ
ſemel ſuo cõfeſſoꝛi de viſionibus ſibi factis
referret quedaʒ ſecreta:ille heſitare cepit: atq;
in eam reſpiciens vidit illam tranſfoꝛmatã:
quantũ ad faciẽ in effigiem xpᷣi reſpicientis
in eam. Cunq; ex hocexclamaret ac diceret.
O quis eſt qui me reſpicit. Rũdit catherina
ille qui eſt.Quo dicto facies illa diſparuit:⁊
cõfeſſoꝛ pᷣfatus illo modo de virginis ſancti
tate cõfirmatus remanſit. ecũdo oſten
dit catherina hũilitatẽ in ſui deſpectõe. Hãc
autẽ didicit a xpᷣo ſibi apparẽte dicenteq; ſibi
Scis ne filia:que tu es:⁊ quis ego ſum? Si

hec duo noueris beata eris. Tu enim es illa

que nõ es.Ego ſum ũlle qui ſum. Si hãc no
ticiam habueris in aĩa tua:nunq; decipere te
poterit inimicus. Siquidẽ de nihilo creatu
ra facta eſt: et ſibi relicta cadit in nihilum:et
per ſe tendit in peccatũ:quod nihil eſt:et ex ſe

nihil boni cogitarevalet. Quare reſpectu dei

infiniti nihil eſſe ↄuincitur. Ideo eſt illa que
nõ eſt:ſed quoniã deus eſt fons totius eſſe et
independens eſſe. Ideo ipſe ſolus eſt qð eſt.
ECercio oſtendit catherina humilitatẽ in
cõuerſatione. Nam in publicũ ꝓdijt magniſ

q; rebus ſe ingeſſit:nõ ſua ſed dñi voluntate ꝰ

Poſtq; enĩ habim ſacrum ſuſcepit:ſilentiuʒ
cõtinuum per trienniũ ſeruauit:et clauſurã
celle tenuit:excepto cum eccleſiã adijt vigili
as vſq; ad ſecundũ ſignũ matnutinale ꝓtrahe
bat. Luncq; cum ad laudandũ deũ fratres
pꝛedicatoꝛes in choꝛũ iam acceſſiſſe putaret
ipᷣa cedebat ad aliqualiter quieſcendũ dicẽs.
Ecce dñe germani mei et ſerui tui vſq; nunc
doꝛmierunt. Mogo vero ſurrexerunt ad te
laudandum. Tu ſerua eos et ego parumper
quieſcã. Poſt vero diuturnã exercitationez
in ſpirituali vita frequenteſq; xp̃iviſitatões:
iteruʒ apparens ei indixit:vt extra ꝓcederet:
ꝓximoꝛũq; ſaluti verbo intenderet ac exem⸗
plo ꝓmiſitq; in cunctis per illa ad amimarũ

S rh —

— —
— —

f fU

ð

—,—

ſalutẽ gerendis ſuũ ſibi ſi. up nũ pꝛeſidiũ exhi

bituꝝ. Qð ita fuiſſe vt patebisi ſequẽtibo rei
exitus declarauit Septima virt ſancte ca
therine ðꝛ ꝑſeuerãtia. vt enĩ ait Hiero.ad lu
cianum heremitã. Cepiſſe multoꝛum eſt:ad
calcem vero perueniſſe paucoꝛũ. Catherina
vero nõ ſolum perſeuerauit. Sed de virtute

in virtutẽ pꝛoceſſit:de qua tria inter cetera r

fert digna laude. Pius pontifer maximꝰ vbi
aſeinn quod reſpicit ſanctitatis eius ini⸗
tium.Att enim. Virgo catherina ex ciuitate

ſenenſi oꝛiunda mediocribus oꝛta parenti⸗

bus pꝛius deo ſeſe dedicauit quaʒ deum poſ
ſet per etatem cognoſcere. Secundum eſt
quod inſpicit vite eius pꝛo greſſum. Inquit
itaq; ſic. Nullũ ab ea verbum nõ religioſum
nõ ſanctũ excidit.O mnis ſermo eius de mo
ribus fuit:de religione:de pietate:de cõtem⸗

ptu mundi:de amoꝛe dei et ꝓximi:de celeſti

patria. Tercium refertur ad eius vite termi⸗
num:de quo ſic ꝓtulit.Anno etatis ſue ter⸗
cio circiter ac trigeſimo in vrbe Roma diem
ſuum clauſit:de cuius anime in celũ aſſum⸗
ptione et gloꝛioſa receptione:ſtupende ⁊ ad⸗
mirabiles reuelationes facte reperiunt᷑.
ualiter deus ſublimauit beatã catheri⸗
nam ſeptẽ gratioſis et admirandis pꝛeroga⸗
inis. (VLapitulũu.iij.
Erciũ myſteriũ cõtemplandũ de excellẽ
tia et ſanctitate beate catherine dicitur

uis admirandis.
Eimn fuxt mentalis illuſtratio.
ecunda ꝓphetica infunso.

Rercia cõſolabilis viſſio.
Quarta ſuauis cibatio.
Minta miraculoſa coꝛuſcatio.

Sexxka felix reuelgtii.
Deptima ſolenis canoniʒgtio.
ima gratia ſiue pꝛerogatiua catherine
qua ſublimata eſt a deo dicitur mentalis ũllu

mulierẽ benedictã ſeptem gratijs et pꝛogati⸗

ſtratio. Illuſtrauit deus illius intellectũ lu⸗
ce ſapiẽtie ⁊ doctrine:ita vt de ipᷣa Pius pon
tifex vbi ſupꝛa ita referat. Nemo ad eam ac⸗
ceſſit qui nõ doctioꝛ melioꝛq; abierit Doctri

na eius infuſa nõ acquiſita fuit:pꝛius magi
ſtra viſa eſt qᷓ; diſcipula.Quippe que ſacrarũ
litterarũ ꝓfeſſoꝛibus ipᷣiſq; magnarũ eccle⸗
ſiarũ epiſcopis difficilimas de diuinitate q⸗
ſtiones ꝓponẽtibopꝛudentiſſime rũdit ⁊ adeo

ſatiffecit:vt tãqᷓ; agnos manſuefactos remiſe

rit. Quos tanq; lupos:ac leones ferociẽtes
acceperat. Quoꝛum nonnulli diuinã in vir

blimitatis. Sublimauit nempe deus häc

6 *

gine ſapientiam admirati. Diſtributis mox

inter chꝛiſti pauperes que poſſidebant ſub⸗

72

ſtantijs accepta domini cruce vitam deinde
euan gelicã egerunt. ¶ Secunda gratia fuit
ꝓhetica infuſio.Et de hac Rius papa inqͥt

Fuit in ea ſpiritus ꝓphetie et multa pꝛedixit
.anteq; fierent et occultiſſima reuelauit.hec il
le.: In legenda vero ipᷣius multa ſcripta ſunt

ex quibus aliqua enarremus Fuit in ciuita

te ſenenſi quidam nobilis miles dictus dñs
Hicolaus de ſarracenis:qͥ cum als in mult

ſenarũ redijſſet a ſua vxoꝛe monebatur vt lo
queretur cum catherina. Quod cum ille face

locis fuiſſet in armis:et tandẽ ad ſuã ciuitatẽ

re ↄtempſiſſet: vxoꝛ catherine illũ vt ꝓ eo oꝛa
ret deuotiſſime cõmendauit. Quadam itaq;

nocte catherina militi in ſomnis apparuit:e⸗
umq; monuit:vt ſi ſaluari cuꝑet vxoꝛis mo
nitis aſſentiret. Qui euigilans viſionẽ vxoꝛi
retulit:et inde ad catherinam ſe cõtulit:cuiuſ
colloquio ⁊ ſancta pᷣſentia ↄpunctus ſᷣm vir
ginis ſilium ad cõfitendum ſua peccata ꝓ
ceſſit. Quo facto ad catherinã redijt aſſerẽs
ſe cõfeſſum ſua peccata ſacerdoti. Interroga
tus ab ea an oinnia retuliſſet:cũ uũle affirma⸗
ret ꝙ ſic:vocato ad partẽ peccatum quoddã
enoꝛme ab eo dimiſſuʒ in cõfeſſione:quod in
Apulia ſecrete cõmiſerat diſtincte narrauit.
De quo ille admirans:et peccatũ illud cõfeſ⸗
ſus fuit et catherinã deuotione ſingulariſſi⸗
ma coluit.Dum frater thomas de fonte pꝛi⸗
mus catheri ne cõfeſſoꝛ et frater geoꝛius ꝑge
rent ad monaſteriũ ſancte agnetis de monte
poltiano in itinere capti fuerunt a quibuſdã
latrunculis: deductiq; fuerunt ad latebꝛo⸗
ſa nemoꝛavt ibi occiderent᷑. Tunc frater tho
mas cũ lachꝛvmis dicere cepit O filia cathe
rina tuis oꝛatõnibus ſuccurre nobis in hoc
tam crudeli ꝑiculo. Quibus verbis ꝓlatis
latrũculi taliter ſunt immutati:q; nõ modo
vitam ſed cuncta que illis abſtulerãt reſtitue
runt:et ita ad monaſterium quo ibant inco⸗
umes ꝑuenerunt. Cum autẽ poſtmodũ Se
nas redijſſent cõperijt pꝛedictus frater tho⸗
mas ꝙ in illo puncto in quo inuocauerat ca
therinam:ipᷣa ſocie dixit:pater meus me vo⸗
cat:et ſcio ꝙ magna neceſſitas eum vrget: et
hec dicens ad locum oꝛõnis acceſſit. Ex cu⸗
ius virtute creditur latrunculoꝝ illoꝛũ fuiſ⸗
ſe mentẽ mutatã. Pꝛedixit futurũ ſciſma poſt
moꝛtem Gregoꝛij vndecimi: et alia plurima
pꝛenunciauit: que videre poteris in legenda.
Tercia gratia qua catherina ſublimata fu
dicit cõſolabilis viſio. Supernziu alib⸗

. . . .
3 . == . 6
ðèððBð l
aa v

. . *
quippe viſionibus a dño meruit ↄſolarũ:quẽ
vt in pluribus ſibi fiebant:in raptu et extaſi
mentis:de quo ſic refert Pius. Rapiebatur
ſepe a ſpiritu ⁊ in aere ſuſpẽſa:diuinis cõtem
plationibus paſcebatur:adeo extra ſe actavt
expuncta percuſſaq; nibil omnino ſentiret.

hec ille. Obmiſſis vero multis viſionibus
oritum redderet celo deferret. Hon derogent

cius:cam vnã referam: pꝛo qua inter mino⸗
res et pꝛedicatoꝛes cõtentio videtur exdꝛta.

Lũ catherina eſſet in ciuitate piſana:et quo⸗

dam mane in eccleſia ſancte chꝛiſtinc cõmu⸗
nicaſſet: ac iuxta altare rapta maneret in ſpũ:
poſtq; diu ſic ſteterat:vidit xpᷣm cruci affixũ
magno ſuper ſe cum lumine deſcendentẽ: ra
dioſq; ſangu ineos ex ſuis quinq; ſacratiſſi⸗
mis cicatricibus emittentẽ.Cũq; tunc vidẽ⸗
tibus pluribus vtriuſq; ſexus ipᷣam expectã
tibus:virgo ſe erigeret:et ſuꝑ genua ſua ſtãs
facie rutilante bꝛachia eleuaſſet ac manꝰ:oꝛa
retq; ne cicatrices in coꝛpoꝛe ſuo apparerent
exterius:tunc ex radijs ſanguinibus in ſola
ribus immutatis a cicatribus crucifixi ꝓce⸗
dentibus et ad manus pedes et ad c& illius
eruenientiba valde intrinſecus doloꝛ ſenſi⸗
ilis in dictis partibo coꝛpoꝛis eſt relictus.
Ex quo cum coꝛpus eius diu ſic ſtaret rigi⸗
dum et oculis clauſis tandem cecidit ac ſi fu
iſſet letaliter vulneratuʒ. Poſt modicũ ad ſe
reducta tanto doloꝛe cõcutiebatur:vt a cun
ctis putaretur in bꝛeui moꝛitura. Dominica
vero ſequenti ibi cõmunicans a doloꝛe exti⸗
tit liberata.Ex viſione pᷣtacta in pleriſq; lo⸗
cis nõnulli ſanctam catherinã ſuſcipientem
ſtigmata a chꝛiſto depingi fecerunt:qui ſi ea
intentione id egerint:vt per viſibilia inuiſi⸗
bilia cognoſcant᷑:et per picturã illam viſibilẽ
doloꝛ erꝰ inuiſibilis licet ſenſibilis deſignet
foꝛte nõ obſtante erroꝛe inde ſequẽte: quo cre
di poſſet ſtigmata eam viſibilia ſuſcepiſſe to⸗
lerari vtiq; poſſent. Sed ſi hec facta ſunt:vt
ſic equiparet᷑ beato franciſco cui ſoli vſq; in
pꝛeſens ſingulari modo ſtigmata diuinuus

ſunt impꝛeſſa vtiq; repꝛehenſibile eſt. Nam.

vt dixi in ſermone de ſacris ſtigmatibo beati
Franciſci. Inter miracula grandia nr̃e fidei

fran ciſci cõſignatio ſupꝛemũ obtinet gradũ

Fuerũt quippe ſtigmata et viſibiliter et ſenſi
biliter a chꝛiſto ſibi impꝛeſſa. Tulit illa duo
bus annis cõtinuis:et in vita et in moꝛte eti
am a viris ſanctis et grauiſſimis viſa ⁊ tacta

Summi pontifices Gꝛegoꝛius nonus.Ale

xander quartus. Benedictus Hicolaus et
alij illa apꝛ obantes fatent᷑ ſinguli miraculo
in franciſci pedibus manibus ec latere fuiſſe

pontifex pꝛefatus ſpiritu ſancte

dantiã deſerere et deteſtari cogant᷑.

depicta:ab eo artifice ſapientiſſimo quicrea⸗
uit celum et terrã. Quid vero de cetero ſit fa⸗
cturus cuiꝰ qrchana niſi ipᷣo reuelante ꝑſcru
tari nequimus ipᷣe nouit. Unum ſcio et qui
demabſq; vllo erroꝛe:ꝙ franciſcus vſq; ad
pꝛeſens electꝰ fuit a dño ieſu chꝛiſto vt in coꝛ
poꝛe /ꝓpꝛio vexillum crucis biennio:anteq; ſpi

iſta dignitati beate catherine:nec alterius ſan
cti. Ego peccatoꝛ qui hunc ſermonẽ confeci
ſanctam ipᷣam denotione qua poſſu et colo
et veneroꝛ.Erãq; rome Anno dñi. M. cccc.
lxi.anno tercio Pij pontificis maximi. Qñ

ctam catherinã ſolenni celebꝛitate canoniʒa⸗
uit. Nulla tunc a referentibus et vita et mi⸗
racula catherine de ſtigmatibus facta eſt mẽ
tio. Nulla pictura cum ſtigmatibus fuit de⸗
lata. Nulla inſuper in bulla quã ſuperiꝰ fre⸗
quenter allegauimus de ſtigmatibo mentio

habita eſt. Ego inſuper ea die canoniʒatõis

ſermonẽ ad populũ habui:poſt pꝛandiũ in

eccleſia minerue oꝛdinis pꝛedicatoꝝ. Inſpe

xi legi et quidẽ ſepius omnia que ſcripta erãt
de laudibus hu ius ſancte:nil aliud inuenire
potui:niſi qð ſuperius expꝛeſſum eſt de illo
doloꝛe quẽ tulit abſq; ſignis in ſuo extatico
raptu.Et ſi noĩe ſtigmatũ doloꝛẽ illum intel
ligi volumus:nõ tamẽ in illo cõtinent᷑ et in⸗
cluduntur cõditiones miraculoſe ſtigmatũ
beati franciſci. Igitur cum deus non egeat
noſtro mendacio:ea ꝓferamps de ſanctis q̃
ſim reiveritatẽ non inuentionẽ hominũ illis
poſſunt accõmodari. Fuit catherina vt patʒ
ex dictis:et ex his que ſequent᷑ an pliſſimis
pꝛiuilegijs et gratijs decoꝛata. Sed ſtigma
tum ſpecie non fuit vt franciſcus inſignita.
Que ſi ad nos gloꝛioſa rediret:dura increpa

tione feriret illos qui ſub ſpecie pietatis men

dacijs vellent ſuam gloꝛiã ampliare.Oꝛo tñ
patres meos pᷣditatoꝛes ⁊ minoꝛes ne popu
los ſcandalizent. Quib tam multa mira de
ſanctis ſe offerunt ⁊ pꝛecipue de catherinavt
mendacia et/ꝓter ſe ipᷣa et ꝓpter veritatis abũ
Muar
ta gr̃a btẽ catherine dicit᷑ ſuauis cibatio:vſu
nanq; et frequẽtia ſacramenti tanta ſuauita⸗
te cõſolationeq; ſpiritus repleta fuit:vt aſſe⸗

rat ſic de illa Pius vbi.S. Inuenta eſt aliqũ

a die cinerũ vſq; in penthecoſten ieiuniũ ꝓ⸗
duxiſſe:ſola euchariſtie cõmunione cõtenta
ꝑ annos circiter octo minimo herbarũ ſuc⸗
co eoq; parũ retento et cõmunione ſacra ſu-

ſtentata eſt. Ad cibũ quaſi ad ſu plicii ꝑge⸗

bat. Ad cõmunionẽ altaris:quaſi ad celeſtes
nuptias inuitata eſſet ſummacum alacritate

Pficiſcebatur. hec ille. Tam efficax erat eius
ad ſacramentum illud ineffabile reuerentia:
vt mens. Gregorij.xi.flecteretur ad cõceden
duʒz catherine ꝙ poſſet eligere confeſſorẽ:qͥ ẽ
am abſolueret:et ſibi euchariſtiam miniſtra⸗

ret et cum altari viatico abſq; alia licentia a

nutum catherine celebꝛaret QAuinta gra⸗
tia et pꝛerogatiua ſingularis beate cathæine:
fuit mibaculoſa coꝛuſcatio. Fecit illam deus
in vita et moꝛte multꝭ clarere miraculis. Ex
quibo aliqa explicabimus. In ciuitaie. Se
narũ quedam nobilis domina Aleria habi⸗

tuʒ oꝛdinis de penitentia ſuaſu catherine re

cepit:que illã coegit vt ſecũ in domo ſua coõ⸗

moretur. Contigit autẽ ex chariſtia tũc illos
de domo pꝛefate domie alexie veſci panibus
farine putride. Superueniẽte tritico nouo
conſuluit alexia catherinã:an certum reſidu
um pꝛefate farine pijciendũ foret. Que neq̃
; ꝓijciendum aſſeruit:ſed parari aquã iuſſit

⁊ farinam afferri. Intriuit ergo pmo maſſaʒ
et tandem panes de parua quantitate illiꝰ fa

rine quouis etiam expulſo fetoꝛe tam celerit

⁊ tot confecit.quot de quadꝛuplici aut quĩtu

plici quantitate fere tot facti fuiſſent:cuʒ ſtu⸗
pore ſoꝛoꝛis Alexie et alioꝛũ de domo. Cuʒ⸗
autez panes de clibano depoꝛtati fuiſſent.in
uenti ſunt adeo ſapidiſſimi:vt oĩno immuta
tio ſapoꝛis ad miraculumpꝛocederet.Et cũ
daretur de ipſis panibus pauperib et fratri
bus atq; illos comederent:omnibus de do⸗
mo ſuffecerunt diebus plurib:etiam ĩ archa
multiplièati. De quibus aliqui a q;plurib⸗
ſunt tam pꝛo reliquijs qᷓ; in argumentuʒ mi
raculi reſeruati. Tẽpoꝛe etiã quo catherina

fuit in vꝛbe:et ibi in regione colũpne cuʒ ſua

familia viueret de mẽdicitate et nibilominꝰ
aduenientes hoſpites reciꝑiebat:ita vt cõti⸗
nuo quaſi triginta ꝑſone in domo ſuo come
derent. Cõtigit ſemel ꝙ die quadã deficien⸗
te pane ꝙ cum catherine fuiſſet renunciatuʒ
mandauit vt ſic ad menſam ſe ponerẽt:et mo
dico pane qui ibi reperiebat᷑ inciperẽt come
ſtionẽ. Jpᷣa vero ad oꝛationẽ acceſſit. Quid

plura: Edentibus illis famelicis et ieiunis
panis ille modicus ſuffecit oibus abundan

ter. Tantũq; etiã ſuperfuit:vt ex illo plures
elemoſyne pauperibo largirent᷑. Dum eſſʒ in
ciuitate ſenarũ:audiẽs quendã dñm matth?⸗
um rectoꝛẽ hoſpitalis miſericoꝛdie ſibi deuo
tiſſimũ ex moꝛbo peſtilenti grauiter egrotare

acceſſit ad eum dixitq; cum magno feruoꝛe.
Durgatis dñe matthee ſurgatis:quia nõ eſt

„ ⸗
tempus in lecto quieſcendi. mox ad eius vo

cem febꝛis et inguinis apoſtema pꝛefatũ pe⸗
nitus dimiſerũt. Sanauit et multos alios

peſte ꝑcuſſos ſug oꝛatione fideli. Sicut fue⸗
kunt magiſter Raymundus ⁊ magiſter Bar
tholomeus catherine cõfeſſoꝛes. Et ne ſin⸗

gula coõplectamur: ita de ipſa loquit᷑ Pius.
Hagnũ et ſanctũ erat in plebibus catheri⸗

ne nomẽ:vndiq; ad eam egroti et maligni ve

xati ſpiritibo deducebant᷑. Et multi curaban

tur languoꝛibus ⁊ febꝛibus. In xpᷣi noie im

perabat et demones cogebat ab obſeſſis abi
re coꝛpoꝛibus. Pꝛopter quas res duob ro⸗
manis pontificibus Gꝛegoꝛio vndecimo et
Vrbano ſexto acceptiſſima fuit adeo vt lega
tionibus eòꝝ fun geret᷑: multiſq; et magnis
ſpiritualibus gratijs ab eis donaret᷑.hec ibi.
Abi adhuc interſerit quedã nõ niſi virtute
dei cooperante per catherinã fieri potuiſſent
Ait eni. Diſſidentes ſummo ſtudio cõpo ne⸗
bant:multa extin xit odia.et moꝛtales inimi⸗
citias ꝓ pace floꝛentinoꝝ qui cũ eccleſia diſ
ſidebant et interdicto ſuppoſiti erant eccleſia
ſtico. Appenninũꝛ alpes tranſire atq; vſq; in
quinionẽ ad Gꝛegoꝛiũ vndecimiũ pꝛoficiſci
nõ dubitauit cum votũ ſuñ ipe Gꝛego.de pe
tenda vrbe roma in occulto factũ:et ſoli ſibi

Ac deo notũ ſeſe diu initus cognouiſſe mon⸗

ſtrauit. ¶ Sexta gratia qua deus catherinã
ſublimauit: ꝛicit᷑ felix reuelatio. Cum eni in
vrbe romana ipᷣa poſt multa ſignoꝝ experi⸗
menta echoꝛtationes ſp irituales aliaq; exer
citia religioſa moꝛientiũ dñica die circa ho⸗
ram terciã die.xxix.apꝛilis. H.ccc.lxx᷑t.mi⸗
graſſet ad patrẽ. Eadẽ die magiſter raymun

dus vltimus eius confeſſoꝛ in cõuentu Ja⸗
nuenſi erat diſpoſitione piſas deinde bono⸗
niam ad capitulũ generale ꝑgere: depꝛecaba
turq; xpᷣi matrẽ coꝛam quadãa imagine vt eũ
pꝓtegeret a periculis. Moxquandã vocẽ au
diuit dicentẽ ſibi. Netimeas: quia ego ſum
hic ꝓ te:ego ſum in celo ꝓ te.Ego pꝛo te ꝓte

gam ſis ſecurus.Et heſitans pꝛo tune vnde

vox ꝓdiret:tandem inuenit qualiter eadẽ ho
ra catherina migrauerat:pꝑuenit tandẽ pꝛefa
tus magiſter bononiã vbi magiſter genera⸗
lis canonice fuit electus.qð iam ſibi catheri⸗
na indubitater pᷣdixerat:vt aũt ſequit᷑ Cius
in bulla. Tactu coꝛꝑis eius poſt illiꝰ felicẽ
tranſiiũ pleriq; egroti ſalutem cõſecuti ſunt
adeo vt nõnullis ſaluti fuerit:ea tetigiſſe que
ſacrata catherine mebꝛa tetigere. Poſtea ve.
ro virgo ipᷣa iam celo recepta vota ſupplican
tiũ benigne audiuit:et vt a ſponſo et dño ſuo
xpᷣo ſaluatoꝛe exaudirent᷑ curauit alti enĩ
iiij

ex diuerſis egritudinibus curati ſunt:q̃ au⸗
dita beate catherine gloꝛioſiſſima fama eius

patrociniũ ſupplices petiuere. hecille. Pla⸗

cuit itaq; benigniſſimo deo ſponſe ſue gloꝛi
am innumeris vt ſic dicã yſc; in pñtem die
miraculis manifeſtare. ¶ Deptimg catheri⸗
ne gratia et pꝛo gatiua ſingularis eſt dicta ſo
lennis canoniʒatio. Rome ſiquidẽ in baſili⸗
ca beati petri apłoꝝ pꝛincipis aſtante popu

lo⁊ clero habitoq; ſermone ab ipo Pio pon
tifice de vita et miraculis eius miſſarũ ſolen

nijs celebꝛatis et cõſuetis cerimonijs riteꝑ⸗
actis ad canonizʒatiõʒ ſancte ꝓceſſit:ſub his
verbis. Ad honoꝛẽ om nipotẽtis ⁊ eterne dei
patris ⁊ filij et ſpiritus ſanctiad exaltationẽ

fidei catholice et xpᷣiane religionis augmen
¶E cõmendatur pᷣdicatio ſancti bernardi⸗
ni:pꝛopter humilitatem:charitatem: et patiẽ

¶ Lapitulũ.i.

tum:auctoꝛitate dni noſtri ieſu xpᷣi et beatoꝝ
petri et pauli apłoꝝ eius ac noſtra:catherinã
ſe

ſua virtus diuina ſuffra gante gratia meruit:

iam pꝛidẽ fuiſſe receptam:et eterne gloꝛie co⸗

rona donatã de fratrũ noſtroꝝ cõſilio decla⸗
ramus eamq; tanq; ſanctã publice pꝛiuatim

q; colendã eſie decernimꝰ et diffinimus:atq;

in ſanctarũ cathalago virginũ:quas roma⸗

na venerat᷑ eccleſia redigi et aſſcribi manda⸗

mus. Statuentes feſtum eius ſingulis an⸗

nis:pꝛima mẽſis maij dominica die ab vni
uerſali eccleſia celebꝛandũ eſſe. Sicq; deꝰ in

ſanctis ſuis admirabilis catherinã in vtrac;
eccleſia triumphante.ſ.ac militante ſublimi⸗

ter exaltauit.Quẽ depꝛecemur:vt illius meri

tis interueniẽtibo: dignetur et nos aſſcribere
beate vite. Qui ſit benedictus in ſecula ſecu⸗

loꝛum. Amen.
RFinis
¶ Sermo de ſancto Bernardino pꝛedicato
rum noſtri tꝑis pꝛincio.

dictione ẽ. Sapiẽtis verba ſunt

in epiſtola hodierne feſtiuitatis. Vellẽ hoc

tem poꝛe tanto eloquẽtie ſplendoꝛe fulgerevt
nõ ſolum alterũ demoſthenẽ pꝛincipẽ oꝛato⸗

rum grecie:aut Ciceronẽ latinũ me putarent
oẽs aſtantes:ſed angelũ crederẽt de celo miſ⸗
ſum vt fari poſſem eximias laudes illiꝰ ſan⸗

nenſem illuſtris et indelibilis memoꝛievir
ginem:cuius coꝛpus in eccleſia pꝛedicatoꝛũ
que de minerua dicit᷑ hic rome iacet in celeſti
hieruſalẽ inter beatoꝝvirginũ choꝛos qñ id

Alectus deo et
hoĩbus:cuius memoꝛia in bene

iſta oꝛiginaliter Ecẽi.xlv.c. Et

cti bernardini qͥ ſua pꝛedicatõe nomẽ gloꝛio
ſum ieſu xpᷣi ma abiliter exaltauit. Ipſe q ppe
alter paulus ⁊ vas electõis xpᷣianã religionẽ
ſua doctrina refoꝛmauit. IJpᷣe italie populos
per abꝛupta vicioꝝ deuiantes ad ſemitã vir
tutum et iuſticie reduxit.Jpᷣe deniq;ʒ religio⸗
nem ſacram minoꝛum numero et ſanctitate
gllauxit. Merito itaq; in eius ſolẽnitate pᷣco
nia pᷣdicationis eiꝰ enarrare debemus. Ob

nimus declarandas.
Pꝛima ðꝛ cõmendationis.
Becunda cõditionis.
Tercia honoꝛationis.

tiam.
5

*

. Rima excellẽtia pᷣdicationis ſancti ber

me ꝓpter trig.
Pꝛimo ꝓpter humilitatem.
Becundo ꝓpter charitatem.
Tercio ꝓpter patientiam.

7

nardini ꝓpter humilitateʒ. Nõ enĩ pᷣdicauit

illã tzanq; deo et hominibo dilectus eſt ⁊ me⸗
moꝛia ey benedicta in ſempiternũ manebit.
De qua in pñti ſermone tres excellentias ꝓpo

imo cõmendatur pꝛedicatio ſancti ber

nardini ðᷣꝛ cõmendationis. Sua quip⸗
pe pꝛedicatio ſatis eſt cõmendanda Et maxi

pᷣſumptuoſe aut ſuperbe ſe ingerens ſed miſ⸗-

ſus.O fficiũ nanq; pꝛedicatoꝛum officium

ait. Annunciauerũt opera dei. Angeli autẽ
nõ ex ſe veniunt.ſed vt dicit aplłs ad Hebꝛe⸗

manos.x. Niſi mittant᷑. autẽ Eſaias nõ

eſt angeloꝝ:quia ſicut angeli annunciãt di⸗
uina:ita et pᷣdicatoꝛes de qͥbus Dauid in pᷣs

os.ij.ca. In miniſteriũ miſſi ſunt.Sic et pᷣdi
catoꝛes. Quõ pꝛedicabunt ait apłlus ad Ro

vocatus ſe obtulit ad pꝛedicandũ cum dixit.
Ecce ego:mitte me:E ſaie.vi.ca.Et cõtra cũ
Jeremias mitteret᷑ a deo ſe excuſauit dicens:

fonte dilectõis emanauit. Duo quippe ſunt
pᷣcepta charitatis vt ait hꝛego.Amoꝛ ſczʒ dei
et ꝓximi. Per actiuaʒ vitam ꝓdeſſe ꝓximis

Per cõtemplationem vero Jeremias ſedule
amoꝛi cõditoꝛis inberere deſiderãs ne mitti
ad pꝑꝛedicandũ debeat cõtradicit.Qð lauda⸗

. A aa dñſe deus.ecce neſcio loqui. Jere.i.ca.
Et ſi diuerſa vox extra ꝓdijt:nõ tñ a diuerſo

cupiens Eſaiã officiũ pꝛedicatõnis appetijt.

bilitervnus appetijt:hoc laudabiliter alter erx

pauit. Iſte ne tacite cõtemplationis lucrũ lo

quendo ꝑderet. Ille ne damna ſtudioſi ope⸗

— ==—

—
R—

— 2

— —. —=

ris tacendo ſentiret. Sed hoc in vtriſq; eſt
ſubtiliter intuenduzʒ quia et isqui recuſauit
plene nõ reſiſtit:et is qui mitti voluit ante ſe
per altaris calculũ purgatũ vidit. Et paulo
ſupꝛa Gꝛegoꝛiꝰ dicit. Sicut toto deſiderio

occupationẽ fugere debemus:ia ſi deſit qui
pꝛedicet occupatiõis onus libenti ncceſſe eſt

animo ſubire. Hec oĩa.viij.q.i.c.in ſcriptũ⸗
ris.Et qꝛ difficileeſt et earũ videre ſe purga
tum. Quia nemo ſcit vtrũ odio vel amoese di
gnus ſtt:vt dicit᷑ Ecẽs.ix.ca.Ideo nullꝰ de⸗
bet pᷣſumere ex ſe ire ad pꝛedicandũ. Sed ex⸗
pectare debet vt mittat᷑ vel a deo vel ab eccle

ſia. AUnde de iohanne baptiſta dicit᷑ Jo. i.c.

Fuit homo miſſus a deo. Nõ tamẽ creditur
alicui dicenti ſe miſſum a deo qui ab eccleſia
nõ eſt miſſus niſi pꝛobet per miraculũ ſicut
moyſes.extra de hereticis.c.cũ ex iniuncto.

Et argu.de cõſe.di.ij.c.reuera. Sic fuit miſ

ſus Equicius cui apparuit in ſomnis ange⸗
lus et eũ ad pꝛedicandũ miſit.xvi.q.i.S.hoc
idem.Ab eccleſia aũt mittit᷑ quis vel oꝛdina
rievt quilibet curatus ſaltẽ quo ad ſubditos
Ad rectoꝛes enĩ eccleſie maxime pertinet pᷣdi
care ꝑ ſe vel per aliũ ſubditis ſuis.vnde pꝛi⸗

mis rectoꝛibus dixit xpᷣs mar.vl.c. Euntes
in mundũ vniuerſum pᷣdicate euangeliũ oĩ
creature.Et Gꝛegoꝛiꝰ dicit in paſtoꝛa.xliij.

di. c. ſi rectoꝛ. O fficiũ pꝛedicationis ſuſcipit
quiſquis ad ſacerdotiũ accedit vt ante aduẽ⸗
tum iudicis qui terribiliter ſequit᷑ ipe ſcʒ cla
mando gradiaẽ.i.pꝛedicando.Et loquitur

BGꝛegoꝛius de curatis.Qni etiam figurã in⸗
ducit.Exꝑdi.xx viij.ca.vbi dicitur.q ſacer⸗

dos ingrẽdiens tabernaculum tintinnabu:

lis ambiaturvt audiatur ſonitus quãdo in⸗

greditur et non moꝛiatur. Quia vt exponit
Bꝛegoꝛius dicto ca. Si rectoꝛ. Jram cõtra
ſe occulti iudicis exigit ſi ſine pꝛedicationis
ſonitu incedit. Et ſic moꝛiur ſpiritualiter.
Vnde dominus Eʒechielł pꝛophete. xviij.

ca. Fili hominis ſpeculatoꝛẽ dedi te domui

iſrael. Si dicente me ad impium moꝛte mo⸗
rieris tu nõ annunciaueris ipſe in iniquita⸗
te ſua moꝛietur. Sanguinẽ vero eius de ma
nu tua requ iram. Confirmat idem Nicola
us papa.xliij.di. Diſpenſatio inquit celeſtis
ſeminis nobis iniuncta eſt:vhe ſi nõ ſparſeri
mus:vhe ſi tacuerimus. Uel ab eccleſia mit⸗
titur quis ad pꝛedicandum ex pꝛiuilegio v
pꝛedicatoꝛes ⁊ minoꝛes.au guſtinenſes ⁊ ca
melite:et ſeruite ſaltem in eccleſijs ſuis. In a⸗
lijs eccleſijs nõ niſi vocati. Et hi etiam de⸗

bent mitti a pꝛelatis ſuis.De quibus fit me⸗

tio in clemẽtina dudum de ſepultu. Qui au

tem vocatus ſeu miſſus ad hoc pertinaciter

recuſat:ab eccleſia et deo cõtemnitur. Quod

figuratum fuit in eo qui nolebat ducere vxro
rem fratris moꝛtui:et pꝛopterea diſcalciabat᷑

vno pede vt exponit Auguſtinus.viij.q.i.
ca.olim. Nunc inquit euan gelij quiſq; pꝛe⸗
dietoꝛ ita debet in eccleſia pꝛedicare ſiue la⸗
boꝛare vt defuncto fratri id eſt chꝛiſto ſuſci⸗

tet ſanctum qui ꝓ nobis moꝛtuus eſt. Et qðᷣ

ſuſcitatũ fuerit eius nomen accipiat. Vt igi⸗
tur ad ſanctum bernardinũ cõuertamus ſer
monem. Ipſe ſicut experientia facti manife⸗
ſtauit a deo electus et a pꝛelatis oꝛdinis per

obedientiam aſtrictus officium pꝛedicandi

ſuſcepit. Natus enim in ciuitate maſſa pꝛo⸗

uincie thuſcie ex honeſtiſſimis parentibo pa
tre videlicet tollo et matre niera nobilibus ſe

nenſibus ante cõpletum ſeptennium vtroq;
barente oꝛbatus remanſit ſub cura et regimi
ne cuiuſdaʒ venerabilis domine ſoꝛoꝛis ma
tris eius cui nomen erat diana:que puerulũ

induxit ad virginis gloꝛioſe pꝛecipuã deuo
tionem. Et operam dedit vt litteris vacaret

ac moꝛibus bonis.Creuit autem de virtute
in virtutem honeſtus affabilis et pauperibꝰ
liberaliſſimꝰ. tantaq; fuit in eo aptitudo in⸗
genij et ſubtilitas intellectus ꝙ ante compile
tum annum quintumdecimũ in grãmatica
logica et moꝛali philoſophia ſatis mediocri
ter fuit inſtructus. Indeq; cepit lectionẽ iu⸗
ris canonici frequẽtare.Eratq; vita eius ita
mundavt omnibus alijs cederet in exemplũ
Nam vt retulit mihi quidam vir fidedignꝰ
cancellarius dominij ſenenſis nomine leo⸗
nardus qui cõſocius eius fuerat in ſcholis
in etate illa adoleſcentie ad malũ ꝓna. Nul⸗
lus audebat coꝛam bernardino verbum tur
pe aut laſciuũ pꝛoferre. Quinimmo ſi quan⸗
doq; alij adoleſcentuli et ſcholares abſente
bernardino aliqua inter ſe verba ocioſa refer
rent ſi vidiſſent ex poſt bernardinum adue⸗

mnnientem mox alter alteri loquebatur. Tacea

mus inquit quia bernardinus venit.Quid
plura. Anno etatis ſue xviij. Dum peſtis
truculentiſſima ſeuiret quaſi in tota italia.
In hoſpitali magno ſenenſi iacebat multitu
do egrotantium ex peſte et vix erat qui illis
miniſtraret. Ham et famuli omnes pꝛo ma⸗
ioꝛi parte et aromatarij et illo hoſpitali com
moꝛantes et capellani atq; alij plurimi peſte
percuſſi obierant. Erat illis tempoꝛibus re⸗
ctoꝛ hoſpitalis quidam vir deuotus et pꝛo⸗
bus dominus iohannes de gẽnaroniboqui

⸗ „ „ † — oy . „
videns ſibi humanũ deeſſe auxiliũ ad virgi

nem pijſſimã ſe cõuertit:illam depꝛecans vt
tã extreme infirmoꝝ neceſſitati ſuccurreret.
Oſelix adoleſcentia bernardini.O ardentiſ
ſima charitas coꝛdis eius.O pietas omnib⸗
poſteris pᷣdicanda.Morx vt bernardinꝰ au⸗
diuit q̃ de infirmis patiẽtibo dicebant᷑ monu
it q;plures iuuenes etvna cum illis ad hoſpi
tale ſe contulit. Nec timuit moꝛi:nec hoꝛtuit
peſtem:neq; laboꝛes refugit. Manſit ibi q̃t⸗
tuoꝛ menſibo die noctuq; miniſtrãs egrotis
Ipter deũ. Exinde cum peſtis ceſſaſſet repetijt
Domũ et quattuoꝛ menſibus egrotans quaſi
ſemꝑ in lectulo iacuit. Adepta vero bona va
litudine ſenſit ꝙ quedã dña bartholomea ſo
roꝛ patris eius ceca et ſurda et in lectulo vali
tudinaria neminẽ habebat qui illaʒ iuuaret

Mox ad illã ſe cõtulit eiq; plures menſes
i

vſq; ad moꝛtem obſequioſiſſime miniſtrauit
nNulla fractꝰ nauſea nulloq; laboꝛe turbatus

Moꝛtua illa a deo inſpiratus relicto ſeculo

et oibus ſuis bonis pauperib erogatis ha⸗
bitum religionis minoꝛũ deuotuſ accepit in
die natiu itatis virginis gloꝛioſe qua etiam
die natus fuerat ex vtero matris. Anno eta⸗

tis ſue.xx.ante altare maius ſancti franciſci

de ſenis. Quẽ habitũ ſibi dedit frater ioban
nes riſtoꝛij vir ſanctus et in dei ſeruitio ꝓba
tus. Inde ad locũ de columbaria de volun⸗
tate pꝛelatoꝝ ſe cõtulit vbi in omni deuotio
ne et perfectione ab obſeruãtia regule ſuum
noniciatũ expleuit. Facta vero ꝓfeſſione in
die ſcʒ natiuitatis virginis oꝛationi ⁊ ſtudio
litterarũ ſe dedit.Et cum factꝰ eſſet ſacerdos
pꝛimã miſſam in die natiuitatis virginis ce
lebꝛauit.Qua etiã die mandato accepto a ge
nerali miniſtro de penitentia pᷣdicanda:pꝛi⸗
mum ſermonẽ ad populũ habuit. ¶ Secun
do cõmendat᷑ pꝛedicatio ſancti bearnardini
ꝓpter charitatẽ. Pꝛedicauit enim ad honoꝛẽ
dei et ſalutẽ animaꝝ. Iſte enĩ debet eſſe finis
pꝛedicatoꝝ verbi dei. Nã qui ꝓpter cupidita

tem pᷣdicant vel vanitatẽ et gloꝛiã mundi fi⸗

guranturꝑ balaã.De quibo dicit Petrus in
ij. epla. Decuti ſuntviã balaam ex boſoꝛ qui
mercedẽ iniquitatis amauit:coꝛreptionẽ ve⸗
ro habuit ſue veſanie:ſubiugale mutũ. Suꝑ
quibus verbis dicit Beda.ij.q.vij.c.ſecuti.
Oe multi catholicoꝝ intantũ amant merce⸗
dem iniquitatis vt etiã docti ab indoctis:cle
rici a laicis merito redarguant᷑. Qui iure cõ⸗
parant᷑ ꝓphete qui verbis aſine cõtra naturã
loquẽtis coꝛripit᷑:nec tñ a ꝓpoſito pꝛimi ope
ris retardat᷑.hec ille. Quãuis tamẽ pᷣdicato⸗
res nõ debeant pᷣdicare pꝛincipaliter ꝓpter tẽ

poꝛalia habenda. Alias tãq; venditoꝛes bo
um de templo jciu nt᷑. Debet tamẽ populus

ſubminiſtrare c᷑is neceſſaria:iuxta illudi:ad

Coꝛint.ix.ca. Nõ alligabis os bouis trim⸗
rantis. VUnde Hiero.xvi.q.i.c.penulti.ait.
Apõoſtolicis viris ⁊ euangelizantibus in ne

ceſſarijs vſibo nolle tribuere ſeipᷣm cõdemna
eſt. Et Aug'.in libꝛo de baptiſmo guulo
rum. Non eſt venale euangeliũ vt ꝓ tempo
ralihus pᷣdicetur. Qui eni ſic vendunt ma⸗
gnam rem vili vendũt. Accipiant ergo pᷣdi⸗

catoꝛes ſuſtentationẽ neceſſitatis a populo:
mercedẽ diſpenſationis a deo. Nõ eni a po⸗
pulo reddit᷑ quaſi merces illis qͥ ſibi in chari
tate euangelij ſeruiunt:ſed tanq; ſtivendium
datur quo vt poſſint laboꝛare paſcant᷑.hec il
le.Et Paulus.i.ad Coꝛinth̊.x.ca.Quis mi

litat ſuis ſtipendijs vnqᷓ;. Et iterũ. Si nos

vobis ſpiritualia ſeminamus nõ magnũ eſt
ſi nos carnalia veſtra metamus. Et iterum.

Dñs oꝛdinauit his qui enangeliũ annunci⸗

ant de euangelio viuere. Dixi hec oĩa ꝓpter
indiſcretionẽ quoꝛundã populoꝝ qui vellẽt

pᷣdicatoꝛes viuere de aere vel vento. Nolo tñ
excuſare pᷣdicatoꝛes cupidos ⁊ auaros ambi

tioſos honoꝛũ et dignitatũ. Qui imitari de
bent ſanctũ bernardinũ rerũ tempoꝛaliũ cõ⸗
temptoꝛem. Nam et tervocatus ad epiſcopa
lem dignitatem minime acquieuit.Diuitias

nõ cõgregauit dicens cum paulo Actuũ.xx.
ca. Argentũ et aurum aut veſtem nullius ve

ſtrum cõcupiui.Et licet in oĩ vita ſuaverus
fuerit paupertatis amatoꝛ:dilcipuluſq; et fi
lius beati franciſci.Tamen illud eſt de ipſo
notabile inter cetera qd mediolant oſtendit
exemplum charitatis necnõ ⁊ cõtemptus pe
cunie. Dum enĩ ibi populo diebus plurib
pᷣdicaſſet illuſtriſſimus dux eiuſdẽvrbis phi
lippus eidem per fidelẽ nunciũ multam auri
copiam in elemoſynã miſit. Nuncius itaq;

auri pondere reuerenter aſſumpto ad cõuen

tum fratrũ feſtinanter acceſſit. Et pergẽs ad
cellam ſancti bernardini auruʒ ſibi ex parte
dñi ducis benigne et reuerentiſſime pᷣſenta⸗
uit. Ipᷣe vero vir dei hilari vultu gratulanti
q; aio pꝛedictũ aureũ munus et ſi in ꝓꝛios

vſus accipere recuſaret:charitatis tamẽ ʒelo

in redemptionẽ captiuoꝛũ et pauperũ vſus
miſericoꝛditer exhibere decreuit. Accerſito

igitur quodã ꝓbo venerandoq; ciue ſocioq;

vocato ſumptaq; ab ipo ciue pecunia ad car
ceres clam et incunctanter acceſſit et q;pluri⸗
mos inde captiuos redemit reliquãq; ꝑtem

erib⸗ cũ magna aĩ hilaritate diſtribuit.
ciens autem illluſtriſſumus ille dux que

debent pꝛo ſalute populoꝛũ irrepꝛe

facta fuerant ſanctũ bernardinũ mirabiliter
cõmendauit.

△

ercio cõmedat᷑ pꝛedicatio

ſancti bernardini pꝛopter patientiã. fuit eni

patientiſſimus in laboꝛibus in infirmitati⸗
bus et ꝑſecutionibus.Et vt de ꝑſecutionibo

loquar:accuſatꝰ fuit tanq; hereticus ab emu

lis quibuſdã martino quinto. Qui eum ad

ſe venire pꝛecepit. Ante vero q; ſe cõtuliffeł

ad vrbem ſonabant vndiq; falſi rumoꝛes de
ſancto bernardino. Dicebat enim popli: ve⸗
niet Aniet ille hereticus. Alij cõburetur ille
hereticus et ſimilia. Dum vero vrbem intra
uit oſtendebatur digito et vnus alteri cahi⸗
nando dicebat hic hic eſt ille. Ie vero hec

omnia ꝓ dei amoꝛe equanimiter tolerabat.

Et tandẽ veritate inſpecta et cõperto clariſſi

meꝙ nõ ſolũ catholicus foꝛet ſed etiaʒ fidei
catholice digniſſimus pꝛeco a pontifice gra⸗

tioſe viſus eſt et auditus et cum eius benedi
ctione pᷣdicare cepit in vrbe. Tantã vero gra

tiam deus oꝛi eiꝰ et verbis infudit:vt oĩs po

ulus cõflueret ad eum audiendũ ac ſi fuiſ⸗
ſet angelus dei et quanto pꝛius nomen eius
videbat᷑ omnibus odioſuʒ:tanto poſtea cun
ctis vtriuſq; ſexus factuʒ eſt venerabile. Pꝛe
dicauit ſic multo tempoꝛe cũ incredibili ani
marum fructu:qui etiã perdurat vſq; ad tem
poꝛa noſtra. Paſſus eſt et alias perſecutõnes
eo ꝙ ſempervirtutes perſequitur inuidia.A
nõnullis emulis dicebatur litterarũ ignarꝰ

cum tamẽ in ſcripturis diuinis foꝛet erudi⸗

tiſſimus. Alij vero quadraginta ſermones
dumtaxat eum ſcire aſſeuerabant. Pleriq; ve
ro curioſi et vana eloquentia tumidi igna⸗

uum ineptum et impolitũ fatebant᷑. Qui tũ

in hoc dicendi genere et in his que eccſcant
en henſibi⸗
lis erat. Sed hoc nõ videri debet mirũ ꝙ ſi⸗
bi hoĩes flagitioſi detraherent: cum ſemper

fuuerit hominũ minaloꝛũ cõſuetudo ſanam do

ctrinam ſpernere et deteſtałi. Ande Lactan
tius libꝛo.v. diuina.inſti.de Cypꝛiano ſic re
fert. Anus pꝛecipuus ⁊ clarus extitit cypꝛi⸗
anus:qui magnã ſibi gloꝛiam ex artis oꝛato
rie ꝓfeſſione queſierat et admodũ multa con
ſcripſit in ſuo genere miranda. Erat enĩ in⸗
genio facili copioſo ſuaui et q̃ᷓ ſermonis ma
xima eſt virtus aperto:vt diſcerne nequeas
vtrũ ne oꝛnatioꝛ in loquẽdo an facilioꝛ in ex
plicando an potentioꝛ in ꝑſuadendo quiſ: S
fuerit. Hic tamen placere vltra verba ſacrd⸗

mentũ ignoꝛantibo nõ poteſt:quoniã myſti⸗

& ſunt que locutus eſt et ad id pᷣparata vt a
ſolis fidelibus audiant᷑. Deniq; a doctis hu

ius ſeculi quibus foꝛte ſcripta eius innotue
runt derideri ſolet. Audiui ege quendã ho⸗
minem diſertum ſana qui eum immutatav⸗
na littera copꝛianum vocaret quaſi qui ele⸗
gans ingeniũ et melioꝛiborebus aptum ad
aniles fabulas cõtuliſſet. Hec ille. De beato

hieronymo quid referemus qui lumẽ ſplen
didiſſimũ eccleſie fuit:et tñ dentes maligno⸗
rum non euaſit.Et vt ipᷣe ad nepotianũ ſcri
bit. Per infamiã ⁊ bonà famam cheꝛiſti miles
graditur. Nec laude extollitur: nec vitupera
tione frangit᷑ Per diem ſol nõ vrit eum neq;
luna per noctem. Impleuit iſta ſanctus ber⸗
nardinus:qui dũ falio ſibi multa obijceren
tur:et quãdoq; cõtumelioſe dicerent᷑ in faciẽ
nunq; vultus hilaritatẽ mutauit: nunq; ver
bum ꝓtulit iracundie Sed in oĩbus benedi
cebat deũ. Sicut accepti ab his qui ſecũ fa⸗
miliariter cõuerſati ſunt. H

e ſufficientia ⁊ pꝛudentia atq; ſtupenda
efficacia pᷣdicationis ſancti ber ardini.
9 Lapitulũ.ij.
Ecunda excellentia pꝛedicatõis ſancti
bern ardini dicitur cõditionis. Habu⸗
it quidem ſua pꝛedicatio tres ſingulares cõ
ditiones. .
Pꝛima dicit᷑ ſufficientia. 6

Decunda pꝛudentig.
Tercia effiaccag.
¶ Pꝛima cõditio fuit ſufficientia. Tria enĩ
requirunt᷑ in pꝛedicante:vt populũ inducat
ad bene beateq; viuendũ:ſᷣm Au guſti.iiij. li
bꝛo de doctrina chꝛiſtiana. Pꝛimũ eſt vt do⸗
ceat. Secundũ vt delectet. Terciũ vt flectat
et moueat.Et cũ quis iſta facit induſtria ar⸗
tis rhetoꝛice ad honoꝛẽ dei et ſalutem anima
rum bene eſt et laudabile ſᷣm eundem Anugu
ſtinum. Sed cum ſpititus ſanctus vtit᷑ lin⸗
gna pꝛedicatoꝛis vt inſtrumento ad iſta effi⸗
ciendum:ſicut fuit in apoſtolis qui imperiti
erant. Tunc opus illud eſt gratia gratis da⸗
ta:que dicitur gratia ſermonis et lingua an

geloꝛum. Et ſermo ſapientie dicit᷑ in locutio

ne de diuinis. Sermo ſcientie de humanis:

vt de moꝛihus et vicijs et virtutib et bmõi.
bm tho.xxij.q.clxxiij.erfectius au tem iſta
operat᷑ gratia q;ᷓ natura vel ars. Sed aliqñ
aptitudine naturali in pdicatoꝛe exiſtente et
arte rhetoꝛice adiuncta:aliqñ etiam ſpiritus
ſanctus operatur plenius iſtud ſcʒ inductio
nem auditoꝛum ad faciendum que pꝛedicat
Hominis ergo eſt ſe pꝛeparare ſcilicet vt be⸗
ne dicat. Deum auiem dirigere linguaz. Et

vt dicit Auguſtinug in pꝛefato libꝛo de do⸗
ctrina chꝛiſtiana. Sapiẽtia ſine eloquentia
parũ ꝓfuit quo ad populos.Cloquẽtia ſine

ſapientia multũ nocuit. Eſt eni vt gladiꝰ in

manu furioſi. Sapientia cũ eloquentia mul
tum iuuat et operatur. Sanctus bernardi⸗
nus pᷣdicando docebat:quia ipᷣe vere doct⸗
erat vt etiaʒ patet in ſermoniba quos cõpila⸗
uit. Delectabat etiam auditoꝛes:adeo vt vᷣni
uerſaliter omnes verbis ſuis reuocillarent᷑
tanq; ſi ſumerent ſapidiſſimũ cibũ. Flectebat
inſuper et mouebat hominũ affectus:vt oſtẽ
demus in tercia cõditione.Quare ipᷣe ſuffi⸗
cientiſſime docuitet pᷣdicauit. ¶ Secunda
cõditio pꝛedicatõnis ſancti bernardini dicit
pꝛudentia. Fuit enĩ pꝛudentiſſimus ad eui⸗
tandũ omnia illa:a q bus pꝛedicatoꝛes verbi
diuini debent abſtinere:que ſunt. ⸗
Falſiaeaeas.
Adulatio.
Jactantia.
Scandalum.

Lontentio. *

Buperfluitas. .

Indiſcreéetio.
Pꝛimo abſtinere debẽt pᷣdicatoꝛes a falſi⸗
tate. Nõ enim ſunt aſſumenda aliqua falſa ꝓ
quacũq; vtilitate que poſſet inde ſequi: quia
ſic veritas fidei redderet᷑ ſuſpecta.argu. diſ.
ix.c.ſi ad ſcripturas. Jdeo Augꝰ.ait.xxij.q.
ij.c.pꝛimũ.Ad ſalutẽ nõ debet quis ꝑuenire
opitulante mendacio.Et idem ꝑtractans il⸗
lud apłi.i.ad Coꝛinth.xv.c. Jnuenimur fal
ſi teſtes. Perhoꝛrendũ eſt inquit aliqͥd falſe
de deo dicere:etiam ſi ad laudeʒ eius ptinere
videatur. Hõ enim minoꝛe ſed maioꝛe foꝛtaſ
ſis ſcelere in deo laudat᷑ falſitas: qᷓ; vituperet
veritas.Et idẽ in libꝛo de mendacio. Men⸗
dacium maxime permtioſum eſt quod fit in
his q̃ ad religioneʒ chꝛiſtiani ptinent. Ideo
doctoꝛes tenent ꝙ ſi quis nõ ex lapſu lingue

ſed ex induſtria diceret mendaciũ in pᷣdican.

do moꝛtaliter peccaret nec excuſaret᷑ ſi hoc fa
ceret cauſa cõuertendi animas ad deuz:quia
vt ait apłs. Deus nõ eger noſtro mendacio.
Tempoꝛe meo inuenti ſunt aliqui fingentes
et pꝛedicantes miracula falſa viſiones exco⸗
Frotas. ozonphetiss determinatas ſᷣm ſuuʒ
ſenſum:et alia huiuſmodi qui tamẽ euanue⸗
runt in cogitationibo ſuis. Nõnulli vero vt
ignoꝛantibus ſapientes apparerẽt falſas alle
gationes ad ſuum ꝓpoſitum induxerũt. Uñ
dum quidã amicus meus pꝛedicaret neapo

li inducere voluit ad robur et cõfirmationẽ

cuiuſdã ſui dicti ſententiã ↄmendatoꝛis qui
tamen foꝛte neè in aliquo cõmento dictum il
lud tangebat:et dum falſo allegaſſet cõmen⸗
tatoꝛem.pmo de aĩa.iij.de anima.ij.phicoꝝ
iij.metaphyſice.et huiuſmodi.Tandẽ mul⸗
tiplicando verba dixit. Et hoc idẽ cõfirmat

ocmentatoꝛ.i.ethicoꝝ.iij. ethicoꝝ.vij.ethic.

qui tamẽ de ethicis nõ ſe intromiſit. Ille idẽ
fecerat ſibi qu andã cathenam doctoꝝ et fal⸗
ſo illòs indu cebat dicens.Et hoc reꝶrt Au

guſtinꝰ li.ij.de ciui.dei.et.iij.de trini.⁊ in en

cheridion ⁊ hmõi.Ita ꝙ apud imperitosvi
debatur homo mirabilis:ſed apud doctos
ignarus et mendacijs plenus. 6S
pᷣdicatoꝛes abſtinere debent ab adulatõne ne
ſcʒ laudẽt populũ in quibus repꝛehenſibilis
eſt quod eſt peſſimũ. Vel etiam de tempoꝛali
bus magnificentijs niſi foꝛte hoc ſecundum
fiat temperate vt melius ferant coꝛrectionem
duram immediate ſequendã. Adulari enim
peccatoꝛibus eſt graue peccatũ.vt patet.xlvi

. di. c.ſunt nõnulli.Et clericus adulationi ſer

uiens degradari debet.eadem di.c.clericus.
Et nihil eſt miſerius eo qui adulationibus

delectatur.vt dicit᷑.lxxxiij.di.c.nihil illo pa-

ſtoꝛ.Et vtilius eſt peccantẽ ſeuere coꝛrigere
qᷓ; adulando palpare.v.q.v.c.nõ omnis.Et
vtilius eſt et melius ꝓ veritate pati ſuppliciũ
q; pꝛo adulatione beneficiũ.xi.q.iij.c.nemo.
Et adulatio ꝓhibetur.C.ſi quis aliquẽ te⸗
ſtari ꝓhibuerit.Et eſt adulatio ſermo pꝛola
tusvt pla n ertr debẽt pᷣdicatoꝛes ca
uere a iactantia. Sunt enim qui dah ui ſemꝑp
de ſe bene dicũt et alios cõtemnunt᷑de quibꝰ
Bꝛego.ait.xlvi.di.c.i.Habet hoc ꝓpꝛiũ do⸗
ctrina arrogantiũ vt neſciant humillter do⸗
cere quod ſciunt. ¶ Quarto debẽt pᷣdicato⸗
res cauere a ſcandalis pꝛelatoꝛũ et alioꝝ ma
ioꝛum vt nõ dicantur irrationabiliter eoꝛũ
vicia.vnde ſequit᷑ ꝙ nec illi emendantur nec
populi pꝛopter edificantur aut melioꝛes fi⸗
unt. Et pꝛecipue caute agendũ cum loquũt
ꝛedicatoꝛes de clericis:qꝛ vt ſcribit᷑ extra
de immu. eccle. c. clericis. Clericis laicos in
feſtos oppido id ẽ valde.ſᷣm gloſaʒ tradit an
tiquitas. JIdẽ.ij.q.vij.ca.laicos.et ca.laici.
Muinto debent pᷣdicatoꝛes pꝛudentes ca⸗
uere a cõtentionibus cum alijs pꝛedicatoꝛi
hns. Unde Apoſtolus.i.ad Thimo. ij. ca.
ait. Noli cõtendere verbis:ad nil enim vtile
eſt niſi adſubuerſionẽ audientiũ Necex hoc
ꝙ alius habeat maioꝛẽ cõcurſum qui ſit etiã
minꝰ ſciens pᷣdicatoꝛ indignationẽ oſtendit.

ecundo

Ham et chꝛiſtus indignatus non fuit a⸗
liquando iohanes baptiſta fuerit in maioꝛi

opinione populi q; iße. Si Nũt audit alum

pꝛedicatoꝛem dicere aliqua que non ſunt re⸗
pꝛobata nec cõtra fidẽ nec bonos moꝛes ſed
Dubia:q;uis ipᷣe nõ ſit illius opinionis ſuffi
cit ſibi dicere opinionẽ ſuã cum ſuis rationi
bus et nõ impugnet alium odioſe:qꝛ hoc eſb

intrare cõtentiones et ſcandaliʒare populos

Si etiam audit pꝛedicatoꝛẽ alium dirſne c
tra fidm et bonos moꝛes vel determiſfata ꝑ

eccleſiam nõ credat faciliter niſi andiata fi-
dedignis. Et tũc coꝛrigat eum fraternalitẽr
vt retractet.Quod ſi ille noluerit facere tunc

publice pꝛedicandũ cõtra ipᷣm. Si autẽ pꝛe⸗
dicatoꝛ ipᷣe admonitus errauit debet patien⸗
ter audire et ſe coꝛrigere dictaq; ſua erronea
emendare. ¶Bexto pꝛedicatoꝛes pꝛudẽtes
debent abſtinere a ſuperfluitate et nimia ꝓli
xitate: quia vt pꝛouerbio dicitur. Gaudent

bꝛeuitate moderni.ff. quod metus cauſa.l.i.
et. C. de appellationibus.l.amplioꝛẽ.S.in re
futatoꝛijs. Et.C. de pꝛecibo impera. offeren..

l.ſimili. Vnde GBꝛego.in omełait. Alimẽta
que minꝰ ſufficiunt auidius ſumunt᷑.¶ De
piimo abſtinere debent pᷣdicatoꝛes a leu itate
ne dicant verba ocioſa et fabnlas ad ꝓuocã
dum riſum.Et ſi aliquando opus eſt facere
populũ attentum cum aliqua modeſta face⸗

cia temperate fiat et raro. Non ſit etiam le⸗

uis pꝛedicatoꝛ ad ferendã ſententiã de quoli

bet actu ꝙ ſit pęccatũ moꝛtale. Et in omnib⸗
vtatur grauntaſe ſicut bos lapſus qͥ foꝛtiter fi

git pedem. ¶ Octauo abſtinere debent pꝛe⸗

dicatoꝛe&᷑ ab indiſcretione. NHam quidaʒ in

ter mulierculas de ſubtilitatibus theologie
pꝛedicant. Alij doctis et ſapientibus viris

fabulas narrant. HNõnulli in pꝛecipuis? ma

ximis ieſu chꝛiſti et virginis matris alioꝛũ⸗
q; ſanctoꝛuʒ ſolennitatibus de ludo alee:de
blaſphemia:de vſura et ſintilibus pꝛedicant
Nihil de copioſa materia feſtiuitatũ occur⸗
rente tangentes. Heu nõ poſſum nõ accuſa⸗
re quendã qui in die natiuitatis ieſu chꝛiſti
in ciuitate neritonẽſi de ſodomia totũ ſermo
nem cõtexuit:cum tamẽ miranda occurrant
de natiuitate chꝛiſti iocunda. Pleriq; etiam
dum contra vicia inuehunt omni honeſtate
demiſſa talia loquunt᷑ et dicunt qualia etiam
in oꝛe lenonũ turpiſſima viderent᷑.Hi nolũt
audire verba ſancti franciſci qui ſic in regi⸗
la fratrũ minoꝛũ ſanctiſſime retulit. Ooneo

quoq; et exhoꝛtoꝛ eoſdẽ fratres meos in do⸗

mino ieſu chꝛiſto vt in pᷣdicatione quam fa⸗

ciunt ſint examinata et caſta eoꝛum eloquia

ad vtilitatẽ et edificationẽ populi.Annunci
ando vicia et virtutes:penam et gloꝛiã cum
bꝛeuitate ſermonis. In omnibus pꝛedictis

fru dentiſſimus fuit pꝛe ceteris pᷣdicatoꝛibo

oꝛum tempoꝛũ dux ille verbi ſanctus ber⸗

nardinus. Nam ſemper recte inceſſit pᷣdica⸗

uitq; veritatẽ ſine falſitate:ſine fictionibus:
ſine adulatione cum honoꝛe et reuerentia pᷣ⸗
latoꝛum et totius cleri:cum humilitate in ver
bis et factis:cum patientia ad cõtentiones vi
tandas:cum menſura et modo:cum grauita
te et diſcretione:multa adeo ꝙ exceptis emu

lis eius ſermo gratus dulcis et delectabilis

fuit omnibus doctis pariter et indoctis vi⸗
ris et mulieriba cunctiſq; generibo hominũ
pꝛout on nis italia clare firmiterq; teſtatur.
Vercia cõditio pᷣdicatõis ſancti bernardi
ni ðꝛ efficacia. Pꝛedicauit enĩ cũ admirabili

animaꝝ fructu adeo ꝙ oẽs italie ciuitates et

maioꝛes⁊ mediocreſꝛ minoꝛesꝓ maioꝛe ꝑte
ſua doctrĩa reduxit ad xpᷣm. Ipe peccatoꝛes
ↄuerlit. Ipᷣevſuras extinxit Ipᷣe multos ha
bitum religionis induit. Ipie fratrũ de ob⸗

ſeruantia loca et monaſteria ↄſtrui fecit. Jpe
diſcoꝛdantes ad pacẽ reduxit. Ipſe ad feſta

colenda populos traxit. Ipᷣe deniq; cunctoſ
mares ac mulieres vt deum timerẽt amarẽt
allexit. Teſtantur hec omnia pᷣclariſſime in⸗
cliteq; italie vrbes. Roma:ſena:peruſia:floꝛẽ
tia:bononia: ferraria: venetia:padua:verona
vincentia:bꝛixia:mediolanũ:ianua: et alie qᷓ
plures. In quibus ita efficaciter ſeminauit
verba vite vt vſq; in pꝛeſentẽ diem adhuc gu

ſtentur fructus pꝛedicationũ ſuarum. Quin
immo ct ſiqui poſt ipſum in officio pꝛedicã⸗

di clari ſunt habiti vt fratres Jobannes de
capiſtrano. Jacobus de marchia. Matthe⸗
us de ſicilia. Antoniꝰ de botonto Andreas

de ſctõ geminio. Jab Ines de pꝛato. Jacobꝰ

de donzellis de bononia. Herculanꝰ de pu⸗
ſio. Franciſcꝰ de treuio. Silueſter de ſenis.

Antonius de arimino. Michael de medio⸗
lano. Bartholomeus de ayano. Antonius

de vercellis. Seraphinus de gaieta. Cheru

binus de ſpoleto. Franciſcꝰ de ſpoleto. Hie⸗

ronymus de floꝛentia. Dominicus de goneſ
ſa. Jacobus de gallio. omnes fratres mino⸗
res in hoc genere dicendi famoſiſſimi ⁊ qui⸗
cunq; alij etiam de alijs oꝛdinibus mendicã
tium ꝓ maioꝛi ꝑte conati ſunt imitari modũ
et regulã atq; ſtilũ ipᷣius ſancti bernardini.
Adhuc ⁊ mwulti ex his ſermones illiꝰ:popuł
ꝓnunciarũt qͥ fructus vberrimos ꝓduxerũt.

2£
Ego relam aui de bernardino et ſi incõpoſi

te tamen nõ ſine deuotione pꝛecipua iſta re⸗
fero:omnẽ italiã illuſtraui pꝛedicauiq; qua⸗
draginta annis euangelium ieſu chꝛiſti:ber⸗
nardinũ habui in ſtilo pꝛsonunciandi necnõ
ſcribendi patrem ⁊ pꝛeceptoꝛẽ.Et licet illum
nõ viderim legi tamẽ ſermones ameniſimoſ
quos compilauit. Pꝛedicaui et illos qudo

q; licet poſtmodũ alias ego ↄfecerim. Quùd

vtiq; nõ ex pꝛeſumptione ſed charitate ac ne

pter ſtudia humanitatis quibus iam com⸗
pleta eſt omnis italia et pꝛopter viroꝛum do⸗
cCLtiſſimoꝛum in qualibet facultate copiam ac

etiam pꝛopter ſubtilitatẽ populoꝛũ qui quo-
dammodo pꝛopter multarum pꝛedicationũ

frequentiam effecti ſunt curioſi:conſulte vi⸗

ſum eſt mihi agere vt ſermones illos cõtexe⸗

rem. Quare vt partem iſtam expediam cõclu
do ꝙ ſanctus bernardinꝰ fructuoſiſſime pꝛe

dicauit. ,B
Aualiter deus honoꝛauit ſanctun ber⸗

nardinum:in miraculis in canoniʒatione: et ſtituta eſt optime ſanitati. Et hec omnia retu

in gloꝛia beata.

Capitulũ.iij.
Ercia excellentia pꝛedicationis ſancti
bernardini:dicitur honoꝛationis. VUo
uit enim deus honoꝛare illum triplici ho⸗
ꝛimus ðꝛ miraculoſe rutilatõis.
Seche ns ſolennis eanom toi.

Tercius ſuperne gloꝛificatõis.

ciuitas tota et fit cõcurſus viroꝛũ ac mulie⸗
rum. Ciues va o coꝛpus ad eccleſiã cũ hym
nis et laudibus et armatoꝛũ cuſtodia deferri
faciũt ſocijs atq; ſancti referunt ne theſaurũ
ipis a deo datũ inde amouere pᷣſumant.vidi
ego illũ paſqualem et ſecũ locutus ſum qui
. tulit omnia que narrata ſunt. Codem die
uencula quedam nomine partia que men⸗
ſibus pluribus iñ lecto iacuerat necꝑ ſeip̃aʒ

quedã que fiſtule dicuntura medicis: audi⸗
eons ſanatum paſqualem ſuppliciter exopſtu
lauit ad coꝛpus ſancti deferri. Quo cum ꝑ⸗

mum nõ ſolũ reſtituta viribus coꝛpoꝛia ſed
etiam eodem inſtanti a fiſtulis pertecie ſana
ta. Hanc ego allocutus ſum et parentes ac
vicin os eius qui omneſaffirmauerũt ſic eſſe
yt expoſitum eſt. Sicilia de ſpolecovxoꝛ no
bilis viri franciſci nõ valens ſe mouere de le

cto cum ſic per plures annos moleſtata fuiſ

ſet: deducta ad coꝛpus ſancti bernardini e

lerunt multi ſpoletini etiam ⁊ ipᷣa que pꝛima
erat in eccleſia maioꝛe dũ ibi vna quadrage
ſima pᷣdicaui. Alia mulier de populo q̃ an⸗
nis trigintaſeptẽ oĩ vſu ambulandi pꝛiua⸗
ta extiterat ducta ad coꝛpus ſancti bernardi
ni mox ſanitatem adepta eſt. Hanc ego vidi
ſanam et robuſtam ac ſi nullum antea maluʒ
paſſa fuiſſet. Sunt et alia iſtius ſancti mira⸗
cula multa vſq; in hodiernũ diem. Ad ſacrũ

zimus honoꝛ fuit miraculoꝛũ rutilanti cuius tumulum frequẽter membꝛa languen

um. Multa equidem miracula viſa ſunt de
ſancto iſto. Nam eo moꝛtuo in vigilia aſcen

ſionis ieſu chꝛiſti:dum fratres eius ſocij in

aquilano cõuentu coꝛpoꝛe in cellula cum lu

minaribus ſolo dimiſſo incederent vt capſa

celeriter fieret in qua coꝛpus illud recõdituz

ſenas tranſpoꝛtarent Quidam adoleſcens

paſqualis noĩe per multos annos claudus

qui nec rectus in cedere poterat ſed manibus
reptando ibat:cuius genua carnoſa dura e⸗

rant et tumida a ſpiritu ſancto inſpiratus ſic

reptando vt potuit ad coʒpus ſancti bernar
dini ꝑuenit:et deuotõne inflammatus tetigit

faciẽ eius et inde genua ſua cum fide infuſa

mirabili ↄmendans ſe ſancto viro. Morx in

pedes ſurrexit ſanus et liber et currendo cũ

lachꝛymis ⁊ clamoꝛibus exultationis ad ec⸗
cleſiam ꝓperauit. Sentiunt omnes voces:vi
ent liberum quẽ viderant vſu ambulandi
pꝛiuatũ. Mirant᷑: gratias referunt omnipo

tenti deo et ſancto bernardino. Cõmouetur

tum modo ſanitati quolibet moꝛbð fuerint
grauata reſtituuntur. Weenee honoꝛ
quo deus honoꝛauit ſanctũ bernardinũ di⸗
citur ſolennis canoniʒationis. Fuit equidẽ
canonizʒatus cũ multa ſolennitate et magni
ficentia pꝛe ceteris quos vidimus canoniʒa
ri. Nam tem poꝛemneo Eugenius quartꝰ ca
noniʒauit ſanctũ micolaũ de tolentino. Ca⸗
lixtus tercius ſanctum vincentiũ et ſanctu 3
oſimundũ. Pius ſecundus ſanctam catheri
nam de ſenis. Sixtus quartus ſanctũ bo⸗
nauenturã. Et Nicolaus quintus ſanctum
bernardinum. Sed in canonizʒatione iſtius
multa cõcurrerunt facientia ad gloꝛiã eius:
videlicet annus iubileus quo ex omnibus
chꝛiſtianoꝛum partibus multitudo maxima
caſluebat ad vrbem. Et dies penthecoſtes fe
ſtumvtiq; ſolenniſſimũ.Et generale capitu⸗
lum fratrum minoꝛũ in quo cõuenerunt vl
tra quinq; milia fratruʒ.Et ego de ipſo poſt
canoniʒationem ſermonẽ ad populũ habui

¹ . e potaat ambulare:patiebatur etiam ulnera
ceſſitate tempoꝛũ volui tentare. Ham et pꝛo⸗

ueniſſet oꝛationeq; facta incolumis redijt do

in quo cõcurrerunt multa milia viroꝛum ac
mulierũ.¶ Tercius honoꝛ quo deus hono
rare voluit ſanctum bernardinũ dicit᷑ ſuper⸗
ne gloꝛificationis. In celeſti nãq; patria vl⸗
tra eſſentiale pꝛemiũ coꝛonatur aureola que
debetur doctoꝛibus de qua diximus in ope⸗
re de laudibus ſanctoꝛum in ſermone de ſem
cto petro martyre.Dicere itaq; poſſumus il⸗
lud pfalmiſte. Wogna eſt gloꝛia eiꝰ.magna
vtiq; is eccleſia militãte maioꝛ in ecclia tri
umphante.Quare ↄuenienter de ipᷣo referxe
poſſumꝰ qð de paulo pꝛimo heremita in ſua
vita Hieronymꝰ ſcribit. Si mihi inquit le
ctionem optione dñs dignaretur concedere
magis eligerem tunicam pauli cum meritis
eius:ita et ſancti Bernardini q; regum pur⸗
puras cum gemmis ſuis. Depꝛecemur ergo
deum celi vt per merita tanti ſancti dignos

efficiat nos ſua gratia. Et tandem ad vitam

perducat eternam. Amen.

lariſſimi ac celeberrimi pꝛeconis Fra⸗.
tris Roberti Caraʒoli de Licio:oꝛdinis mi
noꝛum. Pontificis Aquinatis:opus de lau
dibus ſanctoꝛũ accuratiſſime per Petrum
Drach Spire impꝛeſſum. Anno dñi Dil⸗
leſimoquadringenteſimononageſimo: finit
feliciter.

—⏑

—ðõs mm n n = er S
3 * „* * 2 „. . . SZ 2
. . . 5 3 2
. . . . ê
3
* ₰△
. .

— 4 .
ð * 4 . 7 . . *
5
8₰ *„ 8 . .

— 3
. .
. 2
—–
.
. .
*
1
9 .*½
*
— . —
,
4
.
— .
— — —
— 2 — —
—
- — —
S

6

+☛ £ S

l .
l . N

———

ND — 5 22 . err x.

188O eleisolng -„Pepuels Toloeſ'esqe-elA ulOO eAlSeUIANXANMMAMA HUIDO JAISEMAXA 666 / MBLAdO

24 A X M 61 4 9 s „

ooueſeg ) Snoo-

X

„
.
—

3 3 — — 5
2 — 5 . . 57 *
. . 2 . „ * .
. * . ◻ ☛
4
.
. e . .
„ 14 3
☛☚ 5 „.
„ 4 „ . . 4
72 — 5
. A 2 . — .
— . — N
⏑ 3 .
* * .
4 * . 8 2
Sl *
— 4* S
2 * 4 4 .
* „ .
. . 4* 7
.☚ R . . 4
„. 6 . . 3 .
2 . MU .