Gb667_fol
author: Peter, von Ailly, Kardinal

N 125 11942361 021

UIIIIIIIInIEIIIIII

. . 5
— . — — — 4 * — —
=– — * .
1 .
*
7
-
-
4 .
8
.
„
.
.
.
2
. .
— —
.

5

reuerendiſſumo
o de dlilliaco. ſacre the⸗

rmones compila
domino oomio

.—
4
.
ℳ 4
772
„

—
„

4

—

ontenta in boc uolumine

In hboc volumine otinentur tractat⸗
et ſermones compilati a reuerendiſſimo
domino.domino Petro ð Ailliaco ſacre
theologie doctoꝛe.quondam cancellario
Pariſieñ.poſtea Anicieũ.epiſcopo ⁊ Cꝗ
meraceñ. Deinde ſancte romane eccleſie
cardinali.Et pꝛimo
Speculum conſiderationis. 2
Eompendinm ↄtemplationis.Et habet
duos traccatus. 13 %½
De quatuoꝛ gꝛadibus ſcale ſpiritualis ex
dDictis beati Bernarii. ?

UWerbum abbꝛeuiatum ſuꝑ pſalterio. 2/

Deuota meditatio ſeu expoſitio ſuper ſex

tis Benedicti pape.xiij.que facta ẽ occa⸗
ſione pꝛedicti ſermonis.
Sermo de ſancto Gꝛiſogono martire. .!
Sermo de ſancto Ludouico Karoli re
gis Sicilie filio eo Tholoſano. £ —
Sermo adbuc de eodem.—
Sermo de omnibus ſanctis. S
Sermo adhuc de eadem feſtiuitate.

Sermo factus in ſynodo Cameraceñũ.

Item adhuc ſermo de ⁊ in odem. 5£
Omelia facta in ſynodo ſuperillo euãge
lio Deſignauit dũs ⁊ alios.lxxjij. ·ꝰ⸗
Sermo de ſancto Dominico.

mis vᷣſib pſalmi Inte dñe ſperaui. 2 Sermo de ſancto Franciſco. ⸗

Item deuota meditatio ſeu expoſitio ſuꝑ
reliquos verſus eiuſdem pſalmi..&
Alia deuota meditatio ſuꝑ pſalmum Ju
dica me deus? c. &
Expoſitio ſuper cantica canticoꝛum. /
cractatus ſuper ſeptem pſalmos penitẽ

Wractatus deoꝛatione dominica.?
MPꝛatio dominica anagogice expoſita.
Deuota meditatio ſuꝑ Aue Maria.
Wractatus ſuper cantico beate marie.
Wractatus ſuper cantico Zacharie.
Tractatus ſuper cantico S
hete.

Epylogus de quadruplici erercicio ſpi⸗

„α

rituaii. —— 485
Tractatna de duodecim honoꝛibus ſan
cti Joſeph viri Marie

9

—

2

=

ymeonis p/

Tractatus de anima. 8 29
Sermo pbᷣmus deaduentu dominn o⸗
Sermo ſecundus deeogden. 3
Sermo tertius de aduẽtu domini ⁊ ſpe-
cialiter de aduentu ad iudicium. ⸗?
Sermo de natiuitate doming. 20°
en adhuc ſermo de eadem feſtiuitatte. 2*
ermo de circumciſione. 127
Sermo de ſeptuageſima 1ſ12

nerali.dñica in medio quadrageſime.

Sermo in die reſurrectionis.

SDermo factus Conſtantie in cõcilio ge 126

— 131
Sermo in die Penthecoſtes. 4 7
Item adhuc ſermo de eodem feto. 2
Maogus vel foꝛma eligendi ſummuʒ põ
Sermo de ſancta trinitate.

Item conſtitutio eiuſdem ſancte trinita

— — —

— —

Lapitula ſpecu. conſi.

Incipit ſpeculũ conſiderationis edi

tum ſiue compilatũ per reuerendũ in chꝛi
ſto patrẽ dominũ Petrũ de Aillyaco ſa/
cre theologie doctoꝛem.ac epiſcopũ Ca⸗âl⸗i
meracenſem.⁊ poſtea cardinalẽ ⁊c.

t ¶ quens qui ſpeculum con

ſideratõnis intitulat᷑ tres

partes ſᷣm tres ↄſiderati/

”M”M”VUMF ones continet. Pꝛima
pars habet ſex capituia.
Gimo triplicem conſiderationẽ ꝓponit.

ecũdo pꝛimã ↄſiderationẽ pꝛoſeqͥtur.

Tertio ꝑiculum pᷣlationis ↄcludit.
AQAuartum de tentationibus ⁊ turbatiõi/
bvus cure paſtoꝛalis.
Nuintũ de laude vite quiete et clauſtra-/

lis.

Serxtum de his que iuuant ad purgatio

nem vicioꝛum.

Secũda pars habet nouem capitula.
Sime ſecundã ↄſiderationẽ pꝛoſeqͥtur.

ecundum de tribus virtutibus theo/
logicis.

Terciũ de quatuoꝛ virtutib cardinalibꝰ
Quartum de diſtinctione virtutum car-

dinaliũ ſᷣm qunoſdam philoſophos.

DODuintum de virtutũ diltinctiõe m phi⸗
p

loſophos peripathethicos.

Sextũ de vtutib ꝑtinẽtibo ad pꝛudẽtiã.
Septimum de virtutibus pertinẽtibus

ad temperantiim.
Octauum de virtutibus pertinentibus
da foꝛtitudinem.

Monũ de virtutibo ꝑtinentibo ad iuſticiã.

LTeercia pars.xxj.capitula continet.
D eeaterthn ↄſideꝛationẽ pſequitur.
Secundum de actiue et contemplatiue
viile comparatione.
Tercium de his que ad contemplationẽ

diſponendo pꝛeueniuntt.
Quartum de his que ad contemplatio/

nem iuuando pꝛoſiciuunt.
Quintum de his que contemplationem
conſummando perficiunt.

Sextum de conſideratione eoꝛuʒ q̃ nos
ſumus vel que in nobis ſunt.

Septimum de conſideratione eoꝛuʒ que

inuxta ſeu pꝛope nos ſunt.
Octauum de conſideratione eoꝛum que

contra nos ſunt.
Nonum de conſideratione eoꝛum que ꝓ

nobis ſeu pꝛopter nos ſunt.

Decimum de contemplatione eoꝛuʒ que

Zactatus ſe

Ungdecimum de conteplatõne in beatis

ſupꝛa nos ſunt.

Duogdecimum de contemplatione in an/
gelicis ſpiritibus. M

Tredecimum decontemplatiõe in diui /
nis perfectionibus.

Decimũquartum de tribus gꝛadibus cõ

ſiderationis

Decimũquintum de differentia cogitati

onis.meditationis.⁊ ↄtemplationis.

Decimüũſextum de ſex generibus cõtem/

plationis.

Decimumſeptimũ de triplici celo anime
er de ſex coꝛreſpõdẽtibo alis ↄtẽplatõis
Decimũoctauum de varijs modis et q̃/

litatibus ↄtemplationis.
Decimũnonum de varijs gradibus triü
mogdoꝛum ↄtemplationis.
Uiceſimũ de ſex documentis acquirẽde
et conſeruande contemplationis.

Uiceſimũpꝛimum de quibuſdã notãdis
circa perfectionẽ contemplationis.

Incipit ſpeculum ↄſiderationis.

Bilſquiſes qui
Aꝗq a munai ſollicitudine elonga
ſti fugiens ⁊ iuxta verbũ ꝓphe/
te manẽs in ſolitudie ad tran

quillitatem vite quietioꝛis migraſti vtp/
poſitum tuuʒz firmius ſta bilias. ſtabiliuſ

qʒ confirmes.Teipſum ad quid veneris
diligenter interroga.⁊ aſſidua meditatio

ne per ea que in hoc conſiderationis ſpe/

culo perſpexeris tibi ipſe reſponaens⸗ .

Soeculum

XXx riplicem conſiderationem pꝛoponit
capitulum pꝛimum. —

Npꝛimiſigi
tur cõſioera
1 te ncipaliter ad tria.ad

que omnis humane vite
tendere debet intentio.

Hoc eſt ad vicioꝛũ pur/

ggggggtioné. ad virtutũ plan
tationem.et per hec ad pꝛemioꝛũ qualem
cunq; pꝛeguſtationẽ veniſſe. Nam ve/
re ſic eſt ꝙ quicunq; ab exterioꝛũ tẽpoꝛali
um turbatione ad interioꝛẽ ſpũalium va
cationẽ ꝑ diuinã vocationẽ quaſi ð ſcola
vanitat ꝑ ſcalã vᷣitatis attrahũtur.nõ ni/
ſi pꝛius expurgatis vicijs et complãtatis
virtutibus.ad illam eternoꝛũ pꝛemioꝛuʒ
ſuauitatem quantũ in hac tranſitoꝛia vi/

ta conceditur videndã.et vtrũq; pᷣguſtã/

dam ſubleuant᷑.talibus enim ꝑ ꝓphetã di
citur Guſtate et videte quoniam ſuauis
eſt domins.
Pꝛimam conſiderationẽ pꝛoſequit᷑ ca
pitulum ſecundum.
NNUaantũ aũt ad huius ↄſideratio/
q ns pꝛincipium id eſt ad purgati/
onem vicioꝛũ ꝑtinet.audi et dili/
genter attende terribilem diuine ſcriptu/
re ſententiã O mne inquit quod eſt in mũ
do.aut eſt concupiſcentia carnis.aut con
cupiſcentia oculoꝝ.aut ſuperbia vite.O
vicioꝛũ voꝛaginem.O nimiũ infelicẽ ma
leq; ſecurũ qui in tanta tamq; periculoſa
tẽpeſtate ſeſe feliciter aut ſecure ſtare falla
citer ſeductus exiſtimat. Quid eꝛgo aliud
reſtat niſi vt ab huius mũdi turbido ma/
ri.in poꝛtũ quiete ſalutis euadas.vbi nõ
ſolum tuoꝛũ ſed et alienoꝛũ vicioꝛũ carib
dim ac ſcillaʒ effugias. Sed vbi hũc poꝛ
tum queras aut vbi inuenias conſidera.
pꝛofecto ſi exꝑientie credis illum queꝛere
ſecurius ⁊ faciliꝰinuenire poteris in clau
ſtrali ſolitudine.q; in ſollicitudine paſto/
rali.Queris cur ita ſit. NHNam illa ſuoꝛum
tm̃.iſta vᷣo ⁊ ſnoꝛũ et alienoꝛũ peccatoꝛuzʒ
curam gerit. Uis ſcire quoꝛũ.Certe oui
um et agnoꝛũ.certe hedoꝛũ ⁊ quod terri/
bilius eſt ⁊ lupoꝛũ.ſi enim paſtoꝛ es curã

habes ouium id eſt ſimplicium ſi ubditoꝝ

S

Amm agnchn ſ eſt mediocriũ ⁊ maioꝝ

Luram!

m hedoꝛũ ac lupoꝛũ id eſt ꝑuerſoꝝ
errantium ⁊ ſeuientiũ.Quot enĩ tales lu

pos ⁊ ſeculares ⁊ eccleſiaſticos hodie xpi

patiat ouile quibus paſtoꝛalis cure ſolli
citudo iugiter ꝑturbatur. quis enumera

re ſufficiat.Et tamen tuũ eſt officium.pu
ſillum gꝛegem ab huiuſmodi lupoꝛũ ſeui

cia defendere.tuum eſt officiũ eccleſiaſti/
cũ ouiule nunc verbo pᷣdicationis.nũc ex/
emplo conuerſationis.nũc ſubſidio tem/
poꝛalis ſuſtentatiõis ſuauiter paſcere.qñ
q; vᷣo baculo ſpũalis coꝛrectiõis ſalubꝛi/
ter ꝑcutere.et nõnunq;ᷓ gladio ſeuerioꝛis
excõicationis ſeuientis obſtinationis cõ
tumaciã coercendo ferire. Tuum ergo ẽ
officiũ ſic omniũ peccata quodãmodo tu
is hũeris ſuppoꝛtare. Heu qᷓ; inſuaue iu/
gum ⁊ vere onꝰ grauiſſimũ angelicis etiã
humeris foꝛmidandum.
Periculum pꝛelationis concludit ca/
pitulum terceum.
Erte huius oneris põdus exper

c tus erat ſanctꝰ ille rex ? pheta da

uigd qui ad deum lacrima bilit᷑ ex
clamabat Indurxiſti nos in laqueum. po
ſuiſti tribulationes in doꝛſo noſtro.impo
ſuiſti homines.i.hoĩum peccata ſuꝑ capi
ta noſtra.O qualis ⁊ quãtus ⁊ q; foꝛtis ⁊
multiplex tribulationũ laqueus. O te ſe
licem ſi de illoꝛũ numero fueris in quoꝝ
ꝑſona ꝑ pſalmiſtazꝭ canit᷑.laqueus contri
tus eſt ⁊ nos liberati ſumꝰ.Quid ergo di
cemus An paſtoꝛalẽ ſollicitudinẽ condẽ
namus Abſit. Sed etiam laudãtes ⁊ ve
nerantes eius onera ꝑtimeſcimus fragi/
les⁊ infirmi.eius ꝑicula foꝛmidamus de
biles ⁊ multipliciter imꝑfecti.Qui foꝛteſ
et ꝑfecti ſunt cum Dauid ſarcinam hanc
a deo tamen ſibi impoſitam patienter ſu

ſtineant.⁊ tamẽ cum Dauid eam lamẽta

biliter defleant. Qui aũt debilis ⁊ imꝑfe
ctus eſt eã a doꝛſo ſuo excutiat.ac tã one/
roſo periculo et periculoſo oneri libẽs ce
dat. ꝙ ſi hoc facere ſuꝑioꝛis ſui non ſinat
autoꝛitas.tunc illeſic oneris obedientiã
reuerenter ferat.vt honoꝛis reuerentiam
non arroganter ſuſcipiat.nec eam ſibi ſed
deo attribuẽs.illud dauiticũ memoꝛiter
teneat Nõ nobis dñe nõ nob.ſed noĩtuo
da gloꝛiam.

D etetatiõiby ⁊ turbatõib cure paſtoꝛal.

—

CLapitulum quarf.
Evg hec hactenꝰ de alienis pecca/
ſ tis.nũc deꝓpꝛijs videamus.Coõſi

Nera ergo in ſollicitudine paſtoꝛa

li quot ⁊ qᷓ; varie occurꝛant tentationes ?
occaſiones peccatoꝛũ.Ibi quippe delicie
ibi diuicie.ibi populares honoꝛes.Exqͥè/
bus triplex illa quam ſupꝛa meminimꝰvi
cioꝛũ voꝛago naſcitur.Ex delicijs.ſ.ↄcu

piſcentia carnis.ex diuicijs ↄcupiſcẽtia o

culoꝛũ.ex honoꝛiba ſuꝑbia vite Etqͥs ne/
ſciat nimis eſſe difficile.non dicam vince

re ſed fugere.in delicijs gule ⁊ luxurie vo

luptatem.in diuitijs inoꝛdinate anaricie

cupiditatẽ. in honoꝛibo ſuperbe gloꝛie va

re poterit ſine multiplici perturbatõe vi/

te.leſione fame.ac ꝑplexitate conſcientie.

Nunc vita in ſua virtute concutit᷑.nũc fa
ma in ſuo honoꝛe ſcandaliſat᷑nunc ↄſciẽ
tia in ſua pace moleſtat᷑ imo pene dᷣijcitur
Quis enim ꝑplexas cõſciẽtie nodos euol
uat.quibo iſte ſtatus inuoluit᷑. nunc in gu

bernatione domus ac familie.officiario/
rũ quoq; ⁊ literaliũ miniſtroꝛũ.nũc in ac

quiſitione.conſeruatione ac diſpenſatio/

netempoꝛaliuʒ.in defenſione iuriũ.in di/
ſcuſſione litium.nunc in adminiſtratõne
ſpũalium.in coꝛrectione moꝛũ.in vana q̃
q; ambiguitate.ac ambigua fluctuatione
caſuũ dubioꝛũ inceſſanter emergentium
animũ lacerantiũ ac in diuerſa ⁊ aduerſa
trahẽtiuʒ. Hec ſunt igit᷑ aliaq; innumera
magis deflenda lacrimis qᷓ; literis deſcri
benda.que in paſtoꝛali ſollicitudine men
tis quietem ⁊ ſpũalem tranqͥllitatẽ ꝑtur/
bant. que cum miris ⁊ inenarꝛabilibo mo
dis vicioꝝ occaſionẽ pᷣbeant.minime ad
eoꝛũ expurgationẽ pꝛoficiunt.ſed offici/
unt maxime. HM

Delaude vite quiete et clauſtralis.

apitulum quintum.

CVCotra vᷣo clauſtralis ſolitudo ab
eę huliuſcemodi ꝑturbatõibo quieta

qQa purganda peccata liberius po
terit intendere.⁊ coꝛrigenda pᷣterita.⁊ fu/

gienda pꝛeſentia.⁊ p̃ᷣcauẽda futura. Cur
ita.quia cum tres ſint aduerſarij. mũdus

caro.diabolus.quibus impugnat᷑huma

ac machinamẽtis reſiſtit᷑ Ibi quiwe mii

di vanitas ↄtemnit᷑ carnis vilitas deſpi/
citur ⁊ fallax diaboli malignitas facilius
euitatur Ibi contra hoꝝ adueꝛſarioꝛum
inſultus. tres turres foꝛtiſſime firmit᷑ ſta
bilite ac ſtabiliter firmate ſüt Cõtra mi/
di auariciã volũtaria pauꝑtas.ↄtra car-
nis concupiſcentiã mundicia et caſtitas.

contra diaboli ſupbiam obedientia ? hu

militas.Quid pła. Ibi aduerſus huiuſ/
modi hoſtiũ ictus ⁊ iacula.ieiunijs.vigi/
lijs.oꝛationibo.alijſq; regularibi diſcipli
nis tanq; armis ſpũalib humana fragili
tas pugnado ac reſiſtedo pꝛotegit᷑. OQuid
dico pugnando ac reſiſtendo ptegit.imo
vo ibi non ſufficit peccatis atq; vicijs pu
gnando reſiſtere.ſed ea deuota religio ſa
tagit vincẽdo repellere.repellẽdo purga
re.purgando radicitꝰ extirpre.
De his que iuuãtad purgationẽ vitio

Lapitulum ſerttunm.
Ed quomõ inqͥes hoc poteſt hũꝗ
ſ nag fragilitas efficeꝛe.ſane cũ hoc
non poſſit virtute ꝓpꝛia ſed dei ſpe
cialiter auxiliãte gratia Ipa tamẽ ad hoc
ex ſua erga deum humiliatiõe roboꝛat᷑ et
ab humili ſue cõditionis meditatione iu
uat᷑. Hoc eſt ſi hũiliter meditet᷑ ſue ge/
nerationis ingreſſum miſerabilẽ.ſue con
nerſationis ꝓgꝛeſſum culpabilẽ.ſue diſſo
lutionis egreſſum damnabilẽ. Si diligẽ
ter ↄſideret ſue carnalis oꝛiginis vilitatẽ
vite pᷣſentis labilitateʒ.future moꝛtis ne/i
ceſſitatem. UVtilitas oꝛiginis humane

oſtendit᷑.quia homo de humo imo dehn

moꝛe ſpermatico foꝛmat᷑. In culpa ↄcipi
tur.in pena naſcit᷑. Labilitas pᷣſentꝭ vi
te declarat᷑ ex ifirmitate coꝛꝑiſ ex debilita

te ſenectutis.ex inſtabilitate tempoꝛis.

MNeceſſitas moꝛtis future demonſtrat᷑

ab oꝛigiali culpa.a tempoꝛali pena.a coꝛ
poꝛali miſeria. Sed heu cũ moꝛs iſta ſit
ineuitabilis ac irreuocabilis.tñ incerta ẽ

moꝛtis hoꝛa et indeterminabilis. Cunq;

eam multa ? magna mala pꝛecedãt. ⁊ ma
ioꝛa plerũq; ↄmitent᷑maxima deniq; ſub

ſequunt᷑ videlʒ terribilitas iudicij.acerbi

na tas purgatoꝛij vl hoꝛrẽda pẽalitas infer
nũ genus ⁊ ad peccata atq; vicia puoca
illa ſolitaria et ſpũalis trãquillitatis ẽ ve/
lut caſtrum munitiſſimũ vbi eoꝝ inſidijs

ni. Hec ſunt nouiſſima noſtra ad q̃ ſa

pienter intelligenda ⁊ iugiter memoꝛãda

ſcriptura diuina nos excitat. Utinã inqͥt
az

Spechlam

fſaperent ⁊ intelligerent ac nouiſſima pꝛo
unigerent. Etiteꝝ Demoꝛare noniſſima
tua ⁊ in eternum nõ peccabis. Sane vbi
frequens ac feruens hoꝛũ meditatio mẽè//
tem occupat.non ibi peccatoꝛũ ac vicioꝝ
radix pullulat.non ibi gula carnis ↄcupi

ſcentiã pꝛonocat.nõ luxuria maculat.nõ
ſuperbia inflat.nõ inuidia murmurat.nõ

ira inflammat.non auaricia ſtimulat.nõ

accidia inquietat.Ac ideo cũ ſeptifoꝛmis

huius nequitie radix extirpat᷑. omnis plã

tatio vitioſa purgatur.

Secunda parse

Secunde partis pꝛimum capitulũ ſe⸗
cundam conſiderationem pꝛoſequitur.

. Yrumus ergo

vicioꝛũ. Nunc quod ad ſecũ

dam attinet de plantatione virtutũ pꝛoſe
quamur. Hec autẽ adeo ↄnexa ſunt vt

vnum ad aliud inſeꝑabiliter conſeqᷓmur.

Eſt quippe humanus animꝰ velut ager
ſpũalis in quo dum expurgant᷑ vicioꝛum
ſpine.cõſequens eſt vt in eo virtutum plã

tule inſerank. Sicut ergo pmum ſic et ſe⸗
cundũ. Facilins in ſolitudine religionis
qᷓ; in pᷣlatõis ſollicitudine oꝑamur. Qua
in re lud ↄſiderandum nobis eſt.qꝙ reli/
gio eſt quaſi ſcola virtutis acquirende et
ↄſeruande. Pꝛelatio vero quaſi ſcala vir

tutis iam acquiſite et ꝑfecte.ac non ſoluzʒ

in ſe ſed in alios exercende.illa ergo infe/⸗
rioꝛ.iſta ſuperioꝛ.illa ſuauioꝛ.iſta ſublimi

oꝛ.illa quietioꝛ.ideo facilioꝛ.iſta cõmuni
oꝛ. ideo fertilioꝛ Quapꝛopter ſumopere
cauendũ.ne vel religioſus pᷣlationis ſolli
citudinẽ velut infructuoſam deſpiciat vł
pꝛelatus religionis ſolitudinẽ velut inu/
tilem contemnat.ſed ille pᷣlationi honoꝛẽ

iſte religioni amoꝛẽ exhibeat. Qui vᷣo pa
ſtoꝛalem curam habet.ac ideo vitã clau/
ſtralem ⁊ ſolitariam tranquillitatem non
omnino ſequi valet.hanc tamen ſuſpirãs

deſideret.⁊ eam vtcũq; poteſt imitari ſtu

deat.⁊ in animo ſuo clauſtrũ ſibi ac ſpũa/
lem ſolitudinem conſtituat.vbi ſeſe vireſ

q; ſuas recolligat vt ſic facilius vel virtu
tes acquirat.vel acquiſitas cuſtodiat

DODe tribus virtutibus theologicis
Lapitulum ſecundũ.
ExAd iam de virtutuʒ plantatione
ſ loquamur. ⁊earum numerũ atq;
ooꝛdinem deſcribamus. Sunt ita
q; ſeptem virtutes quaſi pꝛelate ſeptẽ pᷣn/
cipales in oꝛto ſpirituali.Ex quibus cete
rarum virtutum rami naſcuntur. Harũ
tres pꝛime ac pꝛecipue ſunt fides.ſpes.ca
ritas.que theologice.id eſt diuine nomi/
nant᷑.quia pꝛincipaliter animã oꝛdinent
ad finem ſupꝛemũ qui deus eſt. Uirtuteſ
gutem alie circa ea que ad finem ſunt ver

ſantur. Fide ergo bonitatẽ finis agnoſci

mus.caritate deſideramus.ſpe vᷣo fiduci
am obtinẽdi habemus. Fide agnoſcimꝰ
quo debemus tẽdere.caritate ad illud a/
mamus peruenire.ſpe confidimus ꝑtin/

gere. Cunq; anime noſtre vires impꝑfecte

in ſuis actibus ac diminute ſint.vis rati

onalis in cognoſcendo.vis con cupiſcibi

lis in volendo.vis iraſcibilis in exequen

do. Fides eſt directio cognitionis in rõ/

nali. Caritas eſt oꝛdinatio volitiõis in cõ
cupiſcibili. Spes eſt foꝛtificatio executõ
nis in iraſcibili. Quia vero ardua eſt via
qua in deum tenditur ⁊ anime viribo in/
acceſſibilis niſi diuĩa virtute iuuetur. Jõ
fides diuine veritati.ſpes diuine poteſta
ti. caritas diuine bonitati penitus innitit
Per fidem deus ſue veritatis lumineani
mam dirigit. Per ſpem ſue poteſtatis iu/
uamen erigit. Per caritatem ſue bonita/

tis dulcedine trabit.trahẽdo ſuauiter al/

licit. alliciendo ſecũ eam ſpiritualit᷑ vnit.
⁊ tanq; virginem caſtam ſibi deſpõſando
coniungit. Uirginitas em̃ mentis in hoc

cõſiſtit vt fides ſit integra.ſpes ſolida.ca/

ritas ſinceeer.
ęM De quatuoꝛ virtutibus cardinali/
AVAVvv gpitulum tercium.
Vnt autem alie quatuoꝛ virtuteſ
ſEPꝛudentia.temperantia.foꝛtitu
Qao. iuſticia. que cardinales cõmu
niter nominant᷑. Uel pꝛopter earũ pꝛemi

nentiam.aut pᷣncipalitatẽ qua ceteris vir

tutibus moꝛalibus pꝛeferunt᷑.vt alie ad
eas quodãmodo reducuntur. Uel quia
ſicut hoſtium cardini ſic moꝛalis conuer
ſatio eis innititur. Vel quia ſicut cardo

ſtabilis manet in quo hoſtium vertit ſic

Em quoſdam philoſophos.
ꝗqg.

conſiderationis

be virtutes ſtabiles ſunt. licʒ es circa que

„

ver ſant᷑ illa videlicet quibus ad vltimuʒ
ſinem vtendum eſt continua mutabilita-
tee voluant᷑. Pꝛudẽtia igitur animã tenet
in rationabili veritate.ne ab ea per igno/
rantiam.erroꝛem aut curioſitatẽ recedat.
CTemperantia eã tenet in mediocri neceſ/
ſiitate.ne ꝑ ſuꝑfluitatem ant diminutionẽ
cexcedat. Yoꝛtitudo tenet in animi equali
gate ⁊ quadaʒ equali ſtabilitate ne aduer/
ſiitas eum deijciat. Juſticia in pꝛoximi vti

litate ne ei noceat ſed vtiliter pficiat. He

itaq; virtutes in homine motus viriũ aĩe
Dirigunt. Pꝛudentia actum rationalis qͥ
eeſt bonum et malum diſcernere. Tempe
rantia actũ ↄcupiſcibilis.qui eſt velle bo
num delectabile Foꝛtitudo actum iraſci
brilis.qui eſt aggredi arduum et ſuſtinere
Olrifficile. Juſticia o actus homĩs quos
aulie virtutes dirigunt reſpectu ſui.vires
ouñinnes circuiendo dirigit reſpectu primi
Harũ quocq; virtutũ numerus et ſufficiẽ
tia ex eoꝛũ officijs ðᷣclaratur. Pꝛudentia

uaſi lumẽ pꝛeferens intellectum dirigit
riplex aũt alia virtus eam quaſi lucer/

nam ſequens affectũ ꝑficit.videlicʒ tẽpe/
rantia reſpectu eius qð infra Beseſt. or,
titudo reſpectu eius quod contra nos eſt
Iuuſticia vᷣo reſpectu eius quod iuxta noſ
eeſt.aut ſupꝛa nos eſt id eſt pꝛoximi ⁊ dei.
pꝛudentia eꝛgo eſt in eligẽdis.temperan
ta in vtendis.foꝛtitudo in tolerandis.iu
ſticia in diſtribuendis. Haꝝ pꝛeterea vir
tutũ effectus ↄtra quatuoꝛ oꝛiginales de
fectus militant. contra ignoꝛantiã pꝛudẽ
tie cognitio.contra ↄcupiſcẽtiã tẽperãtie
mMogeratio.contra infirmitatẽ foꝛtitudĩs
roboꝛatio.contra malignitatẽ iuſticie re/

ctitudo. His deniq; quatuoꝛ virtutibus

velut quatuoꝛ pᷣcioſis lapidibo chꝛiſti ſpõ
ſe coꝛona quaſi totidem ſtellis rutilãs de
coꝛat᷑. Pꝛudentiã habet a parte anterioꝛi
v́vt caueat a malis futuris. Juſticiã a par
te poſterioꝛi.vt ſatiſ faciat de pꝛeteritꝭ.tẽ/
perantiam a dextris ne eleuet in pꝛoſperꝭ
foꝛtitudinẽ a ſiniſtris ne ſuccumbat in ad
er ſis. ”l.l
De diſtinctione virtutum cardinaliuʒ

LCapitulum quartum.

agere. nihilq; niſi zurp

q Uligam autem philoſophi pꝛedi
Cctas vᷣtutes varijs gradibo diſtin

xerunt. dicentes quatuoꝛ eſſe quaternax
genera virtutũ.Ex his pꝛime politice no
minant᷑.ſecunde purgatoꝛie.tercie animi

iam purgati.quarte exemplares. Poli
tice ſunt hoĩs inq;tum ſociale animaleſt.

beꝛos amant ꝓximos diligunt Pꝛudetie
yero hominis politici offciü eſt vniuer /
ſa que cogitat velagit ad rõnis noꝛmam
dirigere ac nihil pꝛeter rectum velle vł fa

cere. Temperãtie nihil appetere peniten/

dũiũ.in nullo moderatiõis legem excedere
ſub iugo rõnis cupiditatẽ domare. Foꝛ

titudinis eſt animũ ſupꝛa periculi metuʒ

. ia timere. tolerare
foꝛtiter vel aduerſa v

Secunde virtutes quas purgatoꝛias

vocant.hominis ſunt inq;tum diuinita/

tis capax eſt.ſolũq; animũ eius expediũt.
qui decernit ſea coꝛpoꝛis cõtagione pur/
gare.⁊ quadaʒ humanoꝝ fuga.ſolis ſe in

gereꝛe diuinis. He ſunt ocioſoꝛũ qͥ reruʒ

publicarũ actibus ſe ſequeſtrant. Has qͥ

dam virtutes philoſophantiũ nominant
apud quos virtutũ officia ſic diſpenſant.
Pꝛudentie eſſe dicũt mundũ iſtum et oĩa
que in mũdo ſunt diuinoꝛũ ↄtemplatiõe

deſpicere.oẽmq; animi cogitationẽ in ſo/

la diuina dirigere. Temperãtie omnia re
linquere inquãtum natura patitur q̃ coꝛ

poꝛis vſus requirit. Foꝛtitudinis nõ ter

reri animã a coꝛpoꝛe quodãmodo ductu
philoſophie recedentẽ. nec altitudineʒ ꝑ

fecte ad ſuperna aſcenſiouis hoꝛrere. Ju
ſticie ad vnã pꝛopoſiti huius ↄſentire vi/

am. ⁊ in hanc dirigere vnicuiuſq; virtu/
tis obſequium. Tercie virtutes ſunt
purgati defecatiq; animi.et ab omni mũ
di huius aſpergine deterſi. Illic pꝛuden
tie eſt diuina non quaſi in electionẽ pᷣfer/
re ſed ſola noſſe.et hec tanq; nihil alið ſic
intueri. Temperantie terrenas cupidita
tes non repꝛimere ſed penitus obliuiſci.

Foꝛtitudinis paſſiones ignoꝛare nõ vin
cere.vt neſciat iraſci.cupiat nihil. Juſti/

cie ita cum ſuperna et diuina menie ſoci/
Ari. vt imitãdo perpetuum cum ea fedus
ſernet. Quare virtutes exemplares di/
cuntur que in ipſa diuina mente cõſiſtũt
Aaquarum exemplo ydeali relique om̃es

a 4

uerſa vl pꝛoſpera. Juſticie
veꝛo ſeruare vnicuiq; quod ſuum eſt.

peroꝛdinem deſfluunt. Illic pꝛudẽtia eſt

mens ipᷣa diuina.Lemperantia quoq; qᷓ
in ſe perpetua intentione ↄuerſa eſt. Foꝛ
titudo eſt ꝙ ſemper eadem manet.nec ali/

q̃ndo mutat᷑. Juſticia ꝙ ꝑenni legea ſem

piterna operis ſui continuatione non fle/

cctitur. O felices illos philoſophos

dixerim qui pꝛemiſſos virtuoſe ſublimita

tis gradus non tam verbis eloqui q́; fa/

ctis aſſequi meruerint. Sʒ non ẽ hec
infidelium ſed chꝛiſtianoꝛũ philoſopho/
rum ꝑfectio.nec humane induſtrie opus
ſed diuine gratie. Utinã tamen philoſo/

phi chꝛiſtiani.vtinam theologi.vtinã re/

ligioſi et pꝛelati hec que a gentilibus phi/

loſophis dicta et ſcripta ſunt memoꝛit᷑ te

neant.⁊ ea que illi pꝛopꝛia virtute ſuper/

be pᷣſumere auſi ſunt hũiliter ꝑficere deo

auxiliante ſtudeant.

De virtutum diſtinctione ᷣm philoſo

phos peripathethicos.
Capitulum quintum.

Icet autẽ peripathethicoꝛũ phi/
lloſophoꝝ pnceps Areſtotiles etiã

gqq uandam virtutẽ heroycam ſom
niauerit.quam velut diuinaʒ quaſi ſupꝛa

humanitatis vires poſuit. hanc tamẽ pa/
rum pꝛoſecutus.de virtutibus ſolũ quã/⸗

tum naturalis ratio patitur locutus eſt.⁊
eas in ethycis diſtinguens in intellectua
les ⁊ affectionales diuiſit.Ouarũ nume⸗/
rum et officia in tractatu noſtro ð anima
hoc modo bꝛeuiter collegimus. Intelle/
ctuales enim virtutes dicuntur que ĩtel/
lectum ꝑficiunt Et he quinq; ſunt Ars.
pꝛudentia.ſcientia.intellectus.⁊ ſapiẽtia.
quarum ſufficietia ſic accipitur. Quia o/⸗
mnis huiuſmodi virtus aut eſt circa con
tingens.aut circa neceſſariũ. Sipꝛimuʒ
gut eſt circa contingens factibile.et ſic eſt
ars.qaut circa contingens agibile et ſic eſt
pꝛudentia.Eſt em̃ differentia inter facti/

bile et agibile ſicut inter factionẽ ⁊ actio/
nem. Nam actio eſt operatio manens in

operãte. Factio vᷣo eſt operatio extra ope
rantem tranſiens. Si autẽ virtus ſit cir/
ca neceſſariũ.vel eſt circa neceſſariũ in eſ/
ſendo.ſicut ſunt deus et intelligentie.⁊ſic
eſt ſapientia. vel circa neceſſariũ in ſigni/
ficãdo.⁊ hoc dupliciter.quia vel circa ne
ceſſariũ quod eſt cõcluſio demonſtratio/
nis.2 ſic eſt ſcientia.vel circa neceſſarium

quod eſt demonſtrationis pꝛincipium.et

ſic eſt intellectus. Uirtutes autem affe

ctionales ſunt que affectum ſeu appetituzʒ

⁊pᷣcipue voluntatem ꝑficiunt. Ethemo
rales vocant᷑.quia ex moꝛe.id eſt exaſſue/
factione ⁊ boni operis cõſuetudinegene/
Quaruʒ diſtinctio et ſufficien/
tia ſic aſſignat᷑.quia omnis moꝛalis v᷑tus

rantur.

reſpicit aliquod bonum tanq; obiectũ ꝓ/
ſequendũ.vel eius oppoſitũ tanq; fugien
dum. Omne aũt bonum circa quod ver/
ſant᷑ moꝛes hominuʒ.aut eſt vtile aut ho/
noꝛabile.aut delectabile. Si qͥs ergo vir
tuoſe ſe habʒ circa vtile aut circa vtilia cõ
munia.⁊ ſic eſt iuſticia et maxime cõmuta
tiua.quia capiendo large iuſticiã ad mul

ta alia ſe extendit. Ulł circa vtilia pꝛopꝛia
ſicut ſunt diuitie pꝛopꝛie. Et hoc contin/p

git dupliciter. quia vel ſimpliciter ⁊ abſo
lute.⁊ ſic eſt libeꝛalitas.vel ᷣm quid ⁊ cuʒ
quadam excellentia⁊ arduitate.ſcilicʒ cir

ca magnos ſumptus.⁊ ſic eſt magnificben
tia. Di vᷣo quis ſe habʒ virtuoſe circa hb-
noꝛabile. Uel circa homines mediocres

et hec a buſdã vocatur philotomia. Ukł
circa homines arduos et magnas digni/
tates. ⁊ ſic eſt magnanimitas. Si autem
circa delectabile.hoc cõtingit dupliciter

Vel pꝛiuatiue.videlicet oppoſita delecta

biliũ.id eſt triſtabilia et terribilia aggre/

diendo.⁊ ſic eſt foꝛtitudo.vel poſitiue ſciꝰ
licet delectabilia pꝛoſequẽdo.Et hoc dia
pliciter. vel circa delectabilia ad vitã. auc
ſimpliciter. aut ſᷣm quid neceſſaria.et ſicẽ᷑
temperãtia. Uel circa delectabilia ad cẽ
ueriationẽ humanam decenter ꝑtinẽtia.

Et hoc tripliciter. quia vel ᷣm actum po
tentie concupiſcibilis.⁊ ſic eſt amicicia.q̃

alio nomine dicitur ſodalitas.vel ſᷣm ac/
tum potentie iraſcibilis.et ſic eſt manſue
tudo.vel ſᷣm actum potentie rationalis.

Et hoc iterum tripliciter.quia vel hoc cõ
tingit ex eo ꝙ virtuoſus rationabiliter et

delectabiliter ſe habet cum alijs in collo⸗

quijs.⁊ ſic eſt affabilitas. Uel exeo ſea/
lijs nõ exhibet fallaciter.ſed qualis eſt ta
lem ſe oſtendit in factis ⁊ dictis.⁊ hec vi
tus vocatur veritas. Uel in hoc ꝙ com/
placens ſe habet in ludis ⁊ iocis.et hec di
citur eutropelia ab eu quod eſt bonum et

tropos conuerſio.quaſi omnia cõuertẽs

in boſun.

.

8

— ——ʒ— S

—

—+(—

— —

=☛

conſiderationis

De virtutibus pertinentibus ad pꝛu

dentiam.

B Capitulum ſextũ.

£

ta ſubtiliter diſputauerint. Pln/

ra tamẽ et magis ſalubꝛiter de eis tracta/
uerunt theologi et philoſophi chꝛiſtiani
xarũ ſcrutatoꝛes ꝑitiſſimi et ꝑfectiſſimi ſe
ctatoꝛes.Ad illas tamen cardinales vᷣtu

tes quas pᷣnominauimꝰ ſingulas alias qͥ

dez reducere ſatꝭ vtiliter conati ſunt. Ad
pꝛudentiam illas que ſunt circa cõſiliabi

lia. Ad temperãtiã illas que ſunt circa de

lectabilia. Ad foꝛtitudineʒ illas que ſunt
circa terribilia. Ad iuſticiam illas q̃ ſunt
circa cõmunicabilia. Hec auteʒ quali
ter efficere curauerint bꝛeuiter diſcurꝛere
tentabimus. Ad pꝛudentiã igitur ꝑtinẽt
ratio ſiue diſcretio.memoꝛia. intelligẽtia

pꝛouidentia.circumſpectio.cautio.doci/
litas. Rationis ſeu diſcretiõis eſt inter

dbonum ⁊ malũ.vel inter duo bona qd me
lius.aut inter duo mala quid peius ſit ra
tionis iudicio diſcernere. Oemoꝛie ẽ re

coꝛdari pꝛeterita. Intelligentie pꝛoſpice

re pꝛeſentia. Pꝛouidentie pꝛemeditari fu
tura. Nam pꝛudentis animus tribus tẽ
poꝛibo diſpẽſatur.pꝛeterita recoꝛdat᷑.pꝛe/⸗
ſentia oꝛdinat.futura pꝛouidet.Pꝛouidẽ

tia enim dicitur quaſi pꝛocul videns cuiꝰ
officium eſt ex pꝛeteritis ⁊ pꝛeſentibo futu

ra perpẽdere. Circumſpectionis eſt inter
cõtraria vicia mediuʒ tenere.⁊ inter duo
mala minus eligere Unde dicta eſt circũ
ſpectio quaſi circũquaq; inſpectio. Cau

tionis eſt a virtutibus vicia que virtutũ
ſpeciem pꝛeferunt diſcernere ac diſcernẽ
do cauere. NHã illa vicia ꝑnicioſius de
cipiunt que ſe ſub velamĩe virtutis tegũt

quia tanto nequioꝛa ſunt quanto eſſe vi
tia minime cognoſcunt. Docilitas eſt
quid ant qualiter docendũ vel diſcendun
ſit erudire. Hac doctoꝛ efficit vyt docẽdo
inſtruat.inſtruendo placeat. placendo al
liciat.⁊ ad bene agendum pmoueat Hec
diſcipulũ cauere facit in inquirendo va/
nam curioſitatẽ.in ſtudẽdo vagam inſta
bilitatem In tranſcurrẽdo nimiam velo
citatem.ſicq; eum dirigit vt diligenter qjᷓ
rat vtilia.ſtabiliter ſtudeat ſalubꝛia.ꝑſeue
ranter teneat q̃ eſſe didicerit virtuoſa.

rantiam.

Icet autem peripathetici ꝛ alij gs
Itiles philoſophi ð virtutibꝛ mul

De virtutibus pertinentibus ad tepe/

CLapitulum ſeptimi.
O temperantiã pertinent ↄtinen
a tia.clementia.modeſtia.ſobꝛietaſ
fleu abſtinẽtia. caſtitas ſeu pudici
cia. Continẽtia regit animũ q;tum adap

petitum mali alieni. Mogeſtia q́;tuʒ ad

geſtum exterioꝛis modi. Unde mode-
ſtia dicitur quaſi modi temperãtia. Mo
dus em̃ oꝛdinatus ſeruandus eſt exteriꝰ

ESm perſone dignitate vel conditionẽ ſᷣm
tempoꝛis opoꝛtunitatẽ.ſᷣm loci congrui
tatem.ſeruandus eſt modus in verbo. in
riſu.in coꝛpoꝛis motu.in mẽbꝛoꝛũ ſitu.ib
geſtu. in habitu. in cultu.in occupatione
in ocio.vel in quiete.deniq; in omni vir
tutis actu. DSobꝛietas que etiam abſti

nentia vł quandoq; parcitas dicitur.ani
mam regit circa delectatões que ſunt ſᷣm
guſtum CLaſtitas vᷣo que quandoq; pu

dicicia nominatr circa delectatões q̃ ſunt

ſm tactum ⁊ maxime q;tum ad coitum et
hec appꝛopꝛiate ↄtinentia dicitur. licʒ cõ
tinentie nomẽ extendat᷑.non ſoluʒ ad tem

perantiam inoꝛdinati appetitus delectä

di.ſed etiam inoꝛdinati appetitus haben
di.nec ſolum ad voluptatem carnaliũ de
liciarũ ſed etiã ad cupiditatem tempoꝛa
liũ diuiciarũ moderationis gubernatiõe
refrenandã. Magis tamen ↄmuniter cõ

tinentia ſumit᷑ pꝛo caſtitate ſeu abſtinẽtia
ab omni coitu illicito. Et hec multipha

rie diuiditur. Nam inter ↄtinẽtes q dam
ſic ab illicito coitu abſtinent ꝙ licito vtũ
tur.quoꝛũ continẽtia dicitur caſtitas cõ
iugalis. Quidã vᷣo abſtinent ab vtroq;.⁊
hoc in duplici ſtatu poteſt contingere vł
in eis qͥ habent integritatẽ carnis ⁊ ꝓpoſi

tum ſeruande ꝑpetue incoꝛruptiõis qrũ
eſt caſtitas oirginalis.vel in eis qͥ carnis

integꝛitatẽ non habent quoꝛuʒ continen

tia quo ad ꝑſonas que in matrimonio fu

erũt dicit᷑ caſtitas vidualis.q̊ͥ ad alias bo

nõ eſt ei ſpeciale nomẽ ĩpoſitũ.licʒ aũt cõ

tinẽtia pncipałr reſpiciat delectatõeʒ coi
tus.qꝛ illa pᷣcipua eſt inter delectatões ta
ct.tñ etiã alias voluptates q̃ tactũ allici
unt moderat᷑.vt ĩ ſuauitate veſtiũ.lectoꝝꝛ
vnguẽtoꝝ.balneoꝝ.carnaliũq; ↄtactuuʒ
nõ ſolũ genitaliũ.ſed ⁊ alioꝛũ membꝛoꝝ.

tcribus appꝛopꝛiantur ſenſibo.

Teumperantia inſup adhbibenda eſt nõ
ſpolum circa delectationes ſenſuũ guſtus
tactus.ſed etiã viſus auditus et olfactꝰ.
ſed nõ ſunt vſitata nomia virtutũ que hiſ

3 . Dej virtutibus pertinentibus ad foꝛ/

Eapitulum octauum

D foꝛtitudinẽ pertinẽt magnani/
a mitas.fiducia.ſecuritas.patiẽtia.

conſtantia.magnificentia.quarũ

partium ſufficientia ſic accipit᷑.quia foꝛti
tudo ⁊ animid ebilitatẽ expellit et eiꝰ ma⸗
Inieugine efficit. Inq;tum vᷣo foꝛtitu⸗/

o debilitati opponitur.triplex ꝑ eaʒ ani

mi debilitas expellitur. Pꝛima eſt nimia

2 paſſi ibilitas a malo futuro que timiditas

vocatur. ⁊ contra hanc eſt ſecuritas. Se

cũda eſt nimia paſſibilitas a pᷣſenti malo.

mia inſtabilitas in ppoſito que ſimilis vir
ge debili aut arũdini vento agitate facili/

ter in omnẽ ꝑtem flectitur. et contra hanc
eſt conſtantia. Inq;tum vᷣo foꝛtitudo ani
mi magnitudinẽ efficit tribus partibo di/

ſtinguitur. habet em̃ eius actus oncipiũ.
medium ⁊ finem. Quantũ ad pꝛincipiuʒ

dad eam pertinet magnanimitas. queẽ ra
tionabilis terribiliuʒ aggreſſio. Quantũ
ag medium fiducia queeſt rei inchoate ſe

cura ꝓſecutio.et eam ad finem ꝑducendi
firma ſpes ⁊ expectatio.Quantũ ad fines
magniſicentia. que eſt rerum geſtarũ felix
conſummatio. .

De virtutibus pertinentibus ad iuſti

LCoapitulum nonum.

O iuſticiã ꝑtinent multe virtutes romnwe „*
mus coꝛpoꝛi ꝓpꝛio vt ipᷣm caſtigãdo ſubij

quidam eam diuidũt in ſeuerita/ ciamus ſpir fit abſti i
nioꝛũ.aſperitate veſtiũ.duricie lectoꝛũ.la

tem ⁊? liberalitatẽ. Eſt autẽ ſeueritas vir/
tus debito ſupplicio coercens iniuriã.li/

beralitas vero virtus beneficioꝛũ eroga
trix.quam ꝓ affectu benignitatem. pꝛo ef

fectu beneficentiã vocant.et hec tota con

ſiſtit in tribuendo et retribuẽdo. Quaʒ in
ſeptem ꝑtes diuidunt.religionẽ.pietateʒ.
innocentiã.amiciciam.reuerentiam. con
coꝛdiam.miſericoꝛdiã. Quidam vᷣo iuſti

ciam in quinq; ꝑtes diſtribuunt.videlicʒ
obedientiã que eſt reſpectu ſuꝑioꝛũ.diſci

que teneritudo vel animi mollicies dicit᷑.
et contra hanc eſt patientia. Tercia eſt ni
bet.vt latria que a qbuſdã vocat᷑ religio.

plinã que eſt reſpectn inferioꝛũ.equitate,ʒ
que eſt reſpectu paris.veritatẽ et fidelita/

tẽ que ad omnes pꝑtinent.Quidam auteʒ
duo ad iuſticiaʒ ꝑtineꝛe dicũt.ſ.velle oĩb⸗

pgelſſe ⁊ nulli nocere.que vuobo pᷣceptꝭ le
gis naturalis ↄueniũt. Sed generali/
oꝛ ac ꝑfectioꝛ iuſticie diuiſio hoc mõ pote
rit aſiignari. Nam cũ ſit officium iuſticie
vnicuiq; reddere quod ſuũ eſt.quedã de/

bemus omnibo.vt dilectionẽ caritatẽ ⁊ fi
dem. Quedã vᷣo nõ oĩbus generaliter ſed

ſpecialiter aliquibus debemus.vt quedã

ſuꝑioꝛibus. qᷓdam inferioꝛibo.quedã eq̃li
bus vt iam pᷣtactum eſt. Sedꝛ aliqᷣd ſpe/
ciale debemus nobis ſpecialiter ↄiunctiſ

vt parentibo ⁊ patrie beniuolis ac conſan
guineis pietatẽ. Dis aũt qui beneficia
conferunt gratiã. His qui mala inferunt

vĩdicationẽ His qͥ miſerabiliter mala fe/

runt miſericoꝛdiã. Ampliꝰ inter ea que ſu

perioꝛi debent᷑ aliquid eſt qð ſoli deo de/

Aliud qð ſoli ðᷣbet᷑ creature.vt dulia que
grecum nomẽ eſt.qð latine ſeruitus inter

ptat᷑. Et licet ſeruitus cõmunis deo ⁊ cui

cunq; alteri qũq; dulia vocetur.tamen ſi

cut latria dicit᷑ cultus ſoli deo debitus et

exhibitus. vnde et ydolatria eſt qua id qð

ſoli deo debet ydolis datur.ſic dulia ap/
pꝛopꝛiate nuncupatur honoꝛ ſen cult?de

bitus et exhibitus creature. Aliud aũt
eſt quod ⁊ creatoꝛi ⁊ creature debetur.et

vtriq; licet fᷣm magis ⁊ minus exhibet vt
reuerentia et obediẽtia. De pᷣdictis vᷣo
et his que ad ea ꝑtinent multa eſſent dicẽ

da que maius opus requirerent. Ampli/

us inter ea que inferioꝛi debent᷑ ſpecialit᷑
eſt coꝛrectio ſeu diſciplina. Et hec ẽ mul

tiplex. vna eſt omniba cõmunis.quã debe
iamus ſpiritui.quod fit abſtinentia ieiu
boꝛe vigiliarũ.ꝑegꝛinationũ.verbeꝝ.⁊ ſi

que ſunt ſimilia. Alia eſt etiam genera
lis quam debemus ꝓximo. vicʒ fraterna

coꝛrectio.qͥſquis em̃ peccat in hoc dam

mõ pꝛoxĩo ſubijcit᷑vt ab eo ſecreta diſci/
plina fra ternaliter coꝛrigat᷑. Alia ẽ ſpe
cialis quam maioꝛes debent populo ſibi

ſubdito.et hec duplex.vna ſpũalis perti/

nẽs ſpecialiter ad pꝛelatos eccleſiaſticos

vt eſt contumacium excommunicatio.

2 . = =
L—— 4 — K —— 2

2

conſioerationis

Aluuiullia eſt tempoꝛalis magis pertinẽs ad

bncipes terrenos.vt malefactoꝛũ punitõ

que fit materiali gladio. Amplius ĩter
ea que pari ſeu equali debemus.ſpeciali /

ter eſt equitas.que eſt equalitatꝭ amoꝛ in
his in quibus debet eſſe equalitas.et hec
valde neceſſaria eſt diſpenſatoꝛiba in rerũ
adminiſtratione. mercatoꝛibꝛ in venaliũ
cõmutatione.iudicibus in cauſaꝝ exami
natione. De ſingulis aũt iuſticie aliarũ
q; pᷣmiſſarum virtutum ꝑtibus pꝛoſequi
pᷣſentis operis bꝛeuitas nõ patitur.ſed ſo

lum earũ diſtinctionẽ hic ſuꝑficialiter te
tigimus vt deuotus quiſq; in oꝛto ſpiritu

ali anime ſue ↄſideret quantũ earũ plan/

tatio fructificet.⁊ ex earum fructu quaãtũ

deguſtatio mentem eius vel reficiat vł ad
eternoꝛum pᷣmioꝛũ ſuauitatem pᷣguſtan/
dam alliciat.
Lercia pars.
Terciam couſiderationẽ pꝛoſequitur

tercie partis capitulum pꝛimum.

vpeditiſitaqʒ

e dDuabus conſiderationibo p/
oꝛibus.iam terciam aggredi
mur. quam de pᷣguſtatiöe p/
mioꝛũ intitulauimus. Expurgatis em̃
vitijs ⁊ plantatis virtutib.dignuʒ eſt vt
exoꝛto ſpũali fructus bonoꝛũ operũ ⁊vir
tuoſoꝛũ meritoꝛũ in hac vita colligamus
et in futura eternoꝛũ pꝛemioꝛũ ſuauitateʒ
guſtemus. Bunt aũt nõnulli qui hãc
ſuauitatem fructuoſiſſimã etiã in vita pᷣ/
ſenti quodãmodo pᷣguſtare merent᷑ Inqͥ

bus illud ꝓpheticũ impletur Guſtate qm̃
ſuauis eſt dominus.Quod vtiq; hi facili
us aſſequunt᷑ in ocio religionis q; in pᷣla
cionis officio.facilius in ſolitudine ſpiri/
tuali q; in tempoꝛali ſollicitudine.faciliꝰ
in vacatione ↄtemplatiue vite qᷓ; in occu

patione actiue.dicente domino ꝑ ꝓphetaʒ
acate et videte quoniã ego ſum deus.

Per vacationẽ igitur ⁊ ſpũalem qͥeteʒ ad
diuinam viſionẽ ⁊ ↄtẽplationẽ ꝑtingimꝰ.
ac per hoc ad illam pᷣmioꝛũ ſuauẽ pꝛegu/

ſtationẽ quã hic inqͥrimus.⁊ ideo de con

templatione et quomodo ad eam ꝑueni/
mus agendum eſt .
Deactiue ⁊ cõtemplatiue vite compa / vbi nullus eſurit. Nec c pe
tiꝛs agit.quia eis non ibi opus erit.

. *

„Lapitulum ſecundu.
Unt igitur duodecim pᷣrogatiue

f que a ſapientibaſſignant᷑. in qui
bbous vita ↄteplatiua videtur acti/
ue pᷣminere. Pꝛima quia ꝑfectioꝛ.eo ꝙ;
rei ꝑfectioꝛi ac melioꝛi intendit ſcilicʒ ðo.
tiua vᷣo pꝛoximo. Unde inter hãc ⁊ il/
lam hec diſtantia eſt.quia actiua in oꝑib⸗
iuſticie ⁊ pꝛoximi vtilitate verſatur.Ron
templatiua aũt vacans ab omni negocio
in ſola dei dilectione defigit᷑illa munda/
nis rebus bene vtitur.iſta mundo renun
cians ſoli deo viuere delectat᷑. dicẽs cum

ꝓpheta.mihi adherere deo bonum eſt.

Secunda.quia eſt in dei cognitõe cla
rioꝛ.quod figuratũ eſt in Lya que lyppis
erat oculis. Mens em̃ que contẽplando
ocia appetit ſicut Rachel melius et clariꝰ
videt ſed paucioꝛes filios deo generat.q̃ᷓ
vᷣo ad laboꝛẽ actionis et pꝛedicationis ſe
dirigit.ſicut lya minus videt ſʒ amplius
parit. Tercia ꝙ eſt mundioꝛ ⁊ pulcrioꝛ
Hinc de Rachel dicitur ꝙerat decoꝛa fa

cie ⁊ venuſto aſpectu.⁊ de ↄtemplatiõe ſa

pientie ſcriptum eſt. vie eius vie pulcre.

QNuarta quia eſt ſecurioꝛ.facile em̃ la/

queos peccatoꝛũ euadit in terris qui ocu
los habet in celis Ideo de tali viro ↄtem
platiuo ſcriptum legimus Amantiſſimꝰ

domini habitabit conſidenter. Quin/
ta ꝙ eſt quietioꝛ.ideo de Maria dicit᷑ ꝗ;
ſedens ſecus pedes domini audiebat ver

bum illius. Maria ergo ſedet.quia con/
templatiua pacatis vicioꝛũ tumultibus.

optata iam in chꝛiſto mentis quiete fruit᷑

Martcha ſtat.quia actiua laboꝛioſo deſu

dat certamine. Nam?ꝰ ſollicita eſt ⁊ turba

tur erga plurima. Sexta.quia eſt iocũ

dioꝛ. Martha enim cõuiuium parat do/
mino. Maria vero iam in conuiuio do/

mini iocundat᷑. Contemplatiua ergo vi/

ta merito maioꝛ eſt q; actiua.quia hec in
vſu pꝛeſentis oꝑis laboꝛat.illa vero ſapo

re intimo venturam iam requiẽ deguſtat
Sewptima. ꝙ eſt ꝑmanentioꝛ. Ideo di
ctum eſt Maria optimã partem elegit qᷓ
non auferetur ab ea. Contemplatiua emʒ

incipit hic et in celeſti patria perficietur.
Actiua vero cum coꝛpoꝛe deficit.quia in

eterna vita panem eſurienti non poꝛrigit

vbi nullus eſurit. Hec cetera opera pieta

=

Octaua eſt quia deuotior. vnde maria
chꝛiſtum vnxiſſe in euangelijs legit. Inq̊
vnguento deuotionis dulcedo. ⁊ in Wa

ria contẽplatio deſignatur. Nona e. a

deo familiarioꝛ ꝓpterea per Johannẽ eu
angeliſtam figurat᷑.qui in cena ſupꝛa pec
tus domini recubuit. vbi celeſtia ſecreta
contẽplando didicit. Decima quia pᷣci
oſioꝛ. eoq ſit rarioꝛ. Actiua em̃ cõmunis

multoꝛũ eſt. Cõtemplatiua vo paucoꝛuz

quod in archa noe figuratuʒ eſt que infe/
rius valde lata ⁊ i ſummitate ſecreta erat.
Vndecima ꝙ eſt celeſti vite ſimilioꝛ qꝛ

ſimilia opera ad ↄtemplatiuã ꝑtinent J/
lia ad vitam beatam. Ibi nanq; vacabi/

mus ⁊ videbimus.videbimꝰ ⁊ amabimꝰ.
amabimus ⁊? laudabimꝰ. Duodecima.
quia eſt vltimo fini ꝓpinquioꝛ.nam acti/
ua ad cõtemplatiuã Cõtemplatiua vᷣo in
deum immediate oꝛdinat᷑.Qui ergo pus
in actiua vita pficit bene ad ↄtemplatõeʒ
aſcendit. quod in Jacob figurat᷑ ad queʒ
QZya buſq; Rachel introducta legit᷑. In
quo etiam deſignat᷑ ꝙ pᷣlatus debet ſe pꝛi
us in campo actionis exercere.deinð ad
montẽ ↄtemplationis aſcendere ſicut mo

vſes feciſſe ſcribit. Sic em̃ vtriq; vite de
bet intendere vt qũq; cũ Martha ꝑ acti/

uam in varietate curaꝝ quaſi a ſe recedẽeſ
circa pximũ ſollicitus laboꝛet.quandoq;
vSo eum Maria ꝑ ↄtemplatiuam in vni/
tate cogitationũ.quaſi ad ſe rediens erga
deum ſolitarius vacet.⁊ in illud vnũom/
nes anime vires recolligat. de quo dicit᷑
poꝛro vnũ eſt neceſſarin.

De his que ad contemplationẽ diſpo/
nendo pꝛeuenunt.
Capitulum terciũ.
DO hanc autẽ ↄtẽplationẽ quedaʒ
a dlſſponendo pᷣueniunt. quedã ad
iuuando ꝓficiunt.quedam ↄſum
mãdo pficiunt.de quibus hic bꝛeuiter ꝓ/
ſeãmur In pmis gů dicimus ꝙſex ſunt
que inter alia ſpecialiter ad ↄtẽplatõeʒ di
ſponẽdo pᷣueniũt ⁊ pueniendo diſponũt.
videlicʒ.quies.ſolitudo.ſilentiũ.lectio.o/
ratio.⁊ meditatio. In trib pᷣmis hoc dili
genter obſeruandũ eſt.vt nõ ſint implica
ta terrenis affectionibo.nõ ocioſa a medi/
tationib ſpũalibo.nõ infructuoſa in vir/
tuoſis oꝑibo.Et tunc implebit᷑ qd de his
triba bꝛeui verbo Hieremias ait. Sede/

. . — —— „
. . 5 5 “ . * ₰ .

bit ſolitarius ⁊ tacebit.qꝛ leuabit ſe ſuplta
ſe. Onid eſt leuare ſe ſupꝛa ſe niſi per ↄtę⸗
plationẽ ſupna aſcẽdere. Ad hoc aũt etii
alijs trib adiuuamur. Nam lectiõe ĩſtrui
mur.oꝛatione erigimur. meditatione diri
gimur. His nancq; quaſi triba ſcale gradi
bus ad celeſtia ſubleuamur. Nec ad hoc

bmus gradus ſine alioꝛũ connexione ſuf

ficit.qꝛ ad ſapientie ↄtemplationẽ non at
tingit lectionis inſtructio.niſi aſſitad ere
ctioneʒ mentis oꝛationis deuotio. QOuip
pecum em̃ illa donũ dei ſit.fatuꝰ eſſe pba

tur quia ſine diuino auxilio ſua induſtria
ad eam ꝑuenire pꝛeſumit. dicente ſcriptu

ra.qui indiget ſapientia poſtulet eã a deo.

licet tamẽ contẽplatio ſapientie pꝛincipa

liter pꝛocedit a diuina gratia.iuuari nibi
lominus poteſt humana induſtria ⁊ ad ̊

p meditationẽ id eſt intentam mentis cõ

ſ iderationẽ dirigimur. Solet autem int
meditationẽ ſeu ↄſiderationẽ ⁊ ↄtempla/

tionẽ aſſignari diſtinctio.licet ſepe pꝛo in

uicem indifferenter vtamur. Meditatio

em̃ ſen conſideratio ꝓpꝛie ad rerum inqui
ſitionẽ. contemplatio vᷣo ad earum certi/
tudinẽ ꝑtinet vt conſideratio ſit intẽta ad

inueſtigandũ cogitatio.contemplatio au
tẽ indubia rei ſeu veri appꝛehenſio ſen in

tuitio.

De his que ad contemplationem adiu

uando pꝛoficiunt .
Looapitulum quartum.
Itcet autem virtutes omnes gene
raliter.tamẽ ſpecialiter dona ſpi/
rituſſancti ad contemplationẽ ad

iuuando pꝛoficiunt hac videlicet ratione
quia animã iuuant ad opeꝛandũ faciliter

et expedite.Cuius rei gratia ſcienduʒ eſt
q cũ ſepteʒ pꝛincipales virtutes ſint de qͥ
bus ſuperius diximus.ſunt tamen ſepteʒ
ſpũſſancti dona que yſa. loquens enume
rat. Reqͥ eſcet inquit ſuper eũ ſpũs dñi ſpi
ritus ſapientie ⁊ intellectus.ſpũs ↄſilij et
foꝛtitudinis.ſpũs ſcĩe et pietatis ⁊ ſpũs ti
moꝛis domini. Sunt etiam octo beatitu

aines dns xpᷣs in monte diſcipulis pᷣdi/

cauit. Sũt pᷣterea duodecim fructꝰſpũſ/
ſancti q̊s apłs noĩat.caritas.gaudiũ.pax
patietia. lõganimitas. bonitas benignitaſ
mãſuetudo.fides modeſtia.ↄtinẽtia.caſti

tas. Et licet hec oĩa tã dona q; beatitudi
nes⁊ fructus ſint vᷣtutes aut vᷣtutũ effeclꝰ

—— — — — —

— —

conſioerationis

tamẽ inter hec qnidam ita diſtinguũt vt

virtutes dicant inq;tum aĩam inclinant

ad operandum recte Dona inq;tum eam

adiuuant ad oꝑandum faciliter et expedi
te. Beatitudines inq;tum eleuãt ad ope/
randũ ꝑfecte. YFructus vᷣo inq;tum allici
unt ⁊ reficiũt ad oꝑandum delectabiliter

⁊ iocunde.Sed quia pꝛedicti fructus cũ

virtutibus donis ac beatitudinibus ma
nifeſte cõueniunt.de eis nihil.de alijs vᷣo
pauca dicemus. Et pꝛimo ſeptem do/
na hoc modo diſtinguimus. Nã ꝑ ea ſpi/
rituſſanctus contra ſeptẽ tentamẽta nos

muniendo inſtruit.contra ſtulticiam ſa/

pientia.contra hebetudinẽ intellectu.cõ/
tra pᷣcipitationẽ conſilio.contra malũ ti/
moꝛẽ foꝛtitudine.contra ignoꝛantiã ſcien
tia.cõtra duriciã pietate.contra ſuꝑbiam
diuino timoꝛe.Quatuoꝛ aũt pꝛedictoꝛuʒ
maloꝛũ ad intellectũ.alia tria ad affectuʒ
vid ent᷑ ꝑtinere. Nam ſtulticia ſiue inſipi/

entia eſt quando intellectus ſapoꝛe terre/

noꝝ impeditur a guſtatione celeſtiũ et ſu

ꝓnoꝛum. Hebetudo eſt groſſicies intelle

ctus qua impeditur ne in creaturꝭ creato

rem agnoſcens penetret interna miſterio

rũ. Pꝛecipitatio eſt defectus delibera/
tionis in his que ſunt ardua ⁊ ad ꝑfectio
nem ſalutis ꝑtinent. Ignoꝛantia eſt de
fectus diſcretionis in his que cõmuniter
agenda ſunt. Contra pꝛimũ eſt donũ ſa/
pientie quo agnoſcunt᷑ ſuꝑioꝛa. Cõtra ſe
cundũ eſt donũ intellectus quo agnoſcũ
tur interioꝛa. Unde ab intus legendo di
cit᷑ intellectus.⁊ intellectio quaſi intus le
ctio. Contra terciũ eſt donũ conſilij quo

agnoſcunt᷑ ꝑiculoſioꝛa. Contra quartuʒ

eſt donũ ſcientie quo agnoſcunt᷑ inferio/
ra ⁊ agibilia minoꝛa. Triũ aũt maloꝛũ
que ad affectũ ꝑtinent.vnum eſt reſpectu
Dei. ſcilicet ſuꝑbia que eſt inoꝛdiata excel
lentia animi.contra quã eſt donum timo
ris. Aliud reſpectu ꝓximi.ſcilicʒ duricies
cõtra quam eſt pietas. Tercium reſpectu
inimici ſeu mali aduerſi videlicʒ timoꝛis
puſillanimitas.contra quã eſt foꝛtitudo.
Hoꝛũ quoq; donoꝛũ tria ꝑtinẽt ad di
uina. Nã dono intellectꝰ cognoſcitur dei
veritas Dono ſapiẽtie guſtatur eius ſua/
uitas. Dono timoꝛis honoꝛatur eius ſub
limitas. Alia aũt ꝑtinẽtad humana. q̃

diuidunt᷑ in ea que agenda ſunt cõmuni/

ter ab omnibo ? ſic ſunt ſub pꝛecepto qðᷣ

tinet ad ſalutꝭ neceſſitatem.⁊ ſic circa hec
eſt donum pietatis. cui in his lumẽ pᷣſtat
donũ ſciẽtie. Uel in ea que ſpecialia et ar

dua ſunt ⁊ cadunt ſub conſilio tanq; ꝑti/

nentia ad ſalutis ꝑfectionẽ.⁊ circa hec eſt

donum foꝛtitudinis.cui in his lumè pꝛe/
ſtat donum cõſilij. Hoꝛũ pꝛeterea do⸗/

noꝛũ tria ꝑtinent ad intellectum.ſcilʒ.do
na ſciẽtie.cõſilij.⁊ intellectus. Tria ad af
fectũ.videlicʒ dona pietatis.foꝛtitudinis
⁊ timoꝛis.Donum vo ſapientie quodam
modo ad vtrũq; videtur ꝑtinere.quia eſt
eius ꝓpꝛium nõ ſolum videre ſed guſtare.
Ungdeet ſapiẽtia dicitquaſi ſapida ſeu ſa
poꝛoſa ſcientia. Hoꝛũ deniq; donoꝛũ
duo ꝑtinent ad contẽplatiuã.videlicet ſa
pientia ⁊ intellectus.quia dono ſapientie
deum contẽplamur in ſe.dono aũt intel/
lectus in creaturis.Alia qͥnq; ptinentad

actiuam.qꝛ timoꝛe declinamus mala.pie

tate aũt ⁊ foꝛtitudine adiuuãte lumie ſci/
entie ⁊ conſilij bona pꝛoſeàmur. Licet
tamen inter dona ſapientia pꝛimo loco et
timoꝛ vltimo nomĩet᷑.nihilominus a do/

no timoꝛis ſapientie ↄteplatio inchoatur

ſicut ſcriptũ eſt Initiũ ſapiẽtietimoꝛ dñi.

donis vero medijs pꝛoficiendo ad perfe/

ctionem appꝛopinquatur.ſed dono ſapi/
entie contemplationis perfectio conſum

De his que ad contemplationẽ cõſum

mando perficiunt.
Capitulum quintum.
Mtter illa vo que contemplatiõis

i cöſummationez ꝑficiunt ſeu eius

pfectionẽ efficiunt.ſpecialiter po
nẽde ſunt octo beatitudines euãgelice.ex
eo videlicʒ qꝛ mentẽ eleuant ad oꝑanduʒ
ꝑfecte vt ſupꝛa tetigimꝰ. In illis em̃ octo
doctrine ſue regulis expᷣſſit xpᷣs cõpendi/
um totius euãgelice legis ⁊ xpᷣiane ꝑfecti
onis.ex qͥbus alia dependent oĩa. Uñ vt
illius doctrine ꝑfectionẽ ⁊ ſublimitatem
oſtẽderet.eam daturꝰaſcendit in montẽ.
Igdeo aũt beatitudies noĩant᷑.qꝛ in eis
conſiſtit btitudo vie quodãmõ /ꝓpinq̃ᷓ bea
titudini patrie.⁊ ei in aliquibus ꝑfectiõi/
bus conſimilis Naʒ hmõi beatitudo no/
bis in via pꝛeſentis vite poſſibilis.in tribo

conſiſtere dicif᷑. In altitud ine ſapientie

ſuauitate cõſcientie.virtutis ſublimitate.

PBpeculum

pas igitur beatitudies ita poſſumus
diſtinguere. In illis em anima ad bonuʒ
2 contra malum ꝑfecte oꝛdinat᷑ Ad bonũ
quippe oꝛdinate ſe habet ſi modica bona
modicũ diligat.ſi vᷣa bona eſuriat ⁊ ſitiat
⁊ ſieis ita adhereat vt nulla pena ab eis ſe
pari valeat. Ad pᷣmũ pertinet Biĩ paupe
res ſpiritu. Ad ſecũduzʒ Beati qui eſuriũt

„

⁊ ſitiunt iuſticiã.Ad tertiũ Beati qui ꝑſe

cutionẽ patiunt᷑ pꝛopter iuſticiaʒ. Ad ma
lum vᷣo quis oꝛdinate ſe habet ſi nulli ma

lum inferat.ſed ſibi illatum vel gratis aſ/

ſumptũ equanimiter ferat.ſi alteri illatuz

pꝓ poſſe auferat.ſi ſtudioſe cauet vt nec in
Inet᷑ a malo culpe nec ꝑturbet᷑a malo pe
ne.Ad pꝛimũ ꝑtinet.beati mites.Ad ſecũ
dum. beati qui lugent. Ad tercium.beati
miſericoꝛdes Ad qrtũ.beati mũdo coꝛð.

Ad quintum. beati pacifici. In pꝛima

aũt beatitudine eſt ꝑfectionis inchoatio.
ſcilicʒ in pauꝑtate ſpũs ſen humilitate.qꝛ
pꝛima virtus chꝛiſtianoꝛũ eſt humilitas.
in beatitudinibo medijs eſt ꝑfectionis cõ

ſummatio. In vltima vᷣo ꝑfectionis oſtẽè//
ſio. Ad pfectionẽ itaq; duo ꝑtinent ſcilicʒ

purgaria noxijs.⁊ repleri bonis Pꝛimuʒ
ad pauꝑtatem ſpũs ⁊ ad mãſuetudinẽ ꝑti

net quia pauptas ſpũs fugat mala qᷓ no/
bis pꝓueniunt a bonis que in nobis vł cir

ca nos ſunt.ſicut amoꝛem ⁊ ſollicitudinẽ
ſeculi. Manſuetudo vᷣo fugat mala q̃ ve
niũt nobis ab aduerſis que ↄtra nos ſũt.
videlicet ꝑturbatiões animi. Secun/

dum aũt.id eſt repletio boni ad alias qᷣn/
q; beatitudines ꝑtinet Eſt em̃ duplex bo

num. videlicʒ bonũ expediẽs ſᷣm quid vt
eſt medicina vł inciſio mẽbꝛiꝓ ſalute coꝛ
poꝛis Et eſt bonũ ſimpłr ⁊ abſolute expe
diens. Ad pꝛimũ ꝑtinent luctus.peniten
tia ⁊ ꝑſecutionis patientia.quibo ſalubꝛi/
ter quis bhic eligit cruciari vt poſſit in fu/
turo cõſolari Ad bonum aũt ſimplicit

ptinent quatuoꝛ ſequentes beatitudines

Due pme ad actiuã.Alie ad ↄtemplatiuã
Beati qͥ eſuriũt iuſticiã reſpicit bonũ qð
debemus de neceſſitate. Beati miſericoꝛ
des bonũ quod facimus ex ſupererogatõ
ne. Aliarũ duarũ que ꝑtinent ad contem
platiuaʒ pꝛioꝛ ꝑtinet ad intellectũ.videlʒ
coꝛdis mundicia. cuius eſt videre deum.
Poſterioꝛ ad affectũ.ſcʒ pacis tranquilli
tas.cuius eſt pᷣparare deo mẽtꝭ habitacu

lum.dicente ꝓpheta. In pace factus eſt lo
cus eius. His itaq; octo gradibus mira/
bilem ꝑfectionis ſcalaʒ xpᷣus nobis erexit
cuius vtraq; extremitas celũ tangit. Jo
in ↄmendatione pꝛime beatitudinis ⁊ vl/
time dicitur.qm̃ ipſoꝛũ eſt regnũ celoꝛũ.

hic videlicet in ſpe ⁊ finaliter in re.quam

iam quodãmõ poſſident in celeſtis ſuaui
tatis pꝛeguſtatione.

De conſideratiõe eoꝛum que nos ſu/

mus vel que in nobis ſunt.
Capitulũ ſerttum.
AGſtinximꝰ plura q̃ aliqualiter ad
d dtemplationẽ pertineꝛe videntur
INlunc aũt ea diſtinguamus circa
que contemplationis cõſideratio verſat᷑.
Licet em̃ pꝛopꝛie et pᷣncipaliter contẽpla

tio ſolum reſpectu dei ſit.tamen etiã eius

ↄſideratio quodãmodo ſe extendit ad res

alias put in deum ⁊ in eius cognitionem

ad dilectionez referunt᷑. Tria ſunt igit ad
que huiuſmodi cõſideratio extendit᷑.vide
licet ea que nos ſumus vel que in nobis
ſunt.ea que circa nos ſunt.⁊ ea que ſupꝛa
nos ſunt.de quibus bꝛeuiter eſt dicendũ
Igitur q;tum ad ea que nos ſumus vlł q̃ᷓ
in nobis ſunt tria conſiderare debemus.
ſcilicet mirabilem humani coꝛpoꝛis cõ/
poſitionẽ. mirabilioꝛẽ coꝛpoꝛis et ſpirit⸗
connexionẽ. ⁊ mirabiliſſimã anime ratio
nalis condition. Circa pꝛimũ cõſide/
randũ ⁊ admirandũ eſt dei artificiũ in de
bita vniuerſoꝝ membꝛoꝝ/poꝛtiõe.in oꝛ/
dinata tam exterioꝛũ q; interioꝛum ſenſu

num diſtinctione. In pulcra deniq; hu/
mani vultus decoꝛatione.quem pꝛopte/

rea ſurſum erectũ foꝛmare voluit vt ho/

minem ad celeſtium diuinoꝛumq; contẽ/

plationem factum eſſe oſtenderet. Ideo
vt poeta inquit. Pꝛonaq; cum ſpectẽt a/
nimalia cetera terram Os homini ſubli/
me dedit celumq; videre Juſſit? erectos
ad ſydera tollere vultus.

CLirca ſecundũ vero in ipſa cõnexione

anime ad coꝛpus illud ſingulariter admi

ratione dignum eſt quod nõ ſolũ ipᷣm ad

vitam ⁊ ad ſenſum animare poteſt. ſed in
hoc etiam quodãmodo ſimileʒ deo habi

tudineʒ tenet. NHam quemadmodũ deus

in omni creatura ſua inuenitur vbiq; to/

tus.ſic anima licet ſimplex ſit ⁊ indiuiſibi

lis per omnia coꝛpoꝛis mẽhꝛa diffuſa eſt.

— -—N
—

—— — — UG

S

— —— — —ä

conſioerationis

Et ſicut deus in mundo omnia ſolo vo/

luntatis nutu creauit.omnia mouet.om/
nia regit atq; diſponit.ſic anĩa in toto coꝛ
poꝛe vbiq; tota quaſi in ſuo quodam mũ
do omnia mẽbꝛa mouens eis vires influ
it.actiuitatẽ pꝛeſtat ⁊ ſepe ſola voluntatis
libertate agere imperat vt ideo merito ſa/
pientes quidam hominẽ microcoſmũ id

eſt minoꝛẽ mundũ nominare voluerint.

Circa tertiũ aũt ipſam conditionẽ ra/
tionalis anime diligẽter meditari ⁊ vehe/
menter mirari debemus. Nam anima ni
hil recte exiſtimat que ſeipſasꝭ ignoꝛat. Ne
ſcit ꝙ ſub pedibus ſuis omnis mundana

gloꝛia iacet.que ↄditionis ſue dignitateʒ

non penſat. Neſcit omnino quid de ſpiri
tu angelico.quid de diuino ſentire debe
at.que ſeipſam pꝛius nõ cogitat. Cogita
igit᷑ o anima nature tue excellentiam quõ

te fecerit deus ad ymaginẽ ⁊ ſimilitudinẽ

ſuam.quomõ in triplici anĩie potentia.me
moꝛatiua ſcʒ intellectiua et volitiua in te
ſancte trinitatis ymaginem impꝛeſſerit.q̃
modo in virtutibus varijs in te ſuã ſimili
tudinem expꝛeſſerit.quõ te ſuꝑ omnẽ coꝛ
poꝛeam creaturaʒ ſublimauerit.quõ in te
omniũ creaturaꝝ ꝑfectionẽ quodãmodo

in vnum collegerit. et tibi cũ inſenſibilib⸗

eſſe.cũ plantis viuere.cum bꝛutis ſentire
cum angelis intellectualiter ↄgnoſceꝛe et
libere velle ↄtulerit.quomodo cum eis te
indiuiſibilem ac ꝑpetuam ⁊ dei capacẽ at
q; in eo ſolo quietabilẽ de nihilo creaue/
rit. Cogita etiam circa oꝑatões anime
volubilitatẽ cogitationis.agilitateʒ yma
ginationis.ingenij acumẽ.diſcretõis exa
men.capacitatẽ memoꝛie.viuacitateʒ in/
telligentie.⁊ circa hec alia plura ſtupẽda.
de quibus in tractatu noſtro de ania cõ/
pendioſe multa collegim Sed ne tue
naturalis dignitatis cõſideratio te extol/
lat.tue etiam imꝑfectionis defectum con

ſiderare neceſſe eſt vt vnum ꝑ aliud tẽpe/

retur. Agnoſce itaq; quid fueris.quid ſis
quid eſſe debueris.quid eſſe poteriſ.quid

fueris per naturã.quid ſis per culpaʒ.qͥd
eſſe debueris per tuam induſtriam.qͥd ad

huc eſſe poſſis per diuinam gratiaʒ. Nũc
maloꝛum tuoꝛũ reminiſcens.ↄſidera vbi
fueris.nunc diuinoꝝ iudicioꝛũ ſententiã
metuens.cogita vbi eris.nunc mala pᷣſen
tis vite attendens.ſolerter merens.agno

ſce vbi ſis.nunc bona ſuꝑne patrie contè
plans.ſalubꝛiter lugens.conſpice vbi nõ
ſis. Conſidera deniq; o homo diffinitõeʒ
tuam.qꝛ animal es rònale moꝛtale. vnde
quia rationalis es.cum deo et angelis ꝑ/
ticipans mentem in celum erigere.⁊ quia
moꝛtalis es cum terrenis animalibus vi
uens moꝛtem meditari ⁊ metuere finẽ de
bes. Hinc a poeta dictuʒ eſt. O felix moꝛ
tale genus ſi ſemper haberet Eternũ pꝛe
mente bonũ.finemq; timeret.
De cõſideratione eoꝛum que iuxta ſeun
pꝛope nos ſunt. WM
L.ooaapitulum ſeptinluim.
Is conſideratis que nos ſumus.
h aut que in nobis ſunt.ad ea conſi
deranda tranſeamꝰque circa nos
ſunt. Et hec rripharie diſtinguunt᷑ Nam
quedam iuxta vel pꝛope nos.quedam cõ
tra nos.quedam pꝛo nobis ſen ꝓpter nos
ſunt. Pꝛimo ergo q;tum ad ea que iux
ta vel pꝛope nos ſunt.id eſt ꝓximos nr̃os
ↄſiderãda ſunt eoꝝ oĩa.hoc eſt tã ꝑfectoꝝ
qᷓ; ꝑpuerſoꝝ bona ⁊ mala.vt inde eluceſcat

qd imitari ⁊ quid vitari expediat.vt ex bo

nis diſcas vnde deo gratias agere.ex ma
lis vero quid coꝛrigere debeas.Ad hanc
ↄſiderationẽ ꝑtinet bona ꝓximoꝛũ medi/
tari ad imitationis emulationem ⁊ ad dei
laudem ⁊ graꝝ actionẽ.mala vᷣo ad nr̃am
eruditionẽ ⁊ eoꝝ emẽdationẽac cõpaſſio
nẽ. Nam cum er caritate pꝛoximos nr̃os
etiã inimicos ſicut noſipſos diligere.id ẽ
eoꝝ ꝑfectionẽ ⁊ ſalutẽ ⁊ eis gr̃am ⁊ gliam
optare debeamꝰ. ↄñs eſt vt eoꝝ bonis cõ/
gaudere⁊ eoꝝ malis cõdolere.ſicut pꝛijsz
teneamur. Ideo dicit apłus Caritas nõ
querit q̃ ſua ſunt.quia ſua reputat aliena
⁊ q̃ alioꝝ ſunt q̃rit tanq; ꝓpꝛia Igitur qui
hanc habet om̃es ꝓpter deũ amat.Sic tñũ
in homine amat naturã vt culpam odiat.
nullũ tñũ ꝓpter culpã ſꝑnit.nullũ ↄtemnit.
nullũ iudicat.nullũ ſe indignioꝛẽ qᷓ;tũ ad
gratuitã dei electionẽ aut finalẽ dilectio/
nẽ reputat. Sed qꝛ nemo ſcit an amo/
re vł odio dignus ſit.ipſe ſua vł alioꝝ pec
cata tanc; ꝓpꝛia defles.ſibi⁊ oĩb ↄgruen

tia bona deſiderat. In H̊ aũt deſideꝛio ita

debitũ ſapietie oꝛdinẽ ſeruat vtbona ma
ioꝛa minoꝛibo pᷣferat.ſicut coꝛꝑa reb.ani

mas coꝛꝑib.ſpũalia tꝑalibꝰ.et᷑na caducꝭ

Deↄpſideratiõe eoꝝ qᷓ ↄtra nos ſunt.

Capitulum Octauum.
Einde q;tum ad ea que ↄtra nos
d ſunt.id eſt nobis aduerſa conſide
randum eſt ea in triplici diffeꝛen/
tia conſiſtere. Nam quedam ſunt patien/

ter toleranda. quedax potenter impugnã

da.quedam pꝛudenter foꝛmidanda.

Aid pꝛimam differentiã ꝑtinent aduer
ſa tribulationis que iterum triplexeſt.ſcJ.
diuine coꝛrectionis.humaue ꝑſecutiõis.
⁊ diabolice impugnatiõis.Et pꝛo his nõ
ſolum patienter ſed etiam gaudenter tole

randis nos conſolatur ſcriptura dicens.

Per multas tribulationes opoꝛtet intra
re in regnum celoꝝ.O magna tribulatio
nis vtilitas. Cũq; eiꝰ alias multiplex vti
litas aſſignetur.hec vna ſufficit ꝙ ꝑ eã ceè/
leſtis regni introitus aperitur. ⁊ nobis ad

huc in terris iacentibus noſtra mens di/
nine viſionis celeſtiũq; ↄtemplatiõe ſub/

leuatur. Hinc Jacob ab Eſau perſecutꝰ

vidit dominũ facie ad facieʒ. Hinc Ste
phanus in tribulatione poſitus vidit glo

riam dei. Hinc Johannes in exilium re/
ligatus reuelatões diuinas habuit de qͥ/

bne Apocalipſim ſcripſit. Ad ſecundã
Olffferentiam ꝑtinent triplicis hoſtis.mũ

di. carnis ⁊ demonis pꝛelia.quibus con/
tra nosindeſinenter inſultantibus poten

ter repugnare debemus.vt nec mũdi tur

bpatio. nec carnis inquinatio.nec demo/

nis tentatio in nos pꝛeualeant.nec eoꝛuʒ

vicijs ſuccumbamus. Alioquin ad con/

templationis ſcala m nõ reſurgimus ere/
cti.ſed eiecti ab ea cadimus. Ad terciaʒ
OIltifferentiam ꝑtinent pᷣcipue tria.que pꝛu
denter foꝛmidare ac foꝛmidando cauere
tenemur. videlicet peccati defoꝛmitas.in vt
fernoꝝ vt timeant᷑ Omniuʒ quoq; tã bo
noꝛũ qᷓ; maloꝛũ ſapoꝛem habet. UVnde ſa

ferni penalitas.purgatoꝛij acerbitas. In

Ddefoꝛmitate peccati conſideremus dei of
fenſam ineſtimabilem ꝓpter infinitatẽ ſue
excellentie. In penalitate inferni dei fer/

uoꝛem ſeu vindictam implacabileʒ ꝓpter

rigoꝛez ſue iuſticie. In acerbitate purga
toꝛij dei iram mitigabilem ꝓpter dulcoꝛẽ
ſuue clemẽtie. Hec ↄſiderãs pꝛopheta oꝛa
bat dicens. Domine ne in furoꝛe tuo ⁊c.
Et ad hoc non ſuoꝛum meritoꝛũ iuſticiã
ſed ſue infirmitatis miſeriam ⁊ diuine bo
nitatis miſericoꝛdiã allegauit. Diſerere
mei dñje quoniã infirmus ſum. Et iteruz

Miſerere mei deus ᷣm mag. mi tu. Tlbi

ſane magnam deploꝛat miſeriam qui ma
gnam imploꝛat miſcdiam. Heu q; foꝛmi

dandi.heu q; cauẽdi ſunt furoꝛ iſte et hec

ira dei. Igitur ne in furoꝛe arguamur.et
ne in ira coꝛripiamur.imploꝛata magna

dei miſericoꝛdia noſipſos arguamꝰ ⁊ coꝛ

ripiamus. Arguamus nos de multiplici

negligentia. de multiplici ↄcupiſcentia.ðᷣ

multiplici nequicia.De negligentia in pe
nitẽtia peccatoꝝ.in reſiſtentia tentationũ

in ꝓfectu ac ꝑſeuerantia bonoꝛũ operum
Arguamus nos de multiplici ↄcupiſcen
tia voluptatis.vanitatis et curioſitatis.
De ↄcupiſcentia voluptatis in veſtimen
tis delicioſis.in cibarijs ſapoꝛoſis.in ob/
lectamentis luxurioſis. De ↄcupĩa vani

tatis.fauoꝛis.laudis et honoꝛis. De ↄcu

piſcentia curioſitatis.ad ſciendũ occulta

vel minus vtilia.ad vidẽdũ pulchꝛa et ni

mis allectiua. ad habendum cara ⁊ valde

ſumptuoſa. Arguamus nos de multipli

ci nequicia iracundie.inuidie et accidie.

De his ergo alijſq; peccat arguamꝰ nos

et coꝛripiamus per coꝛdis contritionem

oꝛis confeſſionem.⁊ operis ſatiſfactionẽ

quia ſine his tribus gradibus ſealam cõ
templationis aſcendeꝛe non valemus.
De conſideratione eoꝛum que pꝛo no
bis ſeu pꝛopter nos ſunt.

Capitulum nonum

DODſtq; diximus de his queõ nos

p etiam de his que pꝛo nobis ſeu ꝓ
pter nos ſunt dicendum eſt Nam

ſapia ↄſiderat pꝛo et cõtra.hoc eſt pꝛoſpe
ra et aduerſa. bona ⁊ mala. Ipſa a fine vſ

q; ad finem attingens oĩm habet nociciã.

celeſtiũ.terreſtriũ ⁊ infernoꝛũ.Celeſtium

vt appetantur.terreſtriuʒ vt contẽnant᷑.in

pientia quaſi ſapida ſcĩa dicta eſt.quia ſi
biomnia ſapiunt vt debent.ſcʒ mala cul

pe vt amara.mala pene vt inſipida.bona
tempoꝛalia vt vilia.bona ſpũalia vt cara

bona gr̃e vt ſapoꝛoſa.bona głie vt fructu

oſa. Ideo bñ dictum eſt Inueniſti ſapiẽ

tiã ſitibi ſingula ſapiũt ꝓut ſunt.Per hãc

igitur ſapere debemꝰea que ꝓ nobis ſeu ꝓ
pter nos ſunt.hoc eſt dei auxilia et benefi

cia. Et hoꝛum q̃dam ſunt generalia. que
dam ſpecialia.quedam ſingularia.Et ite
rũ generalia diuidunt᷑ ĩ bñficia creatõis.

lti⸗ nirabilio
ſerbene
ſenckene
negpatierr⸗

muchuerſi
Igtensiuſtfi.
oo o de

foſteruolern

lacleinnſ
chlcnichſing

niscorpon
Mndoni
(odn
ie
pophett
lrndn
ſcio ben
torlima
buiicere⸗
nmnapgen
fichsqua
reOnun⸗
glijs bütee
tocömun
ſopbus,
Decon
ſunt.

U

pentigo⸗
archſplcit
ſderris?
Ihnscon
memle
Mrerita
ſiphera.
ſuepplabo
fiyalmer
hemia⸗
nliscde
mi
gnüciſch
a

nquima
achformi
nihe ethec
1Wamur er
Nnhade
tgrantcor
de multhlic
Dhpiſcentin 5
Gigenti nnpe
uatenrtatoni
horlopemm
iapiſen
cnnoſttn.
g inveſtinen
moſsinob/
Nupia vni
orss Deyen
engi occulen
ulchuerni
atte wlge
de mulnpti
cetacecde.
gvam? w⸗
ntitogen
Nnſficnon⸗
lalun o
onus,.
epro ho

ne' nos
bis ſen p
1cſt flam
n poſpe
aafiner
betnoclcii.
Ccſtum
nimii
nogz labo
. Uuen
auis ſ
ula cul
bona
yt ra
fructu
iſapié
erhic
ſeup
enefi
„que
tite
tois

—

conſierationis

reꝑationis ⁊ gloꝛificatõnis.Pꝛimo nãq;
hu“mana natura creatur vt ſit Secundo

reꝑatur ſeu iuſtificat᷑ vt bona ſit.Tertio

gloꝛificatur vt beata ſit. Per creationem
ad bonum iniciat᷑.ꝑ iuſtificationẽ in bo/
no dilatatur.ꝑ gloꝛificationẽ in bono cõ/
ſummat. In nullis aũt alijs dei oꝑib ap

paret vel eius potẽtia ſublimioꝛ.vel ſapi/

entia mirabilioꝛ.vel miſcdia iocundioꝛ.
Inſuper beneficia dei ſpecialia tria ſunt.
Pꝛimũ eſt expectationis.quo deus pecca
toꝛes patieter expectat ad penitentiã Se
cundũ cõuerſiõis.quo diu expectatos cõ
Uertens iuſtificat ꝑ gram. Terciũ ↄſerua
tiõis.quo ↄuerſos a caſu pᷣſeruat et in bo
no ſtatu ↄſeruat per ꝑſeuerantiã. Ampli/
us quedam ſunt dei bñficia ſingularia q̃
vvnicuiq; ſingulariter exhibent᷑.vel in bo/
nis coꝛpoꝛalibo.tꝑalibus:aut ſpiritualibꝰ
vel in bonis nature.foꝛtune.aut gre.que
gquiſq; diligenter ↄſiderãs nõ dicã renũe
rare ſed vix enumerare ſufficiet. Hinc ait
pꝛopheta Quid retribuaʒ dño p omnibꝰ
ꝗᷓ retribuit mihi. Itaq; in his oib dei bñ
ficijs benefactoꝛẽ noſtꝝ meditari atq; mi
rari ipᷣmq; ꝓ qualicunq; eoꝛũ retributõe
bñdicere ac laudare tenemur. Et non mi
nus ꝓ generalibo q; ꝓ ſingularibus bene/

ficijs quas poſſumus graꝝactiões refer/

De contemplatiõe eoꝛum ꝗᷓ ſupꝛa nos

ſunt. CLapitulũ decimũ.
ODDlſthec ad ea tandem ↄtemplãda

p que ſupꝛa nos ſunt coꝛda lenemꝰ

NVlt em ad eoꝛũ cõtemplationẽ ſa
pientia ↄſcendere poſſit.alia oĩa vndiqʒ
circũſpicit.intus ſcʒ ⁊ extra.ante ⁊ retro.

a dextris ⁊ a ſiniſtris.ſurſum et deoꝛſum.
Intus conſiderat cogitationes⁊ affectio
nes.extra locutiones ⁊ oꝑatões.retro pec
cata pᷣterita.ante pᷣſentia et futura.A dex
tris ꝓſpera.a ſiniſtris aduerſa.vł a dextrꝭ

xxempla bonoꝝ.a ſiniſtris xempla malo
rũ.vel merita et demerita.Surſuʒ bono

heenn neo:ſun ma loꝛũ ſupplicia. vel

upius celeſte regnum.inferius terrenuʒ
exiliũ. Sed quoꝛſum hec oĩa Sane vt ꝑ
eoꝛũ cõſiderationẽ finaliter ſapie ↄtẽpla/
tio ad ea que ſupꝛa noſ ſunt ꝑueniat. Su

pꝛa nos aũt dico non celũ.nõ ſolem vłlu

nã.aut ſtellas.quia et ſi ſupꝛa nos ſint lo/
ci poſitione.ſunt tñ infra nos pcij ſeu na/
ture dignitate ac ꝑfectione.cuʒ ⁊ ea ⁊ oia
coꝛꝑalia que ſub eis ſunt ꝓpter nos facta
nobis ſubſint. Sed ſupꝛa nos ſunt deus

angelus. ? ſpũs beatus. deus p naturam
angelus ꝑ natura? gratiam ſpus bntus

2*7 - „

bis erit ↄtemplationis cõſideratio. Pꝛi⸗/

ma de beatis animabus. Secũda de an
gelicis ſpiritibus.Tercia de diuinis ꝑfe
ctionibus.vt ſic de minoꝛiba ad maioꝛa ⁊
altioꝛa ꝓcedamus.⁊ mirabilẽ dei potetiã
ſapientiã ⁊ clemẽetiã in ſanctis ſuis ↄtem
plemur pſallentes cum ꝓpheta. Mirabi
lis deus in ſanctis ſuis. Licet autẽ ſta

tum beatitudinis ⁊ modũ gloꝛificatônis

hominũ vel angeloꝝ ſanctoꝛũ ꝓpter mira
bilẽ eius altitudine.nec homis ſenſus ca

pere. nec ratio poſſit còpꝛehendere ꝓpter
quod humana auiditas qð ꝑ exꝑimentũ

vel rationẽ non ꝓbat quãdoq; pꝛo modi /
co vel pene pꝛo nihilo reputat.mẽs tamè
chꝛiſtiana de future beatitudinis certitu

dine fidei atteſtatione ſtabilita.illius ma

gnitudinẽ ꝑ ↄtẽplationẽ meditando atq;

mirando tandem poſt plenã mũdationeʒ
oſcientie.poſt multa exercitia iuſticie.ſe/
re Quia nõ minus ꝓ me fecit qͥ mihi cum
alijs bñfecit.imo eo magis.quo bonũ q̃n
to cõmunius tanto diuinius vt ait philo

pe incipit ſperare ⁊ quodãmõ ſperãdo et

⁊ amãdo pᷣguſtare.quod pꝛius vix potat

credere.⁊ hoc eſt ad quod debemus inde

ſinenter tendere donec future illius pleni

tudinis.plene felicitatis ⁊ felicis ſuauita

tis quantulaſcũq; pꝛimitias accipere va
leamus .
De contẽplatione in ſanctis animabꝰ.

Capitulũ vndecimuz.
OInſideremus ergo in beatis aĩa/
Cc bus mirabilem earũ gloꝛiã.⁊ inð
in angelicis ſpiritibus mirabilio
rem excellentiã.⁊ex his deniq; in diuis ꝑ
fectionibus mirabiliſſimã ſuꝑeminentiã
ↄtemplemur. Igit᷑illa animaꝝ beatifica
gloꝛia pꝛincipaliter cõſiſtit in ſancte ⁊ in/
diuidue trinitatis ↄpꝛehẽſiõe que tria cõ
plectitur. videlicʒ clariſſimã viſionẽ.ſua
uiſſimã fruitionẽ.⁊ ſacratiſſimã delectati
onem. ex viſione fruitio ſiue dilectio.et ex
his delectatio inſeꝑabiliter conſequitur.
Igdeoq; in his tribus beatitudo eſſentia
liter conſi itar dici/ licereamplura alid

getidentalitercomitentur. Unde Jobã/

nes in Apocalipſi ipſaʒ beatitudinis glo
riã vidiſſe intelligit᷑ ſub figura coꝛone du
odecim ſtellarũ In quibo duodecim con

ditiones coꝛone beatifice deſignant᷑ vide
licettres ſupꝛadicte dotes anĩe.viſio.frui

tio ⁊ delectatio.et quatuoꝛ dotes coꝛporꝭ
gloꝛificandi.que ſunt pulcritudinis cla/

ritas.ſubtilitas.agilitas.⁊ impaſſibilitas

ac quinq; ſenſuum ꝑfecta ſatietas. In
ſuꝑ etiam ꝑ duodecim fructus ligni vite
quos ibidẽ Johãnes cõmemoꝛaſſe legit᷑
duodecim puilegia beatoꝛũ poſt genera/
lem reſurrectionẽ coꝛpoꝛũ figurant᷑.vide

licet ſanitas ſine infirmitate.iuuentꝰ ſine

ſenectute.impaſſibilitas ſine moꝛte.pul/
critudo ſine defoꝛmitate.libertas ſine ſer

uitute vel coactione.pax ſine turbatione.

ſecuritas ſine timoꝛe.ſatietas ſine faſtidio
vel eſurie.abũdãatia ſine indigẽtia vł pau
pertate.cognitio ſine ignoꝛantia vel erꝛo
re.gloꝛia ſine ignominia vel ðdecoꝛe.gau
dium ſine triſticia vel doloꝛe. Licz au
tem verũ et eſſentiale beatoꝛũ gaudiũ pn
cipaliter ſit de creatoꝛe et in ipſa beatiſſi/

ma trinitate.tamẽ erit accidẽtaliter ð cre
atura.⁊ in eius multiplici cõſideratione.

Baudebunt quippe de chꝛiſti humanita
te quã cum deitate vnitã videbunt. Gau
debunt de celeſti habitatione et loci ame/
nitate.pulcritudine ⁊ magnitudie quam
poſſidebunt. Gaudebũt de iocunda ſan/

ctoꝛũ tam hominũ qᷓ; angeloꝛũ ſocietate.

ſocietatis multitudine.multitudinis vni
tate ⁊ caritate cũ qua regnabunt. Gaude
bunt de coꝛpoꝛũ gloꝛificatione quaʒ poſt

reſurrectionẽ habebũt. Gaudebũt ð mũ

di periculis que ſuꝑauerunt. Gaudebũt
deniq; de inferni ſupplicijs ⁊ penis a qui/
bus euaſerunt.⁊ in qbus dei offenſam iu
ſta vltione puniri letabũtur.quia ſicut ꝑ.
ꝓhetam dicitur. letabit᷑ iuſtus cum vide
rit vindictã.Eſt pᷣterea alið ſpeciale gau
dium ſeu pᷣmium accidentale quod reſpe
ctu eſſentialis pᷣmij dicitaureola id ẽ par
ua coꝛona que dat᷑ aliquibo ſanctis ratõe
alicuius meriti excellẽtis Et hec tribo ſta

tibo hominũ aſſignat᷑. doctoꝛibus ſcʒ vir
ginib ⁊ martiribus. Hec itaq; pauca de

pᷣmijs gloꝛie diximus.que om̃ino maio/
ra lunt q; cogitare aut dicere valeamus.

quia vt apoſtolꝰ ait.nec oculus vidit. nec

auris audiuit.nec in coꝛ hominis aſcẽdit
que pᷣparauit deus diligentibus ſe.

Decont plattone in angelicꝭ ſpiritibs.
Caplm duodeciuũuü.
Ed iam ad angelicos ſpiritus no
ſ ſtra conſideratio dirigat᷑. Et vt ðᷣ
malis angelis taceamus quos ſu

perbia a celeſtibus ſedibus eiecit.de illis
loquamur quos fide tenemꝰ in celis gloę/
rioſos eſſe atq; beatos.ĩmoꝛtalitate ꝑpe/

tuos.intellectu ꝑſpicuos.affectu benino
los.mũdicia puros.ſanctimonia ĩtegros

religione pios.pietate ſerenos.ſerenitateꝛ
ac pace ſecuros.Et ſicuta deo ↄditos ſi
diuinis laudib ⁊ obſequijs deditos. Si

cut ab initio ſtabiles.ſic in ꝑfectionis ſta

bilitate ꝑſeuerantes. Sicut in ꝑſonis di

ſtinctos.ſic in diſtinctis oꝛdinibus gradi
bus ⁊ officijs diſpoſitos. Sunt enim an

geli qui in miniſteriũ miſſi.ſinguli ſingu

lis hominib dati credunt᷑. Sunt archã

geli qui minoꝛibo angelis pꝛeſunt.⁊ diui /
noꝛũ miſterioꝛũ conſcij.non niſi ob pꝛeci
puas ⁊ maximas cauſas mittunt᷑. SGunt
virtutes quoꝝ nutu vel opere ſigna⁊ ꝓdi

gia fiunt. Sunt poteſtates ſuꝑioꝛes iſtis
quarũ virtute poteſtas tenebꝛarum ↄpꝛi
mitur ne quantũ vult noceat. Sunt pᷣn/

cipatus.quoꝛũ moderamie omnis in ter
ris pꝛincipatus ↄſtituit᷑ regitur.limitaft᷑.
tranſ fertur atq; mutat᷑.Sũt dominatio
nes ſic pᷣſatis ſuꝑeminẽtes oꝛdinibus vt
hoꝛum reſpectu ceteri videant᷑ om̃es ad
miniſtratoꝛij ſpiritus.⁊ ad iſtos tanq; do

minos referri regimina pncipatuũ.tuta/
mina poteſtatũ.operatiões virtutũ.reue
lationes ctgdozncnrem 7 pꝛouiden
tiam angeloꝛũ. Sunt thꝛoni.qui ex eo ꝙ

alte ſedent thꝛoni dicunt᷑. Et ideo ſedent.
quia in eis ſedet deus altiſſimus.quã ſeſ/

ſionem ſummã tranqͥllitateʒ et tranquil
lam ſerenitatẽ ac pacẽ intelligimꝰ. Sunt
cherubin qui ex oꝛe altiſſimi ſapientiam
haurientes in vniuerſis ciuibo celeſtibus
fontalis ſapientie fluenta refundũt. Sũt
deniq; ſeraphin.qui diuini amoꝛis igne
ſuccenſi.ſingulos illos ciues lucernas ar
dentes caritate ⁊ claritate lucentes effici
unt In his autẽ contẽplari deum poſſu/

mus. Nam cum pᷣmiſſa omnia operẽtur
angelici ſpiritus.ea tamen in eis et ꝑx os
operatur perfectius ille vnus atqʒ idem

=— — — —

—

— — — — ———

—];;];¶M.. — ð

Ne

i

t.

ſio

ce

conſioerationis

ſpũs qui ſingulis diuidit put vult. Nam

illam faciunt angeli non bono quod ſunt
ſed bono quo dei participes fiũt.deꝰ aũt
bono quod ipſe eſt eſſentialiter illa efficit

ſuꝑeminenter. Nã ſuꝑ angelos aſſiſtit et

cuſtodit vt ſupᷣma pietas ſuper archange

los reuelat ⁊ erudit vt intima claritas ſu/
per ᷣtutes oꝑatur vt ſumma virtus.ſuꝑ

poteſtates tueturvt vera ſalus.ſuꝑ pnci/

patus regit vt pꝛincipiũ efficiens.ſuꝑ do
minationes pᷣeſt vt maieſtas oĩpotẽs.ſu/
per thꝛonos ſedet vt ſereniſſima equitas.
ſuꝑ cheꝛubin nouit vt ſapientiſſima veri/
tas.ſuꝑ ſeraphin amat ⁊ ardet vt ſuauiſſi
ma caritas.O q; bonũ eſt iocundũ ibi cũ

celi ciuibus habitare ⁊ ꝑ mentiſ ↄtempla
tionẽ vtcũq; hic poſſumus illas circuire

lucidiſſimas manſiones.⁊ cum ꝓpheta ex
clamare. domine dilexi decoꝛẽ domꝰ tue
⁊ locum habitationis gloꝛie tue.
DODe contemplatione in diuinis ꝑfectio
nibus. Capitulũ tredecimũ
Eirũ multo melius atq; iocundi/
v us eſt hos angelicos alioſq; bea/
teoos ſpũͦs ꝑtranſire.⁊ ad dei diuĩa
rũq; ꝑfectionũ cõtemplationẽ ꝑuenire.et
dicere cum ſponſa in canticis. Panluluʒ
cum ꝑtranſiſſem eos inueni quem diligit
anima mea. In hac itaq; ↄſideratione il/
lud ſciendũ eſt.ꝙdiuinarũ ꝑfectionũ que
dam ſunt non contra ſed ſupꝛa rõnẽ Que
dam vo nõ pꝛeter ſed ᷣm rõnem. Supꝛa
rationẽ ſunt que ad diuinã trinitatẽ perti

nent vt triũ ypoſtaſum id eſt triũ ſuppoſi/
toꝛũñ vel pſonarũ in vna deitate realis di
ſtinctio.illarũ triũ rerum eſſentialis cir/

cũinceſſio.earundẽ ſuppoſitalis emana/
tio.patris pᷣncipians pꝛoductio.filij eter/
na geneꝛatio.ſpũſſancti ab vtroq; ſpiratõ
⁊ alia hmõi.quoꝝ ↄpꝛehenſio magis ba/
beri ſperãda eſt ꝑ beatitudinẽ patrie qᷓ; ꝑ

ↄtemplationẽ vie. Sed alia ſunt ſᷣm ratõ
nem que ad diuinaʒ ꝑtinent vnitatẽ.vtq;
vna ſit ði eſſentia ſimpliciſſima immenſa

infinita immobilis omnipotẽs liberꝛima
⁊ generaliter ꝑfectiſſima.que licet huma

„

ne modũ intenigei excedant.tamẽ ratõi

conſonant. In his vo fides rationẽ ↄfoꝛ

tat ⁊ ad eoꝛum ↄtẽplationẽ adiuuat Qui
dam aũt oẽm hmõi pfectionũ ↄſideratio
nem in quadruplicẽ ſpeciẽ colligũt. Pꝛi/
ma eſt admiratio maieſtatis ⁊ hecmaxia.

⁊ que requirit coꝛ purgatuz vta vichjs li/

beꝝ.facile ſe ad ſuꝑna leuet. Secũda hu

ic neceſſaria intuitio iudicioꝝ del.que pa

uido aſpectu dum vehemẽtius cõcutit in

tuentem fugat vitia.fundat virtutes.ini⸗
ciat ad ſapientiã. humilitatẽ ſeruat. Ter/
cia eſt memoꝛia bñficioꝝ que ne dimittat
ingratũ ſollicitat memoꝛantẽ ad amoꝛeʒ

benefactoꝛis.Quarta expectatio pmiſſo

rũ ⁊ meditatio eternitatis.qꝛ enim ꝗᷓ pꝛo/
mittunt᷑ eterna ſunt.hec lõganimitatẽ alit
⁊ ꝑſeuerãtie dat vigoꝛẽe. Ad hec vᷣo cõo⸗

uenienter adaptat᷑ illud apłi.vt poſſitꝭ cõ
pꝛehẽdere cum omnibo ſanctis que ſit lõ/

gitudo.latitudo.ſublimitas et pꝛofundũ.
Longitudinem appᷣhendit meditatio p/
miſſoꝛũ.Latitudinẽ recoꝛdatio benefici/
oꝛũ. Sublimitatẽ contemplatio maieſta
tis. Pꝛofundũ inſpectio iudicioꝛũ. Hec
in deo vnag res ſunt.q̃ lõgitudo dicitur p
pter eternitatem.latitudo ꝓpter caritateʒ.
ſublimitas pꝛopter maieſtateʒ. pfunditaſ
ꝓpter ſapientiam Hec autẽ diſputatio nõ
comphendit ſed affectio ſancta et ipſa ge/

mina eſt.ſ.timoꝛ domini ſa nctus ⁊ ſanctꝰ
amoꝛ.Et timoꝛ qͥdem ſublimi ⁊ pꝛofun/

do.amoꝛ lato longoq; reſpõdet.Quid tã

timendũ q; poteſtas cui nõ potes reſiſte/

req́; ſapiẽtia cui abſcõdi nõ potes.OH uid
tã amabile q; amoꝛ ipſe quo aman. Ama
bilioꝛẽ tamẽ iũcta eternitas facit Stupẽ
da itaq; ſublimitas maieſtatis paneda a/
biſſus iudicioꝛũ feruoꝛem exigit caritas.
eternitas ꝑſeuerantiã ſuſtinendi. Ad hos
gautem contemplatiõis modos reducere
poſſumus quicquid de diuinis ꝑfectiõi/

bus meditamur aut loquimur vt ꝙ deuſ

eſt vnitas indiuiſa.trinitas incõſuſa.fecũ
ditas immẽſa.felicitas infinita.maieſtas

imꝑſcrutabilis.poteſtas impturbabilis.

firmitas immobilis.eternitas intermina

bilis. veritas om̃iſciens. volũtas om̃ipo

tens.bonitas om̃ia cõmunicans.caritaſ

omnia amans.incõmutabilis ratio.ratõ

nabilis diſpoſitio. diſpoſita pꝛedeſtinatõ
pꝛedeſtinata beatitudo.beatoꝛũ gloꝛia.p

uerſoꝛũ pena.gloꝛificandoꝛũ electio gra

tiſſima.puniendoꝝ repꝛobatio iuſtiſſima

ſumma iuſticie equitas ſumma miſericoꝛ
die pietas.ſumma beniuolentie largitas.

ſumma beneficentie benignitas. Cuiꝰ be
niuolentie ac deneficentislat giſſiina⸗ be

D

— l

nigniſſima virtus creat mentes ad ſe par
ticipandũ. viuificat ad ſapiendum. afficit
ad appetendũ.dilatat ad capiendũ. iuſtifi
cat ad ꝓmerendũ.beatificat ad ↄpꝛehen/

dendiũi.illuminat ad ↄgnitionẽ.viſitat ad

conſolationẽ.roboꝛat ad virtutẽ ꝑpetuat
gad immoꝛtalitatẽ.implet ad felicitatẽ.cir

cũdat ad ſecuritatẽ. Hinc recte dictũ eſt.
In ipſo viuimꝰ mouemur ⁊ ſumus.li/
uimus vita nature ⁊ intelligẽtie rationa/

lis. Mouemur vita gtie ⁊ meritoꝛie actõ

nis.et ſumus vita gloꝛie ac ſtabilite con/
firmationis. Nec ſolũ nos in ipſo ſic ſpe/

cialiter ſumus ſed etiã in eo geneꝛałr ſunt

omnia.dicẽte apło.Exquo omnia ꝑ quẽ
oĩa in quo omnia.Ex quo oĩa non quaſi
ex ſemine vel materia pꝛeiacente ſed vt ex
vdea vel exemplo pᷣcedente. Per quẽ oĩa
non tanq; alio artifice indigenteʒ.ſed ꝑ ſe

tanq; pꝛimũ ⁊ vnicũ omniũ pꝛincipiũ p/
ducere ſufficientẽ. In quo oĩa non quaſi

in loco ↄtinente ſed vt in virtute ↄſeruãte

Cunq; oĩa ſint in eo ipſe quoq; eſt oĩa in
omniby non realiter ſed virtualiter nec in
rebus localiter ſed in eis vbiq; eſt eſſenti/

aliter. Ipſe deniq; infra omia ⁊ ſupꝛa oĩa
Infra omia nõ incluſus.ſupꝛa oĩa nõ ex
cluſus. Sed cũ dicat euangeliſta. in mũ
do erat ⁊ mũdus ꝑ ipſum factus eſt.ante/
q; mundus fieret vbi erat Sane in ſeipᷣo
⁊ ſemꝑ eſt ⁊ eternaliter erat. Sic ergo de

Ddeo ⁊ diuinis ꝑfectionibus vt poſſumus
cogitãtes eum ↄtemplãdo querimꝰ. Sʒ
quantũcunq; in altum noſtra cogitatio ꝓ

ficiat vltra eſt nec infra id quod humana
mẽs cogitare poteſt. ſed ſemꝑ vltra ſupꝛa

qqʒ ipſe altiſſimus q̃rẽdus eſt quẽ pia oꝛa
tione ⁊ deuotiõe.quem noſtra inueſtiga/
tione aut diſputatione ⁊ querimus digni
us ⁊ inuenimus facilius.

Detribus gradibus ↄſiderationis.
Laapitulum. xiiij.

Oſtq; autem diximus de reb cõ⸗/

p templandis.reſtat vt dicamus ðᷣ
varijs modis et ſpeciebb ↄtempla

tionis. Et quia conſideratio eſt genuſ ad
contemplationẽ ſtricte et ꝓpꝛie dictam. de
tribus cõſiderationis gradibus vel ſpeci
ebus pꝛius agendũ eſt.Quarũ ſpecieruz

gradus quidãa ita diſtinguunt.dicẽtes il/

ſequatur.

nendo in ſuam ⁊ multoꝛũ ſalutem. Jlluz
vᷣo non maioꝛẽ qui hunc ſibi gradũ ad ii

la inuiſibilia philoſophando cõſtituit ni/

ſi ꝙ hoc dulcius illud vtilius. hoc feliciꝰ
illud foꝛtius eſſe ↄſtat. Illum autem ma
ximũ qui ſpꝛeto ipſo vſu rerũ ⁊ ſenſuũ q̊n
tum q dem humane fragilitati fas eſt non
aſcenſoꝛijs gradib ſed inopinatis exceſſi

bus auolare interdũ contemplãdo ad il/

la ſublimia ↄſuenit.Ad hoc vltimũ perti
nent exceſſus pauli.exceſſus nõ aſcenſus

nam potius raptuʒ fuiſſe q; aſcẽdiſſe ipſe
ſe perhibet. Has itaq; ↄſiderationis ſpe
cies ꝓpꝛijſ diſtinguũt nominibus.Pꝛimã
vocant diſpenſatiuã.ſecundã eſtimatiuã
terciã ſpeculatiuã. Diſpenſatiua eſt conſi
deratio ſenſibus ſenſibilibiq; rebus oꝛdi

nate ⁊ ſocialiter vtens ad pꝛomerendum
deum. Eſtimatiua eſt cõſideratio pꝛudẽ⸗
ter ac diligenter queq; ſcrutans ⁊ ponde

rans ad inueſtigandũ deum. Speculati
na eſt conſideratio ſe in ſe colligens et q̃n
tum diuinitus adiuuatur rebus hũanis
eximens ad ↄtemplãdũ deum. Quod pᷣ⸗

ma optat ſcdᷣa odoꝛat tcia guſtat. ad qu?
tamẽ guſtum ꝑducunt ⁊ cetere licet tardi

us. Ded pꝛima laboꝛioſins.ſecunda qͥe/
tius ꝑuenitur. Uerũ quia ea que ſupꝛa
nos ſunt ad quoꝛũ ↄtemplationẽ aſcẽde

re querimus nõ tam verbo docent᷑ q; ſpi
ritu reuelantur.dicente apoſtolo. vobᷣ re

uelauit deus per ſpiritũ ſuum.ideo quod
ſermo non explicat. conſideratio querat.
oꝛatio expectet.mereatur vita.puritas ai
De differentia cogitationis meditatio
nis et contemplatiõis.
Capitulum. xv.
Dhuc autẽ quidam hanc materi
a am tractantes ſubtilius inter co
gitationẽ meditationem ⁊ contẽ/

plationẽ diſtinguunt. Nam eandẽ rẽ ali/
ter ꝑ cogitationẽ intuemur.aliter ꝑ medi
tationẽ rimamur.aliter ꝑ contemplatõeʒ

miramur. In cogitatione eſt euagatio.in

meditatione inueſtigatio.in ↄtemplatiõe
admiratio Nam cogitatio eſt impꝛoui

dus animi aſpectꝰ huc illucq; ad euaga/

tionẽ pꝛonꝰ. Meditatio aũt eſt pꝛouiduſ
in ganimi intuitus in veritatis inquiſitiõe ve
lum magnũ eſſe qui vſum ſenſuũ velut q̃ſ
dam ciuiũ opes expendere ſatagit. diſpo/

hementer occupatus. LContemplatio

Ho perſpicax et liber animi contuitus in

lun

ton
ton

ee

tumm
n
tor

Jl5

had il
mitni⸗
ſcicis
n m
dlan
8eſtnon
nsereeſt
doadih
müpen
eenis
E
ons he
bini
imnuii
ſckeni
dal
Grendun
voprce⸗
thonde
Ppecnlai
nscq
8hünma
Daß⸗
nroi
a de⸗
eſupra
ſſcede
ti ſpi
vob re
oquoch
gberat.

rtss

neditnto

venuei
inter o
cont/

conſioerationis

ſapientie ſpectacula cum admiratione vſ

q;quaq; diſfuſus. Speculatio itaq; et

contemplatio licet pꝛo inuicem poni ſole
ant.tamen quodãmodo diſcernunt᷑ quia
ſpeculationẽ dicimus quando per ſpecu
lum cernimus. Contemplationẽ quãdo

ſine inuolucro vmbꝛarũq; velamine ve/

ritatem in ſua puritate videmꝰ. Et ſic cõ/
templatio valde ſtricte accipitur. Con

templationis vᷣo foꝛmam in celi volatili/

bus cõſiderare poſſumus. Nam videmꝰ
alia et alia nunc ad inferioꝛa nunc ad ſu/
perioꝛa.nunc dextroꝛſum.nunc ſiniſtroꝛ

ſum.nunc in anterioꝛa.nũc in poſterioꝛa
nunc in girum moueri.nunc celeriter ⁊ q̃
ſi ſubito flecti.nunc in vno eodemq; loco

ſi immobiliter figere.Acſi operis executi

one videantur dicere.bonum eſt nos hic
eſſe. Juxta huius ſimilitudinis exemplar

noſtre contemplationis volatus etiam

multipliciter variatur vt ex dictis ⁊ dicẽ/

dis patebit.ſic etiam ſepe cogitatio in me

ditationem. ⁊ meditatio in contemplatio
nem tranſit.dum veritatem diu volitan/

do queſitam mens ſolet per meditationẽ
inuentam cum auiditate ſuſcipere.⁊? tan /
dem per ↄtemplationem mirari cũ exul-

tatione.eiuſq; admirationi diutius inhe

rere.De contẽplatione que ſurſum ⁊ de/
oꝛſum volitat dicit᷑. Aſcendunt vſq; ad ce
los ⁊ deſcendunt vſq; ad abyſſos De illa

que quodammodo ante ⁊ retro fieri ſolet
ſcriptum eſt in Eʒzechiele.ibant animalia
⁊ reuertebantur.De illa que fit quaſi ĩ gi
rũ dicit pꝛopheta.Leua in circuitu ocu/
los tuos ⁊ vide. —ð
De ſexgeneribus ↄtemplationis.
Capitulum. xvj.

Ali vero qui ↄtemplationis vari

i etates ita diſcernunt eam inſuꝑ ĩ
ſex genera ↄuenienter diſtribuũt.
Pꝛimum eſt in ymaginatione ⁊ ſᷣm ſo/

lam ymaginationẽ. Secundũ in yma

ginatione ſᷣm rationem. Tercium ĩt ra/
tione ſ̃ᷣm ymaginationẽ. Quartũ in ra
tione ⁊ fm rationem. QOnintum ſupꝛa

rationem ſʒ non pꝛeter rationem.,. Sex

tum ſupꝛa rõnem eſt.ſed videtur eſſe pᷣter

rationem. Duo itaq; ſunt in ymagina/
tione. Duo in ratione.Ouo in intelligen/

tia. Pꝛimum genus eſt cum attendimꝰ

coꝛpoꝛalia iſta que ſenſu coꝛpoꝛeo hauri
mus q; ſint multa q; magna q; diuerſa q;
pulcra vel iocunda.⁊ in his omnibo crea/

turis creatoꝛis potẽtiã.ſapientiã.magni/

ſicentiam mirando veneramur.⁊ in ope/
ribus ſuis eum mirabilem laudabilem et
amabilem recognoſcimus Hoc autez
genus eſſe debet incipientiũ.? tamẽ in eo
ꝓpheta ſe exercuiſſe oſtendit dicens. Me/
ditatus ſum in omnibus opꝑibus tuiſ.Et
iterum. Delectaſti me dñe in factura tua.

Et rurſus.qᷓ; magnificata ſunt opera tua

domine omnia in ſapientia feciſti. Se
cundum genus.eſt quando ad ea que ad
pꝛimũ genus ꝑtinere iam diximus ratio
nem querimus ⁊ inuenimus.imo inuen/
tam in conſideratione cum admiratione

adducimus. In illo res ipſas. In iſtarũ

rerum cauſas rationẽ.oꝛdinem. diſpoſiti
onem.modum ⁊ vtilitatem ſpeculamur.
atq; miramur.⁊buic pene tota mundana
phbiloſophia ſubminiſtrat. Terciuʒ ge

nus eſt quando ꝑ rerũ viſibiliũ ſimilitu/

dinem in rerũ inuiſibiliũ ſpeculatiõe ſub

leuamur. ⁊ ad hoc pertinent varie ſimili/
tudines quibus ſcriptura diuina vtitur.
cum de rebus ſpũalibus loquimur vt eſt

illud.ſpũs meus ſuper mel dulc ⁊ huiuſ

modi. Quartũ genus eſt quãdo ſemo
to omnis ymaginationis officio multo il

lis ſolis animus intendit q̃ imaginatio ñ

nouit ſed que mens ex ratiocinatiõe colli
git vel per rationẽ cõpꝛehendit.vt quãdo
inuiſibilia noſtra que ꝑ experientiã noui
mus in conſiderationem adduximus: ex

eoꝛũ ↄſideratione in celeſtium ⁊ ſuꝑnoꝛũ

intellectuum ↄtẽplationẽ aſſurgimus. et

ad hoc valet ⁊ multũ homini pꝛodeſt cog

nitio ſuijpſius maxime quo ad animaʒ ſu
am intellectiuam in qua eſt multiplexthe

ſaurus abſconditus vt ſupꝛa tetigimꝰ.

Quintum genus eſt quando ea ex diui

na reuelatiõe cognoſcimus que nulla hu

mana rõne plene inueſtigare vel compꝛe

hengdeꝛe ſufficimus Talia ſunt illa que ðᷣ
ſimplici eſſentia dei credimus ⁊ diuinaꝝ
autoꝛitate ſcripturarũ ꝓbamꝰ que in his

ſupꝛa rationem nec tamen pꝛeter rationẽ

cenſenda eſt. ad que plene cõpꝛebendẽda
ratio non attingit.nec tamen eis penitus
contradicit.ſed potius facile acquieſcit ⁊

ſua atteſtatione alludit. Sextum Fer⸗

„£
,

eſt quando animus illa exdiuini luminis

irradiatione cognoſcit atq; conſiderat qͥ‚/
bus omnis humana ratio declamat. Ta
lia ſunt pene omnia que de perſonarũ tri
nitate credere iubemur. Pꝛime igit᷑ cõ/
templatiõis pꝛopꝛium eſt ſimpliciter ⁊ ſi/
ne vlla ratiocinatione viſibilium admira
tioni inherere. Secunde viſibiliũ ſpe/
culationi ratiocinando inſiſtere. Ter/
cie per viſibilia ad inniſibilia ratiocinan/
do aſcendere. Quarte ex inuiſibilibus
inuiſibilia ratiocinãdo colligere. Quĩ

te in intellectualiũ intelligẽtia rationẽ ad

mittere. Serte in intellectualiũ intelli
gentia omnẽ humanã ratiocinationẽ trã
ſcendere.Ex his itaq; contẽplationis ge/
neribus duo in ymaginatione conſiſtunt

quia ſolis ſenſibilibus intendunt Duo in
ratiõe.quia ſolis intelligibilibus inſiſtũt

Duo in intelligẽtia.quia ſolis intellectu/
alibus inſeruiũt. Senſibilia autẽ dicunt
ſenſu coꝛpoꝛeo perceptibilia. Intelligibi
lia vᷣo inuiſibilia ſiue inſenſibilia.ratione

tamen compꝛehẽſibilia. Sed intellectua

lia illa inuiſibilia que ſola ſunt hũane rõ/
ni incompᷣhenſibilia.Qui autem hec con

templationis genera ſic diſtinguunt ea in
ſuper in varios ſpecierum gradus ſubtili

ter ac vtiliter ſubdiuidunt.de quibus ꝓ/
ſequi quia longum eſſet ad eoꝛum ſcripta

remittimꝰ Ex eis tamen aliqna vtilia ſub

bꝛeuitate notare decreuimus.

Detriplici celo anime et ð ſexcoꝛreſpõ

dentibus alis contemplationis.
LCapitulum. xvij.
Remiſſis geneꝛibus contemplati
p ontis velut ſex aliſa terrenis ſuſpẽ
dimur. ⁊ ad celeſtia leuamur.ſeð
anteq; in celum celoꝛum id eſt cõtempla
tionẽ ſuperceleſtium plene volare valea/
mus.⁊ cum apoſtolo dicere.noſtra cõuer
ſatio in celis eſt.habemus triplex anĩe no
ſtre celum pꝛius tranſeundo penetrare.
In coꝛde enim hominis inuenire licʒ ali

am quandam plenitudinẽ oꝛbis terrarũ.

Ibi ſua quedam terra et ſuum celum nec

vnum tm̃ ſed ſecundũ et tercium. Tenet

Vmaginatio vicem pꝛimi.ratio ſecũdi.in
telligentia tercij. Opoꝛtet autem vt ſit ti/

bitranſitus per pꝛimum.ſicupis euolare

ad ſecundũ veltercium. Ethoꝛum q̃dex
pꝛimum celoꝛũ ↄparatione alioꝛum groſ/
ſum eſt atq; coꝛpulentũ eo ꝙ ſit ymagina

rium poſt ſe trahens et in ſe retinens foꝛ/

mas rerum coꝛpoꝛaliuʒ Reliqua vᷣo duo
ſunt valde ſubtilia ⁊ multum ab illiꝰ gꝛo=z

ſitudine aliena Itaq; duabus pꝛioꝛibus

alis ↄtemplationis poſſumus pꝛimuʒ ce

lum tranſire.Duabus medijs ſecundum
aſcendere. Duabus vltimis tertiũ pene/
trare. Has tamẽ ſexalas ꝑfecti ſoli in hac
vita vix habere poſſunt ſed in futura.ele/
cti eas etiam ꝑfectioꝛes habituri ſunt.vt
de vtraq; natura veraciter dici poſſit.qͥa
ſex ale vni et ſex ale alteri. Si qs ergo ali/
quibus illarum caret citra perfectuʒ ſe eẽ
non dubitet. bene tamen cum illo agitur

cui vnum ex his tribus alaꝝ paribus da/
tur. Quis mihi inquit dabit pẽnas ſicut

columbe.et volabo et requieſcam. Licet
em terrenũ ⁊ nondum celeſte animal ſia.
q;din iam duabus alis contentus fueris.

habes tamen vnde coꝛpus tuuʒ velare et

vnde volare poſſis.Coꝛpus velare ẽ mũ
danoꝛũ concupiſcentiã ex mundane mu/

tabilitatis cõſideratione temperare.imo
in obliuionẽ adducere. Uolare ẽ abamo

re mundi ſe elongare. Paruʒ tamẽ eſſe ti

bi debet has duas alas accepiſſe.ſed vt

bes te celeſte animal eſſe ſtude ⁊ ſatage fal
tem duo paria habere. celeſtia enim ani/
malia erant que vidit Ezechiel.quatuoꝛ
inquit facies vni? quatuoꝛ pẽne vni. Ue

rũtamen ſi vſq; ad terciũ celum penetra/
re deſideras.nunq; id in duobus alaruʒ

paribus poſſe pꝛeſumas.Opoꝛtet em̃ ſex

alas habeꝛe qui cupit ad celeſtia archana

volare.

De varijs modis et qualitatibus con/

templationis.
Capitulũ.xvii.
Epꝛedictis ſex generibus cõtem
d plationis qͥbus ale ſex pꝛeaſſigna
te coꝛreſpondent Hoc quoq; ſci/

endum eſt ꝙ in quatuoꝛ pꝛimis quaſi do

meſticũ eſt ⁊ pene velut ſingulare ſine vl/

la animi alienatione in ↄtemplationeʒ afß
ſurgere In duobus autem nouiſſimis fa
miliare eſt ⁊ quaſi pꝛopꝛium per ment ex
ceſſum videre. q;uis tamen poſſint ommfia

X

ten

e
1eg

com
ſigna
gſci
ſido
jeyh/
64

lisfa

fis

conſioerationis

modo vtroq; contingere. Hoꝛum aũt
qui in ſuis cõtemplationibo ſupꝛa ſemet/
ipſos ducunt᷑.et vſq; ad mentis exceſſum
rapiuntur Alij hoc expectant et accipiũt
exſola vocãte gratia.Alij vero vt poſſint

ſibi comparant.cum gratie tamen cooꝑpa

tione ex magna animi induſtria.⁊ illi qui
dem hoc donum quaſi foꝛtuitum habent
iſti vero iam quodãmodo ex virtute poſ/
ſident. Tribus eꝛgo modis in gratiam
ↄtemplationis pꝛoficimus.Aliquãdo ex
ſola gratia.aliquando ex adiuncta indu/
ſtria.aliquando ex aliena doctrina Nam
ſepe ex aliena doctria etiã iuuat᷑ induſtria
pꝛopꝛia. Inſuper tribus modis videtur

xontemplationis qualitas variari. Mo

do enim agitur mentis dilatatõne.modo
mentis ſubleuatione.aliquando mentis
alienatõe. Mentis dilatatio eſt.quando

animi acies latius expanditur et vehbemẽæ

tius acuitur. modum tamen humane in/
duſtrie non ſupergredit᷑. ẽtis ſubleua

tio eſt quando intelligentie viuacitas di/

uinitus irradiata humane induſtrie me/
tas tranſcendit.nec tamen in mentis alie
nationem tranſit.ita vt ſupꝛa ſe ſit qð vi/
derat.⁊ tamen ab aſſuetis penitus non re
cedat. Mentis alienatio eſt quando pꝛe/
ſentium memoꝛia mẽti excidit.⁊ quaſi pe
regrinando humane induſtrie ſtatum di
uine operationis tranſ figuratione tran/
ſit. Hos tres contemplationis modos
experiuntur qui vſq; ad ſummam huius
gratie arcẽ ſublimari merentur. Pꝛimus
ſurgit ex induſtria humana.Tercius ex

ſola gratia diuina. Medius autẽ ex vtri/

uſq; permixtiõe. De pꝛimo legitur Te/
na in circuitu oculos tuos et vide. De ſe
cundo. Qui ſunt iſti qui vt nubes volant
De tercio Ego dixi in exceſſu meo.

. „

De varijs gradibus trium modoꝝ cõ
tem plationis.

Capitulum decimũnonum.

Res autem modi pꝛedicti varij3

t poſſunt gradibo ſuboꝛdinari. NHã
llle modus qui fit mentis dilatati
one tribus ſolet gradibus excreſcere.ar/

te. exercitatione attentione. Ars eſt quan

excedit. pꝛa induſtriam
illð humana intelligentia diuinit illumi

doquomodo aliquid agendum ſit veraet

traditioneę ſeu ſagaci inueſtigatione addi

ſcimus. Exercitatio eſt quando id q ar/

te percepimus in vſum adducimus. et in

eius officij executione noſipſos ꝓmotos
et expeditos efficimus. Attentio eſt quan

do ſtudio quod exeqͥmur ſumma diligen

tia inſiſtimus. Ille vero modus cõtẽpla
tionis qui in mentis ſubleuatiõe accidit.
tribus gradibus excreſcit. Intelligentia
nanq; humana diuinitus inſpirata ⁊ in il
lo celeſti lumine irradiata aliquãdo ſub

leuatur ſupꝛa ſcientiã. Aliquando etiã ſu

pꝛa induſtriã. Aliquando ſupꝛa naturazx
Supꝛa ſcientiaʒ quando aliquis tale ali
quid ex diuina reuelatione cognoſcit qð
modum Gobeie ſcientie vel intelligentie
Bupꝛa induſtriam quando ad

natur ad quod nulla ſufficit ſua ſcientia.
nec illa quam habet nec illa quam ſua in
duſtria comparare valet. Supꝛa naturã
quando humana intelligentia diuina in

ſpiratõne afflata nõ cuiuſcunq; hominis
ſed generaliter totius hũane nature mo

dum.induſtrieq; metas tranſgreditur.ſi
cut videre de pꝛeteritis quod iam non eſt
Uidere de futuris quod nõdum eſt. Ui
dere de pᷣſentibus quod ſenſibus abſens
eſt. Uidere ðᷣ alieni coꝛdis ſecretis quod

nulli ſenſui ſubiectum eſt. Ille etimm mo

dus qui mentis alienatõne fit tribus gra

dibus diniditur.quia tribus de cauſis in

huiuſmodi alienationẽ abducimur. Naʒ
modo pꝛe magnitudine deuotionis.mo

do pꝛe magnitudine admiratõnis.modo

pꝛe magnitudine exultationis fit vt meni
ſeipſam non capiat, ſed ſupꝛa ſeipſam ele

uata in alienationeꝭ tranſaeaat. Magni

tudine deuotionis quando tanto celeſtiſ

deſiderij igne ſuccenditur.vt amoꝛis di
nini flamma vltra humanum modum ex
creſcat que animam humanam ad cere ſi

militudinem liquefactam a pꝛiſtino ſtatu

reſoluat.⁊ ad inſtar fumi attenuatam ad

ſuperna emittat. Magnitudine admi

ratõis qñ diuĩo lumie irradiata et in ſum

vehemente ſtupoꝛe cõcutitur vt a ſuo ſta
tu funditus excutiat᷑. ⁊ in modũ fulguꝛis

choꝛuſcatis qnto pfundiꝰh deſpectũ ſut

me pulcritudinis admiratione ſuſpẽſa tä

reſpectu viſe pulcritudinis in ima deijcit
tanto ſublimius tantoq; celerius ꝑ ſum/
moꝛũ deſiderium ſuper ſemetipſaʒ rapta
in ſublimia eleuetur. Magnitudie ex/
ultatõis quando intima illa ſuꝑne ⁊ eter

ne ſuauitatis abundantiga potata imo ple

ne inebꝛiata.quid ſit.quid fuerit.penitus
obliuiſcitur. inſuper mundanũ quendã
affectum ſub quodam mire felicitatis ſta
tu raptim tranſ foꝛmat᷑. Sed cum di/
ctum ſit quibus de cauſis mentis aliena/
tio accidere ſoleat.illud etiam adijciendũ
videtur quibus gradib aſcendat. Aſcen
dit aũt aliquando ſupꝛa ſenſum coꝛpoꝛa

lem.aliquando ſupꝛa vmaginẽ.aliquan/

do vᷣo ſupꝛa rationesꝭ.quis duos pꝛimos
aſcẽſus negare audeat.cum illum quiſu/
pꝛa rationẽ eſt apoſtolica autoꝛitas ↄuin
cat. Scio inquit homineʒ ſiue in coꝛpoꝛe
ſiue extra coꝛpus neſcio.deus ſcit.raptuzʒ

vſq; ad tercium celum. Ecce.quia huma

nam rationem mentis alienatione tranſi
erat.quid circa ſe ageretur diſcernere ne/
quibat. V
De ſexdocumentis acquirende ⁊ con
ſeruande con templationis.

Laopflm viceſimum.
Os itaq; qui de tanta re nihil p/
n pitꝛia virtute ſapimus aliena dicta
⁊ ex multis pauca.de contempla/
tionis perfectione hic recitauimus. Sʒ
iam de eius acquiſitiõe ac conſeruatione
vtilia quedam documenta ponamus.
Pꝛimum ergo eſt mũdificatio coꝛdis.
Cum enim dicat chꝛiſtus Beati mundo
coꝛde.quoniam ipſi deum videbunt.con
ſtat ꝙ ad dei cõtemplationẽ pꝛoficiũt coꝛ
dis mundicia.⁊ð omnia que eam cum diui
na gratia cooperando efficiunt. Hec au/
tem ſunt.intima veraq; animi compũctio

ſiiue cõtritio ⁊ lacrimarũ effuſio.quas co/

mitari debet deuota oꝛatio. Ideo oꝛabat
pꝛopheta dicens.Coꝛ mundũ crea in me
deus. Eſt autem triplex aqua lacrima
rum ad hoc nobis vtilis.ſcilicet compun

ctionis.compaſſionis.⁊ deuotionis. Pꝛi

ma eſt pꝛo peccatis pꝛopꝛijs.ſecunda pꝛo
miſerijs alienis. tercia pꝛo timoꝛe iudicij
finalis.pꝛo hoꝛroꝛe ſupplicij gehennalis.
pꝛo amoꝛe pꝛemij eternalis.pꝛo incolatu
miſerie pꝛeſentis.pꝛo dilatione patrie ce/

Sdgeculum

leſtis. pꝛo deſiderio diuine viſionis beati

fice fruitionis ac gaudioſe dulcedinis.
Qui ſic ſeminãt in lacrimis.teſte pꝛophe/
ta. in exultatione metent.⁊ vt a chꝛiſto ꝓ/
mittitur. beati qui ſic lugent.quoniaʒ ipſi
conſolabunt. Secundũ eſt maceratio
carnis.cum enĩ dicat apoſtolus.caro cõ/
cupiſcit aduerſus ſpũm opoꝛtet ꝙ ipᷣa ſui

maceratione caſtigata ſpiritui ſeruire co-

gatur.vt ille ad ſuperioꝛa contemplanda
ſublimetur. Ideo idem apoſtolus ait.ca/
ſtigo coꝛpus meum ⁊ in ſeruitutem redi/
go. Dum enim coꝛpus ſui caſtigatiõe de/
bilitatur animus in dei ↄtemplatiõe foꝛ/
tius roboꝛatur.vnde fit vt cuʒ animꝰma/
gis in contẽplationem aſcendat.coꝛpꝰ in

quandam infirmitatis debilitateʒ cadat.

Hinc tres diſcipuli viſa trãſ figuratio
ne chꝛiſti in facies ſuas ceciderunt. Hinc
Paulus in lucis circumfulgentia exceca
tus cecidiſſe legitur. Hinc Daniel ait.
Vidi viſionem hanc grandem et non re/
manſit in me foꝛtitudo. Et Ezechiel. Ui

di inquit ⁊ cecidi in facieʒ, meam Exquo

patet in quantam miſeriã cecidimus qui

ipſum bonuz ferre non poſſumus ad qo

creati ſumus. Cum tamen de volũtaria
carnis maceratione hic loquimur eã mo

deratam eſſe intelligimus. nam tanta eſſe

poſſet ; cõtemplationem ⁊ eius ſuauita/
tem ſuffocaret. Unde in hac re quoꝝ ſan
ctoꝛum auſteritatẽ magis admirandam
qᷓ; imitandam eſſe credimus.ſicut de ſan/
ctiſſimo confeſſoꝛe beato Petro quondã
papa celeſtino in libꝛo quem de eius vita
ſcripſimus aliqualiter tetigiſſe memini/
mus. Tercium eſt feruoꝛ diuine dile
ctionis. In cuius figuram in feruoꝛe dei
Aaron cum igne et thimiamate intrabat
in ſancta ſanctoꝛũ. Si autem ſcire velis
an illum habeas caritatis feruoꝛẽ quem
dicimus.cogita quid ſit quod in vita tua
ardentius dilexiſti.a nxius concupiſti qðᷣ

te iocundius afficiebat pꝛofundiuſq; ðᷣle

ctabat. Conſidera ſi eandem affectionis

violentiam dilectioniſq; abundantiã ſen

tis quando in ſummi dilectoꝛis deſideri
um inardeſcis.quando in eius dilectio/
ne requieſcis.nondum intimum illum af
fectionis tue ſinum tenet.ſi intime dilecti
onis aculeus animaʒ tuam in diuinis af
fectionibus minus penetrat qᷓ; in alienis

.
— — ꝑꝰ

— —— — — — — .

eti

e⸗

affectibus aliquando peñetrare ſolebat.
AQuartum eſt hoꝛroꝛ mũdane delecta
tionis.ſicut em̃ amoꝛ dei amoꝛem mũdi
expellit.ſic feruoꝛ diuine dilectõis hoꝛro
rem mundane delectationis inducit.Si

ergo tantam vel validioꝛẽ dilectionis vi

olentiã in intimis tuis circa diuina ꝑſpe
xeris q; alias vnq; expert fueris.vide ad
huc ſi foꝛte aliud quid ſit in quo delectari
vel ↄſolari poſſis. ſi eſt nondum aude
as diceꝛe dilectum tuum intimũ ardentiſ
ſimi amoꝛis ſinũ tenere Quintũ eſt ob
ſeruatio humilitatis. hinc maria que con
platiue vite figuram tenet in humilitatꝭ ſi
gnum ſecus pedes chꝛiſti ſedet.et videns
ieſum ad pedes eius cecidit et pedes eius
vnxit.⁊ poſt reſurrectionẽ pedes eius tan
gere voluit. Quiſq; ergo tanto eſſe de/
bet humilioꝛ quanto eſt in dei cõtempla/
tiõe ſublimioꝛ. Ideo de anima ↄtempla/
tiua in canticis ſcribit᷑. Que eſt iſta q̃ aſcẽ
dit de deſerto delicijs affluens innixa ſu/
per dilectum ſuum. OQnia per humilitatẽ
non de ſuis viribus pᷣſumit nec aſcenſuʒ
ſuum ſuis meritis aſcribit.ſed dilecto in/

nititur. quia nõ ſua ſed illius virtute ſub/
leuatur. Sextum eſt deuotio oꝛatiõis

et hec ex humilitate naſcit᷑.que quod a ſe

habeꝛe non poſſe cognoſcit.a deo humili
ter ⁊ deuote expoſcit. Unde bene dictum

eſt Oꝛatione dilectus eſt aduocãdus.te/

nendus ⁊ reuocãdus. Ideo em̃ qñq; ſub
trahit ſe vt auidius reuocet᷑ et teneat᷑ foꝛti
us Pꝛeteriens teneri vult.abiens reuoca

ri.
De quibuſdam notandis circa ꝑfectio

nem contemplationis.

Capłm viceſimũpꝛimũ.
Dhuc aũt circa ↄſummate contẽ
a plationis ꝑfectioneʒ quedam no
tanter recolligenda ſunt. Et pꝛi/
mo quidem notandũ eſt ꝙ pꝛudłęti circũ
ſpectione ⁊ frequenti increpatione opoꝛ/
tet inuigilare.ne vllus mẽtis exceſſus vel

cogitationis enagatio diſcretionis ꝑſpi/

caciã lateat.ne ſine redargutiõe foꝛtiq; ca
ſtigatione ꝑtranſeat. Secundo notandũ
ꝙ ſicut aues cum volare volũt.alas ſuas
expandunt.ſic debemus ⁊ nos coꝛdis no

ſtri alas per deſideriũ extendere.et diuine
reuelationis hoꝛam ſemper expectare. vt

conſiderationis

nacunq; hoꝛa diuina inſpiratiõis aura
mentis noſtre nubila deterſeꝛit.veriq; ſo

lis radios detexerit. excuſſis tandem con

templationis ſue alis.mens noſtra ſe ad
alta eleuet.⁊ fixis obtutiba in illud eterni/

tatis lumen quod deſuꝑ radiat om̃ia mũ

dane volubilitatis nubila trãſcẽdat.Qdð

figuratum eſt in duobus cherubin q̃ erãt

erxpandentes alas. Tercio notandũ ꝙ;
debemus non ſolum ad hoc quod in hac
vita ꝑ contemplationẽ habere poſſumus
verum etiam ad illud diuĩe cõtemplatio/
nis ſpectaculum quod in futura vita ſpe

ramus.animas noſtras ſuſpendere.et in

huius expectatione vehementi deſiderio
euolare. Ideo debet anima perfecta om̃i
hoꝛa ſue peregrinatiõis terminũ cum de
ſiderio expectare. Hinc eſt ꝗq; Abꝛahaz in
in hoſtio tabernaculi ſui ſedebat.et He/
lyas in ſpelunce ſue hoſtio ſtabat.

NQOuarto notandũ eſt q anima ſancta ?z

veri ſponſi amica debet ad dilecti ſui ad/
uentum ſummo cum deſiderio anhelare.
parata ſemꝑ vocãti occurrere.ſemꝑcqʒ ſol
licita ne ſubito adueniens minus paratã
inueniat.vel diu excluſus vllam moleſti
am ſuſtineat. Ecce inquit vox dilecti pul

ſantis.aꝑi mihi ſoꝛoꝛ mea. Uide ergo ne

tunc pꝛimo incipias te ad eius receptiõeʒ
pᷣparare cum iam ipᷣe inceꝑit ad hoſtium
pulſare.ne ei cogaris dicere expecta reex
pecta. Item notandum qꝙ dilectus au

ditur ꝑ recoꝛdationẽ.videtur per admira

tionem. deoſculat᷑ per dilectionẽ.amplex
atur per delectationẽ. Uel auditur per re
uelationẽ.videtur per contemplationeʒ.

deoſculatur per deuotionẽ.amplexat᷑ vel
ſtringitur per dulcedinis ſue infuſionem.

qua dulcedine experta vlterius nõ poteſt
anima pulſanti dilecto aliquas moꝛaſ ne
ctere.ſed pꝛompta eſt aduenientẽ ſuſciꝑe

Inſuper ſciendum eſt ꝙ aliud eſt animã

cum dilecto introire ⁊ alið eſt eam ad ip/
ſum exire.Eam introire eſt ſeipſam totaʒ
in ſe colligere.Eam exire eſt ſeipſaʒ extra
ſemetipſam totam effundere. Eam ſolaʒ
cum ſolo moꝛari.nil aliud eſt qᷓ; exterioꝛũ
omniũ obliuiſci.⁊ in eius dilectione ſum
me ⁊ intime delectari.⁊ ex his que in inti
mis ſuis conſiderat ſe in affectum dilecti
inflãmare.⁊ tã ex bonoꝝ q; ex maloꝝ ſuo
rũ ↄſideratiõe in graꝝactiõʒ aſſurgere.

12

.

Pꝛeterea notandũ ꝙ; ſublimitas diuina/
rum reuelationũ manitfeſtũ eſt diuine di/

lectionis indiciuʒ. Jam non dicã inquit

vos ſeruos ſed amicos.quia omnia qᷓ au

*

diui a patre meo nota feci vobis. Ex ma/

gnitudine itaq; diuine dilectionis pẽdet
modus diuine reuelationis. comedite in/

quit amici ⁊ bibite.⁊ inebꝛiamini cariſſi/
mi.Comedunt illi qui cũ multo ſtudio ?⁊

7

longa meditatione vixpoſſunt ad verita/
tis delicias ꝑtingere.Bibunt aũt illi qͥ ex

Diuĩiſ reuelatõibo cũ facultate⁊ iocũditate

hauriũt qð de intima veritatis ſuauitate

ardenter ↄcupiſcũt. Item deniq; ſciendũ

eſt ꝙ qui ad hanc gratiam ꝓfecerit.cũ eaʒ

ſibi vltra ſolitum ſubtrabi iam ſentit.ha/

bet tamẽ quod facere debeat vt ad eam re
parandã adiuuari valeat. Debet em̃ ani/
mus qui eiuſmodi eſt ꝓpꝛijs meditatiõib⸗
coꝛdis in ſe exultationẽ reꝑare.⁊ impenſa

ſibi diuinoꝝ beneſicioꝛũ munera antere
coꝛdationis ſue oculos reuocare.⁊ hac re

coꝛdatione ſeipſum ad pꝛofundã ⁊ deuo/

tam gratiarũactionem inſtigare.et tandẽ

aliquando internum illud ſpiritualis ar
monie oꝛganuʒ ex affectu in diuinas lau/
des laxare. Hoc itaq; agentes quid aliud
qᷓ; viam ſternimus per quam venientẽ vi

ſitantemq; nos dominũ excibiamus Sa
crificiuʒ inquit laudis honoꝛificabit me

et ülic iter quo oſtendam illi ſalutare dei.

Hoc itaq; compendiũ ex varijs ⁊ hinc

inde diſperſis ſapientũ dictis atq; ſenten
tijs collegimꝰ.quod ſi quis videre digna
tus fuerit eum hoꝛtamur vt ipſum nõ bꝛe
ui aut leui diſcurſione ſed longa et gꝛaui

diſcuſſione ꝑlegat.legendo intelligat.ĩtel

ligendo ſapiat.ſapiendo in dei cognitõne

dirigat. ⁊ de cognitione ad dilectionẽ. de

dilectione ad feruoꝛem.de feruoꝛe ad ſua
uitatem tranſeat.vt ſic tandem de pꝛeſen/
ti ſuauitate ad futuram felicitatẽ perueni
at. eo duce qui ẽ via veritas ⁊ vita.via di/
rigens. veritas erudiens. vita reficiens.
vnus deus benedictus in ſecula ſeculo/

rEicſt ſpeculum conſiderationis pe

Lompendium

Incipit compendium contemplatio /
nis editum a domino Petro quondã epi
ſcopo Cameraceñ.poſtea cardinali.⁊c̃.

Pꝛologus.

Voniã mul/

ti ſapientes

multa de ſapientie cõtem

platione ſcripſerunt.que
orpmnia habeꝛe. aut habita
legere difficile eſt. Ideo in libello quem
ſpeculum conſiderationis intitulaui.ali/
qua vtilia ex eoꝛuʒ ſententijs bꝛeuiter col
ligere ſtudui. Ad quoꝛum tamen declara
tionem atq; complementũ hoc contẽpla/
tionis compendium ſuperaddere dignũ

duxi.ipᷣm diuidens in tres partiales tra/

ctatus. “

Pꝛimus eſt de quibuſdam vtilibus p̃
ambulis ad contemplationis cognitionẽ

pꝛeparantibus.
Secundus eſt de aliquibus figurali/

bus exemplis ad contemplationis acqui

ſitionem pꝛoficientibus.
Tercius de ſpiritualibus ſenſibus ho
minis ad contemplationis ꝑfectionem ꝑ

tingentibus.

Pꝛimus pertinet ad doctrinalem intro

ductionem incipientium. Secundus

ad exemplarem manuductioneʒ ꝓficien/·
tium Tercius ad experimentalẽ erudi

tionem ꝑfectoꝛum.

Pꝛimus ergo tractat? ex doctrina ſan/

.„

cti Thome in ſecunda ſecunde.quedã vti
lia ſub duodecim capitulis complectit᷑.
Capitula pꝛimitractatus.
tiua diſtinguantur. Decundũ qualit᷑
in ſe comparent᷑. Tercium qualiter ad

innicem oꝛdinen. Quartum de his qᷓ

actiue vite attribuuntur. Quintum de
his que ad contẽplatiuã pertinere dicunt᷑
Sextum de ſubiecto in quo cõtempla

tiua ſubſiſtere ponitur. Deptimũ ð ob
iecto circa quod verſatur. Octauũ de

ſpeciebo ⁊ motibo in quos contẽplatio di/

uidit᷑. Nonũ ad quantum diuine ↄgni
tiõis gradũ ↄtẽplatio eleuaf. Decimuʒ

de raptu qui exↄtemplatione ſequitur.

Pꝛimũ qualiter vita actiua et ↄtempla

1
amu
npe

ſtine

lt/
lichi
l.,

hol
ts

nechten
nunt ve
nlbobin
oguen
ann. al⸗
Uiercol
1dede
conenan⸗
ne digni
ſles

rübus
ognitone

ſcunli⸗
sacvi

hus ho
nene

nintro
undus
ficten/
Kandl

finſan⸗
velimn
Hpleent
1s
nienpl⸗
iguult
liad
chis .
unde
bicunt
emola
jdͤob
nü de
ſodi/
ℳ
imoz
Ur.

mana ſi oꝛdinentur ad nece

contemplationis

VUndecimũ ad quam vim animerap/

tus pꝛopꝛie pertinere videÜatur Duode
cimũ de eo ꝙ paulus in tercium celum ſe

raptum fuiſſe teſtatur.

Incipit pꝛimus tractatus huius com
pendij de vite actiue et contemplatiue di

ſtinctieonrr.
LCapitulum pꝛimum.
Eecun oũ Gꝛe
ſſ ̃gorium ſuper Eʒechieleʒ
MM due ſunt vite in qbus nos
omnipotens deus per ſa⸗

ffrum eloquium erudit. vi
delicet.actiua et contemplatiua. Que vt
idem ait ſexto moꝛaliũ ſignificantur ꝑ du
as vxoꝛes Jacob. Actiua quidem ꝑ Lv/
am. Contemplatiua vero per Rachelem
Et per duas mulieres que dominum ho

ſpitio receperunt. Cõtẽplatiuna per Ma⸗/

riam.Actiua per Marthã. In hoc ergo

Differunt. quia cõtemplatiua pꝛecipue in

tendit circa veritatis ſpeculationẽ. Acti/
ua vero circa exterioꝛẽ occupationem.
Vnge patet ꝙhec non eſt diuiſio vite vti
liter ſumpte.que ſᷣm philoſophuʒ diuidi/
tur in vegetatiuam.ſenſitiuam.et intelle/

ctiuaʒ. Ded eſt diuiſio vite humane.que

pꝛincipaliter attenditur ſ̃m intellectuʒ a
quo homo ſpecieʒ ſoꝛtitur. Ideo ſicut in
tellectus diuiditur per actiuum et intelle
ctiuum.quia finis intellectiue cognitõis
vel eſt ipſa cognitio veritatis quod perti
net ad intellectum ſpeculatiuũ. vel eſt ali
qua exterioꝛ operatio vel actio.quod ꝑti
net ad intellectum pꝛacticum. Sic vita
humana ſufficienter diuiditur per actiuã
et contemplatiuam. Nec obuiat huic di9/

uiſioni dictum philoſophi.j.Ethicoꝛũ q;

tres ſunt vite maxime excellentes. ſcilicet

voluptuoſa et ciuilis.que eadem videtur
eſſe actiue et contemplatiue.Nã vita vo/

luptuoſa ponit finem in delectatione coꝛ
poꝛali.que cõmunis eſt nobis et bꝛutis.
Ungde dicit ibidem philoſophus ꝙ eſt vi

ta beſtialis.ideo non compꝛehẽditur ſub

diuiſiõe pꝛedicta.Omnia ergo ſtudia hu
nane itatẽ pꝛeſen/
tis vite ſᷣm rationem rectam.pertinẽt ad

vitam actiuam. que per actiones oꝛdina

tas conſulit neceſſitati vite pꝛeſentis. Gi

„

autem deſerui

ant cõcupiſcentie pertinẽt

ad vitam voluptuoſamque non comptite
henditur ſub actiua vita. Humana vero
ſtudia que oꝛdinantur ad cõſiderationeʒ

yeritatis ad contemplatiuã vitam perti⸗/

te dei ponit tria vite genera.ſcilicet. Ocio
ſum. quod pertinet ad contemplatiuam.
Actuoſum.quod ꝑtinet ad vitam actiuã.
Et illud tercium ex vtroq; compoſitum.
non impugnat diuiſionẽ pꝛedictaʒ. Nam

nent. Qdð autem Auguſtinꝰ. xix. de ciuita

cum medium conficiatur ex extremis ert
ideo virtualiter contineat᷑ in eis.ſicut te

pidum in calido et frigido. Pꝛopterea ſi/
militer ſub actiuo ⁊ cõtemplatiuo cõpꝛe/
henditur id quod eſt ex vtroq; ↄpoſitum
Et ſicut in quolibet mixto pꝛedomiĩiatur
aliquod ſimplicium.ita etiã in medio ge/
nere vite ſuperabundat.quandoq; quidẽ
contemplatiuum.quandoq; vero actiuũ

De comparatione actiue et contempla

tiue ad innien.
Capitulum ſecundgn.
Iſo de vite actiue et contemplati

v ue diſtinctione Uidendũ eſt ð aa

rum comparatione.videlicʒ q̃ po

tioꝛ ſit vel dignioꝛ ac maioꝛis meriti.Oi-
cendum ergo eſt ꝙ vita contẽplatiua ſin
pliciter melioꝛ ẽ q; actiua.qð philoſoppꝰ

pꝛobat octo rationibus in pᷣmo Echico.

Pꝛima.quia vita contẽplatiua ↄuenit
homini m id qð eſt optimũ in ipſo.ſcilzʒ.

ſm intellectum.⁊ reſpectu pꝛioꝝ obiecto
rum.ſcilicʒ intelligibiliũ.vita autẽ actiua

occupat᷑ circa exterioꝛa. Secunda.qa
vita contemplatiua poteſt eſſe magis cõ/⸗

tinua.licet non q;dtum ad ſupꝛemũ contẽ

plationis graduʒ. Tercia.quia maioꝛ
eſt contemplatio vite contẽplatiue qᷓ; acti

ue. Unde Auguſtinꝰdicit in libꝛo ð ver/
bo domini.ꝙ martha turbabatur. Ma/

ria epulabatur. Quarta.qꝛ in vita con

templatiua eſt homo magis ſufficiẽs.nã

paucioꝛibus ad eam indiget. Unde dicit᷑

QLuce decimo. Martha ſollicita es ⁊ tur
baris erga piurima. Quinto.quia con
templatiua magis pꝛo ſe diligitur. Uita
autem actiua adaliud oꝛdinatur. Unde
dicitur pſal. Unam petij a dño hanc reqͥ
ram vt inhabitem in domo domini?cc.

Compenoium

GSerto quia conteplatiua cõſiſtit in qᷓ
dam vacatione ? quiete. Juxta illud Tla

cate ⁊ videte quoniam ego ſum deus

pinina. vita auͦt actiua m humana. Un

dicit Aug'. libꝛo de bis domini. In on
cipio erat verbum. Ecce qð maria audie
bat. verbum caro factũ eſt. ecce cui mar/
tha miniſtrabat. Octauo.quia vita cõ

templatiua eſt m id qð eſt magis ꝓpꝛiuʒ

homini id eſt m intellectum. In opatio
nibus aũt vite actiue cõicant etiam infe/
rioꝛes vires que ſunt nobis et bꝛutis cõ
munes. Clñ in pſal.poſtq; dictũ eſt. Ho/
mines et iumẽta ſaluabis domine. ſcribi
tur id qð eſt hoĩbs ſpeciale. In lumĩe tuo
videbimus lumẽ. Nonã rõnem addit do
minus QLu.x.dicens.optimã ꝑtem elegit

Maria ꝗᷓ nõ auferet᷑ ab ea.qð exponens
Auguſti. libꝛo de verbis domini dic. NHõ
tu malam. ſed illa melioꝛẽ. Audi vnde me

lioꝛem. quia nõ auferetur ab ea. A te aufe

retur aliqñ onus neceſſitatꝭ.eterna ẽ dul/

cedo veritatis. Licet aũt vita contẽplati/
napter pꝛedicta ſimpliciteꝛ ſit melioꝛ ſᷣm
qͥd. tamen ⁊ in caſu magis eligenda ẽ vi/

ta actiua pter neceſſitatẽ pꝛeſentis vite.ſi

cut dicit philoſophꝰ ꝙ philoſophari me/

lius eſt qᷓ ditari.ſed melius eſt ditari ne/

ceſſitatẽ patienti.Et ideo qñq; aliqͥs a cõ
templatione aduocatur ad opera vite ac/
tiue ꝓpter neceſſitateʒ pꝛeſentis vite.nõ tñ
ſic ꝙ cogatur totaliter ↄtemplationẽ deſe
rere.ſicut docet Auguſtinus. xix.de ciui/

tate dei. Et ſic patet ꝙ cum aliquis a con

templatiua vita ad actiuam vocatur. hoc

non fit ꝑ modum ſubtractionis ſed ꝑ mo

dum additionis. Ideo in illis quide re/
ligione tranſ ferunt᷑ ad ſtatum pᷣlationis.
non fit tranſitus de melioꝛi ad minus bo
num cum aplus dicat.j.Coꝛinth. xiij. E/

mulamini cariſmata melioꝛa. Nã ad ſta⸗/

tum pᷣlationis nõ ſolum ꝑtinet vita acti/
ua.ſed etiam pᷣlati debent eſſe excellentes
in ↄtemplatiua. Unde Gꝛego.dicit in pa
ſtoꝛali. Sit rectoꝛ ↄtemplatiõe pᷣcipuus

Expmiſſis etiam patet ꝙvita ↄtempla
tiua ex ſuo genere ſimpliciter eſt maioꝛis
actiua Ethoc eſt quod diẽ Gꝛe

—

go. iij. OQmelia ſuꝑ Eʒechielem. Cötẽpla

tiua maioꝛ eſt merito qᷓ; actiua.Et.vj.mo

rał. Magna ſunt actiue merita. ſed ↄtem

platiue potio:a. Ratio eſt. quia ↄtemplati
ua directe ꝑtinet ad dilectioneʒ dei. Acti
na vo directius ⁊ immediatius ad dilecti
onẽ pꝛoximi.Diligere aũt deum fm ſe eſt

mag meritoꝛiũ q; diligere pꝛoximũ. Po

teſt tamẽ ↄtingere ꝙ aliquis in oꝑibo vite
actiue plus meretur q;ᷓ alius in oꝑibovite

ↄtemplatiue.vt ſi quis ꝓpter abundantiä
diuini amoꝛis ad dei gloꝛiam interdũ ſu

ſtineat ꝓpter pꝛoximũ a dulcedine diuine
ↄtemplatõis ad tempus ſeꝑari.Et ſic ex/
ponit Criſoſtom in libꝛo de cõpunctõe
illud apłi ad Ro.ix. Optabã egoipſe ana

thema eſſe a chꝛ ſſto lroerit⸗ meis. Ad B;
etiã trabi põt illud ᷓ

ꝛego.ſuꝑ Eʒzechieł.
Nullũ ſacrificiuzʒ eſt deo magis acceptuʒ
q;ᷓ ʒelus aĩaꝝ Per hoc em̃ nõ pᷣfert᷑ ſimpli
citer meritũ vite actiue merito vite ↄtem
platiue.ſed oñdit᷑ magis eſſe meritoꝛiũ ſi
q̃s offerat deo aĩam ſuã et alioꝛũ q; q̃cun

q; alia exterioꝛa dona. Nam pmo debz qᷣl

offerre deo aiam ſuam. ſecũdo aĩas alioꝝꝛ

Et magis acceptũ eſt deo ſacrificiuʒ quo

qͥs aĩam ſuam et alioꝛum applicat ↄtẽpla
tioni q; actioni. aũt apłus ait.j. Coꝛi.
iij. Unuſquiſq; ꝓpꝛiam mercedẽ accipiet

ſm ſuum laboꝛẽ.nõ ꝓbat vitam actiuam

cui attribuit᷑ laboꝛ maioꝛis eſſe meriti qᷓ
ↄtemplatiuam.cui appꝛopꝛiat᷑ quies. Nã
licet laboꝛ exterioꝛ oꝑetur ad augmentuʒ

pmij accidentalis. tamẽ augmentũ meri/
ti reſpectu pᷣmij eſſentialis pᷣncipaliter in
caritate conſiſtit Cuius quoddã ſignum
eſt laboꝛ exterioꝛ toleratus pꝛo chꝛiſto.ſʒ

multo expꝛeſſius ſignuʒ ẽ ꝙ aliquis pᷣter /
miſſis omnibus que ad hanc vitam per/
tinent. ſoli diuine ↄtẽplationi vacare de/

lectetur.

Deoꝛdine vite actiue ⁊ contemplatiue

LCLapitulum tercium. .

O ſt hec ↄſiderandũ eſt de oꝛdine

p vite actiue ⁊ contemplatiue inui/
ceum. De quo dicit Hꝛego. Omel.
iij. ſuꝑ Ezechielẽ.qꝙ vita actiua poꝛẽ tꝑe

q; ↄtẽplatiua.qꝛ ex bono oꝑe tẽdit᷑ ad cõ/
templationẽ.

. ciendum aũt eſt ꝙ; glidͤ
dicitur alio pꝛiuſ dupliciter. Uno modo
ſcdᷣm ſuam naturam. Et hoc modo vita
contemplatiua eſt pꝛioꝛ q; vita actiua.in
quantum pꝛioꝛibus et melioꝛibus inſiſtit
Inde et actiuam mouet et dirigit.
Ratio enim ſuperioꝛ que contemplatõni

hdep
uur⸗
plri
nltat

nae

nplati
dei
Dlecni
d. o
Wyite
ibrite
mncanti
terdi ſu
ediuine
Aſcer⸗
naoe
Pleana
6 Ab
zechick.
ccpen
giſimnpii
neoten
motüſ
i; qun
odehz
iustlor
ninil
rtip
Coi
pia
iunn
mmqᷓ
ſi
cnnz
nen/
rin
nun
locß
ſno/
mnper/
mede⸗

plene

tonline
leinui⸗
Oncl⸗
niſpe
gdc/
vdligd
modo
goni
fint in
zipli

ompendium

deputat᷑ comꝑat᷑ ad inferioꝛẽ que deputã
tur actioni.ſicut vir ad mulierẽ que eſt per

virũ regenda.vt Auguſtinꝰdicit.xj.de tri ⸗

nitate Alio mõ dicit᷑ aliqͥd ppus q̊ adnos.ſ.

qꝛ eſt pus via generatõis ⁊ ̊ mõ vita acti/
nua eſt pꝛioꝛ contemplatiua. quia diſponit
ad contemplatiuam. vt infra patebit. ipſa

em̃ pᷣcedit ſicut id qð eſt cõmune pluriũ pᷣ

cedit via generatõis id qð eſt ppꝛiũ pfecto⸗/
rum. Nã vita ↄtemplatiua nõ oꝛdinat᷑ ad
gqualẽcunq; dilectionẽ dei ſʒ ad ꝑfectaʒ ad

quã pᷣcedit dilectio pximi ꝓpter deũ qui ꝑ/
tinet ad actiuã. Sʒ ſicuta vita actiua pce

dit ad vitã ↄtemplatiuã ſcdᷣm oꝛdinẽ gene
rationis.ſic qũq; a vita ↄtemplatiua redit᷑
ad vitã actiuã ꝑ viã dilectionis.vt ſcʒ vita
actiua ꝑ ↄtemplatiuã dirigat᷑.ſicut ꝑ oꝑa/

tiones acqͥrunt᷑ habitꝰ.ꝑ habitũ acqͥ ſitũ ꝑ
fectiꝰaliqͥs oꝑat᷑.vt dicit᷑.ij.ethi. Jdᷣo dicit
Bꝛeg.ſuꝑ Eʒech.ꝙ ſicut bonꝰoꝛdo viuen
di eſt. vt ab actiua in ↄtemplatiuã tendat᷑

ita plerũq; vtilia cõtemplatiua animꝰ ad
actiuã reflectit᷑. Hoc aũt intelligendũ eſt ĩ
hijs qui ad h̊ apti ſunt. Nã illi qui ſunt pꝛo
ni ad paſſiones ꝓpter eoꝝ impetũ ad agen/

dum.ſunt ſimiliter magis apti ad vitã acti

uam /ꝓpter ſpiritꝰ inqetudinẽ. Uñ dic Gꝛe⸗

goꝛius in.vj.moꝛalł.ꝙ nõnulli ita iniqͥ ſũt

vt ſi vacatõʒ laboꝝ habuerint grauiꝰ labo

rant.quia tanto deterioꝛes coꝛdis tumult⸗
tolerat.quato eis licẽti ad cogitatões va/
cat. Quidã vero habẽt naturalitanimi pu

ritatẽ ⁊ quietẽ ꝑ quã adↄtemplationẽ ſunt

apti.qui ſi totalit᷑ actõib putent᷑ detrimẽ
tum ſuſtinebũt. Uñ Bꝛeg.Xibidẽ dicit q̃rũ

dam hoĩm ita ocioſe mentes ſunt.vt ſi eos
laboꝛ occupatõisexcipiat ĩ ĩa oꝑis incho
atione ſuccũbant. Sʒ ſicut ipᷣe poſtea ſub

dit ſepe ⁊ pigras mẽtes amoꝛ ad opus exci

tat.⁊ inqetas inↄtemplatõe timoꝛ refrenat

Uñ ⁊ illi qui ſunt magis apti ad vitã acti/
nam.pñt ꝑ exercitiũ actiue adotemplatiuã

pparari. ⁊ illi nihilominꝰ qͥ ſunt magis ad

ↄtemplationẽ apti.pñt exercitia actiue ſub
ire.vt ꝑ hocad ↄtemplatõeʒ ꝑatioꝛes red/
dant᷑. Ex pᷣmiſſis patet q̃liter vitatempla
tiua impediat᷑ ꝑ actiuã.⁊ q̃liter ꝑ eam adiu

uetur. Nã vita actiua ↄſiderari põt q̃ntuʒ

ad duo. Uno modo quãtũ ad ipᷣm ſtudiũ
⁊ exercitiũ exterioꝛũ actionũ.⁊ ſic manife/

H ſtum ẽꝙ ipᷣa impedit vitã ↄtemplatiuã in
gquantũ ümpoſſibile ẽ ꝙ qͥs ſimul occupet᷑

circa exterioꝛes actões ⁊ diuine vacet ↄte/

plationi. Alio mõ põtoſiderari vita actiua

qntũ ad h̊ ꝙ interioꝛes anime paſſiões cõ/

ponit ⁊ oꝛdinat ⁊ quãtũ ad h̊ ĩa adiuuat
ad ↄtemplatõʒ q̃ impedit᷑ꝑ inoꝛdinatõʒ in

terioꝝ paſſionũ. Un Gꝛeg.dicit in.vj.mo
ralł.Qui ↄtemplatõiſ arcẽ tenere deſiderãt

bus ſe in campo ꝑ exercitiũ oꝑis ꝓbent. vt
ſollicite ſciant.ſi nulla iã mala pximis irro

Ent ſi irrogata a ꝓximis eq̊nimit᷑ poꝛtant
di obiectis bonis tꝑalibo neq̃q; mens le/
ticia ſoluit᷑.ſi ſubtractis nõ nimio meroꝛe
ſauciat᷑. Ac deinde ꝑpendãt.ſi cũ ad ſemet

ipos ĩtroꝛſus redeũt.in eo ꝙ ſpũalia rimã

tur.nequaq; reꝝcoꝛꝑaliũ ſeriẽ vmbꝛas tra
hunt. vel foꝛtaſſis tractas manu diſcretõiſ
De hijs que actiue vite attribuunt᷑.
CLapitulũ quartum.
Eingde ſpecialius inqͥrendũ eſt.qͥd ad
v́y3ytrãq; ꝑtem ꝑtineat.Et ömo qͥdem ðᷣ

—

vita actiua ſciẽdũ eſt ꝙ om̃es virtutes mo

rales ꝑtinẽt eẽntialiter ad eã. Uñ ⁊ phs di
cit in.x.ethi.q; vᷣtutes moꝛales oꝛdinãt ad
felicitatẽ actiuã. Et Iſido.li.de ſũmo bo/
no dicit ꝙ in actiua vita pus ꝑ exercitium
boni oꝑis cuncta exhaurienda ſunt vitia.
vt in ↄtemplatiua iã pura mẽtis acie ad cõ
templãdũ diuina qͥſq; ꝑtranſeat. Quia tñ
inter virtutes moꝛales pᷣcipua ẽ iuſticia q̃
quis ad alteꝝ oꝛdinat᷑.vt ph̊s ꝓbat.v.ethi.
Jõ quãdoq; vita actiua deſcribit᷑ ꝑ ea que
ad alteꝝ oꝛdinant᷑. Nõ qꝛ in hijs ſolũ.ſʒ qꝛ

in hijs pᷣncipaliꝰↄſiſtit. Et ꝓpter h̊ Bꝛeg. ſu

per Ezech.dicit ꝙ actiua vita eſt.panẽ eſu

rienti tribuere ⁊ in fine multis enumeratꝭ
que ad alteꝝ ꝑtinent ſubdit.⁊ q̃ ſingulis qͥ/

buſq; expediũt diſpẽſare Licetaũt pꝛudẽ

tia ꝓpꝛie ſumpta ꝓut de ea loquit᷑ phᷣus. vj.

ethi. ſit virtꝰ intellectualis tñ ipſe in.x. ethi.

dicit pꝛudentiã ꝑtinere ad felicitatẽactiuã

Cuſpꝰratio põt aſſignari qꝛ illud qð oꝛdina

tur ad aliud ſicut ad finẽ pᷣcipue in moꝛali

bus trahit᷑ in ſpeciẽ eiad qð oꝛdinat᷑.ſicut

illeq mechat᷑ vt furet᷑ magꝭ dicit᷑ fur qᷓ; me
chus ſcdᷣm phm.v.ethicoꝝ.Cognitio aũt

pꝛudẽtie oꝛdinat᷑ ad oꝑatões vᷣtutũ moꝛa/
lium ſicut ad finẽ qꝛ eſt recta rõ agibilium
vt dicit᷑.vj.ethi. Jõ cognitio pꝛudẽtie ꝑti/
net ad vitã actiuam. Uñ pꝛudẽtia põt dici

quodãmõ media inter vᷣtutes intellectua/
les ⁊ moꝛales.quãtũ ad h̊ ꝙ in ſubiecto cõ

ð
—

5

uenit cũ virtutibo ĩtellectualibo. in materia
pero totaliter ↄuenit cuʒ moꝛalib. Ideo

Lontemplationis

pertinet ad vitã actiuã ſicut virtutes mo/

rales. Inſuper ad actiuã vitã pertinet do/
cere de verbo ſapiẽtie ſicut dicit Negoꝛiꝰ
ſuper Eʒzech.quia licet habitꝰ ſapientie ꝑ/
tineat ad vitãↄtemplatiuã ⁊ etiã actꝰin qn
tum interius reſpicit veritatẽ intelligibilẽ
In cubcõſideratione ⁊ amoꝛe delectat᷑.tñ
in quantũ act?huiuſmodi tranſit exterius
per doctrinã pertinetad actiuã. Ex pmiſ/
ſis patet quare vita actiua in nobis non re
manet in patria. Dicit nanq; Bꝛego.ſuper
Eʒech.ꝙ cũ pꝛeſenti ſecło vita aufert᷑acti/
ua. Cõtemplatiua aũt hic incipĩ vt in ce/
leſti patria ꝑficiat᷑ Ratio eſt quia actiua ha
bet finẽ in exterioꝛibo actibo a ſi referant᷑ ad
quietẽ ↄtemplationis iã pertinent ad vitã
ↄtemplatiuã. In futura aũt vita beatoꝛuʒ

ceſſabit occupatio exterioꝝ actuuʒ.⁊ ſi qui

actus exterioꝛes fuerint referent᷑ ad finem
ↄtemplatõis quia vt Auguſt. dicit in fine
de ciuitate dei. Ibi vacabim? ⁊ videbimꝰ.
videbimꝰ amabimꝰ. amabim ⁊ laudabi/

mus. Etibidẽ pᷣmittit q; deꝰ ibi ſine fine vi

debitur.ſine faſtidio amabit᷑ſine fatigatio

ne laudabit᷑. Licet ergo virtutes moꝛa

les que pertinẽt ad vitã actiuã remaneant

poſt hanc vitaz. ſicut Auguſtin dicit. xiiij.

de trinitate Nõ tamẽ remanebũt ſcoᷣm actꝰ

— —

quos nũc habẽt circa finẽ exterioꝛẽ.ſʒ actꝰ?
eaꝝ referent᷑ in quietẽ ↄtemplatiõis quam
Augunſtinꝰ in verbis pᷣmiſſis intelligit per
vacationẽ que eſt intelligenda non ſolũ ab
exterioꝛibo tumultibo ſʒ etiã ab ĩterioꝛi tur/
batione paſſionũ. In angelis vero quãtũ

ag diſpenſationẽ miniſterioꝝ dei aliqͥd re/

manebit de vita actiua q;diu mund dura
bit qꝛ vn aliũ illuminat purgat⁊ perficit
vt patet per Dyoniſiũ.vij.c.celeſtis iherar

cchie. Ipᷣi etiã adminiſtratõi inferioꝛꝝ crea/
ture intendũt qð figurat᷑ ꝑ hoc qð q acob
vidit angelos in ſcala aſcendẽtes ⁊ deſcen/

dentes quoꝝ pᷣmũ pextinet ad ↄtemplatio
nẽ ſcᷣm ad actionẽ. Sʒ ſicut dicit Gꝛego.
in moꝛal.li.ij. Nõ ſica diuina viſione foꝛis

exeunt vt interne ↄtemplatõis gaudijs pꝛi
uent᷑.Et iõ in eis nõ diſtinguit᷑ vita actiua

⁊ↄtẽplatiua ſicut in nobisq per opera acti

ne impedimur a ↄtemplatione. Iñ cũ no
bis pꝓmittit᷑ ꝙ in futura vita ſimiles erimꝰ
angelis dei. nõ ꝓmittit᷑ illa ſimilitudo ange

loꝝ quantũ ad adminiſtratiõeʒ creatureꝗ

nobis nõ ↄpetit ſcõʒ oꝛdinẽ nature noſtre
Jõ in nobis nõ remanebit ibi cõditio vite
actiue. Quod ergo dicit Gꝛeg. ſuper Eʒe.
qꝙ in vita actiua fixa permanere poſſumꝰ.ĩ
ↄtemplatiua aũt intẽta mente manere nul

lomodo valemꝰ.nõ ꝓbat qꝙ vita actiua ſin
pliciter ſit durabilioꝛ q; ptemplatiua. Nẽäͤ

hec durabilitas vite actiue in ſtatu pᷣſenti.
excedens durabilitatẽ ↄtemplatiue.non ꝓ
uenit ex ppꝛietate vtriuſq; vite ſcõᷣm ſe ↄſi/
derate.ſʒ ex defectu noſtro qͥ ex coꝛdis gra
uitate retrahimur ab altitudine ↄtempla/
tionis. Uñ ibidẽ ſubdit Gꝛeg. qꝙ ipᷣa ſua in

firmitate tãte celſitudinis repulſus animꝰ

in ſemetipᷣo relabit.
De his que adotemplatinam vitã per
tinere dicuntur.
LALALL.aeapitulũ quintůũ.

i platiuã pertinẽt tranſeamꝰ. Et di
coaqmus ꝙ ad eã poteſt aliquid per
tinere dupliciter. Uno modo diſpoſitiue.
Alio modo eſſentialiter. Pꝛimo mõ virtu
tes moꝛales pertinent ad ↄtẽplatiuã. Im
peditur em̃ actus ↄtemplatõis.in quo eẽn

tialiter ↄſiſtit vita ↄtemplatiua.⁊ per vehe

mentiã paſſionũ per quã abſtrahit᷑ intẽtio
anime ab intelligibilib ad ſenſibilia ⁊ per
tumult?exterioꝛes. Uirtutes aũt moꝛales
impediũt vehementiã paſſionũ.⁊ ſedant ex
terioꝝ occupationũ tumultꝰ. Et ideo vir/

tutes moꝛales diſpoſitiue ad vitã ↄtempla

tiuã pertinẽt. Et inter alias maxime ad eã

cauſat᷑ ex virtutibo que ſunt ↄtra paſſiones
impediẽtes puritatẽ ratõis. Ideo de eo di
citur Matth.v. Beati mundo coꝛde.quo

niã ipᷣi deũ videbũt. Pax etiã.que ſubtra -/

hit litigioꝝ ⁊ tumultuũ occaſiones. Ideo

de hijs duab virtutibo ſpecialiter dicitad
Heb.vltimo.Pacẽſeqͥmini cũ om̃ibj⁊ ſan

ctimoniã.ſine qᷓ nemo videbit deũ. Hec ãt
ſanctimonia nõ ſolũ põt intelligi mũdicia
coꝛdis.ſed etiã mundicia coꝛpoꝛis.id eſt tẽ

perantia ſeu virtus caſtitaᷣ. que repᷣmit cõ
cupiſcẽtias maxime obſcurãtes lumẽ rati ⸗
onis.⁊ iõ maxime reddit hominẽ aptuʒ ad

ↄtemplationẽ.in quantũ delectatões vene
ree maxime depmüt mentem ad ſenſibilia.
vt Aug. dicit in li. ſoliloq *ι. Sʒz ſcðo mõ

Am vero ad ea que ad vitã ↄdDtem

pertinent.ſanctimonia ⁊ pax. Pꝛimo qui/
dem ſanctimonia.id eſt mũdicia coꝛdis.q

mreq
tnoſtre
Woylte
NSe
Munb
nge nu
uraſir
ng Ri
möͤln.
e o 5
nleoſ⸗
on
moh/,
Alui
3uind

Wün

ViNen
m..Eni
Niguisper
poſcie
onmöyin
Unni. Jn
ngvocin
ꝛperehe
it inteno
lunt per
morales
ſecanter
ldeovir/
Nempia
mmeade
nimoqu⸗
Acordis
paſſones
leodecod
e. quo
elubmn⸗
. N
Hpiatid

tn

Hecit
nüdicia
getttᷣ
omitch
nerat/
ptuz ad
ebs vene
ſcbilu.
vonno

Kompenoium

ſeʒ eſſentialiter. virtutes moꝛales nõ perti
nent ad vitã ↄtemplatiuã ſed actiuã.vt di/

ctuʒ eſt. Nꝗ finis vite actiue.eſt ↄſideratio
veritatis. Et ideo vita ↄtemplatiua eſſen/

tialiter vnũ actũ habet.in quo finalit᷑ ꝑfici

tur.ſcʒ ↄtemplationẽ veritatis.a quo ha/

bet vnitatẽ. Quia tũ ſcdᷣm Dyoniſiũ ſexto

„*

capitulo de diuinis nominibj. Differetia
eit in cognitione homĩs⁊ angeli eo ꝙ ange
lus ſimplici appꝛehenſioneveritatẽ inuenit

Hõ aũt quodã ꝓceſſu ex młtis ꝑtingit ad
intuitũ ſimplicis veritatis. Jõ ille vnꝰactꝰ
ↄtemplatõis in homĩe habet multos actꝰ
quibo ad eũ finaliter ꝑuenit. Quoꝝ quidaʒ

ꝑtinent ad acceptionẽ pᷣncipioꝛũ ex qͥb ce

dit ad veritatis ↄtemplatõʒ. Alij in dedu/
ctionẽ pᷣncipioꝝ in veritatẽ cuiꝰ cognitio ĩ
quirit Ultimꝰaũt ↄpletiuꝰactus eſt ipa cõ
templatio veritatis. Et ſcdᷣm hoc Richar

dus de ſancto victoꝛe diſtinguit tres actꝰ

qui vident᷑ ad vitã ↄtemplatiuã ꝑtinere.ſ.
cogitationẽ.meditationẽ.⁊ ↄtempilationeʒ
Vn ſcõᷣm eũ cogitatio ꝑtinere videt᷑ ad eo
rum inſpectionẽ ex quibo aliquis colligere
intendit vnã ſimplicẽ veritatẽ Etſic ſub co
gitationeↄpꝛehendi poſſunt.⁊ perceptões

ſenſuũ ad cognoſcendũ aliquos effectu s⁊

imaginationes ⁊ diſcurſus rõnis circa q̃/

cunq; perducẽtia in cognitionẽ veritatis ĩ
tente. Licet ſcᷣm Auguſt. xiiij. de trini
tate. Cogitatio generaliter dici poſſit om/

nis actualis operatio intellectus. Medi/
ritas ꝑtineat ad intellectũ.ipᷣa tame habet
rationẽ boni appetibilis ⁊ amabilis.ac de/
lectabilis.⁊ ſedᷣm hoc ꝑtinet ad vim affecti

tatio vero ꝑtinere videt̃ad ꝓceſſum ratõis

ex pncipijs aliqͥbo ꝑtingentibbad veritatis
alicuius ↄtemplationẽ. Et ad idem ꝑtinet
cõſideratio ſcõm Bernardũ. Licet ſcom
hm ſecũdo de anĩia. Omnis oꝑatio intel
ectus ↄſideratio dicat?᷑ Sed ↄtemplatio ꝑ
tinet ad ipᷣm ſimplicẽ intuitũ veritatꝭ. Uñn
Richardꝰdicit ꝙ ↄtemplatio eſt ꝑſpicaxet

liber animiptuit in res ꝑſpiciendas. Me
ditatio aũt eſt intuitꝰanimi in veritatis in/

qſitione occupatꝰ. Cogitatio vo eſt animi
reſpect?ad euagationẽ pnus. Adↄtem/
plationẽ aũt miniſterialit᷑ ꝑtinet nõ ſolum

cogitatio ſeu meditatio vt dictũ eſt. ſʒ etiaʒ
lectio ⁊ oꝛatio qua hõ ad cognitionẽverita
tis ꝑtingit dupliciter. Uno mõa ſeipᷣo ſeu

Eꝑapꝛiũ ſtudiũ ⁊ ſic requirit᷑ meditatio Alio

mõ ꝑ ea que recipit ab alio.⁊ hoc duplicit

quia vel in quantũ hõ recipit a deo ⁊ ſicne

ceſſaria eſt oꝛatio.ſcdʒ illud Sap̃.vij. In⸗

quantũ homo recipit ab homiĩe ⁊ ſic neceſ

raʒ.vel doctrina que accipit᷑ ꝑ auditũ exvo

„

ce loquentis.ſicut de maria guedtempla/

tiuã animaʒ ſignificat. dicit Luce. x. ſe⸗
dens ſecus pedes domini audiebat verba
UIInns.

RWür De ſubiecto in quootemplatiua ſub

CLapitulum ſeru.

mouet om̃es alias pot

lectationẽ que ↄſequitexeius viſione. Et
igdeo Gꝛeg.ſuꝑ Ezech.oↄſtituit vitã cõtem/
platiuã in charitate dei in quantũ aliqͥs ex
dilectione dei inardeſcitad eiꝰpulchꝛitudi
nem ↄſpiciendã. Et qꝛ vnuſquiſq; delecta
tur cũ adeptus fuerit id quod amat. iõ vi/ .
ta ↄtemplatiua terminat᷑ad delectationeʒ
que eſt in affectu.exqua etiã amoꝛ incendi
tur. Licet ergo finis ↄtemplatiõis ſit veri/

tas.ſcdᷣm phᷣm ſecũdo methaphiſice. ⁊ ve/

uam. Igeo de ſapientia ſeu ↄtemplatione

veritatis dicit᷑ Dap.viij. Hon habet ama
ritudinẽ ↄuerſatio illiꝰ.nec tediũ cõnictus
eius. ſed leticiã ⁊ gaudiũ. Et Gꝛeg.dicit ſu

per Eʒech.ꝙ vita ↄtemplatiua amabilis

valde dulcedo eſt Uñ eius dulcedo ſeu de
lectatio omnẽ delectationẽ humanã exce⸗
dit. Nam ⁊ delectatio ſpũalis potioꝛ eſt ᷓ

carnalis ⁊ ipᷣe amoꝛ quo excharitate deus

Diligit᷑.omnẽ aliũ amoꝛẽ excellit. Unde in

ps.dicit᷑. Guſtate ⁊ videte quoniã ſuauis
eſt dñs. Ticet ergo ↄtemplatio diuino/

rum q̃ habet᷑ in via.ſitvalde imꝑfecta reſpe

ctu illque habet᷑ in patria. tam delectabi
lioꝛ omni aliaↄtemplatione quantũcunq;
Efecta ꝓpter excellentiã rei ↄtemplate. CIn
phus dicit in pꝛimo departibʒ animalin;

C 2

Ed adhuc inquirendũ reſtat d
ſ ſitppꝛiũ ſubiectũ.⁊ quid adequatii
obiectum viteotemplatiue. QOuã
tũ autẽ ad pꝛimũ dicendũ eſt ꝙ vita cõtem
platiua quantũ ad ipᷣam eentiã actionis.ſ.
ↄtemplationis ſubiectiue eſt in intellectu
quantũ vero ad id qd mouet ad exercendu
talẽ oꝑationẽ eſt in affectu quia voluntas
is potẽtias etiã intellectũ
Houet aũt hec vis appetitiua ad aliquid
inſpiciendũ pter amoꝛẽ rei viſe.velꝓpter ð

contemplationis

ꝙ accidit circa illas diuĩas ſubſtãtias mi/
noꝛes nobis exiſtere theoꝛicas ſʒ et ſiſcõᷣm
modicũ attingamꝰcao.tũ ꝓpter honoꝛabi/
litatẽ ↄgnoſcẽdi delectabiliꝰ aliqͥd habent
qᷓ; que apud nos oĩa. Si vero obiciat᷑ e ĩ
ↄtempiatõe nõ ſit delectatio.qꝛ ſcðõᷣm Gꝛe
goꝛiũ ſuꝑ Eʒzech. in ea eſtↄtentio ⁊ certa/⸗
men. Clũ mens in ercertamine poſita qñ/
q; ſuꝑat qñq; ſuccũbit.ex eo etiã ſequit qñ
q́; coꝛꝑalis leſio.q̃ delectatõʒ ĩpedit. Unoð
BGeñ.xxxij dicit᷑ ꝙ Jacob poſteß dixerat. vi
di dñm facie ad faciẽ claudicabat pede eo
ꝙ tetigit neruũ femoꝛis eiꝰ.⁊ obſtupuerit.
Dicendũ eſt ꝙↄtentio vel certamẽ qñ ꝓpue
nit ex ↄtrarictate exterioꝛis rei.impedit illi
us rei delectationẽ. Nõ em̃ delectat᷑ qͥs in
reg quã pugnat.ſjʒ in re ꝓqua qs pugnat.
cũ eã adepi fuerit.ceteris paribo magis ð
lectat᷑. Sicut Aug. dicit. viij. ↄfeß. quã/
to fuit maꝰꝑiculũ in pᷣlio.tanto ẽ mar gau
diüũ in triũpho. Hõ eſt aũt in ↄtemplatiõe
ↄtentio vel certamẽ ex ↄtrarietate veritatꝭ
quã ↄtemplamur. ſʒ ex defectu nri intelle/
ctus ⁊ ex coꝛruptibili coꝛꝑe.qð nos ach in⸗/
ferioꝛa retrahit. Scoʒ illud Sap̃. ix. Coꝛ
pus qðᷣ coꝛrũpit᷑ aggrauat animã ⁊c̃.Etĩ⸗
de eſt qũ hõ ꝑtingit adↄtemplatõʒ veritat
qpardentieã amat. Dʒ magis odit ꝓpꝛiuʒ
fectũ a grauitate coꝛruptibilis coꝛpis. vt
dicat cũ apło Infelixego hõ. s me libera

pit de coꝛpe moꝛtis huiꝰ. Uñ ⁊ Gꝛeg. dicit

ſuꝑ Ezech. Cũ deiam ꝑ deſideriũ⁊ intel
lectũ cognoſcit᷑. oẽm ðᷣlectatõʒ carnis are
facit. Ex h̊ etiã ꝓcedit.ꝙ exotemplatõe qñ
qʒ leſio ſequit᷑ in coꝛꝑe.qði n Jacob figu/
ratũ eſt. qui poſt ↄtemplatõz dei.vno pede
claudicabat.qꝛ neceſſe eſt vt ↄualeſcente a
moꝛe dei.debilitet᷑ amoꝛ ſeculi vt Gꝛeg.ſu
per Eʒech. ait. Et ideo ꝑ agnitõʒ ſuauitatꝭ

dei. vnus in nobis ſa npes remanet. atq; a
lius claudicat.Oĩs em̃ qͥ ex vno pedeclau

dicat.ſolũ illi pedi innitit᷑.quẽ ſoluzʒ amat.
SDic g̊ ex pᷣmiſſis colligit᷑.ꝙ licet vita ↄtem
platiua.quo ad actũa quo denoĩat᷑.qͥ ↄtem
platio dicit᷑ eẽntialit᷑ ↄſiſtat ĩ intellectu.tñ

Pncipiũ habet in affectu.in quantũ videli

cet aliqͥs ex charitate ad ↄtemplatõʒ incita

tür. Et qꝛ finis rñdet pᷣncipio.inde eſt etiã

wꝓꝙ terminꝰ: finis cõtemplatiuevite ad affe/
ctum ꝑtinet. dũ ſcʒ in viſiõe rei amate dele
ctat᷑.⁊ ipᷣa delectatõe ad rei viſe amoꝛẽ.am

plius excitat. Uñ Bꝛeg. dicit ſuꝑ Ezechie

le.ꝙ cũ quis ipᷣm quẽ amat viderit.in amo
re ipᷣius ampliꝰ igneſcit. Et hec eſt vltima
ꝑfectio ↄtemplatiue vite vt ſcʒ nõ ſolũ diui
na veritas videat᷑ ſʒ etiã vt amek.
De ꝓpꝛio ⁊ adequato obiecto vite cõ
templatiue. — =
M Capitulũ.vij. .:
E⸗ꝗd adhuc ſpecialius ĩquirenduʒ
ſ qreſtat qͥd ſit adequatuʒ ſeu appꝛo
pppitꝛiatũ obiectũ vite ↄtemplatiue.
VUñ ſciendũ eſt ꝙ ad eã pᷣncipaliter ꝑtinet
ↄtẽplatio diuine veritatis.qꝛ hmõi ↄtem/

platio eſt finis totiꝰhumane vite. Ideo di

cit Gꝛeg.vj.moꝛał.ꝙ inↄtemplatõe pncipi

um qð de eſt querit᷑. Et Aug. pmo detri/

nitate ꝙ ↄtemplatio dei pmittit᷑ nobis acti
onũ omniũ finis atq; eterna ꝑfectio gaudi
oꝛũ que qͥdeʒ in futura vita erit ꝑfecta qñ
videbimꝰ eũ facie ad faciẽ.vñ ⁊ ꝑfecte bea/
tos faciet HNũc aũt ↄtemplatio veritatis di

uine ↄpetit nobis imꝑfecte videlicet ꝑ ſpe

culũt iĩenigmate.vñ ⁊ ꝑ eã fit nobis quedã
inchoatio beatitudis qᷓ hic incipit.vt in fu
turo terminet᷑. Sed qꝛ ꝑ diuinos effectꝰin

deiptemplatöz manuducimur ſcoᷣm illud

Ro.i.Inuiſibilia dei ꝑ ea que facta ſunt.i/
tellecta ↄſpiciunt᷑inde eſt ꝙtemplatio di

uinoꝝ effectuũ ſecũdariot diſpoſitiue ꝑti

net ad ↄtemplatiuã vitã ꝓut ſcʒ ex hoc ma
nuducit᷑ hõ in deicognitione. Uñ Augu.
dicit in libꝛo de vera religione q in creatu
rarũ ↄſideratione nõ vana ⁊ ꝑitura curio/
ſitas eſt exercenda.ſʒ gradꝰ ad ĩmoꝛtalia et
ſp manentia faciendꝰ. Ideo Dauid cogni/
tionẽ opeꝝ dei querebat. vt er hoc mãudu

ceret᷑ in deũ dicens. Meditaboꝛ in om̃ibꝰ⸗

operibo tuis. Hinc etiã Bernardꝰ in libꝛo
de ↄſideratione dicit.ꝙ oma ↄtemplatio ẽ
admiratio diuine maieſtatis. ſecunda iudi
cioꝛũ dei. tertia beneficioꝝ ipius.quarta ẽ
ꝓmiſſoꝝ.Quoꝝ pmũ ꝑtinet ad diuina ve
ritatẽ. alia tria ꝑtinent ad diuinos effectus
Exↄſideratõne aũt diuinoꝝ iudicioꝝ.hõ
manuducit᷑ in ↄtemplationẽ diuĩe iuſticie
Eroſideratõe vero diuinoꝝ bñficioꝛũ.in
ↄgnitionẽ diuine bonitatis ⁊ miſericoꝛdie
quaſi per effectꝰ exhibitos vel exhibẽdos.
Sic &ᷣ ex pbůqmiſſis patet.q oꝛdine quodam
quattuoꝛ ad vitã ↄtemplatiuã ꝑtinẽt .Pꝛi
mo quidẽ virtutes moꝛales.ſecũdo quidã
alij actꝰpꝛeter cogn itionẽ.tertio vero ↄtem
platio diuinoꝝ effectuũ.quarto eſt ↄpleti/

b

n

namo
lüim
udiui

wc

uirendr;
wapo⸗
wae,
nhuner
en/
Nodi
Mehi
Ndeni
nstai
nogc⸗
indi
ſaeber
niunsdi
caphe
isget,
winir
detadn
Dmiid
inti⸗
odt
nepn⸗
ocma
ugr.
gratu
curio/
glaer
cog/
nünd
noßhi⸗
Filino
mmande
mnoniei
, gann
nuni ve
cfectus
vor ho
cicie
oꝛi,in
corde
belos⸗

uum ſcʒ ipᷣa ↄtemplatio diuine veritatꝭ Ex
pᷣdictis etiã apparet qũo vita ↄtemplatiua

diuturna ẽ.pᷣmo qͥdẽ ſcᷣm ſeipᷣaʒ ſiue ſcðʒ

naturã ſuã ⁊ hoc duplicit᷑. vno mõ qꝛ verſa
tur circa incoꝛruptibilia ⁊ imobilia. Alio
mõ qꝛ nõ habetotrarietatẽ.Delectatõi em̃

qque eſt in ↄſiderãdo.nihil eſt ↄtrariũ vt di

cit phᷣus pᷣmo thopi. Sʒ etiaʒ quo ad nos
ipᷣa diuturna eſt.tuʒ qꝛ ↄpetit nobis ſcdᷣm
actionẽ incoꝛruptibilis ꝑtis ſcʒ aĩe intelle/
ctiue.ideo poteſt poſt hanc vitã manere.tũ
qꝛ in oꝑibꝛ ↄtemplatiue coꝛꝑalit᷑ nõ labo/
ramꝰ.vñ magis in hmõi oꝑibo ↄtinue pſi/
ſtere poſſumꝰ ſicut dicit ph̊ᷣs.x.ethi.Ticet g̊

osts intellectiue ꝑfectões huiꝰ vite in futu/

ro euacuabunt᷑ ſcõᷣm apłm.j.choꝝ.xiiij.p/
pter qð modꝰↄtemplãdi nõ erit idẽ hic⁊ ĩ

patria. tñ vita ↄtẽplatiua dicit᷑ manere rõe
charitatis.in qua habet pncipiũ ⁊ finẽ Jõ

dicit᷑ Quẽ.x. Maria ABeuna partẽ elegit.q̃
nõ auferet᷑ ab ea. Et Gꝛeg.ſuꝑ Eʒech.diẽ

Cotemplatiua hic incipit.vt in celeſti pꝛia
pficiat᷑. qꝛ amoꝛis ignis h̊ ardere inchoat.
q cũ ipᷣm quẽ amat viderit.in amoꝛẽ ipᷣius

amplrigneſcit. In hac aũt vita q;uis ↄtẽ/
platioꝓpter cauſas pᷣdictas diuturna ſit.ta
mẽ ei dulcedo raptim trãſit. Uñ HGꝛeg.v.
moꝛal.exponẽs illð Job.iiij. Cũ ſpũs me
pñte trãſiret dicit.ꝙ in ſuauitate ↄtempla/

tionis ĩtime.nõ diu mẽs figit᷑qꝛ ad ſeipam
ipᷣa ĩmenſitate lumĩs reuerberata reuocat

Ratio ẽ.qꝛ nulla actio h̊ diu põt durare in

ſummo ſui. Sũmũ aũt ↄtemplatõis ẽ. vt
altingat ad vniſoꝛmitatẽ diuine ↄtempla
tionis vt dicit dyo. Uñ ⁊ ſi q;tũ ad h̊ ↄtem
platio diu durare nõ poſſit.tñ quãtum ad
aliosotemplatõis actꝰdiu durare poterit.

De ſpecieba ↄtemplatõis ⁊ de moti/

bus in quos diuidit᷑.

Lapitulum octauum.

. Unc vero de ſpecieb ⁊ de moti⸗
n bus ↄtemplatõis diſtinguendũ ẽ

Cũ aũt Berñ.vt ſupꝛa tangit᷑ q̃t/
tuor ei ſpecies aſſignet Richardꝰ in ſex ſpe
ciesↄtemplatõʒ diſtinguit. Pꝛima eſt ſcðʒ

ſolã imaginatõeʒ.dũ attendimꝰ res coꝛꝑa

les. Scðda eſt in imaginatõe ſcdᷣm rõnem.

pPut ſcʒ ſenſibiliũ oꝛdinẽ ⁊ diſpoſitõʒ ↄſide
ramus. Tertia eſt in rõne ſcᷣm imaginati
onẽ.qñ ſcʒ ꝑ inſpectõʒ reꝝ viſibiliũ.ad iui
ſibilia ſubleuamur. Quartaẽ in rõne ſcðʒ
roõnem.qñ ſcʒ animꝰ intendit inuiſibilibo qᷓ

imaginatio nõ nonit. Quinta eſt ſupꝛa rõ/

nem. qñ ex diuina reuelatõe cognoſcimꝰ.qᷓ
hüana roöne ↄpꝛehẽdere nõ poſſumꝰ Sex/
ta aũt eſt ſupꝛa rationẽ ⁊ pᷣter rõneʒ.qñ ſcʒ

ex dinina illuminatõe cognoſcunt᷑ea qͥ hu
mane roni repugnare vident᷑. ſicut ea q̃ di
cunt᷑ de myſterio trinitatis. Per iſtas vero

ſex ſpecies deſignant᷑gradꝰ quib ꝑ crcatu

ras in dei ↄtemplationẽ aſcendit᷑. Nã in p/
mo gradu ponit᷑ ꝑceptio ſenſibiliũ. In ſe/⸗
cundo ꝓgreſſus a ſenſibilib ad intelligibi/
lia. In tertio d udicatio ſenſibiliũ ſcoᷣm iĩ
telligibilia. In quarto abſoluta ↄſidera/
tio intelligibiliũ.ad q̃ ꝑ ſenſibilia peruenit
In quinto ponitotemplatio intelligibili/

um.q ꝑ ſenſibilia inueniri nõ poſſunt.ſʒ be

neꝑ roneʒ capi poſſunt. In ſerto vero cõ/
ſideratio intelligibiliũ.que rõ nec inuenire

nec caꝑe poteſt. Et hͥ pertinet ad ſublimeʒ

ↄtemplationẽ veritatis diuine in qᷓ finalit
ↄtemplatio ꝑfici᷑. De motibo aüt qͥ diſti
gnunt᷑ in oꝑatione ↄtemplatõis ſciendũ ẽ
ꝙᷓ Dyoniſi.iiij.Ode diuinis noĩbe tres mo
tus in ↄtemplatõe diſtinguit ſcʒ circularẽ
rectũ.⁊ obliquũ. Uñ licet cõtemplatio ſit
quedã ſpũalis quies. Juxta illud Sapiẽ
tie. viij. Intrans in domũ meã ↄquieſcam
cũ illa.q̃ quies intelligit᷑ eſſe ab excerioꝛib⸗

occupationiba ⁊ motibo coꝛꝑalib.opponi/

tur tñ oꝑatio intellectꝰ. in q̃ ↄtemplatio cõ
ſiſtit eſſentialit. motꝰ dicit᷑ ſcõᷣm q; morꝰ eſt

actꝰpfecti.vt ph̊s dicit.iij.deania.Et quia

ꝑ ſenſibilia in cognitionẽ intelligibiliũ de/
nenimꝰ.⁊ oꝑatões ſenſibiles ſine motu nõ

ſunt. inde eſt ꝙ operatões etiã intellectua/

les.qi morꝰquidã deſcribunt᷑. In motibui
aũt coꝛꝑalibo perfectioꝛes ⁊ pmi.ſunt loca
les.vt ꝓbat᷑.viij.phiſicoꝝ. Ideo ſub . ſi
militudine oꝑationũ. intelligibiliũ differẽ
tie aſſignant᷑. Quia vero tres ſunt differè/
tie motꝰlocalis. Naʒ quidã eſt circularis.

ſcdᷣm quẽ aliqͥd mouet᷑ circularit᷑ circa idẽ
centꝝ ſeu vnifoꝛmit᷑.Alius eſt rectus ſcðᷣʒ
quẽ aliquid mouet᷑ ab vno in aliud. Terti
tius eſt obliquus quaſiↄpoſitex vtroq;.iõ

in opationibo intelligibilibo.id qð ſimpli/
citer habet vnifoꝛmitateʒ. attribuit᷑ motui
circulari. Operatio aũt intelligibilis ſcðʒ

quã ꝓcedit᷑ ð vno in alind attribuit᷑ motui

recto. Illa vero q habet aliqͥd vnifoꝛmita

tis ſimul cũ ꝓceſſuad diuerſa attribuit᷑ mo
tui obliquo. Et ſcdᷣʒ B O yoniſi ponit mo

c 3.

„

contemplationis

tum ecularẽ in anĩa qñ ipᷣa ab exterioꝛib⸗
introi ens ad ſeipaz. ? ceſſante etiã omi diſ
curſu rõis:reductis oĩb⸗ rõnibo aĩc ad ſim/
plicẽptemplationẽ veritatis. ptermiſſis oĩ
bus. vnifoꝛmit in ſola dei ↄtemplatõe pſi/
ſtit ? B eſt qd dicit. Deide ſicut vnifoꝛmis
facta. vnitc. id eſt vnifoꝛmiter vnitis virtu
tibo. ad pulchꝛũ ⁊ bonu manudneif. Wo/
tum aut rectuz ponit in ania. ſcom hꝙ ab
exterioꝛibo ſ̃ enſibilib ꝓcedit ad in telligibi/⸗
liũ cognitionẽ Motu aũt obliquũ poniti
ca ſimulit ex recto ⁊ circulari ↄpoſitũ. ſcʒ ꝓ
ut illuminatõibo diuinis ratiocinãdo vtit᷑
Quia tñ vis intellectiua młto altioꝛ eſt in
angelis. q; in hoĩe.ideo alio mõ Dyo niſiuſ
hos mor aſſignat in angelis ? in ania. ſz H
nõ eſt ad pᷣſens tractandũ. Sʒ etiã Rich.
li.de ↄtemplatõe multas pomit alias diffe/⸗

rentias motuũ.ad ſimilitudinẽ volatiliuz
celi quaꝝ qued nũc ad altioꝛa ſe attollũt
nũc ad intferioꝛa demergunt᷑. Alie dextroꝛ
ſum vel ſiniſtroꝛſuʒ diuertüt. quedã vero
in anterioꝛa vel poſterioꝛa monenł.alia ve
ro q̃i in giꝝ vertunt᷑quedã aũt qi ĩimobilit᷑
vyno loco manẽdo ſu pendunt᷑. Hec auteʒ
differétia ſcdᷣm ſurſuʒ. deoꝛſuʒ dextroꝛſuʒ
ſiniſtroꝛſuʒ. añ ⁊ retro.⁊ ſcðᷣm diuerſos cir
cuitus. oẽs ↄtinent᷑ ſub motu recto vl ob/
liquo. Nã per om̃es deſignat᷑ diſcurſus ra
tionis. qui ſit a genere ad ſpecieʒ vel a toto

ad partẽ.erit vt ipe exponit. ſcoᷣm ſurſum?

deoꝛſum. Di vero ſit ab vno oppoſitoꝝ in
aliud. erit ſeòm dextroꝛſum ſiniſtroꝛſuz.

Si vero ſit a cauſis in effect?erit ante ⁊ re/

tro. Si añt ſit per accedẽetia que circũſtãt
rem ꝓpinqua vel remota ctit circuitus Diſ
curins aut rationis quãdo eſt a ſenſi ibilib⸗
ad intelligibilia ſcõᷣm oꝛdinẽ naturalis ra
tionis. ꝑtinet ad motũ rectũ. quãdo aũt ſi/
mul ſcʒ illuminatões diuinas. ꝑtinet ad
motũ obliquũ.vt ex dictis patet Sola au
tem ĩmobilitas quã ponit. ꝑtinet ad motũ
circularẽ. Unde patet ꝙ D yoniſius mul/
to ſufficienti
diſtinguit ⁊ deſcribit.
Aa quantũ gradũ viſionis diuie cẽn
tie. ↄtemplatio eleaeaei.
Lapitum nonrnum.
Egd iam inqͥrendũ eſt ad

ſ gradũ viſionis diuinee entie in
AEac vita ↄtemplatio elenet. Rei
ad eiꝰ clarã viſionẽ ñ ſe extendat teſtat᷑ Sꝛe

entiꝰ⁊ vtiliꝰ motus ↄtemplationiſ

goꝛiſuper Eʒech. vbiait. Quãdiu in hac
moꝛtali carne viuit᷑ nullus ita in ↄtempla
tioms vᷣtute pꝓficit. vt in ipᷣo incircũſcripti

luminis radio.mentis oculos figat. Sed

ſciendũ eſt ꝙ; ſicut Auguſtinvicit.xij. ſuꝑp
Geneſim ad litterã Nemo viuens deũ vi⸗/
dit. iſta vita qua moꝛtaliter viuit᷑ ĩ iſtis ſen
ſib coꝛpoꝛis.ſed niſi ab hac vita quiſq; qd
ammodo moꝛiaf.ſiue omino exiens a coꝛ/
poꝛe.ſiue alienat a coꝛpꝑa libo ſenſibo. in illã
nõ ſubucehit᷑ viſionẽ Dic ergo dicendũ eſt
ꝙ in hac vita poteſt aliquis eſſe dupliciter
Vno mõ ſcdᷣm actũ.in quantũ ſcʒ actuali
ter vtitur ſenſibo coꝛꝑis.⁊ ſic nullo mõ con

templatio pᷣſentis vite.poteſtad clarã viſi /

onẽ diuine eſſentie ꝑtingere Alio modo pᷣt
quis eſſe in hac vita potentialit ⁊ nõ ſcoᷣm
actũ.in quãtũ ſcʒ anĩa eiꝰ eſt coꝛpoꝛi moꝛ/

tali ↄiuncta vt foꝛma.ita tamẽ ꝙ nõ vtitur

coꝛpis ſenſib.aut etiã imaginatõe ſicut ac
cidit in raptu.⁊ ſic poteſt ↄtemplatio hud
vite ptingere ad viſionẽ diuĩeeſſentie. Un
de ſupꝛemꝰgradus ↄtemplatõis pᷣſentis vi
te eſt. talẽ habere viſionẽ qualẽ habuit pau
lus in raptu.ſcᷣm quẽ fuit medio modo ſe
habens inter ſtatũ pꝛeſentis vite ⁊ future.
Per hoc aũt ꝙ Jacob dicit. Vidi dñm fa⸗
cie ad faciẽ. ⁊ ſalua facta eſt anĩa mea Beñ.
xxxij.nõ eſt intelligendũ ꝙ dei eſſentiã vide
rit. ſz ꝙ foꝛmã ſcz imagina riã vidit.in qua
de'eſt ei locutus. Uel qꝛ ꝑ faciẽ aliquid co
gnoſcimus.faciẽ.eins cognitionẽ vocauit
ſicut gloſa Bꝛegoꝛij ibidẽ dicit. Et iðo eti
am ců Bꝛeg. in. ij. dialogoꝛũ dicit. Anime
videnti deũ creatoꝛẽ.anguſta eſt omis cre
atura. Tlir ergo dei ſcʒ beat Benedictꝰ qͥ
intrare globũ igneũ.angelos quoq; ad ce/
los redeũtes videbat.⁊ h ꝓculdubio cerne

renõ niſi in dei lumie poterat. Exhijs ver

bis Gꝛegoꝛij nõ dat intelligi ꝙ beat? Be/
nedictus deum in illa viſione ꝑ eſſentiam
viderit. ſed vult oſtendere ꝙ quia videnti
creatoꝛẽ.anguſta eſt omis creatura. conſe
quens eſt ꝙ illuſtrationẽ diuini luminis
de facili poſſfint quecunq; videri. Uñ ſub
dit. Ouantülibet em paꝝ de luce creatoꝛꝭ
aſpexerit. bꝛene ei fit oẽ qd creatũ eſt.
De raptu er ↄtemplatione.
Capitulũ decimi.

Lia de raptu qui ex ↄtemplatoe

ſequit᷑iã aliqualiter tactũ eſt. de
eo ſpecialiter tractareↄuenit. Et

4
*

nae pꝛimo quid taptus ſit.t in qua vi ſeu potẽ lud bonũ capeſcendũ adiuuetur. Ideo ci
me tia anime ↄſiſtit. Raptus aut a quibuſdaʒ neceſſe eſt quantũ ad ea que excedunt ſuazʒ
Wei diffinitur ab eo qð eſt ſcvᷣm naturaʒ in id facultatem. vtquadaʒ foꝛtioꝛi operatione
Id qð eſt ſupꝛa naturã.vi ſuperioꝛis naturee/ eleuetur. Et hic eſt raptus qui quantũ ad
leuatio.⁊ ſic raptus violentiã quandã im/ aliquid poteſt dici violẽtia ſeu coactio.ſc,z
poꝛtat. Unde ſuper illo verbo apoſtoli.ij. ſi attendatur operationis modus. nona u.

tiſen Choꝛꝝ.xij. Scio hominẽ in xpᷣo raptũ vſ/ tem ſiattendatur operationis terminus.i
igg q; ad tertiũ celũ dicit gloſa.raptũ id eſt cõ/ quem natura hominis ⁊ intentio eius otꝛ
ach tra naturam eleuatum. Scienduʒ ergo ꝙ dinatur.
ninlli aliquid poteſt violentari dupliciter. UIno Ad quam vim anime raptus pertine
dict J modo quantũ ad finẽ inclinatiõis. ſicut ſi re videatur.
lecte lapis qui naturaliter inclinat᷑ ferri deoꝛſu· Capitulum vndecim.
enel. ꝓiciatur ſurſum. Alio modo quantum gac=k Ed iam videndũ eſt ad quã potẽ-/ H

iciat ſ tiam anime.cognoſcitiuaʒ ſcilicet

ii, deoꝛſuʒ q; ſit motus ernaturalis. Sic igg velaffectiui. raptus magis perti-
Nhiͦ umur anima bomis dieit rapiin id qd eſt cõ neat. Unde pmo ſciedũ eſt æ deraptu du
*“ tra vel pᷣter naturã. Uno modo quantum pliciter loquſpoſſumus. Uno modo qufßü,/

inn ad termini raptus vt cũ rapitur ad penag tumad id in quod aliquis fapit᷑ ⁊ ſic pꝛie
onm ſcom illud ps. fjequando rapiat: nõ ſitqᷓ raptus no poteſt pertineread vim appeciti
ſent eripiat. Alio modo quantũ ad modum ho uam ſed ſolum ad cognoſcitiuam. quia di,⸗·
tohi⸗ mini ↄnaturale. qui eſt vtper ſenſibilia in ctum eſt ꝙ raptus eſt pꝛeter pꝛiã inclinati
nc telligat vericate. Et ideo quando abſtrabi onem illius quod rapitur. ꝗpe at motus
ſansn tura ſenſibiliũ amꝛehenſione. dicit rapi. et appetitiue virtutis eſt quedã inclinatio in
WM ſi eleuet᷑ ad ea ad que naturaliter oꝛdinat. bonuz appetibile. Unde ꝓpꝛie loquendo ex
ce dũ tamẽhec abſtractio nõ ſiat exmotu vel hoc ꝙ quis appetit aliquid nõ rapit᷑. Cno
. inclinatiõe nature. ſicut acciditin ſompno modo poteſt ↄſiderari raptus quantuʒ ad
in naturali qui pꝛie ũ poteſt raptidici. Hec ſu cauſam. ⁊ ſicporeſt haberecauſaʒ cxk⸗
aũt abſtractio poteſt extriplici cauſa ↄtin/ te appetitiue virtutis. Ex hoc nanq; awpe
g gere. Pꝛima excauſa naturali ⁊ coꝛpoꝛali. titus ad aliquid vehementer afficit poteſt
inte ſicut patet in multis.quipteraliquã infir ↄtingere ꝙ ex violentia affectus.homo ab
ſen mitatẽ alienationẽ patiunt᷑. Secundo ex omnibʒ alijs alienat. Habet etiã effectum
n yirtute demonũ.ſicut patet in arrepticijs. in appetitiua virtute.cñ ſcʒ aliquis delecta
cant Tentio ex virtute diuina.⁊ ſic loqmurnũc tur in hijs ad q̃ rapitur. vnde ⁊ apoſtolus
hoh de raptu / ꝓutſcʒ quis diuino ſpiritu eleua nõ ſolũ dicit ſe raptũ ad tertiũ celũ.qð per
ine tur ad aliqua ſuꝑnaturalia. cũ abſtractiõe tinet ad ↄtemplationẽ intellectus. ſed etii⸗
a ſenſibo ſcm illud Eʒech.viij. Dpiritus in paradiſum qʒ etia pertinetad delectati

ch
zc
e
bie
650
Nnun
en
cone

winis

Güſd

gnung
4

ine
de
ikt

eleuauit me in viſioniba dei. Unde licet na
turale ſit hominivt in diuina tendat.ſcdᷣm
illud Auguſtini pmo ↄfef. Feciſti nos do

mine adte.⁊ inquietũ eſt coꝛ noſtrũ donec
requieſcat in te.tam̃ iſte modus ꝙ; quis ad

diuina eleuetur cũ abſtractione a ſenſibuſ

nõ eſt homini naturalis.ſed ꝙ ad ea ꝑ ſenſi
bilia deducatur ſcdᷣm illud apoſtoli. Jnui
ſibilia dei ꝑ ea que facta ſunt ⁊c̃. Non eſtta
men huiuſmodi raptus om̃ino ↄtra natu
ram.ſed pꝛeter vel ſupꝛa facultateʒ nature
quia ad dignitatẽ hominis qui ad imagi/
nem dei factus eſt naturalit᷑ pertinet.ꝙin
deũ eleuet᷑ſed quia deus eſt bonũ infinitũ

excedẽs humanã facultatẽ indiget homo

beneficio gratie.vt ſupernaturaliter ad il/

onem affectus. Pꝛeterea notandũ eſt ꝙra
ptus addit aliquid ſupꝛa extaſim. NHam ex
taſis impoꝛtat ſimpliciter exceſſuʒ a ſeiß=5o
Unge ſuper illo verbo pᷣs. In te dñe ſpoe⸗-

*

raui dicit gloſa.Extaſi

*„

nus amoꝛ. in quantũ ſcilicet facit apetiti

bominis tendere in res amatas. vnde po/
ſtea ſubdit.ꝙ etiã ipᷣe deus per habundan/

tia amatiue b onitatis.extra ſeip̃m fit per p
uidentia ad omia exiſtentia. Sed iterũ ſci
endum.qꝙ homo dupliciter poteſt ſcõm ap

c 4

8 grece. latine dicic
exceſſus mẽtis. DSed raptus ſuper hoc an
dit quandã violẽtiã. ideo poteſt extaſis acd
vim appetitiuã pertinere. ſcilicet cũ alicuiiꝰ
appetitus tendit in ea que extra ipᷣm ſũt. Ex
ſcom diẽ hDyoniſius e extaſim facit diui

petitum fieri excra ſeim. Uno modo quã
do appetitus intellectiuus totaliter in diui
na tendit pᷣtermiſſis hijs in que ĩclinat ap
petitus ſenſitiuus. et ſic dicit Oxoniſius.
iiij. caplło de diuinis nominib ꝙ Paulus
ex virtute diuini amoꝛis. extaſim faciente
dicit Tiuo ego iam non ego.viuit vero in
mexp̃us. Alio modo quando pꝛetermiſſo
appetitu ſuperioꝛi. homo totaliter fertur ĩ
ea que pertinent ad appetitũ inferioꝛem. et

ſic dicit Gꝛegoꝛius in.ij.dvał.ꝙ ille q poꝛ/
cos pauit.vagatione mentis ⁊ immũditie.
ſub ſemetipo cecidit. Et iſte exceſſus vlł ex

taſis plus appꝛopinquat ad rationẽ raptuſ

qᷓ; pꝛimus.quia ſcilicet ſuperioꝛ appetit eſt

*

magis hominiꝓpꝛius. vnde quãdo homo
ex violentia appetitus inferioꝛis.abſtrabit᷑

a motu appetitus ſuperioꝛio. magis abſtra
hitur ab eo qð eſt ſibi pꝛopꝛiũ.quiatamen
non eſt ibi violentia eo ꝙ voluntas poteſt

reſiſtere paſſioni. deficit a vera ratione ra/
ptus.niſi foꝛte ta m vehemens ſit paſſio. ꝙ
vſum rationis totaliter tollat. ſicutcontin
git in hijs. qui ꝓpter vehementiaʒ ire vel a/
moꝛis inſaniunt. Conſiderandũ tamen eſt
vtercq; exceſſus virtu appetitiue. poteſt
cauſare exceſſum cognoſcitiue.vel qꝛ mẽs
aa quedam intelligibilia rapiatur. aliena/
ta a ſenſibus.vł quia rapiat᷑ ad aliquã ima
ginariã viſioneʒ. vel fantaſticam apparitõʒ
De raptu Pauli in tertiũ celum.
OO ſtremo de raptu Pauli ſpecia/
opo liter tractandũ eſt. De quo q dam
direrunt eum tunc non vidilſſe di
ninam eſſentiam.ſed quandã refulgentiaʒ
viuince claritatis. Sed oppoſitũ determi/⸗
nat Auguſtinus non ſolũ in libꝛo de vidẽ
do deũ ad paulinã.ſed etiã.xij.ſuper Geñ.
ad litterã. ⁊ habetur in gloſa.ij. Choꝝ.xij.
Et hoc etiã ibi ipa verba apoſtoli ðᷣſignãt
quia dicit ſe audiuiſſe verba ĩeffabilia que

non licet hominiloqui. Hec aũt videntur

eſſe ea que pertinent ad viſionẽ beatoꝛum.
que excedit ſtatũ vie ſcm illud Iſa.xliiij.
Oculus non vidit deus abſq; te.que pᷣpa⸗/

raſti diligentibo te. Sciendũ aũt eſt ꝙ mẽſ

humana dininitus rapitur ad ↄtemplan/
dam veritatẽ diuinã tripliciter. Uno mo/

do vt contempletur eam per ſimilitudines

imaginarias. ⁊ ſic de Petro legitur Actu
um .x. ꝙ; cecidit ſuper eum mentis exceſſus

Alio modo vtotempletur veritatẽ diuinã

per itelligibiles effectus. ſicut fuit exceſſus

Danid dicentis. Ego dixi in exceſſu meo
omnis hõ mendax. Tertio modo vt contẽ
lerur eam in ſua eſſentia. talis fuit ſcðᷣm
Auguſtinũ raptus pauli ⁊ etiã moyſi.⁊ ſa/

tis ↄgruenter. Nam ſicut moyſes pꝛimus

doctoꝛ iudeoꝛum. ita Paulus pꝛimus do
ctoꝛ gentiuʒ. Nec tamen ex hoc ſequiturꝓ
Paulus ĩ hoc raptu fuerit beatus.quia li/
cet diuina eſſentia non poſſit videri ab in/
tellectu creato niſi per lumẽ gloꝛie.de quo
dicitur in pᷣs.in lumine tuo videbimꝰ lu/

men. hoc tamen dupliciter participari po/
teſt. vno modo per modũ foꝛme ĩmanentꝭ.

⁊ ſic beatos facit ſanctos ĩ patria Alio mo
do per modũ cuiuſdã paſſionis tranſeuntꝭ

ſicut etiã dicitur de lumine pphetie.: ſic lu⸗
men illud fuit in Daulo. ideo tunc nõ fuit

ſimpliciter beatus nec habitualiter.ſed ſo/
lum quodãmodo habuit actum beatoꝛuʒ
ideo etiã tunc in eo non fuit fidei actug.ſed
bene habitus.cũ illa actuali viſione. Sed
quantum ad hoc ꝙ dicit ſe raptuʒ vſq; ad
tertium celũ ſciendũ eſt. ꝙ nomine tertij ce

li poteſt vno modo intelligi aliquid coꝛpo

reum. ⁊ ſic tertiũ celuʒz eſt celũ empireũ.qð
dicitur tertiũ reſpectu celi aerei ⁊ celi ſide/

rei. vel potius reſpectu celi ſiderei ⁊ reſpe/

ctu celiaquei ſiue criſtallini. Et diciturra

ptus ad tertiũ celũ.nõ quia raptus ſit advi

dendũ ſimilitudineʒ alicuius rei coꝛpoꝛee

ſed pꝛopter hoc ꝙ locus eſt cõtemplatiõis
beatoꝛum. in quo ſcdᷣm gloſam deus oſten

dit ei vitam in qua videndus eſt in eternũ
Alio modo per tertiũ celuʒ poteſt intelligi
aliqua viſio ſupermundana. que poteſt di
ci tertiũ celuʒ triplici ratione. Uno modo
ſcdᷣm oꝛdinẽ potentiaꝝ cognoſcitiuarũ. vt
pꝛimũ celuʒ dicatur viſio ſupermundana
coꝛpoꝛalis.que fit per ſenſum. ſicut viſa eſt
manus ſcribẽtis in pariete. Danieł. v. Se
cundũ aũt celũ ſit viſio imaginaria.ſicut il
la quã vidit Iſaias ⁊ Johanes in apocali
pſi. Tertiũ vero celũ dicat᷑ viſio intellectu
alis vt Auguſtinus exponit.xij.ſnper Geñ.

ad litterã. Secundo modo poteſt diciter/
tium celum ſcᷣm oꝛdinẽ cognoſcibiliũ. vt

pꝛimũ celum dicatur cognitio ſpiritus hu
mani ⁊ ſuarũ ſpiritualiũ virtutũ.ſcdᷣm co/
gnitio celeſtiũ ſpirituũ.tertiũ cognitio ipᷣi

us ſpũs diuini.ſeu ↄtemplatio dei. Tertio

noͤß
ton⸗
ſmnei
ſius
clato⸗
lüfot
diſun
tüad

dinins
reſs
ſumeo
Neonee
rſcn

Mimds
imnsdo
gninre⸗
gninl⸗
nibin⸗
dequo⸗
binblu/
oripo/
ment.
Mon
meung
kaſcle⸗
ncnöfuit
eſadſo⸗
denonz
incnaſes
ſone Gel
nneeme
nidcnpe
iri9
alſe⸗
pe
nurn
un
npre⸗
tös
soſen
can.
ntlig
horeſdi
nonos
nnn
muncan
nrnick
rS
ſti
gpocali
telleau
erbeß⸗
diclter/
bllii, N
imsbu
tönco/
nino lp
to⸗

ompendium

mõ pᷣt dici tertiũ celũ ſcjõm gradꝰↄtempla

tionis dei.quoꝝ hus ꝑtinet ad angelos in

fime ierarchie.ſcdᷣs ad ãgelos medie. ⁊ ter
tius ad angelos ſupᷣme vt dicit glo.ij. coꝝꝛ.

xij. Quia vero viſio dei nõ põt eẽ ſine dele⸗

ctatõe.iõ dicit ſe raptũ nõ ſolũ ad tertiũ ce
lũ rõne diuine ↄtemplatõis.ſʒ etiã in para
diſum rõne ↄſeq̃nti
tũ ad illud qð Paułait:ſiue ĩ coꝛꝑe ſiue ex

tra coꝛpꝰneſcio.deꝰſcit Sciẽdũ.ꝙ ſicut di

cit Aug. xij.ſuꝑ Geñ.ad lr̃aʒ.niſi ab hac vi
ta q q; qdmodo moꝛiat᷑.ſiue oĩno exies ð
coꝛꝑe.ſiue auerſus ⁊ alienat ab hijs coꝛꝑe

ↄſtat ꝙ paubꝰtũc adhuc exñs in ſtatu vie.ñ

is ſenſib.in illã ñ ſubuehit᷑viſionẽ. Jõ ſatꝭ

vidit deũ ꝑ eẽntiã ſine abſtractõe a ſenſibo.

licet homĩ loqͥ. Utꝝ aũt aĩ

NPotñ illũ raptum qñ ceſſauit illa viſio: me
moꝛ fuit illoꝝ q̃ viderat.nõ ꝑ viʒ memoꝛie
coꝛꝑalis ſeu ſenſitiue ꝑtis.ſʒ ꝑ aliq̃s ſpẽs i
telligibiles. habitualit᷑ exh̊ in e intellectu

relictas. vñ totã illã cognitõʒ.nec cogitare

—

illo fuittotalit᷑a coꝛꝑe ſeꝑata.vł vtrũ ipᷣehᷣ

ignoꝛauerit.dicẽdũ eſt ꝙnõ fuit neceſſariũ

qꝙ aĩa ſic ſeꝑaret᷑a coꝛꝑe.vt einõ vniret ſiẽ
foꝛma. fuit tñ neceſſariũ eiꝰ ĩtellectũ abſtra
hiꝛira fantaſmatibo. 2 ſenſibiliũ ꝑceptõne.qꝛ
talibo pceptõibo nõ eleuat᷑ intellectꝰad alti

ſimã diuĩe eẽntie viſionẽ. Nec tñ opoꝛtuit

Agiaʒ ſeꝑaria viribo aĩe vegetabil.ſiẽ aĩa ſen
ſibilis. qꝛ vires vegetatinen oꝑant᷑ ex intẽ/
tione ſeu cognitõe.ſiẽ ſenſitiue vires.ſʒ per

modũ nature. iõ nõ reqͥrit᷑ ad raptũ abſtra

ctio ab eis ſiẽ a potẽtijs ſenſitiuiſ: ꝑ q̃ꝝ oꝑa
tionẽ minueret᷑ intẽtio aĩe circa ĩtellectiuã

cognitõʒ. Sʒ vtrũ de facto aĩa pauli tunc

fuerit a coꝛꝑe ſeꝑata ?᷑ nõ.⁊ vtꝝ ſᷣ ſit illð qð
apls ſe neſcire dic.ĩcertũ ẽ. Quidã eĩ dicũt
illð qð apłus ait.ſe neſcire an ĩ coꝛꝑe an ex
tra coꝛpꝰ.nõ referre ad eẽ hoĩs rapti.q̃i ig/
rauerit an aĩa eiꝰeẽt in coꝛꝑe ł nõ.ſʒ ad mo

dũ raptꝰ vt igrauerit an coꝛpꝰ fuerit ſil ra⸗

ptũ cũ aĩa in tertiũ celũ ł nõ.ſʒ ſolũ aĩa. ſic

de Eʒech. ðꝛ padduct ẽ in viſiõibo dei in

iheruſalẽ. Sʒ hũc ſenſuʒ ipꝛobatAug.xij.

ſuꝑ Geñ ad lr̃aʒ. Jõ alij ſcðʒ aliũ ſenſũ in/⸗

telligũt. vt. ſ. apls ſciuerit ſe fuiſſe raptum
ſcom aĩaʒ ⁊ nõ ſcvᷣm coꝛpꝰ. neſciuit tñ.nec
tic. nec poſtea. q̃lit ſe hẽet aia ad coꝛpꝰ. ſcʒ

.

an fuerit a coꝛpeſeꝑata vł nõ. Unde dicit

sdeleciatõis. Sʒ quã

a Panli in ſtatu

qſitözocludens. Reſtat ̊ foꝛtaſſe vt h̊ ĩm
ignoꝛaſſe intelligimꝰ.vtrũ qñ in tertiũ ce/
raptũ eſt. in coꝛꝑe fuerit aĩa.qũo in coꝛ/
poꝛe eſt qñ coꝛpꝰviuere dicit ſiue vigilãtis
ſiue doꝛmiẽtis.ſiue in extaſi a ſenſib coꝛpo

„*

ris alienati.an ð coꝛꝑe oĩno exierit vt mo:
tnũ coꝛpꝰiaceret.Et iõ cuʒ aplłs ait. Scio

hominẽ in xpᷣo raptũ licet hõ noiet ↄpoſi/
tũ ex ain ⁊ coꝛꝑepᷣt tñ p ſynodochen intel/
ligi.vt pars homĩs hõ noĩet᷑⁊ pᷣcipueanĩa
que eſt pars eminẽtioꝛ. Poteſt etiã intelli/
gi eum quẽ raptũ dicit nõ tunc hominẽ fu
iſſe quãdo raptus fuit. ſʒ poſt annos. xiiij.
Ungde dicit Scio hominèe.⁊ nõ ait.ſcio ra
ptum. licet aͤpi ie differat a moꝛte⸗
nichil tamẽ ꝓhibet moꝛtẽ ſicdiuĩtus pcu/⸗
ratã moꝛtẽ dici.⁊ ſiẽ Auguſt. dicit. xij. ſup
Beñ. ad litterã.dubitãte inde apoſtolo,32
noſtrũ inde certus eſſe potuit. ñ qui ſup
hoc loquunt᷑ magis ↄiecturalit qᷓ certitu/

dinaliter loquunt᷑. Hijs itaq; pᷣmiſſis que
poterat aut verb expmere. ⁊ eſt ꝙ diẽ. q̃ ñ ad

ſpeculatiua ↄtẽpis tõis cogſcẽde ꝑtinẽt
ad pꝛacticã tẽplatiõis acqͥrẽde pceda mꝰ
Tractatſecundꝰcõpendij ↄiemplatio

nis. de ſpũali genealogia Jacob. ? de figu

ralib exẽplis ad ↄtẽplatõʒ ꝓficientib.

NNA„ „ eò D H. =
Ite actiue et cõ
y teẽplatie mutuã habitudinẽ. at/
qᷓq1ũ; oꝛdinẽ gñatõis vᷣtutũ ptinẽ
„ iũ ad vtrãq;.nulleveterꝭ teſtam̃
ti figure aptſignificare.aut ↄgruentrep̃ᷣ
ſentare vident᷑.qᷓ ille que in Geñ.de duobꝰ
vxoꝛibo Jacob ⁊ eaꝝ generatõe legũtur. vt
bñi merito de eaꝝ ꝓle myſtice intellecta p/

pheta dixiſſe credit᷑. Hec eſt generatio que

tium ſeʒ nõ greſſiba pedũ.ſʒ gradibo virtu/

tum. ſic em̃ ꝑ opationẽ virtuoſam. queren

dam eẽ faciẽ dei ideſt ↄtemplatiuã eiꝰviſi/
onẽ idẽ oſtendit qui ait Jbũt de virtute in
virtuteʒ. videbit᷑ de deoꝝ in ſyon. Dehijs
ergo figuris ⁊ eaꝝ ſenſibo miſticis erit tra⸗
ctat pñs.ſolũ.xij.capitula ↄtines.
Lapitilla ſecũditractatus.
Pꝛimũ de iacoh ſpũalit᷑ itellecto Secci
dũ de duab vxoꝛib eiꝰ. Tertiuʒ de duaby
epancillis Quartũ de qᷓ̃tuo: omis lyve filiſſ
Quintum de duobus filijs bale Sextum
de duohus filijs Zelphe. Septimum de

„

quinto lye filio. Octauum de eius filio ſe⸗

xto. Nonum de eius filia ſeptimo genita.

C 5

mü de totigenealogie ſpũalis epilogo.
De Jacob ſpuͤalit intellecto.
Lapitulũ pꝛimu.

rũ vᷣtuoſuʒ ⁊ ↄtemplatiuũ ſignat.q ſupplã/
tato Eſau.i.d yabolo ⁊ vitijs ei.ꝑ ſcalã vir

tutũ de terrenis ad celeſtia ↄſcendere.⁊ ad

viſionẽ deisteplando meret ptingere. cui⸗

figure ↄtinẽtia ex alijs qᷓ in Jacob Prigiſſe
ifeſtiſ

legunt᷑id ẽ ex vxoꝛiba ⁊ filijs eiꝰ man

ſime patet.ſicut ĩli.de duodecis pꝛiarchis
ſabelle⸗ tq; vtilit᷑ venerabilis Kich. pſeᷣ
AUñ huplibꝛi ſniaʒ atq; oꝛdinẽ ſub cõ/
— äao ſit bale garrulitas. etiã inuiti quotidia /
no experimento docemur. Ideo nõ ĩmeri

tur. U

pendio colligere dignũ dui.
De duab vxoꝛib⸗ Jacob. noe
to bala.

rulitate inueteratoꝝ moꝛẽimitat.
De quattuoꝛ pmis filijs lee.

4

LCapitulũ ſecundij.
Abet ergo Jacob vxoꝛes duas.

ſecundioꝛ. rachel foꝛmoſioꝛ,. Cya

ccundaſsliparachel veo ſerilig ſo⸗
me ſingularis. va eſt diſciplina virtutis

rachel doctrina veritatis. Lya deſideriuʒ

iuſticie rachel ſtudiũ ſa pietie. Hee ſunt ita

q; dne ſoꝛoꝛes.⁊ ſpiritꝰ rõnał.gemievxoꝛeſ

Rachel eſt rõ qua diſcernimꝰ.lya veroaffe. Ilſtiomte mocobe
be do inoꝛ dinati.ſed cũ oꝛdinatifuerint. tunce
ergo naſci?᷑ timoꝛ.qꝛ ſcriptũ eſt. Jniciũ ſa /

ctio qua diligimꝰ. Ratio ptinet ad veritate
affectio ad vᷣtutẽ. Ex hijs oꝛit᷑ generoſa ꝓ/

*

les. Exrõne oꝛiunt᷑ ↄſilia recta. exaffectõe

deſideria ſancta.Exilla ſpũales ſenſus.ex
iſta oꝛdinata affectio.ex illa deniq; oĩis ve/
ritas exiſta oĩs vᷣtus. Sicut rachelẽme
ditari. ↄtemplari. diſcernere.intelligere.ſic
ptinet ad lyã flere. oolere. gemere. ſuſpira/
re. Nã lya eſt affectio. diuina inſpiratõe in
flãmata rachel eſt rõ. diuĩia reuelatõe illu⸗/

minata. Qya eſt affectio. ad noꝛmã iuſticie

7

ſeipam ↄponẽs.rachel rõ.ſe in celeſtis ſapi

entie ↄtemplationẽ attolles. Uñ recte lya
De duabnancillis eiN.
Apitulũ tertiu.

laboꝛioſa.rachelvᷣo viſuʒ pncipiũ ĩterpᷣtat᷑ nicendo dolet. ableg it ſpes
Ne Agerntiam accipiet. Poſt hec ſequit᷑ ſpes ve/

emie. hic eſt tertius filioꝝ Jacob. qui ideo le
CXYcepit aut vtraq; illaꝝ ancillam uiid eſtad
obus poꝛibo datis hic ſuꝑaddit᷑.quẽ ſic di
uinus ſerme nominat.ne ante timoꝛẽ ⁊ cõ
dignũ pnie doloꝛeʒ.quis de ſpe venie peee

7..

à ſuã.lya zelphã. rachel balã Hocẽ
agagarrffectio ſenſualitati.rõ unaginati/

oniobſequit᷑ ſenſualitas affectioni.ſmagi/

Decimũ depmo racheł filio. Undecimũ natio famulat᷑ roni fijt
nihil ſciret. ſine ſenſualitate affectio nil ſa⸗
peret. Diſcurrit q̊ imaginatio vt ancilla in
ter dñm ⁊ ſeruũ.i.inter rõneʒ ⁊ ſenſum. Et

de ſecũdo eir filio oĩum vltimo. Duodeci/

Acob interpᷣtat᷑ ſupplantatoꝛ.q a
i tfacie Eſau fugies vidit in ſõpnis
ſcalã de terris ad celos qttingetẽ?
urbi. vir videns deũ. CIn pterytutẽ videſ
deũ ꝑↄtemplatõʒ. Hic ̊ ↄgruetiſſime vi /

natio famulat᷑ roni Hã ſine imaginatõe rõ

inſecus haurit.ꝑ ſenſuʒ carnis

—

int'repᷣſentat ad obſequiũ rõnis. Sʒ ⁊ ſen

ſualitas nihilomin ſatagit ⁊ ſollicita ẽ cir
ca freqns miniſteriũ.ad dñe ſue lye parata·

obſequiũ Eſt tñ balã garrula.ʒelpha vero
temulẽta Bale nãq; loquacitatẽ nec ipᷣa eiꝰ

dña rachel. cõpeſcere põt.ʒelphe ſitim. lya

oĩno extinguere nõ põt.Nã ad ſatiandũ ap

2

petitũ. ſenſualitatꝭ vino ſcʒ. id ẽ gaudio vo
luptatis. totꝰ mũdꝰ nõ ſufficit. quia quito

plus bibit. tanto amplrſitit. Uñ recte ʒzel /

pha. os inbyans vocat᷑ cuius ſitis nõ extin
guitur. ymaginatio aũt cũ tanta impoꝛtu

nitate in aure coꝛdis ꝑſtrepit.vt e clamo/

rẽ rachei om̃ino cohibere nõ poſſit. Unö

per ſtrepitũ cogitationũ e.qualis ⁊ quen

oc eſt inueterata dicit᷑. quia ĩ gar

Lapitulũ quartum.

Rius ergo de filis lye dicengn ;
p viget᷑. Ham ipᷣa pus peperiſſe le
guiltur. Igitur ſeptenaria Ayeples

ſeptẽ ſunt virtutes.oꝛdinati affectus. ſcʒ ti

mo: voloꝛ ſpes amor odii andid pudoꝛ 1.
Iſti om̃es modo poſſunt eſſe oꝛdinati. mo

pientie timoꝛ dñi. Hec eſt pꝛima virtutũ p

les.ſine qua ceteras habere ñ poteſt. hic ex.

ↄſideratõne peccatoꝛũ naſcitur. vnde iure
ruben id eſtviſionis filius vocat᷑.quia qus

to quis peccata perfectiꝰ. ſepiuſq; ↄſiderãa/

do videbit. tanto vehemẽtiꝰ timebit. Pꝛi⸗
mo filio nato ⁊ paulatim creſcẽte. ſecundꝰ
naſcitur.quia magnũ timoꝛẽ neceſſe eſt t
doloꝛ ſequat᷑ ideo merito talis filiꝰſymeon
id eſt exauditio nominat᷑.quia qui vere pe
nitendo dolet. abſq; dubio exaudiꝰ indul-

ui id eſt additꝰ vel additio dicit᷑.qꝛ illis du

fepli⸗
un
et
Piusi
kſtu
ctinn
en
ln

Nöefö

nil ſa⸗

cllin
n.Et.
Wns

Oſen
anicr

eparn
Dhae

cißge
lnmn e

Andie

doo
uqhio

geze⸗.
Men

inpormn
hcano⸗,
ſt Vrs

iten

gnoncih/
nöinen

guiiger.

.

Nend;
nmiſele
len
6,
de
gune
utunce.
dano
ncüſe
finnnnn
etheca.
meeie
guui
lugi/
bi, Pe
ſaunc⸗

eet

ſymeon
rehe
Gindul

ſes Nℳ%α⅓

liceole
illisdu
niſc

oti lo
mniegte.

genealo⸗

ſumat. Sʒ ſicut poſt creſcentẽ quotidie ti
moꝛem ſuboꝛtꝰ eſt doloꝛ.ſic vtiq; poſt ſpeʒ

natã ⁊ ꝑ quotidiana incremẽta ꝓficientem
naſcit moꝛ Hic eſt ille filioꝛũ Jacob.qui

quarto loco naſcit᷑.? Judas.id eſt ↄfitens

in ſcriptura nomĩat᷑.qꝛ quiſq; qðᷣ amat lau
dat. ⁊ illa vera laudatio.ipᷣa eſt puraofeſſio
ſemꝑ quidẽ ↄfitendo laudas.ſi ſꝑ amas et
ſemꝑ deſideras. Nec tñ ſufficit Jude ↄfeſ/
ſio dinine landis. Samatemiofeſſione pj/
pꝛij criminis.qꝛ ⁊ hãc ⁊ illa ad amoꝛẽ ⁊ ho

noꝛẽ dei multũ ꝑtinere cognoſcit.⁊ multũ

ↄmendat bonitatẽ ei.nõ ſoluʒ ꝙ bona ſua

largiter tribuat. ſz etiã ꝙ mala noſtra miſe
ricoꝛditer ignoſcit. Hic larg.hic prꝰ.vtro
biq; bonus. Ideo iudas h inceſſant᷑ ↄfitet

ne ingrat awareat. vel de indulta venia vt
de ↄceſſa gratia. Ecce& quattuoꝛ pꝛimos
filios lye. pmus eſt timo: pene.ſecundꝰ eſt

cie.⁊ poſt h̊ deſinit parerrr.
Deoednob filijs Bale.
Leapitulum quintum.
Ato itaq; Juda id ẽ bonoꝝ ĩuiſi/⸗

doloꝛ pnie. tertiꝰſpes vemie.qrtꝰamoꝛ iuſti

n beiliũ amoꝛe ſeu deſiderio exurgẽ

tte atq; feruẽte.incipit rachel amo
re plis eſtuare.qꝛ incipit velle cognoſcere.
Fiam vbi amoꝛ ibi ocułꝰ. Ideo quãtũ plꝰ
creſcit iudas.id eſt affectꝰdiligẽdi.tãto am
plius in rachel feruet deſideriũ pariẽdi id
eſt ſtudiuʒ cognoſcendi. Sʒ quia difficile

eſt.iĩmo pene ĩpoſſibile mentẽ carnalẽ ⁊ ad

huc in ſtudijs coꝛꝑaliborudẽ.ad inuiſibili

um intelligentiã aſſurgere.⁊ in illis ↄtem/

plationis oculũ figere. ideo hns e

imaginationẽ. q̃ ne d videre valet ꝑ inte

ligentie puritatẽ. Et h eſt cauſa cur rachel

pus filios habz de ancilla. q;ᷓ generet de ſe

ipᷣa. Sicut em p ruchel roneʒ. ſic p et an/
cillã intelligimꝰ imaginatõʒ.ſʒ imaginatio
alia eſt beſtialis qᷓ abſq; oĩ deliberatõe huc

illucq; vaga mẽte diſcurrit Alia ẽ rationat
qñ ex hijs q̊ ꝑ ſenſuʒ coꝛpoꝛeũ nouimꝰ.ali/⸗
quid imaginabilit᷑ fingimꝰ vt qñ ex multis
bonis vl malis.q̃ in bac vita ſenſus coꝛpo
reus exꝑit᷑ q̃le vel quãtũ bonũ vel malũ in

vita futura eſſe poſſit colligit᷑ ⁊ ex imagina

tione q̃dã futuroꝝ imago figurat᷑ talis ita
qꝙ;; imaginatio.⁊ ad bale ⁊ ad rachel ꝑtine/
re videt᷑ Ad bale ꝑtinet in quãtũ imagina
tio. ad rachel in quãtũ rõnalis Talis itaq;
ples.⁊ imaginatõis eſt ꝑ natiuitatẽ.rõnis.

ꝑ adoptõz. Hmõi em̃ pleʒ yna generat. ſzʒ
altera edacae Axrbale nuͦcp naſtik 5raI
chel moderat᷑ Sunt itaq; due filie bale. q
rü bmogenit dan dicik voſterioꝛ neptaliz H
notat. Ad dan ꝑtinet futuroꝝ maloꝝ cõſi/
deratio.ad neptalim ſpeculatio futuroꝛuz

bonoꝝ. Qnia ergo p officiuʒ dan illicitas
cogitatões depᷣhedimꝰ.arguimꝰ. dampna
mus.caſtigamꝰ.recte eũ dan.id eſt iudiciũ

vocamꝰ. Ham ad cũ ꝑtinet. exurgens ma

lum ſtatim cũ ꝑ cogitationẽ pulſat

cia.ſicad neptalim ꝑtinet per ↄſiderationẽ

pᷣmioꝝ.inflamare deſideria bona. Et quia
qñq; ↄpatione vtit vt an expſentin bono⸗

rum mititudine vł magnitudine colligit

illa futura vite gaudia qtvł qᷓnta eẽ poſſſjnt
DOñq; bo vtlt tra ſlatoe. vt qñ rey iuiſibiliũ
quzãlibet deſcriptõz tra nifertad eii
liũ ſignificatõʒ. recte neptalim dicit᷑. qͥ cõ/
paratio vel cõuerſio interptqf᷑. qꝛ ſcʒ reruz
Ppatione vtene 1 qe quicqſd ſeripti nepit.
ad ſpiritualẽ intellectũ tranfferens ↄuertit

Ethde filijs bale.

*

CLapitulũ ſextij.

y dadoptiua iã ple gaudere. pnocat᷑
tcꝛipᷣa ancillã ſuam viro traderevt
poſſit cũ ſoꝛoꝛe ſua de filioꝝ adoptõe exul/

2
.

tare. ſi igit᷑ vt dictũ eſt. ꝑ ʒelphã ſenſualita/

tẽ debemꝰacciꝑe.quã aliã q̃ſo virtutis plẽ
pᷣt ipa gignere.niſi vt diſcat ⁊ in reb ꝑſpe/
ris tpant᷑ viuere.⁊ in aduerſis patietiã hꝛe
Iſti ergo gad et aſer duo filij zelphe rigoꝛ
videlicʒ abſtinẽtie.⁊ rigoꝛ patiẽtie.ᷣ eſt ge
miĩa vᷣtutij ꝓles quã ʒelpha qͥde parit.ĩ do
loꝛe tũ.ad magna felicitatẽ ⁊ btitudinẽ do

mine ſue. qꝛ ꝑ abſtinẽtiã ⁊ patictiã caro qq

dẽ affligit᷑.ſʒ ad magnã inde pacẽ⁊ tranqͥl
litatez animꝰ cõponit Hic eſt ꝙ nato gad.
lya exclamat dicẽs. Felicit.Et iteꝝ aſer na
ſcẽte ꝓnũciat. Hoc beatitudie mea. Un
de ⁊ gad id eit felicitas dicitur.⁊ aſer bea/
tus ſeu beatitudo noĩat᷑. Sʒ qñ queſo lvxa

ancillã ſuã viro ſuo traderet.veltales ado

ptaret.niſi ſoꝛoꝛ ſue exẽplopuocata fniſſet

ciu add ogitationẽ pulſat. in iudi
ciũ adducere. diligenter diſcutcre. depꝛe/
henſum dampnare.? deceptoꝛiã cogitati /
tinguere. Ded ſicut ad officiũ dan ſpectat
ꝑ pᷣſentationẽ pene repꝛimere erurgẽtia vi

rey viſibi

Deduobo filijs zelbbe.

Iges itaq; lya. ſoꝛoꝛẽ ſuã rachel

–
1—

8 . .

Pꝛius em̃ ſp eſt vt ancilla rachel redi/
gat ſub viri ptãte.q;ᷓ ancilla lye.qꝛ ſi imagi
natõis euagatio.ꝗᷓ fit ꝑ inutiles cogitatio⸗
nes pus nõ repmit᷑. ſenſnalitatꝭ imoderatꝰ

*De mandragoꝛis ruben.

Attis itaq; gad ⁊ aſer. Jam tpᷣs inn Capitulü octe — .
Oſt Iſachar ʒabulon naſcirqͥ ha
p bitaculũ foꝛtitudis interpᷣtat᷑. per
quẽ intelligimꝰodiũ bonũ.odiuʒ

ſi tñ eũ foꝛas ire nõ pigeat Per ru

ben vt pdictũ eſt timoꝛẽ dei accipimꝰ q in
tus ẽ qñ in ſecreto coꝛdis.in ↄſpectu dei.ĩ
nr̃a cõſcia trepidam ſʒ foꝛas exit qñn ꝓpter

deũ. etia boĩb nos ad oẽm obedietia incli
namꝰ.Exit ruben tꝑe meſſis tritici.qñ ex

imꝑio obedietie.exercet ſe timoꝛ in oꝑibuſ

iuſticie. Zuũcaũt ruben mãdragoꝛas inue

.

arger

.2.—

goꝛas odoꝛ? ſuũ ſolent lateſ

neopimiõis ſama deben accihe. Js adem
tüc lya accipit.q oblata laus affecrũ tan/

git. qñ in laudis ſuepconns anim afficik.
T⁊ huerſe delectat? Haꝝ partes rachel petit

3 „

Hlagrat. qꝛ ſuadet affectõi ro pumani fano/
ris appetitũ ſub ſuo moderamiĩe tpare.ſi ad
multiplicida virtutu ple; cupnt de diniin
ſpũs copła gaudere. Nouit em rachel me/

lius q; lya mandragoꝛis vti.qꝛ qincqͥd af/
fectio coꝛdis vſurpatad landęæ ſui.rectiꝰ ſa
ne rõ retoꝛquet ad glłiam dei.Recte aũt ru
ben p ceterꝭ filijs lye poſt natos gad ⁊ aſer
mandragoꝛas iueniſſe dicit᷑ q; quẽlibet ex
oꝑibo pᷣclaris abſtinẽtie ⁊ patietie ad timo
rẽ nõ ad tumoꝛẽ pfeciſſe.maxie laudamꝰ ⁊
miramur. De Iſachar qnto filio lye.
LCLapituſi ſeptimi. ⸗
Nd ,⁰6o⁰ß—hbſtea quinto loco lye filtꝰ Iſa⸗
p ccar naſcit Hicẽ internũ gaudiũ
ſpualis oulcedo. qᷓ intus ſentit᷑.
quã tũc veracithabemꝰ. qn de veris ⁊ ĩter
nis bonis gaudemꝰ Pꝛo tali ꝓle libent᷑ lya
mãdragoꝛas oↄtempſit. vt talè filiũ habere
poſſit. Dens etem q in laude boĩum dele
ctat᷑qͥd ſit ineternũ gaudiũ exꝑiri nõ mere
tur. Recte aũt pꝰnatiuitateʒ gad ⁊ aſer lya
tale filiũ genuit. qꝛ niſi ꝑ abſtinctiã ⁊ patie
tiaʒ. mens hũgna ad veꝝ gaudiũ nõ ꝑtin/
git. O poꝛtet & nõ ſolũ falſaʒ delecaloz ſed
etiã vanã ꝑturbationẽ excludere.qᷣ vult de
veritate gaudere. Iſachar aut merces iter

pᷣtatf᷑.qꝛ ex nris laboꝛibo tale gaudiu veꝝ. x

ſeneranti longa nimitate etpectamꝰ. Cin⸗

nit. qs ab ipo mr̃ e'lya accipit.qꝛ ꝑ mãdra
.bo⸗

lya acedit. vt vin accipiqt. ꝗ plis deſid eriñ

gaudij dnlcedinẽ ſcriptura nũc guſtũ nũe
cbꝛietatẽ vocat.vt q;ᷓ ſit pᷣua vł magna oſtẽ

dat. Pꝛaua quidẽ ad ↄpatõʒ futurepleni/

tudinis. magna aũt. in ↄpatõne cuiuſtibet
mundane iocũditatis.
Deoe ſexco lye filio ʒabulton.

CLCapitulũ octanuau.

oꝛdinatũ.odiũ vicioꝝ.Oe q pheta. Perte
cto odio odera ilos.Et iteꝝ. Omnẽ viam
iniqͥᷣtatis odio habui Hic eſt ille egregius
miles dei.ꝗ bella dñi p̃liari nõ ceſſat.⁊ qu
vſitato noĩe ſcriptura ʒelũ dñi vel ʒelũ re⸗
titudinis appellat. Recte & poſt Iſachar

qui merces interpᷣtat᷑ ʒabulon id eſt habi/

taculũ foꝛtitudinis naſcit᷑ quia poſt degu/

rabilit otra teptationes roboꝛat. ? io ſua
pericula ꝑuipendẽs. dñi iniurias foꝛtiter
vlciſcit. Iſte eſt zabulon.qᷣ iraſcendo iram
dei placare ↄſueuit.qui pie ſeuiẽdo.dũ ho
minũ vicia coꝛꝛigit.eis qi nõ ꝑcendo meli

us parcit. Abſq; dubio nil ſic placet deo

modo ʒelus aniaꝝ Judã aũt ? iſachar o/
us q; ʒabulon. lyam pepiſſe legim Er per
iuda charitatis amoꝛe ꝑ iſachar ſpirituali
um gaudion erpientii ſignificariiam diri

mus. Pꝛius itaq; iudãa ⁊ iſachar naſci ne/

ceſſe eſt. qm mens q charitatis? interne ſu
auitatis adhuc expers ẽ. rectitudinis noꝛ/

lon nõ ſolu delinqᷓntes coꝛrigere. ſʒ ⁊ tꝑe

tribulatõis ↄtra ꝑſequẽtes defenſare.alio
quin verꝰʒelus non eſt.ſi paratioꝛ eſt ad fe
riendũ qꝙ; ad ptegendũ. Ideo habitaculuʒ
foꝛtitudinis merito interpꝛerat᷑ Zabulon.
quia perfectus ʒelus.tanq;ᷓ foꝛte domicili
um ⁊ firmiter munitũ debʒ infirmioꝛes cõ
tra omnia pericula. doctrina ⁊ oꝛatione ꝓ/
tegere ⁊ vndiq; munire.⁊ in hoc non ſoluʒ
infatigabiliter.ſed etiã inſuperabiliter per
ſeuerare. Magna aũt eſt hec virtus. cuiuſ
officio gulſnon ſolũ ſeipᷣm contra vicia
munit.ſed etiam alios a peccatoꝝ laqueis
eripere contendit.⁊ quoꝝ nõ poteſt malici
am in meliꝰmutare.nitit᷑ ſaltẽ reſiſtẽdo rep
mere. Quã maioꝛẽ gratiã poteſt deꝰ homi

ni ↄferre.q; vterꝰminiſterio. puerſi hoĩes ĩ
melius cõmutent᷑.⁊ vt de filijs dyaboli fi

lij dei efficiantur. An foꝛte cuiq;ᷓ matus

ſtata eterne mercedis dulcedint᷑. anim mi

Neccari
nocos
Credi
0neg
ndi
Cione

ſch

y⸗,
lins
tucin

gpol
nüz

Mrci

mn
ctüe
Nlina
N
dce
fater
iun⸗
Hhic
U.
diſ
cere
dey
läy.
hote
Ina
gco:
ſent
S
dip
ſeen
ſiſer
ſhe
in
Pi⸗
di⸗

uſtänüe
ugnaoſte⸗
mepleni/
diſtbet

nnacer 1
Got ger.

oni ogiu;
en pene
merhyn
tegregins
ſrtgs
W
chx
dckden⸗
idhn
ne anini
Ak tioſs
fius fonir
ſcchcbinn
müitoduho
Neenconci
ben deog
rlcher⸗
n n
pinnul
jinn din
aie⸗
nemeſ
niston
ciüzabn
ſrſede
ſore. No⸗
Nekast⸗
lbiueuicz
Zplon
rdonci
onche⸗
cvonſo⸗
bilterpe⸗
mugi
en n
1 boes
Nnalia
iton
ohonm
ſhorey
olſh
niſſe

ter e lya. Ditauit me dñs dote bona.

videbit᷑ eẽ moꝛtuos ſuſcitare. Ergo ne ma
ius erit ſuſcitare carnẽ iteꝝ moꝛiturãqᷓ;a/

mimã ĩeternũ victurã.⁊ carnẽ reuocare ad
gaudia mundi q; aie reſtituere gaudia celi

HMerito ergo zabulon nato.exclamat ma/

De dina filia lye ſeptimo genita.
LCLCLabpitulum. i r.
Ed poſt has ſex virtutũ ſoboles.
ſ poſt vicioꝝ odiũ.nulł iõ pᷣſumat
ſe ſine vicio eſſe. aut ĩ hac vita oĩa
peccata plene deſerere.aut ꝑfecte vitare.ĩ/⸗
mo eos ſepe ꝑ quos deꝰ alioꝝ errata coꝛri/
gere diſponit.ex magne pietatis diſpenſati

one. grauiter cadere ꝑmittit. vt ex ꝓpꝛia cul

pa diſcant.q; miſericoꝛdes in alioꝝ coꝛre/
ctione eſſe debeãt. Sʒ qntũ putas erube/
ſcũt.⁊ cũ quali ſe humilitate deiciũt qͥ ſe in

id vñ alios coꝛrigunt.vl foꝛte in aliqð gra
nius lapſos ↄſpiciũt. qͥ alijs in ſtatu recti-

tudinis foꝛmã pᷣbuere debuerũt. Hinc eſt

miũ ʒelũ.interueniẽte culpa.ſequit᷑ humil

verecũdia. Nihil em̃ aliud intelligimꝰꝑ di

nam niſiverecũdiã.ſʒ oꝛdinatã.qꝛ ſolũ pec

catũ erubeſcere.eſt bonã verecundiã hzꝛe?⁊

oꝛdinatã Sʒ qͥ zabulon nõ dũ gignere me
ruit.fruſtra ſe dinam poſſe gignere credat
Diſce pus peccatũ odiſſe.⁊ tũc incipies ve

raciter erubeſcere. Ille pudoꝛ verꝰ eẽ coů̊/

ſcitur quẽ vicioꝝ odiũ pᷣcedit ⁊ comitatur
Hũc nõ habẽt qͥ ampliꝰerubeſcũt hẽe ſoꝛ/

didã veſtẽ qᷓ; ſoꝛdidã mentẽ.aut q̊s magis

puderet in oꝛõe feciſſe barbariſmũ ↄᷣ regu
ã pᷣſciani.q; ꝓtuliſſe mẽdaciũ õ regulã xpᷣi

Uel ãs in pᷣdicatõis officio.dũ gᷣ ſuꝑbiaʒ

diſputãt ſi foꝛte bꝛeuẽ loq̃ndi ſillabã ꝓdu/⸗
cerẽt.mag eos puderet de vicio oꝛõnis qᷓ;
de vicio elatõis. Nõ eſt credendũ hãc eẽ il

la verecũdiã.quã intelligere ðöbemꝰꝑ dinã
noõ te credaſ dinã genuiſſe ⁊ oꝛdinatã vere

cundiã hꝛẽe.ſi minꝰerubeſcꝭ pudẽda coꝛdis

coꝛꝑis.ſi mag verearꝭ vultũ hoĩm q; cõ

pectũ dei ⁊ angeloꝛũ.Diligent᷑ igit᷑ ↄſide/⸗

rati q;ᷓ ſit raꝝ atq; paucoꝝ.humanã verecũ
viã plene viciſſe⁊ ſolã illã q̃ oꝛdinata ẽ poſ

ſidere,nõ erit vñ mirari debeat cur talplẽ

tã ſero lya pariatvl ↄcipiat Sʒ ne de noĩs
röone pᷣteriſſe videamur.dina iudiciũ iſtud
iterpᷣtat. Hoc itaq; ẽ illud iudiciũ q̊ qͥſq; a
pꝛia ↄſciẽtia ↄueniẽter ↄuincit᷑.ↄdẽpnat᷑.
⁊ digna ↄfuſiõis pena mulctat᷑.vere indici

um mirabile digneq; pnunciãdũ cũ demõ

ſtratõis admiratõe.in q qnto qͥſq; ſeipᷣʒ ar
dẽthdiligit. tanto in ſeipo acriſeuit.in q ſi

bi parci vehemẽti cupit.tãto minꝰ ipᷣe ſibi
ꝑci. Nõ tñ ſine cã fuit ꝙ pꝰ natũ zabulon.

dDde lye nõ filiũ ſʒ filiã dare decreuit.q̃ fris
audaciã blande mitigaret.⁊ blãdicijs deli
niret. Ualde opoꝛtunũ videt᷑ ꝙ pꝰ zabu/
lon qͥ iratũ ⁊ ʒelantẽ animũ gerit.dina na/
ſcẽdo ſuccedit.vt ex ſoꝛoꝝ lenitate.fris fero

citas tꝑet᷑. młtũ em̃ ʒelãtis ani ipetũ tꝑat.
cũ in ſeipᷣo ĩuenit qͥs vñ erubeſcat. Sʒ qꝛ

dina nil magnificũ molit᷑ tribũ in populo
iſrahel facere nõ meret᷑.ĩmo etiã ſepe dum
plus iuſto ↄfundi metuit.ad foꝛtia virilia
nõ ſolũ nõ ↄualeſcit.ſed ea etiã pᷣpedire cõ

ſueuit. Sʒ q;nis velut femĩa pauida ſit ad

oꝑa foꝛtitudinis.ĩuenit᷑ tñ puida ad cuſto

diã honeſtatis.Et q;uis neſciat placere ꝑ
foꝛtitudinẽ.placet tamẽ ꝑ foꝛme pulchꝛi⸗

re debu tudinẽ.quia modeſtia verecũdie in ſui dile
ꝙ poſt zabulon naſcit᷑ dina.qꝛ ſepe poſt ni

ctione allicit.⁊ ſe homĩbo cõmendabileʒ et
amabilẽ reddit. Unde quia verecũdie ve/
nuſtas ab om̃ibo fere ↄmendat᷑. laudatur.

amaf.dinã egredientẽ ⁊ intima ſua deſerẽ/

tem.⁊ q̃ eã humiliare ↄſueuerat.infirmita
tis memoꝛiã.cito obliuiſcentẽ.ſubito ho/
minũ laudes excipiũt.⁊ eã dũ fauoꝛibo de/
mulcẽt.coꝛrũpunt.Dũ ergo in oblata lau
de delectat. ꝑ ſychen id eſt amoꝛẽ vane glo

rie. filiũ ſcʒ emoꝛ id eſt amoꝛis ꝓpꝛie excellẽ
tie.coꝛrũpit᷑. Totiens em̃ ſychen.quaſi vi/

olentia quadã potiq; volũtate.dinã nolẽ
tem oppꝛimit.quotiẽs mentẽ modo inuitã
ad turpẽ laudis delectatõʒ trahit. Certe ſi
dina ſemꝑ per humilitatẽ ꝑuula fuiſſet.vł
intra thalami ſui ſecreta ſeip̃am cobibuiſ/
ſet.nec coꝛruptõis maculã incurriſſet.nec

tantoꝝ maloꝝ que in coꝛruptõis ſuevindi

ctaʒ ſecuta ſunt.cauſa extitiſſet. Hec deno
uiſſimis liberis lye dicta ſufficiit.
De Joſeph pmogenito rachelis.

—

Lapitulũ.x.

Cienduʒ at et aſſecrus pꝛedi

ſ cti tunc veraciter creduntur bo

ni.quando ſunt nõ ſolũ ad finẽ de

bitũ oꝛdinati.ſʒ etiꝗẽ ꝑ debitum modũ atq;
mẽſurã moderati Timoꝛ em̃ nimiꝰ ſepe ca
dit in deſperationẽ̃.doloꝛ in amaritudinẽ
ſpes immoderata in pꝛeſumptioneʒ.amoꝛ
ſuperfluns in adulationẽ. leticia ſuperua/

cua in diſſolutionẽ.ira intꝑata in furoꝛẽ.⁊

2
. ð
.

onem minime moderant᷑. Nic eſt ille Jo/
ſeph qui ſero naſcit᷑.ſed a patre plus ceterꝭ
amat᷑.qꝛ ſine diſcretione virtꝰnulla ↄſũma

tur.nulla ↄſeruat᷑. Szʒ vix ſero talẽ filiũ ac
cipere meremur.quia ad diſcretionis ꝑfe/

ctionẽ nõ ſine magno vſu.nõ niſi per magᷓ

exꝑimenta erudimur Multa quidẽ de diſ
cretione legendo. multa audiẽdo diſcimꝰ
multa ex inſito nobis ratiõis iudicio. Ue/
rũtamẽ in hac nũq; ad plenũ erudimur ſi/
ne exꝑientie magiſterio. Pꝛius eſt ergo vt
ſatagamus ſingulis virtutibo ſtudium fre/
quens impendere.quod dum facimus ne
ceſſe ẽ nos ſepius cadere.opoꝛtet nos ſepe
reſurgere.⁊ per frequentẽ lapſum addiſce/
re.qua vigilantia.qua cautela opoꝛteat vir
tutũ bona acqͥrere vel cuſtodire Sic mẽes
diu exercitata.ad plenã moꝛũ diſcretõeʒ ꝑ
ducitur.⁊ quaſi de nato Joſeph iure leta

Patet aũt rõ cur nec ipᷣa quidẽ lya cur nec

ſolius eſt rénis diſcernere. ſicut ⁊ intellige
re. Joſeph ergo de rachele. qꝛ diſcretio de
ratõe. Hic eſt ille Joſeph q ſolus inter fra
tres tunica talari veſtit᷑.quia ſola illa actio
ad ↄſummatoõis talũ. debitiq; finis termi/
num ꝑducitur.que per diſcretõis pꝛuden/
tiã moderat᷑. Hic eſt Joſephille ſompnia⸗/⸗

toꝛ ſompnioꝛũq; interpꝛetatoꝛ. qꝛ vera diſ
cretio in ipᷣius temptatõis articulo.int᷑ ipa

ſuggeſtionũ fantaſmata. ex eoꝝ qualitate.
futura picula depꝛehendit ⁊ de eis cautos
reddit Hic eſt Joſeph quẽ emulant᷑ ſui.ve
nerant᷑ alieni.quẽ vendũt hebꝛei.emũt egi
ſcas iuiſibilia ſpiritus tui.q; poſſis eẽ ido/
neus ad cognoſcenda inuiſibilia dei. Pꝛeè
cipuum enim ⁊ pꝛincipale ſpeculum ad ve.·
dendum deuʒ animus rationalis inuenit
ſeipſum.cum legamus hominẽ ad deiima
ginem ⁊ ſimilitudinem eſſe factũ. Hoc ita
qʒ ſpeculum non deſinit verus Joſeph te⸗/
nere.tergereꝛiſpicere.tenere.ne deoꝛſũ coꝛ
ruens.terrenis per amoꝛem inhereat.ter /
gere. ne inanium cogitationuʒ puluere ſoꝛ
deſcat.inſpicere.ne ad vana ſtudia inten·
tionis ſue oculum reflectat. Exterſo autezʒ

ptij.qꝛ citius ↄſilio acqͥeſcunt.faciliuſq; a/
liene pꝛudentie cedũt.erroꝛis ſui tenebꝛas
ↄgnoſcentes.qᷓ; de ſua iuſticia aut ſapiẽtia
pᷣſumentes. Nouit itaq; ioſeph nõ ſolũ cuʒ
creſcentib creſcere.nõ ſolũ cũ ꝓficientib⸗
ꝓficere.veꝝ etiã ex fratrũ defectu ad pfectũ
tendere.⁊ exalioꝝ detrimẽtis.pꝛ udæetie lu/
cra ↄquirere. Unde merito talis filius Jo
ſeph id eſt augmentũ nuncupat᷑.⁊ de ipᷣo re
cte ꝑ patrẽ ei dicit᷑. Filius accreſcens Jo/
ſeph.quia eiꝰvirtutis incremẽtũ vſq; in fi/

nem nõ finit᷑. Ipᷣe eſt qͥ fratrũ ſuoꝝnegligẽ

tias nõ negligit.qͥ eoꝝ exceſſus arguit Ipᷣo

p̃ſſente nõ licʒ eis quicq; vltra vires pᷣſume

re.aut aliqͥd per negligentiaʒ pᷣtermittere.ĩ

ita virtutes in vicia vertunt᷑. ſiper diſcreti

eiꝰ pᷣſentiꝗ nõ eis licet ſiue ad dexteraʒ ſiue
ad ſiniſtrã declinare.Hinc eſt illa ĩter iſm
⁊ fratres diſcoꝛdia grauis.⁊ ira pene ĩpla⸗-
cabilis. Monita enim Joſeph vident᷑ eeis
valde grauia.dura inſtituta.ↄcilia ĩpoꝛta /
bilia. Quid nanq; durius quid difficilius
qᷓ́ᷓ; nil faciẽdũ negligere.⁊ in om̃i ſuo facto
nunq; modũ ꝑturbare.nunq; oꝛdinem cõ
fundere. aut menſuram excedere. Hihil a
ſe animus difficilius extoꝛquet.qᷓ; vt in oĩ
affectione ſua modum ſeruet Ad officdium
itaq; Joſeph pertinet cura ⁊ cuſtodia om /
nium fratrum ſuoꝛũ ⁊ diſciplina ſingulo/
rum.ad ipᷣm ſpectat diſpoſitio gerendoꝛũ.
ad ipᷣm ꝓuidentia futuroꝛuʒ. ⁊ vt bꝛeuiter
concludã debethic noſter Joſeph totum
interioꝛis ⁊ exterioꝛis hominis ſtatũ ⁊ ha /
bitum. quantuʒ poſſibile eſt. plene cogno/
ſcere.nec ſolũ qualis ſit.verũ etiã qualis ei·
ſevebed ſanclitei aeie⸗ Oiligenter inne
pagt nec ſtigare. Per hunc itaq; Joſeph animus aſf
etcan maſtamebtliolapemeritalei ſclecrottum e amatlocheraneikadpte
liũ gignere. Siqdem nõ eſt ſenſualitat..nõ
unaginatõis.nõ deniq; ipᷣius affectõis.ſecdd

ſidue eruditur ⁊ quandoq; perducit᷑ad ple

nam cognitionẽ ſui.ſicut per vterinuʒ fra/
trem eius beniamin quãdoq; ſubleuatur
ad ↄtemplationem dei.
De beniamin ſecũdo rachelis filio
omniũ vltimo. S “

Eapitulum. xr.

Icut eni per Joſeph gratiã di /
ſ cretionis.ſic per beniamin intel
llicgimus gratiã cõtemplationis.
UVUterq; de eadẽ matre naſcitur.quia ⁊ dei
cognitio ⁊ ſui.ex ratione ꝑcipitur. Longe
tamen poſt Joſeph beniamin gignitur. ·
animus qui in ſui cognitione diu exercita
tus.pleneq; eruditus nõ eſt.ad dei cogniti
onem non ſuſtollitur. Pꝛius eſt vt cogno /-

ſpeculo ⁊ diu diligenter inſpecto.incipit ei

quedam diuini lumis claritas interlucere
⁊? inſolite viſionis radiꝰoculis e apparere

deqlo
nenvyt
dendide
comnſun
huins d

ſiderat
L ſerand

rquuto⸗
popinq
Shesg
fachel⸗
foimm
fiens v.
liumde
noiaui

pearee

G
ſndat
tumn.
dio
umn
nisin
talte⸗
lusde
rroch
ſom:
Nur⸗
agtſin
tb
aſinech
lench
Nerr
r
(ct?
fape
fuiff
0
thi⸗
an
ellen
guog
leren
Nenp
merc
gel
net
Clto
doe
düce
llus
ſen
i

engz ſine.
ſiön

heia
ſüentes
lnien
hifclins,

niſu ſao
Noinenc;
. Rbla
Sͤwnoi
offtcinn
Ndlgon,
ingnlo⸗
md.
eriten
Wwnn
ün
ecode

üiguis

Gentainne
aninus
uckape
winffr
ſublenam

chaloſto

mio,
ininte
nonis.
unden
Longe.
Gtu
nNn
ntco
ſsce⸗
ndeibt
Uunan
lsinumn
udein
⸗Hen
eoric

t⸗A

lucreſon
innen/
ſonuc
hepte

pnge.

ſiderat.iaʒ ſe beniamin ↄcepil
ſperando em̃ coõcipit. deſiderãdo parturit.
⁊ quãto amplocreſcit deſideriũ.tanto ap/

de quo ꝓpheta. Signatũ eſt ſuper nos lu/
men vultus tui dñe.Exhoc itaq; lumie vi ſi
dendi deũ.ſlammã deſiderij ↄcipit ⁊ fidu⸗

ciam ſumit. Mens ergo que iam viſionis

huius deſiderio flagrat.ſi iam ſperat qd ð

*

pꝛopinquat ad partũ. Sʒ dicit ſcriptura
Spes que differtur.atffigit animũ.nouit

rachel.cui tanta pariendi anxietas ⁊ dolo
ris immẽſitas. ideo pꝛe doloꝛe partus mo
riens.vocauit hunc filiũ bẽnoym..id eſt fi/

lium doloꝛis. Ded pater eũ in circũciſiõe

noĩauit beniamin.id eſt filiũ derxtere.ſcʒ de
xtere excelſi.id eſt gratie dei. Ad hanc nan
q; gratiã nunq; pertingit mens per ꝓpꝛiam
induſtriã.dei eſt hoc donũ nõ homis meri
tum.licet hoc accipiat nemo ſine ingẽti ſtu

dio ⁊ ardenti deſiderio. Ideo rachel ſtudi
um multiplicat.⁊ deſideriũ ſuũ quotidia/
nis incrementis acrius inflammat. In tã
ta itaq; quotidiani conat anxierate.in hu/⸗

ius doloꝛis immẽſitate. ⁊ beniamin naſcit᷑

⁊ rachel moꝛit᷑.quia cũ mens ſupꝛa ſe met/

ip̃am rapitur.humanã rationẽ ſupergre/

ditur.⁊ ad id quod ſupꝛa ſe eſt eleuata.⁊ in

ertaſim rapta. cũ in diuinitatis lumine cõ/
ſpicit humana ratio ſuccumbit. Quid eſt

em̃ rachel interit.niſi ratõis defect. Non

ne rachel moꝛtna tunc erat.⁊ om̃is huma/
ne rõnis ſenſus in apoſtolo defecerat. qͥ di

cebat.ſiue coꝛpꝑe ſiue extra coꝛpꝰ neſcio deꝰ
ſcit.Ad quẽ ſtatũ gloꝛiat᷑ ſe nõ quidẽ iſſe.ſʒ

raptũ fuiſſe. Scioinquithominẽ raptum

—

fuiſſe in tertiũ celũ. Sʒ qͥd eſt celũ ſ̊ tertiũ
qð eſt inter terrã ⁊ celũ.hoc eſt inter coꝛpꝰ
ſpiritũ. Sed alia eſt dignitas ſpiritꝰ hu/⸗
mani.alia ſpiritus angelici ⁊ longe alia ex
cellentia ſpiritdiuini.Ad hoꝝigit᷑ celoꝛuʒ

quodlibet.animꝰtunc veraciter erigit᷑.qñ

terrenarũ cogitationũ ima deſerẽs.in eoꝝ

ↄtemplatõe defigit᷑. Ad pmũ igit᷑ celũ per
tinet cognitio ſui.Ad ſcᷣm cognitio ſpũs
angelici. Ad tertiũ ↄtemplatio dei. Poſſu

mus m illaʒ que in hac vita haberi põt co/

gnitionẽ.tribo gradibo diſtinguere.⁊ ꝑ tres

celos deſignare. Ad pᷣmũ itaq; ⁊ ad ſecun
düũ celũ.homĩes aſcendere poſſunt.ſed ad

aliud quod eſt ſupꝛa rationẽ.niſi per men/

n ↄcepiſſe cognoſcat

Beniamin adoleſcẽtnlus in mentis exceſ/

u. Ad hunc aũt erceſſum ⁊ huius cogniti

onis aſcenſum. Chꝛiſtus qui ſine trib diſ

cipulis in montẽ aſcendere voluit. nos ſi/

liter edocuit.per ſtudium operis.per ſtudi

um meclitationis.per ſtudiũ oꝛatõis pau /

ne tripliciſtudio perduci non poſſe figurg

latim ꝓmouemur.⁊ qũq; ad pfectionẽ co⸗.k

gnitionis perducimur. Multa em̃ experi

mur operando. multa inuenimꝰmeditan /
do. inueſtigando.multa extoꝛquemꝰoꝛan /
do. Chꝛiſtus itaq; qui terrena docet in val

tur. apparent moyſes ⁊ helyas. aparẽr aũnt

le. hijs tribo comitiby celeſtia docet in möo⸗
te. Ibi xpᷣs tranſfigurat᷑ibi clarificatꝰvide

in maieſtate.nõ in obſcuritate littere. ſedi

cdaritate ſpiritualis intelligentie. Et hec qͥ

nondũ auditoꝛ ꝓſternitur. nonduʒ rachel
moꝛitur.nondũ beniamin naſcitur.ſʒ mox

vt paterna vox intonuit diſcipulos ꝓſtra/

uit.quia ad id qd diuinitus inſpiratur. hu

mani ſenſus capacitas deficit. QOd ergo p/
pheta per rachelis interitum. hoc euãgeli
ſta deſignat per caſum diſcipuloꝛum. hoc
pfſalmiſta expꝛimit in beniamin per mentꝭ

exceſſum. Poſſumus tamen per moꝛtẽ ra
chel ⁊ per exceſſum beniamin diuerſa con

templationũ genera ĩtelligere. ⁊ illa ſupꝛa

rationẽ eſſe. Unum ſupꝛa rationẽ ſed non

pꝛeter rationẽ̃.aliud ⁊ ſupꝛa ⁊ pꝛeter ratio

nem.vnũ ad moꝛtem rachel.alterum per/

tinet ad beniamin exceſſuʒ. In pꝛimo ben/

iamin interficit matrem. vbi omnẽ ſuper/
greditur rationẽ.in ſecundo etiã ſeipᷣm ex/

cedit.vbi in eo qð ex diuina reuelatione co

gnoſcit.humane intelligentie modũ trãſcẽ

ſcendere.niſi ab eternoꝝ contemplation
ad temꝑalia ↄtemplanda. intuitũ mentis
reuocare.Quid eſt ꝙ Joſeph ?⁊ Beniamĩ
conueniunt ⁊ oſcula iungunt. niſi ꝙ medi
tatio ⁊ contemplatio ſepe inuicem ſibi.cuʒ
rationis atteſtatione occurrunt. In moꝛ/

te igitur rachel. contemplatio ſupꝛa ratio/⸗
nem aſcendit.in introitu beniamin in egi /
ptum.ↄtemplatio vſq; ad imaginationẽ ᷣ

ſcẽdit. In ðoſculatõe beniamĩ ⁊ ioſeph di

re iſi pe uine reuelatõi.humana rõ applaudit.
tis exceſſum ſupꝛa ſeipos rapti.nunq; pr
tingunt. Ideo bene de beniamin dicitur.

logo. Lapitulum xij.

dit. Ded quid eſt beniamin in egiptum

dem diſcipuli ſtantes aſpiciunt. nondũ in
faciẽ cndunt.nondũ paterna voxauditur.

oe ſpiritualbus ſenſibus

Ecigitur de pꝛole Jacob ſpũaliti

tellecta dicta ſufficiant. quam ſub

bꝛenitate ſic epylogare poſſumꝰ Jacob eſt

virtuoſus animꝰ.huiꝰdue ſunt vxoꝛes.lya
⁊ rachel.Lya eſt affectio.rachel ratio. Ha

rum due ſunt ancille bala? zelpha ¶ye ſer

uit zʒelpha id ẽ affectioni ſenſualitas.rache

li bala id ẽ rationi imaginatio Exhijs om

nis vᷣ̈tu tũ ꝓles h̊ oꝛdine naſcendo ꝓgredit᷑
NQuattuoꝛ pmi filij lye ſunt. pmus ruben.

timoꝛ pene.ſecundꝰſymeon. doloꝛ peniten

tie.tertius leui.ſpes venie. quartus indas.
amoꝛ: iuſticie. Deinde naſcunt᷑ duo filij ba
le.Pꝛimꝰdan.conſideratio futuroꝝ malo

rum. ſecund'neptalim. ſpeculatio futuro/
rum bonoꝝ. Poſtea duo filij zelphe. Pꝛi/
mus gad. rigoꝛ abſtinentie.ſecund' aſer. vi
gaoꝛ patientie. Poſt iſtos tres nouiſſimi lye
liberoꝝ ſunt.iſachar gaudiũ ↄſcientie.ʒa/
bulon.odiũ malicie.Oyna.venuſtas vere
cundie. Poſtremo ſequunt᷑ duo filij rache
lis.hmus Joſeph.diſcretio ſeu ↄſideratio

ſui. ſecũdus ẽ beniamin. ↄtemplatio ſeu vi
ſio dei. vel ioſeph. pꝛudentia vera. Benia

min vero.intelligetia pura.vt ad ioſeph ꝑ/
tineat illud genus ↄſideratõis qð eſt ð mo
ribus. Ad beniamin illud genꝰ qð eſt de in
niſibiliby. Pꝛudẽtia vera quã diſcernimꝰa
pꝛudentia carnis. eſt de acqrendis mitipli
candis ⁊ ↄſeruandis moꝛib bonis. Intel
ligentia pura quã ſequeſtramꝰ ab admixti

one imaginatõis.eſt deotemplãdis 2 pꝛe
hendẽdis rebo ⁊ inuiſibilibo ⁊ eternis. Hec

ergo ex pᷣlibato libꝛo Richardi bꝛeuit᷑ col/
lecta ſunt. vt huiꝰbꝛeuitatis ſuauitas.⁊ ſu/
auis vtilitas.ad ꝑlegendũ totũ aliũ libꝛuʒ
⁊ alia ab eo deↄtemplatõis⁊ charitatis ꝑ/
fectione ↄſcripta mentẽ lectoꝛis alliciat.et

inge ad virtutis ⁊ ſ alutis pfectũ ꝑueniat.

Tractatus tertius huius compendij.
de ſpiritualibo ſenſibo hominis adotempla

tonis ꝑfectionẽ ꝑtingentibus.

D ontemplati
a onis apicem ⁊ ꝑfectionis eiꝰcul
mmDeen cũ mens humana vſu quĩ
qʒ; ſpiritualiũ ſenſuũ ꝑueniat.de quibo in li
bello quẽ ſoeculũ ↄſideratõis intitulamuſ
vvbi quedã vtilia deↄtemplatione bꝛeuiter
collecta ſunt que ipᷣius operꝭ bꝛeuitas ple/
ne ↄſiderare nõ ꝑmiſit. Ideo ſpecialiter ð
eis ⁊ eoꝝ diſtinctõe tractare decreuimus.

Huius aũt tractat erũt.xiij.capła bꝛeuia.

Capitula tertij tractatus.
Pꝛimũ de ſenſuũ coꝛꝑaliũ ⁊ ſpiritualiũ
diſtinctione. Secundũ de ſenſuũ difficili
cognitione.Tertiũ de eoꝝ exꝑimentali no
ticia ⁊ eius ꝑfectione. Quartũ de ipᷣoꝝ diſ
tinctione pᷣmo penes potẽtias rationales.
Quintũ de hmõi diſtinctõe penes actꝰ vi/
tales. Sextũ de eoꝝ diſtinctõe penes rati/
ones obiectales. Septimuʒ in ſpeciali de
ſpirituali ſenſu auditus. Octauũ de ſpiri/

tuali ſenſu viſus. Nonũ de ſpirituali ſenſu

olfactus. Decimũ de ſpirituali ſenſu tact᷑.
Vndecimũ de ſpirituali ſenſu guſłꝰ.Duo
decimũ de hoꝝ ſenſuũ impedimẽtis. Tre
decimũ de eoꝝ remedijs ⁊ iuuamẽtis.
Deſenſuum ſpiritualiũ ⁊ coꝛpoꝛaliũ
diſtinctione. M
LALapitulum pꝛimim.
Tex diuinis ſcripturis ⁊ ſanctoꝝ di
ctis colligit.ſicut quinq; ſunt ſenſus
coꝛpoꝛales exterioꝛis homĩs.ſic interioꝛis
homiĩs ꝓpoꝛtionabiliter ſenſus quinq; ſpiri
tuales aſſignant᷑. Uñ in li.de ſpiritu ⁊ ani/
ma dicit᷑ ꝙ duo ſunt in homĩe ſenſus. vnꝰ

exterioꝛ alius interioꝛ.cũ em̃ homo cõſtat

ex anĩa ⁊ coꝛpoꝛe ſeu carne.⁊ in carne ſint

quinq; ſenſus viſus.auditus.guſtus.odo

ratus.⁊ tactus.quos tam nõ mouet abſq;
anime ſocietate. ita ania ſuo mõ habet qn/

qᷓ;; ſenſus.quia ſpirituales res nõ coꝛꝑali/

bus ſenſibo. ſed ſpiritualib rimande ſunt.
De ſpirituali viſu in Deutro.diuina voce
dicit. VUidete quia ego ſum ſolus.De ſpiri
tuali auditu in Apocalipſi.Qui habetau/

res audiẽdi audiat quid ſpirit dicat eccle
ſijs. De ſpirituali guſtu in pᷣs. Guſtate ⁊ vi

dete quoniã ſuauis eſt dñs. De ſpũali ta/
ctu in euangelio loquit᷑ xp us.qͥ ſe muliereʒ
mag' fide q; manibo vel coꝛꝑe tetigiſſe oſtẽ

dit dicens. Quis eſt qui me tetigit. De ſpi
rituali odoꝛatu ait ſponſa in canticis. In

odoꝛe vngẽtoꝝ tuoꝝ currimꝰ. De hijs ſen
ſibe dicit Bernarc'libꝛo deamoꝛe dei . ꝙ ſi
cut coꝛpus habet ſuos quinq; ſenſus qui/

bus anime ↄiungit᷑ vita mediante.ſic⁊ ani

ma habet ſenſus quinq; quib deo ↄiungit
mediante charitate. Ideo dicit apłus. No
lite ↄfoꝛmari huic ſeculo.ſed refoꝛmamini
in nouitate ſenſus veſtri. Per ſenſus ergo

coꝛꝑpis veteraſcimꝰ ⁊ huic ſeculo ↄfoꝛma/

mur. Per ſenſus vero mẽtis.in agnitõem

nairene

ghirion

plened
nopen
haoit./
bioden
nan
Ntſpiri
cumvi
fation
auzan
one
Gonk
ſopi
yerd
tumm
ſub⸗
Vero
maſt
inter,
ſecge
leſeue
litenn.
lcite

abeenia.

Drungliä
nicdi
nentino
Ripord
mnonalss.
mesachi,
epenesrnti/
inſpeciglide
Müdeſopin⸗
imnmualiſeniu

liſcnuc..

ugul,Deo
imens. Tre
namets.

1ccnporli.

tſancor di
ſunt ſcns
ſcintenorss
guingon
Pinmtan⸗
ſanis,
vnocitt
nanmeſut
Utro,odo
ngabſc
Nben /
rel⸗
ngeſunt
m N
de
uar

fdcnct

Saknern
deſpillux
ngn eßt
Debisſen
nedelgyſ
Inſusqul/
neſcꝛan
coꝛiung
plus. ⸗
ſummin
nſus ergo
boinn
gnitöen

de ſpiritualibus ſenſibus

dei renouamur.

gnitione.

De ſenſuum ſpiritualiuz difficilico

Ed hoꝛum ſenſuum ſpiritualiuʒ

diſtinctionem cognoſcere aceo/

frfrum officia et actus atq; obiecta
plene diſcernere non facile eſt.quia hoc ne
mo perfecte nouit niſi qui experimento ꝓ/

bauit. Licet tamen inexperti.quantum no

bis deus degerit. hos ſenſus diſtiguere tẽ/
ptabimus.Quidaʒ aũt eos ita diſtinguũt
vt ſpiritualis viſus dicatur in quantũ per

eum videtur dei ſumma pulchꝛitudo ſub

ratione ſplendoꝛis. Auditus in quantuʒ pꝑ
euz auditur eius ſumma armonia ſub ra/

tione verbi. Guſtus in quantum pereum

guſtatur ſumma dulcedo ſub ſub ratione

ſapientie compꝛehendentis vtrũq; ſcilicet

verbum ⁊ ſplendoꝛeʒ. Odoꝛatus in quan

tum per eum odoꝛatur ſumma fragrantia
ſub ratione verbi inſpirati in coꝛde.Tactꝰ
vero in quantum per eum aſtringitur ſum
ma ſuauitas ſub ratione verbi incarnati ?
inter homines habitantis coꝛpoꝛaliter et
reddentis ſe nobis palpabile ⁊ amplexabi
le ſeu oſculabile per ardentiſſimam chari/

tatem.

Deſſenſuũ ſpiritualiũ experimentali no
ticia ⁊ eoꝝ perfectcdde.

Lapitulũ.iij.

ſ id qð querimus clarius diſtin/
guere volumus ſi valemus.di/

cimus ergo in pꝛimis ꝙ ſpirituales anime
perceptiones dicuntur ſenſus.in quantuz

ſunt noticie experimentales. eſt auteʒ expe
rientia. obiecti pꝛeſentis certa noticia.qua

obiectum ipſum actu vitalia potentia per

ceptiua realiter attingitur. Unde quantũ/

cunq; auctoꝛitatem vel rationem haberezʒ
fidem vel opinionem aut ſcientiaʒ qdð mel
eſt dulce.pꝛopter hoc non haberem experi
mentalem noticiam de illo.niſi guſtum ex
terioꝛem illud guſtabile pꝛeſentialiter ⁊ re/

aliter attingere contigiſſet. Simile eſt de

guſtu interioꝛi ⁊ alijs ſenſibus ſpiritualibꝰ

Unge ſi ego lego vel audio quoniã ſuauiſ
eſt dominus. non ideo de hoc experimen/
talem noticiam habeo.niſi guſtus ſpiritua

exꝑimentali guſtatione dicit ſponſa in can

tieis. Fructus eius dulcis gutturi meo.

Hec autẽ ſpiritualis experientia pancoꝛũ

eſt. quia ſolũ perfectiſſimoꝛũ dicẽte Bern⸗/

ardo ſuper cantica.Quicquid de tuis oc/
cultis ſcimus o domine Iheſu.aut ſcriptu
ra docente.aut ſpiritu tuo ſancto reuelan/
te. aut certe qð perfectiſſimoꝛũ eſt guſtan/
do cognoſcimus. id eſt noticia experimen

tali ſentimus. Sicut ergo per ſenſus coꝛ/

poꝛales habemus experientiam de ſenſibi

libus.ſic per ſenſus ſpirituales. licet diffi/

* 4 .

ritualibus.
LQCKaplitulũ.iiij.

De diſtinctõe ſenſuũ ſpiritualiuʒ penes

*

tes ꝙ cum ipᷣi habeant denomĩa

.

tionem ſenſuũ coꝛpoꝛaliũ ſic cum eis quj⸗

dam habent ſimilitudinc. Ideo etiam pꝛo

poꝛtionaliter ad eos triplicẽ recipiunt dii
tinctionem. Unde hos diſtinguere poſtu

culter habere poſſumus experientiã de ſpi

Ed iam de hoꝛum ſenſuum diſ⸗
ſ tinctione loquamur. pꝛetermittẽ

mus. Pꝛimo quantum ad potentias in qͥ/
bus ſunt. Secundo quantũ ad actus qui

ab eis pꝛocedunt.Tertio quantũ ad obie/

cta circa que pꝛoſequenda vel cognoſcen/

da pꝛoficiunt. Quantuʒ ergo ad pꝛtimam

diſtinctionẽ.dicimus qꝙhij ſpirituales ſen

ſus ſunt in anima.ſcilicet ſpirituali ſubſtã/

tia ſcdᷣmi tres eius potentias pꝛincipales.

in quibus conſiſtit imago beatiſſime trini
tatis. Pꝛimo nanq; in potentia memoꝛati
ua que appꝛopꝛiatur patri.conſiſtere dici –c

ſpiritualis auditus Secundo in potentia

intellectiua que appꝛopꝛiatur filio.ſpiritu/

alis viſus.Tertio in potentia affectiua ſeu
volitina.que axpꝛopꝛiatur ſpiritui ſancto.

tres alij ſpirituales ſenſus ſcilicet olfactus
tactus ⁊ guſtus.⁊ h̊ ſcdᷣm tres ipᷣius volũ/

tatis actus.videlicet deſiderium.dilectio/

nem ⁊ delectationẽ.vt ad actum deſiderã/

di pertineat ſpiriualis olfactus.ad actuʒ

diligendi.ſpiritualis tactus.ad actum de/
lectandi ſpiritualis guſtus. Nam ſicut fa/

meſcẽs pꝛimo cibũ coꝛpoꝛalẽ de longe na/

ribus odoꝛat ⁊ odoꝛando deſiderat.ſecun

do ipᷣm magis pꝛopꝛie manibus tangit et
tangendo diligent᷑ tractat.tertio intus oeꝛ
recipit ⁊ recipiendo deguſtat. Sic anima
cibum ſpiritualẽ.qui deus eſt experimen)/
taliter ſentit. ⁊ per tres actus affecrine po⸗ .

„—

tentie ſpiritualiter attingit.pꝛimo ipſumꝝ
deſiderium odoꝛans.ſecundo per charita
tis dilectioneʒ tangens. tertio per delecta/
tionem deguſtans. Et hanc diſtinctionez
ſpiritualium ſenſuum per potentias ſub⸗
iectiuas aliqualiter innuit Richardus li/
bꝛo.iiij. de contemplatione dicens.ꝙ ſicut
deus per memoꝛiam auditur. ⁊ per intelli
gentiam videtur.ita per affectuʒ amplerxa.
tur ⁊ aſtringitur. Ulbi per affectum quo ðᷣ
us aſtringitur tres ſenſus ſpirituales. ſci/
licet olfactus guſtus ⁊ tactus compꝛehen/
duntur. ⁊ hoc ideo quia perta ctum deus
amplexatur. guſtus autem eſt ꝗ uidam ta/
ctus.⁊ ideo etiam guſtui deſeruit olfactus
De diſtinctione ſenſuum ſpiritualiuʒ
penes actus vitales.
Lapitulupy.
Uaantum vero ad ſecundam diſti
gq cctionem boꝛum ſenſuum. queat/
teengditur penes operationes vel a
ctus vitales que in eis ſunt.⁊ ab eis quod
ãmodo pꝛocedunt.J am expꝛecedenti diſ/
tinctiõe ſatis inferre poſſumus quales ſüt
huiuſmodi actus. Hã ex ea ſu fficienter ap
paret ꝙ pꝛimo ad anditum pertinet dini⸗
nas inſpirationes recipere ⁊ retinere. ſecũ
do ad viſuʒ pertinet diuinas perfectiones
intelligere ⁊ cognoſcere. lertio ad olfactuʒ
pertinet diuinas pꝛomiſſiones deſiderare
7 appetere. Quarto ad tactum pertinet di/
uinas id eſt charitatiuas operationes effi/
cere.⁊ in eis deum quaſi amplexando tene
rc. Quinto ad guſtum pertinet diuinas id
eſt eternoꝛum pꝛemioꝛũdelectationes iam
quodammodo ſpecialiter attingere? ſua/
uiter ſapere. Et hanc diſtinctionem ſenſu/
um per ſuas operatões ſpirituales ſen eo/
rum actus vitales quibus ad deum poſ/
ſunt pertingere notaſſe videtur Hugo li⸗
bꝛo de archa noe.vbi ait.qꝙ ad deuʒ pertin
gere eſt cum ſemper ⁊ per deſiderium que/
rere.⁊ per cognitionem inuenire ⁊ per gu/
ſtum tangere. Licet autem deus dum per
deſiderium queritur ſcð m aliquid vt pꝛe/
ſens non attingatur. tñ neceſſe eſt vt ſcoᷣm
gliquid etiaʒ tunc vt pꝛeſens habeatur. qꝛ
ſicut dicit Gꝛegoꝛins.Pꝛofecto qui deum
deſiderat.eum iam habet quem amat. ⁊ ta
men habitus amplius queritur. quia ſine
fine qᷓrendꝰqͥ ſine fine eſt diligendus vt ait
Auguſtt.ſuper illud pᷣs.querite faciem eiꝰ

De ſpiritualibus

ſemper.

De ſenſuum ſpiritunalium diſtinctione
penes rationes obiectales. .

Capitinũ. vj.
Lantum ad tertiam diſtinctionẽ
q quam pꝛediximus aſſignandã eſ/
ſee penes obiecta circa que cogno
ſcenda vel pꝛoſequenda ſpirituales ſenſus
pꝛoficiunt.Ex pꝛemiſſis faciliter conclu⸗
ditur ꝙ deus ſcöm diuerſas rationes ob⸗/
iectaleg huiuſmodi ſenſus vitaliter immu
tantes ſpiritualiter attingitur. Unde dcuſ
dicitur pꝛimo obiectum ſpiritualis audi⸗
tus in quantum diuinis inſpirationibo lo/
quens. Ipſe eſt obiectum viſus in quantũ
diuinis perfectionibus lucens Ipe eſt ob
iectum olfactus in quantum diuinis pꝛo/

miſſionibus alliciens. Ipſe eſt obiectũ ta/

ctus in quantum dininis id eſt charitati/
uis ⁊ meritoꝛijs operationibus perficiẽs.
Iple eſt obiectum guſtus in quantum di/
uinis id eſt pꝛemiatoꝛijs delectationibus

9

retficiens. Et hanc diſtinctionem ſenſuum
ſpiritualium per rationes obiectiuas ali/
qualiter tetigit Auguſtinus libꝛo.x. cõſef.

ita vicens. Quid amo cũ deum meũ amo.
Certe non exterioꝛa ſed amo quandain lu
cem ⁊ quandam vocem ⁊ quendam odoꝛẽ
7 quendam cibum ⁊ quendam amplexum
interioꝛis hominis mei vbi fulget anime

mee lumen quod non capit locus. vbi ſo⸗

*

nat verbuz quod non capit tempus.vbio/
let odoꝛ queʒ non ſpargit flatus. vbi ſapit
cibus quem non minnit edacitas ⁊ vbi he
ret bonũ qð nõ diuellit ſocietas.
Deoe ſpirituali ſenſu auditus.
Lapitulum. vij.

Eaqd ad aliqualem declarationem
I ⁊z maioꝛem elucidationem omniũ
peꝛedictoꝛum vtile iudicamus de
gquolibet hoꝛum ſenſuum particulariter ꝓ
ſeqni ⁊ ea que de eis balbuciendo lomnr
ſcripturarum auctoꝛitatibus confirmare.

Pꝛimo igitur de ſpirituali ſenſu audit di

. .

ximus ꝙ eſt in potentia anime memoꝛati/
na.quiavt Richardus ait deus per memo

ꝰ* riam anditur.qð ideo conueniẽter dici vi

detur quia auditus eſt ſenſus doctrie. Ad
memoꝛiam autem pertinet doctrinam ac/
cipere. Licet tamen auditus iſte ſit in me/

moꝛatiua nihilominus ad ſpiritualiter de
um audiendum opus eſt vt diſponatur et

folin

gbllitet
lectiua?
dusſup
diendi⸗
diendl.
ſectum
propri

ſpirane
obicctn
rtioni.

tonbn
gnidlo
nigeni

ginſ
gin
ſacn
lter
aus
dile
fior
dic
deue
lline
domm
ſnme
ſont.
lingue

Ben

ctyer
A
runn
We
is
nis

tlige
doſt
ace
Umen

lead

erſ
hein
eſi

u

knctote

Aüincione
nandi d/
gue cogno
ulegſchiu,
rcucu⸗
ones ob⸗/
erinma
Indedenl
lulisaudi
niondhlo⸗,

Zingganti.

eckob
diuinispro,
tobieain⸗
tchannn
is perficis
gnantundi
ccationchs
nennhrn
ictunga/
ordck.
n neino.
mnlu
nocor
lecum
nine
pbiſo⸗
bio⸗
wbiſapit
Wibe
ms.
artonen
gemonmu
ſcanus de
cluruerg
oloqmn
ntrmare,
audißdi
lemoꝛat/
nan
erdicy
Cnie 3
inamd/
ſtinn/
naliade
hotur et

telligenti

ſenſibus

abilitetur vtraq; alia potentia ſcilicet intel

lectiua ⁊ affectiua quia ſicut dicit Richar/
dus ſuper illo verbo.Qui habet aures au

Diendi audiat⁊ cetera Ille habet aures au
diendi.qui habet ſenſum intelligendi ⁊ af/

fectum diligendi. Huius antem auditus
ꝛopꝛius actus ſeu officiuz eſt.diuinas in

ſpirationes recipere.⁊ retinere.⁊ deus eſt
obiectum eius in quantum diuinis inſpi/
rationibus loquens. ⁊ interioꝛibus locu/
tionibus docens. Juxta illud pᷣs. Audiaʒ
quid loquatur in me dominus deus. Di/
niĩa enĩ locutio interioꝛ inſpiratio eſt.quia
ſicut dicit Auguſtinus ſuper Geñ.ad litte
raʒ. Sapientia dei non ceſſat loqui occul/
la inſpiratione ad intellectualem creaturã
cuius allocutionis habuit experientiã ſpõ
ſaque dicit. Uox dilecti mei pulſantis. Et
iterum. Anima mea liquefacta eſt vt dile/

ctus locutus eſt. Hec itaq; vox ſeu locutio

Ddilecti non exterioꝛ ſeu coꝛpoꝛalis ſed inte
rioꝛ⁊ ſpiritualis intelligenda eſt.quia ſicut

dicit Gꝛegoꝛius ſecũdo moꝛalł.Loquitur

deus intrinſecus ſilenter. ſonans inuiſibi/
li lingua.Et vt idem ait.xxvij.moꝛał. Uox
Ddomini auditur cuʒ gratie eius inſpiratio
in mente concipitur. Et tunc ſponſus cuʒ

r e

ſponſa.hoc eſt deus cum anima inuiſibili
lingua ſpiritualiter confabulatur. Unde
Bernardus ſuper cantica dicit.ꝙ ſpirituſ
eſt verbum diuinuʒ.ſpiritus quoq; eſt ani
ma. ⁊ habẽt linguas ſuas quibꝰſibi alteru/

trum colloquantur pꝛeſenteſq; ſe indicent

⁊ verbiquidem lingua eſt fauoꝛ dignatio/
nis. anime vero lingua eſt feruoꝛ deuotio/

nis.

De ſpũali ſenſu viſus.

ſpirituali auteʒ viſu pꝛediximꝰ
d Ppeſtin potentia anime intellecti /
ua ⁊ vt Richardus ait deus peri

₰

ã videtur.⁊ licet a domino in exo
do ſiu dictum. non videbit me homo⁊ vi/
uet.qð de beatifica viſione accipiendũ eſt.
tamen deuz in hac vita aliqualiter videre
poſſumus.non ſoluz viſione fidei enigma
tica de qua dicit apoſtolus.videmus nũc
per ſpeculum in enigmate.ſed etiam viſio⸗
ne intelligentie que maioꝛ eſt fidei.licet ſi /
ne fide haberi non valeat dicente pꝛophe/
Ia. Niſi credideritis non intelligetis. Et ðᷣ

hac viſione intellectuali dicit Sꝛegoꝛius.
xiiij.moꝛabł.ſuper illo Job. Uidebit facieʒ
eius in iubilo.q; pleriq; contemplatione qᷓ
dam etiam pꝛius q; carne ſpolientur hila/

reſcunt.dum in iubilo faciem dei conſpici
unt.qð fit dum aliquis oculum in radio e
terni ſolis figit.ibi viuens lumen videt.qꝛ
lã omnis mutabilitatis viciſſitudine atq;

obumbꝛatione calcatis. veritati eternita/

tis inheret.huius itaq; intellectualis viſus
ſeu ſpiritualis oculi pꝛopꝛius actus ſeu of
ficium eſt.diuinas perfectiones intellige/

re⁊ experimentaliter cognoſcere.⁊ deꝰ eſt

obiectum eius in quantum diuinis perfe/
ctionibo lucens.quia diuine perfectiones

ſũt.velut pulchꝛitudĩes obiectales in deo

relucentes.⁊ anime intelligentiam illumi

nantes Harum perfectionum diuina⸗
rũ pulchꝛitudinem ⁊ luminoſitatem ſpon
ſa in canticis experta dicebat. Eccetu pul

cher es dilecte mi ⁊ cetera.Et iterum. Di/

lectus meꝰcandidꝰ⁊? rubicundelectꝰex mi

liba ⁊ ceter.
De ſpũali ſenſu olfactꝰ

ſpirituali vero olfactu pꝛemiſi
d mus eſt in potentia anime affe

CLtiiua ſeu volitiua ⁊ hoc ſcʒ acti
deſiderandi.quia ſicut canis venaticꝰque

rit ⁊ ſequitur ceruũ per odoꝛis olfactum.

ſic anima deum per affectionis deſideriuʒ
Igeo Johãnes euangeliſta dicebat.odoꝛ

tuus domine excitauit in nobis concupiſ/

centias eternas id eſt deſideria eternoꝛuʒ.
HNuius ergo ſpiritualis olfactus pꝛopꝛiꝰ

actus ſeu officium eſt diuinas etern oꝛum

pꝛemioꝛum pꝛomiſſiones deſideranter et
feruenter apetere. Et deus eſt obiectũ eiꝰ
in quantnin diuinis pꝛo miſſionibo allici/

ens.quia vt dicit Oyoniſius.iiij.eccleſiaſti
ce ierarchie ipſe eſt fontana copia ſuſcepti
onum diuinarum ſuauitatum.refundens

de ſua plenitudine diuiniſſimas fragran /
tias. Hee autem odoꝛifere ſuauitates ſiue
fragrantie conuenienter intelligi poſſunt

huiuſmodi pꝛomiſſiões delectabiles a co

pioſiſſimo diuine gratie fonte pꝛoceden/

tes quibus per deſiderium in deum tendi
mus. De quib ait pᷣs. Sicut ceruus deſi⸗
derat ad fontes aquaruʒ. ita deſiderat aĩa
mea ad te deus.Et de quibus in oꝛatione
d 2

7
4 *°.

De ſpiritualibus

petit eccleſia vt ad pꝛomiſſiones tuas ſine

offenſione curramus. Hee ſunt itaq; odo/
rifere vngenta quibus in curſu pꝛeſentis

vie in quo deum querimus conſolamur.

De quibus ſponſa experta loquitur. Ino
doꝛe vngentoꝛum tuoꝛum currimus poſt
te. Ubidicit Bernardus ꝙ quanto quis
deo familiarius vite merito ⁊ mentis pu/
ritate appꝛopiat tanto recentioꝛum aroma
toꝛuʒ ⁊ vnctionis ſuauioꝛis ſentit fragran
Deoe ſpüali ſenſu tact.
Capitulũ.x.

E ſpirituali autem tactu ſupꝛa
d diriſſe meminimus ꝙ eſt in potẽ
tiea anime affectiua ⁊ hoc ſcᷣm a/
tum diligendi⁊ amandi.quia ſicut dixit
Auguſtinus.ix.de trinitate. Uoluntas ha
pet vnum pꝛopꝛium actum qui eſt actus te
nendi ſeu amplexandi ⁊ quaſi poſſidendi.
quos actus non poteſt habere intellectus.
Maz poſſeſſio non eſt actus cognoſcentis
ſed voluntatꝭ habentis.ſicut? ſanitas non
eſt medici cognoſcentis ſed ſani eam habẽ
tis Huius igitur ſpiritualis tactus pꝛopꝛi
us actus ſeu officiuʒ eſt diuinas id eſt cha

ritatiuas operationes efficere.⁊ in eis deũ

quaſi amplexando ⁊ poſſidendo tenere Et
deus eſt obiectum eius in quantum diui/
nis id eſt charitatiuis ⁊ meritoꝛijs affectio
nibus ⁊ operationibus animaʒ perficiens
Et hoc habet fieri per dei perfectam cha/
ritatem qua amando tenetur. tenendo am
plexatur. ⁊ amplexando oſculatur dicen/
te ſponſa. Tenui eum nec dimitam. Et ite
rum Leua eius ſub capite meo ⁊ dextera il
lius amplexabitur me.Et rurſus.Oſcule
tur me oſculo oꝛis ſuni Manus igitur ſpi/

rituales quibus ſponſa tangit ſponſum et

inſeparabiliter tenet ſunt charitatine affe/
ctiones⁊ operatiões. Amplexus vero ſũt

amoꝛoſe ⁊ feruide mentis deuotiones.per

leuam eniʒ.que eſt ſub capite.ſignificatur
cognitionis intellectiue ſplẽdoꝛ.per dexte
ram que amplexatur.dilectionis affectiue
feruoꝛ. que per deuotionem. ad amoꝛoſaʒ
dei vnionem tenditur. Oſculuʒ autem eſt
ipᷣa ſemper intellectualis vnio.qua anima
cum deo intime coniungitur.De qua dici
tur. Qui adheret deo. vnus ſpiritus eſt cũ

De ſpũali ſenſu guſtus.
Lapituiu. xj.

E– ſpirituali niq; guſtu pꝛedictũbe
d eſt. ꝙ conſiſtit in potentia anime
. affectiua. ⁊ hoc ſcðᷣm actum dele ⸗
ctandi quia actum guſtandi non habet in

tellectus.ſed voluntas.ſicut de actu tangẽ

di pꝛemiſimus. Huius ſpiritualis ſenſus

pꝛopꝛius actus ſeu officiuʒ eſt. diuinas.id

eſt eternoꝛuzʒ pꝛemioꝛum delectationes.iã
quodammodo experimentaliter attingere
⁊ eoꝛum ſuauitatem.delectabiliter ſapere.
Et deus eſt obiectum eius in quantum di
ninis.id eſt pꝛemiatoꝛijs delectationibus

reficiens. De hoc guſtu dicit Bernardus
in libꝛo de amoꝛedei. Mens eſt quedam
vis anime qua inheremus deo ⁊ fruimur.

Fruitio autem hec eſt in ſapoꝛe quodam

diuino quare ſapientia a ſapoꝛe dicit᷑. Sa
poꝛ autem iſte in guſtu quodam eſt. guſtuʒ
vero iſtũ digne nemo poteſt expꝛimere nec

etiaʒ ille qui meretur guſtare.ſed poteſt di

cere. Guſtate ⁊ videtequoniam ſuauis.id
eſt delectabilis eſt dominus. Et hanc dei
ſuanitatem delectabilem electi ſapiũt. CIn
de Bꝛegoꝛius.xj.moꝛal.ſuper illud Anris

verba dijudicat ⁊ fauces comedẽtes ſapo/

rem dicit.ꝙ electi non ſolum audiunt ver/

ba ſapientis ſed etiaʒ guſtant.vt eis in coꝛ/

de ſapiat.qð repꝛoboꝛuʒ non mentibus.ſʒ

ſolummodo auribus ſonat. Aliud nancs

eſt cibum ſolum nominatuʒ audire. aliud

vero eſt guſtare. Electi itaq; cibum ſapien

tie ſic audiũt vtdeguſtent.quia hocquod
vere audiunt.eis per amoꝛem medullitns
ſapit Repꝛobi vero qualiter ſapiat ignoꝛãt
Aliud eſt ergo de deo ſcire.⁊ aliud qð co/

gnoſcitur faucibus intelligentie deguſta⸗

re.Hunc ſapidum cibuʒ per charitatis di

lectionem⁊ dilectionis delectationem co/

mederat ſponſa in canticis.cuʒ ait. Come

di fauum cum melle meo. Et de huiuſmo

di cibi reſectione dicit pſalmiſta. Panẽ an
geloꝛum manducauit homo. que verba li

cet ſpiritualiter pertineant ad ſpiritnalem
deguſtationem ⁊ comeſtionem ſen mandu

cationem huius cibi.ſcᷣm dininitatem ta
men aliqualiter pertinent ad Chꝛiſti hu/
manitatem. in quantum ſpiritualiter gu/

ſtatur per incarnationis myſteriũ. vel per
enkariſtie ſacramentum. in quibus eſt ani

ede
ſtentat
Ouin
num.,
porli
ichan
perſo
perge
ſtum

praib⸗

aeis.
per
oſign
guint
yn

ſpit
an
fon
un⸗
deo⸗
deore

pete

figie
terſc
fenst
ble

Kmn

antil
Pbr
boi

upetieni
umdee⸗
nbeben
tacumnnge
1 ſenſng
Munas id
oncs ig
ungere
rſper.
muandi
mondes
Bonns
Nefunn.
1e quodnn
edici G
nekgetn
puimarenee
ſedpockdi
nſuonss, 0
Ethancdei
ſwßpo/
ne/
vincor,/
busg
nancs
edliud
mi
boegtok
Mrlims
uſon
liudcco⸗/
edeglit⸗
vunrans d
onemco/
1 Come
chniuſnno
. Pane 4 4
e verbe l
irimelen
mnnandu
gitatemta
priſtibu⸗
gluter/
i.N. ſpor
gockant

me delectabilis refectio ⁊ ſpiritualis vite ſu
ſtentatio. Alioquin non dixiſſet Chꝛiſtus

Qui manducat hunc panem viuet ineter/

num. Nam qui manducat non ſolum coꝛ/
poꝛaliter. ſed etiam ſpiritualiter per fidem

⁊ charitatem. Chꝛiſtus qui vita eterna eſt

per ſpiritualem vnionem incoꝛpoꝛatur. et
per guſtum humanitatis peruenit ad gu/

ſtum diuinitatis. ac per̊ quodamodo ad
pꝛelibamen ⁊ pꝛeguſtationem eterne felici
tatis. Ideo bene exclamat Auguſtinus ſu

per Johannem. O ſacramentuʒ pietatis.
o ſignum vnitatis.o vinculum charitatis.

qui vnlt viuere accedat credat ⁊ incoꝛꝑet᷑
vt viuificetur. .

ſdDdiſtictione ⁊ eoꝛuʒ perfectione di

xerimꝰ.reſtat vt de hijs que in no
bis hanc ĩpediunt perfectionẽ diſſeramuſ

Hec aũt tria ſunt pꝛecipua.vnũ qð ad ani

mã.aliud qð ad coꝛpus.reliquũ qð ad ex/

terioꝛa pertinet. Pꝛimũ eſt culpabilis infe

ctio.ſecundũ eſt carnalis depꝛeſſio tertiuʒ

eſt tempoꝛalis turbatio. Et pꝛimo quideʒ
culps bilis infectio duplexeſt. vna culpeo

riginalis.de quo ipedimento dicit Bern/
argdus ſuper cantica. Sapoꝛem interioꝛẽ
perdidimus ab ipᷣo exoꝛdio generis noſtri

ex quo coꝛdis palatũ ſenſu carnis pꝛeualẽ
te in fecit virus ſerpentis antiqui.cepit nõ

ſapere bonuʒz. ac ſapoꝛ noxius ſubintrare.

Exhac ergo radice ceperũt interioꝛes ſen

ſus lãgueſcere ⁊ tabeſcere. Alia eſt infectio
culpe actualis ⁊ pꝛecipue moꝛtalis.ex qua

ſpiritualiũ ſenſuũ vſus ĩpediuntur eo ꝙ ꝑ
cam potentie anime ⁊ maxime voluntas ð

foꝛmantur.qð patet ex peccatoꝛũ moꝛtali/

um diſtinctione. que exſeptena voluntatis
deoꝛdinatione ſumitur Uoluntas em̃ aut

deoꝛdinatur quia illud appetit qð non eſt
appetendũ.aut quia refugit qð non eſt re/
fugiendũ. Si pꝛimo modo hoc eſt triplici

ter ſcdᷣm triplexcõmutabile bonũ ſeu appa
rens bonũ ſcilicet honeſtũ vtile ⁊ delecta/
bile.quia aut illud bonũ apparẽs honeſtũ.
eſt pꝛiuata excellentia quã amat ſuperbia.
aut illud bonuʒ awarens vtile. eſt exterioꝛ
habundãtia quã amat auaricia. aut illud

bonü apparens eſt delectabile.⁊ hoc dupli

Deſenſuuim ſpiritualium impedimen/
tig rr

Ed cum de ſenſuuʒ ſpiritualium

citer.quia vel delectabile ſcdᷣm guſtũ ⁊ ad

conſeruationẽ indiuidui. ſicut alimentuʒ.
bocamat gula.Aut delectabile ſcᷣm ta⸗
ctum ⁊ ad conſeruationẽ ſpeciei ſicut coit/

⁊ boc amat luxuria. Si autẽ voluntas no
ſtra Zoꝛdinatur qꝛ refugit qð nõ eſt refugi
endũ hoc eſt tripliciter ſcᷣm triplicẽ refu/
giendi modũ.quia aut refugit ſcdᷣʒ peruer

ſum inſtinctũ potentie rationalis. ⁊ ſic eſt
inuidia. que irrationabiliter vult pꝛingtü

bonũ poſſidere ſine ſocio.aut ſcdᷣʒ peruer⸗

ſum inſtinctuʒ potentie iraſcibilis.⁊ ſic eſt
ira q ĩperturbabilit᷑ vult pꝛiuatũ bonũ ha
bere ſine contrario.aut ſcdᷣm peruerſuʒ in/
ſtinctum potentie concupiſcibilis ⁊ ſic eſt
accidia.que infatigabiliter vult ſine labo/
re pꝛiuatũ bonum tenere ⁊ ſine boni open⸗
exercitio. Et ſic patet quomodo hijs ſeptẽ

dee:dinationibus moꝛtalis culpe. defoꝛ/

mantur om̃es ſpirituales vires rationalis
anime.Secundo carnalis depꝛeſſio ſpiri
tuales anime ſenſus ĩpedit ideo in li. Sa
pientie dicitur. Coꝛpus qð coꝛrumpitur
aggrauatanima. ⁊ terrena inhabitatio de
pꝛimit ſenſuʒ multa cogitantẽ. Et pꝛopter
hoc ſicut ſcriptum eſt in libꝛo de ſpiritu et
anima.cũ exterioꝛ ſenſus carnis bono ſuo
vtitur.interioꝛ ſenſus quaſi obdoꝛmit. Et
vt ait Oꝛegoꝛius.xxiij.moꝛał.vnde exteri/
us auditus aperitur.inde ĩiterius obſurde
ſcit. Tertio tempoꝛalis perturbatio impe
dimentũ eſt ſenſuum ſpiritualiũ per curaʒ
⁊ ſolicitudinem rerum exterioꝛum. qnia ſi

cut Hugo dicit li.iij.de archa noe. Men/

tes quas cure carnales exagitant non cõ/
pꝛehendunt ſapientiam ſapidã.ſed qui mi
noꝛatur actu.id eſt qui minus in exterio/
ribus ⁊ tempoꝛalibus perturbationibus
occupantur ipſe inuenit eam. Nã ſicut ait
Gꝛegoꝛius.xxx.moꝛał.dum exterioꝛ euaga
ſio ſenſuum clauditur. ĩterioꝛ ſenſus aperi
tur. L
De ſenſuum ſpiritualiuʒ remedijs ⁊ iu
uamentis. M

CEapitulũ. xiij.
Eremedijs vero contra pꝛedicta
d ipedimenta quaſi de medicamen
tis cõtra moꝛbos anime aliquid
dicendum eſt. Hec ergo tria pᷣcipna.ſcᷣm
tres actus iherarchios quos ponitOyoni

2

ſius.qui ſunt purgari.illuminari.⁊ perfici

Unde ſcðm hec refoꝛmantur ⁊ reparãtur

Deſpiritualibus ſenſibus

ſpiritnales ſenſus ad cõtempla tionez eter
noꝛum.iuxta qð dicit apoſtolus Refoꝛma
mini in nouitate ſenſus veſtri. id eſt ↄtem/
plando experimentaliter ſentiatis . que ſit
voluntas dei ⁊ cetera. Hoc itaq; fit in no/
bis triplici via.ſcilicet purgatiua. illu miĩa

re culpabilis vanitatis mũdificatiuã re
ſfoꝛmationem.illuminatiua ad eterne veri
tatis intellectiuam ſpeculationeʒ. perfecti
ua ad diuine charitatis affectiuaʒ vnionẽ.
Seld quia a multis multa dicta et ſcripta
ſunt.⁊ hec ſuperficialiter tetigiſſe ſufficiat.
Hoc vnuʒz tamen hic ſcire expedit.ꝙ ĩ hac

triplici via vtiliter incipere.pꝛoficere.⁊ ꝑfi

cere non valemus.niſi illo duce ⁊ eius gra
tia dirigente qui ait. Ego ſum via veritas
⁊ vita.via dirigens ad purgationem.veri/
tas lucens ad illuminationes.via conſum
mans ad perfectionem. Et hoc ideo quia
ſicut docet Bernardus in libꝛo de amoꝛe
dei ſuper illo verbo. aperuit eis ſenſum vt
ĩtelligerent ſcripturas. Hec apertio ĩteri/
oꝛis ſenſus que eſt noticia experiẽtie intel/
ligentis ⁊ ſentientis bonitatem ⁊ virtutem
Dei fit eius potenti bonitatet efficaci virtu
te in filijs gratie.⁊ eſt opus gratie operan/
tis qua efficitur. vt idem ait.vt leticia ſalu/
taris accepta.ani irt
cipali confirmata. leta decantet.⁊ ideo di/

cat. Signatum etſt ſuper nos lumen vult?

tui domine. dediſti leticiam in coꝛde meo.
Duog nobis pꝛeſtare dignetur ipᷣa deiſa/
pientia. que eſt benedicta in ſecula ſeculo/
rum Amen. M
Deo gratigs.
Explicit compendium contemplatiõis
tres continens tractatus pꝛincipales edi/
tum a reuerẽdo patre? domino ſacre quo/
qʒ; theologie pꝛofeſſoꝛe eximio domino Pe
tro de allyaco quõdã epiſcopo cameraceñ

⁊ poſtea cardinali.

tiua.⁊ perfectiua. Purgatiua tendit ad no

ma ſapientie ſpiritu pꝛin

noſtrum eſt.

Mnotatio doctoꝛum aliquoꝛum
a qᷓ de contemplatione locuti ſunt
Magnus Dyoniſius edoctus a
Paulo pꝛimus videtur hanc the
ologiam ſpeculatiuaʒ tradidiſſe in ſuo tra
ctatu de myſtica theologia ⁊ ĩ alijs librꝭ ſu
is ſepius interſerit.
Venerabilis deniq; Richardus de ſancto
victoꝛe quaſi pꝛimus poſt Dyoniſium ma
teriam hanc ab alijs ſub collaudatione vł
ammonitione traditam reduxit ad moduʒ
artis⁊ doctrine.cuius ſcripta omnia nihil
fere niſi contemplationem ſapiunt aut re/

ſonant. Mõ
Caſſianus in collationibus patruʒ nomi/

natim in illa de charitae.
Auguſtinus in de vera religione ⁊ ↄfeſſio
nibus ⁊ de diligendo deum in de trinitate
ac alibi pluries.

Kiamacns in ſuo libꝛo de xxx. gradibus
Gꝛegoꝛius in ſuis moꝛalibus ſparſim ſpe/
cialiter in vj. T ĩtertia omel. ſuper Ezechie

deum ⁊ alibi. — —
Hugo in dearcha noe ⁊ deoꝛatione ⁊ ſuꝑ
eccleſiaſten pꝛeſertiʒ in pꝛologo⁊ ſuper ce
leſtem ierarchiam ſpecialiter. vij.c.⁊ alibi
Bonauentura in ſuo itinerario totum mi
ro ⁊ compendioſiſſimo artificio complexꝰ
eſt. ⁊ in ſuo ſtimulo amoꝛis.
BSunt alij tractatus plures compilatia
nouellis vt eſt ſtimulus amoꝛis ad xpᷣi paſ
ſionem. Etalter de triplici via cuius initi/
um eſt. vie ſyon lugent Et alter de nouo ſe
culo.Et alter de ſeptem itineribus eterni/
tatis. Et alter de oꝛnatu ſpiritualiumnu/

Bernardus ſuper cantica ⁊ de diligendo

ptiaꝝ incipiẽs. Ecce ſponſus venit.cuius

tertia pars ſuſpecta eſt. Scripta ſunt etiã
aliqua ſuper hoc in vulgari ⁊ in ſermoni/

bus quibuſdam ad clerum et in paruulis

tractatibus. Que omnia denumerare non

Deo gratias.

dee
erdiete
deellſe
ſ

dinetn
ſcnl
ſuſpeci
gctioo
tonis
votac
wone
tenp
dal
dud
dout
nooe
heml
hoſtri
ſiſolic
ſtiut:
dhtioe
ct. Le
Grioi

ſoinge

Necßt
honarn
Wond
deene
ſeri.
dicit
boſi
dicii
ſſtn c
deſt

(ipen

bipen
Winqn
deo⸗
medte
ttiten

elee

manne
ſiam
n
Imnoe

Nnum

Grahs

Nrinh
Sehr

chizne⸗

weri
ſe
ulbi
8
mngle

hli
ünt
nsnid
denvot.
bascen⸗
ulunnn
ſntans
uſrcl
nſNN
4 Mnus
oneh

duum deſpectioni

De quatuoꝛ gradibus ſcale ſpirituals

De quatuo: gradibus ſcale ſpiritualis
ex dictis beati Bernardi a domino Petro
⸗ allxaco quondan epiſcopo cameracen

1.

Watu oꝛſüt ſpi
rituales gradus anime.lectio.
ꝗq meditatio. oꝛatio ⁊ contempla
tio. Hij gradus ſicut nomini/
bus⁊ numero ſuut diuiſi.ſic oꝛ

dine ⁊ merito ſunt diſtincti. Eſt aũt lectio

ſedula ſcripturarum cuʒ animi intentione

inſpectio. Meditatio eſt. ſtudioſa ment s
actio.occulte veritatis noticiam. ductu ra
tionis pꝛopꝛie inueſtigans.Oꝛatio eſt. de/
uota coꝛdis in deum intentio.pꝛo malis re

mouendis ⁊ pꝛo bonis adipiſcendis.Cõ/

templatio eſt mentis in deuʒ ſuſpenſe que/
daz ſuper ſe eleuatio. eterne dulcedĩis gau/⸗
Aſſignatis quatuoꝛ gra

dia deguſtans. 2

im deſpectionib. reſtat vt eoꝛum circa
nos officia videamus. Beate vite dulcedi

nem lectio inqrit. meditatio iuenit. oꝛatio
poſtulat. ↄtemplatio deguſtat. Lectio qua

ſi ſolidum cibũ oꝛiapponit. meditatio ma/
ſticat ⁊ frangit.oꝛatio ſapoꝛẽ acqͥrit. ↄtem/

platio eſt ip̃a dulcedo que iocundat ⁊ refi⸗

cit. Lectio in coꝛtice. meditatio in adipe.

oꝛatio in deſiderij poſtulatione. ↄtempla⸗
tio in adepte dulcedinis delectatione.QOð

vt expᷣſſius videri poſſit.vnũ de młtis ſup

ponamexemplũ. In lectione audio.beati
mundo coꝛde.qm̃ ipᷣi deũ videbunt. Ecce
bꝛeue verbũ ſed ſuaui ⁊ mitiplici ſenſu re/
fertũ.quod poſtq; ania diligent᷑ inſpexerit

dicit intra ſe.redibo ad coꝛ meũ ⁊ tempta/⸗
bo ſi foꝛte intelligereꝛ innenire potero mũ
diciã hanc.pᷣcioſa em̃ ⁊ deſiderabilis ẽ res

iſta. cupoſſeſſoꝛes beati dicunt᷑ cui viſio

dei. queẽ vita eterna.pmittit᷑.que tot ſacre
ſcripture teſtimonijs collaudat᷑. Hocg ſi⸗

biplentexplicare deſiderãs. excitat rõnem
ad inquirẽduʒ qͥd ſit. ⁊ qũo haberi poſſit h̊

adeo pᷣcioſa mũdicia. Accedens ſedula

meditatio interioꝛa penetrat.ſingła rimat

attẽte ↄſiderat.qꝙ nõ dixit beati mũdo coꝛ /

poꝛe ſed mũdo coꝛde.qꝛ nõ ſufficit habere

manus mũdas ⁊ innoxias a malo oꝑe.ni/

ſi ⁊ a mał cogitatõibo mũdemur ĩ mete.di/

cente ppheta. Quis aſcẽdet in montẽ dñi.

Innocens manibo ⁊ mũdo coꝛde. Itẽ cõ/

ſitim meam.quia amoꝛe ardeo.

ſiderat quantũ hãc mundiciam optat ideʒ

ꝓheta ſic oꝛans.Coꝛ mundum crea in me

deus. Et poſtq; hec ⁊ multa huiuſmodi ðᷣ
coꝛdis mundicia pertractauit. Incipit co
gitare de eius pꝛemio qᷓ; gloꝛioſum ⁊ dele/

ctabile eſſet videre faciem deſideratam do

mini. cogitat ꝙ in hac viſione erit ſacietag

illa de qua dicit pꝛopheta. ſatiaboꝛ enz ap/
paruerit gloꝛia tua. Hijs anima facibns ĩ
flammata. hijs incitata deſiderijs. aglaba/

ſtro fracto. ſuauitatem vngenti pꝛeſentire

incipit. nondum guſtu.ſed quaſi nariuʒ o/
doꝛatu. ? ex hoc colligit.q;; ſuaue eſſet huiꝰ
mundicie ſentire experientiam. cuius me/

Aitationem adeo inuemt eſſe iocundam.

Sed quid faciet. Habendi deſiderio eſtu
at.⁊ non inuenit apud ſequomodo habere
poſſit.⁊ quanto plus inquirit.tãto plus ſi⸗
tit.dum apponit meditationẽ. apponit ⁊ do
loꝛem. quia non ſentit dulcedinem. quam
in coꝛdis mundicia meditatio eẽ monſtrat
ſed non pꝛeſtat. Non enim eſt legen tis aut
meditantis hanc ſentire. niſi datum fuerit
deſuper. hoca ſolo deo eſt. qui ſapientie ſa
poꝛem dat.⁊ ſapidam anime facit ſcientiã.
SDermo ſiquidem datur cunctis.talis ſa⸗
pientia paucis. Uidens ergo anima 4*

ad deſideratam experientie dulcedinem ꝑ

ſe non poſſit attingere.⁊ quanto magis ad
coꝛ altum aſcendit. tanto magis exaltatur
deus. humiliat ſex ad oꝛationem confugit

dicens. Domine qui non videris niſi a mũ

dis coꝛdibus.inueſtigaui legendo ⁊ medi⸗/
tando que ſit ⁊ quomodo habere poſſit ve
ra coꝛdis mundicia. vt ea mediante vel ex
modica parte poſſem te cognoſcere.quere
bam vultum tuim domine. domine vultũ
tuum querebã. Diu meditatus ſum in coꝛ

de meo. ⁊ ĩ meditatõe mea exardeſcet igniſ
⁊ deſiderium amplius cognoſcendite.
Dum panem ſacreſcripture mihi frangis

in fractõe panis magis cognitus es.⁊ quã

to plus te cognoſco.tanto plus te cogno/

ſcere deſidero.non iam in coꝛtice littere.ſʒ
in ſenſu experientie. NHec hoc peto domine
pꝛopter merita mea.ſed pꝛo tua miſericoꝛ/
dia. Fateoꝛ enim ꝙ indignus ſum pecca/

toꝛ.ſed et catelli edunt de micis que cadũt

de menſa dominoꝛum ſi uoꝛum. Dam ihi
ergo domine arram hereditatis future. ſal
tem guttam celeſtis pluuie.que refrigeret

d 4

De quatuoꝛgradibus ſcale ſpiritualis

Hyüs autem ⁊ bniuſmodi ignitis elo/

quijs ſuum inflammat deſiderium.ſic ſuũ

accendit affectum. ſic ſponſa ſi uum aduo/

cat ſponſum. Dominus autem cuius ocu

li ſuper iuſtos ⁊ aures eius ad pꝛeces eoꝛũ
non expectat donec ſermonem finierit. i. ech

medium oꝛationis curſum interrumpens
feſtinus ſe ingerit anime deſiderio feſti/

nus occurrit. celeſtis roꝛe dulcedinis cir/⸗
cũfuſus vngentis optimis delibutus. ani

mam fatigatam recreat. eſt urientem reficit
aridam impinguat. facit eam terrenoꝛum
obliuiſci.⁊ abſoꝛtis ab ea carnalibus mo/

cibus ſuperna contemplatione totaʒ in de
um conuerti. Ded o domine quomo/
do comperiemnus quando hoc facis.⁊ qd
ſignum aduentus tui. Nunquid huiuſmo
dĩconſolationis ⁊ leticie teſtes ſunt ſuſpi/⸗

„*

ria ⁊ lachꝛime. Di

enim connentio conſolationis ad ſuſpiria.

leticie ad lachꝛymas. Si tamen iſte dicen

de ſunt lachꝛyme ⁊ non potius roꝛis interi

oꝛis hominis deſuper infuſi ſupereffſuenſ
habundantia ad interioꝛis ablutionis in/

dicium? exterioꝛis he minis purgamentũ

O domine Iheln ſi adeo ſunt dulces iſte
lachꝛyme que ex memoꝛia ðᷣſiderio tui ex
citantur. q; dulce erit gaudium qð ex ma/⸗
nifeſta tui viſitatõe capietur. Siadeo dul
ce ẽ flere pꝛo te.qᷓ; dulce erit gaudere dete.
Licet autẽ ſponſus ſic adueniens elapſus
quandoq; ſubtrahit ſe quantũ ad pꝛedictã
viſitationẽ quantũ ad contẽplationis dul
cedinem. manet tamen pꝛeſens quantũ ad

gubernationem quantum ad gratie vnio⸗/

nẽ. ideo nõ deſperes. Ideo o ſponſa ne exi/
ſtimes te contempni ſi pauliſper ſubtrahit
tibi ſponſus faciem ſuam.· Omnia iſta tibi
cooperantur in bonuʒ tibi venit ad conſo
lationem tibi recedit ad cautelam. ne ma/
gnitudo reuelationis ertollatte.ne ſemper
apud te ſic incipias ſodalesↄtempnere.ne
hanc continuã viſitationẽ nõ iaʒ gratie at/
tribuas ſʒ nature. Recedit ergo.ne foꝛte ni
mis aſfſiduꝰcontempnat᷑.⁊ vt abſens ma g
deſideret᷑. deſideratus.auidiꝰ querat᷑.diu
queſitus.tandẽ gratius inueniat᷑ Inſuper

ne exiliũ reputemꝰ p patria.arrã ꝓ pꝛecij ſũ

ma. venit ſponſus viciſſiz. ⁊ recedit paul iſ⸗
per.ꝑmittit nos guſtare ; ſ⸗ nauis eſt. ⁊ an/
q plene ſentiat᷑.ſe ſubtrabit. ⁊ ita quaſi aliſ

Xlache duiden wa el no eſt
antifraſis iſta.⁊ inuſitata ſi ignificatio. Que

expanſis ſuper nos volitãs.pꝛouocat nos
ad volandu. Ac ſi diceret.Ecce parum gu
ſtaſtis q; ſuauis ſum ⁊ dulcis.ſed ſi vultis
plene ſaciari hac dulcedie.currite poſt me
in odoꝛẽ vngentoꝛum meoꝛuʒ. Sed caue
tibi o ſponſa quando ſe abſentat a te ſpon/
ſus non longe abit ⁊ ſi non vides eum ipſe
tamen videt te. zelothipus eſt ſi foꝛte aliuʒ
amatoꝛem receperis.id eſt alijs magis pla
cere ſtudueris.ſtatim diſcedeta te. Delica
tus eſt. nobilis. diues ⁊ ſpecioſus Ideo nõ
niſi ſpecioſam dignat᷑ habere ſponſam ſivi
derit ĩ te maculã ſtati auertit ocłos ſuos a

te. Eſto ergo caſta verecunda⁊ humilisvt

ſic ab eo frequenter viſitari merearis. Vt
aũt que diffuſius dicta ſunt ſimul melius
videant᷑ pꝛedictoꝝ ſummã recapitulando
colligamꝰ Ex pꝛemiſſis aparet quomodo
pꝛedicti gradus ſibijnnicẽ cohereant. Le⸗
ctio em̃ quaſi fundamentũ pmo occurrit⁊
data materia mittit nos ad meditationem.
Meditatio quicqͥd appetendũ ſit diligen/
tius inqͥrit.?⁊ quaſi effodiens theſauꝝ inue
nit. Oratio ſe totis viribo ad deũ erigens

impetrat theſauꝝ deſiderabilẽ. ↄtemplati
onis ſuauitatẽ. Hec aũt adueniẽs pᷣdicto/

rũ triũ laboꝛẽ remunerat.dũ celeſtis roꝛe
dulcedĩs.aĩam ſitienteʒ inebꝛiat.Cectio g
eſt ſcdᷣm exteriꝰexercitiũ. Meditatio ſcᷣm
interioꝛẽ intellectũ. Oꝛatio ſcðʒ deſideriũ
Contẽplatio ſuꝑ oẽm ſenſuʒ Pꝛimꝰgradꝰ
eſt incipiẽtiũ. Scðᷣs ꝓficientiũ.Tertiꝰde/
notoꝝ Quar beatoꝝ. Hij aũt grac; ita cõ
cathenati ſunt ⁊ vicaria ope ſic ſibijnuiceʒ

Sſeruiũt ꝙ pᷣcedẽtes ſine ſubſeãntibi nihi

aut paꝝ pſunt.ſeq̃ntes aũt ſine pᷣcedentib⸗
ant raro aut nũq; haberi poſſunt. Uñ poſ
ſumcolligere ꝙ lectio ſine meditatõe ẽari
da. meditatio ſine lectõe erronea.Oꝛo ſine
meditatõe tepida. meditatio ſine oꝛõne in/
fructuoſa. Oꝛo ſine deuotõe nõ eſt ↄtẽpla

7
„

tõis acqͥ itiua. ↄtẽplatõis adeptio ſine oꝛõ
ne aut rara eſt aut miraculoſa Deem cuiꝰ
potẽtie nõ ẽ numerꝰ ⁊ cu miſcðia ſuꝑ oĩa
oꝑa ep.qñq; ð lapidibo ſuſcitat filios abꝛa
he. duz duros ⁊ nolẽtes acqͥeſcere cogit vt
velint. qñq; nõ vocatꝰſe ingerit.qñq; nõ q̃
ſiteſe ĩfudit.qdð ⁊ ſi aliqñ legimꝰↄtigiſſe vt ĩ
pauloꝛ alijs qbuſdã ñ tñ io debemet nos
q̃i denↄtẽptãdo talia pᷣſumere.ſʒ facere qð
ad noſ ꝑtiĩet.vt ꝑ has qtuoꝛ aſcẽſiões dduũ
aſcẽdamꝰ de virtute ĩ virtute donec videa

lurdeu
ſcaſcen
gonem
lumine
ſos. ſe
gosmi
nerrat
cksinf
duutius
griumg
lertoꝛ
doin
fiarbie
morern
viciwie
Bed
d⸗
teti
fecni
her.
mite
ei
lio.
auten
graal
tabilis
humman
ſeina
inb
goeh⸗
luseran
Cognitg
nisnit
latorfe
nogei
ſuetun
peang
ludſe
ſeenen
inteng
diocog
dumtr
deſpon
lninad
ſtsqne
lerbo⸗
bulgse
loann
Cofet
ngn
porſe

NNthos
mumgn
yultis
Doſtme
Rlerne
neſhon,
Wanmigſe
ſorregli;

ngs

r Dela
oor
nenſii
0sſos
nlis
ns. U
Mis
Mümto
ncoonald
.
voocann
Ginntoron.
iſudigen
theſnpime
dei mens
aenpln
miszciav/
Alſohr
Lns
oN
Nni
n
Tande⸗
ind
buntice
tnnhi
Gcrlenn
n. Vio
Cinöeinn
Oioſn
ronͤten⸗
ckztin
duni
zuſupon
ſliosabin
rcnge
qnq; no
gaſen
ene hos
hienc
ſbtn
hec nis

Verbũ abbeuiati ſuper l. plal.

tur deus deoꝛum in ſyon. Beatus ille qui
ſic aſcendit. ſed caueat ne poſt contempla/
tionem iſtã qua eleuatus fuerat vſq; ad ce/

lum inoꝛdinato caſu coꝛruat vſq; ad abyſ/
ſos. Ne poſt tantam deiviſionem ad laſci/
uos mundi actus.⁊ carnis illecebꝛas con

uertatur Quando vero mentis humanea
cies infirma.beati luminis illuſtrationem
diutius ſuſtinere non poterit.ad aliquem
trium graduum per quos aſcenderat.leni

ter ⁊ oꝛdinate deſcendat.⁊ alternatim mo/

do in vno modo in alio ſcdðᷣm motum libe
ri arbitrij pꝛo ratione loci ⁊ tempoꝛis de/
moꝛetur.tanto tamen vt mihi videtur deo
vicinioꝛ quanto a pꝛimo gradu remotioꝛ.
Ded heu fragilis ⁊ miſera humana con/
Ditio. Ecce ductu rationis ⁊ ſcripturaruʒ

teſtimonijs aperte videmus beate vite per

fectionem in hijs quatuoꝛ gradibus conti
neri. Sed quis eſt qui hunc viuendi tra/
mitem teneat.Quis eſt hic ⁊ laudabimus
eũ.Uelle multis adiacet.ſed perficere pau
cis. Utinam de illis paucis eſſemus Sũt
autem quatuoꝛ cauſe que nos a pꝛedictis
gradibus plerũq; retrahunt. ſcilicet ineui
tabilis neceſſitas.honeſte actionis vtilitaſ
humana infirmitas.mundana vanitas.
Pꝛima excuſabilis.ſcdᷣa tolerabilis.tertia
miſerabilis.quare culpabilis. Illis enim
quos h cauſa a ſuo pꝛopoſito retrahit.me/
tius erat gratiaʒ dei non agnoniſſe.qᷓ; poſt

cognitam retroiſſe. Sed o deus bone ſua

uis mitis dulcis conſiliarius pꝛudens ad
iutoꝛ foꝛtis qᷓ; inbumanns eſt qᷓ; temerari
us qui te abicit.qui tam humilem tam mã
ſuetum hoſpitem a coꝛde ſuo repellit.qui
pꝛauas noxiaſq; cogſtationes recipiens.il
lud ſecretum cubile ſpirituſſancti. ſcilicet
ſecretum coꝛdis ſui qð paulo ante gaudijſ
intendebat celeſtibus tam ſubito immun/
dis cogitationibus.quaſi poꝛcis conculcã
dum tradidit. Heu heu adhuc calẽt in coꝛ
de ſponſi veſtigia.⁊ iã intromittũtur adul
terina deſideria. Male conueniens eſt.au
res que modo audiuerant verba que non
licet homini loqui tam cito inclinari ad fa

bulas aut detractiones audiendas. Ocu/

los qui mõ ſacrꝭ lachꝛymis baptiſati erãt

confeſtim conuerti ad videndas vanitateſ
AZinguam que modo dulce epitalamium
ſponſe cantauerat iterum conuerti ad tur/

piloquia Abſit hoca nobis domine.ſed ſi
foꝛte exhumana infirmitate ad talia relabi

curremus ad clementeʒ medicũ ⁊ ipᷣe qͥ nõ

vult moꝛtem peccatoꝛis iterũ ſanabit nos
Oꝛemus ergo dominnz vt impedimenta

que nos ab eius contẽplatione retrahunt
in pꝛeſenti nobis mitiget ⁊ in futuro peni/

tus auferat vt diuine contemplatiõis dul
cedine ⁊ toꝛrẽte voluptatis indeficietis re
pleamurahmwmwwhwhen.
Explicit de quatuoꝛ gradib ſcale ſpſa
lis ex dictis beati Bernardi a domino ꝓPe
tro de alyaco quondã epᷣo cameracen.

Incipit verbum abbꝛcniatum ſuper li
bꝛo pſalmoꝛum. H

Erbu abbꝛeina
v tuʒz faciet dñs ſuper terrã. Hoc
ꝑ aplm ab Iſaia pꝛopheta trat
ſumptum de xpᷣo dictũ eſt. qͥ eſt

verbũ dei eternuũ. nã verbüu erat apud denz

7 dederat verbũ.⁊ ideo h̊ verbũ nõ eſt ꝗ ðo
factũ.ſed eſt verbũ in quo dixit deꝰ ⁊ fſacta
ſunt oĩa.Et tñ hoc verbũ eternaliter infi/
nitũ et ĩmenſuʒ abbꝛeuiatũ fecit deꝰſuper
terrã qñ verbũ caro factũ id eſt dehõ faci⸗
eſt aſſumẽs carnẽ terrenã.qꝛ tũc ſub bꝛeui
carnis clauſura habitauit in nob.⁊ quẽto
tus nõ capit oꝛbis in viſcera virgis matrꝭ
ſe clauſit facthö. Per kitaq; verbũ ſic
abbꝛeuiatũ oĩa verbaphetaꝝ de xpᷣo dicta
q̃ multa multũq; plixa atq; diffuſe ↄpendi
oſe abbꝛeuiata fuerũt.dũ in eo tanq; in bꝛe
ui verbo plene ↄpleta ſũt ipᷣo teſte qͥ ait Ne
ceſſe eſt ĩpleri oĩa qᷓ ſcripta ſũt ĩ lege moyſi 1
⁊ ꝓphetis ⁊ pſalmis de me NHec abſq; my
ſterio poſtq; dixerat.in lege moyſi ⁊ ꝓhet:
addidit.⁊ pſalmis.nõ qᷓi pſalmiſta ðͥ nume
roꝓphetaꝝ nõ fuerit.ſʒ qꝛ tanq; ꝓphetaꝝ exi
mius. ea qᷓ in lege moyſi ⁊ alijs ꝓphetis de
xpᷣo diffuſius obſcuriuſq; ſcripta erãt bꝛe/
ub⁊ clar phetauit. Eſt liber pſalmo/
rũ.de xpᷣo verbo abbꝛeuiato q̃i ꝓpheticum
verbũ abbꝛeuiatũ. h eſt velut bꝛeue open/
diũ oĩm ꝓphetaꝝ. ꝓpterea liber iſte in cpᷣi ec
cleſia ſũma cũ veneratõne legit᷑⁊ p ceteris
ſcripturis ꝓpheticis frequẽtius decantat.
Hac igit᷑ occaſione vt hij qui deo pſal,
lunt in ipſo pſalmoꝝ ſenſu ſpualis ſnaui ⸗/

WBerbum abbꝛeuiatum

tatis ſapoꝛem vtcunq; percipiant. vtilere/
putaui hoc opuſculum componere.quod
verbum abbꝛeuiatum voco. quia in eo nõ

ad longum 2 per ſingula verba pſalteriuʒ

erponere quod a maioꝛ.ibus factuʒ eſt. ſed
ſub ea qua potero bꝛeuitate ſinguloꝛũ pſal

moꝛuʒ titulos.ipᷣoꝛũq;ʒ ſententias coapta/
re. coartareq; poſui.Et a doctoꝛibo appꝛo

batis dicenda colligere.

St itaq; titulus talis. Incipit li/
e ber bymnoꝝ vel ſoliloquioꝛũ ꝓ/
pphhete de Chꝛiſto Liber dicitur⁊
non libꝛi.contra eos qui plures pſalmoꝛũ

libꝛos eſſe dicebant. ipfomet Dauid in per
ſona Chꝛiſti econtra dicente. In capiteli

bꝛi ſcriptum eſt de me. Unde etiam in acti

bus apoſtoloꝛum dicitur. Sicut ſcriptuʒ

eſt in libꝛo pſalmoꝛum. licet dici poſſet nõ

repugnare plures libꝛos vnum vocari li/

bꝛum. Qui liber hymnoꝛum congrue no/

minatur. quia docet nos la udare deuz. nõ
ſolum coꝛde ſed voce. Liber quoq; ſolilo/⸗

quioꝛum dicitur. quia Dauid non exterio/ biſtinguitur. quit
ane religionis deſignantur. quoꝛuʒ pꝛimꝰ

ri am miniculo facti vel dicti. aut viſionis
vel ſompnij.ſed ſolius ſpirituſſancti inſtin

ctu pꝛophetauit ipſo dicente. Audiã quid
loquatur in me dominus. Pꝛopterea ſoli
loquiuʒ dicitur. quia ſi olius ſpirituſſancti
eloquium. vel ſoliloquia dicuntur. quaſi

ſola de Ehꝛiſto eloquia quia ſolus Dauid
de Chꝛiſto euidentius pꝛophetauit. adeo
vt magis videatur enangelizare q; pꝛophe

tare. Igeo dictus eſt liber ſoliloquioꝛũ

pꝛophete ſine nominis adiectione per ex/
cellentiam. intelligendo Dauid. ſicut cum

nominatur apoſtolus. intelligitur Paul?.

ODð contra illos eſt qui dixerunt plures fu

iſſe pſalmoꝛuʒz ſcriptoꝛes.eo ꝙ; nomina eo

rum in titulis habeantur. ſed hoc pꝛo my/

ſterioꝛum ſigniſicatione que er interpꝛeta
tione nominũ percipitur factuʒ eſſe credi/

tur. Non ergo illi auctoꝛes fuerũt pſalmo/

rum. ſed poſitio nominũ.ſeruit ratione my

ſterioꝛum. Tangitur autem huius li /

bꝛi materia. quia dicitur eſſe ð Chꝛiſto ſci
licet in capite ⁊ coꝛpoꝛe.Quandoq; enima

gitur de Chꝛiſto ſcdᷣm caput.aliquando

ſcoᷣm coꝛpus.aliquando ſcdᷣm vtrunq;.de

CLhꝛiſto vᷣo ſcdᷣm caput agitur tribus mo/⸗

dis. aliquando ſcoᷣm diuinitate. vt ibi. Te

cum pꝛincipium. aliquando ſcöʒ humani 1.

tatem. vt ego doꝛmiui ⁊ ſompnum cepi.ali
quando per tranſſumptionem. vt quando
vtitur voce membꝛoꝛuʒ.ſicut ibi. Deus tu
ſcis inſipientiam meam. Dechꝛiſti au/
tem coꝛpoꝛe myſtico ſcilicet eccleſia etiam
tripliciter agitur.aliquando ſcdᷣm perfe/
ctos.aliquando ſcõʒz imperfectos.interdũ
ſcᷣʒ malos.qui ſunt in eccleſia coꝛpoꝛenõ
mente. Deoꝛdine quoq; pſalmoꝛũ hoc
ſciendum eſt. ꝙ non ſunt eo oꝛdine diſpoſi
ti quo compoſiti. Neq; tamen ſine ratione
ita diſpoſiti ſũt.quia eſdras pꝛopheta.qui

plſalterium. totãq; bibliotecatn a babiloni

is combuſtaʒ inſtinctu ſpirituſſancti repa
ranit. eo ſpiritu reuelante. pſalmos ita diſ
poſuit.eiſdẽq; titulos appoſuit.qui ſũt qua

ſiclaues pſalmoꝛum. Sicut enim per cla

uem intratur in domum.ita per congruas
expoſitiones tituloꝛum.clareſcit ſubiecto/
rum intelligentia pſalmoꝛum. Illudeti
am notandum eſt. ꝙ licet liber pſalmoꝛuʒ
vnus eſſe dicatur.tamẽ per tres quinqua/
genas diſtinguitur. quibus tres ſtatus xp̃i

eſt in penitentia. ſecundus in iuſticia. terti

us in laude diuina. Ideo pꝛima quinqua/
gena terminatur in penitentia. ibi. Miſe/

rere mei deus Secuũda in iuſticia ibi. Mi

ſericoꝛdiam ⁊ iudiciũ cantabo tibi domi/

ne. Tertia in laude diuiua. ibi. Omnis ſpi
ritus laudet dominũ.Pꝛima ſtatui incipi

entium.ſecunda ſtatui pꝛoficientium. ter /
tia ſtatui conuenit perfectoꝛum. ⁊ quia de

hijs agitur ĩ hoc libꝛo.ideo hec triplex pſal
moꝛum fit diſtinctio. Hec ergo circa to
tum libꝛũ aduertenda ſunt. Pꝛeter hec aũt

in ſingulis pſalmis quedã ſpecialia conſi/

deranda erunt.

Eaꝛatus vir qui non abüt in cõ/

. ſilio impioꝛum. Hic pſalmus
b non habet titulum. quia eſt ca
put libꝛi ⁊ totius operis pꝛefa⸗
ttiieoꝛ quaſi pꝛologus ſiue pꝛohe
mium ⁊ de illo agit qui ẽ omniũ pꝛincipiũ

ſcilicet de toto Chꝛiſto in capite ⁊ coꝛpoꝛe
⁊ ſic materia hnius pſalmi eadem eſt que⁊

totius libꝛi. Agit eꝛgo de xpᷣo tãqᷓ de be

ato viro. per beatitudineʒ nobis blandiẽs
deinde agit de vltionibus iniquoꝝ aduer/

ſocos
deben
doeumn
delnſe
vlotimun
neabo
guitri
volunt
fribus!
die Ab
igtiscun
ſt Gee
wum N
di. S
cumicl
eicriea
Wen

G
fon
ltor
ſel
tuti
at

lemil
Mſalt
mim.
tiam.
ſorn

deca

Dan
poſit
derd
guiel
tnbili
nidgt
ſeiſul
ftn
lhor⸗
dedin
tpol
tefn
ſtero

in

Sbumm

mmep gi
ngundo
NDansn
ecden,
dceia nn
ſc perſe
Wns itnnj
ngyprhi
Clneidor
edipo
mentoone
Nhen gi
nabedüoni
Gncim
Umesiud
1guiſitann
taninpoch
rcoNgns
ſchſubiegon
n. Audei
rpalnor,
nocbinann,
rwolamorhi
Aanizmun⸗
guinga/
ubi Di
bidon⸗
Mnshi
mmiinc
iam
naade
gocrca⸗
Nerbect
Ncilucin

7

onabti
1 Nlns
n Auc⸗
9 pers n
ns weß⸗
iirnopin
irtuoor
nckane
Hlndis

pſalmos.ante archam in tabernaculo do/

ſdentes beatificabunt.

„ 5

ſis eos terrens. Ibi. Non ſic impij non ſic

De beato autem viro pꝛimo agit.oſtendẽ/
do eum immunem ab omni peccato.dein
de in ſe plenum omni bono.poſtea vtilem

toti mundo. Ad oñdendũ vero eũ ima

qui triplici genere peccati deliquit.ſcilicet
voluntate.opere.⁊ conſuetudine.que hijs

tribus nominantur verbis.abijt. ſtetit. ſe/

dit. Abijt &̊ Adã a deo per peccatũ volun

tatis cum perſuaſioni dvyaboli ⁊ eue cõſen
ſit. Stetit per peccatum operis.cum po/
mum vetitum in peccato delectatus come
dit. Dedit per peccatum conſuetudinis.
cum ſe ſtulte excuſando ⁊ culpam in deum

referẽdo. in ſuperbia velut in cathedra pe

ſtilentie confirmatus perſeuerauit Ille er

go pꝛimus Adam milſer fuit.econtrario ve

ro nouus Adam. beatus vir qui nullo di/

ctoꝛum peccatoꝛum modo abijt.ſtetit.aut

ſedit. ſed vt idem pſalmus pꝛoſequitur.vir
tutibus in ſe plenus.alijs etiam pꝛoficien⸗/

do. pꝛoſpere egit. impios aũt aduerſantes

Uare fremuerunt gentes.Ti/

tulus eſt.pſalmus Dauid.Di/

⁊ ceteri.a pſalterio quodam in
ſtrumento muſico.quia ad vo/⸗
nſtrumenti decantabat Dauid

mini. Et bene iuxta ſpiritualem intelligen
tiam. ab illo inſtrumento liber iſte nomen
ſoꝛtitur.quia ſicut ilud inſtrumentum eſt
decacoꝛdum.ita liber iſte docet obſeruan/

tiam decem mandatoꝛum. Sed pſalmus
Dauid dicitur non ſoluʒ quia a Dauid cõ
poſitus fuit.ſed quia de illo loquitur qui

per Dauid myſtice figurat᷑.ſcilicet de xpᷣo

qui eſt vere mann foꝛtis ⁊ aſpectu deſide/

rabilis. Attribuit᷑ ergo Chꝛiſto vero Da/
uid.qui hic de ſeipᷣo rege loquitur.monẽes
vt ei ſubdamur. Ubi pꝛimo perſequentes
increpat ⁊ eis comminatur.deinde de om
nipotenti regno.de inenarrabili genitura.

de diuinitate quoq; ⁊ humanitate eiꝰ mul

. 4 citur autem iſte pſalmus ſicut

ta pꝛoſeqͥtur. Poſtremo hijs archanis pa/

tefactis ammonet vt ei ab omnibus humi

liter obediat᷑ quia ei obedientes ⁊ in eo eoõ

. . — 4 N. . . . .

Orjmine quid multiplicati ſunt
LCLCTiitulus. p̃s Dauid cum fuge
d iet a facie abſolon filij ſui. Ho

ta eſt hyſtoꝛia in libꝛo Regum.
cui alludit titulus de qua tam

non agit pſalmus.ſed de ſignificato myſti
co litteralis hyſtoꝛie.id eſt de Chꝛiſti paſ/
ſione ⁊ reſurrectione. Dauid eniz xp̃us eſt.
abſolon filius eius indas eſt. quem cuma
lijs apoſtolis Chꝛiſtus filium vocauit. a
quo Chꝛiſtus fugit cum mentem eius de/

ſeruit. ? coꝛ eius dyabolus intrauit. Et ſi/

cut Dauid iniquo filio pacem exhibuit.ita
Chꝛiſtus iude ⁊ cum amicis conuiuium.

⁊ poſtea pacis oſculum dedit.Et ſicut ab/

tno Chꝛiſtus in pace regnouit.quando in

gloꝛia reſurrexit. Eſtautein intentio

huius pſalmi redarguere eos? matime pa
ganos ⁊ philoſophos. qui non putant glo
riaʒ maieſtatis poſſe deſcendere ad ſnfima
humilitatis id eſt deum poſſe hominem fi

eri pati ⁊ moꝛi. Et pꝛimo pꝛoponit duas

partes. ad ſimilitudinem pꝛeliantium op/
poſitas.⁊ quaſi pꝛeliando repugnantes. ex
vna parte multitudinem perſequentium.

exaltera Chꝛiſtũ oꝛatione armatum ⁊ deo

ſuſceptoꝛe ſecurum. deinde oſtenditur pꝛe

matio paſſionis ibi. Ego doꝛmiu.
Poteſt etiam intelligi iſte pſalmus vt
loquatur totus Chꝛiſtus id eſt ecclcſia.cũ

lij finis id eſt reſurrectio.que eſt conſum/

capite eius inter pꝛocellas perſecutionuʒ

conſtituta Poſſet inſuper moꝛaliter in
telligi in perſona cuiuſq; fidelis impugna

finem pſalmus cantici Dauid

candela finiri. id eſt. deficere.

quandoq; capitur pꝛo cõſummatioue. vt

ſe. In titulis autem pſalmoꝛum pꝛo con/
ſummatione accipitur.⁊ ſignificat Chꝛi-
ſtum. qui eſt conſummatio fidelium in pie

ſenti ad iuſticiam. 2 in futuro ad coꝛonã.

NQuia vo hic haber pſalm cãtici Sciẽdũ

eſt ꝙ qñq; pſalmꝰañ archã dñi ſolo inſtru
mento pſalterij cantabatur. ⁊ tunc diceba

tur pſalmus.quãdoq; ſola voce humana.
⁊ vocabatur canticuʒ. quandoq; inſtrume

Finis quandoq; capitur pꝛo
conſumptione.vt cum dicitur

fideles de bereditate habenda.Et pꝛimo a
git de hereditate quã in perſona eccleſie ſi /
bi dari petit. ⁊ ab ea emulã excludi aſſerit ð
inde petit auxiliũ contra ea que emula in /
gerit. ibi.Deduc. Poſtremo pꝛemia bono
rum oſtendu.ibi. Et letentur. vt ſicuttenet

to ⁊ voce choꝛi.⁊ tunc quando inſtrumen
to pꝛecedente ⁊ voce ſequente.dicebaĩ᷑ can
ticum pſalmi.quando vero voxchoꝛi pꝛe/
cedebat ⁊ ĩiſtrumentũ ſequebatur. vocaba
tur pſalmus cantici. Et hac diuerſitate v/
ſus eſt eſdras in titulis.ſicut ⁊ Dauid non

to. Pſalmus itaq; bonam operationẽ no/
ternis indicat. Unde dicitur pſalmus. in
quo tantũ de pona operarione agitur. can

tractatur. pſalmi canticum. vbi pꝛimuʒ de

bona operatione poſtea de mentis iocun/

ditate agitur. canticipſalmus.vbi pꝛimuʒ
de mentis leticicia.poſtea de bona operati

one tractatur vt hic Pꝛius enĩ dicit ſe exau
ditum ⁊ in tribulatione dilatatuʒ . deinde
⁊ ex hijs patet ſenſus tituli. Eſt aut

pꝛincipalis intentio huius pſalmi mone/

re vt deſerãtur falſi dij ⁊ vana tempoꝛalia
ſeculi. Et pꝛtimo Dauid exemplo ſui incre
pat ĩfideles de falſis dijs ⁊ falſis bonis.dðDo Un
dicd. poſtea exponit erũpnas penitẽtis.ibi.

cens in eis non confidere. Deinde pꝛopo/

nens nonũ hominẽ. veterem iubet exuere.
ibi. Etſcitote Poſtremo opoſito veteri ho
mine nos deo in ſacrificium monetofferre

ibi. Sacritficate. vt de veteri vita tranſea/

tur ad nouam vitam.

.

Erba mea. Titulus. In finem

pito ea que conſequitur heredi/
y„ tatem. 20

mo cum filio. libera cũ filio hereditateʒ ob
tinuit. verum non dehyſtoꝛia ſed de ſigni⸗
ficato agitur in hoc pſalmo. Libera enim

Sara que non ſcᷣm naturam. ſed per dei

gratiam peperit. eccleſiam ſignificat. ancil

*

la vero ſynagogam vel eccleſiam malignã.
tium.que Cbꝛiſti eccleſiam perſeq uitur. ſʒ

ipᷣa tandem hereditatem eternam alijs ex/

cluſis conſequitur. Et ſic eſt ſenſus tituli.
Plalmus iſte dirigens nos in finem. id eſt

in Chꝛiſtum. vel in eternã eternitateʒ.que uerlſa mutatii 1 el
EZ mutatio dextere excelſi. Sic ̊ Dauid.p

eſt finis ⁊ conſummatio omniũ bonoꝝ.eſt

pꝛo illa libera.id eſt pꝛo eccleſia.cui haben
da hereditas affirmatur. ⁊ a qua emula id
eſt ſynagoga vel maloꝝ congregatio exclu
ditur. Intentio ꝓphete eſt certificare

tatione ſoluz

pyſtoꝛie Geneſis allu /
Dlyuit. vbi legitur Abꝛaham duoſ
fFfflilios habuiſſe. vnum de ancil/
la. alium de libera. ſed eiecta ancilla de do

quẽ ſignificat᷑ xᷣsↄtra abſolon ⁊ a⸗
p quos iudas pditoꝛ ⁊ iudeoꝝ popuł deſi
gnãt᷑.dimicauit ꝑ vᷣba chuſi.i.p ↄſilia ſerre

pena. ita alliciantpꝛemiag.
Omine ne in furoꝛe. Citulus.
IAIn finẽ pᷣs Danid pꝛo octana
d Dctaua hic dicitur dies indi-

Ah. quia omnia tempoꝛa ſepteʒ

dierũ repetitione voluunt᷑poſt
que erit illa dies octaua iudicij.qne nullaz
habet varietat. Pfalmus ergo iſte mo⸗
nens ad bene agendũ pꝛopter tremenduz

iudiciũ.⁊ dirigens nos in finẽ id eſt in xpᷣʒ

attribuit᷑ ii Dauid.id eſt penitenti.qui cõ5
poſitus eſt pꝛo octaua.id eſt pꝛo metu iudi
cj.in quo peccatoꝛ timet argn. Mo⸗/⸗
net ergo iſte pfalmus ad penitentiã. ⁊ eſtᷣ
mus ſeptẽ pſlalmoꝝpenitentialiũ.qui ſicut
⁊ alij a lachꝛymis ⁊ amaritudine penitudi
nis incipit. ⁊ in certitudinevenie terminat᷑

„„

Vnde pᷣmo captat beniuolẽtiã a ꝑſona in

Laboꝛaui Deinde oſtẽdit ſe coꝛrectũ vt ſe

pꝛo inimicis ↄuertendis.ibi Erubeſcant

Hota eſt in ſcõo li. Regũ hyſto
ria. q̃lit᷑ Dauid ꝑſecuto ꝑ abſo/

lon filiũ ſuũ. chuſi amic Dauid ceiſitĩ pꝑte
abſolon ad exploꝛãda oſilia.qͥ ſecrete man

dauit vt de capeſtribo Dauid fugeret in ſo

re dimicauit. Cui hyſtoꝛie alludittitu

litudine.⁊ ſic ecoſilio liberat tande vſpe⸗ .
it titul de
q̃ tñ nõ agit pſalmꝰ.ſed de ehvelato myſte⸗
rio. Ehuſi nãq; interpᷣtat᷑ ſilentiũ. ⁊ filꝰ

7 7 5

gemini dicit. qꝛ gemini dextera interpᷣtat.
ꝑ quẽ ſecretũ ſilentiũ ⁊ latens ↄſiliũ in xvↄo

abſconditũ. ↄuenient intelligit ſilentiin
k filꝰdextere.qꝛ eſt ſpecialis effectus

potẽtie diuĩe.q̃ tũc vocatur dextera.cu ad

nerſa mutat inpſpera. UVIñ ſcriptũ eſt. Hec

„ .

at᷑ xᷣsotra abſolon ⁊ achitofel

. 5

,

ti ſilẽtij diuini quo ſilentio de occultautt

Omine de me Titul. In fi
nem p̈s Dauid.que catauit do
d mino ꝓ vᷣbis chuſi filij gemini

eriu
Nſeafiu
lilekato
tndo
mnimone⸗
toneſl
cutiolb
fia telur
deterret
der Pol
ſcſioel⸗
8

n
Gnaöte
denres
Wcoia
CNri⸗
mdin
ert
mutn
Ltion
hud
palee.
klnt
chlari.
votaſ
tione
Pncpe
fum c
dezeſe
under
Cünor
fncii
Copp
leme
dithe
ofnn
fnall
berſa⸗

4
acel
Difig
Cnar
ſhere⸗
angn
ſheſt⸗
Nui
Uhis,

tpinog

eſeſ⸗
Uuſeitö
umlgin,

Wmadon

Nhammenet

de Dinhe

Lowoanne

Aon

nuuſon,
Kumtppl
gefulg
leno⸗
anc
onanndn
i. D
lnütckz
Aüͦggiſan
mutnmit
Ritgorrin
vort
bccant

unnde
lignn
gidto
mgnno⸗
lcitii
Cnn
oent

fuuf⸗
lostumd
cunntt
leni,c
mnunft
Oie
likan
Nick
Denih,
Uchiuſt
Ni

Callunt

in⸗ .

ſuper libꝛo pſalmoꝛũ

iude ⁊ iudeis.ſecretũ ſue paſſionis ſacrẽm

poſtea fideliba reuelãdũ.pꝓ cuiꝰſecreti ma

nifeſtatõe cantat fidelis dño ei gr̃as refe/⸗
rendo ¶Eſt ergo pᷣncipalis intẽtio pſal/

mi monere ad gratiaꝝactõeſ.ꝓ manitfeſta

tione ſiletij. Et pᷣmo petit ab omnibs ꝑſe/
cutioibo liberari Poſtea vt ſubueniatglo

ria reſurrectõis xpᷣi. Ibi.Erurge.Dein/

de terret metu futuri iudicij. Ibi.Deiu/

dex. Poſtremo leta ↄcluſio ponit᷑ de con
feſſione laudis dei. Ibi. Cõfiteborꝛ
Omine dñs noſter. Titulꝰ In fi

d nem pſalmꝰ dauid ꝓ toꝛcularibo.

Eccleſia ðᷣꝛ toꝛcular.eadẽ ratione

qua ðꝛ area. varijs em̃ ſimilitudinibo: ea/
dem res in ſcripturꝭ ſepe deſignat᷑. Jõ vᷣo

toꝛculari vel aree comꝑat᷑.quia ſic in toꝛ/
culari vina ſegant᷑ a vinacijs.⁊ in area g/
na diuidũtur a paleis.que tamẽ neceſſa/
ria erãt vt ſimul naſcerent᷑ ⁊ creſcerẽt.adð
maturitatẽq; ꝑuenirẽt.ſic in eccłia ammi
xtio maloꝝ eſt cũ bonis. In futuro vᷣo ſe/
parabunt᷑ cũ frumẽta recõdent᷑ in hoꝛreiſ
palee aũt igne inextinguibili comburent᷑.
Iſte ̊ pſalmꝰ Dauid tendẽs in finẽ.id
eſt.in xpᷣm.de cuiꝰ exaltatõe agit.eſt ꝓ toꝛ⸗
cularibo.i.de eccleſijs ꝑ xpᷣm ⁊ ꝑ eiꝰaplłos

poſt aſcenſionẽ ↄgregatis.de quaꝝ cõſti/
tutione ⁊ cauſa ↄſtitutionis hic agit᷑. Uñ

bncipalis intẽtio ꝓphete eſt erroꝛẽ iudeo/
rum cõſutare.qui dicũt deũ tantũ in iu/
dea eſſe notũ.ſeu alioꝝ quoꝛũlibet dicẽti/
um deũ ſolũ notũ eſſe apud ſe ⁊ ſua notõe
cũ nomẽ eius pᷣdicatiõe apoſtoloꝝ notuʒ

factũ ſit in eccł ijs vniuerſe terre. Pꝛio er/

go ꝓpheta laudes xpᷣi deſcribit.ſ.maieſta/⸗
tem eiꝰ ⁊ opatiõem excelſam.deinde oſten
dit naturã hoĩs olim viciataʒ.in xpᷣo ſuꝑ

omnia exaltatã. Ibi.Quid eſt hõ. Ex qͥbꝰ

uerſa terra eſſe diffuſam
Onſſfiteboꝛ tibi. Titulꝰ In finem
cC ꝓ occultis filij.pſalmꝰ dauid. Cũ
Odicit᷑ fil ⁊ non dicit᷑ cuiꝰ.ſicut hic
ꝑ excelletiã.ĩtelligit᷑ xᷣs qui eſt vnigenitꝰ

finaliter ↄcludit nomĩs xpᷣi gloꝛiã in vni/

dei fili. vel filiꝰeſt etiã ipſiꝰ Dauid.qͥa de

eo natus.Eſt ergo pſalmꝰiſte Dauid pꝛo
phete.qui hic loquit᷑ in ꝑſona eccłie diri/
gens nos in finẽ.i.in xpᷣm.⁊ eſt ꝓ occultis
id eſt.agit de occultis filij dei.vel xpᷣi filij
dauid ſᷣm carnẽ.ſ.de occultis indicijs di
uinis.quia pncipali intẽtione ꝑtractat nõ

de iudicio vltimo futuro qð erit maniſe/

ſtum. ſed de iudicijs dei que fiũt in pᷣſenti

ſeculo.que ⁊ ſi nota ſint deo.tamẽ homi/
nib ſunt occulta.vt ꝙ aliqui exercẽtur ad
purgationẽ.aliqui inducunt᷑ ⁊ inſpirãtur
ad ↄuerſionẽ.aliqui ↄtemnũtur ⁊ excecãt
ad damnationẽ. Eſt ̊ intẽtio ꝓphete.nos
ammonere ne credamꝰmundũ a caſu vel
a fato regi.ſed iuſto iudicio dei.licet nobᷣ
occulto.cõtra illos qͥ de floꝛe maloꝝ ⁊ la/
bore bonoꝝ murmurãt.nõ putãtes ſᷣ di/
uina diſpoſitiõe.ſed caſu ↄtingere. Pꝛi
moitaq; ꝓpheta letus pfallit.quia cultu/
ra dyaboli aduẽtu xpᷣi deſtruit᷑.⁊ chꝛiſtus
regnat.iudicat.⁊ adiuuat. Secũdo fi/
deles ex h̊ ad laudẽ dei ꝓpuocat.ibi.Pſalli

te. Tertio finẽ maloꝝ ventuꝝ peccato
ribus cũ antixpo pᷣdicẽdo indicat.ibi Cõ

uertãtur peccatoꝛes. Quarto mala tẽ/

poꝛis antixpᷣi ꝑtractat.quoꝝ nimietate g

motus dic deo:cur receſſiſti.ibi Ut quid

dñie. Quinto pᷣcat᷑ iudiciũ maturari. et

vt ſanctoꝝ mala finiant᷑ exoꝛat.ibi. Exur

ge dñe deus.

dño cõfido.Titulꝰ In finem:
i pfſalmꝰ Dauid.Hic loquitphe/
tIg in ꝑſona alicuiꝰ fidelis redar/

guẽdo hereticos.⁊ docẽdo reſiſtendũ eſſe
eis quãdo volũt catholicos ad ſe trahere
⁊ ꝗd montẽ ſuealte ⁊ ſuꝑbe ſapĩe tranſmi
grare. Et ppmo eos redarguẽdo increpat.

Secũdo docet qd deus iuſtꝰ iudex.boĩs
2 malis catholicis.ſcʒ ⁊ heretic rtribuat
Ibi. Juſiꝰ aũt qͥd fecit. Tel põt pſal/
mus iſte de indeis accipi.vt xpᷣs in paſſio

ne ſua loquat᷑ ſᷣm hoĩem.ↄtra terroꝛes et
machingtiõcs indeooss
Aluũ me fac.Zitulꝰ In finẽ pſal

7

s mus Danid ꝓ octaua. Octaua.ſi
cut ſu pꝛa.hic accipit᷑ p die iudicij
quã in ſexto pſalmo peccatoꝛ culpe ↄſciꝰ
timebat ne ibi puniret᷑. Hic aũtdauid in
pſona viri ꝑfectiꝓ ea oꝛat vt veniat et ibi
remuneret᷑ Et pᷣmo petit a ſeculi ꝑuerſita
te ſaluari.deinde oſtẽdit xpᷣm a patre miſ/
ſum ↄtra mala ſeculi. Ibi. Pꝛopter miſe/
riam inopũ ⁊ gemitũ paupeꝝ. Ubhi docʒ

xpᷣi eloqͥa eſſe vera ſicut impioꝝ falſa.

Sq;quo dñe.Titulꝰ In fin ep̃s

Dauid. ZHic ꝓpheta plenꝰcharita /

te.qua auide xp̃ᷣi incarnationẽ ex/
pectat.in ꝑſona antiquoꝝ patrũ quaſi de
e

citur. Quis dabit ex ſyon.

ingreditur

Berbũ abbꝛeuiatu

Dilation e cõquerit᷑.vt ſuꝑſtitione dyabo

li abiecta vniꝰ dei cultura ſuſcipiat᷑. Pꝛio
ergo cõquerit᷑ de dilatione aduẽtꝰchꝛiſti.
Secũdo oꝛat illumĩari ne hũc aduentnuʒ
expectãdo.interim cedat fraudibo inimici
ibi. Reſpice ⁊ exaudi me dñe deus meus.
Vel etiã põt pſalmꝰiſte intelligi vt loqᷓ

iudiciũ.in ꝑſona modernoꝝ ſanctoꝝ. Nã

ſicutantiqui pr̃–es pmũ deſiderabant ad/
uentũ.ſic mõ ſancti ⁊ ꝑfecti cupiũt ſcdᷣm.
Jucxta illud. Cupio diſſolui et eſſe cũ xpᷣo
Irit inſipiẽs. Tituł In finẽ pſal
d mus dauid. Facies dei.i.chꝛiſtuſ
quã in pᷣeedẽti pſalmo ꝓpheta deſi

derabat videre.hic oſtẽdit᷑ veniſſe.⁊ a iu/

deis ↄtempta foꝛe.Ideo ꝓpheta in ꝑſona
ſua vel xpᷣi increpat inſipientiã ⁊ duriciaʒ
eoꝝ qui xpᷣo pᷣſenti.quẽ optauerũt nõ cre

dunt. Pꝛimo g̊ eoꝝ malicia deſcribitur ⁊

increpat᷑. Secundo eis iudiciũ cõminat᷑.
MNõne cognoſcẽt. Tertio eoꝝ ↄuerſio pᷣdi

Omine qͥs habitabit. Titulꝰ. pſal

d mus dauid. Pſalmꝰiſteꝓpꝛie ẽ mo

rum inſtructio ⁊ pᷣumptionis re
ꝛeſſio. Nã quia in pñti eccia habitãt ma
licũ bonis.nec hic ſcire pmittimur qͥ ve/
re ſint de vnitate ecciĩe.ideo qͥdã.licet indi
ghi iactãt ſe eſſe de eccia.cũ tñ nõ ſint. Il
loꝛum &̊ pᷣſumptionẽ retundẽs ꝓpha.qua
ſi ſacerdos añ ꝓpiciatoꝛiũ aſtans querit qͥ

⁊ in pᷣſenti eccie tabernaculo digne dᷣo mi

litent.⁊ in futuro beatitudinis mõte reqͥ;/
eſcent. Et pmo ponit᷑ pꝛophete interroga
tio. deinde ſubdit᷑ dñi reſponſio.ibi.Qui

Onſerua me dñe. Titulꝰ. Tituli
c inſcriptio ipᷣi dauid. Iſte titulus
noõ de veteri teſtamẽto ſed de euã/
elio ſumit᷑. vbi legit ꝙ Pylatꝰ xpᷣo cruci
ixo talẽ titulũ ſuꝑpoſuit. Ihs nazarenꝰ
rex iudeoꝝ. VUñ Heſdras de illi tituli in

ſcriptõe quã ꝑ ſpũmſanctũ futurã pᷣuide

bat. hũc pſalmũ poſt intitulauit. oſtẽdẽs
hic agi de regno xpᷣi.illa inſcriptõe ſignifi

cato.vt ſit ſenſus. Inſcriptio tituli.id eſt.

victoꝛia vel regnũ qʒ timuli inſcriptio no

tauit.attribuit᷑ vel ↄuenit dauid.id ẽ.xpᷣo
qui m holem hic loquit᷑. Eſt & intẽtio

Pphete om̃s monere ne regno xp̃i aut einſ
titulo regaliↄtradicãt. Et pᷣmo in ꝑſo/

runt me.

na xpᷣi verã in ſe naturã hoĩs oſtendẽs.pe
tit ſe inter ꝑicula ſaluari dicẽs.oĩa que ꝑ/
tulit ad głiam ſue hereditatis eſſe ꝑducta
Secũdo gras agit patri.de intellectu
ſibi dato.⁊ paſſione ac reſurrectõe ſua. .ibi
Budicam dvdfſſtfuimm—·
Xaudi dñe.Titułꝰ.Oꝛatõ dauid
e··HNic pſalmꝰ pmus eſt eoꝝ qͥ nomi
ne oꝛõis intitulãtur. Uñ ⁊ alij q̃t
tuoꝛ ſilr poſtulãti ſequunt᷑.qꝛ cũ in alijs ĩ
terſeratur oꝛõ.in iſtis pene cõtinuat᷑. Hic
ergo xpᷣs ſᷣm hoĩem oꝛat.⁊ ſibi coꝛpꝰſuũ.i.
ecciam aſſociat.qꝛ eadẽ voce cũ membꝛii
ſuis oꝛat nõ ꝓ ſua vtilitate ſʒ ꝓnoſtra ne/
ceſſitate. Chꝛiſti em̃ oꝛõ eſt ſideliũ inſtitu
tio.⁊ ideo oꝛat vt foꝛmã orãdi nobis ꝓpo/
nat. Eſt& ſenſus tituli. Oꝛatio pſalmi
hubouenit dauid.i.ꝑſone xpᷣi adiuncta ec

cleſia que coꝛpꝰeius eſt.⁊ pᷣmo petit ſcõm
iuſticia retribui ſibi. Secũdo ab inſidijs
iudeoꝝ liberari.ibi. Ego clamaui. Ter/

tio oꝛat ſibi ⁊ aduerſarijs retribui.ibi Ex
urge dñe
Iligam te. Titulꝰ. In finem pue
d ro dñi dauid. qͥ locutꝰ ẽ dño vᷣba
coantici hurꝰ. In die q̃ eripuit eum
dñs de manu inimicoꝝ eiꝰ ⁊ ð manu ſaul
Pꝛo liberatõe a ꝑſecutõe ſaul videtur da
uid hũc pſalmũ cantaſſe dño.ſʒ qꝛ titulꝰ
habet in finẽ ⁊ vocat hũc pſalmũ canticũ
finis aũt xpᷣus eſt.canticũ vᷣo exultatio de
eternis.ideo nõ litteralitde dauid ſolum
intelligit᷑.ſed meli ſpũaliter accipitde to
to xpᷣo.ſ.de capite ⁊ mẽbꝛis.quẽ totũ dñs
eripuit in die reſurrectõis de manu ĩimi
coꝝ ſuoꝝ.i.iudeoꝝ.⁊ de manu ſaul.i.iude

Vgitoꝛis vel dvaboli. Uñꝓ hac ſpũali

liberatõe totꝰxpᷣs deo gr̃as agit.ſummaʒ
diuinoꝝ bñficioꝝ colliges Scðdo agit
de cladiba humani generꝭ añ aduetũ xpᷣi.
⁊ qualiter dñs ſit miſertꝰ.ibi. Circũdede
Tertio agit de vᷣtute ac poten
tia.ibi.Deꝰ qͥ pᷣcinxit Quarto ecciĩa leta

munera dei laudat ⁊ ĩ eis exultat.ibi.Ui/
unit dñs ⁊ bñdictꝰ deꝰ meꝰ

Eli enarrãt. Titul/ In finẽ. pſal⸗
c mus dauid. Pſalmꝰiſte agit de pᷣ
mo aduẽtu xpᷣi.⁊ attribuitDauid
reſpiciẽti in finẽ.i.in xpᷣm.qͥ eſt finis ↄſũ/

matiõis. Uel ĩ finẽ.i.in tꝑs plenitudinis.

quo acta ſunt q̃ hic tractätur Hic ergo

monet pha vt relicta vetuſtate ad nouũ

hiena
nunone
s
mnena?
digte
nigyic
gütßa
tidie
nnnpeee
plosin
ſecolt

H
8
negedu
Hot
Pen
iges
ction
Pop
phet

9

tßog
hidun
fund
hoiem
doſbe
mii ſiu
lutes
namf
runc
Si
Eu

lutine
lenge
ggite⸗
ſva. U
ſunp
Wion
Nckkea
dancoe
ſßode
cdi⸗
miſon
fluſtr
goͤide
hen

ſmncuhe
dacge
ee
Rincleen
wei

Duönti
toorg un
Uituyir
Mülnatpef
mme i⸗
ſpſüi.
dienbit
wtene⸗
üſntiu
e,
mon
RAdipend
hopantſcn
ebinſci
mani Tan,
rhuibike

nſnenpoe
idioita
npuuann
Pmnnaut
nuavrde
wan⸗
icnaci
lnnode
idſolumm
hlden
wädis
mapaün
anliinde
Phrſhüͤti
Ct nmz
Sltt
judreng.
Cl
utechen
mvacche

lentbi

Nnſti ſi/
tegtde
buitDent
ſins
cnitudins,
Hecco
eood

ſuper libꝛo pſalmoꝛi

hoĩem accedamꝰ.Et pᷣmo loquẽs de ĩcar
natione xpᷣi cõmendat pᷣdicationẽ noue le
gis. Decũdo laudat pᷣcepta noni teſta
menti veterꝭ.ibi.Lex dñi. Tertio vt ſit
dignꝰ tãta ſacramẽta referre petit purga/

ria vicijs. ibi. Delicta qs. c. Cõmendãs

aũt pᷣdicatiõem noue legis qͥ pᷣdicet et qͥd

⁊ q; diſcrete ⁊ qᷓ; miriſice ⁊ qᷓ; late. In pꝛi

ma ꝑte oñdit ꝑ celos qͥ enarrãt głiam.xpᷣi

aplos intelligẽs.in qͥb tãq;ᷓ in celis deus

ſpecialiter habitauitt

xpᷣo tꝑe afflictõis qð fuit vſq; ad paſſionẽ
Deinde in ſecũda ꝑte ea que futura erant

tꝑe gloꝛie ⁊ ↄſolatõis.qð fuit poſt reſurre

ctionem. Ibi Tribuat tibi. Et ea que hic
pꝛophe

éphetankdddoo.
ODmine in virtute tua Titulꝰ In

d fſinem pſalmꝰ Dauid. Iſte pſalmꝰ

elt vn/ eoꝝ q de duab naturis in
xpᷣo agũt. cõtra hereticos qͥ vel ꝑſonã di/
uidunt.vl naturas nephãda commixtiõe

dfundũt. Monet vt xpᷣm: deũ pariter
boĩem eſſe credamꝰ Et pꝛimo dirigen

do vᷣbba deo patri. xpᷣi filij ſui meritũ ⁊ pꝛe
miũ ſummatim ꝓponit
tutes ⁊ glłiam ſpecialiter deſcribit. Ibi.q̊
niam pᷣueniſti Tertio ð penis inimico⸗
rum ſuoꝝ agit. Ibi. Inueniat᷑ manꝰ tua.

Exaltare dñe in vᷣtute tua 2èðM
Eus de meꝰ itulꝰ In finẽ pſal
d mus dauid ꝓ aſſumptõe vl ſuſce/
ptione matutina ſeu ꝓ cerua ma/
tutina. Huiꝰ tituli ſenſus eſt. Pſalmꝰ iſte

Et finaliter xpᷣi exaltatiõem ↄcludit. Ibi

tendeẽs in finẽ.i.in xpᷣum de cuiꝰ paſſione

agit:eſt Dauid.i.xpᷣi qͥ hic loquit᷑ in ꝑſona
ſua. Uel ſub ꝑſona eccĩe xpᷣi.ſ.oꝛãtis pꝛo

aſſumptiõe matutina.i.agẽtis de paſſiõe

vbi oꝛat ꝓ reſurrectione mane facta.Et h̊

dicit᷑ ad ſimilitudinẽ ſolis qͥ paulati aſcẽ/
dendo aſſumit᷑ donec vbiq; clareſcat.ſic
xpᷣs de paſſione ad reſurrectiõem.et inde
in celi ad dexterã patris aſcẽdit.⁊ poſtea
miſſo in apłos ſpũſctõ mundũ fidei radijſ

illuſtrauit. Alij aũt hñtp cerua matutina

qdð idẽ eſt Em aliã ſimilitudinẽ᷑. Cerua ei

eſt humana xpᷣi natura. q̃ lutũ ⁊ ſpinas.ſ.

ta loquitur optando etiã affirmat

Secũdo xpᷣiꝰ⸗

peccatoꝝ trãſilijt. ?⁊ mane in głiam reſur/
rectionis quaſi ĩ altũ eſt aſſumpta & ⸗
net pheta cõpati paſſioni xpᷣi vt ſue re
ſurrectõi cõregnemꝰ Et pmo pᷣmittit᷑ cõ
queſtio de derelictõe ⁊ ſimul oꝛõ ↄiungit

ſicut in oĩibepſalmis de paſſione. De⸗

cundo paſſio deſcribit᷑ vbi ? preſurrectõ

ne oꝛatur. Ibi. Circũdederũt. Tertio

fructꝰ⁊ vtilitas paſſionis oñdit᷑ibi. Hſaar·

rabo. ⁊c᷑. Chꝛiſt aũt hᷣmo ſub pſona vete⸗

rrrrriiiiis hois culpe ac pene expoſiti loqͥ ĩcipit
Xaudiat te. Litulꝰ In finem pſal ps in pſon⸗
e mus dauid. Dic agit ꝓpha ð xpᷣo
qPuaſi de ſacerdote immolaturo et
rege pugnaturo. Canẽs q̃̊ ventura erant

coꝛꝑis ſui ꝑſonã gerens.vel xpᷣs in ꝑſona

expꝛimẽs. Uñ ⁊ in cruce ait.quare me de

reliquiſti.pſalmũ iſtũ de ſe ſcriptũ eſſe in
dicans. Uñ multa hic de eiꝰpaſſione di /
cunt᷑ tã expꝛeſſa.vt magis videant᷑ hyſto
ria euãgelica q; ꝓphetica.licet em̃m multa
habeant᷑ nõ tam ad ipſum q; ad eiꝰ mẽba
refereng

DODODmin regit me. Litulus pſalmi

d danigd. Hic ſub figura iudaici po

bulive cantitlirme babilonicar⸗
nerſiſub Zoꝛobabel. ⁊ ihu ſacerdote ma
gno ꝓpheta pᷣdicit reditũ fidelis ppłi ð ba/
bdilone hurꝰ ſeculi ꝑ xpᷣum ad domũ dei?-

agit de mĩa xpᷣi.qͥ fit hec reductio ſpũalis
enumerãs decẽ gratias ꝑ qs velut per de
cem mãſiones hõ ad deũ reuertit᷑.Et in/
troducit᷑ hic eccia loquẽs dexpᷣo ꝑ quẽ ve
lut ꝑ oer dote niagan aciln reductio
In ſingulis verſibꝛ ſingule notãt᷑ gra⸗

tie. niſi qꝙ; in ſecũdo ⁊ ſeptimo due pariter
ↄiungunt᷑.Pꝛima g̊ gratia eſt locpaſcue.
id eſt. ̃mo diuinꝰ qͥ ſa ginat meditantes.
Secũda eſt aqua refectõis .i.baptiſmi q
reficiũtur rite ſuſcipiẽtes Tertia eſt aime
ovuerſio ꝑ vᷣtutis ⁊ bone oꝑatiõis augmẽ/

tationẽ.Quarta eſt deductio ſuꝑ ſemitas

iuſticie.i.ſuꝑ pᷣcepta ꝑ caritatis radicatõ
nem ⁊ pfectiõeʒ. Quinta ẽſecuritas a ma

lis ꝓpter diuinã aſſiſtentiã. Sexta eſt ↄſo
latio eruditiõis.q̃ fit ꝑ virge ⁊ baculi.i.di

uine coꝛrectõis diſciplinaʒ. Septima eſt

mẽla dñi.i. dñici coꝛꝑpis ↄuiuatio. Octa/

ug eſt ſpnñalis capitis.i. humane mẽtꝭ im/

22

pinguatio.ſ.ſpũalis leticie repletio NHo/

na eſt calix inebꝛiãs.i.calix bñdictiõis.ſcꝭ

xpᷣi ſanguĩs qͥ quaſi inebꝛiat.dũ vanaruz

delectationũ obliuionẽ pᷣſtat Decima eſt
miſericoꝛdia ſubſequẽs.i. gr̃a ↄſummãs:
que ⁊ pᷣueniẽdo inſpirat.⁊ medlatſo aghiit
ad meclan

Verbü abbꝛeuiatũ

nat. 2 finiẽdo ad eternã habitatiõʒ ꝑducẽ
do feliciter collot
DODimini eſt terra. Titubꝰ pſalmus
d dauid in pma ſabbati. Pꝛia ſab/
boeoeati ðꝛ dies pᷣma poſt ſabbatũ In
qua die mũdus ↄdiiꝰ eſt.⁊ lux diuiſa a te/
nebꝛis.⁊ eodẽ die xpᷣs depoſitis moꝛtali/
tatis tenebꝛis clarificatꝰeſt.⁊ hõ depulſa
peccatoꝝ caligine ꝑ xpᷣi reſurrectiõem re/
ſtaurat?. vt ſit ſenſus tituli. Pſalmꝰ iſte eſt
dauid qͥ loquit᷑in ꝑſona ſua vł eccĩe.agẽſ
de clarificatõe xpᷣi ⁊ hoĩs reſtauratõe.que
facta eſt in pᷣma ſabbati.i.in matutino di/
ei dñice.que dies etiã pᷣma fuit in pmoꝛdi
ali reꝝ creatiöe. Monet ̊ ꝓpheta victo
rem xpᷣm cũ triũpho ſuſciꝑe. Uñ ad ſimi/
litudinẽ pᷣconis qͥ poſt triumphũ totã ter
ram clamat eſſe victoꝛis Pꝛimo dicit to
tum oꝛbẽ eſſe dei.vt ſicut nulłꝰ ab etimpe
rio.ſic nec ab eiꝰfide ſit alien?. Secũdo
determiĩat quibo vᷣtutibo pᷣditi ſunt. qͥ ĩ ec/
cleſia ꝑſiſtunt. Ibi.Quis aſcẽdet. Ter
tio xpᷣiana religione dilatata ſuꝑſtitioſos
a pꝛauitate reuocat.vt patefactꝭ coꝛdibuſ
xpᷣm admittãt.ibi. Attollite poꝛttas
DODO te dñe leuaui. Titulꝰ In finem
a plſalmꝰ dauid. Pſalmus iſte diri/
gens nos ĩ finẽ.i.in xpᷣm.attribuit᷑
dauid.qͥ loquit᷑ in ꝑſona eccłie ĩter aduer
ſa ſeculi grauit᷑ afflicte.vel in ꝑſona peni/
tẽtis ꝑ flagella coꝛrecti. Honẽs ĩ aduer/⸗
ſis nõ murmurare.ſʒ ad deũ reſpicere Et
vpmo petit doceri vias dñi.qꝛ ad deum ꝑ
ſpem erecteſt. Secũdo oꝛat ꝓ peccatꝭ di
mittẽdis poꝛiba ⁊ ꝓ his que quotidie fiũt
Ibi Reminiſcere.Tertio agit de eternis
Saces quomodo habeãtur. Ibi.Quis ẽ
ommmm. —
Uica me. Titub. pſalmꝰ Danid

IPſalmus iſte attribuit᷑ dauid.id

eelſt viro ꝑfecto qͥ hic loqͥ. Et mo/
net vitari ↄſoꝛtia ĩiquoꝝ ⁊ iũgi iuſtis. qͥa
ex ↄuictu moꝛes foꝛmant᷑.Et pᷣmo vir iu
ſtus dicit ſe nõ habere h̊ ꝑtẽ cũ iniqͥs.⁊ pe
tit ab eis diſcerni ĩ futuro. Secũdo petit
ne malis miſceat᷑ in iudicio.ibi. Dñe dile
xi. In h̊ aũt differt pma ꝑs a ſecũda.qꝛ in
hma ꝑte de iudicio ⁊ multũ de innocẽtia
ſna aitin ſecũda de vtroq; pene pariter
Or minus illuminatio. Titulus.
dD In ſfinẽ pſalmꝰ Dauid puſõᷓ lini/

2*

retur. Hic tituł alludit hiſtoꝛie libꝛi re/
gum de trina vnctiõe dauid.quaꝝ pꝛima
linitꝰ ſuit.nõ vtiq; in regẽ.ſʒ in ſignũ futu
ri regni.ſʒ duabo extremis q̃ ꝓ vna reputã
tur in regẽ vnctꝰeſt.ſecũda videlicet vt re
gnaret ſuꝑ tribũ iuda.tertia vᷣo vt regna/
ret ſuꝑ vniuerſum iſrael.⁊ poſt pᷣmam vn
ctionẽ dauid hoſtes habuit.poſt ſecũdam
regnauit ĩ pace. Sʒ hec figuralit acta ſũt
vt ſignificaret᷑ ꝙ qͥlibet fidelis qͥ a xpᷣo xpi
anus ðꝛ.⁊ a xpᷣi chꝛiſmate denominatur.
⁊ de eiꝰ plenitudine vnctõis linit. Pꝛimo
iungit᷑in ſignũ futuri regni.dũ ſpũſſancti
gram in baptiſmo ⁊ alijs ſacramẽtis ꝑci/

pit. Secũdo vero in futuro inunget᷑i re/
gem qñ libertatẽ gloꝛierecipiet.⁊ ſicut da
uid bis in regẽ vnct? eſt.ſic vnctio gloꝛifi-
catiõis noſtre gemĩa erit ſtola o no: et

aĩe.ſʒ he due qſiꝓp vna reputant Sic ᷣ
pſalmꝰiſte dirigẽs nos in finẽ future ↄſũ/⸗

mationis attribuit᷑ dauid.i.cuilibʒ fideli

agens de eo qð eſt puſq; linire᷑ ſecũda vn

ctione.i.de eo qð eſt añ ꝑfectã vnctioneʒ

regalẽ.añ quã hoſtes habet.qꝛ poſt pᷣmã
vnctionẽ ſacramẽtalẽ ſub varijs hoſtibꝰ
laboꝛat ⁊ gemit.ſʒ poſt ĩ pace regnas re
eſcit.vñ vt tandẽ in illo regno gaudeat.ſ/
loquit᷑quaſiq̃ddã ineffabile ſe deſiderare
oñdens ꝓ quo oĩa patiẽter tolerat o
net ̊ ne qͥs poſt pᷣmã vnctiõem toꝛpeat.ſʒ
ad ſecundã ſe diligẽteꝛ pᷣparãdo diſponat
Et pᷣmo agit de pᷣma vnctiõe ꝑ quã certi/⸗
ficatur ſecũda.poſtea dic̃ qͥs laboꝛ ⁊ gemi
tus ſit añ ſecundã vt finaliter habeat᷑ibi.
Exaudi dñe r
D te dñe clamani. Titub. pſalmꝰ
a huic dauid.ꝑ dauid aliqñ intelli/
girfkt caput.i.xpᷣs.aliqñ coꝛpꝰ.id eſt.
eccĩa.interdũ vtrũq; ſimul.i.totł xpᷣs.vbi
aũt in titulo addit᷑ huic vł ipᷣi.xpᷣs intelli/
gitur. Hic &̊ pſalmꝰ attribuithuic dauid.
id eſt.xpᷣo.qͥ hic loquit᷑⁊ eſt tertiꝰ eoꝛũ qui
agũt bꝛeuit᷑ de paſſione xpᷣi ⁊ reſurrectiõe

HMonẽs eos aduerſa tolerare qͥ volũt cũ

xpᷣo regnare.Et pmo ponit᷑ orõ tꝑe paſſi/
onis habita. Secũdo auditꝰ de reſurre/
ctione ſua gras agit ibi. Bñdictꝰ xpᷣs Ita
q; f̃ᷣm qð hõ.ſe hoĩb iuſtꝭ ĩ exẽplũ ꝓponit.
4 licet ſuꝑ oẽs iuſtłꝰ⁊ dignꝰ ſit.nõ tñ ĩ ſe cõ
fidit.ſʒ totũ a deo pr̃e humilit᷑ pettit
Flerte dño.Titulꝰ pſalmꝰdauid
a in ↄſümatione tabernaculi. Euz

Nld
grchide
ſhucta
locauſta
offerre!
potdde
bicagit
duc ſt
ſetpo⸗
donagf
loquitq.
dftbott
rumdr?
crgome
Aesof
ccciee
Vor
ceſe⸗
dllan
ſooß

domu
hacci⸗
bernac⸗
in bi
loneta
galn.
ſedon⸗
Cemane
Plnun
n⸗
heph
sp⸗
ggitx
ſonal
turgi
ticſoſ.
tesdee
hicde
Tano
dotnin

ae⸗
ſ
necs⸗
np
n

lelbeꝛire⸗
uuphrine
na fun
WMrcu
icrde
hoyeg⸗
Ntönannn
Mricmn
Umſi
dnriori⸗
vonimar.
it in
iſüſnen
minspci
nungehiw
jarſende

Niodiſ

ole age
ant Sc
efunmeaii
cuilipzſtcl
irekſccihmn
cii maong
1 pni
mis oti⸗
npun
Va
me
Me
wpentg
vdſonne
licenn
hangcn
Nchenid.

Inbgan
iciinrl
ſen ct
letiefti
Pichohl
lintdiif
m mill
nunnnde
iwlitn
nepuſ⸗
de feor
lüponl,
ſi iſec⸗
pent
Unenni
li

uper libꝛo pſalmoꝛü

dauid pꝓſpere regnaret moꝛtuo ſaule.tulit

archã de gabaa ⁊ detulit in hierlm. Qua
reducta fecit ei tabernaculũ.⁊ obtulit ho/

locauſta.Ad qð iuxta lr̃am alias hoſtias

offerre hic hoꝛtari videf. Sed ſpũalit

potiꝰde ſignificato tabernaculo.i.ð eccĩa
hic agit᷑. Sicut em̃ archa a philiſteis re/
ducta fuit.cui dauid tabernaculũ extẽdit
ſic xpᷣs a iure d yaboli ecciam reduxit.eiq;
dona greↄtulit. de cuiꝰ ꝑfectiõe hic ꝓpha

loquit᷑ q̃ hic tabernaculũ ðꝛ.qꝛ nũc ĩ ea ʒ

dyabolũ militat᷑.quẽadmodũ ſcdᷣm futu
rum ðꝛ domꝰ.qa in ea quieſcet᷑ Pꝛimo
ergo monet ꝓpha fideles deo hoſtias ſpũ
ales offerre Becũdo agit de ↄſtitutiõe

eccie enumerãs ſeptẽ dona ſpũſſancti.ibi

VUox dñi Tertio diẽ d ↄſtitute fiat ec
cleſie.ibi.Dũs diluuiũ.⁊c.oſtẽdẽs quõ in
diluuio huiꝰ ſeculi dñs fideles ſuos ille/
ſos pᷣſernabboirtttt
Lvaltabo te.Titubpſalmꝰcãtici in
eęe degicatõe domꝰ Dauid. Hõ legit᷑
dauid feciſſe vł dedicaſſe aliquaʒ

domũ dño.⁊ iõ de ſpũali domo.i.ð eccia

h accipiendũ eſt. Que ĩ pcedẽti pſalmo ta
bernaculũ ðꝛ.hic aũt domnomina? pteꝛ
cãm ibi expᷣſſam. Supꝛa g egit de ↄſũma

tione tabernaculi tꝑe belli. Hic autem eſt

pſalmꝰ cãtici.i.leticie habite.in dedicatio
ne domꝰ dauid.i.eccĩe xpᷣi.q in eterna pa
ce manebit.Et loquit᷑ hic totꝰ xpᷣs.qꝛ vᷣba
pſalmi hꝰ quedã capiti.quedã coꝛꝑi.q̃daʒ
vtriq; ↄueniũt.Et ẽ pſalmꝰ iſte de paſſio/
ne xpᷣi ⁊ reſurrectiõe.vt paſſio nõ terreat.
q̊s ſpes reſurrectiõis letifict Pꝛimo g̊

agit xpᷣs de ſua dedicatõe.ſ.in ſua ꝓpꝛia ꝑ/
ſona iã facta in reſurrectõe.poſtea vᷣo fu/

tura ĩ domo ſua.i.eccia.in finali reſurgen
tiũ ↄſummatõe.monẽs ſanctos h̊ ſperan

tes deo laudẽ referre. Secũdo dicit quõ
hac dedicatiõem meruerit.ibi. Ego autẽ

Tertio quõ eam acceperit.Ibi.Audiuit
dominus

MU te dñe ſperaui. Titulꝰ In ſine
i pfſalmꝰ dauid ꝓ extaſi. Pſalm?iſte

dirigẽs nos in finẽ.i.in xpᷣm eſt da

uicd qͥ hic loquit᷑ in ꝑſona xp̃i vel ſua vłec

cleſie.habitꝰ p extaſi.i.agẽs de exceſſu mẽ

tis.qͥ fit qũ mens pauet terrena. Honẽs

ne qͥs de ſe pᷣſumat ſʒ de dei mia.Et pmo
ↄtra pauoꝛẽ pᷣmittit᷑ ſpes.⁊ oꝛõ ↄtra mala
cũ certitudine liberatõis ⁊ gaudio. Sc/

cundo enumerat q̃t? qnta ꝑturbãt cõtra
que eſt oꝛõ.ibi. Hiſerere mei. Tertio di

cit qᷓ ſint bona deiotra mala.ibi.Quã ma.
gna. Uñ hui pſalmi vᷣba.quedã capiti.

quedã mẽebꝛis.q̃dã ꝓphete ↄueniunt. In
hac aũt varietate ñ mutat᷑ vox.ſʒ caput et
mẽbꝛa eadẽ voce vtunt᷑ dicẽdo. Ego me
mihi.qð fit ꝓpt᷑ vnitatẽ capitꝭ ⁊ coꝛpis xpᷣi
ſcʒ ⁊ eccĩe quã facit charitas. Sic lingua
oĩm mẽbꝛoꝝ ſuſcipit vocẽ.dicens ꝓ pede.

calcas me.nõ dicit calcas pedẽ.⁊ ꝓ manu

vulneras me.nõ ait manũ meã vulneras.
FEeſgti qn. Titulꝰ Intellectus Da
b uid. Hic eſt intellectꝰdauid.i.pe/
nitẽtis. In cu ꝑſona hic loqͥtur.
docẽs qͥd intelligere debeat qͥ ve penitẽs

eſt. Et pmo dicit initiũ boni eſſe ꝑ indul/
gentiã dei. ſe vo ſequentẽ illud viciũ hoizʒ
q de oꝑib gloꝛiant᷑ ⁊ meritaꝓpꝛia iactant
fuiſſe miſeꝝ.ſʒ ꝑ manũ deiↄuerſum ad ve
0 quẽ alios deceptos re/

rum ĩtellectũ.Ad tos re
uocat.in q̊ etiã ſtãtesↄfirmat. Scðo agit

de ↄfeſſione.vñ eſt venia.ibi. Delictũ me
um. Tertio penitudinẽ multiplicit᷑cõmẽ
dat. ibi. Pꝛo hac oꝛabit.Quarto ponit᷑ le
tus finis.vbi ðꝛ dare deꝰ intellectũ. Ibi.

Intellectũ tibi dabodo
Luultate iuſti. Titulus In finem
e pfſalmꝰ Dauid. Hic ꝓpha miſicoꝛ

diã ⁊ potẽtiã dei cõmẽdat ⁊ facta
eiꝰ enumerat.agẽs de oꝑibo creatois ⁊ re
creatiõis.vt timeat᷑ potẽtia q̃ creat.⁊ ame

tur mificoꝛdia q recreat.Ad laudẽꝗò dei
inuitãs oñdit.qͥ ⁊ quẽ:quõ ⁊ q̃re laudare

debeãt. Et pᷣmo iuſtos ⁊ rectos laudare

monet Secũdo beatũ diẽ illũ qͥ ad cultũ

dei ꝑuenit.ibi. Beata gẽs Tertio qͥd deß .

.

dictis ſentiat ſubdit.ibi.Aĩa nra

EFEñnedicã. Titulꝰ pſalmꝰdauid cũ
b mutauit vultũ ſuũ coꝛam abvme
lech. ⁊ dimiſit eũ ⁊ abijt Baul ꝑ/
ſequẽs dauid nũcios miſit ad achis regẽę
apud quẽ ↄfugerat dauid vt eũ ad ſe mit
teret quẽ volebat occidere qð pᷣſentiẽs da
uid timuit ⁊ ſe fingẽs furioſum vł fatunz
mutato vultu coꝛã rege illũ a ſe abijciens
dimiſit⁊ ſic dauid abijt icolumis. Hic ãät
rex qͥ in hiſtoꝛia regũ vocat᷑ achiſ.vocaba
tur etiã abymelechq noĩe vtit Eſdras in
B; titulo ꝓpt᷑ ſignificatõʒ myſtici ſacri.Da⸗
uid em̃ xpᷣm ⁊ vultꝰmutatio mmrirationel.
2 aüt

veter ſacriticij ĩ nouũ ſignificat. ve

2 —”
. —

ſericoꝛdiã. Ibi. Dñe in celo.

ſacrificiũ ðᷣ.vultqꝛ in ſigno volũtatẽ di/
ninã indicat. Abvmelech vᷣo interpᷣtatur
patris mei regnũ.⁊ ſignificat iudeos qui
erãt regnũ patrꝭ ſui.i.dauid.qͥ m carnes
fuit pr xp̃ᷣi. eccĩa vᷣo eſt regnũ.nõ illd pꝛis
carnatł.ſed dei pr̃is ſui eterni. Outauit
vultũ ſuũ dauid coꝛã abymelech.i.xpᷣus
mutauit ver? ſacrificiũ coꝛã iudeis qͥ erãt
regnũ patris ſui dauid ĩ nouũ ſacrificiuʒ
quã mutatiõʒ in cena oñdit in qᷓ coꝛpꝰſuũ
⁊ ſanguinẽ diſcipuł in euchariſtie ſacram
to exhibuit ꝓpter qdᷣ abymelech.i. ppls iu

deoꝝ ⁊ illi pᷣcipue rudes ⁊ ignari diſcipu

li qͥ ſacramẽetũ carnalit intelligeẽtes abie
runt retro.xpᷣm dimiſerũt ⁊ ipᷣe ab eoꝛum
coꝛdibo abijt. Monet itaq; pſalmꝰ iſtead
nouũ ſacrificiũ accedere mẽte nõ pedeEt
bmoꝓpheta ſũmatim dei laudẽ pᷣmittens
Monet mãſuetos ad idẽ. Secundoad
cõlonem noui ſacrificij fideles hoꝛtat᷑.ibi
Accedite Tertio incipietes monet a qbo
abſtineãt. ibi Uenite. Quarto agit de tri

bulatiõe bonoꝝ ⁊ maloꝝ.ibi.Oculi dñi.

Ne in ꝑiculis iuſtꝰfluctuãs aliq̃ dubieta/
te molleſcat nec ĩiuſt ſecuiꝰ ſuꝑbiat

Uaica dñe.Titulꝰ In finez pſal

i mus dauid. Pſalmꝰ iſte dirigens
nos j finẽ attribuit᷑ip̃i dauid.id ẽ.
xp̃o qͥ hic loquit᷑.nũc in ꝑſona ſua.nũcĩ ꝑ
ſona eccĩe.Et agit de paſſione xpᷣi monẽs
vt aduerſa eiꝰ exẽplo feram Et pmo in
cipit ab oꝛõne ꝓ vtraq; ꝑte pugne oꝛãs.id
eſt. p ſe ⁊ aduerſarijs cũ ↄmemoꝛatõe cul

pe eoꝝ Secũdo pᷣmittẽs de ſpe boni et

gaudio narrat q; maligne erga xpᷣm fece/
rint.ibi.Aia aũt. Tertio de fructu paſ/
ſionis agit pꝓmittẽs ↄfeſſionẽ totiꝰ eccleſie
Et inde pᷣcat᷑ cũ cõmemoꝛatõe culpe.con
fuſionẽ ꝑſecutoꝝ.⁊ exultatiõem fidelium
Ibi. Cõfiteboꝛ
Ixrit iniuſtꝰ. Titułꝰ In finẽ ſeruo
d dññi pſalmꝰ Dauid. Pſalmus iſte
agit erroꝛẽ dicentiũ oĩa mala eẽ
ex vicio nature ⁊ creatõis nr̃e.bona vᷣo ex
libero arbitrio. Docet aũt hpha mala
eſſe ex nobis.bona eſſe ex deo ꝑ gratiam.
Vñ in titulo recte ſeruꝰdñi ðꝛ fidelis.qͥ ĩ
hoc pſalmo loquit᷑ Mala ſibi.⁊ ðᷣo bona
attribuẽs.vel xpᷣs ſeruꝰ dñi appellat᷑.quia

vſq;quaq; pr̃i obedieng.eui etiã vᷣba pſal

mi ↄueniũt.Et pmo aſſerit mala eẽ ex ho

mine. Secũdo dic bona ex deo eſſeꝑ mi/

„

Olli emulari. Zitułꝰ pſalmus Da
n nid. Pſfalmus iſte toreſt de coꝛre
ctione moꝝ. ⁊ velut ſalubꝛe anti/

dotũ ↄtra illoꝝ erroꝛẽ qͥ murmurãt ð flo/

re maloꝝ ⁊ laboꝛe bonoꝝ.q̃ſi oĩa caſu agã
tur. docẽs hec inferioꝛa diuina ꝓuidentia
gubernari.nõ caſu tractari. Etpᷣmo mo

net eccĩa.in cuiꝰ ꝑſona loquit᷑ pha neqͥs

malignantes imiteĩ.ſʒ qcqͥd boni ſperat᷑a

Dũo poſtulet᷑a qͥpfutura ⁊ eterna donãl.
Secũdo dicit malos ſuꝑ bonos inuidia

toꝛq̃ri.ibi.O bſeruabit pctõr.Tertio tra/
ctat iuſtũ hic nunq; deſeri.pᷣmia bonoꝝ ⁊
penas maloꝝ cõmiſcẽs cũ interiectis ad/
hoꝛtatiõibo.ibi. Junioꝛ fui .
Omine ne ĩ furoꝛe. Litulꝰpᷣs.da
d uid ĩ rememoꝛatõe ſabbati. Pſal/
muus iſte ẽ Dauid.i.penitẽtis.ha/
bitꝰ ĩ rememoratõe ſabbati.i.eterne reqᷣei
quã habere deſiderat ⁊ ꝑdere foꝛmidat.
Monẽs ad pniam pmo ꝑ penas ſũma/
tim dictas captat dei miam. Secũdo po
nit᷑ narratio in q̃ multiplicẽ numerat mi/
ſeriã. ibi P rtot
la ſperauit ĩ dño.affirmat ſe audiẽdũ cuʒ
emẽdatõis cõmemoꝛatõe.ibi.Om̃ ĩte do
mine Quarto ponit᷑ exultatiua ↄcluſio ðᷣ
ſalute. ibi. Ne derelinqs me. Uña lachry
mis ⁊ oꝛõe incipiẽs.ſiẽ in alijs pſalmis pe
nitẽtialiba ĩexultatõe terminatur.vt certa
ſpes ex ̊ imitãtibꝛ detir

Ixi cuſtodiã.Zitulꝰ In finẽ can /

d ticũ dauid ꝓp iditũ.Legit᷑ in Para
lipomenõ.qꝙ archa dñi reducta a

philiſteis. dauid añ eã ↄſtituit cãtoꝛes qᷣt

tuoꝛ milia ⁊ totidẽ ianitoꝛes qᷣbo p̃fecit fi/
os choꝛe.Cãtoꝛibo vᷣo pᷣpoſuit ducentos
octoginta ⁊ octo viros inter q̊s fuerunt.

aſaph. eman. etham. ⁊ yditũ.qꝛũ nomina

eſdras frequent᷑ poſuit ĩ titulis tũ ꝓ hono
re miſterij. tũ pt᷑ noĩm interpᷣtatiões.qᷣb
ſubiectoꝝ pſalmoꝝ ĩtellectꝰ pãdunt᷑. Uñ

hꝰ pſalmi aꝑit᷑ ſenſus ꝑ ̊ nomẽ yditũ.qð
interpᷣtat᷑ trãſiliẽs eos.ſ.remanẽtes ĩ ſecło

hereteſq; terrenis. de q; trãſilite agit᷑ hic.
Docet em̃ pſalmꝰiſte a dilectiõe ſeculi ad
legẽ dei ⁊ inde ad eternitatẽ mẽte trãſilire
Et qꝛ h iocũdũ eſt mẽti licet gue ſit carni
iõ pſalmꝰiſte ðᷣꝛ canticuʒ.qꝛ h fit mẽtio de
eterna beatitudie. Monet aũt h pſalmuſ
traſilientẽ terrena ine blaſphemos ⁊ iiqᷣe

utruerũt. Tertio qꝛ int᷑ tot ma

lngue⸗
copꝛimen
übme
pbemos
hem wbi
oſes in
ſeerpect
fütamel
cutſbbi

ſerofint
H .

.
Chificat
Güno
Core
cc

Mute

clani
ment
ſoſti
poſt
De
gis:
tüoce
pecla
tettum
lutito
ldei
ſuntine
lohoi
lelicig
inhp

d

lis⸗
rech
.ℳ
tiſu
tnio/
dania
ptiee
mort
Woin
tna
lak
muri
lin
gor
uit
or

Unnsda
ecne
lade nth
wrirto⸗
Gaſngi
puicena
Qönono
ohenecs
niſpent
madonit
Osinniti
om⸗
adorort
nas

ieN
Pani
Miätsh,
ameregal
ctomidet
hengsſin⸗
Srricd
nuncaat
Güttoens
inia;
firdo
loſos
llchn
nnispe
nKc

lingue vↄtinentiã uare.certamĩa et riras

cõpꝛimere.qꝛ H̊ ſilentiũ ei multũ eſt vtile.

ñ pᷣmo agit deptinẽtia lingue int᷑ blaſ/

ppemos ⁊ calũnioſos. ⁊ optat noſcere fi-/
nem vbi hec nõ ſunt. Secũd o diẽ quõs

om̃es ſint ſub vanitate ⁊ caſu.vñ opponit

ſe expectare dñm petẽs liberari. Ibi. Ue

rũtamẽ in imagine Tertio int᷑tot mala

petit ſibi deũ adeſſe ⁊ peccata dimitti.vt. p
ſpero fine exeat. Ibi. Exaudioꝛoöem

AXpectãs expectaui. Titulꝰ In fi⸗/
e nẽ pſalmꝰ dauid. Finis in titulis
pflalmoꝝ multipłr ſumit᷑.aliqñ ſi/

gnificat xp̃ᷣm. aliqñ plenitudinẽ tẽꝑis.ali/

qñ nouum teſtametũ.aliqñ paſſionem vł
reſurrectõʒ xpᷣi. Hic aũt ꝓ nouo teſtam̃to
accipit᷑ qð ↄſũmat.in qð vetꝰteſtamẽtum
mutatũ eſſe oñdit᷑qð eccĩa lõgo tꝑe expe/

ctauit.deſiderãs xpᷣm ⁊ cũ eo nouũ teſta /

mentũ.in q̃ expectatõne multa a diabolo

ſuſtinuit ⁊ occulte ⁊ manifeſte.a qͥb etiaʒ

poſt xpᷣi aduentũ penit immunis nõ fuit
Honet &ů̊ pſalmꝰ iſte relictꝭ cerimonijs le
gis ⁊ ydolatrie ſuꝑſtitõe ad nouũ teſtam̃

tũ accedere Et pmo inducit eccłiam ex

pectaſſe deũ ⁊ accepiſſe eũ.⁊ ab eo nouuʒ
teſtamẽtũ qð ⁊ multi ſecuturi ſunt. vñ ꝑ/⸗

cutit om̃s ſuꝑſtitiões ⁊ inuitatad mirabi
lia dei Secũdo exponit mirabilia que

ſunt incarnatio.iuſticia pᷣdicatiõis.libera

tio hoĩm ab iniqͥtatib.ↄfuſio inimicoꝛuʒ

leticia ſperãtiũ. Ibi.Annũciaui.Et loqͥ
in h̊ pſalmo xpᷣs in ꝑſona mebꝛoꝛ
Earꝰqͥ intelligit ſuꝑ.Titulꝰ In fi

b nẽ pſalmꝰ Dauid. Uel ſic Hiero

nimꝰ trãſfert. In finẽ intellectꝰ fi/

lijs choꝛe.Siẽ legit᷑ in libꝛo numeri Cho

re cũ dathan ⁊ abyron mouit ſeditiöõem õ
Moyſen ⁊ Aaron.ꝓ q̃ a deo grauit᷑ puni
ti ſunt. Fuerũt aũt qdã filioꝝ choꝛe qͥ pa/
tris nequitiã nõ ſunt ſecuti. vñ ⁊ poſtea a
dauid ĩ miniſteriũ domꝰdñi ſunt ⁊ aſſum

pti ⁊ a dño bñdicti ꝓpt᷑ qð etiã in tituł pſal
moꝝ ſepe fit mẽtio de eis.maxime tnpter
nouin interpᷣtatõem ex q̃ ſpũalis intellige
tia aperit᷑ vt ̊ Choꝛe nag calua ria inter
pᷣtat᷑ ꝗfuit loc dñice paſſiõis. U
uariã xppᷣi paſſio intelligit᷑.filijů caluarie fi
lij ſunt paſſionis.qͥ in cruce dñi cũ aplo
gloꝛiant᷑. Et his huiꝰ pſalmi ĩtellect attri
buitur. qͥ credũt xpᷣm.⁊ ſi pauperem eſſe ⁊
moꝛtuũ.tñ veꝝ deu./ Et ſic ẽ ſenſus titu

li. Intellectꝰ ho pſalmi tendes in finem. i.

xpᷣm.attribuit᷑ filijs choꝛe.i.filijs crucis.
Honsẽs vt xpᷣs ⁊ ſi pauꝑ ⁊ paſſus.crela
tur tñ deꝰ Et pᷣmo ꝓpha intelligeẽtesꝭ ſup
egenũ ⁊ pauperẽ ↄcelebꝛat Secũdo xpſ/
de paſſione ſua agitꝗqᷓ ̃m egenũ fuit. Jbi.
Inimici mei.⁊c. Tertio agit de refurre /
ctione.q̃ eſt gł ia egeni.ad ↄfirmãdã ſpem
fideliũ. Ibi. Zu aũt dñe. Et eſt in ho

pſalmo voxtotiꝰxpᷣi.i.capitꝭ ⁊ coꝛꝑis quas

ſi vnihoĩs. Quedã em̃ vᷣba capiti ueni /

unt. qd mẽbris. qdã ꝓphe. ꝛi? phha lodh
tur ĩ ſui ꝑſona.poſtea inducit xpᷣm loqntẽ

⁊ in mẽbꝛis ⁊ i ſe. In mẽbꝛis ibi.Ego di/
xi. In ſe.ibi. Inimici mei.

Uemadmodũ deſiderat. Tituluſ
q In finẽ intellectꝰ vł in ĩtellectu fi
Iiliiujs choꝛe.vt ſupᷣ. Filij choꝛe ſunt
filij calui.i.xpi. in caluo Heliſeo pᷣſignati
q tropheũ xpᷣi.i.ſignũ crucis ĩ frõte coꝛdii-

⁊ coꝛꝑis ſuſceperũt.qͥbo intellectꝰ hꝰ pſal,

mi attribuit Et eſt pſalmiſte ↄtra triſti
cias ſeculi ne nos a dᷣo retrahãt vbi ẽ vor
fidelis deũ deſiderãtis qͥ ſpꝛetꝭ vicjs ad

—

ſonte gre velareplatis diuie aſcedere cu

pit. Honẽs ne ſeculi triſticie aim ĩ deſpe
ratiõem vł tediũ trahat.⁊ a ſancto deſide
rio retrahät Et pmo ofñe deſideriũ hꝰ

fidelis ð eſſe ad deũ Secũdo agit ð cõ

turbatiõibo ↄrra qs rõ ↄfoꝛtat ſenſualita⸗
tem.ſpe ↄſolationis diuine. Ibi. Quare

triſtis es

Udica me deꝰ.Litulꝰ In finem.
i pſalmꝰdauid. Hic loquit᷑ in ꝑſo⸗
nbä⸗pDg eccie int ʒzizania ↄſtitute.ð pꝛei
ſuras ſeculi.petẽs ne ipᷣe a deo retrahant.
Et ppᷣmo ↄq̃rit᷑ de ꝑmixtiõe maloꝝ.⁊ pᷣcat
ab eis ſeꝑari. Secũdo agit de leticia fina
li. p q̃ laudat deuũ in tribulatõe.ibi. Et in/
troibo. Et exh̊ ſepfoꝛtat qui pꝛius triſtis
crat.ꝛd?.
Ervus aurib. Titulꝰ In finẽ pſal /
dð mi filijſchoꝛe ad ĩtellectũ Pſalmꝰ
iſte dirigẽs in finẽ.i.in xpᷣum.attri
buit᷑ filjs choꝛe.i.filijs paſſiõis.ſ.ſanctis

caluaria inter martyribo. ad itellectũ.i.vt ĩtelligant cur
ôis. Uñ ꝑ cal-

martyres deꝰ videt᷑ relinq̃re ſubtrahẽdo

tꝑalia bona ⁊ affligi ꝑmutẽdo.cũ pr̃es an

tiquos iuuerit ĩ manu valida ⁊ eis tꝑalia
abũdant᷑ ↄtulerit.Oð iõ facit.i.tꝑalia ꝑ/

fectis ſubtrahit. vt ampldeſiderẽt᷑ etxna.
⁊ aduerſa infert vt feruẽtiꝰ qᷓ̃rant᷑ futura

e 4

Ver bü abbꝛeuiat.

Aumpfect tꝑalia ↄtulit. vt eos ad credẽdũ
üͤgii⸗ voluit figurari Monets pſalmꝰ
iſte ad ↄtẽptũ terrenoꝝ ⁊ ad appetitũ cele

ſtiũ. Et pmo diſtinguit bñficia dei.oſten
Dens q̃ incipiẽtibo data ſũt in mũdo.⁊ q̃ ꝑ
fect dabunt᷑ in celo Secũdo enumerat

magia qᷓ hic feruũt boni nõ tñ obliti ði Nñc
auũt repuliſti Tertio p̃ᷣcat᷑ auxiliũ vt h̊ af

Hlctis tpe reſurrectõis xpᷣs ſubueniat.Ex
nvrge ⁊c̃.Loquit᷑ aũt ꝓpha in ꝑſona marty

rum ſeu fideliũ ꝑſecutiõem patietium.,.
Ructanit coꝛ men Zitulꝰ In finẽ

e pꝓ bis qᷣ ↄmutabũt᷑ filijs choꝛe.ad
nnntellectũ cãticũ ꝓ dilecto. Canti

xcũ iſtud tẽdens ĩ finẽ.i.in xpᷣm vel ĩ ↄſum
matiõʒ eterne beatitudĩs.habitũ ꝓ hisqͥ
cõmutabũt᷑.i.de veteri hoĩe in nouũ mu⸗/
tabunt᷑ Etꝓ dilecto.ſ.xpᷣo eccĩe ſpõſo.cã/

vt intelligãt myſteriũ ↄiũctõnis dilecti ?

Dillecte.i.xpᷣi ⁊ eccie ſpõſeſue ad quoꝝ lau

ſe eructatuꝝ ꝓmittit Secũdo ĩcipit de
laude ſpõſi laudãs eũ quadrifoꝛmit. foꝛ
ma.a ptãte.a iudicio.ab oꝛnatu.ibi.Spe

cioſus foꝛma.⁊c̃. Tertio laus ſpõſe cãtat᷑

ſubmiſſt etiã quadruplicit᷑.a foꝛma.a gła
ab amictibus.a ꝓle.Ibi.Audi filia Hoc
g̊ canticuʒ merito ðꝛ epythalamiũ.i.laus
tchalami.qꝛ laus ſpõſi ⁊ ſpõſe ⁊ deſpõſatio

nis eoꝝ

nus n refugiũ. Titulꝰ In fineʒ

d plſalmꝰ dauid.filijs choꝛe ꝓ archa
nirs. Pſalmꝰ iſte tendens ĩ finem
id eſt in cp̃m. eſt dauid.i.cuiſſibet fideliſ.⁊
attribuit᷑ filijs choꝛe.i.filijs cruc. habituſ
ꝓ archanis.i.pꝓ manifeſtatõe archanoꝛuzʒ
aduẽtꝰxpᷣi.de qͥb h̊ agiꝭ Pꝛimo nãq; ꝙ;
in aduęetu dñi oĩs ſpes habẽda ſit oñdit᷑ ⁊

in trãſitu apłoꝝ ad gẽétes. Secũdo diẽ

ꝙ eccĩa fundat᷑ in xpᷣo cui gẽtes ⁊ reñ ſubij

ciunkt᷑.ibi. YFlumĩs impetꝰ. Tertio nar/
rat magnalia ĩcarnatõis tꝑe facta.ibi Ue

nite ⁊ videte oꝑa. Ulidẽes pha in xp̃i ad/
uẽtu multas inſurgere tribulatões 3ᷣ eas
2ſolatõe pᷣmuniẽſ.ĩ ꝑſona filioꝝ choꝛe ſen

2

pvona. Ill aũt antiqᷣs taqᷓ rudib: ⁊ adhone

⁊ ſerniẽdũ alliceꝛet.⁊ ꝑ illoꝝ tꝑalia noſrra

uſcũq; fidet de iudea.ad fidei ↄſtantiã

Bnes gẽetes. In finem pſalmus
o dauid ꝓ filijs choꝛe. Pſalmꝰ iſte
eelſt dauid ꝓphe qͥ hic loquit᷑ ĩ voc·
apłoꝝ.habit p filijs choꝛe.i ꝓ ↄuerſis.di
rigẽs ĩ finẽ.i.in xpᷣi laudẽ. Vñ pᷣmo gẽtes
ad q̊s gra trãſiuit ad dei laudẽ ĩuitat. Se
cundo aſcẽſio ⁊ regnũ dei deſcribit᷑ vñ in

ſtãter pſallere monet.ibi. Aſcẽdit

Agn' dñs.Titulꝰ pſalmꝰ vłlaus
m catici filioꝝ vł filijs choꝛe ſecũda
ſabbati. Pſalmꝰiſte qͥ eſt laus cãti

ci eſt filioꝝ vł cantat᷑ filis choꝛe.habitus
ſcdᷣa ſabbati.i.ſcðᷣa die pꝰ ſabbatũ.ſ.die q̃

fec dñs firmamẽtũ.ꝑ qð h intelligit᷑ eccia
ſup̃ᷣ petrã firmata.ð q̃ hic agit᷑. quã vocat

ciuitatẽ.eã ⁊ dñm ei cõmẽdãs. Uñ pᷣmo
agit de fundatõe ciuitatꝭ. quã cõmẽdati/

ue deſcribit Secũdo agẽs gr̃as de aduẽ
tu xp̃i. monet de gdib ecciĩe diſtribuẽdis:

p qs ſaluatoꝛ agnoſci poſſit. Jbi. Suſce/⸗

pimus deus

.— Uaite hec. Tituluſ In finẽ filijs

Ollecte. l. cie 4 a cchoꝛe pſalmꝰdauid Hic agit ꝓpha
dẽ⁊ veneratõzʒ monet pſalmꝰiſte Etpmo
ꝓpha celeſtib epulis ſaginat⸗ pᷣconia dei
S

de amatoꝛiba mũdi. oñdẽs eos cũ
ſua głia ꝑituros.⁊ illos redarguẽs qͥ co/

lũt deũ vt h̊ bñ ſit eis murmurãtes qꝛ ma

li floꝛẽt ⁊ ii pᷣmunt᷑q̃ſi deꝰ ̊ ignoꝛet vł ñ
curet. Un monet filios choꝛe.i.fideles
xpᷣi.vt ĩ mũdo deiecti nõ iõ apꝛeciẽtur ela

tos.Et pᷣmo attẽtos fac ad ea q̃ dicturꝰ ẽ.
Secundo ĩcipit pſeqͥ illa dicẽs ꝙ; xpᷣuſ
nõ redimet ipioſ.ibi.Curtimebo.Tertio
diẽ q̃ impijs ⁊ iuſtis reddẽda ſunt.ibi Di
cut oues Quarto ammonet ne timeãtur
potẽtes.qͥ oĩa cũ luce relinquũt.ibi. Ne ti

mucris
Eus deoꝝ.CTituł pſalmꝰ aſaph.

d. Ulc ſup dictũ eſt aſaph cum alijs

mult pᷣfect? fuit cantoꝛiba ĩ taber/
naculo dñi.hebꝛavce ĩterpᷣtat᷑ ↄgregatio.
grece vᷣo ſynagoga Que h̊ loqͥ? in ꝑſona fi

deliũ xpᷣm expectãtiũ Agit aũt pſalmuſ
de mutatõe legaliũ ſacrificioꝝ ĩ ſacrificiũ
laudis.ſic ſupᷣ egit de mutatõe eoꝝ ĩ ſacri/
ficiũ dñici coꝛꝑis ⁊ ſanguis. Agit etiã p/
mo de vtroq; aduẽtu dni.p pmũ blãdiẽs
p ſecũdũ terrẽs Secũdo vox xpᷣi induci
tur monẽtꝭ. vt relici ſacrificis pecuduʒ
fiat ſacrificiũ laudis. Audi popul?meus.
TCcertio diẽ a ꝗb velit ſacrificiuʒ laudis.
vbi pctõꝛi ſue neqͥtie iputant᷑. Ibi Pctoꝛi
Aagüt, Duo pmivſus ad pmu aduentum. ſe

ltoi
Voꝛe

litateg

fedarg
eni
deniuo
deimt
Men
deleri

Auerte

al
4

inde
gün
llleq
mina
pato
fegni
ci
Nus. 0
dentbi
ftume
tenen
Niir
aſgn
lhen
flos
ſtem
ligſ⸗
duol
liſen
fineh

(äre
chig
nnu⸗
ico
ve
lcſti,
cſen
(tdei
horf
fiale

hie
iih

Mi guẽtes ad ſecundũ pting odelecte ei ponit iriſio.ibi. Nidebunt
me I Aſerere meide. Pfalm dauid cũ ¶Quartodiẽ quõ bomʒ eũ ſe habeat cum
* m venit ad eũ nathan phᷣa. qm̃ itra laude ꝑtcis ↄtrarie.ibi.Ego aut
naſin piſcei Vit ad berſabee. Tituliſte patz er Irit inſipléo. Titulus In finem
iiin hiſtoꝛia libꝛiregũ ð adulterio dauid uum d Intellect? dauid pamalech. Ta/
ni⸗ Vxoꝛe vꝛie. Uñ h̊ pſalmꝰ agit ð mia hkü git hiſtoꝛia libꝛi regũ ð amalechi/
“l litate quã habuit dauid q ſuꝑ ̊ eũ ꝓpha tis à abſence dauid ĩuaſerut ſychelech ci/
n, redarquit. monẽs nos exeplo ipp ad peni nitatẽ eꝰ. Amalech aut ĩterptatptus lu/
ny'rlhoys tẽtiã.Et pmo ponit᷑ depcatio.vbi iudicis gens terrã.⁊ ſignificat antixpᷣm ⁊ eiꝰppłm
weſerice beniuoletia captat᷑ Scdo exauctoꝛitate amaãtes terrena.qͥ in fine mũdi pꝓ viribus
khnscit Dei mãifeſtatꝭ. ↄfidẽtia ablutõis oñdit᷑.ibi vaſtabũt ecciam. Sʒ danid.i. xpᷣs.pcuſſꝰ
chubine Incerta Tertio ex ↄfidentia ſecurꝰ petit amalechitis eã liberabit. Uel km aliã lit/
iſdei Deletiõʒ oĩm pctõꝝ ⁊ plenã reſtitutõʒ.ibi. teram in qua onit Augꝰ ꝓ amalech me/
likerci Auerte Quarto dic qd reſtitutꝰ ꝑſoluat. lech.qꝛ melech interpᷣtatoolẽs vel ꝑturi/
guüon ibi. Docebo ⁊c̃. Quiĩto de edificatõe hie ens. Hic ſignificat᷑ q nũc dolet.⁊ maxime
8 Wihno ruſalẽ ꝓphetat.ibi. Benigne falt. dolebit tꝑe antixpᷣi refrigeſcẽte charitate
i öniini,/ ALiliigd gloꝛiarꝭ.Titulꝰ In finẽ In/ multoꝝ.⁊ parturit donec foꝛmet᷑ xpᷣs in il
Fusdenee gq tellectꝰ dauid cum veniſſʒ dohet lis. ꝓqᷓ increpant᷑ hic hoĩeſ inter q̊s gemit
iſribricis lgladumeꝰ⁊ nüciaſſʒ ſauli.veit dauid · UIñ hic intedit ꝓpha ecciam g antixpᷣm
NbiSle⸗ in domũ abymelech. Ab hiſtoꝛia libꝛi re / vl xuerſos q̃ eᷣ mẽbꝛa ſunt roboꝛare ⁊ cõ
gũ nõ diſcrepat titulꝰiſte.niſi qꝛ ſacerdos ſolari Et pꝛimo ponit᷑ increpatio maloꝝ
Inſniflis ille qͥ hoᷣꝛ abymelech. ibi achymelech no Secundo cõminatio ꝑ finẽ eoꝝ.ibi. Nõ/⸗
Hicigiphe minat᷑.Hiſtoꝛie at myſteriũ ex noĩm ĩter/ ne. Tertio diẽ ꝙ ſalꝰ ſu ꝑturiẽti eccĩe.ibi.
ditisloli Statõe attẽdendũ eſt. Abymelech patr? Quis dabit
—KZ regni interptat x ſt iudeos.æ⁊ vomeiu Eusin noĩetuo. Titul In finez
ringenn regnũ iudeoꝝ. Dohet motꝰ.vydu me?terre d in carminib⸗ vel hymnis. Intelle
mun i nus.ſaul petitio.dauid manufoꝛt vł deſi ctus dauid. cũ veniſſent ʒipheiad
veles derabil aſpectu. .iõ dauid ſit xpᷣʒ.? dohet ſanl ⁊ nuciaſſent ſaul.nõne dauid abſcon
ninrc vdume.i.moiꝰterrenꝰ deſ igt antixp̃um:qͥ ditus eſt apð nos. ¶egit᷑ in libꝛo reguz q;
un⸗ terrenũ genꝰmaloꝝ hoĩm 2 celeſte genꝰfi dauid fugiens venit in deſertũ ziph ⁊ ibi

Ggtill Deliũ ⁊ ſpũaliũ hoĩm. mouebit ꝑ mirabi latuit.qð ziphei nüciauerũt ſaul.ied inde

Tero lia ſignoꝝ. Saul vᷣo ſigt diabolũ quẽ ma fugies ⁊ ĩ ſpelũca latẽs euaſit. Vñ ſumit
rbSi li petũt ĩ regẽ ſuũ.vñ rexfactꝰeſt ſuꝑ om̃s titulus. qʒ tñ nõ de hiſtoꝛia ſʒ de ei ſignifi
düntitur. filios ſupbie. Hic ãt terrenũ regnũ ⁊ cele cato agit pſalmꝰ. Ziphei em̃ interpᷣtãt ſio
bi heii ſte mixta ſüt.i. boni q ſunt regnũ xpᷣi ⁊ ma retes.⁊ ſignificãt illos qͥ iu pñti floꝛẽt co/
bn li q ſunt regnũ diaboli ⁊ antixpᷣi.⁊ de his pia tꝑa liũ.q̊ꝝ głia eſt ve flos feni.qͥ hodie
Umpiard. dDuohby generiboagit iſte pſalmꝰ.Eſt ̊ titu floꝛet ⁊ cras ĩ clibanũ mittit᷑ Inter hos la

baumtis liſenſus. Intellectꝰdauid ꝓphᷣe.tendẽs in tet dauid.i:ſancti moꝛtui mũdo. qᷣꝛũ vita

niuten fiuinẽ h aperit᷑.quẽ habuit deh̊ qð factũ eſt abſcõdita eſt cũ xpᷣo in deo. Hos ꝓdũt ʒi
hnin 5 ci veniſſʒ dohet ydumeꝰ.i.antixpᷣs ył ter phei regi ſoul.cũ ad regnũ moꝛtis trahe/
. renũ genꝰ hoĩm impioꝝ.qͥ ſunt coꝛpꝰeiꝰ.? re moliũtur.Et h̊ eſt intellecꝰ Dauid.i.x
fnvan annũüciaſſʒ ſauli.i.diabolo eiꝰ qauxiliũ pe / phete vel alteriꝰ cuiuſcũq; viri ſpũalis. qͥ
nefi tedo.vl eũ in regẽ poſtulãdo. Annũciaſſʒ intelligit floꝛẽ maloꝝ tranſituꝝ. Et iſte in
ſine inq;. veit dauid/ i.cps.iĩ domũ abymelech tellectꝰ eſtin carminibo vel hymnis. id eſt
. len, ideſt.ĩ regnũ vl ſynagogã iudeoꝝ.⁊ iñ ad in laudibo.qꝛ hoc intelligẽs ſcit ꝙ etiam ĩ
iĩ eccĩam fideliũ q̃ ſynagoge ſucceſſit:⁊ fctã aduerſis laudãdꝰeſt deꝰ.Et h̊ ſcit ille qdi
blinlis eſt dei regnu. Monet ů h̊ pſalmꝰ vt ro rigit aciẽ mẽetis in finẽ.i.in nouiſſima nõ
SD boꝛent᷑ fideles ↄ antixpᷣm ⁊ cõplices er.qͥ in pñtia Monet ůᷣ in aduerſis laudare
ecuan finalit inuaſun ſunt xpᷣm ⁊ e regnũ.Ethᷣ tdeũ Et pᷣmo ſunt vᷣba ecciĩe oꝛãtis ⁊ latẽ
nlenee. mMo iĩiuehit in doech.i.antixpᷣm. vt gᷣ euʒ fi/ tis inter ziphęos cuiꝰbonũ int? eſt ⁊ mer
nlice. deles roboꝛet. Scðdo agit ð celeri fine in ces occulta Scðo dic qͥd ſibi ⁊ zippeis
iſu iqui.ibi.Pꝛopterea de deſtruet te Tertio faciat deꝰ.vũ ſoluit laudes.ibi.Ecce em̃
num

e 3

.
.

„ „7

eę minibo vl hymnis ĩtellec dauid

Per dauid hic ĩtelligit eccia. que
ſũmope aduertere dʒ in q̊ malo nunc eſt.

a ᷣ liberari optat plangẽs int mala ſecki.
quia nõ eſt in pñti incolatu locꝰ gaudij ſʒ
meroꝛis.⁊ huiꝰrei intellect eſt in carmi/
nib vel hymnis.i. in laudibi. vt hoc intel
ligens ſy deũ laudet.qꝛ ſy laudãdus ẽ ſi/
ue erudiat nos aduerſis
qð fit ſi dirigit mẽtis acies in finẽ.id eſt in
Fmreliamnen tiõem.⁊ loquit᷑
.

ꝑſona hoĩs puſillanimis ĩ tẽpeſtate poſi/
ti Et pꝛimo ponitoꝛõ ↄtra fluctꝰ ſeculi
Secũdo iſte puſillanimis iã in ſolitudie
ſaluꝰ:ſperat auxiliũ dei ⁊ impᷣcat᷑ ci
Ihi. Expectabã Tertio affirmat qͥd ſibi

Z illis fiat alternatim ꝓcedendo.ibi.Ego
biſte vn? qͥ de paſſiõe xpᷣi

aüt. Et eſt pſal

„

reſurrectiõe lat? agunt

Ilerere mei. Titulus In finem
m pꝓpplo qa ſanctꝭ lõge factus ẽ ipſi
Odlaguid ĩ tituli inſcriptõe cũ teneꝛẽt

ecũ allophili in geth. Hictituł ꝑtim ſum/

ptus eſt ex euãgelio.vbi legit᷑ ð inſcriptõe

tituli ꝑ pilatũ in cruce xpᷣi ꝑtim ex libꝛo re
gum. vbi habet᷑ ꝙ dauid fugiẽs ſaulẽ veit
ad achis regẽ geth.qᷓ eſt ciuitas allop hilo
rum. vbi legit᷑ fuiſſe ꝑegrinꝰ ſʒ nõ retetus
iõ nõ litteraliter ſʒſ pũaliter intelligẽdum
eſt. vt ſit ſenſus. Pſalmꝰiſte tendẽs in finẽ?
id eſt in xpᷣm. eſt ꝓꝓplło ſaluãdo.qͥ a ſanct·

lõge facteſt.b appꝛopinquãt quixpᷣum
recipiũt in tituli inſcriptõe. Populꝰ autẽ

qui eſta ſanctis lõge fact.eſt in tituli ĩſcri

ptione.cui ↄtradicit.eſt tam popułiude⸗
q; oĩs qui nõ vult habere regẽ xpᷣm.⁊ ipſi

idem ſunt qͥ tribulãt eccĩam.i allophili.i.
alienigene a xpᷣi noĩe alieni.cõtradicentes
inſcriptioni tituli. factꝰ ſcʒ ipᷣi dauid.id c.
xpᷣo in cruce pẽdenti.cũ tenerẽt eum allo/
phili.i.pſecutoꝛes ſui. in geth.i. in toꝛcula
ri.ſ. in pſſurꝭ paſſionis.ſicut ⁊ adhucĩ co2ꝛ J 2
RPiipe me. Titulꝰ In finẽ. ne coꝛ
e rumpas vel diſperdas dauid ĩ ti/

poꝛe ⁊ mẽbꝛis eccĩe multipliciter pᷣmitur

Igeo hic pᷣmo eccĩa velut vua in toꝛcu
lari ab allophilis pᷣſſa.ſummatim tagens

tribulatiões.finꝗliter in deo ſi perãs. dicit
ſe nõ timere n

is ſiue ↄſolet᷑ letis.

ic eccĩa ſiue in ꝑſona ſua ſiue xpᷣiquaſi ĩ

uibus

lere Secundo enumerat mala
qWue ſuſtinet.exq;bus tandẽ fit inimicoꝛuz
ↄuerſio. Ibi. Tota die. Tertio iam ve
lut de malis ſeculi libera.laudẽ cãtare ſe

Xaudi deꝰ. Zitulꝰ In finez icar pPmittit. IJbi. In me ſunt dex.
AIſerere mei deus. Titul? In fin⸗

m ne diſperdas vel conumpas Da/

uid in tituli inſcriptõe cum fugez
a facie Saul in ſpelũcam. Legit᷑ in libꝛo
regum ꝙ; Dauid fugiẽs ſaul venit ad lo
ca tutiſſima engaddi.vbi abſcõditꝰ ĩ ſpe/
lunca latuit.qð tangit titulꝰ ſed hoc ab hi
ſtoꝛia retrabit.qð de tituli inſcriptiõe diẽ
quia nullꝰtitulꝰ legitur fuiſſe inſcriptꝰda
uid quẽ ſaul vellet coꝛrumꝑe.ſed xpᷣus q
de dauid natꝰeſt. inſcriptꝰeſt titułꝰ quẽ po
pulus iudeoꝝ coꝛrumꝑe voluit.ſʒ qa per

ſanctũ ſpũm ſcriptũ erat.ne coꝛrũpas.qit

Pilatus.Qð ſcripſi ſcripſi. Spelũca vᷣo

caro vel ſepulcrũ xpᷣi accipitur. vbi latuit

iudeis incognitus. E ſt ergo tituli ſenſus

Plalmus iſte diniges nos in finem. id eſt.
in xpᷣm. hoc agit ne tu pilate vel alius qui

cunq; diſperdas vel coꝛrumpas dauid.i.

xpᷣm in tituli inſcriptione.id eſt.negando
xpᷣm eſſe regem.quod tituli inſcriptio cõ/
firmabat. Cum fugereta facie
eſt. cognitiõe iudeoꝝ in ſpeluncã.ſ.carnis
id eſt. carne tectꝰ.vel in ſepulcro abſcõdi, ½
tus. LCaro em̃ vel mors que in ſepulcro
patuit: iudeis xpᷣi diuinitatem abſcondit.

Agit ergo pialmꝰ iſte de paſſione xpᷣi⁊

reſurrectiõe monẽs ne quis titulo crucis
ↄtradicat.ſʒ xpᷣm regẽ credat. Et pmo
ppheta loquens in ꝑſona dñi. quaſi inter
mala exclamat ⁊ pꝛedicit liberationem
Secũdo ꝑ quid liberatus ſit.⁊ de ùb di

cit. IJbi. Miſit deꝰ Tertio poſt reſurre

ctionem laudes pꝛomittit. Ibi. Paratuzʒ

coꝛ meum

— vere vtiq;. Zitułꝰ In finem. ne

s coꝛrumpas vel diſperdas Dauid
in tituli inſcriptiõe. Patet vt ſupᷣ.
Et pmo ponitur expꝛobꝛatio iudeoꝛum.
ne ſimilia faciamus. Secũdo que eis fit
retributio dicit.ibi. Deꝰↄteret. Tertio oñ

*

bi. Letabit

tuuli inſcriptõe.qñ miſit ſaul et cu/

ſtodiuit domũ eiꝰ vt ĩterficeret eũ. Patet
vt ſupꝛa.niſi ꝙ addit᷑ exli.regũ.qꝙ ſaul q/
rẽs interficere dðᷣ.miſit ſatellites ſuos vt
cuſtodirẽt domũ eꝰ.⁊ eũ mãe exeũtẽ occi
derẽt. ð q̃ tũ hiſto.ñ agit pᷣs.ſʒ dee ſigto.

Saul. id .

ditur coꝛrectio iudeoꝝ de vltiõe iniꝛtum

Uid
cüxp
direſe
corpa
ieſt.
nopo
ne qs
hat⸗
puste
noo
ltg,o⸗
gfim
ſodeo⸗
lioaff

lc

d

ſuc
kin
ny
lip
mo⸗
ſiliü
qa
ooin
diai
dan
Poſer
ml.
wöͤlee
dicte

ſicie

crin
eſſ
ſub
ſmie
elat
oſhs

ccax

Et he

eken.
eteri

lſcep

guity
luin⸗

ſif
Gnt
boop
ins
or

Dind
as da⸗
mfugez
Ulnlbo
mitad lo,
ditiſpe⸗

Tbocsbhi

npröedic
ſmnorda
Utöus
vareho
caper
ios
üc ſo
Wünit
wliſenrs
miack.
tliusqyi
danidi.
neganco
monoco/
Aulid
iamis
ablii/
lo
(orar.
nette
ucs
töno
ſüinter
Nen.
de
Lwone⸗
Panmg;

fineme
1sdand
n nn
own.
ſt
moon
nichum

ſuper lbꝛo pſalmonfi

VUnñ dauid xpᷣm ſignificat. domꝰ eꝰ ſepul
crũ xp̃ᷣi.ſaul regnũ iudeoꝝ.qͥ miſer̃t cuſto

dire ſepulcꝝ vt ĩiterficerẽt eũ.⁊ ſi nõ tunc
coꝛꝑaliter.qꝛ iã interfecteſt.tñ ſpũaliter.
id eſt.nomẽ eiꝰ⁊ famã ſue reſurrectõis qð
nõ potuerũt.Qõð pᷣuidit hic ꝓpha.monẽs
ne qͥs regno eiꝰ qð in tituli inſcriptõe deſi

gnat᷑ ↄtradicat.⁊ loquit᷑ hic totꝰ xpᷣs.i.ca/

pus ⁊ coꝛpꝰ.q̃ſi ab inimicꝭ⸗ obſeſſus. Et pᷣ
mo oꝛat liberari aſcendendo ab imis ad

alta. oꝛãs etiã ꝓ ſalute gentiũ. Secundo
affirmat ſalutẽ gentiũ.oꝛans etiã p ſalute

iudeoꝝ. Ibi.Cõuertent᷑ ad veſperã.Ter
tio affirmat᷑ ſaꝰ iudeoꝝ.⁊ vtroq; ꝑiete col
lecto gtes agunt᷑. Ibi.Cõuertẽtur
Eus repuliſti. Titulꝰ In finẽ pꝛo
d hies qͥ cõmutabunt᷑ in tituli inſcri
Prltione ipᷣi Danid ĩ doctrinã:cum
ſuccẽdit meſopotamiã ſyrie.vł ſyriã ⁊ ſy/
riam ſobal.⁊ ↄuertit ioab.⁊ ꝑcuſſit edom

in valle ſalinaꝝ duodeciĩ milia. JIn Para

lippomenõ legit᷑ꝙ naas rege amonitarũ

moꝛtuo.miſit dauid nũcios ad ↄſolandũ

filiũ e amon.Cui ſuggeſſer̃t pᷣncipes ſui
ꝙ cauiſa exploꝛãdi miſiſſet.iõ amon nũci/

os iniurioſe remiſit. vñ poſtea dauid vin/
Ddictã ſumpfſit. Legit᷑ etiã in libꝛo Regum

ꝙ dauid ꝑcuſſit adadeʒzer regẽ iobal.q̃ eſt

ꝑs ſyrie.capta vᷣo ſyria ꝑcuſſit ðᷣ edom.xi
milia. Has hiſtoꝛias tagit titulłꝰ.ſʒ qꝛ ibi
nõ legit᷑ ꝙ dauid ↄuertit Joab.vel q in pᷣ
Dictis vaſtatiõibo aliqͥd ſuccẽderit.iõ ſup

ficie relicta ad ſpũalẽ ſenſum dirigũtur. 4

ex interpᷣtatiõe nominũ ſumit᷑. Interpᷣtat

em̃ meſopotamia eleuata vocatio Syria
ſublimis. Sobal vana vetuſtas. Joabi/
imicꝰ. Edom terrenꝰ. His oĩb ſignificãt᷑
elati magnuiudine terrene vanitatꝭ.quos
om̃s xpᷣs igne charitatꝭ quẽ miſit in terrã
accẽdit.⁊ ↄuertit inimicũ ad fidem ſuam.
Et ꝑcuſſit edom.i.terrenos:vt viuerẽt ce
leſtes. Pꝛo his g qui ſiccõmutabunt᷑o
veteri vita in nouã.in tituli inſcriptiõe.i.
ſuſcepto xpᷣi regno.pꝑ fidei ſue doctrinã lo
quit᷑ pſalmus iſte & aũt duodecim mi

lia in valle ſalinaꝝ pcuſſos eſſe diẽ titulꝰ.
ſignificat ꝙ totꝰmũdꝰqͥ in duodenario tã
q; in numero ꝑfecto deſignat᷑a q̃ttuoꝛ oꝛ
bis ꝑtibo ad fidẽ ſancte trinitat. ammoni
tus ꝑ duodecim apłoꝝ doctrinaã.pcuſſuſ
ad ↄtritionẽ᷑.⁊ vocat:eſt ad ſalutẽ. Et h̊ ĩ
valle ſalinax iin humilitate ſapietie xpᷣi/

ane. Uallis em̃ humilitatẽ ⁊ ſaline.ſapiẽ/
tie ſapoꝛẽ ſignificat. Intẽdit ů̊ pꝛophe/
ta docere beatã eſſe ↄtritiõem ſeculi.ꝑ q̃m
ꝓbat om̃s hoĩes cõmutãdos de tpalibus

ad eterna Et pꝛimo referunt᷑ ꝑcuſſiones

facte ꝓ eternis penis vitandis Secũdo

agit de lib eratone. gua pᷣcatur ⁊ affirmat.

Ibi. Ut liberent᷑. Loquit᷑ autẽ in voceꝑ/

cuſſoꝝ in meliꝰ mutatoꝝ

Faudi deus.Titulus In finem.

e in hymnis pſalmꝰ dauid. Hic eſt
„ vYox eccleſie laboꝛãtiſin terra.qua
ſi vniꝰ homĩs.ſed nõ eſt vnus homo qui

a finibus terre clamat.que ⁊ ſi laboꝛet in/

ter impedimẽta ſeculi.deũ tamẽ laudare

nõ deſinit. ideo intitulatpſalmus in hym

nis.id eſt.in laudibo exhibitis Dauid.id ẽ

xpᷣo. Etpꝛimo eccleſia vndiq; pᷣſſa oꝛat

ſeperſeueraturã. ⁊ ꝑ qd indi
do iam audita de hereditate habẽda affir

mat. vnde laudes ꝓmittit. IJbi.Quoniaʒ

tu deus .
Onne deo. Titulus In finẽ p idi
n thim pſalmꝰ dauid. Patet ſupꝛa.
Pſalmꝰ iſte eſt dauid ꝓphete habi
tus ꝓ ydithim.id eſt. ꝓ tranſiliẽte.ſcʒ a ter
renis ad celeſtia. Monẽs pigros illuc ſe/
qui ⁊ laudãs locũ quo tranſiliẽdo puenit
Et pmo/pheta loquẽs in ꝑſona trãſili

cat Becũ‚/

entig.rũdet inuidis volentibus decipere.

Secundo ſe ſubijci hoꝛtat᷑⁊ reliq̃s ad
idem monet.ibi. Uerũtame deo ſubiecta
eſto Tertio errãtes expꝛobꝛat ⁊ monet

in deo.nõ in caducisↄfidere.ibi. Uerũtũ

vani.Et h̊ eſt pncipał intẽtio pſalmi.
Eus deꝰ me? Titul? pſalmꝰ Da/⸗
d uid cũ eſſet i deßto idumee. In li/
bꝛo regum legit᷑ ꝙ dauid fugiens

ſaul abſcõdit ſe ĩ deſerto idumeoꝝ deq̊ tñ
nõ agit pſalmꝰ.ſʒ ð e ſignificato Uñ pſal
mẽiſte attribuit᷑ Danid loq̃nti ĩ ꝑſona ec/

cleſie de his q̃ ſuſtinuit cũ eſſʒ ĩ deſto idu
mee.i.ĩ ariditate huiꝰ ſeculi.vbi ipᷣa ſitit ⁊
mĩam a deo pijs pᷣcibo expetit.donec et᷑na
capiat.docẽs nos ſuo exẽplo bñ ↄuerſari
in medio hꝰnatõis pᷣue atq; ꝑuerſe. Et pᷣ⸗

mo dicit eccłia quõ ſe habet in deſerto.vi

delicet ꝙ ipᷣa neceſſitatib huiꝰ vite eſtuãſ

ad deũ clamat ⁊ eũ videre deſiderat.queʒ
⁊ laudat ⁊ id ampliꝰ agere optat. Scdo
exponit bona ⁊ malavtriꝰq; ꝑtꝭ.ſ.ð difficł
tates h ſexli qs patit dſecuritate ſuã eſſe

*

exdeo.in qua memoꝛ eſt eꝰꝰ.memoꝛãs in
imicos perituros.⁊ regẽ ſuũ cũ ſuis leta/
tuꝝ. Ibi. Sic memoꝛ fui.Et loquit᷑ hic ĩ
ꝑſona capitis ⁊ mẽbꝛoꝝꝛ

Faudi deus oꝛoõem meã Titulus

ę In finẽ pſalmꝰ Dauid. Hic agit
de paſſione xpᷣi ⁊ reſurrectõe.⁊ loqͥ
tur totꝰxpᷣs.i.caput ⁊ coꝛpꝰ Honẽs ĩ paſ
ſionibe ſperare ĩ dĩñõo Et ppmo enumerat
que ꝑtulerit ⁊ quõ ſe ↄtra habuerit.vt ĩ ſi⸗/
milib paſſionibo ſpem in dño habeamus
Secũdo iudeoꝝ pꝛauitatẽ irridet.ibi.
Sagite
E decet. Titul? In finez pſalmꝰ
t dautid. canticũ hieremie ⁊ aggei et
ezechielis de vᷣbo pᷣdicatiõis vel

de populo trãſmigratiõis cũ inciperẽt p/

ficiſci.Note ſunt hiſtoꝛie qualit᷑ filij iſra/
el de hieruſalẽ tranſſati ſunt ĩ babiloniaʒ.
Ded qͥa omiĩa in figura noſtri ↄtingebãt
eis.hec ad nos ſpũ aliter referenda ſunt.
Eſt ergo pſalmꝰ iſte canticũ.i.exultatõ
populixpiani pus ꝑ peccatũ in babiloni

am.i.in ciuitatẽ dyaboli tranſmigrantis

In hac quoq; vite miſeria ꝑegrinãtis.ſʒ
poſtea in hieruſalẽ.i.in ciuitate dei ꝑ gra

tiam redeũtis ⁊ incipiẽtis ꝓficiſci.quã ſpi

ritualem liberatiõem pᷣuidẽtes ꝓphete ĩ ti
tulo nominati gaudebãt Intẽedit ̊ hic

pſalmus nos ↄſolari in hoc exilio ne quiſ
deſperet.quia certificat reditũ.? ꝑ quem
fiat.⁊ que diuitie ſint reuerſis. Unde pꝛi

mo ꝓpheta in voce reuertẽtium leiꝰcantat

⁊ affirmat reditũ ⁊ pᷣcatur Secũdo lau/
des dei ⁊ vᷣtutes deſcribit.ibi Spes om/

nium finiũ terre.

Vlbilate deo.Zitulus In finem

¶ canticũ pſalmi reſurrectõis. Can
ticum iſtud dirigẽs nos in fineʒ.i.
in xpᷣm.vel in future beatitudinis cõſum

mationẽ:eſt reſurrectiõis.quia hic ẽ exul/

tatio de reſurrectiõe tam capitis que pᷣceſ
ſit. q;; etiãõ membꝛoꝝ que futura eſt. Et ðᷣꝛ
canticũ pſalmi.quia ꝓ ſpe reſurrectionis
monet ad bñ oꝑandũ ⁊ ad iubilũ et pſal/

mum. Et pmo monet om̃s de reſurre/

ctione xpᷣi gaudere que oĩbus dat vitam.
Secũdo incipietes inuitat ad oꝑa dei
ↄſiderãda.vt vna fides iũgat.q̃s vnũ pꝛe

mium expectat. ibi. Clenite ⁊ vigete Ter
tio monet getes bñdicere deü.qͥ licetpbet ſa.Quin
tribulationibo ñ ducitad regnu ibi⸗.Bu lanctitate poſitiapit. Ego ſum panex

dicite gẽtes Quarto iteꝝ monet nõ iã ru
des ſʒz deuotos exẽplo ſue liberatõis ãpli
us ↄfidere ĩ dño.ibi.Uenite ⁊ audite.⁊c.
Eus miſereat᷑ noſtri. itulꝰ In

d finẽ in hymnis pſalmꝰ cãtici Da/

nigd. Pſalmꝰ iſte dirigẽs in finẽ ðꝛ
canticũ.qꝛ eſt exultatio de bñdictõe q̃ per
aduẽtũ xpᷣi oĩiba dãda erat.Et ðꝛ canticuʒ
pſalmi.qꝛ monet ad bñ oꝑandũ.ſ.ad lau/

dem dei. ⁊ ideo eſt in hymnis.i.in laudibꝰ

exhibendũ Dauid.i.xpo Pꝛimo ergopᷣ
catur benedici vt habeatur noticia ſalua

toꝛis Secũdo hoꝛtat᷑ofiteriꝓ directõ
ne⁊ iudicio.ibi.Cõfiteant᷑. Tertio ea⸗/
dem AeHornr Nad aliud tẽdes

ibi.Cõfiteãtur. Per hoc aũt qꝙ in vltimo
vᷣſu ter nomĩat᷑ deꝰ.notat᷑ trinitas ꝑſona
rum a qua bnñdictio poſtulaa k
XLurgat de. Litul? In finẽ. pſal/
eęe mus cantici dauid. Hic agit phe

tia de exaltatõe xpᷣi ⁊ eccĩe.⁊ inimi
coꝝ deiectõe.vt bonos letificet et malos
terreat. Gonẽs pſallere deo et exultare

Et pꝛimo dicit quid malis boniſq; futu/

rum ſit cũ xpᷣs exurget ad iudiciũ. Secũ/

do agit de verbo euãgelij erhibito hoĩbo
ꝑ xpᷣiegreſſum.i.ꝑ incarnatiõem. q̃ velut

a patre egrediẽs ad hoĩes ingreſſus ẽ.ibi.

Dens cũ egredererꝭ.Tertio agit ð dona⸗/

tionibo xp̃ᷣi aſcẽdentis.ibi.Dum diſcernit

Quarto oꝑpatiões dei exponit.ibi.De no

ſter. Quinto pꝛecat᷑ ⁊ affirmat vt eccia di
latetur ⁊ ↄfirmet᷑.ibi. In eccłijs. Dexto

dicit ꝙ veniet xpᷣs ad ludiciũ qui aſcẽdit.
ibi Pſallite

Aluũ me fac. Titulꝰ In finem p

s bhis qͥ ↄmutabunt᷑ iidauid.Due
ſunt cõmutationes. Una ð bono

in malũ.qua cõmutatꝰeſt Adam. Alia de
malo in bonũ.⁊ de bono in meliꝰ.qua cõ
mutant᷑ fideles ꝑ xpᷣigr̃am. Etꝓ his agit
iſte pſalmꝰ. ⁊ eſt vnꝰ eoꝝ qͥ dexpᷣi paſſione
⁊ reſurrectõe latiꝰtractãt. Monẽs ad lau

dem ꝓ cõmutatõne fideliũ ꝑ ipſum facta.
Et pmo pcatur xpᷣs clamãs ad patreʒ

ſaluꝰ fieri.quia multa patit᷑.quantũ ad ſe

gratis.ſʒ que aliꝰ rapuit ſoluit:· Secũdo

q̃ ſoluerit exponit.ibi.Detu ſcis Tertio
pᷣdictis malis oꝛõem opꝓponit.Ego vero.

Quarto pᷣ aduerſarios ꝓphetat.Fiat mẽ/
ſa.Quinto diſpẽſationẽ incarnationis ⁊

d

ſine⸗
ſdeſtoi
oneq
riaglo⸗
iitſeaot
ſere

cgenos
Ulentt

4

(omer
doſt
dlur
i
in
bi
femi
entin
diri.
pmica
fuerun
ptinea
debion
llsccti
gluhe
flitit
ttonen
Ghin⸗
mcope
p
dib
hoflt
heccat
nicl
erent
neono
ingrocn
wopene
nwom
tdeg
ſneſte
llis.

tl

iäm
sipli
iene,
ad
Sinfined
öeöper
amna;
oolun⸗
Ulnah
vowö
llnr
diras
moer

fne ir
Prbe
ietinmi
tanrios
lulne
nlt
gub..
dona/
Cant
Doo
indi
Oo

dn.

minen,
dnade
öͤbc
1n
Mo
Nng
unticde
Saic⸗
on
Firn
giins
Ne

— — — . —
M è”ůſ =
ʒH

ſuper libꝛo pſalmoꝛi

Eus in adiutoꝛiũ Titulꝰ In finẽ

d plſalmꝰ dauid in rememoratõe ꝙ;

ſalnũ eũ fecit dñs. Pſalmꝰiſte di/⸗

rigens in finẽ᷑.i.in xpᷣm attribuit᷑ Dauid.
id eſt oĩ inſto.qͥ hic loquit᷑in rememoꝛati
one ꝙ ſaluũ eũ fecit dñs. Uñ ĩ hac memo
ria gloꝛiatur.nõ in ſe.ſʒ in vᷣo ſalutari ſuo

t pꝛimo in ꝑſona cuiuſſibet iuſti pe/

tit ſe adiuuari vel ſaluari ⁊ malos erube/

ſcere Secundo monet letari bonos q̃ſ

egenos deus adiuuat ⁊ liberat. Ibi.Ex/

ultent ⁊ letent᷑.
2 Nte dñe ſperaui.Titulꝰ pſalmuſ
i dauid filioꝝ Jonadab ⁊ pꝛioꝛum
captiuoꝝ. Hic pſalmꝰtotus eſt de

cõmendatõe gratie.vt tota ſpes noſtra in
deo ſit. nõ in noſtris virib QOð aũt fili

oꝛum Jonadab fit hic mẽtio.hoc ideo qͥa

iſte cõmendat᷑a hieremia ꝓpter obediẽtiã
quã ipᷣe ⁊ filij eiꝰ deo ſᷣuauerũt. Uñ ⁊ deꝰ
bñ̃dixit eis ꝓpter obediẽtiam.eoſq; ꝑ Hie
remiã obijcit filus iſrael.q ꝓpterinobedi/

entiam trina vice captiuati ſunt. Cuʒ vᷣo

diriſſet filioꝝ ionadab adiecit ⁊ eoꝝ qui
pmi captiui ducti ſunt. non qꝛ illi captiui
fuerunt.ſed potiꝰ oppoſiti ſunt filijs iſrael

captiuãdis peccato inobedietie Sʒ cũ
de his nõ ſonet pſalmꝰ potiꝰ de nobis ſpũ
alis eſt intelligẽdus. Jonadab em̃ interpᷣ
tatur ſpõtaneꝰdñi.i.qui ex volũtate ſᷣuit.

filij aũt eiꝰſunt filij obediẽtie.ſ.qui ex dile
ctione ſeruiũt.Qui pmi captiui dicuntur

qꝛ ꝑ inobedientiã pᷣmi homĩs in quo om
nes peccauer᷑̃t ſub lege carnis captiui ſũt.
vel pᷣmi captiui intelligunt᷑ nõ filij Jona/
dab ꝑ quos intelligimꝰ obediẽtes.ſʒ poti
us filij inobediẽtes qͥ nolũt coꝛrigi.⁊ ideo
peccato captluati. Eſt ̊ pſalmꝰiſte Da
uid ꝓphete.qͥ cantat filijs obediẽtie vt ꝑſe
uerent ⁊ filijs inobediẽtie vt deſiſtãt.om/
nes monẽs ne falſo de ſeipſis pᷣſumant.ſʒ
in gratia dei gtis data ſpem ponat Etpᷣ
mo petit iuſtꝰa captiuitate in qua natꝰeſt
⁊ ab omnib malis liberari. Secundo
agit de gratia danda temꝑe ſenectutꝭ ⁊ ſe
nij. Ibi. Ne pijcias. Tertio dicit cui ꝑ

ſone ſit gratia.⁊ que gratia.Deus quis ſi

milis. ..
Euius iudiciũ tuũ. Titulus In ſa
d lomonẽ. Salomon interpᷣtat᷑ pa
Cälificus.qð veriſſime xpᷣo cõgruit.
qui mediatoꝛ dei ⁊ hoĩum nos recõcilia/

nit. Jõ in eu dirigikpſalmiſte. qꝛ cöõmen

datur ipᷣe hic.̃m vtrãq; naturã monẽdo.
vt xpᷣm veꝝ regẽcredamꝰ Et pmo agit

de ludicio optãdo illud dari filio Secũ

do agit de eodẽ affirmãdo qð optauerat.
Ibi. Ju dicabit. Tertio dicit qͥs ⁊ quał
ante veniet rex ille ĩ futuro iudicaturꝰ.De
ſcendet ſicut pluuia Quarto agit ð oꝑi/
bus eiꝰ. Quia liberabit. Quinto agit de
honoꝛificẽtia regis.Et viuet Sexto mo
netom̃s laudes ei dicere.ibi.Sit nomen
eius Septimo ipᷣemet ꝓpheta deo laudeſ
eructat. GBñdictus dñs. Et moꝛe pnci/
pis oĩbo dictꝭ ſubſcriptiõʒ ꝓ ↄfirmatione
ſubiſcit i vit fiiier«
am bonꝰ iſrael. Titulꝰ defecert
q hymni dauid filij Jeſſe pſalmus
aſaph. In titulis ſepe nomen Da
nid reperit᷑ſed pᷣter ſolitũ hic addituʒ eſt.
filij ieſſe.qd ideo factũ eſt qꝛ hic agitur de
hoc fecen tlaudes vel hymni danid ñ
Epi filij dei ſed filij ieſſe.i.iudaici płi qͥ per
illum regem ſignificat᷑. Cuiꝰ laus defice
re dicit᷑.qꝛ illo tꝑe quo latebant ſpũalia ꝓ
regno illo vbi regnabat hõ filius ieſſe ⁊ p
huiuſmodi carnalibo carnalis popułꝰlau

dabat deũ. ſed regno illo ⁊ ceteris tꝑalibꝰ

deficiẽtibs deficit laus nõ dauid filij dei.
ſed dauid filij ieſſe.i.carnalis populi.Et
attribuit᷑hic pſalmꝰ aſaph.i.ſinagoge fi/

deli nõ iam carnaliter ſed ſpũaliter.nec p

temꝑalibo ſʒ ꝓ eternis deo ſeruiẽti. Mo
nens etiã vt nõ ꝓ tꝑaliba ſed⸗ eternis de⸗
um laudemus Et pꝛimo Aſaph deſcri
bens nequiciam maloꝝ dicit ſe zelaſſe p/

ſpera eoꝝ tamẽ inde coꝛꝛectũ et coꝛrectus

alios coꝛrigit. Secundo exponẽs ſuuʒ

alioꝝ erroꝛem dicit ſe inde reuerſum ad

melins cõſilium. Ibi. Ideo cõuertetur.
LTCertio aperit quid didicit in ſanctus/
rie dei. Uerüũtamen Quarto cõparatpᷣ
miũ celeſte volũtati ſue ⁊ ſe arguit.Quid
em̃ mihi M
Xquid deꝰ. CTitulus Intellectuſ
vy alſaph. Aſa ph hebꝛaice. grece ſv/
nagoga.ͥ hic loquit᷑ vñ h̊ aperit᷑ i
tellectꝰ ſynagoge.nõ carnałſʒ iam fidelis
q̃ intelligit ꝙ veritas venit figurꝭ ablatis
7 ꝙ eterna nõ tꝑalia q̃rẽda ſunt. Honẽa
relictꝭ figurꝭ trãſire ad vᷣitatẽ. Et qꝛꝓphe/

ta pᷣuidebat vaſtatiõʒ hiertm ꝓprrepugnã

tiã quã factura erat vᷣitati occidedo xpᷣm.

Ideo hãc vaſtationẽ hieruſalẽ lamen tat᷑
7 deploꝛat. Et omo deſcribẽs enerſiõz

hieruſalẽ:querit cauſam quare fuerit q̃n

ammirãs ⁊ cõquerẽs ⁊ pᷣcaturꝓ repullio

populo ⁊ vltionẽ in deſtructoꝛes Secũ

Do oſtẽdit ſalutẽ vbiq; factã in aduẽtu x-pi

Ibi. De aut ¶ Tertio ꝙ vbiq; fit pᷣeat fi
eri iudeis. Oemoꝛeſto.

Pnfitebimur tibi. In finẽ ne coꝛ
c rumpas vel diſſipes Pſalm? can
tici alaph.Pſalmꝰ iſteqͥ monet ad

bñ operandũ eſt catici.quia de remunera
tione eterna. Et eſt aſaph.i.fidelis ſyna/

goge dirigẽs in finẽ.i.in beatitudinem.ne
coꝛrũpas vel diſſipes.i.ne violes ſpem qᷓ
habetur in ꝓmiſſione dei.ſed ſit tibi certa

eis ꝓmiſſio.vt ꝓſpera ⁊ aduerſa deſpicias
⁊ in dei pmiſſione gaudeas Honet ergo
pſalmꝰiſte ne qͥs ſuꝑbus ð ſe pᷣſumat.nec
humilis de deo deſperet. qͥ licet affligatur
certa t ꝓmiſſione ↄſolatur. Et pmo/ꝓpo
nitur humilis qͥ ⁊ alios inuitat. Secũdo
terret᷑ ſuꝑbo iudicio.qð effugi nõ põt.Ibi
Cũ acceperotts

Dtus in iudea. Zitulꝰ In finem.

n In carminibo canticũ ad aſſyri/
os Pſalmꝰ aſaph. Aſſyrij inter/

tantur dirigetes quaſi erigẽtes.⁊ ſignifi/

cant iudeos.quia erigũt ſe cõtra chꝛiſtuz

ipᷣm ꝑſequẽdo ⁊ eius eccĩaʒ ſicut olim aſ⸗
ſyrij ꝑſequebãtur iudeos⁊ eoꝝ ſynagogã
Toͤtte quos hic loquit᷑aſaph.id eſt ſyna/
goga fidelis.ↄfutãs eos ⁊ dirigens ĩ finẽ
id eſt.in xpᷣm.⁊ hoc in carminibo.id eſt.in
laudibaad quas monzʒ.⁊ eſt canticũ.quia

agit de bonis xpᷣi.vt qð illuminat.⁊ ꝙ ſal /

uat.Et pmo frangit gloꝛiam iudeoꝛum.

Secũdo dicit ꝙ xpᷣs illuminat ꝙ ſaluat.
⁊ iudicat.ibi. Illuminanſ.Tertio ammo
net deuotos ei reddere vota.Jbi.Quoni

am cogitatio

cc mea ad dominũ. In finemp
v ygitũ pſalmus aſaph. Pſalmꝰ iſte

Altttribuit᷑ aſaph.i. cõgregationi fi/
deli que hic loquit᷑.et agit ꝓ yditum.id eſt
ꝓ ſeipſa tranſiliẽte in finẽ.id eſt.in chꝛiſtũ
qui eſt ſuꝑ omĩa.docẽs nil ſibi pꝛepone/
re.ſed ꝓ eo deſiderabilia ⁊ illecebꝛas mun
di calcare.Et pmo dicit quomõ trãſcen/

dens omia deu querit ⁊ inuenit Decun ſna õ inimicos.ibi.Uſq; dñe. ertõ ex
ultatiuaocluſio victoꝝ.ibi. Nos ãt. Ubi

do inueto deo deliberat an ſit eü redeptu
rus.·ibi. Anticipauerut Tertio dicit qd

— —

Derunteee
Teengdite popule meꝰ. Titulus.ĩ/⸗
a tellectꝰ? aſaph. Hic eſt intellecttus
aſaph.i. fidelis ↄgregatõis.qa hic

deliberãdo inuenerit. ibi. Et dixi. OQuar
to exponit q̃ in mũdo xpᷣs oꝑat᷑. Ibi.Ui⸗/

biſtoꝛialiter narrata.in nob ſpũaliter ĩtel

ligenda ſunt. Que em̃ figuraliter illis cõo⸗
tigerũt.eadẽ modo nobis ĩ re fiũt.vndeg
acta in veteri popuio iudeoꝝ.intẽdit mo⸗/

nere nouũ xpᷣianoꝝ ꝓplm ne ſint ingti bñ/
ficijs dei.⁊ eius irã in ſe puocẽt. Et pmo
auditoꝛes attẽtos facit.quia que videtur
aperta.parabole ſunt ⁊ enigmata ⁊ vt ma

*

ioꝛ detur verbis ſuis reuerẽtia.dũm loqᷣn

tem inducit Secũdo ſumatim dicitq̃ᷓ ðꝰ

iudeis licet ingratis fecerit. Jbi.Quanta

Tertio dicit que ab exitu ð egypto fec cis

nec tamẽ reſipuerũt. Ibi Coꝛã patribus
Quarto dicit ꝙ dilata vindicta de dedit
eis pus que petebãt vt pateret eiꝰ potẽtia
Ibi. Audiuit. Quinto agit de vindict
dei. ⁊ ꝙ nõ obſtante ſimulata eoꝝ ↄuerſſio
ne timoꝛe pene ſentẽtia diuma temꝑgtaẽzz
Ibi. Adhuc eſce eoꝝ Sexto dicturꝰ pla⸗
gas egypti ꝓpter eos factas. comparango
mala eoꝝ beneficijs dei.dicit eos oblitos
⁊temptaſſe deũ. Ibi. Quotiẽs exacerbao-

uerüt. Septimo dicit iudeos de egy/
pto eductos ĩ terrã ꝓmiſſionis induxit:et᷑

tñ iteꝝ offenderũt. Ibi.Et abſtulit OcN
tauo agit de vltiõe facta ĩ terra ꝓmiſſõus
que etiã retoꝛta eſt ĩ ios.ꝑ quos puniuit
Ibi. Audiuit deꝰ Nono dic ꝙ repulſisi

imicis ⁊ ꝑcuſſis.aliqs ſibi electos ⁊ dile/

ctos edificauerit. Ibi. Et repulit. Et ibi
agit de regno Dauid ⁊ loco regni.in qͥ re

gnũ rxpᷣi intelligit᷑ qͥ in dauid figurabat᷑.et
in regno eꝰ xpᷣi ecca. .
Evvus venerũt gẽtes. Tituł pſal/
d m'aſaph. Pfſalmꝰ iſte attribuitur
agaaph. i.fideli ſynagoge.qᷓ hic loqͥ

turde ꝑcuſſione ſibi faciẽda ꝑ gẽtiles ſeu

infideles. monẽs ĩ bonis xpᷣianoꝝ letari.⁊
in eoꝝ calamitatib affligi Et pᷣmo ↄq/
ritur narrãs quãta pꝑtulerit hierłm.ſ.tꝑi/

bus antiochilicʒ deſtructa nõ fuerit.p qᷓ
ſignificat᷑eccie ꝑſecutio.in q ipᷣa ñ deſicit
ſz ꝓficit Secũdo ponit᷑ depᷣcatio ꝓ ꝑte

ſna õ inimicos.ibi. UVſq;q̊ dñe. Tertõ ex

—.—

poſt pꝑſecutõis lamta ſuauit exultat eccis

1.
gapb.
mnispp
folllun
aguetu
moniũ
fe dere
pPert
gens ne
bisqui
pumnre
ſcſt iu
mactter
(Geri
Mrrie
Perfic
linse
mop
firep
*
den
eam

ihfinen
gliufft
mnulite
ſdet de
Ptorcal
luratri
cemur
gulic⸗
baptit
ghit:
ekoi
tiſmit
lonq̃

De

nüͤſpre
Nunns

Checai
ſeiſc
boorcde

.
9

ſ⸗

Olur
di⸗

nlngi,

Nens
de.

iglieris

niliscö,

ine
Müntno,
hönbä,
Etöno
enar
nyrm
Wnbin
wend
dm
pooſctcs
ipandbes
ndedet
tän

de mmac
Nroraio
tenoata. .
Nne
Ppunuden

goblios

Waeba/ .
deeg/

Gunit

i Oo

niſtös
Punni
ſhulsi
16 1dlc/

lr Sbi

giin ir⸗
Aablict

nui
mbotn
heclod
lesſan

nteH

nente
defict
top e
Loocl
i, Di

dgn

ſuper libꝛo pſalmoꝛũ

QAi regis iſrael intende. Zitnlus
q In finẽ pꝛo his qui cõmutabunt
DPDPlalmus paſſyrijs teſtimonium
aſaph. Aſaph pꝛius in ſuperioꝛibus pſal
mis p peccatis trepidꝰ oꝛabat. Jam ve/
ro üluminarꝰ ⁊ cõfoꝛtatus.agit de pꝛimo
aduẽtu chꝛiſti ⁊ de vinea eiꝰ.⁊ hoc eſt teſti
moniũ ſuũ.ſcʒ de xpᷣo capite ⁊ eius coꝛpo/
re. de rege ⁊ plebe.de paſtoꝛe ⁊ grege.
Per hoc ergo teſtimoniũ Aſaph diri/
gens nos in ſinẽ.ſcʒ xpᷣm venturũ.agit p
hbis qui cõmutabũtur.ſcʒ de malo in bo/
nuim.yel de bono in meliꝰ.Et ꝓaſſyrijs.
id eſt.iudeis cõtra xpᷣm ſe ſuperbe ⁊ cõtu/
maciter erigẽtibus.vt cõmutandis.id eſt
cõuertendis fit teſtimoniũ recte fidei. Et
aſſyrijs.id eſt.peruertẽdis fit teſtimoniuzʒ
perfidie HMonet ergo pſalm iſte ĩ me/
liuns cõmutari ⁊ ad xpᷣm dirigi. Et pꝛi/
mo ponit᷑ depꝛecatio pᷣmi aduẽtus ꝑ quẽ
fit reparatiua cõmutatio generis huma/
ni. Secũdo agit᷑ de vinea.i.ecciĩa. oſtẽ/
dendo quõ incepta ſit ⁊ ꝑfecta. Jbi. Ti/
neam de egypo .
Kultate deo. Titulus In finemp
e toꝛcularibo Pſalmꝰ ipſi aſaph qͥn

la ſabbati. Pſalmꝰiſte dirigẽs noſ
in finem.id eſt.in xpᷣm. Cantatip̃i aſaph.

quia ſᷣm litterã ipſe loquit᷑ iudeis.ſed ſpi/
ritualiter xpᷣianis.agens ꝓ toꝛcularibus.
id eſt.de eccłijs.que ꝓpter cauſam pᷣtactazʒ
Ptoꝛcularia deſignant᷑.quia in eis eſt pᷣſ/

ſura tribulationũ per quã boni a mał diſ

cernũtur. Habitꝰ quinta ſabbati ſcʒ vt ſi⸗/
gnificaretur ꝙ hic agit᷑ de baptizat aqua
baptiſmi ſacramẽtalis. Nam qnta die cre
auit deꝰ ex aquis natatilia ⁊ volatilia.id

eſt. piſces ⁊ aues.in quo figuratũ eſt bap

tiſmi ſacramentũ.ꝑ quod rena ti. alij ſunt
tonq; piſces in fluctin huiꝰ ſeculi remanẽ

tes.alij tanqᷓ; aues ad celeſtia tendentes.

Monet ergo pſalmꝰ iſte vt poſt baptiſ

mũ ſpꝛetis terrenis mẽte ad celeſtia ↄſcen
damus Et pꝛimo quaſiꝗꝓpoſita ſibi ima/

gine cuiuſdã ſolẽnitatꝭ electos ad celebꝛi

tatẽ incitat.oſtẽdens quid eis inter huiuſ

ſeculi pꝛeſſuras agendũ ſit. Secũ do rep

bos redarguit.ibi.Audi ꝓpłs.
d

Eus ſtetit in ſynagoga.Titulus.

. ſaph. id eſt. ſynagoge. que hica
xo vel a pꝛopheta reda rguit᷑. quia deuʒ

Zſalunus aſoph. ſalmus iſte fit

coꝛpoꝛaliter vidit.⁊ tamẽ eum nõ agnò/⸗
uit. monens vt ſaltẽ nunc credat chꝛiſtuʒ
quẽ tunc in medio ſui vidit veꝝ deũ fuil/
ſe ⁊ hominẽ. Et pꝛimo nüciat deuʒ ſᷣm
humanitatẽ in ſynagoga ſtetiſſe.⁊ ſibi con
trarios redarguit. Secũdo monet in/
telligere xp̃m eſſe deum.licet pauꝑ ee-
nus fuerit.quod tamẽ eos nõ feciſſe a c-⸗-⸗
rit. Ibi. Judicate. Tertio dicit ꝙ peri
erunt ⁊ a celeſti gł ia ceciderunt.quia gra
tiam adoptionis filiorũ dei neglexerunt.
quã eis xpᷣus exhibuit. Ibi. Ego dixi dij

Eus quis ſimilis tibi. Titulꝰ Cã
d ticum pſalmi Aſaph. Hic loquit᷑
Alſa ph. id eſt.fidelis ſynagoga pᷣui
dens xpᷣm in maieſtate indicatuꝝ.qͥ in bu
militate iudicatꝰeſt.ꝑ qð deterret ĩiquos
a ꝑſecutõe bonoꝝ.quos multis modis af
fligunt in pᷣſenti.maxime temꝑe antixpᷣi.?
bonos monet ad patiẽtiamm Et pmo p/
oſito terroꝛe futuri iudicij deſcribit ma
liciam inimicoꝝ vel iniquoꝝ. Secun⸗/
do agit de vindicta eoꝝ. Ibi fac ill. Ubi
nõ eſt optatiua oꝛatio.ſed pꝛophetica pꝛe
nunciatio
Uanm dilecta. Titulꝰ In finem p
q toꝛcularib filijs choꝛe pſalmus.
DPlalm iſte dirigens nos in fineʒ
id eſt.in xpᷣum ꝓponitur filijs choꝛe.id e
xpᷣi in caluaria crucifixi. Habitus ꝓ toꝛ⸗
cularibus.id eſt.agens de eccleſijs in qui
bus ſunt pꝛeſſure tribu latõnũ.Que bene
dicũtur toꝛcularia.quia ſicut fructꝰ vue
vel oliue in toꝛculari emanãt ſic in pꝛeſin
ris eccleſiaꝝ merita ſanctoꝝ patet.que in
pace latebãt.quos monet pſalmꝰad amo
rem eteꝛnoꝝ Et pꝛimo agit de ineſtima
bili deſiderio eterne domꝰ.ad quam cum
admiratione ſuſpirat. ecundo dicit
quo auxilio ad domũ dei veniatur. Ibi.
Beatus vir. Tertio oꝛat ⁊ humiliat ſe
ꝓ impetratõe.ibi.Oñe deus
Enedixiſti dñe. Titulꝰ In finez
b filijs choꝛe pſalmꝰ. Hic agit ðᷣ no
ua bñdictõe data filijs choꝛe.idẽ.
nobis xpᷣianis ꝑ pᷣmũ xpᷣi aduentůũ. Et

eſtis

pmo maledictõi ade opponẽs bñdictõeni

xpᷣi.agit quõ ꝑ eã fit auerſio ſeu remiſſio ĩ/
iquitat nrfe Scðdo agit de auerſione ire
ſue.ibi. Mitigaſti. Tertio diẽ vñ hᷣ ſciat

⁊ quẽ fiat⁊ q̃ illũ bona ſeqnt᷑ibi.Audiã

Mgclina dñe. Litubꝰ Oꝛ5 Dauid.

MHi0c eſt oꝛõ Dauid.i.xpᷣi in foꝛma

ſerui.qͥ oꝛat᷑a nobis in foꝛma dei.
Pꝛat em̃ ꝓ nobis vt ſacerdos nr̃. Oꝛat ĩ
nobis vt caput noſtꝝ.oꝛat᷑a nobis vt deꝰ
noſter. Eiꝰ aũt oꝛatio eſt fideliũ inſtructõ
Tlñ hic nos monet ad oꝛõem.⁊ hic loqui
tur xpᷣs nobis.⁊ nos in xpᷣo.vt voxiſta ca
piti ↄueniat ⁊ coꝛꝑi ⁊ membꝛis Pꝛimo
ergo oꝛat deũ patrẽ.⁊ ſeipᷣm in foꝛma dei
ꝓ ſeipᷣo in foꝛma ſerui.deinde ↄcludit om
nes gẽtes adoꝛaturas Secũdo oꝛat. p
omnib adoꝛãtib. Ibi.Deduc me. Ter
tio ꝓ ſe.ſpecialiter mẽtionẽ faciẽs ſue paſ

ſionis reſurrectois. Jhi. De iniqͥ.

Undamẽta ep.Titulꝰ Filijs cho
f re pſalmꝰ cantici. Hic agit de ce/⸗
leeſti hieruſalẽ.i.eccĩa.cuiꝰ ꝑs mili

tat in terris.ꝑs triumphat ĩ celis.ideo ðꝛ

pſalmꝰcantici.Pſalmꝰ.qͥa agit de eccleſia
ſm pᷣſentẽ ſtatũ vbi agit oꝑa cantici.quia
agit de ea ſm ſtatũ futuꝝ vbi exultabit.et
ꝓponitur filijs choꝛe.i.xpᷣi.vt ipᷣi habitent
in ſyon.hic ꝑ ſpem.⁊ in futuro ꝑ ſpeciem.
Monet pſalmus ad amoꝛẽ celeſt hie

ruſalẽ.Et pᷣmo pᷣdicat illam filijs choꝛe.

quã cõmendat ꝑ fundamẽta.ꝑ poꝛtas.ꝑ
famã vt eis augeat᷑affectꝰ Secũdo ipᷣe
dñs agit de eadẽ hieruſalẽ. Ibi. Hemoꝛ
ero. Tertio tãgit de futura beatitudie
Ibi. Sicut letantũñ
Omine de ſa

Omi lutis mee. Titulus.
d Lanticũ pſalmi filijs choꝛe In fi
nem ꝓ melech.ad reſpõdendũ in/
tellectꝰ eman iſraelite vel eſraite.Citulus
ex ſupꝛadictis patet.niſi in eo qð ibi ðꝛ ꝓ
melech.qͥ interpᷣtat᷑ choꝛus. Ut ſit ſenſus

qꝙ ꝓ choꝛo letantiũ eſt illud canticũ. Qð

ideo canticũ ðꝛ.quia licet hic de paſſione

xp̃i agatur.tamẽ letꝰ finis paſſionis oſten

ditur. Et ðꝛ canticũ pſalmi.qꝛ monet ad
bonã operationẽ.ſ.ad imitationẽ paſſiõiſ
xpᷣi.⁊ ideo dirigit in finẽ.i.in xpᷣm.vel in fi
nem celeſtiũ pᷣmioꝝ.Canit᷑aũt ꝓ melech
id eſt.pchoꝛo.hoc eſt in ↄcoꝛdia charita/
tis.ad rñdendũ.i.vt xpᷣo canenti ꝑ choꝛũ

reſpõdeamus.ipᷣm imitãdo ⁊ gratias re/
ferẽdo.Et hic eſt intellect eman iſraelite.
id eſt.ſpũaliter deũ vidẽtis. Uel eman iſ/

raite.qui interpᷣtataduena.i.illiꝰhominiſ

dicit fuiſſe oꝛietalis.qui in choꝛo reſpõ
dens canẽtibus hoc myſteriũ intellexit

Monet ergo pſalm? rp̃i paſſionẽ imi/
tari.Et pmo xpᷣs in foꝛma ſerui pᷣcat᷑ auꝰ/ꝰ

xilium referẽs ſe ab inimicis cõtemptum
Secũdo dicit d amici eiꝰ in paſſione fe
cerũt. IbiLõge feciſti. Tertio oñdit qui

bus nõ pſunt oꝑa ſua.ibi. Nunqͥd. Quar

4 dicit que in ſuis menbꝛis ſuſtinet Ibi.
teoos .
IABlericoꝛdias dñi.Titulꝰ Intel/
m lectus ethan iſraelite. Ethan cuʒ
pluribho alijs pᷣfect? fuit cãtoꝛibo ĩ

tabernaculo. Interpꝛetar̃autẽ robuſtus.
qð nulłeſt niſi in ſpe pmiſſionis dei.de q̃

hic agitur. Hiceſt ergo intelleci? Ethan
iſraelite.i.robuſti fidelis in fide videntis
deũ.⁊ in eũ ſperãtis nõ in ſe aut viribo ſu/⸗
is. Pꝛimo ;& wheta ð miſericoꝛdia ⁊ ve
ritatedei ſe cãtatuꝝ ꝓmittit. Secũdo di
uerſis modis laudes⁊ potentiã dei deſcri
bit. Ibi. Cõfitebunt᷑. Certio ꝓmiſſiones
patris de xpᷣo exponit. Ibi. Tũc locutus
es. Quarto illis pmiſſionibo aduerſa dic.
Ibi. Tu vo repuliſti.OQuinto in q̊ imple
te ſunt ꝓmiſſiones ſubiũgit. Ibi. qq̊.

Sexto qꝙ etiã in mẽbꝛis xpᷣi ꝓmiſſioncsai

pleant᷑ nõ tpaliter ſed ſpũᷣaliter oñdit Ibi

Ubi ſunt miſericoꝛdie.Et ibi loquit᷑in ꝑ
ſona eccie regnantis.vt ꝓmiſſiones facte

dauid ↄtra inimicos fidei impleãtur. Et

in fine moꝛepncipis ad ↄfirmationẽ di/
ctoꝝ.ſubſcribit Fiat figt

O mine refugiũ.Titułꝰ.O:atio
moyſi hoĩs dei. Pſalmꝰ iſte dicit̃
oꝛatio moyſi.nõ ꝙ moyſes ipᷣm cõ

ſcripſerit.ſed qꝛ in hoc pᷣs.tractant᷑ q̃ ĩ ve

teri teſtamẽto ꝑ movſen dato ↄtinent᷑oñ/

dendo ea q̃ lex verꝰ ſub velamĩentinebat.

Vel ðꝛ oꝛatio oyſi.qꝛ eadeʒ oꝛat Da/
uid que oꝛauit moxyſes Monetẽã pſal/
mus iſte adotemptũ veteris.⁊ ad amoꝛeʒ
noue vite.Et pmo in ꝑſona eccĩe loquẽs

⁊a ſpe incipiẽs ꝓponit eternũ refugiũ ho/

mini tꝑali.Secũdo exponit infirmitateʒ

hominis ei petẽs ſubueniri. Ibi Ne auer

tas. Tertio oꝛat ⁊ affirmat eᷣliberatiõem
Vi habitat.Zitulꝰ. Laus cãtici

4 Dauid. Pſalmꝰ iſte eſt laus Da/

uigd.i.xpᷣi.Eſt aüt laus cãtici quia
laus diuina nõ humana.Hic em̃ agit᷑ de
victoꝛia xpᷣi ⁊ ſuoꝝ diabolũ ⁊ eꝰtẽptati

ones non humano auxilio ſed diuino.

We
ſodeo.
Geeia
tumand
lberari.
4 Tem
ſolanns.
ſ delen
lit Yeo
ceigad
Uumen

dernüta
cslcpti
Gob
lsc⸗
rravio
aor.
agetes
ꝓſobb⸗
honus
ſcntied
1s O.
etus i.
ctiuſt
lohuei
d
4
nue⸗
dungſe
ſeorde
ſeans
Teformn
facyfm
tefun
lpidan
leſubba

ſoꝛmie

Mlainni

NeGeri
Demot

poeſtue⸗
Mofſt
Nerbknrd

mzlant

bspain
Mutt

ohe imi⸗
degt au/
Wnptum
Moreft
dchitani
mdOu
na

be,
hng;
tümiyi
wbotrs.
sdade,
LSn
eWs
mb
Bcuüdod
nideide
pmniſtons
Tichanes
AWuendie
voninge
oſdti
ilogntng
ocs ſacte
tone d/

Oand
ſſedici
ſihnc
unti
Otnoitonß
nicyenchr.
andn
Honati⸗
814deno,
üntfugdd
tinfimiach
Ppiſen
bomn

Lanscitd
tlaus dr⸗
gcinciui
e de
2M
blbino⸗ 4

ſuper libꝛo pſalmoꝛu

Undepmo ꝓpheta deſcribit fidentem ĩ
ſolo ðdeo.omĩno protectiõe dei vallatum
BSecũdo dicit victoꝛẽ xpᷣm in celo lena⸗
tuma nullo poſſe cõtingi.⁊ ab om̃i malo

liberari. Ibi. Cadent a latere tuo mille.

¶Eertio inducit verba dei eccleſiam cõ
ſolantis.ibi.Quoniã in me ſperauit.Hic

em̃ defenſionẽ.⁊ in futuro pᷣmia ei pꝓmit/

tit. Ideo hũc pſalmum quotidie canit ec
cleſia.ad reſiſtẽdum contra dyaboli tem/

prtamenags
O num eſt cõfiteri. Tuulus pſal/

b mus cãtici in die ſabbati. Triplex
eet ſabbatũ.ſcʒ temꝑis.pectoꝛis.?
eternitatis. Sabbatũ tꝑis eſt ſeptima di
es ſeptimane qua deus reqͥ euit ab opere.
Babbatũ pectoꝛis eſt trãquillitas men/

tis ⁊ cõſcientie. Sabbatũ eternitatis eſt

requies vite eterne.De duobo vltimiſ hic
gagitur. Unge monet hic ꝓpheta vt hic

agẽtes ſabbatũ mẽtis libẽter laboꝛemus
ꝓ ſabbato eternitatis. Et pᷣmo dicit quõ
bonus imperturbatꝰ agit ſabbatũ mẽetis.

ſentiẽs oĩa agi a deo.quod nõ nouit ſtul/

tus Secũdo aſſerit malos perituros vt

metus ſit ceteris. Ibi. Cũ exoꝛti Tertõ
Dicit iuſtos floꝛere.vt hac ꝓmiſſiõe deuo/

ti gaudeãt.ibi. Juſtꝰ vt palima

Ominꝰ regnauit decoꝛem indutꝰ

d Litub Laus cantici dauid ĩ die

auauunte ſabbatũ quãdo fundata ẽ ter
ra In ſexto die ad lr̃am nõ legit᷑ terra fun
data.ſed hoc myſtice ðꝛ.ꝗꝛ ſicut ſexto die

fecit deus hoĩem ita ſexta etate ſeculi quã

ſextus dies ſignificat deus venit hominẽ

refoꝛmare.⁊ tũc ſpũaliter fundata eſt ter
ra.cum homo de terra factus in fidei vᷣtu

te fundateſt. ⁊ de hoc eſt laus cãtici hui
ipᷣi Dauid.i.xpᷣo.qui ſexto die que eſtan⸗/
te ſabbatũ.i.ſexta etate ſeculi homineʒ re/
foꝛmãdo ſtabiliter fundauit. Monet er
go pſalmus iſte ad laudẽ dei.⁊ h̊ ex multi
plici ratiõe. Pꝛimo laudatura pulcritudi

ne. Secũdo a foꝛtitudine.ibi. Indutxeſt.

Tertio ab oꝑib.ibi. Etenim. Quarto a
poteſtate.ibi. Parata.Quinto a laudibuſ
vniuerſitatis. Ibi. Eleuauerũt. Sexto a
veritate dictoꝝ.ibi. Teſtimonia. Septi/
mo a laude domꝰ.ibi.Domũ tuã. Meri/
to pſalmꝰiſte laude plenꝰ.pᷣmꝰ cãtatur ĩ

matutinis laudib

deũ.ibi. Ouis ↄſurget

Ervÿus vltionũ.Titulꝰ pſalmꝰ Da/
d uig quarta ſabbati. Pſalmus iſte
dauid ꝓphete habitꝰ quarta ſabba
ti.i.qagens de patiẽtia ſanctoꝝ.qͥ ſignificã/
tur ꝑ lummaria celi illo die facta. monet
nos ad patiẽtiam ne murmuremꝰ contra
deum. qꝛ ab eo ſepe dãtur bona malis.et
mala bonis Etpᷣmo aſſumẽs querimoni
am infirmoꝝ cõtra deũ murmurãtiũ cur
peccatoꝛes gloꝛiãtur pᷣmittit vnde ſanen
tur. Secũdo cõtra blaſphemos inuehit
oſtẽdens deũ ſcire hec ⁊ curare. Ibi. In /
telligite. Tertio dicit ꝙ mala mũdi ꝑ ini⸗/
quos fiũt iuſtis.vt cõpuncti clament ad

Enite exultemuſ. Titulus aus
y coantici Dauid. Laus iſta cantici.
ii eſt. deuotõis ⁊ hilaritatis fit ipᷣi
dauid.i.xpᷣo.ꝑ cuiꝰ gratia intramus ad re

quiem Uñ pſalmus iſte monet deũ de

uote ⁊ hilariter laudare Et pmo ꝓpheta
laudes xpᷣi deſcribẽs iudeos ĩnitat.quos
pᷣuidebat poſſe reſiſtere xpo. Secundo
ipᷣe xpᷣs monet eoſdẽ ne obdurent᷑.ibi.No
lite obdurare coꝛda veſfrta?
Arnntate dno. Titulꝰ Pſalmus da
c uid quãdo domꝰ edificabat᷑ poſt
captiuitate. Per illã reedificatio/
nem poſt babilonicã deſtructionẽ.iutelli
gitur ſpũalis reedificatio templia diabo
lo ꝑ peccatũ ſubuerſi.id eſt.homis a chꝛi/
ſto reparati.De qua reedificatiõe ⁊ nõ de

illa materiali tractat hic pſalmꝰ.agens de

vtroq; xpᷣi aduẽtu ⁊ monẽs ad eiꝰlaudem

Et pᷣmo loquit᷑ ad pᷣlatos vt ipᷣi cantent ⁊
annũcient oibo. Secũdo loquit ad ſubdi

tos.ibi.Afferte ddu
ODminus regnauit exultet terra.
d Litulꝰ Pſalmꝰ dauid ipſiquan/
dDdo terra ebreſtituta eſt ei. Hic tan
gitur quomõ moꝛtuo Abſalon qͥ viuens
patrẽ ſuũ perſequebat᷑ Dauid in pace re/
gnauit.⁊ ei reſtituta eſt terra ſua.De quo

tamẽ hic nõ agitur ſed de ſignificato.Da/

uid em̃ ſignificat xpᷣm.quẽ Abſalon.id ẽ.
populus iudaicꝰ perſecutꝰeſt.ſed reſtitu/
ta eſt ei terra ſua quãdo caro eius reſurre

xit.poſt quã reſurrectiõem omĩa que hic

cantãtur facta ſunt. Et eſt iſte pſalmus
de pꝛimo aduẽtu xpᷣiquo mũdus liberatꝰ

eſt. de quo monet ad exultatiõem. UVñ pꝛi

mo deſcribit virtutes dñi oſtendes H

ci reſtituta ? inde arguit idolatras. Se/
cundo omnimoda exultatio oſtenditur.

quam nec perſecutio interrũpat.ibi. Au/⸗

Antate domino. Titulꝰ Pſalmuſ
c dauid. Pfſalmus iſte de vtroq; ad
nentu agit. inde monẽs ad laudeʒ
⁊ exultatiõöem Et pꝛimo agit de oſtẽſio
ne ſaluatricis dextere Secũda dic om
nibo modis laudandũ eſſe ⁊ annũciãdum
ibi. Jubilate do
Hminus regnanuit iraſcantur po
d puli. Titulus pſalmꝰdauid. Hic
gggmit de potentia ⁊ regno xpᷣi.mo/
nens vt xpᷣm tanq; deum adoꝛemꝰ⁊ velut
regem exaltemꝰ. Et pmo oſtendit eum
regnãtem.⁊ quicũq; repugnet altũ ſuper
omnes.vnde ei cedere monet. Secun/

do monet eũ adoꝛari.quia patreſantiqui
fuerunt eius.id eſt.ſeruierũt ei. Ibi.Ex/⸗

altate domin.
Ubilate deo.Titulus Pſalmꝰ in

i confeſſione. Duplex eſt confeſſio.

vy2ĩygna laudis. alia criminis. Pꝛima
eſt perfectoꝝ. Secũda peccatoꝛum.⁊ de

vtraq; hic agitur Et pmo perfectis pꝛi

mum gen confeſſionis.id eſt.laudem in/

dicit. Secũdo intraturis. id eſt. incipi
entibus indicit ſecũdũ genꝰcõfeſſiõis pec

„

catoꝝ. Ibi. Introite poꝛtas

Aſſericoꝛdiam ⁊ iudiciũ Titulus

m Plſalmꝰ ipᷣi Dauid. Pſalmus iſte

attribuit᷑ ipſi Dauid.id eſt.chꝛiſto

agens de miſericoꝛdia ⁊ iudicio.monens
bona appetere ⁊ mala renuere. Et pᷣmo
de miſericoꝛdia ⁊ iudicio pꝛoponit De/
cũdo exponit que ſit via immaculata Ibi
Perambulabã. Tertio dicit qs ſit finis
maloꝝ.ibi. In matutino L
NDmine exaudi oꝛationem meam.
d Titulꝰ Oꝛatio pauperis cũ anxi/
. aretur ⁊ in cõſpectu dñi effuderit
pᷣcem ſuã.Pauper iſte chꝛiſt?eſt.qui pter
nos pauper fact eſt in foꝛma ſerui.cũ di/
ues eſſet apud deũ.Qui etiã pauper eſt in
membꝛis.quos in ſe tranſfigurãs in eoꝛũ
perſona hic oꝛat.perſonã penitẽtis pꝛopt᷑
pꝛiſtinũ ſtatũ anxiati ⁊ reſtitui petẽtis aſ/
ſumens MHonet eꝛgo pſalmus omnes
ſuã aduertere miſeriã.⁊ dei petere miſeri/
coꝛdiam Et pꝛimo ponit᷑ captatio depꝛe

catiua Secundo ſlebilis narratio. Jbi-

ſonant

Ouia defec. Tertlo ſubdit᷑ certitudo ĩpe

trãdi veniã. Ibi.Tu aũt. Quarto pꝰ cer
titudinẽ venie.dicit ꝙ de ſua bꝛeuitate ad
eternitatẽ tranſeat.ibi.Et rñdit ei.
Eñnedicaĩma mea domino. Titu

hb lus. Pfalmꝰ ipſi Dauid. id ẽ.chꝛi

ſto. Poſt pꝛeces pauperis ſequun
tur pꝛeconia gaudentis Et pꝛimo ꝓphe/
ta per ſua beneficia a vᷣo collata hoꝛtatur
benedicere deũ. Secũdo ꝑ ea que anti

quis cõtulit ⁊ poſteris collaturꝰ eſt. Jbi.

Faciens miſericoꝛdiã dominꝰ ⁊ iudiciuʒ
omnib Tertio per celeſtes ⁊ omnes ali/
as creaturas monet benedicere deũ. Ibi

Benedicite dño.Et loquit᷑pꝛopheta ge/

neraliter in perſona cuiuſq; iuſti animazʒ

ſuam ſcdᷣm vim ſuperioꝛẽ ad bñdicendũ

exhoꝛtantis. .
Enedic anima mea dño. Tituluſ
b plſalmꝰ Dauid. Pſalmꝰ iſte ſicut
peꝛccedẽs monet ad dei laudem.et
docet benedicere deũ ꝑer celũ ⁊ terram ⁊

omnẽ oꝛnatũ eoꝛum. Sed ꝑ hec viſibilia

mũdi:intelligere ⁊ cõtemplari poſſumus
inuiſibilia dei. Pꝛimo ergo monet de⸗
um benedicere ꝑ creaturas ſuus. Secũ
do dicit quomodo ecciam per mare ſecu
li deus traducit poꝛtũ vite. Ibi. Hoc ma
re. Tertio pꝛomittit ſe ſy cantatuꝝ dño.
Ibi. Cãtabo Nſo
OInfitemini dño. Titutꝰ alleluia
C Iſte eſt pꝛimꝰ viginti pſalmoꝛuzʒ
mnununnin quib magnalia dei ⁊ e benefi
cia narrant᷑. Quib ideo pꝛemittit᷑ titulus
alleluia.qð interpꝛetat᷑ laudate deũ. Hic
ergo pſalmꝰ monet ad laudẽ dei.Et pᷣmo
ammonet ſemẽ Abꝛae.id eſt.filios ꝓmiſſi

onis pertinẽtes ad hereditatẽ teſtamenti

eterni.vt ipᷣm deũ tanq; hereditatẽ eligãt
⁊ gratis ⁊ nõ pꝛo aliquo extra eũ colant.⁊
hboc faciant laudãtes inuocãtes ⁊ annun
ciantes.nec in ſua ſed in e gloꝛia per fidẽ
bene operãtes.ſed gaudentes. charitate
ſeruẽtes Hũc enim interioꝛẽ intellectum
ferioꝛahme partis huiꝰ pſalmi verba re
ecũdo ad paruuloꝝ coꝛda nu/
trienda ⁊ in fide roboꝛanda pꝛoponit de
fide patriarcharũ ⁊ de pꝛomiſſione dei vt
nos ſimꝰ ſemen illoꝛũ.non ſolũ ex iudeis.
ſed etiã ex gentib. Ibi. Memẽtote Ter/

tio docet que ſubſidia temꝑalis vite pᷣſti/⸗

tit deꝰpatribo ⁊ filijs eoꝝ no ſolũ carnalib⸗

— — r—

ſait
zumeten
llectiiu
bbi LCüe
fatquon
gnozor

tiobꝛe

dictquo
inicos
fgtiotmel
honis te
boagiun

Mam⸗
terz;
CAl
pont
dotmn
ſitac.
LZ.

loͤfent

nMoher

latelic
deicon
foꝛdi
Plato
Gegarn
Cpeo
wend
ſodi⸗
Lto

bi

cu
In.

Ndoihe
dcer
enerd

idiin
Wfegnun
mopbe⸗
Phorume
heanti
t
lucan;
mael⸗
i Pi
V
Kuing
nidcmii

Tiu
mſrſa
ilncene
inenmt
beenibli
ipoſoms
hnnc
1 Gei
urehee
Dm
mrdio⸗

Alcoin
lnou
denen
fünln
dei ie
Cipn
loehni
ſekunent
icigit
cln?
gtmmmn
rſi
charlate
cloctunn
giroban
ond
vopont de
ſonedaſt
ctiucts⸗
gor 0/
zneili
anneltv

ſed ſpiritualibo. vt nõ his hereant ſʒ ad bo
num eternũ referant quod faciunt.ſi his
allecti iuſtificationes ⁊ legẽ dei requirũt.

ibi Cũ eſſent numero bꝛeui.Quarto nar

rat quomodo factuʒ eſt vt tranſirẽt de re⸗
gno ad regnũ.ibi.Et vocauit.Quĩto nar

ratis bꝛeuiter his que in egypto geſta ſũt

dicit quomodo firmauit populũ ſuũ ſuꝑ

inimicos ſuos.ibi.Et auxit. Sexto nar/

ratis malis que de intulit inimicis.⁊ qbꝰ
bonis tꝑalibus iſraelitas fouit.ſubdit.vt
his adiuti legem dei qᷓrant Ibi Eteduxit

O nfitemini dño.ZitulꝰAlleluia

C alleluia. Scom Hieronymum:
vhvbicũq; duo alleluia pꝛeſcribunt

pfe almo. vnũ ad finem pꝛioꝛis pſalmi.⁊ al

teruʒzʒ ad ſeqnentẽ pertinet.cui concoꝛdat
Laſſiodo?ꝰ. Sed ſᷣm Auguſtinũ vbi bis
ponitur alleluia ad eundẽ ꝑtinet pſalmuʒ
ꝛad maioꝛẽ fit laudis expꝛeſſionẽ ſicut cũ
dominꝰ dicit in euangelio Amen amen. B
fit ad expꝛimendũ maioꝛẽ rei certitudineʒ
MNMonet aũt iſte plalmus ad geminam

cõfeſſionem.ſ.laudis ⁊ peccatoꝝ.Et pꝛi/

mo hebꝛeus in cuiꝰ perſona loquit᷑ ꝓphe/

ta.relicta patrũ perfidia ad miſericoꝛdiaʒ
dei cõuerſus:ſuadet alijs ad eandẽ miſe/
ricoꝛdiam cõuerti.oꝛans vt populo bene
placito ſocient᷑.qui erat in aduentu xpᷣi cõ
gregandꝰ Secũdo peccata patrũ qui in

egypto peccauerũt cõmemoꝛat.quos ta/
men dũs liberauit. Ibi. Peccauinꝰ.Ter

tio dicit peccata q̃ poſt exituʒ fecerunt.ibi

CLito fecer̃t Quarto alia peccata enume

rat.de quib per phineẽ dicit placatũ deũ

ibi. Pꝛo nihilo habuerũt. Quinto agit de
qaqua ↄtradictionis ⁊ de immolatiõe filio
rum. vnde vehemẽtiꝰ iratus eſt deꝰ. ⁊ ta/

men poſtea miſertꝰ.Ibi.Et irritauerunt

Sexto pꝛecat᷑ q̊d futuꝝ videt.ſcilicʒ vt ec
cleſia de omnibo gentibo congreget᷑ ⁊ lau
des eternas cantet. Ibi. Saluos fac do/

Onfitemini dño. Titulꝰ Alleluia
c alleluia. Hic pſalmus cõmendat
dei miſericoꝛdiã docens qͥd ſumꝰ

per nos ſcz infirmi ⁊ mali.⁊ qͥd per miſeri
coꝛdiam dei. ſcʒ boni ? filij dei. vbi cõteri
tur hominis ſuperbia ⁊ gloꝛificat᷑ dei gẽa
que de quattuoꝛ temptatõibo liberat que
inferius deſeribunt᷑.de quibo ꝑ nos libe-
rrari nõ valemus Et pmo monet redem/

ptos ad confeſſionẽ ⁊ laude Secũdo po

nit pmam temptatiõem que eſt erroꝛ.vbi
eſt ⁊ fames.id eſt.deſideriũ curioſum.ibi
Errauerunt Tertio ponit ſecũdam tem
ptationẽ.que eſt difficultas vicendaꝝ cõ/
cupiſcẽtiaꝝ. Ibi. Sedentes in tenebꝛis.
Quarto ponit tertiã temptationẽ.que eſt
tediũ benefaciendi.ibi. O mnẽ eſcam.⁊c̃.
Quinto ponit quartã temptationẽ.que ẽ
tempeſtas ſeculi quaties ecciam. turbani
rectoꝛem. Ibi.Qui ðᷣſcendũt.Sexto cõ/⸗

mendat ecciam que inter iſta per gratiaʒ

ſalua facta eſt. Ibi. Poſuit flumina. Se/
ptimo agit de hereticis:quibs deſtructis
erigit᷑ ecciĩa.ibi.Et pauci facti ſunt
Aratum coꝛ meũ.Titulꝰ. Canti/
p cuim pſalmi ipᷣi Dauid.id eſt xpᷣo.
Hic agitur de xpᷣi humilitate fᷣm
hominẽ.⁊ de eius altitudine ſᷣm diuinita
tem. Unde monemur vt xpᷣm deũ ⁊ homi
nem credamꝰ. Et pmo chꝛiſtꝰ deo patri
gratias agit.qꝛ ſuſcipiẽs paſſionẽ reſurre
xit in gloꝛia Secũdo dicit que ſalł?ſit fa/
cta omni terre ſuꝑ quaʒ eſt głia dñi. Ibi.
Tit iberen.
Eiruvis laudẽ meam. Titulꝰ In finẽ
d plalmꝰ dauid. Mic eſſe oſtẽdit᷑ p/
phetia de xpᷣo ⁊ eius paſſione per
hoc qð in actibo apoſtoloꝛũ Petrus dicit
de iuda quod hic legitur.epiſcopatũ eius
accipiet alter. Monet ergo pſalmꝰ Ju

de maliciã declinare ⁊ xpᷣi humilitatẽ imi

tari. Et introducitxpᷣus ᷣm qd homoad
patrẽ oꝛans.increpãdo iudeos qͥ reddũt
mala pꝛo bonis Secũdo pꝛophetat que
mali ꝓ ſua ĩpietate recipiẽt ibi.Cõſtitue.

Tertio pᷣcat᷑ vt reſurrectõʒ ↄſequat᷑.⁊ ini

mici dedecꝰ. Ibi.Et tu diie.
Irit dñs.Titulꝰ Pſalmꝰ Dauid.
dD Patet vt ſupꝛa.Pſalmꝰ iſte agit ð
dduab natuꝛis in xpᷣo.i.de incarna
tione ⁊ omnipotẽti diuinitate xpᷣi. Et pꝛi/
mo refert pꝛopheta verba patris de filio.
in quiba natura diuinitatis ⁊ humanitatꝭ
xpᷣi ſimul exponitur. Secũdo pater aliq̃ᷓ

tenꝰ indicat naturã diuinitatꝭ.ibi. Tecuz

bͤncipiũ. Tertio ꝓpha agit de humilitate

rpi.ibi. Jurauit dñs

Vnfiteboꝛ tibi dñe. Titulus Al
cc leluia. Pſalmus iſte monet ad cõ
feſſionem laudis.Et primo popu

lus fidelis ſe dicit cõfiteri in cogregatibe

Berbü abbꝛeuiati

ſuſtoꝛum vbi eſt eterna laus Secũdo di
cit fideles ſpirituali munere ſatiatos: pꝛo
mittens aduentũ xpᷣi. Ibi. Memoꝛiam
Tertio eo ſdem redemptos aſſerit ⁊ no
num teſtamentũ manſurũ. Ibi. Redem/
ionem .
deon Eatus vir. Titulus Alleluia re/
b nerſionis Aggei ⁊ Zacharie. Hi
duo pꝛophete longe poſt Danid
fuerũt qui de renouatione templi pꝛophe
tauerũt.de qua tamẽ reedificatione mate

riali hic nõ agitur.ſed de ſpiritnali quam

ipſi in illa figurari intellexerũt.⁊ ꝓ iſto ſpi
rituali magna hilaritate deũ laudauerũt

Igeo iſte titułꝰ nomina eoꝛũ cõtinet.non

quia hũc pſalmũ cõſcripſerint.ſed qͥa hãc
ſpiritualẽ templi reparatiõem de qua hic
agitur cũ exultatione pᷣuiderũt.ſcʒ reuer

ſionẽ populixpᷣiani.que in reuerſione po

puli iudaici figurabatur. Et pꝛimo mo/

net pꝛopheta qͥd faciat beatus vir.⁊ qnta

bona grania dei mereat᷑ Secũdo agit de
aduentu dñi.ꝑ quẽ homines beati ſũt.ibi
Exoꝛtũ eſt Tertio vᷣo impijs aduerſa ꝓp/
uenire aſſerit.ibi. Peccatoꝛ videbit.
Auuudate pueri. Titulus Alleluia
l SPſalmꝰiſte ſicut ſuperioꝛ monet
dag laudẽ Et pꝛimo ꝓpheta monet
deuotos vt laudẽt iugiter⁊ vbiq; pᷣdicent
Secũdo ipᷣe facit qð alios monet.ibi.qͥs
ſicut dñs J
N exitu iſrael. itulus Alleluia.
Mic laudatur deꝰ ex miracuł anti
qquis que erant figure futuroꝛũ in
populo xpᷣiano.Et pꝛimo dicit pꝛopheta

que mira dedit 2 & hebꝛeis in figura ⁊ xvi
anis in ſpiritu. Secũdo interrogat qua /

re hec facta ſunt. Ibi.Quid eſt tibi. Ter/
tio inania ſymulachꝛa gentiũ repꝛobat.et
religionẽ dei cõmendat Ibi.Simulacra
gentium
Ilexi quoniã. Titulꝰ Alleluia.id
d eſt. laudate deũ. Pſalm iſte eſt fi
deliũ conſolatio cõtra doloꝛes ſe

culi.in quo loquit᷑pheta tanq; ouis que

errauerit.humeris pij paſtoꝛis ad gregeʒ
repoꝛtata.Et pꝛimo quaſi de fouea pec/
catoꝝ liberatꝰ ⁊ in petra conſtitutꝰ grati/
as agit quia exauditus eſt.⁊ contra omia
pericula inuocaſſe ſe dicit. Secũdo iteꝝ
clamat.vt liberat ad reem veniat. Ibi.
O domie 7

NRegdidi pꝛopter qð loentus ſum.
cC itulus Alleluia. Uoce laudis
cõgrue pꝛetitulat᷑ iſte pſalmꝰ.qͥa ĩ

in perſona martyꝝ. qͥ confeſſione viguer̃t
monet ad ↄfidendã xpᷣi laudẽ. Et ptimo

cõmemoꝛat beneficia dei quoꝛũ pᷣmũ po

nit xp̃i fidẽ ſm fidei cõfeſſionẽ.qͥbaadiun

git paſſioniſ calicẽ. Secũdo ↄcludit mar
tvyrij paſſionẽ ſuſtineri pꝛopter fidei chꝛi/
ſti ⁊ eccleſie veritatẽ.quia ſcʒ eſt ſeruꝰ xpᷣi
⁊ filiꝰ ancille ſue.i.eccleſie xpiane.bi.O
dñe quia
Audate dominũ.Titulus Alle/
Ll luia.id eſt laudate deũ. Pſalmus
iſte ꝓ ſua bꝛeuitate partes nõ rece/
pit.ideo eſt omniũ pꝛimꝰ athomus.i.d eſt.
ſine diuiſione.ſed tamẽ omnes cõpendio
ſue locutionis ſuperat Et eſt mira varia/
tioↄtra tediũ.ſalutaria dicere modo pau/

cis modo late. Monet aũt non ſolũ iude

os ſʒ omnes gẽtes ad laudẽ.loquẽs ĩ ꝑſo⸗/
na martyꝝ =
OIInſfitemini domino. Titulꝰ Al/
c leluia. Pſalmꝰ iſte eſt de pmo ad/
nentu monẽs ad laudẽ. Et pꝛimo
fidelis populꝰ peccatis ſolutꝰ monet om
nes dño cõfiteri.Et quia ꝑ dei miſericoꝛ
diam auditꝰ eſt in tribulatõe.homineʒ di
cit nõ eſſe timendũ. Secũdo in ſolo deo
dicit eſſe fidendũ.ihi.bonũ eſt confidere.
Tertio poꝛtas hieruſaleʒ ſibi cupit aperi
ri.ibi.Aperite.Quarto frequentari atria

dñi ſuadet de aduẽtu xpᷣi gaudẽs.ibi. Be

nedictꝰ qͥ venit S
E⸗ati immaculati. Titulꝰ Allelu
b ia aleph. Sicut dicit Auguſtinꝰ.
ornmis moꝛalis doctrina eſt ſuauis
In qua hic pſalmꝰ eminet.⁊ quaſi ſol ple
ni luminis meridiano caloꝛe feruẽs.totꝰ
moꝛali dulcedine reſplendet.Et vt Am/
bꝛoſius ait ꝑ litteras hebꝛei alphabeti di
geſtus eſt. vt ſicut pueri in pꝛimis litteris
vſum diſcẽdi ſumũt.ita ⁊ nos huiuſmodi

elementis vſum viuẽdi vſq; ad maturita

tem diſcamꝰ. Singulis autẽ litteris ver

ſus octoni ſubijciunt᷑ita vt ab vna litteꝛa

octo verſus incipiant In hoc autẽ pſal
mo tot ſunt octonarij quot elemẽta apud
bebꝛeos.ſ..xxij.⁊ ſinguli octonarij ꝑ om̃s
verſus ſuos a ſingulis incipiũt elemẽtis.

quod in trãſſatioe ſeruari nõ potuit. Der
quod innuit ꝙ ſunt hic elemẽta ſcole xbi.

tonnit
dinem⸗
teßtalic
tAuge
ſjeoctot
innnita
ct xtſi
guenit
cſionen
ſghiftat
Au
noboude
lotiue
mnopren
ſegvetes
ggiaiſte
dopan
huse
nece
cotinr
Vu’⸗
linere
ſange
docen
ſinbe
dihem.

r

„
ͤnenio
ſuſionet

dar Un

lend
bicoſ
peccz
Jee
kuxee
fatqt
daden
marde
or vin
ludine

binel
lencot
alter G
(oco
ſtoli
hare

Noſan,
Klundis
in⸗ Ki
N
Oire
3 dni )
ſhyachun
uliner
achr,⸗
enpßi

Ji

Ale⸗
Mnns
Grär
nnsddd.
8cöhendo
lra wn,
nodopan⸗
nſolüine
gnesige

Tind
eönotd,
Etmino
ororon
ninc:
ninqz di
lodeo
fen.
the
gian
8dee

1 Aen
grin
ctſfuuns
ie
nig
ndn,
heid
slnes
Hiufnoci
Vpawmta
ſcno
noMen
ulepſ⸗
“
ij ons
dnens.

t er
ere.

⁊ omnimoda doctrina⁊ ꝑfecta ad beatitu
dinem. Cuiꝰ doctrine partes cõgruis in-
terpᷣtationibo nominũ elementoꝝ deſiãnt᷑
vt Auguſtinꝰaſſerit.Et teſte Caſſiodoꝛo

ipᷣe octonariꝰ in ſingulis diſtinctionibus
innuit.ꝙ vnaqueq; ꝑs perfecta eſt ⁊ ſuffi/

cit.vt ſi quis eã ſeruet in vita ſeptẽ dieruz

ueniat ad octauã reſurrectiõis.vł circũ
ciſionem coꝛdis habeat.quã octonarius
ſigniſicat. Huiꝰ ergo totiꝰ pſalmi titulus
eſt Alleluia.i.laus dei.quia in eo vere de
us laudatur. Sed pmi octonarij ſpecia⸗
lis titulꝰ eſt Aleph.que eſt pᷣma littera.et

interpꝛetatur doctrina.in quo ſignificat᷑

ſequẽtes verſus plenos eſſe doctrine. Et

quia iſte octonari eſt quaſi pꝛologus toit
us pſalmi.bꝛeuiter tangẽs que in ſequen

tibus octonarijs cõtinent᷑ideo ei cõgrue
pꝛeſcribitur aleph.id eſt. doctrina. q eſt
cõtinue toti pſalmo doctrina redolenti.

Huiꝰergo pſalmi tot ſunt ꝑtes quot ſunt
littere.⁊ in hac pᷣma parte loquit᷑thoꝛus

ſanctoꝝ totus a pᷣmo iuſto vſq; ad vltim.

Ddocens ꝙ cũ diuerſi diuerſa querãt buſfſ

dinem puenik
Nquo coꝛrigit beth. In bma lr̃a
i viam beatitudinis expoſuit.ĩ qua
peꝛecal ſe cuſtodiri. In hac tempuſ
cõuerſionis aperit.in quo potiſſimea cõ/
fuſione fluxe ecatis.ad deũ qͥs ↄuerti de/
bet. Unde ↄgrue huic octonario pᷣmittit

ſint beati.hic vera via oñdit᷑q̃ ad beatitu

littera beth.que interpꝛetat᷑ cõfuſio.quia

bic oſtẽdit hoĩem a confuſione.i.a lapſu
peccatoꝝ liberari ꝑ obſeruantiã pᷣceptoꝝ
Ipe em̃ quaſi cõfuſus ð erroꝛe ⁊ laſciuia
fluxe etatis.iã iuuenis ſobꝛia mẽte deſide
rat quomodo viã coꝛrigat. quõ erubeſcẽ
da deponat ⁊ plenã libertatis viam aſſu/
mat dicens. In quo coꝛrigit adoleſcenti/
oꝛ viam ſuam.id eſt.pꝛaua peccati cõſue/
tudinem MW H
Etribue ſeruo tuo Gimel In hae
r tertia littera humanã indigẽtiam
oſtẽdit.⁊ gratiã dei ↄtra eã poſcit
Bimel em̃ interpꝛetat᷑ retributio. Hic au
tem cõtra multiplicẽ indigentiã:multipli
citer gratiã tribui petit.Dixerat ſupꝛa In
quo coꝛrigit.⁊c,.deinde ſubiunxit. In cu/
petit auxilium

*

ſtodiẽdo ſermones tuos. NHũc vt id faciat

Dheſit Delech. In bacrta litte

A rndicit ſe coꝛꝑali neceſſitate ↄſtri

ctum. Delech em̃ interpꝛetatur ti/

moꝛ.⁊ etiã natiuitas. Timet ergo ex coꝛł?
ruptibili coꝛpoꝛe qð a natiuitate ⁊ a rai
ce pᷣmi parentis aggrauat aĩam.relabi ad
pꝛioꝛẽ peccati vitã. Hic vero oſtẽditur q;

lex fidei timentẽ relabi cõfoꝛtat ⁊ ad omia
ei ſufficit. Je ergo timẽs ait. Adheſit ſcʒ
ꝑↄſenſum Anima mea pauimẽto.id eſt.
coꝛꝑi vel terrenis.que ſunt calcãda velut

pauimẽetũ.ſʒ Tu dñe viuifica me. vt in ce

lo ſi mens mea ⁊ nõ adhereat tere
Egẽ pone.He In hac qnta litte⸗
ra pᷣcatur xpᷣo veniete ſibi qͥ vete/
rem tenuit nouã legem conſtitui.
Et quia ꝑ eã verã eſſe ⁊ vere viuere habet
Igeo huic octonario cõgrue pꝛemittituꝛ
littera He que interpꝛetat᷑ eſſe vel viuere

quod vere non habetur niſi in xpᷣo ⁊ in ei

lege.
XT veniat Tlau. In hac ſexta litte
e ra pꝛecatur vt ſaluatoꝛ veniat.qͥ ẽ
miſericoꝛdig peccatoꝝ ⁊ vita fide

lium.vt inimicos coòfundat ⁊ in lege pꝛo/

ficiat.id eſt.ſuos ꝓficere faciat.⁊ qͥa digne
petentibo ſꝑ pñs adeſt xpᷣs.ideo hic pᷣmit
titur littera Cau.que interpꝛetat᷑ ipſe vł

ille. i. ſaluatoꝛ xp̃s qͥ adhuc loquẽtiba nob
dicit ego aſſum

Emoꝛ eſto Zay. In hac ſeptima

m littera agit de ſpe ꝓmiſſionũ dei.

que facit omnia paciſice tolerari.

Et quia ſpes eſt nõ de pꝛeſentibo ſʒ de fu
turis.ideo cõgrue hic pᷣtitulatur lr̃a Zay
que interpꝛetat᷑ huc.vł duc te.quia h̊ agit

de ſpe qne ad futura tendit. Quaſi dicat.

NHuc tẽde.huc dirige iter tuũ. quo vocat
te verbũ dei.ſ.ad celeſtẽ ⁊ eternã gloꝛiam.
Feſtinãs ergo illuc ĩgredi dicit Hemoꝛ

eſto verbi tui.i. cito da qð ꝓmiſiſti.in quo

mihi ſpem dediſti

Oꝛtio mea Heth. In hac octaua

p littera faciẽ dñi videre optat. iðᷣo
p̃ᷣmittit᷑ littera Hech.q̃ interpᷣtat
pauoꝛ.⁊ intelligit᷑ nõ pauoꝛ recipiedi.ſed

ſolicitudo acqͥrendi illud bonũ qð ſperat

Onitatẽ feciſti Thetch. in hac no/

b na littera gras agit deo de humi/

liatõe ⁊ patiẽtia ſua.Et qꝛ hũilem

patiam habere tollit triſticiã ⁊ pᷣſtat in tri
bulatiõiby iocũditatẽ ideo hic bñ pᷣſcribit

3

littera thetht. que interpꝛetat᷑ bonum vel
excluſio.quia hic de patiẽtia agit qᷓ exclu/
Dit triſticiã ⁊ facit bonũ ⁊ leticiã in aduer
ſis de qua dicit Bonitatẽ feciſti.id eſt.io/⸗
cundã ſuauitatẽ Cũ ſeruo tuo.qui pꝛius
ſeruiehat timoꝛe pene.nũc amoꝛe iuſticie.
Anus tue. Joth. In hac decima
m litteꝛa petit ſibi dari intellectũ dei
mandatoꝝ vt vera vita fruat᷑.quã
quia nemo habere valet niſi peccata cõfi/
ceatur.qð maxime fit in aduerſis.ideo pꝛe
ſcribitur littera Joth.que interpꝛetat᷑ cõ/
feſſio vel deſolatio.Citi em̃ cõfitent᷑ qͥ in
aduerſis deſolant᷑ quia in ꝓſperis animꝰ
fit clactiooo
Elſecit. Caph. In hac vndecima
d læa peregrinꝰ huiꝰ mundi aduen/

tum dñi nimis deſiderat Et qꝛ in
hac expectatione laſſat eſt ex deſiderij di/
latione.ideo pᷣmittitlittera Caph.que in
serpꝛetat᷑ incuruatꝰ.quia feſſus longa mi

licia cupit diſſolui Uñ dicit aiam ſuã ðfe
ciſſe.i.laſſatã fuiſſe expectãdo ⁊ tendendo
in ſalutare ſuũ.

Neternuz dñe.La mech. In hac

i duogecima littera vᷣtutẽ dei ⁊ fctã
deſcribit. dicẽs tem ꝑalia finiri:ſʒ

nõ mandata dei.Et quia hec mandata di

ligenter intelligẽda ⁊ indaganda ſunt.iõ
bic bene pᷣmittit᷑ littera lamech.que inter/
pꝛetat᷑ ooꝛ. vel ſeruo.vel coꝛ ſeruitutis.qͥa
ec mãdata coꝛde fideli ⁊ humili ⁊ ſolici/
te ſeruiẽte obſeruãda ſunt
Uomodo dilexi. Hen. In hac

ꝗq rxijj. littera loquitur vir iuſtus qui

in meditatione legis ⁊ euangelij ꝓp

fecit. dicẽs ſe ſuꝑ ſenioꝛes intellexiſſe.etiõ
ſcripturas eſſe ſibi dulces ſꝑ mel.Et qa

hoc eſt ei ꝑ charitatẽ.ideo hic bene pᷣmit/
titur littera Hen.que interpꝛetat᷑ viſce/
ra vel ex ipᷣis.quia hic agit de charitate q̃
eſt exipᷣis viſceribo vel medullis ſpũalibo.
per q̃s intelligitur multiplex dilectio dei

ſcʒ ⁊ pꝛoximi quã lex dei pᷣcipit.⁊ in q̃ con

ſiſtit plena obſeruãtia diuinoꝛum manda
toꝛum

cimaquarta littera.qͥ ſupꝛa mãda
itit intellexiſſe ⁊ ſeruaſſe dixit lumẽ
yerbi. id eſt. xpᷣi. pedibs ſuis.i.affectionib.

mentis irradiare gaudet.ex deſiderio re⸗
Mributiõem petens. ? aiam de humilitate

UVcerna pedib. Num. In bac de

cõmendans. Hic em̃ agitur de humilita
te. quia initiũ boni ⁊ perfectionẽ xpᷣo attri
buit. Ideo hic pᷣmittitur littera Num.q̃
interpꝛetat᷑ vnicus vel paſcua eoꝝ.id eſt.
xpᷣs qui eſt ſingularꝭ adiutoꝛ ⁊ paſcua ani
marum.de quo tanq; de vnigenito dei ðᷣ
bo ⁊ eterni lumis claritate hic agit᷑. Jpe
em̃ eſt lucerna lumẽ ⁊ verbki
Miquos odio habui. Samech.
iIn hac. xv. littera agit de odio ini
gquoꝛũ qui legi deiaduerſant᷑. Et
quia diligẽs cautela habẽda eſt in odio ĩ/
iquaꝝ ⁊ amoꝛe diligendoꝝ.ideo hic pᷣmit

titur lĩr̃a Samech.que interpꝛetat᷑ audik

firmamentũ.quia nemo habet firmamen
tum dilectiõis q nõ audit intus ſpirituali
ter auribus mẽtis quid ⁊ quomodo dili/
gere debeat. Ideo myſteriũ notat eſſe qðᷣ
dicturꝰ eſt.qui lectoꝛẽ ad auditum vocat.
Quaſi dicat. Attẽte audiendũ eſt. Inis
odio habui. Vt intelligãtur odiendi:non
quia hoĩes ſed qꝛ iniqui.qð indicatur cũ
ſubditur. Et legẽ tuã dilexi. Ac ſi diceret.
Non naturam odiui in hominibs iniquiſ
ſed maliciã qua ↄtrarij ſunt legi tue quaʒ
dilexi
Eti iudiciũ. Ain. In hac.xvj. lit/
f tera qͥ ſupꝛa dixit ſe odio habere ĩ/
liquos.hic petit aduentum xp̃i.qͥa
tempꝰeſt ſuꝑbos deſtrui.Et qꝛ tũc vigilã
dum eſtꝛ ſagaciter agendũptra fidei xpᷣia
ne aduerſarios.ideo hic pᷣmittit᷑ lr̃a Ain.
q̃ interpᷣtat᷑ oculꝰ vel fons.qꝛ ocułꝰſm qd

bñ vel male pᷣuidet.⁊ fons ⁊ oꝛigo bone ł

male actiõis vite vel moꝛtis
Irabilia. Phe. In hac. xvij. litte/
m ra dicit ſe os apperuiſſe ⁊ attraxiſ
ſee ſpũm vt erꝰ audiat᷑ oꝛõ.⁊ ploꝛaſ
ſe quia nõ eſt a iudeis lex cuſtodita. Unð
hic bene pᷣmittitur littera Phe. que inter
pᷣtat᷑ errauit.qꝛ hic ↄdolet his qͥ a via veri

tatis errãdo calumniant᷑ legẽ.qb ꝓponit

quõ ſcrutat᷑ legis teſtimonia ⁊ qualè intel
lectũ habet ĩ ea. Sicut aũt in trenis Hie

remias ſub hac l̃a lacrimabil excidium
ſue gẽtis ploꝛabat.ſic dolet hic dauid er/
roꝛẽ populi.ſed non deſperãs qꝛ expectat

aduentũ xpᷣi.cuꝰ pñtiam optat dicẽs Fa

ciem tuã illumina.⁊c.

Clſi es oñe. Sade. In hac. xviij
i Ea iudicia dei laudat ⁊ eloòa igni
4 venerat᷑. petens intellettuʒ vñ

iutt
deqin
deerro⸗
ſolatur
det.

.H
B
nio inc
ducere⸗
hoterro
Cainsef
hfönin
Nlchi⸗
hetſeci
cie
wmc
ſner

1

tifff
Nc
hiof
5
mpple
nirri
glaſi
nustr

4

unlie
Poamni
fm
nic.
umi
niddih
g

Wuncch.
Nodtoini
tünk, E
nodooi⸗
hlöͦnit
ntanci
Imanen
emnli
WN.
ucheed
unen.
ick i
Gichting
dicnrc
Nſdr.
niinge
Guegee

eml
ban
nchic⸗
ſengli
lachi
An.
ni
vemel

piülite
mn
törncn
Nin D
benn
r
N.
eic
rmis Me
crcium
dund ,
burpi⸗
docnſe

viuat ſeq; ↄſolet᷑ ideo bñ pᷣmittit᷑r̃a Sa/
de.q̃ interpᷣtat᷑ ↄſolatio.qͥ em̃ ſupꝛa triſtis
de erroꝛe lachꝛymas effundebat.hic ſecõ

ſolatur per iuſticiam dei quam biccõmẽ

Dat. H
Lamaui Coph. In hac.xix.litte
c ra iuſtificatoes dei ſe pmittit exqͥ/
rere.Et qꝛ qnto q̃s mag vult bo
nis inſiſtere tãto płꝰ eũ dyabołꝰ conat᷑ ſe/
ducere.ↄtra q̊d opꝰeſt ad deũ clamaꝛe Jõ

poſt erroꝛẽ accepta ſuꝑiꝰↄſolatõe.iſte con

cluſus aſperiꝰ hic clamat ſtudioſiꝰ. UVnð
bñ pᷣmittit᷑ lĩr̃a Coph.q̃ interpᷣtat᷑ ↄcluſio
vel aſpice.qd idẽ eſt ĩ ſenſu.qꝛ ↄcluſus de
bet ſe circũſpicere ⁊ cauſam ꝑiculi vł an/
guſtie ſue nõ diſſimulare.iõ oꝛõis q̃rẽda

eſt medicina.⁊ ad eũ clamãdo eſt qͥ poteſt
ſanarer

Ige humilitatẽ. Res. In hac.xx.
y lEĩa petit iuſtificari Et qͥa nemo iu
. ſtificat᷑ niſi ꝑ hũilitatẽ.iõ hic pᷣmit
tif l̃a Res q̃ interpᷣtat᷑caput vel pmatus
Rqͥd ſignat᷑ hũilitas q̃ eſt velut caput ⁊ te
nẽs pᷣmatũ vᷣtutũ.de q̃ hic agik
Rieincipes. Sin. In hac. xxj. la. qͥ
p ſupꝛa humilitatẽ deo obtulit. hic

gratas ſibi diẽ ꝑſecutões.qͥbo tãqᷓ

emplaſtris vulnera pctõꝝ curant᷑iõ h bñ
pᷣmittit᷑ lra Sin.q̃ interpᷣtatſupᷣ vulnus.
quaſi emplaſtꝝ.vulnꝰ g̊ eſt pctm.ſuꝑ vul/
nus tribulatio l
DPꝛopiquet. Tan. In hac vltima
a lraxpᷣo apꝛoximare deſiderat.pꝛe
cLans vt veniat ⁊ ouẽ ꝑditã reuocʒ
Et qͥa xpᷣs veniẽs ab erroꝛe ad patriã re/
duxit ⁊ ↄpſũmationẽ eterne beatitudis cõ/
tulit.iõ huic octonario pᷣmittit᷑ lr̃a Tau.
q̃ interpᷣtat errauit velↄſũmauit ſeu ↄfir/
mauit.qͥa hic olim ſe erraſſe dic.ſʒ modo
a pio paſtoꝛe ad patriã reductũ ⁊ ↄſũma/
ta beatitudĩs gra ↄfirnatuü
O dñm cũ tribularer. Titulꝰ Cã
àa ticũ graduũ Qnindecim gdus
eraãt qͥb aſcẽdebat᷑ in teplũ Salo
moniſ.q̃d fuit figura celeſtꝭ tẽpli.ad quod
etiã qndecim gdib ſpũalibo aſcendit᷑ Eſt
em̃ h aſceſus ſpũalis qͥ fit nõ pedũ paſſib⸗
ſed ꝓmotõe affectuũ.vt de vᷣtute in vᷣtutẽ
aſcendat᷑.vbi caritas mouet pedẽ.i.affecti
onẽ. Ideoq; q̃nto płꝰ qͥs diligit.tãto ma/
gis aſcẽdit ꝓpter qͥd ↄgrue pᷣponit᷑titulus

Kanticũ gradui i metis exultatio ð aſcẽ

—

ſu ſpũali ad eterna. Aſcẽdens hic loqᷓ
tur. Sʒ videndũ eſt qͥs aſcendat. ⁊ vbi ⁊
vnde.⁊ in qͥd aſcẽdat.⁊ ꝑ quẽ. Quis. Uir
iuſtꝰ. Ubi fit aſceſus. In coꝛde. UVñ alibi
Aſcẽſiones in coꝛde ſuo diſpoſuit. VUnde
aſcẽdit.A cõualle ploꝛatõnis. In qͥd. In
illud qd oculꝰ nõ vidit. nec in coꝛ homis
aſcẽdit. Per quẽ aſcẽdit.Per vᷣbũ incar/
natũ q̊d deſcẽdit vt ꝑ ipᷣm aſcẽderemus
Sic em̃ deſcẽdit ad te vt maneret ĩ ſe De
ſcẽdit ad te vt fieret tibiↄuallis ploꝛatõis
mãſit in ſe vt eſſet tibi mons ad quẽ aſcen

deres. Ab exẽplo ̊̊ humiliatõis ep aſcen /

datur ad altitudinẽ diuinitatꝭ ipſiꝰ Pꝛi/
mus ů gradꝰ hui aſcẽſionis eſt.a malis ſe
culi exire ⁊ vniuerſe vanitati renũciare.a
quo hic incipit ⁊ inde qͥbuſdã gradiba me
ritoꝝ ad ꝑfectã charitatẽ ꝑuenit.q̃ in ſum
mo gꝛadu locata ẽ Pꝛimo igit᷑ iuſtoaſcẽ
dere incipiẽs ⁊ exire volẽs de mab ſeculi

qb pꝛemit᷑.qꝛ multos inuenit obſiſtentes

clamatad dñm ⁊ a linguis eoꝝ petit libe/
rari Secũdo de ꝑmixtiõe ⁊ cohabitati
one maloꝝ cõquerit᷑.ibi. Heu mihi.

Enuaui.Citulꝰ Canticũ graduuʒ

I Hic ⁊ in inferioꝛiba pſalmis ſicut

iidẽ eſt titul.ſic eadẽ intẽtio.ſ. mo

nere ad aſcẽſum ⁊ exultare de aſcẽſu.i.pꝛo
fectu ſpũali.Aſcendere em̃ eſt in deum ꝑ
charitatẽ pficere Secũdus itaq; gdus
eſt petere diuinã defenſionẽ. cui mil poſſe
obuiare monſtrat᷑. Qui bene pᷣmiſſum /
dum ſeqͥ tur. Cui em̃ de mũdo exeunti pe
ricula occurrũt.expoſcere dʒ diuinuʒ au

xiliũ Talis eſt iſte q oculos leuat in mon

tes.i.ad interceſſoꝛes ſanctos.vt eoꝝ ĩter

uentu a deo auxiliũ ei veniat Pꝛimo gꝙ

oculos leuat ⁊ oꝛat. Secundo qð oꝛauit

Dñs cuſtodit te “
Etatus ſum. Titulus Canticuzʒ

lgraduũ patzʒ vt ſuᷣ. Tertiꝰ qdꝰ

eſt magnũ ga udiũ qð hʒ vir ſctũs
eoꝙ ſe ⁊ alios videt ĩ eccia pura mẽte con
uerſari. atq; deo digne ĩ hac pegrinatiöe

militare.⁊ ad celeſtẽ hierłm ſuſpirare. vbi
ſunt ↄciues nr̃i angeli ⁊ alij ſancti. Vñ

qꝛ ille de illa celeſti ciuitate iã a multꝭ mł/
ta audierat.ipᷣm ad eã ire monẽtibo.iõ pꝛi

mo gaudʒ ſe ãmonitũ ire ad eã.vbi ſancti

ſecuri ſüt ⁊ cũ dño iudicabüt Secundo
aſcẽſurꝰ optatabũdãtiã pacꝭibi. Kocate

affirmat. oñdẽs vᷣtutẽ auxilij ipetrati. Ibi

5

*
2

O te leuaui. Litulus vt ð.Quar/
a tus gradus eſt inter quaſſibet an
guſtias cõſtanter de dño pᷣſumere
donec miſertꝰ exaudiat. Et pmo vox eſt
tribulatoꝝ ad deũ reſpicientiũ.nõ ad alia

patrocinia Secũdo pꝛecat᷑ miſericoꝛdi/
am cõtra inſultãteſ. IJbi. Miſerere noſtri
Et hic attende pgreſſum aſcendẽtis QOui
enim pꝛius ad montes.id eſt. ad ſctõs dei
nũc ad ipᷣm deũ.quod mav eſt oculos le/

uat. ſcʒ fidei charitatis. Hic etiã attẽde.

quia cũ multi hoc dicãt.nõ tamẽ plurali

ſed ſingulariter quaſi vnꝰ homo loquit᷑

dicens. Ad te leuaui.⁊ hoc ꝓpter fidei ⁊ ca
ritatꝭ vnitatẽ.qua xpᷣo vnimur.vt cũ ipᷣo

q̃ſi vnꝰ chꝛiſtꝰ ſimꝰ. Omnes ergo in xpᷣo
ſumꝰ vns ho⁵oo.
Iſi quia dñs.Zitułꝰ vt patet ſupᷣ.
n Duin gradus eſt vt liberati a pe
riculis nõ ſibi ſed dño tribuãt.Et

qꝛ vna tm̃ eſt eccia que in omnib mẽbꝛis
eſt vnitas.ꝑ quã multi quaſi vnꝰ hõ ſunt.
CLantãt eꝛgo hoc fideles exultãtes qꝛ eua
ſerũt.omniũ tamẽ ſimul eſt vnus cantus.

Et primo ſancti martyres ſeu alij fideles
memoꝛes quãta euaſer᷑̃t.ſoli miſericoꝛdie

aſcribũt S ecũdo qꝛ ſunt liberati gratiaſ
agũt. Ibi. Benedicc

AVli cõfidũt.Titulłꝰ vt ſupꝛa. De/
q xtus gradꝰ eſt cõfidentia fideliſſi/

mi xpᷣia ni ſolidiſſimis montibo cõ
parata quã habet in dño.ne ʒelet felices ĩ
hoc ſeculo.vt eos imitet Hic nãq; pſal
mus docet nõ intẽdere in pꝛoſperãtes ĩ
ſeculo.de qua ꝓſperitate ſuꝑbia euenit.ſʒ

monet ↄfidere in dño.qͥ humiles ſperan/⸗

tes in ſe ſtabiles facit Et pꝛimo aſſerit ñ
poſſe moueri eũ qͥ ↄfidentiã in dei virtute
ponit Secũdo pꝛecatur vt bonis pꝛoſpe

ritas ⁊ malis vindicta eueniat. Ibi.Bñ/

fac d’ĩie

N cõuertendo. itulus vt ſupꝛa
monet ad patiam. Et pmo oñdẽs quid a
mal tulerit:ↄſolat᷑ ifirmos. Secũdo agit
de repꝛobatõe ꝑſeq̃ntiũ.ibi.Dñs iuſtꝰ.
E pꝛofundis. Undecimus gdus
d eſt penitẽtialis ſupplicatõ.Quibe
ne poſt pꝛedictoſ gradus ponitur

i Septimꝰ iſte gꝛadꝰ ꝑ xpᷣm vẽtuꝝ
rreuerſionẽ fideliuzʒ de captiuitate
vicioꝝ q̃ſi de babilonia ꝓphetat.Et loqui

tur ꝓphetali certitudine de illa reuerſione
velut pᷣterita.cũ tũ adhuc eſſet futura pdq

reueꝛſione a captiuitate ſpũali iã ↄſolatio
eſt ⁊ ſeminatio in oꝑibo bonis vt pł?ꝰ meta
tur. In ꝑſona ergo eoꝛũ qͥ redempti ſunt
ſanguine xpᷣi quaſi redeuntiũ de babylo/

Vrerbũ abbꝛeuiatũ

nia cantat pheta. ⁊ monet ad gaudiump
ſpũali liberatione Et pꝛimo oſtẽdit ma/

gnitudinẽ facti cũ magnitudine gaudij.

Secũdo pᷣcat᷑ ↄuerſionẽ a captiuitate ad

huc futura. Ibi. Cõuertere dñe

Iſi ðñs.TitulꝰCanticũ graduũ

n ſalomonis. Iſte eſt octauꝰ graduſ
vbi agit᷑ de edificatõe domus dei.

id eſt. eccĩe ꝑ veꝝ ſalomonẽ facta. id eſt.x

xpᷣm qͥ eſt verꝰ pacificꝰ.cub rei figura fui

ſalomon qͥ templũ edificauit.vñ vltra cõ/
munẽ titulũ hoꝝ pſalmoꝝ qͥ eſt canticum

graduũ.hic pᷣter ſolitũ addit᷑ ſalomonis.
quia ipᷣe edificauit templuʒ in figura xpᷣi
veri pacifici qui edificauit ecciam.et ne hᷣ
acciperes illũ Salomonẽ.ideo ait pſal/

mus Miſi dominꝰ edificauerit domum.

Quaſi diceret ꝙ nõ in illo ſicut nec ĩ ãuis

alio homine ſpes ponẽda eſt ſed in deo.qꝛ
kichlis no llor lead ille ſalomon cecidit qͥ templuʒ edificauit.
attẽde ꝙ; aliqñ vnũ.aliqñ inducit plures.

2 vſq; adeo amoꝛe mulierillaqueat fuit

vt ydolis a mulieribo ſacrificare cogeret.

Eſtergo bic canticũ graduũ ſalomonis.
id eſt.leticia de aſcẽſu.id eſt.edificatione

7 ꝓuectu templi ſalomonis.nõ illiꝰmate/

rialis ſed ſpũalis.id eſt.eccleſie.quã xpᷣus
verꝰ ſalomon edificauit Et pꝛimo docʒ
quomodo aſcẽdentes ſe hỹe debeãt ſcʒ vt
diſcant ꝙ ſpũalis edificatio ⁊ e cuſtodia

nõ niſi in deo eſt. ⁊ exaltatio in futuro.nõ

eſt niſi poſt humiliationẽ. Secũdo dicit
que ſit hereditas ⁊ quõ collectaibi. Ecce
hereditas.

b caſte timeatur ille pacificꝰ qͥ ſolus
edificat cnſtodit ⁊ exaltat. Et pꝛi/
mo bona timẽtis enumerat. Secũdo ei/
dem bona optat ⁊ bñdictiõeʒ poſtulat.ibi
Bñdicat ttbib DUL
Epe expugnauerũt. Decimꝰ gdꝰ
s eſt vt qͥ caſte deũ timet ꝓ eo oĩa pa
tiẽter ferat.qð nũc expedit eccleſie
inter malos qͥs ipᷣa ab abel tolerauit. iõ hᷣ

quia nec timens deũ nec oĩa patient ferẽs

dignũ ſe penitꝰ ſentit xpo.quia in coꝛpoę⸗
re nulł ſine pctõ eſt ideo monet adpniaʒ

Eatiom̃s. Nonus gradus eſt. vt

Etp⸗
aſua pe⸗
din vnd
turletae
Spere

ſennor
.

4
ritochis
wumd
densy.
Pent!
1wwi⸗
nns
calfie
furda
ſcino
bephal
carine

högdmi
frumüce

lunp
um/
d.
ead

Tlci⸗
Pgnan

nus dei.

Uck,
un fur
lncs⸗
nnicum
umci
aleb
in
omon.
ciins
ndco
dincaur.
nend fut
cogae.
lomonis.
fieanene
ndnu
giis
mo do
ithn
ocl
o
ſodiat
La

80
aſcs
1S
cico/
Kuurbi

ntig
out
ault
nili
zanid3
iloagt

ſuper libꝛo pſalmoꝛsi

Et pꝛio penitens beniuolẽtiaʒ captat
a ſua perſona miſera ⁊ a indicis mißicoꝛ/

dia. vnde ſperat magna. Secundo poni
tur leta cõcluſio cuʒ certitudine venie.ibi

peret iſrael. .

Omine nõ eſt exaltatũ Duodeci/

d mus gradus eſt humilitas ꝑfecta

qiuã hic intus ⁊ extra ſe habere oñ

dit Et pꝛimo ꝓponens ſe humilẽ:penam

indicit nõ humili. Secũdo ſuo exẽplo ad
ſpem monet.ibi. Speret iſrall

Eñmento domine Dauid. In hoc
m tredecimo gradu iam humilis ⁊
mmanſuet ſatagit de dificatõe ſpi

ritualis domꝰdei.ſicut ⁊ dauid fecit qͥ do

mum deo edificare voluit Etpmo oſten

dens votũ edificãdi domũ.pꝛecatur vt ĩ/

pleat Secundo oſtẽdit domũ edificataʒ
⁊ vbi ⁊ pꝛecat᷑ vt exaltet᷑ibi.Ecce audiui⸗/
mus CTertio dicit pmiſſiones dei factas
edificate ſyon. Ibi. Jurauit dñs. Et loqͥ
tur dauid ĩ ſua vł in totiꝰ xpᷣi gſona de edi

ſicatione ſyon.i.eccie

Cceq; bonum. Gradus decimus
æęg quartus eſt charitas pꝛoximi que
facit fratres habitare in vnũ.⁊ eſt
hic pſalmꝰ athomꝰ.id eſt.ſine diuiſiõe.vbi
charitas cõmendat᷑ que mentiũ diuiſiõeʒ
nõ admittit. Hic eꝛgo iuſtꝰ ð̊ charitatiua
fratrũ cohabitatõe exultat
Cce nũc. Gradꝰ quindecimꝰ eſt
e chharitas dei de qua hic agit ſicut

ſupꝛa de charitate ꝓximi Et pꝛi/

mo monet fideles benedicere deũ. Secũ
do optat eos benedici a deo.ibi. Benedi/
cat Et nota ꝙ ſupꝛa hoꝛtatur plureſbe
nedicere vni.hic vero vnũ pꝛecatur bene
dici dicẽs ſingulariter. Benedicat te.qꝛ ⁊
ſi plures ſint.tamẽ in vnũ ſunt.⁊ ſic vnita
ti cõuenit bñdictio.q̃ eſt iuſti aſcendentis
ſuꝑna remuneratio
Audate nomen dñi.Titulus Al
lHleluia. Poſt gradus qͥ ducunt ad
eetternitatẽ congrue ponitur allelu
ia vt eccleſia deum laudet.cui tale munus
paratũ eſt Et pꝛimo monetpꝛopheta de/
um laudare pꝛopter eius potentiam enu/
merans eius magnalia. Secundo ido/

loꝛum cultoꝛes redarguit. Ibi. Symu/
lachꝛa. Tertio omnes oꝛdines monet

ad laudem deo celebꝛandam.ibi.Domuſ

dit terram

— Onfitemini domio. Titulus Al
c leluia. Pſalmus iſte dei laudẽ cõ/
tinet.maxime tamẽ eius miſericoꝛ

diam cõmendat Et pꝛimo magnificẽti/
am ⁊ totius oꝛbis cõditionem exponit.

Secũdo dicitque in egypto ꝛ nte iude
orum deus in figura futuroꝝ fecerit Ibi
Qui percuſſit. Tertio agit de chꝛiſtianiſ

*

exponens beneficia eis data. Ibi.Et de/

Uper flumina. Pfalmus eſt D a/
8 uid pꝛophete habit? ꝓpter hieremi

am. id eſt. lamẽtationẽ Hieremie.

quia agit de captinitate iudeoꝝ quã deſle
uit hieremias ĩ figura noſtri qͥ ſpiritualit
captiui tenemur.Hic em̃ ĩ iſta babilonia

id eſt. in cõfuſione hur ſeculi nõ vt ciues

habitamꝰ ſed captiui tenemur. Monet
ergo pſalmus iſte nõ cõfoꝛmari huic ba/

bilonie.ſed in ſupernã hieruſalẽ ſuſpirare
Pꝛimo ergo pꝛopheta in perſona cap/

ptiui deſiderio patrie lamentantis.capti/
uos ſua mala flere nec inter mala obliui/
ſci hieruſalẽ inducit Secũdo ↄtra ho/
ſtes ad deũ ſe conuertit⁊ cõuertẽdum eſſe

rum punitione qͥ ediſicationi hie ruſalem

aduerſant᷑. H
Onfiteboꝛ tibi. Titulꝰ Pſalmus
cCc ipᷣi Dauid.id eſt xpᷣo. Captiuꝰqui
ſupꝛa fleuerat ſedẽs ſuper flumi/
na babilonis.iam quaſi reedificata hieru
ſalem ⁊ quaſi factꝰ cõciuis ipſiꝰ exultans

chriſtũ landat. Et pmo beneficia ſibi da⸗/

ta cõmendat Secũdo quomodo hec ad
omnes dilatentur optando indicat. Ibi.
Kõſfiteant᷑ H

O mine pbaſti. Tituł In finẽ Gs
d dauig. Iſte pᷣs ꝓfunditate myſte-/
rioꝝ plenꝰ ẽ.vñ ⁊ obſcuriſſimꝰeſt.

loqͥ aũt ̊ toxpᷣs tãqᷓ; vnũ coꝛpꝰ ex.ipᷣo ⁊

eccia.qcqͥd ̊ h̊ loqͥt ex ꝑſona ſuſcepte car,
nis.̊ ⁊ ad caput ꝑtinet.qð iã aſcẽdit ĩ ce/

lũ ⁊ ad mẽbꝛa q̃ adhuc ꝑegrinãtur ĩ terra
Quantũ vᷣo ad mebꝛa loquit᷑ in ꝑſona ſu/
perioꝛꝭ captiui.qui iã ſpe in hieruſalẽ re/
ſtitutus.memoꝛ diſceſſionis ſue in q̃ deũ
latere nõ potuit.deliberat ab eo nõ eſſe fu
giendũ.ſed ad eũ ꝑ eũ ab irato ad placatũ
ↄfugiendũ.⁊ h̊ dicit exꝑſona totiꝰ hũane

gi filij de longinq regiõe redeũtꝭ ad pꝛem

Vrerbũ abbꝛeuiatu

pꝛehẽdit omĩ
ſi cogit eũ qui latere non poteſt reuertiad
deuũ Secundo dicit nõ eſſea deo fugien
dum ſed ad ipᷣm. Ibi.Quo ibo. Tertio
docet quãta ſit exultatio reuertẽti ad eũ.

ꝛimo ergo agit de noticia dei. que cõ

Ibi. Confiteboꝛ. Quarto aperit quo/
modo ei mali nõ noceant. Ibi. Si occi/

Deris peccatoꝛes

cæ nenm pſalmus Dauid. Pſalmiſte
Dirigens nos in finẽ.id eſt. in chꝛi
ſtum. eſt Dauid qui loquit᷑in perſona ec/

cleſie inter malos laboꝛãtis ⁊ contra ma/
la ſeculi ad deũ clamantis Etpꝛimo pꝓ
ponit qui hoſtes que mala mouent. oppo
ecũdo dicit quod au
rilium habeat contra mala. Ibi. Dixi do

nens eis pꝛeces.

mino. Tertio aperit q̃ ſint mala inimico
rum. ibi. Caput.cxc7cc.
OPmine clamaui.TZitułꝰ pſalmus

Dauid. Chꝛiſiꝰ per totũ hũc pſal

2ð mum loquit᷑ ſiue in ſua ſiueĩ per
ſona membꝛoꝝ Et pmo in perſona hoĩs
peccatis circumuenti ⁊ implicati oꝛat vt

audiatur ſubdens a quibus maxime vult
liberari Secũdo dicit ꝙa iuſto coꝛ
rectus.ſpernet falſos laudatoꝛeſ.ibi.Coꝛ

ripiet me

Oſcce mea. Titulus Intellect? da

y uid cũ eſſet in ſpelũca.oꝛatio.Oð
glit cũ eſſetDauid in ſpelũca ad lit

teram manifeſtü eſt. Ipe enim ſaulẽ fu⸗

giens in ſpelunca latuit.de quo tamen nõ
bic agitur.ſed de ſignificato. Dauid enim
ſigniticat xpᷣm.ſpelunca vero carnẽ. vel ſe
culum vel ſepulcruʒ. Dauid in ſpelunca
chꝛiſiꝰ cũ membꝛis eſt in ſeculo.vel in car

ne vel in ſepulcro. Ideo hic eſt intellectꝰ
dauid.id eſt. totus chꝛiſti quẽ tũc habuit.

⁊ hic e oꝛatio Et pᷣmo ponitur oꝛatio
contra mala. Secũdo agit de fine malo

Omine exaudi. Titulꝰ pſalmꝰda

. d nid quãdo perſequebat᷑ eũ filſu/

us Abſalon. Hiſtoꝛia que hic tãa/

gitur nota eſt. de qua tamẽ hic non agituꝛ

ſed de ſignato. Dauid ergo xpᷣum ſignifi/

cat ⁊ coꝛpus ei. Abſalon vero indam vel
perſecutoꝛes vel pꝛauos motꝰ. Sicut er/
go Abſalon dauid.ſic iudas perſecutꝰeſt

xpᷣm.⁊ falſi fratres perſequunt᷑ coꝛpꝰeius

a opera reuertẽtis.que qua

Ripe me domine.Titulus In fi

ſcʒ eccleſiam.vel ipᷣi illiciti motꝰ aut car/
nis deſideria vnũquẽq; fidelẽ. Et ad hec
poteſt applicari pſalmus.cui intentio eſt
monere ad pniam Et pꝛimo ꝑer exoꝛdi
um captat dei beniuolẽtiam. Secundo
narrat mala ſua.⁊ qͥd cõtra egerit.ibi.Oꝛ
perſecutꝰ. Tertio ponit᷑ depꝛecatio cau/
ſis ↄfirmata.ibi. Uelociter exaudi.Quar
to ponit᷑ leta concluſio.ibi. Spirit?tuus.
VIñ in hoc pſalmo ſicut ⁊ in alijs pſalmii
penitentialibo talis eſt foꝛma.qꝙ a lachꝛv/

mis incipit᷑.⁊ in gaudio finis eſt.ne de ve

Enedict? dñs. Titulꝰ? pſalmꝰ Da
b uid ad goliã. Pſalmꝰ iſte ẽ dauid
Vphbete qͥ hic loquit᷑ in ſua vel in to
tius xpᷣi ꝑſona.habitꝰad goliꝗ.id eſtcõtra
goliã figuralẽ ⁊ ſpũalem.ſ.ↄtra dyabolũ.
qa hic agit dauid de ſua figurali ⁊ myſti⸗/
ca xpᷣi victoꝛia ꝓ ea gratias agens Et b/
mo agit de victoꝛia.ſcʒ ꝙ dauid vicit Go
liam.ſpiritualiter ipᷣe cũ alijs ſanctis dya
bolũ.que victoꝛia tota inde eẽ dicitur.qͥa
chꝛiſt? de eius ſemine venit vincere ſuper
biam mũdi ⁊ dyaboli vnde aduẽtũ eius pᷣ
catur Sccundo ſe ꝓmittit xpᷣo victoꝛi
cantare.? per eũ pꝛecat᷑ liberari ab hoĩb⸗
malis. q beatitudineʒ putant in terrenis.
ibi. De canttctiud·
AYealtabo te. Titulꝰ. Laudatio ipſi
ę dauid. Hic pſalmꝰ bꝛeuiter conti
net que in diuinis ſcriptuz ad lau

nia qͥs deſperet.

dem dei late diffundunt᷑.in quo nouẽ mo

di laudis diſtinguũtur ex qͥb omnis laus
dei ſumit. vt infra dicetur. Ad huiꝰ au/
tem pſalmi pꝛeconia ſequẽtes pſalmi per

tinent.qui cũ iſto ſeptẽ ſunt.vt em̃ ſeptem

pſalmi penitẽtie.ita ⁊ ſeptẽ pſalmi ſũt lau
dis In qᷣbo ſufficiẽter deus docuit qmo/
do velit laudari ne qͥs in eius laude erra/
re poſſit Eſt ergo ſenſus tituli.hec lau/
datio ſit ipᷣi Dauid.id eſt.chꝛiſto.qui de ſe

mine dauid natꝰ eſt. Et pꝛimo pꝛemittit

pꝛopheta generalit᷑laudẽ Secũdo om/
nem laudẽ dei nouẽ modis ꝑficiendã eſſe
oſtendit.ibi. Generatio. Tertio eadẽ ex/
plicat lati.ibi. Hiſereatẽ Nouẽ em̃ ſũt
modi laudis.ſ.oꝑatip.potẽtia.magniſficẽ

tia. ſanctitas. mirabilia. virt? terribilium.
magnitudo.memoꝛia. iuſticia.q̃ hic expli

cant᷑. pꝛiꝰ bꝛeniter. poſtea latiꝰ. ⁊ ex bis qſi
exſeminiby omnis laus trahik·

H
dcierpꝛi
nopto
conſulit
ſiacgui
bbiybip
nenont
ſcere?
nipotent
ſocut.

1:2
1
(Oigen
ſiem!
Gnonm
ſtach
dens:
cinite
debet

Sagei
ruſolen
anunt.
nCtſ⸗
futureh
mendat
rlden
0NRo
Di
OGeo
dictt⸗
emnitn

Hican
wornna

luce
Urcceſ

Aedon

Nüyan
Cehe
Doprini
Audi
Pfaber

na⸗

utcar/
id bec⸗
mro eſt
Wamdi
Donndo
mibi
nocan,
i Oyer
ns,
pſlni’
bchep⸗
edeſ

d
dnd
uNidn
dckcämn
1drhai.
Mimſty
ns Cib⸗
idrier bo
ancisde
dicturc
ineneſ
änicss
o ool
ab boin
Rs

Mioh
crcond
akn
hhonino
mishs

ababa

vani.
opemian
Choon⸗
inliſ
oedech
nitßiſt
ngia⸗
blu,
irahe
gboci

7

Auda anima mea. Zitulus alle/
luia. Uox iſta eſt quaſi muſica ſa⸗
lutaris.armonia celeſtis. laudem
Dei expꝛimens ⁊ ad e ammonens Et pᷣ/

mo pꝛopheta: ſibi quaſi omnibo loquens

conſulit laudare.ne in vanis ocietur.⁊ q̃
ſi acquieſcens conſilio aſſerit ſe laudare.
ibi vbi poterit plene. Secũdo alios mo
net non ſperare in homine Ibi. Nolite cõ
fidere Tertio docet omnẽ ſpem in om/

nipotenti deo ponendam eſſe. Ibi. Bea/

tus cuiꝰũsöS.
Audate dominũ quoniã bonus.

LCituł Alleluia. Hic agit pꝛophe

ta de laude dei. monens laudare

colligentẽ iſfra el. id eſt. congregantẽ eccle/

ſiam Et pꝛimo oſtendit quos colligat et
quomodo.
ſi adhuc herẽtes ⁊ dubios increpat.oſten
dens vnde poſſunt laudare deũ.ibi.Pꝛe/

cinite. Ubi docet ꝙ ex hũilitate ↄfeſſioniſ

debet ꝓcedere voxlaudis
Auda hieruſalẽ dominũ. Titul⸗?
HEKEcggei ⁊ Zacharie alleluia. Hic
eeſt alleluia.id eſt laus dei Laus.ſ.
Aggei ⁊ zacharie.id eſt.de reparatiõe hie
ruſalem celeſtis.quã illi pꝛophetice pꝛedi
xerunt.⁊ pꝛo ea deũ laudauerũt ſub figu/⸗
ra.Et facit pſalmus iſte in nobis amoꝛeʒ
future hieruſalem.quã multipliciter cõ/
mendat Et pꝛimo dicit bona future hie/
ruſalem.⁊ pꝛo eodẽ capit hieruſalem ⁊ ſy

on.pꝛopter interpꝛetationẽ cõuenientem

Nieruſalẽ enim interpꝛetat᷑ pacis viſio.
Dyon vero contemplatio. Secundo
dicit que bona hic dant᷑ ſanctis.ibi. Qui

emittit . —
Audate dominũ de celis. Titu/

L lus alleluia aggei ⁊ zacharie. Hu
ius tituli ſenſus patet vt ſupꝛa.

Hic autẽ pſalmus per paucoꝛũ comme/
moꝛationẽ vniuerſam creaturam monet
laudare deũ. Et pꝛimo ad laudes hoꝛta

tur celeſtia. Secundo terrena Ibi.Lau

date dominũ de terra.omia enim laudãt

deü. vel in ſe vel in aliss. Sunt quedam

que habent ſpiritũ laudandi deũ.et lau/

dant in illo affectu quo illis placet deus.
Quedaã vero nõ habent intellectũ. ſed qꝛ

ipſa bona ſunt.per ſe quidẽ non laudant.
ſed ab ipſis per attendẽtes ea laudat᷑ deꝰ.
ita quodamodo laudant.qꝛ de illis na

Secũdo poſt pꝛedicta qua

ſit laus ⁊ gloꝛia in ſecula ſeculoꝝ Amen

ſcitur in nobis laus die.
Antate domino canticum nonuz⸗
Cc iltulus Alleluia. Poſt omnes
cCcCcreaturas quas pꝛiuſ monuit lau
dare deum eo popera eius ſunt. Hic ſpe

cialius iſrael inuitat ad nouũ canticũ pio-

nouitate ſibi facta. que eſt mirabilioꝛ dei
operatio. Hec eſt ſanctificatio iſrael.id ẽ.
eccleſie catholice.noua ſcilicet redemptio
⁊ noua pꝛomiſſio eternitatis.pꝛoqua de/
betur nouũ canticũ laudis. Pꝛimo ergo
multis modis monet laudare deum qui
beniuolus eſt ⁊ beneficus Secũdo agit
de gaudijs ſanctoꝛũ et poteſtate.ibi.Exr.·
ultabunt ſancti.Et ne putetur hanc pote
ſtatem ſcilicet indicãdiſolis eẽ apoſtolis.
in fine addit. Gloꝛia hec eſt omnibus ſan
ctis eius.ſcʒ omnibo ꝑfectis qͥ pꝛo xpᷣo ter
rena oĩa reliqueräüt. —
Audate dominũ in ſanctis eius.
ILitulus Alleluia. Pſalmus iſte
elllit tertius eoꝛũ qui eſt ſine diuiſi⸗/
one.ideo athomus dicit᷑ in quo intendit
vt laudetur deus.quia cõgregauit ſctõs.

⁊ depoſita moꝛtali fragilitate ſue imagi/

ni reſtituit.⁊ iam cõfoꝛmes gloꝛie ſue.in
beatitudine locanit. Qui gloꝛificati ſine
fine laudabunt.⁊ in hoc tanq; in culmine
diuine laudis om̃is pſalmodia perduci/
tur. Quomodo autẽ plene laudare de/

beant per ſimilitudines myſticas oſtendi

tur Hec enim inſtrumẽta muſica que hie

numerãtur ad hymnos nuptiales perti/

nent.ſed per ſimilitudines ſpirituales nõ

per pꝛopꝛietates coꝛꝑales referũt᷑ad lau/

dem in ſanctis dei. Unde bene in fine cõ

cludit.O m̃is ſpiritus laudet dominum

quia ſpiritualiter deꝰ laudandꝰ eſt. Cui

23

Erplicit verbũ abbꝛeuiatũ ſuper li
bꝛo pſalmoꝝ a dño Petro de aillya/
cameraceñ.epiſcop.

2ðð „ . „„ e. D.

8

Deuota!

Incipit deuota meditatio dñi petri epi
ſcopi cameracenſis ſuꝑ pſalmũ In te do
mine ſperaui. non cofundar in eternum:
iuſticia tua libera me. Inclina ad meau

Erret me o⸗/
mine deus meꝰ. terret me
t vilta mea. cret ⁊ moꝛs mea
TLerret vita mea. quia in/
fructuoſa ⁊ ſterilis. Ter/
=ð ret moꝛs.quia doloꝛoſa ⁊
hoꝛribilis. Terret pᷣſens vita quia vacua
bonis/Terret moꝛs futura.qꝛ plena ma/
lis. Heu me miſerũ.terribilis eſt pũĩs vita
terribilioꝛ moꝛs trãſitoꝛia. terribiliſſima
moꝛs eterna. Ideoq; viuere erubeſco:et
nõ pertimeſco.Et dũ tedet aiam meã vite
mee.amplitedet ⁊ piget moꝛtꝭ mee Quid

ergo. Nunqᷣd ideo deſperabo. Abſit. Sʒ
dicã cũ pſalmiſta Dauid. In te dñe ſpe/
raui.nõↄfundar in eternũ. Conuenit ti/
moꝛi ſpem iungere. Cõgruit ergo timoꝛi

terroꝛiq; meo pſalmꝰiſte.cuiꝰ titulꝰeſt In

finẽ pſalmꝰ Danid ꝓ extaſi.O mefelicem.

o terq; quaterq; beatũ.ſi in fine dieꝝ meo
rum cũ ſancto Dauid hunc pſalmũ cãta
re valeã pꝛo extaſi.hoc eſt pꝛo pauoꝛe ma
loꝝ meoꝝ.vt ſic mala mea paueũ ꝙ de bo

na dei miſericoꝛdia nõ diffida. Sed ſicaſ

ſit humana turbatio vt nõ abſit diuina cõ
ſolatio. ⁊ de malis meis pauẽs timeazʒ
hoc meũ eſt. ſed ꝙ bona ſperẽ donũ dei eſt
Vtinam ergo extaticũ terroꝛẽ᷑.vtinam
terrificũ timoꝛẽ timidũq; pauoꝛẽ meum.
ſpes modeſta comitet᷑ ⁊ temperet.vt ſic di

cere audeã. In te die ſperaui.⁊ bene in te

nõ in me.nõ in mea ſed in tua vᷣtute ſpera/
ui.quippe quia maledicteſt qui cõfidit in
homie.Quiaoſfuſus eſt qͥ ſpem ponit ĩ hu

mana potẽtia ſeu vᷣtute.ideo quia in te et

tua diuina virtute ſperaui.nõ cõfundar ĩ

eternũ.Quicd eſt in eternũ non cõfundar
niſi quia eternã cõfuſioneʒ nõ patiar.Eſt

em̃ temꝑalis quedã cõfuſio que valdep/
deſt. illa videlicet ꝑturbatio animi cõſide
rantis peccata ſua.⁊ exↄſideratõe hoꝛren
tis.⁊ ex hoꝛroꝛe erubeſcẽtis.⁊ ex erubeſcẽ

tia coꝛrigẽtis. Hac igitur cupio deſidero
q; cõfundi.vt ab eterna cõfuſione valeaʒ
liherari.ideoq; ſuppliciter depꝛecoꝛ In iu

neditatio ſuper pſaimũ

ſticia tua libera me. Ue ve⁊ iteꝝ ve mihi
dñe.quia nõ in mea ſed in tua iuſticia po/
tes me liberare.quia meã nõ inuenis niſi
ſuꝑbam ⁊ falſam.⁊ illi ſimilẽ ð q̃ ðꝛ igno/
rantes dei iuſticiã ⁊ ſuã volẽtes ↄſtituere
iuſticie dei nõ ſunt ſubiecti Si g̊ attẽdis

ad iuſticiã meã damnes me.ideo ĩ iuſticia

mea nõ liberas. Nã iuſticia hominis eſt q̃ᷓ

ſuis viribo putat ſe iuſtificari.nõ credens

gratis ſaluari. Abſit a me dñe abſit a me
hec iuſticia obſecro.heu veriꝰ iuſticia ſe/
uiſſima cõtra te ferẽs arma. Sit ſit in me
poti illa humilis ↄfeſſio.gratia dei ſũ id
quod ſum. Quare gratia. Quia grat da/
ta. Quare gratis data.Quia merita mea
nõ pᷣceſſerunt ſed bñficia tua pᷣuenerunt.
HNec inuenit in me gratia tua merita bea/
toꝛũ que coꝛonet.ſed demerita maloꝛum
que dãnet. In hac ergo iuſticia tua hac
hac gratia mihi gratis data.libera me.qͥa
hec ſola liberat dũ iuſtificat impiũ a ſua
impietate.⁊ iniuſtũ a ſua iniquitate ↄuer
tit. Sed quia ſpes que differt affligit ani

mũ.nõ ſatiſ puto dictũ eſſe.in iuſticia tiua

libera me. niſi iteꝝ feſtinꝰ ſubijcia. Incli/
na aurẽ tuam mihi.accelera vt eruas me.

Habes due aurẽ iuſticie.habes ⁊ aurem

miſericoꝛdie.de qbo vir iuſtus ait. Uerba
mea auribo.⁊c.Ego vero pctõꝛ indignus
petere nõ pᷣſnmo vt inclines mihi aurẽ iu
ſticie tue.qꝛ illa eſt de qua ðꝛ.Scimuſqꝛ

peccatoꝛes de nõ audit.ſed inſtãter ſuppli
co ⁊ ſuppliciter oꝛo.vt inclines mihi aurẽ

miſericoꝛdie tue.qꝛ illa eſt q̃ peccatoꝛes ñ
ſolũ audit ſed exaudit. Ideo tibi cãtat ec
cleſia. peccatoꝛes te rogamus audi nos.
Inclina ergo aurẽ miſericoꝛdie tue mihi

miſero peccatoꝛi.quã aliqñp peccatoꝛꝭ re

demptiõe ſic inclinaſti.vt filiũ tuũ vnige/
nitum in carnẽ mitteres ⁊ in moꝛtẽ dares

O quãta fuit miſericoꝛdie inclinatio hec
tãta diuĩe ſublimitatis hũiliatõ. In hac
ergo magna mificoꝛdia tua. Accelera vv
eruas me.a magna miſeria mea. Ut eru/

as me nõ ſolũ a miſeria culpe.ſed a mifia

pene. vt nõ ſolũ a peccatis.ſed a penis q̃s

ꝓ his merear eripias.Et iõ accelera quia
magna eſſet pena mea tarditas tua. Nam
qð intardũ eſt ⁊ longũ in oculł tuis.bꝛeue
eſt ⁊ momẽtaneũ.qꝛ mille anni añ oculos

tuos q̃ſi dies heſterna q̃ pᷣterijt. Jã vᷣo at/
tendere.iam attde meditani libet.qꝛſum

tendett
ſooꝛatio
mlisert
nestint
mnefacia

tectoꝛeſt

geydel
cettedei
uqesot
biindon
femn fefn
porens⸗
ſeo Od
cütmi
iödine
tumek
tcaftu
techfin
Oiti
ſaciaſ
in teſo
coꝛme
noaliij
gio ec
clpio..
1refugiu
tnüdecn
donne.
itinten
nöper⸗
ſceurd
Crena
wihier
Punis
neange
Nhoct

plerig?

nocan
Uolumn
ſticone
ſeifun
une
(esen
Ncbon
nliaet
lumboe
tulushe
ninetie
mnopi
wtots

emhi
hicapo,
mnis ii
n o,
Rnge
Bieniis
deiinſte
annuttö
öttns
epltane
iſkenſ⸗
Airn ne
N
agenos⸗
nru
unouden
umdn.
zmihe
bbernei
inpiig iar
ottutoue
niiſigrmi
niutauna
ii
bn⸗
Gruren
Uetba
digns
biaureiu
inuſet
iigſuchl
nhiame
enontsſ
icätn ce
8 0di nos,
Aenenbi
gccncſte
fitürnig⸗
nottdores
Cinnohe⸗
i JAhu
Mecloan
Uen⸗
amfi
apenls
taimu
gtus⸗
iuiseme
ſofolos
ihor

er hlun

—

in te domine ſperaun

tendat ? quantũ gradatim aſcẽdit humi/
lis oꝛatio. Pꝛius em̃ petit vt liberes et a
malis eruas.deinde vt a malis ereptũ ſal

ues ⁊ in bonis ptegas.E ſto mihi inquitĩ

Deũ pꝛotectoꝛẽ ⁊ ĩ domũ refugij vt ſaluũ

me facias.O deus eſto mihi in deũ. O ꝓ
tectoꝛ eſto mihi in pꝛotectoꝛẽ.hoc eſt.pte

ge vt decet te.pꝛotege me ſeruũ tuũ vt de/

cet te deũ meum. Eſto mihi ꝓtectoꝛ pius
tu qͥ es omnipotẽs deꝰ. Et ideo Eſto mi/

hi in domũ refugij.quia ad te omnipoten
tem refugio.in te manere cupiẽs.ego im/

potens.qq periclitãs in me ſubſiſtere ñ va

leo.O domꝰ refugij.ſunt qui fugiunt a te
cũ tamẽ te effugere nõ poſſunt.ſed quocũ
q; diuertat deũ iratum inueniũt vt ſcrip/
tum eſt.Qno ibo a ſpũ tuo.⁊ quo a facie
tua fugiaʒ. Mihi ergo nihil reſtat niſi ad
te cõfugere.cuiꝰ oculis nihil poteſt latere
Dit itaq; mihi domꝰ refugij vt ĩ te ſaluũ
faciaſme.nam in te ſolũ poſſum quietaꝛi.
in te ſolũ poſſum ſaluari.⁊ inquietum eſt
coꝛ meũ donec quieſcã in te.ideo autẽte ⁊
nõ aliũ quero.ideo ad te ⁊ nõ ad alium fu
gio.ideo in te nõ in aliũ manere ⁊ qͥeſcere
cupio.Oꝛ tu. ⁊ nõ alius es foꝛtitudo mea
⁊ refugiũ meum.Et ideo.Pꝛopter nomẽ

tuũ deduces me ⁊ enutries me.O foꝛtitu

do man. O refugiũ meu iam ſpes mea cre
ſcit in te nõ in me.Quia ꝓpter nomẽ tuum

nõ ꝓpter meritũ meũ.⁊ vt nom tuũ gloꝛi/

errem a te ⁊ enutries me. ac velut nutrix
mihi eris vt reficiar a te ⁊ in te. Tu es em̃

ficetur deduces me.⁊ dux me eris ne ab/

panis qui angelos paſcis.tu es qͥ nos pa

neangeloꝝ paſcere ⁊ nutrire ꝑmittis.ſed
vt hoc facere poſſis materna miticoꝛdia

vteris ⁊ nutricis moꝛe.nobis paruuł lac

nõ eſcam infundis.Solet em̃ mater par
uulum nutriẽs eſcam quaʒ mãducare nõ
eſt idoneꝰ ꝑ carnẽ traicere.vt inde lac poſ

ſet infundere paruulo. Sic tu domine te

ipſum qͥ es panis angeloꝝ vt lac nobis fa
ceres.carne indut? veniſti ad nos.vt gran
di cibo angeloꝝ in lac cõuerſo alamur ꝑp/
uuli.ac tandẽ eodẽ reficiant᷑ validi.O vti

nam hoc modo enutrias me qͥ velut par/

uulus humilit᷑ peto reficia te. Facies do
mine facies hoc oĩno.ſi tamẽ humilit᷑ pe/
tendo pie ꝑſeuerauero.⁊ ideo iam qdᷣam/
modo ſpeſecur?ꝰaffirmare audeo.Educeſ

me de laqueo quẽ abſconderũt mihi.quo

niam tu es pꝛotectoꝛ meꝰ O domine de
us quia tu es vere ptectoꝛ meus. ideo de
tua ꝓtectione cõfiſus:in te nõ in me ſpe/

ro ꝙ deduces me de multiplici laqo quẽ

abſconderunt mihi varij aduerſarij mei.
mũdus videlicet caro atq; dyabolꝰ Heu

me hi magni aquerſarij ſunt.⁊ qͥ mibi m

tiplicem laqueũ abſconderũt.Eſt em̃ laq̃

. .— NE „ Na 4
us gule.luxurie.auaricie.ſuꝑbie.inuidie.

ire.⁊ laqueꝰ accidie.⁊ vt bꝛeuiter dicam.ẽ
vbiq; ⁊ vndiq; laqueꝰ.laqueus a dextris.
laqueus a ſiniſtris.A dextris laqueus p/
ſperitatis a ſiniſtris laqueus aduerſitatꝭ.
NHinc ⁊ inde plures illaqueati cadũt. Ca
dent inquit a latere tuo mille.⁊ a dextris
tuis decẽ milia. Heu heu qͥs a tam multi
plici tãq; periculoſo inſidiarũ laqueo me
poterit liberare niſi tu dñe.qui doces me
vt audeã dicere tibi. Educes me de laq̃o
quẽ abſconderũt mihi.O pꝛotectoꝛ meuſ
da vt te ꝓtegente cũ illaqueatis nõ cadã.
ſed cũ liberatis dicã.laqueꝰ cõtritus eſt ?
nos liberati ſumꝰ Quia vero tu ſołlꝰ es li
beratoꝛ meꝰ.tu ſolus ꝓtectoꝛ meus.ideo
In manus tuas cõmendo ſpiritũ meum
lacet dñe.⁊ merito delectat me in huiꝰ
verbi cõſideratione immoꝛari diutiac de
uotius meditari Dignũ quippe eſt hoc vo
cale verbũ qdð in cruce ⁊ in ſue paſſionis

i18
D H

it Pley

4

ↄſummatiõe vociferare dignatur verbuzʒ

eternũ. In cuiꝰ rei veneratiõʒ pſalmꝰ iſte on
hoꝛa cõpletoꝛij canitqñ in eccleſia diurni †ια

ſeruitij diuinũ officiũ cõſummatur. Igit᷑
domine.da mihi dñe.da mihi huiꝰ ta di⸗
gni tãq; venerãdi verbi tui notare myſte/
rium.da vt digne tibi dicere valeam. In

manꝰtuas cõmendo ſpũm meũ.Hoc eſt.

quia tu ſolłꝰ potes me pꝛotegere.ideo ſpi⸗
ritum meũ cõmendo in pꝛotectioneʒ tue
potẽtie· S

—MrrSðñõ

95 *

ed huiꝰ potẽtie tue due ſùt ma

lanus poten
R

nus. nõ qͥdem carnaliter ſed ſpũaliter itel dei ciae

ligende.vna eſt manꝰ iuſticie. alia mipicoꝛ

die. De quibs ðꝛ. Manꝰtue dñe fecerunt
me. Manu iuſticie puniẽdo ꝑcutis. Ma
nu miſericoꝛdie ꝑcendo ꝓtegis. Manu
iuſticie quaſi ſiniſtra.manu miſericoꝛdie
quaſi dextra vteris potentiã tuã parcen/

do maxime ⁊ miſerando manifeſtas. Ad

vtrãq; ergo manũ ad vtriuſq; manꝰauxi/
lium ↄfugio.dũ in manꝰtuas ſpũm com/⸗
mendo. Ecce ergo dñe ego ſum ſeruꝰ tuꝰ
7 peccatoꝛ indignꝰ.qui aureʒ iuſticie uc

homn

Deuota meoitatio ſu. pſal.in te do.ſpe.

pulſare non pᷣſumo.quia me inſufficientẽ
reputo expꝛop:ijs meritis. Ad manuʒ tñ
inſticie tue refugere audeo.non ex merito
mee actionis ſed tue redemptõis. In ma/
nus tuas cõmendãs ſpũm meum.:quia re
demiſti me dñe deus veritatis. O domi/⸗
ne qui es deꝰ veritatis.vtiq; me vere rede
miſti.⁊ in tua vera redemptõe ſpem meaʒ
collocaſti.O deus veritatis qui verꝰ ⁊ ve
rax es. Uerus deꝰ.quia tu es deus ⁊ pᷣter
te nõ eſt alius. VUerax deus.quia falũ ab/
hoꝛres ⁊ veꝝ doces. Utiq; te docente cre
do.quia me vere redemiſti.⁊ ĩ ea qua me
redemiſti paſſione.me veraciter docuiſti.
dicens. In manꝰtuas cõmendo ſpiritum
meũ.O doctoꝛ optime.tu nõ ſolũ in vita.
ſed in moꝛte ⁊ in cruce pendẽs.quaſi in ca
thedra ſedens docere voluiſti. Tu cruci
affixus.cũ iam nõ doctrine ſed paſſionis
tue ageretur negociũ. Ultima quedã ver
ba pꝛoducis ĩ mediũ.quibo euãgelica do/
gmata tam diffuſe dicta iterũ recapitulaſ
⁊ quaſi bꝛeuibo coartas capitulis. em̃
deo patri te derelictũ cõquereris q latro

ni paradiſum ꝓmittis/ ꝙ inter ſupplicia pi

etate matris afficeris ꝙ tu fons vite te ſiti
re aſſerisi tu ꝓ tuis crucifixoꝛibo veniaʒ

D

petis den

militer cõmendare vis. O inq; hec omĩa
in cruce dicis.in his certe tantis inſtruis
documẽtis.vt in illo verboꝝ cõpendio:ſi

cut qdam deuot tuus animꝰ.totius xpᷣia
ne fidei ratio ſplendeat vel pendeat.et qſi

de ſemine exiguo ſeges vniuerſitati credẽ
cium pꝛofutura cõſurgat Sed q;uis do/⸗
mine his tuis ſanctis veꝛbis magna debe
atur reuerẽtia.ego tamẽ ſumma deuotio/
ne venerandũ eſſe puto verbũ illud tuum

vltimo in cruce ꝓlatũ.⁊ longe antea ſan⸗/
cto ꝓpheta tuo in perſona tni pꝛedictum.
In manꝰ tuas cõmendo ſpiritũ meũ. O
verbũ lr̃is aureis dignũ.O vtinã det᷑ mi

hi verbi huiꝰ virtutẽ intelligere ⁊ doctrĩe
ipſi ſubtilitatẽ attingere. Nõne dñe nõne
tu qui deo patri cõmendas ſpiritũ tuum.
nõne tu idẽ ipᷣe es qͥ latroni ꝓmittis ⁊ do⸗
nas paradiſum. Nec ꝓ latrone patreʒ ro
gas.ſed poteſtatiue indultis ei reatib re/
pente flagicioſum ſanctificas.⁊ celeſtibuſ
inuehis ſedibo ⁊ tecuʒ in gloꝛia locas. O

magnũ ⁊ ammirabile fidei ſacramentum

eniq; ꝙ omnib ↄſummatis cõni/
ctoꝛ migras ad patrẽ.ei ſpiritũ tamen hu

in vno humanitatꝭ tue humilitatẽ.in alio
ſublimitatẽ tue diuinitatis oñdis.Qꝛ vt
deꝰ latronẽ ſaluas.⁊ vt hõ patreʒ rogas.
In hoc igit᷑tanq; mgf̃ bonꝰ facere ⁊ doce

re ⁊ exeẽplo doctrinã ↄſũmare ſatagis Oꝛ

humilitatẽ quã ſumoꝑe docuiſti dicens.

Diſcite a me qꝛ mit ſum ⁊ humilis coꝛde.

tandẽ in moꝛt articulo ex.ipᷣa crucꝭ cathe
dꝛa. ſcole tue diſcipul ſcz imoͤmere volui
ſti.nos em̃ in teipᷣo deo.humilitatẽ humi
lemq; obediẽtiã fᷣuare.ac eĩ ſpm̃ noſtrum
humilit᷑ reuerẽterq; ſuhmittẽdo cõmitte/
re mones ⁊ inſtruis.dũ illo tuo vᷣbo vltio
vitã doctrinãq; tuã parit᷑ finiẽdo ↄcludis
In manꝰ? tuas dñe cõmẽdo ſpm̃ meũ.Da
mihig dñe.da mihi fᷣuo tuo vt exẽplo tus
doctꝰ doctrinaq; tua inſtructꝰ.vᷣe hũilis
eſſe merear ⁊ in vᷣa hũilitate tecũ dicã. In
manꝰ tuas dñe cõmẽdo ſpm̃ meũ. Da vt
nũc ⁊ ſꝑ ⁊ ſpecialit᷑in agone moꝛtis. ſicut
tu in ↄſũmatione paſſionis.bũ tuũ vlti/
mũ hũili ⁊ cõtrito coꝛde ⁊ deuoto tibi oꝛe
dicere valeã. In ma nenas Damihi hoc
dñe nõ meis meritꝭ.ſʒ qꝛ redemiſti me deꝰ
veritatꝭ O bone Ihu. vᷣe deꝰmeꝰ ⁊ redem
ptoꝛ me.hec tua qᷓ me redemiſti gra.eſt il/
la iuſticia tua ꝓpter quã in te ſperaui.ne in
eternũ ↄfundar.ſʒ in q̃ te liberate ab eter/
na ↄfuſione eripiar. O liberatoꝛ meꝰ.o ꝓ
tectoꝛ meꝰ. o domꝰ.o refugiũ.o ſalꝰ.o foꝛ/⸗
titudo mea ꝓpter nomẽ tuũ qð eſt Jeſus.
ꝓpter nomẽ tuũ qð interpᷣtat᷑ ſaluatoꝛ.de
Duces me ⁊ enutries me.Pꝛopt᷑ h nomen

ſanctũ tnũ deduces me a te errantẽ.⁊ enu
tries me ad te eſurientẽ. OQuia/ꝓpter huiuſ
tui noĩs vᷣtuteʒ ꝓpter tue ſaluatiõis miſeri

coꝛdiſſimã pietatẽ.in illa tue redẽptionis
gr̃a ⁊ gratuita iuſticia.totã ſpem totamq;
fiduciã meã pono/ In illa fidelit᷑ firmitq;
ↄfidẽs humilit᷑ ⁊ reueret᷑ poſtulo.vt ð ma
nib inimicoꝝ meoꝝ ⁊ a laqo quẽ abſcon

derũt mihi ſpm̃ meũ potẽter educas.ipᷣm

q; ĩ manꝰ tuas cõmẽdatũ miſericoꝛdit᷑ ſu
ſcipias ⁊ finalit᷑ poſt hãc moꝛtalẽ ⁊ erum/

noſam vitã feliciter tecũ viuã.QOð tu pꝛe

ſtare digneris qͥ viuis ⁊ regnas in ſecula
ſeculoꝛum Amen

Exrplicit meditatio deuota a dño pe
tro epᷣo cameracenſi cõpoſita ſuper
pſalmo In te dñje ſperaui ⁊c.

Nennge
ütfn

Iinmnt
münd

nnb

umndel
gto⸗
ſſeſux

ineot
ſonacu
Mo

(lrunm

fſeroman

Muntici

ftuucei
erdle
atore
hono⸗
ſabent
ſuona⸗

heclini

tno at
zinbi⸗
Uantge⸗
Aviui⸗

.

tiinglio
Ay
rogts.
rndace
ungs
nnden.

Imliscede,

ngache,
mmer wini
lni puni
inotrum
hciniw⸗
tbo lio
nds
räd
ncan
c dchils
üdici
nci. Dan
nortis. ſn
bütuäivn⸗
vototbiat
Dandiboe
miſhned⸗
Wtnden
lligacki⸗
emein
ircbar/
nto
loſen
is.
atorde
ehroen
miac
enbuin
mösni
ehronis
entonngh
lcltinmits
noöng
inſſn
s.yn
nordit il
ler cerunm/
Oonhe
inlea⸗

adioe
itn eer

elſe eſticio⸗ enan itaq; ꝑti
netq ie Nal iobbujantes vanita
ſuꝑuacue. Sʒ qͥ ſunt hi qͥ ſupu

tatis

Erxpoſſitio ſu. pſai. in te vo. ſpe.

p ittas fraterna quod oĩno ne/
geeaſre non poſſum. videlicet vt

pfſlalmũ In te domine ſpera⸗
ui.ad finẽ vſq; pſequar.quẽ vſq; ad vᷣſum

In manus tuas dñe cõmendo ſpũm me/

Alirs igitur illa

p pꝛima gratuitã dei mißicoꝛ

Ddiam cõmendauit. docẽs in

dDeo ſolo eſſe vtuoſe ſperan/

creatoꝛis veritate.ſʒ in creatu 63 nitate

acue vani

tates obpuant. Dane hi ſpecialit᷑ intelli /
gedi ſunt q in vanis obſeruãtijs artiñ ma
gicarum ſuꝑſtitioſe ↄfidũt.vt geomãtici.

vdromantici.auruſpices.augures.nigro
mantici.alijq; magici dyabolica fraude.

fraudulẽtaq; illuſione decepti.Sʒ tñ ge,
neralithi om̃s ſuꝑuacuaꝝ vanitatũ obp/

natoꝛes merito itelligi pñt.qui in diuitijs

honoꝛibo.potẽtia. gloꝛia. aliaq; vana ⁊ fal

ſa beatitudine ſeculi.nõ ſolũ vacue.ſʒ etiã
ſuꝑuacue ſpem ſuã oſtituũt.Quippe cum
hec ſint oĩa illa de qͥbo ꝑ ſapientẽ ðꝛ.vani/

tas vanitatũ vanitas ⁊ oĩa vanitas. Qui
8̊ in his oĩb, tꝑalibo ſperãt vanitatẽ obſer
uant. qꝛ dũ in eis ſperãt tũc expirant.aut
duũ viuũt tũc ſepe pereũt ⁊ in ſpe ſua defi/⸗
ciunt.Etqꝛ ꝓ appetitu vanitatis deũ veri
itis deſerũt.iõ merito ei odioſi ſũt. Odi
nqt obſeruãtes va nitates ſuperuacue
tus mea ſpũalis.Et oſſa mea.i.oĩm viriũ
meaꝝ foꝛtitudo nõ ſolũ deficiũt aut infir/

„

igit᷑ dñe de veritatis qͥ me miſericoꝛ

diter redemiſti ac ꝑ hoc me nõ odire ſed qᷓ

tuite diligere pietate tua mirabili declara

ſti. fac me nõ ſuꝑuacue obſeruareſʒ peni/
tus odire ⁊ deſerere fallacẽ ſeculi vanita/
tem. vt te ſequar ⁊ te pfecte diligã infalli/
bilem veritatẽ fac itaq; vt cũ ſanctoꝓpha

BSequit᷑ meditatio ſeu expoſitio ſuꝑto
tum eundẽ pſalmũ.i.ſuꝑ reliquos veri
ab eode cõpoſita Rogãte dño Raymũdo

gna eſt miſeria mea Qm̃ defecit in dolo

ſequit᷑ Suꝑ om̃s inimico
ſuin oppꝛobꝛiu vlcinis

vᷣacit dicere valeã Ego aũt iĩ dño ſperqui

exultabo ⁊ letaboꝛ ĩ miſericoꝛdia tua. O

vtinã nõ in dno terreno ſed eterno. Uti/
nam in dño ; nõ eſt vanitas ſʒ veritas.di

gne ſperare valeã.? cũ magna animi ala/
critate exultare.cũ tꝑata vᷣo animi affectõ

ne letari in te dñe ⁊ in tua vera miſericoꝛ/

dia.nõ in me ⁊ ĩ mea vana milſeria.Et me

ito in tenõ in me ſperare. exultare. ꝛletari

debeo. Om̃ reſpexiſti bumilitatem meam

7

infirmitatẽ meã oculo tue miſeri

Hoc

coꝛdiſſimẽ pietatis ↄſideraſti.⁊ iõ nõ mea

ſed tua tute. Seruaſti de neceſſitatibus

aiam meꝗ eã ab infinitis ta mẽtis q; coꝛ/

poꝛis miſerijs tue paſſionis merito libe/
rando. luſiſtime.i.ↄcludi ꝑmiſiſti.
in maniba inimici.h̊ᷣ eſt in poteſtate dyabo
li. In qua tñ ↄcluſus erã ꝑ oꝛiginale pec/

catũ.niſi ab ea excluſus fuiſſem ꝑ tue paſ/
di Pars vo que ſequit᷑: va/
nanm hois ſuꝑbia repᷣhendit.q̃ miſicoꝛdi
anm dei gꝛatuitã ꝑuipendes:ſuadet non in

ſionis meritũ.a quo effectuʒ ſumpſit mee
regeneratõis lauacrũ. Hoc itaq; tuo non
meo merito.me a laqueo inimici liberaſti

7 ſic ſ tuiſti in loco ſpacioſo pedes meos
Pedes mei affectꝰ mei ſunt.q̃s ĩ loco ſpa/

cioſo ſtatuis dũ eos in lege tua inſtituis.iĩ

qua multiplex eſt ⁊ ſpacioſa.ſpecioſaq; vᷣ⸗
tutũ via.incipientiũ videlicet ꝓficiẽtium
⁊ ꝑfectoꝝ.vbi ambulãt fideles tui de vᷣtu/
te in virtutẽ donec videat᷑ deꝰdeoꝝ ĩ ſyon

Seg heu me miſeꝝ.qꝛ poſt baptiſmalem

gram ꝑ moꝛtalẽ culpã a lege tua multipli

citer oberraui.iõ ſupplex oꝛo Misßere mei
dñe qm̃ tribuloꝛ.ex multitudine ⁊ magni

tudie pctõꝝ. adeo ꝙ ↄturbat eſt ĩ ira ocu
lus me. aia mea ⁊ veter meꝰ. Oculꝰmeus
rõ mea.qꝛ aia mea ſenſualitas mea. vẽter
meꝰ caro mea.⁊ hec omia in me ↄturbata
ſunt in ira tua.h̊ eſt ex indignatõe tua.qᷓm
demeruer᷑̃t pctã mea. Miſerere ergo mei
dñe. qm̃ magna opꝰeſt mia tua.vbi tã ma

vita mea.⁊ anni mei ĩ gemitib. Intirma/⸗

ta eſtipaugtate ᷣtus mea oſſa meaↄtur
ata ſunt Ecce q́;ta ĩ me eſt interioꝛ tribu

atio.qꝛ nõ ſolũ vita mea coꝛꝑalis.ſed ⁊ v

mant.ſʒ etiã ↄturbant᷑i. ſe inuicẽ turbã
tun Sʒ iteꝝ ve mihiqꝛ huic tãte interioꝛi

turbatõi nõ deeſt tribulatio exterioꝛ. Uñ

6 7

Expoſitio ſuper pſalmũ

notis meis. O ingens tribulatio qꝛ ſi ini/
mici mei maledixiſſent mihi ſuſtinuiſſem
vtiq;.ſʒ ſupꝛa ⁊ vltra oẽs inimicos meos
vicini ⁊ noti mei qͥ dᷣus videbant᷑amici.in
oppꝛobꝛiũ ⁊ timoꝛẽ facti ſunt michi.Qui
videbãt me bus tanq; amici ↄuiuendo.ſo

2

ras fugerũt a me.⁊ apud eos obliniõi da

. .

tus ſum tanc; moai a conde. Quata vo
ſit hec tribulatio inſinuat ſequẽs turbatõ
Factſum tanq; vas ꝑditũ.Ex tribulatõ
nis em̃ magnitudine viſus ſum mihi pe⸗
riſſe.quaſi factꝰſim tanqᷓ; vas ꝑdituʒ.vas
ↄfractũ.vas inutile.qð abiectũ foꝛas ꝓij
citur. Et hoc ideo. Om̃ audiui vitupera/
tionẽ nõ ſolũ inimicoꝝ ſed vicinoꝝ et no/
toꝛũ meoꝝ cõmoꝛantiũ in circuitu In eo
dũ cõuenirẽt ſimul aduerſum me hon ſo⸗
lum pauci.ſʒ ſimul multi vt grau ſit qð

oſilio gerit᷑ plurimoꝝ.Dũ inq; in meo

vituꝑio ↄuenirẽt. accige qĩiam meã 2ſilia
ti ſunt. Nõ ſolũ vitupera uerũt famã meã.

ſed ↄſiliati ſunt acciꝑe aĩiam meã. hoc eſt.
ad ſe caꝑe ↄſciam meã ⁊ facere vt eis ↄſen
tiret ↄſciẽtia anime mee.vt cũ eis obſᷣua/
ret vanitatẽ ⁊ deſereret veritatẽ Sed

ſit hoc a me.dicã poti cũ pꝛopheta. Ego

aüt in te ſpe Scio dñe ⁊ ĩ me ſen
tio ꝙ magna valdeꝛ nimis magna eſt hec

tribulatio.⁊ niſi te iuuãte intolerabilis eſ l.
Scio ⁊ exꝑtus fateoꝛ.

ſet mihi turbatio.
ꝙ nulla peioꝛ.nulla ꝑiculoſioꝛ peſtis ẽ.q
familiaris inimicꝰ ſed nõ p̃ualebit ĩ me vl
lius inimici poteſtas.ſi ſueris mihi amicꝰ
illo teſte qͥ ait. Si deꝰ nobis qͥs nos.
Nihil ergo ſalubꝛiꝰ mihi.nihil ſecuri.qᷓ;
ſperare in te dñe.nõ in me aut alio quouiſ

hHoie.qꝛ maledict oĩs qͥ ſpem ſuam ponit
in hoĩie Qui eĩ hoc facit ſimilis eſt puero

q̃ͥ adhuc lacte nutriri vult.⁊ flet qꝛ diutiꝰ
querit vbera ſugereqᷓ; deceat.cũ ydoneuſ

ſit ad mẽſam vbi validioꝛi cibo paſcatur.

Zu ergo dñe de meꝰ. tu ideo foꝛte ꝑmiſi⸗/
ſti me incidere in malũ hoĩem. quẽ bonũ

putabã.vt quaſi ĩ vbere materno amari/
tudinẽ inuenirẽ.⁊ ea offenſione repellerer
⁊ ad te deũ meũ quaſiad cibũ validioꝛeʒ

inuitarer.aut ſi paꝝ eſſet inuitari cogerer
Hoc tu quaſi pia nutrix: aliaꝝ nutricum

moꝛe feciſti.q̃ puerulis ſuis aliq ponunt
amara in papillis.quib offenſi ꝑuuli ab
vbere reſiliat.⁊ vberioꝛis cibi mẽſam que
rant Sic igit ego quaſia puericia reſili⸗

ens ⁊ ad te rediẽs dixi.deꝰ meus es tn ꝓte
ctoꝛ meus es tu.ſaluatoꝛ meꝰ es tu.noõ ho
mo in q̊ pueriliter ſperabã. Tu em̃ qꝛ im
mutabilis es.nõ ꝓficis aut deficis vt ho/
mo.ſed ⁊ verꝰ deꝰ nõ ꝓficis.qꝛ ſimpliciter
ꝓfectus.nec deficis qꝛ immutabilit᷑ eter⸗
nus.Et ideo. In manibotuis ſoꝛtes mee.
Hec eſt. In poteſtate.in pᷣſciẽtia.in pꝛoui
dentia tua ſoꝛtes mee.i.cauſa ⁊ oꝛdo ſalu
tis mee.q tibi note.omnibo alijs ſũt occul
mali intelligi volumꝰ.nõ de maleficis ſoꝛ ov'⸗
tilegijs.nõ de artibo magicis intendimus
in qbo hi ↄfidũt qͥ vt ſupꝛa diximꝰ ſuꝑua/
cue obſeruãt vanitatẽ. Sʒ catholicã ob/
ſeruãtes veritatẽ.hic ſoꝛtes accipin pin/
effabili ꝓuidẽtia ⁊ electõe diuina.q̃ nõ bu
manis meritis.ſʒ pura dei gra.occulta tũ
iuſticia dũ vnũ ad damnatõem repꝛobat
aliũ ad ſalutẽ eligit ⁊ acceptat.ſuꝑ q̊ apłs
admirãs exclamat.O altitudo ſapientieꝛ
ſciẽtie dei qᷓ; incõpꝛehẽſibilia iudicia eius
⁊ inueſtigabiles vie eiꝰ SBic igit᷑ dñe.ſic ĩ

manifeſta hoib' intene
ſuꝑ me qͥ ſeruꝰ tuꝰ ſum.ne ſuꝑ me qͥ tuum
affecto ſeruitiũ cadat ↄfuſio inimicoꝝ.nõ
ſolũ meoꝝ ſʒ tuoꝝ.Nec tamẽ hoc peto.q̃ſi
de we⸗ Pkises iuſticia. ſʒ Salan melaci
miſericoꝛdia tua dñe.non cõfundar quo
niam inuocaui te Nõ quia ego dignꝰſum
ſed qꝛ tu miſericoꝛs es.inuocaui te vt me
ſalues. Ideo nõ ſm iudicariã ſeueritateʒ
ſed ̃ᷣm miſericoꝛdiſſimã bonitatẽ exaudi
me vt nõ ↄfundar.⁊ coꝛã aduerſarijs eru
beſcam. Sed fiat potius quod ſequitur.

„2

Erubeſcãt imoh de ſua impietate peni
teant in pnti.alioqͥn in ſuturo deducãtut
in infernũ. vt ſic Huta fiant labia dolo/
Que loquuntaduerſus iuſtũ iniqtateʒ
in ſuꝑbia ⁊ abuſione.Exigit em iuſta dei
vltio vt tũc muta fiãt in inferno labia do
loſa q̃ hic garrula fuerũt.nec in maliloqd o
diuinũ iudiciũ timuerr ᷑t
AIrrs hur? pſalmi tertia ſubiũgit᷑ qᷓ
p aduerſus ſupbam puerſoꝝ hoĩm
fſlſuaxq; ꝑſecutionũ ſeuiciaʒ docet

—

.
——

ſume
ſngut
bltane
multu

Olfi,

liodn
lis not
Citem
nembt

is
Onart

mod
Molar
ſteno
deon
dan
Cupt
dar
tuce
tan
qua
gun
gane
rima
dolce
mune,
ghägt
ſconcl
plist
ngig
dei
men
fine
hian
ſo
inte
E
ſſtp
limnen
mnt⸗
fenne
ncd
lopco

utree

gehof
lci⸗
ctint
ugne
ſluet
ſiope
n

tn⸗
nar im
e ho/,
ſohicter
lortes nee.
rcoſals
ſitocgt

lfasl⸗
mcinvs
opos,
cid⸗
cdn
märöde
Locchlai
mreprode
ſupchape⸗
olapientet
ndiciaes
kdieſci
Midanro

r1
Arde

ANlmuür
o
wtu/
Nqum
nicn
Neniſt
inici
d n
irnne
iuium
timinnnl
vninigt
dolſnmn

Ddes eos inal

cie hoĩm ↄfitebunt᷑.in abſcõdito faciei tue

in te vomine ſperau·

in magna dei dulcedine dulciq; bonitate
ſingulariter eſſe gaudendũ. Uñ ꝓpheta ex
ultans ⁊ admirãs exclamat. Quã magna
multitudo dulcedis tue dñe.quaã a bſcon

Diſtitimentibo te. O clemẽs. O pie. O dul
cis dñe. Tu vere fidelis es deꝰ qͥ nõ ꝑmit

tis nos temptari vltra q́; poſſumꝰ.ſʒ das

cũ temptationepuentũ.das cũ temptatio
ne tribulatiõis:puentũ ⁊ ſubſidiũ ↄſolati
onis.Das poſt amara dulcia. Das poſt

amaritudinẽ maloꝝ temꝑaliũ quibo pꝛe/

mis. dulcedinẽ bonoꝝ ſpualium qͥb nos
ↄſolaris Sed qꝛ dulcia guſtare nõ meru

it qͥ nõ pᷣus guſtauerit amara merito de/

beo mala pene nõ ſolũ patiẽter ſʒ etiã gau
denter ſuſtinere.ſi bona gr̃e cũ dulcedine
cupio deguſtare. Vt aũt te largiẽte h̊ fiat

da mi due interi ſentire q;ᷓ magna multi/

tudo dulcedinis tue. Magna inq; ⁊ mul
ta.multiſq; modis copioſa dulcedo tua.

qua nũc coꝛꝛigis.nũc parcis.nũc ↄſolarꝭ.
qua etiã eos quos amas caſtigas.⁊ caſti/
gando emẽdas.⁊ ꝑ temꝑaliũ maloꝝ ama
ritudinẽ.ad tuã ⁊ tuoꝝ ſpũalium bonorũ
dulcedinẽ venire cõpellis.Da mihi̊ do/
mine.da mihi hanc dulcedinẽ deguſtare.
quã abſcõdiſti timetibus te Et merito ab
ſcondiſti ⁊ occultaſti timentib te.vt am/
plius timeant.ne nimiũ ↄfidant.ne ſecuri
negligentiagant.ſed ſemꝑ ⁊ feruẽter eam
deſiderẽt ⁊ appetãt/Uel abſcõdiſti eam ti/
mentiby te.qaillis eam ſeruaſti. vt ſoli eazʒ
finaliter habeãt.ſoli ad eã eternaliter ꝑue
niant.Et hoc eſt qð ſequit. Perfeciſti eis
Hlõ ſolũ eis qui timent te.ſed qui ſperant
in te.vt ſit timoꝛ nõ ſolũ ſeruilis ſʒ filialis

Eis inquã hanc tuã dulcedinẽ ꝑfeciſti.G̊ᷣ

eſt. ꝑfecte cõferre diſpoſuiſti.qui ſperãdo
timent.⁊ timẽdo ſperãt in te.Et qͥ ita ſpe/

rant vt nõ erubeſcãt.ſed ad exemplũ ⁊ edi
ficationẽ alioꝝ.ſpem ⁊ fidẽ ſuã patefaciãt

hoĩm. Et ſic luceat lux

eoꝝ coꝛã hominibo. vt gloꝛificẽt in terris
patrẽ eoꝝ

q eſt in celis. Etideo. Abſcon/

iei tue⸗Quiteĩ fa

abſcõdent᷑a ↄtradictione hominuʒ. Hoc
eſt.in ſecreto tue viſionis beatifice ab im/
pugnatõe hoĩm impioꝝ ſecuri te ptegẽte
ſaluabunt᷑. NHNec ſolũ in futuro ſtatu cele/
ſtis patrie.ſed ĩ pᷣſenti ſtatu vie. Pꝛoteges

eos in tabernaculo tuo.id eſt. in eccĩa tua

cLiet in cii

eſt.hominũ loquentiũ iniqua. ac diuerſa

ðð

catholica. A cõtradictione linguay. hoc

⁊ aduerſa ↄtra veritatẽ fideixpᷣiane ꝑſtre·
pentium. Eſt em ↄtra tales eccleſia mili
tans inexpugnabile fidei tabernaculuʒ. ?

ſitoꝝ.ſicut domus habitatio qͥeſcentium

—

N igitur vne deus me. pꝛotectoꝛ meꝰ
vt finaliter abſcondi valeã in abſcondito

faciei tue. Da mihi interim ꝓtegi in taber
naculo ecciĩe tue.ac tue ligei piane. vt ab

ea ⁊ veritatiſ eiꝰ regula nõ diſcedẽs.ſic pu
gnem in hac expeditione peregrinꝰ.vt hic

pꝛotectꝰ in tabernaculo feeunae Jon

oſus quieſcã in domo celi Gequitom

nium pᷣcedentiũ ↄcluſio.videlicet pꝛo iã
ſuſceptis ⁊ in futuꝝ ſuſcipiẽdis bñficijs ꝗ
tuita exultatio ⁊ exultans congratulatio.

ſtat niſi laudare deũ ⁊ plenitudinẽ bñfici

oꝛum in exultationẽ laudũ cõcludere.Et

ideo. GBenedictus dñs.qm̃ mirificauit:id

eſt. mirabilẽ fecit. Diſericordiã ſu
hi.nõ ſolũ in pᷣſenti via.ſed mirabilioꝛẽ fa
in cinitate munita. Hoc eſt in celeſti
patria. Que nõ ſolũ abſcõdita eſt a ↄtur/
batione hoĩm.nõ ſolũ pꝛotecta a cõtradi⸗
ctione linguaꝝ ſed etiã munita omniũ cu

mulatione bonoꝝ.Et quia iſtud eſt ineſti

mabile beneficiũ ad imbecillitatẽ meã cõ

patatũ.ideo ſubiungit᷑ Ego aũt dixiĩ ex/
ceſſu mentis mee. pꝛoiectꝰ ſuʒ a facie ocui
loꝛum tuoꝝ. Quaſi dicereʒ. Non reſpicit
me facies tna oculis pietatis.cũ te patien
te igceam pꝛoiectꝰ in penis. Hoc aut pᷣus
dirxi in exceſſu mentis mee.id eſt.in pauo/
re meo pꝛo tribulationũ meaꝝ magnitu/
dine. Qui pauoꝛ exceſſus mętis ðꝛ.duʒ a
ratione timendo exceditur Sed quia nõ
hoc ſuperbe dixi.ſed me humiliter accu/
ſando in tribulatione titubans ad te ↄfu⸗
gi Ideo exaudiſti vocẽ oꝛationis mee dũ

— . — 4

clamarẽ ad te. Non oꝛe ſolũ ſed coꝛde In

4 5

4

tus em coꝛde clamare debemꝰ. vbi audit

deus.qꝛ ſi exteriꝰoꝛe ſolũ ſtrepẽtes clama

mus.nil ĩpetramꝰ Quia v

ad deũ dilatare cupit ⁊ ad pꝛoximũ. ideo

dñe mihi nõ ſufficit ſi ꝓ ſuſceptis bñtficijſ

te laudẽ ⁊ diligã.niſi exemplo meo alios

etiã ad laudandũ ⁊ diligendũ excitẽ Jðᷣo
ſequit. Diligite dominũ om̃es ſancti eiꝰ.
Diligere nãq; deũ tantoꝛũ bentlicig. im

Zxre ſas
rriën

Deuota meditatio ſuper pſalmo

largitoꝛem officiñ eſt ſanctoꝝ qui iõ ſan/

cti ? iuſti ſunt.quia vt dignum eſt deũ di /
ligunt. Una aũt ſubditur diligendi ratio
veritatẽ requiret dominꝰ. Ueri

*

as em̃ ⁊ iuſticia eſt.vt creatura ſuo ſerui

at creatoꝛi. Hanc in futuro ab omnibus

requiret dominꝰ⁊ tũc retribuet abundan
ter facientiby ſuperbiaz. Illis videlicet q
per ſuperbã inobedientiã deum ⁊ eius p/

cepta contemnũt. Superbia enim hic ac
cipitur pꝛo omni criminali vicio ſeu moꝛ

tali peccato. quia ſuperbia radix omniuʒ

vicioꝛum. Hic etiã in pᷣſenti aliquãdo re/

tribuit dominꝰ.vt ſuperbos hũiliet. Oð

„

aliquibo fit ⁊ nõ omni

re diuina iuſticia.ſi vero omnibo hoc face
ret.nõ ſeruaretur diuina patientia. te
go iuſtus ⁊ patiens appareat domin .al

. . .

bus vero in futuro retribuet abundãater:
ſům exigentiã meritoꝝ.ſic tamẽ miſericoꝛ⸗/

diter ꝙ nullũ peccatũ puniet adↄdignü.
Duia ergo dñs oĩm retributoꝛ eſt bonoꝝ
2 maloꝝ. Ideo Uiri itergaiter coſen te-

—

tur coꝛ veſtrũ omn

*

Non enim ſufficit in

*

dñno ſperare. ſed 16

eſt virtuoſe ⁊ ↄſtanter agere. ⁊ ſi aliqua öè/
uia occurrerint coꝛde còfoꝛtari.id eſt.ſpi/
rituali foꝛtitudine roboꝛari. Sicut ergo

fideſ.ſic ⁊ ſpes ſine operiba moꝛtua eſt.nec

ſpes ſine meritis vocanda eſt.ſed magꝭ ſu
perba p̃ᷣſumptio ¶ Da mihi ergo domine

nec ſolũ mihi ſed omnib⸗ pꝛoximis meis ĩ
te digne ſperare.Da nobis in te ſperando

„

ſic viriliter agere vt nõ ſolum in ſpe.ſed fi

.

de ⁊ charitate veraciter radicati ⁊ contra
aduerſa omnia ſpiritualiteꝛ confoꝛtatiad

te valeamus finaliter peruenire. Qõð ipſe

*

pꝛeſtare di

cula ſeculoꝝ Amen

mini Petri de aillyaco epiſcopi ca/
meraceñ.ſuper pſalmo In te domi /

ne ſperaui:nõ ↄfundar in eternn.

bo. quia ſi nulli hoc
faceret nõ videretur ſuꝑ malis pꝛouide/⸗

bus ⁊ nõ omniby in pꝛeſenti retribuitOi

gneris qui viuis ⁊ regnas in ſe

Erplicit meditatio ſeu erpoſitio d/

Incipit alia denota meditatio ſuꝑ pſal

mo Judica me deꝰ ⁊ diſcerne cauſam me
am. Edita ab eodẽ reuerẽdiſſimo pr̃e: do
mino cardinali cameraceñ. apoſtolice ſe/

dis in alamãnia legalos

VYImme ſacer⸗

ſ dos tu benigniſſime xpe ie
ſii ꝗqͥ in ara crucis ꝓ redem/
ptione humani generꝭ deo
prgatri teipſum vnigenitũ ei
filiũ hoſtiã ſacratiſſimã obtuliſti.quiq; in
ſacramẽto altaris obtãtibñſficij memoꝛi
am ꝑ ſacerdotes ecciĩe tue offerri voluiſti.
inter quos me nõ merito ſed numero ag/
gregare dignat? es Ecce indignꝰ ego ⁊ iu

tilis ſeruus ĩ cõſpectu diuine maieſtatis

tuead ſanctũ altare tuũ ingreſſurus cum

eximio ꝓphetaꝝ Dauid tibi pſallam

WVWoica me de⸗

i us ⁊ dſſcerne cauſam meam.
Sed heu me milſerũ qualit
hoc dicere pꝛeſumã Qual

cari ⁊ cauſam meã a te diſcerni petaʒ. qui
multoꝝ ac magnoꝝ peccatoꝝ meoꝝ cõſci
us ex timoꝛe ac terroꝛe hoꝛrẽdi iudicij tui
potius exclamare cõpelloꝛ.Dñe ne ĩ furo
re tuo arguas me.neq; in ira tua coꝛripi⸗
as me.Et iteꝝ.HNõ intres in iudiciũ cum

ſeruo tuo.quia nõ iuſtificabit᷑ in cõſpectu

tuo omiĩs viuẽs. Uerũtamẽ docʒ me dñe
eccleſia tua.que te docẽte inſtructa eſt.vt
dum ad ſanctũ altare tuũ accedo de tuis

meritis ↄfidens.⁊ de meis nil pᷣſumẽs hu

militer tibi dauiticũ pſalmũ dicã. Judi/

ca me deus ⁊ diſcerne cauſam meã. Hoc

pie Jeſu hoc oꝛat myſticũ coꝛpꝰ tuũ qð ẽ
eccia.⁊ hoc oꝛare docet fideles tuos qͥ ſũt

huius coꝛꝑis membꝛa.nec hoc dicẽdo pe

tunt rigoꝛe iudicij tui peccata ſua diſcuti
að vtiq; ꝑiculoſũ ẽ. Que em̃ humana cre
atura hoc iudiciũ nõ hoꝛret.Quid tũc fa

ceret virgula deſerti.vbi cõcutit᷑ cedrꝰ pa

radiſi. Hã ⁊ aſtra nõ ſunt mũda in cõſpe/
ctu tuo.⁊ in angelis reperis pꝛauitatem.

NHõ ergo ꝓ mebꝛis ſuis fidelib tuis petit

eccleſia iudiciũ tue rigoꝛoſe inſticie.quo
in furoꝛe tuo arguis, vlł in ira tua coꝛripiſ

inq;. qua fronte.qua ve audacia me iudi/

ſund
obſeru
diciumm
ribus
nötim
dulto:
tieꝛde
ſidiſ⸗
ſticeein
ci ſen
Nemiſe
oꝛ quin
ſed veln
ſcricon
Wom
reind
umm
Iy
ſom
deqn
neci.
fſiiom
cgoin
rumm
ſfeligue
hommin
mileret
ſeſioni
Dicme
nerd
e
ſtit
aen Lenti
e? fitor
Peruel
lolo
lokcit
chlke⸗
Morettin
larpoli
nepabe
bacon
lladan
hie⸗
ninalig
grogibe
mglin
Pſige

nypal
n ne
nodo
gictdr

ler,/
ne eie
negen,
deo
miic⸗
gigi
nmoni
W⸗
nmodig
gorin
nuietnis
urmnsan
lun

e⸗
nwen.
i
euli/
Ghll
cl
Nifun
nl
cüan
öheen
ee
nancn
odenas
zuunisd

Nam ſi tale iudiciũ exhibuerꝭ ſi iniqͥtates

obſeruaueris.qͥs ſuſtinebit. Sed petit iu
dicium tue pie miſericoꝛdie.quo peccato

ribus ignoſcis ⁊ cõfitentibo parcis.Et iõ

nõ timet iuſticiam. quia ſperat miſericoꝛ/
dDiam. nec te metuit vltoꝛẽ quia agnoſcit ĩ
Dultoꝛem.nã metũ pene ſuperat ſpes gra/
tie ⁊ deſideriũ gloꝛie Cimere igit᷑ poſſem

ſi diſtricte mecũ ageres.ſi me in rigoꝛe iu/

ſticie iudicares. ſed nõ intres in iudicium
cũ ſeruo tuo dñe.qui ſpero in multitudi

ne miſericoꝛdie tue.qui humiliter cõfite/

oꝛ.quia nõ ſum dignus vocari filius tuꝰ.

ſed velutſeruus fugitiuꝰ ad te redeo.miſe
ſericoꝛdiam poſtulo.pacem quero. Indi
gnum eſt ergo dominũ cũ tali ſeruo intra
re iudicium.nec decet vt intres in iudici/
um mecũ.quia nec ego volo intrare tecuzʒz

Intrãt ſerui iudiciũ cũ dño.qui iuſticia,ʒ

Iuam cõſtituẽtes de ſuis meritis pᷣſumũt.

de quibe per pꝛophetã dicit᷑. Quid vultis
mecũ iudicio cõtendere omnes dereliqui

ſtis me dicit dominꝰ Non ſic autẽ non ſic
ego inutilis ſeruꝰ tuus.de iuſticia merito
rum meoꝝ penitꝰ diffidẽs.ſed licʒ ſepe de
reliquerim te.conſoꝛtia viciaq; ꝑuerſoꝛũ

hominũ ſequẽſ.tamẽ nũc de multitudine

miſerationũ tuaꝝ ſperans cũ humilis cõ

ſeſſionis inſtãtia ad te cõfugio dicẽs. Ju

dica me deus.i.cuʒ miſericoꝛdia coꝛripe
me⁊ diſcerne cauſam meã degente ñ ſan

cta.ab hoĩe iniquo ⁊ doloſo erue me Hoc

eſt. ita iudica me.vt diſcernas merita que

IRMmnmihi erũt vite vel moꝛtis cauſa a meritis

4*
66

gentis nõ ſancte.⁊ ita diſcerne cauſaʒ me

ritoꝝ vt eruas me a multitudine hominũ

peruerſoꝝ.ab hoĩe iniquo ↄtra deũ.et do

loſo ptra ꝓximũ.ab hoĩe iniquo qui ma/

la facit aperte.⁊ doloſo qui mala facit oc
culte. Hec eſt gens non ſancta cũ q̃ mihi
par eſt infirmitas.ſed diſpar volũtas.diſ/
par volũtatis deſideriũ. Ideo peto domi
ne vt ab ea celerit᷑eruas me.⁊ in pᷣſenti ne
ab ea coꝛrũpar culpabilit᷑. ⁊ in futuro ne
cũ ea damner eternalit Sʒ heu ĩfelix ego
vtinã eripias me a meipſo.quia in me eſt
animalis hõ.a quo me ſeꝑare nequeo De
quo alibi oꝛat pſalmiſta. Eripe me domi
ne ab hoĩne malo. Jõ etiã peto vt eripias
me ab hoc hoĩe iniquo ⁊ doloſo.Hoc eſt

carnalitatis. animalitatis.vel ſenſualita⸗

tis iniquitate ⁊ doloſitate ſepe rationalis

volũtatis deſideriũ ꝑturbante.ne me ini ⸗
quum ⁊ doloſum faciat.⁊ iũgat cũ gente
nõ ſancra tlec hoc peto ſolus. ſed B ſup/
ia tua in hochſalmne pꝛo
ſiquidez ge/

pliciter oꝛat ecc n
vniuerſis mẽbꝛis eius. Ipſa

mit in terris videns plurimos malos cõoõ

miſceri cũ bonis.⁊ cũ tritico creſcere ʒiʒa

ctis malis.interim aũt monet ne inter pᷣſ/

ſuras ſeculi ⁊ temptatiões dyaboli defici
amus ⁊ a deo retrahamur.ſʒ letemur ĩ eo
7 ſuo iudicio cauſam meritoꝝ noſtroꝛum
cõmittamus ac in ſpe ſue miſericoꝛdie de
ſiderioq; pꝛemioꝝ ſuoꝝ ↄſolemur. MDeri
to ergo domine hoc documentũ eccie tue

ſequens.in cauſa mea iudiciũ tuũ peto.?⁊

ad te iudicẽ ſupꝛemũ appello dicẽs. Judi
ca medens ⁊ diſcerne cauſam meã de geè/
te nõ ſancta.ab homine iniquo ⁊ doloſo

erue me. Nam ꝓpter tria que his notant

nia. ⁊ omnia vtriſq; eſſe cõmunia ?⁊ prrmma
xta.quantũ ad bona vel mala nature aut
fortune.ſed nõ quantũ ad merita et dona
gratie.futuraq; pꝛemia gloꝛie. OQuapꝛopt
optat finale iudiciũ.in quo fiet ſepgratio
maloꝝ a bonis.⁊ honoꝝ gloꝛitficatio reie

dD — –

bis humanũ habeo ſuſpectũ iudiciũ.iõgc

ad diuinũ recurrere cõpulſus ſum. Sꝛo⸗
pter teſtiũ falſitatẽ. quia ſepe gens nõ ſan/

cta teſtis eſt ꝓpter iudicũ iniquitatẽ. quia
ſepe homo iniquus iudex eſt ꝓpter aduo/

catoꝝ ⁊ pꝛocuratoꝝ doloſitatẽ.quia ſepe

homo doloſus aduocatꝰ vel pꝛocuratoꝛ

eſt. Ecõtra vo in diuio iudicio teſtis erit

tua infallibilis veritasliudex erit tua ĩob

liquabilis e tas Aduocatꝰ ⁊ pꝛocuratoꝛ
erit. tua imꝑturbabilis pietaſ.mificoꝛdia
bonitas.clemẽtia atq; benignitas. Tu er

go dñe in tuo diuio iudicio cauſam meazʒ

diſcerne. Tu a puerſo hoĩm iudicio erueę

me. Et bñ dixi erne me.qꝛ tu es deus foꝛ
titudo mea. NHõ eſt pᷣter tequi poſſet erue

re me.nõ pꝛeſumo ex me vᷣtutẽ.nõ arrogo
mihi foꝛtitudinẽ.quia tu ſolus es deꝰme/⸗
us ꝑ naturã.⁊ foꝛtitudo mea per gratiam
tu deus meuſ qui me creaſti.tu foꝛtitudo
mea que roboꝛaſti me.Cũ ergo in te ſolo

ſpes mea poſita ſit.quare me repuliſti.i.q̃

re me quaſi repulſum oſtendiſti. vitã eter

nam qm ſpero tam diu differẽdo.Et q̃re

triſtis incedo hurꝰvite miſeriã ſuſtinendo mreirrre

dum affligit me inimicꝰ. videlicʒ diabolꝰ.

vel hic nequã mundus.vł carnis ſtimulꝰ

ſe ſpertu

2

Hic eſt triplex inimic qͥ multipliciteraf/⸗
fligit impugnãdo varijs tẽptatiõib. Uñ
gemẽs canit eccia. mũdus caro demonia
diuerſa mouẽt pᷣlia. His pᷣlijs ſenſualital
impugnata oppꝛimit᷑ ⁊ ſpui acrõi aduerſa
tur. vñ rõ ↄturbata in alio pſalmo cõque

Eees ritur. Quare triſtis es aia mea. i. aĩalitas

vel ſenſualitas mea quare triſtis es in te.
quare extriſticia tua ↄturbas me. Licet
em mũdus foꝛis pſtrepet.⁊ intꝰ caro gra/

uet. ⁊ dyabolꝰ vndiq; impugnet.quare in

triſtis es aia mea. Neſcis quia ꝑ ſapiẽtẽ

tibi ↄſulitur. triſticiã ne des aĩe tue.neſciſ

quia ꝑ apoſtolũ ðꝛ. Triſticia ſeculi moꝛ/
tem oꝑat᷑. Quare g triſtis es de tpalibuſ
diuitijs ſi abundantiã nõ recipis de iniu/
rijs illatis.ſi vindictã nõ capisde alijs q́/
ꝙ; reb mũdane vanitati ſubiectis.ſi ĩ eis
voluntatẽ aut voluptatẽ tuã nõ exequerꝭ
Sed ⁊ quare ↄturbas me.obumbꝛando
vanis fantaſmatibo.quo ad intellectũ.in/
flãmando libidinoſiſ voluptatibo.quo ad
affectũ. grauãdo varijs tribulationibuſ.q̊
ad effectũ. His cõturbata ratio in eodem

pſalmo ſe oblitã lamentat᷑que hic ſe con/
querebat᷑ repulſam. Quare inqt oblitꝰ es
mei. ab his me periculis nõ eripiẽs.ſʒ tue
dulcedinis ↄſolatiõem differẽs. Et qua/

re ↄtriſtatꝰ incedo.id eſt.ſimul mẽte ⁊ coꝛ

poꝛe triſticia turbatꝰ.incedo ꝑ huiꝰ deſo/
late vie miſeriã. vſq; quo accedaʒ ad deſi/
Derate patrie ſperatã leticiã. Sed qꝛ ſpes

que differt affligit animũ. quid min ſi inte
rim incedo ↄtriſtatus. maxime dũ affligit

meinimic ulleccaret miſteri ꝙ in vtro
q; pſalmo hoꝝ verboꝝ fiat iteratio.nõ eſt
em̃ hoc ſuꝑfluũ.quia frequẽtia multipli/
cium tribulationũ frequentiã exigit lamẽ
tabiliũ queſtionũ.ſʒ vt excludat᷑tam fre/
quens tamq; multiplex inimici afflictio.
Igeo te deũ patrẽ inuoco dicẽs. Emitte
ſucẽ tuã ⁊ veritatẽ tuã.i.xpᷣm vnigenitum
filiũ tuũ qͥ ꝑ excelletiam lux eſt ⁊ vitas de
quo ſcriptũ eſt. Erat lux vera q̃ illuminat

omnẽ hoĩem venientẽ in hũc mundũ.Et

qui de ſe ait. Ego ſum via veritas et vita.

Nꝛimũ huiꝰlucis ⁊ veritatꝭ aduentũ pe/

Emitte inqͥt illa a ſede magnitudinis tue
ſapiam vt mecũ ſit ⁊ mecũ laboꝛet. Sepe
⁊ multũ h̊ illi petierũt.⁊ diu valdeq; diu
expectauerũt.⁊ tandẽ cum venit plenitu/

do temꝑis miſit deus filiũ ſuũ natũ ð mu
liere factũ ſub lege vt eos qͥ ſub lege erant
redimeret. Et tũc venit luxad cecos.veri
ſritas ad deceptos.ad errãtes via.ad moꝛ

tuos vita/ Jam vo poſt pᷣmũ illũ aduẽtũ
ſecundũ peto quo venturꝰ eſt xpᷣs ad fina

le iudiciũ. Nam ⁊ ipo docente oꝛo.Adue

niat regnũ tuũ. Hoc aũt ideo oꝛans peto
⁊ licet cũ timoꝛe ⁊ tremoꝛe.tamen examo
re ⁊ ʒeli feruoꝛe deſidero.quia nõ exclude
tur nũc illa de qua cõqueſtus ſum inimi/
ci afflictio donec tunc fiat maloꝝ a bonis
ſeꝑpatio. Tũc em̃ mittet angelos ſuos qui
ſeꝑabũt triticũ a paleis ⁊ zizanijs ⁊ colli/

gent de regno eiꝰ oĩa ſcandala Tu ò eter

ne pater qͥ in pᷣmo aduẽtu miſiſti coeter/
nũ tibi filiũ ad redimendũ.vt veniret re/
demptoꝛ ad vẽditoſ.ſaluatoꝛ ad ꝑditoſ.li
beratoꝛ ad captiuos. medicꝰ ad egrotos.
Zu dñe iteꝝ mitte eũ ad iudicandũ vt ſe⸗
paret bonos ⁊ malos.ſaluãs iuſtos.dam
nans ĩpios. Sic & emitte lucẽ tuꝗ.vt illu
minãs diſcernat abſcõdita.⁊ veritatẽ tuã
vt iudicans vnicuiq; reddat⁊ diſtribuat
meritoꝝ pᷣmia. bonis eterna gaudia. mał
eterna ſupplicia Ego v̈o dñe nõ ð mea iu
ſticia. ſz de tua gra ↄfiſus.ſpero exſecũdo
tuo aduẽtu a luce ⁊ veritate tua ↄſolatio/
nẽ reciꝑe.qꝛ iã ex pᷣmo aduẽtu ab ipᷣis ma
gnã ↄſolatõis gr̃am fateoꝛ recepiſſe. Haʒ
Panevecurerſi 7 adduxerũt in mõtem
anctũ tuũ ? i tabernacula tua. Jam ipſa

me deduxerũt a malis ſegregado. ⁊ addu

xerũt cũ bonis aggregãdo.reduxerũt me
ab eccĩa malignãtiũ.⁊ deduxerũt me in ec
cleſiã fideliũ.⁊ H̊ eſt.in montẽ ſanctũ tuuʒ

⁊ in tabernacula tua Hec em̃ militãs ec//

cleſia mons ðꝛ ⁊ tabernaculũ.monappter
altitudinẽ q;tũ ad ſtatũ ↄtemplãtiũ ⁊ pꝑfe/
ctoꝝ. de quo pſalmiſta. Mons in qͥ bene

placitũ eſt deo habitare ĩ eo. Tabernacu

ſond

ſahben na⸗

lum ꝓpter certamẽ.q;tũ ad ſtatũ incipiẽti/ euili

um ⁊ pficientiũ oĩmq; ĩ ha c vita pegrinã/
tium ⁊ militantiũ.Quãdiu em in coꝛpo/
re ſumꝰ:pegrinamur a dñno aduerſus dya

bolum militãtes/Cũ & audis tabernacu

lum. bellũ intellige. hoſtẽ caue. Sʒ tamẽ

in tuo certamĩe ad illud tabernaculuʒ fu

ge. de q̊ ait idẽ pha. Abſcõdit me in taber
naculo ſuoĩ die maloꝝ ꝓtexit me ĩ abſcõ/
dito tabernaculi ſui.Licet eĩ pñs eccleſia
pluralit᷑ dicat᷑ tabernaculapt᷑ plalitateʒ

ſuni
ſpeciul
fͤretat
dieme
fentat
hotri⸗
Audit
labem
taberng
nitate
pt
Gecn
ſntube
bilo⸗
wd
taris⸗
Uree
ſubs
repe
ſobe
gol
ſum
pion
ſog:
llitui.
delae
ſec ſo
ſuben
lbſcoe
ctang
ctuoe
Püan
ſpüa
lati
hon
tuoi
deri
tis de
ſerri⸗
gmoꝛ
ohi
(lmo⸗
liwre.
düdt
en
ſn
lunee
ke

fömn
Kannt
n
AANN
imdnei
Psgdfing
no Adre
mhopceto
merano
oaclude
minim⸗
taboni
sci
tli⸗
Din.
ſica
venunte⸗
docnoll
d egos.
Andänee
uſtos dan
ewi llu
wmni
Nlkrovor
lu mur
Soalt
lrico
ſouno/
iom
ſeſß
ni
Ninddn
Nrenir we
itneine
ngi n S
nltis/
Torepee
iiii
Panden
pegni⸗
ncopo⸗

ſtatuũ ⁊ diuerſitatẽ multoꝝ.tũ ĩ ea habes

ſpeciale qddã tabernaculũ.⁊ q̊ddã ſingu
lare tabernaculi ſecretũ abſcõditũ ſub q̊ ĩ
die maloꝝ.i.in pñti vita q̃ hoĩes mali flo/
rent.⁊ tribulationũ mala feruẽt abſcondi
poteris ⁊ ꝓtegi. Uis ĩtelligere ſecretum.
Audi myſteriũ.vpᷣus ſᷣm humanitatẽ eſt
tabernaculũ.de q̊ͥ ait Ps. Sanctificauit
tabernaculũ ſuũ altiſſimꝰ.Xp̃ᷣs ſ̃m diui/
nitatẽ eſt tabernaculi ſui abſcõditũ ðᷣ quo

aliꝰ ꝓpheta dicẽ. Uere tu es deꝰabſcõdituſ

Secreta em̃ vᷣtus diuinitatꝭ abſcõdita ẽ
in tabernaculo hũanitatis.ſʒ audi mira/

bili. vtraq; tã humanitatꝭ qᷓ; diuinitatis
virtꝰ ſecretiꝰabſcõdita eſt in ſacxamẽto al

taris.vt merito illud intelligi poſſit ſingu
lare eccleſiaſtici tabernaculi abſconditũ.
ſub q̃ aduerſus om̃e ꝑſecutoꝛꝭ malũ habe

re potes ꝓtectoꝛis refugiũ.Et iõ ↄueniẽt᷑

ſubdit᷑. Et introibo ad altare dei. Hucuſ
q; o bone IJhu hucuſq; ↄquerẽdo locutꝰ

ſum ↄturbat triſticia ſeculi.ſʒ iã loqͥ inci/
piam:ↄſolatꝰ leticia ſpũali.Nec immeri/
to qꝛ ſpero ꝓtegi in abſcõdito tabernacu/

li tui.iõ hac ſpe gaudẽs introibo ad alta:e
dei. ad ꝗltare tabernaculi ecciemilitãtis.
nec ſolũ ad altare dei.ſʒ etiã ad deũ.quia

ſub euchariſtie ſacr̃o ſumã xpᷣm vᷣe deum

abſcõditũ.q in celis ſ̃ᷣm diuinitatẽ panis

eſt angeloꝝ.⁊ ĩ terris ᷣm humanitatem fa
ctus eſt cibs hoĩm. Qui letificat iuuẽtutẽ
meã.Quã iuuẽtutẽ.nõ vtiq; coꝛꝑpalem.ſʒ
Puale. Iße ſiqͥdẽ ſpũalis cibo ẽ.qͥ letificat
pũaliter ꝑ ſpem.⁊ ſpũali leticia meã reno
uat iunẽtutẽ.purgãdo vetuſtateʒ culpe ꝑ
nouitatẽ gr̃e Sic igit᷑ letificat?⁊ renoua/
tus introibo ad altare eccĩe militãtis deſi
verãs poſtea ire ad altare eccĩe triũphan

tis.de quo in ſecreto miſſe ðꝛ. Jube hpeꝛ
ſerri in ſublimealtare tuũ. Deſiderio eĩ et

gmoꝛe ſuꝑioꝛis ⁊ inniſibił altaris illiꝰcele
ſtis hierłem dʒ ſacerdos h̊ altare viſibile
cũ modeſtia ĩtroire.eterna⁊ nõ caduca pe
titurꝰ.Quid aũt ſit illud inuiſibile altare
oñdit qð ſequit᷑. Ad deũ qͥ letificat iuuẽtu
tem meã. Sublime ſiquideʒ altare eccłie
triũphantis.ſublimitas eſt diuĩe maieſta
tis q̃ nũc nobis eſt inuiſibił.Nũc em̃ non
videmꝰdeũ niſi ꝑ ſpeculuʒ ⁊ in enigmate.
tunc aũt noſtrã letificabit iuuẽtutẽ.qñ vi

debimꝰ eũ facie ad faciẽ. Sed qꝛ ꝓpter illi
us ſacialis viſionis ſperatã dulcedinẽ iaʒ

dininã pᷣſentiooſolatiõem.ideo merito de
ſubditur. Cõfiteboꝛ tibi deu
deus meꝰ. O de qͥ vere es de me. qͥ licet
ſis omniũ de.tamẽ ſpecialiter es deꝰmeꝰ
quia te mihi dediſti vt eſſes redẽptoꝛ me/
us.panis meꝰ.ↄſolatoꝛ meꝰ.Pꝛo tãt do/
nis tãq; gratuitis bñ ficijs.ne tibi ingratꝰ

efficiar:ↄfiteboꝛ tibi Sʒ quõ confiteboꝛ

uotam ꝓnunciabo ↄfeſſionẽ.⁊ hoc eſt qʒ

Eſt em̃ duplexaccepta tibiofeſſio.Eſt cõ S Fen 10

feſſio crimis.de qua inqͥt pᷣs. Dixi cõfite/
boꝛ aduerſuʒ me iniuſticiã meã.⁊ tu remi
ſiſti impietatẽ pctĩ mei.Eſt ⁊ ↄfeſſio lau/
dis. de qua idẽ ait. Uenite exultemuſ dño
iubilemꝰ deo ſalutari noſtro. pᷣoccupemꝰ
faciẽ e in ↄfeſſione.⁊in pſalmis iubilemꝰ

ei. Intraturꝰigit᷑ ad altare dei hac vtra

ↄfeſſione ↄfiteboꝛ tibi. Cõfiteboꝛ bus ĩiu
ſticiam meã.vt tu peccati mei iniquitatez

relinittẽs cõferas gratiã tnaz. Confiteboꝛ

deinde ↄfeſſione laudis in exultatõe men
tis ⁊ iubilatione vocis licet ꝑua ⁊ tue ma

ieſtati indigna.tibi gratias referẽs de vni

uerſis magnis donis tuis ac bñficijs Et

hoc eſt qd öꝛ Cõfiteboꝛ tibiĩ cxtharg Dʒ
quare dictũ eſt ĩ cithara.Audio alibi pſat

miſtam Danid alia muſice inſtrum̃ta enu
merantẽ ⁊ dicentẽ. Laudate eũ in ſono tu
be.laudate eũ in pſalterio ⁊ cythara.ĩ tym
pano ⁊ choꝛo.in coꝛdis ⁊ oꝛgano.in cyi/
balis iubilatõis.q̃ oĩa nõ carnaliter ſʒ ſpi
ritualiter intellecta ⁊ humanis actib cõ/

parata.ibi figuralit᷑ dei laudes dicunt᷑ꝑ⸗/

ſonare Cur bic ergo de his tacʒ. Cur pial
terium cũ cythara nõ numerat.cuʒ alibi
dicat in pſalterio iocũdo cũ cythara.dãs
intelligere h duo inter oĩa muſice inſtru/
mẽta eſſe iocũdioꝛa. Audio illa pſalmiſte
vᷣba ⁊ in his attẽdo myſteria. Hic de pſal
terio iocũdo alijſq; inſtrumẽtis altiꝰ reſo

nãtibo tacet.⁊ de ſola cythara q̃ baſſiusac
ſuaui reſonat loquit᷑. Pſalteriũ quippe a

ſuꝑioꝛi ſonat.cythara ab inferioꝛi.Illa g
graꝝactõ fit ĩ pſalterio q̃ cũ iocũditatead
ſuꝑioꝛa ſublimiꝰeleuat᷑.illa vᷣo in cythara
que in aduerſitate adhuc qdðᷣammõ ad in

ferioꝛa depmit᷑. Habet aũt hec ſpũjalis cyx

thara tres in ferioꝛes coꝛdas.que ſi bñ re/
ſonãtes ↄcoꝛdẽt.ceteraꝝ coꝛdaꝝ.i.vᷣtuoſa
rum operationũ.totiuſq; eaꝝ ↄſonãtie ac
ſpũalis melodie tenoꝛẽ ſuſtinẽt. Hec ſunt

coꝛdis ↄtritio, oꝛisofeſſio. oꝑis ſatiſfactõ

Qadhuc in pſalterio ↄfiteboꝛ. Et ſi nõ ꝑ
cte in via hꝰ pñtis miſerie.tñ finaliter ĩ pa
qͥd ↄfiteboꝛ illi. Oꝛ

tu es ſal ultomei ? de? me?. O bꝛe
uis valde ↄfeſſio.ſʒ magno plena myſte/⸗

)is coꝛdis tribo bꝰ ſpũał cythare ſonꝰ a
tono humilitatꝭ infer ꝰinchoat᷑.⁊ tãdẽ ad

ſonũ iocũditatis ⁊ iocũde exultatõis pau

1 .

latim altiꝰſubleuat᷑.qꝛ vt vᷣitas ait QOui ſe

humiliat exaltabit᷑. O vtinã dñe vtinã in

hac cythara tibi digne valeã graꝝactiões

referre.⁊ in hꝰ vite miſeria hũilit᷑ pſallere.

Coõſiteboꝛ tibi ĩ cythara. Hoc vtiq; dñe.

hoc ↄfidẽter ſpero ex tua pietate.ſʒ ex mea
pꝛauitate diffidẽs meipᷣm increpo dicẽs.
DONuare triſtis es aĩa mea. ĩ ſenſualitate. et
re ↄturbas me.in rõe.Nec h ſuꝑflue re/

peto ſʒ frequẽter ↄᷣ triſticiã ſeculi ꝑſuadeo

ſciens ꝙ ipᷣa ſꝑ bonis rebe aduerſa eſt. Et
vt egregie qdã ait.p hãc patĩe robur fran
gitur.ꝑ bãc charitatꝭ lumẽ extinguitur. ꝑ
hHac ſpei noſtre deſide:iũ moleſtat᷑.⁊ vt bꝛe
uius ↄcludã.ꝑ hãc hoĩs vita ↄfunditur⁊

ad miſerabilẽ moꝛtẽ deducit Holi igitur

o aia mea triſtis eſſe noli me ↄturbare.ſʒ

potiꝰ ſpera in dño ⁊ letare i eo. am̃ adhuc
Sfkfiteboꝛ illi. Jã em̃ in cythara ofiteoꝛ. ſe

„

n pſalterio ↄfiteboꝛ. Et ſi nõ ꝑfe⸗
mnria celeſtis glie D

rio: Cõfiteboꝛ tibi dñe ihu xpᷣe qꝛ tu ſoluſ
es ſalutare a q̊ ⁊ nõ ab alio eſt mihi ſalus.
TZu ſalutare vultmei.i.ſalnatoꝛ meus in
foꝛma hũana quã aſſumpſiſti ſiłis michi.
tu idẽ ipᷣe es.⁊ deꝰmeꝰ⁊ creatoꝛ meus Tu

S ſaluatoꝛ meꝰ⁊ verꝰhõ ⁊ verꝰdeus. Hoc

ſõge añ ſanct dauid ↄfitẽdo phetauit qðᷣ
poſtea apłoꝝ pnceps ↄfeſſus ẽ.Tu es in/
quit xpᷣs filiꝰdei viui. Tu es xpᷣs ᷣm hũa⸗

„

qꝛ tu es petrꝰ ⁊ ſuꝑ hãc petrã edificabo ec

cleſiã meã O vtinã ̊ ita digne fideliterq;

ↄtitear ꝙ hꝰ ↄfeſſionis merito dignuʒ ec

ſg SDH 2

cleſie mẽbꝝ efficiar ⁊ iſtiꝰ nũc militãtis in
terris.⁊ tandẽ illiꝰ triũphantis ĩ celis.qdð
vt pſtare digneris tu de? meus ⁊ ſalutare
yvvjulł mei.da mihi finalit᷑ videre lum vul

tus tui. Ubi cũ patre ⁊ ſpũſctõ viuis ⁊ re
Aglnaas in ſecula ſeculoꝝ Amen
E xplicit deuota meditatio ſupꝑ pſal
mo Jugica me deus.cõpoſita a dũñ o

Petro cameracẽ?.baſilie decima die

Junij Anno. M. ccccxiiij.

lyaco epiſcopi cam

nitatẽ.filiꝰ dei viui ſᷣm diuĩtatẽ.ex qua cõ
feſſione audire meruit. Et ego dico tibi.

5„

*

Pꝛologus

„

o eoſculo oꝛis ſui. Iſte li
ber dicit᷑ canticũ amoꝛis.
vel canticũ cantici.ſeu cã/
iiuiuiica canticoꝝ. Singulari
ter em̃ dici poteſt canticũ pꝛopter vnitatẽ
amoꝛis.quia quidquid hic canit᷑ amoꝛ eſt
ſed pluraliter dicit᷑ canticoꝝ pꝛopt᷑ diuer
ſitatem ꝑſonaꝝ hic loquentiũ.q̃ ſunt ſpõ/
ſus.id eſt. xpᷣs.ſponſa.id eſt.eccłia.vł que
libet anima ſancta.vel ſpecialiter vᷣgo be/

ata. dequa totꝰ liber iſte pene legit᷑ et can

tatur. Sodales ſponſi vel amici.id eſt.an
All ⁊ omnes qui in viꝝ perfectum veniũt
doleſcentule.i.incipiẽtes ⁊ adhuc tene/

ri in fide. Ad G ꝓpoſitum vide gloſam.
Materia ergo huius libꝛi ſunt ſpõſus
2 ſponſa. Intẽtio Salomonis eſt hoꝛta/
ri ſpõſam ad oſcula ⁊ amplexus.⁊ ab om
ni amoꝛe adulterino reuocare. Uñ patet

falſitas erꝛoꝝ illoꝝ qͥ dicũt Salomonem
huc libꝛũ cõpoſuiſſe ob amoꝛes cõcubine

carnalis quà qamore foꝛnicario diligebat
Finis em̃ huiꝰlibꝛi eſt dilectio.nõ quidez

carnał.ſʒ ſpũalis ſpõſi ⁊ ſpõſe.i.xpᷣi⁊ eccĩie
Vide gioſam Titułtalis eſt. Incipi/
unt cantica cãticoꝝ Salomonis.ſiue cã/
ticum cantici.ſic dictũ ꝓpter excellentiam

Eſt em̃ triplex canticũ.ſ.canticũ in exitu
vicioꝝ. dequo Exodi.xv.qñ moyſes ceci
nit In exitu filioꝝ iſrł de egypto Lãticũ ĩ
pꝛogrefſu virtutum. de quo dicit᷑ Deut.
xxxij.quando cecinit Moyſes. Audite ce

li que loquar.⁊c̃.Et canticum in cõſum/
matione bonoꝝ operum.de quo hic. Un
de gloſa. Di vis aſcendere ⁊c. In hoc
ergo libꝛo Salomon canit epitalamium
ſponſi ⁊ ſponſe.ſiue nuptiaꝝ xpᷣi ⁊ eccłlie.

que quidẽ nuptie fiunt in cõſummatione

bonoꝛum operũ. Nam tunc eccleſia chꝛi/

ſto nuptialiter cõiungitur.quando ipᷣa in

virtutibo perfecta eſt ⁊ in bonis operibus

coõſummata Continet autẽ liber iſte ſo
lum octo capitula.que ⁊ ſi bꝛeuia ſint in
yerbis.lõga tñ ſunt in ſententijs. In pꝛo
ceſſu expoſitionis huiꝰ libꝛi non intendo

inſiſtere curioſis dictõib ſeu ↄtinuatõibo

—

Gotul
ſeofa
tno ſpo
ſeentul
do ytl
oc
lo ſpot

menti
derante

deime
oꝛis ſn
gt no
ſumen
hotida
nne oꝛe
nenpn
Uitno
a
ſſein
tan GH
fant Te
Pnani
wlshe
dopni
lio cop

A
ſoap
nopg
lhone/

lctög,

umutnin

derl
ne

e

IYll
mons
laci⸗
nalni
marck
Ndiner
unſoo⸗
Nce
adrde⸗
glacn
didcken
unmwit
Pncte
eghn.
untſpöſs
Sckbe
814ba
Cöpen
lononcn
cicnbine
Nlgetet
gicz
ſtace
N,/
ſuech
Woram
jinn
oſegee
Kina
l dar.
Nocecs
incöun
vobe

ſuper cantica canticoꝛü

capituloꝝ vel ꝑtiũ ad innicẽ. Sʒ qꝛ liber

iſte dyalogꝰ eſt. in quo ſunt q̃ttuoꝛ ꝑſona/

tus ſpõſi videlicet ⁊ ſpõſe.ſodaliũ ⁊ adole

ſcentulaꝝ.ſficut ex dictꝭ patet.iõ ſolũ intẽ

do vti quadã diſtinctõecla uſulaxꝝ. vt ap/
areat qñ ſpõſus loquit᷑ vel ſpõſa vł ſoda
les ſpõſi vel adoleſcẽtule ſpõſe.
Capitulũ pꝛima
Abet igit᷑ pꝛimũ capituluʒ octo
ꝑtes. In quaꝝ pma hec ̈boꝝ ſe
ries ↄtinet᷑. Oſculet᷑ me oſculo
oꝛis ⁊c. ⁊ ſunt vᷣba eccĩe in ꝑſo/
na antiquoꝝ xpᷣi aduentũ in carnem deſi/
derantium
Pꝛima pars
Icit ̊ Oſculet me ..ſ.deus pꝛ
dD oſculo oꝛis .i.vnione filij dei
Uell Oſculet᷑ me oſculo oꝛis
ſui .i.nõ loquat᷑mihi Hoyſes
vel Iſaias vel al ꝓphetaꝝ. ſʒ oꝛe ſuo tili⸗
dei me erudiat. Uel Oſculet᷑ me oſculo
oꝛis ſui .i.blandũ ⁊ bylarẽ ſe mihi exhibe
at.nõ aſpeꝝ vel terribilẽ.ſicut in veteri te/
ſtameto. Sunt aũt tria circa iſtã lr̃am
notãda.Pꝛimũ eſt ꝙ nõ ðꝛ hic Oſculet
me oꝛe ſuo ſʒ oſculo oꝛis ſui qꝛ nõ pa/
trem ꝑ vnionẽ cõiugij poſtulat.ſed fi lium
patris.qᷓ os.i.verbũ patris d Secũdo
notandũ ꝙ in h̊ oſculo tria ſunt ↄſideran
da. Pꝛimo qꝛ labia ſeſe oſculantiũ ſe ↄſo/
tiant. Secũdo interioꝛes anhelitusoſpi/
rant.Certio coꝛpa ipſa ſibi inuicẽ appꝛo/
pinquãt. In pᷣmo ſignat᷑cõiunctio natu/
ralis humanitatis ⁊ ᷣbi diuini. In ſecun

do vnio ſpirituũ diuini? humani. In ter

tio cõparticipatio paſſi ionũ xpᷣi ⁊ xpiani
Tertio notandũ ꝙ triplex eſt oſculum

ſcʒ ad pedes pꝓ peccatoꝝ remiſſiöõe.ad ma/

nus ꝓ gratiaꝝactõe.ad os ꝓ mutua dile/
ctione.Onia igit oſculũ oꝛis ſignũ eſt di/
lectiõis.federis.⁊ recõciliatiõis.homagij
⁊ matrimonij.ideo eccia hec oĩa ꝑ incar/

nationẽ xpᷣi ⁊ vnionẽ bi diuini ſe adeptu

ram ſperãſ.eũ ꝑ oſculü petit dicis Oſcu
letur me oſculo oꝛis ſui . Et cãm ſubdit.
ꝛ melioꝛa ſunt vbera tua vino id e. re/
fectio pᷣſentietue vel euangelice doctrine.
melioꝛ eſt feruoꝛe legis.vel quibuſſibʒ ali
is documẽtis.ſunt em fragrantia vngẽ
tis optimiſ .i.redolẽtia donis ſpũſſancti
QUel ſpũᷣaliter ꝑ vbera ſpõſi poſſunt in
telligi lõganimitas expectãtis.⁊ clemẽtia

ſuſcipiẽtis.⁊ ꝑ vbera ſpõſe ↄgratulatio ⁊
cõpaſſio.Qac aũt iſtoꝝ:gaudere cũ gau⸗/
dentibo. flere cũ flentibi. vt dicit apoſtoł
Sequit᷑. Oleũ effuſum nomẽ tuum
Ubi alia cauſa reddit᷑quare ſpõſa oſculũ
petit.ſcʒ quia nomẽ tuũ quod eſt xpᷣus.
eſt oleũ effuſum . Chꝛiſtꝰem̃ ad lr̃am in
terpᷣtatur vnctꝰ. Eſt igit᷑ hoc nomẽ effuſũ
quia laſſos cõfoꝛtat.languidos ſanat. ce/
cos illuminat.⁊ omni noĩ ſuꝑnatat.⁊ idᷣo
quia te: ipᷣm nõ dat᷑amplecti. ĩterea odoꝛ
nomis tui mecum ex deſiderio ꝑnoctabit

Uel põt exponi nomẽ tuũ .i.fama noils
tui. eſt oleũ effuſum .i.toti mũdo mani-
feſtũ Jõ adoleſcẽtule .i.rudes ĩ ſide. di
lexerũt te nimis .i.vehemẽter. Vñ ĩ femi
nino ðꝛ adoleſcẽtule.ad expmendũ vehe/
mentiã amoꝛis.qꝛ ardẽti amãt.Si igirtp
pter effuſionẽ ſoliꝰnoĩs adeo ardẽter ?⁊ vo
hemẽter diligit᷑ ſpõſus.qͥd erit cũ res ipſa
⁊ veritas apparebit.De oĩbo em̃ q̃ ſpõſo cõ
ueniũt nibil noĩare potuit.qð lõgiꝰ a veri
tate ipſius eſſet
Secuda pars
Rabe me poſt te Hucuſq; fuit
t vot eccie in ꝑſona pᷣcedentiũ ad
nentũ xp̃ᷣi.hec aũt eſt voxeiꝰ poſt
aſcenſionẽ. Uñ qꝛ nemo venit ad deũ ni/
ſi tractꝰ. iuxta illud. Nemo põt venire ad
me.niſi pꝛ meꝰ.⁊c.iõ eccĩa poſt aſcẽſioneʒ
xpᷣi alloquit᷑xpᷣm dicẽs. Trahe me pꝰte
Quaſi diceret Trahe me qdammodo in/
nitã. vt reddas volũtariã. Trahe me toꝛ/
pentẽ.vt reddas currentẽ. Trahe me.qͥa
retinet pꝛopꝛia pondeꝛoſitas. Trahe me
quia retrahit mũdi ſuauitas. Et ideo tra
he me.aut terrendo minis.aut exercendo
flagellis.aut blandiẽdo beneficijs. Tra/
he me igi᷑ Curremꝰ ..ſ.ego ⁊ adoleſcen/
tule meo exẽplo excitati. In odoꝛe vngẽ

toꝝ tuoꝝ .i.in virtutẽ donoꝝ tuoꝛuz. nõ

in vigoꝛe meritoꝝ noſtroꝝ. Uel In odo
re vngentoꝝ tuoꝝ .i.in imitationẽ operũ
tuoꝝ.in cõſideratione miraculoꝝ. vel ĩ fa
ma nominis tui ⁊ tuoꝝ apłoꝝ De quibuſ

382. Chꝛiſti bonus odoꝛ ſum Sequit᷑.

Introduxit Dixerat em̃ in quo curren
dum. ſ.in odoꝛe vngentoꝝ tuoꝝ.nũc dicit
ad qͥd currendũ.ſ.ad cellaria ſpõſi. Dicit
aũt. Introduxit me ꝗꝛ licʒ oẽs currant
ipᷣa tñ que ardẽtiꝰ amat veloci currit.⁊ iõ
citiꝰ ſola ad minũ ꝑueĩt introduxit mæ

Erpoſiti

rexĩ cellaria ſua Di uerſa cellaria diuer/
ſe ſunt eccĩe ꝑticulares.in eadẽ domo ſen
eadẽ eccĩa generali.qꝛ archa noe licʒ vna
fuerit. eccie vnitatẽ pᷣfigurãs.plures tam
habuit camerulas ↄdiſtinctas. Ul diuer
ſa cellaria diuerſe ſunt intelligẽtie ſcptu/
rarum. el Introduxit me rex in cella/
ria ſua .i.in ecciam triumphantẽ.in qua
mãſioneſ multe ſi nni Jnlronrit l nũc
in ſpe.tandem ĩ re equit᷑. Exultabi
mus..·. Eccłia em̃ loquit᷑ ad ſpõſum gra/
ta de beneficijs:nõ elata.dicẽs. Exulta/
bimꝰ ⁊ leta bimur ĩ te nõ in nobis.ſic ſu⸗/
perbi ⁊ ingrati.nec in cellarijs tuis.id eſt.
in gaudijs tuis.ſicut mercenarij. ſʒ ĩte
ſicut veri filij ⁊ amici. Memoꝛes vbeꝝ
tuoꝝ i.pᷣceptoꝝ documentoꝝ ſeu dono/
rum tuoꝝl ſuꝑ vinũ .i.ſuꝑ auſteritatẽ le/
gis. vel voluptatẽ carnaliũ deſiderioꝝ. qᷓ
inebꝛiant mentẽ. Exultabimꝰ .inq; ĩ fu
turo ad plenũ.⁊ nõ modo Uel ſᷣm Berñ.
hec poteſt eſſe vox adoleſcentulaꝝ cõgra/
tulantiũ ſponſe ⁊ dicentiũ. Exultabimꝰ
in te nõ in nobis.quia nõ meruimꝰ itro/
duci. Memoꝛes vbeꝝ tuoꝝ .i.meritoꝝ
tuoꝝ dulciũ nobis ſuꝑ vinũ .ſ.pꝛeteri/
te iocũditatis carnalis. Exultabimus j..
inq;:quia Recti diligũt te Recti ſcʒ.i. il⸗
li qͥ nõ ſunt ingrati.qð dicit ꝓpter ſoꝛoꝛes
murmurãtes ⁊ ſpõſe inuidẽtes.Et ad eũ/
dem ſenſum poteſt eſſe vox ſpõſe ad ſpon/
ſum dicẽtis. Recti .i.noningrati dili/
gunt te.vide gloſam
Lertia pars.
SZSggra ſum ⁊c Uoxeſt ſpõſe ado
n lelſcentulas exhoꝛtantis. ⁊ eas ad
paſſionũ tolerantiã ⁊ ꝑpſeuerãtiã
inducẽtis ⁊ murmur blaſphemã
tium cõpeſcẽtis. Quaſi diceret. Uos vul
tis mecum in cellaria ĩtroduci.non ergo
vos terreat tribulatio.quia ⁊ ego Nnigra
ſum .ſ.exteriꝰ tribulatõibo et pᷣſſuris ſed
foꝛmoſa.ſ.interiꝰ virtutum decoꝛamen/
tis. nigra ſm ſtatũ pᷣteritũ ſub peccato.
Lſed foꝛmoſa ſm ſtatũ pñtem ſub gratia
[nigra iudicio mũdii foꝛmoſa /.iudicio
dei. vell nigra in aliquiboa veſtrũ ſcʒ in ꝑ
uerſis. ſed foꝛmoſa in fidelibaet iuſtis.
nigra ſum ligit᷑ ſed foꝛmoſa filie hieru
ſalem .ſ.illiꝰ hierłm que libera es.⁊ q̃ eſt

mater noſtra. ad GBal.iiij. Om̃ es autẽ vo

cat filias hierlm ꝓpter fidei cõfeſſionẽ.ſa⸗

cramentoꝝ ſuſceptionẽ. fideliũ ſocietatez
⁊ future ſalutis ſpem. NHigra ſum igitur.

ſicut tabernacula cedar .. Cedar filius

iſmaelis. Manꝰeius ↄtra om̃s.⁊ manus
omniũ ↄtra eũ.⁊ nullũ inter bomĩes hñs
locũ.ſed in tabernaculis ꝓ neqͥtia ſua ſꝑ
habitãs.ſic ⁊ iuſti ꝓ meritis ſuis credunt᷑
expelli ⁊ affligi.⁊ quaſi hoſtes oĩm iudicã
tur. Vñ ðꝛ. Eritis odio hominibꝓpt᷑ no/
men meũ.Sic etiã eccia.quaſi nullũ ha/
bens hic habitaculũ ſempꝑ eſt in militia.?
ventis tribulationũ expoſita.Exterius g̊
nigra eſt ſicut tabernacula cedarſed in
terius foꝛmoſa ſicut pelles ſalomonis
quibs ſcʒ ipᷣe texit tabernaculũ.vt diẽ glo.

De pelliby inqͥt rubꝛicatis fecit ſibi taber/

naculũ ſalomon. Hec gloſa. Sʒz dubiuz

eſt vñ hoc ſumpſit gloſa.cũ hoc de Salo

mone nuſq; legat᷑ in biblia.hoc aũt de da
uid.ij. Regũ.vij. Et.j.Parab.xvij. Poteſt
aũt dici ꝙ Salomon templũ edificauit.
7 veriſimile eſt. ꝙ donec ipᷣm totũ ꝑfeciſſʒ

ipᷣm texit pellibi pᷣcioſiſ.⁊ de his loquitux
textꝰ⁊ gloſa equit᷑. Nolite me ↄſi/

derareꝙ fuſca ſim. ⁊c. qꝛ em̃ dixerat. ni

gra ſum ſideo ſubdit. nolite ⁊c. Quaſi

diceret. Nõ vos terreat hec nigredo.quia

nõ eſt naturalis ſed accidẽtalis.naml de/
coloꝛauit me ſol .ſ.ſol tribulatõis in qua
ↄ&; illucet.dando in tẽptatione puentum
el ſol iuſticie ꝓpter cuꝰ amoꝛẽ h̊ patioꝛ
VUiñ nota ꝙ iuſticie ecciam coloꝛauit
decoloꝛauit.⁊ recoloꝛauit Coloꝛauit ĩ na
tiuitate.decoloꝛauit in paſſione.recoloꝛa
nit in reſurrectõe.Et ita dici poteſt de be
ata virgine ꝙ ſol iuſticie eaʒ coloꝛauit in
cõceptione.decoloꝛauit in moꝛte.recolo/
rauit in aſſumptõe
tris mee ⁊c. UVbideclarat quod dixerat.
Dixerat ſe decoloꝛatã ꝓpter paſſiones tri
bulationũ.iõ hoc declarãdo ſubdit EFi/
lij matris mee .i.iudei.qͥ ſunt filij ex eadẽ
matre.ſ.ſynagoga.ſʒ nõ ex eodeʒ patre.qͥa
eis ðꝛ. Uos ex patre dyabolo eſtis. J oh.
viij. Iſti ̊ filij adulterini Pugnauerunt

ↄtra me .ſ.diſputatõibo ⁊ afflictõibol Po

ſueꝛũt me cuſtodẽ in vineis ·.ſ.ĩ vineis gẽ
tium vineã meã nõ cuſtodiui .i.locũ vi
nee.ſ.hierłm incuſtoditũ dimiſi.licet ĩui/

ta ⁊ expulſa. Hanc aũt vineã ſuã dicit.qͥa

ad eã ſpaliter miſſa fuerit.ab ipᷣa tñ expul
ſa fuit. tꝑe xpi ⁊ aplłoꝝ.iõ ad vineã gentiũ

Sequit᷑. Filij ma

Mieci
Ogleo

llckae
gennüf
timura
bicloq

fotus
epta
namcc

lybipe
cccium
umle
calod
won
dican
men
delec
doꝛe
(en
ctin
cubi

niq:

lomy
imen
ginp
erit qu
ſeitn
Aſcenſi
ſuſkci
ignel
Ne

. bes
ſm.

s.

thel

ent
gignn.
Nfüins
AMns
riohis
muſuß
Cndnt
mmindici
lypeno⸗
lläha,
mlina⸗
mnog
Win
nonis
wige.
birhan
Fdodi
de Di⸗
zürdede
l Kotet
ificaut
tüofeſß
glognir
ltenenſ⸗
Nremt Mi
1 Cui
nMois
d⸗
Hin
emmun
ht⸗
gutin
Ncolen
nctdee
loannn
eſech⸗
Flimn
Nolen.
ſonaß
Ni N,
facuce
tte.
6 .
naucn n
ineſse
1lonn
liatſu
INcd

ſuper cantica canticoꝛũ

id eſt. ad pᷣdicatiõem fidei ⁊ eruditionem

gentiũ ſe cõuertit. Drt illud. Eccepuer
im getes. ⁊c. Uel iſta mater de que
hic loquit᷑ poteſt dici Eua. cuiꝰ filij ſunt

motus culpabiles.affectiones carnales.

ꝛ teptatiões penales. queoĩa ↄtra pmiti/
uam ecciam pugnauerũt.

Quarta pars. ”MUMd

Ndica mihi quẽ duligit aĩima mea

i vvbi paſcas vel vbi paſcat ſᷣm
aliã litterã. Si aũt littera habeat
Lvbi paſcat tũc eſt vox eccie gentium ad
ecciam iudeoꝝ.Quaſi diceret ecciĩa genti
um.i.eccłia aſſumpta de gentibo.poſita ſũ
cuſtodie in vineis ſicut ⁊ tu.ſed ne fallar ĩ

multitudine hereticoꝝ ⁊ vypocritaꝝ IJn/

dica mihi .ſ.ſpõſum tuũ. quẽ diligit aĩa

maea vbi paſcat ⁊ vbi cubet .i.in quibus

delectatur ⁊ q eſcat ĩ meridie .i.in ſplen
doꝛe maieſtatis ſue. Ubi notandum.q;
cenaculũ ſponſi meridianũ ſunt ipſi boni
actiui.qui bonis operib eum paſcũt.ſed

cubiculũ meridianũ ſunt ipᷣi cõtemplati/

ui.qͥ diuinis ↄtemplatõibo eum ſuſcipiũt.

DSecũdo nota ꝙ triplex eſt xpᷣi cenacu

lum vel cubiculũ.ſ.matutinũ.veſpertinũ

⁊ meridianũ. Matutinũ fuit ipᷣa ſynago
ga in patriarchis ⁊ ꝓphetis. Ueſpertinuʒ
erit quãdo reliquie eoꝝ ſalue fient.vt diẽ

ſcriptura. Sed meridianũ fuit eccia poſt
aſcenſionẽ.quãdo in die penthecoſtes ſol

iuſticie feruoꝛe caritatis ſuos diſcipulos

igne ſpũſſancti viſibilit᷑ inflammauit. Si
vero littera habeat Ubi paſcas.vbi cu/
bes .tũc eſt vox adoleſcentulaꝝ ad ſpon/

ſam.⁊ erit idẽ ſenſus ⁊ eadẽ expoſitio q̃ p/

us. Ne vagari ⁊c̃. .i.ne vaga.errabũda

theſitãs currã poſt multitudinẽ heꝛetico
rum.hypocritaꝝ.⁊ falſoꝝ fratꝝ.qui deuʒ

oꝛe cõfitẽtur.factis aũt negant. Unde ſo/
dales dicunt᷑.de quibo Ecci.xxxvij. So/
dalis amico cõiocundat᷑ in oblectatiõibo.
⁊ in die tribulatiõis aduerſariꝰ erit. Uel

Ingica mihi ·.poteſt eſſe vox ſpõſe poſt

ſudoꝛes vite actiue.refectionẽ ⁊ quietẽ vi/

te ↄtemplatiue optãtis.Eſt aũt ↄtempla

tionis quaſi hoꝛa matutina cogitatio.q̃ſi

hoꝛa tertia meditatio.quaſi meridies:vi/

ſio quã optat.quaſi hoꝛa veſpertina cog/
nitio ꝑ creaturas. Uel meridies poteſt i/
telligi eccia triumphãs.quã ſibi indicari
optat eccleſia militans.ibi paſci ⁊ cubari

cum ſponſo cupieenns
ODQDuinta pogg“
Jignoꝛas ⁊c̃. . Uox eſt ſpõſi ſpõ

8s ſanm arguẽtis.petierat em̃ ſibi ĩdi/

cari cenaculũ ſpõſi ⁊ cubiculum.

qð ipᷣa eſt.ideo videt᷑ignoꝛare ſeipſaʒ Ulł

ad id refertur ꝙ dixerat ſe nigrã decolo/

ratã ⁊ fuſcam.cũ ipᷣa ſit coloꝛata.candida

pulcra.Dicit ̊. Si ignoꝛas te ſ.que

⁊ qualis ſis. lel ſi ignoꝛas te .ꝑ tribu/

lationẽ pulcrioꝛẽ fieri o pulcerrima ĩter
mulieres .i.ſuꝑ omnes infirmoꝝ congre

gatiões. Quaſi diceret.tu videris h̊ igno
rare.⁊ male.⁊ ideo egredere .ſ.a meo cõ

ſoꝛtio vel amplexu Et nota ꝙ hic nõ te

netur verbũ egredere imꝑatiue.ſed ꝑmiſ/

ſiue vel ꝓmiſſiue.quia pmittit ⁊ pᷣdixit qð
euentuꝝ erat Quaſi diceret egredere .i.
egredieris ⁊ abi .id eſt.abibis poſt ve/
ſtigia gregũ tuoꝝ poſt varios act? erran
tium ⁊ paſce .i.paſceſpꝛaua doctrĩa he
dos tuos ..i.puerſos auditoꝛes vel pᷣuos
motus carnales ⁊ fetidos nutries Jur/
ta tabernacula paſtoꝝ .ſ.ſecuta ſcolas pᷣ

noꝛum ⁊ doctrinas iniquoꝝ magiſtroꝛũ.

VUel Juxta ⁊c..i.iuxta veros doctoꝛes

vt eis ſimilis videaris.cũ tñ futura ſiæ eiſ

diſſimilis ⁊ aduerſa Sequit᷑ Equita
tui ⁊c̃. Vñ quia ſpõſus nõ vult ſpõſam
ignoꝛarę ſeip̃am ꝓpter qð increpando di
xerat. Siignoꝛas ⁊c̃. ideo poſt cõmina
tionẽ ⁊ increpatiõem blandicijs vtit᷑.et ꝑ
beneficia ip̃am ad cognitiõem ſui reducit
dicẽs. Equitatui meo .i.populo iſraeli
tico aſſimilaui te .i.ſimilẽ feci.vt ſicut il
le lis vſq; ad tranſitũ maris rubꝛi ſem
per afflictꝰeſt ab egyptijs.ita tu a filns ma
tris tue vſq; ad moꝛtẽ. Et oꝛdinabitur ſic
lra. O amica mea ..i.cuſtos ⁊ ↄſciẽtia ſe
cretoꝝ meoꝝ aſſimilaui te .i.ſimilẽ eſſe
monſtraui eq uitatui meo .i.ꝑpło iſrae/
litico.exiſtẽti in curriba pharaonis .i.exi
ſtenti tꝑe curruũ pharaonis.i.in tꝑe cur/
rentis ꝑſecutiõis pharaonis. ⁊ ſicut illuʒ
tũc liberaui.ita ⁊ te liberabo.ideo debes
ↄſtanter ⁊ patiẽter hmõi ꝑſecutões ſuffer

re Uel dic aſſimilaui te eqͥtatui meo Iſ.
ad equitandũ.lin curribo pharaonis i.,.

ↄtra currus pharaonis.ſ.currus malicie
auaricie.luxurie.⁊ cuiuſſibet iniquitatis.
Equitatꝰ aũt ſpõſi ſunt equoꝝ apparatus

quoꝝ alij ſũt dextrarij. armis ſcʒ patietie

Erpoſitio

armati. alij palefredi.i.ↄtẽplatiui.qͥ dũm
ſuauiter poꝛtãt.alij ſummarij vt pᷣdicato/
res qͥ victualia ⁊ arma virtutũ alijs circũ
ferunt alijs currileſ.vt pᷣlati boni qͥ pecto
re ⁊ humeris.i.ſapiẽtia ⁊ oꝑatione plebeʒ
quaſi currũ ad celũ trahũt. Iſte ̊ equita
tus ſponſi cui aſſimilatur ſpõſa continue
certat ↄtra currus pharaonis.i.dyaboli.
ideo ðꝛ. Aſſimilaui te.⁊c Sequitur
Pulcre ſunt Uñ quia ſpõſa nigram et
fuſcam ſe cauſata fuerat.ideo ſpõſus ðᷣ h̊
eam ↄfoꝛtãs ei pulcritudinẽ deſcribit.in
cipiẽs a genis.vbi pulcritudo mulierum
maxime videt᷑ aparere.Genas aũt eccłie
pᷣdicatoꝛes dicimꝰ.in quibo defoꝛmitas.ł
pulcritudo eccłie maxime cõſiſtit. Genis
vero turturis aſſimilant᷑.qꝛ turtur amiſ/

ſo compare nulli alteri aſſociat᷑.⁊ p cantu

gemitũ aſſumit.ſic eccia ſeꝑata coꝛpoꝛali
pñtia a ſpõſo nullũ extraneũ admittit cõ
ſoꝛtium.⁊ ſola ſedʒ ſua ⁊ alioꝝ peccata ge
mens.Dicunt᷑ etiã ipᷣi pᷣdicatoꝛes collum
eccleſie.qꝛ collo verba ꝓferunt᷑.cibo in cor
pus trahit᷑ coꝛpꝰ capiti iungit᷑.ſic de pᷣdi/
catoꝛib.⁊c̃. Predicatoꝛes etiã monilibus
cõparant᷑.qꝛ pectꝰ eccie verbis ⁊ exempliſ
muniũt.ne adulter dyabolꝰ manũ ſuã in/
ſerat.⁊ oꝛnãt pectus eccleſie.ſicut ngt
pectus monilibo adoꝛnat᷑.ideo dicit᷑. Pul

cre ſunt gene.⁊c̃. Sed qꝛ eccia poſſʒ dice

re.vere pulcra ſum vt aſſeris.ſed non ha/
beo vñ meũ poſſim ſᷣuare decoꝛẽ.ideo ſb/
dit ſpõſus. Murenulas aureas .id eſt.
ſacraꝝ ſcripturaꝝ ſnĩias.vel quaſſibet iſti
tutiones bonas faciemꝰ tibi .ſ.ego pr̃ et
ſpũ ſſanctꝰ.vel ego ⁊ mei coadiutoꝛes apo
ſtoli ſeu apłici viri. vermiculatas argen
to..i.diſtinctas nitoꝛe ſacri eloquij.iuxta
capacitatẽ auditoꝝ. Alia lr̃a aliter habet.
ſed de hoc vide gloſam Hic aũt notã/
dum eſt ꝙ murena piſcis ẽ rotundꝰ ⁊ lon
gus.ꝑ quẽ xpᷣi eternitas ⁊ eccĩe lõganimi
tas accipi poſſet.eſt etiã qddã oꝛnamentũ

gureũ.vñ murenule dici pñt cathene qbp

monilia colligant᷑ collo.⁊ ſignificãt intel/
ligetiam ſpũalẽ ⁊ vite mundiciã.ꝑ que ſa/
cra ſcriptura collo eccĩe.i.pᷣdicatoꝛibo eſt

igata. Itẽ in auro ſpuᷣalis intelligentia.?

in argeto vite mũdicia accipit᷑. ꝑ qᷓ decoꝛ
cckie cuſtodit᷑.ideo dicit murenulas au
Serxxta pars

4 ⸗

nale

Ulm eſſet rex in ac.⁊᷑. Uoxẽ ſpõ
cCc ſe ad ſodales ſpõſi vel ad adoleſcẽ
tulas.vbioñdit᷑ qua deuotõe ſpõ/
ſi bñficia ſuſceꝑit.⁊ q̃ntũ ex eis ꝓfecerit.⁊

qᷓ̃ᷓd ꝓ eis fecerit dicẽs. Cũ eſſet rex ĩ accu

bitu ſuo .i.in vtero vᷣginis in cõceptione
vel in patibulo crucis in paſſione.vel ĩ ſi
nu patris in aſcẽſione. nardꝰmea ..queẽ
herba humil ⁊ calida.i.humilitas ⁊ chari
tas mea odoꝛẽ ſuũ dedit .i.bonã opini/
onem.mãdata eiꝰ ⁊ ↄſilia implẽdo. Ułin

ꝑſona beate virginis Cũ eſſet rex ⁊c·id

eſt. in ſinu patris filiꝰdei. nardꝰ mea..i.
humilita odoꝛẽ ſuũ dedit neq; em̃ ce/

dꝛus neq; cypꝛeſſus neq; alia arboꝛ alta.

ſed ſola nardꝰ odoꝛẽ ſuũ dedit ꝓpter qð
in virginẽ deſcẽdit.qꝛ ſcriptũ eſt. Reſpe/
xit humilitatẽ ancille ſue.Luc.j. Uel põt
dici in ꝑſona marie magdalene. Cũ eſſʒ

rex in ⁊c̃. .i.xpᷣs in mẽſa in domo Laʒari

Lnardꝰ ⁊c̃ .i.vngentũ.⁊c. Sequitur.
EFaſcicułlꝰ mirre ⁊c..i.tota ↄgeries tri/

bulationũ quas dileciꝰ meꝰ p me ſuſtinu
it.nunq; a memoꝛia mea recedet: ſʒ ſemꝑ

erit mihi pñs ꝑ recoꝛdatiõem ⁊ cõpaſſio/⸗
nem. ⁊ ideo inter vbera mea cõmoꝛabi/

tur Ubera aũt ſpõſe dici pñt gratitudor

humilitas qᷓ maxime ſpõſum alliciũt ⁊ de

lectant Hic aũt eſt notandũ ꝙ xpᷣs dici
poteſt faſcicuł mirre.qꝛ mirra potatus et

mirra ⁊ aloe perlinitꝰ. Uel pꝑ faſciculum
mirre.vt iã tactũ eſt.pñt intelligi amaritu

dines pluriũ tribulationũ xpᷣi. Nã mirra

arboꝛ eſt arabie.cuiꝰgutta etiã mirra ðꝛ.⁊
eſt multũ amara Bequit᷑ Botrus cy
pꝛi ⁊c̃. Quia eccĩa dixeratxpᷣi paſſiones

ſemꝑ ſue adeſſe memoꝛie.iõ ſubditquem

fructũ inde ↄſequit᷑ dicẽs Botrꝰ cypꝛi .

factus eſt ſupple dilect' meꝰ mihi .eid eſt

fact? eſt mihi cauſa leticie in reſurrectiõe.
qͥ fuerat mihi faſciculꝰmirre .id ẽ. cauſa

amaritudinis ⁊ triſticie ĩ paſſione.Cypꝛꝰ

em̃ inſula eſt floꝛida ⁊ abundãs racemis.
vinũ dulce faciẽtibo ⁊ foꝛte.botrꝰ autẽ eſt
vua cũ palmite ⁊ ſignat xpᷣm floꝛidũ foꝛtẽ

⁊ dulcẽ in reſurrectiõe.Engaddi vero ci

uitas eſt eadẽ q̃ ⁊ hiericho. vbi fuit olim
vinea balſami.quã cleopatra tranſtulit ĩ
babilonẽ. Arboꝛes aũt balſami qꝛ in mo
dũ vineaꝝ excolunt᷑ vineas appellat. Diẽ

ergo Botrus cypꝛi dileciꝰ? meus mibi.
id eſt. vulcis foꝛtis ⁊ floꝛidꝰ.factꝰ eſt mihi

— 4
— — —

dlee
ſdckin
lbetpe
ts fact
diinten
mihill
ideſti
bisqu
cognof
dackoe
eſtxßs
clken⸗
deno
morten
Gdai
Tice
ſamt
ſucci
collg
Ppnr
domee
ſpen
Hsi
N vin
Apor

t

ed
hulen
ſignü⸗
1ee
1gen
Vlte.
e
bar.
leme
nisi⸗
kentiea
res
vide

liun
ſuaf
dice

ſe

ſuper cantica canticoꝛũ

tae dileer me ꝛ amwaret in vincis engaddi cpulcer en m diuinitats decot ſim hui
nſeſ⸗ aelt. u gentiu ſeu quoꝛum/ manitatẽ. pulcer in ſolio patris deco
libet peccatoꝝ.qͥ ð hedis. fonte baptiſma ru tero matri piuſtis gloę⸗
gſeent tis facti ſunt aani. Ene ddi em̃ aptiſma rus ſin vtero matris pulcer iuſtis glo⸗/
umtien de interptak. iel Bon nu eſt an erendo decoꝛ? ſpenitetibo indul
hicgin miht üle ſey a babitart vinein engadt ahneet i igit ego pulcra im ?
ſorſtif deſt in bis hertemndenide laneſe bin cer no reſtat niſi vrintrem lectulu.
mna gi his qui in tẽptatiõe beulo codelſo ruz re v enann oſcula. Et qꝛ palã hoc rogare
Aingto cognoſcũt. mgadeli ein aga ni. enz e en betere erunbeſcit verecundia muliebꝛi
ain cognoſcut. Engaddi em alia interpᷣiatõe ſuffuſa. ideo h̊ eſt qd clam inſinuare videt
i dicit᷑ oculꝰ temptatiõis. Fuit ergo rex.id cum dic. Lectułᷣnoſter floꝛidꝰ .ergo in
n eſt. xpᷣs in accubitu ſuo in vtero vᷣginis eo quieſcamꝰ.Lectulꝰiſte eſt eccłia tora.
Gn Ainens fun aſech Aune lin cruce p? in quo ſpõſus cũ ſoõſa quieſcit. Eſt auteʒ
ch dens ꝛ moꝛiens luit. Botrus cxpꝛi. de foꝛid roſis marryn. lilj virginni. ? vio⸗
en moꝛte ad vitã reſurgẽs.fuit in vineis en lis cõfeſſoꝛum.Dicit᷑aũt lectulꝰdiminuti
d gaddi ſpũmſanctum viſibiliter mittens ue.qꝛ ⁊ ſi duos capiat.ſ.ſpõſam 2 ſpõſum
unrr XLiũc em̃ vino ſpũali ⁊ balſamo totã eccle hoc tñ nõ poteſt niſi ꝓpe ſint ⁊ in dilectõis
Neß⸗ ſiam ſuã inebꝛiauit. Ecce ergo q; bꝛeuit vnitate ↄiũcti.Et ðꝛ noſter qꝛ bona oꝑa⁊
Ulii ſuccincte eccia quattuoꝛ bñficia ſpõſi re/ filij qͥ ĩ hoc lectulo geneꝛani cõmunes fũt
Lich colligit ⁊ cũ gratitudine recognoſcit. Uñ ſponſi ⁊ ſpõſe Sequit᷑ Tigna domo/
L bmum inuitat᷑ad humilitatem. ꝑ ſecun rum noſtraꝝ cedrina Quaſi diceret. nõ
pmumm imnitagt aa bu tem. ꝑpſecun rum noſtraꝝ cedrina Quaſi diceret. nõ
nan. d ſß excitat ad denotõem. ꝑ tertiũ erigi ſ. olũ lectulꝰnoſter pulcer eſt.ſʒ etiiã domꝰ
ge 33 ſpem. ? quartũ inflãmatad amoꝛeʒ. pulcra. qꝛ tigna ⁊c Tigna captiões di/
kin Dis igien anatrna⸗ beneficijs ⁊ quattu/ cunt᷑qꝛ mutuo ſe capiũt.vel qꝛ bina iun/
. 1 aantun 5n6 eccleſia pulcra effecta: ſtati gunt᷑.parietes em̃ ſtringũt.altioꝛẽ locũ te
hſt a. ponſo aue meruit Ecce tu pulcra] nent.⁊ tectũ ſuppoꝛtãt. Per iſta vᷣo tigna
Cönet H E C. zentim pars gcicatores intelligunt᷑.qͥ ⁊ cedrini dicun
ginin Ecce tu pulcra Clorx eſtſpõſi:ad/ tur.qꝛ alti ꝑ ſapiam intellectꝰ?⁊ imputribi
Alein e⸗. e oe⸗ facietis ſuꝑ pulcritudi les ꝑ mundiciã affectꝰ. Ergo Tigna do
ſoniodie ne ſponſe. Uñ notandũ ꝙ bina moꝝ noſtraꝝ cedrina ſed laquearia no
poumse vice dicit eam pulcrã.vel qꝛ ipſa iteratio ſtra cypꝛeſſina Iſta laquearia ſunt ſim/
ſcicllun pulcritudinis ↄfirmatio eſt amoꝛis.vł in plicioꝛes in eccleſia.qui etiam ſunt impu
ganmi ſignũ duplicis pulcritudinis.ſ.in terioꝛis tribiles ⁊ redolentes ſicut cedri. De hac
fümm ⁊ exterioꝛis.vel vtriuſq; populi.ſ.iudeoꝝ domo nota gloam.
nimct Seneli endtne notne vel werinſes FEFapilulum ſecundu
Borns maces erl atine. Tu igit pu ½% Bo flos campi Hoc eſt ſecundũ
lin bape ſi aertib intend baber n gna vabitulu hun libꝛi as oninet nouẽ
Pthn 2. diaediio teio abet ſimplicta prtes. In quaꝝ pma ſpõſus ſpon/
ic, Lem co en ina en ica pꝛaue ilectio/ ſam alloquit᷑. qꝛ em ipᷣa eũ inuitauerat ad
bine mia ig eae Soeer elnionis iin amplex. ipᷣe ei rũdendo eã ad ſtrenuitateʒ
mmi⸗ tentione. ⁊c. D i ſponſe ſunt docto certaminis? laboꝛẽ agriculcure iuitat di
lici e 4 obarntd colũbe.ꝑ decẽ cõditiones cens Ego ⁊c̃. Quaſi diceret. Tu ſpõſa
Cr vi glolant⸗ regoꝛh quietẽ appetis ſʒ ego ſum flos campi.ꝑ
nens. — Dctata pars — laboꝛẽ certamis obtinedus.bꝛauiũ in ſta
mih Etce tu pulcer. Uor eſt ſpõſe ad / dio currẽtibs. coꝛona in cãpo certãtibo. ni
tieri 2 uniatian⸗ faciẽtis ſuꝑ pulcritudi hil me iocũdiꝰinueniũt qͥ p me certant.ni
irma NNeuin ſpõ i. Mos eſt em ſeſe amãti hil foꝛtiꝰ qͥ p me laboꝛãt Ego igit᷑ ſuʒ
“ einm mnV collaudatõe letari. Uñn ſpon flos campi nõ flos lecti. Flos campi j.
eni. ſa a ſponſo laudata recipꝛoce eum laudat id eſt. fil vᷣginis.qᷓ fuit campꝰincult.qui
mr HM Lieens: Eccetu pulcer Quaſi diceret. floꝛẽ edidit decoꝛẽ aſpectn.tactu lenẽ. gu/
N 2 eu diriſti me pulcraʒ. ſʒ mea pulcritudo ſtu medicinalẽ. olfactu delectabilẽ.ſũ igit
1 nõ eſt exme ſʒ exte. tu em̃ pulcer es per Lflos campi omnib⸗ ad capiẽdũ expoſitꝰ
naturam.egoate pulcra ſum ꝑ gram. tu ¶⁊ liliũ ↄualliũ.i.glłia humiliu m. veiele⸗

mentia peccatoꝝ.qꝛ nõ veni vocare iuſtoſ

ſed pctõꝛes equit᷑. Sicut liliũ inter

ſpinas ⁊c Adpuc ſpõſus ſpõſam laudã/
do eam ad patiam ꝓuocat.Quaſi diceret

„

Tu queris requiẽ lectuli.ſʒ ſcias.qꝛ can/

didioꝛ ⁊ pulcrioꝛ tribulationũ aculeis ef

ficieris. qꝛ ſicut liliũ inter ſpinas cadet.

creſcit. ⁊ redolet. ſic amica mea inter fili
as j.i.hereticos ⁊ fratres falſos. Uel iter

filias.ſ.adulterinas.i.ſectas eccie ↄtrari/

as. Nã quãto pᷣcioſꝰ ⁊ lqudabiliꝰ eſt liliũ

ſpinis.tato ſponſa huiꝰ filias adulterinas

pcellit Hic aüt notandũ eſt ꝙ liliũ ĩ ra
dice que ſub terra latet fidẽ ſignat.in ha/ nari 1 u ce
dici lexſ̃m lr̃am exterioꝛẽ.cella aũt vina/

ſtili alto recto ⁊ virẽti ſpem. in granis au/

reis charitateʒ.ſex vero folia candida ſex tria eſt ipᷣa lex ſm ſpũ em.l.
ſpualem intelligẽtiã. In nuptijs em̃ xpᷣuſ

ſunt q caſtitatẽ pᷣcipue cõſeruant.ſ.ſobꝛie

tas.opatio.cultus aſperitas.cuſtodia ſen

ſuum.raritas ſermonũ. vitatio opoꝛtuni
tatis peccãdi.ſ.loci.pſone.⁊c̃. Uel põt ex/

poni Sicut liliũ .i.ſicut ego fui lilium

id eſt.ignoſcens inter ſpinas .i.iudeos.
vel ſpinas coꝛnne ſpinee quaʒ in cruce
ſuſtuli ſic amica mea inter filias. Uel
ſicut liliũ ⁊c ita beata virgo omnes aliaſ
virgines pᷣceſſit ꝛ.
“M Secũda prs
Icut malus Quia ſpõſus ſpõſaʒ
8 laudauerat. ipᷣa nõ inde in ſuꝑbiã
ecentollit᷑.ſʒ laude recipꝛoca.ipᷣm at

tollit dicẽs. Dicut mal inter ligna ſil/

uaꝝ. .i.ſicut oĩa ligna anñcedit ſic dilectꝰ
meꝰinter filias ſic xpᷣs om̃s ſanctos ⁊ an
gelos excellit. reſpectu cu om̃s infruciu
oſi iudicantur Hic aũt ſciendum eſt ꝙ;
mabl in hyeme eſt rugoſa.in vere eſt ſpino
ſa.in autũno fructuoſa.iõ xpᷣs huic arbo/
ri merito cõparat᷑ qꝛ ipᷣe etiã fuit ĩ paſſiõe
rugoſus.in reſurrectòe floꝛidꝰ. in pᷣdicati

one fructuoſuſ Itẽ ſciendũ ꝙ xpᷣs huic

arboꝛi aliũde rõnabiliter cõparat᷑. Quia

malus int᷑ arboꝛes ſublimes eſt exigua.i⸗
ter lenes rugoſa.int᷑ planas ſpinoſa. GSie

etiã xpᷣs fuit.inter ſuꝑbos humilimus.in

ter delicatos doloꝛiba plenꝰ.ĩter hypocri/

tas peccatoꝛ reputat? Sequit᷑ Sub
vm bꝛa illiꝰ .. Malꝰem̃ habet vmbꝛam et
fructũ.⁊ hec duo ſpõſa ſole fuſcata pꝛius
petierat qñ dixit. Indica mihi vbi cubes
vbi paſcas.⁊c.⁊ iõ nunc ipᷣa exaudita cla/

mat letabũda. Dub vmbꝛa illiꝰ quẽ de
ſiderauerã. /i.ſub ꝓtectiõe ſecura.ſub re/

frigerio quietata. ſub odoꝛe vmbꝛaculile

tabunda. ſedi ſcʒ docẽdi auctoꝛitate pᷣ/

dita. regendidignitate ſublimata.⁊ indi/

candi poteſtate honoꝛata ⁊ fructꝰetc

ſcʒ penitẽtie ↄtẽplatõis vel pᷣdicatõis Uł
Fructꝰ .ſ.coꝛꝑis ⁊ ſanguĩs ei. dulcis
gutturi meo ·i.interioꝛi affectõi
„LTertia prs
Mtroduxit me ⁊c̃. Hec eſt vox pᷣ
i mitiue eccie de iudeis.⁊ eſt hic re
cctus oꝛdo.qꝛ poſtq; locuta eſt ſpõ
ſa de fructu. ↄſequẽter loquit̃ de vino ⁊
potu dicẽs Introduxit me rex in cellãvi
nariam Ubi ſciendũ ꝙ cella aq̃ria põt

ria eſt ipᷣa lex ſ̃ᷣm ſpũm interioꝛem.i.iuxta

aquã in vinũↄuertit.ꝗ etiã aquã litteraliſ
ruditatis in vinũ ſpũalis ſubtilitatis mu

tauit. Ueli cella vinaria eſt ſpũ aliuʒ bo/

noꝝ affluetia. quibo Joſeph inebꝛiatꝰ pal
lium reliqͥt egyptiace.i.tempalia mundo.
Vel cella vinaria otẽplatõis gra vel ce

leſtis ſapiẽtia vel clauſtralis vir. De

quitur. Oꝛdinauit in me charitatẽ oꝛ/

dinauit inq; qꝛ aliquib⸗ maioꝛem.⁊ alijs

minoꝛẽ ↄtulit. Uel oꝛdinauit charitatẽ

oſtendes qualit᷑ deꝰ ⁊ qualit᷑ pximꝰ ſit di/

ligẽdus. Vlt ſᷣm Aug.pmo qð ſupᷣ nos ẽ

diligat᷑ſecũdo qð nos ſumꝰ.i.ala noſtra.

tertio q iuxta nos.i.homo vel angelꝰ.q̃r
qð infra nos.i ꝓpꝛiũ coꝛpꝰ Uel ᷣm aliam
gloſam. vt pmo de. ſecũdo ab homſe ipᷣe
met diligat᷑. tertio parẽtes.deinde filij.po
ſtea domeſtici.qͥ ſi boni ſint.mal filijs ſũt
p̃ponendi.tandẽ inimici. vide gloſam.no
ta ſecũdũ modũ anctoꝛ addit ↄtra gloſaz

vt etiã ipe aſſerit

Duarta pare
Ullcite me ⁊c. Hec eſt vox eccli
f dQↄl ſocios ſpõſi.vñ ſpõſa pᷣus vm/
ba⸗aꝛ⸗a refrigerata. fructu cibata.cali
ce potata.munere charitatꝭ oꝛnata ⁊ ꝓpter
boc ad ſuꝑna erecta.ne ab hac ꝑſecutõne
deficiat ad ſocios ſponſi ait. Fulcite me

floꝛib.i.exẽplis bñ incipietiũ roboꝛate.
⁊l ſtipate me malis .i.exẽplis ꝑfectoꝛum
munite qꝛ amoꝛe langueo i ꝓpter amo/
rem ſpõſi defectũ in tẽꝑalibo ſuſtineo. vel

penas carnis ſuſtineo.vel in huiꝰ mundi

peregrinatõneamoꝛe ſuꝑne viſionis lan

gueo. Clell Fulcite me floꝛiboi. ſanctis

„

40

deſ.

nof.

opera

lius?

gvent

ſuppo⸗

gcllor.
meo?

cſciendi

(ipit

Cnin
Gipp
iao
potete
naete
rieen

Hen

ſann.

4
lang
hobe
Aa
hieru
fopoe
pamo
laris
dleci
tentſo
Moss

Pt

carz

a

volt

tem

nt

toi
n

eſtn
ligun
gfan
com.

ſgin

ua

Nellile
uneß/
Veindi⸗
hch:
e
lics

ate⸗
tbex
nckſos
ord
naliri
aru dot
nn
min
ii
ilinmn
lians n
alizbo⸗
hriatel
Amundo.
ardee
in. Le⸗
niute o
zmt
cwnim,
i,
lomgi
ofne
eir
An
Mniehhe
ii
kflisü
MManſ
ℳ

wrale⸗
1usrn,
acll
upeer
cutone
lcuem
ſobone
acnun
ier mo⸗
ineo N
̈mwii
ſoni;ln
4 ocs

ſuper cantica canticoꝛũ

deſiderijs ⁊ oꝛationib. vel floꝛib btutum

⁊ nõ folijs verboꝝ ⁊ ſtipate me malis ·i.
operationibl bonis Sequitur. Leua

eius ⁊c Uñ qꝛ ſpõſus viderat ſponſaʒ lã
guentẽ ⁊ debilẽ.ideo leuã ſuã capiti eius
ſuppoſuit. Pꝛopter qð ſpõſa in gratiarum
actionẽ erũpens ait. Leua eiꝰ ſub capite
meo ⁊ dextera illiꝰ amplexabitme Ubi
ſciendũ eſt ꝙ leuã ſponſi.eiꝰ iuſticia acci/

cipit᷑.⁊ ꝑ dextrã miſericoꝛdia.vel ꝑ lenam
cõminatio ſupplicij.⁊ ꝑ dextrã ꝓmiſſio re
gni ꝑpetui. Uel ꝑ leuã poteſtas ſecularis
vita actiua vel bona tꝑalia.ꝑ dextram vᷣo
poteſtas ecciĩaſtica.vita ↄtẽplatiua vel bo

ng eterna intelligũt᷑.⁊ ideo de dextra glo/
rie eterne dicẽ ꝙ amplexabit᷑ non ꝙ am/

plexetur. Et ad hoc pꝛopoſitum vide glo

Quinta ꝑꝑ
ODinuro vos ⁊c̃ .· Hec eſt voxſpõſi
a ad adoleſcẽtulas ſpõſe.vñ ſpõſus
wvolẽéẽs oñdere quantũ miſereatur

languoꝛibo ſpõſe.⁊ qᷓ;tũ eã ſuis amplexib

habere gaudeat.his vᷣbis inſinuat dicẽs.
Adiuro ⁊c Quaſi diceret O vos filie

hieruſalẽ .i.plebes mihi ſubdite Adiu/
ro vos ꝑ capꝛeas ceruoſq; campoꝝ· .idẽ.
amoꝛẽ quẽ debetis veſtris doctoꝛibo et

pᷣlatis ne ſuſcitetis neq; euigilare faciatꝭ

Dilectã j.i.ne aliqͥd faciatis ꝓpter qðᷣ opoꝛ
teat ſpõſam meã dilectam in meo amoꝛe⁊
meis amplexibo quieſcentẽ quietẽ cõtem/
platiõis relinq̃re.⁊ veſtris litibo vł pctĩs
curãdis intẽdere. aũt ſubdit donec
ipᷣa velit notat ⁊ innuit eã aliqñ ex ꝓpꝛia

volũtate ſurrecturã.ad ꝓcurandũ vtilita
tem ſubditoꝝ.ſ.tꝑe opoꝛtuno Hic aũt
eſt notandũ ꝙ ꝑ capꝛeas cõuenient᷑intel/
ligunt᷑ doctoꝛes qui viſum hñt ꝑſpicaceʒ.

ardua paſcua querũt.heꝛbas mundioꝛes
comedũt. Per ceruos vᷣo pᷣlati.vide glo.

Secũdo ſciendũ ꝙ iſti qͥ capꝛee ⁊ cerui

dicunt eſſe. in montiby habitare deſignat

ſcʒ in mõtib ſapie celeſtis ⁊ diuĩe ↄtẽpla/

tonis.iõ dicit ꝑ capꝛeas ceruoſq; cãpo/
rum. qͥ in mõtibo habitäãt.

Berxrxta pars

DIVIttrndilecti ꝛc Hec eſt vox ſponſe

v ad adoleſcẽtulas.qꝛ em̃ ipᷣa anim

. aduertit ꝙ latẽter ei pcipit. vt ali/
quando ſurgat.iõ ipᷣa ſe ſurrecturã ꝓmit/
tilt.ſʒ pᷣmo oñdit qͥs ſit ille p quo ſurgit di

cens. Uor dilecti Quaſidicerz O vol

adoleſcentule.facta eſt mihi vox dilecti

mei..i.dilectũ meũ audiui.Et qͥa poſſent
querere adoleſcẽtule. Ubieſt dilectꝰ tuuſ
Quõ eius vocẽ audiſti. Jõ ſubdit Ecce

iſte venit ſalies ꝛcUbi nota q; ꝑ ſaltũ

in motibopoſſunt itelligi ſubite apparitio⸗/
nes eꝰ in mõtib facte ad lr̃am.,ſicut patet

in nouo ⁊ veteri teſtamẽto. Tlel ꝑ mõtes

poſſumꝰ intelligere ſanctos maiores.per
colles vᷣo ſanctos minoꝛes.in qͥb nec deꝰ
ita apparet nec refulget ſicut in maioꝛibuſ

Ulel dicamꝰ. Ecce iſte venit.ſ.de ſinu

patris in vteꝝ virginis ſaliens in monti
bus .ſ. de monte in montẽ.i.de ſeraphin
in cherubin.⁊ ſic de alijs vſq; ad angelos
qui ſunt ſub alijs oꝛdiniba inferioꝛes.ideo

dicit ⁊ tranſiliẽs colles .i.angelos.q̊s.ſ.

ipᷣe tranſilit.qñ nõ angelꝰ de oꝛdine infe/
rioꝛi.ſʒ archangelꝰ Gabꝛiel miſſus eſt ad
virginẽ.ſed ĩ regreſſu de vtero vᷣginis in ſi
nu patris.nõ ita angelos inferioꝛes trãſi
lit.ſʒ pᷣma die hoſpitatꝰeſt apud eos.vnð
ipᷣi querebãt.Quis eſtiſte qͥ venit ð edom

tinctis veſtibo de boſra. Et ſecunda apud

archangelos.⁊ ita de alijs ↄſequẽter.do/

nec ſol ꝑ gradꝰ decẽè lineis reuerſus eſt. et
decima die mãſit apud pr̃em.⁊ tunc miſit

ſpũmſanctũ De ſaltibo xpᷣi vide gloſam
Sinilis eſt dilect' ⁊c. Ubi oſtendit
ſpõſa qualis eſt dilectꝰ qͥ ita ſalit ⁊ trãſilit

dicẽs Simil eſt dileckmecapꝛee bene
ſaliendo hinnuloq; ceruoꝝ ].affectꝰ hu/

militate.curſus velocitate.vᷣtutũ varieta
te. Sʒ ꝓ hac lr̃a vide gloſam Sequit

En ipe ſtat Ubi notandũ ꝙ triplexẽ
paries noſter.ſ.natura humana.pᷣs. Tan
q; parieti incli.Peccatoꝝ macula.Eʒech

ielis. viij. Fili hoĩs fode parietẽ ⁊ videbis
abominationes.⁊c. Diuitiaꝝ ſarcina.pᷣs.
In deo meo tranſgrediar muꝝ.Dicit er/

go ſponſa ad adoleſcẽtulas. En ipſe ſtat
⁊c̃ Quaſi diceret.Gñ dixi ꝙ venit. quia

En ·.i.eccel ipᷣe ſtat poſt hũc triplicem

par ietẽ noſtꝝ ·ac ſi diceret.ipᷣe pꝛope eſt
ſeg ipᷣm videre impedit paries noſter.⁊ pᷣ
mo natura humana noſtra. que ſua ob/

ſcuritate impedit viſum.ſecũdo peccato/
rum macula que obnubilat ſenſum.tertõ
diuitiaꝝ ſeu bonoꝝ terrenoꝝ ſarcina.que

aggrauat intellectũſed ꝙ xpᷣs nõ eſt ĩpedi

tus his tribi.ideo ſtat poſt parietẽ feſi⸗
.

ciens ꝑ feneſtras id eſt.ꝑ apoſtolos per
quos reſpicit.id eſt.recte aſpicit.⁊ ꝓſpici
ens ꝑ cancellos .id eſt. ꝑ pꝛophetas: per
quos pſpicit.id eſt ꝓculaſpicit.Chꝛiſtus
enim ꝑ apoſtolos locutus eſt de pᷣſentibi.
perꝓphetas aũt de remotis. Sequit᷑.

En dilectꝰ Quaſi diceret. Nõ ſolum re

ſpicit me.ſed etiã loquit᷑ mihi . ⁊ hec lo

cutio nihil aliud eſt q; ad laboꝛeʒ vite acti

ue excitatio.qð ſequentia vᷣba declarãt.
Septima prrs
Ulrge pꝛopera ⁊c Hec ẽ vox ſpõ
8 ſi ſpõſam ad laboꝛẽ vite actiue ex/
hoꝛtantis. Dicit ergo..O amica

mea que amas ⁊ amaris colũba mea.
ſimplex ñ inuida.ſʒ ſpirituſancto repleta
foꝛmoſa mea .fide ⁊ moꝛũ compoſitiõe

Vel eccleſia dicit᷑ amica xpᷣi.quia eius

lucra querit columba quia in oꝛatione
gemit foꝛmoſa quia diuine ſimilitudi/
nis decoꝛeʒ in còtemplatione induit.Tu
igitur ſurge a lecto cõtemplationis ad
laboꝛem vite actine.ſcʒ ad opꝰ pᷣaicatiõis

Nam ⁊ ego ſponſus tuꝰ quietem meã cuʒ
patre qdammodoꝓ pꝛedicatõne intermi
ſi pꝛopera quia tempꝰ bꝛeue ⁊ malicia ĩ

moꝛibo inualeſcit ⁊ veni. ſcʒ ad dandaz

curam ſalutis pꝛoximis.vt cũ magno co/

mitatu ad nuptias celeſtis regis valegs ĩ

gredi. Uel Surge !.ſcz a ſomno culpe.

ad vigilias penitẽtie.ab amoꝛe terrenoꝛũ

ad deſideriũ eternoꝝ pꝛopera quia tem
pus bꝛeue.via longa.⁊ pericula multa ⁊
veni ad me ſpõſum tuũ.magiſtrũ tuum.
Et ſm hanc expoſitionẽ etiam poteſt eſſe
vox xp̃ᷣi ad animã deuotã. Sed ne ſponſa

excuſatiõem pᷣtendat ꝓpter tempus vł vi

am. Ideo ſubdit. Hvyems ·.ſcʒ infideli/
tatis tranſijt.imber perſecutõis abijt
⁊ loquit᷑ pꝛo temꝑe confeſſoꝛũ.quia tem/
poꝛs apoſtoloꝝ⁊ martyꝝ hyems erat ⁊ im
ber inundabat. floꝛes .id eſt.initia bo/

noꝛum opeꝝ apparuerũt in terra noſtra]

id eſt.in eccleſia gentiũ.quã ⁊ tu ⁊ ego ex/
colere debemus.tu plantando ⁊ rigando
ego vero incrementũ dando. ⁊ ꝑ hoc ve/
nit meſſis.ideo ſubdit tempus putatiõis
aduenit .id eſt. collectionis bonoꝛũ ⁊ re/
munerationis Ubi notandũ eſt tria eſ/
ſe tem ꝑa.ſcʒ tempꝰ temptatiõis.quod fu/

it ante legem regnante d pobolo tempus

viſitationis.quod fuit ſub lege: regnante

gloꝛiam aĩime ⁊ coꝛpis

oꝛum.nõ canũ vel poꝛcoꝝ.de quib dicik.

moyſe.tempꝰ putationis.quod eſt ſub ̊/

tia regnante xpᷣo. In pꝛimo vero tempo/
re ſeruꝰ expectabat vmbꝛã legis.in ſecun
do mercenari finẽ operis.in tertio filius
Sequit᷑ Uox
turturis id eſt.vox ſpũſſancti.qui gemit

id eſt. gemere nos facit. audita eſt in ter /
rga noſtra .id eſt.in eccleſia.ſcʒ quãdo ga

bꝛiel dixit. Spũſſanct ſuꝑueniet in te ⁊c

Luẽ.i. Uel Uoxturturis leſt ſonꝰ ape
ſtoloꝝ ⁊ pᷣdicatoꝝ.qui auditꝰ eſt ĩ terra]

quia in omnẽ terrã exiuit ſonus eoꝛuʒ.in
pſalmo.Tlel Uoxturturis .id eſt. eccĩe
que abſentiã ſponſi incõſolabiliter gemit

RXaũt voxturturis audita ſit.pꝛobat cũ

dicit. Ficus ꝓtulit groſſos ſuos.Yicꝰ

id eſt. ſynagoga pꝛotulit id eſt.pꝛoiecit.

groſſos ſuos id eſt. ceremonias ſuas.et
immatura legalis obſeruãtie intelligenti
am. Groſſi em̃ dicunt᷑ fruc immaturi.ð

ergo factũ eſt audita voce turturis.id eſt.
ſpũſſancti.⁊c̃. Uinee floꝛentes lid ẽ.cõ/

gregationes fideliũ in pꝛimitiua eccleſia.

floꝛentes .i.credere incipiẽtes. dedert

odoꝛem ſuũ .i.famam ſancte ↄuerſatõis

ſicut alibi. Chꝛiſti bonus odoꝛ ſumꝰ.Ex

quo igit᷑ tanta eſt opoꝛtunitas pꝛedicandi
ſurge amica mea que amas me ſi paue/
ris oues meas.ſicut dictum eſtde Petro.

ſpecioſa mea columba mea ⁊ veni.ſ. /

„

diendo ꝓpꝛia ⁊ nõ coacta volũtate. in fo/
raminib petre .id eſt. in fide vulneꝝ xpi.

4

dequo.j.Coꝝ.j. CPetra autẽ erat chꝛiſtus

LIn cauerna macerie .i.in fide lanceati

„

⁊ foſſi lateris ſaluatoꝛis. Uel in foꝛami/

nibus petre.in cauerna macerie .id S. fo

raminoſa ⁊ cauernoſa pᷣdicatõe apoſtolo
rum.id eſt.inculta ꝑ ſapiẽtiam mũdi⁊ re/

putata ſtulta apud mundũ. Uel poteſt cõ
ſtrui littera O amica ⁊c̃ que habitas. i

foꝛaminibus ⁊c̃ ? exponatur vt pꝛius

Sequit᷑ Oſtende mihi ⁊c..Chꝛiſtłꝰ em̃

pꝛumo cepit facere.deinde docere. Actuũ

bpmo.⁊ idem docet eccĩa dicẽs. Oſtende
mihi faciẽ tuam ..ſ.in bona operatiõe. et

ſonet voxtua in auribo meis .ſcʒ in iſta p

dicatione. Et dicit oſtede mihi vt ꝓpter
deũ nõ pꝛopter mundũ fiat pᷣdica tio. Diẽ
etiam. in auribo meis .id eſt.nõ in auri/

bus hominũ.vt pꝛopter eoꝝ fauoꝛeʒ fiat

pꝛedicatio. Uelin auribo meis .id ẽ.me

holtek
Udaon
demibt
chlatan
nemac⸗
ricario
ſonet
vorcon
nepeegl
baapoſt
mes i⸗
liercon
co gun
madece
ſccnria
ſonaan
cſchar
O

lts
docen
losc
bis
tatio
demm
dem
vn
mMan
dunm/
hene
Uulao
humml
ccle
noſ⸗
hoci

nen

vitn⸗
ſupte
lupe
noco⸗
lunn
us⸗
Nſſi
aua
ſdck
Me⸗
ſcn
ne

ſb,
empo/
nſecun
flins
i
ugen
lckinter

grico a

iintere
orgpo
Tim
crz in

Sckecie

mant
mci
pa.

ioſunsd

incligeni
nmame
mmsick,
8 Vic

A cd.

dalct
Meſtĩs
üundKt
ncienei
iwu”⸗
benn
1
nb,

„

ſuper cantica canticoꝛũ

nolite ſanctum dare canibo. Matthei. vij
Oſten
de mihi faciẽ tuam quam tibi dedi ĩma/
culatam.⁊ tamẽ eam peccatoꝝ turpitudi/
ne maculaſti. Oſtende inq;ᷓ mihi vel

Vel anime peccatrici dici poteſt.

vicario meo ſpirituali per confeſſionem.
ſonet vox tua ſcʒ vox quĩq; partita.id ẽ

ne.pꝛedicationis. Hec em̃ ſunt quinq; vᷣ
ba apoſtoli.pma Coꝛinth.xiiij. Aurib⸗
meis .id eſt.auribus miſericoꝛdie.clemẽ
tie compaſſionis.quia vox em̃ tua dul
cis quia laudẽ meam reſonat. et facies

tua decoꝛa ..id eſt.intentio.operatio.con

ſcientia vel vita decoꝛa ſcʒ quia voci cõ
ſona.aliter nõ bene cõcoꝛdaret pſalmꝰ cũ
cvythara.voci ergo conſona.moꝛibo oꝛna/
ta. ⁊ pꝛiſtine pulcritudini reſtituta.
Quia vero nõ ſufficit doctoꝛibꝰ ⁊ pꝛe/

latis vitam bonã oſtendere.pꝛedicatiõeʒ

docere.niſi ⁊ errantes coꝛꝛigãt.⁊ maliuo/
los compeſcãt.ideo ſubdit. Capite no/

bis .ſ.retibus doctrine ⁊ venabuł diſpſu
tationis nobis non vobis.id eſt.ad lau

dem noſtrã ⁊ gloꝛiam diuinã.nõ ad lau/
dem veſtrã ⁊ vanam gloꝛiam humanam.
vulpes paruulas .id eſt.hereticos ⁊ ſciſ
maticos callidos ⁊ cautos paruulas .i.

dum paruule ſunt in malicia ⁊ in fraude.

ne maioꝛes effecte plus noceant.vł par/

uulas . per ſimulationẽ ſimplicitatis et

humilitatis. que demoliũtur vineas ..i.
eccleſias rodunt ⁊ coꝛꝛumpũt Nã vinea

noſtra floꝛuit .⁊ ideo floꝛenti vinee ſunt

nociune

Octaua pars

Jlectus ⁊c Tlox eſt ſpoſe adado

d leſcentulas.ſuam obediẽtiã oſtẽ/
dentis. Quaſi diceret. Diülectus
meus mihi ſupple pᷣcipit vt ego ſurgaʒ ð

vita ↄtemplatiua ad actiuam ⁊ ego illi
ſupple obedio. Uel Dilect'meus mihi
ſupple adiuuat pᷣueniẽdo ⁊ ego illi adiu

uo cooperãdo.iuxta illud.Dei adiutoꝛes
ſumus. Uel dic ſicut gloſa.Et quaſi ali/
quis qreret quare ita ſpõſa ſponſo obedi
at.rñdet qui paſcit᷑ inter lilia.Qui .idẽ

quia ipᷣe paſcit᷑.i.delectat᷑ inter lilia.

id eſt. inter humiles ⁊ obediẽtes. vel lilia
virtutes ſunt in quibo dilectꝰ paſcit et pa/
ſcitur. donec aſpiret dies .id eſt. donec

clareſcat dies eternitatis. ⁊ inclinẽt᷑ vm/

velociter adiuuãdo

bꝛe id eſt. tranſeãt omes hereſes ⁊ erro/
res. Uel vmbꝛe dicunt᷑ repꝛobiqͥ inclina
buntur ĩ infernũ.⁊ tũc aſpirabit dies eter

nitatis ipᷣis beatis
HNona pars .

Euuertere Uox eſtſpõſe videntis
tua ſcz vo⸗ r ſea inſufficiẽtem ad ea que iubẽtur
vox confeſſionis laudis.oꝛationis.doctri

facere.niſi aſſit ſpeciale adiutoꝛiũ

ſponſi. Quaſi diceret. ſine te nihil poſſum
ideo reuertere adiuuãdo me ꝑ gr̃am tu

aml ſil is eſto dilecte mi capꝛee ꝓpter acu
ciem viſus hinnuloq; ceruoꝝ ꝓpter agi/
litatẽ curſus reuertere inq; ſup mon/

tes bethel .i.in excelſis mentib ꝑfectoꝛũ

ↄſcende.qͥ ſunt bethel.i.domus ↄſurges.
vel domꝰ vigilie.vel domꝰ dei. Quaſi di⸗

ceret. Licet diſcedam a te:dimittẽdo pau
liſper ↄtemplatiuã tui ꝓpter actiuã ⁊ ↄſo/

latiuã pꝛorximi.tñ extoto nõ diſcedo.ſʒ re

uertere aſſiſtẽdo mihi.illuminãdo me.et
Capitulum tertuůui·
AUAlectulo Hoc eſt tertiũ capitu/
i luum hułr llbꝛi. qd ↄtinet qnq; p/

tes. In quaꝝ pma hec vᷣboꝝ ſeri -)

es cõtinetur.. In lectulo meo ⁊c̃ . Et eſt

vor eccie de gentibꝛ. deſideriũ qð añ con/
uerſionẽ habuit expꝛimẽtis. In lectulo

meo.·.i.in amoꝛe mũdi.vel in voluptate
carnis.vel in ocio quietis.a ſtrepitu mun
di.quod dicit᷑pter phos gẽtiles. q̃ſiui ..

ſcʒ ducatu rõis naturalisſ quẽ diligit ala

mea naturali dilectõe ꝑ noctes .id eſt ꝑ

phicas rões.vł ꝑ creaturas.vł in noctib⸗

pcti.erroz? ignoꝛãtie ⁊ aduerſitat exiſtẽs

ãqſiui multotiẽs ⁊ nõ inueni qꝛ non re

cte vel nõ vbi erat inueniẽdꝰ querebã.vel

qꝛ nec angelꝰnec ꝓpha nec doctoꝛ mibilu
men fidei reuelauit. Fides em̃ ex auditu

eſt ᷣm apłm.Et iõ dixi amico meo Sur
gam ·.ſ.a triplici lecto pᷣdicto.ſ.mði.car/

nis.⁊ qetis ⁊ circuibo ciuitatẽ .i.ecciam

e vicos ⁊ plateas Uici ſũt ſpũales viri

q dũ ad celeſtia gradiunt᷑ anguſtã viaʒ te,)
nent. Platee vᷣo ſũt ſeculares qͥ malas vo
luptates ſequũt᷑ ⁊ lata via incedũt.ꝑ vtroſ
q; igit᷑ circuit.ſᷣm glo. Querã quẽ diligit

aĩa mea .i.querã ſi ſit ibi aliqͥs qͥ ſit ille vł

qui ſciat me docere qualit᷑ debeat inueni

ri queſiui ⁊ nõ inueni .i.plurimo labo
re mũdo ꝑagrato.ſapientũ verbis diſcuſ
ſis.nihil certũ habere potui ð via raris.

petitur. vt dicit gloſa. vide

*½

Inunenerüt me cuſtodes ciuitatisid ẽ
cuſtodes eccie inuenerut me.i.ad fidẽ cõ

uerterũt Philippus em̃ eunuchũ inuenit

Actuũ.viij.⁊ Petrꝰ coꝛneliũ.Actuumx.

uſtodes ergo ciuitatis inuenerunt

me ⁊ tũc dixi eis. Num·..i.nunqᷣd quẽ
diligit aĩa mea vidiſti .iſ.in ſcripturis.in
creaturis. vel poti in fide ⁊ inſpiratione.
LPaululũ li.paulo poſt cuʒ ꝑtrãſiſſem

cos.i.cũ facta ⁊ dicta eoꝝ ꝑcurriſſem ĩ

ueni quẽ diligit aima mea .qꝛ q;cito ali/

quis deũ vero intuitu inqrit.ſtatim eũ in
uenit tenui illũ in mann fidei nec di/

mnittam .ſ. eũ vel fidem eiꝰ donec intro/

ducam illũ in domũ matris mee .i. col
lectionẽ ſynagoge.quod erit in fine ſeculi
qñ reliquie eoꝝ ſalue fient. Uel po ſſet ex⸗
poni moꝛaliter de lectulo religionis.⁊ de
ciuitate ſecularitatis.⁊c̃. Uel de lectulo

ſtudij ⁊ lectionis ⁊ de cinitate moꝛal ope/

rationis. vcc.
Secüda prres
Dinuro vos ⁊c· Hec eſt vox ſpon
a l !Lſiad adoleſcẽtulas Uñ ſpõſus ꝑ⸗/
cipiẽs ſpõſe obedientiã ⁊ auidita/
tem alios ↄuertẽdi vt citiꝰ ⁊ liberhoc fi/

eri poſſit.adiurat filias hierłem.i.iudeos

nouiterouerſos. vel iudeos q; eccleſiaʒ de
gentibo p̈ceſſerũt. vt ſpõſe nõ paret impe/
dimentü. Et põt iſte verſi us ꝓpoꝛtionabi/

*

liter exponi ſicut bus.nõ tamẽ inutilitx re/

W ð Teftis hbrrs
Uaeeſtiſta . Hec eſt vor ecckie d

iudeis vidẽtis ecciam de gẽtibuſ

de deſerto idolatrie ad alta ᷣtutũ
2 ſpõſi amplexus aſcẽdere.vñ ſuꝑ H gau/
dens admirat᷑?⁊ diẽ. Que eſt iſta id eſt.
quãta laude digna que aſcẽdit .ſ.de va
nitate ad veritatẽ.de vicijs ad vᷣtutes. ð ᷣ
tute in virtutẽ ꝑ deſertũ .i.ꝑ mediũ gen

tiũ deſertoꝝ a gra ⁊ veritate.vel ꝑl deſer⸗/
tum .i.p mundũ ſiẽ virgula fumi.i.ad

inſtar virgule ⁊ fumi aſcẽdentis ⁊ haben/

ts figurã virge fumi fumi inq; factil ex
Aromatibo mirre ⁊ thuris ⁊ vniuerſi pul/
eccĩa virgule cõparat᷑.qꝛ erecta eſt in intẽ

*„ „

gimẽtari) Ubi notandũ ꝙ hec

* „

tione. erecta in ſpe.fragilis pauꝑtate. flexi

bilis mãſuetudine. Itẽ fumo cõparat᷑.qͥa

calida in amoꝛe.leuis ſine pctõꝝ pondere

⁊aſcendęẽs in ↄtemplatõe. Itẽ fumo com

dius poteſtatis i

paratur. qꝛ fumꝰ eodẽ tpe ptim inferi oꝛi
tur ⁊ ſuperiꝰmoꝛit᷑ita eccĩa ꝑtim in qbui
dam gignit᷑.⁊ ĩ alijs ad celeſtia colligit᷑.et

qᷓ;to magis aſcẽdit in cognitõe dei. tanto
magis nihil efficit in ↄſideratõe ſui.ſicut
fum. ⁊c̃. Hic aũt mirra pniam ſignificat.
que vermes motuũ carnaliũ necat.⁊ ani/
mam acoꝛruptiõe peccati ſeruat. Thꝰ vᷣo

oꝛationẽ deſignat. que in cõſpectu dei re/

dolet ⁊ fragrat. Uniuerſitas aũt pulueriſ
pigmẽtarij vniuerſitatẽ virtutũ notat.pa
tet ergo myſterium Pot etiã hoc moꝛa
liter exponi de aſcẽſu aĩe penitẽtis.⁊ adal

ta virtutũ ꝑ deſertũ pnĩe aſcẽdentis. Clel
de aſcenſu gloꝛioſe virginis.⁊ eſt planũ.

Quarta pars
Mllectulüũ Hec eſt vox eccleſie ð
ec gentib reſpõdentis ad illã queſti/

onem . q eſt iſta ⁊c. Uñ qr eccia ðd e
iudeis aſcẽſum ecciĩe de gentibo admirat᷑.

querens.ꝗ eſt iſta ⁊c.ideo ad hãc queſtio/

nem rũdet ipᷣa gẽtilitas determinãs quo

aſcẽdat.ſ.ad lectulũ ſalomoniſ dicẽsi En
lectulũ .i.me effectã lectulũ Salomo/
mis .i.xpᷣi veri pacifici ſexaginta foꝛtes
id eſt. vniuerſi pᷣdicatoꝛes foꝛtes ad one/
ra ⁊ ad pugnã.vel lx .i.ſex opeꝝ miſeri/
coꝛdie ⁊ decalogi impletõe ꝑfecti. ambi⸗/
unt !.ſ. cõtra incurſus hoſtiũ ex foꝛtibuſ
iſrael ·.i.ex ꝑfectioꝛib⸗ cõtemplatiuis.qui
ad dei viſionẽ ſen cognitionẽ laboꝛãt.qui
ſunt tenẽtes gladios.ſ.tres gladios.Pꝛi/

mus eſt gladi doctrine.ſ.gladi ſpũs.qdðᷣ
eſt verbũ dei. Ephe. vi. ↄtra hoſtes etad/

uerſarios veritatis. Secũdꝰ eſt gladius
diſcipline.cõtra motus tẽptatiõis carnab
⁊ rebelliones ſenſualitatis. Terti eſt gla
ludiciarie. qui eſt pncipũ
7 pꝛelatoꝝ.cõtra hoſtes iuſticie ⁊ equita/
tis Et ad bella doctiſſimi .ſciẽtia docti.
ſapiẽtia doctioꝛes.⁊ experiẽtia doctiſſimi.
vniuſcuiuſq; enſis ſuꝑ femur ſnum ſcʒ

ad repellendũ ꝓmpte hoſtiũ nocumenta.

Apter timoꝛes nocturnos i.tẽptationeſ

occultas vel pctã ignoꝛãtie.vł teptatioões

carnis.q̃ maxime de nocte infeſtat. Se
quitur. ¶Ferculũ fecit ſibi . erculutn
iſtud ðᷣꝛ a fero fers.⁊ eſt idẽ qð vehiculuxʒ
vel currus vł cathedra vel thꝛonꝰ UVñ

notandũ eſt ꝙ eccĩa pus cõꝑata fuit vᷣgu

le ꝓpter deuotionem oꝛantiũ.ſcðᷣo lectulo

ꝓpter quietẽ cõtemplantium.tertio nunc

Gonn
gun..
dieeret.
alerl
dno i
mundu

moarid

putet
fſſero
dicatis
les i
regosp

portant

ſcutere
Coauer
ſpecol⸗
purpo
med
tyres
tate⸗
ruſal
mane
mec
erpo
pote
von
n

Alby

ocn
lltarg
lteclin
coofun
tier
ſnc
nit
leſt
dere
dem

nmn

laine

agre

gent
crn⸗
dk
He⸗
wul
ſui

ſeboi
niput
Ncke
Wt
kiniſonr
ſigiſc,
lanttand
1 Thyfo
wdei e⸗
tpoluenf
hotnt oe
wenor
8tael
1s.
ui.

tereiez
ligpcki
wetcinde

vadhmird.

itgueſto⸗
nins aro
ſdicis E
Olono⸗
nuſone
1 40oe
nih/
n onbi⸗
tſeni
tnioni
witci
e n
toend
crs
zam
ckg⸗
Künegn
1egut/
idocl⸗
Nli.
rtun /0
aumen,
innan
epunats
ve
gallun
Nchiculc,

0.
niiſt⸗
moun

ſuper cantica canticoꝛũ

comparat᷑ ferculo ꝓpter diſcurſum pᷣdicã

tium. Dicit &̊ Ferculũ fecit ſibi Quaſi
diceret. Nõ eſt ex me ſi aſcẽdero.ſʒ exdeo. ca
dno.i.xpᷣsl fecit ſibi ferculũ quo ferat᷑

qꝛ rex ſalomon rex pacificus ⁊ amabił

mundũ de lignis libani.i.de gẽtibo pꝛi

mo aridis ⁊ infructuoſis.ſʒ poſtea foꝛtibb

patiẽtia.celſis ſapĩa.pᷣcioſis tꝑantia.odo/
riferis fama.imputribilibo ꝑſeueꝛãtia.cã/

didatis innocẽtia. colũnas eiꝰ feẽ argen
teas .i.pᷣlatos ⁊ doctoꝛes.altos ꝑ ſapiaʒ.
rectos ꝑ iuſticiã.foꝛtes ꝑ cõſtantiã.alios
poꝛtantes ꝑ cõpaſſionẽ ⁊ miſericoꝛdiam.

ſicut argentũ.ꝑ ſacre ſcripture doctrinã ⁊
eloquentiã Reclinatoꝛiũ aureũ id eſt.
ſpeculatoꝛes.⁊c.vide gloſam. aſcenſum
purpureũ .i.martyres.⁊c̃.vide gloſam.
media charitate ↄſtrauit ..i.hmõi mar/
tvres affligi ?⁊ moꝛi ꝑmiſit mediãte chari/
tate.⁊ hoc totũ factũ eſt pꝛopt᷑ filias hie/
ruſalem ..i.ꝓpter infirmos de eccia cõfir/
mandos.quos filias vocat nõ filios Uel
media poteſt eſſe accuſatiui caſus.⁊ tunc
exponat᷑ ſicut gloſa. Uel de beata virgine

poteſt dici Ferculũ fecit ſibi rex Salo/

mon//.i.beatã virginẽ que eũ geſtauit de
lignis libani .i.de mẽbꝛis imputriſacti/
bulibe omni puritate cãdidiſſimis colũ/

nas eĩꝰ fecit argenteas ..i.virtutes eiꝰ fe

cit argenteas ꝑ relucentiam bone fame
Lreclinatoꝛiũ aureũ .i.virginis vteruʒ pᷣ
cioſum.vel ideo aureũ.quia diuitijs ſapi

entie repletũ aſcẽſum purpureũ .qͥa ipa

in celuʒ aſcẽdit.nec tamẽ expers fuit mar

tyrij Media i.coꝛ eius charitateoſtra

nit .i.decoꝛauit pꝛopter filias hierm .

id eſt.vt eam imitando poſſint ſecũ aſcen/

dere ⁊ videre regem Salomonẽ in dya/
demate ſuo. ,
Duinta pars. H
GBredimini . Hec eſt vox eccleſie
e gentiũ ad incredulos de iudeis di
cens O filie ſyon .i. patriarcha

rum ⁊ ꝓphetaꝝ egredimini hb ignoꝛan/

tia infidelitatis.a carnali intelligẽtia legj.

a carcere peccati ⁊ videte viſu fidei re/
gem ſalomonẽ .i.xpᷣml in dyademate .i.

carne pura ⁊ integral quo coꝛonauit eũ

id eſt. circũdedit eũ mater ſua .i.maria.

Hiere.xxxj. Nouũ faciet dñs ſuꝑ terram.

mulier circũdabit viꝝꝛc̃ In die deſpõſa
onis illi .i.in die incarnatõis.quando

ſibi naturam humanam quaſi ſponſaz ſo
ciauit ⁊ in die leticie coꝛdis eiꝰ .id eſt.n
carnatõnis qua fuit marie ineffabile gaau

—

odcto partes. Quarũ pꝛima ẽ vox

ſponſi ecciam de gentibo multipliciter cõ

mendantis.⁊ eius pulcritudinem admi/

rabilem oſtẽdentis.⁊ dicit.O amica men

Lq; pulcra es opatione q; pulcra pᷣdi/

catione oculi tui columbaꝝ id ẽ. docto
res ⁊ pꝛelati ſimplices ſunt⁊ ſpũales ⁊ ſiu
abſheo qði⸗

entig ſcripturaꝝ inſiſtẽtes. gi
trinſecus latet /.i.abſq; intẽtione coꝛdis.

que ſoli deo patet.vel abſq; virtutũ inte /
rioꝝ pulcritudine que hoĩies latet.vł abſ

q; eterne retributiõis claritate.que modo
nõ videt᷑ nec aparet capilli tui .id eſt.fi
deles ⁊ graciles humilitate.molles man/
ſuetudine.chꝛiſto capiti adherentes fide
ſpe ⁊ charitate ſicut greges capꝛarum ĩ
velocitate oꝑis.aſcẽſu ↄtemplatiõis.de/
ſcenſu cõpaſſionis.⁊ electione paſtus me

lioꝛis que aſcenderũt de monte galaad]

id eſt. de mõte ſcripture ſacre.vbi eſt acer/⸗

uus teſtimonioꝝ de ꝓmiſſione pᷣmioꝛum
bonis.⁊ de cõminatõne ſupplicioꝝ malis
Uel mons galaad eſt xpᷣs.cui atteſtat᷑ mn

titudo martyꝝ. Martyr em̃ ⁊ teſtis idem
ſunt.⁊ de hoc monte.i.de fide ⁊ vᷣtute eiuſ
aſcenderũt omnes penitẽtes ab imo vici/
oꝛum ad alta virtutũ Dentes tui i.pᷣdi
catoꝛes.puritate cãdidi.foꝛtitudine oſſei

charitate cõiuncti.iuſticia oꝛdinati.ↄſtan

tia ⁊ ſtabilitate immobiles.qͥ pctã rodunt

ſcripturasoterũt.alios in coꝛpus eccleſie

trahũt.hi ſunt ſicut greges tonſarũ que

aſcenderũt de lauacro .i.ſicut greges cõ

coꝛdes.vnanimes.ſimplices ⁊ innocẽtes
tonſi. qꝛ ſi uꝑflua ſponte relinquẽtes.de la
uacro ſcʒ baptiſmatꝭ.aſcẽdentes de vᷣtute

in virtutẽ omnes .iſ.tam oculi taʒ capil /

li qᷓ; dentes.id eſt.maioꝛes.minoꝛes.⁊ me
diocres. gemellis fetibus .id eſt.habẽt
gemellos fetus.id eſt.habent opera con/
ſimilia.vel tales reddunt alios quales ipᷣi
ſunt. Uel gemelli fetus ſunt oꝑa actiue ⁊

cõtemplatiue.vel cõuerſi de vtroq; popuu

lo ⁊ ſterilis nõ eſt inter illas .id eſt.ali/

quis infecũdus.q ſibix alijs non ꝓficiat·

Uam pulcra.Hoc eſt capitulux—
ꝗgquartũ hui libꝛi.quod continect

Erpoſito

Nota ibidẽ gloſam. Sicut vitta cocci/
nea labia tua labia ſpõſe pᷣdicatoꝛes ſunt

qui ⁊ oculi ⁊ dentes dicti ſunt.tamẽ ꝓpꝛie
oculi ſunt pᷣlati eccleſie qui eccie pᷣuident
Ddentes expoſitoꝛes ſcripturaꝝ. qͥ ſcbturã
ſacram terũt.⁊ labia pᷣdicatoꝛes qͥ attritã
alijs afflant. Hi ſunt ergo ſicut vitta qꝛ
capillos.i.cogitationes ſuas vel alioꝛum
vel fideles reſtringũt ne effluãt in opꝰma
lum.⁊ ne operiãt oculos ne deum videaãt.
coccinea dↄꝛ.quia circa ruboꝛẽ paſſiõis

p̃dicatio coꝝ verſat᷑.⁊ ex ardoꝛe charitatꝭ

ꝓcedit ⁊ eloquiũ tuũ dulce .i.pᷣdicatio

tua dulcis.quia de dulci fonte ꝓcedit. et

nihil reſonat niſi dulce Sicut fragmen

malipunici ita gene tue ⁊c. . GBene eccłie
ſunt pᷣlati.qui ſunt facies ⁊ decoꝛ eccleſie
ſi ſint boni.⁊ ſicut in genis pudoꝛ apparet

ſic ipſos debet pudere de malis operibuſ
ſi que fiant fragminis aũt malipunici .
qu edã ꝑs albet ⁊ alia rubet.ſic ⁊ illi can⸗

doꝛem hñt ꝑ innocætia.⁊ ruboꝛẽ ꝑ marty

rij ſi opꝰeſt ꝓmptã tolerãtiã abſq; eo qð

intrinſecus latet Exponat᷑ ſicut ſupꝛa in

pncipio capituli Sequit᷑. Sicut tur
ris dauid collũ tuũ Collũ eccĩe ſunt ipᷣi

pᷣdicato:es ꝑ quos nutrimẽtum a capite
xpᷣo in coꝛpꝰ eccĩe trahit᷑.qͥ turri cõparat᷑.

ꝓpter foꝛtitudinẽ ⁊ refugiũ.⁊ pꝛopter vite

2 ſcientie eminẽtiam.que turris ſi capere

tur tota ciuitas eccleſie facile expugnaret
LEurris Dauid .i.xpᷣi.⁊ a xpᷣo edifica⸗/
ta eſt cum ꝓugnaculis ·id eſt.ſcriptura/
rum ſentetijs.eccie ſacramẽtis.⁊ ſanctoꝝ

miraculis ⁊ exemplis. Dille clipei]id

eſt. tota deuotio ⁊ ſancta pendẽt ex ea .ſ.
tripliciter.documẽto.exemplo.⁊ patroci
nio.⁊ dependet ex ea omĩs armatura foꝛ
tium .id eſt.omnis inſtructio verbi ⁊ exẽ
pli. Uel moꝛaliter. Collũ anime eſt chari
tas ꝑ quã vitalis flatus recipitur a deo.et
emittitur ad vtilitatẽ ꝓximi.que turris ðꝛ

ꝓpter altitudinẽ.rectitudinẽ.⁊ foꝛtitudinẽ

⁊ ex ea dependẽt mille clipei .id eſt.om/

nia ſacra eloquia.nã ex ea pendẽt vniuer/
ſa lex phete. Hatth. xxij. Uel! Wille

clipei .id eſt. vniuerſe vᷣtutes qbus ꝓtegi
mur. ? omnis armatura foꝛtiũ .id ẽ.om

nes vᷣtutes qͥb hoſtes impugnantur.
Sequit᷑. Duo vbera tng Hic eſt no
tandũ qð dicit gloſa. Ubera ergo pᷣdi-/
catoꝛes ſunt.quia paruulis in xpᷣo lac do

am innocẽtie

ctrine infundũt duo ꝓpter geminã cha
ritatem ad deũ ⁊ pꝛoximũ.vel duo ꝓpꝑt vp
tam ⁊ ſcientiã ſiẽ duo hinnuli capꝛee
quia ꝑſpicaces viſu. veloces curſu in ar/

duis habitãtes melioꝛa paſcua querẽtes
Lgemelli .·quia eodẽ temꝑe ſcʒ temꝑe gꝛa

⁊ gratia generati qui paſcunt᷑ in lilijs .

id eſt.in ſcripturis ſacris ⁊ ſanctoꝝ exem/

piis donec aſpiret dies . ſcz eternitatis.
ꝛ⁊ inclinentur vmbꝛe . ſcʒ infidelitatiſ.qꝛ

tunc non habebunt neceſſe docere vl do

Secũda pars

Agdam ad montẽ mirre . Hec eſt
y vorx ſponſi. Uñ poſtq;ᷓ ipſe poſuit
ſſponſle cõmendatiõem. nũc ponit
ebꝰoſolatiõem dicẽs. Uadam ad montẽ
mirre ..i.carnẽ moꝛtificãtib ↄſolationem
impendã ⁊ ad collẽ turris deuotis ma
ioꝛem gr̃am ⁊ deuotiõem ↄferam. Hic

aũt notandũ ꝙ mons altioꝛ eſt colle.⁊ ita

penitẽtia vel amaritudo ſublimioꝛ eſt de

uotionis ſuauitate Secũdo notãdum

p myſterio hui le. ꝙ pmo eſt vallis mir/

re.i.amaritudo ꝓ exigẽtia culpe.ſecundo

eſt campꝰ mirre.i.amaritudo ꝓ ʒelo iuſti/

cie.tertio eſt collis mirre ꝓ cuſtodia inno
centie.quarto ẽ mons mirre:ꝓ deſiderio
celeſtis patrie. HNõ aũt ꝑuenit᷑ in hũc mõ/
tem niſi pᷣmo tranſeũdo vallẽ campum ⁊
collẽ.i.nõ vertitad gaudiũ celeſtis patrie
niſi ꝑ pnĩiam cu lgezelñ iuſticie.⁊ cuſtodi/
am Sür etia dici poſſʒ ð thu
re.ſ.ꝙ pᷣmo eſt vallis thuris.i.oꝛõp dimiſ

ſione culpe.ſecũdo eſt campus thuris. id

eſt. oꝛatio ꝓ collatõe gratie.tertio eſt colliſ
thuris.id eſt.oꝛatio ꝓ virtute ꝑſeuerantie
quarto eſt mons thuriſ.id eſt.oꝛatio ꝓ lar
gitione gloꝛie. Spõſus aũt hic in pñti
nõ venit niſi vſq; ad collẽ thuris. Ideo di
cit ⁊ ad collem thuris 2⁊ in futuro veni
et ad montẽ thuris.id eſt.gloꝛie largitio/⸗
nem Item poteſt exponi de beata virgi
ne ⁊ tunc dicemus œꝙ vallis mirre fuit ma
rie humilitas.collis mirre vite ſanctitas.
mons mirre martyvrij ſublimitas.ſed col/

lis thuris pꝛemij ſuauitas. Ad pꝛimum
venit ſponſus in incarnatione.ad ſecun/
Ddum in ſancta mundi ↄuerſatione.ad ter

„

tium in ſua paſſione.ad quartũ vero ĩ ſua

4 7

aſcenſione

4
t e
indine
ferdic
ſn mebꝛ
gliſo nee
pulcret
iheo tot
ſdck on
culamnte
ſongviel
nitnüci
cinsiin
necdar
Gdop
.
hortit
donm
tur/
demm.
hiope.
atlibe
en A
munerg
lentionn
ohation
Nomon
deder
cterp
gmar
lveni
El
herme
ſebeſt
lcnit
eminte
nIS
amh⸗
ze⸗
toſe
nitren
ente
nunn
daſon
m.
Nnon
Wef

miche

Mopey

llamnee .

nninar,
ncdes
Zunhedn
tideſt deo

linliis!

oraen⸗
nemnatis,
cltnnſ
men do

hedat
hnüchont
nadmont
ſletonen
cvotis
Roolerin
imio ckde
Conotitun
nlismr⸗
e Knd
wuti⸗
intini⸗
c1
leſiͤ.
eTlntnd;
ipoſzötn
ininni
Eibuns
nockal
gunme
anpper
tbienhin
en
elngtio,
AAN
refinni
namns
gſeoch
gimun
G ſeu⸗
oneMN

ſuper cantica canticoꝛũ

Tertia pars
Dta pulcra es amica mea. Tlox
t eſt ſpõſi pulcritudinẽ ſpõſe genera
M liter ↄcludẽtis Dixerat em̃ pulcri
tudinẽ diuerſoꝝ mẽbꝛoꝝ.niũc vᷣo generali
ter diẽ Tota pulcra ⁊c.q.d. Nõ ſolum
in mẽbꝛis pᷣdictis pulcra es.ſʒ etiã in oĩb⸗
alijs.nec ſolũ mẽbꝛa pulcra ſunt.ſʒ etiam

pulcre ⁊ decẽter ad inuicẽ ſunt ↄiuncta.?

ideo tota pulcra ⁊c̃.⁊ macula nõ eſt ĩ te
id eſt.criminał culpa.ſpõſa em̃ nõ hʒ ma/⸗
culam neq; rugã.qm̃ ſpõſus maculaʒ ſuo
ſanguĩe lanit.⁊ rugã crucis extẽſiõe dele/
nit.nũc vᷣo eſt abſq; macula.qꝛ nec eſt ce/
citas ĩ intellectu.nec impuritas in affectu
nec vanitas ĩ effectu.⁊ abſq; ruga.qꝛ nec
eſt duplicitas in vᷣbo vel affatu.
NDNDiuarta pars.
Eñni de libano ſpõſa mea. veni de
v libano veni coꝛonaberis .Hec ẽ
vox ſpõſi ſpõſam vt ad ſe veniat ex

hoꝛtãtis.Quaſi diceret.Pꝛius dixi. va/⸗

dam ⁊c̃. .⁊ ideo debes venire ad me. Igi

tur veni .Ter aũt dicit veni pter fi⸗
dem trinitatꝭ. Uel veni coꝛde.veni oꝛe.ve
ni oꝑe. Uel veni fide ſpe ⁊ charitate

aũt libanꝰ bis vð notat ipſiꝰ duplicẽ cãdo
rem. Libanꝰ em̃ interpᷣtatur candoꝛ. Pꝛi

mum ergo refert᷑ ad candoꝛẽ ↄſciẽtie ⁊ in/
tentionis. Secundũ ad candoꝛem vite ⁊
oꝑationis. Nota hic qð dicit gloſa ð liba
no monte. Sequit᷑. De capite amana
de vertice ſanyr ⁊ hermon . Iſtud dupli
citer poteſt exponi. Uel UVeni de capite
amana ⁊c̃. Ueni de vertice ſanyr ⁊c. UVł
Lveni ⁊ coꝛonaberis de vertice.⁊c.)
SEſt aũt hic notandũ.qꝙ amana ſanyr ⁊
hermon ſunt mõtes in qb habitãt diuer/
ſe beſtie ↄuerſantes que peccata diuerſa
ſignãt ſ̃m ſuas interpᷣtatiõöes. Amana

em̃ interpᷣtatur inquietꝰ.⁊ ſignat ſuperbi

am Danyr id eſt.fetoꝛ.⁊ ſignat luxuri
am. Hermon.i.anathema.⁊ ſignat auari

ciaʒ.qꝛ ſe ⁊ ſua a ꝓximoꝝ cõmunione aua

rus ſeꝑat.De his ergo vocat᷑ſpõſa vt ve/

mat relinquẽdo peccata.⁊ veniẽdo ad pe/
nitentiã ⁊ veniã ſpõſi.Et de cubilibo leo
num ].i.de habitacuł demonũ.q̃ ſunt coꝛ

da ſoꝛdida ꝑ peccatũ ⁊ de montib ꝑdo/⸗
rum ·.i.de his qͥ nõ ſolũ ſunt habitacula

demonũ.ſʒ etiã ſunt alijs alta refugia. vt
male faciãt.Oe his ergo locis iubet eccia

venire m bmũ ſenſum l̃e. Uel iuxta ſe⸗
cundũ ſenſum dici poterit coꝛonaberꝭ ð

vertice amana ⁊c. Hã pᷣdicatoꝛes dũ il /

los malos de quibo dictũ eſt ↄuertũt.ta⸗

les cõuerſi coꝛona eoꝝ fiũt.ſ̃m apoſtoluʒ
pma Thi.ij. Sponſa igit᷑ pꝛimo fuit co/

ronata ſtellis.ſ.apoſtoliſ.ſecũdo ſpinis.i.
iudeis in roſas cõuerſis.tertio de gẽtibuſ
vicioſis ⁊ poſtea ↄuerſis.⁊ hoc eſt. ð ver
tice amana ⁊c..Quarto de mundi ſedu/
ctoꝛibus ⁊ pſecutoꝛibo.factis tamen pᷣdi/
catoꝛibus.ſicut patuit in Paulo.⁊ hoc eſt
de cubilibe leonũ Quinto de mũdi pᷣn

cipibus obedientibo.⁊ hoc eſt de montib⸗
pardoꝝ. Sexto coꝛonãda eſt gloꝛia in ho

noꝛe.quãdo verus aſſuerus capiti heſter

dvadema regni imponet. Ueni igit᷑ et co

ronaberis de iſtis vel iſtis ſeptẽ modis.⁊
hoc iuxta ſecundũ ſenſum
Quinta pars

UVlneraſti coꝛ meũ . Hec eſt vor

y ſponſi amoꝛẽ ſuũ oſtẽdentis.ac ꝑ
hoc ſpõſam vt ad ſe citiꝰ veniat ex

hoꝛtãtis dicẽs. Uulneraſti coꝛ meũ qꝛ

ꝓ amoꝛe tuo carnẽ aſſumpſi ⁊ moꝛtẽ ſubij
ſoꝛoꝛ mea qꝛ coheres regni tui. ſpon/
ſa .iſ.p arram fidei. vulnera ſti coꝛ meũ
bis aũt dicit᷑ vulneraſti.⁊ per hoc intelli/
git duplex vulnꝰ.ſcʒ vulnꝰ doloꝛis.⁊ vul

nus amoꝛis.vel vulnus paſſionis ⁊ vul/

nus cõpaſſionis in vno oculoꝝ tnoꝛuʒ

id eſt.in vnitate pᷣdicantiũ qui om̃s idem
docent.idẽ amãt.idẽ querũt. Uel vnꝰocu
lus eſt cetus cõtemplantiũ.qui vnam pe/⸗

tunt a domino. Alter vero oculus.ſcʒ ſi/
niſter eſt cetus actiuoꝝ et tempoꝛalium.

Uel vnus oculus cetus audientiũ.quibꝰ

eſt coꝛ vnũ ⁊ aia vna Et in vno crine col
li tui .i.in vnitate intentionis
W BSerxta prrs

Uaam pulcre ſunt mamme tue ſo

ꝗq roꝛ mea ſponſa Hec eſt vox ſpõ/
ſlilſi iterum pulcritudinẽ ſpõſe com/
mendãtis. Ubi ſciẽdũ eſt mãme ſponſi
pñt intelligi minoꝛes doctoꝛes.q lac ſim/
plicis doctrine ꝑuuł ꝓpinãt.⁊ cũ mãmeĩ⸗/

decẽtes videri ſoleãt ꝓpter groſſiciem. płꝰ
tñ placet ſpõſo groſſicies ſimplicꝭ doctrie

q; ſubtilitas.iõ laudat mãmas dicẽs.. qᷓ;
pulcre ſũt mãmetue⁊c.płcrioꝛa ſũt vbera

tua vĩo ·.ſ.lac qð fluit ab vberibo.ſ.ſimplex
doctria mag ↄpetit ꝑuuł qᷓ vinũ ſbᷣtilitatꝭ

Et nota verbum gloſe hic ⁊ odoꝛ vn

gentoꝝ tuoꝝ ſuꝑ omnia aromata lid eſt.
fama fidei ſpũalium que excharitate ꝓce
dit ⁊ virtutũ.ſuperat omnẽ delectatiõem

. terrenã. Tlel dic ſicut gloſa.. Fau diſtil/
lans labia tua ſpõſa .i.ſacra eloquia Dic

cõſequenter ſicut gloſa. mel ⁊ lac ſub lin

„

ſam vide in gloſa. Dicit g.

gua tna .i.ſermo tuꝰdulcioꝛ eſt omi lacte

7 melle ⁊ odoꝛ veſtimẽtoꝝ tuoꝝ .i.fama
opeꝝ ſicut odoꝛ thuris.id eſt.ſicut vir/
ius orationis.vel veſtimenta ſponſe ſunt
—Septima pirirs
ARttus cõcluſus ſoꝛoꝛ mea ſponſa:

o oꝛtus ↄcluſus Uox eſt ſpoſi. ſpõ
ſe pulcritudinẽ aliter q; pꝛius de/

ſcribẽtis. Cõparauerat em̃ eã mulieri foꝛ
moſe.nẽ oꝛto ſeu culture fructuoſe.⁊ cau
Oꝛtus ↄclu/
ſus ⁊c. ⁊ bis dic̃ oꝛtus de quo vide glo
ſam ⁊ quare ↄcluſus .vide ibidẽ. Eſt

aũuũt hic notandũ ꝙ oꝛtus iſte eſt ille quem

plãtauit dñs ab initio Geñ.j.in quo ſin /

gule plante cuʒ diuerſis arboꝛibi.diuerſi

ſunt ſancti. Lignũ aũt vite xpᷣus eſt. ſed li
gnum ſciẽtie vite boni ⁊ mali ſunt docto/
res qͥ habẽt ſciam boni ⁊ mali In h̊ igit

oꝛto ſunt diuerſe arboꝛes. Sunt em̃ ibi

palme.i.ↄſtantes ⁊ victoꝛioſi.cedri.i.hũi/

les ⁊ timoꝛati. oliue.i.miſericoꝛdes et pij.
amigdali.i.illi qͥ ſunt i fructu ſolidi.⁊ alie

innumerabiles arboꝛes pᷣcioſe.id ẽ.diuer
ſi virtuoſi. Ibi etiã ſunt aues. Nã hic ſũt
alaude.i.alte laudãtes.philomenc.i.amo

re languẽtes. dicunt᷑ em a philos amoꝛ.⁊

mene defectꝰ.qꝛ ⁊c.cigni id eſt ꝓpter xpᷣum

diſſolui cupiẽtes.coꝛui.id eſt. ꝓphete ſub
obſcuritatis nigredine futura pᷣſtolantes

ergo. oꝛtus ↄcluſus ⁊c̃ ſed etiã fons ſi

gnatus .quia ↄtinet plenitudinẽ aquaꝝ
vinentiũ.fons aque.i.doctrine ſalientis ĩ
vitam eternã. Joh.nij. ſignat qꝛ nemo

hunc fontẽ aperit niſi qͥ habet clauem da

uid. vel dicendũ ſicut gloſa dicit. Se/
quit᷑. Emiſſiones tue Emiſſionesppꝛie

ſunt aquaꝝ ⁊ fontiũ. Ideo dicit ꝙ emiſſi⸗

ones pᷣdieti fontis ſunt aque mnlte.i.ꝓpli
multi. q efficient᷑ paradiſus. Uel dicẽduʒ

radiſus maloꝝpunicoꝝ cũ pomoꝝ fru/
ctih. Per malapunica q̃ pᷣmo ponit ĩtel
ligit martyreſ.ꝑ poma vero cõmunia.alij

ꝙ emiſſiones tue.i.populi multi ſunt pa/

monte celeſt

fideles intelligunt. alij om̃s ipᷣm ſpõſuʒ

delectant velut paradiſus. Uel ſunt pa/

radiſus .i.oꝛtus quietꝰ ⁊c̃. Item emiſſi
ones tue ſunt ĩ cipri cũ nardo .cypꝛꝰnõ
capitur hic ꝓ inſula.ſed ꝓ quadaʒ arboꝛe

aromatica.cuiꝰ ſemẽ eſt candidũ.cui adhi

betur oleũ.⁊ inde efficit᷑ vngentuʒ regale.
ꝑ hoc aũt ſignificat᷑ caſtitas.de qua dicit
Saß.iiij. Quã pulcra eſt caſta generatio
cũ charitate. Sed qꝛ ex caſtitate plerũq;

oꝛitur tumoꝛ ſuꝑbie.ideo recte nardus cy
pro cõiungit᷑quia nardus ſpicã habet et

aliũ fructũ nõ habet.⁊ humiles ſignificat
quia cũ omĩa bñ fecerint dicũt.ſerui inuti
les ſumꝰ.Cetera que ſequunt᷑ exponant᷑ſi
cut gloſa diẽ. Summa aũt hub littere
eſt. ꝙ eccleſia eſt fons.cuiꝰ emiſſiones ſũt
paradiſus.i.delectabilis abundãtia ma/
loꝛũpunicoꝝ ⁊ alioꝝ que in lr̃a ponũtur.
que oia ſub varijs ſimilitudinibo ⁊ metha
foꝛis ſignãt diuerſas vᷣtutes vel diuerſos
virtuoſos de fonte ecciĩe ꝑ ſacrã doctrinã
ſuauiter emanãtes Etqꝛ ſponſus ſpõſam
fonti cõparauerat.adhuc ↄtinuãdo et de
clarando qð dixerat ſubdit. fons oꝛtoꝝ

id eſt. tu es fons ex quo ꝓcedit aqua lacri

maꝝ ⁊ graꝝ ꝑ quã irrigant᷑ om̃s oꝛti.id ẽ.
om̃es qͥ; fructũ faciũt.ſed nõ ſolũ fons oꝛ/
toꝛum.ſʒ etiã tu es puteꝰ qquaꝝ viuẽti/
um .i.ſpũaliter viuere facientiũ. Jo.uij.
vide gloſam quare fons ⁊ puteus dicat᷑.
que fluũt impetu de libano.i.q̃ fluunt
abungater de monte dei cãdido.ſcilicʒ ð
OOctana prrs
VUrlrge aquilo Uox eſt ſpõſi ſpon
s ſam ad patiam inuitãtis. Ipſius

*

em̃ pulcritudinẽ ↄmendauerat ſub ſpecie

mulieris alliciẽtis foꝛmoſitatis.⁊ ſub ſiłi
tudine oꝛti redolẽtis ſuauitatꝭ. Sed qͥa ĩ
tribulatõe foꝛmoſitas ſpõſe multũ relucʒ
2 ſuauitas multũ redolet.ideo ſpõſus ſpõ

ſam ſuã ad tribulationũ patientiã exhoꝛ/

tatur dicens. Surge aquilo et veni au/

ſter Quaſi diceret. ſurgat aqͥlo .i. ven/

tus tribulatõis.⁊ veniat auſter.i.vent ad

iutoꝛij ſpũſſancti ſeu diuine cõſolationis

perſfla oꝛtũ meum .i.fideles eccleſiel vt
fluãt aromata illiꝰ .id eſt.vt ſnauꝰꝰ redo/
leant fideliũ virtutes. Uel Surge aqui

lo.·i. infer tribulationẽ vel blandiẽdo vr
ꝑſequendo. ⁊c. ſicut gloſa.lel dyabolus

poteſto
Lauſter

dicetek

ſercit⸗
teralnt
lentol

„

eſt worl
dicerat
lemptat
ootr⸗
ſomne
ſhoꝛ
fütun
moce
letur⸗
ortül
lande
lack⸗

leeruc

opoſor
(Ueni
dum pe
Nce
deadus
tucorpe
Kid

deo

figene
fumm
feoci
honor
fitri
recc
Dunſ⸗
maqne
hloen
Necſi
nb,
bant

phee

N
N

n

in ſoein
Aſunt pa⸗
ten enic
mäczudar
dicüinch
enmznegt
8deghade
lagenenet
kepleig
Lnurho
i bee
sſciſan
lnintuci
ichenmel
ineadt
miſicnaſi
Undätun
in pohinr
nibtmem
Veldiuet
gidoanni
nius ſön
linuicocde
roor
tmbe
ßsom vi⸗
Nlior⸗
un nnin
u⸗
nodict
1 öuun
loſcls

—
S
=„ 12
S
—
—
S

dirxerat rñdentis.

ſuper cantices canticomi

poteſt dici aquilo qũ teptat ꝑ aduerſitatẽ

⁊ auſter qñ ꝑ pſperitatẽ. Silr ſpũſſanctꝰ
diceret᷑ aquilo qñ immittit timoꝛẽ.ſed au
ſter cũ accẽdit amoꝛẽ.⁊ ſic de vtroq; pt lit
tera intelligi ⁊ remanet eadẽ ↄſtructio ⁊ ĩ
tentio littere M
LCeoeoapitulum ntum
E niat dilect meꝰ in oꝛtum ſuuʒ
v Hoc eſt qntum capitulũ hꝰ libꝛi
dqð ↄtinet nouẽ ꝑtes. Quaꝝ pꝛima
eſt vox ſpõſead ea que ſpõſus immediate
Liäig⸗ eccĩa audiuit ſe
temptatiõibo ꝓbandã.ipᷣa ꝓuiſioni dilecti
nõ ↄtradicit.ſʒ ne ſuperet᷑ auxiliũ ipſiꝰ q̃/
rit.qͥ nõ patitur temptari ſupꝛa id qð poſ⸗
ſumus.Dicit ergo. Ueniat dilectꝰmeuſ
in oꝛtũ ſuũ Quaſi diceret.Qui ꝓmiſit ſe
futuꝝ mecũ vſq; ad ↄſummationẽ ſeculi.
modo cũ magis indigeo eiꝰ pñtia me ↄſo

letur ⁊ maioꝛi gra me viſitet.veniẽdo in

oꝛtũ ſuũ ⁊ oꝛtũ quẽ plantauit ampliirri

gando ⁊ comedat fructũ pomoꝝ ſuoꝛũ

id eſt.totũ ſibi vẽdicet.vel comedat ne foꝛ

te eruca vel locuſta vel bꝛucus vł rubigo

opa ſanctoꝛuʒ vel filios ſpũales deuoꝛet.
LUeniat & ad irrigandũ ⁊ ad cuſtodien
dum. vel ad ſpaciandũ.vel ad comedẽdũ.
Hic aũt eſt notandũ ꝙ h̊ poteſt exponi

de aduẽtu xpᷣi ſpũali in mẽte.vel de aduẽ

tu coꝛꝑali ad moꝛtẽ.vel de aduentu finali
ꝗd iudiciimq
Seecuüda pacs
Eni in oꝛtũ meũ Hec eſt vox ſpõ
v ſie ad ea q ſponſa dixerat rñdentis
Quaſi diceret.qð petis iam feci.⁊

ideo veni mecũ in oꝛtũ .ſ.errãtes coꝛ

rigendo ⁊ cetera.vt ĩ gloſa. Meſſui mir
ram meã cũ aromatibo meis ⁊c..i.marty
res cũ ↄfeſſoꝛibo ⁊ omnib alijs.qui fama
bonoꝝ opeꝝ ſunt inſignes.ĩ hoꝛrea cele/
ſtia trãſpoꝛtaui. Uel poteſt exponi vt ſit
vox eccie pᷣmitiue ad ecciam modernam.
Quaſi diceret.Tu inuitas me ſolũ ad po
ma que mirram ⁊ aromata.i.martyres et

apkos metere ſiue colligere cõſueui. Ho/
die em̃ in ecciĩa colligunt᷑ poma.i.fructus
min ꝑfecti.ſʒ tũc in eccĩa pᷣmitiua collige

bant᷑ fruct magis ꝑfecti. Melieſt tamẽ
becſit vorſpoſi ad ipõſam ꝛc. Sed/⸗

tur. Comedi fauũ cũ melle meo. Come

di .i.in coꝛpꝰ meũ myſticum traduxi. fa

uum. pi.cetũ ↄfeſſoꝝ.pabulũ luminis.va

ſa dulcedinis cũ melle meo li. cum ipſa
dulcedine q̃ eos repleui bibi vinum me
um.·.i.doctoꝛes ſpũ feruẽteſ.lacrimis flu
entes. alios inebꝛiantes cũ lacte meo j.i.
cũ infirmis ⁊ debilib ⁊ ſimplicib Ulł dic
ſicut gloſa. Sʒ qꝛ iuſtũ eſt vt ſatiato dño
famuliin ſecũda mẽſa comedãt ⁊ reficiãt᷑
ideo ſubdit Comedite amici .i.ↄgaude
te mihi in ſpũali cõuiuio.hic in prti. Uel
CLomedite.ſ.fauũ.i.eloquia mea dul/
cia.ſʒz tñ difficilia. ⁊ bibite .i. facilia.A
hocꝓpoſitũ allega verbuz gloſe. Uel dic.

KComedite ·ſ.bic dura pᷣceptoꝝ ⁊ tribu⸗

lationũ.vt bibatis in futuro vinũ omniũ
ↄſolationũ.⁊ ibi inebꝛiamĩ Juxta dẽm
pſalmi. Inebꝛiabunt᷑ab vbertate domuſ
tue.⁊ toꝛrẽte voluptatis tue potabis eos.
⁊ ideo hic amici ſʒ in futuro chariſſi/
mi Ulel amici qꝛ amãtes vel amati.ſʒ
Lchariſſimi qꝛ care empti
KLaaeaertia pars.
BSBo doꝛmio Pec eſt voxeccĩe te
e pidos exhoꝛtãtis.vt ĩ oꝛtũ ſponſi
venliãt ſeipam dans ĩ exemplũ di
cene. Ego doꝛmio Quaſi diceret. Nõ

ſum tepida.nec ſum toꝛpoꝛi dedita.quia

Ego doꝛmio ·.i.exteriꝰotẽplatiõi vaco.
⁊ ab ipetu ꝑſecutionũ ⁊ ſtrepitu actionuʒ
⁊ coꝛꝑali ſolicitudine qͥeſco ⁊ coꝛ meum
vigilat .i. rõis t intẽtionis ocułꝰ vigilat.
7 netꝑe qͥetis ꝑ blandicias fallat᷑ puidʒ ⁊
laboꝛat.vl de ſomno coꝛꝑis ego doꝛmio
⁊c̃..i.iuxia vᷣbũ xpᷣi.Spũs qͥdẽ pꝓmptx eſt
caro aũt infirma. Cauſam vᷣo q̃re coꝛ ſuũ
vigilat ſubdit cum dic. UVox dilecti mei

pulſantis Quaſi diceret.Ego volo qui/

eſcere.ſʒ ipᷣe ad laboꝛẽ inuitat. Uñ vox

id eſt.inſpiratio dilecti mei facta eſt mi

hiad coꝛ meũ qð vigilat pulſantis .ſcʒ
vtraq; manu.i.bñficijs ⁊ flagellis.⁊ dicẽ⸗
tis aperi mihi .iſ.auditoꝝ coꝛda. vt ĩtrẽ
⁊ cenã faciã cũ illis ⁊ ipᷣi mecũ.Apoca.iij.
Uel vt dicit glo.Et quare h̊ facere debe/
at ſubdit cauſas.qꝛ ſoꝛoꝛ mea .i.cohereſ
regni amica mea ſecretoꝝ ↄſcia colum
ba mea ſimplexnõ inuida immaculata
mea qꝛ in flumine ſanguĩs mei lota. Uetl
vt dicit gloſa. Uel ſoꝛoꝛ mea.in incar/
natione amica expaſſione columba j.
ex ſpũſſancti receptõne immaculata ..ex
baptiſmi lotiöe Sequit᷑. Quia caput
meũ Alia cauſa quare dzʒ ſponſa ſurgere

„
Expoſitio—

.

quia caput meũ.i. ego qͥ ſum caput. ſcʒ
agel n iaen quãtũ eſt ĩ ob/
ſtinatis abſq; hoſpitio remanet. ⁊ noctur
no roꝛi ſeu pluuie noctꝭ exponit᷑ ⁊ cincin
ni mei i. capilli criſpi.q ſunt fideles inui
cem amoꝛe mutuo colligati. ⁊ xpᷣo capiti
coherẽtes pleni ſunt guttio noctiũ ..i.pa
tiunt᷑ frigoꝛa ꝑſecutionũ ⁊ temptationuʒ
demonũ. Uel dic vt gloſa. Uel moꝛaliteꝛ
quia caput .i.clerꝰ abundat roꝛe .id ẽ
pelicijs cincinni .i.fideles ſubditi abũ
Dant guttis noctiũ.i.ignoꝛãtijs et pctĩs
ideo ſure “=“
NDuuarta pars Capituli nti.
Xvpoliaui me tunica mea Hec eſt
e vyor ſpõſe ſuã obedientiã oñdentꝭ.
ſedd iñ timoꝛẽ ⁊ tremoꝛẽ ſuũ decla

rantis.vñ quia ſpõſus ſpõſaʒ excitauerat
vt de doꝛmitiõe ↄtemplatiõis ſurgerʒ ad

ſolicitudinẽ regendaꝝ aĩiaꝝ.iõ ipᷣa nõ ino
bsdiens.ſʒ de iniũcto officio metuẽs.rñ/
det dicẽs Expoliaui me tunica.. Uñ tu
nica iſta eſt tꝑaliũ eura.vł vita actiua.vł

peccatoꝝ macula.Dicit &̊ eccĩa in ↄtẽpla

tione exiſtẽés Expoliaui me tunica mea
id eſt.oĩbo pᷣdictis renũciaui quõ induar
ea ·.i.quõ iteꝝad pᷣdicta reuertar Laui
ſczʒ lacrimis cõpunctiõis vel deuotionis
vel exultatiõis pedes meos i.om̃e lutũ
peccati.⁊ oẽm puluerẽ affectꝰterreni. qͥ/
modo inqͥnabo eos Quaſi diceret.Non
otero foꝛꝭ ambulare niſi aut lutũ cõtra/
dam aut puluerẽ. Uel dic cũ gloſa Sʒ
quia ſpõſa timoꝛis ⁊ ꝑiculi cauſas pᷣmiſit

pſequẽter vigoꝛis ⁊ auxilij rõem inducit.

ſcʒ quia dilectꝰ meꝰ miſit manũ ſuã ꝑ fo
ramẽ ..Qu aſi diceret.Et ſi ꝑicula egredi
endi timeã.tñ in dilecti mei auxilio ↄfidẽt᷑
agam. Naã dileccmeꝰ miſit manũ ſuaʒ .
id eſt.vᷣtutẽ ſuã ⁊ auxiliũ ſuũ ⁊ vigoꝛẽ. ꝑ

foꝛamẽ timoꝛꝭ⁊ vẽter meꝰ intremuitad

tactũ eiꝰ .i.molles ⁊ debiles cõpũctiſũt.
NHlige gloſam. Etiõ ſurrexi/ſ.a doꝛmi/
tione ⁊ qete vite ↄtẽplatiuead laboꝛẽ acti
ue. vt aperirẽ dilecto meo ſ.pᷣdicando
⁊Ddocẽdo.ſʒ pᷣus cepi facere ⁊ poſt docere
Uñ manꝰ mee .i.opa mea diſtillaue/
runt·.i.alijs circũquaq; expᷣſſerũt mir/
ram ·..i.exemplũ amara patiedi ſ̃m gloſã.
Vel manꝰiſte pñt dici pᷣlati.qͥ mirrã.id ẽ.
vniaʒ debẽt alijs diſtillare.⁊ digiti mei
igd eſt. illi q ſubcilioraꝛ ſpũalia pᷣdicãtl ple

niſunt mirra ꝓbatiſſima .i.pnia ꝑfectoꝝ
vñ mirra pᷣma eſt aſperitas diſcipline.ſe/
cunda vᷣo increpatio doctrine.ſʒ tertia ex
ecutio ſnĩe.⁊ iſta eſt mirra ꝓbatiſſima Uł
mirra pᷣma eſt pnia peccatoꝛũ.ſcdᷣa pnĩa
iuſtoꝝ.tertia pnĩa ꝑfectoꝝ.Pꝛima eſt pꝛo
bata.ſecũda ꝓbatioꝛ.ſʒ tertia pbatiſſima.

peſſulũ hoſtij mei.i.omne illud qð gr̃e

diuine reſiſtere potuit. aperui dilecto
meo .i.a coꝛdibo ſubditoꝝpᷣdicãdo remo

ui vt itraret at ille declinauerat atq; trãſi
erat .qꝛ hic nõ ad plenũ ſʒ exilit᷑.vide glo

ſam. ? iõ aĩa mea liquefacta eſt.i.ĩ aquã
lacrimaꝝ reſoluta.vł cũ gloſa. Ut .id ẽ
poſtq; dileciꝰmeꝰ locutꝰ eſt .Dũ em ᷣuꝰ

ſcʒ moyſes locuiꝰeſt.aĩa eccĩe timoꝛe ↄge/

lata eſt. ʒʒ vt dilecꝰ . ſ. deꝰ pr locutꝰ ᷣ.
in filio aĩa eccie liquefacta eſt .ſ.ĩ di/
lectionis ferune l
DDO uinta pars.
NUeeſiui Hec ẽ vox ecciĩe ſine ſpõ/
gꝗq ſe ſpõſum ſuũ querẽtis. Uñ quia
ůÿppßga dixerat ſpõſum ab ea declinaſ
ſe ⁊ trãſiſſe.ne ipᷣe clare ⁊ plenarie videret

Jõ ſubdit ſpõſa dicẽs. Queſini vt ab/

undantiꝰ fruerer dilecto.⁊ ꝑfecte cogno/
ſcerem ⁊ nõ inueni illũqꝛ illa duo rep/
uant᷑ in patria vocaui oꝛõe.intẽtione.⁊
opatione. ⁊ nõ rñdit mihi ·.i.nõ ſe mihi ĩ
dicauit.quia coꝛpꝰ qð coꝛꝛumpit᷑ agguat
alam. Dz ne deſperarẽ ex abſentia ſponſi
Linuenerũt me querentẽ anxie ⁊ curioſe.
vigiles .i.pꝛelati doctoꝛes vel pꝛedica/
toꝛes curioſe vigilãtes. qͥ circueunt ciui
tatẽ ..i.eccĩam ex officio circũquaqʒ viſi/

tant. Iſti inuenerũt me ..ſ.anxiã ↄſolan/

do. ⁊ curioſam repmendol ꝑcuſſert me.
id eſt.magꝭ cõpunxerũt me ad querendũ.
⁊ vulnerauerũt me·/ſ.gladio ſpũs.qð ẽ
verbũ dei.i.doloꝛẽ pnĩe intulerũt.lᷣtuler̃t
palliũ meũ ].ſ.vt nuda xpᷣm nudũ ſeqrer.
omnia relinquere fecerũt. Ul dic cũ glo/
ſa. VUel palliũ poſſʒ ĩtelligi velamen legis
veterꝭ teſtamẽti.⁊c̃. M
Soerxig prrs
O ſuro vos ſilie hierlm ſi inuene/
à ritis dilectũ meũ vt nũcietis ei qa
aopwmoꝛe langueo Hec vox ſponſe
adoleſcẽtulas alloquetis. Uñ qꝛ id quod
a pluribo qu erit᷑ citiꝰ inuenit᷑.iõ ipſa eas

hoꝛtat᷑ vt ſpõſum ſuũ ſecũ querãt.vel a
gqnq; minoꝛibo reuelat᷑ qdð maioꝛilbv latet.

hortatun

lmannn
ſet
imn dilig
gloꝛẽſp
Brün
Jhmn.re
3 Jop.
dicitone⸗
cügob.
ſanctas

4

tans 4
dileo
ctad:
ſapet
gualis
ſerdil
Otem
lectuot
fiſtino

(
diuinitat
bicine
Wor
ſncrwe
UArb⸗
niliby
Vos.
hofni
ſapien
entien
loeſti
olegen
tſublin
onnns
Dd
ſpfirmi
Nhbe
epe
ntelig
pnran
ſuo
een
c

or
Ulne ſe⸗
Urig
Inid
ni
mspo
pbnrſſm.
lu⸗ goget⸗
dllegs
itoreno
taig riſi
nuego⸗
limgui
E
Nichf
N
lbact)
c lid

eſirſ⸗

2

Diqni

—

ſui t⸗
r oo⸗
novo fe,
nmone:
ſenhi
kighet
aponi
zaro.
Anla,
nancoi
gugni
Gioinm
Nſentne,
auanci,
hisd
mnn
ire.
Necic⸗
nenlss

ſitvene
cocic⸗
vorſone
ehoc
Mes
, 6
bolue⸗

ſuper cantica canticoꝛũ

vt.j. Coꝝ. xiiij. Jõ ſpõſa adoleſcẽtulas ex

hoꝛtatur vt ſpõſum querãt ⁊ languoꝛẽ ſu
um annũcient eidè nõ dicit ꝙ eũ adducãt

ſed ꝙ ei nũcient.quaſi ſecura ſit ꝙ ipᷣe qui
cm diligit ⁊ qui tantũ diligit᷑ſi ſciret lan/

guoꝛẽ ſponſe non ſuſtineret nec tardaret.
Similiter Johᷣ.xj.vbi dicit Wartha ad
Ihm. veni ⁊ vide.nõ dic.ſuſcita Lasarũ
Et Joh.ij.dicẽ Maria.vinũ nõ hñt.non
dicit ↄuerte aquã in vinum. Ara eſt clara
cũ gloſa. Vel hec poteſt eſſe vox ad aĩas
ſanctas q̃ in celo dilectũ vidẽt ⁊c̃.
BSewptima pars
Valis . Hec eſt vox adoleſcentu
q lan rñdentiũ ⁊ dicentiũ qualiſ
id eſt.cui ſpecioſitatis vel ſuaui/

tatis eſt dilectꝰ tuꝰex dilecto ..i.filiꝰ qͥ eſt

dilectus ex dilecto .i.ex patre.vñ hoc di
cit ad differentiam dilecti qui ex nullo eſt
ſcʒ patris.O igit᷑ pulcerrima mulierum
qualis eſt dilectꝰ tuꝰ m qð ipᷣe pꝛocedit
Lex dilecto ..i.expatre.id eſt dic quał ipſe
eſt m diuinitatẽ. Sʒ iteꝝ qualis eſt di/
lectus tuꝰ .ſ.ſᷣm humanitatẽ qꝛ ſicadiu
raſti nos vt eũ tecũ queramꝰ
Octaua paurrs
Ilectus meꝰcãdidus Hec ẽ vox
d ſpöõſe adoleſcẽtulis rñdentꝭ et di/
centis. dilectꝰ meꝰ candidꝰ .ſᷣm
diuinitatẽ.qꝛ candoꝛ eſt lucis eterne ⁊ ru
bicũdus ſ̃ᷣm humanitatẽ.ſcʒ in paſſione
vel candidꝰ in natiuitate.? rubicũdꝰ
in cruce.vel candidꝰ in domo herodis
⁊rubicũdus in pᷣtoꝛio pilati electuſ ex
milibo].i.p omnibo hominibo et angelis.
Heb.j.vel quia ſpecioſus foꝛma pᷣ filijs
hominũ caput eꝰ ..i.diuinitas vł diuĩa
ſapiẽtia auꝝ optimũ .i.omni alteri ſapi
entie incõparabilis.ſicut auꝝ alijs metal
lis eſt incõparabile. come eiꝰ .i.cogitati
ones eiꝰ ſicut elate palmaꝝ .i.alte.recte.
⁊ ſublimes.ideo elate .i.alte. nigre q̃ſi
coꝛuus .i.humiles ⁊ mũdo deſpicabiles
Uell come ſunt humane fragilitates ⁊
infirmitates que caput xpᷣi.i. diuinitateʒ

velabant Oculi ei .i.dona ſpirituſſcti.

⁊c.pſequere ſicut gloſa.Uel oculi iſti pñt
intelligi doctoꝛes vel pᷣlati.qͥ colũbis cõ/
parant᷑.vt ſupꝛa pᷣmo capitulo Gene ip/
ſius Iſte gene ᷣm gloſam ſunt modeſtia
⁊ pietas xpᷣi.⁊ dic vt gloſa. Zabia eius
id eſt. verba xpᷣi.vt gloſa diẽ. Clel duo la⸗

bia duo ſuntteſtamẽtal Manus eb .i.

tutes tpᷣiopatiue. que fuerũt toꝛnatileſ
id eſt.in nullo repᷣhenſibiles.ad om̃e opꝰ
bonũ volubiles auree ꝑ charitatẽ. ple
ne iacinctis .i.operibo virtuoſis ⁊ pᷣcioſ.
vel dic cũ gloſa. Venter eiꝰ eburneus.
id eſt.humanitatis fragilitas.ſicut gloſa.
crura eiꝰ .i.apoſtoli vel alij foꝛtes eũ ſu
ſtinentes.⁊c.vel dic ſᷣm gloſam alit᷑.⁊ vi/

de Species eiꝰ vt libani .i.vniuerſaliſ-

decoꝛ.vel vniuerſa mebꝛa. vide gloſam.
IJðe eſt candoꝛ lucis eterne.ideo libanus
qui candidꝰinterpᷣtat᷑ipᷣe eſt mons in ver
tice omniũ montiũ.⁊ inter oẽs altiſſimus

Buttur illiꝰ ſuauiſſimũ .internꝰ ſapoꝛ.

dic vt gloſa. Finaliter cõcludit. Talł eſt
dilectus meꝰ quem ego diligo. ⁊ ipᷣeeſt
amicꝰ me quia ipe me diligit. vł cũ glo
ſa. O filie hieruſalem . Et ideo quera/
mus eũ vt dii·
Vo abijt Uorx eſt adoleſcẽtulaꝝ
qꝗqͥ reſpõdentiũ ſponſe et dicentium.

Ouo abitt dilectꝰ tuꝰ qñ pñtiaʒ

ſuã ſubtraxit O pulcerrima mulierum.
quo dilectꝰ tuꝰ declinauit ..QOñ vbi ſole/
bat inueniri.nõ ampliꝰinuenit᷑ Abijt er/
go a ſyna goga ⁊ declinauit ad gẽtes.Dic
ergo nobis.quo abijt ⁊c. ⁊ queramꝰeum

tecũ qꝛ ſine ↄſoꝛtio eccĩe nõ recte querit᷑

xpᷣs.ideo nec inuenii
CLapitulum ſetum·
Jlectus meꝰ Hoc eſt ſextũ capi/
d tulũ hur libꝛi ↄtinẽs ſeptẽ partes
ODuaꝝ pma eſt voxeccie ad q̃ſtio
nem adoleſcẽtulaꝝ rũdentiſ. Querebant

em̃ pus quo abijt ⁊c̃ Nũc vero ipᷣa rñ/

det. dilectꝰ meꝰ ⁊c]oñdens ꝑ h̊ dilectuʒ
ſuũ in ſeipᷣam deſcẽdiſſe.qꝛ ipᷣa eſt oꝛtꝰ.vt

ſupꝛa patet. dic cũ gloſa. ⁊ ideo vidẽs ſpõ
ſa quãtũ ſpõſus in hoc oꝛto delectetur ait

Ego dilecto meo ſupple in me ⁊ in alijs
locũ pᷣparo ⁊ dilectꝰ meꝰmihi j.ſupple lo
cum pᷣparat receptiõis apud ſei qui paſci
tur inter liliiq MM
Secũda pars

Ullcra es Hec eſt vox ſpõſi.ſpõ/
p ſe ⁊ adoleſcẽtulis q̃rentibo aſſiſtẽę//
tieo. eaꝝq; deuotis affectõibo rñdẽ
tis.vide gloſam. Rñdet igit ſpõſus ⁊ ſuon
ſa m cõmendat dicẽs Pulcra es .l. deſt iͤ⸗/
derio q̊ me queris.ſm gloſaml ⁊ ſuauis/

ſcʒ eloquio q̊ alias adoleſcẽtulas ad me qᷓ
rendũ inuitas. ⁊ decoꝛa .ſ.bonis oꝑib⸗
exter. Uel pulcra es in aſpectu. ſuauiſ
in affectu.⁊ decoꝛa ĩ effectu ſicut hierlm
terribilis .i.nõ minꝰ in tua pulcritudine
admirabilis q; fuit hierłm.i.pᷣmitiua ec/
cleſia aſſumpta de iudeis.hic em̃ loquit᷑
ſpõſus ð eccia aſſumpta ex gẽtibo. Ul dic
terribilis .ſ.hereticis impijs ⁊ ꝑuerſis.
Vel dic terribilis .ſ.exmultis. Pꝛimo
ex numero ⁊ foꝛtitudine bellatoꝝ. Secũ
do ex lõgo exercitio ⁊ laboꝛe armoꝝ.Ter
tio ex 3elo ⁊ vnanimitate pugnatoꝛum.
Quarto ex pᷣſidio ⁊ defenſione angeloꝛũ.
⁊ qð plꝰeſt ex pñtia ⁊ aſſiſtẽtia regis xpᷣi.qͥ

ꝓmptus eſt ad ꝓtectionẽ ſuoꝝ ſubditoꝛũ.

⁊ ideo nõ miꝝ ſi ſit terribilis.qꝛ etiã ipᷣa ẽ
Lvt caſtroꝝ acies oꝛdinata . Habuit eniʒ
Diuerſas acies. In pma xpᷣm regẽ cũ cetu
apoſtoloꝝ. In ſecũda exercitũ martyruʒ
robuſtoꝝ. In tertia cumulũ ſanctoꝝ con
feſſoꝝ. In quarta tꝑe antixpᷣi habebit de
omnigenere electoꝝ Sʒ pꝛochdoloꝛipᷣa
nũc habet in medio iſtaꝝ acieꝝ.turbã ma
gnam.pluriũ inualidoꝝ Quia vᷣo ſpon

ſus dixerat. pulcra es .ſ.ex voluntate et

deſiderio q̊ me queris.ſᷣm qð dicit gloſa.
ideo nũc vt deſiderio querẽdi moderatio
nem ĩponat:ſubdit. Auerte oculos tu/
os a me vbi nõ deſideriũ cognoſcẽdi.ſed
curioſitatẽ inqͥrendi vituꝑat.ꝓ quo vide
glo. Igit᷑ auerte oculos tuos qͥa ipᷣi me
auolare fecer̃t.i.nõ ex toto tuo deſiderio
abeſſe volui qꝛ oculi tui .i.intẽtio ⁊ affe
ctio ad te me auolare fecerũt qͥ em̃ pᷣus

abiüt ⁊ declinauit.nũc auolat.ſ.vt auidiꝰ

requirat᷑.vt gratiꝰ recipiat᷑.vt cautius cu
ſtodiat᷑vt curioſiꝰ cõpeſcat᷑.vt ſubditꝭ im
pendat᷑.vt ardentiꝰ diligat᷑xpᷣs em̃ q̃ren/
tib eũ nõ deficit.ſʒ plerũq; dũ abeſſe cre/
ditur pᷣſens exiſtit. Ideo ipᷣe dicit. Queri
te ⁊ inuenieeis
Lertia prs
Avypilli tui ⁊c· Hec eſt vox ſponſi
c ſpõſam cõmendantis. Uñ ſiẽ di/
cilt gloſa.ne eccĩa grauiter ferret ꝙ
a dilectiõe dilecti ſuſpẽditur. Ideo ſequi
tur deſcriptio eiꝰ. In qua aſſimilat᷑ illi p/
mitiue ecciĩe hierłm. de qua nõ eſt dubiũ.

q̃ͥn amica dei fuerit. Uñ ſciendũ tripli

cem foꝛe ecciam. Pꝛima fuit eccłia pꝛimi
eiua de iudeis.que hieruſalẽ vocat᷑. De/

cunda fulit eccĩa pᷣmitiua de gẽtibus Ter

tia erit de collectõe iudeoꝝ ⁊ gentiũ.⁊ erit

tunc plenitudo eccĩe.que nõ erit quouſq;
reliquie iſrael ſalue fit Secũdo ſcien/
duz ꝙ hic repetunt᷑ ijdẽ verſiculiqͥ ſupꝛa

poſiti ⁊ expoſiti ſunt.vſq; ibi. Sexagin/
ta.⁊ ideo pᷣcedentia exponant᷑ vt pus Et

verſus Sexaginta ⁊c̃.exponat᷑ ſicut gloſa

docet. ⁊ bñ Adoleſcẽtule aũt quaꝝ ñ eſt

numerꝰ ſunt incipiẽtes vel fragiles vł ci
ues celeſtes ſᷣm gloſam. Una eſt quare
vna vide gloſam colũba ꝓpter ſimpli/
citatẽ.fecunditatẽ.mãſuetudinẽ.⁊ amoꝛꝭ
inſeꝑabilitatẽ. GBis aũt ðꝛ vna ꝓpter vnita
tem fidei.⁊ vnitatẽ charitatꝭ ꝑfecta l.qͥa
ꝑ dilectiõem q̃ eſt legis plenitudo ↄſũma
ta.vel qꝛ iã capiti ſuo xpᷣo vnita. vna eſt
matri ſue Hec mr eſt gra.cũ qua.ꝑ quaʒ
⁊ ex qua vna eſt.vel eſt celeſtis hieruſaleʒ.
que mat᷑ eiꝰ ðꝛ.qꝛ eã generat.nutrit.amat

⁊ cuſtodit.nã om̃e donũ ꝑfectũ deſurſum

eſt.cũ qua vna eſt .ſ.vnitate amo?ꝭ. ele
cta genitrici ſue Hec genitrix eſt eccia pᷣ
mitiua de iudeis.q̃ eã in fide genuit. cuiꝰ
electa ðꝛ.qꝛ ipᷣa multas ſpurias ſimul p/
duxit.Eſt aũt ſumma hułꝰlr̃e.qꝛ eccia p/
mo cõmendata eſt exſue pulcritudinis de

ſcriptione capilli ⁊c Secũdo ex ſui ma

gnifici ſtatꝰ declaratõne ſexaginta ⁊c̃..
Tertio ex ſuoꝝ membꝛoꝝ vnitate ⁊ perfe
ctione vna eſt ⁊c. Quarto cõmendat᷑ ex
intuentiũ admiratõne viderunt ⁊c...
Ubi notandũ ꝙ filie ſolũ vidẽt ſpõſaʒ
quia oĩs gloꝛia e ab intus eſt.oculi autẽ
ſtultoꝝ in finibo terre.qͥ interioꝛa eiꝰ nõ at
tendũt.tũ quia viſum habẽt ad terrena to
taliter intentũ.tũ quia luminoſitas ſpõſe
viſum eoꝝ excecat. Jõ ðꝛ. Viderũt eam
filie ſyon ⁊ beatiſſimã pᷣdicauerũt.bcatã

ex diuitijs ſpũalibo.beatioꝛẽ ex ſuis gene/
raliba.ſʒ beatiſſimã ex ſpõſi amplexibo. et
regine ⁊ ↄcubine laudauerũt eã Licet eĩ
ſole filie vᷣe videãt ſpõſam.tñ tam regine

q; Scubine .i.tã boni qᷓ; mali laudãt eã.
ſʒ iſte ſicut veri teſtes.ille o ſicut hyſtrio
nes. Moꝛaliſa hlY„ocic.
Quarta pars =JMM
Ue eſt iſta q̃ ꝓgredit᷑ quaſi auro/

q ra ↄſurgẽs ⁊c. . Hec eſt vox ſyna
goge admirãtis. Ipᷣa em̃ ĩ nouiſ/

ſimis tꝑibo vidẽs ecciam de gentib ꝑ to/

tum oꝛbẽ exteſaʒ inde cõpũcta ⁊ admirãs

guroꝛe
otritis
liinpt
triarch
bentaſ
faino
maſan⸗
opan
inmoꝛt
ſaccliſ
atror
gotich
V

d

N
Eſte.
hith⸗
des4
lauſa⸗
ſn n.
dulcec
Alin⸗
ſunge⸗
vtvid⸗
1ſdie
ſinpa
Plede
a ii
dicyt
tla Et
nto
fnefe
tmaitio
kande
mmnae
digi
nſi
an
ſönt
tgulan
Wn

KhnbDer
mürait
ngonſg
lhſin,
fan
R
minue⸗
Ulſienge
tgnuri
iglest
ek honn
ſnpl⸗
.tanoy
womi
Uemn i
Ndddim
n yuc
nan
bicnſde⸗
Numami
nüdefnun
lemno d
mickai5
ammn as
vſl,
igtainb/
munsde
iho⸗
oalui
nnnchit
Vemmtn
gino h
Hoitan
rit bena
isane⸗
guhe
Uas
n tege
ndirei⸗
auhrro

aſioono/
trorhin
ſjiwuß/
lirelo/

te J

Oueeſt ꝛc

ſuper cantica canticoꝛũ

ait. Que eſt. ⁊ꝛc. UVbi notandũ qꝙ cõpat᷑
AQAuroꝛc.lune ⁊ ſoli.Auroꝛe in penitẽtibo⸗
tritis. Aune in ſecularibo ⁊ actiuis. So
li in ꝑfectioꝛibo ↄtẽplatiuis. Vel ðꝛ auro
raopter lumen ſciĩe.Luna ꝓpter ſplẽdoꝛeʒ
gre. Sol ꝓpter lucẽ głie.UVel auroꝛa ĩ pa
triarchis.luna in ꝓphᷣis.ſol in apłis. Iteʒ
be.ata vᷣgo fuit auroꝛa in annüciatiõe. lu/

na in ↄceptiõe.ſol in aſſumptõe. Itẽ ani/

ma ſancta cõparatauroꝛe in oꝛõe.lune in
odgpatiõe.ſoli in ↄtẽplatiõe.Uel eſt auroꝛa
in moꝛſ termino.luna in purgatoꝛio. ſol
in celi ſolio.Dicit᷑ autẽ ecciĩa terribilis vt

caſtroꝝ acies oꝛdinata. maxime pter tꝑs
antixpᷣi qñ erit crudeliſſimus ↄflictꝰ. Vel

vàvät gloſa

Nuinta pre
Eſcendi in oꝛtũ nucũ Hecẽ vox

d cõſſiad pdictã qſtionẽ rñdentis.

Vnñ ſna goge admirãti ⁊ querẽti
eeſt ⁊c]rñdet ſpõſus. deſcẽdi.⁊c.
Eſt aũt rñſio indirecta.qꝛ queſtionẽ ñ ſol

uit. ſʒ laudibs ſpõſe in q̃ſtione expᷣſſis.lau

des alias ſuꝑaddit cõparãs eã oꝛto ꝓpter
cauſas alias dictas.ſʒ diẽ oꝛtũ nucum

Ffm vnã lr̃am.qꝛ extra amaritudo. interi

dulcedo Deſcẽdi igit᷑ in oꝛtũ meum .
vel in oꝛtũ nucũ ſm aliã lr̃am.i. eccle/
ſiam gentiũ. ⁊ iõ ipa nũc ꝓgredit᷑⁊ aſcen/
dit. Quare vo ipᷣe deſcẽdit cauſaʒ ſubdit.
Lvt viderẽ ⁊c̃.poma ↄualliũ j..i.doctoꝛes

⁊ pᷣdicatoꝛes hũiliũ ſi floꝛuiſſʒ vineai.
ſi ꝑ pᷣdicatiõem doctoꝝ eccĩa initia bone
vite dediſſet. ⁊ germinaſſent malapuni/
ca.·.i.fructũ bonoꝝ opeꝝ ꝓduxiſſent. Vkł
dic vt gloſa Z

Serxta pars
Eſciui h̊ eſt vox ſynagoge ſuã ce
n citatẽ ⁊ ignoꝛantiã accuſantis ⁊ ex
cuſantis.⁊ dic. Neſciui ..ſ.pꝛedi

cta. Et cauſam ſubdit. aĩa mea li.aialis
ratio ↄturbauit me ..i.excecauit ⁊ igno/
rantẽ fecit.ſꝓpter hypocriſim phariſeoꝛũ

traditiones ſcribaꝝ.auariciaʒ ſacerdotũ.
⁊ ambitionẽ pᷣncipũ.⁊ iõ ꝗꝓpter ãdrigas
aminadab pᷣdicta em̃ fuerũt quattuoꝛ q̃

dꝛige q̃ xᷣm ad moꝛtẽ traxerũt.⁊ ſunt q̃

dꝛige aminadab ..i.pꝓplłi volũtarij.ad moꝛ

tem xpᷣi. Aminadab em̃ interpᷣtat populꝰ
ſpõtaneꝰ. Populꝰ g iudeoꝝ ſpõtanee ſine
cauſa iuſta xpᷣm crucifixerũt.dimittentes
boarrabã.⁊ hec fecerũt ꝓpter q̃ttuoꝛ cauſai

pᷣdictas.vt patet ĩ euãgelio.⁊ iſta fuit can
ſa ignoꝛãtie ⁊ ccuatis ſenagoge iudeoꝛũ
Uel dic Neſciui .ſ. ppdicta ⁊c. ſʒ anima
mea ↄturbauit me .i.cõpuncta ſum. ꝓ/

pter qdrigas ⁊c i ꝓpter pdicatiõʒ qttuoꝛ:

euangelioꝝ xpᷣi.⁊ ad ̊ vide gloſam
ð eptima prs
Euertere .. Hec eſt vox xp̃i vel ec
r leſie:ſynagogã iudeoꝝ vta falſi⸗/
tatis cecitate ad fidei ⁊ veritatꝭ cla

ritatẽ reuertat᷑ exhoꝛtatis.Quaſi diceret.

Tu ↄfeſſa es tuã tarditatẽ ⁊ cecitatẽ.ſʒ ni

hilominRreuertere ſunamitis .i.capti/

ua. ſcilicz. ſub ignoꝛãtie cecitate ſub legis
grauitate. ſub intelligentie ſenſualitate.

ſub cuiuſſibet poteſtate. Et quare di/

cit quater reuertere.vide gloſam.vt intue
amur te .id ẽ.vt tu me videas ⁊ ego te ⁊c̃.
Coapitulum ſeptinmi
Uligd videbis Hoc eſt capituluʒ
q ſeptimũ hui libꝛi.qð ↄtinet qnq;
ptes. Quaꝝ pma eſt vox ſponſi ad
ſpõſam ecciam de gẽtibo alloquẽtis.vnde
qꝛ ipᷣa pꝛius dixerat ſynagoge reuertere
⁊c̃ .. Jõ ſpõſus dic ei. qͥd videbis ⁊c .q̃/
ſi diceret. Tu mõ doles de cecitate ſyna/
goge./ ꝓpter qð ipᷣam exhoꝛtarꝭ dicens. re
uertere ⁊c..ſʒ cito videbis ea quaſi cho
ros caſtroꝝ .⁊ iõ ↄſolaberis. Uidebis ãt
eã q̃ſi choꝛos caſtroꝝ i.ad ſpũalia bel/
la paratã. Cõparaĩ aũt eccia choꝛis ꝓpter
tꝑs pacis.in qͥ deꝰ auctoꝛ pacis debet glo
rificari ⁊ laudari.ſʒ etiã cõparat᷑ caſtris p
pter tꝑs belli.in q̃ dyabolꝰ auctoꝛ tẽptati
onis dðz foꝛtit impugnari. Uel caſtris cõ/
parat᷑.qꝛ oꝛdinatas hʒ acies.vnã ↄtinẽti/
um.aliã ↄiugaton
Secuda pars H
Vam pulcri ſunt ⁊c̃. Hec ẽ vox
q ſpõſi illã ecciam q̃ ex iudeis ⁊ gen
tibo futura eſt nouiſſimis tꝑibꝰ cõ

mẽdantis. Uñ dic qᷓ; pulcri ſunt greſſꝰ

VUbi ſciendũ ꝙ greſius eccĩe h̊ dicũtur

oꝑa ⁊ ꝓfect eccie in agẽdo ⁊ patiẽdo Tlel

greſſus dicunt᷑ actꝰ p̃dicatõis.qͥ pulcri di

cunt᷑ in calciamẽtis .i.in exẽplis apłoꝝ

⁊ ſanctoꝝ. Uel greſſus pulcri ĩ calciam
tis .qꝛ greſſus iõ pulcri.qꝛ pedes pulcri.
id eſt.doctoꝛes ⁊ pᷣlati.qͥ coꝛpus ſuſtinent
Quoꝝ pulcritudo eſt.pꝛimo vt ſint recti.
ſecũdo ampli.tertio dilatati.qrto mundi

Recti ꝑ iuſticiaʒampliꝑ ſapiam.dilatati

3

KrH

bonã famã.mundi per vitam ſanctam.

ücture feminũ tuoꝝ.i.vnio ⁊ cõcoꝛ/
dia duoꝝ ppłoꝝ in vna fide ⁊ caritate.erit
Lſicut monilia .i.erit vnitiſſima ⁊ indiui

ſibilis q̃ fabꝛicata ſunt manu artificqꝛ

ſolꝰ ille artifex hãc vnionẽ fabꝛicauit.qͥ fa
bꝛicatꝰ eſt auroꝛã ⁊ ſolẽe.⁊ h̊ ſolũ nouit q̃/
re hec iũctura vſq; ad finẽ ſeculi retarda/
ta fuerit.vide gloſam. Umbelicꝰ tuꝰ cra
ter toꝛnatilis Iſte vmbelicꝰ ẽ infirmitaſ
noſtre moꝛtalita. vide gloſam. Uel vm
belic?ꝰ pñt dici doctoꝛes infirmioꝛes ⁊c̃.qͥ
nunq; indigẽt pocuł.qꝛ nõ ſolũ vaſa ſʒ

fontes ſunt aqua ſapie ſcaturietes. Ue/

ter tuꝰ .i.copia ppłi xpᷣiani ſicut aceruus
triticiqꝛ in imo pᷣceptoꝝ multi ſunt.ĩ al

to vᷣo oſilioꝝ pauci vallatlilijs .i.vᷣtuti
bus.Aceruꝰ aũt ideo ðꝛ.qꝛ grana.id eſt.fi

deles abſq; palea ĩmediate ſeſe ↄtingunt
Pꝛo moꝛalitate vide gloſaz Duo vbe
ra Iſte verſiculꝰ ſupꝛa in q̃rto ca.a.habi
tus eſt.iõ exponat᷑ vt ſupꝛa. Oculi tui.
Duo oculi ſunt ꝓuiſoꝛes ſpũaliũ ⁊ tꝑali/

um. ꝗ erũt ſicut piſcine ..i.multas aqs ſa
pietie ↄtinentes in eſebon j.i.in cingulo

meroꝛis.ſ.tꝑe antixpᷣi. q̃ ſunt in poꝛta fi/

lie multitudinis .i.ecciĩe que eſt filia mul
titudinis.ꝛ ex duob ppłis generata.Di/⸗
cunt᷑ aut piſcine eſſe in poꝛta filie multitu

dinis. qꝛ nemo ingrediet᷑ in multitudine
xpᷣianoꝝ niſi qͥ biberit ex hac aq̃.vel niſi qͥ

de ꝗqqᷓ baptiſmi renat? fuerit. ⁊c. NHaſus

tiiꝰ ..i.cetꝰ pᷣdicatoꝝ. qͥ ſpũm vite miſtrãt:
eccĩe.⁊ fetoꝛes peccatoꝛum odoꝛeſq; vᷣtu
tum pꝛudęeter diſcernũt.hi ſunt ſicut tur
ris libani .qꝛ eminẽtioꝛes ceteris.refugi
um infirmis.foꝛtes vᷣtute .fundati in liba
no monte.i.in xpᷣo.vel turris libani.q̃a
ꝑ ſapiam alti.⁊ ꝑ vite mũdiciam candidi.
Lq̃ reſpiſcit damaſcũ ..i.ↄtra malos ⁊ ꝑ
uerſos.ↄtra q̊s pᷣdicatoꝛes ⁊ doctoꝛes re

ſpiciũt. Uide gloſam ð damaſco Caput

tuũ vt carmeł? Carmelꝰ eſt mons altꝰ et
pinguis.qͥ ſciẽtia circũciſionis interpᷣtat᷑.
Caput aũt eccie eſt ſenat apłoꝝ vel cetuſ
pᷣlatoꝝ.qͥ debet eſſe altꝰ excellẽtia vite ſan
cte.⁊ pinguis fructuũ ſpũaliũ fertilitate.
7 nõ tantũ carnis.ſʒ ſiłr ⁊ coꝛdis circũciſi
onis ſciam in ſe ⁊ in alijs exercere. et co/
me capitis tui. come ex capitenaſcentes
⁊ ipᷣm oꝛnates ſunt clerici.qͥ pꝛelatis aſſi/
ſtunt.qͥ debẽteſſe ſicut purpura regis.

MV .

id eſt. ip̃is pᷣlatis debẽt eſſe qi oꝛnamentũ
regale.⁊ debẽt eſſe iuncti canalibꝰ.id eſt
ipᷣis doctoꝛibo ⁊ pᷣlatisↄiũcti.ſ.vite ſancte
confoꝛmitate. obedientie pꝛomptitudi/
ne.adiutoꝛij efficacitate.De purpura dic
Tertia prrs.
LUlam pulcra es. Hecẽ vox ſpon

q ſi.qͥ hucuſq; ſpõſaʒ ſuã ad laboꝛee

inuitauit ⁊ eã magis in laboꝛibus

cõmendauit.nũc aũt poſt duoꝝ pploꝝ cõ

iunctionẽ ⁊ poſt certamĩs laboꝛẽ.ſpòſus
ſpõſam ſuã vacantẽ celeſtib delicijs recõ
mendat dicẽs. q; pulcra es fide deco/
ra ope chariſſima in delicijs .i.chariſ
ſima dño tuo.ex h̊ ꝙ celeſtibꝰ vacas deli/
cijs.ſᷣm gloſam. Statura tua aſſimila/
ta eſt palme ..iõ palme cõparat᷑ eccĩe ſta/

tura.vel aĩa q̃ͥ celeſtes diuitias pᷣguſtauit

qꝛ totũ in celũ erigit᷑.⁊ ad terrena deſpi/
cit incuruari.De palma vide gloſam. Et
vbera tua botris.Que ſint vbera eccie
ſuperi dictũ eſt botri autẽ vini ſunt
vaſa.? vbera vaſa ſunt lactis. Ubera
ergo ⁊ botri ſunt pᷣlati.qꝛ ⁊ lac ꝑuulis.et
vinũ ꝓuectis ꝓpinãt Dixi aſcendã Qua
ſi dicat ſpõſus.ꝙ tales habes doctoꝛes ñ
eſt tui meriti ſʒ mei doni.qꝛ dixi lid eſt.
ab eterno diſpoſui. aſcendã in palmã ..i.
in ecciam.quã ipᷣe pᷣus palme cõparauit.
⁊ in quã aſcẽdit.dũ ꝑ gram ⁊ amoꝛẽ ⁊ per

nature vnionẽ in ipᷣam intrauit ⁊ e ſeca

put fecit. Uel in palmã .i.in crucẽ.cuiꝰ
ꝑs de palma fuit ſ̃ᷣm gloſam.⁊ appꝛehen/
dam fructꝰ eiꝰ .qͥ fuerũt ꝓpꝛij coꝛꝑis glo/
rificatio.humani generꝭ redẽptio.antiqͥ

pentis ligatio.⁊ redẽpti hoĩs ſaluatio.s
ita foꝛtiter appꝛehẽdit vt nullo modo deci

dere poſſint. Et erũt vbera tua ſic̃ botri
vinee .i.dulces ſicut botri vinee.nõ ama
ri vt hedere.i.ſynagoge.Uide gloſam et
odoꝛ odoꝛis tui ſic odoꝛ maloꝛũ .i.odoꝛ
fame tue.vel odoꝛ odoꝛis .i.fama pᷣdica
tionis ⁊ laudis ſicut odoꝛ maloꝝ .id eſt
ſicut odoꝛ fructuũ ꝑfectoꝝ.nõ ſicut odor
folioꝝ verboꝝ. Buttur tuũ .i.doctoꝛes
tui.vel pᷣdicatio tua ſic vinũ optimũ .ſ.

coloꝛe.odoꝛe.ſapoꝛe.⁊ vᷣtute pᷣcellens di

gnum dilecto .i.xpᷣo ad potandũ &ps
em̃ libeter calicẽ paſſionis bibit ⁊ alijs ad
potandũ poꝛrexit.vñ ſequit᷑.nõ ſolum vi
num illud eſt dignu dilecto. ſed etial la

airto
laamn
e

umppt

me. Ni

neraſu
raam
wani
mihig
lendo.

N

glog
ſidic
tarc⸗
Ven
dian.
lengi
nier⸗
leca,/
mnuogo
lcolene

leſt t

aſccie
diſort
Didenn
ſignadt
ſoꝛesf
ſequik
ca i
dabot
Dabo
ſſinp
orryn
Heret
lunſup
ſſent
lemio
lege
hplire

n

nnertä
b icck
nſungte
ndi,
mn

tipprſon
ulhbores
borbns
ord
,ſos
lesn
dero,
ſonde
uſind
licieſ
söguſut
rmn depn
Goan E
twhenaei
vin it
a. en
Mdi
ingiſt
nit 1
nci/
1 apte
erget
toane
ſolunois
onothd
nuſihu
inu tinni
con
Liun
mßlia
r ich
ſontoor
idones
Opeind
ns 1
nci
rtſe
6ſunn
ui

ſuper cantica canticoꝛũ

bijs i.p̃ᷣconib e vt Pauloj ⁊ detibo li.

attritoꝛibo ſacre ſcripture.vt Auguſtino.

Lad ruminandinin .
—Rh NDuarta pars

Go dilecto . Bec eſt voxecciead

e ſynagogã.Quaſi diceret. Michi

credite ⁊ ↄuertimĩ ad ſpõſum me

um xpᷣm.qꝛ ipᷣe vos libent᷑ recipiet.ſicut ⁊

me. Hã l ego pus exul pauꝑ ⁊ nuda con

uerſa ſum ad eũ.⁊ ↄiũcta ſũ dilecto meo
⁊ ad me facta eſt ↄuerſio e carnẽ hu/
manã aſſumẽdo.meã penuriã adiuuãdo.

mihi gram conferendo.et gloꝛiam ꝓmit/

Quinta pars S
Eni dilecte mi. Hec eſt vox ſpõ
vy ſe. qꝗᷓ certificata ꝙ; iudea cõpuncta
obedliet ⁊ ↄuertet᷑tpᷣ gaudio ſpõſũ
alloquit᷑ ⁊ dicit Ueni dilecte mi Qua/

ſi diceret. Certa ſum ꝙ iudea licet nimis

tardet.tñ finalit᷑ ↄuertet᷑ ⁊ iõ veni mecum

vtl egrediamur ia grũ ..i.vt tu ⁊ ego egre
Diamur ĩ illos iudeos qͥ adhuc arãdi ⁊ co

lendi ſunt.? cõmoꝛemur ĩ villis .i.ĩ no/
uiter ↄuerſis.in qͥbeſt cõmoꝛandum do
nec ad ꝑfectiõem ꝑueniãt. Mane ſurga
mus ad vineas .i.ſtudioſe laboꝛemꝰ ad
excolendũ.fſouendũ.⁊ nutriẽdũ vineas
id eſt. vᷣtuoſos ad dñm ↄuerſos.Etqꝛ ali
ud faciendũ eſt vinee nondũ floꝛeti.aliud
dũ floꝛet.⁊ aliud dũ fructificat.iõ ſubdit.
videamꝰ ſi floꝛuit vinea .i.ſi aliq̃ bona
ſigna vᷣtutis ↄfeſſionis ⁊ fidei appareãt ſi
ſloꝛes fructꝰ parturiũt .i.ſi bonũ ꝓpoſitũ
ſequit᷑opꝰ bonũ. ſi floꝛuerũt malapuni/
ca..i.ſi foꝛes ꝑfectũ fructũ deder̃t. Ibi
dabo tibi vbera mea .i.pᷣlatos⁊ doctoꝛeſ
Dabo nõ ſolũ ad lactandũ vl ↄtractãdũ.
ſʒ ſimplicit᷑ dabo etiã etiã ad lacerandũ ꝑ
martyriũ ſi opꝰ fuerit Wandragoꝛe ⁊c̃
Hec eſt herba qpfunde radicat᷑ in terra.⁊
paꝝ ſuꝑeminʒ.hʒ tñ pomula rubea ⁊ odo
rifera.⁊ ſignat iudeos ⁊c̃. qͥ dederũt odo
rem ĩ poꝛtis nr̃is .i.in ſacramẽtis. Ideo
egrediendũ ⁊c̃ ̃m h̊ expone. UVbł expo/

ne Mangdragoꝛe Ji.vᷣtutes poꝛte i.

apłi ⁊c̃.ſicut gloſa
L Lapitulum octauũ MU
Uis mihi det. Hoc eſt octauuz
q⁊vltimũ capitulũ hui libꝛi quod
otinet octo partes.Quaꝝ pꝛima
Em gloſam eſt vox ſynagoge.vũ introdu/

citur hic iudea inſpirata iam ⁊ edocta.et
ſummo deſiderio deũ querẽs.ideo dicit.

MNuis mihi det ⁊c . Uel ſm aliã gloſaʒ

eſt vox eccĩe de gentibo.xpᷣi incarnatiõem
recoletis.que ipᷣam incarnatiõem tã fer/
uenter amplectit᷑.vt ipᷣam ð nouo fieri de
ſiderare videatur dicẽſ. Quis mihi det
id eſt dei filiũ fratrẽ meũ .i.vt ſit frat᷑ me
us.cõmuniõe naturel ſugentẽ vbera ma/
tris mee id eſt. virginis beate.que mater
ne pietatꝭ viſceribo totã ecciam fouet ⁊ nu
trit. Ul mater eccĩe fuit ſynagoga.Et no
tanter dicit᷑ det.quia ſola charitate filiꝰda
tus eſt nobis. Itẽ bñ dicit te.qꝛ ad filium
loquit᷑excludẽdo patrẽ ⁊ ſpũmſanctuma
noſtre infirmitatis ſuſceptiõe. vt inueni
am te .i.cognoſcã te ſ̃ᷣm naturã humanã
Lfoꝛis quia intꝰ ſᷣm diuinitatẽ nulli fas
eſt ipſum ad plenũ cognoſcere Uł foꝛꝭ
id eſt.nõ incluſum in ſinu patris.ſʒ cũ ho
minibo cõuerſantẽ. Ubi nota gloſam. et

deoſculer te .i.facie ad faciẽ videã.⁊ oꝛe

ad os loquar. Uel expone vt in pꝛincipio
libꝛi. ⁊ iam me nemo deſpiciat cum ap
paruerit me eſſe ſoꝛoꝛẽ reginã ⁊ ſponſam
Olim em̃ deſpecta fuit. cum abhoꝛrebat
mũdus diuinitatẽ in homĩe ⁊ vitã in moꝛ
tuo floꝛuiſſe.Et ſic de ſimilib. Appꝛehbẽ
dam te Quaſi diceret.Si detur mihi te
ſic oſculari.etiã ſi velis effugere nõ dimit
tam. ſed Appꝛehendã te amoꝛis cõiun/
ctione ⁊ ducã te in domũ matris mee .
id eſt.ĩ multitudine iudeoꝝ. ⁊ ĩ cubicunlũ'
genitricis mee .i.in ſecretariũ ſanctoꝝ.ſ.
celeſtẽ hierim Ibi me docebis .i.te mi/
hi manifeſtabis. ⁊ dabo tibi poculum ſ.
id eſt.faciã te delectari.Quaſi diceret TCu
augebis mihi gratiaʒ ⁊ gaudiũ.⁊ ego au
gebo tibi ſeruitium.quia dabo tibi pocu
lum ex vino cõdito ſid eſt.ſeruitium faci/
am tibi ex vino bonoꝝ operum inebꝛian/
te pꝛe gaudio.⁊ condito diuine gratie au/
xilio. muſtum maloꝝgranatoꝝ meoꝝ
id ẽ.inebꝛiari.exhilarari.⁊ calefieri te faci
am in ſanguine martyrum. Muſtũ enim
calidius eſt vino.⁊ citius inebꝛiat ⁊c. ¶Le
ua eius ſub capite meo ⁊c̃]. Hoc expone
vt ſupꝛa. Uel dic Leua lid eſt. ſue hu/
manitatis cognitio ⁊ dextera .i.diuini/
tatis clara viſio. Adiuro vos filie hieru
end aie verſus expoſitus eſt ſi upꝛa.
ideo dłeatur vt pꝛius.ſicut ⁊ de Feedents

quaſi iam ↄuerſa admirantis et dicentis.
ODue eſt iſta Quaſi diceret. Que ẽ hec
que aſcendit de deſerto .id eſt.de pꝛioꝛi
excecatione. delicijs ſpiritualib afflu/

gitur. ⁊ a quo in omni tribulatione fulci/

Leua eius ·
SBSecuda prrrs

ANaeeſt iſta Hec eſt vox angeloꝛũ

tibus admirantiũ.ſicut ſupꝛa ter/

tio capitulo. Que eſt iſta ⁊c.· Clel meliꝰ po
teſt dici. vox eccĩe de gentibe.de ſynagoga

ens. Innixa ſuꝑ dilectũ ſuũ .ſibi nãq; ſo
li innititur.cui tanta familiaritate cõiun/

tur.⁊ per quẽ gratia omnis liberaliter di⸗/

ſtribuitur. ? 6c.

Leertia pars .
Ub arboꝛe malo . Zecẽ vox ſpõ

s ſie eccleſie de gentibo reſpondentis

⁊ inducentis eam vt ipᷣa iudee pe/

nitenti cõgaudeat.⁊ beneficij ſibi facti re/

coꝛdetur. Ideo dicit. Sub arboꝛe ma/

lo.. Quaſi diceret. Tu admiraris ð hoc
ꝓpſynagoga aſcendit ⁊c̃.ſed noli admira//

ri.imo potiꝰ cõgaudere velis ⁊ de benefi/

cijs recoꝛdari. quia Sub arboꝛe malo ⁊c
Ubi ſciendũ ꝙ malus eſt arboꝛ ꝑ quã
xpᷣs cõueniẽter intelligitur.pꝛopt᷑ cauſas
ſuperius dictas. Huic igitur arboꝛi ſub

iecta fuit eccleſia.⁊ ideo de moꝛte ad vitã

redijt.⁊ hoc eſt quod dicit᷑ſub arboꝛe ⁊c
Vlel Sub arboꝛe ⁊c̃ .ðid eſt.ſub vmbꝛa
ligni vite.quod eſtxpᷣs ſuſcitaui te. Ibi
coꝛrupta eſt mater tua ..id eſt. ſynagoga.
Et hoc tripliciter ſeu triplici coꝛruptiõe.

Pꝛimo coꝛruptione moꝛtis ſpiritualiſ.qꝛ

non regenerabatur ſacro baptiſmi ſonte

per quẽ vita ſpiritualis confertur. Secũ

do coꝛruptione thoꝛi matrimonialis. qᷣa
relicto chꝛiſto vero ſponſo dyabolum ad
ulterum petijt. Tertio coꝛruptione inui/

die viſceralis. Inuidia enim eſt coꝛruptõ
viſceralis.quia putredo oſſium inuidia.
Pꝛouerbioꝝ.xiiij. Hac autẽ coꝛruptione
coꝛrupta fuit ſynagoga quãdo barrabam

latronem dimiſit.⁊ ꝑ inuidiã xpᷣm innocẽ

tem occidit. ibi violata eſt genitrixtua.

id eſt.lex vel ſynagoga.⁊ hoc exterioꝛi per

ſecutione. ſcʒ ſub yto et Ueſpaſiano
Hic eſt notãädum qexhoc loco volũt
quidam ꝙ lignũ vetitum in quo peccaue
runt Adam ⁊ Eua.ſicut quidazʒ libꝛi apo

criphi habent:ſit malus iſta.⁊ ſcᷣm h̊ lit/
tera legeretur ſic. O tota eccleſia ſuſci/

taui te exiſtentem ſub arboꝛe malo .id
eſt.ſub ligno vetito.vbiſpꝛimi parentes
moꝛtis ſentẽtiam incurrerunt. Et ibi.
ſcilicet ſub eadem arboꝛe coꝛrupta ẽ ma
ter tua ſcilicet humana natura. ibi vio
lata eſt genitrixtua lid eſt. Eua.O igitur
eccleſia.quia hec omnia tibi facta ſunt ꝑ

gratiam.noli admirari ſi ſynagoga aſcen
dat. ⁊c̃. Sed pone me vtſignaculum ſu

per coꝛ tuuʒ Quaſi dicat ſponſus.quia
igitur ad tantã pꝛouecta es gratiam.ideo
pone me vt ſignaculum ſid eſt.vt memo
rialevel ſigillum quo ſecreta clauduntur
vel ſicut vexillum quod eſt ſignum trium

phi. ſuper coꝛ tuum .id eſt.ſuper omneʒ

amoꝛem ⁊ intentionem coꝛdis tui. vt ſi/

gnaculum ſupꝛa bꝛachiũ tuum ſid eſt. ſu
per omnes actus tuos ⁊ omnia opera tus

ſcilicet vt in omnibus mei memoꝛia in te
ſemper vigeat. vt pulcritudinis mee ſimi
litudo in te ſemper luceat.vt mei amoꝛis

character te ab omni alieno diſcernat. vt

in caſtro tuo vexillum meum ſemper ad/
uerſarium pꝛoſternat.Et cauſam quare
hoc facere debeat ſubdit cum dicit. foꝛ/

tis eſt vt moꝛs dilectio quam habeo et
habui ad te.per quam anima mea a coꝛ/
poꝛe eſt ſeparata.quam nihil auertere po

tuit.imo moꝛte foꝛtioꝛ.quia ipſum acto/
rem vite quodammodo ſuperauit. du/
ra ſicut internus emulatio .id eſt. amoꝛiſ
executio.que me ad infernum deſcende/
re fecit.et ideo dura ſicut infernus.quia
nulli pene parcere fecit. ſicut infernꝰ nul/

li parcit. Lampades eius . ſcilicet amo/

*

ris ſeu dilectionis.id eſt. coꝛda fideliũ.⁊c̃.
vide gloſam.Eſt igitur magna virtus ca

ritatis.⁊ ideo. Si dederit homo omneʒz
ſubſtantiam domus ſue ..id eſt. ſi relique

rit omnia.pꝛo amoꝛe iſto gratuito haben

do. quaſi nihil deſpiciet eam .id eſt. qd/

quid dederit vel reliquerit.quaſi nihil re/

putabit ſcdᷣum gloſam. Uel aliter. Si

omo.· id eſt. Chꝛiſtus dederit omnem
ſubſtantiam domus ſue. ſicutde facto

fecit. pꝛo dilectione .id eſt. ſi ſibi im/
pendatur dilectio. quaſi nihil deſpici/
et eam.id eſt.pure gratis dabit. ſine

commutatione congrua vel condigna

foꝛno
eſt pe
nerſoꝛ
oꝛc
hoſtreit
gich
enca d
ſcrioge

“

ſocen
fuse
Nſit
eum
biles
Gu
plici:
fenſ
oqu
les
fiuaglee
uisap
wüſea
mneil
Furturt
(ritnc
fuger

dnhli⸗
l ſulci⸗
Mo id
irnes
S
moneng
n bin⸗
Oir
mint
an
ahmi
Nnsrin
mumnide
kynmcno
Cubucer
Cundiom.
ſuogonng
ini N
umn ckie
aopanat
Nmonint
nis nerin
tmames
Ni
nnw
nungr
na b
atpe
nic
d
mri
dcr
nie un
Cicgano⸗
Aiddide
1 N
honoem
cklipe
mhiben
cki
innſr
ito..
tonnen
nſp
ilin

pil ho⸗

ti,

N

ſuper cantica canticoꝛũ

„DODyPuarto prirs“
DHDaeꝛoꝛ noſtra Hec eſt vor ſponſi
8 dqda ſynagogam. ⁊ loquit᷑ de eccłia
dee gentib adhuc nouella. So/
roꝛ noſtra ꝑ naturã ⁊ gratiam paruula
eſt paucitate populoꝝ et infirmitate cõ/
uerſoꝛum ⁊ vbera nõ habet id eſt docto
res ⁊ cõſolatoꝛes Quid faciemus ſoꝛoꝛi
noſtre in die .id eſt. in toto temꝑe vite hꝰ

lLquãdo alloquẽda eſt .i.paſcẽda ⁊ nutri

enda ſpũalibus documẽtis ⁊ allocutõib⸗
ſacris ad incrementũ ꝓpuehenda
Quinta pars. M
Imurus eſt Hec eſt vox ſpõſi ſi

s bimet reſpõdentis.vñ ſynagoge

tacæti ⁊ expectãti quid ipᷣe ſponſuſ

facere velit.ipᷣe met aperit dicẽs Si mu

rus eſt .id eſt.ſi in eccleſia ſit aliqͥs aptus
vt ſit murꝰ cõtra hereticos edificemꝰſi uꝑ
eum ꝓpugnacula argentea .id eſt. inuinci
biles ſententias diuino eloquio lucidas.
unt em̃ in ſcripturis ꝓpugnacula ĩ tri

plici differẽtia. Pꝛimo nãq; ſunt qᷓdã ter/

rea. ſcʒ ſciẽtie phiſice ⁊ naturales. Secun
do quedã lignea.ſ.ſciẽtie pꝛactice.i.moꝛa

les Certio qᷓdã argentea.ſ.ſcie diuĩe ⁊ ſpi

rituales Si hoſtiũ eſt .i. ſi in eccia ſit ali

quis aptꝰ vt ſit hoſtiũad introducẽdũ in

—

viã ſalutis fideles ⁊ catholicos cõpinga
mus illud tabuł cedrinis .i.oꝛnemꝰeum

yirtutiba ⁊ exẽplis bonis.vt ſit in eo pul/

critudo vite. ⁊ odoꝛ bone fame: qui vicia
fugat ⁊c.vide gloſam
exta pars
Bo murus Hec eſt vox eccĩe r
łę dDentis ad id quod ſupꝛa ſponſus
dDiuirxverat.qꝙ vellet edificare ſi murꝰ
eſſet. Quaſi diceret. Tu dixiſti. Si mu⸗/
rus eſt edificemꝰ ? ego ſum murꝰ.ſuꝑ te
petra fundatꝰ.ex lapidibo charitatꝭ edifi/
catus.⁊ ex glutino dilectõis compactꝰ et

vbera mea .i.apłi doctoꝛes ⁊ pᷣlati ſicut

turris exponat᷑ vt ſupꝛa q̃rto capitulo.⁊
quaſi diceret ꝙ tal ſum.nõ ex me habeo.
6 ex gratuito dei dono.iõ dic. exq̊ facta
um coꝛã eo quaſi pacẽ reperiẽs .i.poſtqᷓ;
ego ↄuerſa ſum coꝛã eo.⁊ ipᷣe mihi ſue pa
cis donũ ꝑ vᷣbũ recõciliatõis largitus eſt
iuxta illud. Glłia in excelſis.⁊c. Sʒ foꝛte
qꝛ aliqͥs diceret.ad qͥd es tu murꝰ⁊ vbera
tua turris.⁊ ip̃a rũdet.ꝙ h̊ eſt ⁊ fuit ad pa
cifice ptegendã vineã pacifici xpᷣi. Jõ ſub

dit. Uinea fuit .ſtota eccia pacifico

xpᷣo.quã ipᷣe acqͥſiuit.in ea pace quã eccia
reperit coꝛã eo que ꝓpaxi habet ꝓpłlos .
ſcʒ iudeoꝝ ⁊ gentiũ in vno ritu collectos.
Tradidit eũ cuſtodibꝰ i.pᷣlatis ſcʒ cu/
ſtodiendã ⁊ colendã vir .i.qlibet vᷣe vir
tuoſus affert ꝓ fructu eismille argẽteoſ
id eſt.vniuerſitatẽ tꝑaliũ ſuoꝝ affert pꝛo
fructu eiꝰ .i.p fructu eterne beatitudinis
ſᷣm gloſafm
Septima prs
Inea mea Hec eſt vox ſponſi cu
v ram quã hʒ ad vineã ſuã oñdætis
Quaſi dicat.Nõ do obliuioni vi
neam meã.qꝛl vinea mea coꝛã te eſt. Mil
le tui pacifici .ſ.illi qͥ filij dei vocabũtur.
Hath. v. qͥ ſunt mille .qꝛ hñt ꝑfectiõʒ
millenarij.i.eterne beatitudinis.vel com/
pletã decalogi ꝑfectionẽ ⁊ ducẽti qꝛ eis
duplex fruct ſeu duplex merces debet᷑.ſ.
gaudiũ eſſentiale ⁊ accidetale.vel viſio et
fruitio his qͥ cuſtodiũt fructꝰ eiꝰ .i.verꝭ
doctoꝛibo ⁊ pᷣlatis qͥ cuſtodiũt fructus vi/
nee dñi. Et ↄſtrue Mille ⁊ ducẽti ſunt
de his .i.de numero.⁊c. Quia igitur
tantꝰeſt fructꝰ pᷣdicte vinee.iõ ſubdit ſpõ/
ſus. Que habitas in oꝛtis Quaſi dice/
ret.O ſpõſa mea q̃ habitas in oꝛtis .i.ĩ
cultura ſpũaliũ fructuũ.q̃ hus habitabaſ
in campis ſilue amici auſcultãt te.i.an/
geli q̊s adiutoꝛes tibi dedi.⁊ ſpũs iuſto/
rum.q iã cũ deo ſunt ⁊ ꝓ fratrib oꝛãt. au
ſcultãt te .i.oꝛationes tuas audiũt ⁊ deo
poꝛrigũt.vt pᷣdictũ fructũ ↄſequi valeas

Igit VYac me audire vocẽ tuã i.ita age
vitã.vt quidqͥd voce vł oꝑe oꝛauerꝭ.a me

dignũ ſit exaudiri.vide gloſam
Octaua pars ””MVMV
Vge dilecte mi. Hec eſt vox ſpõ
ſead pᷣdicta rũdentis.vñ qꝛ ſpon
ſus dixerat Fac me audire vocẽ
tuã in qͥ ſpõſus notabat ſe ſpõſam ſuaʒ qᷓ
rere. Jõ reſpõdet eccia innuẽdo ꝙ ↄueni
entiꝰ eſt ĩam ſponſum querere.q; q̃ri ab
eo. Uñ dicit. Fuge dilecte mi ſuꝑ mon
tes aromatũ j.i.inter ſanctos ⁊ angelos.
vt ibi inſequaris.⁊c̃.vide gloſam

Explicit expoſitio magiſtri Detri de
alllyaco ſuper cantia

CTractatus

Incipit pꝛefatio magiſtri Petride ail tabunt. ⁊ ſemen eoꝛũ in ſeculũ dirigetur. uc
Ivarocardinalie quond epiſcopi came/ Sertus gradus eſt diffidentia virtu/ iür
raceñ.ſuꝑ ſeptẽ pſalmis penitentialibus. tis pꝛopꝛie.⁊ hanc iuuat cõfidentia diui/
eee nemiſericozdieno ſertns nlalnn ſulpi
s ₰ . rat. De pꝛofundis clamauiad te domine .
e Era peniten/ Eimertto auia ad celeſtem patriã ꝑ/ 2
ig velut ſcala quedaʒ eſt. uenire pꝛopꝛia virtute diffido. Nam ſi in lkete
y„ quga homo peccatoꝛ qͥ fm iquitates obſeruaueris domine: domine ycl
ecnangelicã parabolã de / gquis ſuſtinebit. Sed de copioſitate con/ linioe
ſcendit de hieruſalẽ ĩ hie fido. Quia apud dominũ miſericoꝛdia.et dicerel
richo. rurſum in hierlem. copioſa apud eum redemptio. Septi⸗ ac
poc eſt ad pacis viſionẽaſcendit. · Hui mus gradus eſt exultatio ſpiritualis leti/ liquon
vero ſcale ſeptẽ ſunt gradus.quibo coꝛre/ cie. Hanc aſſidua oꝛatio efficit. ideo ſepyti binfi
ſpoodẽt pſalmi ſeptẽ q dicunt᷑ penitẽtiales mus pſalmꝰ incipit. Domine exaudi oꝛa/ m.D
Pꝛimus itaq; gradꝰ eſt timoꝛ pene. A tionem meã.auribus percipe obſecratio/ gance
quo pꝛimꝰ pſalmꝰ incipit.Dñe ne in furo nem meã. Per hanc ex diuinoꝛum operũ (chte
re tuo arguas me.neq; in ira tua coꝛripi/ conſideratione in dei cõtemplationẽ aſcẽ Möͤmn
as me. Secũdus eſt doloꝛ culpe. Hic dit. Meditatus ſum inquit in omnibus Reft
eſt qͥ in ſecũdo pſalmo optãdo dicit. Bea/⸗ operibus tuis.⁊ in factis manuũ tuaruʒ (goſ
ti quoꝝ remiſſe ſunt iniqᷣtates.⁊ quoꝛum meditabar. Unde tandẽ exultando ↄclu/ eſtfur

. tecta ſunt peccata.Et hũc peccatoꝝ con/ dit. Spiritus tuus bonꝰdeducetme ĩ ter fltu
feſſio ipſoꝝq; remiſſio ſequit᷑. Delictũ me ram rectam⸗ los ergo ſi in hanc terrã ce pe

cõcludendo ait.Filij ſeruoꝝ tuoꝛũ habi/

tibus apparebit

S um inquit cognitũ tibi feci.⁊ iniuſticiam leſtis hieruſalẽ deduci cupim⸗ his ſeptez d,
meã non abſcõdi. Et iteꝝ. Dixi cõfiteboꝛ pnie gradibe aſcẽdere.⁊ in his pſalmis aſ MWMWoric
aduerſum me iniuſticiã meã dño.⁊ tu re/ ſidua deuotõe meditari debem exemplo Aup. grs (fciir
miſiſti impietatẽ peccati mei? Terti / beatiſſimi Auguſtini. de quo legit. ꝙ vlti· orhi
dus eſt ſpes venie. Hanc timoꝛ pᷣcedit.qᷓ ma qua defuncteſt infirmitate. huiuſmo Nicbv
rurſus in tertio pſalmo clamat. Domine dipſalmos de pnĩia quos ſibi iuſſerat ſcri ne di
ne in furoꝛe tuo arguas me.neq; ĩ iratua bi lacens in lecto.cõtra parietẽ poſitos in SBco
coꝛripias me. Et hũc doloꝛ comitat᷑. At/ tuebatur ⁊ legebat ⁊ vbertim ac iugit fle⸗/ NGde.
flictus ſum ⁊ humiliatꝰ ſum nimis.rugie bat. Ideo ebur ſancti doctoꝛis alioꝝq; mc
bam a gemitu coꝛdis mei. Poſt hec vero ſententijs. ſuꝑ pſalmis penitẽtialib⸗ quaſ fins
ſequitur ſpes. Quoniã in te dñe ſperaui. dam oꝛationes ſeu meditatiões deuotas eede
tu exaudies me dñe deus meus HMuar cõponere dignũ duxi. quibo ⁊ ad penitẽti/ *“
tus eſt amo? mũdicie. Hanc nõ hominis am pꝛouocari.⁊ ꝑ pnĩam in dei cõtempla rin
iuſticia. ſed dei miſericoꝛdia efficit. Unnde tionem bumanꝰ animus valeat ꝓmoueri utße
quartꝰ pſalmus ait. Miſerere mei deus Illudta mẽ in exoꝛdio pꝛemittendũ eſt. ꝙ penan
ſm magnã miſericoꝛdiã tuaʒ. Ac deinde licet ſeptemaff ci. quos ſeptẽ gradib ſca ſrape
ſubdit. Ampliꝰlaua me ab iniquitate mea le penitentie appꝛopꝛiauimꝰ. dictis ſeptem i oſ
Etiteꝝ. Coꝛ mundũ crea in me deus. pialmis apte decẽterq; vt oſtẽſum eſt con ſepſ⸗
Duintus gradꝰeſt deſiderium celeſtis ueniant.tamè ſicut dicit Hugo in libello ſin
patrie.pꝛo quo oꝛat quintꝰ pſalmus.Do deoꝛatione Sciendũ eſt hãc pꝛopꝛietatẽ ſrin 4
mine exaudi oꝛõem meã. Pꝛecedit aũt cõ in omnibo pſalmis nõ eſſe.vt per totã ſeri i
temptus p̃ſentis vite. Quia defecerũt in / em vnus affectextendat᷑ſʒ ſepe ex alio af in 1.
quit ſicut fumꝰ dies mei.Etiteruʒ. Dies fectu tranſiũ in alium.ſicut ex affectu timo N
mei ſicut vmbꝛa declinauerũt.et ego ſicut ris in affectum amoꝛis.vel in ſpei affectũ ne
fenum arui.Et hũc comitat᷑ conſideratio vel conſolationis.ſᷣm ꝙ mens oꝛantis di lhe
eternitatis diuine. Tu aũt dñe in eternũ nerſis modis affici ſolet ẽßoc autez qua⸗n. ncl
ꝑmanes ⁊c̃.Et rurſus.Tu autẽ idem ipᷣe liter per ſingulos pſalmos cognoſcatur. N Kil
es. ⁊ anni tui nõ deficient. Et ex his cõſeqᷓ licet non ſit huius oꝑis explanare.tamen bin
tur deſiderium habitatiõis ſuperne.de q quantũ ad pꝛopoſitũ ptinet ſatis ex ſequẽ nn

I

nietnr.
zayin/
nnadiui⸗
Arditni
edanne
nmmüäg,
afunie
wanir
aron
nmluc
S.
nua⸗
üoſr
miüc
wnghi
ganoniti
monnhs
annimun
Nnndoee
unneic
hurtmic.
Me
sNins

ſrnſon
ſein
lgtſo⸗
ord
lrenn
Sdanons
Apennen⸗
Nicütnde
pronen
irmcickg
ligunt
dunslytm
unckcon
culbelo
gopietall
awiiſn

atlio 4

fiamun⸗
orunns N

cautezon-

Go

. *

penitentiali

NMeditatio deuota ſuꝑ pꝛimo pſalmo

d ſſtee future iuder ſeculi.ͥ bonos i

reeeeleſte regnũ tuũ.malos vero ĩ
ignẽ eternũ es miſſurꝰ.Dũ ego reꝰ ⁊ indi/

Inꝰ pctõꝛ hoꝛꝛoꝛẽ fut᷑i iudicij tui ↄſidero.

timẽs ac tremẽs ad te clamare cõpelloꝛ ⁊
dicere. Dñje ne in furoꝛetuo ar uas me.

neq; in ira tua coꝛripias me. Sʒ ve mi/

hi quõ immeſam clemẽtiã tuã ad furoꝛeʒ

quõ infinitã miam tuã ad irã puocare me
rui. Mernui itaq;.⁊ hoc ſpõte ↄfiteoꝛ.alio

quin coactꝰ fateboꝛ. Scio tũ dñe te do/

cente.qꝛ tu ſꝑ idẽ es.iõ tu in varioſa ffectꝰ*
nõ mutabil es. De te q̊z ſcriptũ eſt. Tu ãt
ſſſe vᷣtutũ cũ tranqͥllitate indicas Furis

ergo ſx trã quillei raſceris ſꝑ placatꝰ. HNõ
eſt furoꝛ tuꝰ.nõ eſt ira tua in te ⁊ in tuo af
fectu.ſʒ extra te eſt ⁊ in effectu tuo. YFuroꝛ

tu pena eſt inferni. Ira tua puꝛgatoꝛij pe

na. In inferno quaſi furedo arguis.ĩ puꝛ

gatoꝛio q̃ſi iraſcẽdo coꝛripis.in illo ꝑ iu/

ſticiã arguis inſolubiliter.in iſto ꝑ miam

txoꝛripis ſalubꝛit᷑ Et tñ ab vtroq; opto eri
pi. ab vtroq; deſidero ⁊ peto liberari: di/

cens. Dñe ne in furoꝛe tuo arguas me.⁊c̃

Ssʒʒ quo pacto.qua frõte.q̃ hoc pꝛeſumo

audacia.nõ vtiq; de mea iuſticia ſʒ de tna
mia. J Mißere mei dñe quare Om̃
infirmꝰſum. lõ mee vᷣtutis firmitatẽ.ſʒ
mee vanitatis allego infirmitate. Ego in
firmꝰ.tu medicꝰ.&̊ ſana me dũe bic adhi
beqᷓ tu vis medicamenta. hic vꝛe.hic ſeca
tu tm̃ a furoꝛe tuo ⁊ ira.̊ eſta future vite

pena me libera. Neca te o pie medice fru

ſtra peto vt ſanes me. Om̃ ↄturbata ſũt
oĩa oſſa mea O ſſa loquoꝛ nõ coꝛpis ſed

aie. Oſſa ale mee vires ſunt aie mee. qꝛ ſiẽ
in oſſibacoꝛpꝑis.ſic in viriba anime cõſiſtit

foꝛtitudo. ires aĩe mee.memoꝛia.ĩtelli

gẽtia ⁊ volũtas. In qͥb dũ ſane ſũt ſancte

trinitatꝭ va imago eſt ⁊ ſilitudo. Sʒ heu

me qm ꝑ pctm̃ infirme facte ſũt. Jõ ↄtur

gte. B eſt intra ſe.⁊z ſe inuicẽoturbate ſũt
Et iõ gia mea turbata ẽ valde.QOꝛ ; nõ
mogdicũ.ſʒ valde ↄturbata eſt aia mea.qꝛ
valde infirmata ẽ oĩs foꝛtitudo ſua. Duʒ
tibi moꝛbũ meũ detego.dũ medico egri/
. fnlnis magnitudinẽ oñdo:oꝛo vt ſanes.

Si u dne vſq;. Uſaueq dñe ſanitatẽ

differs. Nõ eſt dilatio iſta crudelitas tua
ſed iõ differs. vt dũ din luctari ꝑmittꝭ cũ
vicijs.exh̊ ꝑſuadeas aĩe mee.in qᷓ̃ mala ſe
pcipitauit.⁊ vt ide cautioꝛ ſit. Nã ex diffi
cultate ⁊ dilatõe ſanatõis fit diligẽtioꝛ cu

ſtodia recepte ſanitatꝭ/Ul iõ mibi ꝑfectã

differs curatõʒ. qꝛ ĩpfectã tibi offero oꝛa/
tionẽ. Nã bic nõdũ tã ꝑfecteoꝛo.vt audi/
re merear.adhuc te loquẽte dicã. ecceaſ/
ſum. Quare h.qꝛ nõ ſatꝭ pfecte aiam meã
ↄuerto ad te.ſʒ nec q̊ poſſum.niſi tu ſup/
pleas imꝑfectũ meũ Jõ Cõuertere dñe
eripeaiaʒ meã .h̊ eſt fac mead te pfecte
ↄuerti.Duꝝ em ⁊ laboꝛioſuʒ ẽ mihi ad ſe
renitatẽ ⁊ trãquillitatẽ diuĩe lucꝭ a terre/
naꝝ cupiditatũ caligine retoꝛq̃ri. Eripe
aiam meã pctis ſcʒ ligatã.⁊ ĩ ſua ↄuerſi/
one hoſtibo mult ipeditã ⁊ oppꝛeſſaʒ tãc;
inherenteʒ ꝑplexitatibo hꝰ ſeculi.⁊ ſpinas
quaſdã dilacerãtiũ deſiderioꝝ in ipᷣa con
uerſiõe patientẽ. Ab his q̊ʒ mał eripiens.
Saluũ me facꝓpt᷑ miam tuã nõ ꝓpr iu/

ſticiã meã.qꝛ pctis ⁊ demeritꝭ meis iuſta

debet dãnatio.ſʒ ꝓp miam tnã.ꝑ quã con

uerſis a te pia ꝓmittit᷑ ſaluatio.te dicente.
Kõuertimini ad me.⁊ ego ↄuertar ad vof

Tu &Q auerſus eras ⁊ quẽ mihi auerſuz
mea fecerat auerſio:ↄuertere ad me.qͥ ad
teↄuerſus ſum.⁊ ſi paruʒ ↄuerſus.fac me

ↄuerti ꝑfecti.⁊ ſic Cõuertere dñea vin/

dicta tua ⁊ eripe aiam meã.nõ ſolũ a pñti
malicia.ſʒ ſaluũ me fac etiã a future moꝛ
tis miſeria. Qm̃ nõ eſt ĩ moꝛte qͥ memoꝛ

ſit tui. ĩ inferno at qͥs ↄfitebit᷑ tibi O pijſ
ſime dſe non ĩmerito h̊ feſtino mihi pctã
dimitti.qm̃ pꝰmoꝛtẽ vł ĩ inferno ñ erit me

moꝛia tui aut ↄfeſſio pcti.q̃ ſeʒ vtilł ſit ad
veniã.qꝛ nũc ẽ tꝑsↄuerſiõiſ.ſʒ cũ hec vita
trãſierit.tꝑs erit retributõis. Ut & ab illa

et na moꝛte.vt ab illa inferni danatione ꝑ
pniĩaʒ liberer Qaboꝛaui ĩ gemitu meo. la

uabo ꝑ ſin.noc.lec.meũ.lacri.me.ſtra.me.
rigabo ·O felix ðd qͥhas pnie erũnas p
tot noctes vtilit᷑ ſuſtinuit.ve mihi miſo qͥ
has vna vix hoꝛa ſuſtiere valeo.aut ñ vo

lo. ⁊ ſi qñʒ velle mihi adiacʒ.qꝛ tñ ip fecte
volo ꝑficere ñ iueĩo TCu & dñe da mihivel

le. da mihi ꝑficere.da mihi laboꝛareñ ſo/

lũ ĩ gẽitu coꝛdꝭ ſʒ lauare lectũ meũ lacris
coꝛꝑiſ.nec lauare ſolũ exciꝰ ſeu ſuꝑficietẽꝰ

ſʒ et rigarũtriſecꝰ vt ffletꝰmeꝰn ſolũ ad exti
oꝛa coꝛꝑ ſʒ ad coꝛdꝭ itia ꝑueĩat ibiʒ pãeat

CXractatus

MHec ſolũ dñe peto lauari.aut lacrimis ri
gari lectũ vel ſtratũ meũ coꝛꝑale.ſʒ etiam
ſpũale.ſ.interioꝛisↄſciẽtie.⁊ hoc ꝑ ſingu/
las noctes.i.ꝑ ſingula peccata ex ea oꝛien
tia. Oꝛiunĩ quippe mihi alternatim dies
ac noctes. Hoctes patioꝛ.cũ carne ſeruio
legi peccati. Dies ſentio.cũ mẽte ſeruio le
gi dei. O vtinã fugatis noctibo peccatoꝝ
7 abiectis tenebꝛis vicioꝝ.oꝛiant᷑ mihi et
illuceſcãt clariꝰ dies vᷣtutũ ⁊ lumĩa graꝝ.
Sed heu me miſeꝝ. qꝛ turbat eſta furo
reoculꝰ meus Heu heu ⁊ iteꝝ heu.quia
ocułꝰ mentis mee vix põt ad oꝛtum diei ⁊
ſpũalis lumĩs ↄſurgere.⁊ hoc.qꝛ turbatꝰ
eſt a furoꝛe. Nec ſolũ a furoꝛe tuo diuino
tam futuro quẽ timeo.qᷓ; pñti quẽ ſentio.

ſed etiã a furoꝛe meo ꝓpꝛio quẽ gemo PHoc

eſt a furioſa ↄcupiſcẽtia mea a pᷣmo parẽ/
te tranſfuſa.pꝑ quã qᷓ;diu ſum in hac miſe/
rabili vita.licet nõ totaliter extinciꝰ.tamẽ
multipliciter turbatꝰeſt oculꝰ.Et merito
quia inueteraui inter om̃s inimicos me
os !ſ.inter oĩa vicia mea ⁊ peccata mea.
que vᷣe inimici mei ſunt duʒ me ab amoꝛe
diuino ſeparãt ⁊ auertũt. Inter q̃ inue
raui dũ ꝑ ĩueteratã ↄſuetudinẽ meeis ſt
iectum eẽ ↄſenſi. Sed tu dñe pijſſime pꝰ
laboꝛẽ ⁊ gemitũ.pꝰ imbꝛes creberrimos
lacrimaꝝ.da mihi ↄſolatõis tue auxiliuʒ
vt dicere valeã. Diſcedite a me o.qͥ ope.
iniqͥ. qm exaudiuit dñs vocẽ fletus mei.
Da mihi optare ab oꝑarijs iniqᷣtatꝭ ſeꝑa/
ri.nõ ſolũ loco ſʒ aĩo.in quoꝝ peccaui cõ/
ſoꝛtio.vt ſic ⁊ tua ĩ me correptio.⁊ mea in
te ↄſolatio ĩnoteſcat.vt ſic ſpũs meꝰ ſenti/
at. qm̃ vocẽ fletus mei exaudiſti. Da mihi
dñe vt iteꝝ atq; iteꝝ exultãs dicã Exau/

diuit dũs depᷣcationẽ meã dñs oꝛõeʒ me/

am ſuſcepit Depcatiõem meã ꝑ depoſiti
onẽ peccatoꝝ.⁊ oꝛõem meã ꝓ virtutibus
adipiſcẽdis Sʒ nõ ſolũ dñe da mihi ex/
audiri ꝓ me.nõ ſolũ ꝓ mea ſʒ etiã ꝓ meoꝝ

ꝓximoꝝ ſalute. NHec ſolũ ꝓ amicoꝝ meoꝛũ

ſʒ etiã ꝓ inimicoꝝ ↄuerſione.vt exẽplo vi
ri ꝑfecti dicã cũ ſeruo tuo dauid l.Erube
ſcant ⁊ↄturbent᷑ vehemet᷑ oẽs iimicimei
Erubeſcãt exẽplo meo de actibo ſuis mal

⁊ ↄturbent᷑ terroꝛe iudicij ad pniam.nõ le

uiter ſʒ vehemẽter. cũ gemitu foꝛti. vt ſic.

cõuertant ⁊ erubeſcãt Ine
ↄuerſio ſua ⁊ erubeſcẽtia pnĩe ſue differa

tur dãnabiliter. Quia niſi in pñti vita ſic

interitus

ↄuertant᷑ ⁊ erubeſcãt ſʒ potiꝰ: vt ab iniqͥs
fieri ſolet. penitẽtes irrideãt.⁊ ſuis irriſio

nibo infirmos erubeſcere faciãt. tandeʒ in

finali iudicio erubeſcẽt.⁊ erubeſcẽtes di/
cent. Hi ſunt q̊s aliqñ habuimꝰ ĩ deriſuʒ
Nos inſenſati vitã illoꝝ eſtimabamꝰinſa
niam.ecce quõ cõputati ſuntint᷑ filios dei

? inter ſanctos ſoꝛs illoꝝ eſt. Quid nobii-

ꝓfuit ſuꝑbia.aut qͥd diuitiaꝝ iactaãtia ↄtu
lit nobis. Tũc ̊ ↄuertent᷑ ⁊ erubeſcẽt.ſed

erit hec ↄnerſio ⁊ erubeſcẽtia ad dãnabi/

lem ↄfuſionẽ.qꝛ habere noluerũt pnĩam
ſalutarẽ. Et hec oĩa fiẽt valde velocit᷑.qͥa
qñ minꝰ de iudicio ſperauerint ⁊ dixerint
pax⁊ ſecuritas.tũc repentinꝰ ſuperueniet

Meditatio deuota ſuꝑ ſecũdo pſalmo

penitẽtiali.ſ. Beati quoꝝ .
DOmine ieſu chꝛi
d ſte q culpa offenderꝭ ⁊ penitẽtia
placaris. Tu magiſter optime.
qͥ interoꝰ docẽs illuminatoꝛ es coꝛdiũDa
mihi intellectũ. da excecato coꝛdi meo et
tenebꝛoſo intellectui meo lumẽ tuũ.q̊ͥ cul
pabilẽ offenſam plene ⁊ ꝑfecte valeam co
gnoſcere. Da mihi culpa meã.offenſamq;
tuã taliter cognoſcẽdo dolere vt eã digne
ris miſericoꝛditer ignoſcẽdo delere. Da
mihi vt de illoꝝ ſim numero de boꝑ ꝓ
phetã tuũ ðꝛ. Beati quoꝝ remiſſe ſüt in
iquitates.⁊ quoꝝ tecta ſunt pctã. O me
beatũ.ſi a te dũe remiſſe ſint iitates mee.
ita vt mihi dones indulgẽtiam ex gra tua
cui debes vindictã ex culpa mea. vt mihi
dones indebitã grazʒ.cui iuſte reddere po
tes debitã penã O igit᷑ me beatũ.ſi tecta
ſint pctã mea. Quõ tecta. Hõ ita tãq; i me
ſint vt viuãt.nõ ita tãqᷓ; in me abſcondita

maneãt. ſʒ ita deleta vt tu deꝰ ea nõ vide c V⸗

as.i.nõ eternalit᷑unias.Te em̃ ꝑctã vi
dere qͥd aliud eſt q; pctã punire.Siẽ ſcri
ptum eſt. Auerte faciẽ tuã a peccatꝭ meis
Tu gů̊ ea pctã nõ vides.ſed ab eis faciem
auertis.q̃ nõ animaduertis.i.ꝗ nõ punis
Tu ea ñ agnoſcꝭ.qͥb ignoſcꝭ Lu ea tegis
pꝑgraʒ. q̃ ñ iputaſ ad penã J0õ recte ſubdit
Beat? vir cui nõ imputabit dũs petm̃
Sʒ cui nõ imputat.Certe ei nõ imputat
ſz ignoſcit.qͥ pctm̃ ſuũ agnoſcit.⁊ agnitũ
nõ defendit.ſʒ ↄfitẽdo coꝛrigit.nec meri/

tum ſuũ ſibi:iʒ gre dei attribuit.de q̊ ðꝛ.

☚α

PNX&

hßin⸗ ſc

hae
ſeae
ͤoꝛe
ſeßdic
lis erat
piine
laculq
rumn.
teriorfe
dicedo
fitop.)
chiſſen
men.
orma
Ni
Clam
med:
Lice
n
pPem
6lE
Con⸗
mend
geni⸗
chhoaſt
neogh
fhenta!
eumna
lertede
ſof

ſicrö
arun
dech!
N
mm
mei.
no/
eregt.

nbnie
Usmio
imigin
a,
Widetg
benan
Nflide
Cntr
idon
nacn
dünbe
riüpninm
Nctq
mirin
monci

ilohin

cht
grenii
neropene
Scdide
d noe
minia
zeme
iaftyhing
minpr
le.
r
eſcin
Oe
uraen.
naßran
na nnbi
encegro
i Atn
ntöin
edi .
inef,
Sii
rat nnes
nuons
Lare
jagtſd
ienci,
önnten
hli
ut

qꝛ ſe accuſat cũ ſit peccatoꝛ.⁊ coꝛde tenet
gð oꝛe fatet᷑. Dolꝰ em̃ eſt ſi qͥs pctõꝛ iuſtũ

ſuper ſeptem pſalmos penitentiales

Mec eſt in ſpũ eiꝰ dolꝰ ſʒ nec in oꝛe eius

ſe pᷣdicet.qͥ vero ſe accuſat dolo caret.Ta

lis erat publicanꝰille hũilis qͥ dicebat. ðꝰ
ppitius eſto mihipctõꝛi. Uñ ſequit᷑. Om̃

tacui inue.oſſa mea dũ cla.to.die. . Qm̃
tacuiqð nõ erat tacendũ.ſ.ↄfeſſionẽ pctõ
rum. Inueterauerũt oſſa mea.i.defecitĩ/
terioꝛ foꝛtitudo mea Dũ clamarẽ tota die
dicẽdo qð nõ erat dicendũ.ſ.iactantiã me

ritoꝝ. Ecõtra vo ſi clamaſſem pctã. et ta/
cuiſſem merita. robuſta ⁊ firma fieret vᷣtꝰ

mea.Tacui ̊ ⁊ clamaui. Tacui peccata.

clamaui merita. Tacui vñ ꝓficerẽ. clama
ui vñ deficerẽ. Tacui de pctis ↄfeſſioneʒ

clamaui de meritis pᷣſumptiõem. Sana

mẽbꝛa medico oñdebã.vulnerata tegebã

Tideo nõ fui ſanat.ſʒ inueteratꝰ.Hoc eſt
In pctõꝝ meoꝝ vetuſtate remãſi.qꝛ ꝑ cul

pe mee ↄfeſſionẽ.gr̃e tue nouitatẽ nõ q̃ſi/

Epna

ui. Et ideo Om̃ die ac nocte grauata eſt

ſuꝑ me manꝰtua.ↄuerſus ſum in erumna
mea du ↄfigit᷑ ſpina O dñe. o piemedice
qͥ etiã ꝑcutiẽdo ſanaſ.qꝛ manꝰtua.i.vindi
cta.a ſſidue die ac nocte granata eſt ſuper
me ad humiliandũ me ſuꝑbũ pctã tacẽtẽ.

merita iactantẽ.iõ tandẽ ↄuerſus ſum in

erumna mea.in miſeria mea. Hoc eſt Cõ
uertẽdo ad meipᷣm cognoui me miſerum

E Aligit᷑ ſpina.i.dũ cõpungit᷑ ↄſcia mea
SDic em ſpina doꝛſi hoĩem ſurſum erigit.

ſic rõ vel ↄſcĩa ſpũm pᷣus ad terrena cur/
uatum ad ſuꝑna reſurgẽtẽ dirigit. Hac &
de culpa ſua cõpunctꝰpctõꝛ humiliatꝰ ait
Delictũ meũ cognitũ tibi feci.⁊ iniuſtici

meã nõ abſcõdi Merito qͥdẽ delictũ

meũ.qꝛ faciẽda obmiſi ⁊ iniuſticiã meãõ⸗

q;ꝛ nõ faciẽda cõmiſi.tibi ↄfitédo aperui⁊
Detegi.operui vt oꝑires.detexi vt tegeres

Uñ ſequi:. Dixiofiteboꝛ aduerſum meĩ

iuſticia mea dño.⁊ tu remiſiſti ĩpietatem

pcti mei O magna vtilitas ↄfeſſõis pec

qꝛ qð peto h̊ meũ eſt.qð aũt a pctõ reſur/

cati.maxima q̊ʒ benignitas miſerãtis dei
qꝛ ad ſolũ ↄfitendi ꝓpoſitũ remittit pctm̃.
nõ em̃ dixi ↄfiteoꝛ.ſʒ dixiↄfiteboꝛ.i ꝓpoſui
ↄfiteri iniuſticiã meã aduerſum me.meip
ſum ⁊ nõ aliũ accuſando.⁊ ſtatim tu ⁊ nõ
aliꝰremiſiſti ĩpietatẽ peccati mei.⁊ bñ mei

go hoc tuũ eſt Abſit ;a me vt imputẽ pec

catum meũ tibi.⁊ dicã.̊ deꝰ voluit. h fa⸗

tum hoc ſtellaꝝ ↄſtellatio mihi fecit. Nõ
eſt hoc ↄfiteri iniuſticiã meã aduerſũ me.
ſed aduerſum te.⁊ te ſumme bonũ de ma/
licia accuſare Dicã & potiꝰ. Dñe miſere/
re mei.ſana aĩam meã qꝛ peccaui tibi. Et
ne puter᷑ remiſſionẽ peccati ꝑuũ dei eẽ do
num.ſʒ taqᷓ; magnũ deuot pᷣcibo expoſcẽ
dum:ſtatim ſubiungit᷑. Pꝛo hac oꝛabit
ad te oĩs ſanctꝰ in tpe opoꝛtuno Ois em̃
ſanctꝰ. hᷣ eſt ꝑ peccati remiſſionẽ ſanctifica
tus ꝓ hac remiſſione oꝛabit ad te. qͥa oĩs

ſanct? aueli⸗ gre ⁊ gratuite remiſſio
1

nis tue Sʒ qñ oꝛabit. In tꝑe opoꝛtuno.
hoc eſt in tꝑe vite moꝛtal.in q̃ eſt opoꝛtu/
num tꝑs remiſſiõis.qꝛ poſt eã erit tꝑs re/
tributiõis. Uel in tꝑe opoꝛtuno.hᷣ tẽ/
poꝛegreꝑ xpᷣm reuelate.De q̃ ait apoſto/
lus. Qñ venit plenitudo tꝑis.miſit deꝰ fi
lium ſuũ factũ ſub lege.vt eos qͥ ſub lege
erãt redimeret. Sʒ licet ois ſanctc' in tꝑe
opoꝛtuno oꝛet. erũtũ in dilunio aq̃rũ
multaꝝ ad eũ nõ appꝛoximabũt.Nõ enim
eripit oꝛõ ſanctoꝝ eos qͥ ꝑ obſtinata ↄſue/

tudinẽ obſoꝛbent᷑ in diluuio aquaꝝ mul

taꝝ Hoc eſt in multitudine effluentium
carnaliſi deliciaꝝ.ſicẽ voluptuoſi.vel ĩ mł
tiplicitate variaꝝ doctrinaꝝ ſiẽ phi.vł in
multiplicitate diuerſoꝝ erroꝝ ſiẽ heretici
vel ĩ vanitate fataliũ ſuꝑſtitionũ.ſic aſtro
nomi.qͥ oĩa fatali neceſſitati.ant foꝛtune
celeſti attribuũt.vel in numeroſitate ceri/
monialium obſᷣnantiaꝝ.ſicut iudei qͥ an/
tiquis obſeruãtijs carnaliter intellectis.
ſalutẽ aſcribũt. Hi inq; omnes qͥ ſunt in
hmõi ꝓfundo diluuio quaꝝ multaꝝ.ad
eũ nõ apꝛoximabũt.qm̃ he aque diuerſe
ſunt ⁊ amare.⁊ a fonte vere ⁊ dulcis aque
hoc eſt a xpᷣo qͥ fons eſt pure veritatis re/
mote Quid g facturꝰ ſum dñe vt effugiaʒ
ab hoc tã ꝑiculoſo diluuio aqꝝ multarũ.

⁊ appꝛoximẽad te.Certe ſcio te docẽte.q;

ꝓee eſt dñs oĩbo inuocãtibo eũ in veritate.
Jõ inuocabo te.nõ ſolũ in voce coꝛꝑis ſʒ

in veritate coxdis.̊ eſt in ꝰa deuotõe coꝛ

dis ſe humiliãtis.⁊ nihil deſe pᷣſumentis
7 nil ſue potẽtie ſuꝑbe tribuẽtis ⁊ dicam.

Tu es reſfugiũ meũ a tribulatõe q̃ circũ

dedit me Tu ſolꝰ⁊ nõ alies mihi refugi

um a tribulatõe huiꝰ ſeculi.qᷓ vndiq; cir/
cũdedit me.Tu ̊ exultatio mea erue me

a circũdantib me . Oñde mihi viã q eri
piar a diluuio aquaꝝ multaꝝ.⁊ a Eiculo

circũdantiũ me maloꝝ.Jã vᷣo dñe qͥ non
Deſeris ſperãtes ĩ te iã qꝛ in te ſpero.et in
hac ſpe gaudeo a te ↄſolatꝰ audio te dicen
tem. Intellectü tibi dabo ⁊ inſtruam te.
in via hac q̊ gradieris. Ne aberres a via
dei. ⁊ ne qͥs noceat tibi. firmabo ſuper te
culos meos yt in via dirigã ocłos tuoſ
Sic ̊ dato mibi intellectu.ipᷣoq; a te in/
ſtructo ⁊ in te firmato.ↄuertã me humiliſ
ad ſuꝑbos ⁊ obſtinatos.⁊ erudit ad ſtoli
dos ⁊ ignaros.⁊ dicaʒ. Nolite fieri ſicut
equus ⁊ muł qb non eſt intelleci·. Per
equũ ſignant᷑ ſuꝑbi erecta ceruice ſua pec
cata defendẽtes. Per mulũ ſtolidi q̃libet

Hñmine ieſu chꝛi

ſte cui nunq; ſine ſpe venie ſupli

catur.cũ plura duabo poꝛibo pſal

mis de timoꝛe pene ac doloꝛe culpe collo

quẽdo pᷣdiximꝰ.⁊ nũc aliq̃ ð ſpe venie tibi
ſupplicãdo loqͥ ꝓpoſuerim.ſꝑ tñ ad poꝛa re
laboꝛ.⁊ pene timoꝛe ac culpe doloꝛe ꝑter/

ritus tibi iteꝝ repetere cõpelloꝛ Dñenei

furoꝛe tuo arguas me.neq; in ira tua coꝛ/
ripias me Ego ſiquidẽ de peccatis peni
tens pcti ↄſcius ⁊ iñ grauit afflictꝰ. ego ĩ
malis poſit?.peioꝛa times ⁊ inde lugens.

multis modis crucioꝛ.ſed cruciatus gra

peccatoꝝ onera ſine diſcretõe poꝛtantes.

Hi ergo ſi nõ coꝛrigant᷑.ſqʒ velint fieri bꝛu
tis animalibo ſiles qͥb nõ eſt intellectꝰ.tu
dñe In chamo ⁊ freno eoꝝ cõ/

ſtringe.q nõ apꝛoximãtad te Siem̃ nõ

7

coꝛrigant᷑ ⁊ apoximẽt ad te ꝑ pniam. di/
gnum eſt vt coꝛrigant᷑ ⁊ ↄſtringant᷑ a teꝑ
penã. Jõ equꝰ freno ⁊ mulꝰ chamo arceã
tur.i.q maioꝛi ⁊ minoꝛi tribulatõne iuxta
culpe exigentiã cõſtringant᷑. Si vᷣo freno
nõ doment᷑ ⁊ chamo.reſtat vt durioꝛi fla

gello caſtigent. Jõ ſequit Dulla flagel
i dercgterg in pñti vita parit᷑: futura

te amplectoꝛ tanqᷓ; minoꝛes meis demeri
tis.mecũ pie actũ reputãſ.ſi ꝑ eos liberer
a penis cternie eideoc ſuwer oꝛo.vt tu
dñe grguas ⁊ coꝛri
in ira.ſed in pietate ⁊ mĩa.ita vt pena mea

ſit nõ ab ira ad eternã vltionẽ.ſʒ a mĩa ad

ſperantẽ aut in dio mĩa circũdabit nec
immerito in tua mia ſperantẽ.⁊ nõ in ſua

humana iuſticia ↄfidentẽ circũdabit.id ẽ

circũquaq; vallabit dei mĩa.ne aliqua ex
ꝑte ſibi noceat dyaboli malicia. Magna

ergo dñe. magna eſt leticia.magna exulta

tio.magna gloꝛia ſperãtibo in te. Jõ ðꝛ eiſ
Letamini in dño ⁊ exultate inſti⁊ gloꝛi/

amini omes recti coꝛde Qui ſunt hi iuſti
⁊ recti coꝛde.Hi ſunt qͥ nõ in ſe.ſed in dño

ſperãt.nec ſue ſʒ diuĩe volũtati ſeꝰfoꝛmãt

ſicut xpᷣs docuit dicẽs.nõ ſicego volo.ſed
ſicut tu vis.in capite oñdẽs qð futuꝝ eſſe
debebat in mẽbꝛis. Hi ergo nõ in ſe. ſʒ in

dño letant᷑ exultãt ⁊ gloꝛiant᷑.¶etant᷑ ſiqͥ
dem tacita ſuauitate gaudẽtes.⁊ exultant
ↄcitati animi gaudio feruẽtes.gloꝛiantur

feruoꝛe charitatꝭ.extra ſe in deũ tranſeun
tes. O vtinam dñe vtinã ſic detur michi.

non in me ſedin te letari. exultare.⁊ gloꝛi/
ari. vt ſic hu militer capiti me confoꝛmãs

veraciter efficiar membꝛũ xpᷣi.

penitẽtiali Dñe ne in.

„

Deditatio deuota ſuꝑ tertio pſalmo me
—“ me

piã coꝛrectiõem Sufficiãt tibi dñe mala
que patioꝛ ĩ hac pñti vita.ne ĩ futura infli

gas peioꝛa Qm ſagitte tueinſixe ſüũt mi
bhi Sagitte tue ſunt vindicte tue.ſ.dola ouie

res coꝛꝑis ⁊ aĩe.qꝛ ſicut ſagitte intẽdũtur

⁊ deinde infigũtur.ita vindicte tue intru/

ſe fuerũt ĩ ada ꝓpter inobediẽtiã ⁊ inde no
bis infixe ſunt ꝓpter oꝛiginalẽ culpã ⁊ pe/

nam multiplicẽ. Jpᷣe em̃ hꝰ tot miſerie

fuit oꝛigo.nos ꝓpago. Sʒ ve mihi quia ſa
gitte tue nõ ad modicũ tꝑs.nec ad vnicuʒ
vulnꝰ infixe ſunt.ſʒ diu ⁊ vſq; in finẽ ſecu⸗
li manẽt.⁊ multꝭ modis in coꝛꝑe ⁊ anima
vulnerãt.Et ſic ĩ ſagittis meis ↄfirmaſti
ſuꝑ me manũ tnã ..i.vindictã tuam quaʒ
chdoloꝛ eouſq; ↄfirmaſti ſuꝑme vt poſ/
ſim dicere. Nõ eſt ſanitas in carne mena
facie ire tue Poꝛꝛo em̃ moꝛtale coꝛpꝰtot
miſerijs ſubditũ.qdð etiã cñ ſanũ ðꝛ nõ vᷣe
ſanũ e A. leuiter ledit᷑⁊ ſepiꝰ grauit᷑ infix
matur.

nis mee. facie ire tue.i.ab inſtatia vindi⸗/
cte in adã inchoate oꝛiginalit. Quid pła.
6 eſt bo meis . hoc eſt in interi

ꝛib viribo meis.ſʒ eſt ↄtinua pugna abi⸗
firmitate ⁊ rebelliõe carnis.⁊ hoc a facie

ctõꝝ meoꝝ qꝛ hꝰ miſerie mee cauſa non
id culpa ſʒ ſimul cauſa ſunt

actualia pctã mea. Uñ merito ſequitur.

Quia em̃ inie

—
—

ipias me.nõ in furoꝛe

ſt aũt hec multiplex miſeria car

Om in iqͥtates mee ſuꝑgreſſe ſunt caput
men. 2 ſicut onꝰ graue grauate ſunt ſuper

neeit
herunt
um löt
penar.
rl P
tates m
ate ſun
(topm
ucftcl
düum
aeint
mdle
Etideo
6Zmuln
N 4
feno)

crexer
zusſa
morte
Hoce
huby
niens
bam. 7

uen
Num
qnn noa
ſlitem
ſoniee
otſent
Dboa
mltnſ
ol
ſieme
gieinf
ita n
Plen⸗
is lln
lglltgti
IJyleli
poieme

ectbe
Nerng
eggen

c

ieſe
aledlo
Nedeneth
fitäunr
bre/
uc,
arahen
ic
ulger.
wnsg
Nadnei
miben
Naronun
nönfuwel
Nyeune
ſi nun
dbidienn
ifuamu
ninſrn.

riniiinr
Zuuim
ſtutepo
ie
Ymie
iaginſs

1

unm. i tu dñe aggrauaſti me graui onere delich
penaꝝ.ſʒ hoc dñe nõ tibi ſy mihi imputo
Aꝛ Putruerũt ⁊ coꝛrupte ſunt cicatriceſ

di iam penm in actij pduxi.ꝛ boc totuʒ a

maeeg facie inſipi mniqui/
lates mee ſuꝑgreſſe ſunt caput meũ.⁊ gra

ſuper ſeptem pſalmos penitentiales

mee.i. rectã rõem ſuꝑgreſſeſunt. ⁊ eleua/
uerunt caput meũ ſuꝑbũ ↄtra te deũ me/

„

pieétie mee Jõ em̃ iniqui/

uate ſuꝑ me.qꝛ cicatrices mee.i.plage pec

catoꝝ meoꝝ pue pꝑ baptiſmũ ſanate. pu/

truer̃t cũ ia peccato ↄſenſi.⁊ coꝛrupteſi ut

fcie inſipietie mee.qꝛ ſtulte gram baptiſ
malẽ ꝑdidi.nec eiꝰ viribo ſapiẽter vſus fui

H Et ideol Diſer factꝰſum nõ vna ſolum
G6 multiplici miſeria afflictꝰ?z curuatus

erexeris in hac miſeria.⁊ ĩ curnitate mãſu

rus ſum.⁊ hoc vſq; in finẽ id eſt.vſq; ad
moꝛtem ⁊ tota die ↄtriſtatꝰ igrediebar .
Hoc eſt tota vita in hac manens miſeria.
hui vite viã gradiẽs ambulabã.nõ inue /

niens ſabbatũ.i.metis requiẽ quã opta/
bam. Nec miꝝ QOm̃ lum

Uluſioniba.?n eſt ſanuas incarnemea .

deu me miſeꝝ nõ imerito ſum ↄtriſtatus
qm nõ ſolũ nõ eſt ſanitas ĩ carne mea.nõ

ſoluũ temptatſum ab infimitatibo ⁊ rebel
lionibo carnis.ſʒ etiã lumbi mei.i.carnali

tas ⁊ ſenſualitas mea verãtur illuſionibꝰ

ypabolicis. nec ſolũ pecco ꝑ carnis infir⸗

mitateẽ.ſʒ ꝑ dyaboli fatigatòem.Quid pła

——

Nõ ſolũ lumbi carnis mee. etiam vires

. aĩe infinite ſũt.q̃ aliquãdo vix oꝛare ſinũt

⁊ ita nõ eſt in toto hoĩe vñ plena ſit leticia

plenũ coꝛdis ſabbatũ.plena reqͥes. donec

poꝛe moꝛtis hꝰ. Et iõ nõ immerito affli/

miſerijs.⁊ iñ humiliatꝰ ſum ni

aiĩda illuſionibo exuat᷑.⁊ coꝛpꝰſanitate ĩmoꝛ

talitatis induat᷑ Pꝛopterea clamat apłs
Infelix ego homo.qͥs me liberabit de coꝛ

1

pe qꝛ pᷣus ſuꝑb eram nimis.⁊ ꝓpterea ru

giebama gemitn coꝛdis mei Gemitꝰcoꝛ

de. rugitꝰ voce fieri ſolet. ego vero ñ vo/

S cmitte⸗

ce ſʒ gemitu rugiebã.i.cuʒ magno deſide/

rio aieↄſolatiõem qu erebã.nõ in ᷣba oꝛiſ
mei. ſed in gemitũ coꝛdis ꝓꝛumpens.Eſt
eim̃ gemitꝰ coꝛdis ⁊ gemitꝰ carnis.O mĩis
gemit q de exterioꝛibo eſt: carnis eſt. qͥ vᷣo
p ſabbato.i ſpũali requie.quã caro non

⁊ nõꝓ terrenis ſʒp celeſtib Sit ergo dñe

miſeria akflie unatus qui es lumẽ veꝝ. qð ill
Adeo deiectad terrena. vt me erige
re nõ valeam ad ſuꝑna.Et niſi tu dñe me

coꝛꝑe ſimul ⁊ aĩa.pᷣfatꝭ vexatuſ

obtinet: coꝛd is eſt. Etqꝛ hũc gemitũ non

homo nouit ſed deꝰ. Jö Dñe añ te omne

eſideriũ men. me ate non eſt
it?. qꝛ pius eſt

*

deſideriũ meũ añ te.i.tibi gratũ ⁊ accepta
bile. audi ⁊ etaudi deſideriũ meũ cum ge
mitu meo.accelera dñe ⁊ exaudi cito.qͥa
Ko: menſoturbatũ eſt z pauoꝛeac ter/
roꝛe ↄcuſſum.⁊ hoc iõ.qꝛ:l dereliqͥt me v/
tus mea ſed virtilla quã habui añ petm̃
ſi em hec mãſiſſet nihil timeret. Sed cur
hec dereliqͥᷣt. qꝛ etiã reliqͥt me. lume ocu/

loꝝ meoꝝ. ⁊ ipᷣm ñ eſt mecũ qꝛ tu deꝰme⸗

umiĩat oẽm hoĩem
veniẽtem ĩ hũc mũdum.tcu qͥ es ſpiritua/
le lumẽ oculoꝝ meoꝝ ĩtellectualium.ñ es
mecũ ꝑ gram.ſʒ dereliqͥſti me ꝓpter culpã
meã. Dʒ qcten dñe tibi ↄfeſſus ſum ma/
la que ĩteriꝰ patioꝛ.nũc aũt plãgo ea qͥbui
exteri crucioꝛ. Hã amici mei? pꝛorximi

mei aduerſum me awpꝛopinquerũt ⁊ ſtete

rũt Hi qͥ mihi eſſe debuerãt ad Pumanũ

ſolatiũ.ſũt mihi ad cumulũ paſſionũ Et

gqui iut᷑ta me erãt tãq; amici ⁊ pxrimi. ꝗ

loge ſteterüt taq; hoſtes ⁊ aduerſarij.Et

merito receſſerũt a me.qꝛ peccãdo receſſi

a te. Merito ꝑdidi humanã amiciciã. qͥa
ꝑdidi diuinã gram. Hõ ſolũ crucioꝛ a ꝑſe

0 irnis me dãnatiõem.vim mihi faciũt ꝑ malignam
ale mee replẽtur illuſionim Illuſiões ei

tẽptatiõʒ.⁊ nõ ſolũ ꝑ ſeipos.ſʒ ꝑ miſtros
ſuos de quibo ðꝛ. Et qui iquirebãt mala
mihi locuti ſũt vanitateſ.⁊ dolos tota die
meditabãtar Hiqͥ amici ⁊ pximi eſſe de
buerãt iquirebãt mala mihi.meditãdo õ

me doloſa.⁊ vana loquũtur.i.falſa ⁊ de/

ceptoꝛia vᷣba. Tales aũt doloſi ⁊ mẽdoſi

miſterium exercẽt dyaboli.qͥ pater eſt mẽ
dacij. Ecce& quibo malis crucioꝛ. et his
tñ quia maioꝛa meruiſſe fateoꝛ.iõ ĩiurias
⁊ opobꝛia ſine murmuratiõe patioꝛ. Et

Hoc eſt qdð ſequit. Eg

o aũt tãq; ſurdus ñ
udieba. ſicut mut: no aperies os ſuii .
Nihil ad oppꝛobꝛia rñdebam ⁊ factꝰſum

ſicut homo ñ andiẽes ⁊ nõ habẽs ĩ oꝛe ſuo

redargutões qꝛ arguẽtes me ñ reda rgu/

ebam.ſʒ redargutões patiẽt ferebã. Sed

.

quare hec oĩa tã patiẽter ſuſtinui Qm̃ ĩ

te dñe ſperaui Oõ pꝛopr te patient ſacki⸗

nui mala.qm̃ nõ in meſʒ in te ſperaui bo

na.2 qꝛ ꝑ patiam pene ſperaui veniã cul/
pe. J0! Zu exaudies me dñe deus meꝰ .
dãdo liberalit᷑ veniã.⁊ ↄſequẽter gr̃am et
gliam. O magna patie vᷣtus cui datur ve
nia pctõꝝ.⁊ ꝑ veniã gra meritoꝝ.⁊ ꝑ graʒ
gęia pᷣmioꝝ.O ſalutaris medicina.ꝑ quã
in leticiã mutãt᷑ triſtia ⁊ aduerſa. Adhuc
aũt dñe iõ exaudies me.nõ de te deſperan
do diffidentẽ. ſʒ in te ſperãdo ↄfidentem.
Ouia dirxi ne qñ ſuꝑgaudeãt mihi inimi
ci mei Oꝛ nõ ex ſuꝑba pᷣſumptõe ſʒ ex pia
ſpei deuotõe dixi ꝙ tu de?meus exaudies
me.Et hoc dixi ne inimici mei detracto/
res mei.ſu ꝑgaudeãt mihi ſi videãt me ĩ te

ſperantẽ nõ ꝓficere ſʒ deficere. HBerito ei
cauent iuſti ne de lapſu eoꝝ exultent iniqͥ
Igeo ſequit᷑. Et dũ cõmouentur pedes

mei .i.dũ affectões mee labũtur in pctm̃
ex humana infirmitate.irridẽt impij ⁊ ſu
per me magna locuti ſunt irridẽdo mihi

2 ſuꝑ me magna ſcandala oppꝛobꝛiaq; lo/

quẽdo.vbi poti ſi eſſent pij.mee deberẽt
cõpati infirmitati.eãq; excuſando huma

ne miſerie humanitꝰ miſereriSed adhuc
etiã dñe exaudies me. Qm̃ ego ĩ flagel /
la parat ſuʒ Sciẽs em̃ ꝙ filiiũ quẽ amaſ
⁊ ſi qq; nõ ſuauit᷑tñ ſꝑ ſalubꝛit᷑ flagellas.
Igeo tua flagella paratꝰ ſum patiẽter ſu/
cipere.nõ ↄtra ea murmurãdo.ſʒ meiᷣm
neꝰin ↄſpectu meo
ſemꝑ .doloꝛ de pctõ meo ſp eſt ĩ ↄſpectu
meo. Semꝑ ð pctõ meo doleo.dũ pecca

accuſando.qꝛl 2i

tum meũ ↄtra meipᷣm eſſe ↄſpicio.Et h̊ ẽ

bo ipᷣam corã teↄtra me accuſandol ⁊ co
itabo ꝓ peccato meo lipᷣm ĩ me cogitatõ
ne ſolicita coꝛrigẽdo.⁊ a te tuaq; miſerati
one ſolita.curã medicinalẽ humilit᷑ poſtu

lando. Sʒ dũ medicinã tuam peto o pie

medice.ecce qͥd ad curã meã ꝑ te fieriper⸗/
ici aũñ

mittit. Ecce em̃ qͥd ſequit᷑ 4
mltipli
ore

mei viuũt ⁊ ↄfirmati ſũt ſuꝑ me.
cati ſunt qͥ oderũt me iniq .O ſa
.

nõ ſuauis medicina.O mirabilis.ſed me

dicinalis cura.ꝑ tuã nãq; ꝑmiſſionem ad
meã fit ꝓbatiõem. Fit inquã medicinalit᷑
⁊ ſalubꝛiter ꝙ inimici mei ꝓſpere viuũt in
hoc mũdo vbi in aduerſitate laboꝛo ⁊ ge/
mens rugio.Et qð grauꝰeſt ↄfirmati ſũt
ſuꝑ me in ꝑſecutõe.⁊ qð grauiſſimũ eſt.qͥ
oogerũt me iniqᷓ mala reddetes ꝓ bonis.ñ

pauci ſʒ multiplicati ſunt ⁊ q̃tidie plures
fiunt. De qb ſubdit᷑. Qui retribuũt ma
la ꝓ bonis detrahebat mihi qm̃ ſequebar

bonitatẽ Ip̃i vero ecõtra ſectãtur iniqͥ‚/

tatẽ. Sʒz qꝛ hec mala eſſent intolerabilia.
niſi te iuuãte.⁊ ꝓ medicamĩe tuo ↄfoꝛtãte
mihi fierẽt ſalubꝛia ad curãda pctã. Jdðo
ne derelinqs me dñe deꝰ meꝰ/.ſʒ vt tuꝓ
miſiſti.qm̃ in te ſperaui.libera me.qm̃ co
gnoui nomẽ tuũ ꝓtege me.qꝛ clamaui ad
te.exaudi me ⁊ mecũ ſis ĩ tribulatõe.eripe
me ⁊ gloꝛifica me Et ſifoꝛte ad tꝑs me ali
quãdo relinqre videarꝭ.tñ ne diſceſſerꝭ a
me penit relinquẽdo me.ſʒ potiꝰ ner

in adiutoꝛiũ meũ dñe de ſalut mee Ad
iuua me ↄtra hoſtes ĩ pugna.qꝛ ſine te à
es de ſalutis mee nõ poteſt eſſe ĩ me ſalu

taris victoꝛia
Maelitatio ſuꝑ pſalmo Diſerere

Mmine ieſu chꝛ

d ſte cni eſt pꝛiũ miſereri ſo ⁊ par
cere. Ego miſer ad te miſericoꝛ
dẽ accedo.⁊ pctõꝝ cathena ↄſtrictus.tue

pietat miſeratõne abſolui deſidero.Ego

multaꝝ iniqͥtatũ ĩmundicia maculatꝰ.ad

te fontẽ mũdicie ↄſugio.⁊ meã ĩmũdiciaʒ
ꝑ tuã mĩiam emũdariſupplico diceſ Hi

ſerere mei de ᷣm magna miam tuã . Pe
to dñe magnã mif̃icoꝛdiã tuã quia ſentio
magnã miſeriã meã. Peto magnã medi/

cinà tuã ↄtra magnã plagã mea.Peto mł

titudinẽ miſeratõis tue ↄtra multitucdinẽ
im mei meipᷣm eſſe ↄſpicio.Eth̊ ẽ iniqtatis mee.Jõ ſequi᷑ Et ſᷣm multitu
qð ſequit᷑. Qm̃ iniquitatẽ meã annücia

dinẽ miſerationũ tuaꝝ ab initio ſecłi ex/

bibitaꝝ qᷓ lnperſ mnnltichiün⸗ an mlibzʒ
pctõꝝ dele iniqtatẽ meã.yt nullũ rema
neat iĩme pctĩ veſtigiũ. Et h̊ eſt qd ſubdit

Ampliꝰ laua me ab iniqͥtate mea ⁊ a pec

cato meo mũda me Peto dñe nõ ſolum
pctã deleri.ſʒ ampli lauari ⁊ lauãdo pu/
re mũdari.vt nõ ſolũ culpã oꝑis.ſed etiaz

reatũ voluptatꝭ abſtergas. Dʒ h̊ peto.ñ

ꝓpter aliquã iuſticiã q̃ ſit ĩ me.ſʒ ꝓpten ma /
gnã mĩam q̃ eſt ĩ te.⁊ multã miſeratõem
eſt a te. In te em̃ eſt mia naturalit᷑ in affe/
ctn. ⁊ a te miſeratio multipliciter ĩ effectu
Vt ̊ miſericoꝛdit᷑ ignoſcas nõ iuſticie
mee meritũ allego.ſʒ malicie mee pctüm
agnoſco. Eth̊ eſt ̊d ð. Qm̃ iniquitat
meã ego cognoſco. Nõ ò peto vt pꝛope
miſericoꝛdiã tuã deſeras iuſticiã tua.ſcio

iſie
nioytt
oſc⸗
Bue
neglige
Gtram
dico
ſe
lauino
cinoſo
müme
ſolüin⸗
iam
Raꝛtr
pwanic
wodin
wee
ſdet
clin⸗
erſun
do7
do⸗
ludic⸗
Hhe
ſioqo
poratis
lentepp

deus ye

edicit
Giminie
Cterinn
ſemor
niors
ricon
dole
nuin
nihi
Ditne
meci.
hemiſc
Gomn
Rebin
me
Molge
liin
iten
cparini
Dni

Ißhlate
Nchſan

aig

epluns
bnirm
ſnic,
Worhla.
monenie
ui
Plßrn,
ecſ
onnligd
Aieene
nsneni
dlecſenn
d igtite
An
gſnen z
tcheineid.

lane

M
ſuchi

Gmiſntor

Wiemicie
zRtriorsme
iced C
Gnunlr
niinilig
?
niaſeno
Wünmt/
nſontl
wolinun.
ntoſce
nnolüren
etcöſctt
die ſn
luiton

N —
—
—
—

nio vt tu nõ punias.ipᷣum agnoſco vt tu
ciff men

ſuper ſeptem pſalmos penitentiales

inſtũ eſſe vt petm̃ meũ puniat᷑ ſz ĩm pu/

ignoſcas. Et pcim̃ meũ ↄtra me eſt ſo.
Auia pctm meũ nõ pono retro me.ipᷣum
negligẽdo vel diſſimulãdo ſʒ ipᷣm oppono
ↄtra meipᷣm cognoſcẽdo ⁊ accuſando.iõ

dico! Tibi ſoli peccaui.⁊ malũ coꝛam te

feci.·Quid eſt tibi ſoli peccaui. Nõne pec

caui.nõ ſolũ tibi ſʒ ꝓximo.Nõne pctm̃ fe/

ci.nõ ſolũ ↄtra te deũ meũ.ſʒ etiã ↄtra ꝓxi
mũ meũ.ſicut ⁊ dauid qͥ hoc dicebat.non
ſolũ in te ſʒ in bethſabee ꝑ adulteriũ.et in

vyꝛiam ꝑ homicidiũ peccauerat. Sʒ pᷣ iõ
Sꝛ.qꝛ tu ſolꝰes qͥ das legis pᷣceptũ. ꝑ cuiꝰ

pᷣuaricatiõem peccat᷑ Ut iuſtificeris in ſ
monibo tuis Hoc eſt.qꝛ adeo iuſtꝰ ⁊ ve/
rax es in vᷣbis tuis.q̃ pᷣcipis vt iuſtificeriſ
id eſt.iuſtꝰ ⁊ verax inueniari.. Et vincas

cũ iudicaris .i.ſuꝑes eos in iuſticia.qͥte

ex ſuꝑbia iudicãt.õ pᷣcepta tua murmurã
do. ⁊ te ĩ eis rigoꝛoſum ⁊ iniuſtũ accuſan/
do. Nõ ſic ego.ſʒ ad te ſolũ tãq; ad iuſtum
iudicẽ ↄfugio.qͥ nõ habesiĩ te qð iudicet᷑
Nõ habes in te qdð repᷣhendat᷑ſʒ ſolus exi
ſtis qͥ om̃s iudices. Ita vincis vt ĩ tui cõ

paratiõe nullꝰ iuſtꝰ aut verax reputet᷑.di/

cente/ ꝓpha.O ĩis homo mẽdax. Tuſ ſolꝰ

deus verax. Tu ” dñe qĩ in tua verita⸗

te dixiſti.quacũq; hoꝛa pctõꝛ ingemuerit
oĩm iniquitatũ eiꝰ nõ recoꝛdaboꝛ.tu vera
citer imple qð ꝓmiſiſti.vt iuſtificerꝭ ĩ tuis
ſermonibo. ⁊ ↄuincas eos a qͥb tãq; ĩmiſe
ricoꝛs iudicaris.Tn g̊ miſerere.tu ꝑ miſe
ricoꝛdiã iniquitatẽ meã dele.Tu eã delen
do laua ⁊ mũda me.qm̃ de pctis meis ve
niam poſtulãs ĩgemiſco dicẽs Ecce em̃
in iniqtatibs ↄceptꝰ ſum ⁊ in peccatis ↄce
pit memr̃ mea O magna miſeria que ſił

mecũ oꝛta eſt ab oꝛigine mea. Jö merito ĩ

gemiſcẽs peto vt cures ⁊ ſanes hanc ma/
gnam miſeriã meã ꝑ tuã magnam miam.
Nec h̊ ita dixerim vt licitas nuptias cõtẽ

nem.ſʒ qꝛ in oib trahit᷑iniqͥtas ab Adam

Nã h̊ opꝰ caſtũ pter bonũ ꝓlis excuſatũ.
in ↄiuge nõ habet culpã.ſʒ oꝛigo pctĩ in p
le ſecũ trahit debitã penã. Jõ aũt dñe nõ
ſolũ actualẽ culpã meã.ſʒ etiã oꝛiginaleʒ
a parẽtibo traductã tibi humiliterↄfiteoꝛ.
Quia ¶Ecce em̃ veritatẽ dilexiſti. Non
em̃ in te refundo culpe mee iniqͥtatẽ.ſʒ me

accuſando fateoꝛ veritatẽ. quã tu qͥ vᷣitas

es diligis. Jõ eã vere cõſitentiba pctã di/

pientie tue manifeſtaſti mihi Mihi ini

*

6. Kꝛopterea incerta occulta ſa/

cõfitenti veritatẽ.ſecreta tibi certa ⁊ nota
diuina ſapiẽtie.ſʒ incerta ⁊ occulta huma

ne inſipiẽtie manifeſtaſti. Quõ.Dicũt ho

mines ſub quadã incertitudine ſicut dice
bant niniuite. Quis ſcit ſi ↄuertat᷑ ⁊ igno
ſcat de'. Nõ ergo h̊ noui ſiẽ nec hoĩes ce/
teri. Hõ h̊ noui ꝑ humanã ſciam. ſʒ h̊ cer/
titudinalit᷑ reuelaſti ⁊ manifeſtati mihi
diuinã ſcripturã.te dicẽte ꝑpham. Qua/
cunq; hoꝛa ingemuerit pctõꝛ.iniqͥtatũ eiꝰ
nõ recoꝛdaboꝛ. In hac g̊ pmiſſione tua ſe
curꝰ ⁊ certꝰ dicere andeo. Aſperges me
dũe yſopo ⁊ mũdaboꝛ Noui dñe te docẽ
te. ꝙ vſopꝰ hei ꝑua quãtitateſʒ ma/

4
gna vᷣ̈tute. Herba humilis.ſʒ medicinał.
cu radixpetre inherere ðꝛ.cui virt? pul

monẽ purgat dũ inflat᷑. In qua pnie hu/

militas ↄgrue deſignat᷑q̃ ſepe ꝑua putat

in ↄſpectu hoĩm.ſʒ ſꝑ magna eſt añ ↄſ pe/

xp̃i radix eiꝰ affixa eſtadeo medicinał effi/
citur virtꝰ eiꝰ.vt ꝑ eã pulmonis inflatõ.i.
ſuꝑbie pᷣſumptio ⁊ omĩs que exea oꝛitur
culpe inqͥnatio expurget᷑. Aſperges q̊ me

hac humilitate.⁊ mũdaboꝛ ab iniquitate.

lauabis me ꝑ humilẽ pniam. Et ſuꝑ

niuẽe dealbabo? ſalutarẽ gram ꝑ quaʒ
pctõꝝ dealbatio fit.ſicut ſcriptuʒ eſt. Si

fuerint pctã veſtra ſicvermicuł.velut nix
dealbabunt In hoc ů ſecreto ſapie tue
pus mihi icerto ⁊ occulto qð manifeſtaſti
mihi. Augditui meo dabis gaudiũ ⁊ leti/

ciam. Et merito dũ audio ꝓmiſſionẽ tuã

de remiſſiõe pctõꝝ.auditui coꝛdis mei da
bis gaudiũ ⁊ leticiã de tributõe pᷣmioꝝ.
Et exultabũt oſſa humiliata ̊ eſt inte/

„

rioꝛes vires mee q̃ ꝑ culpã maculate pus

ↄturbate ſunt.nũc ꝑ pniam vſopo hũilita
tis mũdate ⁊ dealbate merito exultabunt
SDzʒ licet dederꝭ gaudiũ.leticiã.⁊ exul/
tatiõem ꝓpter ſpem venie.nõ tñ deerit mi/

hi ſalutarꝭ quedã triſticia ⁊ ſpũałↄtriſta/

qʒ ad te clamare nõ ceſſabo Auerte faci/

em tuã a pctig meis ].Oꝛ pctã mea nõ po
no retro me.ſʒ amono otra me.nec ea ne
imulãdo habeo retro doꝛ
ſum meũ ſʒ añ faciẽ meã ꝓpterea nõ a me

gligẽdo aut di

ſed a pctis meis auerte hcletma dugn 1ea

ctum tuũ.Et dũ illipetre adheret de qua
dicẽ apłus.petra aũt erat xpᷣs.dũ charitati

nõ aſnoſced⸗ ſz eis ignoſcẽdo.⁊ ita nõ ſo

lum ů̊ vel illud pctm̃.ſʒ generali᷑ oẽs in
iquitates meas dele Quiby deletj. Coꝛ

nundũ crea ĩ me deꝰ. Nõ peto vt ego hõ
coꝛ mũdũ faciã a me.ſʒ vt tu deꝰ coꝛ mun
dũ crees in me.qꝛ nõ eſt ſ̊ opꝰ hoĩs creati
ſed dei creatoꝛis.Et qꝛ an pctm̃ innocenſ
fui.⁊ ꝑ petm̃ a rectitudine declinaui.ideo
Lſpũm rectũ innoua in viſceribs meis .i.
renoua ſpm̃ meũ.faciẽdo eũ rectũ.queʒ a
te recedẽdo feci obliquũ. Nec coꝛdis mũ/
diciam aut ſpũs rectitudinẽ peto mihi fie
ri ſolũ in mẽte.ſʒ etiã in carne.⁊ G eſt in vi
ſceribo meis.ſ.in lũbis vel renibi.in qͥb ſe

Des eſt voluptatꝭ Uñ ad beatũ iob ð dya
bolo ðꝛ.ꝙ vᷣtus epeſt ĩ lumbis ⁊ vmbilico
vẽtris. In vtriſq; ̊. aĩa ſcʒ ⁊ coꝛꝑe reme/

27

dium peto curatõis. Jõ Ne ꝓijcias me

a fcie tua A peccatꝭ meis faciẽ tuã auer
te.ſʒ a facie tua ne pijcias me. A pctĩs fa/
ciem tuã auertis ꝑ remiſſionẽ ſed pctõꝛes

a facie tua ꝓijcis.ꝑ repꝛobatiõem. Remiſ

ſionẽ poſtulo.ſʒ repꝛobatõeʒ ꝑtimeſco p/
pterea ſupplexoꝛo. Spũm ſanctũ tuum
a a me Jã em qdammodo ſpi/
eſt ſpũſſctĩ donũ habere

ritũſanctũ tuũ.

ↄſido.qꝛ pctim̃ ↄfitẽdo peniteo.nã vᷣa pctĩ
ↄfeſſio nõ eſt ĩ hoĩe ex ſeipᷣo.ſʒ ex dei dono
nõ ergo a me auferas ſpũm hũc.ſʒ ꝑ eum

Lredde mihi leticiã ſalutarꝭ quã peccan/
do amiſi. Leticiã inq; ſalutaris tui. ſcʒ ſa
lutaris gre ſpũſſctĩ ꝑ quã nõ ſolũ ẽ culpe

remiſſio.ſʒ głie retributio. Hãc nõ ſolũ

nõ auferas ſʒ redde ⁊ ↄfirma.⁊ ſic

vncipali ↄfirma me Per hoc aũt ꝙpha
ter ſpom noiauit.ſ.ſpũm rectũ.ſpm̃ ſanctũ.

⁊ ſpũm pncipalẽ.dicũt qͥdã ꝙ in deo trini

tatẽ voluerit oñdere.⁊ ſpm̃ rectũ filiuʒ di
cunt.ſpũm ſanctũ ſuo noĩe intelligũt.per

ſpũm pᷣncipalẽ patrẽ accipiũt. Hoc vero
⁊ quidqͥd aliud qð ad fidei ⁊ moꝝ edifica
tionẽ ðᷣꝛ.ſine ↄtradictõe dici ꝑmittit᷑. Un

etiã ↄuenieter ꝑ hanc trinã ſpũs nomina
tionẽ.trifariã ſpũſſancti gram intelligere

poſſumꝰ vt ꝑ ſpũm rectũ accipiamꝰgram

que in ſeptẽ vᷣtutibo.tribo theologicꝭ.et q̃t/

tuoꝛ cardinaliba ↄfert᷑ .qͥba aia dirigit᷑ ad

oꝑandũ recte.Per ſpũm ſanctũ.gratiã q̃

in eðꝰ ſeptẽ donis tribuit᷑ quib aia iuuat
ad oꝑandũ facilit ⁊ expedite. Per ſpiritũ

pncipalẽ.gram q in ſeptẽ beatitudinibus

donat. b eleuat᷑ z⁊ qBdammodo cõfirmat᷑

ſz coꝛpis

deo ſpũs ↄtribulat.coꝛ ↄtritũ ⁊ humilia
tum deꝰ nõ deſpicies .Coꝛ ↄtritũ penitẽ
do. nõ obſtinatũ peccãdo.⁊ humiliatũ cõ
fitendo.nõ elatũ excuſando.tu deꝰ qͥ coꝛ/
dis ſecreta ↄſpicis.nunq; deſpicis.ſʒ vti/
Tin eo tanq; in ſpũali ſacrificio delectarꝭ⸗
Sʒ quia hoc acceptabile ſacrificiũ nõ in
moyſi ſynagoga. ſed in chꝛiſti eccleſia eſt
maxime offerendũ.iõ de ea intelligẽdum

. .

ad opandũ pfecte. Hac igitur multifaria
ſpũali gra. rectificari.ſanctificari.⁊ cõfir/
mari merito deſidero.Et ſi h ſpiritus tui
bũficia receꝑo.tibi ingratꝰ nõ ero.ſʒ. do//

Oui pus fueraʒ

exẽplo vias tuas.q̃ ſunt mificoꝛdia ⁊ ve/
ritas.⁊ ſic uertet᷑ .p me ſalu

bꝛiter edocti de mĩa tua.qua mibi ꝑ veni

am parcit᷑⁊ de vᷣitate tua.i.iuſticia tua.q̃

petm̃ meũ ꝑ pniam punit᷑.Sʒ vt ſic iniqi

docere ⁊ impiosↄuertere valeã. Libera
me de ſanguinibꝰ i.de peccatis carnis et
ſanguĩis.⁊ q̃ de eoꝝ coꝛruptõe pcedũt.Li
bera me inqm o deꝰ.qͥ es deꝰſalutꝭ mee

que lõge eſt a carnis ⁊ ſanguis coꝛruptio

ne.qꝛ caro ⁊ ſanguis regnũ dei non poſſi

debũt.i.pctã que ab eis ꝓpueniũt.Alioqn
niſi ab his pᷣus me liberaueris.mihi pctõ
ri impꝛoperãdo dices.Quare tuenarras
iuſticias meas.Sʒ ſi liberatꝰ fuero.ſecu
rus ero ab h impꝛoperio.l eęt exultabit lin
gua mea ⁊ exultãdo narrabit iuſticiã tu-

am. Et tũc Dũe labia mea aperies pᷣus

ꝑ pctã clauſa ⁊ os meũ . nõ ſolũ coꝛdis.
ꝛis annũciabit laudeétuã . Uideli
cet qꝛ me creaſti.qꝛ me regeneratũ⁊ ĩ pec⸗
catis ſepe relapſum nõ reliquiſti. ſʒ peni /-
tentẽ ad te reuocaſti.⁊ reuocatũ mũdaſti.
Pꝛo qb bñficijs nõ vis tibi offerri ſacri
ficia pecudũ ſʒ hoſtias laudũ OQm̃ ſi vo/
luiſſes ſacrificiũ dediſſem ſicut fiebat in

veteri lege.ſʒ iã in noua lege gre vti; ho
locauſtis nõ delectaberꝭ qm illa ſolum
erãt vmbꝛa ⁊ figura legꝭ noue.ideoq; ceſ/

ſauerũt adueniẽ᷑te veritate.qð in ſpũ pꝛo/
phetie ſanctꝰ dauid pᷣuiderat qͥ ̊ dicebat.

Ouid &̊ tibi offerendũ.certe nõ ſacrificiũ
triti ac humiliati coꝛdis. Quial ſacrificiũ
umilia

pecoꝛis ſʒ pectoꝛis.ſ.ſpũs otribulati⁊

„

eſt qd ſequit᷑ Benigne lac dñe ĩ bona vo

luütate tua ſyon Hoc?. affecrũ bone vo/

luntatꝭ.i.mificoꝛdie tue.oñde ꝑ effectuʒ

pctõꝛ. fiam pᷣdicatoꝛ.qꝛ docebo verbo vł

piet
gni
alſte
ſael
lerre
ergo
pton⸗
terco
ſifin
goo
Tie
po⸗
lucſet
nöͤgen
tſton
inge
tüce
lio.
Lor
ſoue⸗
ſn
hoc
ſ
T
lar
da⸗
lyi
lopt.
fent
G
ſan
tiar
lbe
erg
hee
here
lllie
huenn
fimi
fliat
Cue
faum
H
tanen

Poneſt
nbior
ſcutm
Sammiock
Neli⸗
Genni
anorpo
ii: Aoin
Gnmbipes
tuanum
fuen. ſe
nlubiln
Linftair⸗
voniz u⸗
CAi
iripcg,
i⸗
nücaſi
mmini
Mi.
tfo

ſuper ſeptem pſalmospenitentiales

pie benignitatꝭ.i.miſeratõis tne. HPocin-

quã fac ſyon /i.militãti ecciĩe ꝑ ſyon ſpũ

aliter intellecte.vt extuis viuis lapidibuſ

„

ſcʒ xpifidelibs edificentmuri biertm .ñ
terrene ſʒ celeſtis.i.eccie triũphãtis Oꝛat

ergo coꝛ ↄtritũ ⁊ humile nõ ſolũ ꝓ ſua ſed
ꝓtotiꝰ eccĩe ſalute.vt oẽs fideles eiꝰfinali

ter ediſicent᷑.⁊ fiãt muri ĩ ia hierłm cele/⸗
ſti firmit᷑ ꝑmanſuri.Cũ aũt h̊ factũ fuerit

qð nõ nũc in pñti ſeculo ſʒ in futuro erit.

LTuic acceptabis ſacrificiũ iuſticie tue .
poſt pñtis ſeculi ↄſummatiõʒ.poſt finaliſ

iudicij ↄcluſionẽ.acceptabis ſacrificium

nõ quide imꝑfecte iuſticie.ſ.pnĩe que nũc
eſt ↄtriti ⁊ hũiliati coꝛdiſ.ſʒ ꝑfecte iuſticie

in głia ↄſummate.ſ.ſacrificiũ la udiſ.que

tũc erit coꝛdis.nõ quidẽ lugẽtis ⁊ gemen
tis.ſed letãtis ⁊ exultãtis.Cũc acceptabiſ
oblatiões ⁊ holocauſta nõ carnales ſed

ſpuales.i.ſpũs ⁊ aias ſanctoꝝ tecũ in gla
aſſumptoꝝ.qͥ erũt holocauſta igne diuio.

hoc eſt charitatis feruoꝛe ſuccẽſa vł accẽ/
ſa. Tũc imponẽt ſu altare tuũ vituloſ
Tũc imponẽt angeli ſctõs vł ipᷣimet ſan/
cti ⁊ ſpũs beati offerẽt tibi ſeipᷣos ſuꝑ al/
tare tuũ.ſ.xpᷣm in quo tãqᷓ; in bncipali fũ/
damẽto ſuꝑedificat᷑ om̃e ſanctoꝝ meritũ.

cui reddit᷑ eternũ pᷣmiũ.⁊ in cuiꝰ paſſiõis

virtute ſuꝑimponit᷑ om̃e ſacrificiũ tibi ac

ceptabile Suꝑ hoc altare imponẽt ⁊ offe

rent vitulos.Nõ boues antiquos ſub iu

2 peccati mugietes.ſʒ vitulos nouellos
cʒ nouos ſanctoꝝ populos ſub innocen/
tia noue etatis.ab om̃i vetuſtatis ſᷣuitute
liberos.ſummaq; libertate gaudẽtes. n

ergo dñe da mihiab hac ſpũali ſyon. ab

bac eccleſia militante.in qua tanq; in via
peregrinamur ad illã celeſtẽ hieruſalẽ. ad
illã ecciam triumphantẽ ad quã tanq; ad
patriã ꝑducimur cũ ſanctis tuis finaliter

puenire. Da inter muros cinitatis huiuſ

firmiter ꝑmanere Da mihi inter ciues ei

feliciter te videre.vidẽdo amare.amando

gaudere.⁊ ita meipſum acceptũ tibi ſacri/

ficium ⁊ holocauſtũ offerre

MDeditatio ſuper quinto pſalmo peni
tentiali.ſ.Oñe exaudi oꝛõem me,⸗

d ſte q es verꝰ rex glie.rectoꝛq; ſan
cct illiꝰ hierm ciuitatis ſuꝑne.

cle. reſtat vt aliqͥd dicturꝰſim de deſideꝛio
gloꝛioſe ciuitatis hierłm.i.celeſtis patrie.

—

Nõ em̃ habemꝰ hic vt ait apls manẽtem
ciuitate.ſiʒ illã futurã inqͥrimꝰ.⁊ ad eam fe
ſtinare ingredi debemꝰ. Hãc itaq; deſide

rãs ad eãq; feſtinãs ſuſpirãdo clamare et

clamãdo ſuſpirare cõpelloꝛ dicens Dñe
exaudi oꝛõem meã⸗

niat. Congruit mipi dne hurꝰ pſalmi ti/
tulus. Intitulat᷑ nãq; oꝛõ pa upis cũ anxi
aretur ⁊ in cõſpectu dñi diffudit pᷣcẽ ſuaz

. —

Ego nãq; pauꝑ ⁊ inops in via pñtis miſe
am diues in patria celeſtis gloꝛie
feruẽti eſtuãtiq;deſiderio anxioꝛ? ꝓpterea
anxius oꝛo.⁊ pᷣcẽ meã inoſpectu tuo hũGgili
ter effundo.ideo exaudi oꝛõem meã ⁊ cla

*

rie.vt fi

moꝛẽ meũ. Jã em̃ꝓpter animi magnã an

xietatẽ oꝛõ creuit in clamoꝛẽ.Oꝛans eniʒ
clamo. DHeu me qꝛ incolatꝰ meꝰ plõgatꝰẽ
Heu me qꝛ nimis afflictꝰ ſum in via.⁊ ni ⸗/
mis elögatꝰ a arria Et ioj fon anertas V
aciẽ tuã a me.in quacũq; die tribuloꝛ.in/
ina ad meaure tui tinſupl In que
ciiq; die inocauerote velocit eraudi me
Duia dñe coꝛã te oꝛo.q; ad te clamo.ideo
Dda mihi faciẽ tuã.da mihi aurẽ tuã. Da ñ

◻

iratã ſed placatã ꝑ clementiaʒ. Da aurem

nõ indignatã ſuꝑ me.ſʒ ad me inclinatã ꝑ
miſericoꝛdiã. Dabis vtiq; dñe.⁊ omnino

libẽter ac liberaliter dabis.niſi obſtet mi/

hi nubes pctõꝝ.q̃ obſiſtit oꝛõibꝛ iniquoꝝ.
Vnñ ꝑ Iſa.ðꝛ Oppoſuiſti nubẽ ne trãſeat
oꝛõ. Tu ergo rũpe nubẽ.effunde ↄtra eẽ
lumẽ vultꝰtui.⁊ ita nõ auertas faciẽ tuam
nec declines qurẽ tuã a me.vel oꝛõibus ?⁊
meis clamoꝛibi.ſed a peccatis ⁊ iniquita
tibo meis.Et qꝛ vehemẽter clamo ⁊ inuo
co te.ideo velociter exaudime. Quia iam
nõ terrena quaſi terrenꝰ.ſed celeſtia quaſi
celeſtis deſidero. Cui deſiderio ꝓmittis
adhuc te loquẽte dicã. Ecceaſſum. Nec
immerito tã inſtãterpeto velocit exaudi/
ri Quia ore erüt ſic fumus dies mei.
iẽ fumus vẽto cito diſpergit᷑ ita di
es vite mee velocit deficiunt.⁊ velut vm/
bꝛa fugiũt ⁊ oſſa mea ſiẽ cremiũ aruert
Nõ ſolũ vires coꝛꝑiſdeficiũt Femd fes 4

NQuia

cum ea qꝗᷓ ð te ⁊ gloꝛioſa ciuitate tua dicta
ſunt audio.nimiꝝ ad eã tecũ ꝑuenire deſi
dero. Jõ poſtq; multa in pᷣcedẽtibo pſal/
mis dixerim de timoꝛe pene.ð doloꝛe cul
pe.de ſpe venie.deamoꝛe ſpũalis mundi

è”Mß
2Wr

aie mee ꝗᷓ dicunt oſſa mea. qꝛ in eis pnci/

paliter aſiſtit interioꝛ foꝛtitudo mea.ſicut
cremiũñ areſces ↄtracte ſunt. vel ſiẽ frixa i
frixoꝛio afrixe ſunt. Foztitudo qpea re⸗
coꝛdatõc pctĩ ⁊ timoꝛe iudicij qſi frixa cõ
trahit᷑. Ja em̃ frigit᷑ bõ.dũ ſe timet arſuꝝ
in inferno Ecce& dñe. ecc pauptatem
meã ꝓ qua anxioꝛ. ecc tribulatõʒ quã pa
tioꝛ. ecce quali᷑ pcuſſus ſum vt fenum
2 oĩs caro fenũ.Et ſiẽfenũ viret.ſʒ ꝑcuſ
ſum facile ſentit iiuriã.ſic caro in inuẽtu⸗
te viret. ſenectute vlł infirmitate ꝑcuſſa.et
moꝛte ſucciſa areſcẽs deficit.Nec ſolũ ꝑ/⸗

cuſſus ſuʒ ĩ carne ſʒ in coꝛde. ⁊ aruit coꝛ
meũ ſterilitate pcti. Sʒ vñ h̊ mihi. Oꝛz

oblitꝰ ſum comedere panẽ meũ .i.cuſto/
dire dei pᷣceptũ.qð eſt ſpũale nutrimẽtũ
meũ.de q̊ ðꝛ.Hõ ex ſolo pane viuit hõ. ſʒ
exoĩ verbo qð ꝓcedit ex oꝛe dei. Heu me
miſeꝝ qꝛ hunc panẽ veꝝ q de celo ⁊ ex oꝛe
tuo deſcẽdit comedere oblitꝰ ſum.q̃re ob
litus.qꝛ nimis ad terrena intẽtus.neglexi

celeſtia. Et iõ A voce gemit?mei adhe/

ſit os meũ carni mee Quia ei celeſtia ob
litus ⁊ terrenoꝝ memoꝛ.nõꝓ ſpũalibo.ſʒ

ꝓ tꝑalibo gemebam terrena nimiũ deſide
rãs.nõ ſolũ coꝛde gemebã ſʒ etiã voce.p/⸗

pterea a voce gemit?mei inoꝛdinati.adhe
ſit os meum carni mee.id eſt.vox gemi/
tus oꝛis mei.adheſit carnali mee affecti/
ni. vel os pncipale inter oſſa mea ·ideſt.
pncipalis foꝛtitudo viriũ aĩe mee. adhe/

ſit carni mee. Hoc ẽ.rõ ſenſualitatioſenſit

Ja vo de me aliter te ppiciante fieri cupio

Jã em̃ nõ ꝓ terrenis gemere concupiſco
yvt dicere valeã cũ ꝓpha dauid. Renuit cõ
ſolari aia mea ĩ terrenis.memoꝛ fui dei.et
delectatꝰſum ĩ eternis.vtinã nõ oblitꝰ.ſʒ
memoꝛ tui.vtinã nõ oblit ſʒ memoꝛ eter

noꝝ bonoꝝ tuoꝝ cũ eodẽ ꝓpha dicã. An/

nos eternos imẽte habui. Sʒ quõ pñt hᷣ
fieri. Fiẽt vtiq; te iuuãte ſiꝓpter tui tuoꝛũ

qʒ; eternoꝝ bonoꝝ ↄtẽplatiõem. hꝰ ſeculi

ſeculariũq; ⁊ ſecularit viuentiũ hoĩm cõ/⸗
uerſationẽ fugiã.vt eligã abiectꝰeſſe ĩ do /
mo dei mei.magꝭ q; habitare ĩ tabernacu
pctõꝝ. vt ſi an de ꝓpagine iniquitatis.⁊ de maſſa peccati
ait. Silis factꝰſum pellicano ſolitudis.

lis pctõꝝ.vt ſilłis fiã ſancto tuo dauid. qͥ

factſum ſic nicticoꝛax ĩ domicilio Etite

ruml Cligilaui ⁊ fact ſum ſiẽ paſſe: ſolita
rius ĩ tecto O magnũ bꝛeuib ĩ ᷣbis my
ſteriũ.Tres aues ⁊ tria loca h diſtinguj

4 1 * 4 . 1 —

tur. Tres aues pellicanꝰ. nicticoꝛax. ⁊2 paf/

ſer. Tria loca.ſolitudo.domiciliũ ⁊ tectũ
Et ðꝛ pellicanꝰſolitudinis. nicticoꝛax in

domicilio.⁊ paſſer ĩ tecto. Pellicano em̃

aui ſoliuage ⁊ q̃ in ſolitudine habitat.cõ/

parant᷑ heremicole. Nicticoꝛaci vᷣo qͥ habi

tat ĩ domicilio aſſimilant᷑ illi qͥ a publico

wploꝝ loco remoti.nõ in heremo vagi:ſʒ i

vno loco vniti viuũt dicẽtes.Ecce q; bo/
num ⁊ q; iocũdũ habitare fratres in vnũ.
Paſſer aũt ſolitariꝰ⁊ vnicꝰ in tecto ille eſt
q̃ hoĩm ſocietate nõ egẽs ſʒ ſoli deo ſe vni
ens.⁊ ad alta vᷣtutũ tecta fugiẽs vbia la/
queis vicioꝝ tutꝰeſt dic̃. Unã petij a dño
hac requirã vt inhabitẽ in domo domini
Nec ſolũ in domo ſʒ ĩ altioꝛi domꝰloco.ſ.
in tecto.imo in ipᷣo dño meo Ipᷣe eſt ergo
q habitat ĩ adiutoꝛio altiſſimi.⁊ in ptectõ

ne dei celi cõmoꝛabit᷑ ipᷣe qͥ nõ ſolũꝓ ſe.ſʒ

ꝓ alijs vigilat.⁊ ꝓomĩibo vigilãs oꝛat vta
mũdi.carnis.⁊ dyaboli laq̃is adiuuãte ꝓ
tegẽteq; deo liberent᷑ O vtinã his auiboſi
milis fiã.⁊ vt tecũ ſim ſeꝑatꝰ a ſeculi ſoli/

citudine maneã.ne ĩ tabernacułl pctõꝛum

manẽs.cũ puerſis ꝑuerſus efficiar. Nam
Xota die expꝛobꝛabãt mihi uimici mei
Peruerſi em̃ qͥ ſunt inimici mei.⁊ ideo ini
mici.qꝛ ꝑuerſi.oↄtinue expꝛobꝛabãt mihi.
fame mee detꝛahẽdol Et qͥ laudabãt me
nõ coꝛde ſʒ oꝛe mihi publice adulãdo ad
uerſum me iurabat Sz qre Hl Quia ci/
nerẽ tãq; panẽ mãducabã.⁊ potũ meũ cũ

fletu miſcebã Per cinerẽ ⁊ fletũ ſignatur

ſtatꝰ penitẽtiũ qb ꝑuerſi ſepe irridẽt.cum
eos añ laudarẽt.dũ cũ eis ſeculo fruerent᷑
⁊ ꝑuerſe viuerẽt.Cinerẽ aũtltãq; panem

mãducare nil aliud ẽ q; pctõꝝ reliqas pe/

nitẽdoↄſumere.Potũ vᷣo cũ fletu miſcere
eſt tꝑalẽ iocũditatẽ cũ lacrimis ſpũalł pe/
nitẽtie iũgere. UVł potꝰ iſte intelligi pᷣt de
ſideriũ celeſtꝭ prie.qͥ cũ fletu miſcet᷑: dum

penitẽs ꝓ illiꝰ dilatõe nõ ſine lacrimaꝝ ef

fuſione triſtat. Sʒ vñ mihi eſt fletus iſte.
Certe A facie ire indignatõis tue l.i.ab
inſtãtia vindicte tue in adã inchoate.Cũ
qua nõ ego ſolꝰſʒ om̃s qͥ naturã trahimꝰ

nati ſumꝰ ꝓpter qð dicit nos apoſtolꝰ:na⸗

tura filios ire. Ex hur ergo ire indignati

one ꝓcedit ꝙ eleuãs alliſiſti me . Tu 4
me altius eleuaſti creando ad imaginem

tuã.in quo me oĩa animalia ſuꝑare feciſti

U
fan
mo⸗
ere
gie
me.
rüte
eovi
ntien
rto⸗
ltiſu
ſennn
foris
dete
nns
a
ſab⸗
Ou

hut
ſlle
her
tnad
oſi
wick
(N
ſi⸗
,
ſi
lehp
1d
id
leſt

edef
eeni
ae
din
oebed
1bico
onaßi
öbo⸗
win wͤ.
molleet
dolei
hialy
nedio
NNri
loot.
peckag
mpe
ſlipleß
oere
uniny
hoaubri
clicli⸗
läun
Kn
nute
onni
Enchi
ne
ol
ic⸗
wiͤch
ſcan
idaan
ofuont
N
cnee
aunie
hin e
nigfer
ninemn

ſuper ſeptem pſalmos penitentiales

Tu me graniꝰ alliſiſti ꝑmittẽdo cadere ĩ
grauẽ actualis pctĩ culpã.q̃ trahit adg
uiſſimã eterni ignis miſeriã quam ſol
mo⁊ nullũ aliud aĩal timet.qꝛ ipᷣe ſolꝰſu/

per oĩa eleuatꝰ aĩalia. beate vite eterneq;
glie gticeps eſt. Heu mihi dñe ꝙ alliſiſti

me.Onia Dies mei ſiẽ vmbꝛa declinaue

rũt ⁊ ego ſicut fenũ arui Heu mihi.qꝛ di
es vite mee ſic vmbꝛa obſcuri ⁊ vani.q̃ſii
utiles trãſeũt ⁊ ðᷣclinãdo deficiũt. Et me

rito.qꝛ a te vᷣo die declinaui.ſiles mihi fa
cti ſunt declinãtes dies mei. Et ego ſicut
fenum arui.ſterilitate culpe ꝓpter defectũ
roꝛis gre Sʒz qꝛ ego alliſus cecidi.iam
de te ↄfiſus ꝑ te cupio ſubleuari.Jã terre
nus ego ⁊ tꝑalis ac tꝑaliter declinãdo ꝑ/
tranſiẽs ad te ↄfugio qͥ eternꝰes ac immu
tabilis.⁊ ĩmutabiliter durãdo ꝑmanens.
Quia ergo Tu aũt dñe in eternũ perma

nes Jõ tu eternꝰ me tꝑalem ⁊ velut vm/

bꝛa tranſeuntẽ ad tuã eternitatẽ eleuãdo

ſalues ⁊ liberee Et memoꝛiale tuũ in ge

neratione ⁊ generatione Quia memoꝛia

tua q̃ noſtri memoꝛ es ĩ miſicoꝛdia tua ẽ

om̃i tꝑe ꝑmãſura.nec vnq; deficiet illa p/

miſſio tua.cũ iraᷣ fueris miſcricoꝛdie re/⸗
coꝛdaberis.Et iõ Tu exurgẽs miſerebe

ris ſyon Syon em̃ ſpeculatio interpᷣtat̃᷑

ꝑ quã militãs eccłia vel fidelisaĩma ĩtel/

ligitur.que nũc deũ ꝑ ſpeculũ ⁊ ĩ enigma

te ſpeculari nitit᷑. Ad hanc ergo te qrentẽ

⁊ ad te ↄſurgere cupientẽ.tu exurgẽs ⁊ q̃ſi
ei clemẽter occurrẽs. miſereberis eius
te ſibi miſericoꝛdẽ adiutoꝛẽ ⁊ ſubleuatoꝛẽ

exhibẽs. Miſereberis inq; qꝛ tꝑs miſerẽ
di eius.qꝛ venit tꝑs ..De quo dicitapłs.
Cũ venit plenitudo tꝑis Et iteruʒ. Ecce
nũc tempꝰ acceptabile.ecce nũc dies ſalu

tis. Et vere miſereberis ſyon Quoniam
placuerũt ſeruis tnis lapides einſ. Lapi
des ſyon ſunt fideles militãtis eccie.fiumi

⁊ ſtabiles in xpᷣiana fide.⁊ nihilominꝰ ſpe

ſolidi ⁊ ꝑſiſtẽtes in charitate. Hi nimiruʒ
placuerũt ſeruis tuis.hoc eſt ſanctꝭ eccle/

ſie triumphãtis.qͥ tibi in tua ciuitate cele

ſtis hierm ſũma cũ libertate ſeruiũt.qͥa il

la que ſurſum eſt hierm mater nr̃a.hoc ẽ

triumphãs eccĩa mater militãtis eccleſie
aplo teſte.oĩno libera eſt.qꝛ ibi deo ſerui/
re regnareeſt. Hi ̊ ſancti tibi ĩ regno tuo
ſeruiẽtes.⁊ ideo liberi tecum regnantes.

ra
ho

bunt᷑ terre ſyon.i.terrene miſerie militãti⸗
eccĩe.nec ſolũ ei miſericoꝛdes erũt. ſʒ etiã
vt tu miſerearis oꝛabũt.Cur ita.Oꝛ ean⸗

dem miſeriã aliqñ paſſi ⁊ exꝑti ſunt. Sed

qd inde ſequit᷑ Et timebũt gẽtes q̃ pus

timere neſcierũt Nomẽ tuũ dñe.⁊ om̃es

reges terre gliam tuũã Quia videbũt ma

ioꝛem eſſe glie tue q;; ſuꝑbie ſue potẽtiã.et
boc ideo Quia edificauit dñs ſyon q ec
cleſiã ſuã edificãdo magnificauit. Et ipᷣa

que pᷣus coꝛã gẽtib ⁊ regibo viſa fuit ĩ cõ/

tumelia videbit᷑ĩ głia ſua .. Etq̃ pus ab

eis ſuꝑbis ↄtumelioſe ꝑſequebat᷑.poſtea

ab humilib his glioſe honoꝛabit᷑ Hec q̃
olim futura eſſe pᷣdixerat ꝓpha. q̃tidie ec/

cleſia impleri videt. Sʒ qre hec oĩia. Oꝛ

reſpexit in oꝛõem humiliũ .ſ.xpᷣi fidelium

q in eiꝰ fide hũiliter oꝛabãt.vt hec ſue ec/

cleſie felicit euenirẽt.Et iõ Nõ ſpꝛeuit pᷣ
cem eoꝝ qꝛ nõ ſingulariter ꝓ ſe oꝛabant.
ſed generalit ꝓ ſalute oĩm fideliũ.q̃ vtiq;

eſt oꝛatio ꝑfectoꝝ. Quia vero nõ decet vt
tot tãtaq; beneficia a deo eccĩe collata ab
hoĩe quaſi ingrato ſileant᷑. Jᷓ Scribãt

hec in generatõe altera vt ſcripture com
mẽdata firmiter teneãtur.nõ ſolũ in anti/
qua lege moſavca.ſʒ in generatõne altera
ſcʒ noua generatõe xpᷣiana. Et popułqͥ

creabit᷑.hoc eſt xpᷣianꝰ popułꝰ quaſi no/
ua generatõe in xpᷣo regeneratus. lauda
bit dominũ Et merito laudabit. Quia
ꝓſpexit de excelſo ſancto ſuo.dñs de celo

in terrã aſpexit Sed ad quid de excelſo

ſancto celo ꝓſpexit.⁊ in imo te rre aſpexit.

Certe vt audiret gemitꝰ compeditoꝛũ
Hoc eſt vt aundiret ⁊ exaudiret gemitꝰ hu
milium ⁊ penitẽtiũ.timoꝛe dei ⁊ diſciplĩa
quaſi quibuſdã cõpedib ligatoꝝ.De qui

bus compedibo ſapies dicit. Audi fili mi
⁊ ne abijcias conſiliũ meũ.⁊ infer pedem

tuum in cõpedes eius.⁊ erunt tibi compe
des eius in pꝛotectionẽ foꝛtitudinis. Et

vt ſolueret a nodis ⁊ vinculis peccato

rum filios interemptoꝛũ .ſcilicet fide/
les chꝛiſtianos ſpũales filios apoſtoloꝛũ

⁊ martyꝝ.crudeli interemptõnea gentib⸗

⁊ regibus moꝛtificatoꝝ. Ut his vinculis

ſolutis fideliũ eccleſia dicere poſſet. Diſ/
rupiſti vincula mea tibi ſacrificabo hoſti
am laudis. Ad hoc de celo ꝓſpexit ⁊ ĩ ter/
.ram aſpexit. vt humiliũ xpᷣianoꝝ gemitu/
Lterre ei miſerebunt᷑ .Et merito miſere⸗

audiret ⁊ vincula ſolueret.Sed ad quid.

Ult annũcient in ſyon h̊ eſt in eccia mi
litate nomẽ dñi fidẽ xp̃i.a ̊ nominant᷑

xpᷣiani Et laudẽ eꝰ in hierm .i.laudan

do gloꝛificãdo oꝑa er q̃ ſunt celeſti hie

ruſalẽ. ſ.eccĩa triũphãte.de qua ðꝛ. Gloſa
dicta ſunt de te ciuitas dei.Et hec ita an
nunciẽt vt annũciãdo ꝓficiãt. In q̊. In
ↄueniẽdo ꝓpłos in vnũ ⁊ reges vt ſeruiãt
dño Moc eſt vt ꝓpłos diuerſaꝝ gẽtium ⁊
reges diſperſoꝝꝓpłoꝝouenire faciat i vni
tatẽ fidei xp̃ᷣi ⁊ moꝝ fideliũ.vt nõ ſeruiant

mũdo.carni.vł dyabolo.ſʒ vt ſeruiãt dño

deo ſuo.de q̊ ðꝛ. Dñm deũ tuũ adoꝛabis.
⁊ illi ſoli ̃nies.Sʒ qͥd ſequit᷑. Rñdut eiĩ
via vᷣtutis ſue Quis eſt qͥ rñdit ei. Quis
hic rñ dendo loquit᷑ dño.Ouis ĩ ſupꝑioꝛi/
bus vᷣbis expmit᷑.cui ↄgruit rñſio. Supᷣ
em̃ cõmemoꝛant᷑ cõpediti ⁊ interempti re
ges ⁊ ppli ſyon ⁊ hierm. aũt ſingulari
ter ðꝛ rũdit ei.nõ ad eos videt᷑ poſſe refer/

ri qͥ pluraliter noĩant Sʒ ſciendũ eſt

hic rñdit vnitas ꝓ plurib.i.tota ecciĩa q̃ ĩ
rvpo vna eſt p cũctis fidelibo. Ipᷣa q̃ vnum
eſt coꝛpꝰ ꝓ oĩba mẽbꝛis eiꝰ rũdit dño.gra
tias ei agẽdo ꝙ eã ꝓſpicere.eam audire.eã
a vinculis ſoluere.eã ad ſui laudẽ nomĩs
excitari.eã deniq; ex varijs ꝓplłis ad vniuſ
dei fᷣuitutẽ ↄgregare dignatꝰeſt. Rñdit ̊

ei nõ voce ſed coꝛde nõ lingua ſed vita. nõ
in via infirmitatis ſue ſed virtutis ſue.ſcʒ
in fidei firmitate.que fideſ via eſt ad patri

am.⁊ eſt virtꝰ huiꝰ vie.que in patria ñ ma
nebit. ſſed eius obſcuritatẽ euacuabit clari
tas gloꝛie. Reſpõdit ergo eccleſia domĩo.
Et qͥd dixit. Paucitatẽ inquit dierum

meoꝝ nũcia mihi Rũdendo ꝙ oꝛat.qua
ſi dicat.O deꝰ?meus nũcia mihi paucita/

tem ⁊ bꝛeuitatẽ dieꝝ meoꝝ.Hoc eſt.quia
dixiſti ꝙ eccia manebit ⁊ tu cũ ea eris vſ/

q; ad ↄſummationẽ ſeculi.fac mecogno/⸗

ſcere ⁊ diligẽter attẽdere qᷓ; bꝛeue ⁊ exigu/

um eſt hoc tpꝑs duratõis mee in cõꝑatiõöe
tem idẽ ipᷣe es Tu qͥ dixiſti ego ſum qͥ ſuʒ
idem ipᷣe es. Et licet omĩa ſint exte.⁊ ꝑ te
⁊in te.nõ tamen ſunt quod ipᷣe es.qui es

eternitatis tue.Oꝛo ergo vt adueniat re/
gnũ tuũ.Cupio hꝰ ſeculi finẽ vt cito veni
am ad regni tui beatitudinẽ. Deſidero di

erum meoꝝ bꝛeuitatẽ.vt cito trãſeã ad di
uens ſed immutabiliter manẽs. Et liõ
Lanni tui non deficient ..in generatiõe ⁊
generationem erunt.et indeſinenter ma/
nebunt.quia anni tui eternitas tua ſunt.

erum tuoꝝ eternitatẽ.Et iõ Ne reuoces

meji dimidio dieꝝ meoꝝ. Hoc eſt. ne ſi/

nas me reuocaria deſiderio eternoꝛuz.vt

hereã cure tꝑaliũ.in dimidio dieꝝ; meoꝝ.
ſczʒ dieꝝ pñtium.qͥ medij ſunt pᷣteritoꝛũ et Dum ergo . 4
tem. dũ tuã eternitatẽ. ⁊ creaturaꝝ oium

futuroꝝ. qᷣ oẽs ſunt dimidij ⁊ imꝑfecti.ni

ſi addant᷑ eterni. Et merito peto nõ reuo/
cari ad terrena qͥ tendo ad eterna. q̃ iõ ſũt
auidiꝰ appetẽda.qꝛ in generatõne ⁊ gene
ratiõem anni tui ſine fine ⁊ ſine pꝛĩcipio
duraturi.ergo nõ ſunt anni tui ſicut dies
mei.qꝛ anni tui eterni.⁊ dies mei exigui.
Anni tui nõ tranſeũt ſiẽ dies mei.ſʒ ſʒ ma
nent.qꝛ eternitas tua q̃ nihil aliud ẽ qᷓ; ſſᷣ
ſtãtia tua nihil hñs mutabile.nil pᷣterituʒ
nil futuꝝ.Et qꝛ eternitate pᷣcedis omĩa q̃
feciſti.iõ ſequit᷑. Initio tu dñe terrã fun/
daſti Initio ſcʒ tꝑis.tu qͥ es ſine tꝑe.ſine

initio.ſine fine immutabilit᷑ manẽs ĩ eter

nitate Et oꝑa manuum tuaꝝ ſunt celi .
Plec tñ falſum eſt qð alibi ðꝛ. Uerbo dñi
celi firmati ſunt. Nam qd verbo facꝭ.hoc
etiam manu.id eſt. virtute tua oꝑarꝭ. Nõ
eſt em̃ deus diſtinctꝰ coꝛpoꝛeis membꝛis

Verbũ aũt dei manus eius Ippᷣi ꝑibunt

tu aũt pmanes.Tu em̃ ſemper ſtabilis.

dans cũcta moueri immutabiliter. ꝑma/
nes.id eſt.in tua eternitate ꝑſeuerãter ma

nes Sed ip̃i celi qͥ in temꝑe verbo tuo fir

mati ſunt.nõ ſicut tu firmi erunt.ſʒ iuben

te verbo tuo peribunt. Unde Petrus ait
Terra aũt ⁊ celi qui nũc ſunt eodẽ verbo
repoſiti.ſunt igni reſeruãdi De celis ergo
terre ꝓpximis.ſcʒ de regionibo gereis ↄſtat
ꝙ quãtum ad eoꝝ qualitatẽ peribũt.ſʒ de
ſuperioꝛib celis celoꝝ nõ eſt certum. Si
tñ mãſerint.nõ in ſe ſed in deo manebunt
quia ſolo dei verbo perire pñt.Et oẽs.
ſcʒ tã celi qᷓ; cetere res mutabiles.etiã an/
li ſicut veſtimẽtum veteraſcẽt Hoc eſt.

quãtum ĩ ſe eſt.niſi eos fuares verbo tuo
ſicut veſtis qᷓ vetuſtate ↄſumit᷑ deficerẽt.
UVngde ſequit᷑. Et ſicut opertoꝛiũ muta/
bis eos.⁊ mutabũtur Celos em̃ qui coꝛ

poꝛalia ⁊ cũcta mutabilia operiũt verbo
tuo moues.⁊ ſicut eos mutas localit᷑.ita

ſolo verbi tui arbitrio.ſi volueris totalit᷑

mutabũtur ⁊ in nihilũ redigẽtur Tuau

mutans nõ mutatus.faciẽs nõ factuſ.mo

Dum ergo dñe. dum tuam immutabilita

——¶. rN— —

nunbt
ſCeron
deſerea
utſpen
Uaritri⸗
diogo
büt .
nck.
bonitßi
Ouiflin
fonen
ccöm mn
ſctleri
Nögen
Eölunto
Dinge
ſtabdor
doner
nm
ſuüiue
is ego
danth
ſecnot
aleoſ⸗
Phiano
Ulur
lumnen
ſnſe
ſealid
cectün
bitord
docſen
cume
ſeche
adte⸗
bibi
lide⸗

ln⸗
Gumm
Ggi
corciet
Uagr⸗
nisſß
nce
Ugua

ſuper ſeptem pſalmos penitentiales

H

diun

on mutabilem varietatẽ vanãq; vanitatẽ cõ intẽdentes in vocẽ depcatõis mee Nec
iene ſidero. nimiꝝ ad te venire ⁊ tecũ habitare fruſtra ſepe ⁊ iteꝝ atq; iteꝝ.varijs verbis
nine deſidero.nec a deſi iderio meo fraudari. eandẽ oꝛõis deuotõʒ explico. ꝗqꝛ ad expmẽ
adi aut ſpe mea fruſtrari aut habitatõetua p dum mẽtis mee affectu nõ ſufficit oꝛganũ
gi uari triſtis diffido. Quare. Quia letᷣ au/ mee vocj. nec deſt ideriũ coꝛdis ſatis pᷣt de
igen dio qʒ ſequit᷑. Silij ſeruoꝝ tuoꝝ habita pꝛomere lingua carnis Nec ĩmerito ad te
iz bũt · Jã mihi em̃ leta ↄfidetia oꝛit᷑.qꝛ filij clamo de ꝓfundis coꝛdis.qͥ me eſſe ſentio
. 6 ſeruoꝝ.i.ſanctoꝝ tuoꝝ tecũ habitabũt. ſ. nõ in vno ſolũ ꝓfundo.ſʒ in plurib pfun
Nmm boni tpiani.de quoꝝ numero eſſe cupio. dis fluctibo.tã interioꝛis qᷓ; exterioꝛ? miſe
omit Qui filij ſanctoꝝ ſunt.nõ ꝑ carnalepaga rie. q;diu ſum in via huiꝰ miſerabilis vite.
mifun tionem.ſed ꝑ ſpũalem ꝑticipatiõem.ſicut Nã qui ſic de ꝓfundis clamat de ꝓfundiſ
ehelte ecõtra mali filij ſunt ſpirituũ malignoꝛũ. ſurgit.nec ipᷣe clamoꝛ eũ diu Iꝓfundis eẽ
laer ſicut ſcriptũ eſt. Uoſ ex patre diabolo eſtꝭ ſinit.qꝛ voxhꝰ om̃e pfundũ penetrat ⁊ ad
mdi nõ ꝑ generatiõem.ſʒ ꝑ imitationẽ. Uel fi / dei aures vſq; ꝑuenit. Ecõtra vero qdaz
Hdodi lij ſunt oꝑa bona ſine quibo nulł habita/ valde in ꝓfundo maloꝛũ ſunt. qͥ nec ad te
ho bit in glia. Qui ergo ibi vult habitare nõ clamãt.cũ ſe viderint q̃tidianis pctis ⁊ in
ohed e ſit a bonis oꝑibo ſterilis.ſed pᷣmittat fetis iquitatibo obꝛutos ⁊ oppꝛeſſos.ſʒ potiꝰ il/
8nanbs bonoꝝ opeꝝ quos ſequat᷑.vt intret in ter los irridẽt qui eos ad te clamare monẽt.
Finber ram viuentiũ.Sic Joſeph añceſſit pr̃eʒ Hoc eſt ꝓfundũ maloꝝ deqᷓ ſcriptura di
lhbis ſuũ iacob in egyptũ.dicẽs ei ⁊ fratribi ſu/ cit.Pctõꝛ cũ venerit ꝓfundũ ↄtẽnit.Ab
in or is.ego pᷣneni parare vobis eſcas.ita pꝛece ſit hoc a me dñe.ſz ad te clamo ð pfundis
min dant filij tui.i.oꝑa tua tibi parare eſcã re/ coꝛdis omniũq; interioꝝ viriũ.vt me cle
chonoir fectioni eterne. Quales filios pꝛemiſeris menter eripias de ꝓfundis iniquitatum.
ntzube cales ſequeris Et ſemẽ eoꝝ .ſ.bonoꝛum Oꝛ ſi iniqtates obſuaueris dñje.dñe qᷣs
enett Epianoꝝ vel meritoꝛioꝝ opeꝝ De qboſcri ſuſtinebit O magnũ ꝓfundũ.O abyſſuſ
wi to bitur. Qui ſeminãat in lacrimis.ſcʒ h ĩ via multa ꝓfunda valde.nimiſq; ꝑiculoſa Ec
MWõl cum exultatõe metẽt in celeſti pria Hoc ce em̃ vndiq; omnibʒ circũſpectis.nulluʒ
H inqm ſemen de quo fructꝰ glłie metit᷑ in bonũ ſed vbiq; malũ vidẽſ.cateruas ſcele
iigoe ſeculũ diriget Hoc eſt in celũ directuʒ 2 rum meoꝝ cernẽs nimiꝝ paueſcens excla
S rectu in eternũ ibitanq; in hoꝛeo ſerua mo.O djne ſi iniqͥtates obᷣnaueris.id eſt.
cn bitur. Da ergo mihi vñe da. ⁊ fac me ita ad vindicta eternã ſᷣnaueris. dñe qͥs ſuſti
s boc ſemẽ bñ oꝑando ſè eminare.yt ide fru/ nebit te iudicẽ. Nõ tm̃ ego ſolus nõ ſuſti/
im ctum gloꝛie poſſim moꝛiẽdo ſ uſcipe. Daz nebo.ſed nec quis alius.qꝛ nullꝰ alius eſt
dac. fac hoc ſemen ita in me ꝑ te fructifſicare ? niſi ſeductue⁊ veritate vacu.qui ſe nõ co
Tna ad te dirigere vt in tua eternitate ſine fine gnoſcat peccatoꝛc.Nã ſi dixerimꝰ.qͥa pec
* babitãdo valea ꝑmanere Ccaagtum nõ habem. noſipſos ſeducimus.⁊
ac⸗ HMegitatio ſuꝑ ſexto pſalmo penitẽtia veritas in nobis nõ eſt.Nõ gſumam de
ian uDepfundis. . weningei e mAiaebnaͤte.
i „6 Piciatio eſt Bi em̃ iniqͥtates ſic obfua/
uinn Dmine ieſu chꝛ res vt eaꝝ iudex ſolꝰeſſe velles.⁊ eẽ nolles
– d ſte ſons ⁊ oꝛigo toti pietatis ⁊ ẽ/niſericoꝛs.vtiq; nulla mihi eſſet ſpes.nul
o pl HD tie dũ ego ſicut ceruus ad fontes la conlolatio. Be ideo nõ deſpero.quia
Luun naquaꝝ ad te venire deſidero.tãto imperfe apudte eſtpꝛopiciatio E tꝓpter legem tu
maſ ctum meũ ampli recognoſcẽs.ð me mea am Legẽ amoꝛis ⁊ gratie.in qua das re
mahte q; ia vᷣtute diffido. Jõ ꝑ auxiliũ miſeri is veniam ſuſtinui te domine patienter
8,Clc⸗ coꝛdie tue refugiũ miſerie mee q̃rẽs ad te ſperans.⁊ ſperando expectans tuam miſe
enſn clamãdo fugio dices De pfundis clama ricoꝛdiam.Et hoc domine.quia omĩa n .0
E1, ni ad te dñe Hõ ſolũ de exterioꝛibolabijſ ſti. Non ſolum tibi confiteoꝛ ſed etiam ali
ie oꝛis.ſʒ de pfundis ⁊ intimis coꝛdis lacri is.vt omnibus notum ſit manifeſto. di⸗/
nter nu/ mia clamaui ad te. Quid clamaui. Dne cens. Suſtinuit anima. mea in verbo.
mu ſun exaudi voceʒ meã Deinde alijs ꝑbis idẽ, eius Cuius eius. In verbo eius Cu⸗
Guubiiu repeto. Fiat aures li.audit clemtie tue ius verbum non fallit nec fallitur.

Tractatus ſuper

Põ in verbo hoĩs qͥ mendax eſt.ſʒ in vᷣbo
dei qͥ veraxeſt. Uñ ſubditur. Sperauit
gnima mea in dño ·.nõ in hoĩce.ſz ĩ ðo ſpe
rauit.qͥ verbo ſuo infallibili ꝑ peccatoꝛũ
veniã regni celoꝝ glłiam repꝛomiſi Spe
rauit inq; Acuſtodia matutina vſq; ad
noctẽ Jõ dicit a cuſtodia ſeu vigilia ma
tutina.q̃ eſt pncipiũ diei ſperandum vſe;
ad noctẽ.qꝛ in dño ſperare dʒ aĩa a pnci/
pio vite vſq; ad moꝛtẽ. Nã qͥ vſq; ad moꝛ/
tem pſeuerauerit.ſaluꝰ erit. Sic ergo ſpe

ret iſrael in dño NHõ ſolũ ſperet vnꝰ ſoluſ

ſed totꝰ fidelis ꝓpłus.qm̃ nõ vni ſoli.ſed
multis dictũ eſt. Sperate in dño oĩs cõ/
gregatio ꝓpli.effundite coꝛã illo coꝛda ve
ſtra. Et merito ſperet iſrael.ſ.oĩs eccłia et
ↄgregatio fideliũ in dñõo Quia apð dñʒ
eſt mia nõ magna ſolũ.ſʒ maxima. Nam
copioſa eſt apud eũ redẽptio . Sʒ quõ
veꝝ eſt ꝙ copioſa fuit redeẽptio tꝑe dauid.
ciũ nãdũ tꝑs redẽptõis adueniſſʒ. Sane
ſemꝑ copioſa fuit redeptio ſʒ vt ipᷣe dauid
ꝓphetice innuit.hec fuitapud deũ.hoc eſt
ꝗapud diuinũ ſecretũ ſꝑ pᷣuiſa.ſemꝑq; ꝓui
ſa. ac eterna pᷣdeſtinatõe diſpoſita.ſʒ nõ ſꝑ

copioſe ac plene apud hoĩes exhibita.qͥa

nõ tꝑe legis nature aut legis moſayce ſed
tꝑe legis gre.De qᷣ ſcriptũ eſt.Quãdo ve/
nit plenitudo tꝑis.miſit deꝰ filiũ ſuum fa

ctum ſub lege vt eos qͥ ſub lege erãt redi/

—

meret. Uñ tandẽ impletũ eſt qð olim da
uid pᷣdixerat Et ipᷣe redimet iſfraelex om
nibo iniqͥtatibo eꝰ ..Nũc ̊ dñe.nũc maxĩe
eſt opoꝛtunũ vt de ꝓfundis fluctibo miſe/
riaꝝ ad te fontẽ miſericoꝛdiaꝝ clamando
ↄſurgã.⁊ de me meaq ꝓpꝛia vᷣtute diffidẽs
de te tuaq; gr̃a ⁊ pietate ſperãdo cõfidam

⁊ ad tuã clemẽtiſſimã ꝓpitiationẽ ↄfugiaʒ.

Dignũ quoq; ⁊ iuſtũ eſt vt tibi o pijſſime

pe gratias agam.apud quẽ eſt copioſa re
demptio. Ideo copioſa ſpecialiter eſſe di

citur.quia tua in cruce paſſio.tuiq; pꝛeci/

oſi ſanguinis oblatio.nõ ſoluʒ ꝓ vniꝰ aut

paucoꝝ hoĩm ſalute.ſʒ ꝓ totiꝰ iſrael ꝓ toti

us eccĩe ꝓ totius mũdi.pluriũqʒ ſi foꝛent
mundoꝝ redemptõe copioſe ſufficere per
hibetur. Per hurꝰ ergo paſſionis vᷣtutem

p hub ſanguinis effuſionẽ te depꝛecoꝛ.vt

a pctis meis ⁊ a penis quas ꝓ his mere/
oꝛ me redimas.redẽptũq; ab eis eripias.

⁊ ereptũ a malis meis tecũ in bonis tuis

habitare ↄcedas

Melditatio ſuper ſeptimo pſalmo pe/
nitentiali

d ſte q ſperãtes in te nõ deſerꝭ. cla⸗/
mãtes ad te nõ deſpicis. qͥ q̃ren/
tes te nõ fugis.te deſiderãtes nõ reſpuis.
ſed de ſe diffidẽtes.in te aũt ↄfidẽtes ↄſo/
laris.Tibi hu milit᷑ ſuplico.vt mihi qͥ in
p̃cedẽti pſalmo ↄfeſſus ſum diffldentiã vᷣ
tutis ꝓpꝛie.tua potẽti vᷣtute largiri digne/
ris ſobꝛiã exultationem ſpũalis leticie.ad
quã impetrandã ſuſpirãs dico. Dñe ex/
audi oꝛõʒ meã auribo ꝑcipe obſe. meam
Oð ſepe dixi iteꝝ repeto.vt oꝛõnis repeti
tio ſit deuotõnis ↄfirmatio.⁊ me non te/
det ſepe iterare vᷣba oꝛõnis.q ſepiꝰ iteraui

oꝑa iniqᷣtatis.nec peto exaudiri ĩ mea iu/

ſticia ſʒ in vᷣitate tua exaudi me in tua iu

ſticia Hoc eſt. tu qͥ veraxes ⁊ in veritate

tua penitẽtib veniam ꝓmiſiſti.exaudi me
penitẽtem.nõ in mea ſʒ in tua inſticia.ſ.in
miĩa tua.q̃ penitetes iuſtificat.Peto enim
iuſticiã mie.quã exerces in pñti ſecło.nõ
iudiciũ illiꝰ iuſticie.quã facturꝰes ĩ ſutu/

ro. Jõ ſequit᷑. Et nõ intres ĩ iudiciũ cuʒ
ſuo tuo Ego em̃ nõ ſum dignus vocari

amicꝰ vl fili tuꝰ.ſʒ tñ ſeruꝰtuꝰ ſum.qͥ mĩa

indigeo.ad te fugitiuꝰ redeo.pacẽ quero.

Nõ ̊ in futuro intres mecũ in diſtrictum
iudiciũ.qꝛ ego volo intrare tecũ. Intrãt ĩ
iudiciũ cũ dño qͥ iuſticiã ſuã iactates ð ea
pᷣſumũt. Quib p ꝓpham diẽ dñs. Quid
vultis mecũ iudicio ↄtẽdere.Oms dereli
quiſtis me.Nõ ſic ego.ſʒ iuſticiã meã co/

ram me eſſe nullã reputo OQꝛ nõ iuſtifica

bit᷑ in ↄſpectu tuo oĩis viuẽs Oꝛ⁊ ſi apð
ſe qͥs ſuo iudicio iuſtificet.tñ oĩs hõ ĩ hoc
moꝛtali coꝛꝑe viuẽs nõ iuſtificabit᷑in con
ſpectu tuo.qꝛ interioꝛa ⁊ occulta hoĩs vi/

des. in qͥbe nemo bñ plene iuſtꝰ aut mũdꝰ

eſt tuo iudicio.qᷓ;tũlibet ſctũs hoĩbo vide/
atur. Jõ paułꝰait. Nibil mihi ↄſciꝰſum. ſʒ
nõ in ̊ iuſtificatſum. Vel ĩtelligi pᷣt nõ
iuſtificabit᷑ in ↄſpectu.i.in tui cõꝑatiõe.
nõ ſolñ oĩs bõ.ſʒ nec oĩs viuẽs etiã ange/
lus.qꝛ ſolꝰ deeſt in q̊ pctm̃ cadere nõ põt
in cuiꝰ ↄſpectu etiã aſtra nõ ſunt munda.
HNõ ; intres mecũ ĩ iudicio rigoꝛoſo ſʒ me
cũ pie ⁊ mifficoꝛdit age Oꝛ ꝑſecutꝰ ẽ ini/
mic .i.dyabolłꝰ vlł qͥſq; alꝰ aduerſarius
Laĩam meã.⁊ hũiliauit ĩ terra vitã meã .

Dmine ieſu chu

oe
ſnit
A
cgton⸗
ſcutc
netes.

tes. J

fuſnet

mi
auriat⸗
cltenta
cölat
tnor
itatis⸗
Pülis
.D
ſolin
lbos.
füin⸗
mecd
mann
bus
ſactio

u f

ſcer
bllind⸗
unt ſen
Etide⸗
nopen
ttoa
onebor
pane
do
terrg
dim
Etin
ſicu
erpia
noͤſen
N
ſcani

foͤpor.

nine a
ntenie
Dfen
Floden
loftas
torbe
kemed
tboine⸗
Ge⸗
Uli

nope

W
Ne

iſn⸗
Vhus
Ni ,
nige
ori⸗
nd
aead
Dieen⸗
en
uc
gkinn
ſinar
rintu
nwue
Chaine
ticuin
avatmn
lſich
wiam⸗/
cüa;
ewan
nani
gen⸗
mii
ed
1 Oud
sdoti
finei
öiutfah
riins
sböibo⸗
Cbitnnoon
laboigrt
Paurni
inrie
amg

2„

igotl.
ctde
ciüsn
geropit
t gundr.

ſeptem pſal.pnia.

Hoc eſt.quantũ in ſe fuit eã vt celeſtia re

linãret ⁊ terrena ſapeꝛet inclinauit.Et ite

rũ Collocauit me in obſcuris id ẽ ĩ pec
catoꝝ tenebꝛis. ſicut moꝛtuos ſecłi idẽ
ſicut ceteros peccatoꝛes non ſpũaliter vi
uẽtes.ſed ſeculariter in peccatis moꝛien/
tes. Ideo anxiatus eſt ſuꝑ me ſpũs meꝰ.
in me turbatũ eſt coꝛ meũ Sʒ ecce poſt
q; triſtia receſſerũt leta ſequuntur.poſtqᷓ;
anxiatꝰ fui ⁊ turbatus ꝑ multiplicẽ inimi
ci tentationẽ̃.letus fact ſum ꝑ ſpũalẽ dei
cõſolationẽ Quia memoꝛ fui dierũ an/
tiquoꝝ ſcʒ dieꝝ eternoꝝ. hoc eſt tue eter
nitatis diuine.cuius memoꝛia maxĩa cã ẽ
ſpũalis delectatiõis ⁊ leticie. Un ſcriptũ
eſt. Oemoꝛ fui ði ⁊ delectatus ſum. Nec
ſolũ in diebus eternis ſeu rebus inuiſibi
libus.ſed etiã in creaturis tꝑalibi.te eter/
nũ inuiſibilem deũ ↄtẽplatus ſum. Nam
meditatꝰſum in oĩbo oꝑibo tuis.in factis

manuũ tuaꝝ meditabar Queſiui in oꝑi

bus artificẽ.in creaturis creatoꝛẽ.in reb⸗
factis te eaꝝ mirabilẽ ↄditoꝛẽᷣ. Creatura
tua facta eſt mihi ſpeculũ vtĩ ea te ↄgno/
ſcerẽ deum meũ.quia vt ait apłus.inuiſi
bilia dei ꝑ ea q̃ facta ſunt intellecta ↄſpici
unt᷑.ſempiterna q̃ʒ virtꝰ eius ⁊ diuinitas.
Et ideo Expãdi manꝰmeas ad te quia
in operibo tuis cognoui ꝙ oĩa bona ſunt.
⁊ nõ a ſe ſed a te tueq; bonitatis ꝑticipati
one bona exiſtũt.ideo tibi gratias agens.

expandi in oꝛatõe manꝰ meas ad tetanq;

ad bonoꝛũ oĩm largitoꝛc. Et aĩa mea ſiẽ
terra ſine aqua tibi Non ſolũ ad te expã

di manꝰcoꝛꝑis mei ſed ⁊ oẽs vires animi

Et merito.qꝛ aĩa mea a te derelicta. eſt

ſicut terra ſine aqua Jdo debet ſe ad te

expãdere.⁊ nõ ſibijpᷣi ſed tibi adherere.qꝛ
nõ ſeipſam.ſed tu ſolus eã potes roꝛe gre
irrigare Sicut aũt terra ſine aq̃ ſterilis ẽ
ſic anima ſine gre tue plunia fructũ ferre
nõ põt.Tu ergol velociter exaudi me do
mine cito dando pluuiã gratie.qꝛ ſitiuit
in te aia mea. Ideo ſi aquã dare longius
differas deficiet ſpũs meꝰ la te tanq; ſte

rilis derelictus. Etꝓpter hoc ¶ Non auer

tas faciẽ tuã a me ſpũm meũ derelinqn/
do ⁊ ab eo auferendo.vel ei differẽdo gra

tie tue donũ.Alioqͥni ſimilis ero deſcẽdẽ

tibo in lacũ Hoc eſt in pfundũ peccato/
rũ. Sed potius Auditaʒ fac mihi mane

miſericoꝛdiã tua Fac inquã mihi mile⸗

ricoꝛdiã tuã auditã.ſcʒ a ſphetis manite/
ſtatã in ſcripturis. Fac me interius ſenti/
re quod exterius facis audire.Et hoc fac
nane. id eſt cito ⁊ nõ tarde quia in te ſpe
raui Et ideo ſperaui.qꝛ audiui Pꝛope ẽ
dñs oĩb inuocãtibo eũ oĩbo inuocãtibo eũ
in veritate.Et vt cito facias mihi miſeri/
coꝛdiã tuã notã fac mihi viam in q̃ am/

bulem vt ſit lucerna pedibus meis vᷣbũ

tuũ ad recte ambulandũ in via mandato
rũ tuoꝝ quia ad te h qͥ tanq; a pre lumi/
nũ deſcendit oẽ bonũ.⁊ qͥ iluminas oẽm
hominẽ venientẽ in hunc mũdũ.ad te in⸗
quã ⁊ nõ ↄtra te leuaui aiam meã Et iõ
Eripe me ab inimicis meiſ dñe ad te cõ
fugi Nõ a te fugi ↄtenendo⁊ poſtponen
do lucẽ tuã.ſed ad te ↄfugi q̃rẽdo ⁊ poſtu
lando eã. Ideo Eripe me de inimic me
is dñe ſcʒ a diabolo ⁊ miniſtris ſuis qͥ tẽ
tant me.vt ambuleʒ in tenebꝛis. Et vt ab
eis eripias me doce me facere volũtateʒ
tuã qꝛ ſi nõ doces me.faciã volũtatẽ me
am nõ tuã.⁊ ſic deſeꝛis me deus meus dũ
ego te deſero. Ergo doce me qꝛ deꝰ meꝰ
es tu Ao aliũ currerẽ ſi aliũ creatoꝛẽ ha
berẽ. Sed qꝛ tu ſolus es deus meus iðo
doce me vt mgr̃ meus.QOð vtiq; facies.
qꝛ. Spũs tuus bonus deducʒ me in ter
rã rectaʒ Ecce qꝛ ſupꝛa in memoꝛia eter
noꝛũ ⁊ in ↄtemplatione tua ⁊ tuoꝛũ opeꝝ
delectatus ſum.ne magnitudo ↄtẽeplatio
nis extolleret me.ne ſuperba fieret leticia
mea.letis miſcui triſtia.ſed iam poſt triſti
ciã ↄuertoꝛ ad gaudiũ. Jaʒ em̃ plene ſpe
ro ꝙ ſpũs meus malus non pducet me in
terrã ꝑpuerſam infernaliũ penarũ.qꝛ ſpi⸗
ritus tuus bonus deducet me in terrã re
ctam ĩ terrã ſcʒ gaudioꝝ de q̃ dici᷑ Poꝛ
tio mea in terra viuentiũ Et hoc nõ pꝛo/
pter meritũ meũ.ſed ꝓpter nomẽ tuũ do
mine viuificabiſ me in equitatetnua ſnon
in iuſticia mea.Ego em̃ me occidi ꝑ pec/
catũ meuʒz.ſed tu me viuificabis pter no
men tuũ.quod eſt Jeſus.⁊ interpᷣtat᷑ ſal/

uatoꝛ. Ut rẽ noĩs tui impleas. tu eris mi
hi ieſus.⁊ me viuificando ſanabis.Et ſic

Educes de tribulatione Buiꝰſeculi. a
nimã meaʒ et in mĩa tua non in merito
meo diſperdes oẽs inimicos meos q̃s
etiã inimicos tuos merito dixerim.quia ĩ
me ſeruo tuo te dominũ meũ quantuʒ in

ſe eſt ꝑſequunt᷑ ⁊ gloꝛiã nomĩs tui. Cui⸗

CTractatüs de

non mihi. ſalutẽ me attribuo. dicẽs. Nõ
nobis dñie nõ nobis.ſed noĩ tuo da głiazʒ
Hãc inquã gloꝛiam ſaluti mee aduerſan
do auferre conant᷑. Uñ ↄueniẽter ſubdit᷑
Et ꝑdes oẽs qͥ tribulant aiammeã ſcʒ.
diabolũ ⁊ oẽs obſtinatos.et merito ꝑdes

me tribulantes. Om̃ ego ſeruus tuꝰ ſum

Ad te in mea tribulatione recurrẽs.ſicut
ſeruꝰ humilis ⁊ fidelis vaſſallus recurrit
ad dñm. Ecce ergo huius pſalmi alio/
rũq; pſalmoꝛũ penitentialiũ leta conclu/
ſio. Ecce ſpũalis leticie exultatio quã ſa/
lutaris penitẽtie ↄtriſtatio finaliter oꝑat
Vñ qui ꝑ penitentiã affligit᷑tãdem dicit.
conſolationes tue letiticauerunt animaʒ
meeaom. .M
Aeergo mihi dñe hos quos peni/
d tentiales pſalmos eccleſia tua no
minat.⁊ a penitentib tibi pſallen
dos eſſe pꝛedicat.tã digne ac deuote non
ſoluʒ oꝛe ſed coꝛde penitẽdo pſallere.vt ꝑ
contriſtationẽ penitentie ſalutaris exul/
tationẽ cõſequi valeam leticie ſpũalis.vt
poſt ſalutarẽ penitentiã tandem ꝑ ſpiritu
alẽ leticiã exultando dicã. Spũs tiꝰ bo/
nus deducet me in terrã rectaz. Da mihi
dyjte hoc ſeptenariũ penitentiũ pſalmoꝛũ
eſſe remediũ ↄtra ſeptenariuʒ moꝛtalium
peccatoꝛũ.mihiq; eſſe auxiliũ ad ſeptena

riũ virtutũ pꝛincipaliũ.ad ſeptenariũ do

noꝝ ſpũaliũ.ad ſeptenariũ beatitudinuʒ
ad ſeptenariũ deniq; petitionũ in oꝛatiõe

dñica ↄtentaꝝ Da mihi dñe in hoꝛum

pſalmoꝛũ meditatione timoꝛẽ pene.dolo
rẽ culpe.ſpem venie.amoꝛẽ coꝛdial mun
dicie.deſideriũ celeſtis patrie.diffidentiã
xirtutis ꝓpꝛie.exultationẽ deniq; ſpũabł le
ticie.De hoc em̃ ſeptenario mentaliũ affe
ctuũ pꝛincipaliter agit᷑ in hoc ſeptenario
deuotoꝛũ pſalmoꝛũ. His ſepteʒ affectib⸗
quaſi ſeptẽ ſcale pnĩe gradib ad terrã pa

trie celeſtis aſcendit᷑quo me finaliter de/

duci ⁊ felicitaſcẽdere ⁊ tecũ habitare ꝑen
niterq; regnare.tu miſericoꝛditer pᷣſtare
digneris Qui viuis ⁊ regnas in ſecula ſe
culoꝛũ Amen. 2ððUMD

Erplicit liber de ſeptẽ gradibo ſcale cõ
tinens meditationes deuotas ſuꝑ ſepteʒ
Anos penitentiales A dño Petro de
Aillyaco Cameracenſi epiſcop.

Incipit tractatus de oꝛatiõe domini/

ca Petri de Aillyaco. ⁊c.

Ic ergo oꝛa
ſlI deiſtis Mat. vj. Hic docet
chꝛiſtus bꝛeuẽ⁊ debitum
modũ oꝛandi q̊ vti debẽt
catholici.Et qꝛ ſicut diẽ
gloſa.nulla oꝛatio mag ſpecialis eſt q;ᷓ il
la q̃ exoꝛe filij qͥ eſt veritas pceſſit.ideo de

oꝛatione tractaturi pᷣmo tractabimus de

oꝛatione dñica in ſpeciali.ſecũdo de oꝛa/
tione aliquas q̃ſtiones ſoluemus in gene
rali. Quantũ ergo ad pꝛimũ hec oꝛatõ
dñica diuiditur in exoꝛdiũ.tractatũ.⁊ cõ

cluſionẽ In exoꝛdio beniuolentia captat᷑

Pater noſter⁊c̃. In tractatu petitiões oꝛ⸗/
dinant᷑.ſanctificet᷑ nomẽ tuũ ⁊c̃. In con⸗
cluſione petitionũ cõfirmatio optat᷑.amẽ
Lirca exoꝛdiũ pꝛimo notandũ eſt ꝙ in
eo dei beniuolẽtia captat᷑ tripliciter. Pꝛi/
mo ex parte rogati.quia pater cuiꝰ filij ſu
mus ꝑ fidem Jo.j. Secũdo ex ꝑte rogã/
tium.qꝛ noſter.nobis datus ꝑ caritatem

Joh.iij. Sed etiã tercio ex ꝑte acceſſoꝛũ

qꝛ dicit᷑qui es in celis.id eſt in ſanctis.q/
rum auxilio erigimur ꝑ ſpem. Dicamꝰ er
go Pater.in quẽ credimꝰ.noſter.quẽ dili
gimus.qͥ es in celis de qͥba ſperamus.
Secundo notandũ eſt ꝙ dei beniuo⸗/
lentiã captamus nõ vt ipᷣm flectamꝰ cum
eius volũtas ſit immutabilis.nec vt eius
beniuolentiã pꝛeueniamꝰ.cũ ipſe ſua be/
niuolentia nos pᷣueniat.qm̃ ipſe poꝛ dile
xit nos.vt dicit᷑.j. Joh. iiij.ſed vt in nobiſ
ipſis de ſua beniuolẽtia certã fiduciã exci
temus.⁊ hoc fit pᷣcipue ex trib q̃ ĩ h exoꝛ/
dio notan᷑. Pꝛimo ↄſiderando eiꝰ ca/

ritatẽ.qua bonũ noſtrũ vult.qꝛ paeer.
e

Secuũdo eius largitatẽ.quia ſeipᷣm no

bis dat. ideo dicitur noſter. Tercio eiꝰ

maieſtatem qua nos iuuare poteſt.quod
nota mus cum dicimus.qͥ es in celis.
Tercio notandũ ꝙ ꝓut trahiturex ſan
ctoꝛũ gloſis deus dicitpater noſter mul/
tis de cauſis. Pꝛimo vt oſtendat᷑ ꝙ ei nõ
timoꝛe ſeruili ſed amoꝛe filiali ſeruire de/
bemus. Secundo vt cum de filiali ado/
ptione cogitamus ei tanq; patri filialẽ af
fectum rependamus.Tercio vt ad amo/

rem fraternitatis admoneamur. Naʒ cũ

cccgſi
ccrepe
aoon
but

fm.

Apon
irebe
uſe

Mrtr
doccet.

Mee
Alijai

nam.
patr
türan
O

O

ſocen

pecci

uns

ſupꝛ⸗

qui
Aulte

inho⸗

disfi

ſand
tot
ſuipan
ptero
loimp⸗
oannt
lundo
tſein
verdal
ſci
ene
disy
dec

fios
en
Ppfun

lem

phu⸗

oltioe

in
Auodi
nr

cſet⸗
bobilt

dellot

nid

W
Nn
ndcder
ſardi
bcköl
kidoode
musde
deon
gee
ac
i1c
nahti
nöcn
R
paatane
ückgin
ien bu⸗
noſiiſi
Neſrgi⸗
gmunm
ctſi
Nans
ne
Gedi
1s
Nino/
Han
ens
uun
De
ni
Näae
iban⸗/
c

Hn t.
mocs
god
rain
hrnn,
Urede
gligco/
Iuef
W
m

oꝛatione vominica

pater noſter dicitur.oĩbus cõmunis eſſe

docet᷑. Ideo nemo dicat pater meus qꝛ B

ppꝛie chꝛiſto ↄuenit qͥ filius eſt ꝑ naturaʒ.
alij aũt ſunt filij eius ſolũ ꝑ adoptionis ꝗᷓ
tiam. Uñ ipſe dicit. Uado ad patrẽ meũ
⁊ patrẽ veſtrũ. Meũ.ſcʒ ſpecialiter ꝑ na/
turam.veſtrũ vᷣo generaliter ꝑ gratiiꝗõ.

Ouarto dicitur pater noſter.vt oĩbus
occaſio ſuꝑbie tollatur.qꝛ nõ vere pñt di

cere pater noſter niſi fratres ſint. NHullus

ergo nobilis aut diues circa minoꝛes ſu/

ꝑbiat.cum eos tanq; fratres recognoſcit

NQuinto in hoc occaſio mundicie ⁊ in/

nocentie dat᷑quia cauẽduʒ eſt vnicuiq; a

peccati ſoꝛdiba ne tanto patre reddat᷑ indi

gnus. Serto in hoc populi chꝛiſtiani

ſupꝛa ppłum iudaicũ excellentia denotat᷑.

qquia antiquis vt ſeruis dicit᷑ dñs.nobis
autem tanq; filijs dicit᷑ pater. Septĩo

in hoc nobis impetrandi qð petimus gn

dis fiducia dat᷑. Quid em̃ negabit filijs qͥ
iam dedit vt pater ſit. Quarto notãdũ

eſt ꝙ hec oꝛatio in ſuo exoꝛdio et in omni
ſui parte bꝛeuis eſt.et hoc fit ſᷣm ſanctos
ꝓpter plures ratiões.Pꝛimo vt fiducia ci
to impetrãdi tribuat᷑.quia fiduciã dat ci/

to annuẽdi qui bꝛeuiter vult rogari. Se

cundo vt diſcamus res de quib oꝛandũ
eſſe inſtruimur. Non em̃ docet hec oꝛatõ
verba ſed res.quia nõ his ſolis verbᷣ oꝛat

ſed etiam alijs.non tamẽ in alio ſed in eo/
dem ſenſu. nam q̃cunq; a deo oꝛãda ſunt
his verbis bꝛeuiter ↄtinent᷑. Tertio vt ea
de quibus oꝛandũ eſt paucis verbis faci/
lililus memoꝛie ↄmendent᷑.Quarto vt pꝛu
dentia ingenioſoꝝ in paucitate verboꝝꝛ 8
pfungditate miſterioꝝ ⁊ rerũ multiplicita
te miret᷑. Unde ſuꝑ illo verbo vſaie Ser
mMonẽ abbꝛeuiatũ fecit dominus ſuꝑ ter/
ram. Has duas rõnes tetigit gloſa dicẽs
ꝙhunc ſermonẽ ita abbꝛeuiauit dñs. vt

in paucis verbis memoꝛiter capi poſſit ⁊

ita rebus ipleuit.vt nemo ſine gratia ſpi/

rituſſancti ꝑciꝑe poſſit. Quinto vt hec

oꝛatio que ꝓpter ſui bꝛeuitatem facilit᷑ ad
diſcitur ⁊ memoꝛiter retinet᷑.etiã frequẽ/

tius dicatur.⁊ ſine faſtidio ſepius repe/

tatur. Sexto vt eius ignoꝛantia nullꝰ ex/
cuſet᷑.quia qð tã faciliter ſcit᷑.nõ niſi cul/

pabiliter ignoꝛat᷑. Septimo vt in mẽtis

Deuotione ⁊ nõ in verboꝝ multiplicatiõe
xvirtus oꝛatiõis oſtendatur. Unde ſupꝛa

Math. vj. dicit᷑. Oꝛantes aũt nolite mui

tum loqui ſicut ethnici.id eſt gentiles fa/

ciunt.putant em̃ ꝙ in multiloqo ſuo exau
diant᷑.Et hec de exoꝛdio huius oꝛatõnis
ſufficiant. “ͦ“ͦͦͦMWG
Anctificet᷑ nomẽ tuũ Poſt exoꝛ⸗
ſ Qdium ſequit᷑ tractatus.in quo ſep
tem petitiones oꝛdinant᷑ Et pᷣmo
circa eas aliqua ſunt pᷣmittenda generali
ter. Secundo ſingule earũ ſunt exponẽ/
de ſpecialiter. Pꝛimo ergo notanduʒ ẽ
qꝙ hec oꝛatio dñica ꝑfectiſſima eſt.quia ſi
cut Aug'. dicit.ſi recte ⁊ ↄgruẽter oꝛamꝰ
nihil aliud dicere poſſumns qᷓ; qd in hac
oꝛatiõe poſitũ eſt.Quia em̃ oꝛatio noſtra
eſt quodãmodo ðᷣſiderij noſtri expꝛeſſiua
illa ſolũ recte oꝛãdo petimꝰ que recte deſi
derare valemus. In hac aũt oꝛatiõe non
ſolũ ponunt᷑ oĩa que recte deſiderare poſ
ſumus.ſed etiã eodẽ oꝛdine petunt᷑q̊ deſi
deranda ſunt.⁊ ſic hec oꝛatio non ſolũ po
ſtulare inſtituit ſed etiã noſtrũ affectũ ad
oꝛdinate deſiderãdũ infoꝛmat. Pꝛo cu
ius declaratione ſecũdo notandũ eſt æin
oꝛdinato deſiderio pᷣmo cadit finis.dein
de oꝛdinata in finẽ. Finis aũt noſter ẽ de
us in quẽ noſter affectus tendit duplicit᷑
Vno modo ꝓut volumꝰ gloꝛiã dei.Alio
mõ ꝓut volumus fruigloꝛia eiuſ.Pꝛimũ

ꝓtinet ad dilectionem qua deum in ſeiſßo

diligimus. ſecundum vᷣo ad dilectionem
qua diligimus nos in deo. Ad pꝛimum
ꝑtinet pꝛima petitio q̃ dicit᷑ ſanctificet᷑ no

men tuũ ꝑ quã petimus gloꝛiã dei.Ad ſe

cunduʒ pꝑtinet ſecunda petitio. Adueniat
regnũ tuũ.per quã petimus ad gloꝛiã eiꝰ
ꝑuenire.Et ſic iſte due petitões oꝛdinan
tur ad noſtrũ vltumũ finẽ ſcʒ ad beatitu/
dinẽ.Pꝛima ad beatitudinẽ obiectiuam.
Secũda ad beatitudinẽ foꝛmalẽ.Ad fi/
nem aũt pᷣdictũ oꝛdinat nos ſeu dirigit a
liquid dupłr. Uno mõ ꝑ ſe.alio mõ ꝑ ac/
cidens.Per ſe quidẽ bonũ qð eſt vtile in
finẽ Eſt aũt aliqd vtile in finẽ beatitudis
dupliciter. Uno modo directe et pꝛinci/
paliter.ſcʒ meritũ quo beatitudinẽ mere/
mur deo obediẽdo.⁊ quantũ ad hoc peti
tur.fiat voluntas tua ſicut in celo et iter
ra. Alio modo inſtrumẽtaliter ⁊ quaſi co
adiuuando nos ad merendũ.⁊ ad hoc ꝑ/
tinet qð dicit᷑.panẽ noſtrũ quotidianum
da nobis hodie.ſiue hoc intelligit de pa/
2

ne ſacramæetali.ſiue de pane coꝛꝑali. Per ni executiõis.ſed cum oꝛatio ſit interpꝛes u
accidens aũt oꝛdinamur in beatitudiney deſiderij coꝛreſpondere debet oꝛdini deſi nnt
p remorionezpolbenrie Eriaalfr ſunt qᷓ derij ſiue intentionis in quo pꝛius ẽ finis Mnnd
nos a beatitudine pꝛobibẽt. Pꝛimo qͥdẽ q; ea queſunt ad fineʒ.⁊ cõſecutio boni qᷓ;
peccatũ quod directe excludit a regno.et remotio mali. Et hec de eis generaliter. .
qᷓ;dtum ad hoc dicit᷑.dimitte nobis debita Sed poſtea de ſingulis haꝝ petition,ũäön 4
noſtra.id eſt peccata. Secũdo phibʒ nos dicendũ eſt. eas exponẽdo ſpecialiter. Et· nid
⁊ impedit tentatio que retrahit ab obedi q;tum ad tres pꝛimas Sciendũ eſt in / *
entia diuine volũtatis et inclinat ad pec/ tellectu litterali earũdẽ ſicut dicit Augu cchn
catũ. Ideo petit᷑.⁊ ne nos inducas in ten ſtinus in libꝛo de ſermone dñi in monte. Pinan
tationẽ.Tercio penalitas pᷣſens.ſcʒ ma / cum dicimus.ſanctificet᷑ nomẽ tuum.nõ gb
lum pene.qð impedit ſufficientiã vite.de hoc petitur.quaſi nomẽ dei nõ ſemper ſit lu
quo ſequit᷑. Sed libeꝛa nos a malo. ſanctũ.ſed vt ſanctum ab omnibo habeat᷑ i
Lercio notandũ eſt ꝙ ſicut patet Lu. ⁊ hoc ꝑtinet ad dᷣi gloꝛiam in omnibo pꝛio gepe
n.⁊ ſicut dicit Augꝰ.in Enchiridion.lu/ pagandam. N autẽ dicit᷑. adueniat re archt
cas in oꝛatiõe dñica non petitiones ſeptẽ gnum tuũ.non ita dictũ eſtquaſideꝰ nũc da
ſed quinq; cõplexꝰeſt. Ut em̃ oſtendat ter nõ regnet. Si em̃ deus rexnõ eſſet aut re 11.
ciam petitionẽ duarũ pꝛemiſſaꝝ eſſe dã gnum non haberet.qͥd eſt ergo quod pſal Ze
modo repetitionẽ pᷣtermittẽdo eaʒ hoc fa miſta ait.rex omnis terre deus.Sed iðo D
cit intelligi.quia ſcʒ ad hoc pᷣcipue dei vo illud dictũ eſt vt ait Augꝰ.vt nobis veni nuiſ
luntas tendit vt eius ſanctitatẽ cognoſca at atq; in eo regnemꝰ.⁊ ſic ad illud regnũ iie
mus ⁊ cum ipſo regnemus.quod etiã ma noſtrũ deſideꝛium excitamus. autẽ f
theus vltio poſuit.libeꝛa nos a malo LQu dicitur fiat voluntas tua ⁊c.nõ ideo dici/ agle
cas nõ poſuit.vt ſciat vnuſquiſq; in eo ſe tur quaſi dei voluntas beneplaciti aliqſf,; lia
liberari a malo ꝙ nõ infertur in tentatio/ non fiat vł impleatur.cũ ſcriptũ ſit omßis Den.
nem. Ideo nec lucas diminute.nec a voluntas mea fiet. vſaie.xlvj.ſed hoc ðᷣ̊ vo le e
theus ſuꝑflue petitiones poſuit.ſi qðᷣ vnꝰ lũtate ſigni intelligitur vt ſitſenſus. O be inhubt
intellexit alius expꝛeſſius poſuiſſe vtile re diat᷑ voluntati tue id eſt pᷣceptis tuis ſiut ꝛmale
putauit. Quarto notandũ eſt ꝙ diſtin / in celo ⁊ in terra.id eſt ſicut ab angelis iz llleſee
ctio.oꝛdo.⁊ ſufficientia harũ petitionum ab hoĩbus. Nec intelligedũ eſt ꝙ ſicut ſit Aton
bꝛeuiter poteſt ſic colligi. Nam iſte ſeptezʒ nota quantitatis.ſed qualitatis.ſcʒ ſimili ſelfug
petitiones omne appetibile ⁊ recte deſide tudinis vt ſimilitudinẽ inſinuet.⁊ nõ eqli Horiep
rabile ↄtinẽt.Omne aũt appetibile ẽ du/ tatem.Et ſic erit intellectus ꝙ ſicut ange Gumf
plex.ſcʒ collatio boni ⁊ amotio mali Bo/ li voluntatẽ ði faciunt in celo ſic homĩes Se
num aũt quod petitur ad ↄferenduʒ ẽ tri eam faciant in terra.et ſi non ſᷣm quanti/ tn.
plex.bonũ celeſte ſcilicet gloꝛie.bonũ ſpi/ tatem ⁊ qualitatẽ.tamẽ ſᷣm ſimilitudineʒ grati
rituale ſcilicet gratie.bonũ tempoꝛale ſcʒ id eſt ſi nõ ſᷣm illoꝛũ ꝑfectionẽ tamẽ fᷣm ꝑ bis 4
nature. Pꝛimũ autẽ bonum ſcilicet ce/ fectionis illoꝛũ imitationẽ Vnde he tres meng
leſte ſeu beatificũ eſt duplex.ſcʒ obiectale petitiones ꝑfecte ↄplebunt᷑ in vita futura ſuope
⁊ foꝛmale. Malum aũt qð petitur aufe/ alie vᷣo quattuoꝛ ſunt pꝛeſenti vite pᷣſidia polun
rendũ eſt triplex.ſcilicʒ pꝛeteritũ.pꝛeſens vt dicit Auguſtinus in Enchiridion. ophs
⁊ futuꝝ. Ideo petit᷑ vt pᷣteritũ remittat᷑.p · Eſtigitur pꝛima petitio.ſanctificet᷑ no oeyn
ſens vitetur.futurũ pꝛecaueat᷑. Sic ergo men tuũ.In qua petimus ſanctificatõesꝝ Untone
quatuoꝛ pꝛedictis bonis coꝛreſpõdẽt q nominis dei.id eſt gloꝛiã ſuam. vtſcʒ ſan nip
tuoꝛ pꝛime petitiones oꝛatiõis dominice ctificet᷑.id eſt in nobis honoꝛet᷑.ſcʒ in ĩteil N.
Tribus aũt malis auferendis coꝛreſpon lectu per veram ↄgnitionẽ.in affectu per got
dẽt tres vltime. Unge licet pꝛiꝰſit ma/ ſanctaʒ dilectionẽ.in memoꝛia per firmã ſange
lum amoueri q; bonũ conferri.non tamẽ inheſionem. Item ſanctiſicet᷑ per beniuꝰ iudee
inconueniẽter pᷣmittunt᷑ petitiones q̃ ꝑi lentiam in coꝛde.per reuerentiam in oꝛꝛ. ſarſe
nent ad ↄſequendũ bonũ petitionib que perꝑſeuerãtiam in opere. Sanctificetuur Peiin
ꝑtinent ad remouendũ malum. Ratio ẽ. inquam nomen tuũ quod eſt pater. vt te ſulin

qꝛ oꝛdo petitionũ non coꝛreſpondet oꝛdi tanq; filij ſemper bonoꝛemus Homẽe tuid ti

ents
ndeſt
difinis
nli
aiie.

iun
nchgiy⸗
1A
Wonte,
nunö
nerſt
Nebet
in
ee.
Ne.
lemn

Cvodgnn

Sl⸗
bseni
Ani
Ani
lunn⸗
Nni i

„

rofo

1s be

noſt
nois
atſt
ſnii
nöc
nng⸗
ponits
ncnund/
Himdine,
mefne
debens

niafing
ſir ſſics

ior.

Gferto

nſq ſun
gin ſte⸗

ſen e
Ner fma

mino⸗

nfcen
nNE

nin

Nnoni

iſonms⸗

oꝛatione vominica

gquod eſt Jeſus.vta te ſaluatoꝛe ſalutẽ ha

beamus. HNomẽ tuũ quod eſt ſpũſſanctꝰ.

yvt in bono gr̃e ſemꝑ ꝑſeueremus.

Egpuit᷑ ſeccunda petitio Adueniat
ſfſ regnũ tuum. In qua petimus be

Atitudinẽ noſtrã ſcilicet regnũ glo
rie.Adueniat id eſtad nos veniat regnuʒ
tuũ.De quo Math. xxv. Uenite benedi
cti patris mei ꝑcipite regnũ quod vobis

paratũ eſt ab oꝛigine mundi.Tunc em̃ re

gnabit deus omnino inter nos.nõ diabo
lus.nõ mundus.nõ carnalis affectus.
MHNic aũt eſt aduertendũ ꝙ regnũ dei q̃
druplex eſt.ſcʒ ſacre ſcripture.de quo di/
cit chꝛiſtꝰiudeis.Aufereta vobis regnuʒ
dei Math. xcj. Secundo regnũ diuie ã/
tie Luce. xvij. Regnum dei intra vos eſt.
Tercio regnũ vniuerſalis eccleſie.De q̃
Math. xiij. Colligent de regno eius om/
nia ſcandala. Quarto regnũ celeſtis glo/
rie. Math. vj. Pꝛimũ querite regnuʒ dei
⁊c.Et ſm hoc quadrupliciter põt exponi

adueniat.id eſt ad nos veniat regnũ tuũ.

ſcilicet ſacre ſcripture ꝑ veram cognitio/
nem. vt deſtruat regnũ erroꝛis ⁊ ignoꝛan
tie. Regnũ ſcilicʒ gratie diuine ꝑ ſpũaleʒ
inhabitationẽ.vt deſtruat regnũ peccati
⁊ malicie. Regnũ tuuʒ.ſcilicʒ vniuerſalis
ecleſie ꝑ chꝛiſtiane fidei declarationẽ ⁊ ex

altationẽ.vt deſtruat regnũ antixpᷣi ⁊ fal/
ſe ſynagoge.Regnum tuũ ſcilicet celeſtis
gloꝛie.ꝑ eternaʒ pᷣmiationẽ.vt deſtruat re

gnum pᷣſentis ⁊ future miſerioe.
Sequitur tercia petitio Fiat volũtaſ

tua. In qua petimus donũ gꝛatie quia ꝑ

ratiam fit voluntas dei in nobis ⁊ a no/
is.QLicet em̃ voluntas dei ſemꝑ fiat.ta/
men ꝑ gratiam fit ꝙ voluntas pᷣceptoꝛuʒ
ſuoꝝ a libertate noſtra impleatur. Fiat g
voluntas tua in peccatoꝛũ ↄuerſione per

opus penitẽtie. In ↄuerſoꝛũ ſanctificati

one ꝑ munus gratie. In ſanctificatoꝝ ſal
uatione ꝑ bonum ꝑſeuerantie. In ſalua/
toꝛũ ꝑpetua clarificatione per donũ glo/

rie. Fiat inquã ſicut in celo ⁊ in terꝛa.

quod quadrupliciter exponitur.ſcʒ. ſicut

in angelis ſic in hominiby.ſicut in iuſtꝭ ita
in peccatoꝛibi.ſicut in chꝛiſto ita in eccle
ſia.⁊ ſicut in ſyndereſi id eſt in poꝛtiõe ſu/
perioꝛi rationis.ſic in inferioꝛi poꝛtõe ſen

ſualitatis. Declarationẽ aũt iſtoꝝ ꝑ ↄcoꝛ

dantias ſcripturarũ trãſeo cã bꝛeuitatis.

inſtrumentaliter. Ubi pꝛimo notãd

Sequitur quarta petitio. Panẽ noſty
⁊ẽ. In qua petitis illis quead beatitudi/
nem ꝑtinent directe ⁊ pncipaliter. conſe/
quenter illud petimus quod ad eã ꝑtinet

eſt ꝙ hoc ad litterã poteſt dupliciter erpo
ni. Uno modo de pane ſacramẽtali. cuiꝰ

quotidianus vſus cum debitis ↄditioni
bus pꝛoficit homini. Unde ipſum paneʒ
noſtrũ quotidianũ dicimus.licet in euan

gelio Matthei ſcriptũ ſit ſuꝑſubſtãtialẽ.
id eſt pᷣcipuũ vt exponit Hieronymus.p
quod intelligimus eukariſtiã.quod eſtpᷣ
cipuũ ſacramentũ.vnde ⁊ in ipſo oĩa alia
ſacramenta ſubintelligunt᷑. Alio mõ põt

exponi de pane coꝛpoꝛali.vt etiã ꝑ paneʒ

intelligatur oĩs ſufficientia victus.ſic di/

cit Auguſtinꝰ.quem ſuꝑſubſtantialẽ di/

cimus. id eſt ſupadditu ad ſubſtãtie ſuſt
tationem. Lucas vᷣo dicit quotidianũ.id

eſt nõ annuũ.vel a decem annis pꝛouiſũ
vel in hoꝛreis reſeruatuʒ. Ideo ipᷣm peti
mus hodie id eſt in pᷣſenti quia neſcimus
ſi ad craſtinũ pueniamus. Unde per hoc
inoꝛdinata ſollicitudo excluditur et ſuꝑ/
fluitas condemnat᷑.quia ſolum qð eſt na
ture neceſſariũ ⁊ ↄuenies petitur.iuxta il
lud eceleſiaſtici. xxix. Initiũ vite hominii
aqua ⁊ panis. Becundo notanduʒ eſt

ꝙ dicimus panẽ noſtrũ.⁊ da nobis qua/
druplici ratione. Pꝛimo vt nemo ſibi tẽ/
poꝛalia appꝛopꝛiet. Unde Criſ.Omnia

inquit que nobis dat deus.nõ ſolum no
bis dat ſed alijs ꝑ nos.vt ð eo quod acce
pimus ꝑ nos partem impotẽtibus facia/
mus. Secundo vt nemo aliena vſurpet.
Unge idẽ Cri.Qui de iuſticia panẽ ac
quiſitum mãducat.panẽ ſuum mãducat.
qui aũt cum peccato.alienum. Tertio
vt nemo pꝛo ſe ſolũ ſed etiã pꝛo alijs oꝛet
Unde Cypanuslibꝛo deoꝛatiõe dñica.
Igeo inquit nõ dicimus pater meus ſed
noſter.nec da mihi ſed da nobis.qꝛ vnita
tis magiſter noluit puatim pᷣcem fieri vt
ſcʒ quis tm̃ pꝛo ſe pꝛecet᷑. Unũ em̃ p om̃i

bus oꝛare voluit.quõ in vno omnes ipſe

poꝛtauit. Quarto dicimꝰ da vt nemo de
ſe pᷣſumat quaſi ſine deo.vel paneʒ vel ali
quid minimũ habere poſſet. Unde pſal.

Qui dat eſcaz omni carni. Tercio no

tandũ eſt. certendendo iſtam petitionez
ad ſenſum miſticũ vł moꝛalem.ipſam de

l 3

Tractatus de

quintuplici pane poſſumus exponere.vt
dicamus da panem penitetie ad releuatõ
nem languoꝛis.iuxta illud pſalmi.Sur/
gite poſtq; ſederitis qͥ manducatis panez
doloꝛis. Secũdo panem intelligẽtie cõ/
tra famẽ erroꝛũ. De quo pane Eccleſiaſti
ci.xv. Cibauit illũ pane ſapientie ⁊ intel/
lectus. Tercio panè eukariſtie ad impin/
guationẽ amoꝛis.quẽ panem xpᷣus in me
moꝛiaʒ ſue amaroſe paſſiõis ſuis tradidit
diſcipulis. Quotienſcũq; inquit mandu
cabitis panẽ hunc moꝛtẽ dñi annũciabi/
tis donec veniat.Quarto panẽ gloꝛie ad
delectationẽ ſapoꝛis.De quo ſcribit᷑. Pa
nẽ angeloꝛũ manducauit hõ. Quinto ad
litterã panẽ nature.ad ſuſtentationẽ indi
gentie naturalis ſen ad ↄfoꝛtationẽ natu
ralis vigoꝛis.et de iſto pane dicit᷑hic.Et
ſic habebimus quinq; panes qͥbus ſacia
uit dñs qͥnq; milia hominũ Joh. vj. capi.
NQuarto moꝛaliter notandũ eſt. ꝙ licet
ad deũ ꝑtineat panẽ nobis dare ꝓpter qðᷣ
petimus panem noſtrũ quotidianum da
nobis ⁊c.tamẽ ad hoĩes ꝑtinet ipᷣm diſpẽ
ſare.videlicet panẽ coꝛpoꝛalẽ diſpenſant
filijs ſuis patres carnales.ſpũalem vᷣo di

ſpenſare debẽt ſpũales ſcʒ pꝛelati ⁊ docto

res. Sed iam querit᷑ inter diſpenſatoꝛes

vt fidelis qͥs inueniat᷑. Quis em̃ eſt his tẽ

poꝛibus fidelis ſeruus ⁊ pꝛudens quẽ cõ
ſtituit dominus ſuꝑ familiã ſuã.vt det il/
lis cibum in tempoꝛe fideliter ⁊ pꝛudẽter.
Fideliter q;tum ꝑtinet ad deũ.pꝛudẽter
;tum ad homines.Fideliter q;tuʒ ad de

um. vt ſcʒ cum tanta fide.tãto timoꝛe.tan

ta inſtantia.tãta diligentia quantũ ſibi cõ
miſſum eſt verbũ dei diſpenſet. Pꝛudẽter
vᷣo q;tum ad ho mines.vt ſᷣm capacitatezʒ
vnicuiuſq; ſingłos erudiat ⁊ ſpũaliter nu
triat. Ideo oꝛemus deuote. Panẽ noſtrũ
quotidianũ da nobis hodie Panẽ ſcʒ nõ
ſolũ coꝛꝑalem.ſed ſpũalem. vt inſpires pᷣ
latis ⁊ doctoꝛibus eccleſie tue.vt verita/
tem tuã nobis ſtudeant fideliter ⁊ pꝛudẽ/
ter diſpenſare.Et ſi illi nobis panẽ iſtum
frangere negligant aut ↄtemnant.tu ipſe
da nobis ⁊ paſce nos ꝑ occultam ſpũſian
cti inſpirationẽ.vt intus per te capiamus
panem.quo exterius fraudamur ꝑ ipſoꝝ
taciturnitatẽ.alioquin moꝛiunt᷑ ⁊ſame ꝑe
unt paruuli eccleſie tue filij.quia nõ eſt qͥ
frangat eis panem fidei ⁊ ſpũaliter eos re

ta noſtra. tt B
rendi ſequunt᷑ petitiones mali auferendi
Et pꝛimo ponitur quinta petitio ꝓ amo/

eſt
ter Unom enlatn.X
neceſſitatis.qꝛ tenemur om̃es diligere ex

ficiat verbo dei. LZn ergo pater clementii
ſime panẽ noſtrũ quotidianũ da nob ho
die. Segintur. t dimitte nobis debi
Abi poſt petitiones boni conte

tione mali pꝛeteriti ſcilicʒ pꝛeterite culpe.
Vbi bᷣmo notandũ eſt oa beatitudine cõ
ſequẽda pꝛohibet nos triplex malũ.Pꝛi/

mo peccatũ iam cõmiſſum. Secũdo pec
catũ de pꝛoximo cõmittendũ. Tercio ma

lum pᷣſens ad peccatum inclinatiuñn.
Pꝛimũ ergo petimus amoueri dicẽdo
dimitte nobis.ſ.peccatoꝛibus.quia ſi di⸗/

cimus quoniã peccatũ nõ habemus.noſ

ipſos ſeducimus.et veritas in nobis nõ ẽ

vt dicit ſcriptura. Ideo om̃es dicere poſ

ſumus dimitte nobis debita noſtra id eſt

peccata cõmiſſa.⁊ tum ad culpam ⁊ c;/

tum ad penam.quia aliter nõ poſſumꝰ in
gredi beatitudinẽ eternam. Quia vᷣo nobᷣ

eſt regula impoſita ꝙ ſi nos volumus no

bis dimitti peccatũ noſtrũ.nos etiam de
bemus dimittere ꝓximo noſtro peccatuʒ
in nos ↄmiſſum. Ideo ſubdit᷑.ſicut ⁊ nos
dimittimus debitoꝛibo noſtris. Uñ poſt
banc dñicam oꝛationẽ ſtatim poſuit chꝛi

ſtus huius dicti rationẽ dicens. Si eniʒ
dimiſeritis ⁊c. Ubi ſecundo notandũ

Tiſt dimiſſio poteſt intelligi duplici
Ino mõ q;tum ad offenſam.⁊ hoc eſ

caritate. Alio modo q;tum ad iniuriã.⁊ qᷣ

non eſt neceſſitatis ſed ſuꝑerogationis.ſi

cut em̃ pecuniã ablatã non tenet᷑ quis au
ferenti dimittere.ſed eã poteſt licite repe/

tere.ſic iniuria ſibi illata poteſt recõpen/

ſationẽ ꝑ emendam petere ſ̃m oꝛdinẽ iu/
ſticie. Tercio moꝛaliter notandũ eſt ꝙ;
dimittere alteri peccata eſt magni meriti
apud deũ.quia ceꝛta fiducia datur dimit
tenti ꝙ etiã peccata ſua dimittent᷑ ei. Uñ
dicit xpᷣs. Si em̃ dimiſeritis hoĩbo pecca
ta eoꝝ. dimittet ⁊ vobis pr̃ veſter celeſtis
peccata vr̃a. Si aũt nõ dimiſeritis hoĩbo
nec pr̃ vr̃ dimittet vobis peccata veſtra.

Ubi gloſa. Hoc inqͥtĩ fine ↄcludit vt cer
tiũ ſit nobis qͥd in oꝛatiõe ꝓmiſerimꝰ.neq
aliud exigit iudex quẽ rogamus. niſi vt ta

les ſimus fratribo qᷓlem nobis eũ expoſci

mus.⁊ qͥ hoc nõ facit dupliciter reus eſt.
Pꝛimoi quia peccauit debet deinde

aui⸗
ſick
nal
ſlos⸗
bito:
cupt
hom
anm he
lmẽe
reßſi
bitan
ſund
nunti
eſeen
ſsdun
Gnti
nit
moct
bitäs
güͤtr
juri⸗
for
imno
lese
dun
deht
ſen
ſiede
nil⸗
buom
ſemen
nor
cam
eſt
runm
bito
obſe
goy
uol
lenſt
geret⸗
debitn
mib.
hosin
nnn
tngtt⸗a
badi,
tmene
n
och
lane

deyte
ob ho
8debi
ſconte
fnndt
demo⸗
ncue.
And
WNE
icoper
Meoms
ti.
ndci,
ſidi,
s nel
wbisdoi
done
nick
lpamti
oſunu
iufoſob
lomuo o
aum de
paam,
mrtnos
ie
ſrchi
Nan;
ni
duplch
hocct
ligeree
iunäth
Nioniofl
tgnisdn
cle ce
neopen⸗
crdine in/
mti
Mn
unnt
gili
bpech
vccetis
ſishoip
aren.
ind neq
giävtts
i hl
rrivoe
dids

oꝛtione vominica

quia monitus a iudice fratri nõ indulget
Et ideo multis timenda ⁊ multis ꝑiculo
ſa eſt iſta ſententia.qui ſcʒ ꝑ longã odioꝛũ
malignitatẽ ⁊ odioſam maliciaʒ indurati
illos qui ꝑ aliquã iniuriã eis facti ſunt de
bitoꝛes.modis oĩb ledere ⁊ ↄfundere cõ

cupiſcunt.nec ꝓ timoꝛe dei.nec ꝓ pᷣcibus

hominũ ſatiſfactionẽ reciꝑe.ac concoꝛdi

am habere volüt Qui cũ tales ſint ſecuri
tamẽ ad eccleſiã confluũt ⁊ coꝛã deo dice

re pᷣſumunt Pater noſter.dimitte nobᷣ de
bita noſtra ſicut ⁊c̃. Ideoq; aduerſum ſe
iram dei puocare vident᷑.qꝛ hoĩbus ſer/
nant irã.⁊ a deo querũt miſericoꝛdiã. Ne
ceſſe ergo eſt vt ſaltem tunc debitoꝛibo ſu/
is dimittãt debita cũ ipſi debitoꝛes ĩdut/
gentiã ab eis ſibi poſtulauerint.ſicut do
minꝰ ſeruo ſuo nequã feciſſe legit᷑quẽad/
modũ ſcriptũ eſt.Serue nequã omne de
bitũ dimiſi tibi qm̃ rogaſti me Quicunq;
aũt rogatꝰa debitoꝛe debitũ cuiuſlibet in

iurie dimittere ↄtemnit.in vanũ a domi/

no dimitti ſibi debitum peccati ſui petit.
imo magis peccatũ ſuũ coꝛã oculis iudi/
cis aggrauat qᷓ; alleuiet. Quarto notã
dum eſt ꝙ quis imꝑfectis ↄcedat᷑ ſic ſua
debita poſſe relinqueꝛe vt a debitoꝛibo de
indulgentia rogari debeant et ſatiſ factio

nẽ de ülata ſibi iniuria reciꝑe valeant.ta/
mẽ ſi ↄtingat nihil hoꝛũ fieri.debent om̃i

bus modis irã ꝓpꝛij coꝛdis refrenare.⁊ de
ſemetipſis tenebꝛas odioꝛũ repellere.me
moꝛes illius quod ſcribit᷑. Ira viri iuſti/
ciam dei nõ oꝑat᷑. Sed tñ viroꝝ ꝑfectoꝝ

eſt. ſine pᷣcibo ⁊ ſine ſatiſ factione iniuria

rum coꝛde puro ⁊ vultu iocundo ſuis de

bitoꝛiby indulgere.inſuꝑ ⁊ ſua tribuere.⁊

obſeqͥa caritatis exhibere. Pꝛouideat er/

go vnuſquiſq; ſibi in hac oꝛatõe dñica vt

qualem indulgẽtiã a deo cupit acciꝑe.ta/
lem ſtudeat alijs facere.alioqͥn ↄſultiꝰvi/

deret᷑ tacendũ qᷓ; dicendũ.dimitte nobis

debita noſtra ſicut ⁊ nos dimittimꝰdebi/
toꝛibo ⁊c. Sequit᷑ ſexta petitio. Et ne
nos inducas in tẽtationẽ. In q̃ petimꝰa⸗/
moueri malũ de ꝓxio ↄmittẽdũ.⁊ hoc cõ
tingit qñ ſumꝰpoſiti in gui tẽtatiõe cuip/

babiliter timemus ſuccũbere.⁊ iõ petimꝰ

⁊ ne nos inducas.id induci ꝑmittas in tẽ

ptationẽ. Ubi pmo notandũ eſt ꝙ per

oc nõ ſimpłr petimus vt nõ tẽtemur.qͥa

ctentari no eſt ꝑ ſe malũ: ſed qñq; ad vinu

tis exercitiuz. qñ ſcʒ viriliter reſiſtit᷑. ſpter

Aoc veit pſal. Pꝛoba me dñer tenta me
Sed petimꝰne in tentationẽ inducamur

id eſt ab ipſa vicamur.quaſi dicamꝰ Etſi

nos ꝑmittas duci ꝑ ſenſuʒ vt exeꝛcitemur

nõ tñ ꝑmittas induci ꝑ ↄſenſum vt ſuce.nn

bamus.tũc inducimur.i.intus ducimur
qñ intꝰ a tentatiõe vincimur. Secũdo
notandũ eſt duplex eſt tentatio.q̃dã ad
bonũ.alia ad malũ.Pꝛima tentat nos de
us.nõ vt de nouo aliqͥd ſciat.niſi imꝓpꝛie
loqndo ð ſcire.eo mõ loq̃ndi q̊ ðꝛ ſcireqꝛ
facit alios ſcire Uñ dicit᷑ Deutx.xiij. Ten
tat vos dñs deus vr̃ vt palã faciat vtruzʒ
diligatis euz. Et de illa intelligit᷑ autoꝛi⸗/
tas pſal.ſupꝛadicta.Et illð Geñ.xxij. Tẽ
tauit deꝰ abꝛahã ⁊c̃.Alia vᷣo tentatiõe ſcʒ
ad malũ deus nullũ tentat ſcʒ ꝑ ſe ⁊ ime/
diate. Uñ diẽ ſcriptura Deus intẽtatoꝛ
maloꝝ.vnnſquiſq; tẽtata cõcupĩa ſua ab
ſtractus et illectus. Iſta tũ tentatio ſicut
⁊ q̃libet alia res eſt a deo. Tercio notã
dũ eſt ꝙtria ſunt q̃ nos tentãt ad malũ.ſ.
mũdꝰ.caro ⁊ diabolꝰ Hũdꝰtẽtat ꝑ pſpe
ra et aduerſa. Caro ꝑ carnalia deſideria.
Diabolꝰꝑ varia deceptionũ genera.Uñ
licet infirmitati hũane ſufficeretad exerci
tiũ tentatio q̃ eſt a mũdo ⁊ a carne.tñ hoc
nõ ſufficit vðᷣmonũ malicie.ſed vtroq; vtũ

tur ad hoĩm impugnationẽ. Hec em̃ ĩpu

gnatio ꝓcedit ex demonũ malicia qͥ ꝓpter
inuidiã pfectũ hoĩm impedire nitunt᷑ De
us aũt hmõi ĩpugnationẽ ⁊ tẽtationẽ per
mittit. Jmo ad eã cãliter ⁊ pᷣncipłr ↄcur/
rit.nõ tñ ad malũ ſcʒ culpe oꝛdiat.nec ta⸗/
le malũ intẽdit.ſʒ ipſe qͥ oꝛdĩate nouit vti
malis.eã ad bonũ oꝛdiat. Uñ ⁊ ex eiꝰoꝛ⸗/
dinatiõe hmõitẽtatio ad bonũ ⁊ gloꝛiam

electoꝝ puenit.qꝛ ꝑ tẽtationuʒ victoꝛiã ꝑ

ueniũt ad coꝛonã.ſic btũs iacobo teſtat᷑ di
cẽs. Btũs vir qͥ ſuffert tẽtatiõeʒ.qm̃ cũip

batꝰ fueꝛit accipiet coꝛonã vite ⁊c̃. Jõ oꝛa

mꝰ.⁊ ne nos inducas in tẽtatõeʒ.i.ne nos

ꝑmittas tẽtari vltra id qdð poſſumꝰ.ſʒ fac

cũ tẽtatiõe ꝓuẽtũ.vt ꝑ tẽtatiões ꝓbemur

nõ repbemur.nec vicamur a tẽtatõe mdᷣi

ꝑ cupiditatẽ.a tẽtatõe carnis ꝑ voluptatẽ
a tentatione diaboli per iniq tatem.
Sequitur ſeptima petitio Sed libera
nosa malo In qua petimꝰamoueri ma/
lum pñᷣs ad mala pꝛedicta.ſ.ad pctã incli

natiuũ. ſicut ẽ fomes pcti qͥ eſt zdaz hena

expeccato pꝛimoꝛũ parentũ derelicta.ꝛ h
malũ pene ? generaliter omnia mala pꝛe/
catuz inducere petimus amoueri ⁊ ab eis
liberari. Hec aũt liberatio ſᷣm gloſam q̊/
tidie eſt neceſſaria dũ in malo anime? coꝛ
poꝛis nunc viuit᷑ ſed in fine complebit᷑ qñ
Immoꝛtales ⁊ impaſſibiles erimꝰ.Et hec
ſufficiant de ſeptẽ petitioniby Amen.
Equitur tertia ꝑs.ſcʒ in qua poſt
ſecrxoꝛdiũ ⁊ tractatũ ponitur cõclu

ſio ſcilicʒ pdictaꝝ petitionũ cõfir /

matio. Nam amẽ eſt dictio hebꝛaica q̃ la
tina lingua interpᷣtat᷑ vere ⁊ fideliter et fi/
at. Et ſic optamus vt vere fiant omnia ꝗ
ſupꝛa fideliter petiuimus. Uñ patet ꝙ li/
cet oꝛatio ſit actus intellectus ⁊ rationis.
tamẽ pꝛeſupponit actum voluntatis ſcili/
cet deſideriũ optatiuũ illius quod oꝛatio
petit. Unde cũ oꝛatio ſit quodãmodo de
ſiderij interpꝛes.deſideriũ eſt cauſa petẽ/
di ⁊ oꝛandi.iuxta illud pſalmi.Deſideriñ
paupeꝝ exaudiuit dominus. Sʒz poſt
pᷣdicta que ad ſenſum litteralem ſeptẽ pe
titionũ oꝛatõnis dñice poſita ſunt adhuc
ad ſenſum miſticũ vel moꝛalẽ quedaʒ bꝛe
uiter ſunt notanda. Pꝛimo ergo notãdũ
eſt ꝙ numerus pᷣdictaꝝ petitionũ põt ſep

tem virtutibus adaptari. Ita ꝙ ſumit᷑ pꝛi

ma ſcʒ ſanctificetur nomen tuũ penes fi⸗
dem cuius eſt coꝛda ſanctificare. Secun
da adueniat regnũ tuũ penes ſpem.cuius
eſt regnũ expectare.Tercia fiat ⁊c.penes
caritatem.cuius eſt volũtatẽ dei comple/
re. Quarta panẽ noſtrũ ⁊c̃.penes foꝛtitu
dinẽ cuius eſt in aduerſis ↄfoꝛtare.Quin
ta dimitte nobis ⁊c̃.penes iuſticiaʒ cuius
eſt vnicuiq; ius ſuuʒ reddere. Sexta ⁊ ne
nos ⁊c̃.penes pꝛudẽtiãa.cuius eſt mala fu
tura pᷣcauere. Septima.ſed libera ⁊c.pe/
nes temperantiã. cuius eſt a malis pꝛeſen
tibus abſtinere. Secundo notandum
eſt ꝙ iſte ſeptẽ petitiones poſſunt donis ⁊
beatitudiniba ↄuenienter aptari. Uñ Au
guſtinꝰli.de ſermone dñi in mõte eas ap/
tando ſic dicit. Si timoꝛ dei eſt quo bea
ti ſunt pauꝑes ſpũ.petamus vt ſanctifice
tur in hominibus nomẽ dei.timoꝛe caſto
ꝑmanente in ſeculũ ſeculi.Si pietas eſt.
qua beati fiũt mites.petamus vt adueni/
at regnum eius.vt miteſcamus nec ei reſi

ſtamus. Si ſcietia eſt. qua beati ſunt qui

lugent. oꝛemus vt fiat voluntas eius.qꝛ
ſic nõ lugebimus ſi caro ſpiritui ↄſentiat.
Si foꝛtitudo eſt qua beati ſunt qui eſuri
unt et ſitiunt iuſticiã. oꝛemus vt detur no
bis panis quo ad iuſticie ſacietatẽ ꝑueni/
amus. Si conſiliũ eſt quo beati ſunt mi/
ſericoꝛdes dimittamus et nobis dimitti
oꝛemus. Si intellectus eſt quo beati ſũt
mundo coꝛde.qm̃ ipſi deum videbũt.oꝛe
mus non induci in tentationẽ.que ex im/
mundo coꝛde ꝓcedit. Si ſapiẽtia eſt qua
beati ſunt pacifici quoniam filij dei voca
bunt᷑. oꝛemus vt liberemura malo. qꝛ li⸗
beratio facit liberos id eſt filios dei. Sie
igitur vt dicit gloſa pᷣcibus laboꝛandũ ẽ
vt dona pcipiamus ex gratia.donis vero
agendũ eſt vt veniamus ad merita ⁊ tunc
beatitudo pꝛo meritis eſt ſperäda Ter
cio notandũ eſt ꝙ pꝛedicte ſeptem petitio
nes contra ſeptem vitia capitalia poſſunt
aptari.Pꝛima petitio ↄtra luxuriam.que

non ſanctificat ſed polluit Secunda con

tra auariciã que nõ regnũ dei nec diuiti⸗
as celi ſed terre cupit.Tercia contra acci
diam.que voluntatem dei fieri non qrit.
ſed in ocio nihil facit.Quarta contra gu/
lam.cui panis nõ ſufficit.Quinta contra
iram. que rancoꝛẽ nõ dimittit. Sexta cõ/
tra ſupbiam.que in tentationem inducit
Septima ↄtra inuidiã que malũ alteriꝰ

querit. ⁊ de bono alterius ſibimale facit.

Et ſic patet ſufficientia huius oꝛationis.
vt ſicut dicit gloſa.nihil oĩno deſit ꝙhijs
ſeptem petitionibo nõ ↄtineatur.ſiue ad pᷣ
ſentem ſiue ad futuram ꝑtineat vitam.
Segd adhuc circa hanc oꝛationẽ dñi/

cam tria occurrunt dubia. Pꝛimũ eſt. qꝛ

hec oꝛatio nõ videtur ſufficiẽs.ex eo ꝙnõ
docet oꝛare ꝓ inimicis.et tamen chꝛiſtus
pꝛo eis oꝛare docuit Mat. v. Oꝛate ꝓ ꝑ/
ſequẽtib ⁊ calũniãtibs vos Et ꝑ ↄñs hec
oꝛatio nõ ↄtinet omnia de qͥb eſt oꝛandũ
quare ⁊c. Pꝛo huius dubij ſolutõne.b
mo notandũ eſt ꝙnon ſolũ pꝛo nobis oꝛa
re debemus.ſed etiam pꝛo alijs.iuxta illð
Jaco.v.Oꝛate pꝛo inuicem ⁊c̃.Et ratio

eſt. quia illud debemꝰoꝛãdo petere qð de

bemus deſiderare. Sed deſiderare debe
mus bona nõ ſolum nobis ſed et alijs. qꝛ
hoc pꝑtinet ad rationem caritatis. Unde
Krib.ſu Mathe. Pꝛo ſe oꝛare neceſſitas

cogit.pꝛo altero vero caritas fraternitatꝭ

hotus
fonon
gugme
Ge
ceſt⸗
tumter
nemur
dliger
gligüt
nianin
Aluerin
leſſni
ſpecali
ſaoreg
ya
ine
tütte
cſtnon
Ten
nocoß⸗
cooꝛon
ſertlie
ſhudi
nwbion
inora
anoſt
lnicisſ.
noſie⸗
Mure
aheen
guiavid
busce
GWpn
eahn
repoi
gono
mihie
ſcnon
imie
tolllaa
1.
dueſto
Naueren

ntigt.
gleſuri
Curho
hend,
untmd⸗
8dinier
bennt
hürore
neeim
lcke
dalpoc
logeli
ncü
niswero
nurmre
A T
en end
iupoſunt
um gee

Ondte

nacdiuin⸗
vnrac
inon qni.
mmng
N
c,
wnat
Aen⸗
efnct
nons
tabis
fueuß
finm.
ſone di
nücke
cccogto
nchtis
urp?
jishee
te
obiso:
untllb
Et uno
regode
gedehe
alis

oꝛatione vominica

hoꝛtat. Onlcioꝛ eſt antem ante deum oꝛa

tio non quam neceſſitas tranſmittit.ſed

quꝗm caritas fraternitatis cõmendat.
Secundo notandũ eſt ꝙ quia ſicut di

ctũ eſt.oꝛare ꝓ alio caritatis eſt.ideo quã/

tum tenemur aliũ diligere ſic ⁊ tantum te
nemur ꝓ eo oꝛare.Et ideo quia inimicos

Diligere in generali eſt de pᷣcepto.in ſpeci

ali aũt non eſt de pᷣcepto niſi ̃ᷣm pᷣparatio
nẽ animi.vt ſcʒ quis ſit paratus etiã ſpeci
aliter inimicũ diligere ⁊ eum iuuare in ne
ceſſitatis articulo ⁊ ſi veniã petierit.ſed in
ſpeciali abſolute inimicos diligere et eos
iuuare ꝑfectionis eſt. Sic etiã neceſſitatꝭ

eſt vt a cõmunibo noſtris oꝛationibꝛ quaſ

ꝓ alijs facimus inimicos non excludamꝰ
qꝙ aũt ſpecialiter ꝓ eis oꝛemus ꝑfectõnis
eſt non neceſſitatis.niſi in aliquo caſu.
Tercio notandũ eſt ꝙ in oꝛatõe dñica

modo pᷣdicto ſcilicet in generali 4 inimi/

cis oꝛamus.qꝛ in ea nõ ſolũ ꝓ nobis ſʒ ge

neraliter ꝓꝑ omnibo alijs petimus.ideo vt

ſupꝛa dictũ eſt nõ dicimus da mihi. ſʒ da
nobis.nec dimitte mihi ſed dimitte nobiſ
⁊ ita oꝛamus nõ ſolũ nobis dimitti pecca
ta noſtra.ſed etiã omniba alijs non ſolum
amicis ſed etiaʒ debitoꝛibo.id eſt inimicis
noſtris.⁊ ſic ꝓ ſalute omniũ oꝛamꝰ.quare
patet reſponſio ad illud dubium Sed
ex hac reſponſione oꝛitſecundũ dubium.

quia videt᷑ ꝙ nõ debeamus oꝛare p omni

bus.quia ꝓ bonis non opoꝛtet oꝛare.cuʒ

ipſi pꝛo ſeipſis oꝛãtes exaudiant᷑. ⁊ ſic fru

ſtra pꝛo eis ab alijs oꝛat᷑. Sʒ ꝓ malis oꝛa
re ꝓhibemur iuxta illud Hiere.vij. Tu er
go noli oꝛare p populo iſto.et nõ obſiſtas

mihi quia nõ exaudiã te.⁊c̃. Similiter in

ſcriptura ſacra ↄtra malos ⁊ pᷣcipue ↄtra
inimicos młte maledictiões impᷣcant᷑ iux
ta illud pſalmi. Conturbent᷑ oẽs inimici
mei ⁊c̃. Igit᷑ꝓ illis nõ eſt oꝛanduʒ.quare
⁊c̃. Ad iſtud dicendũ eſt ; p peccatoꝛi
bus eſt oꝛandũ vt ↄuertant᷑.⁊ ꝓ iuſtis vt
ꝑſeuerent ⁊ pꝛoficiant.tamẽ nõ pꝛo omni

bus peccatoꝛib exauditur oꝛatio.ſed pꝛo

qͥbuſdam. Exaudit᷑ enim oꝛatio pꝛo pᷣde/

ſtinatis.nõ aũt pꝛo pᷣſcitꝭ ad moꝛtem. Uñ

j⸗Joh.v.Qui ſcit fratrẽ ſuũ peccare pec/
catũ non ad moꝛtẽ oꝛet.et dabit ei deꝰ vi/
tam. Et ſubdit. Eſt aũt peccatũ ad moꝛtẽ
non Dedillo dico vt oꝛet quis. Sed quia
non poſſumus diſtingueꝛe pᷣdeſtinatos a

repꝛobis.ideo nulli in vita pᷣſenti eſt öne/
gandũ oꝛationis ſuffragiũ. Et ſic pꝛo oĩ/
bus generaliter eſtoꝛandi. Secundo
dicendũ eſt ꝙ; pꝛo iuſtis eſt oꝛandũ tripli

impetrabile. Secũdo vt cũ multꝭ gra

tia agat᷑ deo de beneficijs que ↄfert iuſtis

que etiam in vtilitatẽ multoꝛũ vergũt.vt

patet.ij. Coꝝ.j. Tercio vt maioꝛes nõ

non ſuꝑbiant dũ ↄſiderant ſe minoꝛũ ſuf

ſragijs indigere. Ultimo dicendũ eſt
ꝙ licet ꝓ malis etiam inimicis ſit oꝛandũ
tamen in ſcriptura quandoq; eis maledi

ctiones impꝛecant᷑. Sed iſte quatuoꝛ pᷣ/
cationes quadrupliciter poſſunt intelli/
gi. Uno modo vt non optando ſed pᷣdicẽ

do intelligant᷑. NHam pꝛophete ſolẽt ſub fi
gura impꝛecantis futura pᷣdicere.vt dicit

Auguſtinus li. de ſer. dñi in monte. Se/⸗
cundo pꝛout quedam tẽpoꝛalia mala pec

catoꝛibus quandoq; a deo ad eoꝛũ coꝛre

ctionem inſliguntur. Lercio quia intelli

guntur petere nõ contra ipſos homines.

ſed contra regnũ peccati.id eſt non cõtra

hominũ naturã ſed contra culpam.vt ſci
licet coꝛrectione peccatum deſtruat᷑.⁊ ſic
etiam licitum eſt inimicos impugnare et
tẽpoꝛalia mala eis inferre. Sic ettã ſan
cti vindictam de inimicis optant ⁊ qrũt.
iuxta illð Apocalł.ſexto. Uſ;quo nõ vin
dicas ſanguinẽ noſtrũ ⁊c̃. Unde dic Au-

guſtinus ꝙ vindicta martyrũ eſt vt euer/
tatur regnũ peccati.quo regnante tãta ꝑ/
peſſi ſunt.Quarto iſte impꝛecatões fiunt
a ſanctis con foꝛmãdo volũtatẽ ſuam vo/

luntati diuine circa punitionẽ ꝑſeueran/
tium in peccato.et ſic etiam letantur ſan/
cti de vindicta.non ꝓpter ſeipſaʒ ſed pꝛo/
pter dininam iuſticiã. Juxta illud pſalmi

Qetabit᷑ iuſtus cũ viderit vidictaʒ. Et ſic
patet non obſtantibo iſtis qualiter pꝛo oĩ/

bus tã bonis q; malis generaliter eſt oꝛã/
dum. Sed adhuc eſt tercium dubiũ.
quia videtur ꝙ oꝛatio dñica nõ cõueniat

oĩbus ex eo.ſ.ꝙ nõ cõuenit peccatoꝛibus

nã in ea ðꝛ. dimitte nobis ⁊c /ſiẽ ⁊ nos ⁊c

ciratione. Pꝛimo quia multoꝝ pꝛeces
ſacilius exaudiunt᷑ Uñ Ro.xv.ſuꝑ illud
Adiuuetis me in oꝛatiõibo veſtris diẽ glo
ſa. Uñ rogat apłus memoꝛes ꝓſe oꝛare.
Multi em minimi dũ cõgregant᷑ vnani
mes fiunt magni.⁊ multoꝝ pᷣces impoſſi
bile eſt nõ impetrare illud ſcilicʒ quod eſt

EE
—R

ttate ⁊ eiꝰ ꝑfectiõe.

Hoc aiit peccatoꝛes non faciunt. ergo vł
mentiunt᷑ hoc dicendo.⁊ ſic nõ ſunt exau
ditione digni.imo ſic oꝛãdo peccãt nouo

peccato. Uel ſi boc nõ dicãt.nõ exaudiũ/

tur. qꝛ non ſeruant foꝛmã oꝛandi inſtitu/
tam a xpo. ð qua dicit Criſoſt. ſupꝑ Mat.
p pater libenter nõ exaudit oꝛationẽ qua
filius nõ dictauit. Ad hoc dupłr p̃t re
ſponderi. Uno modo ꝙ multi ſunt pecca
toꝛes qͥ peccata alijs dimittũt.iðo ipᷣi oꝛã
tes exa udiunt᷑. Juxta illud Eccleſiaſtici.
xxviij. Relinq ꝓximo tuo nocẽti.⁊ tũc de
pcãti tibi peccata ſoluent᷑.De illis vᷣo pec
catoꝛibo qui hoc nõ faciũt ſed odiũ ⁊ ran
coꝛem ↄtra ꝓximuʒ retinent ſicut iracũdi
⁊ inuidi.locũ haberet illud qð concludit
ſcʒ ꝙ oꝛatio dñica nõ eis ꝓficit imo nocet
ſicut ſupꝛa dictũ eſt.etiã quia mentiendo

nouũ peccatũ ↄmittũt.ſaltem dũ illã pe//

titionẽ dicũt.quare vt ſupꝛa tactũ eſt.con

ſultius illã clauſulã tacerent. Alio mõ

poteſt dici ꝙ oꝛatio dñica pꝛofert᷑ ex pfo/
na ↄmuni totius eccleſie. Et ideo ſi aliqͥs
nolens dimittere debita ꝓximo dicat oꝛa
tionẽ dñicã nõ mentit᷑.q;uis illud qð dic̃

non ſit verũ q;tum ad ꝑſonaʒ ſuam.qꝛ eſt

verũ qᷓ;tum ad eccleſiã. Unde nõ dicit ſi/

cut ego dimitto ſed ſicut nos dimittimuſ

qð ad pluralitatem eccleſie poteſt reſerri

qꝛ tamẽ talis licet ſit de eccleſia q;tum ad
numerũ.nõ eſt tñ de eccleſia q;tum adme

ritum.ideo fructu oꝛationis caret. Et ſic

patet duplex reſponſio ad iſtud dubiũ.vl
tidma tñ mitioꝛ eſtq; pꝛima.Et hec ſuffici/

ant de oꝛatione dniiq

Unc bo poſtq; de oꝛatoõne dñica
n dictũ eſt ſpecialiter. cõſeqnter cir

ca materiã de oꝛatione aliq̃ querẽ

da ſunt generałr. Unde ſicut de oꝛatione
put de ea ad dyaleticũ ꝑtinet conſiderare
queri ſolet q̃ qualis ⁊ quanta.ſic de oꝛati

one ꝓut de ea theologus conſiderat que/

n potelt qᷓ ſit eꝰ diffinitio.qualis ſit e cõ
ditio.et quanta ſit eius ꝑfectio.et ſᷣm hoc

trractabunt᷑ hic tres q̃ſtiones pncipales.

Pꝛima de ationis guigtite eius
diffinitione. Secũda de eius qualita/

te ⁊ eius conditiõe. Tercia de ipſiꝰq̃n/

Uaantũ ergo ad pꝛimuʒ pncipale in
quo videndũ eſt de oꝛationis qͥddi/

tate ⁊ diffinitione.querit᷑ Utrũ bene diffi

Depꝛima.

niat᷑oꝛatio dicendo ꝙ eſt petitio decenti/
uma deo.Et videt᷑ ꝙ non. Pꝛimo qꝛ peti
tio fit alicui vt ei intimemus illud quo in
digemus.vel vt ipſius animũ flectamꝰad
illud faciendũ quod petimus. Sed neu/
trũ iſtoꝝ cadit in deo.quia ſine noſtra in/

timatiõe ſcit oĩa quibus indigemus. Nã

ſicut dicik Math. vj. ſcit em̃ pater veſter.

quia his indigetis. Quia etiã animꝰ di ẽ

imutabilis.nec vlla noſtra actõne ſlectit᷑
ſicut patet.j.Coꝝ.xv. Igit᷑ ꝛc. Secun
do.quia ſᷣm hanc diffinitionẽ ſolus deui
eſſet oꝛandus.hoc tñ eſt falſum.qꝛ non ſo
lũ a deo ſed etiã a ſanctis in oꝛationibo no

ſtris decentia petimus. Tercio.qꝛ hec

diffinitio non ↄuenit oĩbi oꝛatõis ꝑtibus
Nam ſᷣm aplm.j.Thi.ij. Tres ſunt oꝛa/
tionis ꝑtes.ſcʒ obſecratiões.poſtulatões

⁊ graꝝactiones. Sola aũt poſtulatio no

mine petitiõis ſignificat᷑.quare ꝛc. Op
poſitũ patet ꝑ Damaſcenũ li.iij.qui dicit
qꝙ oꝛatio eſt petitio decentiũ a deo.
Jurxta materiã triũ argumẽtoꝝ añ op/⸗
poſitũ.tria ſunt hic pncipaliter ↄſideran
da. Quantũ ad pꝛimũ Pꝛimo notãdũ eſt
q rriper fuit circa oꝛationẽ antiquoꝛũ er
roꝛ. Unus ꝙ res humane non regunt᷑ di
uina puidentia. ex quo ſequi ꝙ vanũ ſit
deũ oꝛare. Secũdus fuit ꝙ oĩa etiã in re
bus humanis ex neceſſitate eueniũt.ſiue
ex immutabilitate diuine pꝛouidẽtie.ſiue

ex neceſſitate influentie ſtellaꝝ.ſiue ex cõ/

uentione ⁊ ↄnexiõe cãꝝ.et ſᷣm hoc etiã ex
cludit᷑ oꝛatiõis vtilitas.Terciꝰ erroꝛ fuit
qꝛ res humane diuĩa ꝓuidentia regun
tur. nec tñ ð neceſſitate eueniũt. Jõ opoꝛ
tet dicere diuinã ꝓuidẽtiã mutabilẽ ⁊ va⸗
riabilẽ eſſe.⁊ ꝙ oꝛatiõibo ⁊ alijs q̃ ad diui
nũ cultũ ꝑtinent diſpoſitio diuine puidẽ

tie ĩmutatur. Pꝛeſuppoſito ergo ꝙ bec fal
ſa ſunt ⁊ fidei chꝛiſtiane aduerſa. opoꝛtet

ſic oꝛatiõis vtilitateʒ ſaluare.vt neq; rebs
humanis diuine diſpoſitioni ſubiectꝭ ne
ceſſitas imponat᷑.nec etiã diuina puiden

tia mutabilis aut variabilis eſtimetur

Pꝛo quo ſecundo notandum eſt ꝙ ex

diuina pꝛouidentia non ſolum diſponi/
tur qui effectus fiant. ſed etiam ex quib⸗

cauſis et quo oꝛdine pꝛoueniant. Inter
alias autem cauſas actus humani ſunt qᷣ
rundam effectuum cauſe. Unde opoꝛ

tet homĩes aliqua agere.ſicut deuʒ oꝛare

ec
ſyoſt
ſen
ſpoſtu
muste
dipof
flectan
ſtnioo
ſuicx⸗
poſtnt
tensde⸗
dicitk
Le

titone
hoſtran
mnns⸗
dinin
ne
mns
mus
ſmm
cren
Pos
inpe
cratis
lunmen
naler
dicit
Plores
ſcemt
än
Tade
ns⸗
liene
bb
mur⸗
lloa
Etit
tox.
Ltinen
forey
foln/
niA
neſ
Clgd
luaiſ
bediil
Clnnis
Pneran
bonon⸗
dene

Neius

cni⸗
peti
oin
ad
nen,
nin
cke.
e
eſat.
Ron
lus deut
Pronſ⸗
onihno
octher
Sndhrs
nton,
ulatöes
roſo
O
gidei
0.
Ntſo
eran
Nicick
ri
untdi
üſt
jin te
t ſue
eine
ac
eͦe
fut
fegon
ope

oꝛatione do minica

vel adoꝛare.nõ vt ꝑ tales actus diuinã di
ſpoſitionẽ immutẽt.ſed vt ꝑ hmõi actꝰ im

pleant quoſdã effectus ſᷣm oꝛdinẽ a vðᷣo di

ſpoſitũ. Et ideo patet ꝙ nõ ppter hoc oꝛa

mus ſeu a deo aliqͥd petimus vt diuinam
diſpoſitionẽ immutemus.vł eius animũ
flectamus.ſed vt illud impetremus.⁊ no/
ſtris oꝛatõnibo mereamur qð deus diſpo
ſuit ꝑ oꝛatiões eſſe implendũ.vt ſcʒ hoĩes
poſtulando mereant᷑ acciꝑe qð eis oĩpo/
tens deus añ ſecula diſpoſuit donare.ſiẽ
dicit Gꝛego.libꝛo pᷣmo dyalogoꝛum.
LCercio notandũ ꝙ; deo oꝛationes ⁊ pe
titiones noſtras non ideo poꝛrigimꝰ vt ei
noſtras indigẽtias vł deſideria maniteſte
mus.ſed vt noſipſi conſideremꝰ in his ad
diuinũ auxiliũ eſſe recurꝛendũ.nã deꝰſcit
q̃d nobis ſit vtile.qð qñq; ⁊ ſepius ignoꝛa
mus Et ideo ſicut refert Ualerius maxi/
mus. Socrates nihil vltra petẽdũ a dijs
immoꝛtalibb arbitrabat᷑ qᷓ; vt bona tribu
erent.qꝛ hij ſcirent qͥd vnicuiq; eſſet vtile
Nos aũt plerũq; id votis expetimꝰqð nõ
impetra ſſe melius foꝛet. Hec aũt ſnĩa ſo/

cratis vera eſt qᷓ;tũ ad illa bona q̃ pñt ma

lum euentũ habere.qͥb etiã homo pᷣt bñ⁊
male vti.ſicut ſunt diuitie.de qͥb ibidem
dicit᷑.ꝙ multis exitio fuerunt honoꝛes qͥ
plures peſſundederũt.regna quoꝝ exituſ
ſepe miſerabiles cernunt᷑.ſplẽdida coniu
gia qᷓ nonnunq; funditꝰ domos eueꝛtunt
⁊ ita de ſimilibꝰ Sed tñ ſunt quedã bona
qbus homo male vti nõ poteſt.qᷓ etiã ma
lũ euentũ habere nõ pñt.hec aũt ſunt illa
qbo beatificamur.⁊ qͥba beatitudinẽ mere

mur.⁊ iſta abſolute petere poſſumꝰ.iuxta

illud pſal.Oſtende faciẽ tuã ⁊ ſalui erimꝰ

Et iterũ. Deduc me in ſemitã mãdatoꝛũ

tuoꝝ. Nam iſta petẽdo q̃ ad ſalutẽ noſtrã
ꝑtinent ſcimus nos volũtatẽ noſtrã ↄfoꝛ
mare volũtati diuine.Que ſicut diẽ apo/
ſtolus.j. Thi.ij. Uult oẽs hoĩes ſaluos fi
eri.Alia aũt bona nõ debemus petere ab
ſolute.ſed ſolũ ↄditionaliter.ſub ↄditõne
ſcilicʒ diuine volũtatis ⁊ inq;tuʒ ſunt vti
lia ad ſalutem Sola ergo talis petitio de
bet diei petitio decentiũ.⁊ talis eſt oꝛatio
omnis aũt alia magis eſt execratio.Et ſic
patet qualiter oꝛatio eſt petitio qua deꝰ.ſ.
bonoꝛat᷑.⁊ ꝓpter quid eſt petitio.quia non
vt deus de noſtris indigẽtijs inſtruat᷑ vel

vt eius animus flectat᷑ ſed vt illud qð no

bis dare diſpoſuit noſtris petitionibo im

petret᷑.⁊ etiã patet quoꝛũ ſit petitio ſcilicx
decentiũ.id eſt illoꝛũ in quiba noſtra ſalꝰ
cõſiſtit.vel per q̃ pcurat᷑ ⁊ acquirit᷑ Et ſie
patet reſponſio ad pꝛimiũ. Quantũ ad
ſecundũ in quo videndũ eſt a quo fiat hu
inſmodi petitio.ſcʒ vtrum a ſolo deo.⁊ vi
det᷑ꝙ fic.qꝛ fruſtra poꝛrigit᷑oꝛatio ad euz

q oꝛationẽ nõ ↄgnoſcit.ſed ſoliꝰ dei ẽ oꝛa⸗/
tionẽ cognoſcere.tum quia plerũq; oꝛatõ

magis agitur interioꝛi actu quẽ ſolus de
us cognoſcit q; voce Juxta illud.j. Coꝝ.
xiiij.Oꝛabo ſpiritu oꝛabo ⁊ mente. Fum
etiam qꝛ vt dicit Auguſti.in libꝛo de cu/
— agenda.neſciũt moꝛtui ei
ancti quid agant viui.etiã eoꝝ filij. Igit᷑
⁊c̃. Sed oppoſitũ ſerugreccieſta gne n⸗
ctos oꝛat. Igit᷑ ⁊c. Ad hoc bꝛeuiter di
cendũ eſt ꝙ oꝛatio poꝛrigit᷑ alicui dupli/
citer Uno modo quaſi ꝑ ipſum impleda.
Alio modo tanq; ꝑ ipᷣm impetranda.Pꝛi
mo mõ ſoli deo oꝛationeʒ poꝛrigimus.qꝛ
omnes oꝛationes noſtre oꝛdinari debent
ad gratiã ⁊ gloꝛiã cõſequendã.que ſolus
deus dat. Juxta illud pſal.Gꝛatiã ⁊ gloꝛi
am dabit dominus. Sed ſecũdo modo
oꝛationẽ poꝛrigimus ſanctis hominibo et
angelis. non ſcilicet vt per eos deus no/
ſtras petitões cognoſcat.ſicut poſuit apu
leius in libꝛo ſuo de deo ſocrat. ſed vt eo
rum pꝛecibus ⁊ meritis oꝛationes noſtre
ſoꝛtiant᷑ effectum Ideo dicitur Apocali.
vij. Aſcendit fumus aromatũ id eſt oꝛati
ones ſanctoꝛũ de manu angeli coꝛam do
mino. Ad argumentũ autẽ in oppoſi
tum dicendũ eſt ꝙ moꝛtui ea que in H̊ mũ
do agunt᷑ non cognoſcunt naturaliter et
pꝛecipue interioꝛes motus coꝛdis.ſed vt
dicit Gꝛegoꝛius.xij.moꝛal.beatis in ver
bo manifeſtatur illud quod decet eos co
gnoſcere de his q̃ circa nos agunt᷑. maxi/
me autẽ eoꝛum excellentiã decet vt ↄgno
ſcant petitiones ad eos factas vł voce vł
coꝛde.Et ideo ſanctos adhuc viuẽtes vł
in purgatoꝛio exiſtẽtes nõ oꝛamus.qꝛ nõ
dũ fruunt᷑ viſione verbi.vt poſſint ↄgno/
ſcere ea q̃ cogitamꝰvel dicimus.ſed beatꝭ
oꝛatões noſtras poꝛrigimꝰ.tamẽ ſoli deo
petitionẽ facimus q;tum ad finẽ oꝛatiõis
pꝛincipalem.ſcilicet vt impleatur qd pe/
timus.⁊ ſic intelligit damaſcenꝰ ꝙ oꝛatio
ẽ petitio decẽtiũ a deo.Et hec de ſecudo.

CTractatus

Ouantum ad tertium in videndũ de
tribus oꝛationis ꝑtib que ſunt ̃m apm
obſecratões.poſtulationes et gratiaꝝacti
ones Sciendũ eſt ꝙ ad oꝛationẽ tria reqᷣ
runtur. quoꝛũ pꝛimũ eſt vtoꝛans ſpũali/
ter aſcẽdat ad deum quẽ oꝛat.quod ſigni
ficatur noĩe oꝛatiõis.quia oꝛatio 'm Da
maſcenũ eſt aſcenſus intellectus in deum
Secũdo requirit᷑ petitio.que ſignifica
tur nomie poſtulationis ſiue ſupplicatõis

TZercio req ritur ratio impetrãdi qð pe

titur.⁊ hoc vel ex parte ðᷣi a quo petit᷑.vel
ex parte illius qui petit. Rõ aũt impetran
di ex parte dei eſt eius ſanctitas ꝓpter quã
petimus exaudiri. inxta illud Daniel. ix.
ꝛopter temetipſum inclina deus meus
aurẽ tuaʒ. Et ad hoc ꝑtinet obſecratio qᷓ
eſt per ſacra conteſtatio.ſicut cũ dicimus
per incarnationẽ tuã libera nos domine.
Ratio aũt impetrandi exparte petẽtis
eſt gratiarũactio. quia de acceptis benefi
cijs gratias agendo meremur acciꝑe po/
tioꝛa. Et ideo dicit gloſa.j. Thi.ij. ĩĩ miſ
ſa obſecrationes ſunt que pᷣcedunt conſe
crationẽ.in quibo qdam ſacra ↄmemoꝛan
tur. Oꝛationes aũt ſunt in ipſa cõſecratõ
ne in qua mẽs debet maxie eleuari in deũ
Poſtulationes vᷣo ſunt in ſequentibo peti
tionibus.ſed grarũactiones ſunt in fine.
Ecrhis ergo patet ꝙ obſecrationes.po
ſtulationes ⁊ graꝝactiones.nõ ſunt oꝛati
onis ꝑtes ſublectiue. ideo non opoꝛtet ꝙ
diffinitio oꝛatiõis conueniat cuilibet ha/
rũ ꝑtium. Ded ſunt ꝑtes integrales exq;
bus componit᷑ oꝛatio ꝑfectiſſime ſumpta
tñ oꝛatio pncipaliter ↄſiſtit in ipſa poſtu/
latione ſeu petitione.ideo bene diffinit᷑ ꝙ
eſt petitio decentiũ a deo.ſicut patet ex di
ctis.Et ſic apparet reſponſio ad terciũ ar
gumentũ.Et hec de pꝛima pncipali que/
ſtione. ð
De ſecundo pᷣncipali.
Vantũ ad ſecundũ pꝛincipale in
gꝗq quo videndũ eſt de oꝛationis q̃li
tate ⁊ eius cõditione. Sciendum
eſt ꝙ ad debitam ⁊ deo acceptã oꝛationeʒ
quatuoꝛ ↄditiones reqͥrunt᷑. Pꝛimo ꝙ ſit
diſcreta in intentione. Secundo ꝙ ſit de
uota in affectõe. Tercio ꝙ ſit ſancta i oꝑa
tione. Quarto ꝙ ſit certa in expectatione.
Pꝛima ergo ↄditio ad debitam oꝛatio
nẽ requiſita eſt.q ſit diſcreta in intentiõe.

Eſt aũt in intentione diſcretio ſi ad debi/
tum finem ſcʒ ad beatitudineʒ oꝛdinetur.
Aliter aũt eſt indiſcreta oꝛatio.⁊ ðᷣ tali di
citur Ja.iiij. Petitis ⁊ non accipitis eo q;
male petatis. Unde quia talẽ indiſcretaʒ
petitionẽ fecit mater filioꝛũ ʒebedei.ideo
habuerunt repulſam. dicẽte deo. Neſcitꝭ
qͥd petatis ⁊c. Mat. xx. Juxta qð queri

poteſt Utꝝ in oꝛatõe bona tꝑalia diſcre/

te poſſimus petere.⁊ videt᷑ ꝙ nõ.qꝛ illa q/
rimus qᷓ oꝛando petimus.ſed tꝑalia non
debemus qrere.iuxta illud Mat.vj. Pꝛi
mũ querite regnũ dei et iuſticiã eiꝰ.et hec
oĩa adijcient᷑ vobis.ſ.tꝑalia. Ubi ſola ſpi
ritualia dicit eſſe q̃rẽda.tꝑalia vo adijciẽ
da nõ querẽti. Ibidẽ etiã ꝓhibet ſollicitu

dinẽ tꝑaliũ dicens Holite ſolliciti eſſe qd

mãducetis.ergo ꝓ tꝑalibꝛ habendis non
eſt oꝛandũ. Sed oppoſitũ patet.quia ꝓ

tꝑalibo oꝛabat ſapiẽs Pꝛouer.xxx.Dinici

as ⁊ pauptatẽ ⁊c.ſʒ tm̃ victui meo tribue

neceſſaria. Ad boc ergo reſpõdendũ ẽ.

q ſicut dicit Auguſtinus.oꝛãdo deũ hoc
licet oꝛare qð licet ðſiderare.Licitũ ẽ aũt
deſiderare tꝑalia non qͥdem pᷣncipalit q̃ſi
in eis finem ↄſtituamus.ſed tanq; qdam
inſtrumẽta quibo ad ↄſequendũ beatitu/
dinẽ adiuuamur.inq;tũ ſcʒ ꝑ ea vita coꝛ/
poꝛalis adiuuat᷑ ⁊ ſuſtentat᷑.⁊ inq;tuʒ no
bis ad actus virtutũ deſeruiũt.et iſto mõ
diſcrete oꝛamusg ꝓ tẽpoꝛalib. Unde Au
guſtinus dicit Dufficientiã vite nõ inde

center vult. quiſquis eã vult ⁊ nõ ampliꝰ

que quideʒ nõ appetitur ppter ſeipſam ſed
ꝓpter ſalutẽ coꝛpoꝛũ ⁊ ↄgruentẽ habitum
ꝑſone hoĩs vt nõ ſit incõueniens eis cum

quibo viuẽdũ eſt. Iſta ergo cũ habent᷑ vt

teneant᷑.cũ nõ habent᷑ vt habeant᷑ oꝛãdũ
eſt. Ad argumentũ dicendũ eſt ꝙ tempo/
ralia nõ ſunt querẽda pꝛincipaliter ſed ſe
cundario Unde Aug'. libꝛo de ſermone
domini in monte.Cũ dixit illud.ſcʒ pᷣmo
q̃rendũ eſt regnũ dei.ſignificauit.qꝛ hoc
ſcilicet tpale bonũ poſterius queꝛendum
eſt. non tꝑe ſed dignitate. Illud tanq; bo
nũ noſtrũ.hoc tanq; neceſſariũ noſtrum.
Pec ibideʒ ſimpłr ꝓhibet᷑ oĩs ſollicitudo
rerũ tꝑalium.ſed ſuꝑflua⁊ inoꝛdinata.de
qua dicit apłs. NHihil ſolliciti ſitis in oꝛa⸗/
tione. Phil. iiij. quare ꝛ(. Secunda cõ
ditio ad debitam oꝛationẽ req uiſita eſt.
ſit deuota in affectiõe. Eſt aũt in affectiõe

deot

Mlir

ounot
Tnde⸗
foop
zſentat
buratu
renecf
unon
bfogo:
lun de
nctee
re finmt
lotuͤs
anrüa
Ncdiun⸗
füſun
ſn
gin
nap-
ſten⸗
git iut
nne.
laoce⸗
oc
peyirie
gehab
lehebe
deg
Mion
neK
ſioce
ſedo⸗
onen
ſaca
lerae
608

oſtent

lioin
noerit⸗
bom
.bbient
*M⸗
ſorßg
grex

dnundo
(llarie

Adnos
ugu

debi⸗
enur.
nldi
eoc
laen
ode
Paun
Ellc⸗
uN
tn i
harbee
ſohi
Aice
olictu
iches
Ndisnon
qrug
nducl
eonbre
cantii
odei oe
iniinit
liji
Fün
unt⸗
c,
o
ſono
eAn
pͤnde
nd
hunſch
.

mmnnennennneeee

de oꝛatione dominica

deuotio ſi in deum pncipaliter eleuet ꝛ ſ
naliter dirigat᷑ iuxta illud pſal.Dirigatur

oꝛatio mea ſicut incenſum in ↄſpectu tno

Vnde valde ↄuenienter incẽſo boni odo
ris ↄparatur cuius fumus ante faciẽ dei
pᷣſentatur.quia ſicut incẽſum niſi pꝛiꝰ cõ/
buratur in igne nõ poteſt ſuauiter odoꝛa/

re. nec ſumus eius in altum aſcendere. ſic

oꝛatio niſi ardeat igne deuotionis nõ põt
bñ odoꝛare deo.nec ſurſum aſcẽdeꝛe in ce
lum. Debet ergo oꝛatio ſpũaliter ardere
ardoꝛe caritatis Suauiter redolere odo

re virtutis.Eminẽter aſcẽdere vigoꝛe de

uotiõis. Sed iuxta hoc queri poteſt que
ſunt illa ꝑ que in oꝛatione pncipaliter im

peditur deuotio.Ad quod dicendũ eſt qꝙ;

tria ſunt ſpecialiter ſcʒ vaga cogitatio.va
na occupatio.ficta oſtẽtatio. Pꝛimo er
go deuotionẽ oꝛationis impedit vaga co
gitatio.id eſt mentis euagatio qua ſcʒ coꝛ
noſtrũ ex infirmitate ⁊ fragilitate huma/
na ꝑ varias ⁊ vanas cogitationes.⁊ qũq;
ſoꝛdidas ⁊ ad peccatũ inclinantes fluctu
at ⁊ vagatur.qð etiam viris ꝑfectis ↄtin/

git. iuxta illud pſalmi. Coꝛ meuz dereliqͥt

me. Secundo deuotionẽ impedit va/
na occupatio.qua ſcʒ coꝛ noſtrũ circa ter
rena oceupat᷑ ⁊ celeſtia negligit.quod ſe/
pe viris ſecularibus cõtingit.qui licet in
oꝛe habeant verba oꝛationis.tamẽ in coꝛ
de habent cogitatiões vane occupatõnis
De quibo dicit dominꝰ. Populus iſte la/⸗
bijs me honoꝛat.coꝛ aũt eoꝛum longe ẽa

me. Contra quos dicit Iſidoꝛus ꝙ oꝛa/

tio.coꝛdis eſt.nõ labioꝝ.neq; deus veꝛba
ſed oꝛantis coꝛ aſpicit. Cercio deuoti/
onem oꝛatiõis impedit ficta oſtẽtatio.qñ

ſcʒ coꝛam hominibo oꝛamus.⁊ tũc facili/

ter ad vanam gloꝛiã incitamur.⁊ ſic pleꝝ

qqð ꝑ deuotionẽ incepimus ad noſtraʒ
oſtentationẽ terminamus. Ideo conſulit
xppᷣs in ſecreto oꝛare dicens. Et cũ oꝛatis

nõ eritis ſicut ypocrite qͥ oꝛãt vt videãtur
ab hominib. u aũt cum oꝛauerꝭ intra
cubiculũ tuũ.⁊ elauſo oſtio oꝛa patrẽ tuũ
⁊c̃. Math. vj. Ubi dicit Crib.ꝙ hoc ꝓpo
ſito xpCᷣs vetat in cõuentu id eſt in publico
oꝛare.vt a conuentu videamur. Et ideo

oꝛando in publico nullã nouitateʒ vł ſin
gularitatẽ facere debemus.ꝑ quaʒ hoĩes

ad nos videndũ moueant᷑.Nec tamen vt

Auguſtinus dicit in li.de ſermone dũi in

monte Uideri ab hoĩbus nephas eſt.ſed
ideo hoc agere vt ab homib videarꝭ.hoc

enim ↄuenit ypocritis. Tercia cõditio
ad debitam oꝛationẽ reqͥſita eſt ꝙ ſit ſan/

cta in operatioue.Tũc em̃ ſancta eſt oꝛa/

tio cum ex bonis opibus ſanctificat᷑. Uñ
dicit ſcriptura.ꝙ bona eſt oꝛatio cuʒ ieiu

nio ⁊ elemoſyna Tho. xij. Nam inter cete
ra opera virtuoſa hec duo ſcilicet ieiuniũ
⁊elemoſyna oꝛationẽ faciũt ſanctã ⁊ deo

acceptam. Jdðo dicit Iſidoꝛus.Qui vult

oꝛationẽ ſuã volare ad deũ.faciat illi du/
as alas.ſcʒ ieiuniũ ⁊ elemoſynã. Siẽ aũt

hec ⁊alia opera bona oꝛationẽ ſanctificãt
ſic oꝑa mala eam maculant. ⁊ ideo diſpli

centẽ efficiunt. Unde dñs dicit ꝑ ꝓphetã.

Cũ multiplicaueritis oꝛationes nõ exau
diam.manus em̃ veſtre ſanguĩe plene ſũt
vſa.j.id eſt oꝑa veſtra peccatis maculata
unt. Juxta quod queri põt. Utrũ oꝛa

tiones peccatoꝛũ aliquid impetrent apoᷣ

deũ.⁊ videt᷑ ꝙnõ.quia Joh.ix.dicit᷑. Sci
mus quia peccatoꝛes deus nõ audit.Et
Pꝛouer.xxviij. Qui declinat aurẽ ſuã ne
audiat legem.oꝛatio ſua erit execrabilis.

Ded contra hoc dicit Augꝰ ſuꝑ Jo.Si

peccatoꝛes non exaudiret deꝰfruſtra pub
licanus dixiſſet.dñe ꝓpicius eſto mihi pec
catoꝛi.Et Criſoſtomꝰdicit ſuᷣ Mathe.
O mnis qui petit accipit.id eſt ſiue ſit iu/
ſtus ſiue peccatoꝛ. Ad hoc dicendũ eſt.
ꝙ in peccatoꝛe duo ſunt ↄſideranda.ſcilʒ
natura quã diligit deus.⁊ culpa quã odit
Si ergo peccatoꝛ oꝛando aliqͥd petit in/

q;tum peccatoꝛ.id eſt ſᷣm deſideriũ pecca

ti.hoc a deo nõ exaudit᷑ ex miſericoꝛdia ſʒ
qnq; auditur ad vindictã.dum ſcilicʒ de
us ꝑmittit hominẽ amplius ruere in pec/

catũ. Deus em̃ vt dicit Augꝰ quedaʒ ne/
gat ꝓpicius.quedaʒ ↄcedit iratus. Si vᷣo

oꝛatio peccatoꝛis ex bono deſiderio natu

re ꝓcedat.deus ipſam audit.non qͥdeʒ ex

„ „ „

iuſticia.quia peccatoꝛ hoc nõ meret᷑.ſʒ ex

pura miſericoꝛdia.obſeruatis tñ quattu/

oꝛ conditionibo.ſcʒ vt pꝛo ſe petat.⁊ neceſ

ſaria ad ſalutẽ.⁊ pie ⁊ ꝑſeueranter.de qͥb

poſtea dicef. Ad illud o quod pꝛimo

obijcit᷑ dicendum eſt. ꝙ ſicut dicit Augu/
ſtinus ſuꝑ Johannẽ.illud verbuʒ eſt ceci

nondum illuminati.⁊ideo nõ eſt tenẽduʒ
in ſcriptura aſſertiue dictũ.ſed ſicut reci/⸗
tatum.poteſt tamẽ verificari ſi intelligat᷑

mim

2
”M

ractatus de

de peccatoꝛe inẽᷓtuz eſt peccatoꝛ.⁊ ſic etiã
iuxta aliam autoꝛitatẽ eius oꝛatio eſt exe/
crabilis. Quarta conditio ad debitam
oꝛationẽ reqͥſita eſt ꝙ ſit certa in expectati
one. Tüc em̃ efficaciter oꝛamus cum fir/
mam fidẽ ⁊ certam ſpẽ babemus obtinen
di ⁊ impetrandi quod petimus. ñ Ja.
i. dicit᷑. Poſtulet aũt in fide nihil heſitãs.
Et banc certam fiduciaʒ obtinendi illud
qð oꝛamus nobis dedit chꝛiſtus cum di
cit. Si quid petieritis patrẽ in noĩe meo
dabit vobis Job. xvj. Illud vᷣo in nomiĩe
ſuo id eſt in nomine ieſu petere intelligi/
mur qdð ad ſalntem ꝑtinet.quia Jeſus he
bꝛaice latine ſaluatoꝛ interpᷣcatur. Uel it
lud in nomine ſuo petimus qð ipᷣe petere
pcipit.vel in quo voluntatem noſtraʒ ſue
volũtati cõfoꝛmamus.⁊ tũc ſecure petere
poſſumus Unde Auguſti. Cum illa que
deus pꝛecipit petitis ſecure petite.quia ꝓ
picio deo ↄcedunt᷑ Sed cum petitis tem
poꝛalia cũ modo petite.et cum timoꝛe illi
ↄmittite. vt ſi ꝓſit det.ſi ſcit obeſſe nõ det.
Quid em̃ vaſ vl obſit nouit medicꝰ nõ
egrotus. Sicut nanq; contingit ꝙ egro/
tus ſepe petit non illud qð eſt ſibi ſanũ ſed
contrarium ⁊ tũc bonus medicus nõ dat
ei quod petit.Egrotus vᷣo ſi ſit bone obe
dientie medico voluntateʒ ſuam ſubiſcit.

SDic debemus faceꝛe deo. ⁊ tunc dat no⸗
bis qnod eſt vtile Unõ.j. Joh.v.dicitur

Si petierimus ſᷣm voluntatẽ eius dabit
nobis. Sed cõtra hoc dubitari poteſt.qꝛ
aliqͥ iuſti in gratia exiſtentes ex debito mõ
oꝛantes petunt vt beatitudinẽ aſſequant᷑.
q tamẽ non exaudiunt᷑.ſicut patet de pᷣſci
tis ⁊ repꝛobis in gratia exiſtentibus ⁊ oꝛa
tionẽ dñicam dicentibo.eꝛgo ſic oꝛãtes nõ
habent certã expectationẽ de illo qð oꝛãt
qꝛ certitudo nõ eſt de falſo. Ideo ad oꝛa/
tionẽ debitam nõ videt᷑ neceſſaria iſta q̃r/
ta conditio. Ad hoc dicendũ eſt ꝙ cer/
ta expectatio obtinendi illud qð in oꝛatio
ne petimus non eſt intelligẽda cathegoꝛi

ce ſimpliciter ſed ↄditionaliter.ſcʒ ſi nõ ꝑ

nos ſtet.ita ꝙ ad hoc obicem nõ ponamꝰ
⁊iſto modo etiã habere debemus ſpez de
beatitudine.ſcʒ ſi in bonis meritis ꝑſeue
remus. Et ſic intelligi poteſt illa deſcrip/
tio ſpei. Spes eſt certa expectatio ſuture
beatitudinis ex meritis pueniens.Et bec
de ſecundo pꝛincipaeail.

Detertio pꝛincipaii.
VUantũ ad terciuz pꝛincipale in ̊
videndũ eſt de oꝛationis quanti/
tate ⁊ eius ꝑfectione. Sciendum
eſt ꝙ oꝛationis ꝑfectio pꝛincipłrↄſiſtit in
mente.eius aũt effectus apparet in voce.
iuxta illð pſal. TUoce mea ad dñm clama
ui. Pꝛofectus aũt vtriuſq; ſcilicʒ tam mẽ
talis q; vocalis oꝛationis eſt in mercede.
Vnge dicit᷑ in pſal. Et oꝛatio mea ĩ ſinu

meo conuertetur. Et ideo quantitatẽ ꝑfe

ctionis in oꝛatiõe in tribus poſſumus cõ
ſiderare. Pꝛimo in mentis affectu. Se
cundo in vocis effectu. Tercio in merce/
dis pꝛofectu. Et iuxta hec tria poſſumus
hic triplicem q̃ſtioneʒ tractare. Pꝛima
erit de quantitate oꝛationis q;tum ad mẽ
tis affectum. Utrũ ad debitam ⁊ pfectaʒ
oꝛationẽ requiratur mentis attentio con
tinua. Secunda erit de quãtitate oꝛa
tionis q;tum ad vocis effectum.vtrũ ſcili
cet oꝛatio vocalis debeat eſſe diuturna.
Terxrcia qᷓ;tum ad mercedis ꝓfectũ.vtꝝ

oꝛatio tanti boni q;tum petitur ſit merito

ria. De his ergo ꝑ oꝛdinẽ videndum eſt.
Quantũ ad pꝛimam queſtionẽ arguit᷑.
ꝙ de neceſſitate debite oꝛationis ſit conti
nuatio mentalis attentiõis.quia ſᷣm Da/
maſcenũ oꝛatio eſt aſcenſus mentis in de
um. UVbi aũt non eſt attentio nõ eſt aſcen
ſus in deum. imo ille qͥ non attendit ad id

quod oꝛat videtur deridere deum.ſicut⁊

4 „ „

ſi quis alicui homini loqueret᷑ ⁊ nõ atten

deret ad illud qðᷣ pferret TInð Baſilins
dicit. ꝙ eſt diuinũ auxilium imploꝛandũ
ne remiſſe nec mẽte huc illuc euagãte oꝛa

fſo fiat.eo ꝙ talis non ſolum nõ impetra/

bit quod petit.ſed ⁊ magis deuʒ irritabit.
Sed in contrariũ arguit᷑ quia ſancti viri
in oꝛatione quandoq; euagationẽ mentʒ

patiũtur. iuxta illud ſupꝛa allegatũ. Coꝛ

meũ dereliquit me Igit᷑ ꝛ. Pꝛo reſpõ
ſione Sciendũ eſt pꝛimo.qꝙ aliquid dici
tur requiri ſeu neceſſariũ ad aliud dupli/
citer. Uno modo ꝑ qnod melius ꝑnenit᷑
ad finem.⁊ ſic attentio oꝛatõni neceſſaria
eſt. Alio modo dicitur aliquid neceſſari/
um ſine quo res non poteſt conſequi ſuũ
effectum. Triplex autem eſt effectus oꝛa/

tionis ſiue finis. Pꝛimus quidem com

munis omnibus actibus caritate foꝛma

tis quod eſt mereri.⁊ quantũ ad bunc et/

—

4

lodeſ

feetul
niure
ſionen
gliqui
tioner
risae
temo⸗
trare.
guid
puime
faaneec
dictt
nonat
ſſenti
ſctom
tonecea
cudic
Gan
ſcon
plerp
tedin
ten
(QAth
toni⸗
ſpüͤnt
kilge
poſtut

Ntent
onnriä
codot
1o.D.
gtun
Pime
catn
eſten
tbel
Bal
Cto
leste
Pon
Potes
nenoh
ledt
goehn
fint
cinde
bidenn
honet
natunn

We.
Gana
InN
rege.

de oꝛatione vominica

fectum ſiue finem non de neceſſitate reqͥ/
ritur ꝙ attentio ſit ↄtinua per totam oꝛa/

tionem.ſed virtus pꝛime intentionis qua
aliquis ad oꝛãduʒ accedit reddit totã oꝛa
cionem meritoꝛiã ſicut et in alis merito/

rijs actibus contingit. Secundus au

tem oꝛationis effectus ⁊ eippꝛius eſt impe
trare.⁊ ad hunc etiã ſufficit pꝛima intẽtio
quã deus pꝛincipaliter attendit. Si autẽ

pꝛima intentio deſit oꝛatio nec eſt merito
ria nec impetratiua. Et ad hũc intellectũ

dicit Bꝛegoꝛius. Illam em̃ oꝛationẽ deꝰ

non audit.cui ille qui oꝛat non intendit.

LTCercius aũt effectus oꝛationis eſt quẽ

p̃ſentialiter efficit ſcʒ q̃dam ſpiritualis re
fectio mentis.⁊ ad hoc requiritur in oꝛa/

tione continua attẽtio. Unde de hoc fru

ctu dicit apłus.j.Coꝝ.xiiij. Si oꝛem lin/
gua mens mea ſine fructu eſt. Hic tamen
ſecundo notandũ eſt ꝙ oꝛatiõi vocali tri/
plex poteſt attentio adhiberi Una qua at
tẽditur ad verba ne in eis erret᷑.Alia qua

attenditur ad ſenſum qui ꝑ verba ſignifi/

catur.Tercia qua attendit᷑ ad finem oꝛa/
tionis ſcʒ ad deum.in quem ꝑ oꝛationem
ſpũaliter aſcendit᷑.⁊ ad rem pꝛo qua oꝛat
⁊ iſta eſt maxime neceſſaria ⁊ hanc habeꝛe
poſſunt etiam vydiote.⁊ qũq; vt dicit Hu
go de ſancto victoꝛe in tantũ abũdat hec

attentio qua mens in deum fertur vt etiã

omniũ alioꝛũ mens obliuiſcatur. Ter
cio notandũ eſt ꝙ duplex eſt mẽtis euaga
tio. Una que fit ex pꝛopoſito.⁊ hec eſt pec
catum.⁊ hec impedit oꝛatiõis fructũ.ma
xime ſi euaget᷑ mẽs ad aliqͥd quod eſt pec/

catum. vel fini oꝛationis ↄtrarium. Alia

eſt euagatio mentis que fit pꝛeter ꝓpoſitũ.
⁊ hec oꝛationis fructum nõ tollit. Unde

Baſilius dicit Si vero debilitatꝰ a pec/

cato fixe nequis oꝛare.quantũcunq; po/
tes teipſum cohibeas ⁊ deus ↄgnoſcit.eo
ꝙnon ex negligentia ſed ex fragilitate nõ
potes vt opoꝛtet aſſiſtere coꝛam eo. Unð
mens humana ꝓpter infirmitatem nature
lapſe diu in alto ſtare non poteſt.quia põ
dere humane fragilitatis ad inferioꝛa de
pꝛimit᷑.⁊ inde contingit ꝙ ipſa dum oꝛan
do in deum aſcendit per ↄtemplationẽ ſu
bito euagatur ꝑ quandã fragilitatẽ ⁊ hoc
non eſt peccatũ.quia nõ ex electione ſʒ ex
naturali ĩfirmitate ꝓcedit.Et per iſta pa/

tet reſponſio ad iſtud pꝛimũ dubium

Quanti adſecundi queſtionẽ arguit

pꝛimo oꝛatio vocalis nõ ðᷣbeat eſſe diu

turna.quia Math. vj. dicik. Oꝛantes no
lite multum loqui.Et ibidẽ chꝛiſtus mo
dum oꝛandi p̃fixit bꝛeuem.et ſine verboꝝ
ꝓlixitate ꝑ inſtitutionem oꝛationis dñice
ergo nõ videt᷑ licitũ vltra oꝛationẽ pꝛotẽ/
dere nec terminos a deo pᷣfixos tranſcen/
dere.quod ꝓhihet᷑ Exo.xvij. Sed cõtra

eſſe videtur qð dicit᷑ Lu.xviijiopoꝛtʒ ſem

per oꝛare ⁊ nunq; deficere.Et.j.ad Theſ
ſal.v. Sine intermiſſione oꝛate. Pꝛo
reſponſione pꝛimo notandũ eſt.ꝙ duplex
eſt oꝛatio.ſcʒ cõmunis et ſingularis. Cõ/
munis q̃ ꝑ miniſtros eccleſie in ꝑſona po
puli deo offert᷑. ⁊ talis debet eſſe vocalis.
vt populo ꝓ quo fit ĩnoteſcat.Oꝛatio vᷣo
ſingularis eſt que fit a ſingulari ꝑſona q̃/
cunq;.ſiue pꝛo ſe ſiue pꝛo alijs.⁊ ð tali nõ
eſt neceſſe ꝙ ſit vocalis. Hoc tamẽ eſt ex/
pediens tribus de cauſis.Pꝛimo ad exci
tandũ ſanctũ deſiderium⁊ interioꝛem de
notionẽ qua mens eleuatur in deũ Vnð
Augꝰ dicit ad ꝓbã.q verbis ⁊ alijs ſignis
ad augendũ ſanctũ deſiderium noſipſos

acrius excitamus.Et ideo hmõi vocibuſ

⁊ ſignis tantũ eſt vtendũ quantuʒ ſufficit
ad mentem excitãdũ. Sivᷣo mens ꝑ hoc
diſtrahatur vel qualitercũq;ʒ impediat᷑ a
talibus eſt ceſſandũ.quod pᷣcipue illis cõ
uenit quoꝛũ mens ſine huiuſmodi ſignis
eſt ſufficienter deuota.iuxta illud pſalmi.
Tibi dixit coꝛ meum. exquiſiuit te facies
mea. Unde.j.Regũ.j.legitur.qꝙ anna loq̃
batur in coꝛde ſuo. Secundo cõueni/
ens eſt vox in oꝛatione quaſi ad redditio
nẽ debiti. vt ſcilicet homo ſeruiat deo Fᷣm
totum illud quod habet ab eo.id eſt nõ ſo

lum mẽte ſed ⁊ coꝛpoꝛe.⁊ hoc maxime cõ

uenit oꝛationi ſᷣm ꝙ eſt ſatiſ factoꝛia. Uñ
dicitur O zee vlti. Reddemus vitulos la
bioꝛũ noſtroꝛũ.⁊c. Tercio vtilis eſt vo
calis oꝛatio quaſi ex quadam redundan/
tia leticie anime in coꝛpꝰ Juxta illð pſal.

Letatum eſt coꝛ meuʒ ⁊ exultauit lingus
mea. Secundo notandũ ꝙ dupliciter

poteſt intelligi continuatio ſeu diuturni
tas oꝛationis. Uno mõ ſᷣm ſeipſam. alio
modo ſᷣm cauſam. Cauſa aũt oꝛatõis eſt
deſideriũ caritatis.ex quo pꝛocedere de/
bet oꝛatio.quod debet in nobis eſſe con/
tinuũ vel actu vel habitun. Manet enim
m 2

Habitus ſen virtus huius deſiderij in oĩ/
bus que ex caritate facimus. Juxta illud
O mnia in gloꝛiam dei facite.j.ad Coꝝ.x.
Etqᷓ;tum ad hoc oꝛatio debet eſſe ↄtinua
UVngde dicit Augꝰ ad ꝓbam. In ipſa fide
ſpe ⁊ caritate continuato deſiderio ſꝑ oꝛa
mus. Sed ipſa oꝛatio ẽm ſeipſam cõſide/
rata non poteſt eſſe cõtinna.quia opoꝛtet
alijs oꝑibo occupari. Et ſicut dicit ibideʒ
Auguſtinus. Ideo ꝑ certa interualla bo
rarũ ⁊ tẽpoꝛũ etiam verbis rogamus de/
um vt illis rerũ ſignis noſipſos ammone
amus.⁊ quantũ in hoc deſiderio ꝓfeceri/
muns nobuiſpſis innoteſcamꝰ.⁊ ad hoc agẽ
dum noſipſos acrius excitemus. Ter/
cio nofanduʒ eſt ꝙ quia vniuſcuiuſq; rei
quãtitas ðvᷣbet eſſe ꝓpoꝛtionata fini.ſicut

potionis qᷓntitas ꝓpoꝛcionat᷑ ſanitati. J

vtile eſt vt oꝛatio tã diuturna ſit q̃ntuʒ ex
pedit ad excitãdũ interioꝛis deſiderij fer/
uoꝛẽ.cũ vᷣo hanc menſurã excedit.ita ꝙ ſi
ne tedio ꝓlongari nõ poſſit.non eſt vlteri
us oꝛatio ꝓtelanda.Et ideo Auguſti. vbi
ſupꝛa appꝛobat ↄſuetudinẽ quoꝛũdã fra/
trũ in egypto.qͥ crebꝛas dicuntur habere
oꝛatiões.ſed tamen bꝛeuiſſimas ⁊ raptim
quodãmodo iaculatas.ne ſcilicʒ perꝓdu

ctioꝛes moꝛas euaneſcat ðnotio.atq; ebe

tur intentio. Et ſicut hoc eſt attendendũ
in oꝛatiõe ſingulariꝑ ↄparationem ad in
tentionẽ oꝛantis.ſic ⁊ in oꝛatiöe ↄmuni ꝑ
cõparationẽ ad deuotionẽ populi aſtãtis
Agd rationẽ ante opoſitam dicendum
eſt. ꝙ in oꝛatione.multa locutio phibetur
BSed vm ꝙ exponit Auguſtinus ad pbã.
Multũ loqui in oꝛando eſt rem neceſſa/
riam ſupfluis agere verbis Hã ⁊ de chꝛi/
ſto legitur ꝙ ꝑnoctauerit in oꝛatõe ⁊diu
tius oꝛauerit vt ſcʒ nobis pᷣberet exẽpluʒ
QLicet aũt ipſe chꝛiſtus oꝛationẽ domini/
cã bꝛeuẽ inſtituerit.nõ tamẽ hoc fecit qua
ſi illis verbis ſolũ vti debeamus in oꝛan/

do.ſed quia quibuſcunq; verbis vtamur

dqd illa ſola impetranda tendere debet no
ſtre oꝛationis intentio. Ad autoꝛitates

Agit poſt oppoſituʒ dicendũ eſt. ꝙ aliquis

ſemꝑ ⁊ ſine intermiſſione dicitur oꝛare et

nunq; deficere.vel ꝓpt᷑ cõtinuitatẽ deſide
rij caritatis actu vł hituvt dictũ eſt.vł qͥa
non intermittit qn debitis et ſtatutis tem
poꝛib oꝛet.Et ſic patʒ ad ſecundũ dubiũ
Quantũ ad terciam queſtioneʒ arguit

virtutem reſpectu

pꝛimo q oꝛatio non ſemp tantũ meretn

tum per eã petitur.quia Paulus licʒ ſan/⸗

ctus eſzʒ oꝛauit a ſe remoueri ſtimulũ car
nis ⁊ tamẽ hoc obtinere nõ meruit. Igit
⁊c̃. Ded oppoſitũ videt᷑ ex illo dicto chꝛi
ſti. Si quid petierit patrẽ in nomĩe meo
dabit vobis. Jo. xvj. Pꝛo reſponſione
pꝛimo notandũ ent; oꝛatcio duplicẽ habʒ
dectu futuri ꝓfectus ſcʒ vir/
tutem merẽdi et virtutẽ impetrandi.Oꝛa

tio aũt ſicut ⁊ quilibet actus meritoꝛiꝰha

bet efficaciam meꝛendi inq;tum ꝓcedit ex
radice caritatis.efficaciam aũt impetran
di babet ex radice diuine liberalitatis.qꝛ

deus ideo nos ad petendũ inducit vt libe
raliter det. Unde Augꝰ dicit li.de verbis

dñi. Non nos hoꝛtaret᷑ vt peteremus niſi

dare vellet Et Criſoſto.ſuꝑ Math. Nũ

q; oꝛanti beneficia denegat.qui vt oꝛãtes

non deficiant ſua pietate nſtigat. Se/

cundo notandũ eſt.ꝙ meritũ oꝛatiõis qñũ
q; ad aliud pꝛincipaliter reſpicit q; ad il/
lud quod petitur.qꝛ meritũ oꝛationis pn
cipaliter reſpicit ad beatitudinẽ.ſed peti/
tio oꝛationis qñũq; directe reſpicit ad ali/
qua alia. Si ergo illud quod aliquis pe
tit oꝛando non ſit beatitudo vel ad beati/
tudinem vtile.non meret᷑illo.ſed qñq; ſi
oꝛando meritũ amittit ſcʒ ſi petat comple
mentũ alicuius peccati.⁊ hoc non eſt pie
oꝛare.Si vᷣo illud qð petitur nõ eſt neceſ
ſarium ad ſalutẽ nec manifeſte ſaluti con
trariũ.tunc licet oꝛans poſſit oꝛando me
reri vitam eternam. quandoq; tamẽ non
meretur obtinere illud quod petit. Unoð

Augꝰ in li.ſnĩiaꝝ ꝓſperi. Fideliter ſuppli⸗/

cans deo ꝓ neceſſitatibahuiꝰ vite ⁊ miſeri

coꝛditer audit᷑ et miſericoꝛditer nõ audit᷑

Quid em̃ infirmo ſit vtile mag nouit me
dicus q; egrotus. Et ꝓpter hoc Paulꝰnõ
eſt exauditꝰ petens amoueri ſtimulũ car/
nis.qꝛ nõ expediebat.Si aũt illud qdð pe

citur ſit vtile ad beatitudinẽ hoĩs q̃ſi ꝑti/

nens ad eius ſalutẽ meret᷑ illud nõ ſolum
oꝛandeo ſed etiã alia oꝑa meritoꝛia facien-
do.⁊ ideo accipit quod petit.ſed tamẽ qũ
debet acciꝑe.Quedã em̃ nõ negant᷑.ſʒ vt
ↄgruo dent᷑ tꝑe differunt᷑.vt dicit AuguR/
ſtinus ſuꝑ Johannẽ.Sed qꝛ tñ boc im/
pediri põt ſi in petẽdo nõ ꝑſeueret.idðᷣo ad
hoc opoꝛtet ꝙ ꝑſeuerant᷑ oꝛet. Et ꝓpter h
dicit Baſilius.Ideo qñq; petis et nõ g%

chiti
mnt
dekkit
airifi
nonp.
nam
ſenpe
ſtinne
lis te.
noau
etdat
oare
toen⸗
gitor⸗
cutne
guige
ſmpen
füne
kome
ggul
moe
ſti
ornn
orn
lltg
ſum
llise
buo⸗
petit
ten⸗
dume
nge
foti
e⸗
te
re.
oꝛan
eſty
Ulue
virt
rium
ſolun
bllinen
lenine
Rone
ugn⸗
Pcan

biuin

ſceio

nonſt
guam

ſtkin
igſon/
nläͤcar
ochi
Mweo
chnnſone
Mleih,
uch
nite
Lnpern
lun
aulbe
Reyabis
moi
Benfi
uoins
. Oe
tösci
nöd
wonsn
d
lhuse
Mn⸗.
giſc
vonpee
dck
ſtnecd
uti
ncone
meton
1.,0
ei⸗
rimle

röadt

nonue

oubi
nulör/
goe⸗

i e
6ſolum
ſacien/
ameqn

ntßR.
Ange/
bocim/

io
e⸗
thöt

de oꝛatione dominica

cipitis. quia ꝑperã poſtulaſti vel infideli/

ter vel leuiter.vel nõ ↄferentia tibi.vel qꝛ
deſtitiſti. Sed qꝛ adhuc hoc poteſt impe
diri ſi nõ ꝓ ſe petat ſed pꝛo alio.ex eo ꝙbõ
non põt alteri mereride ↄdigno vitã eter
nam.nec ea que ad eã ꝑtinent ꝓpter qð nõ

ſemꝑ exauditur qͥ p alio oꝛat. Uñ Augu/
ſtinus ſuꝑ illud Joh.xj.Si quid petieri

tis ⁊c̃.dicit.Exaudiunt᷑ omnes ꝓ ſeipſis.

nõ aũt ꝓ oĩbus.ideo nõ vtcunq; dictum

eſt dabit. ſed dabit vobis.Et idcirco ꝓ ſe

oꝛare ponit᷑ cõditio quarta ad hoc ꝙoꝛa/
tio exaudiatur requiſita. Non qͥdem con/
ditio requiſita ad effectum merendi ſed ſi

cut neceſſaria ad efficaciã impetrãdi. NHã
quãdoq; cõtingit ꝙ oꝛatio ꝓ alio facta nõ

impetrat.etiã ſi fiat pie ⁊ ꝑſeueranter et de

ꝑtinentibo ad ſalutem ſcʒ ꝓpter impedimẽ
tum quod eſt ex parte eius ꝓ quo oꝛat᷑.iux
ta illud Hiere.xv. Si ſteterit moyſes ⁊ ſa
muel coꝛã me nõ eſt anima mea adppłum

iſtũ. Nihilominus tñ meꝛitoꝛia eſt oꝛatio

oꝛanti qui ex caritate oꝛat. Juxta illud. et
oꝛatio mea in ſinu meo cõuertet᷑ Ubi di/ onẽ.x ndulgetiaꝝ Datũ Baſili⸗
no dñi M. cccc. xiiij. meſis iulij. die ſexto.
ſum fruſtratus mea merceÄde. Expꝛedgi RIi=

cit gloſa.Et ſi eis nõ ꝓfuit.ego tamẽ non

ctis ergo colligunt᷑ quatuoꝛ ↄditiones qͥ/
bus ↄcurrentibo ſemꝑ aliqs impetrar qð
petit.ſcʒ.q; ꝙ ſe petat.⁊ neceſſaria ad ſalu/

tem. ⁊ pie.⁊ ꝑſeueranter. Tercio notan
dum eſt. ꝙ pie petere vel oꝛare nõ impoꝛ
tat ꝙ oꝛatio ex habitu pietatis ſeu virtutꝭ

fiat.ſicut apud Areſtotilẽ iuſte agere ĩpoꝛ
tat ex habitu iuſticie agere ꝓpter quod di
cit.ꝙ aliud eſt iuſte agere.aliud iuſtũ age
re. Nam iſto mõ non poſſet peccatoꝛ pie

oꝛare qͥ non haberet habitũ caritatis que

eſt virtꝰ pietatis.vt dic glo.ij. Thi.iij.ſuꝑ
illud. Habentes qͥdem ſpeciem pietatis.

virtutẽ aũt eius abnegantes.cuius cõtra
rium ſupꝛa dictũ eſt. Nec etiam pie oꝛare
ſolum impoꝛtat petere aliqͥd ad pietatem
ꝑtinens.quia ſic petere ꝑtinentia ad ſalu

tem includeret pie oꝛare.⁊ ſic nõ eſſent cõ
ditiones diſtincte. Sed vltra illð impoꝛ

tat ꝙ petatur ex pio deſiderio.et ſic poteſt
peccatoꝛ pie oꝛare.ſicut iniuſtꝰ carens ha
bitu iuſticie poteſt iuſtũ velle⁊ ex iuſto de

—

ſiderio. Sic ergo q;uis peccatoꝛũ oꝛatio

non ſit eterne ſalutis meritoꝛia.tamẽ illis
quattuoꝛ conditionib obſeruatis põt eẽ
Impetratiua.quia meritum quaſi quodã

modo ĩnititur iuſticie. ĩpetratio aũt ĩnitit

miſericoꝛdie.qᷓ;uis tamẽ vtraq; ſit ex libe

ra acceptione ⁊ gratuita liberalitate diuu
na. Liget ů̊ peccatoꝛ oꝛando nõ meraa
tur gratiã.quia oꝛatio ſicut nec aliqͥs aliꝰ
actus eſt meritoꝛia ſine gratia gratum fa

ciente.tñ oꝛatio qñq; impetrat gratiã gra
tum facienteʒ. Juxta illud Qu.xj. Pat᷑ ve
ſter de celo dabit ſpũm bonũ petentiboſe

„

Hec tñ ĩpetratio ꝓcedit ex aliqua gfr̃a q̃ſi

v. . 8 .

ex gratuito dono. quia vt dicit Augein li

dã donũ dei. Et ꝑ iſta patet reſponſio ald
tercium dubiũ. Hecꝗg de oꝛatiõe ad p̃ᷣ

ſens ſufficiãt ex doctria ſanctoꝛũ bꝛeuiter
Erplicittractatus de oꝛatione dñicia.

Uncipit oꝛatio dñica anagogice ero
ſita a reuerendiſſimo patre ac dno.domi
no P. de Aill vaco cardiali ? apoſtoliceſſie
dis legato. Qui ↄceſſit oĩbus deuote oꝛã

tibus p pace eccleſie ? dicetibo hanc oꝛati
onẽ.xl. dies indulgetiaꝝ Datũ Baſiliein

tuum. Heu me miſerü. hen miſeꝛabilere
Sgnũ meu beu diuiſum ⁊ deſolatu regnnz

gter noſter qui

5 Sin celi. O pater ſouialet

ccaritatiui amoꝛis pagatiõeʒz.

vtinã mihi miſero ſic tue amoꝛoſe carita

tis gemine gratiã infundas.vt filtꝰtãtipa
tris efficiar.O noſter q te nobis dare noõ

ceſſas ꝑ largiſſimã tue bonitatis diffuſio

nem. Utinã ꝑ intimã ardẽtiſſimi amoꝛis

adheſionẽ vere tuus dici merear.O qͥ es

in celis.id eſt in ſanctis ꝑ ſpecialẽ tue gra
tifice illuſtrationis habitationẽ.vtinã mi
ſerabilis aĩa mea tibi ſitcelũ clarum ⁊ nitt
dũ.ac varijs vᷣtutũ ſyderiba adoꝛnatuʒ v

tue ſancte habitatõnis dignus hoſpes in

.

uneniar Sanctifi

cte pater vytina ſanctũ nomẽ tuũ quod eſt

pater huiuſq; ſancti nomis vera cognitö
ſanctificet᷑.i.ſine terra vel obſcuritate ter
rena in meclarificet᷑.qð vtiq; fiet cumpho
metne ardoꝛe et ardentiſſimi amoꝛis tui

flamma ſucceſum a terrenis fecibo fediſq;
obſcuritatib purgabit Aauelatregnuz
lere

29

1. 7
„„
8 4. 5
„
8

Deuota meoitatio

anie mee. in quo ſepe habitare et regnare
vult nũc ſuꝑbia.nunc inuidia.nunc ana/
ricia. nunc luxuria.alioꝛũq; vicioꝝ hoſti/
lis rabies.ſed nolo regnare in me niſi teo
rex potentiſſime. Ideo deſidero vt adue/
niat regnũ tuũ.vt ↄtra regnum meũ qð ẽ
regnũ peccati ⁊ miſeꝛie adueniat regnum
tuni quod eſt virtutis ⁊ gratie.⁊ tandeʒ re
gnſi tuũ quod erit felicitatꝭ ⁊ gloꝛie. Tũc
aüt in me vere regnabis ſi in hoſpiciũ aĩe
Hir inpabin tio na moꝛis vehementis
adueneris Yiat voluntas tua ſicut in ce
lo et in terra O rex regũ.o iuſte iudex oĩ
um qui nõ niſi iuſte vis et quicqͥd vis po/
tenter efficis.vtinã voluntas tua id eſt vo
luntatis tue pᷣceptũ ſicut fit in celo ſic fiat
in terra.hoc ẽ ſicut in celo ab angelis et be
atis ſpiritibi. ſic in terra ab hominibo ĩiple
atur. Tũc aũt implebit᷑ in me ſi ſic diligã
te.vt indiſſolubilis amoꝛis glutino tibi v
nitus adhereã.⁊ abiectis cõtrarijs volun
tatibus tue ſoli iuſtiſſime voluntati cõſen
tiã. Panẽ noſtrũ quotidianuʒz da nobis
odie O pater eterne da filijs tuis panẽ
tuu eternũ.⁊ fac de pane tuo eterno panẽ
ſuũ quotidianuz. Da nobis hodie in hoc
miſerabili tempoꝛe vnde tãdez paſcamur
in illa mirabili eternitate.Dabis aũt hũc

panem ſi tui ꝑfecti amoꝛis dulcem dede-/ R

ris refectionẽ. O vtinã hoc pane quo ĩ pa
tria vinunt angeli ⁊ anime beate.in huiuſ

miſerabilis vite via merear refici.⁊ de li

cis comedere que cadũt de mẽſa dũi mei.
Da mihi dñe da mihi ſeruo tuo hunc pa
nẽ hodie hoc eſt nũc ſine dilatione.qꝛ vᷣe

inqͥ etũ eſt coꝛ meũ donec reficiathoc cele

ſti panc kec immerito.qm̃ ideo quotidi/
anus dicit᷑.quia qᷓntũ plus ↄmeditur tan
tum q̃tidiano deſiderio amplius abheti.

Et dimitte nobis debita noſtra ſi
nos dimittimꝰ debitoꝛibe noſtris O pijſ

ſime ac miſericoꝛdiſſime pater. dimittes
vticq; nobis filijs tuis ðbita et peccata no
ſtra ſi nos ob amoꝛem tui patris noſtri di
miſerimus debitoꝛiby noſtris fratrib no
ſtris peccata ſua. O vtinaʒ hoc in me fieri
noticia expimentali mentaliter ſentiã.qðᷣ
oĩno eſſe nõ poteſt niſi temultum ardẽter
Diligã. vt de me verũ ſit quod a te dictum
eſt. Dimiſſa ſunt ei peccata multa.qm̃ di

tlonem. O bone deus qui bonoꝛũ inſpi/

ratoꝛ ⁊ intẽtatoꝛ maloꝝ es.vtinam nõ me
inducas.hoc eſt ĩduci ꝑmittas in male tẽ
tationis cõſenſum. Quod vtiq; ꝑ me a te
eſſe impetrandũ non in mea ſed in tua vir
tute ſecurus fideliter ↄfidã.ſitibi ꝑ amo/
rem intimũ firmiter adhereã Sed libe/

ra nos a malo Non ſolum a malo pᷣteri/

toꝝ debitoꝝ.nõ ſolũ a malo pᷣſentiũ tenta
tionũ ſed etiã a malo futuraꝝ penarũ.nec
ſolũ a malo pene inferni ſed ⁊ purgatoꝛij.
Da mihi dñe hoc petere nõ tam foꝛmidie
pene q;ᷓ virtutis amoꝛe Da mihi hoc appe

tere nõ tam timoꝛe penalis afflictionis qᷓ
deſiderio tue facialis viſionis. Da vt nõ

tantũ timeã penaꝝ toꝛmenta quantũ ꝑdi⸗/
tionis aut ꝓlongatiõis tue finalis fruitio
nis detrimenta.O vtinã flamma amoꝛis
tui hoc in me efficiat.vtinã peccatoꝛũ me
oꝛũ rubigines ſic exurat vt in moꝛtis exi/
tu ſpũs meꝰ penitꝰexpurgatꝰſine vlla dila
tione ad te diu deſideratũ aſcẽdat. ⁊ ſic li⸗/
beratus ab om̃i malo frui valeat ſummo
bono. Quod tu pᷣſtare digneris qui viui
regnas in ſecula ſeculoꝛũ Amen.
FErplicit de oꝛatione dñica.

Seęgquit᷑ ꝗdam deuota meditatio ſuꝑ
xiiij.menſis Julij. die. xij. ab eo
etro. qui eam deuote dicenti⸗
eſt.xl. dies indulgentiau.

Bgitanti mi
c hio ſanctiſſima virgo ma
ter maria. Mater. nõ en/
iuſcũq; ſed dei.mater vni
ggeeniti ⁊ coeterni dei patrꝭ
filij. Cogitanti mihi peccatoꝛi.tuo tñ.licgy
indigno ſeruitoꝛi ⁊ deſideranti anio cupi
enti ad laudẽ tuã aliqd dicere.ſtupet mes
ad hoc inualida.nec habet indigna ligna

mea tuis digniſſimis aurib verba digna

ideo merito nõ mea.ſed angelica verba ti
bi pfero dicens Aue gratia plena domi/

nust . .
Aecata mater et ĩnupta vᷣgo.qͥd ſa
o cre aures tue audire pñt iocundiꝰ
IzIz recipe ſuauiꝰ.qͥd benigniꝰ ae/
ceptare qᷓ; verba hec angelica. Quibo gra

tiſſime ſalutarꝭ Aue.quibo digniſſime cõ⸗

medaris. gratia pleng. Quiby dulciſſime
cõſolaris.dñs tecũ.O igit verba gꝛatiſſi⸗

1.
mint
web
ſinis
lterp
oneſe

loꝛr v⸗
Babr
ni⸗
gicno
here⸗
ninag/
nolise
cign⸗
ſifin
ls
turch

ſr
me
lutn

g
uur,

4

ghatio
cegdes
c(clood
toege
meri

⸗
dine
Gd⸗
ſelaf
ſupie
Pncip
lenre

4

mmo⸗
cep

hro
hinmoe

nacs.

eneree

fiohun

oͤne
llen
eate
Nr.
mno⸗
lhe,
⸗
üten
minec
Ctoꝛi.
nmicie
espe
onioi
il
uitio
woris
üne
is er⸗
ola
zſel⸗
amdo⸗
ni

coꝛde.plena in oꝛe.plena ĩ oꝑe.S

ſuper Aue Maria

ma. verba digniſſima. verba dulciſſima.
merito deuotis coꝛdib inſcribenda.pijs
vocibo depꝛomẽda.tuis quoq; clementiſ
ſimis auriboa nobis licet peccatoꝛibo hũi
liter ꝓferenda.⁊ cum infatigabili deuoti/

one ſepius repetenna.
Abgiigit᷑ o clemẽs Maria tuaʒ g
a tiſſimã ſalutationẽ Aue. Nulla ti
bie eſſe poteſt gratioſioꝛ acceptabi
lioꝛ ve ſalutatio ea quã deꝰ ꝑ angelũ ſuũ
BGBabꝛieleʒ tranſmiſit de celo.Aue inqͥ tO
virgo ſalutifera q̃ eue maledictionẽ in bñ

dictionẽ tranſ ferens.ſola eſſe meruiſti ſi/
ne ve. Meruiſti qͥdẽ.nõ tua iuſticia ſʒ di/

uina gratia vt ſola eſſes ſine ve culpe ve/

nialis et moꝛtalis.⁊ vt pie creditur etiam
oꝛiginalis.vt inſuꝑ ſola eſſes ſine ve miſe

rie finalis.hoc eſt pene purgatoꝛie vel ĩfer
nalis vt tibi merito a ſponſo tuo intelliga
tur eſſe illud dictũ in canticis.Tota pul/

fa csamica men macula ne in te. wer
banc ergo gratiſſimã ſalutationẽ te depꝛe
coꝛ vt mihi ſeruo tuo impetres gratiaʒ ſa

lutarẽ.vt ſic tibi dicam Aue.ꝙa te liberer
a ve.non ſolum pꝛeſentis culpe ſed etiã fu

ture miſerie Amen.

Lai⸗ deindeo ni Haria tuaz di
a gniſſimã ↄmẽdationẽ.gratia ple/
na.O q́; magna ⁊ admiraãda dði di

gnatio.dignaq; virgini cõmendatio. Ec
cea deo mittit᷑ angelus ad virgineʒ ab ex
celſo ad humilẽ.a domĩo ad ancillã.a cre
atoꝛe ad creaturã. Cui tñ non ex creature
merito ſed ex creatoꝛis dono ſubito dicit᷑.

rati Per hanc igit᷑ gratie plenitu/

dinẽ.per hanc tuã gratuità dignitatẽ.tuã

qʒ digniſſimã cõmendationeʒ quã nõ a te

ſed a filio tuo nüciãte angelo recepiſti.te

ſupplex exoꝛo vt huius plenitudĩs gr̃e me

ꝑticipẽ efficias.et apð filiũ tuũ acceptabi

iem reddas Amen..
ULai deniq; o dulcis Maria tuã

a dulciſſimã ↄſolationẽ.dñ

WMWMWMagna valõ dulcedo. dulcꝭ m
tum oↄſolatio tibi eſt qꝛ gr̃a plena.Plena ĩ
3 oĩno
ↄſolatio dulciſſima nõ ſolum tibi ſed toti

hũano generi.qꝛ dũs tecũ.nã ⁊ iõ gr̃a ple
na es. ꝛ dñs tecũ eſt. Cecũ vtiq; nõ ſolũ
. Fnel vt eſt in ceteris ſanctis.ſed tecuʒ

ſpecialiter in vtero. vt ex tep totius gene/
ris humani redẽptiõeſibi carnẽ aſſumat.

ſocremozn⸗ ſalutarẽ generatõeʒ. qꝛ b
.i

⁊ vnus dei ⁊ virginis filiꝰ verns de eter⸗
naliter tꝑaliter hõ fiat O magnũ et admi
rabile ſacrament dñis teci 95 lolui diſs
filius quẽ carne tua induis.ſed dñũs pater
qͥ genuit quẽ ↄcipis ⁊ dñs ſpũſſanctus ex

quo ↄcipis.qͥ tuũ cũ patre ⁊ filio ſanctifi/
cat vterũ.ipſiq; pariter in te reſerant geni

tale ſecretũ.⁊ miro mõ reſernant virgina
le ſignaculũ.O totiꝰ mũdi melliſlua dul/
cedo.ſalutiferaq; cõſolatio. Per hanc nõ
ſolũ tuam ſed etiã noſtrã ↄſolationẽ dul/
ciſſimã te virgoꝛ mater imploꝛo.vt dñs qͥ
eſt tecũ ꝑ ſpeciale illa aſſiſtentiã eſſe digne
tur mecũ ꝑ ſpũalẽ gratiã.vt ſim tandẽ ſe/
cum per finalem gloꝛiam Amen.
Ebg pᷣmiſſe angelice ſalutatõi quã
ſ nunciꝰ Gabꝛiel ita ↄcluſit bũdi
J E tel in mulier lolenia ſalutatio
nẽ ſctẽ Eliʒabeth deuotio xpᷣiana ſubiun
git dicẽs ⁊ bñdictus fructus ventr tui
Hico gloꝛioſa dũa tria tue excellẽtie pui
legia video ſignãter eſſe notata Pꝛimo.
qͥdẽ tuã ſingularẽ ꝑfectionem. bñdicta tu

Deinde tua ſpecialẽ electiõeʒ.i mulieril.

dict? fruct' vẽtris. Uẽtris inquã.nõ cuiꝰ
cũq; ſʒ tui. Uẽtrꝭ vtiq; vᷣginei.ſed diuina
hũanaq; ꝓle fecũdi. Uentrꝭ deniq; p hac
mrna fecũditate ĩ celis ab angelis ⁊ ĩ ter/
ris ab hoĩbus vencrani.
Ui igit᷑o regia celi.⁊ in his ᷣbis
a letare.cũ audis pᷣnilegia magniti
ca qb celeſtis regꝭ munificetia te

dotauit Audi tuã pꝑfectiõeʒ ſingularẽ.bñ

dicta tu. Tu ſingularit᷑ ꝑfecta qꝛ tu ſingu

ↄmutat᷑ marie.ĩpꝑfectio mf̃is culpe in ꝑfe
ctõeʒ mr̃is gr̃e Audi tuã electiõeʒ ſpãlem
in mulieribo qꝛ tn ſpãlit᷑ bñdicta.iõ ſpãlit᷑

electa es ĩter oẽs ⁊ ſuꝑ oẽs młieres Dul
te filie ↄgregauer̃t diuitias. Olte mulie

res filie eue cõgregaucrũt ſpales gras.tn
ſuꝑgreſſa es vniuerſas Audi tuã genera
tionẽ ſalutarẽ.bñdictꝰ fruct? vẽtrtui.bñ
dicta ſit tua generatio ſalutaris cuiꝰ fru/
ctus cauſa eſt tue ⁊ nr̃e ſalutis Jdo tn bñ
dicta es in młieribo.qꝛ fructꝰvetris tui bñ
dictus.qui eſt ſuꝑ omnia deꝰ bñdictus in
ſecula.De cuius benedictiõis plenitudi/
ne tu quoq; accepiſti cũ ceteris.⁊ ſi diffe/
rentiꝰa ceteris.Tu ergo bñdicta pᷣ ceterꝭ.
qꝛ ipſe te pᷣuenit in bũdictiõiba dulcedis.

laric bñdicta. Maledictio eue ĩ bñdictõö,⸗

Tractatus ſuper

MUVais hec o benedicta in mulieri/

tuis laudibo.nec tamen ex eis ſup/

be ertolleris.ſed magis magiſq; humilia
ris. Nec te o regina celi dominã vocas.ſʒ
ancillam reputas reſpondẽs ad angeluzʒ

tibi de celo miſſum. Ecce ancilla domini
fiat mihi m verbum tui

verbum non tranſitoꝛiũ ſed eteꝛnum.ver

bum diuinũ a patre eternaliter natum. et
ex matre tẽpoꝛaliter incarnatum. Et idᷣo.

Aue gratia plena dũs tecum.

Lle virgo beata. Aue mater bene
a dicta. Aue ſine ve Maria. Et iõ

ſine ve.quia gratia plena. Aue ple
na gꝛatia.nõ ſolum creata ſed increata.qꝛ
dñs tecum. Tecum dñs tuus.tecũ filius
tuus. Auel
nedicta.quia tecum dominus. N
Dũñs filius.ſed dominus pater.dũs ſpũſ/
ſanctus.hij tres vnus dñs tecum ſunt in

coꝛde.ſed ille ſpecialiter tecum eſt in car/
ne. qui eſt benedictus fructus ventris tni
Aue igitur ſpecialiter benedicta.quia ſin

gulariter benedictus eſt fructus tuꝰ. Hõ

ſolum tuus ſed etiã dei patris filius. nõ
ſolũ in te.nõ ſolum in tua carne.non ſolũ
in tuo ventre ſed vbiq; vnus eſt verus de

us per omnia loca ⁊ per omnia ſecula be/
nedictuuusq.
D te igit O Maria. Ad teo cla/⸗

a riſſima maris ſtella Ad te ego mi
fſerabilis ſeruns tuꝰ ĩ obſcuro hu
ſus mũdi pelago naufragus ↄfugio.ad te

pꝛofugus clamo. ⁊ ꝑ illam angelicam ſeu
verius diuinam ſalutationẽ.per illam ſa/

lutiferam tuam et fructus ventris tui be

nedictionẽ.per illam benedictam tuam ⁊

filij tui humiliationẽ.te humiliter depꝛe/⸗

coꝛ.te ſuppliciter oꝛo.vt tantoꝝ meritoꝛũ

veſtroꝝ me ꝓcures fieri participem.⁊ co-/

lem vt celeſtiũ pꝛemioꝝ veſtroꝝ me impe
tres fieri ↄſoꝛtem. Quod ipſe pꝛeſtare di/
gnetur qͥ cum patre ⁊ ſpũſancto viuit ⁊ re
gnat in ſecula ſeculoꝛum. Amen

Erplicit meditatio deuota ſuper Aue
Maria Pe. Cameracen. cardinalis et

legati quondam dũi pape.

m O magnehbu
militatis reſponſum. O humile verbuʒ p
quod in te ſe humiliauit verbum excelſu, ſanc
ſuper trib euangelij canticis.nõ ðᷣ mea ſyʒ
de diuina virtute ↄfiſus aggredio?. Pꝛo
fiteoꝛ quippe nõ tam humanũ eſſe q; diui
nũ tam alta miſteria digne poſſe cõcipeꝛe

benedicta in mulieribo.⁊ iõ be/
on ſolũ

Pꝛologus.

ttis auxilio hũiliter im/
ploꝛ:ato triꝑtitum deuote
mBebditationis tractatuʒ ex
ſanctoꝛũ doctoꝛũ ſentẽtia

vel ꝓferre. LZum igitur in diuinis ſcri⸗
pturis plura legant᷑ cantica.ſpecialiter ta

men tria in euãgelio ſcripta eſe Tuca re

ferente cognoſcimus. Pꝛimũ Marie.ſe/

cundũ ʒacharie.tertiuʒ ſymeonis Uñ qa
hec cantica euangelica ſunt.ideo in reue-
rẽtie ſignũ erecti aſſurgim ſtãtes dum ean
cãtat eccleſia. Nec vacat a miſterio. qa
pec cantica nõ illo cantant᷑ oꝛdine quo fu
erũt edita. Pꝛius em̃ cantatur quod ſecũ
do editũ eſt. Nam quia in cantico ʒzacha/

rie legitur. ⁊ erexit coꝛnu ſali nobis.qð

in reſurrectione factũ eſt.⁊ quia loquitrx
ad pueꝛũ qui fuit auroꝛa ſolis vbi ait. Et
tu pner pꝛopheta altiſſimi vocaberis.pᷣi/
bis em̃ ante facieʒ domini ꝑare vias eius
ideo cantatur in laudibus officij matuti /
ni. Quia vo legitur in cãtico virginis.re/
ſpexit humilitatem ancille ſue. eccleſie vi/
delicet ac ipſius Marie.⁊ quia agit dein
carnatione.ibi. Suſcepit iſrael.quod qͥ/
dem factum eſt in ſexta etate.ideo canitur

ad veſperas in ſexto diei officio. Tertium

aũt canticuz ſymeonis in ſeptimo officio
canitur id eſt in ↄpletoꝛio.quia oꝛat ſe di/
mitti in pace.quod in ſeptima quieſcenti /
um cõplebitk. Hec ergo ⁊ alia multa p/
funda miſteꝛia in hijs canticis deuot mẽ
B tib occurrant meditanda. Cum em̃ pᷣ ce
ram te⁊ filio tuo ita me conſtituas humi teris omnibus canticis que in ſacra ſcri⸗/
e ptura repperiunt᷑.pec tria in tanta venera
tione habeant᷑ vt ipᷣa iam celebꝛi ⁊ aſſidua
imo qᷣtidiana recitatione non ſine magna
⁊ rationabili cauſa ſancta per oꝛbem fre
quentet eccleſia.quis ignoꝛet in eis mari
ma ſpũᷣalis intelligentie miſteria contine
ri Sʒ p alijs cãticũ marie ↄſtat maioꝛibꝰ

4

ESequuntur tractatus ſuper trib enã

un
Ha⸗
nene
ſopꝛa
inlan
ſtater
tanta.
mnenti
bilantia
nle
ninip⸗
S
Celica

ghikie
ligent
mnenti
1gugo⸗
hedicea
ſſee
tcͤle
Porebit.
lecppol
faiſlerg
Rfupn
fere
Kimire
mirac
ſpart
uitdie
rpaac
mnenſi⸗
quia ho
ebum
ſeplen
Lace
hunnni
Menceo
Remune
Collcn
ohisdi
linend

titen

nt
inH
tote
ize
lin
naß
ödinn

de

8 ai⸗
Urn
en
NMiiel
Ui
oinren⸗
Sduma
limioas
Negkoft
nod ci
zchi
chis

init
nuit
vals
unn/
nisne
ſenn
Gtden
od
ocmn
Tenum
wofen
natſedn

niccn

nnluy⸗
Nong.
nßc
m/
Anera
lon
genma
honſir
on

1ontie

ma⸗ ſorb

Gaς⅓ .

umr..

cantico beate Narie

NHam vt quidã ei deuotus ait. Quis du /
bitet beatam Mariã ſpũſſancti in ſe ſup/
uenientis tãta plenitudine ⁊ gratia reple

tam.nõ potuiſſe paruum aliquid.⁊ quod
ſupꝛa terrenarũ mentiũ capacitatẽ nõ eẽt

in laudem ſaluatoꝛis ſui pferre. Con/
ſtat ergo de tanta plenitudine eructanteʒ

tantaq; deuotiõe nouũ illud et humanis
mentibus inſolitũ gaudium Jeſu ſuo iu

bilantẽ noua laude⁊ ſingulari pᷣconio no
unam leticiam in nouo aduentu eterni do

minipꝛedicaſſe. .
Evjrplicit pꝛologus ſuper tribus euan/
gelij canticis. ”MMM

2 .ð — N. .
IIncipit Canticũ beate MWarie.

rie cantico tanq; a pꝛioꝛi
oꝛdinetẽpoꝛis ⁊ magni/
tudine dignitatis noſtruʒ
emememeflfſ2uu memus exoꝛdiũ. Ma/
gnificat anima mea dñũm Ubi pꝛo intel
ligentia tanti miſterij tanq; miſtici ſacra/
menti videndũ nobis erit quẽadmodum
⁊ qua occaſione vel cauſa virgo beata ad
hec dicenda verba que ꝓpoſita ſunt acceſ/

ſerit.ſic em̃ ex circumſtantia rei geſte quã

ta cõſideratione verba iſta ſint clarius ap
parebit. Legitur itaq; in euangelio lu
ce ꝙ poſtq; angelus Gabꝛiel a ðᷣo miſſus
fuiſſet ad virginem deſponſataʒ Joſeph
vt ſuꝑueniente ſpũſſancti virtute naſcitu

rũ ex ea Jeſum dei filiũ nũciaret.mox tãa⸗ P

ti miraculi fidem ↄfirmans.alio adiũcto
miraculo.mirabili quidem ſed longe di/
ſpari diuine potentie efficaciã maniteſta/

uit dicẽs. Et ecce Eliʒabeth cognata tus

⁊ ipſa concepit filiũ in ſenectute ſua.et hic
menſis ſextus eſt illi que vocatur ſterilis.
quia non erit impoſſibile apud deuʒ om̃e
verbum. Cui ſtatim virgo fide et exultati
one plena cum humili gratulatiõe reſpõ/
dit Ecce ancilla domini.fiat mihi ſᷣm ver
bum tuũ. Statim eꝛgo aduenitte ſpiri
tuſancto in virginem. quod totus non ca

pit mundus totũ ſe intra viſcera virginii
collocauit. Sed quanto excellẽtioꝛibus

bonis diuinitus abũdauit tanto ſe humi

lioꝛem humanitus exhibuit Nam q̃ afflu

entia tante gratie omnibi mulieriby ſupe⸗/

Gitur a Ma

rioꝛ ⁊ ſuꝑ omnes mulieres benedicta.an/

gelo teſte dici meruerat. moxſurrexit ? ad
femine inferioꝛis obſequiũ ꝓperans aſcẽ/

dit cum feſtinatione in montana iudee vi
dere ⁊ ↄgratulare elyʒabeth.vt qð de ipᷣa
audierat credula in ipſa pᷣſens et expta vi

„

deret.⁊ di

⁊ quanta eſſet que ad ſe venerat agnouit.
⁊ quantũ ſe indignam eius viſitatione iu
dicaret oſtẽdit. Unde hoc inquit mihi vt

mater dñi mei veniat ad me.Ecce eniʒ vt
ſacta eſt vox ſalutationis tue in auribus

meis.exultauit in gaudio infans in vtero
meo. Et beata que credidiſti. quoniã ꝑfi

cientur in te que dicta ſunt tibia domino
O igitur beatũ fidei meritum quo be

ata virgo facta eſt mater dei. Quid ergo
mirũ ſi tunc ait Maria. Magnikicat ani

ma mea dominũ. Nemo igit᷑ verba iſta le

uiter eſtima nda putet.nã que de tam pꝛo
funda cõceptione pꝛolata ſunt.ſine pfun/
da inueſtigatione digne penetrari nõ poſ

ſunt.ſicut inquit venerabilis Hugo.cu/

ius in hoc cantico deuotam expoſitionez

magna ex parte ſequi ⁊ bꝛeuiter colligere

ſtudui. O vtinã ergo vtinã ↄtingat no

bis eoꝛũ archana q̃rentibo illo ſpiritu du
cente incedere.quo repleta maria verbuz
patris ↄcipere ⁊ patreʒ verbi meruit ver/

bo exultationis magnificare.Ait ergo.
Magniticat anima mea dominũ. Etex
ultauit ſpiritꝰ meus in deo ſalutari meo
Uligdeamus itaq; verboꝛũ diſtinctiõeʒ
ꝛimũ anima magnificat dominũ. dein
de ſpiritus exultat i ſalutari. Sane quia
ſcriptum eſt. Uniuerſe vie domini miſe/

ricoꝛdia et veritas.perfecta laus ẽ fidelis

ſerui chꝛiſtum ieſum dominũ⁊ ſalutarem

confiteri.cum veritas in domino.⁊ in ſal

uatoꝛe miſericoꝛdia cõmendetur. Pꝛop/
terea ⁊ magnificare dominũ et in ſalutari
exultare debemus.quia quibus reueren
da eſt iuſticia iudicis.dulcis eſt miſericoꝛ

dia ſaluatoꝛis.ideo ait Maria. Magni/

ficat anima mea dñm. Et exultauit ſpũs
meus in deo ſalutari meo.Quaſi diceret.
O elizabeth. tu magnis me laudibus ex/
tollis et magnificas.ego vᷣo non me ꝓpter
hoc magnifico.ſed mag humilio.⁊ hũili

ando me.dñm magnifico.⁊ ĩ eo velut ĩ ſa

lutari meo huilit exulto. in dũo maieſtats

. gna exultatiõe cõgauderet. Vñn
ipſa Elyzabeth ſpũſancto repleta qualio

et in ſalutari meo pietatem omniby virib⸗
non ſolum coꝛpoꝛis ſed et qnĩe et ſpiritus
humiliter recognoſcens. Ubi etia conſi/
derandum eſt ꝙ cum ipſa dominũ nomi
naret nihil addidit. cum veꝛo ſaluatoꝛem
diceret non ſimpliciter ſaluatoꝛẽ ſed ſuuʒ
ſaluatoꝛẽ nominauit.Omnipotẽs em de
us poteſtate qua vniuerſe creature ſue do
minat᷑ omniũ dominus ẽ.ſed pietate qua
quoſdam tm eęt nõ omnes ſaluat ſaluatoꝛ
omniũ non eſt. Merito igitur beata vir/
go que ſe ſingulariter electam videt.fidu
cialiter ipſum quem ꝓ ſalute mundi filiũ
concepeꝛat ſuum etia cum leticia ⁊ exulta
tione ſaluatoꝛẽ vocat. Ecce ergo canti
ci Marie deuotũ exoꝛdium. ſpirituali le
cicia et exultatione iocundũ. Ibi quippe

iocunda virginis exultatio.⁊ exultãs lau

dis iubilatio multipliciter deſcribitur.

Pꝛimo nanq; oſtẽdit᷑ eſſe magna cũ di
Secũdo declarat

citur. Magnificat.
eſſe deuota.quia ſubdit᷑.anima mea ⁊ ſpi/
ritus meus.quaſi dicat.nõ ſolum exterio
rnibus labijs coꝛꝑis.ſed omnib interioꝛi/
bus viribus coꝛdis deũ laudo.cui totum
quod in me eſt bonum attribuo. Ter/⸗
cio innuitur eſſe debita cum dicit᷑. domi/
num. cui ſoli pꝛincipaliter debetur laus ⁊
honoꝛ. ſpecialiter detanto tamq; ineffabi
li dono. Quarto pꝛobat᷑ eſſe iocunda.
Ibi.Et exultauit ſpũs meus.quaſi dice/

ret.p̃ iocunditatis magnitudine non ele/

ctus.ſed in deum eleuatus ſpũs meus ex

ultauit.id eſt extra et ſupꝛa ſe ſaltauit. Et

ad celeſtia per contemplationẽ aſcendit.
Quinto notatur eſie recta.id eſt nõ in
creaturam ſed in creatoꝛẽ directa quia in
deo ſalutari meo.Et dicit in deo ratione
creationis.ſalutari ratione recreationis.
meo ratione incarnatiõis. Nam cauſa hu

manitatis aſſumpte fuit virginis filiꝰ.ſic

vtiq; ſuus ꝙnon alterius. „
Uadiuimus bhucuſq; exoꝛdiũ can

a tici. Audiamus deinceps cauſaʒ
trationem cantandi Sane tanti

iubili rationabilis cauſa fuit diuinoꝝ be
neficioꝛuʒ magnitudo.que hic tripliciter
deſcribit᷑ Pꝛimo in beneficijs marie col/
latis ſingulariter. Deinde in beneficijs to

to mundo collatꝭ generaliter. Ibi Et mi
ſericoꝛdia eius a pꝛogenie ⁊c̃. Poſtremo
in beneficijs iudaico populo collatis ſpe

cialiter. Jbi. Suſcepit iſrael ⁊c. Dicat
ergo nobis Maria exultationis ſue cau
ſam. Quia inquit reſpexit humilitatẽ
ancille ſue Ac ſi diceret. merito in ipſo ex
ulto.quia ab ipſo eſt vnde exulto.Ipᷣa p
pe vt ſuum gaudium ſolidũ eſſe demon/
ſtraret.illð nec a vanitate exoꝛtũ neqʒ ad
vanitatem cõuerſum oſtẽdit.ſed dei ſe do
na in deum diligeꝛe. ⁊ pꝛo reſpectu gratie
qua pꝛeuenta erat in ſuo ſalutari ſe exulta

re ꝑhibuit. Jdᷣo inquit exultauit ſpiritus

meꝰ in deo ſalutari meo.quia reſpexit hu

militatem ancille ſue.Licet enim in ea fu
erit copioſa virtutũ magnitu do.ipᷣa tamẽ
non immerito ſolam in ſe humilitatẽ do/

minũ reſpexiſſe teſtatur.quia diuinitatis

pꝛopiciationẽ quã humana natura in pꝛi
mis parẽtibus ꝑdidit.in Maria per hu /

militatem recuperauit. Cuius humilita/

tis virtutem mox deteꝛminans ſubiungit
ancille ſue. Nam quia ſe humiliter quod

erat ancillã ↄgnouit.ideo quod non erat
ſublimiter mater eſſe meruit. Cum em̃ re

ſpondiſſet angelo Ecceancilla domini fi
at mibi m verbum tuũ.confeſtim in hoc

humilitatis verbo concepit dei verbum.
OD magnũ humilitatis meritum. Eua
per ſuperbiã dei creaturam ſe eſſe minus
qᷓ; debuit conſiderans.deo quodãmodo

Parieſegri voluit. Maria vᷣo creatoꝛi ſuo

umiliter ſe ſubdens ancillam ſe nomina
uit. Et idcirco illa eiecta eſt. iſta electa eſt.
Superbaz deſpexit. humilem reſpexit. et
quod ſuperba perdidit.humilis recepit.
Bene ergo ait Maria.reſpexit humili
tatem ancille ſue.Reſpexit inquit non re/
ſpectu indignationis et vindicte quo re/

ſpicit iniuſtos.ſed reſpectu pietatis ⁊ gra
tie quo reſpicit iuſtos.De quo ſcribitur.

Ocul domini ſaper uſtog etaures rmn
pꝛeces eoꝛum. SDic vtiq; ¶ zu
militatem reſpexit.quia benignus ꝑ miſe

ricoꝛdiam per reſpectuʒ gratie dominus
ad eam ſpecialiter ſe uertit.imo in ea ſin
gulariter habitauit. Unde recte ſubditur

Ecce em̃ exhoc beatam me dicent om̃es

generationes. Acſi diceret. Omnes gene
rationes que amiſſam beatitudinem per
fructum vteri mei recuperabunt.qua per
fructum vetiti ligni pꝛiuati ſunt. Omnes
merito ex hoc beatam me dicent. Sed
quomodo hoc ais o Maria.cum plurcs

c vtiq; Mariã ⁊ ei? hu

ſchtce
luſnme
deodie
gonn
bosali
beatam
leoſede
ſchoꝛu
mntong
hitbam
Dre.
kolce
legtte⸗
ſoermn
Aainle
enſen
ſned⸗
nerati
clmi⸗
homee
fliſen
ndei
nrog
cllam
trer. E
tihefft
fentian
ſinagne
cinguo⸗
ſccümn
Magna
agrn
nans..
omni⸗
deipe
ſcute
cumd
poten
ſvoſe
taned⸗
ſuraco
lumne
ceab
Mnngn
enoͤſi

mambi

nhiad
latemſe

. nisglon
(umne
hn

Dict
ſnecan
mlitate
niber
dp
Rhon
nnegz
Cdeiſeyr
mant
tan
therins
ſmh
nnan
ömme
lnido⸗
uintans
mmninni
fuherd⸗
homnlich
biungt
non a
Cunche

dominif

tininboe
iwtun.
Eiu
nins
nodo
wriſoo
vomin
ccnact.
ſent4
recent.
thunil
inonte⸗
ucno
uns
ſatbior.
unochn
inuhn
b e
oninns
nanſn⸗
ſbditur

cantico beate Warie

ſint generationes infideles q̃ te ⁊ vteri tui

pꝛolẽ nõ beatã dicant.ſed tanqᷓ; infelicẽ ⁊

infamem oꝛe polluto blaſphemãt. Sane

ideo dictum eſt. omnes generationes.qͥa
ex omnib generationibo et iudeis ⁊ genti
bus aliqui ad fidem conuerſi ſunt qui te

beatam virginẽ confitent᷑ nec ſolum fide

les ſed etiam infideles ſarraceni. Nam in
alchoꝛano ꝑfidi machometi legitur.dixe/
runt angeli.O Maria deus annũciat ti/⸗
bidbum exipſo.nomen eius Jeſus filius
Marie.Et iterũ alibi in eodem libꝛo le/

git᷑.dixerunt angeli.O maria.deus vtiq;

elegit te ⁊ purificauit te.⁊ elegit te claram
ſuper mulieres ſeculoꝛuʒ. Multa quoq;

alia in laudem vriginis ⁊ ſue pꝛolis in eo

dem ſcribunt᷑ libꝛo. Ecce ergo q; veriſ
ſime dictum eſt. beatam me dicent oẽs ge
neratiões. Cuius cauſa ſubdit᷑. Quia fe
cit mihi magna qui potens eſt. ⁊ ſanctum
nomẽ eius Magnü fuit vt virgo ſine vi
rili ſemine filium cõciperet. Magnũ kfuit
vt dei patris veꝛbum carne ſua indutũ in
vtero geſtaret. Magnũ fuit vt dum ſean
cillam cõfeſſa eſt ſui plaſmatoꝛis mater fi
eret. Magnũ deniq; fuit vt tam magnis

⁊ ineffabilibo ſacramẽtis coꝛ virginis aſſe

renti angelo fidem daret. Sed hec om̃ia
ſi magna ſunt. impoſſibilia tamẽ nõ ſunt
eia quo facta ſunt.quia potens eſt. Et iõ
fecit magna quia potens eſt.et ſingularit᷑

magna.quia ſingulariter potẽs eſt.Et ſin

gulariter potens.quia ſingulariter oĩpo/
tens.Et ideo abſolute potens dicit᷑.quia

omnia poteſt. Soluz ergo confeſſa eſt
dei potentiã.ſed eam qualis ⁊ q̃nta ſit di/

ſcutere non pᷣſumpſit.quia hoc ſciri nõ pᷣt

cum de ea veriſſime ſciat᷑ ꝙ immenſa ⁊ oĩ

potens eſt. Erubeſcant ergo nunc qni de
ſuo ſenſu gloꝛiantes dei oꝑa ratõne ſe pu
tant diſcutere.⁊ eius potentiam ſub men

ſura coartari.quia qui abſolute potẽs eſt

ſumme potens ac ideo oĩpotens eſt Pꝛo

pine⸗ bene inquit Maria Quia fecitmi

i magna qui potens eſt et ſanctũ nomen

eius.qſi dicat.ꝙ hec magna imo vᷣo maxi
ma mihi facta ſunt nõ per me aut ex me.ſʒ
mihi a deo ſacta ſunt.⁊ ĩ me ad omniũ ſa/

lutem ſue electionis pᷣuilegio ad ſui nomi

nis gloꝛiã ſingulariter oꝛdinata.ideo ſan
ctum nomen eius Sanctũ eſt in ſe.⁊ ĩ no
bis ſanctificaturnomen eius dũ nos ſan

M O
õä

etiſicamur in nomine eius. Undein oꝛa⸗

tione dominica petimꝰ.ſanctificet᷑ nomẽ
tuũ. Sed quid eſt nomen eius Saneno
mẽ eius eſt fama eius.cognitio eius fides

eius. Hoc nomen in ſanctis ſanctũ eſt. qe

loꝛlcleg a ſanctis ⁊ benedicit᷑.⁊ a peruer
is blaſphematr᷑.eꝛgo quia magna fecit ſan
ctificatum eſt nomen eius.quia dum ver
bum in carne mirabiliter naſcit᷑.gloꝛia ðᷣi
per verbum in hoĩbus declarat᷑.⁊ ideo fe

„

*

eins.

onis cauſam oſtẽdit ex beneficijs

ſibi collatis ſingulariter.id eſt ſi/

bi vni ſuper omnes excellentes. Cõſeq̃n/
ter declarat ex collatis beneficijs toti mũ
do generali. H Wr
Et miſericoꝛdia eius a ꝓgenie ĩ pꝛo/
genies timentibo eum Et bene ait miſeri
coꝛdia eius.id eſt beneficiuʒ incarnatõis
eius.quod ex miſericoꝛdia dei factum eſt.
Vnge petebat Dauid.Oſtẽde nobis do/
mine miſericoꝛdiam tuam.quaſi diceret.

O ſtendiſti potentiã in mundi creatione.

ſapientiã in mundi gubernatione. iuſtici
am in peccatoꝛũ punitione Ideo oſtende

miſericoꝛdiã tuam in filij tui incarnatio/

ne. Igeo autẽ ſubdit᷑ A pꝛogenie in ꝓ/
genies.quia licet hec miſericoꝛdia a ꝓge/

nie indeoꝛũ ꝓceſſerit.cum hec incarnatio
ex virgine iudea facta ſit.pꝛopter quod in

euangelio dicitur.ſalꝰex iudeis eſt.tamen
hoc ſalutis beneficium ad omnes pꝛoge/
nies quantuʒz ad ſufficientiam. ſed q;dtum
ad efficaciaʒ tm̃ ad eos de quibus ſubdit᷑
timentibus eum. quod de timoꝛe ſancto

⁊ caritatiuo intelligit᷑.de quo ſcriptuʒ eſt

Timoꝛ domini ſanctus ꝑmanet in ſecłm
ſeculi. Econtra do de timoꝛe malo dicik.
ꝑfecta caritas foꝛas mittit timoꝛem.
Nemo ergo grecus ſit aut barbarus.li

ber aut ſeruus.ſi timoꝛem dei ſanctuʒ ha

beat a gratia exeludit᷑ſed in omni gente ⁊
ꝓsgenie qui timet deum et operat᷑ iuſticiaʒ
acceptus eſt illi. Et ideo miſericoꝛdia eiꝰ

a pꝛogenie in pꝛogenies id eſt in omnes p
genies timentibus eeumm.
Hanc autẽ miſericoꝛdiã incipit latius

explicare.⁊ ipᷣm redemptiõis hũane oꝛdi/
nẽ declarare. Fecit inqͥt potẽtiaʒꝭ ĩ bꝛa
chio ſuo diſꝑſit ſuꝑbos mẽte coꝛdis ſui

cit magna qui potens eſt ⁊ ſanctũ nomen

Oſtẽß autem Maria ſue exultati

M
HM
5 H

N

—

AVractatus ſuper

eſt diſperſit ſupbos et depoſuit potentes

Sotentiam in bꝛachio ſuo fecit. quia per

pyumanitatẽ filij ſui diabolum vicit. Gꝛa
chiũ em̃ eius.filius eſt eius.ð quo vſaias

ait. Bꝛachiũñ dñi cui reuelatũ eſt. Fecit g
potentiam fecit ⁊ infirmitatẽ.in hoc bꝛa/
chio ſuo id eſt in filio ſuo. Sed ⁊ ipſa ĩfir
mitas id eſt aſſumpta hũanitas potentia
fuit. quia per illam diabolum ſubiugauit
et hominẽ ab eius ſuꝑba poteſtate eripu

it. Unde bene ſubdit᷑ Diſperſit ſuperbos
mente coꝛdis ſui. Mente coꝛdis ſui id eſt

ꝓfundo ↄſilio diuini ſecreti ſui.quo vᷣbuʒ
ſuum per aſſumptã humanitatem in hũc
mundũ miſit.diſperſit ſuꝑbos. Suꝑbos
videlicet aeris poteſtates.⁊ diabolice ſu/
ꝑbie membꝛa.ſicut iudeos ſcribas ⁊ pha

riſeos.alioſq; in ſugba infidelitate manẽ

tes diſperſit eos.dum per potentiã verbi
ſui eiuſq; ſapientiã eoꝛũ fallacias diſſipa
nit. De hijs erg ſuꝑbis alijſq; ſimilibus
conuenienter ſubiũgit Depoſuit potẽtes
8& ſede ⁊ exaltauit humiles. Pꝛimo quidẽ
potẽtes de ſede depoſuit.qꝛ malignos de
mones a coꝛdibus hominũ in quibo tan/
q; in ſue poteſtatis ſede reſidebãt abiecit.
⁊ humiles ſuꝑexaltauit.ipſos videlicʒ ho
mines quos pꝛius ſub demonis poteſta/
te ꝓpter ſuꝑbiam abicceꝛat humiliatos re
parauit. Deinde ipſius ðmonis mẽbꝛa qᷣ
bamuem chꝛiſti aduentũ ſuꝑbe ↄtempſe

runt.ſiue iudei fuerunt ſiue alij infideles

a gratia ſua in qua ex ſuis meritis ſtare pᷣ
ſumebant excluſit.⁊ humiles nõ de ſua ſʒ
de chꝛiſti miſericoꝛdia confidẽtes exalta/
uit. O pꝛofundum conſiliũ mẽtis coꝛ
dis ſui.O archanũ myſterium diuini ſe/
creti.de quo cum apoſtolo exclamare co

gimur. O altitudo diuitiarũ ſapientie et

ſcientie dei qᷓ incõpꝛehenſibilia ſunt iudi
cia eius.⁊ inueſtigabiles vie eius.Cuius
eius.Eius videlicet diuini veꝛbi.quod ð
virgine caro factuzʒ.ineffabili modo rede
mit genus humanũ.⁊ a ſuperbis eius ad
uerſarijs potenti bꝛachio ſuo eripuit re/
daemptum. ereptũq; ac humiliatũ mirabi
liter ſublimauit. Huiꝰ ergo pꝛofundi cõ/
ſilij ſecretaria. huius ſecreti diuini cõſcia
virgo beata ꝓphetauit dicens.diſꝑſit ſuꝑ/
bos.Etꝓpter ꝓphetie certitudinẽ de futu/
ro ꝑ modũ pꝛeteriti loquens ſubdit.De/
poſuit potentes de ſede et exaltauit humi
les. Hec nanq; ꝓphetia in eo qð dictuʒ

de ſede.ad litterã ſpecialiter impleta eſtin
diſperſione ⁊ deiectione ſuꝑboꝛũ iudeoꝝ
qui poſt paſſionẽ chꝛiſti per Tytũ ⁊ e

ſpaſianũ factam eſſe legimus.impleturq;
qbuuootidie in vili ſeruitute.ſeꝛuiliq; captiui
tate quã eos ꝑ oꝛbem diſperſos pati vide

mus. Inſuꝑ eos qui ſe ſuperbe reputa

bant potentes ⁊ diuues in lege ⁊ pꝛophe

tis. depoſuit de ſede.id eſt a legis autoꝛi/

tate ⁊ eius veritate reppulit.ipᷣoſq; ex ſuo

demerito excecatos in erroꝛis ꝓfundita/

te demerſos reliquit.De quib apłus ait.

cecitas contigit in iſragel. Sed abieciꝭ
iudeis ſuꝑbis et ꝑ ſuꝑbiam excecatis.ex/

altauit humiles. id eſt gentiles humiliter

⁊ deuote chꝛiſti et apoſtoloꝛũ pꝛedicatio
nem ſuſcipiẽtes in fidei veritate ſublima/
uit. Unde merito ſubiungit Eſurientes
impleuit bonis⁊ diuites dimiſit inanes

Quia gentiles verbum dei cũ magno de

ſiderio recepe:unt.quod ꝑ eſuriẽ deſigna
tur.ideo bonis a deo replent᷑. Ecõtra vᷣᷣo
diuites id eſt iudeos bonis ſpũalib abũ
dare pᷣſumẽtes dimiſit inanes.vacuos qͥ
dem a veritate ſed inflatos vanitate et ex/

cecatos falſitate Poſſumus tamẽ hüch

locum generalius exponere. Nam qͥ pus

angelü de celo ⁊ hominẽ de paradiſo ſuꝑ
bientes eiecit.vtiq; depoſuit potentes de

ſede.ſed poſtea exaltauit humiles.qꝛ ho/
mines humiliatos ꝑ penitentiam. ad pꝛi
ſtinam gloꝛiã reuocauit Sed ⁊ quotidie

ſuperbos quoſq; ſubtrahendo gratiã ſu

am deponit ⁊ humiliat. et poſtea eoſdem
humiliatos per gratiam pꝛioꝛem reſtau/

rans exaltat. De quibus verum eſt quod

ſequitur Eſurientes impleuit bonis ⁊ di
uites dimiſit inanes. Eſurientes vocat qͥ

ſe vero bono indigere cognoſcunt ⁊ eo re
pleri cupiunt. Diuites.intelligi vult eos
qui ſuperbi ſunt.⁊ ſepᷣ alijs in donis gra
tie abundare pꝛeſumunt.Ergo ſicut hu/

miles modica de ſe ſentiendo quibus ex/

emplũ dedit beatiſſima virgo maioꝛẽ gꝛa
tiam merentur accipere.ita ſuperbi et ela
ti de ſe pꝛeſumendo ea que etiam accepe/
runt amittunt. JMW
OIIſ ſtremo cum exultaſſet Maria
p de beneficijs non ſolum ei ſingu⸗

llguuaaariter.ſed etiam toti mũdo gene/
raliter collatis.exultat de honis populo

4
————,. —

—

——

cilet
haor
ſleſt
cepit
crum
gnoſe
lodor
lbier
perfia
tiarun
ſſtum
lean⸗
lumia
Fttei⸗
matc⸗
tfice
anfi
datue
feon
umar
imnt

ES
Abut

mse

mierae
ichbeb
r
nitrſ
ſoenn

Apon

Mrie
deres
ltac
nebi
eco
chloꝛ⸗

Ic⸗
le.

tetee
geſtin
lelr
e
ganng
dani
Me
ſdennn
ite
oſe
Pndtr
Plott
Gchien
ma
unlic
Neleno⸗
üninn
unians
tinmns
nde
ideige
ini,
Ahcdi
ne
mec
nihic
nqßro
lol
node
b/
Ani
cdie
tü
1en
n⸗
Hckannt
bonistd
owend
mttcont
Gas
Mse⸗
ſaur bl/
ibus e
giorigal
gbictelr
Ae

Dma
eiſinge⸗

dogen,

P

————

cantico zacharie

iſrahelitico ſpecialiter exhibitis. Unð ait
Suſcepit iſrael puerũ ſuum O ſpe/
ciale beneficium.quia ſuſcepit populꝰiſra

hel puerum Jeſum.cum de illo populo.
id eſt de virgine iudea carnem puerilẽ ac

cepit diuinum verbum.ideo vocat eũ pu
erum ſuum. O iſrahel humiliter reco/
gnoſce hoc gratuitum benekiciũ.nec tan/
to dono exhibeas te ingratum. Tunc em̃
tibi erit maximũ bonum ſi puerum iſtum
per fidem ſuſcipias cũ humili actiõe gra/
tiarum. Sic ergo ſuſcipe o iſrael pueruʒ
iſtum.alioquin non es vere iſrahel.niſi fi
de credas in Jeſum. Suſcipe itaq; pue/
rum id eſt humilem⁊ innocentem chꝛiſtũ
vt te ipſe medicus ſanet egrum.vt te redi
mat captiuum. vt iuſtificet impiũ.vt bea

tificet iuſtum. Quia vᷣo per ſpecialẽ grati

am fit iſta ſuſceptio.merito additur recoꝛ
datus miſericoꝛdie ſue. Ad modum eniʒ
recoꝛdantis ſe exhibuit quando filium ſu
um antiquis pꝛomiſſum patribus in car
nem miſit Ideo ſubdituurr.
Sicut locutus eſt ad patres noſtros

Abꝛaham ⁊ ſemini eius in ſecula Recoꝛ

datus ergo miſericoꝛdie quam olim pꝛo/
miſerat ſed diu diſtulerat.tandem iã tunc

exhibebat eam.miſericoꝛs in pꝛomitten/
do.verax in exhibendo quia ſine debito p
miſit ⁊ ſine dolo exhibuit. Sic enim locu
tus erat patribus noſtris.id patriarchis

et pꝛophetis.⁊ ſpecialiter Abꝛaham ⁊ ſe/

mini eius.cui pꝛedixerat. In ſemine tuo

benedicent᷑ omnes gentes terre.

Adqditur aũt hic.in ſecula. quia benedi
cta chꝛiſti carõ tempoꝛaliter nobis exhibi
ta eternaliter remanebit verbo dei vnita.

ſicq; verbum increatum in ſecula perma

re concedat qui viuit ⁊ regnat in ſecula ſe

culoꝛum Amen.

Erplicit de cantico beate Darie.

Sequitur tractatus de cantico ʒacha

DPDꝛologus.

”MMVMV Icturi de cꝗ
d tiico zacharie pꝛo miſterio
trum intelligentia ſerie hy
ſtoꝛie pᷣmitremus.ab ini/
tio euangelij Luce ſume/

tes exoꝛdiũ. Fuit in diebus Herodis
regis iudee ſacerdos qͥdaʒ nomine zacha

rias de vice abya. Sicut em̃ in libꝛo pa/
ralipomenõ legitur. Dauid volẽs ampli/
are cultum domini vigintiquattuoꝛ inſti
tuit ſacerdotes.quoꝝ vnus tamen maioꝛ
erat qͥ pꝛinceps ſacerdotuʒ dicebat᷑ dedit
autem cuiq; ebdomadã vicis ſue. Habu
it quoq; abyas octanã ebdomadã.ð cuiꝰ
genere zacharias erat.qui cum in die ꝓpi
ciationis incenſum poneret pꝛedirxit ei an
gelus naſcituꝝ ſibi filium de vxoꝛe ſua cu
ius nomẽ Elizabeth. Ipſe vo conſiderãſ
ſterilitatẽ vxoꝛis ⁊ vtriuſq; ſenectutẽ non
credidit. Vnde in penã ſue incredulitatꝭ
obmutuit vſq; ad diẽ partꝰ. Concepit tũ
Eliʒabeth ⁊ occultauit ſe menſibo quinq;
Et hoc foꝛte quia magis certiticari volu
it de rei euentu anteq; pꝛopalaret Uel qꝛ
licet ipſa de conceptu gauderet.⁊ ð rei ve
ritate nullatenus dubitaret.tamẽ aliquã
tulum verecũdabat᷑ſe palam facere.eo ꝙ;
iam tranſierat tempus vacandi amplexri/
bus cauſa ꝓlis generande. exemplo Sa/
re que dixiſſe legitur. Poſtq; conſenui et
dominus meꝰ vetulus eſt voluptati ope
ram dabo. Quaſi diceret. Hoc merito fa
cere erubeſco. In menſeautẽ ſexto vi⸗
delicet a conceptu pᷣcurſoꝛis miſſus ẽ an
gelus Gabꝛiel ad Mariã ad anuuncian
dum cõceptũ ſaluatoꝛis.Poſtea vᷣo exur
ente Maria abijt ad viſitandũ cognatã

.

ſuam Elyʒabech ⁊ ibi manſit quaſi menſi

bus tribus miniſtrans ei vt communiter
dicit᷑.donec pareret. Legit᷑ in libꝛo iuſto

rum beata virgo pꝛimo Johannẽa ter

aſſerat ꝙ Maria imminẽte partu Elyʒa
beth in domu ſuam receſſerit. Tum quia
virgines in partu mulieris non ſolentad
eſſe Tum quia alie mulieres iam aduene
rant que ad hoc obſequiuʒ poterant ſuffi
cere. Nato vero pꝛecurſoꝛe die octaua

cum fm legem circũcideꝛet᷑ puer vocaue

runt eum nomine patris ſui ʒachariã.Et
git mater. Johannes eſt nomen eius. Ic

Tractatus ſuper

ipſum ſcripſit et pater. Tunc apertum eſt

os zacharie.per confeſſionẽ em̃ fidei quaà

ſcripto fecit. quia verbo facere non potu/
it meruit liberari.ſicut ꝓpter verbum du
bitationis ⁊ incredulitatis lingua eiꝰ de/
meruerat obmuteſcere ⁊ ſilentij pena liga

,7

ꝓphetans canticũ fecit domino.

ri. Igitur ʒacharias repletus ſpirituſctõ

Canticum ʒacharie

Enedictꝰ Oo

b minus deus iſrael Ubi
ervultauit pᷣmo in laudib
domini ſaluatoꝛis. Dein /

. de in laudibus famuli pꝛe
curſoꝛis Jbi Et tu puer ꝓpheta altiſſimi
vocaberis.Exultans ergo laudes domi/
ni canit dicens. Bñdictus dominus deꝰ
iſrael.Et merito benedictus.quia dñs.p
generalẽ omniũ gubernationẽ.Quia deꝰ
per ſingularem creationis poteſtatem.qꝛ

inſuꝑ deus iſrael per ſpecialem dei cultũ.
⁊ latrie deuotionẽ.et beneficioꝛũ ſpiritua

liñ ipſi populo exhibitam largitatẽ. Hu/
ius aũt laudis et exultationis cauſaʒ ſub
dit.Quia viſitauit et fecit redemptõeʒ ple

bis ſue.Cuiꝰ plebis ſne. Utiq; plebis ſue
iſrahel.quia ipſe hic dictus eſt deus iſra/

hel.quẽadmodũ et ipſe alibi ait. Ego ſuʒ
deus abꝛaam.deus yſaac.⁊ deus iacob.q̃
ſi dicat Ego meipſum illis dedi ⁊ ꝓpterea
ipſoꝛũ deus appellari volui.Licet em̃ oĩ
um ipſe ſit deus per dominatiõis potẽtiã
quoꝛundã tamẽ modo quodã ſpeciali de
us eſt per electionis gratiã. Sic ergo me
rito dictus eſt deus iſrael.quia viſitauit ⁊

fecit redemptionẽ plebis iſrahel.Cuiꝰ iſ/
rahel. Non vtiq; ſolius iſrahel ſᷣm carneʒ
litteraliter dicto.ſed ipſius iſrahel ſpũali

ter intellecte.quia non ſolius plebis illiꝰ

iudaice.ſed totius plebis catholice.id eſt.

vniuerſalis eccleſie.qui ex iudeis ⁊ genti/

bus per fidem ad xpᷣm cõuerſis vnum eiꝰ

coꝛpus miſticum efficit᷑.⁊ veriſſime iſrael
nominat᷑. Audiamus itaq; quot et quã
ta huic plebi ſue beneficia ſpecialia gratiſ
contulerit Pꝛimũ quidem viſitauit.dein
de redemptionẽ fecit. Tiſitauit ſicut me⸗
dicus egrum.redemit ſicut pius dominꝰ
ſeruũ captiuuzʒ. Uiſitauit nos in ſua nati

uitate ⁊ humili vite ſue conuerſatione.re

demit ſua moꝛte ⁊ benedicta paſſiõe. PHec

autẽ pꝛophetabat zacharias que tũc erãt
futura.ſed ꝓpter ꝓphetie certitudinẽ ð his
loquitur quaſi iam eſſent pᷣterita.quia in
dei pᷣſcientia eternaliter fuerunt oꝛdinata
Viſitauit inquit ⁊ fecit redemptionẽ ple/
bis ſue. Quid plura. Audiamus ⁊ alia
beneficia que ſequunt᷑. Et erxexit coꝛnu
ſalutis nobis Quaſi dicat.Nõ ſolũ nos

voluit ꝑ gratiam a carcere moꝛt redime/

re.ſed etiam ad ſalutarẽ vite gloꝛiaʒ erige
re.Erexit inquit nobis coꝛnu ſalutis.idẽ
noſtram erexit ⁊ direxit virtutẽ ad cõſeq̃n
dam eternam ſalutem.quod factum ẽ vti
q; in ſua gloꝛioſa reſurrectione quãdo ad
vitam reſurgẽs immoꝛtalẽ patres in lym
bo inferni detentos potenter eduxit.⁊ de
inde in ſua mirabili aſcenſione q̃ndo eos
ad celeſtia introducens feliciter ſublima
uit. Quia vᷣo chꝛiſtus hec omnia adim

pleuit in carne aſſumpta de domo dauid

Jðo ſubditur. In domo dauid pueri ſui
Et dicitur pueri ſui.qꝛ ab ipſo ꝓpter hũili
tatem electi. Hanc igitur ꝓphetiam ſuã
zacharias diuina autoꝛitate confirmat.

Sicut inquit locutus eſt peros ſan/

ctoꝛum qui a ſeculo ſuntꝓphetaruʒ eius

Quia ſancti ꝓphete qni a ſeculi pꝛincipio

fuerunt ſpũſancto inſpirati.iſta veraciter

p̃dixerunt. Quid ergo mirum.cum ipſeqᷓ

veritas eſt ꝑ os eoꝛum loquens fideliter
iſta pmiſerit. ſi idemipſe eadem fidelit᷑ ad
impleuit. Sed quid ex tãtis beneficijs
conſecuti ſumus adiunxit. Salutez ex

inimicis noſtris.⁊ de manu omniũ qͥ ode

runt nos O ingens donum. ſecuram ſa
lutem.⁊ ſalutarẽ ſecuritatẽ.per chꝛiſtũ cõ

ſequi ex inimicis noſtris. Quib inimicis

Exillis vytiq; de quibus gemens canit ee
cleſia. Oundus. caro. demonia diuerſa
mouent pᷣlia. Diuerſis ergo et aduerſis pᷣ
lijs hij inimici certant contra nos. Jõ ve
rede hijs dicitur. Qui oderuntnos. Li/
cet enim ſepe nobis blandiendo nos dili
gere videantur ſemꝑ tamen nos ſeducere
⁊ in eterne moꝛtis interitũ ducere nitunt᷑

Ab hijs inimicis hoꝛrendis ⁊ magis omn

nino foꝛmidandis quia familiares ⁊ ꝓdi
toꝛes inimici.chꝛiſtuſ nos liberauit.quia
per ſue incarnationis miſteriũ.niſi ꝑ no/
ſtre iniquitatis demeritũ ſteterit.liberare

meruit. Sed quare hoc facere voluit.

pam
u
pope
ſie
miſit

miſer

men
ſimil
fistel

Vtu

furan
ane
urun
poſr
win
(td
fani
cen
len
con
ortr
nutn
miſin
ſceo/⸗

l
ſicon

lumin
(arel
is.
icon
Pge
1nos
con
beran
felib
Let
dein
wne
ſeman
ſean
lsſoꝛ⸗
ctlben

cbi

bnoc
oſui
congrn
engrie
lnn

hr
cerit
bis
ain
nn
ipe⸗
si
Wan
ins
fi
unside
Lcctin
Mim
nichas
wohn
utde
Indo
Pſchimn
mmüsdin
1 Dend
umai
er bian
wunt
nr.
ro
aus
thapeo
Mier
nipſeg
lclter
iien
eions
NAurez⸗
nüdode
umm
tchiid⸗
inmas
Gsontt.
nidinn
unſeß
s
s
Pnrs dli
gladct
genun
nugs en
arestpei
niie
fulbeme

Ad faciendã inquit miſericoꝛdiam cũ
patribus noſtris Quaſi diceret. ꝙ chꝛi⸗/
ſtus miſterium incarnatiõis impleuit.nõ
pꝛopter noſtram iuſticiã ſed ꝓpter ſuãũ mi/
ſericoꝛdiam quã patribus implendã pꝛo
miſit. Quomõ aũt ⁊ q infallibiliter Ettu puer pꝛophe
ris Quid ais O ʒacharia quid ais.Eur
nondũ loquentẽ pueruʒ alloqueris. Cur

miſerit cõuenienter ſubiungit dicens Et

memoꝛari teſtamẽti ſui ſancti.id eſt pacti
firmiſſimi.quod habuit cum patrib vete
ris teſtamenti. Pacti inquã iurati de x-po
venturo.de quo teſtamento ſanctoꝛ iure
iurando ad modũ memoꝛantis ſe habuit
quando pactũ efficaciter adimpleuit.
Hoc aũt pactum expꝛimẽs addidit Juſ
iurandũ quod iurauit ad abꝛaam patreʒ
noſtrũ daturũ ſe nobis Dehoc iuramẽ/
to in Geñ.legit᷑. Per memetipᷣm iuraui di
cit vñs. O miranda dei dignatio.qꝛ iu
rauit dñs ſeruo ſuo. Cur ita Certe vt do
ceat ſeruũ in omnifideli iuramento fide/

lem eſſe domĩo ſuo.nec ſolum dño ſʒ etiã

conſeruo ſuo. Jurauit inquit ad abꝛabã
patrem noſtrũ. Patrẽ vtiq; multarũ gen

tium.in cuius ſemine id eſt in chꝛiſto pꝛo/

miſſum eſt ꝙ benedicent᷑ omnes gentes.
ideo ſequit᷑.daturũ ſe nobis.Quaſi dicat
urau Leus pater daten ſe nobis deũ
ſibi conſubſtantialẽ filium.quod iuramẽ

tum in chꝛiſto veraciter impletuʒz eſt. Sʒ

quare iurauit deus chꝛiſtum datuꝝ ſe no

bis. Ut inqt ſine timoꝛe de manu ini/
micoꝛũ noſtroꝛũ liberati ſeruiamus illi
O grandis exultatio. Qaqueus ↄtritꝰ eſt
⁊ nos liberati ſumus.Achꝛiſto ↄtritus ⁊

confractus eſt laqueus moꝛtis.ac ideo li
berati ſumus ab inimicis noſtrꝭ. Sed q̃/
re liberati Ut ſine timoꝛe ſeruiamus illi.
Ceꝛte finis omnis diuini pᷣcepti eſt amoꝛ
dei. vt ſine ſeruili timoꝛe ſeruiamus illi in

vera caritate. Seruilis timoꝛ fuit in ob/
ſeruantia legis moyſi. dei amoꝛ eſt in ob/
ſeruantia legis chꝛiſti:in qua ꝑfecta cari/
tas foꝛas mittit timoꝛem ⁊ ſpũalem indu
cit libertatem.qua libertate de manu ini

micoꝛũ noſtroꝛũ chꝛiſtus nos liberauit.
Augdiuimus ʒachariã exultantẽ in lau
dibus chꝛiſti noſtri ſaluatoꝛis.audiamuſ

lam eum exultantem in laudibus Johã/

nis ſui pᷣcurſoꝛis.et in pꝛimis attendamꝰ

congruã huiꝰ oꝛdinis rationẽ. Scimus

em̃ qꝛ iohannes interpᷣtat᷑ in q̊ eſt gr̃a.nec

ignoꝛare debemus q; gra dicit᷑.qſia deo

gratis data. Merito pr hunc filia 806

ſibi gratis datũ eſſe recognoſcens pus ex
ultauit in dno a qᷓ eſt gra q; de famło in ꝗᷓ
eſt gra. Unde etia in filio nõ tam naturã

Et tu puer pꝛopheta altiſſimi vocabe

rigis. Et tu puer inqs pheta altiſſimi vo

3

caberis. An foꝛte diuina inſpiratione co

gnoſcis ꝙ puer iſte vt aliqͥ eſtimant patrẽ
agd ſe loquentẽ intelligebat ſpũali virtute
ſic de Elyzabeth matre eius ſcribit᷑. ꝙ vt
audiuit ſalutationẽ Marie exultauit in/

fans in vtero eius quaſiↄgaudens ad p/
ſentiam ſaluatoꝛis.qð ſᷣm Auguſtinũ du

obus modis põt intelligi. Uel ꝙ Johan
nes nondũ natus p ſpũmſanctuʒ cogno/
ſceret chꝛiſtum p̃ſentem in vtero vginis.
⁊ ſm hoc in eo acceleratus fuiſſet vſus ra
tionis. Cel ꝙ infans nondũ cognoſceret
pſentiã ſaluatoꝛis.ſed mater eiꝰmotu di⸗/
uine inſpiratiõis.illa tũ motio etpueri ex
ultatio facta eſta deo ad declarationẽ ſan

ctitatis virginis et pꝛolis in ea exiſtentis.

Unge licet Augꝰ neutꝝ hoꝛũ modoꝝ de
terminate aſſerat. dicit tñ ꝙ ſiue hoc. ſiue
alio mõ facta fuerit iſta exultatio. oĩno at
tribuẽda ẽ dinio miraculo. Sic & poſſu/
mæ etiam duplxr iĩtelligere pr̃eʒ loq̃ntẽ ad
pueꝝ. Uel tanq; iã virtute diuina intelle
ctu ⁊ ratione vtentẽ Uel ꝙei loquebatur
nõ quaſi iã rõne vtens intelligeret.ſed vt

alios rõne vtentes de miſterio incarnati/

onis xpᷣi.cuius puer iſte pheticus pᷣcur/
ſoꝛ futurus erat infoꝛmaret.Ait itaqʒ Et
tu puer ꝓpheta altiſſimi vocaberis. Ubi

merito querit᷑ quõ pater naſciturũ pueꝝ
ꝓphetã vocat.⁊ tñ natus filius poſtea ſe p

phetam eſſe negat. Sed abſit vt patri fili
us cõtradicat. Hec autẽ queſtio citiꝰ ſol/
uit᷑ſi reſponſio iohannis ad querentium
intentionẽ referat᷑. Johannes quippe ne
gans ſe eſſe pphetã ᷣm ꝓpoſitũ interrog
tiũ verũ reſpõdit.Querebãt em̃ ſi vn
de antiqͥs ꝓphetis.q̃ſi ex eis aliqͥs in iobã

an
eẽt
ne reſuſcitatus fuiſſet vt helyas vel hely/
ʒeus vel alius hmõi.Et qꝛ ſᷣm veritatem
nullus ð eis ergt. ſe hmoõiphets eſſe vera
citer negauit. Dunt tñ q dicunt ideo Jo
bannẽ le eſſe ꝓphetaʒ negaſſe vt ſe nõ ſolũ
n ꝛ

Tractatus ſuper

elſſe phetam. ſed plus q;ᷓ phetã tacite eſſe
innueret. Segd gipſe Johannes vere
heta fuerit altiſſimi.ſequentia verba de

re vias eius. In quibus verbis ſi ea dili/
genter notemus.alia inueniemꝰ miſteria.
Pꝛeibis inqͥt.q̃ſi diceret.nuncius et pᷣcur
oꝛ eris añ faciem domini. Cui dñi. Illi
us vtiq; de quo pᷣmiſſum eſt.vocaberꝭ p/
pheta altiſſimi. Cuius altiſſimi Certe cu
ius ſancte ⁊ indiuidue trinitatis patris et
filij ⁊ ſpũſſancti.quoꝝ auilio; altiſſimus
eſt dñs.nec tñ tres altiſſimi ſed vnus altiſ
ſimus. Poſſumus ergo intelligere Jo
hannẽ eſſe ꝓphetam ⁊ nunciũ totius altiſ/
ſime trinitatis.quia a qualibet trinitatꝭ ꝑ
ſona teſtimoniũ habuit ſanctitatis.
Habuit a patre teſtimoniũ.qͥ ꝑ Mala
cchiã ꝓphetam vocat eum angelũ ſuũ.id ẽ
nuncium ſuũ.Ecce inquit ego mittã an/
gelũ meum et pᷣparabit viam ante faciem
meã Angelus em̃ nomen eſt officij noſtre
nature.ideo Johãnes dicit᷑ quia angelo/
rũ officiũ multipliciter exercuiſſe ꝓbatur
Habuit inſuꝑ a filio teſtimoniũ.qui in
multis eum mirabiluer cõmendauit.⁊ ibi
ſpecialiter vbi ait. Inter natos mulieruʒ
nõ ſurrexit maioꝛ Johãne baptiſta. Ab
illo itaq; verbo ꝓnunciata ſunt Johãnis
pconia ꝑ quod fundata eſt arida.condita
ſunt elementa.⁊ mouent᷑ ſydera. Habu
it deniq; a ſpũſancto teſtimoniuʒ qñ ipſo

inſpirante zacharias ait. Tu puer ꝓpheta

altiſſimi vocaberis.id eſt di altiſſimi.ſum
me yvidelicet ⁊ ineffabilis trinitatis.
Poſſumus tñ hic nomẽ altiſſimi nõ in

conuenienter intelligere ſpecialiter perſo

nã dei filij. qꝛ ſubditur. Pꝛcibis em̃ añ fa
ciem dñi. id eſt ante filiũ qui eſt facies ⁊ ſi

militudo dei patris Per faciẽ em̃ fᷣm gre

goꝛiũ noticia deſignat᷑. Illa vᷣo que in di⸗/
uinis ad noticia ꝑtinent filio appꝛopꝛiant
Vñ ᷣm apłm chꝛiſtus ſapiẽtia dei ⁊ yma

go dicitur. Pꝛeibis ergo ante faciem dñi.
Ded ad qͥd pᷣibis Parare inquit vias eiꝰ

Duas vias eius.Certe młte ſunt vie do/
mini. Sunt em̃ vie pᷣceptoꝛuʒ. ſunt et vie

conſilioꝛũ.⁊ he multipharie.Eſt quippe

via arta voluntarie pauꝑtatis Eſt via ar
tioꝛ ↄtinẽtie⁊ꝛ caſtitatis.Eſt via artiſſima

obedientie ⁊ ſumme humilitatis. Has 1/2 ́Y”ͦZÿMVMU
Erplicit de cantico zachorie.

vias dñi quas chꝛiſtus pꝛincipaliter do/

7

⁊ requieſcam. Ad quam nos diri
eſt benedictus in ſecula Amen.

cuit Johãnes chꝛiſti pᷣuius non ſolum pᷣ
dicationis ſed etiam exemplo ſanctiſſime
gennm ia Per⸗ cõuerſationis dño pᷣparauit. Sedad qͥd
ſignant. Pꝛeibis em̃ ante faciẽ dñi para /

parauerit vias eius recte ſubditur
Ad dandã inquit ſcientiaʒ ſalut ple/

bi eius lid eſt ad annunciandũ ſalutẽ cõ/
ferendam per chꝛiſtum. in remiſſionẽ pec
catoꝛũ eoꝛũ.Quia vᷣo hec remiſſio confe
renda eſt a chꝛiſto nõ ex iuſticia noſtra.ſʒ

ex miſericoꝛdia ſua. Jdo ſequi᷑. Per

viſcera miſericoꝛdie dei noſtri in qby viſi/
tauit nos oꝛiens ex alto Et bene ait ꝑ vi

ſcera miſericoꝛdie.id ẽ ꝑ interioꝛẽ ⁊ occul

tã dei miſcdiam eteꝛnaliter in archano di

uini conſilij ſecreto poꝛdinatam ⁊ ꝑ chꝛi/
ſtum nobis tꝑaliter exhibitam. In àbus

videlicʒ miſcõie viſceribus viſitauit nos
oꝛiens ex alto. O mira ⁊ optãda viſitatio
quia cbꝛiſtus viſitauit nos oꝛiens ex alto
id eſt ex ſinu patris altiſſimoq; diuinitat
conſilio tꝑaliter oꝛtus in mundo. Hu/

ſius autem diu optate viſitatiõis effectus

ſequit Illuminare his qui in tenebꝛiſ
ſedent id eſt pr̃ibo in limbo tunc exiſtenti
bus.quos chꝛiſtus illũinauit qñ poſt re/
ſurrectionẽ ꝓ eoꝝ liberatõe ad inferna de

ſcẽdit.Nec ſolũ illis xpᷣs illuxit ſed etiã il

lis qͥ ſedent in vmbꝛa moꝛtis.id eſt adhuc
viuẽtibo in hoc mũdo.q̃rũ vita quaſi q̃dã

eſt moꝛtis vmbꝛa.quos tamen ipᷣe per oꝛ
bem vniuerſum ſua ſuoꝛũq; diſcipuloꝛũ

illuminauit doctrina. Sed ad quid illu/
minauit Ad dirigendos inqͥt pedes nr̃oſ
in viam pacis Hoc eſt qð ait pſal. ucer
na pedib, meis verbũ tuum. qꝛ videlicet
doctrina xpᷣi qui eſt eternum dei verbum
lucerna eſt ad dirigẽdos pedes nr̃os.id ẽ
affectus noſtros in viã pacis. Sedqd

eſt qðᷣ hic ſingulariter dicit᷑ in viam pacꝭ.
cum ſupꝛa pluraliter dictũ ſit.pꝛeibis pa

rare vias eius. Sane hoc idðo.quia cum

plures ſint vie domini. omnes tñ in vnã
tendunt viam pacis. Illius videlicet pa
cis eterne id eſt finalis obdoꝛmitionis in

denm. et in in idipſum.hoc eſt in eum cui
ſoli vere dicitur Tu ſemꝑ idem ipᷣe es cõ

ſummate quietis.quam optãdo canebat

pſalmiſta. In pace in idipſum doꝛmiam

gat qui

A

neri
dt.
pect
ticiſa
ui⸗
ſipe
ſi⸗
lie
fur
lis
e⸗
liſt
Gre⸗
puer
dom
dotn
ſllea
Pfan
tepol
cllion
redi

Pen
gri
clis.

OSy
qui⸗
ſuru
dom
Kom

e⸗
Vhit

Coni
Apeni
Ny
Un
ſeyt⸗
daee⸗
ſener
ben
alt

dunz
lline
hdi

üple⸗
ic,
ſoiher
ſocette
nn⸗
Per
gbowii⸗
Aton
toccyl
hodi
Achri
nies

MtNes

Wüinto
nct o
diuining
. D
Sckan
nineht
Caket
dote⸗
mde
Venil
ehur
ſſaci
Pero
lori
ll⸗
glid
rieic
inahmm
nfosie
S
unges
Nubisn.
NNinu
n ma
Mcahe
nonisit
cumn cul
ſpees ⸗

canebet

otmiam

ſiget 1

cantico ſimeonis pꝛophete

Sequitur tractatus magiſtri Petri ðᷣ

Aillyaco de cantico iuſti Symeonis.

Pꝛologus.

cedit ulti/⸗
a mo canticũ Symeonis.
cui deuota meditatio pꝛi
mo huius operis cauſa et
occaſio fuit. Nam quia ſe/
nex iſte moꝛtiq; ꝓpinquus hoc canticũ edi
dit. Ideo ſenex ego ⁊ ꝓpinquã moꝛtem ex/
pectans incertus.in huius expoſitiõe cã/
tici ſenectutis mee laboꝛẽ impendere ſtu/
dui.⁊ in tanti miſterij contemplatiõe pau
liſper quieſcereꝛ.vtinã finaliter in pace in
idipᷣm feliciter obdoꝛmire.Hoc itaq; cã/
ticum ꝑpuum quidem eſt in verbis ſed ma
gnũ in ſententijs. Undeꝓ ipſius alta pꝛo
funditate faciliꝰpenetranda nobis eſt bꝛe
uis hyſtoꝛie narratio pᷣmittẽda. Sicut g

reſert AQucas euangeliſta. Poſtq; imple/
ti ſunt dies purgationis Marie id eſt q̃/

draginta dies a chꝛiſti natiuitate.tulerũt
puerũ Jeſum in hieruſalem vt ſiſterẽt eũ
domino.id eſt vt eum in templo offerẽdo
domino pᷣſentarent. O mira virgis hu
militas que ſemꝑ puriſſima fuit.legẽ pu/
rificationis ad quã non tenebat᷑ obſerua
re voluit.ſicut ⁊ eius filius legem circum
ciſionis ⁊ alia legalia ec humilitate ſerua
re dignatus eſt. Unð ⁊ dederunt hoſtias
1 eo par turturũ aut duos pullos colum
barũ. Inſuper redimerũt eum quinq; ſi

Qis argenti. Tunc vᷣo erat in hieruſalẽ
BGSHyopmeon ſenex homo iuſtus⁊ timoꝛatus

qui reſpõſum acceꝑata ſpũſancto non vi
ſurum ſe moꝛtem niſi videret pᷣus chꝛiſtũ
domini id eſt xpᷣm dñm.quem vocat chꝛi
ſtum dñi quia eum veꝛe credidit filiũ dei
Ipſe ergo ſenex eodem ſpũſancto repletꝰ
venit in templũ.quia ꝑ reuelationem co
gnouit ꝙ ipſe videret chꝛiſtum ſicut erat
eiꝓmiſſum.et tunc accepit puerũ Jeſum
in vlnas ſuas.O magnum coꝛdis gaudi
um. Sicut em̃ ſpes q differtaffligit aĩaʒ.
ſic vt ſapiens ait deſiderium ſi cõpleatur

delectat animã.Quid ergo miꝝ ſi gaudet

ſenex diu deſideratũ puerũ oculis vidẽs
⁊ bꝛachijs tenens.qui tamen niſi a puero
oculis ſue miſericoꝛdie videret.niſi a pue

ro in bꝛachijs ſue potentie teneretregeret

⁊ſuſtentaret᷑.mox dinino ð fectus auxilio
ryueret⁊ in nihilũ redigeret᷑. Hoc itaq; hu

militer recognoſcẽs benedixit deum.et p
tanto beneficio gratias agens dixrit
Erplicit plogus Incipit canticum
Symeo nis. MVM

VBVyroc dimittis

n ſeruum tuum domine ſcoᷣm
verbũ tuum in pace Alloqͥ
tur ſeruus dominũ.⁊ exẽplo
Marie que hũilitatis magiſtra ſe ancil/
lam noĩat. Symeõ iuſtꝰ? timoꝛatꝰſe hu⸗/

militer ſeruũ vocat. Sed attẽdite q̃lis ſit

iſte ſeruus Sane talis eſt ſeruus iſte qua

lis illa ancilla.quia nec iſte nec illa timo/

re ſeruili ſed amoꝛe filiali dño ſeruiebat.
Cuius rei gꝛatia multiplicẽ timoꝛẽ poſſu
mus diſtinguere.Seruilẽ.mundanũ.ini
cialẽ.finalẽ. Seruilis timoꝛ eſt ᷑m Hu/
gonẽ ꝓ euitãda pena abſtinere a malo re/
tenta voluntate mala. Mũdanus vo ti/

moꝛ eſt ꝓ euitanda pena abſtinere a bono
retẽta volũtate bona. Iniciał timoꝛ eſt ꝓ

enitanda pena cũ ꝑuerſo opere etiam pꝛa
uas cogitationes reſecari.Finalis timoꝛ

eſt bono firmiter adherere.quia illud no/

lis amittere.Ex hijs qᷓttuoꝛ timoꝛib duo
mali ſunt.id eſt ſeruilis ⁊ mũdanus.duo
vo boni.id eſt inicialis ⁊ finalis.De malo
timoꝛe poeta egregius ait.Oderũt pecca
re mali foꝛmidie pene.De bono vᷣo.Ode
runt peccare boni virtutis amoꝛe. Jõ
autẽ timoꝛ initialis dicit᷑.quia ſub eo per
bonam voluntatẽ ⁊ virtus initiũ capit et
vitiũ finẽ necdũ tñ ꝑfectio eſt.qꝛ ipᷣm bo
nũ ſolũ ꝓpter ſeipᷣm nõ amat᷑. Dʒ accedit
caritas ⁊ intrat ꝑ timoꝛẽ iſtũ.⁊ dũ ↄuerte
rit coꝛ ad deuʒ ſequit᷑timoꝛ finalis qui ex

ſuccedente caritate naſcit᷑. vt ipᷣm timere

nihil aliud ſit qᷓ; ðᷣguſtatũ in caritate bo/
nũ iã nolle amitteꝛe.ſed velle ei ꝓpter ſeip/

ſum totaliter inherere. Jõ dic apls. Per/
fecta caritas ſoꝛas mittit timoꝛẽ.expellẽ/

do videlicet timoꝛẽ malũ ⁊ inducendo ti/
moꝛẽ bonũ.Nõ ů̊ in malo ſed in bono ti/
moꝛe ſymeõ dño ſeruiẽs ſe ſeruũ dñi no/
minabat dicẽs. Nũc dimittis ſeruũ tuuzʒ

dñe. Ubi notate vbum nũc dimittis ⁊ in
aduerbio nũc ſignate miſteriũ Eſt ei nũc
tꝑis.⁊ eſt nũc eternitatis.Eſt nũc tꝑis de

n 3

Tractatus ſuper

de qno dicunt philoſophi.nõ habemus
de tempoꝛe niſi nunc.Eſt nũc eternitatꝭ
de quo dicũt theologi ꝙ ipᷣm nũc eſt eter
nitas. Optat ergo dimittere nũc tꝑis. vt
valeat poſſidere nunc eternitatis.Econ/
tra vᷣo multiꝓpter retentionẽ tꝑalium per
dunt poſſeſſionẽ eternoꝛũ.Quib merito
Dicit. Ue vobis qͥ nũc ridetis.in ipſo vi/
delicet modico nũc tꝑis.quia ploꝛabitꝭ ⁊
flebitis in futuro nũc eternitatis. Hon ſic
aũt nõ ſic ſanctus iſte Symeon.ſed ꝓpter
eterna cupiẽs tꝑalia dimittere ſuſpirans.
ait. Nunc dimittis ſeruũ tuũ dñe.Quaſi
dicat. Nunc opto dñe vt dimittas me de
hac vita tranſire.nunc cupio in mea ſene
ctute moꝛi.vt in tua que nunq; ſeneſcit et
nitate ad immoꝛtaleʒ vitam valeam ꝑue/
nire. Nunc toto coꝛde⁊ꝛ animo cõcupiſco
vt dimittas ſeruũ tuum in pace.Sʒ in qᷓ
pace.Eſt em̃ pax multiplex que etiã a ſan
ctis poteſt rationabiliter concupiſci. Eſt

paxtꝑis.eſt pax pectoꝛis.id eſt tranqllitaſ.

mentis.eſt inſuꝑ pax eternitatis. Pꝛima ẽ
ad ꝓximũ.ſecũda ad ſeipſum.tercia ad de
um. aque licet quãdoq; in hac vita quodã
modo inchoet᷑.ꝑfecte tamẽ in vita futura
eternaliter cõſummat᷑. Hanc ergo pa/
cẽ eternitatis pᷣ ceterꝭ deſideratã optabat
iſte ſanctꝰ?dicẽs.dimitte me dñe ſcðm ver
bũ tuũ in pace.Et bũ ait ſcõᷣm vᷣbũ tuum
id eſt m ꝓmiſſum tuũ.qꝛ reſpõſum acce/
perat a ſpũſancto nõ viſurũ ſe moꝛteʒ niſi
pꝛius videret xpᷣm dñi.Et ideo ſui deſide
rij cãm ſubdit Quia viderũt ocłi mei
ſalutare tuũ Letãter em̃ deſiderabat de
ſcendere ad lymbum patꝝ.ex quo ſpiritu
aliter cognouerat et coꝛpoꝛaliter viderat
ſaluatoꝛẽ natũ. Uiderũt inqͥt nõ ſolũ ſpũ
ales ſed ⁊ coꝛꝑales oculi mei ſalutare tuũ
Et bñ ait ſalutare tuũ.q̃ſi deo pr̃i loquẽs
xpᷣm ↄfiteret᷑ dei filiũ.⁊ ideo ſalutare ſuuzʒ
lec tũ ſolũ ſuũ.ſed etiã ſalutare noſtꝝ.qꝛ
nobis ab eo dat eſt ad ſalutẽ oĩm electoꝝ
SDed quale ſit ⁊ quãtũ iſtud ſalutare.ſub
iungit dics Oð paraſti.añ faciẽ oĩm
populoꝛũ id eſt qð eternaliter pᷣparatuʒ

tꝑaliter declaraſti añ faciẽ.id eſtad noti/

ciã oĩm ꝓpłoꝝ.qꝛ incarnatiõis et redẽptio
nis miſteriũ ꝑ doctrinã xpᷣi ⁊ pdicationeʒ
ſuoꝝ diſcipuloꝝ oĩba populis.nõ ſolũ iu/
deoꝝ ſed etiã gentiliũ notum factũ eſt. di/
cente ꝓpheta. In oem terrã eruit ſonꝰ eo/

rum. Et ideo de his oĩba populis loquẽs
ſubdit Lumẽad reuelationẽ gentiuʒ
⁊ gloꝛiaʒ plebis tue iſrahel Quaſi dicat
chꝛiſtũ nõ ſolũ fuiſſe lumẽ pᷣparatum vni
populo ſed oĩbo.qꝛ ad reuelationẽ gentiũ
id eſt illuminationẽ gentiliũ.qͥ populꝰgẽ/

tiũ ſᷣm ꝓphetam pꝛius ambulabat in tene

bꝛis.⁊etiã ſpecialiter ad gloꝛiã plebis ſue
iſrael.quia iudeis ſpecialis gratia fuit.eiſ
q; ad fideʒ ↄuerſis ſpecialis gloꝛia ꝙ xpᷣs
ex eoꝝ plebe humanã carnẽ aſſumpſit.
DSed in pᷣmiſſis ſymeonis verbis merito
conſiderandum eſt ꝙ hic in puero ieſu tri
plex laudat᷑ bonũ ↄtra triplex in humano
genere vituꝑabile malũ. Dicitur em Ie/
ſus ſalutare.dicit᷑ lumẽ.dicit᷑ gloꝛia. Ipᷣe
q pe ſalus eſt peccatoꝝ.ipſe lumẽ iuſtoꝛũ
ipᷣe gloꝛia beatoꝛũ. Hec vᷣo tria chꝛiſti bo
na remedia ſunt contra tria hũani generꝭ
mala. Jeſus em̃ ſalus eſt contra noſtram
maliciã. Jeſus lumẽ eſt ↄtra noſtrã igno
rantiã. Jeſus głia eſt ↄtra noſtrã miſeriã
O igit᷑ bone ieſu.o vtinã ſis nobis Jeſus
id eſt ſaluatoꝛ ſalutare ⁊ ſalus noſtrã ma/
liciã ꝑ tuã potentiã ſanans. Utinaã ſis no
bis lumẽ.noſtrã ignoꝛantiã ꝑ tu ſapien/
tiã illuminãs. Utinã ſis nobis gloꝛia.no
ſtrã miſeriã ꝑ tuã miſcdᷣam ſaluans. Ma
gna qͥpe eſt miſeria noſtra.ideoq; ad no/

ſtrã faluteʒ opus eſt vt magna ſit miſcõia

tua. Niſi & magna fuerit miſcdia q̃ ſanet

magna miſeria. nõ eris vtiq; nobis ieſus.

qꝛ non eris nobis ſalus.Dete nãq; ab an
gelo dictũ eſt. Jmo a deo ꝑ angelũ voca/
bis nomẽ eius ieſum. ipſe em̃ ſaluũ faciet
populũ ſuũ a peccatꝭ eoꝝ. Sicut ̊ nõ eſt
ſine ieſu ſalus.ſic oĩno ſine ſalute ieſus.
Hec igitur ad laudeʒ pueri ieſu videre
mihi videoꝛ ſenem ſymeonem in pᷣmiſſis
ſui cantici verbis lõge altius q; expꝛime/
re potuerim deſignaſſe. Audiuimꝰ itaq;
ſenem puerũ laudantẽ.audiamus etiã ali
qͥd ad hurꝰſenis laudẽ Laudat᷑ em̃ ⁊ mul
tis ac magnis pᷣconijs ↄmẽdat᷑ in euãge
lio ¶audat᷑ in pꝛimis quia iuſtus.in quo
vniuerſa moꝛũ honeſtas notat᷑ quia iuſti
cia cõis eſt virtus q̃ in diuinis ſcripturis
cenſet᷑ oĩm virtutũ ↄnexio. Laudat᷑ dein
de.qꝛ timoꝛatus.in quo hũilitas deſigna
tur. quia humilis timoꝛ dei.nõ ſeruilis ſʒ

filialis vt dictum eſt. virtutũ oĩm cuſtos

eſſe credit᷑ Scriptum eſt em̃. Qui timg

deut
euin

Wel

antbe
colol⸗
fige.
dilig
wik
funte
glne
fituſß
ſpͤf
leeſe

hommt
ſanc
tem
ſen
1
cto⸗
teſt
mnen
fue
611
tem
ſolen
tſyi
als:
turdic
E
aaſue
tedi
dut
nde
terſu
ſige
lop⸗
tſen
Tbi

phen
norg

porta
vach⸗
Pnco⸗

lõ

Char

usit

deſe
ede

clus.

giͤt

nes
mnz.
lat
yni
nii
e
nwe
ſte
tef
nis
merio
eſum
umnn
in e⸗
e

einſtoni⸗

driſibo
nigang
noben
kiige⸗

is
frine,
iisro
ſpien⸗
o
M
io⸗
i
ſda
igns.
z
inher/
ähei
iroc
cis.
Uriee
Wen,
n iuß
jtmn
gie⸗
inquo⸗
Gauſi
“
at dein
deſg⸗
misß
uſns
liing

cantico ſimeonis pꝛophete

deum facient bona. Quare facient bona.

qꝛ timoꝛ dei cuſtos eſt ne fiant mala.imo
vere.ſi timoꝛ dei veꝛus eſt pꝓmotoꝛ eſt vt fi

ant bona.Laudat᷑ inſuper.quia expectãs
cõſolationẽ iſrael.Quõ expectans. Utiq;
fide.ſpe.atq; caritate. Sane talẽ hoſpitẽ
diligit deus.⁊ tale coꝛdis hoſpitiũ eligit.
vbi fide firmiter creditur.vbi ſpe deſide/
ranter expectat᷑.vbi caritate feruẽter atqʒ
pſeueranter amat᷑.Laudat᷑ ergo quia ſpi
rituſſanctus erat in eo. Quõ em̃ non eſſet
ſpũſſanctꝰ in tali hoſpitio.imo vᷣo quõ ta
le eſſet hoſpitiũ niſi ſpũſſanctus eſſet ĩ eo.
O magnum ⁊ admirandũ dei cuʒ hoc
homine ↄſoꝛtium. Habuit quipe ſpiritũ
ſanctũ vt hoſpitem ⁊ ſui coꝛdis habitato
rem.quia ſpũſſanctus erat in eo. Habu/

it etiam vt doctoꝛẽ.quia reſponſum acce

ꝓat a ſpirituſancto.Habuit deniq; vt du
ctoꝛem.quia venit in ſpiritu.id eſt ducen
ce ſpirituſancto venit in templũ.vt poſſet

merito cum pſalmiſta dicere.ſpũs tuꝰ bo

nus deducet me in terram rectam. Sed

in quam terrã. Non vtiq; ſolum in illam

terram in qua erat templũ terrene hieru/
ſalem.ſed in illam celeſtem terram in qua

elſt ſpũale templum hieruſalem que viſio
pacis dicitur. de qua idem pſalmiſta loqͥ

tur dicens. Poꝛtio mea in terra viuentiũ.
Er pꝛemiſſis igitur ſeneciſte Simeon

ad ſuſcipiendũ puerum Jeſum cõueniẽ/

ter diſpoſitus oſtenditur.et ideo quem tã
Diu.tãtocʒ deſiderio ſuſcipere expectauit

tandem cum magno coꝛdis iubilo gaudẽ

ter ſuſcepit. Unde ðꝛ.Accepit eũ in vlnaſ

ſuas.id eſt inter bꝛachia ſua. Senex debi

lis puerum foꝛtem.id eſt deum oĩpotentẽ
⁊ ſenis debilitatem confoꝛtantẽ poꝛtauit.
Vbi conſideranduʒ occurrit ꝙ ſenex iſte

pueri huius confoꝛtatus auxilio q;tũ ad
moꝛalem ſenſum attinet ipſum tripliciter
poꝛtaſſe creditur.videlicʒ in pᷣcoꝛdijs.in

bꝛachijs.in labijs Poꝛtauit em̃ Jeſuʒ in
pꝛecoꝛdijs ſuis ipſum toto coꝛde diligen
do. Poꝛtauit in bꝛachijs ſuis ipſi ꝑ bonã

oꝑationem ſeruiendo. Poꝛtauit in labijs
ſuis ipſius nomen ⁊ laudem annuncian/
do. Unde nobis dat᷑ exemplũ ꝙnon ſolũ
oꝛe ſed ſimul coꝛde et opere ipſum ſuſcipe
re debemus ⁊ poꝛtare. Quia ergo ſan/

ctus iſte ſenex non ſolum coꝛpoꝛaliter ſed

etiã ſpiritualiter pueꝝ Jeſuʒ ſuſcepit.iðo

eum laudareet benedicere meruit. Unde

poſt canticum laudis ſequitur in euange

lio ꝙ benedixit eis.videlicet pueroꝛ; Oa
rie matri eius.Licet enim ipſi maioꝛes eſ
ſent ſymeone in ſanctitate.ille tamen ma/
ioꝛ erat q́;tum ad ſacerdotis officium.ad
quem ſpectabat benedicere populũ. Nec
ſolum eis benedixit ſed etiam de eis pꝛo/
phetauit. Unde futuram chꝛiſti paſſõem
pꝛedixit.Ecce inquit poſitus eſt hic in ru
inam ⁊ in reſurrectionẽ multoꝛuʒ in iſra/
hel. Quod ideo dictum eſt.quia ex paſſio
ne chꝛiſti multi iudei fuerunt ſcandaliʒa/

ti.et a veritate pꝛiuati in erroꝛis ruinaʒ te

ciderunt. Oulti vero qui poſtea ad chꝛi
ſti fidem et fidei veritatem conuerſi ſunt.
a chꝛiſto illuminati ab erroꝛe ⁊ ignoꝛan/
tia reſurrexerunt. Subdit autem de pue
ro loquens.qꝙ erit in ſignum cui cõtradi/
cetur quia videlicet chꝛiſto dei filio qui ſi
gnum erat federis inter homines et deuʒ
⁊ verus mediatoꝛ dei ⁊ hominum. multi

contradixerunt filij hominum.non ſoluʒ

iudeoꝛum.ſed alioꝛum etiam populoꝛuʒ
de quibus per pſalmiſtã dicitur.Filij ho
minũ vſq;quo graui coꝛde vt quid diligi
tis vanitatem ⁊ queritis mendacin.
Iterum vero de eadem chꝛiſti paſſiõe
pꝛophetans Symeon ait ad Mariam.
Et tuam ipſius animã pertranſibit gladi
us.id eſt paſſio ipſius pertranſibit animã
per doloꝛem compaſſionis.non enim ſi/
ne materno amoꝛe potuit videre crucifi/
gi filium. ⁊ ſi reſurrecturum ſperaret. Utł
ita poteſt exponi.animã ipſius que⁊ tua ẽ
quam ſcilicet quaſi tuam dilois pertran
ſibit gladius paſſionis. Eadem autẽ
hoꝛa ſuperuenit ⁊ Anna pꝛophetiſſa ⁊ lo
quebatur de illo om̃ibus qui expectabãt
redemptionem iſrahel. O igitur ſancta ⁊
deo grata ſocietas Jeſus Maria.ſyme/
on ⁊ anna. Conueniũt deus ⁊ homo. ma
ter ⁊ virgo.maria cum Jeſu vero dei pa/
tris ⁊ virginis matris filio. Conueniunt

pariter cum eis pꝛopheta? ꝓphetiſſa inſpi

rati ſpirituſancto.conueniũt vtiq; ad pꝛe

ſentandum deo patri deum filium ſuum.

in templo ſancto ſuo. Sed vbi eras o ſan

cte Joſeph. Utiq; huic ſocietati non de/

eras Aderas enim Marie ſponſe tue cui
virgini tu virgo qdiu vixiſti.et virginita
tis teſtis ⁊ mris ac filij fidel cuſtos fuiſti.

X

Tractatus ſuper cantico ſuneo. pꝛophe.

O mira tot ⁊ tantoꝝ ſanctoꝛũ conuentio

vnanimiter pᷣcedentiũ ad pᷣſentandũ chꝛi
ſtum in templũ. O venerãda ꝓceſſio quã
in purificatõne Marie ab omni peccato
omnino puriſſime tot ⁊ tantiin vnũ ↄue/
nientes ſancti facere meruerũt. Eapꝛo
pter eccleſia in tanti miſterij veneratõem
in feſto purificationis celebꝛẽ agit ꝓceſſio
nem. qꝛ Maria ⁊ ioſeph.ſymeon et anna
in templo xpᷣm dũm pᷣſentauerunt. Ubi
conſiderandũ nobis eſt ꝙtres pceſſiones
tanq; pꝛecipuas ſancta feſtiuat eccleſia.q̃
rum pꝛima fit in purificatione Marie.ſe
cunda in celebꝛitate pᷣmi paſche. tertia in
domini aſcenſione.Pꝛima fit cũ lucernis
ſecunda cum floꝛibus ⁊ palmis.tercia cũ
crucibo et vexillis.q̃ omnia nullatenꝰcre/
denda ſunt ſpũali vacare miſterio. Ut au
tem hec inueſtigare valeamus Sciendũ
eſt ꝙ ſicut dam Egregie ait.omnis anĩe
rationalis pꝛofectus cſtat ex tribus. In
obtinenda videlicet coꝛdis mũdicia.coꝛ/

dis iuſticia. coꝛdis leticia. Pꝛimuʒ ꝑtinet
ad puritatẽ.ſecundũ ad ſanctitatem. terti
um ad felicitatẽ In pꝛimo anima mũda/

tur a vitio.in ſecundo ipſa dotat᷑ merito.
in tertio ditatur pᷣmio. Hoc eſt ergo qð ſi
gnificare volunt tres iſte ꝓceſſiones pꝛin
cipales atq; pᷣcipue. In pꝛima qdem ꝓ
ceſſione que fit cum lucernis ſignificatur
coꝛdis illuminatio ac totius vite mundi/
cia. In ſecunda q fit cum floꝛibo ⁊ pal/
mis notatur coꝛdis iuſticia que in duob⸗
conſiſtit.vt videlicet in floꝛibus fiat inno

uatio ꝓfectuũ.in palmis ꝑſeuerantia me

ritoꝛuz.in floꝛibus inſtantia ꝓficiendi.in
palmis ↄſtantia ꝑſeuerandi. In tertia
Ho que fit cũ crucibus ⁊ vexillis deſignat᷑
coꝛdis leticia. Sed quõ poteſt eſſe cũ cru

ce leticia.Certeĩ cruce caro affligit᷑ vt ſpi

ritui obediẽs moꝛtificet᷑. Uexillũ vᷣo in vi
ctoꝛie ſignum extollit᷑.et ſupꝛa ipᷣm etiam
qui poꝛtat cũ leticia in altum leuatur In

cruce igicarnis moꝛtificatio.ĩ vexillo in

telligit mentis eleuatio ſeu mentis aliena
tio. Mentis eleuatio in eo ꝙ vexillum in
alta extollit᷑ mẽtis alienatio in eo q a poꝛ
tatoꝛe ſupꝛa poꝛtãtẽ leuat᷑. Hagna ergo
ſunt harũ ꝓceſſionũ miſteria nec ea hic ex
plicãda ſuſcepimus.ſed de pma ſolum ꝓ

ceſſione nobis ſufficit ſi paꝝ aliquid dice

re valeamus. Xum ergo illam ꝓceſſio

nem coꝛdis mũdiciã ſignificare dixerimꝰ
cur eam in feſto purificationis Marie ce
lebꝛamus.que ſiue ↄcipiendo ſiue ꝑturiẽ
do.nec coꝛdis nec carnis immundiciã co

gitationiſq; maculam ↄtraxit.ac ideo ipᷣa
omnino puriſſima.nec purificari debuit.

nec in hac parte legis pꝛecepto ſubiacuit.
Sed queſtionis huius ſolutioneʒ ſaciliꝰ
inuenimus.ſi ad famã potius qᷓ; ad virgi
nis conſcientiã attendamus.Ab omnib⸗
nanq; qui eam peperiſſe ſciebant ⁊ ſine vi
rili ſemine de ſpũſancto concepiſſe neſcie
bant pᷣuaricatrix legis diceret᷑ ſi purifica
tionis obſeruantiã pꝛeteriret que ꝓleʒ ge/
nuiſſet. Hanc itaq; pᷣuaricationis notam
a ſua fama deterſit. in eo ꝙ legem illã cui
nihil debebat impleuit.iuxta illius exem/
plũ qui circumciſionis legeʒ ſeruauit.qa
vt ipſe ait. non venerat legem ſoluere ſed
adimplere. Juxta hoc ergo exemplũ mul
ta expedit pᷣter debitum.modo facere.mõ
omittere.vt falſe ſuſpitionis notam poſſu

mus vel pꝛeuenire vel pᷣmere. Siigit᷑
tanto ſtudio purgãda eſt fama a ſuſpitio/
ne falſa.q;tomag ab infamia vera.⁊ ſi ſa⸗/
tagendum eſt ad emundationẽ fame.mul

to amplius ad purgationem conſcientie.

O mni ergo tempoꝛe ſʒ in ipſa maxime
purgationis feſtiuitate lucernas poꝛtare

monemur. vt ipſo lumine nõ ſolum mani

feſta ſed occulta dedecoꝛis diligenter qᷓre

re et inueſtigare.arguere ⁊ accuſare.dam

nando flere ⁊ flẽdo purificare valeamus.

Hec eſt itaq; pꝛima pꝛoceſſio que fit ꝓ
coꝛdis mundicia ⁊ conſciẽtie purgatione

per quam venitur ad ſecundam que fit ꝓ

coꝛdis iuſticia ⁊ ſanctitatis adeptione.ac

deniq; ad terciazʒ que fit ꝓ coꝛdis leticia ⁊
felicitatis cõſummatione hic in ſpe ꝑ gra

tiam.⁊ in re.deinde per gloꝛiam Quã ipᷣe

pꝛeſtare dignetur qui gratie ⁊ la irgitoꝛ eſt
chꝛiſtus.regnans cũ patre et ſpũſancto ꝑ
omnia ſecula ſeculoꝛũ Amen.

Exrplicit tractatus ſuper tribus euan/

gelij canticis cõpilatus a reuerendiſſimo

in chꝛiſto patre dño Petro.epiſcopo Ca
meracenſi.ac ſancte romane eccleſie car/

. 1

am requieſcat in pace Amen.

dinali. Cuius anima per dei miſericoꝛdi

4
N

ſtp
tone
eip
eae
niſße
ech
e

Auan/
ſimo
2
)/

pylosus de qudai exer pal

Incipit epylogus de quadruplici ex
ercitio ſpũali editus a pꝛedicto Petro de
Aillyaco.

a ta cupiens ad diniuã con
templatiõem ſpiritualiter
erxeꝛceri.tria dʒ circa hanc
MM exercitationẽ ſpecialit᷑ me
ditari. Pꝛimo eius oꝛtum effectiuũ a quo
deriuatur. Secundo eius obiectum mo
tiuum circa quod verſat᷑. Tercio eiꝰ fru/
ctum refectiuũ ad quem oꝛdina’᷑. Pꝛi
mo mentalis exercitatio ſi ſalutifeꝛa eẽ de
bet. ab illo effectiue oꝛtum habet de q di/
citur.Omne datũ optimũ ⁊ omne donnz
pfectum deſurſum eſt deſcẽdẽs a patre lu
minũ.Ideo merito in eius exercitationiſ
initio ille innocandus eſta quo omne bo
num oꝛiginaliter ꝓgreditur. ꝑ quem om̃e
bonũ exemplariter ꝓducitur.ad queʒ oẽ
bonum finaliter reducitur.Et hec eſt in/

effabilis trinitas.pater filiꝰ et ſpũſſanctꝰ.

Quapꝛopter anima deuota diuine cõ
templationis amoꝛe ſuccenſa.flectere de/

bet genua coꝛdis ⁊ coꝛꝑis ante thꝛonum

beatiſſime trinitatis ꝑ oꝛationẽ humilem
tria ſapienter et ꝑſeueranter poſtulando.
Pꝛĩo ði pr̃is ↄfoꝛtantẽ potẽtiã.ne laboꝛe
depᷣſſa decũbat. Scdo dei filij regulantẽ
ſapiẽtiã. ne erroꝛe ſeducta deuiet. Tercio
dei ſpũſſancti cõſolantẽ clementiã.ne te/
dio deuicta deficiat. Secũdo poſt hu
milem inuocationẽꝛ flebilẽ im ploꝛationẽ
diuine potentie.ſapiẽtie.atq; clemẽtie ani
ma deuota conuerti debet ad huius pie⁊
ſalutifere mẽtalis exercitationis obiectũ

quod eſt quadruplex ſᷣm ꝙmens deuota
circa quattuoꝛ ſpũaliter exercetur. Pꝛi/

mo circa interioꝛa. Secundo circa exte/
rioꝛa. Tercio circa inferioꝛa.Quarto cir
ca ſuperioꝛa. De quibus oꝛdĩie congruo
bꝛeuiter ꝓſequemur. Tercio ſi hec mẽ/
talis exercitatio digne ⁊ laudabiliter exe/

quat᷑.eius fructus eſt felicitas eterna. Nã

omnis exercitatio q̃ ad hunc fructũ fina/
liter non oꝛdinatur. ſterilis ⁊ infructuoſa

merito reputatur.cum in illo fructu ſolo

ſufficientiſſima ⁊ pleniſſima habeatur mẽ
tis refectio.quando videlicʒ deus fiet vo
lunitati multitudo pacis.rationi plenitu/

do lucis.memoꝛie ↄtinuatio eternitatis.
Hijs ergo pᷣſuppoſitis pꝛemiſſia quat/

cuoꝛ exercitia ad pᷣdictũ felicitatis fructũ

Nima deuo

oꝛdinata particulariter exequamur.
Deoͤmo exercitio.
Rimum exercitiũ tuũ o anima de
p uota eſſe debʒ circa interioꝛa.hoc
. eſt circa te et ea q̃ in te ſunt. Mul
ti nanq; valde multa ſciunt ſed ſeipſos ne
ſciunt deum q̃rentes per exterioꝛa.deſerẽ
tes ſua interioꝛa. Sed a te tua conſidera/
tio inchoet. ne fruſtra extẽdaris ad aliena
te neglecta. ideo ab exterioꝛibo ad interio⸗
ra redeas Ab inferioꝛibus ad ſuꝑioꝛa cõ
ſcendas vt cognoſcere poſſis vnde ſis.qͥd
ſis.vnde venis ⁊ quo vadis.vt ſic per co/
gnitionem tui aſcẽdas ad cognitionẽ dei.
Redde ergo te tibi.⁊ ſi non ſemper.ſaltem
interdum.⁊ per ↄtemplatiõis radium ad

tue conditionis conſiderationẽ te conuer

te. Circa qnam tria pꝛecipue diligeter cõ
ſidera. Pꝛimo q; generoſe ⁊ mirabiliter a

ſummo artiſfice foꝛmata ſis per naturam.

Secundo q; vicioſe ⁊ miſerabiliter a tua

volũtate deſoꝛmata ſis per culpam. Ter

cio qᷓ; amoꝛoſe et miſericoꝛditer a diuina
voluntate refoꝛmata ſis per gratiam.
Circa pꝛimum recognoſceanima mea
qᷓ; mira ⁊ ineſtimabilis ẽ dignitas tua.qꝛ

facta es non ſolum veſtigium trinitatis ſʒ

vmago per memoꝛiaʒ qua deum recolis.
p intelligentiã qua deum conſpicis.ꝑ vo
luntatem qua deum concupiſcis Exꝑgi/
ſcere igitur ⁊ lauda anima mea dominuʒ.
⁊ in eo exulta et gaude.qꝛ inſignita es dei
vymagine.decoꝛata ſimilitudie.particeps
ratione.capax beatitudinis eterne.alijſqq
pluribus pꝛerogatiuis naturalibus mi/
rabiliter adoꝛnaasss..
LCirca ſecundũ cum verecũdia et rubo
boꝛe conſidera ꝙ pᷣdictam dignitateʒ tuã

modicum aduertiſti. Sed heu infelix et
miſera dei tui ymaginẽ refoꝛmaſti ipſum

q; pꝛo pᷣdictis beneficijs ſuis non digne
gloꝛificaſti.benedixiſti.adoꝛaſti.ſʒ irreue
renter ad deum. vane ⁊ negligẽter ad teip
ſum.iniuſte ⁊ nequiter ad ꝓximum tẽpus

vite tue non ſolũ inutiliter ſed damnabili

ter ↄſumpſiſti.Erubeſce igit᷑ et ꝑtimeſce.
quia tanto maioꝛ et grauioꝛ eſt culpa tua
quãto dignioꝛ et nobilioꝛ eſt natura. Tã

to maioꝛ eſt offenſa quãto maioꝛ eſt illið ꝗd

7“

liter pꝛo te deus illudit᷑ vt honoꝛeris. In

offendit᷑ excellentia. Tanto peioꝛ eſt iniu/
ria quanto maioꝛa fuerint illius cui iniu ꝓpter teia doie
riam irrogaſti beneficia. Lirca terciũ gloꝛiam querentes. Sed quid dicam de

Diligenter ? reuerẽter attende q; mira dei
potentia.q; alta ſapiẽtia. q;ᷓ pꝛofunda cle/

mentia ſis per gꝛatiam ⁊ gratuitam miſe/
ricoꝛdiam refoꝛmata. Cõſidera qualiter
chhꝛiſtus per beneficium redemptiõis te a tione.in ſublimitate
cato o⸗ poterit. Quid de gloꝛia Hihil aliud eſt ni
ſi quedam vana auriũ inflatio queſepius
detractionis ⁊ inuidie ſemina pꝛebet. Ni
hil itaq; ſeculo rebuſq; ſeculi fugatius qᷓs

„

peccato oꝛiginali liberauit.quo eras bo/

nis naturalibus ⁊ ſpũalibus ſpoliata.po
teſtati pꝛincipis tenebꝛaꝝ ſubiugata.a ce
leſti patria exulata. Ipſe vᷣo moꝛi voluit
cũ tenere cupimus amittimus. Nihil igit
vere bonum eſt niſi qð ꝑpetuũ eſt. Tu
ergo ſi recte ſapis deſine ſequi ã conſequi
miſerrimũ eſt.que poſſeſſa onerant.ama/

vt viueres.ſeruire vt regnares.exulare vt
repatriares. Expgiſcere igitur ⁊ vide qua

nocens flagellatur vt conſoleris. Juſtus
crucifigitur vt libereris Agnus immacu

latus occidit᷑ vt epuleris. Sanguis ⁊ aqᷓ
de latere lanceati emittitur vt poteris.
CLontemplare adhuc qualiter per gꝛa/

tiam diuine miſerationis ſis non ſolum a
peccato oꝛiginali ſed etiam actuali miſe/

at.

re diuina gratia te in peccatis tuis tolera
nit. quanta longanimitate ad penitentiaʒ
te vocando expectauit.quot et quãtos an

tetuam conuerſionem pꝛo peccatis ſuis

condemnauit.qualiter ſepe quando erra
bas reduxit te.quãdo cecidiſti eꝛexit te.qñ
ſtetiſti tenuit te.quando iuiſti duxit te.qn
do ad eum veniſti ſuſcepit te. Pꝛo tantis
bo beneficijs nihil ẽ qð retribuere poſſis

niſi ꝙ vere illum diligas qui tam gratui/

te dilexit te. Diligite ergo eum dulcit.pꝛu
denter ⁊ foꝛtiter.Oulciter vt amoꝛe illiuſ
omnis amoꝛ extraneus tibi vileſcat.pꝛu/
denter vt amoꝛ tuus in eo ſolo cõtinue in
ardeſcat. Foꝛtiter vt tua fragilitas omia
dura et aſpera pꝛo eo gaudenter ſuſtine/

Ecundi erxercitium tuum elſe de
ſ bet ad exterioꝛa vt contemplerꝭ ea
NJ extra ⁊ iuxta te ſunt.hoc eſt mun
aum iſtum ſenſibilem. vtipſuʒ ?⁊ omnia ꝗ
in eo ſunt deſpicias.⁊ ex hoc in amoꝛẽ di/
lecti tui ampliꝰ iardeſcas. Et circa h̊ tria

ſunt tibi pꝛecipua meditatione reuoluen

da. Pꝛimo q; inſtabilis ſit mundana opu
lentia. Decundo q; mutabilis ſit mũda/

—

dana gloꝛia. Ecce mundi huius ama/

toꝛes nundinas huius ſeculi perãbulant

ꝓpter tria.Alij diuicigs.alij honoꝛes.alij

diuicijs que cum laboꝛe acquirunt᷑.cũ ti/
moꝛe poſſident᷑.cum doloꝛe amittuntur.

noꝛe ſine doloꝛe. in pꝛelatiõe ſine tribula/
tione. in ſublimitate ſine laboꝛe quis eſſe

ta inquinant.amiſſa cruciãt. Tu itaq; re/
linque hec oĩa ꝓpter eum qͥ eſt ſuꝑ oĩa.Ce
tera creatura tibi vileſcat vt creatoꝛ.ĩ tuo
ſecło ĩmundo ſed cũ deo et in deo ẽ iocun
dum. Erubeſce itaq; cõſolari in ceno que
es decelo.erubeſce in minimis ðᷣlectari ꝗᷓ

Doe rerclo exercitio.
t elſſe debet circa inferioꝛa.vt pꝛiuſ

pias ſuũ ſecretũ ↄtemplatõis cubiculum

ↄſideranda debes pꝛincipaliter intende/
re. Pꝛimo ad moꝛtis ineuitabilẽ neceſ

ſitatẽ yt ingemiſcas. Secundo ad diuini
iudicij infallibilẽ veritatẽ vt cõtremiſcas

Tercio ad penarũ infernaliũ üintolerabi
lem aſperitatẽ. vt expaueſcas. Tonſide

ra ergo pꝛimo feruenterꝛ frequẽter reuol
ue ꝙ moꝛs nõ põt declinari.hoꝛa moꝛtis

„

nõ põt certificari.tpᷣs a deo pᷣfinitũ nõ pᷣt

immutari.noſtrũ viuere nihil aliud eſt qᷓ;
ad moꝛtẽ trãſire O igit᷑ vita pᷣſens q; mul
tos decipis que dum fugis nihil es.dum

videris vmbꝛa es. dum exaltaris fumꝰ es

4 .-—

quam cum doloꝛe in nus. cum lab
re tranſimus.cum timoꝛe exituri ſumus.
In qua triplici incommodo laboꝛamus

quia faciles ſumus ad ſeducendum. debi
les ad reſiſtendum.fragiles ad operãduʒ

Igeo in huius vite tempoꝛe inutiliter vi

uitur. niſi ad comparandũ meritum quo
in eteꝛnitate viuatuur.

am cum doloꝛe intrauimus. cum labo

£
1dic

o⸗
die
gia⸗
nal
dici
dus
nabt
neer
rbi
gite
cida
ſiem
mein

rur
cun
pro
1 4 4
lgn

mnon
nun
bitu
ſecul
ſene
hei
ue
nöi
(ſo⸗
torl
8s⸗
bit
ete
lce
pen
48,
lu

e
ſon⸗
once
lelee
fato
krane
chlv

nt
gli⸗

00/
ule⸗
ſe

igt

gui
ma/
re⸗
Ce
ito
Scun
oann
ſoe
nmni

is
puf
iis
na,
n
be

6
ini
ſos
nbi
ie
col
nt⸗
ck
nl
hun
es
labo
mus⸗
mus

dci

N
nao

quq oꝛuplici exercitio ſpũali

Loſidera ſecundo ⁊ cum timoꝛe ettre/
moꝛe diligenter aduerte quid erit de te in
die nouiſſima.quid fiet ð te in extremo iu
dicio.quando hinc erũt peccata accuſan

tia.inde terrens iuſticia.ſubtus hoꝛriduʒ
chaos inferni.ſupꝛa iuderx iratus iuſti iu
dicij.intus conſcientia vꝛens.ſoꝛis mun

dus ardens.Heu heu ſi tunc vix iuſtꝰ ſal

nabitur.peccatoꝛ ⁊ impiꝰvbi parebit Si
ue ergo doꝛmias ſiue vigiles ſemꝑ in au/
ribus tuis illa hoꝛrenda tuba reſonet.ſur
gite venite moꝛtui ad iudiciuʒ. Nunq; ex

cidat a memoꝛia tua. Ite maledicti in ig /
nem eternum.Et venite benedicti patris

mei percipite regnum quod vobis para/
tum eſt ab oꝛigine mundi.O due voces q̃
rum nihil hoꝛribilius vna.nihil altera io
cundius. Cõoſidera tertio et hoꝛreas re
pꝛoboꝛũ toꝛmenta.et q;ᷓ ſint varia.qᷓ; aſpe
ra.q;ᷓ intolerabilia prudenter attende.ibi
ignis ardens.ibi frigus rigẽs.vermis im
moꝛtalis.fetoꝛ intolerabilis.ibi ardoꝛ flã
marum. doloꝛ vermiũ.fletus ⁊ ſtridoꝛ dẽ
tium.lachꝛvme oculoꝛuz.vbi moꝛs opta/
bitur ſed nõ dabitur.quia quibus in hoc
ſeculo vita o ffertur ⁊ nolũt accipere.in in
ferno querent moꝛtem ⁊ non poterunt in
uenire. Ideo ad diſtricti iudicis iuſticiaʒ
ꝑtinet vt nunq; careant ſupplicio quoꝛuʒ
mẽs in hac vita nunq; carere voluit pec/
cato. Sed ve ve ⁊ iterum ve illis.quia cũ
terribilis ſit gehenna.terribilioꝛ erit faci/
es iudicis irata.ſed omniuʒ terꝛibiliſſima
eꝛit a facie beatiſſime trinitatis elongatio
eterna.O igitur quante ammiratiõis eſt.

——

ecce ſponſus venit.quante dulcedinis. q̃

parate erant intrauerunt cũ eo ad nupti/

as.quante amaritudinis. et clauſa eſt ia/
nua.
De quarto exercitio.
Vartum tue ſpeculationis exerci
q tium eſſe debet ad ſuꝑioꝛa vt mẽs

tua per pꝛemiſſa non ſolum turbe
tur ⁊ terreatur aduerſis.ſed alliciat᷑ pmiſ
ſis ⁊ pꝛoſꝑis conſolet᷑ Sed vt ad ſuperi⸗/

oꝛa celeſtia et eterna conſcẽdas.purga in
tellectum a vanis⁊ inutilibus fantaſijs.a
rationiba curioſis.ab occupationibus ex
traneis. Purga etiam affectum a culpa.a

culpe ſequela.a culpe occaſione vł cauſa.

Erige itaq; intellectum.dilata affectũ.
⁊ dic deo tuo. Fac me pꝛecoꝛ domine de

guſtare ꝑ affectionẽ quod intelligo perra
tionem. YFac me ſentire per amoꝛeʒ quod
ſentio per cognitionẽ. YFac me exardeſce/
re amoꝛe ⁊ deſiderio ſuperne vite ſancto
rum. vbi actio non laboꝛioſa.requies nõ
deſidioſa.vbi vita ſine defectiõe.laus tua
ſine ceſſatione. Fac me nunc in ſpe et tãäde
in re deguſtare illud gaudium quod nec

oculus in hac vita pfecte vidit.nec auris

audiuit.nec in coꝛ hominis aſcendit.
Baugeat igitur ⁊ exultet anima deuo/
ta ⁊ mercedẽ laboꝛis ſui conſideꝛet.que re
uera tam multa eſt ꝙ non poteſt numera
ri.tam magna ꝙ non poteſt meſurari.taz
pꝛecioſa ꝙ non poteſt eſtimari.tam copio
ſa ꝙ non poteſt terminari Quelicet quo ⸗/
dãmodo poſſit generaliter expꝛimi.vixtñ

poteſt niſi balbutiẽdo particulariter ðcla

rari.cum in eius cõſideratiõe mens pene
deficiat pꝛeadmiratõe.Quid gů ð gaudio
illo dicturus ſum quod erit intus ⁊ extra
ſubtus ⁊ ſupꝛa.circum et circa. UVUide igi

deuota mente ꝑtracta.qualiter illi bea/

ti ſpũs qui pᷣſentis vite miſeriaʒ euaſerũt

q;uis interius ab eterni ſolis ſplẽdoꝛe nũ
qᷓ; radiũ ſue ↄtẽplationis auertãt.tñ qũq;

ad exterioꝛa ⁊ inferioꝛa ſe ↄuertunt Et in
hijs gaudẽt extriplici cauſa. Pꝛimo qꝛ tã
impios ⁊ crudeles hoſtes.vicʒ mundum

carnẽ et dyabolũ per diuinam potentiam

ſuꝑarunt. Scõᷣo qꝛ oẽs defectus ⁊ pecca

ta vel ꝑ diuinã ſapientiã vitauerũt.vł du
dum ↄmiſſa coꝛrexerũt.Tercio.qꝛ tamla

mentabiles⁊ interminabiles cruciatus ꝑ

diuinam clementiã euaſerũt. Sʒ ꝑua
ſunt hec ⁊ q̃ſi nulla in ↄꝑatiõe ad illa gau
dia q̃ beate anĩe ꝑcipiunt ex his q̃ iuxta ſe

ſunt. Attẽde & locũ ſpecioſum.videlicʒ.ce
leſte palaciũ quẽ tibi diuina ſapientia edi

ficauit.Attende victũ delicioſum.videlzʒ.

celeſte deliciarũ omniũ ↄuiuium.⁊ bono

rũ oĩum theſauꝝ.quẽ tibi eterna potentia

congregauit. Attende collegiũ famoſum
videlicʒ ↄgregationẽ ſcõꝝ angeloꝝ ⁊ oim

ſpirituũ btõꝝ cũ q̊ de diuĩa clemẽtia mẽs

tua eternaliter exultabit. O gloꝛioſa ci
uitas dei vbi vita ſine moꝛte.iuuẽtꝰſine ſe
nectute.lux ſine tenebꝛis.pax iꝑturbabił.
vbi angeli iubilãtes.vᷣgines choꝛizantes.

apli pſallẽtes.martyres tripudiãtes.ↄfeſ

ſoꝛes landãtes.pr̃iarche ⁊ ꝓphete iocũdã
tes.oẽs ſancti pariter deum venerantes⸗

Epylogus oe quaoꝛuplici exer.ſpũali

Ubitam pfecte caritas omnium vt vnuſ
quiſq; tantũ gaudeat de alteriꝰ bono qᷓn/
tũ gaudet de ꝓpꝛio. Audiſti gaudiũ fu/
turũ de his que ſunt extra ⁊ que ſunt iux/
ta te. audi nunc de his q̃ ſunt intra te Hõ
em̃ remunerabit᷑ iu coꝛpoꝛe ⁊ mẽte.et iſto
rum eterna et inſeꝑabili vniõe. Sicut vᷣo
coꝛpus noſtrum ex quatuoꝛ element cõ/
ponitur.ſic ibi quatuoꝛ dotibus adoꝛna
tur. Lerra tunc habebit eternã immoꝛta
litatem. Aqua oĩmodam impaſſibilitatẽ.
Aer maximã agilitatem. Ignis ſplendi/
diſſimã claritatem. Et ſicut ibi animus ꝑ
fectiſſime obediet creatoꝛi.ſic coꝛpus ſuo
obtempabit motoꝛi Ibi habebit vigoꝛeʒz
impaſſibilitatis.ſplendoꝛẽ claritatis.ap/
titudineʒ ſubtilitatis.pꝛomptitudinẽ agi
litatis. IJbi oculus videbit decoꝛem ſpeci
oſiſſimũ. Guſtus ſentiet ſapoꝛem dulciſſi
mũ.Olfactus odoꝛabit odoꝛem ſuauiſſi
mũ.Tactus amplexabit᷑ obiectum delici
oſiſſimũ. Auditus immutabit᷑ ꝑ ſonũ io/

cundiſſimũ. Ibi dum mens in exultatio/

nem rapitur.lingua in canticũ laudis ele
uatur. O quantũ gaudebit animus cum
reſumpſerit tale coꝛpus.non quale cũ in
genti doloꝛe ſuſtinuiſti.⁊ cum magno cer
tamine deuixiſti. vt merito diceres. Quis
me liberabit de coꝛpoꝛe moꝛtis huꝰ. Sʒ
tale quod tibi erit in ↄtemplationis ſola/
cium ⁊ felicitatis augmentũ. Sed quia
illud ſolum verum gaudium quod nõ de
creatura ſed ð creatoꝛe concipitur.cui o/
mnis comparata aliunde iocunditas me
roꝛ eſt.⁊ omnis ſuauitas doloꝛ eſt. poſtre
mo omne quod delectat moleſtũ eſt.ideo
per pꝛemiſſa omnia ad tuum auctoꝛẽ dili
gendum excitaris tanq; ꝑ gaudium acci/
dentale.ſed finaliter quietaris per gaudi/
um eſſentiale.quod licet ĩeffabile ſit.ex tri
bus tamen pꝛincipaliter in beatis ſpiriti/
bus creditur ꝓuenire. det
delectabiliter in perfecta et clariſſima di/
uine ciaritatis contẽplatione. Secundo

gaudent dulciter in melliflua et ſuauiſſi/

ma diuine bonitatis deguſtatione. Ter/
cio gaudent ſempiternaliter in tranquil/
la ⁊ ſecretiſſima diuine maieſtatis compᷣ/
henſione. Hec auteʒ tria tribus anime
viribus coꝛreſpõdent. Pꝛimo per pꝛime
veritatis contemplationẽ vis rationalis

illuminatur. Secundo per ſumme boni

Pꝛimo gaudeẽt

tatis dilectionẽ vis concupiſcibilis ſatia
tur. Tercio per eterne maieſtatis compꝛe
henſionẽ vis iraſcibilis qetatur Tüc
ergo implebit deus in bonis deſideriũ tu
um cum a ratione omnis erroꝛ.avolũta/
te omnis doloꝛ.a memoꝛia omnis timoꝛ

receſſerit.⁊ ſucceſſerit illa quam ſperamꝰ

mira ſerenitas.plena ſuauitas et eterna ſe
curitas.O igitur qᷓ; digne dietum eſt ð te
deus meus Melioꝛ eſt dies vna in atrijs
tuis ſuper milia.imo ſi non liceꝛet in te de

lectari niſi ſola vnius diei hoꝛa aut bꝛeui

ſima hoꝛe menſuraꝓpter hoc ſolum innu
merabiles huius vite anni tranſitoꝛij de
licijs tempoꝛalibo pleni.eſſent penitꝰ me⸗
rito contemnendi Oꝛo itaq; domine de⸗
meus vt cognoſcam te. diligam te. eter⸗
naliter gaudeam de te.⁊ ſi hic non poſſim

pfecte.ſaltem creſcat in ſpe gaudiuʒ meũ.
vt in te et de te finaliter ſit plenum.

Hec pꝛemiſſa quatuoꝛ mentis exerci⸗
tia ſicut deriuant᷑ a chꝛiſti doctrina ſic fi/
gurantur in cruce dominica.vt in eis in/

telligatur eſſe crux quedam ſalutifeꝛa q̃t /

tuoꝛ finibus terminata.in qua anima de/
uota cum chꝛiſto ſponſo ſuo debʒ iugiter
pendere meditãdo. Cuius crucis pꝛimũ
bꝛachium tendit ad regionem oꝛientaleʒs.
ſecundũ ad occidentalem. tertium ad aqͥ

lonarẽ.quartum ad meridionaleʒ.in qbꝰ

non coꝛpoꝛaliter ſed ſpũaliter ꝑegrinãdo
debet anima ſponſum ſuũ querere ⁊ con/
templãdo inueſtigare vt dicere poſſit cuʒz
ſponſa.Queſiui quem diligit anima mea
ALicet autẽ ſancii doctoꝛes de his plu/
ra ſcripſerint.ex quoꝝ dictis egregius do
ctoꝛ Bonauentura quendã dyalogũ vti
lem compilauit.hec tamen pauca explu/

ribus compendioſe ſub epylogo collecta

ſunt ad eruditionẽ et exercitationẽ ſimpli
cium. A quibo pꝛo qualicũq; laboꝛe meo
oꝛationũ ſuarũ poſtulo ſuffragia.vt ſic tã
dem per hec exercitia ſpiritualia ad illius

ꝑducamur gaudia ſempiterna.qui eſt de

us benedictus in ſecula ſeculoꝛũ.Amen.

Explicit epylogus ð quadruplici exer
citio ſpirituali aẽ domino Petro de Ailly
aco.Cameracenſi epiſcopo.

7

ſow⸗
lere
lon

grt

ſon
goa

di
er⸗
ru
nal

Un

mar

muar

ur.
ſise
ro
mo⸗
riß
mar!
n.
lnn⸗
Ptr

ſen

npꝛe
fü
⸗
we
nd
wnſ
naſe
Matrts
tintede
Ubreui
innn
wen de
oe⸗
inede
taae/
nhoſin
inzmei.
.
naſeſh
nesin
enit
imnode⸗
ugier
nini
ne.
naͤb⸗
nido
1c
ſtagz
nawe
bisplo⸗
gnsdo
gi
agplo⸗/
coldn
Heſinot
nem
eti
Giliuns
ieſtde
Awen.

lcicrt
eA

i

Tractatus de.xij.ponoꝛbus ioſepbh

Tractatus Petri de ailliaco epiſcopica

meracenſis de duodecim honoꝛib ſancti

Joſeph.

Icolligimus
in vnum qᷓ ſparſim deſancto
ſiſ Joſeph euãgelica ſcriptura
coõmemoꝛat.iueniemꝰ pfecto
eũ młt pꝛiuilegijs magniſq;

laudũ pᷣconijs ↄmẽdatũ. Pꝛopt q ſctã ma
ter eccleſia ſolenne feſtiuitatis gaudiuʒ de

eo merito celebꝛare credenda ẽ. Igit᷑ iã ag

grediamur ſancti huiꝰvenerãda honoꝝ in

ſignia.⁊ ea quibo poſſumus landibo pꝛoſe/
quamur. . l
Rimus erhonoꝛ eſt. ꝙ er nobiliſ/
p ſima ſtirpe regia ꝓpagat᷑. Teſtat᷑ h
euangeluta Matth. qͥ libꝛũ gene

rõnis Iheſu xpᷣi filij dauid ab abꝛahaʒ in/

choans.in cuiꝰſemine omniũ gentiũ bene

dictio pꝛomiſſa eſt.ꝑ intermedias patriar/

charũ ꝓphetaꝝ ac regũ generatões vſq; ad
Joſeph ꝓgrediẽdo deſcribit.ita ↄcludẽs.

Jacob aũt genuit ioſeph viruʒ marie de q̃

natus eſt ihus qui vocat᷑ xp̃s.O vera ⁊ vir

tuoſa nõ vana ⁊ ventoſa nobilitas. Naſci/

tur Joſeph exnobili ſemĩe.nõ quocũq;.ſʒ
ex alto ſemine regis.nõ cuiuſcũq;.ſʒ ex be/

nedicto ſemine dauid. illius nobiliſſimi fi

lij patriarchaꝝ pᷣcipui ⁊ eximijꝓphetarum

ſanctiſſimi ac beatiſſimi regũ.

Ecundus ſancti huihonoꝛ eſt qdð
ſnõ ſolũ matris dei.ſed etiã filij dei
verus ↄſanguineꝰ appellat᷑. Cur

diximꝰ. Quia naſcit᷑ ioſeph ex ſemie dauid
ex quo naſcit᷑ maria mater dei.regina celo
rum. dña angeloꝝ. Ex quo etiaʒ de maria
naſcit᷑ xpᷣs filius dei rex regũ a dñs dñanti
um. Ideoq; xpᷣs filiꝰ dauid dicit᷑.qꝛ filius
marie que ex ſemine dauid naſcit᷑.in q̊ xpᷣs
maria ⁊ ioſeph veraↄſanguinitate iungũ/

tur. Uñ cũ Lucas euãgeliſta dixiſſet.miſ/

ſus eſt ãgelꝰ Gabꝛiel ad virginẽ deſpõſatã

viro.cui nomẽ erat ioſeph.ſubiũxit.de do

mo dauid.qð nõ tantũ ad ioſeph.ſʒ ad ma

riaʒ ꝑtinet.quia iuxta legis pᷣceptũ.ioſeph

mariã vxoꝛem de domo ſua ⁊ familia duxe
rat. Ideo xpᷣus veraciter ex ſemine ⁊ con/

ſanguinitate dauid natus eſt.quia ĩcoꝛru/
pta mater eius verã de ſtirpe dauid oꝛigi/

nem traxit.

moꝛtis ſue teſtamẽ

Ertius honoꝛ ẽ ꝙ ſacratiſſime vir

t gini matri dei matrimonialiter de

ſponſat᷑. Nã vt iam ↄmemoꝛauimꝰ
ioſeph virũ marie.⁊ mariã ſponſaʒ ioſeph
ſancti euãgeliſte fuiſſe ↄ firmat Quod iðᷣo
Dictũ eſt.nõ qꝛ ioſeph virili moꝛe huic ſpõ
ſe carnalit᷑ opulat. ſʒ quia virtuoſo amo/

re ſibi ſacramentalit᷑ iunctꝰfuerit.fuitq; in

ter eos vere ſacrũ matrimoniũ.licet nõ ex/
titerit carnali copula conſummatum. O
pꝛiuilegium ſingulare.Solus Joſeph in
domo Dauiqd.tantaq; familia.ad tam ſan
ctum cõiugiuʒ dignus eligitur.ſolus deo
appꝛobante idoneꝰiudicat᷑ Sed quo ſigno
quoue miraculo.de diuiĩa ipᷣius electõe cõ
ſtiterit. Hic tacendũ eſſe arbitramur.cũ et
hoc ab euãgeliſtis taceat᷑ Nos aũt nõ apo
crifa.ſed ſola hic euangelica teſtimonia p/
Uartus honoꝛ eſt. ꝙ ſanctꝰhic ſpõ

q ſus virginitatis titulo decoꝛatur.

Sane iam deſponſata fuerat ma/
ria ioſeph.qñ euangeliſta teſte miſſus ẽan
gelus ad virginẽ.Cui cuʒ ille diceret.ecce
cõcipies ⁊ paries filiũ.reſpondiſſe legitur.
Quomogo fiet iſtð qm̃ virũ nõ cognoſco

id eſt nũq; cognoſcere ppono. Igit᷑ ⁊ ſpon/

ſa erat ⁊ virgo.Et ↄſentiẽte ſponſo ꝑpetue

virginitatis ꝓpoſitũ obſeruabat. Unñ vera
ſanctoꝝ patrũ tradit auctoꝛitas.nõ ſolum

mariã ſed etiam ioſeph apud ſe diſpoſuiſſe
virginitatẽ ſeruare.niſi deꝰ alit iuberet.eoſ
qᷓ ſic ↄſenſiſſe in ↄiugalẽ ſocietatẽ.vt vter/
qʒ de altero reuelante ſpũſancto intellige/

ret. ꝙ virginitatẽ ſeruare vellet niſi de alit
inſpiraret. Sicut ̊ diuino ↄſilio in ↄiuga

lem ſocietatẽ ↄſenſerãt.ſic virginitatẽ ſuã

oꝛdinationi diuine cõmiſerant. Et h̊ ſecre
tum voti vᷣginalis ꝓpoſitũ.ſibi mutuo ver/
bis poſtea expꝛeſſerũt.⁊ ambo in virginita

te diuine inſpiratõi obediẽdo ꝑmanſerũt.
O igit᷑ ancta ⁊ deo grata virginalis cõiu/

gum ſocietas. O q; venerãdus eſt ſanctus
iſte ſponſus ⁊ virgo.qui ſponſaʒ virginẽa

deo ſibiꝰmendatã intemerata fᷣnauit.quã
poſtea eo vt credit᷑ moꝛtuo.filꝰ ĩ cruce mo

riendo. virgo matrẽ virginẽ diſcipulo vir
gini ↄmendauit. Qua in rexpᷣs quantũ io

ſeph dilexerit patenter edocuit.dñ ad ſpe/
cialem curam cuſtodiamq; matris ſue.ei

diſcipulum quem plurimum diligebat. in

Eto ↄſtituẽs ſubꝛogauit.
0

Tractatus de.xiui.honoꝛibus

Ulintus honoꝛ eſt ꝙ nõ ſolũ ad vir
ginis matris ſʒ etia ad filij eiꝰ obſe
Aqquia ſingulariter deputatur. Hec
em̃ vna ratio eſt.quare deſpõſat᷑ maria io/
ſeph. Nã ꝓut ſanctoꝝ patrũ traditõe doce
mur. vltra generales cauſas ↄiugij.huius
deſponſatõis quedã cauſe ſpeciales fuiſſe
dicunt᷑.videlicetvt dyabolo partꝰ virgineꝰ
celaret᷑.vt Joſeph eſſet teſtis ca ſtitatis.de

fendens eam ab infamia ſuſpitionis.ne vt

adultera iuxta legẽ moſaycã dampnaret᷑.
Poſtremo quãtũ ad h̊ ꝑtinet qð lomur.
vt nõ ſolũ mater.ſed etia fuius eiuſdẽ ma/
tris ⁊ virgis.hudiſponſi ſolatio ſuſtentare
tur ⁊ obſeqͥo foueret᷑ O mira res. Joſeph
ſuo ſuſtentat ⁊ fouet auxilio.eũ qui ſuſten/
tans ⁊ fouens oĩa. vniuerio pᷣſidet mũdo.

Quod vtiq; factum eſt non ſolum dum

puer Iheſus miniſterio Joſeph ſiue in e⸗

giptum eundo ſiue inde redeundo tranſ/

fertur.ſed dũ toto ĩfantie ac pueritie decur
ſu. ab eo paternaliter educat᷑. CUlñ ih̊s euã/⸗
gelio teſte putabat᷑ filꝰioſeph. Nõ ideo ſo/
lum qꝛ ſpõſus erat marie. iʒ etiã qꝛ ſibi oĩa
paterni amoꝛis ſigua ⁊ obſequia videbat᷑
pᷣbere.Quãobꝛeʒz abſq; vlla temeritate pia
fide credendũ eſt ſanctũ ioſeph xpᷣm pueꝝ
ſepenumero ſuis tractaſſe manibo. geſtaſſe
baꝛachijs. ⁊ nutricis moꝛe iter ſuaues am/
plexus dulcia oſcula ſacris eins labijs im
pꝛeſſiſſe. Uñ ſi in Johãne baptiſta venera

mur.qꝙ vpᷣm digito monſtrauit. aut in ioꝛ/

dane lauit. ſi in Johane euãgeliſta in ce/⸗
na ſupꝛa pectus dñi recubuit.valde in Jo

ſeph venerandũ.eſt ꝙ; xpᷣm coꝛꝑaliter tam

ſepe tanq; familiariter 1 obſequioſe tracta
Ettus honoꝛ eſt. ꝙ ei tanq; celeſti

ſſecretario ſecretũ in carnatõis xpᷣi

myſteriũ a deo ꝑ angelũ reuelatur.

Hoc em̃ pus miſſus Babꝛiel angelꝰiam ð

ſpõſate virgini nüciauit. Ecce inqͥt ↄcipi/
es⁊ paries filiũ.⁊ vocabis nomnẽ eꝰ Iheſũ
Nec ſolũ humane ſʒ etiã diuine generatio
nis archanũ patefecit dicẽs. Hic erit ma/
gnus ⁊ filius altiſſimi vocabit᷑. Hodum
quoq; quo ex ea deꝰ⁊ dei filiꝰ nõ humanit⸗
ſed diuinitꝰfieret hõ.ſubiũxit. Spũs ſctũs
inqͥt ſuꝑueniet in te.⁊ virtꝰaltiſſimi obũbꝛa
bit tibi. Quod ęm̃ exte naſcet᷑ ſanctũ voca
bitur filiꝰdei. Sʒ h magnũ multiplexq; ſe
cretũ diuinũq; myſteriũ ſponſo ſuo virgo

celauerat.⁊ ã angelo humiliter reſpõderat

ecce ancilla dñi fiat mihi ſcᷣm verbũ tuuzʒ

etiã oĩa que circa h̊ ſpũſſctũs facere diſpo/

ſuerat.humiliter expectabat. Poſtea g ipſi

ſponſo ab eodẽ vt credit᷑angelo.xpᷣi incar/
natio reuelat᷑. Quod euãgeliſta Mattheꝰ
ita pſequit᷑. Xp̃i inqͥt generatio ſic erat.Cũ
eſſet deſpõſata mater Jheſu maria ioſeph.
anteq; ↄuenirent.inuenta eſt in vtero hñs
de ſpũſancto. O aũt ait.anteq; ↄuenirent.
Qucas euãgeliſta manifeſtꝰaperit.dicens
ꝙ poſtq; diſceſſiſſet ab ea angelꝰ exurgens
maria abijt in montana cũ feſtinatõe in ci
uitatẽ iuda.⁊ intrauit in domũ Zacharie.
Hoc eſt eundo ad opidũ.in qͥ ie Zachari
as dicit᷑ habitaſſe.quarto miliario à Ihe/

ruſalẽ.per illã ciuitatẽ veriſimilit᷑ tranſiſſe

credit᷑. Que ciuitas iuda dicit᷑.nõ rõne tri

bus.cũ eſſʒ de tribu beniamin.ſed ratione

regni.cuius ipᷣa caput fuiſſe ꝑhibet᷑. In il/

la ergo domo Maria ſalutauit Elizabetbh

matrẽ iohãnis.⁊ exultauit infans in vtero
eius. Ipᷣa quoq; mariã magno cũ honoꝛe
ſuſcipiens.eã matrẽ dñi ſui.⁊ beatam vera
citerꝓphetauit. ⁊ tunc edidit maria canti/
cum dicens. Magnitficat anima mea do/
minũ.Et exultauit ſpũs meꝰ.in deo ſaluta
ri meo. Manſit autẽ maria cum illa quaſi
menſiba tribus O benedicta et vere beata
ſocietas.nõ vtiq; ocioſa.ſed obſequioſa in

dei laudiba ⁊ bonis operibsoccupata. Mi
niſtraſſe em̃ credit᷑ maria cognate ſue.vſq;

quo pareret. Unde⁊ in libꝛo iuſtoꝝ legit᷑.
eam pmo de terra.natũ Johãnẽ ſubleuaſ/
ſe. Poſtea vero reuerſa eſt maria in domũ
ſuã in ciuitatẽ nazareth Hoc ẽ ergo ꝙ mat
theus pᷣdictis omiſſis bꝛeuiter ait. Anteq;
ↄuenirent.id eſt poſtq; maria cũ eliʒabeth

manſerat. poſtq; in domũ ſuã redierat. an
teq; ipᷣa ⁊ ioſeph qui iudeoꝝ moꝛe deſpon/
ſati fueraut per aliquot dies ante cohabi/

tationem aſſiduã. anteq;ᷓ ipi conuentu ma

trimoniali pariter habitarẽt. anteq; ſimul

coniugalẽ ſocietatẽ haberent. vel ſi placet
exponere anteq; conuenirent.id eſt per car
nalem copulã cohabitarẽt.nõ ſic intelligẽ
dum eſt. quaſi poſtea hoc modo conuene/
rint.ſed ſimili locutione qua de aliquo di/

ci ſolet.anteq; penituerit moꝛte pꝛeuentus

eſt. Vel intelligi poteſt anteq; conuenirẽt.
id eſt ante pꝛoximũ tpᷣs quo nuptiaꝝ ſolen

nia celebꝛarent.inueta eſt a viro ſuo de ſpi

nit
den
jſe
duct
ſuat
feſe
cam.
mint
flio⸗
gent
cone
ſu
lino
ſint
eime
fepe
co
tin
one

at
n;
0/
l
‚
we
WV
N.
obis
fent.
ſcend
H
lud
ine.
ber

†

ſe⸗
nen
lone
Ini⸗
D
ntero
onote
1ren
cnti
ndo/
luta
huuſ
nn
Uin
6

rituſancto in vtero habens Sed quia hoc
de ſpiritu ſancto eſſe nonduʒ ipſe nouerat.
Igeo mattheus ſubiunxit. Joſeph autem
vir eius cum eſſet iuſtus ⁊ nollet eam tra /
ducere.id eſt in ↄiugem accipere.quaſi ad
ſua tranſducere.vel eam publicare.detege

re.ſeu diffamare.voluit occulte dimittere

eam. Hec aũt eo cogitante.ecce angełdo/
mini in ſompnis apparuit ei dicẽs. Joſeph
fili dauid noli timere acciꝑe mariã coniu/
gem tuã.Quod em̃ in ea natũ eſt.id eſt iaʒ
conceptum.⁊ in pꝛoximo naſciturũ.de ſpi
rituſancto eſt. Hoc eſtnon humano ſz di

uino opere.non virili ſemine.ſed virtuoſo

ſpirituſſancti ſpiramine incarnatum. Nec

ei angelus ſolũ incarnationis.ſed etiã futu
re per eam humane ſalutis myſteriũ nun/

ciauit.Pariet inquit filiũ.⁊?⁊ vocabis nomẽ

eius iheſum. Cauſam vero ⁊ interpꝛetati/
onem nominis ſubiunxit. Ipᷣe em̃ ſaluum
faciet populũ ſuũ a peccatis eoꝝ.QOð cum
ſolius dei ꝓpꝛiũ ſit.in hoc bꝛeui verbo ma/

gnum diuinitatis ſacramentũ iheſum vi/

de icet non purũ hominẽ ſed verum deuzʒz
eſſe notani.
Eptimus ſancti huius honoꝛ eſt.
ſ·wWipſe iuſtus euangelico teſtimo/

nio cõpꝛobatur. Joſeph inquitvir

eius cũ eſſet iuſtus. Uenerandũ ſane de vi
ro marie teſtimoniũ. Nihil tale de ioachiz
nihil tale deanna parentiba eius euangeli
um loquitur.licʒ ⁊ hij iuſti ⁊ ſancti fuerint

a quibus omis iuſticie ⁊ ſanctitatis radix.
oꝛigoq; pꝛoceſſit.pia fide credẽdũ ſit. Nec
parũ eſtimes quod ait.Cum eſſet iuſtus.ꝭ

eſt em. Cũ eſſet fide ſpe ⁊ charitate.om̃iq;
bonoꝛũ moꝛũ virtute.ac om̃ivirtutũ hone
ſtate pꝛobatꝰ. In ſcripturis em̃ iuſticie no/

mine. virtuoſe vite ſanctitas generaliter ac
cipitur. Hic tamen ſpecialiter exeo iuſtus

dicitur.quia anteqᷓ; angelo reuelante.ma/

riam de ſpirituſancto concepiſſe cognoſce

ret.noluit eam traducere.id eſt in coniugẽ
ducere.vel vt greca littera habet.noluit eã
ꝓpalare. ſed voluit occulte dimittere eam.
Qui locus expoſitione indiget. Cum eſſet
inquit iuſtus.Quare iuſtus. Quia fide iu
ſtificatus.Quomodo fide iuſtificatus Si
cut antiquus pater eius.pater multaꝝ gen
tium abꝛahã.de quo ait apoſtolus. Credi
dit abꝛahã deo.⁊ reputatũ eſt ei ad iuſticiã
Joſeph ergo iuſtus fuit.quia fideliten cre

didit. Sed quid credidit.Hõ vtiq; vanas
⁊ humanas ſuperſtitiones.ſed veras ⁊ di /
uinas pꝛomiſſiones.que facte fuerant pa/
tri ſuo dauid. Ideo etiã angelus vocauit
eum filiũ dauid.vt cognoſceret qð pmiſſũ
fuerat domui patris ſui dauid. Quid pꝛo/
miſſum. Sane ꝙ de domo ſua pꝛomiſſus
in lege meſſyas naſceretur. Quomo naſce
retur. Non de virili ſemine.ſed de femina
virgine. Lur hoc credidit. Quia deo cre/
didit.cui cũ patre ſuo dauid dicere potuit
Adheſi teſtimonijs tuis dñe Adheſit quip
pe diuinis teſtimonijs.adheſit teſtibꝓphe
ticis.adheſit ⁊ credidit iſaie ꝓphete.ĩmo ve
rius deo per pꝛophetã dicenti Ecce virgo

concipiet ⁊ pariet filiũ.⁊ vocabit᷑ nomẽ eiꝰ

emanuel. qð eſt interpꝛetatũ nobiſcũ deuf
id eſt inter homines homo deus Credidit
ergo ioſeph xpᷣm deũ ⁊ homineʒ.de domo
dauid ⁊ de virgine naſciturũ. Qua fide iu
ſtificatus vere iuſtus vocatus eſt. Eadem
em fide iuſtificamur credentes eſſe facium
qð ille credidit eſſe fiendũ. Sed quid ẽ cũ
eſſet inſtus ⁊ nollet eã pꝛopalare. voluit oc
culte dimittere eam. Sane cũ ipᷣe iuſtus ᷣ
iuſticiã fidei crediderit xpᷣm naſcituruʒ de
virgine.q tamẽ de hac virgine naſceretur.
nõ plene credidit.nec tamẽ penitus diſcre
didit. ſed inter vtrũq; dubius.ne peccaret
temeritate leuitatis.in hac certitudine diu
pꝛudenter deliberans cogitauit.Quid co
gitauit. Cogitauit marià de domo dauid
oꝛtam exiſſe Cogitauit ſe deeadẽ domo eã

virginẽ accepiſſe.⁊ a ſe intactã etiam inter

ſuos iuſtos vtiq; ⁊ ſanctos eam ſanctã ⁊ i/
maculatã ſeruaſſe. Non ergo temerarie pᷣ/

ſumebat cogitare. eam eſſe adulterij culpa

bilem.quã ſic ſeruauerat inuocentẽ.ſʒ hãc
rem admirãs.quid hoc eſſet.⁊ vnde in vte
ro haberzʒ. aut qualiter ſuper hoc deus diſ
oneret. dubius ignoꝛabat. Ideoq; inter
ecquaſi mediã eligens vitaʒ tanq; iuſtus
eam voluit dimittere.ne rei incognite con/
ſentiendo coꝛã deo ſe reũ faceret. tanqᷓ; pi/
us eam noluit pꝛopalare.id eſt hoc noluit

palam ſed occulte facere. ne innocentẽ co/

ram hominib pꝛoderet.⁊ ſi palam fieretvt

adultera puniret᷑ Qnia ergo ioſeph hec iu

ſte ⁊ pie cogitabat.ideo apparitione angeli
ca conſolatur.⁊ pꝛopoſitũ ſuũ melioꝛi con
ſilio cõmutatur.quia om̃i ſuſpitione adul

terijomiq; dubietate relicta.ipᷣe angelo re

90 2

Tractatus de.xii.honoꝛibus

nelante mariã de ſpirituſancto concepiſſe
euangeli⸗/

ſtatiz credidit. eamq; in coniugẽ li⸗
ſta teſte. ſine cunctatione recepit. Exurges
inquit ioſeph a ſompno fecit ſicut pꝛecepit

ci angelus dñi. ⁊ accepit coniugẽ ſuã id eſt

eaʒ quepꝛius ſponſa fuerat in vxoꝛẽ duxit

Sicut ergo in ioſeph ante reuelationẽ an

geli fuit pia iuſticia. ziuſta pietal.ſic poſtea
in eo nõ defuit humilis obediẽtia ⁊ obedi
ens humilitas. O igit᷑ ſancte ⁊ iuſte ioſeph
quomodo de re tanta.tam nonua.tam inau

tum angelo exterius dicenti. ſed magis ðo
interius docenti. ⁊ coꝛdi meo interna reue
latione huius rei certitudinẽ confirmanti
Tu ergo exemplo tuo nos cõfirma.iil oꝛa

tione tua nos adinua. ↄfirma in nobis tue
certitudinis firmitatẽ.adiuua ĩ nobis no⸗

ſtre credulitatis infirmitaten.
Ctauus honoꝛ ẽ. ꝙ xpᷣo nato hoc
o nomen ibeſus.a deo ſibi eternaliter

impoſitũ ⁊ab angelo tempoꝛaliter

reuelatũ. a ſancto ioſeph hominibus ſolẽè/⸗
niter publicatur. Audiamus quid de chꝛi

ſto nato Mattheus loquitur. Poſtq; eniʒ
dixerat ꝙ ioſeph accepit eam coniugem ſu

aum. ſtatim ne coniunx eius per carnalẽ co/

pulam crederetur ſubdidit. Et non cogno
ſcebat eam donec peperit filium ſuum pꝛi

mogenitum. Et vocauit nomen eius ibe/

ſum. Ubi ⁊ natiuitatem eius de virgine.

ppublicationẽ nominis eius in circũciſiõe
bꝛeuiter inſinuat. Per hoc eniʒ qdᷣ ait ⁊ nõ

cognoſcebat eam donec peperit filiũ ſuuʒ
pꝛimogenitũ. Chꝛiſtum de virgine natuz

fniſſe demonſtrat Hec dtcitur donec pepe

rit filium ſuũ pꝛimogenitũ.quaſi poſtea eã

ioſeph cognouerit.aut quaſi alium filium

poſtea maria pepererit. Ded pꝛimo enitꝰ
dicitur.id eſt ante quẽ nullus pꝛioꝛ.ſed nõ
poſt quẽ alius poſterioꝛ. Naʒ ⁊ ante ⁊ poſt
taleʒ ac tantũ partũ.decuit vt ſponſus vir
go cum ſponſa virginc permaneret. Per hᷣ
vero ꝙ de xpᷣo nato ſubiungitur. Et voca
uit nomen eius iheſum. Huius nominis
anpo itio ſeu pꝛecedentis iam impoſitõis
publicatio.non ſtatim poſt natiuitatẽ pue/
ri facta eſſe credẽda eſt. ſʒ octauo die.quo
circũciſio fieri lege moyſayca mandabat᷑.
Hec aũt que mattheus cõmemoꝛat bꝛeni

ter. apertius Lucas exponit. aſcenditinqᷣt
⁊ Joſeph a galilea de ciuitate naʒareth.in

indeam ciuitatẽ dauid.que vocatur beth/
leem.eo ꝙ eſſet de domo dauid. vt pꝛofite/

retur cum maria vxoꝛe ſua pꝛegnante.id ẽ

vt iuxta edictũ ceſaris ſoluendo tributũ.ſe
ſubditum romano ĩperio fateretur. Factũ
eſt aũt cum eſſent ibi.ĩpleti ſunt dies vt pa

reret. Et peperit filiũ ſuũ pꝛimogenitum.

id eſt vnigenitũ. In lege enim pꝛimogeni/

irmt tum dicitur om̃e qð pꝛimo aperit vuluam
Dita.tam cito firmiter credis.⁊ vnico ſom/ 8pumos
pno tam certitudinaliter acquieſcis. Non
credo inquis ſompnio.ſed angelo. Nec tã

etiam ſi nihil atiud ſubſequatur. Euʒ ergo
pãnis inuoluit ⁊ reclinauit in pꝛeſepio.qꝛ
non erat ei locus in diuerſoꝛio. Cuʒ enim
pauperes eſſent.pꝛopter frequentiã multi
tudinis que ibi conuenerat.nec ꝓpꝛiam do
mũ habebant.nec in cõmuni loco habita/
culuʒ niſi pꝛeſepiũ.vbi ſepe recipientes di
uerterunt.O mira xpᷣi ⁊ parentũ eius pau/

pertas. ⁊ tamen veneranda huius pauper/

tatis humilitas.que ab angelis veneratur
a paſtoꝛibus angelo docenteviſitatur.a re
gibug ſtella ducente adoꝛatur. Sed hijs
omiſſis veniamus ad id quod de impoſiti
one nominis Lucas pꝛoſequitur. Poſtq;
inquit conſũmati ſunt dies octo.vt circũ/
cideretur puer.vocatuʒ eſt nomẽ eius ihe/

ſus.quod vocatum eſt ab angelo pꝛiuſq; ĩ

vtero conciperetur. Pꝛius enim ante con/⸗/

ceptionem ipſi marie. deinde ante natiuita
tem ipſi ioſeph ab angelo dictum eſt. voca

bis nomen eius iheſum. Poſtea vero ĩ cir

cũciſione hoc nomen fuita parentibo pub⸗/

lice ⁊ ſolenniter declaratũ.O ſalutare no/

men. O nomen gaudioſuʒ.in quo magnũ
ſalutis ga udium nunciatur. Quoꝛũ gau
dium. Sane marie ⁊ ioſeph gaudium ſin /

gulare.qui hoc ab angelo merueruntau/

dire. qui hoc pꝛimi mundo meruerũt pub

licare. Sʒ tamen non ſolum eoꝛum fuit h
gaudium.non ſolum huius aut illius ho⸗
minis.ſed totins humani generis. nec ſo/
lum hominũ.ſed etiam angeloꝛum.dicen/⸗

te angelo ad paſtoꝛes. Ecce euangelizo vo

bis gandiũ maanũ quod erit omni popu/
lo.qꝛ natꝰeſt nob hodie ſaluatoꝛ qͥ eſtxpᷣus
dñs.Et qꝛ ſaluatoꝛ iõ ihs.qꝛ ihs ſaluatoꝛ ĩ
terpᷣtatur. Nec ſolum de hoc gaudio exul/
tauit angelus vnus.ſed angeloꝛum multi
tudo. laudantium deum ⁊ dicentium. Glo
ria in excelſis deo. Et in terra pax homĩb⸗
bone voluntatis.Gloꝛia in celis.pax in ter

fi⸗
ur
oß
glit
uin.
geln
ſepr
zau
cuat
terh
rnit

erat
don
cun
hol
ſen
r

lop⸗
In
ſent
bug
Lon

lez

ine
bin
eth/
fie⸗
de
ſiſe
N
fin.
ogeni⸗
len
zego
oc
cnin
uiki
ndo
win⸗
spnn
enr
mar
abis
tyoſti
Hoſ
tcrci⸗
vobbe⸗
iſzi
von/
uite
ſoct
ſcir
Nd⸗
eno⸗
gi
igo⸗
unſin
mntar/
fprd
ſitb
ns bo⸗
erb⸗
Men/
oro
vopu,
ſrhns
lgatoꝛ!
venn/
ninolti

honi
Nn

Encti ioſep

ris.Gloꝛia in celis deo patri qui gloꝛifica

tur per filium.patx in terris hominibo.non

omibus.ſed homibus bone volũtatis.qꝛ
talibus pax facta eſt cum deo patre per fili
um.Hoc igitur gaudiũ magnũ quod an//
gelus enãgeliʒauit paſtoꝛibus.ſanctus io/

ſeph publice ⁊ ſolenniter om̃ibo euangeli/
zauit homib⸗. Unde nõ immerito eũ ptho
euangeliſtaʒ poſſumus nominare.quia in

ruit obptiner.
ODnus honoꝛ eius eſt ꝙ ipᷣo pꝛeſen
n te multa ⁊ magna ac mira noſtre fi
dei myſteria declarantur Pꝛeſens

erat ioſeph quando xpᷣs naſcebatur.quan

do a paſtoribo mira de eo dicebantur. Nã
cum ipſi poſtq; angeloꝛũ claritatẽ viderãt
poſtq; angeloꝛum vocẽèẽ audierant. veniſ/

ſent in bethleeʒ ſicut Lucas refert inuene

runt mariã ⁊ ioſeph ⁊ infantẽ poſitũ in pꝛe
ſepio.⁊ mirati ſunt de hijs que dicta erant

a paſtoꝛibus ad ipᷣos. Cur non mirarẽtur
quando eis miranda dei miracula narra /

bantur. Mirabãtur. ⁊ ideo pꝛopter admi

rari ceperunt philoſophari ⁊ diuinitus cõ

templari. Nam maria conſeruabat omnia

de maria dicitur.quia hec omnia contem
plabatur pꝛofundius. Joſeph tamẽ eadẽ

per coꝛdis contemplationẽ fideliter cõſer/

uaſſe creditur. Pꝛeſens etiã erat ioſeph qũ

xpᷣus circũcidebatur.quando innocẽs ſan

guis eius fundebatur. Tunc pꝛopter nos
xpᷣi paſſio.tunc pꝛopter xpᷣm ioſeph cõpaſ/
ſio inchoabatur. Pꝛeſens erat quado xpᷣs
a magis adoꝛabat᷑.quando ei myſtica mu/

nera offerebantur. In quibus triũ mago/

rum munerib ſancte trinitatis fides pꝛefi

gurabatur. Pꝛeſens erat quando xpᷣus in
templo pꝛeſentabatur. quando in eo cun/

cta que ſcdᷣm legem moyſi fieri debuerant

implebantur. Nam ſicut Lucas ait.poſtq;
impleti ſunt dies purgationis marie ſcom

legẽ moyſi.tulerũt eũ parentes eius in ihe

ruſalem.vt ſiſterent eum dño.id eſt offerẽ/

do pꝛeſentarent.Et dederunt hoſtias pꝛo

eo.par turtuꝝ aut duos pullos columbaꝝ

Inſuper redimerunt eum quinqʒ ſiclis ar
enti. O ingens humilitas xpᷣi.A parenti/
us innocens redimitur.qui pꝛo parentũ

⁊ omniũ redemptiõe mũdo naſcitur. Et qͥ
legis dũs eſt.conſuetudinis legis ſeruitu/

ter homĩes pꝛimus nomẽ euangeliſte me/

tem ſubire non veret.
Ecimus honoꝛ ẽ ꝙ hic ſanctus io

d ſeph nõ ſolum veterũ.ſed etiaʒ no/
uoꝛũ ꝓphetaꝝ oꝛaculis de hijs que
de xpᷣo futura erant edocetur. Refert enim
Qucas ꝙ cum inducerent puerũ ihᷣm pa/

rentes eiusvt facerent ſcdᷣm conſuetudinẽ
legis pꝛo eo.erat homo in iheruſalẽ cui no
men ſymeon. qui cum ſenex eſſet acceperat
tamen a ſpirituſancto non viſurũ ſe moꝛtẽ

niſi pꝛius videretxpᷣm dñi. Unde eodẽ ſpi
ritu venit in templũ ⁊ accipiens pueruʒ in

vlnas.diuinitus cognoſcens euʒ eſſe xpᷣm
canticum edidit dicens. Nũc dimittis ſer/⸗
unum tuum dñe.ſcvðᷣͥm verbũ tuum in pace.
Et ꝓphetans de xpᷣi paſſione ait ad mariaʒ
Ettuã ipᷣius animã pertranſibit gladius.
id eſt paſſio ipius. Eadem hoꝛa ſuperue/

nit ⁊ anna ꝓphetiſſa.⁊ loquebat᷑ deillo om
nibus qui expectabant redemptionẽ iſrael

Et erant pater eius⁊ mater.ioſeph ſcilicet
pater eius putatiuus ⁊ vera mater eiꝰ ma/
ria mirantes ſuper hijs que dicebantur òᷣ
illo.per ea tamen que mirabãtur.per ea mi
randa que dicebantur.plus ⁊ plus ↄtinue

ig conlerua docebantur.
verba hec conferẽs in coꝛde ſuo. Et ſi hbod

NHdecimus honoꝛ eſt. ſanct iſte
v nõ ſolum ꝓphetica ſed etiam ange/

lica allocutione ſepe familiarit᷑ cõ/

ſolatur. Nam quatuoꝛ vicibo angelũ ver/
ba conſolationis⁊ locutũ fuiſſe euangelio
Matthei referente legimus. Pꝛimo cũ de

impꝛegnatiõe vteri virginalis dubius he/

ſitaret.ad eius ↄſolationẽ angelus ei ĩ ſom
nis apparuit dicens. Noli timere accipere

ↄiugem tuã.Deinde cũ ob pe recutionem

herodis angelus eum conſolans.iteruʒ in
ſompnis apparens ait. Surge ⁊ accipe pu
erum ⁊ matrẽ eius ⁊ fuge in egiptuʒ.⁊ eſto

ibi vſq; dum dicam tibi. Futurũ eſt enim

vt Herodes querat puerũ ad perdendum
eum. O mirg res. ſpus fugit qui alioꝝ re
fugium eſt Sed ꝙ fugit nõ timoꝛis eſt ſed
ſignificationis.vt mẽbꝛis ſuis exemplũ fu
Sencate ſicut eos in euangelio docet.
i vos perſecuti fuerit in vna ciuitate. fu

gite in aliam. Tertio cũ ad monitionẽ an/

geli ioſeph fugiſſet in egiptũ.⁊ ibi per ſeptẽ
nium remanſiſſet.rurſuʒ in ſompnis ei ab

angelo dictũ eſt. Surge ⁊ accipe puerũ et
matrẽ eius.⁊ vade in terrã iſrael.defuncti
em̃ ſunt qui querebant animã pueri. Po/

Ro 5

Cractatus de.xii. honoꝛibus

ſtremo cum defuncto herode de egipto ve
niſſet in terrami rael.audiẽs ꝙ archelaus
regnaret in iudea pꝛo herode patre ſuo ti/
muit illo ire. ⁊ ammonitus in ſompnis ſe/
ceſſit in partes galylee. Et veniens habita
uit in ciuitate que vocatur naʒareth. Exqͥ
bus liquet.quantus amoꝛis zelus.quan/
taq; pꝛouiſionis ac diligentie cura erat hu
ic ſancto ioſeph erga puerũ iheſuʒ. Cuius
ei cuſtodia ſic diuinitus ſpecialiter cõmiſ/
ſa eſt. vt de hüs que erga eũ gerenda erant
non ad mariã ſed ad ioſeph deus per ange
lum totiens loqueretur. Sed quare ange
lus qui marie vigilãdo awaruit.ipi ioſeph
ſemper in ſompnis apparuiſſe legitur. Da
ne hoc conuenienter fieri potuit ⁊ decuit.
vt quia ioſeph circa impꝛegnationẽ virgi/

nis quadã dubietate animi velut ſompno

quodam ſpirituali oppꝛeſſus fuerat pꝛius.
ideo non maniteſta ⁊ diurna.ſed occulta ⁊
nocturna viſione ei angelꝰ appareret. Ubi
etiam poteſtas angeli aparentis oſtendi/
tur.qui quando ⁊ quomodo voluit. ſe vi/
dendum exhibuit.
U Uodecimus hono: eſt.qð non ſo/
vↄ lum dei mater. non ſoluz regina ce
loꝛum ⁊ dña angeloꝛũ.ſed etiaʒ dei
filius rex:ꝛ dominꝰomniũ.cui om̃e genu fle
ctitur celeſtiũ terreſtriũ ⁊ infernoꝛũ. huic
ſancto ioſeph humiliter obediendo ſubici
tur.de qua ſubiectionis obedientia.⁊ obe/
dientie humilitate Qucas euangeliſta ita
ſcribit. Puer inquit creſcebat ⁊ ↄfoꝛtabat᷑
plenus ſapientia. ⁊ gratia dei erat cum il/
lo.O resnoua. Jam erat in puero ſapien/
tie plenitudo. Cur ita Quia gratia dei.im
mo deus qui charitas eſt ⁊ gratia.per ſuꝑ/
habundanteʒ ⁊ ſingularẽ plenitudinẽ erat
cum illo. Et ibant inquit parentes eius ꝑ
omes annos in iheruſalẽ in die ſolenni pa
ſche.Etcum factus eſſetiheſus annoꝛum
duodecim aſcendentiba illis iheroſolimã.
dum inde redirent. remanſit ibi puer ihus
⁊ non cognouerunt parentes eius.Exiſti/
mantes aũt illũ in comitatu eſſe.quia eos
tanq; eis humiliter obediens ⁊ ſubditꝰ ſeqͥ
conſueuerat.venerunt iter diei.⁊ require/
bant eum inter cognatos ⁊ notos.Et non
inuenientes regreſſi ſunt in iheruſalẽ Ubi
poſt triduũ inuenerũt illũ in medio docto
rum audientẽ illos ⁊ interroganteʒ.Quid
mirũ ſi puer ihus vt doctoꝛ ſapiẽtie.in me/

dio vocta ſeceet qui iam ſapientia ple
nus erat. Stupebãt tamẽ om̃es qui cũ au
diebant. ſuper pꝛudentia ⁊ reſponſis eius.
Et videntes admirati ſunt Et dixit mater
eius ad illũ.Fili quid feciſti nobis ſic. Ec
ce pater tuus ⁊ ego dolentes querebamus
te. Ubi dei mater ſe ſubditã eſſe ioſeph. hu
militer inſinuauit.dũ eum honoꝛãdo pa/
treʒ xpᷣi nominauit.eũq; nominãdo ſibi re
uerenter pꝛetulit. Ecce inqͥt pater tuus et
ego Eui reſpondens ihus.non eã ſolũ.ſed
etiã ioſeph alloquitur dicens HNeſciebatis
quia in hijs que patrꝭ mei ſunt opoꝛtet me

eſſe.Cuius patris. Non vtiq; patris terre

ni. ſed eius cui dicitur. Pater noſter qͥ es ĩ
celis. Cuius xpᷣus filius erat non pertem

poꝛalẽ creationẽ.ſicut homĩes ſinguli Nec

ſoluʒ per ſpecialem adoptionẽ.ſicut homi
nes ſancti.ſed per eternalẽ generationẽ.q̃/
liter nulli alij.ſed ſolus xpᷣus ſingulariter
dicitur filius dei.de quo ait.Neſcitis quia
in hijs que patris meiſunt opoꝛtet meeſſe.
Non vtiq; patris mei ioſeph.qui nõ eſt pa
ter meus verus ſed putatiuus.ſed in hijs qᷓ
ſunt dei patris.qui eſt ſolus ⁊ verus pater

meus. O altum myſterium. ⁊ nondũ tunc
plene hominibo explicatũ. Ideo ſequitur.

Et ipᷣi non intellexerunt verbũ.qð locutꝰ

eſt ad illos.Quod verbũ. Illud ſane qð iã

pᷣmiſimus. In quo vt tetigimꝰxpᷣs diuine

ſue generatõis.⁊ eterne emanatõis.⁊ ꝑ cõ/

ſequens ſancte trinitatis archanuz verbo
ſuo licet obſcuro voluit innuere. Hoc tam̃

verbum ſicut? alia verba maria cõtempla

batur ꝓfundius. Ideo ſubditur.qð ipᷣa cõ
ſeruabat om̃ia verba hec ↄferens in coꝛde

ſuo. Cõferebat ᷣba vocalia que dicta erãt

de verbo eterno. Cõferebat verba que au

dierat de ſuo ⁊ eterni patrꝭ filio.De hocer
go tam excelſo.⁊ tam excelſi patris filio au

diamus quid ſequit᷑. Et deſcẽdit inquit cũ
illis et venitna ʒaret.et erat ſubditus eis.
Quid eſt hoc Quiboerat ſubditus.deus⁊
dei filius. Utiq; ioſeph ⁊ marie parentib
eius.⁊ pncipaliter ipſi ſancio ioſeph. Cui

etiã maria tanq; vxoꝛ humilis ſubdebatur
Ulere humiliter viro ſuo ſubdita ⁊ obedi/

ens fuit.que om̃ibus vxoꝛibaĩmo virgini/

bus exemplũ humilitatis pᷣbuit.queom̃es

vtriuſq; ſtatus mulieres humilitate pꝛeceſ

ſit. que deo humilitate magis q; viginita
te aut alia virtute placuit.ipᷣa dicente ⁊ hu

mi
hun
timt

omn
ſancil
iſtun

milit
hom
vo?!
leſß,
winie
mͤſe
ſne
ps⸗
lener
nicrn

ſpd.
N

dieg
per
il
din
gui
Or
lir.
ſtute
llepe
tE
cture
Nt E
Ltide
fapaſc
feſuſt
inen
lnnn
hon
amm
prute
narn
ada⸗
opel
pacr
bſean
Pes
An⸗
dolit
nn
eſhet
ogne
origi
leoſe
Mon

upie
au
eins.
er
Ec
Mmus
noha
6ope⸗
lbi
ist
lüſed
chans
ape
ſche
ſoj
nemn
liſſe
theni
lii
Uute
vgin
neche.
öckne
pusij
t
imne
iu⸗
t
pi
me
co/
do
in
np
Hac
cote
ait
nent
hoccr
lioan
n
nocs.
dels?
Cui
datuf
dbeci⸗/
fn⸗
oſnes
nreee
ginn
eibe

aunciri Joſeppy

militer om̃ibo ꝓfitente. Quia reſpexit dũs
humilitatẽ ancille ſue.ecce em̃ ex hoc bea/
tam me dicent om̃es generationes. Nõ ſo
tum ergo maria. ſed etiã iheſus filius eius
ſancto ioſeph humiliter ſubditur. O mira

⁊ ſtupenda nouitas.O nona ⁊ mirãda hu

militas Subditur ſeruo dñs.humiliatur
homĩ deus. ſubditur ⁊ humiliatſeruo par

uo ⁊ humili magnus dñs ⁊ deus om̃ipo/

tens.nõ tamẽ in foꝛma dei.ſed in foꝛma ho
minis pꝛo ſeruis ſuis vt apoſtolus ait foꝛ/
mã ſerui accipiens. Et merito iure nature

xpᷣus ſcdᷣm hominẽ ipᷣi ioſeph ſubditur.a q̃

xpᷣus homo paſcitur.a quo ſibi humanevi

te neceſſaria miniſtrantur. Sed vnde mi/

niſtrantur. Pꝛofecto de laboꝛe manuũ io/

ſeph. Credimus mariã ⁊ ioſeph paupereſ

fuiſſe.nõ tamen legimus eos aliquãdo mẽæ

dicaſſe. Ideo concludimus ſuã ⁊ xpᷣi pau/
perem vitã ꝓpꝛio laboꝛe manuũ ſuſtentaſſe
vt illam patris ſui Dauid ꝓpheticã beatitu
dinem mererent᷑.Laboꝛes manuũ tuaruʒ

O mirandũ pꝛodigiuʒ. Exlaboꝛe ioſeph
illi vita miniſtratur qui ſine laboꝛe mini/
ſtrat omnibus vitam. Exlaboꝛe Joſeph

ille paſcitur qui ſua virtute eſurientes refi
cit.Ex laboꝛe ioſeph ille terreno pane reti-

citur.qui in celo ſine eſurie ſemper viuens
ait. Ego ſum panis qui de celo deſcendit.
Et ideo quia de celo deſcendit ideo in ter/⸗

ra paſcitur.⁊ a ſancto ioſeph terreno labo/

re ſuſtentatur. Sed quo laboꝛe. Hoc ſane
in euangelio expꝛeſſe nõ legitur.ſed ex hoc
innuitur quia mattheꝰrecitat ꝙ cũ veniſſʒ
ih̊s in patriã ⁊ doceret in ſynagogis iudei
admirantes dicebant. UVñ huic ſapiẽtia et
vᷣtutes. Nõne h̊ eſt fabꝛi filiꝰ. Uel vt lucas

narrat. Nõne hic eſt faber ⁊ filimarie. Ex

q̊ dat᷑ intelligi ioſeph fabꝛũ fuiſſe. ⁊ fabꝛili

⁊ patrẽ ſuũ putatiuũ eſtimaſſe. Uñ ⁊ ꝓpter
H̊ᷣ ſcandaliʒabant᷑ in eo. JIhus aũt dixit ei.
Nõ eſt ꝓpheta ſine honoꝛe.niſi ĩ patria ſua.
Et nõ fecit ibi virtutes multas ꝓpter incre
dulitatẽ eoꝝ. O ꝑuerſa iudeoꝝ icredulitaſ
O magna increduloꝝcecitas Quẽ verbis
⁊ factis.quẽ virtutib ⁊ miraculis xpᷣm eẽ
cognoſcũt.ob generis noticiãꝛ parentalis
oꝛiginis pauꝑtatẽ ↄtempnũt.Et eũ vocã/
tes fabꝛũ ⁊ fabꝛi filiũ.ſuperbe deſpiciunt.
Non tamen abſq; myſterio xpᷣs faber ⁊ fa⸗

bꝛi filius dici voluit.⁊ hoc ab euangeliſis
recitari. Nõ ytiq; illius fabꝛi quẽ putabãt
uli. ſed dei fabꝛicatoꝛis omniũ.cuiꝰ diuine
pꝛopagationis ſpirituale oꝛiginẽ carnaleſ
iudei ignoꝛabant. Ideo humane genera/
tionis carnalẽ pꝛoſapiã ſolum cogitantes.
nec tamẽ ſatis ⁊ vt dignũ erat conſideran/
tes xpᷣm ignobilẽ reputabant. Non ſic aũt

nos. ſed in xpo dinine ⁊ humane oꝛiginis

nobilitatẽ cognoſcentes.⁊ in eo parentes
eius ⁊ eũ in ſuis parentibd veneramur.
H D xpᷣi ergo venerationẽ ⁊ ſacra⸗
tiſtime virginis matris eiꝰ ſimul
G)lanctiſſimi ioſeph. qui eius vt
peꝛemiſimus fuit ĩ hac moꝛtali vi
iigg multiplici familiaritate? fami
liari ſocietateꝰiunctus.⁊ nunc in vita eter
na eſt eis mirabili iocunditate ⁊ iocũda fe

licitate 2 ſocius. Nos pꝛedicta laudũ ho/
noꝛũq; pconia.eoꝛũ adiuti meritis pſecu/
ti ſumus. ⁊? ex hijs que de eo ſparſim in enã
erent. — al gelijs ſcripta ſũt pᷣnotatos duodeci hono
quia mãducabis.beatus es ⁊ benetibi erit

rum titulos collegimꝰ.ex qb ſancx? iſte q̃ſi
coꝛona ſtellarũ duodeci ſeu totidẽ pᷣcioſo/
rum lapidũ honoꝛatus fulget in terris. ⁊ ĩ
celis rutilat coꝛonat. Un quia ſcriptũ eſt

hoc honoꝛe dignus eſt quẽ rexvoluerit ho

noꝛare. Dignũ arbitramur eũ ab homĩby

valde honoꝛandũ.⁊ magna veneratõe ve/
nerandaq; celebꝛitate ac celebꝛi feſtiuitate
colendũ.quẽ rex regũ tot honoꝝ inſignijs
voluit extollere. Sʒ cur iſte ſanct? tantum
meruit honoꝛari. Sane qꝛ multuʒ voluit
humiliari. Sic em̃ in eo impletũ eſt illud
qð xpᷣs ait.Qui ſe humiliat exaltabit᷑. Etil

lud quod mater eius maria cecinit. Depo
ſuit potentes de ſede.⁊ exaltauit humiles.

NHoc nãq; beata illa virgo nõ ſolũ de ſeipᷣa

ſʒ etiã de beato ſponſo ſuo ſpecialiter dixiſ
oſep! t f. ſe credẽda eſt. quẽ deus cũ ea licet nõ eque
oꝑe laboꝛaſſe.ac iõ iudeos xpᷣm fabꝛũ ſicut

ſingulariter.tamẽ valde ſublimiter exalta/

uit. Vnde ſecũ illud canticũ merito decã/
tare po cuit. Magnificat anima mea dñm
Et cxultauit ſpũs meꝰ in deo ſalutari meo
Quia reſpexit humilitatẽ ancille ſue.ſʒ eti
am ſerui ſui.ecce em̃ ex hoc beatã me dicẽt
om̃es generationes Quia fecit mihi domi
nus magna.Quomõ magna Quia inquit
me miritfice magnificanit ⁊ magnifice aug

mẽtauit Et iõ nomẽ ioſeph ĩterpᷣtat᷑ augm

tũ.qꝛ ipe puꝰ ⁊ hũilis de mañꝛ ſublimido
mo dauid.de ꝑuo magn de hũili ſublimis

0 4

Cractatus de.xij.ponoꝛbus ſancti ioſepyb

fieri meruit. Et per bumilitateʒ queeſt vir omnia ſecula ſeculoꝛum. Amen·
tutum omnium fundamentum. augmen/

tum gratie ⁊ gloꝛie conſequi dignus fuit. Erxplicit tractatus Petri epiſcopi
O magna ſancte huũilitatis merita. O ma/ Eameracenſis. de duodecim ho/
gna diuine largitatis munera. O ; vere noꝛibus ſancti Joſephpp.
dicere potuit ſanctus ioſeph Quia fecit mi Deo gratias. . cr
hi dominꝰ magna. Sed quare fecit. Quia ͦUMVMẽ is
inquit potens eſt ⁊ ſanctum nomen einuns. òLUWMWU õä
Ac ſi diceret. Non ex me.ſed ex ſe fecit. nõö M no
ex mea ſed ex ſna poteſtate. Non er mea ſed “ — 1Cn
ex ſua pietate hec magnalia fecit. Nec aliũ èM
de fecit.niſi quia potuit ⁊ voluit. Potuit ſũ SJ i
ma poteſtate. quia inquit potens eſt. Et iG J
ſingulariter potens.quia ſolus omipotẽs. dan
Voluit ſumma pietate.quia ſanctum no/ g⸗
men eius. Cuius eius. Illius de quo dici aa
tur. Uocatum eſt nomen eius iheſus. Et l
quia iheſus ideo pius. Sola enim ⁊ ſum/ d
ma pietate fieri voluit nobis iheſus. O igi
tur ſanctum nomen eius.quia inter pluri/ .
ma ſancta dei nomina. vere ſpecialiter ſan m
ctum eſt nomen iheſus. Nomen in ſe ſan/ M
ctum. ⁊? in nobis ſanctificatum. Nomen död 9 — .
quo dicere poſſumus ſanctificetur noemn 7 U
tunm. Homen de quo ipſemet ait. Quid/ M
quid petieritis patrem in nomine meo fiet “ =ðèð
vobis. Ouia ergo in te ⁊ per teo potentiſiiu
me⁊ pijſſime ibeſu. fecit dominus magna
ſancto ſuo ioſeph. ideo te magnificarede-
cet.⁊ ad laudem tui nominis hunc tracta/, 1
tum in huius oꝛationis verba finier. di

Oꝛatio.

OPmine iheſu chꝛiſte eternaliter
d deus de deo. ⁊ ineffabili humili
tate tempoꝛaliter homo factus
dDdee virgine qui ſanctum ioſeph
beate Marie matri tue.virginem virgini
deſponſari. ⁊ humilem humili ſociari vo/
luiſti. ⁊ eum de paruo magnum. de humi/
li excelſuʒ multis virtutibus ⁊ magnis ho
noꝛibus augmentatum mirabiliter ſubli/⸗
maſti. Da nobis queſumus eius exemplo
meritis ⁊ pꝛecibus cum coꝛdis ⁊ coꝛpoꝛis
mundicia veraʒ humilitatis virtutem.no
biſq; in humilitate fundatis. da fidei ſpeiꝛ
charitatis.omniumq; virtutum augmen/
tum.vt per virtuoſa merita.gloꝛioſa ſecuzʒ
pꝛemia conſequi valeamus. Qui cum p.o/
tre ⁊ ſpirituſancto viuis ⁊ regnas de Per

ſopi

nbo

oꝛdine pceſſurus.

Pwlosus

KEFractatus de anima Incipit pꝛologus.
Eterũ tradit auctoꝛitas.diuinũ eſſe illud apollinis oꝛaculũ. Noſcete/
ipᷣm. Nimis ergo errat qͥ ſeipᷣm ignoꝛana.alia noſcere deſiderat. Nõ pt
vV aũt homo noſcere ſeipᷣm.ſi ignoꝛet id qð in eo eſt diuiniſſimũ.̊ eſt aiaʒ
ſuam. reʒ in eo deo ſimillimã. Quapꝛopter de aĩa ⁊ bijs q̃ ſunt in ea tra
ctatũ hunc bꝛeuẽ.nõ ad ꝓuectoꝝ eruditionẽ.ſʒ ad meijpᷣius inſtructõez
ex pbabilioꝛiba ſapientũ ſentẽtijs cũ dei auxilio ↄpilabo.a cõioꝛiba ad ſpecialioꝛa hoc
Explicit pꝛologus.
Sequũtcapitula eiuſdẽ tractatus de ania ↄpilatus a reuerẽdiſſimo dño dño Pe

tro de aillyaco ſacre theologie doctoꝛe.qndã ccaellario pariſieñ.poſtea Anicieñ.epo

⁊ Cameraceñ.deinde ſctẽ romane ecckłie.tit.ſctĩ griſogonipᷣſ bytero Cardinali. HW
. teun arahn ulũ erit de anime diffinitõe ⁊ ediuiſione in vegetatiuã ſenſitiuax ⁊
intellectiuã. Secundũ deaia vegetatiua ⁊ er potetijs. Tertiũ de ania ſenſitiua
quantũ ad eius potẽtias defoꝛis apꝛehenſiuas. Quartũ de ea quantũ ad eiꝰ potẽ/⸗
tiag ab intus apꝛehenſiuas. Quintũ de ea quantũ ad eiꝰpotentias motiuas.
extũ de aia intellectiua quantũ ad eius potentiã cognoſcitiuũ Septimũ de

enquantũ ad eins potentiã volitiuũ. Octauũ de hüs que ſunt in anĩa.⁊ pmo de ſpe
ciebus rerũ ſenſibiliũ in medio. Nonũ deſpeciebo reꝝ ſenſibiliũ in ſenſu vel oꝛgano

Decimũ de ſpeciebo in ĩtellectu humano. Vlndecimũ deactib⸗ aĩe.⁊ pmo deacti

bus cognoſcendi aĩe ſenſitiue. Duodecimũ de actibꝰ cognoſcẽdi anĩe intellectiue.

iũdecimũ de actiba apetẽdi potetie volinue. Quartũdecimũ de paſſionib
anie.̊ eſt deactibo apetẽdi potentie ſenſitiue. Quintũdecimũ de habitibo anie tam
potentie ſenſitiue qᷓ; intellectiue ac etiã volitiuue.
—= Diuiſio anime quo ad ſua accidentia.
Senſibilis

eelliibi
Intelligibillis
Senſationes
Cognitödes
Intellectiones
Accidẽtia aie Actꝰ èꝰẽð
MB Volitdes Aumo:.odiũ
Affectões H Appetitꝰↄeupiſ. ðᷣſidriũ fuga
’aſſiöes ðdlectatõ doloꝛ
Avpetit iraſci. ſpes. ðᷣſpatio
audacia timoꝛ
Sẽſuale Pꝛactici
Habit Intellectuales .—

Affectõnales Speculatini

2 ſigur⸗ tnetinfeviutſoneanime quoadſnuei potẽtias. D

Uegeratina

Sb

Intellectiua

Beneratia Expulſiua

7 ites esat bime Semſitina

Lognitina

Attractiuag M
S Rerentina.
Hurritina
Aungthtatia Digeſtina

viſiuag
YU auugitiua
Exterius olkfactiua
“ Snaſonnn ..
tactiua.

. üümaginatia
Interius eſtimatina

memoꝛatia

Eiccntinn Vitalis
agnimalis

2 ntellecsus agens
Intellectus poſſibilis

3— ntellectus ſpeculatiuus
Intellectus pꝛacticus –

2 Affectiua que dicitur voluntas
Volitiua
Imperatiua q dicitur libertas

iraſcibilis

naturalis

ſotits
mipos
fantel
tio ni
ccont
Difiniti
nütul⸗
meche
Diati
orint
diſfin
ſndic⸗
chiue
l :
hepꝛo
Iceo
clgron
etqno
cppiene
ſntelea
ggene
ſerrem
cumſ
nenit
ſnop
lbbeta
quoc
purg⸗

eraet

getus⸗
unrop
mino⸗
kendi
genst
tolisd
ſuntoe
Pbiic,
pr
ingun

aae

cun
e
a

tie⸗
in

unmns

ens

exactu ⁊ potentia.

Eractatus veanima

Sequitur pꝛedictus tractatus de aia

. CLCLapitulum pꝛimũ.
Peiꝛima ꝑs. Anime diffinitio.

Wioitatez ani
me vmbꝛatice ſompniantes
4 phi. de ea diuerſa et aduerſa

ſenſerũt.que om̃ia diſſerere

longum eſſet. Sʒz quia Ari/

ſtotiles inter eos obtinens pncipatum ani

mã ꝓbabilius diffiniuit dicẽs. ꝙ ipᷣa ẽ ſub
ſtantialis coꝛpoꝛis phiſici oꝛganici.habẽ/

tis vitã in potẽtia. Ideo huius diffinitõis
explanationẽ pſequamur. Eſt igithec

diffinitio nõ ſimpliciter quiditatiua.quo/

niã talẽ dare nõ ad phiſicum ꝑtinet.ſed ad

methaphiſicũ cuius eſt ↄſiderare rõnes qͥ

ditatiuas reꝝ.quas phiſicus conſideratĩ
oꝛdine ad motus ⁊ operatões eaꝝ. Sed ẽ
diffinitio naturalis explicite ⁊ ↄuertibilit᷑
indicans nõ ſolum quid eſt anima.ſed etiã
cuius eſt. quoniã coꝛpoꝛis phiſici oꝛgani⸗
ci.Pꝛopter quid eſt quia pꝛopter vitam.ſi

ue pꝛopter vitalẽ operationẽ exercendam.

Ideo Ariſtotiles pꝛedictã diffinitionẽ de
clarans per aliaʒ notioꝛẽ dicens ꝙanima
eſt quo viuimus.id eſt quo aliquid viuit.

capiendo viuere vt ſe extendit ad omnem
operationẽ vitalẽ ſiue ſit nutritio.ſenſatio.

intellectio.ſiue alia vitalis motio.Anima/⸗
ta em̃ ab inanimatis nõ apparent aliter dit
ferre.niſi exercendo aliquod opus vite.
Eſt qũt pꝛima diffinitio conuertibilis
cum ſuo diffinito.quoniã om̃i anime con/
nenit vt patet inductiue⁊ nulli alteri.qnin
ĩmo per partes diffinitionis anima a quo
libet alio concluditur differre. Per hoc eĩ
quod dicit᷑ actus differt a materia pᷣma q̃ ẽ
pura potẽtia.⁊ a compoſito quod reſultat
Per hoc quod dicit᷑
actus pꝛimus differt ab actib ſecundis.qͥ

ſunt operationes vitales. O mnis em̃ foꝛ/

ma in oꝛdine ad operationẽ ab ea pꝛocedẽ/
tem dicitur actus pmus. ⁊ talis operatio
actus ſecũdus.Per hoc quod dicit᷑ ſubſtã
tialis differta ſcientia.⁊ alijs habitibo qui
ſunt accidentia. Per h̊ ꝙ dicitur coꝛpis

phiſici.explicatur cauſa materialis anime

Coꝛpus em̃ non in quantũ artificiale.ſed

in quantũ phiſicum.id eſt naturale ẽ ſubie
ctum anime. Per hoc ꝙ dicitur oꝛgani/
ci.anima differt a foꝛmis coꝛpoꝛũ ſimplici

um vel elementoꝝ vel homogenioꝝ. quoę
rum nullum eſt oꝛganicũ. id eſt inſtrumen
tale ſiue inſtrumentũ partiale alicuius to

tius coꝛ
tur vitam habentis in potẽtia. intelligitur

ꝙ anima eſt actus coꝛpoꝛis vitam ha ben /

7

tis ⁊ eſt in potenti

ſubſtantialis coꝛpoꝛis viuentis. potens

in eo vitales operationes exercere. Ethec

»

eſt clara completa diffinitio anime.

Anima vero diuiditur in vegetatiuam,.

ſenſitiuam. ? ratioualem.ſeu intellectiuaʒ.
Que diuiſio ex ipᷣis actib ſiue operationi/

bus concluditur. Licet em̃ quelibet res a
qualibet alia. ſeipᷣa foꝛmaliter ⁊ intrinſece

diſtinguatur. tamen ſcm Ariſtotilẽ potẽ

tie diſtinguuntur per actus.ᷣ id eſt per actꝰ
cognoſcuntur ⁊ concluduntur diſtingui.

„

Quia ergo experimur in diſtinctis up

poſitis actũ anime triplicem in generè. ſci

licet vegetare.ſentire.ratiocinari. Igeo ex

hoc concludimus tripliceʒ eſſe ammã. ſei

licet vegetatiuam vt in plantis.ſenſitiuam
in bꝛutis. rationalem in hominibus.
Qnidam vero dicunt has animas ſuis

vniri coꝛpoꝛibo diuerſimode ſcdᷣm diuer/
ſas lucis eſſentias. ? eſt vna lux celi ſide/
reique diſponit ad ſuſceptioneʒ anime ve

getatiue Alia eſt luxceli criſtallini.que diſ

ponit ad ſuſceptionem ſenſitiue. Et alia ẽ
lux celi empirei. que diſponit ad ſuſceptio
nem intellectiue. Hoc autem magis vide/

tur voluntarie dictum.qᷓ; ratione pꝛobatũ

ideo tranſeundum eſt velut ſuperſtitioſuʒ

OQuintaꝗ pars. Triplicis queſtionis ſo
lutio. Ded circa pꝛedictam anime di
uiſionem.triplex occurrit queſtio. Pꝛima
eſt ytrum in eodem ſuppoſito anima vege⸗
tatiua.ſenſitiua ⁊ intellectiua ſitualiter diſj
tinguantur. Secunda dato.ꝙ non. vtruz
tamen realiter diſtinguantur. Tertia licet
eſſent realiter idem. vtrum ipᷣa qanima a ſu
is potẽtijs diſtiguant᷑.De hijs em̃ ẽ int᷑ do
ctos altricatio s nõ eſt h̊ niſi ſub bꝛeuita
te tractäda. &E

poꝛis oꝛganici. Per hoc ꝙ dici

a ſcilicet ad operationes
vitales. vel eſt actus quo coꝛpus habeng
eam dicitur actu viuens ⁊ qua circumſcri
pta non eſſet viuens niſi in potentia. Et ꝑ
hoc quocunq; pꝛedictoꝛum modoꝛum in
telligatur differt anima a foꝛma oui vel ſe
minis Exquibus talem poſſumus anime
diffinitionem colligere. Anima eſt foꝛma

olutio bme qᷓſtionis.

R
₰ 0
– *

CTractatus

De pꝛima igitur qſtione dixerũt dã fu
iſſeopimonẽ platonis ꝙ ille erant diuerſe
anime ? in diuerſis oꝛganis ſituate.ſcʒ ſen
ſitiua in cerebꝛo.nutritiua in epate.appeti/
tiua in coꝛde.vegetatiua in mẽbꝛis genera
tiuis. Sʒz ariſtotiles cõtra hanc opinio

nem pꝓpbat qꝙ in eodẽ ſuwoſito aĩa vegetati

ua ⁊ lenſitiua nõ ſunt ſic ſi itualiter diſticte.
ſz per totũ coꝛpus aĩalis eſt ſimul vegeta/
tiua ⁊ ſenſitiua. Nam ſicut in plantis licet
potentia ſumendi alimentũᷣ ſit in radicibo.
7 potẽtia generãdi folia floꝛes? fructus eſt
in ramis. t ſi abſcindant᷑ ramia radicib.
⁊ radices pullulãt nouos ramos ferentes
folia.floꝛes. ⁊ fructus.⁊ rami abſciſi ſi re/
plantent᷑ reſumũt radices. qð nõ eſſet niſi
vtraq; dictaꝝ potẽtiaꝝ ſcʒ potẽtia ſumen/
di alimentũ.⁊ potẽtia generãdi eẽt tam in
radicib qᷓ; in ramis Dic ꝓpoꝛtionaliter eſt
de multis aĩalibo imꝑfectis.quaꝝ ꝑtes ab/

ſciſe viuũt ⁊ ſentiunt. Nec h̊ min cõceden/⸗

dum eſt de aĩalib pfectis. que diuiſa viue/
re nõ poſſunt.quia ad ſui ꝑtinẽtiã perfecti/
oꝛem oꝛganiʒatõʒ reqͥrunt. Sic em̃ equuſ
2 nutrit᷑ ⁊ auget᷑ ⁊ ſentit ⁊ in capite ⁊ in pe/
de. quare in qlibet eꝰꝑte eſt ſimul vegetati
na ⁊ ſenſitiua.nec hec ab illa ẽ ſitualiter ſe⸗
parata. Solutio ſecũde queſtionis.
De ſecunda q̃ſtione fuerũt opiniones
diuerſe.⁊ dixerũt quidã nõ ſolũ animã ve/
getatiuã ⁊ ſenſitiuã in eodẽſt uppoſito differ
re.ſ tot eẽ foꝛmas ſubſtãtiales in eodeʒ.qᷣt
ſibi coꝛreſpondẽt pᷣdicata quiditatiua eẽn
tialiter ſuboꝛdĩata. Uerbigratia. In equo
eſt pᷣma foꝛma q̃ eſt ſubſtãtia. alia q eſt coꝛ⸗
pus.alia ꝗᷓ eſt viuẽs.alia q̃ eſt animal. alia
ſpecifica qᷓ eſt equus.⁊ ſicut materia pᷣmaẽ
pura potẽtia ad pᷣmã foꝛmã.ſic illa eſt pmꝰ
actmaterie ⁊ eſt potẽtia lis ad aliã foꝛmaʒ
ſola aũt vltima eſt ſimpliciter actualis.
Ticet aũt hanc opinionẽ repꝛobare ge
neraliter ꝑtineat a methaphiſicũ.tũ quan
tum ſufficit ad ꝓpoſitũ.videt᷑ ꝙ talis diffe/
rẽtia ſiue diſtinctio ſit oĩno ſuperflua.quia
nunq pluralitas eſt ponẽda ſine neceſſita
te.id eſt ſine experiẽtia. ratione. vel auctoꝛi
tate cogente.ſz nullũ iſtoꝝ triũ cogit talem
pluralitatẽ foꝛmaꝝ ponere. vt patet indu/
ctiue. Ideo ꝓbabilius dixerunt quidã ani
mã vegetatiuã⁊ ſenſitiuã in eodẽ ſuppoſito
eẽ realiter idem. Aicet vt Ari ſtotiles dicit
differant ſcðʒ rationẽ.id eſt alia rõne intel

ligimus eãdẽ animã eſſe vegetatiuã.⁊ alia
rone ſenſitiuũ Et idẽ videt᷑ eſſe dicendũ
de aĩa intellectiua in hoĩe.ſequẽdo rõnem
naturalẽ.q;uis de h̊ͥ nõ habeamꝰclarã ari/
ſtotilis determinatõzʒ. Nec obſtat ꝙ in ho/
mine ipᷣa aĩia ſcõᷣʒ illas potẽtias ſucceſſiue
manitfeſtat ꝓpter quod dicit᷑ ꝙ embꝛio pꝛi/
mo viuit vita plante. id ẽ vegetatiua. poſt/
ea vita animalis.id eſt ſenſitiua.poſtea vi/
ta homĩs.id eſt intellectiua. Nã qꝛ natura
ſucceſſiue operat᷑ virtꝰ naturalis foꝛmati/
ua pꝛius rõnabiliter diſponit ad vitã q; ad
ſenſum.⁊ pus ad ſenſum q; ad rationẽ.
Sʒ ſcðʒ fidei veritatẽ ſpecialis difficul
tas eſt de aĩa intellectiua.vtrũ ipᷣa in hoĩe

fſit eadẽ cũ vegetatiua ⁊ ſenſitiua.qꝛ ſcõʒ fi
dem ipᷣaẽ indiuiſi ibilis. ingenerabilis. in
coꝛruptibilis. Ipᷣa aũt vegetatiua ⁊ ſ. enſi⸗
tiua in hoĩbo ⁊ in bꝛutis videt᷑ eẽ eiuſdẽ ra
tionis. ? ꝑ ↄſequens extenſa generabilis ⁊
coꝛruptibilis. Sʒ ⁊ ipᷣa ſenſatio hoĩs cuʒ
ſit quedã qualitas extenſa non videt᷑ poſſe
e in ſubiecto indiuiſibili Ipᷣius quoq; aĩe
ſenſitiue ⁊ aĩe intellectiue in hoĩe iudicia et
appetitus ſepe ſunt ↄtrarij. dicẽte Ariſtoti
le. ꝙ ſenſualitas ſepe aduerſat᷑ ⁊ obuiat ra/

°

tioni. Eontraria aũt nõ poſſunt ſimul eſſe

in eodẽ ſubiecto.nec in eadẽ aĩa indiuiſibi

„

li. Ideo ꝓpter iſta pncipaliter dam dixe/

runt ꝙ nõ eſt in hoĩe eadẽ aĩa ſe enſitiua i/

tellectiua. Sʒ cũ h ſit pbleuma neutrũ cu
ius vtraq; ꝑs eſt pbabilis. Cui placet tene
re oppoſitũ.poteſt dicere ꝙ aĩa ſ. enſitiua ho
minis eſt indiuiſibilis. nec ipᷣa eſt eiuſdẽ ra
tionis in hoĩb ⁊ in bꝛutis. Et ſe ubiectũ
ſenſatõis ac iudicij ſiue appetitus ſenſitiui
nõ eſt ipᷣa ſola ania indiuiſibilis ſʒ totũ cõ/
poſitũ quod eſt diuiſ⸗ ibile Subiectũ vero

intellectionis ac iudicijſi iue appetir intelle

ctiui.eſt ipᷣa ſola aĩa indiuiſibilis.quare nõ
erunt ↄtraria in eodẽ ſubiecto adequato.

De bijs aũt ꝓ nunc bꝛeuit tranſeo. So
lutio tertie queſtionis. De tertia q̃ſtiõöe

omiſſa opinionũ varietate.dicendũ eſt.q;
aĩa eſt potẽtia. qꝛ eſt pncipiũ actiuum ſiue
paſſiuũ ſue opatõis.ipᷣius aũt anie multi⸗/
plex eſt potẽtia.vna pᷣncipa lis. alia inſtru/
mẽtalis. Pꝛima eſt eſſentialis. ſecũda acti
ualis. Loquẽdo igit de potẽtia pᷣncipali⁊
eſſentiali.aĩa eſt vnica potẽtia.nec eſt verũ
de virtute ſermonuz ꝙ in hoĩe ſint plures
potentie.ſed ad iſtũ ſenſuʒ dicit᷑ g animaẽ

pot
Eln⸗
fonn
rege
guen
lali⸗

ſitb
Enn
ne⸗
cii⸗
igen

ſine
ner
ſeci
to

ſßts
par⸗

huer
ſoten
in
Uin
tgtit
lert
tbe
tfie
ge
ſot

3gli
Ncendi
rönem
miar,,
ginbo⸗
eceſine
dho⸗
wob,
Nan/
humm
oman,
ticzal
e⸗
dffiot
ſheie
chii
Nsain
iſet
tinſcden
cnbis:
hois a;
lckſe
gnogzoie
idener
eGiton
brürn/
nulche
ubi
ndie⸗
ati⸗
ma
catene
tuado
euſcen
bicei
ſſein
zicd
ivo
nuhntle

gno⸗
Go

Hieſt,4
umnſue
emole⸗
günſtm,
icnaet
cighl
t
tplorg
ginae

lntnlS

gäſtüde

ipis per oꝛdinẽ eſt videndũ.

de anima

potens exercere plures oꝑationes.? ſcoᷣm
illas ſupponũt ꝓ ea plura nomia. diuerſaꝝ
rõnuʒ ſignificantia potẽtiã anĩe.ſicut ſunt
vegetatiuũ.ſenſitiuũ.intellectiuũn. Lo/
quendo vero de potẽtia inſtrumẽtaliꝛ acti

uali.aniĩa a ſuis potentijs diſtinguit᷑⁊ ſunt

ipius plures potẽtie.qꝛ licet ania ſit poten
tiq pᷣncipaliter actiua ſuaꝝ operationũ vi/
taliũ.tamẽ ad ipᷣas exercẽdas indiget calo

re naturaliſpiritiba ⁊ multis alijs diſpoſiti

onibo.Et alijs indiget ad nutriendũ. alijs
ad ſentiendũ.alijs ad mouendũ ſcᷣm locũ
⁊ iſte ſunt potẽtie vegetatiue ſenſitiue ⁊ mo
tiue inſtrumẽtales.ab ipᷣa anĩa.⁊ ab inuicẽ
differẽtes. IJdeoↄcedendũ eſt ꝙ anĩia in pe
deeſt eque potẽtia viſiua ſicut in oculo.lo
quendo de potẽtia pncipali.tñ ipᷣa in pede
nõ eſt potẽtia ꝓpinqua ad videndũ qꝛ ani/
ma ſine diſpoſitõibo requiſitis ad ſuã oꝑa/
tionẽ nõ dicit᷑ potentiaꝓpinqua.ſed remo/
ta. Eth de aĩa ⁊ eiꝰpotẽtijs in generali ſuf

„

5

Peima pars de potẽtia vegetatiua gene
Unnci ſpecialitractandũ ẽ de po/
n tentijs anie.⁊ pᷣmo de anĩa vege/
tatiua quia cõmunioꝛ eſt. Poteſt

aũt h̊ potentia ſcdᷣm Ariſtotilẽ diffiniri ꝙ

eſt virtus potens ↄuertere alimẽtũ in coꝛ/
pus animatũ ĩ quo eſt ad ſalutẽ ipᷣius.⁊ ex
eo ipᷣm augere ad ↄplemẽtũ quatitati eiꝰ

⁊ generare coꝛpꝰanimatũ ſue ſpeciei.lnð

patet ꝙ aĩa vegetatiua tres habet potẽtias
ſiue vires ſcʒ nutritiuã augmẽtatiuã ⁊ ge/
neratiuã. Pꝛuna ẽ ad ↄſeruatõʒ indiuidui
ſecũda ad ꝑfectõʒ ſubiecti.tertia adↄtinua
tionẽ ſpeciei.Et habet qͥlibet ꝓpꝛiã oꝑatõʒ
⁊ ꝓpꝛiũ obiectũ exquibo cognoſcitur.iõ de

pars de nutritione.

MNutritio ergo que eſt oꝑatio potentie
nutritiue eſt ↄuerſio nutrimẽti ſcdðᷣm ꝙeſt

potentia coꝛpus anĩatũ in ipᷣm coꝛpꝰ actu

animatũ ꝓpter ſalutẽ ipᷣiꝰ. Ad nutritõʒ aũt
tria reqͥrunt᷑ vnũ eſt alens.⁊ ̊ͥ eſt aia vege
tatiua.ſecũdũ eſt alitũ.⁊ G̊ eſt coꝛpꝰaĩatum
tertiũ eſt q̊ alit᷑.⁊ h̊ eſt duplex Unũ paſſue
⁊ Bᷓ eſt alimentũ quod ẽ obiectũ potẽtie nu
tritiue.alið actiue.⁊ h̊ eſt pncipalit᷑ ipa aĩia
inſtrumẽtalit᷑ tñ eſt q̃litatiua diſpoſitio ad

digeſtionẽ reqͥ ſita. Alimẽtũ em̃ ſcõm Ari/

ſtotilẽ dʒ eẽ qdãmodo ↄtrariũ alito. ⁊ qdã

Secũda

—

modo ſimile ſcʒ a pncipio ↄtrariũ.: in ſine
ſimile. Quia h eſtoditio agentis.ſcʒ aſſimi
lare ſibi paſſum pꝛiusↄtrariũ.Debet autẽ

alimẽtũ ꝑ alteratõʒ ↄuerti in alitũ ⁊ eiaſſi/

milarianq; nutriat ipᷣm. io ad hãc actionẽ
neceſſaria eſt aĩe młtiplexqlitatiua diſpo/
ſitio tanq; inſtrumẽtũ. Vropter. B̊ ergo
ipi potetie nutritiue dicunt᷑ deſeruire q̃tu
oꝛ v̈tutes.ſeʒ attractiua q̃ aſſumit de alimẽ
to illud qð eſt neceſſariũ.retẽtiua q̃ retinet
alimentũ donec debite alteratõis recipiat
ↄplementũ.digeſtiua q̃ alterat ⁊ ſeꝑat puxꝝ
ab ĩpuro.⁊ expulſina q̃ expellit ſuꝑſuum a
neceſſario nutrimẽto. Sic igit᷑ fit cõpleta
nutritio. Tertia ꝑs de augmetatione.
Augmẽtatio aũt q̃ ẽ oꝑatio potetie au
gmẽtatiue.eſt ↄuerſio alimeti ſcõm ꝙ ẽ po
tentia quantũ coꝛpus aĩatũ in ipᷣm coꝛpuſ
actu aĩatũ ꝓpter ↄplemẽtũ ipᷣius. Vñ patz
ꝙ idẽ eſt obiectũ potẽtie nutritiue ⁊ poten/
tie augmẽtatiue.ſcʒ alimẽtũ.Ex eodẽ eniʒ
alimẽto nutrimur ⁊ augemur. Sed tñ nu
tritio ⁊ augmẽtatio differũt.nã licet ſint ex
eodẽ alimẽto.tñ ipᷣm nutrit ſcdðᷣm ꝙ eſt ſub
ſtãtia.⁊ augmẽetat ſcðʒ ꝙ eſt quãtũ.iõ non
ſcõᷣm eandẽ rõnẽ eſt vtriuſq; obiectum.
NQDuarta pars de generate.
Beneratio vᷣo que ẽ opꝑatio potẽtie viuẽ

tis generatiue Svuerſio alimetiqð eſtſemẽę
in coꝛpꝰaĩatuzʒ nouũ ſimile illi a q̃ ſems eſt

deciſum ꝓpter ↄſeruatõʒ ſpeciei ipᷣiꝰ. Exeo

△

dem & alimẽto nõ totalit ſʒ ꝑtialit᷑ fir nutri

tio. augmẽtatio ⁊ generatio.nõ tñ genera/
tio eiꝰ qui nutrit᷑ vel auget᷑ ſʒ alteriꝰ. Exſu/

pfluo em̃ alimẽti fit generatio.nõ qͥdẽ ex ſu

perfſuo in q̃li.ſʒ in quato.Et dicit Ariſto/
tiles ꝙ generare ſibi ſimile eſt naturaliſſi

mũ opus nature.nõ qꝛ ſit ꝑfectiſſimũ ſim/

pliciter.ſʒ ſcᷣm qͥd ſcʒ int᷑ oꝑatões poten/

tie vegetatiue.vlł qꝛ natura vniuerſał ma/

gis intẽditↄtinuatõʒ ſpeci
huivel ill indiuidui.Ad h̊ etiã ; coꝛpus
aĩatuʒ ſit ſui ſitis generatiuũ opoꝛtetſcõᷣm
Ariſtotilẽ ꝙ ſit ꝑfectũ nõ oꝛbatũ ⁊ nõ hñs
ſpontaneã generationẽ. Pꝛimo ꝙ ſit pfe⸗
ctum tã in qlitate q; in qntitate. Secundo
ꝙ nõ ſit oꝛbatũ id eſt ꝙ nõ ſit diminutũ in
mẽbꝛis genitalib Rertio ꝙ nõ habeat ſpõᷣ
taneã generationẽ.id ẽ ꝙ nõ generet᷑ ꝑ pu/⸗
trefactionẽ.ſicut muſca vel vermis qð em̃
pꝑ putrefactionẽ ſine ſemie generatomunit
ex ſemine nõ generat ſibi ſimile.qꝛ aliter pᷣt
bP

ei q; ↄſeruatõe,ʒ

Cractatus

otinuari in ſpecie.nec tamẽ opoꝛtet hᷣ ĩ oĩb
bmõi ven es. Quinta ps de vegetãtib⸗
⁊ plãtꝭ Ult ãt mãifeſtioꝛa fiatq̃ de aia vege
tatiua? eiꝰpotẽtijs pᷣmiſſa ſunt h̊ devegetã
tib ⁊ plantis aliqᷓ ſunt dicẽda. Planta aũt

generale nomẽ eſt. Etſcom Ariſtotilẽ pläã

tarũ qᷓdaz ſunt arboꝛes ꝗᷓ habẽt ex ſua radi
ce ſtipitẽ vnicũ ex ̊ multi rami naſcuntur
Alie medie int arboꝛes ⁊ herbas vt fruti/
ces ſine ſtipite bñtes ex radicibo ramos. A

lie herbe que nõ hñt ſtipitẽ ex ſua radice ſʒ

folia. Pꝛincipiũ aũt efficiẽs in generati/
one plantaꝝ⁊ eaꝝ vegetatõe eſt ſol ſiue ca⸗/
lo: ſolis Pꝛincipiũ aut materiale aqᷓ ſumi
tur nutrimentũ eſt terra.non tñ terra pura
ſz exqtuoꝛ elemẽtis ↄpoſita ſiue mixta.Ex
qua quoddã ↄpoſitũ ſurgit qð eſt maxime

terreũ.aquaticũ parũ.aereũ minꝰ.igneum

minĩe. Per terrã coherẽs.ꝑ aquaʒ ⁊ aerem
diffũdẽs.⁊ ꝑ ignẽ ſuꝑius ſurgẽs. Nõ tam̃
hmõi elemẽtoꝝ foꝛme ſiue eoꝝvᷣtutes ſunt
in h̊ cauſe pncipales vt in ſcdᷣo de aĩa ↄtra
empedoclẽ pbat Ariſtotiles Mocan
tẽ generatõis plantaꝝ ſcdᷣm Ariſtotilez in

libꝛo de plantis ẽ talis.Quoniã vᷣtute ca/

loꝛis aſcendũt vapoꝛes terrei? aquei ad ſu
ꝑficiẽ terre.ad quã etiã deſcẽdit aer roꝛidꝰ
roꝛificans locũ mixtiõis.in q̊ vir coꝛpoꝝ
celeſtiũ infuſa ipᷣis mixtibilibo ↄmiſcet ea.
⁊ ex eis pꝓducit plantã. In plãtis aũt radix
generat᷑ ex humoꝛe ſeminali.medulla vero

exhumoꝛe cibali.Et ſcdᷣm Ariſtotilẽ ĩ plã

ta dupler eſt digeſtio. pma in radice. ſecun
da in medulla.a q̃ ad alias ꝑtes trãſmittit᷑

ↄueniẽs nutrimẽtũ.⁊ inde gencrant᷑ folia

ex humoꝛe magis aquoſo. Floꝛes vᷣo ex hu
moꝛe magis ſub tili.⁊ qi aereo.fructꝰ aũt ex
humoꝛe aereo mag groſſo ⁊ magis virtu/
oſo. De natura vero plantaꝝ ſpecial dice
re nõ eſt pᷣſentis poſtliit.
Lapitulũ tertiũ.

Pꝛima pars de potentin ſenſitina gene/

raliter.
Oſtq; de anĩa vegetatiua dictum
p eſt.nũc de anĩa ſenſitiua eſt agen/
dum. Habet aũt duplicẽ potẽtiã.
ſcʒ apꝛehẽſinã ⁊ motiuã. Et dicit h appꝛe
henſiua put ſe extẽdit appᷣhenſio ad notici
am iudiciariã Hec vᷣo potẽtia appᷣhenſina
diuidit᷑ in appᷣhenſinã deſoꝛis.⁊ in appᷣhẽ
ſiuã deintꝰ Et ðꝛ appᷣhenſiua defoꝛis que

apphendit ꝑ oꝛganũ qð eſt extra in coꝛꝑe.

vel qꝛ foꝛte nõ eſt verũ de ſenſu taci. põt

diciapphenſiua defoꝛis · qꝛ awꝛchẽdit re,
detoꝛis pᷣſenteʒ. Pꝛiꝰaũt eſt de iſta potẽtia

dicendũ ⁊ eius ꝑtibo.poſtea de ſecunda
BScᷣa ps de numero ſenſuũ exterioꝝ.
Vires ̊ appꝛehẽſiue defoꝛis ſunt qͥn/
q; ſenſus ꝑticnlares.ſiue potẽtie exterioꝛeſ
ſcʒ viſus.auditꝰ.odoꝛatꝰ.taciꝰ⁊ guſ.quo

rũ ſufficiẽtia ſic habet᷑OQOuoniã cuʒ media
ꝓ que fit ſenſatio ſint determinata numero
ſcʒ aut caro.aut aqua.aut aer. Cũ etiã ſen /
ſibilia p iſta media ſint terminata numero
quia om̃e qð ſentit᷑ per carnẽ.aut eſt tangi
bue aut guſtabile. ⁊ om̃e qð ſentit᷑ ꝑ aerem
ybaquã.aut ꝑ vtraq;ʒ.eſt ſonus.odoꝛ.vł co
loꝛ.opoꝛtet ſcdᷣm hũc numeꝝ eẽ numeruz

ſenſuũ. Tertia pars de ↄueniẽtia ſenſu⸗/
um Coõueniũt aũt dicti ſenſus in aliqb⸗
ↄditõibo. Pꝛimo qꝛ om̃es ſunt vires paſſi⸗
ue.ſentimꝰ em̃ intus ſuſcipientes nõ extra
mittentes.⁊ ꝓpter h̊ obiecta eoꝛũ dicuntur
paſſibiles qnalitates.quia in ſenſu faciũt
paſſiones. nec tamen ideo dicunt᷑ virtuteſ
paſſiue. quia nõ ſint potentie actiune Se
cundo quia om̃es ſunt ꝑceptiui ſingulari

um. ⁊ nõ vniuerſaliũ.⁊ etiã obiectoꝝ pᷣſen/

„

tiũ ⁊ nõ abſentii’6. Tertio quia ad h̊

actu ſentiãt qtuoꝛ requirunt᷑. duo ex parte

ſenſus. ſcʒ ſpecies ⁊ oꝛganũ.⁊ duo cxtra.ſ.

obiectũ ⁊ mediũ. Et ex parte ſpeciei reqͥrit᷑
ↄueniẽe ppoꝛtio ſẽſibil ad ſenſũ.ex ꝑte oꝛga
ni reqͥritꝙ ſit ↄueniet diſpoſitũ.Ex ꝑte ob
iecti requirit᷑ cõueniẽs p̃ſentia. ⁊ ex ꝑte me
dij Zueniẽs diſtatia. quia ſenſibile poſituzʒ
ſupꝛa ſenſum nõ ſentit᷑. Et iſtis circũſtan/
tijs poſitis ſenſus nõ errat circa ſenſibile p
pꝛiũ.⁊ hoc in magna ꝑte ſiue ĩ magno gra
du. vt exponit ↄmentatoꝛ. uarto con
ueniunt qui
ſenſum cõmunẽ.a quo velut a centro qua/
ſi linee quedã ereunt. Quarta pars de
differentia ſenſuũ. Differunt aüt iſti ſen

ſus etiã in aliquibo. Pꝛimo in oꝛganoꝛum

medioꝛũ ⁊ obiectoꝛũ diuerſitate. Oecũdo
differunt vtilitate. quia duo illoꝝ ſcʒ taciꝰ
1 guſtus ſunt magis neceſſarij.alij ſuntad
bene eſſe aĩalis ⁊ adſcientiã acquirendaʒ.
Per guſtũ em̃ diſcernimꝰcibũ bonũ a noci

uo.⁊per tactũ coꝛruptiuũ a nõ coꝛruptiuo

Igeo hijs duobus ſenſib ingeniauit na/

fura mediũ intrinſecũ ꝓpter eoꝛũ neceſſita
tem. alijs aũt mediũ extrinſecũ.Tertio dit

a om̃es vnã habẽt oꝛiginẽ.ſc,

bꝛise
jpen

autq
ſunte
ſenſu

cuiu
Viſus
cus
guen
cies
lap⸗
ſtrn
vid
ſior
bue
te
cut
nun
tin
guir
obie

ſeci⸗
aun
Dife
termit
eoluc
ſpeci
amſt
mine
nela
iyſt
gtur.
dicit

gnic⸗
litnt
lenfn

ſin
Nlihn
gui⸗
li
inge
ſPere
cken

1. hot
ditre;
oteti
for.
mi⸗
win
ubno
jmnee
Uunen
ciiſen
lungo
ckung
Poen
e
umerz
üſcniu⸗
in dic⸗
rodeſi
öͤcen
icunmnr
i ſciit
innr⸗
Le
ingglan
grien⸗
obe
.
reint
ig
Nec
nene
oſtn
caſan⸗
ſbiey
gohi
mmocon
Gniſ⸗
naal
15
ii
muſt
ecido
guch
ſuntas

nd.

janoch
nhtiuo
nit na⸗
ceſiti/
nmodt⸗

ferũt generalitate. quia tactus eſt in mem/

bꝛis oĩba ⁊ in om̃iba aĩalib. Quarto in ap
pᷣhendendi ⁊ retinẽdi varietate.quia viſus

citius.velocius.⁊ remotiꝰappꝛehẽdit.cact
aũt qꝛ groſſioꝛ ẽ appᷣhenſa foꝛttenet. Hee

ſunt ergo generales ↄuenientie ⁊ differẽtie
ſenſuũ.quãuis ⁊ alique poſſint alie aſſiãri
QDuinta ꝑs de viun.
Sz dicendũ eſt ꝑticulariter de vniuſ/
cuiuſq; ſenſus oꝛgano.medio⁊ obiecto Et

cus ꝓtenſus a cerebꝛo vſq; ad pupillã per
quẽ mittitur ſpiritus viſibilis recipiẽs ſpe
cies viſibiles ab humoꝛe criſtallino.qui ẽ

in pupilla. Sic igitur videmꝰoculo.ſed in

ſtrumentaliter.viſu aũt ſiue virtute viſiua

videmus effectiue pᷣncipaliter.ipᷣa vero vi

ſione videmꝰfoꝛmaliter ⁊ ſic de alijs ſenſi/

bus ꝓpoꝛtionaliter eſt dicendĩũ. MHediũ

pᷣterea huiꝰſenſus eſt aer vel aqua ⁊ quod/

cunq; aliud coꝛpꝰtranſparẽs ſiue dyapha

num. UVñ cũ lumẽ requirat᷑ advidendũ fu
it inter quoſdã philoſophos q̃ſtio.vtrũ re

quiratur ꝓpter mediũ.aut ꝓpter coloꝛẽ.ſiue

obiectũ. Et põt dici ꝙ ꝓpter vtrũq;. tamen
pncipaliter ꝓpter coloꝛẽ.qui nõ ſufficit ſuã

ſpeciẽ agere.ſine ↄiuncto lumine. Obie

ctum vero viſus eſt viſibile ſcʒ coloꝛvł lux
Differũt aũt coloꝛ.lux ⁊ lumẽ.qꝛ lumẽ nõ

terminat viſum.nec ꝓpꝛie videt᷑ ſʒ eſt ſpeci//

es lucis per quã lux videt᷑ ſicut coloꝛ ꝑ ſuã
ſpeciẽ. Lux aũt poteſt exſe in dyaphano ſu
am ſpeciẽ generare.coloꝛ aũt nõ põt niſi lu
mine ſuꝑ ipᷣm cadente.Si aũt ſuꝑ lucẽ ſi/
ue lucidũ caderet lumẽ alienũ ſaltẽ maius
qᷓ; ſit lumẽ ꝓpꝛiũ.impedit ipᷣm ſaltẽ ne vide

atur diſtincte.iõ maius lumẽ minꝰlumen

dicitur offuſcare.ſicut patet de ſtellis ĩ die
Serxrta ꝑs de auditu.
OPꝛganũ vero auditus eſt ĩ auribi.⁊ eſt
quidã aer cõnaturalis poſitus intra cõca/
uitatẽ auris.ad quẽ dirigit᷑ neruꝰquidã ꝓ/
tenſus a cerebꝛo ↄtinẽs ſpiritũ audibilem
Mediũ aũt ſenſus huiꝰeſt aer extrinſecus

ſfp̃i geri ſupꝛadicto ↄnaturali ⁊ intrinſeco

ↄtinuatus. Szʒ obiectũ ipᷣius eſtſonus
qui fit in aere ex colliſione duoꝝ coꝛpoꝝ ſo
lidoꝝ ſiue duroꝝ ad ĩuicẽ ꝑ quã fit tremoꝛ

in aere.qui ↄtinuat᷑ vſq; ad aurẽ ꝑ. modum

ſpere.cuius centrũ eſt locus colliſionis.et
circularit ptenditotinue debilitãdo:cuiuſ

*

ſimile eſt cũ picit᷑ lapis in aquã. Uñ patet
liter fit ſonus reflelklk.

Beptima ꝑs de olfactu.

Oꝛganũ aũt olfacteſt in duabo carũcu

lis deſcẽdẽtibo a cerebꝛo qᷓ ſimiles ſunt du /
obus capitibo mamillaꝝꝑ quas ꝑuenit ſpi

„

ritus odoꝛabilis Mediũ vero huiꝰſenſus
eſt ger vel aqua.⁊ licet idẽ ſit mediũ in hoc
ſenſu ⁊ alijs duobo ſcʒ viſu.⁊ auditu.̊ tam
niuſq; ſenſ no. medio obiecto Et eſt different. Eſt em̃ h̊ mediũ in viſu ſcõm
bᷣmo de viſu tanq; de nobilioꝛi.Oꝛganũ S
viſus eſt oculus ad quẽ ꝑuenit neruꝰ opti

quod eſt coꝛpꝰdyaphanũ.ſʒ ſcdᷣm hanc di
ſpoſitionẽ nõ eſt mediũ hmõi in alijs ſenſi

bus. Sed obiectũ ip̃ᷣius eſt odoꝛ qdmu
niter multiplicat᷑ cũ quadã fumali euapo/
ratione ꝑ caloꝛẽ a coꝛꝑe odoꝛifero reſolu/

ta. Octanua pꝑs de guſu.

Oꝛganũ guſteſt in lingua perquã res

ſapoꝛifera ↄiungit᷑ humiditati ſaliuari q̃ ĩ

mutat᷑ ab ea mediãte carne ſpongioſa q̃ eſt

in ſuꝑficie lingue.⁊ reddit ſapoꝛẽ ſuũ ſpiri/
tui qui eſt in neruo ĩterioꝛi. Uñ patet ꝙ du
plex eſt mediũ in h̊ ſenſu ĩtrinſecũ ſcʒ caro
lingue.⁊ extrinſecũ ſcʒ humiditas ſaliuarꝭ
iõ ſi ipᷣa fuerit infecta amaritudine guſtꝰiu
dicat cibũ amaꝝ.O biectũ aũt huiꝰſenſus
eſt ſapoꝛ.cuiꝰduo ſunt extrema ↄtraria.ſcʒ

dulcedo ⁊ amaritudo. Media aũt ſũt plu

rima.⁊ hoc ↄmune eſt pᷣdictis om̃ibo ſenſi/
bus.ſcʒ ꝙ qͥlibet ſit ſẽſitiuꝰ vniꝰ ↄtrarietatꝭ
medioꝝ ißigs.
B MHona ꝑs de taccun.
Oꝛganũ tactꝰſcdᷣm quoſdã eſt in coꝛde
vel aliqͥd iuxta coꝛ valde reductũ ad medi
um qualitatũ tangibiliũ.vñ talẽ ꝓpoꝛtionẽ
qualẽ ipᷣm habet nõ ſentit.ſʒ ſolũ excellẽti/
as tangibiliũ. Szʒ ſcᷣm alios aũt opoꝛ
tet oꝛganũ tactꝰeſſe extẽſum ꝑ oĩa membꝛa
ad euitãdũ excellẽtias tangibiliũ q̃ ſũt coꝛ
ruptiue animaliũ.vñ illa ſupᷣdicta ꝓpoꝛtio

reducta ad mediũ qualitatũ tangibiliũ vi

detur ponẽda in neruis ꝑ totũ coꝛpꝰ aĩalis
expanſis. Mediuʒ aũt huiꝰ ſenſus ſicut ⁊
ſenſus guſtus eſt caro.vt ſupꝛa tactũ eſt.et
̊ͥ eſt mediũ coniunctũ. Poteſt tamẽ hoꝛũ

ſenfuũ ſicut ⁊ alioꝝ eẽ quoddã mediũ extra

neum.ſed nõ hʒ ad ſenſatõʒ niſi accidẽtali
ter.qꝛ ſi nõ eſſet nõ minꝰſenſatio fieret.
SDz obiectũ huiꝰſenſus eſt tangibile.
Hõ eſt aũt vnũ ꝓximũ genus omniu qua/

litatũ tangibiliũ.ſicut coloꝛ eſt genꝰñsmniũ

coloꝝ.ſʒ ſunt in eis plures ↄtrarietates.ſci
licet calidũ.frigidum.humidũ.ſiccũ.durũ
p ꝛ

Tractatus

molle. aſperũ. lene. grane. ⁊ leue. Unð
oꝛitur q̃ſtio vtꝝ ſenſus tactus ſit vnus ſen
ſus vel plures. Et dixerũt aliqͥ e ſi tactus
nominet ab eo ꝙ ſentit. ſic eſt ynus ſenſus
ſi vero ab hüs que ſentit. ſic eltplures ſen,
ſus ꝓpter plures ↄtrarietates tãgibiles ſu/⸗
pꝛ⸗ Rrtng. Sed ſ̊ͤ nõ ſufficit quia ſic nec
eẽt ponẽd'niſi vnꝰ ſenſus cũ nõ ſit niſi vnũ
gõ ſentit. ſcʒ ipᷣa aia Jðo meliꝰdicit ſen/
ſus tacteſt vnꝰ materialiter. qꝛ vnũ eſt oꝛ/
ganũ ſcðᷣm materiã ⁊ quãtitateʒ.ſʒ eſt plu/
reo ſenſus fſoꝛmalit᷑.nõ ſcdᷣm foꝛmã ſubſtã
tialẽ ſed accidentalẽ.qꝛ ſcdᷣm aliã qualitati
nam diſpoſitionẽ eſt ꝑceptiuꝰ calidi ⁊ frigi

WD
⏑ H.

di.⁊ ſcdᷣm aliã humidi ⁊ ſicci. Et ſic tactuſ
eſt duo ſenſus.⁊ nõ plures.qꝛ ↄtrarietates
pdicte nõ arguũt pluralitatẽ diſpoſt. itionũ
qlitatiuaꝝ in oꝛgano ꝓpter h̊ ꝙ ſunt ſenſibi
lia ↄmunia.vel ſentiunt᷑ modo ſenſibilium

oↄmuniũ.ſcʒ ſcdᷣm figurã aut motũ. Jõ ſuf

ſicit ꝙ oꝛganũ ſit quantũ vt ſentiant᷑ ſcoᷣm
oiuerſos ſitus mor aut figuras ipoꝛum.

Ariſtotiles aũt in enumeratione quin/

q, ſenſui.illos duos ſenſus tanq; vnũ po/

ſuit ſcdᷣm modũ loquẽdi vulgareʒ.vt dicit

omentatoꝛ.qꝛ in nullo mẽbꝛo inuenit᷑ vnꝰ
ſine alio. Et ad eundẽ ſenſum dicit Ariſto
tiles. ꝙy guſteſt quidã tactꝰ* Decima ꝑs
de diuiſionibo ſenſibilil..
SꝛzZ ad maioꝛ?ẽ intelligentiã pᷣdictoꝛuzʒ
vidende ſunt qᷓdam diuiſiones ſenſibiliuzʒ
Hã ſcᷣm Ariſtotilẽ ſenſibiliũ quedã ſunt
ſenſibilia ꝑ ſe. alia ſenſibilia ꝑ accidẽs. Et
eoꝝ que dicunt᷑ ſenſibilia ꝑ ſe.quedã dicũ/
tur ſenſibilia ꝓpꝛia.quedã ↄmunia. Sẽ/
libile ꝓpꝛiũ dicit᷑ qð ſentit᷑ vnico ſenſu ſcðʒ
ſpeciẽ ſic ꝙ nõ alio.vt coloꝛ viſu.⁊ ſonꝰau/
ditu. enſibile ↄmune dicit᷑e qð oĩbuſ
vel plurib ſenſibo eſt ſenſibile. vt motus et
qWuies. numerus magnitudo ⁊ figura.⁊ ſi q
ſunt alia. Benſibilia ꝑ ſe ſunt illa qᷓ di/
cta ſunt.ſcʒ ſenſibilia ꝓpꝛia ⁊ ↄmunia ⁊ ma
gis ſenſibilia ꝓpꝛia q; ↄmunia.qꝛ ſcᷣm eoꝝ
ſpecificã diſtinctõʒ ſumit᷑ ſpecifica diſtin/
ctio ſenſuũ. Senſibilia ꝑ accidẽs ſunt
ſicut hõ.aʒinꝰ.ſoꝛtes.⁊ bꝛunelb.quoꝝ neu
trũ ſentit᷑ in quantũ tale.ſʒ in quantũ albũ
vel figuratũ. Unñ patet ꝙ pᷣdicta diuiſio

nö ſic dat᷑ ꝑ oppoſita.quin emembꝛa ſup/

ponãt ꝓ eodẽ. Quia nõ ſolũ coloꝛ eſſet viſi
bilis.ĩmo coloꝛatũ. Nec videt᷑ ꝙ ſenſus
decoloꝛe iudicet abſtractea ſubiecto. ſʒ cõ

fuſe de coloꝛato. Etita de magnitudineet

magno.figura ⁊ figurato.numero ⁊ nume
rato.ſiue ponant᷑ accidẽtia quedã diſticta
a ſuis ſubiectis.ſiue nõ. Ideo cũ idem ſoꝛ/
tes ſit albus ſigurat ⁊ hõ.ſequit᷑ ꝙ ipᷣe idẽ

eſt ſenſibile ꝓpꝛiũ.ſenſibile mune.ſenſibile
ꝑ ſe. ⁊ ſenſibile ꝑ accidẽs.ſʒ hoc eſt ſcdᷣm di
nerſos ↄceptus.quia in quantũ eſt albꝛ.di
citur ſenſibile ꝓpꝛiũ.qꝛ ſcdᷣm conceptuʒ a qᷓ
ſumitur iſte terminus albũ vnico ſenſu ſen

titur.ſed in quantũ figuratus dicitur ſenſi

bile ↄmune.quia ſcᷣm illũ conceptũ plu/

ribus ſenſibus percipitur.ſed in quantuʒ

albus vel figuratus dicitur ſenſibile ꝑ ſe.
quia ſcdᷣm talẽ conceptũ res ſenſu percipi
tur. Sed in quantũ homo vel ſoꝛtes dicit
ſenſibile per accideng.quia ſcdᷣm hmõi cõ
ceptum nõ ſentitur. Senſus em̃ exterioꝛñ
iudicat de re ſcdᷣm conceptũ ſubſtãtialẽ ſʒ
accidentalẽ. vnde ad diuerſitatẽ accidẽtiũ
variatur iudiciũ ſenſus.nõ ad variationẽ
ſubſtannne.
LALVLaapitulũ quart·
ꝛima pars de interioꝛibo ſenſibo gene/
raliter.
SIcccto de anime ſenſitiue potentia
d appꝛehenſiua exterioꝛi. dicendũ ?
de interioꝛi que ſicut pᷣma etiã mł

tiplex eſt Hã alia eſt ſenſitiua cognoſcitina

alia eſt ſpecien ſenſibiliũ reſeruatiua. Un
de ꝙ pꝛeter omnẽ potẽtiã cognoſcitiuã po
nenada ſit alia potẽtia nõ cognoſcitiua ſʒ re
ſeruatiua. patet ex hoc quia in abſentia ſen
ſibiliũ. ⁊ omi actu cognoſcẽdi ceſſante.ap
paret ꝙ ſpecies ſenſibiliũ reſeruant᷑ in no/
bis.vt patet in ſompnijs.Et patet ꝙ; nõ re
ſeruantur in potẽtijs cognoſcitiuis. hoc ẽ
in oꝛganis.in quibo ania nata eſt foꝛmare
actũ cognoſcendi.quia tunc nõ apparet ra
tio quare deberet ceſſare act cognoſcendi
cũ nihil deficeret requiſitũ ad eius foꝛma/
tionẽ ideo opoꝛtzʒ ꝙ ſit alia potẽtia reſerua
tiua hmõi ſpecieꝝ. Alia quideʒ nõ exparte
anime.ſed ex parte oꝛgani ⁊ operis. Et
ſcðᷣz hoc quidã philoſophi ponũt ſolũ du/
as tales potentias interioꝛes.vnã cogno/
ſcitiuã.id eſt in qua foꝛmat᷑ actualis ſenſa/
tio.quã vocant ſenſum ↄmunẽ ⁊ eã dicunt
eſſe ĩ coꝛde.aliã reſeruatiuã quã vocãt fan
taſiam ⁊ eazʒ dicunt eſſe in cerebꝛo.Et hijs
potentijs ſcᷣm eos diuerſa attribuunt᷑ no
mina ſcdᷣm earũ diuerſa opera. Unde con

litees
hume
ſtien
nlor,

heide
aibie
Ondi
lyoi
heg⸗
nfſeli
üpo,
N;
eoſe
mhi
del
niid
wini
liß
agäii
gtone

tingit q' vna diuerſis noĩb nominet᷑ diuer
ſis tamẽ rationibj. Sʒ quidã ꝑticulari
us ↄſiderãtes ponũt quinq; potetias inte/
rioꝛes.q ſunt ſenſus ↄmunis imaginatiua

eſtimatiua.fantaſia ⁊ memoꝛatiua. Uerũ/

tamẽ ꝓpter occultã dictaꝝ potentiaꝝ oꝑati
onẽ ⁊ ſuoꝝ oꝛganoꝝ diſtinctionẽ ⁊ ſituatio
nem ac variã dictoꝝ nominũ ſignitficatõʒ
ipᷣis ſepe vtimur aut ꝓmiſcue aut eqͥuoce.
Unge aliqui qð hic vocamꝰ imaginatiuã
vocant fantaſiã ⁊ econtra. Sʒ de nomib⸗
minus curemꝰꝛ reb videamꝰ. Secun
da ꝑs de ſenſu ↄmuni Eſt igit᷑ſenſus cõ
munis.potẽtia ſenſitiua que omniũ ſenſu/

um pticulariũ obiecta apꝛehẽdit. Nõ em̃

ↄmunia appꝛehẽdit vt quidã crediderunt.

Nã appꝛehendere illa ſenſibilia ↄmunia.ð
quibs ſupꝛadictũ eſt ↄuenit etiã ſenſui par

ticulari ſcdm Ariſtotilẽ.ſʒ dicit᷑ hmunis.

qꝛ om̃es ſenſus exterioꝛes ab eo velut a cõ
muni centro exeunt vt ſuoꝝ obiectoꝝ ſimi
litudines ad deũ reducãt.quibo mediãtib⸗

de ſingulis iudicat ⁊ diſcernit. Uñ hu

ius potẽtie tres ſunt actus. Pꝛimus eſt

cognoſcere obiecta omniũ ꝑticulariũ ſen/
ſuũ.⁊ ↄuenientiã ⁊ differẽtiã taliũ obiecto

rum.vt ꝙ hoc albuʒz nõ eſt dulce. vel ꝙ hoc

eſt dulce. ⁊ illud dulcius. Secundus ẽ

cognoſcere actus ꝑticulariũ ſenſuũ. Licʒ
em̃ quibuſdã viſum ſit ꝙ actualis ſenſatio
ſolũ fiat in coꝛde ſiue in ſenſu ↄmuni tamẽ
videt᷑ eẽ de intẽtione Ariſtotilis ꝙ ſenſatio
nes fiant in oꝛgano ſenſuũ exterioꝝ.q;uis ĩ
eis nõ ꝑcipiamꝰnos ſentire.qꝛ ſenſibile exi
ſtens in oꝛgano nõ ſentit᷑iõ ꝑ ſenſum cõeʒ

ſentimꝰ?nos ſentire.ſcʒ videre vel audire.?
ſic de alijs. Tertius eldact? eſt cognoſce
re carentiã ſiue abſentiã ſenſibiliũ.ſicut iu

dicamꝰ de tenebꝛa vel ſilentio. iudicãdo q;

viſus a nullo viſibili mouet᷑.vel auditus a

nullo ſono. Et hoc fit ꝑ ſenſum interioꝛẽ qͥ
pcipit ꝑ actũ exterioꝛẽ ⁊ eius carẽtiã ⁊ nõ ꝑ
ſenſum exterioꝛẽ.qͥ ſpecies ſeuſibiliũ in ab
ſentia eoꝝ.ſaltẽ longo tꝑe nõ reſeruat iõ ni
ſi in eoꝝ pᷣſentia nihil iudicat. De oꝛga/
no aũt ſenſus cõmunis altricatio eſt inter
philoſophos ⁊ medicos que foꝛte magis ẽ
verbalis qᷓ; realis Dicũt em̃ philoſophi fu
iſſe opinionẽ Ariſtotilis ꝙ oꝛganũ ſenſus
cõis ſcʒ in quo ſubiectiue foꝛmãtur pᷣdicti

actus ſenſitiui eſt coꝛ. vel in coꝛde in habẽ

tibus ĩ coꝛ.in nõ habẽtib aũt aliqnid ꝓpoꝛ

tionale. Dicũt aũt philoſophi pꝛactici ſiue
medici fuiſſe opinionẽ galieni? auicẽne
hec virtus eſt ĩ cerebꝛo ſcʒ ĩ anterioꝛi parte
cerebꝛi.vt ↄcurrũt nerui ſenſitiuiqnq; ſen
ſuum qui locus medulloſus ⁊ humidus ẽ.
Hec aũt apares ↄtrarietas videtur poſſe
ↄcoꝛdari.dicẽdo ꝙ oꝛganũ ſenſus cõis eſt
in coꝛde.ſcʒ ſubiectiue ⁊ ↄpletiue.ſed eſt in
cerebꝛo diſpoſitiue nõ ꝙ ibi fiat ſenſatio.ſʒ
quia om̃es ſpecies ſeuſibiliũ pᷣus ↄgregã/
tur in ipᷣo.⁊ inde per quãdam viã tranſeũt
ad coꝛ vbi fit ſenſatio. Tetia ꝑs deima⸗/
ginatiua. Imaginatiua eſt potẽtia re/

ſeruatiua ſpecieꝝ ſenſibiliũ a ſenſu ↄmuni

receptarũ.ſpecies em̃ reꝝ hic vocãtur ima
gines ipᷣarum. ⁊ inde imaginatiua accipit

nomẽ. Hec aũt potẽtia differt a ſenſu cõi.

quia nõ eſt potẽtia iudicatiua.ſed ſolum re
ſeruatiua. Etiam quia ſenſus cõis nõ acci
pit foꝛmã ſiue ſpecieʒ niſi pᷣſente re illa aut

eam reſeruat etiaʒ re abſente. Hec vero po
lentia in anterioꝛi parte cerebꝛi ponitur.in

qua etiam ſenſus cõmunis ad ſenſum pꝛi⸗
us dictum eſſe conceditur.ſed differenter.
Nã ſcdᷣm anathomiã cerebꝛũ ſcᷣm ſui lõ/
gitudinem in tres ventriculos diuiditur.
⁊ quilibet duoꝛum ſcʒ anterioꝛ ⁊ medius ĩ
duas partes ſubdiuiditur.quarũ quelibʒ
maioꝛ eſt q; ſit ventriculis poſterioꝛ. Inp
ma ergo parte anterioꝛis ventriculi conue
niunt omes ſenſuũ exterioꝛũ nerui. In ſe/
cunda vero eſſe videtur imaginatiua reti/

nens impꝛeſſiones receptas a ſenſu cõmu

ni.⁊ hec pars frigidioꝛ ⁊ durioꝛ eſt qᷓ; pꝛi/
ma. naʒ virtus que bene recipit perficitur
calido ⁊ humido ſed virtus que bene reti
net.perficitur frigido ⁊ ſicco.nõ tamẽ exceſ
ſiuo.ſed debito pꝛopoꝛtionato. Quar
ta pars de eſtimatiua. Eſtimatiua eſt
potẽtia que ex ſpeciebus ſenſibilibus intẽ/
tiones elicit nõ ſenſatas. Dico autẽ inten/
tiones nõ quidẽ ratõis ſed nature. Nõ eſnj
appꝛehẽdit quid ſit ſimilis nomẽ autverbũ
ſed amiciciam. commodũ vel incõmoduʒ.
verbigratia. Quis vidẽs lupuʒ nũq; alias
viſum fugit ipᷣm tanq; ſibi inimicũ.⁊ fic ex
eius ſpecie ſenſibili elicit ſpeciem ſiue intẽ/
tionem inimicie que nõ poterat per ſenſuʒ
appꝛehendi Hec ergo potẽtia differt ab
imaginatiua.quia illa ſolum retinet ſpeci/
es per ſenſum ↄmunẽ apꝛehenſas.hec ve

Cractatus

ro elicit ex eis intẽtiones nõ ſenſatas ſicut
amicicie vel inimicicie ex quib ſequũt᷑ acti
ones pſecutionis vel fuge. Unge ſciẽ/
duz elt ꝙ licet ſpecies ſit nomẽ generale. ta
men quandoq; philoſ. opiin modo loquẽ
di videntur poneredi erentiã inter ſpeci/
es ⁊ intentiones. Species em̃ ſunt q̃ mul

tiplicantur ab obiectis ad oꝛgana ſenſunz

exterioꝛum. ſed intentiones multiplicãtur

ab oꝛganis ſenſuũ exterioꝝ ad ſenſum com

munẽ ⁊ oꝛgana aliarũ potentiariũ. Et
eſt inter ipᷣas triplex differentia. Pꝛima ꝗꝛ
ſpecies nõ ſunt repꝛeſentatiue niſiſ. enſibüli
um exterioꝛum. intẽtiones aũt nõ ſolũ ipᷣo
rum ſed etiã ſenſationũ eoꝝn. Secũda
quia ſpecies fiunt in ſuis ſubiectis ſine co
gnitione pꝛima.intentõcs aũt fiunt ab ipiſ
ſenſationibo.ideo ipas repᷣſentant. Ter
tia quia ſpecies aliquas diſpoſitiones reqͥ
runt in ſuis ſubiectis.quas nõ requirunt

intentiones. ſicut ſpecies lucis vel coloꝛis

requirit dyaphaneitatẽ ĩ ſuo ſubiecto.quã
nõ requirit intentio ad ſenſum ↄmunẽ mł
tiplicata.⁊ ſic patet q uid per intentiones ð
bemus intelligere. cũ dicim? eſtimatiuã in
tentiones eligere. Hec vero potentia
eſtimatiua in pꝛĩa parte medij veutriculiſi
ue medie cellule cerebꝛi ponit᷑qᷓ qual ſit ſiẽ
2 de alijs adqanathomiã ꝑtinetↄſiderare.
Quinta ꝑs de faãtaſia. Fantaſia quea
qͥbuſdã foꝛmatiua.a q buſdã imaginatiua
dicitur quocunq; nomine vocet᷑.tamen vt
hic ſumitur eſt potẽtia foꝛmans imagines
cũ imaginib id eſt ſpecies ſiue intentioneſ
cũ ſpecieb vel intentionibo ↄponendo eas
vel diuidendo ⁊ ideo fingit cimeras ⁊ mõ/
ſtraꝛ facit caſtra in hyſpania.⁊ oꝑat᷑ in ſom
no ſicut in vigilia. Hec aũt potentia ab ali
quibus ĩ bꝛutis vocat᷑ fantaſia ſiue imagi

natio.in homib vero cogitatiua.Quãdo

vero ipᷣa eſtoiuncta rationi ſicut in homie
tunc in ſua oꝑatione dirigit᷑ ⁊ regit᷑ a rone.
Et quia in homĩbs ratiocinatio diuerſifi⸗

catur ideo operationes fantaſie in homibꝰ

variant᷑.ſʒ quãdo ipᷣa nõ eſt cũ rõne.ſicut ĩ
bꝛutis.tunc regitur ſolũ quodaʒ inſtinctu
nature.Et quia ſimilis eſt inſtinciꝰ in ha/
bentib eandẽ ſpecieʒ.ideo in talibꝛ oꝑatio
funtaſie nõ variat᷑. Inde eſt ꝙ om̃is hyrũ/
do ↄſimili modo facit nidũ ſuũ⁊ om̃is ara
nea telam ſuũ. Hec vero potentia ſe/
cunda parte medie cellule cerebꝛi ponitur

tanẽ;ᷓ centrũ inter imaginatiuã ⁊ memoꝛa
tiuã.quia ↄuertitſe ſup imagines in vtra/
q; eaꝝ reuatas.⁊ tũc ↄponit ⁊ diuidit eas
Serxta ps de memoꝛatina.
NMemoꝛia eſt potẽtia reſeruatina ſpeci

erum ſiue intentionũ.nõ ſolũ a ſenſu ↄmu
ni receptarũ.ſed etiã ab eſtimatiua ⁊ fanta
ſtica. vnde yt quidã dicunt ipᷣa ſe habet ad
eſtimatiuã ſicut imaginatiua ad ſenſuʒ cõ/

munẽ Et in hoc hec potẽtia differt ab ima

ginatiua. Differt etiaʒ ab ea quia hec reſer/
uat ſpecies ſiue intentiones ſenſatoꝝ cum
differentia tꝑis pᷣteriti in quo illa ſentiebã
tur. Illa vero ſine differentia tꝑis certiap

pꝛehenſi per ſenſum ↄmunẽ. differt aũt ab

eſtimatina ⁊ fantaſtica.qꝛ ille ſunt appꝛchẽ

ſiue. hec aũt ſolum reſeruatiua. Oemoꝛia
quoq; differta reminiſcentia.qꝛ memoꝛia
vt dicit ↄmentatoꝛ eſt ↄtinua obſeruatio il

lius qdð ſemel fuerit appꝛchenſuʒ;ʒ. Remi/

niſcentia vero eſt eiꝰ qd poſtq; appꝛehẽſum
fuit oblitũ eſt ⁊ iteꝝ rememeꝛatũ. Uñ difft
nit reminiſcentiã ꝙ eſt iterata acceptio rei
pterite de facili ſine inuentione ⁊ doctrina
Et iõ dicit ꝙ reminiſcentia eſt memoꝛia ſi
ne ↄſeruatio quaſi abſciſa.ſcʒ ꝑ obliuionẽ
nõ in toto ſed in ꝑte.⁊ ſunt hee.vna virt in
ſubiecto. due vero ſcdᷣm modũ.id eſt diffe/

runt ſcm rationẽ vel ↄceptũ. Et dicit

Ariſtotiles qꝙ memoꝛatiui ſunt tardi inge

nij. reminiſcitiui vero capacis ⁊ velocis.qꝛ

in memoꝛatiuis magis viget ſenſus q; in/

tellectu. Hec aũt potẽtia in poſterioꝛi

parte cerebꝛi ponit᷑.qui locus ſiccus eſt p/

pter neruos motiuos qui oꝛiunt᷑ ab ipᷣo.
CLapitulũ quintũ.

Pꝛima pars de potentia motiua gene/

Iſo de anie ſenſitiue potentia ap
v pꝛehenſiua.nunc videndũ eſt de
potentia motiua. Mouet aut ani
ma ſenſitiua quãdoq; ſpiritualiter ⁊ du/
pliciter. ſcʒ cognoſcitiue appetitiue.qñq;
aũt coꝛꝑaliter ſcʒ mouendo mẽbꝛa coꝛꝑa/
lia executiue. UVñ ad motũ anĩalis ⁊ ma
xime ſcðʒ locũ de quo pᷣncipaliter loqmur
tria requirunt᷑. Nã cũ talis ſit ad aliqd ꝓſe

quendũ vel fugiendũ.pᷣmo opoꝛtet cogno
ſcere ꝙ illud ſit bonũ ⁊ ꝓſequendũ vel ma
Scðdðo opoꝛtet inclinari

lũ ⁊ fugiendũ.
ad ipᷣius ꝓſecutionẽ vel fugam. Tertio

opoꝛtet exequi talem inclinationẽ mouen/

morg
Vta/
itas

lſhecl
ynn
1funn
an
lizco⸗

Dig

C
mann
enncbi
lenie
tnüͤtab
weche
Mnorid
nemoria
ruatool
Pemi⸗
chelun
Ciot
pto ri
anin
nono ſi
o
i
dife⸗
dict
nnge
v
Pi⸗
gini
et
⸗

1gene

nn9
ickhe
itonl
hoo/
qi
N

314

imur
e
oono
alma
clinon
Celno
ouc⸗

4

do coꝛpns ⁊ membꝛa. Pꝛimũ pertinet

hanc diuiſionẽ quidã ſub alijs verbis tra/
dunt dicentes. ꝙ duplexeſt potentia moti

ua: quedam imperans ⁊? quedã imperata.
intelligentes per potentiã imp:rantẽ ipᷣaʒ

cognoſcitiuã ⁊ appetitiuã ⁊ per potentiã ĩ/⸗
Deraran ißan potentiã executiuã in mem
ꝛis coꝛpoꝛalibo ſituatã. Sed iſte locutio

nis modus habet locũ in ratione vtentibo.

in quibus ſolũ ꝓpꝛie eſt imperiũ ſicut libe/
rum arbitrium.
tentia apetittiunnn.
Quia vero de pꝛima potentia motiua
ſcʒ cognoſcitiua ſatiua ſatis dictum eſt. de
ſecunda ſcilicet de appetitiua eſt dicendum
NHec aũt mouet duplititer. ſcʒ diligẽdo vl
odiendo.

tra malũ. ⁊ fertur in arduũ. Ab hijs oꝛiun
tur quatuoꝛ affectiones pꝛĩcipales.ſcilicet
gaudiũ.ſpes.doloꝛ.⁊ timoꝛ. Nam per con
cupiſcibilẽ gaudemus ð bono pᷣſenti.⁊ ſpe
ramus de bono abſenti. per iraſcibilẽ autẽ
dolemus ð malo pᷣſenti.⁊ timemus de ma/

lo abſenti. Senſualitas aũt eſt vis appeti/

tiua.⁊ ad idẽ mouet ad qð ↄcupiſcibilis ⁊
iraſcibilis.ſed in quantũ ſen ui ſiue coꝛpo/
ri cõiungitur ⁊ a ratione nõ regitur ſenſua
litas vocatur.ſiue irrationabilis appetitus
Tertia ꝑs de potẽtia executiua.

De potentia aũt executiua.ſiue coꝛpa/

Secunda pars oe po

a4 potentiã cognoſcitiuã. ſcdᷣm ad potenti
anm appetitiuã.tertiũ ad virtutẽ executiuaʒ
gquã ↄmuniter vocamus motiunuõ. Et

Et diuidit᷑ in concupiſcibilẽ?
⁊ iraſcibilẽ. Concupiſcibilis mouetad bo
num.:vel aparens bonũ.cõmodũ.vel ap/
parens cõmodũ. Iraſcibilis inſurgit con/

liter motiua dicũt qͥdã ꝙ ipᷣa eſt triplex.ſcʒ

naturalis vitalis ⁊ animalis. Quaꝝ bma
ſitã ſuũ habet in epate.ſecũda in coꝛde.ter⸗/

tia in capite vt in pncipio ꝓpinquo.ſʒ eſt in

coꝛde tãq; in pncipali ⁊ pᷣmo pncipio. Uir

tus naturalis eſt motiua humoꝝ. vitalis ẽ

motliua pulſuũ.aĩalis eſt motina mẽbꝛoꝛũ

Dʒ de hac tertia pᷣncipaliter intendunꝰ.q̃ᷓ

niam alic.⁊ ſpecialit᷑ pᷣma videt᷑eſſe potẽtie

vegetatiue ⁊ ↄuenire plantis.licet nõ eodẽ

modo ſicut aĩalib. Jpᷣa vero motiua ſcõʒ

locũ que fit ꝑ mẽbꝛa ſolũ eſt in anĩalib ꝑ/
fectis.⁊ nõ in anĩaliho imꝑfectis que ſoluz
habẽt ſenſum tact ſicut ſunt anialia terre

affixa vt oſtree ⁊ conche. Nã licet in plannꝭ

⁊ augmentant᷑ ſit quidã mot ſcdᷣm locum
qui dicitdilatationis ⁊ ↄſtrictionis.licetñ
eodẽ modo ſit in eis.quia ĩ plantis ſine ap
pꝛ ehenſione pꝛeuia.in illis vero animalib
cum delectatione vel triſticia.tamen in pꝛe

dictis non eſt motus ſcdᷣm locũ qui fit per

membꝛa coꝛpoꝛalia qualis eſt motus pꝛo/
greſſiuus vel ſaltatiuus.aut alius de loco
ad locum delatiuus. Hunc autem motuʒ
natura ĩigeniauit animalibus perfectis ad

vniendum ſibi obiectum conueniẽs quod

non eſt in eis coniunctum. ſicut in plantis
potentia cõiungitur ſuo obiecto.vt nutri/⸗
tiua cũ cubo.
Ouarta pars de potentia motiua natu/
ralfttſuVuus
De pꝛedictis tamen potentijs coꝛpoꝛs
liter motiuis q;uis de eis ad medicum ſpe
ctet pꝛincipaliter cõſiderare.pauca nihilo/
minus ſunt dicenda.Eſt ergo virtus natu
ralis.potentia motiua humoꝛum median
tibus venis.que ſcdᷣm galienuʒ radicãtur
in capite.ſcdᷣm Ariſtotilem in coꝛde.Et hᷣ
mouet ſiue operatur per ſpirituʒ animaleʒ
a coꝛde per venas pꝛocedentem ⁊ coꝛpus
vegetantem. Eſt autem ſpiritus naturalis
ſubſtantia ſubtilis aerea in coꝛde vi caloꝛꝭ
exſanguine generata.⁊ ideo eſt valde leuii
⁊ faciliter mobililss.
Quinta pars de potentia motiua vitali
U—lirtus vitalis eſt motiua pulłſuũ.me
diantiby arterijs que radicantur in coꝛde.
Et hec operatur per ſpiritum vitalẽ a coꝛ/
de in membꝛa per arterias pꝛocedentem ⁊
coꝛpus viuiłicantem. Eſt aũt idem ſcoᷣm
ſubſtantiã ſpiritus naturalis vitalis ⁊ aĩa
lis.ſʒ differunt ſcdðᷣm oꝑationẽ Dicitur em̃

vitalis in quãtũ a coꝛde ꝓcedit ⁊ coꝛpus ĩ/

ſtrumentaliter viuificat.Dicitur aũt natu
ralis in quantũ a coꝛde pꝛocedeng ꝑ epar
tranſit ⁊ coꝛpus nutrit ⁊ vegetat. Sed di/
citur animalis quando ad cerebꝛum per/⸗
uenerit ⁊ in quantum ad ſenſum ⁊ motum
diſponit ⁊ abilitat.⁊ ſic ideʒ ſpiritus diuer
ſis rationib diuerſa habet nomina.
Sexta ꝑs de potẽtia motiua anĩali.
Llirtaĩalis eſt potẽtia motiua mẽbꝛoꝝ.
ſcʒ officialiũ mediãtibo neruis qͥ radicant᷑i
capite.Et h̊ oꝑat᷑ꝑ ſpm̃ aĩalem ꝑ cerebꝛuʒ
traſeuntẽ qͥ ꝑ neruos ⁊ oꝛgana ſentiẽdi di
rectſubtiliat᷑: ĩ aĩali ſenſũ⁊ mebꝛoꝝ motũ

⁊ in dictis anĩalibo imꝑfectis qñ nutriunt opa? Sũt antmeb:a coꝛkistiplicis. Jaa.

Tractatus

radicalia vt epar. coꝛ. cerebꝛũ. ⁊ genitalia.

inter que illa tria pma in quiby ſunt. ſpiritꝰ

naturalis vitalis ⁊ animalis ſunt de ein/
diuidui.ſʒ genitalia ſunt adↄſeruationem
ſpeciei. Alia ſunt mẽbꝛa deſeruiẽtia vt ve /
ne arterie ⁊ nerui que deſeruiũt illi triplici
ſpiritui. Alia ſunt mẽbꝛa officiglia vt ma
nus pes ⁊ hmõi.⁊ iſta mouet virtus aĩalis
cta circũſcripta fide⁊ ſequẽdo apparenti?
rationis naturalis interoẽs ꝓbabilioꝛ vi/

ad officiũ motus localis. In hoc auteʒ

motu talis eſt oꝛdo ſcᷣm Ariſtotilẽ.quia ẽ
vnũ mouens nõ motũ.ſcʒ obiectũ appetit⸗/
qð eſt bonũ vel apparẽs bonũ. Appetiaut
mouet᷑ ab obiecto ⁊ mouet mẽbꝛa⁊ ĩter ip̃a

vnũ mẽbꝛũ mouet aliud. Pars em̃ mẽbꝛi

que eſt citra iuncturã mouet aliã parteʒ d
eſt vltra ſicut ꝑ virtutẽ que in bꝛachio po/
tes monere manũ ſuꝑ iũcturã bꝛachij ipᷣo

etiã nõ moto ⁊ ſic de digito reſpectu man⸗

Deide ipᷣa mẽbꝛa mota mouẽt ipᷣm totale

animal. qð eſt tanq; vltimũ motũ.
SS CLapitulũ ſextũ.

Pꝛima pars deanima rationali genera

Oſtep dictũ eſt ð anima ſenſitina

p dicendũ eſt de anĩa rationali ſeu

ittellectiua. de qua tres fuerũt opi
niones magis famoſe. Una fuit Alexã
dꝛi ꝙ aĩa intellectiua humana ẽ foꝛma ma

terialis. generabilis.⁊ coꝛruptibilis.edu/

cta de potẽtia materie diuiſibilis ⁊ extenſa
Alia fuit opinio ↄmentatoꝛis.qeſt foꝛma

ingenerabilis ⁊ incoꝛruptibilis nõ educta

de potẽtia materie nec extẽſa. ⁊ gilla ẽ vni/
ca in oĩbus homibo cuilibet eoꝝ indiſtant
aſſiſtens. ſz tñ nulli inberens. Tertia

via eſt veritas catholica. q; nõ eſt tanq; opi
nio tenenda.ſʒ tanq; fides firma.ſcʒ ꝙ aĩa
intellectiua humana nõ eſt vnica in oibus
homibo. ſʒ eſt foꝛma ſubſtãtialis hoĩs coꝛ/
pus infoꝛmãs.⁊ cũ eo vnũ ↄponẽs nõ edu

cta de potẽtia materie.Et iõ ꝓpꝛie nõ inhe/

rens.qꝛ inherere pꝛie vt diſtinguitotra in
foꝛmare ĩpoꝛtat materialit᷑ dependere.õ
generabil nec coꝛruptibil ſʒ tñ nõ ſimpli/
citer ꝑpetua.qꝛ de nouo ſcʒ in vnione ipᷣꝰ
cuʒ coꝛpꝑea deo creata.⁊ a ꝑte poſt ꝑpetua.

Rõ exteſa ſʒ indiniſibił.⁊ iõ tota in toto. et

tota in qlibet ꝑte coꝛpis. UVnñ falſa ẽ qrũ
dã antiqꝶ theologoꝝopinio dicẽtiũ ꝙ aĩa
nũõ eſt ſcõm eentiã in toto coꝛꝑe. ſz in pteð
terminata ſcz in centro coꝛdis poſita. totũ
coꝛpꝰ viuificat atq; mouet.Et ad h ponũt

exemplũ calcidij de aranea qᷓ in centro tele
ſue reſidẽs ſentit quẽlibet motũ in tela fa/

ctum. Que aüũt fuerit opinio Ariſtotil
De aĩla intellectiua humana.quãtũ ad ea q̃

dicta ſunt exeius libꝛis autenticis pſpicue
nõ habet᷑quia de hijs que tangũt ſectas ?

religiones hominũ.ↄmunit᷑ obſcure ⁊ am
bigue loqui?. Pꝛima tñ opinio ſuꝑius di/

derek. Secunda pars de potentia ani

me rationalis. Sed ad potentias anĩie
ratiõalis accedamus que generaliter due
ſunt.ſcʒ cognoſcitiua⁊ motiua.quas intel
lectum ⁊ affectũ vocamus. In quantũ em̃

eſt potentia cognoſcitiua dicitur intellect⸗

ſed in quantũ eſt potentia motiua.dicitur

affectus ſeu volũtas. Ungelicet de ani

ina rationali diuerſa nomĩa dicant᷑.ſicut

dicimus q ipᷣa eſt intellectus.ratio.ingeni

um.memoꝛia.voluntas.liberũ arbitrium
tñ hec nomina nõ dicũt aliquã diſtinctös
in eſſentia anĩe.ſed differũt rõne.quia ipſa
dicit᷑ intellectus ĩ quantũ appꝛehẽdit.ratio

in quantũ diſcernit. ingeniũ in quantũ in/

ueſtigat.memoꝛia in quantũ ↄſeruat.volũ

tas in quantũ appetit.libeꝝ arbitriũ in q̃n

tũ eligit. Hec aũt oĩa reducunt᷑ad duaſ

rõnes generales ſcʒ cognoſcẽdi ⁊ ꝗffectan
di a qbus duepotẽtie denominant᷑. ſcʒ in/

tellectiua ? volitiua.de qͥba ⁊ phmo de intel

lectiua eſt agendun.

Tertia ps de intellectn agete ꝛ? poſſibili

Intellectꝰigit ſcõm Ariſtotilẽ diuidit᷑
in intellectũ agentẽ ⁊ intellectũ poſſibilem
ſiue potentialẽ. Intellectus agens eſt potẽ

tia actiua intellectionũ.ſed intellect? poſſi/
bilis eſt potẽtia paſſiua nõ paſſione coꝛru/

ptiua.ſʒ ꝑfectiua.ſcʒ recipiendo in ſe intel⸗
lectiones ab intellectu agente. Deipſe
aũt intellectu agente duplex eſt opinio.nã

uaavien e elgtelleetna Den ei

lij dicunt ꝙ eſt idẽ ſcðm eſſentiã cũ intel
lectu poſſibili.ſed dicit᷑ poſſibilis.in quan
tũ eſt receptiuus.ſed dicit agens in quãtũ
eſt ſua intellectuali opatione actuatus Et
ad hũc ſenſuʒ dixit᷑ nobilioꝛ intellectu poſ/
ſibili. Secunda autẽ opinio vera eſt.

Pꝛima aũt nõ negat᷑.qꝛ ñ negamꝰdiuinuʒ

intellectũ agerea dnoſtrã intellectõeʒ ĩmo
opoꝛtet ipᷣm pᷣncipalit᷑ ↄcurrere.eũ in om̃i

actõe oꝑteat eẽ aliqð agẽs nobilpaſſo.

rotele
cnſa,

orr
Aai

Wicne

ſons:
rtnn
Nlsdi⸗
Mmtis
lrd
nami
nomi.
lerdue
Linrcl
mtüe
nalee
dicir
adenni
nt.ſ
bingen
birnn
ſinai;
up
lurno
müiy
.wli
nin
ua
zin⸗
ind

iict
ien
Kpo
Hhoſt
cor
inrch
deßſ
ſoM
us.
intcl
Glan
niti
=
jeſt.
ginu;
ino
noßt
ſo

⁊ pꝛactico.
Intellectus inſuper diuidit᷑ in ĩtellectũ

OQuarta pars de intellectu ſpeculatiuo

ſpeculatiuũ ⁊ pꝛacticũ.Et dicit᷑ſpeculati/

uus in quantũ cognoſcit veꝝ in rõne veri.
pꝛacticus aũt in quantũ cognoſcit verũ in
rõne boni.Uel dicitſpeculatiuꝰ ſcʒ in quã

tũ finis eeſt cognitio.ſed dicit᷑ nõ ſpecula

tiuus ſiue pꝛacticus in quantũ finis ei eſt

operatio. Uł magis ꝓpꝛie loquẽdo dicitur
ſpeculatiuꝰin quãtũ eſt ꝓductiuus noticie

ſpeculatine. Pꝛacticus aũt in quãtũ eſt p/

Ductiuꝰnoticie pꝛactice.De quaꝝ noticia/

rum differentia poſten dicetur inferius
Intellectus aũt pꝛacticus diuidit᷑ ĩſyn
dereſim rõneʒ ⁊ ↄſcientiã. Unde in ſylogiſ

mo pꝛactico ſyndereſis ꝓponit maioꝛem.ſi

cut ꝙ nullũ malũ eſt facieudũ.ratio aũt aſ
ſumit minoꝛẽ.ſcʒ hoc eſt malum.⁊ ↄſciẽtia
cõcludit ↄcluſionẽ ſcʒ ̊ nõ eſt faciẽdũ. Et

ſic ſyndereſis eſt circa vniuerſalia pncipia

in bus ↄmuniter nõ cõtingit errare.ideo
ſyndereſis nũq;ᷓ totaliter extinguit᷑. Ratio
aũt eſt circa ꝑticularia circa que quãdoq;
eſt erroꝛ.⁊ inde ſequit᷑ ꝙ ↄſcientia eſt erro/
nea. Ratio aũt diuidit᷑ in partẽ ſuperio/
rem ⁊ inferioꝛc̃.nõ ꝙ in ea ſint ꝑtes diſtin/
cte ſʒ ſicut ocuło eodẽ videmꝰſurſum ⁊ de/

oꝛſum ſic dicit᷑ poꝛtio ſuꝑioꝛ que ratiocina

tur de diuinis ⁊ eternis.Et ſi hoc ſic ſoluʒ
ſpeculatiue vocat᷑ intelligẽtia.Dicit᷑ auteʒ
poꝛtio inferioꝛ que ↄcinat᷑ de tempoꝛalib
⁊ tranſitoꝛijs. Pꝛedicta vᷣo noĩa a doctꝭ
qñũq; ſumunt᷑ vt ĩpoꝛtant nõ ſolũ potẽtiam
cognoſcitiuã.ſʒ etiã potẽtiã affectiuã.Ca/
piunt᷑ etiã equiuoce qũq; ꝓ ipᷣa potẽtia.qñ
q; ꝓ oꝑatione ipius. Quinta ꝑs deↄꝑa/
tionibo ſenſus vel intellectus. H
MNõ ſunt aũt hic pᷣtermittende quedã cõ

pationes quas Ariſtotiles ponit inter ſen

ſuʒ ⁊ intellectũ. Pꝛima eſt ꝙ ſicut ſenſus

reducit᷑ad actũ a ſenſibili ſibi obiecto.ſicĩ

tellectus ab intelligibili ſiue a fſantaſmate

vel obiecto. Scðda eſt ꝙ tam ſenſus q; in
tellectus quodãmodo patit᷑ab obiecto nõ
tũ paſſione coꝛruptiua vel generatiua ſub
ſtantie. Tertia ꝙ pm actꝰvtriuſq; ẽ ſim
plex differentie.id eſt ſine ↄplexione.⁊ nõẽ
differentie affirmatiuũ vel negatiunun.
Quarta ꝙ vterq; pꝛeaffirmãs aliqͥd eſſe
delectabile vel triſtabile mouet appetitum

vtrobiq; fit appetitus mediante indicio.ſc,
de bono vel malo.tamẽ differenter.qꝛ ſen/

ſus nõ aſpicit niſi ad pᷣſens.intellect autes
ad futuꝝ.ideo quãdoq; qð eſt pᷣſentialiter
delectabile dimittit ꝓpter ↄſiderationẽ iu/
ſticie fuke. Sexta ꝙ in eis apetitiuũ id
eſt pſecutiuũ ⁊ fugitiuuʒ nõ diſterũt realic

ab inuicẽ nec a ſenſu vel intellectu.ſed ſo/

lum ratiõe. Septima ꝙ fantaſmata ſũt
ĩtellectus.ſicut ſenſibilia ſenſus.ſic ꝙ ſicut
ſenſus nõ ſentit vel mouet ſine ſenſibili.ita
intellectus nõ ſine fantammate. Octaua
eſt ꝙ ſicut obiectum generat ſpeciẽ in ſen/
ſu exterioꝛi.poſtea in ſenſu ↄmuni qͥ diſcer
nit ſenſibilia diuerſa ⁊ ſic eſt quodamodo
vnuo ⁊ quodãmodo plura.ſic fantaſmata
diuerſa mouẽt intellectũ eundẽ exiſtentẽ.
Nona ꝙ ſicut in ſenſu ſi ſit iudiciuʒ ꝙ
hoc eſt bonũ vel malũ.appetitus moueiur
ad ꝓſequendũ vel fugiendũ.ſic per rationæ
fantaſmatũ.ſi intellectus iudicet bonũ vel
malũ.appetitus intellectualis mouet᷑ad ꝓ
ſequendũ vel fugiendũ.ſed hoc differenter
quia appetitus ſenſitiuꝰmouet᷑ naturaliter
ſed appetitus intellectus libere. Deci/
ma ꝙ in vtroq; contingit vere ⁊ falſe.com/
ponere ⁊ diuidere circa bonũ vel malũ.ſʒ
tamẽ differt bonũ ſimpliciter vel apparens
bonũ. Unde ꝙ eſt pñtialiter delectabile.li
cet ad illud ſequit᷑ magnũ malũ.apparʒ ſen
ſui eſſe bonũ.⁊ intellectui nõ ſolũ ad pᷣſen/
tiam delectabile. ſed aſpicieti aparet illud
ſimpliciter eſſe malum. Ungecima eſt
qſenſus nõ ſentit abſtracte.ſed intellectus
intelligit abſtracte. Senſus em̃ videndo

curuũ vel album non diſtinguit inter ſub/

iectum ⁊ curuitatẽ vel albedinẽ. inter que
diſtinguit intelleci.abſtracte intelligendo
hoc ab illo.nec etiaʒ ſenſus abſtrahit a ſin/
gularibo.ſed hoc facit intellectus.intelligẽ
do vniuerſaliter. Duogecima eſt ꝙ in/

tellectus in actu.id eſt intellectus agens ẽ

idem qð intellectus ⁊ intellectio.nõ ſic aũt
de ſenſu. Et hoc intelligendũ de pmo in/
tellectu agente.qui eſt intellectiꝰdiuinꝰ.
Capitulũ ſeptimũ.
Pꝛima pars de potẽtia rõnali motiua.

Iſo de potentia anĩe rationalis

v cognitiua.videndũ eſt de potẽtia
a-ffectiua ſiue volitiua. Ipᷣa nãq;
rõ ſiue rõnalł aĩa ſi iudicat aliqͥd eẽ bonum

ad ꝓſequendũ vel fugiendũ. Quinta ꝙ vbꝑ malũꝛ ibi ſiſtit. dicitur eẽ cognitiua ſiue

, ,.,
as, a4 SSõ
. ̃ ”“ß . .

Cractatus

intellectiua. ſi aũt pꝛocedit amplius. ⁊? iu⸗/

dicat illud eſſe bonũ vt fiat.dicit᷑ motiu.

ſi vero adhuc pcedit vlteri.⁊ nõ ſolũ iudi/⸗

cat illud eſſe bonũ vt fiat ſed etiã illud ape
tat. dicitaffectiua ſiuevolitiun. Eſtigi

—

tur vis aĩe rationalis motiua multiplex.qᷓ

dam conſiliatiua ſicut ſindereſis vel ratio

que iudicat aliquid eſſe bonum vt fiat.aut
malũ vt nõ fiat.quedã aũt eſt affectiua ſcJ
ipᷣa voluntas que appetit id qð iudicat bo-
num. ⁊ refutat id qð iudicat malũ. Quedãa
vero imperatiua.ſcʒ libertas ſiue liberũ ar

bitriũ.que imperat illð fieri qð iudicat᷑ bo

num. vel nõ fieri qð iudicat᷑ malũ Hec aut
vtrãq; ſcʒ conſiliatiuã ⁊ affectiuã ↄplectit
vt patebit. nec tamẽ iſta inter ſe aut ab ipſa

anima vel voluntate in re aliqualiter diſtiĩ

tatis.

Secd anteq de libero arbitrio dicanꝰ
ſciendũ eſt ꝙ libertas viſtinguit᷑ triplex.ſci
licet a neceſſitate. a pctõ. ⁊ a miſeria. CPꝛi/
ma eſt nature ⁊ t bonoꝝ q; maloꝝ. Secũ
da eſt gratie. ⁊ eſt ſolũ bonoꝛuʒ. Tertia eſt
gloꝛie. ⁊ eſt ſolũ beatoꝛũ. Libertas autẽ

a neceſſitate diſtinguit᷑ duplex ſicut neceſſi

„ 9*

tas dupliciter dicit᷑ ſcʒ neceſſitas coactio/

nis ⁊ neceſſitas ieuitabilis. Cibertas a ne

ceſſitate violentie vel coactõis vocatur li/

bertas complacẽtie. Libertas a neceſſita/

te ineuitabilitatis vocatur ↄtingentie.
Libertas aũt contingẽtie adhuc poteſt

diſtingui duplex.ſcʒ libertas indifferentie
⁊ libertas ↄtradictõis.Omis em̃ libertas
indifferentie eſt libertas ↄtradictionis.nõ
econuerſo. quia dicit᷑ libertas indifferetie

quãdo volũtas eſt ſic indifferens ꝙ; nõ ma
gis inclinatur ad vnã partẽ ↄtradictionis
q́; ad aliã. Modo ſtat ꝙ alis habituatus

in aliqua vᷣtute ſicut tꝑantie habet liberta/

tem ↄtradictõis ad agendũ vel nõ agendũ
Fm illã virtutẽ ⁊ tamẽ nõ habet libertatem
indifferẽtie.quia magis ꝓnus ⁊ magis in/

clinatus eſt ad opus virtutis. Omia au

tẽ pᷣ̃dicta noĩa qmodocũq; capiat᷑ libertas
ſupponũt p eadẽ re.ſcʒ ꝓ ipᷣa volũtate.non
tñ ſunt ſynonima.qꝛ in diuerſis acceptio/
niba diuerſa hñt ↄnotata. Nam libertas a

peccato ſupponit pꝛo volũtate.cõnotando

eam eſſe in gratia.Libertas a miſeria no

Secunda pars de diſtinctione liber/

tat eam eſſe ſine pena Libertas a neceſſita

te ↄnotat eam nõ poſſe neceſſitari. Liber ⸗
tas indifferentie ↄnotat eã no n magis in /
clinari ad vnũ oppoſitoꝝ q; ad reliquũ.Li
bertas contradictionis vl oppoſitionis cõ
notat eã ſimpliciter poſſe in vtrũq; oppoſi /
toꝛum. In pꝛopoſito autem cũ loquimur
de libero arbitrio intelligimus de liberta/
te contingentie contradictionis ſiue opo/

ſitionis.

tis

alique conditiones ipius voluntatis
Pꝛima eſt ꝙ voluntas non eſt ſolũ po
tentia paſſiua.ſed actiua. nec ſolum opera
tionũ exterioꝛum.immo ſuoꝛũ interioꝛum

actuum qui ſunt volitio vel nolitio.
Unce poſſet diuidi voluntas in volũ
tatem agentẽ ⁊ voluntatem poſſibilẽ.con/
ſimiliter intel gend ſicut ſupꝛa dictum ẽ

de intellectu. Si enim voluntas foꝛet paſ

ſiua tantũ.non eſſet in ſua libera poteſtate
velle et non velle pꝛeſente obiecto quia nõ
eſt in poteſtate paſſiui pati ⁊ non pati pꝛin /

cipio actiuo diſpoſito ⁊ ſufficienter appꝛo/
ximato. Secunda eſt ꝙ volũtas eſt paſ
ſiua non ſolum ab obiecto ſed etiam ab in/

tellectu.a ſenſu.⁊ appetitu ſenſitiuo.De ob
iecto patet quia eſt cauſa partialis volitio/
nis vl nolitionis. De intellectu patet.quia
noticia intellectualis concurrit ad actꝰè vo

luntatis vt aparebit ex dicendxis. De
ſenſu autez ⁊ appetitu ſenſitiuo.patet quia
ſenſus mouet intellectũ cum repꝛeſentat ei

ſpeciẽ mediãte qua mouet᷑ ad intelligendũ
Appetitus etiã ſenſitiuus iᷣm mouet cum

de ſuo obiecto ſepe intellectus aliter ⁊ alit

iudicet.ſcðᷣʒ qð appetitus ſenſitiuus eſt ali /
ter. aliteraffectatus. Unde dicit᷑ ſcðᷣo re/

thoꝛice.ꝙ non eadẽ videntur amantibset
odientibo.neq; iratis ⁊ manſuete ſe haben/

tibus. Sic ergo ſenſus ⁊ ſenſitiuus axpeti

tus pᷣmo mouẽdo ipᷣm intellectũ mediãte
ipᷣo mouet voluntatẽ.qꝛ voluntas nata eſt
moueri ⁊ diuerſificari quo ad eiꝰ actũ ſcðᷣʒ
alterũ ⁊ alteꝝ intellectiudiciũ. Tertia

eſt ꝙ volutas nõ ſolũ in ſeip̃am actiua ẽ vo
litõis vł nolitõis.ſʒ etiã mediãtib actibi ill

actiua ẽ in ĩtellectũ.ĩ ſenſuzʒ.⁊ ĩ apetitũ ſen

ſitiuũ. ð ĩtellectu. ⁊ p ↄns a foꝛtioꝛi ð ſenſu
patz ꝓpoſitũ.qꝛ aliter amoꝛ ⁊ odiũ non pe

Tertia pars. de conditionibo volũta⸗

Anteq; vero inquiranque ſit foꝛma/
lis ratio huius libertatis.enumerande ſũt

ncrie
Pore
ſenun
ggnil
gſenſa
lberee
Volen
lame!
ſnali
qvis⸗
ſmnuta
neg
perin
liin
tun⸗?
ſßavo

ſiino

Gita
r
gno
ſeia
pꝛin
ls
obie
n
on
eſtn.
lcei⸗a
ler
ſcoi⸗
Mne
gnoe
luden
Vvole

eißr

lunt
kelle
um.

velle

ſub⸗
clen

a
nolle

nali
Gob
ſnp
hoͤa
glan

le
eecu
N
dlig

nerterent iudiciũ.cupoppoſitum exꝑimur.

Poteſt ergo volũtas mouere intellectuʒ ⁊
ſenſum.nõ tamẽ ſic ꝙ; ſimplicit᷑ per ſuũ im/
periũ ſine alio motiuo poſſit in eis cauſare
aſſenſum vel diſſenſuʒ;. quia tũc poſſemus
libere aſſentire vel diſſentire quibuſcunq;

vellemꝰ.quod experimur eẽ falſum. Sed
tamẽ poteſt hmõi aſſenſum vel diſſenſum
in aliquibo partialiter ↄcauſare.⁊ ꝑ conſe/⸗
quẽs appetitũ ſenſitiuũ mouere.cũ nat᷑ ſit

imutari ab ĩmutatione iudicji. Quar/

ta ẽꝙ volũtas ñ fertur in incognitũ.qꝛ ap/
petitus animalis differt ab appetitu natu/

rali in hoc ꝙ nõ fertur ĩ obiectũ niſi cogni
tum. Appetitus aũt anĩalis rõnalis qui eſt
ipᷣa volũtas differt ab appetitu animali ſen
ſitiuo.in hoc ꝙ nõ fertur in obiectũ niſi co
gnitũ cognitione intellectuali. Uolũtas g̊

dicitur appetitus cognoſcitiuꝰ.nõ quia co
oſcaten quantũ ei ↄuenit ratio appetitꝰ
ed quia actus ipᷣius conſequit᷑ cognitiõeʒ

pꝛimã ſui obiecti. Quinta eſtꝙ volun/
tas nõ fertur in malũ in quãtũ malũ quia
obiectũ appetitus eſt bonũ vel aparẽs bo/
num. ideo nõ poteſt velle illud in quo nul/
la apparet ĩtellectui ratio bonitatis.nec po

teſt nolle illud in q̊ͥ nulla apparet ratio ma

licie ſeu fugibilitatis. licet poſſit itlud non

velle ⁊ actũ ſuũ differre vt pꝛius fiat inqui
ſitio ſi apparenti bonitati ſit aliqua malicia

ↄſequens velↄnexa. Poteſt tamẽ velle illð
gquod aliquo modo apparet malũ.⁊ nolle il

lud quod aliquo modo apparʒ bonũ.ſicut

yvelle adulteriũ ratione delectatõis. vł nol
le ipᷣm rõne inhoneſtatis. Nõ poteſt g̊ vo/

luutas velle ↄtra vel pᷣter totale iudiciũ in

tellectus.licet contra vel pᷣter ꝑtiale iudici

um. Non em̃ poteſt ſic ad opꝓpoſita.ꝙ poſſit

vyelle malũ ſub rõne mali.aut nolle bonuʒ

ſub rõne boni.ſʒ põt nõ velle quod pma fa

cie apparet bonũ.⁊ non nolle qð pma facie
apparet malum.⁊ etiã poteſt illud velle aut
nolle in quo ſimul aparẽt rationes boni⁊
mali. Sexta eſt ꝙ volũtas licet poſſit
ab obiecto allici ⁊ difficultari.nõ poteſt tñ
ſimpliciter cogi. Ratio aũt quare volũtas
noõ cogitur bono. ſicut intellectus vero.ab
aliquibe eſſe dicit᷑ quia nihil eſt ita bonum
ſaltẽ pᷣterbonũ pmũ.in quo nõ ſit aliquid ĩ
pfrfectionis.aut ſalteʒ apparere poſſit. Jdeo
voluütas tali bono nõ cogit᷑ adherere. Sʒ
aliquid eſt ita verũ,ꝙ in eo nihil eſt aut ap

deanima

paret eſſe falſitatis. ideo tali vero intellect
cogitur aſſentire Hec aũt ratio perſuaſiua

eſt non euidens.

Quarta pars.de inquiſitione libertatꝭ.

Hijs ergo pꝛeſuppoſitis inquiramꝰ in
quo conſiſtit foꝛmalis ratio libertatis.nõ

tamen intelligamus voluntatẽ ſic eſſe libe
raʒ ꝙ libertas ſit aliqua res ab ea diſtincta

⁊ ſibi ſuperaddita.ſicut accidens in ſubſtã

tia. Nam ſicut anima intrinſece ⁊ eſſentia/

liter eſt volitiua ſic eſt intrinſece ⁊ eſſentia/⸗
liter libera.ita ꝙ nõ ſtat per aliquã poten/
tiam ipᷣam eſſe ⁊ non eſſe liberam Hoc au
tem ſuppoſito dicamus ꝙ aliquid eſſe libe,/
rum poteſt imaginari multipliciter. Uno

modo quia illud ſe ſolo nullo alio requiſi/⸗
to poteſt in ſuũ actũ.⁊ ſic ſolus deus eſt li/
ber ſcõᷣm veritatè fidei.quicquid murmu/

rent philoſophi. Alio modo quia: ſi aliud
ab eo requiratur.tamẽ illud eiſt in ſua liber
tate pꝛimo modo.⁊ ſic nulla creatura eſt li

bera vt ſatis patet. Tertio modo quia po/

ſitis om̃ibo requiſitis ad ſuũ actũ continge

ter eis coagit ⁊ poteſt agere:⁊ poteſt nõ age

re.⁊ ſic ↄmuniter dicitur ꝙ potentia ratio
nalis eſt libera. quia ſic poteſt ad oppoſita.

SDe l ſine aſſertione temeraria. videtur

ſcdᷣm fidẽ ꝙ in hoc nõ conſiſtit foꝛmalis ra
tio libertatis. nec per hoc differt agens li /

berũ ab agentibus naturalibo nõ liberis.ĩ

mo hoc eſt cõmune omib agentibus crea /

tis ꝙ om̃ibo poſitis ad ſuã actionẽ requiſi
tis cõtingenter? nõ neceſſario coagãt ita

ꝙ poſſint ſuũ effectũ agere ⁊ nõ agere.Uer

bigratia. JIgnis quibuſcunq; cauſis poſi/
tis contingenter eis coagit.⁊ poteſt pꝛodu
cere ⁊ poteſt non pꝛoducere ignem. L
Hoc autem pꝛobatur eſſe verum ex tri
bus veritatibo catholicis.Quarũ pꝛima ẽ

ꝙ nõ ſtat aliquid fieri ab aliquo ⁊ illud nõ

fieri a deo. Sccunda ꝙ non ſtat aliquid fi

eria deo.⁊ illud nõ contingẽter fieri abeo
Tertia ꝙ non ſtat aliqͥd ↄtingenter fieri a

deo.⁊ illud neceſſario ſiue non contingen/

ter fieri ab alio. Ex quibo manitfeſte ſequit᷑
qꝙ nulla cauſa ſcdᷣa ſiue naturalſiue libera

neceſſario aliqͥd facit.ĩmo ita ↄtingent ſiẽ
cã pma. Siqꝗq; vo dicat ꝙ licet ignis oĩ
bus cauſis reqͥſitis poſitis ↄtingẽter coa/

.

gat eis.ita ꝙ abſolute põt nõ agere.tamẽ h̊
non poteſt de cõmuni curſu nature.ſicaũnt
nõ eſt de libera voluntate. Hoc iõ nõ vid

Tractatus

tur valere.qꝛ cũ iſte ↄmunis curſus natu/
re dependeat ex dei volũtaria diſpoſitione
2 potuerit ipᷣm aliter oꝛdinare? adhuc poſ
ſit ad placitũ ĩmutare.nõ eẽt ipᷣi voluntati
eſſentialis cõditio libere agere.ſʒ accidẽta
lis ⁊ aduẽticia diſpoſitio.cuiꝰↄtrariũ a pᷣn
cihpio ſupoſuimmgs.
NQNuinta pars de foꝛmali ratione liber/
Dicamus igitur ⁊ ex pꝛemiſſis conclu/⸗
damus licet ad libertateʒ requiratur q;
ſit potentia ſue operationis pꝛoductiua cõ
tingenter. hoc tamẽ nõ ſufficit nec in hoſi
ſtit ratio libertatis adequate ⁊ foꝛmaliter.
BSDz difficile eſt videre qͥd vltra hoc reqͥ
ritur.Ad cuius tamẽ intelligentiã eſt ſcien

dum ꝙ deũ aliquid ꝓducere libertate con

tingentie de qua loquimur tria ↄnotat vel

impoꝛtat.ſcʒ deũ ſuũ ꝓductũ intelligere.?

ipᷣm intelligẽdo velle.Deus em̃ nihil ꝓdu
cit niſi intelligẽdo⁊ volendo.nõ tamẽ quic
quid intelligit aut vult iõ ꝓducit.cũ ſeibᷣm
maxime intelligat ⁊ velit Illud ergo nõ ſuf

ficit.ſed vltra ad ipᷣm aliqd libere pducere
requirit᷑ipᷣm hmõi actũ intelligẽdi ⁊ volẽ/

diad ſuũ effectũ ↄtingenter applicare. h eſt
ſuũ effectũ ↄtingeter intelligere ⁊ velle fie/
ri vel eſfe. Cũ igitur in h̊ ↄſiſtat ratio diui/
ne libertatis foꝛmaliter.⁊ libertas ĩ deo di/

cat ꝑfectionẽ ↄſimilis denomĩatõis.ſequi

tur ꝙ libertas in deo ⁊ in creatura ſunt cõ

ſimilis ratõis. ⁊ ꝑ ↄſequẽs illa ſola crearu/

ra erit libera que reſpectu ſui effect cõſimi/
lem modũ habet pncipiandi cuʒ libertate
diuina. talis aũt eſt rõnalis creatura que
intelligendo ⁊ volendo pᷣncipiat ↄtingent᷑
Unñ poteſttrahibꝛeuis deſcriptio liber
tatis.ſcʒ q; libertas eſt potẽtia intellectiua
⁊ volitiua ſui effectus pductiua ↄtingẽter.
⁊ aliqͥd libere agere eſt illud intellectiue et
volitiue ↄtingeẽter pducere. Cui deſcripti
oni ↄcoꝛdant antiqͥ doctoꝛes catholici di/
centes.ꝙ libertas eſt facultas rõnis ⁊ vo/
lumtatis. Clñ ⁊ liben arbitriũ dicit᷑ſeu po/

tius arbitriũ libeꝝ.arbitriũ quantũ ad ra/

tionẽ liberũ quantũ ad volũtatẽ Exqbus
ſequit᷑ nihil vere ⁊ ꝓpꝛie poteſt fierilibe/
re niſi ꝑtialiter fiat ab intellectuali cogniti

one. Aliqd aũt fieri libere poteſt dici duꝰ

pliciter. ¶no mõ vere. alio mo interp̃tati/
ue. Uere libere dicitur aliqͥd fieri qñ eſt in

tio vel operatio rõnis. Interpᷣtatiue vero
quãdo deliberatio vel ratiocinatio hmõiẽ
in poteſtate volũtatis.ſed tñ nõ deliberat.
ĩmo vnã partẽ elicit quaſi mõ nature ex ha
bitu vel impetu ↄſuetudinis.ſicut patet in
multis.Et hec dicta ſint de aĩe potẽtijs.
EararBapituluũ octauuff.
Pꝛima ꝑs de oꝛdine dicendoꝛum.

*
.

Oſ ſtq; dictũ eſt de aia.ↄſequenter
p dicendũ eſt de hijs que ſunt in ea
Xria aũt ſunt in anĩa vt dicit phi
loſophus ſcdᷣo ethicoꝝ ſcʒ potẽtie.habitꝰ.
⁊ paſſiones.ſʒ different᷑ quoniã vt ſupꝛa di
ctum eſt potentie anĩe pᷣncipales ſunt in ea

„ „

idemptice.hoc eſt ſunt idẽ cũ ea.ſʒ habitus

⁊ paſſiones ſunt in anĩa inheſiue.Cũ ergo
de potẽtijs dictũ ſit.dicendũ eſt de habiti/
bus ⁊ paſſiõibo.Quia vero Ariſtotiles ibi
ſolũ enumerat ea que ſunt in ania ſcdᷣm ei
partẽ appetitiuã in qᷓ eſt virtus moꝛalis.de
qua ibidẽ tractat. ideo nõ eſt credendũ qͥn
in ania ponendi ſint aliqͥ actus qui nõ ſũt
habitus vel paſſiones. Et etiã ſcoᷣm aliqͥs
in ea ſunt ponende pᷣter hmõi actus alique
pᷣuie ſpecies. Quare de omib iſtis ꝑ oꝛdi/
nem. ⁊ pᷣmo de ſpeciebo.poſtea de gctibo ha
bitib ⁊ paſſionib eſt dicendin Secũda
pars de h̊ noĩe ſpecKies.
In bmis aũt ſciendũ eſt ꝙ licet ̊ nom̃
ſpecies multiplicit᷑ ſit euocũ.tamẽ adhuc
vt ꝑtinet ad materiã de notitijs ð qua tra/
ctamus quadrupliciter ſolet capi. Pꝛi⸗
mo modo ↄmuniſſime pꝛo om̃i foꝛma ad
noticiã habendã ↄcurrẽte.⁊ ſic quandoq;
ipᷣa foꝛma obiecti qð cognoſcit᷑ dicit᷑ ſpeci/

es. Secũdo mõ omi foꝛma que ẽ ali
quo mõ ratio cognoſcẽdi aliquã rem.⁊ ſic
ars⁊ alij habitus cognoſcitiui quãdoq; di
cuntur ſpecies.ſicut patet ſeptimo metha/

phiſice. Tertio mõ ꝓ om̃i foꝛma queẽ

ſimilitudo ⁊ imago rei cognite ⁊ ꝑ hãc res
illa cognoſcitur. ⁊ ſic ipſa actualis noticia
mitur ſpecialiter ⁊ ꝓpꝛie ꝓ foꝛma que eſt ſi⸗
militudo vel imago rei cognite manẽs na
turaliter in aniĩa.etiã poſtq;ᷓ ipᷣa deſijt actu
aliter cognoſcere.apta nata ducere animã
in noticiã rei cniꝰ ipᷣa eſt imago vel ſimili/
tudo.⁊ ſic ſumit᷑ in poſito. Depmo ta

men modo bene dubiũ eſt vtruʒ in medio

ſitaliqua ſpecies cauſata ab obiecto ſenſi

padt
mtines
dhins
ing
tdehi
Nlabi
Göne⸗
ubde
l
binöͤſi⸗
naliſs
galate
van
h
i⸗

hoñ
Pbue
U
⸗
mi
ndoc
lſech/
eitl
ntſe
Logzdi
nate,
cbee
ens
ncia
olu/
eſtſi⸗
ion
taen
nimi
nili/
notn
ned⸗

—

de ſpecie intellectuacil. iq
Zertia ꝑs de ſpecieba in medio. quando in medio illuminato nõ pᷣexiſtunt
Elſt etiã cõmunis opinio ꝙ in medio ta/ coloꝛes ↄtrarij.cauſant᷑ in eo tales coloꝛes
les ſpecies ſunt ponende ꝓpter rationẽ.ex/ ⁊ aliquãdo in gradu intenſo.⁊ tũc poſſunt

de anima

„

re pmo videndũ eſt de ſpecieſenſibili.ſi ali inter eos nõ eſſet tanta ſimilitudo vel ↄue/

qua ſit in medio.poſtea de ſpecie ſenſibili. nientia ſi eſſent alterius ſpeciei. Tertio
tam in ſenſu exterioꝛi q;ᷓ interioꝛi.⁊ tandeʒ dicit iiſte coloꝛ nõ eſt in pariete ſʒ in aere.
⁊ aliquãdo in eo cauſat᷑? aliquãdo nõ Uñ

perientiã. ⁊ auctoꝛitatẽ. Pꝛopter rationeʒ videri.aliquãdo in remiſſo ⁊ tunc nõ poſ/
quideʒ.quia nihil agit indiſtans.niſi pᷣmo ſunt videri.ideo dicit cõmentatoꝛ ſcðᷣo de
agat ĩ mediũ.nã.vij.phiſicoꝝ dicit᷑ opoꝛ anĩa.qꝙ aliqua ſenſibilia ſunt de ſui natura

tet mouẽs ⁊ motũ eẽ ſimul.ſcdᷣm tactũ.ſed que ꝓpter ſuã debilitatẽ a ſenſu nõ poſſunt

ſenſibile agit indiſtans ſcʒ in ſenſum. ergo ↄpꝛehẽdi.⁊ ſic patet quãdo⁊ꝛ qmodo medi

pmo agit in mediũ ⁊ nõ niſi ſuã ſpeciẽ.igit um patit᷑ ab obiecto viſibili. Vltert p/

⁊c.Pꝛopter experientiã aũt.quia ſi radius pter exꝑientiã de ſpeculo dicit ꝙ nõ eſt ibi

ſolaris tranſeat ꝑ vitrũ rubeũ coloꝛ oppoſi ſpecies aliqua.ſʒ ipᷣmmet obiectũ videtur

tus in pariete aparet rubeꝰ ⁊ non eſt coloꝛ ibiꝑ line reflexam. Uñ etiã ſcdᷣm opinio/
verꝰquia nõ eſt in medio.cũ nõ ſit ſuſcepti /⸗ nem pmã ſi eſſet talis.ſpecies tamẽ nõ eſſet

num eius.nec in pariete.cũ ſepe coloꝛ pari in ſpeculo ꝓpter ſuã denſitatem ſed in aere.
etis ſit cõtrarius.experimur etiã ſpeculuz Ham ſi eſſet talis foꝛma in ſpeculo.ipᷣo fra
repᷣſentare rem aliquã ſibi obiectã.⁊ ꝑ ↄſe/ ccto frangeretur. nec aparerenttot imagi/
quens aliquid recipit ab ea.⁊ nõ ip̃am rey nes quot ſunt ꝑtes fracte.cũ accideus di/

ergo eius ſpeciẽ Pꝛopter auctoꝛitatẽ vero uidatur ad diuiſionẽ ſubiecti.

quia ſcom Ariſtotilẽ ſcdᷣo de anima. alidd Ouarta ꝑs de gencralibus cõditiomib
patit᷑a coloꝛe.⁊ odoꝛe.quod nõ eſt natum ſpecierum.
ſentixe.ſed nihil eſt tale niſi mediũ.igit᷑ ꝛcc. Licet aũt vtraq; pᷣdictaꝝ opinionũ ſit p

Sed bijs nõ obſtantiboeſt quoꝛundã babilis.tamẽ qꝛ pma eſtomunioꝛ.nec vidẽ

opinio ↄtraria.Et quia in ꝓpoſito videtur tur ꝑ ſecundã poſſe ſufficienter ſaluari ap
maio: difficultas de viſibili qᷓ; de alio ob/ parentie que fiũt maxime in ſpeculis.iõ ſe
iecto ſenſibili.pᷣmodiẽ opinio iſta ꝙ ab ob quendo eã ponã aliquas ↄditiones gene/
iecto viſibili nõ cauſat᷑aliq̃ ſpecies.ſiue ali rales hmõi ſpecieꝝ.poſtea aliquas ſpecia/

quid in medio alterius rõnis ab obiecto. les eaꝝ. Pꝛima ergo ↄditio eſt ꝙ tales

quia talis pluralitas poneret᷑ ſine neceſſi/ ſpecies ſenſibiliũ ↄtrarioꝝ ad inuicẽ nõ cõ

tate. Tum qꝛ talis ſpecies eſſet qualitas.⁊ trariant᷑.qꝛ poſſunt eſſe in eodem ſubiecto

nõ eſſet ſub aliq̃ quatuoꝛ ſpecieꝝ qualitatiſ ſcdᷣm eandẽ partẽ ſubiecti tam in medio qᷓ;
vt patet inductiue. Tũ quia ſi eſſet aliq ne in oꝛgano De medio patet qꝛ ſi albedo ⁊ ni
ceſſitas ponẽdi talẽ ſpeciẽ eſſet pter ſupꝛa gredo appꝛoximent᷑ vni medio.vtraq; in il/
dictã rationẽ.qꝛ mouens ⁊ motũ debẽt eẽ lo videbit᷑ideo vtriuſq; ſpecies in illo reci
ſimul ſcᷣm tactũ Sed h̊ nõ opoꝛtet eẽ vni pitur. Deoꝛgano ↄſimiliter patet. Unõ ſi
uerſaliter veꝝ.qꝛ ꝓiciens ⁊ piectũ nõ opoꝛ⸗ vnũ albũ ⁊ aliud nigrũ oculo ſcom eundẽ
tet ſic eſſe ſimul.nã piciens poteſt nõ eẽ mo ſitum pᷣſentet᷑ vtriuſqʒ ſpccies ſcdðᷣm eandẽ
tu ꝓiectionis adhuc exiſtente.iõ nõ opoꝛtʒ partẽ oculi recipit᷑nec ex eis cõmiſcebitur
monens ⁊ motũ ſimul eẽ ſimultate locali. vna media ſpecies.ſicut in caliditate ⁊ fri/
ſz eſt intentio Ariſtotilis ⁊ ↄmentatoꝛis ꝙ giditate media tepiditas. Nec obſtat ꝙ
ſunt ſimul ſimultate naturali vel virtuali. per neutram iudicamꝰ albedinẽ ꝑfectã aut

ita ꝙ nõ ſit mediũ impediẽs ⁊ ꝙ ſint in de/ nigredinẽ.ſʒ iudicamꝰmediũ coloꝛẽ.ſicut
bita appꝛoximatione. Secũdo/ꝓpter ex/ ſi ſupꝛa nigrũ ponat᷑ albũ.nec apparʒ albũ

perientiã pᷣdictaʒ de radio ſolaridicit iſta nec nigrũ ſed fuſcũ. Huiꝰem̃ ratio eſt.qꝛ li
opinio ꝙ qũq; ab obiecto viſibili cauſat᷑a/ cet illę ſpecies nõ ſint ↄtrarie in eſſendo.ta
ignictin medio eiuſdẽ rationis cũ obiecto men iudicia ſcdᷣm eas ſic eſſent ↄtraria. ſic

Unde radius tranſiens per vitrũ rubeuʒ eſt de iudicijs ꝓpoſitionũ ↄtrariaꝝ velcon
mediante coloꝛe vitri canſat verũ coloꝛeʒ tradictoꝛiaꝝ.CLũ igit᷑ iſte ſpecies albediniſ

Tractatus

Z nigredinis ſint ſimul in oculo indiſticte

ſcdᷣm ſitum. ⁊ ſenſus nõ iudicet pluralita/
tem vel diuiſionẽ reꝝ.niſiſcdᷣm diuerſos ſi
tus ſuarũ ſpecieꝝ in eo receptaꝝ. ideo ſen⸗/

ſus indiſtincte hoc qð videt iudicat vnũ.⁊

nõ poreſt iudicare h̊ albũ ⁊ nigrũ.vt diotũ

c.quare ſpecies albi ⁊ ſpecies nigri cũ neu
tra poſſit efficere ſuũ iudiciũ.qꝛ agunt ĩ idẽ
ſubiectũ. ipᷣe ſimul efficiũt indiciũ mediuʒ
ſcʒ ꝙ hoc eſt fuſcũ vel palliduũ. Secũ/
da aditio ẽ ꝙ tales ſpecies nõ ſentiunt᷑ nec

ſenſu ꝑcipiunt᷑.qꝛ cũ ille imediaciꝰ cauſent
ſenſationẽ᷑ q;ᷓ q̃litates ſenſibiles ſi ſentiren

tur ipᷣe ĩmediati qᷓ; ſua obiecta ſenſu ꝑci/
perent᷑ cupoppoſitũ experimur. Non ergo
dicunt᷑ ſpecies ſenſibiles qꝛ poſſint ſentiri.
ſʒ qꝛ ab eis põt ſenſatio cauſari. Tertia

nditio eſt. ꝙ tales ſpecies a qualitatibo ſen

ſibilibo a qbus cauſant᷑ ſunt alterius rõnis
patet ex duabo p̃dictis.ſed vtrũ ſint alteriꝰ

rõnis vel ſpeciei ſpecies in medio ⁊ in ſen

ſu aut exterioꝛi vel iterioꝛi oꝛgano oĩno du
biũ eſt. Quarta ↄditio eſt ꝙ tales ſpecieſ
ſunt reductiue de tertia ſpecie q̃litatis.ſũt
em̃ paſſiones vel paſſibiles qualitates.nõ
quia ſint ꝓpꝛie ſenſibilesvt dictũ eſt.ſed qꝛ a
ſenſibilibus cauſate nate ſuntcaufare ſen/
ſationes. Duinta ↄditio ẽ ꝙ tales ſpeci
es habẽt in medio equalẽ reſiſtẽtiã. Poteſt
aũt in aliqua mutatione reſiſtentia multi/

pliciter imaginari. Uno mõ rõne ↄtrarie/

tatis naturalis.cũ em̃ qdᷣlibet ens natura/
liter appetat ꝑmanere.vnũ cõtrariũ reſiſtit
alteri ↄtrario tanq; ipius coꝛruptiuo.⁊ ta
lem reſiſtentiã nõ habent in medio ſpecies
ſenſibiliũ cũ nõ habeant ↄtrariũ vt dictnʒ
eſt. Alio mõ rõne ↄtinuitatis coꝛꝑalis Cũ

em̃ virtns vnita foꝛtioꝛ ſit ipa diuiſa quod
libet ↄtinuũ appetit eſſe vnũ. iõ reſiſtit diui
dentiipᷣm. Tertio mõ rõne ſituatõis loca/

lis.Cũ em̃ aliqͥd eſt in loco vel ſitu ſibi na/
turali naturaliter appetit ibi quieſcere.iðo
reſiſtit mutatõi.ſcdᷣm quã opoꝛtet ipᷣm a ta
li loco moueri.⁊ talẽ reſiſtentiã nõ habent

ſpecies in medio,qꝛ ad multiplicatõʒ ipᷣaꝝ

nõ opoꝛtet mediũ diuidi vł moueri a loco
ſuo.niſi foꝛte h̊ͥ haberet locũ ĩ ſono.de quo
poſtea patebit. Quarto mõ poteſt imagi/

nari reſiſtentia licet minus ꝓpꝛia rõne indi.

ſpoſitõis ſuſcipientis.qꝛ ſubiectũ nõ ẽ ſut.
ficient᷑ diſpoſitũ ad receptionẽ talis muta

tionis vel foꝛme generabilis ⁊ ſic manife/

ſtum eſt ꝙꝙ mediũ bene reliſtit generationi
ſpecien ſenſibiliũ. ſic em denſitas ⁊ opaci/
tas reſiſtũt ſpeciebi lucis vel coloꝛis ⁊ eas

refl ectunt.⁊ ſic ꝓpoꝛtionaliter dealiss
Sexxa ↄditio eſt ꝙ tales ſpecies ꝓpter pᷣ
dictã reſiſtentiã nõ habent in medio gene/

rationẽ ſucceſſiuã.ꝙ em̃ extali reſiſtentia
nõ ꝓueniat ſucceſſio ſatis patet.ſiponatur
ſcm Ariſtotilẽ inſtantaneã eſſe luminis

generationẽ.cũ tamẽ habeat reſiſtentiã ta/
lem. Hec ergo reſiſtentia nõ operat᷑ tardi/
tatem generationis vel multiplicatõis li/

cet peruitatẽ vel remiſſioneʒ diſpoſitionis
generabilis.ita ꝙ a candela.eque cito illu/
minabitur extenſiue aer groſſus ſicut purꝰ

licet nõ eque intenſe.

— 9

Nuinta pars de ſpecialibo ↄditõiby ſpe/

Poſt has pono alias ↄditões ſpeciales

hmõi ſpecie,.
Pꝛima eſt ſcᷣm Ariſtotilẽ.ꝙ lumen vel
ſpecies lucis.⁊ pari rõe ſpecies coloꝛis m

tipłr in ĩſtãti.nõ intelligẽdo qꝙ ſit ĩſtãs ali

quod qð ſit ꝑs tẽpis indiuiſibilis. ſz alid
dicit᷑ inſtãtanee generari quod generat᷑to/
tuʒ ſimul.ita ꝙ; nõ pᷣus vna eius ꝑs q; alia

nec gradualis nec quantitatiua ⁊ ſic videt᷑
eſſe intentio Ariſtotilis ſcðᷣo de anima. q;

generatio luminis ſit inſtantanea vbi rep/
hendit empedocleʒ dicentẽ oppoſitũ. ⁊ idẽ
videtur ſentire de generatione delectatio/
nis. ſeptimo eth. Sed ſalua Ariſtotiliſ
reuerentia ꝙ alicuius rei generatio.natu/

raliter ſit aut eſſe poſſit illo modo inſtanta
nea nõ credo eſſe verũ.ideo ad ſaluandum
Ariſtotilẽ aliqui dicunt ꝙ fuit eius inten/⸗

tio illud aſſerere nõ cathegoꝛice ſimplicit᷑
ſed ↄditionaliter.ſcʒ ꝙ ſi lucidũ inſtätanee
applicaretad mediũ lumis receptiuũ inſtãa
tanee illuminaret iᷣm. Siuce aüt hec fue/⸗

rit Ariſtotilis intentio ſiue nõ. adhuc tam̃

hoc eſt oĩno dubiũ nec eſt efficaciter ꝓba/

tum. Poteſt tamẽ hmõi lumĩs multiplica

tio intelligi inſtantanea.nõ ſcm veritateʒ
ſed quantũ ad noſtrã ꝑceptibilitateʒ. quia
ſcʒ in ea nõ poſſumus ſenſu ꝑcipere ſuccel

ſionẽ. ecũda ↄditio eſt ꝙ ſpecies ſo/

ni tempoꝛaliter multiplicat᷑ ⁊ ſucceſſiue cũ

quodãa motu geris.⁊ quaſicirculari inun/
datione quia ſonuos generat᷑ ex veloci ⁊ vio
lenta fractione aeris. vnde fiunt inundati

ones in eo.ſicut a lapide in aqua pꝛoiccto.

n
ide⸗
noue
nuon
ctert
mo
terg⸗
quiet
lsſon
corrii
7

piri
qlean
ccala
moel
tp⸗
pon
Gum
lig⸗
lam
titn
lato⸗
oe
oco:
lolio/
ſtyen
ſdtit
Pſni
Mninns
ſenſbil
acgi
md

oꝛis.

ſpece
cpogti
Pon
ung
RA⸗

dtioni

ac

tegs
.
deb
e⸗
kkeri
onar
n
mi
Aurd
Möͤl
tons
tollo⸗
anpor⸗

ſbhe
Periuis

man
lorsm
ſtisal
Pnlice
nto/
5
net
11,9
ſrr/
e
ato⸗
wwall
nata/
Kantn
monn
inten/
nplc
tinane⸗
gäinti
haeſie/
cAANmE
hb/
nplica
fltate
qun
ſicee
ſcsſ⸗
ſueci
inun⸗
n
nndont

ao.

Non eſt tamen veriſimile q;uis oppoſitum
videat᷑ Ariſtotiles ſentire ꝙ aer ſic localit
moueat᷑ vſqʒ ad omnẽ diſtantiã ad quã ſo/
nus audit᷑.tũ quia nõ apparet qũo ita velo
citer impelleret᷑.tũ qꝛ opoꝛteret ꝙ quãdo/

q; motib oppoſitis moueret᷑. tum qꝛ facili
ter ↄdenſat᷑ ⁊ reꝑcutit᷑ideo videt᷑ ꝙ in aere
quieſcente ad aliquã diſtantiã poſſit ſpeci
es ſoni multiplicari. et poſtea ſine ſpeciali
coꝛrũpente ex defectu ↄſeruantis coꝛrũpi.
Tertia ↄditio eſt ſpecies odoꝛis ad ali

quã diſtantiã multiplicatur nõ realiter ſed

piritualiter ſiue intentionalit᷑. Sunt em̃

quedã coꝛꝑa odoꝛifera a uibo fitquedam

exalatio ſiue fumalis euapoꝛatio.ĩ quo fu/
mo eſt realis odoꝛ.⁊ hoc vocamꝰodoꝛẽ mł
tiplicari realiter. Sed cũ aliqua ſint coꝛ/
poꝛa valde odoꝛifera ⁊ longo tꝑe.⁊ ad lon/
gam diſtantiã que nõ ſunt multũ fumabi/
lia.⁊ que nõ poſſent ſuũ fumũ ita cito ꝑ il/
lam diſtantiã tranſfundere ſicut odoꝛ ſen/
titur. Ideo veriſimile eſt ſicut dicit men
tatoꝛ ꝙ vltra talem fumũ mltiplicet᷑ ſpeci
es odoꝛis ĩ aere ſine tali fumo.⁊ q̊ vocamꝰ
odoꝛẽ multiplicare ſpiritualit᷑ Dicit᷑enim
talis ſpecies nõ realis ſʒ ſpiritualis.nõ qꝛ

ſit vera res.ſʒ quia eſt ĩſenſibilis. OQnar

ta ↄditio eſt ꝙ ſpecies qualitatũ tangibiliũ

⁊ ſimiliter guſtabiliũ habent multitudinẽ

minus velocẽ.qᷓ; ſpecies aliaꝝ qualitatum
ſenſibiliũ.⁊ hoc foꝛte ideo ingeniauit natu

ra.quia ille qualitates ſiue earũ ſubſtantia

maiꝰpoſſunt anĩab inferre nocumentum
LCeeeeoabpitulũ nonnj.
Pꝛima pars de ſpeciebus ſenſus exteri/

oꝛis.
Iſo de ſpecieb in medio vidẽdũ
v eſt de ſpecieb in ſenſu vel oꝛgano
Et pmo ꝓ'in ſenſu exterioꝛi ſint
ſpecies aliqui ponũt ꝓpter iſta motiua pᷣn/
cipalit᷑.Pꝛimũ quia potentia ſenſitiua coꝛ
rũpitur per excellentiã ſenſibilis. Secun

dum quia aliqͥd remanet poſt actũ viden/

di. Tertiũ quia opoꝛtet pᷣus aliqͥd fieri
in medio.Et ad hec ſunt experientie natu/

rales ⁊ philoſophoꝝ auctoꝛitates. Sʒ
hijs nõ obſtantib dicũt alij ſinetalibo ſpe/

ciebo om̃ia poſſe ſaluari. VUñ pmo ponunt
qꝙ in ſenſu.vᷣbigratia ĩ viſu impᷣmit᷑ quedaʒ
qualitas ↄfoꝛtans vel debilitans viſum. ⁊
aliquãdo execãs que nec eſt ſpecies nec vi
ſio nec obiectũ nec oncipiũ viſionis q̃ ali/

ſimplex ſicut ipᷣm.

₰ℳ

quãdo plus ⁊ aliquãdo minus manet.⁊ a

in illo quẽ excellens ſenſibile excecat.
Secundo dicũt ꝙ talis qualitas nõö i/

pꝛimit᷑ in potẽtia viſiua vt diſtinguit cõtra

oꝛganũ.⁊ eſt ſubiectiue in oꝛgano ſiue in to

to ↄpoſito.quia oꝛganũ ↄfoꝛtat᷑ vel debili /

tatur ⁊ nõ potentia. Ulterius dicũtqq
iſta qualitas eſt alteronature ab obiecto ex
tra ⁊ illa nec eſt paſſio nec paſſibilis quali/
tas nec in aliqua ſpecie qualitatis enume/
rata ꝑ Ariſtotilẽ quia omis paſſio vel paſ

ſibilis qualitas aliquo ſenſu poteſt ſentiri.

⁊ iſta nõ.ſicut ⁊ in veneno quo quis interfi
citur eſt aliqua qualitas coꝛꝑalis que nul/⸗
lo ſenſu põt ꝑcipi.ideo Ariſtotiles nõ ſuffi
ciẽter enumerat ſpecies qualitatis. Sʒ
iterũ dicũt ꝙ pᷣter illã qnalitatẽ in viſu im
pmitur alia qualitas q̃ eſt ſenſibilis ⁊ eiuſ/
dem rõnis cũ qualitate exteriꝰ viſa ⁊ eſt eti
am in orfano viſus vt diſtinguit᷑cõtra po
tentiã. Nam cũ quis aſpexerit aliqͥd foꝛtit
lucidũ vel foꝛtit᷑ coloꝛatũ cõuerſo viſu ad

ſenſibilia ð̈bilia vident ſcintillare.poſito e

tiaʒ viſu in loco obſcuro apparet ſibi lux v
coloꝛ.Et iſta apparitio licet ſit quidaʒ actꝰ

videndi imꝑfectꝰ.tamẽ eſt actꝰ verus.ideo

eius obiectũ nõ poteſt eẽ nõ ens.ſʒ nulluʒ
verũ ens poteſt aſſignari qð ſit eius obie/
ctuz. niſi aliquid ab obiecto oculo imp̃ſſuʒ

Et ſic eſt duplex act?videndi.vnꝰ pᷣmus re

ſpectu obiecti.alius ſecũdꝰ⁊ minꝰ perfectꝰ
reſpectu illius impᷣſſiab obiecto cũ pꝛimo
actu videndi ⁊ vterq; eſt ſubiectiue in potẽ
tia vt diſtinguit᷑ ↄtra oꝛganũ.qꝛ ſcðʒ iſtos
quodlibʒ accidẽs habet ſubiectũ pᷣmũ ita
xſicut ißm. Scõda ꝑs Opinio
ↄmunioꝛ in pᷣdictis.

Licet aũt h opinio ſit pbabilit ſuſtini/

bilis. nec eã ꝑticularit repꝛobare ſit pᷣſentꝭ

intentõis.tamẽ quo ad ꝓpoſitũ videt᷑ cõtra
mentẽ Ariſtotilis in ſcðᷣo de anĩa dicẽtis.
ꝙſenſibile poſitũ ſupᷣ ſenſuʒ nõ facit ſenſũ.

id eſt nõ ſentit᷑. Uñ ſenſus nõ ſentit coloꝛẽ

oculi ſui.nec caloꝛeʒ nerui ſui.⁊ ita de alijs
ſenſiba videt᷑. Quare illa qualitas ſecunda
ab obiecto impᷣſſa cũ ſit in oculo ipᷣa aviſu
nõ ſentit᷑ nec illa apparitio que dicta eſtad

eillã terminat᷑.ſʒ ad obiectũ extra vel ad ali

quid aliud de quibo videbit᷑ poſtam Poſ
ſet tamẽ h̊ reſponderi ꝙ cũ quilibet ſenſus
habeat ꝓpꝛiü oꝛganũ.⁊ etiã ꝓpꝛiũ mediũ cõ

naturale ⁊ ↄiunctũ qð notat Ariſtotiles ðᷣ
viſu in de ſenſuꝛ? ſenſato dicens.ꝙ nõ in vl
timo oculi ſentit anĩa ſed in medio.licet ta
le mediũ magis attribuat᷑ ſenſibotaciꝰ ⁊ gu
ſtus.quia in eis eſt mag manifeſtũ.⁊ quia
alij ſenſus magis a remotis ſentiunt ꝑ me
diũ extraneũ. Ideo qlibet ſenſus in ſuo oꝛ
gano. 1 2naturali medio. habet pꝛias qli/
tatiunas diſpoſitões ſibiↄnaturales.⁊ illas
nõ ſentiunt ſenſus exterioꝛes. Uñ deꝰ⁊ na
tura circa vnũquodq; oꝛganũ ſenſitiuũ oꝛ
dinant coꝛpꝰaliqð ĩmediate ſuwoſituʒ ſibi
Onaturale.⁊ ↄſimilit᷑ qualificatũ.⁊ hmõi qᷓ
litates nõ ſunt nate in illũ ſenſum agere ſu
am ſenſationè ad ſinẽ ne fiat cõtinua ſenſa/
tio occupans ſenſum ⁊ ipediẽs exterioꝛuʒ
ſenſibiliũ pceptõʒ. ⁊ H̊ ſufficit ad Ariſtotilł
intentõz. ſʒ pter h̊ nõ ſequit᷑ ꝙ ſenſus non
poſſit ſentire alias qlitates ĩſuo oꝛgano vł
Snaturali medio exntes.nõ quidẽ ſibi ↄna
turales.ſʒ aduẽticias ⁊ maxime excellẽtes.
Sic ergo diceret᷑ in ꝓoſito. ⁊ pᷣcipue qꝛ ñ
opoꝛtet dicere ꝙ illa pᷣdicta q̃litas ꝗᷓ eſt in
orulo.⁊ videt᷑ in eo ꝙ ſit in oꝛgano viſus p
pꝛie dicto.ſcʒ in pupilla in q; fit viſio.ſed in
oꝛgano large ſumpto vt ſumit᷑eti p ipᷣo cõ
naturali medio ipᷣi ↄiuncto ſcʒ in aliqͥ hu/

moꝛe vel in aliqua tunica oculi. Sed

his omibo omiſſis videt᷑ ꝙ nõ ſit in oculo
talis verꝰcoloꝛ viſibilis ſed ſpecies obiecti

alterius rõnis.qꝛ cũ dictũ ſit talẽ ſpeciẽ eẽ

in medio nõeſt negandũ talẽ eſſe in oꝛga/
no cũ ipᷣm nõ minꝰlit ip̃ius ſuſceptiuuʒ qᷓ;
mediũ. ertia ꝑs de ſpeciebo ſenſus in

terioꝛis. = .
SDSʒ viſo de ſpeciebo quantũ ad ſenſuʒ
exterioꝛẽ.videndũ eſt quantũ ad interioꝛẽ.
2 ꝙ in ſenſu interioꝛi ſint tales ſpecies aliqͥ
ponũt ꝓpter hec motiua Pꝛimũ quia in ab
ſentia ſenſibiliũ fantaſia põt habere actum
ſuũ. Secundũ qꝛ poſtactũ derelinquit᷑a/
liquid quo cognoſcit ſe habuiſſe talẽ actũ
Tertiuʒ qꝛ aliqs recoꝛdat᷑ ſe ſompniaſſe.⁊
põt hoc ſcire ꝑ intellecti Szʒz alij dicüt
ſine ſpeciebo h̊ om̃ia poſſe ſaluari. Uñ cuʒ
certũ ſit in ſenſu interioꝛi alid remanere
poſtactũ ſentiendi. dicunt iſti ꝙ in eo pu/
ta ĩ fantaſia remanet duplexqualitas.vna

ab obiecto impᷣſſa in oꝛgano.⁊ eſt ipᷣius cqj̊

foꝛtatina vel debilitatiua.⁊ qñq; coꝛrupti
ua ſicut patet in amentibi⁊ furioſis.ſʒ alia
eſt qlitas q̃ eſt generata ꝑ actũ imaginãdi.

que nõ eſt ſubiectine in oꝛgano vt diſtigni

tur ↄtra potentiaʒ.ſʒ ecõuerſo ſicẽ̃ ⁊ ipᷣe actiꝰ

da qualitas nõ eſt obiectũ alicuact.ſʒ eſt
habitus generatꝰ ꝑ actũ fantaſiãdi iclinãs
pcialiter ad actcõſimiles ĩ abſentia rei ſen

ſibilis. ita ꝙ poſt pᷣmũ actũ etiaʒ deſtructo

ſenſibili potentia cũ iſto habitu põt elice re

actũ fantaſiandi terminatũ ad idẽ ſenſibi/

le numero qð pus eſt ſentitũ ſicut cogniti⸗/
one abſtractiua intellect terminat᷑ ad ideʒ
ſingulare numero qð pus intellectualit eſt

intuitiue cognitũ ⁊ no terminat᷑ ad aliqua
ſimilitudinẽ vel imaginẽ veęl ſimulachꝛuʒ

1 .

ſicut aliqͥ imaginant᷑ Quia illa omia quea

phis ⁊ ſanctis vocant᷑ fantaſmata ſimula/

chꝛa vel idola ſunt ipamet ſenſibilia fanta
ſiata qᷓ pus fuerũt ſenſata. ⁊ nõ ſpecies rex

9

ſenſibiliñ. eundẽ em̃ hominẽ quẽ pᷣus vidi

imaginoꝛ: ⁊ nõ ſpeciẽ eius.Et ſic quot ſunt
indinidna fantaſiata. tot ſunt fantaſmata.

ſicnt tot ſunt idee quot ſunt res cognite.qꝛ

idea eſt ipa res ſingularis cognita cogniti
one diuina. Sic ergo h̊ͥ nomẽ idea pᷣncipa
liter ſignificando rẽ creatã ↄnotet eaʒ eter

naliter a deo fuiſſe cognitã. ſic h̊ nomẽtan

taſma ſignificat pncipalit᷑ rem fantaſiqꝗtaʒ
ↄnotando actũ fantaſiandi. UVlteri di
cunt ꝙ; pmus acifantaſiãdi a quo cauſat᷑
habitus pᷣdictus cauſa?᷑ a ſenſatõe exterio/
ri⁊ potẽtia fantaſtica.nec obiectũ extra cau
ſa eſt illiꝰactus ꝓpꝛie.ſed ſolũ eſt cauſa cau/
ſe. qꝛ ſid eus deſtrueret reim extra.⁊ ↄſerua
ret in oculo eius viſionẽ intuitiuaʒ.adhuc

poſſet virtꝰfantaſticea habere actũ fantaſiã

di reſpectu illius. Ded ſi viſio intuitina ð
ſtruat᷑.ſiue obiectũ extra maneat ſiue non.
naturaliter nõ põt haberi talis actꝰ.mõ h̊
eſt eſſe cauſaʒz in aliquo genere cauſe reſpe/
ctu alicuiꝰ. Uã ſequit᷑ ꝙ pmus actfantaſi

anditunc ſoluz eſt qñ ſenſus exterioꝛ eſt in
actu ſuo quia eſt eꝰ cauſa ꝑcialis.⁊ ſic cau/

ſatur a noticia ĩtuitiua.⁊ eſt noticia abſtra

ctiua.qꝛ invna foꝛma reſpectu vntobiecti
ſufficit vna noticia intuitiua.ideo oẽs no/

ticie potẽtiaꝝ interioꝝ aĩe ſenſitiue ſunt ab
ſtractiue. Quarta ꝑs Opinio ↄmuni
oꝛ in pᷣdictis.

TLicet aũt h̊ poſitio ſit ſubtilis nec ſit ef/

ficaciter ĩpꝛobabil.eſt tñ opinio magis cõ
munis qꝙ in ſenſu interioꝛi ſiue capiat poꝛ
gano.ſiue p potẽtia vel ania.reꝝ ſenſibiliũ

ditigni
lpencb
lgſeci/
chett
gUicnis
räſen
Nehruco
drclire
liſaſ⸗
nognin⸗
Ninie
Wnlth
Galqni
Ulchn
fuae⸗
Uſmnule,
uſnn
ise
Peorit
Horſant
ſnner.
We
cog
azrcit
Aaheer
vninn
lnz
lordi
Cuſt.
Merio⸗
raan
dlac
19en
ach
Uſannnl
tuicms
ſiuehon.
nöb
nlercehe⸗
hynmi
rorckin
Mcu/
uſt
Pbiccti
oeono/
rſuntab
mun

ecſteh/
ags⸗
gtoo:
iip⸗
Glcvlii

de anima

ſpecies ſunt ponẽde quod ſuadet᷑ exaliqͥb-
veritatibo ꝓbabilitbv. Pꝛima eſt ꝙ qũq;

Aliqs cogitat de aliqᷓ re ſenſibili nõ tunc pᷣ

ſente quã alias vidit ⁊ ſenſijt.ſicut de hoĩe
⁊ aliquãdo de re quã nunq; ſenſijt ſicut de
elephante quẽ nõ vidit ſed de ipᷣo narrare

audiuit ⁊ ̊ quilibet exxif. Scða eſt
tali cogitationi de re abſente obicit᷑ imedi/

ate aliqð obiectũ cognitũ quicqͥd ſit illud
ſicut viſioni exterioꝛi obicit᷑ coloꝛ queʒ vi/
demus.⁊ q̊ expimur Tertia eſt ꝙ üllud
obiectuʒ qð ſic obicit᷑cogitatõi nõ eſt pure
nihil ſʒ eſt aliqua entitas vel alique entita/
tes.qꝛ exꝑimur nos aliqñ cogitare vnũ ta
le aliqũ plura. Quarta eſt ꝙ tale obiectũ
ſic ĩimediate cognituʒz.vel eſt vera res extra
animã.ſcʒ homo vel elephas vel ẽ vera res
in anĩa q̃ ſimilitudo hoĩs vel elephãtis nõ
em̃ apparet qͥd aliud eẽt. Quinta eſt ꝙ u
lud qð eſt imediatũ obiectũ cogitatõis illiꝰ
qui nunq; aliqͥd tale ſentit exter ꝰ Nõ eſt, ve
ra res extra animã.qꝛ vtiq; in hoc caſu eẽt
elephas.⁊ non aliqͥs elephas vniuerſalis.
qꝛ nõ eſt poſſibile.nec aliqͥs ſingularis.qꝛ
nec iſte nec ille quocunq; demõſtrato.cum

nõ ſit maioꝛ ratio de vno q; de alio. Nec pᷣt

dici ꝙ qlibet cũ illiꝰvnius cogitatõis opoꝛ
teat eſſe vnũ ĩmediatũ obiectů. Sertaẽ
qꝙ illud qð imediatũ obiectũ cogitatõis il/
lius qui alias aliqͥd tale ſentit exteriꝰnõ eſt

vera res extra animã.Et h̊ ſequitex pᷣdicta

qꝛ idẽ rõnabiliter iudicãdũ eſt de iſto⁊ dea
lio pᷣdicto cũ aliqñ ↄtingat illud qð imedi
ate vni obicit᷑ eſſe totalit᷑ ſimile quantũ ad
apparentiã ei qðᷣ obicit᷑ alteri.⁊ qualẽcũq;
exꝑientiã vnꝰpõt habere de exiſtẽtia ſui ob
iecti.etiã põt aliꝰhabere de exiſtẽtia ſui ob/
iecti. Quare ſequit᷑ ꝙ nullꝰ iſtoꝝ res extra
ſcʒ elephas vel hõ eſt ſue cogitatõis ĩmedi

atũ obiectũ.alioquin ſic cogitans poſſet e/

uidenter cogitare rem illã exiſtere ⁊ vbi eſ

ſet.⁊ ſimiles veritatesↄtingẽtes de ipᷣa.qð

exꝑimur falſum. Et ↄſequẽtia tñ patet ꝙñ
apparet rõ ꝓpter quã videns rem illã ꝑ ſen/
ſum exterioꝛẽ nouit euident᷑talẽ veritatem
niſi qꝛ illã in ſeipᷣa ĩmediate cognoſcit.mõ
ſic eẽt in ꝓpoſito ſi cogitatio interioꝛ ĩmedi
ate ad illã rem terminaret᷑. Ex qͥbooĩba ptz

ctia vocat᷑ ſpecies imago vel fantalm.

QLapitulũ decinim.

Pꝛima pars.de ſpeciebe rerum intelligi
Irccto de ſpecieba ſenſus. dicendũ
d eſt deſpecieba intellect Uũ pmo
mHYHin aia ſint ſpecies aliquaꝝ rerũ
inſenſibiliũ ⁊ mere intelligibiliũ qdã pbãat
ex hoc qꝛ cogitationũ ⁊ affectionũ noſtra/
ru recoꝛdamur.q̃ ſunt res inſenſibiles.igi
tur in nobis taliũ rehabemſpecies.qꝛ re
coꝛdatio nõ fit ĩ nobis ſine ſpecie in memo
ria reſeruata. Aliter em̃ nõ põt ſaluari q̃li
ter taliiũ memoꝛari autobliuiſci poſſit ani/
ma niſia taliba actiba aliqͥd dereliquat᷑i ea.
A nullo tñ actu ſeu alia re natu ralit᷑ cauſa

tur ſua ſpecies in aĩa niſi dũ intuitiue appᷣ
hendit᷑. Jõ nõ a qlibet actu ſic ſua ſpecies
cauſat᷑.ſʒ qᷣtquot ſunt de qͥb poſtea poſſu/
mus recoꝛdari diſtincte ab illis tot ſpecies
ſunt cauſate.Tales aũt res inſenſibiles. p
p̃dictas ſuas ſpecies nõ agnoſcimꝰ. nã illã
rem tantũ dicimꝰcognoſci ꝑ ſpẽm cu co/

gnitio ĩmediate terminat᷑ ad e ſpẽm ⁊ me
diate ad ipam rẽ. Sicut aũt cuʒ ſenſibilia

exterioꝛa ſenſu exterioꝛi ꝑcipimꝰhmõi ſen/
ſationes exterioꝛes ĩmediateterminant᷑ad
ipa ⁊ nõ ad ſuas ſpẽs.qꝛ nulla apparet h̊ ne
ceſſitas ponẽdi obiectũ mediũ int illa ſen
ſata ⁊ ſuas noticias. Sic eſt in ꝓpoſito ð il
lis rebo ſenſibilibo q̃ imediate in ſeipᷣis ⁊ in
tuitine cogſcunt᷑a nobᷣ ⁊ nõ ꝑ ſpes obiectĩe
Scða ꝑs de reb cognit ꝑ ſpẽs earum.
Sz illo mõ aliq̃s res qnq; ꝑ ſuas ſpe

„

cies cognoſcimꝰquidã ex eo ponũt qꝛ cum

cogitamꝰres abſentes q̃s alias per ſenſus

coꝛꝑis ꝑcepimꝰ talis cogitatio ſicut ptʒ ex
Dictis in alio capło.ĩmediate terminat᷑ ad

ſpecies illarum rerum.in quãtuʒ ſunt ſpe/

cies vel imagines eaꝝ. hq̊ aſt vocamꝰ cog/
ſciꝑ ſpem. Un memoꝛãs de re extra alias
viſa licet imediate recoꝛdetur tũ mediante
aliqᷓ qð ip̃e cognoſcit. ſcʒ mediãte ſpecie q̃
ſibi ĩmediate obicit᷑.⁊ ſic recoꝛdatio eſt no
ticia rei abſentis.⁊ illius eſt noticia abſtra/
ctina ⁊ recoꝛdatio.⁊ eſt noticia rei pñtis.⁊?
hureſt noticia intuitiua ⁊ clara viſi.

Licet aut ſpẽs cognoſca?᷑ intuitiue ꝑ co

ꝙ cã res extra aĩam nõ ſit obiectũ ĩmedia/ a gitationẽ illã.ꝑ ipᷣam m̃ nõ exꝑimur nece/

res in ania q̃ eſt ſimilitudo rei extra.ſcʒ ho

mis vel elephantꝭ. Eta philoſophis ⁊ ſan

tũ illiꝰcogitatõis interioꝛis. et obiectũ eſt uidenter cognoſcimꝰ vᷣtute il li cognitiõis
cilla ſit ſpẽs rei talis vel talis. Talẽ enim

reʒ qᷓ eſt ſpẽs bñ expimur nõ exꝑimur tam̃
gq z

lectu. erunt in eadẽ potẽtia due ſimilitudi ꝰ 9

ꝙilla ſit ſpẽs. cũ h̊ diſcurſiue⁊ ſolũ ꝓbabi
liter ↄcludat᷑. Clerbigratia. Imaginem in nes eiuſdẽ rei realiter differẽtes.ſʒ nõ eiuſ l
ſpeculo intuitiue videmꝰ. ⁊ eñ vᷣtute huius dem rõnis. nec vna ſcilicet ſpecies erit ꝑfe lloſt
viſiõis nõ exꝑimur. nec euident᷑ cogſcimꝰ ctioꝛ qᷓ; noticia vel cognitio actualis.licet (Pie
q res ſit aut vbi ſit. Coloꝛẽ etiã parietis in eã ↄtineat vᷣtualit᷑ tanq; e cauſa ꝑcialis. U
tuitiue videm.nec tam euident certi ſumꝰ Vñ vlterius ſequit᷑ ꝙ ad ̊ ꝙ aliqͥd exi/ dnn0
quid ſit ⁊ vtrũ ſit accidẽs ab eo diſtinctuʒ ſtens in intellectu ſit alicuꝰrei cognitio vł. leci
ſicergo ſpeciẽ intuitine videm?.⁊ vᷣtute tał ꝓpꝛie dicta repñtatio. nõ ſufficit ꝙ ſit illius orha
viſionis ſpeciẽ eſſe euident᷑ ſcimꝰ. licet non ſimilitudo velimago.ſiue ꝙ exhibeat illam ſante
ſic ſciamꝰcuſit.aut in quo ſit. ſicut etiã vi / tanq; pñtem in eſſe obiectiuo. — ume
dendo cogitationẽ? delectationẽ noſttam Quarta ꝑs de ſubiecto ſpẽꝝ intelligibi/ aag
virtute talis intuitiue viſionis. talis eẽ eui liun. ſbie
denter cognoſcim. licet nõ ſic euident co Eſt aũt nõ modica difficultas de hmõi ndbe
gnoſcamꝰ. vtrũ accidetia ſint vel in q ſint. ſpeciebs intelligibiliby in ſubiecto ſint. de nent
Expᷣdictis patet ꝙ cu illa ſpecies ſit alteri cuſpotentia educant᷑ ⁊ vtrũ in ipᷣo intelle/ lctie
us rõnis ab obiecto extra nihil ꝓphibet ean ctu ſubiectiue reſeruent᷑. Si em̃ ſintin aĩia man⸗
dẽ noticiã eẽ duoꝝ obiectoꝝ diuerſaꝝ rati intellectina ſi icut quidã credunt vt pᷣtactuʒ ſoti
onũ.quoꝝ vnũ mediãte alio coòſcat. Jöo eſtnõ awaret quomodo poſſit in ea rema/ ci
illud ↄmnne dictũ.act diſtinguunt᷑ꝑ ob/ nere ſpecies intelligibilis.qñ nõ eſt intelle lig
iecta. debet intelligi de obiectis ĩmediatis. ctio actualis. quia qñ ponunt᷑ cauſe ſuffici alt
quoꝝ ſcʒ nullũ mediãte alio cogſci¶ Ul entes alicubeffectus. eo modo quo ſũt ſuf ri
terius ptʒ ꝙ licet volitio vel dilectio rei ab ficientes ponit᷑ effectus.ſed ſpecies intelli/ VI
ſentis nõ ĩmediate terminet᷑ ad aliqð obie gibilis cũ intellectu ⁊ ideo ſufficit.vt ſit vł 15
ctum qð ſit in ipo amãte.tũ alit᷑ eſt de noti fiat. vel cauſet᷑ intellectio actualis Igitqñ ſub
cia vel cognitõe.difficiletñ videt᷑ dare cau cunq erit illa ſpecies in intellectu ipᷣe eritĩ bab
ſam cur ta varie. Iten ptʒ ꝙ ſi illa ſp?'s ↄtinuo intel ligendi ac. Uñ ꝓpter ↄſimilẽ ſen
ponat᷑ eẽ in aĩa intellectiua indiuiſibili.ipa rationẽ ſuperius poſitũ eſt ein ſenſu nõ ẽ ueu
etiã erit indiuiſibilis.ð ⁊ ſic aliqͥd extenſiue ĩ eadẽ potẽtia ſi pecieꝝreſeruatiua. ⁊ ſenſitiue ame
diuiſibile erit imago rei quãte⁊ extenſe.⁊ il cognoſcitiua.ſcʒ memoꝛia ⁊ fantaſia.qua // ni
li ſcõm apparẽtiã ſiłe.nec h̊ eſt incõueniẽs. revidet᷑ eſſe in intellectu cũ ſit potẽtia co itle
Teoeertia ps de diſtinctõe ſpeꝝ ⁊ noticiaꝝ gnoſcitiua nõ eſt potentia ſpecieꝝ reſerua/ 1K
WVaüt cũ res aliqᷓ ꝑ ſpecieʒ cognoſcit᷑ tiua. Igdeo dicũt quidã ꝙ ſpecies intelli uun
ſpẽs hmõi ⁊ actualis acetiã habitualis no gibilis cũ nõ ſit habitus intellectualis.nec n
ticia eiuſdẽ rei realit᷑ diſtiguant᷑ ſic ꝑſuadet᷑ intellectio actualis vt dictũ eſt.nihil aliud n
Etpmo ð actuali noticia ſiue ſit abſtracti/ eſt q;ᷓ quedã diſpoſitio ꝓueniene a ſenſibi/ H
ua ſiue intuitiua.qꝛ exꝑimur ꝙ nõ ſꝑ dũ ha li mediãte ſenſu. requiſita ĩmediate ad foꝛ
bemꝰ hmõi ſpẽm ipᷣa res cu eſt actualiter mationẽ pᷣme intellectiõis quã quis poteſt 1
cognoſcit᷑ vel ↄſiderat᷑. Et ſic actualis no/ foꝛmare nõ pᷣueniente alia intellectõe. Et in
ticia qñq; incipit eſſe ⁊ qũq; deſinit eſſe ißa hec diſpoſitio ſcᷣm iſtos vel eſt act? cogno
ſpecie nõ incipiente vel deſinẽte. ꝙ nõ eſſet ſcendi per fantaſiã ſiue cogitatiuã q̃litercũ
ſt nõ eſſent res diſtincte. Nec valet dicere. q; vocet᷑quẽ actuʒ Ariſtotiles qñũq; vocat
ꝙlicet illa ſpecies nõ incipiat ecẽ.tñ incipit fantaſma. Ulel eſt intentio a tali actu cauſa ane
eẽ noticia. quia cũ illa ſpecies eodeʒ mõ ſe ta in intellectu. ⁊ deeius potentia educta. nbi
habeat penitꝰnunc ⁊ pus.⁊ in ſe ⁊ in oꝑati/ Hec diſiunctiua videt᷑ ↄcedenda cũ neceſ di
one ad intellectũ ⁊ eiꝰ obiectũ nõ põt dari ſe ſit qnẽlibet intelligentẽ fantaſma ſpecu/⸗ dir
rõ quare illa ſpẽs nũc eẽt actualis noticia lari. Vlidet᷑aũt iſtis q ad euitandũ plu wol
⁊ nõ pus. Oetiã hmõi ſpecies diſtin/ ralitatẽ ſine neceſſitate ſufficit illud fantaſ ſin
guit᷑ ab habituali noticia nec ſit eiuſdẽ ſpe ma.id eſt actũ fantaſiandi ponere.Et ꝙ il/ tion
ciei cũ ea.videt᷑ exh̊.qꝛ illa ſpecies eſt ipia/ ole ſicut ⁊ om̃is actualis ſenſatio eſt in ſub/ ti
ctuali intellectioni pᷣuia. ⁊ non ipᷣe habitus iecto extenſo.ſcʒ in cõpoſito exanĩa ſiue vir
cũ derelinquat᷑ex actuali noticia. Exqͥᷓ tnute cogitatiua.? coꝛpoꝛe ſiue coꝛpoꝛali o?ꝛ S
brvus patʒ ꝙ ſi ſpecies hmõi ponat᷑ in intel/ gano qpðᷣcunq; ſit illud. Per illã eim actus

lie

oe anima

lem appꝛebenſionẽ intellectus videt᷑ ſuffi/

cieter actuatus ad foꝛmandũ in ſe cũ actu
illo ſuam intellectionẽ que nõ erit in eodeʒ

ſubiecto cuʒ actu illo ſed in intellectu ſolo.

Vngde tale fantaſma ſiue fantaſtica repᷣſen

tatio videtpoꝛtionaliter ſe habere ad intel

lectionẽ.ſicut ſpecies cauſata ab obiecto ĩ

oꝛgano ſe habet ad ſenſationẽ.ideo illo ceſ/

ſante ceſſat om̃is actualis intellectio. Sʒ
tamẽ tali ſpecie intelligibili.id eſt fantaſti/
ca appꝛehenſione manẽte nõ videt᷑ iſtis poſ
ſibile omnẽ actualẽ iĩtellectionẽ ceſſare.qꝛ
vt pᷣus eſt argutũ illa manẽte om̃ia rema/

nent requiſita ad foꝛmationẽ pmarũ intel/
lectionũ.bene tamẽ ceſſante intellectione
manent in memoꝛia ſpecies ſenſatoꝝ ⁊ ſen
ſationũ. Licet aũt pᷣdicta opinio ſit fa/

ciliter ſuſtinibilis quantũ ad ſpecies intel
ligibiles rerũ ſenſibiliũ.videt᷑tamen ſpeci
aliter difficilis quantũ ad ſpecies rerũ me/

re intelligibiliũ de quiba ſupꝛa tactum eſt.

Videntur enim aliqua eſſe intelligibilia.

⁊ per ĩtellectũ memoꝛabilia que nõ cadnt

ſub ſenſu vel fantaſia. YFoꝛte tamẽ nõ ĩpꝛo

babiliter poſſet dici.ꝙ licʒ intelleciꝰ noſter
ſit virtus immaterialis.nihil tamen poteſt
naturaliter intelligere ſine virtute fantaſti

ca materiali.⁊ ſic ſenſus materialis interi/
dꝛ ſcʒ fantaſia materialis poteſt in noſtras
ĩtellectiones.⁊ ita memoꝛia materialis.po
teſt reſeruare omniũ noſtrarũ intellectio/

num ſpecies. Non eniʒ hic loquimur quo
modo poſt moꝛtem aut ſine coꝛpoꝛe ſentia⸗/

mus intelligimus aut memoꝛemur.
LCoaapitulum. .
Pꝛima pars de diſtinctionibus actuũ
anime. “

ctibo ſeq̃ntibo ex eis de qͥb aliq̃ diſ

tinctões pᷣmittent᷑q̃ ex dicẽdis magꝭ decla

rabunt᷑.Pꝛima diſtinctio ẽ ꝙ actuũ aĩe
qͥdã ſũt Gofeitin s vocamꝰ?cognitões. qͥ
dã vero appetitiui
volitöes. Scða ẽ ꝙ pᷣdictoꝝ actuũ cog/
ſcitiuoꝝ.qͥdã ſũt ſenſitiui.qs vocamꝰſenſa/
tiones.⁊ qͥdã ĩtellectiui.q̊s vocamꝰ intelle
ctiones.Et /poꝛtionalit᷑ pᷣt diſtingui dea/
ctibo appetitiuis ſenſitiuis ſcʒ ⁊ volitiuis.
Si aũt ponat᷑ ꝙ in hoie ſit eadẽ aĩa ſenſiti
na ⁊ intellectiua.cũ etiã ↄcedat᷑ ꝙ eadeʒ eſt
penitus potẽtia co&ſcitiua ⁊ appetitiua vtĩ

Oſtẽ; dictü eſt de ſpeciebe actib
p anie pᷣuijs.ↄſeqᷓnt᷑ dicendũ ẽ dea

s8 vocamꝰaffectões ſeu

tellectus ⁊ volũtas valde difficile eſt in ho
mine dictoꝝ actuũ foꝛmalẽ differentiã aſ/
ſignare. Teria diſtinctio eſt ꝙ pdicto
rum actuũ quidã ſunt incõplexi.⁊ quidam
ↄplexi.q ſunt affirmatões vł negatões.Et
dicũt aliqͥ ꝙ nulla noticia eſt ↄplexa. ſic ꝙ
ſit expluribs noticijs vel ↄceptibↄpoſita.
quarũ vna ſit ſubiectũ alia pᷣdicatũ alia co
pula. qꝛ talis oꝛdo nõ videt᷑ poſſe ſaluariiĩ
indiuiſibili anĩa.ſʒ dicit᷑ ↄplexa ꝑ equiua/⸗
lentiã.vel qꝛ ſuboꝛdinat᷑ in ſignificãdo ali/
cui ſigno vocali vel ſcripto illo mõ ↄplexo
Sʒ de hoc ſuꝑſedeo.⁊ ad ea q̃ iam dixi de
inſolubilibe remitto. Quarta eſt ꝙ pꝛe/
dictoꝝ actuum cognoſcitiuoꝝ quidã ſunt
quibo cognoſcunt᷑ res in ſeipᷣis.qͥdã veroch
bus cognoſcunt res in ſpeciebo ſuis.ſicut ĩ
Keret caplo tactũ fuit.⁊ ampliuſ patebit
icendum eſt igitur per oꝛdinem de acti/
bus pᷣdictis.⁊ pmo de actibus cognoſciti/⸗
uis ſenſitiuis.ſcdᷣo de intellectiuis.tertio ðᷣ
volitiuis. Sed pꝛius aliquas conditi

ones pᷣdictꝭ actibo generales pꝛemittã que

licet nõ poſſent euidenterpbari.quia tamae
ſolent ↄmuniter ↄcedi eas pꝛeſupponam.
Pꝛima eſt oĩs cognitio ⁊ affectio aut
volitio noſtra.ſiue eius obiectuʒ ſit ipſum
met cognoſcens.ſiue aliquid ab eo diſtin/
ctum.vel in eo exñs.vel extra ipᷣm ei pᷣſens
vel abſens.eſt ab ipᷣo cognoſcente.⁊ ab ipᷣo
obiecto realiter diſtincta. Unde ſequi
tur ſecũda ꝙ nulla cognitio aut volitio no
ſtra eſt ſujpᷣius cognitio aut volitio diſtin
cta.licet foꝛte poſſit eſſe confuſa.ita q; nul/
lus anime actus poteſt eſſe diſtincte actus
rectus ⁊ actus reſlexus. Si eĩ aliquis aciꝰ
intelligeret᷑ ſeipᷣo diſtincte ſemper ĩtellige/
retur.quia nõ eſſet ratio.quare eſſet actua/
lis intellectio ſuijpius mag vno tꝑe qᷓ; in
alio. quare ⁊c. Tertia eſt ꝙ om̃is cogni
tio aut volitio nr̃a ſiue oĩs actꝰanĩe vł ſim
pliciter. vł ſcᷣm qͥd eſt in anĩa ſubiectiue.⁊
eſt in ea affectiune.Et dico vel ſimplicit᷑ vel
ſcᷣm qͥd.qꝛ ſi ponat᷑ ꝙ in homine ania ſen
ſitiua nõ ſit extenſa.ſʒ ſit eadẽ cũ intellectia
cum actus ſenſitiuus videatureſſe extẽſus
nõ erit in ĩdiuiſibili ſubiecto ſed in toto cõ
poſito ex anima ⁊ coꝛpoꝛali oꝛgano.

Quarta ẽ ꝙ nulla cognitio aut volitio

ſeu aliꝰactaĩe eſt cognitio aut volitio een
tialit᷑? itrinſece qꝛ aliqͥd ðꝛ eẽntialit᷑ ĩtriſe

ce tale.qũ ñ ſtat ipʒ eẽ ⁊ ñ eẽ tale.ſʒ ſi illa reſ

H

Tractatus

nõ eſſet cognitio vel volitio.quare ⁊c̃.

Quinta eſt ꝙ om̃is cognitio aut voli/

tio ſen alius actanĩe eſt cognitio vel voli/
tio ſiue vitalis motio vel operatio ꝑ habi/
tudinẽ ꝓpꝛie cauſalẽ ⁊ effectualẽ ad poten/

tiam vitalẽ.quia cũ hoc nõoueniat tali rei

per denominationẽ intrinſecã vt dictũ eſt
opoꝛtet ꝙ per habitudinẽ extrinſecã ad po

tentiã vitaliter ꝑceptiuã.ſʒ nõ poteſt expli/
cari aue ſit illa habitudo.ſiue quid ẽ dictũ

vitaliter ĩmutare talẽ potẽtiã.niſi per babi
tudinẽ ꝓpꝛie cauſalẽ vel effectualẽ.ſcʒ per h

ꝙ talis res eſt in ipᷣa potentia vitaliter per
ceptiua vt eius cauſa foꝛmalis.vel eſt ĩ iſa
vt eius effectꝰ in genere cauſe efficiẽtis. Nõ
em̃ videt᷑ hmõi habitudo explicabilis.niſi

altero iſtoꝝ modoꝝ vel vtroq; ſimul.

Serxta eſt ꝙ nulla anie operatio ſiuea/
ctus.eſt ſibi cognitio vel noticia foꝛmalit᷑:

pᷣciſe ex habitudie pᷣdicta. ſcʒ infoꝛmatiua
⁊ effectiua.quia ſcdᷣm aliquos multe ſunt

gqualitates que ſunt in ania ſubiectiue ⁊ ab

ea affectiue.ſicut ſpecies intelligibiles⁊ ha

bitus intellectuales.que tamẽ nõ ſunt no/

ticie ſeu cognitiones.nec ſunt ꝓpꝛie ⁊ ime/
diate vitales ĩmutatões.ſed mediate pera
ctus ab eis ꝓcedentes.⁊ ideo pᷣdicta cauſa
lis habitudo nõ eſt foꝛmaliter ꝓpꝛia. nec ſo
lum ↄuenit noticie ſeu cognitioni.ſʒ gene/
raliter ſenſationi.intellectõi.volitioni ſpei
⁊ habitui.⁊ om̃i vitali motioni.quare per
eam nõ poteſt foꝛmalis differẽtia aſſignari
inter ſenſationẽ ⁊ intellectionẽ.ſiue int᷑ co/
gnitionẽ ⁊ volitionẽ.ſiue inter actum anie
cognoſcitiuũ ⁊ nõ cognoſcitiuũ. Nec hoc
poteſt aſſignari ex ipᷣa potentia vitaliter ꝑ/
cep:iua.quia cũ illa ſit penitus indiſtincta
illa denominationuʒz differentia nõ ſumit
ab ea.ſed potecontra eadẽ potentia deno
minat᷑ ſenſus per ſenſationẽ. intellectus ꝑ
intellectionẽ. voluntas per volition.

Vngde videt᷑ ↄcludendũ.ꝙ ſicut albedo

ex ſui natura aliquod ſubiectũ poteſt deno
minare eſſe albũ ⁊ nõ qdðᷣlibet qꝛ nõ ſic poſ
ſet denominareanima vel aliud ſpirituale
ſubiectũ Sic illa qualitas que eſt ſenſatio

que nũc eſt cognitiovel volitio per diuinã
potentiã eſſet in lapide vł ſine ſubiecto ißa

do nõ pᷣt aliquod ſubiectuʒ denoĩare eſſe
nigrũ.ſic ſenſatio nõ poteſt aliquod ſubie

ctum denominare eſſe intelligens. Et ita

pꝛopoꝛtionaliter de intellectione ⁊ voliti /

one ac alijs qualitatibus anime vitaliter ĩ

mutantib potentiam perceptiuã mediate

vel imediate.

Tertia pars de ſenſatione ſimplici ⁊ cõ

plera.
Hijs itaq; pꝛemiſſis videndum eſt ſpe

cialiter de actibus cognoſcendi ſenſitiuis.

Et qualis cognitio ſenſualis de rebus ſen
ſibilibus ſit nobis naturaliter poſſibilis.
Et pꝛimo dicamus ꝙ de huiuſmodi rebo
habere poſſumus ſenſualẽ noticiã taʒ ſim/
plicem q; complexã ⁊ hoc in nobis cogno
ſcimus per experientiã. Sed de bꝛutis nõ

eſt nobis experimentaliter notũ.vtruʒ ha/

beant noticiamcomplexam.ideo hocẽ du
biuz. quod tamẽ vide᷑ pbabiliter concedẽ
dum. quia bꝛutũ aliquando mouet᷑ad ali
qð obiectũ apꝛehẽſum.⁊ aliquãdo nõ.⁊

fit ꝑ animalẽ appetitum qui pᷣſupponit pᷣter

ſimplicẽ appꝛehenſionẽ ↄplexũ iudiciũ ſcʒ

ꝙ hoc eſt bonũ ⁊c̃. Ideo dicit Auicẽna in

ſexto naturaliũ ꝙ ouis per virtutẽ eſtima/
tiuam iud cat ꝙ ab hoc lupo eſt fugiendũ.
Docet etiã exꝑientia queda bꝛuta eſſe diſci

plinabilia qð nõ poteſt eſſe ſine noticia cõ

plexa. Nec valetqð quidã obiciũt.ſcʒ ꝙ
ſi ſic eſſet talia anialia deberent vocari ra/
tionalia.loquendo ad ſenſum in quo dici/
mus hominẽ eſſe rationalem. quia homo

nõ ſolũ circa ſingularia.ſed circa vniuerſa

lia. nec ſolũ circa ſenſibilia. ſed circa inſen/
ſibilia ratiocinat᷑ ideo rationalis dicit᷑

Et ꝗd h̊ etiã multiplex alia differẽtia po
teſt aſſignari.ſed inter omes hec videt᷑ me/⸗

lioꝛ vt homo dicatur rationalis.⁊ quantũ
eſt ex parte obiecti ex hoc pᷣncipaliter ↄce/
datur differre ab irrationalibo bꝛutꝭ.quia
ipᷣe eſt cognoſcitiuus vltimi finis. Unde ⁊

ſcdm partẽ intellectiuam ⁊ nõ ſenſitiuã di/
citur imago dei quia capax dei. Licet aũt

bꝛuta poſſint hẽe iudiciũ ↄplexũ ⁊ diſcurſi
uum.nullũ tñ iudiciũ ſenſitiuũ eſt vniuer/
ſale ſʒ ſingulare tantũ ſiue in bꝛutis ſiue in
nobis.qꝛ virtꝰ cogitatiua hoĩs q̃ inter oẽs

habet de ſui natura qð poteſt aliquod ſub oſenſitiuas eſt ꝑfectioꝛ ſcõmpmentatoꝛẽ ter

iectũ denominare eſie ſentieus.⁊ nõ quod
libet.ſed ſolũ ſu biectũ vitaliter perceptiuũ
in q̊ eſt ſubiectĩe ⁊ a q̊ eſt effectie Et ſiẽ albe

tio deaĩa.ẽ virtꝰdiſtictiua indiuidualł.i.in
diuidualit᷑ cogᷣſcẽs ⁊ nõ vniuerſalit᷑.Et in
ſcðo diẽ ꝙ ↄpᷣhẽſio intetõis vlłlis ẽ ĩtellectꝰ

unn

Go
ſenl

de,
ced
ncce
kadal
ſoth
itöter
tiſg
wi
in.
i.
Bi
14
ici
no
laſ
ſſen⸗
ne/
antn
i
t
io⸗
teit
curit
iner⸗
gein
roes
leler
iin
Etin
l

— —

* 2 . „ . . .
H „. . 2
E „ e
8 =

O narta pars de ſenſatione rei in ſeip̃a.
Sed dicamus vlterius ꝙ de ip̃is reb⸗

ſenſibilibꝛ habere poſſumus ſenſualẽ noti

ciam ſimplicẽ qua res ipᷣa ĩmediate in ſe co
gnoſcit᷑.qð patet ĩ ſenſibo exterioꝛib ⁊ ſuis
ſenſibilibo eis pñtibus.ſicut per viſum exte
rioꝛẽ immediate videmꝰcoloꝛẽ pñtem.nec
videmus aliquid qᷓ; aliud quo tanq; me/
dio videamus coloꝛẽ.

s coloꝛ?. DSed dubium
eſt verum talis noticia ſenſualis poſſit ha/
beri ſine pñtia ipᷣius ſenſibilis.⁊ dicunt ali

qui ꝙ ſic.quia viſio ſolis ⁊ alioꝛũ lumina/

riuʒ magnoꝝ remanet in oculo.etiã abſtra
cto obiecto.ĩmo oculo clauſo quã experiè/
tiam ⁊ aliquas alias inducunt iſti in ppoſi/
to. Quibo nõ obſtantib videt᷑ ꝓbabili/
us ꝙ talis exterioꝛ ſenſatio nõ poteſt natu/

raliter fieri nõ exiſtẽte ſenſibili obiecto.nec
ipo deſtructo naturaliteroſeruari.quicqͥd
ſit de ſuꝑnaturali ⁊ abſoluta potentia dei.
Nam ſi poſſet naturaliter cauſari viſio ali/⸗
cuius nõ exiſtentis vel ipᷣo deſtructo con/
ſernari.ita ꝙ poſſibile eſſetaliquod nõ exi/
ſtens videri.eadẽ ratione vel maioꝛi poſſ
cauſari ⁊ conſeruari viſio alicuius exiſten
tis q;tũcunq; remoti vel occulti qð eſt con
tra experientiam. Hon poſſet etiam nobis
virtute talis ſenſationis fieri naturalis e/
nidentia de exiſtentia rei ſenſibilis cum il/
la poſſet equaliter eſſe nõ exiſtẽtis ſicut exi
ſtentis.
det a viſibili qᷓ; lumen in oculo dependeat
a coꝛpoꝛe luminoſo.quia tale oꝛganũ non
ſolum eſt receptiuũ ſed aliqualiter retenti/
uum luminis in abſentia luminaris licʒ ta

Unge patet ꝙ viſio plus depẽ

men paruo tempoꝛe qð nõ ſic eſt de aere.ſi

cut aqua eſt receptiua figure ſigilli⁊ nõ re/
tentiua abſente ſigillo.quod nò ſic eſt de ce

ra.Oculus autem nullo tempoꝛe retenti/
uus eſt viſionis in abſentia vilibilis. Ideo
ad illud qdð alij obiciunt negant.qꝙ abſtra/

cto ſole remaneat viſio ſolis.ſed benerema
net viſio alicuius lucidi vel alicuius lumi

nis oculo impꝛeſſi ⁊ derelicti virtute ſolis
⁊ illud eſt ⁊ videtur in partibo exterioꝛibus

oculi vbi non fit ſenſatio. ideo non eſt ſen/
ſibite poſitum ſupꝛa ſenſum ſicut ſupꝛa fu
it tactum.

Quinta pars de ſenſatione rei in ſpe⸗
cie ſug. M⸗

Secqd vlterius declaremus qualiter ð
ipᷣis rebus ſenſibilibus habere poſſumus Sexta ps de ſenſatõne intuitiua ⁊ ab⸗

ſenſualem noticiam ſimplicẽ qua res ipſa

non immediate in ſe.ſed mediante alio co/

gnito ſentitur ſeilicet per ſuam ſpeciẽ Hoc
enim patet derebus ſenſibilibus abſentib⸗
de quibus cogitationem aut recoꝛdationẽ
habemus vt ſuperius fuit dictuz. Ad
cuius amplioꝛem declarationẽ ſciendum
eſt ꝙ ſcm philoſophum in de memoꝛia et
reminiſcentia.ſpecies in memoꝛia exiſtens
eſt quedam res ſcᷣm ſe.⁊ eſt imago vel ſi/
militudo alterius rei.ſicut etiaʒ pictura le/

onis. Cum igitur talis ſpecies appꝛe/

henditur ſcðm ſe tantum.ipᷣa tunc cogno/
ſcitur.⁊ non per illam res cnius eſt imago.
⁊ talis cognitio eſt noticia pꝛeſentis. ⁊ non
memoꝛia ſine noticia rei pꝛeterite vł abſen
tis.ſed cum axpꝛehenditur vt eſt imago al /
terius tunc per illam noticiam ⁊ ipᷣa awꝛe

henditur. ⁊ res cuius eſt imago cognoſci⸗
tur.⁊? talis cognitio eſt ſenſatio imaginis pᷣ

ſentis ⁊ memoꝛig rei abſentis.ſcilicet cuiuſ
eſt imago. Unge patet ꝙ detali ſpe/
cie poſiummus babere duplicem noticiam.

vnam qua ipᷣa cognoſcitur ſcpᷣm ſe. vt eſt q̃

dam res. aliam qua cognoſcitur vt imago
alterius.quem multiplicẽ modum noticie

etiam inuenimus reſpectu ſignoꝛũ ad pla
citum ſicut vocum ⁊ ſcripturaruzʒ. Cogno

ſcere autem ſpecieʒ vt imago eſt.eſt cogno
ſcere iam eſſe imaginem. Sed du/
plex eſt noticia qua imago cognoſcitur.

Una S foꝛmaliter iudicatur eſſe imago

⁊ illa eſt cõplexa. Alia qua virtnaliter co/
gnoſcitur eſſe imago.⁊ hec eſt incomplexa

ſed virtute ipᷣius poteſt haberi pꝛedicta no
ticia complexa. Hec autem videtur eſſe al

terius rationis ab illa noticia incomplexa

imaginis qua imago non cognoſcitur vt
imago.quia licet immediatum obiectum

vtriuſq; ſit idem. tamen ad illam noticiam
qua ↄgnoſcitur vt imago vt parcialis cau

ſa concurrit habitualis quedaʒ noticia rei

cuius eſt imago derelicta ex intuitiua noti
cia ipᷣins pꝛehabita.ſine qua habituali no
ticia imago non poſſet ta lem noticiam de
ſe cauſare.nec illa habitualis noticia poſ/

ſet illam cauſare ſine imagine. Exqui/

bus patet intentum ſcilicet ꝙ per taleʒ no

ticiã nõ tãtũ imagovl ſpecies ipᷣa coãſcit᷑.ſʒ

etiã res cuiẽ imago.q;uis nõ ĩ ſe ⁊ imedia

te.ſʒ mediate⁊ ĩ ſua ſpẽ.tcãq; i medio ↄgniio

CTractatus

ſpectu rei. Sed quãdo illa ſpecies cogno /
ſcitur ſcdᷣm ſe. ⁊ nõ vt imago.illa cognitio
eſt pᷣciſe ĩtuitiua.⁊ nõ poteſt fieri abſtracti/
ua. ſicut nec ma poteſt fieri pᷣciſe intuiti ? l
ua. Et ſic patet quomodo uᷣlle due cognitit
ones ſunt alteri⁊ alterrationis.quia lic,ʒ
ſint eiuſdẽ obiecti. tamẽ aliquid eſt obiectũ
vnius qð nõ eſt obiectum alterius ſeʒ ißfa

ſtractiua.

Scõm pᷣdicta viterine ↄcludam q ᷣ

reby ſenſibilibs habere poſſamꝰ noticiã ſen
ſualẽ ſimplicẽ tã intuitiuã qᷓ; abſtractinaʒ.
Nam licet de differentia haꝝ noticiaꝝſint
diuerſi modi vt alibi tetigi.tamẽ ꝓbabilic

põt dici ꝙ noticia intuitiua eſt noticia ſim

plex qua foꝛmaliter aliquid ĩmediate in ſe-
ipᷣo cognoſcit᷑. Abſtractiua vero ẽ noticia
bus rebus ſenſibilibo ſcʒ pñũtibo poſſumus
habere noticiã ſenſualẽ intuitiuã ſʒ de ab
ſentibs naturalit habemſolũ abſtractiuã.

ſimplex qua foꝛmaliter aliquid in aliq̊ me

dio repñtatiuo noſert Dieo aut noticia
¹

.

ſimplexquoniã affirmatio ⁊ negatio nõ di

cunt᷑ noticie intuitiue vel abſtractiue niſi
aliquis velit eas ad placitũ noĩare. Sed
dico foꝛmaliter qꝛ aliquãdo ⁊ impꝛopꝛiea
liquid dicit᷑ cognoſci ꝑ aliquã noticiã vir
tualiter eo ꝙ illa noticia ↄtinet cauſali᷑cno
ticiam illius ſicut cõditio dicit᷑ cognoſci ꝑ
noticiã pᷣncipioꝛũ.⁊ cauſa ꝑ effectũlicʒ no
ticia pᷣncipij nõ ſit noticia abſtractiua co/

gnitionis. nec noticia effectus ẽ notlcia ab
ſtractina cauſe.niſi foꝛte talis effect ſit me/
dium repũtatiuũ cauſe.ſicut imediatedi/

ctum eſt de ſpecie.que ẽ cauſata ab ipᷣa re.

⁊ tamẽ noticia ipᷣius vt eſt imago rei extra
eſt illius rei noticia abſtractiua. Ex quibo

patet ꝙ noticia intuitiua nõ dicit᷑ intuitiua
quaſi ocularis.ĩmo põt eſſe cuiuſlibet ſen/
ſus exterioꝛis. Ulteriꝰ patet ꝙ noticia
noõ dicit᷑ abſtractiua qꝛ abſtrahat ab eſſen /
tia rei vel a ↄditionib ſingulariba q̃i exiſtẽ

tia vel ſingularitas rei nõ poſſet abſtracti/

ne cognoſci. ſz qꝛ aliquo mõ abſtrahitap/

ſentialitate obiectiua rei in quantũ ipᷣa res
q̃i abſens in alio medio repntatiuo cogno
ſcitur.ſed in noticia intuitiua res ipᷣa quaſi
pũs ĩmediate in ſeipᷣa cognoſcẽti obicii.
VUñ ſequit᷑ ꝙ om̃is noticia abſtractiua
eſt ĩtuitiua.⁊ nõ ecõtra.quia om̃is noticia

abſtractiua alicuiꝰeſt intuitiua ſui repñta/

tinui in quo illud cognoſcit᷑ vt dictũ eſt. ſed
qnq; aliqua res in ſe ĩmediate appꝛehendit᷑
⁊ ſic intuitiue cognoſcit᷑.⁊ tamẽ ꝑ illã noti/

ciam nõ appꝛehẽdit᷑ aliqua alia res in ea vt

etiã dictũ eſt. Ulterius ſequit᷑ iſti ter
mini noticia intuitiua ⁊ abſtractiua nõ ſũt
incõpoſſibiles ſimpliciter.ſʒ ſunt verifica/

biles de eadẽ noticia.nõ tñ reſpectu eiuſdẽ?

realiter.nã quãdo aliqua ſpecies cognoſci

tur vt imago.illa cognitio eſt ituitiua ⁊ ab
ſtractiua.nõ aũt reſpectu eiuſdẽ.ſed intuiti

ua reſpectu illius ſpeciei.⁊ abſtractiua re/

. „.

res. Sic igit᷑ aparet intentũ.ſcʒ ꝙ dealiqͥ

ALapitulũ.xij.

ſibilium.

Iſo de actib cognoſcendi ſenſiti
v uis.videndũ eſt de intellectiunis.
Et pmo de intellectõe reꝝ ſenſibi
lium. poſtea de intellectione inſenſibilium
Dicamꝰergo ꝙ qualẽcunq; noticiã ſenſun-
alem ſupꝛadiximꝰ poſſe haberi de ſenſibili
bus per ſenſum talẽ ſeu ↄſimilẽ intellectu/
glem habere poſſum per intellectũ. Et pꝛi

mo quidẽ hoc patet de noticia intellectua/

li tam ſimplici q́; cõplexa.quia nõ minꝰ po
teſt intellect?ſenſibilia ſimplicitapꝛehen /

dereq; ſenſus ⁊ ipᷣas ſimplices apꝛehenſi
ones poteſt ↄponere ⁊ diuidere.affirmare
⁊ negare Si em̃ hoc poteſt virtus inferioꝛ

maioꝛi ratione ⁊ virtus ſuperioꝛ ⁊ ꝑfectioꝛ

Secuũdo hoc patet de noticia ſingula
ri.ſi em̃ intellectus nõ poſſet ſenſibilia in/

telligere niſi vniuerſaliter⁊ nõ ſingulari
vt quidã dixerũt cũ virtus diſtinguẽs in
aliq neceſſario appꝛehendat ea ſicut de ſen/

ſu ↄmuni dicit᷑ ſecũdo de anima. ſequeret
ꝙ per intellectum nõ poſſemus cognoſcæ/
re hanc albedinem exiſtentẽ in pariete eſſe

diſtinctam a noſtro intellectu.⁊ a noſtraĩ

tellectione. quod eſt falſum. Hec etiam per
intellectum poſſemus coꝛrigere erroneuzʒ

iudiciuz ſenſus circa aliquod ſingulare vt

puta ꝙ hic ſol eſt coꝛpus bipedale.quode

tiam patet eſſe falſlum. Tertio pꝛopoſi/

tum patet de noticia ſimplicitam rei ſenſi/

bilis ĩmediate in ſeipa.quã pꝛius vocaui

mus intuitiuam q; etiam rei ſenſibilis me
diante ſpecie ſua.quam pꝛius vocauimus

bſtractiuam. Nam dum ſenſus actu ap/

p̃hedit aliquod ſenſibile ſibi pñs intellectꝰ

ideʒ ſenſibile appᷣbẽdes ipᷣm ſingłare ĩme/⸗
diate cogicit. nec aliqð alið mediũ obiectũ

Pꝛima pars deiintellectione reruz ſen/ .

natur.
onalit
lamei
hoͤpol
ſolinn
lermin
ſdiol
ſti
gaär
Anen
glign
reco
ien
Pben
oꝛd
liſee
turg
lemi
1oli.
₰

lunſa

niſiſin
Gine
dumm
Verſa
tates
liter,
wiu
ensſ⸗
tiaet
mue
Gimue
ller.
no

(aſim

lüͤtre
n
dentiü
Abedi
gütre
le
Dition
levön

Gho/

niti

D
uiti/

Nn.

nig
DM
gi
ellg
umns
dei⸗
aini.

⸗

ſſii
cins.
bllum
ſent,
nſbi
lcc,
Si
l

ie

a⸗
honi
ne

èð,

—,—,äx4—x i— ——m—äNôRe —yj¶——.

bere nõ poteſt de ipᷣis ſenſibilibo.ĩmo tunc
cũ ſenſibilia abſentia ſenſibenoſtris intelle

ctu apꝛehẽdimꝰ.illa appꝛehẽſio nõ ad ipſa
ſenſibilia ĩmediate. ſʒ ad eoꝝ ſpeciẽ termi/

natur.⁊ ipᷣa in ſua ſpecie cognoſcimꝰ ppoꝛti

onaliter ſicut ſupꝛa de ſenſu dicebat. Nec
tamẽ ideo credendũ eſt ꝙ intellectſcdᷣm ſe

nõ poſſit intelligere ſingulare ſenſibile ſed
ſolũ mediante ſenſu.ita ꝙ nõ poſſit ipᷣm de
terminate cognoſcere cũ eſt abſens a ſenſu
ſed ſolũ vniuerſalit᷑ ⁊ ↄfuſe.nã impoſſibile
eſt ꝙ intellect?cognoſcat ſe cognoſcere ali⸗

quã rem.⁊ nõ cognoſcat illã rem.ſicut ſcðʒ

ↄmentatoꝛẽ ſcðᷣo de anĩa.impoſſibile eſt q;
aliquis ſenſus apꝛehẽdat viſum cognoſce
re coloꝛẽ.niſi ⁊ ipᷣe cõpꝛehendat coloꝛẽ̃.Et

idem videt᷑ eſſe de omibo alijs virtutibo ap

pᷣhenſiuis. Cũ igit intellect/ aliquãdo re/
coꝛdet᷑ ſecognouiſſe determinate vel dile/

xiſſe aliqð ſingulare ſenſibile abſens. ſequi

tur ꝙ ꝓtunc hmõli ſingulare intelligit de/

terminate ⁊ diſtincte.⁊ nõ ſolũ vniuerſalit᷑

⁊ ↄfuſe.licet nõ ſit ſenſui pᷣſens.

Becunda pars de intellectione ſenſibi
lium ſingulariũ.

Szʒ cu ſupꝛa dictũ ſit ꝙ ſenſus nõ ſentit
niſi ſingularit. tũq; imediate declaratũ ſit
ꝙ intellectꝰ intelligit etiã ſingularit᷑ vidẽ/

dum eſt vlterqũo intellect intelligit vni/
nerſaliter. circa qdᷣ młte occurrũt difficul⸗

tates Pꝛima eſt cũ res nõ exiſtantvniuerſa
liter. qũo poteſt eas intellectus intelligere
vniuerſaliter. Secũda eſt quare etiã nõ pᷣt
eas ſenſus cognoſcere vniuerſaliter. Ter/

tia eſt vtruʒ pꝛius intelligimꝰ ſingularit᷑qᷓ;

vniuerſaliter. Quarta eſt vtru pus intelli/

gimus magis vniuerſalit q; minꝰ vniuerſa
liter. De bma dicendũ eſt ꝙ res intelle/
cta nõ reqͥrit ad ſui ĩtellectionẽ ꝙ ſit in aia

ſed ſimilitudo ſiue repᷣſentatio ſua. Hmõi
auüt repᷣſentatio qñq; eſt ↄfuſa repᷣſentatio
hułꝰrei ſingularis.puta ſoꝛtis ⁊ ſuoꝝ aceci
dentiũ ſiue accidẽtaliũ cõditionũ ſicut ſue

albedinis. magnitudis.⁊ ſituationis. Illa

ant repᷣſentatione exiſtẽte in anĩa poteſt in/
tellectus ab illis accidẽtibo ⁊ extraneis cõ/

ditionibo abſtrahere ↄceptũ ſubſtãtie.⁊ il/

le nõ mag erit repñtatio ſoꝛtis qᷓ; platonis

oe anima

aſpꝛehendit.ſed abſentib ſenſibilibo ⁊ non
mouentib ſenſum. intellectus noſter coꝛ/ b
Bon ↄiunctus ⁊ ↄmuni ſtatui nature dere
ctus.de potẽtia naturali talẽ noticiã ha/

7

ant alioꝝ bominũ. ſed indifferent cuiuſſi/
et homĩs.⁊ hocæſtvniuerſalit᷑ intelligere
De ſecunda dicunt aliqui ꝙ ſenſus ex

eo quia habet extenſionẽ in coꝛpoꝛe ſolum
poteſt cognoſcere ſingulariter ⁊ determia,
te.intellectus aũt quia eſt inextẽſus necha

bet determinatũ ſitũ.ſʒ quaſi vniuerſaliter
exiſtit in coꝛꝑe.ideo poteit vniuerſaliter ⁊ñ

ſingulariter cognoſcere. Sed ſ̊ non valet
cũ diuim intellect/qui eſt ſumme imaterreia
lis ⁊ inextenſus nihil poſſit vninerſalit o

gnoſcere.ſed ſolũ ſingularit᷑ ⁊ diſtincte. cũ

etiã intellectus noſter nõ obſtante ſua inex

tenſiõe poſſit vt dicũ eſt ſingularit᷑ cogno

ſcere. Ideo alij dicũt ꝙ aliquã rem ſingu

lariter ꝑcipere.eſt ſine reqͥrit ipᷣaʒ recipere
ꝑ moduʒ exñtis in ꝓſpectu cognoſcentis.
Cũ aũt aliq res a ſenſu ſic ꝑcipit᷑. hoc nõ ⸗
niſi ꝑ repntationẽ ↄfuſam ſimul repᷣſentã
tem cũ ſubſtãtia rei eiꝰaccidẽtia ſcʒ magni
tudinẽ.ſitũ.⁊? alia.ſcʒ qᷓ aparet in pſpectu
cognoſcentis.ſenſus aũt nõ põt diſtingue
re ſeu abſtrahere hmõi ↄfuſionẽ.ſed beneĩ
tellectus quare intellect poteſt vniuerſali
ter cognoſcere ⁊ nõ ſenſus. Uñ ptʒ ꝙ ſcdᷣʒ
hanc viã nõ poteſt haberi ↄceptſingular⸗
de re que non eſt vel fuit in ꝓſpectu cogno
ſcentis. De tertia difficn tate dicenduz
eſt ꝙ ſic. nã cũ nihil ſit vniuerſale in eſſen/
do.ſʒ in repntando illę ↄcept dieit᷑ vniuer
ſalis ꝓpꝛie qui ꝑ animã ficiꝰ ſeu foꝛmatcõ

munis eſt pluribo reb ⁊ cõiter repñtatinꝰ

⁊ talẽ ↄceptũ foꝛmare eſt vniuerſaliter in /
telligere.opoꝛtet aũt talẽ conceptũ a con/
ceptu ſingulari abſtrahere modo ſi pꝛadi
cto.quare opoꝛtet anteq; intelleciꝰ vniuer
ſaliter intelligat conceptũ ſingularẽ pᷣexi-
ſtere in ißo. Circa quod tamẽ eſt aduer

tendũ ꝙ duplexeſt ↄceptus ſingularis.na
quidã eſt qui vocat᷑ ſingulare vagũ vt hic

homo.hoc animal.⁊ tale eſt ꝓpꝛie ſingula/
re. licet ad plurimũ vocet᷑ vaguʒ quia vor
ei rñũdens ↄue nit pluribus ſcdᷣm diuerſas
demonſtrationes. Alius eſt conceptus
ſingularis qui vocatur ſingulare determi
natuʒ. vt Doxes plato ⁊ buiuſmodi.⁊ q̃n
tum ad tale ſingulare videtur ꝙ nõ opoꝛtʒ
E intelligere ſingular er q; vniuerſali?
ed bene quantum ad ſingulare vagum.
Nam ſi ſoꝛtes a longe veniat pꝛius cogno

ſco eum eſſe animal q; hominẽ. ⁊ vltimo co

gnoſco ipᷣm eſſe ſoꝛtem. ſʒ pꝛius cognolco

Tractatus

ißʒ eſſe hoc animal ſingulariter q animal
vninerſaliter. Ulterius eſt aduertẽdũ
qꝙ pus intelligim⸗ ſingulare ſenſibile q;ᷓ ſin
gulare inſenſibile ſen mere intelligibile. ſi⸗
ue talis ſit ipᷣa anĩia ſiue aliqd exiſtens in ea
ſiue aliqͥd extra animã. ⁊ Bh poſſumus expe-/
riri. Iten ſciendũ eſt ꝙ noticia intuiti/
ua rei ſingularis.ſiue ſenſibilis ſiue inſenſi
dilis eſt hoꝛ q; noticia abſtractiua ꝑ quam
ipᷣa ĩ ſingulari ⁊ ꝓpꝛia noticia cognoſcitur.
quia omis noticia qua aliqͥd cognoſcitur
in ſpecie ſibippꝛia pᷣſupponit noticiã illiꝰ rei
in ſeipᷣa vt patebit poſtea. ⁊ iõ pma noticia
ꝓpꝛia rei ſingularis alicuiꝰ eſt noticig intun
tiua ipius. Uñ vltercõcludenduʒ eſt
pma noticia intellect⸗ bmeuitate genera
tionis eſt noticia intuitiua alicui ſingula/
ris ſenſibilis ſcʒ illſenſibitis quod pꝛimo
mouet ſenſum motõe ſufficiente poſtq; qͥs
potelt intelligere. De quarta difficulta
te dicendũ eſt ꝙ ſic. Hã ſicut dictũ eſt. ſoꝛ/
tem de longe veniẽtẽ Facogeaſs⸗ eẽ ani
mal q; eſſe hpominẽ. ⁊ pueuit ex ꝑte ſenſuſ
vñ golibet vniuerſale habet ſuũ ſingulare
vagum. vt coꝛpus h̊ coꝛpus.aĩal hoc gial.
homo h̊ homo. mõ ſenſus cognoſcens ſin/
gulariter ſingulari vago.⁊ nõ ſingulari de
terminato. Pꝛius habet ſingulare vagum
magis vniuerſalis qᷓ; minꝰ vniuerſalis. ſcʒ

huius coꝛꝑis.qᷓ; huanialis ⁊ hui anĩaliſ

qᷓ;ᷓ huiꝰhomiĩs.iõ intellectus abſtra hendo
coꝛreſpondent᷑ pus cognoſcit magis vni/
nerſaliter. Peitta ꝑs de intellectõe ſen
ſibiliũ nõ ſenſatoꝝꝛ. SèðG
Sed cũ generalit dictuz ſit de intelle/
ctione reꝝſenſibiliũ.adhuc reſtat ſpecialis
difficultas de intellectõe reꝝ ſenſibiliũ nõ

ſenſataꝝ.ſcʒ qualit᷑ſenſibilia intelligimus

quoꝝ ſenſationẽ nunq; habuimꝰ. CLir/
ca quã ſciendũ eſt ꝙ multipliciter ↄtingit
nos aliquã rem intelligere. Uno mõ ime/
diate in ſeipᷣa.alio modo in medio cognito
Et hoc duplicit᷑.quia vel illud mediuʒ eſt
ſpecies illius rei recepta ab illa re. vel ẽ ali/
quis conceptfictus ſeu foꝛmat᷑ ab ipᷣo in/
tellectu Et h̊ iterũ dupliciter.qꝛ vel ille cõ
ceptus eſt ſimpler vel ↄplexus.ex pluribuſ
ↄceptibꝰ. Ite aliquid poſſumꝰintelli⸗
gere dupliciter vel intellectione ꝓpꝛia ⁊ diſ
tincta.vl intellectõe ↄmuni ſibi⁊ alijs.vni
uerſali ſeu ↄfuſa. Juxta quã diſtinctio

nem vbmo dicendũ eſt ꝙ naturalit᷑ nõ poſ/

ſumus intelligere ĩmediate in ſeipſo aliqð
abſens ſenſibile alias nõ ſenſatũ.qꝛ alit᷑ ſeqͥ
tur ꝙ cecus a natiuitate ita imediate poſſʒ
intelligere coloꝛes ⁊ ſurdus ſonos ſicut vi
dens vel audiẽs.qꝙ ad exgiẽtiã patet falſuʒ
ſic em̃ ad cognitionẽ intellectus nullatenꝰ
deſeruiret ſenſus. Secũdo dicendum
eſt ꝙ naturalit᷑ nõ poſſumus ſenſibilia nõ
ſenſata intelligere ĩ ſpecieb⸗ receptis a ſen/⸗
ſibilibo. quia nec in ſpeciebus cauſatis ab
eis.cũ naturalit᷑ a nulla re ſenſibili ſpecies
cauſet᷑.niſi dũ actualiter ſentit᷑ Nlec in ſpe/
ciebus cauſatis ab hijs ſenſibilibo ſenſatis
a nobis.cũ naturalit᷑ vnũ ſenſibile nõ poſ/
ſit cauſare ſpeciẽ alteri ſenſibilis.vt ſonus
ſpeciẽ coloꝛis.nec ſpecies vnius ſenſibilis
poteſt eſſe mediũ cognoſcẽdialiud ſenſibi
le. vt ſpecies ſoni reſpectu coloꝛis. Ter
tio dicendũ eſtq; naturaliter nõ poſſumus
hbmõi ſenſibilia nõ ſenſata intelligere in ali/
qua ſpecie ficta ſeu ↄceptu ſimplici ſibi pꝛo
pꝛio.ſed bene in ↄceptu ↄmunieis ⁊ alijs.
⁊ ideo nõ diſtincta⁊ ĩ ſpeciali.ſqʒ quadã no/
ticia generali.ſeu ↄceptu confuſo. Uñ licʒ
intellectus pᷣter ſpecies a ſenſib receptas
ex eis poſſit alias ſpecies foꝛmare.quas vo
co ſpecies fictas.ſicut appꝛchẽſis pluriboal
bedinibs ⁊ receptꝭ eaꝝ ſpecicbo poteſt ex eis
⁊ eaꝝ ſimilitudine foꝛmareↄceptũ ↄmunẽ
cuilibet albedini ſimilẽ. nõ tamẽ poteſt foꝛ
mare ↄceptũ ꝓpꝛiũ albedinis. niſi ſenſuz
pus cognouerit aliquã albedinẽ. Aliter ce
cus a natiuitate poſſet habere ↄceptũ ꝓpꝛi/
um albedinis.ſed qͥ vidit aliquas albedies
poteſt foꝛmare ↄceptũ ↄmuneʒ cuiuſlibet
albedinis.qui tamè nullã albedinẽ diſtin/
cte repᷣſentabit nec ad talem ↄceptũ foꝛmã
dum requirit᷑ omnes albedines viderit.
Etideo aliquã albedinẽ ↄfuſe repᷣſentabit

quã per viſuʒ ille nõ ſenſit Quarto dicẽ

. —

dum eſt ꝙ naturaliter nõ poſſumus hmõi
ſenſibilia nõ ſenſata intelligere in aliq̃ con
ceptu compoſito ſibi ꝓpꝛio.ſed bene in con
ceptu ↄmuni ſeu ↄfuio.ᷣbigratig. Siqs
nunq; vidiſſet albedinẽe licet poſſet foꝛma
re hunc conceptũ ↄpoſitũ ſeu ↄplexum.ſcʒ
diſgregatiuũ viſus qui eſt pꝛius a lbedis.
tamẽ nõ cognoſceret illũ ↄceptũ eſſe veruʒ
ſignũ alicuius rei ſenſibilis.nec ipm veri/
ficari de aliqua re.⁊ ideo in illo ↄceptu nõ
cognoſceret albedinẽ cũ neſciret ipᷣm veri/
ſicari de albedine. Sʒ tame talis poſſʒ foꝛ

—¶ — ——

murrh.

ſnſbil
cptus
Goſer
locoon

fibus.

ue
ſenſbil
Li

aſtin

ſenſvi

tellecu

guclie
ſuntie

lligar

(goedi
((guſat
ſaufo⸗
biligl
erſin
fuma

trele

(tumm.

ſytati
ſeintel
eintell
ſonere⸗

dopealt

ſſece
perinn

teligen

(Ndari

ſpeci

terit
cctiby

erunt

igam
tetqui

rinoh

ileiß⸗
ſuntia
copar

Cünns

DU

ſoaligs
Eealieſeq
ne oſß
ſient
Mflu
Snnlnen
dicendun
aſbilup
pisgin
Ouſaned
blliſpenn
Nernhe⸗
lhrs
leno⸗
8Nonns
ſiblis
dlatbi
6. T
ofumns
Nrinel⸗
gibinn
t ls.
udipo⸗
Wilg
nunns
sro
unal
ſtercs
munẽ
Neſttor
ſonſ;
nerce
ghügn⸗
Abecis
Ciuſtbe
hediſin⸗
Nüfme
g nitenl.
ſenubt
mnwole
ns hnno
ioon
tnchn
Dics
tforma
um/
lbecis⸗
ſevern;
ner,
eptu⸗
n en
polzſe

Abſtractis.vt patebit. 2
DNDiuinta ps de intellectõe ſubſtãtiaz. rum ſeparatarrim.ex
AVVngeẽð¶ ſpecialis difficultas.qũo ſub- Adhuc aũt eſt ſpecialis difficultas q̃/
ſtantia ꝗᷓ nõ eſt ipamet anuma ſit ab ea in/ꝰ
telligibilis cũ ipᷣa nõ ſit ꝑ ſe ſeu ꝓpꝛie ſenſi /
Bilis. De q̃ oĩino videt᷑ eẽ dicendũ ꝙ hmõi ſtantie ſeparate vt deꝰ⁊ intelligẽtie. Cũ em̃
ſubſtãtia nõ ĩtelligit᷑ imediate in ſeipᷣa.nec dehijs multas cognoſcamꝰ veritates com

GO& eren

marehunc cõceptũ ↄplexum ſcʒ qualitas in ſpecie ab ea canſata loquẽdo de intelle/
ſenſibilis? ꝑ tactũ cognoſcere ꝙ illeeſt cõ ctione eius ꝓpꝛia diſtincta. ſʒ ſic intelligit
ceptus alicupentis.⁊ ꝑ ↄſequẽs in illo co- in aliquo concepᷣtu foꝛmato ab intellectu.

gnoſcere om̃ia quoꝝ eſtoceptus.⁊ iõ in i/ Quis aũt ſit ille ↄceptus ꝓpꝛiꝰ. ⁊ an ſit ſim/
lo cognoſcere coloꝛes cũ ſit ↄmunis colo/ plex vł ↄplexus nõ eſt facile diffinire.q;;uis

ribus.⁊ ſic patet poſitum. quidã dicat illũ nceptũ eſſe iſtũ, ſcʒ ens na
DOnarta pars de intellectione rerum in turaliterꝑ ſe exiſtens. quẽ aceptũ ꝓbamus

ſenſibilium. verilicari de aliquo.exeo qꝛ nõ eſt ꝓceſſus

Xiũ igit᷑ dictũ ſit de intellectione reruʒ in infinitũ in entiba.quoꝝ vnũ ſit alteri in/

* — *

ſenſibiliũ. dicendũ eſt de intellectõe reꝝ in herens ſeu in alio ſubiectiue aut aliq̊ alio

ſenſibiliũ ⁊ mere intelligibiliũ.ſicut ſunti mõ.qꝙ aũt ꝑ hoc ſcʒ naturalit᷑ per ſe exiſtere

tellectus noſter ⁊ illa que in ipo ſunt.⁊ etiã⸗ diſtinguant᷑ ſub ſtãtia ⁊ accidens ſiue ꝙ il/⸗
quedã que extra ipᷣm exiſtunt.vt deꝰ⁊ ſub/ lud ſubſtãtie ↄueniat ũ video.nec de B nũc

„

ſtantie ſepate. Dicamꝰ igit᷑ ꝙ quedã inſenſi diſputarepono. Mogqu aut intelligen

bilia a nobis naturalit᷑ itelligunt᷑ in ſeiſßis di ſubſtãtia Ariſtotiles tetigit cũ dixit Ac
qued vero in ſuis ſpeciebꝓpꝛijs ab ipſis cidentia magnã ꝑtem ↄferread cognoſcẽ
cauſatis.⁊ quedã in ↄceptibo ꝑ animã fict dum qð quid eſt. exꝑimur em̃ noticiã acci
ſeu foꝛmatis. Etpmo ꝙaliqua inſenſi dentiũ multũ facere ad noticiã ſubſtãtiaꝝ
bilia intelligamus ĩmediate in ſeipis pa; Sz qualit h̊ fiat nõ eſt oĩno nobis cla
ex ſupꝛadictis de ſpecieba ſeu imaginib re rũ.Aliqͥ aũt aſſignant hũc modũ Dicunt
rum abſentiũ exꝑimur etiã nos intelligere em̃ ꝙ intellect? ab ipſo fantaſmate indiget
⁊ velle. ⁊ tales actus cognoſcimꝰ ꝑ intelle / moueri ſicutſenſus ab obiecto exterioꝛi.
ctum. ⁊ nõ per aliquod obiectũ mediũ reß Dicũt vlterius ꝙ ſenſus ⁊ fantaſia nõ ſunt
ſentatiuũ.ipᷣe etiã intellectus intelligendo niſiaccidentiũ ⁊ nõ apꝛehendũt quidita/
ſe intelligere ſeu habere actũ videt᷑ imedia tes reꝝ. Uñn ↄcludunt ꝙ ſicut fantaſia ſiue
te intelligere ſeipᷣm. qꝛ non aparet neceſſe imaginatiua aut eſtimatiua ſcʒ Auicẽnã
ponere obiectũ mediũ cognitũ. Secun elicit ex ſpecieb ſenſatis intentoes nõ ſen/
do qaliqua hmõi ĩſenſibilia intelligamus ſatas vt ſupꝛa dictũ eſt Sic intellectus cũ
in ſpeciebus ab eis cauſatis. patet quia ex/ ſit virtꝰſuperioꝛ põt ex illis intentõibo ima
perimur poſt pᷣteritionẽ pᷣdictoꝝ actuũ in ginatis elicere intentionẽ nõ imaginatam.
tellbigendi ? volendi nos dehmõi actibꝛre ¶Et ſic exintentõibo accidentiũ ſub imagi/
coꝛdari. quod nõ poteſt eſſe niſi mediãtibꝰ

ſpeciebo a talibo actib derelictis.nã ſitales ſit ubſtätie Hec aũt opinio nõ vider᷑ oĩno

pteriti ⁊ de facto nõ ſunt. ita poſſet dici de o apat zri 5 ſon

⁊ fantaſiã nõ appꝛehẽdere ſubſtãtiã.cũ ipᷣe/

erunt. Tertio ꝙ aliqua inſenſibilia intel ꝑaccidens.iĩmo videt᷑ ꝙ ſenſus ꝑcipit ſub/

ligamus in ↄceptiba ꝑ animã foꝛmatis.pa ſtantiã cũ accidente ↄfuſe pot q; accidẽs

tet quia aliquis põt cognoſcere animã alte ꝑſe⁊ diſtincte. vt ſupꝛa dictuʒ eſt. Uñ põt

rius homis excertis operatõibo ⁊ motibuſ ↄcludiꝙ cũ ſenſus appꝛehedat ↄfuſe ſimul

in ſeipᷣo exꝑtis poſſumetiã ↄgnoſcere ſub ſubſtãtiã ⁊ accidẽs intellectꝰpõt abſtrahe/

untias ſehatas arguendo? diſcurrendo reerilla ↄfuſione ↄceptũ ꝓpꝛiũ ſubſtãtie et
ex oꝑationib ſuis. ⁊ↄſtat ꝙ talia nõ cogno alium /ꝓpꝛiũ ⁊ diſtinctũ accidẽtis.⁊ ꝑ hunc

ſcimus in ſeip̃is nec in ſpeciebo ab eis cau/ modũ noticia accidentiũ facit ad noticiaʒ

ſatis. ſed in ↄceptiboa reba notis foꝛmatis ſubſtantiarum.

Berxta pars de intellectione ſi ubſtantia

modo ſubſtãtia ſit intelligibilis que nõ eſt
nec ꝑ ſe nec ꝑ accidens ſenſibilis ſicut ſub

T

ne cadentiuʒ põt intellectelicerepcepium

Tractatus

opoꝛtet ꝙ cognoſcameas in aliqͥb medijſ

repñtatiuis ſcʒ ꝑ animã fictis.iõ videndũ
eſt de illis. Et bᷣmo qͥdem dicendũ eſt

bis cognoſcibilis in aliquo ↄceptu ſimpli
ci ſibi pꝛio ſimplici᷑ abſoluto.ſeu nõ ↄno
tatiuo.qꝛ ꝑ nullũ talẽ ↄcex

nec talis ↄceptus habet᷑ naturalit᷑ de aliq̃

re niſi q̃ ĩmediate cognoſcit᷑ in ſeipᷣa.vel in

ſpecie ab ipᷣa cauſata dũ fuit ſic cognita.ſiẽ
patet ꝑ ſupꝛa dicta. Secũdo dicenduʒ
eſt ꝙ talis ſubſtãtia eſta nobis cognoſcibitł
in aliq̊ ↄceptu ſibiꝓpꝛioↄpoſito ſeu ↄplexo
exoceptibo ſimplicibi ex alijs reb abſtraciꝭ
Uerbigra.Deũ cognoſcimin hijs ↄcepti
bus ↄpoſitis ſcʒ ſummũ bonũ.ſapientia in
finita.ens neceſſariũ.ſubſtãtia pᷣma.⁊ ſic ðᷣ
plurib alijs. Ipᷣas etiã ſubſtãtias alias ſe
paratas cognoſcimus in cõceptu ↄpoſito
eis ꝓpꝛio.quẽ exvceptibo ſimplicibo abſtra⸗
ctis a rebo foꝛman.⁊ de aliq verificari p/
bamꝰ. Uerbigr̃a.Ex motu celi queʒ vide/

mus.ↄcludimꝰcelũ moueri ab aliq̃ alio.et

ꝑ alias rõnes.qð illud mouẽs eſt ſubſtãtia
7 qꝛ circularit mouet᷑ↄcludimꝰ ꝙ mouẽs
eſt intelligens.⁊ ex duratõe mot ꝙ mouẽs
eſt imateriale ⁊ incoꝛpoꝛeũ.⁊ ſic colligimꝰ
qꝙaliqð ens eſt ſubſtatia intellectualis.im
materialis ⁊ incoꝛpoꝛea.qͥ eſt ↄceptꝰ ꝓpꝛiuſ

ſubſtãtiaꝝ ſeꝑataꝝ.licet nõ ſit ꝓpꝛiꝰalicuiuſ

eaꝝ. Uñ hũc ↄceptũ intuẽtes mediãte ha/
bituali noticia q̃ cozâſcimꝰ ipᷣm eẽ ↄceptuʒ
alicuiꝰentis ſeu ſupponere ꝓ aliq̃ re.in ipſo
cognoſcimꝰhmõi ſubſtãtias determĩate li
cet nõ quãlibet eaꝝ diſtincte. Tertio di
cẽdũ eſt ꝙ talis ſubſtãtia eſt cognoſcibilis
in aliq̊ ↄceptu ſimplici ſibipꝛio ↄnotati/

uo ſen negatiuo. Uerbigr̃a.Deũ cognoſci

mus inoceptibo quib coꝛreſpondẽt iſte vo
ces ſcʒ creatiuũ infinitũ.⁊ ſubſtãtias alias
ſeꝑatas in hijs ↄceptib ĩmateriale incoꝛ/
poꝛeñ.Talis aũt ↄceptus videt᷑eẽ ſimplex
in ſe q;uis plura ſignificet ſicut et illa vox
cui corelpondet. A

affirmatiuꝰ ſiue negatiuꝰeſt ad placitũ ⁊ ex

inſti

plexas.opoꝛtet ꝙ de hijs habeamꝰ notici⸗/ 0
conceptus naturaliter repꝛeſentatiuꝰ p̃ci⸗/

ag incõplexas.Qũ aũt notũ ſit ꝙ naturali
ter tales ſubſtãtias nõ inselligimꝰin ſeipᷣiſ

ullu tale ceptũ aliqd cogno
ſcit᷑ q non ſit pᷣcognitũ iĩmediate in ſeipo.

u coꝛr lit em̃ inter ipᷣm ⁊ ſuaʒ
Diffinitionẽ quid noĩs nõ eſſet in mente dit
ferentia.videt᷑ aũt aliqͥba ꝙ talis ↄcept im pꝛiate vocant᷑ paſſiões.de quibo poſtea ſpe
mo generalit om̃is ↄceptusonotatiiſiue cialiter eſt dicendũ.ideo nũc ſolũ de actib
volitiuis eſt dicẽdũ. Quia vero ac bhmöi

— „

tutõe ⁊? nõ naturalit repᷣſentatiuꝰ quia

ſe illã rem repñtat ꝓ qua ſupponit ſiue ſup

ponere põt. Naʒ hmõi ↄceptus talis eſt in
eſſe ficto qualis res eſt cui eſt in eſſe vero.

ſicut ↄceptus albedinis talis eſt in eẽ ficto
⁊ intẽtionali qualis albedo extra ineẽ reali
ideo talis ↄceptus nihil ſignificat niſi rem
cui eſt ſic ſimilis ⁊ ꝓꝑ qua eſt verificabilis.
Quarto dicendũ eſt ꝙ talis ſubſtãtia ẽ
cognoſcibilis in aliq̃ ↄceptu ſimplici ⁊ ab/
ſoluto.nõ aũt ꝓpꝛio ſʒ ↄmuni ⁊ ↄfuſo.quia

om̃is ↄceptus ↄnotatiuꝰ aliquẽ ↄceptum

abſolutũ pᷣſupponit cui attribuit᷑. ſicut al/
bum attribuit᷑ alicui abſoluto.ſiue ſit cõce

ptus entis ſiue ſubſtantie ſiue alꝰ cõcept

ſpecialis. vt patet ex eius deſcriptõe qͥd no
minis.Et ideo cũ deꝰ vel alia ſubſtantia ſe
ꝑata ſit ↄgnoſcibilis in ↄ ceptu ↄnotatiuo

opoꝛtet ꝙ ſit cognoſcibilis in ↄceptu abſo
luto ⁊ ſimplici ſibi ⁊ alis ↄpmuni. Jmmo

talis res pus cognoſcit᷑ in tali ↄceptu ſim/

plici qᷓ; ↄplexo. Uerbigr̃a in exemplo pus
poſito de intellectõe ſubſtãtiaꝝ ſeparataꝝ.

RNã ↄceptũ ſubſtantie fſoꝛman ex noticia
ſubſtãtiaꝝ ſenſibiliũ.pceptũ aũt intellectu
alitatis babemꝰex noticia noſtri intellectꝰ.
ↄceptũ aũt coꝛpoꝛeitatis ⁊ materialitatis
foꝛmamꝰex coꝛpoꝛiboq̃ videmꝰ.ac ꝑ conſe
quens ↄceptũ negatiuũ foꝛmare poſſumꝰ
ſiue ex reb illis ſiue ex reb ĩmaterialibo ⁊ ĩ
coꝛpoꝛeis exñtibꝛ in nobis. Cõſtat autẽ q;
qlibet pᷣdictoꝝ 2ceptuũ ſimpliciũ eſt ↄmu
nis etiã ſubſtãtijs ſeꝑatis ⁊ nulłꝰ ꝓpꝛius eiſ

⁊T ſic in qͥlibet taliũ pᷣus cognoſcunt᷑ ſubſtã

tie hmõiqᷓ; in ↄceptu ↄplexo abſoluto pꝛo
pꝛio ſiue incõplexo ↄnotatiuo ꝓpꝛio illig.
Vñ patet ꝙ opoꝛtet eẽ aliquẽ ↄceptuʒ
ſimplicẽ ↄmunẽ deo ⁊ creaturis abſolute ⁊

eſſentialicpᷣdicabilẽ de illis. ſiue ſit ↄceptꝰ
ſubſtãtie vel entis.vel glius ſpecialis. Ali
ter em̃ nõ poſſʒ ſaluari ꝙ ſit naturalit᷑ a no
bis cognoſcibilis. Et hec de actibsꝛ cogno

ſcendia ſapientibo recollecta ſufficiant.
Capitulũ.xiijj.

Pꝛima ps de quiditate act volendi.
Ircto deactib cognoſcitiuis.di/

d cendũ eſt de actibo appetitiuis Et
quia actappetendi ſenſitiuiappꝛo

cuite

lunn

fafn
lcrco⸗

goyoli
ſoͤccbut
Holitios
mociye
tatlin
funtien
cltgi
dancog
Folto
plun
etalent
alsetmn
taſeen
(bent⸗
uſoͤle
ſoſs
fioſon
1gene
gued
were
es i
ſpecty⸗
bieni
loje⸗
feinog
onito⸗
lenttio
obſan⸗
turgen
eſſeno
eiuſde
lianot
tinetn
gliat
fes ip
lumus
aliano
reißl
icjs?.
ſtouin
eſfcacs
deture
ena
opon⸗
ntig
ceſt⸗
Usp

cep;
hur
ſtxr,
e
Nitano
cogno⸗
nt.
di
iis. di⸗
nisEt

De qnima

agquibilluminat᷑ appetitus rõnalis ſeu vo
luntas ſunt volitio ⁊ nolitio.idcirco hᷣmo
inqrendũ eſt quid ſit talis actus ⁊ an ſitre
Aliter cognitio De h̊ aũt quidã dicũt ꝙ om

nis volitio eſt quedãoplexa cognitio.licet
nõ ecõuerſo.quia ponũt ꝙ oĩs volitio vel

nolitio eſt quedã oꝛatio mentalis optatiui
modi vel eqͥualẽs tali oꝛationi. Nerbigra /
tia tali mentali. Utinã haberẽ hoc. vel vti
nam fieret hoc vel ↄſimilit. Ali vero di
cunt ꝙ licet om̃is volitio vel nolitio ſit q̃/
dam cognitio.tamẽ aliqua eſt incõplexavt
yolitio qua volo aliqð bonũ Alia eſt ↄple

xa vt illa qua volo aliquid eẽ.Etiã aliqua
eſt aſſenſus.vtvolitio qua gaudeo ꝙ inimi
cus eſt moꝛtuꝰ.Alia aũt eſt ↄplexa que nec

eſt aſſenſus nec diſſenſus vt volitio qᷓ̃ opto
elſle beatꝰ. Noticie em̃ optatiue ⁊ depcati/
ue nõ ſunt vere vel falſe.ſole aũt ille ſunt aſ

ſenſus que ſunt vere vel falſe. Hec aũt opi

nio fundat᷑ in hoc ꝙ oĩs volitio vł nolitio

⁊ generaliter oĩs actus appetendi videt᷑ eẽ
quedã exꝑentia ſui obiecti. Aliter em̃ non
apparet q̃liter eſſet actus vitalis plus q; ſpe
cies pᷣuia om̃i actui vel habitꝰ infuſus re/
ſpectu ſui obiecti.ſ̊ oĩs exꝑie ntia alicuius

obiecti ſiue appꝛehenſio.eſt q̃daʒ ipᷣiꝰcogni
tio.q̃re ⁊c̃. Uñ ſi nõ ſic eẽt anĩa poſſet ama/
re incognitũ.qꝛ ſi eius amoꝛ nõ eẽt realiter
cognitio.vnũ poſſp ſaltẽ ꝑ abſolutã dei po

tentlã ↄſeruari ſine reli. Sʒ hijs non
obſtantibo eſt cõis opinio ↄtraria.nã vide
tur ꝙ ſuꝑflua ponat᷑ ipᷣa volitio vel nolitio

eſſe noticia. Cũ ſcom ſic ponẽtes reſpectu

eiuſdẽ obiecti.⁊ in eodẽ ſubiecto ſemꝑ ſita
lia noticia om̃ino idẽ ſignificãs ab illa diſ
tin cta ꝑ quã id eque ꝑfecte coãſcit᷑.ſicut cũ

alia ⁊ ſine qua naturalit᷑ ꝑ aliaʒ nõ cogſcit

res ipᷣa.q̃re ⁊c̃. Cũ etiã aliquid denouovo

lumus qð pus ↄgnoſcebamꝰ.nõ exꝑimur
aliã noticiã habere vł aliter rem cognoſce

re q; pus cuius oppoſitũptingit in alijs no

ticijs ⁊ actibo.Quare cũ ꝑ exꝑientiã nõ poſ
ſit ↄuinci talis multitudo noticiaꝝ nec per

efficacẽ rationẽ aut cogentẽ auctoꝛitatẽ.vi

HW detun hoc ponere ſit oĩno ſuꝑfluũ. Nec
opoꝛtet ꝙ oĩs act appetendi ſit quedã expe
rientia ſui obiecti. iĩmo hoc aſſumere ẽ pe/
tere pncipiũ.nec iõ dicit᷑actus vitalis.ſed
q eſt act ſecũdus ⁊ ꝓpꝛia oꝑatio viteſeu vi
talis potẽtie Hec id qð infer aiam ꝑ dei ab

ↄuincit motiuũ oppoſitum.qꝛ nõ

ſtandi.

ſolutã potentiã poſſe amare incognitũ. p/
batur eẽ impoſſibile.licet ̊ nõ ſit poſſi bile
de potẽtia naturali.ex eo ꝙ; noticia obiecti
eſt naturaliter cauſa ꝑcialis effectina actꝰ

volẽdi quare nõ põt naturalit᷑ eẽ reſpectu

Secunda pars de actibus diligendi et
odiendi.
Hijs aũt pᷣmiſſis dicenduʒ eſt ſpecialiꝰ
de actibo volũtatis.Dicamꝰ ergo ꝙ cũ oĩs
actus volũtatis ſit volitio vel nolitio ſcdᷣʒ
om̃es.ſeu ꝓſecutio vel fuga.vt innuit Ari/
ſtotiles ſexto ethicoꝝ.q̃ noĩa idẽ ſignificãt.
Et cũ om̃is volitio ſit dilectio.⁊ econuer/
ſo. ⁊ omis nolitio ſit odiũ.⁊ ecõuerſo ſumẽ
do generalit᷑ iſtos termĩios odiũ ⁊ dilectio
⁊ loquẽdo de odio ⁊ dilectõe appetitus in/
tellect?ſiue volũtatis.ↄſequens eſt ꝙ omis
actꝰvolũtatis ſit dilectio vel odiũ.nõ diſti
guendo tñ pꝛo nũc inter amoꝛẽ ⁊ dilectio/⸗
nẽ. Nõ poteſt aũt ideʒ act eſſe volitio ⁊ no
litio.ſiue odiũ⁊ dilectio reſpectu eiuſdẽ ob
iecti.Sʒ nihil ꝓhibet reſpectu diuerſoꝛũ.
nam volitio alicuiꝰeſt nolitio ſui oppoſiti.ſi
militer ſi odio ſoꝛtẽ volo ſoꝛtem nõ eſſe.vel
male eẽ.⁊ ſic eodẽactu odio ſoꝛtẽ ⁊ diligo ſi

ue deſidero ſoꝛtẽ nõ eſſe vel male eẽ. Etper

ↄſequẽs idẽ acteſt odiũ dilectio ⁊ deſideri
um. Uñ patet ꝙ amoꝛ ⁊ odiũ nõ ſunt ſim/
pliciter ↄtraria ſʒ ſolũ reſpectu eiuſdẽ obie
cti.nã illi termini ſuponũtp eodẽ reſpectu

diuerſoꝛum. Hl
CTertia pars de actibus delectandi ⁊ tri

Sz adhuc ſpecialiꝰdicendũ eſt deacti/
bus volũtatis qͥ ſunt delectatio ⁊ triſticia.
Vñ inquirenduʒ eſt vtꝝ delectatio ſit alia

res a dilectione.⁊ triſticia ab odio. Et licʒ

circa ̊ ↄtraria ſit doctoꝝ ſentẽtia tñ ꝓbabi
lius videt᷑ ꝙ om̃is delectatio ſit dilectio.ſʒ
nõ ecõtra. em̃ om̃is delectatio ſit dile/
ctio ex iam dictis apparet.quia cũ om̃is de
lectatio ſit operatio ſiue actꝰ volũtatꝭ ſcðᷣʒ
phm ſeptimo ethicoꝝ.⁊ om̃is actꝰvolũta/
tis ſit volitio vel nolitio.⁊ dilectio vel odi
um.opoꝛtet ꝙ delectatio ſit nolitio ⁊ dile/
ctio.⁊ triſticia ei oppoſita ſit nolitio ⁊ odiũ.

O mnis etiã ↄplacẽtia eſt dilectio.⁊ diſpli
ocentia oppoſita eſt odiũ. om̃is aũt delecta/

tio eſt ↄplacẽtia.⁊ triſticia ei ↄtraria eſt diſ
plicẽtia.quare ſequit poſitũ. Uñ ſiẽ ſe ha

bet deſideriũ ad dilectionem vel amoꝛẽ nõ

2

Tractatus

habiti. ſz om̃e deſideriũ.cũ ſit qneci voli /
tio eſt eſſentialit᷑ quidaʒ amoꝛ ſiue dilectio
habẽdi.quare ſiłiter oĩs electatio erit eſ/
ſentialit᷑ dam amoꝛ iã habiti.⁊ ſic de eoꝝ
oppoſitis reſpectu odij. Naũt nõ ois di
lectio ſit delectatio.⁊ ꝑ ↄſequẽs nec om̃eo
Diüũ ſit triſticia exh̊ apparet.qꝛ vt iã dictũ ẽ.
ofe deſideriũ eſt dilectio.⁊ tñ deſiderium
nõ eſt delectatio.ĩmo ſcõʒ ↄmentatoꝛẽ.xij.
metbapbiſice. deſideriũ pᷣcedẽs ↄpᷣhenſio
nẽ rei deſiderate. eſt magis doloꝛ q; volu/
ptas. quare ⁊c. Si vero dicat᷑ ſicut qͥdã di
cnnt ꝙ licet nõ om̃is dilectio ſit delectatio
tñ oĩs dilectio eſt delectatio vel deſideriuʒ
hoc adhuc nõ videt᷑ eẽ verũ.qð ſic apparet.
qꝛ nõ om̃e odiũ eſt triſticia vel timoꝛ.ergo

nec om̃is dilectio eſt delectatio vel deſide/

riũñ. Cõſequẽtia patet qꝛ illa ſunt diſtincta
gquon oppoſita ſunt oiſtincta. Owoſitũ aüt
Dilectionis eſt odiũ.delectatõis triſticia.⁊
deſideriũ timoꝛ. triſticia enim ſicut ⁊ dele/
ctatio reſpicit obiectum actualit pᷣſens ſed
timoꝛ ꝓpꝛie ſic ⁊ deſideriũ reſpicit actualit᷑
abſens. Sz aſſumptũ ꝓbat᷑. Luz pmo
qꝛ in deo ⁊ in beatis eſt odiũ peccatoꝝ.⁊ iñ
nõ eſt in eis triſticia vel timoꝛ. Cum ſecun
do qꝛᷣ ſcðʒ ph̊m ſecũdo rethoꝛice.aliquod
odiũ eſt de aliq̃ malo in vniuerſali tantum
appꝛehẽſo.vt cũ qͥs odit furẽ vel furtũ ſcõʒ
aceptũ ↄfuſum. ſʒ tale odiũ nõ eſt triſticia
vel timoꝛ.qꝛ triſticia cauſatex apꝛehẽſiõe

alicuiꝰſingularis mali actu habiti. timoꝛ e
lendi.

tiã ſcdᷣm phm ibi fit ex fantaſia. id eſt appꝛe/
henſiõe futuri mali aut coꝛruptini aut con
triſtatini. Pꝛopoſitũ inſuꝑ exh̊ patet qꝛ ali
quis diligit aliquod obiectũ pnᷣs.⁊ nõ ſibi
ↄueniẽs.aliqͥs etiã diligit aliqð bonũ eſti/
matũ ſibi ĩpoſſibile ad habendũ.Talis au
tẽ dilectio nõ eſt delectatio vel deſiderium
qꝛ nõ ſunt niſi reſpectu apꝛehẽſiↄueniẽtis
⁊ eſtimati poſſibilis. Sʒ pmũ patet de
illo qͥ ad vitandũ naufragiũ diuicias quaſ
multũ amat ꝓicit in mare.nã ſcõᷣʒ phm ter
tio ethicoꝝ.talis vult ⁊ ꝑ ↄſequẽs diligit il
lam piectionẽ.⁊ tñ illa nõ eſt ſibi ↄueniẽs.
imo multũ diſcõueniẽs ſcdᷣm ſuã inclina/
tionẽ.nec in illa delectat᷑.ĩmo multũ triſta
tur. Quia delectatio ſcdᷣm e deſcriptõʒ ſo
lũ eſt reſpectu pñtis ↄueniẽtis ſcᷣm habi
tiũ vel naturã.id eſt ſcdᷣm habitualẽ vel na/
turalẽ inclinatõ. Secundũ vᷣo patʒ ð
ullo qͥ eſt vᷣtuoſus ⁊ nõ eſt virgo.⁊ tñ vᷣgini⸗

tatẽ diligit in alio quã ſibi reputat ĩpoſſibi

lem.iõ reſpectu illnõ habet deſideriüũ vel
delectatõʒ.q̃re ⁊c.

ta Expdict aũt ſequũ
tur aliq̃̊. Et pmo qͥdẽ ſequit᷑ nõ oĩs cõ
placentia vel diſplicẽtia eſt delectatio vel

triſticia. qꝛ oĩs volitio vel nolitio eſt ↄpla/

centia vel diſplicẽtia.⁊ nõ om̃is talis eſt ðᷣ
lectatio vel triſticia. Scðo ſequit᷑ qa

liqua triſticia ⁊ diſplicẽtia eſt volutaria et

volũtarie placita.qꝛ aliq talis eſt virtuoſa
cũ virtutis ſit delectari ⁊ triſtari in quibi⁊
quãdo opoꝛtet ⁊c.ſecũdo ethicoꝝ.vt triſti/

cia ⁊ diſplicẽtia de malo ꝓximi placet vir/

tuoſo cui diſplicet ꝓximi malũ. Tertio

ſequit᷑ ꝙ delectatio ⁊ triſticia poſſunt ſimł

eẽ in eadeʒ volitiua.qꝛ aliqua triſticia põt

eſſe vtuoſe. ⁊ ꝑ ↄſeques delectabilit elicita
vñ triſticia ſiue diſplicẽtia vł penitẽtia pec
cati pᷣteriti põt eſſe delectabilis virtuoſo qͥ

triſtat᷑ vel dolet circa peccatũ pᷣteritũ.

OQuarto ſequit᷑ ꝙ aliqua dilectio põt eẽ
delectabilis q̃ nõ eit delectatio. ſic patet ð
ſpe ⁊ deſiderio.⁊ inde etiã aparet illud di/

ctum Ariſtotilis.x.ethicoꝝ eẽ veꝝ opatõʒ

pficit delectatio. vñ ðᷣlectatio cũ ſit dilectõ

⁊ operatio põt tamẽ aliam dilectõeʒ ⁊ ope

rationẽ ꝑficere.nõ quidẽ foꝛmalit.ſed aliqᷓ

alio mõ cauſalit.ſcʒ ꝑ modũ finis vł ꝑ mo
dũ obiecti vel agẽtis. ſiẽ nott ibidẽ verba
Ariſtotilis.⁊ ꝑ pꝛedicta poſſunt in ꝓpoſito

4

ſolui multa dubleaiaa.
Quarta pars de pꝛoductioneactus vo

Szʒ cũ dictũ ſit de quiditate actuũ vo/

luntatis ⁊ eoꝝ diſtinctõe etiã aliqͥd dicen/

dũ eſt de ioꝝ ꝓductiõe.ſcʒ an tales actus
a volũtate fiant ſubito vel ſucceſſiue. Unð

circa h̊ ſunt tres modi dicẽdi.Pꝛimꝰ eſt q;
oĩs talis aciꝰtantũ fit in tꝑe.ita ꝙ nõ ſit da/⸗
repmũ inſtans in quo hec ſit vera.volũtaſ
vult. Alius eſt ꝙ volitio põt eẽ ſubito Ter
tius eſt ꝙ act?qui eſt volitio põt eſſe ſubito

ſʒ tñ nõ eſt dare pᷣmũ inſtans ĩ quo illa res

ſit volitio. vel in ip̃a volũtas ꝑ illũ actuʒ

vult. Licet aũt nulłᷣꝰiſtoꝝ modoꝝ ſit e⸗

nidenter ꝓbabilis vel ĩpꝛobabilis tñ pᷣmꝰ
modꝰdicẽdi videt᷑ magis rõnabilis qꝛ nul
la opatio creature ſiue potẽtie natural põt
eẽ ſubita.ſʒ quelibet eſt ſucceſſiua ⁊ tꝑalis.
nam ſubito agere videt᷑ſolũ eẽ potẽtie infi/
nite virtutis. Secũdus aũt modꝰ etiaʒ eſt

ſuſtinibilis.qꝛ ꝙ delectatio fiat in inſtanti

nhi
inwolun
tvolit
atq
ihen
prorim
ſactio.
medite
icno.
ſcachal
Gu
ſp tuii

ug
lioih

nopot
ſppoſt

ſei

dicene
trpplia
tovie⸗
nadial
herili
Nſo⸗
llerte
doccter⸗
gbonet
onen
lieinf
ptione
adbon
tendee

tiamae

ſzetiä⸗
eptum
ne vel/
volunte
eno fi⸗
fglisoa
huzerten
Noport

Afemo⸗
almolt
Mti⸗
oqqua

turglite

hetntn
egiaſe

de anima

tiyoſſ
ſcenünt videt᷑ fuiſſe opinio ariſtotilis. Sʒ tertius cit᷑ paſſio. Tales igit᷑ oꝑationes appetir
tſegni mocłeſt minꝰ pbabilis.qꝛ poſito illo actu ſenſitiui que pꝛie dicunt paſſiones ⁊ de qͥ‚
noisc in voluntate nõ aparet ratio quare pmo ñ bus eſt ſpeculatio pᷣſentis capituli qũq; di
nio vel eſt volitio ⁊ poſtea eſt volitio.niſi foꝛte di/ cunt᷑ paſſiones coꝛdis.qñq; paſſiones mẽ
cko, catꝙꝑ volitionẽ aliqͥd 2notat᷑ qdð poſtea ẽ tis qq; paſſiones animi.Dicunt᷑ em̃ pal
stiset ⁊ pus nõ fuit ſicut in inſtanti q̊ ignis ẽ ap/ ſiones coꝛdis tanq; ſubiecti pᷣmo ⁊ pncipa
dleguto pꝛoximat ad lignũ caloꝛ ignis nõ eſt cale/ liter patientis.quia in eis coꝛ pncipaliter
wlinue factio.⁊ ĩmediate poſt erit calefactio.qꝛ im patit vt poſt videbit᷑. Dicunt᷑ aut paſſio
cnm mediate poſt babebit ↄtinue caliditateʒz in ones mẽtis tanq; cauſe interioꝝ bᷣmo⁊ pn
miingip ligno.⁊ h̊ impoꝛtat iſte terminꝰ calefactio. cipaliter efficiẽtis quia mens pncipaliter
NrNID ſcʒ ꝙ aliqͥd cauſat caloꝛem in aliq̃̊ ſubiecto mediante cognitõe vel eſtimatõe qua iudi/
Mar ni⸗ Sʒ talẽ reʒ ponere vltra illũ actũ eſt oino cat aliqͥd vtile vel nociuũ efficit paſſioneʒ
„Nno ſuꝑſuũ ⁊ voluntariũ dictũ.⁊ etiã ſi ponere in coꝛde ꝓpter quã cetera mebꝛa coꝛpis im
ſünrſink tur magis ↄcedendũ eſſet ꝙ illa res eẽt vo / mutãtur. Dicunt᷑ etiã paſſion es animi.qꝛ
nicsper litio. q; hoc eſſet ↄcedendũ de illo actn pꝛi animꝰ vtrãq; vim cõpꝛehendit cognitiuaʒ
bltäicn mo poſito. Et hec de hac materia ſufficiãt ſcʒ interioꝛem ⁊ affectiuaʒ ſe eu motiuã.qua
anünde in woſtoo. rim quelibet ad paſſionẽ ↄcurrit ꝓpꝛie di⸗
MK Pꝛima ps de paſſionib generaliter. Secunda pars de paſſionibus ſpecia/
cciopir OIſtq; de actib⸗ anie dictü eſt oſe / liter. JMd?
ſennz p quuenter qꝛ paſſiones anie vident Hijs itaq; generalit pᷣmiſſis.tria ſpecia
cludte Auid actus eẽ de paſſionib anĩe liter ↄſideranda ſunt circa paſſiones ſenſi-
norni, dicendũ eſt. Uñ ſciendũ ꝙ paſſio põt capi tiue virtutis. Pꝛimũ eſt de numero⁊ diſtĩ
ilal tripliciter. Uno mõ citer ⁊ ſicomis oꝑa/ ccione paſſionũ. Secundũ de cauſis ipaꝝ
igtar tio ale poteſt dici paſſio. ſicut tertio de ani Tertiu de effectibs eaꝝ Quantũ aũt ad nu
atal⸗ ma dicit᷑ ꝙ itelligere eſt paſſio. Alio modo merũ ſciendũ eſt ꝙ pᷣme paſſiones coꝛdis
Nono ſpecialiter ⁊ ſic ſola oꝑatio apetitus dicit ad qᷓs omes alie reducunt᷑ due ſunt ſcilicʒ
Syute paſſio. Oʒ adhuc ertio mo magia ſpecia amoꝛ ⁊ odiũ.vł ſcoᷣm aliquos delectatio ⁊
gio liter ⁊ ꝓpꝛie oꝑatio appetitus ſenſitiui.qꝛ ſiẽ doloꝛ. Alie em̃ vel ad delectationẽ ꝑtinent
n docet experientia ipᷣa fit cũ quadã trãſmu/ vt gaudiũ.audacia.⁊ ſpes.vel ad doloꝛem
n tatione coꝛpali.x ſic diffinit euſterctꝰ paſſi/ yt triſticia timoꝛ ⁊ deſperatio. Delectatio
an onem.qꝙ eſt molꝰ appetitiue potentie ſenſibi aũt vt h ſumit᷑ nomẽ ↄmunec̃.tã ad eã que
zan lis in fantaſia boni vel mali. In qua deſcri fit exapꝛehẽſione boni facta ꝑ ſenſus exte/⸗
Cun ptione capit᷑motus ꝓ actuali inclinatione rioꝛes.qᷓ; etia mꝑ vires interioꝛes. Doloꝛ
den ad bonũ ꝓſequendũ vel malii fugiendũ.er vero nomẽ ↄmunetã ad illũ qui fit exapp/⸗
Gign tendẽdo etiã inclinatõʒ nõ ſolũ ad tenden/ henſione mali facta exterioꝛibo ſenſibo qᷓ; in
ine tiam ad bonũ habendũ vel malũvitanduʒ terioꝛibs viribs. Sʒ delectatõʒz cauſatd ab
n,ſtg ſʒ etiã ad fixionẽ ſeu adherẽtiã in bonũ ad/ interioꝛi appꝛeheſione boni.UVſus cõis vo
nöͤſtdn, eptum.Dicit᷑ aũt apetitiue potentie ſenſiti cat leticiã ſeu gaudiũ.doloꝛẽ vero tantum
wwlin ue vel ſenſibilis ad differentiã oꝑationum ab interioꝛi appꝛehẽſione mali noĩat triſtici
hbiv voluntatis.que nõ dicunt᷑ paſſiones ꝓpꝛie. am. Quantũ aũt ad diſtinctionẽ dictaꝝ
ſubio qꝛ nõ fiunt per tranſmutatõʒ oꝛgani coꝛpo paſſionũ ſciendũ eſt qꝙ; ipa attendit᷑ex duo/
ll tes ralis ad quas tamẽ ſi qͥ velit nomẽ paſſio bus Pꝛimo ex ipᷣis potẽtijs a bo ſunt Se
laauz nuz extendere ad h̊ ꝙ illa deſcriptio ↄueni/⸗/ cũdo ex obiectis ꝓpꝛijs circa q̃ ſunt. Preſpe
onſte, at opoꝛtet illã clauſulã potẽtie ſenſitiue ab ctuz ad pmũ dicunt᷑ differre genere. ſz ꝑ re
anpt ea remouere Dicit᷑ etiã in fantaſia boni ſpectũ ad ſcðᷣm differre ſpecie.Peroſidera
ennl vel mali ad explicandũ obiectũ paſſionuʒ. tionẽ ad pᷣmũ aliq paſſiones dicunt᷑ ↄueni
nlpt vel etiã ad differentiã naturalis inclinatio re potentie ↄcupiſcibili ſe icut amoꝛ ⁊ odiũ
galis nis.qua ſcʒ quelibet potentia oꝑatiua na/ ooeſideriũ ⁊ fuga.gaudiũ ⁊ triſticia.qnedã
Keiſ turaliter inclinat᷑ ad ſuã ꝓpꝛiã opationẽ ſi/ vero iraſcibiliſicut ſpes: deſperatio.auda
crhjct ne fantaſia.id eſt apꝛ:ehenſiõe ſeu cognitõe cia ⁊ timoꝛ.ira ⁊ hmõi. Peroſiderationẽ
üntomga pꝛeuia ſine qua nõ eſt illa inclinatio que di vero ad ſcdᷣm aliq poſſtanes ſuntteſhein

Tractatus

awꝛehenſiboni yt amoꝛ ⁊ leticia. quedãve

ro reſpectu appꝛehẽſi mali. vt odiũ ⁊ triſti /

cia. Uñ ſcoᷣm pᷣdictã Zuplicẽ 2ſidera/
tionẽ qdam inter paſſiones talẽ aſſignant
diſtinctionẽ. Hã om̃is paſſio vel eſt poten
tie ↄcupiſcibilis vel iralſcibilis. Si poten/
tie ↄcupiſcibilis hů eſt tripliciter. Uel gene
raliter quãtũ ad inclinatõʒ ſic ſi ſit reſpe/⸗
ctu boni eſt dilectio vel amoꝛ. ⁊ ſi reſpectu
mali eſt odiũ vel rancoꝛ. nihil em̃ aliud eſt
rancoꝛ qᷓ; odiũ inneteratu. Uel quantũ ad

motũ ſeu pſecutionẽ.⁊ ſicſi ſit in bonumẽ
deſideriũ.⁊ ſi in malũ eſt fuga vel hoꝛroꝛ.ĩ pᷣ
noĩata em̃ eſt paſſio oppoſita ðᷣſiderio.⁊ qũ

qʒ; vocattimoꝛ vt patet in pcedenti capitu
lo. Uel quantũ ad ↄſecutionẽ.⁊ ſic ſi ſit in
bonũ eſt delectatio gaudiũ vel leticia.⁊ ſi ĩ

9*

malũ eſt doloꝛ vel triſticia. Si vero poten

tie iraſcibilis. vel eſt reſpectu boni aggre/

diendi.⁊ ſic eſt ſpes.vel reſpectu boni fugi

endi.⁊ ſic eſt deſperatio. vl eſt reſpectu ma
li aggrediendi.⁊ ſic eſt audacia.vł reſpectu
mali fugiendi.⁊ ſic eſt timoꝛ. Ira aüt videt᷑

eſſe qdam paſſio ↄpoſita cuinõ eſt alia paſ .
iõ ſanguiĩs diſpoſitio cauſa q̃dam eſt p̃pa/

ſio cõtraria.vel ſi ſit eſt innoĩata Pꝛedicte
aũt diuiſionis modificatio.⁊ pᷣdictaꝝ paſ/
ſionũ appꝛopꝛiata diſtictio magis patet ex
ſenti capitulo.iõ bꝛeu ꝑtranſeo.
Tertia ꝑs de cauſis paſſionſfn.
SDSʒz quantũ ad canſas haꝝ paſſionuʒ
ſciendũ eſt ꝙ due ſunt in genere. extrinſeca
ſcz ⁊ intrinſeca. Extrinſeca cauſa eſt ob
iectũ boni vel mali. Licet em̃ in aliqᷓ paſſi/

pᷣdictis in pᷣcedenti.? etiã ex dicendis in ͤ/

one vt in ira vel ſpe obiectũ habeat ſpeciali

ter rationẽ ardui. tamẽ generalit in quali/
bet obiectũ habet rationẽ bonivel mali. vl

Zueniẽtis aut diſcõueniẽtis.ſiue placentis

aut diſplicentis. Uñ ſcom hoc ad variati
onẽ obiectoꝝ ſequit᷑ variatio paſſionũ. vt
patet in melodijs.ludis.tripudijs.⁊ pictu
ris. Intrinſeca vero cauſa eſt duplex. qᷓ
ruz vna habet rõnez efficiẽtis. ſcʒ imagina
tio ſeu eſtimatio alicup ſub rõe boni vl ma
li.placentis vel diſplicentis. Quicqͥd enizʒz

„

imaginat᷑ ſub rõne tali.ita ꝙ tale eſtimet eẽ

q;uis ſit aliter in re.tamen animu mou
coꝛpus ĩmutat. Uñ vis hmõi motina ima

ginatiue ſeu eſtimatiue virtutis nõſ. olũ paꝰ

tet in vigilijs ſed etiã in ſompnijs in qbus
pter imaginata ⁊ eſtimata contingit doꝛ⸗
mientes oꝑa vigilãtiũ exercere. Alia o

mũ mouet ?

cauſa intrinſeca habet rationẽ diſponẽtis⸗
diſpoſitio aũtad generationeʒ paſſionũ in
tribo pᷣncipaliter ↄſiſtit.ſcʒ ĩ mẽbꝛis ſeu mæę

bꝛoꝝ ↄplexione in ſpiritibo ⁊ ſanguine. In

mẽbꝛis ſiquidẽ ſen mẽbꝛoꝝ ↄplexiõe.quo/⸗

niam diuerſitas ↄplexionis in eis.⁊ maxiĩe
coꝛdis inclinat ad diuerſas paſſiones mẽ/
tis.quia cũ mẽbꝛa ſint inſtrumẽta aqnie ſeu

virtutis.illa cũ eis pꝛomptioperatad que

ipa ex ſui ↄplexionepnius inclinat᷑. In ſpi
ritibo aũt.qm ſpiritus etiã eſt qdammõ vir

tutis inſtrumentũ ſicut ⁊ mẽbꝛuʒ.nõ tamẽ

ncipale ⁊ ĩmediatũ.ſʒ mediatũ ⁊ diſpoſi/

tiuũ.qꝛapꝛie inſtrumentum anie nõ eſt niſi

oꝛganũ cui ipᷣa ſicut foꝛma ⁊ motoꝛ ↄiun/⸗

gitur imediate.ſpiritus tñ aliqualit dicit᷑ ĩ

ſtrumentũ qꝛ mẽbꝛoꝝ ſeu inſtrumẽtoꝝ diſ
poſitiuũ ideo cũ ex dinerſitate inſtru mẽto
rum ſeq̃tur diuerſitas actionũ.ſicut diuer
ſa mẽbꝛoꝝ ↄplexio.ſic ⁊ diuerſa ſpirituum
diſpoſitio. cauſa eſt diſpoſitiua diuerſaruʒ
paſſionũ. In ſanguine vero quoniã taʒ

mẽbꝛũ q; ſpiritus recipiũt diſpoſitõʒ a ſan

guinis diuerſitate. tanq; a ↄmuni materia

rans ad pᷣdicta accidẽtia. Clerbigra Dan

guis ſubtilis ⁊ clarus in ſi ubſtatia. tẽpera/

tus vero ĩ qualitatibo cũ ſpũs generet ſylẽ

didos atq; tẽperatos.diſponit ad leticiam

maioꝛẽ vel minoꝛẽ.ſcdᷣm maioꝛẽ autmino
rẽ ip̃ius qntitatẽ.⁊ ita ꝓpoꝛtionalit ſcõᷣm a

liam vel aliã ſui diſpoſitionẽ ad aliã ⁊ aliã

diſponit paſſionẽ.qð ꝑticularit dearticu /
lare ſpectatlad ſciẽtiã medicine.
Quarta ꝑs de effectib paſſionn.
NQuãtũ ãt ad effectdictaꝝ paſſionũ.cũ
dictũ ſit ad generationẽ eaꝝ pᷣcedere actuʒ
eſtimatõis tanẽ; efficiẽtis.iõ pus dicendũ
eſt de effectibo paſſionũ huvirtutis.circa

quos pꝛimo opoꝛtet conſiderare immutã/

di oꝛdinem.poſtea immutationis impꝛeſ-/
ſionem.
Deoexuactu eſtimationis.
UVUiñ circa bmõi oꝛdinẽ ſciẽdũ eſt ꝙ eſti
matio duplicitimmutat mẽbꝛa coꝛꝑis.qꝛ

qñq; mediãte motu coꝛdis. ſicut patet ĩ ve

hement paſſionatis. qũq; vero ĩmediateſi

ne tali motu.qͥ ſaltẽ ſit manifeſte ⁊ notabili

ter ꝑceptibilis. Uñ licet oĩs eſtimatio cuʒ

ſit placẽtis aut diſplicẽtis aliqualit᷑ ſit mo/

tiua coꝛdis.qꝛ tamẽtalis mot qñq; a con⸗

ſucto ſenſibilit nõ diſcernit immutatio ſe ⸗

gbi⸗
munt
gencd
nioſp
nnaln
dato
tur.
mant
ciſo⸗
tionit
fitis
enti⸗
ſooi
ani
ſoꝛnns
ſnlbi
ſiist⸗
ſö
N
ſe
gei⸗
copt
mnan

fi

1
ſacha
ſtiab
ſom
toror
oa
gualn
Cund
meb⸗
lornn
ſcn
coꝛc
mun
tion
let 6
phen
Ani
tniy
ſgel
lrtan
loctle
ditag
tgloig
tatio⸗
orp⸗
linte
comi

ponets
ſſonäin
sſeumẽ
Mne. n
Wegno/
amde
ſonesnti,

nniela

nkure
ni Ni
Anmöi
znöane
1dlhol⸗
Höcknit
or olnn/
Urdcki
wänndi
ſtrumer⸗
ardine
virunume
iuefſanz
voniͤtg
ſtizshn
limacn
nckioe
on
aen/
ni e

cimn

emino
Cöna
1di
nvcu/

ſioni c
eca;
gdicctci

csu

einmn,
ginnch

cocki
apis, .
gnetiſe
hieli
holabli

— — m+ß y . —

quẽs illã eſtimationẽ ſine motu coꝛdis cõ/

muniter fieri dicit᷑ ſiẽ patet in eis qͥ ad min

ri ↄſpiciunt aut imaginant᷑ Simile quoq;

in alijs actib reꝑit᷑ vt in oſcitatõe ⁊ ſpandi

datione ⁊ hmõi.in illis qͥ ad talia diſponũ/
tur. Hec aũt impᷣſſio eſtimatõis nõ ſolum
manifeſtat᷑incoꝛꝑe eſtimãtis.ſʒ qñq; in de
ciſo ab eo ꝑ viã ꝓpagatõis.nã ſi tꝑe genera/
tionis ſeu carnalis ↄmixtionis mens gene
rãtis attente imaginet᷑ circa fedas figuras

erit in generato ad h̊ diſpoſito feda figura

tio aut ↄtraria ſi ecõtrario. Cui põt aſſi

gnari rõ.qꝛ ſpiritus eſt receptiuꝰ ⁊ delatiuꝰ

foꝛinaꝝ ſiue ſpecieꝝ. q̃ licet in ipᷣo non ſint
ſenſibiles.in coꝛꝑiba tamẽ ⁊ mẽbꝛis diſpo/

ſitis faciũt ſenſibiles impᷣſſiones. ſicut aer
nõ viſibilit᷑ recipit ſpecies.quas ꝑ ſpeculũ

viſui repñtat. In ſpiritu ergo velut in aere
ſpẽs eſt ab eſtimatiua ꝓcedẽs multiplicat
qͥ cñ tali ſpecie infoꝛmatſemini aut mẽbꝛo
copulet᷑ vtrobiq; ſcᷣm exigentiã ſue infoꝛ/

matiõis virtutẽ operãtẽ inclinat ſcʒ foꝛma

tiuam in ſemine ⁊ regitiuã in mẽbꝛis.
Quita pars de duplici effectu paſſionũ.

,Sz circa hmõi imutatõis impᷣſſioneʒ
ſciendũ eſt ꝙ duo ſunt effectin genere cau

ſati ab eſtimatione.⁊ generalit᷑ cauſabiles
ab om̃i animi paſſione.ſcʒ mẽbꝛoꝝ altera/
tio ⁊ operationũ ĩmutatio. Hẽbꝛa em̃ ab

eis alterant᷑ ſcdᷣm qualitatẽ ⁊ nõ ſolũ ſcðm

qualitates pᷣmas.ſʒ qñq; ſcdᷣin q̃litates ſe/
cundas.ſicut qũq; ab eſtimatõe vel paſſiõe
mẽbꝛa aliqᷓ calefiũt.aliqᷓ infrigidãt᷑.aliq̃ co
loꝛant᷑aliq̃ diſcoloꝛant᷑ mẽbꝛa etiã ĩmutãt
ſcðᷣm oꝑatõʒ. Et h̊ maxiĩe patʒ in motu
coꝛdis ſcᷣm cumutatõis exigẽtiã ſequit᷑ ĩ
mutatio totiꝰ coꝛꝑis.vᷣbigr̃a. Res ꝑ eſtima
tionẽ app̃henſa alit᷑ ⁊ alidiuerſimode mo

uet coꝛ localit.ſcʒ illa q̃ ſub rõne ↄferetꝭ ap

pᷣhendit᷑ dilatando.q̃ vo ſub rõne oppoſiti
ↄſtringẽdo. Nõ aũt fit in coꝛde hmõi mo/
tnũ vel oꝑationũ variatio a curſu ſolito.ni
ſi ꝑ alterationẽ pᷣus factã in ipᷣo Illis ergo
q̃liuatibo pᷣus alterat᷑ ꝑ q̊s ad pᷣdictos mot

locales maxie diſponit᷑. Hee ſunt aũt cali/

ditas ⁊ frigiditas. Nã illa pncipiũ eſt dila

tatõis.iſta vᷣo ↄſtrictõis.O poꝛtet &̊ ſi dila/

In triſticia vero que oponitur gandio
coꝛ ⁊ coꝛpus ĩmutantur oppoſito modo S
excepto ꝙ ipᷣa nõ calefacit interioꝛa.cuiꝰp

*

paſſionis.

Seddcũ pᷣmiſſa de effectib eſtimatõis
paſſionũ coꝛdis dicta ſunt generaliter.ali -
qua de eis dicenda ſunt ſpecialit.

De gaudio ⁊ letica.

Sciendũ eſtigit᷑ ꝙ in gaudio puro ſine
leticia quia appꝛehẽſuʒ habet rationẽ ↄfe/

rentis ⁊ delectabilis.ð ideo coꝛ q eſt pmnz

mobile coꝛꝑis ⁊ qdᷣlibet aliud mẽbꝛũ ꝓpoꝛ/

tionalit᷑ mouet᷑ ſcðõᷣm foꝛmã occurrẽdi⁊ ap

pꝛopinquãdi rei q talis eſtimat᷑ ſcʒ dilata/
tione vel extenſione.quapꝛopter natura in

tenta pᷣparare mẽbꝛa⁊ maxime oꝛgana ſen

Serta paro deſpeciali effectu cuiuſts

—RM
“

e et Nicir. u 8. in coꝛdddaas.l
gendũ aut vomendũ ꝓuocant᷑ cũ talia fie-

ſus.⁊ motus ad dilatationem ⁊ extenſion
influit eis a coꝛde naturalem caloꝛẽ.⁊ ſpi /--u-
ritus quibus dilatẽtur ⁊ extendantur.Eſt

autem iſte motus non ſubitus aut impetu
oſus ſed ſuauis ⁊ paulatinus.⁊ ideo in om

ni gaudio cõmunis effectus eſt coꝛ paula-

tim dilatare⁊ infrigidare.⁊ per conſeques

interioꝛa frigeſcere. ⁊ exterioꝛa caleſcere te

perato ſiue naturali caloꝛee.
De triſticia.

eſt cã.nã obiectũ eieſt malũ pñs ſiue ↄiun

ctum qð ↄcipit᷑ ſine aliã ſpe vitãdi.ſiue fu/
giẽdo.vt in timoꝛe.ſiue repellẽdo.vt in ira

ſiue repugnando.vt in audacia.iõ ſimplex

tur gandio

odiũ illiꝰcauſat᷑ in anĩo.ꝓpter qð hmõiↄce

ptus paulatĩ ⁊ abſq; impetu coꝛ ↄſtringit
Et ſic phibet in eo ſufficientẽ ſpirituũ ge-

neratõʒ.⁊ etiã ĩ mẽbꝛis diffuſionẽ.idcirco

imitent. De ira ⁊ audacia.

In ira ant obiecrũ ncipit cu ſpe repel /
lendi.⁊ ꝓpter h̊ irã cõcomitat᷑ appetitus vu

dicte ꝓpter cu appetitus vehementiã cole
ricus ſanguis mouet᷑ ad coꝛ vtipᷣm inflam
met ad audaciã inuadẽdi OQuapꝛopter ira
⁊ etiã audacia coꝛde ſupercalefacto opoꝛ/

tet ipſum dilatari frequentius ſolito ac to

tum coꝛpus maxime circa exterioꝛa cũ im

tatio vel cõſtrictioa ſolito curſu mutet᷑ ꝗqo petu calefieri.cum ſpiritus ex appetitu iua

coꝛ pᷣus calefiat aut infrigidet᷑.ad quas q̃/

litates ↄſequẽter humiditas vel ſiccitas cõ

comitat᷑. Pꝛopoꝛtionalit᷑ aũt erit in alijs

Dendi ad illas ꝑtes ſubito moucant.

De timoꝛte.

In timoꝛe vero obiectũ habʒ ratione

r. 4

‚nõ ſolũ exterioꝛa.ſʒ etiã interioꝛa ĩfrigidii
maxiĩe cũ cetera mẽbꝛa coꝛdis ↄſtrictions

Tractatus

periculi ſiue terribilis ⁊ maxime vite peri⸗/ nas ⁊ partes vultus Expdictis igitur n⸗
culum inferentis quia omeferribile dicit᷑ patet qualiter ĩ diuerſis paſſionibo coꝛ mo Lic
per moꝛtis reſpectũ que eſt vltimũ terribi netur diuerſis motibo. quiia in gaudio pau i
lium. Concipitur aũt hmõi obiectũ nõ vt latim dilatatur. ⁊ maxime verſus anterio/ ed
coniunctũ.ſed vt adhuc ſeparatũ. ideo ap ra ſiue verſus pectus In triſticia vero pan za
petitu ercitat fugiendi ꝓpter quẽappetituʒ latim ecõtra ſcʒ ad interioꝛa ⁊t verſus deoꝛ “
foꝛtẽ ⁊ ſubitũ quẽ parit ſpes euadendi ſan ſum. In ira vero ſubito verſus pectus In not
guis ⁊ ſpiritus a coꝛde fugiunt.⁊ ipᷣm foꝛti/ timoꝛe ſubito ad oppoſitũ. In verecundia *
ter ↄſtringitur atq; ſubito. cubſignũ eſt ꝙ ſubito ad vtrũq;. In anguſtia vero paula one
in timentibo coꝛ tremit ⁊ vox hanelitus im tim. Secundo patet qualiter in diuer/ nlis
minuit᷑. Nam licet caloꝛ ⁊ ſpiritus ab exte / ſis paſſiõibꝛ mouent᷑ pꝛopoꝛtionaliter ſan n
rioꝛibo ad interioꝛa retrabant᷑.nõ tamẽ ver guis ? ſpirił.ſiue talis mor ſit per moduʒ 2
ſus coꝛ.ĩmo a coꝛde ad ĩterioꝛa.ſcʒ verſus pulſus vel tract aut vtroq; modo.ſiue ſpõ D
inteſtina mouent᷑.Cuius ratio eſt quia ob te moueatur obedientes anie imperio. De 4
iectum malũ concipit᷑ nõ cũ diffidentia re boc em̃ nõ eſt nunc tractanda queſtio. n
ſiſtendi.ſed cum ſpe fugiendi.⁊ per fugaam Ulterius enã patet ꝙ; ad pꝛedictos et/ n
cuadendi.ideo caloꝛ ⁊ ſpiritus fugiun: ſe fectus multi alij ↄſequunt᷑ per quos coꝛpꝰ norn
diffundüt in mebꝛis. que in motu ꝓceſſiuo ad ſanitatẽ vel egritudinẽ varie immutat᷑. Canu
aut dilatatiõis nõ poſſunt ſe diſponere ad Sʒ hoꝝ ↄſideratio ⁊ ꝑticularis dearticu/ nisc
obuianduʒ terribili qualia ſunt inteſtina. latio medicis relinãtur. hate
Pꝛopter qð dicit Ariſtotiles ĩ pꝛobleuma Capitulũ decimũquinti. htn
tibo ꝙ in timentiby venter ſoluitur diſſolun Pꝛima ps de habituũ generatione. cr⸗
tione humoꝛũ facta circa ĩteſtina. pꝛoptere Oſtq; tractatũ eſt deaie potẽtijs. Ge⸗
coartationem caloꝛum ⁊ ſpirituũ in eiſdzz ꝓp ⁊ eaꝝ actibo ⁊ paſſioniby. finaliter ius,
locis. trtrractandũ eſt de eaꝝ habitibi.⁊ p/ ſug⸗
Deanguſtia ⁊ verecundia. mo de habituũ generatõecoꝛruptõe? icli nlſß
In anguſtia aut ⁊ verccundia mouen natione generaliter. poſtea de eis ⁊ eoꝝ diſ lunti
tur ſpiritus ⁊ humoꝛes ad oppoſitas par/ tinctõe ſpecialir Sciendũ eſt igit ꝙ in ꝓ ſauie
tes. ſcilicet nunc ad interioꝛa nũc vero ad poſito nõ loqͥmur de habitibo ſi uꝑnaturali hb
exterioꝛa. In angnſtia quidẽ quia partim ter infuſis.ſed de naturalit᷑ acqᷣſitis. Tales gualit
triſticia partim ira laboꝛat animꝰ.ideo coꝛ at habit ſicut docet exꝑientia gene rat᷑ ex ſeneſe
laboꝛat oppoſitis motibus. In verecũdia actibo ⁊ exappoſitis actib⸗ oppoſiti habitus ſacle⸗
vero ſeu erubeſcentia pꝛopter timoꝛẽ pꝛi/ ſic em dicit⸗ riſtotiles ſcdᷣo ethicoꝝ ꝙ edi ſpecit⸗
us mouentur ſpiritus ⁊ ſanguis ad intra. ficates edificatoꝛes fiũt ⁊ cythariʒzãtes cy⸗ cuſe
quia tamen in eis timoꝛ nõ eſt de malo re/ thariſte.ſic aũt ⁊ iuſta oꝑantes iuſti tẽpera habe
pugnanti nature.ſed de malo appetituiani ta tẽperati. foꝛtia aũt foꝛtes. Dʒ cũ ſatis ſuon
mali ſen voluntati repugnante. In vtraq;ʒ notũ ſit tam in actibo q; in ᷣtutibo habit?ge turd
enim timetur malũ qð turpis opinio.ſed ĩ nerari ex actibo. nõ elt ſic intelligenduʒ q faclt
erubeſcentia in ipᷣo actu pꝛeſenti. in vere/ illa p̃poſitio ex. dicat habitudinẽ cauſe ma yide
cundia aũt exiam pꝛeterito.iõ in eis ſtatim terial qꝛ ſꝑ materia manet in facto eẽ.actꝰ S
ſpes reſiſtendi concipit. ⁊ quidã cõceptus aũt ⁊ opatões tranſeũt habitu remanente.
ire ad oppoſitũ mouens cõfeſtim ſequit᷑ ꝓ/ nec etiã habitudinẽ cauſe pᷣncipalit efficiẽ-/ ſic
pter qð caloꝛ ⁊ ſpũs ad exterioꝛa reuertun tis. ſz ſolũ habitudinẽ cauſe diſponẽtis ſcʒ oo ye
tur. Unñ er h patet romter quã timẽtes mor vl actõis ꝑ quẽ habit?acqͥrit᷑. ⁊ a potẽ punk⸗
oĩno paleſcunt.⁊ verecundi rubeſcũt. Nã tia aie taq; a pncipali efficiẽte pducit᷑. Uñ pente
quia in timoꝛe malũ ↄcipit᷑ vt repugnans ſiẽ alteratio nõ ẽ materia nec agẽs pncipa/ fonel
nature cũ diffidẽtia reſiſtẽdi oĩno ſãguis ⁊ le reſpectu foꝛme ſubſtatial. ſʒ ẽ oꝑatio vel tls
ſpũs ad ĩterioꝛa retrahũt᷑. Sʒ qꝛ ĩ verecũ/ mot?q̃ agens ipᷣaʒ ꝓduẽ ſic videt᷑ eẽ de acti ölin
dia ↄcipit᷑ vt repugnãs tm̃ volũtati nõ na/ Vus reſpectu habi· ¶ Sz ci etia tactü ſit dil
ture. natura miſtrat ↄfidentiã reſiſtendi.et habitũ vni generari ex pluribo actibi.hoc D
ſic mouet inſtrumẽta ſua verſus ꝑtes illas non eſt ſic intelligendum ꝙ ex vnico actu gnen
que timoꝛe decoloꝛant᷑ patẽtius.ſcʒ ad ge non poſſit generari habitus.pam ſcientis cun

ier
cormo⸗
ſopant
merio⸗
oſen
ſoden
Kens
fnndi
roeris
indun,
Merſen
rmocz
ſueſob
co de
ſio.
tcdech
sco
mmnn:
Nmn,

.
re.
polenis⸗

fnulrr

nct
et
urdi
gy
urali
Cles
fite
wans
gedn
1s0)
nlihen
ciſats
kit
Mz
nnen
ce
nmnonr.
iſat
is
napoe

i⸗U

ncſpa/
4 el
deugtt
ctüſit
i ho⸗
o dd

2

que eſt babit intellectualis põt generari ex
vnica oꝑatione. puta ex ſola demõſtratõe
Aicet aũt vᷣtus ſeu habitꝰmoꝛalis nõ poſ/
ſet ꝑfecte ⁊ ↄplete generari ex vnica opatio
ne quãtũcunq; foꝛti.̊ em̃ videt᷑ ipoſſibile.

yel ſaltẽ valde difficile.cũ talis virtꝰſcdᷣm

Ariſtotilẽ generat᷑ ꝑ aſſuefactionẽ.q̃ requi

rit oꝑationũ pluralitatẽ Tamẽ cũ talis ha

bitus ſcðᷣm ↄmunioꝛẽ ⁊ ꝓbabilioꝛẽ opini
onẽ ſit foꝛma intẽſibilis ⁊ remiſſibilis.licʒ
talis foꝛma vulgarit᷑ loquẽdo non niſi ſub
gradu multũ intenſo ſoꝛtiat᷑ nomẽ virtuꝭ.
Concedẽdũ eſt nihilominꝰ ꝙex quolibet
actu generat᷑ illiꝰ foꝛme ſeu vᷣtutꝭ aliqͥs gra
dus.qꝛ cũ aliquis generet᷑ ex aliqͥ ⁊ illi aetꝰ
ſint eiuſdẽ rõnis.nõ eẽt rõ quare aliqͥd ge/
neraret᷑ ex vno plus q; ex alio.⁊ ꝑ ↄſequẽs
ex quolibet generat᷑ aliqͥd qð eſt eiuſdẽ rõ/
nis cũ illo qð generat᷑ exalio.⁊ ſic ex quoli
bet actu generat᷑ quedã imꝑfecta viriꝰſeu
babitꝰremiſſus.⁊ ex plurib plures gradꝰ.
ex qͥb re ultat intentioꝛ habitꝰqui ꝑ pluriũ
graduũ eiuſdẽ rõis aggregatõʒ vocat᷑ vir/

tus. Cũ em gradus remiſſus pᷣmo genera
tus nõ poſſit poni ſub aliquo pᷣdicamento

vel ſpecie pᷣdicamẽti niſi ſub pᷣma ſpecie q̃/

litatis.ſequit᷑ ꝙ ſit habitꝰvel diſpoſitio. X

ſi quis dicat ꝙ nõ ſit habit ſed diſpoſitio.

nihil refert ĩ poſito.quoniã in pma ſpecie

qualitatis habitꝰ⁊ diſpoſitio nõ vident᷑dit
ferre ſpecie ſʒ ſolũ accidentalit᷑ puta ſcᷣm
facile ⁊ difficile mobile Uerbigr̃a. Eiuſdẽ

ſpeciei eſt ſciẽtia quã qͥs babet de vna con
cluſione ꝑ pᷣmã demõſtratõʒ.⁊ illa quã alt᷑

habet de eadẽ ꝑ multiplicatã ↄſiderationẽ
ſuꝑ illã demõſtratõʒ.⁊ tñ ille ſcientie viden

tur differre. ſicut habit?: diſpoſitio. qꝛ vnꝰ

facilitobliuiſcit᷑ alius nõ.q̃re ↄſimilit᷑ eſſe
videt᷑ in ꝓpoſito. .
Sca ꝑs de habituũ coꝛruptõe.

De coꝛruptõe aũt habituũ ſciendũ eſt

i ſicut ipᷣi ꝑ acigenerant. ſic ꝑact᷑ ↄtrari
os vel habit etiã coꝛrũpunt᷑.qũq; tñ coꝛrũ
punt᷑ vel deſinunt eſſe abſq; ↄtrario coꝛrũ
pente. Uerbigra.Si qᷣs expma demõſtra
tione habeat ſcientiã de aliqↄcluſione.licʒ
talis habitus actu intelligendi ceſſante ali
q;diu natſit manere.tñ ꝑ tꝑis lõgitudineʒ

Debilitatur ⁊ tandẽ deperdit᷑.ſi illa demon

ſtratio vel act ↄſideratõis circa eaʒ nõ fre/

quente? De alijs quoq; habitibo par iudi/
clum eſſe videtur. Hoc aũt apparet dit

ficile.quia ſicut nihil generatur ſine gene
rante.ſic nibilvidetur poſſe coꝛrumpi ſine
coꝛrũpente.maxime cum om̃e ens diligat
naturaliter ſe permanere.Et quia om̃e qð
mouetur.mouetur ab aliquo.ſic omneqd
coꝛrũpitur.coꝛrũpitur ab aliquo.cum coꝛ
ruptio ſit quedã mutatio. hic aũt nõ appa/
ret a quo fiat iſta coꝛruptio. Similis etiaʒ
difficultas eſt de coꝛruptione ſpecierũ ſen
ſibiliũ in medio vel oꝛgano. De hac au
tem difficultate pꝛobabiliter dici poteſt ꝙ
quantũcunq; aliqua entia pꝛeter deũ ſint
permanentis nature.⁊ naturaliter diligãt
ſe permanere.tamẽ nõ poſſunt permanere
ſine conſeruante. Licetaũt deus ſeipᷣo ſo/
lo poſſet om̃ia conſeruare.tamen naturali
modo multa indigent alio conſernante.ꝗᷓ
remoto ipᷣa continne fluerent in nõ eſſe ſi/
ne alio coꝛrũpẽte.⁊ aliqua citius ⁊ alia tar
dius ex ſue natureoditione.Sicut lumen
conſeruatur a lumioſo.quo remoto lumẽ
coꝛrũpit᷑vel ſcᷣm aliquos ſubito.vłſcoðᷣm
alios ſucceſſine licet ſine notabili duratiõe

⁊ ſic eſt mutatio ſeu coꝛruptio.⁊ nõ eſt mu
tans aut coꝛrũpens.niſi ſoluʒ per accidẽs
ſcʒ remouens conſeruans.ſicut dicit Ari/
ſtotiles in quarto phiſicoꝝ.qꝙ in motu gra
uis deoꝛſum pꝛius detenti ſurſuʒ eſt aliqd
mouens per accidens ſcʒ remouens pꝛohi
bens. Sic igitur in poſito quia habit ge/
nerantur exactibꝛ ⁊ exeis intendunt᷑ ⁊ con
ſeruãtur.ideo remotis ⁊ ceſſantibo illis cõ
tinue coꝛrũpunt᷑ aliqͥ citius ⁊ aliqͥ tardius
ſcõm ꝙ nature ꝑmanẽtioꝛes.ſiẽ dicit Ari/
ſtotiles ſcdᷣo ethicoꝝ.ꝙ babitmoꝛales ſũt
ꝑmanẽtioꝛes diſciplinis.
Tertia pars de habituũ inclinate.
De inclinatione vero habituum ſcien⸗
dum q ideo ponuntur habitus eſſe in po/
tentia actiua.quia experimur ꝙ ceſſantib
actibo ipᷣ̃a potentia eſt ad actus conſimiles
pꝛonioꝛ ⁊ magis inclinata.ꝙ nõ eſſz niſi ex
boꝛibo actibo aliquid reliqueret᷑ in ea ineli⸗/
nans ad ſequẽtes actꝰ.G̊ aũt vocatur habi
tus Ideo patet ꝙ habit' inclinat potentiaz
ad actũ.⁊ cũ ipᷣa ↄcurrit ad pducendũ ipᷣm
ↄſilem ⁊ eiuſdẽ ſpeciei ĩ genere nature cuz
actu poꝛi habitü generãte. Sʒ circa h ẽ
mag difficłtas cũ talis habit? q; diu manet
ſꝑ ſit pñs potẽtie.iĩmo ſubiectiue in ea.qᷓre
mag vna vice ĩclinat ⁊ ꝓducit actũ qᷓ; alia
qꝛ cum appꝛoximatio nec alia circũſtantia

Tractatus

deliciat que videat᷑ ad actũ requiri aparet
, ſtante habitu vtinue deberetaci/ pꝛodu
ci. cuioppoſitũ expimur. Colimilis quocq;
difficultas eſſe videt᷑ de ſpecie intelligibili
ſi ipa in intellectu ponat. Ad qð reſpõ
deri poteſt ꝙ talis pnñtia ſen appꝛoximatio

babitus ad potentiã nõ ſufficit ad he ꝙ ipſa
hmõi babitũ ↄtinue ꝓducat actũ. NHam
licet talis habitus ſit agens naturale ⁊ na/

turaliter moueat.tamẽ in poteſtate ipᷣ po/

tetie eſt vt ꝑ hmõi babitũ agat pter quod
ſecũdo ⁊ tertio de anĩa frequẽter dicit phi

loſophus. qꝙ; habitibo vtimur cũ volumꝰ. et
per ↄſequẽs in poteſtate noſtra eſt talibañ
ſemꝑ vti. ſed nũc vti iſto ⁊ nõ alio ſicut pla

ctus in intelligẽdo ⁊ habitus itellectualis

cicõpꝛoducendo ſit agens naturale. tamæ . üt hal B
cogitans actualiter de vſu illius vel obie⸗

vtrũq; dependeta voluntate quo ad ꝓdu/

ctionẽ actus ⁊ ↄtinuationẽ. vel ſalteʒ q ad

ↄtinuationẽ. qð dico ꝓpter repentinas vel
bPmas intellectões que nõ ſunt ĩ noſtra po
teſtate quo ad pmã earũ ꝓductionẽ.ſed bñ

quo ad ↄtinuatõʒ. q: libere poſſumab il/
lis deſiſtere. licet aliquãdo cũ difficultate.

Exrxgquo vlterius patet ꝙ licet noſtram

cognitionẽ ſepe pᷣcedat volitio libera taq;

pꝑcialis cauſa nõ tamẽ ſemper. quia aliqua

elt repente vel violẽter cauſata. Aliqua eſt
etiã livere habita.qua nõ pᷣcedit volitio eli deh⸗ ne
xH Huarta pars de habitibus potentieſen

aliqua noticia libere habita que nõ eſt co/
gnita.⁊? ꝑ ↄſequẽs nõ pᷣus volita.ſicut etiãũ D b⸗
dicẽda ſunt. Un qꝛ exactibo cogᷣſcit᷑ habit.

aliqua eſt volitio libera ꝗᷓ nõ eſt volita.ali/
ter nõ poſſet haberi aliqua volitio noua et

ſic eſt libere habita. ⁊ tamẽ reſpectu einon
pcedit volitio elicita.quare ⁊ c. Vñ di
cunt iſti ꝙ ſicut volũtas ceteris potẽtijs et
habitibo vtik. ſic ⁊ poſſibile eſt vt ip̃a quod

bus nõ eſt aliud q; facere illa oꝑari ſeu illa
“ applicare ad pꝛios actꝰ.tũc ei volũtas vti
intellectu vel habitu quãdo ſponte ⁊ volũ

tarie intelligit ſcdᷣm babitũ .cũc aũt vtit ſe ·

ißpᷣa cũ ſe elicitꝓpꝛiũ actũ.Et iſti vſus poſ/
ſunt ſic ſeꝑari ſcdᷣʒ iſtos quia homo pot

aliquãdo libere vti ĩtellectu vł habitu ant
etiaã actu.eſto ꝙ nõ tunc vtat᷑ volſtate pꝛo
ꝛio vſu ſcʒ eliciendo volitionẽ ⁊ ꝑↄſeqns
abere aliquã intellectioneʒ libere.eſto

reſpectu illius nõ habeat volitionẽ elicits

Hoc tamẽ poſſet faciliter calũpniari.

ammodo ſeipᷣa vtat᷑. qꝛ potetijs vel habiti

eſt igit᷑ ꝙ in potẽtia

aliã oꝑationẽ lidere.nipil aliud eſt ; habe
re oꝑationẽ intrinſece liberã qualis eſt vo

„

litio vel habere oꝑationẽ a taltlibera voli

„

tione elicitã qualiter nõ eſt in caſu illo.q̃re

zc. Sʒ quicqͥd ſit de hoc expᷣdictis pa

tet illud qðᷣ ad ꝓpoſitũ ſufficit. ſcʒ ꝙ licet in
potentia ſint plures habit eque pᷣſentes et
potentes ↄcauſareactũ ſuum. tamẽ volun
tas poteſt libere nõ vti iſto. pꝛeciſe nõ voiẽ
do vti eo.⁊ nihilominꝰvti alio.Etiam ſcðʒ
aliquos abſq; hoc ꝙ pus velit determina⸗/

te vti illo. de ſpecieb etiam intellectualib⸗
ↄſimiliter eſt omino dicendũñũñ Licet au

tem vt dictum eſt habitibo vtamur cuʒ vo

cet voluntati. Unñ patet ꝙ licet intelle lumus.tamẽ eis vti nõ volumꝰ.niſi cuʒ de

eoꝛum vſu vel obiecto aliquo modoactu⸗
aliter cogitamus. Habẽs aut habitũ ⁊ nõ

cto poteſt moueri ad cogitandũ de illo nõ
ſolum a voluntate ſeda liunde multiplicit᷑
ſcʒ vel a motoꝛe extriſeco vt ab inſluetia ce
li. vel a motoꝛe intrinſeco vt a diſpoſitione
coꝛpoꝛali.vel alia cauſa latente.ſepe tamen
fita voluntate intellectui retrahente ab ali
is. vel trabente ad illud nõ tamen ſemper.

¶Vnde fit vt frequenter habituatus incipi

at cogitare de aliquo.? neſciat vnde mouæ
tur ad cogitandũ illud magis q; vnũ aliud
Et hec de habitibus generaliter dicta ſint
BSʒ de bmoi habitib aliqua ſpecialit

iõ ex diuerſitate actuuʒ ↄcludit᷑ diuerſitas

habituũ Eũ igit᷑ ſup dictũ ſit ſdam actuſ
ſentiedi alios actus iĩtelligedi. ꝛ alios acc⸗
volẽdi eẽ in aĩa.dicẽduʒ Ede habitibqᷣ ſũt

ꝓpoꝛtionaliter ponẽdi inea.- ⁊ pus de habi
tibus qͥ ſunt in potẽtia ſi enſitiua. ſecũdo de

habitibo intellectibilibo qui ſunt in potẽtia
intellectiua. poſtea de habitibo moꝛalibʒqᷣ

„

maxie ſunt in potẽtia volitiu. Sciẽdũ

eſt igit in ſenſitiua tã cogᷣſcitiua
q; appetitiua ponẽdi ſunt habitꝰ.iĩmo etiaʒ

eſt ſcoʒ aliqjs in potetia exterius motiua p s
ipa mẽbꝛa ad ſuas opatões reddant᷑agibi/

lia. ſicut ex frequẽter currere pedes abilitã
cur ad currẽdũ. ⁊ ex freq̃nt᷑ loqͥ lingua ad
loquendũ.⁊ ex frequent cantare gutturad
cantãdũ Nec ẽ vt dicũt mirandũ ſi potẽtie

motiĩe mebꝛoꝝ ꝑ aſſuefactõʒ acqrat ſibi be

dicendo ꝙ habere aliquã intellectionẽ ſeu

ſfierie

bimn
ſan.
nna
nige
quid
nöeſt
tis me
Uotat
bitus
wüp
mont
feop
nlos⸗
höͤin
Ou
Mes
chpel
dm
clie
601
blit
binn
llee
ſfeni
mpl
nio⸗
ſighe
polun
Aleine
gudee
ſiuc
Der

tioye
volät
mntpe
doag
volun
coꝛpo
bmöl
n
anenn
werio⸗
Uibng
ſetbo
lebe
nu vol
terio
Mongti
mbͤſin

eſa
habe
ſtyo
wli
dir
mun
lonis
mog
ln
Pwi
nc;
nin⸗
naly
D
Bo
nde
c
inn
chie
lon
tlict
auc
ſiione
unen
rbb
r.
chi
ohe
lu
ſins
la

cali
cus
nacn
al
paſit
ehabi
code
in
A
i
tint
an
ged
,
bllic
ud
turag

tin⸗
ſͤte

de

nu erat eis cibꝰ ⁊ nutrimẽtũ. Sed quic

quid ſit de h̊quia foꝛte ad ſaluandũ pᷣdicta

nõ eſt nece eponere aliquẽ habitũ in potẽ

tia motiuna mẽbꝛoꝝ vel in potẽtia vegetati
ua.tamẽ ſatis videt claꝝ ꝙ ponẽdi ſunt ha

bitus in potẽtia ſenſitiua.q;uis ſit dubiuz.

vtrũ ponẽdi ſint in ea habitus ſeu virtutes

moꝛales.De h̊ em̃ ſunt inter doctos ↄtra⸗
rie opiniones.qͥbuſdã dicẽtib⸗ vᷣtutes mo/
rales eſſe in appetitu ſenſitiuo ſubiectiue et
noin volũtate aljs oppoſitũ aſſerentibus.
uper q̃ difficultatepbabilitdici põt vir
tutes moꝛales eſſe in vtroq;. licet ma gGgon
cipales ſint in volũtate.Oð ſic patet. quia

tam appetit?ſenſitiuus q; volũtas qñq; in/

clinat᷑ contra iudiciũ rõnis. ⁊ ideo vt vter/
q; ↄtra talem inclinatõʒ pꝛompte delecta/
biliter obediat rõni.in vtroq; requirit ha/
bitus. talis aũt eẽ videt᷑ moꝛal virtꝰ. qᷓ;uis
ille qui eſt in volũtate tanq; in potentia /
fectioꝛi ſit perfectioꝛ virtus.
amplioꝛẽ declarationẽ ſciendũ eſt ꝙ ope/
rationes virtutũ moꝛaliũ poſſunt aſſigna

9

ri quadruplices. Pꝛime quedã imanẽtes

voluntati.alie ĩmanẽtes ſenſitiuo appetitui

alie inexiſtẽtes mẽbꝛis noſtris coꝛpalibus
quibus oꝛganice vtimur ad exercẽdas exte

rus opationes.⁊ alie exterius tranſeũtes.

UVerbigr̃a. In oꝑe liberalitatis poſtq; ra/
tio vel pꝛudẽtia iudicauit h̊ eſſe iſti dandũ
volũtas pmo eligit hoc facere.ideo impe/
rat potentijs inferioꝛibus hoc facere.ſecũ/
do apeetitus ſenſitiuꝰconſentiens imperio
voluntatis appetit illud idẽ facereꝛ mouet
coꝛpoꝛalia mẽbꝛa ad hoc faciendũ. tertio
hmõi mẽbꝛa motũ illũ ab appetitu recipi/
unt.quarto vero quandoq; in tali execnti/
onea mẽbꝛis motis oꝑatões noſtre in res
exterioꝛes tranſeunt. Expmis oꝑati

onibus in volũtate generathabitꝰ vᷣtuoſuf

qꝛ ex bonitate taliũ oꝑationũ hõ dicit᷑mo/

ralit bonꝰ. Et qꝛ a bonitate hmõi electio/
nũ volũtatis alie oꝑatões tã interioꝛes q̃;

exterioꝛes extrinſece recipiũt denoĩationẽ⸗

moꝛalis bonitatis.iõ habit? ex talibo gene/
ratꝰſimplicit loqndo eſt moꝛalis virt? Sʒ
tñ ex ſecũdis oꝑatõibo in appetitu ſenſitino
etiã generat᷑ habitꝰqui aliqͥ mõ ⁊ extrinſece

põt dici virt?moꝛalis p quanto eſt pmo ba

d cuius

bitum. cũ ita fiat in potentia vegetatina . qꝛ
ſcoᷣm ↄmentatoꝛẽ in pncipio tertij phiſ ico
rum quidã ita aſſueti ſunt ↄmedere vene/

bitui oſoꝛmia. ? generatexopatiõibo recte
rõni: pſonis. ĩmo etiã ſcoᷣm aliquos vt ſuß
tactũ eſt exalijs operationibus generatur

virtus ĩ potẽtia vegetatiua vel motiua mẽ

bꝛoꝛũ.ſed hoc ponere nõ eſt neceſſarin.
Quinta pars de habitibus potentie ĩ
tellectiniune.
De habitibus aſt potentie intellectiue
ſciendũ eſt ꝙ ſcᷣm Ariſtotilẽ ſexto ethicoꝝ

virtutes. ſcʒ ars. pꝛudentia. ſcientia. intel/

lectus.⁊ ſapientia. Licet autem alij ſint bha
bitus intellectuales vt opinio vel ſuſpicio
nõ tamen vocantur virtutes.quia ſcdᷣm il
los contingit falſum dicere vel falſo aſſen⸗

tire. Pꝛedictarum vero virtutum intelle/

ctualium ſic poteſt ſufficientia aſſignari.
Quia omnis virtus intellectualis ant eſt
circa contingens. aut circa neceſſarium.
Sipꝛimũ.vel eſt circa ↄtingens factibile
⁊ ſic eſt ars.aut circa contingens agibile. ⁊
ſiceſt pꝛudentia. Eſt eniʒ differentia inter
agibile ⁊ factibile. vt patet nono methaphi
ſice.quia actio eſt operatio manens in ope
rante.factio aũt eſt operatio tranſies extra
operans ⁊? ppoꝛtionaliter diſtinguunt᷑ agi/
bile ⁊ factibile Si ſcoõᷣm. vel eſt circa neceſ
ſariũ in eſſendo ſicut deus ⁊ intelligentie.
⁊ ſic eſt ſapientia.aut circa neceſſariũ in ſi⸗
gnificando.⁊ hoc duplicit. quia vel circa
neceſſarium qð eſt concluſio demonſtra/
tionis a ſic eſt ſcientia. vel circa neceſſariũ.
að eſt pncipiũ demonſtratõis.⁊ ſic eſt itel
lectus. Unde hic non ſumitur intellectus
pꝛo ipᷣa potentia intellectiua. ſed pꝛo habi
tu talis potẽtie circa pꝛima pꝛincipia inde
monſtrabilia. Nam licet nõ ſit neceſſarius
habitus ad aſſentiendũ eis ſeu ad dicendũ
verum circa ea.co ꝙ intellectus naturatit
eis aſſentit.nec poteſt circa ea mentiri vłcx-
rare.ſicut dicit ariſtotiles ſecundo ⁊ quar/
to methaphiſice.tamẽ aliquando pꝛopter
ſophiſticationes in opoſitũ occurrentes
poſſibileẽ adheſionẽ debilitari ⁊ circa ali
qua que nõ ſunt ſumme euidentia quandã
foꝛmidinẽ generare. ex freq uẽti aũt ↄſide/
ratõe ⁊ adheſiõe circa ea firmat᷑ aſſenſus ⁊

oadheſiovt nõ interueniat foꝛmido.⁊ ̊ fit ꝑ

habitũ extali freqᷓnti adheſiõe.⁊actuali pᷣn
cipioꝝ noticia derelictũ inclinãtẽ ⁊ firmaâ
rẽ potẽtiã ĩtellectiuã ad ↄſiłeʒ actualẽ noti
ciã.⁊ ad aſiẽtiẽdũ pᷣmis pncipijſt ſiñ ſipli/

Tractatus
citer tamẽ ad magis firmiter adherendus ethicoꝝ habitus humani ſen virtutes di / ceinc⸗
2 nõ foꝛmidandũ.· ⁊ talẽ habitũ vocamus nigduntur in virtutes intellectuales ⁊ mo / bon⸗
hic intellectũ. Hõ eſt aũt hic pᷣtermittẽduzʒ rales.quaru differentia hec eſt. quia virtu ole
qꝙpᷣdictoꝝ habituũ intellectualiũ quida⸗ʒ tes intellectuales ſunt in intellectu. moꝛa/ ſeinſe
ſunt pꝛactici.ſcʒ ars pꝛudentia. ⁊ quidã ſpe les vero in appetitu ſeu affectu. pᷣcipue in upote
culatiui ſcʒ ſciẽtia intellect?⁊ ſapiẽtia.gra/ voluntate vt dictũ eſt. ideo poſſunt vocari houng
tia cu videndũ eſt in quo differaãt pꝛacti/ affectionales.vocant᷑ iamẽ moꝛales a mo⸗- blltſeh
ca? ſpeculatiua noticia. Et licet de hů ſint re. quia ex moꝛeid eſt ex aſſuefactionevł cõ pbline
varij modi dicẽdi. tamẽ bꝛeuiter poteſt di ſuetudine generant᷑.ſicut. ij. ethicoꝛꝝ dicit. cterch
. ciꝙ a pꝛaxi dicitaliqua noticia pꝛactico. Licet aũt potẽtia cognitiua ſeu intelle theefin
Pꝛaxis eĩ grece idẽ eſt qð actꝰ vł opatio ſa ctiua aliquo modo poſi it aſſuefieri ⁊ imn a vnmtſt
tine. nõ tamẽ a qualibet oꝑatione denoĩat᷑ poſſit per ↄſuetudinẽ habitꝰ acquiri. ſicut llapn
noticia practica.ſed ab illa que eſt in homi velle videtur Ariſtotiles.ij. methaphiſice nerſog
nis ſeu operãtis poteſtate Utſt ic deſcribat᷑ ⁊2mentatoꝛ. lij.phiſt icoꝝ.tamẽ vt plurimũ iß0icn
pꝛaxis ꝙ eſt operatio in homis ſeu in ope / habitus intellectuales nõ generant᷑ ꝑ hũc uuspn
rantis poteſtate ↄſiſtens. extendendo ope/ modũ.ſed per naturalẽ inclinationẽ intel/ . ſcutoſr
rationis nomẽ tam adactionẽ q; ad factio lectus ad verũ. vel per experientiã aut do/ ſchunm
nem. Noticia ergo dicit᷑ pꝛactiea ſeu opera ctrinam. otentia vero appetitiua ad acq dusbin
tiua vel actiua vel factiua.nõ quia aliqui rendum virtutẽ ſemper indiget magnã ha Ayin
imediate agat vel faciat.ſʒ quia eſt ad ope/ bere ↄſuetudinẽ ſeu aſſuefactionẽ. ideo vir in
1. randũ directiua. ſicut medicinalis ſciétia tus eius ⁊ nõ virtus intellectus vocat᷑ mo ſicina
. ſanitatem no agit ſed ad eam agendũ diri ra lis.quia ex moꝛe generabilis. Ipaꝝ ve/ lerrbi
1. 4 it. Ut ſic deſcribat noticia pꝛie pꝛactica. ro virtuti moꝛaliũ diſtinctio ⁊ ſufficiẽtia ſine
weſt noticia pplexa ſcdᷣm ſe pꝛaxis.id ẽ ope earũ poteſta ſſignari hoc modo.qꝛ omnis inwli
rationis in noſtra poteſta te exiſtentis foꝛ/ virtus moꝛalis reſpicit aliquod bonũ tãcq; cupilã
:· maliter directiua.? om̃is alia noticia dica obiectũ ꝓſequen ü. vl eius oppoſitũ tanc; ſchot
tur ſpeculatiua. Dico aũt foꝛmaliter quia ſug iendu. Omne aũt bonũ circa quod ver ſpude
gliqua eſt noticia nõ ꝓpꝛie pꝛactica que ẽ ta ſantur moꝛes hominũ aut eſt vtile. autho leana
lis operationis directiua virtualiter. quia noꝛabile. aut delectabile. Di ergo hõ vir/ “
noticiã ſic directiuã ↄtinet aliquo mõ cau tnoſe ſe abet circa vtile vel circa vtilia cõ wonny
ſaliter. ſicut noticia medicinalis de pplexi munia. ſic eſt iuſticia ⁊1 maxime ↄmutati/ biüäͤe
. onib humon ⁊ de gradibo ⁊ virtutibo me. ua. qꝛ capiendo large iuſticiã vt ſe extendit Cönen
dicinarũ nõ eſt pꝛie pꝛactica. quia talis ñ adiuſticia ↄmutatiuã diſtributiuã ⁊ puni möe
.: enũciat qualit᷑ aliquid eſt agendũ.ideo nõ tiuam. ſic nõ ſe olũ reſpicit vtilia ſiue diuici moune
elſt foꝛmaliter operatõis directiua.licet vir as ſed etiã honoꝛes 7 delcctatões ? multas mnere
1 maliter ptineat noticiã pꝛactica dirigentẽ res alias. Uel circa vtilia ꝓpꝛia vel diuici / entui⸗
ag ſic vel ſic coꝛpus medicandũ.Ex quibꝰ as ꝓpꝛias.⁊ hoc ↄtingit duplicit vel ſů impli rikeſt
patet qpom̃is habitus eſtpꝛacticus. cu ius citer abſolute. ? ſic eſtliberalitas. vel ſcöm cqrif
ꝓpꝛius actus elicitus eſt foꝛmaliter pꝛaxis quid ⁊ cũ quadã excellentia yel arduitate. busr
lius eſt ſpeculatiuus. ſʒ circa magnos ſumptus. ? ſic eſt magnikfi ͤdergr.

quia ex actibo pꝛacticis nõ generar᷑ imedia centia. Si vero hõ habet ſe virtuoſe circa *
te habitus ꝓpꝛie ſi peculatii. nec econtra.ſ i. honoꝛabile vel circa honoꝛes medideres. deygfn
pꝛacticoꝝ ĩmediate elicitiuus.nec.econtra vocatur philotomia. vel circa honoꝛes aar 4
hoc apparet pꝛopoſitum de pꝛedictis duos ⁊ dignitates magnas.⁊ ſicẽ magna/ Er

„ —

pabitibus. de quibo ad methaphiſicã ?⁊ mo nimitas. Siaut circa delectabile hᷣ cotin/ .n

ralem philoſ. ophiam pertinet conſiderare git dupliciter. vel puatiue ſcz oppoſita dele munde
ſpeciaühlls. o ctabiliũ id eſt triſiabilia ⁊ terribilia aggre e
.„ Sexta dars de habitibus potentie vo⸗/ diendo. ? ſic eſt foꝛtitudo.vel poſitiue ſczʒ ð
litiuss.— „ „, lectabilia plequendo. 1 hoc eit duplicit vt
De habitib vero potentie volitine ſci circa delectabilia ad vi a. aut ſimplicit᷑ aut
endũ eſt ſcᷣm Ariſtotilẽ ſecũdo et ſexto ſcom qͥd neceſſaria. ſic eſt tpantia. vel cir

De aouentu vomini ſermo. j.

ca delectabilia adonerſationẽ humanã de

Incipit ſermo de aduẽtu dñia pꝛeſcri

bdy center ꝑtinẽtia.⁊ H̊ triplicit᷑.qꝛ vł ſcðʒ actũ pto domio Petro epiſcopo ⁊ cardinali cõ
Nan botetie deunſeiblier i giamicicia ga poſitus. 6
io noie dicit᷑ ſodalitas.vel ſcðᷣʒ actũ potẽ/ ſ. I1 A&E&αHε ⅓ eee
nn tie iraſcibib ꝛ ſic eſt mãſuetudo vel ſcoma/ Xce ſalugtoꝛ tu
n ctũ potẽtie rinał.⁊ h̊ eſt iteꝝ triplicit᷑.qꝛ vł e nus venit. Scribit᷑ Iſaie.xliiij.
Men H ↄtingit ĩ ̊ ꝙ; vtuoſus rõnabilit᷑ ⁊ delecta capło. Sicut ſacrarũ ſerieʒ
blo⸗ bilit ſe hʒ cũ alijs hoĩbo ĩ colloqͥo.⁊ ſicẽ a, litteraꝝ intuẽtibo luculent᷑ ap/
nels fabilitas.vel in h̊ ꝙ ſe alijs nõ echibet falla paret in exoꝛdio mũdane creatõis fecit deꝰ
nal citer. ſʒ quał eſt talẽ ſe oñdit in ſactꝭ ⁊ dictꝭ hoĩem ad imaginẽꝛ ſimilitudinẽ ſuã.pᷣſidẽ
nlt ⁊ hec virtus vocat᷑ veritas.vł in ̊ ꝙ ↄpla/ tem piſciba maris. volatiliba celi.⁊ beſtijs
lrüa center ſe hʒ in ludis ⁊ iocis.⁊ dicit᷑ euutrape terre.vniuerſeq; creature.⁊ om̃i reptili qð
iſar lia.ab eu qð eſt bonũ ⁊ tropos quodeſt cõ/ mouet in terra.ſibiq; multa ↄtulit mune/
phiſe uerſio.quaſi oĩa ↄuertẽs in bonũ.Oẽs au ra gratiaꝝ. Hõ vero ingratꝰ bñficioꝝ dei.
unni tẽ pᷣdictas vᷣtutes quidã ad qᷓ̃tuoꝛ reducũt ſuũ nõ recognouit creatoꝛẽ.ſʒ a diuini pᷣce
nbie quas pᷣncipales vocant ſiue cardinales.qꝛ pti iuſſibo in obediẽdo receſſit. Hic noſtre
nch ſicut oſtiũ in ſuis motibo in cardine volui᷑ miſerie pᷣncipiũ.hinc nr̃e calamitatis inici
rdo ſic humana vita in ſuis actõibo ⁊ paſſioni/ um.hinc eſt illud apoſtolicũ vᷣbuz. Per in
Gaci⸗ bus hijs virtutibo regit. Sũt aũt hec q̃tu/ obedientiã vniꝰhoĩs cõfuſi ſunt multi.Et
nibr oꝛ virtutes pꝛudęætia.iuſticia.foꝛtitudo.et rurſus. Per vnũ hominẽ ĩ hũc mũdũ pec·
ri tꝑantia. Oꝛudentia eſt circa ↄſiliabilia. iu catũ intrauit ⁊ ꝑ peccatuʒ moꝛs. Ad ro. v.
ind ſticia circa cõmunicabilia. foꝛtitudo cira Hinc factũ eſt vt hõ tanq; exula patria ei/
r terribilia. tꝑantia vero circa delectabilia. ceret᷑ a paradiſo voluptatis Geñ.iij. Hinc
ſcin Pꝛima aũt eſt in potẽtia ĩtellectiua.ſecũda dictũ eſt ad muliereʒ. Multiplicabo erũ/
anns in volitiua. tertia in iraſcibili. quarta in cõ pnas tuas ⁊ ↄceptus tuos.in doloꝛe pari/
DMZ cupiſcibili.⁊ ſic tã ex ea ꝝobiectoqᷓ; eaꝝ ſub es filios.⁊ ſub poteſtate viri eris.⁊ ipᷣe do/
iun lecto. ptʒ qlliter ꝑ eas regit᷑ tot hõ. Qicʒ au minabit᷑ tui. Hinc illa ꝓceſſit maledictio.
DMũü te pꝛudẽtia qᷓntũ ad ei ſubiectũ ſit virꝰ in / Maledicta in oꝑe tuo. Geñ.ij Hinc illa
to tellectualis.tñ qᷓntũ ad erꝰ obiectũ aliq̊ mõ hoꝛribił exoꝛe dei ſentetia. qᷓ ſequit. In ſu⸗/
⸗W ↄnenit cũ virtutibo moꝛalibo ⁊ ſcᷣm 65 põt doꝛe vultus tui veſcer pane tuo donec re
lic vocari virt?moꝛalis.nã ipᷣa eſt recta rõ agi uertaris ĩ terrã de qᷓ aſſumptꝰes.qꝛ puluis
tn biliũ q ſunt ꝓpꝛia materia vᷣtutũ moꝛaliuʒ. es ⁊ in puluerẽ reuerteris Hinc factũ ẽ᷑. vt
n Coõnenit etiã cũ vtriſq; quãtũ ad ſue gene cũ audiuiſſemꝰvocẽ illã.ego dixi din eſtis
ncha ratõis modũ.nã ſcðᷣʒ qð generat᷑ ex doctri filij excelſi om̃es.illud ↄtinuo triſtiꝰ audi/
egnn na ↄuenit cũ ĩtellectualibi.ſʒ ſcðõm ꝙ gene remus.vos aũt ſicut hoĩes moꝛiemini Et
din rat ex exꝑientiaↄuenit cũ moꝛalibi.qꝛ expi neqͥͥ de pncipatu vel potẽtia ↄfideret.ad/
zmnins entia in quãtũ ad eã pluralitas actuũ reͥ/ ditũ eſt.⁊ ſicut vnꝰde pncipibo cadetis.ſu/⸗
diuc, nriit᷑ eſt aſſuefactõi ſiłis ꝑ quã ſicut dictũ eſt per qͥ ſic lamẽtatur deuotꝰ ille doctoꝛ ⁊ ſu/
Aſnhl acqrit᷑ virt/ moꝛalis. De pᷣdictis vᷣo habiti auis eloqntie Bernardciſterciẽſis ſuꝑ cã
lſan brvus ⁊ vᷣtutibo moꝛalibo ad ethicã ꝑtinet cõ tica ſᷣmone triceſimoſexto. Heu inqͥt heu
cin. ſiderare ſpecialiꝰ*. Hecg̊ deaĩa ⁊ accidẽ triſtis ⁊ lachꝛymoſa mutatio vt hõ paradi —;—
ndn tiby eiꝰdicta ſufficiãt. De qb ſiq̃ bona ſint ſi incola.terre dñs.celi ciuis. domeſticꝰdo⸗
SS deo gras referri poſtulo.mihiq; dare veni mini ſabbaoth.ſuꝑnoꝛũ ſpirituũ.⁊ celeſtiũ
octs. am de erratis. coheres vᷣtutũ repẽtina ↄuerſiõe ſe inuene
ioeſds rit ⁊ pter infirmitatẽ iacentẽ ĩ ſtabulo.⁊ pt
neeo Erplicit bꝛeuis tractatus deanima et pecoꝛinã ſimilitudinẽ indigentẽ feno.? pr
ng accidentibo eius Per reuerendũ dũm Pe ihumanã feritatẽ alligatũ pᷣſepio.ſicut ſcri
Bcg trum de aillyaco ↄpilatus. ptum eſt. In chamo⁊ freno maxillas coꝛ B
iudcle ðð Oſtringe.in ps. Agnoſcetamẽ o bos poſ
ſnagget ſeſſoꝛẽ tuũ.⁊ tu o aſine pᷣſepe domini tui.A
iueſhi . ð gnoſce pecus qð tu nõ cognouiſti hõ.⁊ ho.
iun l nnno: in p̃ᷣſepio quẽ tu in paradiſo rembpſt
nei

ſti Hec ille. Qü igit ad pᷣmoꝝ parentũ
culpã tributũ dampnatõis perpetue anti/
quo tyranno ſine miſcdis ſoluerem ſum/
mus par ex alto pſ piciens populũ quẽ ipe
creauerat pthoplaſti delicto ſic dampna/
tionis ſentetiã meruiſſe.regẽ pacificũ vni/
genitũ filiũ ſuũ miꝝ imodũ ꝓ ipᷣius redem
ptione ⁊ ſaluatiõe populi in hũc mundum
mittere ppoſuit. qͥ carnẽ noſtre moꝛtalitatꝭ
indutꝰ. populũ eundeʒz ab eterne cruciatn
moꝛtis eriperet. Sic em̃ ipemet dei filius
ait. Exiui a patre ⁊ veni in mũdũ. Jo.xvj.
Sed ad qͥd venerit audiamꝰ. Ego veni in
qt vt vitã habeãt Jo.x. Et iteꝝ. Deſcẽdiin
qt de celo.nõ vt faciã volũtatè mea, ſed vo
luntatẽ eiꝰqui miſit me. Hec eſt aũt volun
tas patris mei qͥ miſit me. vt omis qͥ videt
filiũ ⁊ credit in eũ habeat vitã eternaʒ Jo.
vjl. Per inuidiã eĩ diaboli moꝛs introiuiti
oꝛbẽ terraꝝ Sap̃. ij. Sz vt dei fil vitam
daret deſcẽdit de celo. ⁊ venit in mundũ ſi
cut ſcriptũ eſt. In h awaruit fili dei. vt diſ
ſoluat opera diaboli. ]. Jo. ii,j. Hunc
igit dei filij ſalutarẽ aduentũ antiqͥ patres
ob pmoꝝ parentũ lapſum in lacu miſerie?
laqueo pᷣncipis neqcie a claritate diuinevi
ſionis puati magnis ſuſpirijs affectabant
MHinc eſt illa vox lamẽtatõis. Utinã diſrũ

peres celos ⁊ deſcenderes Iſa.lxiiij. Hinc

eſt ⁊ illa vox exhoꝛtatõis.Dũe ĩclina celos
Quãauis aũt po

tuos ⁊ deſcende.in ps. C autp
pulus gentiũ ambu labat i tenebꝛis hũc
aduentũ fidelit᷑ expectaret ipᷣius tñ primi/
tatẽ minime ↄgnoſcebat. vñ ſibi ↄgruebat
verbũ illlud. Intueboꝛ eũ.ſed nõꝓpe. Nu/
meri.xxiij. Sʒ pheta Iſaias cũ hijs qui
ſpiritũ habebãt ꝓphetie huſ aduent ꝓximi
tatẽ cognoui.quã ⁊ ipᷣe cecinit dicẽs. Ec/

ce ſaluatoꝛ tuꝰ venit Vnñ ĩ hułᷣſacri aduẽtꝰ
tꝑe cũ eodeʒz dicere ↄuenit. Ecce ſaluatoꝛ

tuꝰ venit.q̃ fuerũt vᷣba a pncipio veſtris re/
uerẽtijs ꝓpoſia. “
Miquib quidẽ verbis ſanct ꝓphe
i ta Iſaias latent tres innuit ↄclu
ſiones ad triplicẽveteꝝ patrũ que
ſtionẽ rñſiuas. Querebãt em̃ antiqͥ patres
noſtri circa xpᷣi aduentũ triplicẽ queſtionẽ
Pꝛima queſtio. Quis eſt iſte ventur?qᷣ
mundũ ſaluabit. Scõða queſtio. Quab
eſt iſte futurꝰ.qui moꝛbos curabit. Ter
tia queſtio.Quãdo ẽ iſte viſurꝰ.an multuʒ
tardabit. Erat igit᷑ pᷣma queſtio. Quis

De aduentu vomin·

eſt iſte ⁊c.Et hanc queſtionem faciebat rex

dauid eximipphetaꝝ dices. Quis dabit ex

ſyon ſalutare iſrł cũ auerterit dũs captiui/

tatẽ plebis ſue.exultauit iacob ⁊ letabit᷑ iſr ł

ps. xiij. Secũda queſtio. Qualis eſt ⁊c

Et hanc ãſtionẽ faciebat ſygagoga ecckie

xpᷣi ſponſe dicens.illud Canticoꝝ.v.Qua
lis eſt dilectus tuꝰo pulcherrima mulierũ
LCLertia queſtio erat. Quado eſt iſte ⁊c̃.

⁊ hanc queſtionẽ facit eccłia in ꝑſona ſyna

goge cantãs illud.Quãdo veniet quando

videbo Hurꝰem̃ aduent?⁊ hul viſionis di

em affectuoſe q̃rebat malachias.Quis po
terit inquit cogitare diẽ aduentꝰeius Zlut
qͥs ſtabit ad videndũ eũ. Scribit᷑ malach.
tertio capło. In v̈bis aũt noſtri thematis

tres ↄcluſiones innuunt᷑ pᷣdicte triplici q̃/

ſtioni reſpõſine. Pꝛima ↄcluſio eſt. De
us eſt vẽturꝰ A ſummo celo miſſurꝰ.ſalua

toꝛ tuus. Secũda ↄcluſio eſt. eſt futu-

rus. ? de terra naſciturꝰ ideo venit.

Tertia ocluſio eſt. Lito eſt viſumꝰ. nec

diu expectatnrus.qꝛ Ecce. Ad pmã igit
q̃ſtionẽ cũ querit᷑quis ẽ iſte ⁊c.rndet pᷣma
ↄcluſio ꝙ deꝰeſt ⁊c̃.qꝛ ſaluatoꝛ tuꝰ. Dic eĩ
pꝓmiſerat Iſaias. Mittet eis ꝓpugnatoꝛeʒ
⁊ ſaluatoꝛẽ qͥ liberet eos Iſa.xix. Deq̊ ſal/

natoꝛe dauid etiã ꝓphetauit. ꝙa ſummo ce

lo egreſſio e. in pᷣs. Quod etiã abacucnõ
ſiluit. Deꝰinquit ab auſtro veniet. abacuc.
iij. Ad ſecundã q̃ſtionẽ cũ querit᷑ qualiſ

eſt iſte ⁊c̃.rñdet ſcdᷣa ↄcluſio.q hõ eſt futu/

rus ⁊c̃.Ad quã venit.Filiꝰ em̃ hoĩs venit
querere ⁊ ſaluũ facere qð ꝑierat Quce.xix.

Uenit igi Sʒ q;uis de diuinitate ſcriptũ

ſit.qͥ de celo venit ſuꝑ om̃es eſt Jo.iij.tam

ad hũanitateʒ pꝑtinet ꝙ dicit᷑. aperiat᷑terra

⁊ germinet ſaluatoꝛẽ Iſa.xlv. Et illud Ue
ritas de terra oꝛta eſt. in pͤs. Agd tertiam
queſtionẽ cuʒ querit᷑. Quãdo ⁊c.rñdet ter/
tia ↄcluſio.qꝙ cito ⁊c̃.qꝛ Ecce.Ecce em̃ rex

tuus venit tibi iuſtꝰꝛ ſaluatoꝛ Zach.ix. Nã
ꝓpe eſt vt veniat tpᷣs e ⁊ dies eiꝰ nõ elonga

bunt᷑ Iſa. xiiij. Ecce igit᷑ Ecce rex tuꝰvenit
tibi mãſuet?ꝰ Matth. xxj. Et ideo.ecce nũc
tpᷣus acceptabile ecce nũc dies ſalutis Se
cunua ad Coꝛinth.vj. caplo. Eſt igit p

ma cõcluſio ꝙ de?c ⁊ hãc ꝓbat ĩfinita po/

tentia in redemptõe. Saluatoꝛ tuꝰ. Unde
ſolus ille redimere potuit ⁊ ſaluare.qui de
us eſt infinitã habẽs potentiã. Saluatoꝛ
inquit nõ eſt pᷣter me Oſee.xiij.

Secun

dugl
hntui
nin
Jnip
lnse⸗
otd
ſtratio
hineb
Eccei
tamur
duſio
ſimem
helke
deicl.
turus⸗
nntoꝛ
nede
centi
hotme
clſe
turin
pellt
Pömt
erur,
düse
cheei
tese
cluun
ſounk.
orüci
Ouse⸗
cllio
Teguin

Potuit

igide
nsine
peni
tens.
queot
llatoꝛi
uore
grran
püram
doctoꝛe
fuarun
latſanc
rodiß
andien
weſtn
gedar⸗
ſuntn

ſcbarter
dobiter
Cpeini⸗
nbikiſ⸗
lseſtz
Keclie
nn
Unrlon
ckirr⸗
nſn
lgnnndo
ſonisd
Auspr
lns Aue
nulah.
donnas
ſli⸗
oetde
lna
ttun⸗

nee
nüigt
nr
Vci
nunq,
Niſa
moct
mc
.
aculi
iun
gront
epi.
loipen
giian
ukten
lae
Stenum
itam
cne
Piei
ngt
vprent
cenc
4o
tz
inpo/
E
qulde
lN

Oann

da ↄcluſio eſt Homo ⁊c. Et hãc pbatin

finita clemẽtia ĩ paſſiõe.Ad quã venit.Ue
nit iquã peccatoꝛes ſaluoſ facere.pᷣma thi.

1. In ipᷣa em̃ xpᷣi paſſione eius vera huma/

nitas eſt pbata. Tertia ↄcluſio eſt. ci
to ⁊c̃. Et hancpbat diffinita pñtia in demõ
ſtratione. Ecce Unde ꝓpbeta iſaias cũ io/
hãne baptiſta xpᷣi indice monſtrat d.Ecce
Ecce inquit agnus dei.ecce qͥ tollit pecca/
ta mundi. Jo.j. Expdictis aũt triba cõ/
cluſionib triplicis erroꝛis falſitas apertii
ſime monſtrat. Uñ expma ↄcluſione re
pellit erroꝛ arrianoꝝ xpᷣʒ nõ credentiũ eſſe
dei eſſentiã.qꝛ ſcðᷣm ꝓphetã.deus erat ven
turus ⁊c.qꝛ ſaluatoꝛ tuꝰ. Nã deꝰ meus ſal/
natoꝛ meus.ij.Re.xxvij.c.Ex ſcðᷣa ↄcluſio
ne deſtruit᷑ erroꝛ manicheoꝝxp̃i coꝛpus di
centiũ nõ veꝝ ſed fantaſiã.qꝛ ſcdõᷣm ꝓphetaʒ
homo erat futurus ⁊c̃. Jõ dicit venit. Naʒ
cũ ſcriptũ ſit. Uerbũ caro factum eſt.Dici
tur.in ꝓpꝛia venit ⁊c̃. Ex tertia ↄcluſione re
pellitur erroꝛ iudeoꝝ adhuc expectantiuʒ
xpᷣm ſeu meſſiam. Nã ſcdᷣm ꝓphetam. Cito
erat viſurus ⁊c̃ Ideo dicit ecce.Ecce ergo
dñs egrediet᷑ de loco ſuo ⁊ deſcendet. Hi
chee.iij.c. Et ſic patet qũo in themate nr̃o
tres ↄcluſiones innuunt᷑.tres queſtiones
ſoluunt.ex qͥb trium erroꝝ deſtructões in
ſerunt. Pꝛima igit᷑queſtio antiquoꝛuʒ
patrũ circa aduentũ dñi noſtri ihu xpᷣi erat
Quis eſt iſte ⁊c̃. Ad quã reſpondet pᷣma cõ
cluſio ꝙ deus eſt ⁊c.⁊ hanc ↄcluſionẽpbat
⁊c̃.quia ſaluatoꝛ tuus. Quis em̃ niſi deus

potuit eẽ ſaluatoꝛ tuus. Certe nullus. Eſt

igit᷑ deus quieſt ſaluatoꝛ tuꝰ Saluatoꝛ tu
us inquã culpã dimittẽs. Saluatoꝛ tuus
penã remittens. Saluatoꝛ tuꝰ gratiã ĩmit
tens. Saluatoꝛ tuus gloꝛiam pꝛomittẽs
que omnia facere non poteſt niſi deꝰ. Sal
uatoꝛ inquit nõ eſt pᷣter me Oſee.xiij. Exqͥ
bus repellit᷑ erroꝛ arrianoꝝ ⁊c̃. Dicebãt eĩ
arriani xpᷣm nõ eſſe veꝝ deũ.ſed creaturaʒ
puram. Hunc aũit erroꝛẽ pmitiue eccleſie
doctoꝛes ⁊ pᷣcipue Auguſtinꝰaꝑtiſſime cõ
futarunt Cõtra iſtos quoq; elegant᷑ diſpu
tat ſancłthomas in ſumma ↄtra gentiles
caplo.xxxij. Jõ ↄtra tales ꝓ nunc nõ arbi/
troꝛ diſputandũ. Sed hic pauliſper obui
andũ eſt ꝑfidie iudeoꝝ.qui q;uis expectẽt
meſſyam in ꝓphetis ⁊ lege ꝓmiſſuʒ nõ tam
credũt ipᷣm foꝛe verũ deum.cõtra quos ex

ſuaꝝ teſtimonijs ſcripturaruʒ ꝓbãdum eſt

ci ⁊ ſimiliter veꝝ deũ. O igit̃᷑ gens incre
dula.gens pfiga conſule ſacros codices le
gis tue.? cũ ſcriptum ſit.quia in oꝛe duoꝝ
vel triũ teſtium ſtet ome verbũ. Deu.xvij.
nõ tamẽ ſolũ duos vel tres.immo qᷓ; pluri
mos reperieſ xpᷣi teſtes Cõſule igit᷑ o iudea
nle emnidzaher m. ⁊ ipᷣe iheremias
xxxiij.tibi dicet Eccedies veniunt dicitdo
minusꝰ? ſuſcitabo dauid germẽ iuſtũ.⁊ per
hoc aparet xpᷣi humanitas. Nam hec au/
ctoꝛitas ſcdõᷣm omnes expoſitoꝛes hebꝛeos

meſſyam in lege pmiſſum ven bhominẽ diä/

ad litterã intelligit᷑ de meſſya. vnde ⁊ trani

latio caldeica q̃ a indeis appꝛobat᷑ vbihabe
mus germen iuſtũ habet meſſyam iuſtum
Sed quod ad diuinitatẽ pertinet.ſequit᷑ ĩ
eadẽ ſerie textus ⁊ de eadẽ ꝑſona.Et hoc ẽ
nome quod vocabũt eũ dñs deus iuſtꝰ no
ſter. Et vbi habemꝰdñs deꝰ iuſtus noſter.
habet᷑ in hebꝛeo.nomẽ dñi thetragrama/
thon.hoc aũt eſt nomẽ apꝛopꝛiatũ altiſſi-
mo creatoꝛi.ſicut dicit rabi moyſes ĩ libꝛo
directionis ꝑplexoꝛis. Uocabit᷑ igit meſſy
as dñs de noſter. Qui tamẽ nõ vſurparet
diuinitatis nomen. nec ꝑmittereth̊ᷣ noĩe ſe
vocari.niſi in veritate deeſſet.cuzʒ iudei ex
pectent eũ hominẽ ſanctũ⁊ iuſtũ.ĩmo moy
ſe ſanctioꝛẽ.ſicut de eo ſcriptuʒ eſt vbi ſup̃.
Regnabit rex ⁊ ſapiens erit ⁊ faciet iudici/
um ⁊ iuſticiã in terra. Habes igit᷑ iheremi
am aptiſſimũ xpᷣiteſte. Sed ↄſule iſaiã

⁊ipe iſaias.ix.c.tibi dicet.Paruulus natuſ

eſt nobis⁊ filius dateſt nobis.⁊ factus eſt
pncipatus ſuꝑ humenꝝ eius.⁊ vocabit᷑ no/
men eius admirabilis deus foꝛtis pat᷑ fu/
turi ſeculi pnceps pacis. Per h̊ em̃ ꝙ dici
tur ꝑuulus⁊c̃.xpᷣi humamias oſtendit᷑ſed
ꝙ ſequit᷑ ⁊ vocabit᷑ ⁊c.eiꝰ diuinitatẽ demõ
ſtrat. Que aũt dicta auctoꝛitas nõ de eʒe/
chia rege ſicut quidã iudeoꝝ fabulant᷑. ſed

de meſſ ya ſit intelligenda.patet ꝑ tranſſati

onem caldaicã que ſic habet. Infans dat⸗
eſt nobis ⁊ filius dat eſt nobis.⁊ recipiet
ſuper ſe legẽ ad ſeruãdũ eam. ⁊ vocabitur
nomẽ admirabilis.ↄſiliarius.deus foꝛtis
ꝑmanens in ſecula ſeculoꝝ meſſyas in eiuſ
dieb pax multiplicabi᷑. Cõſule inſu⸗
micheã ꝓphetam.⁊ ipᷣe mich.v.c. tibi dicet.
Et tu bethleem effrata ꝑuula es in milibꝰ
iuda.ex te egrediet᷑ qui ſit dñatoꝛ in iſrael.

⁊ egreſſus eius ſicut ab initio a diebb eter

nltatis.CX aũt hec auctoꝛitas ad litterã ſit
8 2

De aouentu domint

de xpo exponẽda patet p tranſlationẽ cal/ ille pſalmꝰad litterã intelligẽdus eſt dere/ 2 dar
daicam. que vbi habemꝰ. ex te egrediet᷑ ꝛc. ge meſſya ſcoᷣm omes doctoꝛes hebꝛeoꝛü. lan
habz. er te egrediet mihi meſfyas. Derhoc Ibidẽ aüt de deo dici Specioſus foꝛma due
aguũt qð dicit᷑. ꝙ egrediet᷑ de bethleẽ oſtendit p filijs hominũ. Ubiſcoᷣm tranſiationem n B
xpᷣi humanitas.q ſcoõm carnẽ natus eſt de caldaicã ſic habetur. Pulchꝛitudo tua rex nis.
ſemine danid. q̃ fuit de bethleẽ vt habet.j. meſſyas maioꝛ q;ᷓ filioꝝ homini Et de iſto dee
ſe. xvj. Es quoq; natus eſtin bethleẽ ꝓ/ rege ſubdit᷑. Audi filia ⁊ vide ⁊c. Sequit ceinſ
pter quod ſcribe iudeoꝝ? periti ab herode auñt ad wpoſitũ. Cõcupiſcet decoꝛẽ tuũ.qm̃
interrogati de loco natiuitatis xp̃ᷣi. Watt. iße eſt dñs deus tuus 2 adoꝛabũt eum ⁊c̃. ſßeno
üjj. Rñderunt ꝙ in bethleẽ naſceret᷑ h pban Hec pſalmiſta. Habetis igit᷑ o iudei ha noort⸗
tes auctoꝛitate michee ſuꝑi allegata. Der betis veſtraꝝ teſtimonia ſcripturaꝝ in qui ſei⸗
exituz ⁊c̃. clare expmit᷑ xpᷣi diuinitas q̃ ſcdʒ bus putatis vitã eternã habere.ꝑ que chꝛi nosſ.
diuinitatẽ a deo patre ſemꝑ naſcit᷑ſꝑ naſce ſti humanitas ⁊ diuinitas aꝑte monſtrat᷑. Fegn
tur ⁊ eternalit᷑ naſcebat ſieut deducit ma / ioõ dicebat vobis xpᷣs noſter. Scrutamini 1d
giſter ſentẽtia; li.j. di. ix. ex verbis Gꝛeg. ſcripturas in. Ibo putatis vitã eternã habe up.
Augu. hylarij.⁊ alioꝝ doctox. Sʒ iteꝝ re⁊ ille ſunt q teſtimoniuʒ phibent de me. d
ↄſule zachariã? ipe ʒach. ix c. tibi dicet. Ex Jo.v.c.O igit᷑ iudea cur nõ credis.Curũ ſeßn⸗
ulta ſatis filia ſyon. iubila filia ihꝛłm. ecce credis xpᷣo noſtro veritati teſtimoniũ phi ⸗/ nüde
rex tuus venit tibi ſanct ſaluatoꝛ. ⁊ ipſe benti. fleſcio cur nõ credis niſi qꝛ obſtina/ ſm
panper ⁊ aſcendẽs ſuꝑ aſinã ⁊c. Per h̊ qʒ ta es ⁊ ꝓpter peccata tua excecata ignoꝛan/ cie
dicit᷑ pauper xpᷣi humanitas oſtẽdit᷑ in q ſi tie cecitate. SDic em̃ ꝓpheta tuꝰ movſes om etüiſ
cut paupꝑ eſt inter homĩes ↄuerſatus ſʒ per nibus bonis pᷣmiſſis populo iudeoꝝ.dum md
H qdð dicit᷑ rex tuꝰ⁊ ſaluatoꝛ tipediuinitaſ tamen mandatis dñicis obedirent. ſubiũ/ ape
monſtrat᷑ſcoᷣm quã regnare potuit ſalua xit. ꝙ ſi audire noluerꝭ vocẽ domini dei tui fol⸗
re. Sʒ ꝙ hec auctoꝛitas intelligi debeat & vt cuſtodias ⁊ facias omia mãdata eb. ve fugar
meſſya patet ꝑ quandã gloſam hebꝛaicam nient ſuper te om̃es maledictões iſte? mulł utlan
apud hebꝛeos auctoꝛitatẽ ſup illð Can... tis maledictionib recitatis adiecit. Percu warli⸗
exultabim? ⁊ letabimur in te ⁊c. Conſu / tiet te dominꝰ amẽtia ⁊ cecitate Iſaias quo Mut
le inſuꝑ o iudea ↄſule ſalomonẽ pacificuʒ q; pꝛeco xp̃i ⁊ fidei xpᷣiane clariſſimus.im/ xpſo
regẽ tuũ.⁊ ipᷣe in canticis ſuis ·iiij.c.tibi. di mo dñs per Jſaiã de hac cecitate iudeoꝛũ M
cet.Egredimini filie ſyon ⁊ videte regẽ ſa / nõ ſiluit.ſicut patet J ſa. vj. xxix. liij. capłis kaſur
lomonẽ in dyademate q̊ coꝛonauit eũ mar Multa quoq; hic cauſa bꝛeuitatis non diſfon
ſua. Cũ em̃ ſcõᷣm om̃es doctoꝛes hebꝛeoꝝ dicenda dehaciudeoꝝ ↄuerſione in libꝛis bipiet
in illo libꝛo canticoꝝ aga kde deo ⁊ ſynago ꝓpheticis tinent᷑.in bus etiã phibet cy et düpll
ga ſub noĩe ſalomonis ⁊ ſub noĩe ſpõſe ſue ipᷣi finalitad dñm ↄuertent. Sic em moy ſeplur
ita ꝙ ſub noĩe ſalomonis intelligit ipe deꝰ?. ſes ait. Noniſſimo aũt tꝑe ↄuerteris ad do tha
qui eſt magnꝰſalomon id ẽ rex pacificus et minũ deum tuũ. ⁊ audies vocẽ eius. Deu. busr
facies ↄcoꝛdiã in ſublimiba ſuis. Job.xxv. iiij. Sic ⁊ dauid. Conuertent᷑ inqt ad ve/ futi
Sequit᷑ ꝙ ꝑ illa verba dat intelligi ꝙ de? ſperã ⁊c.ps.xlviij.Et hec de pꝛima queſti/ demnn
habet matrẽ qðᷣ impoſſibile eſt ſcᷣm natu one. vè ũtt.— 8 Er
ram diuinã. Eſt igit᷑ meſſyas verus de et Deſcõda queſtione. uinebe
verus homo. matrẽ habẽs nõ ſcᷣm natu/½· Ecunda queſtio antiquoꝝ patrũ luris⸗
ram diuinã.ſʒ humanã. Nec potes dicree ſcirca aduentũ dñi noſtri ihu xpᷣi ſtſupo
q bic vocet ſyna goga delmaier. ge htui⸗ eerat. Qualis eſt. ⁊c. Ad quã reſpõ geeaturt
textib nõ ↄcoꝛdat. Alibi em̃ vocat filia ſiẽ det ſecunda ↄcluſio ꝙ homo ⁊c̃. Et hãc cõ miceken
iheremie xxxj.qñq; ſpõſa.qñq; amica ſicut cluſionẽ ꝓbat ⁊c̃. Ad quã venit. Uenit in/⸗ Scs
patet in młtis ſcripture locis. ſz nullibi vo quã venit medicus ad egrotos. venit redẽ apobe
catur mater. Habes igit᷑ ſalomonẽ pacifi/ ptoꝛ ad venditos.venit via ad errantes.ve Ueoe
cum regẽ tuũ fideliſſimũ xpᷣiteſte. Sed o nit vita ad moꝛtuos Uenit cũ ſalute.venit maniſe
iteꝝ ↄſule dauid regẽ⁊ eximiũ ꝓphetaꝛuʒ.?· cum vngentis. venit cuʒ gloꝛia. Uenit em̃ corpy
ipᷣe ps.xliiij.dicet tibi. meſſyã adoꝛandieẽ nec ſine ſalute ihus. nec ſine vnctione xpᷣs. porere
adoꝛatione latrie q̃ ſoli deo debet᷑. Uñ toꝰ

nec ſine gloꝛia dei filius. Hec aũt Bernar ry

dere⸗
Lorü.
ſom
Menm
rner
N
Sn
ii
tanti
iuih
ncei
guechi
oncrr.
umin
ihabe
ene.
Ci
üͤſbi
dbkins⸗
Nornn
ſson
Ndun
bſubi/
ideitu
.X
Pnu!
ſon
vo
gin/
cori
hls
non
hs
ige
ennon
fsado
1s ar
tacre⸗

Nrmn
buch
lirehe
ſhacc
Mntin,
mntrede
nteose
tevenit
lentn
voneſße.
18 ar

. ð

fugarũt. Cotra iſtos qnoq; e

dDus ciſtercienſis in ᷣmone de vigilia nati tia ratio erat talis Cũ em̃ virile ſemẽ in bu
uitatis dñi. Uidete igit᷑ venientẽ. Cenitei mana generatõeſcom phiſicos tanq; pnci
ſaliens in mõtibo ⁊ trãſſiliens colles Can. pin actiuũ reqͥat᷑nimis videt᷑a naturalib

2* 2*

ij.imo ſcᷣm gloſaʒ magni catho.phi oꝛige pncipijs alienũ hominẽ de ᷣgine mrena⸗/

nis. venit ſaliens de celo in virginis vteꝝ. ſci.⁊ abſq; virili ſemie pcreari.ſicut tamen

de vtero in pᷣſepe.de pᷣſepe in crucẽ.de cru dexpo catholica fides ponit. Dʒ quia

ce in ſepulchꝛũ.de ſepulchꝛo rediit in celũ amoꝛ huſꝰincarnatõnis cauſa fuit dicente

Uenitigit:ſed ad qͥd venerit audiamꝰvt hugone in libꝛo de charitate. ꝙ; ſola cbari /
ſpᷣe nos eximereta demonis ptãte. Utipᷣe tas deũ decelo ad terras trabere potuit. ⁊

nos redimeret a moꝛt penalitate. Ut nos hominẽ de terra ad celuʒ ſubleuare. Ideo
ſecũ ↄiungeret fraterna germanitate. Ut amoꝛ iſtã cauſi aʒ defendẽdo ⁊ pꝛefatis rati

nos ſecũ aſſumeret in ſuꝑna claritate. oniborñdendo ↄtra naturã aliqᷣbo rõnibuſ

. 3.

Exquihbclare deſtruit᷑ erroꝛ manicheoꝝ arguere videbat. Erat aũt pma rõ talis
⁊c̃. Dicebant em̃ manichei deifiliũ nõ veꝝ Cũ em̃ inquit amoꝛ de pꝛecipiat ſe ab ho
coꝛpyſʒ fantaſticuʒ aſſumpſiſſe. vñ ſeqtur mine diligi toto coꝛde. Deu.vj. ↄueniẽs fu
tra dicta. dei filiũ ſcʒ nõ veꝝ hominẽ fuiſ it vt ipſe hominẽ diligeret ⁊ igne dilectõis
ſe. ſʒ fantaſma. ⁊ ſictotũ incarnatõis myſte ſue ignẽ amoꝛis accẽderet in hoĩe. ipſemet

„

riũ deſtruit᷑.⁊ ad q̃ndã deducit᷑fictioneʒ ⁊ adimplẽs qð mãdaui
ſic mentit᷑ ſcriptura dicẽs Uerbũ caro fa em̃ ii
ctũ eſt.ſi ſolũ fantaſtica caro fuit. Mentit᷑
etiã ſcriptura dicẽs ihm xpᷣʒ ambulaſſe co

ddumples uit ab hoĩe obſeruari.
Sic em̃ deũ alloquit pheta dicẽs.Exur⸗/

Sune in pꝛecepto qð mãdaſti. in pſalmo.
Dic em̃ moꝛalis ſeneca amoꝛis regulã po

mediſſe moꝛtuũ fuiſſe ⁊ ſepultũ.ſi hec ſola nit.Ego inqͥt mõſt. vo tibi amatoꝛiũ ſine

apparitõe fantaſtica ↄtigerunt. Hũc aũt er medicamẽto.ſine herba.ſine vlliꝰ venefice
roꝛẽ pᷣmitiui eccłie doctoꝛes ſotziſſime ef carmie.Si vis amari ama. Amoꝛ aũt dei
a iſtos quoq; elegãter diſpyu ad hoĩes.nullomodo potuit homini effica
tatſanc Chomas in ſũma ↄtra gẽtiles. c. tius demõſtrari. q; ꝑ hoc ꝙ homini vniri

xrir.liq̃rti Jõ ↄtra tales ꝓ nũc nõ arbitroꝛ voluit in ꝑſona.Eſt em ꝓpꝛiũ amoꝛis amã

diſputandũ Sʒ hic pauliſper videndũ eſt tem vnire cũ amato.ſcᷣm illud phᷣi.viij.⁊.
de ipſo incarnatõis myſterio ⁊ admirabili ix.ethicoꝝ. Amicꝰ ẽ alter ego. Uñ cũ ami⸗/

*

ↄmercio q̊ de hõ faciꝰeſt noſtrã humanita cicia in quadã eq̃litate ↄſiſtat ſcdᷣm philo⸗
tẽaſſumẽs. Cũ aũt ſuꝑ hac arduiſſima ſophoꝝ doctrinã.ea qᷓ multũ ineqlia ſuntĩ
difficultate attenti?meditarer. aſtitiſſe mi/ amicicia vident᷑ copulari nõ poſſe.niſi ſal/
hi viſe ſunt due mulieres reuerẽdi admo/ tẽ ad quandã ſint equalitatẽ redacta. Hec
dvu vull.ꝗᷓ ſuꝑ hac materia diſputãtes int eſt doctrina phi.viij.⁊/ix. ethicoꝛꝝ. Ad h
ſe plurimũ diſcrepare videbant᷑. Pꝛima e/ aigit᷑ ꝙ inter hominẽt deũ amicicia ſernare
rat natura.ſecũda amoꝛ. Natura em aliqͥ/ tur.ↄgruebat homini vt de hõ fieret. quia
bus rõnibo cõcludere videbat᷑.ꝙ nec vtile etiã hõ homĩ naturalit᷑ amiceſt. vt ſic duz

fuit.ĩmo nec poſſibile hominẽ deũ eẽ.vnð viſibiliter deũ cognoſcimꝰ.ꝑ hunc ad inui
de mult pancas retinui rõnes h ſubiectas ſibiliũ amoꝛẽ rapiamur. Exhijs igit᷑ pma
Erat igit᷑ ma rõ talis.Cõuenit inqͥtdi rõ natureeſt ſoluta. Scða rõ quã amoꝛ
uine bonitati. vt oĩa oꝛdinẽteneit ſuis na/ faciebat erat talis. Illi inqͥt diuine detra/
turis ↄgruentẽ. Eſt aũt h̊ oꝛdo reꝝvt deuſ hunt potẽtie.qͥ deũ aſſerũt icarnari nõ poſ
ſit ſuꝑ oĩa exaltatꝰ.hõ vero inter inferioꝛes ſe.cũ ipſe ſit oipotens ſicut ſcriptũ ẽ. Non

„

creaturas collocat.nõ igit᷑ decuit diuinã erit impoſſibile apud deũ om̃e verbũ. Lu

maieſtatẽ vniri nature ↄditionis ſeruilis. ce.j.Etrurſus.Apud deum oĩa poſſibilia
Sca ratio erat talis Uerũ eſt: a pis ſunt Matth.xix. Nec ſic intelligẽda eſt in⸗

——

. amobatg ve nac coꝛpus ẽ.neq; virtus carnatio verbi q̃i verbũ ſit in carnẽ cõuer/
in coꝛpe. Hʒ ſi de carnẽ aſſumpſiſſet hu/ ſum aut co⸗ .
manã ſequit᷑.vel ꝙ ipſe mutatus fuiſſet in Cci aſſerere videbant᷑ q̃re nec ſequit᷑ ꝙ ver⸗
coꝛpꝰ. vl ſaltẽ ꝙ poſt ĩcarnatõʒ virtꝰ in coꝛ ꝰ bũ ſit ſubſtãtialit mutatũ in ſeipſo. Sed h̊

3 ſi de carnẽ aſſumpſiſſet hu/ ſum aut coꝛꝑi vnitũ ſicut foꝛma.vt hereti/

poꝛe ⁊ coꝛꝑalis extitiſſet. Impoſſibile ẽ igi mutatio ſolũ in ea natura facta eſt quã aſ⸗
tur vt videt᷑ deũ fuiſſe incarnatũ. Ter/ ſumpſit.Et ſic ſecũda nature rõ eſt ioluta.

De aduentu vomini

Tertia rõ quã amoꝛ faciebat ſoluendo natura finaliter amoꝛẽ recommẽdans veor wu
triplicẽ nature rõneʒ ſup tactaʒ talis erat. bis boccij tertio de cõſolatione metro vlti b
Nõne inqͥt deꝰ oĩpotẽs volũtatẽ hñs vni// mo exclamauit dicens.O felix hominũ ge lemnp
uerlalit efficacem. potuit ſine virili auxilio nus. ſi veſtros animos amoꝛ quo celum re ceh.
ſoamare pueꝝ in vtero vᷣginali. Cu etiã in gitur regat. Et hec deſcdᷣa ↄcluſione⁊ ſuo tcer
alijs aĩaliuʒ ſpeciebi qruʒ femie ſolẽt vmu coꝛrelario dicta ſufficiant. uhoce
niter ex ſocietate manis ↄciꝑe aliq̃tiens in./ Detertia q̃ſtioſe. nierden
ueniat᷑ ꝙ ſine mare ↄcipiũt ⁊ pariũt miris Ertia queſtio antiquoꝛum patrũ autem
modis. ſicut patet deqͥpuſdã equab de q t circa aduentũ domini noſtriihu ſtedeſt
bus recitat virgilius in geoꝛgicis.li.iij. eet· chꝛiſti erat. Quando ⁊ cetera Ad Ged⸗
plinpᷣli. viij. hyſtoꝛie naturalis. qᷣb etiã cõ quã reſpondet tertia concluſio ꝙ cito ⁊ ce/ ſeran
coꝛdatAriſtotiles.v.de aĩalib aſſerens de tera. Et hanc concluſionẽ pꝛobat diffini/ Ulann
ꝑdicib ꝙ femellencipiũt ſine mare.a ven/ ta pꝛeſentia ⁊c̃. quia ecce.Ecce igitur cito mm
to ſcʒ voce ⁊ afflatu. Qð bꝛeuit᷑ tangẽs ſo/ videbitur ſaluatoꝛ noſter.nec diu retarda / lempls
linus.iij.de mirabilibo mũdi.dicẽs de ꝑdi bit. Dicebat em̃ Iſaias ecce Ecce igitur ec Perwtum
cib. ꝙ ipſas libido ſic agitat.vta ventis ſi / ce.Ecce pꝛecium noſtre redemptionis Ec M
ne maſculis fiant pꝛegnãtes odoꝛe.Si igi cebꝛauium noſtre pꝛotectionis.Ecce phꝛe/ inmotn
tur in alijs ſpeciebo femia vᷣtute nature põt dium noſtre perſectionis. Ecce pꝛemium ſuonatu
ↄciꝑe ſine mare.cur nõ in ſpecie humana noſtre ſaluationis. Ecce igitur pꝛophe/ icump
potuit vᷣgo beata diuĩa vᷣtute ſine virili ſe / tam Iſaiam qui velut pꝛeco xpᷣi cum iohã imnocel
mine parere ihm xpᷣm. Huic em̃ generati/ ne baptiſta xpᷣm indice monſtrat dicens. nnccloen
oni natura celi teſtimoniũ ꝑhibuit celeſtia Ecce Ecce agnus dei ⁊ cetera Jo.pꝛimo. glonſe
quoq; hanc dei gloꝛiã enarrarũt. na in ce/ Exquibus clare repellitur erroꝛ iudeoꝛuz ctumm
leſtib facta eſt mirabił quedã ↄiũctio mo/ adbuc expectantium ⁊c̃. Uos igitur o iu / Drrd
di. cũ puſe pᷣs deſideratcũctis gẽtibad dei quid amplius meſſyã expectatis.Eſti/ ſvaan
ueniret. apte ſignificãs ihm ex gine naſci mo enim vos arturum cuʒ bꝛitonibus ex/ toprot
tuꝝ. Deqᷓ ↄiunctõe albumaʒar doctrinaʒ pectare. nã exteſtimonijs legis veſtre apr homtne
veteꝝ caldeoꝝ ſecut ſcʒ maioꝛis introdu/ tiſſime monſtratur xpᷣm ſeu meſſyam iam ninolt
ctoꝛij differẽtia pma loquit᷑ multuʒ plane. veniſſe. Audite igitur pꝛophetiam patri/ *
cuiſentẽtiã ponẽs Ouidi.iij.de vetula.ꝗ archevelſtri iacob. Geneſis.xlix. Nõ aufere ſenun
de hac ↄiunctõe metrice multa ſcribit. hic tur inquit ſceptrum de iuda.nec puxde fe/ Coſſuetn
cauſa bꝛeuitatis taceda. Hijs ů dictis. moꝛe eius. donec veniat quimittendus ẽ. nn
poſtremo amoꝛ huic diſputatõi finẽ impo ⁊ ipſe eſt expectatio gentium. Sed ablatũ ün.
nẽs diſputatõz relinqᷓre ꝑtractandã amo/ eſt regnum ⁊ dominatio iudeoꝛũ a tempo cnode
roſo doctoꝛi ſancto thome deaqͥno ĩ ſum/ re berodis ſub quo natus e iheſus. ergo aS
maↄtra gẽtiles. a capitulo qᷓdrageſimo vſ ab illotempoꝛe venit iheſus. nec debet in / R
qʒ ad qͥnquaſimũoctauũ ca lm libꝛi qᷓrti. telligi de nabuchodonoſoꝛ rege babiloniilu WDD
Hãc etiã cauſaʒ ⁊ hu cauſe defenſionẽre qui regnauit ſuper iudeã vt habetur quar püͤti
linq̃bat magiſtro Thome bꝛað.adnocato to Reguʒ.xxiiij.⁊xxv.capitulis.nec de ihe gacne
cauſe dei ↄtra pelagiũ.qͥ in. xxv. ꝑte coꝛre / roboam filio nabach. de quo habetur ter/ wi .
larij capło pmo ſũme ſue hãc materiã diſ/ tio Regũ.xij.nec ðe guouis alio.ſed de ſo/ 4
putat elegant. Quibo dictis ⁊ talitpero/ lo Chꝛiſto.ſicut pal per tranſlationẽ cal du⸗
ratis natura modicũ awarẽs ſtupefacta.qᷓdaycam. que vbi tranuatio iheronymi ha/ ſen u⸗
ſi ſecuʒ deliberãs pauliſper ſilere videbat. bet donec veniat qui mittendus eſt. expo/ eron
ſz tandẽ ↄcluſionẽ quã amoꝛ ꝓbanerat ap nendo quod obſcurum eſt dicit. Donecve nctus
pꝛobans ⁊ cõcedẽs ſic locuta eſt. Phi int niat meſſyas. Quod autem tempoꝛe ſatn
dũ nature nimiũ auctoꝛitatis attribuũt.in aduentus xpᷣi ablatum ſit regnũ iudeoꝛuz. ſe
auctoꝛẽ nature aduerſando fidei plerũq; i patet quia tunc herodes fuit pꝛimus alie/ ſico⸗
pingut. Meli de natura ſentiebat magnꝰ nigena. qui regnauit in iudea. cuius pater hopbe
philoſophus noſter plato. qui naturã eſſeꝰ fuit idumeus a cuius tempoꝛe ſemper vſ⸗ nsyel
dei voluntatẽ aſſerebat recitante. Jo ſał.ĩ ꝙ nunc iudei regno ⁊ dominatione ſuntp dicnoo
caplo duodecimo ſecundi libꝛi ſui. Uimle nati.⁊ ſub alienigenis ſeruiles ⁊ captiui re cinom

npeni
mä
⸗
dichni⸗
rcto
mi⸗
ree
ioEe
lane⸗
cmium
nopbe⸗
modi
dicens.
ime.
deve
moi⸗
buser
iper
nüem
vmn/
ie
ei⸗
usi.
ä
wonpo
,
tain/
Piorit
urner
cdehe
curter⸗/
deſ⸗
ionictt
mnibu
cho/
onecve
mpoꝛe
clz⸗
alie/
gpater
n

rſuntb,

ptuite

ſermo pꝛimus

manſeruut.Ergo patet ꝙ ſcdᷣm pꝛophetiã
ab illo tempoꝛe venit chꝛiſtus. Audi
te inſuper o iudei audite aggei pꝛophetiaz.
aggei.ij.capitulo. Hec dicit dominus de/
us exercituum. Adhuc modicũ ⁊ ego mo/⸗
uebo celum ⁊ terram mare ⁊ aridam.⁊ ve/
niet deſideratus cunctis gentibus. Nunc
autem ſcdᷣm om̃es erpoſitoꝛes hebꝛeoꝛuʒ.
iſte deſideratus eſt rex meſſyas ſine chꝛiſt.
Ded conſtat ꝙa ſecundo anno darij reg
perſarum.quo tempoꝛe aggeus pꝛopheta
uit anni fluxerunt plus q; mille. Hoc autẽ
tam magnũ tpᷣus non dʒ dici modicuʒ ad
tempus aduentus chꝛiſti ſeu meſſye com/
paratum. Unde liquet huiuſmodiaduen/
tus pꝛeteritum tempus eſſe non futurum.
immo tunc fuiſſe impletum. quando Ihe
ſus natus eſt in cuius natiuitate iuxta pꝛe/

dictam pꝛophetiam non ſolũ terra mota ẽ. b

immo celum.quia tunc mirabilis nouitaſ
in celo aparuit⁊ coniunctio alias inaudi/⸗
ta ſicut ſuperius tãgebatur.pꝛopter quod
etiam magi venerunt adadoꝛandum euʒ.
Matthei.ij. Tunc tempoꝛis etiam fuit in
iudea maximus terremotus in tantũ ꝙ; gẽ
tes pꝛopinque credebant in iudea nulluʒ

hominẽ remanſiſſe. ſicut recitat ioſephus
Peagn libꝛo de iudayco bello. Unde pꝛo/

abiliter concluditur huius rei cauſaʒ fu/
iſſe quandaʒ mirabilẽ conſtellationeʒ ⁊ in
conſuetam coniunctionẽ quorundã plane
taruzʒ. Interrogate o iudei interrogate da
nielem.⁊ ipſe Daniel.ix.ab angelo inſtru/
ctus de tẽpoꝛe aduentus chꝛiſti vobis di/⸗
cet. Septuaginta ebdomades abbꝛeuiate
ſunt ſuper populũ⁊ ſuper vrbem tuaʒ ſan/
ctazʒ.vt conſummatur pꝛeuaricatio.⁊ acci⸗
piat finem peccatũ ⁊ deleatur iniquitas.⁊
adducatur iuſticia ſempiterna. ⁊ ipleatur
viſio ⁊ pꝛophetia.⁊ vngatur ſanctus ſan/
ctoꝛuzʒ. Hec autẽ ſeptunginta ebdomades
quibus elapſis ſcdᷣm pꝛophetiam Danie/
lis impleri debet viſio ⁊ pꝛophetia.et vngi

ſanctus ſanctoꝛuʒ.id eſt chꝛiſtus. faciunt.

cccclxxx.annos ſicut patet ex calculatione
fidelis expoſitoꝛis ſcripturarum magiſtri
Nicolai de lyra in poſtilla ſuper Danieleʒ
pꝛophetã. Sed q̊modocunq; capitur an/
nus vel ſolaris vel lunaris.⁊ vbicunq; pꝛe

dicta computatio inchoetur ſiue ab vnde/ꝰ

cimo anno regis zedechie.ſiue a ſecũdo an

„

ſiue chꝛiſtum.

no Cyri regis perſarum ſiue alibi ſcöõᷣm

quod de hoc diuerſi opinantur. tamẽ pꝛe-
dictus numerus iam diu eſt adim pletus.
ſicut patet cuilibet intuenti Interrogate
inſuper malachiam pꝛophetam. ⁊ ipſe ma
lachias tertio capitulo reſpondebit. Ron
ꝙ meſſyas ſit diu expectandus. ſed q; ſta⸗ R
tim veniet ad templum ſanctum ſuum do
minatoꝛ dominus quem vos queritis. et

angelus teſtamenti quem vos vnltis.

Segd attendite ad pꝛophetiam danie-
lis.nam ſicut legitur Danielis ſecundo.
Cum nabuchodonoſoꝛ vidiſſet ſtatuam
magnam.cuius caput exauro optimo erat
pectus autem ⁊ bꝛachia de argento. poꝛ

ro venter ⁊ femoꝛa de ere.ſequitur exciſus
eſt de monte lapis ſine manibus ⁊ percuſ/
ſit ſtatuam in pedibus eius ferrois fictili/

rũ quod ſignificatur percaput aureũ.

Secunduz eſt regnum perſarũ.quod
ſignificatur per argentum. ⁊ ſibi regnum

caldeoꝛum ſubiecit. Tertium eſt re/
gnum grecoꝛum quod ſignificatur per es.
⁊ ſibi regnum perſarum ſubiecit.

Quartum eſt regnum romanorum.

quod ſignificatur per ferruʒ quod omnia

domat. ſic hoc regnum ſubiecit ſibi regnũ
grecoꝛum ⁊ alia regna mundi. Per lapide
autem ſignificatur chꝛiſtus ⁊ regnuʒ eius.
cui ſubiciendum erat pꝛedictum reglum
romanoꝛum. In hac auteʒ expoſitione cõö
coꝛdant omnes doctoꝛes tam catholici qᷓ;
hebꝛei. Cum ergo hec pꝛophetia impleta
ſit tempoꝛe Silueſtri pape ⁊ imperatoꝛis

Conſtantini. quo tempoꝛe regnum roma
noꝝ Iheſu filio Marie virginis eſt ſub/
iectum. clare liquet iem fuiſſe meſſyam

dite ad ea que de chꝛiſto ſcribunt veſtri do

ctoꝛes ⁊ periti expoſitoꝛes legis veſtre. Ec

ce enim gloſam hebꝛaycam apud vos an/

tenticam ſic dicentem Iſaie vltimo. ARñqẽ;
nat/fuiſſet tibi qͥ in fuitutẽ redegit vltimã
natc fuit redẽptoꝛ Ergo xpᷣs nat eſtañ nati

us ⁊ comminuit eos. Per hanc auteʒ ſta
tuam deſignantur quatuoꝛ magna regna.
ſcdᷣm ꝙ ibi exponitDaniel diuinitus inſpbi
ratus. Pꝛimum eſt regnum caldeo -

ed adhuco iudei.ſi
vos non conuertant textus ſcripturarum
veſtrarum quia eos foꝛte malicioſe coꝛrũ
pitis. vel exponitis toꝛtuoſe. tamen atten/

„

oeaduentu dommi

nitatẽ titi. ciuitatẽ templuʒ deſtruxit.
iudaycũ ꝓpłm captiuauit. in q̃ captiuitate

adbuc iudei ꝑſeuerãt. Eceꝛ rabbi moyſẽ
doctoꝛẽ apudvos autẽticũ in libꝛo iudicũ

E0OUcdicentz. † viſus ẽ eſſe meſ
ſic dicentẽ. Jhus nazaren? viſus ẽ eſſe me
ſyas. ⁊ ĩterfect eſt x domũ iudicij.⁊ ipe fuit

cauſa⁊ pmeruit vt deſtrueret᷑ iſrael gladio
Nulla em̃ captiuitas iudeoꝝa deo ꝑmiſſa

pppeccatis eoꝛũdeʒ adeo durauit ſicut iſta.

Quãiõ tãdiu patiunt᷑ qꝛ xpᷣm eis in legep/

milſſuʒz negãtes ⁊ ꝑſequẽetes tã crudelit᷑ oc/

Añ qꝛ noluerũt ⁊ adhuc nolunt

„

acqͥeſcere ſcripturis nec reciꝑe xpᷣi vᷣba.iõ

ver bera recipiũt ⁊ ab eo verberibo coꝛrigũ

tur.q̃ coꝛrectio hijs qͥ finalit remanebũt ſi

ↄuertant᷑ pficiet ad ſalutẽ.qꝛ reliqe eoꝝ ſal
dee nr ſier habet Iſa.x. Ecce ⁊ aliud teſti

moniũ.Hã in quodã libꝛo apð iudeos au
. liber indicũ oꝛdinarioꝝ ſic
habet᷑. Zraditũ eſta domo helye id ẽa diſ/
cipulis ei ſpm̃ habẽtiboꝓphetie ꝑ ſex milia
ecrit mundꝰ. Ouo milia vanitatis. duo mi/
lia legis. duo milia dieꝝ meſſye. Siue aũt

tentico qͥ voca

ß ve ſit ſiue falſum tñ ex h arguit ↄtra iu/

deũ ꝙp tpᷣs aduent xp̃i ſeu meſſye eſt elapſũ
Ecceiten teſtẽ fideliſſimũ nõ ſuſpectũ
ioſephũ ſcʒ maximũ hyſtoꝛiographũ iude
oꝛuʒ ⁊ maxie appꝛobatũ.qͥ in libꝛo antiq/

tatũ.xviij.deſcribẽs tpᷣs tyberij ceſaris ſub

q̃ eſt paſſus xpᷣus.ita ſcribit. Fuit inqᷣt bjs
tẽpoꝛibo ihus ſapiẽs vir ſi tñ viꝝ eũ noĩa/
re phas eſt. Erat em̃ mirabiliũ operũ effe/

ctoꝛ ⁊ doctoꝛ eoꝝ hominũ q libent ea q̃ ve/

ra ſunt audiũt. Et multos qͥdẽ iudeoꝝ m
tos etiã ex gentibo ſibi adiũxit Xpᷣs hic erat
Huc occaſione noſtre gentis pᷣmoꝝ viro/

rum cũ pilat in cruce agendũ eẽ decreuiiſ/
ſet.nõ deſeruerũt eũ hij qͥab inicio eũ dile

ſacra denũciat aliqͥd eẽ futuꝝ determinan
do tpᷣs locũ ⁊ modũ.Et cũ hec oĩa ſimł cõ

currãt.qͥs ambigere pᷣt.ꝙ illud qð pᷣdictũ

erat eſt ipletũ Nõ em̃ in hac ⁊ ↄſili materia

ãqrenda ẽ acribologia mathematiea vł euiꝰ
dẽtia ſũma.ſʒ ſufficit veriſilis ↄiectura Cõ
ſtat em̃ ꝙ ſcòtura ſacra xpᷣi aduentũ pᷣditit

ſicut in młtis locis ptʒ. Et determĩauittẽ/

pus veniẽdi.qꝛ in ſceptri ⁊ regni iudeoꝛuʒ

trãſſatõe.ſie em ſcriptũ erat vt pᷣallegatũ ẽ
Beñ.xlix.Et determĩauu locũ naſcẽdi.qꝛ
ex bethleẽ ⁊ iundayca natõe. Sic em̃ vtdi/
ctũ eſt ſcriptũ erat michee.v.Et determĩa/
uit modũ moꝛiẽdi.qꝛ cũ hunitlitate ⁊ cru/
deli occiſiõe. Sic em̃ dicit Iſa. liij. Sicẽ
ouis ad occiſionẽ ducet᷑ ⁊c̃. Hec aũt oĩa in
ihu nazareno ↄtigerũt ſicut apparet ex pᷣdi
ctis.ergo rõnabilit᷑ ↄcludit᷑ ꝙ ipᷣeveraciter

fuitxps. Sʒ adhuco vos iudeiirrõna

les.ſi vos pᷣfata rõ nõ ↄuincit ⁊ ſig petitis.

A vrairanl ron Rnceiſiane petũt

udite ſigna ⁊ miracula magna. Nunqͥd
em̃ ſcitis ꝙ in quodã libꝛo apud vos autẽ/
tico.qͥ intitulat᷑ de generatõe ihu nazareni
recitatur ꝙ ipᷣe lepꝛoſum curauit.clauduʒ
ex vtero matris ſue ſtare fecit? mutũ loqͥ.⁊
moꝛtuũ ſuſcitauit.que miracula nõ huma
na vel creata virtute fieri potuerũt ſicut pᷣ
dictus liber fabulatur.ĩmo hec facta ſunt
diuina virtute ſpeciali.ad ꝓbandũ ꝙ ihus

naʒzarenus erat xpᷣs.que tamẽ nõ feciſſʒ de

us ad appꝛobationẽ falſitatis.nec ihus na/

zarenus falſus aſſeruiſſet ſe eſſe meſſyam ſi

ue xpᷣm. cũ ipſe eſſet virtuoſus ⁊ amatoꝛ ve
ritatia ſicut ioſephꝰ ⁊ alij periti veſtri cõce
dunt. immo ipſemet antixpᷣus ⁊ adueriari
us xpᷣi machometus veritate coactus in al
koꝛano ſuo.aʒohara verba.etiã hoc conce

dit ihm aſſerens fuiſſe optimũ virum⁊ fa/
ciem vel exemplar omniũ gentiũ pꝛeſentis

Erplicit ſermo magiſtri ac domini Pe/
tri de aillyaco.deaduentu domininoſtri

„ „

xerunt. Apparuit em̃ eis iteꝝ viuꝰ.ſcðõomlmm
diuinit inſpirati phete vel h̊ vel alia innu
mera miracła futura pᷣdixer̃t.Ecce igit᷑ aꝑ
tiſſimos xp̃i teſtes. vos inu
vos ignoꝛãtia excecatos veſtraꝝ ſcriptura
rũ auctoꝛitas nõ ↄuincit.tũ ſi aĩalia rõna/
lia eſtis a ttendite rõneʒ. Si em̃ ſcriptura

30 vos iudei.ſi

„*

*

tuſncn⸗
DfiD

ctione.
plicane
cica
tinean
minar
turaß
oͤfe
catc
cauſa
pone
Oul
attin
luna

zba

büt.
Guene
lectid
Gener⸗
lemin
ldͤge⸗
zaan
duoy
biin
Vini
tres.5
pſent
gotiſu
natorie
lutan
möan
nrftce
fohen
mine
poleige
merear

lueecce

gnaſel

uitti⸗
o
nie
ci
di/
dmig,
dign⸗
S
nouin
nnci
mat
inöng
Neins.
Apauit
und
Sunte/
Gnmi
dr;
tiloge
öham
tſiarö
Caſunt
ihs
wiſßde
lone
fumſ
Ne
nchce
ahn.
iial
nce
fi
s

nibe
inen

Sequitur alius ſermo eiuſdẽ de aduẽ/

tu faci:ꝰcõſtantie in ↄcilio generali. Anno

dñi. ο ECdecimoſeptino.

unt ſigna in

e ſole luna 2 ſtellis. Cõſiderã
ititiiibdo nobis verba ppoſita. triplex
ooccurrit queſtio p eoꝝintrodu

ctione.ĩ huiꝰſermonis phemio bꝛeuiter ex/

plicanda Pꝛima. Qualiter verba hec euã
gelica ad ea que nobis hic ſunt agenda ꝑ/
tineant. Scða. Quid ſignificẽt uᷣla celi lu
minaria que nobᷣ ↄſiderãda pñtant.Ter/
tig. Que Teiiiſta ſign⸗ celeſtia q̃ nobis fu
tura pᷣnunciãät. Hee ſiquidẽ q̃ſtiões mł

toꝛũ foꝛte h̊ aſtantiũ animos pulſant. q ſe/

cũ taciti admirantes interrogãt.Quaʒ ob
cauſaʒ q̃ ve rõne aut ↄgruẽtia verba hec ꝓ
ponere decreui.⁊ huic aplicare ſermoni.
Quid inqͥunt ad rẽ ꝑtinet.qͥd ad ppoſitum
attinet ↄcilij generalis.erunt ſigna in ſole
luna ⁊ ſtellis. Pꝛima igit᷑q̃ſtio ꝓponit᷑.q̃lit᷑
vÿba hec euãgelica ad ea que nobis h̊ ſunt
agenda ꝑtineant. Pꝛo q̃ ſciendũ nobis ẽ ꝙ;
vᷣba pᷣmiſſa iõ arbitrat ſum huic ſermoni
aptiſſime ↄuenire qꝛ hij qͥ in hac ſynodali
ↄgregatione pᷣſentes aſſunt.debẽt eẽ velut
clariſſima celi lumĩaria ſoli lune ac ſtellis
merito ↄꝑanda.vt ſequẽtia plenius decla/
rabũt. Nec caret ↄgrua rõne rõnabilis cõ/
gruentia ꝙ hec verba que ad litteralẽ intel
lectũ dicta ſunt de ſignis aduentus dñi ad
generale iudiciũ finale.iuxta ſenſum ſpũa
lem intelligi poſſunt de ſignis aduẽetus eiꝰ

ad generale ↄciliũ ſeu iudiciũ ſynodale.de
q̊ͥ aduẽtu ipᷣe ĩ euãgelio legit᷑pmiſiſſe. Ubi

duo vel tres cõgregati fuerint in noĩe meo
ibi in medio illoꝝ ſuz O vtinã bone ihu
vtinã h̊ in medio noſtꝝ vbi duo nõ ſolũ vł
tres.ſʒ tãta fideliũ młtitudo vniuerſalẽ re/

pᷣſentãs eccłiam ↄgregant.⁊ qͥ vtiq; ↄgre/

gati ſunt in noĩetuo.in noĩe ihu in noie ſal
uatoꝛis qꝛ titulo ſeu cã pcurãdeſalutꝭ ⁊ ſa
lutarꝭ vtilitatꝭ.nõ ꝑticularꝭ qͥdẽ ſʒ vłis.nec

vndꝰaut paucoꝝ mẽbꝛoꝝ tuoꝝ.ſed totitui

myſtici coꝛꝑis totiqʒ tue xpᷣianitatꝭ Utinã
So ſalutifer xpᷣevtinã nobᷣ ĩ tuo ſalutarino
mine ↄgregatis ita digner pñs aſſiſterevt

pulſis erroꝝ tenebꝛis.⁊ pctõꝝ nubil effici⸗
mereamur clara lumĩaria celi ſpũalis.id ẽ
tue eccłie militãtis. ⁊ in nobᷣ reluceãt leta ſi
gna ſalutarꝭ ↄſolatõis.vt ſic vere poſſit di/

ci. Erunt ſig in ſoleluna ? ſtellis. Se·
t illa celilumi

—

cunda q̃ſtio eratqͥd ſigniti.

Pꝛo qua ↄſiderandũ nobis eſt. ꝙ ſicut in
celo coꝛpoꝛali ſic in celo ſpirituali.hoc eſt

in pᷣſenti eccleſia.que Gꝛegoꝛio teſte ſepein

ſacro eloquio regnũ celoꝛũ dicit᷑ oꝛdinatii/
ſimus reꝝ omniũ diſpoſitoꝛ diuerſa lumi
naria diſpoſuit.deqͥbus in pncipio libꝛi ge
neſis ſcriptũ eſt. Fecit dñs duo magna lu
minaria. uminare mar vt peſſet diei.⁊ ſu
minare minꝰvt pᷣeſſet nocti.⁊ ſtellios.
Habet igit᷑eccłia duo luminaria mag
ſolem ⁊ lunã.habet ⁊ ſtellas varias. In ſo
le papalis maieſtas que peſt diei id eſt ſpi /
ritualibo.in luna imꝑialis poteſtas que p⸗
eſt nocti id eſt tpalibus.ĩ ſtellis vero diner

ſoꝛũ ſtatuũ eccłiaſticoꝝ varietas que ſuis
ſubeſt maioꝛibo ↄgrue deſignant᷑.ſic pleni

us patebit ex hijs que inferꝰ dicenda ſunt.
O q; decoꝛa eſt eccłia xpᷣiana hoꝝ lumi/
nariũ mira varietate variaq; claritate.dicẽ?
te apło Alia ẽ claritas ſoł.alia lune.alia ſtel
larũ.⁊ ſtella a ſtella differt ĩ claritate.Ecce
q; bonũ ⁊ q; iocundũ eſt hoꝝ luminarin
variã claritatẽ videre.qð tũ nobis nüc do
mino donãte ↄceſſuʒ ẽ.cũ ſolẽ ⁊ lunã vtra
qʒ; videlicet ptãteʒ ſpũaleʒ ⁊ tꝑaleʒ ſacerdo
talẽ ⁊ regalẽ.ſimłq; cũ eis ſtellas varias id
eſt varios eccleſie ſtatus ad illuminãdum
vniuerſalẽ faciem terre.videamꝰin h̊ ſacro
ↄcilio ↄuenire.vt merito de eis dictum ſit.
Erunt ſigna in ſole luna ⁊ ſtellis. Ter/
tia queſtio fuit. Que ſũt iſta ſigna celeſtia.
ne verba pꝛedicta nobis futura pᷣnüciãt
P qua penſandũ nobis eſt ꝙ in celo ſpi/
ritualiter intellecto hoc eſt in hoc ſacro ge
nerali concilio.quo vniuerſalis repꝛeſen/

tatur eccleſia.in ſole luna ⁊ ſtellis apparere

incipiunt ſigna multa.ſigna magna.ſigna
noua.ſig vtiq; celeſtia ſua multitudine ſtu/
penda.ſua magnitudine miranda.ſua no/
uitate iocunda.que plurimis retroactis tẽ
poꝛibus fuerunt abſcondita.fueruntq; tri
ſtia ſigna illis om̃ino contraria. Sed
qdð parabolice ⁊ obſcure diximus.iam cla
re⁊ lucide diſſeramus. Scimus nanq; et
ſatis ſupꝛaq; ſatis per experientiam docti
ſumus qliter ꝓchdoloꝛ ĩ ſole luna ⁊ ſtelł pᷣ
ceſſerũt ſiꝗᷓ triſticie ⁊ meroꝛꝭ ſiqᷓ diſcoꝛdie ⁊
furoʒ ſiꝗᷓ mifie ⁊ doloꝛꝭ ſiꝗᷓ videlicʒ ſciſuan
tice diuiſiõis ⁊ eccłiaſtice ðᷣfſoꝛmatiõis ꝓpt᷑

oe aduentu vomini

—
qð impletũ eſt illð iohelis vaticiniũ. Sol
⁊ luna obtenebꝛati ſunt.⁊ ſtelle retraxerũt
ſplendoꝛẽ ſuũ. Jam vero ꝙ; gaudẽtes refe

rimus videre ſperamꝰ ſignâ iocunditatis

⁊ leticie.ſigna charitatis ⁊ ↄcoꝛdie.ſigna p

ſperitatis ⁊ ↄplacẽtie.ſigna videlicet paci/

fice vnionis ⁊ refoꝛmatõis eccleſiaſtice.
Hec eſt mirabilis mutatio dextere ex

celſi quã in ſole luna ⁊ ſtellis nũc inchoari

videmꝰ.dũ hoc ſacrũ ↄciliũ ad hũc finem
ↄgregatũ aſpicimꝰ vt ſancta mat eccłia iã/
dudũ ꝑſciſmaticã diuiſionẽ miſerabilit᷑ ðᷣ
foꝛmata.nũc ꝑ pacificã vnionẽ feliciter re
foꝛmet᷑. Sane nec vera vnio ſine refoꝛma

tione. nec vera refoꝛmatio ſine vnione eſſe
poterit.O pᷣclaruʒ ⁊ pſpeꝝ diẽ.⁊ quẽ meri
to ſanctũ dixerim ſub quo hoc fieri ↄtige/

rit.O beatos oculos qͥ hoc videre merue/

rint. O felicẽ locũ hanc videlicet ↄſtantiẽ
ſem ciuitatẽ.meq; parit᷑ cũ ea iocũde exul/

tationis ꝑticipẽ. quã infra terminosomiſ⸗
ſe mihi legationis ad ꝑtes alamanie domi
nus ad hoc eligere dignatꝰeſt.

—,— —

Ded magis laudãda ⁊ venerã

in ſoleluna sss.
Ec igit᷑ hacten de trib p̃miſſis qᷓ

p ſdſtionibo generalit᷑ dicta ſint. ſʒ iaʒ
reſtat vt ſpecialit᷑ ↄſideremꝰ dicta

luminaria ⁊ in eis ſigillatim notemꝰſigna.
⁊ ſignemꝰmyſteria. Pꝛimo qͥdeʒ in ſole ſig

pᷣſidentie paſtoꝛalis. Scðdo in luna ſigpui

dentie tꝑalis. Tertio in ſtellis ſig aſſiſten/
tie ſpecialis ⁊ obediẽtie filialis. In pꝛi/
mis ; cõſideremꝰin ſole.id ẽ in papali ſub/
limitate ſiũ pᷣſidẽtie paſtoꝛalis.de q̃ ſingu⸗
lariter petrop ſe ⁊ ſuis ſucceſſoꝛiboa xpᷣo di
ctum ẽ.paſce oues meas.Nõ qͥdẽ ſpecialit᷑
has vel illas.ſed generalit᷑ vniuerſas.
Hec aũt papalis ſublimitas ⁊ e paſto/
ralis pᷣſidentia ac eminẽtia ſingularis ſoli
merito ↄpꝑatur ꝓpter tres excellẽtias quas
in eo ſpecialitognoſcimꝰ. Habet em̃ ſub
limitatẽ poſitionis. Habet nobilitatẽ cõdi
tionis Habetvtilitatẽ oꝑpationis. Sic põ

tifer ſummꝰ⁊ paſtoꝛ ſupᷣmꝰinſtar ſolis. Ha

bet poſitionis ſublimitatẽ ſi bene intraue

da ⁊ cũ
letabũda grarum actõe dignis pᷣconijs ex
tollenda ĩmenſa dei clemẽetia.q̃ tam ingenſ
largitatis bñficiũ eccłie ſueↄtulit.vt terri//
bilia ſigna hoꝛrendi ſciſmatis taʒ mirabili
mutatõe ↄuerteret in tranÄàlla ſigna optate
vnionis ⁊ pacis de qͥb dictũ eſt. Erũt ſi̊

rit. Habet ↄditionis nobilitatẽ.ſi bñ vixe/
rit. Habet oꝑationis vtilitatẽ.ſi bene rexe

rit Sʒ ecõtra quod abſit.paſtoꝛ ab hijs cõ

ditionibo ſolis degenerat. Si male intra/
uerit.ꝑ iniuſtã ⁊ repꝛobã ambitionem. Si
male vixerit ꝑ inhoneſtã ⁊ ſcandaloſam cõ
uerſationẽ. Si male rexerit ꝑ vꝛpidã⁊ oci

oſam remiſſionẽ. Uelꝑ tyrannicã ⁊ onero
ſam ac odioſam admĩſtratõz. Hec pꝛo/
chdoloꝛ eẽnt ſigna triſtia.⁊ nõ illa iocũda
ſigna que diuina fauenteclemẽtia nunc in
ſole noſtrovidere ſperamꝰ.vt de eo cũ pſal
miſta dño dicere valeamus. Tu fabꝛicat'.
es auroꝛam ⁊ ſolem. Fabꝛicat em̃ de? ſoleʒ
quando ſi ummbanilerpercanohiefi ſti

tutionẽ dignus eligit᷑. Et tuncex dei ope/

re verus ſol efficit᷑.⁊ recte ſuper alios ſubli

matur. Sed nõ eſt ille ſol verus.ſed falſuʒ

ſolis ſimulachꝛũ.qui manibo hominũ id ẽ?
humanis ⁊ doloſis adinuẽtõibo fabꝛicat᷑.ſi
cut in pſalmo ſcriptũ eſt. Simulachꝛa gẽ
tiũ argentũ ⁊ aurũ.oꝑa manuũ hominuʒ.
Jõ detalibs idolis ꝑ iheremiã dicit᷑. Cõte
ret dñs ſtatuas domꝰſolis. O vtinã btã
trinitas ſua oĩpotenti vᷣtute ↄterat ſtatuas
domꝰſolis id eſt ſimulachꝛa romane eccle
ſie que eſt domꝰſummi põtificis.vtinaꝭ in
qua illa ſimulachꝛapterat q̃ in pdtumeliam
indiuidue trinitatꝭ trinũ ſibi nomẽ papatꝰ

multiplicare conati ſunt. cũ tñ rẽ tres ſiml
habere neqant.ſʒ vnꝰſolus veri ſolis ⁊ ve/

ri pape nomẽ ⁊ realẽ dignitatẽ obtinere de
beat. Clñ in pluriũ de hoc nomĩe ↄtenden

tium irriſionẽ alias me ſcripſiſſe recolo.q;

ſicut in diuinis veneranda eſt?⁊ adoꝛanda
trinitas perſonarum ſic in hbumanis verẽę

da ⁊ abhominanda trinitas paparuʒ. Cũ

enim ſol dicatur.quaſi per excellentiam ſo
lus lucens non poteſt eſſe ſol trinus.ſed ne

ceſſe eſt vt ſolus ſit ⁊ vnic. Unde licet nar

rent hyſtoꝛie tres ſoles in celo aliquãdo vi
ſos fuiſſe ſicut teſtat᷑ euſebius.tamen ſcõm
philoſophos nũq; plures fuerunt realiter
ſed ſolum apparenter. Nam quedaʒ nubes

interpoſita apparere fecit plura ſolis ſimu
lachꝛa eidẽ ſiłia.Et illð fuit ſignũpnoſticũ
iundatõis future. Sic reuera a tꝑe pñtis

ſciſmatꝭ q̃dã fuit nubes igrãtie ⁊ malicie qᷓ
ĩ romana curia plura ſoł.id ẽ papal digni
Rtatꝭ ſimłachꝛa fecit lippis ocul apparere.qd
mõſtruoſuʒ pdigiũ pᷣſagiũ fuit iundatiõis
pluriũ ſcandaloꝝ.de qͥbo mag flere libet q;

gl⸗
hunet
Hyius
lchꝛe
ynus
chren
ccchie
oſpee
de
ſolin
ahri
fician
1
eſt.
pacen
ſtas:
turg
expit
tatni⸗
Ng
ſegel
mitat
goꝛch⸗
ttpol
ſen
mode
inlun
nucdſo
Gpus⸗
Disicch
nerine
menti
miſen
Prude
cerne
fimt
lijfen
ꝛſicde
herqů
lipo⸗
lum E
turintel
woläde
ſunpg
lia
oib⸗
denen
ſublenz

AKüſe

ie
ne fere
Moc
Unera/
Si⸗
mc
indei
nohen
he,
Abicn
lmnn
vcihel
Gbiicne
Neſeg
ciinſi
Noe⸗
bsſabli
Aful
mnü
hricel
chd
minz.
Ce
mmibti
ſuns
race
nzin
elum
pe⸗
Rin-
e
rede
nden
No.
Nunde
ei
1. Ci
tunſ
ſalne
anu,
licon
1n
ler
iubes
ſimu
oſth
oits
lceq

aliquid dicere. Hoc aũt ſacrũ ociliũ ad
hunc finẽ ſpecialiter inſtitutũ eſt. vt fugatꝭ
huius erroꝛis tenebꝛisↄterant᷑ hmöi ſimu
lachꝛa.⁊ iuxta verbum xpi fiat vnũ ouile 2
vnus paſtoꝛ.qui tanq; verꝰſol vn et ſolus
clareſcat ⁊ lio lumine vniuerſaʒ illuſtranſ
eccłiam ſciſmatis ſcandala ſicut fenũ ante
ↄſpectũ ſolis incaleſcentis areſcere faciat.
vt deeo dici poſſit illud ꝓpheticũ. Oꝛtusẽ
ſol in ardoꝛe.⁊ arefecit fenũ.Et hec de ſole

⁊ pꝛima noſtri ſermonis cõſideratione ſuf᷑/

* * .

ficiant.
i regali leu impiali maieſtate ſigna
„ puidentie tꝑalis.de qua ſcriptum

eſt. Abſq; regali ꝓuidentia impoſſibile eſt

pacem rebus dari. Hecaũt regia maie
ſtas ⁊ e tꝑalis puidentia lune merito ↄpa

tLur ꝓpter tres ↄditiones q̃s in ea ſenſibilit᷑

expimur. Eſt em luna ſcdᷣm Iſidoꝝ imi
tatrix ſolis.dñatrix maris.⁊ miniſtra roꝛis

In quibꝛ ðᷣſignant᷑ tres excellẽtie q̃ debẽt

regali ꝓuidentie ſpecialit᷑ cõuenire. In
imitatione ſolis.id eſt ſpũalis claritatꝭ ful/
goꝛ clare pꝛudetie. In dñatione maris.id

eſt tꝑalis mutabilitatꝭ vigoꝛ magne poten

9

tie. In miniſtratõe roꝛis.id eſt viſceralł pie

tatis.dulcoꝛ vere clemetie. Hec ſu nt ſigna

q in luna noſtra. id eſt in regali puidentia
nũc dño ↄcedente videre ſperamꝰ. Ut per
eiꝰpꝛudentiã clareſcat veritas in diſcernẽ
dis indicijs. Ut ꝑ eiꝰpotentiã ferueſcat ſe/

„

ueritas in coꝛrigendis vicijs. Vt ꝑ eiꝰ cle⸗

mentiã dulceſcat ſerenitas in ſubleuandis
miſeriss. Speramꝰigit᷑ ꝙ regis noſtri
pꝛudentiã clareſcet veritas in iudicijs diſ
cernẽdis. iuxta illð qð in puerbijs ſcribit᷑.
Rexq iudicat ĩ veritate thꝛonꝰerin eternũ

firmabitł. Speramꝰ inſuꝑ ꝙ ꝑ er poten

tiã ferueſcet ſeueritas in vicijs coꝛrigẽdis.
⁊ ſic de eoverificabit᷑illud qð ibidẽ legitur
Rexqͥ ſedet in ſolio iudicij ſui.id eſt ſua re/
gali potẽtia atq; puidẽetia diſſipat om̃e ma
lum. Et notãter dictũ eſt om̃e malũ.vt de
tur intelligi ꝙ regia ſeueritas nõ debʒ vnũ
malũ diſſipareꝛ aliud diſſimulare. ſʒ ſine .
ſonaꝝ acceptõe om̃e malũ punire.Etĩ hac
punitione nõ bonũ nature.ſʒ malũ culpeĩ
boibe ꝑſequi. Speramꝰ deniq; q p eiuſ
clementiaʒ dulceſcat ſerenitas in miſerijs
ſubleuãdis.vt cũ ſancto Job dicere vale/

at Cũ ſederẽ qᷓirexcircũſtante exercitu erã.

Am ergo ↄſideremꝰin luna. id eſt

clementiã ptinetvt ſeueritatẽ iuſticie p ſere
mtatẽ miſcdie tꝑet.⁊ ſicut illã ↄtra ſi upbos
T rebelles maxie ↄtra hereticos ⁊ infideleſ
cõtra ſciſmaticos.⁊ eccłie aduerſantes. ſic
iſta in humiles ⁊ ſubiectos exerceat. vt ei il
lud pᷣconiũↄueniat.qð in laude optimi pᷣn
cipiſ ab egregio poeta dictũ EParcere ſub
lectis ⁊ debellare ſupos Hijs itaqʒ vir
tutũ tituł inſignit? dignoerit rex noſter gla
diũ acciꝑe nõ ſua quidẽ ſʒ diuina anctoꝛi/
tate nec ꝓ quacunq; cauſa ſedp tuitione iun
ſticie. ⁊ ecclie defenſione vt mereat᷑illð aun
dire qd iude machabeo ſtrennuiſſimo di⸗
nine legis zelatoꝛi dictũ eſt. Accipe gladiũ
ſanctũ munꝰa deo quo deicies aduerſarioſ
populi mei iirł.ideſt populi xpᷣiani.
Baugdeat igit᷑ eccłia ⁊ nos cum ea pari
ter exultemus.quia ſereniſſimꝰ ac ſtrennu/
iſſimꝰ romanoꝝ rex huic ſacro generali cõ
cilio humiliter voluit intereſſe.nõ quidem
vt pᷣſit. ſed vt ꝓſit.nõ vt ſpiritualia ⁊ eccleſi
aſtica negocia hic tractanda regia auctoꝛi
tate diffiniat. ſed vt ea que ſynodali deter/
minatione diffinita fuerint ſua poteſtate ð
fendat.Nõ deniq; quaſi ſua interſit ſ yno/
dalia decreta ſtatuere aut ſtatuta ↄfirma/⸗/
re.ſed ea potius reuerenter cõſeruare ⁊ad
eoꝝ obſeruantiã ſuperbã inobedientiũ cõ/
tumaciã ſuo temꝑali gladio coercere. vo/
lens in hoc exemplũ imitari religioſiſſimi
pncipis ↄſtantini de quo legit᷑ in decreto.
⁊ plenius habet᷑ ĩ hyſtoꝛia eccłiaſtica libꝛo
x. ⁊ in triꝑtita libꝛo.ij. O igit᷑ felicẽ. o no
bis optabilẽ diem ⁊ toti mũdo deſiderabi/
lem quo in hac ſa cra ſynodo videmꝰ ſoleʒ
⁊ luna.id eſt ſpiritualẽ ⁊ t alem poteſtateʒ
ſibi inuicẽ aſſiſtere ⁊ ſeſe foꝛti ac ſtabili mu
nire pᷣſidio.vt de eis dici poſſit illud pheti
cũ. Sol ⁊ luna ſteterũt in habitaculo ſuo.
Et hec de luna ⁊ de ſecũda noſtri ſermõis
ↄſideratõe ſufficidt. ð
Ed iam vltimo conſideremus in
ſ ſtellis. id eſt in multiplici eccleſia-⸗
ſticoꝛum ſtatuum varietate. ſi
gna ſpecialis aſſiſtentie.⁊ obedientie filial.
De qua miſtice ⁊ figuratiue pᷣt accipi illðᷣ
baruch ꝓpheteverbů. Stelle degerut lucẽ
Tcuſtodijs ſuis.vocate ſũt ⁊ dixertaſſimꝰ23
vbi circa huiꝰſacri ↄſilij ↄgregato; tria no
tare bemꝰ Pꝛio ĩ ꝑſonisogrega Roditõis
nobilitatẽ.qꝛ ſtelle dederũt lucẽ Scðo ĩꝑ

B

oe aduentu domini

—

ſong ogregãte auctoꝛitatẽ pᷣlationis quia
vocate ſunt. Zertio in ipa ogregatide ſi. ub
iectionis humilitatẽ.qꝛ di?erunt aſſumꝰ.

Konlideremꝰitaq; pmo in ꝑſonis ogre

gatio nditionis nobilitatẽ q; ſelle. ¶icet

em̃ nulle pſone catholice. etiã ſi ſint ſciſma
tice ab hac ↄgregatione ſint excluſe nõ tam̃
ſpecialit᷑ ſunt vocate infime aut ignoꝛates
pſone. ſʒ ille pcipue que in triplicis ↄditio
nis nobilitate ſtellis celi ſunt merito ppa/
rande. videlicet. In ſublimitate excelletis
eminẽtie. In claritate refulgẽtis ſ⸗ apietie.
In poteſtate pᷣcellẽtis influetie. Stel⸗
le igit᷑ nõ qualeſcũq; aut quãtũcunq; par/
ne vel parũ luminoſe. ſz tales qᷓ per habun
dantẽ virtutis redundãtiã dederũt lucem
in cuſtodijs ſuis.·id eſt in varijs eccłie xpᷣia
ne locis eis ad cuſtodiã deputatis.⁊ in ad/
miniſtratõeʒ ↄmiſſis. de qbo dici põt iltud
Eccleſiaſtici. Species celi.id eſt decoꝛ ec
cleſie vel hur celeſtis oſilij glia ſtellaꝝ mũ
dum üluminãs Coõſideremꝰ deinde in
ꝑſona ↄgregante pᷣlatõis anctoꝛitatẽ.quia
vocate ſunt. Nõ em̃ ꝓpꝛia temeritateↄuene
runt.ſʒ apoſtolica auctoꝛitate vocate ſunt

ab illo videlicet qͥ platõis ac ptãtis plenitu
dinẽ habere dinoſcit᷑ id eſta ſummo põti/ mare valeaginus.
⁊ iã dudũ fuerit iſta ecclie refoꝛmatio.ma/

fice qͥ ſolus poteſt generale ↄciliũ ↄuocare

ſicut ꝑ cõia iura poſitiua ꝓbat᷑. Qð vtiq;

regularit᷑ verũ eſt.ſʒ iure dinino ⁊ natura/

.

li patẽter oñditur ꝙ hecregula in certꝭ ca/

ſani ↄſilij.ſicut alias declaraui Uñ quiop

poſitũ tenent. ali ſenſui iuris poſitiui iu/

dayco moꝛe nimis tenacit᷑ adherẽt. otra s ia pdict
aduenit. ecce in pace amaritudo mea ama

ait apłus.Littera occidit.ſpũs.id eſt ſpũa
lis ſenſus viuificat. Lõſideremꝰ deniq;
in hac ſacra ↄgregatõe ſubiectiois humili

tatẽ. qꝛ ſtelle dixerunt aſſumꝰ. id eſt ad ſpe/

cialẽ aſſiſtentiã ⁊ obedientiã filialẽ nos hu

militer pᷣfentamꝰ. vt ſummo põtifici meri/
to poſſit hec ↄgregatio.illud ꝓphete verbũ

dicere. Ecce aſſum qꝛ vocaſti me. Et h de
ſtellis. ⁊ tertia noſtri ſermonis ↄſideratiõe
ſufficiant. „.
E dvoso ſtelleclariſſime.nõ ĩme
ſ rito qrere poteſtis.q̃re vocate eſtꝭ
aa quid cũ ſole ⁊ lunaↄueniſtis.p
Pter qd cũ eis ſynodaliter hic ↄgregari de
buiſtis. Ad hanc queſtionẽ rñdeo. ꝙ ĩ
pac ſacra ſynodo ſol luna ⁊ ſtelle ꝓpter eria

ſpecialit ↄgregant᷑ ꝛimo ad pᷣterita coꝛri

genda.ſecũdo ad pᷣſentia oꝛdinãda. tertio

ad futura ꝓuideda. Pꝛimo ad coꝛrectionẽ

⁊ refoꝛmationẽ eccłiaſtice defoꝛmitatis.qͥ
ad pᷣterita. Secũdo ad oꝛdinationẽ ⁊ inte
grationeʒ pacifice vnionis. quo ad pñ̃tia.
Tertio ad ꝓniſionẽ ⁊ euitatõmaleſice pᷣ/
uitatis. quo ad futura. Hijs em tribo tẽ
poꝛibo ſcõʒz ſenecã. tria pꝛudẽtie officia coꝛ
rũdent qᷓ fi nũc debite ipleant᷑.vtiq; iuxta
verba ppoſita erunt ſigna in ſoleluna ⁊ ſtel
lis.id eſt in omibo ſtatibo ecclłiaſticis. taʒ in
capite qᷓ; in mẽbꝛis. Signa inquã iocun/
ditatis ⁊ exultationis qᷓ in hac ſynodali cõ
gregatõe fieri pᷣſtolamur.Et hec ſub tripli
cipcluſione pſequemur. Pꝛimna ergo cõ

cluſio eſt ꝙ hec ſancta ſynod? cõgregat ad
coꝛrectionẽ ⁊ refoꝛmationẽ eccłiaſtice de/

foꝛmitatis.vt merito nobis dici poſſit illᷣ
Eʒechielł. Pꝛo eo ꝙ; verſi eſtis in ſcoꝛiam
ↄgregabo vos ⁊ ↄflabo.⁊ ſuccendam vos
igne furoꝛis mei.id eſt zelo feruoꝛis diuini
O vtinã ̊ igne.hoc ʒelo.h̊ diuino feruoꝛe
ita nos ↄflare ⁊ ſuccendere dignet᷑ ſpũiſſan

ctus.qꝙ ſua gr̃a mediãte eccłiam q̃ a puritra

te ſui pᷣmitiui decoꝛis verſa eſt in ſcoꝛiam
multiplicis defoꝛmitatis purgare⁊ refoꝛ/
mare valeamus. Heu heu qᷓ; neceſſaria ſit

2

gna eius defoꝛmatio ĩſinuat.de qᷓ Bernar

Dus ſermone.xxxiij.ſuꝑ cantica lamẽtabili

terↄquerendo dicebat Serpit hodie pu/
trida tabes ꝑ om̃e coꝛpus ecclie.⁊ quo lati

us eo deſperatius. eoq; piculoſius.quo in
terius. Et multis interpoſitis ſubdit. Oli

de eccłia pᷣdictũ eſt.⁊ nũc tpᷣus impletiõis

riſſima. Amara pus in nece martyꝝ.ama/

rioꝛ poſt in cõflictu hereticoꝝ.amariſſima
nũc in moꝛibo domeſticoꝝ. HNõ fugare.nõ

fugere eos põt. Inteſtina ergo ⁊ vix ſana/

bilis eſt plaga eccłie.⁊ iõ in pace amaritu/

do eius amariſſima. Sʒ in q pace.Et pax
eſt. ⁊ nõ eſt pax. Paxa paganis.paxab here

ticis.ſʒ nõ pfecto paxa filijs Uñ vox eiꝰeſt

plangentis in tꝑe iſto. Filios enutriui⁊ ex
altani.ipᷣi aũt ſpꝛeuerũt me. Spꝛeuerũt et

maculauerũt me a turpi vita.a turpique/

ſtu. a turpi cõmercio.a negocio deniq; per

ambulante in tenebꝛis. Heu heu ⁊ iterum

hen. ſi hec dicebat ille tꝑe ſuo.quid iam di/

cere poſſum tꝑe nr̃o. cũ illi mali moꝛes ex
tũc ſꝑ oreuerit ⁊ pceſſerint ad peioꝛes Hic

hlilis
dis ql
G

dusn
gfirnn
tones
Ditrus
inof
ſoolian
fonsic
gturqs
untie
lunint
genti
terinsin
inſupſ
ſthii
pungar
1ſftau
ltntis,
loarden
Gantio⸗
rlgter⸗
hedeß
(ſoe
turadr
eiſcer
elgag
conge
mnedio
winii
tionis
turſal
lleſiaſt

Uini

damn ſi
ſolrik
ſentiar⸗
fuone
ſuunio⸗
leiaſict

obisn

fionene
ſung
negoce

tenio
clione
me,
inin.
tie⸗
nmipt
tca
ngun
unte
Vii
ioenn,
delic
bpi
oc
gniid
ſicede
oſri
ſcnun
unws
8dibini
ſnore
piſſn
1port
Coun
nter,
uſt
ema⸗
erer
nbiti
lene⸗
olun
oin
i
Ncrös
nctama
ranma,
niſinn
reno
h
merin⸗
Etpar
lbbere
ccheſt
iiter
herütet
gique/
icben
ſterum
ſomo/
orcsr
8

peꝛeſentem eccleſie
rendã monſtruoſi

hecdebma ↄcluſione.
cluſio eſt.ꝙ hec ſancta ſynodus congrega

„

affirmo.ꝙ poſt tam hoꝛrendas choꝛuſca/
tiones ꝗͥs videmꝰ hoꝛribilioꝛa ſequent᷑ to⸗
nitrua Utinã igit᷑. vtinã hoꝛũ maloꝝ refoꝛ

* .

matio fiat. Utinã ad expurgandaʒ eceleſie
ſcoꝛiam accendat᷑ in nobis ignis boni fu/
roꝛis.id eſt zelus diuini feruoꝛis.vt imple
atur qð pꝛememoꝛat eʒechiel ꝓpheta ſub/
iunxit. Et cõflabimini ſicut ↄflatur argen/
tum in medio foꝛnacis. id eſt ſicut purgat
argentũ in foꝛnace.nõ ſolũ exterius.ſed in
terius.ita purget᷑ eccleſia nõ ſolũ exterius
in ſuꝑficie.ſed interius ⁊ in om̃i parte.vt ñ

ſit ficta vel ſimulatoꝛia ſed perfecta ⁊ vera

purgatio. Hoc aũt fieri nõ poterit niſi xpᷣs

afflatu ſuo nos inflammet in foꝛnace cha/⸗
ritatis.⁊ ardere faciat igne ſuo.videlicʒ ʒe

lo ardentis feruoꝛis.vicioꝛũ ſcoꝛiã expur/

gantis.de quo ipᷣe ait. Ignem veni mitte/
re in terram ⁊ quid volo niſi vt ardeat.Et
Secunda con

tur ad reoꝛdinatio neʒ ⁊ reintegrationẽ pa
cifice vnitatis.vt de nobis verificeturqð ĩ

euangelio legitur. Erant diſcipuli pariter

congregati quando venit ⁊ ſtetit heſus ĩ
medio eoꝝ.⁊ quando ait eis.pax vobis.O

vtinã in medio huius ſynodalis congrega
tionis ita venire ⁊ ꝑſeueranter ſtare digne

tur ſaluatoꝛ ihus.vt ſua pᷣſentia nobis ec/
cleſiaſticã afferat pacem.⁊ pacificã vnitatẽ

Utinã ad hanc reoꝛdinandã ⁊ reintegran

dam ſic nobis ſecum cooperaricõcedatvt
noſtri laboꝛis fructuʒ vniuerſitas xpᷣiana
ſentiat. Hoc itaq; laboꝛe nullus eſſe poteſt
fructuoſioꝛ.hoc fructu nullus ſentiri põt
ſuauioꝛ. Nec hijs pac laudib diutiꝰ opoꝛ
tet inſiſtere cum talib ſcripture plene ſint

nobis nõ ignota. Sed in tanti boni ꝓſecu⸗

tione noſtrã docet negligentiã arguere.no
ſtram pigritiam excitare Nimis em̃ hoc in

negocio tempnimꝰ.nimis hucuſq; quieui/

mus.nimis obdoꝛmiuimus.exurgendum

perſccntionẽ. hinc hoꝛ⸗/
rer ſtruoſi huius ſciſmatis diuiſio
nem. hinc ſubtractionẽ obediẽtie ab eccle/
ſia romana.aliaq; ſcandala plura ſecutura
extunc quigẽ oculo ſpiritualis intelligen /
tie pᷣuiderunt.ſicut patet exſcriptis venera
bilis abbatis ioachim. ⁊ ſancte hyldegar/
dis.quoꝛũ nõ eſt auctoꝛitas contẽpnẽda.
BSiergo cõtra hec mala hec ſacra ſyno/
dus nõ ꝓuiderit remedia ↄgrua audacter

tandem eſt. ⁊ data nunc opoꝛtunitate ?⁊ oc
caſione celituaexhibita.ad hoctam ardu/
um ⁊ eccleſie dei tam neceſſarium virtutiſ

opus efficaciter aſſurgenduʒ. Et quia vbi
intenderis ingenium valet.vt ait comicus

ideo om̃es hic ingenij vires impendamus

totis conatibs incumbanꝰ.rumpamꝰ mo/
ras.tollamus dilationes ⁊ pacem hanc tã

vtilem modis omiby vijs ronalibus fine
debito terminemns. Zid hunc vero fi
nem obtinendũ hanc concluſionẽ audact
affirmo ꝙ in hoc ↄſilio nulla via poſſibiliſ

ſique ꝓbabiture

erit repellenda ſeapencns rmobasini

eiuri naturali ſeu diui/

no contraria.naʒ ad illud ius neceſſario re
currendum eſt. vbi iura nõ ꝓuiderunt hu/

mana Et hec de ſeðᷣa conceluſione ſufficiãt
Lertia concluſi io eſt ꝙ; hec ſancta ſyno
dus ↄgregatur ad ꝓuiſionẽ ⁊ euitationem

future malefice pꝛauitatis vt ↄuenient᷑ hic
aptari videãtur verba que moyſes in deu
tronomio loquit᷑. Congregate ad meom/
nes maioꝛes natu per tribus veſtras atq;
doctoꝛes.⁊ inuocabo contra eos celum et

terram. noui enim ꝙ poſt moꝛtem meam
iniqua agetis ⁊ occurrẽt vobis mala in ex

tremo temꝑe Quo moyſi exẽplo docemur

qꝙad hoc ſynodaliter ↄgregamur. vt nõ ſo

luʒ pꝛeterita mala coꝛrigere.aut pᷣſentia re

oꝛdinare debeamus.ſed etiam vt cõtra fu

tura ꝓuidere ⁊ ea quantũ in nobis eſt ĩ no/

ſtris poſteris euitare curemus. Ovti
nam maioꝛes natu.vtinã eccleſie paſtoꝛes

⁊ doctoꝛes hic congregati⁊ hoc exẽplo am
moniti diligenter attendant hominũ pꝛo/
nitatem ad malicie pꝛauitatẽ. VUtinã vigi/
lanter ſic futura mala pᷣuideant.vt contra
ea vtiliter puideant. Utinã in pᷣſentitalem

adhibeant ꝓuiſionẽ que in futuro debitaʒ

habeat executionẽ quia parũ eſt iura cõce/

dere niſi ſint qui ea poſſint ⁊ velint conſer

unare. Nic vero vnũ quod ad pᷣſens ꝓ
poſitũ maxime pertinet.ſingulariter am/
moneo. hoc eſt vt in ſacra ſynodo talis
uiſio fiat. ꝙ per eaʒ hoc hoꝛrendum ſeicn
cito finem capiat ipſoq; finito in poſteruʒ
excauſis ſimilibo.ſimile fieri nõ contingat

pꝛo
ma

Vnde cũ nũq; ſimilefuiſſe legatur diligẽ/

ter conſid erande ſunt pncipales radices ⁊
radicales eius cauſe ſeu occaſiones ⁊ ↄtra
eas ne in futurum ſimiles oꝛirentur per ſy

nodalia decreta eſſent conuenientia reme
t

*

De aouentu oomini

dia pꝛouidenda.exemplo ſanctoꝛum patꝝ
quoꝛum ſequidebemus veſtigia.qui in cõ
citijs generalibus contra pꝛecedentia ſciſ/
mata futura remedia leguntur ſtatuiſſe.ð
qua materia plenius alibi tetigi. ſʒ hictraſ
eco bꝛenitatis gratia. Et hec de tertia cõclu
ſione ſufficiant. Z

Ic ergo ſub concluſione triplici
ſĩbbꝛeuiter ⁊ ſummatim ea tetigimꝰ.
pꝛopter que hic ſynodaliter con/
gregamur.ſed circa illa quantum auctoꝛi/
tatis habeat hec ſacra ſynodus.non vide/
tur vtile om̃ino ſub ſilentio pꝛeterire. Sci
endum eſt igitur q; in celo cum ſole ⁊ luna
ſunt ⁊ alie ſtelle.non ſolum vt eis aſſiſtant
ſed etiam vt cum eis influant. Non eniʒ tã
tummodo ſoli ⁊ lune.ſed ceteris ſtellis.im

mo generaliter omnibus lationibus ſupe

rioꝛibus ſubiectus eſt hic mundus inferi
oꝛ.ſicut Ariſtotiles ait.vt tota virtus eius
gubernetur inde. Sic in celo ſpirituali.in
hac videlicet generali ſynodo.que tãta ſtel
larum varietate.variaq; venuſtate choꝛu⸗/

ſcat. Cum ſole ⁊ luna congregate ſunt ſtel

le huiuſmodi.non ſolum vt ſoli⁊ lune.id ẽ
ſummo pontifici aſſiſtendo eidem ſe obedi
entes exhibeant.ſed etiam vt cũ eo ſua vir/

tute multiplici influendo circa ea que hie

agẽda ſunt ſpeciali auctoꝛitate concurrãt.

Ad hec autem tripliciter concurrere dino

ſcuntur.Pꝛimo ad dubia conſulendum.
Secundo ad conſulta decernendum.
Tertio ad decreta exequendum. Hec
autem non ſolum humano ſed etiam diui
no iure pꝛobantur. Nam in antiquis con/

nerali. Unde manitfeſte repꝛobatur erroꝛ

quoꝛundam pernicioſiſſimus ⁊ toti eccle/
ſie periculoſiſſimus qui adulãdo poteſta/
ti papali.ita detrahunt auctoꝛitati ſacri cõ
cilijvt dicere pꝛeſumant ꝙ pat non habʒ

neceſſario ſequi deliberationem concitij.

immo ſtandum eſt ſententie pape. ſi eccle/⸗
ſievel concilio generali contradicat falſuʒ

coloꝛem ſui erroꝛis aſſumentes ex capitu/

lo ſignificaſti.de electione ⁊ quibuſdama/
lijs iuribus poſitiuis.vtiq; male intellectꝭ
⁊ peius contra ius naturale ⁊ diuinum in

eccleſie pꝛeiudicium introductis.ſicut hec

omnia pleni alibi declaraui. Sed de hijs
pꝛolixius diſcutere tempoꝛis anguſtia non
permittit.nec hic intendendum diſputati/

oni.ſed magis oꝛationi inſtandum eſt.O/

remus igitur ⁊ a domino humiliter poſtu
lemus.vt ĩ hac ſacra ſynodo.ſol luna ⁊ ſtel
le concoꝛditer influant.⁊ nobis cunctiſq;
fidelibus in eis ſigna leticie ⁊ iocunditatiſ

appareant.nec ſolum ſigna. ſed ſignoꝛuʒ ſa

lutares effectus.ſueq; multiplicis influen

tie virtutes ingiter impendant.Quod ipſe
pꝛeſtare dignetur.qui ſupꝛa ſolem lunam
⁊ ſtellas in celis regnat benedietus per om

nia ſecula ſeculoꝛum Amen.

ctus a domino Petro de aillyaco epiſco/
po cameracenſi ac Cardinali. in concilio
generali conſtantie congregato. Anno do

moſeptimo.

mini. Dilleſimoquadringenteſimodeci·

cilijs⁊ maxie appꝛobatis huiuſcemodi ver

ba leguntur.placuit ſancto concilio.vel cõ
cilium diffiniuit. vel ſtatuit ſanctum con/

cilium. Papa etiam quandoq; dicit aucto

ritate concilij ⁊ conſenſu diffinitum eſt.
Hec autem aliaq; multa ſimilia a di/
uino iure oꝛtũ habent. Nam in pꝛimo con
cilio iheroſolimis celebꝛato de quo in acti

.
.

bus apoſtoloꝛum legitur Jacobus pꝛeſen
te Petro pꝛotulit ſententiam. vbi non ait.
placuit petro. ſed placuit nobis collectis ĩ

vnum. Et ſequitur. Uiſum eſt ſpirituiſan.
Ex quibus patet ꝙ aucto

cto.⁊ nobis.
ritas decernendi ⁊ diffiniendi non eſt attri
buenda ſoli pontifici. ſed toti concilio e/

. . „ *

●

Explicit ſermo de aduentu Chꝛiſti. fa

S
Pluinin
ict

patütt
gentus
quatuo⸗
ctatnate
iotdeua
nisdotm

cliiTen

nogufin
lenaſil
efleni
Picfni
an. d
s N
loftaii⸗
poſcis
nisdonm
yerbüca
feroluu.
füinmar
oduene
ſcäpam
ccilinqn
Gocole
muinod⸗
ſncüd⸗
hinceſt

fentiän

tuost
onis. C

es. Kt
pluante

OGee

tohüc
(ckatage
XE
dunmio
Hernee

Sermo tertus

n Seauitur ſermo eiuſdem dequadru⸗ to eius quez getes plunime ihm vocant.
lecle/ plici aduentu dñi.⁊ ſpecialiter de aduentu Sedz ante huy pueri id ẽxpᷣiaduentuʒ.p
r acd iucicium. Sannscpafdos Dies tBoias Mera
G Li Ne RZGRERIG Coiunctio maxima ſaturni ⁊ iouis circa pn
ded; . lcote qu ontg cipiũ arietis.cui pᷣfuit mercurius dñs vir/
K ſ cpPe eſt regnũ dei.Auce.x⁊ in ginis Per que omia ſignificabant᷑ ꝑſpicue
ſal⸗ eevuangelio hodierno. Sicut puen de virgine naſcituꝝ. qͥ foꝛet maximꝰ
tit ex ſacroꝝ eloquioꝛũ ⁊ ſanctoꝝ ꝓphetaꝝ dequa ↄiunctiõe narrat᷑ libꝛo ter/
ci patrũ traditione docemur.quatuoꝛ xpᷣiad tio.q de vetula inſcribit᷑ ⁊ ab ouidio fingit
ſinn uentus diſtinguere poſſumꝰ.quos in hijs eſſe ſcriptꝰ. Plura inſuꝑ hmõi de xpᷣo gen/
teleeag quatuoꝛ dñicis natale dñi pᷣcedentibo ſan/ tiliũ teſtimonia recitarẽ. niſi in ↄgnoſcẽdo
nunin cta mater eccleſia repᷣſentat debitis obſeqͥ/ lumine cecoꝝ viderer ſuffragia mẽdicare.
arbre is ⁊ deuot ſolẽpuijs venerat᷑. Pꝛimꝰin car Et hec de pᷣmo aduentu ſufficiãt. Sequit
hs mnrnis domiciliũ. Secũdus in mentis diuer de ſecũdo. Uenit igit᷑ xpᷣs in mentis diuer
fünon ſoꝛiũ Tertius ad moꝛtale ſuppliciũ.Quar ſoꝛiũ ꝑ ſpiritualẽ influentiã.Eth̊ de aduẽ/
lnm⸗ tus ad finale iudiciũ. Pꝛimus fuit ꝑ ſpeci tuipᷣemet xpᷣs loquebat᷑ cũ dixit. Qui dili⸗/
ncthh alem aſſiſtentiã. Secundfit ꝑ ſpiritualeʒ git meſermonẽ meũ ſeruabit ⁊ pater meuſ
apoſ inffuentiã. Tertius factus eſt ꝑ coꝛpoꝛalẽ diliget eũ.⁊ ad eũ veniemꝰ? manſionẽ apð
mrſte patientiã. Quartus fiet ꝑ virtualẽ pᷣſidenti eũ faciemꝰ. Jo.xiiij. Xps itaq; in manſione
mmoi am. De hijs ergo bꝛeuiter pauca dica / humane mẽtis nõ venit ſołꝰ. ſʒ cũ eo veni/
nüini mus. vt ſic tandẽ ad pleniloquendũ de il/ unt pater ⁊ ſpũſſanctus. Tlenit em pat cõ/
norzt lo finali aduentu. de quo intelligi᷑ verbuʒ foꝛtando ꝑ potẽtiã. Uenit fili illuminãdo
in ꝓpoſitũ accedamꝰ. Uenit itaq; xvpᷣus in car per ſapiẽtiã. Uenit ſpũſſanctꝰ inftrimando
weie nis domiciliũ ꝑ ſpecialẽ aſſiſtentiã.qñ ſcʒ ꝑ gratiã. Hũc aũt ſpũaleʒ dei aduentũ nõ
* verbũ caro factũ.in nobis coꝛꝑalit habita ſolũ xpᷣianoꝝ fides.ſʒ etiã infideliũ quoꝛũ/
n re voluit. de quo ipᷣe ait. Exiui a patre⁊ ve dam pia deuotio credidit. Uñ ſeneca in q̃/
ni in mundũ. Jo.xvj.O exitus mirabilis. dam eplła ad luciliũ ita ſcribit Miraris in
o aduentus deſiderabilis. Exiuit a patre quit hoĩes ad deos ire.deꝰad hoĩes venit.i
ſꝓ cũ patre manẽs ⁊ venit in nundũ.nũq; mo quod eſt ppius in homĩes venit. Nul/

fi CLeluũ linquẽs. vñ ⁊ in celo ei pᷣſentia aban/ la ſine deo mens bona eſt. Semina in no⸗

S gelis colebat᷑cuius aduẽtꝰ in mũdo ab ho bis diuina diſperſa ſunt.que ſi bonꝰ cultoꝛ
Nco). minibo deſiderabat᷑. Hũc ſane aduentum excipit.ſimilia oꝛigini nõ pereũt.ſʒ ⁊ paria
eli ſancti patres flagrãti deſiderio poſtulabãt hijs ex qbo oꝛta ſint ſurgũt. Hec ille.O fi/
DNo. hinc eit vox illa exhoꝛtatõis Excita dñe po delem infidelis homĩs ſententiã O feliceʒ
tentiã tuã ⁊ veni.Et iteꝝ.Dũñe ĩclina celos licet infidelẽ animã que tanti hoſpitis ſpi/

tuos ⁊ deſcẽde. Hinc eſtꝛ illa voxlamẽtati ritualẽ aduentũ meruit cognoſcere.ipᷣmq;
onis. Utinã diſrũperes celos ⁊ deſcende/ deſiderãti anĩo pᷣſentire.ac iõ infelices ⁊ ꝑ/
res.Et rurſus. Roꝛate celi deſuꝑ ⁊ nubes ditiſſime ſunt fideliũ illoꝝ mentes.q̃ huic
pluant iuſtum. Iſa.lxiiij.⁊.xlv.caplis. agduẽtui repugnãtes xpᷣo ad oſtiũ pulſanti
Segd nec ſolũ pia ſanctoꝝ patrũ deuo/ ſe ꝑ peccatũ obiciũt ꝑtinaces. Hõ ſic vere
tio hũc pᷣſtolabat᷑ aduentũ.quinimo inue/ fidelis anĩa.ſʒ cũ ſponſa in canticis adue-
terata gentilitas que a patre luminũ deui/ nienti ſponſo.reuerenter aſſurgit dicens.
arat. In ipᷣis etiã tenebꝛis caligabat inte Surrexi vt aperirẽ dilecio meo. Et rur/
dum ⁊ ipſum licet vmbꝛatice ſompniabat. ſus Peſſulũ hoſtij mei aperui dilecto meo
Hermes em̃ qui mercuriꝰdicit᷑ libꝛũ com Cañ.v.Et hec de ſcdᷣo aduẽtu ſufficiant.
poſuit cui ꝑfectũ verbũ nomẽ ĩpoſuit. vbi Sequit᷑ de tertio. Uenit ſiquidẽ xpᷣus
De v̈bo eterno id eſt dei filio multa ſcripſit. ad moꝛtale ſuppliciũ ꝑ coꝛꝑalẽ patientiam
BSibilla q̃q; multa vaticinauit de xpᷣo qᷓ¶⁊ ſic venit ipᷣe ad crucis tolerantiã.noſq; ꝑ
mag doctoꝛ Anguſtinꝰ minĩe reſpuit Al ꝰ eandẽ viã poſt eũ ire docuit dicẽs. Si qͥs
bumaʒar etiã doctrinã veteꝝ caldeoꝝ ſecu vult venire poſt me abneget ſemetipᷣʒʒ ⁊ tol
tus.viij.maioꝛis introductoꝛij differẽtia p læt crucẽ ſuã Matth. xvj. De h̊ aũt aduen
ma de quadã virgine loquit᷑.⁊ deillo pua tu xpᷣi ad moꝛtale crucis toꝛmentũ magnꝰ

Deavnenth vominn

catholicoꝝ ph̊s oꝛigenes ſuꝑ cãtica cant᷑.
ſic ait. Eps inqͥt ꝑ quoſdã ſ vei in mũ
dum de celo quippe ſaltuz ſecit in irginis
vteꝝ. de vtero in pᷣſepiñ.de pᷣſepio in crucẽ
decruce in ſepulchꝛũ.iteꝝ de ſepulchꝛo in
celũ. Sibilla etiã gentiliũ famoſiſſima p/
phetiſſa cup fama nec philoſophos latuit

nec poetas. ⁊ cuꝰ nomẽ apud poetaꝝ pnci

pem virgiliũ.vj. eneydos celebꝛe fuitin /
dam libꝛo ſuo poſt inłta q̃ de xpo dicit.De
hoc eius aduentu ſic loquit᷑. In man inqͥt
impioꝝ veniet ⁊ ↄueniẽt ſacerdotes hebꝛe
oꝛũ in ihum.qꝛ multa ſigna faciet ⁊ cõpꝛe/
bendẽt eũ.Dabunt aũt deo alapas infectꝭ
manibo ⁊ ipuro oꝛe in ipᷣm ſpuent. Et poſt
pauca ſubdit. Suſpendẽt eũ in ligno ⁊ oc
cident. Sed ⁊ alia multa ponit q̃ lactantiꝰ
operi ſuo inſeruit.vt narrat Auguſt. xviij.
de ciui.dei.q̃ nõ tã ꝓphetiã q; euãgelicã ↄti
nere vident᷑ hyſtoꝛia.Et hec de tertio aduẽ
tu. Sequit᷑ de quarto. Ueniet nanqʒ
xpᷣs ad finale iudiciũ ꝑ virtualẽ pᷣſidentiã
⁊: hic eſt terribilis ille aduent.de quo dice/
bat xpᷣs in euãgelio hodierno. Tunc vide/
bunt füliũ homĩs venientẽ in nube cũ pote
ſtate magna ⁊ maieſtate.Luce.xxj. Tüc eĩ
veniet cũü ptãte.qͥ pus veneratcũ infirmita
te. Lũc veniet cũ maieſtate qͥ pus venerat

cũ humilitate. Tũc veniet iudicaturꝰ q pꝛi

us venerat iudicandꝰ. Et ſic ait beatꝰ Au/
guſtinꝰ ſermone. lxiij. de verbis dñi. Foꝛ/
ma illa iudicabit q̃ iudicata eſt. ſedebit iu/
dex qͥ ſedit ſub iudice.dãpnabit veros reoſ
qͥ fact?eſt falſus reꝰ. Ueniet itaq; xpᷣs.ſed ꝑ
quã viã venturꝰſit audiamꝰ.Tunc ſane ad
iudicandũ veniet ꝑ viã veritatis ⁊ iuſticie
qͥ pus ad redimendũ venerat ꝑ viã pietatꝭ
⁊= miſcdᷣie.Sic em̃ implebit᷑ illa ꝓphete ſen
tentia. Uniuerſe vie dñi miſcõia ⁊ veritas
pᷣs. Hunc vero aduentũ xpᷣi⁊ ſigna vẽturi
iudicij nõ ſolũ euãgelica aut alia diuĩa ſcri
ptura docuit.ſʒ etiaʒ pᷣmemoꝛata ſibilla qͥ/
buſdã verſibo de greco in latinũ verſis ita

cecinit Judicij ſignũ tel'ſudoꝛe madeſcet

E celo rexadueniet ꝑ ſecula futurꝰ. Scili
cet in carne pᷣſens vt iudicet oꝛbẽ.Et dehᷣ
alia multa ſubdit vt recitat Augnſt. xviij.
de cini. dei. c.xxiij.q̃ hic eẽnt etiã merito re/⸗
citanda.niſi ad alia feſtinaret intentio.⁊ h
dequarto. Hanc igit᷑ quadrimẽbꝛẽ diſ
tinctionẽ iõ veſtris reuerentijs ꝓponere di
gnum duxi. quia de illo aduentu finali de

quo vltimo dictũ eſt. ſancta mater eccleſia
in hac dñica ſpecialit memoꝛiam agit.put

euãgelij hodierni ſeries manitfeſtat.in quo

xpᷣus illꝰ aduentſigna pᷣdixit.⁊ ipius ꝓin/
quitatẽ nobis certitudinalit᷑ reuelauit di/-
cens.verbũ indubie fidei. Scſtote qm ꝓpe
eſt regnũ dei.qdð fuita pncipio veſtre poſi
tũ charitati Pꝛo cui? verbi intelligẽtia
plenioꝛi. ſciendũ nobis eſt fratres chariſſi

mi.qꝙ regnũ dei quadruplicit᷑ dicit᷑. Quan

doq; eccłia generalis.de quo regno ſcribi
tur. Exibunt angeli ⁊ colliget de regno eiꝰ

omia ſcandala Match. xij. Quãdoq; iu/

ſticia ſpũalis.ad qð ꝑtinet illa ſentẽtia. Re

gnũ dei intra vos eſt. Luce.xvij. Quãdo

q; ſcriptura doctrinalis.nã de doctrina ſa

cre ſcripture dicebat xps iudeis Auferefa
vobis regnũ dei. Matt. xx. Quãdoq; glo

ria ſuꝑnalis.vnde ſcriptũ eſt. Penitentiaʒ

agite. apꝛopinquabit regnũ celoꝝ Matt.

iſjÿ. Hoc aũt regnũ celeſtis patrie qdᷣ ap/

ꝛopinquare dicit᷑.tũc poſt coꝛpoꝝ reſurre

ctionẽ ↄplebit᷑quãdo xpᷣs in finaliiudicio

electis ſuis dicturꝰeſt Uenite benedicti pa
tris mei ꝑcipite regnũ qð vobis paratum
eſt ab oꝛigine mũdi Matth. xxv. O miſſis
igitur tribo pmis acceptõib regni dei.q ali

is aduentibo xpᷣi poſſent nõ incõuenienter

aptari.hãc vltimã acceptionẽ qᷓ vltimo ad
uentui ⁊ finali iudicio coꝛreſpondet.iõ ſin

gulariter ꝓpſeqᷓmur.qꝛad eã ſolũ ꝑtinere di

noſcit᷑ pᷣmiſſa ſentẽtia euãgelij. Scitote q/
niã ꝓpe ⁊c̃.que fuerũt verba.
quidẽ verbis circa aduẽtũ xp̃i ad finale iu/⸗
diciũ.tria poſſunt ↄſideratione digna no/
tari. Pꝛimo ſecura dei reuelatio.qꝛ dicit.

Scitote.Secũdo futura mũdi ↄſumma/
tio.quiaꝓpe eſt. Lertio manſura xpᷣi dñatio

qꝛ regnũ dei. Pꝛimũ ꝓbat eloquij ſtabili/
tas.quia dicit.ſcitote.Secundũ ꝓbat iu/⸗

dicij vicinitas.qꝛ ꝓpe eſt. Tertiũ ꝓbat faſti

gij ſublimitas. qꝛ regnũ dei. Dʒ ſpꝛe⸗/

ta vocũ ↄcoꝛdantia dimiſſaq; verboꝝ cu/⸗

rioſitate. vt ad realitatẽ materie tranſeamꝰ
intendo circa iudiciũ futuꝝ iuxta hec qᷓ di

cta ſunt tres articulos declarare.Pꝛimuns

erit de iudicandoꝝ docilitate.qꝛ xp̃s eos ĩ
ſtruit quãdo dicit.ſcitote Secuncłerit de

—

In quibb

iudicij ꝓpinquita te.quã ꝑ ſigna edocuit.iõ
ſubdit ꝓpe eſt. Tertius erit de iudicãtis au
ctoꝛitate.quã ipe nobis innuit ꝑ regnũ dei
Audiamꝰigit᷑ ſummi doctoꝛis ſecuꝝ eloùà

Unn uu
mnitoro
tApet
ſrumfe
Ar
cotdiurm
ledoctt
ſitiſcio
musttu
coquiun
dezmus
cooinſ
notakſor
ſubilin⸗
punscui
dicente
tenmen
ſephet
verbur
delccur
1ſalub⸗
busin⸗
ſcienti⸗
T.
lurque
ipoſ
clino
Uoirn
Nbieuri
niopar
rumota
one T
rumyer
biturin
one.
duope
onetali
pectabe
musy
puspm
domah
ſeßhene
Pniad
caltter
Poatis
dehente
Poylcin
Vehturnn
Dkfane
ſtusyen
Veren

ocge
emng
Dr.
eeͤap⸗
reine
ludlc⸗
Nne
n
Mniſis
Aldi
nienter
no
öſin
ſeredi
oei,
nqvir
nleio/
ano/
diet.
ſumm⸗
idiato
jſtabll
pbetiu⸗
yrhii
re⸗
rcu/
ſcan
cqd

imus

geob!
entde
itei⸗
nsdn
nüden

. clo

mi terroꝛis futurum iudicium.quia pꝛope

eſt. Appetamus inſuperſũmi rectoꝛis mãa/

ſurum faſtigium. quia regnum dei.

Ad hoc ergo fratres chariſſimi ad hec
coꝛdium veſroꝛũ aures erigite.⁊ attendi/
te doctrinã xp̃i.ac iuxta ſententiã verbipo
ſiti.ſcitote qm̃ ꝓpe eſt regnũ dei. Audia
mus itaq; audiamus ſũmi doctoꝛis ſecuꝝ
eloquium.⁊ ideo in hoc pꝛimo articulo vi

deamus de iudicandoꝝ docilitate.q xpᷣ us
cos inſtruit quãdo dicit ſcitote. In hoc eĩ

notat᷑ ſecura ði reuelatio.quã ꝓbat eloquij

ſtabilitas.xpᷣs nanq; veritatis doctoꝛ pᷣci/

puus cuiuſ eloquiũ ſtabiliter ꝑmanet.ipᷣo
dicente.celum ⁊ terra tranſibunt verba au
tem mea non tranſibunt Marci. xiij.⁊ te/
ſte ꝓpheta quiait. Ineternum dñe ꝑmanet
verbum tuũ.vt nos qui iudicandi ſumus

de ſecuritate ſui aduentus dociles efficerʒ
⁊ ſalubꝛiter infoꝛmaret de futuris euenti/

xpᷣi poſſit a nobis determinate pᷣſciri. Ad

cuius queſtionis partẽ affirmatiuã pꝛimo

arguã ratione quadruplici. Pꝛima fun
dabitur in duoꝛũ aduentuũ ſcʒ pmi ⁊ vlti

mi ↄꝑatöe. Secunda fundabit᷑ in duo

rum ↄtrarioꝝ.id eſt xpᷣi ⁊ antixpᷣi ↄſiderati

one. Tertia fundabit᷑ in ſacroꝝ eloquio

rum veridica aſſertione. Quarta funda
bitur in ſanctoꝝ doctoꝝ catholica traditi/
one. Pꝛima ergo ratio que fundat᷑in
duoꝝ aduentuũ ſcʒ bᷣmi ⁊ vltimi comꝑati
one talis eſt. Quia ſicut ſancti patres ex
pectabant pmũ aduentũ.ita ⁊ nos expecta
mus vltimũ Sʒ ſancti patres ſciuerũt tẽ
pus pᷣmi aduentꝰ.ſicut patet ꝑ numerũ eb
domadaꝝ que deſcribunt᷑ danieł.ix. Ideo

repᷣhendunt᷑ iudei qꝛ nõ cognouerũttᷣus

opmi aduent xpi.vñ dicit᷑ eis.ipocrite faciẽ
celi ⁊ terre noſtis ꝓbare.̊ aũt tpᷣs qũo non
ꝓbatis QLuce.xij.Ergo videt᷑ ꝙ nobis non

debeateẽ ignotũ.ſʒ determinate pᷣeognitũ
tpᷣs vltimi aduent?quo xpᷣs ad iudiciuʒ eſt

venturus. Nec videt᷑ valere rũſio quaʒ
dat ſanct thomas.xlvij.d.q̃rti ſetẽtiaꝝ.q.
j.arti.iij.vbi dicit ꝙ in pᷣmo aduentu chꝛi/
ſtus venit occultus.iuxta illud Iſaie.xlv.

um.quia dicit ſcitote. Limeamus etiaʒ ſũ cognoſci poſſet opoꝛtuit pꝛedetermiari te

pus ſui aduent?. Sed in vltimo aduentu

veniet manitfeſiꝰiuxta illud pſalmi.deꝰ ma

mfeſte veniet ⁊c. Ideo ad cognitionẽ huiꝰ
aduẽctus nõ opoꝛtuit pꝛedetermĩare tepuſ
i em̃ hec reſponſio

quia nõ eſt ſimile Siem̃ hec reſponſiea
valeret.pari ratione chꝛiſtłꝰnõ debuiſſet ſi/

gna vltimi aduent pꝛedicere.cũ per ſignna
deueniamꝰin cognitionẽ ſignatoꝝ.⁊ tame
chꝛiſtꝰde iudicio futuro multa ſigna pꝛedi
xit in euangelio.ſicut patʒ Matthei.xxiiij.
Luce.xxj. Marci xin.capłis. Igitur licet
xpᷣus tunc manifeſte ſit venturs. hoctam
nõ obſtat quin pᷣcognoſci poſſit tempꝰᷣhu-/
iuſmodi aduentus. Secunda ratio ᷓ
fundatur in duoꝝ contrarioꝝ id eſt chꝛiſti

⁊ antichᷣi conſideratione.talis eſt. Cuzʒ em̃

contrarioꝛũ eadem ſit diſciplina.cõgruuz

eſt vt doctrina diuina que tempus pmiad

uentus chꝛiſti vt iam dictuʒ eſt conſiderat
etiam conſiderare debeat tempus aduen/
bus in tempoꝛib nouiſſimis certam nobiſ
ſcientiam reuelauit quando dicit ſcitote.
Vbi nõ immerito difficilis ac vtilis oꝛi
tur queſtio.vtruʒ ſcʒ tpᷣs vltimi aduentus

tus antichꝛiſti.nam chꝛiſꝰ antixpᷣus ſunt

pꝛincipia cõtraria.⁊ ad oppoſitos fines tté7
dentia. vnum ad conſtructionẽ ⁊ edificati
onem. aliud vero ad deſtructionẽ ⁊ euerſi

onem politie chꝛiſtiane. quare ſicut conue
niẽs fuit pꝛecognoſcere tempus chꝛiſti. ſic

expediẽs erit pꝛeſcire tempus antixpᷣi.quia
huiuſmodi noticia nõ minus videtur vti/
lis q; pꝛima.vt ſcilicet future tunc perſecu
tionis pꝛeuiſa pericula cautius euitentur.

Scito autem tempoꝛe antixpi ſatis pꝛeco

gnoſcitur tempus futuri iudicij. cum chꝛei
ſtus dicat.ꝙ poſt tribulationẽ dierum illo
rum que talis ac taʒ magna erit qualis nũ
q; fuit.ſtatim ſequ entun ſigna conſumma/
tionis ſeculi ⁊ aduẽtus fiin hominis in nu
bibus celi.ſicut patet Matthei.xxiiij. qua
re ex hijs videtur ſequi ꝙ huiuſmodi tem/
pus poſſit determinate pꝛeſciri. Tertia
ratio fundatur in ſacroꝛum eloquioꝝ veri
dica aſſertione. Nam.j.ad Choꝛin.x. aſſe⸗/
ritapoſtolus. Nos ſumus in quos fines
ſeculoꝛum deuenerunt. Et.j. Joh. iij. di
citur.filioli nouiſſima hoꝛa eſt ⁊c. Cum er
go iaʒ longũ tempus tranſierit poſtq; hec
dicta ſunt.ſequitur ꝙ modicuʒ tempus ſu
pereſt vſq; ad finem mundi.quarevidetur
ꝙ ſaltem nunc illud tempus reſiduuʒ poſ-
ſit ſciri. Quarta ratio fundatur in ſan-
v. ctoʒum doctoꝛum catholica traditione.qꝛ
veretu es de abſconditꝰ.Jõ vt a fidelibuſ

multi doctoꝛes ſancti quos nõ eſt creden/

De aduentu oomint

dum obuiaſſe catholice veritati determĩia
ta tempoꝛa conſummationis ſeculi tradi/
derunt. Unde Auguſt. xx eibꝛo ð ciuitate
dei capitulo ſeptimo.exponens illud apo/
calipſis viceſimo. Lenuit dꝛaconeʒ illum
ſerpentẽ antiquũ qui cognominat᷑ dyabo
lus ⁊ ſathanas ⁊ alligauit illũ mille annis
ſub certo numero annoꝛũ hnius ſeculi cõ/
ſummationẽ pꝛenunciat oicẽs ꝙ om̃e opꝰ
creationis complebit᷑ ſeu finietur in ſexto
millenario durationis mundi. Et accipit
pꝛo fundamẽto ſue aſſertionis illud.ij. e
tri.iij. Unus dies apud deum ſicut mille
anni. Intendens ꝙ pꝛimeuam creationeʒ
quã deus in momento complere poterat.
ideo diſtinxit per ſex dies vt ſignificaret ꝗq;
om̃ia que per totaʒ durationẽ pꝛeſentis ſe
culi facere diſpoſuerat in ſex annoꝛũ mille

narijs adimpleret. deinde expoſitionẽ pꝛo

ſequẽs ſcoᷣm quã illi mille anni debent in/
telligi quos tetigit iohãnes in apocalipſi.
circa hoc duplicẽ moduʒ pꝛoponit.in quo
rum vno aſſerit ꝙ illud dictũ apocalipſis

pertinet ad ſextum millenariũ annoꝛũ mũ

di tani; ſexte diei.cuius millenarij poſteri
oꝛa ſpacia ſuo tempoꝛe voluebantur.quo
finito ſecuturum eſt ſabbatuʒ qð nõ habet
veſperam.id eſt requies ſanctoꝛuʒ que nõ
habet finem.
coꝛdare videtur methodius martyr.quivt
in byſtoꝛijs ſcolaſticis legitur.duʒ eſſet in
carcere reuelationẽ habuit de pꝛincipio ⁊
fine mundi.vnde libꝛũ ſcripſiſſe traditur ĩ
quo totaʒ ſeculi durationẽ per ſexciliades
id eſt ſex millenaria annoꝛuʒ diſtinxit. Caſ
ſiodoꝛus inſuper ſuper pſalmo ſexto pꝛedi
ctam ſententiam Auguſtini bꝛeniter com/
memoꝛat dicens.q diem iudicij quidam

poſt annos ſex milia dicunt eſſe venturuzʒ

7 quia deus die ſeptimo legit᷑ ab opere qui

euiſſe. ſic ĩ ſeptimo millenario veniet ad iu
dielum. Exquibu videtur ſequi pꝛopoſi
Sed oppoſitum concluditur ex

tum.
dicto chꝛiſti Marci.xiij.vbi ait ꝙ de die il

la ⁊ hoꝛa nemo ſit neq; angeli in celo neq;
filius niſi pater Unde mheronymus ſu

per oſee hoc dictum exponens. Ita inquit
poſt paſſionẽ domini quadringenteſimuſ

annus paulominus expletus eſt.⁊ quan/.

tum tempus reſideat vſq; ad diem iudicij.
neg ange nouerunt neq; filius Qui idęo
neiſc

Cui etiam ſententie con /

ire ſe dicit.quia nobis dicere nõ expe/

dit. Cui expoſitioni concoꝛdat communiſ
gloſa doctoꝛum.que ideo filium iliud tem
pus neſcire aſſerit quia ſcilicet hoc nobis
ſcire nõ facit.quare ⁊7. Ad hanc igitur

difficilem queſtionẽ quantum chꝛiſtus ſũ

mus doctoꝛ mihi diſcipuloꝛui ſuoꝛũ mi/
nimo concedere dignabitur pꝛobabiliter
⁊ ſine aſſertione temeraria reſpõſurus: cir/
ca ſcientiam nouiſſimoꝝ tempoꝛũ quatu/
oꝛ concluſiones vtiles recitare pꝛopono q̃ᷓ
rum videbitur in pꝛima. vtrum huiuſmo
di ſcientia ſit vtilis ad eccleſie chꝛiſtiane ſa
lutarem eruditionẽ. In ſecunda vtrum ſit
acquiſibilis per induſtrie huinane natura

lem inquiſitionẽ. In tertia vtrum ſit dedu

cibilis per diuine ſcripture litteraleʒ expo
ſitionem. In quarta vtrum ſit reuelabilis
per pꝛophetie future ſpecialem inſpiratio
nem. Pꝛima ergo concluſio eſt. ꝙ ſcie/
tia nouiſſimoꝛuʒ tempoꝛũ ⁊ pꝛecipue tem
poꝛis antichꝛiſti eſt vtilis ad ſalutareʒ eru
ditionẽ eccleſie chꝛiſtiane.⁊ iſta patet. Naʒ
huius ſcientie pꝛima vtilitas eſt.vt eccleſia
armis chꝛiſti pꝛemunita cautius vitet de/
ceptionis periculum.
nius toleret perſecutionis flagelluʒ.quia

vt dici ſolet.iacula pꝛeuiſa minus feriunt.
⁊ ideo chꝛiſtus illius tempoꝛis perſecutio

nem taʒ ſtudioſe deſcripſu.ſicut patet mat
thei.xxiiij.⁊ apoſtolus etiam illius perſecu
tionis pericula diligenter notauit quãdo
dicit. ꝙ in nouiſſimis diebus inſtabunt tẽ
poꝛa periculoſa ⁊c.ij.ad thimo.ii.
Lertia vero vtilitas eſt vt eccleſia tali
ter erudita foꝛtins excitet mentes carnali/
um hominum ad vitanduʒz obſtinationis

peccatum.nam ſicut ſonus lirevel muſica
melodia non mouent equũ autaſinum nõ

demulcent.ſed excitanturad curſum vehe
menti ſono tube vel bucine.ſic młti hijs tẽ
poꝛibus facti ſunt equus ⁊ mulus quibuſ

non eſt intellectus.qui adeo ſunt abſoꝛtið

licijs ⁊ in vicijs obſtinati.q; pꝛopter ſuaui

tatem deliciarum ſpiritualium aut deſide/
rium ſuperne beatitudinis ad bona opera
non mouentur.ideo vt excitentur ad vitã/
dum peccatum obſtinationis talibus ne/
ceſſaria eſt vor terroꝛis.vnde ſcriptum eſt.
Sonitus terroꝛis ſemper in naribus im/
pij. Job. xv. Quapꝛopter expedit eccleſie
vt inopinato clamoꝛe quaſi tonitruo vehe
memnti ⁊ repentino aures talium percutiat.

Secunda vt le/

4pnd
Diutunn
conun
nate
nisvem
liaseſt
onisoß
tureccl
nation
dinon
lionis
antich.
nſiyoa⸗
Ethact

Mlconcl

ſtacgui
nemina
ſcrdeut
wrnlterea
Uehnins
Uurqun
ſcrinon
goſen
lonpus
ncper
ken
umane
oliscon
erg
rgoon
wenmnit
Anbriue
neceſirr
ddynin
mener
tumſo⸗
ſoam
notura
biung
holutio
comple
wuinpn
Gfutun
teſatur⸗
furgo⸗

gunen
loſar
Nne.
lenpane
chritiy
decnct

Peee⸗

ſermo tertius

SS

⸗ “ ſe; .Et iſta patet quia licet ſcien/
nuni⸗ apud quos ſuauia monita iam aſſiduitate ne Pnbenree Eeriſtnne ſrigeurs poſſit ha/
dten diuturna viluerũt. ac eis annunciet ſinem beri in vniuerſati ⁊ confuſe.ſicut pꝛobant
adi vconſu unariont pacſentis elt⸗ enſſt tres pꝛime rationes ante oppoſitum facte.
uur terreat clamet cum pꝛopheta.finis venit fi tamen ſic non poteſt deduci in particulari
isſi nis venit. eʒechieł ſeptimo. Qgenayt ⁊ determinate. NHam de ſcriptura nouite/
m litas eſt vt etgcleſt ia aparentius euitet D 1 ſtamenti omino ma gis videretur qð debe
dlier onis oppꝛobꝛium. Ham ridiculum vr aſi ret determinationẽ uͦlius tempoꝛis docere
noci/ tur eccleſiam euangeliʒare quotidie con vereris teſtamẽti. eo qð reuelatio ipſius
Aunn/ mationẽ ſeculi.⁊ tamen circa finem emun⸗ Sere ſt magis pꝛope finem mun di. circa
ni di non pꝛecognoſcere tẽpus H quem talis ſcientia magis appareret vtilis
nuin tionis ipſius.aliter etiaz fruſtra viderei , eccleſie dei. ſicut in pꝛima concluſione ta/⸗
nne nklceininerſecuri aeabcerer 10 e⸗ cctum eſt. Et tamẽ in nouo teſtamento hu⸗
uunſt uſq; adeſſet ipſam pꝛecogno ec et S c iuſmodi tempnus non determinatur. quia
unn Et hec de pꝛima concluſione. . äfnon licet apoſtolus dixerit. nos ſumus in quoſ
er da conciuſio eſt ꝙ ſcientia huiuſmodi ne ines ſeculoꝛum deuenerunt. quãuis etiaʒ
acquiſibil naturalem acquiſitio/ fines ſeculoꝛum eſt. St e er eS
zcpe eſt acquiſibilis per Et iſta patet.quia dictũ ſit. nouiſſima hoꝛa eſt. put ĩtertia ra
tnls en auſtiebumnane Lei den dern tione ante oppoſitũ tangebat᷑.nihilominuſ
ni ſicut deus in pꝛoductione mundi ſnperna tione el ſimilibo locutionibo nõ poteſta
Nnno ter 8eſt. ſic in conſummatio exhijs vel ſim ta quãtitas tẽpis pſciri, B
, turaliter operatus e *11 2 qaua d terminata quatitas tẽꝑis pᷣſciri.G̊
nic huius ſeculi ſupernaturaliter operabi/ liqua de 5 ad ſignificandũ glionam
er ne huius ſeculi ſupernatura cr operav ſunt nõ ad ſignificandũ aliquam
n imareſ mundi naturaliter em̃ dicta ſuntn Siltc eai
4 tur. quare ſicut creation une bꝛeuẽ moꝛã tꝑis que ſit finis ſeculi. ſed ad
Van ſciri non poteſt. ſed ex diuia reuelatione co ſignificandũ nouiſſimũ ſtatũ mundi quiẽ
n ſs gnoſcitur.ſic conſummatio ſeculi aut eius ſigni tigg.t ua nõ eſt diffinituʒ quãto
li⸗ i turaliter non poteſt cognoſci. vltima etas. deq a. cũ dicat Au⸗/
nde tempus natu non aut aſtrolo ipa ſit tẽꝑis ſpacio duratura.cũ Dica Dn⸗
4 nec per philoſophoꝝ rationes lias guſtinus.xxij.de ciuitate dei.qð ſexta nunc
eum ſpeculationes. ſeu quaſcunch alias daf agitur nullo generationũ numero me
iu buman⸗ induſtrie vel naturalis inq niſin⸗ kienac Nam etiã ſenio qð eſt vltima etas
nd onis conſiderationen pꝛeſciri. ¶nde homiĩs nullus certus termin? pꝛefinit᷑. cuʒ
nn patet ꝙ licet aſtrologi pꝛobent ꝙ motus re nangorh tantũ vel plus quantũ om̃es p᷑/
. tardationis octaue ſpere nequit liliente ceciernes etates durare inueniat᷑. ſicut idẽ
ſen xcvy milibus annoꝛum compleri licet eti Seinesetalcgv lbꝛo. lcrriij. queſtloni
am huius totius retardationis reuolutio reo apoſtolus notanter dicit fines ſe/
nti neceſſaria foꝛet vt i ſoꝛũ quidam aſſerunt Stiaa an nõ finẽ. aꝑte ſignificãs plura te
ad vniuerſaleʒ perfectionẽ mundi.non ta/ poainb illa finali menſura durationis. qᷓ
ſeti men ex hoc ſequitur pꝛeſens ſeculuʒ Rerta p ouiſſima hoꝛa ſeu etas vltima dicitur cõ
mnl/ tum ſpacium duraturuʒ. Nam quia deus luneparet der erminntum tempus
eu⸗ ſuam potentiã: bientiann non einir nn ũmationis ſeculi nec ex noui.nec per
nnin naturalibus cauſis. potens eſt motum dr⸗ conſe uens ex veteris teſtamenti ſcriptu/
doſ bium quantum ſibi placet velocitare. ? re⸗ apoſhe certiudinaliter pꝛecognoſci. nec
npe uolutionẽ huiuſmodibꝛeniſſimo tempoꝛe abole hemnoi tpis exiius auctoꝛitate de
hiof. complere.ita vt reuolutioneʒ centũ anno ſc Sz contrabancoeluſione rrauit
huti rum vno anno vel dimidio ꝑficiat.qð vti/ die⸗ artis medice peritiſſimꝰ arnaldꝰ de vil
ui q; futurum eſſecirca finẽ mundi ſcri enin la nona.qui in duob tractatibi q̃ruʒ vnꝰi/
unn teſtatur dices. Aduenit dies domini ſicut tialaturdetempe aduentus rpi anntirpi.
ide/ fur quo celi magno inpettrinſtent be alo vero myſterio cymbalon ecctiee
cen tri vltimo. Et enretarm ſbrſ aſſerka aln Zcluſionie pdicte pncipaliter oſtende
Inii ꝓtunc minuentur anni ſicut men elne re viſus e. Et ibi pbare volgit , de vltia
one/ ſes ſicut dies. Et hec de ſecunda concluſi tpa renelanirecrilen o anielẽ. 2 ſpecialiter .
neſt. one. Tertia concluſio eſt ꝙſcientia ve Enpen ſecutis antirpeiſub illis verbis da .
cke ver wnlhengenonſ⸗ ſecallnom at nielis.xij. caplo circa finẽ S ir. atemde
. chꝛiſti vel conſu non eirt. ñ fuerit iuge ſacrificiuʒ. ⁊ poſita
n⸗ Se id cibilis p er litteralẽ erxpoſitionẽ dini⸗ quo ablatũ fuerit iuge ſacrific 3
lit. H

oe aouentu vomini

fuerit abhomiatio in deſolationẽ dies mil

le ducenti nonaginta.Ad cudeclaratõeʒ
aſſerit quatuoꝛ. Pꝛimaxi aſſertio ẽ ꝙ
pillũ numeꝝ poteſt eccłia pᷣcognoſcere tẽ
pus illud cognito tꝑea quo docet angel⸗
ↄputationẽ üliꝰnumeri inchoare.⁊ cogni/
to quid ibi velit ꝑ dies intelligere. ⁊ iõ xpᷣʒ

dicit ad ꝓphetã danielẽ remiſiſſe. Cũ vide/
ritis inqt abbomiationẽ dictã a daniele ⁊c

Matth. xxiij. Secunda eſt ꝙ illud tẽ/
pus a quo docetoputatio inchoari eſt tpᷣs
in quo ppłus iudeoꝝ totalit᷑ ꝑdidit terrã ꝓ
miſſionis.tũc em̃ ablatũ fuit iuge ſacrifici
um p dies.dat etiã intelligere annos.ſcõm

ipemet danieł.ix.ebdomadaʒ accipit nõ

pꝓ ebdomada dieꝝ vſualiũ ſʒ annoꝝ ⁊ ſice/

tiam accipit᷑ Geñ.xxix.vbi de Jacob dicit
qꝙ ebdomada trãſacta rachel duxitvxeꝛem
Tertia eſt ꝙ ꝑ annos intelligẽdo ãnoſ
lunares ſiue ſolares includit᷑ tᷣus ꝑſecuti

onis antixpᷣi infra.xiin.centenariũ annoꝛũ

a xpᷣi natiuitate circiter ſeptuageſimũqui/

tum vel. lxxvj.aut ſeptimuʒ annũ illiꝰ cen/
tenarj. Quarta eſt ꝙ huic expoſitõi cõ
coꝛdat ꝓphetia ſibille babilonice deaduen

tu antixpᷣi ⁊ aſſertio Auguſtini.xx.deciuita
te dei quã ſuꝑius allegaui in qrta rõne añ

oppoſitũ queſtionis. Et hecoĩa in pᷣallega
tis tractatibo diffuſe ⁊ 2 fuſe ꝓſequit.
Sʒ huſopinionis falſitas ex ſeipᷣa eui/
denter ↄuincit᷑.qꝛ cũ iam de.xiiij.centena/

„

rio a natiuitate chꝛiſti fluxerint pluſq; ãni.
lxxvij.cum nũc annũ octogeſimũquintuʒ
fereↄpleuerimꝰ.ſequit᷑ ꝙ ab octo annis vł
circiter.ſcʒ a tꝑe quo ĩcepit ꝑſecutio pñtis

ſciſmatis ſcdᷣm opinionẽ pᷣdictaʒ incepiſſe
debuit ꝑſecutio antixpᷣi.⁊ cũ ſcdᷣm danielẽ

tribo annis ⁊ ſex menſiba h̊ͥ pſecutio datura

ſit vt dicit Augu.xx.de ciui.dei.c.xiiij.⁊ pꝰ

eã iuxta rpᷣi ſentẽtiãẽ Matthᷣ.xxiiij.ſtatĩ ſe/
cutura ſit ↄſũmatio ſeculi.ↄſeq̃ns eſt ſcõʒ

huiꝰopinionis fictã diuinatõʒ ꝙ iã eẽt an/
tixpᷣi ꝑſecutio ↄſũmata. ⁊ ſeculi cõſũmatio
iã ↄpleta.q̃ oĩa falſa eſſe exꝑientia manife/

ſtat. Pꝛeterea opinio pᷣdicta ꝓpter h̊ irri

denda videt᷑qꝛ ſi xpᷣs in euãgelio iõ remi/
ſiſſet ad ꝓphetiã danieł.vt ſcʒ ꝑ illã e ſentẽ

tiã ſuꝑius allegatã poſſʒ eccłia ſcire nume
rũ ſupdictũ ꝓut aduerſarꝰaſſerit.tũc apłi

quib xpᷣs loquebat᷑ maxime poſt deſcẽſuʒ
ſpũſſancti nõ minq; iſte medicus intelli⸗
gere debuiſſent illius ꝓphetie ſignificatio/

odenter aparet.
imaginatio de duratione ſeculi per ſex mil
lenarios ſine per ſex ciliades ſcðᷣm metho/
Diũ oĩno incerta eſt. qꝛ ipᷣe ꝓut in hyſtoꝛia
● .

nem. ⁊ habere pᷣdicti numeri intellecttum.
ipᷣmq; poſteris declaraſſent. ac in ſuis ſori
pturis reliquiſſent. qð ex pꝛedictis in pꝛo/
batione tertie concluſionis apparet eſſe fal

ſuʒ Rurſus pꝛedicta expoſitio danielis an

tique ⁊ autentice doctoꝛuʒ expgſitioni diſ/

coꝛdat. Nam ſcᷣm magiſtruʒ in hyſtoꝛijs
ſcolaſticis xpᷣus pꝛopꝛium ſignum deſtru/

ctionis ⁊ euerſionis iheruſaleʒ poſuit quuũa

do dixit. Cum videritis abhominationeʒ

deſolationiſ que dicta eſta daniele ſtare in
loco ſancto.id eſt imaginem abhominabi/

lem que ſignum erit deſolationis poſitam
in templo.de qua vero imagine boc expo/
nendum ſit.licet varia opinio fuerit tamẽ
alijs repꝛobatis oſtẽditur ꝙ de illa ſtatua
intelligendum eſt quã euerſa iheruſalãper

do titus ⁊ veſpaſianus poſuerunt imaginẽ

ceſaris in iheruſalem. Inſuper nimis fra-
gilis eſt fantaſtica confirmatio opinionis
pꝛemiſſe. Nam licet illa ſibilla quam alle⸗
gat de aduentu chꝛiſti locuta ſit.tamẽ nul/

lam determinataʒ quotationẽ tempoꝛis le

gitur poſuiſſe. Illa etiam opinio Augnſti

ni de ſexto millenario annoꝛum quã ad cõ

firmationem ſue aſſertionis induxit multi
pliciter infirmatur. tuʒ quia ſextus ille mi
lenarius iã elapſus oſtenditur per hoc qd
Auguſtinus dicit ꝙ ſuo tempoꝛe illiꝰ mu/
lenarij poſterioꝛa ſpacia voluebantur. A
quo tamen tempoꝛe iam pluſq; mille anni
fluxerunt cuʒ ipſe fuerit contempoꝛaneus

iheronymo.qui circa quadringenteſimuʒ
annum a paſſione domini vixiſſe. et ſuper
oſee ſcripſiſſe legitur.pꝛout exeius auctoꝛi

tate poſt opoſituʒ queſtionis ſuperius al/
legata patenter monſtratun. Tum eti/

am quia anguſtinus vbi pꝛedictam opini/
onem de ſexto millenario recitatiue poſu/

it ſtatim aliã ſubdidit dicens.aut certe mil
le annos pꝛo annis omnibus huius ſecu/

li apocalipſis poſuit. vt perfecto numero
notaretur ipᷣa tempoꝛis plenitudo.⁊ hanc
vltimaʒ aſſertiue tenuit ſicut lib.xviij.lij.⁊
liij. capłis ⁊ in ↄcluſione tot volumĩs eui
Tum tertio quia illa

titum adrianus poſuit vbi archa ſteterat.
Bega etiam tenet qð tempus quo poſita
fuit abhominatio in deſolationẽ fuit quun

ll

ie
hilcer
ctii ann.
büeſte
Gadr⸗
reduce
os vere
genoſea
ſaerun
nist
ſo vñc
onepd
cens.
guaſio
ſcn⸗
uio⸗
leröut
nnist,
nenba⸗
ctioſan
nui
ſoſ
Etia⸗
biodet
Ncnzel
ſanrene
D
diintaie
ronart
dueſt
tülente
TRracil
entiah
cleſted
mocl
ſeſuen
entä
lredif
phetey
ellgen
müthie
hdickr
Rheeg
ocalt
kuner⸗
golmar
mlaen
erudine
wocfri
Gra⸗

8ſ
r.
leſat
disen
idi
ſtens

Deln

uni
Mien
nindi⸗
nn
(cpo⸗
nume
lem
her
taon.
poſ
leqnan
nane
ioffa⸗
nionis
nale⸗
enal
Nsle
i
dc
nwlei
emi
g
mu,
apn
mnene
.imz;
nſuper
cto
ius4)
mmal
opin⸗

i⸗

rnil
ſca/
nero
hane
1h
geui
zͤla
rni

aho/
ſtors

eruditionẽ eccłie xpᷣiane.

ſermo tertius

ſcolaſtica dicit᷑.ſic ꝑ ciliades ſecula diſpo/

nit.qð annos non apponit ſi ſuꝑſint.⁊ ideo

nihil certũ ð numero annoꝝ tradidit Jpᷣa
etia annoꝝ ↄputatio ab oꝛigine mũdidu/

bia eſt. qꝛ vt cadẽ hyſtoꝛia teſtat᷑ ab adã vſ/
q; ad xpᷣm flůrerunt anni quinq; milia ⁊ fe
re ducenti ſcᷣm.lxx.ĩterpꝛetes.ſcdᷣm hebꝛe

os vero longe paucioꝛes. Tuz quarto
qꝛ nõ ſolũ ꝑ ſexſed ꝑ ſeptẽ milia annoꝝ po
ſuerunt aliqͥ ſeculũ duratuꝝ ꝓput G. pariſi

enſis recitat tractatu tertio libꝛi de vniuer
ſo.vñ caſſ.vbi ſup allegatꝰeſt poſtqᷓ; opini/

onẽ pᷣdictã recitauit hãcetiã ſubiungit di/

cens. Alij putant poſt ſeptẽ milia annoꝛuʒ

quaſi octaua die illã eternã lucẽ declarari

ſicuta xpᷣus octaua die reſurrexit. Scom

quã opinionẽ ⁊ pꝛedictã ↄputationẽ.lxx.ĩ/⸗

terpᷣtum adhuc eẽt mũdus quadringẽtis

annis ⁊ paulo ampliꝰ duraturꝰ. vtrãq; ta-
men haꝝ opinionũ tanq; dubiã ⁊ nimiuʒ
curioſam relinqͥt.⁊ hec de tertia ↄcluſione

Quartaocluſio eſt ꝙ ſcientia de temꝑe

antixpᷣi vel futuri iudicij ẽ nobis reuelabi/
lis.. ſpecialẽ inſpirationeʒ ꝓphetie future.
Et iſta patet qꝛ licet ſciẽtia hmõi nõ ſit no/
bis de facto in ſacra ſcriptura reuelata vt
dictuʒ eſt.tamẽ nõ ſequit᷑ quin ipſa eẽt po/
ſtea reuelabilis nõ ſolũ de potẽtia dei ab/
ſoluta.qꝛ hoc claꝝ eſt.ſʒ etiã de potentia oꝛ
dinata.ita ꝙ deꝰtalẽ ſcientiã nõ ſic ſibi ſoli
reſeruauit ꝙ oꝛdinauerit eã nũqᷓ; alteri re/
uelare.ſicut tenet ſanc?thomas ſuꝑ quar/
tũ ſententiaꝝ loco ſuꝑius allegato Un
ↄtra eũ ꝓbabiliter ſuadet᷑ ↄcluſio. qꝛ cũ ſci
entia huiuſmodi ſit vel aliqñ erit vtilis ec/
cleſie dei. maxie circa finẽ mũdi ſicut ex pꝛi
ma ↄcluſione patuit.ſequit᷑ ꝙ deꝰ qui eccle
ſie ſue in ſibi vtilib nõ deficit tũc hmõi ſci
entiã ꝑ ſpecialẽ inſpirationẽ ꝓpheticã reue-/
lare diſpoſuit. HNã licet xpᷣus dixenit.lex ⁊ p
phete vſq; ad iohãnẽ ⁊c̃. Mattch. xj. tñ in
telligendũ eſt de ꝓphetis pꝛenũciantibo p/
mũ rpᷣi aduẽtũ.nec vt ibidẽ ait iheronymꝰ
̊ᷣ dicit᷑ vt poſt iohãnẽ baptiſtã excludant᷑p
phete.qꝛ etiã iohãnes euãgeliſta poſtea in
apocalipſipphetauit.⁊ multi alij in nouo te
ſtamẽto quare credẽdũ eſt ꝙ nõ deerũtali
qui maxiĩe circa finẽ mũdi qͥ etiã circa vlti/
mũ aduẽtũ xp̃i ſpiritũ habebũt ꝓphetie ad
Dic em̃ bea/
tus cirillus abbas ioachim ⁊ ſancta hylde

gardis de tꝑibus nouiſſimis multa ꝓphe⸗

taſſe credunt᷑ vta qbuſdqã tradit ſcðᷣm reue
lationẽ factã eideʒ ioachim iam nõ reſtant
plures q́; anni quindecim vſq; ad regnum

antixpᷣi. Unde hos verſus dudũ ſcriptos

eſſe cõpleri. Angelus ad ioachim certo nu

mine dixit. Cũ fuerint anni tranſacti mil/

le tricenti. Et deni decies poſt partũ virgi

nis alme Tunc antixpᷣs regnabit demone

plenus. S Hanc ⁊ ſimul cõtra
bᷣmã concluſionẽe eſſe videtur illud dictuʒ

SDed contra hanc ⁊ ſimul cõtra

poꝛa vel momenta que pater poſuit in ſu-

poteſtate.

nge dicit Auguſtin.xviij.de

ciui.dei. liiij. Sihocem nobis noſſe pdeſ
ſeta quo mel ius qᷓ; ipſo deo magiſtro inter

rogantibus diſcipulis diceretur. quibus
tamen reſpondit. Non eſt veſtrum ſcire ꝛc

⁊ ſequit᷑. Nõ vtiq; illi de hoꝛa vel die vlan

no ſed de tempoꝛe interrogauerunt quan/

do illud acceperunt reſponſum. Fruſtra

igiturannos qui remanent huic ſeculo cõ

putare ac diffinire conamur.cum hoc ſci-

re non eſſe noſtrum exoꝛe veritatis audia

mus.Et ibialia multa ſubdit que clare vi/

dentur dictis concluſionibus repugnare.

Pꝛo quoꝛum ⁊ omniũ ſimilium ſoluti

one in pꝛedicta chꝛiſti auctoꝛitate quatu/
oꝛ notanter conſiderare conuenit. Pꝛri
ma ergo conſideratio eſt ꝙ ibi chꝛiſtus lo/

quitur per verbum depꝛeſenti. dicens.nõ
eſt veſtruʒ. vbi ait gloſa. non dicit non erit
ſed non eſt. notans adhuc eos non eſſe ido

neos.vt ſcilicet innueret ꝙ noticia tempo⸗
rum illoꝛum de quibus interrogabant nõ
eis quantum ad futurum negabatur.ſicut
etiam Auguſtinus pꝛimo de trinitate co.

9

Pienlorri exponit illud. de die autem illa ?

oꝛa nemo ſcit neq; filius.hoc ĩquit neſcit

ꝙ neſcientes facit. id eſt ꝙ nõ ita ſciebat vt
tunc diſcipulis indicaret. Et ſubdit. Illö
itaq; dicturus erat diſcipuł tempoꝛe opoꝛ
tuno. Unde ad hoc pꝛobandum inter cete
ra allegat illud. Multa habeo vobis dice
re que non poteſtis poꝛtare modo. Ethec
ſunt pꝛo pꝛima concluſione.
da conſideratio eſt ꝙ chꝛiſtus nõ dicit nõ
cognoſcetis.ſedinon eſt veſtruʒ noſſe. Un

Oe cum hoc pꝛonomen veſtruʒ ex ſua ſigni

ficatione referatur ad vires humanas per

g̊ᷣ voluit innuere q pꝛijs virib nõ poterãr

Secun/

noſſe ꝑa de qby interrogabãt. Et etiã re⸗

.

.

deaduentu domini

iuſmodi tꝑa diffinire pᷣumunt. vt patetli.
xviij. de ciui. dei loco ſupiuaallegato. Hic
aũt mocł'loquendi ſimilis eſt illi quo alibi
dicit. Hõ em̃ vos eſtis q loqͥmini ſj ſpirit⸗
patris ⁊c.quare nõ eis nega ſcire hmõi tẽ/
doras inſpirationẽ diuinã ſʒ ꝑ inqᷣſitionẽ

umanã. ⁊ hec ſunt ꝓ ſecũda ↄcluſione.

cit noſſe verbũ ex vi ſue ſignificatõis ma

gis ts pᷣteritũ impoꝛtat q; futuꝝ inſinua/
pteritũ ſuã ratõʒ dirigebat. inuẽs ꝙ hmõi
noticia licet nõ fuiſſet aut p tunc non eſſet

. 2

2

aut ſucceſſoꝛibo eoꝝ futuris.⁊ hec ſunt ꝓpᷣ

7 *

ma ſecunda ⁊ tertia ocluſione. Quar. vt ſup⸗
qy xpᷣs nõ dicit abſolute.nõ minatum pꝛed

taopſideratio eſt

⸗

elt veſtrũ noſſe tpa.ſ addidit qᷓ pater poſu

it in ſua poteſtate. vbi ꝑ vim relatiui idẽpti

tatis illa tꝑa ad determĩata reſtringit. que

aũt ſint illa ipemet deter minauit cũ dicit.
de die aut illa? hoꝛa nemo ſcit niſi ſolus pꝛ

⁊ illq ꝓpꝛie ſunt momẽta ↄſũmatõis ſeculi.
q̃ qᷓuis pater ſue retinuerit poteſtati.nõ eñ
ſequit᷑ ꝙ ſic retinuerit de annovel mę
alia maloꝛi tꝑis quatitate.

hmõi tꝑe aduent antixpi vel ↄſũmatõis ſe lauij

„.⸗*

cli qrebant diſcipuli ſz interrogabãt. dñe
ſiin tꝑe hoc reſtitues regnũ iſracl Actuuz.

.
„
„

4

57.

ſ.quare xpᷣi rñſio ad illð de quo loqmur nõ

poteſt ↄuenient aptari. ⁊ hec ſunt ꝓpᷣma?
quarta ocluſione. Exqbo oſideratõibo

*

2 alijs ſupdictis patet ſolutio ad oĩa ſupiꝰ pter huiu

allegata à ad vtraq; partẽ inducta ⁊ hec ðᷣ

4* „

pmo grti⸗

nlo ſufficiat. Sequit᷑ de ſcdo in

3 2

q̊ ſimi ↄfuſe tractabo de tertio.cã abbꝛeui/

*

verbis oſtendit᷑ ꝙ fructus mũdi ruina eſt.
Ad hocem̃ creſcit vt cadat.ad h̊ germinat
vt quecũq; germinauit ↄſumat.Qua re pa
tet qdᷣ ꝓpinquũ ipᷣius futuri iudicij pream
bulum erit pᷣſentis ſeculi ↄſummatio ꝑfe/
cta. pᷣus tamẽ ſignis pluribo dèmõſtranda
ideo dicit pe eſt. Ubimerito querẽdũ

2 9

Tertia ↄſideratio eſt ꝓxp̃s ꝑ hoc ꝙ di occurrit vtruũ ꝑ ſigna aliqua nobis reuela/

.

ta poſſit de tempoꝛe determinato pꝛopin/
quitatis futuri iudicij haberi noticia. Ad
qð tamẽ bꝛeuiter reſpondendũ eſtꝙnõ.
Pꝛo cuius declaratione ſciendũ eſt ꝙ

„

licet illa pꝛememoꝛata ſibilla de ſignis iu/

„

vtilis ſuis diſcipuł.tñ aliqñ foꝛet vtilis eis dicij muilta ſcripſerit ſicut teſtatur lactanti

*

us. 2 pꝛout recitat Auguſtinus. tamen ipᷣa

vt ſupꝛa dictum eſt nullum tempus deter/

ixit. licet etiaʒ iberonymus

ponat xv. ſigna iudicium pꝛecedentia. etꝑ

dies quindecim ante completã ſeculi con/

ſummationẽ futura.tamẽ an dies illi erũt

„ „ —

erunt continui om̃ino incertum eſt. NHecii

la ſigna iberonymus aſſerit. ſed in annali/

bus indeoꝝ ea ſcripta reperiſſe teſtatur.qᷓ

etiam ſcdᷣm doctoꝛes nec certitudineʒ nec

meéle ſeu veriſt imilitudinẽ habere videntur. Licet ĩ
Nec etiã de ſuper xpᷣus in euangelijs multa ſigna reue

tamen ſcoᷣm Auguſtinũ in epiſtola ð

.

fine mundi ad eſitiuʒ ſigna que in euange

lijs ponuntur nõ omnia perninent ad vlti/
mũ xpᷣi adnentũ ſed quedaʒ ad tempus de
ſtructionis ihꝛłm. quedã etiam ad aduen/
tum quo qnatice viſi eccleſiaʒ.quapꝛo

ſmodi ſigna que ſcribunt᷑ in euã

gelus aut alijs dininis ſcripturis ad hoc ũ
poſſunt valere vt per illa determinatũ tem

7„

pus iudicij cognoſcamus.Et ad hunc in/

andi ſmoné. TZimeam'i⸗ it frẽs chariſ⸗ tellectum aſſerit ibidẽ Augu.qꝙ nec de mẽ

. „

.

pinquitate quã ꝑ ſigna edo

*△

ſimi timeam ſumi toꝛtoꝛis futuꝝ iudiciuʒ
2 iõ in h̊ ſcdᷣo articulo videamde iudicij ꝓ

pe eſt. in Hͥ em notat᷑ futura mũdi ↄſũma/
tio quã pbat iudicij vicinitas. Xp̃s nãq; ĩ
euãgelio hodierno ꝑ ſiõ ↄſũmatiõis ſeculi

2.

cuit ille qͥ dicit ſeculi poteſt haberi certitudo.

ſe nec de anno aut ebdomada vel decada
ſeu quouis alio numero caunmatianis
HDys
tamen nõ obſtantibus ex reſponſione chꝛi
ſti Matthei. xxiiij. tres gradus ſignoꝛum

pꝛopinquitatem futuri iudicij ſignifican⸗/

ꝓpinquitatẽ futuri indicij ꝓpter vicinitateʒ tium diſtinguere poſſumus. Ham quedaʒ
vnbad alteꝝndeſignauit. Jõ qbuſdã ſignis ſuntpinqua.quedã ꝓpinquioꝛa.⁊ q̃dã pꝛo

pᷣmiſſis parabolicã ſimilitudinẽ poſuit di/⸗

cens. videte ficulneã ⁊ oẽsg arboꝛes cũpdu nale regnũ antixpi?
cũt iã ex ſe fructũ ſcitis qm̃ ꝓppe eſt eſtas ita generale periculũ. Sub ſecundo ſolis⁊ lu
⁊ vos cũ videritis hec fieri ſcitote qm ꝓpeẽ ne obſcuratõʒ ⁊ caſum ſtellaꝝ. Sub tertio

regnũ dei. Uũ ibidẽ dicit Hꝛeg. S
arboꝝ fructu vicina eſtas.ſic ex ruina mũ/

pinquiſſima. ub pꝛimo gradu explicuit
xpᷣs ꝑſonale regnũ antixpᷣi ⁊ ſue ꝑſecutiõis

zicut er vero ſignũ filij hoĩs in celo.id ẽ ſignũ cru/

cis xpᷣi:ꝙ tũc credit᷑eẽ futun. Signa ãt

di regni dei pinquitas cognoſcit᷑. Ex bo vᷣmi gradꝰ ꝓut veriſimilit᷑ cõiecturare va/⸗

lon ign
nnar
chaſecun
6 S
ctntedi
pinquio
diunmt
mneratq
prin
tideq
ſtelis.
iunnh
ſlea
ſodubit
Duth⸗
ſoeien
ſtinten
ſnitusm
gutcleme
bid
woß
mant.
inütin
hoiht
nt vmiue
coſcön
Kiunci
Eonr
Cundir
colpuen
leſtiumd
monedn
eſt ſined
benti⸗
lsange
cuntur.
agmirar
ohem.
lurge pi
Uennod
llußſn
honetes
nnnsd
melli
ſancd
ſpicnne
funmminln
Mochr
arteſole
cpinp

et.
ninet
nepa
rean
e⸗
tunc
neridi
ſucla/
nopin/
no.
lick
nislo/
Aana
miö⸗
en,
Inne
Nicot/
llierit
Rel
nmuli⸗
ur
ejnee
Lai
fene
vs
ge
a⸗
de
nen
ane
geni
doci
küten
mein⸗
dem
elde
tions
nn
vchti
tum
ſcan⸗
neda;
lipo
licunt
tiöis
grlu
lerno
Ic
uit
eN

lemꝰſignificabunt pinquitateʒ vltimi ad
uentus quãtũ ad paucitatẽ annoꝝ. Si

gna ſecundi ãntũ ad paucitatẽ menſiũ.
igna vero gradꝰtertij qᷓntũ ad pau

citatẽ dierũ vel hoꝛarũ. Inter ſigna igit p

pinquioꝛa que ſub ſecũdo graduotineripᷣ

diximꝰ xpᷣs ĩ euãgelio hbodierno q̃tuoꝛ enu
merat que merito ↄſiderare debemus.
Pꝛimũ ſignũ erit obſcuratio ſydeꝝ lucẽ
tiũ.dequo dicit. Erũt ſigna in ſole luna

7

⁊ſtellis. qð in alio euãgelio clarpexpoſuit.
Statiʒ inqͥt poſt tribulationẽ dieꝝ illoꝛũ

ſcʒ ꝑſecutõis antixpᷣi.ſol obſcurabit᷑t luna

nõ dabit lumẽ ſuum. 2 ſtelle cadẽt de celo.

Hatth. xxiij. Secundũ ſignũ erit cõ
fuſio elemẽtoꝛũ omniũ.de quo ipſe ait. Et
erit in terris pꝛeſſura gentiũ pᷣ confuſione
ſonitus maris⁊ fluctuũ.qð nõ ſolũ ð mari
aut elemẽto aque intelligendũ eſt. quia vt
ibidẽ dicit gloſa.apꝛopinquãte ſuo termi/
no om̃ia elemẽta qſi pauentia nutant ⁊ tre
munt. Tertiũ ſignũ erit cõturbatio ho
minũ timentiuʒ. de quo ſubdit areſcentib⸗
hoiĩby p timoꝛet expectatõe queſi uperueni
ent vniuerſo oꝛbi.qð ð bonis intelligit᷑qꝛ
eos ſcdᷣm Auguſtinũ in pᷣdicta epiſtola ad
eſicium circa finẽ mũdi mali ꝑſequentur
Econtra vero de malis ꝑ apoſtolũ dicit᷑
CLCum dixerint pax ⁊ ſecuritas repentinus

eis ſuꝑueniet interitus.j.teſſ.quinto. .
Quartũ ſignũ erit mutatio virtutũ ce

leſtium de quo ↄcludit᷑ ꝙ virtutes celoꝛnʒ

mouebunt᷑.qð vtiq; ð angelis accipiendũ
eſt. ſiue de omiby generalit᷑ intelligat ſcoõm
beati Gꝛegoꝛij ſententiã.ſiue ſpecialit᷑ de il
lis angelis qui apꝛopꝛiato noĩe vᷣtutes di
cuntur.mouebunt᷑ aũt vel ꝓpter nouitatis
admirationẽ. vel ꝓpter noui oꝑis inchoati
onem. Hec ergo ſigna ad litterã eẽ fu/
tura ⁊ vltimo iudicio foꝛeꝓpĩquioꝛa.ex do
ctria xpᷣi euãgelica firmiſſime tenere ⁊ nul
latenus dubitare debemꝰ.ideoq; litterali
lenſu pᷣſuppoſito.finẽ ſermoni bꝛeuiter im/
ponẽtes pauliſper ad ſenſum myſticũ trãſ
eamns Quid eſt em̃ erunt ſigna in ſole ⁊ lu
na ⁊ ſtellis.niſi eccleſie lumiaria tenebꝛe

ſcent.qð vtiq; iam ꝓchdoloꝛ factũ eſſe con

ſpicimus. Nam cũ in ſole luciditas p̃lato/

rum. in luna luminoſitas pncipũ.in ſtellis
vero claritas inferioꝝ ↄgrue deſignet᷑. Jã
certe ſolem lunã ⁊ ſtellas tenebꝛeſcere per/
cipin,dũ in pᷣlatis lucẽ ſapiẽtie. in oͤncipi

om̃iba ſplendoꝛẽ gratie pene deficere vide

bus lumẽ iuſticię.in inferioꝛibo aũt 2 ferei

amus.⁊ adhuc ꝙ eſt relatu mirabile ⁊ mi /

ſerabile dictu. NHunc ſola luna ⁊ ſtellis lu/
men mendicare cõuincit᷑.quia ſtatus pꝛe/

latoꝛũ a pncipiby iuſta dampnatõe coꝛrigi
cur. ⁊ plerũq; ab inferioꝛiba digna repᷣhen/

ſione culpat᷑. Quid vero ſignificat pᷣſ/
ſura gentium pꝛe confuſione ſonitus ma/
ris ⁊ fluctuum.niſi quia ex eo ꝙ ſcriptũ eſt.
Aque multe populi multi.in ſonitu maris

ter intelligitur. ꝙ hodie aduerſus eccleſia
ſticos tantum eſſe dinoſcitur. vt exeo pꝛei
ſura gentiũ id eſt oppꝛeſſio eccleſie a ceteriſ

gentibus veriſimiliter futura credatur.
Cur ergo nõ areſcerent homies pꝛe ti/

moꝛe ⁊ expectatione que ſupueniẽt vniuer
ſo oꝛbi.cũ extot ⁊ tantis malis que pᷣſentia
vident plura ⁊ maioꝛa vniuerſaliter ventu
ra pꝛeſumant.
celoꝛuʒ monebuntur.niſi quia virtuoſi ac
celeſtes viri ꝓpter perſecutionẽ maloꝛuʒz de

Sed quid eſt virtutes
bonipoſiti mutatione temptanturadeo q

dam vt iuxta xpᷣi ſententiã inducant᷑ in er⸗/

roꝛem ſi fieri poſſet etiã electi. Unde licʒ 5

lia ⁊ ſeditiones ⁊ huiuſt modi perſecutioneſ
que in euangelijs pꝛenunciantur a tempo
re pꝛimitiue eccleſie fuerint.⁊ qua ndoq; tã
te tribulationes ⁊ erroꝛũ coꝛruptiones ha

bundauerint.⁊ tunc ab aliquibovicinus ex

pectaretur ⁊ ĩminens antixpᷣi aduentus.ſi/
cut vicitur in eccleſiaſtica hyſtoꝛia. ⁊ in li/

bꝛo iheronymi de viris illuſtribo pꝛopter

qõ licet credatur huiuſmodi pericula in fi
ne mundicopioſius habundare. tamẽque

ſit illa quantitas ſen periculoꝛum menſu/
ra que vicinum antixpᷣi aduentum imedia

te pꝛecedet omnino incertum eſt. nihilomi

nus generalitas pꝛelioꝛuʒ ⁊ ſeditionũ que
totam chꝛiſtianitatem occupant nos indu
cit vt pꝛopinquam antichꝛiſti pꝛeſentiã me
rito timere debeamus. ⁊ vt de alijs perſe/

cutionibus taceam. de hac crudeli ſeditio

ne pꝛeſentis ſciſmatis omnino timendum

eſt. ne iuxta pꝛophetiam beati Cyrilli ⁊ ſen
tentiam abbatis ioachim in cõmento eiuſ
dem. ipſa ſit illa hoꝛrenda diuiſio ⁊ perſe/

cutio ſciſmatica pꝰ quã antixpᷣi ſeua ꝑſecu
tio cełlerit᷑ eſt futura.

4 erir MNDijs ergo ꝑiculis
amoniti timeamꝰ frẽs chariſſimitimeamꝰ
ſümi terroꝛis futuꝝ iudiciũ.qꝛ pꝛope eſt.

de natiuitate oominin

Secd iuxta poſitũ nri tertij articuli ap
petametiã ſũmi rectoꝛis mãſuꝝ faſtigiuz.
fſqʒ regnũ dei.qꝛ vt ait beat/ greg.nos qui
bun regni id ẽ celeſtis patrie gaudia eter/
na ↄgnoſcim.qntoti ad ea feſtinare debe
mus. Clos & ſicut xpᷣs ↄcludit in euãgelio

hijs fieri incipietib reſpicite ⁊ leuate capi/
ta veſtra id ẽ echilarate coꝛda.qm̃ appꝛopin
Inat redeptio veſtra. Uos itaq; labentem
mundũ contẽepnite. ⁊ ad regnü eternalit ꝑ
manſuꝝ coꝛda leuate.qꝛ iunxta pᷣmiſſax ⁊ ſe

pe repetitã ſentẽtiã ti. Scitote qm ⁊c.· cu

ius regni nos pticipes efficiat ⁊c. Amẽ.

ailliaco Cardinali cameraceèſi ſacre theo/

Snit ſerno p eundeſim Demii a⸗

tiiuitate dñi noſtri ihu xbi.

AXAY.ce euãgelizo
æ vobis gaudiũ magnũ. Scri
pptum elt uce ij.c. Etin euã
ggelio hur noctis natiuitatis
dñice recitatũ gaudiñ magnũ frẽs chariſ⸗

„.

ſimi.ĩmo vero omniũ maximũ gaudioꝝ.ð
ter ſuſcepturi. Ad eã q; tanti gaudij media/
gratiaxvactõe greſſuʒ qntoti ꝓperemꝰ Traſ
eaimcũ paſtoꝛiba. tranſeam ſpuũaliter vſq;

mariã.ipſãq; ꝓ ĩ etratõe gratie. deu ote cũ

gaudio ſaluten dicẽtes. Aue c. Ecce
euãgeliʒo vobis gaudiũ magnũ ⁊c. Atten
dite frẽs chariſſimi ⁊ coꝛꝑis ac ſimul coꝛ/
dis aurib huc diligent intedite. Attedite

9

noua huiꝰnatiuitatꝭ dñice gandia.⁊ euan

geliʒãtis angeli celeſtia vᷣba penſate. Ecce

.

em̃ nouũ gaudiũ.Ecce gaudioſuʒ verbuʒ

oliz iudeis paſtoꝛiba ab angelo. ⁊ hodie no
bis fidelibo in euãgelio nũciatũ

B

euãgelizʒo vobis gaudiũ magnuũ Xps nãq;

in bethleeʒ nato put nob euagelica narrat

hyſtoꝛia. Daſtoꝛes erat in regie ende vigi

* *%

lãtes ⁊ cuſtodiẽtes vigilias noctis ſup gre
gẽ ſuũ. Et ecce angel vni ſtetit iuxta illos.
7 claritas dei circũfulſit eos.⁊ timuerut ti

moꝛe mag;. Sʒ aduertite q; magnũ huicti

illis angel. Nolite timere. Necſolũtimo/
rẽ ſedat.aut terroꝛẽ fugat.ſʒ ⁊ plenã ſecuri

tatẽ ingerit ⁊ nouã alacritatẽ infundit di/

cens ßbuz g udioſuʒ Ecce euãgeliʒo vobᷣ
gaudiũ ⁊c̃.Auditũ ẽ itaq; verhũ angelicũ.

verbũ vtiq; ſpũali gaudio ⁊ celeſti ſuauita

te refert Sonuit voxleticie ĩterra nr̃a
vox exultatõis⁊ ſalutꝭ in tabernacuł pecca
toꝝ.Audite frẽs chariſſimi. Audite pec/
catoꝛes ſinguli.ĩmo audite celi ⁊ auribꝰ ꝑ/

cipe terra verbũ celis terriſq; iocũdũvᷣbuʒ
oĩquaq; ↄſolatoꝛiũ ⁊ oĩ acceptõe digniſſi/

mũ.Quid eĩ acceptiꝰnũciari.qͥd audiri io

cũdi.qͥd potuit gaudioſpublicari Quã
verbũ h̊ e celo elapſum. ⁊ angelice platum
Quis tã lapidei coꝛdis.qs ta dure cœ uiq.
38 tã obſtinati anĩ cuaĩa nõ liãfacta ſit in
Hvbo cuiꝰſpũs in pᷣcoꝛdijs ſuis non eſtuet
p̃ᷣ gaudio. cupanim nõ ſuſpiret.iocũditatẽ

ſtinãs.Eructabit igit᷑ coꝛ meũ vᷣbuʒ bonũ

ac ⁊ exultatõʒ ingẽti deſiderio eructarefe

Eructabit inquã.⁊ qᷣntũ dñsoceſſeritaꝑi
re ac manifeſtare curabit vᷣbuʒ h̊ vrechari

tati ppoſitũ. Ecce euãgeliʒo vob gaudium

magnũ. In qᷓ qͥdeʒ vᷣbo fres chariſſimitri/
plexſignate myſteriũ. Ecce em̃ pᷣmo ange
li nũciãtis auctoꝛitatẽ Quia euageliso Ec
ce ſedᷣo cunei audiẽtis ↄgruitatẽ.Quia vo
bis ſcʒ paſtoꝛibo.Ecce tertio ppli expectãtiſ

iocũditatẽ.OQuia gaudiũ magnũ. Ecce
inquã mo angeli nũciãtis auctoꝛitatem.
Quia euãgeliʒo. Sane magẽ ⁊ admirãda
hubp euãgeliʒãtis auctoꝛitas ⁊ aq̃ ceterie/
nangeliſte ⁊ apłi ſneauctoꝛitatꝭ fidẽ ⁊ fidei
firmitatẽ ſũpſerũt. Clñ Amb. Tidete inqᷣt
quẽadmodũ diuĩa cura fidẽaſtruat ange/
lus mariã.angelioſ. eph. angelł?paſtoꝛes e/

„ 8 „

docet. Et idẽ Ut opinoꝛ angełmarie ↄce/

ptionẽ. ioſeph ĩpꝛegnatõʒ. ⁊ paſtoꝛibo nati/

uitatẽ enarrat. Oagna admiräda ẽau

5 * —

ctoꝛitas euãgelizãtis angeli. natiuitatẽ dei

.

ac egeneratõz ab hoĩe inenarrabilẽ nũci

ant?. Quãobꝛẽ ꝓpheta iſaias admirãdo ã/

ca nõ terrena ſ celeſti ligua narrãda ẽ. Et

iõ narrãtis auctoꝛitas ſingularit᷑ admirã/

è „ —

da. ſʒ attẽdite frẽ

— „

auẽtatẽvt ei hũana inſipietia fidẽ daret ho

— „* .

dietripharie ðᷣclaranit.Pꝛĩo ꝑ dinĩ lumis
ꝛ2 mag.Dze ß magnũ huicti ffulgetiã. Scdo ꝑ ſupꝑniagmis reſonãtiã
moꝛi mað ſecuritas acceditſolatiũ:qꝛ dixit Tertio ꝑ magni examinis reuerentiam.

rebat.Generatõʒ e qͥs enarrabit. Ac ſi di
ceret. Hec generatio nõ humana ſʒ angeli

ſq̃lit᷑ diuia ſapĩa nũcij ſui

ßein
gnüſ
ſudel
canitas
genboe
Bedai
tersste
tumian
pgruiſe
Mikt
ſowere⸗
lcotn
ſende
Ainrd
homine

lc
gelütbe
minis?
ſacta c
letisU.
ivide
Cament
olticn
futtſoli
Unde
fainal
husbon
forthor
octe
ſugnetiir

Wintote

impced

boheve

Ppbetam

ſnpgl.
nunci
minisr
cramen
herenti

Ethoc

finten
Ktnota
Ugtorisd
hannis.

oguror
Mdun.
bmn
Mabu
ATiktandi
lumter
lunnſa
es

lütino⸗
niſecuri
nndt di⸗
hoob
ngaci.
Kiſtin
arn⸗
Kalhec
Märe
nautin
cigiſd
edigiſi/
ancni
n Ai
egunn
mnernic,
Gſaanſtin
oneſve
wicimi
cmamee
uz boni
Cſentngt
Ppiechm
ndun
niſnit,
znoeng⸗
gliok⸗

Ec
oitnten,⸗
miri⸗
caaie

fe⸗
lügeinie
muutenge
Nſonce
nanieo
riphul/

inictin

niutidet
ik nüch
fido /
Acſidi
hangel

aniri/

nüciſu
darah⸗
nilume
coand

nm.

Hermo pꝛimus

ꝓpꝛimo quideʒ pꝑ diuini luminis reful
gentiã. ſeu ꝑ ſigni ſenſibilis congruentiã.
quia de paſtoꝛibo in euangelio dicitur.q;
claritas dei circũfulſit illos. Et hoc qui/
dem hodie ↄgruentiſſime factum eſt. Uñ
Beda in omelia. Nuſq; inquit in tota ve
teris teſtamẽti ſerie reperimus angelos qͥ
tam ſedulo apparuere patriba cũ luce ap/
paruiſſe. Sed hoc puilegiũ recte huic tẽ/
poꝛi eſt ſeruatũ.qñ exoꝛtuʒ eſt in tenebꝛis
lumẽ rectis coꝛde. Meꝛito ergo celũ cho
ruſcat.merito lumen celeſte fulget cum il
le mũdo naſcit᷑.cũ ille hoĩbus natus oſtẽ
ditur.qͥ eſt lux vera que illuminat omneʒ
hominẽ venientẽ in hunc mundũ Joh./j.
Secundo diuina ſapientia huius an/
geli huiꝰautoꝛitatẽ nuncij per ſuꝑni ag/
minis ⁊c̃.Quia ſubito vt euãgeliſta inqͥt.
facta eſt cum angelo młtitudo milicie ce
leſtis. Ubi Beda. Ne parua inqͥt vniꝰ an
geli videretur autoꝛitas.poſtq;ᷓ vnus ſa/

cramentũ noue natiuitatis edocuit ſtatiʒ

multitudo celeſtiũ agminũ affuit.nec af/
fuit ſolũ.ſed ⁊ celeſte canticum reſonauit.
Ungde ſequit᷑.laudantiũ ⁊ dicentiũ.Glo/
ria in altiſſimis deo.⁊ in terꝛa pax homini
bus bone voluntatis. Et merito deo glo
ria ⁊ hoĩbus pax cãtatur.quia deus ⁊ hõ
naſcit᷑.⁊ quia in celo gloꝛia et in terra pax
ſua natiuitate donat᷑ Pax inquaʒ dat᷑ ho

minibo ſed non omnibo. Quia non eſt pax
impijs dicit dñs.yſa.lvij. Sed pax hoĩb

bone voluntatis.Oe quibus dicitur ꝑ p/
phetam. Pax multa diligentibo legeʒ tuã.
in pſal.cxviij. Tercio diuia ſapiẽtia huiꝰ
nuncij autoꝛitatẽ mõſtrauit ꝑ magni exa
minis reuerẽtiã.quia ad huius veritatis
examen ⁊ ad maioꝛem ſue autoꝛitatis re/
uerentiã angelus ſenſibile ſignũ induxit.
Et hoc inquit vobis ſignũ. Inueniecꝭ in
fantem pãnis inuolutũ in pꝛeſepe poſitũ.
Et notandũ vt ait Beda ꝙ ſignũ nati ſal
uatoꝛis dat᷑.non cyrio exceptum oſtro ſed
pannis ſqualentib inuolutũ nõ in oꝛna/
tis auro ſtratoꝛijs ſed in pᷣſepibus inueni

eendum. Ecce ergo ſignuʒ mirabile. Que
erjn huius ſigni congruentia. que cõueni

entia huius rei.O res miranda. O nouũ
⁊ inauditũ ſignum.pannis inuoluit᷑ qͥ ce/
lum terramq; tenet.in pᷣſepio iacet cuiꝰ ce

lum ſedes eſt. Sed vt ait Maximꝰ in ſer
mone. Si tibi panni foꝛtaſſis vileſcũt an

gelos admirare. Si pᷣſepe deſpicis.erige
parũper oculog.⁊ nouam in celo ſtellã p/
teſtantem mũdò natiuitatẽ dñicam intue
re. Si credis vilia.crede mirifica. Si de
hijs que humanitatis ſunt diſputas que
alta ſunt celeſtia venerare. Hec ille. We
rito ergo chꝛiſti naſcẽtis humanitas hũi/
li ſigno mõſtrat᷑ cuius diuinitas celeſti pᷣ
conio declarat᷑. Ecce igit᷑ pꝛimũ verbi p/
poſiti miſteriũ.ſcilicet angeli nunciantis
autoꝛitatem. Ecce ſecundo cunei audi
entis congruitatẽ.quia vobis ſcilicet pa/
ſtoꝛibus. Sane querenda nobis eſt cau/
ſa ⁊ diligenter inquirẽda cõgruitas.Cur
paſtoꝛibo ⁊ non potius alijs maioꝛiſq; ſa/
pientie ⁊ potentie vel eminentie famoſio
ris hominiba angelũ loquentem ipſumq;
noua dñice natiuitatis gaudia nuncian/
tem audireↄceſſum eſt. Fuerãt quippe in
grecia Socrates.plato.areſtotiles.⁊ ĩnu
meri ſapientes philoſophi. Fuerant ĩ yta
lia eloquentiſſimi rhetoꝛes ⁊ oꝛatoꝛes cla
riſſimi. Fuerãt in romana re publica ſci/
piones ⁊ fabꝛicij.alijq; ſtrennui duces et
pꝛincipes inuictiſſimi.inſuꝑ eruditi cõſu

les ⁊ iudices celeberrimi.fuerãt ⁊tũc erãt

in iudea legiſdoctoꝛes.põtifices.ſacerdo

tes.leuite.ſcribe.⁊ phariſei. Nec tamẽ his

apparuit angelus.ſed apparuiſſe legit᷑ pa/
ſtoꝛibus Paſtoꝛes inqͥ t euangeliſta erant
in regione eadem vigilantes ⁊ cuſtodien/
tes vigilias noctis ſupꝛa gregem ſuũ. Et
ecce angelus dñi ⁊c̃. Cur ergo paſtoꝛibuſ
apparuit angelus.Ad hoc ſane reſpondʒ
Criſoſtomꝰ. Non inquit angelus iuit hie
roſolimã.nõ reqͥſiuit ſcribas ⁊ phariſeos
erant em̃ coꝛrupti ⁊ inuidia cruciãdi Sʒ
hij paſtoꝛes erant ſinceri antiquã patriar
charũ ⁊ moyſi conuerſationẽ colẽtes. Eſt
aũt ſemita qᷓdam ad philoſophiam ꝑdu/
cens innocentia. Hec ille. Bed attendite
fratres cariſſimi ⁊ ſingula euãgelij verba
notate. Sane in paſtoꝛib innocẽtie ſim/
plicitas deſignat᷑. Sane in vigilantibus
diligẽtie ſedulitas deſignat᷑. Sane in cu/
ſtodientibo ꝑſeuerantie ſecuritas deſigna
tur Et hoc totum ad noſtrã eruditionem
refert. Simus &ůꝶ paſtoꝛes ꝑ ſimplicitateʒ
innocentie. Simus ergo vigiles ꝑ ſeduli
tatem diligentie. Simus ergo cuſtodes
ꝑ ſecuritatem ꝑſeuerantie vt ſic angelum
dñi ⁊ noua dñice natiuitatꝭ gaudia ſpũa/
Vnd e rd v„

De natiitate oomini

liter mereamur audire. Cur ergo paſtoꝛi

bus. Cur vigilantibo Cur vigilias cuſto
dientibo awaruiſſe dicat᷑ ſignanter aduer
tite. Aduertite ſane. Sunt em̃ plures fal
ſo paſtoꝛis nomine vocitati.nec tñ paſto
res ꝑ innocentiã ſimplices ſed ꝑ nequitie
malignitatẽ nocentes.nec ꝑ diligentiã vi
giles ſed ꝑ negligẽtie toꝛpoꝛẽ ðᷣſides.nec
ꝑ boni operis ꝑſeuerãtiã gregis cu ſtodeſ
ſed ꝑ inconſtãtie terroꝛẽ adueniente lupo
tancq; mercẽnarij fugictes. Quippe.Quia
nec vigilant circa gregem ſed ↄtra gregẽ.
nec ad gregis cuſtodiã ſed ad pᷣdam. His
ergo falſis paſtoꝛibo angelus dñi apare/
re nõ dignat᷑.Sed qꝛ nõ eſt ad eos nobiſ
ſermo. ⁊ad annunciãda dñice natiuitatis
gaudia feſtinat intentio.de hac lachꝛima
bili triſticie materia ſileamus.nec ad hoꝝ
ꝑditiſſimoꝝ hominũ repᷣhenſionẽ.ſed ad
noſtrã eruditionẽ ⁊ nouoꝛũ gaudioꝛũ iu
bilationẽ ſtilum veꝛtamus. Simus ergo
paſtoꝛes ꝑ innocentiã.ſimus vigiles per
diligentiã. ſimus cuſtodes ꝑ boni operis
ꝑſeuerantiam. Tales em̃ paſtoꝛes eſſe de
bemus vt angelũ dñi natiuitatis domini
ce gaudia nunciantẽ ſpũaliter audiamus
Et ad hoc myſtice deſignandũ hmõi pa/
ſtoꝛibo apparuit angelus.⁊ in qͥba hos pa/
ſtoꝛes imitari debeamus oſtendit. Unuſ
quiſq; em̃ etiã qui pꝛiuatus viuere credit
paſtoꝛis officiũ tenet.⁊ bonoꝛũ actuũ co/
gitationũq; mũdarũ aggregans multitu
dinẽ hanc.iuſto moderamine gubernare
ſcripturarũ paſcuis nutrire.⁊ ↄtra demo
nũ inſidias ſeruare contendit.Ecce ergo

Secundũ ⁊c̃. Ecce tercio populi expe

ctãtis iocunditatẽ.Gaudiũ magnũ.Da
ne gaudiũ magnũ.nec tm̃ populo iudai/
co.ſed oĩ populo expectatũ.nec vni loco.
ſed vniuerſo mundo iocundũ.Euangeli
ſo inquit gaudiũ magnũ quod erit omni
populo.O gaudium ſua generalitate ma
gnũ.ſua magnitudine nouũ.ſua nouita/
te mirandũ.Cauſa autẽ tanti gaudij oſtẽ
dit᷑quia magnus nouus? admirabił par
tus mõſtrat᷑. Uñ ſeqͥtur. Quia inquit na
tus eſt nobis hodie ſaluatoꝛ.qui eſt xpᷣus
dñs. O bꝛeue verbum ingentis gaudij ex.
p̃ᷣſſiuum. Quid em̃ gaudioſiꝰ expꝛimi po/
tuit.Quid tale vnq; auditum eſt. Aut qd
ſimile aliquando mũdus accepit. Natus

eſt nobis hodie ⁊c. O generale gaudium dñs. Situ &̊ pctõꝛ es non ideo de ſalute

omniũ populoꝛũ.ſed chꝛiſtianoꝛũ ſpecla
le ac fideliũ ꝓpꝛium. In cuius em̃ ↄpara/

tione quodiibet aliud gaudiũ eſt fidelib⸗
reſpuendũ. Gaudeant ſiqdem infideles ĩ

quibuſſiibet rebus.gaudeãt qlij in aſſeq̃n

dis delicis. alij in cõgregandis diuitijs.
Alij in honoꝛib ⁊ potentijs acquirendis

Gaugdeat in delicijs epicurus.in diuitis

creſus.in potentijs ⁊ honoꝛibo alexander

ille macedo pdem magnus.Abſit autẽ vt

in his gaudeat chꝛiſtianus.ſʒ in hoc gau
deat.quia natus eſt nobis ⁊c̃.Quis em̃ fi
delis.quis chꝛiſtianus habẽs fidem ſicut
granũ ſynapis nõ gaudeat in recitatione
verbi huius. Tanta qpe eſt huius verbi
dulcedo vt idipᷣm iterũ atq; iterũ recita/
re nõ tedeat Tanta eſt huiꝰſermonis gra
tia.vt ſi vel vnũ iota mutauero continuo
minus ſaꝑe incipiat. Uñ ſit vt dum labo
rat affectio huiꝰ melliſtlue dulcedinis co/⸗

piam latius effundere geſtiẽs.nec vᷣba in /

ueniat.nec aliud queat expꝛimere dulciꝰ.
Natus eſt nobis hodie ⁊c. Sed atten/
dite fratres ⁊ vt quantũ valemus huius
verbi dulcedineʒ effundamꝰ ſingulariter
eius ſingula momenta libꝛate.Ecce eniʒ
Pꝛimo diuinitatis benignitatẽ.qꝛ natus
eſt deus. In hoc em̃ vt ait apłus.Appa/
ruit benignitas et humanitas ſaluatoꝛis
noſtri del Ad Tytum.iij.ca. Secũdo be
nignitatis vtilitatem.qꝛ nobis. Non eniʒ
ſibi ſed nobis nec ꝓ ſua ſed ꝓ noſtra vtili⸗
tate natus eſt. Et vt idem apłus ait Non
ex oꝑiba iuſticie qᷓ fecimus nos ſed ſᷣm ſu/⸗

am miſcdiaʒ ſaluos nos fecit. Tercio vti
litatis pximitatez. Quia hodie inqͥt ecle

ſia ſcietis quia veniet dñs.⁊ mane videbi
tis gloꝛiã eius. Magna ſunt hec frẽs
cariſſimi ⁊ magni gaudijoſtenſa miſteria
q̃ lõgo foꝛent deducenda tractatu.ſi tꝑis
pateret᷑ anguſtia. ſed et alia qᷓdam ad ma/

ioꝛis gaudij expᷣſſionẽ ex ipſius noui par

tus manifeſtant᷑ noĩbi. Ecce pᷣmo nomen
deitatis. Saluatoꝛ.Ecce ſecũdo nomen

pietatis Chꝛiſtus. Ecce tercio nomẽ ma

ieſtatis Dñs.Ecce ̊ peccatoꝝ remediuzʒ
quia ſaluatoꝛ.Ecce ̊ infirmoꝝ ſolacium
qꝛ xpᷣus.Ecce ̊ egenoꝝ ſubſidiũ.qꝛ dñs.
Quid itaq; tã neceſſariũ ꝑditis.qͥd taʒ
optabile miſeris.quid tam vtile deſpera/
tis. Natꝰeſt nobis hodie ſaluatoꝛ qͥ ẽ xpᷣs

dehpent
Punoh,
neppeee
nustad
eleſuse
iski
choleol
peres?
maieſta
gemma
oꝛie
rar ſen
Penos
Zaetſ
nonlinea
tentienn
inher
murim
laotc
euſ
loſtar
locnst
angele
pocho
kureot
ſckch

Epl
enanb
nüdeA

gen
ineffab⸗
erüfa
cgtoꝛis
ſdeye⸗
minat
nn
igniſt.
ſbum⸗
gonze
eb
deten
hoier

ſpert
por/
Celip
ldei
ſin
uiz.
nmnds
Duics
nnr

ſtann

4
een
ligeſtſ
enſat
inanone
noyerbi
inn,
Onisgen
ontinuo
vmmlabo
inis co/
cpbain⸗
edulc.
dancmn,
sbuins
Ulnier
cea;
Ptatus
Apr
mrs
tobe
menß⸗
awli/
i hon
genſu⸗
gco
Hltacce
eriebi
hecſtis
wiken⸗
As
ma/
ouipar
nomen
nomnen
omema
mnediuz
lucium
rdis
8 i
deſcn
gen⸗

ellns

.

deſperes. Adeſt nanq; deitatis remediuʒ
Natus eſt ſaluatoꝛ.Et ipſe qͥdem cũ eſſet
deꝰ p peccatoꝛibo hõ factꝰ eſt. Si tu in fir
mus ⁊ adbuc peccatoꝝ pᷣcedentiũ vulne

releſus es.Adeſt pietatis ſolaciũ. Natꝰ ẽ

xp̃s. Et ipſe qdeʒs pius ſuauis ⁊ mitis vn/
ctꝰ oleo letidie p̃ ↄſoꝛtiba ſuis. Situ pau

per es ⁊ diuitijs gr̃e nõ abundans.Adeſt
maieſtatꝭ ſubſidiũ Natꝰeſt dñs. Et ipſe q̃

dem magnꝰ⁊ diues valde ⁊ multe miſeri/

coꝛdie.femo itaq; de peccati ſalute ðſpe
ret. Nemo de medici auſteritate dubitet.

Nemo de eiꝰefficaci poteſtate foꝛmidet.
Adeſt ſaluatoꝛ nõ ſine ſalute.Adeſt xpᷣus

non ſine vnctione.Adeſt dñs nõ ſine po/⸗

tentie magnitudine. Gaudeamus igit᷑

in hac natiuitate.⁊ multipliciter gratule/

muſ in ea.quã ⁊ ſaluatoꝛis ⁊ ſalutis vtili/
tas ⁊ chꝛiſti ac ſue vnctõis ſuauitas ⁊ dñi
eiuſq; poteſtatis dignitas tam elegãter il
luſtrat Gaudeamus itaq; ⁊ ne qͥs triſticie
locus pateat oẽs pᷣ gaudio cantemus cuʒ
angelis.Gloꝛia in excelſis deo.et in terra

Rartomihit⸗ bone voluntatis. Quod p̃ᷣ

are dignetur nat? nobis hodie ſaluatoꝛ
qͥ eſt chꝛiſtus dñs. Ameè. S

Explicit ſermo de natiuitate domini

venerabilẽ ſacre theologie doctoꝛem Pe
trũ de Aillyaco Kardinalẽ Cameraceñ.
Sequitur ſermo de eadem feſtiuitate
factus per eundem dñm Petruʒ Came:

Exritas 0 e ter⸗

v ra oꝛta eſt. Scribit᷑ pſal.lxxx

liliiiij. Cui ↄcoꝛdat qð in euan
geelio hodierne feſtiuitatis le
git. Uerbũ caro factũ eſt. Jo.j. Ut de tãa lden
tũ ꝑfectũq; ↄdiderat.

ineffabili veritate q̃ hodie de terra oꝛta ẽ.

verũ fari valeat lingua carnis lingua pec

catoꝛis.lingua noſtra lingua mendoſa.et
vt de verbo incarnato verbũ dignũ pfe/
rat.indigna caro.caro immũda ⁊ młtipli
ci viciata peccato ad eã q̃ ſine peccato eſt

digniſſimã ac mũdiſſima matreʒ gr̃e ex ᷓ
vᷣbum caro factũ eſt.⁊ ꝑ quã veritas ð ter
ra oꝛta eſt.ſuppliciter recurramus dicẽteſ
Veritasꝰ

Aue Maria gratia plena ⁊c. Ueritas
de terra oꝛta eſt ⁊c̃. Hodie frẽs cariſſimi

hogie vñ exultãt coꝛda fideliũ euãgelicꝰ⁊

ꝓpheticus ſermo ↄcoꝛdant.hodie nẽpe qꝛ
vᷣbum caro factũ eſt. Ideo vᷣitas de terra
oꝛta eſt. Caro em̃ terra eſt.dicẽte ſcriptu2/
ra Foꝛmauit diis vel creauit deus hoĩe,ʒ
id eſt hoĩs carnem de limo terre. Geñ.ij.
Verbũ aũt veritas eſt illo teſteqͥ ait Ego
ſum veꝛitas Joh. xuij.Cõcoꝛdãt itaqʒ de
verbo eterno dei patris tꝑalia verba hu/
mane vocis ⁊ de virtute eterna diuĩe mẽé/
tis vocalia verba euãgelici ⁊ ꝓpheticiſer/
monis inter ſe conſonant.ſibiq; conueni

unt. quia qñ xpᷣs Jeſus verbũ ⁊ filius dei
patris caro factus eſt ex vtero virgis ma

tris id eſt qñ ex eius carne homo factꝰ eſt.

de virgine natꝰeſt. Tunc veritas de ter
ra oꝛta eſt.Qð fuit verbũ de verbo incar
nato olim ꝓphetice palatum ⁊ hodie ver-
boeuangelico ↄcoꝛdatũ.ac ideo veſtre ꝓ
poſitumcaritati. Ad cuius verbi öcla
rationẽ ⁊ ad verbi incarnati laudeʒ ⁊ gilio

riã duo nobis ſummoꝑe ſũmaq; diligen
tia cõſideranda ſunt. Pꝛimo quidẽ qli

ter añ verbũ incarnatũ veritas a terra er

pulſa eſt. ⁊ oꝛta eſt ð terra falſitas. Secũ

do qualiter ꝑ verbum incarnatũ ſalſiaaas
a terra repulſa eſt. ⁊ oꝛta eſt de terra vbitas

Cis pꝛima ſummaq; veritatſt dicm
oꝛiginẽ ac ipſius oꝛtũ in terra digniſſimã

⁊ altũ exoꝛdiũ deſcribamus. Ipiſa ſane in
pꝛima hoĩs creatõe de celo a regalibo ſedi
bus venit ipſa a deo ſummo pᷣſide oꝛtum
trarxit. ⁊ ab celeſti thꝛono ad terras vſq; ðᷣ
ſcendit Qñ em̃ pmus adãa deo createſt
tunc veritas ð celo oꝛta eſt. ODeꝰnãq; ſum
me verus nequaq; homineʒ ſine veritate
creauerat.ſed ꝓut tãti opificis decebat o/
pus ipᷣm veritate ⁊ pꝛudentia erudituʒ et
equitate ⁊ iuſticia reuulgatũ.mãſuetudi
ne ⁊ tẽperantia pᷣditũ.foꝛtitudine ⁊ ↄſtan

tia roboꝛatũ.oĩ deniq; vᷣtute ac gr̃a dota
at. ZTecerat em deꝰ ho
minẽ rectu. Ecẽcs.vij. Sed heu nobiſ mi
ſeris filjs Ade. Ipſe qͥ ꝓ ſe ſuiſq; poſteriſ

tot ⁊ tanta a deo bñficia receꝑat.veritatẽ
ipſam quã de celo acceꝑat ceteraq; dona
pdidit qñ a ſummo vero ac vero bono ꝑ

malũ inobedietie ſe diuiſit.Per ipᷣm ergo

⁊ eiꝰpeccatũ veritas a terra expullſa eſt. et

tunc falſitas de terra oꝛta eſt. Ex tunc
frẽs cariſſimi extũc veilli ꝑ quẽ tantũ ſcã
dalũ venit.ex tũc ꝓchdoloꝛ hũanũ genus
deritate miſerabiłr deſtitutuʒ ac erroꝛe ⁊
vV 2

De natiitate oomini

falſitate mirabiliter multipliciterq; pꝛa lũ ⁊ terrã deos eſfe.⁊ ſupꝛa lunã alios in/ ni
auatum in oẽ genꝰ vicioꝝ exarſit.hinc Ca/ fra alios. Ego feram aut platonẽ aut ꝑv/ nel
vrm fratricidiũ ꝑpetrauit.hinc nembꝛoth pactheticũ ſtratonẽ.quoꝛũi alter fecit deuʒ n cn
tctyrannidẽ exercuit. Et nie per ſingula di/ ſine coꝛꝑe.alter ſine aĩo.Et ad hoc reſpõ ne 1
ſcurramus. hinc adeo creuit hominũ ma dens. Quid tandẽ inqòt verioꝛa tibi vi/ ſilit
licia ſuꝑ terrã.adeoq; inũdauit diluuiuz dent᷑ tititacij aut romuli aut tullij hoſtilij n⸗
vicioꝝ vt deus ſumme miſericoꝛs hoĩiem ſomnia Cloacã tytus taciꝰdedicauit de/ ſoſiä
ſe feciſſe peniteret. totũq; genus humanũ am. picũ tyberiũq; romulus.hoſtiliꝰ pa/ nti
ꝓ diluuiũ aquarũ deleret.exceptis admo uoꝛẽ atq; palloꝛẽ teterꝛimos hoĩm affectꝰ ft
dũ paucis q̊s in arca Noe miſericoꝛditer hec numina potiꝰ credes celoſq; recipies ſennt
reſeruauit. Remãſit em̃ ſolus Noe⁊ q Poſtea vo de ip̃is ritib crudeliter tur n
eo erant in arca. Geñ.vij. Hic ergo Noe pib multa ſcribens.fina liter ſic ait. OQue dopi
2⁊ alij priarche Abꝛaã.yſaac.⁊ iacob.ac ce oĩa ſapiẽs ſeruabit tanq; legibo iuſſa non hb
teri ſancti patres antiqͥ. Moyſes quoq; ? tanq; dijs grata. Et tandẽ de ipſa deoꝛũ e
ſingnli ꝓphete dei.vt hoĩm vitia erroꝛeſq; falſoꝛũ multitudĩe ↄcludit. Oẽm ignobi tenlni
coꝛrigerent. veritatẽ a terra expulſam re/ lẽ deoꝝ turbã quã lõgo euo lõga ſuꝑſtitõ KH
ſunt. Hinc Moyſes legeʒ dedit ipſamq; nimꝰcultũ eiꝰmagis ad moꝛẽ id eſt płloꝝ ndeeb
vcritatẽ vtcunq; agnita velauit miſterjs cõſuetudinẽ qᷓ; ad rẽ ꝑtinere Huic ſenece umsc⸗
obnubilauit ſignis ⁊ enigmatibo obũbꝛa in hac ꝑte non oino veritas defuit. affuit geent
uit. He foꝛte ſi veritas clara ⁊ nuda facie em̃ ſcribẽti.viuẽti defuit. Nã vt Augꝰait (ſon
echiberet᷑ hoĩbo.ſua familiaritate ↄtẽptuz vj.de ciuita.dei.ca.x.Quia ipſe illuſtr po tſeen
pareret aut odiũ. Hinc nanq; peſſimꝰho puli romani ſenatoꝛ erat colebat qð rep/ nen
minũ mos eſt ſemꝑq; fuit.qꝛ ⁊ familiari/ hendebat.agebat qð arguebat.qð culpa tect
tas ↄtemptũ ⁊ inxia vulgatum Terentij bat adoꝛabat.Sic ⁊ Uarro cũ eſſet oim Gme
ver bũ veritas odiũ parit. Sed nec ſic q/ hoĩm acutiſſimꝰ.⁊ teſte cycerone ſine vl/ Veme
gem moyſes aut alijꝓphete potuerũt ad/ la dubitatione doctiſſimꝰ. Cũ q; teſte Au efe
nuerſus hominũ maliciã pꝛeualere.nec ſic guſtino libꝛi pᷣallegati.ca.iij.ipſe ꝗdragin geſua
vyyvaluit redire veritaſ aut falſitas abire àn ta vnũ libꝛos ãtiqͥtatũ ſcripſiſſet.reb hu corner
imo in toto oꝛbe terraꝝ deuius luges ait. manis.xxv.diuinis vᷣo ſexdecim tribuẽs. nauin
MNon eſt inqͥt veritas.nõ eſt miſcðᷣia.non In qᷣbo multa de hmõi ſuꝑſtitione curio guude⸗
eeſt ſcietia dei in terra. Oaledictũ ⁊ men/ ſa vanitate diſſeruit.imꝑioſa tñ vᷣitate er/ Geitii
daciũ.homicidiũ.furtũ ⁊ adulteriũ inun roꝛem populoꝝ.⁊ ſi nõ maniſeſte.oceulte gdone
danerũt.Oʒee.iiij.ca. Sed vt ceteros vi ſaltẽ fateri ↄpulſus eſt. Ait em̃ de genera Pheun
cion erroꝛes taceã qͥd de nouiſſimo erro/ tioniba deoꝝ magis ad poetas id eſt ad ſi nonn
re ydolatrie dicturus ſim q excepta hebꝛe ctas falſaſq; poetaꝝ fabulas.q; ad phiſi/ catoin
oꝛũ gente qᷓ ⁊ ipſa ad oẽ malũ.⁊ hoc ipſuʒ cos id ẽ ad veras ⁊ falſas rõnes fuiſſe po/ bnkſt
vdolatrie malũ ꝓniſſima ſemꝑ fuit.om̃es pulos inclinatos. Sed hij phi hũc erro ußit
Alias gentes ſic neqciter ac ꝑcinaciter oc reʒ manifeſte ac publice repᷣhẽdere veriti iminus
cupauit. vt nõ ſolũ fideles dei ſed etiã gẽ/ ſunt.qꝛ errãtẽ plIm timuerũt. Sciuerũt n o
tiles philoſophi hũc erroꝛẽ irridere ⁊ reß em̃ antiquũ phᷣm anaxagoꝛã apud athe/ les
hengdere cogerent᷑. Uñ anneus ſeneca ĩ li. nienſes tanq; reũ damnatũ fuiſſe.teſte au iafn
quẽ ↄtra ſuꝑſtitiones edidit.cũ de ydolo guſtino.xviij.de ci.dei.ca.xlj.qꝛ ydolatriã mnm
rum ſimulachꝛis ageret ita ſcripſit.Sa/ publice repᷣhẽdens ſolẽ dicebat lãpadem wnnch
cros inquit immoꝛtales in materia viliſſi eſſe ardẽtẽ.ipᷣmq; deũ eſſe negabat. Hũc dhcn
ma atq; imobili dedicãt habirillis phoĩim itaq; ydolatrie vuigatiſſimũ erroꝛẽ bune tte
ferarũq; ⁊ piſciũ.qͥdam vᷣo mixto ſexu di/ notiſſimã falſitatẽ.alioſq; ĩinumeros erro onift
Verſis coꝛpib induũt numina vocãt.qᷓ ſi ris modos añ incarnationẽ verbiꝛ nati/ Pucno
Piũ accepto ſubito occurreret. mõſtra ha nuitate xpi nec priarche nec pꝛophete nec n⸗
berent᷑.· Deinð aliq̃nto pꝰcũ qrundã phᷣo“ phia terra terrenis ve hoĩbo repellere po Macp
rũ ſnias deieciſſet.oppoſuit ſibi qᷓſtionez tuerunt.Ecce & q̃liter añ verbũ incarna de
⁊ait.boc loco.⁊ dicet aliqͥs. Credã egò ce tũ veritas qͥ pmo decelo oꝛta eſt. poſtea a R* uun

gleiny
gurr/
crdenz
reſpö
ichi vi,
wwtii
aunde⸗,
ſloz,
inafees
ſehis
klinn
A O⸗
uſläton
ſa deoi
nigobi
ſoſtito
weni⸗
ckhor
licſence
i aſit
Auget
nſtno
tgöreß⸗
alhe
cſeroin
eſierh⸗
teA
dgin
etyho
nbues
Curio
tecr
dccnite
gnent
ctalfi
1 hii⸗
ilepo/
büceno
teverei

Scicit

ache⸗
erkrau
Colaens
ipodem
1. Hic⸗
orehane
woeno
bitnat
hete hee
Aerepo
incam

polus

SHermo ſecũous

terrã erpulſa eſt. ⁊ oꝛta eſt terra falſitas.

SEt hec de ↄſideratione pꝛima. Sequi

tur de ſecũda ¶ Libeat igit᷑ ↄſiderare fra
tres cariſſimi qualiter ꝑ verbũ incarnatũ

falſitas a terra repulſa eſt. et oꝛta de terra

veritas.Poſtq; em̃ verbũ caro factuʒ eſt
poſtq; chꝛtſtus dei filius qui eternaliter ẽ
verbũ ⁊ veritas ac vera ſapientia dei pa/

tris.tꝑaliter de terra oꝛtus eſt.id eſt ð car

ne natus eſt. falſitatis tenebꝛe fugate ſunt
⁊ veritatis lumẽ illuxit.ſicut ſcriptum eſt.

Populus gentiũ qui ambulabat in tene/

bꝛis vidit lucem magnã. Habitãtibo ĩ re/
gione vmbꝛe moꝛi luxoꝛta eſt eis. Utau

tem innumerabiles populigentium tene

bꝛas nec ſolũ vulgariũ populoꝛũ ſed phi

loſophoꝝ⁊ ſapientiũ gentiliũ tenebꝛoſos

errdꝛes falſitateſq; pᷣtereã verbũ incarna

tum ac veritas ipſa que deterra oꝛta ẽ.et

que erat lux vera illuminans oẽm hoĩem
venientẽ in hunc mundũ falſitateʒ ydola

trie.erroꝛẽq; nephãdiſſimũ quẽ paulo añ

cõmemoꝛauia terꝛa fugauit. Nam pꝛout

eccleſiaſtice teſtant᷑ hyſtoꝛie poſt verbi in
carnationẽ cũ chꝛiſtus a facie ꝑſequẽtis

Herodis in egiptũ tranſiret.vbi tũc ma/

xime ydolatrie vigebat erꝛoꝛ. In eius in/

greſſu quaſi choꝛuſcãte veritatis lumine

coꝛruerũt ydola egypti. Traduntq; ꝙ ſiẽ᷑
in exitu iſrael de egypto non fuit domꝰin

qua deo oꝑante nõ iaceꝛet moꝛtuũ pꝛimo
genitũ.ita nec tunc fuit ibidẽ templum in
quo Honeo⸗eiſſecraeic; Hor anct?p/
phetauerat vſaias Aſcendet inquit domi

nus nubẽ leuẽ id eſt carnẽ aſſumet a pec

cato immunẽ.⁊ ingrediet᷑ egiptũ ⁊ moue
bunt᷑ ſimulacra egypti. Hoc ⁊ alius ꝓphe

ta pᷣdixerat.Erit inquit in illo die diẽ do
minus.exterminabo oĩa ſimnlacra a ter/
ra. Hoc pᷣterea non ſolũ pꝛedixerũt fide/

les ꝓphete.ſed⁊ gentiles ydolatre vmbꝛa

cice pᷣuiderunt. Unde hermes mercuriꝰ

termegiſtus in dyalogo ſuo ad aſclepium

Egyptũ quã ꝓpter vdoloꝝ cultũ totiꝰmũ
di dicit eſſe templũ cultum hmõi ſeu reli/
gionẽ futuro quodam tꝑe deſerturã eſſe

patenter aſſeruit. Hoc aũt hermes qꝛ nõ

dinino aut ꝓphetico afflatus ſpũ ſed mali

gno ac phitbonico ſpũ inflatus ↄgnouit.

mirandũ fratres cariſſimi ſi oꝛta deter:a
veritate coꝛruat falſitas.quia pherta teſte
ſuꝑ oĩa vincit veritas.ij. Heſð.iij. Nimi/
rum ergo ſi intarnato verbo⁊ nato in car
ne xpᷣo ydolatrie falſitateʒ alioſq; erroꝛes
gentiliũ veritas a terra fugauerit.cũ ipſe

de terra oꝛtus ſit qui ſolus eſt veritas.ne

q; em̃ moyſes veritas fuit neq; alius qͥſpi
am patriarchaꝝ aut ꝓpbetarũ veritas fu/
it. illo teſte qui ait. Lexꝑ moyſen data eſt
veritas aũt ꝑ ieſum xpᷣm facta eſt. Joh. j.
Lhꝛiſtus itaq; ſolus falſitatis erroꝛes ðᷣ
ſtruxit. qꝛ ſolus natus eſt de terra qͥ vera/
citer dicere potuit.Ego ſum via veritas
⁊ vita. Ipſe em̃ ſolus eſt via errantes diri

gens. Ipſe veritas ignoꝛantes erudiens.

Iße vita oẽs viuificãs ad ſalutẽ. Ipe via

veritatis. veritas vite.vita ſalutis. Ipſe

qͥpe eſt via veritas ⁊ vita ſalutaris.De q̃̊

pꝑaphetã dictũ eſt. Deus miſereat᷑ noſtri?
bñdicat nobis illuminet vultũ ſuum ſuꝑ

nos. vt cognoſcamus in terra viam tuaʒ.
in omnibo gẽtibo ſalutare tuũ.in pſal.lxvj.

De qua ſalutari via iterũ alius ꝓpheta di
cit. Docebit nosvias ſuaſ ⁊ ambulabimꝰ

in ſemitis eius.Ex ſyõ em̃ exibit lexet ver
bum dñi de hieruſalẽ.yſa.ij. O magnum
miſteriũ fratres cariſſimi.qꝛ verbum ca/

ro factũ eſt.⁊ qꝛ veritas de terra oꝛta ẽ ho

die in bethleẽ Ideo ex ſyon exijt lex ⁊ ver

bũ dñi de hieruſalẽ. Sʒ videamꝰfratres
videamus cũ paſtoꝛiba hoc verbnʒ quod
factũ eſt. Hoc ſane verbũ eſt verbum cõ

ſummatũ ⁊ adabbꝛeuiatũ.de q̊ͥ ait ꝓphe/
ta. Cõſummatio abbꝛeuiata inũdabit iu

ſticiã. Conſummationẽ em̃ ⁊ abbꝛeuiatõ
nem dñs exercituum faciet in medio oĩs
terre.vſa.x. Hec aũt abbꝛeuiata ↄſumma
tio facta eſt in verbo incarnato q̊ nullum

longũ ⁊ diffuſum ſit. ⁊ q; anguſtũ ⁊ bꝛeue

ſeipᷣm hodie fecerit. Hoc q pe verbũ ð ſe

ipſo ait. Celum etterram ego impleo. et
tñ caro factũ et in carne abbꝛeuiatũ exan
guſto virginis vtero naſcit᷑.in anguſto lo
cat᷑ pꝛeſepio.O igitur bꝛeue verbum de

verbo abbꝛeuiato vᷣbum caro factum eſt

O bꝛeuis veritas de verbo incarnato ve

„

ritas de terra oꝛta ẽ. Multa ſiqͥdẽ verba

nõ hoc xpᷣo aut eius virtutiac veritati at/ multa vera dixerũt ⁊ ſcripſerũt moyſes ⁊

f euleraran Pnmangüecdegloꝛandn

—

uctuoſa conqᷓ

õe pꝛedixit. Nõ eſt aut Sec vna veritas oĩm patriarcharũ ⁊ pꝛo
ı .

hete. ſed hoc vnũ verbum abbꝛeuiatuz

v 3

phetari abbꝛeuiauit verba ⁊ vera omnia

pſummauit. Exijit itaq; verbũ dñide bie

ruſalẽ ⁊ veritas verbi oꝛta eſt ex bethleeʒ.

Sed hec veritas verbũ qdñi in bethleẽ
⁊ bieruſalẽ nõ remãſit ſed vt ſe ꝑ vninerſa

Diffunderet inde in oẽm terrã exiuit ⁊ ĩ fi/
nes oꝛbis terre ꝓceſſit. Ut ſic tandẽ oẽʒ a
terra falſitatẽ erroꝛẽq; fugaret. Uñ tũc ðᷣ
miniſtris veꝛitatis impletũ eſt qð lõge añ
dictũ fuerat ꝑ phetam. In oẽm terrã exi

uit ſonus eoꝝ ⁊ in fines oꝛbis terre verda

ecoꝝ In pſal.xviij. Nũc vᷣo ꝓchdoloꝛ frẽs
cariſſimi licet verbũ incaruatũ veꝛitatem
Hanc q̃ntũ ꝑ eius decuit pᷣſentiã coꝛꝑaleʒ
mũdo exhibuerit.licet paſſionẽ⁊ moꝛtem
ꝓ veritate ſuſtinuerit.licet ꝑ eiꝰapłos ve/
ritas vbiq; publicata ſit. licet poſt ipſoꝛũ
obitũ ꝑ poſteros eoꝝ inter hoꝛrendas ꝑ/
ſecutiones et varios cruciatus ac funera

martyrũ pᷣdicatũ ſit toti oꝛbi euangeliuzʒ

vt Augꝰ ait.Licet ꝑ ſucceſſoꝛes aploꝝ ac
martyꝝ deſtructis iam ꝑ eos ydolis et de
ſertis demonũ tẽplis.erroꝛes hereticoꝛũ
ſub nomine xpᷣiano veritati reſiſtẽtiũ xpᷣi/
ane vtcũq; ſedati ſint.licʒ inquã hijs alijſ
q; innumeris modis xpᷣs ⁊ eius diſcipuli
Pineneate certauerint. Nũc tñ ꝓchdoloꝛ
hijs nouiſſimis tꝑibo.hijs dieba malis fal
ſitas adhuc veritateʒ crudeliter ꝑſequit᷑.
Ueritas quoq; nõ minus nũc q; vnqᷓ; a

miniſtris falſitatis.timoꝛis ſtimulis.do/

loꝛũ toꝛmẽtis.laboꝛũ moleſtijs.ꝑſecutio/
nũ ꝑiculis infeſtatur. O q; multa hic di/
cenda eſſent ſi tꝑis pateret᷑ anguſtia.qͥs eĩ
nõ videat hodie veritatẽ a falſitate depꝛi/
mi. bonos a malis.vᷣtuoſosa vicioſis. ſa/
pisẽtes ⁊ litteratos ab ignoꝛãtibo et inſcijs
cõculcari. Nec hoc minꝰ dãnabiliter imo
q; damnabilius qᷓ; añ incarnationẽ veꝛbi
quãto minus lõgeq; minus malũ eſt.ve/
ritatẽ nõ agnoſcere qᷓ; agnitã relinq̃re.re/
lictã ↄtẽnere.ꝰtemptã odire. Sed omit/
tamꝰ iſta. lacrimoſam quoq; q̃rimoniã re
linquamꝰ. Eant res mũdane.Eãt ve mũ
do a ſcandalis eiꝰ.Eant q̃ q; eas traxerit
Impetꝰ. Nos vᷣo ad gandioſam hodierne
feſtinitatis leticiã reuertamur. Gaudea/
mus qꝛ verbũ caro factum eſt. letemurqꝛ

veritas de terra oꝛta eſt. Quaʒ nobis ter

renis ac carnalib ſpũaliter queꝛere.q̃ſitã
inuenire.inuentã amare.eiq; ſemꝑ adhe/
rereↄcedat ipſeqͥ verbum ⁊ veritas eſi Si

ðð
8

De circüciſione domini

patris qq; hodie natus eſtin terra ex vte
ro virginis matris.⁊ nunc in celis viuit ?ꝛ

regnat in ſecula ſeculoꝝ Ammen
Explicit ſermo factus ꝑ reuerendũ in
chꝛino patrẽ dñũm Petrũ de Aillyaco ſa

ecre theologie doctoꝛẽ Cameracẽſem epi

ſcani Dena ialtate voinini. I.-.
Sequit᷑ ſermo factus per eundem do
minũ Petꝝ. de circũciſione domini.

Ncatuzʒ eſt no

y mnẽ eius Jeſus.Scriptũ eſt
Auce.ij. ⁊ in euãgelio pᷣſentꝭ
ſoolennitatis. Reuerẽdi mgr̃i
Ego incircũciſus labijs imo verius oibo
incircũciſus mẽbꝛis ð eo in q̊ digne nihil
circũcidendũ fuerat.de eo qͥ peccatũ non
fecit.nec inuentus eſt dolus in oꝛe etꝛoꝛe
polluto veſtris coꝛã reueꝛentijs locuturꝰ
nimiꝝ ⁊ verecũdia cõfuſus ſum ⁊ ↄfuſio/
ne turbatus. Sed ad eã q̃ venie mjr eſt et
inuentrix greꝓ auxilio recurꝛamꝰ⁊ ĩ noĩe
ſeſu ei flectamꝰgenua. Ipſamq; deuotiſſi
me ſalutemꝰ dicentes Aue maria gr̃a ple
na ⁊c. Uocatũ eſt nomen ⁊c̃. Hodie re
uerẽdiſſimi mgr̃i ⁊ dñi.nr̃e redẽptõis in/
choant᷑ miſteria. hodie nf̃e ſalutꝭ indicia
demõſtrant᷑ Hodie nãq; redẽptoꝛ ac ſal/
uatoꝛ dñs nr xpᷣs ihs qͥ ꝓ nr̃a redẽptiõe ð
ſinu pr̃is ĩ mᷣm venerat.⁊ ꝓnr̃a ſalute ex
vto mr̃is nat ẽ. Jã pꝰ paucos ſue ntĩtatꝭ
dieſ vt nr̃e redẽptõis ⁊ ſaluq auctoꝛ appa
reat carne circũcidit᷑.⁊ vt legeʒ ĩpleat noĩe
ꝓpꝛio deſignat᷑. Uocatũ eſt inqͥt nomẽ eiꝰ
ieſus. Hogdie ſiqͥdẽ ꝓut euãgelica teſtat᷑

pyſtoꝛia Poſtẽ; ↄſũmati ſũt dies octo vt
circũcideret᷑ puer.vocatũ eſt nomẽ eiꝰ ie/

ſus Cõſideremitaq; euãgelica v̈ba nihil

in eis ocioſuʒ.nihil in eis credamꝰ eẽ ſuꝑ

fluũ.Poſt; inqͥr ↄſũmati ſunt dies octo
Hic em̃ mos erat legꝭ vt in octaua die ſa/

cramtũ ageret᷑ circũciſiõis. Poſtq;ᷓ ̊ ↄpſũ[
mati ſunt dies octo vt circũcideret᷑ puer.

QOuis ẽ iſte puer cariſſimi.certe vt aitam
bꝛo.nõ niſi ille de q̊ dictũ eſt. Puer natꝰ ẽ

nobis ⁊ filiꝰdatꝰẽ nobᷣ.cuiꝰ iꝑiuʒ ſuꝑ hũe

rũ ei. Nõ eſt ů̊ hic puer ↄtẽnẽdꝰ.qꝛ ⁊ ſi ſit
hũanitate puulꝰẽ tñ ĩꝑioſus deitate Hic

eſt ã puer. Et vere puer ĩnocẽtie purꝰimo
ſolus ⁊ vnicꝰ puer.a pcti labe puriſſimus

Vñ hic non immerito nobᷣ oꝛit᷑ q̃ſtio cur

circũcidit iſte puer tãta tãq; ineffabili pꝝ

.

fltede
aloh
nuntel
is.
Hecin
genera
lmmuea
cutgit
eſtxps
rtatee
pateat
lerit
ntils
lrci⸗
nullal.
ſuoful
crcücl
Galſe
tionen
Ctorp
Naitap
Cecrant
Meltg
Heepi
tur
Ntſaln
ſalute⸗
leS
hoege
ini
ñguͤn
ciale
tegi
uldoſq
catüen
admnir
moho
ment
begen
rü Aa
cotpis
ipoſiti
polirin
noi
kinaͤtne
kicieri⸗
dbem⸗
hois9
fic
igſitu
Pruitag

e⸗
Niuit:

dülin
o ſa
Ki

imde

l.
tno
ück
öſen
Uingil
oby
nhhi
ünon
tchre
eutun
fiuſo⸗
nicke
rinoie
gotſi
ginge
dier
dio⸗
naice
eſal⸗
Nöes
Mer
liutg
p
woie
nic⸗
ichl
cont
ichie⸗
Anibi
ſue
Gocto
dieh⸗

1
Hpuer.
Ntam
u
nhhie
niir
eHic
wimo
ſimus
ſiocn
bili

ritate dotatꝰ.Nã vt ait athanaſius.Nihil
alið expmebat circũciſio niſi generatiõis
vetuſte ſpoliatõeʒ ꝑ h̊.ſ.ꝙ circũcidebat᷑ ꝑſ
coꝛꝑis.q̃ coꝛꝑalis natiuitatꝭ cã exiſtebat.
Hec ille.Cur &̊ hic puer circũcidit᷑ ĩ cuiꝰ
generatõe nihil vetuſtũ.in cꝰntitate nihil
immũdũ reꝑit᷑. Sʒ notandũ nob eſt ꝙ ſi
cut ait epiphaniꝰpłibo ex cauſ circũciſus
eſt xpᷣs. Et pmo qͥdẽ vt oñdat carnis ve/
ritatẽ quã negauit manicheꝰ. Deinde vt
pateat ꝙ nequaq; deitati ↄſubᷣale coꝛpꝰex
titerit vt fat᷑ apollinarꝭ.neq; celitꝰ detule
rit illð.vt aſſerit Ualẽtinꝰ.Et vt ↄfirmet
circũciſionẽ quã oli inſtituerat.qͥn etiã vt
nulla ſit iudeis excuſatio. Nã ſi incircũci
ſus fuiſſʒ.obijcere poterãt ꝙ nõ poſſent ĩ/

circũciſum xpᷣm reciꝑe. Hec ille. His ita

q; alijſq; de cau nõ ꝓ ſua ſʒ ꝓnr̃a mũda/
tione.nec ꝓ ſuoꝝ ſʒ ꝓ nr̃oꝝ purgatõe pec/
catoꝝ puer iſte circũcidi voluit. Sic em̃
vt ait apłs.factꝰ ẽ ſub lege vt eos qͥ ſub le
ge erant redimeret. Sicut em̃ ꝑ circũciſi
onẽ legẽ impleuit.ſic vt cyrillꝰ ait ſᷣm leg⸗
pᷣceptũ noĩs impoſitionẽ recepit. Uñ ſeqͥ;
tur Uocatũ eſt nomẽ eiꝰ ieſus.qð interpᷣ
tat᷑ ſaluatoꝛ. Editꝰ em̃ fuit ad totiꝰ oꝛbis
ſalutẽ quã ſua circũciſiõe pᷣfigurauit.hec
ille. Sed etiã vt venerabilis beda teſtat᷑.
hoc ꝙ eodẽ die circũciſiõis nomẽ accepit
ad imitationẽ obſeruatõis fecit. Abꝛahã
em̃ qͥ pmꝰcircũciſiõis ſacr̃im accepit.ĩ die
circũciſiõis bñdici pmeruit Hec ille.Ec
ce & qᷓ; młta magnaq; miſteria paucꝭ bꝛe
uibuſq; vᷣbis euãgeliſta nob impmit. Uo
catũ eſt inqͥt nomẽ eiꝰieſus. O magnũ et
admirabile nomẽ.nomẽ qð eſt ſuꝑ oẽ no
mẽ.nomẽ iocũdũ ceł.gaudioſuʒ terrꝭ.tre
mendũ ĩferꝭ. In noie ieſu em̃ vt ait apłs.

oẽ genu flectat᷑ celeſtiũ.terreſtriũ ⁊ ĩferno
rũ.Ad Phit.ij. Nos &ꝶ in noĩe ieſu ñ ſolũ
coꝛꝑis ſʒ ⁊ coꝛdis genu flectamꝰ.nos ĩ hꝰ
iĩpoſitiõe noĩs coꝛde ⁊ oꝛe ſil ſpũałr ⁊ coꝛ/

ꝑalit᷑ iubilemꝰ.gratulemur in hꝰ vocatiõe
noĩs.⁊ ĩ q̊ vᷣbo leticie gaudeamꝰ Vocatũ

ẽ inqͥt nomẽ eiꝰ ieſus. In q̊ qdẽ vᷣbo ad le

ticie ⁊ iocũditat expᷣſſionẽ duo ↄſiderare
vᷣbemꝰ.Pꝛimo vocãtꝭ autoꝛitatẽ Scðᷣo
noĩs ↄgruitatẽ. Jdᷣoq; circa hec duo nr̃a

vſet᷑ itẽtio Et ĩ his duobo declarãdis nr̃a
inſiſtat deuotio ⁊ affectio delectet᷑. Nocã⸗
tis autoꝛitas eſt admirabilis. Nomĩs cõ/
gruitas eſt nobis vtilis. H

●

Pꝛimo ergo in verbo ꝓpoſito ↄſidera/
re debemus vocantis autoꝛitatẽ admira

bilẽ.qꝛ vocatũ eſt nomẽ. Hoc em̃ nomen

nõ ſolũ hũanaaut angelica ſed diuĩa au/
toꝛitate vocatũ eſt. Uñ vt huiꝰvocatiõis
oꝛdinẽ altiꝰoꝛdiamur.inueniemꝰ hoc no
mẽ Pꝛio a do pr̃e eternalłr oꝛdinatũ. Se
cũdo a ꝓph̊is figuralr deſignatũ.Tercio
ab angelo miſterialr nunciatum. Quar
to ab homiĩe tꝑałr publicatũ. Audiamꝰ
& nomẽ a do pfe et᷑nałr oꝛdiatũ.Ecce in
qͥt ꝓpha.ecce dieſ veniũt diẽ dñs ⁊ ſuſcita
bo dð germẽ iuſtũ.ſ.ieſũ.Et h̊ ẽ nomẽ qð
vocabũt eũ dñs deꝰ iuſtꝰ nt̃ Hiere.xxxij
Hoc ſg̊ dixit dñs.ille.ſ.deꝰ pr̃ cui ẽ ↄſuba
lis filiꝰ.dicente ꝓpha.Dixit dñs dño meo
ſede ad dextris meis. Hoc inquã dixit nõ
momèętanea vocis ꝓnũciatiõe.ſed eterna
mẽtis oꝛdiatiõe ↄcepit. Hoc igit᷑ dixit et
naliter qð tꝑalit᷑ eſt impletũ Et hᷣ eſt inqᷣt
nomẽ qð vocabũt eũ dñs deus iuſtꝰ nr̃.
Et qꝛ nomẽ eiꝰ deus iõ nomẽ eiꝰ Jeſus.
HNõ em̃ eſſʒ ieſus ſi nõ eſſʒ deꝰ.qꝛ nõ eſſʒ ĩ
eo ſaluatoꝛis autoꝛitas ſi nõ eſſʒ deitatis
maieſtas.ipſo teſte qͥ ꝑ ꝓphaʒ ait.Hõ ẽ ſal
uatoꝛ pᷣter me O ʒee.xiij. Audiamꝰinſuꝑ
hH̊ nomẽ aꝓphis figurałr deſignatum.⁊ vt
bꝛeuitatꝭ cã ceteras veterꝭ teſtamẽti pᷣter⸗
mittamꝰ figuras.dicat abacuc teſtimoni

um nois ieſu.Ego inqͥt ĩ dño gaudebo et
exultabo in ieſu deo meo. Abac.iij.Dicat

⁊ zacharias.Et oñdit inqͥt mihi dñs Je/
ſum ſacerdotẽ magnũ ſtantẽ coꝛã angelo
dei. ⁊ ſathan ſtabat a dextris eiꝰvt aduer/
ſaret᷑ ei. Za.iij. Sʒ qꝛ in lege ſcriptum eſt
In oꝛe duoꝝ vl triũ teſtiuʒ ſtat oẽ ᷣpbum
Deut.xvij.Accedat ⁊ terciꝰ teſtis. Dicat
ſalomõ aliqͥd ð noĩe ieſu. Foꝛtꝭ inqͥtĩ bel

lo ieſus naue ſucceſſoꝛ moyſi ĩ ꝓphis qͥ fu

it magnꝰ ̃ᷣm nomẽ ſuũ.maximꝰin ſaluteʒ
electoꝝ dei expugnare inſurgẽtes hoſtes

vt ↄſeqret᷑ regnũ iſrł.Eccł.xlvj.Oꝭqᷓ; de/

cẽter ⁊ ↄgrue iſte ieſus nauenr̃m ieſum ⁊
ea q̃ ſuo ↄueniũt noĩ pᷣfigurat.ſʒ hec trã/
ſeo.qꝛ ad ea expmẽda nõ ſufficeret bꝛeuis
ſᷣmo. Audiamꝰitaq; ̊ nomẽ ab angelo

miniſterialiter nũciatũ. Trãſeamꝰfigura

rũ teſtamẽti veteris vmbꝛã.⁊ ad euãgelij
lucẽ oculos attollamus. Uocatũ eſt inqͥt
nomẽ eius ieſus qð vocatũ eſt ab angelo
puſq; ĩ to ↄciꝑet᷑.Lu.ij.vbithe.Et me/
ito vocatũ ẽ ab angelo. nã ſic ait Drige

„

Hominica in ſeptuageſima

omẽ Jeſu gloꝛioſum oĩq; cultu digniſ

ſimũ.nomẽ qð eſt ſuꝑ oẽ nomẽ. Hõ decu
it pmũ ab hoibo appellari neq; ab eis affer
riin mũdũ. Audiamꝰ tñ hoc nomẽ ab ho

miniby tꝑaliter publicatũ. Hodie nãq; a
ſuis parẽtibꝛac ipᷣm circũcidentibo iude/

is vocatũ eſt nomẽ ei ieſus.Et ſic nomẽ

eterna mẽte ↄceptũ hodiehumana voca

tione eſt tꝑaliter publicatũ. Hoc em̃ vo/

cabulũ non ſolũ ab hoĩe vel angelo. Sʒ

vt Beda ait.a deo añ tꝑa ſecularia voca/
tum eſt. Ecce ergo vocantis autoꝛitatem
admirabilẽ. Et bec ð pmo. Secundo

cõſiderare debemus in vᷣbo poſito noſs

ↄgruitatẽ nobis vtilẽ.quia nomẽ eius ie/
ſus. Hoc em̃ nomen Jeſus qð interpᷣtat
ſaluatoꝛ aptiſſime illi ↄgruit qͥ ꝓ noſtre ſa

lutis vtilitate in mundum venit. ꝓpter qʒ
ad Joſeph de Maria loqtur angelus di

ſens Parie filiũ ⁊ vocabit nomẽ eiꝰ Je
ſum. Statim nois rationẽ ſubiũgit. Ipe
em̃ ſaluũ faciet populũ ſuum a peccatꝭ eo

rum. Math. j. Merito ergo nomẽ eiꝰ Je

ſus. Cuius eius.Eius de q̊ olim ꝑ ꝓphe/

tam ſcriptũ eſt. Ecce ſaluatoꝛ tuus venit

yſaie.xlij.Eius q de ſeipſo ait. Filius ho

minis venit qrere⁊ ſaluũ facere qð ꝑierat

Lu.xix. Eius inquam qui venit. Ut ipſe
nos eximeret a demonis poteſtate. Ut ip

ſe nos redimeret a moꝛtis penalitate. Ut

nos ſecũ ↄiungeꝛet fraterna germanitate
Vt nos ſecũ aſſumeret in ſuꝑna clarita/

te. Ei ergo qͥ teſte apło venit peccatoꝛes

ſaluos facere.j.ad Thi.j.Et ideo nomen
eius Jeſus. O nomẽ noſtro ſaluatoꝛi cõ

gruũ.nomẽ noſtre ſaluti vtile.ac toti hbũa

no generi ſuaue pariter ⁊ iocundũ. Ma/

gna quippe hup noĩs vtilitas.magna vti/
litatis ſuauitas.magna ſuauitatis iocun
ditas Quia teſte apło Nõ eſt aliud nomẽ

datũ hoĩbus in quo opoꝛteat nos ſaluos
fieri.Et ideo nomẽ eius Jeſus.Cuſeiuſ
Eius quẽ ſponſa ſua iubilãs alloquit᷑ di/

cẽsg.Oleũ effuſum nomẽtuũ.Can.j.cap.

Multa nãq; yt ait Berñ. ſuꝑ cantica cã
ticoꝝ.huiꝰ ſpõſi vocabula ꝑ diuinã pagi
nã legimꝰ. Sed in duo inqͥt vniuerſa vo

bis ↄplectoꝛ Nullũ reꝑietis qð nõ aut pi

etatis gram aut potẽtiã deitatis ſonet.di
cente ꝓpheta.Duo hec audiui qꝛ ptãs dei
eſt ⁊ tibi dñe miſcdᷣia.Ergo ſm maieſtat⸗
ſanctũ ⁊ terribile nomen eius Ex hoc em

nomine oleum miſcdie vndequaq; diffũ/

ditur. Et aridus eſt yt idem Bernardus

ait.oĩs anime cibus ſi non oleo iſto infun

dit᷑ Jeſus inquit mel in oꝛe.ĩ aure melos
in coꝛde iubilus.Triſtat᷑ aliqs noſtrũ ve

niat in coꝛ eius.⁊ inde ſaliat ĩ os.⁊ ecce ad

exoꝛtũ nominis lumẽ.nubilũdmne fugit

redit ſerenuʒ. Labit᷑ quis in crimẽ currit
ad laqueũ moꝛtis deſperãdo.nõne ſiĩuo/
cet nomen vite ↄfeſtim reſpirabit ad vitã
Cui fons ſiccatus lachꝛymaruʒ inuoca/
to Jeſu non ↄtinuo erupit vberioꝛ fluxit
ſuauioꝛ. Cui in ꝑiculis palpitanti inuo/
catũ virtutis nomẽ.non ſtatim fiduciam

pſtitit. depulit metũ ni in dubijs fluctu
anti ad inuocationeʒs clari noĩs nõ ſubito

emicuit certitudo. Cui in aduerſis defici
enti ſi nomẽ adiutoꝛij ſonuit.defuit foꝛti/
tudo. Nihil ita ire impetũ cohibet. ſuper

bie tumoꝛẽ ſedat.reſtringit flammã libidi
nis.ac totius indecoꝛis fugat pꝛurigineʒ.
Hec ille. Inuocet᷑ ergo nomẽ tuũ dñe

ſuꝑ nos quẽadmodũ ſperauimꝰ in te. In

uocet᷑ Jeſu bone nomẽ ſanctũ tuum ſuꝑ

nos. Supꝑ nos tui noĩs oleũ effundat᷑.vt
ſicut a chꝛiſto chꝛiſtiani.ſic a Jeſu ſalua/

toꝛe ſaluati vocemur. Qð ipſe Jeſus pꝛe

ſtare dignetur cuius nomẽ eſt bñdictum
in ſecula ſeculoꝝ ZAmen.
Erplicit ſermo factus ꝑ reueꝛẽdiſſimũ
in chꝛiſto patrem dominũ Petrũ de Ail
lyaco epiſcopuʒ Cameraceñn.⁊ ſacroſan/
cte romane eccleſie Cardinalẽ de circum

ciſione domini.
Seuitur ſermo factus ꝑ eundem de
dñica in ſeptuagelima. “
AUlſit ulos in ui
m neã ſuã Mat. xx. Et ĩ euãge
lieo hodierno.reueꝛẽdipr̃es⁊
. iĩ xpᷣo fres cariſſimi. Siẽ ho
dierna ſacri euagelij lectio ſub pabolica ſi
militudĩe nobᷣ inſinuat magnꝰille prfami

liasqͥĩ ̊ mũdo q̃ſi dñs ĩ domo pᷣſidẽsvni

uerſitatẽ reꝝ oĩm velut familiã ſuo imꝑio
famulantẽ.pr̃na dilectiõe gubnat. Habʒ
in terrꝭ vineã ſuã vłeʒ.ſ.fideliũ ecciaʒqm

ſic ſꝑ ſpãli amoꝛis pᷣꝛogatiua dilexit œ ad
eã diligeẽter excolẽdã dignos oĩtpe oꝑari

os deſtiauit. hec ẽ ei vinea ð q̃ ꝑpphᷣaʒ ðꝛ.
inea dñi exercituũ domꝰilirł eſt. vſa.v.
.

L Ne

ieli
deume
(rey
(tapl

gmate

ccdel

Aler
ſpian
tre⸗
git
lnpe
guſt
Nfie
loi⸗
lita
Ultdet
lcvin
rens
ſucbf
oon
hect.
Pylni
ſorf
ingh
oi
mner
iis al

(doa⸗
os
Poari
und

deſern
Pquo

ſo ſe
(clere

üelli
teppoſ

n vine

hmoiea

liiotit⸗

mde!

Mittun

fil

(un

diffi/
rans
ninn
pelos
rüve
cend
rſgt
ant
elio⸗
UArti
inuoc,
bfut
nͤnno,
Ancum
ftucn
ſubiro
sdeſici
itſct⸗,
1 ſuper
ilibidt
rigne,.
nüdie
nte
um o
ue,
ſolo⸗
ioe
cum

ſmi
Al
ſan⸗
um

lende

gul
cuige
ſoſese
ebo
Naaſi
ffami
Eorn
impio
Nß;
am
n
opan
13*

* .

Aſrael quippe videns deum interpᷣtatur.
Undeꝑ domũ iſrael nil aliud ↄuenietiuſ
intelligit᷑ q;ᷓ ipſa eccleſia fideliũ nũc ꝑ fidẽ

deum obſcure videntiũ tandẽ vᷣo ꝑ ſpeciẽ

clare videre ſperãtiũ. In quoꝝ ꝑſona di
cit apłus. Uidemus nũc ꝑ ſpeculũ in eni
gmate.tunc aũt facie ad faciẽ.j.Coꝝ.xiij.
Hec ergo domus iſrael id eſt fidelium
ececcleſia vinea dñi eſt. quã ipſe de egiptia/
ca ſeruitute id eſt diabolica ſubiectõne in
rypianam trãſtulit libertatẽ. Tũ dño dici
tur ꝑ ꝓphetã. Uineã de egipto trãſtuliſti ⁊
plãta ſti eã.Et iteꝝ Plãtaſti radices eiꝰ et
impleuit terraʒ. Et rurſus ꝓ hac vinea ꝑ
chꝛiſtũ viſitãda ⁊ noua radicũ plantatiõe
pficienda. Idem ꝓpheta oꝛabat dicẽs De
us virtutũ cõuertere reſpice de celo ⁊ við
⁊Vſita vineã iſtam. ⁊ ꝑfice eã quã planta
uit dextera tua.pſal. Hec igit᷑ eſt vinea il/
la cuius vitis eſt xpᷣus.cuiꝰagricola ẽ pa/
ter eius.cuius palmites ſunt ſideles.cuꝰ
fructꝰ fideliũ ſunt virtutes.ipſo teſte qͥ ait
EFEgo ſum vitis vera ⁊ pater meus agrico

la eſt. Et iterũ. Ego inqͥ t ſum vitis et vos

palmites.q manet in me ⁊ ego in eo hic af
fert fructü multũ Joh. xv. Ad erudiendã
itaq; hanc fideliũ eccleſiam quaſi ad exco
lendã vineã ſuam nullo tꝑe dñs oꝑarios
mittere deſtitit. Quia vt in omeł. Gꝛego
riius ait. Pꝛius ꝑ patres ⁊ poſtmodũ ꝑ le
glis doctoꝛes ⁊ ꝓphetas.ad extremũ vᷣo ꝑ
aplos dum plebis ſue moꝛes excoluit q̃ſi
ꝑ oꝑarios ĩ vinee cultura laboꝛauit. Sʒ
nundqd iam idem dñs hurꝰvinee culturaʒ
dDeſeruit.Abſit. Nam licet ꝑ paucos tamẽ
p quoſdam dignos apłoꝝ ſucceſſoꝛes vi
ros ſcʒ eccleſiaſticos adhuc vineam ſuaʒ
colere nõ deſinit.De quibus cõuenienter
intelligere poſſumus aſſumptã ꝓ thema/
te ꝓpoſitoꝝ verboꝝ ſententiã. Miſit illos
in vineam ſuã. In quib qdem vᷣbis circa
bmõi oꝑarios ĩ vineã eccłiea deo miſſos
triꝑtita nobis occurrit conſideratio. Pꝛi
ma de illo a q̊ mittunt᷑. Secũda de illis qͥ

mittunt᷑.Cercia de illo ad quod mittunt

MNã ſi ꝓpoſitoꝝ verboꝛũ miſteria pfũde
ſcrutari velimus. circa hãc oꝑarioꝛũ miſ

ſionẽ tria ↄſiderare öbemꝰ. Pꝛimo illius

AQAq̊ mittunt᷑ eminentẽ autoꝛitatẽ.qꝛ miſit.
Secuũdo illoꝝ qͥ mittunt᷑ euidentẽ vtilitaꝰ
t᷑ẽ.qꝛ miſit illos ſcʒ oꝑarios.Tertio illius
gag0 quod mittunt᷑ excellentẽ fertilitateʒ.qꝛ

ea
eſt.
cens. Infirmos curate.moꝛtuos ſuſcita
te. lepꝛoſos mundate. Matth. x.quod nõ

in vineam ſuã. Pꝛimo nãq; huius autoꝛi

Igeo miſit. Scðo huiꝰvtilitatis euiden

tiã ꝓbat hũana opatio.ideo miſit illos ſcʒ
oꝑarios.Tercio huiꝰ fertilitatis excellen
tiã ꝓbat digna fructificatio.ideo miſit in

vineã ſuã. Sed omiſſis iã curioſis di/

uiſionũ vocaliũq; ↄcoꝛdantiarũ pᷣludijs
quaſi pueriliba vᷣboꝝ ludis.Nũc tpᷣus eſt

vt ad ſerioſa q̃daʒ et grauioꝛa viriliq; ma
turitati ↄgrua ⁊ ſpũali eruditioni ↄueniẽ
tia ꝓcedamus. In tribus ergo ↄſideratõ
nibo pᷣmiſſis ad noſtre ſalutis edificatõeʒ
vtiliter ꝓſequendis tota noſtri ſermonis
verſabit᷑ intentio.vt ex hijs ſalutaris ha/
beat cognitio quales eſſe debeant oꝑarij.
de quibo pᷣmiſſaʒ veſtre caritati ꝓpoſuimꝰ

ſententiã. Miſit illos in vineam ſuã.

Pꝛimo igit᷑ circa oꝑarios in vineã dñi
miſſos diligenter ↄſiderare debemus illi

us a quo mittunt᷑ eminentẽ autoꝛitatẽ.cu

ius autoꝛitatis eminentiã ꝓbat diuia ap/
pꝛobatio que notat᷑qꝛ dicit᷑. Oiſit. Sci
endũ em̃ nobis eſt fratres cariſſimi ꝙ vi/
nee vel etiam meſſis eccleſie nulli oino di

gni operarij dici merent᷑.niſi diuĩe axpꝛo

bationis autoꝛitate mittant᷑. Ideo dñs ſe
rogari debere teſtat᷑.vt ab eo oꝑarioꝛum
miſſio apobet᷑ Rogate inqͥt dñm meſſis

vt mittat oꝑarios in meſſem ſuam. Qu.x.

Hinc rurſus de hijs qͥ in vinea verbo pᷣ/

dicatiõis oꝑant ꝑ apoſtolũ querit᷑. Quõ
inquit pꝛedicabunt niſi mittantur. Ro.x.
Sed vt ſciamꝰquibus modis aut ſignis

operarij cognoſci poſſunt qui diuine ap/

pꝛobationis autoꝛitate miſſi ſunt.hic vi/

gilanter aduertendũ eſt ꝙocto virtuoſas
conditiones in ſacra ſcriptura reperimꝰ.
quibo tãq; ſpecialibo ſignis oꝑarioſ a deo
miſſos eſſe cognoſcimus. Pꝛimo nãq;
qui ex dei appꝛobatione mittunt᷑ debent
eſſe pij ad peccatoꝛũ curationẽ. Sic em̃

d Poſtolle et apoſtolicis viris ſcriptuʒ

os miſit Jeſus pꝛecipiens eis et di

ſolum de coꝛpoꝛis ſed ⁊ anime moꝛbis in
telligitur. Nã per lepꝛam peccata carna/
lia.p moꝛtem ſpiritualia.per infirmitatẽ

vo ꝓnitas ad hec omnia deſignantur.

Secundo debent eſſe auſteri ad obſti
natoꝛũ coꝛrectionẽ. Sic em̃ vt penitẽtib⸗

.

Dominica in ſeptuageſunag
pietas ita impenitentib debet᷑ auſteritas pꝛobatiõe mittunt Quaꝝ duepᷣme ad de Emnt
Vñ hic nobis ſuo mõſtrauit exẽplo ma / ſtruẽdũ mala culpe.ſeqntes vᷣo due ad to a
gn ille ppheta de q̃ſcribit᷑ruit hõ miſſus lerandũ mala pene.due alie ad miſtrãdũ ninii
a deo. Joh. j. Nã ſicut penitẽtes cũ pieta/ v̈a ſapientie.poſtreme aũt due ad multi niad
te vocauit dicens Penitentiã agite appꝛo plicandũ bona gratie ꝑtinere dinoſcunt᷑. öpo
pinquabit em̃ regnũ celoꝝ.ſic impeniten Sʒ bodie ꝓchdoloꝛ frẽs cꝗriſſimi plu
tes cũ auſteritate coꝛrexit. Pꝛogenies in / res eccleſiaſtici viri qꝛ pᷣmiſſis vtutũ ↄdi,pꝰ atol

quit viperaꝝ quis mõſtrabit vobis fuge/ tiõib buati ſunt ſe in vineã dñi non exap
re ab ira ventura Math. iij. ca. Tertio pꝛobatõe diuĩa ſed diabolica potiꝰ pᷣſuum
qͥ ex dei apꝛobatione mittunt᷑ debent eſſe ptione miſſos oſtẽdũt. Sũt em̃ płimi xvt
parati ad aduerſarioꝛũ ſuppoꝛtationẽ. vel Bꝛegoꝛij vᷣbis vtar.qͥ intra ſanctã eccleſi /

mãſueti ad iniquoꝝ ꝑſecutionẽ ꝓpter hoc am culmẽ regiminis ⁊ głiam affectãt ho/

nanq; xpᷣs ſuis pᷣdixit diſcipłis. Ecce ego noꝛis.ſed q̃ſitũ aut ꝑ ambitionẽ ſuſceptũ tuc
mitto vos ſicut oues ĩ medio lupoꝝ. mat. cure paſtoꝛalis officiũ digne miſtrare ne gi
x. Quia ſicut Gꝛeg.ait.Qui locũ pᷣdicatõ qᷓunt.qꝛ ad vᷣtut magiſteriũ ex ſola elatio
nis ſuſcipit mala inferre nõ debet ſed tole ne ꝑuenerũt.O elata nimium pᷣſumptio. ndl
rare. Quarto debent eſſe ſtrẽnui ad op Dudũ ſiqdẽ hoĩes ſoliti erãt per vᷣtui ad mug
pꝛeſſoꝛũ liberationẽ ꝓpter hoc nanq; dñs dignitates eccleſiaſticas puenire. Jà o eil
moyſen ad filios iſrael miſit dicens Clidi in eccłia xpᷣianoꝝ fieri videmꝰ qð olim in Gtle⸗
affuctionẽ eoꝝ qͥ ab egiptijs oppꝛimunt᷑.ſ policia romanoꝝ ſaluſti⸗ factũ eſſe vqrif. fient
veni ⁊ mittã te ad pharaonẽ vt educas po Quia furtiʒ inqᷣt et ꝑ latrocinia potius q; tiofn
pulũ meũ filios iſrael de egipto. Exo.iij. bonis actib ad honoꝛes et imꝑia nitunk. dickt
Quinto qͥ a Zo miſſi ſunt debẽteſſe pa Et vtidẽ elegãter ait płima fuere qᷓ maio De
rati ad vᷣitatis pᷣdicationẽ Juxta id quod res nr̃os magnos fecerũt q̃ in nob nulla opari
ab apko dictũ pᷣmittit᷑.quõ pᷣdicabũt niſi ſunt.domi ĩduſtria.iuſticia foꝛiſ.animꝰDin riue
mittant᷑. Et de cuiꝰveritat pᷣdicatiõe loq̃ᷓ ↄſuledo liber neq; ðᷣlicto neq; libidini ob folus
tur paulopoſt ſubiũgit᷑ Fides inqᷣt exau/ noxiꝰ. Pꝛo his nos habemꝰluxuriã auari anal
ditu. auditꝰ ꝑ vᷣbũ xpᷣi. Ro. x. ca. Sexto ciã publice egeſtatẽ. puatiʒ opulẽtiã.inter hbert
debet eſſe firmi ad falſitatꝭ impugnatõeʒ. bonos ⁊ malos diſcrimẽ nullu.i.diſtĩctio nlein
Jurxta id qð a dño hieremie ꝓphete dictũ nulla ẽ. O ĩa pᷣmia vᷣtutꝭj ambitio poſſiſeet ſenn
eſt. Mitto ego te ad filios iſrael ad gẽtes DMagna ſunt hec ã lamẽetat᷑ ſaluſtiꝰ. ſz lõ⸗ Ngune⸗
apoſtatrices qᷓ receſſerũt a me.ſcʒ ꝑ vari / ge maioꝛa lametabilioꝛgg⸗ dixerim. J ei geſpel
os falſitatis erroꝛes. Et ſequit᷑ Tu ̊ fili nõ ſolũ int bonos ⁊ malos diſcrimẽ nul/ iwien
hoĩs ne timeas eos neq; ſeꝛmones eoꝛum lũ. ſed diſtinct magna lõgaq; diſtãtia. naã ei
metuas. HMiere. ij. ca. Septimo qͥ a vo mali ĩ dignitatib⸗ Pſunt.boni vᷣo indigniſ redehe
miſſi ſunt debẽt eſſe laboꝛioſi ad ſpũaliuzʒ ſimis ſubiecti ſũt. nec ſolũ vᷣtut pᷣmia bof fuaten
vᷣtutũ fructificationẽ.iõ diſcipłis ſuis do ſidet ambitio.ſz vt Boeciꝰ diẽ. Impante *
minꝰait. Elegi vos ⁊ poſui vos vt eatis ? floꝛẽteq; malicia.vtꝰñ ſolũ pᷣmio caret.ve hisat
fructũ afferatis ⁊ fructꝰ vr̃ maneat. Joh. riũ etiã ſceleratoꝛũ pediba ſubiecta calcarx ſtabre
xv. Ut eatis.ſ.ambulado in via dei ꝑ fidG Ecce ů at⁊ qnta mala ſeqnt᷑.qꝛ ab impitꝭ bente
rectã. ⁊ fructũ afferatis pficiẽdo de vᷣtute et ĩdignis eccleſiaſticũ regimẽ pᷣuumptuo Unger
in vtutẽ ꝑ ſpem certã. ⁊ fructꝰ veſter mane ſa temeritate ſuſcipit. Coõtra q̊s dñs ꝑpp ſaft
at pſeueꝛãdo vſq; in finẽ ꝑ caritatẽ ꝑfectã phetã ↄq̃rit᷑ dicẽs.Ipſi regnauerũt ⁊ n eex *“
Octauo debent eẽ ſolliciti ad celeſtiux, me pᷣncipes extiterũt ⁊ nõ cognoui Ozee. nins⸗
nuptiarũ inuitationẽ.iõ de celeſti rege in viij. Nã vt in ᷣmo capło regłe paſtoꝛalis angt
ꝑabola euãgelica ðꝛ.qꝙ miſit ſeruos ſuos diẽ Bꝛeg. Ex ſe ⁊ ñ ex arbitrio ſũmi recto Ggen
vocare inuitatos ad nuptias Matt. xxij. ris regnãt. qͥ nullis fulti ᷣtutibꝛ nequa ir
Quig ſunt fideles ſerui nõ debẽt illð ad diuinitꝰ vocati ſed ſua cupidie accẽſi.cu in
qð miſſi ſunt negligere.ſʒ vᷣbo et exemplo o mẽ regiminis rapiũt potius q; aſſequant᷑ fu
ad celeſtes nuptias ceteros inuitare.Ec/ Hos ergo ſußmus viticola in vinea ſna ndi
ce itaq; octo ↄditiões vᷣtuoſas.q̃s debent pmittendo tolerat.ſed eos ꝓfecto ꝑ iudi- ti
habere oꝑarij qͥ in vineã eccleſie diuĩa ap cium repꝛobationis ignoꝛat. Uñ talibaqͥ inne
Gelere

no.
mead
Jiſo
imin
ͤri.
tus
liunt.
nrio⸗
hul
inahn
inob
auani
inter
ficno
ſoer
lo⸗
ia
enul,
inni
Gigni
iaol
ante
rc e
alcn
inoi
npio
o/
tſcr

Ozet.

orglss
lfeocts
i⸗
(cul⸗
uant

in,

ihi

aſi⸗

Hermo

virtutes non habent etiam ſi miracula fa

cerent.A dño dicit᷑. Diſceditea me qͥ ope
ramini iniqͥtatẽ qꝛ nunq; noui vos.mat.
vij.ca. De hmõi ita; opꝑarijs intelligere
nõ poſſumus pᷣmiſſam chꝛiſti ſententiaʒ.
Miſit illo? in vineam ſuã. Et hec de p/
ma noſtri ſermonis ↄſideratiõe ſufficiat.
Sequitur de ſecunda.
Ecũdo igitur circa oꝑarios in vi
ſ neam dñi miſſos diligenter conſi
derare debemus illoꝛũ qui mittũ
tur euidentẽ vtilitatẽ Cuius vtilitatꝭ eui
dentiã pꝛobat humana operatio.que no/
tat᷑ qꝛ dicit᷑. Miſit illos ſcʒ oꝑarioſ. Sci
endum em̃ nobis eſt frẽs cariſſimi ꝙſum
mug paterfamilias ad excolendã eccleſie
ſue vineam nequaq; inutiliter ocioſos eli
git.ſed vtiles ad hoc oꝑarios mittit.quo/
rũ euidens vtilitas cognoſcit᷑ ſi eog oꝑa/
tio fructuoſa penſet᷑. Atteſtãte veritate q̃
dicit. A fructibo eoꝛum cognoſcetis eos.
Math. vij. Unge inter vtilem et inutileʒ
oꝑarium ꝑ fructus bonoꝛũ⁊ maloꝛũ ope
rũ euidens diſtinctio ↄpꝛobat᷑. Ideo apo
ſtolus miniſtrũ eccleſiaſticũ alloqtur di/
cens.Sollicite cura teipᷣm pbabilem ex/
hibere deo oꝑarium.ij.Thi.ij.cap. Sed
vt ſciamus quanta poſſit vtilitas eccleſia
ſtice vinee a bonis operarijs ꝓuenire.hic
vigilanter aduertendũ eſt ꝙ ſex ſunt oꝑa
que ſpecialiter miniſtri debent eccłie tan

q; vtiles viticole ſpũaliter exercere.debẽt

em̃ fodere.debent euellere.debent plãta/
re.debent rigare.debent putare id eſt ſuꝑ
Rua reſecare.debent poſtremo bñ cultam
vineam cuſtodire. Audiamus ergo q̃ in
hijs latẽt miſteria et ad noſtrã eruditionẽ
iſta bꝛeuiter ꝓpſemur. Pꝛimo nãq; de
bent eccleſie miniſtri conſcientias fodere
Vnge in ꝑſona cuiuſlibet ad quẽ ꝑ diſcre
tũ ↄfeſſionis examẽ ꝑtinet ↄſciaꝝ ſecreta
rimari. Ezʒechieli a dño dictũ eſt. Fili ho
minis fode parietẽ. Nã ſicut ait Gꝛeg.xxj.
ca.regule paſtoꝛalis Quid eſt parieteʒ fo
dere niſi acutis inqͥſitõibo duriciã coꝛdis
aꝑire. Jõ ſequit᷑. Et cũ ꝑfodiſſem parietẽ
apparuit hoſtiũ vnũ.qꝛ cũ coꝛdis duricia
vel ſtudioſis ꝑcunctationibs vel maturis

coꝛrectionibo ſcindit᷑ q̃ſi qdã ianua oſtenꝰ

dit᷑ex q̃ oĩa in eo qͥ coꝛripit᷑ cogitationum
interioꝛa vident᷑. Uñ⁊ bñ illic ſubdit᷑ In
gredere et vide abominationes peſſimas

qs iſti faciũt. Ezech. viſj. Scdo debẽt
culpas euellere Uñ poſtq; ↄſcĩaꝝ ſecreta
ꝑ examẽ ↄfeſſiõls fodiẽdo viderint.reſtat

vt culparũ mala ꝑ vᷣbũ coꝛrectiõis euellẽ

do deſtruant. Ideo dñs Hieremiã allo/
qtur. Ecce inqùt dedi verba mea ĩ oꝛe tuo.
Et ſequit᷑ Ut euellas ⁊ deſtruas⁊ diſper
das ⁊ diſſipes. Hiere.j. Tercio debent
virtures plantare.vñ ibidẽ recte ſubiũgit᷑
VUct edifices ⁊ plantes. Pꝛius em̃ euellen
da deſtruenda diſꝑdẽda et diſſipãda ſunt
q̃ttuoꝛ vicioꝝ genera.id eſt cogitatõis.lo
cutiõis.oꝑatõis.⁊ omiſſiõis peccata.de/
inde vᷣo edificãda ſunt ⁊ plantãda dupli/
cis generis vᷣtutũ carnaliũ ſcʒ ⁊ theologi
caꝝ oꝑa fructuoſa Hũc nãq; fructificãdi
oꝛdinẽ notauit apłs dicẽs. Nunc vᷣo libe
rati a peccato. ſerui aũt facti deo habetis
fructũ veſtruʒ in ſanctificatiöem. Ro.vj.
Quarto debẽt eccłie mĩſtri mẽtes irri/

gare. Cũ em̃ ꝑ vᷣbuʒ ſancte pᷣdicatõnis in

mẽtibo fideliũ vᷣtuoſe oꝑatiõis plãtatio pᷣ
ceſſerit. Reſtat ad pfectꝰincremẽtũ vt per
documẽtũ ↄtinue eruditõis nouelle plã/
tatõis irrigatio ſecut̃a ſit. Jõ cũ aplłs pꝛe
miſiſſʒ. Ego plãtaui.ↄtinuo ſubiũxit.ap

pollo rigauit Et qdð his maiꝰẽ addidit di

cẽs.Sʒ deꝰ incremẽtũ dedit.qꝛ vt vere ĩ
moꝛał.Gꝛeg.ait. Niſi ſpũſſanctꝰaudietiũ
coꝛda ĩteriꝰrepleat ad aures coꝛpoꝛũ vox
docentiũ exteriꝰincaſſum ſonat. Jõ ꝑ eũ/
dẽ apł'm ðꝛ Heq; qͥ plãtat eſt aliqd neq; qͥ
rigat.ſʒ qͥ incremẽtũ dat deꝰ.Quid ̊ Nũ
qͥd plãtare aut rigare diffidimꝰ.qꝛ ſi deuſ
incremẽtũ dabit neſcimꝰ. Abſit. Nam vt
ibidẽ ſequi᷑ Unuſquiſq; ꝓpꝛiã mercedem
accipiet ſᷣm ſuũ laboꝛẽ HNõ dic ſᷣm ſuũ ꝓ/
fectũ. Quippe.Qui em̃ plãtãdo et rigãdo
laboꝛat ad ꝓfectꝰincremẽtũ q̃ntũ in ſe eſt

deũ iuuat. Uñ ↄueniẽter ſubiũgit᷑ Dei eĩ

ſumꝰadiutoꝛes.j.Coꝛ.iij. Quito debẽt
infructuoſa putare ſiue ſuꝑflua reſecare.
Cũ em̃ matialis vitꝭ licʒ fodiẽdo.euellen
do.plãtãdo.rigando bñ culta fuerit.eã tũ
vt Tulliꝰait li.ð ſenectute ciratico.ferro
amputans coercet ars agricolaꝝ ne ſilue
ſcat ſarmẽtis.⁊ in oẽs ꝑtes nimia fundat᷑

Sic ꝓfecto eccłie vinea ſpũalis infructu

oſa putãdo ⁊ ſuꝑfſua reſecãdo vtilit᷑ coer
cet᷑. Uñ in cãticꝭ ðꝛ. Jã em̃ hyems trãſijt
vmb abijt ⁊ receſſit floꝛes appueꝛũt in tra
nr̃a.tẽpus putationis aduenit Cantiẽ.ij.

Dominica in ſeptuagelima

Duia nanq; iam tranſijt hyems aduerſi/ nire ꝑmittat. veſtra ſi placʒ caritas aduer 7 nmde
tatis. quia iam receſſit ⁊ apijt ymber ꝑſe/ tat. Sane non ob aliã cãm.niſi qꝛ nos ec ae .
cutionis qui tꝑe martyrũ eccleſiam pᷣſſit. cleſiaſtici viri qui vtiles oꝑarij vinee dñi Si
quia poſtremo in terꝛa noſtra aparuerũt eſſe debuimus ꝑ ociũ negligentiã oſſitã ua
floꝛes pſperitatis.ex quibus infructuoſa tes ⁊ doꝛmitates eam incultã. indefenſazʒ. hann
rum ⁊ ſuꝑfluarum concupiſcentiarũ oꝛi 7 deſertam relinqmus.nec inatiles ſoluʒ vnegd
go pꝓceſſit. Ideo tẽpus putationis adue/ aut negligẽtes. ſed qo eſt damnabilius ꝑ wul⸗
nit in quo nimirũ neceſſe eſt. vt eccleſiaſti nicioſi ⁊ nocentes oꝑarij reꝑimur Sunt hecnt
ca vinea ⁊ infructuoſoꝝ palmitũ ⁊ ſuper em̃ inter nos plures oꝑarij non qdem ad oeſel
fluoꝛũ ſarmentoꝝ putatione ⁊ reſecatõne opa dei ſed ad opꝑa carnis mundi ⁊ diabo ſchyn
purganda ſit.dicente xpᷣo Omnẽ palmitẽ li ſollicite pᷣparati. Sunt nãq; qdam ope fmctuc
in me nõ ferentẽ fructũ tollet eum. Johã. rarij ſed carnalis voluptatis ⁊ immundi clus
xv. Sexto debent fructifera cuſtodire cie.De quibo dicit aplus Tradiderunt ſe une
ſiue vtilia reſeruare. Cum em̃ vt audiui/ metipſos impudicicie in opationẽ immũ Alpo⸗
mus in bñ culta vinea infructuoſa ⁊ ſuꝑ/ dicie.Ephe.iiij. Dunt ⁊ alij operarij ſed gicti
flua putata⁊ reſecata fuerint.quid alið ſu mũdane iniqͥtatis et iniuſticie quiboa do LCohit
peſt niſi vt fructifera ⁊ ytilia cuſtodienda mino ꝑ ꝓphetã dicit Diſceditea me om̃es ikt
cõſeruanda ſint. Alioqͥn quid ꝓdeſt co/ qͥ oꝑaminiiniqtateʒ. pſal. Sũt poſtremo unll
lendi cura ſi cõſeruandi deeſſet cuſtodia. oꝑarij ſed diabolice falſitatis et nequitie. mid,
Sed qͥd ad cuſtodiam vinee requirit᷑ no Qui ſunt vt paulꝰ ait pſeudo apłi.opꝑarij lot
bis ꝑ pꝛophetam notatur. CUinea inq9t fa/ ſubdolitranſ figurantes ſe in apłos chꝛi/ bli
cta eſt dilecto meo.⁊ ſepiuit eam ⁊ edifica ſti.ij. Coꝝ.xj. Hij ſunt ſimłatoꝛeſ.ypocri Zlige
uit turꝛim in medio eius.yſa.v. Per ſepez te⁊ ſubuerſoꝛes heretici.qͥ vel ꝓpter auari LN
em̃ actiuoꝛuʒ iuſta operatio.ꝑ turrim vo cie q̃ſtum. vel ꝓpter vane gloꝛie faſtũ no/ pi
ſpeculatiuoꝛũ alta ↄtemplatio deſignat᷑. uas ſuꝑſtitiones ⁊ erroneas opiniões cõ (ſſinti
quibo vallatur eccleſia ⁊ contra nocua cu fingunt. ⁊ licet ſint miniſtri diaboli.tamẽ litdices
ſtodit᷑. Econtra vᷣo de qbuſdã mẽbꝛis ſu miniſtroꝝ chꝛiſti figurã pᷣtendunt.Et nõ mMurbiſs
is eccleſia conquerit᷑.a quibo nec oꝑatio/ mirũ vt ibidem ait apłus. Ipſe em̃ ſatha cicober
ne iuſticie nec ↄtemplatione ſapientie de nas tranſ figurat ſe in angelũ lucis. Non lobonet
ſenſat᷑. Iinde in ꝑſona eoꝛũ dicit᷑ Poſue ergo eſt magnũ ſi miniſtri eius tranſfigu Aenlire
runt me cuſtodem in vineis vineẽ meam rentur velut miniſtri iuſticie. Sed cũ de töffuci
nõ cuſtodiui. Can.j.ca. Ecce ergo ſex eui hijs plura poſſem vtiliter dicere Jam ei Mifruct
dentis vtilitatis oꝑa que ſunt ab operari ab iſtis numeroſos videmus erroꝛes ꝓce Fwarfi
is vinee. id eſt miniſtris eccleſie ſpualiter dere. tñ cogit me tꝑis anguſtia de hac re rsſuan
exercenda. Sed hodie pꝛochdoloꝛ fra bꝛeuiter ꝑtranſire. hoc mihi finaliter dixiſ (miſun
tres cariſſimi plures ſũt eccleſie mĩſtri ab ſe ſufficiat qð iuxta eiuſdem apli verbum dicttapi
his operibus penitus ocioſi Ideoq; iam eoꝛũ finis erit ſᷣm oꝑa ipſoꝛũ.De hmõi ů or
impletũ eſſe videtur quod dũs per yſaiaz opꝑarijs intelligere nõ poſſumus pᷣmiſſaʒ ſieredol
ꝓphetã eccleſiaſtice vinee minat᷑.Et nũc xp̃ᷣi ſententiã. Miſit illos ⁊c. Et hec de fiüſicfto
inquit oſtendã vobis quid ego faciam vi ſecunda cõſideratioe noſtri ſermonis ſul bcipieti
nee mee. Aufeꝛã ſepem eius et erit in dire ficiaanntt. Sequitur de tercia. Ablis
ptionẽ. ⁊ diruam maceriã eius⁊ erit in c-õ Ercio igit᷑ circa opꝑarios in vineã erro
culcationẽ. ⁊ ponam eã deſertã. Nõ puta t dñi milſſos diligeter oſiderare de ahonon
bit̃ ⁊ nõ fodiet᷑?⁊ aſcendent vepꝛes et ſpine bemus illiꝰad qð mittunt᷑ excellẽ copſnen
⁊ nubib mandabo ne pluant ſuꝑ eam im tẽ fertilitatẽ.cuiꝰ fertilitatis excellentiã ꝓ (unſpi
bꝛem. xſa. v. ca. O dura nimis ↄminatio. bat digna fructificatio.qᷓ notat᷑.qꝛ dicit᷑. and
ſed vtiq; noſtris exigentibs demeritis di· In vineã ſuã. Sciendũ em̃ nobis eſt fra Nini
gna pꝛoꝛſus ↄdemnatio.Quã ſiꝑ ſingla tres cariſſimiꝙ vinea dñi ſi bñ culta fue/ ued,
ꝓſequi velim longioꝛi opus eſſʒ tractatu ꝰrit abũdanter fructuoſa fit.copioſaq; fer· fuch
q́em pntis oꝑis bꝛeuitas poſcat. Ideo qͥ pꝓ tilitate fecunda.ſuis cultoꝛibo multiplicẽ angitt
teſt capere capiat. Sʒ tñ cur dñs vineaʒ fructũ affert. Uñ hᷣ eis xpᷣs inſinuauit.cũ Peine

ſuam in tantoꝝ maloꝛũ ↄdemnationẽ ve diceret. Poſui vos vt eatis ⁊ fructũ affe⸗ Berpy

. . .
. — . —„ 8 X . . S
— . — — N 8 . 8 . . —. — .
. O „ 3
Sermdd
— ð

n 1fatis Jo. xv. Ideo ⁊ aplus ait. Quis plã ſa fubiũgit Om̃ pmi ⁊ puriſſimi fructus
dedfi At vineã t de fructu eiꝰ nõ edit.. Coꝝ.ix. eius. ꝛouer.iij. Sed vr cerera pteream.
n fructificatio ⁊ q; excellens fertilitas Hic bꝛeuiter nũerat aptus. ruct inqt ſpũs
biin, vinea q̃druplicis generꝭ fructũ id eſt coꝛ;/ paciẽtia. bonitas.benignitaſ.mãſuetudo
Gen proꝛalẽ.tꝑalẽ.ſpũalẽ ⁊ eternalem ſuis exhi fides.modeſtia.ↄtinẽtia.caſtitas. Gal.v.
rn bet cultoꝛibo. De qͥbꝓ nr̃a ſalutari refe Quarto hec vinea nobis exhibet fructuzʒ
tnl cctiõe ſed ſub bꝛeuitate dicemꝰ. Pꝛimo eternalis felicitatis De q̃ dictũ eſt Hono
hnnine nãq; vinea eccleſie cultoꝛiba ſuis exhibet rũ laboꝛũ gloꝛioſus eſt fructꝰ. Sapie.iij.
W ffrfructũ coꝛꝑalis neceſſitatis. De q̊ loques O fructuoſa valde ac fertilis vinea.ꝗᷓ licʒ
mmunei aplus cũ dixiſſet.quis plãtat vineam ⁊ 8 in terra ſita ſit.tñ fructũ ſuuʒ ad celũ vſq;
tenmte fructu eius nõ edit.paulo poſt ſubiungit. ꝑducit. Nã ꝑ terreni laboꝛis ⁊ ſancti oꝑa
keimmi BSi nos vobis ſpũalia ſeminauimꝰ.ma/ tionis fructũ ſpũaliũ quẽ in hac vita col/
miſal Anũ eſt ſi nos carnalia veſtra metamus.j. ligimꝰ.ad eternũ fructũ celeſtꝭ pᷣmij ⁊ glo
nbde Conx.ix. Suꝑ quo v̈bo ait Gꝛegoꝛiꝰ.Di/ rioſe retributionis finałr ꝑnenimꝰ.q;ob
nrofis ggnũ vſt vt pᷣdicatoꝛes ab eis terrena cõſe/ rẽ dicit apłus Habetis fructum veſtn in
vſreno quanęj ſtipendia qb patrie celeſtꝭ offerüt ſanctificationẽ.finẽ vo vitam eternã Ro.
cguii⸗ pmia.Quia ſicut dicit ipſa dei ſapia.Di/ vj.Ecce igi᷑ quatuoꝛ genera fructuuʒ q̊s
Lopnn, gnus eſt oꝑari?mercede ſua. AQu.x. Ideo ſi execcleſiaſtica vinea digne colligeꝛe vo
bochti⸗ ſubdit apłus Ita inqͥt dñs oꝛdiauit his lumus pᷣmos duos recto intẽtiõis trami
ſpon q̃ euãgeliũ annũciãt de euangelio vinere te in duos poſtremos oꝛdinare debemꝰ.
craunni Sed quõ viuere Sane non ad carnalis Alioqn qͥ pᷣncipaliter vel coꝛꝑalis ſuſten
Ntüw⸗ voluptatis ſuꝑfluitatẽ ſed ad coꝛꝑalis ne tationis vel tꝑalis honoꝛis fructũ querit
ſö ceſſitatis ſuſtẽtationẽ.quã idẽipſe deſcri/ fructu ſpũalis virtutis⁊ eterne felicitatis
ltme bit dicẽs. Habẽtes alimenta ⁊ àbus tega ſe ꝓculdubio indignũ reddit.⁊ ipſa q qrit
Ctrö mur hijs ↄtẽti ſumꝰ.j.ad Thi.vl. De/ aut coꝛꝑalia aut tꝑalia ſtipẽdia iniuſtiſſi/
ſſacho cuũdo hec vinea nobis exhibet fructũ tpa/ me rapit. Nam teſte Gꝛegoꝛio in Ometł.
Por lis honeſtatis De quo in ꝑſona ecclie lð Qui in hac vita ea q̃ ſua ſunt q̃rit adhuc
ſign ↄuenẽter dictũ eſſe intelligi. Ego qᷓſi vi ad dũi vineã nõ venit Illi nãq; ðᷣo labo/
aäde tis fructificaui ſuauitatẽ odoꝛis:.et floꝛes rant qͥ nõ ſua ſed lucra dñica cogitãt.q ʒe
unc mei fruct? honoꝝ ⁊ honeſtatꝭ Ecci.xxiiij lo caritatis ſtudio pietatis inſeruiũt.aĩa/⸗
napet Fructificat ſiqdẽ eceleſiaſtica vinea odo bus lucrãdis inuigilant. ꝑducere ⁊ alios
aete riis ſuauitatẽ ꝑ miniſtroꝝ ſpũaliũ vitaʒ et ſecũ ad vitã feſtinãt. Sʒz hodie ꝓchdo
rdinf famã ſuauiter redolentẽ In quoꝝ ꝑſona loꝛ fratres cariſſimi plures eſſe vident᷑ in
ban Dicit apłus. Chꝛiſti bonus odoꝛ ſumꝰ.ij. vinea dñi qͥ oĩno ſpũalia et eterna poſtpo
ean adg LCon.ij. Qui & in eccleſia ſic redolẽt.q nũt.⁊ coꝛꝑalis ſuſtẽtatiõis q̃ſtũ ac tꝑalis
and ſic redolẽdo virtutũ oꝑibo floꝛẽt.hij nimi honoꝛis faſtũ cupiunt.De qͥbus ↄquerit
hnſc, rüũ ſic floꝛẽdo fructꝰ honoꝛis ⁊ honeſtatis dñs ꝑ ꝓphetã Uos inqͥ t depaſti eſtis vine
thecde xrtcipiẽt.id eſt tꝑalis honoꝛificẽtie ⁊ hono am mea vſa.iij. Cũ em̃ ſolum hoc qrãt vt
nioſi rrabilis pᷣſidentie dignã mercedẽ recipiẽt. carnis voluptatibo ⁊ vanis honoꝛibo pa/
a, dicẽte apło. Qui bñ pᷣſunt pᷣſ biteri dupli ſcant᷑ ⁊ fructum diuini oꝑis nõ ſectent᷑re
nm ci honoꝛe digni habeant᷑j.Chi.v. Ter ſtat vt eccleſiaſtica vinea infructuoſa red
de cieo vinea eccłie cultoꝛibo ſuis exhibet fru dat᷑. Uñ fit quod ꝑ eundẽ ꝓphetam dicit᷑
atele ctum ſpũalis fecunditatis. De quo fru / af/ Expectaui vt faceret vuas fecit aũt labꝛu
ntii cctu ampla ſacre ſcripture ſeges plena eſt. ſcas.yſa.v.O mirãda nimis ⁊ miſeranda
i. Ihbi nãq; fructus ſalutaris pnie. YFacite mutatio. Jã em̃ vinea dñi q̃ vuas vᷣtutũ
AAiun inqt dignos fructus pnie. Matt. iij. Jbi feciſſe debuerat labꝛuſcas vicioꝛũ facere
1 fu⸗ fructꝰ ſalubꝛis iuſticie. Uñ ſcribit᷑. YFru/ o cõpꝛobat᷑.⁊ quod hoꝛrẽdo mõſtro ſimil/
Gfer⸗ ctus iuſticie in pace ſeminant᷑. Jacobi.iij limũ eſt.vue in labꝛuſcas.id eſt virtutes
tplie Abi fructus ſpũalis ſapĩe qꝛ ſcriptum eſt ĩ vicia trãſfoꝛmant᷑.ac iuxta Senece ſen
nte Beuat vir à inuenit ſapientiã.Cuius cau tentiã.ideo deſijt remedij locꝰ.qꝛ q ſaeſt

xicia moꝛes fiunt. Ecceenim vt Bernar
dus ait. Parcitas putat᷑ auaricia.ſobꝛie/
tas auſteritas credit ſilentium triſticia re

putatur. Ecõtra vᷣo remiſſio diſcretio ðᷣꝛ

effuſio liberalitas.loquacitas affabilitaſ

cachĩnatio iocũditas.mollicies veſtimẽ/
toꝝ etequoꝝ faſtus honeſtas.lectoꝝ ſuꝑ/

fluus cultus mundicia. Addã aũt qð de
hijs omnibo deterius eſt. Ecce iam a ple⸗
riſq; etiaʒ pꝛelatis eccleſie dinina ſapiẽtia

quaſi ſtulticia deſpicit᷑et ſacra theologia

tanq; ſtultilogia ↄculcat᷑. Oð ex hijs ma/
nifeſte conuincit᷑.quia ſacre ſcripture do/

ctoꝛes nec fouent nec ꝓmouent ſed depꝛi
munt potius ⁊ ↄtẽnunt.ipſoſq; tanqᷓ; vi/

nee dñi penitus ĩutiles ocioſos reliquũt.

Oõ ſi quis iuxta euãgelicã parabolã eos
interroget Quid hic ſtatis tota die ocio/
ſi. Habent qð reſpõdeant.Quia inquiũt

nemo nos ↄduxit. Math. xx. Hoc aũt q;
ꝑnicioſum ⁊ eccleſie ꝑiculoſum ſit et iam
exꝑientia docuit.et tandem exitus rei de/
clarabit. Licet vᷣo de hijs plurima dicen
da eſſent.tñ hinc ꝑtranſeo.ne ſi moꝛã diu

tius fecero qͥs mihi hoc in detractõis aut

inuidie notaʒ aſſcribat.q;q; certe in tanta
miſeria.nõ tam inuidie q; miſcdie locꝰexi

ſtat. Seg aduertite queſo vñ tãta vir/

tutum ſterilitas.tãtaq; vicioꝝ ſuꝑfluitas

pꝛoueniat. Sane nõ aliunde niſi qꝛ in vi

nea ecclłie mũdana vanitas ex bonoꝝ ta
lium affluentia. quaſi vitis ſuꝑflua maio

rũ ſpũalium ꝓpagines educauit.Qõð vitꝭ

illa miſtice figurauit quã pinceꝛna ppara
onis ſomnias vidit. Clidebã inquit coꝛã

me vitẽ in q̃ erant tres ꝓpagines.creſcere

paulatiʒ in gẽmas.⁊ pꝰ fioꝛes vuas matu

reſcere.Geñ.xl.Pincerna ſiqͥdem phara/

onis peccatoꝛ eſt ſeruus diaboli.qͥ vitem
ſomniat.quia mundi vanitatem cogitat.

7

Hec aũt vitis mũdane vanitatis tres p/
pagines id eſt tres mũdi ↄcupiſcentias p

tulit. De qᷣbus ſcriptura dicit. Oẽ qð eſt
in mũdo cõcupiſcentia carnis eſt.ↄcupi/
ſcentia oculoꝝ ⁊ ſuꝑbia vite.j. Jo. ij. Hu/
iuſmodi vᷣo male ꝓpagies paulatim gẽme

creſcunt.qꝛ pus cogitatiõe ⁊ deinde ↄſen
ſu incrementũ ſi uſcipiunt. ſed mala oꝑati

one floꝛeſcunt Et poſt floꝛes maloꝝ ope⸗
Tu in vuas vitioꝝ obſtinationis ꝑtinacia

matureſcũt.O mali floꝛes O peioꝛeſyue

Floꝛes qpe fetidi:vuarũ qũt fruetꝰ oma

trãſ foꝛmatũ vicijs videas hoĩ

Dominica in ſeptuageſi.

riſſimi. Ex qͥbus tamẽ floꝛibus tales vune
a pluribus hodie miniſtris eccłie ꝓducũ
tur. De qb dꝛ. ua eoꝝ vua fellis et bo/
im? De ed qð in/
ter hec amariſſime flenduʒ eſt tres ille qᷓ ⸗
dixi male vitis id eſt mũdane vanitat p/
pagines adeo vſq; iã creuerunt vt non ſo
lũ ipſe vineã magnã ſed ingentẽ ſiluã effe

trus amariſſimꝰ Deut xxxij. S

cerint.ſub cuiꝰ ſilue latebꝛis paſcunt᷑ fere

peſſime ⁊ crudeles nimiuʒ beſtie.diabolꝰ
ſcʒ ⁊ miniſtri eius qͥ eccłie vineã extermi/
nant. Uñ ꝑ ꝓphetam dictũ eſt. Extermĩa
uit eam aper de ſilua ⁊ ſingularẽ ferus de
paſtus eſt eã. Pſal. Aper ſiqͥdem de ſilua

diabolus intelligit᷑qͥ ſingłaris ferus id ẽ

ſingulariter ferox ⁊ ſuꝑbyeſſe nõ ambigit᷑

SDed hic vtiq; nequaq; ſolus in ſaua vi/

tioꝝ latitans vineã noſtrã exterminat.qͥn
imo plures hodie viles beſtias id eſt vici
oſos ⁊ beſtiales hoĩes ↄgregat.vt ꝑ mini

ſtros ſuos fructꝰ eccleſiaſtice vinec depa

ſcat᷑. Nec aliqͥs miret᷑ ſi vicioſos hoĩes be

ſtias dixerim. Sic em̃ Boeciꝰ iiij.li. ð cõ
ſolatõe phie docuit. Euenit inqͥt vt quex
iem eſtima
re nõ poſſis.auaricia feꝛuet alienaꝝ opuʒ
violentus ereptoꝛ.lupi ſimilẽ dixeris.fe/

roxatq; inqes linguã litigijs exercet.cani

cõparabis.inſidiatoꝛ occultus ſubꝛipuiſ
ſe fraudibus gaudet vulpeculis exequet᷑
ire intẽperãs fremit leonis animũ geſta/
re credat᷑.pauidꝰ ac fugaxnon metuenda

foꝛmidat ceruis ſimilis habeat᷑ ſegnis ac
ſtupidus toꝛpet aſinũ viuit.leuis atq; in

cõſtans ſtudia ꝑmutat nihil auibo differt
fedis immũdiſq; libidinibo immergit᷑ ſoꝛ
dide ſuis voluptate detinet᷑. Uñ poſtre/

mo ↄcludens ait. Ita fit vt qͥ ꝓbitate de/

ſerta hõ eſſe deſierit. cum in dinina condi
tionẽ tranſire non poſſit vertat᷑ in beluã.

Hec ille. Oꝛemus ergo dñm fratres
cariſſimi vt ab hmõi beluis monſtruoſii

qʒ beſtijs eccleſiaſticã vineam eripiat. Et
nos ceteroſq; viros eccleſiaſticos ydone

os ſibi mĩſtros ⁊ tales oꝑarios efficiaide

bus ad eius laudem et ecełie vtilitatem

ſinguli dicere valeant pᷣmiſſam xp̃i ſentẽ/

tiã. Miſit illos in vineã ſuã.Qð ipſe pꝛe

ſtare dignet qͥ ſine fine viuit? regnat in ſe

cula ſeculoꝛum Amen.
Explicit ſermo factus ꝑ dũm Petruʒ

epᷣm Kameracenſem., de ſeptuageſima.

Gagti

Siſini ſe

Alaumß.
clo enen
ccyr .

phointro
bꝛigle
ruſaleete
kann. 2
tericzfran
ciaſermo
üeeand
ciegyotia
lergccel⸗
(emuie⸗
flneclon
kamele
lomiſu
llihien
laicecin
tigterra
tgohuic
hitcilent
tionegn
Hnarin. 8
Uhociern
biernſch
Pnſpücte
ſolus
ctuseſte
cüfilijo
queſurtu
materno
queecifi
ſt Hec
hd ec
blptem
Stlich
quenulte
Wlitanse
anoeide
püale
ecrage
tummiſe
gtdicens⸗

1

Unmerico

Mnktiere
etudicdab
Meiedermi⸗
Enemi

lantewode

ten deſtna
nofemoſge

nöanbige

Zinſia ni⸗
Lenmingtn
sſet nei
Nrnnini
Vnecdepe
boͤhoitsbe
Piiilics
nqrnrave;
ienckine
ropr;
Nreris e⸗
rerani
ſbnon.
ctequet
i ge/
netnenta
ſegnioge
lisatq in
idſfiert
mnangklo
oſre⸗
biatede/
iniconei
iin belui.
n funts
ikmoll
ir Et
s ſcone
fcilde
luaem
Hiſenti/
pſepre
nmmine

1Pon;
ℳne⸗

Sequitur ſermo factus per reueren

Adiſſimũ in chꝛiſto patrẽ dñũm Petrum de
Aillyaco Cardinalẽcameracẽſem in cõ/
cilio generali Conſtañ. Anno dñi. ο,

cecc.xvij. In medio q̃dra geſime.

Etare hieruſa

lHlem. Hoc bꝛeue verbum
magni gaudij expᷣſſiuum ho

UUlie celebꝛiter canit᷑ in pꝛinci
pio introitus miſſe.Et ſumitur ex fine li/

bꝛi vſaie. vbi dicitur. Letamini cum hie/

ruſalẽ et exultate in ea omnes qui diligitꝭ
eam. Hogdie reuerendiſſimi patres ce/
teriq; fratres cariſſimi.quia de ſpũali leti
cia ſermo nobis habendus eſt Inchoan
dũ eò arbitroꝛ vt ꝓ impetrãda huius leti
cie gratia.ad illam virginẽ matrẽ humili
ter accedamus que nõ ſolũ ciuitati hieru

ſalẽ militanti eccleſie.ſed toti hũano gene

ri.nec ſolum hoĩbo ſed etiam angelis gra/
tiam ⁊ leticiã ſalutarẽ genuit.Quã de ce/

lo miſſus angelus Babꝛielꝓpe terrenam
illã hieruſalem nunciauit In cuius oꝛtu
leti cecinerũt angeli.Gloꝛia ĩ excelſis vᷣo.

⁊ in terra pax hoĩbo bone volũtatis. Eya
ergo huic virgini matri gratie ſalutarꝭ ge
nitrici leticie ſpũalis illam letiſſimã ſalu/⸗
tationẽ angelicã pᷣſentemꝰ dicentes.Aue
maria. Scõðm apli ſententiã in epiſto/
la hodierna duplex nobis oſtẽdit᷑ ciuitas

hieruſalẽ. Una ſᷣ̃m litteralẽ ſenſum. Alia

ſm ſpũalem intellectũ.De pma inqͥt apo
ſtolus. Syna mons eſt in arabia qͥ ↄiun
ctus eſt ei que nunc eſt hieruſaleʒ ⁊ ſeruit
cũ filijs ſuis.De ſecunda vᷣo ait. Illa aũt
que ſurſum eſt hieruſalẽ libera eſt que eſt
mater noſtra Hec igit᷑ ſpũalis hieruſaleʒ
que edificat᷑ vt ciuitas.ſicut inqͥt pſalmi/
ſta Hec vtiq; eſt ſancta⁊ immaculata mr
noſtra eccłia que ſurſuʒ eſt q́;tum ad illã
ſui ꝑtem que triumphans exultat in celis
Sed adhuc deoꝛſum manet qᷓ;tũ ad illaʒ
que militans laboꝛat in terris. Sed hec
militans eccłia ad illã triumphantẽ aſpi
rans eidem vniri ac copulari deſiderat.

Et ſpũaleʒ huius deſid erij leticiã in hac

quadrageſimali dñica repᷣſentãs. introi/
tum miſie a verbo ꝓphetico iubilãs incho

at dicens. Letare hieruſalem. Ubi nõ ũ ad peio: u vide .
immerito ãritur.cũ hoc ſacrũ quadrage cdeies filij videtis me matrẽ veſtrã chꝛiſti

Hermo

ſimale tempus oꝛdinet᷑ad penitentiã. cur
hodie militantẽ ⁊ adhuc in terris laboꝛaã

tem eccleſiam ad leticiam excitamus d

ſciendũ nobis eſi o ciues egregij huiꝰ ci/

uitatis hie: uſalẽ ꝙ actenus ab initio ne
Arageſimalis ieiunij ſuſpendimꝰ oꝛgang

leticie.vt nobis inſinuaret᷑ medicinalis a
maritudo.q̃ pꝛecedere debet in penitẽtia.
Ded iam relaxant᷑ oꝛgana noſtra vt ĩi no

bis excitet᷑ ſpũalis exultatio ꝑ ↄſideratio
nem futuri gaudij quod ſuccedere debet
in patria. Uñ in huius leticie ſignũ ſum/

mus pontifex romane eccłieque oĩum ec

cleſiarũ mater eſt ⁊ magiſtra toſam aure
am cum muſto⁊ balſamo hodie in publi-

cam fideliũ pꝛeſentiã exhibere conſueuit.

qua ſi vniuerſam excitãs eccleſiã diceret.

Letare hieruſalen B
Etare igitur o hieruſalẽfidelis ci
l uitas id eſt fideliũ ciuium vnits
lkleerare nunc et gaudenter intellige

verbũ hoc ꝓpheticũ ad te maxime ꝑtinere
multomagis q; ad illã infidelẽ ⁊ infeliceʒ
hieruſalẽ.quã Hieremias in libꝛo Tre/
noꝝ lamẽtabiliter ↄquerit᷑ deſolataʒ. Et

de qua in euangelio legitur Uidens Je/

ſus ciuitatẽ hieruſalẽ fleuit ſuꝑ eã. Nõad

illã vtiq; ſed ad te vniuerſalẽ eccleſiã mili
tantẽ.Et ad hoc ſacrũ generale conciliũ

te repᷣſentãteʒ maxime ꝑtinet quod hodie
canendo dicit᷑.Letare hieruſalẽ. Sed
iam videre mihi videoꝛ matrẽ eccleſiã tri
ſtem ⁊ lacrimoſam ad hec q̃ruloſe reſpõ/

dentẽ atq; dicentẽ Quõ inqt fiet iſtud. O
fideles filij quõ.aut qͥ pacto letari potero

q̃ triſticie cauſas.ſignaq; triſtiũ enentuũun
vndiq; ↄſpicio,. Ecce inqͥt ipſa. Ecce ego
mater oli felici ꝓple fecũda.iãdiu ⁊ ꝓchdo
loꝛ nimis a repꝛobis filijs q̊s enutriui et

exaltaui ſpꝛeta ſum. Nec ſpꝛeta ſolũ ſʒ nõ
minus q; vetus illa hieruſalem multipli

citer ↄculcata Ego dudum a xpᷣo ſponſo

meo ſupꝛa firmã petrã fundata.eius ſan
guine ↄſecrata.apłoꝝ pᷣdicatiõe ſolidata.
Tot martyꝝ totq; ſanctoꝝ meritis et vir

tutibus aucta.Tã magnitfice fideliuʒ ypn

cipũ ⁊ xpᷣiani vopglidehotige dotatg in;
diuq; diuitijs ⁊ honoꝛiboꝓſperata. Jam
innumerꝭ ꝑiculis ⁊ aduerſitatibo circũda

eta ſum.⁊ exlonga maloꝝ expientia timeo

. *

pᷣcipiciũ ad peioꝛa. Heu heu videtꝭ.O fi

Dominica in medio quaoꝛ:ageſume

ſponſam multipliciter diuiſam mirabilr

ceratã. miſerabiliter öfoꝛmatã. Si hec

ſpijs oculis videtis vtiq; lacrimari ma/
gis vobis ↄuenit q; letari. mihiq; dulciꝰ
eſt meã deflere triſticiazx q; audire A etare
hieruſale. Ad hmõi vo lacrimoſas qᷓre
las mr̃is eccłie deuoti eius filij in hac ſa/
cra ſynodo ↄgregati eam ↄſolãdo rñdent
Letare inqunt hieꝛuſalẽ.exulta xpᷣi ſpõſa
oĩm fideliũ mr eccleſia.qꝛ cãm huius leti
cie ⁊ exultatiõis tue ſequẽtia introitmiſ/
ſe ᷣba declarãt.qͥb dicit᷑ Cõuentũ facite
id eſt ad generale ↄcilium ↄuenite.oẽs qͥ
Diligitis eã.qͥ ideo filiali deuotione ex ma
tris dilectione ↄueniſtis.vt eam diuiſam
reunire.laceratã reparare.⁊ defoꝛmatam
refoꝛmare.diuina fauente gra valeatis.
Et qꝛ hoc pie ſperãdũ eſt.iõ ſubdit᷑. Gau
dete in leticia ꝗ in triſticia fuiſtis. Pꝛeceſ
ſit igit᷑ magna triſticia ſed iam maioꝛ leti/
cia ſubſequat᷑.fiat cã maioꝛis leticie pꝛio
ris triſticie memoꝛia.ſic em iuxta Tlirgi/
lij ſententiaʒ Pꝛeterita olim mala memi/
niſſe inuabit. Scimꝰitaq; młtas cauſas
multaq; ſigna pᷣceſſiſſe triſticie ⁊ meꝛoꝛis
Ddiſcoꝛdie ⁊ furoꝛis.milerie⁊ doloꝛis.cau
ſas videlicet atq; ſigna ſciſmatice diuiſio
nis ⁊ eccleſiaſtice defoꝛmatiõis. Jã ᷣo

dqd5 gaudęéter referimus videmꝰ ſigna io/

cunditatis ⁊ leticie.ſigna caritatis ⁊ ↄcoꝛ
die.ſigna ꝓſꝑitatis ⁊ ↄplacẽtie.ſigna vicʒ

pacifice vnionis ⁊ refoꝛmatiõis eccleſia

ſtice. O mirabilis mutatio dextere ex
celſi.O pᷣclarũ diẽ ⁊ quẽ merito fauſtũ di

xerim ſub q̊ hoc ſieri ↄtigerit O btõs ocu

los qͥ hoc videre meruerint O felicem lo
cũ hanc videlicʒ ↄſtantienſem ciuitatem
uam dominus ad ꝑ̊ͤ eligere dignatꝰ eſt.
3 0 mag laudãda atq; extollẽda iĩmen.
ſa dei clemẽtia qᷓ pulſis pᷣteritis malis.tã
ingẽs ſue largitatis bñficiũ ↄferre diſpo/
ſuit. Eya poſt taãta tãq; triſtia mala hoꝛ
rẽdi ſciſmatis.qᷓ mẽs hũana vix rememo
rari ſufficiat. Jã merito letetur hieruſalẽ
lam exultet ⁊ gaudeat mr̃ eccłia de innũe
ris⁊ inenarrabiliba bonis ã ex hac vniõe
ſimul ⁊ refoꝛmatiõe ſperamꝰ. Speramꝰ
eæq dem verã vnionẽ nõ abſq; refoꝛmatõe
ſperamꝰ verã refoꝛmationẽ nõ abſq; vni
one Una qppe ſine altera eſſe neqͥt. dicẽt
plal. Znſicta⸗ paxoſculate ſunt. He due
teſte Auguſtio ſoꝛoꝛes ſunt ⁊ ſeſe inſeꝝa/

biliter ↄmitant᷑ Si ergo vnionis pacẽ qᷓ

rimus refoꝛmatiõis iuſticiã pſequamur.
Zũc em̃ mri eccłlie rite dicere poterimus

id qð in libꝛo Thobie de hieruſalẽ ſcribi

tur. Tu aũt letaberꝭ in filijs tuis.qm̃ oẽs
bñdicent᷑ ⁊o gregabunt᷑ ad dñm Beati eĩ
oẽs qͥ diligũt te ⁊ à laudent iiꝑ pacẽ tuã.
Letare g̊ hieruſalẽ. Hijs itaq;ʒ verb cõ
ſolatoꝛijs exhilarata hieruſalẽ et letifica/
ta mr̃ eccłia.Nos deuotos filios ſuos vi
ceuerſa ad gaudiũ exhoꝛtat᷑.ct ꝑ apoſtoli/
ca verba ad leticiã excitat dicẽs. Gaude/
te in dño ſꝑ iteruʒ dico gaudete modeſtia
veſtra nota ſit oib hoĩb.dũs/ꝓpe eſt In

quibo verbis tria ſpecialr notare⁊ noran
ter ↄſiderare debemꝰ. Pꝛimo in qꝗᷓ ſit gau

dendũ. Scdᷣo.quõ gaudendũ.Lercio q̃

re gaudendũ. In pmo gaudij notas ma/

teria. In ſecũdo gaudij foꝛma. In tercio

gaudij cã. In pmo ↄſiſtit gaudij perfe
ctio ⁊ excellentia.Gaudete in dño. In ſe /
cundo ↄſiſtit gaudij duratio ⁊ ↄſiſtentia.

GBaugete ſemꝑ ⁊ iterũ gaudete.In tertio
ꝓficit gaudij rõ ⁊ efficacia.Oñeꝓpe eſt.
Onſideremus itaq; pᷣmo et in his
c veꝛbis notemus o viri doctiſſimi
gaudij noſtri materiã ⁊ in quo ſit

gaudẽedũu. Gaudete inq t in dño. Ubi nõ

me ſed Auguſtinũ audite. Gaudete inqᷣt
nõ in ſeculo ſed in dño. Hoc eſt oẽ bonũ
in quo gaudendũ eſt ſtatuite in deo.non

extra deuz. Sicut em̃ nõ põt hõ duobus

dñis ſeruire.ſic nemo põt in ſecłlo gaude
re ⁊ in dño. Multuʒ em hec duo gaudia
differũt q̃ oĩno ↄtraria ſunt nec ſimł ĩ eo/
dem eſſe pñt. Uincat gaudiũ in dño do
nec finiat᷑ gaudiũ in ſeculo. Illud ſꝑau/
geat.hoc ſemꝑ minuat᷑ donec finiat᷑ Hec
ille. Attẽdite ergo ꝙ młtiplex nobis gan
diũ ꝓponit᷑. Gaudiũ tꝑale.quod eſt fugiẽ
dũ. Gaudiũ ſpũale qð eſt amplectenduzʒ
Baudiũ eternale qð eſt expectandũ.Pꝛi
mũ eſt gaudiũ in ſeculo. Secundũ ⁊ ter/
ciũ eſt gaudiũ in dñno. Fugiẽdũ eſt ita
q; gaudiũ tꝑale.qꝛ vanũ ⁊ erroneũ.qꝛ ꝑ⸗/

mixtũ ⁊ impuꝝ.qꝛ bꝛeue ⁊ momẽtaneũ

Attẽdite gaudiũ vanũ ⁊ erroneũ. Ri/
ſum inqͥt ſapiẽs reputaui erꝛoꝛem.⁊ gau
dio dixi.qͥd fruſtra deciꝑis. Attẽdite gau
diũ ꝑmixtũ ⁊ impuꝝ Riſus inquit ille do
loꝛe miſcebit᷑ ⁊ extrema gaudij luctus oc/

cupat. Hulla qpe eſt pura et ſincera ſecli

tn.
Coneon
Aicgvalt
inpodu
glrnginl
grore.
taofravc
timoꝛ T
cicüͦeſt
niplicin
peccato
Cipienni
Geton
ane
Peini
Cocd
ribcouen
cultuteqe
Hecit
Mecvod
nniͤſcs⸗
Eſimüͤne
Owde
luütaen
nuniſe⸗
matorie
etrtge
debetg
Alterlert
hiengl.
ſeftüge
lnſecnoo⸗
mücoſien
Diſcetis
nioſcnib
piſcii
binvi
candbdin
gintuͤta
ſefelicie

he⸗

Hispacei
eqnamur.
okerimus
ſaleſenbi
Eafoes
n Bentei
bacernz.
cderbc
eerlenfi,
losſogy
tpotoli⸗

6s Dinde⸗
lenogeſti

Peeſt
merhornn
nnſtgen
Teoq
Potasmna,
Inteno
zuchperte
fo. Juſ⸗
Miſenri.
Intenno
ͤpect.
octinbhis
doctiſini
inoſit
Ubin
gue ingt
oeboni
o gon
obvs
Gue
Gnd
ſwkieo⸗
ndfodo
Ns ſoen/
niot Hee
obis en
cſ fuge
ccenaz
ngipei
itler⸗
ſick ia
ſce/
faneü
nei⸗ Ri
n10u
itegan
Killedo
tnso⸗/
gaſd

leticia. Sed vt boeciꝰ ait. Habet hoc vo

luptas omnis.ſtimul agit fruẽtes. Atten

dite gaudiũ bꝛeue ⁊ momentaneũ.Laus
impioꝝ bꝛeuis ẽ inqt Job.⁊ gaudiũ ypo
crite ad inſtar pũcti. Hoc ̊ gaudium aĩe
nr̃e ꝑiculoſum eſt.qꝛ in eo rõ excecat᷑ per
erroꝛẽ. Mernoꝛia turbat᷑̃ꝑ doloꝛẽ UVUolũ
tas fraudat᷑ ꝓpter bꝛeuitatẽ. Ideoq; fugiẽ
dũ eſt.qꝛ in acqͥrẽdo laboꝛ.in poſſidendo
timoꝛ.⁊ in ꝑdendo doloꝛ. ed ample
ctẽdũ eſt gaudiũ ſpũale Et hoc in nobis

triplici radice naſcit᷑. Pꝛimo de euaſione

—

pereatosliqn eſt gaudiũ penitentiũ ⁊ in/
cipientiũ. Secũdo de adeptiõe meritoꝝ.
qð eſt gaudiũ ꝓficientiũ.Tercio de expe
ctatione pᷣmioꝛũ.qð eſt gaudiũ ꝑfectoꝛũ
Pꝛimũ eſt ſpũale. Secundũ ſpiritua
liꝰ. Terciũ ſpũaliſſimũ. Ideoq; ꝑfectio/
ribo cõuenit.Quibaa xpᷣo ðꝛ. Gaudete et
exultate qm̃ merces veſtra multa eſt in ce
lo Hec itaq; merces eſt illud gaudiũ eter
nale quod eſt epectidi. 6α nö eſt
vanũ ſed pleniſſimũ.nõ eſt ꝓꝑmixtũ i pu/
riſſimũ.non eſt bꝛeue ſed ꝑmanẽtiſſimuʒ
O valde deſiderabile gaudiũ Uere ꝑpe/
tuũ ⁊ eternũ. In q̊ amans ab eo qdð amat᷑

nunqᷓ; ſeꝑat᷑.nunq; diuidit᷑. OQð xpᷣs ſuis

amatoꝛibo ꝓmittit dicens. Gaudebit coꝛ
veſtꝝ ⁊ gaudiũ veſtꝝ nemo tollet a vobis
De ſpe igit᷑ ⁊ expectatione tãti gaudij ſpũ
aliter letat᷑ eccłia ⁊ exultãs canit. Letare
hieruſalẽ. Baugete igit᷑ o ſpũales eccle
ſie filij gaudete ſpũałr in dño.nõ tꝑaliter
in ſeculo. In ſeculo gaudẽt qͥ in hijs q̃ in
mũdo ſunt nimiũ delectant᷑.id eſt in ↄcu/
piſcẽtijis mũdi De qb in canonica Johã
nis ſcribit᷑.Oẽ qð eſt in mo aut eſt ↄcu/
piſcẽtia carnis aut ↄcupĩa oculoꝝ.aut ſu
ꝑbia vite. O vicioꝝ voꝛaginẽ.o ſillã.o

caribdim.o nimiũ infelicẽ.maleq; ſecuꝝ.

qͥ in tãta tanq; ꝑiculoſa mũdi tẽpeſtate ſe
ſe feliciter ſtare aut ſtabiliter gaudere fal
laciter ſeductꝰexiſtimat.⁊ nõ potiꝰab hu/
iuſmodi turbido mari in poꝛtũ quiete ſa/

lutis effugeꝛe ⁊ vicioꝝ ꝑicła euadere ſtu/

deat. Cõſiderate igit᷑ o paſtoꝛes gregꝭ

dpñici.q̊t ⁊ qᷓ varie vos circũueniũt in ſta
tu pᷣſidẽtie tẽtatiões⁊ occaſiões peccatoꝝ
iaweice bidinuntic ibinonpulares

onoꝛes Ex qͥbo triplex illa quã ſupꝛa me

cijs ſcʒ ↄcupiſcetia carnis.ex diuitijs cõ/

— . „* 4 . . . .
—RR „ . .
5 . . 7 „ 7
N

cupiſcentia oculoꝛuʒz.ex honoꝛib ſupbia
vite. Et quis neſciat nimis eſſe difficile
nõ dicam vincere ſed fugere ĩ delicijs gu
leluxurie volupłatẽ. In diuitijs inoꝛdia
te auaricie cupiditatẽ. In honoꝛibo ſuꝑ/
be gloꝛie vanitatẽ. Quis pᷣterea ex hac p/
cella enatare poterit ſine multiplici ꝑtur
batiõe vite.leſione fame.ac ꝑplexitate cõ
ſcientie. Nũc vita in ſua virtute ↄcutitur.
nũc fama in ſuo honoꝛe ſcãdaliſat᷑ nunc
ↄſcia ĩ ſua pace moleſtat᷑. Quid dico mo
leſtat.imo pene dijcit᷑. Quis em̃ ꝑplexos
ↄſcĩe nodos euoluat.qͥb ſtatꝰ paſtoꝛał et
maxime ſublimitas papalis inuoluit᷑. qͥs

curas enumeret animũ lacerãtes ac in di

uerſa ⁊ aduerſa trahẽtes.q̃ mẽtis qͥeteʒ et
ſpũaleʒ trãqͥllitatẽ ꝑturbãt.cũ miris et in
enarrabilibo modis pctõꝝ occaſionẽ pᷣbe
ant. Heu heu q; inſuaue iugũ et vere onꝰ
grauiſſimũ angeli etiã hũeris foꝛmida
dũ Unñ nõ ſatis admirari poſſum q̃ſdam
honoꝛis auidos tati oner? põdꝰnõ ꝑtime
ſcere.ſed magꝭ ambicioſe qrere.⁊ hitũ ꝑ/
tinaciter retinere.nec tãti põderis ꝑicula
foꝛmidare cũ ſint fragiles⁊ ifirmi.⁊ ad tã
impoꝛta buii oncr debiles et impfecti.
Ecõtra vᷣo illũ feliceʒ multiplicẽ dixerĩ qͥ
impfectuũ ſuũ recognoſceẽs ta põderoſum
iugũ a doꝛſo ſuo excutit.ac tã oneꝛoſo ꝑi/
culo ⁊ ꝑiculoſo oneri libẽs cedit.vt de il/
loꝛũ nu ero fiat qui młtiplicẽ pꝛelationis
laqueũ innũeris tribulatioibo inuolutuʒ
hũilitatis pede ↄterũt.vt ad ſpũalẽ liber
tatẽ ⁊ liberã qetem euadãt. In qᷓ; ꝑſona
p pſalmiſtã canit᷑. Laqᷓus ↄtritꝰeſt.⁊ nos
liberati ſumꝰ.Et hec de pma ↄſideratiõe
DOnſideremus ſecũdo gaudij nr̃i
c foꝛmã ⁊ quõ ſit gaudendũ. Gau/
Aete inqᷣt in dno ſꝑp. Ubiglo. Hõ
ad hoꝛã ſed Ka i diceret. Nõ leuiter ſʒ ꝑp
ſeueranter. Sane q ſpũalr gaudẽt in do
mino. etiã ſi tꝑałr ↄtriſtari videant᷑ tñ ſꝑ
gaudẽt ⁊ ꝑſeuerantm illud apłi.Quaſi
triſtes ſꝑ aũt gaudẽteſ Qui vo tꝑalr gau
dẽt in ſecło lehiter gandet 2 iſtab lr Ore
ſcriptũ eſt. Extrema gaudij luctoccupat
Baugete igit᷑ ſꝑo ſpũales viri ſpũaligau
dio nõ carnali. nec ſoluʒ interiꝰſediteꝝ ex

oterius. Jõ ſubdit apłs Iteꝝ dico gaude

te q̃ſi duplex nobis gaudiuʒ ingerat do/

ceatq; nõ ſolum leticiã interioꝛẽ in coꝛde
* 3

Donminica in medio quavꝛageſime

ſeed iterũ exnltationẽ exterioꝛem in coꝛpe
D pſal. Letamini in vño et ex/⸗
ultate iuſti. Hoc eſt ;̊ gaudiũ iubilatõ

nisꝛ laudis qð ad ſpeculatiuos ſeu ↄtem
Beice maxie ptinet. De q in pſal. dicit

n cõuertẽdo dñs captiuitatẽ ſyõ. facti
umus ſicut ↄſolati. Dyõ qppe ſpecla in
terpᷣtat᷑ q̃ ĩ captiuitate manet qñ qð vide/

re deſiderat nõ videt. Gaudiũ em̃ ↄtẽpla

tionis a dño nõ dat᷑ niſi cui vult.qñ vult.
⁊ qntũ vult. Sed captiuitas ſyon cõuer/
tit᷑ qñ tenebꝛis effugatis velut nimboꝝ ⁊
ventoꝝ nubilis celũ ↄſcĩe ſerenat᷑.et tunc
diu deſideratũ diuq; expectatũ dũm ſuũ
àĩa ↄtẽplat᷑ Ipſa quoq; velut a mũdana
captiuitate ſibera in diuina ſpeculatõe cõ
ſolat᷑. Et ſic verificat᷑ quod ſequit᷑. Tunc

impletũ eſt gaudio os noſtꝝ ⁊ lingua nr̃a

exultatiõe. Implet᷑quippe gaudio coꝛdis
impletur etiã exultatõe coꝛꝑis.Exultatio
em̃ dicit᷑ q̃ſi extra ſe ſaltatio. Sicut ag⸗
ni nouelli in pꝛato viridi ſaliũt et exultãt.
ſic anime deuote ꝑ altitudinẽ ↄtẽplatõis
eleuate gaudiũ ſuum intra ſe ↄtinere neq
unt.ſed q̃ſi extra ſe ſaliẽdo exultãädo mani
feſtãt.De qͥb in pſalmo figuralr dicitur.

Moöotes exultauerũt vt arietes et colles ſi

cut agni oniũ Talibo ſic ſpũaliter exultã
tibo.iã dant᷑ pᷣmicie ꝑadiſi.dant᷑ arre glo/
rie.dant᷑ pignoꝛa ſpũſſctĩi.O felices aĩas
qbus datur ad tante ꝑfectõis culmẽ aſcẽ
dere. Sed qꝛ vt ait poeta.eſt modus ĩ re/
bus ſunt certi deniq; fines Quoſ vltra ci
traq; neqͥt ↄſiſtere rectũ. Ideo ne gaudiũ
noſtꝝ röõnis modũ excedat ſed rectitudĩs
mediũ teneat.notãter ſubdit apłus. Mo
deſtia veſtra nota ſit oĩbo hoĩbo.Sic no
ta fiat modeſtia nr̃a vt oĩbo pateat ꝙ non
ſit ĩmoderata leticia nr̃a.Ut ſi ſit ĩteriꝰle/
ticia ⁊ hylaritas.ſit etiã exteriꝰmaturitas
⁊ honeſtas. O vtinã viri patres et frẽs
vtinã nobis in hoc ſacro ↄcilio ↄgregatꝭ
vtinã nobis det᷑ in oibw hanc modeſtiam
obſeruare.Oibo adde modũ inqt ille.mo
dus eſt pulcerrima vᷣtꝰ. Utinã g̊ debi⸗/
ta modeſtia.vtinã vᷣtuoſus modus nobiſ
der generaliter in oĩbi.ſed ſpecialłr in reb
arduis ⁊ cauſis maioꝛibo.⁊ ſingłariter ac
ſpecialiſſime in cauſis fidẽ tãgẽtibo Uti/

nã nobis det in hijs modeſte ſape.qd vo½

cat apłs ſape ad ſobꝛietatem. Certe au
deo dicere ꝙ nec modeſte. necad ſpũſleʒ

ſobꝛietatẽ ſapiũt qͥ in hijs qᷓ fidei ſunt bn
mana iura nimis extollunt ⁊ diuĩa nimis
depmũt qͥba hũana iura debẽt in iudicijs
fidei ſubiacere ⁊ ſe illis adaptare ⁊ cõfoꝛ⸗
mare.ne fides ⁊ fidei fama q̃ leuiter ⁊ faci
liter ledit᷑ in fideli populo ſcãdalũ patiat᷑.
Dicã boc clarius.Certe nõ fnodeſte nec
ad ſpũalem ſobꝛietateʒ ſapiũt.imo nimis
deſipiũt qͥ in cauſis fidẽ tãgentibs.huma
nas traditões diuinis mãdatꝭ pᷣferunt.et
honoꝛẽ hoĩs honoꝛi dei añponũt.⁊ ĩ ſuis

iudicijſꝓceſſibo vł ſentẽtijs magꝭ attẽdũt

intereſſe hoĩs.intereſſe vniꝰꝑſone ſingu⸗/
laris q; intereſſe dei.q;ᷓ intereſſe fiðᷣi.qᷓ; in
tereſſe totius reipublice xpᷣiane. Dicã
ampliꝰ. Certeñ modeſte nec ad ſpũalẽ ſo
bꝛietatẽ ſapiũt qͥ ꝓpter q̃dã hũana iura po
ſitiua ſepe minꝰbñ ĩtellecta.⁊ ꝓpter qndã
ſtilũ quẽ iuridicũ vocant.legẽ dei minꝰre
uerẽter ꝑtractãt.dũ ſentẽtias in fauoꝛẽ fi
dei latas.in graue fideliũ ſcandaluʒ ſine
cauſe declaratiõe.ſimpłr et ſine ↄditione
annullãt ⁊ nullas eſſe ꝓnunciãt. Caueãt
illi ne eos tãgat illud iudaicũ impꝛoperi

um a xpᷣo dictũ. Irritũ feciſtis mandatũ

dei ꝓpter traditões veſtras.Et illð Hie/
re. Vere mẽdaciũ oꝑatus eſt ſtilus men/
daxſcribaꝝ. Certe videt᷑ młtis ⁊ magnis
doctoꝛibo nõ ſolũ in theologia ſed in iure
ꝙ nõ eſt ſtilus verax nec vere iuridicꝰ.ſed
mẽdaxet falſidicꝰ.in q̊ fundat᷑ aliq̃ ſnĩa q̃
veriſimiłr eſſe põt fidei catholice et fideli
popło ſcãdaloſa. Jura eĩ bona ſunt ⁊ ſti/
lus iuridicꝰbonus eſt Jõ eis bñ vti oĩno
bonũ eſt. Sʒ ipſis ſicut etiã virtutiba cõ/

tingit male vti qd certe ꝑiculoſiſſimũ eſt.
audacter aſſero.E ſt qͥdã ſpecialł ſtilłꝰthe/
ologicus qͥ debet in cauſis fidei obſerua/

ri. Nec miret᷑ aliqͥs ſi ſtilũ theologicũ di/
xerim in cauſ fidei mag obſeruari debe /

re q;ᷓ ſtilũ iuridicum. Quis eĩ neſciat niſi

valde ignarꝰ ꝙ qlibet ſcĩa imo ars q̃libet
etiã mechanica habet ſtilũ ſuũ.i.modũ ꝓ
cedẽdi ſibiꝓpꝛiũ.Quid ei eſt ſtilꝰniſi ꝓce/

dendi modꝰ cuiq; ſcĩe appꝛopꝛiatꝰ.Cũ g̊

ſacra theologia ſit oĩm ſciaꝝ ſupᷣma hʒ ſu

um ſtilũ ſiue modũ ſibi apꝛopꝛiatũ Siẽ
ſcia canonica habet ſuũ ſtilũ iuridicũ Et

ſiẽ ſcia canonica ꝓ maioꝛi et dignioꝛi ſui
te ſubalternata eſt ſacre theologie. ſic ſti
us iuridicꝰſtilo theologico maxie in can

Ptitd
itet
nas
obſequi⸗

üanus

ſecro vo
Netten
concll⸗
gactera
Nlior⸗
rcant
loͤclts
dimodl
ſgdifin
ſtergoe
ſn
Pbecys
cſedebn
hodebe
fafidel
rccic⸗
Gfm⸗
debent
geiin⸗
buser

lacept

eie
horeto:
leſtüücn
uuge re
ſegaude
ſgterbe⸗
dormu
düogn
ſtegane
ſinioq
nöͤinde
loſiln
indis.
indiuit
ambicie
ſecſol

wani

Nrpi
glieabe
lnitera
hecen
lunnic
glemi
legt

e

iſuntbr
g hlmis
liudichs
icoſo⸗⸗
tſaci
ühurgk.
wdeſeee
Wmohimis
th hom
öfennter
nütaiſuis
iti
one ſingu⸗
kſo
e. De
uhigeb
minno
Nrſti
deimine
nfroref
galiz ſne
koaltiore
1 Laeit
inprope,
manoai
lls e⸗
lusmen⸗
tmagris
iniure
E
a fieli
untaſti⸗
zwioino
mtibocs/
ſſſmück.
Alſtiube⸗
ſoblenn/
logicidi
m debe/
cutnii
milbet
poi
niſipce⸗
Kiz
mahz
ti Dl
cil
ſoriſun
geſci
tiein an
us,A

econtra. Quid miꝝ. Si em̃ ſᷣm apem ca/
ptiuare debem intellectũ in obſequiũ fi
dei id ẽ intellectualẽ ⁊ naturalẽ rõeʒ.mul
tomagis captiuãdus eſt ⁊ ſubijciẽdus in

obſequiũ iurꝭ diuini ⁊ ſtili theologici ius

hũanũ⁊ ſtilus hoĩm iuridicꝰ. Hic ob/

ſecro vos siligẽter attẽdamus qͥs ſtilꝰqͥs
ꝓcedendi modus in cauſis fidei.iĩ antiqs
concilijs generalibo fuerit obſeruatꝰ.Au
dacter affirmo. Legat᷑totꝰ liber magnus
ↄcilioꝝ a q̊ Gꝛatianꝰ in ſuo decreto plura
trũcauit. NHõ inueniet᷑ ꝙ antiqͥ pr̃es nr̃i ĩ
cõcilijs generalibo hunc ſtilũ ſiue pceden

di modũ iuridicũ ſed mag theologicum
in diffiniẽdo cauſas fidei ſeruauerit. Ab

ſit ergo abſit oĩno ꝙ hoc ſacrũ ↄciliũ talẽ
ꝓceſium obſeruari decreueꝛit.Certꝰ ſum
ꝙ Bec nõ eſt ſacri ĩtẽtio ↄcilij.nec fuit.nec
eſſe debuit. Non debet g̊ͤ ſacra theologia

nõ debet theologic?ſtilus. nõ debet mate
ria fidei ſub regulis ⁊ ligaminib ſtili iu/

ridici coartari.nõ capiſtrari.non alligari
qꝛ ſᷣm apłm vᷣbuʒ dei nõ eſt alligatũ.Nõ
debent gů̊ͤ dicta theologoꝛũ in materia fi/

dei in vno ſacco ligari.non debẽt in tene

bꝛis examinari.ſed poni ſuꝑ cãdelabꝝ.vt
iuceat veritas fidei om̃ibo qͥ in domo ſũt.

Deq repla dicẽda eſſent ſi ñ ad alia feſti

naret oꝛatio. Jõq; ne illã quã ſuadeo mo

deſtiã excedere videar ad apłica vᷣba pſe/

quẽda redeo. Utinã ò nobis det᷑mode

ſte gaudere ſemꝑ in dño.⁊ iteꝝ atq; iterũ

interiꝰ exteriuſq; gaudere. Sed ꝓchpu/

doꝛ multi ſunt vtinã nõ in nobis qͥ nec in

dño gaudẽt.nec ſemꝑ gaudẽt.nec mode/
ſte gaudent. Hij ſunt qͥ gaudẽt in reb peſ
ſimis qͥ gaudẽt in mũdi ↄcupiſcẽtijs.iðᷣo
nõ in dñno ſʒ in ſecło gaudẽt. Hij ſunt gu/
loſi⁊ luxurioſi.qͥ gaudent in delicijs aſſe/
qᷓndis. Hij ſunt cupidi et auari.qͥ gaudẽt

in diuitijs ↄgregãdis. Hij ſunt ſuperbiꝛ

ambicioſi qͥ gaudẽt ĩ honoꝛibo acqͥrẽdis.

Hec ſolũ hũano moꝛe acqͥrẽdis ſed inbu
manit᷑ fraudulẽter. ſymoniace ⁊ violẽter

vſurpãdis ⁊ tyrãnice ac ꝑtinaciter retinẽ
dis. Hec aũt licʒ ab oĩbo ⁊ ſinguł tñ ſpeci
alit᷑ ab eccłiaſtic virꝭ vitãda ſunt.⁊ ſingu

lariter a pᷣlatis q̊ vita ⁊ ↄuerſatio eſſe de

bet ceterꝭ in exẽpluʒ Et qbo ðꝛ UVos eſtis

lux mũdi. Fugite igit᷑ o pᷣlati eccleſie fu⸗

gite.mũdi gaudiũ fallax ⁊ deceptoꝛiũ fu

*

gite. qꝛ ſicut ait poeta. latet anguis in ber

ficiant.

Bermo

ba. latet ſub hoc gaudi voluptas vene⸗
noſa. Que iuxta ſenece ſnĩiam ad hoc nos
amplectit᷑ vt ſtrãgulet. Fugite itaq; et po
tius eligite in nrũdo ↄtriſtari qᷓ; cũ mũdo
gaudere. Auditexpᷣm. Mũdus inqͥt gau
debit vos aũt cõtriſtabimini.ſed triſticia
veſtra ↄuertet᷑ ĩ gaudiũ. Ubi notate mul
tiphariã eſſe triſticiã que tãdeʒ in gaudiũ
magnũ ↄuertitur.Eſt triſticia ſpualis cõ

tritiõis.qᷓ ꝓcedit ex ↄſideratõe ſui.Eſt tri
ſticia viſceꝛalis ↄpaſſionis.q̃ pcedit ex di

lectione ꝓximi.Eſt triſtitia tꝑalis deſola
tionis qᷓ ꝓcedit ex tribulatiõe mũdi.Depᷣ
ma ait apłs. Que em̃ ſᷣm deuz triſticia eſt
penitentiã in ſalutẽ ſtabilẽ opat᷑ Deſeoũ
da inqͥt pſalmiſta. Queſiui qͥ ſiml ↄtriſta/
ret᷑ ⁊ nõ fuit ⁊ q cõſolaret᷑⁊ nõ inueni.De
tercia ait xpᷣs in euãgelio Uos aũt nunc
triſticiã habetꝭ. Unde qꝛ dicit nũc.notat
hãc triſticiã eſſe bꝛeuẽ ⁊ quaſi momẽtane
am.⁊ iõ paciẽter tolerandũ. Audiuit hoc

beatꝰ Petrus aplłs ⁊ coꝛde retinuit et oꝛe

docuit. In q inqͥt exultabitᷣ modicum

nüc ſi opoꝛtet ↄtriſtari. Ecce triſticiã bꝛe
uẽ.qꝛ nũc quaſi ſit inſtãtanea.Ecce triſti

ciã leuẽ.qꝛ modicũ ſi opoꝛtʒ ↄtriſtari.Ec
ce triſticiã vtilẽ.qꝛ in q̊ exultabitꝭ Hec
̊ triſticia/ꝓpter ſui bꝛeuitatẽ.lenitatẽ ⁊ vti
litatẽ nõ plene triſticia dicẽda eſt.ſed q̃ſi
triſticia.cui annerxa eſt ſꝑ iterna leticia.iõ
notanter ait apłus.quaſi triſtes ſemꝑ au

tẽ gaudentes. Hec eſt itaq; triſticia ſalu/

tarꝭ q̃ iuxta ꝓmiſſionẽ xpᷣiꝰuertet᷑in gau/
dium. De quo pꝛemiſſum eſt Gaudete in
domino ſemper iterum dico gaudete.Et
de quo canit eccleſia. Letare Hieruſalẽ.
SEthec de ſecunda conſideratione ſuf/
Onſideremꝰ tercio gaudij noſtri
c cauſaʒ.⁊ q̃re ſit gaudendũ.qꝛ vi⸗/
Aelicet domin? ꝓpe eſt. O vere ma
gnã.o ingentẽ gaudẽdi cãm. Dñs pꝛope
eſt. Parum quippe poſſet eſſe gaudium ſi
ad ſeruos cõſolandum adueniret ſeruus
licet ꝓpe.vel ſi dominus licet longe.Sed
magnũ vtiq; gaudium hic ex duplici cau
ſa notat᷑. Tum exconſolatoꝛis poteſtate.
quia dominus pꝛope eſt. Tum excõſola/
tionis ꝓpinquitate.quia pꝛope eſt. Iteꝝ
ergo gaudete et iterum atq; iteruʒ multũ
gaudete.quia dñs pꝛope eſt. Sed inqui⸗

rendũ nobis eſt.quib pꝛope eldomine:

Dominica in medio quaoꝛage.

ſane qntũcunq; multipliciter ſitpinquꝰ.
nõ tñ ad ſalutis efficaciã ꝓpe eſt oſbo. dicẽ
te pſalmiſta. Lõge a peccasoꝛibo ſalus. qꝛ
iuſtificationes tuas nõ exqſierũt. Exqᷣra
mus & iuſtificatiões dñi.⁊ ad eũ ꝑ iuſtas
opatiões accedam ſi eum ad nos appꝛo/
pinquare cupimꝰ Cõuertimini ad me in
quit oñs p ꝓphetaʒ ⁊ ego auertar ad vos
Sciendũ aũt nobis eſt ꝙ quantuʒ ad
ꝓppoſitũ ꝑtinet ppe eſt dñs tribo hoim gene
riba. Pꝛope eſt inuocãtibo in oꝛatõe ad ex
audiendũ. Pꝛope eſt expectatib in tribu
latione. ad ↄſolandũ. Pꝛope eſt laboꝛãti
bus in ꝑegrinatione ad reficiẽdũ. Au/
diãt in oꝛatiõe inuocãtes qᷓ ꝓpe eſt eis do
minꝰad exaudiendũ. Pꝛope eſt inqͥt pſal.
ꝓe eſt dñs oĩbo inuocãtibo eum oĩb inuo
cãtibo eũ in veritate. In veritate inuocat
q non ſolum oꝛe ſed coꝛde deũ oꝛant Hij
de illoꝝ numero nõ ſunt de qbus dicitir
Populus hic labijs me honoꝛat.coꝛ aũt
eoꝛũ longe eſt a me.Abſita nobis ⁊ ꝓcul
abſit a pceſſionibo ⁊ oꝛatiõib noſtris hoc
impꝛoperiũ.alioqͥn lõge eꝛit a nobis dñs
Audiant deinde in tribulatõe expectã
tes. q ꝓpe eſt eis dñs ad ↄſolandũ. Juxta
eſt dñs inqͥt pſalmiſta hijs qͥ tribulato ſũt
coꝛde. Quibo verbis ↄſolent᷑ expectantes
in hoc ſacro cõcilio pacẽ eccleſie. Quib⸗
ſepe dictum eſt. expecta reexpecta.qui iõ
tribulato ſunt coꝛde.quia vt ait ſapiens.
Spes ã differt affligit animũ. SDʒz nelõ
gioꝛes expectatiõis tedio affligant᷑.audi/
ant qð in eiuſdẽ pſalmi verſu ſubdit᷑ ꝛhu

miles ſpũ ſaluabit. Expectent ergo hũili

ter. expectent pacienter.expectẽt ꝑſeuerã/
ter. ⁊ implebit᷑ in eis illð eiuſdẽ pſalmiſte.
Expectãs expectaui dñm ⁊ intẽdit mihi.
Quid eſt intẽdit mihi. Hoc eſt me in tri/
bulatione expectantẽ⁊ ad eũ clamãteʒ au
diuit et exaudiuit. Clamauit ad me ĩquit
⁊ exaudiã eũ.cũ ipſo ſum in tribulatione.

Eccenõ ſolũ ꝓpe ſum.ſed cũ ipſo ſum. O

magnũ tribulationis puilegiũ q̃ taleʒ ſe/
cum habere meret᷑ hoſpitẽ ⁊ ſociiũ. Au
diant deniq; in ꝑegrinatione laboꝛantes
ꝓpe eſt eis dñs ad reficiendũ Uenite in
quit ad me oẽs q laboꝛatis ⁊ onerati eſtiſ

.

⁊ ego reficiã vos.O verbũ laboꝛantium
minnuta diuiſio peccatoꝝ recoꝛdationem
ſignificat.que fieri debet vſq; ad minima
⁊ cuius amaritudo pctõꝝ cõtritionẽ deſi

cõſolatoꝛiũ ⁊ ꝑegrinantiũ refectiuũu

Secd iam patres fratreſq; pſtantiſſimi
iam ex lectione ſacri euãgelij q̃ hodie re᷑i

tata eſt bꝛeuiter oſtendere ponimus q; ꝓ
pe eſt dñs ad reficiendũ laboꝛãtes ꝑegri/
nanteſq; in via huiꝰmiſerabilis vite.vt ex
dicẽdis appareat quantũ euangeliũ hodi
ernũ ꝑtinens ſit ad illud ſpũale gaudiuʒ.
Deq̃ ſepꝰſupꝛa meminimꝰ. Magnũ qp

pe gaudiũ eſt audire magnã xpᷣi cõpaſſio
nẽ ad illã ꝑegrinantiũ multitudinẽ qᷓ euʒ
ſequebat᷑. Cũ ſubleua ſſet inquit ocłos ie
ſus.oculos pietatis ⁊ miſcðie.⁊ vidiſſʒ qꝛ
multitudo maxia venit ad eũ dixit ad phi
lipũ Uñ ememus panes vt mãducẽt hij
ed maius gaudiũ.qꝛ vtꝓpe fieret mul/
titudini eſurientiũ dixit ieſus. Facite ho
mines diſcũ bere accepitq; panes.Et cũ
gras egiſſet diſtribuit diſcũbentibꝰ Sed
poſtremo maximũ gaudiũ ꝙ ex qnq; ꝑa/
nib oꝛdeaceis ⁊ duob piſcibo q̃ſi quinq;
viroꝝ milia ſatiauit ita vt implerentur ex
reliquijs duodeciʒ cophini fragmentoꝝ.
Et merito hoc maximũ gaudiũ dixerim.
qꝛ pᷣ magnitudine et admiratione tati mi

raculi.Cũ vidiſſent ꝙ fecerat ſignũ dice/
bant. qꝛ hic eſt vere ꝓpheta qui venturus

eſt in mundũ. Sʒ ad cumulũ noſtri gau
dij leticieq; ſpũalis accedit.ꝙ idẽ miracu
lũ quod tunc coꝛꝑaliter ⁊ pᷣſentialit᷑ xpᷣus

egit. qtidie ſpũaliter in nobis ſi ꝑ nos nõ
ſteterit adiplet᷑. Pꝛo cuiꝰ rei moꝛali intel/
ligẽtia ſciendũ nobis eſt ꝙ qnq; ſunt pa/

nes ſpuales qͥb aĩa in vite pᷣſentis via re/

ficit᷑ ⁊ ſpũaliter ſuſtentat᷑. Pꝛimus eſt pa/
nis penitẽtie qͥ eſt refectio reuertentium.
Secũdꝰ eſt panis doctrineq eſt refectio
ignoꝛantiũ.Terciꝰeſt panis iuſticie.qͥ eſt

refectio laboꝛantiuʒ Quartus eſt panis

patiẽtie qui eſt refectio pugnantiũ. Quin
tus eſt panis euchariſtie qͥ eſt refectio oĩ/
um fidelium. Ecce ergo vt ait apoſto/
lus Ecce nunc tempus acceptabile.ecce
nunc dies ſalutis in quo ad refectionẽ no
ſtram ſalutarem hos quinq; panes iugi/
ter debemus acciꝑe. Accipite ergo pꝛi
mo panem penitentie. qui eſt refectio re⸗
uertentium id eſt de culpa ad gratiam re

ſurgentiũ. Hic eſt panis de quo dicebat

cabã
Cinis quippe minutus eſt⁊ amarus.cuiꝰ

penitẽes dauid. Cinerẽ tanq; panẽ mãdu
⁊ poculum meum cũ fletu miſcebã.

4

Gti

eſ
i
ſoorde

ſhocſan
Perref
Pekicit
gnoptn
tranſeo
zeket⸗
carnali
naſpiͤ
hotan⸗
auange
gllegati
rerboq
paniso⸗
tnenh⸗
dicpli
Gijſehnn
ſmüaen
ſusope
dobrlte

mndsi
Iclin

punch
Panis

mreacl

rocker⸗

udori

nolen
ciüinte
ſorhek
Püaros
decipic
ſacrod
detent
nond
Pcepte
ckeox
ſultio
veri ſe
Pꝛurier
luteli
zablia
detrahi
Mant.
doctoꝛ⸗
noned
adeca
Doltan
res

no,
begn/
ener
ühodi
Mdinz.
mü
Gheſio
Mqez
clete
gaiße⸗
ntadphi
ucctbi
nermul⸗
neite ho
9 Kt ci
Bed
zncz⸗
Igrin
renurar
mentor.
ditenim.
etitini

Nüdice⸗

rentorps,
otmigen
nina
llttöns
nosno
Mintch,
nupe,
are/
tpa⸗
ninm.
fecno
eqet
ganis
Ouin
tioci
oſto/

eſo.

iog/
worl

note/

am re
icebat
mägu

ſccbi.
zcud
linime
ni del

Hermo

gnat qᷓ eſſe debetamariſſima. luxta ülud

yvlaie. Recogitabo tibi oẽs annos meos ĩ
amaritudine aĩe mee. Wic eſt pꝛimus pa
nis oꝛdeaceus quo marxierefici debemus
in hoc ſacro q̃drageſimali tꝑe. Panis eſt
ꝓpter refectionẽ.oꝛdeaceus ꝓpter aſꝑitatẽ.
Reficit na; ſpũm ſed macerat carnẽ.De
quo plura vtiliter dicẽda bꝛeuitatꝭ gra ꝑ
tranſeo. Accipite ſecũdo panẽ doctrie
q eſt refectio ignoꝛãtiũ. Sicut em panis

carnalis reficit carnẽ eſurientẽ.ſic doctri
na ſpualis reficit mentẽ ignoꝛantẽ. Unð

notanter in Deut.ſcriptum eſt.⁊ a xpᷣo in
euangelio pme dñice huius qᷓdrageſime
allegatũ Hõ in ſolo pane viuit hõ ſʒ in oĩ

verbo qð pcedit de oꝛe dei. Hic ſecũdus
panis oꝛdeaceus etiã cum refectõne aſꝑi

tatem habet.iuxta illud apłi.Omnis aũt
diſciplia in pᷣſenti qdem nõ eſſe videt᷑ gau
dij ſed meroꝛis.poſtea aũt fructũ pacatiſ
ſimũ exercitatis ꝑ eã reddet iuſticie. Hu/
ius vᷣo panis aſꝑitas temperat᷑ dũ ſuauit᷑
ſalubꝛiterq; frangit᷑.ac ꝑ hoc ignoꝛantiũ
mentes in veritatis ↄgnitione reficiũtur.

In cuius figurã de diſcipulis chꝛiſti ſcri
ptum eſt. Cognouerũt dũm in fractione
panis. Hũc panẽ frãgere eſt diuine ſcrip

ture ac ſacre doctrine verba exponere. ve

raciter ⁊ vtiliter aꝑpire Sed hodie pꝛoch

pudoꝛ ſunt nonnulliqͥ hũc panẽ doctrine

male frangunt.imo q;tum in eis eſt ad fi/

deliũ intoxicationẽ coꝛrũpunt ac veneno
ſo ⁊ peſtifero doctrine ſue pane ſimplices

xpᷣianos etiaʒ nõnunq; pncipes ⁊ pᷣlatos
Decipiũt⁊ ſeducũt.qrũ aliqͥ fuerũt in hoc
ſacro dãnati ↄcilio. Sʒ ſunt ⁊ alij qui ad
deſenſionẽ erroꝝ ⁊ excuſationẽ errantiuʒ
noua dogmata cõfingũt.⁊ antiq diuiaq;
pᷣcepta decalogi diſtoꝛte et alit᷑ q; ſpũſſan
ctꝰeoꝝ actoꝛ intellexit exponũt.Qui q̊̃ſdã
ſtultilogie nõ dicã theologie doctoꝛes.ſʒ

yveriꝰſeductoꝛes.quos vocat apłs mgroſ
pꝛurietes auribo.ad ſe ⁊ ſuã ſuoꝝq; erroꝝ
tutelã pᷣce vel pᷣcio.fauoꝛe vl odio.minis

vel blãdicijs attrahunt ⁊ veris doctoꝛib⸗

detrahũt.eis minant᷑.eos lacerant ⁊ diffa

mant. Hij pſeudo magiſtri et adulatoꝛij
doctoꝛes ad fautoꝛiã ſue pꝛaue adulatio/
nis ne dicã heretice pꝛauitatis.hmõi pᷣce

pta decalogi nõ ꝑtinere ad fidẽ catholice.
yeritatis impꝛudęeter aſtruũt. Hij pᷣterea

erroꝛes ↄtra hmõi pᷣcepta abſq; erroꝝ aſ/

ſertoꝛibo odenari non poſſe impudeteraf
firmare pᷣſumũt. Hij deniq; epos cũ ma
ximo cheologoꝝ cõſilio in ſuis d yoceſibꝰ

erroꝛes hmõi in fide ⁊ moꝛibo notoꝛie ſccG

daloſos nõ poſſe extirpare ⁊ ſentẽtialłr re

pꝛobaꝗre aut ↄdenare pᷣſumptuoſe diffini
unt.O q; młta aduerſus hos erroꝛes eo

rũq; fautoꝛes declamãda eſſent.niſi ad fi
ne ꝓeraret oꝛatio Hic tũ vnũ ſilere nõ
poſſum Hoc eſt hij oẽs pᷣfati erroꝛes ſa
cro huic cõcilio et eiꝰhonoꝛi ac autoꝛitati
manikteſte ↄtradicũt.⁊ eiꝰdiffinitõibo patẽ

ter ↄtraria ſunt. Nã eoꝝ oppoſita ĩ eo pꝛa/

cticata fuerũt ⁊ notoꝛie appꝛobata.ſiẽ cla
re ↄſtat exactꝭ et ſentẽtijs latꝭ õ̊ erroꝛea qᷓ;
plłimos ꝓut hec ⁊ alia declarare pono.ſi
debita audiẽtia in cã fidei ⁊ debitꝰ pcedẽ/

di modꝰdet᷑. Hic tñ ꝓteſtoꝛ.⁊ ad hoc deũ

teſtẽ inuoco ꝙ nihil in hac matia dixi fa-
uoꝛe vel odio.nec ad dedecꝰaut iniuriam
cuiuſcũq;.ſʒ ad hꝰ matie ↄcoꝛdiã quãtuʒ
in me fuit poſſetenꝰlaboꝛaui.⁊ ad talẽ cõ/
coꝛdiã q̃ ⁊ fidei catholice ⁊ cuiuſlibet ꝑſo
ne honoꝛẽ ſaluare poterat.ſʒ ceca ſuꝑbia
⁊ ſuꝑba cecitas hãc ↄcoꝛdiã non admiſit
Nihil ̊ loqᷣr niſi ſola vᷣitate coactꝰ Et pꝛi
mo ⁊ pncipałr ad honoꝛẽ di ⁊ ſue fidei ca
tholice. Scðᷣo hꝰ ſacri ↄcilij. Tertio lctẽ
romane eccie ⁊ ſacri collegij.Quarto x-pi
aniſſimi reg frãcoꝝ qͥ ⁊ ſui pꝛedeceſſoꝛes
apð excłiaʒ meruerũt ꝙ cauſe fidei q̃ ipᷣm
⁊ regnũ ſuũ tãgũt.in h̊ ſacro ↄcilio mode
ſte ⁊ reuerẽter tractent᷑. Poſtremo ad ho
noꝛẽ alme mr̃is vniuerſita ꝑiſieñ.⁊ ſpãli
ter theologice facultat. Hoꝝ enĩ oim hbo
noꝛ ⁊ reuerẽtia hic młtũ tãgit᷑.et młto plłꝰ
qᷓ; plures exiſtimãt.⁊ iaʒ hmõi eoꝝ honoꝛ
młtũ ledit᷑ ⁊ ampliꝰledet᷑. Et iſta de h̊ pĩe
dicta ſint. Comedat ̊ ⁊ digerãt hunc pa
nẽ qͥ ſanũ hñt palatũ ⁊ bñ diſpoſitum ſto
machũ. Accipite tertio panẽ iuſtĩe qͥ eſt
refectio laboꝛantiũ.deq̊ intelligi pᷣt qð in
oꝛõne dñica petimꝰ. Panẽ nr̃m q̃tidianũ
da nob hodie.Hic panis iuſtie iðᷣo ðꝛ.qꝛ
digne laboꝛãtib iuſte dat. dicẽte xpᷣo. Di
guꝰẽ oꝑariꝰcibo ſuo.Econtra vo qͥ nõ la
boꝛat nõ manducet. Laboꝛate igitᷣo vos
opꝑarij meſſis dñice ſi hũc panẽ.i.ſi ſuſtẽ/
tatõeʒ ex fructibo eccłie digne q̃ritꝭ recipꝑe
Hic em̃ panis oꝛdeaceus eſt.qꝛ cum ſua
uitate refectionis habet aſperitatẽ labo/
ris.iuxta illud qð in Geneſi ſcriptum eſt.

In die reſurrectionis

9

In ſudoꝛeę vultus tui veſceris pane tuo.

Zonſolet᷑ aũt caritas veſtra.quia ſi iuſte
laboꝛaueritis nec vilem mendicitatẽ nec

turpem indigentiam incurretis.dicente
pꝛopheta. Non vidi iuſtum derelictum
nec emen eius querẽs panem. Accipi
te quarto paneʒz pacientie.qui eſt refectio
pugnantiũ. De quo in Eʒzechiele ſcriptũ
eſt. Panẽ ſuum in ſollicitudine comedat.
Sane vbi pugna ibivt ſit ſollicitudo ma
xima neceſſe eſt. Hiceꝛgo panis oꝛdeace/
us eſt. quia habet refectioneʒ anĩe. ſe ed etiã
aſperitatem pene ⁊ tolerantiaz pacientie.
eęd quãtacunq; ſit huius duricies pa/
nis temperari poterit ex ↄſideratiõe dũi/

ce paſſiõis. Quia vt Bernardus ait. Si
paſſio dñi ad memoꝛiã reuocet᷑ nihil tam
durũ quod nõ equanimiter toleret.

ꝗ.

Accipite quinto panem euchariſtie. qᷓ
eſt refectio oĩm fideliuʒ. Hic eſt panis nu

ptialis qui reficit diſcumbẽtes in menna

dñi. De quo chꝛiſtus ait. Panis quẽ ego
dabo caro mea eſt pꝛo mũdi vita. Hic pa

niſ eſt in pᷣſenti oꝛdeaceſed in futuro erit
triticens quia purus. Nunc autẽ oꝛdeace

us dicitur. quia cum afflictione aĩe ſumit᷑

dicente apło. Pꝛobet autẽ ſeipſum homo

⁊ ſic de illo pane edat ⁊ de calice bibat.

Audiſtis igitur de quinq; panibo.Au/

dite nunc bꝛeuiter ð duobe piſcibus. Per

duos itaq; piſces ſpũaliter intelligeꝛe poſ

ſumus duplicem cõſolationẽ quam in pᷣ
ſenti recipit anima quaſi ad ↄdiendũ illã
quam pᷣdiximꝰ quinq; panũ aſperitatem.
Pꝛima eſt ſpes et expectatio bonoꝛũ eter

noꝛum. Secunda eſt exꝑientia q̃daʒ ſpi/

ritualium cariſmatũ. Pꝛima conſolatiõe
ſuſtentat᷑ anima in aduerſitate tempoꝛali

Secunda reficit᷑ in ꝓſperitate ſpirituali

Pꝛima conſolatio eſt quaſi piſcis maris.

quia capitur in aduerſitate Secunda q

ſi piſcis fluuialis ſiue aque dulcis.qꝛ ca/
pitur in pſperitate.iuxta illud pſal. Ponã

₰„

in mari manũ eius ⁊ in fluminibo dexterã
eius. In ſiniſtra qpe manu aduerſitas ⁊
in dextra ꝓſperitas deſignat. Obeatoſ
illos ⁊ vere beatos quos ex hijs qͥnq; pa/
nibus ⁊ duobus piſcibus ſpũaliter intel
lectis xpᷣns in ꝑegꝛinatione huius deſerti

*

refecerit.et q̃rũ eſurieʒ ſalutari cibo ſatia

uerit. quib ab eo dicitur Beati qui nung
eſuritis quia ſaturabimin.

Laiſtis ergo exhodierna lectiõe
a euãgelica tã lr̃alit᷑ recitata q; mo/

dño ſp.iteꝝ dico gaudete.Audſtis deni/

qᷓ; tãti gaudij cãm.qꝛ ꝓpe eſt dñs. Pꝛopeẽ
cãtiby in oꝛatõe. Pꝛope eſtno
bis abere tib in tribulatiõe. Pꝛope ẽno
bis la

* ₰ —

nobis inuoca
bis laboꝛãtibo in ꝑegrinatiõe. Pꝛope ẽ in
quã in pᷣſenti ꝑ gram.ſed ꝓpinqᷣoꝛ erit per
gloꝛiã.Quã ille nobis cõcedere dignet᷑ q̊ͥ

ſine fine viuit ⁊ regnat in ſecula ſe.Amẽ.

Erplicit ſermo factꝰp reuerẽdiſſimũ in
xpᷣo patrem cardinalẽ Eameraceñ.in cõ

clilio generali Cõſtãtien. Anno dñi. M.

cccc.xvij.in dñica in medio q̃drageſime.

BSemquit᷑ ſermo eiuſdẽ in die reſurrecti

onis dñi noſtri ieſu chꝛiſti.

ſtis cũ xpᷣo q̃ ſurſum ſunt q/

erna Hogie frẽs cariſſimi

ſacra illiꝰdiei ſolẽnia celebꝛamꝰ qͥ xpᷣs rex

nr.dux.paſtoꝛ ⁊ doctoꝛ de moꝛte ſurrexit
ad vitã ⁊ ð pena ꝓceſſit ad głiaʒ.Et vt be
atꝰ Bꝛeg. ait. de paſſiõe ad reſurrectiõeʒ ⁊
de coꝛruptiõe ad incoꝛruptionẽ trãſmis/
uit. Jõ ſiẽ miles regẽ ⁊ exercit ducẽ. ſicut

ouis paſtoꝛẽ ⁊ diſcipulꝰdoctoꝛẽ ſequitur

ſic decẽs eſt vt xpᷣm ſeqmur a moꝛtuis re/

ſurgetẽ. ⁊ cũ eo ↄſurgẽdo a crenis ad cele
ſtia ſublimiꝰerigamur Et h̊ ẽ ad qð hoꝛ⸗/⸗

tat apłs ipſo dicẽte ⁊ nos in ᷣbis ꝓpoſitis
alloqnte. Siↄſurrexiſtis cũ xpᷣo ⁊c. In

qͥb veꝛbis duo tangunt᷑.qrũ vnũ ſic ance
dæes pᷣmittit᷑.⁊ alið ſic ↄñs q̃dã ↄditionali
ↄña ſubiĩfert᷑. Pꝛimũ eſt.nos cũ xpᷣo ↄſur
gere. Scom ẽ. nos q̃ ſurſũ ſũt ãrereę. Pꝛi
mũ ſpectat ad pctõꝝ nr̃oꝝ pnĩaʒ. Scom

ſpectatad bonoꝝ oꝑm ꝑſeuerãtiũã. De/

bemꝰei pmo cũ xpᷣo aſurgere ꝑ abiectiõe,ʒ
pcti moꝛtał. Jõ ðꝛ. Di ↄſurrexiſt cũ xo

Scðo q̃ ſurſũ ſunt q̃rere ꝑ adeptõeʒ vite
ſpũal. Jõ ſequit᷑.q ſurſuzʒ ſunt q̃rite. Pꝛi/
mũ g& eſt añs ad ſecundũ.qꝛ moꝛtẽ culpe
bpus abijcere debemꝰ vt ↄſeqᷓnter ad vitaʒ

ogre reſurgamus. Sic em̃ xpᷣs vt ait beatꝰ

Bꝛeg.moꝛtẽ nraʒ.ſ.moꝛtẽ culpe moꝛillld
deſtruxit. vitã. l. gre reſurgedo repautt.

traliter expoſita.q̃ntũ illa miracuꝰ ůXÜ
loſa refectio ꝑtinens ſit ad illud gaudiuʒ
ſpũale. de quo hodie canit eccłia. Letare
hieruſalẽ. et de q̊ ſepe dictũ eſt. Gaudete ĩ

Iconſurrexi⸗

rite Col.iij. Et in epła hodi

pocd?
*
coͤten
ſurre
lis
dum
rerit
mane
lad
Dx
cun
le cul
ſinedt
ſtntuo
ſctam
ſtoop
niteſtan
feure⸗
ſoſad
ſtinz
muels
liam
lunoſt
leculoe
foman
erema
maneſa
fonottr
me
Mlabe
ſapien
ctiame
Uer n
loꝛüpe
mutar
ſung
Se
gliterſt
Hnulari
caritate
meedo
ntoto
ſurgere
gtione⸗
Wihibpn
W
rden
orginh
lg

lecne

A n
Iren

Andinz
Ure
5enleei
Kisdeni
peoper
opeeſtho
cheiſo
ropein
: n⸗
dign
ſe. An⸗
ilimün
ceñ in 5
di.D.
nngeſine
relumeai

fern
nſunt q⸗
Nlu hoei
CAriſini
itöen
eumert
Endbe
rtö
iſmis,
ceſcut

guitur

wisre⸗/
ad ccle
qoͤho⸗/
poſts
e. n
ſiice
lol
o
. te
S
Dde
moc;
cücho⸗
yie
e
alpe
Ivita;
tbend
orüco

edu

Soermo

Dico igit pꝛimo ꝙ nos debemus chꝛi/

ſto ↄſurgere ⁊c̃. Sʒ vt pateat qualiter cũ

—

rxᷣoo cõſurgere debeamus pus erpedit cir
ca chꝛiſti reſurrectionem aliqua bꝛeuiter
coõtemplari. Ettria ſpecialiter. Pꝛimo re
ſurrectisnis modũ. Secundo reſurgen /

tis ſtatũ. Tertio reſurgendi fructum.
In pmis itaq; circa reſurrectiõis mo/

dum ſciendũ eſt.qꝙ; xpᷣs ſurrexit mane.ſur/
rexit vere.et ſurrexit manifeſte. Surrexit
mane ⁊ velociter ſine tardatione.iuxta il-,

lud. Surgens ieſus mane pꝛima ſabbati
Marc.vl. Surrexit vere ⁊ realiter ſine fi

ctione. Uñ dicit᷑ ꝙ ſurrexit dñs vere Lu
ce.xxiiij. Surꝛexit manifeſte ⁊ apparenter
ſine dubitatione. Hã ſcriptũ eſt ꝙ manife
ſkatus eſt ieſus diſcipulis ſuis cũ ſurrexriſ
ſeta moꝛtuis. Jo.vlti. Pluries enim chꝛi
ſtus apparuit.pluries ſuis diſcipułſe ma
mifeſtauit. ⁊ pluries ac varijs modis ſuaʒ
reſurrectioneʒ veꝛam eſſe pꝛobauit.vt nõ
poſſet dubitari eam eſſe fictam aut fanta
ſticaʒ qualis fuiſſe legitur ſuſcitatio Sa
muelis.j. Regũ.xxviij. Huic autem tri
plici modo reſurꝛectionis chꝛiſti debemꝰ
in noſtra reſurrectione ſpirituali de moꝛ/
te culpe ad vitam gratie etiam triplicitcõ
foꝛmari. Pꝛimo nanq; debemus ſur/
gere mane⁊ velociter ſine tardatione In
maneſcilicʒ noſtre iuuentutis ⁊ non in ſe

ro noſtre ſenectutis. Quia ſcriptũ eſt Bo
num eſt viro cum poꝛtauerit iugũ domi/

ni ab adoleſcentia ſua Tre.iij. Fam ſicut
ſapiens ait. Adoleſcens iuxta viam ſuam
etiam cũ ſenuerit non recedet ab ea. Pꝛo
uer.xxij. Ecõtra vᷣo inueteratis dierũ ma

loꝛũ per ꝓphetã dicit᷑. Si poteſt ethyops

mutare pelleʒ ſuam ⁊ pardus varietates

ſuas.⁊ vos poteſtis bonum facere.

mulationẽ ⁊ vpocriſim.⁊ ſeruiendo ðo in
caritate nõ ficta. Sicut ſcriptum eſt. Ti/

mete dominũ ⁊ ſeruite illi ſoli in veritate

in toto coꝛde veſtro. Tercio debemus

ſurgere maniteſte ⁊ apparenter ſine dubi

tatione vt ſcilicʒ noſtra penitentia ſit ho/

minib manifeſta non ad vanam gloꝛiam
mundi ſed ad laudẽ dei ⁊ edificationẽ pxiꝰ
mi. dicente chꝛiſto. Sic luceat lux veſtra

coꝛam hominib vt videant bona oꝑa ve

ſtra ⁊ gloꝛificent patrem veſtrũ qui in ce/

lis eſt Nam talis relucentia bonioglaeſt
pꝓbatio ꝙin go eſt exiſtetia veritat.

ca reſurrectionis modũ ſufficia

tum. pſa. liij. S 6
tiones moꝛientis tres fuerunt ↄditiones

ptum eſt em̃ ꝙ qui facit veritatẽ venit ad
lucem vt manifeſtent᷑ operꝗ eius.quoniã

in deo ſunt facta. Joh. iij. Sicut em̃ chꝛi

ſtus pluries aparuit ⁊ ſic ſe manifeſtãdo
ſue reſurrectionis veritatem pꝛobauit.ſic

nos vere reſurrexiſſe monſtrabimus ſi in
manifeſtatione boni oꝑis perſeueremus

nec ad peccata pᷣterita ſicut canis ad vo/
mitũ redeamus.ſed iuxta veꝛbum apoſto

li. ſic deſtruatur coꝛpꝰ peccati vt vltra nõ

ſeruiamꝰ peccato. Ro.v. ca. Et hec cir
Egd vlterius circa reſurgentis ſta
ſtum ſciendũ eſt ꝙ tres fuerunt cõ
itiones chꝛiſti reſurgentis. ſicut
tres fuerunt moꝛientis. Pꝛima nãq; mo/
rientis ↄditio fuit defoꝛmitas ↄtemptibi
lis. Secũda infirmitas deſpicabił. Ter
cia humilitas miſerabilis. Et de hijs
tribo ↄditionibus ſanctus vſaias ꝓpheta /
uit. Uñ de pma dicit Non erat ei ſpecies
neq; decoꝛ.Et vidimꝰeum ⁊ nõ erataſpe

ctus. Et de ſecũda in eodem loco ſubdit.
Deſiderauimus eũ deſpectũz nouiſſimũ

viroꝝ virum doloꝛũ ⁊ ſcientẽ infirmitatẽ

De tercia vᷣo ſubiũgit. Reputauimus eũ

quaſi lepꝛoſum ⁊ ꝑcuſſum a deo et hũilia
Ded ↄtra iſtas tres cõdi/

reſurgentis. Nã pꝛimo contra moꝛientis

Sfoꝛmitatẽ fuit in reſurgẽte pulcritudo ⁊

foꝛma admirabilis Tunc em̃ ipſe fuit ſpe

cioſus foꝛma p̃ filis hominũ. Sicut pꝛe

dixerat de eoꝓpheta. Secũdo ↄtra moꝛi
entis infirmitatẽ fuit in reſurgente valitu

do ⁊ potentia incõparabilis.De qua ꝑp/
pphhetam dicitur. Poteſtas eius poteſtas
Secundo debemus ſurgere vereꝛ re ⸗
aliter ſine fictione abijciendo ſcʒ omnẽ ſi

eterna que non auferetur Danielł ſeptio.
Tercio contra moꝛientis humilitateʒ

fuit in reſurgente celſitudo et gloꝛia ine/
narrabilis. Ham de deo patre ſcribitur.

ꝙ ſuſcitauit eum a moꝛtuis et dedit ei glo
riam ſempiternam.j.Pe.j. Sic em̃ dece⸗/

bat vt qͥ maxime fuerat hũiliatus in mon
te ſumme exaltatus eſſet in reſurrectione
Igeo dicit apłus. Hũiliauit ſemetipſuʒ
factus obediẽs vſq; ad moꝛtẽ.moꝛtẽ autẽ

cruc. Pꝛopter qð ⁊ deꝰexaltauit illũ ⁊ de

dit illi nomẽ qð eſt ſuꝑ oẽ nomẽ.vt ĩ noĩe
Jeſu oẽ genu flectat᷑. In hoc ̊ cariſſimi

IFIn die reſurrectionis une

5.erẽplo chꝛiſti euidẽter inſtruimur vt paſ⸗ eſt qtria ſunt que nos ad terrena trahũt nine
ſiones huius tꝑis paciẽtey feramus Om̃ ¶⁊ inferius iacere faciunt.a qͥ b ſurgere de dn an
nöö ſunt ↄdigne paſſiões huius tꝑis ad fu bemus vt eterna qꝗᷣ ſurſuz ſunt querere va nnalti
turã gloꝛiã qᷓ reuelabit᷑ in nobis Ro.viij. leamus. Pꝛimũ eſt curuitas auaricieper godl
Dabitð em̃ nobis ꝓ adueꝛſitate leticia.pꝛo quam trahit mũdus alliciẽs. Secundũ nultis
wpaugtate abũdãtia.ꝓ humilitate glia di / eſt feditas immũdicie ꝑ qu ſeuit caro in maſih
cente ſcriptura. Humilẽ ſpũ ſuſcipiet gla ficiẽs. Terciũ eſt cecitas ignoꝛãtie ꝑ qui dffieen
SPSꝛouer. xxix. Et hec circa reſurgẽtis ſta/ fallit demon decipiẽs. Pꝛimo ů vt que ſepoſit
tü ſufficiilll. ſurſum ſunt q̃rere valeamus ſurgere ðöbe reinan
OO ſtremo vo circa reſurgendi fru musa curuitate auaricie.⁊c. Mundꝰem̃ ſtuoca⸗
ctũ Sciendũ eſt triplicẽ fructũ ſuis diuitijs nos allicit.⁊ ꝑ anariciam ad tnidet
..”Mÿ exxpᷣi reſurrectione ↄſequimur. terrena nos incuruans vt inferius iacere nocen
SFPꝛimus fruct? eſt noſtra iuſtificatio. Nã ↄpellat ſuo pondere trahit. Sed appetitꝰ Lr.
xps ſicut dicit apłus traditus ẽꝓpter deli eternoꝝ hoc pondus abijciens nos a ter chateig
ccta noſtra.⁊ reſurrexit ꝓpter noſtrã iuſtifi renis ſurgere ⁊ ad celeſtia volare fac̃.heu Nahie
cationẽ. Scriptũ eſt Ro.iiij. Secũdꝰ mihi inqͥt quia incolatus meus plongatꝰ wd
fructus eſt noſtre fidei ↄfirmatio. Nã per eſt Heu mihi ſi diutius terꝛã inhabitð cũ aüſqz⸗
reſurrectionẽ xp̃i fides noſtra? maxime q̊ ad hoc factus ſum. vt incolatus meus ſit loreſut
gqgarticulũ de reſurrectione futura cõfir in celo Heu mihi ſi affectus terrenoꝝ ho nioob
mata eſt ⁊ ſolidiſſime roboꝛata. Uñ pter minẽ cum bꝛutis deoꝛſum incuruare va ſeſcias
hbeoc arguit apłus.ꝙ ſi xpᷣus reſurrexit et leat quẽ deus rectũ creauerat.vt cum an . ge
nos reſurgemꝰ.j. Coꝝ. xv. Terciꝰ fru/ gelis ſurſum tendat. Ideo em̃ ſicut qͥdazʒ clzte
ctus eſt noſtre ſpei eleuatio. Nam pꝰmoꝛ/ poetarũ ait.Os homini ſublime dedit ce piruo
tTtẽ xp̃i aliqͥ etiaʒ eius diſcipuli quaſi deſpe lumq; videre iuſſit⁊ erectos ad ſidera tol geqdo
rantes dicebat. NHNos ſpabamus ꝙ; ip̃e eẽt lere vultus.Quid ergo turpius Quid er Oubgi
regdꝗẽpturus iſrael. Luc.vlAcſi dicerent. go indecentius hominẽ in terra ꝑ cupidi Peccz
PRPoſtq; vidimus eũ moꝛientẽ amplnon tatem iacere ⁊ ad infima ꝑ auariciam in/ parnke
ſperamus. Sed ſpes qᷓ in moꝛte xp̃i qua/ curuari qui debet in celo animũ ꝑ ↄtẽpla Neepin
ſiti moꝛ ua fuerat poſtea exeius reſurrecti tionem erigere et ſublima ac celeſtia ſpe/ boneog
one vinificata eſt ⁊ pleniſſime reſtituta di culari. Non ſic ergo fratres cariſſimi ſed lieretne
Ccte petro apło. Scpᷣm magnã miſcdiaʒ licet maneamus in terra coꝛꝑaliter.tamẽ Uuntio
ſuã regenerauit nos in ſpem viuãꝑ reſur qᷓramus in celo ſpũaliter ↄuerſari dicen/ coti
rrectionẽ ieſu xpi.j.Pe.ij. Nos igit᷑ frs tes cũ apło. Noſtra ↄuerſatio in celis eſt. recoſt
taliter cũ xpᷣo ↄſurgere debemus ꝙ hunc Phil.iij. Et hec de pꝛim. norant
triplicẽ fructũ ex eius reſurrectiõe conſe-/ Secundo vt que ſurſuʒ ſunt ⁊c̃. Sur Pꝛec
gqui mereamur. Oõ vti; fiet ſia doꝛmitõ gere debemus a feditate immũdicie. Per necamm
ne negligentie? a moꝛte culpe ſeu malicie quã ſeuit caro inficiẽs.Caro em̃ ſuis de/ t dice
reſurgamus. Ad hoc em̃ noſtrum quem licijs nos inficit.⁊ ſeuiendo laſciuiens ac moos
libet hoꝛtat᷑ apłus dicens Surge q doꝛ laſciuiendo ſeuiens in lutum immũdicie in
mis et exurge a moꝛtuis Eph.v.Et ſic pʒ id eſt in ↄcupiſcentie feditatẽ pꝛoſternit. ne
qualiter cum xpᷣo debemus ↄſurgere.⁊c. Sed nimis indecens ẽ fratres cariſſimi Me
Et hec de pꝛimo dicta ſufficiant. aĩam ad vmaginẽ dei factam ⁊ ad ſimili .
Dico igitur ſecundo.ꝙ nos debemus tudinẽ ſui cõditoꝛis ſoꝛmatã in ſoꝛdibus . f 7
q ſurſum ſunt querere ⁊c. Abiecta nan; lectũ ſuũ ſternere ⁊ in luto fede voluptatꝭ . nnc
moꝛte culpe que nos ad inferioꝛa pꝛotra iacere. Surgamus itaq; nec ſit qui ſe ex/ ce
hit amplectẽeda eſt vita greꝑ quã mẽs hu cuſet aut qui dicatſe ſurgere nõ poſſe. nã ngen
mana ad ſuꝑioꝛa ↄſentit. Ut aũt ea q̃ ſur ſiue grauati fuerimus naturalis cõplexi/ oda
ſuum ſunt queramus.Debet in nobis eſſe onis debilitate ſiue ligati male ↄſuetudi/ . 4
terrenoꝛũ contẽptus ⁊ eternoꝛũ appetitꝰ.ꝰ nis neceſſitate ſiue oppꝛeſſi mole criminũ Se
Sic enim docet nos xpᷣs doctoꝛ optimꝰ. ſiue peccatoꝛũ multitudine ac magnitu/ ſuchig
dicens. Pꝛimo querite ucle ii/ gdine pꝛegrauati.tñ pꝛeſto nobis eſt auxili oſt.
ſticiam eius. Mat. v. Ded ſciendum um dei. Qui iuxta verbum pꝛophete Hõ e

mabit

erede

geya
geper
undi
croin
roni
nare
er dbe
unchein
cumad
s heere
aApetic
oog ler
ſtihen
Mongas
ai
mersſt
corbo
mren
aum an
crics,
deatce
denol
Duer
lidi
umn/
til
tunbe/
imiſed
tame
dicen/
gise.

Or
ce er
insde⸗
iens 4
nüciee
ſtemt.
niſini
ſinli
dbus
nptatz
iſec⸗
ſſeni
Plen/
audi,
imini⸗
Gnitn/
kaur
e i

ſolum erigit eliſos ſed etiaʒ ſoluit compe
ditos.Parata ſiquidem eſt manus domi
ni ad erigendũ caſus debiliũ ⁊ diſſoluen
dũ catenas ſiue compedes delictoꝛũ. Jõ
peccatoꝛ q;nis ſepe⁊ grauit᷑ ceciderit.q;
uis diu in ſoꝛdibo iacuerit.q́;uis etiam in

multis ⁊ magnis peccatoꝝ vinculis liga

tus ſit. ppteſhoc debet nõ deſperare aut
diffidere ꝙ ſurgere nõ poſſit. Sed cuʒ ꝑ
ſe poſſit eadere.ꝑ ſe aũt nõ poſſit reſurge

re.manũ oĩpotentis dei debet in auxiliuz

inuocaꝛe dicẽdo cũ ꝓpheta Emitte manũ
tuã de alto eripe me ⁊ libera me. In.pſal
mo centeſimo.xliij.Et hec de ſecundo.
Tercio vt ⁊c. Surgere debemus a ce
citate ignoꝛantie. Per quam fallit demõ

decipiens.Diabolus in ſuis fallacijs noſ

decipit ⁊ oculos mentis noſtre ꝑ intelle/
ctũ ſcʒ ⁊ affectum ignoꝛãtie tenebꝛis exce
care ſatagit.vt nos vſq; ad moꝛtem ĩ pec/

catis obdoꝛmire faciat inceſſanter parat

inſidias ⁊ laqᷓos tendere nõ deſiſtit Sed
ſurgendũ nobis eſt fratres cariſſimi ⁊ ad
celuʒ leuandi ſunt oculi vt eos illuminet
virtus xpᷣi. Sic cũ dixiſſet apłlus. Sur/
ge qͥ doꝛmis et exurge a moꝛtuis. Poſtea
ſubdidit dicens.et illuminabit te chꝛiſtꝰ.
Peccatoꝛ doꝛmienti recta ſimilitudĩe cõ
parat᷑.quia nec ſenſus clare cognitionis.

nec vſus debite recoꝛdatiõis.nec motus

bone oꝑationis in co reperitur. Sed ta/
li excitato ⁊ ſurgẽti a ſomno moꝛtis ac le

nanti oculos ad lucem ſolis.chꝛiſtus qui

eſt ſol iuſticie radios ſui luminiſ infunde
re conſueuit.Quiſquis ergo cecitate ig/
noꝛantie in peccatis ſomnolentus exiſtit
Oꝛet chꝛiſtum vt oculos ſuos illuminet

nec amplius in tenebꝛis moꝛt obdoꝛmi/

at. dicendo cum ꝓpheta. Illumina oclos
meos nevnq; obdoꝛmiã in moꝛte.ſcribit

in pſalmo Quod ipᷣe pꝛeſtare dignetur qᷣ
viuitꝛ regnat in ſecula ſeculoꝝ Amen.

EFEvrplicit ſermo factus ꝑ reuerendiſſi
mũ in chꝛiſto patrem dominũ Petrũ de
Aillyaco ſacre theologie doctoꝛem.car/
dinalem Cameraceñ.in die reſurrectio/

nis dñi noſtri Jeſu chꝛiſti.

Sequitur ſermo eiuſdem reuerendi Pꝛimo b factuʒ
in chꝛiſto patris. In die ſancto Penthe/“ ctus aplos in loqndo et pᷣdicãdo oĩbo gẽ

Pggruerüt e⸗

a is diſpertite lingue tanq; ig

nis. Actuũ.ij. Et in epła pꝛe
ſenfls feſtiuitatis. Hodie

fratres cariſſimi tꝑalem ſpũ ſſancti miſi/

onẽ ſolẽniter celebꝛamus.q̃ idem ſpiritꝰ
ſuper diſcipulos ſuos in liguis igneis.i.
igneis radijs ad modũ linguarũ foꝛmatꝭ
viſibilr aparuit. In triplici nãq; foꝛma
miſſum ipᷣm eſſe legimꝰ. Pꝛimo in co⸗
lumba.ſcʒ in baptiſmatis xpᷣi ſuſceptiõe.
qñ ſpũſſanct deſcendit ſuꝑ xvpᷣm a iohan
ne baptizatum. Lu.iij. ecũdo in fla
tu ſcʒ in apłoꝝ oꝛdinatione.quãdo dñs ĩ
ſufflauit eis ⁊ dixit. Accipite ſpãmſanctã
Jo. xx. ca. Tercio in igne ſcʒ in apłoꝝ
ↄfirmatione.qñ largioꝛi munere ſue ma/
ieſtatis in diſcipłos ſuꝑuenit.⁊ eis hodie
cariſmatũ dona tribuit. Pꝛima miſſio ꝑ
tinet ad receptionẽ gratie inchoãtis. Se
cũda ad coꝛroboꝛationẽ gre pficiẽtꝭ. Ter
cia vo ad ↄfirmationẽ gre ꝑficieti Sic
qʒ; fit vt iſte triplex miſſionis modꝰad treſ
ꝑtineat hominũ ſtatus. Nã pꝛimꝰad inci
pientes. Secũdus ad ꝓficiẽtes. Terciuſ

ꝑtinet ad ꝑfectos.quã applicationẽ nõ ꝓ

ſequoꝛ cã bꝛeuitatis. Merito ̊ vltimam
miſſionẽ ſpũſſancti pᷣ ceteris celebꝛandã
⁊ celebꝛiter recolendaʒ ſuſcepit eccłia.qͥa
vicz ꝑ eam nõ ſolũ inchoãs aut pficiens
gratia ſed ↄſummans ⁊ pficiens hoibus
eſt collata. Sic em̃ hodie xpᷣs oĩa ↄſum/
mauit ⁊ euangelice xpᷣiane legis gratiam

oſummando ꝑfecit. Hã pꝰ pacientiã mo

gloꝛiã aſcendentis.poſt reſidentiaʒ pᷣſidẽ
tis 2 ſedentis ad patris dextrã nil allið cõ
ſumma ndũ reſtabat niſi vt expectata ſpi
rituſſancti leticia adueniret ⁊celi muneri
bus celeſtes hoĩes implerent᷑ Hoc auteʒ
hodie factũ eſt qñ tꝑaliter miſſus eſt ĩmo
bilis. qñ viſibiliter apparuit inuiſibił.qũ
coꝛruptibilib hoĩbo miſſus eſt incoꝛrup
tibilis.qũ ſcʒ ſpũſſanctus apparuit apłis
tũc impletũ eſt qð ðꝛ in verbis ꝓpoſit Ap
paruerũt eis ⁊c̃. In qbo verbis etiã meri

to nobis occurrũt ↄſiderãda. Pꝛimo qͥd

ſignificet ⁊c. In boc em̃ tria miſteria de
ſignant. Pꝛimo bᷣ factuʒ eſt vt ſpũſſan

tibus ignitos ⁊ ardentes redderet. fHam

In oie Penthecoſtes

Sgicatoꝛ qͥ caritate nõ ardet. ᷣbo doctrĩie eſt triplici rõne. Pꝛimo qͥdẽ.qꝛ hũana lin ne
alios nõ accẽdit. Ideo de Helya dicit᷑ ꝙ gua igne infernali multuʒ ſuccẽſa erat.iG tg
verbũ ei q̃ſi facula ardebat Ecci.penul. igne ſpũſſancti multũ indigebat vta dya aln .
Scvõdo vt legẽ quã apli pᷣdicaturi erãt boli incẽdio ſanaret᷑. Uñ Jaco.iij.ſcribi nen⸗
igneã eſſe id eſtiegẽè amoꝛis oſtẽde:et. NHã tur. Lingua nr̃a ignis eſt vniuerſitas ini Mher
hãc venit dñs publicare.pᷣdicare.ipamq;ʒ qtatis.QLingua ↄſtituit᷑ in mẽbꝛis noſtrꝭ. *
pcipue voluit ab apłis pᷣdicari.ipſo dicẽ q̃ maculat totũ coꝛpꝰ ⁊ inflãmat rotã na/ uc
te Ignẽ veni mittere in terꝛam. ⁊ qͥd volo tiuitatis noſtre inflãmata a gehẽna id eſt moll
niſi vt ardeat.Lu.xiiij. Spũſſanctus vt a ſuggeſtione diaboli. NHã ſᷣm gloſam ge nnoef
Berñ. ait ſuꝑ diſcipłos in linguis igneiſ henna diabolus ðꝛ. qꝛ ꝓpter ipᷣm facta eſt ſecon⸗
venit. vt linguis oĩm gentium vᷣba ignita UVñ ſicẽ gehẽna ſp ardet ſic ſꝑ diabolꝰvbi fenib⸗
loãrent᷑.⁊ legẽ igneã lingue ignee pᷣdica/ cunq;ʒ ſit ſecũ poꝛtat ſuarũ toꝛmẽta pena chon
rent. Sed qd eſt vᷣbũ ignitũ.qͥd eſt lex ig rũ.⁊ inde ↄmotflãmã vicioꝝ ſuggerit.et anen
nea. niſi lexamoꝛis⁊ pᷣceptũ caritatis De illa q̃ hoĩbo inuidendo ſuggeſſit ꝑ lingue ofci
ſcriptũ eſt. Hoc eſt pᷣceptũ meũ vt dili/ nt21incõtinentiã aꝑit.et ꝑ cetera mẽbꝛa ad ef lne
gatis inuicẽ Jo.xv. Huũcitaq; dilectiõis fectũ ꝑducere cogit. Et iõ ꝑ eaʒ inflãmat fna
ignẽ. hũc caritatis ardoꝛẽ inſtar apłoꝛuʒ rotã ntitatꝭ nr̃e.vt aplłs ait id eſt oim ope unte
Debeẽt ſinguli xpᷣiani ſed pcipue viri eccle rũ nr̃oꝝ vniuerſitatẽ incendit. Queꝓpter hlie
ſiaſtici ⁊ illi maxime qͥ altari xpᷣi ſeruiunt. hoc rota ðꝛ.qꝛ ſicut in rota idem eſt pnci/ ſcere
fouere ſemꝑ indeſinentet inceſſanter nu/ piũ ⁊ finis.ſic tãta eſt volubilitas in oꝑi/ uetei.
trire. In cnius figurã in lege ſcriptuʒ eſt bus hũanis vttũc hõ incipiat cũ credide itoe
Ignis in altari meo ſp ardebit quẽ nutri rit ↄſummare qſi nihil alið ſit vite noſtre ln
et ſacerdos Leuiti.vj. Ue igit᷑ illis ſacer/ diſcurſus q; antiquꝰille ſictꝰa poetis de/ enen
dotib aut illis apłoꝝ ſucceſſoꝛibo qui nõ dali laberintꝰ. Scðo qꝛ lĩguã regere val rini
hodie nutriũt ignem caritatis ſed fſaãmaʒ de difficile eſt.iõ pꝛe cetis mebꝛis ſpũſſan Sß
cupiditatꝭ. qͥ nõ hñt vᷣba ignita enãgelice cti gra ĩdiget.vt recte rõnabiliterq; regat᷑ ſeet
veritatꝭ.ſed ᷣba fumãtia põpatice vani Vñ Jaco.iij. ðꝛ. Ois natura beſtiaru et (
tatis. ꝗͥ nõ pᷣdicãt legẽ igneã ſed legẽ ferꝛe volucꝝ ⁊ ſerpentũ domata ſunta natura tantn
am.nõ legẽ amoꝛis ſed legẽ rigoꝛis.qͥ ſu/ hũana.linguã aũt nullꝰ hõ poteſt doma/ fin
is linguis in pło nõ fouẽt caritatem dile re.O mirabile ⁊ miſerabile lingue moſt⸗ miſo
ctiõis ⁊ pacis ſed cupiditatẽ diuiſionis ? qꝛ linguã domare neq mus.⁊ferociſſimã ſuisp
ſciſmatis. Ue inqua illis⁊ ſi neceſſe eſt vt beſtiaꝝ naturã domamꝰ Nã vt ibideʒ ait cbirue
ſcãdala eueniãt. ve mũ illis ꝑ q̊s tantũ ſcã glo. Immaniſſimã aſpidẽa q̃ͥdã pretami Uuni
dalũ venit. Nã in illos autꝑeos in alios lias legimꝰin egipto domatã fuiſſe.qͥ qᷣti/ zih⸗
ſpũſſanctꝰin linguis igneis nõ deſcendit die de cauerna egrediẽs de mẽſa ev anno Gaut.
ſed ſpũs malignin linguis venenoſis to nã recipiebat. Sʒ ⁊ tygridẽ qndã legimꝰ ſüine
tũ fere mundũ inficit ⁊ in odij venenũ ac mãſuetã factã fuiſſe in india ⁊ inð anaſta Oſtan
cẽdit. Sʒ tercio ſpũſſanctꝰ ĩ linguis igne ſio pncipideſtinatã Sʒ nullibi legimus ſceret
is apparuit vt ipſe qͥ in igne ſignificat ſe in domatãa eſſe hoĩs linguã .dicẽte ſapiente. dette
apkłos locutuꝝ eſſe mõſtraret. Nã eos cer Quis eſtà nõ delint ĩ lingua ſua.Ecẽci. trust
titicare voluit ꝙ ſpũſſanctꝰ in eis loq̃ret᷑. xix.Tercio.qꝛ lingua ẽ mẽbꝛũ valde vti/ ſose
ne ipſi diffiderẽt. cũ a pncipiba ⁊ mũdi ſa le ſi debite ↄpeſcat᷑. Uñ nõ immerito diẽ oſper
pientibo eoꝝ pᷣdicatio ⁊ doctrina ꝑſeque/ catho.Virtutẽ pᷣmã puto eſſe ↄpeſcere lĩ minen
ret.⁊ ne ipſi ſibi attribuerẽt.cuʒ multi ad guã ⁊c̃. Hoc ſiqͥdẽ diuio ↄcoꝛdat eloqͥo q̊ nis⸗
eoꝝ pᷣdicationẽ ↄuerterent᷑.ac etiã vt ſin / dictũ eſt. Si qͥs in vᷣbo nõ offendit hic ꝑ Migte
guli płeis crederẽt cũ ſermo eoꝝ q̃ſi ᷣbũ fectꝰ eſt vir. Jac.iij.Etilli ſalomonis cõ tbei
Dininũ audiret᷑. Pꝛopterea dicit xps Nõ uenit ſniĩe.Cingua placabilis lignũ vite. deen
cei vos eſtis qͥ loqmini ſed ſpũſſanctꝰqͥ lo Pꝛouer.x.Et hec de ſecũdo ſufficiant. ir
guſkin ob. Mat.x. Et hec de pᷣmo pnci Tertio cõſiderandũ occurrit ãre ſpũſ Peni
wülſe Scðo ↄſideranduʒ occurrit.qre, ſanctus potius ignẽ qᷓ; aliud elemẽtũ ele ſi
. Gin anctus in lingue poti qᷓ alter mẽ/ gerit. Hoc em ideo factũ eſt. qꝛ ignis ſep G ch
dꝛi ſpecie apparere voluit. Hoc em̃ faqũ tẽ habʒ oꝑatões q̃ ſeptẽ donis ſpũſſancti bent

ln

erat ö
tadia
ſcnibi
no ini
noſtr,.
Näng/
nidcſt
ng
nck
wbrb
Nend
Lerite
lingre
Ngadef
Bfänat
inope
eppter
Rc⸗
nopi,
credide
eokre
etio de⸗
gereynl
püͤſen
Gnf
tenie
tura
a
n
ſimi
cgzaſt
tiami
gi⸗
Panno
lin⸗
aneſtu
Gimus
piente.
Cc⸗
gem,
niodie
celi
1
hic
nis
üre.
t.
ehpül
ü ee
is ſe⸗

ſandd

ↄueniẽtiſſime adaptant᷑. Pꝛima ignis
oꝑatio eſt purgare. Nã aurũ ⁊ argentũ et
alia metalla igne purganf᷑.Et ad hoc ꝑti
net donũ timoꝛis.cuiꝰofficiũ eſt coꝛ hoĩſ
a peccatis mũdare.dicẽte ſcriptura. Ti/
moꝛ dñi expellit peccatũ.Ecci.. Secũ

da opatio eſt liq̃facere.nã qð duꝝ ẽ ignis
emollit Etᷣ ꝑtinet ad donũ pietatis.cu/
ius officiũ ẽ coꝛ hoĩs liq̃facere.vt cũ alijs

ſe coaptet gaudẽdo cũ gaudẽtibo.flẽdo cũ
fleẽtibo.⁊ dicat cuʒ apło.Quis infirmat᷑ et
ego nõ infirmoꝛ.ij.Coꝝ.xj. Tercia ẽ in
cinerare.qð pertinet ad donum ſciĩe.cuiꝰ
officiũ eſt hominẽ ex noticia ſuijpſiꝰ hũi/

liare.⁊ hũiliãdo ſe q̃ſi cinerẽ reputare.qa
ſpᷣm Auguſtinũ facit interi hoĩem lamen
tantẽ ⁊ exteriꝰſe nõ iactantẽ Quis em̃m nõ
hüſliet᷑.qͥs a iactãtia nõ deſiſtat.ſi ꝑ donũ

ſcĩe recognoſcat.qꝛ cinis eſt ⁊ in cinerẽ re

uertef. Quarta eſt ſurſum tẽdere.qð ꝑ

tinet ad donũ ↄſilij.cuiofficiũ eſt ſpꝛetis

tꝑalibo ⁊ terrenis ad eterna ⁊ celeſtia mẽè/
tem erigere. Cõſilia em̃ docent imꝑfecta
relinq̃re ⁊ ꝑ eminẽtiã vite ad ꝑfectionem

xpᷣm ſeq̃ndo puenire.ipſo dicẽte.Si vis
pfect?eſſe vẽde oĩa q̃ habes ⁊ da pauꝑib

⁊ ſeq̃re me. Math.xviij. Quinta eſt lu
tea ⁊ fragilia ſolidare.qð ꝑtinetad donũ
foꝛtitudĩis. cuius officiũ eſt hũanã fragili
tatẽ ſolidãdo foꝛtẽ efficere. Hoc em̃ xpᷣus
ſuis ꝓmiſerat diſcipulis dicẽs. Sedeteĩ

ciuitate donec induamini virtute ex alto.

QLu. xxiiij.O magnã huius ignis vᷣtutez.

q̃ ſic pᷣncipis apłoꝝ petri fragilitatẽ ſoli/
dauit.vt qͥ pꝛius ad vnꝰancille vocẽ chꝛi
ſtũ negauerat.poſtea ipᷣum coꝛã pncipib
oſtanter ꝑſeuerãterq; ac gaudẽter ↄgno/
ſceret.O mirãda mutatio ⁊vere mutatio
Ddextere excelſi q̃ hoc efficere valuit.vt pe
trus ⁊ alij apłi qͥ pꝛiꝰ in tribulationibo tri

ſtes erãt ⁊ pauidi.poſtea irent gaudẽtes a
oſpectu ↄſilij.qm̃ digni habiti ſuntꝓ no/
mine ieſu ↄtumeliã pati.Act.v. Sexta
ignis oꝑatio eſt illũinare qð ꝑtinet ad do
nũ intellectꝰ.cuiꝰofficiũ eſt ſuo lumĩe mẽ

tes hoĩm erudire.de q̊ ꝓphetice ſcriptũ ẽ.
De excelſo miſit ignẽ in oſſiba meis ⁊ eru/

diuit me.Treñ.j. Hoc em̃ hodie in apłis

ĩpleuit ſpũſſanct.Nã ignis ipſiꝰ de excel
ſo celi ſolio miſſus apłos erudiuit.qͥ oſſa

ecckie erãt dũ totũ coꝛpus ipſiꝰ ſuppoꝛta/
bant.exteriꝰſcʒ ꝑ paciẽtiã in aduerſis.in/

Dermo pꝛimus

terius vᷣo ꝑ medullã ⁊ dulcedinẽ pietatis
BSewptia ignis oꝑatio eſt inflãmare.qð
ꝑtinet ad donuũ ſapie.cuiꝰ officiũ eſt exſa/
poꝛe Walis ad eoꝛũ amoꝛẽ mentẽ accen
dere. Sapiẽtia em ſapoꝛ eſt ſpũaliũ rerũ
ad eaꝝ amoꝛẽ ardeter alliciẽs.et reꝝ terꝛe
naꝝ ſapoꝛẽ ↄtẽnens.De q̊ͥ dicebat apłus
Que ſurſum ſunt ſapite nõ ꝗᷓ ſuꝑ terram.
Col.iij. O duri 8 nimiũ indurati ac
obdurati filij ade.qs huiꝰignis flama per
donũ timoꝛis nõ purgat.q̊s ꝑ donũ pie/
tatis nõ emollit.q̊s ꝑ donũ ſcie hũiliãdo
nõ incinerat.q̊s ꝑ donum ↄſilij xpᷣm ſeq̃n
do ſurſum nõ erigit.q̊s ꝑ donũ foꝛtitudi/
nis nõ ↄſolidat.q̊s ꝑ donũ intellectuſ nõ
illũinat.qs ꝑ donuʒ ſapie nõ inflãmat.
Sed o vtinã hec a noſtrꝭ coꝛdiba auer
tat ſpũs ille ſanctꝰ qui illũinatoꝛ eſt coꝛdi
um.ſpũs ille dulcis ⁊ ſuauis qͥ coꝛdis ha
bitaculũ qð poſſidet igne ſui amo? emũ/

dat⁊ exurit O vtinam coꝛda nra ſic ad ſe

flectat ⁊ in ſe dirigat.vt veraciter eũ intel
ligere et fernẽter diligere voaleamus. Oð

ipſe pᷣſtare dignet᷑qui ſine fine viuit et re

gnat in ſecula ſeculoꝝ Ane.
Erplicit ſermo fact? a dño Petro car/
dinali Cameraceñ. de feſtiuitate Pẽthe.
Bermo eiuſdem factus in ↄcilio gene
rali Anno dñi H.cccc.xvij.eadẽ die.

Bm copleren

d tur dies Penthecoſtes erãt
oẽs diſcipłi ꝑiter in eodẽ lo/
Cco. Et reliq̃ ſcribunt᷑ in le/
ctõe libꝛi actuũ apłoꝝ hodie recitata.q̃m
in modũ omelie nüc exponere ponimus
O die reuerẽdiſſimi pr̃es ceteriq;
h frẽs cariſſimi.hodie celeberrimã
miſſiõis ſpũſſancti memoꝛiã ſolẽ
nit᷑ feſtiuamꝰ.hodie fauſtũ illũ diẽ recoli
mus ãq̃ diſcipłi xpᷣi repleti ſunt oẽs ſpũſcõ

Cuius ſacri collegij ↄſoꝛs erat ſacratiſſi

ma vᷣgo mr. Orĩ inquã nõ cuiuſcũq; ſed
dei. Scriptũ eſt em̃.qꝛ hij oẽs erãt ꝑſeue
rãtes vnanimiter ĩ oꝛatiõe cũ maria mr̃e
ieſu. Int᷑ hos igit᷑ ⁊ ſuꝑ hos oẽs repleta ẽ

maria ſpũſctõ. Nec tũc pmo ſed dudũ an

tea dũ ſibi dictũ fuit ab angelo. Aue gra
plena dñs tecũ. Jõq; vt de gr̃e ſue pleni/
tudiĩe aliq̃ntulã reciꝑe poꝛtiõeʒ ⁊ velut di
ſcipuli chꝛiſti hodie ſpũſcõ viſitari merea
mur.ad eã tanq; ad gre fontẽ fideliter ſ⸗

tes Aue Maria 2c.

In die Penthecoſtes

ducialiterq; recurretes. ſibi deuota mete

eandẽ ſalutationẽ angelicã pᷣſentemꝰ dicẽ

Icnt ſacra teſtatactuũ aploꝝ hy

ſtſoꝛia.Dũ oplerent᷑ dies penthe/

coſtes id eſt qnqes decẽ dies a re
ſurrectiõe dñica.tũc facta eſt illa viſibilis
miſſio ſpũſſancti de qᷓ fit hodie feſtiua le/
ticia.Qui dieꝝ nũerꝰ nõ vacata miſterio
Hã ſicut annus qͥnq̃geſimꝰ apð iudeos e
rat iubileꝰ.ſic apð xpᷣianos qͥnq̃geſimꝰ di/
es iſte iubileꝰfactꝰeſt atq; iocũdus.Audi
amꝰiocũditatꝭ initiũ Tũc em̃ erãt oẽs di
ſcipuli ꝑiter in eo.dẽ loco. O pres ↄſcri
li cetiq; viri diſertiſſimi qͥd mel.qͥd io/
cuũdiꝰdici põt de diſcipuł xpᷣi q; ꝙ erãt pa
rit᷑ ĩ eodẽ loco. Ecce inqͥt pſal.Ecce q; bo
nũ ⁊ q; iocundũ hitare frẽs in vnũ. Erãt
itaq; oẽs velut frẽs habitãtes ꝑiter. Nec

ſolũ coꝛꝑalłr in eodẽ loco ſed ſpũalreodẽ

coꝛõð ⁊ aĩo.ſiẽ ſcriptũ eſt.qꝛ młtitudis cre
dentiũ erat coꝛ vnũ et aia vna.Erãt hij

frẽs nõ diſcurrẽtes et girouagi.nõ diſcre/

partes et diſcoli.ſiẽ hodie młti vocati falſi
frẽs religioſi.ſed concoꝛdes ⁊ beniuoli ac
vnanimes ⁊ frat᷑na caritate ↄiũcti. O vti

nã nob in hac ſancta generali ſynodo cõo⸗/

gregatꝭ.vtinã nob det᷑ in fraterne carita/
tis vnitate xpᷣi diſcipłos imitari.vtinã no
bis det ita cũ eis ſpũſcõ repleri.vt vere et
nõ ficte.nõ ad nr̃am ſed ad dei głiaʒ dice/
re valeamꝰeandẽ ſynodũ in ſpũſcõ ↄgre/
gatam exiſtere Qõð vtiq; fiet nec alit᷑ fiet ſi
oꝑante ſpũſancto nobiſq; cooꝑantibo ſpi
ritꝰmalignꝰ ꝓcul ab hac ↄgregatõe pella
tur.ſpũs vicʒ erroꝛis ⁊ ꝑfidie.ſpũs diuiſi
onis ⁊ ↄtrouerſie.ſpũs ↄtẽtiõis ⁊ ꝓteruie
ſpũs rãcoꝛis ⁊ inuidie.ſpũs tumoꝛis ⁊ ſu
Pbie.⁊ vt ad vnũ dicã ſpũs oĩs iniqͥtatꝭ ⁊

malicie. Hunc qpe młtiplicẽ ſpũm mali

gnũ benignꝰille ſpũſſanctꝰ ſecũ eẽ nõ pa/
tit᷑.dicẽte ſapiẽte. Spũſſanctꝰdiſciplie ef
fugiet fictũ.id eſt ſpũm malũ ſub fictõnis
fallacie ⁊ ypocriſis młtiplici ſpecie pallia
tũ. O vtinã ſpũ ſſanctꝰ ꝓpt᷑ ſpm̃ malum
nos nõ effugiat.ſʒ a nob ipᷣm potiꝰeffuga
re dignet᷑ ⁊ eiꝰ młtiplices fraudulẽetias ex
purgare.Sʒ hec hactenꝰ.iã vᷣo deinceps
ad ꝓpoſite lectionis hyſtoꝛiã reuertamur.

tus fuerit. Pꝛimo qͥdẽ aduenit. Scdᷣo re
plent. Tercio appuit. QOuano reaemt.
5 32 Fact? ẽ repẽte de celo ſonꝰ
tanq; adueniẽtꝭ ſpũs vehemẽtis De ſcdᷣo

De pmo dðꝛ

Et repleuit totã domũ vbi erãt ſedentes
De tertio Et apꝑuerũt ill diſꝑtite lingue

tanq; ignis. De qrto. Sedites ſuꝑ ſingu

los eoꝝ.Pꝛĩo ̊ ðꝛ adueniſſe ꝑ gre interio

rẽ inſpiratõeʒ Scðdo repleniſie ꝑ gre vve

rioꝛẽ diffuſioneʒ. Tertio apparuiſſe ꝑ gre
exterioꝛẽ oꝑationẽ.Quarto req euiſſe per
gfe ꝑfectioꝛẽ ↄtinuation. Hic ̊ nota/
te diuie ſcriptureoꝛdineʒ. Hic ↄſiderate
oꝛdinatiſſimũ modũ aduẽtꝰ ſpũſſancti q̃ᷓ

tũc viſibiłr ſuos diſcipłos viſitauit.et qᷓti

die aias ſanctas ſpũałr viſitare nõ ðᷣſinit.

apparuit.tandẽ ſedere ⁊ reqeſcere ðꝛ eĩa.
qñ ꝑfectiꝰ ↄtinuat in ea gre ſue dona.

He ſunt igit᷑ ãtuoꝛ admirãda aduẽtꝰſpũſ

ſcti oꝑa magna cũ meditatiõe meditãda.
⁊a cũctis amplectẽda fidelib⸗ Sʒ qꝛ iſto
rũ tria ad apłoꝝ ꝑtinet viſitatiõeʒ. ipᷣa vᷣo
apparitio ad nr̃am inſtructionẽ.ideo ſpe/

cialiter de bodierna ſci ſpũs apparitione

dicere pponimus.
OAMtMlſtis itaq; o viri doctiſſimi noſtꝭ
n optime vos q firmit᷑ tenet catho
licã fidẽ hodie ſpm̃ſanctũ ſub tri/
plici apꝑuiſſe coꝛꝑali ſpẽ. Nec h̊ ſine ma/
gno ſpũaliq; factũ eſſe miſteꝛio. Apparuit
in ſpẽ flaminis. Apparuit in ſpẽ liguaruʒ.
Aparuit in ſpẽ ignis.De pᷣma dictuz eſt.
Factꝰeſt ſonꝰtanq; adueniẽtꝭ ſpũs vehe/
mẽtꝭ.id eſt tanq; veti magni ſiue tonitrui

tñ diſciplłi mime fuerũt ꝑterriti h̊ diuĩa
oꝑante potẽtia.in ſignũ ꝙdabat᷑ eis ſpũus

qͥ nõ ↄturbatoꝛ ſʒ ↄſolatoꝛ ẽ coꝛdiũ. Uæeit
itaq; ſpũſſctũs ĩ illð ↄclaue. venit ĩ illã ſa
cratiſſimã ſynodũ nõ vt ↄthbatoꝛ ꝑ ipetũ

yviolẽtie aut trifice impᷣſſionis.ſed vt ↄſo/
latoꝛ ꝑ ſonitũ beniuolẽtie et deifice ĩſpira
tionis. Quo docemur exẽplo ꝙ veꝛi diſci

uurßi et miſtri ſpu ſſancti intrare debẽt

generale ↄciliũ.nõ ↄturbãdo ꝑ terroꝛiſ

violentiã.ſed ↄſolãdo ꝑ amoꝛis benino/

lentiã Et qͥ ↄtrariũ facerẽt pbarẽt ſe pam

bulos antixp̃i.⁊ cooꝑatoꝛes diaboli qͥ ec
cleſiaſtice pacis turbatoꝛ eſt et autoꝛ ſeiſ/

Dü eent u oẽs diſcipuli in eodẽ loco Au matice diſcoꝛdie.De ſecũda ſimł ⁊ tertia

diamq; admirabili potẽtia potẽtiq; vir/
tute ſpũſſanctꝰin eos hodie qdrupłr ona

ſubdit᷑. Aparuerunt illis diſptite lingue
tanq; ignis.i.ignei radij ad ſiłitudinẽ lin/

onen
0
Gi
Alect
(to⸗
nnese

moꝛe

— —

alteo

velkt

(fici

inv
clo:

ſob
gehi
Gree

AIe

(ſie
colt

fir
Vii

(ed

lp

ſle

Atre⸗

lecli.

onn.

pbe

ſhin
ütz
wbis
nowol

ain
⸗
ltey
ſcoin
reite
mabi

ſĩni
dici
cent?
feario
fnoꝛe
hem⸗
luden
Vtwid
cele⸗
biͤn
Gee

mien

ſchoſe

genit

o ſons

eſcdo
enteg
ingne
lngn
eimerio
Feſbe
ſer gfe
ſſeder
önonn,
ſengte
nai

iterqn

dnt.
poſtä;
deiin.
m.
hit il
Gitide.
zgeiſto
kooſpe⸗
ntoe

nnoc
aatbo
nom⸗
enu⸗
wruit
mz.
gec.
rche/
mimi
diris
ſpüs
Dir
illiſs
pei
no/
ripin
lolch
debet
rori

Inq illiꝰ ſtatus pᷣlatõis quem ſuſcepturi
erãt apłi ꝑfectio ſignabat᷑. In igne ardes
dilectio caritatis In linguis feruẽs pᷣdi/

in oꝛe.tertili ↄſiſtit in oꝑe. Hic igit᷑attẽ
dite o paſtoꝛes gregis dñici in ſublimita/
te ſtatꝰ apłici ↄſtituti. Attẽdite ⁊ videte ſi
in tribo illis ↄditiõibo q̃ maxiĩe ad pᷣlatõis

officiũ ꝑtinẽt. apłoꝝ eſtis imitatoꝛes.alio

qͥn vane gloꝛiamini vos in ſtatu ꝑfectõis

apfbon dici ſucceſſoꝛes.Attẽdite inqͥt apo

ſtolus paulꝰ. Attendite vobis ⁊ vniuerſo

gregi ĩ q̊ poſuit vos ſpũſſanctus epos re/

*

gere ecckłiaz dei quã acqͥſiuit ſanguie ſuo.

☛

ſbſteris eccłie epheſine eos vocans epᷣos

Agꝛ oliʒ qntũ ad nomẽ nõ diſtinguebantur

ep̃i ⁊ pᷣſbiteri.dicẽte Hiero.ſuꝑ epłaʒ ad
Titũ.qꝙ olĩi idẽ pᷣbꝛ qͥ ⁊ eᷣs młtomag di/
cta eſſe intelligunt᷑ hijs qͥ appꝛopato noĩe
epᷣi vocant᷑. Spꝑ em̃ ſᷣm rẽ iter epᷣos ⁊ pꝛe
ſbiteros fuit diſtictio 'm O yoniſiũ li.de

cccłiaſtica ierarchia UInð poſtea etiã ſᷣm

nomẽ int᷑ eos merito diſtictio facta ẽ. Jõ

pbᷣꝛos ab ipſis nõ differre augꝰ. li.de here

ſibo inter dogmata heretica ↄnũerat. Au
diãt &̊ maioꝛes pᷣlati q ep̃ᷣi noĩant᷑.attẽdite
vobis ⁊ vniuerſo gregi.Attẽdite o epᷣi pꝛi

mo vobis. deide vniuerſo gregi vt pꝛece/

dat in vobᷣ vᷣtutũ ꝑfectio.quaʒ gregi vob

ojmiſſo pꝑticipare ac cõicare pfitemi.Attẽ

dite vos nõ ab hoie ſed a deo.a xpᷣo.a ſpũ

ſcõ.ĩmediate poſitos ad regẽdã eccłiã ðᷣi.

rẽ itaq; nõ ꝑuã nec ꝑuipendendã ſʒ ĩeſti/
mabiłr pᷣcioſaʒ.vtpote dei ſanguĩe ↄꝑatã

Attẽdite voſ poſitos ad regẽdũ hãc eccle
ſiã.nõ mõ tiranico.ſʒ moꝛe apłico.vt ſiẽ pᷣ
dictũ eſt. in vobis quẽadmodũ ĩ apłis lu
ceat.⁊ exteriꝰappareat triplexilla vᷣtutũ ꝑ/

fectio.vicʒ in coꝛde ardẽs caritatꝭ dilectõ

in oꝛe feruẽs veritatꝭ pᷣdicatio.in oꝑe ve/

hemẽs vᷣtutꝭ opatio.vt ſic ĩpleat᷑ in vob il
lud euãgelicũ Quceat lux vr̃a coꝛã hoĩb
vt videãt oꝑa vr̃a bona.⁊ glo.pa.veſ.qͥ in

cebẽ. Attẽdite ̊ vos poſitos ſuper cãdela
bꝛũ.vt luceat lux vr̃a oĩb ð in domo ſunt
Szʒ ad qͥd. Sane vtluceat ad regendũ ?z
Dirigẽdũ vro lumie eccłiaʒ ði. SDed q̊ li
mie. (Itiq; luie pᷣdicatõnis vᷣitatꝭ.⁊ ſpãlłr

bulos

tẽdite ꝙ cũ apłs hec dixerit loqᷓns pꝛe

Hermo ſecunous

guarũ diſpſaꝝ foꝛmati. In hac appariti
one triplici miſtice triplex notabat᷑ cõditõ

veritatis fidei. vt firmit obſeruet illo pe
triſummi pontific decretũ.Parati ſp ad

ſatiſ factionẽ oĩ poſcẽti vos rõeʒ reddere
de ea q̃ in vobᷣ eſt fide.Et illð coapłi pau/
li q̊ ſpãlłr epᷣo pꝛecipit᷑.vt potens ſit exhoꝛ
catio veritatis. In flatu ſeu flamine vehe
mẽs oꝑatio vᷣtu. pmũ in coꝛde.ſecundũ

tari ĩ doctria ſana.⁊ eoſ qͥ Zdicũt arguere
Quid igit᷑ dicemꝰ viri pres et fres.ſi ad
vos epᷣos ꝑtineat vt oñſum eſt pᷣdicatio ⁊
elucidatio catholice vᷣitatis.cur nõ eq̃ ad
vos pꝑtineat purgatio et eliminatio hereti
ce falſitatꝭ. Certe audact᷑affirmo. ad vos

vtrũq; ꝑtinet.qꝛ nec vnũ ſine altero eẽpo

teſt.⁊ pus eſt viciũ aut erꝛoꝛeʒ purgare qᷓ;
vᷣtutẽ ſeu veritatẽ plãtare. Quis em̃ ſane
mẽtis ꝓhibeat oꝛtulanũ pᷣus ſpinas⁊ tri/
s herbaſq; moꝛtiferas ab oꝛto ſuo ꝓ
ijcere añq; noua ſemĩa fructifeꝛa ſeu plãa/
tulas ibi ſemiet vl inſerat.Quis neſciat ĩ

pſonã hieremie ꝓpphe oꝛtulano ſpũali di/

ctũ eſſe. Poſui te ſuꝑ gẽtes⁊ regna vt euel
las ⁊ deſtruas edifices ⁊ plãtes. Uobis g&
in ꝓpheticꝭ bis a dño pꝛecipit᷑ pᷣus euelle
re ⁊ deſtruere heꝛeticã falſitatẽ ⁊ edificare
poſteriꝰac plãtare catholicã vᷣitatẽ. Unð

ↄcludẽdũ arbitroꝛ ꝙ vr̃e epiſcopaliauto

ritati nimis detrahũt qͥ in h̊ ſacro cõcilio
vł doctrinałr pꝛedicare vł ſnĩaliter diffi/

nire pꝛeſumũt.epiſcopos nõ poſſe in ſuis

dyoceſib erroꝛes ĩ fide.et moꝛibo notoꝛie
ſcãdaloſos cũ ꝑitoꝝ ↄſilio ↄdẽnare.Siẽ

em̃ ̊ põt generalłr in vłi eccłia ſummꝰ il/
le epiſcopus qͥ hr̃e ðꝛ plenitudinẽ ptãtis.
ſic inferioꝛ epiſcopꝰ vocatꝰ ab eo in ꝑem

ſollicitudĩs. H̊ vtiq; potit ꝑticulariter in
ſua dyoceſi ſeu ꝑtiali eccłia ſuo ↄmiſſa re

gimini.hac tũ fᷣuata modeſtia.ꝙ ſnias ſu

am iudicio ſuꝑioꝛis hũilit᷑ ſubijciat.et eiꝰ
autoꝛitati referat Etita intelligẽda ſũt iu
ra ꝙ maioꝛis cauſe fidei ſunt ad ſedẽ Pe
tri vł ſummũ põtificẽ referẽdi.qꝛ nõ ſunt
alibi ſimpłr et generalrterminãdi / ꝓut H
plenius in qdã tractatu vniuerſitatꝭ ꝑiſiẽ
ſis tã diuini q; hũani iurꝭ autoꝛitatibo⁊rõ
nibe pbata ſunt. Sʒ hijs omiſſis ad hodi
erne feſtiuitatis materiã redeamus.
Atrcc igit᷑ ſacratiſſima die maꝗᷓ nobᷣ
h dakt occaſio ⁊ leticie materia.Naʒ
cchꝛiſt hodie ꝑ ſpũſſcĩ miſſiõeʒ eu

angelice leg graʒ ↄſammauit. Quid em

pꝰpacientiã moꝛiẽtꝭ.pꝰmagnificentiã re/
ſurgẽtis.pꝰ głiam aſcẽdentꝭ.pꝰreſidentiã

pe eſidẽtis ⁊ ſedentis ad pr̃is dexteꝛa

inquã aliud ↄſummanvũ reſtabat niſi vt

expectata ſpũſſancti leticia adueniret.qð ꝑ

vtiq; tũc factuz eſt qñ tꝑalłr miſſus ẽ ſpũs
jimobil.qñ viſibiłr apparuit ſpũs ĩſenſibi

lis.qñ coꝛꝑałr.i.ĩ ſpecie coꝛꝑali apłlos vi

ſitauit ſpũs incoꝛruptibil.qñ ſcʒ apꝑuer̃t
eis diſptite ligue tanq; igniſ. Ubi merito
rendũ nob eſt cur ſpuſſctũs in liguis ig
neis apꝑuit.⁊ ad h̊ ĩplendũ miſteriũ ignẽ
potiꝰq; aliõ elem̃tũ elegit Sane vt berñ.
ait. Spũſſcũsſuꝑ diſcipłos ĩ liguis igne
is venit vt linguis oĩm gentiũ vᷣba ignita
loq̃rent᷑⁊ legeʒ igneã ligue ignee pꝛedica
rent. Ignitũ eloquiũ tuũ ait pſal. Etxpſᷣs
in euãgelio. Ignẽ veni mittere in terrã ⁊
q̃ volo niſi vt ardeat Quid ẽ ignitũ elo/
quiũ.qͥd lex ignea niſi lex illa ardentꝭ cari
tatis quã xpᷣs in terrã miſit ⁊ ꝑ apłos pᷣdi
candãaã docuit. Jõq; ſpũſſanctꝰhuiꝰignee
leg iſpiratoꝛ in ſpẽ ignis ſuꝑ apłos awa/
rere voluit. Quia vicʒ ſeptẽ ſũt ignis oꝑa
tiões q̃ ſeptẽ donis ſpũſſcĩ ↄuenient᷑ aptã
tur. Pꝛima ignis oꝑatio eſt purgare.qð
ad donũ timoꝛis ꝑtinet.cuiꝰ officiũ ẽ coꝛ
hoĩs a pctõ mũdare. Sc&a eſt liq̃face
re. Nã qð duꝝ eſt ignis emollit.⁊ H̊ dono

pietatis ↄuenit.cꝰeſtalioꝝ ĩfirmitatibo cõ

dolere. Tertiã ignis ↄditionẽ eſſe dici/
m incinerare.qð ꝑtinet ad donũ ſcĩe.cꝰẽ
officiũ hoĩez ex noticia ſuijpſiꝰhũiliare.et
ſe q̃ſi cinerẽ reputare Quarta ẽ ſurſum
tẽdere.⁊ h̊ dono ↄſilij ↄuenit.cꝰ eſt officiũ
ſpꝛetꝭ tꝑalibo ⁊ terrenis ad etna et celeſtia
ſpũałr eleuare. Quintaʒ qͥs eſſe neſciat
lutea ⁊ fragilia ſolidare.qð ad donũ foꝛti
tudinis ꝑtinet.ceſt officiũ hũanã fragili/
tatẽ ſolidãdo foꝛtẽ efficere. Sexta eſt il
luminare.⁊ Hq̊ dono intellect ↄgruit.cꝰ eſt
officiũ ſuo lumie terrenas hoĩm mẽtes in
teriꝰerudire. Septimã vo atq; pfectiſ-/

ſimã ignis oꝑationẽ eſſe ↄſtat inflãmare.

qð ad ſapie donũ ꝑtinet.cꝰofficiũ eſt ex ſa
poꝛe ſpũaliũ ad eoꝝ amoꝛẽ mentẽ accẽde
re. Uidetꝭ g̊ad moꝝ nr̃oꝝ eruditioneʒ

E exẽpla moꝛalia diuinarũq; ſcripturarũ
2pcoꝛdãtias.iſta poſſem lõgo ſermone de

ducere.ſed qꝛ eruditꝭ loqr ⁊ ad finẽ ꝓpeꝛo.
bꝛeuit ꝑtrãſeo. Hic tñ exclamare ↄpelloꝛ
D dura nimis nimiſq; ſaxea coꝛda filioꝝ
ade.qᷓs hy ignis flãma ꝑ donũ timoꝛis nõ
purgat. qs ꝑ donũ pietat; nõ emollit.q̃ſꝑ
donũ ſcie huiliãdo nõ incinerat.q̊s ꝑ do
0

In die Penthecoſtes

nũ ↄſilij xpᷣm ſequẽdo ſurſuʒ nõ erigit.q̊s

Ldonum foꝛtitudis nõ ↄſolidat. q̃s ꝑ do
nũ intellectꝰnõ illũinat.qs ðᷣniq; ꝑ donũ
ſapĩe nõ inflãmat. Nõ ſic vos non ſico
ſpũales viri hic in ſpũſcõ vt pie credit᷑ cõ
gregati. Nolite vt ait pſal.nolite obdura

recoꝛda vr̃a.ſʒ magꝭ ea pᷣparate ad deuo/
te recipiẽda ſpũſſancti dona wde vob ve

rificet᷑ qᷣ de apłis in hodierna lectõe ſub
dit᷑. Repleti ſunt oẽs ſpũſcõ ⁊ ceperũt loqͥ
varijs linguis put ſpũſſanctꝰ dabat eloqʒ
illis. Ubi pmũ notandũ nobis eſt.ꝙ ſi
cut dicit glo. Apłi nõ ſolũ loq̃bant᷑ omia
vydeomata.verũetiã ipſis in vno ydeoma

te loq̃ntib oẽs audiẽtes intelligebant qͥli

bet ꝓpꝛiũ ydeoma.hoc diuĩa ſpũſſcĩ ope/
rãte vᷣtute. Sicut em̃ ꝑ diuiſionẽ ⁊ rebel/

lionẽ ad deũ diuiſe fuerũt lingue.vtĩ Ge

neſi legit᷑.ſic ꝑ infuſionẽ ſpũſſancti mũa/
culoſe ſunt vnite. Uos &̊ o diſcipłoꝛũ xpᷣi
ſucceſſoꝛes eoꝝ exemplo ſtudetevt in hac
ſcã ſynodo varie nationũ lingue ſpũſſctĩ
oꝑatiõe vniant᷑. In vna fide.in vna vᷣita/
te.in vng obediẽtia.in vna ðniq; caritate
⁊ pace. Sʒ hic diligẽter intẽdite.et attẽdi
te ſacre ſcripture vᷣba.notateq; vᷣboꝝ oꝛdi
nẽ atq; miſteria.Pꝛiꝰnãq; apli büſcõ re⸗
pleti ſunt. Poſtea ceperũt loqͥ. Sed quõ

loqͥ Certe ꝓut ſpũſſanctꝰdabat eloqͥ ilis

nõ ꝓut ſpũs hũanꝰſuadebat ſed ꝓut ſpũs
diuin?ꝰ ſuggeꝛebat.Nõ in bũane ſapĩe ver

bis vt apl us ait.ſed in vᷣtute ði. Siẽ g̊ nõ

reſonãt oꝛgana muſicalia niſi pᷣus extite/

rint flatu plena.ſic ñ ſonuerũt apłi donec
ſpũſctõ repleti ſunt. Et tũc lõge lateq; au
ditꝰeſt ſonitoꝛganoꝝ qñ vt inqͥt pſal. In
oẽm terrã exiuit ſonꝰeoꝝ. O vtinã non
ſint int᷑ nos vtinã ñ ſint płes qͥ ſepe ⁊ mul

tũ loquunt᷑ nec pᷣus tñ ſpũſancto replent᷑.

Jõq; vana eſt eoꝝ locutio.vana cogitatõ
vana oꝑatio.⁊ oĩa vanitas.Quid eſt eniʒ
vanitas niſi vacuitas. Sʒ nõne in nobis
vacua ſunt oĩa ſi pᷣus nõ fuerint ſpũſcõ re
pleta. Sane oĩno ſic eẽ oĩs nr̃a fatet᷑ potẽ
tia. Hoc vtiq; manifeſtũ fiet noſᷣ ſi tripli
cẽ potentiã ↄſideremꝰ in nob. Intellecti/
uã vicz affectiuã.⁊ executiuã.Nõne intel

lectiua in nobis vacua eſt ↄgnitõe verita
tis. donec ꝑ ſpũſſcĩ gr̃am lumĩe ſapĩe illu
ſtrat᷑ Implebit inqͥt yſaias ſplendoꝛibus
eqĩam tuã. Implebit inquã vt in eccłisſti
co ðꝛ ſpũ ſapie⁊ intellectus.Nõne affecti

ue
umimn

„

doit⸗
nob
Gtia
ſnem
cboch
omnie

ſ

zi⸗
ſodin
nrtſ
ſpüali
loqnte
fnon
civan
bont
cundi

ir Ra

aroc
on
bentn
docn
Tii
Cin
pfeſ
wonid
Pbbel
tyfbi
ltic⸗
etparin
incüͤtt
geren
Etindk
mur.
ud
musn
aabüc
merito
nign
chiot
Vericat
ſtract
ſinulch
pfe Te
dqne
ltden
Dg
wo)

liope⸗
iſebel⸗
ihe
aimie,
Müpßi
inhee
ſpüſſai
na iinn⸗
Caritue
Aateci
borond
itir/
loſlis
putpüs
ierer
legno
cxiite/
donec
lech au
dſal.
nä non
ernul
plen:
ogtai
eſtenz;
pobis
ſſöre
fore
npli
lecti/
intel
rents
ellu
ibns

lis
firg

——

na in nobis vacna eſt exultatione iocũdi/⸗
tatis donec ſpũſſancti gr̃a noſtꝝ deſideri
um impleat᷑. Ipſe eſt em̃ qͥ replet in bonis
delſideriũ tuũ vt ait pſal. Nõne executiua
in nobis vacua eſt oꝑatiõe vᷣtutis. donec

gratia ſpũſſancti cooꝑante vigoꝛet᷑.quia
ſine me inquit nihil poteſtis facere.Ecce
ergo q; vaua.ecce q; vacua in nobis ſunt
omnia niſi ſpũſſancti gratia repleamur.
Exgd iã ad ſonuʒ apłoꝝx excitati. vt
ſ eeon vocibo inſpirati ſpũſſcĩ gr̃a re
pleri mereamur. audiamꝰ eos lo

Intes varijs linguis audiamcuz religio

ſis diſcipulis q̊s hodierna lectio ↄmemo
rat.⁊ ſtupẽtes admiremur variũ ſonitum
ſpũaliũ oꝛganoꝝ Audiuimꝰ inqͥunt eos
loq̃ᷓntes nr̃is linguis magnalia dei O mi
ra nouitas ⁊ noua iocũditas.o ſuauis vo
cũvarietas.variaq; ſuauitas.Quia loq̃/
bant᷑ varijs linguis. Sed ⁊ ſuaue atq; io
cundũ eſt auditui ꝙ; młta ⁊ varia loqban
tur. Nec ꝑna ſiqͥdẽ ſed magna.qꝛ magna/
lia.nõ cuinſcũq; ſed dei. Hagna inquit
pſal.opera dñi.Loqbant᷑ itaq; et teſtifica
bant᷑ magnalia et mirabilia oꝑa ieſu xpᷣi.
doctrinãq; mgr̃i magnificabãt diſcipuli.
VIñ tũc ĩpletũ eſt qð xpᷣs eis añ pmſſerat
Cũ venerit ꝑaclitꝰ queʒ ego vobᷣ mittã a
pr̃e ſpũm vᷣitatis qͥ a patre ꝓcedit ille teſti
moniũ ꝑhibebit de me.⁊ vos teſtimoniũ
phibebitꝭ.qꝛ ab initio mecũ eſtt. Buꝑ
qb vᷣ̈biſ videre mihi videoꝛ apłos chꝛiſti
pla tũc inter ſe duota habuiſſe colloquia
et varia dei magnalia ꝓtuliſſe.Laudemꝰ
inqͥũt ſalutarẽ hũc ſcti ſpũs aduẽtũ Cõſi
deremꝰqͥs venit.q̃liter venit.⁊ ad qͥd vẽit
Et in his vᷣbis tria hec magnalia ꝓſequa
mur.Laudemꝰ magnificentiã venientis
Laudemꝰmagnificentiã mittẽtꝭ.Laude
mus magniticẽtiã effectꝰoſeq̃ntꝭ. Nã cir/
ca hũc admirabilẽ ⁊ deſiderabilẽ aduẽtũ.
merito hec ↄſiderãda ſe offerũt. Pꝛimo
nãq; magnꝰeſt ⁊ admirabil dñs qͥ mittit᷑
qm̃ ipſe eſt ꝑaclitus.i.ſpũs ↄſolatoꝛ ſpũs
veritatis qͥ a pr̃e ꝓcedit. Secũdo magnꝰ
eſt ⁊ admirabilis modꝰ q̊ mittit᷑.qꝛ a:filio
ſimul cũ pre.Quẽ ego inqͥt mittã vobis a

pr̃e.Tertio magnꝰ ⁊ admirabilis effectuſ

ad quẽ mittit᷑qꝛ teſtimonium inqͥt ꝑhibe
bit de me ⁊ vos teſtimonium ꝑhibebitis.

Magnũ qpe teſtimoniũ qð ⁊ ipſe ꝑ vos.

vos ꝑ ipᷣm ꝑhibebitis de me Ecce ů̊ mi

ra dei magnalia pijs animie fidelit vtem

plada. TKöſideremitaq; circa mum ?
laudemꝰ magnificentiã venientꝭ.qm̃ ma

gneſt ⁊ admirabil dñs qͥ mittit᷑. Magnꝰ

in pietate.qꝛ ꝑsclitꝰid ẽ ↄſolatoꝛ pijſſimꝰ.
Magnæin vᷣitate qꝛ ſpus vᷣitatꝭ.de q̃ͥ dici
tur. Ille vos docebit oẽm veritatẽ. Ma
gnꝰin poteſtate vł in maieſtate.qꝛ a patre
ꝓcedit. Jõ deꝰa deo pr̃e.oĩpotẽs a pr̃eoĩ
potẽte. HNõ em̃ ſpũs patris exꝑs eſſe pote
rit pr̃ne maieſtatis ⁊ ſue diuie ptãtis. Ue
nit ̊ dñs clemẽs.qꝛ ſpũs pietatis. Uenit
dñs ſapiẽs.qꝛ ſpũs veritatis. Uenit dñs
potẽs.quia ſpũs diuĩe maieſtati. O qᷓ;
neceſſarius ⁊ deſiderãdus nobis eſt huiꝰ
clemẽtiſſimi.ſapiẽtiſſimi atq; potẽtiſſipti
ſpũs aduẽtꝰ vt ꝑ egr̃am aduerſus tripli
cẽ ſpũs diabolici maliciã reſiſtere valea/
mus. Ipſe em̃ nos impugnat ꝑ tribulati
onis violentiã oppmendo. Undeꝑ Hie
remiã dicit᷑. Crudetł eſt⁊ nõ miſeret᷑. Ipſe
nos impugnatꝝ deceptiõis fallaciã ſedu
cẽdo. Unde in Beneſi de eo ſcriptum eſt.
Serpẽs erat callidioꝛ cunctis anĩantib⸗
terre. Ipſe deniq; nos impugnat ꝑ pᷣſum
ptionis audaciã deterrẽdo. Uñ Job ait.
Qui factus eſt vt nullũ timeat. SDʒ ne
hec diaboli machinameta timegmus. ad
uenientis ſpũſſancti gratia con foꝛtamur
Non ergo timeamꝰ violentiã tribulatõis
Ecce venit ꝑaclitus ſpũs pietatis qui cõ
ſolatur nos in oĩ tribulatõe nr̃a vt ait ſcri
ptura. Non timeamus fallaciã deceptio/

nis. Ecce venit ſpũs veritatis. de quo di

citur Cum venerit ille ſpũs veritatis do
cebit vos omnẽ veritatem. Oẽm ſcʒz veri
tatem pertinentẽ ad ſalutem. vt det᷑ intel
ligi ſine illa omnẽ aliam magis vanitatez
ele qᷓ; veritatem Non timeamꝰ audaciaʒ
pᷣſumptionis.Ecce venit ſpũs maieſtatꝭ
q potẽs eſt diabolũ pꝛincipẽ huius mun
di foꝛas eijcere. Unõð in canonica Johis
ðꝛ. Maioꝛ eſt qͥ in vob eſt qᷓ; qui in mdo.
Et hec dicta ſint circa magnificentiã ve/
niẽtis. Cõſideremꝰdeinde circa ſecun
dũ ⁊ laudemꝰmagnificẽtiã mittentis.qm̃
magnꝰẽ ⁊ admirabił modꝰ q̊ mittit. Quẽ
ego inqͥt mittã vobis a pr̃e. Mittit᷑ ſpũſ/
ſanctꝰa pr̃e.mittit᷑ a filio.mittit᷑ etiã a ſeip
ſo.qꝛ ſᷣm doctrinã catholicã idiuiſa ſunt
oꝑa trinitatꝭ ad extra.ſʒ aditra ꝓcedit.ſſ.
a patre.nec ſolũ a patre vt Sctieſtin r.

aſſequent᷑ Sed de his iſta ſufficiãt alias

ſed a patre ſimul ⁊ filio. Alioqͥn non dice

ret filius. Quẽ ego mittã a patre.niſi ipſe
ſpũs eſſet patris⁊ filij et tanq; amboꝝ ne
xus ab vtroq;ʒ ſimł ꝓcedere tanq;ᷓ ab vno

ſum reuerẽter ſuſcipimꝰ.pr̃em ſimlł ⁊ filiũ

hoſpites in nob ſecũ habitãtes habemus

bncipio. Lũ ſpũmſcm̃ nob celit miſ⸗

xpo teſte qͥ ait in euangelio hodierno. Si

qͥs diligit me ſcʒ in ſpſſancti caritate.ſer
monẽ meũ ſeruabit.⁊ pr̃ meus diliget eũ.
⁊zad eũ veniemus ⁊ mãſionẽ apð eum fa/
ciemꝰ. O venerandũ hoſpitẽ. o vere felix
hoſpitiũ.vbi dat᷑ bñficiũ qð ſequit᷑. Pacẽ

relinq̊ vobis pacẽ meã do vob. Quid vl/

tra Nõ quõ mũdꝰdat ego do vobis.Cur
ita Quia in mũdo inqͥt pᷣſſurã habebitis
In me aũt pacẽ.Sed quã pacẽ.Nõ qͥdẽ
pacẽ falſam quã dat mũdꝰ.ſed pacẽ veraʒ
quã dat xpᷣs.vtiq; verã pacẽ tribo aſſocia

tã virtutibo. De qo pſalmiſta. Wiſcpia?ꝛ
vitas obuiauerũt ſibi. iuſticia ⁊ pax oſcu/

late ſunt. Si abſq; hijs vᷣtutibo xpᷣianam
pacẽ qᷓ̃rimꝰ vtiq; qᷓnto plus currimꝰtanto
ampliꝰoberramꝰ. Ideoq; timẽduzʒ nobis
eſt ꝙ; poſt tot pᷣſſuras.tot laboꝛes.tot dili
gẽtias.nõdum pacẽ eccłie inuenimus.qꝛ

videlicʒ in nobis has tres vᷣtutes pac co

mites nõ ſatis habuimꝰ. Sed iã magꝭ
fauẽte dei gra ꝑ eas pacẽ hr̃e ſperamꝰ Nã

inſpirãte ſpũſancto in vigilia ſue ſancte fe

ſtiuitatis ꝑ ſacrũ collegiũ dñoꝝ cardina/

liũ.ſereniſſimo dño regi romanoꝝ ⁊ huic

generali ↄcilio.eccleſiaſtice pacꝭ.pacifice
vnionis.ac canonice electiõis.via libera

liter oblata eſt quã miſcdia. veritas.⁊ iu/ tus eſt ſpir e!
uiter triplicem cõmemoꝛabimus. Ditti

ſticia ſuaſerũt. Que via tã ſancta ⁊ inſta ẽ
vt verã pacẽ indubie poſſit efficere Quia

opꝰ iuſticie pax.vt ait ꝓpheta. Jõq; in bac

ſacra ſynodo meꝛito iocundũ ill angelo

rũ carmẽ cũ magno coꝛdis iubilo cãtabi

tur. Głlia in excelſis deo ⁊ in terra pax ho
minibo bone volũtatꝭ. Sane ad dei glłiaʒ

p hanc viã iuſtiſſimam pax dabit᷑ in terra
totiꝰxpᷣianitatis. Sʒ qͥbo tiq; hoĩbo bo
ne volũtatꝭ. qꝛ nõ eſt pax ĩpijs vt dicit dũſ
ꝓphetã. Uñ reuera ꝑ hac viã tanq; ꝑ ve

r iuſticie lucẽ reuelabunt᷑ abſcõdita coꝛ/
diũ.⁊ manifeſtabunt᷑ hoĩes bone volũta/
tis qͥ hãc lucis viã ſequent᷑ ⁊ non ambula
bunt in tenebꝛis Hac firmit᷑ tenebũt.hãc
fideliter amplectent᷑.⁊ tandẽ ꝑ eã pacẽ taʒ
diu qſitam intallibiliter inueniẽt et felicix

plenius declarãda.quia nuncad alia pe
ramus. Si & verã pacẽ.ſi ſpũmſanctũ pa

cis hoſpitẽ hr̃e cupimꝰ.miſcðiaʒ.veꝛitatẽ

⁊ iuſticiã eidẽ aſſociare ſtudeamus. Sed

quõ fiet iſtud. Utiq; fiet.ſi ꝑ has vᷣtutes
coꝛdis nr̃i hoſpitiũ pᷣparemꝰ. Si ꝑ mĩiaz

id eſt piã ⁊ lacrimoſam ↄtritiohẽ ⁊ ↄfeſſio
nẽ iſtud hoſpitiũ diligẽter mũdemꝰ.dicẽ/
tes cũ pſalmiſta.Domũ tuã dñe decʒ ſan
ctitudo. decet mũdicia.decʒ pulcritudo.
Diꝑ veritatẽ.id eſt verã ⁊ deuotã oꝛõem
iſtü hoſpitẽ reuerenter inuitemꝰ.Optaui

inqͥt ſapiẽs ⁊ datꝰeſt mihi ſenſus. JInuo/

caui ⁊ venit in me ſpũs ſapie. Di ꝑ iuſti⸗
ciã id eſt iuſtã? deo placentẽ dilectionem
tãto hoſpiti delicioſa fercula id eſt digna

merita abũdanter offeramꝰ⁊ hylariter pᷣ/

ſentemꝰ Hoc fit qñ dilectio coꝛdis ꝑ obe

dientiaʒ oꝑis multipłr oſtendit᷑. Quia te/
ſte Gꝛegoꝛio.pꝛobatio dilectionis exhibi
tio eſt oꝑis. Ideo chꝛiſtus ait. Si qͥs di/
ligit me ſermonẽ meũ ſeruabit.Et tũc im

plebit᷑ quod ſequit᷑. Etad eum veniemus
7 mãſionẽ apud eũ faciemꝰ.Et hec dicta

ſint circa nagnificentiã mittentis. Cõ
ſideremꝰdeniq;ʒ circa tertiũ? laudemꝰma
gnificentiã effectus conſequẽtis. Quoni

am magnus eſt ⁊ mirabilis effect?ad quẽ
ſeu pꝛopter quem ſpũſſanctus mittitur.

uia teſtimoniũ inquit ꝑhibebit de me

⁊ vos teſtimoniuʒ perhibebitis ⁊c. Ma/
gnum ⁊ multiplicẽ effectum.vt ex pꝛemilſ
ſis ma nifeſtũ eſt per eius aduentũ opera/
tus eſt ſpiritus iſte ſanctus Sed hic bꝛe/

tur em nobis vt nuncius ad teſtificandũ

Mittitur vt ſociꝰ ad ↄſolandum. Mitti
tur vt pedagogus ad dirigendũ. Fit no/
bis nũciꝰ vt teſtificet de xpᷣo ⁊ de dulcedi
ne celeſtis pr̃ie. Fit nobᷣ ſociꝰ vt nos cõſo

lemur ð duratõe pñtꝭ mifie. Fit nob pe/

dagogꝰ. vt nos deducamur et eruamur a

difficltate hꝰtrene ꝑicłoſe ac miſabil vie.

Augdiamus & q̃liter nobis mittit᷑ vt nũ
cius ad teſtificandũ ⁊ ad verũꝛ certum te
ſtimoniũ dexpᷣo ⁊ de ꝓmiſſa ꝑ eũ btĩtudi

nis dulcediĩie.nõ ꝑ ſeipᷣm ſolũ ſed ipſo ĩſpi

rante etiã ꝑ a Poaofir nanduz. Ille inqͥt

teſtimoniũ ꝑhibebit de me ⁊ vos teſtimo

niũ ꝑhibebitis ⁊c̃. Gaudioſuʒ valde ⁊ de

lectabile nob eſt dũ ꝑ tãtos teſtes tã bona

n

ſummn

mbt
udo

icel

fioert
eſe
rech
acſi
cus
emnp
gioc

ſolid

lotin
blane
zait.
bitye
A
huſt
genat
cultan
Kici
wnus.
cam
ſpe⸗
tü.

boni

ciͤſe
hire⸗
liſn
lrw⸗
ſogia
ſſend

(RN

vinit

oſtan
ſcb⸗
dingt
fom

ſerene
erg
mani
Mioꝛ

ſtiſ

lcce
men
reice
1he

agligs
tupe
tüpe
nitate
Sed
tuteg
dni
oſeſſo
bdic/
czſan
nudo.
em
Doni
Jno/
giuſti⸗
nonem
digna
mug⸗
gpobe
nigte⸗
cchibi
as di⸗
fücim
lemus
cdictu
nie
Moni
auẽ
ir.
Me
e/
emit
n/
cde⸗
Dini
di
Din
ſtno/
glcadt
gcoſo
be⸗
nur4
ni.
tnü
mie
inmdt
i
inqe
timo
e1de
bons

tãq; certa noua audire meremur. eo qdᷣ

via btĩtudo credentiũ ſcʒ deo audire.bea

titudo vᷣo tenentiũ erit in pria deũ videre

nũc em̃ fides eſt exauditu.tũc aũt ↄtẽpla

tio erit ex viſu.qꝛ videmꝰnũc vt apłus ait
p ſpeculũs in enigmate qð mag eſt crede

re q;ᷓ videre tunc aũt clare videbimꝰ facie
ad faci. Audiamꝰ poſtea q̃lit᷑ſpũſſan/

ctus nobᷣ mittit᷑ vt ſociꝰ ad ↄſolandũ. Jõ

em̃ ꝑaclitꝰðꝛ.qꝛ nos in pᷣſentis miſerie te/
dio cõſolat᷑.O q; fidelis ſociꝰ qui nos cõ
ſolado leuit᷑ nõ deſerit.in ꝓſꝑitate nõ adu
lat᷑.in aduerſitate nõ fugit ſed nobiſcũ int᷑
blanda ⁊ aſꝑa ſtabiliter ↄmoꝛat᷑.teſte xpᷣo

q ait. Ego rogabo patrẽ ⁊ aliũ ꝑaclitũ da

bit vobis vt maneat vobiſcũ in eternũ
Audiamus tandẽ ⁊ finałr q̃liter nobis
ſpũſſanctꝰmittit᷑ vt pedagogꝰ ad nos diri
gendũ ⁊ in viã ſalutꝭ deducendũ ne diffi/
cultate ac lõgitudĩe huiꝰterrene vie tedio
afflicti.a via recta prie quã qᷓrimꝰ oberre
mus. Hinc ait pſal. Spũuũs tuꝰbonꝰdedu
cet me in terrã rectã. In illã vicʒ terrã de
q̃ ꝑ eundẽ ðꝛ.Poꝛtio mea in terra vinen/
tiũů. Nos ů⅝O huũiliter et deuote hũc ſpũm

bonũ recipiamꝰvt nunciũ.diligamꝰ vt ſo

ciũ.ſeqᷓmur vt pedagogũ.ſupplicantes ob
nixe. vt nos ſua vᷣtute in hac ſacra genera
li ſynodo ↄgregatos documẽt ſalutarib⸗

erudiat.a cũct erroꝛibo aduerſitatib cu

ſtodiat.ac tãdeʒꝭ a maledicta terra milſerie

p̃ſent eripiẽs.in c᷑rã rectã pr̃ie celeſtꝭ ðdu
cat. Oõð ipſe pᷣſtare dignet q cũ pre et filio

viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝝ Amen.
Er plicit ſmo factus in ↄcilio generali

oſtantieñ. Anno dñi. M. cccc. xvij. in die

ſctõ penthecoſtes.ꝑ dominum Petꝝ car
dinalẽ Cameracẽ. ¶ Sequit᷑ modꝰvł
foꝛma eligẽdi ſummũ romanuʒ põtificẽ.
D laudẽ głiaʒ ⁊ honoꝛẽ oĩpotentꝭ
a dei. ad pacẽ ⁊ vnitatẽ vniuerſalis
eccłie ac totiꝰpopuli xpᷣiani.ad de
ferendũ autoꝛitati ⁊ honoꝛi buiꝰſacri ge/
nerab ↄſtãtiẽſ̃ cõcilij.vt electio futuri ro/
mani et ſumme põtificis ꝓxime fienda.fir
mioꝛi autoꝛitate ⁊ pluriũ roboꝛet᷑ aſſenſu

ſatiſ fiatq; votis młtoꝝ.⁊ ne attento ſtatu
eccĩe ſuꝑ dicta electione in poſteꝝ vlla re
tractatio vlluſq; ſcrupulꝰin mẽtibb hoĩm.

reſideat.ſed ex illa ſeq̃tur vnio pleniſſima

⁊ ꝑfecta fideliũ.ac exide ſereniſſimꝰ roma

Modus eligenoi ſummũ pontiſicem

eca on a e r. ð eo qd nox vngarie ⁊c. rex Sigifmũdꝰ ſnoꝛũ ad
ſumme deſiderare debemꝰ. Hec eſt em̃ in

vnionẽ habẽdã laboꝛũ fructũ ⁊ głiaʒ co⸗/

ſequat᷑. Et vt reuerẽdi pr̃es ep̃i ⁊ nobiles

⁊ ſpectabiles viri ⁊ doctoꝛes inſignes.ce/
teriq; legati ſereniſſimi regis caſtelle noĩe
dicti regis pᷣfato cõcilio ſe vniãt qͥ nolue/
rũt ſe vnire niſi pᷣus certiſicati de mõ ele/
ctõis p̃dicte.⁊ maxĩe qͥ erũt electoꝛeſ.Col
legiuʒ ſcẽ romane eccłie cardinaliũad q̊s
de iure ꝑtinet ius eligẽdi romanũ ⁊ ſũmũ
pontificẽdictos legatos q̃ntũ in ſe eſt cer
tificãs.offert eidẽ ſacro ↄcilio atq; legatii/
pᷣdictis ꝙ hac vice dũtaxat ad eligẽdũ ro

manũ pontificẽ vna cũ ipſis cardinalib.

de q̃libet natõe in eodẽ ſacro ↄcilio ꝓnũc
exiſtẽte ⁊ nomĩata aſſumant᷑ aliqͥ pᷣlati vel
alie inſignes ꝑſone eccłiaſtice q̊ꝝ ⁊ q̃ꝝ oĩ/
um nũerꝰipſoꝝ cardinaliũ nũeꝝ non exce
gat.q̊s ſeu qs q̃libet ipᷣaꝝ nationũ ꝑ ſe ad
B̊ duxerit eligẽdos cũ ipſo cardinaliũ col
legio. Hoc tũ in ipſa electõe obſeruando
qꝙ; ñ valeat electio neq; electꝰ p ſummo põ
tifice habeat᷑.niſi due ꝑtes cardinaliũ ĩ cõ
claui exiſtẽtiũ ⁊ due ꝑtes ceteꝛoꝝ cũ cardi
nalibo ad eligendũ admittẽdoꝝ ⁊ tunc ad
miſſoꝝ ↄſentiẽt ⁊ ↄſenſerint! Hoc etiã ob
ſeruãdo atq; exnũc volũt et intẽdũt vota
q̊rũcũq; in ipſa electiõe emittẽda.nulla eẽ
nec aliter intẽdũt in aliquem ↄſentire niſi
vt pᷣmitti᷑due ꝑtes cardinaliũ ⁊ due pꝑtet
alioꝝ pᷣdictoꝝ pncipłr aut ꝑ acceſſionem
in vnũ ↄcurrãt Hoc etiã adiecto ꝙ pᷣlati
⁊ alij cũ ipſis cardialibo ad electõeʒ hmõi
admittẽdi Oẽs etiã ⁊ ſingłas ↄſtitutiões

apkicas etiã penales circa electiõeʒ roma

mane põtificꝭ editas atq; ↄſuetudies obſ
uari ↄſuetas.quẽadmodũ ipſi cardĩales

obßuare teneãt᷑.⁊ ad illaꝝ obſᷣuãtiã aſtrĩ/

gant᷑teneant᷑ inſuꝑ iurare ⁊ iurẽt dicti ele
ctoꝛes cardiales ⁊alij q cũq; anteq; ad ele
ctionẽ pcedãt.q in hmõi electõiſ negocio
attẽdẽtes qͥd eis ĩminebit.cũ de creatione
agat᷑ vicarij ieſu xpᷣi ſucceſſoꝛis btĩ Petri
vlis eccłie rectoꝛis gregꝭ dñici directoꝛis
purꝭ ⁊ ſinceris mẽtibo/⸗Et q̃ntum credent
publice vtilitati vłis eccie ꝓficere.oĩ cuiꝰ
qʒ natõis ꝑſone aut alio ĩoꝛdĩato affectu.
odio.gr̃a vel fauoꝛe abiectꝭ ꝓcedẽt vt eoꝝ
miſterio de vtili et ydoneo vli eccłie pui/
deat᷑ paſtoꝛe Et H̊ oĩa fiãt ſacro hmitſi ſi
bi placʒ appꝛobãte ↄcilio.⁊ſuꝑ hijſiterpo
nẽte ðcretũ.⁊ ðᷣſectꝰoẽs ſi qͥ iſint ſuwlete.

—

De lancta trinitate

AIncipit ſermo de trinitate ſup verbis

apoſtoli. Lõicatio ſancti ſpũ's fact ianue

nũ Petrũ Eameraceñepᷣm Anno domi
ni O. ccec quinov0.

e ſuaancti ſpũs ſit ſemꝑ cũ omni
bhbrns vobis.ij.ad Coꝝ.xiij.c.
Wagnus xpianoꝝ theolo/
gus celeſtis ille ſecretarius ⁊ diuinꝰ apo
ſtolus paulus qͥ vſq; ad tertiũ celuʒ raptꝰ
eſt vt ſancte trinttat occulta miſteria alia

q; eleſtia ſecreta ꝑciꝑet. Audiuit archa/
na verba que eodẽ teſte non licet homini

loqui.Nos aũt terreni ⁊ a ſpũalibo terꝛea

carne pꝛeſſi.ea q̃ nec ſibiloqui nec nobis

audire licet. celeſti huic ſecretario celãda
merito relinqͥmꝰ. vt ad ea verba q ſibi lo/

qui ⁊ nobis reuelare diuina diſpenſatiõe

conceſſum eſt auditũ ↄuertamus. Au
diamuſ ita q; nõ ſolũ exterioꝛis ſed etiam
interioꝛis homĩis auditu. Audiamus ſol
licite nõ ſolum coꝛꝑe ſed mẽte.Audiamꝰ

reuerẽter ⁊ diligenter aduertamus veꝛba

que loquit᷑ apłus in epla ſecunda ad Co

rinth.cuius lectio in pleriſq; eccleſjs ho

dierna feſtiuitate ſancte trinitatis int᷑ miſ
ſarũ ſolennia recitat᷑. Quibo ſalutaribus
verbis nõ Coꝛinthios ſolũ ſed nos etiaʒx

⁊ oes generaliter xpᷣianos alloquit᷑ dicẽs
Cõicatio ſancti ſpũs ſit ſemꝑ cũ oĩbo vo/

E⸗g anteq́; declaremꝰ quẽadmo/
ſ dũ vᷣ̈ba hec aplica apte cõgruant
Deccẽterq; ↄueniant pᷣſenti noſtro
ſermoni quẽ de ſancta trinitate facere ip/

ſa adiunãte ꝓponimꝰ In exoꝛdio nõ inuti

le reoꝛ pᷣmitteꝛe.⁊ ꝓhemij loco veſtre ðᷣuo
tioni pus bꝛeuiter intimare.quãte virtu/
tis ſit ⁊ efficacie ipſa cõicatio ſanctiſpũs.
quã nobiſcũ ſemꝑ eſſe tam feruẽter optat

apłus. Huius itaq; cõicatiõis virtutẽ

virtutꝭ efficaciã ⁊ efficacie admirabilẽ po
teſtatẽ elegãter inſinuat magnꝰeccłie do/
ctoꝛ Bꝛegoꝛiꝰ in omeł.q̃dã ſuꝑ eʒechielẽ.
ita ſcribẽs.Cõſidero inqͥt pr̃es noui ⁊ ve
teris teſtamẽti Dauid.danielẽ.amos.pe/

trũ.paulũ.⁊ matheũ.⁊ aꝑtis fidei ocut in od
tueoꝛ. q̃liter iplet ſpũſſanctꝰ pueꝝ cytha/

redũ ⁊ pſalmiſtã facit. Implet abſtinent

pueꝝ ⁊ iudicẽ ſenũ facit. Implet paſtoꝛẽ
armẽtariũ ⁊ ꝓphetã facit. Implet piſcato
rẽ ⁊ apłoꝝ pncipẽ facit. Implet ꝑſecuto/

rẽ ⁊ doctoꝛẽ gentiũ facit. Implet publica

nũ ⁊ pmũ enãgeliſtã facit. Magna ſũt

o fideles anie.magna certe ſunt hec ſpũſ/

ſancti pdigia.q̃ magnꝰ ille Gꝛęgoꝛiꝰloq/
tur.nec tñ minoꝛa ſunt q̃ in vobis ſepe ſie
ri eodem ſpũſancto oꝑante cernunt᷑.licet
ſua quodàmodo aſſiduitate vileſcãt. Im
plet nãq; ſpũs ille homines ſuꝑbos. Im
plet auaros.implet luxurioſos.et hos hu
miles. liberales.et cõtinentes facit.Et vt
bꝛeuiter plura dicam. implet varijs pec/
catis obnoxios.deoq; odioſos ⁊ eos mł/
tipharijs virtutum et gratiarum cariſma
tibus inſignitos.deo caros ⁊ amicos fa/
cit. Poſtremo qð dictu miꝝ eſt ⁊ oĩum
maximũ implet diaboli filios ⁊ filios dei

facit.imo vᷣo de hmõi hoĩb deos facit.di

cẽte ſcriptura. Quicũq; ſpũ dei aguntur
hij filij dei ſunt. Et iteꝝ. Dedit eis ptãtex
filios dᷣi fieri. Et rurſus. Ego dirxi dij eſtꝭ

et filij excelſi oẽs. Ne aũt nos terreat de/
os pluralr noĩari.audite qͥd dicat boeciꝰ

Natura inqͥt vnꝰ eſt deus.ꝑticipatiõe vᷣo
nihil phibet eſſe q;plurimoſ. Hoĩes ̊ de
os facit participatio dei q̃ eſt cõicatio ſpi
rituſſancti. de q̃ ſcriptuʒ eſt Qui adheret
deo vnꝰ ſpũs eſt cũ eo.O pᷣclarũ ſpũſſan/

cti munꝰ.O admiranduʒ virtutis opꝰ q;

non ſolum fſideles dei ꝓphete ſcʒ et apoſto
li.ſed etiã gentiles philoſophi vmbꝛatice
ſomniarũt. Hinc vnꝰlatinoꝝ phoꝛũ non
minimus.tullius ſcʒ libꝛo ſuo de natura

deoꝝ ſpũmſanctũ gratiaꝝ ac virtutũ bñ/

ficia hoĩbus inſpirare ſpecialiquodãmõ
ſuijpſius cõmunicatione fatetur.Cũ em̃
pluribo enumeratis ducibus inſignibo ro
manoꝛũ dixiſſet QOuoꝛũ nemineʒ niſi ad/
iuuãte deo talẽ fuiſſe credenduʒ eſt. Poſt
pauca ↄcludendo ſubiunxit. Nemo inqͥt

vir magnus ſine aliquo afflatu diuĩio vn

qᷓ; fuit QOuẽ afflatũ qͥd aliud q; ſpũmſan/
ctũ intellexit. ed quid nobis opus ẽ
de ĩfideliba loqui philoſophis cũ fidei ſa
cram̃ta tractemꝰ. Ad nr̃m potiꝰredeamꝰ
diuinũ phᷣm Paulũ.qͥ magnalia ſpũſſctĩ
dona ĩ ſe exꝑtꝰ.ad ea ſecũ ꝑticipãda.⁊eiuſ
lẽ ſpũs cõicatõne ꝑſeuerater tenẽda.nos
ĩ ᷣbis ppoſitꝭ ſuauit᷑ excitat dicẽs Cõica/
tio ſanctiſpũs ſit ſemꝑ cũ oĩb vobis.

nti⸗

hari⸗
modi
ciiht
ſera
miser
ſüsca
ſazin⸗
ſcucte
cönun
caden
licetn
tercõ
rituſt
ſpüſſe
nerne

biin
Nineff
aen
fande
oni

uaſt

. .

ſtor
ſſcato
chto/
blica
nſät
uͤſ⸗
bod,
ſcheſt
nklicer
n
,In
doshn
En
1o pec/
voml/
Miina
cs ſi/
1cium
ios dei
ſoctdi
Guntur
ptä;
dijch
nde⸗
boe
le ſo
vaͤde
tohi
berc
iſen/
ig
oſto
niice
ſnon⸗
ura
übi/
Gin
üch

NDO quoꝛũ introductionẽ verboꝛũ
A ⁊ogruã eoꝝ applicationẽ ad pᷣſen
ties feſtiuitatis materiã Sciẽduz
nobis eſt ꝙ in ſacris diuiniſq; ſcripturis

triplex ſpũſſancti ↄmunicatio reꝑit᷑. Pꝛi

ma eſt idẽtica. Secũda gꝛatifica.Tertia

catholica. Pꝛima eſt idẽtica cõmunicatõ
trium ꝑſoſſarũ equaliũ in vna impartibi

li eſſentia. Decũda eſt gratifica cõmuni

catio triũ virtutũ ſpũaliuʒ in vna rõnali
ſubſtantia. Tertia eſt catholica cõicatio

triũ ſtatuũ fideliũ in vna vniuerſali eccĩa
Pꝛima eſt credẽda firmiter ⁊ fidelit᷑ ado

rãda. Secũda eſt qrẽda ſalubꝛiter ⁊ ſua

uiter amplectẽda. Tercia eſt tenẽda con
coꝛditer et ↄfoꝛmiter obſeruiäda. Hec
aũt triplex cõicatio licet ſꝑ tũ hodie ſpe/

cigliter a tota ſimul ſancta trinitate peten

da eſt humiliter ⁊ veraciter poſtulanda.

NQNuãobꝛem de earũ qualibet ↄuenienter

accipi poſſunt vᷣba poſita.Cõicatio ſan/
cti ſpũs ſit ſemꝑ cum oĩbus vobis.
O laudẽ igit᷑ ⁊ gloꝛiã illius diuĩe
a trinitatis cuius hodie feſtum agi
mus.quia teſte poeta Nũero deꝰ

impare gaudet. deinceps ſub numeroter
nario pcedemꝰ. ⁊ hãc triphariaʒ tribuſq;

modis diſtinctã ↄmunicationeʒ ſpũſſan
cti ipſo illuminãte declaraturi.eã ſub cõ/
ſideratione triplici pſequemur. In pꝛi
mis ergo ↄſideranda nobis eſt illa ſancti
ſpũs cõmunicatio idẽtica triũ ꝑſonaꝝ eq̃

liuz in vna iĩpartibili eſſentia Hec eſt em̃

ſancte trinitatis patris.filij.et ſpũſſancti
cõmunicatio.id eſt cõmunis vnio in vna

—

eademq; ac indiuiſibili eſſentia diuina.q̃

licet tribus ſit cõmunis ⁊ equalib equali

ter cõicata ꝑſonis.tamẽ cõmunicatio ſpi
rituſſancti dicit᷑ ⁊ ei ſpeciałr attribuit᷑ qꝛ
ſpũſſanctus ab vtroq; ꝓcedens. amboꝛũ
nexus id eſt patris ⁊ filij amoꝛ vocat᷑.
Hec igit᷑ cõmunicatio ꝑſonalis trini/

tatis ⁊ eſſentialis vnitatis diuĩe.licet no/

bis in hac moꝛtali vita incõpꝛehenſibilis

⁊ ineffabilis ſit.tñ a nobis ꝓ ↄſequẽda vi

ta eterna credẽda ẽ firmiter ⁊ fidelit᷑ ado/
randa.dicẽte ſcriptura. Tres ſunt qͥ teſti
moniũ dant in celo.pater.verbum. et ſpi
rituſſanctꝰ.⁊ hij tres vnum ſunt.
Irca hanc autẽ ꝑſonarũ trinita/

c tẽ ⁊ diuie eſſentie vnitatẽ.tria pn/

ſe offerũt. Pꝛimũ qualiterg magiſtro ve/

ridico multipłr declarat᷑. Secundũ q̃li

argumẽeto autentico rõnabiliter ↄfirmat
Terciũ qualiter feſto eccleſiaſtico ſolẽni ,
ter publicat᷑.* Audiamus ergo nos di/
ſcipuli xpᷣiani.audiamus qualiter a chꝛi/
ſto veridico mgr̃o ⁊ doctoꝛe nro hec veri
tas młtipłr declarat᷑.vicʒ celeſti miracło
vocali oꝛaculo.fideli ſignacko. Pꝛimo
nãq; xpᷣs in noua ſua natiuitate hanc do
ctrinã nouã in terris nouo celi miraculo
deſignauit. Nã ſicut teſtat᷑ Euſebiꝰ.⁊ ſco
laſtica narrat hyſtoꝛia circa natiuitatem
xpᷣi tres awaruerũt ſoles in oꝛiẽte.qͥ pau/
latim ſeſe appꝛopinquãtes.in vnũ ſunt re
ducti. Quo ſigno qͥd aliud mõſtrabatqᷓ;
ↄgnitionẽ vniꝰveꝛi dei ĩ tribꝛ ꝑſonis vni/
uerſo oꝛbi hoc in tꝑe fidelibo exoꝛiri Sic
em̃ trinitatꝭ miſteriuʒ loqbat᷑ nobᷣ lingua
celoꝝ.⁊ implebat᷑ illð ꝓpheticũ Celi enar
rant gliam dei. Scðo xpᷣs hãc verita/

tẽ viue vocis oꝛaculo docuit ipſo dicẽte.

Ego ⁊ pr vnũ ſumus:Et iteꝝ.Ego ĩ pr̃e
et pr in me eſt.Et rurſus. Spũs qͥ a pr̃e
pꝛocedit.ille de meo accipiet. Hulta q̊ʒ
ſunt huiuſcemodi in euangelijs teſtimo/
nia. inter ꝗqᷓ nõ eſt illð ſub ſilẽtio trãſeũdũ.
ex euangelio Johis mõ cũ legeret᷑ au
iuimꝰ. Ibi naq; ꝑſonaꝝ trinitgs con
ueniẽter expᷣmit᷑.na pſona filij eſt illa q̃ cũ
Nichodemo loqͥtur. Perſona aũt patris

tangit. cũ dicit. Geclmus qꝛ a deo veniſti

Perſona vᷣo ſpũſſancti.cum ſubdit᷑. Spi
ritꝰ vbi vult ſpirat.Et iteꝝ MNiſi qͥs rena/
tus fuerit exaq̃ ⁊ ſpũſancto. Nec ſolũ ibi
pſone diuine ſed etiã ꝑſonaꝝ attributa et
appꝛopata notant᷑. Qua in re illud nobis
ſciendũ eſt.qꝙ; licʒ patris filij et ſpũſſancti
eadẽ ſit potentia ſapiẽtia ⁊ bonitas.tamẽ
ne ſicut in creaturꝭ exꝑimur.pat᷑ tanq; ſe/
nex debilis videatur⁊ impotẽs.ſibi attri/
buitur potentia Ne aũt filius tanq; iuue
nis credat᷑ inexꝑtꝰaut minꝰſapiẽs.ſibi at
tribuit᷑ ſapiẽtia. Ne vo ſpũſſanciꝰ q̃ſi flatꝰ
aut ſpũs vẽtoſus eſtimetRmpetuoſus ſeu
violẽter irruens.ſibi attribuit᷑ bonitas ſi
ne clemẽtia. Expvᷣmit᷑ itaq; in huiꝰ feſti/
uitatis euãgelio ꝑſona pr̃is cũ ſua poten

tia.cũ dicit᷑. Nemo põt hec ſigna facere qᷓ

tu facꝭ niſi fuerit deꝰ cũ eo. Miracloꝝ eiĩ
ſigna facere ad diuie volũtat ſpectat po/

Qllpaliter nobis merito ↄſiderĩda ¶ ſetiã. de q̃ ſcribit᷑. Oĩa qcũq; voluit fecit.

De ſancta trinitate

tis tñ ↄueniẽter poterit.non ꝑuerſe obſti
natis ſed pie affectatis mẽtibꝰ.tribꝛ argu/
mẽtoꝝ generiby ſuaderi. videlicʒ ſcriptu
rarũ teſtimonijs.creaturarũ veſtigijs ⁊? fſi
guraꝝ ↄgruẽtijs. Pꝛimo nãq; hãc ve⸗

Expꝛimit᷑ aũt pſona filij cum ſua ſapi

entia. cum ſubdit᷑ A deo veniſti magiſter
Ad magiſtrũ nanq; ꝑtinet veram doceꝛe

ſapientiã.ad illũ maxime cui dicit᷑. Ogr
ſcimus qꝛ verax es.⁊ viam dei in veritate
doces Expmit᷑ vo ꝑſona ſpũſſancti cũ
ſua bonitate ſiue clemẽtia.cum ſubiũgit᷑.

Spũs vbi vult ſpirat. Nam ꝙ ipſe nõ ex

opeꝝ aut meritoꝝ noſtroꝝ iuſticia vł bo/

nitate.ſed ſua gratuita volũtate nr̃is mẽ/

tibo ſe diffundit.ſuã indicat clemẽtiã atq;
miſcdiam.de qua ſcribit apłus.Hõ ex o/⸗
peribo iuſticie que fecimus nos ſed m ſu
am miſcdᷣiam ſaluos nos fecit. Et hec de
oꝛaculo euãgelico ſufficiät. Tercio pᷣ᷑/

mũi ꝙ xpᷣs hanc trinitatẽ fideli ſignaculo
id eſt ſigno baptiſmatis roboꝛauit ipᷣo di

cente. Ite docete oẽs gentes baptiʒãtes
eos in noie patris ⁊ filij.⁊ſſ. Hec em̃ foꝛ/
ma baptiſmi triũ diuinaꝝ ꝑſonaꝝ equali
tatẽ deſignat. Uñ ſicut narꝛat Eutropiꝰ
Cũ quidam ſacerdos Arrianus hãc foꝛ
maʒ baptiſando mutaret dicẽs Baptizo
te in noie patris ꝑ filiuʒ in ſpũſancto.vo
lens oſtendere filiũ ⁊ ſpũmſanctũ patri ñ
eſſe equalẽ.ſubito aqua diſparuit.⁊ bap/
tizandus ad eccleſiam cacholicã cõfugit.
VUñ hic notari poteſt theologicum do
cumentũ ꝙ hec foꝛma baptiſmi non ex vi
verbi vocalis ſed in virtute trinitatis.⁊ ĩ
eius fide ac fidei ↄfeſſione habʒ in anima
efficaciã purgãdi criminũ ſoꝛdes ⁊ ſpũa/
les infundẽdi virtutes. Illud quoq; cir/
ca hanc baptiſmi efficaciã ſpũalem ad tri
nitatis fidẽe ⁊ fidei ↄfirmationẽ accedit.q;

nõ ſolum ſpũaliter in animab ſʒ qñq; vi

ſibiłr in coꝛꝑib.moꝛboꝝ peſtilentie hui
fidei virtute fugant᷑. NHã ſicut recitat Da/
maſcenus.Cũ apud Cõſtantinopoliʒ qᷓ/
dam peſtilẽtia grauis eſſet.qdam puer ðᷣ
medio populi in celũ raptus ab angeł.il/
lud canticũ trinitatis edoctus eſt. San/
cte deus ſancte foꝛtꝭ ſancte ⁊ miſicoꝛs ſal
natoꝛ miſerere nobis.Qui rediẽs cũ illð
coꝛã populo decãtaſſet oĩs mox peſtilen/
tia fugata eſt. Et hec de pᷣmo articulo.
Elꝑꝗiam ad ſecundũ noſtri pꝛime
cõſideratiõis articulũ accedamꝰ.
orldhſtendęetes qualiter huitrinitatiſ
fides ⁊ fidei veritas argumento autẽtico
yõnabiliter cõfirmat᷑. Licet aũt nõ poſſit
argumẽtis aut rõnibo euidenter ꝓbari.ſa

ritatẽ pbabiliter argueꝛe poſſumus extri

bus infallibilib⸗ teſtimonijs ſcxipturarũ
diuino ſcz angelico atq; ꝓphetiko. Au/

di teſtimoniũ diuinũ ad ↄfuſionẽ iudai/

ce pfidie.in pncipio legis moyſaice reci/
tatũ. Faciamꝰ inqͥt hominẽ ad ymaginez

⁊ ſimilitudinẽ noſtrã Non em̃ angel hoc
verbo loquit᷑ ad angelos.cũ angelus ho
minẽ facere aut creare nõ poſſit.ſʒ loquit
oĩpotens creatoꝛ oĩm rerum deus Eum

&̊ᷓ pluraliter ait.faciamꝰ pluralitatẽ indi/

cat ꝑſonaꝝ.que ſi in deo nõ eſſet. vtiq; nõ
diceret. faciamus.ſed faciam.nec dicexet
noſtrã.ſed meam. Cum vo ſingularit᷑ ait

ad ymaginẽ ⁊ ſimilitudinẽ inſinuat diuiĩe
ſubſtantie vnitatẽ Audi teſtimoniũ an

gelicũ. Legimus in yſaia angelos conti/

nue clamare ⁊ dicere. Sanctus ſanctus

ſanct? dñs deus exercituũ plena eſt om̃is
terra gloꝛia eius. aũt ter dicunt ſctũs.
pſonarũ indicat trinitatem. vᷣo ſemel

dicunt dũs deꝰ.⁊ ſingłariter gloꝛia eius.

inſinuat vnã diuini dominij et diuĩe głie
maieſtatẽ. Audi deniq; teſtimoniuʒ ꝓ/
pheticũ.vt ſit triplex natura.diuina ſcilʒ
angelica ⁊ humana.in huius trinitatꝭ ap
pꝛobatione concoꝛdent.⁊ iuxta legẽ moy
ſaicã contra pᷣuaricationẽ iudaica in oꝛe
triũ teſtiũ.hoc verbũ veritatis ſolida ſta⸗/

bilitate firmet. Dic ergo ꝓpheta Dauid.

dic teſtimoniũ trinitati. GBenedicat ĩquit

nos deus deus noſter bñũdicat nos deus.

⁊ metuãt eũ omnes fines terre. In hoc ſi

qͥdem ꝙ ter nominatr᷑deus qͥd aliud q; ꝑ/
ſonalis trinitas.in hoc aut ẽ ſingularit
dicitur noſter qͥd aliud qᷓ; eſſentialis vni/

tas oſtendiX᷑. Hijs inſuꝑ ſcripturaruʒ
teſtimonijs alludit ſecunda ꝓbatio ſum/
pta ex veſtigijs ⁊ ſimilitudimibo creatura
rũ. Licet em nulla ſit aut eſſe poſſit crea/
tura huic increate trinitati ſimilis.ſic nec
vmbꝛa coꝛꝑi.nec veſtigiũ pedi.nec yma/
go vere rei.põt tñ aliqua ſimilitudo tenu
is in tribo rebo creatis videlicet ſuꝑioꝛibo.
inferioꝛib ⁊ medijs inueniri In ſuꝑioꝛi/
bus eſt exẽplũ de ſole. In intferioꝛibo ẽ ex
emplũ de fonte. In medijs eſt exempluʒ

ſui⸗

debol
in/
ſolola

nitl

no
hirn!

not

Ctta⸗

pſone

videm
Ce

Gi
Fone
locui
gicke
ſube.
oſtend
nonci⸗
eñno⸗
feos not
ſament
gtonst.
clkpn
ginede
Cltad⸗
batio⸗

fin
ſſine
ilbe

bunto
Aorann

ats

heril

pinco

teſtat
tefigt
etiäh
mond
tresd
nume
treod
tres
karer:

ſwdivi,

pſri
latꝛ.
tid⸗

obn
ſas

sſn

kobſi
orgu/ de hoĩe. In ſole nãq; ſᷣm Auguſtinum tico rõnabiliter cõfirmatur. In huius tũ
enpen tria ↄſiderant᷑ꝙ eſt.qꝙ lucet.⁊ ꝙ calet.id ẽ confirmatõe fidei illð ſumope cauendusz
orfl ſolis ſuba.radius.⁊ caloꝛ. Radiꝰg de ſole eſt.neargumẽtũ aut ratio euidens reara
ic ve· naſcit᷑ſicut filiꝰ de pr̃e generat᷑. Caloꝛ ab tur.cũ apłus fideʒ diffiniat.ꝙ eſt argumẽ?
ani vtroq; ꝓgredit᷑ ſicut ſpſſanctab vtroqʒ tum nõ apparentiũ.Et Gꝛegoꝛiꝰ dicat.fi/
NuN ſpirat᷑. Sol aũta nullo iſtoꝝ ꝓcedit ſicut des nõ habet meritũ cni rõ humana pᷣbet
An pr̃ nõ eſt faaus.nec genitus.nec ꝓcedens exꝑimentũ. Ideo ſicut ait Bernardꝰ In
kidei⸗ Et tamẽ hec omnia ſunt vnus ſol.ſiẽ tres quirere de trinitate ſcʒ ꝑ euidentẽ ratiõeʒ
icee ꝑſone ſunt vnus deus In fonte quoq; pꝑuerſa curioſitas eſt. Credere de ea ſicut
mone videmus ꝙ ipſe generat riuuʒ.ſicut pater eccleſia ſancta tenet.fides ⁊ ſecuritas eſt.
hngebet generat filiũ.fons aũt et riuus faciunt ſta Uidere aũt eã ꝑfecta ⁊ ſumma felicitas ẽ
rlus ho gnũ.ſicut pater ⁊ filius ſpirant ſpũmſctm̃ aernd Bernardus ad eugeniũ papã
zlognit Fons vÿoa nullo ꝓcedit ſicut pater a nul ſcrihit.qꝙ ſcrutari hoc temeritas eſt.crede
Cun lo exiſtit.Et tñ in fonte.riuo.⁊ ſtagno ea/ re pietas eſt.noſſe vita eſt.⁊ vita eterna iux
tiind⸗ dẽ eſt aq.ſicut in patre filio ⁊ ſpũſcõ eadẽ ta illud. Hec eſt vita eterna vt cognoſcit
niir ſuba. In hoie deniq; hãc ſimilitudinẽ tedeũ veꝝ. Exqᷣbo põt colligi theologi
cdiege oſtendit Auguſtinus ita dicẽs. Dens et cũ documentũ.ꝙ nõ minoꝛis eſt ſtulticie
lartii noncia eius ⁊ amoꝛ tria qdem ſunt. Mẽſ velle ↄſeq in hac vita clarã huiꝰtrinitatis
rdiie em̃ nouit ſe et amat ſe.nec amare ſe poſſet cognitionẽ ⁊ euidentiã.qᷓ; in eadẽ moꝛta

Hermo

gniüen niſi ſe noſſet. Ipſa aũt mens eſt quaſi pa/ li⁊ infelici vita velle conſeqͥ vitam?⁊ felici
rẽs.noticia eius quaſi ples.amoꝛ vᷣo ex ip tatem eternã. Neutrũ ergo hic queramꝰ.

R ſa mente ⁊ noticia pcedit Et hec eſt in cre ſed in futuꝝ vtrũq; conſequi poſſe fidelit
Koßs aturis maioꝛ ſimilitudo trinitatis.iðo vo credamꝰ. credẽdo ſperemꝰ.ſperãdo ame/
Niis cat᷑ymago. Uñ ⁊ homo ſpecialłr ad vma mus.ꝛ ſic fide.ſpe.⁊ caritate q eſt trinitas
ſ ginẽ dei factus eſſe ðvꝛ. Poſtremo acce creata ad increatã trinitatẽ nos erigẽs.il
* dit ad ↄfirmationẽ pꝛemiſſoꝛũ tertia pꝛo lud tam feliciter ↄſequemur. Et hec deſe
rice batio accepta ex congruentijs figurarum cundo articunullo. .
lon HNõne igit᷑ hec ꝑſonarũ trinitas cõgrue Xpeditis itaq; duoby noſtre pme
nnd⸗ tiſſime figurata eſt in tribo illis angelis q e coõſideꝛationis articulis.iã ad ter
nſh in libꝛo Geneſis Abꝛahe apparuiſſe ſcri, cium veniamꝰ. In q̊ oſtenſuri ſu/
uſin bunt. de qbus dicitur ꝙ tres vidit ⁊vnuʒ mus qualiter hec ſancta trinitas feſto ec/
eno⸗ adoꝛauit.Geñ.xviij. Ubi ſᷣm gloſam tri/ cleſiaſtico ſolenniter publicat᷑.Eccłia nã
in en nitatis ⁊ vnitatis miſteriũ denotat᷑ Non q; pᷣmiſſis documẽtis inſtructa.ad crudi
Gaſt/ ne ⁊ ille tres ꝓpagines in eadem vite quaſ tionẽ cunctoꝛũ fideliũ beatiſſimã illã tri
Dauct. pincernã pharaonis vidiſſe libꝛi eiuſdez nitatẽ hodierno feſto ſolenniter publicã/
Niguit teſtat᷑ hyſtoꝛia.tres ꝑſonas in vna deita/ dã.publice honoꝛandãaã.⁊ honoꝛifice ado
sdens. te figuraliter ſignificãt Genef.xl. Nonne randã atq; colendã eſſe decreuit.Licet eĩ
hboeſi etiã huiꝰfigura miſterij in Danielis libꝛo olim hoc feſtũ ab eccłia nõ fieret.qꝛ ↄten
diͤb/ monſtrata eſt. Ubi dicit᷑ ꝙ apparuerunt ta eratilla cõmuni laude trinitatis in ſctã
guln tres digiti quaſi hoĩs ſcribentis.appendit ſynodo nicena edita.quã beatꝰ Hierony
ſom’ numerauit ⁊ diuiſit.Dañ.v.Licet em̃ hij mus in fine pſalmoꝛũ decãtari inſtituit.qᷣ
manz tres digiti diuine manus ſiue potẽtie.ſcʒ dðꝛ GBlia pfi⁊ filioꝛ ſpũiſcõ.Tñ poſtea iꝛ
un⸗/ tres ꝑſone ſimul habeant appendere.nũe circa hũc articulũ fideimłte hereſes ſuc/
ura rare ⁊ diuidere.qꝛ trinitatis oꝑa penitus creſcebãt.ad rogatuʒ Karoli xpᷣianiſſimi
cea/ indiuiſa ſunt ad extra.appꝛopꝛiate tũ pat᷑ imꝑatoꝛis alcuinus mgr̃ ſuꝰvir eruditiſ/
ienee ꝑ ſuã potentiã oĩa appendit.id eſt oĩia poꝛ ſimꝰſubq̃ ſtudiũ lr̃aꝝ qð olĩ in grecia.de
ſnn tat ⁊ cuſtodit.filiꝰ ꝑ ſuã ſapientiã oĩa nũe inde rome floꝛuerat.in galliã ꝑiſius trãſ/
lenu rat.id eſt inueſtigat ⁊ cognoſcit.ſpũſſctũs latũ eſt.legẽdã detrinitate ↄpoſuit.ꝑ quã
nb⸗ 2 ſuã clementiã oĩa diuidit.id ẽ dona ſua eliminatis erroꝛib fideʒ catholicã robo
giori/ hoiby ꝓut vult diſtribuit Expᷣmiſſis ᷑ o rauit.Qua occaſione plurib in locis hec
ween ſatis ac multipłr oſtẽſum eſt. qualiter hu feſtiuitas cepit ſolẽniter celebꝛari.qᷓ tamẽ
nplu ius ſancte trinitatis fides argumẽto autẽ nõ vnifoꝛmiter ab oĩb obſeruat᷑. Nã pin

De ſancta trinitate

ves eam celebꝛãt hac dñica poſt pẽtheco/
ſen.q̃ eſt pma aliaꝝ ſeq̃ntiũ ad inſinuan/
dũ ꝙ ſancta trinitas eſt pncipiũ ⁊ pma re
rũ oĩm cã efficiẽs.Quid vᷣo hãc ſolẽnita
rtẽ faciũt vltima dñica añ dñicũ aduentũ
ad deſignandũ qpipſa eſt vltimꝰ oĩm reruʒ
finis Que aũt obſeruãtia melioꝛ ſit nõ eſt

meũ diffinire.cũ vtraq; ad honoꝛẽ illiꝰfi/

at qͥ ait. Ego ſum alpha ⁊ o.pncipiũ et fi/

nis. Dz hic foꝛte q̃rit aliqᷣs q̃ fuerit vti

litas obſeruãtie huiꝰfeſtiuitatis.cum q̃li/
bet dñica ſit feſtũ deitatis q̃ ſine trinitate
venerari nõ põt. Nõ em̃ videt᷑ poſſe vene
rari.ſicut nec poſſe videri diuina eſſentia
ſine ꝑſona.nec ꝑſona vna ſine alia. dicẽte
xpᷣo.Qui videt me videt ⁊ patrẽ.Cuiꝰ rõ
eſt. qꝛ eſſentia eſt indiſtincta realiter a ꝑſo
na.⁊ licet vna ꝑſona ſit ab alia diſticta.tñ
q̃libet ꝑſonaꝝ ꝑ circũinceſſionẽ eſt eſſenti
aliter in alia.iuxta illð.E go in pr̃e ⁊ p in
me eſt. Sane hijs nõ obſtãtib q̃ oĩno
vera eſſe ꝓfiteoꝛ.credo eccłliam rõnabilit᷑
feſtiuare de diuina eſſentia ſub noĩe trini
tatis.ſicut etiã ipſa diuinis ꝑſonis ꝑ quã
dam ↄgruã appꝛopꝛiationeʒ varias feſti/
uitates attribuit.Cuiꝰ rei vtilitas ẽ vt ſu
pꝛa tetigimꝰ eruditio fidelium.extirpatio
hereſum.⁊ publicatio catholicaꝝ verita⸗/
tũ.vᷣbi gratia. Celebꝛauimꝰ em̃ feſtũ de fi
lio.magnũ illud donũ eteꝛni patrꝭ ad me
moꝛiã reducẽtes.qͥ coeternũ ſibi filiũ tꝑa

liter nobis miſit ad nr̃am ſalutarẽ redem
ptionẽ.Celebꝛauimꝰetiã feſtũ de ſpũſan⸗/

cto magnificantes illð munꝰ qð ſuꝑaddi
dit qñ ſpũmſanctũ coꝛꝑali ſpẽ viſibiłr no
bis exhibuit ad noſtrã filialẽ adoptioneʒ
Celebꝛaturi tandẽ ſumꝰfeſtũ de pr̃e eter/
no.videlicʒ in celeſti pr̃ia.recipiẽtes ibi il
lud oĩm donoꝝ maximũ facialẽ ſcʒ vultꝰ
ſui viſionẽ.ad nr̃e btĩtudinis finalẽ cõſũ/
mationẽ. Hodie vᷣo ſimul celebꝛamus fe
ſtũ oĩm triũ.id eſt ſcẽ ⁊ indiuidue trinita/
tis.vt inter eos q̊ꝝ eſt indiuiſa vnitas nul
ſatenus videamur ponere diuiſioneʒ aut
Ddiuidere vnionę Exhijs ů̊ que diximꝰ
cludi põt theologicũ documentũ.q ec/
cleſia nõ minoꝛẽ debet agere feſtiuitatem
De tota trinitate.qᷓ; de filij natiuitate.aut
ſpũſſctĩ viſibili miſſiõe.⁊ ꝑ ↄñs a foꝛtioꝛi

; de btẽ marie aut vlteriꝰcuiuſ cũq; crea *

ture ſanctitate.Et hoc ſuaderi põt tripli⸗/
cirõne. Pꝛimo qͥ ad pᷣmã ꝑtem qꝛ ſicſᷣt

eccłia docet in hac trinitate nibil maiuus
aut minꝰ.ſed totas tres ꝑſonas coeternaf

ſibi eſſe ⁊ coequales.ſic docere debet eas
ſimul ⁊ eaꝝ quãlibet equaliter eſſe colen/
das ⁊ honoꝛãdas.⁊ ꝑ ↄñs equali cultu et
honoꝛe feſtiuũdas. Scdðo q̃ ad ſecũdã
ꝑtem.qꝛ cũ hec ſancta trinitas ſit pncipi/
um ⁊ finis oĩm creatoꝝ.oĩs honoꝛ exhibi
tus creature debet in eã finałr oꝛdinari.⁊
ꝑↄñs nulli ſctitati creature debet maioꝛ
cultus vł honoꝛ exhiberi qᷓ; huic trinitati
q̃re nec honoꝛabilioꝛ celebꝛitas aut cele/

bꝛioꝛ feſtiuitas. Tertio qꝛ oppoſitũ fa/

cere eſt ſimplicib erroꝛis occaſio. Scio
em̃ vt expientia docente didici.ꝙ quidaʒ

fideles minus reuerẽter ſapiũt de trinira

te.videntes ꝙ eccleſia de ea minoꝛẽ ⁊ mi/
nus ſolennẽ agit feſtiuitatẽ qᷓ; ð natiiita/
te.aut penthecoſte.vel de beate marie aſ/
ſumptione.Cũ em feſtiuitates ſicut et pi
cture eccłiaſtice ſint q̃dãmõ libꝛi catholi
coꝝ ſimpliciũ.ſepe credũt illius eſſe maio
rẽ dignitatẽ.c eccleſia maioꝛẽ agit ⁊ ma/
gis feſtiuã ſolennitatẽ. Hijs itaq; ratõ

nibo veſtrã pr ſanctiſſime brĩtudinez ſup/

plex moneo. ziteꝝ atq; iten huiliter erhoꝛ
toꝛ qᷓtenus veſtra autoꝛitate apl.ica decer
nat᷑.et decreto ꝑpetuo publicet᷑ vt in hac

die ſancte trinitatis.deinceps eq̃lis ⁊ per

oĩa eque ſolẽnis celebꝛet᷑ feſtiuitas.ſicut ĩ
dieb natalis.penthecoſtes.aſſumptiõis.

alijſq; feſtis annalibo eccłia facere conſne

uit. Et ad hoc agẽduʒ loco diſtributionũ
materialiũ ꝑ largitionẽ indulgentiaꝝ ſpi
ritualiũ inſtar dñi vꝛbani qrti in feſto ſa⸗/

cramẽti. deuotionẽ fideliũ excitetis. Hoc

em̃ ſtatuẽdo in fide ſancte trinitatꝭ.firmã
ſpem habeo qð ipſa adiuuãte ⁊ ĩterueniẽ/
tib pijs xpᷣianoꝝ pᷣcibo.extirpatio nephã/
di ſciſmatis ⁊ ↄcluſio pac eccłiaſtice v/
nionis quã querimꝰpſpeꝛe ſubſequet᷑. Et
hec de pᷣma ↄſideratione.⁊ pᷣma noſtri ſex
monis ꝑte ſufficiãt.
Sequit᷑ de ſecunda.
Irvrimꝰvt potuimꝰ de illa ſpũſſan
d cti cõicatiõe idẽtica.h̊ᷣ eſt de indi/

uidue trinitatꝭ cõi vniõe in vna ei

ſentia deitatꝭ.ſi quõ tñ ab hoĩe ſedẽte in te

nebꝛis. ineffabil illa poſſit dici. Jã vᷣo cõ

ſiderãda nobis eſt illa ſpũſſci cõicatio gti

fica.triũ.ſ.vᷣtutum ſpũgaliuʒ in vna rõnali
ſuba. Hec eſt em̃ triũ theologicaꝝ vir/

nifi
ehiſe
npind⸗
Hee
foͤnalis
eſoe

bilivtn

biliſpee
erentt
nitatis⸗
Tapre⸗
t
diſintt
Matrini
mioꝛh
fomt
qtpean
biploꝛ
ſeeſci
disco
diiger
enust
na⸗
cnt Are
riuſſan
60 Crg
Niiten⸗
donen
itntipee
aiäg
ſeädir

C(critate

adheren
Ouiacd
wpie
temcre⸗
ſalubꝛit

gendo.⸗

gulom
ſhoͤceg
nltaoqe
limm. E
Ggine

Memotia

deroſat

nignori

irinci⸗

Nie S

elmmnin tutũ fidei ſpei ? caritatis cõicatio.qᷓ opan fides ſpes caritas. Fides articuloꝝ pꝛece
rnni teſhuͦſſeti gen aie nediffund t 5 dbo ver proꝛi t ſcrametor. ſpes venie gre r glie
ſarer⸗ apn x: ices manent ides ſs cai cajitas vecdedepuro cgſcia bond. diive
lalnct tas tria hec. Maioꝛ aũt hoꝛũ eſt caritas. nõficta. Pe 8 trinitate vᷣtutũ a l tijs
Aſeiti Hec vo trinitas licet ſit in vna eadeq; reſurgẽtes.⁊ ad e trinitate a q cecidimuſ
ſaici rõnalis aĩe ſuba.tñ triplici eiꝰpotẽtie coꝛ redeũtes.cũ eodẽ Beꝛnardo ſuꝑ cãtica la
ſtheg, reſpõdet.vis ꝭ ronali.iraſcibili?⁊ ↄcupiſci/ crimabiliter exclamemus dicẽtes. O btã
mwnahi bili. vt in potẽtia rõnali ſit fides.in iraſci/ veritas.caritas.eternitas.⁊ beatificãs tri
a biliſpes. in ↄcupiſcibilicariias Hecp̃ nitas. ad te mea miſerabilis trinitas miſe
batmmie terea trinitas creata.q̃dãmõ increate tri/ xabiliter ſuſpirat.qm a te ĩfeliciter exulat.
eiriitad nitatis gerit ymaginẽ. Naã ſicut a pr̃e filiꝰ Diſcedẽs em a te multis ſe intricauit erꝛo
dutcte ⁊ a pre⁊ filio ſpũſſanctꝰ.ſica fide ſpes.⁊ a rib doloꝛibo ⁊ timoꝛibo. Heu me ãlem p
poſti fh, ſide ⁊ ſpe caritas quodãmõ ꝓcedere dino teↄmutauimꝰtrinitatẽ. Rõ ſepiſſime ĩ ſu/
oScd ſcit᷑ In hac tñ ſimilitudine magna valde is iudicijs fallit᷑. Clolũtas multiplici per
uidy diſſimilitudo repit᷑. Cur ita.qꝛ ĩ illa ſum/ turbatioe iactat. Memoꝛia młciplici ab
deninia ma trinitate nihil maiꝰac minꝰ. in hacðᷣo liuioe ↄfundit᷑ Criplici huic vanitati no
ore tmni⸗ maioꝛ hoꝝ eſt caritas vt ait apls Sed pilis creatura ſubiecta eſt. Coꝛ meũ ↄtur
nntickt q̃remaioꝛ: haꝝ vᷣtutum eſtcaritas. Sane batũ eſt.⁊ inde doloꝛ.Dereliqͥt me virtuſ
manegß qꝛ ꝑ eã nobᷣ cõicat᷑ ſpãliter ſouſanet eo⸗ mea. ? inde pauoꝛ.Et lumẽ ocłoꝝ meoꝛũ
ſanerhi dẽ aplo dicẽte.Caritas diffuſa eſt in coꝛ/ nõ eſt mecũ.⁊ inde erroꝛ O anie mee trini
icabol dibonr̃is ꝑ ſpũmſanctuʒ qͥ datus eſt nob. tas.ecce q̃liter exulãs offendiſti. Uerũtñ
Grn cnee e wicttenno. Staule Ar Dd veez neerror voluntrnrdo⸗
. is cõicant᷑ pr̃ ⁊ filiꝰ.dicẽte x-p:ᷣo. Siquis illi.Cũ vicʒ a rõne erroꝛ.a volui o/
zn diligit me⁊ p̃ me diliget eũ.⁊ ad eũ veni loꝛ.⁊ a mẽoꝛia timoꝛ oĩſ receſſerit ⁊ ſucceſ
RKRZ amus ⁊ mãſionẽapð eũ faciemus. Sʒ ſi ſerit illa quã ſꝑamꝰ mira ſerenitas.plena
rabor q̃rꝭ quõ veniũt. Audi qͥd ſuꝑ hoc vbo di/ ſuauitas.⁊ erna ſecuritas.Et h̊ ð ſcdᷣa ↄſi
derer cat Aug. Ueniũt inqᷣt ad nos pr filiꝰ⁊ ſpi deratiõe ⁊ ſecũda nr̃i ßᷣmonis ꝑte.de qua
rindar rituſſanctꝰ.veniũt amãdo.venimꝰimitã/ pla eſſent dicẽda niſi ad finẽ ꝓperaret in/
R do. Ergo ꝑ caritatꝭ dilectionẽ ad nos ve tentio. Sequitur detertiꝗ
ſaui niũt. ⁊ nos mutua ⁊ recipꝛoca ad eos dile Oſtẽ; ů de bma et ſecũda ſpüſſcti
lis. ctione venimꝰ. Sed nunqdad hãc tri p coicatiõe dictum eſt. rect oꝛdo ex
Onſue nitate ꝑ ſolã venim garitatẽ. Abſit. Ceni ppſcit vt de tertia diſſeꝛamꝰ.hoc ẽ
onü metiã ꝑ fidẽ.venimꝰ ⁊ ꝑ ſpeʒ. Per fidẽ ei de oſcatlgc cacholic i, ſaene fidelinz
WKDl ad eã dirigimur.ꝑ ſpem ad eã erigimur.ꝑ in vna vniueſſe licce letis. i⸗ ma b⸗
e caritatẽ vᷣo ad eã ſpaliter ↄiũgimur ſibi ma cõicatiõe ſecun da. 1c dug is ter
hee adheremus ſpũaliter ⁊ vnimur Jõ bñ ðꝛ ciã pcedere ↄgnoſcimꝰ. Hã ſica ſcã trini⸗
7 Qui adheret deo ſcʒ Renitaltsdrerſce; tate q̃ deꝰeſt fit cõicatio triũ vᷣtutũ pᷣdicta
giin vnꝰſpũs eſt cũ eo. Per illã itaq; trinira rũ in aĩa hũana.ſic a deo mediãtibo hmõi
wnan⸗ tem creatã.ad increatã trinitatẽ veniẽdo ptutiba fit triũ ſtatuũ ⁊ vłr oĩm fideliũ cõ
ehi ſalubꝛiter reuertimur.a q̃ culpabiliter caa municatio.i.cõis vnio in eccłia xpᷣiana.
itten dendo.dãnabilit recedimus ⁊ miſerabirr In ea ye triplex oꝛdo ſiue triu ſtatuũ
nitt exulamus. Uñ Berñ.Eſt indOt trinitas a ſignat᷑ oꝛdinata diſtictio.ſ.populariũ.no
oiir q̃ hõ cecidit ſcʒ pr̃ filiꝰ ſpũſſanctꝰ.⁊ ẽ tri biliũ ⁊ clericoꝝ vl ↄiugatoꝝ.ↄtinentiũ 7
Ulas qᷓ rciaie nen oela ntelligeria: vo Egini v epieneiſ pecni tecter
, lũtas. Et eſt trinitas in quaʒ ipſa cecidit. Et hij oẽs ꝑ cõicationẽ fidei ſpei et carita
püſſen ſcʒ impotẽtia.ignoꝛantia ⁊ Rrapic ſiam vnc et coꝛpꝰmiſticũ.i.eccłiaʒ catho
eindi, memoꝛia cecidit ĩ cogitatões affectuoſas licã ↄſtituũt.de qͥ dic apłs.Oẽs vnũ coꝛ⸗
mmuc oneroſas ⁊ ocioſas. Intelligentia cecidit pus ſumꝰin xpᷣo.Alter aũt alterꝰ mẽbꝛa.
reinte in ignoꝛãtiã veri ⁊ falſi.boni ⁊ mali.ↄmo Nã ſicut ait Hieronymꝰ Aliꝰ in eccłia o
ſo di ⁊ incõmodi.Uolũtas cecidit in concu. culus eſt.aliꝰlingua.aliꝰmanꝰ.aliꝰpes au
nogt piſcẽtiã carnis.ↄcupiaʒ ocłoꝝ⁊ ſuꝑbiam ris vẽter Et vt cetera bꝛeniꝰtrãſeam lege
rni yilte.Szʒ ẽ trinitas ꝑ quã ipſa reſurgit.ſcjʒ pauli epłlam pmam ad Con· quo diuleꝛſa

.
☛● .

De ſancta trinitate

mebꝛa vnũ coꝛpus efficiũt. In oculis
itaq; ⁊ lingua ſtat expᷣmit᷑ clericoꝝ.qͥ de/
bst eſſe oculi alios dirigẽdo.⁊ lingua do/
cendo. In manibo ſtatꝰ nobiliũ. qͥ debent

eſſe manꝰ⁊ bꝛachia eccłie eã defendendo.

n pedibo vo auribo ⁊ vẽtre ſtatus popu
lariũ.qͥ debẽt eſſe pedes totũ coꝛpꝰſuppoꝛ
tando.aures audiẽdo ⁊ obediendo. vẽter
aũüt cibũ membꝛis ceteris ac vite neceſſa
ria miniſträdo. O q; pulcra eſt? deco/
ra hec miſtici coꝛꝑis.i.eccłie xpᷣiꝰpoſitio
hmõi mebꝛoꝝ ac ſtatuũ varietate diſtin/
cta.ſi tñ in ea fuerit illa ſpũſſancti cõicatõ
id eſt cõis vnio quã nobis in vᷣbis ꝓpoſit
optauit apłus. Cõicatio inqͥt ſancti ſpũs
ſit ſꝑ cũ oib vob. Illa ſeʒ ad quam alibi
nos hoꝛtat᷑ dicens.Solliciti ſeruare vni
tatẽ ſpũs in vincło pacis. Ideo ad cõ/
mendationẽ eccłie pmitiue in actibo apło
rũ ſcribit᷑. Eccleſia quidẽ habebat pacem
⁊ edificabat᷑ambulas in timoꝛe dei ⁊ con
ſolatione ſpũ ſſancti replebat᷑. O timoꝛ ði
O dſolatio ſpũſſancti Non ſic ꝓchdo/

loꝛ.nõ ſic hodie ſed ecõtra. Jã pacẽ nõ hʒ

ecckłia.ideoq; nõ edificat᷑ ſed deſtruit᷑⁊ iu
xta vᷣbũ illius qͥ edificauit et fundauit eaʒ
altiſſimꝰ. ipſa velut regnũ in ſe diuiſuʒ mi
ſerabiliter deſolaf. Sed cur ita Et vñ
hec tãta int᷑ pꝛimitiuã ⁊ pᷣſentẽ eccłiaʒ diſ
ferentia.vt illa int᷑ aſꝑa ⁊ aduerſa edifica/
ret᷑ ⁊ ↄſolaret᷑hec vᷣo inter blãda ⁊ ꝓſpera
deſtruat᷑ atq; ð ſolef. Dane hᷣ iõ qꝛ illa
ambulabat in timoꝛe dei.⁊ iõ in ↄſolatõe
ſpũſſcti.hec vᷣo nõ ſic ſed ambulauit ⁊ am
bulat in timoꝛe mũdi.⁊ iõ in deſolatõe ſpi
ritus maligni. Perdidit qͥpe eccłia cõſo/
lationẽ diuinã.exq̊ nimiũ q̃ſiuit ↄſolatio
nẽ mũdanã.pdidit deiↄſolationẽ ſpũalẽ.
ex q̊ inoꝛdinate appetere ac tenere curauit
mũdi ↄſolationẽ tꝑalẽ.pdidit ſpũalia do
na dði ex q̊ ſuꝑflue accepit tpalia bona mũ
di. Nã de ſpũſcõ ſcriptũ eſt ꝙ eũ mũdꝰ.id
eſt amatoꝛes mũdi nõ pñt acciꝑe Nec mi
rũ. Sciendũ em̃ eſt ꝙmũdus iſte q̃ndam
trinitatẽ vicioſam ↄtinet.q̃ oĩm pctõꝝ ra
dix eſt ⁊ oꝛigo.Ac iõ trinitati vᷣtutum fiði
ſpei ⁊ caritaꝶ ↄtraria.cõicatiõem ſpũſſctĩ
totãq; ſimł ſanctã trinitatẽ excludit Unð
Dicit ſcriptura.q oẽ qð eſt in mũdo aut ẽ

pcupiſcẽtia carnis aut ↄcupĩa ocłoꝝ.aut⸗

ſuꝑbia vite. O trinitas monſtruoſa.luxu
tia.auaricia.ſuꝑbia.Certe hec trina mũi/

di vanitas triplicẽ eccłie pmitiue vᷣtutem

vicz caſtitatẽ pauꝑtatẽ ⁊ hũilitateʒ eiecit.

ac ꝑ h̊ ſpũſſancti cõicationẽ reppulit. In
cuꝰlocũ ſubintrãte ⁊ oꝑãte ſpũ maligno
hanc.hãc qᷓ; nũc ꝓchdoloꝛ videmꝰ ſciſma
ticã turbationẽ introduxit. Igit᷑ p̃᷑ be

atiſſime ſid̊ nephãdũ ſciſma wllere.ſi pa/
cẽ cunctis optatã vere fideliby eccłie reſti
tuere deſideras. dic tu qͥ vere es apłicus.

dic nob cũ apło.Cõicatio ſpũſſcti id ẽ cõ
munis vnio ſit ſꝑ cũ oĩb vob.Dic h̊ nob

coꝛde.oꝛe.⁊ oꝑe.Dic anĩo verbo ⁊ exeplo

Si aũt quõ id facturꝰ ſis introgas.re
ſpondeo ꝙ cũ ſancte trinitatis auxilio ex/
cludẽda eſt aut ſaltẽ ꝓ viribo repᷣmenda il
la quã pᷣdiximꝰtrina mundi vanitas.⁊ va
na ac vitioſa trinitas vt in eccleſia floꝛeat
⁊ ferueat ſpecioſa ⁊ virtuoſa trinitas fuꝑi
us memoꝛata.Extirpa igitur vitia.plãta
vᷣtutes.refoꝛma in eccłia iuſticiã ⁊ ſcĩtatẽ
ſi vis in ea ꝓcurare ↄcoꝛdiã vnitatẽ ⁊ pa/
cẽ.qꝛ abſq; dubio nõ erit paxſine iuſticia.
teſte ꝓpha qͥ ait Erit opus iuſticie pax. Et
iteꝝ pſalmiſta dicẽte. Juſticia ⁊ pax oſcu

late ſunt Sup q̊ ᷣbo inqͥt Augꝰ.Due ſüt

amice iuſticia? pax. Tu foꝛte vnã vis ⁊ al
terã nõ facis. Nemo em̃ eſt qͥ nõ velit pa/
cẽ.ſed nõ oẽs volũt oꝑari iuſticiã. Inter/
roga oẽs hoĩes.Uis pacem. Uno oꝛe re
ſpõdet tibi genꝰhũanũ.opto.cupio.amo.
volo. Ama igit᷑ iuſticiã qꝛ due amice ſunt
iuſticia ⁊ pax. Ipſe ſe oſculant᷑ Si amicã

pacis nõ amaueris.nõ te amabit ipſa pax

nec veniet ad te. Hos itaq; vt ꝑ iuſticie
ſanctitatẽ eccłie pacẽ ⁊ vnionẽ ↄſeqͥ mere
amur Oꝛemꝰhũiliter ⁊ ðuote ut cõicatio

ſpũſſcĩ ſit ſpʒ cũ oĩba vobᷣ.hic ꝑ graʒ ⁊ fina

liter ꝑ głiam. Oð ↄcedere dignet᷑ ſctã tri/

nitas vnus deus in ſecula ſeculoꝝ Amẽ.

Explicit ſermo de trinitate factꝰ Ja/
nuecoꝛam dño papa ꝑ dñm P. Camera
ceñ.epᷣm Anno dñi M.cccc.K·˖â)

4 Sequitoſtimio eiuſdẽ ſancte trinita

tis Gñ dicti pape.xiij· facta eſt occaſiõe
pᷣdicti ſermonis.

Erneoictuſ epi

b ſcopus ſeru'ſeruoꝝ dei ad ꝑ
petuã rei memoꝛiã.rerũ oĩm
creatricẽ beatiſſimã trinita/

tẽ.& ſapia ↄditi ſumꝰ⁊ ꝓuidẽtia guberna

mnur
äntn
ſho
eun
500
lchre
eli
ſcul̃
finecl
ee
eper
cae
niuns
Aunus
füytn
cchin
tatst
ſca
notie
ſur⸗
int
enn
imn
telig
nſiſt
(n
ligto
ſlſae
nini
debii
ſonei
cliei
terdir
ſumte
ſe
tre
tand.a
toꝛita
oſlio

Pſiue

penth
Uilate
sc
lsſen
Ceir
ſpibe⸗

S

ſisc

ſechhi

Dreſit
noeat
eitg
nter/
e e
.
lunt
mici
har
nſticie
znee
dicatio⸗
ztfins
gi⸗
Ani.
,
gmnen

aſĩe

l
ſade
oim
finiis
bent

q̃ntum fragilitati noſtre ex ipſiꝰmiſeratio

ne ↄcedit᷑ attollere landũ pᷣconijs.ac eiuſ
dQAQẽꝗ ineffabilẽ gliam aĩe deuoteq; feſtiuita⸗/

tis gaudioſis ⁊ ſpũalibs iubilis ſolẽnit᷑ ce
lebꝛare. Dudn ſige naateta deuotio
fideliũ ipſiꝰ gloꝛioſi

ac alijs officijs eccleſiaſticis agere memo
riã.ad laudẽ ⁊ głiam eiuſdẽ beatiſſime tri
nitatis.ſingularẽꝛ peculiarẽ feſtiuitatem

Aſinua celebꝛitate ſolẽnizãdã adiecit. Ue
rũ vt nõ abſq; graui coꝛdis amaritudie ꝑ
cepimꝰ?circa veneratiõem pᷣlibate feſtiui9/
tatis in pleriſq; eccleſijs ac locꝭ tã eccleſi/

aſtlcoꝝ q;ᷓ alioꝝ xpᷣifideliũ adeo tepuit de
notionis affectꝰ.ꝙ in nõnullis eccłiaꝝ ip

ſaꝝ memoꝛata ſancte trinitatis feſtiuitas

minime.in nõnullis aũt minꝰqᷓ; deceat ſo

lenniter ac honoꝛifice celebꝛat᷑Nos igit᷑

ipᷣm deũ noſtrũ qͥ put catholica pie pfitet᷑

religio.vnꝰ ⁊ ſimplex in ꝑſonarũ trinitate

ↄſiſtit.miſericoꝛdẽ ⁊ placabilem ſuꝑ mali
cia nouimꝰ.ſi ad eũ in coꝛdeↄtrito ac hũi

liato ſpũ recurrat᷑. optãtes nobis ⁊ popu
lo ſuo ꝓpiiciũ efficere.ac ipᷣi excellentiſſime
rrinitati ꝑ fideliũ ſuoꝝ deuotũ obſequiũ
Deubitã quãtũ moꝛtalitati nr̃e ſinit᷑ veneꝛa
tionẽ impẽdere vt ꝑ hec tandẽ ſue miſertꝰ

eccłie q̃ nũc pꝓchdoloꝛ pctis exigẽtibo neqͥ

ter diuiſa młtiplici ꝑturbatiõe ↄcutit᷑.ip/

ſam toto oꝛbe terraꝝ pacificare ⁊ aduna/
re.⁊ a tot ac tãtis ipſius aduerſitatibo libe
rare dignet᷑.vt tpali tranqllitate directa

tandẽ ipſo iuuãte ꝑueniat ad eterna An/
toꝛitate apłica ſtatuimꝰ⁊ de fratrũ nr̃oꝛũ
olſilio.tenoꝛe pᷣſentiũ oꝛdinamꝰ.ꝙ feſtum

ipſius beatiſſime trinitatcꝭ. die dñica poſt

pencthecoſtẽ ꝑ vniuerſum oꝛbẽ cũ ea ſolẽ/
niltate oĩmoda q̃ natiuitatis ⁊ reſurrectio
nis ac coꝛꝑis dñi nr̃i Jeſu xpᷣi ⁊ alie anna
lees ſeu pncipales feſtiuitates celebꝛari ꝑp
cLlerũ ⁊ ppm ↄſueuerũt.deinceps ꝑpetuiſ
Cꝑpibo ab ipſis clero ⁊ populo celebꝛeẽ.
4 ihilominꝰ vt xpᷣifſideles ad ipſiꝰfe/⸗
ſti celebꝛitatẽ eo feꝛuentiꝰ⁊ auidiꝰin eccle
ſijs cõueniãt q̊ inibi ſpiritalibꝛ alimonijs
ſe copioſiꝰoſpexerint refoueri. Oĩbs vtri/ꝰ bꝛi victꝰſʒ virili foꝛtitudie vtuoſus occur
uſq; ſexꝰ vere penitẽtib ⁊ ↄfeſſis qͥ in ma/

ime trinitatis ꝑ ver
ſiculũ illũ Blia pri ⁊ filio ⁊ ſpniſancto in
fiirne cuiuſſibet pſalmi in ſcã dei eccłia pia
vyeltenꝝ inſtitutiõe decãtari ſolitũ q̊tidianã
⁊ repetitã totiẽs in ſingul hoꝛis canonicꝭ

no. cuititulũ poꝛtabat

. .
4
—
MWX
₰ 5 S 7
M

mur. nos oĩ tge decʒ benedicere. digniſq; tutinali.miſſa. veſptino. tã in vigilia qᷓ in

die nec nõ pᷣme.tertie.ſexte.none.acↄple

toꝛij in eccleſijs ĩ qb celebꝛabunt᷑ ꝑſona/
liter intererũt officijs.ſimiles pares cõ
ceſſis ꝑ felicis ecoꝛdatiõis vꝛbanũ papã
quartũ pᷣdeceſſoꝛẽ noſtꝝ illis qͥ in dicto fe
ſto coꝛꝑis dñi noſtri ieſu xpᷣi in ipſis eccle
ſüs ſimiliter ĩtereſſent.tribo vᷣo dieb ipſaʒ

diẽ dñicam ſeqntibo ſimiles etiã ↄceſſis ꝑ

eundẽpᷣdeceſſoꝛẽ intereſſentibo in ipſis of
ficijs dieba ꝑ octauas dicti feſti coꝛpoꝛis

xpᷣi.alijs aũt diebo octauarũ ipſiꝰ feſti tri/

nitatis qb ne ↄſuetũ coꝛꝑis xpᷣi ipſis die/
bus ꝓpter ↄcurſum impediat᷑ officiũ.non
detrinitate ſed de coꝛpe xpᷣi ipſum offici/⸗
um in eccleſijs fieri volumꝰ deuotã de ĩp
ſa trinitate vmemoꝛationẽ in eccleſijs fe/
cerint.qnquaginta dieꝝ indulgentiã ex li

beralitate apłica ĩ ꝓꝑpetuũ miſericoꝛditer

elargimur. Nullig oim hominũ ⁊c̃.
PDatũ Janue kl.iulij. Anno.xj.pontifi
catꝰ ſupꝛa memoꝛati dñi nr̃i Bndicti pa
pe tertijdecimi.
Hic ſequunt᷑ ſermões reuerẽdi in xpᷣo

patrisae dſi dui Petride Aillyaco car⸗

dinalis E meracen.in feſtiuitatiba aliq́
ſanctoꝝ. quoꝝ qdam ſermones facti vidẽ

turn ponit᷑ ſermo de ſcõ Bꝛiſogo

CECatus uir qui
b nõ abijt in ocilio impioꝛũ. et
rreliqᷓ. In huius bꝛeuis colla
tõnis exoꝛdio ꝓ impetranda

ſpũſſa ncti gra.matrẽ gr̃e ᷣginẽ gloꝛioſaʒ

Zuote ſalutabimꝰ oicẽteſ.Aue ſine ve ma

ria gra ple.do. tecũ ⁊ . Beatꝰ vir qͥ non
abijt in ↄcilio impioꝝ ⁊ reliq̃.

Icet hũc pſalmũ pmum ſeu pſal/
lIl moꝝ ꝓhemiũ deſingulis martyv/
rib in exoꝛdio matutina lis officij
pſallat eccleſia.ad honoꝛẽ tñ et gloꝛiã ſan
cti martiris ⁊ beati viri gꝛiſogoni.cuiꝰho

die feſtũ colimꝰ eundẽ ꝑſalmũ poſſumus
ſpecialitt inducere. Szʒ foꝛte taciti ſecũ

D
22

Arüt aliqᷣ Cur ita. Quibo rũñdet᷑. Jõ meri

to hũc pſalmum ſpeciali pꝛogatiua de eo
poſſe intelligi.qꝛ vir iſte beatꝰ.vir deↄſu
lũ genere oꝛtꝰ.vir vtiq; nõ mollicie mulie

xẽte crudeliſſima ꝑſecutõeeccłie.nõ abit
ncddilliim biceclisbee, 34

De ſancto G

in ocilio impioꝝ. Queritis quoꝝ. Sane

illõimpijſſimi tyranni ac cruentiſſime be
ſtie d vocleciani imꝑatoꝛis.ſuoꝝq; impio
rũ ſatellitũ qͥ ſibi impio ↄſilio ſuadebãt di
cẽtes. Accipe pᷣfecture dignitatẽ ⁊ ↄſula/
tũ generis tui hac tm̃ cõditiõe ſeruata vt
adoꝛes deos nr̃os vl tuos. Sʒ q̃lit nõ
abijt. qualiter nõ ↄſenſit.q̃liter non acqͥe⸗
uit ĩ ↄcilio impioꝝ audite. Ipſe nãq; ſpꝛe
to huius pᷣfecture ac ↄſularis dignitatis
debito ſibi officio.maluit eligere martyri
um q; aſſerere mẽdaciũ. Uñ ſicut vir vir
tuoſe cõſtanterq; rñdit dicẽs. Unũ deuzʒ

adoꝛo. Iſtoꝝ aut deoꝝ ſimulacra q̃ ðmo

nij tecas eſſe noui execroꝛ ⁊ abijcio. O

vere digna vᷣtuoſi viri reſponſio.ſed indi

gna pꝛoꝛſus ⁊ expꝛobꝛãda vitioſi tyranni
ſententia.qꝛ tunc iuſſu dyocleciani decol
latus eſt.et coꝛpꝰ eius in mare ꝓpiectũ.iðo
q; ipſius anĩa in celũ ꝓuecta eſt.⁊ btĩtudi
nẽ aſſecuta.vt de ipſo ſancto martire iam
nõ immerito cũ deuota exultatiõe canere
valeamꝰ pſalmũ pᷣdictũ. Geat vir qͥ non
abijt ⁊c. In q̊ quidẽ pſalmo tria docu/
mẽta ſignanter notare poſſumꝰ q̃ huiꝰbtĩ
viri exẽplo diligẽter imitari debemꝰ. Pꝛi
mũ qͥd euitanduũ.qꝛ nõ abijt in ↄcilio im/
pioꝛũ. Secundũ qͥd exequendũ.qꝛ in le/
ge dñi fuit volũtas eius ⁊c̃. Tertiũ qͥd ex
pectandũ.ꝛ erit tanq; lignũ quod plãta/
tum eſt ⁊c̃. In pᷣmo peccata vitare. In ſe/
cundo vᷣtutes amare. In tertio pᷣmia ſpe
rare ſalubꝛiter edocemur.ſicut hec ꝑ oꝛdi
nem ſub triplici ↄſideratione declarare ꝓp
ponimus.
Ornſideremꝰ itaq; qliter pſalmus
c iſte in pmo eius vᷣſiculo huius btĩ
viri exẽplo docet nos pctã vitare
ꝛ beatꝰ vir qͥ nõ abijt in ↄcilio ĩpioꝛũ ⁊ in
via pctõꝝ nõ ſtetit.⁊ in cathedra peſtilen/
tie nõ ſedit. Ubi tria notate vᷣba.abijt.ſte/
tit.ſedit. In qͥbo ſᷣm doctoꝝ ſniam tria de
ſignant᷑ peccati genera Per abijt peccatũ
volũtatꝭ.ꝑ ſtetit peccatũ oꝑis.ꝑ ſedit pec/

catũ ↄſuetudinis. Hoc aũt ðꝛ ꝑ ſimilitu/

dinẽ in via ꝑambulantiũ.qͥ dũ abeũt faci
lireuocant᷑dũ ſtant difficil.duʒ ſedent
Difficillime. Ita qͥ ſola volũtate peccat. fa
cilius redit.q oꝑe difficiliꝰ egredit᷑qͥ con
ſuetudie difficillime ↄuertit᷑. Sed etiam
nNotare debemꝰ tria qꝗ hijs vᷣbis ↄueniẽter

addunt.videlicʒ ↄciliũ impioꝝ.viã pctã/

doꝛuz. Impiꝰ eſt qͥ peccat in deũ.pctõꝛ eſt
qͥ peccat in ſeipᷣm.peſtilẽs vᷣo qͥ peccatĩ p/
ximũ. His aũt tribb modis pᷣmus adã
peccaſe dinoſcit᷑.et in totũ genꝰ hũanum

pctõꝝ radicẽ ꝓpagaſſe. Peccauit em̃ in de

um ⁊ abijt in ↄcilio impioꝝ.clᷣl ꝑſuaſioni

diaboli ⁊ eue ↄſentieẽs a deo receſſit.et tũc

ſolo conſenſu volũtatis pcti inchoauit.
Peccauit in ſeipᷣm ⁊ ſtetit in via pctõꝝ cũ
pomũ vetitũ comedẽs in eſu delectatꝰ eſt
⁊ tũc effectu oꝑis pctm̃ ↄſummauit. Pec
cauit in ꝓximũ ⁊ ſedit in cathedra peſtilẽ/

tie cũ alijs exẽplũ dedit peccãdi ⁊ ſe ſtulte

excuſando in ſuꝑbia ↄfirmatꝰ.culpã ĩ de/

um retulit dicens. Mlkier quã dediſti mi

hi ſeduxit me.Et tũc qdaʒ obſtinatiõgcõ
ſuetudinis pctm̃ cõfirmauit.Etiõ recte ĩ
cathedra peſtiletie ſediſſe ðꝛ.qꝛ cathedra
ꝓpꝛie doctoꝝ ẽ.ſic thꝛonꝰregũ.et tribunal
iudicũ Ipſe aũt pᷣmꝰdoctoꝛ fuit qͥ ad po/
ſteros peſtilentiã culpe oꝛiginał trãſ fun
dens.peccãdi exẽplũ foꝛmãq; docuiſſe co

gnoſcik. Sʒz quoꝛſuz iſta. Dane b ido

pmiſiſſe dignum ſuit.qꝛ ſanctꝰ martyr nr
Gꝛiſogonꝰin illa atrociſſima tẽtatiõe cru
delis imꝑatoꝛis.nihil tale feciſſe reꝑit᷑q̃/
le ille pmꝰ adã in tentatiõe ſue carnał mu
lieris. Nam ipſe beat vir õᷣ ꝓſpera q̃ tyrã
nus ille blãdiẽdo ꝓmittebat.et ̊ aduerſa
qͥbo euz in carcere affligebatgrauioꝛa ſibi

moꝛt toꝛmenta inferre paratꝰ.virtute fir

mus.in veritare fidei ꝑſeuerabat ĩmobit.
Nec abit in ↄcilio ĩpioꝝ. Qui deũ veꝝ
ipᷣm falſa ydola colere ſuadebant.nec im/
pio ↄſilio ſuadere ↄtẽti impijſſimo ſuppli
cio ipᷣm ad ̊ ſubdere conabant᷑. Nec ſte/
tit in via pctõꝝ.int᷑ ̊s natꝰ⁊ ↄuerſatꝰẽ.il/
loꝛũ videlʒ de q̊ꝝ geneꝛoſa ꝓſapia.tũc per

ydolatriã erronea cecitate decepta.oꝛtuyʒ

habuit tꝑalẽ.q̃ ipᷣm ad eternũ dãnationiſ
occaſum traxiſſet.ſi ipſiꝰſeculi et ſecularis
honoꝛis vt fieri ſolet tenuiſſet illecebꝛa.
HNec ſedit in cathedra peſtilẽtie Hoc ẽ no

luit delectari in terrene dñatiõis ſublimi
tate.E ſt em̃ peſtilẽtia moꝛbo ꝑuagãs oẽs

aut pene oẽs inuoluens.Et ðꝛ a paſtu q̃ſi

paſtulẽtia. Hic eſt vt Aug ait.amoꝛ do/
minãdi q̊ vix caret aliqͥs. Quo tñ dei fan?
te gra caruit beatꝰ vir Gꝛiſogonꝰq ſpꝛeta
illa cathedra peſtilentie.ſedit in catbedra

rũ.cathedrã peſtilẽtie. In b tres pecca
ti differẽtie dant᷑ intelligi. Nã ᷣm caſſyo/

c

obl

ama
fecte
lauc
lañ
bus
win
bik⸗
n
ctenl
eſtft

foſn

moꝛe.

notit

pecc
hocl
ſtvol
bot.
mor⸗
0n
tie
Ul
lue⸗
hlati
e
tioc
ſcur
pce
tepe
lee

mag
blia
potui
ſthi⸗
muln
good
pbatr
ſudie
Wulte
n

üde
ccin/
lupli
e⸗
ii⸗
icher
rtu,
noni
Mns
abe⸗
ceno
blimi
bis
frſ
do /
n

pacientie. docẽs nos ꝑ exeplũ ↄſtantis ꝑ
ſeuerãtie cuncta mũdi.carnis.ac diaboli

oblectamẽta peccataq; vitare. Et hec de

pma conſideratione ſufficiant.
OVInſideremus deinde q̃liter pſal
c miſte in ſecũdo evᷣſiculo huiꝰbe
Ati viri exemplo docet nos vᷣtuteſ
amare Odia em̃ ſᷣm Caſſiodoꝝ Nõ eſtꝑ
fecta laus fugere vituꝑanda niſi ſequant
laudãda.Et vt Gꝛegoꝛiꝰ ait. Minꝰ ẽ ma
la ñ agere niſi qͥſq; ſtudeat etiã bonis oꝑi
bus inſudare Ideo ſequit᷑. Sʒ in legedo
mini fuit volũtas eiꝰ ⁊ in lege eiꝰ medita/

bit᷑ die ac nocte.O vere digna bti viri cõ

mendatio. Nõ em̃ abſq; miſterio dictum

In lege dñi fuit volũtas eiꝰ.Aliud qppe

eſt eſſe in lege.aliud ſub lege.Qui in lege

eſt ſᷣm legẽ agit.volũtarie legi obediens.
Neq̃́ apis ait. Juſto nõ ẽ lerpoſita. Qui
Ho ſub lege eſt. ᷣm legẽ agit᷑ neceſſitatꝭ ti/
moꝛe coactꝰ. Ille liber.iſte ſeruꝰeſt. ¶nð
notãter de vtroq; egregius poeta dic O/
derũt peccare boni vᷣtut amoꝛe.Oderũt
peccare mali foꝛmidie pene. Merito ů̊ ðᷣ
hoc ſcõ martyre dictũ eſt. In lege dñi fu
it volũtas eius.qꝛ volũtarie legi obedie/

bat. Et nõ ſub lege. gen ex triſticia vł ti
moꝛe legi ſeruiebat. SDʒ vt volũtas eius
oñdat᷑ nõ fuiſſe ocioſa.aut leui mutabili/

tati obnoxia.ptinꝰaddit᷑.Et in lege eiꝰme

ditabit᷑ die ac nocte.hoc ẽ meditabat᷑ aſſi/

due. Hec aũt aſſidua legis meditatio ni/

Hil aliud eſt m Caſſiodoꝝ q; ſcĩtatꝭ iugꝭ

obſeruatio.ad quã hobti viri deuotio to⸗
tis coꝛdis aut coꝛpoꝛis viribo intẽdebat.
Veꝝ aꝛ diei claritas leticiã.et noctis ob/

ſcuritas triſticiã ↄueniẽter deſignat.ĩ die

ꝓſperitatẽ. et ĩ nocte aduerſitatẽ intellige
re poſſumꝰ.vt ſic in ꝓſꝑis ⁊ aduerſis ſꝑ in

lege dñi fuit meditatio eiꝰ. Hoc autẽ q̃lit

verũ ſit andiamꝰ. Ipᷣe nãq; vir illuſtrꝭ in
magna ꝓſpitate fu eꝛat.⁊ ſi fallacibo ſeculi
blãdicijs acqͥ eſcere voluiſſet in maioꝛi eẽ

potuerat. Jã vᷣo ĩ magna aduerſitate po/
ſitꝰ.iã duro carceri mãcipatꝰ.iam fame ⁊
multiplici verxatꝰ inopia.nõ minꝰa iugi le

gis dñi meditatiõe ceſſabat. Uñ ad hꝰ rei

ꝓbationẽ de eo legimꝰ.ꝙ cũ ꝑ biẽniũ iuſ/

ſu diocleciani ↄiectus eſſet in vincła. vbi

multa ꝑpeſſus.ſancte anaſtaſie alimonijſ
fouebat᷑.Landẽ cũ ipſa a viro ſuo infide
limłtis oppmeret᷑ anguſtijs.eã ex ſaluta/

tanq; lignũ Hõ vtiq; aridũ aut ſterile ꝓpt
defectũ viriditatꝭ.ſʒ oĩno viride ⁊ fecũdũ
ꝓter abũdantiã vᷣtutꝭ.Quipe hů lignũ fi⸗
de radicat᷑.ſpe erigit᷑.caritate ſublimat᷑.ſʒ

dabit

SDerúmo

ri meditatiõe legis diuine cõſolatꝰ ẽ. Ita
vt eiꝰepłam legẽs anaſtaſia foꝛtioꝛes fidᷣi
vires acceꝑit.Et cepit tantuʒ de paciẽtie
virtute głiari.quantũ pᷣus de oppᷣſſiõe in
fideliſſimi viri ſe cauſabat᷑affligi. Ecce
q̃liter vir iſte beatꝰ.coꝛde ⁊ aĩo.vᷣbo ⁊ oꝑe
in lege dũi meditari.eiuſq; pᷣcepta ſerua/
re docuit.⁊ virtutes amare.Et hec de ſe/
cũda ↄſideratiõe ſufficicld.
OIrnſideremꝰoᷣniq; q̃lit᷑ pſalmꝰiſte
c in tertio eiꝰ vᷣſicło hꝰbti viri exem
plo docʒ nos pᷣmia ſperare.qꝛ enĩ
ſpes btĩtudinis q̃ nõ ꝓuenit ex meritꝭ.nõ
ſpes ſʒ pᷣumptio dicẽda ẽ.iõ qͥ vitia odi/
ens pctã vitauit.⁊ vᷣtutes amãs pꝛecepta
ſeruauit.ñ abſq; merito pᷣmia ſpare poetu

it. qᷓ pꝛopter ð eo recte ſubiũgit᷑.Et erit tã

qᷓ; lignũ qð plãtatũ ẽ ſecꝰdecurſus aq̃rũ.
qð fructũ ſuũ dabit in tꝑe ſuo. O fructu
oſum hꝰ martyrꝭ pᷣmiũ.O dignuʒ laudis
eiꝰpᷣconiũ.qꝛ ↄꝑat᷑ ligno iuxta decurrẽteſ

qgq;ꝝ riuulos plãtato.qð ſuauit᷑ irrigatuzʒ

tꝑe ntĩtatꝭ vberẽ affert fructum. Erit igit

H̊ᷣ maxie ſue plãtatiõi dat increm̃tũ.qꝛ aq̃
dinie gre ⁊ ſpũſſcĩ roꝛe fouet᷑. Jdᷣo ðꝛ.qð

plãtatũ ẽ ſecꝰdecurſus aq̃ꝝ.qꝛ ſᷣm fulgen

tiũ.aq̃ ſpm̃ſcm̃ ſignificãt. Juxta illð.qui
crediderit ĩ me.flumiĩia ð vẽtre e fluẽt aq̃
viue.i.ſpũal gre.q̃ ſic aq̊ ignẽ ſic vitioꝝ ex
tinguit ardoꝛẽ.Et h̊ ðꝛ flumĩa.⁊ ibi ðcur
ſus aq̃ꝝ płalit pter młtifoꝛmis gr̃e ſpũſi/
ſctĩ infuſa cariſmata. Hoc itaq; lignũ ſic
firmit᷑ plãtatũ.ſic felicit᷑ irrigatũ.fructuʒ
ſuũ dabit ĩ tꝑe ſuo.Quid ẽ in tꝑe ſuo.An
foꝛte lignũ iſtò tꝑe aliq̃ fuit infructuoſuʒ
Abſit. Sʒ ĩ tꝑe nõ ſuo.i.nõ ſibi ꝓſꝑo.h̊ ẽ
tꝑe ꝑſecutiõis.dedit fructũ vᷣtuoſoꝝ me/
ritoꝝ. 3 n tꝑe aũt ſuo.̊ eſt tꝑe retributõii
abit fructũ et᷑noꝝ pᷣmioꝝ. Illð qpe nõ
ĩmerito ðꝛ tpᷣs ſuũ.q̊ implet᷑ illð ꝓpheticũ
Qui ſeminãt in lacrimis.in exultatõe me
tẽt. Tũc ̊ abũdãtiꝰdabit fructũ ſuũ. Nõ
iquã a ſeipᷣo dabit.ſʒ veriꝰex ði dono reci
piet fructũ ſuũ pᷣmiũ ſuũ oiʒ bonoꝝaggꝛe
gatõe ꝑfectũ. Ofelicẽ ⁊ młtiplicẽ fructũ.
Uulq audire hũc frem̃ młtiplicẽ.ibi ſani
tas ſñ ĩfirmitate.iuuẽtꝰſñ ſenectute ipaſſi
pilitaſſũ moꝛte.pulcritudo ſñ ðᷣfoꝛmitate

De ſancto udouico

lbi libertas ſine ſeruitute vel coactõe.pax
ſine turbatiõe.ſecuritas ſine timoꝛe. ſacie
tas ſine faſtiditate vel eſurie. Ibi abũdan
tia ſine ĩdigẽtia vł pauptate.cognitio ſine
ignoꝛãtia vel erroꝛe.głia ſine ignominia

vel dedecoꝛe.ibi gaudiuʒ ſine triſticia vel

* „ ☛W *

doloꝛe. Hij ſane intelligi pñt illi duodeci

fructus ligni vite q̊s Johãnes in apocali
pſi cõmemoꝛaſſe legit᷑.qͥ oĩno maioꝛes ſũt
q; cogitare aut dicere valeamus.quia vt
apls ait. Nec oculus vidit nec aurꝭ audi/
uit nec in coꝛ hoĩs aſcẽdit.q̃ pᷣparauit deꝰ
diligẽtiby ſe. Patet ̊ huiꝰ beati viri exẽ
plo ꝙ peccata vitãdo ⁊ vᷣtutes amãdo.etx᷑/
ne fructũ gloꝛie et celeſtia pᷣmia ſꝑare de/
befnꝰ.qꝛ ſicut diuina teſtat᷑ ſcriptura Bo

noꝝ laboꝛũ gloꝛioſus eſt fructꝰ.Et hec ð

tertia ↄſideratione ſufficiãt.
Egd iã audiamus qͥ d in eodẽ pſal/
ſ mo ſubiũgit᷑.Hõ ſic impij non ſic
ſed tan; puluis quẽ pijcit vẽtꝰ a
facie terre. Audiuimꝰgloꝛiã ſancti marty
ris.audiamꝰmiſeriã ſui ꝑſecutoꝛis. Non
ſic inqͥ t nõ ſic impij Non ſic vtiq; impius
ille dyoclecianꝰcrudeliſſimꝰ tyrãnus ⁊ ſe
niſſimꝰ fideliuʒ ꝑſecutoꝛ.Nõ ſic impij ſui

ſatellites.nõ ſic deniq; nõ ſic ceteri fidei ?ꝰ

eccłie impij aduerſarij.qꝛ nõ ſic fructũ fa
ciunt quẽadmodũ fructiferũ illud lignũ.
plãtatũ ſecꝰdecurſus aquaꝝ. Sed erunt
tanq; puluis quẽ pijcit ventꝰ a facie terre

PNã ſicut puluis humoꝛe carens nec ter⸗/
re adherẽs cito a vẽto ꝓiectus diſꝑgit᷑.ſic
ipij qꝛ carẽt hũoꝛe diuine gratie q̃ ꝑ vallẽz
hũilitatꝭ in terrã nr̃e hũanitatꝭ diffundit᷑

ꝑ ventũ alta petẽtẽ ſuꝑbia deſignat᷑ cito
ꝓiecti defluũt.coꝛruũt.deficiũt.diſſipant

Hujirei exẽplũ eſt illiꝰſuꝑbia dyoclecia⸗/

nĩ tũc nimiũ eleuata nüc ad inferni pfũ
da demerſa eſt.ipſiuſq; fama ⁊ głia in in/

ſuꝑbia.o ꝑpuerſitas tyrãnica.vento et pul

gere ſupbie excecata. Credebat ſuꝑb ille

hüilem iſtũ depmere. credebat pᷣcioſi illi

ligni fructũ.martirẽ ðᷣcollãdo ⁊ eꝰcoꝛpꝰiĩi
mare pijciendo penitꝰextirpare Econtra

Ho ã̊ mag ipᷣm depmere ⁊ oppꝛimere ſtu

duit. eo amplireiꝰfamãt gliazy ſublimauit

Et qntũ id qð ab illo ĩpijſſimo tyrãno in

6 pijſſimo martire geſtũ eſt ad ſublimita/

cẽ ⁊ excellẽtiaʒ tꝑat fame ⁊ eterne głie ipſiꝰ

xpᷣianoꝝ eccłia in canone miſſe inter ſan/
ctiſſimos martiresilliꝰ nomẽ ob hꝰ?mar/
tirij reuerẽtiã ↄmemoꝛat.Ecce ꝙ ipᷣm pꝰ
martiriũ pᷣcioſam gemmã laurẽtiuʒ pᷣmũ
noĩat.⁊ pꝰeũ iohãnẽ ⁊ paulũ.coſmã ⁊ da/

mianũ clara eccłie luĩia.Et ipſoꝝ ſpãliter

oĩmq; alioꝝ generaliter ſcõꝝ pᷣces ⁊ meri
ta intpellat.vt in oĩbo ꝓtectiõis ſue muni
at᷑auxilio. Ubi attẽdite o fideles xpᷣi.attẽ
dite q̃ſo q̃ntũ eccłia xpᷣiana q̃ q̊tidie in ſa/
cre hoſtie oblatõne ſpeciałr ad huiꝰſancti
martirꝭ recurrit ſuffragia.de erꝰſingulari

auxilio debeat ↄfidere.

Non videt᷑ iſte ſermo de ſancto Gꝛiſogo/
no eſſe finitus.⁊ in exemplari vident᷑ aliq̃

rige delete vel abꝛaſe.

Scdtur ſermo factꝰ ꝑ reuerendiſſimũ

in xpᷣo prem dñm Pe.de Aillyaco.cardi

nalẽ cameraceñ.in ↄcilio generali. Anno

dñi. M. cccc. xvij. ð ſctõ ludouico. Karo

li reg Sicilie filio. eo Tholoſano.

BVVge ſerue bo
ne ? fidelis.quia in pauca fu
. iſti fidelis.ſupꝛa młta te con

ſtituã.intra in gaudium dñi

tui Mat. xxv. Ad laudẽ ſci

? beatiſſimi ↄſeſſoꝛis atq; hõtificd Ludo
uici.cuiꝰ hodie feſtũ colimꝰ.multũ ptine

re dinoſcit᷑.qð ĩ vᷣbis ꝓpoſitꝭ ſibi tanq; ſpe
ciali amico ⁊ familiari a dño ſuo ðꝛ. Eu/⸗
ge ſerue bone et fideł.qꝛ nimiꝝ fideł ſeruꝰ
dño qſi alter ipſe mutua dilectiõe ↄiungi
tur. Uñ in eccleſiaſtico ſcriptũ ẽ. Seruꝰ

fidetł eſt tibi.ſit tibi q̃ſi aia tua. Ecci. xxiij.
Sʒ qꝛ raro ſeruꝰbonꝰ et fideł inuenit᷑.iõ

qrit dñs in euãgelio.Quiſputas eſt fideł

emerſ pſi ſeruꝰ⁊ pꝛudẽs quẽ ↄſtituit dñs ſuꝑ fami/
famiã et ignominiã ↄuerſa. O ventoſa dat. xxiiij. u
ſatiſfacimꝰ ſi hũc głioſum pontiticẽ de q̊

liã ſuã Mat. xxiiij. Cui q̃ſtioni ↄueniẽter

nüc agit᷑ exbibemꝰ. Fuit ei ipſe fidelis et

pꝛudẽs ſeruꝰ.⁊ ꝓpterea merito dictꝰ eſt ſer

uus bonꝰ.qꝛ hec duo ſidelitas.ſ.⁊ pꝛudẽ
tia.in ſᷣuo bono nõ ĩmerito ↄiũgunt᷑ Pꝛu
dẽtia qͥppe ſine fidelitate decliat ĩ maliciã
Figelitas vᷣo ſine pꝛudẽtia declĩat ĩ ſtul/
ticiã. Fuit itaq; ſeruꝰbonꝰ.qꝛ fidelis ⁊
pꝛudẽs.fideł in intẽtiõe.pꝛudẽs ĩ oꝑatõe.

ec exceuenaʒ eternegli cidel in exeqᷓndo bonũ.pꝛudẽs ĩ pᷣcauẽdo
martirꝭ ꝑtinet. Ecce inquã ecce iã vlia

4

malũ.fideł i miſtrãdo.pꝛudeſi diſcerũdo

ſen⸗
har/
n
mü
da/
iter

nmni
nh⸗

ie

ſco,

ſici
cardi

delẽ ⁊ pꝛudentẽ ſeruum in ſuũ ſeruitium
ſpecialiter acceptauit Nec t ipᷣm ſtatĩ ad

maioꝛa ꝓmouit.ſed pᷣus in minoꝛibo ꝓba

tũ.poſtea merito ↄſtituit ſuꝑ familiã ſuazʒ
Conſtituit inquã pmo intra familiã ſuaʒ
cũ eũ vocauit.Cõſtituit deinde ſupꝛa fa/
miliã ſuã cũ eũ pmonit Cõſtituit poſtre/
mo ſupꝛa totã terrã ſuã cũ eum gloꝛifica/
uit. Ubi queſo attẽdite huiꝰalmi põti/
ficis diuinã ꝓmotionẽ.ſueq; ꝓmotionis
oꝛdinẽ.Pꝛimo qͥdem ſue ſtifice vocatõis
intra familiã xpᷣianã. Scðo ſue magnifi/
ce ꝓmotiõis ſupꝛa eccłiaſticã familiaʒ.ſcʒ
eccłiam Tholoſanã.Teꝛtio ſue beatifice
gloꝛificatiõis ſupꝛa oẽm habitationẽ ter/⸗
renã ⁊ ifra celeſtẽ patriXã. Hec eſt itaq;

criplex ipſ ꝓmotio. Pꝛima ad gram bap

tiſmaleé. Scðdᷣa ad pᷣſidentiaʒ paſtoꝛalem
Tertia ad głiaʒ etnã ⁊ finalẽ. Huic igi
tur ſeruo bono ⁊ fideli iuxta euangelice le
ctiõis ꝑabolã fidelit᷑ negociãti.⁊ de talen
tis a dno ſibi traditis.pꝛudẽter vtiliterqʒ
ſupꝑplucrãti magna abundanſq; remunera
tio pᷣſentat᷑dũ eũ dñs ſuauit᷑ alloqͥtur di/
xcns. Euge ſerue bone ⁊ fi.⁊c̃. In qͥbo ver

vis iuxta pᷣmiſſa tria nobis ↄſiderãda no

tant᷑. Pꝛimo nãq; pᷣmittit᷑ gratifica voca/
tio Euge ſᷣue bone ⁊ fidelis. Scðo pmit
tit᷑ magnifica ꝓmotio.qꝛ ĩ pau.fu.fide.ſu/
pꝛa młta te ↄſtituã.intra in gaudiũ domi
ni tui. In pᷣmo notat᷑ merituʒ virtuoſe
opationis. In ſecundo debitũ fructuoſe

retributõis. In tertio pᷣmiũ gaudioſe ex/

ultationis. In q̊ꝝ declaratione ſub ↄſide
atione triplici totiꝰnr̃i ſermonis oꝛdo at
q; decurſus pncipaliter verſabitur.
OVonſideremꝰitaq; pmo q̃liter ĩ hiſ
cCc sðpbis pᷣmittit᷑ gratifica vocatio.in
dqᷓ notat᷑ meritũ vᷣtuoſe oꝑationis.
qꝛ ſibi a dño ꝛ. Euge ſerue bone⁊ fidelis
Sane hic ſanct? põtifex iõ factꝰeſt bonus
⁊ fidelis ſeruꝰ.qꝛ ad hoc eum gratuite vo
cauit ſupᷣmꝰ dñs. Nã vt ait aplus.Quos
vocauit hos iuſtificauit.quia ̊ hũc voca

nit ꝑ gratuitã electionẽ.hũc ⁊ iuſtificauit

ꝑ vᷣtuoſam oꝑationẽ. Sʒ inter vᷣtuoſa eiꝰ
oꝑa ⁊ laudabilia merita ipſiꝰ fidelitas ni/

mirũ ſpecialłr ↄmendat᷑. Quia vt in ꝓuer⸗

bijs ſcriptũ eſt. UVir fideł młtũ laudabit᷑.

Magnus ergo et admirabilis dñs qͥ ſer/
uũ malũ aut ſeruũ ſtultũ nõ eligit.hũc fi/

p oĩa fidelis inuenit᷑. Fideł inquã ad de/
um. fidel ad ſißm ncekad nennl Jr
oĩa pᷣma ſibi cura fuit vt eſſet fidel deo.qꝛ
qͥ cũ deo infileliter agit. necdũ ſibijpſi fi/
delis exiſtit.qͥ vo ſibijpſi neqnã eſt. vt ſapi
ens ait.cui bonꝰ erit.Ecci.xiiij. Ut ſibi
ipſi fidelis eſſet ac ꝓꝑximo.ſũmope ſtudu/
it fidelis eſſe deo. Sed quo ſtudio.q̃ arte
qua ve doctrina ſic egerit.ſi placʒ attendi
te. Sane vt oĩpotẽti dño ſe fidelẽ exhibe
ret ſernũ.oẽm eiꝰ abiecit ⁊ ſubiecit inimi/
cũ.mũdũ videlʒ carnẽ atq; diabolũ Hãc
qpe doctrinã in euangelica ſcola didicit.
hac arteʒ ibixpᷣs eũ docuit.vbi ait Nemo
põt duob dñis pᷣuire.duobo.ſ. dñis ſidiin
uicẽ ↄtrarijs ⁊ aduerſis Igit᷑ vt fieret ipᷣe
fideł ſeruꝰxpᷣi rẽnuit fieriſeruꝰ mundi.ſer
nus carnis.ſeruus diaboli. Sciebat qᷣp
pe hoꝝ infidũ eſſe ſeruitiũ ⁊ ðᷣiſeruitio pe
nitꝰↄtrariũ ⁊ aduerſum. Juxta illð qð ge
mẽs canit eccłia Mũdus caro demonia
diuerſa mouẽt pᷣlia. Sʒ audiamꝰ q̃lit
ↄtra diuerſa ⁊ aduerſa huiuſcemodi bel/
la hic vin beat potẽti dei vᷣtute ⁊ ſibi diui
nitꝰ collgtis ſpũalibo armis dimicauerit
vt fidelit᷑ xpᷣo ſeruiẽs tyrãnicũ mũdi.car⸗/
nis.⁊ diaboli fugeret dominiũ eoꝝq; vile
⁊ ꝑiculoſum ſeruitiũ deuitaret. Pꝛeceſſit

in pmis ad hoc ſpũale certamẽ. pceſſit in

quã pꝰvocantẽ ⁊ pᷣuenientẽ dei gẽ̃am. bo
na moꝛũ inſtitutio et adoleſcetie diſciplia
Nam vt fidedignis teſtimonijs de eo pa/⸗
pa Zobane⸗ atteſtat᷑in etate exiſtẽs tene/
ra.ſub mgri religioſa diligẽtia tenebatur
Ita tñ vt maturis moꝛib incedendo ſub
tenello pectoꝛe ſe geſtare ſenilẽ aĩm oſten
deret.Sic q we pᷣma illa etas adoleſcẽtie
inſtitutꝭ moꝛalibo imbuta eſt.vt ſꝑ poſtea
bonũ virtut odoꝛẽ diu tenaciterq; ſerua
ret. Juxta egregiũ illð oꝛacij. QOuo ſemel
imbuta eſt recens f̃ᷣuabit odoꝛẽ.teſta diu.
Aq̊ tractũ eſt illud vulgatũ.Qð noua te
ſta capit inueterata ſapit. Acceſſit deinde
frequẽs lectio ⁊ diuinaꝝ feruens ſtudiuz

ſcripturaꝝ Sciebat illð hieronimi Ama
ſciam ſcripturaꝝ ⁊ carnis vitia nõ amab
Jõq; ſicut de eo legit᷑.audiẽtie vᷣbi dei in/

ſiſtebat.⁊ ꝓ paſtu aĩe in ſcripturis ſanctis
ſtudebat attẽtiꝰ In quibo ſic pfecit ꝙ ſolẽ
nit᷑ clero ⁊ populo ſufficiebat ꝓponere ver
bum dei. adeo vt putaret᷑ ſcia hec ĩfuſa ſi/

O igit᷑ beatũ virũ młta laude dignũ q didiuinitus magis qᷓ; humanit acqᷣſita.

6

De ſancto Audouico

Quid mirii. Acceſſit nẽpe ſtudio ſacre le
ctionis.etiã deuotio ſa ncte oꝛatiõis. Naʒ
in oꝛatõiby ſedulis ⁊ denotig mentẽ eleua
tam tenuit. In qͥb tam feruens extitit. vt
factus lacerdos etiã diebꝰ Aüningul ece
bꝛaret. Quid plura. Hijs ſanct ⁊ deuotꝭ
eius getib ad impugnãdũ vitia. comites
acceſſerũt. abſtinẽtia. ſobꝛietas. pudicicia
caſtitas.totiuſq; vite honeſtas icoꝛrupta
q̃ ↄtra oĩa vitioꝛũ incitamęeta cñ dei adiu
toꝛio potiſſima ↄſtat eſſe remedia Et in pᷣ
mis qꝛ iuxta vulgatũ Lerentij puerbiuʒ
Sine cerere ⁊ bacho friget venus.ipᷣe cũ
aplꝓ Paulo ſobꝛietate cibi? potus coꝛp⸗
ſuũ caſtigabat aſſidue.qðq; mirũ dictu ẽ
carnẽ ſua teneraʒ freqnter catenis ferreis
diſciplinans ꝓ camiſia rudẽ ſtaminã ve/
ſtiens.etiã ad nudam carnè coꝛdã gꝛoſſaʒ
ꝓ eingulo deferebat.ſicq; cũ apoſtolo di/

Quid mirii.

cere poterat. Caſtigo coꝛpꝰmeũ ⁊ in ſerui
tutẽ redigo. Hec imerito. qꝛ coꝛpus ſpũi
an Pif co ſeruire dignũ eſt. Jõ egre
gie dicebat Seneca. Maioꝛ ſuʒ ⁊ ad ma
ioꝛa genitꝰ qᷓ; vt maãcipiũ coꝛꝑis mei ſim.

Coꝛpus & ſuuʒ vir ſanetꝰſpuũi ſubijcies a
puero tanto caſtitatis amoꝛe fernebat. q/

ob ipſins fidam cuſtodiam oiĩno mulierũ
vitabat ↄſoꝛtia.adeo vt vix cũ mr̃e ⁊ ſoꝛo
ribo ſolus cũ ſola.vllo vnq; tꝑe loqueret᷑
Verba etia inhoneſta hoꝛrebat andire.et
loquẽtes talia grauiter arguebat.pꝛuden
ter attẽdens illud apłi. Coꝛruput moꝛes
bonos colloqͥa pꝛaua. Ubi rane ↄſiderã
da eſt etas foꝛmoſitaſq; ſua. Recogirãdũ
q; eſt q̊ in tꝑe pudiciciã ſeruauerit. Illo ĩ
quã tꝑe ꝑditiſſimo ac coꝛruptiſſimo q̃ͥ ꝓ/
digiũ quoddã eſt caſtitas ⁊ in ̊ maxiĩe in/
tidit illud poeticũ Rara eſt concoꝛdia foꝛ
me atq; pudicicie. O igit᷑ mire vite ho/

neſtas ⁊ puritas incoꝛrupta.q̃ nõ immeri
to miracłoꝛũ ſplenduit claritate. qm̃ teſte
Hieronimo ↄ iouinianũ Ubi multa et p

clara dat vᷣginitatis pconia. puritatiſ vite
⁊ p̃eipue virginitatꝭ pᷣmiũ in młtꝭ etia ĩfi/
delibo⁊ ydolatris fuit dininatio ⁊ miracu

loꝝ opatio. Pꝛout de ſibillis decẽ ⁊ de caſ

ſandra ⁊ de clandia qᷓ cingulo nauẽ traxit
exempla poſuit. Quid igit᷑ miꝝ ſi vir tã
te caſtitatꝭ atq; puritatis inter xpᷣicolas fi
de clariſſimus multis ac magnis merue/
rit clarere miraculis. Sed dũ in ſue ſan/⸗
ctitatis ammirationẽ mouet ipſa miracu

reoꝛ mirũ illud ⁊ pᷣelarũ opus caritatis q

in paupeꝝ ↄpaſſione ſanctiſſimi ↄfeſſoꝛis
Martini exemplũ laude ꝑpetnua ↄmẽdꝗ
dũ.nõ min laudãda imitatiõe ſecutus eſt
Lum em̃ vt narrat hyvſtoꝛia vir dei Pari
ſiꝰ iret. pauꝑi quẽ q̃ſi nudũ repꝑit multuʒ
ↄpatiens.abſcondite ↄtulit.nõ qͥdẽ medi
am clamidẽ vt martinꝰ ſed integrã cappã
quã poꝛtabat. O igit᷑ eximie caritatꝭ ex
emplũ.O vere ſᷣuũ bonũ ⁊ fidelẽ.et iuxta
euangelicã ſententiã oĩno fidelẽ diſpenſa
toꝛẽ.quẽ ↄſtituit dñs ſuꝑ familiã ſuam vt
det illis cibũ in tꝑe. O vere fidelẽ diſpen/
ſatoꝛẽ qͥ nõ ſibi retinet qð diſpẽſare debet
nec diſpeſat extraneis ſed hijs qͥ ſunt ð fa/
milia dñi ſui.ſcʒ eccleſie miſtrꝭ et pauꝑiba
mẽbꝛis xpᷣi. Nec vendit turpiter qð debrxt
dare gratis⁊ liberaliter. Nec dat indiſcre
te ſed pꝛudenter ⁊ moderate.qꝛ dictũ ẽ vt
det illis cibũ in tꝑe. Nec dat rem inutileʒ
2 dãnoſam. ſed ſalutarẽ ⁊ fructuoſam. qa
ſequit᷑. Ut det illis in tꝑe tritici mẽſuram
vbi intellige triticũ.i.cibũ ſpũał doctrie.
⁊ cibũ tꝑalis ſube. O vtinam ſcã mr̃ ec
cleſia nunc ꝓchdoloꝛ acephala et apłico
paſtoꝛe nr̃is demeritis diutiꝰq; expediret
ðᷣſtituta.talẽ ſeruũ bonũ ⁊ fidelẽ.talẽ ſum
mũ põtificẽ ſeruũ ſeruoꝝ dei ꝑ canonicã
electionẽ celeriter hr̃e mereat᷑ O vtinã ta
lis hodie repiatur in eccłia fidelis diſpen

ſatoꝛ. Ultinã talis nobis fiat ſummus põ

tifex eccłie gubnatoꝛ atq; diſpoſitoꝛ. Uti
nã eceleſie miniſtri talẽ ſibi diſpẽſatoꝛẽ cõ
ſtitui querãt quẽ in exeplũ vite ⁊ ↄuerſati
onis honeſte ſue mẽd ocul añponãt.O fe
licẽ illũ.o ter qterq; beatũ.qͥ huius ſancti
põtificis exẽplo ꝑa ferit.eccłiaſticoꝝ mo/
res erroꝛeiſq; coꝛrigere.deſolatam eccłiaʒ
ↄſolari.deiectã erigere.diſſipatã diuiſam
q; recolligere ⁊ reunire. Quis erit h̊ ⁊ lau
dabimus eũ. Laudabimꝰ inquã eũ.ſʒ ma
gis deũ.qͥ talẽ nobis ſua gr̃a donatur? eſt
atq; ei dicturus. Euge ſerue bone ⁊ fideł
Et bec de pma ↄſideratõe ſufficiant.

Onſideremꝰ ſcdᷣo q̃liter ĩ pᷣmiſſis

Ebis ꝓmittit᷑ magnifica ꝓmotio.
Inã notat᷑ debitũ fructuoſe retri

butõis.cũ ſubdit᷑.qꝛ in pauca fuiſti fideliſ

qupꝛa multa te ↄſtituã. Certe pauca ⁊ par
ua fuerunt in quibe vir iſte ſanctus fidełr
miſtrauit in ↄꝑatiõe ad ea młta et magna

nedo
ni d
chat
dend
gulla
ete
vobis
Nde
hs
topmn
ſchog
niſtra
cigliea
diſt
Oulan
Je
ſupat
fegnit
tranſtn
llediat
ſupuam
pendid
tuitap
mamns
tumno
cratt
föͤim
Feen
rolor⸗
goc
güho
Pſore
recuſar
egi⸗
necqe
pagin
deeos
direſt
1ſut
dlesm
recita
ſeayt
lloꝛes
1hacn
ttige
bisht
lanie
pellat
alt
a
ſunn
Pert

que dominus ſibi finaliter retribnit.Og̊ᷣ

vtiq; de eterna retributiõe manifeſtuʒ eſt
cũ ea que nũc fideliter ſeruiẽdo gerimus.
ad ea que tũc recepturi ſumꝰcõparata q̃ſi
nulla vel inutilia reputare debeamꝰ.xpᷣo
teſte qͥ ait. Cuʒ feceritis oĩa q̃ pᷣcepta ſunt

vobis.dictte ſerui inutiles ſum. Sed
vt de tꝑali retributiõe loquamur.id ẽ.de

hijs q̃ huic fideli ſeꝛuo in hac vita ex debi
to ꝓmiſſionis.nõ quidẽ ex debito ↄdigni
ſed ↄgrui.ꝓ fideli adminiſtratiõe.et admi
niſtrationis retributione ↄmiſſa ſunt ſpe
cialiter pſequamur.Ecce añ oculos vr̃e

diſcretiõis ponimꝰ.qꝙ hic ſanctus põtifex

quia in pauca ⁊ ꝑua id eſt tꝑalia fideł fu/

it Ideo dñs eum ſupꝛa multa ⁊ magna.i.

ſupꝛa ſpũalia ↄſtituit.Cũ ergo dñs euʒ a
regni tꝑalis regimine ad ſpũale regimen

tranſtulerit ac magnifice ſublimauerit re

cte dictum eſt. Quia in pauca fuiſti fideł.
ſupꝛa multa te ↄſtituã. Parua qͥdẽ ac ꝑui
pendẽda eſſe tꝑalia reſpectu ſpũalium no
tauit apłs dicẽs. Si vobis ſpũalia ſemi/

namus non magnũ eſt ſi tꝑalia veſtra me

tamus Uideamus itaq; pᷣmũ qualiter
circa tꝑalia fidelis extiterit.ac deinde q̃lit
nõ immerito ſupꝛa ſpũalia ↄſtitutꝰfuerit.
Ipſe nãq; ex regali ꝓſapia patre vicʒ Ra

rolo rege ſicilie.matre vᷣo maria ſicilie re/

gina ac vngarie oꝛiginẽ ſuam traxit. Ma
gnũ hoc laudis pᷣconiũ.ſed maiꝰ qð in eꝰ
hyſtoꝛia ſubdit᷑.qꝛ altũ ſui generis ſapere
recuſauit.ſꝑ hũilia diligẽs. Laudamꝰ
ergò in hoc viro ſancto regalẽ pꝛoſapiaʒ.
nec qualẽcũq; ſed illaʒ que pᷣclariſſime p
pagini regũ frãcie pꝛoxima extitit ꝓpterea
de eo canit᷑. Yos oꝛtꝰ inter lilia quoꝝ ra/
dix eſt frãcia. Illa videlʒ frãcia q̃ caputẽ.
⁊ ſuꝑioꝛ ac maioꝛ poꝛtio gallie. Cuiꝰ lau
des me alias allegaſſe memini ⁊ nũc etiaʒ
recitare curaui.nõ ſolũ ad hꝰſancti laudẽ
ſed vt erubeſcãt ⁊ ↄ fundãtur gallie detra
ctoꝛes.ſuiq; honoꝛis ⁊ głie atq; pſpitatis

⁊ pacis inuaſoꝛes⁊ ꝑturbatoꝛes. Jpſa

eſt igit᷑ quã veteres ſapiẽtes inter alias oꝛ
bis ꝑtes maximis laudib extulerunt. IJl
la nãq; gallia nobilis vt eam Lucanꝰ ap/
pellat. Illa bello a nte romanos gloꝛioſa.
vt ſaluſtiꝰait. Illa felix ſtrenuiſſima mili/

cia.vt Claudiꝰait. Illa audax ⁊ anĩoſa inꝰ

ſuꝑ paſcuis vberrima. vt Oꝛacius. Illa

ſpecie hoĩm aurea atq; lactea.cultuq; ni/

tidiſſima. vt VUirgilius. Illa potẽtiſſima

cuiꝰpleno cõſenſui nec ipſe oꝛbis obſiſtat

vt ceſar Inlius. Illa aſꝑa bellicoſa. ⁊ q pᷣ
ma poſt herciſlẽ.inuicta alpiũ iuga tran
ſcẽdit.vt Juſtinꝰ. Illa terra mole coꝛpo
rũ ⁊ oĩ pꝛoꝛſus genere terribilis.vt anne
us floꝛus. Illa fios atq; firmamẽtum ro
maniimꝑij.vt inquit Tulliꝰ. Illa parẽs
diſciplinaꝝ.vt iulius celſus. Illa viroꝛũ
acris ingenio.vt ait yſidoꝛus. Illa carenſ
oĩ mõſtro.vt qͥntilianꝰ.Et poſt eũ Hiero
nymus. Illa nutrix religionis non negli
gens. vt inqͥt titꝰ liuius. Poſtremo vt bꝛe
ui verbo multa ↄcludã.illa cuncta regna
pcellens.vt ait Gꝛegoꝛiꝰ.Sed qð oẽm pᷣ
cellit laudẽ illa lãpas ſplendidiſſima q̃ eo
deʒ teſte fidei oꝛthodoxe radioſa claritate
inter obſcurã gentiũ aliaꝝ ꝑfidiã choꝛu/
ſcat. Certe hurꝰ gallie fides. ſueq; fidei ac
religiõis claritas.quã dudũ Bꝛegoꝛiꝰ ſic
extulit.nũc etiã in h̊ generali ↄcilio młtũ
emicuit.⁊ de die in diẽ mag ac mag cla/

reſcit.licet nõnulli eãẽ obſcurare fruſtra ni

tant᷑. Jõq; vt inſipientes ↄfundant᷑.qꝛ vt
egregie Baluſtiꝰait. Fruſtra niti ⁊ nõ ni
ſiodiũ qrere.extreme demẽtie eſt. Jam
vᷣo ad ꝓpoſita edeat oꝛatio. Hic g̊ ſanctꝰ
tã ex patre qᷓ; ex ꝓſapie nobilitate landan
Qeſt.cui tũ natał pr̃ia aut regal ꝓſapia a
qbo oꝛiginẽ traxit nequaq; tantũ laudis ĩ
tulit q̃ntũ eis ipſe contulit. Uñ nec in ipᷣoᷣ

magnoꝑe aut miroꝛ aut laudo ꝙ nobile,z

oꝛtũ habuerit. Iſtð em̃ nature eſt aut foꝛ
tune. Miroꝛ potiz maximis laudibi di/
gnũ iudico ꝙ hãc oꝛiginis ſue claritatem
nequaq; ꝑuerſoꝝ moꝝ tenebꝛis obfuſca/

uit.ſed mag ac magis illuſtrauit.adeo vt

etiã ſi obſcurꝰei oꝛtꝰfuiſſet.nihilominꝰ ve
rã nobilitatẽ que nõ niſi ꝑ virtutem vnqᷓ;
parta eſt.ſibijpſi ↄtuliſſʒ. Pꝛout apð Sa
luſtium feciſt głiatur. marius ⁊ tullius
inuectiua quam in eundẽ Saluſtium ha
buit. cuius hec verba ſunt.Ego inqͥt me/
is maioꝛibo vᷣtute mea ꝑluxi.Et pꝰpauca.
Satiꝰẽ etem me meis rebo geſtj floꝛere qᷓ
maioꝝ opiniõe niti.⁊ ita viueꝛe vt ego ſim
poſterꝭ meis nobilitatꝭ initiũ.et vᷣtutꝭ exẽ/
plũ. Ab hac itaq; ſui generis claritate
quia extrĩſecus eſt ⁊ nõnunq; malis pꝛo⸗
pꝛia. hunc virtuoſum virum nequaq; cõö/
endarem niſi pꝛeceptoꝛem in hoc ſehue
rer philoſophuʒ in rhetoꝛicꝭ.niſi etiam in

De ſancto Audouico

ſacris litteris plures ⁊ noĩatim xpᷣm ma/
trẽq; eius ↄmendatos cernerẽ.quia ex re
gali ſtirpe dauid exoꝛti ſunt.niſi inſuꝑad
mirãda magis redderet᷑tãta ipſius hũili/
tas in tanta ſublimitate.tantaq;ʒ vite puri
tas in eo qͥ potuit tranſgredi et nõ eſt trãſ
greſſus facere mala ⁊ nõ fecit. O vtinã
hec attete ↄſiderent multi hodie ad eccle/
ſiaſticas dignitates ⁊ bñficia titulo nobi
litatis pmoti.qͥ de parentũ laudib abſq;
ꝓpꝛijs imo cũ multis vicioꝛũ obpꝛobꝛijs
tumida elatiõe ſuꝑbiunt.⁊ dũ inde gloꝛio
ſi eſſe putãt fallunt᷑. Hã irriſioni potius ⁊
. ↄtemptni ne dicã eterne damnatõni ſunt
pvmi. Pꝛeclare qͥdem apð Saluſtiũ pꝛe
noĩatꝰ Marius ait Pꝛofecto ita res ſe ha
bet. maioꝛũ gloꝛia poſteris quaſi lumẽ eſt
necq; bona neq; mala eoꝝ in occulto patit᷑
ideo q̃nto vita pᷣdeceſſoꝛũ pᷣclarioꝛ tanto
hoĩm ſecoꝛdia flagitioſioꝛ.ideo ſiqͥdẽ ſapi
ens eleganter eos ſimee cõparauit. qꝛ q̃n
to ĩ excelſioꝛi ac clarioꝛi loco ponit᷑ eo am
plius defoꝛmis eius effigies irridet᷑. Ecõ

tra vo iſte ſanctus quanto altiꝰ ſublima/

tus eſt.tãto ſuis virtutibo eius clara nobi
litas euidentiꝰpatefacta laudat᷑. Si er
go laudamus in eo generis claritatẽ quã
natura dedit.laudemꝰeã multo amplius
quã diuina donãte gr̃a ipᷣi ſibi bonis mo

rib cõparauit. Si laudamus ꝙ in libeꝛa

familia genitus eſt. laudemꝰmag qꝙ libe/

rã mentẽ habuit a ſeruiliba moꝛib alienã

Si lauda me denich generoſum a rega
li ſtirpe oꝛtũ traxit. lanudemus potiꝰ altuzʒ
generoſumq; eiꝰanimũ.regni terreni ⁊ di
nitiarũ regaliũ quaſi rerũ viliũ ↄtempto
rem. Sũmo nãq; ſtudio vt de eo legimꝰ.
terrena cuncta calcare voluit.Cõſiderãſ
em̃ ꝙ mũdus iſte cũ om̃i ↄcupiſcẽtia ſua
tranſit ipſum fugiẽs totaliter dᷣſeruit ⁊ cõ
tempſit. Jõq; altiſſime ⁊ artiſſime pauꝑ/
tatis regulã beatiſſimi ſcʒ Frãciſci religi
onẽq; fratrũ minoꝛũ ꝓfeſſus eſt.O mira
res ⁊ alias ĩaudita. Hic nãq; btũs vir iu/
ri pmogeniture ac regno volũtarie renũ
cians xpᷣi pauꝑtatẽ elegit. HNec hoc qͥdem
infructuoſe aut inutiliter egit.ſed miro et
felici ↄmertio regał ſolij ſpꝛeta põpa ꝓ re

gno coꝛruptibili eternũ regnũ fidelr mer ena. r
o cet de bonis eccleſie que vltra moderatũ

cat ac felicit᷑ lucrat? eet.
a Uldiuimꝰigit᷑ qualiter vir iſte ſan

ctus circa tꝑalia fidelis extiterit.

quia videlicʒ ea fideliter eſtimauit nõ ma
gna reputans.ſed reſpectu ſpũaliũ ꝑuipẽ
dens ⁊ quaſi vilia ↄtẽnens Et ꝓpterea qͥd
inde a dño meruerit audiamꝰ. Sup mul
ta te ↄſtituã. Supꝛa multa qpppe et ſupꝛa
magna id eſt ſupꝛa ſpũalia cõſtitutus fuit
⁊ magnifice ſublimatus.nõ ſoei in celeſti
⁊ eterna ſed etiã in pᷣſenti terrena et tranſi
toꝛia vita. In qua ad ſpũale regimen ve/
nerande eccleſie Tholoſane nõ tã hũana
qᷓ; diuĩa electiõe vocatꝰeſt. Non em̃ teme
rarie hũc ſibi honoꝛeʒ aſſumpſit. Sed vt
apkus ait. Uocatꝰa dño tanq́; Aarõ. Nã

teſte Johanne papa Cũ felicis memoꝛie
papa Bonefaciꝰ pᷣdeceſſoꝛ ſuus eidẽ ſua/

deret vt pᷣbeꝛet aſſenſum electiõti ð ſe facte
ad dictã eccłiam Rñdit ſe nullatenꝰfactu
rum hoc.quſq; votũ pus ſecretũ ⁊ deinð
ſolenniter iteratũ de intrãdo oꝛdineʒ fra/
trũ minoꝝ efficaciter ↄpleuiſſet.q̊ facto.ꝓ
uiſioni pᷣmiſſe ſuũ pꝛebẽs aſſenſuʒ.non tã
pᷣeſſe cupiens q; pdeſſe hũiliter mandatꝭ
apoſtolicis obediuit. Cui tñ eccłie ex ma
gna hũilitate poſtea renũciarevoluit.
O felicẽ eccłiaʒ q̃ talẽ ac tantũ hr̃e me
ruit põtificẽ.qͥ licʒ in eiꝰ regimie młtis cla
ruerit meritꝭ⁊ magnis choꝛuſcauerit vᷣtu
tibo.illð tñ in eiꝰ laudẽ pᷣcipuã memoꝛan/
dũ eſt ꝙ mira ↄpaſſiõe ferebat᷑ad paupe/
res. Uñ factꝰepᷣs ꝑ vnũ ſibi familiarẽ ſe/
cretariũ mãdauit inqͥri ð ſuoꝝ quãtitate
reddituũ.q̃ntũq; ſibi ſufficeret ꝓ rõnabili
bus ⁊ moderatꝭ expenſis.volẽs ꝙ totũ re
ſiduũ daret᷑ p ſuſtẽtandis pauꝑiba.qͥba tã
puatas q; publicas elemoſinas largit᷑ di
ſpgebat.vt de eo merito diceret᷑ illð pſal.
Diſpꝑſit dedit pauperibus.iuſticia eiꝰ ma
net in ſeculũ ſeculi. O magnũ caritati/
ue compaſſionis exemplũ.in tam magno
pꝛelato ⁊ tam magni regis filio qui ſibi ⁊
ſuis parcus erat vt xpᷣi pauperibo largus
fieret. O vtinã hoc exemplum imitari ſtu
deant pᷣlati eccleſie.vt ſic euitare valeant
diuinã maledictionẽ Eʒzechielis ꝓphete.
VUe paſtoꝛib iſrael qͥ paſcebãt ſemetipᷣos
vt nõ ſint de illis qui iuxta ſententiaʒ apo
ſtoli querunt que ſua ſunt.non q̃ ieſu xpᷣi.
ſeu potius qui non ſoluʒ ſua querunt.ſed
non ſua capiunt.rapiunt aliena.vt videli

victũ ipſoꝝ ⁊ veſtitum ad pauperũ ꝑtinẽt
vſum.ſeipſos paſcant id eſt ſuꝑflue viuãt

4

pmy

nodi
iſtie
ntend
1 anii
milita
adſup
ad ſup
oſtent

ſſione

noch
gtczit
ſnder
loͤlio
ſpen
codlcl.
ruſhre
buder
ola nie
centſua
Frwirꝛ
igtem⸗
ſewee
Dicunt
ſormis
dbeccl

MyA

tohep

Mun

nceer
toeccde
odinen
ſonmnit
pericn
tatist.
Nqu
bum
declg
pugen
düͦec
biſion
fumu
guod
negni
luſti
ladi
deſe⸗

glua

öm
ipe
d
emul
Upra
aſuit
cdeki
an
nwe⸗
üna
biene
d
orie
eſug/
eſocte
ſnenn
dein
afn⸗
o,
vonti
ndan
x
it
fene
loch.
itu
nan⸗
npe/
e
nee
bai
üte
wti
ſedi
p.
Pna
ſati⸗
go
ſci
ſos
fitu
nt
cte⸗
pos
n
l.
ſec
eli
gti
tnni
ſuit

O vtinã nõ ſoluʒ ſuꝑflue.vtinã nõ ſuper
modũ ⁊ debitũ oꝛdinẽ vicioſe viuerẽt mi
niſtri eccleſie.vtinã nõ in crapula ⁊ ebꝛie/
tate.nõ in luxuria ⁊ feditate.nõ in ſuꝑbia
⁊ vanitate.nõ in muliebꝛi laſciuia.non in
militari fanailia.nõ in ſeculari pompa.nõ
ad ſuꝑabundantiã.ſed ad ſufficiẽtiã.non
ad ſuperfluitatẽ.ſed ad neceſſitatẽ.nõ ad
oſtentatiõem ſed ad ſuſtẽtationẽ. nõ cum
leſione paupeꝝ.nõ cũ grauamine ouium

nõ cũ ſcandalo ſubditoꝝ.Sed ve ⁊ iterũ

atq; iteꝝ ve vobis.quia hec omnia vicia
in clero experimur. ⁊ cõtra hec in h̊ ſacro
cõcilio multa de refoꝛmatione loquimur.
ſed pauca vel nulla exequimur. Gulta ĩ
codicibo ſcribimꝰ.pauca in coꝛdiba de mo
rum refoꝛmatione ſentimꝰ. Clamant mẽ
bꝛa de refoꝛmatiõe capitis ipᷣis in mõſtru
oſa vicioꝝ defoꝛmatione manentibo.Ta
cent ſua vicia.accuſant aliena.Alioꝛũ in
firmitatẽ ſanare cõtendunt ⁊ pꝛopꝛiã ſani
tatem cõtemnũt.nec ſolũ eam negligunt.
ſed medicine opem ferre volentibꝰ cõtra/

dicunt O monſtruoſa defoꝛmitas ⁊ de

foꝛmis refoꝛmatio.Ecce iaʒ pꝛochpudoꝛ
ab eccleſia caput ſubtrahitur.iamq; ache
phala derelinquit᷑ vt membꝛoꝝ refoꝛma

tione poſtpoſita:capitis refoꝛmatio pꝛefe
ratur.cũ tamen canonica ꝓuiſio ſuper fu

ra electione ſit pma ⁊ hne palis refoꝛma/
tio eccleſie pᷣ ceteris neceſſaria.ac debito
oꝛdine nullatenꝰpoſtponẽda.quia hec de
foꝛmitas ſcʒ ꝙ eccia maneat achephala ẽ
periculoſiſſima.⁊ ꝑ ↄſequẽs huiꝰdetoꝛmi
tatis refoꝛmatio eſt pꝛe ceteris neceſſaria
vt quidã egregij doctoꝛes tam dinino q;
humano iure coꝛã iudicibo in cauſis fidei
declarare pꝛoponũt. qͥbus ecõtra alij re/
pugnare cõtendunt. Inter hec ꝓchdoloꝛ
dũ eccleſie vnionẽ querimꝰ.in varias di/
uiſionũ cõtentiones ac diſcoꝛdias ober/
ramus.vt merito nobis timendũ ſit illud
quod ab infallibili veritate dicit. Omne
regnũ in ſe diuiſum deſolabit᷑. Et illð ſa/
luſtij. Sicut cõcoꝛdia parue res creſcunt
ita diſcoꝛdia maxime dilabunt᷑. Et hec

de ſecũda ↄſideraties.
OVnſideremꝰtertio qualiter ĩ verb

Iſficatio.in quo notat᷑pꝛemiũ gau
dioſe exultationis.quia cõcludit. Intra ĩ
gaudiũ dñi tui. O magnũ beatifice gließ

8

mium. o gaudioſum ⁊ ſumme exultatiõis

verbuͦ jntra gauiuz vomint wi. Diẽ
de hoꝛꝛendũ eſt audire illud quod eis ſub
euangelica parabola de fatuis virgini/
bus dicit. Ite. quia clauſa eſtianuga. ſic ꝓ

fecto huic fideli ſeruo quid iocundiꝰ eſſe

potuit.qᷓ; audire Intra in gaudiũ domi/
ni tui. In gaudiũ videlicet nõ terrenum?
tranſitoꝛiũ.ſed celeſte atq; perpetuũ Ubi
xpᷣs celum ſibi pᷣparat hoſpitiũ.vbi celici

ues ſibi pꝛeſtãt cõſoꝛtium.vbi cũ eis cele/

ſte participat ↄuiuiũ.de quo dicit. Intra
in gaudiũ dñi tui. In gaudiũ inq; eterne
beatitudinis.que ſola recte a Boecio de/

ſcribitur. ꝙ eſt ſtatꝰ omniũ bonoꝝ aggre/

gatione ꝑfectus. ui ſtatus ꝑfectionem

nequit lingua deſcribere.quia nec eã ſen

ſus aut intellect?ẽ humanus capere ſuffi/
cit dicente apoſtolo. Nec oculꝰ vidit. nec
auris audiuit nec in coꝛ hoĩs aſcẽdit q̃ p/

parauit deꝰ diligẽtib ſe.

Ec ergo actenus de laudibs huiꝰ
h ſancti pontificis ⁊ ſerui fidelis di/
riruimus. Jã vero de moꝛibo eccleſi
aſticoꝝ ſeruoꝝ ſeu miſtroꝝ noſtri tem ꝑis
aliqua bꝛeuiter diſſeramꝰ. UVbi diligẽter
attẽdat veſtra diſcretio ⁊ cũ timoꝛe et tre/⸗
moꝛe veſtra deuotõ feruẽter intẽdat Heu
heu q;ᷓ pauci ſunt hodie eccleſie miniſtri.
q̃ huiꝰ fidelis ſerui exemplo audire merceã
tur. Euge ſerue bone ⁊ fidelis.qꝛ ĩ pauca
fuiſti fidelis.ſupꝛa multa te cõſtituã.intra
in gaudiũ dũi tui. Sed nunqͥd multi ſũt
ſerui dei.nunqͥd multi miniſtri xpᷣi. Sa⸗
ne multi ſunt ⁊ pauci.multi numero.pau
ci merito.multi mali.pauci boni. Multi

nãq; clerici ⁊ ſacerdotes.multi epiſcopi ?
pᷣſules.multi religionũ oꝛdines.multi vo

cati religioſi fratres.multi vocati mgr̃i et

doctoꝛes.multi vocati eccĩe miniſtri ⁊ di

ſpenſatoꝛes.vt merito de tali oneroſa mł/
titudine dictũ fuerit ꝑpham. Multipli
caſti gentẽ ⁊ nõ magnificaſti leticiã. Un/
de in refoꝛmatõe huiꝰ ſacri cõcilij vt alibi
dixi.nã inutile videret᷑ talem exceſſiuã imł

titudinẽ reſtringere. Nec hoc eſſet vt qui/

dam cõtentioſe arguũt ſtatũ eccleſiaſtico⸗
rum aut religioſoꝝ deſtruere ſed mag cõ
ſtruere. nec diminuere ſed augere. ulti
ergo imo generaliter om̃es vniꝰ dñi ſerui
ſumus,ſed pauci ſerui fideles aulagalire

De ſancto Au oouico

mereamur. Intra in gaudiũ domini tui.

meratis quibuſdã exceſſiuis abuſibus ec

Cur ita.Quia ꝓfecto ad illud gaudiũ do cleſiaſticoꝝ Subdit.Olim peedictns
mini. ipo teſte. multi vocati pauci electi. 2 nunctemp⸗ ebn acuer E v⸗
Secd quare pauci electiꝰ Quia videlicet cein pace amaritudo mea amariſſima. fn
pauci boni⁊ fideles ſerui. Raꝝ quippe efſt Amara pꝛius in nece ma rtyruʒ. amarioꝛ og⸗
2 valde difficile.ſeruũ bonũ ⁊ fidelẽ repe poſt ĩ ↄflictu hereticoꝝ.amariſſima nũc ĩ ſtnr
rire. Hinc ſapies in ꝓuerbijs ait. Uirum moꝛibus domeſticoꝝ. nõ fugare. nõ fuge rch
fidelẽ q inueniet. Hinc in euãgelio que/ re eos poteſt. Ita innaluerut 2 multipli/ ſ
rit xpᷣs. Quiſputas eſt fidelis ſeruꝰ ⁊ pꝛn/ cati ſunt ſuper numerũ. Inteſtina ⁊ inſa/ nſtse
dens. Hinc etiã dicit aplus. Jam querit᷑ nabilis eſt plaga eccleſie ⁊ io ĩ pace ama n
inter diſpeſatoꝛes qͥs fidelis inueniatur ritudo eius amariſſima. Sed in qua pa/ wimi
Heu heu viri patres ⁊ fratres.ſi hectunc ce. Et pax eſt.⁊ nõ eſt pax. Paxa paganis niden
dicta ſunt. q nüc dicturi ſumus. Quid par ab hereticis. ſed non pꝛofectoa filijs cnun
inqm dicem in hoc fedo ⁊ inſami temꝑe Uorx plangẽtis in tempe iſto. Filios enu ie
auo fidei feruoꝛ. ſpei vigoꝛ. ⁊ charitatj ar triui ⁊ exaltaui.ipſi autem ſpꝛeuerunt me euon
Doꝛ in ſeruis ⁊ miniſtris eccleſiaſticis fe· Spꝛeuerũt? maculauerũt mea turpi vi bans⸗
re wog irer cuannit. Poc naq; miſerabile ta.a turpi cõmertio.a negocio deniq; per busn
temp' beata Hyldegardis germanoꝛũ ꝓ ambulate in tenebꝛis Exquibo manife huͤno
phetiſſa muliebꝛe vocat ⁊ infame ipumq; ſtum eit q lõgo iã tempe eccleſia fuit mul ſunenn
ab anno dñice incarnatiõis milleſimo ccẽ tipliciter defoꝛmata.ĩdiguitq; ⁊ nũc ma/ figon
teſimo aſſerit inchoaſſe. quia tũc apłoꝛuʒ xime indigʒ vt in fide ⁊ moꝛibus refoꝛme ſalin
doctrina ⁊ ardens iuſticia.quã in ſpũali/ tur. Sed nunc mebꝛis eccleſie ſeparatis pumie
bus cõſtituerat deus.tardare ⁊ in heſitati a capite ⁊ apoſtolico diſpenſatoꝛe ac dire gvant
onem verticepit. Et deinceps omnia ec/ cctoꝛe carentib. hec refoꝛmatio nequaqm do⸗
cleſiaſtica inſtituta in deterꝰdeſcẽderunt bene fieri poſſe ſi peratur. Et hoc ideo pꝛe ſgae.
⁊ ex quibuſdã tenebꝛis ĩiuſticie obtenebꝛa cipue.quia iã dũ inter diſpenſatoꝛes quiſ eol
ta ſunt. Et vt eadẽ inqͥtin fine illiꝰ mulie fidelis queritur. vix pꝛochnephas hodie cſtin
teis emdis ſuꝑ omnẽ clerũ ⁊ oꝛdineʒ ec inuenitur. Inuenti ſunt tamẽ olim in nui
ſim 1 leu. en hoꝛrendũ pᷣſagiũ grauiſ hoc fedo ⁊ infami temꝑe.nõnulli boni⁊ fi tureun
u ei abins ip uſtonis laqueꝰ extende deles ſerui.qui miſerãte dei gratia vita ⁊ mola
aejmg ncht ud ſoꝛdidũ tꝑs vſq; ad il doct ina legũtur in eccleſia floꝛuiſſe. Flo orn
nc —R ci ma quo epiſcopi ⁊ clerici a ruit quippe in francia pꝛememoꝛatꝰ Ber/ S
ba ciuitatib expellent᷑. Exqbus nardus clarenallenſis. Floꝛuit in germa ſepe
Ecn is ſatis clare nobis videtur intelligi nia pꝛefata eidẽ ↄtempoꝛanea Hyldegar mnd
4 ſ neppanaͤn ?a. xl. fere annis inuete dis que de futuris tempoꝛibo multa legi/⸗ picd⸗
. li ſci lenn ahuc pchdolo: vſq; ad ma/ tur pꝛophetaſſe. Floꝛuit in calabꝛia Jo/ feat
8 clen pfecutiõem otinuabit. Uel achim abbas venerabilis. qui etiã ſpũm num
q abſit alinl ſciſma maiꝰ ⁊ deteriꝰ ſubſe pꝛophetie. vel potiꝰ pᷣm Guilbelmũ pari/ iat
aueten. 25 vtiq; ſieri ptimeſcendũ eſt er ſienſem donũ intellectꝰ in expoſitione pꝛo en
uture electiõis ſummi põtificis ⁊ debite phetiaꝝ dicit habuiſſe. Floꝛuitquoq; in .
Ifes ei pꝛouiſionis longa nimis ⁊ ſcãda hyſpania beatꝰ Dominicꝰ. ⁊ in italia bea/ 2,
denbi. Kane J nõnulli pꝛocurare vi / tus Franciſcꝰ.qui tanqᷓ; due oliue fructi Vin
uit de verſhndidr ſcandalüi 7 pericnla ſfeꝛe duos fecũdiſſimos religionũ oꝛdinen en
— imliter ſecutura quidã egregij ⁊ ex eig fructus plurimos noſcũtur ꝓpdu/ al
doctoꝛes ⁊ theologi veritatꝭ zelatoꝛes cõ nſſe. Floꝛuit deni q; et ex pᷣfati Franciſci gͤl
grus lideiremedia adhibere. conaãtur oꝛdine fructũ magnũ attulit noſter vene- nr.
iap ſum benn Bleſie mugbile? miſerabile randus pontifex Ludouicꝰ. cuiꝰ parẽétes
bens ſermen ernard; ſuper cãtica ſcri/ ob deuotionẽ beati Ludouici francoꝛuʒ ficl
voincan⸗ Ge mib. ſebiliter lameratur. egis ſancruotg. cnn⸗ ⁊ moꝛuʒ imitatoꝛem t
ratius ęeoc nericnleß er eſpe ludouici nomine decreuerũt.quia videli ſe⸗
ralius coq; periculoſiꝰquo inter? Et enu ceta regibus francoꝝ paterna m urerae
taten

ſbuoee
ennz eſt
lt. Eo
lima.
mario
Mnüci
nöͤuge
nlipl
Ntinta⸗
NKegma
quapa/
Nganis
a füis.
osenn
runeme
tupiyi
niper
manite
eml
lc ma⸗
ctorme
arats
cdire
gnuan
kopee
vhbiſ
hocie
limin
nief
fo
er/
uma
egar
leg⸗
1Jo/
ſünm
ipori
nepto
; in
gbes/
fucn
ginel
pdl/
cſci
rene/
fetes
Nruz
nen
ocani
Hideli
rerat

*
.

ſtante nouiſſima.ille qui facit mirabilia

magna ſolus. opus pꝛoduxit mirabilecla
ritate gloꝛigſue plenum. Quo vniuerſam
eccłeſiam pꝛa uis filioꝛum ſnuoꝝ moꝛibus

quaſi in tenebꝛis deſolatam. reddidit no/

uitate tam elare ſobolis letabũdam.dum

videlicet hunc dilectũ ſuum confeſſoꝛem

eximium.puritate candidũ.charitate fer/
uidum.⁊ cuncta moꝛum honeſtate cõſpi /
cuum.pꝛoduxit nouiter vt exemplar pꝛe/
fulgidum cunctis fidelibus imitandum.

eius vite ſingularis excellentiã ſignis pꝛo
bans. ⁊ crebꝛis aodiansdcchoniſanti⸗
bus miraculis mani

falſis miraculis ſeducet populũ chꝛiſtia⸗
num.ideo artem de miraculoꝛũ ratione ⁊

quanti interſit inter mirabilia maloꝛum
⁊ bonoꝛuʒ miracula expedit pauliſper diſ

ſerere. Sciendũ igitur ̃ᷣm doctoꝛes

theologos.⁊ pꝛecipue ſcm̃ Thomã.ſcðᷣo

ſentẽtiarum.dilſ.xviij.q.iij. & omne mi/

raculum aut ſupꝛa naturam.autↄtra na/
turam eſt. aut pꝛeter naturam.quoꝛum ex
empla dimitto bꝛeuitatis gratia. Per q̃t/

tuoꝛ autẽ conditiones ſeu differentias ve
ra a falſis miracula quantũ humana ſci/

re patitur imbecillitas ſecernũtur. Pꝛi
ma differentia eſt. quoniam magi. aurnſ/

pices ⁊ arioli aut ſolum pꝛeſtigijs ⁊ ludi/
ficatione ſenſuuzʒ.aut per pꝛiuatos demo

num contractus operãtuꝛ ea que in rei ve

ritate a cauſis naturalibus fiunt per cele
rem⁊ imperceptibilẽ actiuoꝛũ cum paſſi/

uis applicationẽ.ſicut Auguſtinus ſuper

„ ͦð

Exodum de magis Pharaonis oſtendit.

Uera autẽ miracula veraciter fiunt.⁊ ſu

per virium naturaliũ potentiama do pn
cipaliter ab alijs miniſterialiter ↄcauſan
tur. Secunda differentia eſt. quia ð re

bus vanis ſuperuacuis ⁊ inutilibꝰ ac ple

riſq; nociuis ſunt maloꝛum opera.vt exce
care homines. eos ſubito ⁊ immobiliter

figere.ſerpentes immittere.volatũ ſimu/

lare. et his ſimilia. Scom vero Auguſtiꝰ
ni verbum in ſermone de temptatiõe chꝛi
ſti. Inane eſt omne miraculũ quod vtili/

tatem ſalutis non operatur humane. Et

rario Clementis.

6n eſtans Sed quia
his nouiſſimis tempoꝛib ſuſpecta eẽ poſ
ſunt miracula:pꝛopter pꝛoximũ antichꝛi
ſti aduentum.qui per ſe ſuoſq; miniſtros

oꝛiginem. Illo igitur tempoꝛe peſſimo et
vt in eꝰ legenda ſcribitur. Nunc hoꝛa in

t ſetrus in itine

hanc differentiam tangit Petrus in itine
Lertia aſſignat dif

ſtiani deſerant aut in falſa ſuis exigenti-

Quarta vero ſuperadditur. Mali nã/

nem vere fidei.falſa vero in eius ſubuer ⸗
ſionem fiunt:⁊ quatenus vera fidem chꝛi

bus demeritis infideles perſeuerant.

—

qᷓ; nõ per vite puritatem. aut diuini nomi

nis inuocationem ſicut boni.ſed ꝑneſcio

quos barbaroꝛum nominũ ſtrepitus per
mugitus hoꝛrendos.vt de ſybilla narrat

Virgiliꝰ.vj.eneydos.nonnunq; inciden

do ſe cultris.⁊ pueros ſacrificando dete/
ſtabiliter operantuꝛ.vtũturq; aliquando
cadaueribus humanis ⁊ ceteris infandiſ

7 obſcenis.quemadmodũ Lucanus po
eta libꝛo ſexto.vbide teſſalis mulieribus
lioquitur curioſe valde ⁊ copioſe deſcrip /
ſaq; miracula diſcretio. Uñ patet ꝙ hu⸗/
ius ſancti miracula a falſoꝝ miraculoꝛuz
conditionibus aliena ſunt. ſicut poſſem

plenius declarare.niſi ad finem ſermonii

ctus miraculoꝛum operibus.ſed ampli/

us moꝛum virtutibus clarus effulſit ĩ ði

templo. Nunc vero vt ſtella matutina.vt

luna ſolari lumine plenꝗ.imo veri vt ſol
refulget in celo. Ubi a rege celoꝛum felici
ter ſublimatus audire meruit. Euge fᷣue
bone ⁊ fidelis.quia in pauca fuiſti fidelis

ſupꝛa multa te cõſtituam.intra in gaudi/
ticipes efficiat.qui ſine fine viuit ⁊ regnat

Explicit ſermo factus per reuerendiſſi

mum in chꝛiſto patrẽ dominũ Petrũ de

Aillvyaco cardinalẽ cameracenſem.in cõ

cilio generali habito cõſtantie Anno do/

mini. M. ccccxvij. De ſancto venerabili

Qudoinco epo tholoſano
Sequitſermo per eunde dũm etꝝ

—

De eodem ſancto eo

Zoe reliquit egi

.f ptum. Scribitur ad Hebꝛeos
xj. c. Sicut hodie fuerat allega/

epᷣm cameracenſem ⁊ poſtea cardinalem

tum. Reu erendi patreſ magiſtrigc dñ

De ſancto ¶uvouico

chariſſimi dũ ad ſancti ac beatiſſimi reg
noſtri Ludouici cu hodie feſta celebꝛa/
mus laudis aliqͥd adderevupio certe ſub

tinhere foꝛmido Uereoꝛ qppe iugũ aſſum
pſiſſe gigãteis humeris oneroſum. ⁊ onꝰ

mihi impoꝛtabile pᷣſumpſiſſe. Nam ad ex
plicandũ virtutũ eiꝰ dotes. magis ſiqͥdeʒ

imitãdas operibo q; ſermonibo attolledaſ
meã pꝛoꝛſus inſufficiẽtiã recognoſco.cre

dens ſub tãta poſſe materia linguã defice

re cyceronis. Uerũtñ poſtalios magnoſ
viros q̃ͥ de laudibo cius multa locuti ſunt
ego pauꝑ⁊ ꝑuulus cũ pauꝑe vidua minu
tum deuotõis in gaʒophilatiũ mittam
Secd pus ad illius parẽtis virgis au/
xilium me ↄuertã.q̃ eſt apotheca gre.aula
miſericoꝛdie.deitatis palatiũ.ſanctitatis
hoſpitiũ.clauſtrũ pudoꝛis ⁊ domicilium

pietatiſ. Que eſt ſacrariũ ſpũſſancti.reme

dium generis humani.recõciliatio pecca
toꝝ.reductio deuioꝛũ.terreſtriũ dña gen/
tium. ⁊ celeſtiũ regina virtutũ. Cuiꝰ no/
men ſic eſt cũctis fſamiliare moꝛtalibo.cu/
ius nomẽ ſic domeſticũ in omni periculo

cõſtitutis vt cũ diſcriminis ingruẽtia mẽę

teum ſepius reddʒ amentẽ. nunq; tamẽ lin
guam poteſt euertere vel ligare qn ad tui
tionẽ ſui mox huiꝰnoĩs arma pꝛotendat.
Igit᷑ nos qui ſarcina pᷣmimur.reſpiremꝰ
in eius memoꝛia.⁊ calculo nomis huius
labioꝝ noſtroꝝ ineptias emũdemꝰ. Cur/
uemus genua.ſoluamꝰ gratitudinis ho/
locauſta.⁊ añ ſoliũ eius pᷣces fundamꝰ et
votga dicentes Aue maria ꝛc.
Fige reliqͥt egyptũ Scribit᷑ vbi ſupꝛa
EFEFEFruerendi patres magiſtri ac dñi
r chariſſimi Sicut optime nouit
chharitas veſtra⁊ ſacre ſcripture te
ſtatur hiſtoꝛia. Cum in egypto filij iſrael
ſub mirabili ac miſerabili ᷣuitute redacti
ab egyptijs multis afflictõib toꝛquerent
miſert eis miſericoꝛs dñs miſit Hoyſen
fideliſſimũ ſeruũ ſuũ vt ipᷣos educeret de
egypto ⁊ ad te rraʒꝭ ꝓmiſſio nis induceret.
aui fide adherẽs deo egyptũ reliquit. et

fideliter militãs ꝓ populo de egyptijs feli

citer triũphauit Hanc igit᷑ hiſtoꝛiã vul
gatã quidẽ ⁊ toti fere mũdo notiſſimã be/
atus apłs Paulꝰ ad hebꝛeos ſcribẽs bꝛe/
uiter cõmemoꝛat.⁊ moyſi fidẽ cõmendat.
dicens verbũ ꝓpoſitum. Fide reliquit egy
ptum. Qua in re nobis cõſideranduʒ oc

currit ꝙ hec antiqui temꝑis bvſtoꝛia fign
ra fuit tem ꝑis tũc futuri.ſm illud apoſto

li. Omig in figura cõtingebãt illis. Roꝝ.
vij.Quid igit᷑ egyptus niſi mundũ et va/
nam mũdi cõuerſatiõem.quid iſrael niſi
fidẽ ⁊ verã fidei religioneʒ figurat.Quid

popułꝰ egypti niſi infidelẽ ꝓpym dyaboli

quid populꝰ iſraeliticꝰ niſi fidelẽ populũ
xp̃ᷣi ſignificat.Egyptus ſiquidẽ anguſtia
ſiue tribulatio anguſtãs interpᷣtatur. per
quã mũdus ⁊ vana mũdi ↄuerſatio ſigni
ficatione cõgruiſſima deſignatur.in quo
ↄtinua anguſtia tribulat.aſſidua tribula
tio anguſtat.cura ſolicitat.ſolicitudo cru
ciat.vrit ardoꝛ.ardʒ furoꝛ.furit terroꝛ.ter
ret doloꝛ.ↄturbat triſticia.ↄtriſtat turba
tio. affligit moleſtia. moleſtat afflictio gi
tur ſicut in egypto filij iſrael ab egyptijs.
ſic in hoc mũdo filij dei a filijs ſeculi.ſic fi
delis popułꝰxp̃ᷣi ab infideli ꝓpło dyaboli
varijs ꝑſecutionibo affligũtur. Sic mun
Di luxus ⁊ fidei vᷣtus.ſic vana mũdi ↄuer
ſatio ⁊ vera fidei religio ſeſe diuerſo ⁊ ad/
uerſo certamĩe ꝑſequunt᷑. Pꝛopter quod
apoſtolica tuba clamat.O m̃es qͥ pie vo/
lunt viuere ĩ xp̃ᷣo ꝑſecutõem patient᷑.ſcdᷣa
ad Thimo.iij.Ded ſicut diuino inuami
neaduerſus egyptũ pᷣualuit iſrael.ſic in Hᷣ̊
diro certamine aduerſus mũdũ fides vi/
ctoriam obtinet ⁊ triumphũ.Pꝛoinde di
cit ſcriptura. Hec eſt victoꝛia que vincit
mundũ fideſ noſtra.j. Joh.v. Igitur qui
bus modis hec victoꝛia fiat.q habet au/
res audiẽdi audiat. Sciendũ eſt vtiq;
reuerẽdi patres ac dñi ꝙ mũdus adueriꝰ
fidem. ⁊ vana mundi ↄuerſatio aduerſus
verã fidei religionem.triplici ſolet certa/
mine dimicare. Pꝛimo quidẽ potenter
aggrediedo.ſuauiter ꝓponendo blandici/
as tempales Secuũdo patent᷑ pgrediẽ/
do. crudeliter opponẽdo moleſtias coꝛpa
les Tertio latenter ↄgrediẽdo.ſubtilit
apponẽdo inſidias ſpũales Sed econ/
tra fides⁊ vera fidei religio aduerſus mũ
dum ⁊ vanã mũdi ↄuerſatiõceʒ.triplici do
cet victoꝛia triũphare Pꝛimo quidẽ ſa
pienter cõtemnendo oblatas blandicias
⁊ ſuaues delicias. Secũdo patiẽter ſu

oſtinendo illatas moleſtias ⁊ crudeles ĩiu

talias inſidigs ⁊ ſubtiles fallacias Au/
Aamus igitur qualiter mudus aduerſus

dist
ſuucol
ſcess
lercot

ſesde

Rumd⸗
müdr
Hürfn
b.
lterg
diene
cope
fgi
ſcpt
pont
ber
bus
buos
mis
eſce
kibi
ner
hert
Hen
pter
fum
lüter
cog
loſ
dici
dis
din
lr
U⸗

lſn
poſto
Ror.
nn
W
Ord
fadoli
Mrlä
Puſti
rer
oſgii
nquo
mbol
cocn.
forter
turba
oi
ns
liſcſi
faboli
cmun
ioner
rd/
god
ſero⸗
ſ
ami
cib
an/
di
neit
ſgui
zin⸗
vis
bend
erus
na/
ſenter
dic⸗/
tbl/
o
elic
von/
zmu
cdo
geſ
as
erſu
8 iin
1/
eris

Hermo ſecunous

fidem dimicat potenter aggrediendo.ſua
uiterponendo blandicias tꝑales. Oun

dus em̃ hec ⁊ his ſimilia loquitur. Quid

pulcrius.quid honeſtius.quid venuſtius

quid ve poteſt eſſe delectabilius qᷓ;ᷓ ꝙ in pᷣ
ſenti vita qnotidie cernimꝰ.O qᷓ; mirabil
celi camera in aere iocundo.in lumine ſoł
in augmento lune atq; defectu.in varieta
te ſtellaꝝ ⁊ curſu.O q; delectabilis terra.
in nemoꝝ folijs ⁊ floꝛibus.in ſiluarũ vm
bꝛis ⁊ amenitatibo.in pꝛatoꝝ riuuloꝛuʒq;
delicijs ⁊ ſuauitatibo. In ſegetũ vineaꝝq;
culmis ⁊ botrionibus. In beſtiarum tur
mis atq; cõflictib.in auiũ pennis atq; vo
latibus. In viroꝝ ludis delectabilibꝰ In
mulierum pulcris aſpectibo.earumq; mo

dis ⁊ geſtibo verbis ⁊ amplexibo Et ſi qua
ſunt alia que cõtinet mũdus. Sed ecõtra

fides aduerſus mundũ triumphat ſapien
ter cõtemnendo oblatas blandicias ⁊ ſua

nies delicias. Nolite inquit diligere mun/

dum. neq; ea que in mũdo ſunt quoniam
mũdus tranſibit ⁊ cõcupiſcentia eius.qui

aũt facit voluntatẽ dei manet in eternum

bͤma Joh. ij. Audiamus inſuper qua/
liter aduerſus fidẽ dimicat potẽter ꝓgre/
diendo.crudeliter opponendo moleſtias
coꝛpoꝛales. Mũdus em̃ ſicut ꝓ vincẽdis
fragilibus diuerſas pꝛoponit blandicias
ſic ꝓ foꝛtioꝛibus cõuincẽdis aduerſas op
ponit moleſtias.artando vinculis.et ver/
beribus ↄfringendo.detrudendo carceri
bus.⁊ ieiunijs macerando.cedendo fuſti⸗

bus.⁊ gladijs iugulando.cremando flam

mis.⁊ lapidibs obꝛuendo.ligãdo laqueis.

⁊ ſcoꝛpionibus flagellãdo.ſuſpẽdẽdo pa/

tibulis alijſq; innumeris toꝛmentoꝛuʒ ge
neribus perimẽdo. Sed ecõtra fides ad/
uerſus mundũ triumphat.patiẽter ſuſti/
nendo illatas moleſtias ⁊ crudeles iniuri

as. Beati inquit qͥ perſecutionẽ patiunt᷑ p

pter iuſticiã.quoniã ipſoꝝ eſt regnuʒ celo
rum.

Math. v. Audiamus iterũ qua
liter mundꝰ aduerſus fidẽ dimicat latẽter
cõgrediendo.ſubtiliter apponendo inſidi/
as ſpũales. Müdus enim quos nec blan
Ddicijs nec moleſtijs poteſt ſubuertere.inſi
dijs temptat deuincere.ideoq; pᷣncepſmũ
di huius angelł ſathane.ſe in lucis ange
lum tranſfigurat.ſua vicia falſis vᷣtutum
ſpeciebo cõfigurat.ſubtiliter ſtimulat.gra

delicti ſuecendit fiammam.exhibet facul/
tatem.pꝛebet opoꝛtunitatẽ. Sed econtra
fides aduerſus mundũ triumphateuidẽ/
ter repellendo paratas inſidias ⁊ ſubtiles
fallacias. VUigilate inquit qꝛ aduerſarius
veſter dyabolus tanq; leo rugiẽs circuit
querens quẽ deuoꝛet.cui reſiſtite foꝛtes ĩ
fide.pᷣma Pert. v. Uigetis igitur cariſſi
mi quẽadmodũ caſtra celi ⁊ inferni.arma
dei ⁊ d yaboli inter ſe dimicent quemad/
inodũ pꝛelia xpᷣi ⁊ ſeculi.agmia fidei ⁊ mũ
dicõtra ſe decertent. Que omnia ideo ve/
ſtre charitati duxi bꝛeuiter pꝛoponẽda.vt
inde notũ fiat plenius qualiter rex noſter
beatiſſimus Tudouicꝰ lilioꝝ decoꝛ ⁊ frã/
coꝛum decus.tanq; miles xpᷣi foꝛtiſſimus
in pꝛelio.huiꝰ certaminis poſitus ĩ medio
pꝛo fide mundũ reliquit. ⁊ pꝛo vera fidei

religione vanã mundi ↄuerſationẽↄtem/

pſit. OQuãobrem de eo dictũ eſt verbump
poſitum. Fide reliquit egyptũ Scien/
dum eſt itaq; reuerẽdi patres ac domini.
ꝙ rex noſter beatiſſimus ac fideliſſimꝰmi/
les vxpᷣi coꝛreſpõdenter ad pᷣmiſſa. pꝛo fide
cõtra egyptum.hoc eſt ꝓ vera fidei religio
ne aduerſus mundũ pugna triplici mili/
tauit fideliter ⁊ triplici victoꝛia felicit triũ
phauit Pꝛimo quidẽ cõtemnendo blan
dicias ⁊ ſpernendo delicias tempoꝛales.

Secudo ſuſtinendo moleſtias ⁊ feren

do iniurias coꝛpoꝛales. Tertio repellẽ
do inſidias ⁊ vincendo fallacias ſpũales.
Pꝛimo namq; fugaces blandicias ſua
niter allectiuas ſalubꝛiter refutauit Se/
cundo feroces moleſtias crudeliter affli/
ctiuas humiliter tolerauit Tertio falla
ces inſidias ſubtiliter inuaſiuas viriliter
impugnauit
Rimo igitur videamus qualit rex
p noſter beatiſſimꝰ ⁊ fideliſſimꝰ mi/

les xp̃i temꝑales blandicias ?⁊ ob/

latas delicias ſuauiter allectiuas ſalubꝛi/
ter refutauit. Scitiſ chariſſimi teſtãte ſcri
ptura.imo docẽte experiẽtia qͥbo blandici
is ſolet mundꝰ ſuos allicere dilectoꝛes.

do.aut eſt cõcupiſcẽtia carnis.aut concu/

piſcentia oculoꝝ. aut ſuperbia vite. pꝛima
Joh.ij. Cõcupiſcentia vero carnis ad vo

ſuptates.cõcupiſcentia oculoꝛũ ad opes.
6 t. ſubtiliter ſtin gra * ſuperbia vite ad honoꝛes ꝑtinet. Colup/
uiiter colaphiʒat.peccati pᷣtendit materjaʒ tates aũt guloſitatẽ ⁊ luxuriã.opeſ Avik

De ſancto ¶udouico

tIatem ⁊ auariciam. honoꝛes elationẽ et ia
ctantiam pariũt Et ſic ex voluptatiba tur
pia.ex opiba pꝛaua.ex honoꝛibo vana pce/
Dunt. His ergo blandicijs mundꝰdecipit
q;plurimos. Ham licet multos frãgat ad
uerſitate.tamẽ multo plures pꝛoſperitate
ſubuertit. Sicut ſcriptũ eſt. Cadent a la
tere tuo mille.ſiniſtro ſcʒ ꝑ quod ſignatur

ggduerſitas.⁊ decẽ milia a dextris tuis ĩ

bus ꝓſperitas deſignatur. Igitur q;uis i
vtroq; latere ſtare difficile ſit ⁊ gloꝛioſum
in altero tamen difficillimũ ⁊ omni laude
digniſſimũ ſacra auctoꝛitate pꝛobatur.
Penſandũ eſt itaq; quãta laude dign ſit
rex noſter beatiſſimus Ludouicꝰ quiĩ ſuʒ
mo regni apice cõſtitutus.regni dico non
qualiſcũq;.ſed inter omia eminẽtiſſime di
gnitatis ac omnib voluptatibo opibus et

honoꝛibo ſuꝑ cetera pᷣcellentis nulla potu

„

it blandiciaꝝ pꝛoſperitate ſubuerti. Sed
voluptates poteter cohibens. opes liben
ter diſtribuẽs. ⁊ honoꝛes decẽter ↄtẽnens
ſInter volupta tes ſine luxuria.inter opes
ine auaricia. inter honoꝛes ſine ſuꝑbia fu
it.qnimo inuiolabiliter mãſit in volupta/
tibus temperat.in opibo largus. in hono
ribus mãſuetus. Ipᷣe nãq; nõ mundi va/
nitatib ſed fidei virtutibus vacãs. totus
in miſericoꝛdie operib⸗ effluebat. Abꝛaazʒ
ſiquidẽ ⁊ Loth nepos eius de pia peregri
noꝛum ſuſceptõne.Thobias quoq; quia
totus fuit in hoſpitalitatis officio.totus ĩ
obſequio ſepulture in diuinis volumini/
bus cõmendãtur.hic aũt nouo miſericoꝛ
die ⁊ inaudito pietatꝭ officio anteceſſoꝛes
ſuperat.poſteros antecedit. Hoſpites em̃
collegit.eſuriẽtes cibauit.ſitiẽtes potauit.
nudos operuit.infirmis quoq; ⁊ incarce⸗
ratis vt eoꝝ cõſolaretur inopiã.ſuam ſepe
pñtiam humiliter indulgebat. Sicq; di/
uitias quas in ſeculo poſſidebat. nõ filijs
ui ſeculi ſed pauꝑibo ⁊ eccleſijs dei libe/
raliter erogabat. Que omĩia a deo quidez
nota ſunt ⁊ totũ vulgata ꝑ oꝛbeʒ ꝙ ad ipᷣo
rum pꝛobationẽ fruſtra diutius immoꝛa/
rer. Quis ergo.quis hec nõ miretur Que
Aeto rarioꝛa.tãto gloꝛioſioꝛa eſſe cõſtat.
QAuid em mirabilius q; in ſeculo degere.
⁊ falſas mũdi blãdicias ſupare. Quid ra
rius q; in altis pᷣſidere.in lubꝛico nõ cade
re ſed cõſtare.Quid gloꝛioſius qᷓ; crepitã“
tis ſammas incedij calcare pedibo nec ar

dere. Itaq in admirationis ⁊ laudis pᷣco
nium exclamare libet. Beatus vir qͥ inuẽ/
tus eſt ſine macula.qui poſt aurũ nõ abijt

nec ſperanit in pecunie theſanris. Qui po

tuit tranſgredi ⁊ non eſt trãſgꝛeſſus.facere
mala ⁊ nõ fecit.Quis eſt hic laudabimꝰ
eum Fecit em̃ mirabilia in vita ſua Ecc̃i.
xxxj. O vtinã noſtri temꝑis pꝛincipes ⁊
pꝛelati ac ſinguli eccleſiaſtici viri.hos ĩ ſe
laudũ ac virtutũ titulos cnmularẽt Sed
heu furoꝛ.heu funeſta lues.heu flebilis er

roꝛ. Hodie pꝛochdoloꝛ voluptatum fedi/

tas.opũ cupiditas.⁊ honoꝛũ vanitas.ec/
cleſiam immaniter oppꝛeſſerũt. Que q̃n/
ta ſpecioſitate membꝛoꝝ eam detruncaue
rint.quanta mõſtruoſitate eã deturpaue/
rint.quanta abũdantia virtutũ ⁊ gre eùm
defraudauerint. quanta ſpurcicia vicioꝛũ
⁊ nequitie eam defoꝛmauerint pia coꝛda
nõ abſq; doloꝛe vehemẽti cogitant. Ideo
cum ꝓpheta lamentant eccleſie fideles. qͥa
egreſſa eſt a filia ſyon omnis decoꝛ eius.et
facti ſunt pncipes eius velut arietes nõ in
uenientes paſcua.⁊ abierũt abſq; foꝛtitu/
dine ante faciẽ ſubſequẽtis. Treñ.j.Sed

ne longius verba pꝛofluãt.hec de pma pua

gna militis xpᷣi ⁊ pꝛima victoꝛia regis no/

ſtri dicta ſufficiant

— „

Sequitur de ſecunda

Ecundo igit᷑ videamꝰqualiter rex

8 noſter beatiſſimꝰ ⁊ fideliſſimꝰ mi/
les xp̃ᷣi.coꝛpꝑales moleſtias et illa/
tas iniurias crudeliter aſflictiuas humili
ter tolerauit. Scitis chariſſimi ⁊ iã ſatis
euidẽter cognoſcitis ex pᷣmiſſis ꝙ mũdus
aduerſus fidẽ militãs nõ ſolum blandicia
rum pꝛoſperitate ſed etiã moleſtiaꝝ aduer
ſitate fideliũ ſolet infeſtare ↄſtantiã. Sed
in hoc aduerſitatis agone fideles ad perſe

uerantiã excitant᷑ ⁊ ad tolerandas moleſti

as ꝑ patiẽtiam exercẽtur dũ ſacris inſtitu
untur eloquijs ꝙ triũphalis eterne felici/
tatis coꝛona ſolis fideliter certãtibus in/
fallibiliter pollicetur.dicẽte ſcripturaNõ
coꝛonabit᷑ niſi qͥ legitime certauerit.ſcõᷣa
Thimo. vlt. Penſandũ eſt itaq; qᷓ legi/
time certauerit ⁊ qᷓ; dignecoꝛonari merue
rit rex noſter beatiſſimus. Qui nõ ſolũ ad
verſitates mũdi patiẽter ſuſtulit. ſed etiaʒ
ſeipſum libenter obtulit ad moleſtias pfe
rendas Ipe ſiquidẽ amore xp̃i ⁊ zelo fidei
Fplane pꝛo requie laboꝛẽ ꝓ ſanitate egritu

ſolen

l⸗
nli
tio
dus
licu
ner

aſe
ſcf
i,
in⸗

ſtri dicta ſufficiant.

Hermo ſecũous

dinem. pꝛo leticia doloꝛem ꝓ vita moꝛtes
cõmutare parat.dulce cunctis natale ſo/⸗
lum ac patriã terrã relinquens omnibus
affluentẽ delitijs.⁊ que omniũ bonoꝝ ſpe

cioſitate pᷣcellens.ſola vt aiũt caret mon/

ſtris.ad tranſmarinã infideliũ terraʒ ſub
multis ꝑiculis ꝑmeauit.vbi poſt dira pꝛe
lia ⁊ dura certamina ab inſidelib captus
⁊ tetro carceris ergaſtulo mancipat.pꝛo
xpᷣo feroces ſuſtinuit iniurias.⁊ ꝓ xpᷣi fide
crudeles moleſtias tolerauit. O vtinaʒ
noſtri tꝑis pncipes ⁊ pᷣlati ac ſinguli eccle
ſiaſtici viri.imo om̃s generaliter xpᷣiani hᷣ
memoꝛabile factũ coꝛdi fidelitt impmerẽt
⁊ iugiter memoꝛie cõmendarẽt. Certe nõ
Eiren inter ſe fideles xpᷣi.nec xpᷣianoꝛuʒ
anguinẽ xpᷣi ſanguine pᷣcioſo redemptuʒ
tam crudeliter effunderẽt.ſed aduerſus ĩ/
fidelium ꝑfidiã ſe fideliteꝛ opponerent pꝛo
acquiſitione terre ſancte.ꝓ tuitione here/

Ditatis dominice quã xpᷣs acqͥſiuit ſangui
ne ſuo.quã ſua natiuitate.ↄuerſatiõe.moꝛ

te. reſurrectiõe. multiplicit᷑illuſtrauit Sʒ
hen furoꝛ.heu rationis inops.heu ceca li/
bido hodiepchdoloꝛ ſic inualuit inter xpᷣi.᷑

anos.etiã eccleſiaſticos viros ĩmanis cu/
pigditas dominãdi. vt iã nullibi ſit pax po
pulo xp̃i ſed vbilibet effuſio ſanguinis xpᷣi

ani.Clamat inter hec mater noſtra hieru

ſalem.⁊ grauiſſimo meroꝛe ↄfecta ĩ reme/

dium ſui doloꝛis poſtulat filiales affectꝰ.
tamẽ iuxta querelã lemẽtantis ꝓphe. Non
eſt qui ↄſolet᷑ eam ex omnib caris eiꝰ.om/
nes amici eiꝰ ſpꝛeuerũt eã ⁊ factiſunt ei in
imici.Treñ.j. Sed ne lamẽtationis vᷣba

in immẽſum ꝓcedãt Hec de ſecunda pu/

gna militis xpᷣi ⁊ ſecũda victoꝛia regis no

Semquitur de tertia

Ertio igitur videam qualiter rex

enoſter beatiſſimꝰ ⁊ fideliſſimꝰ mi⸗/
les xpᷣi ſpũales inſidias ⁊ paratas

fallacias ſubtilit᷑inuaſiuas viriliter impn
gnauit. Scitis chariſſimi ꝙ mũdꝰ iſte

⁊ pnceps mũdi huiꝰ angelꝰ ſathane varijſ
nos fallaciaꝝ laqueis intẽptãtes innume
ris inſidiaꝝ telis cõfodere nitũtur.Qui ſi
nos inermes inuenerint:audaciꝰ tela iaci⸗
unt ⁊ in nos vehemẽter iaculant᷑ Ideo vi
dens apoſtolꝰ magnũ aduerſus noſ bellũ
inſurgere. atq; in circuitu hoſtiũ cuneos ĩ
ſultare ammonet milites xpᷣi vt induãtur

armatura Sci. IndniG inquit vos arma/
tura dei vt poſſitis ſtare adueꝛſus inſidiai
dyaboli.qꝛ non ſolũ nobis eſt colluctatio
aduerſus carnẽ ⁊ ſanguinẽ.ſʒ aduerſꝰ mũ
di rectoꝛes tenebꝛaꝝ.Ephe.vj. Pẽſan
dum eſt itaq; quãta ↄſtãtia pugnauerit.et
aduerſus inſidias dyaboli colluctauerit
rex noſter beatiſſimꝰ.Qui audiẽs apoſto⸗
licam tubã ipᷣm clangoꝛe ſuo ad pꝛeliũ in
citantẽ accepit velociter arma dominica.
⁊ indutꝰ armaturã dei ad ↄgreſſum pꝛom
ptiſſimꝰ ſurrexit in hoſtẽ. vt aũt que ſit ar
matura dei meliꝰ ſcire poſſimꝰ.terreni mi
litis armaturã deſcribamꝰ. Miles em̃ ad
pugnã iturꝰ eget equo quo vehatur. loꝛi/
ca qua induatur.ſcuto quo tegatur.galea
qua muniatur.gladio quo cingatur. lan/
cea qua defendatur. Hec eſt armatura ſe/
cularis militꝭ qua cõfiſus animat᷑ ad pu/
gnam.Similẽ quoq; ſpũaliter intellectã

miles noſter ſpualis aduerſus ſpirituales
inſidias habuit armaturaʒ. Habuit nãq;

pꝛimitꝰ equũ foꝛtẽ pmptiſſimũ ac veloceʒ
A facili diſcurſu in pugnam ferebat.
uis aũt eſt iſte equꝰ niſi humanum coꝛ
pus.qð velut irrõnale aĩal petulans atq;
laſciuiẽs niſi a rectoꝛe ac pᷣſidente ſpũ rati
onis freno moderaret᷑facile in pᷣceps iret

atq; periret. Hic & miles noſter tãq; bonꝰ

ſeſſoꝛ equi ſui.i pꝛij coꝛpoꝛꝭ impetũ freno

cohibuit rõis.cuiꝰ moderamine velut ha

benis quibuſdꝗ bꝛutos atq; irrationales
carnis mot rõnabiliter refrenauit. ſcienſ
q; dñs malũ equũ ⁊ aſcenſoꝛẽ deiecit ĩ ma

re Exo.xv.pſalmo.xxxij. ꝙq; fallaxſit equꝰ

ad ſalutẽ Habuit itaq; equũ coꝛpꝰ ſeſſo/
rem ſpũm.frenũ.rõem.ſed ad ſpecialẽ ipᷣiꝰ
armaturã deſcendamꝰ. Habuit igirur mi
les noſter loꝛicã foꝛtiſſimã. vt loꝛicato coꝛ
poꝛe teloꝛũ imbꝛes aut ict? lancee minime
foꝛmidaret.Que aũt eſt loꝛica militis nr̃i.
Certe iuſticia.de qua dicit apoſtolꝰ. Sta
te induti loꝛicam iuſticie. Ephe.v. Habu
it ⁊ ſcutum ne irruentꝭ lancee pateret im/
pulſui.ſcutum ſcʒ fidei.quod vt ibideʒ te
ſtatur apoſtolꝰ. nequiſſima tela ignea vya
boli rumpere aut penetrare non poſſint.
Habuit etiam miles noſter galeam illam
ſcʒ quam vocat apoſtolꝰ galeam ſpei ⁊ ſa/

dutis.que ideo capiti.id eſt.menti ſuperpo

nitur vt ab enſis fulgurãtis defendat iiu
ria. Habuit inſuꝑ gladiũ.de q̃ a apis

De omnibus ſanctis

Et gladiuʒ; ſpũs quod eſt verbũ dei Hic
gladius acutus eſt ⁊ penetrãs. Cliuuſ eſt
inquit ſermo dei ⁊ efficax ⁊ penetrabilioꝛ
omni gladio ancipiti ꝑtingens vſq; ad di
uiſionem anime ⁊ ſpũs cõpagum quoq; ⁊
medullaꝝ Heb.iiij. Habuit deniq; mileſ
noſter lanceam ne ſibi aliquid deeſſet ar/
mature dei.Hec aũt lancea oꝛatio rectiſ/
ſime intelligitur. de qua ꝑ pꝛophetam ðꝛ.
Dirigatur oꝛõ mea ſicut incẽſum in ↄſpe/
ctu tuo.pᷣs.cxl.Dirigebat moyſes hãc lan
ceam in Amalech.qũñ eum directis et ere/
ctis pᷣcibus ſurſum manibuſq; vincebat.

Qui ſiquando haſtã hanc dimittebat vin

cebatur. Pugnãs igitur miles noſter cuʒ

amalech dirigebat ĩ eũ oꝛationis lanceaʒ

⁊ moyſi vincebat exemplo.Tenebat enim
nimis hec lancea hoſtem ipᷣm cuʒ valido
toꝛta lacerto.totis anime niſibus vibꝛare

tur. Hec eſt ergo foꝛtis armatura ſpũalis

per quã miles noſter hoſtiles inſidias ſu/
perabat O vtinam noſtri tꝑis pncipes

⁊ pᷣlati ac ſinguli eccleſiaſtici virihac ſpi/

rituali armatura dei.⁊ nõ potiarmatura
dyaboli ſe ⁊ ecciam ꝓtegerent.⁊ ad pꝛelia

rxypi his armis indutos.⁊ ad bella foꝛtes

doctos eligerent. Sed vach qͥ deſtruunt

templũ dei hodie pꝛochdoloꝛ damnabił

Ducũ eccleſiaſticoꝝ perfidia. Nõ illos qui
nouerunt arcũ ſacraꝝ diſputationum.ſa/
gittas ſacroꝝ eloquioꝝ.ſcutum fidei.ga/
leam ſpei. loꝛicã iuſticie.aut gladiuʒ ſpũs
quod eſt verbum dei.ſed omnino inermeſ
ac belli indoctos ꝓ cuneis foꝛtiũ.pꝛo acie

bus ad bella doctiſſimoꝝ in oei exercitum

adduxerũt.⁊ innumerabilẽ multitudineʒ

inimicoꝝ dei.eccleſiaſticoꝝ reddituuʒ ſti

pendijs ditauerũt ꝓpter quod nũc verifi/

catum eſt qð duduʒ lugebat Hieremias.
Facti ſunt inquit hoſtes eius in capite.⁊
inimici eius locupletati ſunt. Thꝛeñ.j.ca.
Oð ſi foꝛte nõ om̃es capiat verbum iſtud
tamẽ q poteſt caꝑe capiat. Sed ne ꝓlixio/
ra verba faſtidiũ ꝓducant. Hec de tertia

„

pugna militis xpᷣi ⁊ tertia victoꝛia regꝭ no

ſtri dicta ſufficiãt
AIgetis igit᷑ cariſſimi quẽadmodũ
v rrerx noſter beatiſſimꝰ⁊ fideliſſimuſ
miles xp̃ᷣi iuxta verbũ ꝓpoſitũ. Fi/

uerſationẽ felici victoꝛia triũphauitEt iõ
vt regi noſtro ꝓ tãtis meritis dignũ pᷣmi/
um redderet᷑.factũ eſt ĩ celoↄſiliũ.inq̊ ſin/
gulis vᷣtutibo tractãtibo de pᷣmio.ſola ꝑſe/
uerãtia declarauit ipᷣm ĩ regno loꝝdebe
re merito coꝛonari.quẽ in tꝑali egno re/
gale dyadema pᷣ cũctis terre regib deco/

ranit. Igit᷑ ꝑſeuerãtie iudicio cetere ↄſen⸗/

ſerũt vᷣtutes.⁊ regẽ vᷣtutũ veꝝ iudicẽ meri
toꝝ ac iuſtũ pᷣmioꝝ datoꝛẽ ſuis pᷣcib vna
nimiter pulſauerũt.vt militi ſuo coꝛone pᷣ
mium largiret᷑ Acquieuit itaq; iuſtus iu/
dex ⁊ poſuit in capite eius coꝛonã de lapi
de pꝛecioſo.deditq; illi coꝛonã gloꝛie ſem
piterne. OQuã nobis pariter cũ eo cõcede/
re dignetur. Qui regnat ſine fine in ſecla
ſeculoꝛum ZAmen ðð

Explicit ſermo de ſancto Ludouico epᷣo
tholoſano ꝑ dũñũm Petrũ de aillyaco car/

dinalem cameracẽſem

ſanctis

—

i celoꝝ. Scribitur Math.qnto
tTiin euãgelio pᷣſentis feſtiuitatꝭ
MWMWMWagna eſt fratres chariſſimi
⁊ inter pᷣcipuas ſolẽnitates merito nume
randa hodierna feſtiuitas In qua ñ vni/
us apli.nõ vniꝰ martyrꝭ.nõ vniꝰ alicuius
ſcti ſingularit᷑.ſʒ parit ſctõʒ oĩm cũ oĩde/
uotiõe memoꝛiã celebꝛamꝰ.Oĩm inq̃m ſi

ue celeſtiũ ſiue terreſtrium. Sũt em̃ vt ait

Berñ.ſaneti ĩ celo.⁊ ſunt ſctĩ in terra. In
terra qͥpe ſanctꝰ? erat qͥ dicebat. Cuſtodi
aiĩiam meã qm̃ ſanctꝰſum.pᷣs. In terra q̊ʒ
ſctõs eſſe euidẽter oñdit qͥ diuinoꝝpſcius
ſecretoꝝ ↄſtãter affirmat. Scimꝰ qm̃ dili
gentib deũ oĩa cooꝑant᷑ in bonũ his qͥ ſᷣm
ꝓpoſitũ vocati ſunt ſcti. Roꝝ.viij. In ter/
ra ů ſunt ſancti.ſʒ ꝑ ſolã diuiniꝓpoſiti pᷣde
ſtinationẽ. In celo vᷣo ſunt ſcti.ſʒ ꝑ diuini
ↄſoꝛtij pñtem poſſeſſionẽ ↄſummationeʒ
vel pñtationẽ Celebꝛat᷑̊ hodie feſtiuitaſ
hoꝝ oĩm ⁊ de his omniba nõ incõuenient
pictũ eſt. OQm̃ ipſoꝝ eſt regnum celoꝛum.
Sz aduertẽdũ eſt frẽs ꝙ licet ſanctoꝛũ

de reliqᷣt egyptũ. h eſt fide ↄtẽpſit mũdũ. omniũ celeſtiũ ſeʒ ⁊ terreſtriuʒ bodie cõit
⁊ ꝓ fide ⁊ vera fidei religione fideli pugna celebꝛetur feſtiuitas nõ tñ vnifoꝛmit ſicut

militãs aduerſus mũdũ ⁊ vanã mũdi cõ/

nec ipᷣoꝝ ẽ vnifoꝛmis ſcĩtas ſʒ lõge diſſilłi

SBPloꝛũ eſtregnũ

ſien
his
lum
ine
4
Pi
cel
ſun
il⸗
iſto
u
tion
leb⸗
chtt

ſſ
a
dl

li

/
t
nil
;
11
nc

—=☛☛r SR

N

Sicut em̃ ſtella a ſtella differt claritate.

ſic in ſanctitate differũt hi qui in terra ab

his qui in celo ſunt ſancti.nec ſic qͥdeʒ ſo
lum q̃ſi in quãtitate aliꝰ ſit alio ſanctioꝛ ſʒ
in qnalitate differũt plurimũ.eo videlicet
Penien biffereter ipoꝝ eſt regnũ celoꝛũ

Tiã ipſoꝝ qͥ in terra ſunt ſancti eſt regnuʒ
celoꝝ tanq; ꝓmiſſum.ipᷣoꝝ vᷣo qui in celo
ſunt ſancti eſt regnũ celoꝝ tanq; poſſeſſũ.
illoꝝ eſt in ſpe.iſtoꝝ in re.illoꝝ in merito.
iſtoꝝ in pᷣmio Illi nãq; in terra tanq; ſtre
nui milites. regnũ celoꝝ merent᷑ ex ꝑſecu
tionũ pugna.iſti vᷣo in celo tanq; electi re/

ges celeſtis regni coꝛona pᷣmiant᷑exrperſe/
cutionũ victoꝛia Pꝛoinde in euãgelio ho

Terno dictũ eſt. Beati qͥ ꝑſecutõem pati/
unt᷑ ꝓpter iuſticiã.⁊ deinde merito additũ
eſt verbũ/poſitũ. Qm̃ ipᷣoꝝ eſt regnuʒ ce
lox Her- intelligẽdũ eſt frẽs hoc dictũ eẽ
de ſolis ſanctis martyribo. ꝓpterea qꝛ ſeqͥt.
Beati eritis cũ vos oderint hoĩes.⁊. cum
ſeꝑauerint vos ⁊ eiecerint ⁊ dixerint om̃e
malũ aduerſuʒ vos mẽtiẽtes pꝛopter me.
Math:v. Nã illud quidẽ veꝝ eſt ð ſanctꝭ
martyribo ꝙ ſpẽalem patiunt᷑ ꝑſecutiõem

ꝓpter iuſticiã.ſʒ generalit᷑ nõ minꝰ ven eſt
de ſanctis oĩbo ꝙ multimodã ꝑſecutiõem
⁊ ꝑſecutionũ tẽptatõem ꝑferunt. Uñ apo
ſtolica tuba clamat. O m̃es qͥ pie volunt
Fhiuere in xpᷣo ꝑſecutionẽ patiunt᷑ ij. Thi.

lij. Alia intelligẽda eſt ꝑſecutio qᷓ nõ mi

nus ſena eſt q; illa qᷓ exteriꝰ martyres toꝛ/

quet ſeueritas/Nunqd em̃ ſeuã ꝑſecutio
nem patit᷑.nunqͥd regnũ celoꝝ meret᷑ nũ/
qͥd in eo merito coꝛonabit᷑.qͥ ſic legitime
certauerit vt mũdũ abijciat blãda pmittẽ

tein.vt inimicũ tẽptantẽ irrideat.⁊ quod

gloꝛioſiꝰ eſt de ſemetipᷣo triumphãs.car/

nem ſubijciat ſpũi repugnantẽ. Beati er/

go nõ ſolũ martyres ſctĩ.ſʒ generalit᷑ om/

nes ſancti. qͥ talẽ ꝑſecutõem paſſi in ea tã
gloꝛioſum habere meruerũt triumphum

yt eis ꝛueniat verbũ pᷣmiſſum. Ipſoeſt
regnũ celoꝝ Pꝛo cuiꝰ verbi introduc

one vt triplex ſit huiꝰ ſermonis vtilitas.i.
yt agnita ſanctoꝝ ꝑſecutiõe.ſilem q̊ eri
enter feramꝰ.vt eoꝛũdem retributõe ſa
ex ꝑte cognita.ad ipoꝝ beatitudineʒ tota

ltẽ

mẽtis auiditate curramꝰ.ac ſic tandeʒ vt
æx ipᷣoꝝ ſuoꝝq; maloꝝ temꝑaliũ ⁊ eterno

rum bonoꝝ memoꝛia ſuis delectemur p/ cum dñi in al
conijs ⁊ patrocinijs ſubleuemur.vt hanc li habitatõneterrena.in pſalmo.cxxxyvi.

inquit vtilitatẽ triplicẽ cõſequamur:puſ

videndũ eſt que qualis 7 quata ſit ꝑſecu-
tio quã ſancti in terra patiunt᷑ ac deinde
qualiter in regno celoꝝ ab omni ꝑſecutio

num genere liberatur. In pꝛimis itaq;
ſciendũ eſt ꝙ ſancti qͥ in terra ſunt. vndiq;
id eſt.nõ ex vna tantũ.ſed ex omni ꝑte ꝑſe/
cutionũ anguſtias patiuntur ꝓpterea ſctã

illa ⁊ deuota anima ſancti cuiuſſibet pſo/
nazʒ repᷣſentãs dicebat.Anguſtie mihi ſũt

vndiq;. Danieł.xiij. Undiq; ſane in terra

„

ſunt ſanctis anguſtie.quia ⁊ interiꝰ ⁊ exte

rius.ſuperiꝰ⁊ inferius.a dextris ⁊ ſiniſtrꝭ

⁊ anteac retro.ñ Sed quo nam modo hec

an-n

PFrn

4 eH,S

vera ſint audiamꝰ diligenter ⁊ coꝛdialiter panam⸗ Qaorng-

aduertamus. Pꝛimo ſiquidẽ ſancti pa

tiuntur interiꝰpꝛopter carnis ⁊ ſpiritꝰ im
pugnatiõem. Hã inter hec pugna ↄtinua
perſeuerat dicẽte apoſtolo. Caro concu/
piſcit aduerſus ſpuʒz.et ſpũs aduerſus caꝛ
nem. Bal. v. Pꝛopter quod idem apoſto/
lus hanc pugnã paſſus et hanc perſecutõ
nem expert lamẽtabiliter exclamabat In
felix ego homo quis me liberabit de coꝛ

poꝛe moꝛtis huiꝰ. Roma.vij. Secũdo
patiũtur ſancti exterius pꝛopter variã pe

riculoꝛum inundationẽ. Nam hec terre/

na habitatio eſt velut mare quoddaʒ ma
gnum ⁊ ſpacioſum varijs abundãs peri/
culis.⁊ tanqᷓ; inundãs diluuiũ vicioꝛum

dicẽte ꝓpheta. Maledictũ ⁊ mendacium.

furtũ ⁊ adulteriũ inundauerũt.Oſee.iiij.

Pꝛopter quod ab hoc diluuio ſancDa

uid liberari petebat dicẽs. Saluũ me fac
deus quoniã intraueꝛũt aque vſq; ad ani

mam meã.Et iteꝝ. Circũdederũt me do

loꝛes moꝛtis ⁊ pericula infermi.i.vſq; ad

inferni ꝓfundũ demergẽtia inneneꝛũt me
In pſalmo. criiij. Tertio ſancti patiũ/
tur ſuperius pꝛopter pꝛemioꝛũ celeſtium

Dilationẽ. Nam teſte ſapiẽte. Spes q̃ dit
fertur affligit animã Pꝛouerb.xiiij. Ideo
deſideꝛabat apoſtołꝰdiſſolui ⁊ eſſe cũ xpᷣo
Phił.i.Et ſanctꝰ Danid de ſeipᷣo dicebat
Heu mihi quia incolatꝰ meꝰ plongateſt

Et in ꝑſona oĩm ſanctoꝝidẽ ipᷣe deflebat

dicens. Duper flumina babylonis. id eſt

mũdane habitationis.illic ſedimꝰ ⁊ fleui/

mus dũ recoꝛdaremur ſyon.i.eterne ciui
catis. Quomodo inquit cantabimꝰ canti
cum dñi in terra aliena.i.in hac miſerabi

H

Deomnibus ſanctis

DOuarto aneri patiunt inerius wepe

rum infernaliũ ↄſideratisem. Nam te

ſte pheta. Dilatauit infernꝰ os ſuũ abſq;

vllo tenino⸗C d. Ideo nemo tam ſan ur
e la ſecuritas. Jõ dicebat ꝓpha. xultabüt
ſancti in glia letabunt᷑ in cubiliba.i.cõſciẽ
tijs ſuis ps. Eſt em cubile ſuauiſſimum.
cõſcientia pura tranquilla ſecura. Ut ſit
beate anime culcitra.ↄſciẽtie ſue puritas

ctus eſt in terra qͥ merito nõ timeat.neos
eius inſatiabile ipᷣm deglutiẽdo deuoꝛet.
7 ne ad hoꝛrendũu illud cabos trabat᷑ vbi

nullus oꝛdo ſed ſempiternꝰ hoꝛꝛoꝛ inba /

bitat. Job. x. Quinto ſancti patiũtur a
dertris ꝓpter ſuoꝝ ꝓpximoꝝ compaſſioneʒ
Sancti em̃ qͥ hanc terrã incolũt.ꝓximo/
rum cõpaſſionẽ quaſi ſuas faciũt. Uñ di/
cebat apłus. Quis infirmat᷑ ⁊ ego non in
firmoꝛ.qͥs ſcandaliʒat᷑ ⁊ ego nõ vꝛoꝛ. ſcðᷣa
Coꝝ. xcj. DSexto ſancti patiũtur a ſini/
ſtris ꝓpter ſuoꝝ aduerſarioꝝ infeſtantẽ tri
bulatiõem. Sancti em̃ in hoc mundo ab
aduerſarijs.i.a demonibo vel hominibus
malis ſemꝑ patiunt᷑ cõtraria. Uſñ hoc eis
p̃dixerat xpᷣs. Si me inqͥͥ t perſecuti ſunt:

7 vos ꝑſequẽtur. Johᷣ xj.c. Septimo

ſancti patiunt᷑ ab ante ꝓpter futuri indicij
expectationẽ. Sancti em futurũ expecta
tes iudiciũ nimiũ timẽt ſciẽtes ꝙ nõ eſt

de manu iudicꝭ poſſit eruere. Job.x. Uñn

etiam columne celi.id eſt.angeli cõtremi/
ſcunt ⁊ pauẽt ad nutũ eius. Job. xxx.
Octauo ſancti patiũtura retro ꝓpter pᷣ
teritoꝝ peccatoꝝ recoꝛdationeʒ. Sancti
em̃ ex pꝛeteritoꝝ recoꝛdatiõe peccatoꝛum

coꝛdis cõpunctionem ⁊ anime amaritu/

dinem patiunt᷑. Unde dicebat eoꝝ vnus
Recogitabo tibi om̃s annos meos ĩgma

ritudine aĩme mee. Iſaie.xxxviij. His er/

go modis ſancti temꝑalem periecutiõem
patiunt᷑ in terra.per quã eternã ↄſolatio/

nem meretur in celo.quã eis chꝛiſtus p/

mittit in euangelio hodierno dicens ver
bum pꝛopoſitum. Ipſoꝛum eſt regnü ce

a ta ſit in terra ſanctoꝝ pugna ſʒ qͥn
ta ſit in celo ſue pngne victoꝛia.vi

ctoꝛie gloꝛia. glłie coꝛona.nũc ſi placʒ ad/

uertite. Ipſoꝝ namqʒ triſticia iuxta ꝓmiſ

ſum xpᷣi Joh.xvj. verſa eſt ĩ gaudium.pu

gna in triumphũ. militia in regnũ. Et ſic
ip̃i vt declaratũ eſt pꝛius in terra vndiq;
circũdati fuerũt anguſtia.ſic coꝛreſpõdẽt᷑
ad pᷣdicta nunc ſunt in regno celoꝛuʒ vm
diq; vallati leticia.⁊ leticie głia coꝛonati

Pꝛimo ſiquidẽ in regno celoꝛuʒ ſancti

gs eeſſmSn. gaudebitis ⁊ exultabitis in ſempiterni
Vldiſtis ergo fratres cariſſimi qn ſpiterm

o gata. quam teſte

leticiam habẽtinterd de 2ſcietie ctatiöe

quia nulla eſt ĩ eis inter carnẽ ⁊ ſpiritũ re

ballioſciam inquictas ſzeſt eis dſciecſſe

pfecta puritas.pura trãquillitas.⁊ trãqͥl/

ſit capitale trãquillitas.ſit opertoꝛiũ eius
ſecuruàs.De hoc cubili dicebat aima de
uota. In pace in idipᷣm doꝛmiã ⁊ requi/
eſcam. pᷣs. In pace ſiquidẽ ↄſcientie doꝛ/

mit aĩma delectabiliter ⁊ feliciter reqeſcit
quãdo exijt de terra illa que ſpinas et tri /

b ↄſciẽtie aculeos germinabat
ſido ſancti in głia leticiã habẽt ex
terius de celeſtis patrie habitatõe qꝛ cele/
ſtis patria.i.ſanctoꝝ ciuitas.ſicut Apoc̃.

los.id eſt.

xxj.legitur. auro ⁊ omĩ lapide pᷣcioſo adoꝛ

nata deſcribit. Ideo ſancti nõ mediocreʒ
habet leticiã exterꝰ de hmõi habitatiõis
amenitate.Que quidẽ leticia in eis dupli

(abitur in ſuoꝝ coꝛpoꝝ gloꝛificatione fu⸗

tura. Tunc em vt ait pheta. In terra ſua
duplicia poſſidebũt.i. duplicẽ habebunt
ſtolam. Iſa.lxj. Tertio ſancti in gloꝛia

quia ibi vidẽt regẽ in decoꝛe ſuo.⁊ intuen
tur facie ad faciẽ vultum eiꝰ/Cuius eius

Eius certe in quẽ deſiderant angeliꝓſpi
cere.vt ex eius aſpectu leticiã pcipiãt ſem

piternã/Eius deniq; ex cu aſpectu mẽs

aſpiciẽtis inenarrabili repletur leticia di

cẽæte pꝛopheta. Adimplebis me leticia cũ

vultu tuo.pſalmo.xy Quarto ſancti in
gloꝛia leticiam habet inferius de futura
mũdi renouatione.quia ſcriptũ eſt. Ecee
ego creo celos nouos ⁊ terram nouam.et
ſa⸗

in his que ego creo. Apocalipᷣ.xxj.?

xtris exiocundiſſima beatoꝛũ congrega/

tione. Sicut enim vt ait Seneca nulliꝰ

boni ſine ſocio iocunda eſt poſſeſſio.ſic il
la beatoꝝ omniũ ſocietas.ex omnibs gen/
tibus ⁊ tribub ⁊ pobolie ⁊ linguis cõgre
ſcriptura dinumerare ne
mo poteſt. Apocal.vi i

ma eſt. in q̃ abiecta ꝓ:

ie xxvj. Quinto leticiam habet a de /

NHNimiꝝ iocundiſſi
ſus inuidia. vnuſqᷣſ
tantũdem gaudet de bono alieno q;tũ
de bono ꝓpꝛio.vt ait doctoꝛ exim Augꝰ.

tie
ire
dit
Ne
uun.
lſt
us
eius
de
gni⸗
dor/
tm⸗
Nt
cele⸗
do⸗
e;
tös
upli
eſo⸗/
ſu
vnt

reuerediſſimũ in xpᷣo prem dñm Petrum
cameracẽſem ehfßß̃ß.

d

Serto leticiã habẽtla ſiniſtris ex iuſtiſ
ſima repꝛoboꝝ punitõe. Sicut em̃ ſancti

gaudẽt de bonoꝝ remuneratõne.ſic ⁊ de

iuſtꝰ cũ viderit vindictã

1 vigern Beptimo leti
ciam ha bẽt añ ſe de eterna ga

udioꝝ ſeu pᷣ

mioꝝ duratõe. Jõ em̃ ſcriptũ eſt. Letent᷑
oſs qͥ; ſperãt in te.in eternũ exultabũt et

habitabis ĩ eis.in Habitat
qͥpe xps in ſanctꝭ ſuis.ex cuo oꝛtio.gau
dio exultãt inſeꝑabili ⁊ eternalit᷑ ꝑdurãte
ipᷣo dicẽte. Iteꝝ aũt videbo vos ⁊ gande
bit coꝛ veſtꝝ.⁊ gaudiũ veſtꝝ nemo tollet
a vobis. Joh.xvxj ¶ Octauo leticiã habẽt
retro ſe de ꝑpetua miſeriaꝝ ſeu ꝑiculoꝛuʒ
euaſione. Jõ em̃ dicit ſcriptura. Abſter/
get de omnẽ lacrimã ab oculis ſanctoꝛũ

⁊ iã nõ erit Bunpll na; luctꝰ neq; clamoꝛ.
ſed nec vlle vol
Apoc. xxj. Et iteꝝ de ipᷣis ſcriptũ ẽ ꝙ gau

oꝛ.qm̃ pꝛioꝛa tranſierunt.

dium ꝛ⁊ leticiã obtinebũt ⁊ fugiet doloꝛ et
gemin. la.. O anta eſt iuſtoꝝ felicitas
⁊ q; immęſa leticia qͥ ab omni penitꝰ mole

ſtia liberi. recogitãt annos ſuos.nõ ĩ ama

ritudine ſʒ in dulcedine aĩe ſue.letant᷑ pꝛo
dieb bo humiliati ſunt annis qb vidert
mala. Qui picula q̃ euaſerũt. laboꝛes q̊s
ꝑtulerũt.⁊ certamia q̃ vicerũt.cũ iocũda

ammiratõne ⁊ mira iocũditate ↄſiderant
Qui deniq; de recoꝛdatõe trãſacte ꝑſecu

tionis. de ethibitõe pñtis qͥetis. de ſecuri/

tate eterne felicitatis exultãt Hoꝝ ̊ ſctõ/
rum aĩe quib datũ eſt ad hãc requiẽ ꝑne/
nire ↄfidenter dicere poſſunt illud verbũ
leticie. quod ꝑ ꝓphetam nõ in perſona mi/
litis adhuc certãtis.ſed iam triũphantis
dictũ eſt Cõuertere inqͥt aĩa mea in requi
em tuã.quia dñs bñfecit tibi.OQnia eripu

it aiam meã de moꝛte. oculos meos a la-
crimis.pedes meos a lapſu.i.ab oĩ pecca
to ⁊qâ peccati pena.⁊ a timoꝛe ⁊ ꝑiculo re/

cidædi penit lberauit Dics farrfa cha
riſſimi.ſancti quoꝝ hodie feſtũ colimus
A pſecutõe quã in terra paſſi ſunt.iã in ce/
lo liberari meruerũt.ſ icꝓ terreno ⁊ tꝑali
merito dakt eis celeſte ⁊ eternũ pᷣmiũ.Om̃
ipᷣoꝝ eſt regnũ celoꝝ. Cuinos regni ꝑti/
cipes efficiat. Qui ſine fine vi.⁊ re. Amen

Erplicit ſermo de omnibo ſanctꝭ Per

maloꝝ punitõe letant dicẽte pᷣs. Letabik

⸗
7

Sequitur ſermo eiuſdẽ de eodem

s

recitatũ. Bicut er lectiõe li

bꝛi apocalips bodie frẽs chariſſimi audi

re potuimꝰ beat euãgeliſta Johes tanqᷓ;
regꝭ celeſtis ererar; iniſopoſcr ar⸗
chanoꝝ beatoꝝ ſpirituũ głam ſibi diuini
tus reuelatã.nobᷣ familiariſſime reſerauit
Vidi inqͥt ⁊ audiui vocẽ angeloꝝ młtoꝛũ
in circuitu thꝛoni ⁊ aĩaliũ ⁊ ſenioꝛum. Et

erat numerꝰ eoꝝ milia miliũ.⁊c.Apo⁊.v.
Et paulo añ ſanctoꝝ oĩm leticiã quã ho/

dierna feſtiuitate cõmemoꝛat eccłia. licet
bꝛeuiter.tñ ↄueniẽter expᷣſſit dicẽs vᷣbum
ꝓoſitũ.Canta bãt canticũ nand. Wbi
nõ immerito q̃ſtionis oꝛit᷑ materia. Quõ
em̃ affirmat euãgeliſta ſe vel beatoꝝ vidiſ
ſe gliam vel ſanctoꝝ leticiã audiuiſſe.cuzʒ
alibi dicatapłs.ꝙ nec ocuł vidit.nec au/
ris audiuit.nec in coꝛ homĩs aſcẽdit que

pᷣparauit deus diligẽtibo ſe.j. Coꝝ.vltio.
SDed vt ait beatꝰ Hieronymꝰ. hoc ſenſu

apłus illud dixiſſe credẽdus eſt.ꝙ carna/
libus oculis ⁊ qaure coꝛꝑali aut cogitatõe

moꝛtali nõ poſſunt ſpũalia cõpꝛehẽdi Si

cut idẽ apłus vſq; ad tertiũ celũ raptus
ipſomet teſte.audiuit archana vᷣba q̃ non
licet homĩ loqui.ij.Coꝝ.xiij. Sic noſter
euãgeliſta nõ coꝛꝑali ſʒ ſpũali ſenſu vidit
⁊ audiuit ſecreta celeſtia.ipᷣamq; celeſtem

głiam beatoꝝ ſpirituũ ⁊ beatificã leticiax

ſanctoꝝ oĩm.nõ inueſtigatione humana.
ſed diuina inſpiratiõe cognouit.⁊ tm ſpi/
ritualem eoꝝ delectatiõem ꝑ ſenſibiliũ re/
rum ſimilitudinẽ nobis nõ irrationabili/
ter indicauit dicẽs verbũ pꝛopoſitũ. Cã/
tabant canticũ.⁊c̃. O¶ Pꝛo quo ſciendum
eſt. ꝙ ſicut docet excellens doctoꝛ beatus
Gregoꝛiꝰ. Regnũ celoꝛũ idcirco terrenis
reb ſimile ðꝛ.vt ex his que animus nouit
ſurgat ad incognita que nõ nouit.q̃tenuſ
exemplo viſibiliũ ſead inuiſibilia rapiat.
⁊T ꝑ ea que vſu didicit quaſi ↄfricatꝰ inca/
leſcat.vt ꝑ hoc ꝙ ſcit notũ diligere.diſcat
⁊ incognita amare.Sic ̊ beatꝰ euãgeli/
ſta Johãnes ſpũalia dei ꝑ coꝛꝑalia mun
Di pꝛudenter inſinuãs ⁊ ad amoꝛez regni
deleſtꝭ ꝑ dulcedinẽ terrene delectatõis po

cẽt alliciẽſ.qꝛ intoᷣlectabilia hꝰ vite muſicaã

abant can:

c ticum nouũ.Scrip ſe Apo H

Deomnibus ſanctis

melodiam nonit nõ infimũ tenere locum
ſed ad excitandã expꝛimendq; leticiã ma
ioꝛis eſſe potẽtie.ideo heatitudinẽ ſancto
rum ⁊ p ſimilitudinẽ cantãtium deſcribe
re voluit dicẽs verbũ pꝛopoſitũ. Canta/
bant canticũ nouũ. Aoferc. Ubi tria

—

notant᷑ ꝛimo leta moo

tabant Secũdo grata iubilatio.qꝛ Can

ticum Zertio mira delectatio.quia Ho/
num Pꝛimũ pꝛobat repletio gaudioꝛum

⁊ ipſoꝝ expꝛeſſio. Jdeo Cantabãt/Secũ

dum ꝓbat deuotio animoꝝ ⁊ amoꝛis cõ/
nexio.Que ſignat᷑ ꝑ canticũ Certiũ pꝛo/

bat᷑ receptio pꝛemioꝝ ⁊ gratiaꝝactio. Et

bo beatoꝝ can/

hoc ðꝛ per nouũ ¶ lbi trip
uitur. Pꝛima quare ſpiriti
tare cõuenia
ſpirituũ intelligi debeat Terti⸗
celeſte canticũ nouũ dici valeat.

tudinẽ ſanctoꝛũ notatur leta modulatio.
quã pꝛobat repletio gaudioꝝ ⁊ ipſoꝛũ ex/
pꝛeſſio.Et ex hoc ſoluitur queſtio.quare

ſpiritibo beatoꝝ cantare cõueniat. Pꝛo
quo ſciendũ eſt ꝙ de celeſti muſica diuer

ſa fuit ⁊ aduerſa phoꝝ ſentẽtia. Nam cele

tem xpᷣiana philoſophia ſuadet ⁊ pia fideſ

ſuggerit in celis eſſe ꝑpetuas qacpꝛedulceſ

voces.⁊ ſi nõ celoꝝ tamẽ celeſtiũ incolaꝝ.
deũ celi ſine fine ac ſine faſtidio laudãtiũ.
NDula vt ait beat Auguſtinus. In illa
vbeatiti
dio amatur.ſine fatigatiõe laudat᷑
cti ergo om̃es inceſſanter deũ laudãat.l
dando exultãt.exultãdo gaudẽt.gauden/

an/

do canũt.⁊ cãtu ſuauiſſimo beatã illaʒ le/⸗

ticiam expꝛimũt.ac eterna quibus repleti
ſunt gaudia ſibi inuicẽ manifeſtãt. Quid
plerio gaudione bonoꝝ oĩm plenitudo
Si ibi ſit melodioſa cantilena vbi ẽ amo
roſa ſocietas ⁊ feſtiuitas gaudioſa. Pꝛeß/
tim cũ dicat Auguſtinꝰ ꝙꝙ vbi de erit om
nia in omniba.ibi erit ⁊ in diſpari clarita/
te par gaudiũ.vt qð habebũt ſinguli cõ/
mune ſit omnib Ex quibo verbis ᷣm Pe
tri lombardi ſnĩam dat᷑ intelligi.q omes
ſancti par gaudiũ habebũt.vel qꝛ tantuʒ
quiſq; gaudebit de bono alteriꝰ.quantuzʒ

gauderet ſi in ſeipſo haberet.vel qꝛ de om

ulatio. quia Ca/

Tertia quõ hoc virtus angeli.qua interioꝛẽ mentis cõce/

dine de ſine fine videtur.ſine faſti

at. lau

ni re dequa gaudebit vnꝰ.gaudebũt?⁊ om
nes. Unde liquide patet ꝙ ſpiritib begto
rum ſua inuicẽ gaudia nec celare nec ſile/
re cõuenit.ſed ad ea excitanda et exrbᷣmẽda
celeſtẽ ac ſuauẽ melodiã ſibi mutuo decãa
tare. Et her de pꝛimo. Dicòſecundo.
ꝙ in verbo/ꝓpoſito circa beatitudinẽ ſan /
ctoꝛum notatur grata iubilatio quã pꝛo/
bat deuotio animoꝝ ⁊ amoꝛis connexio.
Et ex hoc ſoluit᷑ queſtio qualiter canticũ

ſpirituũ intelligi debeat. Pꝛo quo ſcii⸗⸗·
iet BGilingui⸗

dum eſt. ꝙ licet apoſto
hominũ loquar ⁊ angeloꝝ pma ad Coꝛ.
iij.nõ tamẽ ita hoc accipiendũ eſt.vt ange
lici aut alij beati ſpũs coꝛpoꝛalẽ linguam
aut alia oꝛgana vocis habere credantur.
ſed angeloꝝ lingua methaphoꝛice ðᷣꝛ ipla

ptum exteriꝰ alteri manifeſtat.quod qua⸗/
liter fiat nõ eſt pᷣſentis negocij ſpeculari:
Hec eſt ergo ſpũalis illa locutio.de q̃ ſe
cundo libꝛo moꝛaliũ dicit beatꝰ Gregoꝛi
us ꝙ dignü eſt vt mens noſtra qualitate-ʒ
coꝛpoꝛee locutiõis excellens ad ſublimeſ
atq; incognitos modos locutiõis intime
ſuſpendat᷑. Sic igit᷑ illud beatoꝝ ſpiritu/
um canticũ nõ vocaliter ſed mẽtaliter fie
ri intelligit᷑.nec oꝛis aut coꝛꝑalis lingue
officio.ſed coꝛdis ac mentis intima tut .
foꝛmatur. Ideoq; nil aliud eſt illa ſctõꝛuz v*αh.
grata inbilatio.niſi deuotio animoꝛum? lano 4 e
amoꝝ ſpiritualiũ mutua cõnexio. Nã iu⸗ 2
xta dictũ Bernardi Hoc canticũ non eſt
ſtrepitꝰ oꝛis ſed iubilꝰ coꝛdis.nõ ſonus la
bioꝝ ſed motus gaudioꝝ.nõ vocũ ſed vo
luntatũ ↄſonãtia. Eſt quippe illð carmẽ
expꝛimẽs caſtos iocũdoſq; cõplexus ani/
moꝝ.moꝝ ↄcoꝛdiã affectuũq; cõſentane/
am ad alterutrũ charitatẽ.Et hec de ſecũ
do. ¶Dico tertio ꝙ in verbo poſito cir
ca beatitudinẽ ſanctoꝛũ notat᷑ mira dile/
ctio.quã ꝓbat receptio pꝛemioꝝ ⁊c̃.Et ex
Btnri i alcnt hoc celeſte nouũ

canticũ dici valeat · Pꝛo q̊ ſciendum eſt
ꝙ ſicut Cycerone teſte Idemptitas ẽ ma
ter faſtidij.ſic nouitas mire delectationis
et delectabilis admiratõis cauſa eſt. Jõ/
qʒ illud celeſte canticũ merito nouũ dicit
oquia in eo beati ſine fſaſtidio delectantur.
⁊ hec mira dilectio ex receptiõe pᷣmioꝛum
ac noua ſemꝑ ⁊ aſſidua gratiarũactione
cauſatur. Nam largitoꝛ bonoꝛũ omninzʒ

0/
i.
i
ie⸗
le
m

n
1
n
6
i
63
ne
1/
je

.

14

ne
y
./
c̃
71

Vbium dei patris ſcriptũ p ſpũmſanctumĩ

5

mi-

õäõ
5 „

ſcibeng

5 . –
n
. 7

. . .
virei

dens ſanctis ſuis digna ꝓ meritis pᷣmia
diſtribuit.ipi quoq; diuine gratie non in
grati perceptis pᷣmijs iuges graꝝactio
nes referre conãtur/ Hinc ergo nouꝰ ille
celeſtiũ canticoꝝ iubilus. NHinc mutuus
dei ⁊ ſancto omniũ cant SDed quod ſit
voꝝ canticũ nos quantũ noſtꝛe fragilitati

„ —

ↄuenit cõcoꝛditer audiamꝰ/æp̃s nãq; nõ

oſ& eodẽ modo cantat ſanctis omnib.ſed ali/

ter ⁊ aliter ᷣm meritoꝝ decentiã. ⁊ ſuoꝛuʒ
exigentiã pᷣmioꝛum Qantat qpe angeli⸗/

cis ſpiritibo illud canticũ pſalmi. Benedi

cite dño oẽs angeli eius potetes virtute q

facitis verbũ ei ad audiendã vocẽ ſermo
num e uẽ cantũ xpᷣi rñũdent angeli
ſancti illud Apoc.vij. GBenedictio ⁊ clari
taò ⁊ ſapietia ⁊ gratiarũactio honoꝛ vᷣtus
⁊ foꝛtitudo deo noſtro in ſecula ſeculoꝛũ.
Cantat vᷣo patriarchis ⁊ ſanctis patribꝰ
illud qð cantauit Moyſi in viſione rubi
Exo.iij. Deus abꝛaã deꝰ yſaac ⁊ de iacob
deus patꝝ veſtroꝝ miſit mead vos.Et il
lud Exo.xix. Uos eritis mihi regnũ ſacer
l

dotale ⁊ gens ſancta Ad. ntũ reſpõ
dent illud Apoc̃.v. Dign es dñe aperire
libꝛum ⁊ ſoluere ſeptẽ ſignacula eius.qm̃
occiſus es ⁊ redemiſti nos in ſanguie tuo
⁊ feciſti nos deo noſtro regnũ ⁊ ſacerdo/
tes. Tu em̃ dñe ſolus dignꝰ es aperire li⸗

ꝑgameno virgineo tue carnis.Tu quoq;
dignꝰ es ſolus ſoluere ſeptẽ ſignacula eiꝰ
id eſt.ſeptẽ tue incarnatõis myſteria.vł ſe
ptem eccie ſacramẽta Cantat pᷣterea xpᷣs
apoſtolis ⁊ alijs diſcipulis quos ſocios
babuit in ſuis ꝑſecutionibo illud canticũ
dulciſſimũ Uos eſtis qͥ ꝑmanſiſtis mecũ
in temptationibo meis.⁊ ego diſpoſni vo/
bis regnũ vt edatis ⁊ bibatis ſuꝑ meſam
m eã in regno meo.Luẽ.xxij. nẽ can
tum rñdent apoſtoli illud Jo don
ne ad quẽ ibimꝰ. verba vite eterne habes.
Quaſi dicãt. Herito tecũ debuimꝰ ꝑma

nere. quia nõ erat alius ad quem ire poſſe.

mus P vite cternerefectione Aantat inſu
per xs ſanctis martyribs illud ath.x
Beati qͥ pſecutiõem patiunt ppter iuſticiã
qim̃ ipſoꝝ eſt regnum celoꝝ.Quaſi dicat.

ſtre paſſionis

ad futuragl

ctus quia regnũ celoꝛuʒ poſſidebitis Ad
hunc cantũ rñdent ſancti ⁊ gloꝛioſi mar⸗/
tyres illud.ij. ꝗfd Thimo,vj. Si moꝛtui
ſumus ⁊ cõuiuemꝰ.ſi ſuſtinuimꝰ ⁊ conre/
gnabimꝰ. Ac ſi dicãt. Modicꝰ ẽ laboꝛ no
rer rehecru inine retributõis
quia nõ ſunt cõdigne paſſiones hui tꝑis
loꝛiam que reuelabit᷑ in nobiſ
ribus illud Perrt vit, os eſtis genus
electũ regale ſacerdotiũ. gens ſancta pre
acquiſitionis Ad hũc cantũ rñũdent illud
pſalmi. Beati quoſ elegiſti vñe habitabũt
in atrijs tuis. etenim clamabũt ⁊ hymmuz
dicent. Tranſiuimꝰ ꝑ ignẽ ⁊ aquã ⁊ indu
xiſti nos in refrigeriũ. Cranſiuimꝰ inqui
unt ꝑ ignẽ foꝛtes in aduerſis.⁊? ꝑ aquã hu
miles in ꝓᷣſperis.⁊ induxiſti nos ĩ refrige/
rium eterne felicitatis⸗antat poſtremo
xp̃s ſanctis virginibo illo Sapie quarto
O qᷓ; pulcra eſt caſta generatio cũ chari/
tate/ Ad hüc cantũ reipõdent illud Can.

△

pmo. leu effuſum nomẽtuũ.ideo adole

xpᷣs ſanctis omnibo illud Mathxxv. Ue
nite benedicti patris mei poſſidete regnũ

quod vobis paratũ eſt ab oꝛigine mundi

At illi enlrüen anis fantztes illoᷣ
ma ad Zhimo.i.c.Regi ſecłoꝝ immoꝛta
li inuiſibili ſolideo honoꝛ ⁊ gloꝛia in ſecu
la ſeculoꝝ.Ipᷣiquoq; pariter cantãt alter
ad alteꝝ hymnũ illũ deo gratiſſimũ. Sã
ctus. Sanctꝰ. Sanctꝰ domin? de) ſaba⸗

oth.pleni ſunt celi ⁊ terra gloꝛia eiꝰ. Iſa.
vj. c. Cuiꝰtanta eſt virtꝰᷣm Damaſcenũ.
qyqͥ dicit illum a moꝛte ſubita ⁊ fulgure.⁊
omnibo tribulationiby eſt ſecurꝰ. Pꝛopter
qð vt idemait ſancta ſynodꝰcalcedonen
quarta ſtatuit hoc trüagiũ ſancte trinita

tis a fideliba dici cõtra omnes ſtellionatꝰ

id eſt.minas diuinas.Audiuimꝰ g̊ canti⸗/
cum nouũ dei ⁊ ſanctoꝝ.de quo dictũ eſt
verbũ ꝓpoſitũ. Cantabãt canticũ nouum
Echec de tertteis
Actenꝰ igit᷑ de celeſti muſica Hũ
dana quedã ad moꝝ edificatõem
logquamur. Sicut em ſanctos ĩ ce
lo ad dei laudẽ cantare pᷣdiximꝰ.ſic nos ĩ

Graue fuit vobis martyvrij pondꝰ.quia ꝓ mũdo ad dei ⁊ ſanctoꝝ honoꝛẽ in hac pᷣci

ſecutionẽ paſſi eſtis.ſed dign fuit marty/
rij titulus qꝛ ꝓpter iuſticia nõ ꝓpter culpaʒ
ſuſtinuiſtis. ⁊ ideo magnꝰ eſt martyrij u

pue ſolenitate cantare debemꝰ. Ex cantu
nãq; vt quidã elegaäter inqͥt dulcedo mul
ta ⁊ ſepe vtilis ac ſancta ꝑcipit᷑. Unde ug

Ca feilor bda⸗ mE

V egin 19

*
● H G C C UDU
. — . . —— . —„ . ree . 8
. .* 4 „ .

ſine cauſa iuini plato vir ingenij muſicã
Arbitratꝰeſtad moꝛes ⁊ ſtatũ reipublice ꝑ
tcinere Sʒ notandũ eſtꝙ put idẽ plato
ait.cubiam dictũ memini.Eſt indubie in

tinere

animis hoĩm generoſis potẽtiſſima muſi
ca.ſʒ effectꝰ ſupꝛa fidẽ varij/U
quib res nõ eget.hos ad letic

Althanaſiꝰ vanitatẽ fugitãs canẽdi vſum
in eccleſijs interdiri Ambꝛoſi pietatem
axpetens vt caneret᷑ inſtituu

cium dubietatꝭ exoꝛtũ inter ↄfeſſiões ſu/

as pie meminit. Uñ liæ.ita dic. Cantãdi

ↄſuetudo iõ aꝓpꝛobata eſt ĩ eccia.vt ꝑ ob/
lectamẽta auriũ infirmoꝝ animꝰ ĩ affectũ
pietatis ↄſurgat.Cũ aũt mihi accidit. vt

meampliꝰcãtus qᷓ; res q̃ canit᷑ moueat pe

naliter me peccare fateoꝛ. Cantemus
frẽs chariſſimi.cantemꝰ nõ voluptat aut
vanitatis cauſa.ſʒ pietatꝭ ⁊ charitatꝭ affe/
en⸗
lup len
lectatur. de qb beatꝰ Augꝰ.li. de decẽ coꝛ
dis ita loquit᷑ Quare inqͥt delectamur va
nis canticis nulli rei ꝓfuturis.ad tꝑs dul
clibo. in poſteꝝ amaris. O q; meliꝰeſſet la/
crimis atq ſuſpirijs delectari. Quãto p/
ſtantieſt ſiendo ad gaudiũ.qᷓ; gaudendo
ad gemitũ ꝑuenire. Caueamꝰo qð ſcptũ

Sunt em̃ qͥdã cantãtes canticũ vo/

eſt. Extrema gaudij luctꝰ occupat.Etrur
ſus. Ante ruinã exaltabit᷑ ſpũs. Naʒ ſicut

aranea vt aiũt anteq; mordeat.⁊ ſcoꝛpio
linit anteq; feriat.⁊ auceps ⁊ mulier queʒ
fallere vult delinit.ſic voluptas.vt ſene/

ce placet.ad hoc nos amplectit᷑ vt ſträgu/

let. Sunt ⁊ alij qͥ cantãt canticũ vanitatꝭ

qui ſcʒ nõ ad honoꝛẽ dei.ſʒ vanã gloꝛiam

mũqdi.aut ad rei alicuiꝰ tꝑalis cõmodũ al

te intonãt. Hi ſunt qͥ cantãt vt placeãt po

pulo magis q; deo.Qui ſicut qͥdã ſapienſ
ait. HNõ cantãt in choꝛo cum maria ſoꝛoꝛe

ant herodi.Hi pᷣterea nõ cantãt cum xpᷣo
ſz cũ lucifero.quia cantꝰ xpᷣi eſt humilis ⁊
pia charitas.ipo docente. Diſcite a me qꝛ
mitis ſum ⁊ humilis coꝛde. Math̊.xj.ca.
Cantꝰ aũt luciferi eſt ſublimis ⁊ ſuperba
vanitas.Aſcendã inqͥt in celũ ⁊ ero ſimił

Altiſſimo. Iſaie xiiij. Cant igit xpia baſ/⸗

lcq; omittä
bos ad planctũ ⁊ deuotũ gandiuʒ. piaſ;
noõnunq; lacrimas mouet.q̃ varietas ĩ di
nerlſas ſnias magna traxit ingenia Hepe

frigidũ pect?.

atꝭ.qͥ ſcʒ cãtilenis amoꝛis venerei ob

mo ß⸗ in palatio cũ herodiade vt placeꝰ

ſo in altũ ꝓcedit.ſʒ cantꝰ luciferi ab alto ĩ
baſſum.i.de celo in infernũ deſcendit.Et
hi ſicut delectãt alios altitudine vocis.ſic
delectãtur elatione metis Hemo tñ altiꝰ
cantat q; quẽ dñs audire
te ſancto ſuo. Nemo dulciꝰ qcui inclinat

aurẽ ſus Cantemꝰ ̊ fratres vt deꝰnoſtrꝭ

cantiboinclinet᷑.cantemꝰ itaq; nõ canticũ
voluptatis aut vanitatꝭ.ſʒ canticũ chari/

tatis de quo beatꝰ Berñ.ait. & canticu,z

huiuſcemodi ſola vnctio.i.charitas docʒ

tem ſola diſcit experietia.qꝛ qui non amatfru/
nſtitnit. Auguſtinus
vũq; ſe paſſum.⁊ difficile hinc ſibi nego

ſtra ad cantandũ amoꝛis carmẽ accedit.
niam oĩno poteſt ignitũ eloquiũ

ro ꝑ gloꝛis. Oõð nobis cõcedat qͥ ſine fine
viuit ⁊ regnat Amen. S=
Eſpplicit ſermo de omniby ſanctis
SDeguit᷑ ſermo fact in ſynodo ꝑ reue
rendiſſimũ in xpo patrẽ ac dñm dnũm e

trum de aillyaco cameracẽſem epᷣm ac ſa/

cre theologie doctoꝛem.
Blfſecro uos ut
o digne ambuletis vocatione q̃
yocati eſtis. Ephe.iiij. Uer
bg hec aplica reuerẽdi patres
⁊ in xpᷣo frẽs chariſſimi q̃ ab ißo ſummo pᷣ
dicatoꝛe ꝓlata ⁊ nüc a me indigno pctõꝛe

ꝓpoſita ſunt ſi diligẽti ↄſideratiõe penſent

pñti noſtre intẽtioni inſtructõiq; ſalutari

ↄgruũt aptiſſimeq;ↄueniü Nua in eil⸗
r

lud nobis in pmis notandũ eſt ꝙ in ſac

eloquijſ diuiniſq; ſcriptur triplex legitur e
vocatio/ P⸗ ica rerfiuto
nem Secũda eſt ad gratificã iuſtificatio

ꝛima eſt ad beatificã retributõ

nem. Zertia ẽ ad eccleſiaſticã adminiſtra

tionẽ.Tertia vocatio bona.Secũda me
lioꝛ. Pꝛima optima ẽ.Oꝛ tertia ſine ſcdᷣa.
nut ſecũda ſine pma mime ꝓficit ad ſalutẽ
Pꝛima ů& vocatio eſt eternal p̃deſtinati

onis. de qua diẽ ꝗapłs. Quos pᷣdeſtinauit
hos ⁊ vocauit.⁊ q̃s vocauit hos ⁊ iuſtiti⸗

„O

ueuit de mon

icut em grece loquenteʒ
noõ intelligit qͥ grecũ non nouit.nec latine
loquentẽ qui latinꝰ nõ eſt.ſic lingua aeno
ris eiqͥ nõ amat barbara eſt/ Amemꝰ igik
nec voluptuoſo amoꝛe aut vano amoꝛe
mũdo adhereamꝰ. ſʒ deo charitate iunga
mur vt cũ oib ſanctis canticũ nouum di
gne cantare valeamꝰ.hic ꝑ gr̃am.⁊ ĩ futu/

*

,ℳ 8

101

ſe⸗
lc⸗
von
nat
i
tici
ni
cu;
i
5
le

mno

0e
4
d
/

☛☚ —

—, —

=S. —

—

☛nG

◻ℳ –☚

— —me ne —

.

tñ eternalit᷑ repꝛobant᷑.qdð etiã in ipſo ſan

ctiſſimo aplłoꝝ collegio demõſtrat᷑.qͥbus

a dño ðꝛ. Hõne ego vosduodecim elegi.

⁊ vnꝰ ex vobis dyabob eſt. Joh. vj. O du
rum ac terribile vᷣbũ.ſʒ ꝓpꝓchpudoꝛ iã du/
rius ac incõparabilit terribili eſt ꝙ foꝛte
ogclie inter duodecim qͥ ad fidei ſanctifi/
cationẽ ꝑ baptiſmalem gram vocati ſũt.

oñq; nõ vnꝰ tm̃ ſʒ vndecim dyaboli fiũt.

Dõ HGregoꝛiꝰlamẽtabiliccõquerit᷑ Ad fi

dem inqͥt plures veniũt.ad celeſte regnũ

pauci ꝑducunt᷑.¶ Tertia eſt vocatio pa/
Roꝛalis pᷣlatiõis. De qua dñs inqͥt. Non
vos me elegiſtis ſʒz ego elegi vos. Jo. xv.
vbi oↄſequẽter hꝰ diuine electõis ſeu voca

tionis ad paſtoꝛalẽ curã vel adminiſtrati
onem ecciaſticã ſignũ oñdit.cum ſubdit.

Ult fruetu afferatis ⁊ fruct/ veſter maneat
In cuð rei figurã dicebat dñs.quẽ ex hiſ

elegero germinabit vᷣga eiꝰ. Nüeri. cvij.
VUirga em̃ illa ꝓphetica q̃ in ſignũ diuine

electiõis germinauit ecciaſticã pᷣlationeʒ

figurãs floꝛes ſimul ⁊ fructꝰ habuit. Sic

virga euãgelica.i.pᷣlatoꝝ auctoꝛitaſpaſto
ralis floꝛes vere doctrine ⁊ fructꝰbone vi
te. vel floꝛes vᷣtutũ ⁊ fructꝰ ſanctoꝝ operũ

debet ꝓducere ⁊ abũdanter afferre Sed
heu nobis hodie timendũ eſt ne quoꝛũdã
pᷣlatoꝝ virge nõ vt miſtroꝝ dei.ſʒ vt ma/
goꝝ d yaboli.nõ floꝛes vᷣtutũ ſʒ dꝛacones
vicioꝝ ꝓducãt.Siẽ de magis pharaoniſ

2 eoꝝ virgis figuralit᷑ legi᷑ Exoð.vij.
HMec eſt & diuine vocationis tripartita
diſtinctio.quã idcirco ꝓponere dignũ du
xi. qꝛ pᷣma ⁊ ſecũda vocatões.ſ.eternalł pᷣ/

deſtinatõis⁊ tꝑalis ſanctificatõis om̃i ſta

cauit. Roꝝ.viij.Et rurſus.Elegit nos in
quit añ mũdi ↄſtitutiõem vt eſſemꝰ ſancti
immaculati ĩ ↄſpectu et. Ephᷣj.· Se
cunda eſt vocatio tꝑalis ſanctificationis
Deq̃ xpᷣaait. Multi vocati pauci vᷣo ele/
cti. Math. xx. Multi ſiqͥ dẽ tꝑaliter ad pᷣ/
ſentẽ gre ⁊ iuſticie ſanctificatõzʒ vocant᷑.qͥ

electis.nõ immerito ſpecialiter dirigũtur
yverba ꝑ me veſtris pᷣlibata reuerẽtis O b
ſecro vos vt digne ambuletꝭ vocatõòe q̃ ⁊c
In qᷣbo verbis tria valde ↄſiderãda notã

tur. eimo humilis exhoꝛtatio Obſecro

vos Decijdo vtilis infoꝛmatio. vt digne

ambuletꝭ; Tertio nobilis exaltatio. Tlo/
verbis ppoſitis humił exhoꝛtatio.qꝛ dicit

apfs. Obſecro vos. HNõ em̃ ait pᷣcipio.q̃ſi

auctoꝛitatiua natiõc imperas. ſed obſe/
cro qſi charitatiua dilectõe inuitãs ĩ quo

nobis paſtoꝛibo ⁊ pᷣlatꝭ.ceteriſq; miniſtriſ
eccleſiaſticꝭ dat᷑ imitatõis exemplũ vt ſub

iectos nobis nõ ſicut ſuꝑbi dñi duꝛa ⁊ au
ſtera coꝛrectõe pᷣmamꝰ.ſed ſicut humiles
ↄſerui dulci maſuetudine.mãſueta beni/

ggnitate benignaq; monitiõe ⁊ obſecratõe

pueniamꝰ. Sic em̃ docuit apłoꝝ pᷣlatoꝝ
cq; oim pᷣnceps dicẽs.Obſecro paſcite eũ
qui in vobis eſt gregẽ dei.nõ coacte ſʒ ſpõ
tanee. neq; turpis lucri gra ſʒ voluntarie.
neq; vt dnantes ĩ clero ſʒ foꝛma facti gre/
gis... Pe. v. Ecõtra vᷣo malis ſu ꝑbiſq; pa
ſtoꝛibo pꝓpham ðꝛ. Uos aũt cũ auſterita
te imperabatc eis ⁊ cũ potẽtia.Ezʒechieliſ

xxxiiij. Agc inſtructiõem & 2 coꝛrectiöez EH

—

greg dñici nõ auſteri paſtoꝛes aut poten

tia ſuꝑbi.ſʒ hũiles ac potẽtia mãſueti.ido
nei ſunt dicẽte apło. Frẽs ſi pᷣoccupat fu

erit hõ in aliquo delicto vos qͥ ſpiritualei
eſtis hmõi inſtruite in ſpũ lenitac. Gal.v
Et iteꝝ.vhi thema.Cũ omĩ humilitate⁊
mãſuetudine.cũ patiẽtia ſuwpoꝛtãtes inui
cem ĩ charitate. In ſpũ lenitatꝭ debz fieri
coꝛrectio delinquẽtis.qꝛ hʒ ꝓcedere ex ra
dice charitatis.ideoq; maꝗ dulcedo hũi/
litatis ⁊ mãſuetudinis eſſe dʒ in oꝛe pᷣlati
coꝛrigẽtis. qʒ ſignificat᷑ cũ ðꝛ. Mel ⁊ lac
ſub lingua tua. Cañ.iiij. In cułetiã figu
ram legit᷑ in archa teſtamẽti erat virga
cũ mãnaꝗ.qꝛ ſcʒ cũ virga paſtoꝛal coꝛrecti
onis eſſe dʒ mãna mãſuetudinis.Sed h̊

tui hoĩm cõmunes ſunt. Pauca q̃ pᷣmiſi/ꝰ valde notãda ſunt aplłi vᷣba.qꝛ nõ ſolũ di
mus de eis dicta ſufficiant. Sʒ q? tertia
vocatio.i.paſtoꝛalis pᷣlatiõis ſtatui eccle/
ſiaſticoꝝ miniſtroꝝ ꝓpꝛia eſt.diuti de ea lo
qui ad ꝓpoſitũ nr̃i pn‚tis ſᷣmonis perting.
Zõ reuerẽdi pr̃es ⁊ in xpᷣo frẽs chariſſim̃i mple
vobis in hac ſctã ſynodo ↄgregatꝭ.vobis . xp̃i qͥ ait.Diſcitea me qꝛ mitis ſum ⁊ huil
aꝗad ecciaſticã adminiſtratiõem vocatꝭ. vo
bis dñno vocãtead curã paſtoꝛał pᷣlativᷣis

cens cũ hũilitate ⁊ẽ mãſuetudine.ſʒ cũ om

ni hũilitate ꝑ ̊ ſignificãs ꝙ pᷣlatis neceſ/
ſaria eſt oĩs hũilitas ⁊ mãſuetudo.nõ ſo/
lum exterior ſʒ ĩterioꝛ.nõ ſolũ in oꝛe ſed ĩ
coꝛde.nõ ſolũ in lingua ſʒ ĩ ↄſcia exemplo
coꝛde. Math. xj. Alioqͥn nõ eſſet hũilitas
vᷣa ſʒ ficta.De q̃ ſcriptũ eſt ꝑ ſapien Eſt

*

4

.

S½
.

qni ſe neqter humiliqt ⁊ ĩterioꝛa eiꝰplena

ſunt dolo Ecẽi.xix. Sʒ illuq ãs nobis ad
uertendũ eſt qð ibidẽ ſubdit apłs.Cũ pa
tientia ſuppoꝛtãtes inuicẽ. Ad patient᷑ qͥp

pe ſuppoꝛtandũ aliena pctã cogimur ſino

ſtra qͥʒ cognoſcimꝰ ſuppoꝛtãda. Ideo cuʒ
ſupꝛa de inſtructõe delinquẽtis ageret cõ
tinuo addidit.Cõſiderans teipᷣm ne ettu
tẽpteris.Ad qð ꝓpoſitũ dicit beatꝰAugꝰ.
Aihi ad mificoꝛdiã ſic ꝓuocat ſicut ꝓpꝛij
periculi cogitatio. Jõ nãq; dñs pncipem
ecciĩe cadere ꝑmiſit vt i ſemetipᷣo addiſce/

cleſiaſtici. xxxj.Et hec de pᷣmo noſtri ſ̃mo
nis articlloo
Ecuũdo notat᷑ in v̈bis ppoſitis vtił

s infoꝛmatio Quia vt digneambu
llleetis HNulla em̃ infoꝛmatio vtilioꝛ
nulla vobis inſtructio fructuoſioꝛ eſſe pᷣt

q; vt digne ambuletꝭ in via ſcʒ dñi bñ in/

cipiẽtes.meliꝰ ꝓficiẽtes.optime ꝑficiẽtes
⁊ ſic de vᷣtute in vᷣtutẽ vſq; in ſinẽ ꝑſeuerã
do ſalubꝛit᷑ gradientes.qꝛ vt egregie dici

ſolet. In via dei nõ ꝓgredi:regredi eſt.
Szʒ hic diligenter aduertat charitas vr̃a

ꝙ vt digne ambuletis tria pᷣcipue vob ſũt
neceſſaria. Pꝛimo vt ambuletꝭ caute.per

clarã ⁊ circũſpectã cognitionẽ. Secũdo
vt ambuletis recte. ꝑ iuſtã ⁊ ᷣtuoſaʒ oꝑa
tionem Tertio vt ambuletis mũde.ꝑ ſan
ctam ⁊ honeſtã ↄuerſatiõem. Pꝛopter p/
mum in vobis debet eſſe veritas ſapiẽtie
Pꝛopter ſecunduʒ in vobis dʒ eſſe boni/
tas ↄſcĩe. Pꝛopter tertiũ in vobis dʒ eſſe
puritas caſtimonie.Et de his tribus ali/
qua bꝛeuit᷑ dicẽda ſunt Pꝛimo g vt di/
gne ambuletis.neceſſe eſt vobis ambula/
reęe caute ꝑ clarã ⁊ circũſpectã cognitionezʒ
Pꝛopter qð in vobis dʒ eſſe vᷣitas ſapien
tie.dicẽte apło. Uidete quõ caute ambu/
letis. Eph̊.v. Ecce frẽs chariſſimi vt non
digne ambulet ſʒ incaute oberretis ĩ via

dñi vndiq; pedib veſtris.i.cogitationibꝰ⸗

⁊affectioniba pᷣparant᷑ laquei.ecce em̃ ſur
ſum ⁊ deoꝛſum añ 2 retro.ad dextrũ et ad
ſiniſtꝝ laqueos tẽdit mũdus.laqueos ca
ro.laqueos dyabolꝰ. Hinc ꝑ ſapiẽtem ðꝛ
Qui cauet laqueos ſecurꝰ eſt. Pꝛouer.xj.

Uts a tot laqueis caueatꝭ neceſſe eſt vo/
bis vt caute ambuletꝭ.clare ſcʒ circũſpici

endo ⁊ circũſpecte ↄſiderãdo vr̃a veſtro/

ret ꝗliter his miſereri deberet. Uñ ſcptuʒ
Intellige que ſunt:pximiexteipſo.Ec

rumq; ſubditoꝝ picuia ne P defecty mco

gnitiõis ⁊ ignoꝛãtie cecitatẽ in pᷣcipicium

2 foueã damnatõis vos cũ eis q̊s regere

debetis ⁊ ducere miſerabilit᷑ incidatꝭ.iu/
xta illud euangelicũ cõmune tritũq; puer
bium. Si cecꝰ cecũ ducat ambo in foueã
cadũt. Math.xv. Ideoq; ad hãc dãnabi
lem cecitatẽ fugandã in vobis debet eſſe
⁊ tanq; ſupꝛa candelabra oĩb qͥ in domo
dei ſunt relucere vᷣitas ſapĩe.i.vᷣa cognitõ
diuine ſcripture. Hec eſt em̃ lucerna pe/⸗
des a lapſu cuſtodiẽs ⁊ in via dei caute di

rigens greſſus veſtros dicente pha.Lu/
cerna pedibo meis v̈bũ tuũ ⁊ lumẽ ſemitiſ

meis.in pſal.cxviij. Secũdo vt digne
ambuletis neceſſario vobis eſt ambulaʒe

recte ⁊ ꝑ iuſtã ⁊ vᷣtuoſam oꝑationẽ.ꝓpter

qð in vobis debet eſſe bonitas cõſcientie

CLerte via q̃ xpᷣo duce vobis ad ambulan
dum /ponit. ip̃o teſte artiſſima eſt.⁊ ab ea
faciliter oberrat᷑ Arta inqͥt eſt via q̃ ducit
ad vitã.⁊ pauci ingrediunt᷑ ꝑ eã. Math.
vij. Ideoq; ab huiꝰvie rectitudine necad
dextrã nec ad ſiniſtrã declinandũ.ſed me
dio itinere gradiendũ eſt. Qõð vtiq; nõ ali
ter fieri poteſt q; ꝑ rectitudinẽ bone ↄſcie
⁊ ꝓcedẽtis ab ea oꝑationis iuſte ⁊ ᷣtuoſe
que ſꝑ inter extrema vicioſa mediũ tenet.
qꝛ vt ph̊ᷣus ait.virtꝰ ſemꝑ in medietate cõ
ſiſtit ꝓpter qðᷣ de vicioſis qͥ a recto medio
Ftutis aberrant.ꝑꝓpham ðꝛ. In circuitu
impij ambulaãt Ecõtra vero de iuſtꝭ ⁊ ſpe

cialiter euageliſtis ⁊ euãgelicis viriſ.qua

les vos ⁊ ſinguli miniſtri eccleſiaſtici eſſe

debetis ſiguraliter ſcriptũ eſt. Pedes eo/

rum pedes recti.i.ad recte ambulandum
diſpoſiti. Ezech.j. Tertio vt digne am

buletis neceſſe eſt vobis ambulare mũde

ſanctã ⁊ honeſtã cõuerſationẽ ꝓpter gð ĩ
vobis debet eſſe puritas caſtimonie Sci
tis em̃ dilectiſſimi ⁊ experiẽtia docẽte co/

gnoſcitis.ꝙ hi qͥ ꝑ luti immũdiciã ambu

lant cito corruunt ⁊ difficult᷑ pedes ſuos

a lapſu cuſtodiũt.h̊ aũt nõ ſolũ coꝛꝑaliteꝛ

ſed etiã ſpũaliter veꝝ eſſe dinoſcit᷑ Jdeoq;

de his qͥ in ſpũñali via dñice legis mundis

pedibo gradiunt᷑ ꝑꝓpham ðꝛ. Beati iĩma/

ulati ĩ via qͥ ambulãt in lege dñi. Hecãt
erba licet ad oẽs ꝑtineãt generalit᷑ x-pᷣia/
nos.tñ ſpecialiter ad vos eccłiaſticos vi-/
rosqᷣbo ſingularit illud ꝓpheticũ dirigit᷑
Müdamini q fertis vaſa dñi Iſa.lij. Di

Dermo pꝛimus

enim müci eſſe edebeãt miniſtri legt moſai
ce.quato magis ⁊ vos miniſtri legis euã/

gelice.quibo nõ ſolũ vaſa dñi ferre.ſʒ ipᷣm
vñnicum coꝛpꝰ offerre cõmittit᷑. In cuius
figuram ꝓpᷣs dũ coꝛpꝰ ſuũ ſacramẽtaliter
cõſecrauit ⁊ cõſecrandũ cõmiſit diſcipło/
rum ſuoꝝ pedes lauit.hoc etiã exemplo ſi
gnificans.qꝙ ipᷣi ſuiq; ſucceſſoꝛes.tanti tã
q; ineſtimabilis ſacramẽti miniſtri habe/
re debebãt nõ ſolũ interioꝛẽ ſed exterioꝛẽ
mundiciã.vt nõ ſolũ eſſent mũdi interiuſ
in conſcientia ꝑ iuſtam ⁊ virtuoſam ope/
rationẽ ſed etiã exteriꝰ in fama ꝑ ſanctam
⁊ honeſtã ↄuerſationẽ.Pꝛima quippe mũ
dicia eis intus neceſſaria eſt ꝓpter ſeipſos
Secũda vero foꝛis pꝛopter pꝛoximos et

ſubiectos. Pꝛima em̃ latet.ſecũda lucet.

Vnge ſcriptũ eſt. Sic luceant opera ve/
ſtra bona coꝛã hominibo vt gloꝛificent pa
trem veſtꝝ qui in celis eſt. Hath.v. SDʒ
hic quoq; illud qð pᷣtetigi rememoꝛãduʒ
eſſe reoꝛ ꝙ ſcʒ ad pᷣdictã mundiciam fame

ſancteq; ac honeſteouerſationis vre ſtabi
literoſeruandã ĩ vobis pᷣcipue dʒ eſſe pu

ritas caſtimonie.Quippe cũ clericoꝛũ fa⸗
mam maxime ſoleat detürpa:e macula lu
xurie.ideoq; cõmuni ac generali doctoꝛũ
omniũ ſentẽtia.mulieꝝ ſuſpecta cõſoꝛtia

cleric phibita legimus. Unde vt de his

taceam audiamꝰ pauca ex his multis que
in epiſtola ad nepocianũ ad hoc ꝓpoſituʒ

ſcribit egregꝰ doctoꝛ Hieronymꝰ. Ho⸗/

ſpiciolum tuũ inquit aut raro aut nunq;
mulieꝝ pedes terãt.Omnes puellas ⁊ vᷣ/
gines xpᷣi aut equaliter ignoꝛa aut equali
ter dilige. Nec cũ eis ſub eodẽ tecto mãaſe
ris.nec in pᷣterita caſtitate cõfidas.nec da
uid ſanctioꝛ.nec ſalomone potes eſſe ſapi
entioꝛ Hemẽto ſemꝑ ꝙ paradiſi colonũ
de poſſeſſione ſua mulier eiecerit.Et iteꝝ
Siꝓpter officiũ clericatꝰ aut vidua viſita
tur aut virgo.nunqᷓ; domũ ſołꝰ introeas.
taleſq; habeto ſocios quoꝝ ↄtubernio nõ

infameris.Et poſt multa hꝰmõi ↄcludit.ꝰ

Caueto omnes ſuſpitiões ⁊ quidqͥd ꝓba
biliter fingi poteſt ne fingatur añ deuita.
Hec ille. Audiſtis frẽs dilectiſſimi qli

ter vt digne ambuletis in vobis requigt᷑

veritas ſapiẽtie.bonitas ↄſcietie.puritas

eaſtimonie. ſed timeo ne in pluribs miĩſtrꝭ
eccleſiaſticis vtinã nõ in nobis ecõtrario
reperiat᷑.Pꝛo ſapiẽtie veritate ignoꝛantie

perbi quidam ⁊ ambicioſi ac va 4 gloꝛia

cecitas Pꝛo cõſcientie bonitate malicie ꝑꝓ

uerſitas. Pꝛo caſtimonie puritate immũ
dicie vilitas. Nã hodie pchdoloꝛ eccleſia
ſticus ſtat ſic ad vicia quelibet ꝓlapſus ẽ
vt inter clericos ⁊ laycos.inter ſacerdoteſ
7 populares vix vlla mox differetia vide

atur adeo vt iã maxime illud impꝛoperiũ

ꝓpheticũ impleat᷑.Et erit ſiẽ populꝰ ſic ſa⸗
cerdos. Iſa.xxiiij Et bec de ſecũdo on
cipali noſtri ſermonis articuiñuno
Ertio notat᷑ in verbis ꝓpoſitis no
t bilis exaltatio.ſ.in vocatiõe q̃ vo/
cati eſtis. Hec em̃ vocatio ſocer/⸗/

dotalis honoꝛ ⁊ paſtoꝛalis dignitas eſt qᷓ

nulla in terris nobilioꝛ ſublimatio.nulla
ſublimioꝛ exaltatio eſſe poteſt. In qua nõ
terrena ſed celeſti auctoꝛitate electi eſtis.
Nõ humana ſʒ diuina vocati electõne iu
xta illud apłi. Nemo aſſumit ſibi honoꝛeʒ
ſʒ qui vocatꝰ eſta dño tanq; aaron. Heb.
v. UVñ huiꝰvocationis veſtre tam nobilis
ſublimitas. ⁊ ſublimis nobilitas vob oſte

Dditur cũ dicit᷑. Uos eſtis genꝰ electũ rega

le ſacerdotiũ.gens ſancta.popuilꝰ acqͥſiti
onis. pma Pet.ij.c. Cos inq; genꝰelectuʒ
ſuꝑnali vocatione. Regale ſacerdotiũ. ſa
cramentali vnctione.Gens ſancta ſpũᷣali
ꝑfectione. Populꝰ acquiſitionis filiali et
ſpeciali adoptione De quib q̃ttuo? no

bilibo ↄditionibo ſic bꝛeuiter traſeo.qꝛ lon

gum nimis eſſet de ſingulis dicere. ſʒ hic
vnũ finaliter ↄcludere ac diligẽter nota/
re ſufficiat.ꝙ ſcʒ in hac tam nobili vocati
one veſtra.nõ quaſi ð vana nobilitate car
nali.ſed quaſi de vera nobilitate ſpiritua

li gloꝛiandũ eſt.dicẽte apło. lidete voca

tionẽ veſtrã frẽs.qꝛ nõ multi ſapiẽtes ſfᷣm
carnẽ᷑.nõ multi potẽtes.nõ multi nobileſ
ſed q̃ ſtulta ſunt mũdi elegit de vt cõfun
dat ſapiẽtes ⁊ infirma mũdi elegit deꝰ.vt

ↄfundat foꝛtia ⁊ ignobilia mũdi ⁊ cõtem

ptibilia elegit de. vt nõ gloꝛietur oĩs ca/
ro in ↄſpectu ep.pma Coꝝ.. Ecce fra

tres dilectiſſimi vt vana ſapia.vana potẽ

tia. vana nobilitaſ.⁊ generaliter vana car
nis gloꝛia ↄfundatur.iuxta hãc ſnĩaʒ apłi

nõ ſapiẽtes ſapiẽtia ſeculari ſed ſpirituali

nõ potẽtes virib⸗ ſʒ vᷣtutibo.ñ nobiles car
ne ſed mẽte.ad altitudinẽ eccleſiaſtici mi/

niſterij diuina electõe vocant᷑. Audiãt igi

tur hanc doctrinã. audiãt ⁊ erubeſcãt ſu/

3

turgidi. qui blandis obſequijs ſimulati

onibo vendicãt ſibi magnatũ ⁊ potentum
ſuffragia. nũcoſanguinitate ꝓaginiſ.nũc
nobilitate generis vt ſic quoquomodo ſe
ingerãt in patrimoniũ crucifixi. Tales ñ
digne ambulãt.ſed indigne ambiuũt. Ta/
les nõ diuina vocatõe ſz humana vſurpa
tione ſeu poti lupina violẽtia.ĩ ouile dñi
ci gregis aſcendut. Ideoq; non rectoꝛes
ſ¶- raptoꝛes.nõ duces aut paſtoꝛes.ſed fu/
res ⁊ latrones nominãdi ſunt dicẽte xpᷣo.
ONDuni nõ intrat pꝑ oſtiũ in ouile ouium.ſed
aſcẽdit aliũde ille fur eſt ⁊ latro. Johã.x.

CCerte ꝑ hoſtiũ nõ intrãt qui ideo aſcẽdũt

nõ vt poſcant ſʒ vt paſcant᷑.nõ vt pꝛoſint.

ſed vt pᷣſint.nõ vt miniſtrẽt ſʒ vt dominẽt᷑

CLoöotra quos in euãgelio dicit. Reges gẽ/

tinʒ dñantur eoꝝ.nõ ſic aũt erit inter vos
ſed qͥ maioꝛ eſt in vobis fiat ſicut iunioꝛ.⁊

q pᷣceſſoꝛ eſt ſicut miniſtratoꝛ. Luce.xxij.

bis cõmendat apoſtolꝰ. Tria diligent᷑no

tare notãterq; ↄſiderare debemꝰ. Pꝛimo

quantũ.i.quata cura vnitas ſit ſeruanda.
Quia dicit. Soliciti ſeruare. Secũdo q̃

.

lis vnitas ſit ſeruãda. Quia dicit Unitaſ

ſpũs.Tertio qualiter ⁊ in quo mitas ſit
ſeruãda.Quia dicit. In vinculo pacis.
Quantũ ad pꝛimũ ſeruãda eſt vnitas coꝛ

dialit ⁊ ſtudioſe. Quia Soliciti ſᷣuare ⁊c
Quantũ ad ſecundũ ſeruanda eſt vnitas
ſpũaliter ⁊ virtuoſe. Quia vnitas ſpirituſ

Quantũ ad tertiũ ſeruãda eſt vnitas fra-⸗/

ternaliter ?ẽ amoꝛoſe. Quia In vinculo
pacis. His itaq; tribo articulis cõſideratꝭ
is tribe ↄſiderationibo declaratis ſermo
nem noſtꝝ bꝛeui ↄgruoq; fine claudemꝰ
MARuimo ; in verbis ppoſitis nob cõ
p ſicgqderandũ eſt quantũ.i.q; magna
ſolicitudinis ⁊ diligẽtie cura.vni

tas ſit ſeruãda.Quia dicit᷑. Soliciti fua

Aõ ſic ergo chariſſiminõ ſic.ſed iuxta ea re vnitatẽ ſpũs Ubi patet ꝙ ſeruanda eſt
que ſuperiꝰ notata ſunt in verbis ꝓpoſitis vnitas coꝛdialiter ⁊ ſtudioſe.i.cũ vehemẽ
Obſecro vos vt digne ambuletis vocati ti coꝛdis ⁊ animi applicatõe.qð vobis pa/
one qua vocati eſtis. Oð ille cõcedat qui tenter inſinuat apłs. Nã cũ dixiſſet. O bſe
vos ſua gra vocare dignat?eſt I h xpᷣus cro vos vt digne ambuletis vocatione q̃ᷓ

ODui cũ patre ⁊ ſpũſcto viuit ⁊ regnat ĩ ſe⸗
cula ſeculoꝝ Amen.

Explicit ſermo factus in ſynodo per

dominum Petrũ de aillyaco cameracen
ſem epiſcopum ðWUW

Sequit᷑ ſermo eiuſdem de eodem

Oliclti ſeruare

yVnitatẽ ſpũs in vinculo pac

Scriptũ eſt Ephe.iiij.c. Et
ĩ epiſtola dominice nũc cur/⸗
rrrentis. Uenerabiles pr̃es
⁊ vos in xpᷣo fratres chariſſimi. Uerba h̊
apoſtolica pauliſper ſuſpẽſiua ſunt.et a pᷣ
cedentibo dependẽt verbis.alias ꝑ me ĩ ſy
nodali quodã ſermone deductis.quibus

3 apoſtolũ ðꝛ.Obſecro vos vt digne am.

uletis vocatione qua vocati eſtis. Nam
paucis interpoſitis idẽ apoſtolłꝰ quaſi vi/
am nobis inſinuãs ꝑ quã maxime in ipſa
vocatiõe noſtra digne ambulare valemꝰ

verba que nũc veſtre charitati pꝛopoſui//
mus:ſubiũxit.Soliciti ĩquit ſeruare vni alie moꝛales virtutes ⁊ ille pꝛecipue quaſ
philoſophi pꝛincipales ſen cardinales vo
caut.pꝛudẽetia ſcʒ.iuſticia.foꝛtitudo ⁊ tem

tatem ſpũs ĩ vinculo pacis In quibus
verbis circa hãc vnitatẽ quã tatopere no

vocati eſtis.ſtatim qbus bhoc effici poſſit

virtutibo. ſubdidit. Cũ omni inq t humili
tate ⁊ mãſuetudine cũ patiẽtia ſuppoꝛtan/

tes inuicẽ cũ charitate. Ubi q̃ttuor enu/
merat virtutes humilitatẽ ſcʒ manſuetu/

dinẽ.patiam.⁊ charitatẽ.tanq; oĩbo xpᷣia/

nis.⁊ maxime viris eccleſiaſticis neceſſa/

rias.⁊ ad digne ambulandũ in ſua voca/

tione pꝛecipue obſeruãdas. Nullã tamen
earũ ſed ſolã vnitatẽ ſolicite ſeruandã exp

mit dicẽs. Soliciti ſuare vnitatẽ. Sʒ ꝗ/

re hoc fratres chariſſimi. Nunqͥ d em̃ ſoli
cite ſeruanda nobis eſt humilitas. Nũqd
manſuetudo. Nunqd patiẽtia. Quas ſũ/

mus maglſter noſter xpᷣs verbo pariter ⁊

exemplo ſingularit᷑ edocuit. Unde et ipſe
ait. Diſcite a me quia mitis ſum ⁊ humił
coꝛde. Math.xj. Nunqͥd etiã ſolicite ſer/
uanda eſt charitas. Quã ſummꝰ poſt xpᷣʒ
doctor noſter Paułꝰ apoſtolłꝰ. ceteris vir

tutibus etiã theologicis anteponit. Nũc
inquit manent fides ſpes charitas tria iᷣ
HMaioꝛ autẽ hoꝝ eſt charitas.pma Coꝝ.

Aij. Nunqd poſtremo ſolicite ſeruãde ſũt

tione ſufficit

Dermo ſecũdus

——— etiã diuina ſcriptura no
bis ſpecialiter cõmendauit. Sobꝛietatez
em̃.id eſt.temꝑantiã ⁊ pꝛudentiã docʒ in/
quit ſapiens.⁊ iuſticiã atq; virtutẽ.id eſt.
foꝛtitudinẽ.quibo vtilius nihil eſt in vita

hominiba Sapie. viij. Cur ergo fratres

chariſſimi cur de nulla pꝛedictaꝝ virtutũ
quas pꝛoculdubio nobis ſolicite ſeruare
neceſſe eſt. cur inquã de nulla earum aut
quauis alia.ſed de ſola vnitate ſpecialiter

⁊ expꝛeſſe dicit apoſtolꝰ. Soliciti ſeruare
vnitatẽ.Sane ñ hoc fruſtra vel ocioſe.ſʒ
fructuoſe ⁊ vtiliter a tanto doctoꝛe expꝛeſ
ſum eſt. Ad hoc videlicet vt nobis oſten/
deret. ꝙ licet virtutes om̃ es ſolicite ſint ſ

uangꝗe.ſpecialiter tamẽ vnitas catholica.

qia ſine ea virtutes ſingule nõ ſubſiſtũt.

ſed in eam tanq; in finẽ tendũt.atq; ꝑ eam

in illum qui vere vnus deus eſt. ⁊ vᷣe vnꝰ

finis omniũ.⁊ in quem noſtre intentionis
noſtreq; vocationis eſſe debet ſpes vnica

finaliter oꝛdinãtur. Unde poſtq; per apo
ſtolum dictũ ẽ. Soliciti ſeruare vnita.⁊c̃

Statim ſequitur. Unuʒ coꝛpus et vnus

ſpiritus ſicut vocati eſtis in vna ſpe vo/
cationis veſtre.vnus dominꝰ. vna fides.
vnum baptiſma.vnus deꝰ ⁊ pater omni/
um ⁊c̃.Ecce ergo quid ſit vnitas chꝛiſtia

na. Unũ coꝛpuſ⁊ vnus ſpirit.id eſt.vnũ

chꝛiſti coꝛpus myſticũ ex multis membꝛiſ
ſpiritualiter cõgregatum. Ecce inſuper ĩ
quo conſiſtit vnitas xpᷣiana.vna ſpes vo/
cis.vna fides.vnum baptiſma. Eccee po/
ſtremo ex quo conſiſtit ⁊ in quem tendit
vnitas chꝛiſtiana. Unus dominꝰ vnꝰde/
us ⁊ pater omniũ ⁊c̃.Et hanc vnitatẽ nõ
hic ſolum ſed in pleriſq; ſcripture ſue locꝭ
nobis cõmendauit apoſtołꝰ. Uñ eſt ülud
Sicut inquit in vno coꝛꝑe multa mem/
bꝛa habemꝰ. omnia autẽ mẽbꝛa nõ eundẽ
actum habẽt.ita ⁊ multi vnũ coꝛpꝰſumꝰ ĩ
xpᷣo.ſinguli aũt alter alterius mẽbꝛa. Ro/
manoꝝ.xij. Bulta quoq; huic ↄcoꝛdãt

ſententie.pᷣma Coꝝ.xij. Et iterum. Om/⸗
nes inquit vos vnũ eſtis in chꝛiſto iheſu.
BGSab.iij.Ex pꝛedictis igitur perſpicuũ eſt
quantuʒz.id eſt.quanta diligentia. quanta
ſolicitudineꝛ qᷓ; coꝛdialiter ⁊ ſtudioſe vni
tas ſit ſeruanda.q;obꝛem non iĩmerito

cit apoſtołꝰ. Soliciti ſer.⁊c̃.Et hec de bᷣ⸗
ma parte ⁊ pᷣma noſtri ſermonis cõſidera

Segquit᷑ de ſecunda
Ecundo in verbis pꝛopoſitis no/
8 bis ↄſiderandũ eſt qualis vnitas
ſit ſeruanda.Quia dicit vnitatem
ſpiritus. Ubi patet ꝙ; ſeruanda eſt vnitaſ
ſpũaliter ⁊ virtuoſe. Abſit inquã a nobis
abſitetiã a cogitatõe noſtra.abſit longeq
Ddiffugiat vnitas illa ſi ſic debeat nomiari
qua pleriq; ad mala ꝑagenda carnaliter
⁊ vicioſe reperiunt᷑ vnanimes. De qua
in moꝛalibus dicit Gregoꝛiꝰ. Sicut eſſe
noxium ſolet ſi vnitas deſit bonis ita per
nicioſum eſt ſi nõ deſit maliſ. Nõ eſt hecil
la quã hic loquit᷑apoſtoluſ.ſed vnitas ſpi
ritualis ⁊ virtuoſa. de qua cuʒ ipᷣe poſtea
monuiſſet vt eſſemus inuicẽ vnũ coꝛpus
ſtatim addidit.Et vnꝰſpiritus vt per hoc
clarũ fieretq; huiꝰcoꝛpoꝛis vnitas ñ car/
naliter ſed ſpũaliter deberʒ intelligi Oua
liter aũt hoc ſit iſe apertiꝰ alibi oñdit Si
cut inquit coꝛpꝰ vnũ eſt ⁊ membꝛa habet
multa.omiĩa aũt membꝛa coꝛꝑis cum ſint
multa vnũ coꝛpꝰ ſunt.ita ⁊ chꝛiſtꝰ.Etenĩ
in vno ſpiritu omnes nos in vnũ coꝛpus
baptizati ſumꝰ.pma Coꝝn.xij. Ubi conſe
quenter agẽs de vnitate coꝛꝑis xpᷣi myſti
ci per ſimilitudinẽ coꝛꝑis humani quinq;
nota nit cõditiões q̃ ad eã ſpecialiter reqͥ/
rũtur Pꝛima eſt beniuola maioꝛũ hu/
miliatio ad excluſionẽ iurgi.De qua ipſe
agit Nõ poteſt oculꝰ dicere manui.oꝑa tua
nõ indigeo.aut iteꝝ caput pedibo.nõ eſtis
mihi neceſſarij.ſʒ multo magis q̃ vidẽtur
mẽbꝛa coꝛꝑis infirmioꝛa eſſe neceſſaꝛioꝛa
ſunt ⁊c. Secũda eſt charitatiua inferi
oꝛum cõfoꝛtatio ad euitationẽ tedij. Uñ
ſubdit. Et que putamꝰ ignobilioꝛa.id eſt
minoꝛa ⁊ inferioꝛa mẽbꝛa eſſe coꝛpoꝛis.⁊
que inhoneſta ſunt mẽbꝛa.id eſt.infirmio
ra.abũdãtioꝛem honeſtateʒ habẽt.⁊c̃. Jõ
nõ ↄfundẽda ſed cõfoꝛtãda. Tertia eſt
mutua membꝛoꝝ ſolicitudo ad impẽſio/
nem bñficij. Ideo paulo poſt ſequitur vt
nõ ſit ſciſma in coꝛpoꝛe.ſed ĩ idipſum pꝛo
luicem ſolicita ſint membꝛa.ſcʒ ad bnfi/
cia vnanimiter impẽdẽda. Quarta eſt
doloꝛoſa afflictoꝝ cõpaſſio ad augmẽta/
tionẽ meriti.Et ſi qdẽ inqͥ t pati᷑ vnũ mẽ
bꝝ cõpatiãtur oĩa mẽbꝛa Quita eſt iocũ
da bonoꝝ cõgratulatio ad cõmunicatiõy
gaudij ꝓpt᷑ quãocludit. Si głiat᷑ vnũ mẽ
bꝛũ ↄgaudẽt oĩa membꝛa.Uos aitreltia

In ſinooo

coꝛpus xpᷣi ?⁊ membꝛũ de membꝛo. Hec il
le. Hanc etiã ſpũalem fideliũ.vnitatẽ pᷣn/
ceps apoſtoloꝝ petrꝰ cõmendãaãs ait. In fi
deaüt omnes vnanimes in oꝛatõe eſtote.
pma Pet.iij.Et ibi qͥnq; ↄditiones enu/
merat que ad hãc vnitatẽ ꝑtinent. Pꝛima
eſt pietatis cõpaſſio reſpectu infumoꝛum
Secũda fraternitatꝭ dilectio reſpectu bo
noꝛum.Tertia miſerie ſubuẽtio reſpectu
paupeꝝ.Quarta modeſtie humiliatio re
ſpectu extraneoꝝ. Quinta omnis rancoꝛꝭ
⁊ querimonie depoſitio reſpectu aduerſa
rioꝛnm quas ꝑ oꝛdinẽ tangit dicẽs.Cõ/
patientes.fraternitatis amatoꝛes.miſeri/
coꝛdes.modeſti.humiles.non reddentes
malũ pꝛo malo.nec maledictũ pꝛo male/
dicto. ſed ecõtrario benedicẽtes.quia in H̊
vocati eſtis vt benedictionem hereditate
poſſideatis O vtinã fratres chariſſimi
vtinam hec apoſtolica documẽta eccleſia
ſtici viri maxime apoſtoloꝝ ſucceſſoꝛes pᷣ
lati ſcʒ eccłie.⁊ illi pꝛecipue qͥ a cardinib
eccleſie cardinaliũ ſibi nomẽ appꝛopꝛiant
ceteriq; pᷣlati qui ſe apłoꝝ ſucceſſoꝛes eſſe
gloꝛiãtur.vtinã inquã hec que de vnitate
ſpũali pᷣdiximꝰ ſolicite obſeruaſſent.vł iã
ſaltẽ licet tarde ſeruare ſatagerent. Pꝛofe
cto nõ tam diu pſeueraſſet.nec de die ĩ di/
enm deteriꝰ ↄualeſceret. hoc tam mirabile.

tamq; miſerabile ſciſma. Non ſic turpiter

ſciſſa eſſet incõſutilis xpᷣi tunica.ũ ſic enoꝛ
miter diuiſa xpᷣiana eccia. Non ſic poſtre

mo crudeliter ſeuirẽt in ſe inuicẽ ⁊ ĩ caput

ſuũ imo in totũ coꝛpus xpᷣi myſticũ eccle/
ſiaſtica mẽbꝛa. De qua re multa loqui
poſſem.ſʒ cogitãti mihi hãc noſtri temꝑiſ
extremã miſeriã flere magis libet q;ᷓ aliqᷣd

dicere.Ex pᷣdictis itaq; ac ex innumerabi
libus malis que tꝑe huiꝰ ſciſmatis ex defe

ctu vnitatis quotidie ꝓpuenire cernimus.
ſatis ſuꝑq; ſatis manifeſtũ eſt qualis vni
tas ſit ſeruanda.qꝛ ſcʒ ſpñalis ⁊ virtuoſa.
quã vocat apoſtołꝰ vnitatẽ ſpũs.Et h̊ de
ſideratione ſuffi ciaant
SBaequitur de tertia.
FEBErtio in v̈bis ꝓpoſitis nobis cõſi/
t? derandũ eſt qualiter ⁊ in quo vni/

ſecũda parte ⁊ ſecũda noſtri ſermonis cõ/

—

charitatiuꝰ amo? quo ſpũalis vnitas coꝛ
poꝛis Simeſtti ſolidat᷑. Uñ ꝑ apoſtolũ
dicit᷑. Supꝑ oĩa charitatẽ habete.qð ẽ vin
culum ꝑfectionis ⁊ pax xpᷣi exultet in coꝛ/
dibus veſtris ĩ qua vocati eſtisẽ vno coꝛ
poꝛe.Colo.iij. deoq; mihi expedire vi/

detur vt de multis ac magnis huiꝰ pacis

laudiba quas ſcriptura ſacra cõmemoꝛat
aliquas referam. Hec eſt em̃ que homĩeſ
filios dei ↄſtituit.GBeati inquit pacifici.q̃
niam filij dei vocabũtur. Matth. v. Hec
eſt que in nobis habitaculũ dei facit dicẽ
te pſalmiſta. In pace factus eſt locus eiꝰ.

Et iteꝝ. In pace in idipſum doꝛmiam et

requieſcam. Hec eſtque bonoꝝ ſpiritua/
lium abundantiã tribuit. Unde idem a/
pheta. Fiat inquit pax in virtute tua ⁊ ab

undantia in turribo tuis. Hec eſt poſtre/
mo quã xpᷣs nõ immerito in omnibo ſuis
operib ſingulariter cõmendauit. Hanc
quippe nobis obtulit in ſua natiuitate di/

centib tũc angelis.Et in terra paxhomi
nibus bone volũtatis.Luc.ij.Quod per
pꝛophetã pꝛedictũ fuerat.Oꝛietur inquit
in diebo eius iuſticia ⁊ abundantia pacis.
pᷣs. Hanc docuit in ſua pᷣdicatione. Unð
apoſtołꝰ. Ueniẽs inqͥt euãgeliʒauit pacezʒ

Eph.ij.Quod etiã idem ꝓpheta pᷣnuncia/

uerat dicẽs. Audiã quid loquat᷑ in me do
minus deꝰ.quoniã loquet᷑pacẽ in plebem
ſuã. Hanc tenuit in ſua ↄuerſatiõe ipᷣo di
cente ꝑ eundẽ ꝓphetam. Cum his qͥ ode/
runt pacẽ eram Hacificne õ ſuis diſci
pulis indixit in ſecreta monitione.pacem
inquit habete inter vos. Matth. ix. Hãc
exhibuit in ſua reſurrectione.Pax vobis
ego ſum. Joh̊.xx. Hanc pᷣterea ꝓ ſummo
dono eis dereliquit in ſua aſcenſione.Pa

cem meã do vobis.pacẽ relinquo vobis.
Joh.xiiij.Quod quidẽ donũ qᷓ́; magnuʒ

q;q; magnificandũ a nobis ſit oſtẽdit Au
guſtinus.xix.de ciuitate dei vbi ait. Tan
tum eſt paciſ bonũ vt in reb terrenis atq;
moꝛtalibo nihil gratius ſoleat audiri.ni/
hil delectabiliꝰ cõcupiſci. Ue ergo nobis

fratres chariſſimi ve nobis.qꝛ tꝑibus no

ſtris peſſimis hoc tantũ bonũ tantũq; do
mum xpᷣi nõ vt dignũ eſt magnificãt.ſʒ ꝑ/

tas ſit ſeruãda. Quia dicit In vin uipendũt imo deſpiciunt xpᷣiani. Jã em̃
culo pacis. Ubi patet ſeruãda eſt vni⸗ pꝛochdoloꝛ ſpreta hac bona ⁊ vera pace

tas fraternalit᷑ ⁊ amoꝛoſe. Nihil em̃ aliud

eſt pacis vinculum qᷓ; fraterna charitas ⁊

ad malam ⁊ falſam pacẽ ei cõtrariã.pluri

mi etiã viri ecciaſtici dãnabilit᷑ſe ↄuertũt

—— — ———DN

—

— —

—

Hermo ſecũdus

ſmo veriꝰ ſe puertũt. Eſt aũt hec paxtri/
plex que xpᷣianoꝝ pꝑuertitaĩos.⁊ a vᷣa pa/
ce ⁊ pacifica vnitate diuertit. Pꝛĩa pax

eſt cũ delicijs carnalibo.de qua ꝓpha. In

pace inqiit amaritudo mea amariſſima.
Iſa.xxxviij. Gecũda parx eſt cũ diuitijſ
thalib.de q̃ ſapiẽs ait.O moꝛsq; amara
eſt memoꝛia tua hoĩ iniuſto ⁊ pacẽ habẽti
in ſubſtãtijs ſuis. Ecci.xlj. Tertia pax
eſt cũ terrenis amicitijſ ⁊ ↄpſanguineitati/
bus.de q̃ xpᷣs. Nõ veni pacẽ mittere ĩ ter/⸗
ram ſʒ gladiũ. UVeni em̃ ſeꝑare homineʒ

aduerſus patrẽ ſuũ.⁊ filiã aduerſus mr̃e,ʒ

ſuã. Math. x.c. Heu hen q; multi in his

hogie pacẽ ſuã ↄſtituũt ac ideo veram cũ

xpᷣo pacẽ deſerũt.⁊ falſam cũ dyabolo pa
cem agũt. In quoꝝ ꝑſonã ꝑꝓphetã dicit᷑
Ciũ inferno fecimꝰ pactũ.i.pacis actum.
Iſa.xxviij.c.De quibo etiã aplłs loquitur
Cuũ dixerint inqͥt pax⁊ ſecuritas. tunc re/
pentinꝰ eis ſuꝑueniet interitꝰ.j.Theſſa.v

Manc igit᷑fugiamꝰ frẽs chariſſimi.⁊ illaʒ
quã ſupꝛa diximꝰqueramꝰ pacẽ. Cuiꝰpꝛe
ronia beatꝰ Augꝰ.bꝛeuiter expmit dicenſ
Pax eſt ſerenitas mẽtis.tranquillitas aĩ.
ſimplicitas coꝛdis.amoꝛis vinculũ.ↄſoꝛ
tium charitatis. NHec ad hereditatem xpᷣi
poterit ꝑuenire qͥ teſtamentũ pacis nolue
rit obſuare.Expᷣdictis g̊ abũdanter oſtẽ
ſuʒ eſt q̃liter ⁊ in q̊̃ vnitas ſit ßuãda.Qnia

ſcʒ in vinculo pacis.Ethec de tertia ꝑte.
⁊ tertia nr̃i ßmonis ↄſideratõe ſufficiãt

Erxrqua ⁊ alijs pᷣcedẽtibo poſſum nõ im

merito monẽdo ↄcludere. vt ſoliciti ſitis

ſeruaꝛe vnitatẽ ſpũs in vinculo paciſ.que

fuerũt vᷣba hmo Pſlee provoſi ita caritati.
Sʒ iam frẽs chariſſimi iã diligent᷑illa

nobis inueſtigãda ſunt q̃ hanc vnitatẽ ſpi
ritus ⁊ hoc vinculũ pacis diuidũt et diſ/
ſoluũt. Ubi notandũ eſt ꝙ in ſacra ſcri
pꝓtura diuerſa legimꝰvincula culpe ⁊ iniq̃̊
tatis.vinculo xpᷣigne pacis ⁊ pacifice vni
tatis aduerſa.
la carnalitatis ⁊ luxurie.De qua ſapiens.
Inueni inqͥ t amarioꝛẽ moꝛte muliereʒ.id
eſt. carnalẽ voluptatẽ. Que laqueꝰ vena/

Sunt etenĩ pmo vincu/

toꝛis eſt ⁊ ſagena coꝛ eiꝰ ⁊ vincula ſũt ma⸗
nus eiꝰ.Ecci.vij. Sunt etiã vincula va⸗

nitatis ⁊ ſuꝑbie. Uñ de ſuꝑſticioſis ⁊ ſuꝑ

bis egyptijs ſcriptũ eſt.Dũ em̃ ꝑſuaſũ ha

bent iniqͥ dñari poſſe nationi ſancte vin/

culis tenebꝛaꝝ ⁊ lõge noctis cõpediti ſut.

Sapie xvijc. Sunt inſuꝑ vincula cupi

ditatis ⁊ ausricie. Pꝛopter qð dicitapłs.

Qui volũt diuites fieri incidũt in tẽptati
onem ⁊ in laqueũ dyaboli ⁊ deſideria mł

ta mutilia ⁊ nociua.que mergũt homineſ
in interitũ ⁊ ꝑditionẽ.pma ad Thimo.vl.

Hec ſunt ergo tria vinculoꝝ genera nos
ad peccatũ trahẽtia Sed ſũt ⁊ alia tria

nos in pctõ tenẽtia ⁊ eo periculoſioꝛa.q e

pꝛecedẽtib, foꝛtioꝛa.Eſt em̃ vinculũ pꝛa/⸗
ue ↄſuetudinis.de quo figuraliter a chꝛi/

ſto dictũ eſt. Hãc filiã abꝛae quaʒ alliga,/

uit ſathanas decẽ⁊ꝛ octo annis.nõne opoꝛ
tuit ſoluia vinculo iſto die ſabbati.Luce
xiij. Hec qͥppe mulier q̃ᷓ tot annis habue/
rat.vt ibi ðꝛ ſpũm infirmitatis.⁊ erat ĩcli

nata. nec oĩno poterat ſurſum reſpicere ſi
gnificat aiam lõga pctĩ ↄſuetudine ĩcur/
uatã.quã die ſabbati id eſt.tꝑe gr̃e xpᷣs o’ñn

dit ſpeciali eiꝰ auxilio a tã foꝛti vinculo eẽ

ſolnendã. Eſt pᷣterea vinculũ ꝑuerſe ob/
ſtinatiõis. Uñ ſub figura ſcriptũ legit᷑ ꝓ
nabuchodonoſoꝛ ioachim vinctũ cathe/
nis duab duxit ĩ babilonẽ.ij. Paralł.vlt᷑.

Nabuchodonoſoꝛ eĩ dyabolũ. Joachim
obſtinatũ pctõꝛẽ.cathene due pctã carna
lia ⁊ ſpũalia. Babylon aũt ↄfuſionẽ figu
raliter ſignificãt.De h̊ vero pctõꝝ vincu
lo ibidẽ ſubdit᷑. Hultiplicate ſunt iniqͥ/
tates mee ⁊ incuruat?ſum multo vinculo
ferri. Uinculũ quippe ferri obſtinatio eſt
Duri ⁊ ꝑuerſi animi.Eſt poſtremo vincu/
lum indurate excecatõis ꝓpter qð de exce
catoꝛe pctõꝛe ĩ perſona nabuchodonoſoꝛ
ðꝛ Alliget᷑ vinculo ferreo ⁊ ereo.coꝛ eᷣab

humano cõmutet᷑ ⁊ coꝛ fere det᷑ei.Danieł

iiij.c. Indurata em̃ excecatio vinculũ fer
reum noĩat᷑ꝓpter indomabilẽ pcti obſti/
nationẽ.vinculũ vᷣo ereũ ꝓpt᷑ inſtexibilem
pctĩ excuſatiõʒ.ſʒ ꝙ ꝑ hoc coꝛ humanum
in coꝛ ſere mutat᷑ ad excecatã humani coꝛ
dis pꝑtinet beſtialitatẽ. Hec ſunt ̊ vincu/

la culpe ⁊ iniqͥtatꝭ.de qͥb ꝑꝓpham dictũ ẽ

Ue q trahitꝭ iniqtatẽ ĩ funicuł vanitatj.⁊=
qſi vinculũ plauſtri pctm̃. Iſa.v. Ue igit᷑
nob frẽs cariſſimi ve nob qꝛ vicuł his ho

die ꝓchdoloꝛ ligãt. oppmũt᷑ĩcuruãt᷑.⁊ ad
pcta q̃libʒ ꝑtrahũt᷑ fere vniuerſalit᷑ xiani

⁊ qdð maxie dolendũ eſt ſceleſtiꝰ viri eccle
Pſiaſtici.⁊ ſcandaloſiꝰpaſtoꝛes ⁊ pᷣlati. Uñ
factũ eſt vt his peccatꝭ exigẽtib iã fere in
vniuerſa xpᷣianitate diſſoluat᷑ vnitas ſpi⸗/

ritus ⁊ rumpat vinculũ paciſ. nihilq; vbi
libet ſupeſſe videat᷑ niſi diuiſio inimicicia

Sr

diſcoꝛdia atq; ↄtẽtio. IJdeoq; q; bonum⁊

vincula diſſoluit᷑ eis vincunlũ xpᷣiane pa/

cis ⁊ pacifice vnitatꝭ. Ideoq; merito nos
ammonet apls vt ſoliciti ſimꝰuare vnita

q; iocundũ ſit pacis vinculũ iã ꝑ ei ↄtra
ria docẽte nobis exꝑientia cognoſcimus

iam em̃ illud Zullij ſenſibilit eſſe veꝝ ꝑci
pinmus. Quãta inqt vis amicicieↄcoꝛdie
q; ſit exodijs atq; diſſidijs pcipi pᷣt. Que

em̃ domꝰ tam ſtabilis.que tã firma cini /

tem ſpũs ĩ vinculo pac. Hoc igit᷑apłi do
cumẽtũ nullatenꝰ adimplere valemꝰ. niſi

cetiã ſoliciti ſimꝰ dirũpere ea qᷓ ſupᷣ diximꝰ

vincula pctõꝝ.Ad qð nos hoꝛtat ꝓpha di

cens.Diſrũpamꝰvincula eoꝝ.⁊ ꝓciamꝰ

luſtij niſi nimiuʒ ceci fuerimꝰ coꝛpoꝛalib

oculis intuemur. Cõcoꝛdia inquit parue

res dreſcũt. diſcoꝛdia maxime dilabuntuꝛ

Jam etiã illud xpᷣi lamẽtabiliter eximur

a nob iugũ ipſoꝝ.i pᷣs.ij.Oð vtiq; deo au

xiliante facere poſſumꝰ partialit᷑ ⁊ diſpoſi

tiue.ſʒ ſoł? deꝰ hoc põt pncipalit ⁊ effecti/

Dmne inq; t regnũ in ſe diuiſum deſolabi cr hoſtiã laudis. tar⸗
dignet᷑ auctoꝛ ip̃e vnita ⁊ paò Qui w/
uit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝝ Amen

tur. Math. xij. Jam qꝛppe vt de ſpüali re/
gno eccie qð nũc ſciſmatica diuiſione de
ſolabiliter laceratur.vt inq; de eiꝰ lachꝛv/

moſa deſolatõe taceam.qꝛ nobis etiã tacẽ

ue.⁊ illð ab eo debemꝰ bonoꝝ opeꝝ ſacri
ficio deuote ⁊ hũilit᷑ poſtulare.eodẽ ꝓpha
dicẽte. Diſrupiſti dñe vincula mea tibi ſa
crificabo hoſtiã laudis.Oõð nobis pᷣſtare

Explicit fmo faciꝰ ĩ yynodo ꝑ reueren/

tib res loquunt᷑.iam in eꝰ tꝑali imꝑio.⁊ ĩ
oumni fere xpᷣianoꝝ regno ↄmotio fit guer
rarum. p̃lioꝝq; ſedio. quaobrem dum no
ſtri reges ⁊ bncipes ꝓpter ſolas q̃s amant
iuitias aut delicias litigat dũ ꝓ explen/
da cupidine aut vlciſcẽda iniuria certant
⁊Z aduerſus ſe inuicẽ inſaniũt.dũ inq; hec
agunt ⁊ que agere debuerãt negligunt. in
terim xp̃i hereditas a ſuis ⁊ a noſtrꝭ hoſti
bus lacrimabiliter ↄculcat᷑. Uñ fit vt xvbi
anitas olim ꝑ oꝛbem terraꝝ adeo lõge la/
teq; diffuſa. ⁊ de qua beatꝰ Aug'. in li.ve/
re religionis aſſerit.ꝙ ꝑ om̃es terrarum ꝑ
tes quas homiĩes incolũt ſacra xpᷣiana co
lerent᷑.iã intantũ diminuta ⁊ artata ſit.et
de die in diẽ ab hoſtibe fidei coartet᷑ vt in
marxidma illaꝝ terraꝝ poꝛtione nomẽ fideſ
qꝙ; vp̃i penitꝰ ignoꝛet᷑.Quid plura. Jpᷣa ci
uitas hierłm totaq; terra ſancta terra ſin
gulariter xp̃o dedicata.terra maioꝛibo no
4 ſtris pmiſſa.terra nobis.ſi tñ veri xpᷣiani
ſumꝰ debita.iã a nobis turpiter erepta ab
infidelibo poſſidet᷑.Et qðᷣ auditu hoꝛren/
dum ẽ. cũ machometus ſceleratille⁊ inſe
mis pᷣdo in medio gẽtis ſue ſummo cultu
ſummo honoꝛe ac ſũma reuerẽtia ꝓꝛſus
indigna ſepult? iaceat.iã tñ xpᷣi ſepulcruz
irreuerẽter ab hoſte poſſeſſum nõ ſine pe/
riculo gui ⁊ infami tributo raro a fidelibꝰ
venera? Heu puget tedetq; de tãtꝭ xp̃i
ſueq; xp̃ianitatis ↄtumelijs vltra loqͥ Sꝭ audiamꝰ qͥd enãgeliũ loquit᷑. Deſignauit
vyñ hec frẽs chariſſimi vñ hec.aliaq; innu naͤtr alios c. Par⸗ enĩ vt ĩ matheo legit᷑
merabilia xpᷣianoꝝ mala niſiqꝛ ꝑ pctõꝛuʒ xpᷣs duodecim apoſtolos elegerat.poſtea

dũ in xpᷣo patrẽ dũm Petꝝ cameracẽſem

Semquitur omelia einſdẽ facta in ſyno
do ſuꝑ illo euãgelio ſᷣm lucã. Deſignauit
dñs ⁊ alios ſeptuagintaduos.Etreli-
Ectionem ſan:
lHcti euagelij ſᷣm lucã qnã mo/
oo0 cũ legeret᷑ audiſt. Jõ pres
L in rpo freés chariſſimi expo/
nẽdã ſuſcepimꝰ qꝛ ñ ſolũ nũc ſʒ annuatim
in ſacra ſynodo ſolẽnit᷑ recitat᷑. Nec ĩmeri
to. Nã ĩ ea ſũmꝰ doctoꝛ ⁊ mgr nr̃ dñs ihs
xpᷣs diſcipłos ſuos ⁊ nos ĩ eis ſapiẽt᷑ edo/
cuit.⁊ miſtris eccĩe tãq; operarijs meſſis
dñice triplicẽ ↄſideratõeʒ notant poſuit.
Pꝛimã ð eoꝝ inſtitutõe.ſcdᷣam ð eoꝝ ĩifoꝛ
matõe.tertiã ð eoꝝ retributõe. Per pᷣmaʒ
dat᷑ auẽtas ⁊ potẽtia.ꝑ ſcdᷣam dat᷑ ſagaci/
tas ⁊ ꝓuidẽtia.ꝑ tertia dat᷑ ſtabilitas ⁊ p/
minẽètia. Hec & tria iuxta enãgelici textuſ
decurſũ.oꝛdine debito ad noſtrã editicati
onẽ ðᷣo adiuuãte ꝓpſeqmur In pᷣmis ita
q; ↄſiderãda nob ẽ miſtroꝝ ecciaſticoꝝ in
ſtitutio.ꝑ quã dat᷑ eis auctas ſiue potẽtia.
Circa ̊ aũt ĩ ᷣbis euãgelicꝭ triplex notat
eoꝝ ↄditio.Pꝛĩo dñt ĩſtitui ⁊ oꝛdinari di
uina electõe. Scðᷣo dñt vniri ⁊ copulari
omutua dilectõe.Tertio dñt muniri ⁊ ro/
boꝛari deuota oꝛðöe Quantũ ad pᷣmũ

yero hos alios diſcipnlos deſiẽnitQuoſ

„

ſeptua gintaduos ↄſtituit in ſignũ ⁊ figu/

*

ram. ꝙ poſt futurã ep aſcenſionẽ ꝑ eos ſe/
ptuagitaduo genera linguaꝝ vẽtura erãt

„

ſue ſidei vnitatẽ. Quos ideo merito de
ſignaun.i.ſignãter elegit.⁊ q̊s ad hoc opꝰ

Rerietidelinaneroe hall⸗lectionei
tũc ſpecialit᷑ inſtituit.vt ꝑ h̊ oñderʒ q; nul

lus ꝓpꝛia auctoꝛitate intruſus ſʒ ſolũ diui
na appꝛobatõe vocatꝰ eccleſiaſticũ officiũ
aſſumere debeat dicẽte apło. Nemo aſſu/
mat ſibi honoꝛẽ.ſʒ qͥ vocatꝰ eſt a dño tãq;
aaron. Ues ulis q; vel ſymoniaca pᷣui/
tate vł tyrãnica poteſtate honoꝛes eccleſi
aſticos vſurpare pᷣſumũt.qꝛ qͥ nõ intrant

P oſtiũ in ouile.ſʒ aſcendũt aliũde.illi pꝛo

Tecto nõ ſunt veri paſtoꝛes.ſʒ veritatꝭ teſti

monio ſures ſunt ⁊ latrones.Et h̊ ð pᷣmo
Quantũ aũt ad ſecundũ audiamꝰ qͥd
ſequit᷑. Et miſit illos binos añ faciẽ ſuam
in oẽm ciuitatẽ ⁊ locũ q̊ erat ipᷣe vẽturus.

Hoc nõ ſolũ intelligendũ eſſe puto de eiꝰ
aduẽtu ꝑ pñtiam coꝛꝑalẽ ſʒ etiã deaduen

tu eiꝰ in mentẽ ꝑ influentiã ſpũalem.O qᷓ;

rect oꝛdo Aduentũ mgfi pcedũt diſcipu
li. Aduentũ dñi pᷣcedũt ſerui.pᷣcedũt in/
ſtruẽdo.ſequit᷑ inſpirãdo.pᷣcedunt per do

£

ctrinã.ſequi ꝑ gram. Nec ĩmerito eos
aßñ ſe binos miſit. Nã hoc ↄueniẽter face/
re voluit triplici růe. Pꝛimo ꝓpter mu/

tuam oↄſolatiõʒ.⁊? fraterni auxilij ↄfoꝛtatõ
nem.qꝛ ſapiẽs ait.frater qͥ iuuat᷑ a fratre q̃̊
ſi ciuitas foꝛtis Secũdo pter veritatꝭ

ab eis pᷣdicãde ↄfirmatiõem vt iuxta leg
pceptũ.in oꝛe duoꝝ teſtiũ ſtaret verbum

Eertio pter charitatiue dilectõnis ſi/
gnificationẽ. Nã vt ait Grego.ꝑ hoc taci
te innuit᷑.ꝙ qͥ erga alteꝝ caritatẽ nõ habet

p̃dicatõis officiũ nullatenꝰ ſuſciꝑe debet.

Jõ ergo ſpecialit miſſi ſunt bini.in ſignũ
y mimiſtri eccleſiaſtici ſibi inuiceʒ ⁊ alijs
debẽt charitatiue dilectõis vinculo copu
lari. ⁊ bine dilectõis di ſcʒ ⁊ primi vnitate

iungi.vt iuxta doctrina apłi ſoliciti ſint.

ſeruare vnitatẽ ſpũs ĩ vinculo pacis

ergo illis qͥ ↄtra charitatꝭ vnitatẽ in eccia

&p̃i ſciſmata ⁊ diuiſiones ſeminãt.vel iam
ſeminata ſciſmatũ ʒizania hodie pchdo/

loꝛ nimiũ creſcẽtia ſolicite non extirpan

xpᷣm vt mittat oꝑarios ĩ meſſem

citur ⁊ aduerſantiũ pedibo oculcat ocnt/

cata depꝛimitur. depꝛeſſa ſpernit᷑. De qͥb⸗
ipᷣe ꝑ ꝓphᷣam ↄquerit᷑. Filios enutriui ⁊ ex

altani.ipᷣi autẽ ſpꝛeuerũt me.Et ſᷣ̊ ð ſcöõo.

NQuantũ vᷣo ad tertiũ audiamꝰ qͥd po
ſtea ſubdit᷑. Et dicebat illis. Meſſis qͥdẽ
multa.operarij aũt pauci. Rogate ̊ dñm
meſſis vt mittat oꝑarios in meſſem ſuaʒ.
Hoc in loco meſſis intelligituꝛ eccleſia.i.
cõgregatio fideliũ.que iã tũc multa erat.
qu antũ ad pᷣparationẽ.qꝛ multi pꝛepara/
ti vt ꝑ verã fidem collecti in hoꝛreum po
nerẽtur eccie. Operarij vero pauciid eſt.
doctoꝛes⁊ pᷣdicatoꝛes alijq; ſpũales mini
ſtriad hãc fideliũ collectiöem idonei.pau
ci ſunt reſpectu tãte multitudinis congre
gãde. Sane ſicut tũc hoc veꝝ erat.ſic mo
donõ minꝰ veꝝ ẽ.Nã ſicut h ait Gregoꝛiꝰ
Ecce iã mundꝰ ſacerdotibo plenꝰeſt.et tñ
in meſſe dñi rarꝰ valde inuenit᷑ operariuſ
qꝛ officiũ quides ſacerdotale ſuſcipimꝰ.ſʒ
opus officij nõ implemꝰ. Cur ita. Oꝛ cer

ctrinã ⁊ ſanctã vitã verbo ⁊ oꝑe xpianum

ꝓplm erudire.ad qðᷣ pchpudoꝛ inter tot ec
cleſie mĩſtros.hodie pauci reperiũt᷑ oꝑa/
rij.Quid g̊ ſuꝑeſt remedij. Rogate ĩquit

dum meſſis. xpᷣm ſcʒ qͥ ſo dñs eſt populi

xpᷣiani. ceteri ſolũ ſub eo ſũt miſtri.ipᷣo di

cente. Pꝛincipes gentiũ dñant᷑ eoꝝ. nõ ſic

aut inter vos.ſʒ qͥ maioꝛ eſt fiat ſiẽ miſter.
Uos ů miniſtri rogate dñm veſtꝝ Jeſum
rexpᷣs cũ iã mitterre diſpoſuiſſet tñ roga/
ri voluit vt mitterʒ. Sane h̊ ideo Pꝛimo
qͥdẽ vt oñderet ꝙ licet deꝰ eternalitaliqͥd

voluerit facere.vult tñ illud fieri mediati
bus oꝛõib creature.

Scðdo nõ ab vno ſo

—2⸗

lum ſʒ a multꝭ rogari voluit vt ̊ exemplo
demõſtraret qnte apð deũ ſit efficacie oꝛõ
multitudis.⁊ pᷣcipuengregatõis eccĩe xpᷣi
ane Tertio h̊ ſpecialit᷑a Zieiput ume oa
ri.ondens ꝙ nulł ſit aptꝰ ad hãc euãgeli/
cã miſſionẽ.niſi ꝑ diuinã gr̃am ſpecialem
quã nõ miret humana ꝑfectõ ſʒ impetrat
deuota oꝛõ.Ac ſi aꝑte dicat Nullłꝰð ſe aut
ſua vᷣtute.nullł de ſua ſcia.ð ſua induſtria
de ſua excellẽtia aut dignitate pᷣſumat ſed
deuota oꝛõe ac hũilitate munitꝰatq; robo

Heu q; repꝛobi ſunt hi nephãdi operarij. ratus.de ſola dei gr̃a ⁊ bonitate ↄfidat.ee

quox malicia vl negligẽtia meſſis eccleſi

aſtica optate pacis fructu ᷣuata ſteril effi

iõ rogate dñʒ meſſiſ vt ĩ meſſẽ ſuã oꝑaꝛioſ

mittat. ⁊ cos ad hͥ aptoſ ⁊ idoneos efficiat

. „
5

Nec immerito ſpſales operarij.i.eccleſie
miniſtri de hoc rogare tenent᷑.ii diligẽter
attendãt quantũ eſt onꝰ officijad qð mit/
tuntur. Quippe mittunt᷑ em̃ ad pdicandũ
credenda. ad docendũ facienda. ad venã/
dum peccatoꝝ occulta.ad abſoluendum
penitentiũ delicta. Gittunt᷑ ad reducen/
Dum errãtes.ad coꝛrigendũ ꝑtinaces.ad
oſolandũ puſillanimes.ad reficiendũ in/
digentes. Mittütur deniq; ad fructũ fa⸗
ciendũ in omnes homĩes xpᷣo dicẽte.ego
miſi vos metere Et iteꝝ Poſui vos vt ea
tis ⁊ fructũ afferatis. UVt aũt ex meſſe ec/
cleſie fructũ virtutũ afferant.neceſſe eſt vt
in ſe ⁊ in alijs infructuoſam peccatorum
meſſem deſtruãt.de qua ꝑ ꝓpham dicitur
Araſtis in impietate.iniquitatẽ meſſuiſtꝭ.
Ad hanc nãcq; meſſem ſolicite deſtruẽdaʒ
mittũtur meſſoꝛes eccleſiaſtici.qui pꝛopt᷑
hoc figurãtur in ſeruis abſalon.de qbus
in ſecũdo regũ legitur. ꝙ cõbuſſerũt agrũ
ioab habentẽ meſſem oꝛdei. In agro Jo
ab ſignificatur coꝛpus ⁊ anima peccatoꝛꝭ
in quo nõ creſcit frumentũ virtutũ ſed or
deum vicioꝝ.qð ꝑ ſeruos abſolon.id eſt.
miniſtros dei debet igne charitatꝭ cõbuꝛi
O felicẽ meſſoꝛeʒ qͥ hoc diligenter facere
ſtuduerit. quia de illo verificabitur qð ꝑ
ſapientez ðꝛ. Si impiger fueris veniet vt

fons meſſis tua. ſt. virtutũ ?⁊ bonoꝛum

ſpũalium abũdantia. de qua intelligi põt
illud ꝓphete verbũ. Qn lite vindemiam
⁊ meſſem ⁊ oleũ.Ex ab dantia em̃ virtu
tum eccleſiaſticoꝝ miniſtroꝝ debet popu
lus colligere nõ ſolũ meſſem ſen panẽ bo/
ne operatiõis.ſed etiã vindemiã ſeu vinũ
ſancte deuotõis ⁊ oleũ pie compaſſionis.
2 generaliter omnẽ fructũ virtuoſe perſe
ctionis. Ue ergo illis operarijs in meſſe
eccie.a quibo popuł dei nõ virtutũ ſed vi
cioꝛum fructꝰ.nec bonoꝝ ſed maloꝝ ope/
rum exempla colligit. Ue inquã illis ꝛũ
exempla ſunt oꝑa carnalitatis ⁊ immũdi

cie.de quibo ait apoſtolꝰ. qͥ tradiderunt ſeꝰ

metipſos impudicicie in oꝑationẽ immũ
Dicie. Ve iteꝝ illis quoꝛũ exẽpla ſunt oꝑa
iniquitatis ⁊ iniuſticie.quibo a domino ꝑ
ꝓpham dicit᷑ Diſcedite a me omnes qͥ ope
ramini iniquitatẽ. Ue iteꝝ atq; iteꝝ illis.
quoꝝ exempla ſunt oꝑa erroꝛis atq; maliꝰ
cie. Hi ſunt vt dicit apoſtołꝰ operarij ſub
Doli tranſfigurãtes ſe in apoſtolos chꝛiſti

Nõ ſic fratres chariſſimi nõ ſic.ſed vnuſ/
quiſq; veſiꝝ iuxta apoſtoli documentum
ſolicite curet ſeipſum pꝛobabilẽ deo exhi/
bere operariũ incõfuſibilem recte tractan
tem verbũ veritatiſ Et hec de hma euã

gelij parte ⁊ pᷣma noſtri poſiti conſidera/
tione ſufficiint
BSBeguitur de ſecunda

—

p miniſtroꝝ eccleſiaſticoꝝ infoꝛma

tio.ꝑ quã datur eis ſagacitas et ꝓ

nidentia Ubi diligẽter aduertendũ eſt

qꝙ; xpᷣs cos ſpecialiter de tribus infoꝛmat
⁊ inſtruit.Pꝛimo ꝙ nõ debent terreri ab
aduerſitate. Secũdo ꝙ nõ debẽt moueri
a cupiditate. Tertio ꝙ nõ debent turbarꝭ
ab iniquitate. De pmo dicitur. Ite. ecce
ego mitto vos ſicut agnos inter lupos.
Mittit ergo dñs ſuos operarios. mittit

miniſtros ecclenaſticos in meſſeʒ ſuã.nõ

ad colligendũ ex ea delicias ⁊ voluptateſ

ſed ad tolerandũ ꝓ ea moleſtias et aduer

ſitates. Mittit eos nõ ad adulandũ diui/
tibus.nõ ad nocendũ pauperibi. ſʒ ad de
bellandũ malos.vt Joſue miſſus eſtotra
amalech ⁊ ad liberandũ oppꝛeſſos.vt mo

vſes ad pharaonẽ miſſus eſt Et ideo ne fſa
ciliter aduerſitatibo terreant᷑.pᷣmunit eos

dicenſ. Ecce ego mitto vos ſicut oues vł
agnos inter lupos. Hoc eſt Sicut humi
les inter ſuꝑbos.ſicut patiẽtes int᷑ aduer
ſarios.ſicut pios inter crudeles.ſicut be/

5

nignos inter feroceſ.ſieut ſimplices inter
fraudulẽtos.ſicut inermes inter armatoſ

Ite ergo ſecuri.nõ tamẽ ↄfidẽtes ĩ armis
ſeculi.ſed induẽtes vos armatura ſpũali.
hoc eſt ſcuto fidei.galea ſpei. loꝛica iuſti⸗
cie.⁊ gladio ſpũs qð eſt verbuʒ dei. His
itaq; armis muniti nolite terreri.quia vt
Chꝛyſoſtomꝰ ait.Eccłiam vincere nulla
vis poterit.dei eſt eccĩa qͥ eſt oĩum foꝛtioꝛ
Iðſe eſt qͥ dicit. Tu es pettꝰ ⁊ ſuper hanc
petrã edificabo ecciam meã. Et poꝛte in/
feri nõ pᷣualebũt aduerſus eam.qͥd ſi non
crederet᷑ verbis.tamẽ rebipſis ⁊ operib
credere neceſſe eſt. Quanti em̃ tyrãni ag/
greſſi ſunt impugnare ecciam dei. Quan
Sa toꝛmẽta quantas cruces adhibuerunt.

ignes.foꝛnaces.feras.gladios intẽdenteſ

⁊ nihil agere potuerũt. Ubi nũc ſunt illi
qui hec fecerũt.Et vbi illi qͥ hec foꝛtiter ꝑ
chlerunt Nũc illi eternis penis pᷣmuntux

l
. deſccundo ſe⸗
irpeure ſaccul
⸗ mneninep nun
iſolteaicare
mntze upiaitac
ſrannibullitate
atanpſucculii po:
gſiruchopautpect

intucſaria vite.

mscalciametid
zumalegk aplil
iitfdis nihilalin
unzeſetbſolut'a
hurtuctudine txa
rtebrocolb; retard
chcieaned vba idl
inrülnend Licze
ftinernelani inpnn
Abei duuruclatöee
Certcuneſun dice
pobinumer odio d
aroufals ſpi.
e Plhnenitb itel
Genftknocnigeceß⸗
ftufeearfamilunta
Dutüstadladuisoc
um Dolocuidi mo⸗
ſengidicisfuo nos
hihöteſalutosci doles
Uaraxiumune!
Werrrdnt
Reßcluhaliüatn
pecuniiizongreltr
dereqg inttdiſtic.
aplonleitnino
poſſcee Ontpoe⸗
mifbaighandne
Grecelatieſnsap
nmncl
o7gaütdm
unbfet Gjitan

—

S
=

=

e hʒ ci iſtis pei

* Gbnlcopin
neſank inqn de
ſtoeregip ſuisd⸗

rßitniptrpitit
dſinontihen⸗
in negggetiic
ocipittinierei
ſeintcligt Auchl

AnnH

umentum
edeverhi/
Ceimucgan
ehnaei
onſcen,

d

hobist

Hinforn
ias etp
tengüͤ eſt
nfoꝛmat
ereri ab
tmoneri
tturberi
Ite ecce
tupos.
. mitrit
ſuã. no
uptatel
tadyer
ü diui/
zadde
eſtotra
yt mo
oneſa
it cos
cs yl
umi
duer
ntbe/
inter
matol
armis
puali.
iuſti⸗
His
nia vt
nulla
rtior
bonc
ein/
non
rib
467
jan
nt.⸗

hteſ
lli
erg
n

HBHymelia

Ziſti eternis gaudijs erigũt. Eth̃̊ ð pmo

De ſecundo ſequit

Molite poꝛtare ſacculũ neq; perã. neq;

calciamẽta.⁊ neminẽ ꝑ viam ſalutaueritis
Hocẽ.Nolite pᷣdicare aut ecciĩaſticũ offi/
ciũ exercere ſpt᷑ cupiditatꝭ aut auaricie ꝗᷓ/
ſtũ.ſʒ pauꝑtatẽ ⁊ hũilitatẽ exeplo mgr̃i vꝛi
ſequẽtes.neq; ſacculũ poꝛtetꝭ neq;ʒ perã.i.
repoſitoꝛia ciboꝝ aut pecuniaꝝ ñ deferatꝭ
in via ꝓpt᷑ neceſſaria vite.neq; calciamẽta.
qð de itegris calcia men dz ĩitelligi. qꝛ ſic ĩ
euãgelio marci legit᷑apli ſandalijs vtebãt
In his aũt vᷣbis nihil aliud oñdit᷑ niſi ꝙ pᷣ
dicatoꝛ dʒ eſſe abſolutꝰ a cupiditate.ſuper
fluitate.⁊ ſolicitudine tꝑali.ne ĩhis ĩpedia
tur ꝗut modolibʒ retardet᷑a pᷣdicatõne vᷣ
bi.qð etiã ſequetia vᷣba ĩdicãt. Neminẽ in
q̃t ꝑ viã ſalutaueritꝭ Licʒ eĩ qͥdã ̊ ita expo
nãt.i.neminẽ ſaluũ in pñti vita dixeritꝭ.qꝛ
q̃libet niſi diuĩa reuelatõe ceꝛtificat fuerit
incertꝰ eſt ð ſalute ſua.dicæte ſe· ptura. en
mo ſcit an amoꝛe vł odio dignꝰ ſit. Hec tñ

expoſitio nõ tã lr̃alis q; ſpũalis ⁊ moꝛalł eẽ

videt᷑. Jõ illðↄueniẽti ĩtelligit᷑ vt ex h dili
gẽtia⁊ feſtiatio euãgelice pᷣdicatõis tãta eẽ
ĩnuat᷑.ꝙ nec ex familiaritate colloqͥ i aut ſa
lutatõis.ſeu alia q̃uis occaſione debeat re
tardari. Hoc loquẽdi mõ vſus ẽ heliſeus.
q̃rto regũ dicẽs ᷣuo ſuo.Si occurrerit ti
bi hõ ne ſalutes eũ.volẽs ꝑ h̊ excludere vᷣ/
ba retardatiua itine? Expᷣmiſſis euãge
lij vᷣbis ⁊ alijs qᷓ in matheo legũt᷑.qᷣbo apłiſ
ðꝛ. Nolite poſſidere auꝝ neq; argetũ neq;
pecuniã ĩ zonis veſtrꝭ.voluerũt aliqͥ ↄclu
dere ꝙ viri eccĩaſtici ⁊ maxĩe ep̃i qͥ in eccĩia
apłoꝝ locũ tenẽt nõ pñt licite aliqͥd ꝓpꝛiuʒ
poſſidere. Quibo ↄcoꝛdare vidẽt᷑ hieroni/
mi vᷣba ĩ epła ad nepocianũ vbi ait.cleroſ
grece latine ſoꝛs appellat ꝓpterea clerici di
cũt᷑.qꝛ de ſoꝛte dñi ſũt.vł qꝛ ipᷣe dñs ſoꝛs.i.
ꝑs eoꝝ ẽ.qͥ aũt dñm poſſidet nihil extra de

um hr̃e pᷣt. Si ãt auꝝ.ſi argẽtũ.ſi poſſeſſio

nes hʒ. cũ iſtis ꝑtiba nõ dignat᷑ dñs fieri ꝑſ
eiꝰ Sʒ huic opinioni ſacri canones ad/
uerſant. in qbo ðꝛ ꝙ epi ð rebꝓpꝛijs vl acqᷣ
ſitis heredibo ſuis derelinqnt Un pᷣdicta
vvᷣba xpᷣi tripłr pñt ĩtelligi. Uno mõ myſti/
ceſiẽ exponit ipᷣemet hie:o.vt ñ poſſideamꝰ
auꝝ neq; argẽtũ.i.vt pᷣdicatoꝛes ñ innitãt
Oncipalit᷑ ſapiĩe ⁊ eloq̃ntie tꝑali. Alio mõ
ſiẽ intelligit Aug.li.ð ↄſenſu euãgeliſtaꝝ
yt ĩtelligat᷑ xpᷣm h̊ nõ pᷣcipiẽdo.ſʒ magis ꝑ

mittẽdo dixiſſe.pmiſit eĩ eis vt abſq; auro
vł argẽto⁊ alijs ſũptibo irẽt.accepturi ſum
ptꝰ vite ab his bo pᷣdicarẽt. Uñ ſubdit.di
gnꝰ eſt eĩ opariꝰ cibo ſuo. Ita tñ ꝙ ſi aliqͥs
ꝓpꝛijs ſũptibs vteret᷑ in pᷣdicatõe euangelij
ad ſuꝑerogatõʒ ꝑtineret.ſiẽ Paulłꝰ i epla.j.
ad Co.ſe feciſſe teſttaft Tertio mõ ᷣm qð
exponit Chꝛyſo. vt itelligat h dñm diſci⸗/
pulis pᷣcepiſſe q;tũ ad illã miſſionẽ q̃ mitte
bant᷑ ad pᷣdicãdũ iudeis.vt ꝑ h̊ exercerent
ad ↄfidẽdũ de vᷣtute ipᷣiꝰ qͥ eis abſq; ſũpti/
bus ꝓuideret.Exq̊ tñ nõ obligabat᷑ ipᷣi vł
ſucceſſoꝛes eoꝝ vt abſq; ꝓpꝛijs ſũptibs euã
geliũ pᷣdicarẽt.qꝛ⁊ de paulo ĩ ſcða epła ad
Coꝛin.legit᷑ ꝙ ab alijs eccłijs ſtipẽdiũ ca/
piebat ad pᷣdicãdũ coꝛinthijſ Exq̊ patʒ.qꝙ;
aliqͥd poſſidebat ab alijs ſibi miſſum. Un
ſiẽ ↄcludit ſanctꝰ Tho.ſtultũ videret᷑ dice
re ꝙ tot ſctĩ põtifices ſic athanaſiꝰ.ambꝛo
ſiꝰ. auguſtinꝰ.illa pᷣcepta trãſgreſſi fuiſſent
ſi ad ea ſᷣnãda ſe credidiſſent obligari Jõ
rñdʒ ad pᷣdictã autoꝛitatẽ hieronimi.ꝙ cũ
oĩs ꝑs ſit minoꝛ toto.ille cũ deo alias ꝑteſ
hfe itelligit᷑.cuiꝰ ſtudiũ dũ nimis intendit
his qᷓ ſũt mũdi circa ea q̃ dei ſũt diminuit
Et ſic nõ dñt cleri( ꝓ vꝛiũ poſſidere vt ſie
curẽt ꝓpꝛiũ ꝙ ĩ hisdet ectſi faciãt.q̃ ad di/
ninũ ꝑtinẽt cultũ. Hex ð ſcðo De tertio
in euãgelicꝭ xpᷣi vᷣhis ſubiũgit᷑. In quacũ/
q; domũ ĩtraueritis hi dicite. pax hüic
domui. Et ſi ibi f ueri uiꝰ pacꝭ reqͥeſcet ſu
per illũ pax vra. itẽ ad vos reuertetur
q̃ſi diceret. Dũ ae publicatõʒ euãgelij pa/
cis ꝓceditꝭ.pacẽ diligite.pacẽ optate.pacẽ
ſi fieri pᷣt cũ oĩbo hoĩbo etiã iniqͥs.etia ꝑuer
ſis.etiã pac inimicꝭ obſᷣnuate.vt poſſitꝭ cũ
ꝓpha dicere. Cũ his qͥ oderũt pacẽ erã pa
cificꝰ.Et iõ nolitepturbari ab iniqͥtate.no
lite cõmoueri a ꝑue:ſitate malignitate aut
neqͥcia q̊ꝛũlibet hoĩm ſʒ in quãcũq; domũ
intraueritꝭ.bma vᷣba vr̃a ſint pac ⁊ carita
tis.⁊ pᷣmũ dicite.Pax huic domui.i.habi
tãtibo ĩ ea.Et ſi ibi fuerit filiꝰpac pᷣdeſtia/
ous.ſ.ad pacẽ enã.reqeſcet ſuꝑ illũ pax ve
ſtra. Hoc cẽ.oꝛõ vr̃a ⁊ pᷣdicatõ euãgelica in
eũ optatũ habebit effectũ Sin aũt ad voſ
reuertet᷑.qꝛ dato ꝙ effectũ nõ habeat q̊ að
illũ.tũ inde mercedẽ habebitꝭ apud deum

O igitmagnũ pac euãgelice bonũ.cuiꝰ pᷣ

dicatio infructuoſa eſſe n pᷣt.Et cui exoꝛ

tatio totiꝰ apłice ⁊ xpᷣiane doctrie pᷣmũ fũ/
damẽtũ eſt. O vtinã h̊ ſaperẽt ⁊ kellige e

In ſinovo

noſtri pᷣlati? pncipes xp̃iani. vtinã hãc pa
cẽ ʒelarẽt ſpecialit᷑ viri apłici.vtinã nõ fal

laciter ſʒ vᷣe ⁊ efficacit᷑ dicerẽt eccĩe ðᷣi.pax
huic domui.⁊ ñ ſic dãnoſe ac dãnabilit᷑ ſi
nerẽt ꝑnicioſo ſcimate hãc dei domũ iã pe
ne funditꝰeuerſaʒ deſolari.ſicẽ̃ ab eo qͥ ipᷣaʒ
in pace fundauerat dictũ ẽ. Oẽ regnũ ĩ ſe

diuiſũ deſolabitẽ Ethde ſcða euangelij

Ete.⁊ ſcdᷣa ↄſideratiõe ſufficiant.
GBGBaequitur de terti.
Poſtremo gQ ↄſiderãda nobᷣ eſt miſtroꝝ

ecciaſticoꝝ retributio.ꝑ quã dat᷑ eis ſubli
mitas ⁊ pᷣminẽtia.Qua ĩ re ſciẽdũ ẽ ꝙq eoꝝ
retributio triplex aſſigri pᷣt. Pꝛĩa ẽ coꝛꝑał
Beda ẽ ſpũalis honoꝛatiõis.

ſuſtẽtatiõis.
Tertia ẽ eternal coꝛonatõis De pma h̊ ðꝛ
In eadè aũt domo manete.edẽtes ⁊ bibẽ/
tes q̃ apð illos ſũt.Dignꝰ ẽ em̃ oꝑariꝰ mer
cegde ſua. Ubi oñdit xpᷣs ꝙ miſtri eccĩaſtici
q ꝓplo xpᷣiano ĩ ſpũalib ſeruiũt.de iure di

uino ⁊ hũano dũt ab eo ĩ coꝛꝑalibo ſeu tꝑa

libo ſuſtẽtari De hac ãt retributõe ⁊ ſił de
ſcdᷣa diẽ apls ad Thim̃.ſcribẽs.qͥ bñ pᷣſũt
p̃ſpyteri.duplici honoꝛe digni habeantur
Pꝛimꝰ honoꝛ eſt ſuſtẽtatio vite. Secũdꝰ

exhibitio reuerẽtie.Et ð vtroq; honoꝛe ĩi/
telligit᷑ illð leg pᷣceptũ.honoꝛa pr̃em tuũ.
qð nõ ſolũ de coꝛꝑali ſed etiã de ſpũali pr̃e
accipiẽdũ ẽ. De tertia vᷣo retributõe ſeu

mercede dic xpᷣs apłiſ.Gaudete ⁊ exultate

qꝛ merces vr̃a co.eſt ẽ ce.Et h̊ͥ ſpẽalit᷑ dabi

tur euãgeliʒãtibs. Uñ in pma ad Coꝛint.
ſcribit ꝗpłus. Ue mihi ſiñ euãgeliſauero.
iãt h̊ ago mercedẽ accipio.

delit nõ pficiũt.qꝛ tales pᷣuaricatoꝛes ⁊ ĩ/
obediẽtes oꝑarij iuſte da natõis mercedeʒ

finalit᷑ ꝑcipiũ t.dicẽte apło. Oĩs pᷣuarica⸗/
tio ⁊ inobediẽtia recipit iuſtã retributionẽz
mercedis Et h tertia ꝑte euãgelij ⁊ ter

tia ↄſideratõe ſufficiãt. Deqᷓ̃ pła dicenda
erãt.niſi ad alia ꝓperaret intẽtio. Audi

uimꝰ igit ex hac expoſitõe euãgelica de in/
ſtitutõe. ð infoꝛmatõe.⁊ ð retributõe apło

rũ ac diſcipłoꝝ xpᷣi. Audiuimꝰ qͥ fuerint pᷣ
mitiui oꝑarij.qbo ſuccedũt miſtri ecciĩaſti
ci.Aplis eĩ ſuccedũt epi.diſcipuł vᷣo mĩo.
res pᷣſbyteri ⁊ ꝑrochiales curati. Naʒ vt hᷣ
diẽ gloſa.ſiẽ in apłis foꝛma ẽ epᷣoꝝ.ſic inſe

iẽ ů̊ boni
odparij ecciaſtici accipiẽt mercedẽ głie. ſic
ecõtra mali meꝛcedẽ pene.de q̃ ꝑꝓpham vðꝛ
Oẽs mercedes eoꝝ ↄburẽt᷑ igne. Ue g̊ilł
q̃ ecciaſticũ officiũ aſſumũt.ſi qð pfitent᷑fi

ptuagintaduob diſcipuł foꝛma eſt pᷣſ bite
roꝝ ſecũdi oꝛdis. NHec ð hãc ſniam mo/
uere dñt vᷣba hiero.ſuꝑ epłam ad tytũ.vbi
poſtq; dixerat Olim idẽ pᷣſbyt᷑ qͥ ⁊ ẽs.po
ſtea ſubdit Sic g̊ pᷣſbyteri ſciũt ſeeccĩie cõ⸗/⸗
ſuetudiĩe ei qͥ ſibippoſitꝰfuefit eẽ ſubiectoſ
ita epᷣi nouerit ſe magꝭ ↄſuetudĩe qᷓ; diſpẽ

ſatiõis dñice vᷣitate pᷣſbyterꝭ eſſe maioꝛes.
⁊ ĩ cõi debere ecciaʒ regere. Sciẽdũ qͥ p
pe eſt ꝙ olim qᷓ;tũ ad nom̃ nõ diſtinguebã

tur ep̃ᷣi ⁊ p ſbyteri.nã epᷣi dicũt᷑ ex eo ꝙ ſu

intẽdũt. vt diẽ Zuc fl byteri aũt grece d
cunt᷑ q̃ſi ſenioꝛes.

am noie epᷣoꝝ.vbi ĩ actib apłoꝝ lo
pᷣſbyterꝭ eccĩe epheſine diẽ̃. Attẽdite vobᷣ

⁊ yniuerſo gꝛegi.in qͥ vos ſpũſſctũs poſuit
3 ſp ſm rẽ inter

epᷣos regere ecciam dei.S
epᷣos ⁊ pᷣſbyteros fuit diſtinctio.etiam tge
aploꝝ.vt pʒ ꝑ Oyoniſiũ.v.c.eccĩaſtice.hie
rarchie Uñ poſtea ad vitãdũ ſciſma.neceſ
ſe fuit vt etiã noĩa diſtinguerẽt᷑. vt.ſ.maio
res dicerẽt᷑ ẽi.mioꝛes aũt vocarẽt᷑ pᷣſbyte

ri. Jõ pᷣſbyteros ab epᷣis ñ differre Augꝰ.

li. ð hereſibi int dogmata heretica ↄnume
rat. Ecceꝗ&̊ qͥ q̃les ⁊ q̃nti fuerũt pᷣdeceſſo/

res nr̃i. apti ſcʒ ⁊ diſcipłi xpᷣi.q̊ꝛũ vᷣtutes ſi

veri ſucceſſoꝛes ſunꝰ dẽmꝰ imitari. vt qͥb
ſuccedimꝰ ĩ officio.ſuccedamꝰ ĩ merito qͥ/

bus ſuccedimꝰ iĩ dignitate.ſuccedamꝰ etiãä

in vᷣtute.⁊ ſiñ in ↄſùmata ꝑfectiõe.ſaltẽ in

ſtudioſa imitatõe. dicẽte apło JImitatoꝛel

mei eſtote. ſiẽ ⁊ ego x?ᷣi Sed ꝓchpudoꝛ
hodie płes ſũt ecciĩe mĩſtri qͥ nõ apłicas vᷣ
tutes.ſʒ magꝭ apoſtaticasorioꝝ vicioꝝ ſoꝛ
des tã publice ⁊ notoꝛie ſectãt᷑.vt ex h̊ ſtatꝰ

ecciaſticꝰ a ſeculariba ⁊ popularibo ↄtẽnat᷑
⁊õſi pediba ↄculcet᷑. Et vt mõ de alijs inu
merabilibo vicijs taceamꝰ.iã tã młtos pſu
blicos foꝛnicarios ⁊ ↄcubinarios pᷣſbyte⸗
ros cernimꝰ.vt dignitas ſacerdotij ex eozꝝ
indignitate ↄtẽptibil habeat᷑.qꝛ cũ eoꝝ vi

ta deſpicit᷑ reſtat vt ipᷣoꝝ ſtatꝰ atq; doctrĩa

⁊ ꝑ ↄñs lex diuĩa ⁊ eccĩe ſacr̃a ab eis mini/
ſtrata vilipedaf Aduerſus ̊ hoꝛrẽdũ et

abomiĩabile mõſtꝝ.multa ĩ ſᷣmonibo młta
ĩ ſtatutꝭ ſynodalibo latrauimꝰ.nec tũ hmõi

*ſcandalũ ab hac dyoceſi effugare valuimꝰ
vt vellemꝰ. Süt aut qͥdã ĩ pplo pᷣdicãteſ. j

dũ ſ̊ tolleꝛe moliũt in alið ſcandalũ ĩcidũt

vüber imẽ acri⸗ ipꝛobãdo ꝓpłm ſubiectũ

Sciẽdũ qͥp

ꝛes. Uñ ⁊ apłs h̊ noĩie qᷓntuʒ
ad vtroſq; vtit᷑.vbi ait.Qui bñ pᷣſunt pᷣſby
teri duplici honoꝛe digni habeãt Silr eti
ens

eſtpſbite

ig m mo/
igtü. bi
eßs po

eeccie cõ/

ſubiertol
e ̈ diſpe
eo
clediü
—
eo ſi
grece⸗
e jntuz
untpſby
BGilkreti
logpens
dite vo
ſs poſnit
mreinter
etiamtpe
aſtice hie
ma. necceſ
vt.ſemaio
ekßbyte
te Aug.
onume
deceſſo/
Htutes ſi
i. vtqb
rito /
m enid
.ſaltein
ntatoꝛel
bpudo:
blicas
ciox ſoꝛ
rß ſtot⸗
otinat
lijo inn
koo eu
ſſopte
ceog
op yi
octria
minl/
dü et
mlta
pmöi
luim⸗
teſ4
icNt
bicctä

Vmelia

in irrenerẽtiã ⁊ ĩobedietiã ſuoꝝ ſacerdotũ

inducũt. Cõtra s nũc aliqlit inſtare ⁊ ad
uerſus ĩdiſcretũ ʒelũ diſcretiõis modera/

mẽ opponere vtileiudicamꝰ His in᷑m

tas ↄcluſões qᷓ magis iuridicũ rigoꝛeʒ qᷓ;

dulcoꝛẽ euãgelicũ ſapiũt.tres pᷣcipuas et
fundamẽtales aſſeft Pꝛia ẽ ꝙ, no/

alia
toꝛiꝰ foꝛnicatoꝛ ꝑ euidẽtiã facti q̃ nulla ter

giuerſatõe celari p̃t. eo ipᷣo qͥ foꝛnicatõ ſua
eſt notoꝛia.ſuſpẽſus ẽ qͥad ſe ⁊ q̊ ad alioſ.?
iõ eiꝰ miſſa ⁊ eꝰ diuĩa dñt euitari. Uñ ↄſe

quẽter infert᷑ ꝙ ſacra eccĩaſtica ab eo ſumi
nõ dñt niſi ĩ caſu neceſſitatis.Et G̊ ꝓbant
E·c.vra.extra.ð coha.cle.⁊ mu.vbi dðꝛ.Si

ne dubio teneatꝭ ꝙa clericꝭ ⁊ pᷣſbyterꝭ q;q;

ſoꝛnicarijs q;diu tolerãt᷑ nec hñt oꝑis eui
dẽtiã.licite diuia audiãt᷑ ⁊ alia accipiãt᷑ ec
cleſiaſtica ſacr̃a. Igit᷑ a Zrio ſenſu.ſi vł nõ
tolerant᷑ ab eccia vł euidẽtiã oꝑis hñt nec

licite diuia audiũt᷑nec ſacra recipiũt᷑. Q ð

ↄfirmãt ꝑ.c.q̃ſitũ.eo.ti.vbi determĩat Bre
goꝛiꝰ nonꝰ.ꝙ foꝛnicatoꝛ ant alt pctõꝛ ñ dʒ
in officijs diuĩs euitari:iqꝛ nõ eſt ſuſpẽſus

q̃ ad alios niſi ſit notoꝛiũ ꝑ ſniaz aut ofeſſi
onẽ factã in iure.aut ꝑ enidẽtiã rei.q̃ tergi

uerſatõe aliq̃ celari ñ poſſit.& ſi ꝑ tale eui/
dẽtiã notoꝛiũ fuerit ſuſpẽſus ẽ q̊ͥ ad alioſ.⁊

dz in diuĩs euitari. Et ad h̊ inducũt om̃o

Doctoꝛes qͥ fuer̃ta tꝑe gꝛegoꝛij noni.qͥ cõit
in h ↄueniũt Scða ↄcluſio ẽ ꝙ ille moꝛ
talit᷑ peccat qͥ ſcient᷑notoꝛij foꝛnicatoꝛꝭ miſ
ſam audierit.⁊ hãc dicũt ſcm̃ Tho.deaqͥ/

no q̊dlibeto.ix.q.viij.mãifeſte deteꝛmĩaſſe

Et idẽ ↄcludit ex.S.veꝝ xxxij.diſ.q;tũ ad
ſuſceptõʒ ſacr̃oꝝ.niſi ĩ caſu neceſſitatꝭ.nõ
qꝛ malicia ſacerdotꝭ ſacr̃a coinqͥnet vł pol
luat.ſʒ eo ꝙ ea a tłi foꝛnicario ſuſcipiẽs nõ
obedit ſʒ repugt pᷣceptꝭ ecciĩe ⁊ ſctõꝝ patrũ
canonibo.ac ſctẽ ſynodo.q̃ ſub excõicatiõe
Hh ſtatuit ⁊ mãdãdo pᷣcepit ꝙ nullꝰ eoꝝ di/
uina audiat.vt ĩ.c.nulłꝰ.⁊.c.pꝛet᷑ xxxij.diſ.

Tertia ↄcluſio ẽ ꝙ licʒ pᷣlati eccie tales
ſuſtineãt adhuc ſũt vitãdi. Uñ ßm Tho..
nõ /ꝓpt᷑ h ſubditi excuſant᷑ vt eos vitare nõ

debeãt. Etidẽ diẽ̃ Innocẽtiꝰ ⁊ alij pꝰ eũ ĩ
ca.tãta.extra ð ſymo.Et ſiẽ diẽ Aug.Epᷣs
qͥ taliũ crimia nõ coꝛrigit.magꝭ dicẽdꝰ eſt
canis ĩpudicꝰ q; ẽs. Jõ ↄcludũt ꝙ ꝓpte

liũ pᷣlatoꝝ ĩpudẽetiã aut negligetiã ſubditi
a debita caritatꝭ medicina fribo ethibẽda.
nec ab obſuatõe pᷣceptoꝝeccĩe excuſancur
Ex his młta ſubinfer̃t.vt ꝙ tales notoꝛij

pẽſare.ſʒ cũ ſint excõicati ipᷣo fctõ q̃ fũt no
toꝛij etiã ſi denũciati ñ fuerint.ſũt i cõione
⁊ ſocietate vitãdi. His ãt nõ obſtãtib ſal/
uo melioꝛi iudicio dicimꝰꝙ nullꝰ ꝑrochia
nus vł ſpũal ſubditꝰ dʒ euitare curatũ ſu/
um aut pᷣlatũ.a ſuis ſe miſterijs vł officijſ
eccĩaſtiò publice ſeꝑando.niſi pᷣuia ſui ſu
perioꝝ ſnia vł denũciatõe fuerit publica/
tus In hac ãt ↄcluſiõe ⁊ e ãnexig infe/
ri dicẽdis.ñ ego ſolꝰ ſʒ venerabił doctoꝛ
iohes cãcellariꝰ piſienſ̃ cariſſimꝰſociꝰmeꝰ

habita ſił collatòe parit ↄcoꝛdamꝰ Ethãc

ex triplici radice declaꝛamꝰ.nã oppoſitũ di
cere ẽ dare ſubditꝭ occaſionẽ triplicꝭ ſcan/

Scdo diſcoꝛdie ⁊ diuiſiõis. Tertio teme

rarie diindicatõis. Hec ãt tria q;tũ poſſu/

mꝰ dẽmꝰtollere.⁊ eoꝝ occaſiões excludere

cũ ſint maxie turbatiua ecciaſtice policie.
Quãtũ ad pmũ. Cũ exꝑietia doceat q;

laici clericꝭ opido ſũt infeſti.ſi generalit᷑ et

ↄfuſe dat᷑ eis pᷣceptũ vł licẽtia vitãdi cura
tũ ſuũ ſine ſuꝑioꝛꝭ ſnĩa vł autoꝛitate pote/
rũt leuit᷑ ei rebellãdo dicere ꝙ ñ ẽ ſibi obe/
diendũ. ⁊ allegare ꝙ foꝛnicatoꝛ publicꝰ.
qꝛ foꝛte colloquiũ vł ↄſoꝛtiũ modicũ vi/

derũt eũ hꝛe cũ młierib Qnãtũ ad ſecũ

dũ manikeſte ptʒ hãc licẽtiã eẽ fomitẽ ſciſ/

matũ diſcoꝛdiaꝝ ac ↄtcetionũ int᷑ ſubditos

alijs dicẽtibo ð curato qꝛ bonꝰẽ.alijs ꝙ nõ
ſʒ vitãdꝰ.qm̃ nõ eſt oĩm eq̃lis diſcretio vel
affectio.nec int᷑ ea q̃ iurꝭ ⁊ facti ſunt equał
cognitio Quãtũ ad tertiũ ↄſtat ꝙ ſi cu/
ratꝰ heri fuerit publicꝰ foꝛnicatoꝛ.potuit

tñ penitere.⁊ ſᷣm iudiciũ ſuisfeſſoꝛꝭ aut ſu

perioꝛꝭ obtulit ſe dimiſſuꝝↄcubinã ſuã tẽ
poꝛe ⁊ loco.qꝛ ñ ſuhito tenet᷑ ſꝑ ̊ facere.ſʒ
in certo caſu poſſʒ h̊ rõnabilit᷑ differre. ſiẽ
nec penitẽs aſtringit᷑remouere a ſe ſubito
qͥcqͥd fuit aut ẽ ſui pctĩ occaſio. Tũc ů̊ ꝑro
chianꝰ vitando iſtũ vᷣe abſolutũ peccabit.
Nõ eiĩ dz leuit᷑ ſuſpicari aut temeꝛarie iudi
care nũc vł alias ꝙ ipe qͥ ſe diuĩs ĩgerit of
ficijs careat bñficio abſolutõis niſi dũ au
toꝛitate iudicꝭ fuerit publicat.⁊ tũc tãdiu

vitabit᷑uſq; fuerit publica abſolutõe no

uit᷑ abſolutꝰ. Alias ſecuriꝰ ẽ ꝙ ſubditꝰ poſ

ſit ⁊ debeat iudicare curatũ vł pᷣlatũ ſuuzʒz
penitẽtẽ ⁊ bonũ q; opoſitũ/cũ ſubito po/

C£2

foꝛnicarij a canone ſuſpẽſi ĩ eccia diuia ok
ficia celeb auerint vł miſtrauerint. irreung·
lares efficiũt᷑. Et ꝙ cũ talibi epᷣs nõ pᷣt dii-ꝰ

In ſinooo

tuecrit a ſpũſctõ viſitari ⁊ penitere.ac ofeſſi

onẽ ſuã actu aut voto ꝑficere.⁊ p ↄñs pia ĩ
tentõc ⁊ ſana ↄſcia pᷣt eũ nõ vitare. Et ad
pᷣ põt ſumi ↄfirmatio ex his q ĩ expoſitõne
euãgelij pᷣdiximꝰ. Jõ eixpᷣs aplos ⁊ diſci/
pulos deſiguit.i.ſignat᷑ elegit.⁊ electos in

meſſeʒ eccĩe miſit. vt oñderʒ ꝙ nullniſi ele
ctus ⁊ miſſꝰ dʒ officiũ ecciaſticũ aſſumere

iuxta illð apłi.quõ pᷣdicabũt niſi mittãt᷑.et
ꝑ ↄũñs ab üllis à electi ⁊ miſſi ſũt.nulłꝰſub
Dit?niſi autoꝛitate ⁊ ſnia declaratoꝛia ſuꝑi
oꝛis mittẽtꝭ dʒ ſe ſubtrahere.ł ea ad q̃ ele/

cti ſũt᷑officia deuitare. Sic eĩ mĩſtri eccia
ſtici non dũt a ꝓpło recipi.ſic nec ab eo dñt
reijci ſeu vitari ſine ſpãli mittẽtꝭ autoꝛita/
te. Ad ea ãt q̃ in Sriũ ſuꝑiꝰ iducta ſũt.⁊ ſpe
cialit᷑ ad decretalẽ q̃ſitũ.cũ ſuis ãnexis du

plicit᷑ rñdere poſſumꝰ. Vno mõ ꝙ ↄſuetu

Do oppoſita ⁊ ſũmoꝝ põtificũ tolerantia qᷓ
hmõi rigoꝛẽ iurꝭ nõ executa ẽ.interpᷣtãt᷑ i
la iura ĩ illo rigoꝛe nõ eſſe fquãda. Multa
em̃ iura ꝑ vſum griũ abꝛogãt᷑.ſic in mult·

videre facile ẽ Alio mõ dici pᷣt ꝙ añ ſniom

vl denũciationẽ ſuꝑioꝛꝭ nihilꝓpꝛie debz a
ſubdit ita notoꝛiũ crimẽ reputari.qͥn aliq
poſſit tergiuerſatõe negari.⁊ h̊ rõnabiliteꝛ
aut,ꝓpr inſpirãtẽ gram vt dictũ eſt.q̃ vt ait

BGrego.neſcit ĩ viſitando tarda molimina

gaut qꝛ neſcit᷑ operãtꝭ intẽtio aut ↄſcia

ſi q̃ſierit aliqͥs. Ad qͥd ̊ valebit illa famo/
ſa diſtinctio.de foꝛnicatoꝛe notoꝛio ⁊ ñ no
toꝛio. dicimꝰ ꝙ ad h̊ valet.qꝛ notoꝛiꝰ ꝑ eni

Dentiã facti pᷣt ſtati abſq; alio iurꝭ oꝛdine
ↄdẽnari.als nõ.niſi vl teſtibo ↄuictꝰ.vel in

lure ſeu iudicio ↄfeſſus.⁊ ita intelligi pᷣt q;
Dz notoꝛiꝰ foꝛnicariꝰ talł euitari:qꝛ dʒ ſtatĩ
ꝓ euitãdo iudicari. Judicari.ſ.nõ a ſubdi
tis ſʒ pᷣlat. Etꝓ hac ĩterpᷣtatõe moꝛaliſ
rõ.ↄſuetudo ⁊ vtilitas publica vidẽt᷑ mili
tare.⁊ eidẽ ↄcoꝛdãt gloſe oꝛdinarie Aug.
⁊2 Ambꝛoſij ſuꝑ illo ꝰbo pᷣme ad Coꝛint.
Siqs frat᷑ noiat᷑ in vob foꝛnicatoꝛ.cũ hu
iuſmodi nec cibũ ſumere. Ubi apłs noto
riũ foꝛnicatoꝛẽ excõicat. Et ſi iterũ q̃rit
qęd tał excõicatio a iure diuio vł hũano la
ta oꝑet᷑.ſane dici pᷣt ꝙ tales excõicatões la
te ſnie hüc effectũ hñt.ꝙ abſq; ꝓceſſu alio
iudiciali pᷣt iudex ſtati ꝓbato facto vł ↄfeſ
ſato vl ipᷣo exiſtẽte ꝑ euidẽtiã notoꝛio ferre

excõicatiõis ſniam.ſeu eã latã declarare ⁊

publicare.Nõ ſic ãt vbi canones eſſent ſo

lũ ferẽde ſnĩe.qm̃ tũc monitões ⁊ ꝓceſſus

iuridici p̃reqͥrerent. Nulle tñ excõicatiões

a canone ſiue late ſiue ferẽde ſnĩie oꝑant᷑ vt
ꝓpt eas ſine iudicꝭ pᷣnia publicatiõe qͥs de/
beat euitari. Cõſimilit᷑ etiã dicimꝰð ſen
tẽtijs ꝑ eccłias generalit᷑ pmulgeꝭ.vt. di/
cẽdo.excõicamꝰ oẽs ſoꝛtilegos.oẽs ĩpediẽ
tes iuriſdictõzʒ ecciaſticã.oẽs qͥ talẽ vł talẽ
rẽ ſurripuerint. oẽs vſurarios ⁊ bmõi Nõ
em̃ vidert̃᷑ etal mod loq̃ndi generał ⁊ cõ/
fuſus liget audietes ad euitâdũ illos.q̊s i

pticularitales eẽ cognouerint niſi ꝑ iudi/

ciũ noĩatim ꝓmulgẽt᷑. Et h̊ſonare videt
bũ apli. Si qͥs frat᷑noĩat᷑⁊c. Nõ em̃ parii
cfficacie ſũt generał modꝰ loq̃ndi ⁊ ſpãlis
ſiẽ ſacerdos lr̃atꝰ pᷣt dicere.ꝙ oĩs fur eſt ſu
ſpẽdend? vł homicida.nec ex ̊ irregulart
tatẽ ĩcurreret q̃ tũ innodaret᷑ ſi ĩ ꝑticulari
diceret. H̊ homicida ẽ occidẽdꝰ Rõ autẽ
ad h̊ põt trahi ex pᷣdictꝭ.⁊ addi pᷣt rõ ſpãlis
qꝛ magnũ eſſʒ diſcrimẽↄſciaꝝ apð innocẽ
tes ſi ꝓpt᷑ alioꝝ delicta ipᷣi paſſim ⁊ abſq; iu
dicio tenerẽt᷑ excõicatii caſibo ſupꝛadictis.
Eyxpmiſſis etiã pᷣt apparere rñſio ad q̃/
dã dicta doctoꝝ. vt ſcti thome ⁊ alioꝝ di/
centiũ eos peccare.qͥ a foꝛnicaꝛijs notoꝛijſ
miſſas audiũt.nec excuſari eos ꝓpt᷑ negli/
gẽtiã pᷣlatoꝝ qͥ eos nõ denũciãt euitãdos.
Tũc cĩſiẽ ⁊ ſꝑe gregoꝛij noni.maioꝛ rigoꝛ
diſcipline xpᷣiane vigebat.ita vt poſſʒ leui
ter tał lex ⁊ ↄſtitutio exeqͥ.nũc aũt ñ ſic.Et
iõ ſi illi doctoꝛes exꝑti fuiſſent maliciã p/
ſentiũ tẽpoꝝ ⁊ radicatõʒ ac ĩcoꝛrigibilita/
tẽ maloꝝ moꝝ. mutaſſent ſnĩiam. ⁊ locuti
fuiſſent ñ ſiẽ ſtricta iurꝭ regula dictarʒ.ſed
ſicẽ ſᷣm exigẽtiã tẽpoꝝ fieri expediret. Jõq;
dixiſſent ꝙ magꝭ qñq; expedit talia malen
pter peccaãtiũ mititudinẽ.licʒ cũ diſplicen
tia ⁊ amaritudine aĩ tolerare.qᷓ; cũ ꝑiculo
deterioꝛi ea velle ꝑ excõicatiões ⁊ cẽſuras
rigidas extirpare. Hec itaq; dixerĩ nõ ĩ
fauoꝛẽ foꝛnicarioꝝ aut negligetiã pᷣlatoꝝ
eos ñ coꝛrigẽtia.ſʒ aduerſus qſdã qͥ in hac

nr̃a dioceſiĩ q buſdã pᷣdicatõibo ita h̊ vicia

acrit᷑ rẽhendũt.vt ꝓpłm ↄ ſacerdotes ſu/
os ad ſeditiõʒ ꝓuocẽt.⁊ ſtatũ ecciaſticuʒ
nũc ꝓchdoloꝛ ſatꝭ ſuꝑq; ſatꝭ afflictũ.ad cõ
tumeliaſ excitẽt.nõ ſatꝭ pie attteẽtes ꝑabo
ls xpᷣi.q docuit dimittẽda eẽ ziʒania ne eꝛa

dicaret᷑ ſił ⁊ triticũ NHos &̊ vtroſq; carita

tiue ĩ dño exhoꝛtamur ⁊ monemꝰ iſtos vt
ab hac temeraria repᷣhẽſiõe deſiſtãt. illos
vo vt ab his foꝛnicatõnibi⁊ immũdicijs.

ni
ls
ce
in
ns.

s.

1,/

lo
1

4
e
3;

0
14
iin

s

. . slðõ

—

De ſancto dominico

alijſq; criminibo ſe irrepᷣhẽſibiles exhibeãt
⁊ deo ⁊ pplo ab eo ſibi cõmiſſo ſe accepta⸗/
biles reddãt Ut atß fiat vos iuxta doctri
nã euagelij Rogate dñm meſſis vt mittat
oparios ĩ miſſeʒ ſuã.Et ñ ſolũ mittat ſʒ iã
miſſos nds ⁊ vos dignoſ ⁊ idoneos oꝑari
os efficiat.Oð ipᷣe pᷣſtare dignet᷑.qͥ ſine fi/
ne viuit in ſecula ſeculoꝝ Amen.
Explicit ̃mo ſermo ſynodalis ſuꝑ enã
geliũ luce Deſignauit dñs ⁊c̃.faciꝰ p reue
rendiſſimũ dñm petꝝ epᷣm cameracẽſem

Sermo dñii Neri veanllpaco epicame

racen de beato Oñico ↄfeſſoꝛe

n tas abſcõdi ſup montẽè poſita.
Scriptü ẽ Math. v.c. ? i pi/
iiiiis feſtiuitatꝭ euãgelio recita/
tũ Reuerẽdi pr̃eſ ac pᷣſtãtiſſimi dñi.ego

ſenſu puer ⁊ modicꝰ ĩtellectu.pauꝑ ⁊ inen

dicꝰ. defectũ meũ ĩitelligẽs ⁊ meũ ſentiẽs ĩ
ꝑfectũ.dũ coꝛã ſenatoꝛibe terre coꝛã cardi
nibo eccie pñs aſſum tremũt labia. herent
fauces.balbutit lingua.? oĩa vocᷣ oꝛgana
penitꝰ obmuteſcũt. Itaq; dũ loqͥ ꝓhibeoꝛ
⁊ tacere vereoꝛ fugã q̃ro. O èvtinã pateat
fuge locꝰ.ſʒ ñ eſtꝗͥ fugiã niſi ad ciuitateʒ q̃
nõ pᷣt abſcõdi ſupᷣ montẽ poſita.ad ciuita/
tẽ refugij qᷓ nõ pᷣt abſcõdi ſupᷣ montẽ celi.s
firmamẽeti vᷣticẽ ↄſtituta.ad maria.ſ.q vᷣe ẽ
ciuitas pr̃is et᷑ni ciuitas Jhu xpᷣi.ciuitas

ſpüſſcti. mos p̈ſidij. mos gaucij. mõs ſola
tij.mõs dei.mõs pinguis.mõs ĩ q̊ bplaci

tũ eſt dño habitare ĩ eo. Curramꝰ igit᷑ ad
hãc ciuitatè vnanimit᷑ ⁊ ad hũc motẽ pari
ter fugiamꝰ. Curuemꝰ genua.ſoluamꝰ gti
tudinis holocauſta.⁊ añ ſoliũ eiꝰpᷣces fun
damꝰ ⁊ vota dicẽtes Aue maria. Nõ pᷣt
ciuitas abſcõdi.⁊c.ſcribit᷑ vbi ſuö. MHa
gnꝰ catholicoꝝ doctoꝛ Aug.ĩ li.quẽ de ci
nitate ði ad marcellinũ diſcipulũ ſuũ ſcri
pſit. duas deſcribit ciuitates diuerſas pirꝰ

⁊ aduerſas. Una ẽ ciuitas hierłm.alia ẽ ci

uitas babylon. Una ciuitas dei. alia ciui/
tas diaboli Una eccĩa ſctõꝝ.alia eccia ma
lignãtiũ.Vna qua edificat amoꝛ dei vſq;
adotẽptũ ſui.alia quã edificat amoꝛ ſui vſ
q; ad ↄtẽptũ dei. Una ẽ igit᷑ in monte.imoꝰ
ſupᷣ mõtẽ poſita.quã ꝓpha dauid admirãs

alloquit. Glioſa inqᷣt dicta ſũtð te cintai

—

dei. Et iteꝝ. Siẽ audiuimita ? vidimi 4 .
ciuitate ðᷣi vᷣtutũ.ĩ ciuitate dei nri deꝰfu

dauit ea in eternũ. Alia ẽ in valle? ſubtus

mötẽ aitituta qua ide pſalmiſta vices ab

idi inqͥt iniqtatẽ ⁊ ↄtradictõʒ ĩ
ciuitate.Et iteꝝ. Suꝑ muros ei iniqtas
⁊ laboꝛ ĩ medio eiꝰ⁊ iiuſticia:⁊ nõ deficilt
de plateis eiꝰ vſura ⁊ dolꝰ. O q;ta duaꝝ ci
nitatũ zrietas.q; Iria moꝝ diſparitas. G
diſpar ciuiũ cõitas. In vna ſiqͥdẽ nullum
malũ ſʒ oè penitꝰbonũ. Ibi ↄcoꝛdia eſtin
ciuibo.in pncipibe iuſticia.mĩa in indicibꝰ
in laboꝛatibo patia.ĩ dñis pietas.i ſᷣuis fi/⸗
delitas.iĩ doctoꝛibo vᷣitas poſtremo ĩ oĩb⸗

BVn poteſt ciu⸗

tatꝭ dei.quã hierłm.i.viſionẽ pacꝭ noĩauiꝰ
In alia vᷣo nullũ bonũ.ſʒ oẽ pꝛſus maluʒ.
Ibi luxꝰ ẽ diuitibʒ.defectꝰpauꝑibo.vulga
ribo iuidia.nobilib ſupbia.fraus curiali⸗
bus.ſcelꝰ ſacerdotibo.voluptas militibus

deniq; cupiditas oĩbo.Tłes ſũt ciues ⁊ in

cole illiꝰ cinitatis diaboli quã babilonẽ.ij
ↄfuſionẽ pᷣdiximꝰ Hee ſüt igit ciuitates
due diuerſe plurimũ ⁊ aduerſe.q̃ cũ ĩter ſe
ↄtinua bella gerãt nec ceſſet crudeliſſimoſ
ggere ↄgreſſi us. iñ nec vinci nec euelli nec
deſtrui.ſʒ nec abſcõdi pᷣt eiuitas ði. Jõ de

ipᷣa ẽ dicta euãgelica vᷣitas vris reuerẽtijs

Apoſita.Hõ pᷣt abſcõdi ciuitas ſupᷣ motem
poſita

Bec aãt pᷣſtãtiſſimi dñi vre carita
ti pᷣmittere dignũ duxi.qm̃ videre mihi vi
ſtũ agimꝰdñicũ.aduerſus ciuitatẽ diabo/⸗
liꝓ ciuitatꝭ dei deſenſiõe certãtẽ belligerã
tẽ triũphãtẽ atq; vincentẽ.ſʒ ⁊ bellatoꝛeſ ci
uitatꝭ ðipↄfoꝛtãtẽ.⁊ ad ſui imitatiõeʒ ethoꝛ
tãdo vᷣba/ꝓpoſita pferẽtẽ. Qua ð re haꝝ duᷣ

aꝝ ciuitatũ ſpecialiꝰnobᷣ vidẽda ſũt certa⸗

peſande victoꝛie. Igit᷑ vt ab vꝛbepdita
eſt a fundatõe ciuitatꝭ dᷣi ⁊ ab exoꝛdio na

ſcẽtis eccie ſumamꝰexoꝛdiũ.Ecce pnceps

mnũdi. dux inferni. actoꝛ ſcãdali. pr mẽda/⸗
cij aduerſus ciuitate dei erigit machinas.
tẽdit inſidias.parat bella.mouet pᷣlia Et ĩ
pma belli acie ponit idolatras ſacrilegos.
płes deos atq; deas ĩ ↄtẽptũ vniꝰ veri dei
coletes. aduerſus q̊s pugnãt priarche.pui
gnãt ꝓphe.pugnãt apłi.pugnat martyres.
Ex qbh alij artãt᷑ vincuł ⁊ beribↄfringũ
tur. Alij detrudũt᷑ carcerib ⁊ ieiunijs ma
cerat᷑ Alij cedũt ſaſtieralaaizs iu rilaf
5 3

De ſancto vominico

Alij cremãt᷑ flãmis ł lapidibo obꝛuũt᷑.Alij
ligant᷑ laqis ac ſcoꝛpionibs flagellãt᷑. Alij
ſuſpẽdunt᷑ patibul ⁊ toꝛmẽtꝭ vasijs pimũt᷑
SDꝛz int h̊ toꝛmẽtoꝝ genera ſctĩ ꝑ fidẽ vice
rũt regna. Nã vt ait doctoꝛ veridicꝰ Augꝰ
li.xviij.de ciui.dei.ca.l. Int᷑ hoꝛrẽdas ꝑſe

cutões ⁊ varios cruciatꝰ ac funera martv

rüyüũ.pdicatũ eſt toto oꝛbe euãgeliũ.ↄteſtãte
deo ſignis ⁊ oſtẽtꝭ.⁊ varijs ᷣtutibo ac ſpũſ
ſancti munerib.ita vt ppłi gẽtiũ credẽtes
in eũ qͥ ꝓ eoꝝ redẽptiõe crucifixꝰẽ.xpᷣiano
amoꝛe venerarẽt᷑ ſanguinẽ martyꝝ.quem
diabolico furoꝛe fuderãt.ipᷣiq; reges q̊ꝝle
gib vaſtabat᷑ eccĩa.ei noĩ ſalubꝛit᷑ ſubderẽ
cur.qõð de t᷑ra crudelitauferre conati ſunt
2 fallos deos iĩciperẽt ꝑſeqͥ q̃ꝝ cauſa culto

res dei veri fuerãt antea ꝑſecuti. Hec Au

guſtinꝰ. Pꝛoſpiciẽs itaq; dyabolicꝰ ille
pnceps victã eẽ pᷣmã belli ſui aciẽ.ſecũdaʒ
parat.ſ.hereticoꝝ cohoꝛtẽ.⁊ vt vᷣbis vtar
pmemoꝛati doctoꝛꝭ eiuſdẽ libꝛi ca.lj. Ui/
dẽs d yabolꝰ tẽpla demonũ deſeri.⁊ in no
mmẽ liberãtis mediatoꝛꝝ curreꝛe genꝰhuma
nũ.hereticos mouit.qͥ ſub vocabulo xpᷣia⸗/
no doctrine reſiſterẽt xpᷣiane.hi fuer̃t ma/
nichei.arriani.ſabelliani.pelagiani.alijq;

inumeri qͥ varijs timoꝝ ſtimuł.doloꝝ toꝛ

mẽtis.laboꝝ moleſtijs.⁊ tẽptationũ ꝑicub
xpᷣi ecciaʒ infeſtarũt.⁊ eo ꝑiculoſioꝛes fue
rũt ciuitati dei q̊ ſamiliares ĩimici Aduer
ſus q̊s pugnauer̃t ſcti eccĩie dei doctoꝛes ⁊
xpᷣiane fidei ↄfeſſoꝛeſ.Ex qbo vt alios tace
am vnꝰ nec minimꝰille.ſ.ðe q̊ nob eſt ſᷣmo
vir dei dñic.ſpũ repletꝰ dñico.cũ in terra
albigẽſiũ aduerſus fidẽ catholicã erroꝛuzʒ

pullularẽt venena.ab heꝛeticꝭ ꝓ noĩe Ihu

ↄtumeliã paſſus.irriſus.ſubſannatꝰ ⁊ con
ſput.ſʒ ad ſuſtinẽdũ martiriũ ſpõtane ob
tulit.⁊ tñ int᷑ hH de aduerſarijs triũphauit
SDz qb armis. Sane nõ ĩ curribo.nõ ĩ
eqͥs.nõ in młtitudĩe exercitꝰ.nõ ĩ põpa re
gij apparav.ſʒ lãcea ꝑſeuerãtie.baliſta ſa/
piẽtie.loꝛica iuſticie.galea ſpei.ſcuto fidei.
⁊ gladio ſpũs qð eſt ᷣbũ dei Hec ſunt ar/
ma dñica qbo noſter dñicꝰ gduerſus bere/
ticoꝝ cuneoſ cũ triũpho cũ victoꝛia decer
tauit. DSʒ eſto victiſint heretici.nũqͥd iðᷣo
paxẽ ecciĩe dei.Eſt foꝛte aliqͥs qͥ in delicijs
gliet᷑ ⁊ ſibijpſi mẽtiẽs dicat.pax.pax.ſʒ vᷣe
nõ ẽ pax.Ecce iã inſurgũt ſciſmatici.ↄſur
ũt acephali ⁊ 3 xpᷣi vicariũ.õ eccie ſpon/
ſũ parãt bella.mouẽt pᷣlia. Aduerſꝰqs nr

dñicꝰ? i ceł pugnat.⁊ ĩ terrꝭ ſue ſacre religio
nis frẽs ad pugnã ꝓuocat.vt ſua pᷣdicatio
ne feriãt᷑ ſciſmatici.ꝑcutiãt᷑ acephali.ꝑcu
ſi quaſſent᷑.q̃ſſati cõminuant᷑.cõminuti in
puluerẽ ↄuertãt᷑.ĩ puluerẽ ↄuerſi totaliter
diſpergat Sʒ eſto victi ſint aut ad ↄcoꝛ/
diã reducti ſciſmatici.⁊ ad obediẽtiaʒ ace/
phali.qð qñ erit neſcio deꝰ ſcit.nũqͥd ideo
ceſſabũt ꝑſecutões ciuitat dei. Sane qͥ H̊
credit decipit᷑. Nã vt ĩ pᷣallegato libꝛo dif
finit Augꝰ.nõ ẽ diffiniẽdꝰ numerꝰpſecutõ
nũ qͥbo exerceri oꝑtet ecciaʒ. O ſi foꝛte ab
his qͥ foʒ ſũt nõ ſeuiẽtibo videret᷑ eẽ trãqͥl/

uerſus ſpm̃ pugnat carnis ſtimułꝰ.nec vn

moꝛib inferãtcruciatꝰ ꝓpt᷑ qd apłica tubæ

xpᷣi ciues excitat.d.Oẽs qͥ pie volũt viue/

re ĩ xpᷣo ꝑſecutõʒ patiẽt᷑.ij. Chi.iij. Ad q̃m
voceʒ beatiſſimꝰ pr̃ dñicꝰ aduerſus ciues
dyaboli ↄſurgit itrepidꝰ.⁊ cũ om̃i fiducia
aſtruit nec vinci nec euelli nec deſtrui.ſed
nec abſcõdi poſſe ciuitatẽ dᷣi dicẽs euãgeli
ca ̈ba vr̃is reuerẽtijs ꝓpoſita. Hõ põtab/
ſcõdi ci.⁊c. Sʒ q: nò timem ferulas S/
maticoꝝ. obmittamꝰ audact᷑ dictionum ri
chmos ludoſq; pueroꝝ.⁊ imitemur vtci

qʒ; poſſumꝰ ſtilũ patꝝ antiq̃ꝝ. inqrentes ſi

placet qͥs aut q̃lis ſit mõs iſte.⁊ qͥ ſũt huiui
mõtꝭ incole.vt int᷑ eos noſtꝝ dñicũ ĩueni/
re poſſimꝰ Audiamꝰitaq; Chꝛyſoſtomũ
pᷣdictũ euãgelij locũ exponẽtẽ ↄfoꝛmit᷑ ad
pᷣmiſſa. Hec ciuitas inqͥt eccia ſctõꝝ eſt.ðᷣ
q ðꝛ. Glłioſa dicta ſũt ð te ciuitas dei. Ci/
ues eiꝰ ſũt veri fideles.ð qboaplus. Uos
eſt; ciues ſcõꝝ. Hec gͤ ciuitas poſita ẽ ſup
mõtẽ xpᷣm. De q daniel. Lapis abſciſus ſi
ne manib factꝰ ẽ mõs magnꝰ. Nõ pᷣtg ci/
uitas abſcõdi ſupᷣ mõtẽ ↄſtituta.etiã ſi ipᷣa
voluerit. Mõs eĩ qͥ eã poꝛtat fac eãẽ omibo
maniteſtã. Hec ille. Licet ãt ſᷣm Chꝛyſo.
mõs iſte xpᷣm.ſᷣm Augꝭ.iuſticie magnitu/
dinẽ. ſᷣm vᷣo Grego.altitudinẽ vᷣtutũ ſigni

icet.qꝛ tũ nulla res ẽ ↄfoꝛmioꝛ xpᷣo.nulla
verioꝛ iuſticie magnitudo. nulla ꝑfectioꝛ

vᷣtutũ altitudo qᷓ; xpᷣiana religio.idcirco ꝑ
montẽ iſtũ religionẽ xpᷣianã ſignificauimꝰ
in 5 licet ſint varij ritꝰ.ẽ tũ vni religionis
vſꝑ dñs.vna fides.vna ſpes.vnꝰ vltimꝰ fi
nis. Hic ẽ ̊ mõs inſignis.mons celebꝛis.
mõs ſalutꝭ.de q̊ dictũ ẽ. In mõte ſaluũ te

ſac Geñ.xix. Hic ẽ mõs altꝰ ꝑ quẽ aſcẽdit᷑

2 — — — — —– — — —

ðJðDð a WH —

. —— —————

—
—

— i

— — NJ — —

— — —

. 4 . . 2. . . . — . N——

in celũ:cup tãta ẽ celſitudo vt qͥ aſcẽdũt in

eũ etiã ſi velint nõ poſſint abſcõdi. Ibi in
deſerta fugit xpᷣs.ĩ carcere recludit᷑ petruſ

antra petit iohes.⁊ aliꝰ iohes in pathmos
inſulã reegat᷑ ⁊ tñ nõ pñt abſcõdi.ſʒ reue/

lant᷑.mañifeſtãt᷑.pᷣdicãt᷑.⁊ toto diuulgãt᷑ in
oꝛbe.De h̊ ;̊ mõte pñt ĩtelligi ᷣba ppoſita.
Nõ pᷣt abſcõdi ciuitas ſupᷣ montẽ poſita.
Hiüc vo inqͥrendũ nob ẽ.q ſunt hꝰ mõtꝭ
incole.vt int᷑ oos noſtꝝ dñicũ valeamꝰ re/
perire. Sʒ qᷣs aut q̃lis ſum ego vt aſcẽdazʒ
in montẽ dñi.qͥ nec ſũ innocẽs manib nec

mũdo coꝛde.qͥq; ĩ hac valle miſerie ↄſtitu
tus.ad ima deiectꝰ.⁊ meoꝝ põdere petõꝛũ
ꝓiect' ad infima.pedes malaꝝ affectionuʒ

SGuitate depᷣſſos.ad huiꝰ mõtꝭ celſitudinẽ
nec leuare qͥdẽ ſufficio.ſʒ q̊ nõ pñt aſcẽde/
re pedes leuabũt᷑ oculi.leuabo igit᷑ ocłos
meos ĩ mõtẽ.⁊ videbo in qͥ oꝛdine poſitꝰq̃
ve ĩ loco ſit ſit nr̃ dñicꝰ Uideo itaq; p/
mitꝰ ĩ pede mõtꝭ hꝰ numeroſam phoꝝ gẽti
lium młtitudinẽ.qͥ tãta pollẽt vᷣtucꝭ alacri
tate vt ĩ montẽ aſcẽdere videãt᷑ Uideo ibi
ʒzenocrat ſeueritatẽ. dyogenis patiẽtiam.
frontonis guitatẽ.ſocratotinẽtiã.catoniſ
pietatẽ.pudiciciã ſcipionis. Video ex his
phis aliq̊s qͥ tantã coꝛdis ac coꝛꝑis mũdi
ciã habuiſſe narrãt᷑ vt ſublimiũ ac btõꝛuʒ
ſpirituũ ↄſoꝛtia ⁊ familiaritatẽ adepti ſint
ſic plato de ſocrate mgr̃o ſuo teſtateſt.di.
qꝛ ob egregiã vitã ⁊ caſtimoniã ab ĩfantia
numẽ habuit comes.ſiqͥdẽ pura purꝭ.ſin/
cera ſinceris.miſceri atq; ↄtiguari fas eſt.·
Hinc apuleiꝰ platonice ſcole phs ð dᷣo ſo
crat libꝝ ſcpſit. Uideo deniq; ſacerdotes
egyptios.qͥ vt plato aſſerit ĩ thimeo.ſeꝑati
a cetero ppło manẽt.ne ↄtagione aliq̃ ꝓpha
na caſtitaſ polluat᷑ðᷣ q̊ꝝ vita vt hieronimꝰ
vnꝰ ex ſacerdotib nr̃is ait. theremon ſtov
cus vir eloquẽtiſſimꝰ narrat.ꝙ oĩbo mũdi
negocijs curiſq; poſtpoſitꝭ ſꝑ ĩ tẽplo fuerit

⁊ reꝝ natas cauſaſq; ac rõem ſydeꝝ ↄtẽpla

ti ſint.nũqᷓ; młierib ſe cõmiſcuerit.nunqᷓ;

cognatos qͥdẽ nec ꝓpinq̊s nec liberos qͥde

viderint.ex eo tꝑe q̊ cepiſſent diuĩo cultui

Deſuire.carniba ⁊ vino ſe abſtinuerĩit.ad/

dit ad h̊ ꝙ biduana ac triduana ĩiedia hũo
res coꝛpoꝝ ex ocio ⁊ ĩmobilitate naſcẽtꝑs.
acerrime cõpᷣmere ac caſtigare ſint ſoliciti
es erãt infideles phi.tles ſacerdoteſpa

gani.O vtinã tłes eẽnt phᷣi fideles.vtinaʒ

tales eſſent xpᷣiani nr̃i tꝑis ſacerdoteſ.qͥ tũ

ſi oĩno tles eſſent. nec melioꝛes eſſent. cer⸗

.

tenõa ſeragerin mõtẽ qꝛ nec iſti aſcẽdunt
in motẽ. E

mitat᷑ vt aſcẽdãt faciliꝰ ⁊ vt currãt veloci

alter alteriꝰ ſeqͥt᷑ veſtigia. plato ſocratẽ in/
ſequit᷑ ariſtotiles platonẽ.luciliꝰ ſenecã.ſe
neca vo paulũ ſeqͥ cupies. ſʒ deficiẽs poſt
eũ clamitat.d. O ii paule cariſſime opta

rẽ eiꝰ eẽ loci apð meos.ctu es a pð xpᷣiãos
Verba ſũt ſenecead paulũ.epła.xij.Cur/
rũt velocit᷑.currũt ꝑit᷑.⁊ tñ qꝛ viã fidei ñ
tenẽt ĩ montẽ aſcẽdere ñ valẽt Nã vt daʒ
in loco ð ipis aſſerit Aug'. bñ currũt ſʒ ñ
in via currũt.⁊ iõ qᷓ;to płꝰ currũt tãto plui
errãt. His itaq; dimiſſis ĩ hũc modum
curręetibo atq; errãtib ocłos mẽetʒ erigo ſiᷣ
limiꝰ. Et ecce video antiqͥs pꝛes vete.teſt.
pꝛziarchas.ſ.⁊ ꝓphas.currẽtes ſiqͥdẽ ⁊ licet
nõ ĩ via plana.tñ ſhᷣ vmbꝛa tenebꝛoſa aſcẽ
detes ĩ mõtẽ. Ibi erat ille pꝛiarchaꝝ maxi
mꝰiacob.qũñ ſcalã illã celotenꝰ erectã.aſcẽ
dẽteſq; ac deſcẽdẽtes angłos ⁊ inixũ ſcale
dñm vidit Ibi erat ille familiariſſimꝰdeo
moyſes. qñ legẽ colloqniumq; ði obtinere
meruit. Ibi helyas qñ clarioꝛibo poꝛtẽtis
emicuit. vbi tãdẽ ad celũ flãmãte vehicło
raptꝰ ẽ. Ibi deniq; ꝓphe ſinguli.qñ tã cer/
tis ⁊ tã pᷣſag viſionibo illuſtrati ſũt.vt pꝛo
cul abſentia tãq; ꝓpinq̊.⁊ futura tãq; pnůtia
loq̃rent᷑.De qbo ſigillati nũc agere lõgũ fo
ret His igit obmiſſis ĩ mõtꝭ vᷣticẽocłos
verto.⁊ ecce video alios eminẽtioꝛꝭ vite vi
ros. Ibi ille in᷑ natos mulien maximꝰ io
hanes ſctũs ab vtero.quẽ e fũmo celi faſti
gio vẽturꝰad terrã xpᷣsvt rexnũciũ.vt pᷣco
nẽ iudex.vt auroꝛaã dies.⁊ vt lucifeꝝ ſol pᷣ
miſit. ad antra deſti ſub etate tenera fugit
Ibi ipᷣemet ſaluatoꝛ fons oĩm ſalutariuʒ
exẽploꝝ ĩ mõtẽ oꝛaturꝰ aſcẽdit.tẽptãtẽ ad
uerſariũ vincit.turbas inſtruit.btitudies
diſtinguit.⁊ ĩ mõtꝭ excelſo trãſfigurat᷑. vbi
ſupᷣ eũ voxet᷑ni pꝛis audit᷑. Ibi petrꝰ igaco/⸗
bus ⁊ iohes hãc xpᷣi trãſfiguratõʒ vidẽt et
pauẽt.⁊ vt inumerã ſcõꝝ turbã bꝛeui ſᷣmo

ne ꝑſtringã.ibi euãgeliʒãt apłi.annũciant·

diſcipuli.triũphãt martyres.exultãt ↄfeſ/⸗
ſoꝛes.doctoꝛes pᷣdicant.ſacerdotes oꝛant
pſallũt clauſtrales.canũt ᷣgies.ac vniuer
ſi ſctõchoꝛi illð pſalmigraphi perſonant
Exaltate dũm deũ noſtꝝ ⁊ adoꝛate ĩ mõte
ſctõ eiꝰ.qm̃ ſanctꝰdñs deꝰ nr̃. In hac ̊ ſã
ctoꝝ turba hincinde circinãs Scton a et⸗

De ſancto dominico

circũſpicio ĩ q̊ oꝛdĩe poſitꝰ.q̃ ve ĩ loco ſitꝰ

ſit nr̃ dñicꝰ.Et ecce iuxta mõd cacumẽ ipᷣe
meis occurritoſpectibuſ.vir vttq; aſpectu

venerabił.vultu quis.greſſu tardꝰ.inceſſu ei ſub
eta pace aliqñ triũphabit aduerſus ciuita
tẽ diaboli. At ille. Audi inqͥt aureliũ au/
guſtinũ.qͥ in.xv.de ciui.dei.c.iiij.de ciuita

matur. diſcret? ĩ ſilẽtio.fructuoſus ĩ vᷣbo.
mMũcd* cogitatöe. ðtuoſus ĩ oꝑe.ĩ ↄuerſatõ

ne hũilis.ĩ ↄtẽplatõe ſuhtił.ĩ miraculł cla⸗/
rus.⁊ ĩ moꝛibo ſinguł ↄſpicuꝰ. Uere talis
erat nr dñicꝰ.imo vltra qᷓ; dicere valeã me

lioꝛ erat.ſanctioꝛ erat.pfectioꝛ erat. Sed

foꝛte q̃rit aliqͥs. Quid agebat Sane huic

rũdeo.qꝛ nõ q̃ſtꝰ qᷓrebat.nõ diuitias ↄgre

gabat.nõ lites foucbat.ñ delitias ꝑqͥrebat

MHaã qͥ Hagũt nõ aſcẽdũt ĩ montẽ dñi.ſʒ de

ſcẽdũt ĩ vallẽ dyaboli.Quid g̊. Certe ſpar

gebat diuitias.ſpernebat delicias.dilige/

bat pauꝑtatẽ.ſᷣuabat caſtitatẽ.vigilias ſu/
ſtinebat.lacrimas fũdebat.oꝛõibovacabat
lectiõibo inſudabat.Deniq; ĩ mõte dñi ſa/
crũ oꝛdinẽ pᷣdicatoꝝ fundabat.ex q̃̊ſalu/
taribo monitꝭ obſeſſus ignoꝛãtia mũdus:
ſplẽdidiſſimo vᷣitat radio refulgebat.⁊ q̊ʒ

validioꝛibaauxilijs ciuitatẽ dei ſup montẽ

d „ „ KR

poſita ſolidabat.⁊ aduerſꝰ ciuitatẽ diabo
li i valle ſituatã ꝓtegere ac defendere ſata/
gebat.ſepe ⁊ ſepiꝰ ᷣba replicãs a pncipiop
poſita.Nõ pᷣt abſcõ.ci.⁊c. Poſt h ego iã
mẽte feſſus ex ↄſideratõe ꝑſecutionum ci/

uitat ði. feſſuſe; ocuł exinſpectõe montis

dñi. recreat

nis. De ꝑpſecutõibo mutuis haꝝ duaꝝ ciui
tatũ q̃s ſepe meminimꝰ:paucas eũ q̃ſtiun

culas iterrogo.O inqm ðᷣſiderãtiſſime pr
qꝛ ↄcupiſcit ⁊ defiẽ aĩa mea.⁊ ſiẽ ceruꝰ ad
fontes aq̃ꝝ.ſic anhelat ad ſapĩe tue fonteʒ

iõ ſonet vox tua ĩ auribo meis.⁊ egrediat᷑ ᷣ

vẽtre tuo fons aqᷓ viue.fons ſapĩe ſalutarꝭ
de cuiꝰ plenitudĩe accipiã ego.nec ſolꝰego

ſʒz acciplãt vniuerſi.Tu igit qͥ defenſoꝛ es
fert ciuitas dyaboli. Dic& mihi. Nũqͥd
maloꝛes p̃ſſuras ĩ futuꝝ paſſura ſit q; vel

nũc patiat᷑ ył olim paſſa ſit.At ille Audi ĩ
quit mgr̃m vᷣitatꝭ ĩ ſcola euãgelica ſuos di
ſcipłos infoꝛmãtẽ.Cũ audieritꝭ pᷣlia ⁊ ſe/
ditiões nolite terreri.oꝑtet bmũ h̊ fieri ſed

nõdũ ſtati finis.Ex qͥb verbis dat᷑ĩtelligi

circa finẽ mũdi maioꝛes ꝑſecutõnes debe

re fieri. Nã ſic ait venerabit Iſid. li. de ſů
mo bono. Quãto ꝓpinquiꝰ finẽ mũdi dya

reat tñ ex ĩuẽtiõe nr̃i dñici.alacri/
oꝛ reſurgo Sʒ ipᷣ adhuc alloqo cupiens
recreari vt vñ nobᷣ fᷣmõis ĩitiũ fuit.fiat fi/

bob yidet. tãto crudeliꝰ pſecutões exercet
vt qͥ ſe ↄtinuo dãnãdũ ↄſpicit.ſocios ſibi

miltiplicet cũ qͥb gehẽne ignibo addicetur
Sʒ dic adhuc.Nũqͥd ciuitas dei ſub q̃

te diaboli loq̃ns int᷑ cetera h̊ q̊ʒ dic.qꝙ ipſa
ſempit᷑na ñ erit.qꝛ cum ĩ extremo ſupplicio

dãnata fuerit.nec iã ciuitas erit.tũc igit᷑ ci
nitas di qͥetã pacẽ habebit. Dʒz dic q̃ſo
te.dic ⁊ aꝑpi mihi qñ h̊ erit. At ille eiuſdem

doctoꝛ ſniam ⁊ vᷣba ſecutꝰ libꝛi.xviij.c.lij.
q̃ſtionẽ illã meã hũc ĩ modũ abſoluit. Im
poꝛtuno inqͥ t ac oĩno ſuꝑſticioſa ãſtio eſt.
Si enĩ nobbᷣ noſſe pdeſiet.a q̃ meliꝰ q; ab
ipᷣo xpᷣo mgr̃o ĩterrogãtib diſcipuł dicere

tur. Hõ em̃ ſiluer̃t inde apð eũ.ſ a pñte qᷓ/
ſierũt dicentes. Dñe ſi ĩ tꝑe h̊ reſtitues re/
gnũ iſrael. At ille. Hõ eſt inqͥt veſtꝝ ſcire tẽ

Pora⸗ pr̃ poſuitĩ ſua ptãte.Nõ vtiq; illi ðᷣ
oꝛa vl die vl ãno.ſʒ de tꝑe ĩterrogauerũt

qũñ illð acceper̃trñſum. YFruſtra igit᷑ ꝗnoſ
q̃ remanẽt huic ſecło cõputare ac diffini/

re conamur.cũ h̊ ſcireñ eẽ noſtꝝ ex oꝛe ve
ritat audiamꝰ. Quos tñ vt ibidẽ teſtatur
Augꝰ.alij q̃dringẽtos.alij qͥngentos.alij
etiã mille ab aſcẽſiõe dñi vſq; ad eꝰ vltimũ
ꝗaduẽtũ cõpleri poſſe dixer̃t.q̃ & iã ex ma/
ioꝛꝭ tꝑis lapſu maniteſta expiẽtia repꝛobat
Alij vᷣo vt recitat vuilhelmꝰ pariſieſ epᷣui
libꝛi ſuið vniuerſo tractatu tertio.Ab ipᷣa
mòi creatõevſq; adↄſũmatõʒ ſecłi.vij.
ãnoꝝ aſſerere pᷣſũpſer̃t q̃ᷓꝝ ſuꝑfſtitio refellit
qꝛ ab eis nihil certũ ð ſcptuꝛe canonice au
ctoꝛitate ꝓfert᷑.Oim ̊ ð hac re calculãtiũ
digitos reſoluit ⁊ qͥeſcere iubet ille qͥ dicit.
nõ eſt veſtuſcire tꝑa q̃ p̃ poſuit ĩ ſua ptãte
Hec inqͥt illeñ mea ſʒ Augꝭ.ↄcluſio vera
ſnia ẽ?. Tũc ego. Sih inqm vᷣa ſũt q̃ tu
pr aſſerꝭ.qͥ nõ niſi vᷣa dicere ꝑhiberꝭ.qͥd g
facturi ſũt ciues xpᷣi.q̊s vſq; ad ↄſũmatiõʒ
ſeculi varij ꝑſecutionũ aculei pũgunt.nec

ſue ꝑſecutöõnis terminũ agnoſcere pñt.

It ille. Patia inqͥt muniẽdiſũt. Ad quam
vt excitẽt᷑ eis ꝓ ſuo certamĩe coꝛona gloꝛie
pollicet᷑.dicẽte apło. Nõ coꝛonabit᷑ niſi qͥ
legit. cer.ij.ad Thi.ij. Licʒ ̊ mõ poſiti ſint
fickles int malleũ ⁊ ĩicudẽ.vt ſupᷣ doꝛſũ eo
tũ fabꝛicẽt pctõꝛes.tollet tñ dñs vᷣgã pctõ
rũ deſuꝑ ſoꝛtẽ iuſtoꝝ.⁊ ſi ñ mẽtit᷑ veritas.
imaqꝛ vᷣitas ñ metit.btĩ erũt hi qͥ ꝑſecutõ

— — —⏑.

-. — — —. —

it
i
.

—⏑

— .

—

nes ꝓpt iuſticiã patiũt᷑. O igit᷑grãde patĩie

ſpectaculũ Ecceꝓ bꝛeui certamĩe coꝛona

glie. ? p tꝑali ꝑſecutõe ĩtermĩabił btĩitudo
ciuitatidei ⁊ ciuibo xpᷣi infallibilitpᷣparãt.
His itaq; anditꝭ ad pedes ſcti pꝛis dñi

ci ꝓuoluis.eidẽ obnixiꝰſupplico.⁊ ipᷣm q̃ſo
rogitemꝰ oẽs.vt vnꝰ ꝓ omibo dignꝰ ꝓ indi

gnis xpᷣm exoꝛet q̃tenꝰ nos aſcẽdere faciat
in mõtẽ dñi ⁊ ĩ ciuitatẽ dei ſup montẽ poſi
tã introducat.vt ↄſoꝛtes effecti ciuiuʒ xpᷣi
ita ĩ hꝰ mũdi area ꝑſecutões ciuitatꝭ dya/
boli ꝑ patiam toleremꝰ.vt coꝛonam głie?⁊
beatitudinẽ iĩterminabilẽ mereamur. QOõð

ille ↄcedere dignet᷑ qͥ eſt bñdictus ĩ ſecula

ſeculoꝝ Amen.

Explicit ſᷣmo de beato dñicoofeſſoꝛe x
reuerẽdiſſimũ dñm Petrũ de aillyaco ca/
Imeracenſem ehm..

Wicunqz hanc
q rregulã ſecuti fuerint pax ſuper
illos. Scriptũ ẽ ad Bal.vj.c.
⁊i epła hodierna. Uerba hᷣ

reuerẽdi pzeſ⁊ ĩxpᷣo frẽs cariſſimi vᷣba ſũt
apłi pauli hodie ĩ ꝑſona bti frãciſci ab ec/

cleſia recitata.⁊ nũc veſtre ꝓpoſita caritati

Quibo vᷣ̈bis paxilla q̃ olim ꝓphica voce le
gis diuĩe ʒelatoꝛibo ꝓmiſſa legit ꝓpha di⸗/

cẽte.pax młta diligẽtibo legẽ tuã dñe.pᷣs.c.
xviij.nũc apłica vᷣitate enãgelice regłe ſe/
ctatoꝛibb exhibẽda firmat᷑.atteſtãte paulo.
⁊ vniuerſos alloq̃nte xpᷣianos ac infallibi
lit᷑ aſſerẽte.ꝙ qͥ cũq; hãc re.ſecu.⁊c. Sʒ
vt ſciamꝰ qᷓ; bonũ ⁊ qᷓ; iocũdũ ſit pacꝭ do/
nũ.nob ĩ his vᷣbis apłic ꝓpoſitũ.audiamꝰ⸗
q̃nꝭ laudũ pᷣconijs.audiamꝰq̃ntꝭ pᷣconio
rũ teſtimonijs ̊ bonũ pacꝭ cũctꝭ alijs effe
rat᷑ Sciẽdũ ẽ igit᷑ qʒ ſic ait doctoꝛ eximiꝰ
Aug'.li.xix.ð ci.dei.Tłeẽ bonũ pacꝭ vt ĩ

reb creatꝭ nihil gtioſi ſoleat audiri. nihil.

delectabili ↄcupiſci.nihil vtiliꝰpoſſideri.
Exq̃̊ dicto btĩ Aug;.tria pac notãt᷑ pᷣco/

nia.q̃ ꝑ tria euãgelice legꝭ coꝛreſpõdẽtia te

ſtimonia nobᷣ pñt luculẽtiſſime declarari.
Pꝛio nãq; ꝙ nihil gtioſiꝰ ſoleat audivi.

Pʒ ex eo qꝛ pax ẽ vocal iubilatio ãgeloꝛuʒ.

celi. Uñ xpᷣo nato cãtatũ eſtab ãgel GOlia ĩ
excel.ðᷣo ⁊ ĩ ter.pax bo.bo.volũ.Luciic.

. Scðo ꝗnibil delectabili debeatocu/

piſci. Pzx ex eo.qꝛ paxẽ ſpũat adoptio filio
rũ dei. Uñ cribit᷑. Gtĩ pacifici.qm̃ filij vdᷣi
vocabũt. Hat. v. c. Tertio ꝙ nihil vti
lius valeat poſſideri. Pʒ ex eo.qꝛ paxẽ ſpe

cialis dotatio amicoꝛum xpᷣi. Uñ dicebat
apłis. Pacẽ meã do vobᷣ.pa.re.vob. Johᷣ.

xiiij. c. Hãc & gtiſſimã xpᷣi pacẽ angeliciſ

vocibo nũciatã. pãc delectabiliſſimã pacii
vnitatẽ filijs ſpũaliba copulatã.hãc vtiliſ/

ſimã vnitatꝭ hereditatẽ amic ſpecialibꝛcõ
mẽdatã. Hãc inq; quã mũdꝰ dare nõ põc
pacẽ.offert beatiſſimꝰ pr̃ frãciſcꝰ oĩboſeqn

tibo euãgelicã regulã. affirmãs cũ Augu.
libꝛo ðᷣ bis dñi ꝙ; h̊ eſt ſerenitas mẽtꝭ.vin

culũ amoꝛꝭ.cõſoꝛtiũ charitatᷣ. Hec ẽ q̃ bel
la cõpeſcit.iras cõpmit.ſuꝑbos calcat.hbu
miles amat.diſcoꝛdes ſedat.inimicos cõ/
coꝛdat. Hanc & qͥ accepit teneat.qͥ ꝑdidit

.B repetat. q amiſit exqͥrat. Hãc vᷣo älit᷑tenea
Sermo eiuſdem de beato Franciſco
conkeſſoꝛe

mus acceptã. qualit᷑ repetamꝰ ꝑditã.quali

ter exquiramꝰ amiſſam. ipᷣe nobis patẽter
oñdit.euãgelicã ꝓponens regulã ſecu

tus fuit ⁊ ſequẽdã eſſe mõſtrauit. Ad quã
vtiq; ꝑ aplłica verba veſtre charitati pᷣmiſ
ſa.ſuos hoꝛtat᷑ diſcipłlos dicẽs. Quicũq;
hãc regulã ſecuti fuerint.pax ſuper illos.
In quib⸗ vᷣbis ſi diligẽter notẽtuꝛ ipᷣe nos
ad hãc regulã tripliciter exhoꝛtatur. Pꝛi/⸗
mo ad eã ſingulariter cõtemplandã. Se/

cundo ad eã exemplariter inſequendam.

Tertio ad eam ſalubꝛiter amplectenda
Pꝛimũ facit ꝓponendo noꝛmã ſinglarii

eruditiõis.qꝛ hanc regulã. Hec eſt em̃ re/

gula que doctrix ẽ diſe Lipnode ⁊ electrix
opeꝝ ülliꝰ. Sapĩe.viij. Secundũ facit
exhibẽdo foꝛmã exẽplarꝭ imitatõis.qͥ cũq;
inqͥt ſecuti fuerint.vt poſſit cũ xpᷣo dice/
re.qͥ ſequit᷑me nõ ambulat ĩ tenebꝛis ſʒ ha
bebit lumẽ vite. Joh. viij. Tertiũ facit
ↄcludẽdo ſũmam ſalutaris retributõnis.
qꝛ pax ſuꝑ illos.pax.ſ.dei q̃ exuꝑat omneʒ
ſenſũ.ad Phil.iiij. c. Ecceg̊ noꝛmã ſin/

gularẽ. hac regulã Ecce foꝛmã exemplarẽ

his qͥ eã ſecuti fuerint. Ecceſummã ſalu/
tareʒ. pax ſuꝑ illos Hec eſt itaq; noꝛma
veritatis.ſingularit᷑ cõtemplãda. Hec eſt
foꝛma ſanctitatis exemplariter inſequẽda
Hec eſt ſumma bonitatꝭ falnbꝛiter ample
ctenda. Ad quã pius pr Franciſcꝰ ꝑ ver/
ba pꝛelibata ſuos allicit filiolos dicens.

Quicunq; hac regulam ſecuti fnenurrt⸗

3* ℳ nrr.

De ſancto franciſco

HMHec igit᷑ reuerẽdi pzes ⁊ ĩ xpᷣo frẽs cha
riſſimi tãq; qdã nr̃i monis pᷣli dia veſtris
reuerentijs ꝓponere dignũ duti. vt poſtea
declaret᷑ pleniꝰ ꝙ qͥ cũq; hac regulã.i.euan
gelicã xpᷣi ⁊ eꝰ diſcipuli frãciſci doctrinazʒ

ſuauerint. ⁊ eã nõ ſolũ nudis pedib.veꝝ

etiꝗ purꝭ mẽtibo ſecuti fuerĩt pacẽ illã tãtiſ
ſuperi laudũ pᷣconijs ⁊ pᷣconioꝝ teſtimo/
cuiꝰ rei declaratõʒ tres articuli ꝑ oꝛdinem
tractabunt᷑. Pꝛio nãq; tria belloꝝ genera
xpᷣiane paci oria diſtingueẽt᷑. Scðo ex hac
euãgelica regła õ pᷣdicta bella tria pacꝭ re
media opponẽtur.Tertio qꝛ eccĩaſtici viri
haãc regulã xpᷣi i diu mime ſecuti fuer̃t.ſʒ
ab ea plurimũ oberrarũt.diuerſa ꝑſecutõ

*

nũ mala q ob h̊õ xpᷣianã pacẽ patit᷑ eccłia

5

incidẽtalit᷑ narrabũt᷑. Quãtũ g ad pᷣmũ

articulũ ſciedũ ẽ ꝙ tria ſũt belloꝝ genera.

xpᷣiane paci oria.de qͥb gemẽs canit eccia

Hiũdꝰcaro demonia diuerſa mouẽt pᷣlia

Eſt itaq; bellũ exteriꝰ mũdi debachãtl.
deq̊ xpᷣs. Lũ audieritꝭ inqͥt pᷣlia ⁊ ſeditões
nolite timere ⁊c.Luc̃.xxj.c. Eſt etiã bel/
lum ĩteriꝰ carnis rebellãtꝭ.de q̊ PaulꝰCa
ro inqͥt ↄcupiſcit aduerſus ſpmn. ſpũs aũt
aduerſus carnẽ.ad Gal.v.c. Eſt inſuꝑ
pellũ deteri demonis tẽptantꝭ. de qᷓ petrꝰ
Aduerſariꝰ inqͥ t veſter diabołꝰ tã q; leo ru
giẽs circuit qrens quẽ deuoꝛet.j.Pet.v.c.
Hec aũt bella ſpẽalit᷑ faciũt tria mala q̃ᷓ
in mũdo ſunt.Pꝛimũ bellũ fac auara cu/
piditas. Scõm bellũ fac imũda voluptaſ
Tertiũ bellũ fac ſuꝑba vanitas Hec em
ſunt tria illa mala xpᷣiane paci iimica.q̃ in

Hq̊ mũdo odiẽda eẽ diuĩa docet auẽtas ſcri

ptura dicẽte Holite diligere mom neq; ea
q̃ in mũdo ſũt.qm̃ oẽ qð eſtĩ mũdo.aut eſt

ↄcupiſcẽtia oculoꝝ.autↄcupiſcẽtia carniſ
aut ſupbia vite.j. Joh.ij. c. In ↄcupiſcen
tia ſiqᷣde ocłoꝝ notat᷑ cupiditatꝭ ceca ſtul/

da ſpurcicia
da fallacia In qᷣbſi cũ mðo pacẽ aut ami
ciciã hr̃e cupimꝰ.cũ deo bellũ ⁊ inimicici/
am ↄtrahimꝰ. Uñ ꝑ apłm ðꝛ. Neſcitis qͥa
amicicia hꝰ mũdi ĩimica ẽ deo. Quicũq; ů̊

voluerit amicꝰ eẽ ſeculi h inimic deioſti
tuit᷑. Jac.iiij.c. Hec ſũt igit᷑ illa q̃ aduerſuſ

xpᷣianã pacẽ.neqͥſſima mouæt pᷣlia.⁊ inqͥe/

tiſſima fouẽt bella.int᷑q aduerſantiũ pᷣli
oꝛũ ↄflictꝰ ⁊ ſeuietiũ belloꝝ tumultꝰſoꝛtil/

ticia. HH carnis voluptatꝭ fe/
ʒ ĩ ſuꝑbia vite vanitat? blã .

ctoꝛ xpᷣiane exercitꝰ ↄfoꝛtat pugiles.hoꝛta

tur timidos.roboꝛat debiles.ↄſolat᷑ puſi

los dicẽs.Quicũq; hãc regulã ⁊c.⁊c. Et
H̊ͤ de pmo articulo Quãtũ ad ſecũdũ ar

ticulũ ſciẽdũ eſt ꝙ iſte beatiſſimꝰ ⁊pᷣi ↄfeſ/

ſoꝛ frãciſcꝰ cuiꝰ hodie celebꝛẽ memoꝛiam

agimꝰ.tãq; nũciꝰceleſt a xpᷣo miſſus ad di

rigẽdos pedes nr̃os ĩ viã pacꝭ. Per hãc re
gulã ̊ eſt ꝑ enãgelicã xpᷣi doctrinã quam
ipᷣe ſecuiꝰ fuit.⁊ ſequẽduʒ eſſe mõſtrauit ʒ
pᷣmiſſa bella tria pac r̃media oꝓpponere do

cuit Pꝛio nãq; ↄ mũdi cupiditatẽ ⁊ ce/

cã quariciã docuit volũtariã pauꝑtatem.
Scõðo carnis voluptatẽ ⁊ fedã imun

diciã. docuit abſtinẽtiã ⁊ caſtitatẽ Ter/⸗
tio ↄð demonis vanitatẽ ⁊ blandã ſuꝑbiam

docuit obediẽtiã ac hũilitatẽ. Per pauꝑ/
tatẽ abiecit mũdi auariciã ⁊ eꝰ diuitias tẽ
poꝛales. Per caſtitatẽ ſubiecit carnis ĩmũ
diciã.⁊ eiꝰ delicias coꝛpales.Per hũilita/
tẽ vicit demonis ſuꝑbiã ⁊ e inſidias ſpũ/
ales Et ſic ꝑ ſ̊ tria euãgelice legꝭ cõſilia.
ꝓut ex ſue vite hiſtoꝛia ⁊ ſue doctrĩe regla
clare patʒ. mũdũ ⁊ oĩa q in mũdo ſũt vere
paci ↄtraria debellauit vt merito illud qð
legit᷑ in epła hodierna diceꝛe poſſit cũ apo
ſtolo. Oihi mũdꝰ crucifix ẽ ⁊ ego mũdo.
Et iteꝝ In ſignũ tate pugne.⁊ indiciũ ob

tẽte victoꝛie ipᷣe dñice crucꝭ poꝛtans inſi/
gnia.dicat illð qð ibidẽ ſequit᷑. E go eĩ ſti/

gmata dñi ihu ĩ coꝛpe meo poꝛto.ad Gal.

vj. ca. Sʒ videamꝰ a qͥ magiſtro. videa /

mus in q̃ ſcola.hꝰpugne tyꝛociniũ.huiꝰq̊ʒ

victoꝛie magiſterium didicerit Sanea

mgjr̃o xpᷣo.in ſcola euãgelica. Xpᷣs namq;
mgr̃ optimꝰipᷣam bti frãciſci regulã.q̃ tria
ſuper ꝭmemoꝛata panꝑtatꝭ caſtitatis ⁊ hu
militatis conſilia ↄtra tria pᷣmiſſa.mundi
carnis ⁊ demonis aduerſantia bella.qua/
ſi tria pacis ↄtinet remedia.in euangelica
ſcola verbo docuit ⁊ exemplo firmauit.p/
ut ſummoꝝ pontificũ Gregoꝛij noni. In/
mocentij quarti.⁊ Nicolai tertij. declarãt

canonice ſanctiones. Hec ſunt itaq; hu
ius regule ſecreta cõſilia. Hec ſunt euãge

lice legis archana que xpᷣus a patre ſuo.et
franciſcꝰ a xpᷣo diuia reuelatõe ſuſcepit.de
quibo in ꝑpſona ipſiꝰ hodie legit᷑i euãgelio.

Conſiteoꝛ tibi dñe pater celi ⁊ terre.quia

abſcondiſti hec a ſapientibus ⁊ pꝛudenti/⸗
bus ⁊ reuelaſti ea parunlis Matth.xj.ca.

—,. —b—, ——

— — — .

„ͥ„/¶„᷑.. —— —.

— — SðS

—O —N—— —

–—

— — — — — — —

Hec ſiqͥdez euãgelicoꝝ ↄſilioꝝ fecreta. ab
ſcõſa ſũt a ſapiẽtibo ⁊ pꝛudẽtiba hꝰ mði.qꝝʒ

ſapia ẽ cupiditatẽ voluꝑtatẽ ⁊ vanitatem
ſcrutari.de q̃ dic apłs. Sapia hꝰ mði ſtul

ticia ẽ apð deũ.j.ad Coꝝ.iij.c. ſʒ reuelata
ſũt ꝑuulis.i.frib minoꝛibo hꝰ ſacratiſſimi

oꝛdis.qꝝ ſapĩa ẽ iuxta btĩ frãciſci regulã le
gis euã gelice ꝑfectõʒ ſectaꝛi.deã ſapĩa idẽ
apłs ait. Sapiam loqͥmur int᷑ ꝑfectos.ſa/
piẽtiã vᷣo ñ hꝰ ſeculi ſʒ dei ſapiam q̃ abſcõ/
dita ẽ. ⁊ quã nob reuelauit ꝑ ſpm̃ſanctum
ma Co. ij. c. Ad hꝰg ſapie ſcolã. in qᷓ ꝑ
ãc regulã euãgelicoꝝ ↄſilioꝝ reuelãt᷑ ar/⸗
chana.vocat nos piꝰ pr᷑ ⁊ benignꝰ mgr frã
ciſcꝰ.⁊ a ſcola mũdi ⁊ eiꝰ falſa ſapia nos re
unocat ĩ euãgelio hodierno. Uenite inquit
eẽs qͥ laboꝛatꝭ ⁊ onerati eſtis:⁊ ego reficiã

vos. Tollite iugũ meũ ſuꝑ vos ⁊ diſcite. A
meqꝛ mitꝭ ſũ ⁊ hũił coꝛde.⁊ ĩuenietꝭ reqexꝭ
aĩabo vris. Ac ſi aꝑte dicat. Uenite mũdi

amatoꝛes.venite inquã qͥ laboꝛatꝭ laboꝛe
cupiditatꝭ. Uenite carnis zelatoꝛes.veni/⸗

te inquã qͥ onerati eſtꝭ ex onere voluptati.

Venite demonũ ſectatoꝛes.venite inquã
⁊ ego reficiã vos ab eſurie vanitatꝭ. Tolli
te O iugũ meũ ſuꝑ vos. Jugũ.ſ.pauꝑtatis
ʒ iugũ mũdi blãdietꝭ. Jugũ caſtitatꝭ iu/
gũ carnis pꝛuriẽtꝭ. Jugũ hũilitatꝭ ̊ iugũ

demonis lallẽcy. Dz vos qͥ hʒ facere neſci
tis. aut neſcire diſſimulatꝭ.audite hũc do/
ctoꝛẽ qͥd dicat. audite hũc mgrm qͥd doce/

at. Diſcite inqͥt a me qꝛ mi.ſũ ⁊ hu.coꝛ. No
lite & tardare.qꝛ ecce magiſtꝝ ꝑatũ ad do/
cẽdũ.diſcite inqͥt a me Nolite timere.qꝛ ec

ce mgr̃m piũ ad coꝛrigẽdũ. Mid ſũ.Noli

te aliũ qᷓrere qꝛ ecce mgrm aptũ ad inſtruẽ
dũu.hũił coꝛde.Audite itaq; hũc mgrm ſe/

nesꝰ⁊ ꝑuuli.audite oẽs ⁊ ſingłi.audite inq;

eũ docẽtẽ.ñ mði diuitias ↄgregare.vt cau
ſidici.nõ carnis delicias obſᷣuare ſicẽ medi
ci.nõ demonũ inſidias pᷣꝑare vt malefici.
Sʒ audite eũ ꝑ euãgelicã regulã ihn xpᷣi.

hoꝝ oĩum docẽtẽ fallacias ſuꝑare.cuiꝰre/⸗

gule doctrinã bꝛeui ↄpᷣhẽdit ſᷣmõe diceng
Diſcite a me qꝛ mitis ſũ ⁊ hũilis coꝛde.O
igit᷑ totiꝰ theoꝛice ſapie bꝛeuis ſũma.O to
tiꝰ pꝛactice ſcĩe vtil regła.ꝑ quã aduerſan/
tiũ belloꝝ mala vitant᷑.⁊ quiete pacè reme
dia poſſident᷑. Uñ ſequit᷑.Et iuenietꝭ rłqͥè/
em aĩabo vr̃is.requiẽ.ſ.vᷣe pacꝭ.Ad quã q̃
rendã ꝑ hꝰ regule obſᷣuantiã tãq;ᷓ ꝑ rectiſſi
mã pacꝭ viã.mgr iſte tenẽs euãgelice cole

ſeptẽ ſũt oꝛdies doctoꝝ.

cathedrã incitat pigros.excitat ſomnolen
tos.reuocat deuios.vocat deniq; genera“
liter ſingłos.⁊ ſingularit᷑ eccĩiaſticos viros
dicẽs. Quicũq; hãc regul ſecuti fuerint:
pax ſuꝑ illos.Et h de ſcdᷣo articulo
NDuãtũ ad tertiũ articulũ ſciendũ eſt.q;
viri ecciaſtici hãc euãgelicã regulam ihu
xpᷣi iã diu mĩme ſecuti fuerũt.ſʒ ab eꝰ ob
uãtia plurimũ oberrarũt.iõ diueꝛſa ꝑſecu
tionũ mala xpᷣiane paci oria his tꝑibo pati
tur eccia. Ad cuiꝰdeclaratõʒ ↄſiderãädum
nob̃ eſt ꝙ ſeptẽ legũt᷑ ꝑſecutões eccie Qua
rũ tres vt opinoꝛ pᷣceſſerũt.⁊ tres ĩ ꝓxime
futura ſũt.ſʒ q̃rta ẽ media pchdotoꝛ que
nũc viget. Uñ has ꝑſecutões beatꝰ euãge
liſta ioßes ꝓphetice ſe vidiſſe ꝑhibet dicẽs.
Et vidi ſeptẽ anglos ſtãtes ĩ ↄſpectu dei ?⁊
date ſüt ilł ſeptẽ tube.⁊ parauerũt ſe vt tu
ba canerèet. Apoc̃.viij.c.Septẽ ſiqͥdẽ ãgłi
eptẽ vᷣo tube ſe
ptẽ ſũt pᷣdicatões eoꝝ.qͥb clamaturi ſunt
int᷑ ꝑſecutões ſeptẽ tẽpoꝝ incipiẽtiũ a pᷣdi/
catõe xpᷣi.⁊ deſinẽtiũ in ↄſũmatione ſeculi
Nã vt ibidẽ ſequit᷑. In diebo vocꝭ ſeptimi
angeli ſgs ãpliꝰ non erit.ſʒ cũ tuba canere
cepit ↄſũ mabit᷑ᷣmyſteriũ dei Apocalipᷣ.ix.
De hig itaq; ſeptẽ tubis.h̊ ẽ de pᷣmiſſis
ſeptẽ tꝑib ⁊ ꝑſecutõibo ipᷣis coꝛreſpõdenti
bus.ł ſaltẽ de aliqͥbo eaꝝ pauca inferiꝰ di⸗
cere ppoſui Pꝛiĩa tuba cecinerũt xpᷣs et
eiꝰ apłi ð ꝑſecutõʒ iudeoꝝ. Scða ãt tuba
cecinert martyvres ĩcliti ðᷣ ꝑſecutõeʒ paga⸗
noꝝ.Tertia vᷣo tuba cecinetr᷑̃t ↄfeſſoꝛes ſcĩ
ʒ pꝑſecutiõʒ hereticoꝝ.Pꝛĩa nãq; tuba cõ/
uertit iudeos. Scdᷣa tuba cõuertit paga/
nos.Tertia tuba ↄuertit hereticos. Xpᷣs
eĩ ⁊ e diſcipłi pꝰ pᷣdicauer̃t iudeis.poſtea
paganis.iuxta illð. Uobᷣ oꝑtebat bᷣmũ pᷣ/
dicari vᷣbũ ði.ſʒ repuliſtꝭ illð ecceↄuer/
timur ad gẽtes. Act᷑.xiij.Demũ vᷣo pᷣdica⸗/
uerũt hereticꝭ.qꝛ the ↄſtãtini cũ plena pax
reddita.fuiſſʒ eccłijs.pꝰpᷣdicatões aploꝝn?⁊/
martyꝝ.CTertia tuba.i.pᷣdicatõ ↄfeſſoꝝ ce
cinit.ñ ſic due poꝛes ð ꝑfidia iudeoꝝ⁊ ido
latria paganoꝝ.ſʒ ð fide falſa⁊ ꝑtinacia he
reticoꝝ Hec itaq; tria tꝑa a pᷣdicatõe xpᷣi
ſũpſerũt exoꝛdiũ.⁊ durauit pmũ tꝑs vſq;
ad euerſionẽ hierłm q̃ ſctã fuit ꝑ tytũ ⁊ ve
ſpaſianũ. Secũdũ aũt vſq; ad ↄſtãtinum
Tertiũ vᷣo ſᷣm ꝓphᷣiaʒ btẽ hildegardis vſ/
qʒ; ad annũ dominice incarnatiois. M.c.
Tiüc em̃ ſiẽ ipᷣa diẽapłoꝝ doctria ⁊ ardẽs

inſticia. quã ĩ x̃ianis ⁊ ſpũalibo ↄſtituerat
deꝰ.tardare ⁊ ĩ heſitatõʒ vᷣti cepit Nã li/

cet triba poꝛibo tpibomltas pſecitõeſ paſſa

fuer it eccia a iudeis paganis⁊ hereticꝭ.tñ
pacẽ habuit cũ vicijs.qꝛ euãgelicã xpᷣi re/
gulã ſeqᷓns ⁊ ꝑ viã ↄſilioꝝ euãgelicoꝝ.id ẽ
pauꝑtatꝭ.caſtitatꝭ.⁊ humilitati incedẽs.ſp
ad excelſa ſcitat aſcẽdit⁊ ꝑ arma vᷣtutꝭ.bel
la cupiditacꝭ voluptatꝭ ⁊ vanitatꝭ ꝓſtranit
ſʒ poſtq; a ꝑſecutõiba iudðoꝝ paganoꝝ⁊ he
reticoꝝ pacẽ vbiq; hũit eccia.ecce in pace
facta ẽ amaritudo eiꝰamariſſima.qꝛ ꝑ bel
la vicioꝝ facta ẽ ꝑſecutio vᷣtutũ ſeuiſſima.

Uerbigra.Cõtra pauꝑtatẽ ſurrexit cupi
ditas.) caſtitatẽ obtinuit voluptas.ð hu/
militatẽ ĩtumuit vanitas Et vt pla bꝛeuit

cõpᷣhendã oẽm euãgelicoꝝ ↄſilioꝝ vᷣtuteʒ

eccĩaſticoꝝ miſtroꝝ oppᷣſſit iniqᷣtas. Nam
adeo q dẽ oĩm vicioꝝ peſtꝭ ĩ virꝭ ecciaſticiſ
ꝓceſſiſſe videt᷑.vt vix ſynagoga iudeoꝛum
aut ſecta aliã paganoꝝ łhereticoꝝ ab euã
Leica iregla tm vnq; ĩ moꝛib oberraſ/

e credat᷑.q;tũ hodie malignãtiũ eccĩa cle/

ricoꝝ. Pꝛopt᷑ hec &̊ mala ſiẽ dic hyldegar/

dis.⁊ ꝓut iã ꝓchdoloꝛ coꝛpoꝛeis cernimuſ

ocuł.in H̊ qrto muliebꝛi ⁊ infami tꝑe omĩia

ecciaſtica inſtituta ſiue ſpũalia ſiue ſecula

ria ĩ deteriꝰ deſcẽderũt.⁊ qbuſdã tenebꝛis

iniuſticie obtenebꝛata ſunt. Et h̊ eſt qð in
apocalipſi bti Johis ðꝛ.Et q̃rtꝰ angełꝰtu

ba cecinit ⁊ ꝑcuſſa eſt tertia ꝑs ſoł.⁊ t᷑tia ꝑſ

lune.⁊ tertia ꝑs ſtellarũ.ita vt obſcuraret
tertia ꝑs eaꝝ ⁊ diei ñ luceret ꝑs tertia ⁊ no
cti ſiłr. Apoc.viij.c. In firmamẽto ſiqͥdeʒ
ecciĩe fec de duo lumĩaria was ſ cerdotiũ
ſcʒ ⁊ regnũ.ſacerdotiũ vt pᷣeſſet diei.i.ſpũ/

alib.regnũ vᷣo vt pᷣeſſet nocti.i.ſecularibo

Sʒ cũ qrt angełꝰ canere cepiſſʒ. Hoc eſt.
CLiũ illa hoꝛa felicia tꝑa ꝑtraſiſſent.⁊ h q̃r/
tũ muliebꝛe ac infeliciſſimũ tꝑs adueniſſʒ
pcuſſa ẽ iuſto dei iudicio t᷑tia ꝑs ſoł.i.pᷣla/
ti ⁊ paſtoꝛes ſpũaleſ.⁊ tertia ꝑs lune.i.pᷣpo
ſiti rectoꝛes ſecłares.⁊ tertia ꝑs ſtellaꝝ.i.
clerici ⁊ ſpiritales inferioꝛes.ita vt obſcu/
raret᷑ tertia ꝑs eaꝝ. Hã ſi ↄſiderẽꝰ q̃les ali/
qñ fuerũt põtifices ⁊ ſpũales pᷣlati.qualeſ
pncipes ⁊ ſecłares pᷣpoſiti.q̃les etiã ſacer/

dotes ⁊ inferioꝛes clerici.⁊ ſi inſpiciamꝰ qᷓ

les hodie ſint iſti qͥ eis ſolo noĩe ſucceſſer̃t.
tũc ĩ vᷣitate dicere poterimꝰ q̃d obſcurati ⁊
obtenebꝛati ſũt.ſta vt diei nõ luceãt ⁊ no/
cti ñ ſplẽdeãẽt Sʒ audiamꝰ q̃ſo qͥd in eo

ſiõe mira ꝓꝛſus ⁊ a retroactꝭ ſecu

eſancto franciſeco

dẽ caplo ſbᷣſeqͥt. Et vidi ĩqͥt ⁊ andiui vocẽ᷑
vniꝰ aqͥle volãtꝭ ꝑ mediũ celi dicẽtis voe
mañ ve. ve. ve. habitãtib ĩ terra. De ceter/
vocib triũ ãgeloꝝ qͥ erãt tuba canturi.in⸗/
ueſtigemꝰitaq; qd velit beat euãgeliſta io
hãnes ꝑ h ba notari.Hũqͥd g̊ adqͥs ſcoz
in h̊ q̃rto tẽpe floꝛuit.qͥ aqle merito valeat
cõꝑari.Qui etiã tria ve triũ ãgeloꝝ qͥ can/
turi ſũt.i.tres plagas ſeu ꝑſecutões triũ fu
turoꝝ tẽpoꝝ.ſ.qͥnti ſexti ⁊ ſeptimi pᷣdixerit
Quauis eĩ ̊ qrtũ tꝑs miſeꝝ ſit ⁊ vile.tamſm

aliq̃s ſctõꝝ ĩiuenim ĩ eo floꝛuiſſe. Uerbig
tia. YFoꝛuit ĩ frãcia ſanetꝰ bernard clare/
ualleſis Floꝛuit ĩ anglia ſanctꝰthomas cã

tuarieſis. Floꝛuit ĩ almania ſctã hyldegar

dis qᷓ ð futurꝭ tꝑibs młta ĩ ſuis libꝛis legit
ꝓphetaſſe. Floꝛnit ĩ calabꝛia ioachim ab⸗
bas venerabil.q etiã ſpm̃ ph̊ᷣie ðꝛ habuiſ/
ſe. Floꝛuit ʒ ĩ hiſpania beat? Dñicꝰ Flo/
ruit i italia beatꝰ frãciſcus.qͥ qſi due oliue
fructifere duos fecũdiſſimos oꝛdies pᷣdi/
catoꝝ ſcʒ ⁊ mioꝝ ꝓduxiſſe cernũt᷑de qbus
memoꝛatꝰabbas ioachim ĩ expoſitõe Hie
remie pᷣdixiſſe credit᷑ ꝙ ſiẽ olim ꝑ moyſenꝛ

ioſue dñs chananeos iſraelitꝭ ſubiec.⁊ peꝛ

paulũ ⁊ barnabã idolatras ſtrauit.ſic etiã

ꝑ hos duos oꝛdies ĩ ilłpᷣſignatos icredu/
las gẽtes ↄuertere diſpoſuit. Hi ſũt ů ro/

ſei floꝛes q̊s ĩ h hiemali ac tenebꝛoſo tpe re
perio ᷣtutũ radijs ſplẽduiſſe Sʒ inthoſ
nullũ ĩuenio qͥ tã ꝓpꝛie aqͥle ↄpari valeat ſi
cut iſte beatiſſimꝰxpᷣi cõfeſſoꝛ frãciſcꝰ.de q̃

nob ẽ ſmo. Nã ſic beatꝰ euãgeliſta iohes ꝑ

aqlã figurat᷑.qꝛ enãgeliũ ð diuĩtate vᷣbi ſdᷣ
limiꝰ volãdo edidit.ſic iſtenueniẽt᷑ aqͥle cõ
parat᷑.qꝛ euãgelice regłe ꝑfectõʒ pᷣ ceteris
ſui tꝑis art obſᷣuauit.⁊ ſiẽ iohes ĩ path/
mos inſi nla relegar aporalſpſin.i diuias
reuelatões ⁊ ꝓghicas viſiões deſcripſit. ſic
iſte dĩna ↄtẽplatõe raptꝰvidit vnũ ex ſera⸗/
phin crucifixi geſtãtẽ effigiẽ.⁊ ĩ coꝛpꝑe ſuo
vulneꝝ xpᷣieffigiãtẽ inſignia. In . q̃ͥdẽ vi/
et ſecul ĩaudita
milta ſecreta celeſtꝭ ci inſpiꝛatõ reuelanit.S̊
eſt ᷣaqla ſublimi ⁊ admirabili vita a terre
nis ſuſpẽſa.q̃ ꝑ mediũ celũ.i.p ecciam vo/

litãs. xpi pauꝑtatẽ caſtitatẽ ⁊ hũilitatẽ ᷣm
en elle regulã ſublimiꝰ pᷣdicauit.⁊ cle
ri
regle priã.triplex ve habitatoꝛibo terre.
id eſt. trinã ꝑſecutõʒ triũ futuroꝝ tempoꝛꝝꝛ
ewbetie ſpum altius intonando pꝛedixit.

npiditatẽ voluptatẽ ⁊ vanitatẽ euãgeli

— — —. —

h f f ſ fdh

ð

. — . . . ..
. . — . . — . 8 .* R
. . . * . . „ 1. 2 e .
4 5 .

Nã fiẽ in eiꝰ veteri legẽda narrat᷑ oñſa fa⸗ ca. Nunqᷣq etiã biaſphemauerũt ſanctum

it eia deo futura ꝑſecutio.⁊ ꝓpinq̃ turbatõ
eccĩe ꝓpt᷑trãſgreſſionẽ euãgelice regule.A

cuiꝰ ꝑſecutõis plaga ĩ moꝛte ſua illos libe

rãdos eẽ amiſit qͥ hãc regulã ſecuti fuerĩt.

⁊ eã voluerint pure ⁊ iuiolabilit obſᷣuare.
Pꝛapt qð ad lr̃am potat aſſerere vᷣba a pᷣn
cipio ꝓpoſita.⁊ ꝑ ea ↄ futura mala ſuos cõ

foꝛtare diſcipłos.di.Quicũq; hãc regulã
⁊c. Nũc vᷣo reuerẽdi pr̃es ⁊ ĩ xpᷣo frès ca
riſſimi.licet iuxta ſnĩam xpᷣiñ ſit noſtꝝ noſ
ſe tꝑa vł momæetaiqᷓ pr poſuit in ſua ptãte.
Act.j.Pꝛop᷑qð de tribo nouiſſimis tꝑibꝰ
⁊ ð triplici ve.i.detriba ꝑiculoſ ꝑſecutõib⸗
eis coꝛreſpõdẽtibo. ꝑticularit᷑ diffinire nõ

debemꝰ?. cũ ð eis ſolũ generalit᷑ dicat apłs.

qꝙ ĩ noniſſimis diebo inſtabũt tꝑa ꝑiculo/
ſa. ⁊c.ij. Thim̃.iij.c.tñ ex ſcripturꝭ ſanccꝭ et

dict ꝓpheticꝭ. ac etiã ex his mał qᷓ exꝑimen
talit᷑ videmꝰ. ⁊ veriſilr ꝓuenireſperamꝰ ex

turbatõe pñtꝭ ſciſinat.pmũ ve hᷣ eſt ꝑſecn
tionẽ iminẽtis tẽpis ↄueniẽter ↄiecturare

poſſumꝰ. Nã ſᷣm ꝓphiam btẽ hyldegardis

in fine illõ muliebꝛis tꝑis.qð ſup quartu
eſſe meminimꝰ guiſſimi ſciſmatꝭ ⁊ ↄfuſiõii

iaque ſuꝑ oẽm cleꝝ ⁊ oꝛdinẽ eccĩiaſticum

extedet᷑durabitq; illð ſoꝛdidũ tꝑs vſq; ad
magnũ ſciſma.qͥ ep̃i ⁊ clercci a ſuis locis ⁊
ciuitatibo expellẽt᷑ Ex q̊ ſatꝭ ĩtelligi dat᷑ ꝙ il
lud qͥntũ tꝑs cui pᷣmũ ve coꝛreſpõdʒ.vłiã
inceptũ ẽ.vł de ꝓpinq̃ inchoãdũ ĩminet.de
q̃ tꝑe ſanctꝰ ꝓphauit petrꝰapłs.d. Ts ẽ vt

incipiat iudiciũ ð domo ðᷣi.j.Pe.iiij. Hoc

eſt bmũ ve.i.pma ꝑſecutio triuʒ nouiſſi/
moꝝ tẽpoꝝ q̃ occaſiõe pñtꝭ ſciſmatꝭ exercẽè
da eſt z clen. de q̃ intelligẽdũ videt᷑ illð qðᷣ
pᷣdixit dñs ꝑꝓphaʒ. Ue gẽti peccatricipo/

pulo gqui iniqᷣtate.ſemini neqm. filijs ſcele/

ratis.⁊ reliq̃ que legũt᷑ Iſa.j.c. In q ꝓhia
tria nobᷣ ꝑ oꝛdinẽ onñdunt᷑ diligẽter notan
da. Pꝛimo qͥdẽ qualit᷑ eccia ꝓpt᷑ pctã varia
ſit culpabilitaccuſanda. Scõdðo vᷣo qualit᷑

ipᷣa ꝑ pñs nephbãdũ ſciſma ſit crudelit᷑ affliꝰ

gẽda.Tertio ⁊ lemoai poſtea dei faud
te gra ſit ſalubꝛir ↄſolãda Pꝛimo ůᷣ tãgi
tur viroꝝ eccłiaſticoꝝ accuſatio.qꝛ ðꝛ.de/

reliquerũt dũm:blaſphemauerũt ſanctuʒ

iſrael.alienati ſũt retroꝛſum.⁊c. Nũqͥd om̃
ipſi dereliquerũt dñm.ſpernẽdo xpᷣi pau
tatẽ.⁊ ſectãdo mũdi cupiditatẽ. ⁊ queſtu
ſam auariciã.Que v̈e eſt dei ↄtẽptꝰ cũ ipſa
ſit idoloꝝ ſeruitꝰ.vt ait aplus ad Cot.iij.

—

iſrael.pollugdo xpᷣi caſtitatẽ? querẽdo car
nis voluptatẽ ⁊ luxurioſam immũdiciam
dicẽtes cũ luxurioſis. Fruamur bonis q̃
ſunt ⁊ nõ ꝑtrãſcat nos flos tꝑis ⁊c.Sapie
ij.ca. Nunqͥd pᷣterea ⁊ ipᷣi alienati ſunt re/
troꝛſum.relinquẽdoxpᷣi humilitatẽ.et ſe/
quẽdo demonis vanitatẽ ⁊ põpoſam fſuꝑ/
biam. Pꝛopter qð ꝓpheta clamat ad duùm
Leua manꝰ tuas in ſuperbias coꝝ.⁊c.ps.

lxxxiij. Sane experiẽtia docẽte viri eccle/

ſiaſtici ⁊ ſpecialiter pſeudo paſtoꝛes ⁊ pᷣla⸗/
ti in omniba his peccauerũt ⁊ alia pła ſla/
gicia perpetrarũt.Et ideo ſecũdo ſubiũgi
tur eoꝝ afflictio.qꝛ dicit᷑. Terra veſtra de
ſerta. ciuitates veſtre ſuccẽſe igni.regionẽ
veſtrã coꝛã vobis alieni deuoꝛãt.⁊ deſola/
biuur ſieut in vaſtitate hoſtili.⁊ derelinq/

tur fflia ſyon vt vmbꝛaculũ in vinea et ſi/

cut tuguriũ in cucumerario.ſicut ciuitas
que vaſtat᷑.⁊c. Ad litterã plane veꝝ eſſe vi

detur ꝙ terre.ciuitateſ.⁊ regiones eccleſie

ſubdite ꝓpter pᷣſens ſciſma ab alienis.hoc
eſt a ſecularibo hoſtiliter vaſtabunt᷑.⁊ ſicux

vmbꝛaculũ vinee vel tuguriũ oꝛti poſt ra/

cmonꝝ⁊ fructuũ collectionẽ ſine habitato
re dimittit᷑.ſic filia ſyon.i.eccleſia poſtq;ſfu
erit quaſi ciuitas que vaſtat᷑.ſuis tꝑalibuſ
diuitijs ſpoliata. a mercenarijs ⁊ pfendo

paſtoꝛibo lupis deuoꝛãda inhumaniter re

linque Sʒ qꝛ parũ eſſet ſi iſti ſoluʒ bo/
nis ſuis tꝑalibo puarent᷑.niſi etiã ĩ ꝑſonis
punirent᷑.ideo tertio ↄcludit᷑ iuſtoꝝ cõſo/
latio.quia ſequit᷑. Dec dicit dñs exercituũ
heu cõſolaboꝛ ſuꝑ hoſtibo meis.⁊ vindica

boꝛ de inimicis meis.⁊ ↄunertã manũ meã

ad te.⁊ excoquã ad purũ ſcoꝛiã tuã.⁊ aufe
ram omne ſtannũ tuũ.⁊ reſtituaʒ iudices
tuos vt fuerũt pus.⁊ ↄſiliarios tuos ſicut
antiquitꝰ. Poſt hec vocaberis ciuitas iu/
ſti vꝛds fidelis.⁊c̃. Punient᷑ ergo teſte deo
paſtoꝛe& mali.coꝛrigent᷑ ꝑuerſi.ↄfundent᷑

5 . S

iniqui.⁊ vt ibidẽ ſubiungitaui derelique/

runt dominũ cõſument᷑.ↄfundent᷑ em̃ ab

idolis quibo ſacrificauerũt.id eſt. a pꝛinci/

ibus ſecularibus.quos ſepe pł qᷓ; deum

honoꝛantes quaſi idola coluerũt. His ita

qꝙ; repulſis cõſolabũtur iuſti.exaltabũtur
honeſti. ⁊ inſtituentur iudices noui. per
quos eccleſia ad antiquam euangelice re/
gule iuſticiam dei gratia reducetur. DHij
namq; ſ̃ᷣm ſniam abbatis ioachum ſupex

bieremſã: erũt fideles ĩ doctrĩa.ſpũales in
vita.obediẽetes i pᷣſſura.electi ſq; ad pᷣdicã
du euãgeliũ regni pᷣlat adulterãtibs buʒ
dei. Tales cĩ vt idẽ ait ipſaʒ ruinã eccie ne
ceſſe erit pᷣdicare ⁊ plãgere qͥ in future tri/
bulatõis aculeis ñ ſolũ inferioꝛeſ hoĩcs ſʒ
etia ipſos potifices ⁊ pᷣlatos fulgurẽt et ñ
palpẽt.q terrena carnaliaq; coꝛda oĩ pla/
ga ꝑcutiãt.⁊ ſuꝑbis ac tumidis mgfis ſilẽ
tiũ ſuis ſtudijs ponãt Huic ãt ꝓphie mi
hi ſaluo melioꝛi iudicio ↄcoꝛdare videt᷑ il
la btĩ io his viſio.quã ſub tuba qͥntiãgeli.
id ẽ.ſub ꝑſecutõne tꝑis qͥnti ĩ apocalipſi ſe
vidiſſe teſtat᷑. Et qͥntꝰ ãgełꝰ inqͥt tuba ceci
nit.⁊ vidi ſtellã ð celo cecidiſſe ĩ terrã.⁊ ce/
tera qᷓ̃ legũt᷑ Apoc.ix.c. Ubi coꝛreſpõdent᷑
ad pᷣmiſia tria tãgunt᷑. Nã pmo oñdit᷑qlit᷑
eccia lapſa ẽ culpabilit᷑.qꝛ ipſa ẽ ſtella q̃ pꝰ
lucebat i celo ꝑ vᷣtut excellẽtiã.⁊ nũc ceci⸗
dit ĩ terrã ꝑ iniqͥtatꝭ ruinã.Nã q̃ pus cele/
ſtia qſiuit.nũc terrena ſapit.⁊ ſpꝛetꝭ ſpũali
bus vir ac celeſtꝭ ſapie ↄſilijs.pneipibus
terreniſ ⁊ terrene pꝛudẽtie frauduletijs ac
dqeuit. Uñ ſeòf᷑. Et data eſt ei clauis putei
abvſſi.⁊ aſcẽdit fumꝰ putei ſiẽ fumꝰ foꝛna/
cis magne.⁊ obſcuratꝰ ẽ ſol ⁊ aer de fumo
putei Data naq; fuerat ecciĩe clauis celeſtꝭ
en ſ ꝑ abuſũ facta ẽ clauis putei abiſſi
i.abiſſalis ꝓfunditatꝭ oĩs malicie vel pcti
quẽ puteũ iniqtatꝭ aperuit clauis eccĩaſti/
ce ptãtis abſoluẽdo nocẽtes ⁊ ĩnocẽtes cõ
dẽnando.repellẽdo dignos⁊ ĩdignos pꝛo
mouedo.abijciẽdo ꝓpuectos ⁊ ſapiẽtes.pu
eros vᷣo ⁊ ignoꝛates eligẽdo.exaltãdo ini/
q̊s ⁊ ſuꝑbos.iuſtos ãt ⁊ hũiles depᷣmedo.
⁊ ide aſcendit fumꝰputei.i.infamia pcti.ſiẽ
fumꝰ foꝛnaq magne.i.tribulatõis hoꝛꝛen
De.q ex pñtis ſciſmatꝭ abomĩatiõe pcedit.
Exq̊ fumo obſcuratẽ ſol.i.ſublimitaſ põ
tificał.⁊ ger.i.reliq̃ dignitas ſpnał.adeo qͥ
dẽ vſꝓpr᷑ abomĩatões pctõꝝ nulla ĩ eis vir
tut claritas iã ſuꝑſit.dño ꝑ ꝓpham dicẽte.
Fecer̃t abomĩatões ⁊ repleuerũt terrã in

res ſacreſcpture.ſcoꝛpio blãdꝰ ẽ in facie ⁊ .

cauda pũ git.⁊ cũñ pupugerit venenũ effun
dit. ſic mlti pᷣncipes ⁊ terreni hoĩes qͥ pus
tꝑe ꝓſperita blãdiebãt᷑ eccĩe.eã poſtea ve

nenoſis aculeis ꝑſeqᷓnt᷑. Uñ eccie recte cõ

ſulit cũ ꝑ ꝓpham ðꝛ.bonũ ẽ ſperare ĩ dñoqᷓ
ſperare ĩ pncipib.pᷣs.cxvij. Tertio ſub

iũgit᷑ qlit᷑eccĩa pᷣſeruãda ẽ ſalubꝛit᷑.qͥa ðö.

Et pᷣceptũ ẽ illis ne lederẽt niſi tm̃ hoĩes
q nõ hñt ſignũ dei ĩ frõtibo ſuis.h̊ ẽ ſignuʒ
de qᷣ in eʒechiele ſcribit᷑. Tranſi ꝑ mediã ci
uitatẽ hierłm.⁊ ſiᷓ thau ſuꝑ frõtes viroꝛũ
gemẽtiũ ⁊ dolẽtiũ ſuꝑ cũctꝭ abomĩatiõib⸗

q̃ fiñt ĩ medio eiꝰ.Signũ eĩthau ẽ ſignuz

dei q ſignt᷑ fideles ⁊ ᷣuoti.ſuꝑ abomiatõi

bus eccĩe dolttes ⁊ aſflicti.ac ecciaſtice ps

cis ʒelatoꝛes anidi.qͥ vtiq; int᷑ futas ꝑſecu
tiões ecciaſticoꝝ mĩſtroꝝ ſoli illeſi pᷣfuari
credũt᷑.vñ ðᷣ eis ſubdit᷑. Oẽm ãt ſuꝑ quẽ vi
derit thau ne occidan.Ezech.ix.c. Hec
ſũt igit᷑ reuerẽdi pr̃es ⁊ ĩ xpᷣo frẽs cariſſimi
hſunt ſacre ſcpture teſtimonia qͥ futura
bſecutionũ mala miſtris eccie hodie młti
plicit᷑ oberrãtibo ab euãgelica regla infal/

libilit᷑ cõminãt᷑. Sʒ ne foꝛte nr̃a expoſitõ?z

ſcturaꝝ applicatio a ſapietibb mũdi teme
raria iudicet᷑.qſi ex meo ſenſu ꝓcedere vi/
deat᷑.nouerit charitas vr̃a ꝙ pᷣmiſſa oĩa q̃ᷓ
circa eccĩaʒ dicta ſũt eẽ futura.btã hylde/
gardis his tpibo ĩplẽda eẽ aꝑtiſſime ꝓpha⸗
uit.ſic̃ pʒ ex libro ſuo diuĩoꝝ opeꝝ.ex epła
ad cõꝛadũ regẽ frederiſi ĩꝑatoꝛ? añceſſoꝛẽ.
Exeplis q̊ʒ ad coloniẽſes ⁊ treuerẽſes.ac
etia ex płibo alijs eiꝰ dictꝭ ⁊ ſcpᷣtꝭ.q̃ allegaꝛe
dimitto gra bꝛeuitat. Cſctẽ młierꝭ młtũ
dz auctas venerari.cũ el libꝛi ĩ treuerẽſi
ↄcilio ſub eugenio ppᷣ pñte btõ berñ.⁊ ali/
oꝛũ ſapiẽtũ cetu notabili celebꝛato ſolẽnit᷑
fuerĩt appꝛobati Hec g̊ panca ſuꝑiꝰꝑ me
dicta tãte autoꝛitat ⁊ tã autẽtice appbatõ

nis roboꝛefirmata.iõ vꝛe caritatiꝓpoſui.

vt ꝑ ea pᷣuiſa ꝑſecutõnũ iacula cautioꝛeſ
reddamur. ? int᷑ futura ꝑturbatõnũ mala

iqͥtate. Eʒech. viij. Sco tãgit᷑q̃lit᷑ eccia P euãgelice regłe obfuatiã.pacẽ xpᷣiverã fi
puniẽda ẽ crudelit.qꝛ ſeqͥʒ. Etð fumo pn/ nalitↄſeqmur. ꝑ graʒ ⁊ tadẽ ꝑ glaʒ. Qð

tei exiert locuſte ĩ terrã.⁊ data ẽ eis ptas ſi
cut ptãtẽ hñt ſcoꝛpiões tre.Ex fumo eĩpu
tei.i.ex infamia pctĩ ⁊ abomĩabili iniqͥtate

uit ⁊ regnat amen

nobᷣ ↄcedat qͥ ĩ pacꝭ eternitate ſine fine vi⸗

o Eplicit ᷑ᷣmo de btõ frãciſco fact ĩ vni/

cleri.exibũt locuſte ĩ terrã.i. terreni hoĩies nerſitatepariſiẽſi ꝑ mgr̃jm petꝝ ð aillyaco
populares.ſ.⁊ pᷣncipes tꝑales eccie diuiti Anno dñi. M. ccclxxxij. S

as coꝛꝛodẽtes.⁊ dabit᷑ eis ptãs ſcoꝛpionũ
terre. Hã ſiẽ dicũt hiero.⁊ grego.⁊ docto/

Finiũt tractat ⁊ fmones petri ð aill
co Impᷣſſi argẽtine anno dñi. M.ccccxc.

1e8 10 eleysonng -,Piepuels 10elesqle-el

24 A X M 61 81 11

A 0 1 S 8 2

ooueſeg

Snooꝗ

1I

N W 1 . . H „ 3Q

uiOolelseuα Mπ Heei. ese AA 666 / UIBAdGODO .

9

8

„ „ 2* 1

828 2ðð
2 C O