Gb633_fol
author: Henricus, de Arimino

rõ

*

*

*

N12511927489 021

IIIIIIIIIIIUnII

08 Tübingen

£

—

Fr. Pf.

—

7
. —

— –

5

.

O ſũme er indiuidue Trinitatis patris et fily
er ſpũs ſancti Ac intemerate verbi incarnari
gemiricis głoſiſſime virginis Marie tociuſq;
ſuꝑnoꝝr ciuiũ curie celeſtis głiam & honoꝛẽ
pfectũ q; & vtilitatem oĩm in virtuoſa vira
fcere cupiencium Ego rhomas doꝛniberg de
meĩngen ſacro canonũ & arcium liberalium
doctoꝛ conſiderans BPuius tractatus vtilitatem materias in eoꝰ
contentas odine alphabetico fignaui- vt quiſq; id de quo legere

intendit faciliter ĩuenire valeat. fiue ſmonem ad ꝓpłm · fiue ad

clerũ. aut alias arengam colligẽ velit Panc tabu lam remiſſoꝛ iam
confeci· non qui m pticulares autozis ſentencias & allegacões
que fere infinite in tercio opuſtulo ĩueniũtur · ſed ſolũ ſecũdum
ↄuĩcꝛa & notabilioꝛa dicta Adaptando eað ad lrãs alphabeti ·

ꝓut melius videbatur expedire Dimittendo tñ exempla que ꝓ

autoꝛem a ꝓpriatiſſime in fine capłoꝝ & ꝓciũ ear ũdẽ ſint inſecta

ſũptaq; ex diuinis & hũanis ſtripturis hyſtoys · que ſi omĩa &
ſingula in hac tabula remiſſoꝛia inſeri debent nimiũ ꝓten detur
hec regiſtrũ Habita itaq; materia alicuius capłi · aur ptis eius
ex eius titulo ſtatim ĩuenitur exemplũ ei8 materie coꝛreſꝑẽdẽs

pulc herꝛimũ verbi gracia infra in hoc regiſtro ſeu tabula remiſ

ſoꝛia Primo de lrã A pabetur ꝙ accexcio mũerum quatuoꝛ mala
opatur guaz pmũ eſt ꝙ iuſt icia vili precio mutarur dde quo
pabetur Tractatu. ii: capło. v· pte. viii · de iſto ibidem habes
pulc hrũ Cxemplũ quõ rex cambiſſes cyri filius regis ꝑſaae cuiuſòᷣ

mali iudicis & mũera diligent is fecit de coꝛpe pellem ex tra hi ·

& extractam ſup ſellam iudiciariam extendi · ſuy quã flium eiꝰ
iud icaturũ conſedẽ iuſſir dans ſibi intelligẽ vt alios iuſte iudi⸗
ca ret. ne pena conſiłi iudicaretur Er ira ĩuenies ꝓ totum librum
circa quãliber autoꝛita rem alleg acẽem ſeu tytulum admiꝰ vnum
pulchrum exemplũ Et qñq; plura materie autoitatis allegacoñ
aut tytuli a ꝓpriate coꝛrñdens ſeu coꝛrñdencia Ciuibus p̃miſſis·

22 „ „ —*
. . * es 1 „ 3
.ùÿ ———
. 7 4 R

De hinc ſtiendum eſt ꝙ liber iſte per quatuoe tractatus eſt di⸗
ſt inctus quoxt pmus qñqʒ conrinet capirula· inter que capitula
queðò vlterius in aliquas diuidũtur ꝓtes· vnũ in plures. alterũ
in pauc ioꝛes Primũ ſiquid primi tractatus ca
diuiſum Secundum vero ac tercium predi
& quodliber eoꝛum in tres diniditur partes q uarrũ aũt eiuſdẽ

tractarus capitulum in qñq; diſt inctum eſt partes Sed vltimũ

primi tractatus capitulum in trigintavnam partes eſt diuiſum·
Et fic ſimili modo alioꝛum trium ſequẽcium tractaruũ in plura
capitula. & capituloꝛum in varias partes eſt diui ſio prout lucu
lenter patet inſpiciendo capitalia per tortum hunc librũ ſignaxa
Vnum tamen ſtiendum eſt ꝙ quarti tractarus capitulum qtum
&G& vltimũ fignari & incipi debet eirca hunc tytulum & mulieres

itulum manet in

i tr actatus ca pra

poſſunt ſe oꝛnare moderate vt placeant viris ſuis. & ſic ſolum

duas habet partes Quiuis igitur abſq; diff iculrate nolens innue⸗
niri fingulas mater ias in hoc volumĩe contentas ſignet quẽliber
tractatumcapitula. & partes capituloꝛũ in margine buius libri

& ꝓmpt iſſ ime ad manũ habebit quecumq; legere cupiet ide binc

ſtiendum premitto ꝙ cum in preſenti regiſtro ad aliquod capi⸗
tulum alicuius tractatus remitritur & nen addicitur poc ſubſtã⸗
tiuũ pars ſeu parte iuxra congruenciam ſermonis · tunc queren⸗
dum eſt in prima parte capituli Vbi vero in fine alicuius autozi
tatis allegacionis ſeu tytuli addicitur in ſine vbi ſupra · tũc que
rendum eſt in tractatu· aut capitulo. aur parte quo vel qua au⸗
rtoꝛitas allegacio ſeu rytulus ĩmedietate precedens inuenitur Ex⸗
emplum accipe de littera A de qua inter alia in tabula hac remiſ
ſoꝛia habetur aduocandi officium duo requirit in aduocato
ſtilicet in arte ꝑiciam· & in perſonam decenciam De quo tracta⸗
tu ſecundo capitulo quinto parte triceſima Et ſ⸗ equitur in tabula
remiſſoꝛia ĩmed ietate poſt pred ictum tyrulum aduocatus te
netur aduocandi officium exercere pro vrilitate proximi. Er di
citur ibidem in fine vbi ſupra parte triceſima prima & cetera

U,Ee =

4 .

e⸗ d
lte
us ſe
n dehe
ſeu gua u
ii de ver
gudogne
huem ſn
legarut
Unenitur
oficiu ten

oma ophn

in haetan
cienes

Mr

Abltini

Aſtinenei
4bſtineni
Neſtinence
Aſtinene
ſtinenei
gue menten
ſtinenci
t ſeruan
Minerci
imphne
Men
ANn

eſtd,

pitu
Alteri

anet in

eiwſde
,„
Vltima

iſum⸗
inplur⸗
dut lucu.
fgrara
ncftun
mulens
cſolum
ns imue⸗
nuẽlibet
us übri
debiwe
dctpi⸗
ſubſta⸗
gueren⸗
s autcꝛi
tüc que
qua au

itur Er⸗

X renil

duocato
otmta
intabula
atus te
Elt di

tera

ℳ—

⸗ —„ .
1
4

Ideo de hoc queri deber in Tractatu: ii: ce v. et in ꝓre: xxxi:·
eiuſdem capłi Vbi autem ſimpłr in fine alicuius au toꝛitaris alle⸗
gacõis ſeu tituli addicitur vbi ſupra Tũc ſignũ eſt ꝙ de hoc
queri deber p̃ciſe in eoð tractatu & capło ꝓteq; eað Capł i in quo
ſen qua autoꝛitas ſe eu allegacio ĩmedliate cedens ĩuenitur Exem
plũ de verbo aduocatus circa q8 inter alia haberur Q ad uocatꝰ

quiò ↄgnoĩabatur refugiũ paupũ qui ſubtil iter liberauit quen ðᷣ

paupem ſuo prõcinio Et additur ibig in fine vbi ſupra Ideo illa
alleg acio querenda eſt Tractaru· ii: c v. Pte · xxxi. „ nia ibis
ĩuenitur allegacio ſeu tytulus ĩmediate p̃cedens ſtzʒ & aduocãdi

officiũ tenerur aduocatus exercẽ pro vtilitate ꝓximi Er ita per

oma obfuans eſt in omĩbus allegacõibus autoꝛiratibus & ryruk
in hac tabula remiſſoꝛia ſignatis ſequũtur nunc aurozꝛitates alle⸗
gaciones & tytuli incipientes a lixtera A D

Bſtinenciz qd ſit & quałr ſit vrus Tract· iiii : ceiii ·
Abſtinẽcia hoĩeʒ in ſua nata cuſtodit · vbi ſupra ꝓpre· ii

Abſtinẽcia eſt que aĩm ad oꝛanð feruẽtẽ inducit · vbi ſup · ꝓ; ii

Abſtinencia intellectum ad ſpeculandum acuit · parte · v·
Abſtinencia copus templum dei efficit · vbi ſupra parte · vi⸗
Abſtinencia facit coꝛpalem viram delectabilẽ & ſanã pre viii ·
Abſt inencia reddit pominem ciuilem & purum parte . ix ·
Abſtinencie prima cauſa eſt aſſueſactio a iuuenture ad exercicia
que mentem delectant · vbi ſu ora parte:
Abſtinencie ſecũda cauſa eſt debita oꝛdinacio que in cibo & potu
eſt ſeruanda ſecundum quinc; condiciones vbi ſupra parte: xi·
Abſtinencie rercia cauſa eſt elongacio ab bys que poſſumt ad gu
lam prouocare · vbi ſuꝑra parte xu
Abſt inencie quarra cauſa eſt con ſideracio nature ſtripture foꝛ:
tune & moꝛtis future ·; vbi ſupra parte: xiii⸗
Accepcio mũea? quatuoꝛ mala opatur. Primũ malũ quia iuſticia

△

Abſt inẽcia memoꝛiam ad remĩſtenꝭ ꝓmpcius nurrit · pre. ziii

Oabola W

vili precio ↄmutarur Secũdum quia iĩudicium rõnis obfuſtarur
Terciũ quia lingua mutitate ligatur quartum quia dinina vlci f
one multiplex pema irꝛogatur Tract. it. ca. v: parte: viiie 4+ 4
Accu ſacio vt fit licita debʒ actoꝛ tria obpuare tc· ii · c· ve pte · ix ſ
Accuſacio quomõ debeat fieri in ſtriptis & quis ſir modus ꝓce⸗
dendi in ea vbi ſupra parte. xi & ſeq;ti
Actoꝛ non debet accuſacõem coꝛrũpẽ ð fit tribus modis ſtilicʒ
calumpniando preuaricando & rergiſando vbi ſupra pre. xiii ð
Actoꝛ cauere debet ne cauſam iniuſtam aduecatis cẽmittat vel eln
coꝛam ind ice ꝓponat vbi ſupra parte- xuiii. tlu
Actoꝛ cauere debłet ne per falſitates ꝓcedar vbi ſupra parte · xv Ll
Actoꝛ cauẽ debʒ ne iudicẽ coꝛrũpat per mũera vbi ſupra pte · xvi el
Aduocandi officiũ duo requirit in aduocato ſtz in arte periciam bbeli
& in perſona decenciam Tracte iieca. veparte⸗ xxx — iol
Adusecat⸗ tẽt᷑ aduocãdi offciũ exercẽ ꝓ vtilitate ꝓxĩ vᷣ ſu · p·xxxi ii
Arrcduocatus quiò ↄgnemĩabatur refugiũ paupum qui ſubtilite telu
liberauit ſuo patrocinio quẽdã pauperem vbi ſuprs W 22
Aduocatus quales cauſas debeat aſſũmé vbi ſupra ꝑarte:xxxii · iiiz
Aduocatus debet temperatum ſalarium exigere cauſas non dez;
ꝓrrahere nec debet litigioſus exiſtere vbi ſupra parte· xxxiii ⸗· “S?è

Aduocati mali graniter puniũtur vbi ſupra
Aduocatus non deber eſſe lirigioſus ſeu cauilloſus quia quarue-
mala ex hoc ſequũtur vbi ſupra

Amicic iam querunt omnes homines. ſenes ꝓrer bonũ vtile.

nunenes ſPprer Delectabile Tract. iiii „Ca mi-parte⸗ xliiii⸗ AYeE..
Anselus differt ab homine in modo ↄgnoſtendi aliꝙᷓ rem Tract 1
iii · ca. iuii · parte· xxx vi
Arres liberales quid homĩbus conferant Tract. i. c. v. pte. ix⸗
Arbit rio boni viri aliqᷓ ſunt ↄmittenda Tract. ſic.v. Ppte vii⸗
Argentina gallia de eius magniſicencia Tract.iii:c· ſiii· pte · vi
Aſtucia ꝙᷓ ſit & aſtutus ꝙ; fac iar Tract· ĩ ca· Liu. pte · iiii · HMUD
Aſſiduitas oꝛzõis q;ta debeat eſſe Tract· iii ce iiii. xte ˖ xxxvii 4“”òZM

ci

— r—rs

l. c.

B Lbl

Arpenienſes cũ eqſſima iura ſed nequiſſia ingenia habent moꝛib?

ſuis q; leg ibus vti maluerũt Tract· ii · ca: Lii. pPte · iii· in ſine

Auaricia ex ea naſtũtur duo vicia que rollũt verã exrimacẽeʒ de
fine ſtz prudencia canis er aſtucia Tracta · po· ca· iiii · pte · ii ·

5 ° *

Ellũ poreſt duobꝰ mõis eſſe inſtũ vtᷣ ct· ii · c i · · ii·
Oellũ iuſtũ reòrit aũctem pñcipis ?ᷣ ſup · c:t ii · pte ii ·
Bellare ſeu milirare non eſt illicirum aut ꝓ hibitum vbi ſupra
Bellum iultum debet habẽ iuſtam cauſam vbi ſupra ꝑte · iii ·
Bellum iuſtum requirit intencõem rectam vbi ſupra pPte nii ⸗
Bellum non debet defacili aſſũmi a principe parxe: v·
Bellum ſequũtur multa mala vbi ſuꝑpra

—

SGelli victoꝛia obtinẽda ẽ oꝛõnũ ſuffragys et bellãciũ meritis vᷣ ſu·

Bello inrerdum iuſto dei indicio iuſt ioꝛes ſuccumbunt ſuper⸗
ari a peyoꝛibus Et hoc ꝓprer duas cauſas vbi ſupra parte · vi

He llo iuſto lic; inſidys vri Et hoc fix dupꝑłr vᷣ ſupra pte. viii⸗

Bonũ ↄmũe magna diligencia ab antiquis ꝓſecurũ eſt Tract:
lii · capło pmo parte · ii · & iii ·
Sonũ ſocieraris humane requirit plura et diuerſa officia rract.
ii. capitulo tii. parte⸗ vii;

Cauſa criminalis tripliciter intentatur per denũctiacõeʒ
inquiſicionem et accuſacionem Tract · ii · ca . v· Parte · ix ·
Caſtitas eſt virrus repimens delectaciones circa actus venereos
Tractatu· iiii: capitulo: iii · parrxe: xxvi: M.
Caſtitas vginalis et vid ualis nõ ſũt in pᷣcepro ?ꝰ ſuß. p · xx vii
Caſtitas eſt triplex virginalis vidualis er ingalis vbi ſupra
Caſtitas inter virrutes primo dyabulo obſtaculum ponir & cere⸗
ris virtutibus aditum pandit Tract; iiii⸗ c. iii · pte· xxx vi

alũpĩatoꝛ ̊̈ dicat᷑· ex q; ſir calũpĩari T ct · ii· c· vxt p· xiii

Caſt itas tribuir hoĩm liberrarem & cũctas aĩm virtutes racioni

ſubicir vbi ſuꝑra ꝑarte: xxx vii··

abala

.

Caſtiras ſingularem decoꝛem pulchritudinis in anima ↄſtiruit .
vbi ſupra parte: xxx viii. „
Caſtitas inter ceteras vᷣtutes magis ad ſtĩax diſponit P xxxix
Caſtitas thronũ eburneum ediſficat vbi ſupnrs
Caſtiras facit hoĩem deo fingłr familiarem & amicũ parte· xl.
Caſtitatem cozrumpit ocium vbi ſupra parte *xli; .
Caſt itatem con ſeruat cccupacio circa õus virtutis parte: xlii un

Caſtitatem coꝛrumpit maloꝛum ſoc ietas vbi ſupra parte. xlüii . ſi⸗
Caſt itatẽ ↄfuat honeſta amicicia & ↄũſacio cũ horeſtis p· xliiii
Caſtitate m coꝛrumpunt turpiloquia vbi ſupra parte· xlvx.
Caſt itatem coꝛrumpit vſus eoꝛum quibus animus emoleſtir vr

eſt frequens aſpectus mulierum colloquiũ & munerum ſuſtexcio di
vbi ſapra parte:xlliiiiiiii
Caucio eſt quedam virtus ſecundum Macrobiũ que pertiner ad
prudenciam ſeu ꝓuidenciam Tractatru pmo ca eii: pParte jii ·
”D Certitudo non eſt fimiliter querenda in omni materia in quibuſ V din
demonſt ratiua imalys probabilis & fic de alys Tractatu: in. n
2êD capitulo · v. parte . xxi ii· . =è ne
Ciuis qlibʒ poteſt tripłr ↄſ dari.ſtzꝭ qtũ ad ſi ngłarẽ ꝓfectõem doos
tũ ad familie gubnacõz · & ꝙtũ ad ſui ↄciuis ↄuĩcacẽz tᷣc.i. c. v

Ciuis eciam alio reſpectu tripliciter confideratur ybi ſupra
Ciuis priuatus qualis debeat eſſe Tract. i. ca. v. parte. xxĩix:

õ

Ciunatis conſeruacio requirit amozem ciuiũ inter ſe & fidelita
rem ad principem Tractatu: ii: capitulo: i iii: parte · xvi. (r
Cibus moderate ſumptus membra conſolidat & ſanitatem conſer ſe e
Clericis non licet arma ſũmere · ſed debent oꝛare & ſacrificiũ of⸗ . tyn
ferꝛe Tractatu. iii· capitulo· iii: parte. vii. E
Cẽcupĩa eſt eius qð abeſt · non aũt eius q adeſt t c:i.c. v. p.v i
Cõmuitas tr iplex eſt ſtʒ domꝰ vici & cĩtatis ⁊c. ii.c. ſiii. px. 2
Cõmuĩtas domus eſt ↄmuĩcacio domeſt icaz Pſonax fm quortti⸗
dianos actus neceſſarios humane vite vbi ſupra . .

Cõſiliãdo recte itur per gradus ? ct· . ca.· iiii · · ii. Vſus fin
Con fidlerare quid ſit Tractatu primo capitulo iui · parte· iii ·
Conſilia reipublice & omniũ actuũ ad bonũ ↄmũe ſpectanciũ ſe ſe⸗
crete ſunt tenenda Tractatu · iii: capitulo · iii · parte · vin⸗
Conſumptoꝛ quis Dicatur Tr act. ii · capitulo ini. Pre . xii.·
Crapula vñ dicat᷑ & ꝙ;ᷓ opꝑet᷑ in coꝛpe Tract · iiii · c· iii · pte · iii ·
Culpa reddit᷑ manifeſta fribꝰ moĩs· per euidẽciã crimĩs· ꝓ ↄfeſ⸗
fiõeʒ ꝓpriã in iudicio factã · et per depo ſicẽeʒ reſtiũ c· ii: cꝛ vx·

Enictiacio quomõẽ et quãdo ſeri debeat Er quis modus
in ea ſeruandus ſit Tractatu. ii · capitulo . v.· parte · ix:
Diuites non ſolum nobis eſſe volumus · ſed eciam liberis Pwin:
quis amicis et maxime reipublice Tract ii· c. iiii · parte · xie
diſtrecio non tam virtus eſt ꝙᷓ queð moderatrix virturũ et au⸗
riga oedinatrixq; affectionũ 2 Et multa alia de ea ?1 ct· i . Cc ii ·
Dñꝛ ꝗqliter ſe debeant habè ad f̃nos Tract· i · c·. y · Parte:xxi
Domini debenrt eſſe confideratiui ſue condictionis vr repr imatur
in eis tumez elacionis vbi ſuꝑra parte ·

Dubia ſemp in meſioꝛem pꝑtẽ ſũt interp̃tãda Tract: ii:c. v · Pꝛ iii

Prietas vnde cauſerur Tractatu p̃ᷣmo· ce v. parte · xiiii
Ebrieras vnde dicatur Tract · iiii · Cc· iii · Parte · xix ·
Ebrieras inter o mĩa vicia plus eſt rimenda vbi ſupra pte. xxi ·
Ebrietas auff ert memoꝛiam & mulra alia mala facit.· vbi ſupra:
Parre⸗ xxiii *
Ebrietatem ſequũtur multa mala vłi ſupra parte · xxiiii·
Epulas ſequũtur młte miſie de qbꝰ ⁊ᷣ ct · iiii · ca · iii · parte · viii
Eqlitas eſt duplex geometrica & ariſmetrica Tract . i · ca ii .
Equali rates duas ꝓpoſuit xp̃us diſtipłis ſuis in duabus Eabolis
vbi ſupra Pparte ii
Ebulia eſt quedam virtus deſeruiens yrndemie quid ſir & vnde
Dicatur Tractar

Dhbcn E

Eutropologia eſt quecam virtus circa ludos que bene conuertir

aliqua dicta vel facta in ſ blaciũ Tracte⸗ iiii . ca: iüi ⸗ Ete iii . .
Am ilia perfecta requirit tres ↄmuĩtates ſtzʒ viri & vxo:
ris- dñi & fui prĩs & fily Tract. i. ca · v· parte · ii · k
ſam iliaritas nimia pit ↄtemptũ Tract. iii: cae iiii. Pre iüi ⸗· 1 n
felicitas eſt duplex · quarum vna dicitur animalis alia diuia fen
Tractatu pmo capło · ii · Parte · iii · 1
felicitas vite actiue requirit quatuoꝛ vbi ſapra
filius tenetur ſalutem reipublice antepené ſaluti parris Tract: MRU
ri · capko · v · parte · xiii · M e
finis ipfſius intellectus tripliciter confich eratur Tract. i *ca. i. uiu
lagella & aduerſa imittit deus mulris de cau ſis n
capko · iiii · parte · xix · . n
foꝛtitudo habet quatuoꝛ virtutes inexas Tract. iii · ca · iiii · in
foetitudo aĩm firmat quo ad ſe ↄt᷑ mũdi adũfitates Tract. ecei Ahhnr
ſoꝛtirudo animũ firmat quo ad bonũ ↄmũe contra karne poſti⸗ dd
litates vbi ſupra parte · ii· rrr
ſotitudo aĩm firmat quo ad deũ ↄ⁊ erꝛor 5uitates v ſup̃ up̃ pte. iii 3 tſr
foꝛtitudo eſt excellencio⸗ alys vtutib?. ꝗqre hoc ſit hẽtur ſupra ei
foꝛtitudo moꝛtẽ nõ refugit bonũ rõis ↄuanò Tract. in · cc i Mẽ
foꝛtitudo eſt contra moꝛtis Fericula que ſunt in rebus bellicis e
W Pter bonũ ↄmũue vbi ſupra parte⸗ ii.
foꝛtitudinis actus ſunt duo. ſtilicet agSredi & Ktinere. . ſed +
principa lioꝛ eſt ſuſt inere Tract · iii · ca i ·
foꝛtitudo coꝛpoꝛis eſt fignũ interioꝛis foꝛtitudinis vbi a . 2”?
titudlinis & magni coꝛdis ſigna vbi ſupa lin
fructus primus ex aduer ſitate Pueniens eſt excecari intellectus ”
illuĩacio Tractatu. iii. ca. i iii · parte. xxviii. li
fructus ſecundus qui ex a duer ſitate contingit eſt voluntaris OðYJYJMU!
praue in bonũ ↄmuracio vbi ſupra pte · xxix · ¶ . ſuß. pte. xxx 1

fructus tercius ex aduer fiate ꝓueniens eſt concupĩe refrenacio

L Cabala
cKkKk“c fructus quartus ex aduerſitate proueniens eſt augmenrum re
. riencie Parte xxxi ·
fructus q;tus ex adũſirate Pueniẽs eſt ſturũ cuſtodie p;
”M Fruct? ſext? ex adũſitate ꝓueniẽs eſt p̃miũ głie vᷣ ſup ꝑ ·

furura cõtin gir prouidere dupliciter Vno modo vt ↄgnoſtant᷑
“ in ſeip̃is Alio modo in ſuis cauſis Tnactaru pmmo caaiiii: rean
C2 furura precognoſtere quid fir vbi ſupra

yſtrionat? officiũ poreſt licite exerceri ſi debita foꝛma
obſeruetur de quo tract· iiii: ca: iiii: parte: vii.
Homo duarum ciuitatũ ſt ilicet terꝛene & celeſt is c iuis conſti⸗
. tuitur in prohemio huius libri
Homo oꝛdinatur ad finem ſupernaturalem vbi ſupra
Homines ſolitary aut ſunt dy aut beſtie aut bonis Prinart Tra⸗
ctatu primo caꝑitulo qnto ꝑarte. xx viii· .
Homo naturaliter eſt animal polliticum & cinile vpi ſupra
i⸗ Homines debent eſſe curiales & faciles quan Ae ad mutuoꝛumſub⸗
uencõz Er hoc tripliciter Tractatu pᷣmo ca· v· parte: xxix ·
Homo in mũdo poſitus eſt ficut in loco laboʒe & non in ec8 ſtarn
pmaner Tractatu. iii. capitulo: iüii ⸗ Parte: viii
Honoꝛ inter ktres humanas precipue exter ioꝛes maximũ s locum te⸗

net Tractarn: iü⸗ capitulo. iiii:

H Eiuniũ oꝛdlinat᷑ ad ocupꝛaz c carnis s reßmend ad eleuacs; mẽ
tis in deũ & ad ſatiſfactõzʒ ꝓ pctĩs ⁊᷑ · iii · c · ii · p· xiiii
Jeiunare quis reneatur & quis non vbi ſupra parte· xv·
Jeiuniũ quẽ ſit in p̃cepro 8 quõ non vpi ſupra parte:xvi ·
Jeiuny vempe qn ñ omedendũ ſit & qñ non parte · xvxii ·
Jeiuniũ oꝛdinatur ad delecõʒ cuhe ex eleuacẽz mentis vbi ſupra
Jeiunantes quid ↄmedere debeant vbi ſupra parte xviii .
8s Jeiuniũ quad ragefimale ceteris ieiunys eſt ſolemni? vhi ſupra

. leiuniũ · xl haber decẽ dies r ex rriplici racẽe vbi ſupra
co.

Neruſalem olym rriplici muro fuit circumdar a· per hoc diſtin⸗

guens tria Zenera habitanciũ ſub triplici maroꝛum interſticio
Tractatu pᷣmo Caplo. v: parte . xxx ·

Inconſtancia ꝙ; ſit & quis dicatur inconſtans T i: c· iiii . Pe iiii

Inquiſicio criminis quando & qualiter ſit facienda. & de modo
ꝓcedendi in ea Tractatu ii: capitulo·. v. parte · x·
Infamis quis ſit & qñ conrra eum inquiti poſſi it vbi ſupra
Ira dominante totus homo defoꝛmatur exrer ius & plura alia de
ira Tractaru: iii-capitulo iiii: parte. viii.
Intellectus quare & quando dicatur ſpeculatiuus & qñ practicꝰ
& ꝙᷓ quilibet eoꝝe habeat ꝓ fine Tract. i. ca· i: circa pncipiũ
Intellectus ſpeculatiui tria ſunt 8na vsnicionũ vl vbi ſupra
Judicatiui hoĩes melioꝛes ſunt quã ĩuentiui Tract· i· c· ii · Pꝛ ii

Juuenes ſunt paſſ ionũ ſectatoꝛes in verbis procaces & in ſenſu

proprio pertinaces & ab bys debent retrahi per ſtud ia arcium
Cractatu primo capitulo. v. parte· ix:
Juuenes ſunt retrapencli a procacitate & lapſi i ungue per merira
parentum partex —a—a =
Juuenes ſũt re thendi a ſenſu Pprie volüraris 1 FC. i. C. v. pre xi.
Juuenes a puericia ſunt ind ncendi ad diuina parxe xii .
Juuenes ſunt inducendi ad reuerenciam maioꝛzum parte· xiii·
Juuenes ſũt inducẽdi ad ciboꝛe tpãciã & bonos moꝛes ꝓte xiiii ·
Junuenes ſũt inducendi ad honeſta ſo lacia ludoe parte xv·
Iuuenes ſunt inducendi ad ſocietates bonoar vbi ſupra pte xvi
Juramentum falſum vitandum eſt Tract· ii: ca:· v. parte· xxii
Iuſtĩa ſir & quõ a diũſis di ſimode diff inirur Tca i. ca· po
Juſt icie partes ſunt multiplices quedam ſubiectine qudam i inte⸗
grales quedam porenciales Tractatu. ii· capitulo · ii ·
Juſt icia queðd eſt vmutatina queð diſtriburiua vbi ſuß pre · i
Juſticia vmurarina ꝙ; reſpiciat ſiłr diſtriburina vbi ſapra
Juſt icia legalis ꝙ; reſʒ piciat vbi ſupra

Iuſtĩa legał neceſſaria W reipublice ꝓpt finẽ pacis Wiſnö:raiii.

I t l

Juſt icia remota dicix Augꝰ ꝙ; ſũt regna ni ſi latrocla vbi ſupra
Iuſtia neceſſaria eſt ꝓpter rectitudlinẽ gubnãtis vbi ſupra ꝓte · ii
Juſtĩa ↄmutatĩa neceſſaria eſt ex ꝑte młtitudĩs vbi ſupra pte · iin
Iuſtie fructus q;tus ſit in ↄopuacẽe reipublice & eiꝰ tuicẽe vᷣ ſu·
Juſtia aureũ h vultũ fm ꝑhᷣos Ideo dꝛ pclariſſia vᷣturũ vbi ſu·
Juſtĩa hʒ triplex pñcipiũ ſtz emanatĩm ĩpatĩm & ſuſteptim vᷣ ſu
Judex dẽt ꝓcedẽ ᷣm allegata & nõ ſᷣm ꝓpriã ↄſtĩaʒ ⁊ ct· ii · ca · v
Judicium recte peragendum requirit qnqʒ; perſonas ſtz iudicis
actoꝛis rei teſtis & aduocati vbi ſuꝑra
Judicis actus poteſt rripliciter eſſe vicioſus vbi ſupra
Judex bonus nichil facit ex arbitrio ſuo vbi ſuꝑra
Judex nõ dẽt aſſũmẽ vlt ↄmiiſſiõeʒ ſibi factã vbi ſupra xte: ii·
Judex non deber ex inſufficienti ꝓbacõe ꝓcedere parte. iii.
Judex poteſt & debet aduertere cõiecturas ſigna preſumpcẽes
argumenta & alia vbi ſupra
Judex non deber condempnare ex temer a cred ulitate vbi ſupra

Judicio diuino multa ſunt relinquenda que per humanũ iudiciũ
iudicari non poſſunt vbi ſupra parte: iiii ·
Judex nõ deẽr eſſe curioſus criminũ ĩueſtigato? ꝓpter duo vbi ſu .
Judex debet eſſe liber a timoꝛis puſillanĩtate parte· v·.
Judex debet eſſe ſiber ab ody crudelitate vbi ſuꝑra parte: vi ·
Judex debet eſſe liber ab amoꝛis carnalitate parte · vii·
Juſticie ymago qualiter debeat depingi ybi ſupra
Judex debet cauere ne permittat ſibi ↄmitti ſecũdum ꝓprium ar
bitrium iudicandaꝶ ꝓpter tria vbi ſupra
Judex debet eſſe liber a munerum cupidirate ybi ſupra

Ex naturalis quid ſit et quomõ demerur a lege dei ererna

Lex humana deriuatur a lege naturali Et quomõ ille inrer ſe diß
ferunt vbi ſupra parte: ii.

Lex natal eſt id a quo aliꝙ; dupłr derinat᷑· vxbi re iii.

ſupra ꝑpar

Lex dĩna requ iritur ad vplementũ legis huane vbi ſupra P: iiii R
Legũ ↄoditoꝛes qui fuerũt pmi Tract · ii · ca: i iii · parte · xii. ſt
Lex humana permittit reum coꝛrumpere aduerſariũ · non aurem .
lex diuina Tractatu· ii· capło. v· parte. xix: FE
Lach neceſſariꝰ eſt in vita bũa. & fit ludꝰ ⁊c · i. c. v Pte · xx r
Ludi & ſolacia ludozum honeſtis viris ac virtuoſis inrerdum idig
permiſſa ſunt Tractatu. iiii. capitulæꝙ. iiii: parte. iin. Mr
Ludus in exceſſu & defectu eſt repre hen ſibilis vbi ſupra Pie. v M
Ludus poreſt eſſe exceſſ iuus dupliciter vbi ſuppra ð
Ludus reprehendirur ex parte defectus vbi ſupra parte · vi.
Ludus oꝛdinatur ad delectacõem animi contra tedia que ↄuĩter M
eueniũt intendentibus actibus racẽis vbi ſupra pParte. vii. AMer
Lux uria ex ea tria vicia oꝛiuntur coꝛrumpencia tres actus rõnis Kiiea
Tract · i. ce iiii · parte · i · E
Agnanimiras g ꝙ ex ſuo nomine impoꝛtet · & que ſit eins
materia Tractatu. iu capitulo. nii: 2=
Magnanimus quis ſit aur dicatur vbi ſupra No⸗
Masgnanimitas eſt virrus que mediat inter preſmpcgem & pu, “
ſillanim itatem vbi ſupra parteii.· Mo
Magnanimi aprierates & ſigna octo ſunt vbi ſupra parte · iiii · .
Magniſficencia circa ꝙ verſetur & ↄſiſtat vbi ſupra parte · v· ð
Magnificencia mediat inter duo extrema ſtilicet peruificenciam
& conſumpcẽem vbi ſurnas N
Masgnificus fuit alex ander vel ſepultura rarns vbiſt upra „ ᷓ hul
Masniſficencia conuenit potenribus · & hys qui curam gerũt rii· bant
publice parte ˖ vi. ul
Magniſficencia quomõ 6 ſem ruliũ diffiniatur vbi ſupra W
Mandato inferioꝛis non eſt obediendum quando ſupere trarium i
iuber Tractatu p mo capło qnto ꝓte vltim ſoh

Marrimoniũ eſt ↄmendabille racioe inſtituentis quia deus in⸗

ſiruit Traclarus iiii capitulo⸗ iii. Pre · xxix:

= =

* —– “ — .

er

—

S —RKRrZ 7* „2. .

CcCabela.

Marrimoniũ eſt ↄmẽdabile racione loci quia in paradyſo eſt in
ſtirutum vbi ſupra parte · xxxx
Matrimoniũ eſt ↄomendabile racẽe tempis quia inſtitutũ cũ hn⸗
manũ genus erat in ſtatu innocecie ybi ſupra parte · xxxi·
Marrimoniũ eſt omendabile racione effectus quia confert grãm
ſi digne ſuſt ipiatur vbi ſupra partę· xxxii ·

Matriõny p̃ᷣmũ onꝰ eſt ciĩca curã rei familiaris v?ᷣ ſup̃ pte · xxxiii

Matriõny ſm onꝰ eſt cʒelotipia de vxoꝛe vbi ſupra ꝓte · xxxiiii
Matriõny terciũ onꝰ ↄtingit viro ex affĩbus vxoꝛis ꝓte · xxxv·

Mediũ in vᷣtute tpãcie nõ eſt ponenð in re · rẽe t ci:c· l· P· in

Memoꝛia imped itur nimio cibo Tract. iiii · ca· ii. parte iii⸗

Memoꝛia prereritoꝛum requirit quatuoz Tract: mo: ca· iiii·
Milicia principaliter eſt inſtiruta ad defenſionem boni ↄmuĩs ·
Tractatu primo capitulo qũto parte·xxx ·
Miles vnde dicatur ac que faciant militem qualeſq; debeãt eſſe
qui eliguntur ad miliciam Tractatu pᷣmo capło qũto parte vltĩa
Milicia eſt vita pominis ſuper terzam Tractatu: iii ca: mo;

Modeſtia modatur exterioꝛes motus coꝛpis Tract· iiii ca: iiii

Modeſt ia duobus modis accipitur vbi ſupra

Modeſbta mẽfanda eſt in diũſis diũſimode vbi ſupra parte: ii.

Mogeſt ia moderaxur exterioʒ veſt ium apparatum & in mede⸗

rancia in hbys contingit dupliciter vbi ſupra parte · iii ·
Molle ꝙ; dicat᷑ & qs dicat᷑ mollis Tract· iii· ca: iiu · pte · xxxvx

—

Mulierum pieras oſtenditur quando in paſſ ione domini ſeque⸗

bantur apłis recedentibus Tractatu pᷣmo capło qũto parxe · vii

Muliezc colloòqa tria mala cauſant Tract · iiii: ca iii = vii;

Mkieres pñt ſe modᷣare oꝛnare vt viris placeãt Tract.· iiii · ca · v

Aulieres in caſu poſſunt ſe fucare ſine peccarxo vbi ſuꝑra parte

Mulierum habitus qualis eſſe debeat vbi ſupra

*

Murabilitas rerum facit eas ꝙamodo non eſſe Tractaru iii c

Arura tribuir rei naturali duplicẽ ttutẽ · vnã ꝓ quã ↄſeq́ R
tur ↄueniẽcia⸗& aliã ꝓ quã repellit nociua ⁊c · ĩ · c. vx· pte · xxx · ſ
Nerone imperante re ſpublica deſtructa eſt quia eius gula omnia 4
deuoꝛauit · libido maculauit · & ſuperbia exinaniuit Tractatu:
illa littera fuit quadam vice diuinitus completa · ꝓpter Nr
meritum obediencie Tract. mo ca · v. parte xix . een
Odium peruertit humanũ iudiciũ · & ex eo homo duplex malũ AAkn
in curzꝛit Tractatu ii. capitulo v.· Parte· vi. “ der
Oꝛdo iuris circa regulares perſonas non eſt vſqueq; ſeruancdlus bee
Tractatu. ii. capitulo Ve parte xxviüii 32 Per
Oꝛacio non ſemper debet eſſe longa· & ꝙdiu in ea ſit ꝑſeũand ũ di⸗
Aciencia eſt qua mala equo animo tolleramus· & alias dif⸗ kX
finiciones habẽꝰ Tractatu iii⸗ capitulo- iiii- pçarte vii⸗ de⸗
Paciencie prima laus quia pugnantem in expugnabiliter armat. de
vbi ſupra parte. viii: uiui⸗
Paciencie ſecũda laus quia hoſtem foꝛtiter impugnat pParte ˖ ix · R
Paciens eſt foœtis ad expugnand ũ mũdi aduerſa vbi ſupra ð??
Paciĩe tercia laus q̊a de hoſte notabiłr triũphat vbi ſupra pte · x 4 be
Pacĩie quarta laus quia vincentem feliciter coꝛonat vbi ſup P· xi . .
Parentes filys tria dant . ſtilicet eſſe nutrimentum & diſt iplinã SS
Tractatu. iiii: capitulo. iii: parte · xx viii· S
Parifius illa vniuer ſitas fuit per karolum magnum rranſlata de “ 8
roma Tractatu. ii. capitulo. iiii · parte · vi· “
Pater obligat᷑ ad curã filioꝛe iure natali & dĩno ⁊c iec v · p; viii
Pater vehementer amat filium vbi ſupra
Paſſio criſti ad memoꝛiam reuocata facit triplicem effectũ in aĩa
Tract · iii · cꝛ iiii · ꝑte · xiii · . .

Tabula
Paſſio criſti ſanat animam a languoꝛe triſt icie vbi ſupra
Paſſio criſti eleuat ad longanimitatem paciencie vbi ſupra
“ Paſſio criſt i dulcoꝛat amore interioꝛis leticie vbi ſup ra
YÿMM Pègrinꝰ qᷓl r ſe hab debeat in republica · T c. i. c. v. pte . xxix
OO Perſeuerancia quid ſit · circa quid verſetur · que fint eius extrema
& qui eius effectus Tra iüi iiii H
Perſeũancia med iũ tẽt inter molliciẽ & ꝓtinaciã v?ᷣ ſup̃ pte.xxxv
Pert inacia eſt viciũ dyabolicũ non hũanũ vbi ſupra ꝑte:xxxvi
HMU H Pertinax quis dicatur & vnde naſtatur Ptinacia vbi ſupra
Perſeuerancia optata impetrat vbi ſupra Parte . xxx vii · HW
Perſeancia inſueta in naturam mutat vbi ſupra parte:xxx viii·
S Perſeuerancia acquiſita conſeruat vbi ſupra parte xxxix·
Per ſeũancia virtutes omẽs in bono conſumat vbi ſnpra pre vltĩa
Phia in tres ꝓtes diuidit᷑ · & a diũſis diũſimode . ⁊T c· i.c· ii. p· iii
Populus eſt cetus iuris conſenſu & vtilitatis ↄmuĩone ſe ociatus
Tractatu. ii: capitulo iiii. parte. x· H .—Kr
”YVMB Potꝭ inebans habʒ rõeʒ ĩpediẽdi vſũ rẽis · Tc · iiii · c.· iii · P· xix
⸗ Potꝗ exceſſ iuꝰ ẽ culpabilis & ille peteſt vtĩgẽ triꝑłr vᷣ ſup Pe xx
Precepta iuris naturalis obligant abſq; alia inſt itucione Tract·
iiii · capitulo iii · parte. x vi ·

W+ —

+

Precepta iuriſ poſitĩ nõ pſe obligãt ſ ex ĩſtituccẽ̃e legiſlatoꝛis vᷣ ſu
Precipitacio quid ſit Tractatu pmo caꝑunlo:iiu: parte · ii ·
R Precipitacio coꝛrumpit conſilium vbi ſupra ðMDẽẽ
Predicatoꝛes dñt habẽ ↄdicões magnanĩ · T c.· iii · c iiji · P· ii ·
Preſumptuoſus quis dicatur Tract· iii · ca· iiii · parte . ii ·
Pnñceps dẽt omĩ vtute pollè qᷓre ſit hẽtur. Tc· ii · ca· iiii· pte. v
Pnceps quõ ſe erga deũ & rẽpubli cã hrẽ deãt · T i · c· v · P· xxiiii
Princeps quando populo ſatiſ faciat vybi ſupra parte: xxv·
49 Princeps quando reipublice prouidcat parte: xx vi·

—— —
—

* *

Princeps deber auariciam deteſtari vt habe at rectam volũtarem
D Tractatu· ii . caꝑitulo: vii· parte: viu:
L 2 —☛ — „ 6 „
— Pñceps dẽt ſtudẽ vt hẽat prudentũ ↄñilia vbi ſupra ꝓte. vii.

„
2

Cbala

Princeps deber medium tenere in expenſis· ne nimium cogatur
rauyare ſubditos Tractatu ii: caplo · iiii· parte.· viii⸗

Pnceps debet ſtudẽ vt fugiat luxuriam vbi ſupra parte ix⸗·

Principandi tres ſunt ſpecies vbi ſupra parte . xil⸗
Principatus regni eſt eptimus fſi non degñer vbi ſupra
Prudencia differt a virtutibus intellectualibus Tractatu pᷣmo
capit ulo primo circa principium
Prudencia eſt recta racio agibilium vbi ſupra verſus ſfinem
Prudencia virtutes moꝛales dirigit Tractatn ᷣmo capitulo ii;
Prudencia reſpectu virtutũ moꝛaliũ tripłr ſe habet vbi ſupra
OPrudencia reliquas virrures precedit quaſi lucernã ferens & alys
viam demonſtrans vbi ſupra

Prudẽcia int tutes moeales oꝛ & dignicz eſt in ꝓheĩo ?ᷣſus finẽ

Prud encia eſt medy inuentiua Tractatu ᷣmo ca· ii · parte ii ·
Prudencia eſt hũani boni ↄplexiua Tract· i: ca ii · parte iii⸗
„ . „ „ . * . „ „ d
Prudencia perfecta & conſumata ſapiencia conſiſtit in inqrendo
deum vbi ſupra parte: ii in fine

Prudencia tria requirit que ad ipſam pertinent · ſt ilicet memoꝛ iã

in telligenciam & prouidenciam Tractatu mo capitulo· iii
Prudencia ſc̊ᷣm macrobiũ requirit alia tria vbi ſupra parte· ii·
Prudens perfectus quis dicatur vbi ſupra parte: iii·

Prudencia inregratur ex tribus- videlicet memoxia preterirezum

intelligencia pnñciũ & ꝓuidencia fut᷑oʒe Tract · pᷣmo eca · iiii ·
Prudẽcia ſin głaris rerit᷑ in quolibet homie Tract · ᷣmo· ca · v·
Prudencie ſunt qq; ſxecies · ſtilicet particularis yconoĩca polli⸗
tica regnatiua & miliraris vbi ſupra M
Prudẽcia ꝓꝑticłaris nccĩa ẽ ciuĩ ꝙᷓtũ ad eiꝰ fingłarẽ ꝓfectõʒ vᷣ ſupᷣ
Prudencia in pñcipe debet eſſe queò vniuerſalis ↄgnicio reſpectu
boni ↄmuĩs Tractatn p̃ᷣmo capitulo · v· parte · xxiii·
Prudẽcia pollitica ẽ nccĩa omĩ hoĩ hĩtatoꝛi cĩtatis vᷣ ſup̃ ꝓ:xxix
Pulchrũ requirit duo ſtz clarit atẽ & ↄſonãciã ĩ c· iiii · ca· iii.

Puſillamĩs quis dicarur Tc. iii· cae iiii · pre· ii· (te · xxxviii

l

ſe

e

— ——
— +ͤ ⸗„
— —

△O. R bele

Viliber i in cinitate ſe haber ſicur vna litrera in ſermone. .—
Vel ſicut vna corda in cyrhara Tract i

Egimen triplex eſt in ciuitate . pys rribus regimibus
oſſnnt aſſ imulari rria regimina imperfecta Ddomo reperta
Tractatu primo capitulæqnto parte. x vi ·
Regkares facilius & liius amouentur a ſuis aãmĩſtracio nibus 6 q;
ſeculares quad ruplici de cauſa Tract · ii · ca · v · pte · xxv iii

Remedia aff lictoꝛx ſũt qñdecim pulcherꝛima que ĩueniũtur ĩct

iii: ca iiii A pte. xii: ineluſtue vſq; ad Erem xxviii ·
Reſpublica habet magiſtratus perſonas priuatas & peregrinos
ctaru primo capitulo qũto parte: xxix: R
Keipublice finis eſt pax temꝑis Tract· ii · C· iiüi · parte · vi ·
Reipublice media eius fini conueniencia ſunt legum & ſtaturoꝝp
moderara diſtiplina & cetera vbi ſupra
RQempublicam plus iuuant prudentum con ſilia quã arma bellica
vbi ſuꝑra parte. viii ·
Rempublicã arma non magnam faciũt ſed domi induſtria & ques
alia de quibus rract. ii : ca itii parte . ix⸗
Reus deber in iudicio facere veram confeſſ ionem Tractam. ii *
capitulo qñto parte: xvü:
ſteus qui in iudicio mentirur ſe excuſando facit iniuriam Deo
iudici & accuſatoꝛi vbi ſupra S R
Reo non licet ſe per oẽm moð defendere vbi ſupra Parte: x iii:
RAeus poreſt canſam iniuſtã per a pellacõz ſubtfugẽ v ſup̃ p: xx
Reus pocius deber moꝛtem ſuſtinere ꝙ;ᷓ menciendo vel deierãdo

deum offend ere vpi ſuꝑra ꝑarte· xxi
ſaacionis antiquis magnus fuit zelus de epublic, Tiadham iii

capitulo ii. parte. ii in fine
Racõi duas edes ſibi ↄiũctiſſ imas conſtruxerũt vnam virruris .

aliam honozis quare hoc ſir habem⸗ Tract: iiaciiii „ve⸗

ℳ
—„ Api requiritur in ldente Tract. ii. ca liii. pte vi. .

ſignificet᷑ · & eciã ad ſuccurꝛendᷣ mẽoꝛie Tract · ii · c. v. pte·xii ·
Septem requiruntur virtutes ad homis perfectõem · alia de
ſeptenario numero habemꝰ in ꝓphemio
Seruirus habet oꝛtum a filio Noe ſtilicet Cham qui verenca
patris deri ſir Tractatu pᷣmo capło: v· parte. xvii
Serui quare ſint vbi ſupra
Serui debent ſe habere ad dominos tripliciter vt digne exerce
ant off icium debitum Tractatu pᷣmo 1ecaplo⸗-Y:Farte:xviii:
Seruus vrde dicatur vbi ſupra
Seru oꝝ genus eſt queruloſum vb vbi ſupra parte · xxii ·
Syne ſis eſt queð virt⸗? ſit & vñ dicatur tc. i. c·. vepte⸗ vi⸗
Silencĩũ eſt oꝛn amentũ muliexe Tract· ĩ· ca. v. Parte · vi⸗
Soberas eſt vᷣtus remouens exceſſũ potus ⁊ c· iüi · ce iii · P· xix·
So betas eſt intellectualis luĩs ↄpuatiua vbi ſupra parte· xxi .
Sobrietas eſt carnalis concupiſtencie repreſſ iua ꝑarte · xxii ·

Sobrietas eſt ſenilis etatis decezatiua vbi ſupra parte xxiii ·

HSokbetas eſt hũane pacis nutritiua vbi ſa apra parte · xxiiii:.
So beras maxĩe ouenit iunenibus & alioʒ rectoribus ꝑre · xxv·
Studiũ ſacre ſtripture inter omnes occuꝑacces melius nkua

caſt itatem Tract · iiii: ca: zii: parte : xlii⸗

Suſt inẽ in a ctu foꝛtitudinis eſt magis w6 a88r di trip nei rze⸗

CTractatu · iii apkro⸗ iii⸗

Emperanc ia q; r & quot modis accipiatur ac circa ꝙ;
verſetur Tractatu. iiii: caꝑitulo: ii ·
Tergiuer ſari ſit Tractatnii. capitulo v.· parte xiii⸗
Teſtis tenet᷑ s eſſe in duplici caſu τ ii ca: Y: parte: xxii·

Scr iptura eſt ad ĩuenta ꝓpter abſentes loco & rempe vt eis alic;

Teſtiũ multitudo Pfecta i in quo conſiſtat vbi ſupra Parte xxiii
Teſtiũ diůſitas reddit qñq;ʒ ſi ſuſpicces vbi ſupr a pte . Eiii

Teſtün
Jeſtiwni
rennud
N tr ſt
Ms eſt in
Leſtis falius
eltes falfin
rinicpen
Tiiſticinel

gcioms Tr.

Ger
ribu

lcepitulo⸗
ſercumclize
nulten Trac
ſerecunche
erecmdt
ſencichaf
lerecundhari
guoeumn iſe
kredundari
ſonaudem ſen
fercuncle
fm milt
bun Tact
irdee ſe
rirn deben
er

R

te⸗ i⸗
i aliaj
lia de

rencz

gere

Teſt ioõm falſum triplicẽ ↄtinet deſoꝛmitatẽ vbi ſupra ꝓte.xx v
Teſtimon iũ ficut & iuramentum debet habere tres comites ve⸗
ritatem iudiciũ & iuſticiam parte · xx vi··
Teſtis vt ſit ydoneus multas requirit ↄdicões parre · xx vii ·
Teſtis eſt infeꝛmãdꝰ qᷓtũ ad foʒ ↄſtĩe de vᷣitate dicẽda ꝓ·xxix
Teſtis falſus ſeu falſid icus tribus eſt obnox ius vbi ſupra
Teſtes falſi ſeuere a deo puniũtur vbi ſupra
Tyrãni opera que fint Vract. p̃mo ca. v · parte · xxiii·
Triſt icia eſt inter alias paſſ iones eff icax ad imꝑediendũ bonũ
racionis Tract. iii · ca· iiii · parte · vi ·

Sneti qualiter regant & de eoꝛum pollicia & de eoʒt mo⸗
ribus autoꝛ multa ad eoꝛũ ↄmendacionem ſtribit Tract
ii · capitulo. iiii · parte vlrima Fer totum
Verecundia eſt paſſio que ↄuenit etati iuuenili & maxime ↄueĩt
mulieri Tractatu primo capitulo, v· parte· vi ·

Verecundie ſignũ eſt taciturnitas vbi ſupra

Verecundlia eſt timoꝛ ingłiacẽis Vra ctatu.iiii · caꝑirulo primo
Verecũdia ſemꝑ eſt de actu turpi Et hoc eſt dupliciter vbi ſupᷣ
Verecundari non debet homo de actibus virtuoſis & naturalibꝰ
quoꝛum ipſe non eſt autoꝛ vbi ſupra
Verecundari expedit tendent ibus ad virrurem & hoc iuuenibꝰ?
non autem ſenibus vbi ſupra parte · i ·
VYerecundia remperanciam diſponir vbi ſupra parte. iii⸗

Veritas non eſt occultanda ractatu · ii · capitulo · v. parte: xvii

Vererani milites eligendi ſunt ad periculoſi⸗ um exercicium bel⸗
licum Tractatu · iii · capitulo · iii 3
Vir debet ſe habẽ tripliciter circa vxoꝛẽ Tract · i · c· v. pre fii
Vir tria debet velle in vxoꝛe vbi ſupra
Vir debet eſſe affabilis vxoꝛi vbi ſupra per totum
Vir debet vxoꝛẽ decenter tractare in oꝛnamenris & alys Jract
primo capitulo · v. parte:iiii.

. . ð

Vir deber vxoꝛem medeſte diligere vbi ſupra parte · v ·
Virtus moꝛalis de ſe haber inclinare in finem ſibi conuenientem·
Tractatu pᷣmo capło· ii ·
Virtus moalis facit hoĩs opus eſſe ſm racẽem Tract. iii · ca· ii .
Virrus humana que ad perfectõnem vite ciuilis requiritur · ad
duo oꝛdinatur in Phemio
Virtus moꝛalis vicia excludit 8* concupiſtencias refrenar rct
iiii· capitulo· iii · parte · xxv · .
Wirginitas ꝙᷓ ſir ractatu · iiii · capko · iii · parte · xxvii .

Virgĩtas cõmendat᷑ vltra ſtatũ diugalẽ ĩ 1C. iiii ˖ c ii · P· xxxii

Vidua multas habẽ debet in ſe ↄdicões ⁊c · iiii · c · iii · ꝓ · xx vii ·
Vita duplex eſt actiua & contemplariua Tractatu primo capło
ii · parre iii⸗
Volũtas hũ ana impeditur duplicirer ne ſ. equarur rectitudinem
racionis Tract atu⸗ ii . capirulo ii.
Volupras ꝙᷓ ſir Tractatu.iiii · capło. iii · parte · viii ·
Vxoꝛ debet eſſe caſta cum pudicicia Iract · i· ca· v · pte · v.
Vxoꝛ debet eſſe verecũda cum taciturnitate vbi ſi upra Pte . vꝛ ·
Vxa debet eſſe pia cum diſtrecõe vbi mnpra parte · vii ⸗

Omnes itach virtutum cultoꝛes pro bene actis gracias deo refe⸗

rant· & ſi ꝙᷓ minus bene oꝛdinatũ inuenerint ind nlgenciam pre⸗

ſtẽt· & non liuoꝛis acculeo ſed caritartis ʒelo in melius refoꝛmẽt
queſo Cplera eſt hec tabula remiſſoꝛia per me Thomã doniberg
anted ictum de Anno dñi Milleſimoquadringenteſimoſeptuage⸗
ſmoſec ſdlo E⸗ die ſancti Martini pape

Incipit tractatus de Quatuo⸗ virtutibus Cardialibus editus &
exp Te ad Ciues Venetos Per f ſm Henricũ Arimini eſem

Via ſeem ſnĩam Apki ad bebreos xiii⸗
Ciuitatem q; coꝛpoꝛaliter poſſ idemus non
manentẽ ſed tran ſitoꝛiã cernimus futuram
autem ineternũ manſuraz inquirimus ma⸗
nifeſte colligimus ꝙ homo duazr ciuit atũ
A ciuis coõſtituit terꝛene ſtz & celeſtis Sed
illius quið vr inde per moꝛtem recedat Duius autem vt ſempꝑ
in ea vinendo pmaneatTractatus ergo de moꝛibus hoĩm. de
“ duplici virtute. hũlana videlicet & diuĩ a per quã ad vtriuſcꝑ
. CcCcwu.uiuitatis habit acõeʒ reddamur ydonei/ aliqðᷣ enarzare curabim⸗?
NMocus autẽ tractandi erit facilis & exemplaris· ſc dᷣm ꝙ mo⸗
ralis mat eria requirit. & condicio audituzꝛis admittir Tei⸗ e
endũ eſt ergo ꝙ virtus hũana que ad pꝓfectõeʒ vite ciuilis re⸗
quiritur ad duo p̃cipue oꝛdinatur. ſtz ad moderacõ⸗ a.
ummntterion. & ad debitam opacõem rerũ l exterioCirca que re⸗
ZZuulanda neceſſe eſt quatuoꝛ ad eſſe virtutesNam circa paſſiõs
refrenand as requiritur tempancia & foztitudo Si en ſint paſ⸗
ſones circa delectabilia tactus & 8uſtus. vt contingit in cibis
& venereis ad eas tempandas tempacia ozdinatur Si vero ſint
paſſiones a terꝛibilibus conſurgentes . cuiuſmo di ſunt timoꝛes

. & audacie. ad eas moderãdas odinatur foꝛtitud o⸗ que in aĩo
“. frmitatem conſtituit (Quantũ: autem ad res exteri oꝛes ad al⸗
eg ,.3⁊J terũ rite comniĩcandas oꝛdĩatur iuſticia · que rectitudĩeʒ i. imptat
quia vero paſſiones viriũ inferio2 modiſicari non poſſ ũt . nec

res exterioꝛes rite diſtribui. miſi iudiciũ racõis aſſit. requirit
qrta virtus in racõe conſiſtens· & hec eſt prudenria que cũ ſit
recta racio agibiliũ · yt dicit phũs vi. Et hicoꝛo / mediũ i in oĩ
moꝛali virtute pſigit · dirigendo videlicet aliter & per que me⸗
dia bomoi in n operande artingat regulamn racõis (Has quatuor

— —

BBne her

ſupnalon, wechiridt

cardĩales tutes diciĩ? ſeu pricipales. eo ꝙ alie ?tutes mozꝛales
ad has reducũt᷑. vt docet Tuli? ĩn ſua ret ho· Vnde in libro de

officys dictas tatũ vtutes poĩt ꝑtes honeſti. quia viz in vita ci

uili huũaz honeſł atẽ ĩtegrãt & ꝓficiũt Vlteriꝰ quia hõ oꝛdia ad
ſinẽ ſuꝑnaturalẽ. qui eſt viſio diuĩe eſſẽcie. in ꝗᷓ hoĩs btĩtudo
cõſiſtit Nullꝰ aũt põt in finẽ in cognitũ ſuos act oꝛdĩare. niſi
de eo cogniccez hẽat.neceſſe eſt hom ad eſſe aliq; Sᷣtutẽ per ꝙ;

dictũ finẽ cognoſtat Hec aũt eſt fides ꝗᷓ de deo qui eſt fĩs nrãz

opacõn ũ verã facit co guicõeʒ hrẽ Dabita aũt cognicẽe de fine
nrõ ꝑ fidẽ. nullꝰò in ip̃m ſuos actꝰ dirigeret niſi ſparet dictũ ſi⸗
nẽ ſe cõſequi poſſe Vnde ſcdo neceſſe eſt põere vᷣtutẽ ſpei per qᷓ;
tẽdaf in finẽ cognitũ tãq́; in bonũ poſſibile haberi Iterũ null?
tẽderet in aliqð bonũ cõſeq;ò. niſi ꝓ amoꝛẽ ad ip̃m afficeret᷑ Ne⸗
ceſſe eſt ergo tercio põere ?tutẽ caritatis. q̃ nos deũ pter ſe di
ligere facit · & ꝓxĩm ꝓpter deũ Patz ergo ꝙ ad hoĩs Pfectõe/
vii ·. vᷣtutes in vniuerſo requirũt᷑ iiii. reſpcũ vite ciuilis. &.iii
reſpcũ vite btẽ ¶ Vt aũt huiꝰ diſtiplĩe auditoꝛ ad eã capeſtẽdã

poſſit aptiꝰ maũduci exẽpla rex geſtaxp ſeu fimilitudĩes iuxta
doctriaʒ adiũgẽt᷑Ad fignã igitur picti ſeptenary pfectẽem

aor

70

ſacra ſtripta ait ꝓvb. ix. Sapĩa edi ficauit ſibi dom ũ& excidit
colũpnas vii · Sicut dicit Greg? Doms iſta eſt mẽs hũa q; dei
ſapĩa vᷣbũ ſtz ĩcarnatũ fibi hĩtacłm cõſtruit. quãdo eã in ſui a⸗
moꝛẽ adducit· & tũc colũpnas. vii. excidit · cũ ei vᷣtutes · vii ·

quibꝰ ip̃a mẽs ſuſtẽtat᷑ inf ũdit(Excidit nãq; in domo mẽtis colũ

Pnã vnãcũ ĩtellectũ ꝑ prudẽtiã illuĩat circa agẽda. ſcdaz cũ ꝑ
iuſticiã volũtatẽ rcĩſicat circa diſtribuẽda. terciã cũ ꝓ foꝛtitu
dĩexiraſtibilẽ oꝛdĩat circa ſuſtinẽda · qrtã vero colũpnã excidit
cũ ꝓ tẽꝑãciã/ cõcupiſtibilẽ modificat circa carnalia reprĩenda.

Dee ſit · iiii · col ũpne ãgł ares qᷓ pdictas.iiii. vrutes aĩe Pficiũt

ſolũ in vita ciuili vnde ad cõſtructurã vite ſpũalis nõ ſufficiũt
qnia ficut dicit Greꝰ? ſuꝑ illo võ Job repẽte vẽtꝰ vehemẽs iruit

umſi His mdat tres Nietets regiõe defti & cõcuſſ it iiii ãgulos dom?tẽptacõis inpulſ. v⸗

tu · qtit & q̃ſi qſſatiſãgulis dõꝰ ruit᷑ qꝗa pulſ. vᷣtu. cõſtĩa t᷑hbat᷑

—

ſe
S

(ir
ſtelt
lerci
tuir

cagdgy depee LS

Ad tabiliend ergo domũ mentis in p̃dictis virtutũ colũpnis

dei ſapĩa ꝑſeip̃aʒ Tres alias hys foꝛcioꝛes excidit.· ſtʒ ficlem
id qð non videtur creditur Spem qua id qd non capitur ha⸗
beri cerarur Et caritatem qua id qð ſumme diligendum eſt.
ex toto coꝛde diligitur Et ſic ſeptẽ ſunt colũpne quibus aſten⸗
dimus ad prĩam diuĩe manſiõis Ende Eʒzec h. in viſiõe oſtẽſum
eſt ſeptem eſſe gradus per quos aſtenſus fiebat ad ciuitatẽ po⸗
ſitam in monte excelſo Ezech. xl. ¶ Inter virtutes autẽ moales

a quibus tamq́; nobis nocioꝛibus inc hoandũ eſt Prudẽtia prioꝛ P*
ac dignioꝛ eſſe videtur Perficit enĩ partẽ intellectiuũ. que i inter

vires aĩe principatũ obtinet Primo ergo de ip̃a con ſiderand eſt

¶ Circa q́; quĩq;ʒ con ſideranda occurz ũt Primo quõ a vtutibus
intellectus differat Sc ðo ãliter ad vtutes moꝛzales ſe habeat·

Tercio de partibus que ip̃am integrant & P fici ũt Quarto quõ

ve

acquiri poſſit per opacéem nrãm Quto & vltimo quõ expediar

¶ Ciui hanc virtutem habere

Primi capł i lectõ. ꝙ intellectus ſpeculatiuꝰ a Practico differt

Cne G& pPrudencia ad practicũ prinet

rimo ſtiendð eſt. ꝙ intellectus in ſua apß⸗

d oſten dendã drãm prudencie ad v̈tutes mntell. .

henſiõe. ad duo poteſt ſerꝛi. Vel ad ſo lam veri⸗

ractatus primus de Prudentia. di diſtinctus per quĩ q;ʒ ca pra.

4

atis con Fderacceʒ. vel vlterius ad rei con ſiderate operaciõem
S quið feratur ad veritatis con ſid eracéez⸗ tant ũ ſpeculatr 7 .

oꝛdinat dꝛ practicus Exquo pater intelleclus ſperulatin; p

fine ha bet i ip̃m ſtire. qð eſt ip̃am veritatẽ ſimplicẽ conſiderare

& hec eſt ꝓpria & abſo lut a operacio intellectus Non enim exir

termĩos app̃n fionis Intellectus vero practicus ꝓ fine habet ĩm

opari⸗ 4 non eſt ſibi WPrium inqtum eſt abilure intellectus

accidit enĩ intellectui vel rei app̃nſe per! intellectum oꝛdineĩ᷑

Dae dl⸗

nelleie Rtun

Me⸗

enaſberlarer

Z
“
DD

Oe pen

ad opus Sic ergo patʒ ꝙ ĩtellectꝰ ſpeculatĩ? differt a practico
fine. vt dicit phᷣs. iii de aĩa Veritas autem que eſt finis & per⸗

fectio intellectus ſpecł atiui. tripliciter cõſideratur Vno modo

ſicut concluſio ex nocioꝛibus deducta· & hec ſpectat ad ſtĩam

que eſt habitus ad generatus ex principys ꝓficiens intellectum
in conclu ſionibus Alio modo ſicut principiũ ex quo cõclu ſio de

ducit᷑. & hec ſpectat ad intellectũ qui vocat᷑ hĩtus principioꝝ
Terc io modo vt cauſa per q́; de omĩũbüs iudicamꝰ · non ſolũ de
concłoibꝰ. ſed etiã de principys· & hec ſpectat ad habitũ qui
Dꝛ ſa pĩa . que conſiderat cauſas altiſſias. & iudicat de veritate
oĩm ſtĩaʒe · tam etiã q;ẽtũ ad principia·. q;ũ etiã ad cõclõnes · vt
habet᷑ ex primo Meth. Patet ergo tria eſſe genera cognicionum
intellectus ſpecł atiui · ſicut ponit ꝓhs · vi · Eth ſtz ſtiaz intel⸗
lectũ & ſapĩaʒ ¶ Vlterius ſtiẽdum eſt ꝙ intellectus practicus
circa conſideracõem veritatis q́; ad opus oꝛciat· Dupliciter ſe
haber Vno mõ vt ip̃m opus in ſe tantũ ſit ꝓfectũ ex recta racõne
& circa hmõi eſtaxs q̃ nichil eſt aliud q́; recta racio rext fcibi:
liũ · vt dicit ꝓꝑhᷣs · vi. Eth. bon ũ enĩ opus artificiati· non requi
rit in arriſice rectitudĩeʒ a ꝓpetitꝰ.· ſed ſolũ ꝙ in ſe ſit rcẽ oꝑatũ
Alio mõ intellectus veritatẽ ad opus oꝛd inat · vt ip̃e oꝑans p⸗
ficiat᷑. & in ſuis actibus oꝛdinet᷑. & circa bmẽi eſt prudẽcia
ſc em ph̊m in. vi: Eth. eſt recta racio agibiliũ Differ üt enĩ fa⸗
cere & agere. quia vt ðꝛ. ix . Meth; ſactio eſt actus trãſiens in
exterioꝛẽ materiã . ficut edificare ſecare & hmẽi Agere autem eſt
actus ꝓmanẽs in ipo agẽte· vr ĩtelligere & velle Sicur ergo ars
eſt racõ directĩa factionũ in rebus exterioꝛibus Ita prudẽtia eſt
directĩa actionũ in ipis opantibus Exquo paʒ ꝙ prudẽtia licet
ad intellect ũ ptineat· tamẽ rectitudĩeʒ volũtatis requirit Vo⸗
lũtas aũt ſeu quicũq; appetitꝰ hũanꝰ tũc rectus exiſtit quãdo
eſt bene diſpoſitꝰ per vᷣtutẽ moꝛalẽ Ad hoc ergo ꝙ prudẽtia ſit
rcã rõ in directõe hũanoꝝ actuũ requirit᷑ vᷣtꝰ Pfectĩa appetit⸗

vnge dicit phs vi Eth. Impoſſi · ẽ prudẽtẽ eſſe nẽ entem bonũ

— —

cer

rit⸗

K „

P rn

¶Er bys que dicta ſunt paret , prudencia cum ſit qudam co⸗
gnicio ad intellectũ ꝓtinebit · & cũ ad directẽeʒ hũanoz actuũ
oꝛdĩetur /ꝓatet ꝙ intellectus qui hac virtute ꝓficitur erit pra⸗

cticus· & non ſpeculatiuꝰ Et per hoc differt a tribus virrutibꝰ

ſupra dictis· ſtz intellectu ſtia & ſapĩa· que intellectũ ſpecula⸗
tiuũ ꝓficiũt d
vtutũ moraliũ in ip̃is opantibus ꝓficiẽtiũ eos q;tũ ad vim ap⸗
petitiuã 4 patet ꝙ differt ab arte · que eſt racio tantũ directiua
oꝑis in oꝑato Et fic patet ꝙ diffinicio prudẽcie poſita a phõ in

vi.· Eth eſt completiſſima · que dicit ꝙ eſt recta racõ agibiliũ

id eſt cognicio directiua agendloʒe per homiez & in homĩe . ſiue
q;tũ ad paſſiões interius refrenandas. fſiue q;tũ ad operaciones
exterius oꝛdinandas Ex hys autẽ accipe poſſumꝰ ꝙ prudentia
eſt qᷓdam practica. qua homo ſuos motus & actus oꝛdinat ſub

regula racõis VYalerius imꝑatoꝛ cũ oct ogenarius & ad huc
v̈go audiſſet fari ſũ mia triũphoʒ ſuoꝝe recoli quibus ip̃e fu⸗

erat feliciſſimus ait ſe tant ũ vna victoria gł ari Et requi fuus

* „ „ „ „ . . 7
qua/reſpondit quia inimicoʒe nequiſſimam domui carnem meazʒ

(Ex hoc appere poteſt ꝙ ille vere eſt prudens · qui de ſe priꝰ?
victoꝛiam ha bet Victoꝛ enĩ ſui alios poterit cẽueniẽtius guber⸗
nare (¶ nde Seneca . ſi vis oĩa ſubicere ſubice te racõi · młtos

reges ſi te rexerit racio ¶ De Alexandro vero ſic ait · victoꝛ tot
regnoꝛe atq; ꝓpł õʒe · ire tamen atq; vicys ſuccubuit Id enĩ ege⸗
rat vt oĩa pot ius in ptãte haberet q́; ſe O ꝙᷓ magnis homĩes te⸗

nentur erzoꝛibus· felicſſimos ſe iudicant cũ alys impant ignari/
E

imperare ſibi maximũ imperium eſt ¶ Scdi
capłi lectõ. ꝙ prudẽtia vtutes moꝛales dirigit

VlIterius quia eſt directiua & oꝛdinatiua actuũ

Pr Ne un is gibllin

On ſeqter vidend eſt. quõ prudẽtia ad v̈tutes moꝛa⸗
les ſe habeat ¶Circa qð eſt ſtiendũ ꝙ prudentia re⸗
tu ttutũ mozaliũ tripliciter ſe habet Eſt enĩ eaꝛ directina/

. W R

mechy inuentiua ¶& boni pollitici cõpletiua Eſt ergo primo eaꝝ .
directina A cuins euidentiã eſt intelligenð ꝙ ad bene opand ralas Prisit .R

o

lin try' ſe Haber.

.AR

ſc dm v̈tutẽ duo requirũt᷑ ſtzʒ ꝙ quis opet᷑ opus vᷣtuo ſum. & ꝙ
illud faciat recta electõe. non ex impern aut ex paſſiõe aut ali⸗
quo hmõi Ad opus autẽ vᷣtuoſũ homo cõueniẽter diſponit ꝓ vᷣ⸗
tutẽ moꝛalẽ: que ꝓficit aꝓpetitũ · cuiꝰ obictũ eſt bonũ & finis ·
Virtus enĩ moꝛalis de ſe habet inclinare in finẽ ſibi cõuenientẽ ·

vt tempanc ia in ſobrietatẽ· iuſticia in reddicõem debiti Talis
autẽ inclinacio in finẽ debitũ. ſiue ſit ex amoꝛe ; ſiue ex natura “ Kn
non ſuff icerer. niſi racio dirigeret · & modũ congruũ ad finem rir
adinueniret· ymmo hmõi inclinacio in ſinẽ ſine recta racõe tanto “JU
eſſ et ꝓiculo ſioꝛ. q;to foꝛcioꝛ· ficnt equꝰ ſi cecus eſſet · q;to cur⸗ irt
reret foꝛcius · tãto cũ maioꝛi leſione impingeret Opoꝛtet ergo & C
tali incl inacõi ꝙᷓ facit vᷣtus a diũgat᷑ recta racio · q́; facit prudẽ lee⸗
cia- per ꝙᷓ debita media & fini congruẽcia ĩueniãtur. vt ſi quis . hne
velit ad ſobrietatẽ puenire · per vᷣtutẽ tẽpãcie/ debet modũ q̃rere . vnf⸗
congruũ iſti fini · puta ꝙ abſtineat tantũ. & a talibꝰ. & ſicut AMi
opoꝛtet · & quãdo opoꝛtet Siliter fi velit ſoꝛtis ſieri· deber ali⸗ nee
quãdo pugnare· ſagittas iacere. cõgreſſ ? oꝛdĩare. & alia hmooi “
exercicia ꝗᷓrere ſcedm c congruũt etati ꝓrĩe.ꝓſone · & alys cir⸗ llan
cũſtãcys obpᷣuatis. q& totũ fit per prudẽciã qut eſt recta racio wmit
¶ Cũ preparũ eſſet p̃liũ aduerſus Joab ex aduerſo & poſt ter⸗ tũc
gum · conſilio habito cũ Abyſai fratre ſuo. & iud icato ꝙ bonũ ð
eſſet pugnare cont inimicos ꝓpłi dei Si inquit ualuerint ad⸗ ZZu
uerſum me Syri eris mic hi in adiutoꝛio. ſi autẽ fily Amon pᷣua⸗ ind
luer int aduerſum te/aux iliaboꝛ tibi. ſicq; factũ eſt vt Joab per d
prucd ẽtiã qua in vᷣrure foatitudĩs ſe direxit ad victoꝛiã pueĩ rer· nmne
ii · Heg · x· ¶ Bene ergo dðꝛ in libro moꝛaliũ dogmatũ . ꝙ inter · id
FX iui · ᷣtutes prudẽcia reliqᷓs pcedit. qſi lucernã ferês. & alys viã ti
μdemrãns Eius en eſt conſulere aliax triũ agere de hac tute n
loquitur Bernh. ſup canticis ſub nomie diſtrecõis Eſt ergo di
ſtrecio non tam virtus q qued am moderatrix virtutum & au⸗ ie
riga· oꝛdinatrixq; affectionum. & moꝛum doctrix. rolle hanc
Ei virtus vicium erir l 2
H

ur⸗

uce
nis

ere

li⸗
ℳ7
6
o⸗
co

((QND mediũ inuenit in eis

Ecũdo prudencia eſt inedy inuentiua ¶ Vbi ſtiendum

eſt ꝙ ad hoc ꝙ aliqu id per prudenciã recte diſponat

Tria ꝙᷓtum ſpectat ad p̃ſens requirũtur Primo ꝙ multe & di⸗

uerſe vie ĩueniãtur Scdo ꝙ de ĩuentis recte iudicetur Tercio

ꝓ inuenta & iudicata ad finem recte applicentur Q uãtum ad

primũ requiritur con filiũ · q& inter ceteros bonis actus eſt ſibi
ꝓPriũ · cum impoꝛtet racõis inquiſicõem In rebus em hũams &

contingẽtibus. circa que dirigenda verſatur prudencia eſt in⸗

certitudo & varietas multa In rebus autẽ dubys & incertis ra⸗

Smed⸗ erttud

/,
vecte Mſpæd tris Lrin

Poÿ riEτ oν7⅞ρ .

cio non debet ꝓferꝛe iud iciũ abſch inqui ficõe racõis p̃cedente ·

Neceſſ ar iũ eſt ergo con ſiliũ ante iudiciũ de eligendis haberi;
Vnde phłᷣs · iii · Eth. diffinit electõez ſap · dD · eſt appetitus p̃⸗
conſiliati· & q;tum ad hoc ponit ꝓhs. vi · Eth. quãdam ?tutem
efuientẽ prudencie. q́; vocat Eubuliam· per q; aliqui dicũtur
bene con filiatĩ Dicitur enẽ Eubulia ab eu qd eſt bonũ · & bolin

qð eſt con ſiliũ · qſi bene conſiliaſã (Contingit autem aliquãdo

aliquos eſſe boni conſily in ĩueniendlo multas vias ad aliq; ſinẽ
qui tamẽ non ſunt boni iudicy in pᷣeligẽdo q melius eſt · ſicut
etiã conringit in ſpeculatiuis Aliqui enim ſunt bene inquirentes
ꝓpter hoc autẽ racio eoʒ ꝓmpta eſt ad diſturꝛend per diuerſa
qð videtur ꝓuenire ex bona diſpo ſicõe ymaginatiue virtutis ·

ſtea deſectus accidit in indicio intellect? Siliter circa pũana
agibil ia aliqui ſunt bene uentini qd ſpectat ad inqui ficionem
con fily · & tamen ſunt male iudicatiui in non acceptando vias
aptioꝛes· vel non repud iãdo minus aptas Et ideo ad bonũ iu⸗
cat ſyneſim Dicitur autẽ ſyneſis ſt ſenſac io· vnde in greco di⸗
cũtur aliqui ſyneti· qua ſi ſenſati· i· homines boni ſenſus ˖ ſicut

que de facili poteſt foꝛmare multa fantaſmata Et tamen tales D
quãdoq; non ſunt ꝓmpti ad bene iud icand · qð videtur contin⸗
gere ex mala diſpo ſicõe ſenſus coĩs male iudlicantis · exquo po⸗

di ciũ de eligendis habendũ requiritur alia vtus quã phs vo⸗

pE.

econxtrario qui carent bono iudicio dicũtur aſineri · i. in ſen ſati ·
— * p nie een ¶(Contingit vlterius aliquos bene con filiari· & etiã bene iudi⸗
1* fnæ ecte applicnt care. non tamen recte ad opus applicare. aut racõe dilacõis vel
negligẽtie. vel quia ĩuenta & iudicata inodinate ad finẽ appli⸗
cant Et ideo poſt virturem conſiliatiuã & iudicatinaʒ requirit᷑
prudentia que eſt principalis reſpectu rerum agend a2 cuius
actus ꝓprius eſt p̃cipere · qui con fiſtit in debita a ꝓplicacẽe cõ⸗
ſiliatoꝝ? & iudicatoꝝe ad finẽ intentũ Per hec itaq; tria · con ſulte
inquirere. recte iud icare· & debite applicare· medium virtutis
lI uenitur 7 ũc enĩ virtus ſiſtit in medio. quãdo refrenatis paſ⸗
flüoni bus. vel repudiatis extremis malicys. a recto racõis iudi⸗
cio non diuertitur Patet ergo ꝙ ad prudentiam ptinet med ium
alys virtutibus ĩuenire. vnde phs in primo Eth. in diffinicione
virtutis ponit mediũ ſc m determacõem racõis. dicens ꝙ eſt
habitus electiuus in mecliate confiſtens dererm ata racõe prout
ſa piens · i. prudens deternmi abit & & prudẽcia mediũ inueĩar
in virtutibus. oſt endit phũs ſerido Et bicoꝛum tali exemplo·
fuit quidam nomie Milo crotoniẽn: qui vno die Pouẽ vnũ con⸗
medebat· de quo etiã refert Solinus ꝙ eum ad ſtadiũ in hũeris
poꝛtabat· & ictu manus vt victimã faceret interimebat quẽ vno
die cõmedebat non grauatus. hic ſua foꝛtitudine oĩm belloꝛum
exr itit victoꝛ Alter fuit qui tantum modicum panis fruſtũ cõ⸗
medebat in die Querit ergo Ariſtotiles quõ mediũ in virtute tẽ⸗
perancie que circa cibos ſit accipiendum nũquid ꝓpoꝛcionabi⸗
liter inter exceſſ um Milonis & defectum alterius fruſtum panis
cõmedent is eſt vtendum cibo. vt videlicet ſedᷣm ꝓPoꝛcionabi⸗
litatem. huic parum cõmecdlenti ſuper addatur tãtum. & ab illo
tantum dematur Reſpondet ꝙ non Non enim medꝛium rei eſt te⸗
nendum ·˖ ſed medium racionis. vt vnuſquiſq; videlicet ranto
cibo vtatur· quãtum requirit condicio complexioms. vel coꝛ⸗
poer alis diſpo ſicionis. prout videlicet recta racio que eſt pru⸗

—

7

.

dencia determinabit

(o?

Sub hac autẽ duplici diſtinctõe intellectus laſſumũt theologi

compler a n.
Ercio prudencia eſt hũani boni completiua ¶ Ad cuiꝰ
euidenciã eſt ſtiendð. ꝙ ꝓhs poſuit duplicem ſelicitatẽ
Vnã q́;tũ adint ellectũ practicũ. qᷓ; vocat polliticã fiue ciuilẽ·

& de hac determat primo Eth. Aliã q;tũ ad intellectũ ſpecu⸗-

latiuũ que poteſt dici Diuĩa · de qua determĩat in · x· Et hicoꝛt

—
„

duas vitas Actiuã ſtz & contemplat iuã Per actiuã quid que ad
intellectũ practicũ pꝑtinet/cũcta vicia (Et dicit yſido? Nexbau⸗
riẽda ſunt per exerciciũ boni opis er contemplatiuã vem que

ad intellectũ ſpeculatiuũ ptinetmentedenus inſpicitur· & ſficur
dicit Gregori? Caritas dei & ꝓximi tota mẽte retinetur · & ſoli
conditoꝛis de ſiderio inheretur ¶Poſſumus autem dicere · ꝙ p̃⸗

dicta duplex felicitas cõſiſtit in hac duplici vita Nam felicitas
politica videtur con ſiſtere In actõe vite actiue · que ſe cdm Ari.

poteſt dici opacio aĩe ſc m virtutẽ prudencie · que eſt vᷣtus ꝓ⸗

fecta in agibilibus Felicitas autẽ contemplatiua con ſiſt it in cõ⸗

templacõe intellectus · que ſc ᷣm Ariſto· eſt ſcdᷣm vᷣtutẽ ſapĩe·

que eſt vᷣtus ꝓfecta in ſpecł abilibus Et prima cũ iſta/ eſt queðd
diſpõ ad eternã felicitatem· que in vi fiõe diuĩe eſſencie ĩmediata

con ſiſtit · licet cõtemplatiua ſit ſibi ſimilioꝛ ꝙᷓ actiua· ſiue hoc

intelligatur ſcdm ſmam Ariſto: ſineth
ꝙ ficut ſapĩa con ſiderat cauſam altiſſimã in quolibet genere· d

ideo felicitas que in eius actu con fiſtit eſt qdã bonũ vniuer⸗
ſale & diuinũ! Ita prudencia con ſiderat cauſam altiſſimam in

genere actuũ hũanoʒ? Cauſa autem altiſſ ima in pũanis actibus
eſt finis quẽ intend it prudencia · ſtz recte viuere in omni genere

moꝛalis ꝙtutis Ad finem autẽ cuiuſ libet tutis prudencia di⸗

ſponit vt dictũ eſt ſupra Igitur prudencia complectitur totũ
hũanũ & polliticũ bonũ. & hoc dicimus hũanam felicitatem·
Vnde dicit phs. vi. Eth ꝙ ficut ille qui bene raciocinatur ad
aliq́; finẽ ꝓticularẽ. puta ad victoꝛiã de prudẽs nõ fimpliciter

uilem ſel iciratem .

V aßr F lhorre
ylin .

Pru LI R2 i

ſed in genere actuũ bellicoꝝx · ita ille qui bene raciocinatur ad

totum bene viuere ð prudens fimpliciter Vnde prud'ẽcia ſapĩa “
poteſt dici in rebus hũanis· ſc m illud Prouerb. Sapiẽtia eſt
viro prudentia (08 prudentia complectatur hũanũ bonũ exõ 1
. poteſt oſtendi phoʒt. q̃renciũ in libro de pomo. que eſſet recta 4 ſen
via ad bene viuendum. nec eſt curan dum. cuius fnerit ille liiher:
vtrũ Ariſtotilis vel alicuius peripatetici ſectatoꝛis eius · quod 4
magis eſt ꝓbabile Cõuenerũt ergo ſapientes vr ibi ſtribitur · & .
concoꝛdes extimauer ũt ĩuenire viam rectitudimis qna virtuoſe S
viuere poſſen tInuener üt autem · iiii · ſpectancia ad felicitatẽ
vite actiue Primũ eſt ꝙ quilibet optet ꝓx imo ſuo quod & ſibi )
quod ſpectat ad iuſticiam Scm eſt ꝙ ſubtrabat ſe a re turpi iegt
quod ſpectat ad tempanciam Terciũ ꝙ conſiteatur veritatem “ dnr̃
R nullo timoꝛe pterꝛitus quod ſpectat ad foꝛtitudinem Quartum teni
eſt ꝙ iudiciũ ſumat de ſeip̃o quod ſpectat ad prudentiam· que Alm
dirigit & ꝓ ficit p̃dictas virtutes in ſuis actibus Exquo patet igrn
ꝙ ipa eſt totũ noſtrũ vinere virruoſum conſiſtens in vita pol⸗ fis
litica Sed quia illud non ſufficit ad participacõem celeſtis poaz⸗ oß
trie Ideo quĩtum addiderũt quod requiritur ad felicitatẽ vite emüd
contemplatiue · & hac eſt timere creatorem ſuũ . & ꝓphari de eo hutt⸗
Das duas vitas vt docer Gregꝰ? vi. moꝛaliũ ſacra ſtriptura Lon
deſignat per duas ſoꝛoꝛes que dominum hoſpicio receprunt · Aſu
Mart ha enĩ que ſollicita erat circa fre;s mĩſteriũ actiuã ſignat
Maria vero que ſedens ſecus pedes dnĩ deuote verbis eius intẽ⸗
debat contẽplatiuã ¶Plato vero vtriuſqʒ; vite ſtudiũ eſt ãpleꝰ
ſicnt oſtẽdit Aug? viii. libro de ciuitate dei Cum omne inquit
ſtudiũ ſapĩe in actõe & cõtẽplacõe vᷣſet᷑ Vnde vna pars eius ſtzʒ a
actiua ad moꝛes inſtruẽdos ptiner Altera ſtz cõtẽplatiua ad cõ e
ſpiciẽdas nature cauſas Socrates in actiua excelluiſſe mẽoꝛat᷑ is
Pitagoꝛas vero cõtẽplatĩa Plato vtrãq; iũgẽdo phiaʒ ꝓfeciſſe i
laudat᷑ q; in· iii · ptes diſtribuit In moꝛalẽ ꝗᷓ in actõe vᷣſatur In 2
Nna ralẽ qᷓ cõtẽplacõi defuit Et racionalẽ ꝗᷓ verũ diſternit᷑ a falſo ilnß

2—

ſe

Ccan Tpru

Hec tamẽ ꝓſe nõ eſt pars phie niſi inq;rũ defuit Sdictis duab?

ad diſternẽdũ verũ a falſo Vnde loyca que eſt prĩcipaliter ra⸗
cionalis non ðꝛ eſſe ſtia ſed modus ſtĩaꝛe Mon eſt ergo vt dicit

Aug? contraria hec tripticio Plõnis ei qð dictũ eſt omne ſtu⸗

diũ ſapĩe in actõe & contemplacõe vſari DHoc autẽ triplex genꝰ
phĩe aſſ equitur homo quãdo ſtudioſus eſt ad deũ imelligendũ

qui eſt finis oĩm actõnũ /q̊s phia moꝛalis oꝛdĩat: cauſa om na⸗

turaz31q naturalis ĩueſtigat · & lumẽ oĩm racionũ ꝗs rõnalis

illuĩat Et ad hoc vidertur tendere plõnis i intellectus. ſcut parz

ex dictis ſtoy coꝛ· qui eius do ctrinam conati ſunt intelligere·

vnge ſubdit Aug? ſoꝛtaſſ is enĩ ĩ qui ꝓlõnem phis cereris genciũ
lon ge lateq; platũ acucius arcqh veracius intellexiſſ ellaudantur.

aliquid tale de deo ſenciũt vt in illo ĩueniatur ⸗& cauſa ſubſi⸗
ſtendi. & racio imelligendi. & oꝛdo viuendi Quoʒ triũ · vnũ
adl naturalem. alter ũ ad rõnalem· terciũ ad moꝛalẽ partẽ intel⸗

iügitur ptinere ¶ Vlter ius ſublit Aug? cauſam ĩueſtigãdi has

Phias i in deo Si enim inquit homo ita creatus eſt · vt per id q dH

in eo pcellit attingat ad illud qð cũcta pᷣcellit · i · vnũ verũ op⸗

timũ deum. ſine quo nulla natura ſubfiſtit· nulla doctrina in⸗

recta ſunt oĩa Patet ergo ꝙ in qᷓrendo deũ con ſiſtit ꝓfecta pru⸗

ps prndencie eſt meõꝛia p̃teritoꝛ

requirãt ur ¶¶Vpi Ntiend eſt obmiſſi is multis alys
diſtĩctõibus ã s phi fecerũt de ꝓtibus ptinẽtibns ad ip̃aʒ Tres

ſolũ ponemus qᷓs ponit Tulius in. ii.· ret ho ſtz meõriã z mrelli⸗

gẽciã & ꝓuidẽciã Nam vt docet Seneca libro de: iiii: vᷣtutibꝰ

Si prudens fuerit animus tuus. tribus tempoꝛibus diſpenſerur

Cteia e⸗ cõſumata ſapĩa [Tercy c bi lectõ.·.

Oſt . Cta videndũ eſt. que & quot ad prudenciam

ſtruit ˖ null? vſus expedit/ Ite ꝗ Aratur vbi nobis oĩa ſunt᷑ ſecura
Iße cernatur vbi nobis certa ſunt oĩa Jp̃e diligatur / vbi nobis

Prererita cogita. ſencia oꝛdina futura p̃uide Poterimus nich⸗

ilonmi?ꝰ ad hec tria reducere dam alia que dicit Macrobius ad

— s

prudentiã ptinere ſc ðm ſnĩaz platini Primo ergo ad prudẽtiã ð .
requirit᷑ memoꝛia reſpectu p̃teritoꝛe dictũ eſt enĩ ſupra & pru⸗ Ex
dẽcia eſt circa cõtingentia opabilia in quibus homo poteſt di⸗ ſ
rigi ex bys que in płibus acciderũr Sicut enĩ talia talibus cõ⸗ DðW
curzentibus hbactenus acciderũt. ſic poſſibile eſt fimilibus con⸗ n
curzentibus impoſterum poſſe accidere Nam in contingentibus

agibil ibus vt pł imũ futura ſunt fimilia pteritis · vt dicit Ppüäüürs irn.
u. Reth. quia ergo opoꝛter principia concluſiõibus eſſe oci W
onata. & ex talibus talia cõcludere · vt D vi . Eth Meceſſe eſt
pł imũ p̃teritoꝝe habere memoꝛiã . & videre quid in eis accidlerit
vt in pł'ibus. & ex bys conici poterit a prudente quid accidere M
poterit in futur 0Jucd as mac babeꝰ vidẽs valida caſtra inimi⸗ HV

muerl

coꝝt cõt᷑ quos pnñngnare dẽbat p̃teritas patrũ victoꝛias ad mẽo⸗ ir
riã reduxit · cõfoꝛtãſq; viros qui ſecũ erãt ꝙ in dei vᷣtute cõfide⸗ bein
rẽt dixit Memẽtote qliter ſalui facti ſũt prẽs nrĩ in mari rubro igbi
cũ ſeqᷓret᷑ eos Pharo cũ exercitn młto · & nũc clamẽ? in celũ & ure
mißebit᷑ nrĩ deꝰ . i. Mac ab· iiii . ¶¶¶ Ariſto· alex · ad moner vr p uun
deceſſ oꝝ acta ad mẽoꝛiã reducat vnde ĩquit nales patrũ diſtu- eErxde
te inde poteris bona exã ex † here· quia facta p̃terita dant certũ mead
[Scda ĩtelligẽcia p̃ſentiũ Document ũ in futuris “”VM ußnt
Cdo ad prudẽtiã requirit᷑ ĩtelligẽtia · & hoc reſpcũ p̃ntii ſnie d⸗
vel eoʒe ꝗ inſtãt ¶ bi ſt iẽd ẽ ꝙ ſicut ĩtellcũs ſpecł atꝰ ſylogi· ynpr
& ſylogiſ.termat ad cõcłonẽ intelli gibilẽ ſic ĩtellcũs practicꝰ op
ſy logizat · ſed ſylogiſmũ ternmũat ad hoc ꝓrticł are oꝑabile Cõckło leo e
aũt fingł aris etiã oꝑabilis ſy logiſat᷑ ex vłi & ſingł ari pone men
Vnde opoʒ ꝙ rõ prudẽtie ꝓcedat ex duplici ĩtellcũ· quoʒ vn“ꝰ? iin n
cõgnoſtitĩ ꝰ prĩcipioꝛe vł iũ practicoꝛx no h̊ nataliter noroʒe· ueurt
Sicut enĩ nat᷑aliter ſũt cogĩta prĩcipia vłia in ſpecł abilibꝰ . vt c
oẽ totũ ẽ mai? ſua pte · ſic & in agibilibꝰ. vx nulli eſſe nocẽdũ · MD en,
Pntib? obediẽd & hmõi Ali? aũt ĩtellcũs ẽ idẽ qdð ſenſus ĩteri⸗ 4“4òè
oꝛ quo reẽ de aliquo ꝓticł arĩ fine iudicã? ðꝛ aũt ĩtellcũs inq;tũ ”èù”

&& alicuiꝰ finis cognoſtitãꝰ· qui accipit᷑ vt prĩcipiũ in opabilib? UMU Pe

R

3 Tpru

fti Vnde dicit phs ꝙ eſt cognoſt itiuꝰ? extremi. i. alicuius primi
ſingularis & contingentis oꝑabilis ꝓpoĩs ſtzʒ mioꝛis · q; oporter
ſtdeo. eſſe fingularẽ in ſy ło prudencie Dicuur etiã ſenſus inq; tum eſt
1S ci W ſingularis finis Et hoc eſt qd dicit phs „vi. Eth. Opoꝛtet hoʒ
con ſtz ſingulariũ habere ſen ſum. B autẽ eſt intellectus Patet ergo
ibus HY ittellectus ſiue intelligentia que poĩtur ꝓs prudẽtie. non eſt *
hüs aliud q; recta extĩacio de aliquo pꝑticulari fine Et ad hanc poſ⸗ la obeai ⸗„
eig⸗ ſunt reduci tria que addit Macrobius ſtz rõcinacio ſolercia & Nnſt Nlaen
ſeeſc doc ilitas Ad prud entẽ enĩ ptinet poſt rectã extimacõe⸗ de ſine rS ſ. .
dert ꝙ ſit bene rõnatiuus· vt debito modo poſſ it aꝓplicare regulas
des vniuerſales ad ꝓticłaria. que ſunt varia & incerta. & talis vſꝰ
inis a Pplicandi de rõcinacio a macrobio Et autẽ quis rectam habeat
: extĩacõeʒ de fine · & de hys que ſunt ad finem. neceſſe eſt ꝙ ſi
ztcke⸗ pere ĩuentiuus in videndo per ſeip̃m repente qð expedit fini &
rubro eligibilibus ad finẽ. & h ſpectat ad ſolerciam · que ſc ðm ꝙ hic
A luitur eſt facilis & ꝓmpta cõiecturacio de quibuſcumq; In li⸗
tNyH/ bro autẽ Poſterioze dicit phs eſt ſubita cõiecturacio circa in
Dir uencõeʒ medyGuia autẽ non poſſ ũt ſufficiẽter oĩa con fiderari·
l que ad prudẽtiã requirũtur cũ ſint circa oꝑabilia in quibus qſi
o5 infin ita poſſ unt accidere. inde eſt ꝙ homo indiget ab alio eru⸗
rif diri. & cipue a ſen ibus & exꝑtis qui ſanũ intellectum adepti
g D En t ber ian longi tempis circa agibilia Nam ſchm PEm eu
ncag Eth. Virtus płimũ ex doctrĩa haber & generacõez & aug mẽt ũ
l ideo ex Pimẽto indiger & tempꝑe · qre vt e vi: Eth. Opoꝛtet ar
öe. . rendere exꝑtoʒ & ſenioꝛe & prudentũ opĩonibus: Pter expien⸗
Prn riã eni vident prĩcipia Hoc quidẽ conf liũ nobis datur Ecc. vi.
8 In młtitudine pᷣroʒe · i · ſenioꝛe prudẽtiũ ſta· & ſapĩe illoʒx ex

0 . . — 77777 . „
e coꝛde cõiũgere DHoc autẽ ſpectat ad docilitatẽ · per q́; quis bene

regitur ſuſteptiuus diſt ipline ¶ Gedeon vadẽs ad pũgnã cõt
e⸗ u . Madian recte extĩauit ex bys que prĩcipaliter inſt abant quo mõ
in ad finẽ debitũ puenerit Primo enĩ inimicoꝝr caſtra ſagaciter ex⸗
cſ ploꝛauit.· & docilis factus ex ſõpnio cuiuſdã · & eiꝰ ĩterp̃tacẽʒ J

2

pr 5

Xtσonſſin po?

MÆutiαι

“”l

eI

E:

ſolerter intelligens- quomodo eſſer pugnandum. & acies oꝛdi⸗
nande cum tubis & lagenis ac lampadibus mirabili prudencia
Q(aad victoꝛiam peruenit - Judicum: vii :

¶¶Tercia prouidentia fnturozum

que eſt reſpectu futuroꝛum AV bi ſtiendum eſt ꝙ officium pru⸗
dentis eſt ·. ꝙ ea que ſunt ad finem ad ipſum debite oꝛdinentur·
Prererita autem in neceſſ itatem quandam tran fierunt· quia im⸗
poſlſ ibile eſt non eſſe quod factum eſt · & ideo non ſubſunt hu⸗
mane prouidentie. vt ꝓpter aliquẽ finem fiant vel o-dinentur ·
Similiter & preſentia in quantum hmõi neceſſitatem quandam
pabent. Meceſſe eſt enĩ ſoꝛtem ſedere dum ſedet · vnde nec etiam
talia oꝛd inabilia ſunt ad finem per aliquã ipſoꝛum ĩmutacõnem
Relinquitur ergo contingentia futura ſecundum ꝙ ſunt per
homĩs vo lũtatem in finem aliquem oꝛdinabilia ad prudentiam

pertineant · & hoc precipue impoztatur in nomine prouidentie-
Impoꝛtat enim reſpectum alicuius diſtantis: ad quod ea que in
Wenét. preſenti occurzunt ſunt oꝛdinanda Poriſ ima ergo pars pru⸗

dentie eſt prouidentia ad quã ſpectat a fine diſtancia ad ipᷣm
oꝛdinare ¶ Poſſunt autem ad ipſam reduci duo que addit ma⸗
crobius· ſtilicet circumſpectio & caucio ¶Ad prudentem enim
ſine prouidentem pertinet non ſo lum que ad finem ſunt debite oꝛ
dinare. ſed etiam con fiderare ea que circumſtant· & ſecund um

ipſum & boc dicimus circumſpectionem per qnã id quod o⸗ .
dinatur in finem comparatur bys que circumſtanm (Sed quia

freqnenter contingit mala ſimpliciter videri bona. & ea fſimul

mteri propter multifoꝛmit atem operabilium. ideo neceſſ aria
eſt virtus alta que caucio dicitur. per quam a prudente accipi⸗
enda ſunt bona que fint vere bona· & cauenda mala que viden⸗
tur habere ſpeciem boni· & tamen non ſunt·. ſed ſolũmõ appent

Ercia pars principalis prudentie ponitur Pronidẽtia

fite
ę balere

D llerii⸗

eoꝛum exigentiam propoꝛtionare fini ea que ſunt oꝛdinanda in

ſ
6 1
gnen
be

el g

hpere

eoin

ſent
ſn
er dor
ſncied

prien

4 yne
yſasi
exen
ſerrt

R hontiftn
co

der de e

Kort
uderce

icketia
npru⸗
Mur⸗
na im
mt hu⸗
entur⸗
nardam
ecetum
acorem
unt per
lentiam
dewe
acten⸗
vsp⸗
1 Aim
ſcit ma⸗
emenim
depite 0
cund um

nda in

vod oꝛ?
A quia
4 ſmul
ceſſ zria

e viden

depre

inter dona ſpũ;s ſancti ponitur donũ con fily qð reſpondet pru⸗

WPrie rõnis

ꝓpter de equo deſtẽdens. & eius pedibus obuo lutus eum tamq;

gui bene erit ſubito ꝓſpectiuus in conſiderando qð expedit·
aui erit ꝓuidꝰ? in oꝛdinãdo ea que in p̃ᷣſenti occurzũt addiſtãs

Qui bene erit cautus in vitãdo que poſſũt finẽ debitũ impedire

eſt vſus in futurũ ſibi p̃cauendo Cũ enĩ ſtiret ꝙ potẽcie Alex ·

in pontificalibus occurzit · vt ex reuerẽtia diuĩ appatus Alexã ·
furoꝛ cõquieſteret q ð & factũ eſt Inſpexit nãq; in diuĩ appat⸗

¶Er oĩbus hys cõcludend o dicamus c ille pfect? erit prudẽs Pr Ro iri dun
Qui meõꝛ erit pter itoʒ fcõʒe vt ex bys ꝓ fił e videre poſſir qailllll
eueĩat in futuzʒe Qui erit intelligẽs in recte extimãdo de fine nũc
opabili gui bene erit rõcinati? in debite a Plicãdo vbia ad Ptida

q ui bene erit docilis in ſuſtipiendo ab alys qd perſe non vider —
cui bene erit circumſpectus in con ſiderando circũſtancias fci

Sed quia pauci aut nulli ꝓfecte ſuff iciũt ad p̃dicta qtumc ũq;
pys exerciciũ impendant quia hũana racio non poteſt compre⸗
hẽdere ſingularia cõtingẽcia que poſſũt occurꝛere· ſc m illud
Sapĩe:ix · Cogitacões moꝛtaliũ tinmnde & in certe ꝓuidẽcie nrẽ
Ideo indiget homo non ſolũ in bys que ad ſalutẽ aĩe ptinent:
ſed eriã in rebꝰ hũanis dirigi a ſuꝑioꝛi prĩci pio q́; ſit rõ hũana — .
ARequiritnr ergo ad directõz pfectã actuũ hũanoꝝ inſtinctus 9 huw⸗, artm 2
ſpũs ſancti per modum ſalubrioꝛis & cercioꝛis conſily Et ideo vpis, 1

*

1

dencie dirigens hoĩem in bys maxime vbi non ſufficit prudẽcia
¶BSuũmus ſacerdos iudeozʒe dum audiret Allexãdrũ
oĩa regna debellaſſe ac gentes ſibi ſubiugaſſe mirabili ꝓuidẽcia

reſiſtere non valeret· per orõem & ieiuniũ ad dĩnũ refugium ſe
cõuertit q ni familiari ſpũs ſancti con ſilio interius edoctus fibi

ſaſtigio deũ eſſe· cuiꝰ vicẽ gerere con ſiderauit pontificẽ· qua⸗

(ei vicariũ adozauirt uarti capłi lectõ· * g vale Ovα☛
De bys que valent ad memoꝛandum p̃terita Perz ”U
Vnc videre reſtat de modo acqu irendli dictã turtem .

bi ſtied eſt ꝙ cũ dictũ ſit· ꝙ, prudẽcia ex trib⸗

s

”

p̃cipue pꝑtibus integratur· ſtz memoꝛia preteritoʒ· intelligentia H 4

p̃ntiũ· & ꝓuid Etia futuro 2· recte videre poterim? que faciũt
ad ip̃am acquirendã. ſi con ſiderem? que ſunt conferẽtia ad ac⸗
. » „₰ .„ . . . „ , —
— — = ui ficõeʒ ptiũ euis (Primo ergo videndð eſt que faciũt ad mẽo⸗ 9
1mmiorad pta ſtuo? priũ euis 8 4

rane pterita ¶ Vbi ſt iendum eſt ꝙ. iiii · ſunr qui faciũt ad bene 1 4

mẽoꝛanð(Orimũ eſt vt eoʒe quis vult mẽoꝛari aſſumat qſdam ſi⸗
militudĩes coꝛpales cõueĩentes rei meõꝛande Nam hũa cognicio in
potentioꝛ eſt circa ſenſibilia · q́; circa intelli gibihaa Vnde meõ⸗ i
ratiua ponitur inter ſen ſiriuas vires. & ideo intencões ſumplices ei
& intellectuales facilius ex aĩo elabũtur niſi quibuſdã ſfimili⸗
tudĩbus coꝛpalibus qſi alligentur debent aũt tales ſimilitudĩes eſnn
aſſumi que maxime ſint inconſuete · quia tales magis miramur· R
& ſic in eis aĩus vehementius detinetur Exquo fit ꝙ eoꝛt que in .“
puericia vidim magis mẽozꝛ amur ¶ Scdm eſt vt bomo ea uue
mẽoꝛ iter vult tenere in ſua con fideracõe oꝛdĩate diſponat · ſic enri
ex vno mẽoꝛato faciliꝰ ad aliud ꝓcedit᷑. vnde ꝑhs dicit in libro
de Meõzꝛia & remĩſtẽcia A locis vident᷑ remĩſti aliquãdo Cauſa u
autem eſt. quia velociter ab vno in aliud veniũt ¶ Terciũ eſt ein
vt ho mo ſollic irndĩem apponat & affectũ ad hibeat ad ea que ir
vult mẽoꝛari · quia quo aliquid fuerit imp̃ſſ ũ aĩo eo miꝰ elabitur ͤ
vnde Tulius dicit in ſua Reth. ꝙ ſollicitudo fᷣuat integras ſi⸗ iu
młacroxt figuras ¶ Quarrũ eſt ꝙ ea quoꝝ quis vult memoꝛari
freq;ter meditet᷑ Vnde in p̃dicto libro dicit ꝓhᷣs ꝙ meditacẽes eir
mẽoꝛiã ſaluant Eſt enĩ conſuetudo vt ibið qᷓſi natura. vnde uue aqd
multoc iens intelligim? cito remſtimur ꝗſi natali quodã oꝛdine
ab vno ad aliud ꝓcedendo In lege moyſa ica mandat᷑ iudeis ihp
ꝙ aĩalia non ruminancia tamq́; ĩmũda non cõmedant. que vero R r
cibũ in ſtomachũ traiciũt· & inde illũ iterũ ad os reuocant xr o
” — rumtent tãꝙ;ᷓ mũda ałia cõmedere poſſ ũr e vtiq; dictũ ſub “
4 eſ nozd ſigura intelligim⸗? vt videlicet verba pru ẽcie non ſemel rantů nu
En te di ſec ſepe in coꝛde reuoluamꝰ . & ſic ex freqti meditacõe 4 tria. AX

ſ ac limata in thaurũ mẽoꝛie recondamò. vnde Criſoſlam? dici y

s

Netia
auͤr
10

ſi⸗
cio
₰
co⸗

äli⸗
dies
ur.
nein
ue

me

ero
e Nr
ſub
ent
ta.⸗

3

ꝓ bomo ſpũalis & mũdus efficit᷑ cũ audiens verbũ diligenter

ets e⸗ 74. 2= t
ſtz prudencia carnis & aſtucia Eſt autẽ ſt iend & p̃cipitacõ

IYmũ autem eſt opacio per coꝛpus exercita Gradus aurẽ medy
Per quos opoꝛtet oꝛd inate ꝓcedere vel deſtendere. ſunt memoꝛia

.

K TL'pzu.

illud tractat. & cũ intellexerit mẽoꝛie qſi vtero tradit. & iterũ
de meõꝛia ꝗſi de vtero reuocat & ruminat i tractat Sicut enã
qui mittit in os ſuũ fragmentũ panis · primo molit eũ dentibus
& ita mittit in ſtomachum fic & cũ audimꝰ vbũ aliq ð neceſſe
eſt illud meditari in oꝛe ſenſus· & ꝗᷓſi quibuſd am dentibus tra⸗
ctando molere & videre quid dicit. aut ꝓpter quod dicit Vnde
mãna qð dabat᷑ in cibũ iudeis figurã habuit verbi Et ideo inter⸗
p̃tatur quid eſt hoc. vt quocienſcũqʒ audimꝰ verbũ. amoneat
nos ipſum inquirere quid eſt hoc quod audimus Et ficut cibũ
cum maſticauerĩꝰ dimitti mus in ſtomachum. ita verbũ poſtq; ”UMU
Eractauerimus cõmendamus memozꝛie [Sequit * . elkt ag bene
de hys que valent ad bene extimãdum de ̃ntibꝰ *α de R 19
Et primo ꝙ precipitacio coꝛrumpit con ſilium +
Ec ũdo videndũ eſt que valeut ad bene extimand ũ de
bys que in p̃nti occurꝛũt · reſpectu enĩ taliũ ponitur intel ligen⸗
cia que eſt ſcda pars prudentie Sciendũ eſt ergo ꝙ duo ſũt Juo B nel. xtiae ſn
prĩcipaliter· que male extimare faciũt de hys que opanda ſunt W ve
a prndente · ſtʒ ſeqᷓla paſſionũ circa actus venereos. & a ꝓpetitꝰ? KE ocda⸗ rct
in oꝛd inatus circa acqui ficẽe⸗ pecuĩaʒ· vnde ſc m Grego . iii· ſeis ,
moꝛaliũ Ex luxuria tria p̃cipue vicia oꝛiũtur coꝛrumpentia tres lia per
actus rõnis recte extĩand i neceſſarios ſtz p̃cipitacio que coꝛ⸗ orut ⸗. pt
rũpit actũ con ſiliandi/ in con ſideracio que coꝛrũpit actũ iudi⸗ *n
candi & inconſtancia que coꝛrũpit actũ pcipiendi vel debite
applicandi Ex auaricia vero ſm eũdem Greg. in eo d libro inter apyr huo vitin ę
alia vicia/ duo naſtũtur „que tollũt veram extimacõeʒ; de fine. VNaſt .Prnd* crms

Z

m coꝛpalẽ mot ũ accepta dꝛ quãdo aliqd a ſupioꝛi in ima pPueĩt obpit at
fm quẽdã imperũ ꝓpry motus vel alicui? impellentis non oꝛdi⸗
nate incedendo per gradus Sũmũ autẽ aie rõnalis eſt ip̃a raccõ.

ð

p̃teritoʒe · intelligibilia p̃nciũ. ſolercia in con fiderandis futur/ris
euentibus. rõcinacio conferens vnũ cũ altero. docilitas per ck
aliquis acquieſtit ſniis maioꝛe & hmõi ¶Per hos autem gradꝰ H’rM
aliquis oꝛdinate deſtendit recte con ſiliando Si quis autẽ fer at᷑ R

ad agenð per impetũ volũtatis vel paſſiõis hmõi gradibus ob⸗
miſſis p̃cipitacio erit· & h ꝑtinet ad defectũ conſily· circa quod
eſt eubulia Cont᷑ hoc ðꝛ ꝓðbᷣ uiii · via impioꝛe tenebro ſa neſtiũt
vbi coꝛruãt Seruis dauid paci ſice ſalut antibꝰ nabel · & huĩ⸗
liter dona petẽtibꝰ. ip̃e nabel p̃cipitãter & impetuoſe reſpõd it
dicẽs . quis eſt dauid & quis eſt ſiliꝰ yſay hodie ĩcreuerũt fui
qui fugiũt dnõs ſuos· to llã ergo panes meos & cet· i· He · xxvx·
O in con ſideracio coꝛrumpit iudicium
d ſtiendũ autẽ quid ſit incon ſideracio. viden ð eſt nofe
con fideracio que ſibi o ꝓponit᷑ ſv bi ſt iendũ eſt ꝙ ſicut inqui⸗
rere requirit᷑ ad bene conſilianð quia con filiũ eſt qdã inquiſicio
rõnis· ita conſiderare eſt neceſſariũ ad kene iudicandũ Imptar
enĩ con ſiderare actum intellectus veritatem rei intuẽtis ex mł⸗
tis cognitis & inquiſit is vnde & in ſtiencys de demrãtiua / in⸗
dicatiua. in ꝙᷓtum per reſolucõem in prima prĩcipia/ de veritate H
inqui ſitoʒe iudicatur · & ideo con fideracio m axime pertinet ad
iudicium circa q a pho ponitur ſyneſis Inconſideracio vero
erit defectꝰ? recti iudicy. prout ſtilicet aliquis negligit vel cõ⸗
temp nit actendere con filiata: ex qnibus rectũ iudiciũ procedit
Verum quãdo deficit opoꝛtuĩtas con ſiderandi ſiue cogitandi· “
ſiue ꝓpter imperic iam. aut ꝓpter preoccupacionem ſubitam ad H
ſolum diuinũ reſu gium eſt recurꝛendum quia cum ĩignoramꝰ⸗
quid agere debeamus hoc ſolum habemus reſidui vt oculos no⸗
ſtros dirigamus in deum. Vt dicit ur ſecundo Parat. Et tunc
locum habet. quod dicir dominus Mathei decimo Cum eritis
ante reges & preſides nolite cogitare quomodo aut quid loqua⸗
mini Alioquĩſi habita opoꝛtuĩtate homo pretermittit facere qdð
ſtit & pont ſolũ dĩnũ auxiliũ expectans videret᷑ tẽptare dei·

Vngde ad recte conſiderand ũ inducimur documento ſtripture
Prouerh. iiui.· Oculi tui videyat recte. & palpebre tue precedant

greſſus 4 Abigal vxoꝛ Mabel que erat młier prudẽtiſſia putãs
Da uid fuiſſe irꝛitatũ ex p̃cipiti & ſubita reſponſione viri recta
con ſideracõe iudicauit eũ poſſe placare. ſi ſibi occurzeret. mu⸗
nera deferzet;: & eũ vbis dulcib? deliniret . qð & factũ eſt vnde
Dauid confiderans v̈a mł ris prudenter dicta a furoꝛe ceſſauit.

quo iurauerat ꝙ; nec mĩgentẽ ad pietẽ relinꝗret· i. Seg: xxv·

Aſa ð in conſt ancia tollit execucõez cõſily & iudicyx ·
Einde q;tũ ad defectum p̃cepti qð eſt ꝓprius actus pru⸗

entie poĩtur viciũ in conſtancie. qð nic hil aliud eſſe videtur

.q́; quidã receſſus a Po fito diffinito ¶ VYbi ſtiendum eſt ꝙ ſicut

dicit phs . vi . Eth. Opoꝛtet quid opari velociter cõſiliata. cõ⸗
ſiliari autẽ tarde Quãdo ergo quis moꝛoſe conſuluit & recte iu⸗
dicauit · debeyt conſtanter exequi· non diuertendo per negł iam
ſiue ignauiã a confiliatis & recte iudicatis Vnde patet ꝙ in cõ⸗
ſtans ð aliquis quãdo repudiat id q& recte acceptauerat. non

tenens ſe firmiter in bono ſtatu ¶ Dancta Jud ith młer prudẽs

ac magne vtutis habito ſecũ cõſilio de moꝛte Holofernis qð deo
inſpirante conceꝑat /conſtãter exequi voluit. Vnde oꝛans dixit
da michi domie in aĩo conſtanciã. vt contempnã illũ · & vttutẽ
vt euertã illũ Judith.ix. ¶ Oꝛiũtur antẽ p̃dicta vicia comuĩter
ex luxuria vt dicit Gregꝰ Nam ſicut dicit phs. vi. Eth. dele⸗

ctacio coꝛrũpit eſtimacõem prudentie & Ecipue illa que in actu

venereo que in tãtũ aĩaz abſoꝛbet· & a racõe abducit · ꝙ in actu
illo non cõuenit intelligere vt dicit phᷣs Spreto aũt iudicio ra⸗
cõts per incont inẽtiã concupĩe fertur opans ad opand eximperu
Paſſiõis obmiſſ is gradipus qui in cõſilio requirũtur. & fic erit
p̃ceps Iterũ per paſſionẽ ſubito p̃occupatus opans non diiudi⸗
cat qð eſt melius. & fſic erit incon fideratus Ad puc a paſſione
ſupatus a bono ꝓpo ſito deſiſtet · factus cecus in rõne. & fic erit
incéſtãs. & ſic pater de tribꝰ vicys actus prndẽtie coꝛrũpſẽibꝰ.

„

Sequitur de prudencia carnis & pctõ aſtucie. HM

— Einde cõſiderand eſt de prudẽcia carnis & Fctõ aſtucie- H
qᷓ habẽt aliꝙ; f łaʒ ſił itudĩeʒ cũ vera prudẽcia (Circa qd eſt ſti⸗· g

en ð ꝙ ficut ſtĩa eſt rcã rõ intelligibiliũ· ita prudẽtia eſt rcã rõ
agibiliũ Cõtin git aũt circa reĩtudĩes ſtie duplicitẽ peccare Vno
mõ quãdo ex veris ꝓpõnibꝰ nõ debito mõ oꝛdiatis inducit᷑ aliꝗᷓ
ła cõcło · tũc enĩ dðꝛ pẽtãtũ in foꝛma filł ica Alio mõ quãdo ex
f łis appntibꝰ tamẽ veris inducit᷑ cẽõcło vera ſiue fła · & tũc eſt
pctãtũ in materia Sil iter etiã circa reĩtudĩeʒ prudẽcie duplicitẽ
peccat᷑ Vno mõ quãdo aliquis ꝓ aliꝗᷓ media quibʒ vti poſſet ad
aliq́; finẽ bonũ deueit ad finẽ malũ puta cũ quis curã coꝛpis ſui
habẽs qð pouſt ad finẽ honeſtũ oꝛdĩare · vt ſtz ip̃m ſuſtẽtaret
tẽ off iciũ pᷣdicacõis vel alicuiꝰ hmõi hoc prĩcipaliter intẽd at
qſi in cura coꝛpis finẽ vite cõſtituẽs· & hoc ᷣm apł'm vocat᷑ pru
dẽcia carnis · ſub ꝗᷓ ĩtelligit oẽm bũam inqui ſicõy ad exeq;d qꝗᷓ⸗
cũq; bona exterioꝛa q̃ appeti poſſ ũt ꝓPpter carnẽ· in quibꝰ bonis
prudẽtia carn is finẽ cõſtitnit Alio mõ circa prudẽciã peccatur.
quãdo ꝓ in debita media & ſiłata ꝓuenit᷑ ad finẽ bonũ ſiue ma⸗
lũ: puta cũ qnis eſt ſubdolꝰ & calid? in furãdo· vt eł ias largi
at᷑ vel vt medet᷑. & hoc ptinet ad peccatũ aſtucie ¶ Aſtutus enĩ
m phm vi. Eth. vias exco gitat fił atas & appntes ad aliqᷓ; finẽ
ꝓſeq;ð ſiue bonũ ſiue malũ Vidẽt᷑ aũt pᷣdcã vicia p̃cipue ex ana⸗
rici a oꝛiri Ex eo enĩ ꝙ aliquis habz aꝓpetitũ inoꝛdãatũ circa tẽ
palia acquirẽda excogitat vias & modos omẽs bonos & malos
quib⸗ ad p̃dictũ finẽ ꝓueĩre poſſit Ad rcẽ ergo extĩand de bys
ꝗᷓ in p̃nti occurꝛũt opãda & reſpcũ quoʒe ponebat᷑ intelł ia necẽ
eſt paſſiões illicitas refrenare · & aꝓpetitũ oꝛdĩare circa pecuĩas
Halaã ꝗgha fiłans ſe nolle ire cũ nücys regis balac ad malecli⸗
cenð ꝓpło indeoꝛ cupiditate munerũ in coꝛde ſeducitur Vnde
renitente deo ad regem balac ire conſentir. & tandem per aſtu⸗
ciam dolo fi conſily in peccatum ydolatrie ſimul & concupiſtẽ⸗
cie ꝓłm dei ruere facit numeroxxii· M

—,.— — —

—
—. —
=R
—

R.

„. EH . M
1 peu.
¶¶ Sequitur de bys que valent ad ꝓuidenð futura
Vnc tercio con ſideran reſtat de bys que valent ad Pui⸗

ie.
Aucte⸗

ſti/ dentiã futuroʒe Vbi ſtiend eſt T Puidere futura cõtingit du⸗
PciWd pliciter VEno mõ vt cognoſtantur inſeip̃is Alio mõ in ſuis cau⸗
1 po ſfſs preco gnoſtere autẽ futura ſiue ꝓuidere vel pᷣuidere · qð idẽ
tattf; eſt ꝗᷓ chrũ ſpectat ad p̃ſens eſt Wriũ ä intellectus diuĩ· cui? eterni⸗
de tati oĩa ſunt p̃ntia Coĩcatur aũt hmõi cognicio hũano intellcũi
ticaſt

per donuũ ꝓphie ex dĩna reuelacẽe Precognoſtere aũt futura in
let ſuis cauſis poteſt homo/oꝛdinẽ eaʒ ad effectus con fiderando
ſrad ficut medicus talia figna videndo in infirmo cognoſtit ſani-⸗
ratẽ futurã vel moꝛtẽ · Sm ꝙ ex talibꝰ talia nata ſunt contingere
Scdem ho c pcõiectur as & exꝑiẽciã longi tem pis poteſt acquiri
li aliꝗᷓ pcognicio de futuris hũanis contingentibus/ad q demultum
Eprn⸗/ valet / ſi retroacta temꝑa cogitent᷑ antiquoꝛe facta & conſueru⸗
56, dines reuocent᷑ ad mẽoꝛiã.· deinde qui enentus ex bmõi ſunt ſe⸗
cuti con ſiderent᷑ · & per hũc modũ puidus videre poterit· tum
ex mẽozꝛatis· tum ex bys que in p̃nti opanda occurzũt i in ſu⸗
turũ poſſit accidere Joſeph clipeo ꝓui dencie ſe muniuit dum
cõt fnturã famẽ egipti cõfuari fecit frumẽtũ diu ente & in młta
lnG9 copia ne regio ꝓuĩcie circũſtãtes futa fame pirẽt Gn. xli ·
—M aquinti capituli lect. &O ð prudencia

bis ſui

et:

onis
tur⸗

fns ſingularis requirit in quolibert home
na:4 T pfecta ſit con ſideracio prudẽcie oſtẽdenð eſt vltĩo P „Cr pr prakn ſigs, i
cate quõ cuilibet ciui exped iat eam ba bere Vbi diligẽter ru miaqus llg ho⸗
los notand eſt ꝙ quilibet ciuis poteſt tripliciter cõ ſiderari. ſtilicz Qultz Cims FAaie triß
eys quãtũ ſ ad fingkarẽ Pfectoez · q;tũ ad familie Zubn acõez. & Sru
e ad ſui cõc iuis cõicacõeʒ & ᷣm hoc pkes ponũt᷑ ſpẽs prudencie
cnins Si enẽ con fideret᷑ ciuis in ſe neceſſ aria eſt prud encia Ptickaris .
d⸗ Si cõfideret᷑ vt faĩlie gubn⸗ atoꝛ neceſſ aria & prudẽcia yconoĩca
nnde Si vero vt ciuis· rũc itez tripliciter poteſt conſiderari Guia
ttiuz aut Vr eſt pricipiti ſubiectus. & tũc neceſſ aria a eſt Frude encia

de n
= a ſe

Pru⸗ .
requirit prudẽcia re gnariua aut vt eſt boni coĩs ꝓpugnato⸗ .&ι

tũc opus eſt prudẽcia militari & ſic in vniu erſo habem? quĩch
ſpẽs prudẽcie. ſtz 3 Prick arẽ. yconomicam politicã re natiuam &

nnnn 7 4*
.

6

militarẽ (Dr tudencla ergo Pticl aris neceſſ aria eſt ci ui: qtum

ad eius ſingł arẽ pſectéez ᷓ videlicet ſeip̃m regè ſtiat ſe caute

a petis ſuando. & dinis pceptis obed iẽdo Hoc autem fieri non

poreſt abſq; prudẽcia que eſt hũanoꝛt actuũ directiua ficut ſu⸗

pra dictũ eſt Vnde dicit . in paſt· hoſtis callidus tanto libi⸗
pectus pcurtit ꝙ;to nud ũ a prudẽcie loꝛica dep̃ndlit ¶ Ad hanc
v̈tutem inducit apł 2 ad eph. v. dicens videte frẽs quõ caute
ambuletis non qſi in ſipientes ſed qſi ſapientes redimentes tempꝰ
quoniã dies mali ſunt · ꝓptẽa nolite fieri imprudentes· ſed intel⸗
ligẽtes que ſit volũtas dei (Siq uis autem bomitate carẽt bance
pr udleẽciã non ha bendo peuldubia nec familiã ſufficienter re ge

poſſet · nec verus ciuis exiſtẽt q ui enĩ fibi non ſufficit prudẽter

viuendo nec aly ſufficiet cõuiuendo quia qui ſibi neꝙᷓ eſt / cui

alteri bonus erit Et qui cũ deo rectus non eſt · nec cum ciuibus
rectus erir Oculus qui qui in ſe coꝛruptus eſt. alia mẽbra regẽ
neſtiet. & cũ eis in coꝛpe incõperẽs erit Patz; ergo quõ 5 prudẽcia
ꝓvtickaris ad ſingkarẽ ciuis Pfectée, requirit᷑ Abra ham anteꝙỹ
pater multaz gZenciũ ä cõſtituétur ꝓbatus eſt de fingulari boni⸗
tate. vnde prius di ctus eſt abrã. deĩde ĩ uentꝰ Pfectus in in mul⸗
tis ᷣtutibus meruit parer fieri młrazx genciũ · & tũc dictus eſt

abra hã dicente ſibi deo. non vl vocaberis abram ſed abrabam
eo ꝙ patrem multa genciũ te conſtitui Geneſis. xvii.
☛☚ .1 S Sequitur de prudencia yconomica in Senerali

Scũda prudencia eſt yconomica que eſt neceſſaria ciui.

in q;rum eſt familie gubernato? ¶ VYbi ſtiendum eſt ꝙ ſecũdum

ꝙ vult philoſophus primo politicoꝛe In perfecta fſamilia ſeu do
mo tres cõmuĩtates requiruntur . ſtilicet viri & vxois Domini

& ſerui. patris . fily . Et prima quidem requir itur propter

opus Senerac ionis. quã natura principaliter in ea intendit

4 ct voris õ
pParris er ſchygpier xperuñi ſpætei onſeruausx

ſuht
loco
ei
hos
le

o

gini
GiS,
ans
egim
debe
nepr

le.
.

tü
ſonſo
roeen
tonmt
ſni.
1ns
te ai
lomm
uſg
Ni⸗
pa
N

4

Scda requirit᷑ ꝓprer opus adnũſtracõis Non euim res generata·
iich ſubſiſtere poſſ et niſi adniculũ fui ad eſſet· vt ᷣm phᷣm notatũ N
mg loco ſᷣui accipiat᷑ mũſter rõnalis quẽ poſſũt diuites habere. ſed
on etiã mancipiũ aliqð irꝛõnale · qð loco fᷣui paupibus defuit · vv
ecn pos a ſin us · vel aliqð inſtrumentũ lucratiuũ. vt nanis ligo vel
Nnmn aliq ðᷣ hmõi Tercia requirit᷑ ꝓpter ꝓpetuã ſpẽi conſeruacõem.
rH Non enĩ hũana vita in vno ꝓpetuari poteſt · ſed requiritur ſuc⸗
4 alſſio filio ˖ in quibus non ſolũ hũa ſpẽs· ſed etiã vna familia
hane xpetuari poteſt Scdm has tres cõitates neceſſaria ſunt tria

regimia prudencie Namalia prudencia req nirit᷑ in reginne vx⸗

zute
np; oꝛis . alia in regimĩe Ffunoxꝛe · & alia in regimĩe filioꝛ Primo go
ttel⸗ nS qui eſt gubᷣnatoꝛ familie debet pollere qdã prudencia ad
r re gimen vxoꝛis. vbi ſtiri opoꝛtet ꝙ vir circa vxoꝛẽ tripliciter Vyrnm vrel, tap ſe
ig ſe deber habere . ſtz ꝓ ei affabiliter cõniuat · decenter ip̃aʒ ĩ cter Hhanbeve: R
Kr fiue procuret 68& ſine zelotipia diligat ¶ In ea autem debet tria
aui velle: ſtz ꝙ fit caſta cũ pudicicia · verecũda cũ ſilenc io· & pia
uns Eñ diſtrecõe Hec oĩa menanda ſũt per prudẽciã viri · ‚R—
1 Rimo ergo vir debz 88 vir deb⸗ eſſe affabilis Xor „ H. =
en Eũ vxoꝛe affabiliter viuere Eſt enĩ maritus ſolaciũ v kois-
. 35 non ſolũ in copula carnali ſed etiã in cõuictir ſociali mayxĩe cũ ⸗
i vxoꝛem non deceat ſe multu ex hibere extneis ſolacys Poſſ et enĩ
cito infamiam apud alios incurꝛere. & malazʒ in coꝛde viri de ſe
eſt opione genérare Ad pec ergo vitãda debet vir vxoꝛi eſſe affa⸗ .
an. bilis &α beniuolus Alioquĩ vita vxoꝛis eſſet cum triſt icia Signa
a⸗ autẽ aĩcicie que debent vxoaibus exhiberi non ſunt vnifoꝛmiter
ł ad omnes ex hibenda Si enĩ vxoꝛ eſt huĩlis & honeſta · ſunt ᷣm
i poeoc fſigna oſtendda. & ſi aliqualo erzer debet ebis blancdiis 80
a dulcibus ãmoneri Si vero ſit ſupba & contumayx debet aſperioꝛ
increpacio ad hiberi Rex aſſuerus domeſtice ſe habuit ad re⸗
ſnde ginã heſter. quãdo ab ea tĩuitatꝰ ad cõuiuiũ beni gne & dulciter
dunnt ĩuitacõeʒ ſuſtepit· & cũ ea faĩliariter cõmedit Heſter· iiii · Ad
c reginã vero vaſti duriꝰ ſe huĩt ꝗᷓ eiꝰ ĩpio ꝓrere cõtẽpſit Heſt· i · — ð

li

2 a 8 — E vir deber vxoꝛem decent er tractare
Oy de vee e Ecüdo vir debet vxoꝛẽ decend T ctare · tam in oꝛnamẽtis
. in alys ad eius pſonã pꝓtinẽt ibꝰ Eſt enĩ miłr facta in adiutoium

„ -.

viri ad opus gnacõis Vnde non ficut ancilla vel fua eſt ?ᷣctãda “
ſed ficut ſocia gubnãda. ꝓpt qð de medio ſułᷣe viri · vt de coſta OU
ſoꝛmata eſt · ſicut ſacra ſtript᷑a teſtat᷑ Deber autem vir vxoꝛem

Ectare in veſtimẽtis & alys oꝛnamẽtis im ꝙ decet & ſuo ſtatri
expedit Ddecet enĩ vxoꝛẽ militis magis honoꝛificas veſtes habẽ
ꝙ vxoꝛẽ fimplicis ciuis · & vxozẽ regis magis q́; vxoꝛẽ militis
& ſic de alys diligen? in ſpectis cõdicõibꝰ pionaxe ſtatuũ locozʒr
& tempoʒ Alioqñ ſi ſecus fiat datur ci uitati bus ma gna occa ſio
ruine & deſtructõis Vnde płs primo reth. Loq́;s maced onibꝰ
. . 5 ait eos eſſe infelices. eo ꝙ ſuis vxoꝛi bus illicita Pmittebant
MValerius maxim ciues romanos cõmendat ꝙ vxoꝛibus indu⸗
mẽtis & alys oꝛnamẽris debite ꝓuidebãt dicẽs Conſuerudo diu
agꝗphbata apud romanos & deinde ad alios deriuata & viri vx⸗
mes ſuas oꝛnamẽtis decẽtibus indluebãt · ſed ꝓco victu nuebã ,.—

1 . vir debet vxoꝛem modeſte diligre
õs Ercio vir debet vxoꝛẽ ſic diligẽ vt zelotipiã vitet· a n
er 1 magnũ nocumentũ infert. & vxoꝛi incitamentũ non pᷣuendi

ſidem p̃bet Infert quið viro magnũ nocumentũ. ſi nimis circa
vxoꝛẽ eſt ʒelotipus· q̊a ſemp eſt in ſuſpicõe · & Pcõſeqᷓ;s in coꝛdᷣ
Acxierate Vnde fit cũ vna cura aliã impediat ꝙ retrahatur a de⸗
bitis curis & ciuil ibus operibus ꝗpter qð cõuiuendũ cum alys
ciuibus grauis reddit᷑ & ineptus Item vxoꝛi ex hoc non fuandi
fidem incitamentũ prãtur Id enĩ qð ꝓhibetur ex ip̃a ꝓhibiciõe
magis concupiſtitur Nam ſecũdum pm ſecũdo reth. Concu⸗
piſtencia eſt eiꝰ qð abeſt. non autem eius q adeſt Et cum ex
ip̃a prohibicõe res pro hibita videatur abeſſe. eo ip̃o magis de⸗
ſideratur Exquo ſequitur vxoaes zelotipoꝛum magis incitari ad
. malum. quia in pys magis concupiſtencia augetur eoꝛzum que
. prohibentur. vel a quibus ſe priuari per viros ſuſpicantur

K4 L pe
Exemplũ de nimio amoꝛe & inoꝛdinato viri ad v xoꝛem narzat
vialeri?. ꝙ quiclã noĩe emplatius cũ eius vxoꝛ deceſſiſſet ea fu⸗

N

uugnen eeeeeee „
2 = ðèð ”Mc

aa nerata & in rogũ impo fita ex amoꝛe quo eam per ʒelotipiã dilex⸗
tlid erat gladioſe interemit. ꝗ8 videntes amici eius coꝛpus coꝛpozꝛi
coſt, vxoꝛis Mĩxer ũt.ac ſu ꝓpo ſitis ignibus cremauerũt in deteſt acõʒz
ren

elotipie · vnde in eoð ſepulcro conbuſtoʒe oſſa ſimul recondũt᷑
Mancauit deus in lege veteri ꝙ vir ꝓpter amoꝛis ʒelotipiam
fal ſum crimen vxoꝛi non imponeret. ant ꝓpter odiũẽ non afflige⸗
ret· ſed potius ſtripto libello repudy ißuſdimirterer Deutro⸗
xxiiii·: Licet hoc nõ eſſet ſm intẽcõeʒ legis· ſed ex qᷓdã permiſſi⸗
one ꝗꝓpter iudeoꝝe duriciã ꝗᷓ erãt proni ad moꝛtẽ vxoꝛ ibꝰ inferẽ d
quãdo erãt eis oclio ſe vxo⸗ debz eſſe caſta cũ pudicicia
H vxoꝛe autẽ ea vir ꝗrere debet que mnliebri ſexui vidẽt᷑
cõpetere Inter que primũ eſt ꝙ fit caſta & pudica. de⸗
cet enĩ vtrũqʒ cõiũgem fſibi inuicẽ fidẽ fuare Ad hoc enĩ aſtrin⸗
gũt᷑ non ſolũ dĩno p̃cepto quo omĩs ſoꝛni cacio hibet᷑ · ſed etiã
iure n atali qð dictat cõuĩctõeʒ maris & femiĩe eſſe indini ſibilen
ꝗpter bonũ ꝓlis pcresnde & ad ꝑfectũ ꝓducẽde. ad qð requi⸗
rit᷑ ꝓꝑmanẽcia maris cũ femĩa vſq; in finẽ. exquo patet mrĩoniũ
eſſe deiure natali Maxĩe autẽ decet & expedit bonis mrĩony
vxoꝛ polleat caſt itate· quia eius violacio eſſer Piculo ſioꝛ: quã
violacio viri Pter incertitnd inẽ filioꝛ ad ulteroꝛ qui in here⸗
ditate paterna ſimul cũᷣ legittimis poſſent ſuccedere Iteʒt autẽ
hoc condicõi młęłris magis repugnat ꝙᷓ cõdicõi viri Ad caſti⸗
tatẽ autem vx oꝛis multũ facit ſobrietas & cibi ꝓcitas · qu ibus
maxĩe młres debent pollere. debẽt enĩ eſſ e temgate cir ca cibũ &
pot ũ · ꝓpter qð nara fecit eas eſſe Pue & rare digeſtionis · & per
conſeq;s ꝑꝓue ſumpcõis ¶ Recitat valerius maxim ꝙ romanis
mkribus neſas erat vin ũ bibere· vnde ait ꝙ vini vſus olim ro⸗
manis fenis ignotus erat ne in aliqð dedlecꝰ la berent᷑· quia vſꝰ
vini conſi neuit eſſe ꝓximꝰ ad venerẽ in conceſſam Non ſolum .
autẽ vxoꝛẽ decet eſſe caſtã in veritate ſed etiã pudicam q;tũ ad

„

exterioꝛes coꝛpis geſtus deber enĩ ab om ſpẽ mala abſtiné put a
a peckancia oculoxe · diſtur ſibus ſupfluis · inoꝛdin atis coꝛpoꝛis
motibus· viroxe colloquys· ludis virilibus · & ab omĩbus hmõi

que eaxe honeſt atẽ in ocł is hoĩm poſſẽt aliqlit denigrare Ende

Criſo. in ꝗ̊d omel .· ſuꝑ Joh. dicit ꝙ młeris eſt domi phari i· in

domo opoſam continue ſe red de & a diſtur fibꝰ ſe co hibere Eſt
enĩ vt dꝛ in Tctatu de abu ſionibꝰ Vnus abu ſionis gradus mł er

ſine pudicicia Grã autẽ ſuꝑ grãm muri ſa & pudoꝛara Eccl·⸗-

(xxvi · ¶ vxoꝛ debet eſſe vécũda cũ tacifnitate:·
Ecũdo debet vir in vxoꝛe qrẽ ꝙ ſit verecũda & tacit᷑na⸗

Verecũia enĩ f̃m ꝑhm. vii · Eth· eſt qð xaſſ io que cõueĩt etati
iuuenili. & hec maxime cẽuenit młri Cũ enĩ fm eũð ꝓhᷣm vere⸗

cũdia ſit timoꝛ ingłiſicacõis · ille maxĩe eſt verecũdus qui max⸗
ime timet confundi vel erubpeſtẽ coꝛã alys · talis autẽ eſt qui eſt
laudis a ꝓpetitus . & iterũ qui eſt parui coꝛdis Młres autẽ ſunt
laudis aꝓperiue. ꝓpter carenciã virtutis & oꝑm vtuoſoꝛr · & ex
hoc ſunt erubeſtitiue timẽtes cõfundi in conſpectu alioꝝt Iterũ
ſunt timide ex ꝓuitate coꝛdis qᷓſi omia expaueſtẽtes Cũ autẽ hec
paſſio fir laudabilis. & ꝗᷓd cathena reĩ pens a młtis turpibꝰ· ꝗ⸗
rẽda eſt in vxoe vécũdia Alioqñ ſi młr vécũdiã ꝓdit efficirur
audaciſſima ſine freno m illud Jé· iii· frons młris mẽtricis fcã
eſt tibi noluiſti erubeſtẽé. & in tantũ excedit ꝙ vix ĩueniret᷑ ali⸗
quis vir qui ꝓpeträ ret illa que młr ĩuerecũda attemptaret · ſiue

in turpibus fiue in quocũq; ñe pctõze ,Mulier enĩ in eo qd con⸗

cipit coĩter excedlit· fiue in bono ſiue in malo Et hoc euenit p
paucitatẽ racõis & habũdanciã gaſſionis Signũ autem huius
laudabilis paſſiõis videt᷑ eſſe ſilẽciũ ſiue tacit᷑nitas · & ĩ deo nõ
decz młrem eſſe garzꝛulã vel litigio ſam: quia hoc maxĩe indicat
audaciam virilem. ꝙ multum vitare debent mulieres Eſt enim

ſecundum phi loſophum filencium o⸗ꝛnamentum mulieris Vnde

in huiuſmodi oꝛnamenti laudem dicitur Eccleſiaſtici · xx vi ·
Mulier ſen ſata & tacita non eſt immutacio anime erud ite

et⸗ ¶Comedentibus viris tribus qui abra he appuerũt· & abrabam

S⸗ cüũ eis ſtante ſub arboꝛe ext᷑ tamaculũ nõ legit᷑ ſarã ad eos ey⸗
SNraä iniſſe· ſed tãq́; verecũdã & tacit᷑nam in tabnacł o manſiſſe. vnde

u⸗ ſſſi miraãtibus & ꝗqᷓrentibꝰ vbi eſt ſara vxos tua Reſpõdit abrabã
eſſt

8mer

([88 vxoꝛ debet eſſe pia cum diſtrecõe . „ Ms
Ercio debet vir in vxoꝛe qᷓrere ꝙ ſit pia & miſericoꝛs. or 8 * ea

a⸗ ſed cũ diſtrecõe Mulieres enĩ coĩter & pueri ſunt mi fat iui. ſed vetione
te pueri ꝓpter ĩnocẽciã credentes alios eſſe ĩnocẽtes. & ideo omẽs
Hia in digne putant aliqd pati Mulieres vero ꝓpter molliciẽ com⸗
tti plexiõis q́; aĩa nataliter imita ᷑. & ideo nich durũ alys ſuſtine⸗
e⸗:; re poſſũt Ad hoc autem maxĩe vx oꝛ inducenda eſt ꝓpter duo

, e 4 747 22 — „ —„ „
4 Primo ꝓpter ſamiliã ꝙᷓ cõſolari debʒ · eo ꝙ coĩter in domo habʒ

2 refidere debet eni eſſe ſollicita & opoſa ad ea que ſunt in famiia
Sſur & per familiã agenda ¶Sedo ꝓPpter elemo ſinas paupibus ero⸗
Ker 8andas Viri enĩ ſant intenti ad mercacõnes & alia opeꝛa magna
ri 2 hoc familia non deficiat in neceſſ arys· & ideo freqter ne⸗
Sete gligũt paupes & ſeip̃os in bys que ſpectant ad deũ ua pter
ei⸗, vyposes qf. in hac ꝓte defectũ viroꝝe ſuꝓplẽtes debent eſſe elemo⸗
crur ſin arie · & pie tam pro ſe q; pro viris debẽt tamẽ in hoc eſſe di⸗
ai ſtrete · vt non in magna ꝙtitate diſtribuant. & ſic domũ acte⸗

ali⸗ nuẽt Doc enĩ eſſet viros defraudare. de Yua autẽ ptitate debẽt

ſuie α poſſ ur p̃ſumere T viris placeat ¶Muliexe pietas oſtendit
con quãdo in paſſ iõe dnĩ apłis recedentibꝰ erant mł res młte a lõge
xt aſpiciẽtes ꝗᷓ ſecute erãt ihm a galilea mãſtrãtes ei Math. xxvii:
mus ¶¶ parer obligat᷑ ad curã ſilioꝛe iure natfali & dĩno Aputer oblen
. ſcet q;tũ ad conſtitucõeʒ domus impfecte poſt coĩtarem 84 nera falog ene D
0 r0 Pi 1 & „ „ „ .„„ — . . „ „ 11⸗ Z
cr viri & vxoꝛis prius ſit t̃e cottas dnĩ & fui. ꝙᷓ prĩs & fily Has mtali et νο

4 a tamẽ in pntibꝰ magis eſt ſollicita circa filios q́; circa fuos.
AH Et ideo pri? eſt agenð de regimĩe filioʒt.· vltĩo de regimie noxꝛe
⸗ Sciend um eſt ergo ꝙ prẽs debent eſſe ſolliciti circa filios ad
2 quoze curã obligantur tam iure nat᷑ali ꝙᷓ dĩno Jure quið nat᷑ ali

—
.

quia filius eſt aliqd patris Eſt enĩ gnatus de ſuba prĩs ſiue per
moð pncipy actiui tantũ vt dtcũt natales. ſiue actiui & matia⸗
lis vt dicũt medici. vt videlicet pars deciſa a patre in ſimul cũ
matiq a matre miĩſtrata ſit de ſuba coꝛpis fily matiali? Eſt autẽ

natale ꝙ qlibet diligit opꝑa ſua vt vult phs · iii Eth. Wñ prẽs
prns nale ilgf ytſuos, diligit filios, & poete poemata ſua ooc erid patet ex nata toci?
qð ad ſe nat᷑alit᷑ partẽ ſepatã trahit Pater autẽ ad filiũ ſe habz
vt totũ ad partẽ Exquo patet ꝙ vehemens amoꝛ eſt patris ad
filiũ qſi ſui ad ſe Ex amoꝛe autẽ ſolicitudo cauſat᷑ circa dilectũ
f. 2. ſeg rar. Sicut ergo Ppfpẽs eſſe ſube filys contulerũt. ſic con ferꝛe tenentur

nutrimentũ ꝙᷓtum ad gubnacõem terpis. & diſtiplina ctũ ad
regi men moꝛũ Jure quið diuĩo ad hoc idem obligant᷑ ficut di
cit ſtripta Ex oꝛe ſapientis: ſi tibi fily ſunt erudi eos Alioqñ pa⸗
tres qui ſunt negligentes ad coꝛrectõem filioʒe Pticipes exiſt unt
Pctõʒ eoʒe · & frec;ter iuſto dei iudicio etiã in hac vita puniũt
Dely ſumus ſacerdos iudeoz quia negligens & remiſſus fuit
in coxrectõe prauoxꝝ filioʒe dure a dño increpat᷑. qui tand iuſto
dei iudicio moꝛte ſubita & nmufabili q;tũ ad oculos hoĩm ruptis
ceruicibus a tergo cadendo ext inguirur. primi He; um qu arto ·
fily ſunt retrahendi a ſequea
paſſi onum per ſtu dia arcium. 3 1 OYU
Via autem ſermones vniuerſales in mozalibus mnus
ſunt vtiles con fiderari opoztet in ſpẽali ea a qu ibꝰ fily per pa⸗
tres ſunt retrahendi. & ad ea ad que ſunt inducendi Sunt au⸗

tem tria precipue adl que iuuenes naturaliter inclinantur. a qui⸗

bus retrahi debent per patres Sunt enim paſſ ionũ in ſecutzes
in verbis procaces. ſeu lapſu ligue precipites· & in ſenſu tip-
pertinaces Gunt autem tria ad que ſunt inducendi. ſtilicer ꝙ
P ſint cultoꝛes diuinoꝛum. ſint honoꝛatĩ maioꝛum .S fint ſe⸗
eb⸗ d& Kta des bonoꝛum mozum ſprimo ergo iuuenes natura liter in⸗

ſecantur paſſ iones ꝙ eis cont ingit ex ha bũclancia caloꝛis & fer⸗
uoꝛe ſaguinis· exquo fit incitacio ad concupiſtencias venereoʒe
Mone mſtmeores Cultore⸗ umoq
PT e— S Eandtn
. n ſpn rio Paαα Senatoreé E woz

SSððZ

1 ve r vp

P.

62

n

Ate

⸗

⸗
e
nch
1
nnd
ncog
lias
Urau
mnes o
webi
ſtre:

trerci

nu

ſue pe⸗
Ani
fmlei
ſn
fini
i gaud
id
dileckü
rnentur
gtüad
npi⸗
Vſtunt
runiüt
ſus futr
d iſto
nrupts

gan.

munus

N
unr un⸗

E

ſu
tiluerch
pft
term⸗
fer⸗/
jereo⸗

u,

4 LPpeu

Cum ergo⸗ omĩs homo agat vel ex ꝛne vel ex paſſiõe Juuenes
autẽ vſu rõnis careant· con ſeq;e eſt eos ex Faſſ iõibus agere. &

eaxx eſſe inſecutoꝛes Ab bys aũt ret᷑ hi poterũt per lrãzge ſtudiũ·

& arciũ mechanicaʒe exerciciũ Vnde ab infancia ſunt deputã⸗ .

di ad hmõi opa. & maxĩe ad ſtĩas liberales. Vt eſt gramatica qᷓ

eſt directiua Fmõis in loq;'do con 8ruñ Vt eſt dy alet ica que eſt
directiua racẽis in concludendo verũ. Vt eſt ret poꝛica que eſt

Pſuaſiua in Jponẽdo onatũ · Vt eſt muſica que eſt delectabilis

in vitãdo ociũ Vt eſt ariſmetrica que eſt inſtructiua ozciι
in ſtiẽdo nũerare Vt eſt geametria que eſt menfatiua ꝙᷓtitatũ
in vidẽdo ſpacia terꝛaz Vt eſt aſtrologia ꝗᷓ eſt ꝑſpectĩa aſtroꝛp
in cognoſtendo natales coapũ celeſtiũ effectus Ad hmõi olim
ſtias deputabant᷑ fily nobiliũ · & idcirco liberales dicebantur-
Hec autẽ exercicia habẽt ret᷑ here aĩm ab illicitis dum in eis iu⸗
uenes occu Pant᷑

parre alexandri qui ſibi ꝓ? hos ad inſtr uctõez deputauit plures

Octauianus etiã impatoꝛ ficut narꝛat policretus filios ſuos in

exerc icys coꝛpalibus mandauit occupari: modlo iaciẽdo lapides
manu vel funda: modo ſaltando. & ſagittas ꝓPiciendo & ſic de
alys Filias vero in lanificis fecit inſtrui vt artẽ haberẽt· & vſã u
nendi & texendi & veſtes ſoꝛmandi Dec vtiqʒ valẽt ociũ vi⸗

Antiqui nobiles ſuos filios ad ſtud ia lrärum
ponebãt · & eos in ſapĩa inſtrui faciebãt · ficut patet de philiꝓpo

4 tandum & iuuentutem refrenandam ſane

ret᷑ hẽdi a ꝓcacitate & lapſu ligue per e pntũ

Vnt inſup iuuenes in bis laſciuis. ꝓcaces & lapſu lſĩ⸗
gue p̃cipites alys cõuiciando & faciliter deierand o Mouentur
autẽ ad v̈ba laſt iuie per hoc ꝙ effrenatis affectõibꝰ ad venera
incitantur Vn uſquiſq; autẽ m phm delectabiliter cog itat · lo⸗

quit & opat᷑ ea ad que afficit᷑ Erũpũt autẽ faciliter ad iniu⸗
rias inferẽd as. fine ex eo ꝙ alys ſe maioꝛes reputãt ſer uoꝛe ſan⸗
Suĩs & caloze in eis vigente- fiue etiã quia paucoxst expti raro

repulſam ſunt paſſi Vnde m eEm fo ret hoꝛice Aiof ſunt coĩter

APracitzur et lop
Sue pmwottn a R.

propter quod magn

Prn T 4

& bone ſpei Freq;ter autẽ deierãt vel ad deierand ũ ſunt faciles

qa nond aliꝗᷓ conſcĩa regũtur · & ſeip̃os totali?᷑ ignoꝛãt· & ideo

nullo remoꝛ ſu conſcie tacti facilit enũ ciãt qd ei in mentẽ euene⸗
rit Non etiã decẽtiã cõuiuẽdi alys reſpiciũt · cui multũ mẽciẽdi
& deierãdi cõſuetudo repugnat ¶ Ab pys aũt vicys lingue iun⸗

uenes re t hũtur per monita pat᷑na & matna debẽt enĩ ꝓntes con⸗
tin ue coꝛrectõi fil ioʒe in fiſtẽ · modo admonendo. mõ increpando

mõ verhando ᷣm documentũ ſał onis. vt pʒz in młtis locis libri
ꝓũ · Alioqñ fiũt ĩiurioſi · cont ũelio ſi blaſphemi · & ?ba ſturꝛilia
loq;tes uaꝓpter ꝓhᷣs. vii·. pollitice decet iuuenes circa locu⸗

cõʒ eſſe coercẽdos debẽt aũt inſtrui ſtatĩ ab ip̃a in fancia ter

teneritudĩeʒ etatis ex qua ductiles exiſtẽt. cito recipiũt bonam
foꝛmã Si aut ꝓpter negli gẽciã ꝓntũ . aut ꝓpter aliꝙ; ĩnatã malã

diſpoẽm ad hec vicia vel alia aſſ ueuerĩt difficile erit eos abducẽ

qñ ad eratẽ uectioꝛẽ euenerint ſRefert Greg? libro dyalogoꝰ

Puerũ qñq; ãnoʒe ignibꝰ ie hẽne eſſe deputatũ & poc in penã par
tris, eo ꝙ puer iã mala cõſuetudĩe adepta liguã in blaſphemia
dei freq;ter relaxauer it: prẽ eũ non coꝛripiẽte ſed pociꝰ arꝛidẽte
¶ & ſũt ret᷑ pẽdi a ſenſu ꝓprie volũtatis pꝓ ſub ctõz dñny
Terũ ſunt in ſenſu ꝓgrio ptinaces. faciliter enĩ enũciant qĩ g⸗
norant · & ideo vt płimũ fatua & falſa loquũtur. & da glorio ſi
volũt a ꝓparẽ · H ꝓtinaciter defendere ſatagũt Inſup grandia p̃⸗
ſumũt paucoʒe experti ad que peragenda non ſufficiũt. & ramẽ

qð male fecerint ex pertinacia confiteri erubeſtunt Ab bys aũt

retra hi poterunt ſi negocia ardua & alicuiꝰ ponderis· puta re⸗
gZinma · vel alta con filia· vel aliqd hmõi eis non tribuantur Mam

ſecũdum phm non ſunt iuuenes eligencdli duces. eo ꝙ cõſtet eos
non eſſe prudentes ¶Roboam filius ſalomonis pertinax fuit &
prudlencia caruit. qñ conſilio ant iquox: non acquieſtens cons⸗
lium iuuenum ſecutus eſt dure & ſuperbe populo reſpondendo

.

Regum duo dec

am partem regni meruit ammittere tercio

ire
nſit
n6
lui⸗

ludh
Ger⸗

Mt 4
hent

hin
ina

bLet

— Tpau-

Keie Aſa ſ unt in ducendi ad diuina ab in ſanecias unenet hNaf ſut
ice⸗ Nrer ea autẽ ad que eras iuuenilis eſt in ducenda prius eſt ꝙ in T0 una a TFrma.
arre ſide & dĩno cultu inſtruant᷑ Cũ enĩ ea que ſũt ſidei ſupra racõʒ
reciid exiſtant. tanto cicius ꝓponi debent qto eis facilius acquieſtit᷑
ein ; Pueri autẽ qui racẽeʒ dcõze non qᷓrũt cito ſunt credit iui. vt ꝑhᷣs
acor Ddicit fo reth. & maxiĩe bys que dicũtur a ꝓntibꝰ a quibus non .
Nperdo credũt ſe falli Vnde ðꝛ ſo ethᷣ. ꝙ iuuenes ſolũ erudiũtur Ap⸗
li pellat autẽ ibi phᷣs erudicẽes a lege erudicẽes ꝓntũ maxĩe qᷓ tũ
unila ad fidẽ ꝙᷓ; tenent Eſt autẽ valde vtile ꝙ iuuenes in hys que dei
locu ſunt erndiantur ab infancia. quia ſic aſſueti firmi ꝰ adłherent · nec
n poſſ üt auerti poſt moðdᷣ ꝓpter conſuetudinẽ iam in natam cõuer⸗
toꝛn ſam Eſt enĩ cõſuerudo altera nat᷑a vt dꝛ in libro de mẽoꝛ: & re·
inad Cuiꝰ cauſa aſſ ignat᷑ a pho o reth. vbi de ꝙ nata eſt ſemp · cõ⸗
Aduch ſuetudo autẽ ſepe Sepe autẽ ꝓpinquũ eſt ei qd eſt ſemꝑ · & ſic
gor cõſuerudo eſt ꝓpinꝗ nat᷑e Vt autẽ ea que dicta ſunt iuuenes ca⸗
ipe piant alliciendi ſunt vyr eccĩas freqtent · vbi dina miſteria cele⸗
emi brant᷑ · & ꝙ geſta ſtõꝛ miracka & bmõi freqter aucliãt Ideo
rider apłus ad eph· vi admonet prẽs dicens Educate filios in diſti⸗
d plina & coꝛrectõe dnĩã Vnde lex vetus inſtituit ꝙ prẽs circa ſi⸗
iz⸗ lios eſſent ſo lliciti de inſtructẽe dini cultus Vnge dicit Exodi
lried xii. Cnm dixerint vobis fily vrĩ que eſt iſta reli gio dicetis eis
du victima tran ſitus dni eſt Thobias ſenioꝛ niliũ ſuũ. cui nomẽ
* ſuũ thobiã impoſuit· docuir deũ timere ab infacia . & abſtinere
. ab om pctõ Inſup ad eł ias & alias vtntes quibꝰ colit᷑ deus in⸗
an N¶ ducebat. ficur paret in multis locis libri ſui
une ¶ ð ſunt inducẽdi ad reuerenciam maiozum funcnes ſüut nneste
urlin Einde ſunt inducendi vt reuerẽciã & honorẽ maioꝛibꝰ d veαασαẽnato
Cren⸗ impendât. & maxĩe ꝓntibꝰ Ddecer enĩ iunenes maioꝛes & antiqni
Ffur 4 oꝛes venerari Ende leui: xix: mãdat᷑ Coꝛã cano capite conſurge
Gang & honeà pſonam ſenis Et ideo inter p̃cexta que dant᷑ reſpectu
indh . ꝓximi primũ dat᷑ de honoꝛacõe ꝓntũ Vncde in cõmendacõz hniꝰ⸗
tercr precepti pena aſpera & dura olim inf ligebarur tranſgreſſoꝛibus

”M

T

¶ Precepit enĩ moyſes deuto. xxi. ꝙ filius contũax & ꝓtern?

EEO ſunt inducdi ad tempanci
Lteri

us ſunt iuuenes inducendi ad bonos mo?es Int quos

gruos. ne fiant blaſphem

veg

& ꝓntũ impio obeclire contẽ

ſuis moꝛibus duri erant hoꝛribili mẽbroꝝp tremoꝛe ſunt puniti ⸗

Duo tamen frater ſtʒ & ſoꝛoꝛ ad eccłiaz ſancti Stephani confu⸗
gentes eius meritis ſunt ſanati Scriptũ eſt enĩ Ecck. iti. Bene⸗

dictio prĩs firmat domos filio;e Maledictio autẽ nmiĩs eradlicat

honorem impendit Vnde ſupra eoðò ðꝛ Dono⸗a prẽmtuũ vt ſu⸗

3 ꝓueniat tibi bñdictio a deo ſtz temꝓalis Et bñdictio illius ſtz

ſpua lis in nouiſſ imo manet Vt ergo iuuenes a pdictis maledi⸗
ction ũ penis ſint ĩmunes & dei bñdictëibus repleantur. ſtude⸗
ant honorẽ ex hiberi ꝓntibus. non ſolũ carnalibꝰ. ſed etiã ſpũa⸗
li bus & qbuſcũq;ʒ maioꝛibus dignitate vel antiqtate Bic em in⸗
telli git᷑ p̃ceptũ de honoꝛacõe Entũ ¶¶ Maximus valerius dicit
ſenectuti romana iuuentus tantũ honorẽ reddebat. vt maiores
natu adoleſtenciũ prẽs videntur Vnde eo die quo con ſiliũ ce⸗
lebrabat ſenatus cõueiebant. vt aliq́; ex maioꝛ ibus ad curiã de⸗
ducent · qui affixi valuis expectabant. donec officio reducendi

cibo?

¶ fungent

tres pcipue expediũt ad ꝓfectõe, inuenilis etaris Moꝛes enĩ po⸗
ſiti a p ho ſo reth. quoʒe ſex ſunt laudabiles. & ſex vitupabiles
ſunt ꝙãmodo natales. & ideo de pys taceam . licet eos ma⸗
iĩoꝛi ꝓte inclufimꝰ in antedictis ¶ Loqmur aũt ad pñs de moꝛi⸗
bus neceſſario acꝗrendis ſine bus ĩ uuenes fiut vicioſi maxime
ad: t etatem Et idleo a puricia conandlũ eit ad
eos hñ̃dos Primo enĩ debent eſſe moꝛigerati circa cibũ & porũ
ne fiant guloſi & lectatores Sc do cirea ludos decentes & con⸗

i & taxilloꝛum lnſoꝛes Tercio circa

pns debẽt a ꝓpło lapidari Vidẽé9
etiã in hac vita freq;ter multa adũſa filys euenire dĩnitus qñ ꝓn⸗
tibus ſunt infeſti Aug? narꝛzat libro de cinirate dei. decẽe
ſily· quoʒe ſeptem erant mares. & tres femie mrẽ maled icẽte cui

O⸗
aut

Nn)

punt.
ſcorta⸗
clicat
entib)
t ſu⸗
ſt

Kula:
ſpüa⸗
mi⸗
DN GE
u e⸗
mns de⸗
endi
e⸗
quos
iles
e Nn ⸗

½⁹

Apoti

con⸗
d cin

alecis

n ludi non ſolũ ſunt intelligendli qui per coꝛpus exercentur ·

gg9— Tpru-
ſocietates honeſtas ne fiant maloʒ hoĩm ſectatoꝛes Primo ergo urienes ſäat nree de
ad hibẽda eſt cautela circa filiosene fint intem pati circa cõmes nd gannam ribo⸗

ſtibi lia:nam ex cibo inoꝛdinato mõ ſumpto efficiũtur gulo ſi &
ad cõner ſan ð inepti Ex vino autẽ intemgate ſumpto · fiũt mul⸗

1⸗ 22 R„ ,7 2 HDũä „ * 4 „ „ „ ,
tiplicit vicio ſi Faciliter enã fiũt ebrioſi laſcini & rixoſi Eprioſi

quið quia aſten dẽtibꝰ fũo ſitatibꝰ que habent ex vino gñari tur⸗

T „ R⸗. . . . „
bat᷑ cerebrũ. quo turbato racio deprimit᷑. & ſic eius vſus impe⸗
T 7 7 „ — . .„ „
ditur vnde ebrietas cauſatur fiũt etiã laſciui per hoc & coꝛpꝰ
calefit · quo calefcõ fit incitacõ & ꝓuocacõ ad lInxuriã Vent᷑ enĩ

& geĩtalia ᷣm Jero: ſunt cognata· quia vt idem dicit Ven? mero

eſtuans facile ſpumat in luxurĩaʒ fiũt etiam rixo ſi qd ex prima
cauſa cõueĩt. nam cerebro turbato. & vſu racõis amiſſo facili?

ꝓr ũpũt in v̈ba inoꝛdinata & ex hoc cauſant᷑ lites & diſſẽſiẽes.

Habet etiã vinũ in nimia ꝙᷓtitate ſumptũ/ſanguĩez inflãmare. &
per con ſeq;s hoĩem aĩoſum reddẽ & iraſcibilẽ

ter hoc aſſ uefa⸗
ulius libroii⸗

ciendi ſunt iuuenes ad ꝓcitatẽ cibi & potus

de tuſculanis ſſtionihꝰ narrat ꝙ ligurgi laboꝛibus & abſtinen⸗
cys erudiũt iunentutẽ venãdo curzẽdo efiendo ſiciẽdo algẽdo
8S& eſtuando Et ſeneca li: ii · de ira dicit ꝙ educacio filioꝛum
maximã diligenc iã płimũ ꝓfuturã deſid erat facile eſt enĩ aĩos
teneros cõponẽ ſed difficile reſcĩdũtur vicia q̃ nobiſtũ creuer ũt

ſunt inducendi ad honeſta ſolacia ludog-

it de illicitis cogitantes Vitat᷑ antẽ ab eis inercia coꝛpalis. dũ
Per cõuementes ludoos eoꝝe mẽbra habilioꝛa redd ũtur ad graui⸗
a exercicia ſuſt inenda eis pueniẽt ibus ad etatẽ ꝓfctam · hmõi

☛ Ecũdo inducẽdi ſunt ad ludos decẽtes & honeſta ſolacia
SEc em enĩ phᷣm. viii .· politice Ludus eſt neceſſarius in vita bũa
Eſt enĩ vt dicit q̃d deductõ. per quã vitanttediũ vite · mercia
coapis . & ꝓnitas ad laſciuiã Pueri enĩ neſtiũt eſſe ocioſi- quia
ludosS occupari · dũmõ non ſint ĩn honeſt i Alioqũ vagari incipi⸗

pa. YI

. „ D 7 . 4 * „m ε . 6 „ E . £
vp troci ludus vt dixit cato ſed eciâ qui anditu & viſu pcipi⸗

itur. vnde eis interd ſunt recitande fabule & pabolice ſm ftoz
. eſopi 8& aliãᷓ pulc hbre hyſtoꝛie quib? libenter intend ant Coercẽ⸗
di eciã ſunt ab impudicis & in honeſtis vi ſibilibꝰ non ſolum in
veritate verũ etiã in ymagĩbꝰ & picturis vr vult phs vii: Eth
ACum yſmahel filius abr ahe ex ancilla natus: yſaac frarrem ſuũ
natũ ex libera matre ſtz ſara vellet inducè ad turpem lud ũ ydo⸗
latrie vel laſtiuieegreferens Sara dixit ad abrabam virũ ſuũ

Eice ancillam banc & filiũ eius Geneſis viceſimo prio
( O ſunt inducendi ad ſocietates honozũ
Ercio indlucendi ſunt iuuenes ad ſocietates boneſtas & re/

trapendi a prauis Inter ea enĩ que maxime nocent eis eſt inoꝛdi⸗
nata ſocieras Fiũt enĩ ex hoc vani fures. & vniuſaliter act oia
vicia que in ſocys viderint facilime cõuerrũtur a eis cont in⸗
gere videtur · ꝓpter tres ꝓprietates que in eis reperiütur Sunt

enimmolles & faciliter ductiles Complexionem enim coꝛpoꝛis
teneram conſequitur condlicio anime maxime quãtum ad partem
inſeritiuam cuius operaciones pueri maxime inſecũtur Mollia
autem & ductilia facilime impreſſ ionem recipiũt admodum cere
Junenes er go ad moꝛes ſo cio cito in clinantur Sunt eciã mimis
amatoꝛes aĩciciarum. vt Dicitur ſc do Reth. Sunt enĩ amici ſo⸗
daliũ: quia gaudẽt cõuiuere fimlibus Vbi autem eſt multa iu⸗
uenũ congregacio · ibi multum eſt de ſenſt ualitate. & parum de
racione. & ſic neceſſe eſt fieri vana ac diſſoluta & multa inez:
dinata Item iuuenes multum ſunt creditiui vt dictũ eſt ſupra
Cum enim parum vigeant racione faciliter credunt. & ideo cito
poſſunt ſeduci Igitur propter predicta debent patres fiue perſe
ſiue per pedagogos filios admonere vt diligenter conſiderent
ſocios magis maturos & compoſfitos cum quibus conuerſentur-
alioſch deuitent & fugiant ¶Narrat Boecius in diſt iplina ſto
larium de ſilio Lucrecy ꝙ fuit abſh diſtiplina nutritus conſu⸗

5

mens bona paterna cum aleatoribus & meretricatoꝛzibus & ceta

naſum prĩs filius moꝛſu acut iſſ imo ſecuit dicens· qᷓre bonos ſo⸗

mẽ regale · vel intẽdit bonũ ꝓpriũ . & hoc eſt regimẽ deſpoticũ

dates ſibi aliqs detmãatas leges & ſt atuta fm que eos regẽ debz
tamẽ ꝙ bonũ eoʒ quos regit intendit Terciũ regimen eſt ˖ qñ

& tũc eis ſic leges imponit · ꝙ eoʒ obſequiũ ad bonũ Priũ re⸗
toꝛquet 4Dys trib? regĩbus aſſiłant᷑ tria regimĩa in ꝓfecta do⸗

fui a dño regũt᷑· ꝗᷓ intẽd it in eoʒe obſeqis pnñcipalit bonũ ꝓpriũ

Hic cum a patre de angnſtys crucis frequẽter eſſer redemprtus.
Demũ vterũ captus patris penuria redimi non potuit · qui cũ la⸗
crimis voce ꝗqᷓrula oſculũ a ꝑatre pecyt. & cum pater acceſſiſſer

cios contempfi.qᷓre magrĩ documentis non obediui quare meis
prauis moꝛibus non obſtitiſti. nũc de te capio vindictam
M¶Seq uitur de triꝑlici regĩe ꝓfecte domus
Oſt regimẽ filioꝝ vidend eſt de regĩe fuoʒe QVbi prius
iend eſt ꝙ tribus regimĩbꝰ in ciuitate exñtibꝰ pñt aſſimulari
tria regia in ꝓfecta domo repta ¶ Omẽ em regimen vt patet per
phme vel eſt fm certas leges & pacta· q̃le eſt reg imẽ politicum
vel ciuile · vel eſt m arbi t᷑ũ regentis tantũ d poteſt eſſe du⸗
plicit · quia vel regens intendit bonũ ſubditoʒp· & hoc eſt regi⸗

vel fuile / Primũ regimẽ eſt qñ ciues eligũt ſibi aliq; in rectox?

(Scdm regimẽ eſt qñ regẽs iure nat᷑alis ſucceſſionis ſubditos
gubnat: non ab eis leges hñs· ſed pocius ex ſe leges faciens· it a

regens habet totale dñiũ ſuꝑ rectos iure empcẽis vel fuitutis·

mo Mã regim politico poteſt aſſił ari regimẽ cõiugale· quo vx⸗
oꝛ a viro regi debet: non ex arbitrio viri tant ũ · ſed 'm leges &
pacta honeſta & debita que ex regula mrĩony inter virũ & vxo⸗
rem ponũtur Regim aũt regali aſſił ari poteſt regimẽ patnũ ·
quo filius a prẽ debet regi· non ex aliquo pacto vel cõuencione.
ſed ex ſolo arbitrio gñantis Mon enĩ ſic fily eligũt prẽs · vt vx⸗
es viros vel ecõſo: ſed natali oꝛigine fily a xntbus ꝓcedũt·
Prẽs tamẽ in reginũe filioꝛ non bonũ ꝓpriũ · ſed ip̃oꝝ intend ũt ·
Hegim ?o deſpotico & fuili aſſ ił ari põt regimen dñatiuũ quo

& expedit aliqnos eſte e Ctrrog wter er a Peritus coarupcionem.

cecet intellectus depreſſi ionem . 16 rerum Tempalii admiſtracionem 4

mala proni. disnu eſt eos ſeruos aliozum exiſtere · & pena ſer⸗
uitutis puniri: & iſta fuit prima cauſa inducens ſeruitutem vt

ctus depreſſi ionem. & iſta eſt cauſa ꝙmodo ex natura ind ucta

El tribus de cauſis. Rilicer Ppter a petitus coerupcionem .
Pter intellectus depreſſi ionem . & ꝓpter rerum tempaliũ admĩ⸗
uia enim aliqui ſunt in aꝓpetitu deprauati · & ad

paret de filio Noe nomie Cham. verenda patris deridente ˖ prer
cuius irzꝛeuerenciam tota eius poſteritas ſeruituti eſt addicta ·
22 terum dignum eſt aliquos eſſe ſeruos alioꝛum propter intelle⸗

vt tan git pbiloſop bus primo politicoꝛum aui enim ſunt corpe
foꝛtes & robuſti ad onera ſuſtinenda intellectu deficiũt vt plu⸗ .
rimũ . & py apti ſunt ad ſeruiendum. vt a ſapiencioꝛibus regã⸗
tur Qui vero ſunt carne molles & viribus CτιονHiv deſt ituti in⸗
tellectu ſunt vigentes vt plurimũ. & by apti ſunt ad dominan⸗
20 dum & alios regendumſtem exped it aliquos eſſe ſeruos Pter

penuriam rerum tempozalium. ex qua maioꝛibus ſeruire tamquã

rum regimini ſe ſubdunt & cetera
ſerui ad dominos ſint fideles in cõmiſſis
ys viſis videnda ſunt que & quot obſeruanda ſunt · ad
onuenienter ſe habeant ſerui ad dominos. & econuerſo:

GSmiſſis intelligentes in preceptis · & Oecentes in obſequys

ſup multa cõſtituè. que eciã in pauco fuerĩt fideles Math: xxi⸗

eoꝛum miniſtrr coguntur · qui vt coꝛpoꝛaliter ſuſtententur alio⸗

Eſt autem ſtiend ꝙ ſerui ad dñ̃os ſe debent habere rriplicit
ad hoc ꝙ digne exerceant officiũ debit um. ſtz ꝙ ſint fideles in

e M & Mleg Debent er go primo eſſe fideles in bys que eis a dño comitũtur
Gmſſig Nomen eni ſerui a ſeruiendo dictũ eſt. vel a ſeruando Ille ergo
vere ſeruus eſt qui in ſeruiendo eſt conſeruatiuꝰ bonoʒe dñi ſui
Vnde iu cõmendacionem fidelitatis ſeruoꝛum ꝓr omittit/eos dñs

be

6

iii. de quod milite ceſari fideliſſimo. qui

ci eſſet captꝰ & ad ant honiũ adduct?. ĩuit atus ab eo ꝙ miles

ceſaris amplius non eſſet ſed ſuꝰ rñdit Jugulari me pociꝰ iube
quia nec ſalutis bñficio nec moꝛtis ſuꝓplicio abd uci poſſum. vt
ceſaris miles eſſe deſinã & tuus eſſe incipiã Anthomꝰ autem ſue
ſidelitatis merito vitã cõceſſ ir ſ& Qfint intelligẽtes in p̃ceptis
WEVn ſolũ aũt debẽt eſſe fideles ne dños ſuos defraudẽt · ſed

fraudẽtur · & vt etiã ea que eis mãdãtur recte app̃ndãt & debite
exequant᷑ Vnde dñs in euãgelio cõmendat fᷣuũ qui cũ fidelitate
haber prudentiã fidelis inqt fuus & prudẽs quẽ cõſtit uit dñs

ſuꝑ familiã ſuã Vera aũt prudẽcia fuoʒ eſt qñ cũ intelłia ſtatĩ

ſequ itur ꝓmpta obĩa Vnd e T.· ſup J. dic ir Serui eſt demiſſo

capite: aure patula ꝓmpta volũtate ad obediend audire vocem

dñi Juxta illud ſamuelis Loqre dñe quia a udit fuus tuus debʒ

ergo fuus mãdatũ dñi attente audire: recte app̃nde· & ip̃m ſine
dilacõe moꝛe execucõi mandare Entela monac hus dũ in cella

ſtribẽt & primã ꝓtem: o. inchoaſſet a ſuo abbate vocat᷑ qui mox
lrãz incõpletã dimittẽs ecella egredit᷑. vt abbatis impio peat·
Rediens vᷣo lrãʒ merito obĩe ex auro completã dĩnitus repit
Ecet tercio ſᷣuos decẽtes ſint decentes in obſequys

4 [[Ypru

etiã ꝓuidi & intelli gentes ne ab alys circa dñoʒ bona de⸗

17„ „ % 3 —
eſſe & puros: nen ſolũ mũdicia coꝛpali ꝙᷓ decer habẽ ni⸗
ſtros. ſed multo magis mũdicia mentali ne ſint moꝛũ coꝛrupto⸗
res in familys Ex hoc enĩ poſſet p̃ſt ari magnũ nocu mentum tam

filys q; etiã filiab?. &— etiã alys buſc uũq; in domo manentib uSs *

Vnde pꝑſab · Ambulans in via ĩmaculata-pic mic hi mĩſtrabat

Talis ſiqui Joſeph fuiſſe deſtribit᷑. qui de adulterio inuitatꝰ

ab vxoꝛe dñi ſui opi nefario nullatenꝰ acquieuit ſed dixit Ecce
dñs meus omnibus mihi traditis ignoꝛat quid habeat in domo
ſua. nec quicꝙ;ᷓ eſt qð non in mea ſit poteſtate p̃ter te · que vxoꝛ

eius es quomodo ergo poſſum hoc malum facere & peccare in
deum meum Geneſis xxx iN

èM

¶ O N Don ad ſernos- ſint placidi in verbis
peniſeci in mercede. & diſtreti in impꝑrio

ſint in loq́;ddo placidi ne v̈bis durioꝛibus exaſperentur In remu⸗
2— — — . 2* — 2
nerando bñfici ne cõpulſi neceſſ itatibus furẽtur Er in mandãdo
diſtreti ne nimis grauamĩbus onerẽtur ¶Primo ergo decet dños
ad fuos eſſe v̈bis placidos Aſperitas enĩ verboxꝝ? redeq it dños
Fuis onozoſus· vt non eis a ſeruis ꝓmpto aĩo fuiatur ¶ Aduer⸗
tenð tamen eſt .· ꝙ non decer dños ſe nimis familiares exilẽ fuis
Sic enĩ venirent in contemptũ Eſt ergo mediũ tenendum qtum
poſſibile eſt · vt videlicʒ non nimis in hũanos ſe reddant· nec ſe
Ü‚„7 en . „ — „ ⸗ . . .„
nimis contẽpfſibiles ex hibeant Non enĩ vt dicit ariſto· v· politi ·
. Pñceps debet eſſe ſeuerus vel reũendus & vẽécũdus. qð poteſt
intelligi in quocũq;ʒ reginĩe · ſiue reſpectu vxoꝛis vel filioꝛe ſen
etiã fuox · vel yconomico ſeu etiã polit ico & regali Scdo de⸗
cet dños eſſe bñ ficos in remũerando debet enĩ ꝓuidẽ receſſitati⸗

pactoʒp· alioqñ efficiũtur fures & diſſ ipatoꝛes bonoꝛ? dñoꝝ ſu⸗
oʒ ¶Tercio decet dños eſſe diſtretos circa fuicia diſtĩguenda
. & imponẽda fuis debẽt enĩ dñi ey piri prius cõdicões & ꝗqlitates
fuiẽciũ · & quoſdã ad qᷓò deputare. & quoſdã ad alia fm eoꝛum
ydoneitatẽ Diũſaʒ Nec eciã debz eos grauare ſen titate fuicioꝛt
vel enã diu knitate laboꝛis. ſed men fare eoꝛt vires & Poꝛcõnare
laboꝛ ibꝰ Sic enĩ oĩa oꝛdĩate fiẽt· & tota res domeſtica in pace ⸗
eſter ¶Mãdauit deus in lege veteri ꝙ fui a dñis modeſte ?εta:
rent᷑ne videlʒ ĩmoderatis labor ibꝰ affligent Vnde voluit deud

M. õ

8

X in die ſabati reqeſcẽét fuꝰ & ãcilla Et iterũ in vii · ãno a
a fuicio li eſſet. Vt Fabet᷑ Exo. xx. ad p̃dicta valet cõ⸗

vt ſ Sſae Dnĩs primo ꝙ ſint cõfid eratĩ ſue cẽdicõis vr deprimat᷑ in
ρeis tumor elacoĩs Debert enĩ cõſiderare fuos ex eiſdẽ ſemĩãbꝰ eſſe
primat lis ther ela ortos ſicut dicit Señ. Codem frui celo eque ſpirare eque mori:
nonis M

ñi aũt ad fuos ſihr tripliciter ſe debent habẽ. videliczʒ vr

bus ᷣuo. m exi genciã & decenciã ſ ui cioꝛt eozt · & cõuencẽes

O p̃dicta mefnanda expedit (Rideracõ Pũ ane cẽdicoĩs

Precogitare debent hec eſſe dona foꝛtũe que in ſibi ſubiectis fre⸗

cqter placidos triſteſq; cẽmutat nubes Neſtis int Seneca. qua

etate ecula fuire cepit · ꝗᷓ creſus · ꝗᷓ dary max.ꝗᷓ plato · ꝗᷓ dyogenes

Sic ergo cũ inferioꝛe viuas q;admoð ſupioꝛem tecũ viuè velis.
Inſup con ſiderare debent ſe ab vno deo eſſe ꝓductos. ad ſuam

ymaginẽ factos · & eiuſdẽ ghe eſſe capaces ua ꝓpter deus hoĩes
quos ſic eꝗlis condicõis cõdidit non boĩbus ptulit ſed pecoꝛibꝰ
dñabimĩ inꝗt piſtibꝰ maris & volatilibꝰ celi & cetera · vt patet

Geñ · i. vnde dicit Augu ꝙ primi iuſti paſtoꝛes pecoʒp magis

q; reges hoĩm conſtituti ſunt Qui ergo imꝑant non dñandi cu⸗

pid itate impare debent ſed officio conſulendi nec pñcipãdi ſu⸗
ꝓbia ſed ꝓuidẽdi nãa. vt eis fuire ſtudeãt ꝗᷣbus impare vidẽt᷑

Predictã eqlitatẽ hũane condicõis con fiderabat huĩlit beat⸗

mart in? de quo in eius geſtis habet᷑: ꝙ armigero ſuo poſt ꝙ; cõ⸗

mecerat ?ſauice pßuiebat Et ꝙᷓuis dm̃ cum huĩlitate fᷣuos ſuos
regé debeant p̃dicta cõſiderãtes . ſtudeãt tamen eos in diſtiplia
tené Panis enĩ & diſtiplina eſt opus fuo. ſicut de in eccł aſtico
Alioq vt dicit Jeroꝰ. ꝗqruloſum eſt genus fᷣuoꝝ Aaqueruloſus
fuus & indiſtiplinatus fuit ille qui cõſocio ſuo compati noluit
de puo debito. ſedl conqrendo dicebat Redde qð debes. cui ta⸗
men dñs. x. milia talentoʒ mip̃icoꝛdit dim fat Math. xviii:

rudencia in principe dehet eſſe quedꝰ
vn iſalis co gnicio reſpectu boni cõmuĩis
Oſt prudencia directiuam familie que ð⸗ ycononica· vt

recto oꝛdine ꝓcedam⸗?. a gend ũ eſt de prudẽcia que dꝛ regnatĩa
Rue le gis po fitiua Dec enĩ eſt hoĩm neceſſaria inc;tũ eſt rectoꝛ

coĩtatis ꝓfecte. vt eſt ciuitas & regnũ Et quia regũ eſt regere

ciuitates & regna in ſup & leges condé: ideo talis prudẽcia 52

regnatiua fiue legis poſitiua ſub qua habent cõpñdi q̃cũq; alia

recta reginiĩa pnc ipũ . vt puta ducũ comitũ ptãtũ & hmõi· Dec

aut ?tus tanto magis eſt pñcipibꝰ & rectoꝛibꝰ neceſſ aria. to

płes habent ſue gubnacõi ſubiectos. vnde eis ſub ſpẽali racione

.
. , 4
. S ſ

cõueiĩt tãꝙᷓ ꝓpria RKegẽ enĩ alios & dirigẽ in ſinẽ debitũ fit per
prudenciã Vnde dicit ꝑhs. vi . Eth. Illos extimam? prudẽtes
. . „ rr— 7 7 —„ „ 2
qui ſibi & alys pñt bona ſpecłari & ꝓuidé Prndẽcia ergo in ꝓñ⸗

cipe debet eſſe qᷓdã cognicio vłis excedens coguicões finguloꝛe· ðð
& ſe extẽdẽs ad bonũ cõmũe oĩm debẽt enĩ per eius prudenciam ”MU
opacões ſubdlitoʒ dirigi in finẽ debitũ Cũ ergo tãtũ bonũ ſicut Sð
eſt directio oĩm & gubnacio boni coĩs ꝓ ueĩat ex prudẽcia pre⸗ “”
ſidẽtis diligent adũtend eſt · ne in regĩe pficiat᷑: qui hac vᷣtute O”U?èSðů
ca reat Nam talis faciłr in tyrãnið degnat Cũ enĩ per prudẽciam dln
v bona que ſũt opꝑa vtutũ cognoſtant᷑. & ad ip̃a fac iẽd a hoĩes E
dirigant᷑ Seqtur aũt per ĩprudẽciã & fatuitatẽ bona ſenſibilia.
que nõ ſunt vẽ bona. vt ſunt dĩcie & delic ie coꝛpales tãq́; bona Se
ſimpłr acceptent᷑ Circa talia nãq; ponet rectoꝛ ĩprudens ſtucddi ꝓ
ſuũ. vt obmiſſis oꝑibꝰ tutũ affluat dĩcys & ſen ſibilibꝰ bonis· dii
p qð efficiet᷑ expoliatoꝛ boni coĩs · dep̃d at᷑ ꝓpłi. extoꝛſoꝛ pe⸗ Eß
cuĩaʒ vndecũq; · & oĩm ſubd itoꝛt opp̃ſſoꝛ Hec aũt ſũt oꝑa ty⸗ “”
rãnoʒe Ex hot vltiꝰ ſeꝗt ruina ciuitatis. qa ꝓpłs nõ valẽs ſuſti⸗ rin
né tãta grauamĩa ciuitatẽ deſeret · ꝓpt qð deſerẽt᷑. agricł tᷣa tol⸗ Adea
let᷑. & finałr policia pibit. ſi lõgo tp̃e hꝰ tyrãnid is execebr Patz 2
ergo ꝙᷓta mala ꝓueĩre pñt ex in ſipiẽcia p̃ſidẽtis ¶Rex ſalõn coo ʒio
ſiderãs ſapĩazʒ ſiue prudẽciã ſũme neceſſ ariã eſſe pſidẽtibus deo to
ſibi ꝓmittẽte ꝙ daret omẽ qð petẽt . ip̃aʒ ſolã po ſtulaui dice n8 yvrr
dab fuo tuo coꝛ docile. vt iudicare poſſit ꝓhmtuũ. & diſterne ln⸗
int᷑ bon ũ & malũ · iii · He · iii Tulid in li · de offi . lc;s de bel⸗ e
lo atheniẽ ſiũ p̃fert prudẽciã foꝛtitudinũ. Guis inq́t victoꝛia ꝓ OW
theõſtidũ cõt athenieñ fuerit habita Gellũ tamẽ geſtũ eſt cõſilio o
ſenatus qui abſalone ſuer at cõſtitutus Parua ergo vt dicit ſunt 8
foris arma · niſi aſſ it domi cõſiliũ Vnde pł cre dicit Señ in li. 8
de trãquilitate aĩe Non eciã ſolũ reipublice ꝓdeſt · qui tuet᷑ res 4
& de pace belloq; cenſet. ſed qui iuuẽtutẽ exortat᷑ qui in p̃ceptis “

virtutem inſtruit & qui a pec uĩaluxuriac; mentes retra hir Si
enĩ in ꝓpriuato moratur publicũ ramen negociũ agit

.
r ¶ ο pũceps debet ſtuch⸗ vt deo placear . 2
ne KRinceps aũᷣt ex vᷣtute prudencie p̃cipue deber circa qtuoꝛ ſe Aere N
one udẽ . videlicʒ vt deo placeat · ꝓpło pro poſſe ſatiſ faciat · rei⸗ pen S gere
ulor. puplice ꝓuideat. & leges iuſtas & poſſibiles cond at Ad hec
ancim omĩa pagẽda debet cura ꝓuigili intẽdẽ Et primo ꝙ deo placeat
i teut ł qaui enĩ alios regit & oꝛdinare ſtudet in finẽ debitum· prius co⸗
upre⸗ nari debet · vt ſeip̃m oꝛdinet in deũ qui eſt finis oĩm regencium
ic rute Ex hoc aũt duo bona ſeqᷓ;tur. primo quia prceps a ꝓpło magis
dicam diliget᷑ ſi viderit eũ eſſe cultoꝛẽ dĩnoʒe & opantẽ tuoſa Vnde
reies — Pbhs dicit ꝙ pncipẽ decet eſſe deico lã debet er go pmceps eccĩas
enfktii: fabr icare · & eas freq́;tare. ho ſpit alia erigẽ· & paupes enutrire
iitona t Seðdo quia facilius Pem gubᷣnabit & ad bona v̈het · vidẽs enĩ
ſtuchtu ꝓPłs ſuũ dñm de dĩnis curantẽ admirałr eũ putãs ip̃m deo eſſe
boms cõiũctũ & ſibi familiarẽ ſicq; eũ imitari ſtudebit ¶ Rex ſalamon
ſoꝛ pe⸗ 4 ed iſicato templo ſtetit ante altare dei in con ſpectu eccĩe iſrabel
oa ty⸗ & expan ſis manib? in celũ „& genibus in terza ſixis 4 longa oꝛõez
slaſti⸗ ante deũ fudit pro ſalute ꝓpli · ꝓpter qð ꝓpłs bñdicẽs regi gau⸗
ckiawl⸗ dens reũſas eſt in ta hᷣnacła ſua· iii · Re. viii: &:ix ¶¶ſEx byſto⸗
Aen ria tri ptita Conſtãtin 7 imꝑatoꝛ magnꝰ dei cł toꝛ poſtq; in ſomp⸗
bonco⸗ nis vidit in celo crucis ſignacłm & aud iuit angelos ſibi dicẽtes
O conſtant ine in hoc vinces Ey tũc impiale ſignũ in vex illum
“ crucis trãſ foꝛm ari cepit· iubens ante ſe & ſuas acies im in bello
ee ſemp Poztari Inſup in regalibꝰ palacys oꝛatoꝛiũ fabricari fec it
dbel⸗ ad cui? cultũ ſacerdotes dyacones płes hẽ bat Sed eriã tab⸗
e o . nackm adinſtar ecckie fecit fieri qð ſecũ circũferebat qñ adũſus
n 4 hoſtes procedebat. vt tam ip̃e ꝙᷓ milites miſteria diuĩa audire
a . poſſ ẽt Diem dñicũ ſanci uit a cũctis ſidelibꝰ ſolempni?᷑ obfuari
rin & in eo tantũ orõibꝰ occupari: & a iudicys & cauſaze ſtrepitu

r oĩo ceſſare · quia in ea refrexit xp̃s Sextã etiã ſeriã multũ refere⸗
irte — ((batur quia in ea doluit cruciſixus
D AAI Pice ps debet ſtude vt Pho ſatiſ facia
hir 8 Ecũdo debet ſtudẽ vt ꝓpło ſatiſ ſaciat. qð ſit dũ ſe non

pa beat. ſi ſapientes cõſiliarios conſulat. ſ iudices iuſtos teneat
K bñfaciẽtes digne p̃miet· & delinq;tibus penas debitas infliger
Per hoc ꝓpłs conſolabitur· diſſencões emulacões murmuracões
vitabit. ficq; in pace quieſtens in dilectionem picipis aſſurget ·
ARex dauid multũ ſe gratũ & dilectũ ꝓpło exibuit · vnde vo⸗
lfernti exire ad bellũ contra Abſolon dixit ꝓpłs Non exibis quia

iuſticia gubernabat delinq́;tibus penas inferendo. & rẽpublicã
adiuuantibus premia lar giendo in tantum fuit populo gracio⸗
ſus ꝙ poſt oꝛbis ſubiectionem eum pro deo colere voluit. ſed
ipſe per ſibillam monitus. & diuino oꝛaculo edoctus · populum
N¶ compeſtuit · & deum celi adoꝛauit
„ 79 „ „ .
priceꝑs debet ſtudè vt reipublice ꝓuideat
Ercio deber ſtudere vt prouideat reipublice · q ð quidẽ

Pi Lvr ui fr procurat ꝙ in ea habuncdent ea que poſſunt eſſe ad directi⸗

“
.

onem conſolacionem & coꝛpozalem ſuſtentacionem Ad directi⸗
onem autem reipublice valent ſapientes· ad quod maxime prin⸗
ceps debet intendere debet enim procurare ꝙ in ciuitate fit ſtu⸗
dium litterarum pro pueris erudiendis . ꝙ ſint iuriſper iti pro

ꝙ viderit ciuitati expedire Vnde ponit ꝑbiloſophus ꝙ ad ve⸗
rum regem pertinet ſapientes eciam extraneos. ſi proprios non
habet onerare & promouere Ad conſeruacienem autem reiꝑu⸗
blice valent virtuoſi Non ſolum emm in ciuirate debet eſſe dire⸗
cctio que eſt per ſapientes. ſed eciam recta opercio que eſt per
amicos dei Et ad hoc maxime debet princeps intendere. videl;

honeſtos diuina celebrantes & alios timentes deum qui pro po⸗
pulo zoent Cum frequenter in ueniamus ciuitates ſaluatas pro⸗

ſeuerũ. ſed reueren ð exhiber. ſ. familiam honeſtam & curialem

tu vnus pro decẽ milibus cõputaris· ii · Re : x viii Imparoꝛ

octauianus quia romanũ ꝓpłm de ſapientum conſilio cum ſũma

directione cauſarum. & con ſilys dend is · & aly ſapientes ſecũ d

vt habeat in ciuitate religioſos verbum dei predicantes clericos

pter merita aliquozum ſeruosum: vel amicozum dei & cetera.

renerr ¶AA coꝛpalẽ vᷣo ſuſtentacẽeʒ vᷣalent bona foꝛtũe. vnde pꝑnᷣceps
ſlige diligẽter debet actẽdè ne in ciuitate acc idat cariſtia ſed ſit ha⸗
acõs bũdancia victualiũ & ad h conſeq́;ð debet temꝓa p̃uenire ãnos
et. vbes & fertiles cũ ſterilibꝰ cõſiderare & fructus refuare temꝑe
vo⸗ opoꝛtũo· non obſtãte ꝙ ꝓdicio fiat in fructibꝰ refuatis deber
clin aũt p̃cipue conatũ ad hiłè maxĩe circa neceſſaria· vt eſt frumẽ⸗
er tum ſal & pmõi ¶¶ Pharao rex egipti videns ioſeph ſapĩam eũ
nſin multo honoꝛe p̃uenit · quẽ toti regioni p̃fecit · vt copia ſrumenti
nbach fuati future fami ꝓuidet Geñ dRiai epka ꝙᷓ ariſtoti · dicit
i ale xãðᷣ ſtripfiſſ e tale ſibi dat documentuũ . decet regem legiferos
. ſe honozꝛare. religio ſos venerari · ſapientes ſublimare· & cum eis
lun conferꝛe uãt ũ vero ad ꝓuiſiẽez eoʒ que poſſ ũt accide ſubdit ·
Opoꝛtet regẽ futa cogitare · & futur is ca ſibꝰ prudẽter occurzé ;
ee Hce debet ſtudẽ vt leges iuſtas cond at
e Varrto debet ſtudere vt legem iuſtam & poſſ ibilem cõdat
ai⸗ Sed de poc & alys ad iuſticiam pertinentibus pleniꝰ? in tctatu
ECi— =2 „ 12 —— —„ ——D —
, & bomo natalit eſt aĩal politicũ ꝓꝓpter (de inſticia dicet
c⸗ delcacez coĩcaãdi cõceptꝰ Pprios. & ter nate bũane indigẽcias
r H m aut Em phm vi · Et h. Due ſint prudẽcie politice Vna
ſt⸗ que eſt qſi arhitectomica in xncipe exñs que nũc dicta eſt
15 regnatiua vel legis poſitiua. & alia ꝗᷓ ſi manu opꝑans in ſubditis
cuAo D exñs. que cõmuĩ noĩe retento ꝛ pollitica Reſtat poſt p̃dicta ·
ve⸗ äytt de hac aliq dicam?ꝰ Ybi priꝰ oñdenð eſt omẽʒ bomĩem eſſe
an nat᷑a polliticũ & ciuilẽ. & per cõſeq;s ydoneum ad obfuanciam
unet t ciuiliũ ceptoꝝp Nec obſtat ꝙ aliꝗᷓ eligũt vitã ſolitariã & cam⸗
ſdre peſtrẽ DHoc em poteſt eſſe tribus de cauſis · vt ponit ꝓhs prima
„An polliticoʒ quia aut tales ſunt ficut dy · aut ſicut peſtie. aut bo⸗
dihh nis foꝛt ſe priuati Aliqᷓ enĩ tacti amoze dei vitã ſoci alẽ deſerunt
ckencs S ſolitariã eligũt · vt expeditius dĩne contẽplacõi vacare poſſãit
ywxo⸗ Sicut fueruͦt multi ſancti prẽs Ant honiꝰ Eñd ictus multiq; aly
S. in deſto degẽres Dy tales pñt dici dy ꝓticipatĩe qͥa deo aſſił ari
cten⸗ ſtudent in cõtemplacõe ſũme veritatis Aliqui vero hñt naturã

. . .
. . L:⸗ . . “
. =ð?”èù?èM

ſilueſtrẽ & ferocẽ & ad cẽuiuend cũ alys importabilẽ tales ſub

iugo legis ſił cũ alys ſtare nõ valẽtes beſtie dicũt᷑. nõ hoĩes 6a
hoĩm eſt in ſił ſociałr cõuiuè de hoc duplici genere hoĩm dicit
pbs p̃dicto libro · ꝙ nõ potẽs alys coĩcare· ei nulla eſt pars ciui⸗
tatis · ſed eſt beſtia vel deꝰ Sũt inſuꝑ aly qui ciues eſſe nõ xyt
Suüt enĩ bonis foꝛtũe priuati · puta dĩcys & potẽcia Dy paupta⸗ OðUMU
te p̃ſſi ciuitates deſerẽ cogũtur· & loca campeſtria & ſolitaria n.
ad agros excolẽdos habitare Dys cauſis remotis que ſunt coĩr dt⸗
ab hũana nat ura ex nee: omĩs homo naturakr eſt ciuilis & po⸗ ðð
liticus & duplicit oñdi poteſt Primo ex eo ꝙ; baber cẽmunes eept
conceptus· qnos per vo cẽ alteri vult coĩcare delectat᷑ enĩ homo veo
alteri indicare qð concipit. & ſił cũ eo conferꝛe · qð non ſo lum onbi
eſt ad delectõeʒ ſed ad neceſſ iratẽ Nam qð vnꝰ nõ videt per in⸗ K
tellectũ · alteriꝰ intellectus ſuꝓplet · & ſic collacio rẽcinãtis hoĩs 1
cũ home facit ad bon ũ cõſiliũ · & per conſeqᷓ; ad bonũ iudiciũ dien
Cõueniẽter homo diffinit eſſe aial rõnale Racio en diſturſũ in⸗ cri
ꝗficõis impoꝛtat· qui tand ad cognicẽceʒ veri termat᷑ Elephatl) men.
themanites cũ multa audiſſet a iob · & ea crederet ſanioꝛi con ſilio ee
indigé. Fmone mauiſeſtat qd coꝛde concepat dicens Si cepimꝰ urſ
loqeh foꝛ fitan moleſte accipies . ſed cõceptũ fmẽʒ tenẽ qͥs poſſit iuiie
Job.· iiii. Bdo hoc cõtin git ey indigẽijs hũanis Do mo enĩ non aß
eſt ſufficiẽs ad ꝓuidenð fibi oĩa ꝗᷓ ſũt neceſſaria. & idcirco ne⸗ H
ceſſe eſt ꝙ ſibi aſſit · ᷓ ſibi in lanificio uiat q́tũ ad veſtitũ · in me⸗v
calcificio qᷓtũ ad calciamentũ. in agricultura qtũ ad victum 222
& ſic de alys que ſunt qſi in fnita. ꝓpter que neceſſe fuit honũes d
adĩuicem adunari. & ſub recta coĩtate viuere ¶ Cayn poſt q; Rnn
genuit enoch dꝛ primus ediſic aſſe ci uitatem ꝙ; vocauit enocch
nonie fily ſui Geñ . iiii. Vbi datur intelligi ꝙ iam multiplicat? n
erat in filys & nepotibus. ad q uozrcnſtodiam 8e hüanae neceſ⸗

ſitatum ſubuencõem ciuitatem ſub certis officys ac modis viuẽ⸗ OY”JMVRH

di primus oꝛdinauit- ficut ex hyſtaia ſcolaſtica haletur Sic

ergo patet naturaliter hoĩem eſſe ciuilem

.

dan AIualis debet eſſe prudencia politica que in ſubgitis requiritur E e
xünde X quo pater ꝙ neceſſ aria eſt om hoĩm ciuitatis hĩtatoꝛi 20 H
“ p̃dicta prudẽcia politica · qua fit yd oneꝰ obfuatoꝛ legis ””MẽM
eunscnu qua etiã alys ſtiat cõuiuẽ & pncipibus obedire IN bi eſt aduer⸗ DW
lenöpit HW tenò ꝙ ałr mouetur ſubditus a pncipate · & ał r irꝛõnabilia & M
lbuprais aĩata mouẽtur a ſuis motoꝛibꝰ Mam iſta ſic mouent᷑ ꝙ non mo⸗ Z
ltan⸗ uent · & ſic ag ũtur ꝙ non agũt Mon en habent dñiũ ſui actus R
r coir cũ lio arbitrio careãt· & ideo rectitudo regĩs tantũ eſt in ſuis
in po⸗ motoꝛ ibꝰ Sed homo ſubditꝰ pnñcipi ſic mouet᷑ & a git᷑ ab eo per
nchrnnes p̃ceptũ · ꝙ tamen mouet ſeip̃m per lim arbitriũ. & ideo reqrit᷑
teni domo in eo qᷓdã rectitudo regĩs per ꝙᷓ ſeip̃m dirigat in obediẽdo ma⸗
non ſolun ioꝛibus & cõuiuẽdo alys ciuibus Vnde tulius in libro primo de
lerperir⸗ offi. Dicit ꝙ in republica ſunt mgrãtus ꝓſone priuate & etiã P⸗
iis hos egrĩ Ad quos omẽs ſpectat habẽ ꝓpriã prudẽciã fm eoꝛp officia·
iudliciũ Sicut ad mgrãtus ptinet curã ciuitatis habé· fuare leges iura
urſuͦ in⸗ deſtribe. & ſue fidei cõmiſſa memĩſſe Ad priuatũ vero ciuẽ per⸗

Erppat

tinet recto iure alys cõẽuiué: nec ſubmiſſũ nec abiectũ nec ſe effe⸗

acnrſlio rentẽ nimis eſſe· talẽ en dicẽ ſolemꝰ bonũ ciuẽ (Pegrini enĩ eſt
Sicepin pter ſuũ negociũ nichil agé · de alio non inqré. quia vicioſũ eſt
spoſit in aliena prĩa curioſi um eſſe Ex talib? ergo off icys per prudẽciã
oeni non oꝛdinatis cõſur git armonia pacis in republica Nam ym auguſt .
circo ne⸗ in libro de cinitate dei uilibʒ in ciuitate eſt ficut vna lrã in F⸗
KNirü⸗ in mone· vel ficut vna coꝛda in cythara: que cũ hene fuerit cũ alys
1Vum oꝛdin cõſurgit cõcentus armonicus ex ſonis m Woꝛcẽeʒ di⸗
ur ponies ſtin ctis SVic etiã ex multis ꝓſonis in ciuit ate ſ umis mecys & in
oli fimis interiectiſcq; alys oꝛdibus fm oꝛcõeʒ officioxx oꝛd in atis
ur aoch cõſurgit optima policia nde dꝛ in politico ficut cyt haredus
liliat cũ multa diligẽcia ꝓcurat quõ obrantis coꝛde compeſtat viciũ
. . & eand alys reddat vnanimen ten ſis ꝓpoꝛcõnabiłr & remiſſis.
& ſic diſſidenciũ faciar dulciſſimã conſonãciã Sic pnᷣceps in ci⸗
gis vinẽ⸗ . ſſidenciũ faciar dulciſſimã conſonãciã ic pñcep⸗ 2
aue T uitate debzʒ conari ad moderacõeʒ ciniũ ſuoʒ · vt vnuſquiſq; mõ

1 6 — — èLèͤů8c „ „ „ — „
per iuſticiã mõ per clemẽcĩã in ſuo officio alys prudent cõuiuar

—

4

vyt ſic exoĩbꝰ debite cõuerſantibꝰ pax que eſt Tᷣnquillitas cõſ̃gat
C ex Pax q 4 8

Predicto aũt oꝛd ini quo ciues ſic diſpon ũtur deſuit prudencia
que dicta eſt politica Differt aũt hic prudẽcia a prima dicaa d
eſt pticł aris Nam per pꝓticł arẽ bomo regit ſeipſum in oꝛcdline ach
bonũ ꝓpriũ · & ad ipᷣm deũ que neceſſ aria eſt hom etiazʒ ſi in ci⸗· e
uitate non viuẽt Nam & illis qui ducũt vitã ſolirariã. & dicti iß
ſunt Dy · neceſſ aria eſt hec prudẽcia con? ſ- eip̃os dirigant & gu⸗ N
nẽt Per prudẽciã aũt politicã de ꝗᷓ nũc dictũ eſt · licet homo EEr
ſeip̃m dirigat ſingłr· regit tamẽ ſe in oꝛdine ad bonũ cõmũe. vt re
di ctũ eſt 1¹ Hanc prudenciã oꝛdinauit deus in Plo iudeo. nmn
Primo reſpectu p̃ſidẽciũ in loco ĩudicy. vnde ſtatuit in eis co⸗ auaua
piã iudicũ dicens Deuto·xvi · Judices & ma grõs conſtitues inn els
omĩbus poꝛtis tuis de ambiguis vο & arduis voluit eſſe recuarſſuü [bbis
ad locũ vnũ a deo electũ in quo eſſet & ſũm ſacerdos. qui de⸗ b.
tmaret dubia emergẽcia circa dĩnũ cultũ. & ſũmꝰ iund ex ̊ de⸗· mnr
maret dubia ptinẽcia ad iudicia hoĩm. ficut patet Deut . xvꝛi · ult
deinde ꝙtũ ad cõmũeʒ ciuiũ cõũſ⸗ acõz; ſtatuit fieri coĩcacoem GW
de rebus paruis abſq; precio dicens Deu?. xxuii. Ingreſſus vi,· 8d
neã ꝓx im i tui cõmedes vuas. tũ tibi placuerit· foꝛas aurẽ ne —1
efferas tecũ. ne vid el icet ex hoc daretur occaſio grauis dampni
exquo pax turbari poſſet· que inter diſtiplinatos non turbatur R
ex paruoꝛ? accepcõe. ſed magis amicicia confirmatur & homĩes nind
aſſuefiũt ad faciliter oꝛdinan uãtũ auũt ad mutuoꝝ ſubuẽcõʒ uinrra
que eſt freq;s & neceſſaria inꝭ homies voluit curiales eos eſſe & eh
faciles Et hoc tripł r Primo ne cũ mutuũ cõcedént vſuras exige. Crin⸗
rẽt: vel pignoꝛa vite neceſſaria accipent· & ſi accipnt ante ſolis Aut
occaſum veſtituẽnt. vnde Deuto · xxiiii: Mãd auit ꝙ non acci⸗ en
Pent pro pignoꝛe molã: quia eius vſus neceſſarius eſt pabentibꝰ ſ
molendi exercici ũ Si vero veſtiment ũ accipent loco pignoꝛis .— dac
ante ſolis occaſum redderent. ſicut dicitur Exodi: xxii · Scdo ii
ꝓ non imp oꝛtune exigerent. vnde dicitur Exodi. xxiii · Si pe⸗ l
cuiam tuã dederis ꝓpło meo pauperi nõ vrgebis eũ qſi exactoꝛ han

—K HD

rudenea

Aqdnh

dine

ſin ci⸗

dict
tagu⸗
thomo
müe.⸗ yt
uceoy
mes co⸗
ſttnes in
encnſi
qui de⸗
radet⸗
icacoem
Aus vi⸗
Saurene
danpni
urbatur
homes
bnẽco⸗
e 8
7S eohe⸗
Me. ſons
non xci⸗
ptarh;
han⸗
i. gedo
Liße
ſerabton

nouo cõcedend Ppter indigẽ ciã
ſapĩa prudentiſſie illũ ꝓpłm oꝛdĩauit Primo enĩ iudeos voluit
eis eſſe pios & mãcoꝛdes d icens Exo. xxii: Aduenã non contri⸗
ſtabis neq; affliges eũ Aduene enĩ & ip̃i fuiſtis in tra egipti · &
Deuto. xxiiii · Mandauit diuitib? x · ãno ſieri decimaʒ pro xe⸗

eſſent ead rõe erat eis debitũ remitten ð ex dilcõe qua eis erat de

grinis pupillis & vid uis quia vo ex Tnei non hñ̃t illũ amoꝛẽ ad

bonũ reipublice quẽ hñt ciues· ideo fo ſtatuit ꝙ non ſtat im ad
conſoꝛci ũ ꝓpłi admitterẽtur· niſi in terci a gñacõe · ſicut etiam

D „ . „ — R 7 „ „ £
phᷣs dicit in . iii . poł. ꝙ apud quoſdã gentiles non recipiebant

aliᷓ in ciues. niſi qui ex auo vel actauo hitatoꝛe nati exiſterent·

(A neceſſariũ eſt in republica eſſe ꝑr udẽciã militarẽ

ñtũ eſt aũt ad ex t᷑neos dĩina

Oſt p̃dicta de qũta ſpẽ prudẽcie que dꝛ militaris aliqua

Pauca dicam? (Circa qð eſt ſtiend ũ ꝙ milicia pñcipakłr eſt in⸗
ſtit uta ad defen fiõeʒ boni cõis · qð impediri poteſt xer impug⸗

nacõez hoſtiũ & etiã ſedicõeʒ ciu iũ Sic en deber eſſe in ciuibus

M 7 „ . „ . 4
ſicut in nat᷑alibꝰ. cũ ars ſit nat᷑e imitatrix · videmꝰ aũt ꝙ nat᷑a

tribuit rei nat᷑ali duplicẽ tutẽ. vnã per ꝙᷓ cõſetur cõueniẽcia

aliã per ꝙᷓ repellit nociua · vt igni dat leuitatẽ per q; aſtendat

ſurſum ad locũ · ſtʒ qᷣctis & ſalutis· & caloꝛẽ per quẽ reſiſtat &
obuiet coꝛrũpentibꝰ Aialibꝰ eciã dat v im cõcupiſtibilẽ. per quã
aſſec;tur ea que ſunt eoꝛ ſaluti accomoda. & iraſtibilẽ per quã
reſiſtat coꝛrũpentibꝰ & lefiuis Sihr in moealibꝰ & ciuilibꝰ con⸗
ueniens eſt duplicẽ eſſe prudẽciã reſpectu boni ccẽs Vnã ſtʒ ad
regend & leges cõdend. & hec eſt regnatiua ſiue legis poſitina⸗

5

HM L pw
rer poc etiã mand auit Deut · xx ciii. ꝓ in repetẽdo non deber˖r
domũ ingred 1 Eſt enĩ domꝰ tutiſſimũ hoĩs receptacłm· & ideo WD
moleſtũ eſt non ſolũ honũ ſed etiã cuicũq; aĩali ꝙ in ꝓprio ha⸗
pitacho ĩuadat᷑ Tercio ad maius ſomentũ caritatis inſtituit · ꝙ
in ſeptio anno debita remitteênt ur. ꝓbabile enĩ erat vt ſi cẽmode
reddẽ poſſent ante ſeptimũ ãnũ reddẽnt · diſtiplinati enĩ pomĩis
erat non mutuãtem gratis velle defrandare Si aũt oĩo ĩpotẽtes

—
rX

7

E

Pyk
E

&& aliã ad reſiſtẽò & reprimẽ ð inſultꝰ hoſtiũ & hec dꝛ militaris
Ex hoc pʒ ꝙ milicia nichil aliud eſt ꝙᷓ qᷓdã prudencia opis bel⸗
lici oꝛdĩata ad defen ſiõeʒ boni ioE⸗ byſtoꝛia ſtolaſt ica Irłm
Qerat cinitas pncipalis in regno iudeoꝝ olim triplici muro fuit
circũdata · per hoc diſtiguẽs tria gña hĩtanc iũ ſub triplici mu⸗
roʒe interſticis In interioꝛi nãq; ꝓte primi interſticy hĩtabat rex
cũ pnñcipibus & cõſiliarys: & ſacerdotes cũ ꝓhis & leuitis My

iud icialibꝰ. ꝙᷓ in cerimonys dini cultus In ꝓte vero media ſce di
inter ſticy hĩtabãt milicie pollẽtes prudencia militari Oy depu⸗
tati erãt ad cuſtodliã & defen ſiõeʒ reipublice In ꝓte vᷣo extrema
tercy interſt icy hĩtabãt artiſte manu opãtes · qui ciuitati deſui⸗
ebãt ꝓ neceſſ itatibꝰ hũane vite DHoc qpe oꝛdie i rkimoꝝt policia
fuit diſpo ſita q́; diu ſub p̃ceptis dei & Phaxe monitis vixir
e dus fatt ſ P M[NHuot duo faciũt militẽ ſtz electio & ſacramẽtũ ·
Anc aũt prudẽciã maxime opoꝛtert eſſe in militibꝰ qui ſunt
defenſoꝛes reipublice Et ideo ſtiend eſt quod duo ſunt p̃cipue ꝗᷓ
olĩ militẽ faciebãt · ſicut ðꝛ in Policrito· electõ ſtz & ſacrament ũ
. Habuit aũt electio milirũ oꝛtũ a remulo qui ex toto romão ꝓpło
Primo elegit mille pugnatoꝛes ad pugnanð yd oneos aquo nũero
milites a ꝓpellauir. vnde dicit Papias ꝙ miles primo dictus eſt
eo ꝙ eſt ex mille electus vnꝰ debẽt aũt illi qui ad miliciã eligũ⸗
tur eſſe iuuenes viribꝰ foꝛtes honeſtate & moꝛibus p̃diti Vnde
Dicit vegeciꝰ? in hoc tociꝰ reipublice ſalus vtitur. vt tyrones nõ
tant ũ coꝛpoꝛibus. ſed etiã aĩs p̃ſtãtiſſĩ eligãtur Vires enĩ regni
ſunt & romani noĩs fũdamentũ. & ſubdit Juuentus enĩ cui de⸗
fen ſio ꝓuĩciazʒe ĩminet. & moꝛibus excede deber & viribꝰ. hone⸗
ſtas ſiqdẽ ydoneũ milirẽ reddir. & vécũdia cũ ꝓhibet fugẽ fa⸗
cit eſſe victoꝛẽ Tales fiqdẽ inuenes priꝰ ſũt exercitãdi laboꝛibꝰ⸗
& mẽbroꝛ exercicys exaĩandi. ſicnt narzat Saluſtiꝰ de põpeio-
qui ſe cũ ſuis militibus expiri volebar. cũ velocibꝰ curſu · cum
ſaltantibꝰ? ſaltu· cũ validis pugno & brachys · vt ſic eos ad plia

P ollebãt prudẽcia regnatiua in gubnando ꝓpl'm. tam in ceptis

non

ſtur
lexta⸗
honu
Oren
Kur)
enoe
lirtt.
tus
nand
Aechi
nles
M qu
waſti
lans
ſtmul
dumn
Mom
wend
Mre
ldar

tltu
uno ſuun
lei mu⸗

t

ſceptis
lu ſedd
ermem

n deßun
polici

metũ⸗

ipneſ

mmnmti
o pi⸗

4
. „ . .
.
4

foꝛtitudo

non tam vires q́; ars & vſus ydoneos facèr pugnatoꝛes Nam ſepe
ad hoſtes ſuperandos plus valer artis induſtria- q; coꝛpoꝛis
Trogus pompeius de alexandro dicit ꝙ exiguam
manũ militarem accepit a patre. ſed doctam contra (aſſuefacta
milicie oꝛbem terzꝛ arum aggreſſus in numeros hoſtium populos
deuicir ¶ Decũd um qd militem facit eſt ſa acramentum quo iurar
per deum & maieſtatem principis ſe nũquã euitaturum moꝛtem
pro republica Electi enim & in virtute tam coꝛpoꝛis quã animi
a probati vt dictum eſt iuramentum prãre tenebantur. ſtilicet
deo & pꝓrincipi fidem ſe ſemper ſeruatuzos· miliciam nũquã de⸗

ſerturos ſed pro republica & honoze principis vſq; ad moꝛtem
certaturos Si tamen princeps aliud contra mandatum dei vel

bonũ virtutis · ſeu contra ſtatuta eccleſie preciperet non eſſ er ei

obtemperandum. nec in hoc iuramentum militare frangi dice⸗

retur Non enim obediendum eſt inferioꝛis mandato quando ſu⸗

perioꝛ contrarium iubet Sicut ſi proconſul aliud fiendum man⸗

daret: contra edictum imperatoꝛis Juramentum ergo qð a mili⸗

tibus principi preſtatur · licitum erit quãdo ſecũdum proprios

mandantis limites ſeruandum indicitur. Facta ergo diligenti
electione ſen exam atione. & preſtito iuramento fidelitatis tũc
tales cingulo militari decoꝛs & impreſſo ſtigmate in parte dex⸗
tera quo ab alys diſternerentur milicie aſtribebantur Et in bys
conſiſtit prudencia militarisDicit valerius ꝙ diſt iplina mi⸗

litaris acriter retenta principatum ytalie romano imper io pepe⸗

rit multarum vrbium: magnorum regum validiſſ imarum q; gẽ⸗
cium regina lar gira eſt ¶Er policrmatus dicit ꝙ romanos genci⸗

um omnium fecerunt victoꝛes ſtiencia/ exerciracio/& fi des quã

impendebant reipublice Et ideo preualuerunt aduerſus mulrti⸗
tudinem galloꝛum proceritates germanozꝛum vires yſpanozꝛum
& dolos affricamoꝛum H

4 Explicit tractatus primus ſtz prudencia

Cnpꝛiy

Icipit I Ctat ſeds de iuſticia diſtĩctꝰ p. v ·

capła Primi ca. lect. de młtiplici dffi · iuſtie

Oſtq; de prudencia intellectũ practicũ dirigente
dictũ eſt Conſeq;ter dicendũ reſtat de Juſticia
que volũtatem rectificat ¶ Ad eius autem cognicionem bhabendᷣ
cõſiderãda ſunt qñq;ʒ Primo quid ſit iuſticia Scðdo quot mõẽis

principia ex quibus ipa inſticia canſatur nto que & quot re⸗
uirantur ad rectitudinem iudicy (Ad pabendam diffſiniciõem
iuſticie videndum eſt qd impoꝛztet nomen eins Mam frequenter
ex ſignificacionibus nominũ a quibus imponũtur deuemmus in
cognic ionem rerum YViderur autem iuſticia ſecũdum nomen im⸗
poꝛtaꝛe quãdam equalitatem Vnde vulgariter ea que adequant᷑
dicũtur iuſtari Equalitas autem ſemper eſt ad alterum. quia
nic hil ſibimet eſt equale Opoꝛtet ergo ꝙ inter alterum & alterũ
equalitas vertatur Erit ergo iuſticia virtus ad equans vnum
cum altero Hoc autem fit dum operaciones & res exterioꝛes que
pPoſſunt in vſum homũs venire· & in quibus ſibi inuicem cõmmã⸗
cant debite oꝛdinantur Exquo patet ꝙ materia circa quã iuſtãĩa
ver ſatur ſunt operaciones & res inter pomines cõmuĩcabiles.
quarum ipſa eſt rectificatiua & oꝛdinatiua Ex hoc patet eius
eminencia ad alias virtutes moꝛales. que tantum homĩes per fi⸗
ciũt in hys que cõueniũt ei ſm ſeip̃m foꝛtitudo enĩ ꝓficĩt hoĩem
in ſeip̃o dũ timoꝛes & aud acias rectificat. tẽpancia concupiĩas·
& ſic de alys vᷣtutibꝰ que habẽt interioꝛes paſſiones modificare
Juſticia vero hoĩem Pficit in oꝛdine ad aliũ dũ ab vno qui plꝰ
iuſto habet accipit. & alteri qui mꝰ inſto habet tribuit Vel qñ
diũſa diũſis ꝓpoꝛcionałr ſm mer ita diſtribuit. & ſic ſemp inter
diũſos eqlitatẽ diſtribuit (Patet ergo ꝙ iuſticia eſt diffiniẽda
ex actn reddendi ius debitũ vnicuiq; Sed ad hoc ꝙ actus iſte
ſit tuoſus neceſſe eſt ꝙ ꝓpeedat ex habitu & bona diſpõe mẽtis

dicatur Tercio quomõ ſit neceſſ aria multit udini Quarto ꝗᷓ ſunt

Erxrit er go iuſticia pabitus volũtaris ſeu bona ꝗlitas mentis ius

, 9* . . —
ſuũ vnicuiq; tribuens Et ad hoc cõcurꝛit fere intencio oĩm diffi⸗

nienciũ iuſticiã Dicit enĩ iuriſperitus inſticia eſt conſtans &

ꝓpetua volũtas ius ſuũ vnicuiq; tribuens· vbi potencia pro ha⸗

bitu ponit᷑ Vnde iuſticia dꝛ eſſe volũtas i: volũtatis habitus·
Et ad hoc ꝙ iſte habitus ſit vᷣtutis non deber quis habe ꝓpoſitũ

ad hoꝛã vel ad tempus opandi iuſticiã ſed ꝓpetuo Alioqñ non

eſſet iuſtus Vnde ẽm phᷣm fo Eth. inter alia que requirũtur ad
actũ vᷣrutis ponit᷑ ꝙ opetur Imobiłl r vbi deſignat actus firmi⸗
ratem ꝙᷓtũ ad ꝓpoſitũ qð debet habẽ oꝑans per ?ᷣtutem Poreſt
ergo p̃d icta diffinicio iuris ad foꝛmã fic reduci Juſticia eſt ha⸗

pitus volũtatis ſm quẽ aliq́s firmo & conſtanti ꝓpo ſito ius ſuũ

vnicuiq; tribuit Ad hoc aũt reducitur diffinicio q́; ponit Ma⸗

crobius dicens ꝙ inuſticia eſt vnicuiq; fuare qd ſuũ eſt · y ſidoꝛ?
auũt ſic eam deſtribit Juſticia eſt oꝛdo & equitas qua bomo cum

vna q; re bñ oꝛdinat᷑ Tuliꝰ aũt in primo reth· ſic eam deſtribir

Juſticia eſt habitus animi coĩ vtilitate fuata ſuam vnicuiq; tri⸗
buens dignitatem Seneca vo in li . de . iiii . tutibus & iuſticia
eſt cõuencio in adiutoꝛiũ multo ĩuenta Completiſſ me aũt eam

diffinit Ambro-in li. de offi: dicens Juſticia eſt que vnicuic;

qð ſuũ eſt tribuit · alienũ non ven dicat. vtilitatem ꝓpriam ne:⸗

gligit. vt coẽm eqtatem cuſtodiar Et ſic patʒ ꝙ omẽs qui de iu⸗
ſticia loquũtur in hoc cõuen iũt ꝙ ſit ᷣtus tribuẽs vmicuiq; qð
ſuũ eſt. vnde dicit Augꝰ? in li. de li- ar Juſticiã quid Dicã eſſe
niſi vi rtutem qua vnicuicq; ſua tribuũtur Elynandus in li. de

geſt is romano narzat de traiano ꝙ cũ equũ aſtẽdiſſer ad bel⸗

lum ꝓſacturus· vidua app̃henſo pecle illius mi fabiłr lugẽs ſibi
iuſticiã fieri pecyt de bys qui ſiliũ ſuũ ĩnocentem occiderãt di⸗
cens vt quid auguſte impꝑas & ego tam at rocem ĩuiriaʒ pacioꝛz·
Cui impatoꝛ Ego tibi ſatiſ faciam cũ rediero Cui illa uid ſ nõ
redieris. Succeſſoꝛ inꝗt meus ſatiſ facier tibi · Et illa quic ribi

ꝓdeſt. ſi alius bñfecerit· tu me⸗ debitoꝛ es. m merira recepturꝰ

Dõä

14 IIL.

impatoꝛ deſtẽd it de equo & cau ſam ex aĩauit pnñciałr & cõdigna
ſati ſ factõe viduã conſolatus eſt Vnde & in foꝛo ſtatua traiani
imꝑatoꝛ is po ſita eſt repñtans quõ in ex pedicẽe poſitus viduam
libauit. & in ſenatu exclamatũ fuit Non alter felicioꝛ auguſto.
nec melioꝛ traiano
equũ in domitũ . & eius pedibus filius cuiuſdã vidue eſſet int⸗
ſectus ſibi conꝗrenti filiũ ꝓpriũ pro filio eius moꝛtuo tradidit

Et fraus vtiq; eſt nolle red dẽ qd debetur Succeſſoꝛ tuus ĩ iuriãẽ
pacientibus proſe iuſticiã reddet·. te non libᷣabit iuſticia aliena
bene agetur cum ſucceſſoꝛe tuo ſi ſe lihauerit Dys verbis victꝰ

liud tale de eo legit᷑ cũ filiꝰ eius equitarz

Artes iuſticie multiplices aſſignantur · (& ariſmetrica
ſtz ſubiect iue integrales & potẽciales Sed cum ptes ſubiectiue
mag is ꝗꝓprie dicantur quãtum ad ꝓpriam racicem iuſticie Alys

itur ¶ Eſt autem duplex equalitas vt diſtinguit philo ſophus
qnto Et hicoꝛ· Vna que a geome?᷑ con fideratur· & h non acten⸗
dit equ ale ſecũdum eandẽ ꝙ;ᷓti tatem. ſed ſ̃m eanð ꝓpoꝛcõem· vt
ſi dicat᷑ Sicut ſe habet nũerus ſenariꝰ ad qternariũ. ita ſe h abʒ
rrinarius ad binariũ Vtrobiq; em eſt ead em ꝓpoꝛcio nũeralis
ſtilicet ꝓpoꝛcio ſegualtera. in qua maius continet minus & me⸗
diam partem eius Et hoc modo ſe habet ſenarius ad quaterna⸗
riũ · & trinarius ad binariũ Quia vtro biq; maioꝛ nũerus cõtinet
minoꝛem & mecdliam partem eius. & fſic eſt ibi eadem equalitas

eſt equalis exceſſus vtrobiq; ſecũdum quãtitatem Nam ſex ex⸗
ced unt quatuoꝛ in duobus. tria vero duo exced ũt tantũ in vno
lterius eſt alia equalitas. quã conſiderat ariſmetricus · & H
artendit equale ſecund um parem qnantitatis exceſſum · Sicut ſe

4 Sec Di C apki lect. de Duplici eꝗlitate ſt⸗ geometrica

inuſticie partibus obmnſſis de eis tantum ad preſens loqui inten⸗
dimus Circa quod ſtiendũ eſt ꝙ iuſticia vt patet ex dictis
eſt qued am menſura equalitatis: qua vnicuiq; qð ſuũ eſt tribu

Propονιπ11ο1⅞1⅝⁄¾ non autem equalitas eiuſdem quãtitztis quia nõ

habet numerus q uinarius ad ſenarium & quaternarium & cetera

Add vtrũq; en ſe haber in eadẽ qtit ate · quaternar iũñ excedens in

li vnitate · & a ſenario exceſſus in vnitate Mon autem ſe habet ad
Gpoh vtrũq; in eadẽ ꝓpoꝛcõe nüũerali Nam ꝗqnarius reſpectu qternary
1

eſt in ſpẽ ꝓpoꝛcionũ ex cedenciũ ſed reſ Pectu ſenary eſt in ſpecie
rananm . Ecũd um hanc dnplicem (oémutatiua &ο dutributina 2

lun 4 eꝗlitatẽ neceſſe eſt artendẽ duas ſpẽs iuſticie Cum enĩ ĩu⸗ ſiitia

icia ꝓtickaris de ꝗ̊ nũc loqmur reſpiciat aliꝙᷓ priuatã ꝓſonam

); que cõpatur ad coĩtatẽ.· ſicut pars ad totũ / poteſt duplex oꝛdo
de : attendi ad aliqꝙ; partẽ Vnus qui ð partis ad partẽ cui ſiłis eſt
t oꝛdo vniꝰ priuate ꝓſone ad aliã Et hũc oꝛd inẽ habet dirigẽ q̃dã
Eud iuſticia que a pho dꝛ cõmutatiua Conſiſtit enĩ in bys que ꝓꝑ ꝙᷓ ð
En cõtuutacõeʒ hñt fieri inter duas ſingłares ꝓſonas adĩuicẽ. vt pʒ
ſcn . in empcõibus vendicõibus locacõibꝰ & qbuſcũq;ʒ alys pactõibꝰ
AbAs iintuenientibus inter vnũ hoĩem & aliũ Et hec qui iuſticia cõ⸗
men⸗ ſtituit eqle ariſnetricũ in q;tũ ad ere opoꝛtet rem rei Vt quãto
Ns iſte plus habet q́; ſuũ ſit. tant ũdẽ reſtituat ei cui? eſt miꝰ hñ̃ti
tttu Alig aũt oꝛdo attenditur toci?ꝰ ad partes cui ſiłis eſt oꝛdo coĩs
ghus vel alicuiꝰ xcipꝑis vicem coĩs gerentis ad fingłares pſonas Et
tme huc oꝛdinẽ habet dirig. qᷓdã alia iuſticia que ðꝛ diſtributiua
n ſt per q́; bona coĩa diſtribuũtur · vt honoꝛes & alia hmõi ſicut ex⸗
hah, pedit vnicuiqʒ m ꝓpriã dignitatẽ Et h quid inſticia cõſt ituit
lis⸗ eqᷓte geometricũ qð non eſt accipienð fᷣmeand q;ritatem · ſed ᷣm
ANe: eanð Poꝛcẽeʒ Cũ enĩ bona coĩa equalia non ſint· nec ciues eles
reec: omẽs eſſe poſſint · fi pceps vel hy qui rempublicã regũt de boĩs
(crdòee coĩbus equalr omibus ꝓuident cõfuſio maxĩa accidet &tor⸗
ultes policie oꝛclo piret Talis enĩ elitas ſũma eſſer in eꝗlitas: ſi me⸗
gur rita diſoe fm oꝛdinem P*ο611⁸¹ non attendéntur Debet ergo

ger⸗ qui ̃eſt coĩtasſti diligenter attende cõdicões pſonaxt & bonoʒe
nyno coĩum ꝗlirates o uibus inſpectis & ad ĩuicem cẽpenſandis deber
„= . „ „ . . „
aß ea Woꝛcõabr diltribué. vt ſicut vna ꝓſona aliã exced it Ita eciã

ceren

4

Non enim equalibus honoꝛibus honoꝛandi ſunt plebei & oxti⸗
mates· cum iſti maioꝛem principalitatem habeant in republica
maxime in bys que ad defen ſionem & gubernacõem eius ptinent

Et fic patet duas eſſe iuſticias. ſtilicer cõmutet inam per quam

ſubditi dirigũtur in hys que fiũr per mutuas cõmutacões rerũꝭ

venalium · & diſtrihutriuam per quã qui preeſt dirigitur in rite

diſtribuendo bona cõmuĩa ſubditoꝛum qualitate ſeruata ¶ In⸗

nen imus xp̃m duas ꝓabolas ꝓpoſuiſſe diſtipulis In quarũ vna
docuit equalitatem ſeruandam ſec ũd um oꝛcõem. & h̊ qᷓtum

agd iuſticiam diſtributiuam. vt patet in parabola de talentis·

vbi 8: P+ vni dedit qnq aly Duo & xcio vnu vnicuich fm Priã

eturem Math· xxv. In alia vero docuit eꝗlit atẽ fuãdã ſᷣm eanð
Gtitatẽ · vt patet in ꝓabola de vinea vbi dꝛ ꝙ paterſamilias cõ⸗

nencõe facta ex denario diurno conduxit in vineã ſuã oparios:

—

Sero autẽ facto dicit dñs vinee ꝓcuratoꝛi ſuo voca oparios &
redde illis mercedẽ ſuã. incipiens a nouiſſĩs vſq; ad primos· &
acceperũt ſinguli ſingulos denarios Mathei·xx ·

agalt⸗ iuſticia differt a predictis “
Sr aũt ſtien & ꝙ płᷣs. v. Eth. vbi de iuſtĩa tractat ponit
ꝙᷓdam aliã iuſti ciã gnalem quã a Ppellat legalem· & hec differt a
p̃dictis duabus que bonũ pticulare reſpiciũr Nam iuſticia con⸗

muratiua reſpicit bonũ ciuiũ ꝓticulariũ ſecũdum ꝙ adinuicem

oꝛd inantur Diſtributiua vero reſpicit bonũ eoʒe ꝓut oꝛdinantur
ad pncipem ſiue ad rempublicam Juſticia vero legalis re ſpicit
bon ũ cõmũe ad qð oꝛdinat actus virtutũ oĩm. & ideo dicitur
generalis qua fi per quãclam caſualitarem ſecundum ꝙ per legis
imperium oꝛdinat non ſolum actus iuſticie pticularis ad bonũ
cõmũe. ſed eciam actus omniũ aliarum virtutum Nam precipit

actum temperancie & eum oꝛdin at ad bonũ cõmũe: puta cum lex

mandar ꝙ nullus adulterium cõmittar Similiter eciam actum
ſortitudinis in bonum cõmune reducit. cum precipit ꝙ milites
aciem non derelinquant. nec arma proiciant· & ſic de alys

ſen

plc⸗
uope
Ciite
oc
dwa
c
nl,
umm
Pere
oo⸗
ien⸗
ſde
n
e

S ſe.
Lar⸗ ultu cõmendandus eſt rex ſaulł: qui ionat han filiũ ſuũ ob⸗ W
Fülen tenta victoꝛia cont᷑ hoſtes mozti adiudicauit · eo ꝙ cont man⸗
Perpr datũ legis fecerit in deguſta cõe mellis Płs tamen eum violen?
r dudn a moꝛte libauit · i· Re. xiiii. ¶ Valerius narzat q;dã legiſ latoꝛẽ
teri cui? filius puĩri debebat amiſſ ione duoʒe ocłõz ſibi vnũ oculũ
n rite eruiſſe & filio alterum dicens · ꝙ dum pater legi m odum debiti
p⸗ ſupplicy reddidit mirabili equitatis tem ꝓamento ſe mificoꝛdem
lw⸗ prẽm. & iuſtum legiſ latoꝛem oſtendit ¶ Tercy caxp łi lecct·
um ¶ legalis iuſtĩa necia eſt reipublice & finẽ paciWs Ja
tis. Oſt boc oſtendũ eſt iuſticiã neceſſ ariax eſſe cuilibz mul⸗ N Ilesad nii“ e veH
Nl titudĩ primo manifeſtari pcteſt ex ꝓte finis· & hoc prec ipue pbezpe S Pens
nend ᷓtũ ad iuſticiã legalem Finis enĩ qui intenditur in regĩe citatis ”DRUD
lasck eſt pax Talis aũt finis coꝛrũpitur· dum iuſticia legalis non ſer-⸗
No natur Nam cum omẽs vel multi legem iuſt icie legalis Eceptiuã
io *. frangũt · & ad ſtatuta coĩa non attendũt · ſed vnuſquiſq; quod
„Ad bi placet. & bono priuato vtile credit · hoc facere ſt udet ozdo

policie ꝓuertitur · & fic pax que ᷣm augu: eſt inquillitas oꝛdi⸗
nis perit Eſt ergo neceſſaria ad pacẽ in ciuitate fuãda EYnde yſas
Net Erit opꝰ iuſticie pax · & in pſal: dꝛ Juſticia & pax oſtulate ſũt

Hoc pulc hre oñdit augꝰ in li: de ciui: dei int roducens Exẽplũ

⸗ de alexãdro & pirata· vbi dicit ꝙ rẽota iuſtĩa qnid alind ſunt
gnn regna nif magna latrocin ia. qð tamen exemplũ plenius ponitur
Nint in li.: de nugis phoʒg · ybi Dꝛ ꝙ cũ pirata eſſet cõpñſus & alex:
ge eum interzogaret qᷓre haberet mare infeſtũ Rñdit liła contũacia
ſatur ꝓpter qð & tu oꝛbem traʒe Sed quia id facio vno nauisio latro
4 vocoꝛ Et quia tu facis magna claſſe diceris impatoꝛ Si ſolus ſit
g captus alexã · latro eſt. ſi ad nutum dyonidis Pli famulentur/
hrt eſt dyonid es imꝑatoꝛ · me foꝛtũe iniqtas & rei familiaris angu⸗
Ntost ſtia. te faſtus intollerabilis & in explebilis auaricia furem fſecir
tun Si foꝛtuna mea manſueſteret / fierem foꝛte melioꝛ: ac tu quo foꝛtu⸗
hin nacioz nequioz eris Miratus alexander conſt anciã homis eũ me⸗
iltes rito arguentis Exꝑ iar inquit an futurus ſis melioꝛ foꝛtũ azʒ nãq;

A. 4
55

murtabo vt non ei mõ quo deliqris. ſed tuis moꝛibus aſtribatur
Eumcʒ aſtribi fecit milicie vt poſſet exinde legibus militare
e ergo regna hoĩm ſint latrocinia iuſticia eſt fuand a.nõ ſolũ
a ſubditis· ſed eciã a p̃ſidẽtibꝰ vt digne poſſit ſuos ſubditos ad
zuſt iciã fuandã inducè iuſticia eſt neceſſ aria ꝓpter recti⸗
Ecũdo oñdi poteſt iuſticiam eſſe (tudinẽ gubłnantis
, neceſſariã multitudĩ ex pte gubnantis a quo dirigitur
Sycditn *ει & boc q́;tum ad diſtribut iuã Videm enĩ ꝙ qñ aliqua diuerſa
ſiſub vna virtute continentur· nec oꝛdinantur ab ea ſe dm diũſas
ꝓPoꝛcões totus oꝛdo eoꝛ que regũtur diſſipatur & cozrũ pitur.
vt patet in armonia muſicali. vbi coꝛde niſi a virtute manꝰ fᷣm
eaz diũſas diſpõnes ꝓpoꝛcõnałr tangantur · ſonũ inoꝛdinatũ &
confuſum reddũt · & ſic concoꝛdia armonica rũpitur Sic eciã in
multitu d ine vbi ſunt multi diũſaʒ condicionũ & meritoʒ niſi
ꝓPoꝛcionałr honoꝛes di gnitates & officia in ſuꝑ laboꝛes & ex⸗
penſe eis a p̃ſidente diſtribuãtur mirabilis diſſ onancia inter fł
habitantes oꝛitur . & per conſeq́;s tctus oꝛdo pollicie paulatim
ad coꝛrupcõem diſponitur (¶ VYnde dicit tulius tanta eſt vis
iuſtic ie ꝙ eciã illi qui ma leficio & ſtelere paſt ũtur non poſſ unt
ſine vlla iuſticie ꝓticula viuẽé. & ponit exemplũ de latronibus
Arc hipirata inquit quidã latronũ pnceps · ni ſi p̃dam equałr
& ſc em aſtucias & laboꝛes furãciũ ꝓpoꝛcionałr ꝓtiretur inter⸗
ſiciendus erat a ſocys aut ſaltem a prcipatu latronũ deponend⸗
De rege Philiꝓpo patre alexãdri ðꝛ ꝙ ſemp inter cottidianas
rapinas erat inops Nam rapina & iuſticia ꝗᷓ alys diſtribuat pi
erant ſibi dilecte · rantũ enĩ diligebat rape · q;tum rapta alys di⸗
ſpenſare Et quia h in latrociuio qdaʒ rectitudine vtebatur· diu
confuatũ eſt regnũ eius licʒ repñ ſibile eſſer Si ergo tãta vis eſt
iuſticie · vt eciã latrocinia vi goꝛentur per eam· multo magis de⸗
bita & oꝛd inata regimina eius virture vigoꝛem & incrementum
ſuſtipient Iceo ad eam diligendam diuina ſapiencia hoatatur ·
iudices terzarum dicens Diligire inſticiam qui iudicatis terꝛ am

.

II . .

(Vn de auguſtiꝰ? fo libro de ciuirate dei recitans ſnĩas ſapientum
concludit hoc veriſſimũ eſſe ſine ſũma iuſticia rempublicã regi
non poſſe Et bellius dixi

it Nil tam inimicum ciuitati ꝙᷓ in iuſti⸗
ciam nec omo niſi mgrã iuſtici a ſtare poſſe rempublicam H
cõmutacio eſt neceſſ aria ꝓpter bonũ ſubditoꝛ - Dð

RK

rg EErcio neceſſaria eſt iuſticia ex parte ip̃ius multitudinis· er m. S R

rr⸗. que ex multis ꝓſonis colligitur Et H per reſpectũ ad iuſt iciam gpe
Pra e cõmut atiuã Videmꝰ enĩ ꝙ qñ multa adĩuicẽ adunantur: & vnũ
dii alteri non coaptatur illa multa diſſ oluũtur · ymmo ex eis nichil
knr. . vn ũ cõſtituiĩ poteſt niſi ineptitudo tollatur · vnde qñ aliꝗᷓ ligna
7 compaginanda ſunt ad conſtructõeʒ domꝰ aptãda ſunt xer do⸗
mi “ lacõeʒ & cõplanacõez ſi ſunt toꝛtuoſa vel nod oſa Alioqñ ex bys
cün e nichil vnũ conſrui poterit· & ſi conſtruitur non diu manebit·
n . Sic eciã ſi aliqua multitudo debet eſſe oꝛdinata in vnũ · ſi aliqui
Lex: ſunt in ſolentes in iurio ſi rixo ſi ſedicioſi vel quocũq; alio modo
erfi vitã bonoꝝe inquietantes & pacẽ coẽm turbantes per rigoꝛem iu⸗
latin ſticie coꝛripiendi ſunt penis ac verberibus· aur eciã ex t minandli
vis a congregacõi cẽmuĩ · & penitus vita priuãcli· alioq tota mul⸗
unt titudo ruit & diſſoluit nr aſneuir dñs hoꝛribili mote dat han
b S abiron dra videlicet degluciente eos viuentes cũ tałnaculis
a = ſuis & vniũſa ſuba eoʒ: eo ꝙ cõturbabant multitudinẽ iſra hel
ter! ſecdicõem cõmouentes adũſum moy ſen & contẽpnentes eius man⸗
SndA/ dat is parere Nũerox xvi Awarer ergo qtus eſt fructus iu⸗
rss 4„ ſticie in confuacõe rei publice intuicẽe & gubnacõne oĩm ſubdi⸗
eni tozꝛum . & in cuſtodlia oꝛdinata cuiuſ libet multitudinis Magno
ed ergo affectu eſt aꝓpetenda:magno ſtudio cuſtodienda · & mag⸗
1dn no honoꝛe veneranda Vnde dixerũt phi eam habẽ vultũ aureum
SS&eei templa dedicauerũt gentiles · vt dicit Aug? primo de do⸗
ctrina xp̃iana Et ꝓpter hoc ꝓhs . v· Eth. eam dicit preclariſſ im
oĩm virt utum· & ꝙ neq; heſperus neq; lucifer eſt ita mirabilis
Et tulius in primo de offi · dicit ꝙ in iuſticia eſt ſplendoꝛ max⸗
imus ex qua boni viri nomianturr·

68
. s den
nmnun
tur“
tert an

An raß

Oſt hoc reſtat videre de. principys iuſticie ¶ Ybi ſtienꝰ
eſt ꝙ iuſticia triplex poteſt dici habere principium · ſtz
Emanatiuũ exquo eius oꝛigo primitus deriuatur Imperatiuũ

exquo eius vtilitas multiplex declaratur Emanatiuũ & oꝛigi⸗
nale principium eſt deus a quo omnis lex contentiua iuſticie
iniciũ haber ([Wwpi ſtiendũ eſt ꝙ ſicut dicit Auguſtinꝰ primo

zuarti capki lect. Q, a lege dei et᷑na deriuatur lex naturalis

exquo eius auctoꝛitas in ſubditos promulgatur Suſteptiuum

libro de li o arbitrio Sũma racio in deo exiſtens eſt lex eius
que ererna dicitur· cui ſemper obtemperandum eſt- quia iuſtum
eſt quicquid ab eo oꝛdmatur Habet autem dicta lex quandam
iuſticiam diſtributiuam per quã vnamq; rem in quodam di⸗

Opoꝛtet videre in hoc eſſe veram dei iuſticiam ꝙ omnibus tri⸗
buit propria ſecũdum vniu ſcuiuſq; exiſtencinm dignitatem· &

hac aũt lege dei eterna deriuatur lex naturalis que nichil aliud
eſt quã quedam eius impreſſio in re creata· per quã in finem de⸗
bitum inclinatur Exquo manifeſtum eſt ꝙ omnia aliquałr legẽ
eternam participant in quãtum ex eius directione ſiue impreſ⸗
ſione in fines ꝓprios actus ſuos oꝛdine debiro dirigũt Inter ce⸗
teras aũt creaturas homo excellencioꝛi modo hanc legem ptici⸗
pat cũ ip̃e ſit prudencie ꝓticeps · vt pote ſibi & alys ꝓuidè va⸗
lens Et ideo in homine ſec ꝑticipacio ſiuei mpreſſio ꝓprie dꝛ lex
natalis In alys vero rebus magis ꝓprie ðz inſtinctus nate ſiue
vis in fita rebus q́; lex que ꝓprie in racõe con fiſtit Eſt enim lex
qðdã dictamẽ racõis practice. hec dẽ lex natalis in homie nũ qᷓ;
extinguitur· qũ ſemꝑ & malo remurmuret. & ad bonũ impellat·
Vnde eiꝰ gnale p̃ceptũ eſt ꝙ omẽ bonũ facienð eſt · & omẽ malũ
vitã ð̊ Exquo alia nare pᷣcepta deriuant᷑· pura Vntes ſũt ho⸗
noaãdi non eſt ꝓxĩo ĩiuriand nec qtũ ad ꝓſonam. Vnde diciĩt
Nõ occides · nec q;tũ ad eiꝰ bona: vñ dicit Mõ furtũ facias & ce

gnitatis gradu conſtituit Ende dicit Dyoniſi? in li de di · no-

vniuſcuiuſqʒ naturam in proprio ſaluat oꝛdine & virture Ab

ſind Peoec autem lex pabert precipere illam iuſticiam de qua dicit dñs
nic in euan gelio quecumc vulris dt faciant vobis homães. & vos
rrii facite illis Eſt enim omni hom a lege nature indictum alteri fa⸗
uun cere · quod ſibi vult fieri Et quod ſibi malum putar illud alteri
igi⸗ inferꝛe non depere ¶Narꝛat auguſtinus in libro tercio de doct⸗
W r ina criſtiana· O quid am propter varietatem innumerabilium
imo conſuerudinum · que apud diuerſas gentes inueniũtur · putaue⸗
eins runt non ineſſe om̃ĩbus vnam iuſticiamnaturalem- ſed vnicuic;
lun genti ſuam conſuetudlinem iuſtam videri Sed hboc reprobat di⸗
dn cens ſic hec ſentencia quod ribi fieri non vis. alteri ne feceris
ndi⸗ nulla poteſt gencium diuerſitate variari Mam cum refertur ad

dilectionem dei omnia fla gicia moꝛiũtur· cum ad prox imi omãa
— facinoꝛa Nemo enim vult coꝛrumpi habitaculum ſuum: non ergo

deber coꝛrum pere habitaculum Ddei ſtilicer ſeipſum Et nemo
Ab vult Ae noceri · nec ipſe cuiquã nocuerit
iucd a lege naturali deriuatur. lex bumana “ 2 1 . „ l.
ege aũt naturali ex bilana derinarur- Kcur dicir Tuli? Nn tas g Gan.
. in iua ret hoꝛica hegula en hũanoa actuũ eſt raciο naturalis- X
g INam tantũ in eis iuſtum ſeu regulatum ĩuenitur ꝙfum de racõe
participant Ex ea enĩ hũane oꝑacẽes oꝛdinantur & Ddiriguntur
66% Lex ergo hũana ſiue ciuilis hũan o2 actuũ directina a lege na⸗
”l turalis racõis oꝛtũ habet Haze legum cepta deus ꝓpło indeoꝛ
n fuãda mãd auit· ſed drñter ſm ꝙ vtriq; legi cõgruebat Nan S
ler cepta moꝛalia voluit ab oĩbus & omĩ tẽpe obfuari Vnde nõ ſo⸗
fue lũ iudei ſed eciã cetè nacẽes ad eoʒe obfuãciũ obligabãtur Sũt
nler eenĩ nat᷑alr imp̃ſſa hũane mẽti Et ideo p̃cepta legis nate vocãtur
enuh ſicut ꝙ ꝓntes ſunt hcnoꝛãdi . ꝙ non eſt cccidend non furãdum
i⸗ & ſic de alys Dec quidẽ p̃cepta eadẽ ſunt apud omẽs & ĩmurari
mtli non poſſunt In cuiꝰ rei fignũ mandauit deus moyſi ꝙ dolarer
tbo⸗ duas tabulas lapideas. in quibus ſtripſit verba · i · p̃cepta decẽ
dier digito ſuo tam q; xerpetuo durat ura Et quãtum ad hoc dicitur

Ace Earuch. v.: Die eſt liber manclaroꝛ Ddei. & lex que eſt in eternũ

1

.

MAAE

à2

¶Precepra vero ꝛuris po ſitiui ab illo ſolo ꝓpło pro temꝑe obß⸗
uanda diſtinxit deus dupłr Nam quedam ptinencia ad cultum
diuinũ que dicũtur cerimonialia. & iſta licuit ſeruare vſq; ad
xpᷣi paſſ ionem. non autem poſt Con firmata enĩ veritate de xp̃o

iam incarnato & paſſo debuit ceſſare figura ſa criſicioꝛum. que

miſteria incarnacionis criſti futura ſigni ficabant Alia vero pre⸗
cepta dedit deus pertinencia ad iuſticiam ciuilem- qne dicũtur

iud ici alia· & iſta etiam ſunt euacuata per xp̃i aduentum Vnde

non Habent vim obligandi. q uia tamen hec precepta non erant
principaliter inſtituta ad figurandum criſti miſteria · ſed ſolum
ad diſponendum ciuilem ſtatutũ illius populi: ideo abſq; ꝑec⸗
cato poſſet aliquis princeps in ſuo regno ea tamq; pro ſeruandis
legi bus ſtatué, ſecũd um iudicaret populo exꝑedire (de ce⸗

rimonialibus vero hoc fieri non poſſet abſq; peccato & fidei p̃⸗

iudicio. cum hec ſolum ad ſi gnandum criſti miſteria ſutura fu⸗
er int inſtituta Obſeruatoꝛ enĩ hmẽi preceptozum ipſo facto di⸗
. ee .e
ceret er iſtũ nondum in carnem veniſſe: ſed venturum eſſe Et ſic

patet Differencia inter legem naturalem que ſemper eſt ĩmobilis

& legem hũanam que ex diuerſis cauſis mutari poteſt A lege
ergo naturali vna & ĩmobili permanente deriuatur lex humana
que multipliciter apud diuerſos variari poteſt· ſecund um ꝙ in
tellectns homĩs alia & alia regendis ꝓpłs iudicat expedire
(¶] 1 a lege naturali aliquid dupliciter deriuatur
Ciendum eſt autem ꝙ a lege naturali aliquid poteſt du⸗
pliciter deriuari Vno modo per viam illacõis. ſicut ex prĩãcipys
deriuantur concluſiones. vt ex hoc principio Si ab equalibus
equalia demas· que remanẽt ſunt equalia Elicit geometricus cõ⸗
clu ſionem ſic inferendo. er go ſi ab equalibus lineis equales ꝑtes

auferas. que remanent ſunt equales. per quem modum ab eo ꝙ
dicitur. nulli malum eſt inferendum. quod eſt primum princi⸗

pium leSis naturalis. deriuatur conclu fio talis ergo non eſt
furandum. & non eſt cccicdendum. & ſic de alys preceptis

———

22

. =
—

wnd
aat⸗
hon
ls.
nkal
tad
Cr
iſeg⸗
K
pui
ut
hüta
npel
mer

din Ahlulio mòa lege natali aliqd deriuatur per viã detnĩacõis. ſicut
Sn & foꝛma coĩ domꝰ quã artifex in mente gerit · fit qᷓdã detmiacio
eyn illius foꝛme ad talẽ figurã· puta triangularẽ vel qdrãgularem ·
que Et hoc fit per volũtariã applicacõeʒ artificis adl debitã materiãa-
pre⸗ per quẽ mo ð ab eo ꝙ lex nate abſolute dicit · ſtz ꝙ ille qui pec⸗
ſtur cat puĩatur · deriuatur qſi qᷓdã cont ctio ſiue detmacio iuris q;
jnde babet facẽ pñceps legem ſtatuẽs· ſtzʒ ꝙ tali pena vel mõ puĩatur
rant Hic aũt dupkr modus differenter in lege hũana continer᷑ Nam
lduamn ea que ſunt primi mõi vid elicer que a lege nat᷑ali deriuantur vr
gpe⸗ con ſtru ctões· ita in lege hũana continent᷑ ꝙ vigoꝛẽ Fñ̃t ex lege
mnci natali Vnde eius pcepta eadem manẽt apud omẽs· vt ꝓntes eſſe
dec⸗ ponoꝛandos · pacta eſſe fuanda. furta non cõmittenda· & ſic de
biß⸗ alys que ad ius genciũ ꝓtiné noſtũtur Eſt enĩ ius genc iũ ĩus
1a⸗; nat᷑ale ſolũ in hũana nat᷑a reptũ · vnde non differt a iure nature
di è“ coĩr dicto. niſi ficut ſpẽs a gne Jus enĩ nat᷑ale gñałr ſüprtũ eſt ·
t⸗ qð nat᷑a aĩalia oĩa docuit Ea vᷣo que ſũt ſcdi mõi videlicet que
bilis ààlese nat᷑ali derinãtur vt detmmacões. ita in lege pũana cõtine⸗
eg⸗ retur ꝙ ſolũ ex ea vigoꝛem habẽt · ſicut c rakr peccans tali pena
mmee puĩatur vel rali moꝛte moꝛiatur · puta ſuſpendio conbuſt ione .
Gn aut capu5 derruũcacõe · & ſic de alys que legũ poſitoꝛes adĩue⸗
nerũt con hentes ius naturale ad diũſas detrĩacões · & in bys
maxĩe lex hũana con ſiſtit Et qᷓa multa eſt diſitas in rebꝰ bũaĩs
d tum ex ꝓte iud icioꝝ hoĩm alr & akr coĩ a p̃cepta legis natnralis
igs ad res hũanas aꝓplicanciũ· tum eciã ex ꝓte circũſtanciaz · Pura
itus locoʒe tempꝑũ a finiũ Inde eſt E⸗ diüſe leges apud diu⸗
ſos ſunt inſtitute Antiqui ſapientes aliã legẽ ed ĩderũt pro ſa⸗
tex cerd otibꝰ deũ pro ꝓpło dep̃cantibꝰ · & aliã pro milit ib? rempu⸗
le. plicã defend entibꝰ Mitioꝛes etiã leges condende ſunrt in regimĩe
3 7 politico & regali quo libos aĩos hñtes regũtur· quales galli olĩ
e MM fuerũt.qui ideo franci dicti ſunt: Durioꝛes autem ferende ſunt ᷣ
e in deſpotico & ſᷣuili quo regendi ſunt in domitos animos pñtes

quales dicti ſunt athenienſes de quibus dicit valerius · cũ eſſia

. .424
via vel iura ſed neãſſi. la ingenia prẽnt moꝛib ſuis q; legib? vti iin
A¶ ad cõplemẽtũ legis pũane rerit᷑ lex dĩna Caluerůt
3.60 Er vlterius ſtiend ꝙ licet Hũane leges intendant homĩes OUOU
ma inducé ad virtutem iuſticie m ꝙ eſt bona qualitas mentis ſub
eaꝝ ramen p̃cepto cadit ſolũ exterioꝛ iuſticie obfᷣuãcia · qua exgc⸗ „
tnſecahonmis actio ad alterũ oꝛdinetur Non enĩ p̃cepit ꝙ ille aii ʒie
iuſta a git ex habitu ĩterioꝛis iuſticie oꝑetur Licer hoc intẽdat eae
Precipit autẽ ꝙ iuſticie oꝑa faciat · ſtzʒ ꝙ opeꝛa foꝛtis exerceat d
priĩiam defendlendo ꝓxĩm non ledat nocumenca extñ ͦſeca non infe⸗ ia
rendo. qð quis facẽ poteſt carens habitu virtutis. & talis dicet᷑ Lon
fuare iuſticiã legalem Parer e ergo lex hũana ſolũ ſe extẽd it kr
ad exter ioꝛa homis opa puĩenda vel p̃mianda non autem ad in ieii
terioꝛa coꝛd is occulta regu landa Vnde dicit iuriſpitus· ꝓ WW
cogit acõeʒ ſteleris non mẽtur quis penã · 8 ideo eſt q́a lex hĩiiia on
ſolũ ad ea puĩenda oꝛdinatur de qnibus habet homo iud icare in
Judiciũ autem honũis eſſe non poteſt de interioꝛibꝰ motibꝰ quu eauue
latent · ſed ſolũ de exterĩoꝛibꝰ qui aꝓparẽt Homo en videt ea ꝗᷓ iid
parẽt. deus aut intuetur coꝛ. ſicut Dꝛ: iĩ· Re : xvi: Lex ergo mb’ia ati⸗
que ſol um habet co hibe exterioꝛa vicia pro fine pnñcipali ha bet 6””
hoĩes oꝛd ina re adĩuicẽ per pacẽ ẽ tempalẽ: vt aũt homo non ſolui
in actibus extioꝛbus ſed etiã in motibus inttioꝛibꝰ rectus exiſtet e
neceſſ ariũ fuit ad hoĩs Pfectõeʒ legẽ dĩnam habẽ. que non ſolũ fFe
manifeſta vicia . ſed etiã occulta ſoli deo cognita ꝓbibet vt ſic . .
hoĩes nõ ſolũ adĩuicẽ ꝑ legẽ hũ aʒ· ſed eciã ad deũ oꝛdinarentur S ſ
p legẽ dĩnam in ꝗᷓ dictũ eſt Non concupiſtes Et fic pater lex intd
diuina que vſch ad conſtie puritaxẽ 6 ſe exrenclit motus vicioſoSs “MM nneſp
repellend o iuſticiam que eſt bona qualitas mẽtis in homĩe crer mi
Nec fiat vis quomõ ſumatur iuſticia ſiue particularis condliniſa rh
alys tribus virtutibus cardinalibus que homãem tantum in oꝛ⸗⸗ ð
dine ad aliũ perſicit: ſiue largĩus dicatur · pro ip̃a hoĩs iuſtik.⸗ N .
cacõe: que heĩeʒ ꝓficit tã in ſe q́; in oꝛdine ad deũ Ad vtrũch enf=f 1
6

iuſticia legalis diſponit · pz ergo toci? inſticie ſiue lesis oꝛigo; lh
W

) i
llerit

vonnes
ſub
2ex⸗
equi
ear
rceat
infe⸗
deet
t
adn⸗
1.
hüa
care
qui
eaꝗ
pua
wer
iſter
Plu
t ſic
entur.
Ply
loſos
creat
iniſa
n 02
ſtiſt⸗
c, eni
ongo⸗

Nam a lege etna lex na te deriuat᷑. que eſt qᷓdã eius ꝓticipacio

in rẽnali creata A lege vο nate lex hũan a oꝛtũ ⁊ hit in ꝙᷓrũ ip̃am

con⁊ hit per q̃ſdã detmacões iuriſpo ſitiui· ad ꝙᷓ ꝓficiẽd am lex

dĩna eſt addita Et qa oĩs lex ad aliꝙᷓ ꝓſiciendã iuſticiã oꝛdĩat᷑

vt patʒz ex dictis Inde eſt ꝙ ſiłis oꝛdo oꝛiginis in der in acõe iu⸗

ſticie debet attendi· vt ficut oĩs lex eſt a lege etna · ſic oĩs iuſti⸗
cia cuiuſcũq; legis a iuſti cia que in deo eſt oꝛiginẽ habzʒ Ende
. viii. dicit dTna ſapia Mecũ eſt conſiliũ & eqtas: mea pru⸗
Fei & mea eſt foꝛtitudo · Per me reges regnãt · & legum con⸗
ditoꝛes iuſta decernũt Per me pnñ̃cipes impant & potẽtes decer⸗
nũt iuſticiã Phariſeus non ꝓfecte intelligentibꝰ? legẽ dei de iu⸗

ſticia obſuanda. ſtz ꝙ manũ & non aĩm co hiłét ad modũ legis
püane. xp̃s vm intellectũ eius manifeſtat & ꝓficit dicẽs diſti⸗

płis · niſi iuſticia veſtra hñdauerit pluſꝙ; ſtribaꝛe & phariſeoz
non intR bitis in regnũ celoe Audiſtis quia dictũ eſt antiòs Mon
occides Ego aũt dico vobis qa oĩs qui iraſt itur fratri ſuo reus
erit iudicio Item dictũ eſt antiqs Non mec haberis Ego aũut dico
vobis q́a oĩs qui viderit mł ierem ad cõcupiſtend eam iam mec h⸗

atus eſt eam in coꝛde ſuo Mathei qẽto ¶ & xiceps qui omẽm

virtutem impat omi virtute pollere deber
Kincipiũ impatiuũ iuſticie qð ſcdo loco reſtat declarare

eſt ip̃aʒe legũ poſitiuus · vt puta impatoꝛ vel princepse cuius
aũcte ſubditi ad iuſticiã legis obuandã inducũtur Vbi ſti⸗

end eſt ꝙ pñnceps ſᷣm qð dicit phs eſt ãdã lex aĩata ad quã ſub⸗

diti reſpiciũt ſicut ad qðdã exemplar Vnde cõueniens eſt ꝙ in

ſe om vᷣtute legalis iuſticie polleat· maxĩe cum alys habeat eam
impare Precipit enĩ oꝑa foꝛtitudĩs · puta ꝙ nullꝰ? de acie fugiat
ſier opa tem pancie ·˖ ſtz ꝙ nullus adulteriũ cõmittat opa man⸗
ſuerudĩs · ſtz ꝙ rixe non fiant in ciuit ate · & ſic de alys virtutũ
actibꝰ Incõueniens ergo eſt ꝙ bhys v̈tutib⸗ careat · que alys ſer⸗

uare iuber Multũ enĩ ꝓuocãt ſubditos facta preſidentis Vnde

claudianꝰ? ad theodoſfiũ dixit Facta valent pluſoꝙᷓ iura regentis

Plere

K

„ . „ N

a IH 2
Mobile mutatur ſemp cũ pcipe vulgus debet ergo pnceps non
tam imꝑpando q́; oꝑpando ſubditos ad bona ꝓuocare Nobilis
pnceps gedeon hoc legitur obfuaſſe: quod me inq́t facẽ videtis
hoc facite Iudicũ.xii: de xnñcipe autẽ ſup̃mo dño noſtro dicit᷑
Act · i · cepit Ihs facẽ & docẽ ¶ In cõmẽd acẽeʒ ceſaris ðdꝛ ꝙ mi⸗
litibus nũꝙᷓ dixit Ite · ſed ſemꝑ ven ite Dicebat enĩ pticipatus cũ
ducelaboꝛ videtur milit ibus moꝛ ¶Ex bys patet ꝙ ?tus deber
eſſe honoꝛi pambula Mam ſicut dicit phs. iiii · Eth. Premiũ vir⸗
tutis eſt honor · qd intelligenð eſt q;tum ad hoĩm exhibicõnem
Maius enĩ qð poteſt impendi virtuti ab homĩe eſt honoꝛ· vnde
Aug?. v.· li: de ciui. dei loq;s de virtuoſis ciuibus romanoz ·
dicit ꝙ vera via qua bonus nititur ad głam honoꝛẽ & impium
puenire tãq́; ad poſſeſſ iõis finẽ eſt virtus ¶ In cuiꝰ rei ſignũ ſi⸗
cut ſubd ũt romani duas edes ſibi cõuĩctiſſimas conſtruxerun t
vnã virtutis· & alterã honozꝛis ſtatuentes ꝙ non fieret tn fitus
in edem bonozꝛis niſi prius t firetur in edem vtutis· per qð da⸗
hatur intelligi· ꝙ nullus debebat ad pnñcipatũ aſſũi· niſi priꝰ in
vtut ũ opibꝰ ſtuduiſſ er ſ Pnceps maxie debz ſtude vt habeat
Icer a ũt pnñceps in om tute legalis inſticie (apienciã
Aexemplarẽ ſe debet exibe Precipue tamẽ acſtri⸗ debet ſtu⸗
dé. ſtʒ ad ſapĩaʒ acqrendã- ad auariciã deteſtandã. & ad luxu⸗
riã fugiendã Nam ſi ſapie vacauerit eius intellectus illuĩabitur
vt cognoſtat qd vel quõ ſnbdlitis p̃cipiat Si auariciã deteſta⸗
bitur eius volũtas rectificabitur vt auro nõ diũt art Si luxuriã
fugiet eius concupiſtibilis edomahr: vr eius iudiciũ paſſ io non
coꝛrũpat Primo ergo debet pnceps circa ſapĩaʒ vſari ad intelle⸗
ctus illuĩacõez iſbi ſtienð eſt ꝙ inter alias ſapientis ꝓpriet ates
que ponũtur a ph̊o iuꝑncipio met h vna eſt oꝛdĩare· & hec ma⸗
xime neceſſaria eſt pncipi qui ſubd itos habet in finem aliqᷓ; oꝛdi⸗
nare · ad quẽ ꝓducé non poteſt niſi per cẽueniẽcia media fini ac⸗
comoda finis aũt reipublice in quẽ ꝓPprs eſt oꝛdinãdus eſt pax
tempis Meclia aũt huic fini cõueniccia ſunt legũ & ſt atutoꝛum

4 ,sl
.

non
diüs
das
dior
Im.!
scũ

mor⸗
vun
runt
ſtus
da⸗
19 in
eat
ci
luxu:
bitur
ſta⸗
2
fuma
onon.
tele
ermes
c ma⸗

zadli
nni ccH

ſtpan
w

inſtrui & legitur dñs mandaſſe Dento · xvii: vbi loc;s de reg
dicit Poſt q́; aũt ſed erit in ſolio regni ſui deſtriber ſibi deurro·

mo derata diſtipl ina offic oꝛum coĩum ꝓpoꝛcionata diſtribucio

P „ / ,N ☛ - „ — . „„
bonoxe p̃miacio vᷣnſgreſſoꝝ puĩcio & alia hmõi Hec a ũt magnã
in p̃fidente ſapĩazʒ requirũt Alio qñ ſi pnñceps racõe caret · erit ſi⸗

cut furioſus gladiũ poꝛtans in mann. qui ex impetu furie mkta
mala opatur Sic & pn6ceps aũctem hñs racõe carens iudiciũ ꝓ⸗
ũtet· & tyrãnid em exercebit · vt verificari poſſit · qð ſapiens de⸗
ploꝛat Ecch. iiii . vidi int in loco iud icy impieratem . & in loco

—

* „

iuſticie iniqratem Dec inquit iniꝗtas ex inſipiencia p̃ſidẽtis con⸗

tingit᷑ Nam ille qui ad gubn and alios eſt poſitus & artis gu⸗
natoꝛie eſt ignarns ad ruinã ꝓpłi & ad ſubũſiõeʒ iundicy ꝓnus
erir Er hoc eſt illud malũ qð idẽ ſapiens in tra deteſtat᷑ ſe vi⸗

diſſe Eſt inqᷓt aliud malũ qð vidi qſi per erꝛoꝛem egrediens a fa⸗

cie pñcipis · ſtultũ poſitũ in dignitate ſublimi & dinites ſtz in

ſapĩa ſedẽ deoꝛſum Ad regimen igitur ꝓpli neceſſ aria eſt ſapia·

prer qð ſtriprũ eſt Eccł · xe Judex ſapiens iudicabit ꝓpłm ſuũ
& rex inſipiens ꝓder eũ Salõni ſapĩam poſtulanti pro gubna⸗
cione iudaici ꝓpłi dedit deus coꝛ ſapiens & intelligens · ii · He:.
E pyſtoꝛia tripertita Theodoſius per diẽ exercirabat ſe in
armis· & ſubditoʒ cauſas diſternebat · cõſiderãs que circa eos
eſſent agenda· per noctẽ vero libris inc ũbebat 4egirnr eciam
de magno karolo ꝙ ſtudioſus fuit & in lihalibꝰ artibus eruditꝰ
In libris etiam diunis auide ſtudebat · G maxime in libris beati

Augu doct? fuit per alcumũ dyaleticã ret hoꝛicã & aſtronomiã
Studiũ de roma pariſus fecit Tni ferꝛi · vt ram ſibi ꝙ ſubditis

occõeʒ ſtudendi daret Et ſi xñcipẽ decet circa mũdanã ſapiẽciã

pſari multo magis circa dĩnam · per ꝙ; poſſit de dĩnis mandatis
xvii: vbi loq;s de rege

legis hui? in voluĩe & infra vt diſtat timẽ dñm deũ ſuũ . & cu⸗
ſtodire vᷣba & cerimoĩas ei? ꝗᷓ in lege p̃cepta ſũt ¶ Kex ioſias re⸗
ꝓrto voluĩe legis dei aſtẽdit in tẽplũ vbi coꝛã ſe & ꝓpko ip̃m fe⸗

cit expoĩ ac p̃cepta eiꝰ mãd a uit diligẽt obuari: ii: He: x

6* ¶ſ piceps deber ſtudẽ vt habeat prudentũ confſilia D 6

Via autẽ pnceps non poteſt per ſuã ſapĩiaʒ omĩa co gnoſte·

4. que pñt exped ire regini · ideo neceſſe eſt ꝙ habeat prudẽtes cõ⸗ ſe
ſiliarios. quoʒe conſilio dirigatur Plus enĩ rempublicaz iuuant
prudentũ con filia ꝙᷓ bellanciũ arma. iuxta illud Ecckiaſt . ix ·
Melioꝛ eſt ſapĩa q́; arma bellica Dicit tulius in lib.: de ſenect. V
ꝙ dantes con filiũ in republica plus agũt q́; aly Sunt enĩ ſicur .

gubnantes in naui. in qua aly ſentinã ex hauriũt aly malos ex⸗ DW
pandũt Gubnatoz v̈ tenẽs clauũ & ꝗeſtit ſedẽs in puꝓpi młta ?

. maioꝛa & melioꝛa facit Mõ viribòꝗ ergo aut velocitatibꝰ aut ce⸗ memuun
leritate coꝛpis res magne agũtur. ſed conſilio & aũcte & ſnĩa ́?
debẽt aũt tales con ſiliary m tuliũ non ceſſe iu uenes.ſed antiqui uff
qa apud eos maxĩe viget con filiũ In antiqs enĩ eſt ſapĩa 82 Job. poſt
xiui · Vnde dicit ph̊s ꝙ nemo elegit ſibi iuuenes duces · eo ꝙ cõ⸗ Mul
ſtat eos nõ eſſe prudẽtes A¶ Roboãt q̊a cõſiliũ ſenũ dẽliòr con filio hr

inuenũ adherẽs regnũ amiſit · iii · Re · xii · (Kefert valeri? ꝙ& dO
exꝑptus & ãnoſus cuidᷣ iuueni ſibi minãti ꝙ młtos habebat gla⸗
dios Añdit· & ego młtos nos [ prceps debz ſtudé vt viter uüin

.
r N B cũdo pnñceps debet auariciã dereſtari ad re Cuariciâ ncu⸗
vitiany ctitudinẽ volũtatis hñdã quia enĩ in diuicys bonũ vtile nen⸗
confiderat᷑ ideo ad eas deſiderãdas faci łr apperitus inclinatur dun
Appetitus aũt inclinatus ad aliud iudiciũ rẽnis pũtit · ac recti⸗ ſcii
tudĩeʒ eꝗtatis · ꝓpter q cauend eſt xncipi ne ad mũera inclinet᷑ pe
vnde Exo· xxiii : ðꝛ Mõ accipias mũera ꝗᷓ excecãt eciã prudẽtes Ale
& ꝓuert ũt ÿba iuſtoʒe ¶ Prudẽter cõſuluit ietro moyſi cognat⸗ dn
eius Prouide inquit de om plebe viros potẽtes & timentes deũ uo
in quibus ſit veritas. & qui oderint auariciam. & conſtitue ex d
m ala ex cupiditate pnĩcipis fit enĩ pecuĩaʒ impro bus exactoꝛ· 2??
ki expoliatoꝛ · & reipublice dilapidatoꝛ · ex quibus omnibus E
faziliter in tyrãnidem de generat· ſacit eciam hoc vicium prin⸗ d

cipẽ odioſũ · ſicut & largitas cl arũ.vt dicit Roe· in li: de cõſo·

cogoolt
dites
iunae

ſrct.

ni ſcur

ls ex⸗
bimkta
t ce:
Ai
Umni
g co⸗
onſllio

imatur
crecti
—4
achwei
rudẽtes
cogir,

enz de

m intmita

ℳ

mmibus

1.,4
f
el

(S Policrito 8 de tyto· Pprer ſuã largirarein amoꝛ & delicie
buani gnis putabatur nNuliũ enĩ ad ſe accedentẽ poſtulãdi gra
re vel ſpe vacuũ dimittebat vnde ſemel in cena recoꝛdatus. ꝙ%
illa die nichil donaſſet dolens dixira O amici banc. diem pdidi.
quia nichil in ea dedi Cauendũ tamẽ eſt pncipi vt ſic mediũ in
expen fis teneat· ne ꝓpter nimiã pecuĩaʒ effufiez cogat᷑ ſi ubditos
expoliare · aut rempublicã actenuare ˖ ſed debet Gtump teſt eam
in opulencia cõfuare & ab eius defraudacẽe cau? *Valerius
de quodã marco qui fuit ſalutis publice arbiter dicit gter H
amoꝛem boni coĩs & domeſtici boni iu curiã fc pecuĩe inoꝑ de⸗
ceſſit ꝙ ſepulture honoꝛe caruiſſ et niſi ex collecta pecuĩa a: ko
fuiſſ et funerar?ꝰ Nar⸗ at eciã vegetius ꝙ ſcipio yſpania recto⸗
poſt res geſtas ꝓſpe magnacura babita de opulẽcia reipublice
nalta vero de re ꝓpria ſollicitus in tanta pauptate deceſſit · ꝙ
ſenatum optuit filias ad maritandum dotare
pnceps de debet ſtudẽ vt fugiat luxuriã „7

enĩ viciũ intellectũ obſturat: quia dum paſſiombus deßuitur.
racio vehemencia paſſi ion ũ abſoꝛpta a ſuo lumĩe excecatur Item
mentẽ eneruat & aĩm a vᷣtute elongat: quia dum libido in carne
dñatur cetẽ vires emolleſt ũt vt ad tturẽ ſurgẽ neqant Item hoc
viciũ in pñcipe toram polliciã ſubmittit ruine· quia dum rector
voluꝑtatib⸗ i intendit a cura reipublice factus excoꝛs remittitur:
& exõ eius ſubd iti licẽtiꝰ ad vicia inclinãtur In Policrito d2
ꝙ romanũ imꝑiũ exauſtũ & diuulſum eſt Nerone impãte cui?
Sula omĩa deuozauit maculauit libido & ſuphiam exin aninit·
romanis ad dicta vicia declinantib? respublica ſtru eſt .
Exemplũ Tctũ ex ?bis auguſt · & ſaluſtʒ O cato cũ ipiõe
in ſen atu deploꝛat Nolite inquiut 0 °S romai extim are maioꝛes
vrõs rẽpublicã armis ex ꝓna magnã feciſſe Nam ſi ita eſſet młto
pulchrioꝛem nos habemusquia equoze & armozr ac familiarum,
maio⸗ nobis copia qua a illis eſt Sed alia fuere que illos magnos

Ercio debet pnceps ſtud ne carms cõcupꝛaʒ ſeqtur · Doc 9 Trce

„

ðð

2 . B . SS .
. 4 5
2 1. „7
. 3 .

fecere· domi induſtria. foꝛis iuſtũ impiũ · aĩ? in cõſulẽdo liter

nec delicto nec libidini noxius pro bys nos habem? luxuriam.

auariciã. publice rei egeſtatẽ · ꝓuatã opulẽciã · laudamꝰ? dĩcias

= — 3 „ es 5 „
ſeqmur mertiã inter bonos & malos nulla drã: oĩa vᷣtutis p̃mia
ambicio poſſidet In nobis ſunt murozʒe muĩmenta In illis autem

fuere moʒe oꝛnamẽta murozt moles extruũtur & effodiũtur fun⸗

damẽta vᷣtutũ In iſtis ſplẽdoꝛ attẽditur · & labes aĩoꝝ tacetur

Non ergo putetis rempublicã eſſe felicem ſt antibus menibus &&

ruẽtib? moꝛibꝰ 4 C triplex eſt coĩtas· ſtʒ domꝰ? vici & cĩtatis
Rincipiũ iuſticie ſuſteptiuũ qð ⁊tcio loco decł anð reſtat

eſt hoĩm congregacio que ſit apta p̃cepta iuſticie ſuſtiꝑe
8regacio q Pta pcept.

Circa qð duo ſũt vidẽdla Primo que ſit talis coĩtas ad q́; poſſĩt
vel debeant ferꝛi p̃cepta iuſticie Sc do videnð eſt de multiplici
pñcipandi dñio πωantũ ad primũ ſtiend eſt ꝙ ficut patet ex
primo li̊. poli· eſt triplex coĩtas · ſtz domus vici & ciuitatis ·

(Prima enĩ coĩtas eſt coĩcacõ domeſticazꝝt ꝓſonat fm cottidiano S
„ „ R—— „ “ . „
a ctus neceſſ arios hũ ane vite Dũana autem vita dupłr confuat

Vno mõ ꝙᷓtum ad indumentũ · ꝓut ſtz homo ad con ſuacionem
vite indiget bonis exterioꝛibus· & q́;tum ad iſta adminiſtranda
& confuanda indiget homo fᷣuis Alio mõ cõfuatur hũana vita
qtum ad ſpẽm qð fit per gnacõnem ad quã indiget homo vxoꝛe
ad filioe ꝓcreacõem · ſic enĩ conſeruatur hũana ſpẽs Et ſecũdũ
hoc in ꝓfecta domo requir ũtur tres conbinacões ſtz domini ad
ſeruũ. viri ad vxoꝛem. & patris ad filiũ In bac antem dome⸗
ſtica multitud ine non eſt ꝓprie iuſticia · cũ vnũ conbinatoʒ ſit
aliud alter ius Eſt enẽ filius aliud patris. & fuus dñi. & vxoꝛ
viri Juſticia aũt cũ ſit ad alterũ rie debz attẽdi inter ꝓſonas

diſpatas Ponit᷑ tamẽ in hac multitudĩe ſm vnd , qddã genus

iuris Ham inter dDñm & ſeruũ ponitur ius dñatiuũ . in q;tũ fug
p̃ceptis dñi pere debet Eſt enĩ gracia dñ̃i irũ
pceptis dñi xere debet Eſt enĩ gracia dñi & non ſui Inter virũ
. * ℛα „ 4 . „ . .
S vxoꝛem ponit᷑ ius qð vxoꝛiũ ðdꝛ. m ꝙ a viꝛo non ſeruikr · ſed

ſociałr tractari debet . & ip̃a curam rei familiarẽ intũſecã gerere

A

n Inter prẽm & filiũ ponitur ius patnũ m e filius patri obedire
it debet · & pater filio hed itatẽ kuare & eum in diſtiplina tenere
Scda coĩtas eſt vicus qui ex paucis vrbis domibus conſtat.
SSun Habuit aũt hec coĩtas neceſſitatẽ ſue oꝛiginis hoc mõ Nam do⸗
MeE mmeſtice multitudĩs multiplicatis per gnacõem filys nepotibus
rſn &S' filio r filys · ſicq; pre multitudĩe & abſq; confu ſiẽe in vna do⸗
men mo habitare non valenribus. facta eſt alia multitudo domoꝛũ
is3 gque m phm vici nomen accepit: vicus aũt cũ conſtat ex colla⸗
teralibus ꝓpinꝗs filys nepotib⸗ & alys bmõi · non ꝓprie eſt a apta
nſte lega lia pᷣcepta ſuſtipe · ſed iuri ciuitatis ſubeſſe debet Ad ciui⸗
tin lem tamen multitudinẽ ꝓpinquiꝰ accedit ꝙ; domus maxime ſi in
wone K do moꝛe qᷓ q;tit ate creuit · vnde poſſi it ali i iura inſtituere Sufficit
kn aũt ad directẽeʒ haxr duaꝝe coĩtatũ pattna ad monicio ſuoze⸗ p:⸗
A gen itoa? ¶Tercia coĩtas eſt ciuitas · & hec eſt ꝓfecta que nõ ſolũ
tis⸗ conſiſtit ex multis domibus· ſed eciã ex multi⸗ vicis · vr tradit
tmoz phᷣs in eoð li. poli · ECadem aũt neceſſitate compulſi ſunt honĩes
that ciuitatẽ edificare qua & vicũ Mam ficut creſt entibꝰ collataneis
ionem filys & nepotibus factus eſt vicus ſic multiplicatis eiſdẽ in pn⸗
dench telis & cognacionibus facta eſt ciuitas · que Em ꝓEm eſt pfecta
m prt coĩtas Et h ſi fm aliud ius viuit & ad coëm vtilitatẽ oꝛd inatur
e dicetur Ppl's Nam fm dictũ tuly ꝗ aug? introducit fo de ci⸗
cid nitate Vei Ps eſt cetus iuris conſenſu & vtilitatis coĩone ſoci⸗
inicc atus Exquo pater & ad racõem ꝓpłi fine ciuitatis Prinet ꝓ ſub
‚don aliqᷓ lege viuat & cẽmũe bonũ intẽdat Sola ergo cẽmuĩt as ꝓpli
weſt eſt legalis iuſticie ſuſteptiua · & ad ipſam ꝓprie precepra iuſti⸗
vre cie ſunt ferend a Salo vnus de primis legiſ latozibus. non niſi
ſns fundata ciunitate athenienſiũ leges condidit quã diu eciã patres
IGS veteris teſtamẽti abra ham y ſaac & iacob in vna femilia vel vico —
gi ; habirauer ũt legalem obfuancis a deo non ſuſteperũt · quia eoꝛ
r ii monita ad inſtructionem familie ſufficiebant Congregato autem
d populo qui iam legalis iuſticie poterat eſſe capax deus legem x

geen moyſen declit

1 s l

. 4

„*
R
=
2
.

ad cõfuacõe; ciratis reqrit᷑ amoꝛ eiuiũ inter ſe & fidelitas ad

d hoc aũt ꝙ ꝓpłs ſit iuris conſenſu & comuĩ

collect ſicut mẽbra vniꝰ coꝛpꝑis Si enĩ int ſe ſic vĩculo amoꝛis
cõiũctus to llent᷑ rixe homicidia⸗ & alia que pñt ſtatũ paciſicũ
pꝓturbare Vnde quedã coĩa caritaris pcepta in lege ſunt ferenda
ad hoc ꝙ ciues aſſueſtant ſibi ĩnicẽ mutna obſeqa imꝑendẽ Sic
enã mandauit deus deu?,xxi i. Si int videbis bouem vel ouẽ
fratris tui erꝛantẽ non p̃teribis · ſed reduces fratri tuo Si tᷣnſi⸗
eris per viã & fitieris ingredi poſſis vineam & comedere qt um
placet. & ſic de alys q uãtũ ad panꝑes concedebat᷑ · vt pro eis
eſſent manipuli obmiſſi & racemi in vineis remanentes Item
anno decimo ad decimã venirent leuites & ꝓegrinꝰ & pupillus
& vidua· & comedẽént & ſaturent᷑. & młta talia ſtatuit lex moy⸗
ſaica ad conf̃uacõez mutui amoꝛis Vnde dicit tulius Mon ſolũ
no bis diuites eſſe volumꝰ. ſed etiã libis ꝓPinq́s amicis & maxĩe
Konn⸗ Singłoʒr enĩ facultates & copie diu

diuicie ſũt ciuitates
oſephus ſicut ait egiſi ꝓpus viſa deſtructõne ciuiratis irki⸗

tane f lere cepit· eo ꝙ moꝛi ei defuiſſet ante prĩe ruirã Ecce qtꝰ
amox aderat homĩ infideli qui moꝛi optabat cernens ſuos conci⸗
kes vita priuatos: & talis qui amoz erat in antiquĩs. qui ficut
narꝛat ſeneca- non ext imabant ali; bene viuere niſi viueret ad
alioze vtilitatem Vnde dicit in quadam epła Non ſibi vinit qui
nemĩ viuit Scdo ad conpᷣuacõem ꝓpli neceſſe eſt ꝙ ciues fint
fideles principi Haber enĩ ſe princeps in republica ad modum
capitis ſecũdum ꝙ dictum eſt ſauli i: He: xx.· Cum eſſes par⸗
uulus in oculis ruis, caput factus es in tribubus iſr Videm?
untem in coꝛpe natura li ꝙ mẽbra ex hibent capiti & defen ſionem
& honoꝛ iſcenciam: Defen fionem quidem quia naturali motu ad
iass em capitis ſe expon unt· ſicut manus &£ brachium in ſub⸗
itis &α magnis periculis. Mulla eciam racicnis delikeracione
prehabira ad defendendum caput ſe erigit & cctera Exemplum

vtilitate ſociatus reqr itur ꝓrimo ꝙ per amoꝛem ſit acdſiuicẽ

“”=
lap⸗

wwno⸗
habe⸗
nr
ler
con
ſles
muſa
nur

1

nela
lint⸗
aun
wdes
lerg
upilns
vnoß⸗
(nape
mims
tig irk⸗
ccei,
con
nſcut
rer 2d
U
mesfie
w
ſesper⸗
ſuͤem
ſmnen
ven 1d
nſab⸗
xione
plun

WRlSZ

eciã patet in aĩalibus irꝛ õalibus. vnde pens nat᷑ali aſtucia

cũ pꝓcutit᷑ ſtatĩ abſtonſo capite coꝛpus pꝓcuſſ ioni exponit Doc ið

appparé debet coꝛpe ciuitatis ex homibus co llcõ debet enĩ qliber
ciuis ſe moati exponẽé pro tutela ſui pnñcipis· ficut & pro defen⸗
fiõe ciuitatis cũ ip̃e ꝓſonã prĩe gerat · vnũqðq; enĩ fᷣm płm in.

x: Eth. videtur eſſe illud qð eſt pñcipiũ in eo· vnde quod facit
rectoꝛ ciuitatis videtur ciuiras facẽ eſciente dauid in prelio
philiſtinoʒp iebis denob qui fuit de gne arafa cuiꝰ ferꝛum haſte
trecentas vncias aꝓpendebat auſus eſt ꝓcutere dauid p̃ſid ioq; ei
fuit abiſay filius ſaruie & ꝓcuſſ ũ philiſteũ interfecit.i · Re.x xi
Item ex hibent mẽbra capiti quandam honozꝛificer ciã vndenata
plantauit in eo quedã pulchra vt vultꝰ venuſtatẽ capilloʒp oꝛ⸗

natũ & młta alia Et hic eciã hũana induſtria imitat᷑ que magis

ad decenciã & pulc hritud inẽ capitis & faciei ſata git ꝙᷓ cetoꝛ
membroʒe Ip̃a quoq; mẽbra naturali inclinacõe ſtudioſa ſunt ad
honoꝛem capiti ex bibenð magis q́; ceteris mẽbris (Cum ciuitas
Rabach diu obſeſſa ꝓpinqua eſſet capcõi mi ſit Joab ad dauid vt
veniret ad eius capcõeʒ ne ſibi ſed ſuo dño victoꝛia aſtribet᷑ · ii ·

Re· xii: Ecce ꝙᷓtus honoꝛ q;taq; fidelitas militis ad regẽ? Cato

cõmendãs fidelitatẽ dixit eã habẽ templũ cũ ione fm illud Enei.

cu iuſdã qui fidelitatẽ amico ſuo nõ fuauit tps adũſitatis dixit

ꝙ mutauit fidem cũ tꝑe · cũ tamẽ fidelitas maxĩe ſit laudãda tẽ⸗

pus adũfitatis m illud Eccł. xxii · fidẽ poſſide cum ꝓximo in

paupꝑt ate illius · & in temꝑe tribulacõis ꝓmane illi fidelis

AE ücipatne regni eſt optĩ? & eius coꝛruꝑcio peſſĩa:
Vantũ ad m ſtʒz de multiplici pñcipandi dñio¶ Sciendũ

eſt ꝙ ſicut patet ex hys que dicit phs · iii· poli· Tres ſunt p̃ci⸗

pue ſpẽs pnñcipandi Primus quid & pnñcipalis pꝓñnñcipatus eſt re⸗
gimẽ regni: in quo vnus pncipatus eſt ſm vtutẽ. & iſte eſt op⸗

timꝰ inter omẽs pnñcipandi modos Repñtat enĩ dĩnũ regimẽ: quo

totus mũdus ab vno crearoꝛe gubnatur Repñtat eciã oꝛd ina cõz

–

r

Wein
rryict

Rr

nature per ꝙ;ᷓ oĩs młtitndo && diſt oꝛmitas ad aliud vnũ gubᷣnãs
reducitur. ſicut oĩa mobilia ad vnũ primũ mobile celũ. & hoc “
eciã regimen facilius iuſticia legis implenda mandatur Cũ enĩ
plures pncipant᷑ freq;ter inxer eos diſſẽſio oꝛit᷑· ac per hoc pacis in
vnitas per ip̃os diui ſos impedit᷑ · verũtamẽ Wrer magnã ptãtem
que vni conceditur defacili regnũ degñat in ryrãnidem. niſt r al
ꝓfecta ?tus eius cui talis potãs cõced irur quia ſicut dicit phs “
iii, Eth. Mon eſt niſi virruoſi bene ferꝛe bonas foꝛtunas Perſecta
ait virtus in paucis ĩuenitur Sicut aũt tale regimẽ eſt oprimꝰ
pñ̃cipatus ſi non degenẽt · ſic tyrãnidis que eſt hmõi regĩs coꝛ: ſ
rupcio eſt peſſimꝰ pñcipatus Illud enĩ eſt peſſ imũ q oprimlũü ieef
rollir Vnde tulius: iii: de offi: dicir Nulla eſt nobis ſocieras cũ a
tyrãnis, ſed ſũma diſtinctio · hoc enĩ genꝰ⸗ peſtiferũ atq; impiũ AAuliia
a coĩtate hoĩm eſt extmãand Sicut em mẽbra ſaguine & ſi piritu eEer
carẽcia alioʒe mẽbroxe coꝛruptiua ab eis ſunt amputãda: ſic iſa (in
poĩs feriras & ĩmanitas belue a coĩ hoĩm ſocierate ſegregãda eſt er
(¶[der ſaule legitur ꝙ a pncipio fuit bonus ſed co llato nbi regni ð?
pcipatu in ſupbiã erectus in ryrãnidẽ degenerauit · qui eciã deo 2ðè?
rebellis extitit Vnde per eiꝰ ſniĩaʒ regno fuit priuat? ir He xy.: “”
¶ principatus eſt optimatum ſ- ecũdum pysè

ſvirtutẽ quãdo ad bonũ comũe attend ůͤr eu
Ecũdus picipatus eſt regimẽ optimatũᷣ pncipanciũ hjm uul
virtutẽ & vocat᷑ ariſtrogocia i· potãs oprimoꝝp · in qua aliqui 4
pa uci pñcipantur Deficit auxem ille principatus a primo in quo
vnus preficitur · ſed ſuperat principarum ꝓpłi de quo infra di:
cetur Cumenim optimates bonũ reipublice attend unt faciliter eieh
in vn ũ cõueniũt. ac per hoc vnitatem pacis in policia ſeruant ·½ 4
& quãdiu in bono comuĩ cõueniũt: tamd iu legalis obſeruancias
ſub eis principantibus viger ¶yſidoꝛus in uinto libro erbi⸗
mo loyſarum. de primis conditoibus legum ait ſic Moyſes gẽ⸗ (A
tis hebree primus omnium diuinas leges ſacris litteris expliea⸗ 4
uit · foꝛenens rex grecis primus leges indiciaq; conſtiruir dn

*
”õ
D

(Mercurius zmogiſtus prim? leges egipcys ⁊ĩd idit Solon pri⸗
mus leges athenien fibus edidit- ligurgus primus lacedocinnibꝰ?
iura ex a ppollinis aũcte confecit Põpilius qui romulo ſucceſſir
in regno primus leges romanis edidit . deinde cũ ꝓpłs ſedicio⸗
ſos mgrãtus ferꝛe non poſſet · x· viros legibꝰ ſtribendis creanit
qui leges ex libs ſalonis in latinũ Fmonẽ ĩnſ latas · xii: tabulas
expoſuerũt Et tũc optimates qui primo conſules poſtea ſenato⸗
es dicebantur principatum reipublice tenuerũt M
& picipatus Pki deſicit a ꝓfectẽe regimis
Ercius pncipatus eſt regimen ꝓpłi qui licet ad tỹs poſſit
eſſe õm vtutem deſicit tamẽ multũ a ꝓfectõe regimĩs · eo ꝙ ꝓpks
coĩr parũ prudencie pticipat que maxime ad regimẽ requirit ur
Aliqñ tamẽ cõuenit ꝓgpłm melius regẽ ꝙᷓ vnũ vel paucox · quocdd

tiũc maxime contingẽ poteſt · qñ ꝓpłs qui eſt pacis auidus diu

ſuſtinuit regimẽ tyranicũ · per qð grauatus ſpoliat us moꝛtuo
vel eiecto tyrãno dñiũ ſibi policie vſurꝑat Et q;diu facta tyran:
nica in mẽoꝛia ꝓpł i habẽtur · tamdiu poreſt eſſe talis pñcipar?
gm turẽ maxime ſi aliquoꝝe prudentũ confilys ĩ nirarur · Non
tamẽ putand eſt tale regimen diu in rectitud ine po ſſe ſubſiſtere

ks enĩ rudis eſt potius paſſionũ impetũ ſequẽs ꝙ; racõe vtens
Et ideo neceſſe eſt tanð ip̃m peruerti in ꝓnicioſa ſtandala & ad
multas inſanias deuenire ¶ Doc regime potite ſũt multe ciuira⸗
tes in partibus lombardie qui ꝓpter multas tyrãnides quas olim D
a tyrãnis ſunt paſſe ſibi dẽnũ tenuerũt · antianos & alios rcõzꝛes
de Pplo ſtatuentes · vidim tamẽ eoꝛ regimĩa freqᷓter diſſ ipari
& młtas diſſẽ ſiões in eis oꝛiri cipatus mixtus ex tribus
Via vᷣo pax multitudĩs maxĩe confuatur qñ (eſt optim? 14
omẽs in pſcipatu aliq; ꝓrem hũt ideo optima pollicia eſſer
que ex pdictis tribus mixta conſtaret Sic enĩ vnuſquiſq; auidi?)
rẽpublicã amarer & ardencius ſt atura fuaret Si ergo aliqui in
Ppko ſapientioꝛes ab ip̃o in pncipes vel preſectos eligutur Er Py
vlterius vnũ in regem p̃ficiũt· qui tam eis quã Plo pſit· erit iſte

pnci patus optimus: quia ſub ipo pncipe ſũt aliqui pncipantes
ſm vᷣtutem Vnde in eo oĩa regia cõueniũt Conſtat enĩ ex demo⸗
ſtrancia · i· potãte ꝓpłi in q́;tũ ad ip̃m ptinet electio pncipum.
Item eſt ariſtrogocia in qua aliqᷓ optimates pñ cipant᷑: qui pre⸗
u

dicto mõ electi porãtem hñt vnũ eli gendi Item ex regno inqᷓ
vnus a pᷣdictis opt imati bus electus tam eis q́; ꝓpło p̃ficit᷑ ( Dec
vtiq; policia in lege dĩna fuit inſt irura:nam ex ꝓpło aliꝗᷓ ſapiẽ⸗

cioꝛes in pnñcipes eligebant᷑. vnde Deut · primo dixit moyſes ad

Pem dare ex vobis viros ſapienres & gnaros: & quoꝝe cõuer⸗

ſacio ſit ꝓbata in tribubus vrĩs · xt ponã vobis eos pncipes. Er

herat q̃dã ſpẽs policie ꝓłaris · in q;ẽtũ hy ma ioꝛes a ꝓpło elige:
bantur Inq́;rũ vero hy pnñcipes ꝓpł'm gubnabãt inferioꝛes cau⸗
ſas iudicantes erat ꝗᷓ ſi qdã ſpẽs policie optimatũ Inq;dtum vero
vnus p̃fciebatur omibus qſi fingłr p̃fidendo erat qᷓdã ſpẽs regni
¶ Eſt ramen ſtienelum ꝙ electio ſũmi pnñcipis a pñcipibus non
fiebat que ſpectat ad regimẽ ſcdi pnñcipatus. qð ideo erar quia
ꝓpłs iudeoʒe ſub ſpẽali dei cura gubnabarur Et ideo inſt irucõ⸗
ſũmi pnñcipis ſibi refuabat Ende moyſes ioſue & aly iudices pñᷣ
cipes ꝓpłi diuĩtus ſunt electi. & ideo de ſingłis iudicibus qui
poſt ioſue fuer ũt legitur . ꝙ deus ſuſtitauit ꝓpło ſaluatoꝛem.
& ꝙ ſpiritus domini erat in eis vr ꝑateęt Iudicum ſecũdo
. Segquitur de policia venetoꝛ? & eoꝛe moꝛibus
Nter polieias que nrĩs temꝑibus in ꝓpło xp̃iano fuerũt policia
gẽtis venetot ad hoc regimẽ mixtũ videt᷑ a ꝓpinꝗre In ipᷣa nãq;
circit q̃dringẽti tam ex nobilibꝰ ꝙᷓ eciã ex honoꝛabili ꝓpło ad
cõſilia publica admittũtur per quos aliqᷓ prudẽcioꝛes in creacõe
ſui pnfcipis eligũtur Et by aliqᷓ; ex ſue gẽtis nobilibꝰ eligũt quẽ

in ducẽ oĩbꝰ p̃ficiũt Predictus aũt dux ſic amaioꝛibus electus·
vna cũ ſex quos cõſiliarios vocant. & qdraginta quos qfi ꝓpkli

antianos hñt policiã guhnat Nec by qui cũ duce ciuitatẽ gub⸗
nãt ydẽ ſemꝑ ꝓmanent. ſed finguli de con filio ſtatut is temꝑibus
ad p̃dicta off icia cõſiliarie vel ãtionarie ꝓ electõz oĩm aſſumũt᷑

.* — 2R

80 ſic quilibet de pdictis ad con ſfiliũ electis ꝓtem aliq; in policia

que qſi ex tribus reginĩbus aliꝙ; pticipat Nam in q;vnus omã b⸗
eſt p̃fectus regimẽ regni dici poteſt Inquãtũ vᷣo aliqui maioꝛes

ip̃m ducẽ eligũt & cũ ip̃o policiã regũt ip̃i vel aly diũſis tpibꝰ

ad h̊ electiregimẽ optimatũ dici poteſt Inꝙᷓtũ vᷣo p̃dicti maio⸗
res ducis electoꝛes conſiliary vel qdragĩta a toto conſilio eligũt᷑
alid de policia ꝓpłi ꝓticipat Sũt enĩ in dicto cõſilio non ſolũ

maiores nobiles · ſed exiã multi de ꝓpło honoꝛabili. Hec autem
venetoxe gens tanta pace & ſecuritate fruitur · ꝙ nullus vmquã
inde intuitu ptis expellitur aduenientes & ꝓfugi in tuto fuãt
nuullus alterius o ꝓpreſſoꝛ: nullus alieni habitaculi eſt ĩuaſoꝛ ſe⸗
cura ſũt omiaa homicidia vel hũani ſan guĩs effuſiẽes · aut nũ ꝙ
aut raro ibi aud itur. nulli hoĩm ſubdi patit᷑ dicta gens ſũma

gaudens lihᷣtate Ducẽ vo quẽ ſibi conſtit uit tanta ſtatutoꝝe fui⸗
tute coartat êt non plus poſſit pfectus q; velit p̃ficiens· pomĩes

in marinis aquis ꝗbus ſunt vnd iq; circũſepti ediſicia ſtupenda

pulchrirudine ſumptuo ſitate & nũeroſitate conſtruperũt v ſfibus

maris cũ piculis & laboꝛibus pro neceſſarys vite iuuentutẽ eru⸗

.

diũt Etatẽ vo maturã actibꝰ reipublice impendũt
agros remiges hñt· & pro boue nauigiũ · oĩa mercant᷑ nũme

potũ aque Nullus inde natus alterius eſt fuus. nec etiã mercẽ⸗

nario pacto conductus. ſed vnu ſquiſq; prĩe lihratẽ ſibi vendi⸗

cans ꝓpriũ victũ Prio laboꝛe ꝗᷓrit In bellis naualibus audaciſſĩ
, „ . S 4† „ 4
atq; ꝓitiſſĩ olim pro re publica miranda ac laude digna fecerũr.

victualia a multis regionib? eis depoꝛtantur · & ip̃i merces ꝗs a
remotis ꝓptibꝰ deferũt ad multa s ꝓuĩcias pPtis occid ſtis Evnſ⸗
mittũt In veſtibus ſplendidi & cibo tẽꝑati ne ꝓ ebrietates mer⸗
candi vſus impediatur. aut ſtatus policie turbetur· rabnas non
hñt Magni eccłiaꝝ ſunt cultoꝛes & dĩni honoꝛis amatoꝛes pan⸗
pibus ſunt bñfici Multa paupũ hoſpitalia & inſi gnia ſcĩmonia⸗
liũ monaſteria. ãnalibus & cottidianis ełis tam pnblicis ꝙᷓ pri⸗

uatis nutriũt.· decedẽtes decimã pecuĩe in qua fere oĩa eoꝝe bona

conſiſt ũr indigenribus & diuinũ culrum colentibus derelinqũt
Car bho liei ſunt & ab om labe heſũ ſunt ꝓrſus ĩmunes In hũana
& enoꝛmia crimia non hñt: a cõuicinoꝝe moꝛibꝰ ſũt alieni ſenatoꝛ

nullus in eſſe ꝓmittit᷑: leges coẽs non ſequũrur· ſed fm ſtatuta

ꝓPria miro mõ policie negocys accom oda ꝭ nec tñ a iure aliena
vbi ſtatuta deſũt ad prias cõſuetudĩes ſe cõuertũt. fideliſſ imi
ſunt reipublice ꝙ; vnuſquiſq; in opulencia & honoꝛe tenẽ ſtudʒ
Sed & ip̃a respublica ſuos ciues & plebeios magnis libtatibus

& ſingłarib ĩmuĩtatibꝰ confuat & contuet᷑ Si q́s in aliena prĩa

rauat᷑ mox curã ad hiber ſiue ducalibꝰ ſtriptis. fiue nũcys pu⸗
blicis · ſeu rep̃ſaliaʒe troꝛibꝰ. vt eũ a grauamĩe libẽt Ponoꝛabi⸗
les ciues dĩcys tenu es officialis rcõꝛie ꝓui fiõe ſubleuare nititur
mulros de coĩbus ꝓuentibꝰ nutrit Dec ad laudem vrõze ꝓge⸗
nitoʒe dicta ſint· que ſi in vobis eſſe cernitis gracias deo agite
Si vero a p̃dictis deuiaſtis p̃terita eoꝛt facta recolite · & ad ea
vᷣtutũ ſt udio recupanda ſatagite Scriptum eſt enĩ Job. viii⸗
Introga gnoꝛem p̃ſtinã. & dil igenter ĩueſtiga patrũ mẽoꝛĩa · &

ſeétur ißi docebũt te loq́;ꝛtur tibi & de coꝛde ſuo ꝓferẽt eloquia
——U AlRñti capłi lect. Q, iudex debet „cedè ſfm

allegata· & non ſecũd priuatam conſtĩam
Ltĩo videnda ſũt que & quot ad rectitudĩe⸗ iudicy reòᷣ⸗
rũtur Eſt euĩ iudiciũ pñcipa lis actus iuſticie ; per qd vnicuice
qð ſuũ eſt adiudicat᷑ vel tribuit᷑. leges & ſtatuta iuſte cõdẽdo
ſed etiã lites exoꝛtas diſfiendo Et hoc iudiciũ maxĩe haber fieri
in foꝛo contẽcioſo · de quo ad pñs logmur Et quia ad tale iudi⸗
eiũ multe ꝑſone requirũtur. ad hoc ꝙ ſnĩa legis a ſubditis ob⸗
fuetur videnda ſunt duo Primo quot fint ille ꝓſone que ad p̃⸗
dictũ iud iciũ ꝓtine videntur· deĩde quid ad vnã ꝙq; illaze re⸗
quiratur· ad hoc ꝙ ad iudicium rite pera gendum ydonea red-⸗
datur Concnrzunt autem primo ad foꝛum iudicy iudex mechi?
2d quem homines confugiunt ſicut ad quandam inſticiam
animatam. vt dicit Pbhiloſophus quinto Et hicoꝛum: & cetera

. .
sä

ie
erht

nece
M

s

ſerſo
ſſte
nne
ſad he
ſis;
gre
worat!
tu
niual
ent
ſiti⸗
ig diu
ſay.
finn
lckep.
n prim
ſehn
wei
i en
. ull
lanc⸗

–

hhina
niban

nſtaran
ealienae

keliſimi
ſuch
ketibus
mapria
iogspu⸗
nandn
nerſonm
i
deagite
dad er
b⸗piii⸗

—

vona
tdoqwi
n
ian
Acy⸗
vmicnich
ecdede
parerfin
Aleiuch
ſlaͤroo⸗/
re ver
1.
araſe⸗
c nchi
bſician
Acereld⸗

Cũ enĩ int homĩes ſił habitãtesemultis de cauſis lites oriantur
et hincinde ineꝗlitates exiſtant· hoc hñte plus iuſto illo minus
neceſſe eſt ꝙ fir iudex medius qui tancuã legis interpres partes
adſas ad eꝗlitatẽ reducat Sed quia inter duos ſiue multos per⸗
ſonas duoꝝ tenentes oĩs ?titur controũfia quoʒe vnus eſt agens
alter o paciens Idcirco ad iudiciũ cẽcurꝛit ꝓſena actois et rei
¶ Vlterius a iudex ſnĩaʒ ferꝛe nen debet niſi fm allegata et ꝓ⸗
bata. ex quibus cert itudinẽ ſumat · aut ve hementẽ ꝓlabilitatẽ

& ad hoc faciat ũhomĩs teſt i ficatis ideo reqritur tᷣcio ꝓſona

teſtis veritati teſt imoniũ ꝑ hibẽtis Item quia ꝑtes adũuſe iuris
ingnare freq́;ꝛter que ad def ẽſiẽeʒ vel actẽem rite adcuci pñt ig⸗
norãt ius ꝓpriũ plene non congnoſtentes · ideo qrto requizit᷑ ad⸗
uocatus qui iuſte cauſe prẽciniũ prare tenerur Ex hys patet ꝙ
in iudicio rite ꝓagendo · v. ꝓſone requirũtur. ſtz ꝑſona iudicis
diffientis actoris accuſantis rei ſe defendẽtis · teſt is teſtĩoniũ
ꝓbhibẽtis · et aduocati prẽcinantisWidendũ eſt eni quid vni⸗

cuiq; dictax? ꝑſonarũ expediat Et primo de pſona in dicis eſt
agẽdũ Vbi ſt ien eſt ꝙ act? iudicis poteſt eſſe tripłr vicioſus

rimo ſi cont rectitudĩe; iuris agat Sco ſi vlĩ cõmiſſicem in⸗

d
iũcte potãtis aſſũat (Tercio ſi ex inſuff icienti ꝓbacõe ꝓcedat·

Ex primo qu idẽ indiciũ per ineãlitatem vuſum Ex Fo per vſur⸗
pacẽeʒ iniquũ Ex ⁊tᷣcio per indiſtuſſ iẽe; temerariũ Primocauẽé⸗-
dum eſt iudici ne cont rect itudine iuris agat ; 66 mayxĩe cont?⸗
git qñ ſm allegata non ꝓcedit · aut ᷣm legeriptas nõ iudicat
Vbi dilligent eſt adũutenð ꝙ cũ iudex ſit mĩſter legis debet in⸗
iudicando ad finẽ ad quẽ lex intendit actẽes ſuas odinar efinis
aũt legis eſt cõĩs vtilitas que pꝛecipue conſiſtit in tranquillitate
reipublice Dec ſiquiò ẽ neuilitas ex duobus conſurge⸗e videtur
ſtʒ ex rep̃ſſiẽe malox· et tuicõe bonꝰc deĩ pit᷑ eigo vnqutlitati
reipublice· dũ ĩnecencia manifeſta nõ difenditur et culpa pu:
blica non puĩtur· per hoc enĩ pſi dũ contꝛa eos ſnia non fertur

Abſq; timore ꝓpetrant mala et boni ꝓuocantur vt ad iniquit᷑atẽ

e IIIE ͤH
manus extend ant Redditur aũt culpa manifeſta tribus modis
Primo crimis euidẽci am. qñ ſtz pattũ ſtelus clamoꝛe vel voce
nõ indiget accuſatoꝛẽ Sc do per cõfeſſ iõeʒ ꝓpriã factã in iudicõ
Tercio per depo ſicõeʒ teſtiũ quibꝰ reus cõuĩcitur q uocũq; aũt
iſtozt mõz vno vel płibus ſeun omibus crimẽ obiectũ inoteſt itt
Debet iudex contra reũ ꝓcedé Alioqñ coĩ vtilitati detra biturr.
Nam dato ꝙ talẽ ſtiat ĩnocentẽ m rei veritatẽ exquo nocens p-
barur. & ſic mult itudini pater debet eũ nocentẽ ꝓnũciare deber
enĩ in indicio ꝓcedè fm ꝙ fũgitur publica potãte Qua ꝓpter nũõöo
debet in ſoꝛmari ſᷣm ꝙ nouit vt priuata pſona ſed qð ſibi ĩnote⸗
ſtit vt eſt publica ſiue hoc ſibi norũ fiat in coĩ ꝓ leges bũanas
vel dĩnas ſiue in aliquo pticłari negocio· ficut per inſtrã teſtes
& alia ltĩma teſtimonia Et cont hoc nullã deber admitté excu⸗
ſacõeʒ ·nec in aliquo debet ꝓpriã conſtĩam ſequi alioqñ iniuriam
faceêt legi cuiꝰ eſt mĩſter Nõ enĩ coĩ vtilitati ꝓuidẽt exquo cul⸗
pa manifeſta aꝓparet & ĩnoéenc ia latz In hoc tamen c aſu deber
diſtrictiꝰ ꝓbacões diſtutẽ · vt poſſit eaꝝ defectũ ĩueſtigare · &
alys manifeſtũ facẽ Er ſi hoc non valet debet ad ſupioꝛẽ remitẽè
vel aliũ iudicãẽ ſubrogare: & ſic ſniaz ꝓlongãdo differꝛe · ira ti
ꝙ ſemp reipublice ſatiſ faciat O ſi ꝓbacẽes debite repellere ſeu
Differꝛe nõ valʒ tenet᷑ ſim allegara ꝓcede vt dictũ eſt · nec in B
pecc at uia vt dicit augo lex eũ indi cat & nõ iudex Ynde ſup
pſab: dieit ꝙ bon⸗? iudex mnmihil ex arbitrio ſuo facit ſed fm le⸗
ges & iura ꝓnũciat Legit᷑ qñ fily noe dixerũt veĩte faciãꝰ no b
cĩtatẽ & turzĩ cuiꝰ culmẽ ꝓtĩ gat vſq; ad celũ: & celebrẽꝰ nomẽ
noſt i ũ añ ꝙ;ᷓ didamur in vniũſas tras: ꝙ deſtẽdit dñs vt vid Et ”MUM
cĩẽtatẽ & tᷣrĩ q ſupbe ediſicabãr ¶ Itẽ legit᷑ de pctõ ſod omoꝛe ꝙ&
dñs no luit puĩre niſi priꝰ deſtẽdet & vidẽt: deſtẽdã inqᷓt & vi⸗
debo vtzr clamoꝛẽ ope expleuerit · an nõ ẽ ita vt ſtiã Geñ · xviü ·
8⁸ hoc ah de nnãd iudex nõ deber iudicare Fm ꝓpriã cõſtãaʒ
da de) 4eſt coꝛdiũ inſpcõꝛ dꝛ deſt ẽdiſſe vt vidẽt: i· alys maiĩfe⸗
ſtů oñdet Hoc aũt p̃cipue fuãd eſt in arduis & grauib? pctis

—- de — -—-

2

4

nii 2 ECcũdo iudici cauendũ eſt ne vltra cõmiſſ iõez ſibi factam
* potãtis ĩuĩcte officiũ vſurpando aſſumat Doc autẽ conting it qſ̃
iudex aliquẽ iud icat qui non eſt ſue potãti ſubiectus & ð axł?
tt. a4d Ko. ix- phibet dicens Tu quis es qui iudicas ſeruũ alien.
rr. aũt hoc ſit vicioſum paret ex hoc Maniſeſt ũ eſt enĩ ꝙ ſnĩa
Ne indicis eſt queð lex ꝓticł aris reſpectu alicuiꝰ ꝓticłaris negocy
edie Et ideo fſicut lex gnalis haber vim coactiuã · ita ſnĩa iudi cis de⸗
D bet habè cohercendi vᷣtutẽ · per quã v⁊ qʒ ꝓs cõſtringi poſſit ad
ſtiiwe⸗ ſnĩaʒ iudicis obuandam. qð mãme ſieri poſſet niſi iuc ex ſuxer
Kkines vtrãq; ꝓtem habẽt aũctem Judex autem qui iudliciũ ferꝛe deber
kuie fFm leges ſtriprtas eſt eoʒe int pres. & ideo eas applicãdo & ex⸗
ie⸗ tendlendo ad ꝓticł aria negocia ea aũcte ſungitur· qua pnceps in
finuriaam— condendo cũ eiuſdẽ ſit aũctis legẽ interp̃tari & legem condere:
guocul⸗ Et ideo ficut in iuſt ũ eſt ꝙ aliq́s aliũ aſtũgat ad legẽ fuãdam·
ſ dedee ſupyp quẽ non habet publicã potãtem Ita etiã iniuſtũ eſſet ꝙ aliqs
gere .d A ſuup pres aduſas iudiciũ ferꝛet non hñs ſuꝑ vrrãq; publicã po⸗
dereniii. tãtem Nullus ergo abſolute iudicari poteſt niſi aliquo mõ iudi⸗
merdti canti ſit ſubieœtus · fiue per potãtem oꝛdinariã ſiue per dele gatã
gelerk Si qui tamen in ſacra ſtripta legũtur ſuꝑ aliquos iud iciũ exerẽ
nnenh cuiſſe nulla accepra hũanix? potãte putanð eſt eos fuiſſe ad hoc
feh motos inſt inctu dĩno Sicut pater de Dañ iudicante ſenioꝛes de
Ane⸗: falſo teſt imonio cõuictos. de quo ſtriptura dicit ꝙ deus ſuſt i⸗
cnob. tauit ſpiritũ pueri iunioꝛis Idem dicendũ eſt de moyſe egipciũ
:9rome occidẽte & de ſiłibus. quos aĩcos dei fuiſſe ſacra ſtriptᷣa teſtat
8 ader niſi ergo dĩna inſpiracõe vel hũana cẽceſſ iõe iudiciũ ſit aſſ ũptũ
oner vſurpatũ iud icabitur & per conſe qs vicioſt um Precepir Deus
rA ꝙ falce meſſoꝛia nullus intraret ſegetẽ alienam Deut · xxiii · In
. u⸗ quo datur intelli gi ꝙ iudiiciaria potãs extendi non debet extra
6 i limites cõmiſſe ſibi aũctis iudex non deber Peecere. ex in⸗
aiſ, Ercio cauend eſt iudici ne in iudicio ¶ lufficiẽti ꝓhacee
7 ex inſufficienti ꝓbacõe ꝓcedat (Circa qd eſt ſtiendum⸗ E

4
*

co oms ꝓbacio que non eſt altera rriũ
aut ſtz per euidenciã pa Tᷣri crinñs · aut per ꝓpriã confeſſ ideʒ · aut
per teſtiũ legitt imã depo ſicẽeʒ inſufficiens eſt pñda· ymo tanep
nulla a indice eſt repellenda Non ergo deber iundex ex ria vel
a lioꝝ ſuſpicõe · aut ſemiplena ꝓbacõe ꝓcedẽ Vbi diligẽter eſt

adũtend ꝙ ille qui alioꝝ iudex cãſt iruit᷑ non debʒ eſſe in crimĩe

vicioſus · maxime in eo de quo habet aliũ iud icare Sic en dici
poſſet illud Apłi ad Ro. ii. In quo enĩ indicas alterum reip̃m
condempnas. talis ſiqdẽ qſi malicie ſue conſcius faciłr de alys

7 9 7
ſie opinatur Non enĩ credit alterius mentẽ a vicio eſſe elõgatã
cui ſuã conſpicit eſſe ſubiectã Item iudex non debet eſſe paſſio⸗

nibus affectus. quia paſſione dñante ire ody vel ĩuidie cõiect᷑is
& leuibus ſignis facibr inſoꝛmatur adũſus illũ cont quẽ paſſio
mouetur Vnuſquiſq; enĩ cito credit qð affectar · deber ergo af⸗

fectus iudicis tam a vicio ꝙᷓ a paſſ ione eſſe liber · de hoc ta men
pleni? infra dicetur ¶auã uis aũt per ſuſpicões & dubia index
ꝓcedẽ non debeat · tamẽ non debet eſſe ita bebes qñ cõiecturas &

ſignũ adũtẽ debeat · & maxime que vebemẽtẽ ſuſpicẽez vel p̃ſũ⸗

pcõeʒ adducẽ pñt in famia p̃cedente · ꝗꝓpter qd ſenes qui ſt ſu⸗

ſpicio ſi ꝓpter longam expienciã · ſicut dicit phs o Ret hoa vt⸗
pote multociẽs exꝑti alioꝝ deſectus conſtituend i ſũt alioꝛt iu⸗

dices. nec talis ſuſpicio habet racõeʒ vicy: ymo facit ad certitu⸗
dinẽ facti Suſpicio enĩ vicioſa eſt que ex leuibus ꝓcedir Su⸗

ſpicio aũt ꝓbabilis & violenta a iudice eſt acceptãda · cũ interd
ꝓbacio fieri poſſit ex p̃ſũpcõibus & fama Vnde celeſtin? paꝑa
in decretali ꝓpterea cũ quis accuſarur dicit Si teſtimoniũ con⸗
neniens de viſu reddatur. vel eciã de auditru & p̃ſumpcõez vi⸗
olentã fama conſenciens ſubmĩſtrer. ac alia legirrima admũcula
ſuffr agentur · ſtandum eſt teſtiõ iuratoꝛx Er enĩ circũſpectus
iudex arq; diſtrerus motũ anmi ſui ex argumentis &ρ teſtiõnys
que rei aptioꝛa eſſ compit conſirmabit Vbi tamẽ dubiũ naſtit
ex con rys ſignis· ira ꝗð de ſe non magis ad vnã prẽ q; aeᷣ

modo ſupra po ſitoʒ . ..

lã

re
Ne⸗
di

ſch
ric
nar
ſent
ſce)
dc
jon
ſert

44

—
2

linq̃ da que per puũanũ iudicari non poſſunt

verri poteſt in melioꝛẽ partẽ eſt accipiendũ Nam dubia ſempꝑ in
melioꝛẽ partẽ ſũt interp̃randa Jud iciũ aũt qð ex leuibus & du⸗
bys ꝓcedit · ꝓ hibet dñs dicens Molite iudicare & non iudica;
binñ Vbi dicir gloſa ꝙ in bys verbis ſuſpicões odienciũ con⸗
dempnat ¶ Iob de ſe dicit cauſam quã neſtiebam diligentiſſime
lueſtigabã Job· xxix. Nora ꝙ dicir diligentiſſime ad virandum

temerariũ iudiciũ· qd ex ſubita & inſufficienti ꝓbacõe naſtitur

Vnde ſup eod verbo dicit Greg? ad ꝓferend ſnĩam nũq; p̃cipi⸗
tes eſſe debemꝰ· ne temè indiſtuſſe iudicemꝰ Nec quelibet mala

audira nos moueãt. nec paſſim dicta ſine ꝓbacõe credamus
Aug. vi. li. confeſ. narzat alipiũ eius collegã apud carraginꝰ

9

tãcꝙ; furẽ fuiſſe compñſum Appñdit enĩ ſecurĩ ꝙᷓ latro ſugiẽs di⸗

miſu Di auũt alipius ad examen ducẽétur obui? ei fuit quid nor?
eius qui cognita eius ĩnocencia verſus domũ furis alipi ũ ducir
Inòrit de ſecure a puero ſtante ante hoſt iũ domꝰ oui confeſtĩ

rñdit Nrã eſt ſecuris · ficq; in domũ furis cauſa eſt Eĩnſ lara vbi

dicit Augꝰ? Non arbitoꝛ ob aliã cauſam deũ pmiſiſſe alipiũ per⸗
miſiſſe capi Miſi vt ille vir tantus fucurus iam incipet diſtẽ quã
non facile in cognoſtendis cauſis homo ab bomie dampnandus
eſſet temeraria credulitate iudicio diunino multa ſunt xe⸗

On aũt iudex deber eſſe curioſus minũ ĩueſtigatoꝛ· aur
quorũcũq; maloꝝe coꝛrectoꝛ Et hoc ꝓpter d uo Primo da
boc hũane nat᷑e fragilitas non patit᷑ Domo enĩ nata viciata ex
pct primi ꝓntis ꝓnus factus eſt ad malũ & difficilis ad bonrũ
Vnde dũ in hac vita degit ˖ non poteſt ad limã dĩne gloꝛie oꝛ⸗
dinari Sicut ergo fatuus eſſ er qui veller omẽs vias complanare
aut lapides ſiue ſtopulos & quec; pedũ offendicula aufferze
Sic eciã extreme eſſer demencie qui omia mala de moꝛikus boim
veller coꝛrigẽ Multa ergo in pomãbus tollerandla ſunt ac vltĩo
dei iudicio relinq;d a Tũc enĩ occulta que nũc hũanũ iudicium
latent parencia erũt, & que hic impumra ltime relinquũrur· ibi

pena debita oꝛd inabũrur Vnde Sicit Au? in libro de penitencia
Mulrti peccantes coꝛrigũtur vt Petrrus Multi tollerãrur vt Ju⸗

das Multi neſtiũtur donec veniat domin? & illuĩabir abſton⸗
dita tenebrarum Sc do hoc idem requirit concdlicio humani iu⸗ O”U”
dicy · in quo non quelibet mala inquiruntur. ſed que iam oculis MUMU
phom inũ mala apparere incipiũt Mec omnia mala cognita puni⸗ 1
untur. ſed que confeſſa & probata a iudice dinoſtuntur Ende 2
dicit Auguſtin? in libro predicto Noluit deus homiem ab bo.
mine ex arbitrio ſuſpicionis iudicari · vel extraoꝛdinario vſur⸗ OW”
pato iudicio · ſed pocius ex lege dei ſecũdum oꝛd inem eceleße-· kEki
ſiue vltro confeſſum· ſiue accuſatum atq; conuictum ¶ Ec hbys 4 el
igitur patet ꝙ non debet a iudice contra q ðdcumq; malum pro ic
cedi· eciam ſi malũ eſſe ſtiatur· quia foꝛte non eo modo vel foꝛ⸗ ”ò́
ma malum eſſe ſtitur· quo hũani iud icy oꝛdo requirit Er ideo u
dicit Auguſtin? in libro predicto Quãuis vera ſint quedam nõ i
tamen iudici vera facile credenda ſunr. niſi certis ind icys de i
monſtrentur Caueat ergo iudex a curioſa & preſumpruoſa in⸗ AuAs
qui ſicõe vite ſubditoꝝ? Vnde d icit Eñꝰ Noli eſſe vite aliene · aut diie
temerarius iudex aut curioſus exploꝛatoꝛ Maxime autem bu⸗ è.
mani iud icy examen relinq;dũ videtur. quãdo mala aufferri non vw
poſſunt · niſi cum ſtandalo płiũ. aur cum leſione vite bonozum in
Meſl. oꝛibns zizanioz dicentibus patrifamilias vis imus colli aan
gimus ea dictum eſt ꝙ non. ne foꝛte colli gentes ʒizaniam ſimjOll ri
eradicarent & triticum Meſſoꝛes ſecũdum expoſicionem criſti ””
ſunt angeli ques in fine ſeculi mitter ad ſeper andũ malos de me⸗ ſan
dio iuſtoꝛum Mat h. xiii: Huic ſniĩe alludit Ausguſtinus libro ſE
predicto de pnĩa Ad inquit nobis ſunt in ſtripturis exempla ”
PWoſita velud palea in meſſe ſuffocatur vſq; ad vltimũ venrila⸗ OD”UJUD
brum vel ita illa retia vbi piſtes boni cum malis vſh ad ſegre⸗ e
Saeõem que futura eſt in littoꝛe hoc eſt in ſine ſeculi equo animo à
rollerentur Hec ſunt que reddunt ĩudlicem ydoneum qtum ad 1
aclus qui in ſoo exr mnſecorequir- 2

—

dD hoc aũr ꝙ dignꝰ fir q;rũ ad dĩnũ iudiciũ · & ꝙ p̃ldicta cy⸗

nalirate· &mũeʒe cupiditate · Dys enĩ modis hũanũ ꝓũᷣtitur iu⸗
diciũ Primo ergo deber eſſe iudex ĩmunis a timoꝛis puſillani⸗
mitate Timoꝛ enĩ iudiciũ ꝓũtit. quia iundicẽ puſillanimẽ reddit
ꝓpter qð ſtr iptura admonet dicens Ecck. vü Noli qrẽ fieri iu⸗

dex niſi éture valeas irꝛũ pe iniqrates Poſt ꝙᷓ tamẽ q́s ꝓſonã iu⸗

dicis aſſũpf̃it. debet duo cogitare ad hoc ꝙ hũanũ timoꝛẽ re⸗
pellat Primo dei iudiciũ qd exercet· non enĩ exercer homĩs in⸗
diciũ: ſed dei Eſt aũt iudex oĩm. fic pauꝑũ ficut diuirũ Judex
ergo qui eſt mĩſter dei intra· ſi a rectitud ine iudicy deuiar in⸗
iuriã deo facit quia eius iudic iũ coꝛrũpit 98 moyſes attẽdẽs
dixit indicibꝰ indeoꝛe deuto primo qdð iuſt ũ eſt iudicare · ſiue
ciuis ſit ille ſiue pegrinꝰ Nulla erit diſtanc ia ꝓſonax · ira ꝓuũ
audietis vr magnũ nec accipietis cuiuſqꝙ;ᷓ ꝑſonã quia dei indi⸗
ciũ eſt debet ergo iudex deũ ſemꝑ bhabe poculis · vr iure cautũ
eſt. vt ſacroʒe euangelioꝛe ſtripture tribiles ante ſedẽ ĩudicialẽ
deponãturibiq; abinicio liciũ vſq; ad finẽ ꝓmaneant· nec amo:⸗
ueãtur niſi ſnĩa recitata- quo tocius con ſiſtoꝛy laritudo ip̃iꝰ dei
replera pnĩa omĩbus metũ intuciat: & ad ſacroſtãs ſtript᷑as re⸗
uênciã.· & ab inꝗᷓſicõe veritatis oĩs iniqtas ꝓpulſetur- oĩs quoq;
carnis & ſaguĩs reli gio iudiciaria ꝓpellat· affectus enacuãs irã
& odiũ & metũ & amiciciã Sc bo cogitare debet reipublice di⸗
ſpẽdiũ. ſi ꝓpter timoꝛẽ iudiciũ coꝛrũpar Multũ enĩ reſpublica
ledit᷑ qñ index ex timoꝛe puſillaninns redditur Tũc en infe⸗

rioꝛes hoĩes qui ad ip̃m debent recurzẽ vt ad qðdã muĩmẽ iuſtĩe

in ſe fracti zelũ quẽ ad rempublicã hñt deponũt⸗& xpria dam?⸗
pna mentes ab io diffugiũt Maioꝛes eciã eius puſillanimiratẽ

—

adũtentes abſq; freno offenſas cõmittũt· mĩoꝛes oꝓprimũt · ficq;
totã policiã diſſ ipant & confund ũt vt ergo tot mala vitentur ·

ex animi v?ᷣtute obſuer· neceſſe eſt ꝙ qtuoꝛ aĩe aff ectõibꝰ ſit im: ntate
Imuĩs.ſtzʒ timoꝛis pu ſillanimitate: ody crudelitate a moꝛis car⸗

O iudex deber eſſ liber a timoeis puſillanimitate-

debet iudex aſſumẽ virilem aĩm· & conſtanter iudiciũ exerce

Alexãder aũt ſnĩaz acceptauir iudic ibus grãs referens : ꝗqa in eis
ſidem ꝓbauerat. in eo ꝙ iuſticiã omĩpotentatui p̃ferebanr-
— iudex debet eſſe liber ab ody crudelitxate
Ecũdo iudex debet eſſe ĩmunis ab ody crudelirate Odiũ
enĩ iudiciũ ꝓuertẽ conſuenit ¶ Circa qð ſtiend eſt ꝙ ex paſſiõe
ody vel ire pomo dupłr malũ incurꝛit Primũ & maximũ eſt re⸗

ſpectu ſui · ſtz amiſſo racõis qua nichil in hoĩe eſt excellencius ·

Nam per eam homo eſt homo· per ꝙᷓ eciã aĩalia p̃cellit qui ergo
vſũ racõẽis ꝑdit ſe ꝙãmõ hũan itate deſtituit · & parẽ pecoꝛ ibꝰ?

4 * „ .— — 2 — 7„ 7
ſe facit. quo nichil rõnali creature eſt dãpnoſius qa id amittir

vn de erat dei ca pax Erat aũt dei capax per racẽem ᷣm quã ad
dei ymagĩez factus eſt Ira aũt & multo magis odiũ qð eſt ira

Iueterata vſũ racõis tollit. & ad modũ inebriantis vini mentem

apſoꝛber. & ideo ſi talis eſt alioʒp iudex · fcut equus cecus & p̃⸗
ceps a via verit atis exoꝛbitar Vnde dicit yſi: li: ui: de ſũ: bo ·

Iudex iracũdus iundicy examen int ueri non valet· quia caligine

ſuroꝛis obtenebratus que ſunt videnda non videt · deber ergo
iudex a ſe abicere iram odium & omnem coꝛdis rancoꝛem & ſic
in iudicio cum manſuetud ine an imi ſedere · vt ſupremũ iudicem

imit etur · de quo ſtriptum eſt Sapĩe · xii · ¶u autem cum tran⸗

quilitate iudicas Alioquin ſicut furoꝛe indicat in examine di⸗
ſtricti iudicis cum inrollerabili dei furoꝛe iudicabitur · ſecũdð
illud Taco: ii: Judiciũ ſine mĩa illi qui non facit mĩam Dicit

Greg?. iiiie Dyalo: de quodã qui vidit petrum maioris eccł ie in

„ 2 7 6⁶ . „ „ . ℳ4. ☛.
locis terrimis magno pondere ferꝛi ligatum 2c depreſſ ũ · dictũch

elſt ei ꝙ h̊ paciebatur · quia ſi quid ei pro facienda vlcione vide⸗
barur ad inferendas plagas plus ex crudelitatis deſiderio quã

ex merito obediencie ſeruiebar ¶ Aliud malum quod iudex in⸗

curꝛit ex odio ſumitur ex parte proximi cui nocumentum infert

DZ

Cũ eſſer mirabilis diſteptacio inter alexandrũ & aliquos eius
barones Judices conſt anter caſum alexãdri in iudicio dãpnarũt

VMB-

ã1

ere

l ò D £R

–☛
—

—

da
uſſui⸗
tre⸗
cus⸗
nen
t
mitr
niad
ſtir
entem
8
S
ree
ke⸗
aem
minm
grid
(der
rcken
cug
. gide⸗
qui
exin⸗

. 4 .
.ùẽR- ð
„

Non ſolũ ent lace iratus peccut in ſe dDum hũanirate ſe ꝙmẽ
priuat· cũ homo ſit aĩal manſuetũ nata· ſed etiã peccat in ꝓxĩm

dũ cont᷑ eũ ex irac ũdia iniuſticiã exercer Proꝛũpit enĩ ad gra⸗

niſſĩa ſtelera· qa poſt q́; ira aĩo p̃d ñatur racẽe ſuꝓpreſſa· ad omẽ
id facile p̃cipitat · qd in a ppetitũ ſenſualem euenerit · ficq; homo
ad modũ bruti aĩ alis impetuoſus efficiatur ad ꝓferendas ſnias

crudeliſſimas 4 Seneca narzat de quodã iudice tyrãno⸗ qui ex

ira dampnauit tres milites ĩnocẽtes hoc modo vnũ. quia redi⸗
erat de via ſine ſuo cõmilitone imponẽs ei ꝙ illũ interfecerat · ⸗

cepitq; alteri militi vt eũ ducẽt ad locũ ſupplicy qui cum eſſer
edu ctus venit cõmilito ſuus ſanus quẽ videns cent urio cui fu⸗

er at p̃cepeũ illũ occidẽ reduyxit ambos adl iudicẽ · qð videns iu⸗
dex iratus dixit Primo te iubeo inter fici- quia Dampnatus es
Sc do dixit & te ſir quia canſa dampnacõis cõmilitoni ſuiſti ·

Tercio dixit & te iubeo occidi · a miſſ as occidẽ impatoꝛi non

puiſti· ybi dicit Seneca o qᷓ ſolers eſt iracũd ia ad fingendas
cauſas furoꝛis tres Pic puĩri ob vmꝰ ĩnocẽciã exco gitauit · quẽ⸗

admo tria crinmĩa feciſſent. habet iracũd ia hoc mali non vult

„

regi ira ſtitur ĩi veritati ſi con ? vo lũtatem ſuam Parer
¶iud ex deber eſſe liber ab amoꝛis carnalirate
Ercio iudlex debet eſſe ĩmunis ab amoꝛis paſſ ione qᷓ multũ
iudiciũ puerté conſueuit Sicut enĩ racio per odiũ obnubilatur
vt qð veʒr eſt non videar · ſic per amoꝛem mollificat· vt qdð veꝛe
viderit non ſeqtur, & ſic per vrrũq; rectũ indiciũ ꝓuertit᷑· Per
odiũ q dũ ab vna pte nimis elongat᷑· Per amoꝛẽ vero dum m⸗

mis ad aliã inclinat Sicut ergo iudex a ſe debet repellè odiũ &

oẽm coꝛdis indignacõezꝭ . vt non niſi con? vicia mo uear ita eciã
oëm amoꝛis carnalitatẽ, vt non niſi ad id qð iuſtũ cogno uerit
inclinet̃ Deber aũt a duohus cauẽ qtũ ſpectat ad xyñs Primo ne

* „ „ 2 . *α
amoꝛes priuatos habeat, aut aĩcicias nimias cont pat: vel eciã

ſe nimis familiarem ex ibeat Talia enĩ iudicis aĩm afficiũt & a
rectitudie iud icy faciłr deuiare faciũt ant ſaltẽ in oculis alioꝛ

—,

— — —— — —— —ò—fß

u IL
ipm iudicẽ ſuſpectũ haberi faciũs ð ſũmope eſt cauen ð. non 3
ſolũ iudici. ſedl eciã cnicũq; publice ꝓſone gelius dicebar H
ante ocłos boĩm ymaginẽ iuſticie ſic debẽ depingi q;admodum
aiebat criſpus qui os & ocłos inſtĩe vulũ ſeueris ac venerandis ſ .
vboꝛ coloꝛibus depinxit Et ſeõtur foꝛma v*ginali a ſpectu vehe⸗ „ 2
mẽti & foꝛmidabili luĩbꝰ ocł oʒ acerbis · nec huĩlibꝰ nec acroci⸗ H
bus. ſed venerãde cuiuſdã triſtie dignirate Item vo debet cauẽ 4
ꝙᷓ tũ poteſt ne ꝓmittat sliqᷓ ſibi cõmitti Fᷣm ꝓpriũ arbitriũ iudi⸗ HK
canda Et hoc ꝓpter tria Primo ꝓpter inimicicias vitãdas NMon
enĩ poteſt iudex ita rectã ſnĩaʒ ꝓferꝛe qñ inimiciciã & maliuolẽ⸗ 4
ciã incurzꝛat. exquo eam ꝓfert ꝓprio arbitrio Si autẽ m leges
po ſitas iudicat ſufficiẽter excuiari poteſt · ꝗᷓ̊a non vidꝛ ip̃e iudi⸗ Hð”ð”
care ſed lex Scdo vx ſnĩando ſit feſtinꝰ ꝓpter tẽꝑis breuitat· on
Cuũ enĩ leges ſint cõdite ex diligẽti priꝰ habita cõſideracõe & in
ſpecte a multis & młto tẽpe & deliberate maioꝛi cõſilio ſi aliud
ſupf luũ vel dĩnutũ cõtineãt tuciꝰ & veriꝰ m eas iudiciũ pro⸗ we
fert᷑ q́; ex arbitrio iudicis qui ꝓprer inſtãciã ꝓciũ & ne lites pro ſer
lõgent᷑.· diuẽ᷑n itatẽ a diu diiudicand & cõſulend pabẽ nõ poteſt t
Vnde dicit phs primo retho· ꝙ lacões legũ fiũt ex cõſideraris 4
multo tempoꝛe Judicia autẽ ex ſuboꝛto & ſubito Tercio vitand a 6
ſunt iudicia ex ꝓprio arbitrio propter affectiones vitandas o dy 4
vel amoꝛis Nam ficut dicit ꝑhus eodem libro Legum laciones ſi
fiunt de futuris · & in vniuerſali. & ideo eaꝛe cõd itoꝛes nõ pñt ⸗
affici in iudicando per aliquꝗ paſſ ionem ferunt enim leges ſic ·
uicũq; hoc fecerit tali pena plectatur · non conſiderantes vta “ ſt
amicus vel inimicus debeat talem ſnĩa; incurzere Judicia autẽ A
que fiũt ſecũdum ꝓprium arbitriũ fũt in particulari · & deter
minatis pſonis ad quas contingit aff ici odio vel amoꝛe · & ſepe i
ralia con comitatur ꝓprium comodum Pter quod indices ſepe a ð
recto iudicio Ddiuertũt nia tamen geſta particularia ſub narza⸗ GS
cione non cadunt · nec onmia que poſſunt emergere · ſub legibus d

— 7 „ „ . .
comp̃hendi poruerũt · aliqua ſine dubio ſũt arbitrio cõmittenda

—,U B NP— —

rdenm
Dect
Annm
veranche
uvete⸗
Wod;

Naer.

münc:
s Non
almole,
mlexs
ed⸗
euitare⸗
cdn
aliuch
üpro⸗
res pro⸗
8 poraſt
denrs
nndh
cusoch⸗
lciones
nd ſt

e ſc⸗

nmes

narn n
4, dern

losſyes⸗

ſ nma,
lgihns
ginens

.

& per nat᷑alem eqtatem ſũr bon fide diffiniẽda Sed hoc deber
eſſe in paucioꝛibꝰ & raro qñ videlicer talia ſub coĩ lege cõpñdi

non pñ̃t * aliqñ ſũt aliꝗᷓ arbitrio boni viri cõmittenda oñdꝛ
exemplo qð ponit phᷣs In qdã inqt ciuitate ſtatut ũ eſt ne foren⸗
ſes muros & foꝛtilicias ciuitatis aſtendeênt Irꝛuẽtibꝰ aũt inimi⸗
cis contingit foꝛẽſes muros aſtendè & cinitatẽ defende NMon eſt
aũt dicend ꝙ iſti cont᷑ legẽ fecerĩt Nam & ſi v̈ba legis preriſſe
vident᷑ Intencõem tamen legiſ latoꝛ is impleuerũr · qui in ſtatuẽ:
do p̃d icta ad hoc tendebat vt ciuitas Fuaret᷑: ne a b aliquo ꝓdi
poſſet Mõ aũt ꝙ ciuitas nõ defendétur a quocũq; defendi poſſet

In hoc ergo & ſiłibꝰ recurzendũ eſt ad ſtãm eꝗtatẽ m iudiciũ

boni viri ¶¶ iud ex debet eſſe liber a mune cup iditate· pter

¶Auatuoꝛz mala que inde ſequũtur
Varto iud ex debet eſſe ĩmunis a muner uͤ cupid it ate⸗ que

eſt qa iuſticia vili p̃cio cõmutatur Sc din qa iud ic iũ racõi ob⸗

fuſtat᷑ Terciũ qͥa lingua mutitate ligat quartũ qð ex pys cau⸗

ſat᷑ eſt qa pena mult iplex diuĩa vlcõe irꝛogaẽ Primũ ergo malũ
204 ——, —— „1 „ — 55„
eſt qa iuſtia cẽmurat᷑ vili p̃cio qd eſt pecuĩa vel aurũ · aut ρ

aliud qdð nũmo menfari poteſt . ſicut ſũt obſeòͥa ãcũq; alia · O

lucra dampnoſa dicix Aug? Juuenis pecuĩam & ꝓdis iuſticiaʒ
imples burſam auro & euacuas conſtiaz deo Mil tali vendicõne

eſt ſoꝛdidius· nil turpiꝰ. nil inius apud antiqnos Omẽ en ꝙ
„ „ „ 7 „ .
ex debito officy gratuit ũ Eeſl. e opoꝛtet · ſi fiat ad p̃ciũ in ſoꝛd ibꝰ
6„ , 2275 42
computat᷑· ficut ꝛ in pocrito Eſt enĩ magna inictas · & ſoꝛdi⸗

di animi vilitas· ꝙ iudex qui eſt miſter inſtĩe eam vendat · que
eſt res ita p̃cioſa & hũano gni neceſſ aria Q enĩ puus ſuĩ miſter

ſauũ dñm aut dñam vendè auder Talis ergo iudex eſſet in Lui⸗
tutẽ redigendus & acerbiſſiã pena plectend us. qui iuſticiã cuiĩ

ey debiro famłari tenet᷑ in foꝛo pro tam vili p̃cio ꝓſtituir di⸗

ndus rex cambiſſes cyri filius regis ꝓſaa: cniuſd am

a

inter oĩa p̃dicta conſueuit iud iciũ coꝛr upeaCirca qd eſt ſtien d
SSðõ 2.— —„ „ d. 7. 2
ꝙ ex accepcõe munexe p̃cipue qtuoꝛ mala cauſantur Primũ malũ

8

II 4.
mali indicis & munera diligentis fecit de coꝛpe pellem ex hi · &
ex vᷣ ctam ſup ſellam iudiciariã extendi· ſuꝑ ꝙᷓ filiũ eius iudica⸗
turũ conſedé iuſſit. dans ſibi intelligẽ vt alios ĩuſte iudicaret·
ne pena conſiłi iudicaretur Sc ðm malũ eſt quia indiciũ racõis
obfuſtatur Accepta enĩ munera ſtatĩ accipientis aĩm emoliũt &
oculo mentis obiciũt. ꝙ tribuenti ſit retribuend ac per hoc ip̃m
mentis oculũ obtenebrãt & excecãt. vnde deuto. xvi 82 Non
accipies ꝓſonã nec munera · qa mũera excecãt oculos ſapientum
& mutãt ?̈ba iu ſtoʒeꝙ De filys ſamuelis ðz ꝙ decliauer ũt poſt
auariciam acceꝑpũtq; mũera·. & ſtatĩ ſeqtur & ꝓuerterũt iudiciũ
primo Re viii . ¶ Et de ro manis narzꝛacõe dignũ dicit Troc hus
pompeius Tineas inꝗt miſſus apud romã ad con firmand pacem
cum ingentibus donis nemem inuen it cuius domus muneribus
pateret quãdo autem munera deferebat omnes clauſerunt oſtia
ne cum muneribus intraret. Cauendum eſt ergo ab acce pcione
munerum nam ſi acceptantur ſtatim animũ hònis capiũt Ende
Dicir Quidiug Munera crede michi capiũt homineſq; deoſq; ;
Placatur donis iupiter ipe datis ¶Terciũ malum eſt qa lingua
mutitate ligatur Mam munꝰ? oblatum aim iudicis remiſſ ũ facit·
vt non conſtanter arguat eum a quo accepit: vnde Eccł ia; xxii ·
Exenia & dona excecant oculos iudicum. & qua ſi mutus in oꝛe
aduertit coꝛrepcionem ¶Aliquis eim prelatus vel iudex con⸗
tra aliquem clamoſa turbacione concitatur. ſed ſi ſibi aliud
offertur. ſtatim a clamoꝛe deſiſtit. Vnde frequenter implertur
illud . yſa ie: Ivi. Canes muti non valentes latrare- per canes
prelati debent intelligi:· qui contra vitam ſubditoꝛum latrati⸗
pus increpacionum. G exoꝛtacionum clamare debent ſed muti
a latrando fiunt quãdo muneribus deliniti ſuhditis imperare
nequeunt Valerius de marco curip qui erat potens in roma:
dic it ꝙ legatis ſamnitum ſe in ſtampno ſedentem; ſoco ate; li⸗
gneo catino cenantem ſpectandum prebuit magnum pondus au⸗
ri reſpuens quo d illi ei attulerant: Narzate inquit ſamnitibus

4

u M Marcũ curiũ malle loeuplerib⸗ impare S ĩm locupletẽ eſſe
un & memẽtote me nec acie vinci nec pecuĩa coꝛrũpi poſſ e ¶Seneca
de doogene & alexãd ro dicit pulc hre Potencioꝛ inqt er at dyo⸗
genes alexand'ro oĩa poſſidente Plus enĩ erat qð iſte noller ac⸗
iri⸗ cipe. q; qð ille poſſer dare (quartũ malũ eſt pena multiplex &
n prima eſt qdã fuitus tempꝑ alis qua accipiẽs in fuitutẽ eiꝰ a quo
Non ſuſteptũ redigit᷑ Et hanc racõeʒ aſſignat apks inter alias qre ſũ⸗
n ptus nolebat recipe dicens. 1. ad Coꝛt. Vvi . Ego ſub nullius re⸗
kbe a digar potãte Et in actibus apł oʒ ſnĩa dñ̃ aſſer nit beatioꝛẽ eſſe
düci datoꝛẽ ꝙᷓ receptoꝛẽ ꝓpter hoc vid elicet ˖ qa ille qui ſuſtipit Caã⸗
te modo fuus efficit᷑ eius a quo ſuſteꝑit (Scda pena eſt ve ererne
Nn dampnacõis · qð fibi imp̃cat᷑ dñs per yſaiã dicens Ve qui iuſti⸗
e ſicatis impiũ pro mũeribꝰ. vnde Iob. xv. Ignis deuoꝛabit tab⸗
oſti Z nacula eoꝝe qui libenter munera accipi ũt. contra quos loquitur
cione Bũꝰ dicens Venient venient ante tribunal xp̃i · vbi aud ietur pu⸗
fnde. pilloꝝe accuſacio grauis ac Dura viduaꝛ & paupum quoꝛ vixé
ſh ſtipendys nec diluere pctã quibꝰ facti ſũt duces ceci & media⸗
Grgdu toꝛes fraudulenti: & iſtud maxiĩe eſt con iudices ſpũales· qui

plus curãt de meribus ꝙᷓ de aĩabꝰ ſubditoꝝe ercia pena eſt
maledictu dei qᷓ ſepe incurꝛũt accipiẽtes eciam in vita pñti · m
illud Deu?o. xvii . Maled ictus qui mũera accipit vt pcuciat in

ähar

8inon
1onm nocẽtes · dĩnazʒ maledictõem incurꝛit· ieʒi qui muũera naaman ſu⸗
d ſtipiens lepra eſt pcuſſus · iiũ . Re v · 4[nidã ciuitaris pfectꝰ
ſpetn . ter nimiam pecuĩa ext oꝛ fiõez 2 Pko eſt captus qui fruſt um
rcanes. auri liꝗfaciẽg & in os eiꝰ⸗ Enſmittẽs dixit Aurũ fitiſti aurũ bibe

Seqtur de ꝓceſſu obfuãdo in criminũ denũciacõibꝰ?
Onſeq;ter videnda ſunt᷑ que actoꝛis pſonã ydoneã redd ũt
(Circa qð eſt ſtien ð ꝙ ad hoc ꝙ accuſacio ſit licita debet actoꝛ

meti
Aw

pern
4 tria obbua re- Vuñ ex Pre ſinis debiti · pura puĩcõem crinis *
Detg: e bonũ reipublice intẽdẽdo Aliud expre mo di accuſacõeʒ in ſtri⸗
õ xonendo Er Leiũ ex pte cauſe ſiue foꝛĩ g.oſita accuſacõem
non coꝛrũpendo Primo actoz debet finem debirum intendere

tibns⸗

aſſ bi ſtienð eſt ꝙ in cauſis cri mali bus triplex eſt modus ꝓ⸗
cedẽdi ·. ſtʒ per denũciacõeʒ inqᷓficõeʒ &᷑ accuſacõez Modus de⸗
nũciacõis fuandus eſt · qñ peccarũ eſt occultũ· in quo intendit᷑

coꝛrectio delinq;ẽtis Vnde m p̃ceprum dñi debet p̃cedẽ fraterna

coꝛrectio. vt primo fratrem tuũ coꝛripias· inter te & ip̃m ſolũ.
S ſi non audierit arguendus eſt coꝛam duobus vel tribus te⸗
ſtibus & ſi non valet dicendũ eſt eccł · Doc enĩ poſtulat oꝛdo
caritatis · vt aliquis parcar fame fratris q;tũ poteſt Nam ſi pec⸗

catoꝛ a pnñcipio viderit ſe publicatũ vẽcũdiam amittet & obſti⸗
nacioꝛ fiet in pctõ deber ergo diligens ꝓximꝰ? niti vt frĩs con⸗

ſtĩam coꝛrigat eius fama fuata· Et hoc ſecreto cõmonend o eum
prius poſtmodum cozam paucis: tandem negligenda eſt fama
& conſulendũ eſt conſtie (¶ Eſt tamen adtend ꝙ p̃dctus oꝛdo
p̃termittendus eſt q́;ẽtũ ad duo· ad que p̃ceptũ dñi non videtur
ſe extendẽ (Primo qñ ꝓbabibr timetur detmentũ multitudinis
cuiꝰ bonũ eſt magis intendenð ꝙᷓ bonũ vniꝰ. vt qñ eſſet crimen
alio infciuñ ſicut eſt hereſis vel peccatũ carnis płiũ de con:
gregacõe·: de quo p̃ſumi non poſſet · ꝙ ex ſimplici ꝓximi ver bo
remediũ ſeqretur qñ ergo eſſet aliqd rale qð vergit in multitu⸗
dimis coꝛruptelam illud remediũ ad hibendũ qdð tucius eſſe
creditur. vt tantũ malũ non ſeqtur Si tamen ꝓbabiliter p̃ſumi
poſſer ꝙ ex coꝛrepcõe ſecreta emendacio ſequeretur: & alioꝛum
maloze vitaretur ꝓicłm p̃dictus oꝛdo coꝛrepcõis eſt tenendus
Scðdo p̃dictus modus vid eſſe p̃termittendus· qñ vebementi
p̃ſũpcõe timet᷑ · vel qſi euidẽter appet ꝙ talis quẽ ſtis eſſe in cri⸗

me ſit ꝓmprus & in p̃eĩctu ad iterãd ũ illud cui remediũ ad hi⸗
beri non poteſt ſm dictum modum Certũ eſt enĩ ꝙ bonũ conſtĩie
ſemp p̃ᷣferendum eſt bono ſame. qñ vtrũq; ſeruari non poteſt ½

4 . . . „ 7
Quãdo er go bonũ conſtiencie eſt in periculo· & ad hoc ſerunan⸗

dum plus valer alius modus. puta ꝙ ſuperioꝛi reuelerur · qui

propter auctoꝛitatem prelacionis poreſt ſalubrius & efficacius

remed ium ad hibere. conſulendum eſt pocins conſtĩe quã fame

iug
usden
tendi
Nerna
ſlü.
Ste?
do
ipec:
bbſti⸗
8con:
goeum

4

„

fam
Srd,
idetur
dinis
nmen
e con⸗
Verbe
nultrn⸗
nus ſe
toꝛum
us⸗
wenti
ſencnit
adn
conſti⸗
wrct
ſeman⸗
ur⸗ gui
cacius
ame

Maius enĩ bonũ eſt ꝙ peccatũ non itẽtur · q; ꝙ& pctõ ꝓpet̃to cuiui
obuiari potat fama con gu et᷑ (In p̃d ictis ergo caſibꝰ p̃ceptum
xp̃i de oꝛdine coꝛrepcõis frat᷑ne non videt᷑ eſſe intelligenðꝰ Alio⸗
qũ eius doctrina poci? eſſet ad deſtructõem q́; ad ediſicacẽem.

.

Patet ergo de modo ꝓcedendi per viam den ũciacõis qui in foꝛo

contẽcio ſo locũ non habet · in quo ſolũ crimĩa publica puniük
& inqr ũtur Mon legit᷑ Joſeph fratres ſuos ſecreto p̃monniſſe ſed

*V

eos accuſaſſe apud prẽm de crinũe peſſ imo Geñ . xxxi Poc aut

ideo ſecit aut quia eos videbat ꝓatos ad iteracõeʒ crimis a quo
non credebat ſua ãmonicõe eos poſſe rethere · aut quia crimẽ erar
in fectiuũ · ꝓpter qð de facili ad alios pullulare potat Vel da iã
płibus in factis aliqer factũ erat manifeſtuũ Vnde płr dꝛ ꝙ ac:
cuſauit frẽs ſuos Salubriter ergo arq; conſulte fecit Joſeph fra:
trũ crimẽ denũciando prĩ qui efficatius ꝓdeſſe potat ſilios ex⸗
poꝛtando vel increpando ꝙᷓ ip̃e eos admonẽdo Cuiꝰ vᷣba foꝛſitã
cõt ẽp ſiſſ ẽt

loca teſtis vel accuſatoꝛis tener. & hic modus competit iudici

quid a maliuolis & maledicis ſed a uidis & honeſtis ſicut di⸗
cit Innoc.· in de?· ꝗᷓlr & qñ Camoꝛe aũt hmõi aſtendẽte non de⸗

beber iudex ocio toapẽ · aut diſſiłando Klere: ſed moꝛe dnĩ debz
deſtẽdẽ & vidẽ · i. mittẽ d inquiré vtrũ clamoꝛẽ vocis rei ve⸗
ritas comitet᷑ Villicus qui apudl dñm ſuũ diffamatus eſt Iſi

diſſ ipaſſ er bona ipiꝰ vocat᷑ ab eo ſibi dicẽte Quid hoc audio de
te· redde racõem villicacõis tue Jam enim non poreris villicare
⸗* . d 7*% 4 — 2
Luce. xv· Poreſt aũt iudeyx nulla in ſpẽal infamia p̃cedẽte ꝓcedẽ

ad inqrenò ꝓpter clamoſam crimĩs in finuacẽez· pura cum ſtitur

furtũ aut homicidiũ in aliꝗᷓ con gregacẽe cẽmiſſũ · & auctoꝛ ig:
noꝛat᷑ Tũc enĩ iudex ꝓpter bonñ multitudl inis: qð bono prinato

—„t5——,½ — - —.— — —

egtur de ꝓpceſſu obuãdo in crimib? inérendis
Ecũd us modus eſt ꝓcedẽdi per modũ inòſicõis que fieri
non debet niſi cedat infamia aut clamoſa inſinuacio que

cni cura incũbit de bono coĩ ¶ Eſt aũt ͥs infamis dicen dus qñ
non ſemel tantũ· ſed ſepe ad anres ſupioꝛes clamoz ꝓuenit Non

10

u ILI (x
ſemp p̃ſeren ð eſt debet ad inꝗſiseõeʒ ꝓcedẽ · ſue iuramentũ exi⸗
ẽdo ſi eſt iudex ſecł aris · ſiue p̃ceptũ ferendo ſi eſt eccł iaſtic⸗ꝰ
Acfe ſue com pto ꝙ furtũ erat cõmiſſ ũ in ꝓpło de mandaro dñi
fecit inq̃ſicõeʒ ſuꝑ totã multitudĩeʒ filioꝝe iſrahłel · quouſq; deuẽ⸗
um eſt ad crimis anctoꝛem Toſue. vii. 3 Seqtur de pro ceſſu
¶Ercius modus ꝓcedendi (obfuãdo in crimbꝰ accãnꝰ
eſt per viã accuſacõis · & hic actoꝛi maxime competit/ qui
offenſam recepit Sed hũc modũ debet p̃cedẽ inſtripcio per ꝙ;ᷓ
ſe obligat ad penã talionis · vt ſtʒ ſiłem penã paciarur · ꝙᷓ alteri
intẽtare p̃ſũpſit ſi in ꝓbacõe defecerit Et hic quið oꝛdo iuſticie
poſt it Nam iudex qui inter ptes adũſas equalit atem conſtituit
mer ito accuſatoꝛi penam inferze deber quã accuſato indebite in⸗
tentauit, vnde dicit Adrianꝰ papa Qui non ꝓbauerit qð obiecir
penam q́; tulerit ip̃e paciatur Sed hoc intelligenð vidꝛ qñ non
eyx an imi leuitate. aut ex erꝛoꝛe iuſto ſed calũpnioſe & nocendi “
vo lũtate accuſaſſe dinoſtitur Eſt ergo actoꝛi cauend accuſa⸗
cõeʒ intentare con᷑ aliq́; niſi ſufficientẽ ꝓpacõeʒ ad ducè poſſit ·
In bys aũt modis ꝓcedendi: ſtz per viã inꝗſcõis & accuſacõnis
intendi debet puĩcio crimis per pene inſ lictõeʒ · & hoc ꝓpter bo⸗
nũ multitudinis in cuiꝰ piculũ crimẽ obiectũ poſſet redũdare:
Igitur actoꝛ qui per viã accuſacõis ꝓc edé. tũc finem debit ũ in
tendit. qñ non liuoze vindicte: ſed zelo iuſticie & amoꝛe reipu⸗
blice ad accuſanð mouet᷑ Aſquia cain ſui patris verenda non co⸗
opuit nec vt patrẽ ſecrero admonuit. ſed ſicut indebitꝰ accãtoꝛ 4
fratribus reuelauit ideo in deteſtacõeʒ crimĩs in tora ſua poſte⸗

rirate maledictõe: & uitutẽ ex dei ſnĩa accepir Geñ · ix · Akti 4’
quid ſũt huic cain ſiłes. qui dũ veri accãtoꝛes vel coꝛreproꝛes ð”U
aꝓpparé nolũt Offie iũ tñ de ctoꝝt aſſnm ũt· & ideo poꝛcis recte e
aſſiłandi ſũt. qui qñ inrrant aliqð prarũ ſpretis f loꝛibꝰ & alys DYU
perbis odoꝛiferis querũt lauacra luroſa & ĩmũda vbi ſe inqnare
polſſine Sic eciam predicti quãdo viderint in alicnius vira ali⸗ 8
qua digna imitacione · que ſunt velud f loꝛes ꝓtranſeũt & ſilenr 1

G.
oñ vero vidlerint aliꝗᷓ ꝓua mi? pñfacta non tacent ſed reſferũt &
ſe & alios auditoꝛes in alioʒe der ctõibus derurpant
— nactoꝛ debet accuſaccez in ſtriꝑtis won?
Ecũdo debet actoꝛ in accuſando obfuare mod ũ debirum⸗
accuſacõeʒ ſtz in ſtriptis ꝓponendo · cui⸗ racio eſſe poteſt · quia
ſtripta non ſolũ eſt ad ĩuenta ꝓpter abſentes loco vel temꝑe · vt
eis aliqd ſignificet᷑ vt dicit auꝰ. ſed eciã ad ſucerꝛend memoꝛie
a quo cito labũtur ea que oꝛeren? ꝓferũtur Nam ſfingka vᷣ̈ba re⸗

tiné eſt valde difficile ꝓpter eoꝛ multitudinẽ & varietatẽ Cui?

ſignũ eſt quia multi eadð verba aud ientes ſi poſt modicã temꝑis
dilacõem introgent᷑ non reſerũt illa ſihr in bo vel in ſnĩa aliud
variãtes facta aũt modica drã in ? bis ſenſus variat᷑ uia ergo
iudex inter accuſatoꝛẽ & eum qui accuſat᷑ medius conſtituit᷑ ad

examẽ iuſticie inquo crũ poſfibile eſt · opoꝛtet m certirudinem

ꝓcedè expedit ve accuſacio in ſtriptis redigat᷑ Snĩa enĩ indi⸗
cis poſt modicũ ꝓmulganda dubia eſſet niſi per ſtripta ei certũ
ſemp adeſſet qd & qłr in accuſacõe dickũ fuerit Rõnałr ergo
ſacros canones inſtitutũ eſt vr accuſacõ ſieut & alia que in ſtri⸗
ptis in iudicio agũtur redigat᷑ En hui? rei ſignũ poteſt intel⸗
ligi ꝙ dñs tãq; iudex & ver us conſtĩe accuſatoꝛ con?᷑ phariſeos

indigne adulterã accuſantes digito ſtribebar in tra vbi ſecũdũ

quoſd ã pctã eoʒꝛe ſt ribebat. vel hic qui erigens ſe dixit Qui ſine

ctõ eſt veſtrũ priꝰ in illã lapid mittat Joh· vii . AH actoꝛ

. que fit tribus modis
Ercio cauê debet actoꝛ ne ſuã accuſacẽez redd at iniuſtaã 68

non debet accu ſaccẽeʒ coꝛrũ

Fm iura baber fieri tripłr. ſtz calũpniãdo 5̃uaricando & tergiũ⸗

ſando Ad cuiꝰ euidenciã eſt ſtienð ꝙ acto⸗ anteꝙ ad accu⸗

ſacõeʒ ꝓcedlat deber eam diligenter diſtutere · ne aliud falſitatis

vel duby cont ineat Si tñ in falſa m accuſacẽem ꝓrũpir ex inſto
erꝛoꝛe. vel cũ leuitate · vel qa facilr T dit · vel leuiter cred it qd

audiuit. debet iundex prudenter hoc adetẽ qᷓtũ poteſt accuſa⸗
cõeʒ exaĩando & cauſam inqrendo · & ſi defectũ comxit · deler

I

2

15

Iactoꝛẽ coarigẽ vel ab accuſacõe repellẽ NMon tñ ex hoc arguendꝰ?
eſt de calũpnia Si aũt non ex animi leuitate· aut inſto erzoꝛe.

ſed ſola malicia falſam accãcõeʒ intuliſſe cõuĩcitur iniuſtã red⸗ ſ de
didit per calũpniã ꝗpter qð pene talionis add icitur Falſa ergo aua
crimia reo imponé eſt calũpnio ſũ qð multũ eſt actoꝛi cauendũ · Hau
Si aũt in accãcõe q́; debito modo poꝛrexit fraudẽ ad hibeat ſcõ An
ali quo pacto illicito cũ ꝓte adũſa· vel diſſiłando ꝓprias ꝓba⸗ u
cões p̃uaricatoꝛ hñdus eſt qᷓſi variatoz· q̊a ptẽ adũſam adliuuat auade
ꝓdita cauſa ſua & eciã actoꝛi cauenð eſt · ſic enĩ puĩcio crimĩs uu
impeditur VlIlteriꝰ ſi totałr aĩm accãndi deponat· oĩo a cauſa iu
ſua deſiſtendo non qlrcũq;.ſed inoꝛdinate accãcõẽeʒ ſuã iniuſtã in
redldit tergiũſando.qſi terga vᷣtendo ab eo qð recte incepat Er, emnnn
hoc multũ actoꝛ deber cauè Hoc enĩ cedit in detmẽtũ reipnblice uu⸗
dũ crimẽ obiectũ remanet ind iſtuſſũ & impuĩt ũ Si aũt ab in⸗ 22
cepta accãcõe deſtiterit · q́a in ip̃o ꝓceſſu accãcõis cogn ouit falſũ MD ſie
eſſe id de quo accãbar non eſſet tergiũſacio· ſed laudabilis erꝛso: ſs
ris recognicio Et tũc ſm ꝙ dicit canon. accãto? & reus pari cõ⸗ “”
ſenſu ſe abſolus pñt [Anriãᷓ ꝓpter amoꝛẽ reipublice· a iuſtis ac⸗ 2
cuſacõibꝰ non de ſiſt ebant con t klios. vt patet de bruro qui fi⸗ ðͦðͦðD
lios compñſos pro tribunali ?ᷣgis ceſos. & poſt ad palũ religa⸗ puleb⸗
tos ſecuri pcuti iuſſ ix. qa dñacẽez Tnllimi a ſe repulſa m reducẽ

vo lebant Elegit enĩ pocius vt conſulte agẽt omĩbus filios ſuos
moꝛi · quã publice vindliete ycè de quo ait poera Natoſq; pater
nona bella mouẽtes ad penã publicam pro libtate vocauit Vicit
nãq; amoꝛẽ landlũ vniũſa cupido Itẽ nec filiꝰ debʒ xcẽ prĩ a gẽti
cõt᷑ rẽpublicã. ꝓut ait Tuliꝰ? li: iii. de offi.· Inqrẽs enĩ ſi ſtidẽ
priaʒ conabit᷑ pater. ſilebir ne inqt filiꝰ Et rñdet primo obſecbit
prẽm ne id faciat· i obſecrare deber: deinde ſi nõ ꝓficiat accãre
mãar· & ad vltimũ ſi ad ꝓniciẽ prĩe res ſpectabit reipublice ſa⸗
lutẽ añponet ſaluti prĩs: nec mirũ vr ait ibi ð. qa ſi duo ſapiẽtes
eſſẽt ſuꝑ vnã tabulã in mari que nen poſſet vtruũch deferze ſimul
m? ſapiẽs debʒ deferze ſapiẽcioꝛi· qa ille vrilioꝛ ſoꝛet reiꝑublice .

.

R A actoꝛ non deber caunſam iniuſtã ſtienter coõmirt .
tir Douc ſpẽalius inſtruendus eſt a ctoꝛ de pys a quib? caueè
6G dehet ne offenſ. am dei incurꝛat Primo ergo cauear ne cauſam in
iuſtã ſtienter aduocatis cõmittat: vel coꝛã indice ꝓponat Plus
* enĩ ꝓdit eciã vincẽdo ꝙᷓ lucret᷑.q̊a ſicut dictũ eſt ſupra Lucrũ
dAfG eſt in arca & dampnũ in conſtĩa MNulla aũt eſt compꝑacio dãpni
At⸗ vngde ledit᷑ aĩ? cũ iuſticia expoliatad dampnũ ꝓximi cuiꝰ arca
ue auro euacuat᷑ᷣ Ibi enĩ ꝓdit deũ & nomẽ boni viri Illic vero boni
enas tẽpalis mod icũ emolumẽtũ Vñ Tuli? dicit in li: de offi: Cadix
ſ ne in virũ bonũ emolimentiſui cauſa crimiari aliq́; ſtz pcipere
mii alicni ſua fallẽ nic hil ꝓfecto min? Eſt er go vlla res tanti aut
rb comodð vllũ tam expetendð vr boni viri ſplẽdoꝛẽ & nomẽ amirx⸗
pubin tas ? qſi dicat non/& reddit racõeʒ qᷓa vtilitas iſta nõ poteſt ratũ
tabin⸗ afferze q;tũ aufferꝛe · ſi viri boni nomẽ eripiut ſidemq; & iuſtĩaʒ
it ſeali freqᷓ;ter eciã fal ſi accuſatoꝛes credentes alios oPrimẽ in ſuis a⸗
nisenm ſtucys & machinacõibꝰ iuſto dei iudic io capiũtur de ip̃o enim
fmic⸗ dꝛ ꝙ nouit decipientẽ & eũ qui decipit᷑ Nonit enĩ deceprũ eum
uſtie libando. nouit decipientẽ eũ ſupplantando Aman qu ivoluir
ocift⸗ mardocheũ oꝓprimẽ eað pena puĩtus eſt · qua mard ocheũ puniri
relge volebar Heſter: viii · actoꝛ nõ debz in accãcõe xꝑ ła ꝓcedè
reduce cundo caué debet actoꝛ ne per falſitates ꝓced ax Poteſt 4
8 ſas eni aliqñ iuſte de reo conꝗri · pura ꝗ̊a ab eo debet recipe·x
ſapen tamẽ qᷓa ad hoc non habert teſt iõm aut legittimã ꝓbacõem· non
ui ſa deber eũ in cauſam deducẽ p̃cipue eũ circũueniendo per vias in⸗
iue ꝓrinentes & fini intento non accomodas Dato enĩ ꝙ non aliud in
ida rend at q́; ſuũ repetẽ. non deber ad hoc vti aliq falſirate vel me⸗
htt dio incõuenienti ꝗa ſicut dicit ꝓhs Non eſt boni cõſiliarip mala
rite mecia ad bonũ finẽ ꝓpuenire Et apks dicit Non faciamꝰ mala· vr
— vemanr bon a Hoc en priner ad peccarũ aſtucie · fm q; vr dicit
— EPhs Imprudens ſuĩ aſtutus excogitar vias ſiaras & appentes
e ſeru ad aliq; finẽ ꝓſeqpdũ ſine bonũ ſiue malũ Reyx achab y falſi ã
ietqd reſtimoniũ & ſug geſtionẽ iezabel vxoꝛis ad huũc finem peruenit

—
—MW X
”ẽ

ſ. II. 4
vt vineam naboth haber. qᷓ; p̃cio habẽ nõ potuit · ſed de hoc nõ
Enſiuit impuĩs.ꝗa dictũ eſt ei in hoc loco in quo linxerũt canes he
ſanguiĩeʒ; naboth· ſanguĩez quoq; tuũ lingent Carnes vᷣo iez abel .
cõmendent. iii · Re· xxi · Non deber eciã actoꝛ pro quocũqʒ dãp

no maxie pꝓui doloꝛis a liq; in cauſã deducẽ Nam vt dicit tuli? 4
Duri homs eſt vel pocius nõ homĩs ꝓicłm capitis młtis inferzꝛe õ
ſuple ꝓ vili cã Et ſubdit & ſoꝛdidũ eſt ad famã vt accãto2 no⸗- ſ
meris Mãma ergo dampna pꝑtranſeas fine accãcõe · ad hibendo ml⸗
tamen caritatiuã admonicõeʒ 4 Dicit beatus Greg? primo dyak ſee
ꝙ quidã oꝛtulanꝰ cũ freq;ter adũtẽt ola ſua a fure eſſe diſtracta ed
Scepit ſpẽti vt oꝛti aditũ cuſtodiret · a quo fur veniẽs cũ in ifſo· ih
adit eſſet rerentus venit oꝛtulan?ꝰ & ait ꝗre tociens in laboꝛem uta!
monachoxt furtũ facẽ pſũpſiſti· & ſoluit eius pedẽ dicens ei cũ iunß
magna dulcedine Amplius non facias furtũ ſed cũ neceſſe ho⸗: ſan
bes huc ad me ingredé· & que cũ pctõ laboꝛabas tollé. ego tibi Ad
deuotus dabo Ecce ſanctus homo pro dãpno oler ũ noluit ꝓxi⸗ ii
myin cauſã deducẽ actoꝛ nõ deber iudicẽ coꝛrũpe ꝓ mũera OU ite
ſS Ltimo caueat actoꝛ ne per mũera iudiicẽ coꝛr ũpat Tũc enĩ 222
duplex viciũ cõmittit Primo in ſe dũ in fraudem iuſticie ind.
malũ modũ ad hibet vt finẽ conſeqtur Deinde in iudicẽ quẽ fic olu,
coꝛrũpe intendit. ne id qð iuſtũ eſt ſeq̃tur · Poſſet eciã dici pꝓpy· Edie
pro vili p̃cio iuſticiã emit · ficut dictũ eſt ſnpra de iudice ven⸗ ¶WMWtt
dente fſiłi p̃cio. quo nichil eſt viliꝰ · nichil ſoꝛdid ius· nic hil in im
iquiꝰ vt res tam pcioſa vt eſt iuſt icia qua oĩs policia oĩs coĩtas eoſ
& q̃libet hoĩm congregacio regitur arq; bene diſponit᷑ vili p cio Fde
emarur Contingirt eciã freqᷓ́;ter ꝙ actoꝛ per mũera data intentũ i
non conſetur tũc duplici bono ſe priuat· ſtzʒ vᷣrute iuſticie e,G id
dũ emẽ viłr intẽdit· ſe ea carẽ ꝓfitetur Item bono temꝓali dar·
Per q8 non iuuatur ab eo cui FPter hoc donauerat ¶ Ac has rex i
iuda domũ dñ̃ ac domũ regũ & pnᷣeipũ expoliauit· vt daret e
regi aſſirioꝝe mũera ab eo poſtulans auxiliũ . & tñ niehil ei ꝓfn⸗ rii⸗

— —— —— — —

—— — — 3

it Inſuper dy regum firie quos hoſtys placare credebat. Vt ei A

ſu.
beS aux iliarentur econ vᷣrio ip̃i fuerũt ruine ei & vniũſo iſrabel. ii·
tenn aralip:xx viii: O reus verã confeſſiõeʒ debz in indicio ſacé
igin eEinge vidẽda ſũt que ad ꝓſonã rei reqᷓrũtur in debita ſui
ddH Ideſſen ſiõe vel excuſacõe Vbi tria cõſiderare opoꝛtet Vnũ
tul ) circa confeſſõe qð videlicet in iudicio con fireri teneat᷑ Aliud
inſerkræk circa ĩuencõem defenſionis ñi liceat per omẽmmodum ſe defend
no: Aliud circa ſubſidiũ aꝓpellacõis ſi liceat iudiciũ declinare per
benh. appellacõeʒ ¶ quãtũ ad primũ ſtiend eſt ꝙ reus in iudicio ſub
dae iucdice conſtiruitur tamꝙᷓ ſub ſuo ſuꝑioꝛi. cui obedire tenet᷑ in
Rtren hys d ũtaxat ad que ius p̃lacõis ſe extendit Cõſid erand eſt ergo
in fi iudex aliud ab eo exqrat q ð non poteſt ᷣm oꝛdinem iuris· vt
“ puta in bys in ꝗbus iudex accãtoꝛi vel reo non p̃ficitur Er tunc
e dq rreus ſibi rñdé non tenetur · ſed poreſt per a ꝓpellacõeʒ vel aliquo
ſe has⸗ alio modo iudiciũ ſubterſugẽ Si aũt iudex ea ab accãto rerat
tibi que debet m oꝛd inem iuris & ad que ius ̃lacõis eius ſe extẽdit
H . „ „ „„ „ U⸗
tyebG⸗ tũc ey debiro accãtus deber iudi ci vitarẽ exponé. S. hoc in qua
cũq; cauſa crimiali etiã in moꝛtẽ ꝓgriã NMam cũ iudex ſupioꝛ ſit
reſpectu vtriuſq; ptis ex debito iuſtĩe ſibi vt maioꝛi eſt obedi⸗
end. & ideo reus eciã cont ſe vᷣitatẽ confiteri tenetur q́; ſi dicere
noluerit · vel eam mend aciter negauerit grauiter peccat Nec ecia
7 eſt dicen ð ꝙ tale mend aciũ ſit officio ſũ. & qᷓſi nullum aut lene
vn· preccatũ Mentiri enĩ in tali caſu eſt cũ iniuria alterius · & e
ſtidin eſt ꝓn ic io ſum Cum enĩ aliquis in iudicio menritur ſe excuſando R—
Primo facit iniuriã deo cui? iudiciũ agitur · in ꝙrũ omis ptàâs àa
djño deo eſt · & omnis qui aliũ rite indicat miſter dei efficirur ·
Scbdo facit iniuriã iudici cui obedire tenetur dum ſibi denegat
ei deber ſtz confeſſ ionẽ Sitatis Tercio ſacit iniuriã accãtoꝛi
qui ſi per accãti negacõez in ꝓbacõe defecerit ˖ ꝙᷓ rite factam eſſe

müͤer
Licen
iuſtce
gni ſe

1 coitis
nilßen
imti
ſtceg

4 dato

ſupponim?ꝰ penã talionis incurꝛet Nullo ergo modo neganda eſt
pone⸗ viras in iudicio Ende con negãtes &a in Pſab. Ne declines coꝛ
5 „ „ , = A „
rdare tuũ in ?ba malicie· ad excuſ das excuſacões in ꝓctĩs vbi dicit

g, gloſa Dec eſt conjuerudo impudenciũ · vt deĩ benſi ꝓ aliq falſa

RW ☛ ä ZM

ſe excuſent Er grgg dicir ꝙ boc eſt vſirarũ hũani gñis vicit·
& libè peccatũ cõmittẽ · & cõmiſſ ũ negand o abſtondé. & cõuictũ *
defend endo multiplicare ¶ Joſue volens dare głam deo de r⸗ X Kine
rate dicenda· dixit ad ac hoꝛ fili mi da głam dño deo iſrł· & ilens
confit atq; indica michi qd ſeceris & ne abſtondas Joſue: vii · nere/
In geſtis beati Nicolai ðꝛ ꝙ quid xp̃ianꝰ a indeo q;dã ſũmãꝗã hußt
pecuĩe accepit iurans ſup altare ſancti Nicolai ꝙ cito fibi red inop⸗
dẽt Tenẽte illo diu pecuĩaʒ. iudeus illã expoſtulabat· ſed xp̃i⸗ nl
an eam ſibi reddidiſſe aff irmabat. htur ad iudiciũ· & iura⸗ D
mẽtum indicitur debitoꝛi Ille baculñ cauarũ quẽ auro m inuto nit
impleũat ſecũ derulerat· ac ſi eius admĩculo indiger Volẽs ergo cdior
ſacramentũ facè iudeo baculũ didit reuandũ Jurauit ille ꝓ oſa⸗
plus fibi red diderat q́; debèt · facto iuramento baculum reperir ves,
quẽ iudeus ignarus aſtucie mox reſtituir Rediẽs aũt qui frau d iſt
fecerat oꝓpreſſus coꝛruit ſompno·quẽ currus cũ impern veniẽs güape⸗
necat. baculoq; fracto aurũ effũdit᷑ Audiens hoc iudeus con it
citus illuc venir Cũq; dolũ vidiſſet· & a multis ei ſuggètur · vvx è

aurum acci perer omio rẽnuit. niſi qui defũctus fuerat ad vitam
beati Nicolai meritis redirer. aſſer ens ſe ſi hoc fierer baptiſma
ſuſtepturum & xp̃ianũ fururum Continuo igitur qui defũctus
fuerat reſuſtitatur & indeus in criſti nomĩe baptiſatur .

8 —Oe n n licer reo ſe per oẽm mo dũ defendere „„
. Einde ꝙ;tũ ad deſen ſionem q; reus poteſt ſacere Sciendu

eſt ꝙ non licet in aliqua cauſa. eciã in cauſa ſangu ĩs fal firateenm
dicẽ· quia ſemꝑ mendaciũ eſt vitandũ & maxime in zudicio .· vt
dictũ eſt ſupra Non tamen ſemp quis tenetur ad oẽm veriratem
dicenclã Aliud eſt enĩ veritatẽ tacẽé. & aliud falſitatem dicere·
q nũꝙ licer Sed vitarẽ tacẽ expedit aliqñ pro loco & temꝑe
abſq; p̃iudicio leſe conſtĩe Tenetur tñ accãtus illã veritatẽ dicẽ
quã iudex ab eo petit m oꝛd inẽ iuris. puta cum pceſſit in famia
ſuꝑ aliquo crinũe. vel aliꝗᷓ exp̃ſſa indicia appuerũr Licer ergo
reo ꝗᷓ aceãt᷑ ſe deſendẽ illã vᷣitatẽ occultãd o 3 cõfiteri non tenerf aid.

.

l
5 1
4 .
R

¶ Dic tamẽ diſtinguenð viðdꝛ Poreſt enĩ aliqͥs ad id qð licirum

eſt ꝓcedé. per vias licitas & fini intẽto accomodas. & hoc qdẽ

pt inet ad prudenciã · & eſſet laudabile & tuο11. vel per vias
illicitas & fini debito incongruas . qð ptinet ad aſtuciã que ex⸗
ercet᷑ per fraudẽ & dolum. & hoc eſſet vituꝑabile & vicioſum
Reus igit᷑ qui accãtur licite poteſt ſe defende veritatẽ tacendo:

quã nõ poteſt nec debet ab eo exigẽ iundex · & hoc per cõueniẽtes

modos· nullã fraudẽ vel dolũ in ſua rñſione ĩmiſt endo vel fal⸗
ſiratẽ ad du cendo. ſed ſolũ rñdendo ad ea ad que rñdẽ de iure

tenet᷑ Et alia ad que rñdẽ non tenet᷑ diſſ iłando · vel prudent᷑ de
medio repellendo Talis vtiq; defen ſio non eſt dicenda calũp⸗

nio ſa. ſed licita prudentis enaſioPaulus eciam circũuentus a

iudeis · & ſtiens ꝙ vna pars eſſet phariſeot· & alta ſaduceox
qui rere ctõez negabant prudenter & abſq; mendacio eoʒ iudi⸗
ciũ & prauũ cõſiliũ euaſit q d enĩ ſibi de fide obeſſe potat caute
tacuit· & qðᷣ ſibi ꝓdeſſe nonat exclamãdo cõſeſſus eſt. vt pha⸗
riſeos ad ſui defenſiõeʒ ad ducèt Vnde dixit in concilio eoꝛ viri
frẽs Ego phariſeus ſum & filius phariſeoʒ? · de ſpe & refrectõne
go iud icoꝛ Act. xxiii. ſch lex buana pmittit reũ 1

ttit reũ coꝛrũpere
Ed cont᷑ ea que dicta ſũt ſupra

8 cadũſariũ. non aũt dĩn
Vobici poteſt per iura ciuilia · m que licitum eſt cuil ibet iĩ
tauſa ſanguĩs adũſariũ ſuũ coꝛrũꝑe · qð eſt calũpnioſe ſe defen⸗
dẽ Ad hoc aũt faciłr rñdetur ſi hũane legis condicio penſetur
Lex quið hũana nõ exigit ab home oĩodã vᷣtutẽ que paucoʒ eſt
Ddatur enĩ multitud ini ad quã regendã & conᷣnandam ſufficit·

ꝙ p̃cepta & ꝓhibicẽes ad hibeat circa illa que ſunt maioꝛa pctã

& que pñt ꝓturbare ſtarũ reipublice · ſicut ſũt furta homicidia:
& ſłia Non aũt ex hoc lex hũana dicenda eſt mala· quia multa
impuĩta dimittit Doc enĩ non ſacit q̊a mãoꝛa mala a ꝓbare velit
ſed quia eius ?tus ad omĩa punienda non ſe extendit Sic enim
eſſer tegende multirudini im ꝓpoꝛcionara & impoſſibilis ad obfᷣ⸗

uand. ꝓrer q młta diſſiłanda ꝓmittit Relinq́t enĩ hoc alciozi

20

2*
.

vltimũ oĩm dribili
tutis vᷣtutẽ coꝛpalẽ :

legi ſtzʒ dĩne que nic hil impuĩtum dimittit O aũt aliquis timoꝛe

pctĩ nolit adũſariũ coꝛrũꝑe. & ad peccatũ inducẽé. vt moꝛtem

coꝛpis euadat ꝓfecte virtutis eſt Nam ficur dicit ꝓhs Moꝛs eſt
ũ quia ergo multitudo que non eſt ꝓfecte vᷣ⸗
ſime diligit. ſi qs accãtus in cauſa ſanguĩs
adũſariũ coꝛrũpat penã legis ciuilis non incurzit que ꝓgter im⸗
pfectõez multitudĩs hoc ꝓmittit · & pro tanto licitũ iudicatur ·

Peccat tñ ſ̃m legem dĩnam. q̊a dũ adũſariũ coꝛrũpit eũ ad illi⸗

cit ũ inducit Cauenð eſt ergo reo ne in ſua deſfen ſione calũpniam

coõmittat doli vel fraudis ſeu cuiuſcũq; pctĩ · qð dina lege dici⸗

mò eſſe ꝓhibitũ Intẽdimꝰ enĩ pſonas p̃d ictas non ſolũ inſtruẽè
qᷓd eis obuare expediat reſpectu legis ciuilis · ſed eciã reſpectu
legis dĩne Paulus cathena circũdatus dum romã ad ceſarem
ducẽétur multis mod is potuit manus ſe cuſtodienciũ effugere ·
ſed ip̃e pocius ſalutẽ eoꝝt ac ſocioʒt optans· de magnis eciã pxi⸗

culis maris in ꝗbus erant omẽs incolumes euaſuros p̃dicẽs vo⸗

lũtarius ad ceſaris ſnĩazʒ ſe pꝓmiſit adduci Ecce paulus ſe pociꝰ
voluit moꝛ ti exponé. q́; aliq́; de mala ſui cuſtodia piculũ ĩcurꝛc
Act. xx vii · &· xx viii MC reus poteſt cauſam imuſtam per
Oſt hoc agend reſt at de ſupmi ¶ Pellacõez ſubterſugẽ

qð eſt ſtiẽdð ꝙ aliqs porãti inferioꝛi in tãtũ ſubicit᷑ in ᷓtũ fᷣuar
oꝛdlinẽ ſuꝑioꝛis aquo ſi exoꝛbitadit ei non opoꝛtz ſubici. puta ſi
aliud iuſſʒir ꝓcõſul & aliud impatoꝛ Cũ aũt iudex aliqᷓ; grauat
ĩiuſte oꝛd inẽ ſuꝑioꝛis potãtis ſᷣm quẽ neceſſ tas iuſte iudicandi

ſibi ĩponit᷑ p̃termiittẽ viðꝛ. & ideo licitũ vidꝛ reo adl directẽem

ſup ioꝛis recurꝛ appelł. Si igit᷑ aliq́s cõfidẽcia iuſte cauſe ap⸗
peller· vtpote q̊a ſiuſte a iudice grauat᷑ eiꝰ appellõ licita erit &
ĩideo admitti debet & a nullo ꝓbiberi Eñ dicit canõ · Oĩs opp̃ſſꝰ

libẽ ſatdotũ ſi voluerit appellet iudliciũ & a nłlo ꝓhibeat᷑ · O ſi

a Pelł · ꝓhibẽtur licêt reo eciã cõdẽpnato ſe defendẽ reſiſtẽdo⸗
S ex huig ꝑte bellũ eſſet licitũ ex ꝓte toο iudicis eſſ. et iniuſt ũ

4

„
dio aꝓpellacõĩs In quo ſtz caſu reo liceat aꝓpellare/Circa

niſi⸗
o
ne
nler
r
Kai
hoe⸗
fior
indt
Kini
iſteg
juch⸗

per
Knce
nür
huitr.

petü
iplei⸗
ſi
id
de
u
nutt
iu

„
„

Sieur enĩ licet reſiſtẽ latronibus ita in rali caſn malis puᷣͦcipibꝰ?
niſi foꝛte ſtand alũ timétur. ſicut ſi ex hoc aliꝗᷓ grauis ſedicio in
ꝓpło vel pturbacio reipublice oꝛirerur Si vo aliãs appellarer
cauſa diffẽnde moꝛe. ne vi delicet con ᷑ eum iuſta ſnĩa ꝓferatur
ralis appellacio eſſer iniuſta DHoc enĩ eſſ et calũpnio ſe ſe defendé
qð ſupra diximꝰ reo eſſe vitanð facẽt enĩ iniuriã & iudici cui?
officiũ impediret & adũſario ſuo cui? inſticiã pturbarer Talis
ergo a ꝓpellacio admitti non debet Vnde dicit ̃d ictus canon

qꝙ oĩo puĩendus eſt cuiꝰ iniuſta apellacio ꝓnũciaiur
dei inſtarent apud feſtũ p̃ſidem ꝙ paulũ quẽ caprtũ tenebã
cer in irm. vt ibi eũ liberiꝰ moꝛti tradért Paulus ſenciẽs ſe in⸗
iuſte grauatũ ceſarem appellauit · ſieq; iniquũ iudicicũ licite &
prugenter eua ſit Act. xxv. Ke reus pocius debet moꝛtẽ ſu⸗
N ſtiné quã deũ offendé menciendo vel deiurando
Einde inſtruendus eſt reus ne deũ offendat per mendlacia
anut per iuria ſe excuſando. aut falſos excuſatoꝛes pcurãdo Di
em in culpa eſt de qua accãtur. ſi mendaciũ vel piuriũ cõmittẽ⸗
in ſuã deſenſiõez peecatũ peccaro addẽt deber ergo culpas ſuas

buĩłr recognoſtẽ: cogitans ꝙ ip̃a recognicio delicti eſt magnũn

pucipiũ ſalutis · ſicut dicit ſenecaſq uẽdã ad ſu ſpendiũ dam⸗

pnatũ audiui in confeſſ iõe quẽ dũ ad pacĩaʒ hoꝛtarer de moꝛtis
ſu pplieio ĩminenti Rñdit ꝙ libenter moꝛtem ſuſtinebat Cui ego
qre Rñdeo int qa per moꝛtẽ finẽ impono miys & pctĩs Mibßys
quid qtũ ad coꝛpꝰ qͥa ſemꝑ egui· pctis vᷣo qtũ ap aĩaz q̊a ſemp
deũ offendi Si vᷣo culpã de qua accãtur non cõmiſit · iter ũ c auè
deber ne per in pacĩaz ꝓdat fructũ inferende pene Co gitare enim
debet ſe in multis alys deũ offendiſſe ꝓpter que penã bmõi pati
metur Et ad hoc ꝙ pacienter ſi uſtine at ad meõꝛiã reuocet penas

illatas viris ĩnocentibus qui eas paciẽter poꝛtauerũt xt ioſeph
qui inocens in lacũ miſſus eſt Geñ. xl. Suſanna que falſo accu⸗

–

eſt ad victimã yſa: lii: Tales eciã de? freq;ter defendit in xĩti

& ſi aliqũ aliquos ꝓmittat puĩri ad cumłm p̃mioʒe (Marꝛat bee gi
atus Jeronĩ ? in qdã epła de muliere cui ĩponebat᷑ crimen adul: opz
tery que ſic ait Teſtis eſt deus non ideo negare vellẽ re ꝓeam · Alo.
ſed ideo mẽtiri nollẽ ne peccem Et cũ ad illã veniſſet ſpiculatoꝛ ſen
Primo ictu raſure modice ſanguĩeʒ emi fit Sc do fibulã auri ex⸗
collo excuſſit Tercio gladius ref lexus ſe ferire non poſſe con⸗ ußt
ſitet᷑ Alius pcuſſoꝛ eligitur · & ſeł ꝓcuſſa cõcuri᷑ Scdo vul⸗ auad
nerata ꝓſternit᷑ Tercio ꝓcuſſa viſa eſt moꝛi · & ducta a cler icis
reuixit dicens - dñs michi adliutoꝛ eſt & reddita eſt libertari
22 —BSequitur de teſtificandi neceſſitate 22
Onſeq́;ꝛter agen ð eſt de hys que ad pꝓſonã teſtis reò́rũtur· dt
Vbi de tribus con fideran ð vidꝛ Primo de teſtificãdi neceſſitate ine
Secdo de teſtiſicãtiũ multitudine Tercio de teſtiũ ydoneitate ꝗæ
duplici caſuPrimo qñ ſupioꝛis aũcte compellit᷑ dictũ eſt eni m
ſi upra ꝙ iudex in iudicio habet aũctem ſuꝑ vtrãq; ꝓtem in hy s in!
que ſpectant ad cauſam ꝓpo fitã · & per cõſeqs ſuꝑ omẽs ꝓſonas K
que ad p̃dictaʒ cuaſam facẽ pñt Cum ergo ꝑer teſtiõm aliquoꝛ 8
cauſe detmĩentur· & lites ab ſtind antur- qð eſt finis foꝛi iud i⸗ 1
ciary Patet ꝙ aliqs ſi a indice reqratur ad teſt iõẽm de vᷣitate di⸗ HM
cenda ſibi obedire tenet᷑ in bys quibꝰ m oꝛdinẽ iuris teſtiõm ab 1
eo exigitur puta in maniſfeſtis & in hys de quibus in famia pre⸗
ceſſir · ſicut dictũ eſt ſupra Si aũt ab eo exigẽétur teſtimoniũ de W””J”U”U
occultis. & de hys de quibꝰ infamia nika pceſſ it · ter miſſo viʒ ei
oꝛdine fratne coꝛrectẽ̃is modo quo ſupra ſuit expoſuũ ad teſti⸗ 4
ficand ũ non tenetur Non enĩ homo debet ĩᷣnſgredi dĩnũ p̃ceprũ
ꝓPpter p̃ceptũ honmũs (Scdo qnis ad teſtiſicand tenetur · qñ oc⸗ AWa
cultacio vᷣitatis ꝓximo eſt dampnoſa eciã ſi iudex ron requirat
Vt ſi poſſem aliq; ab ĩiuſta moꝛte vel infamia ſeu damꝑno libare
teſtimoniũ ꝓ hibendo. teneoꝛ eciam non requiſitus In tali ergo N
ca ſu veritas den ũcianda eſt iud ici· vel cuicũq; qui ad hoc pxo⸗ ſi
teſt prodeſſe EVnde ſub hoc ſenſu videtur loqui Auguſtinus“ i

D

na Qui veritatẽ occultat G&£ qui ꝓdir mend aciũ vrc reus eſt Ile
AIa ꝓdeſſe non vult · ille qa nocẽ deſiderar Ende ſuꝑ illo v?ᷣpo ad

pecg e 4 ,„ „ —— —- —
1 Ko.· digni ſũt moꝛre non ſolũ qui faciũt· ſed ec iã qui conſenciũt
r facientibus. dicit gloſa Conſentire eſt racẽ cũ poſſit redarguẽ ·
ni „1.g 2%£ . EDE . 2 ◻ 2 . 2 7
econ ¶ Daniel rãq; vitatis teſtis & dĩne ſmĩe index einſdẽ vᷣitatis zelo
d accĩgitur ſpũ in eo ſuſtirato exquo falſos teſtes & iniquos iun⸗
chri dices d epñdit. & ſuſanna a moꝛre & infamie obprobrio li berat
1. QOai:xiii. ((Degnirur de reſtin pluralitate
Irca reſti ficanciũ mulritudinem ſtiend eſt ꝙ in actibus 5

in puruanis non poteſt haberi oĩmoda & infallibilis certirudo ꝓprer
enſ: . . „ . . „ , 1.
qð vitas ab homĩe certitudinałr cognoſti nõ poteſt · cũ plłimũ

i in mendaciũ vel falfitatẽ labatur· fiue hoc ſit ꝓpter paſſiõeʒ ody
ren . vel amoꝛis · ſiue ꝓpter obliuiõex vel aliq́; aliam cauſam Et ideo
uan 3racuq; multitudo teſtiũ ſiue Duoze vel triũ ſeu eciã płiũ det⸗
ſtenne metur. poteſt ad huc teſtiõm eoʒe iniquũ eſſe Legitur enĩ cio
in hi lipro Re. Maboth ad dictũ duoxe teſtiũñ falſo fuiſſe cẽd ẽpnatũ
n Er in dañ ſuſannã moꝛti fuiſſe ad dictam teſt iõnio duoꝛum ſenũ
n qui erãt iudices ꝓpłi quia tñ ſm ph̊m primo Eth. Certitudo nõ
a eſt fiłr qrenda in omĩ mattia· ſed in qbuſdã demonſtratĩa· vt in
rude mathemat icis In qbnſdã ꝓbabilis & dyalerica vt in moꝛalibus.
enb Jcleo actus hũam ſuꝑ quibus conſt ituũtur iudicia & exigũtur
upe: teſtiõnia non reqrũt cerritudinẽ demonſtratiuã · eo ꝙ ſũt circa
ide contingencia & variabilia. & ideo ſufficit ꝓbabilis cert itudo ⸗
Hovi que vt in płibus vᷣitatẽ attingat Et ſi aliqñ vt in pancioꝛibus a
Ackin vitate deficiat Eſt autem ꝓbabile & vt in pł ibus verũ 4 magis
ipri viratẽ contineat dictũ multoꝝ? ꝙ;ᷓ dictum vni? Et ne diſpendliñ
6 n gitas paciatur-& lites ꝓlongentur non eſt neceſſe ꝙ talis mul-⸗
reqrits titudo vltra duos vel tres extend atur Cum ergo reus ſu vnus
olbere qui negar Si duo teſtes idẽ aſſ erũt cũ actoꝛe rõnałr inſtirurũ
li erge eſt ꝙ; iure dĩno ꝙᷓ hũano· dicto duoꝛr vel triũ ſterur Omiĩs
boc od enĩ mulritudo Fm phm in primo de celo & mũd 9 in tribus con⸗
ſtiun ſſtit .· in pucipio medio & fine Vnde omẽ & torũ in trib? poni?

4 A .

Conſtituitur aũt quid t᷑narius dũ duo aſſntes in teſt iõnio vbis
tatis cũ actoꝛe cõueniũt Eſt ergo in teſtificãtibꝰ? multituco p
fecta. in qua éqnitas cẽmendat- vnde Augꝰ? ſuy Joh. Dicit in
hoc eſt tnitas ſm miſteriũ cõmendata· in qua eſt ꝓperua rmi⸗
tas caritatis. & fſic cõuenienter lex dĩna inſtituit vt in oꝛe Duoꝛz⸗
vel triũ teſtiũ ſtaret omẽ vᷣbũ · vt in hoc ꝙ dicit duo teſtes in-
telligat In eo vο ꝙ addit vel tres cũ teſtibꝰ? actoꝛẽ tᷣciũ inclu⸗
da.r & teſtiõm vni? fit teſt iõm nullius · pater ex eo ꝓ xp̃i ref⸗·
rectio teſtiõm non recepit ex appicẽne petro facta quia ſibi ſoli 2
ſacta eſt Vnde in euãgelio de ea nulla fit mencio. niſi da ſuppo-
nitur in apꝑpicce facta duobꝰ eũtibus in emaus· quoꝛ quia duo
ſuer ũt teſtiõm fuit ſufficiens Vnde teſtificacõez petri affirma ue⸗

ð e
4 èùMẽ
D

6 . „ 7
rũt dicentes Surꝛe ppuit ſymoni Luce vltimo-

— Pitl p̃dictoꝛx eſt diligent Notand ũ ꝙ; ſi vnus
teſtis ab alio diſſenciat. non ſũt dicendi duo ſed vnus Sũt enĩ

„„ „„ . . „ g ————
ſingłares in ſuis teſtiẽnys Pñt tñ duo teſtes in ralibꝰ diſtoꝛda⸗

re ꝙ talis diſtozdia non p̃iudicat teſtiõ · vt qñ diſſenciũt in

aliquibus circũſtancys que non ptinet ad ſubam facti Puta ꝙα

vnus dicat ꝙ tempus fuit nubiloſum ·; & ꝙ domus erat picta· &
alius dicit ſe de ta libus non recoꝛdari Talia enĩ faciłr a mẽoꝛia
labũtur· ymo aliꝗᷓ diſtoꝛdia in talibus facit teſtiõniũ cred ibili?

vt dicit Criſoſtimꝰ ſuꝑ metheũ Nam ſi in onbus concoꝛdlarent

6 * „ —ð * „ „ . „
eciam in mmis videntur ex condicioicõueniiſſe · vt eũdem ꝓfer⸗

rent ſermonem quod prudencie iudicis relinquitur diſternen 5
Si autem in principalibus circumſtancys que habent ſulſtan⸗

ciam facti variare diſtozdarent · puta in ten ꝑoꝛe vel loco · vel
eciam perſonis. de quibus principaliter agitur· hoc auferꝛet ef⸗
ficaciam teſt imony quia iudicarentur fingulares· vtpote de di⸗
ner ſis factis loq;tes ¶ Vlterius eſt nontand um ꝙ; non ſemper re⸗
qrit᷑ ꝙ ĩi teſtes viderĩt factũ de quo teſtiſicant᷑ ad hoc ꝙ fint
ydonei · ſed ſufficit ꝙ aliad ꝓinquũ facto viderint vel ſtiuerit

—.— . —

eddat ſuſpicões & que non-·)

atg
lan⸗
tgn
duo
Kin⸗
eh

eiſol,

upo⸗

man 7
plcimo⸗

t eni
tcrdaoe⸗

crüͤt 1

. .

— . . W

exquo maniſeſte conici poſſit· & p̃ſumi ꝙ illud ſit verũ de quo

accãtur reꝰ· pura ſi aliqs aliq; videat ſugientẽ & gladiũ in maũ
poꝛtantẽ. deinde poſt modicũ intuallũ audiat & videat vul⸗
ner atũ con? fugientẽ acclamantẽ · tũc talis fugiẽs reus eſt hñd⸗
aut ad ꝗſtionẽ ponẽd ꝰ· maxĩe ſi per illã viã ſolus fugẽ viſus eſt
Sic enĩ & con?᷑ ip̃m larũ teſtiõm ltĩmũ repurabitur Hmõi autẽ
ſuſpicões vehementes diligẽter a iudice ſũt conſiderande · & fᷣm

eaxe ꝓpinꝗratẽ vel remocõem ad factũ diuſimocdle ad eas ſe deber
pabẽè admittendas vel reꝓbandas ’ſEu an geliſte fuer ũr vnifoꝛ⸗
mes & concozdes in ſuis enãgelys in quib? teſtiſicant᷑ xp̃i facta

q;rũ ad ſubalia fidei ſtz paſſionis rõnis hũanitatis & Tĩnitatis

eius Sed diffoemes fuer ũt in alibus non ptinẽtibus ad ſubam
ſidei Vnde ꝙ vnꝰ dixerat ſufficiẽter de aliquo alius omitrebat
yel breuiter nſibat Narzans aliud circa qð potar eſſe erꝛo⸗ vel
occaſio erꝛoꝛis apud héticos & tot ũ erar ad maioꝛem ſidei fir⸗

.

mitatẽ hoc ſpũ ſtõ volẽte. vt oĩs ſuſpicio falſiratis ab infidelibꝰ

Tacri canones ſanxerũt aliquos a teſtiõnio ferende eſſe re llen⸗
dos · & hoc quidẽ ad caurtelã vt falſũ teſtiõm vitet᷑ Ehea qd
eſt ſtiendũ ꝙ falſũ teſtiõm triplicẽ conrt inet defoꝛmitatẽ Prima
attenditur ex dĩna maieſtate cui falſũ fſerens teſtiõm irꝛeuénciaz
facit in eo ꝙ piuriũ cõmittit Non enĩ teſtis admittitur niſi in⸗
ratus · qð ideo fit vt homies magis timeant falſũ teſtiõm ſaltem
pter reenciã dei· quẽ iuramentũ in ſe cõtinet · ꝗa iurans ad fir⸗
miratẽ ſui dicti deũ adducir cuiꝰ vᷣiras eſt ĩmobilis quid enim
dicir auꝰ eſt dictũ iuro per deũ · niſi dicti mei teſtẽ ĩuo co deũ

Honũĩes aut maxĩe conſueuerũt ab hoꝛrẽ peccata que ſũt directe

con? deũ Er ideo grauiſſime peccat & deũ maxĩe irꝛeuetur ſ m
ſerens teſtiũm Scðda attendit᷑ ex violacõe iuſticie · quia falſum
reſtiõm dicens iniuſte agit con ? ꝓxĩm iniuriã vel dampnũ ei in⸗
ferendo Non enĩ ei red dit qð ſuũ eſt ficut reqrit ſoꝛma iuſticie.

Seêòtur de rriplici culpa falſi teſtiõny (rollerur
Vant ad teſtiũ ydoneitatẽ ſtire opoꝛter ꝙ cõuenienter

Vnde ſub hac intencõne falſũ reſtiãm inter ꝰꝛ Exodᷣ·xx· qñ ðꝛ
Non loꝗris con?᷑ ꝓxĩm tuũ falſũ teſtiõm ¶ Tercia attẽditur ex
pte mendacy qð in lacõne falſi teſtiõny conrinetur Contingit tñ
inter ð ꝓpter labiliratẽ hũane meõꝛie aliqᷓ́; dicẽ falſũ · non tñ mẽ⸗
tiri · qñ videlicet aliq́s cũ debira diligencia recogitans ext imat
ſe certũ eſſe de eo qð falſũ eſt. & talis hoc aſſendo non eſt di⸗
cendꝰ falſũ ꝓferzꝛe teſtiõm. qa illud non dicit ꝓſe & ex intencõe
Siſ aũt recogirando non certũ ſed dubiũ ſe ĩueñit · Debet dubiũ
ſub dubio ꝓferꝛe . & id de quo certꝰ? eſt cerrũ aſſ eré . & tũc fal⸗
ſitatẽ mendacy vit ar quia ergo tanta & młtiplex culpa in falſo
teſtiõnio repitur in veritate teſti ficãda magna eſt ſolemꝑnitas
reqrenda eſtes ſubmiſſi per iudeos adũſus ſteꝑxhim falſo te⸗
ſtificati ſũt eũ dixiſſe vᷣba blaſphemie in deũ & in moyſen Act.
vi: exquo incurꝛerũt p̃dictas pctĩ defoꝛmitates ſtilʒ offenſam in
deũ reatum homicidy in ꝓt homartire ſtepho · & culpã mendacy
con? vᷣitatẽ teſt iõm ſiue iuramẽtũ tres debet habẽ comites
T aüut teſtiõm rire ſiat· tres deber habe comites · ficur di⸗
cit Jo exponens illud : iiii⸗ ab. Viuit dñs in vᷣiratre
in iudicio & in iuſticia Debet enĩ primo iuramenrũ fieri cũ de⸗
libacõe & ex cauſa rõnali non ſup re dubia vel incerta & tũc ⸗ꝛ
habẽé iudiciũ ſtzʒ diſtrecõis Scðdᷣo iuramertũ deber habẽ cõfoꝛ⸗

mitatẽ dã ad rem ſuꝑ q; iuratur · ſaltẽ ᷣm intencõez iuramentis·
vt omẽ mendaciũ excludatur & tũc habet vitatẽ Tercio debet
continé rem licitã & honeſtã. puta opus alicuiꝰ tutis · & tunc
ðꝛ habẽ iuſticiã udicio caret iuramentũ in cautũ & ſubitũ ad
qð poteſt ſeqͥ euentus malus ſi ob̃uat᷑· q̃le fuit iuramentũ heroð
iurãtis herod iadi ꝙ qcqd petẽt daret ſibi Math vi⸗ Debuit enĩ
cogirare ꝙ male poſſet petẽ ſicut & fecir Ende in iurando fuit
fatuꝰ· & in obuãdo impiꝰ· ſicut dicit Ieroĩ? de iepte q̊ᷓ vadẽs
ad pugnam contra filios amon in cautũ votũ emiſit JIudicum ·
xi· Carer autem veritare iuramentum mendax quod ex propo ſi⸗
to ſit iurantis quale fuit iurament um Petri qui ancilla dicente

tit
diur

inget⸗
tñmi ⸗

xtimat
eſt di⸗
mdence
duhii

Ltücſh

ain blo
ement
fallore⸗
nſamin
endacy
omites
cur di⸗
uate

ach de⸗

ruc d⸗
cõon
mertis⸗
deber
Atunc

biri ad

tü beros

ebuit enn

mdes

fopo⸗

1 dicent

licitũ. puta ſi quis iuraret ſe non facturũ eleõſinas · aut occiſuꝝ
homieʒ qle fuit impia ieʒabel · que iurauit ſe interfecturã elyam

cras po ſuero aĩam eius ſicut aĩam vni? ex Pphis interfectis· iii ·

Oſſũt aũt ad qtuoz gna reduci ꝓſone que ad (pellüt

at firmir atẽ Primo ꝓbabile vide ꝙ aliqs non ſit firmus in

.ð

7 .— „ — 12 „ „
teſt iſcando racõe cond icõis · ideo fui & mẽd icãtes a teſt iõnio
ferendo racionałr exclud ũtur Tales en de facili pñt inclinari
ad teſtiſican ð con? vitatẽ ꝓpter eoꝝe ſubiectõeʒ & indigenciam

Sce do a iure p̃ ſuĩt ur ꝙ aliqͥs a vᷣirate decliner racõe aff ectõnis
vel paſſionis Et ideo multũ amici inimici cõiũcti & domeſtici
a reſtiõnio repelli debent In talibus enĩ iudiciũ faciłr putitur
odio vel amoꝛe Tercio aliqͥs a vitate facikr deuiar racõe ſexus
vel etatis Et ideo mulieres & pueri quoxe indiciũ eſt debile · &
conſiliũ ĩualid ã a teſtiõnio repellũtur Quarto teſtiõm in effi⸗
cax redditur racõe culpe enoꝛmis Et ideo in fideles in fames &
qui de publico crimĩe ſũt notati ad teſtificandũ non ſũt admit⸗

rendi Non en ſũt digni in iudicio compandi in quo vᷣitas ini⸗
ritur pro conuacõe iuſticie vnde Alexander in det · ſup eo q6

qſiſti Archiep̃o cantuarieñ ꝗqᷓrenti vtrũ teſtes fint repbandi qbꝰ?
ab adũſa pte crimĩa oꝓponũtur Rñder ꝙ ſic eciã qñ non ſfint cõ⸗
ui cti vel confeſſi de crimibus illis dũmõ inde cõuĩcantur in te⸗

ſtiõm non debent admitri & m gloſam imelli gend eſt qñ in
crimibus pſeuant (Ex bys omĩãbꝰ apparẽ poteſt ꝙ vir eraris p⸗
ſecte condicõis libẽ non cõuictus vel paſſione affectus & a cri⸗
moſis ſteleribus ĩmuĩs erit teſtis ydoneꝰ ¶ Noluir xp̃s fidei ſue

apkos eſſe teſtes ante ſui paſſiẽeʒ · q̊a rũc debiles & infirmi eranr

ſicut patet de perro qui ad vocem vniꝰ? mulieris xp̃m negauit ·

cũ ihu nazareno negauit cũ iuramento dicens· nõ noui
vi. Iuſt icia aũt caret iuramentũ iniquũ & il⸗
wham dicens Hec faciant mic hi dy · & hic addãt· niſi hac hoꝛa
Seqtur de qtuoꝛ geibꝰ pſonazc que a teſtificacõe re⸗

teſti ſicandũ non reputant᷑ ydonee Cum enĩ teſtiõm habere

po ſt aduentũ ſpũs ſtĩ qñ 44 ſũt foꝛtes ind uti vᷣtute exalto fſc

ſut ydonei teſtes dicente xp̃o Er itis mic hi teſtes in irm & in oĩ

in dea & ſamaria vſq; ad vlrimũ tre Act. i. ¶ Dilr noluir mrẽz
eius eſſe teſtem fcõze ſuoʒ· vnde cũ credat᷑ ꝙ a moꝛtuis repgẽs
ſibi prius a ꝓparuit eius tñ teſtiõm in ſtriptura euangelica non

. „ 2 „ cc.
onit 0 er Pinꝗtatem ſanguĩs & condliccem ſexus
ponitur & hoc ꝓpter ꝓpinꝗtatem ſeng ex us

8 E circa ꝓpſonas reglares oꝛ⸗do iuris no eſt vſhc fFuãd?
St aüt ſtien circa pſonas regulares ſen religioſas nor R

eſt lanta iuris ſolẽpnitas obfuãda. ſiue quãtũ ad coꝛrepcẽes &
puĩcões ſubditoꝛ? · fi ue eciã qᷓtũ ad remocões p̃latoꝛx · vnde In⸗

nocẽciꝰ? in fi: decre:q uałr & qñ dicit hüc oꝛdinẽ ſtzʒ de ſolem⸗
pnitate iur is circa regulares pſonas non ci ed imꝰ vſqʒqc; fuand

que cũ cauſa reqrit facilius & liberius a ſuis pñt amiſtraccẽibus

amouericMui? qui cauſi poteſt eſſe qlruplexſprima eſt a ns

eſt tantũ ſtandalũ de amocõe ſeu eciã puĩcẽe regłaris · ſicut eſt

de ea que fit circa ſeckłarem p̃latũ Prelati enĩ ſeculares cum ſin t

aĩaʒe paſtoꝛes & in ma ioꝛi dignitatis grada conſtituti ꝙᷓ regu⸗

lares cũ con fuſioni patent pluribus ſũr in ſtandalũ & deriſum ·
Exquo vlterius ſequ itur ſubditoʒp ruina & ener uacio ecc kiaſtice

diſtipline (Seda qàa a pł ibus & płibus modis infgitur ſeu ecia
infgi poteſt con vitã ſecłariũ p̃latoʒ ꝙᷓ religioſoʒx · aut quia

pingu ioꝛes ſũt in tẽpalibus vnde eis a płibus ĩuidetur Inuidia
a ũt in ſidias & falfitates machinatur. aut quia eox? ſubditi qui
fieqter in multis crimibus ſunt ĩuoluti interdũ a ſuis platis de

hmõi exceſſ ibus redarguti concitati ſalſo & malicioſe eoꝛt vita
calũpniari ſatagũt. & ideo cũ multa grauitate & iuris ſolemp⸗
nitate con t hmõi p̃ᷣlatos ꝓceden ðᷣ eſt Tercia qa religio ſis qui

ſe deo holocauſt ũ obtuler ũt per dedicacẽe ſpüalis vite expe⸗

N7 2 . „,M . „9. „„ —1:
dit viuè in pace & cũ Tqllitate ꝓpter q ð iuris ſubtilitates li⸗
ti ũ cãnt in eis qui a mũdi liti gys receſſerũt non ſunt querende
Quarta eſt aà cõgregaccẽib? religio ſoꝛx ꝗ dati ſũt ſeckarib in

exẽplũ m łrũ expedit ꝙ cõfuẽt᷑ in puritate vite & celektate fane

n d
8rea
lica m
Eeres
grissS
deeng :
tracons
leſt an
.ſone
SCu
Adaime
tlabt
ur kulti
zut grit
taticui
ℳE WHn
uriſn
gnict
nte ſe
asdli.
guernd
ckui!
aeh

we

relaxatur &d maxiĩe ſit ꝓprer debile & remiſſ ũ regimen p̃latoꝛũ
Ee relaxacõe aũt diſtipline fama cito ledit᷑.qua leſa religio cõ⸗
tempnitur · & de riſui hoĩm pater· quo viris religioſis poſt dei
contẽprũ nichil poteſt eſſe dãpnabilius Eſt enĩ p̃cioſus religi⸗
oſoꝝ thaurus fama- m illud Ecck. vii · Melius eſt nomẽ bonũ
q́; vnguẽta p̃cio ſa Ne igit᷑ religioſoʒt vita def luat & fama de⸗
nigrari poſſit continuis exoꝛtacẽibꝰ & coꝛrectẽibꝰ arcenda t
& ſouenda mme fieri poſſer fi ꝓbacões oĩode & ad liquid ũ
Em iuris ſubtilitates reqrent᷑· nymo ex hoc in ſolentibꝰ & min?
religioſis fug iendi diſt iplina oꝛdinis occa ſio ̃bẽrur Er ideo ad
inqſicõeʒ & culpax? puĩcõeʒ ꝓcedi poreſt ex p̃ſũpcõibus ꝓbabi⸗
libus & teſtiſicacõibꝰ pſonazp que als in iudicio ſeculari nõ ad⸗
mittẽntur-· & pcipue qñ frat vitã diſſolutam & obſturã duxir in
oꝛdine Nec in hoc erzꝛatur ſpũ dei diri gente cuiꝰ vnctio docʒ de
omĩb⸗ Eſt tñ neceſſe ꝙ iudex qui ad hoc eſt deput atꝰ deũ ba⸗
beat pre oculis ¶ Ex pys ergo patet ꝙ oꝛdo iudiciarius non eſt
in religionibus vſq;qq; Fuandus Vnde prudẽter & caure in oꝛe

dine p̃dicatoʒ ꝓhibet̃ ꝙ appellacões non fiant. & iuris ſubtili⸗

tates relegent᷑ In huiꝰ rei ſignũ perrus dĩnitꝰ fraude cognita
ananie & ſaphire occulte defraudanciũ agi p̃ciũ nulla pri? in
ꝗqſicõe facta:nullaq; ãmonicõe p̃iſſa · ſed ſtatim adiũcta redar⸗

gucẽõe taq́; dĩne ſnĩe executo⸗ peccatũ eox publicauit & ip̃i mox
pena moꝛtis ſũt puĩti Act. v · Poc aũt factũ eſſe purandũ eit ·

qa deus primitiuã eccłiam que erat fũdamentũ & regula tocius
ſecuture multitudĩs xp̃iane ad mod ũ cuiuſdã religionis conſer⸗
uare volẽs noluit in illa puritate pnñcipy per poĩm aſtucias ꝓctã
occultari poſſe Precipue aũt circa remocões platoʒ? ꝓſonaꝛx re⸗
ligioſaxe ſubtilitates iuris non ſũt fuande Inno in det: P tuas
lrãs mand ar non eſſe a teſtiõnio repellendos monac hos pompo:
ſhã monaſtery ꝓp?*excepcões furti vel adultery · s abbas dicti
monaſtery accãtus de ſymonia contra eos oꝓponit Vnde ſũmus

A puritare auͦt vite de faci li reced irur· qñ regula & diſt iplina D

II

loquitur.Pater ſancte aliqñ vadens ad monaſteriũ cirſtercienſ
oꝛdinis ac vitare volens circuitus viazʒe per prata recta merado

viam pegi · vt cicius ad poꝛtam ptingẽ poſſem Si tũc poꝛtariꝰ
michi dixiſſet Retaris & per viã conſuetã licʒ longioꝛẽ huc re⸗

deas alioqñ non intrabis Mõne magna & irꝛõnalis eſſer duricia
Sic pater ſancte licʒ in abſolõne p̃dicta iuris ſubtilitates nõ ſint
fuate. quia talis via nimis prolixa videbarur· ꝓter nimios &
ſtrupuloſos iuris anfractus exquo a iuſticia non eſt deuiatum

ſed ad veritatẽ deuentum via breuioꝛi ſuſtinẽ debetis xapa
audiẽs & rñſiõe; magrĩ accextauitr ac abſolucõeʒ abᷣm ratã huĩt
WEE eſt in foꝛ mãdꝰ qtũ ad foꝛũ dei de vᷣitate dicẽda

antũ autem ad foꝛum dei trendus eſt teſtis ne falſitati

eam palliando vel dĩnute confitendo· ſed fimplicirxer & a perte

eam ꝓferendo. Fm ꝙ oꝛdo iuris poſtular Ad hoc aũt duo de⸗
7 P ſnr „ * 82 * 4
bent eum inducẽ · ſtz pctĩ Srauitas & diuĩe ſnĩe ſeueritas Peccati

Srauitas in tribus conſiſtir. ſicut dictum eſt ſupra NMam falſus

teſtis ſi ume Deum irꝛeueretur. quia deum in teſtem falfitaris in⸗
nocat· iuſt iciam impedlix. quia iud icem fallit & ꝓximũ damp⸗
nificat. dũ conẽ eũ mẽtitur. vnde dicit Ang? Teſtis falſidicꝰ
rribj ꝑſonis eſt obnoxiꝰ. primũ deo cuiꝰ pñciã cõtẽynit/ deĩde
iudici q¶ mẽciẽdo fallit · ꝑoſtremo ĩnocẽti q; falſo teſtiẽnio leq it

pontifex ſubdit in ſi. decre: Tales p̃lati ex leuioꝛibus cauſis xñ̃t·
ab admĩſtracõibus amoueri. ſicur quoꝛũdã religio ſoʒe aꝓpbata
conſuerudo depoſtit ſeEx geſtis fratris Joꝛdani ma giſtri oꝛ⸗
dinis predicatoʒe Cum papa Gregꝰ cõmiſiſſ et viſitacõeʒ quo⸗
rũdã monaſteriozꝛt fratribus dicti oꝛdinis · & ip̃i nen fuatis iu⸗
ris ſubtilitatibus abſoluiſſent abbes quoſdã eio ꝙ eos malos &
abſolõne dignos ĩueniſſent Papa de hmõi abſolõne facta ſibi ãꝗ⸗
rimonia cõmotus ꝓponebat que per fratres facta fuerant penitus
reuocare 98 audiens magiſter ioꝛdanis· & cvmpro per vifita⸗
toꝛes ꝙ; dicti abbs abſolucõeʒ meruerant Ppam adyt quẽ ſic al-⸗

teſtimoniũ Y hibeat. nec directe vᷣitatem negando nec indirecte

leite
nald
gedo
dins⸗
ſtien
ſes
zKin
Nmp
ynoce
fipte⸗
itr in⸗
lch
herg
eꝛ de
fmeos
femüͤ
ſoin

drioe

Terein
puchez.
guicener
zpuſtin

niari
We

ſtnn

7 quo
ltis iut

alos &
ſbi e⸗
enitus
Vihta;
ehca
ſterm
vorri)
uc ret
uricia
no ſnt

os &

N
fie
; hit
drcica
lltati
airece
erte
dodet

sbecri

uns nI

1ump⸗

ltdid

dai
nio len⸗

Er iterũ dicit in quo ð fmõe ꝙ octaua plaga ſtz locuſta que

aial dente noxiũ ſignat falſũ teſtẽ quid enĩ vult niſi nocẽ moꝛ⸗

dẽdo & conſumẽ menciẽdo Vnde ðꝛ pub· xxv· Jaculũ & gla⸗
dius & ſagitta acura homo qui loq́tur con? ꝓxĩm ſuũ falſũ te⸗

ſt iõm Tales ſidẽ pñ̃t dici xp̃i occiſoꝛes· q̊a ip̃am vitatẽ negant

que xp̃s eſt. vnde dicit Amb· in fmõe de pꝑaſſice xp̃ᷣi Xp̃s vᷣitas
payx & iuſticia eſt qui ergo relinquũt pro falſitate vᷣitatem· qui
pro temꝑali p̃cio relinquũr iuſticiã: qui odiũt & ſtindũt pacẽ

xp̃m occidũt dine ſnĩe ſeũitas ſuꝑ falſos teſt es ꝓpẽdit᷑ ex ſacre

ſtript᷑e aũcte que multũ cont᷑ eos loòtur Teſtis inqt falſus non
erit impuĩtus Dronᷣbex: & teſtis mendax ꝑibit · Eiuſdem xxi :
Eodẽ eciã lio ſalõn int· vi. que odit ponit teſtẽ mendacem Ey

Pys er go ſacre ſtripte reſtiõnys euident᷑ colligit᷑ · ꝙ falſi teſtes
ſeus a deo ſũt puĩendi & ð freqter in hac vita maniſeſtat duriſ⸗

fime eos puĩendocEx eccłiaſtica hyſtoꝛia tres fal ſi teſtes in⸗
frexerũt con? Narciſtum ep̃m ieroſolimitanũ con firmantes ſub
ſacrõ iuramenti quoz? vn? dixit ita eſſe confirmans fi non igne
conſameretur Alius dixit ita eſſe ne re gio moꝛbo coꝛriperetur:·
Tercius dixit ira eſſe ne luĩbus oꝛbaretur Sanctus vᷣo cui⸗ vita

prugcdica ab omib? noſtebat᷑ indefra loca ſeceſſ it · ſed oclus dine

ꝓuidencie non qeuit· ſed in impios vlcõez molitur Vnde primꝰ
a pua ſtintilla ignis in domo ſuccenfi cũ omĩ familia omiq; pe⸗
coꝛe conburitur &u,°0ι¹ a pedibus vſq; ad ?t¹—— mosbo regio quẽ
fuerat imp̃catus replerur atq; cõnſumitur Tercius vero videns

eoꝛt exc icdliũ· nec ſe potuiſſe latẽ dinũ oculũ cũctis audientibus

ſerapniĩa vniũſum ſteleris oꝛd inẽ pandlir · & in lacrimãs ꝓrũpẽs
C(luibus oꝛbarus eſt ua lis debet eſſe adunocatus
NVnc vltio aggredi reſtar ea que ad ꝓſonã aduocati pñt ꝑ⸗
tinẽ Circa qdð tria oñdẽ ſuff iciat Primo cuiꝰ condicõis eſſe de⸗
bet Sc do òbus gratis prẽcinari tenerur & qñ Tercio ꝗles cau⸗
ſas debet ſumẽ & quałr ſe circa ſũptas ha pe ¶ auãrü̃ ad primũ

ſtiend eſt ꝙ officiũ aduocandi duo requirit in aduocato: ſtz in

arte ꝓciam. & in pſona detenciã Primo enĩ eſt neceſſ aria aduo⸗

candi ſtia. ꝗtũs aſſ ũpte cauſe poſſit iuſticiã oñdè. a lioqñ cecus

ceco ducatũ preſtat· & ſic aduocatus cum eo cuiꝰ? cãm aſſ ũp⸗
ſit ꝓiter detmentum incurzꝛit Et ideo impubẽs amentes & iuris
ignari ab officio aduocandi ꝓbibentur Scðo in aduocato re⸗
quiritur ꝓſone decẽcia: que dupłr tollitur Eno modo ex hoc ꝙ
aliqs eſt rebus maioꝛibus deputatus. ficur ſũt monachi & pbri
quos non decet in quacũq; cauſa eſſe aduocatos Clerici eciã non
debent in iudicio ſecłari aduocacõis officiũ aſſ umẽè Pñt tñ tam

iſti ꝙ; illi neceſſ itate occurꝛente pro ſeip̃is quã eciam pro pſonis
ſt rictiꝰ fibi cõuĩctis vti officio aduocãdi Vnde & cł ici ꝓ ſuis

eccłys · & monachi pro cauſa ſuoꝝy monaſter ioꝛt pñt eſſe ad uo⸗
cati · de ſuoꝝp tamẽ licencia p̃lato Alio modo tollitur decẽcia
aduocãdi gpter defectũ pꝓſone ſiue coꝛpalem. vt patet de cecis
ſurdis & mutis qui cõuenienter iudici aſtare non pñt vel eciam
ꝓnũciare vel audire qð ðꝛ. ſiue ſpũalem ſicut patet de infamibꝰ
& crimatoꝛibus Mon enĩ decet vt alterius iuſticie prõnꝰ exiſtat

qqui in ſeip̃o iuſticiã contempſit· & ideo nec infames nec in fideles

. R—

& de grauibus crinmibus dampnati pñt decenter vti officio ad⸗
uocandi Demoſtenes in eloq;cia venuſt iſſ imꝰ & in ſtĩa aduo⸗

candi pitiſſimꝰ cuidã ancille per ſuã aſtuciam vt dicit valerius

ſuccurꝛit ſic Hec depo fiti noĩe pecuĩaʒ a duobus ho ſpitibus ac⸗
ceꝑat · ea condicõe vt eam ſił vtq; reddẽt. quoꝝe alter interiecto

tem ꝑe tãq́; moꝛtuo ſocio ſqualoꝛe obſirim decepte omnes nũmos
abſtulit. ſuperuenit deinde alter & depo fitum petere cepit Da⸗

bebar miſera pariter & pecunie & defen ſionis penuriam Id eoq;

de laqueo & ſupẽdio co gitabat · ſed opoꝛrũe ei demoſtenes pa
uir

tronus affu it qui vt in aduocacionem aduenit Mulier inqu
parata eſt depoſitum ſoluere.ſed niſi ſocium addu xeris hoc fa⸗
cere non poteſt. ne pecunia alteri fine altero nũeretur· & ſic eua⸗
ſit mulier ¶ quibus aduocat? debet ſiue teneatur Lein

4

ne
mn
net
se⸗
ßi .
ule
uoe
NA
nulr
leli
ump
gun
düſu⸗
n
on
rece
pran
guid
holis)
fülbe
fin
nen
ſüße
unäd
nt
Wn⸗

ug

nis

Alenlee:
aed
t velan
de infn
mſds
ſu
Menus
rrenecn

C

E

rn e
af
ß⸗
4. cenn

aen⸗

5 ⸗
.

—

fitudſie maxĩe deber curã impẽd Vnde apłus dicit tie⸗

teneatur & qñ(bi notanðd eſt ꝙ fm dĩnũ p̃ceptũ fidelis

Noĩe aũt ralenti debet intxelligi qdcũq; donũ qð poteſt ꝓuenire
„ 1115 — . * „ „ — ℳℳ
in vtilitatẽ ꝓximi· vnde dicit Greg? in qdã omel Dñs ĩtellectũ
curet olo ne taceat Dñs rerum aff luenciã ad maʒ non toꝛpeſtat ·
PHñs artem qua regitur vſum illius cũ ꝓximo ꝓciatur Hñs lo:⸗

qᷓ;di locũ apud diuirẽ pro paupibus inicedat Talenti enĩ noĩe

cuiliber repurabr qð vel nũmũ accepir Tenetur ergo aduocat⸗

aduocandi officiũ pro vtilitate ꝓximi exercẽ Cũ enĩ paupꝑes ſint

deſtituti bonis foꝛtũe. vt diuicys & ꝓntum ſubſidys freq;ter a

multis Tiuſte oꝓprimũtur led ũtur expoliãtur · & ad iudicia cõ⸗

rũelioſe led ũtur· ibiq; ſuꝓpreſſa eoʒe cauſa accãntur & frequẽter
dampnantur. quia deſenſoꝛes ſuazy cauſaʒx non hñt Et inde eſt
ꝙ aduocatus aduocandi ꝓiciã q́; gratis a dño ſuſt epit in pau⸗
pũ ſubſidiũ prcipałr exercẽ tenetur· alioqñ incurꝛit penam Fui
neq́; qui talentũ dñi ſui abſtõdit in trazʒ Quia tñ homo per mũð
non tenetur diſturꝛendo querẽ indigẽtes quibꝰ? ſubuenire poſſit

nec eciam ad omẽs equaliter · vel ad q́;cũq; canſam dare operam

prãndi prõciny. ideo p̃dicta deckanda ſũt m ſnĩam Auguſtini
qui dicit in primo de doctrina xp̃iana Cum omĩbus ꝓdeſſe non

poſſis hys poriſſ ime conſulenð eſt qui pro locoꝛt vel temꝑpũ vel

qr ũlibet rerũ opoꝛtuĩtatibus conſtrictius tibi qſi qdã ſoꝛte iũ⸗
gũtur dicit autem pro locozt opoꝛtuĩtatibus· quia non tenetur

homo indigentes per omãa loca querẽ · vt eis ſubueniat ſed ſuf⸗

ſicit ſi eis qui fibi occurꝛerint opus me impendat Vnde ad hoc
tant ũ diuĩa lex obli gat Exod. xxiii : Si occurꝛeris boui ĩimici
tui aut afino erzanti reduc ad eũ cuiꝰ eſt dicit aũt & tempum ·
quia non tenetur homo future neceſſ itati alteriꝰ ꝓuidẽ ſed ſuffi⸗

cit ꝙ pññri ſuccurꝛat Snbdit vltimo qrũliber rerũ opoꝛtuĩtati⸗

bus & ceta- quia cetis ꝓibus homo ſibi cõiũctis quacũq; neceſ⸗

drhi:

2

fuꝰ & prudens talentũ ſibi creditum tenetur vtilr diſpenſare.

Ecũdo videndũ eſt quibus aduocatus prõciniũ impendẽ

4

. . 12 5
Si quis ſuozꝛe maxime domeſt icoꝛ⸗ curã non habet ſidẽ negauir

HPys autem concurzentibus ad huc conſiderandum vioz vtrum
aliquis tantam neceſſ itatem paciatur· ꝙ non in ꝓmprtu a parear

quõ ei ałr poſſit ſubueniri. & tũc in tali caſu tenerur ei opus mie

impendere · Si autem in promptu aꝓpareat quõ ind igenti poſſ it
v„ „ . . 5* ℳℳ4 —
alr ſubueniri. aut per ſeip̃m· aut ꝓſonam ſibi magis cõiũctam ·
aut maioꝛem facultatem habentem & ad hoc vo lũtariam non te⸗

netur ex neceſſitate ſubuenire ˖ ita ſtilicet ꝙ non faciendo xecca⸗

ret: quãuis laud abiliter faceret · ſi abſq; tali neceſſitate ſubueni⸗
ret quibus autem vel quãdo vel eciam quõ ſubuelend um ſit vel
non diſtrecionis racio eſt ad hibenda m drãm locoꝛ tempozum
neceſſitatis ꝓpinꝗtatis vtilitatis & habũdãcie ex ꝓte ſubueniẽtis
u ibus omibus adĩuicem compatis adũtẽ poterit diſtrecio pru⸗
dentis q̊d agen ð ſit: vel quõ circa diſtribucõeʒ vel impenſionem
tẽpalis iudicy & eciã ſpũalis Cũ ergo aduocare pro cauſis pau⸗
pũ ſit qᷣdã opus me · idẽ dicendũ viðꝛ de officio aduocandi
ſicut de alys mĩe opibus Igitur cõcurzꝛẽtibꝰ p̃dicts condicõibꝰ
tenetur aduocatus cauſe paupũ prõcinũ prãre Mon cõcurzẽtibꝰ
aũt non tenetur Alioq opoꝛtẽt eũ oĩa alia negocia p̃termitrere ·
& ſolis cauſis paupũ intendé Ad qd non tenetur de neceſſitate
SFee li cet laudabiłr facẽt ſi tam meritoꝛiũ opus aſſ umeret ·

Petrus alfũſus narzat in ſuo tractatu de quoð cui? cognomẽ

—ð

erat refugiũ pauperum eo ꝙ ſolebat pauperes ad iuuare Cũ enĩ
quidam vt ibi dicitur locaſſet domũ ſuam cuidam vicino pau⸗
peri · & ille cogitaret ſpoliare illum prediolo ſuo po ſuit quedaʒ
dolia plena oleo in domo & quedam ſemiplena · & tempoꝛe lap⸗
ſo venit videre illa. & inueniens illa dolia ſemiplena impo ſuit
pauperi crimen furti. vt inde poſſet eum ſpolia re Et cum eſſet
vocatus ad iudicium & non reſtaret illi niſi dampnatis· ille
qui vocabatur refugium pauperum vocauit illum ſeoz ſum· &
ꝗᷓfiuit ſi fuit ĩnocens a crimĩe ſibi impo ſito· quo iurante ꝙ erat
inocẽs cedit cũ eo ad iudiciũ · pecytqʒ ꝙ illa dolia mẽſurarent

4
dor
die

e
io⸗

inal
l;
eam
Nin
cit
mn dei
lturp
Prens
er
ſtoon
edd
Remn
ſnhr!
Ncultat
ei
ſlartke
lilte
ſh
wr
ſioin

Gh
.

g. b 4
.
NV
MM

Adiciens ꝙ ſi eſſer tantũ de fetibus in ſemiplenis ficut in plenis

dolys ille foꝛe condẽpnandus Si vero non eſſet in illis niſi me⸗
dietas fecis que erant ſemplena liandus eſſet · quia ex hoc pla⸗
nũ eſſet ꝙ nũꝙ; fuer ũt plena Sicqʒ repto pauꝑ libatus eſt prõ⸗
cinio aduocati ¶uales cauſas aduocatus debet aſſumẽę

Irca aſſ ũpcõeʒ cauſa ꝙ tcio loco ꝓpo ſitũ fuit Adten&

eſt quales cauſas aduocatus aſſ umat Non enĩ debet aliqᷓ
cãm aſſ umè niſi diligenti con ſideracõe p̃miſſa. vt vidẽ poſſit ſi
cauſa ꝓpoſita iuſticiciã contineat Nam ſi iniuſticiã contineret

S& eam ſtient? aſſumẽt dupłr male agẽt· deum ſtz offendendo. &

*

ꝓxĩm ledendo Et ideo ad duo tenétur Nam primo quia iniuriâ
facit vtuti inſticie p̃ſtando auxiliũ vel conſiliũ ſiuſte cauſe cõ⸗
tra dei p̃ceptũ agit Et ideo ad recõpen ſacõeʒ dĩne offenſe obli⸗
gatur per aſſũpcõem vẽ pnĩe (EFtem qa ꝓximꝰ? dermentũ incurꝛir

per eius in ꝓbã defen fionẽ tenetur ad reſtitucõeʒ tocius damꝑni

qð per eius con ſiliũ incurzꝛiſſe dinoſtitur (deinde cauè debet ne

ãqſtio aſ(ũpte cauſe.eciã fi iuſta videatur Prie ſtĩe limites ex⸗
cedat Nam ſi credat ſe non poſſe defendèé cãm iuſte pꝑtis ad ꝓci⸗

oꝛem remitté ſeu recurꝛé debet Alioqñ deũ & Pxim grauiter of⸗
fendit dũ qð iuſtũ eſt ſcut iuſtũ non cñditur. ſed per in Piciaz
occult atur ſVuerius ſtienð eſt ꝙ ſi ignoꝛanter cauſam riuſtã
q; a pñcipio iuſtã putauit aſſ ũpſerit · & in ꝓſecucõe eius ĩiuſti⸗
ciã adũterit, deber ab eius defen ſõe ceſſare & ꝓtẽ q́; fouit ad cõ⸗
coꝛdiã reducẽé. fine alterius ptis damꝑno· vt dictum eſt ſuꝑra:·
Apud antiquos ꝓnbiũ fuit Lingua cau fidicoꝝe vincienda eſt
funibus argenteis alioqn eſt dampnifica in republica ſicut dꝛ in
policrito funes argentei ſũt in lingua aduocati: qñ cũ debita

circũſpectõe cõdicẽeʒ cauſe cõſidézt vt ſe ab iniqᷓtate cuſtod iat
9 =n

bet· que ad tria poſſumꝰ reducẽ Primo ne ſalarium ĩmoderatum
Petat vel accipiat Scdo ne cauſas protrabhar Tercio ne nimis

aduocatus debet ſalariũ temꝑatũ exige
Redictis at addenda ſũt ea a quibus aduocatus cauẽ de⸗-

23

33

litigioſus exiſt ar Primo deber aduocatus moderatum ſolarum

ex igere de prõcinio impenſo · & huiꝰ? quidẽ quãtitas menſurãda
eſt ſecũ ð quãtit arem laboꝛis· qua liratem cauſe & conſuetud ineʒ
racõis Alioqñ quicquid vltra predictoꝛt cõmen ſuratã con fide⸗
racõem accepir iniuſte retinet & ad reſtitucẽem tenetur Multo

magis tenetur ad reſti tucõeʒ quãdo iniuſtam cauſam accepit &

deſendir Tüc enĩ non ſolum tenetur ad reſtitucẽnem ſalary qðᷣ
accepit · ſed eciam tocius dampni qð altera pars iniuſte per ei⸗

ſalſum prõciniũ ſuſtepit · vnde A ug? Quis tandem aduocatus

facile reperitur qui dicat ſuſtepto ſuo recipe qd michi cũ male
adeſſem dediſti. & redde adſario tuo qd me agente inique ab⸗

ſtuliſti. & ſequirur ni ſi foꝛte reſtituend eſt alienũ qð per furtũ

clanculo aufertur & reſtiruendũ non eſt qð in ip̃o foꝛo vbi pctã

puniũrur decepto iudice & circũuentis legibus obtinetur qua ſD—
dicat ſi illud eſt reſt iruend ũ multo magis iſtud ¶In exem plo

cuiuſdam tragedie legitur ꝙ viſũ eſt cuid am qui vidit Neronẽ
apud inferos ſe balneantem mãſt roſq; circa eum aurum feruens

infdentes Et cum videret collegiũ ad uocatoꝛx ad ſe venienciũ

buc inquit Nero venite venale genus hoĩm amici noſtri Accedi:
te vt in hoc vaſe mec ũ balneen Ad huc enĩ ſuꝑ eſt locus in eo:
quẽ vobis reſeruaui (Enan licer ad uocato cauſas ꝓtrabere:

Vric ad recompenſacõem tocius diſpendy quod altera pars
incurꝛeret ex tali dilacõe tenererur Excuſatur tamen aduocatus
quãclo ex aliqua cauſa racionali cauſam prolongaret · vtputa ſi
cauſa eſſet perplexa & obſtur a ſi probacionem maioꝛem & fir⸗

mioꝛem expectaret vel aliud huiuſcemodi Alias fi repagula &ι
obſtacula falſarum & aſtuciarum adducit: vt plus lucrerur.

& vt veritas ingreſſum non habeat totum eſt iniquitaris & in:

iuſticie. & de hys veriſicari poteſt quad ſtribitur yſaie lix ·

Conuerſum eſt retroꝛſum iud icium: & iuſticia longe ſterit⸗
coꝛruit in plateis veritas & equitas non poruit ingredi:

ℳ . - .⸗. „
Ecũdo cauear aduocatus ne cauſas protra hat, quia eciã

(on
uoc.
der
yer

ſtact

i

ſame
ddi
giſe
ſün
ſe
iit

t
dat

zſe
ſuc
Atne
liage
a
Vroch

ſuece
deletr
nchie
Faing
rian
Nn
8

N

darun
lſurid
udine

nfide⸗

Aulto⸗

pit 6
unad

per et⸗

caus
ümie
depedd
erfuttl
pbipol
ur va
xemph
Meror
ſerumn
neri
Acect
s mnc⸗
naeda
tern ns

Auoceas

wnf
mafn
u
eut
1sAin!
ſterte
4

g. ( *
.
2
3

Conũtitur retroꝛſũ iudiciũ qñ ſnĩa debet ferꝛi & per aſtuciã ad:

uocantis cauſa d ilacõis hñde & iuſt icie euadende appellacio in
terponitur. & tũc iuſticia a lon ge ſtat que ꝓxima erat Coꝛr uir

. D Z
6

veritas in plateis quia culpa que cũctis maniſeſta erat ter ob⸗

ſtacula adducta puĩri non poteſt Et tũc etas ad concoꝛdiam
faciendã ingredi non poteſt Et hoc totũ cõuenit ꝓpter dilacõs
js indebite cont inſontes iudices vel ad uocati faciũt ⸗/⸗
de dilacõe finiẽdi iud icy inter pictagoꝛã fiue ꝓtagoꝛã m alios

qui fuit acerꝛimꝰ? ſop hiſticatoꝛ Put dꝛ in policrito . & diſtipłm
ſuũ noĩe Eualk. dicit ſic Eualk adoleſtens diues eloq;cie diſtẽ⸗

de grã cãſq; oꝛãdi cupiẽs fuit LDic in diſtiplina pictagoꝛe ſe de:
dir ꝓmittens pecnĩaʒ q;tã petẽt data medietate añq; ingredẽtur
daturus aliam quo die apud iudlices primũ ꝓoꝛaſſ et & viciſſ et·
po ſtea cũ diucius auditoꝛ aſſ ʒtoꝛq; pĩictagoꝛe fuiſſ et facũdiãq; a
ſtud io ꝓmouiſſet· & cãntibus prẽciniũ negaret ne doctoꝛis im⸗

Mseli?

plẽt mercedẽ. habito con ſilio litem cũ eo picta goꝛas conteſtat᷑

Pict agoꝛas ſic exoꝛſus eſt · diſte inquit ſt ultiſſ ime adoleſtens:

vtroq; id mõ foꝛe. vt reddas qð peto ſiue prote ꝓn ũciat ũ fu erir

ſiue conẽ te Nam ſi contra te data erit ſnĩa merces michi ex ſnĩa
debebr. quia ego euĩẽco Si vero ſim te iudicatum fuerit merces
mic hi ex pacto debebr . quia tu viceris Ad ea placide Eualk⸗
opro inquit tue tam ancipiti capcõi ip̃e obuiam ſi verba non ipe

facerẽ atq; alio prõno vteren ſed magis in iſta victoꝛia p̃lud iũ
eſt. cũ te non in cauſa tantũ ſed in argumento quocꝑ iſto euicꝭ ·

Ddiſte ero tu magiſter ſapientiſſ ime vtroc; modo futurũ. vt nõ
reddã qd ꝑeris ſiue conẽ me ꝓnũciatũ fuerit ſiue pro me Mam ſi
indices pro cauſa mea cenſuerint · mnic hitibi ex ſmĩa debebitur⸗
quia ego vicero Si pro te ꝓn ũciatũ fuerit nichil tibi ex pacto
debebo. quia non vicero Sic ab adoleſtente diſtipło magiſter
inclitus eloqcie ſuo argumento confutatur- & iudices ſup hoc
dubiũ in explicabile eſſe qð vtriq; dicebatur rari: ne ſentẽcia ſua

Cũ ergo ad iudices ineũde conſtituendeq; cauſe veniſſet gracia

4

vtrãq; in ꝓtem dicta ipᷣa ſeſe reſtindẽr rem in ind icatã relinqrũr
cauſam in diem longiſſimũ ꝓlongantes Sequitur de qruo⸗

(malis ad que litigiũ aduocatos babet inducere
Ercio caueat aduocat? ne ſit in litigãdo cauilloſus · Dabʒ
uilloſum litigiũ ad qtuoꝛ mala ind ucẽ Primo aduocatum

venalem reddit Sc do ab aĩo pacem repellit Tercio oẽm vitatẽ?
coꝛrũpit & uarto dĩnam legẽ confũdiit Crio ergo aduocatus
venalẽ ſe ex hibet qñ nimis litigioſus exiſtit Nam ſtia m que eſt

ma gni valoꝛis · & linguã que eſt nobiliſſimũ mẽpr ũ pro vilip̃⸗

ciò pecuĩe vel in anis gloꝛie vẽdendã expoĩt Et ad poc vt iſtud

cõſeꝗqtur dilatat filateria & fimbrias ſuas Ealuſa oꝛn atib? veſtiũ
ꝙᷓ pompa geſtuũ & arꝛogancia verboꝝ? Sed hoc in ver itate no⸗
bilis aĩ? dedignari debet Dicitur in policrito de domeſtene ꝙ
añq́; virtus eloquy eius ĩnotuiſſer cultus o po ſioꝛis dꝛ aꝓpetiſſe
nitoꝛẽ · ſtiens qa purpura cauſidicũ vendit Atqʒ poſtꝙᷓ noticiã

& famã aſſecutus eſt eloq;cie toga cõtentꝰ eſt dicens ſe velle ſibi
a ſe pocius q́; a nitoꝛe veſtiũ aut culto exqui ſito conſtare gł am

Quẽ ergo ꝓprius attallit honoz vilitas non deprimit veſtium &
mendicatũ laudis vi ðꝛ eſſe ſuffragiũ qð ab extñſicis pendet
ꝓfecto vnius egregie virtutis titulo quiſe; magis clareſtit quã
ſplẽdid iſſimo luxurie inſtrõ & omĩ lenocinio van itatis Cũ ergo
virtus omis a ſe polleat iuſt iciclarius eniteſtit Domo ergo ſa⸗
piens & virtuo ſus debet dedignari oſtentare ſe exterioꝛibꝰ oꝛ:
namentis; & ſic qua ſi vendere ſe 8 Sc do aduocarus ex litigio
Pacẽ animi ꝓdit difficile eſt enĩ multis con? dicẽ & multoze pa⸗
cẽ turbare · & in ſeip̃o aĩm qetũ habẽ. ꝓpter qð dicit Angꝰ Xp̃m
teſtẽ ĩuoco ꝙ mallẽ per ſingłos dies manibus aliud opari. quã
tumb tuoſas cauſ. a2 ꝓllxitates pati Cauendũ eſt er go viris ti⸗
moꝛatis & pacẽ animi diligentibus ne cauſaʒe litigys ſe leuiter

imiſteant Nam ficut Ddicit Ambro ſius in libro de offi⸗ diſpendio

litis carere non mediocre lucrum eſt. & Auguſtinus dicir

nichil fimilius actibus demonum quam litigare G& cetera

¶ Tercio aduocatus omẽm veritatem coꝛrumpit· quãdo nimis B
N. cauillac iones Diligit Nam ex eo ꝙ nimns verba multiplicat in⸗
ſtancias inculcat ad ſuam ſentenciam defendendã .„&& partis ad:
catn uerſe opĩonem infringench am pronus redditur. vt omẽz cauſam
gira defend at quãtumcũq;ʒ fit iniuſta· ſiue ꝓpter lucrum quod inde
tcd ſper at· fiue ꝓpter gloꝛiam quã de ſua improba victoꝛia querit·
“õ Et ſic nulla cauſa ĩ uenitur tam iniuſta ad quã tuendam non in⸗
ne ueniatur defenſoꝛ Contra huiuſmodi dici poteſt illud Pſalmi⸗
nlliß⸗ HZ Dilexiſti omnia verba precipitacõis lingua doloſa Lingua do⸗
ſlu loſa eſt lingua litigio ſi aduocati · qui ad hoc ꝙ iuſticiam iuſte
Ntii partis impediat de vna cauillacione in aliam abſc; iuris oꝛdine
tteit ſe precipitat Talis autem impunis non tran ſir Nam quia in hac
kene vita ſuam mercedem conſtituit a retribucione celeſt is patrie ex⸗
peſe cluditur Vnde de pena huiuſmodi ſtatim ſubditur ꝓptéa deus
votici deſtruet te in finem & euellet te & emigrabiu te · detabernaculo
lleſi tuo. & radicem tuam de terꝛa viuenciũ &totum de amiſſione
eglen eterne habitacionis poteſt intelligi ¶ Quarto aduocatus litigi⸗
un AH oſus diuinam legem confundit Propter aſtucias enim hbominum
endh lex humana multas continet cauillacõnes &ex hoc haber diui⸗
ſtr gi nam legem confundere . que eſt fimplex & ĩmaculata cõuertens
liege animas & ſapienciam preſtans paruulis. vt dicitur in Pſalmo-
ob Sed dolendum eſt ꝙ ꝓPpter mꝗlicias & ſagacitates aduocatoz?
or podie lex diuina ab eccle ſia dei repulſam patitur & lex humana
ſngio principatur· de quo vehementer conqueritur ibardus ad Eu⸗
r geniũ papam Lex inquit diuina ſilet in ſacro Falacio leges rert
Hn ſt repunt ſeculares Miroꝛ ſi plerumc; dicere non cogaris Er
i gu, raueruut mic hi iniqui fabulaciones ſec non vt lex tua Vnde .
ti ſacra ſtriptura quia tantum contempnitur vt eciam frequenter H „
aurer decretis hominũ parere cogatur hecte coneneri poteſt ſub ex⸗
mi emplo Sare ad Abraham inique agis contra me: ego dedi an⸗
*“ cillam meam in finũ tuũ que cum concepit deſpectui me habet·
Ancillan ſacre ſtri pture eſt ſtiẽcia decretaliũ · ſicut & queliber

S

alia ſtiencia. & hanc doctoꝛes ſacre ſtripture in ſnũ eccleſie ad
ducũt dum per eam iuſticiam defendũt · bonos moꝛes nutriũt ·
& ſideles eius exercicio ad contemplacionem diuĩe veriratis fa⸗
cilius manuducunt Sed ipſi propter fructum lucri quod ex ea
ſequitur poſſ eſſoꝛes ſuos ſtudium diuine legis ſaſt idire facit·
Cauendum eſt ergo viro cat holico ne propter ſtiencias ſecula⸗
res. vel leges humanas ſtudium ſacre ſtripture contempnar
Tegitur de Eeare Teromim ꝙ quodam tempoꝛe dũ diligent
phbilozop hozum gentilium libros legeret · eo ꝙ ſermo incultus
in libris propheticis ei non placeret· tanra ſubito coꝛrectus eſt
febre. vt vitalis caloꝛ roto frigeſtente coꝛpoꝛe in ſolo tantũ pe⸗
ctoꝛe palpitarer Cum ergo eius exequie parentur ſubito ad tri⸗
bunal iudicis raptus & inter? ogatus cuius condiõis eſſet· xp̃ia⸗
nũ ſe eſſe profiretur At index mentiris inquit· ciceroꝛnianꝰ es ·
non xp̃ianus. vbi eſt theſaurus tuus ibi eſt & coꝛ tuũ · tunc Je⸗
ronim? obmuruir Cum autem grauiſſie ceſus inter verba veniã
precarerur Sancti angeli pro ipſo ante iudicem preuoluti ſic ei
veniam imperrarũt · vt ſi de cetero libros buiuſmod i legerer gra
niſſime punirerur In hoc articulo deprehen ſus· dum ſe ad hoc
ſub ſacramentis conſtringeret repente reuixit lacrimis perfuſus
L.iuide vero ſtapule ſunr inueme ex plagis quas ante tribunal
ſenſerat· & ex tunc ad ſacram doctrinam magis eſt affectus
(Ex bys patere poteſt quid ſit neceſſ arium in ſoꝛo contencioſo
hominũ ad hoc ꝙ foꝛo dei ſit con foꝛme .

„ See⸗ —= ”“ — . .

AſE licit rractatus ſecund

Incipit tractarus tercius de Toꝛtitudine diſt inctus
capitula & Lectiones primi capiruli & foꝛtitudo

W ρναα L II de rttne.

Eſtar poſt p̃dicta agẽ de foꝛtitud ine que vim ira⸗

ſtibilem ꝓficir Circa quã de quatuo⸗ eſt vidend ũ
Primo de p̃conys ad eius laudẽ ptinentib? Scdo Pge N pProm for
de mater ia circa quã ſatur Tercio de actibus eiꝰ
& iuſticia aſſ umendi bellũ quarto de pPtibus eins
ãnexis (reconia foꝛtitudinis pñt aſſignari tria · ex eo videlicer ornmaRs
aiĩm tripłr firmat· ſtzʒ quo ad ſe contra mũdi adſitates quo
ad bonũ comũe con⁊ patrie hoſtilitates· & quo ad deũ contra ð
erꝛoꝛ ũ prauitates ſt ergo primũ p̃coniũ foꝛtitudĩs quiĩa aĩm Prsie fert ms R
ſirmat quo ad ſe con? mũdi adũfitates Vbi ſtiend eſt ꝙ ſtatus Pa⸗, aſe
pñjtis vit e eſt ſtatus cuiuſdã pugne· vnde Jobi Bam aſſilar mi⸗ 7 eierſtees
licie Milicia inꝗt eſt vira homs ſuꝑ tram ꝗpter qð congrega⸗
cio fideliũ que in tris degit vocatur eccłia mi litãs Milirat enĩ
pñs vira noſtra multiplici pugna Mũc conẽ carnis ſpurcicias
nũc con mũdi neòcias .nũc vᷣo con? dyaboli in fidias Neceſſa⸗
ria eſt rus foꝛtirudĩs que aĩm habet firmare ad tor tolleranda
& reprimenda Vnde yſaie ſub ſigura ſyon hũam mẽtẽ admonet
vt hac vtute ſe armet Induẽ inꝗt ſoꝛtudĩe tua ſyon Per ſyon ar⸗
cem que ciuitati irkm dñabatur & eam ꝓtegebat cõuenient mẽs
huana intel'r que ad modũ arcis cetis viribus pncipatur Das
ſidem regit & defendit qñ vᷣrute ſoꝛtitudãs induta decoꝛatur.
vnde Saloñ in ꝓ“⅔. ſoꝛtitudo & decoꝛ indumẽtũ eius Intantũ
aũt hec tus hant firmat & ſtabilit · ꝙ nulla adũſa nulla blam
dimenta. nullaq; vicioʒt tempramenta pñ̃t eũ a bono rõnis ab⸗
ducè vnde Ambe primo De offi . Dicit Mon mediots animi Lr
eſt ſoꝛtitudo que ſola defend it oꝛnamenta v?tut ũ oĩm que in eex
piabili ̃lio adũſus oĩa vicia decerrat ĩuitat ad laboꝛes foatis,
ad picula. rigiclioz adſus voluptates: auari ciã fugat tãq; la⸗
be qdã que vᷣtutem effemĩat Nulla eciã ſoætitudo coꝛpalis huic

poreſt compari. ficut dicit Seneca facilius eſt inqt gentẽ vnã
q; virũ vnn vincẽ. & loꝗqtur de viro m a foꝛtit udine vel a
vrute anini Dꝛ Antiqᷣtus enĩ nomen vtutis fuit ſoli? foꝛtitudĩs

20 bom n contr⸗

P

vr dieit tulius Et ꝙtũ ad poc loqtur Salõn ꝓuᷣb· xvi · Melioꝛ
eſt paciens viro foꝛti· & qui dñatur aĩo ſuo expugnatoꝛe vrbiũ

uid foꝛtitudĩs p̃conio Job indutus ſuit con? oĩa adũſa tolle⸗

randa MNam primo ſathan ꝓcurante mũdi adũſa ſuſtin uit · dum
oĩa bona ſua ꝓdidit vnacũ libeis deinde in carne dum a planta
pedis vſq; ad vᷣticem non reman ſit in eo ſanitas Vltimo ip̃e dy⸗
abolus auctoꝛ maloꝝe vxoꝛem cont᷑ ipſum ꝓuocauit. & tres eius

amicos ſibi oneroſos fecit imponentes ei ꝙ hec oĩa deus intułar

aut in ferzi ꝓmĩat ꝓpter eius pctã Et tñ in omibus hys non pec⸗
. 7 A. 1. — 27 2er 171—— „
cauit Job labys ſuis nec ſtultũ qd cont᷑ deũ locurus eſt Job· i.

&. v. foꝛtirudo animũ firmat quo ad bon ũ comũe contra

Ecũdũ p̃coniũ hui? v̈tutis eſt q́a alam (priĩe poſtilitates

firmat quo ad bonũ cõe con?᷑ prĩe hoſtilitates Sc dm em

pꝑhᷣm primo Eth. Bonũ q;to eſt coĩꝰ ranto eſt dĩiniꝰ Honũ autẽ
prĩe eſt qdã cõe honũ ciuiũ nulli ꝑticł ari pſone aꝓpriandum
ſed ab omĩbus coĩr appetenð Ca aũt que ſũt coĩa mꝰ? diligũrur

& de eis mĩoꝛ cura habetur ac per hoc neglecta deſtruũtur &
ꝑdũtur Ad con fuacõeʒ igitur prĩe & bonoxꝝ coĩm neceſſe eſt æ

ſint in ciuitate hoĩes vᷣltuoſi viriles & aĩo ſtabiles. bonũ cẽe di⸗

ligentes · qui neglectis ꝗprys bonis eciã coꝛpibus moꝛti ſe expoi

nant pro confuacõe & defen ſiõe ciuitatis DHoc aũt facit virtus

foatitudĩs que ad bonũ cõe deſenden poĩem impellit. & ꝙ;rum
ad hoc eſt cetis ?ᷣrut ibꝰ excellencioꝛ. a diuĩoꝛ ꝓugnãs ꝓ bono

coĩ Vnde dicit Ambe primo de offi. Eſt foꝛtitudo velud cetis
ex cellencioz. que vtilis eſt in rebus bellicis & ciuilibus ſeu do⸗

meſticis Ad hoc nat᷑alis racio inclinat Sicut enĩ in hũano coꝛ⸗
ꝑe ſur młra mẽbra que p murua officia ſibi ĩuicẽ defuiũt. & ſi

vitã toci?9 coꝛpis ſaluãt ſic in vna ciuixate que vnũ conſtituit

mkti ſuũt hoĩes ꝗᷓ diuſis officys intẽdẽtes ad mutua obſeꝗa fibi in
uicẽ coĩcã daſbonũ cõe cẽtatis vni fozmi? intẽdẽ debẽt: nec ab hoc
ret i debẽt toꝛe aliquo/ vel diſpẽdio com adi ꝓpry Dos aũt edᷣe
ꝓpria bõa ad ruicõz & eãfnacõz prie oꝛdĩat

bonũ foꝛtis cõſibar à́

w
pri
8i
F
ſus
eriu
ſele
a
nup
heto⸗
rulit
miate
mmer
nilenr.
ſudom

ltin P

d dei
zmde⸗
Nenan
doo d er
nidnn

u

Calri i

digl 1

le
ninig
inß
blagg

meng⸗

Pe

dlin Vnde dicit Plaro non ſolũ nobis nati ſumꝰ/ ſed oꝛtus noſtri ptẽ/
Ni prĩa vendicat ꝓtẽ amici.atq; vt placet ſtoicis ſicut que in terꝛis
e gignütur ad vſũ hoĩm omia creari? ſic homes hoĩm cauſa eſſe
drn Snatos.· vt ip̃i inteer ſe aly alys ꝓdeſſe poſſent ¶ Apud anti⸗
blam quos ſicut narzat ſeneca erat ranta cura rerũ coĩm ꝙ ip̃i paupes
edrs erant in domibus ſuis · quoʒt tũ diuicys erariũ plenũ erat Vnde
ein malebant ſibi eſſe paupes vt rempublicã opulentiſſimã haberent
tular Sicut narzar tulius aulo de quodã ꝙ omm macedonũ gazʒa 3
npec⸗ maxĩa potitus eſt accepta tantũ in erariũ pecuĩe ĩnexit vr vni?
obei. impatoꝛis pdicti finẽ attulerit tributoz: nec aliud in domũ ſuã
condti i1intulit, p̃ter meõziam noĩs ſempit᷑nam Mon ſo lũ aũut ſj pernebant
iſtetg omĩa tempa lia bona ꝓpter rempublicã. ſed eciam ꝓpria coꝛpaaEũñ
SFer nar at valerius de quodã in cuiꝰ? capite cũ picg ſediſſet & affir⸗
Naete maſſent aru ſpices: eo occiſo/foꝛe reipublice ſtarũ feliciſſimã &
dume ſue domus miprim ũ Confuato vero contriũ vtriq;ʒ ceſſurũ ¶ꝙ
giüur aſtatim picũ con ſpectu ſenatus moꝛſu ſuo necauit . BDð
ur 8 foꝛtitudo aĩm firmat quo ad deũ con erꝛoꝛ praui⸗ 2 'pesne ſornns
r Erciũ p̃coniũ foꝛtitudĩs eſt quia aĩm frmat quo (tates J= Arm R r2
cedd ad deu cõ? erzoꝶ prauirates fiue in fideliũ ryran ides Sicut eni F A, E-ere ſu 4
ee amoꝛ trene ciuiratis aliquos facit pugiles pro ip̃a vſch ad monẽ udt D?W
vtus decertantes ita ymmo multo foꝛcius amo⸗ celeſtis prie cõſtituit M
Sn pro fide xp̃i pugnatoꝛes · qui pro eius deſen ſie moꝛtẽ coꝛpis nõ
Poo metuũt (¶ Ad hoc aũt racõ inclinat Sicut enĩ multi hoĩes faci üt
vnũ coꝛpus qð eſt Pks vel ciuitas · pro cui⸗ defen ſione fin Zuli
ciues moꝛti ſe debent exponé · qa bonũ cõe p̃poni deber bono fin⸗
a Sulari ita m Apłm ad Ro. xii · Multi vnũ coꝛpꝰ? ſumꝰ in xpᷣo
no Singuli aũt alter alterius mẽbra Xps aũt eũ deus fit eſt bonũ
at⸗ vniũſa le & cõe oĩm multo magis q reſpublica reſpectu ſingł a⸗
ſiue riũ ciutũ Er ideo ſi licet pro deſen fiõe reipublice tẽꝑalis moꝛtẽ
gfliin ſubire & vitã coꝛpis contẽpn multo magis opoꝛter pro rexu⸗ꝭ
ibſo⸗ blica celeſti que deꝰ eſt. vel que tota in ipo eſt moꝛtẽ coꝛpis nan
air metné Vnde dicir Aug2. v: de ciui: dei Si antiqui ꝓ republica
oꝛch EEEEEEEEEE1

matn Sa pregt, qd magni eſt pro ia etna celeſtich gła cũcta Aer
puiꝰ ſecłi blandimenta contempnẽé. vel quõ audebit qs de vo⸗ di
luita ria pauptate ſe extollẽ. vel pro xp̃o moꝛtẽ timẽ eo dicente · le
Nolite timé eos qui occidũt coꝛpus Et ſubdit arguendo Si ip̃i 7
antiq́ hoc ſecerũt amoꝛe prĩe laudũ cupidi · ꝓut dicit Poera qd e
. magnũ ſi pro vera libertate qua vere lierãtur fily dei talia ac find
maioꝛa tozmenta ſũt ſuſtinenda: qſi dicat· tanto ma gis predicta Snr
ſuüt ſuſtinenda⸗ q́;to retribucio maioz a ſuſt inẽtibus expectatur Nüti
Cales ſiquidẽ qui moꝛtem ſuſtinent pro celeſti prĩa:non tantum Nih
foꝛtes ſed martires: i, teſtes dicũtur. Sunt enim pugiles fidei HMMVM bo
xp̃i Et id eo qᷓdã ſpeãli p̃rogatiua que dꝛ aureola in celeſti prĩa J kupn
inſigniutur (Eſt aũt vlteri⸗ ſtiend ꝙ akr eſt in ciuili certamĩe üpec
quãdo pro patria pu gnatur. & ałr in certamĩe martiry · qñ pro api
xp̃o moꝛs ſuſtipitur Nam ſicut dicit Maxim⸗ 9 occiditur pro ſeitucl
mũdo vincitur cũ occiditur, quia ni ſi vincétur non occidétur en4
Qui autem occid itur pro xp̃o victus non ðꝛ · quia cũ occiditur qin ſi
victoꝛ efficirur Ergo per marri riũ mozs ſponte & per amoꝛ? ſu⸗ uu
ſtipitur abſq; ſpe & volũtate euadendi. & tũc moꝛte cũ deſidio der
ſuſtepta eſt vera victoꝛ ia. qð non contingit qᷓᷓ pro trena patria üißet
pugnatur Et icdleo inter omẽs actus virtutũ martiriũ eſt ſignum Arani
dĩni amozꝛis & p̃cipuus actus foꝛtitudinis oſtendens ꝓfectõem fſfxci
caritatis que tanto maioꝛ ꝓbatur ꝙᷓto pro xp̃o res magis ama⸗ M te
ta contempnitur tvt eſt vita coꝛpis & res magis odioſa non re⸗ fßo
ſagitur ſicut eſt moꝛs Tũc enĩ vita coꝛpalis volũtarie amittitur
qque eſt maximũ bonũ inter bona pñ̃tis vite & m œs cũ de ſiderio .
ſuſt ipitur / que econrio eſt max imũ malũ inter mala preſencia “r H
Vnde narurałr eſt odioſa. & maxime qñ cum doloribus & toꝛ⸗ HZ
mentis inf ligitur Dignum eſt ergo vr ſi illi qui pro defen ſone ðJMB
terꝛene ciuitatis militant a mũdo honoꝛantur in terꝛis / illi qui ii
Puo honoꝛe celeſtis patrie moꝛiendo tr iumphant contra tyran
noꝛum nequicias, a criſto honozentur in celis · & cetera n

2) &α*

Doc p̃conio foꝛtitudĩs excellentiſſ ime & fing'r bearus Paulꝰ

fuit decoꝛatꝰ Mon enĩ vnã moꝛtẽ ſuſtinuit pro fide xp̃i ſed płes
uit enĩ vita ſua plena moꝛtibus· ficut patet conſideranti ab xi-
capło Act· vſq; in finẽ Jp̃e eciã enũerat · ii · ad Coꝛxt · xi · ꝙ fuit
in laboꝛibus płibus in moꝛtibꝰ freq́;ter Ende de aſia vale dicẽs
frĩbus dicebat· per omẽs ciui tates ſpũs ſtũs ꝓteſtatur mic hi:

. „ „ „ * . 2
qa vincula & tribulacões me manẽt in irłm· ſed nich hoꝛp vẽoꝛ

Nec fa cio aĩam meã pcio fioꝛẽ q́; me Aĩam appellat vitã extioꝛis
pomĩs· qua ex?᷑ius coꝛpus aĩlarur Cũ aũt dicit me loqtur de in⸗
tioꝛi homĩe quo ſpũałr viuit· & per quẽ vẽ ip̃e eſt Vnde eciam
ßm phm homo eſt per rõnem· que ab apło intioꝛ homo Dꝛmaxĩe

qñ per caritatẽ ad deũ eſt oꝛdinata Doĩem ergo extioꝛẽ nõ timet
dinꝰ apłus moꝛti ex ponẽé vt intioꝛẽ cõfuer Ecce mirabilis animi
ſoꝛtitudo ad moertẽ ſuſtipiendã & vitã ſynendam admirãs
beatus Aug?. xii: de ciui. dei ait Illũ dico optimũ & foꝛtiſſĩm

qui in ſuis infirmitatibꝰ głatur qui plus onĩbus coapkis labo:
rauit Illũ inꝙᷓ virũ beatũ Paulũ at hlerã xp̃i doctũ ab illo: vn⸗
ctũ de illo · cruciſixũ cũ illo · glo ſũ in illo· in theatro huiꝰ? mũ⸗
di ſpectacłm factus eſt angelis & homibus Legitimũ enĩ agonẽ
certantẽ ocu li fidei libentiſſ ime ſpectant · gaudẽ cum gaudentibꝰ⸗
flere cũ flentibus. foꝛis hñtem pugnas & intus timoꝛes Ex Pys
patet beatũ Paulũ inter ſtõs omẽs eſſe exemplar & regł am oĩm

—

pro xp̃o pacienciũ 4 Scdi capł i lect · O ſoꝛt itudo moꝛtem non

efugirt Wrer bonũ rẽms conuandum
Onſeq;ter vidend eſt de matia foꝛtitudĩs circa q; vſatur
per hoc eciã patebit de eius diffinicõe ien ð eſt ergo

ſicur dicit dyoniſius: iii: capło de dinis no· Ponũ hoĩs eſt E .. „GrS

fm racõeʒ eſſe Cũ aũt ᷣm phᷣm · ii· Eth. Virtus ſit que bonũ fa⸗
cit hñtem. & opus eius bonũ reddit: neceſſe eſt ꝙ ad virtutem
hũanã ptineat ſopus hoĩs fac /m racõemeſſe & tripłr cõtingit
Vno mõ m ꝙ ipa racio rectificatur: qð habet fieri per prucken⸗
ciã : que eſt ꝓfectio racõis practice Alio modo ꝙ iß⸗ rectitudo

290 wan fartus
tunib noris non

racõis in rebus pũanis conſt ituatur qð ptiner ad iuſticiam que onf
eſt buiꝰ boni factiua Ad iuſticiã em priner oꝛdinẽ racõis von ſihe
in rebus hũanis que ſũt extra. vt dictũ eſt ſupra rci mo ed
Em tollũtur imped imenta rectitudinis p̃dicte axtr aur . “ in⸗
peditur hũana vo ütas ne ſeqtur rectitudinẽ e as, Vno moc 2 iuai
per hoc ꝙ ⁊q bitur ꝓpter aliq delectabile ad aliud + bonti ie
ꝗrat Er hoc impedimentũ tollit virtus tempancie, que bonũ 2 vſli
cõis conuat reprimend o delectacões ne hoĩes abducant a bono AAe⸗
racõis Alio mõ per hoc e volũtatẽ repellit ab eo qd eſt fm ra⸗ kinwo⸗
cõem ꝓpter aliqð difficile qð incũbit & ad hoc rollend reqrit hukus
in hoĩe foꝛtitudo menti s. qua ſtzʒ hmõi difficultaribus reſiſtar.
Er ſic patet ꝙ foꝛt itudo eſt virrus ponens in aĩo firmitatem . ad S
ſuſtinend vel repellenð qdcũqʒ dfficile. ſm ꝙ racio dict ar di⸗ ißbe
ctar aũt racõme volũtas re rharur ab eiꝰ ſeq̃la prer aliq malu aic
coꝛpꝑale · q̊a nullũ bonũ coꝛpale eꝗualer bono racõis Maxim aur Ayrten
malũ & tribile inter oĩa mala coꝛpalia eſt moꝛs que rollit omia er
bona coꝛꝑalia. qua ꝓpter neceſſe eſt ꝙ aĩm firmer foꝛtitndlo co bors
hoc maxĩm malũ ꝓpter bonũ racõis ſeq;d ũ. & ſic virtus foꝛtitu⸗ e
dis ꝓprie erit circa timoꝛes Pickoꝛ⸗ moꝛtis Aſc autem foꝛtirudo li
max ime circa moꝛtis Picła con ſiſtat hinc apparé poteſt Eſt enĩ e Nj
foꝛtitudo virtus ponẽs mediũ inter duas paſſ iões· ſtz timoꝛẽ & D
audaciã Co hiber enĩ timoꝛẽ ne ꝗs timendo ret᷑ hatur ab eo quod rtec
racio dictat: & moderatur aud aciã ne quis audendo aggrediar us
qð racõ verat Timo? autem && audacia ꝓprie reſpiciũt Picula f
Timer enĩ aliq́ q̊ͥa ymaginatur aliq ð ſibi picłm ĩminꝰ Et aliquis ölte.
per audaciã aggrecdlitur aliqd difficile piculoſũ Eſt aũt purik *“
virtutis circa ꝓpriũ obiectũ reſpicẽ id qðᷣ eſt vltimũ & magis KW
Difficile & circa illud ſe oꝛdinare · ficut tempancia maxime re: A
ſpicir delectabilia tactus. ad que reprimenda oꝛdinatur. Inrer din⸗
omãa autem periculoſa & difficilia eſt. moꝛtem ſuſtinere que eſt PRM e⸗
vVltimũ terꝛibi liũ Sicur dicit phᷣs. iii. Erh. Et ſie pater foꝛ⸗ 8
titudo eſt pncipalłr circa pieula moatis:. ſcut circa FPriã maĩ iiã Ker

ſeqter aũt foꝛtitudo poteſt eſſe circa quecũq; adũſa tolleranda

phs plenus gracia & foatirudline fuiſſe deſtribr. cuius foꝛtitudo

aliqʒ

. 4 4 4 äs
R 2
2
. 7
. .
7

non ſacile obſtupeſtibilis a timoꝛibus qui ſũt circa moꝛtẽ Con⸗
vt dictũ eſt ſupra· vnde dicit Augꝰ in libro de moꝛibus eccłie
ꝙ foꝛtitudo eſt amoꝛ facile toller ans onia ꝓpter id qd amatur
Eſt enĩ affectio que nullas adũfitates moꝛtẽ ve foꝛmid at Ste⸗

non ſolũ fuit ad facien dũ ſigna & ꝓdigia in ꝓpło;. ſed ad quecq;
adũſa tollerãd a Vnde inter adũſarios xů cõſtitutꝰ· nullo moꝛ,
tis timoꝛe ꝓtritus eis conſtanter reſtitit · & tand ẽ tibꝰ lapidũ
preſſus Ip̃cioſa moꝛte o bdoꝛmiuit in dño Act. vin.
fozt itudo eſt con? moxtis picka que ſũt in bellicis 2 ſortino g morb
Vm aũt vᷣtnoſus in actu vᷣtutis intendar ( pter honũ cõe peuita ſut in Kellicfeppt
bonũ · conſeqᷓ; eſt ꝙ foꝛtis ꝑicł a moꝛtis ſubeat· g᷑ alid n) gye· ð
bonũ finem conſeq;d ũ Pericula aũt moꝛtis que ſũt ex egritudine
vel ex tempeſtate maris· aut ex inſidys latronũ . vel niꝗᷓ alia fur.
hmõi non videntur directe alicui ĩminé ex intencẽe ꝓſeqᷓdi ali⸗
qð bonũ Dericula aũt moꝛtis que ſũr in bellicis directe Iminent
homĩẽ ꝓpter aliq ð bonũ. in ꝙᷓtũ ſtzʒ defendit bonũ cõẽe per iuſtũ .
bellũ ¶ Sed eſt ſtien ð ꝙ iuſtũ bellũ poteſt eſſe duobus modis
Vno mõ qñ fit grale ficut cũ aliqᷓ certant in acie Alio modo qñ fir
ꝑticłare· puta cũ aliqs iudlex . vel aliꝗᷓ priuata ꝓſona non rece s
dit a recto iud icio timoꝛe glady ĩminentis vel cuinſcũq; piculi
moꝛtẽ in ferẽtis uocũq; mõze p̃dictoʒe qs moꝛtẽ incurꝛat foꝛtis
eſt cenſendus Et ſic ad foꝛtitud inẽ ꝑtinet firmitatẽ animi habere
nõ ſolũ con?ẽ ꝑicła moꝛtis que ĩminent in bello cõi · ſed eciã que
ĩminent in ꝑticłkari impugnacõe vbi moꝛs incurꝛitur ꝓter bonũ
vrutis Poteſt eciã foꝛtis ſubire picła cuiuſcũq; alterius moꝛtis
& foꝛtis cenſeri · dãmõ opus utis intendat Puta cũ aliqs non
refugir amico in firmanti obſeꝗᷓ ꝓpter timoꝛẽ moꝛtifere inſcĩonis
vel cũ nõ reſugit iter magnũ facẽ ad aliqd piũ negociũ ꝓſeq;d

4

& hoc ꝓpter bonũ cõe defendend ũ vel opus virtutis non deſe⸗
rend Cantus fuit apud antiquos romanos de republica ʒelus
ꝙ ſicut dicit valerius ſtatim honozꝛis apicem aſſumẽtes abiecta
priuata caritate publicã ind uebant. & in tantũ inardeſtebant.
ꝓ nec eciã filios ploꝛabant · qñ in bellis moꝛtẽ pro republica ſu⸗
ſtinebant Vnde narꝛar ꝙ cũ geneſon ſolẽpne ſacriſiciũ pPagẽt ·
& filiũ maioꝛẽ natu nomie Jerillũ in p̃ᷣlio cecidiſſe cognoniſſer ·
nec ideo cultũ deoxꝝ inſtitutũ obmittendũ purtauit ſedl tantũ mõ
coꝛonã deponé cõtentus fuit. ꝓcontatuſq; quõ cecidiſſet vt au⸗

numia quibꝰ? ſacrificabat conteſtatus maioꝛẽ ſe ex fily ſui virt ute
o X Acibꝰ? ſoꝛtind voluptatẽ ꝙᷓ ex moꝛte amaritud inẽ ſentire ¶ Tercv capłi lect ·
3 act us foztitudĩs qui eſt ſuſtinè eſt xncipalio⸗ q́; aggredi
Einge occurꝛit conſideracio de actibus foꝛtitudĩs & iu⸗
ſticia belli ¶VPi opoꝛter ſtire ꝙ actus ſoꝛtitud inis ſunt

4 E& ,: ſtin i⸗ ĩmobikr ſiſte ꝙᷓ ag gredi Dictũ eſt enĩ ſupra ꝙ foꝛtitu⸗
2 do eſt circa timoꝛes reprimendos & audacias moderandas Dif⸗
ſicilius eſt aũt timoꝛẽ reprimé q́; aud aciã moderari · eo ꝙ ipſum
eiculũ qð eſt obiectũ audacie & timoꝛis de ſe confert ad rep̃ſſi⸗
onẽ audacie· ſed opatur augmentũ timoꝛis Aggredi aũt prinet
ad foꝛtitudinẽ ex ea ꝓte qua ha bet audaciam mocdlerari Sed ſu⸗
ſtinè /m qð habet timoꝛẽ reprimé. vnde patet ꝙ ſuſtinẽ eſt pñ
cipalioꝛ actus ꝙᷓ aggredi Apparet eciã hoc racõe ſũpta ex parte
difficultatis que maioꝛ eſt in actu ſuſtinendi q́; agsrediendi·
uadente qui aũt aggreditur inuadit per moðd ſdꝛcioꝛis Diffici⸗
lius tñ eſt pugnare cũ foꝛcioꝛi᷑ q́; cũ debilioꝛiSc do quia ille qui
ſaſtiner iam ſentit picula ĩminencia Ille aüt qui aggredirur ha⸗
bet ea vt futura diff icilius tñ eſt non moueri a pñ̃ribꝰ E a futis

que ſit foꝛtirucdlo & circa qd verſerur Eſt enĩ cohibitiua timoʒe
& moderariua audac iaʒe circa picula moꝛtis que ſũt in bellicis
P

diuit foatiſſime pugnantẽ inter iſſe capiti repoſuit coꝛonã ſuper

duo ſtz aggredi & ſuſt inẽ Eſt aũt pcipa lioꝛ actus ſu⸗

wgnouiſſer

mmtün
tace eu
Cmoniqe

ggrect
tacks din

rudmis in

Ver a0nst

dernc N

niuß in

ern iu

duin mmng H
üüt nbe
tis nondö
ublica
deſtebn
epublicaſi
hcii pagt

4

— 8 IIIPer.

Eercio quia ſuſtinẽ impoꝛtat diuturnitatẽ tempis· ſed aggred?

poteſt aliꝗs ex ſubito motu Difficilius eſt aũt diu manẽ ĩmobi⸗
lem q́; ſubito motu moueri ad aliqd arditũ Vnde phs dicit in

iii · Eh: quidã ſũt p̃uolantes ante picula in ipis aũt recedunt·

ſore aũt econ rio ſe hñt Nam vt in eoðꝰ da In ſuſtinendo tri⸗
[de alexandro narzat trocus

tia maxime aliꝗᷓ foꝛtes dicũtur
ompei? ꝙ cũ ad piculoſũ bellũ exercirũ leger non inuenes ro⸗

buſtos. nec primũ f lœem eratis· ſed vetanos pleroſq; eciã eme⸗

ritos milicie qui cũ patre auoq; pano eciã mil it auant elegerat

vVr non tam milites quã magrõs milicie purares:. Oad ines quoc;

nemo niſi ſexagenarius duxit vt ſi pncipia caſtroꝝ cernẽés ſena:

tũ te tocius reipublice vidé dicês Itaq; in p̃lio nemo fugam ſed

victoꝛiã cogita uit neq in ped ibus r ꝙ ſpei ſed in lacertis fuit

ad iuſt ũ bellũ reòqritur aũctas pncipũi
Ict ũ eſt aũt ſupra ꝙ foꝛtis opatur Pper bonũ cõe tuendũ

per iuſt ũ bellũ Et ideo de bello ad viden eſt preftim cum ibi

actus ſoꝛtitudĩs: ſtz aggredi & ſuſtin manifeſtentur · non ſolũ
Gꝙtũ ad firmitatẽ animi ſed eciã qt ũ ad coꝛpis foꝛtitud inem·

que eſt frecyter indiciũ & diſpõ ſotitudis interioꝛis Non enim

eſt con ? racõem virtutis ꝙ ex naturali complexione aliqͥs habear

natural inclinacõez ad virtutem Vnde ex magnirudie extremi⸗

7 7 Ne „ „ „ — . 2
tatũ · latitud ine pectoꝛis· erectõe ceruicis viuacirate oc uloꝛũ ·
& alys hmõi conicé poſſumꝰ de magnitudine coꝛdis · tã ꝙ; ex qui

buſdâ ſignis & diſpõibus ad virtutẽ licer finale complementum

ſit ex moꝛe vel conſuerudine Ex actib? enĩ freq́;ꝛatis Sñatur ha⸗
bitus. vt ex freq;ter iuſta opari & tẽpate viuẽ efficimur inſti &

. . „ „ —. ℳ
tempati vt docer Ariſtoriles ii . Erh. de bello ergo cõſiderã⸗
5 % „ 7 „ E . „ „ „ . * „
tibus iiii, vide ſufficiũt Primo que ad inſt ũ bellũ requirũtur
Scdo de matura aſſ upre belli Tercio pe hys quibus licirũ eſt

uarrô de inſidys ſi eis vti licer uãtum ac

pro loco & temꝑe opoꝛtũo Vnde

àA

pella non recuſat neq; dapnar

2. kula peſa

Pr nsr E

IIHI

militare Dicit em ang? de puero centurionis Si xp̃iana diſti⸗
plina oĩo bella culparet Doc poc ius conſiliũ ſalutis petentibus
in euangelio daretur vt abicẽnt arma · ſeq; milicie oĩo ſub⁊ hent
dictũ eſt aũt eis Nemieʒ concuciatis · eſtote contenti ſtipendys
veſtris · quibus ꝓpriũ ſtipendiũ ſufficẽ p̃cepit militare non ꝓhi⸗
buit Sed ad videns que ſint bella culpabilia ˖ & que onei⸗
enð eſt. ꝙ tria debent cõcurꝛé ad hoc ꝙ bellũ ſit iuſtũ Primo
quið a ũctas pncipis. cuiꝰ mandato bellũ eſt gerendũ Non enĩ
Ptinet ad ꝑſonã pᷣuatã bella mouè· qͥa poteſt ius ſuũ in iudicio
ſuꝑioꝛis ꝓſequi Sibłhr eciã non ptiner ad pᷣuatã ꝓſonã cõuocare
multirud mnẽ. qð in bellis o poꝛtet fieri Cum aũt cura reipublice

ſit cõmiſſa pnñcipibus & coĩtatũ rectoꝛibꝰ ad eos ſpectat rempu⸗

blicam ſibi ſubiectam tueri & eam defendẽ matiali gladio- non
ſolũ cont intioꝛes turbacões· ſed eciã con ẽ extioꝛes inuaſoꝛes.
Vnde dicit augꝰ? cont᷑ fauſtũ Oꝛdo naturalis moꝛtaliũ paci ac:
comodlatus hoc poſtit. vt ſuſtipiendi belli aũctas atq; conſiliũ
penes pncipes ſit Et in fo li: con? manicheos exponẽs illud v̈bũ
dñi Omnis qui accepit gladiũ gladio pibit Dicit ꝙ ille accipit
gladiũ qui nulla ſupioꝛi aut legittima potãte iubente aut conce⸗
dente in ſanguĩeʒ alicuiꝰ armat᷑. & talis a dño rep̃henditur·. cui
ſilis pena in fligit᷑ qð non eſt intelligen ꝙ ſemp talis gladio

occidatur. ſed ip̃e ſuo gladio ſemꝑ perit· quia pro pctõ glady

erernaliter pun ietur niſi peniteat qui vero ex aũcte pcipis vel
iudicis ſi fit pu ata ꝑſona. aut zelo iuſticie qſi ex aũcte dei ſi fir
ꝑſona publica gladio vtitur non ipe accipit gladiũ · ſed ab alio

ſibi cõmiſſo vtitur· vnde ei pena non deberur Afily iſt k nolu⸗

erũt ad bellum ꝓeedere niſi prius ſup eos pcipe conſtituto a

quo eſſet aũctas belli aſſumendi conſultm Vnde poſt moꝛtem Jo⸗

ſue conſuluerũt dominũ dicentes quis aſtendit ante nos contra
chananeum. & erit dux belli Dixitq; dominus Judas aſtendlit⸗

Jud icum primo.

Toh. bagtiſte coõcedir licirũ eſt ſtipẽdys vri & pro republica

pe
1
inss
Sn
En
Inult

Nfeco
cſtie

1 d
entibe

penclſs

¹
Orimo
nen
iudicio
onocne

rempu⸗

io⸗non

ſoꝛes
pacia
conflii
keaccxpt
t conce⸗
mr⸗ cui
Jadi⸗

e

krolu⸗
tinto
tem
15 contn

Kerdt⸗

epue

br hor⸗

publice

8 R

O ad iuſtum bellum requiritur iuſta cauſa

/ Ecũ do reqr itur cauſa iuſta- vt ſtz illi qui impugnantur.
ꝓpt aliqᷓ; culpã impugnari méant᷑ Vñ dicit Aug? m li: qſt ionũ

5

vetis & noui teſtameti. iuſta bella ſolẽt diffiri: que vlciſt ũtur

Iiurias figens vel cttas plectenda eſt.qᷓ vel vidicare neglexerir

qð a ſuis im ꝓbe factũ eſt.· vel reddẽ qð per ĩiuriã ablatũ eſt.
d intelligen ð eſt qñ ciuitas conẽ q; bellũ aſſ uĩtur freq;ter &
in multo dãpnificauit· cĩtatẽ que bellũ aſſuĩt Et iterũ ſi reqᷓſita
de recõpẽ ſacõe dãpni rñdẽ neglexerit· ałs non viðꝛ qdtũ ad foꝛũ
cõſtĩe cauſa ſufficien? iuſta ꝙ bellũ in quo infinita rerũ ac coꝛ:
pũ diſpẽd ia & aĩoʒ ſ lagicia vitari nõ ꝑñt dẽat aſſ uie Abra ha
aſſũpta iuſta cauſa audito videlʒ ꝙ Lorh nepos ſuꝰ ũiuſte eſſer
capt? cũ · ccc· vꝓᷣnacł is ꝗtuoꝛ reges in pugna eſt agsreſſꝰ quibꝰ
de bellatis & p̃da redẽpta ſolũ nepotẽ rexinuit & ſpolia diui ſit
ad iuſt ũ bellũ reqritur intencio recta EGeñ xiiii⸗
Ercio ad iuſt bellũ reqritur recta intencio bellandi · ꝙ%
idelicet intendarur vt bonũ ꝓmoueatur vel vt malũ vitetur
Vude dicir Aug? in libro de bis di Apud veros dei cultoꝛes
eciã illi vera bella pati ſũt exercé, que non cupiditate aur cru⸗-
delitate: ſed pacis ſtudio gerũtur. vt mali coerceantur: & boni
ſubleuentur debet ergo geri bellũ vt dicir Auguꝰ ad Honi ſaciũ
vt pax acrat᷑. & non ꝗri pax· vt bellũ exerceat᷑ Eſto ergo bel⸗

lado pacific? vt eos quos expugnas ad pacis vrilitatẽ vincendo
pducas Alioqñ niſi recta intẽcio aſſit bellãtibꝰ · eciã fi ſit ltĩma
auũctas indicẽtis bellũ:. & cauſa iuſta/reddet᷑ illicitũ prauã
intencé6z vnde Aug? in li: cõ? fauſtũ Nocẽdi cupiditas: vlci⸗

ſtedi crudelitas pacar? & ĩplacabilis aĩ? feriras bellandulibis
do dũandi & ſiꝗᷓ ſt ſiłia hec ſũt que in bellis iure culpantur.
SBaul repbat? fuit a dño ꝗa in victoꝛia q́; huĩt con⁊ Amalech

n6& fuauit purã inrencz ad dĩnũ mãdatũ ſed ad mũera ꝓcens ex

cupiditate optimis gregibus ouiũ & armentonum & veſtibus &
arietibus & vniſis que pulchra erant prino Begũ xvye

*
— . . . . . . „ .
nüinpes be, 5½ WN pñceps non debet eſſe feſtinus in aſſumendo belll
fſeſrm i Gn 4 Ecũndo caueat princeps ne ſit facilis ad bella aſſumenda.
bellam. Mon enã debet aſſumẽ bellũ · eciã p̃d ictis ſuꝓpo ſitis · niſi vrgente R
8 neceſſ itate ꝓcepta videlicet manifeſta & notabili leſione · & iteer
hoſtibus non pPatis ad ſatiſ factõem ſicut dictũ eſt ſupra Seccd

& tũc cũ matura deliberacõe & huĩli ac deuota dĩni auxily in⸗
unocacõe debet con hoſtes reipublice bella mo uè Cauſa aũt ꝗre
non deber eſſe facilis ad bella mouenda eſt varius euentus belli.
quia nũc hũc nũc illũ conſuĩt gladius. ſicut rñdit dauid ad io⸗
ab⸗ ii ⸗· Re⸗xi⸗ Impoſſ ibile eſt eciam ꝙ in bellis non multa mala
contingãt Freq́;ter enĩ accidũt ſtrages hoĩm:effu fiones ſaguinũ
deppł acões rerꝛaʒc. expoliacões rerũ: captiuitates eciã & pau⸗
ꝓtares multas ſuꝑ ĩnocentes neceſſe eſt euenire Multe eciã coꝛ⸗
rupcões in onibus ſuceſeſtũr Nam libidine vincendi & cõſue⸗
rucdline bellandi homies reddũtur amimoſieꝛes ſerociozes pro⸗
„ nieoes ad vlc iſtend ũ & oꝓprimendũ pluſqꝙ; oꝛdo dĩni iuris req
rauat. ꝓpter hec & fiłia que in bellis coĩter eueniũt debet princeps
bellũ aſſamẽ cũ multo timoꝛe & dei reuéncia: piſſis ad deũ ſtõx
viroꝝ pys ſuꝓplicacõibus Vnde moyſes cũ mittẽt ioſue ad pu⸗
g nandũ con t᷑ amalec h Exo8. xvii. mo ad deũ refugiũñ habuit
Vnde ſtans in ?tice collis & Pñs vir gã dei in manu ſua: manus
ſuas ad deũ extẽdit pro victoꝛia hñda con? amaleeh. Pter q8
& ibi Cum leuaret moyſes manus vincebat ifrabel ſdauid eciã
quãdo debebat ad bellum ꝓcedere contra hoſtes mand abat ſa⸗·
cerdoti, vt veſtem ſacerdotalem induerer ephot nomĩe in aqa
dñm con ſu lebat quid eſſer agenel ũ, vel ſi cont hoſtes ꝓcedenð
Vr de eo dicir Ambro ſiꝰ pᷣmo libro de officys Nũꝙᷓ dauid niſi
laceſſitus nec miſi ꝰ conſulto dño bellũ intulir Prudenciã enĩ
in bello comitẽ foꝛtitudĩs huĩt Ideo in omĩãbꝰ bellis vſq; ad ſe⸗
nectutẽ victoꝛ extitit Ad hoc ꝙ iudei conſulte ac deliberate ad
bella ꝓcedent eis multa obfuanda deus mand auit Primo c ad
pugnã ꝓcedentes anteq́; hellum inierent pacẽ hoſtibꝰ offerꝛent.

.

! Scdbo ꝙ apinq;te iam bello ſacerdos ante aciẽ exercitus ſtarer
Dehn. qui pugnaturos confoꝛtarer ꝓmittendo auxiliũ dei Tercio &
n rremouséntur imped imenta victozꝛie- remiſſis videlzʒ domu iiii.
tn gnibus hoĩm ſtʒ/qui edi ficauit domũ nouã & non dedlicauit eã
1 Sccd qui plantauit v ineã & non eſt ex ea conſecutus fructus qui de⸗
ilin. ſponſauit vxoꝛẽ & non traduxit eam & qui eſt foꝛmidoloſus &:
aüts ½ pauido coꝛde Deuto. xx · Inter oĩa aũt que valẽr ad victoꝛiam
8belll. in bellis obtinenda ſũt oracõnũ ſuffragia & bellanciũ merita &
dad : p̃cipue pncipis (ILe titur in pyſtoꝛia romanoze ꝙ cũ Eugeni?
Auan & Arbogaſtes cũ in ſtructa acie con ? Theodoſiũ xp̃ianiſſ imũ
zih imꝑatoꝛem venirent· & imꝑatoꝛ exꝑs cibi & ſompni oꝛacioni ſe
AdAtx dedit · totãq; noctẽ vigil exegit· & tandẽ cũ ſe ſtirer a ſuis de:
ci cꝛ ſtitutũ eſſe Ab hoſtibus vero circũ ſeptũ ſe videret· fiduciałr
coſge ſigno crucis facto ſe inbellũ dedit · victoꝛiam a deo expectans
Apo. fm ꝙ Jo· anachoꝛitꝰ magn? dei cultoꝛ eũ victurũ ſpoponderat
M Et cũ ad congreſſ ionẽ ventũ eſſet vehemens turbo apte theodoſy
Nik inon hoſtiũ ruit gu⸗ & ab eius ꝓte ſpicula manu miſſ a repellet
deiſi⸗ ac per hoc totus hoſtilis exercitus ꝓſtratus fuir Et ip̃e imparoꝛ
en manu dei ꝓregente victoꝛ extitir ſc interal i iuſtioꝛes iuſto
H⅓ Cei iud icio in bello ſuccũbũt a peioꝛibus ſupati
an Heqyrer aut dei iudicio occulto ſed non iniuſto iuſtioꝛes
ecs aut nn⸗? ma li in bello ſuccũbũt a peioꝛ ib? ſupati 38 ex duplici
1 cauſa contingẽé poteſt. aut quia tales a p̃ceptis dĩnis aliqñ rece⸗
Rad dũt Et ideo dignũ eſt & eoʒe emendacõt expediens vt a nequi
u 4 oꝛibus ſe tã ꝙᷓ a dei mĩſtris attriti puĩantur Sicut voluit deus
. ne wPłm iu deoxe flagellari per aſſ irios & babilonios · qui erãt ydo
tin L latre & dini cultus impugnatozꝛes Et ſic qui erant magni pctõꝛes
uii⸗ ſacti ſut in filys erꝛantibus dĩne ſnĩe executoꝛes Aut hoc contin:
cdſd gs poteſt quia tales qui ſuccũbũt interdũ de ſuis viribꝰ nimis
zia⸗ p̃ſumũt· a deo victoziã non querentes Et ideo aliozʒe qui digne
ene puĩri mbantur digni puĩtozes fiexi non memur Sicut pater
wo de fſilys iſr? qui ꝙᷓuis iuſte mouent᷑ ad pellũ conẽ ſilios beniani

2

plenã victoꝛ iã habuerũt tribũ beniamin fere extmantes

—— non licet clericis arma ſumę Cxx?

Diũſa a utẽ a diñ ſis melin 8. & expedicius ag ütur q; ab vyno⸗ vVt

ꝓpter duo Primo racõe gñali quia bellica exercicia hñt maxĩas

rinent clericoze Sicut ergo nego ciacões ſũt clericis interdicte·
ꝓpter boc ꝙ nimis implicant aĩm ita bellica exercicia Em illud

qui deũ tũc grauiter offenderãt Ab eis tamẽ nũero paucioꝛib?
bis ſũt debellati:quia de ſuis viribus p̃ſumentes ad dĩnũ auxi⸗
liũ non confugerant Poſtmo& vero coꝛã deo huĩliati in iei unio
&f leru facti ſunt digni dei mĩſtri in puĩendo pctõzes · idee

„ viden aut quibꝰ ſit licitũ arma ſumé & ad bella ꝓcede
Cõſideran eſt ꝙ ad bonũ ſocietatis hũane plura ſũt neceſſaria

per płhm in ſua politica: & maxĩe hoc expecdlit qñ negocia ſibi in⸗
nicẽ ſũt repugnancia: vr ſił exerceri non pñt Vnde illis qui ma⸗
ioꝛibus deputãtur:moꝛa ꝓ hibẽt ur· ſicut 'm leges militibus qui
deputantur ad exercicia bellica negociacões in?dicũtur Pellica
aũt exercicia & officia dĩna/ maxĩam inter ſe hñt repugnanciam

inꝗerudines · ꝓpter hoc ꝙ aĩm diſtra hũt & impediũt a contem:
placõe dĩnoꝝe a laude dei & oꝛacõe pro ꝓpło que ad officiũ ꝑ:

paſſio xpᷣi⸗ m illud Apłi ad choꝛĩ: uociẽſcũq; mand ucabitis
panẽ huũc & calicẽ bibetis moꝛtẽ dñi ãnũciabitis donec veniat
Et ideo non cõpetit eis occid. vel ſanguĩem huanũ effũdẽ Vñ
inſtitutũ eſt ꝙ illi fint irrepñſoꝛes ꝗᷓ moꝛtẽ inferũt vel inferzi fa⸗
ciũt eciã iuſte Nłli auũt q́ eſt deputatꝰ ad aliq& officiũ licet id

gerè ſed rãtũ laieis Pñt tñ plati & cłici acte ſupioꝛis intereſſe

ſpũabr ſubueniãt puta exoꝛtãdo plicãdo abſoluẽdo & alia hmõi
arma ſpũalia ĩpẽdẽdo· vñ in fignũ huiꝰ p̃cepit dñs Joſue· vi⸗

Apki ad thi: nemo militans deo implicat ſe negocys ſecularibꝰ
ScSo p̃dicta repugnãt adliuicẽ ꝓpt ſpẽalẽ racõeʒ NMã oẽs oꝛd ĩes
cł icoꝝt oꝛdlinant᷑ ad altaris mĩſteriũ in quo ſub ſacrõ reꝑxñtatur

agẽ ꝓ q8 ſuo officio incõgruꝰ red dat᷑ Non ergo licz cli cis bella

bellis Nõ quiᷣ vt ii ꝓpria maũ pugnẽt ſed vt iuſte pugnãtibꝰ

tin

̃ . C.
h f f . . ᷣ s cs
. ́fͤss M
,

ab
nücne ꝓplo circudante ciuitatem ieric ho ſacerd otes arc bam ſederis
ieiunn. pcedentes tubis clangẽnt non aũt pugnarent· Pls aũt tubarũ
idn clangoꝛe confotatus & hoſtibus tritis victoꝛioſe ciuitatẽ obti⸗
Rd nuir Per tubas quid intelligũtur ex hoꝛtacões & ̃dicacões p̃⸗
. latoʒe qui debent aĩare Ppl'm dei cont opprimentes eũ lñt ergo
een plati & clerici bellantes ad belland diſponé & inducé: intẽden⸗
Wrn. tes ſemꝑ per hec bella carnalia ad ſtatũ paciſicũ ꝓueĩre · vt cul⸗
„yg tui dĩno cui deputantur deuocius intendant Et ſic non interdi⸗
nms citur bellare eo ꝙ peccatũ ſit· ſed quia tale exerciciũ eoxt ſtatui
NNa. ä „: — 2 „ „7 21
zan non cõgruit Vnde dixit xps petro in Pſona clericoʒ & p̃latoʒ
en Conũre gladiũ in vaginã ſfily iſrł dũ debent pugnare contra
f pyhiliſt im dixerũt ad ſamuelẽ Non ceſſes pro nobis clamare ad
Bellica ☚ ℳ „ „ . 9„ 7 6
. dñm deũ noſtrũ · vt ſaluet nos de manu phihſtino Qui ſtati
. offéns holocauſtũ & clamans ad dñm exaud itus eſt Nam in to⸗
ſteca— uit dñs fra gore magno in die illa ſup p hiliſt im & extruit eos
3 & ceſi ſũt a filys iſrł· primo Reg. vii. Ecce ſamuel qui erat dei
. ſacerdos pro ꝓpło dei non pugnauit. ſed oꝛauit & ſacrificiũ ob
tulit qd multo plus valuit in bello zuſto licet in ſidys vti
au⸗ „ — . —
i Dd intel lectũ vero eius uarto circa bellũ ꝓronebatur-
8 15 Stcienð eſt & in fidie oꝛdinantur ad fallend hoſtes Po⸗
1 16 teſt aũt aliqs falli ex dicto vel facto alterius dupłr Vno modo
Prrn ex eo ꝙ ei ðꝛ falſũ vel non fuatur ꝓmiſſũ & jſtud ſemp eſt il⸗
bius licirũ In hoc enĩ nullus deber hoſtes ſallẽ Sũut eni iura belloꝛe
van . S& federa eciã ad ip̃os hoſtes fuãda · vt Dicit Am be in li: de of⸗
fice Alio mõ poteſt aliqs falli ex dicto vel facto noſtro· in qtum ei
G/ „ — — . „ —2-3 n3
ingritn Po ſirũ noſtrũ vel intellectũ non apim? Hoc aũt ſemꝑ facẽ nõ
itori tenemur quia eciã in ſacra doctrina multa ſũt occultãd a maxĩe
1* 4 7 Rd b . 114. 1 NMeb. „ ſa cKtu d „ ib Vñ
liasle! inſidelibus: m illud Mathex: Nolite ſanct ũ Dare canibus Vn
gintent multo magis ea ꝗᷓ ſũt ad iĩpugnandũ inimicos nõ ſũt eis ꝓpalãda
gnuth Inter ceta enĩ documentamilitaris rei hec pᷣcipue ponitur & con
ia bm AKiia occultent ur- ne ad hoſtes pueniant; 6 talis occultacio ?ꝓ⸗
olue rinet ad racẽem inſidiaa“ quibus vti lic ir ũ eſt in bellis inſtis

“
„

= nec hmõi inſidie ſunt dicende fraudes · quia iuſticie non repug
nant Ende dicit Auguſtinus in libro queſt ionũ ve: & no: teſ.
Cum iuſt um bellum ſuſtipitur · vtrum aparte pugnet aliquis ·
an ex in ſidys· nic hil ad iuſticiam intereſt Et hoc probat exẽplo
ſtripture que oſtẽd it ꝙ auctoꝛitate domĩ Joſue inſidias poſuit
ha bitatoꝛibꝰ ciuitatis hay · ꝓpter qð hoſtes tnũphaliter ſuper⸗
auit Joſue · viii · Non ſolum autem ſecreta reipublice ſunt ſecrero
tenenda in factis bellicis · ſed eciam in quibuſcumq;ʒ alys actibꝰ
ad cõmũe bonũ ptinentibus Conſilia enĩ dantur de hys que fi⸗
enda ſunt· & que impediri poſſunt Tanto ergo expedicius finẽ
intentũ ſoꝛciũtur · ꝙᷓto alys per quos impediri poſſent exterius
non pandũtur Multox enĩ multiplex eſt ſnĩa· & q vni rectũ
valet alteri non vi Non ergo tutũ eſt prudentũ cõſilia młtis
apire Multitudo em plus paſſ ione & impetu volũtatis q́; racõe
regit᷑ Cauenð eſt aur p̃cipue a domeſticis & vxoꝛibus que młrũ
viris conſueuer ũt eſſe infeſte ad qᷓrenð ſecrera de puero nonne
papirio poſtmoð ſtrenuiſſimo. qui eciã m ꝙ dicit Oꝛoſius im⸗
pet ũ alexandri ſuſtin ſe poſſe med itabatur pulchre dicit Aa:⸗
crobi? Hic inquir papiriꝰ cũ puer eſſet: cũ patre ad patrũ curiã
iuit · quẽ reũtentẽ mater ꝓcũtauit quid in ſenatu egiſſent patres
rñdit puer tacen eſſe nec litẽ dici Mulier auidioꝛ ad ſecretũ rei
ſtien puerũ inſeſtat Sed puer ſecretum non reuelans:. cog itati
mencd acy con ſiliũ capit Actũ inquit in ſenatu, vtrum vtilius ſit
vng ne duas habeat vxozꝛes. an vna duos At illa vt audiuit ad
mrõnas ſe contulit que ad ſenatũ feſtinanter conf luũt. oꝛantes
vt vna pocius duobus nubat, quã vni due Senatoꝛes autem de
tanta muliexe intempie. & quiel fibi pec poſtulacio vellet mira:
bantur non ꝓue rei ꝓdigiũ paueſtentes iuſił verecũdi ſex? im
pudicã in ſaniãẽ Tũc puer metũ publicũ timens qne matri dixe⸗
rat enarꝛat Genatus auuem fidem atq; ingeniũ pueri exoſtularur
conſultumq;ʒ facit· ne preter illumppueri cum patribus in curiam
poſt hoc introirent ùĩẽ

*

geß,
renns
reti

norme
dus in

ct NE
—

rüani
t patni
rtuͦ re
ogiat
lus ſe

uir 4d

ſſquarti capłi lect · Q magnanimitas eſt circa magnos honoꝛes

poſur
tſeaner⸗ 4

Nten

Einde con ſiderar eſt de ꝓptibus foꝛtitudini ãnexis . ꝗ̊s

ia
Wio
pro tanto ãnexas dicimꝰ · quia ei ad iũ gũtur ſicut ſchᷣa⸗ , ehe⸗
rie pnñcipali Et hoc ideo eſt quia que fſoꝛtitudo obſᷣuat

circa maxĩa diffici lia. ſtz ꝑicula moꝛtis Alique alie ?tutes ob⸗
Fuant circa qᷓſdã alias materias ni? difficiles · in quibus opoꝛter

per eas aggredi ardua Ponit aũt tulius in ſua ret hoꝛica PHas ?ꝰ⸗

tutes pncipałr eſſe qtuoꝛ. ſtʒ ſiduciã loco cuiꝰ xom⸗ magnani:
mitatẽ Sic enĩ eam vocat Ariſtotiles ma gni ficenciã& x ſeuerã⸗
ciã · de vnaqq; iſtaꝝ dicenð eſt · vt complecioꝛ ſit con ſideracio

foꝛtitudĩsꝗſ Primo ergo de magnanimitate T ctemus de ipa tria
con ſiderantes Primo circa quid exiſtir Scdo ſi eſt dicẽda vᷣtꝰ
Tercio de ſignis & ꝓprietatibus eius ¶Quãtũ ad pᷣmũ ſtiend eſt
ꝙ magnanimitas ex ſuo nomĩe imprat quãdã exten ſionem animi
ad glige magnũ Vnde fᷣm ꝓEm: iiii · Erh. Ma gnanimꝰ? eſt ma:
ine extremꝰ. non quið per receſſũ a medio racõis · ſed a
ad magna tendit Inter res aũt hülanas p̃cipue exterioꝛes que in
vſũ homs veniũt: vel ſibi aliquo mõ impend ũtur maxĩm locum
renet hono? Tũ quia ꝓpinꝗſſimꝰ eſt virtuti · vtpore teſt iſicacõ

gnitu

eius exñs Tũ quia deo & optĩs exhibetur Tũ eciã quia honũes

ꝓpter honoꝛẽ conſeq;d ũ. vituꝑiũ vitan8 oĩa alia poſtponũt
Cũ ergo onns virtus ſit ꝓfectio potencie reſpectu vltimi S ſim⸗
płer diſſicilis ſicut aliqs abſo lute ðꝛ foꝛtis ex hys que ſũt fimper
difficilia alis dicet᷑ magnanimꝰ ex hys que ſũt ſimpłr magna
cuiuſmẽi ſut honoꝛes vt dictũ eſt Vnde conſeq;s eſt magnani⸗-

mitatẽ circa honoꝛes con ſiſtẽ tãqᷓ́; cirea ꝓpriã matiam ¶Sed vl⸗
rerius eſt ſtienᷣ ꝙ res exterioꝛes aꝓperitũ mouentes que cipue
ſũt honoꝛ & pecuĩa hñt ꝙᷓ dã ſpẽalem difficultatem in eo qðeſt
mayim in eisab ea que eſt in mediocribus Er qa virtus eſt circa
difficile: ideo neceſſe huĩt Ariſtotiles ponẽ duas virtutes circa

a Peritu pecuĩax Vna ſtz circa mediocres & tẽpatas expẽſas

dicim? libaliraté Et alia circa magnos ſũptus ſtz magniſicẽcia

IIL.

Et ſiłr duas alias circa appetitum honoʒ: uarũ vna eſt circa
mediocres honoꝛes · & hec eſt ĩno mĩata. vt dicit ariſto · Poteſt

tamen dici philotimiai amoꝛ honoꝛis Alia vero eſt circa mag⸗
nos honoꝛes. & lec eſt magnanimitas. & ſic magnanimras non

nimꝰ ad ea que ſunt magno honoꝛe digna Vnde dicit ꝑ Es: uii·
Eth. Magnani? eſt qui magnis dignus exñs ralibꝰ ſe dignificat
¶Magnanim? fuit alexander in rñ ſione quã fecit militi ſuo ꝑ⸗
menioni dicenti ſe vſurũ condicõne dary ſi alexander eſſer Vo⸗
lebat enĩ rex darius filiã tradẽ alexandro in vxoꝛẽ cũ media ꝑte
regni ſui & mille milibus talentoʒe auri Sed rñd it alexand er ꝓ
menioni · ego vterer ſi ꝓꝑmeniꝰ eſſem. qſi dicat. ſi eſſem in gradu
militari tantũ ſicut tu · vterer hac condicõe dary nec maiozibus
me dignificarẽ Sed quia alexander ſum ad tocius mũdi impꝑpiũ
aſpiran S ex coꝛdis magnitudine hac condicõe non vtoꝛ· maioꝛi⸗
bus me dignificans Hanc coꝛdis altitudinẽ adeptus eſt alex⸗
anger non fine dei nutu a primeua ſui etate Nam puer exñs dum
=ð vicer viros habitu barbaro indutos ꝓcũctans cognoſt ĩt nũcios
eſſe regis dary · qui venant pro tributo atq; cenſu terꝛe & aque ·
Cepir qʒ mirari puer petendi moꝛẽ & ritulũ qui dixit vni illoꝛ⸗
legatoʒe · hec ne elementa vindicant ꝑſe qui ſunt homĩes moꝛtales
qut deus cũctis in cõe largitus eſt Igitur eos vacuos ad dariũ
mittit mandans regi ꝙ ab hac petendi con ſuerud ine ſe tẽꝑarer

alioqñ ſtiret cũ alexandro cicius ſe concertaturũ c magna⸗
nimitas eſt vᷣtus tenens mediũ inter p̃ſũpcõex & pu ſiſſammitatẽ

masnmuns N = — aũt magnanimitas ſit virtus huic pate poteſt ¶ YPbi
v tenes mweln er 1 en erꝛare contingit con oꝛdinẽ racõis per habũdanciã &

defectũ: ibi neceſſe eſt ponẽ remediũ vaIi ι¼ mediũ cõſtituat
int extrema Eſt enĩ vtus habit? electiuꝰ in med Aite cõſiſtẽs ꝓur
racio detmĩabit. ſicut patz per pꝑhm· ii · Eth. Circa bonozes aũt
masgnos qᷓ ſunt matia magnaniĩtatis vt dictũ eſt contingit erzare
Eg exceſſũ p̃ſũpeõis & defectũ puſiillamratis qᷓ ſũt vicia extrmma

Pupwe; er puſſllani⸗

eſt circa honoꝛes fimpłr. ſed circa ma gnos Tendit enĩ magna⸗

„

mmn
Urs
drüſi
l
ll
Mrn
n
gnn
ſen⸗

n

na eſt c
ko⸗ Pord
irca mag
mitas non
i magna;

phs. uii⸗

digmficet
lun ſuo p⸗
ac ro⸗
nede ſre
nin gad
maioabas

„/ „₰
ichimpi

manen

de
eiſs dun
noſrir nücet

ge e

— en
er mi Alo⸗

ierans

.

neſetetne

K

(dre ſũptuo ſus enĩ geccat ꝑer habũdãciã in q;tũ mediũ racẽis
excedit ſm ꝓpoꝛcõeʒ ad maioꝛa tendens q; ſibi cõuemiat Eſt enim
vicio ſũ qñ aliꝗᷓ actio non cõmenfatur virtuti agentis 08 contĩ⸗
git qñ aliqs aſſuĩt ad agend vel ad appetend ũ que p̃fer ũtur ſue
virtuti qð facit p̃ſt uptuoſus . quia temptat magnificare ſe hono⸗
ribus ma ioꝛibus. quã cõueniat ſue virtuti que eſt impfecta vel
qrit honoꝛari ex bys que non ſunt digna magno honoꝛe · vt ſunt
bona foꝛtune diĩcie nobilitates & alia hmõi Hoc aũt viciũ tollit
magnan imitas- per quã ꝗs vere dignus exñs puta ꝓpter pfectõeʒ
virtutis vel condicẽeʒ ſtatus. cui debet virtus eſſe ãnexa ſe di⸗
gnificat· vt ſua virtus vel cõdic io reir irſin p̃ſũpcõe: & iactã:

ciã n imiã eleuabarur Adonias filius dicẽs ego regnabo cont vo⸗

lũtatem patris & maioꝛ ꝑptem exercitus & condicõez ꝓprie vir:

tutis· iii · Re· ii Sicut aũt per p̃ſũpcõeʒ aliqs exced ir ꝓpoꝛcõeʒ
ſue potencie dũ nititur ad maioꝛa ꝙᷓ poſſit Ita eciã per puſilla⸗

nimitatẽ deficit a ꝓpoꝛcce ſue potencie· dũ recuſat in id tendere
qð eſt ei cõmen fatũ Et ideo ſicut p̃ſũpcio eſt viciũ per exceſſũ
ita puſillanimitas per defectũ

ſillanimitatis/ digne puĩtur a dño · vt babet̃ Math·xxv · Mag⸗

nanimitas ergo que mediũ conſtituit inter dictas malicias eſt

α

virtus dicẽda Non enĩ tendit ad maioꝛa ꝙ;ᷓ

cit pᷣſũꝑcio que aĩm hoĩm recddit in f latũ & alioꝝe deſpectoꝛem ·

Vt dicit ꝑhs . iiii: Eth. Et hoc ꝓpter bona foꝛtũe ꝗᷓ magn ũ aliqd

exiſtimãr p̃ſi uptuoſi Vnde dicit Seneca in li · de iii · vtutib?

Ende fuus qui acceptã pecuĩlam
Dñni ſui fodit in tram· & nich ex ea eſt oꝑpatus ꝓpter timoꝛem pu⸗

ſibi cõueniãt a8 fa⸗

Magnanimitas ſi ſe ex mod ſuũ tollat facit virũ contũacem in⸗

flar turbidũ & indetũ Mon eſt aũt intelligenò ꝙ rũc ſir mag⸗
nanimitas ſed pocius p̃ſũpcio que haber aliquã appnciam cũ ea

m opionẽ vulgi Item non puipendit ſe ſicut facit pu ſillanimis
i ꝓpter anini puitatẽ ret hitur a magnis que ſibi cõueire poſ⸗

angelo dicenti ſibi. Vade in hac foꝛti tudine tua liberabis iſr.

n defectũ pu fillantmitatis incurzit foꝛtiſſimus Gedeon qñũ

fſor III à4

Rñdit Ecce familia mea infima eſt in manaſſe · & ego infimus in

domo patris mei Judicũ. vi · Idem poſſumꝰ dicẽ de moyſe · qui

qnquies ſe excuſauit anteq́; vellet recipe ducatũ ꝓpłi · nec acòe
uit niſi qñ vidit dñm iratũ Ende ibið &e Jratus eſt dñs in moy⸗

ſen Exo. iii. & . iin. Predicta tñ poſſũt ad hailiratem red uci. ſi
ex con ſideracõe ꝓprie fragilitatis dicebant Ad pu fillanimitatem
vero ſi ex diffidencia & coꝛdis ꝓuitate cum deo contendebant ·

Mardo cheus inter p̃ſũpcõeʒ & puſillanimitatẽ mediũ tenens

vere magnanimꝰ? fuit Non enm extra ſuã virtutẽ p̃ſũptuoſe effe⸗

rebatur intrudendo ſe ad intioꝛa facta regis ſed ex demoꝛãdo

ad ianuã & deambulando cottidie ante veſtibulũ domꝰ? curam
hñs ſaluris regine heſter que ſua neptis erar Mon eciã fuit puſil⸗
lanimitate deiectus qui nec minis nec terꝛoꝛibus.nec ſpe comodi
tempalis voluit ſu p bũ aman adozꝛare Qui tñ ab eo honoꝛem &

reuéênciã mirabilẽ ſibi impendi ſuſtinuit arbiẽᷣns ſe dignũ talibꝰ

ꝓpter multã virtutẽ ſibi datã diuĩtus Heſter · vi. Gmag:⸗
nammitas conſiſtit in medio cum ad magna tendat & quomodo
C(builitatem ſecũ compatitur. & magnis ſe dignificet

q ad racõeʒ virtutis concurzit que duas ex?mas malicias ex⸗
cludit · ſed magnanimitas nõ vi8z in medio cõſiſté ſed in maxĩo
quia maximis ſe dignificat · vt dictũ eſt/¶ Sed eſt ſtienð ꝙ me⸗

diũ in virtutibus vt płimũ recipien eſt ex ꝓte racõis· & non ex

ꝓte rei Mediũ aũt racõis eſt intelligenð ſfᷣm obf̃uanciã eoʒt que

„ „ . . . . 7 — 6 75
circũſtant rem. puta loci tempis mõi & alioat hmõi Magnani:

mꝗ ergo licet ſit magnitudline extremus · vtpote quia ad maxĩm
tend it ex ꝓte rei Eſt tñ medi 9 quia ad ea tendit m regl am rõis
obſᷣ uãdo ſtz ea que ad hoc reqrũtur Nam ex eo ꝙ m dignitatẽ

ſe digni ficat nõ ſe extẽdit ad maioꝛa ꝙᷓ; ſit dignꝰ· vt in: ini. EH
HᷣEScda difficltas patz ex ꝓte huĩlitaris eui ma gnanitas cõtria
vide NMł la aũt vt tuti eſt cõt᷑ria Nẽ ergon lras 6 vr? vt
Mla aũt ?ᷣtꝗ ruti eſt cõtria Nõ ergo magnanĩtas ẽ ι vr
viꝛ qᷓ ſe dignificat & alios cõtẽpnit cuiꝰ? con᷑ riũ facit huĩlitas

Recdicta aũt/ diſficultatẽ hñt duper Primo ex Pte medcy

mmn
ſera
acce

luci. ſ

nitatem

ürnens

Kefe:
nctic

nScurz

epunl

nen8
ralit⸗

nmo

(Sed ad hoc intelli genð ſtire opoꝛtet ꝙ in homie ĩuenitur aliqt

magnũ qð ex dono dei poſſidet· & aliꝗs defectus qui compertit
ei ex infirmitate nature Ma gnanimitas ergo facit ſe magnis di⸗

gnũ ſ̃m conſid eracõeʒ donoꝝ que poſſ ider ex deo · ſicut ſi haber
magnã virtutẽ animi/ facit ꝙ ad ꝓfecta opa virtut is tendart · Et

ſibr eſt dicend de vſu cuiuſlibet alterius boni · puta ſtĩe vel ext⸗
ioꝛis foꝛtũe Duĩlitas aũt facit ꝙ homo ſeip̃m ꝓuipend it ſecũdᷣ

con fideracõe; ꝓpry defectus Siłr eciã magnanimitas cõtẽpnit
alios m ꝙ deſiciũt a doms dei Non em tantũ alios appciatur

ꝙ pro eis aliqd indecens faciat· ſed humilitas alios honoꝛat &

ſuꝑioꝛes eſtimat inq;tũ in eis aliud inſpicit de boris dei Vnde

in Pſał . ꝛ de viro iuſto Ad nichilũ deductus eſt in conſpectu

eius malign?. q8 ꝑtinet ad contẽptũ magnanimi timentes autẽ
deũ magnificat· qd pꝑtinet ad honoꝛacõeʒ huĩlis Et ſic parer &
magnanimitas & puilitas non ſũt contria· quis in con Tria ten⸗
de videantur ꝗſDauid buĩlis & magn anim? fuit.· huiĩlis quidẽ
quoniã coꝛã deo conſdans ſuã puitatẽ ante arc hã ſaltabat regno

iam adepto Sed magnanimꝰ qñ conſians ſe ex dono dei vnctũ
in regem acd regnũ ifrł aſpirabar vt debebat deuitando aſtucias

ſaul. & ipᷣm & domũ eius a regno repellendo · vt patet ex mktis
apkis pmi & ſcei Regũ De. viii. Prietatibus magnanimi:
(J ſignis aũt & ꝓprieratibus magnanimi multa ſtribir ꝓbs
in iiii⸗ Eth. Inter que octo poſſumꝰ accipe per que quis porit
comicé de ia virtute acqſita vel de naturali inclinacõe ad ip̃am·
dicit enĩ ꝙ magnanimꝰ habet morũ lẽrũ /vocẽ grauẽ/& locucõ⸗
ſtabilem. quoꝝe racio poteſt eſſe· quia coꝛpales motus diüſificãt
m diſſas aie apſiſiones & affectões Vnde conſecũtur detiata

aecidencia circa pdictos motus Primo enĩ velocitas mot us ꝙ:

uenit ex eo ꝙ homo ad multa artenclir que explẽé feſtin ar Mag⸗
nanim? auũr tendir ſolũ ad magna que pauca ſũt. que eciã indi⸗
gent magna attendé. & ideo habet morũ tard ũ deinde accuitas

vocis & velocitas lingue comperit hys Fcipue qui de quibuſ libʒ

as animn,

4 de otia
4 =
.

contendé volũt q non ptinet ad magnanimos quj non debent ſe P
intromitt niſi de magnis Tales ergo diſpo ficões coꝛꝑales con::! lune

. . .
W 3 4 . .
⸗

ueniũt magnanimis ᷣm exigenciã virturis Py ecia qui nat᷑ałr “” mne⸗
ſũüt diſpo ſiti ad magnanim itatẽ tales condicões natal r aſſecũt nelt
¶ Dredicatoꝛes debent habẽ has cõdicões magnanimi quia de⸗ Pſin
bẽt eſſe in ſuis actibꝰ maturi & in p̃dicacõe tubales Vnde ezec⸗ ngn
hiel in vi ſione ꝗtuoꝛ aĩ aliũ deſignãci ũ qᷓtuoꝛ euanseliſtas vicir uͤm
plantam pedis eox ſi plantã pedis vituli Vitulus eni matuer funi
inceſidit & foꝛtiter quia vt dicit Greg? vnuſquiſch dicatoꝛ & gnen
veñacõeʒ haber in maturitate & foꝛtitudinẽ in oꝑe Vid it eciam nd
ha ſtinti llas qſi eris candentis Eſt enĩ es merallũ ſonoꝛt· & wwni
in oẽm tram vadit ſonꝰ p̃dicatoʒ de candente ergo ere ſtintille ſit⸗
5 alaas. prodeũt quia de eoxr exhoꝛtacõi bus verba flãmancia procedũᷣt . an
3, 9 By . [Ponit vlteri? phs qncß laudabiles ꝓprietates magnanĩ rimo “ lee
. ꝙ non eſt mẽoꝛ bñ ficioꝝp q non eſt intelligenð ꝙ non habear in cun
mẽoꝛia bñficia que recipit. & ꝙ eciã bñfacientibus non retribuar “ de
ſed eſt intelligen ꝙ& non eſt ſibi delectabile ꝙ ab aliꝗbus büff
cia recipiar· qn ſibi maioꝛa recõpenſet Et hoc ꝓtinet ad ꝓfectõzʒ Fit
gratitudinis in cuiꝰ actu vult ſupexcedẽ. ficut in actibus aliax a
virtutũ Vnde magnanimitas eſt oꝛnatus oĩm virturũ· vt dicit uar
pbs inꝙᷓtũ intẽdit in actu oĩm ad grande Vult ergo dicẽ ꝙ eſt *
ꝓmpcioꝛ & ſibi eſt delectabilius ad bñfacienð q́; ad accipiendũ e
qviꝛ eſſe actus liberalitatis & caritatis ¶Danc magnanimi co i⸗
dicõz habuit abrahã qñ filys erpei graris offéntibus ſepulturam g
pro defũcta ſara vxoꝛe ſua non acqeuit· ſed ſtatĩ quadringẽtos ee
ſiclos argenti & ꝓbate monete publice pro iure ſepulture hñde d
tradidit Geñ . xxiiii. Erat em abra bã liberi & nobilis animi Vñ E
pro bñficio gratis accepto nolebat ſe alicui ſubdẽ. & ꝙ;tum acd aaA
hoc rẽnuit eſſe bñficy mẽoꝛ S5c ponit ꝙ eſt ocioſus & tardus pri
qᷣ non eſt intelligendum quaſi deſiciens ſit ab operando ea que cir
ſibi cõueniũt· ſed quia non in gerir ſe quibuſcũq;ʒ opĩbus ſibi nõ “ n
cõuementibus· ſed ſolum pys que magna ſunt qu alia decent eum ée

n 2 Panc condicõeʒ habuit alexander cũ nicolao acerim pugnatur?
een Nam cũ fuiſſet ab eo ſaluratus contũelioſe dicente Aue o puer ·
natm non eü reſalurar: ſed qſi ociatur: non curans de vindicta contu⸗
ecii D melie Tũc fo nicolaus · a quo inqt arbi ris te ſalntatũ · qui ꝓpe
add ego ſi nicolaus rex Tüc alexander non amplius vſus rard itate
eg ait quid ꝓdeſt tibi iſta iactacio de ſcis craſtinis f luctuaris ·
k tuã arzogãciã non approbo Et nicolaus· vellẽ inꝗt ſtire cur aſſis.
usn Ffateoe inꝗt alexand er ad certamia me veniſſe ſtudio coꝛone Sic
tnd q; breui locucõe vtens eũ breuirer ſupauit ¶Tercio ponit ꝙ ma⸗ 2
ten Snanim vtitur yronia ad multos. q non eſt intelligencdum de
yrron ia 'm bitari opponitur . dicendo de ſe aliꝗᷓ vilia que non
ſtintiik ſũt. vel negand o aliꝗᷓ que ſũt Sed quia non totã ſu magnitu⸗
gglit. dinẽ extẽdit · maxĩe qᷓtũ ad infer ioꝝ mulrituclĩeʒ Nam ſicut phs
Orino de hac ꝓpri etate loq;s ad magnanimũ ptiner magsn ſ eſſe ad eos
barn qui in dignitate & in bonis foꝛtũe ſũt: ad mediocres aũt modatũ
nwor ane condicõeʒ habuit dauid qui licer eſſet in regẽ per ſamuelem
nabii bam vnct ꝰ. de mãd ato tñ patris victualia fuis fratribu 8 by
leckh dĩnitus erat platus mã ſuetus defeſ bat QAlex ander eciã qui tanta
asdin coꝛdis altirudie fuerat vſus in debellacõe dary eũ moꝛtuũ in x⸗
dia vlnis ꝓprys defereàt · qui pietatis off icio in coꝛpis funacõe fũct?
geſt eſt Quarto ponit ꝙ non poteſt cõuiué alys non eſt intelli⸗ Atn
penti gend P non ſit familiaris ad amicos · ſed quia oĩo deuitat adu⸗
ninica9 lacõeʒ & fił acõez · quã qᷓrit coĩter hoĩm multitud o Hoc enĩ ſpe⸗
ruen ctat ad animi Puitatẽ Cõuiuit tñ omnibus magnis && Puis ſicur
gins opoꝛtet · & qñ opoꝛtet · ſicut dictũ eſt ſi upra in rercia WPrietate·
etic⸗ ( dmonet ariſtotiles alexandrũ cptũ ad iſtã ꝓPprietatẽ dicẽs
Ne ſic 5. noꝛificũ eſt int regem abſtinẽ a multiloão & non freqtare
m ld conſoꝛcia viliũ ꝓſona Q uia nimia familiaritas parit contem:
hr⸗ ptũᷣ Et ſuba it Indi ſtatuerũt ꝙ rex tantũ ſemel in anno appeat
alen cu regali apꝑatu &ο nobiles circa en ſtare „G& vulgus a remotis
SocgH In Die illa conſueuerũt dona elar giri · reos de carceribus eman⸗
cipare & alia pia opꝑa exercẽ ¶ añto & vltĩo ponit phs ꝙ magis en

4

2
==

R— LL nagn
poſſidet in fructuoſa q; fructuoſa· vbi vult dicẽ ꝙ Pponit ho⸗ dat

neſta que vocat in fructuoſa vtpote ad alia nõ oꝛdinata) vtilibꝰ En
que vocat fructuoſa quia vi delicʒ ꝓpter aliud quer ũtur. vt 3 Aex
ea ſubueniatur alicui defectui q magnanĩtati repugnat (Thnm⸗ eed

ſtod es qui ſua ꝓbitate ꝓſas fugauerat magis dilexit honeſta 3 enmnt
òôòGMWU vtilia Vnde in?rogatus de filia ſua· vtrũ eam panpꝑi q́; o=naro gi
an locupleti parũ ꝓꝙbato maritandã collocaret Riñdit malo virũ eeci
pecuĩa indigentẽ ꝙᷓ pecuĩam viro οαππnificencia eſt circa m
=Nmagnos ſũptus mediũ tenens inter ꝓpuiſicenciã & conſũꝑcõem ue
. tne E virtute aut magnificencie de qua c onſeqter eſt 8 end nuid
ſ meFarvet Z duo breuiter vice ſufficiat ſtz circa quid exiſtat & 4 „ egn
Mer paruißitztis Prie cõueniat Dictũ eſt aũt ſupra duas eſſe ?rutes circa pecuĩa; a
Sſiumprtio : vel vſũ eius · ſtz lialitatẽ & magniſicẽciã & en circa gen 5 pe⸗ W
cuĩe ſit virtus ponenda patẽ poreſt ex bhys que dicit Augꝰ? in hͥ‚⸗ el
bro de li· ar· vbi ait ꝙ bene vti hys quibus male vti poſſumꝰ ꝓ:⸗ haln

tinet ad virtutẽ Poſſumꝰ aũt bene & male vti pecunys & bys& èN tiec

eyẽ nos ſüt in vſ u noſtrũ venient ibus Igitur vt bene vti roſſi⸗ ſipei
mus pecnĩa & que per eamynen bantur eſt virtus receſſ. aria See tri
eſt ſtiendũ ꝙ virtutes ille que ſũt circa res exterioꝛes hñt aliar *
difficultatẽ ex ip̃o gne rei· quia res exrerius exñres eciã ꝓne ſũ⸗ gci
multũ a ꝓpetibiles vtpote neceſſarie ad hũanã vitã Et aliã diſ⸗ apte
ficultatẽ ex magnitudine ip̃ius rei· & ideo o poꝛter circa pecuĩa dt⸗
& vſũ eius duas eſſe virtutes. ſtz lialitatẽ que reſpicit coĩter ſiez
vſũ pecuĩe. & magniſicenciã que reſpicit magnũ eius ſũptũ E⸗ Nh
ſic patet circa quid habet magnificencia confſtẽ · quia videlic ui
circa magnos ſũptus ¶ Vbi vlterius eſt ſtierð ꝙ licet reſpiciat dd
ðM extremũ conſiderata titate eius q;ᷣ facir Conſiſtit tñ in mecire i⸗
. con fiderata regula racõis: a qua non deſficit nec eam excedir V ii
ponit mediũ inter duas extremas malicias quaʒe vna S* Puif e⸗
cencia: que con ſiſtit in defectu Magniſicus enĩ intendit magni un

rudinẽ oꝑis · puta templa conſtrué ad honoꝛẽ dei Doſpitalia
pauꝑpibus & Pegrinantibus & alia hmõi facẽ? Er ex hoc in tencar A⸗

Pponiriaa magnitudinẽ ſũptus quã non virat vt faciat magnũ opus Vnde
Atahrit dicit phs iui Eth. S magnific? ab eãli ſũptu opus ſacit ma:
kur. Zis magnificũ Paruificus aũt econũſo intendir euitatẽ ſũptus.
(Ten & ex hoc intendit Puitaté opꝑis. cui⸗ tñ magnitudinẽ non recu⸗
eſt ſat dũmõ puũ ſi ũptũ faciar Vnde ibidẽ dicit pbs . Puificus
gornard⸗ rendit quõ mĩmũ conſumat expendendo ter qð ꝓdit bonũ ma:
nalo viri gniſici opis. & ſic patet Pui ficencia deficit a goꝛcõe que de⸗
4. bet eſſe inter ſũptũ & opus MDuic aũt vicio q conſiſtit in defcũ
neſt circa cd H j . — 12
WR oꝓponitur viciũ in habũd ancia qua quis dictã groꝛcõeʒ exceclir
radt plus expendendo ꝙᷓ ſit oꝑi ꝓpoꝛcionatũ nam ficut cõtingit ſũ⸗
rgc; ptũ eſſe xuũ per comꝑacõez acd opus Ita eciã cõtingit ſupruᷣ eſſe
lra. magnũ in compacõe ad opus pura ſi aliqs puũ ſũprũ expendẽèr
WSl ad fabricã magne eccłie ad ꝙ tota ciuitas cõcurzẽt eſſet impoꝛ:
end le⸗ cio ſũptus ad opus · & tũc eſſet viciũ defectus vt dickü elt Si
Aunlu vero aliq́s magnũ ſũptũ expẽdẽt ad ꝓuũ. puta ad oꝛnatũ ꝗꝓpry
ſin . thalami vel cultũ coꝛpis eſſet tũc im ꝓpoꝛcio oꝑis ad ſũptũ · S.
As) tũc eſſet viciũ ſuꝑ habũdancie qd lin gua noſtra dici poteſt cõ⸗
ewhſi ſãpcio Et ſic patet ꝙ licet magnificẽcia ſit circa magnos ſũptꝰ
ſrnßer eſt tñ in mediate cõſiſtẽs: vtpote oꝓpoſita duabus extremis ma⸗
sbiriin licys ¶ Magni ficus ſuit alexander qñ ꝓcurata patris ſepult᷑a
nigu ſi & cõuocata vmũſa multitudine ait En tempus eſt · vt qui cũch
biidi⸗ cupit alexandro militare fedus cũ eo inire feſtinet Namq; modo
aeen, dignu v ide bella in eos ᷣmũ mouẽ qui nos contriſtaué pdem
ſcrdin Nũc aũt eciã cupiũt ſpoliare libertate Dys dictis acqeſtit omĩs
lii e miles & tũc refatis prĩs theſauris arma opeſc; diſtribuit cũctis
u ictin quibus & ĩmuĩtatẽ ꝓpter milicie vacacẽeʒ dedit uo facto oĩm
eet ehiu aĩos ſibi copulauit ac ſi quiſꝙ;ᷓ dĩnitus vocatus fuiſſer Par⸗
finmadn uificus fuit rex antogonus de quo dicit ſeneca ꝙ cũ quidã noĩe
ult Vi cinicus talentũ ab eo perẽt Riñd it plus eſſe ꝙᷓ cinicũ decet · runc
b puif⸗ ille repulſus pecyt denariũ cui ille rñdir mi? eſſe q; q; regẽ da⸗
dit magn re decẽt Turpiſſĩa hec cauillacio dicit ſeneca ꝙᷓ ĩueĩt vt neutrũ
rrlun daret· cũ dare potuiſſer denariũ tã ꝙᷓ cinico · & ralentũ tã ꝙ rex

.
9. .

2

Prah,r 6,s

for. III. à

¶Ideo ponit de alexãdro ꝙ cuidã militi dedit vrbem ᷓ dã dicẽti

hoc nõ ↄuenire ſue foꝛtũe Non qꝗᷓro inꝗᷣt qd te accipe liceat ·˖ ſed ᷣd
me dare . aĩo ſa vox & regia cong ũptoꝛ ille dicend us eſt q ſua

diſſipat indignis diſtribuendo. vr piſterionipus lenonibꝰ mé⸗

tricibꝰ. & alys pſonis vilibus. ꝓpter qð ariſtoriles documentũ

dat alxandro ·. ꝙ indignis non debeat dona largiri · ex quibus

nullam laudem dignam ↄquerẽ poteſt ¶ Balt paſar rex legitur

feciſſ ↄuiuiũ mille optimatibus ſuis· vbi inebriatus cũ ↄcubi⸗

nis ſuis & mêtricibus in vaſis dñi bibẽ auſus eſt Vnde ex ſnĩa

¶unt potentibus & bys qui curam gerũt reipublice

VEinde videndeſt quibus hec virtus babeat ouenire (Circa
qð eſt ſtienð ꝙ ſicut dicit phus. iiii. Eth. Magni ficus non eſt

ſũptuoſus in ſeipᷣm Nam vt dictũ eſt ad magnificenciam priner

facẽ alicel magnũ &S aut priner ad pſonã fingł aris hoĩs non eſt

quid magnũ habito reſpecin ad res dinas ve coës quibus deber
1 7 2 4 — — „ „ 2 * W
magnificus intenclé. quia talia ſũt ꝓpoꝛcionata magnitudlini ſũ⸗

2* V 2 5„ 4 . . FR
⸗ qui cadũt in vſu tutis Et ideo magni ficus non intendit

eſlent que de ſe hññt aliꝙ; magnitudinẽ & reqrũt ſolempniter agi

7. . * 777„ „ 2 eee
ſicur ſũt ea que ſemel vel raro fiũt vt nupcie milicie & alia hmõi
* . . „ . 7 . . . . 4 .
el eciã que ſunt diu ꝓmanencia. vt ↄueniens habiracio domusg

Talia enĩ magnifice ꝓſequitur magm ficus Simpkłr tñ ad magni⸗

ficũ ꝓtinet ſũptus facẽ reſpectu rerũ coĩm & dĩ naxa· vbi cadit
magnitudo expenſaʒe Talis aũt magnitudo non adeſt niſi diui⸗

ribus & potentibus. quibus vt dicit Ambr ſuphabũd ancia di⸗

niciae Datur a deo vr meritũ bone diſpẽ ſacõis acqnant Ad hoc
em prefecit deus diuites & potentes paupibus vt eis ꝓuideant

non ſolum ;tum ad vſus ꝓPprios/ ſed eciam ↄmũes. ꝓuta ſaciẽ⸗
do hoſpitalia templa & elimo ſinas ↄmũes· d maxime priner adl

Principes & prelatos. qui precipue debent intendere ma Inũ in

oꝛdine ad honcꝛem dei & vrilitatẽ eoʒe qui eius cultui deputant᷑

dñi regnũ ꝓdidit & vitã Danielis v. magnificencia vue:

pncipałr facẽ ſuptus in hys que ꝓptinent ad eius pſonã · niſi talia

s

.—ùò

lſt⸗
ger
ſt

deir

.
..

s Iſſe

Vnde dicit phᷣs ꝙ honoꝛabiles ſũptus ſũt maxĩe qui ꝓt inent ad
diuĩa ſacrificia Et ideo magnificencia ſanctitati cõiũgitur ſicut
de deo ſtriptũ eſt Magnificus in ſanctitate· & in Pſab· Magni⸗
ſicencia in ſanctificacõe eius. quia videlicz p̃cipuꝰ? huiꝰ virtutis
effectus ad ſanctitatẽ & religionem oꝛdinatur Et quia bonũ cõe
reipublice eſt qddã dĩnũ· ideo conſeq́;ter ad magnificũ ptinet·
vt ſtudeat ad honoꝛes cõmũes ciuitatis Ende tota reſpublica
poſſit ſublimari & laudem habẽ ſuꝓpoſito ſemper honoꝛe dei Et
ſic patet ꝙ eſſe magnificum ꝓprie ꝓtinet ad diuites & potentes.
quia tñ pncipałr actus ?tutis eſt interiox electio que poteſt eſſe
abſq; extioꝛi foꝛtũa: Inde eſt ꝙ paupꝑ poteſt eſſe magmificꝰ qti

ozica fic eam diffinit Magniſicencia
eſt rerũ magna⸗ & excelſaʒe cũ anim quadã ampla & ſplendida
ꝓpoꝛcõe cogitacio atq; adimiſtracio. vt cogitacio referat᷑ ad in⸗
rer ioꝛẽ intencõex· admũſtracio vero ad extioꝛẽ execucõeʒ Vnde
patet ꝙ pauꝑ qui caret bonis foꝛtũe non poteſt eſſe fimpłr mag:
nificus · quia non poteſt actũ magnificencie execẽ in bys que ſũt
ſimpłr magna Per comꝑacõem tñ ad aliq opus· o8 & fi in ſe ſit
ꝓuũ.tñ fᷣm ꝓpoꝛcceʒ illius gñis poteſt dici magnũ · & maxĩe ha⸗
bito reſpectu ad opantem poteſt pauꝑ aliq́; actũ magn ificencie
exercẽ. ſicut patet de muliere paupcula; que in gazʒoꝑ hilacium
miſit duo era plus offẽns diuites 'm ſuã cõdicõez Vnde dñs
eius donũ tãq; magni ficum p̃tulit denarys diuitum Luce · xix ·
dDecuit regem ſalõnem opus facẽ magniſicũ q & fecir Nam
ad honoꝛẽ det mirabile templũ tam ſũptu ꝙ;ᷓ pulchr itudine ex⸗
truxit in quo grande ſacrificiũ deo obtulir Imolauit em donio
boũ viginti duomilia ouiũ centũ vigintimilia: iii · Hegũ: viii ⸗
MNarzꝛat eciã valerius de ar gẽtina gallia ſic Erat inquit argẽ:
tina gallia opibus excellens · ſed aĩo locuplecioꝛ ſempcꝑ in ero⸗

Sancda pluſꝙ; incont henda pecuĩa occupatus adeo vt domꝰ? eiꝰ

A

ad habitũ · & ſi non ꝙtũ ad actũ deſicientibus ſibi bonis foꝛrũe
que oꝛganice def̃uiũt huic virturi· in qua reqritur ext᷑ioꝛ execu⸗
toꝛ VEnde tulius in ſua ret boꝛica ſic iffinit.

6 J
qua ſi quedã muĩ ſicencie officina credẽétur Illic enĩ publieis apta ſe
muĩmenta vſibus extruebantur Illic grata pupilloʒ oculis ſpo· “ 8
cula edebantur Illic epłaꝝt magnifici appatus labentiq; annone
ſubſidia oꝛ iebantur· & vniũſis inopia laboꝛant ibus puati alimẽeaa A
dotes virginibus pauprtate pſſis curſu qſſaris ſubſid ia erogabãt ð
Hoſpites quoqʒ cũ vrbanis penatibꝰ?. cũ eciã ruſt icis rectis be ⸗ D”
nigniſſ ime exceptis varys oꝛnati muneribus dimittebant᷑ quodã DW— ſe
vero temxe qñgentos fimul ſe le = equites in tempeſtatis in o
poſſeſſ iões ſuas ↄpulſos aluit ac vaſtiuit Ergo ꝙ gallias poſ⸗ chhr
ſidebat oĩm ꝗᷓſi vmũe prĩoniũ erat· pro cuiò ſalute & incremẽtis
rxam argentina ciuitas: q; eciã vicine ciuitates voris excubabãt ſne
. e. ¶ paciĩa eſt cont᷑ mala ↄtriſtañ ne aliqs ſuccũbat “ ad
N D terciam vero virtutem foꝛtitud ini nexam· ſtz paciẽciã “
ſ. iαbnt. peedendũ eſt de qua tria con fiderare poterimꝰ Primo quid fit · i
Sc&o eius lan des ponemꝰ Tercio remedia pacientis adducemꝰ ð
Pr imo ſi volumꝰ vidẽ quid ſit pacĩa· videamꝰ de quo fit. & qs U
ſir actus eius Tũc enĩ ꝑfecte cognoſtitur virtus · qñ obiectũ ei⸗
ſib cũ actu in ſpicitur. cũ habitus ex act ibus & ab obiectis actns
diſtinguantur ¶ Scien eſt ergo ꝙ virtutũ moꝛaliũ · quedã ſũt ðUMU
ſtitutiue boni · vt prudencia que racõez rectã fac it · & iuſt icia 2”
que ipam rectitudinem in rebus huũanis ponit Et quedã ſunt im⸗ At
ped itẽ mali. vt foꝛtitudo & remꝑancia. que paſſiões ſenfitiui edo
aꝓpetitus mod ificant Ine abdincant homĩem a iudicio racionis “”
propter picula moꝛtis· circa que eſt foꝛtitud o. & delectaciones en
venereas · circa quas eſt rempancia Inter alias autem paſſiones u
triſticia eſt efficax ad impediendum bonum raeionig ſecundum i
illud Ecckia. Mulrtos occidit triſticia. & ad Noæ Beculi triſti: 8
ciamoꝛtem operatur Triſticia antem huiu ſmodi ex aduerfis c „
malis illatis naſtitur: & niſi refrenerur animus ſibi ſuccumbit 8
& ad vindictam appetendam & indignacionem inducit Meceſ⸗
ſaria eſt ergo virtus contra heec. vt homo a bono racionis non ſ

abducatur · propter triſticiam aduerſoꝛum & cerera ꝗ n

Aliwe;

ſbet

d ſt .
ncem/
„As

8 20

edſck

cies

ſliotls

triſti

ſs &
mnbt⸗
NeH

nis .

gan⸗
neas

Hee auũr virtus eſt pacĩa que ab Aug· ſic dffinitur in li· de paca Qund ſir dienta
Paciĩa eſt ã̃ mala equo aĩo tolleramꝰ · i: ſine ꝓturLacõe triſticie. P ð
Er Greg? di cit ꝙ pacĩa eſt aliena mala eqnimiter ꝓpeti & con 2x— ðWð
eũ qui irꝛogat nullo animi doloꝛe moueri deſtribitur eciam ſic: ðW
Pacĩa eſt virtus contũeliaxt & onũs adũſitatis impetus eqnimiter
poꝛtans ¶Joſeph eijnimiter adũſa poꝛtauit Vñ nec aĩo contri⸗
ſtatus eſt pre triſticia vend icõis qua a ſuis fratribus neqter eſt
venditus · ſed facta dep̃cacõe ad eos & non obtenta euaſiõe pa⸗
cienter ſuſtinuit illata mala & poſtmo clementer indulſit Geñ·
xxxvii. &. l. Abbas paſtoꝛ tale dedit documentũ ꝙ homo
ſine cauſa iraſtitur de omĩbus iniurys ſibi illaris- niſi qñ quis eũ
a deo ſepare vellet · tũc enĩ paciens eſſe non deber 98 abbas aga-
thon obfuaſſe legirur Mam fratribus ſibi in iuriantibus & dicen⸗
tibus. tu es malignatoz detctoꝛ foꝛmcatoꝛ & bmõi / paciens fuit
& nich rñdit dicentibus vero tu es héticus negauit dicens ꝙ£
in hoc pacĩa eſſe non debet . qa hè ſis nimis homñeʒ a deo ſepat
d, Fa laus pacie eſt quia pugnantẽ inexpugnabikr ar nat
Vnc de laudibus euis vidend eſt Et poſſum? de ip̃a ꝗtuo? puu ie
laudes magnificas p̃dicare Primo quia pugnantẽ in expugnabikr
armat (Scdo quia hoſtẽ foꝛtiter expugnat Tercio qa de ĩp̃o no⸗
biłr tr iũphat uarto quia vincentem feliciter cororarſbrimo
ergo pacĩa pugnantẽ inexpugnabilr armat (irca qeſt ſt iend ũ
ꝙ homo in mũdo ponit᷑ ficut in loco laboꝛis & ertanis in quo
neceſſe eſt multipł r exercitar i Vnde dicit ob v Homo naſtitur
ad laboꝛ7. & auis ad volatũ Et iob vitã bnam milic ie aſſ ilat ·
cuiꝰ cauſam aſſ ignare vide: cũ alibi dicit Domo nũꝙ in eodlem
ſtatu pꝓmanet Ecce aliòꝗs mũdi gł ia fulget· diuicys habũdat ·
delicys gaudet· & fere quec; mũdi oblectamenta ſibi ad votum
ſuccedencia habet Talis aũt non diu in eoð ſtatu ꝓmanet Quia
cũ viderxis i mpiũ ſuꝑ exaltatũ & eleuatũ ſicut cedros libani / trã⸗
ſier & ecce non erit· queres & non luenietur locus eius Nam poſt

proſpera ſucceduũt adũſa: gloꝛioſa iuuentus ſenectute frangitur ·

“
, 8
= . 6
5 2 „
7 M
. 1
7
.
2
6

licias f lagella repellũr Singula gaudia triſticys ꝓmixta fũt ·

Et quid plura · Tort in mũdo ſibi ĩuicem ſũt repugnãcia · ꝙ vix
eſt aliquis mũdo vtens· qui momento hoꝛe vitã ducat in quiete ·

Et pro tanto dixit Job ꝙ homo natus de muliere breui viuens
. „ „ * „ ℳ
tempe repletur multis miſerys qui qſi flos egreditur & ↄterit

& fugit velud vmbra && nũ ꝙᷓ in eodem ſtatu ꝓmanet Quia ergo
vita pñs eſt tante mutacõis & laboꝛisad bene cerran neceſſe eſt
eſſe armatos foꝛti armatura Mulla eſt aũt armatra foꝛrioꝛ ꝙ illa

per quã coꝛ manſueſtit ſub deo · & hec eſt pacia que hoĩem regit

ſtuto bone volũtatis ip̃am co hibendo ab illiciro apperitu vindcẽ
Ip̃am enĩ linguam retrahit a ↄtũelia & murmuracõe · manꝗ a vi⸗

olencia & repcuſſione. oculos a toꝛuis aſpectibus · pedes a greſ⸗

ſibus iniquis · & ſic totũ hoĩem infra ſe claudẽs ſub ꝓtectõe dei
(cuiꝰ refugiũ queritvſt ituit Et qtũ ad hoc ðꝛ paciens aĩam ſuã

poſſ idẽ In pacia vrã dixit x̃s diſtipłis poſſidebitis aĩas vrãs
Quia videlicet pacĩa omẽs aĩe vires ↄpeſtit & refrenat Impaciẽs
vero aĩam ſuã non poſſ idet· ſed ira furoꝛ & indignacio que ho⸗

mem velud aĩal impetuo ſũ faciũt. vtpote beluinis ire moti bus

obed ientẽ Et hoc pulchre declarat Seneca in libro de ira Dicit

enĩ ꝙ totus homo ira dñante defoꝛmatur exterius Nam per eam

facies tur bulẽta redditur Oꝛza pulcherz ima fſedãtur toꝛui vult⸗
fiũt. deſerit decdaonis iratos Et ſubdit qualem putas eſſe aĩm

cui? extra ymag o Lug ſeca eſt. Certe talis eſt qualis eſt feraz

— „ . „ ⸗. ⸗ C.
ad cedẽ eũciñ · aut talis qualia poereſinfernalia monſtra finxere

ſubata ſppenr ibus igne & Hatu ua ꝓpter iratis ſicut dixit quid

ꝓpfuit ꝓſpex iſſe ſpeculũ. vt ymago repcuſſa eis ſuã oñdẽt defoꝛ⸗
mitatem ¶ Ad remonendũ ergo has ferales ymagines: quas tam
in mente quã in coꝛpe impaciens ſibi ſoꝛmat/ aſſumend a eſt arma⸗
tura paciencie · que homiem manſuetum facit Eſt enĩ homo aĩal
manſuetũ natura: Vnde de hac armatura dicit apłs ad Epheſ.

egritudine robuſt ũ coꝛpus conteritur diuicias pauꝑtas fugar·
poſt głam & magniſicenciã/ adũſanciũ rezt impetus ſurgũt· de⸗

ſe;

—

F

1 Säl 3 M 8 —N—

4

2’ A Ingduite vos armarura dei vt poſſitis ſtare adũſus inſid ias doͤAy fr OWð
4“ aboli Et ad colo. dicit Induite ſicut electi dei viſtera mĩe be⸗
286 nignitatẽ huĩlitatẽ mod eſt iã paccam ideo pacĩaʒ ponit vltĩo
net⸗· quia eſt cuſtos & radix oĩm vtutũ · vr dicir gloſa ſup illud vbũ
inn In pacia veſtra poſſidebitis aĩas veſtras. Seneca in ira
dicit ꝙ ceſꝑar auguſtus fuit mirabilis pacĩe · qui nec ↄuicys cõĩ
Aergo ſe dictis mouebatur. ſed ↄuiciãtibus ꝓſuadebat ꝙ linguis mo:
Eec»kk deratius vtẽntur Inimicis pcebat leniter / hoſtibus inuadent ibꝰ
zu S' inſultantibus con t eius dñiũ aĩo non irꝛitabatur · ad ſe reůrẽ⸗
IE tes ſuſtiꝑe gaudebat ¶Ex hac aunguſti pacĩa arguit ſeneca con?
N ſe dicẽs Mũquid in domo mea poſſũ q auguſt roro eꝛbe traxe
garu Ille paciens fuit & hoſtibus ignoſtebat · & ego non ignoſtã pi⸗
eGh gris negligentibus & garzulis Et ſubiügit ea que debent boiezʒ
dd mousé ad ignoſtenS· puerũ inquit etas excuſat· feĩaʒ ſexus · ext⸗
neũ libertas: domeſticũ fa miliaritas. & ſubdit Amicus eſt qui
offendit : fecit qd voluit Inimicus eſt / fecit qð debuit · prudẽci⸗
oꝛi cedamus· & ſtulcioꝛi remittamus Secũda laus paciẽcie

2 Ecũda laus pacie (eſt quia hoſtẽ foꝛtiter impugnat 9 1 6s

e eſt quia hoſtẽ ſoꝛtiter impu gnat (¶ Ybi ſtiend eſt ꝙ ad bñ beme zny cna .
dre ugnandũ duo reqrũtur p̃cipue ꝙtũ ſpectat ad pñs· ſtz magni⸗:
. tudo viriũ & Picia pu gnand 1 Vn de dicit ma im? v lerin: De
4 bellis romanozc Oz ad ictus inferendos ac vitandos i ũxit ſenat?

E. 7 — —,— ,„ „, , , „K 4
4 virtutẽé arti Kurſus artẽ vᷣtuti Piter miſteri vt illa unpetu hui⸗
foꝛcioꝛ ec illius ſtĩa caucioꝛ fierer Magn itudinem aũt viriũ P
Ee⸗ „ „ . — . ₰ H
ſpũa liũ facit pacĩa qᷓa hoĩeʒ reddit ſecurũ Ille enĩ vẽ eſt ſecur⸗
R i ſeis „ „ „ „ „ „₰ 4
qui ſeipᷣm poſſ idet& ab exv᷑ioꝛibus non mouetur Paciens aũ̃t ſe:

= ip̃m poſſidet quia ſuũ aĩm ſibi ſubdit nec ab illatis exterioꝛibus

er ↄcutit ur. quia mala pene vnſitoꝛie non metuit Qui aũt talis eſt

potẽs eſt ad aggredien oĩa diff icilia Vnde ſup illo verbo Iob
vybi eſt ſoꝛtituda tua. dicit gloſa Qui ſe vincit ↄ⁊᷑ oĩa ſoꝛtis eſt
o zai enĩ vincit q8 maius eſt conſeq;s eſt ꝙ vincat qd minus eſt
aximũ autem eſt vincè motus impetus & paſſiões coꝛdis ſui

3 que intra ſe latent & contra ſpiritũ ſemp rebelles exiſtunt Nulla
aut peſtis eſt efficacioꝛ ad nocend ũ quã familiaris iminncus: xt

⸗

dicit ſeneca Vnde ſupꝑ illo verbo ꝓub . Melioꝛ eſt paciens vire
ſoꝛti dicit gloſa Minoꝛ eſt victoꝛia vrbes expugnare quia eyx t

ſẽ ſunt que vincantur/ꝙ ſeip̃m vincẽ qui intra ſe eſt Et ſeneca in

libro de nat᷑alibus ꝗſtionibus dicit Inmrfabiles ſunt qui Pkos
qui vrbes habuerũt in potate ꝓpauciſſĩ qui ſe Eedm q requitur

ad pugnandũ eſt arnoze picia Inter alia que faciũt milites qui

uia ſemp ꝙᷓtũ pñt ſecũtur vexillũ regis

ſunt in bellis pitijjeſtiq
& ſuo pñcipi ſemꝑ adłerẽt · maxĩe qñ ſtiũt ip̃m non faciłr ex pu⸗

ari poſſe Ille aũt qui vere paciens eſt ſuſtinet mala illata vel

ſuſtinẽé debet ·˖ pcipue exemplo xp̃i pacientis tantam i gnominiam
in ligno crucis · qui fuit pnceps & vexillifer Płi xp̃iani in ſuſti

nedis oꝓprobrys Vnde dicebat ille paciens apꝑłs ad GSab: Nemo

mic bi moleſtus ſit Ego em ſtigmata xp̃i ihu in coꝛpe meo poꝛto

Ybi aug? dicit ꝙ ſtigmata aꝓpellauit qſi noras de pſecucõnibus

penaxt quas paciebatur Et phec eſt ſola ꝑicia que reqritur in paci⸗
ente ſtz ſequi xp̃m cruciſixũ · & pro eius amoꝛe oma adũſa ſuſti⸗

né. & hec eſt magna głia ſequi dñm vt 82 in Ecckia Vnde dicit

Ei. ſup cantica Magna eſt głia ſpon ſe aſſiłari ſponſo Nichil
gko ſiꝰ reputat ꝙᷓ xp̃i poꝛtare oProbriũ/Ex p̃dictis igit᷑ duobꝰ
ſtz ſui victoꝛia · & ſequela xp̃i acientis? paciens erit foꝛtis ad
expugnandum mũdi adũſa Hearus i macius viribus pacien:
cie imbutus & xp̃m ſequi volens in paſſ iõe martiry cũ inter toz:

mentoꝛum genera po fitus eſſet nũꝙᷓ ab inuocacione nomis Teſu
22 5%5 . 7 .
xp̃i ceſſabar Quẽ cum toꝛtoꝛes interꝛo gaſſent cur tociens criſtum

nominaret · reſpondit in coꝛde meo ſtriptũ habeo · & ideo ab eiꝰ⸗
inuocacione ceſſare non valeo · poſt moꝛtem ergo eius illi qui au⸗
dierant volentes curioſius exꝑeriri coꝛz ab eius coꝛpoꝛe euelluũt
& illud ſtindentes per medium totum cox ſtriptum hoc nomine

Ibeſus criſtus litteris aureis inueniunt Vnde ex hoc plurimi

crediderunt Sequitur tercia laus paciencie & cerera

8 (Tercia laus pacĩe eſt quia de hoſte nobiłr triũꝑhat
S Ercia laus eſt pacĩe q̊a nobiłr de hoſte triũphar ¶ Nobile
Senꝰ victoꝛie eſt hoſtẽ debellare tacẽdo & qeſtendo fine ictu &
repcuſſ ione.q8 facit paciens Videmꝰ emĩ ꝙ ip̃i qui iniurias in⸗
ferũt miro mõ affligũturqñ eis non rñdetur putãtes ſe deſpici Et
Es de talibus dici poteſt ꝙ eoꝝe tela ad ſe ↄuertũtur Quia dũ taczʒ
. I. paciens/ iniuriãtes de iniurys a ꝓximo deſpectis in teri? lacerant᷑
. & tũc vere gladius eox intrat in coꝛda ip̃oꝝ? Acut dicit Pſab
D Sed ad huc nobilius genus vict oꝛie eſt. qñ non ſolũ paciẽs tri⸗
e ũphar ſine ictu ꝓprio · ſed eciã qñ vincitſictibus ſe iniuriancium
X offéndo. & hoc facit vere paciens m do cumentũ xp̃i dicentis
un AGui te Pcuſſerit in vna maxilla p̃be ei & alterã 98 intelligenð eſt
n P.νονς.οι m Priã paſſionẽ animi: & interdò m actualẽ ex hibicõe; qñ eſt
le ovopus 1egitur de quodã hemita ꝙ cũ quidã ſpiritu demoni
aco arꝛeptus eũ foꝛtiter in maxilla ꝓcuſſ iſſet · & ſenex alteram pᷣ⸗
n buiſſet¶ dyabolus ſtatĩ receſſit clamãs Duĩlitas & pacĩa xp̃ianoꝛt
vincit me lteriꝰ nobiliſſ imũ genus victoꝛie eſt xer hmõẽi pa⸗
66 G½ cienciã tacendo qeſtendo/ & ictibus pſecutox ſe off endoſip̃osp⸗
n ſeq;tes & calũpniantes ad huĩlitatẽ ꝓducẽ Dũc en effectũ fre⸗
n itter habet pacia ſtõzp. & huĩlitas verboze Vnde ſalẽn ꝓbe xv.
ODicit Vir iracũdus ꝓuocat rixas & qui paciens eſt mitigat ſu⸗

a Mor.

ſtitatasDicitur in policnito ꝙ& dũ quidã adũſus qdã grauiter
„ . „ e
excandeſtet Ille dixiſſe fertur· Ioꝗ̃re inᷓt & placer: qa diligẽciã
aurib?“ lingue taci᷑nitatẽ. & aĩo quietẽ indixi Aſſu arta laus

Varto pacla (pacie eſt quia vincents ſeliciter coꝛonat

dicit gloſa ſup Iob Mam in adũ ſis tller andis aĩ a ꝓficitur per
pacĩaʒ · in ꝙtũ remouet triſticiã qᷓcauſat᷑ in aĩo ex adũſis illatis·
Ex triſt icia aut naſt itur ira que impugnat manſuerud inẽ Ex ira
odiũ q& tollit caritatẽ Ex od io naſtitur iniuſtũ nocumentũ · qðᷣ
eſt cont iuſt iciã & eqͥratẽ· fũdamentum ergo qð hec omĩa vicia

7

vincentem feliciter coꝛonat- Coꝛona non datur victoꝛibus
niſi bello ꝓfecto & conſumato de pacia aũt naſtitur ꝓfectio vt

*

10 2 Inus patnen

*
S

D
— 2
2=

D
W
Z
.
B
. —–

rreumouer & p̈dictas virtutes ↄſeruat eſt pacia Er prum ad boce
dIIicit beatus Tacobus ꝙ pacia opus ꝓfectũ haber Vnde pater ꝓ
pacĩa que ſic eſt ↄſuatiua onũs bonimétur coꝛonam regni Ynde

Apkfs ad Debᷣ. x. Pacia vobis neceſſaria eſt. vt volũtatẽ dei fa⸗
cientes repoꝛtetis reꝓmiſſionẽ Hec aũt reꝓmiſſio declaratur ex
verbis Jacobᷣ pᷣmo dicentis Heatus qui ſuffert temptacceʒ · quo⸗
niã cũ ꝓbatus fner it accipiet coꝛonã vite & cetera Et ideo Jonᷣ
dicit Non niſi per paciam implerur id qðe Regnũ celoꝝt vim
patitur & violenti rapiũt illud Ergo teſte verit ate Peati qui ꝑ⸗
ſecucõeʒ paciũtur ꝓpter iuſticiã quoniã ip̃oꝝ eſt regnũ celoxx ·
¶Elea arus de poꝛibus ſtribaʒe vir etate ꝓuectus & vultu de⸗
coꝛus głoſam moꝛtẽ magis ꝙ; od ibilẽ vitã amplectens in tanrtum

dilexit bonũ legis diuĩei ꝙ volũtarie pibat ad ſuꝓplic iũ & pa⸗

cienter ſuſtinens deſtinauit non admittẽ illicita ꝓpter vite amoꝛẽ
ngde dixit foꝛtiter virã exced endo ſenectute dignus a Parebo ˖;
Adoleſtentibus aũt exemplũ foꝛte relinq;· ſi ꝓmpto aĩo & foꝛti
pro grauiſſimis & ſanctiſſ imis legibus honeſta moꝛte ꝓfungar ·
Dys dictis ofeſtĩ ad ſuppliciu thebatur. qui tandem ab hac
vita głoſe deceſſ it: non ſolũ iuuenibus: ſed & vniuſe genti me⸗
moꝛiã moꝛtis ſue ad exemplũ virtutis & ſoꝛtitudinis relinquẽs
ii. ch. vi. afflictoꝛũ eſt conſideracio
Oſt laudes pacie Fi & maxie paſſionis eius:.
ñ acceclam? ad ea que pft eſſe remedla pacientis · Pñt aũt
tmanit multa aclduci Inter que poriſſ imũ & p̃cipuũ eſt exemplũ criſti:
qui vr doceret bona preſentis vite eſſe ↄtempn enda. adũſa ſuſtia
nuit . & bona mũdiĩ comtempfit Si en bona mũdi ſequi voluiſſer
ho mo nimis ardenter talia appeteret qua ſi ex hoc ſe putans fe⸗
licem ꝙ deum ſuũ talia petentem ſequeretur Item ſi mala pñtis 7
vite ex toto vitaſſet nimis abhoꝛreret homo· paupertates · infir⸗
mitates & alias aduer ſirates. & diceret & ille eſſet infelix qui
talia peteret vel haberetcriſtum non ſequendo Sed contrarium
ſecit criſtus. vt has falſas opiniones ab hominibus remoueret:

*½

aa

e
tie

vi⸗

K I
Vnde dicit Augꝰ Omia terꝛena bona cõtempſit ſſic pomo xp̃s: vt fer.
ↄtempnẽda monſtraret. & omĩa terꝛena mala ſuſtinuit que ſuſti⸗
nenda ꝓſuaſit · vt nec in ulis qᷓrẽtur felicitas: nec in iſtis timẽétur
infel iciras Ecce xp̃s fitiuit. famelicus fuit. laſſ itudinem coꝛpis
habuit · o bhꝓbria ſuſt inuit· ſ lagella poꝛtanit· & moꝛtem crucis
non abhoꝛru it· oñdens ꝙ talia non ſũt magna mala· nec ↄtraria
ma gna bona Inter alia aũt que xp̃s in hac vita ſuſtinuir Vnũ eſt
qmaxĩe valet ad paciaʒ. ſtz moꝛs eius ignomĩoſa. quã in ligno
crucis pro nobis rulit Tũc enĩ fuit pñceps & vexillifer poꝛtans
vexillũ pacie. ad cui⸗ ſequelã deber induci omĩs xp̃i miles Eſt
enĩ vẽcũdia militi ſi regẽ ſuũ non 1ſeqtun n pui? rei ſignũ ſtri⸗-
ptu eſt. X ihs baiulans ſibi crucẽ exiuit in eũ qni de caluarie lo⸗
cũy vbi eũ crucifixerũt Iohᷣ· x ix: Ecce pᷣcedit xp̃s cũ cruce paſ⸗
ſionis & pacie. quẽ ſeq́ᷓ debes cũ cruce afflictõis & (pnie Alioqnñ
audi eũ dicentẽ Luce. xiiii: qui non baiulat crucẽ ſuã & venir
poſt me non poteſt eſſe meus diſt ipłsMota eciam diligenter ꝓ.
xp̃s diſt ipłis appns · ᷣmo comed it piſtẽ aſſũ. deinde eis reliq;
as ded it Ybi fm Aug datur intelligi xp̃s Pmo multas adũ⸗
ſitates ſuſt inuit Nam piſt is aſſus eſt xp̃s paſſus. nobis aũt po⸗
ſteris ſuaxe paſſionũ quaſdã ꝓuas reliqas ſumendas reliquit Dic
tñ adũſa afflictis dei bonitas ↄtem pPat refrigerys conſolacionũ·
Vnde ſignanter xp̃s cu ñ piſte aſſo ſi upfit fauũ nellis cui⸗ eciam
relidas diſtiptis dediſſe putãdus eſt ¶ paſſ Ei ad meõziã

Cenocata facit triplicem fecta in aia „1 P C . .
d hoc aũt ꝙ xp̃m dulcius ſeimur: & adũſa pacienciꝰ ſup- . .

poꝛteꝰ Scienð eſt ꝙ eiꝰ paſſio ad mẽoꝛiã reuccata facit triplicẽ pe ffſertit v, n
effectũ in aĩa Primo enĩ eam ſanat a languoꝛe triſticie Scbo ele⸗
nar ad longanimiratẽ pacĩe Tercio dulcoꝛ at amoꝛe intioꝛis leti⸗
cie Primo ergo xp̃i paſſio aĩ am ſanat a languoer triſticie Mens
enĩ hũana adũſitatibus ſepe concuſſa tretur· ac trita & qſi a ſue
virturis vigoꝛe deiecta per triſt icias langueſtit fic q; languẽti
menti diuna non ſapiũt⸗ bũana & ſi ſibi noxiae eſſe conſpiciat *

ex toto reſugit SZed ſanctus vir qui ſic intra ſemerip̃m fluctuat
aduer ſitate preſſus vt ad melioꝛa conſurgat · & boni operis greſ⸗
ſum in virtute ſigat / criſtum paſſum ante mentis oculos ponat ·
Quia ſicut dicit Gregoꝛius· ſi criſti paſſ io ad memoꝛiam reuo⸗
cetur nichil eſt adeo durum quod non equo animo tollererur ⸗
Vnde dicit apoſtolus ad Hebreos duodecimo Recogitatequi
talem ſuſtinuit a pctẽzibus adũſus ſemet ip̃m ↄtdictõezʒ· vt non
fatigemĩ aĩs vrĩs deficientes ¶ In hui? rei ſignũ de mandaro dei
erectus eſt ſpens eneus · ſuꝑ palũ ad quẽ moꝛſi a ſpentibꝰ aſpi⸗
cientes ſanabantur NMũeroꝛe: xxi ο S. pi paſſio aĩaʒ extenclit
ad longanimitatẽ pacĩe de pulſo eni languoꝛe accidie per medꝛiã
paſſionis mens ip̃a in deũ erecta accenditur· & longanimis effi⸗
citur ad tolleranò diucius adſa Ende pᷣma Perri iiii . De criſto
in carne paſſo & vos eadem cogitacõe armam-& Dnhardus di⸗
cit ſup cantica Vtrũq; es michi dñe ihu · & ſpeculum paciendi-·
& p̃miũ pacientis vtrũq; ꝓuocat & vehemẽ

ter accendinſiin hui⸗
rei ſignũ mandauit rex ant hioc hus ꝙ elephantis oſtenderetur
ſanguis vue & moꝛi ad acuenð eos in prelio · pmo Machab vi⸗
Sibki modo xpi milites ad modũ elephantum debent amimari ad
ſufferenciam aduer ſo· quãdo xp̃i ſan guĩem ſu ſum aud iũt ˖ vel
memoꝛantur fuit enĩ toꝛtus & preſſus ad modũ vus ſub pedib?
calcanciũ in toꝛculari· Vt dicitur yſaie.· Ixiii: Tercio criſti
paſſio aĩam dulcoꝛat amoꝛe interioꝛis leticie · quãdo em humana
mens diu aduerſa ſuſt inuit · & criſtum paſſum ſepe ad memoꝛiaz
reuocat · non amplius amara ſentit · ſed pocius ad maioꝛa ſuſti⸗
nenda prouentum amozis percipit Vnde apoſtolus ma ad Co⸗
rintheoꝛum decimo fidelis deus qui non pacietur vos temptari
ſupra id quod poteſtis · ſed faciet cum temptacione prouentum
huius rei ſignum dicitur. ꝙ filys iſrabel aquas amaras bibẽ
non valentibus lignum apoſitum. quod crucem ſignificabar ·
eas dulcoꝛauit. rodi decimoquinto · ¶ Parer ergo magnum
remedium preſtat paſſio criſti ꝓoſteris ſequentibus· & cetera

car.
ce

quia multũ ꝓuocat᷑ miles ad pugnã· qñ re gẽ oſpicit p̃cedentem

H ſto
pcipałkr voluit antiquoꝝe facta ſub ſtriptura redigi vr poſteri masfim ν ſanetoz? 1

dñs euenire illi: vr poſteris daretur exemplũ pacĩe eiꝰ · ficut &

uſancti Job. & ſi omia ſacra voluĩa inſpicias· non repies virum

—1 „ n . . 6
Jeronim? ſine pacia coꝛonatus eſt? cunabił eccł ie non Ddefuir
iniꝗtas Pmnens & iuſticia paciens Er tũ abel pm? iuſtus a fratre

patitur Joſeph ĩnocens in lacũ mirtirur · & a fratrib? nequiter
venclirur Moyſes ꝓfugus & pegrinus in aliena terza mo-atur⸗
Dauid pſecucõibꝰ a ſaule ĩuidĩia ſtimł ante grauatur · ꝓhe omẽs
pro zelo dei młtis erũpnis & varys moꝛtis giibꝰ vimũtur Hos

Ponit Vnde dicit apłs ad Heb· xi · Sancti per ſidẽ vicer ũt re:

=

X Iα.

Xps autem & ſi in tota vita ſua nobis ſuir exemplum virtutis &ι
pacĩe In cruce tñ pacĩe vexillũ poꝛtauit Vñ tũc maxĩm exẽplũ
paciendi dedir ſ fm remediũ afflictoꝛe eſt inſtructio ſa:

(Ere ſtripture recitantis aduſa & facta magniſca ſtõze⸗ 2Iremælhs alliet⸗
Iſt inſtrurto ſne ſrple

Ecũd ũ remediũ eſt ſacra ſtriptura recitans magniſica fcã
patrũ · eoe maxĩe qui adũſa paſſi ſũt Ad hoc en ſpũs ſtũs rertntf

illa oſiderantes aĩarentur ad fibia ſuſtinenda & opanda Ende
dicit apłs ad ho· xv · quecũqʒ ſtripta ſũt ad noſtrã doctrinam

—

ſtripta ſũt · vt per pacĩaʒ & ↄſolacõeʒ ſtripturaxt ſpem habeamꝰ

Er hoc eſt qð de Thobie. ii · Hanc rẽptacõez · ſtz cecitaris pmi ſit

iuſtũ q;tũcũq; amicũ dei qui aſpera non fir paſſus Et qto deo

fuit ꝓpinꝗoꝛ tanto ſibi mudus fuir moleſtioꝛ quis enĩ ſtõze dicit

cayn inique occiditur. yſaac ab yſmaele filio ancille eſecucõem

2. 4 B „ . *
omẽs virtute pacie triũphantes nobis in exemplũ ſacra ſt ripta

exrinxerũt impetũ ignis Et infra ſoꝛtes facti ſũt in bello⸗ caſtra
verrerũt ext᷑ Et infra Aly vero ludibria & verba expti · in ſux
& vincula & careẽs lapid ati ſũt · ſecti ſũt in occiſione glady &
ceta Er infra Egentes anguſt iati afflicti quibus dignus nõ erat
mũdus Er infra Dy omẽs teſtimonio fidei ꝓhati ĩuenti ſũr fcaᷣ
ergo p̃cedenciũ patrũ ↄſideremꝰ. & nõ erũt grauia ꝗ tolleram⸗

vt dicit Gregoꝛiꝰ. Vnde dicitur Jacobi: v·. Exemplũ accipite
fratres Sxitus mali & longanimitaꝶ laboꝛis & paciencie Paꝛr
qui locuti ſunt in nomine domim Ecce beatificamus eos qui ſu⸗
ſtinuerunt ſuffernc iam Job audiſtis & finem domini vidiſtis ·
Parer ergo ꝙ ſacra ſtriptur a magnũ auxiliũ prebet pacientibꝰ?·
dum geſta tot & tantoꝛum pugilum viroꝛum exãriũ deſtribit ·
ad que ſtud ioſus vir freq;er attendens ineff abile ſolaciũ animi
reperier ¶ Jonat has ſũmus ſacerdos & ſenioꝛes iudeoꝛum cum
eſſent vexati vnd iq; bellis nichiloni? ſolacium ſacrarum ſtrip⸗
turæum babere volebant Vnde ſtribentes ſparciatis dixerunt ·

pmo Machab: xii Micit Greg? de fuulo cũ eſſet rebus paup
& meritis diues quẽ longa egritudo diſſolũar ꝓpter parali ſim ·
qᷓ a pᷣmeua etate preſſus fuerat · & ex hoc nec ſtare · nec de lectulo
ſurgẽ vel ſedé. ſeu manus ad os ponẽé. vel in aliud latus decli:
nare valebat: nic hilom? religioſos in ho ſpitalitate ſuſtipiens
bos coꝛam ſe legé faciebar ſacros libros Duic mater cum fratre
Fuiebat. & quicd ex eł ia acquirebat refuato ſibi victu tenui ·
reliquũ paupibus ero gabat· vel in libros expendelat factumc;
eſt vt cũ penit? lrãs ignoꝛaret· ad ꝓſectũ magnũ pueniret ſemp .
in doloꝛibns grãs a gendo. & dei laud ibus vacando Tandẽ cũ
ſue paciencie remuneracionem expectaret · & ſe moꝛti a Pinquare
viderer pſallendo. & diuĩos cantus audiendo ſpiritum exalauit
Tanta in eius coꝛpoꝛe ſ lagrancia odoꝛis remanente · && exinde ad
alios ſe diffũdente vt omnes qui aderant inextimabili ſuauitate
Tercium remed ium afflictoꝛum eſt (xeplerent
(¶confſideracio maloꝛum impunitozum que ałs con:
Ercium remedium eſt conſiderac io maloꝛum ( miſſti
impunitoꝛum que alias ↄmiſiſti Nullius enim eſt adeo iuſtus ·
qui non mulra cõmiſerit contra deum· de quibus ipſo miſerante
vel diſſ imulante · aut ecia m differente ¶ non dum eſt punitus · &
dato ꝙ aliquam penam habuerit non tamen illam quã mernit

Nos bhabentes ſolacio libros ſanctos qui ſunt in manibus noſtris

Vie
eſt
u
ſtuc
ide
nrt
Arei

aawor
lane⸗
ſeg
crerd
ggiſ
ſiſtin
gelan
Aleui
ni
banto
nian
inel
leni
ſre
.

Gre⸗
ie
lun
ſun
nold
lege
bro⸗

gus

e Vira eciã que in pñti ducitur· ꝙᷓtumcũqʒ ſancta videatur plena
PnH eſt pctis · fi apud diſtrictũ iudicẽ pleni⸗ indagetur Ende dicit
diſaſt Aug? Ve eciam vite laudabili iuſtox ſi ĩam deus ſine mia di⸗
ſtis ſtuciat Nulla ergo pena eſt iniuſta. eciã que iuſtis infertur Et
b. ideo in Pſal. Se Si iniquitates obfuaueris dñe dñe quis ſuſti⸗
bit. nebit ergo quis ab aliquo in digne q;tũ ſibi vidꝛ adũſa pati
mim aa meõꝛiam reducat que ałs geſſit· de quibus penã non ſuſtipi⸗
cun eens non ſo lũ paciens ſed eciã gaudens fuit · & tũc ſuſtinebit pa⸗
tei⸗· cceienci? mala que ſibi ab alys indigne illata cõſpicit Vnde dicir
m. Greg' in mozalibus Tüc illata ouicia bene tolleramus cũ in ſe⸗
oſtrs crero mẽtis ad mala ppet᷑äta recurzꝛim? Et in paſtoꝛali dicit Si
pau quiſq; ſua incomoda que poꝛtat merito ↄſiderat ea que ab altero
lan: ſuſtinet leuiꝰ poꝛtat Vnde in michea &e Jrã dni poꝛtabo quoniã
* peccaui ei Et ſic ex ↄſideracõe p̃ter itox p̃ſtatur remediũ paciẽti
= ad leuiꝰ poꝛtanð adũſa ¶fratres ioſeph pro iuſta cauſa eũtes
les in egiptũ ſtz pro ſuſtencõe vite coꝛꝑalis penã ex hoc non mere⸗
mfin bantur Juſto tñ dei iudicio grauati ſũt ab eo tũc in egipto do⸗
e mante ſymeone in carcẽ retento ſed huiꝰ grauamĩs cauſ. a3 recte
g intelligẽtes peccatũ a ſe priꝰ factũ de vendicẽe fratris dixerũt
D Merito hec patimur quia peccauim? in fratrẽ noſtrũ & infra

. Idcirco venit ſuꝑ nos tribulacio Geñ· xlii uartũ remediũ

afflictox eſt aſideracio abutenciñ hũana pſperitarte (. reRetn las. ,
ie; Vartũ remediũ eſt ↄſideracio abutenciũ hũana ꝓſperirate S. . 5 „89 Srecs
e Toĩr enĩ honũes in ꝓſperitate ↄſtituri in ſupꝑbiã & coꝛdis vani⸗ v aans Reten a
ceue tatẽ eleuãtur Ad ſeq;das eciã carnis delicias indepite efferũtur MW ee
ni⸗ Natura eni hũana ꝓpter coꝛrupcõem pctĩ oꝛiginalis infirma eſt.
g Vnde ad bonũ eſt difficilis- & ad malũ prona Er hoc eſt quod
ſcen Apłs dicit ad Ro: vii· Non enĩ q8 volo bonũ hoc facio ſed qd
niiſ . nolo malũ hoc ago:cui? cauſam infra ſubd ir· video inquit aliã
uſtu . legem in mẽpris meis repugnantẽ legi mentis mee Lex quidẽ mẽ⸗
iemm prproxr eſt lex fomitis pctĩ oꝛiginalis q8ᷣ naturã coꝛrupit Per hãc
ntns⸗ qui legẽ homo inclinatur ad malũ conẽ racõeʒ que eſt lex mẽtis

Oñ ergo cũ hoc interioꝛi motiĩo inclinante ad peccatũ Haber ecizs .
4 extra motiuũ hũane ꝓſperitatis · ꝙ eciã de ſe diſpon it 84 hoc:
tũc ex duplici ꝓte ad ruinã pctã inclinat᷑ Et pter hoc vix aliqs “DRDU
ꝛuenitur in ꝓſperitate conſtitutus qui bene ea vratur Nam ſicut ſäee
dicit phs Mon eſt niſi virtuoſi viri bene ferꝛe bonas foꝛtunas
Maxime aũt qui alys p̃ferũtur/ bonas foꝛtũas bene ferꝛe neſtiũt e
quia p̃ter ea que dicta ſũt inclinancia ad peccatũ PHñt terciũ qðᷣ nn
eciã ad hoc impellit · ſtz eminencia ſuꝑ ceteros·: qua ſe non hoĩes 4
ſed ſup homĩes putant · ꝗꝓpter q ad multa ſtelera & tyrannides n
erũpũt fiũtq; tales deo volẽte aut ꝓmirtente alioꝛr f lagellaroꝛes
q8 eſt ſignũ diuĩe ire · licet ꝙᷓ tũ ad f lagellatos ſit indiciũ dĩne .
mi facõis Dãtur enĩ aliqñ tales a deo ad puĩendos iuſtos de ali⸗
quo malo vel ꝓmouend ũ ad bonũ Nam ſicut dicit Anguſtinus .
Non excipit deus electos a paſſione Flagelloʒ quia eos ponit in
nũ ero filioʒe Et quis eſt filius flagellatus qui non ſit patri ma⸗
gis acceptus: ꝙ;ᷓ flagellũ quo f lagellatur ymmo pater verbato
hlio: flagellũ quo filiũ flagellauit in ignem ↄburendum ꝓicit· N
Vltio ergo dina in illos ſeuire videtur· qui ad pᷣmen iuſtos ve⸗ m
lud dei Flagella dantur ¶Rex aſſur dictus eſt virga furoꝛis dñi 8
quia ꝓPłm dei diro verbẽ f lagellauit: qui po ſtmoð a ſilys inter⸗ 8
17 ſectus gehẽnali igni traditus eſt · iiii · Re· xix ¶ Legitur atila i
introgatus a quodã ep̃o quis eſſet· rñdit ego ſum f lagellum dei o
Bene inquit ille veniat f lagellũ dei· & ingemĩans illud Benez: um
dictus qui venit in nomie dñi Hefatis ergo eccłie foꝛibus pſe⸗ eun
cutoꝛem admi ſit · per quẽ eſt aſſcutus martiry palmã Nouit enris
3 lage lli potãtem eſſe a deo ñtũ remed iũ afflictoꝛꝝe eſt con: 1

(ſideracio mutabilis & mifabilis ſtatus vite pñtis
W „ „2 * 7 .ℳM „
Eñtũ remediũ eſt mutabilis & mifabilis ſtat? vite pñtis
elalis /1 Factus eſt enĩ mũdus iſte ad modũ cuiuſdã ci rculi. ſcur dixit
mutabil e n gquis phs. & hoc quid verũ eſt· non ſolũ ꝙᷓtũ ad morũ celi · ad
ſtath vite . quẽ ſeqtur ſucceſſ io temꝑis · ſed eciã qtũ ad continuos motus ·
& diũſos euentus · qui eueniũt circa homãeʒz· vt vᷣm ſit m ꝑhos :

—— ——

H
ag
nü
boies
rides
Proꝛes
i duu
deali
ſinus
nit in
ima:
bato
Pir
ſos ſe
risdin
Sirten

S., S
8

ðð s
SSð ,W

à2 I

ꝙ ad ↄtinuũ motũ ſupioꝝ ſeqtur ↄtinua Enſmutacio inſeriozt:

ter q8 bũana vita ↄtinue labitur · & in quadã agitacõe ↄſiſtir

Vnde dixerũt ꝙ ex moru celi & tempis adiacẽc ia relinꝗbatur in
re tempali queð tabefactio & diſpoſicio ad coꝛrupcõeʒ⸗ ꝙ appel⸗
lauerũt qñ Eſt aũt mũdns ſub hoc oꝛdine tałr ↄſtitutus · vt nõ
pic mentis affectũ ſigamꝰ ſcredentes hanc virã homi eſſe ↄceſſam

pro reqe & habitacẽe patrie Sed pocius ex hys adũtam? eã eſſe

datam pro quodã nauigio vel viatico vᷣnſeũciũ . & ad tempꝰ ꝓ⸗
egrinanciũ · & ſic ↄpellimur aliam melioꝛem vitam credé. & illã
deſiderare Et in hoc mũdus optime eſt ↄſtitutus Nam ſi ſtabi⸗
lioꝛ foꝛet · & ꝓſpera ſemꝑ daret hoĩem nimis ad ſe diligenð ⁊ her

& tũc nic hil aliud ꝗᷓrét ꝙᷓ q8 oculis cernẽt · ac per hoc celũ per⸗

dt · ad q& habitanð factus eſt Sed dũ vita pñs non in eodem
ſtatu pmanet · & freq;ter adũſa ꝓpinathoĩem quẽ ſic freq;ter ↄte⸗

rendo agitat ad aliud diligen opellit Vnde dicit Greg? Ipſe

ℳ 7

mũdus dũ tot amaritudinibus cruciat; Dũ tot calamitates inge⸗
minat · quid aliud niſi vt non ametur clamat: Si ergo mũdus tã
mirabilis vel mutabilis tot fſ lagellis hoĩeʒ hincinde ꝓ ſequitur
ſtultũ eſt pſeq;ẽtem diligẽ & in tranſitoꝛio velle mané Non ergo
adũſa ptimeſtẽda ſũt que ideo inſer itur vt mũdus non ametur

ideo vͤſeũt & ↄtinue ſucced ũt vt fugiant᷑ quia ergo teſte ſtri⸗
ptura ſił & natura rnſit mũdus & ↄcupĩa eius: fugiend ũ eſt ad

montẽ xp̃m qui eſt locus tutiſſim⸗? & frmiſſimus Mam de ipo 8e
oh.· vi : ꝙ iudeis eũ regẽ oſtituẽ volentibꝰ fugit ſolus in montẽ
Ad hec ſigni ficanda/egi pcy/laboꝛibus & moleſt ys tamdiu iu⸗

deo debtuũ in re dicente ſtriptura Rogabant egipcy Plm de dra
ſua exire Exod· x ii · Per eg iptũ que de tenebra tenebroſus mũdꝰ

eos aff lixerũt ꝙ eos ↄpulerũt eg iptũ relinꝗre · & ad ſacriſicaꝰ

ſigniſicatur · que ꝓpter multa adũſa que indeſinenter hoĩmi ĩmit⸗

titeũ a ſe exire facit · et ꝙ ad deũ fugiat qſi ĩuitũ conſtringit
gm illud Greg? Mala que nos hic p̃mũt ad deũ ire compellür ·
4 7 . 7 a
Trimagiſtus con ſiderans continuũ f luxum rerum tempaliũ ·
H u

T=

bilitas ſtabilis fiat fixa lege curꝛẽdi · vbi vult dicẽ ꝙ ex pmanẽ⸗

intendit ꝓſuadé ad ↄtemptũ temꝑaliũ & deſideriũ eternoʒe Vñ
ſubdit oꝛando vys inqis votis optamꝰ vt nos deus mũdana cu⸗
ſtodia abſolutos poꝛtis ſuperioꝛis nature reſtituat
mutabilitas rerum facit eas nichilo
terius hec (& non enmti eſſe propinquas
anta rerum mutabilitas ias res que mutãtur qãmodo
non eſſe facit · Motus enim in cuius f luxibilitate cuncta creata
manent / ip̃a de ſine facit · dũ illud qᷓ¶ mouetur:id a quo mouetur
deſerit Vnde ſ̃m eandẽ partẽ a qua recedit amplius non eſt· m

M Nondũ eſtdũ aũt eam adepta fuer itimox ab ea per motũ recedit
Ex quo patet ꝙ; motus eſt ques rei mobilis ↄtinua moꝛs 85 aut
moꝛitur ad non eſſe tendit · q8 aũt ad non eſſe vadit: non eſt di⸗
cend ũ exiſté Inter omia aũt que mutabilitati ſũt ſubiecta ea ꝗ

fluũt · cũ non ſm accidenc ia. ſed eciã ſᷣm ſubam coꝛrũpantur Er
ideo talia p̃c ipue nic hilo & non enti ſunt ꝓpinqua Solus ergo
Deus cuius eſſencia eſt ſuũ eſſe vt ꝓbant phĩi / vere eſt. ꝓpter qdᷣ
ſignanter dicit Je. vin. Ego ſu .· ego ſũ Cetera vero que dicta ſũt
non eſſe in rantum eſſe ſiue exiſtere dici poſſunt: in quãtum ei qui
vere & ĩmobiliter eſt adperent'n buius rei ſignũ deus ad moyſen
loquens dixit nomen ſuũ eſſe qui eſt Exodi: iii: vbi datur in⸗
relligi cetera que creata ſunt non vere eſſe Vnde plato qui ſeom

— — — 8— - - — r—=

Aſtlepiadem diſt ipłm ſuũ ad de ſideriũ exernitatis pulchre in⸗
ducebat dicens ſic Immobilis eſt erernitas a quo enĩ tempũ agi⸗
tacio ſumit exoꝛd iũ & qð eſt mobile temꝑ is in etnitatẽ reuocat᷑
ſicq; eff icit ꝙ eternitatis ſtabilitas ſemꝑ moueat᷑ & temꝑis mo⸗

cia etern itatis ↄuenit ꝙ mũd us ↄtinuis tempũ ſucceſſ ibus va⸗
riet ur / vt qᷓfi ĩa eternitatis ſtabilitas in tempe moueri videat᷑·
vt pote quia ſemꝑ in quos f luxu ꝑſeũat Ex hys aũt dictꝰ phᷣs

vero pꝓtem ad ꝙᷓ pueniendo mouetur q;diu eam non adipiſtitur

a tempe menantur& motui celi ſubiciũtur/maxime ad non eſſe

aug uſtinum legiſſe videtur ſentenciã domĩ dicentis ad moyſen

1.
4
4
Er

odo
eNa
eror
demn
lu
cecht
ydiß̃
en4
ncſe
cur 6
zerde
er qd
2 ſüt
ei gu .
oſe
r in⸗

mors

—II fr

Ego ſum qui ſum ex ea motus dixiſſe cred itur omĩa creatamn:

tabil ia eſſe · ac per hoc vere non eſſe (Hanc quiꝓpe oſideracõnem
habuit ſapiens qñ de vanitate creaturaxr loquẽs in libro eccłia.

Ip̃m a va nitate inc hoauit dicens Vanitas vanitatũ dixit ekia.

Van itas vanitatũ & oma vaniras In ꝓſecucõe quoq; dicti li·
oñdit omũa creata vanitati ſubiacẽ Vnde in ꝑſalmo dixit dauid

de ſeio Suba mea tãꝙ; nichilũ ante te Quã ſmiaʒ de onũ honĩe

Ofirmat ſubdens. verumtñ vniũſa vanitas onĩs homo viuens Et
hanc vanitatẽ vlteriꝰ vmbre ſiue ymagini Tnſeũti aſſił at dicers
verũtñ in ymagine ꝓtᷣnſit homo Huic aũt vanitati fiue nic hi⸗
litati pcipue ſiłis factus eſt homo pctõꝛ Peccatũ enĩ nichil eſt ·
& nic hil fiũt homĩes cũ peccant dicit Augꝰ In cuiꝰ rei fignum
Petrus factus in negacõe xp̃i pctõꝛ dixit O bhomo non ſũ Luce ·
xxii: vere non erat· quia id amĩat quo / in eo qui vere eſt ſubſi⸗
ſtebat Aug? in. xi. li: ↄfeſ· oñd ir breuiratẽ ymmo nichilitatem
vite pñ̃tis hoc modo. videmꝰ inquit o aia hũana cui? eſt ſentire
moꝛas. vtrũ pñs tempus poſſit eſſe longũ · puta tẽpus centũ an⸗
nozp Hoc quiꝓpe tẽpus non poteſt dici longũ · Fm qð ip̃e decla⸗
rat Nam ſi ̃mus annns agitur . ipe pñs eſt · xcix · futuri ſũt · &
ideo non ſunt Duiꝰ ̊mi ãni ſũt · xii · menſes· quoꝛr pᷣmꝰ agitur·
& iße tantũ pñs eſt · ceteri vero futuri ſũt· & ĩdeo non ſüt ˖ ergo
nec totus ãnus pñs erat Item huiꝰ menſis qui agitur vng tantũ
dies pñ̃s eſt · ceteri vero futuri Ecce tempus centũ ãnoꝛt q8 lon⸗
gũ putabamꝰ. vix ad vniꝰ diei ſpaciũ otractũ eſt Sed diſtu⸗
ciamꝰ eciã ip̃m: quinec vnꝰ dies totus eſt pñs Nocturnis enim
& diurnis hoꝛis omãbus / xxiuii · expletur qua Fma tantũ pñs
eſt· cetere vero future Et ip̃a vna hoꝛa fugitĩs pticulis agitur ·
Vnidᷣſałr aũt quicqd temꝑis eſt in minutiſſimas momentoꝝe ptes
diuidi poteſt Et quicqd eius auolauit p̃reritũ eſt · & illud am⸗
plius non eſt a uicqᷣd vero reſtat futurũ eſt · & illud ſiłr nõ eſt ·
Ip̃m aũt q pñs relictũ eſt · itra rapt im a futuro in p̃teritũ tranſ⸗
uolat vt nulla moꝛula extendatur Nam ſi extenditur diuickitur

õ

in gteritũ & futurũ Pñs a ũt nullum habet ſpaciũ · vbi eſt ergo

8 . 4 2
. 4 5 . 7
*
IIL *

Pñs tempus longũ ꝗſſe non poſſe · ꝓpter hoc ergo ↄuenient a phis
demonſtratũ eſt· ꝙ de tempe dqðᷣ in pñ̃ti agitur ibi nic hil eſt niſt

tempis: ſed ip̃m mo bile celũ raptim fluens a futuro tempꝑe quod
nons eſt in p̃teritũ q amplius non eſt Et ſub eoð f luxu cuncta
creata curzũt qne a temꝑe men fantur. vt nichil ſit qd ad momẽ:
tũ tempis ſtabile dici poſſir Ende ſub ſenſu loòtur ſapiẽs Eccł.·

homo ad tolleranda tranſeũcia aduerſa foꝛcioꝛ redditur
¶¶Sextũ remediũ afflictoꝝe eſt ↄſideracio dĩne mi facõis

miſacõis qua vt dixit Greg ?Dic deus quoſdã parcendo ferit.

xii· Dicit f lagellat oẽm filiũ quẽ recipit Auare autẽ neceſſe ſit
dei filios in hac vita flagellari cauſa quia nemo eſt in hac vita

antur pen am eternam. neceſſe eſt tamen ea aliqua pena puniri ·
agitur cnum h omĩe quãdo peccata ſine quibus in hac vita non vi⸗

ex iſt at Vn de dicit Gregoꝛius ꝙ ſignũ miſerentis eſt dei· qua⸗

magnum argumentum ꝙ ad maioza bona illos conſeruat· quos
preſentibus bonis priuat Quia niſi coꝛreptis deus hereditatem

cit Seneca in libro de prouidẽcia. ꝙ deus ad bonos viros non
pabet animum matrum ſed patrum. Matres emm filios in ſynu
fouent. & eos demulcendo per inerciam lan gueſtere faciunt

tempus q longũ dicebamꝰ Jam em ſupioꝛibus vocibus clamar

qddã inſtantaneũ qò nũc aꝓpellauerũt q non eſt tempus nec ꝓꝑs

iii· Omma tempns bñt & ſuis ſpacys Tᷣnſeũt vniũſa ſub ſole ¶ Ex
aſideracõe ergo tante f luxibilitatis. que in pñ̃ti vita ↄſpicitux-

Exrũ remediũ eſt oſidacio dĩne ¶ in Innſſione f lagelloꝛ

& quibuſdã ꝑcit . vt impperuũ feriat Sic em loquitur ꝑer Ioh
apock iri. Ego quos amo arguo & caſtigo Et aplus ad Heb-·

tam iuſtus vt non ↄmittat aliqua pctã leuia que & ſi non mere⸗

qu ia nullum peccatum tranſit impunitum Miſericoꝛd iter igitur

uitur · per aliqua aduerſa purgantur vt in alia vita liber a xꝑems

. do quis culpa perpetrata mox diuina vlcione punitur Eſt enim

dare diſponeret · erudire eos per mo leſtias non curaret Ende di⸗

en

hn
pr
kniß
eps

Datres vero ſilios laboꝛibus & exercicys agiratos probant· vt

emendando caſtigat Vnde 8 Proũ . xiii: Qui parcit virge odir

in eoò& libro Pro; Raria ſoꝛoꝛ moy ſi quã ſtriptura exodi poſt

Ped a ſup illo verbo Confide fili remittũtur tibi pctã onq; mo⸗
dis adũſa ↄtingũt Primo vt merita iuſtis per paciam augeãtur
2 & in alioꝝ exemplũ ponant᷑· vt patet in iob Scdo ad cuſtod iaʒ

= ceco nato & laʒaro reſuſtitate uarto ad inchoãdã penã inferni
vt in herode nto ad coꝛrigẽda pctã · vt in exõ pᷣdicto de maria

erudicõꝛes fiant Vere ergo deus pater eſt hys quos per f lagella

filiũ oui aũt diligit inſtanter er ud it It ergo deus hos quos in
ſilios recipit erudiat / virga f lagellacõis vtitur/ per ꝙ; ſtulticiã
colligatã in coꝛde pueri· i: honis pueriłr viuentis fugat · xt d2

egreſſũ iſr? de egipto de laude dei ↄmendat in moyſen ſeruũ dei
deẽ ctoꝛie loqui auſa eſt. ꝓpter q ſtatim dĩnam vlcõem ſen ciens
lepra hoꝛribili mir eſt pcuſſa Nũeoze xii · Ponũtur eciam multe
alie cauſe quare deus in hac vita adũſa ĩmittir Nam ſicut dicit

virtutis. vt in paulo Tercio ad gł iam dei manifeſtandã. vt in
P Cercio ad 8

Et hic modus eſt freq;cioꝛ & pnc ipalioꝛ inter pre dictos
Septimũ remediũ afflictoe eſt oſideracio diuĩe reꝑ⸗
Eptim ũ remediũ qð eſt .

bacõis in ſub? ctõe adũſo⸗
Diũ ctũ p̃cedenti eſt ↄſideracio dĩne re ꝓbacõis· qua deus in hac
vita aliquos felices facit. quia nulla eos adũ ſitate ̃mit · vt eos
mifos in alia vita ↄſtituat Mullus eſt eni tam adeo aũſus qui n6
aliꝗᷓ de gne bonoꝝʒ faciat Et cũ nullũ bonũ ſit q8 ſua retribucõe
careat Rñdet deus pro p̃mio non magna bona alterius vite quia
p̃miũ nimis excedẽet meritũ · ſed ↄcedit alia ꝓſpera pñtis vite ·
que ſũt ꝓua bona. & poc eſt fignũ eterne dampnacõis · ſicut di⸗
cit Greg? Continuus inꝗt ſucceſſus temꝑaliũ eſt certũ future ca:⸗
lamitatis indiciũ De hoc dei iudicio occulto & tñ iuſto Jémias
xii · cũ deo diſputans qᷓrit Quare inqr via impioʒ ꝓſperatur &
bene eſt omĩãbus qui puaricantur · & iniꝗᷓ agũt· plantaſti eos &
radicẽ miunt. & ꝓfſiciũt & fr uctum faciũt · ꝓpe es tu oꝛi eoʒ &

longe a renibus eoꝛp quaſi dicat Impy ꝓſperari videntur · qatu
deus firmas eos in rempalibus bonis & in eis ꝓficiũt Si te in⸗
uocant pro hmõi acquirendis gpe es eoʒ exaudicõi. & a verbe⸗

racẽe renũ eoꝛe longe Vncde hic rñder & precatur Con grega eos

qſi gregem ad victimã · qᷓſi dicat ad victimã infernalis pene · ve⸗
lud grex poꝛcoꝛ ↄgregancdi ſũt. & tũc ſanctificabis eos i · te in
eis. vt ſanctus & iuſt us appeas· vlciſtendo re de eis in die occi⸗
ſionis eo; Vnde Greg? Iniuſtus ad debitã moꝛtem curzens ef⸗/
frenaris vol uptatibus vtitur· quia & vituli qui mactãdi ſunt in

liis paſtuis relinq́;ur Pene ergo dicit ſeneca in libro de ꝓpui⸗
dencia Michil inquit eſt in feliciꝰ eo cui nũꝙ accid it aliql ad:
uerf. male em iud icauerũt dy de eo Q Naerat valerius ꝙ quid
erat ſoꝛtũatiſſiꝰ· & in rebus hũanis feliciſſimꝰ· ꝙ ſemꝑ ſui coꝛ⸗

dis ocupita aſſeqᷓbatur. eius nãq; velle poſſe non excedebat Dic

ne oms incõmodi exps eſſet · ãnulũ de induſtria in f lumẽ ꝓiecit
CStamen ĩmiſſo hamo vnacũ piſte qui eũ deuoꝛauũat ↄtinuo ex
traxit hũc cuiꝰ felicitas ſemꝑ plenis velis ꝓſperũ curſum tene⸗

cr uei affixitIn geſtis quoq; beati Ambroſy legitur ꝙ dDu ro:

mã ꝓgerer apud quẽdam diuitem in quad villa tuſtie hoſpita⸗
tus eſt Dum auũt beatus Ambroſius hoſpitem de ſuo ſtatu que⸗
reret · rñd it ſtarus meus ſemꝑ gloꝛioſus fuit Ecce en im diuicys

habũdo ſuos multos habeo · copioſum filioʒ ac nepotũ habeo
rurbã omĩa ad vorũ michi eueniũt. & nic hil qd ↄturbarer vmꝙ;
euenit audiens ſanctus vehementer obſtupuit · & cũ tota co⸗
miriua cito inde recedens amonebat ſocios & feſtinãter recede⸗
rent· ne diuina vlcio in pctĩs hoſpitis eos piter ĩuoluerer quib⸗ꝰ
parũ a loco ſemotis ſubito ſe terza apuit · que hoĩem illũ cũ vni⸗
uerſis ad ſe ꝓtinentibus abſoꝛbuit In cui 9 rei teſtimoniũ fouea
ꝓPfudiſſ ima ibi remanſiſſe & Heatus vero Amb hec aud iẽs Ecce
inquit fratres ꝙᷓ miſer icoꝛd iter deus ꝓcit cum hic aduerſa tri⸗
buir & quã ſeuere iraſtitur cum ſemꝑ ꝓſpera largitur ,

at Ozõdes dary regis preſectus in excellentiſſ imo montis vrice

— ——

—— 2 . .

g
mmel
t
Eunn
ltn
lbe⸗
1iud
gui⸗
ſuce
ſln
dirp
g

r

fl
pie

.

ſOctauũ remed iũ afflictoze eſt ↄſiacio ignoꝛancie quã
Ctauũ remediũ eſt ↄoſidðacio ¶ induc . Ppſperitati
ignoꝛancie quã inducit ſtatus ꝓſperitatis · demenciã mirabilem
incurz it homo ꝓſperitate arꝛidente ſibi q foꝛis & in pñti tantum
eſt Homo enĩ ſen ſualis qui nimis in delectacõibus ſenſuũ dele⸗
ctatur⸗ſolũ ad h & nũc mouetur. non extendens ſe ad ſuturum
aut non putans ꝙ fururũ tempus aliud ſecum ferat · ꝙᷓ pñs nunc
habeat Et ideo moꝛe bruti hoc ſolũ aꝓpñd it q ſentit · & fic non
aliud nouit. quã qð eius ſenſibus pñciałr offertur · ꝓpter qᷣ hys
quibus delectaclo inherervehemẽter affectus ea ſola cogitat ſine
ſucceſione ↄtry Sed in hoc eſt magna homĩs ſtoliditas qui tãto
falſitatis erꝛoꝛe decipitur. non ofidans ea que in tempe agũtur
ↄtrys ſucceſſ ibꝰ imutantur (Carnis voluptas iuuentutẽ delectat
ſed fi infirmitas aut ſenectus ad uenerit. q uoꝝ alterũ vel vtrũq;
vitari non poteſt . coꝛpus ↄteret cui mox carnalia aut deſipiũt

aut deficiũt. Ecce oñſa carnis oblectamẽta. qcito hoĩem fallẽdo
deliquer ũt¶diuicie hom ſufficienciã ꝓmittũt · ſed hec ꝓmiſſ io
falſa eſt & incerra Latronũ enĩ inſidys ac foꝛtuitis euentibus ac

ꝑiculis ſubſũt Vnde ſuos poſſeſſoꝛes deſndo fallũt freq;ter em
ſicut ſacra ſtriptura teſtatur diuicie ↄgregant᷑ in malũ dñi ſui
Tum quia in laboꝛe & ſollicitudine acrũtur· & cũ timoꝛe poſ-⸗
ſidentur Tum eciã quia eaʒt abuſus vtẽtes ad ꝓnicioſos fines de

Qucit · ficut ſepe docuit expienciadonoꝛes hoĩez in ſublime po⸗
nũt · ſed diu eũ in alto ſtare non ſinũt Montibꝰ enĩ ſemp valles

adiũgũtur· nec mons ſine valle fuit· ſicut nec elati ſine dep̃ſſ ione
manẽt Omĩs enĩ qui ſe exaltat huĩliabr · ſcut ait veritas in euã ⸗
gelio Genero ſa ꝓles flaritatẽ genitoꝛi tribuẽ viĩdetur· ſed freqt
meſticiã adducit & doloꝛem. & vnde pater głam habẽ ſe crediit
inde freq;ter patitur ignomĩam In cũctis ergo hũana ꝓſperitas
hoĩe m decipit & ſe falſam oñdit. quia que exterius ſe habẽ pre⸗
rendit veraciter ſuis amatoꝛibꝰ non tribuit Et hoc eſt qð dicit
HPoecius. ii: li:de aſa. Plus inquit reoꝛ homĩbus adlſam ꝓdeſſe

— —

Smnos pa

pr ſeranef

z cenſidernt

—–

fFoꝛrũam qu ꝓſperã Illa cũ videtur blanda mentitur Hec ſemp
vera cũ ſe inſtabilem monſtrar Itlla fallit hec inſtruit Et ſubdit
Illam videas ventoſam ſluentem ſemꝑ ſui ignaram Hanc ſobriam
ſuccinctã & exercitacõe prudentẽ Illa deuios a vero bono fac ir
Iſta ad vera bona T hit Patet ergo bhuius mũdi ꝓſpera vanitatẽ
& falſitatẽ otin · ꝓpter qᷣ Salõn Ecck. ii. Riſũ reputaui erꝛoꝛẽ·
& gaudio dixi qd fruſtra decipis Vbi riſũ mũ dane felicitatis
erꝛoꝛẽ dicit/ & hoc riſu gaudẽres fruſtra eſſe deceptosa( riam?
cuiꝰ facies digna dicebatur imperio in finitis diuicys ac delicys
aff luens · regio honoꝛe ſublimatus nobiliſſ imaq; ꝓle głoſus ex:
titit Sed cũ in bys onãbus mũdus ſibi arz idens blandiretur·
in pũcto ꝓui tẽꝑis gñoſa ſobole vita pᷣuatur & regno ¶ Ait dñs
in euangelio fuiſſe quẽdã diuitẽ cui? ager vbẽes fructns attulit·
Hic dixit aĩe ſue Aĩa habes multa bona repo ſita in inos płimos
quieſte omede & bibe epulare Dixit autem illi deus ſtulte hac
nocte repetent a te aĩam tuã · que aũt ꝓaſti cuio erũt Luce:xii .
Monũ remediũ afflictox eſt oſ acio breuis tempis qꝗð
QNOnũ remediũ eſt oſi dacio breui: ¶ in adũſitate Tnſcurꝛit
tatis tẽpis q in adũſitate oſpicitur Tẽpus en vite ꝑſtis breue
eſt · & fi momentũ ↄpacõe etne vite Vnde dicit Ja: in cañ: Quid

enẽ eſt vita noſtra niſi vapoꝛ ad modicum parens Et in yſaia

dicente dño ꝓphe ꝙ clamaret uid clamabo inòt:? Clama Omĩs
caro fenũ · fenũ q cito decidit· & caro breui tempe marceſtit ·
In breui ergo tempe diu ꝓtẽdi non pñt adũſa Ex breuitate ergo
tempis breuis erit pacientis aduerfitas Vnde dicit apłs: iis ad
Coz tiiiie Id qð in preſenti eſt momentaneũ et leue tribularõis
noſtreſſupra madum in ſublimitare geternũ gloꝛie pondus ope⸗
ratur in nobis enĩ dicit eternũ gloꝛie pondus reſpondet ei oðᷣ
dixerat Momentaneũ et leue tribulacõẽis Nam id qd in preſenti
eſt breue et momentaneumvirtute pacĩe ↄmurarur in eternũ „.☚
vero dicit leue ſt ilicet ad poꝛrandum ↄmutatur in pon dus glo⸗
rie: que tanto erit ſuauioꝛ quã pondero ſioꝛ id eſt inten ſiozs

. —

.— — — —

inprr
füinte

ch

le .
Pnüäe
lutdi
ſtnin
duag
che
incn
miᷣ⸗
ate⸗
eü.

ſor.
felix ↄmutacio & penitus hec mutacio dextẽ excelſi· de breui &
en Tn ſitoꝛio ad eternũ · de leui pena ad ĩ men ſitatem gloꝛie ꝓpuenire ·
Signanter aũt ſubiũgit apłs Leue ad momentaneũ: quia qtũ⸗
N “ cũq; tribulacio ſit breuis in temꝑe· ſemꝑ tñ deus tribulato aſſi⸗
n ſtir. vr leuiꝰ tribulacõem ferat Pñcia ergo dĩne ↄſolacõis eciam
Se ip̃m momentum tribulacõis alleuiat · ꝓgter hoc hene dixit apks
Y, deus facit cũ tempracõe ꝓuentũ VYnde e vſaie. xliii. Cũ p:
himd W Tn ſteris per aquas tecũ ero· & ſf luma non opient te · & cũ am⸗
E brulaueris in igne non obureris In aquis ergo tribulacionũ non
ſubmergũtur afflicti · quia deus ↄſolacionũ ſemp eis aſſiſtit· &
ideo ſub eoð ſenſu dicũtur ambulare in igne · non aũt ↄburi Vñ
in pſał. Scem multitud inem do loʒt meoꝝ ↄſolacões tue leriſi⸗
cauerũt aĩam meã Mon ergd adũſa ptimeſtas breui tempe durata
Et maxime quia in hoc momentotemꝑis dĩna ↄſolacio ĩmiſtetur
per quã facilius tollerãtur- Sed ꝓfectus in pacĩa non ſolũ adũſa
rollerat pacienter: ſed ea ſuſt ipit leranter Ende dꝛ de apłis
ibant gaudentes a ↄſpectu ocily. quomiã digni habiti ſunt xro
nomie ibu ↄtuũelias pati Act: v · ¶ Ad hoc aũt multũ valet Dtess

placio eterni gaudy. adl q cogitan dapł's Jam afflictos pozꝛtat᷑
in pncipio epłe ſue dicens Omne gaud iũ exiſtimare Ffratres mei·
cũ in temptacões varias incideritis Omne ponit pro toto ſiue p⸗
fecto Gaudiũ enĩ vite beate pſectũ eſt totũ in ſe ↄpñdens Vos
ergo qui in temptacões diũ ſaʒe afflictionũ inciditis ill u totũ &
vniũſale gaudiũ cogitate q& vobis in celis reſeruatur In quo ſi⸗
cut dicit Petrus aꝑls exultabitis uis mod icũ opoꝛteat tri :
ſtari in varys temptacẽibus Conſolari ergo debet tribulatus

us erf⸗ quia ad magna bona reßuat᷑ N nde vſaie lii ii: ad P ctu in mo?:
rach dico deliqte. & in mifacõibus magnis ↄgregabo te· in momento
indignacõis abſtond i faciẽ meã parũp ate · & in inia ſempiterna
mip̃tus ſũptui Dicit aut ſignanrer abſtondi faciẽ meam parũper
ate. quia licet deus a tribulato abſtondé ſe videatur · ex hoc
4 eũ in hoc modico in tribnlacõe dimittit non tñ ſe ab eo abſentet

fa II 4

Vnde dicit Phardus quatumcũ q; ſeuiat trihulacio non putes

te delictum. ſed memeris eſſe ſtriptum Cũ ip̃o ſum in tribulacẽe

¶ Abbas ant honiꝰ dum quadã nocte a demonibꝰ miris modis
fuiſſet afflictus. & totus laceratus· ſubito quidã radiꝰ lucis in-⸗
menſe apꝑpns tam demones quã tenebras effugauit ſtatimq; ſe ſa-

nmatũ ſenciens · xp̃m pñtem intellexit · qui voce gaudioſa clamans
dixit · vbi eras Ihu bone· vbi eras: qui a pncipio non affuiſti.
vt curares vulnera mea Et vox ad eum dixit Anthoni hic eram
ſed expectabam vidè certamen Nũc aũt quia foꝛtiter dimicaſti
in toto oꝛbe te ſaciã nomari Tres pueri danielis ſocy quia no⸗
luerũt adoꝛare ſt atuam babilonis miſſi ſunt in foꝛnacẽ ignis ar⸗
dentis: ſed mox angelus dñi aſtend it cum eis in fornacẽ qui fe⸗
cit medliũ foꝛnacis quaſi ventum roꝛis f lantem Danielis iiii· In
hoc dat intelligere deus ꝙ ſuꝑ ignem tribulacõis effũdit roꝛem
ſue ↄſolacõis ddecim ũ remediũ afflictoze eſt ↄſiSacio nobili⸗
(tatis hũane nature ad quã adũſa non pringũt

exterioꝛa adũſa non ꝑtingũt Adũſa enĩ que diuicias tollũt: non
animi ſed foꝛtũe bona diripiũt Non ergo homo ↄqueri habet de
adũſis: ſed pocius debet de aptis in ſidys ſecurus exiſtere uia
ſicut dicir Seneca Mũera foꝛtune ſunt infidie ¶& quaſi viſtata
beneficia Q enĩ ſub f luctuantibus bonis fallacis foꝛtune latebat:
ſuc cedens mutacio detexit C(arat valerius de Craſſo qui pecu⸗
nie magnitudine locupletis nomen accepit. inopia ſubſeq́;re ap⸗
pellacẽeʒ dedecoꝛis ſoꝛti tus eſt Nam cũ egens ambularer amara
ſugillacõne non carebat Ab occurzentibus enim deriſoꝛie diues
ſalutabatur ltem aduerſa que ab honoꝛibꝰ deprimũt nil ab ho⸗
noꝛato demũt Non enim honoꝛ eſt in honoꝛato ſed in honoꝛan⸗
tis opĩone Nichil ergo ꝓdit animꝰ verus qui vanitate nõ cupit
inf lari Non enĩ honoꝛ homã tribuit veritatẽ / ſed opĩoeʒ · ꝗᷓ tanto
eſt fragilioꝛ Gᷓto multitudo ᷓ de hoĩe opinat᷑ eſt mutabilioꝛ

Ecimũ remediũ eſt ↄſidacio nobilitaris ꝓprie nature ad ᷓ;

Ke
de
yt
ron

en
vulr
mod
cigin

keſ

R

fult⸗
renn
nalſtt
awt
an
guiſe
twen.

wobila.
—

nenl

ſüte w
abet de
guiu
Vtara
ebrebat
nipen⸗
tanan
dwes
Abwe

rouin
ocahn

itan⸗
vilie

In finitis em modis aur ꝓſuaſionmibus aut circa rem non muratam
accidentibus mutatis: vulgi opĩo mutaturMarꝛat idẽ valerius
de quodã alio noĩe caſſo.qui tanta in ↄſulatu claritate prefulſir
vt ſenatus prõnus dicẽtur deinde ip̃a opĩone mutata ante tocius
romani foꝛi ↄſpectũ manibus carnificis eſt laniarusſhtem accid ẽ⸗
cia egritud inũ & incomoda ſenectutis tantũmõ coꝛpus frangunt
nec ad ip̃m aĩm attingũt Coꝛpus enĩ inſtrumentũ eſt aĩe maxime
in acqrendo virtutẽ Non refert aũt ꝗqle ſit inſtrumentũ vel cuius
materie dũmõ actõi agentis ad eff ectũ oꝑis defuiat Si eni fa⸗
ber cũ lignea ſerꝛa ficut cũ ferꝛea poſſet ligna ſecare· non curaret
ad Fram inſtituẽdã magis ferzũ aſſumẽ ꝙᷓ lignũ Aĩâ? aũt oꝛdĩatꝰ
eque coꝛpe ↄfracto & valido ad virtutẽ vtitur: vt patet in lau⸗
rencio & paulo quoꝝ coꝛpa ofracta erant & tñ valida Yñ apls
ii . ad Coze. v Per ar ma iuſticie a dextris & fmiſtris Per gkam
& ignobilitatẽ per in famiã & bonã famã: vt ſeductoꝛes & vaces
ſicut qui ignoti & cogniti · qᷓfi moꝛien tes & ecce viuimus ˖ vt ca⸗
ſtigati & non moꝛtific ati · qſi dicat ad grãm dei & glam oſecydã
nõ refert nos armari a dextris per ꝓſpera vel a fin iſtris per adũ⸗
ſa. ymmo freq́;ter coꝛpus validũ infirmis aĩs / ruine eſt actio · dDu
feruente ſanguĩe & paſſionibus inf̃gentibus effren atis vcupiſtẽ⸗

.
—
=ð
4 HK

cys ad illicita hitur Narzat᷑ in vitis patrũ ꝙ; quið ſenex qui

freq;ter egrotare oↄſueũat dũ vno ãno ab in firmitate liber exiſter
fiebar dicens deus me non viſitat. quia in firmitate me priuat·
Cognoſtebat quið ſanctus pater ꝙ virtus in infirmitate Pficirur
ſicut dicit apłs qui de ſe dicit Libenter głaboꝛ in infirmit atib?
meis /vt in habiret in me virtus xp̃i Patet ergo ẽta eſt humani
animi nobilitas· & ꝙᷓ in alto ſit po ſitus quia quecũcʒ; aduũſa cõ⸗
rin gũt ext ip̃ᷣm fiunt · nec ab ip̃is tãg itur · niſi qñ eis ſpontane?
Imergitur ¶ Vnde dicit ſeneca in libro de ira vr ſupioꝛ ꝓs mũdi
& oꝛd inacioꝛ & Pinꝗoꝛ ſyderibus non impellitur tempeſtate :.
& omni tumultu caret Inferioꝛa vero fulmĩayit ſic ſublimis a?
ſemꝑ eſt quietus & †Ff»iuilla ſtacõe loc atus Et ꝓbat eodẽ libro

gr I
ꝙ ſapiens nichil poteſt ꝓdere· quia omĩa in ſe repoſuit · foꝛtune
nichil trad idit. bona ſua in ſolido habet i: abſtonſo · virtute UMU⁵
contentus· que foꝛtuitis non indiget Et hoc confirmat exemplo
ribonis phi Dic enim capta ciuitate ſua a demetrio cum totum
prĩoniũ ꝓdidiſſet· & filias hoſtes rapuiſſent · in alienã prĩam ve⸗
mens introgatus an aliquid ꝓdidiſſer rñdit nil Omn ia enĩ mea
mecũ ſunt Sua appellabat tantum virtutem & ſttẽam In huius
rei ſignũ dñs noſter ſiccis ped ibus ſupra f luctus maris ðꝛ am⸗

bulaſſe Math. xiiii · Dans intelligé ꝙ dĩnus homo ſuꝑ huiꝰ mũ⸗ .
di varios euẽtꝰ tãq́; ſuꝑ f luctuãtes vndas pedes ſuoꝝ affectuũ n
elen atos debet habe Moc aũt homo aſſequitur qñ per ↄtempla⸗ UMUM
cõeʒ ad dĩna conſurgit.rũc enĩ aduer ſa non timet Ende dicebat ðͦJ
Iob Pone me iuxta te. & cuius vis manus pugnet contra me
„„ Nnen» Vndecimũ remed iũ afflictoꝛe eſt conſideracio enarũ
em 7 2 Ndecimũ (4 mud ani ſuſt inet pro tempalibus acrendis .
4 liee , mn ſß remediñ eſt confideracio penaqr quas mũdani bomĩes ſuſtinent
rs, r. in peccatis adimplendis vel remꝑalibus acquirend is Vicemuss 4
enĩ ꝙ homĩes mũdi. vt ad impl poſſ int ſua deſideria aut ali⸗ r
qua lucra dampnoſa facẽ infinita picula ſubeũt. cotidianis cru⸗ 8
ciatibus affl igũtur· moꝛt ibus itineribus & piculis maris & la⸗

tronũ ſe exponũt · & freqᷓster ↄcupita non aſſequũtur · ſed poci⸗

2 poſt mulrtos laboꝛes quos in bmõi anxys conatibus hũt cruciatũ ]
gehennalem pro fructu recipiũt Vnde dicitur Ecckiaſt ici · xxi ·
Via peccancium conplantata lapidibus. & in fine illius inferi &
tenebre et pene Ad litteram via peccanciũ eſt lapidoſa· et diffi⸗ 1
cilis ad tranſeũdum. et rterminꝰ ad quẽ deducit eſt doloꝛibus in
plen us Et hoc eſt quod dicũt dampnati Sapiencie . v· Laſſ ati ind
ſumus in via iniquitatis et perdiciomis Ambnlauimus vias dif⸗ wi⸗
ficiles Viam autem dom ign oꝛauimus Di ergo mali tot aduer ſa na⸗
ſuſt: nent pro hys noxys acquirendis ad que frequenter ſequitur aii
pena eterne dampnacionis magnum remed ium datur iuſtis ad kerl
ſuſtinendum pacienter aduerſa pro vita beata et cetera Te
ddeo

H

Nre N IIL. FKHr.

n Amarzat valerius Ziſſes rex lidie armis diuicys habũd an4
en tiſſim⸗? aĩo in Flatus ſuũ deũ aPpollinẽ oſulir an alids moꝛtaliũ
ma⸗ ſe eſſet felicioꝛ Cui appollo voce emiſſa rñdens arc hadũ ei ptu lir
Erat aũt hic ar c hadus pauprimꝰ. ſed etate iam ſenioꝛ terminos
“ agelli ſui nũꝙ exceſſerat ꝓuuli ruris fructibus ↄtentus In puo
n. rugurio ſecurus manebar ſollicitudinis & pauoꝛis exps Jugum
boũ facilis tutele poſſidebat. hoꝛreolũ ꝓuũ vbi neceſſar ia ↄde⸗
int bat: nulli appeten habebat Giſſes vero pinguiſſ ima lidie arua
Rrd. metu refacta poſſidebat. exercitus eqtatus & arma multa habe⸗
mdd D bat impen ſis voracibus oneroſa In bys gubnandis & pluribus
acqrendis ſemꝑ ſollicitus· ſemꝑ anxius· ſemꝑq; tinidus erat
en ¶(Duo decimũ remediũ afflictose eſt d⁄‧acio irzitacêis „,
W. odecimã ( triſtici ꝙ incurꝛit hbomo per impaciam S e
eis remed iũ eſt ↄſi dacio irꝛitacõis & triſticie quã incurzit homo per M.- „* ℳ. =
knen impacĩam (Vbi ſt ien eſt ꝙ homo habet duplex gñale reſugiũ „ . „* . ,. e
emn aad qs debet recurꝛé qñ adũſa patitur Vnũ quið eſt regula ꝓprie F. Feen H
e racõis. per ꝙᷓ poteſt ſuos motus opeſtẽꝭ. & infra ꝓprios limites
neen ſe tenẽ debet enĩ homo bonũ racẽis ppondare omibus bon is xxx-.
lan thſecis & vindictis qrumcũq; iniuriaʒp · ꝗs tg; maganim? de- .
poc) bet ꝓuipendẽé. & a meõꝛia repellẽ Tũc eniĩ in mente ſua qetus eri- rl
uciatti; nulla moleſtia agitatus Ende ðꝛ de octauiano ꝙ oĩm recoꝛda⸗
A. boeartur p̃terq; iniuriaʒe ¶ Aliud remediũ pncipalius & efficacius
nſenA eſt regła et᷑na que eſt ipᷣe deus Oñ em homo per virtutẽ racõois
du ſibi non ſufficir Pũanis ſiquid ſubſidys vndiq; deficientibus:
lorihs aĩm debet ad deũ leuare· & ab ip̃o qui ſolꝰ? eſt ad iuto= in tribu⸗
lalemn lacõibus ſubſidiũ perẽ Vnde malignis mouentibus ᷣmones adũ⸗
s dS. ſus iuſtos, & iacula pene tᷣncia coꝛda pſał · ꝓſuadẽt Doc reme⸗
drel diũ dicens Jacta cogitatũ tuũ in dño & ipe te enuter ſad bene
Nax ſeciſſe legitur Joſaphat rex iuda · qui aud ito ꝙ multitudo ma⸗
ſtis? gna exyercitus ↄt᷑ ſe veniehat · a qua nullo hũano ſubſidio po tar
ſe defendẽ. totũ ſe ↄtulit ad roganð dñm & facta oracõe air Cvũi .
ignoꝛamus quid agere debeamus: hoc ſolum habemus reſidui ·

vt oculos noſtros dirigamus ad te ii · Parał · xx · Doc dupliecꝭ⸗ H
reſugio ſe uat homo per impaciam Nam bono racẽis ſe prinutt nr
dum ext᷑ ĩius limites factus velud brutũ aĩal ad iracũd iã im: 9
petuoſe effrenatur vbi ma ioꝛes aculeos afflictõis in aĩo ſentit ꝓ .

7 ℳ „ . „ . „ „ „„= .
impacĩaʒ iritatus ꝙ fuerint ictus illare pus adũſitatis Dos ⁸

aculeos paciens deuitat Dum racõis clipeo ſe armat Item impa⸗ i
ciens ſe puat refugio diuĩe ꝓtectõis Dum enĩ in impacia cõfiſtit .
ira excecante pcutitur ex qua mentis oculos ad deũ leuare pro⸗ D
piberur (Nichil eſt aũt homĩ ꝓiculoſius & dampno ſius quã ꝙ;
adũſis irzꝛuentibus & ſtim łos afflictionũ ingenmiantibꝰ ad dĩnũ nj
adiutoꝛiũ non ↄfugit Tũc enĩ homĩ non aliud reſtare videtur. ſſt
ꝙᷓ ſtipendiũ eterne dampnacõis ¶ Achitofel videns ꝙ non fů⸗ de
iſſet factũ oſiliũ ſuũ. ſed ↄſiliũ Chuſi emuli ſui pualuiſſet dnimo H
AOAhſternatur ac tanto doloꝛe irꝛitatur. ꝙ veniens in cinitatem ſuãꝗ
diſpo fita domo ſuſpendio ſe interemit· ii: QAegum: xvii
Terciumdecimũ remedium aff lictoꝛum eſt cõſideracio futuri

rmp quod non niſi aduerſa pacientibus datur X
Erciumdecimũ remedium eſt conſideracio neceſſ itatis pas

2 oAHoE iun
E* o * ciendi: quia aliter ad regnũ dei non peruenitur Vnde dicitnxr in crue⸗
nk. . actibus apoſtoloꝛum Per multas tribulaciones oꝑoꝛtet nos in⸗ nosm
rrare in regnũ celoꝛum Magna enim bona non acquiruntur nmiſi ſce⸗
4 magno laboꝛe· ant magni pcy valoꝛe Ecce vt lucreris vem trenã ep
maria tranfis· ſpacia terzaꝝp pagras infinitis piculis lab oOiς euen
& ſudoꝛibus te exponis&Qatο magis ſi deum & celum acquirẽ ban⸗
vis Merito ergo aliqua aduer ſitate exercitãdi ſumꝰ?.· qui ad tot hrem
pona reſeruamur. Vnde dicit Gregozius Suillic dulcia petimus⸗ re
neceſſe eſt vt hic prius amara tolleremus. & Auguſtin us dicit dhan6
quid mirum ſi flagellat cuſtod iens paruulos dominus: quos
Irandes querit heredes. Dene ergo dictum eſt in Eccle ſiaſtico· Encil
Vſq; in tempus ſuſtinebit paciens. & poſtea reddicio iocundi⸗ ſö ſecu⸗
tatis. Quod de eterna iocunditate intell igendum eſt · Et quod in nee

dubitanter credlas de hac vita aliter non poſſe tranfri & ceterꝗ 0

prim

in
ntig
s 6O
inpun

öti⸗
geprn
i⸗
d Ni
em
n fül
hinn

en ſuin

rie
crn.
ſosin:
wr nin
rirni
ito
gtinus

icit
de

K

Attende ꝙ ille qui erat dñs & cui nulla pena debebatur. a

6

Non alkr de hoc mũdo vᷣniuit Vnde diſtipłis eũtibus in emaus

arguenclo dixit Nõne oꝑtuit xp̃m pati & ita in vre in gł am ſuam
Si ergo ille qui eſt ſactoꝛ celi & datoꝛ głe non niſi per f lagella
in ſuã domũ ꝓuenit Quomõ tu qui in pctõ natus es· fine ꝑctõ nõ

viuis in domũ alienã abſq; laboꝛe & doloꝛe vis in tre ad tantam
kam poſſ idendã:? Et ideo dicit Aug? vnicꝰ ille de patris ſub
głam poſſidendã:? Et ideo dicit Augꝰ? vnicꝰ? ille de patris ſuba
natus eꝗlis patri in foꝛzma· verbũ quo facta ſũt oma non habebat
vt f lagellaret᷑ Ad hoc aũt carne indutus eſt vt ſine f lagello nõ
eſſet Pater ergo qui flagellat vnicũ fine pctõ: relint adoptatum

qui eſt cũ pctõ! Neceſſe eſt ergo vt xp̃o paſſo vicẽ red damꝰ pa⸗
ciendo Sic enĩ & p̃ᷣma Pet᷑. ii · Np̃s paſſus eſt pro nobis· vobis

relinq;s exẽplũ · vt ſe;m veſtigia eins Vnde apłS ad Ro: viii.

Teſtatur nos xp̃i co hẽdes futuros Si tñ compatimur ei ſtilicz

pacienti vt ſił głificemur Er ſi ꝓticeps paſſiõis / erit ꝓticeps głe
Vñ dicit Eũ harð Nũquid xp̃us ſociũ tribulacõis a ↄmuĩone ſua
pacietur arceri qſi dicat non · ꝓprer hoc ſubdit Secũ ↄfitens in

cruce latro ea die cum eo fuit in ꝓpadyſo Pater ergo ꝙ opoꝛter

nos multa adũſa in hac vita ſuſtiné. ſi volumꝰ ad głam puenire
Vnde cũ multa diligencia ſacra ſtriptura beati firat omẽs paci:⸗
entes pſecucões Yt eſt illud luce Peati qui nũc f letis & cetera

Item illud mathei Peati qui pſecucõeʒ paciũtur Item illug ieb

Peatus qui coꝛripit a dño Item illud iacobi Heatus vir qui ſuf⸗
fert temptacõez & ceëa Et illud Ecce beatiſicamꝗ illos qui ſu⸗

ſtinuerũt & ceta Item illud etri Siéd patimĩ ꝓpter iuſt iciam
. „ 7 * 77
beati Er multa talia in ſacra ſtriptura repies Apłs aũt: ii. ad

Coas · iii · Danc oſeqciã neceſſariã dicir In xp̃o pie viué eſt pfe⸗
cucõeʒ ſuſt in? Omnes inquit qui pie volũt viuẽ in xp̃o ihu · ꝓ⸗
ſecucẽeʒ pacien? Non igitur abſq; tolleran cia aduſoꝝt ſtẽ vinit
nec feliciter ad regnũ ꝓuenitur In luca leg itur de laʒaro tribu⸗
lato & per rribulacẽes in requiem Tᷣnſeũte & de din ite epulone⸗

peci,
catũ non fecit· nec ĩuentus eſt dolus in oꝛe eius· vt ꝛ in yſaia

5.

0

Pic oſolate ſed hinc ad infernũ deſtendente Et de pys duoabpns

ſic dicir Gh. Ego ſane diuitem de quo ſaluateꝛ facir mencẽe,in m
euangelio in nullo audio accuſari niſi ꝙ induebatur purpura 8&–fö
pyſſo · & epulabatur cottidie ſpendicdle · ſi crudeliratis eũ arguĩ?
qui ſubam mũdi habens & videns fratrem ſuũ egere claufit vis .
ſtera ſua ab eo· quid dĩcturi eſtis qui tot videtis laſaros eſuri⸗
entes & nudos & plus de iumentis veſtris & eoꝛe falerisquã de S
eoʒe miſerys cogitatis Sed ad tremen iud iciũ abrahe veni amꝰ ni
Memento fili ꝙ recepis bona in vita tua· & lazarus filr mala: S
Verũ vtrũq; negari non poteſtis · fert ſmiam quia paucis experta G
eſt ſãma negocy Ille bona· iſte mala excepit Nũc aũt hic eõ ſo⸗
latur· ru vero cruciaris Expgiſt imĩ ebry & f lete · quia Tribilis E
in iudicys deus ſuꝑ filios hoĩm Heccine eſt cruciatuũ totacauſa We
in ſeculo bona recepat ita plane Meq; enĩ vos ad hoc de padi⸗ A
ſo voluptatis diuina aĩadũſio eieciſſe videtur · vt alterũ hic ſibi ð
padiſũ adĩuencio huana parer Decimũquartũ remediũ affli⸗
cto eſt ſideracio diuĩe ꝓuidencie ſe extendentis ad oma que
iicen . Vartũd ecimũ remediũ eſt ↄſ dacio X pomibus otingür e
— diuie ꝓuidencie ſe exrendentis ad omĩa que circa homies
And uene e diſponũtur bi ſtiendũ eſt ꝙ diuĩa ꝓuidencia includit duo ä
ay 9„. 4 9 6 ſtz cognicõem de rebus · & eaꝛt directõeʒ in ſinem Cognicio quið ſen
gSt eſt vniuerſalis & pfecta pringens vſq; ad mima rei· ſcᷣm id qð i
dix it dom? Luce·. x ii· Capilli capitis veſtri omẽs nũerati ſum in.
Cum em deus agat per intellectũ ad tantũ ſe extẽdit eiꝰ cognicõ nil
1 ad quã ſe extendit eius canſalitas Cum aũr deus ſit pmũ er vni⸗ cue
er ſale agens: eius cauſalitas ad omia encia ſe extendit· non ſolũ ir
q;r um ad ſpẽs rerũ. ſed eciã qtum ad indiuidua· & quec ũq; in⸗ eun
diuiduis accidũt vel accidere poſſant NMeceſſe eſt ergo hec omfa
2 eins cogmcõi ſubiacẽ Vñ de diuĩa ſapia dictũ eſt Sapie viii ; “”MU
fontg Atrigir a fine vſe q; ad finẽet diſpoĩt oĩa ſi uauit Quicqᷣd ergo agit᷑
circa crat᷑as ꝙᷓ cũ: mmas a deo eſt ꝓuiſũ cũ nich ſue ſapĩe ockm (

effugiat Ma ſcut & ad Hebᷣ.· iiii⸗ oĩla nuda et opra ſũt oclis eius

it

— —— . —— —
— — —

„

dohden
ien

pun

fit ſui

eſurt

qua de
eniam
mala
erden
zibils
tacaſan
padit
Hic hi

1bom

io quid

aniſun

cegei
üchn

„ .
e⸗ vH

conſtituitur· pnceps iudleoꝝ eff icitur· ac

444„4 MTKXα
Vlrerius directio rei in finẽ que in noĩe ꝓuidẽcie ĩptatur eſt ᷓ̊ᷓ·
dam odinacio eaze in deum cum deus ſit finis oĩm creaturaxc &
maxime rõnalis que vſcq; ad Pticipacõz ſue peat itudinis nata eſt
pringe ¶ & autẽ de? hbom inẽ oꝛdinet in ſeip̃mſe ei pro fine ex⸗

„

bibedo eit fignũ in effabilis dilconis nam cũ deus fit ſüme bo⸗
nus ſũme bonũ homiĩs eſt ad ip̃m ꝓuenire poſſe (Deus ergo qui

*

eſt cm rerũ conditæ & eazt in ſeipᷣm odmato cognoſt it men⸗
ſurã ?tutis bumane vnde ei interdũ ſubtrabit exterioꝛa bona

.

& adũuſa imittit eo ꝙ cõfiderat huiuſmo di expedire ad cõſecu:
cionẽ etne ſelicitatis p̃dictis igik diligent inſpectis: homo in

adũſitate cõſt itutus debet cogitare adũſa que ſibi eueniũt a deo

eſſe cognita nec ſibi foꝛtuito eueniſſe Inſup conſideret deũ eſſe

prẽm ſuũ & ex hec pium ꝓuiſoꝛẽ qui
vel euemre ꝓmittet niſi q ſibi ad ſalutẽ expedire cognoſteret

Pater enim ſilium diligit et vim f lagelli quo filiũ verberat no⸗
uit (Ex Edictozum ergo conſidercõe hbomo adũſa ſuſt inens int
dei filios ſe cõſt ituat & tunc pro certo teneat ea ad ſalutẽ ani⸗
me deo diſponente oꝛdinari ſcm illud ad.- ma. viii diligen⸗
tibus deum omnia coopartur in bomim

Moyſes pPcuſſo egip⸗

cio & rep̃ henſo hebreo diu exulauit interza maclian paſtẽs oues

ſoceri ſui ierro tandem per diuinã ꝓuidenciam deus pharaonis

vltra omnes dei amicos ꝓfruitur; Exo⸗ 1. & ii Dauid eciã ĩ⸗
famulus & ab hombus deſpectus ſed ante dinine ꝓuidencie
oculos magn de poſt ferantes in regem iudaici gopuli diuimt?
aſſumitur. i. Re. xvi. Hic mum a ſaule multipliciter grauat᷑
interza ꝓfugus multis ꝓſecu cionib? arterit᷑· ſed diſponẽte dei
prouidencia regni tempoꝛalis gubernacula aſſequitur . & tandᷣ
ad regni celeſtis gaud ia ꝓducitur antũdecimũ remedium
aff lictoꝛum eſt con ſideracio ſex fructuum qui ex aduer ſitate
ccõting ũt quoxe p̃m? eſt intellectus illuminativ
vintüdecimũ remed iuũ eſt & vlrimũ cõſideracio fructuũ

4

diuinis allocucõibꝗ⸗

Mi⸗ ſe

S

rder

1

Pr III

4

qui ex ad uer ſitate ſequũtur Fructus autem poſſunt nũerari. vi·

tatr proctentibus- uoxt tres ptinent ad pctões . qui ex aduer fitatibus coꝛigũtur.

Primꝰ eſt intellectus excecati illuĩiacio Scs vol ũtatis depra⸗
uate ꝓmutacio Tercius ↄcupie refrenacio Primo ergo ex aduer⸗
ſitate intellectus nitarurſtire⸗ ꝗð eſt ſtiend ũ ꝙ oculus anime
ad viden ea que ſut agenda eſt intellectus Eſt em ſicut lucerna
in domo per quã cernũtur omĩa que in ea ſũt· que ſi extin guatur
iam omĩa in tenebris fiũr & nichil videri poteſt Sit & ſi lumen

intellectus obtenebreſtit· quicqd in te erit tenebroſũ erit Juxta
illud 8e: ineuangelio Si &ulus tuus neeꝙ fuerit ſtz per luĩs

ᷣuacõe: · torũ coꝛpus tuũ tenebroſum erir Dyabolus aũt volens
hoĩem totałr ꝓd in teneb pctõap incipit ab intellectu. qui eſt
lucerna aĩe vt ipᷣm obſturet ne videat quid agendũ ſit Doc enim
habito facile eſt ei hoĩem ducẽ quo valt· ſicut qui ducit cęcum
quocũq; ſe vertat faciłr eum ſeci trahit Conatur aũt dyabolus
hoc facé de hoĩe q ip̃m viderit in ꝓſperitaribus ↄſtirurũ Tũc
eni ſuggendo & varias temptacões imittendo mentẽ talis occupat
& facier inclinat ad illa pſpera tempũ cogitanda & appetenda
circa que eſt occupatꝰ Talta em ſũt ſibi p̃ſto nulla adũſuare vl⸗
rerius rethente Siecq; fir vt deum qui eſt lux & ſapĩa mentis ad
terga poſt ponat· & tũc dyaholus extincta luce intellectus liber
ingredit᷑ per tenebroſũ mentis dom iciliũ/quã ad oĩa gna vicioꝛe
ac eciã erꝛoe faciłr t hit Dũ aũt mens pctõꝛis ſic fulta delicys·
& circũ ſepta vieys in pace ſue praue volũtatis quieſtit miſentis
dei eſt ſi adũſa ĩm itrit ꝓſpa fugar & illã dyaboli cã pacẽ ↄturbat
Ruia ſicut Oꝛ in yſaia Sola vexac io dabit intellectũ auditui·
Vnde dꝛ in Trenis de excelſo miſit ignẽ in oſſ ibus meis & eru⸗
dinit me Tũc enĩ eruditur homo qñ deus ignẽ tr ibulacõis im⸗
mittit · et tũc incipit oculus mentis apiri ſicut dicit Gregozius
Oculos quos culꝑa claudit pena apit Et in Scck. e gui emittit

diſtiplinam ſic ut lucem diſtiplina ſicut lux emittitur ¶ quando
diſtiplinati mens de inſpecta pct

— —

mifia ad deũ ꝗren erigitur

(tr

met
ut⸗

dec

ůDWõ

(Mabuchodonoʒoꝛ rex babilonis in ꝓſp itare cõſt itutus in tantꝗ

Sꝛ Et nõ diſtat facèé inſticiã ñ vero talis ſic müdo ↄglutinat?

mẽtis cecitatẽ deuenit vt ſuphe Dicet· Mõne eſt hec babilon ci⸗
uitas magna quã edificaui in roboꝛe foꝛtitudis mee & in 8?a
decoꝛis mei · Sed hoc dicto miſericoꝛdi? diuina vlcẽe punitur
Nam mox ab homĩbus dei vᷣtute eicit᷑ & cũ beſtys młtis txibꝰ
qua ſi bos herbis depaſtit᷑: roꝛe celi ꝓfundit᷑ capillis creſtẽtibꝰ
detegitur & vnguibus ad modũ auiũ armat᷑ vſuroĩs amiſſo fic
din vexatus mifante deo ad coꝛ redyt . vñ de ſe icit poſt finẽ
dierũ · ego nabuc hodono ſoꝛ oculos meos ad celũ leuaui & ſen-
ſus meus redd itus eſt mic bi & altiſſino benedixi· Eccae i- Ego
nabuc hodonoſoꝛ laudo & magnifico regem celi & cgtera. Dani⸗
Secũdus fr uctus qui ex adũſitate contingit eſt

Ecund o ex aduſitate volũtas puata in melius ↄmutatur.
Wiq contingit ꝓ homo rebus tempalibus decdlitus tantũ in:
mergi? ĩ earzamoꝛẽ ꝙ nullis ꝓſuaſionibus/monitis/ſeu p̃dica⸗

cõibus euelli poreſt ſed inſepabilit cũ mũdo videt᷑ ligatꝰ· ſebm

illud pſal Conglut inatus eſt in terza venter meꝰ? ¶ Aliqui enĩ
ad modũ treſtriũ aĩaliũ repentiũ que a tra eleuari non poſſ ut
reni s & caducis inbiant & ad hent. ( unc autẽ iraſtentis dei
ſignũ eſt ficut dictum eſt ſupra In exemplo beati Ambe in. vii :
remecdlio ſi ſic laxatis habemuis libẽ agant ꝗᷣtquid volũtati eoꝛũ
placitũ fuit/ nulla adũſitate ↄcuſſi DHys eni tã ꝙ; deſperatis diuĩa
ſeueritas durius ſuppliciũ reßuat Gene pulcbre dixit maximus
valerius Lento gradu ad ſui vindictã vlcio diuina ꝓcedit: ac
t arditatem vindicte iudicy grauitare ↄpenſat Et in yſaia dici 8—
Misiamur impio ei ſtz in hac vita non obfuãdo Et poſtea ſub⸗

adeo tangitur in firm itate vel aliqua grauiĩ adũſitate ne libẽ ſaciat „
q8ei prana volũtas ſug gebat: dĩne dilectõis ſignũ eſt Ende e:
ii. Mach. vi. Non ſin pctõz ibus agé ex ſnĩa· ſed ſtatim vlcõe;
ad hił magni bñficy iud icium eſt Et tunc ſicut dicit Greg oꝛzi?

Tribulacio in preſenti ex pietate datur Tunc en coꝛ ꝓctõis ali4
adũſitate preſſũ incipit frangi et emolliri· ſcem illud Job deus
emolliuit coꝛ meũ Et tũc qſi diruptis vinculis amoꝛis mũdi ho⸗
mo deũ queré incipit/quẽ pᷣus faſtidio habebat Vnde de in Pſal.
Imple facies eoꝝt ignoĩa & qᷓrent nomen tuũ dñe Et in yſaia ðꝛ
dñe in anguſtia reꝗſierũt te Et hanc ſinam pulchre rangit Aug?
ad marcellidnũ dicens Cui licencia iniquitar is eripitur. vriliter
æüpitur vincitur- quia nich eſt infelicius felicirate peccanciũ qua
penalis nutritur impietas/ & mala volũras velud hoſtis intic?
roboꝛatur Sed pũſa & adũſa coꝛda moꝛtaliũ ſelices res Bianas
putant cum tectoʒ ſplendoꝛ attend itur & labes nen attenditur
aĩoe cum thatroz moles extruũtur & effodiũtur fundamenta
virtutum cum gloꝛioſa eſt effuſionis inſania? & epera mificie
deridentur Cum ex bys que diuitibus bahundant luxuriantur
yſtri ones et neceſſaria vix habent paupes Eic ſi deus p de p⸗
mittat/’tũc indi gnatur grauiꝰ. hec ſi impuĩta dimittat ruc puir
infeſtius· Cum vero euertit ſubſidiũ vicĩoꝝy et cõpio ſas libidines
inopes reddit mificoꝛditer adũſatur Manaſſes rex iuda peſ⸗
ſfimus fuit et multa mala ſecit aras baal conſtruendo miliciam celi
adozando et iudam ac habitatozes irbm ad malũ ſeducendo p
que mala deo volente captus eſt a rege aſſ irioꝛzum et vinctus
cathenis atq; comped ibus ductus in babilonem Hic poſt ꝙᷓ an⸗
guſtatum ſe videns & in carcere poſitum oauit dominum deum
ſuum & egit penitenciam deprecatuſq; eſt eum & obſecranit in⸗
tente · et ex aud iuit deus oꝛacio nem eius red uctuſq; eſt in ihe⸗
ruſalem in regnum ſuum. ſecuudo Paralipꝑ· xxxiii⸗ “
— [Tercius fructus qui ex aduer fttate
(CL(conmtiin ieſt concupiſtencĩe refrenacio
Ercio ex aduer ſu ate concupiſtencia refrenatur Cum enim
topus per f lagella arterirur. circa libidinis delectaciores non
vagarur (Non enim ei vacat de ca rnalibus cogitare Et hoc ad

„

5.

.

bonum interiois hominis cedit et cetera

Pe

ed⸗
—
ſepri⸗
quio
6
ram
kinese
lrs
ratmmt
met w

dobi

t
dend⸗
Atqu
ſetati
*L
noril
n
(
karet
wogan
ncari⸗
.D
en
lſtoc 4
thür

gpe⸗

1

l
eri
hon
mare

nüt be

e

in Ae

vriliim—

nciu qun

ds ier
es hüngge

ttend trr

icux·

prchnes

8 .

Vnde dicit Greg?: quis neſtiat ꝙ multo meli? eſt ardè f lãmis
febriũ ꝙᷓ igne vicioꝛe · & tñ cũ ſebre coꝛripimur / ac vicioꝝ eſtũ
qui occupare nos po?ᷣat ↄſidare negligim? de pcuſſiõe murmu⸗
ramꝰ?/ qð tñ facẽ non debemꝰ quia ſicut ip̃e dicit durũ non eſ⸗
times eſſe q pateris Dũ extnis cruciatibus ab intna paſſione li⸗
Baris Vnde Se de beato Penedicto qui dũ carnis tempta cõeʒ ſen⸗
tiret infra ſpinas & vepres ſe ĩuoluit · vt vulne carnis vulnus ſa⸗
naret mentis · ſicut Greg ? dicit Coꝛ enĩ aiale q geſtamus cum
doloꝛẽ ſentit delectacõez non faciliter ꝓcipit Et ideo magis relu⸗

cCctat᷑ contra nocumenta carnis repellenda!? q ſtudeat ad carnalia

deſidia ſectanda Vntle dicit Aug? in li · xxxiii. qſtionũ Nemo
eſt qui non magis doloꝛem fug iat:q́; affectet voluptatẽ Videm?
naturã & ĩmaniſſimas beſt ias a maxĩs vo luptatibus extreri do⸗
loʒe metu filius ꝓd igus accepta poꝛcõe ſułe· & abiens in re⸗
gionẽ longinquã. dũ omĩa in luxibus & métricibus ↄſumpfiſſet

neceſſitate famis vrgente pnia ductus ad patrẽ reuũtit᷑ Luce ˖ xx·
(In vitis patrũ ðꝛ de quodã monacho · qui dũ de luxuria tem⸗

ptaretur Abbas ſuus iuſſit eũ ab alys inſeſtari· qui poſtea inter⸗

rogatus ſupꝑ illa temptacõe Rñdit Michi viué non licer & foz:

.* „ * 7
micari libet 4 Quartus fructus qui ex adũſitate atingit eſt au⸗

Ly vero tres fructus videntur ptinéẽ (Zwentũ expiencie
ad iuſtos quibus eciã expedit ſuffénciam habẽ circa penaʒ

exercicia Et eſt ᷣmꝰ fructus augmentũ expiencie Scdᷣus ſturũ

cuſtod ie Tercius p̃miũ gke Prim 9 ergo fructus eſt augmentũ
expiencie. qua quis expitur ꝓprias ?̈tutes Nemo vt dicir Greg?
ꝙᷓtũ ꝓfecit niſi inter adiᷣſa ꝓbat · ꝓpter eð decipiũtur aliqui qui

gloꝛiantur ſe multas virtutes habé vicys ſe non ſubiacere nulla

adùſit ate terꝛeri Sed tales interdũ ſi ex aliquibus iniurys illatis
ſe tangi ↄſpexerint ꝓtinus in verba or ũelie vel ſigna imꝑaciencie

erũpũt Et ideo dicitur Ecck. xx vii · vaſa ſiguli ꝓbat foꝛnax &
homies iuſt os temptac io tribulacõisNon enĩ artem gubernandi

erſetnte gigit eſt- R
Etn Aperientie

ℳ

mare tranquillũ i aut ventus obſequens oſtendit Sed cũ f luctꝰ

— — — ——— —.———

inund ans gubernacula eripuerit vel ventus validus nauem cõ⸗
cuſſerit Vtile eſt homies ꝓbar i per paciam que ꝓbacõem opatur
vt dicix apłs ad ho: v: nde dicit boecius vir ſapiens moleſte
ferꝛe non debet quociens in certamen foꝛtũe adducit᷑ Nam ſicut
Greg?ꝰ Nemo vires ſuas in pace cognoſtit. & ſi bella deerũt?⸗
rutũ expimẽta non tantũ ꝓderũt Et ſeneca dicit Marcer ſine
adũſario virtus · OHomo aũt ſic ꝓbatus per adũſa purioꝛ redditur
& apc ioꝛ ad opera virtutũ Ende Sd in ITo Omẽm palmitem qui
fructũ facit purgabit ſt adũſa ĩmittendo · vt fructũ plus afferat
Et vt iſte fructus ſequatur · opoꝛtet ꝙ iſta purgacio acceptærur
ab homine · alias diuina vi ſitacio non eſſet.ſalutifera· ſed valde
motifera. & ſfignũ deſpacõis & iniciũ eterne dampnacõis vnde
le · vi · de de quibuſclam fruſtra conf lauit conf laroꝛ Malic ie eni
illoꝝe non ſunt conſumpte: argent ũ re ꝓbũ vocate eos: quia dñs
ꝓicit eos Tales enĩ aſſiłantur ferzꝛo maledicto qð ex limo con⸗
trahit rubiginẽ Sibes eciã ſunt infirmis quibus medicine tantũ
ſũt afflictine & non ſanatiue Ad hoc er go & viſuacio ſit purga⸗
toꝛia & verũ xp̃i pugilem ꝓbet opoꝛtet ꝙ pacienter ſuſtipiat᷑
Sathan a deo petiuit porãtem ꝙ in Job manũ poſſer a ꝓponẽ
ad hec ꝙ de ip̃o expimentũ ſumet. & ſic eum ſubuertere poſſett
Vnde cum dñs Job ↄmendaſſet ꝙ non eſſet ei fiłis in terꝛa & cẽ. “
hReſpondi t ſathan Nũquid Job fruſtra timet deum· quaſi dicat
merito debet te diligere. quia tu vallaſt i eũ ac domũ eius & ceta
Sed proba eum per aliqua aduerſa Extende inquit manũ tuam
& tange cuncta que poſſider Job pᷣmo Mauintus fructus qui
x aduer ſitate contingit eſt ſturtum cuſtodie

Ecundus fructus in iuſtis ſequens ex aduerſis eſt ſturum

. cx Z
l

4 . ene gas ℳ. cuſtodie Apoſtolus in:. ii. ad Coꝛinth. xii .teſtatur ꝙ ad ſui
Pureen, cuſtodiam datus eſt ei ſtimulus carms. cuius raciõem ſupra aſ⸗

fignat dicens Ne magnirudo reuelacionũ extollat me Vnde cum
rer deum rogarer· vt ſtimulum a ſe auferꝛet.· dixit ſibi ſaſfici

gie
ler⸗

G⸗

doi

d
de

eNS Sufficit tibi gracia mea: quaſi dicat Eſto contemus fſi te per ad⸗
* uerſa f lagellatummicl! hi gratum preſeruo Dec proculdubio per
nalke expta videm? : ꝙ freq́;ter ſanctus homo niſi ſub Diſtiplina ali⸗
nſa qua arceatur faciliter ad vana Plabitur Natura enĩ hũana ꝓpter
rüt ⸗ ſui coꝛrupcõeʒ ꝓeliuioꝛ eſt ad vicia ꝙᷓ ad tutes & ideo ſtatim
r in ip̃a ſua litate abutitur niſi aliqua adũfitate treatur Vnde dicit
dücun Greg? de ſalõne· ꝙ idcirco coꝛ ſalõnis fũditus ſapiencia defuit.
ten u quoniã eum nulla exteri? diſt iplina cuſtodiuit Ip̃a ergo diſti⸗
nt plina dei eſt quedã cuſtodia electoʒ. quos cum durius pꝓcutit-
en eos ampli? expietate cuſtodit Et hoc eſt oð pulchre dicit Gre.
lwue⸗ in regiſtro Dum omaa in hoc mũdo mutabilitatis oꝛdo cosrũpir
pnal Nec eleuari ꝓſperisi nec frangi adũſis debemus · vt puĩlirati di⸗
eei ſtamus quicꝗcl deliqmus& exaltati adũſitatis mẽoꝛiam ꝗſi huĩ⸗
d diSs litat is anc hozã teneamꝰ Quidã deuotus ſancti rhome angloꝛe-
co!— impetrata ab eo ſanitate de 8raui in firmitate: qua diu ante labo⸗
Nrri rauerat intra ſe cogitare cepit: ſanitatem ad eptam foꝛte ſue ſa⸗
duge luti non exped ire qui mox ad ſepulc brum martiris redi ens oꝛa⸗
ten uit Si pſtina infirmitas ſa luti aĩe vtilioꝛ quã ſanitas foꝛet· ia
omo red iret q deo ꝓpicio pro huĩlitatis cuſtodia ꝓPtinus im⸗
voſt petrau it ¶ Dextus fructus qui ex adũſitare oꝛitur eſt p̃miũ głe
c;. Ercins fructus in iuſtis eſt p miũ gle NVbiſi bi ſtienð eſt · ꝙ& 2Wer⸗ Gert⸗ ,
Winte *r „

iſte eſt quidã gnalis fructus qui ↄſequitur ad omnia pre⸗

Aten dicta Vnde ſola hec vfideracio ſufficiẽs eſt ad miti gancũ ad⸗
run er ſitates Conſidacio eni p̃my minuit vim flagelli yt dicit E
usgi Eſt tñ ſtiendũ ꝙ mũdana adũſitas directe oꝛdinatur ad premiũ
Ge⸗ .Y V Floꝛie qna ſi ſicut ad Priñũ effe tum Vnde Ta. vV .82 Ecce agr 12 3

cola expectat precioſum fructum terꝛe nacienter ferens donec ac⸗
cipiat tempaneũ & ſerotinũ ſpacientes eſtote & vos confoꝛtate
doeac coꝛda veſt ra quoniã aduẽtus dom aꝓpinquabit Expedit tñ

ra d! tribulacio abſce murmure in creatoꝛem? & ſi non cũ gaudi 10 car?
leon nis ſuppoꝛtetur. & tunc ommio ſuum effectum conſequitur .Er
N ideo apł us ad Debhᷣ. xii: predictam conſeq́; iam ponit per mod

„
2.
R 5 . . .
S .
4

II 2

regule dicens Omĩs diſtiplina in pñti nen vidꝛ eſſe gaudy / ſed

reddet iuſticix Ergo recte dicit Grego? & tribulacio eſt poꝛta
celoze HDec poꝛta dñi iuſti intrabũt per eam Ezechiel pegrinꝰ
& exul in caldea ſtans in medio captiu oꝛ vidit celos aptos· &
tbi babuit multas dei viſiones per datur inrelligi . ꝙ illi qui

tan hñt celos aptos? vbi diuĩa viſione fruũtur Ezech. primo
Stepbanus aũt inter pctõꝛes & ictus lapidũ poſitus vidit ce⸗
los aptos. & ihm ſtantem a dextris virtutis dei Acte vii.⸗
pſeũanci a aim firmat ne farigacẽe lapſetur diutur⸗
Lrtimo reſ!

q quid ↄſiſtat Scðdo de eius extremis malicys ſtz mollicie & pri⸗
pſener Sn Gvsmat nacia Tercio de eius effectibus A viden aũt quid ſit Eſeů⸗
Pee More ſatignatsn ancia⸗G circa quid ↄfiſtat. videndũ eſt quõ ad virtutẽ ſoꝛtiru⸗
lwect 2x Hutnvntate dinis ptinear Ex hoc enĩ appbit non ſolũ eius matia: ſed eciam

foꝛt irudo eſt virtus pncipalis reſpectu oĩm virtutum reſpicien⸗
e54

circa aliꝙᷓ mater iam cõſtitué et in illa attendè qð eſt difficilimũ

Modus autem generalis quẽ conſtituit feꝛtitudo eſt firmiter ꝓ⸗
ſiſtere in bys que difficultatẽ habent uato ergo diff icilius eſt
in aliquo arduo ſe habere tanto principalioz eſt virtus que circa

habere in periculis moꝛtis in quibus firmat animũ foꝛtitudo? ꝙ;
in maximis bonis ſuperandis vel adipiſtendis in quibus firmar

in quibus animum firmat nagnificencia vel in ſufferendo equa⸗
nimiter aliena mala contr iſtancia mentem: er cetera

—— — — — — - — — — — 8

——— — —

mercais Poſtea autem fructum pacatiſſ imũ exercitatis per eam
2 „ „ „ 7„ „ B , „ &
tã ꝙ pegrini in hoc mũdo ↄuerſantur · & inter captiuos ↄputant

at aliquid vidé de virtute ¶ nitate boni opis
Teâancie Circa quã tria tantũ ↄſidẽm? Primo quid fit · & circa

bonj operis aliax virtutum que foꝛtitudini ãnect ũtur Eſt ergo ſtiendũ ꝓ

ciũ aliqua ardua et in quibus eſt diff icile breuiter ꝓſité Huiꝰ?
quið rac io eſt quia ad virtutem pñcipalem ꝓtinet grñalem modũ

et maxime arduũ NHoc enĩ ad principaliratem virtutis pertinet

illud firmiratem prebet ammo Difficilius autem eſt firmirer ſe

animum magnanimitas: vel in maximis ſimnptibus expendendis

S

virt

cula

diü

adck
lie
len
K
wo
o⸗
gſe
ni
duu
Min

mg

fan

5 „ 4 π 4 „
in quibus fir mat aĩm paciĩa vel in conſtanti ꝓmanencia actuum
n * vicrtuo ſoz,. vbi firmat aim pſeancia Nam firmare aĩm circea pi⸗
Fn cula mostis eſt diſpend iũ ꝓſone In alys aũt poteſt eſſe diſpen⸗

„— — „ .
e diũ bonoꝛe vel bonoꝛe tempaliũ: aut delectacõis anmi vel ꝗqetis
* „ 1* * 2 „ 7* . 4 1 5
: Et fic appet ꝙ foꝛtitudo eſt prcipalis virt? in materia arduoꝝ
ci 4 8Sdifficilimoz,- cui alie qtuoz ãnectũtur: ſcut ſchar ie pũᷣcipali·

tant Cẽueniũt enĩ cũ ea in matia. quia omnes tendũt in aliqð arduũ ·

ino ſed exced ũtur ab ea in hoc q8 illud arduũ in q tendit foꝛtitudo

tcu A eſt oĩm arduoꝝe difficilimũ Et hec duo requirũtur ad hoc ꝙ aliꝗᷓ
virtus adiũgatur alicui pncipali· ſtzʒ ↄueniencia in matia & ex⸗

un ceſſus ſup eam qᷓtũ ad euis maxĩm Ex pdlictis ergo pater ꝙ tꝰ
s yhlſeäancie de qua ad pñs eſt fmo ſoꝛt itudimi adiũgitur tãq; ſca:

a riea phcipali vtpote aĩm firmans ne timoꝛe fatigacõis laxetur ex
L diufnitate boni opis Et hec eſt qnedã difficultas in ſuſtinendo

ſe Minoꝛ tñ ea que eſt circa moxis picula Ende quedã diffinicio

b nagiſtralis datur de pſeũancia talis pſeancia eſt ꝓmanencia in

l bono diuturna vel finalis Tulius vero in ᷣmo rerbo: ſic eam de
49 ſtribit Perſedancia eſt in bono racõis bene oſiderata ſtabilis &
pperua man ſio ¶ Ad inſinuandã virtutem pſeuancie angelus p:⸗

had cepit loth egrediemti de terꝛa ſodomozt ꝙ non reſpicèt poſt ter⸗
vod gum Cuius ↄtr ariũ feœit vxoꝛ eius que idcirco verſa eſt in ſta⸗
.„ 4 „ * „ „ „ ₰
lmü tuam ſalis Geñ. xix: In hoc inſmuat dom? ꝙ incipienti bonũ

opus non eſt de ſiſtendũ ab eo per ↄtrariũ actum. quia ſicut ipᷣe

e
ere

dicit in euangelio Nemo mittens manũ ad aratrum & reſpiciens

ptus eſt regno dei Luce . ix · lcn pſeueranei medium

Ecũcdo vidend eſt cener inter molliciem & ptinaciam

de extremis malicys defectus ſtz & ſup habũdãcie: in quo⸗

& ideo ad eius racõez ptiner ꝙ in medietate con ſiſtat Fut recta
racio determĩabit Diximus autem ſupra vnũ eius extremũᷣ eſſe
molliciem que eſt malicia defectus · & ideo ex vna parte Pleue⸗

— —

rũ medio ia pſeuancia ↄſſtit Jpa enĩ eſt virtus vt dictũ eſt ·

rancia ſibi Pponitur ¶ Vbi ſtiend eſt ꝙ ficut dictũ eſt ꝓſeũancia

D Pfenecin- med

II

in boc conſiſt it ꝙ aliquis non recedat a bono ter diuturnitare
rollerancie difficiliũ & laboꝛioſoꝝe cui directe opponit᷑/ ꝙ ali⸗
quis de facili recedat a bono ꝓpter aliqua diffici lia que ſuſtinẽ
non po teſt Er hoc prinẽ vide ad racõeʒ molliciei Nam molle 8
qð facile cedix tangenti Non auũt iudicatgtur alic8 molle e8 ce⸗
dit foꝛtiter impellentis Nam valde ſtabilia cedunt maximis im⸗
pellent ibus· vt turꝛes aliqñ cadũt ad ictũ machine pcucientis·
Nec tñ dicende ſunt molles Vnde non eſt mollis dicendus qui
cedit aliquibus grauiter impellentribus cuiuſmõi ſunt pericula
moꝛtis a qu ibus ſi defic iatur non in curꝛitur vici ũ molliciei · ſed
timoꝛis qui o ꝓponitur foꝛtitudini que aĩm firmat circa pericula
moꝛtis Cum autem pſeũancia non fit circa maxime difficilia ſicut 4
foꝛtitudo ſedl fic circa quedã difficilia cauſancia animi farigacõeʒ

7 ⸗ — „ 7 * „ , – .
vel triſticiã mentis ꝓpter diuturnitatem tempis vr dictum eſt·
mollis dicetur ꝓprie qui recedit a bono ꝓpter hmõi animi fariga⸗
ARr3 4534 cvõem vel triſticiam mentis quaſi cedens debili mouenti Er quia

talis triſt icia płimũ cauſatur ex defectu delectacionũ quarũ ca⸗
rencia triſticiam ingerit· aut ꝓpter malam cõſuetudinẽ · ant ꝗpt
fragilem complexionẽ. ideo mollicies a vicio mul iebritatis que “
caſtitati oꝓpom vidꝛ tra hi Et ſic patet de extremo defectus qus
remouet ꝓſeuerans qui non cedit ꝓPpter triſticias que poſſunt aĩm
fatiga re · ꝓpter hoc dicit phᷣs: vi · Eth. ꝙ molli opponitur per⸗

ſeuerans opulus iſrłiticus qui dixerar moy ſi omĩa que lo⸗
cutus eſt domin? faciemꝰ & erimꝰ obedientes mollis fuit: quia 4
parũ ꝓſeũauir in ꝓpo ſito Nam moyſe mozam faci ente cum det
maonte virulos aureos cõf lari fecit quos vt deos adozauit Exos

„ 2Xxxii: ASia mater: vii filios habens non fuit mollis a bong
Ppoſto re

01 ſiliens ſed pſeueranter omnes ſilies a maioze vſq; ad
minimum exoꝛtata eſt. ꝙ ab obſeruancia legis dinine nec minis

Des blandlicys recederent ſecundo Machabeozum ſeptimo
. . — * .
, — Sðð

ð . ̃ os
Z .ẽRẽ H

pPtinac ia eſt viciũ dyabolicũ non hũanũ oꝓpoſitum

Liud vero extremũ ꝓſeuã⸗ eiancie ex ꝓte habũdancie

Vnde 8: ptinax i⸗ valde tenax qui a vult ſe tenẽ in omibus que
imprudenter ocipit Raſtitur aũr bhec viciũ vt dicit Gre xxxi .

mfeſtare ꝓpriam ſmia; tenendo vr victoꝛioſus appat Ad reꝓba⸗

cõem aũt iſtius vicy ↄſiderãd ũ eſt ꝙ angelus differt ab homĩe
per hoc ꝙ eius natura eſt pure intellectualis non diſturzẽs ra-
ciocà nande de vno in aliud Maber eni intellectũ purũ & deifoꝛ:

men Vnde a prehenſa aliqua re ꝓprer ſui luĩs plenitud inẽ ſtatĩ
aprehendit abſeg diſturſu illius rei naturâ cum omnibus Ppries
ratibus naturalibus ip̃am ↄſetibus. & ideo non ꝓcedlir de gus

noto ad cogniccem ignoti Potencie aapprelen ſiue ꝓpoꝛcios
natur potencia appetitiua, ficut mobile motoꝛi a quo mouetur

Vnde ſequitur ꝙ volütas in an gelis que eit vis aretiriua ſeqs

ſecte & ĩmobiłkr ſic per velũtatem ad herer ĩmobiłr omo vero
ecuius intellectus eſt crearus in vmbra intelligencie non ſtatim
inte lligit quicquid de re intelligit ſed diſturzit de vno in aliud

peedenc o:ſtʒ de netis ad ignota. & hoc ei ↄuenit ꝓpter impfe⸗
Ctöem luig intellectualis Vnde q&& prius videbat᷑ ei demoſtracio
poſtea ſilas dyaleticus vel ſophiſticus aꝓparer Silr in agibi⸗

li bus neceſſe eſt freq; ter & cum multis ofſiliari & cõferzes vtpore
quia non ſtatim vider quicquid ad opus recuiritur Et quia vt
dictü eſt potencie apprebenſiue rdet aꝓpetit iua inde eſt ꝙ vo⸗
lũtas non ad ht apprebnſioni imobiłr ymmo mobiłkr & variabi⸗
liter ſm variabilitatem & diuer ſt at appre benſoʒy per inrellectu
& ideo bene ↄſuenit dici ꝙ liberũ arbirriũ homis flexibile eſt
ad eppoſita & ame electõem & poſt Liberũ aũt arbirriũ angeli
cuxibile eſt ad oppofta mne elttcez ſedl n poſt Et hic perelt

cie eſt prinacia per quã aliqs in ꝓPria ſnĩa ꝓmanet pluſep opoꝛt; a n R

moꝛaliũ ex inani gła Nam ptinax vult ſuam excellenciam mas

apprehenfionẽ intellectus fixe & Imobilkr ad hẽat apprehenõi ſub
racione boni Sicut ergo angelus per intellectũ a pre hendit ꝑ⸗

τπ pſeueia c perte

fumi racio confirmacis in bono ꝙ;tum ad bonos et obſti maceie 2S
quãtum males Paret ergo ad heĩem ꝓptinet non ſemp in eode i
poſito pmanere MNam hec eſſer naturam homĩs non ſeqvui ſed an⸗ dKi
geli nondum in bono confirmati q& eſt ꝓnicioſum & p̃ſumpruo ſũ

ptinens ad viciũ prinacie Et ideo bene dictum eſt ꝙ ſponit
ꝓſeuerancie ex parte habũdancie. per quã tantũ adheretur bono
ꝙ;tum opoꝛtet Ende dicit And ronicus pꝑhs ꝙ ꝓſedancia eſt has
bitus eoꝝe quibus ĩmanendũ & non ĩmanendũ eſt & neutroꝛum:
Aſahel frater ioab curſoꝛ velociſſimꝰ quaſi vnus ex capreis
quĩ moꝛantur in filuis in im ꝓba perſecucẽe contra abner non eſt
dicendus pſeuerans ſed ptinax quia ꝑſuadenrti ꝙ defiſteret no⸗
luit dimittere q; vrgeret fugientem abner qui tandẽ auerſa ha⸗
a percuſſum in iguinem tranſ fodit & moꝛtuus eſt . ui. Begũ ii ·
¶ pſeũancia paber optata impetrare
ercio loco agendũ eſt de effectibus ꝓſeuerancie · qui ſunt
quatuoꝛ Habet enĩ ſola optata impetrare · inſueta in natura mu⸗
2 . tare· acqui ſita conſeruare. ε& virtutes omnes in bono conſumare
Pepſinetn⸗ S2, (Primo enĩ optata imperrat Perſeanc ia em ſacix oꝛacẽem eſſe cõ⸗
P per
opfatn impetrav tinuam & diuturnam Dec aũt ↄtinuitas ſiue diuturnitas intel⸗
ligenda eſt ꝙ ſtatutis tempibus & hozis ſemꝑ oꝛetur? vel alias
bonis opibus in fiſtatur⸗ vel ſaltem defideriũ bene opandi Stinet
Continua antem oꝛacio excluſo quocumq; tempis in ternallo non
eſt poſſibilis Tum quia opoꝛtet alys multis intend ere Tũ eciã
quia homo ꝓpter coꝛpis fragilitatem & nature cozrupcionem non
poreſt rantam mentis intencdez habere Item non eſt vtilis tãta
oꝛacõis aſſiduitas Nam quãtitas vniuſcuiuſq; rei debet eſſe poꝛ⸗
cionata fini ad quẽ eſt. ſicut tanta debet eſſe quãtitas med icine ·
Fta requirit ſanitas inducenda ſinis autem oꝛacõis eſt excitacõ
hũani deſidery in deum deber ergo tama eſſe oꝛacõis prolixitas
quantum eſt vtile ad excitan dum ſferuoꝛem deſidery (um vero
hanc menſuram excedit ita ꝙ ſine tedio durare non poſſ it? non
eſt vltra oꝛacio prod ucenda. & cetera „

—

S

Vnde dicit Aug? ad ꝓbam dicutur fratres in e gipto crebras 48

deacões habe ſed eas breuiſſimas & raptim ꝙãmô iaculatas ne
illa vigilanter erecta que oꝛzꝛanti pł imũ neceſſaria eſt per produ⸗

Coꝛes moas euaneſcat · atq; euertet᷑ intencio. ac per hoc ip̃i ſatis

oñdũt hanc intencce; ſicut non eſſe obruendam ſi per durare non
poteſt· fic ſi ꝓſeaũit non cito eſſe rũpendam Vnde in eodẽ libro

4 IILE&

ſubdit Ab ſit ab oacõe multa locucio ſed non deſit multa precacõ
ſi feruens ꝓſeat intencio Et ſic patet ꝙ tantũ & tałr eſt oꝛanðꝰ

qꝙᷓtũ ſufficit ad deſidery feruoꝛem excitandũ Et vlterius tantum

eſt in oꝛacce moꝛandũ qtũ de ſideriũ abſq; tedio feruè poteſt · S

fit per virtutem ꝑꝓſeũancie que hoĩem facit in oꝛacẽe conſt antem

Per hũc aũt mod ũ oꝛãdi & in oꝛacẽe ꝓmanẽdi ↄſeqmur vnctõeʒ
ſpũs ſancti que ſic oꝛantibus cõd onatur Vnde Apki de quibus

de in actibus ꝙ erant vnanimiter in oꝛacõne pſeũantes meruerunt

accipe ſpiritũ ſanctũ Et hoc eſt q8 dicit dñs Luce · xi : ſub ex⸗

emplo pulſantis amici Si inquit pſeâaũit pulſans & fi non dabit

ei ſurgens eo ꝙ amicus eius ſit? ꝓpter imꝓbitatem tñ eius fgit·
& dabit ei quorquot habert neceſſarios Vñ Greg? de magdalena
dicix quefiuit maria magð p̃us & mĩme ĩuenit pſedauit vt querẽr

vnde ↄuenit vt ĩueniret ¶¶ Sara in oꝛacõe pſenans & cum lacri⸗

mis deũ deprecans exaudita eſt Nam angelus dñi eius ꝓcurato
iugio cum ſancto thobia aſmodeũ demomũ q8. vii:eius viros
interfecerat a ꝓprehendens ligamit in deſerto eg ipti thobie · viii ·
¶Ruida mo nachus deuotus beate kather ine ad montem ſynai
yrexit vi fi acẽis gracia qui cũ inſtancius exoraret: vt aliqu id
de ſuo coꝛpe habẽ mẽétur ibiq;ʒ ad hoc impetrand in fuicio vgĩs
vii. ãnis deuotus pſeũarer ſubito erupit de manu eius articulus
digitoz Monachus aũt letus donũ dei accipiens ad ſuũ mona⸗
ſteriũ depoꝛtauit pſeancia habet in ſueta in natura nu⸗
Ecũdo pſedancia in ſueta in naturã & per ↄſeq;s Ctare
in dilectõem pmutat freq;cia em opandi habitũ virtutis

inducit Em p Em dicen tem ex freq;ter inſta age ſrmus iuſti 2*

heberet

8 2* pfemeraha H;

ett ex freq́;er tempata facere tempati & ſic de alys LHabitus auts ʒ⸗(
eſt qualitas difficile mobilis ficut dicit pys Et ideo ſcm xculiũ

ad medum narure eſt racioni conſentaneus. ꝓpter quod homo ad Vir
bona aſſuerus delectatur. & abſq; difficulrate oparur Ende di lI
cit Eũᷣ. in epłis Subiro ꝓcedenti de vmbra ad ſolem · de oc io uuͦ
ad laboꝛem graue cernirur omne q incipir ˖ ſed poſtquã ab bys hnu
diſſue ſt ere. & ad iſta ſe pauliſper aſſueſtẽ ceꝑit vſus tollit dif⸗:· nid
ſicultatem ĩuenitqʒ facile eſſe cð impoſſ ibile ante eſſe putauit Si EL
quis ergo vult eſſe virtuoſus neceſſe habet actus virtutis free⸗ wbik
rare Mam videmus naturã continue opando ex moclica nuce ad⸗
dicẽe impcepta magnã arbozem facere· & ꝓuam materiam centi n
nuitate nature opantis in maximũ opus excreſtere · & aquũ moll Eßſ
pꝓſeueranti peuſſ ione ſuꝑ durum lapidem cadendo cauare · hoc le
rotum bonũ efficit pſeuerãcia In actibus moꝛis multo efficaciꝰ
quã natura in naturalibus rebus Cecus a natiuirate a xpo illuĩ⸗ d.
atus cum eum pus ignozaret con? phariſeos ↄminantes. & blaſ⸗ u
phemantes conſtanter in confeſſione veriratis pſeuerauit Jo: ix: eish
Jo · anachoꝛita fuit vir peſſ imus qui compũctus inter ſepulc⸗ it
brum cSdã ſe recludens peccata lacrimis abl uebar ſemper pro? 4
ſtrarns ad celos oculos nolebat leuare nec nomen dei nomĩare ſe “ Nde
in dignũ reputans /ſed in ſolis gemitibus ꝓdurabar & viden⸗ K
tes demones. & de peccateꝛe amiſſo dolentes ad ſepulc hrum ve⸗ kuil
niũt clamantes quid bic agis f lagiciofiſſime Poſt ꝙ; enĩ ſpur⸗ D
cicia & impuritate ſaciatus es & iam vires non ſufficiũt ad fa⸗
cinoza vis pud icus & bonus videri Riedi ad nos òa vnus ex no⸗ dui
pis es· & alius cibi non deberur locus ꝙ;ᷓ nobiſtũ. in hoc paruo (

tempe qðᷣ tibi ſup eſt voluptate fruaris ficut cepiſti quid aliund
paſſurus es in inferno q́; q nũc paterisIlle autem perſeuerans in N

„ 7 * 4 B
bono tacebat· q videntes demones eum acerꝛimis verberibꝰ? ce⸗ HZM
debant. quod pluribus vicibus facientes. & eius perſeuera nciiä· K
frangere non valentes ſem iuiuo relicto receſſeruntt clamantes KW”
viciſti viciſti nos de

ra

l
ocio
bys
dife
Gi
ni⸗
ce⸗
canti
mnal⸗
oc
caci?
llui!
bleſ⸗
ſeput
erp!
nieſ⸗
piden⸗
m ve/

ſpur⸗

tAu

§ e.

cpanm

dald

gerared

nares

. ſeũante eſt intelligenð fᷣm glo Vngde dicit

virtutes multas acqui ſiuitex toꝛpe & negligencia eas perdit .
Nam licet per virtutẽ habeat ꝙ ſit bonus· non tñ habet ꝙ ſemp
in bono ↄſiſtat Ad hoc enĩ requiritur gratuitũ dei Donu⸗ con⸗

67 — 4. „ „ 47 . „
ſeruantis hoĩem in bono vſq; ad finem vite Cum em libm arbi⸗
triũ de ſe ſemp ſit vertibile · ꝙᷓd iu viuimꝰ in hac vita · vt dictũ

eſt ſupra. non datur ei per habitus vᷣrutũ eciã infuſazt ꝙ ſe im⸗
mobiłr in bono ſtatuat Ende dicit Aug? in libro de cozꝛru cõe
& gracia p̃mo homĩ datum eſt · non vt pſeũaret: ſed ꝓſeuare

poſſet Et hoc multo magis verificatur in ſtatu nature cœrupte:.
Et ſic patet ꝙ ad ↄfᷣuacẽeʒ virtutũ requiritur pſeuanc ia que ne⸗

gliam & toꝛpoꝛem tollit & virtutes in oxacõe ſomꝑ vireſtẽ facit
Vngde dicit Aug?

ꝙ pſeuerancia magnũ donũ dei eſt quo dona

cerera ↄfuantur ¶ Dan iel ꝓpter crudele regis dary ed ctũ trina

acõem quã ante deũ in die faciebat non dimi ſit· ſed ↄſt anter in

bys bonis que ante facẽ ↄſuecat ꝑſenauit Dan . vi. remita

quis babitans in defto aquã a ſua cella nimis diſt antem babebat

ad quã de poerandam frecyter vadens & aliqñ pre laboze in via
deficiens cogi tabat cellam iuxta fontẽ oſtrué· & dũ hoc in coꝛde
reuo lũet· vidit quẽdi ſe ſeq́;tem & eius veſtigia nũerantẽ Et ille

quis es tu Ego ſum inquit angelus dei miſſus nuerare veſtigia
tua . vt ?ᷣm ꝙ laboꝛaũis in tris tibi merces reddatur in celis 98

ille aud iens in laboꝛe pᷣmo letus ꝓſeũauit ¶Pſeuancia habz
Varto pſadancia vir⸗ (virtutes omẽs in bono ſumare
tutes in bono ↄſumat Scge̊m enim apł'm p̃mo ad Coꝛx ix ·
Multi qui in ſtadio curꝛũt· ſed vnus accipit brauiũ 8 de p⸗
in moꝛalibus In

caſſum bonũ agitur fi ante vite termin deſeratur- quia & fru⸗

ſtra velociter curzit· qui Zuſeᷓ ad metã vemat deſicit Et Criſo;
dicitr Tolle pſeanciam nec obſauiũ mercedẽ habet· nec bñficiũ
grac ias: nec laudem ſoꝛtitudo deniq; non qui inceperit ſed qui

1. 4O.pſeuerancia habet acquiſita conſeruare
Ercio pſeuancia acquiſita ↄſeruat freqter enĩ homo qui

5

Ao.⸗ E 6
F

. *

perſeuerauerir ſaluns erit Eſt er

go vt dicit Eũ Perſeuerancia
ſingularis filia ſũmi regis virtutum finis & conſumacio Et quia. —
tantum bonũ per iſtam virtutẽ acquiritur· ideo dyabolus multũ
ei in fid iatur Vnde En. in epłis Scias dyabolum ſoli ſemꝑ per⸗
fſeuerancie inſidiari · quã ſolam virtutũ nou it coꝛonari · ergo ſtu⸗
dge perſeuerancie que ſo la co'onatur Et hoc fignauit deus Geñnñ· H
ii loquens ad ſerpentem ˖ & tu inquit in ſidiaberis calcaneo eius
Per calcaneum nãq; intelligitur extrema pars vite · cui dyabolus
multum inſid iatur. ſed contra eius in ſidias per ſeuerancia manit
eius caput contendo Complementum ergo & conſumacio operum
no ſtroꝛum eſt perſeuerancia AAn lege moy ſaica iubetur in omni
ſacriſicio cauda offerꝛi Leuitici: ii: & Jacob ſilio ſuo ĩoſeph·
tunicam fecit vſq; ad talos totum coꝛpus tegentẽ Geñ · xxxviii ·
per caudam que coꝛpus finit et runicam que ipſum coopit per⸗
ſeuerancia dehet intelligi que totum coꝛpus virtuoſi viri conſu⸗
mat in bono Quidam ſanctus pater qui diu in ſeruicio dei ?p†½
ſtitat penitencie diuturnitate per accidiam fractus rogauit deum
de hac vira eum eripere di gnaretur Ad quẽ miſſus angelus
opcẽem dedit: an veller duobus diebus tantum in purgatotio
manere et ſtatim moꝛi: an diucius in hac vita penitenclo · penit
a purgatetio liberari qui moitem preoptans ad purgatoꝛiũ du⸗
Cctus eſt. vbi dum ad momentum hoꝛe fuiſſet et penam intollera⸗
bilem ſentiret eiulans: et contra angelum murmurans aſſerebat ſe
per multeꝛum annoꝛum curꝛicula purgatoꝛias penas peregiſſe Ad
quẽ angelus vere inquit· nec vnam horam ad huc compleſti Tunc
ſanctus pater impetrato qð ad coꝛpus red iret letus in penitencia
priſt ina perſeuerans cum virtutum cumulo poſt diffitum a deo „D
tempus moꝛte ſuſtepta ad gloꝛiam tran finiirt l

= A Explicit tractatu

— — — — —

§ de foꝛt

— — —

e auict ſit·
abſtinencia ſoprietate & caſt itate· Q uarto de moedeſtia que circa

car Primo de quo eſt vecüdan u

neat Tercio quomõ vecu
primũ ſtiendũ eſt· ꝙ ſicur dicit phs . iui · erhi · Verecundia eſt

timo⸗ ingl ieacõis Redditur a aũt pomo ingloſus! ſeu vituperio

d ignus · quando vicioſ urpitudinẽ cõmittit; cui? per volun⸗
duob non debet homo voe⸗

chritudinẽi in ſe ctinent Et ſi inter

D Kent de magnanimo dicit
in actibus ꝙ ibant Saudentes a conſ ſpectu concilz quoniã Di

pabiti ſunt pro noĩe ihu otum eliam † pati Di aũt
vscundlari de obꝓhrys que infer
imꝑſectõe prutis Talis

D libus quoꝛ ĩe non eſt auctoꝛ
debeat⸗ baber nichilominus reſpicè
pertas ignobilitas & ſeruitus 8. alia

CGhEh
Ktatus quartus de tempancia: diſt mus per
ca ti lect · A Nc la eſt Pprie de a ctu Vitele

an

IIIIeer

16 de forritucine que iraſtibilem pſicit · recto o⸗

pabet œd inare Ad cui? ꝓfectam ↄſideracõem qtuoꝛ

dine agend reſtat de tempancia que cõcupiſt ibilem

R pᷣmũ ſ fũdamentũ tempancie Sc do de tempantia n
& circa quid verſetur Tercio de Ptibus eius ſtilicz

e vecuudia autẽ tria vide ſuffi⸗
o ad quos vécũdari pri⸗

ndia tempancie cooperur Kan

quoſea dã motus extioꝛes ?ſatur

tatẽ ip̃e eſt auctoꝛ Ex quo patet ꝙ de
cundari. ſt iliq; de actibꝰ vᷣtuoſis · qui non turpitudinẽ ſed pul⸗

r actũ vᷣtutis debet illa contempné/ quia ĩdigne ſibi irꝛogat
P hs iiiin er bi. Vnde de aplis ngit

otingat ali uõỹ
nnt ꝓpter vtutẽ · hoc vcedir ex
enĩ nondũ pfectiũ habitũ vtutis ad⸗-
generauit tem non deBer homo vecundari de Kactib? natura⸗
Tamen licet vitupium! ſoli culpe
oẽm deſectum Et quia Pau⸗

ideo de talibus interdũ vecun⸗
deſectu virtutis max une
git pectarum quaclam

defectus ſcm humanã opinionẽ 1
Ddantur bomines . licer hoc Oting it ex
magnanimitatis que talia ſpernit Cum is

. ſunt videnda Primo de verecũdia que m Amb eſt

dũ bria alicui inferamur

puiuſmodi repurantur dãa

ſic⸗

.
B.

huucbonio a ſemil⸗ vbi ſtine opoꝛter defectus verecundie conuenit eſſe in duobus
er exeridari: generibus hoĩm ſtz peſſ imoꝛe & optimoʒ ex diuerſis tñ canns
Dictũ eſt enĩ ꝙ vecũd ia eſt timo⸗ in 8tffcacsis pad
turpe aũt aliq rurpe non timeatur. poteſt otinge ex duplici

tet ꝙ verecundia ſemper eſt de rurꝑi addu Doec antem p⸗

los ad celum leuabat. ſed percuciens . ectus dicebat Deus Pici?

occõem turpitudinis preberer aſpicientibus rogauit deũ ꝙ hanc

Et hoc mõ vẽcũdia care

ei ꝓprie viruperiũ deberur. ficut virtuti honez Er ſic verecunæ
dia eſt timoꝛ in gloꝛificacionis que ſoli vicio debetur Vncde pa⸗
poteſt eſſe
dupliciter Vno modo ꝙ aliquis deſnat turpia facer eter ri⸗
moꝛem vitupery Et h ᷣm Greg. Naaienũ pert inet ad er
ciam per quã aliquis timet incidere in gloꝛiſicacõem Alio moche
vt homo in turpibus que agit vitet publicos conſpectus pter
timoꝛem vitupery Et H Pr ie fm eüdem Greg. ad verecundiam
pertinet · per quã ſe aliquis occultat in malis que agit.licet vere⸗
cund ia pro vtroq; ſumatur Publicanus de peccatis mirabilẽ?
verecund iam habebat qui in templo oꝛans ſtabat a longe nec ocou

6

— . —₰ „ „ . „ =
eſto mic hi pectei Luce. xviii. egitur de quadam ſancta
4 2 . „ 7 eti 2 „ 2 .
virgine nome Prigida que cum eſſet pulcçherꝛima & facie decoꝛa

aduertens ꝙ multi in eius vultũ aſpicerem· & timens ne ex hec

pulchritudinem temperaret eius coꝛpi aliquã defoꝛmitatẽ dancdo
Mira res emiſſa prece mox vnus oculus crepuit. & liquefa tuius
eſt 948 pater videns eam velari permiſfit· cui ſatim diuĩtus oculꝰ
reſtituitur cGiuuenibus ad virtutem tendentibus exxecirt
F. (erecundari. non autem ſenibus
E hys autem quibus verecundari expedit . vid endum elt

aliquocd

cauſa Primo da non ext ima tur vt malũ Alio mẽ qa non extimat᷑
vr P oſſib ile ſbi accidẽ Et jm hoc vẽécũdia deficit in aliquo dus DWMd
per Vno m qa ea que ſũt erubeſtibilia non pduũtur vt turpia
irent homães in pctis ꝓfũdati, quibus ſua
ſed m agis de eis głant᷑. ßm illud Pron i.

Ppctã non diſplicent

ee ð
5 .*

lee
Ain
neſt
mys
resen
ſeren
cunci
guen
derii
diſti

netur

Emat

wnoue
detor
ſucio
dbede
Aßru
inſemn
dereg.
E ſt
Ermm
zen
os
onds
n
mon
inhe
ioſep⸗

vero
luit 9

mitte

.

onibus ad verecundiã inducit maxime

Lerant᷑ cum nale fecerint · & exultant in rebus peſſimis Et tales
aſſ imilat iémias métrici Species inquit métricis facta eſt tibi
neſt iſti erubeſtẽ ¶ Alio modo deficit vẽécundia in aliquo quia
non aꝓprehendit turpitudinẽ vt ꝑc ſibi accide Er hoc modo ſe⸗
nes eciã tuoſi vecundia caremt Vnde dicit phs iiii· et bi ·
verecundia non eſt homãs vᷣtuo ſi Et alibi in eodem dicit Ove⸗

7

cundia eſt paſſio laudabilis ↄueniens non om etati ſed iuuenih·

quia em vécundia eſt timor de turpi Juuenes aũt ꝓpter habun⸗

danciã paſſ ionũ ſunt diſpo ſiti & inc linabiles ad turpe ni ſi per
diſtiplinam arceant᷑ · ideo laudabile eſt in eis ꝙ verecundentur
ne turpem actum ↄmittant de quo vẽécunclari poſſent Senibꝰ? aũt
& maturis ꝓpter habitũ ?̈tutis qua carere non debẽt hec paſſ io
non ↄuenit Sũt tamẽ ſic diſpo ſiti ꝙ ſi eis aliqd turꝑe acciderit
de hoc verecundarent᷑ Ende phs· quando dicit ꝙ non eſt homĩs
ſtud ioſi detniat cũ addicẽe ſuꝓpo ſicoĩs (Parer ergo in quibus
debet eſſe verecundia. quia non in omibò ſed in adoleſtentibus

ad tëε tendentibg Vnde dicit am be: in li de offi Sicur

in ſenibus grauitas & in iuuenibus alacritas/he in iuuenibus
alacritas ſic in adoleſtentib? verecũdia velud in quadã narure
dote mendat᷑ Dec in ip̃o coꝛpis mo ru · geſtu. & inceſſu tenenda
eſt Habitus enĩ mentis oñdit᷑ in ſtaru coꝛpis · & vox quedam
eſt animi motus coꝛpis In ip̃o quoq; coꝛpis decoe verecundia
plus eminer Eminachus aũt dicit de verecundia loquẽs quτH

mens inhoneſta eſt inbecilla frons eſt ¶I )veneca eciã in declinaci⸗

—

mulierẽ. in cuius vultu
. „ ℳ₰ ⸗ 7
natura quendam pudoꝛem plantaſſe videtꝙ nde dicix Exferat

mrõna oculos iacentes in tram & adũſus off icioſum ſaluta toꝛem

in humam pocius P in verecũda E ſſpa que iniecit oculos in
ioſeph ĩuerecunda fuit· vnde eum de ſtupro ĩuixauit Ton eph

vero iuuenis & elegantis foꝛme ſacie verecund? opi nefario no⸗

ſe ꝓmi fir in carcẽ poni · ꝙᷓ rem turpem

ucrecia de qua narzat valerius & ecia

luit oſentire · ſed pocius

Cen. IE Pri):

obprobrioſam cõgregato cetu parentũ ſuam iniuriam deploꝛauit
& ferzo 8 veſte tectum actulerat ſe interemit ex hoꝛtac ione piſſa

in vulnus lucrecia ac moꝛiente clamat vir. Paterq; multociẽs cul⸗
trum ex vulnere tractum manente cruozꝛe renens ſuam iniuriam
lihoʒe ſt irpe ferꝛo & igne & qualicumq; vi poſſet execraturũ NHec

amici irati brutum expugnaturum regem ſequũtur ducem poz⸗
tant q; lucrecie coꝛpus in foꝛum · vt noue rei inclignacione homi⸗

gantq; ſexrum tarquinũ qui poſtea occiſus eſt apud gobios ¶ In

mus Non autem factum perpetrati homicidy ↄmendamus
verecund ia ad temperanciam diſponit

eſt conſequenter Vbi ſtire opoꝛtet ꝙ verecundia non eſt virtus
dicenda fi proprie de virtute loquamur Mam vt patet per philo⸗
ſophum ſexto Phiſicoꝛum Virtus eſt qued am perfectio per quã

operari Dictum eſt autem ſupra ꝙ verecũdiĩia eſt timoꝛ de turpi
actu qui autem eſt perfectus ſecundum habitum virtutis non
habet timere de turpi actu/quia nen eſt taliter diſpoſitus vt ap
prehendat aliquod turpe qñ illud ſacile vitare poſſix. nec eciam
actu cõmitrtat aliqu id turpe vnde exprebrari poſſ it Et propter

quis refug it turpitudlinẽ vicioſam & diligit decoꝛem virtutis

auguſt inus in tanum actum rurpeè abhoꝛruit in ſe vmiſſum · %
vltra cum verecundia amiſſ i pudoꝛzis viuere noluit Dec quidem
cum eſſet a tarꝗno per violenciam obſtuprata nolens vitam Ducẽ

ꝙ tantum f lagicium ꝓer virum & parentes penaſequatur Inſu⸗
per & exemplo dato ꝙ nulla impucdlica leta viuat Prolapſa autẽ

filieq; ſanguinem ſe vindicare· & tarquinũ cum ↄiuge & omniũ

illum nec de ſuis quẽquam alium regnare rome paſſurum· Deincle

nes mouerentur · ficq; omnes brutum ducem ſequũtur armati fu⸗

hoc ex emplo zelum vitam de turpitudinis imirandum pred ica⸗

Vomõ autem verecundia temperancie cooperetur videnꝭ

quis diſponitur ad optimũ /quod eſt ſecundum ipſam virtutem

hoc verecundia deſicit a perfecta racione virturis Et hoc vulr
Phus quarto Et hicose Eſt tamen quediã laud abilis paſſio per S

ſobr

8
M

ſui

ſuer

ſg

Vncle dicit Ambe : in pmo de offi . Verecundia ſ. 5 ac familia⸗
ne ris eſt mentis placidita ri ꝓpe viã eſſe fugitãs/ab oniĩ luxu aliena.
tat ſobrietatem diligir. honeſtatẽ fouer · & decoꝛem requirit Et va⸗
id leerius dicit Verecũdia parẽs eſt oĩs honeſti conſily tutela ſol⸗
reßiſt lempniũ officioꝛ · magiſtra inocencie· cara ꝓxĩsaccepta alienis
Iniu om lo co omĩ temꝑe· fauoꝛabilẽ p̃ferens vultũ ¶ & ſic ?m p̃dicta
uck veécundia videt᷑ eſſe quedã diſpoſicio & fũdamẽtũ cetax vtutũ
isi⸗ quia tamẽ dictũ eſt ꝙ vẽcundia eſt timor turpitudinis & ex⸗
hiutti ꝓbracoĩs et vicia intemꝑancie ſunt ex ꝓbr abilia et maxĩe turpia
Nomi Der oppoſitũ autẽ vᷣtutes ad tempanciã ꝓtinẽtes quadã pulchri⸗
nil rudine decoꝛant᷑· ideo vécundia pnᷣcipalz ptinet ad tempanciam
Neinde inquant ũ turpitud inẽ timet incurzꝛé Vnde patet ꝙ vêcundia ad
npe tempanciam diſponit ˖ Pter q dicir Am bz · O veécundia iacit
benn pᷣma tẽpancie füdamẽta ESigna magne vrutis p̃tẽderũt duo ſilxy-
tlk; mnoe ſem ſcilicz & iapher qui audiẽtes venda prĩs ſui eſſe nuda⸗
6 ra pud oꝛe patne vecundie ducti ĩponentes palliũ humeris ſuis
grediaa a & retroꝛſum ĩcedẽtes faciebus aũſ is prĩsvirilia operuerũt gen·
9 ix (Mar⸗ at valerius ꝗ cum quedam virgo nollet ydolis ĩmolare ₰
3 a pa ganis ducta eſt in ꝓſt ibulum vr publice pudoꝛẽ virgitatis
viderd amittêt ad quã cum ꝗdam nobilis iuuenis diſſo pudoꝛe vẽcũdie
pinui iuuenilis ingredet᷑/ ecce leo per med iã ciuitatẽ veniens ad loc ũ
ppilo⸗ turpem ĩ gred it᷑ &iuuenẽ cum furoꝛe arꝛipiẽs ?ginem intuetur
perqi vt eius mãdato iuuenẽ laniet Juuenis autẽ ?ginem rogat vt eũ
irtnem a leone liber Illa vero bonũ pro malo reddẽs leoni ãanuit vt iu⸗
be tußpi nenẽ dimittat quo facto oẽs ſtupent & leo recedit (¶Decundi de Tenperantia
tis wn . capłi lcõ. Quid ſit temꝑancia & cinca uid ?ſetur ſit α0οα 4 verſeer.
18 r Oſt hoc agendũ eſt de ip̃a remꝑ ancia qͥd ſit & circa quam
ccuen matiam ?ſatur ¶Ad cui? euidenciã duo breuiter ſunt videnda
prope ſtiſ icʒ de rõne a priacõis hui? noĩs rempancia ad ſpecialẽ vrurẽ
c wul 83² de iamat᷑ia ſeu obiecto vᷣrutis ciendũ eſt igit ꝙ Em cõ⸗
oe ſueruclinẽ pũane locuceĩs aliqua neia cõmua reſtringũrur ad ea
finn⸗ figni ficandum ſolum que ſunt᷑ precipua int illa que ſub tali cẽmuĩ

. —

ten UIllIl — ͦ́ð

Rgni ſicacione continentur Sicut nomen vrbis. que cõmuĩter & E

incifferenter cõmuĩcat quãlibet ciuiratem Anthonomatice acci⸗
pirur pro ciuitate rome Secũdum hoc ergo nomen remperancie
dupliciter poteſt accipi Vno modo ſecũdum ↄmuĩtatem ſue ſi⸗
Im ficacionis· & ſic temperancia nen eſt virtus ſpecialis ſed po⸗
cius generalis · vel condicio conſequens omnem virtutem- ſecurᷣ
ꝙ qued am moderacio requiritur in qualiber virtute moꝛali Coc
enĩ impoꝛtat nomen temperancie · fignificat enĩ quãdam tempiem
quã rac ie ponit in humanis opacẽibus & paſſicibus Alio mode
con ſideratur quaſi anthonomatice ſecũdum illud quod ſigni fiert
moderacionem in hys que habent maxime hominem allicere. & a
bono ra cionis abducere · cu iuſmodi ſunt delectacõẽes ciboꝛum &
venerioꝛum· & hoc mede temperancia eſt virtus ſpecialis ¶Ex D
boc autem faciliter apparet circa quã materiam exiſtit Dictũ eſt “
em ſupra ꝙ ad virtutem moꝛalem pertinet conſeruare benũ ra:
cion is contra paſſ iones eius oꝛdini repugnantes Concupiſtencie
autem delectacionũ tactus circa quas temperancia conſiſt it max⸗
ime ſunt racioni repugnantes Nam delectacio tanto eſt vehemez·
cio? · quãto conſequitur oꝑacõem magis ↄnaruralem Maxĩe aat
narurales aĩalibus fũt opacões quibus confnatur natura hũana M
Hec aũt ↄſdacio ↄfᷣuatur vel in indiuid uo. & hoc fit per cibũ &
potũ · vel in ſpecie & hec ſit per diũctẽezʒ maris & fenie Et ideo
circa delectacões & ↄcupĩas repᷣmendas ciboʒ & poruũ. ac eciã
venéoʒ? ꝓprie habet ↄfiſt rempancia Vñ dicir Aug? in li. de li.
ar. Tempancia eſt affectio cchercens & copibẽs appetirũ ab bys
rebus que turpiter aꝓperũtur Et tulius in prima ret hoꝛica diciit
Temꝑancia eſt racõis in libid inẽ atq; alios non rectos animi im
petus firma & modata dñacio E Sancta iudlith temꝑat iſſima
fuit in omĩ gre tempancie Nam ſicur dicit Jo· Jeiunys erat ↄfr’ö
lu gubri hĩtu ſoꝛdidabat. ciliciũ pñs ſup lũbos ſuos ſecretũ cu⸗
biculũ in ſuꝑpioꝛibus dem? fecerat vbi clauſa manebat cũ puellis
ſuis ſicq; ſuã viduitatem in ſtã puritate ducel ar Judith. viii⸗

ciu
ine

R

e
ei;
ranct
ſuen⸗
curd
oe
pien
cde
nifck
e

1

ra⸗
encie
dar⸗
Ren
i zin
hüͦane
u
ideo
ceci

S

iſſim
1 9fi

etũ u⸗

ſe⸗

Sanctus germanꝰ? cũ puer eſſer altiſiodoꝛẽſis ciuitatis a ſenaru
factus gubernarxor moꝛ tuo paſtoꝛe dĩnirus factus eſt epiſtopꝰ

& in ſoꝛo ↄmurãs- factus eſt exemplar

ciuitatis· qui mox vx

in omĩ genere tempancie Nam xxx ãnis panẽ fr umẽri vinũ vel
qͥd coctum non omeditx · ̃rerꝙᷓ in die paſt he & natiuitatis dni
aliquãrulũ vini ſimul cũ ac ua ſumebat ante panẽ ciném p̃liba-

bat vt guſtus aꝓperitũ edacem temparet· ſemp ieiun nonn iſſ

veſpe ↄmedebax Ciliciũ ſe empꝑ ad carnẽ deferebat· vna tuĩca vel

cucullꝗ ſupius ↄtectus In ſacculo & cilicio abſq; pulumari recũu⸗
bebax· veſtimẽta aut calciamẽta raro detra hebat. ſupra hoĩſem
fuir omẽ qð geſſir Ham ralis fuit vira ꝙ ſi miraculis caruiſſer
incredibilis videret᷑ tantac; fuerũt miracula p niſi merita pre-
ceſſ iſſent fantaſt ica purarent᷑ ¶ Tercy capłi lcões OMabſt inẽcia
Vnc de ptibus tempancie
viicgeam⸗? Inrend m daũt detmĩare ſolũ de prib 9 ſubie ctis
quas ſpecies appellare poſſumꝰ Nam in bhys pꝓfecta racio tempan⸗
cie ĩuenit᷑ Dee aũt ſunt tres ſtilic abſtinencia que eſt meSaria
delcãc ionũ ſpeciali? in potibꝰ & cibis. ſobrietas que eſt modera-⸗
tiua delłcãcionũ ſpecialit in potibus. & caſtiras que eſt modarxĩa H

delcãcionũ in actibus venẽéis de bys ergo tribꝰ per œdinẽ rrac⸗

randũ eſt Et pᷣmo de abſt inẽcia. circa quã qtuoꝛ ſunt videnda
Primo qd fit & quomõ ſit virrus Sco que fint eius prierares H
Tercio que eius cauſe factiue confuatiue quarro de actu ei?⸗
qðeſt ieiuniũ ¶ Ad vidend ũ aurẽ d ſix abſtinẽcia er qualit fir
vrus ſtiendũ eſt · ꝙ circa vſus cĩbox neceſſe eſt ponere aliquam
virrutem eò mod erariua Mam ſicur paret ex dictis neceſſe eſt
vrutem ibi poné vbi eſt ſpecialis paſſio vel difficultas in paſi ioẽ?
abſtrapens hoĩem a bono racoĩs Nam rus moalis ↄuat oꝛd i⸗
nẽ eiꝰ cõt᷑ ĩpetꝰ paſſ ionũ · Delãcẽes aũt ciboꝝe nare ſũt abſt rà b?
boĩe a bono racõis tũ qa magne ſũt tũ eciã q̊a nobis onatales &
necefſatis ſũt ꝓpt cibos ͥbꝰ homo indiget ad vite oſeruacõez Er
ideo neceſſaria eſt ?tus ꝗ pmõi delcãcionũ ſit rep̃ſſĩa er hanc

1

eſt moderatiua cibozum

——.— —.—

abſtinenciam dicimus que quãdam ſubtractẽem & mederacsem

vel moderacio ciboze quãtũ ad quãtitarem & qualitatem. ſi ſolã
ſiat in oꝛdine ad valitudinem coꝛpis ꝓtinet ad artem mediciue·
Si aũt fiat in compꝑacõe ad repreſſionẽ interioꝝe affectionũ ꝓpter
bonũ racõis · ꝓtinet ad abſt inenciam ſim ꝙ eſt virtus meꝛalis·
Vnde aug? in li· de qſt ionibus euangely Men intereſt omnio ſtz
ad virtutem quid alimẽtoʒe· vel quãtũ quis accipiar. dũmẽ icd
faciat pro ↄgruencia hoĩm cum quibus viuit & ꝓſone ſue Er pro
valitudinis ſue neceſſitate. ſed ꝙᷓta facilitaxe & ſerenitate animi
bys valeat cum opoꝛtet vel neceſſe eſt carẽ ¶V irtutem abſtinẽcie
mendat deus qñ ſtatim homĩe creato voluit deus ꝙ quibuſdãꝗ
fructibus veſti poſſet · & a quibuſdam deberet abſtinere Vnde
Pprecipiens dixit de omni ligno parady ſi ↄmede De ligno autem
4 ſtiencie boni & mali ne cẽmedas Geñ. ii. & Marzat Greg? de
honoꝛato puero poſtmodum abbeyrem dignam narzacẽe in laudẽe
abſtinencie Nam cum pntes eius quadã vice amicis ſuis vuiniũ
facèênt · et puer iam diuĩtus ractus a carnibus carnem ſuã per ab⸗
ſti nẽciã reſtringè veller. Pntes qſi indignati cũ deri ſiõe dixerür
Nuquid piſtes in hys mõtibꝰ iueniem? tibi accidit vr deſciẽde
aqua famłus ad ſontẽ Pgẽt et dũ aquã hauriret piſtis qui ibi au⸗
diri ſed non videri ↄſueuit ſitulã inuit famlo aũt a Pere ren⸗
tte et aquã effũdẽte piſtis coꝛã diſtũbẽnt ib? appuit de quo ad⸗
nirãtes vnacũ venerabili puero gaudiũ cũ refecto ſuſteperüt
N 4 Prieta cie eſt qa hoĩeʒ in ſua nata cu⸗ .
rvh . ESEingde de ꝓprietatibus abſtinẽcie videam? Et à ſtodir·
ene, hr Sn Orria iuxta ſe po fita magis manifeſta fit· ideo cũ Prietatibus
“ 0 nata ſtodit. aſtinẽcie oꝓPo ſitas ꝓPrierates ad viciũ gule ptinentes ſik int ſe⸗
rem Scien eſt ergo ꝙ ᷣma & oꝛigĩalis odicio abſtinẽcie ex ᷓ
fere omẽs alie cãnt᷑ eſt qa carnẽ et ſpiritũ in ſua nat᷑a cuſtodlit Ha
tura em carnis fm oꝛdinẽ racõis eſt ꝙ ſp ñi ſit ſubicta. et natura
ſpus eſt ꝓ ſibi dñet eam dirigendoet vtendo ad ztutis exerciciũ

.ùẽt/fm —— — —

ex ſuo nomĩe impoꝛtat Eſt tamen ↄfiderandũ ꝙ talis ſubẽctio

. . . rhrðßs

—— - TT—=

nra
ben
duple
ſeu re
u tů
ſttn
msl
wis
dit
pere
horn
imno⸗
icoſ.
Nlere
ert⸗
ne
e
ſutt
cbten

ventp

Et hoc exp̃ſſit de? qui eſt nature auctoꝛ loceñs ad cayn Gen iiii.
Subter te inat erit aPpetitus ius & tu drñaber is illiꝰ· quod eſt
intelligendũ de Dño racõis & ſubiectẽe appetitus ſenſitiui Nam
gmn ch dicit tulius in li . de offi . d uplex eſt vis aĩe Vraeſt ra⸗
cio. altera appetitus Racionis eſt dñari & dirigé · a petit? autẽ
obtemꝑare & dirigi Et hãc duplicẽ vtutẽ ponit ꝓphs in iiie de

aĩa ꝰpando eam Duabus ſperis celeſtibꝰ.· quaxe vna ſcilicʒ infe⸗
rioꝛ a ſuꝑioꝛi mo & regu lat᷑: licet in ferioꝛ aliquẽ ꝓPpriũ motum
babeat· ꝓpter quẽ tñ ab oꝛd ine ſupꝑiois non deuiat Tic & in aĩa
duplex eſt vtus inferioꝛ que eſt a ꝓpetitus · & ſup ior ſcilicy mẽs
ſeu racio que aꝓpetitxũ gubnat et eius officio ſue motu tãtũ vtit
quãtũ exped ire iud icat ad vite coꝛpalis gubn acoẽz Hoc autem
facit racio per tutem abſtinẽcie que vt dicit ſaꝑ · cauet ne quid
nimis ſup.· coꝛpi detur ¶Et hoc modo diffinit macrobius abſti⸗

nenciã ſub noie tempancie deens Tempancia eſt in nullo mode⸗
racoĩs legem excedè ſub iugo racoĩs cupid itatem domare VEnde

patet ꝙ hec vᷣtus facit totum hoĩem in bono racionis viue Nam
per eam ſpũs p ſidet et caro ſubicit᷑· vt racoĩs oꝛdo requirit 4Ab
hoc autem ozd ire abducit intem pancia gule que dum carni per
imnoderanciã ſatiſ facit cont᷑ ſpiritũ eam contumacem facit · &

ideo ſabon. ꝓ. xxix. Carnẽ non domitã per abſtinenciam ſeruo

delicato aſſimilat Oui inꝗt delicate a puricia nutrit ſeruũ ſuũ
poſtea ſenciet eum ↄtumatẽ q uando aũt ſpũ˖s ſuc umbit et caro

ſupat in ſequẽdo omẽ q eius appetitus cupierit · tũc oꝛdo roĩs
gule ſequiẽ · dicẽdus eſt

eſt púſus Nec ꝓprie talis qui aꝓpetitũ

pomo. ſed brurũ A Nam homo a bruto diſtermit per hoc ꝙ racoẽ
vinit. bm eni phm in pricipio meth Doim genus arte & racoë
viuit . non aũt m racionẽ vinit ymmo con?᷑ racionẽ qui ↄcup iſ⸗
cẽcie gule in omãbus deſeruit & ideo narazʒ brutalẽ aſſumit · cui?

inſt inctus eſt non carni reſiſtere ſed ſibi per omnia concupita

obtem ꝑerare. & ideo dicit. Jero: Qui poſt carnem ambulant in
— 1„ 4 7 „ „ 1 712 7 . 2
ventrẽ & libidinem ꝓni quaſi irꝛacio nabilia iumenta reputãtur

êðsõ
.
—èð

Et ſeneca dicit quoſdam ventri obedientes loco alali ũ nũeremꝰ
non hoĩm Vncde in Pſał · ſtriprum eſt homo cum in honoꝛe eſſet
non intellexit · compatus eſt iumenris inſipienribus & ſiłis fcũs
eſt ilis ſPopulus iſrahel cum eſſet in ſaltu cum ſaule valde eſu⸗

riens & mel in agrum flueret ꝓpter iuramentum & mandarũ re⸗
gis appetitum compeſtuit · nulluſq; manũ aꝓplicauit ad os vſq;
ad veſperam· pmi Reg· xiiii · ¶ Dixit abbas moyſes de ſeipſo
Memi me frequẽter ita aꝓperitum cibi penitus reſpuiſſe· vt duo⸗

bus diebus vel tribus reſectõe dilata. nec mẽoꝛia quid ednly meã
interpellauerit mentem dicebat tamen & pro documẽto fratri bꝰ
dabat · ꝙ erat earo domanda & ſpiritui ſubdenda. non tamen
per nimiam abſtinenciam extinguenda quia nimietas ieiuny &
voꝛacitas edendi inſuper vigiliaap ĩmoderata continuacio & ſom

pni oꝓppri mentis toꝛpoꝛ pari diſtrecõe a monacho ſũt repellenda

6

W

(animũ ad oꝛandum feruentem inducit

deJclt⸗ delicet Ptinentes ad mentem · & quedã ad coꝛpus Proprierates
ad mentem ptinentes videntur eſſe tres Nam primo aĩm ſincerum
reddit vt ad oꝛandum ſit feruencio? Secũdo memoꝛiam nutrit
vt ad reminiſtendum ſit prompcioe Tercio intellectum acuit vr
ad ſpeculandum ſit ſubril ioꝛ ſe uãtum ad primũ ſtiendum eſt
ꝙ mmietas cibi naturalem caloꝛem ſuffocar. Pprer q8 cibum de:

coquere non poteſt Ex quo ↄuenit ꝙ natura coꝛpis cibi ponde

pregnauata. & quaſi in ſuis viribus ſepulta mentem ipſam ſecũ

ſubmergit · & eam ꝓpria operacẽe deſtiruix Vnde ſtriptum eſt in

2P ,—* en - X dicta autem ꝓprierate multe alie ſequũtur Qquedam vi⸗
c ammn
2

7
“ 6
=èðM
W
=B

afed

Oſee Memphis ſepeliet ees Memphbis interpretatur ex oꝛe · vybi
dat intelligere ꝙ ſi uperf luitas cibi que ex vicio oꝛis occaſionem
haber pominem Zule dedi rum ſepultum tenet Nam ſicut dicit
Gregeins quãto coꝛpus impletur tanto anima minozatur ſ uple
in actibus viriũ ſuaʒe Et hoc eſt quod dicit dominꝰ Luge. xx·
Attendite ne granentur coꝛda veſtra in crapula er ebriexare

Cnp
guan
38
dum
ſubau
ln

orun

Pi
E
ſumen
ſceri
moll,
mtwie
1dema
debat
nün

Per
e 5

ſ
eeln

tün⸗

a demonibus ĩpugrabat᷑ nim ia fame· ſemꝑ circa maʒ hoꝛã diei

porẽcioꝛ ad retinẽdũ et memoꝛãd ũ que audito-

Crapula enĩ dicii quaſi cruda epula que in nĩa quãtitate ſũpta
quaſi cruda & indigeſta in ſtomacho remanet Ex hoc autem co-
aggrauari dicit; qu ia ineptũ redditur & indiſpo ſitũ ad cogitã
dam de deo ¶ Ab hoc aũt vicio liberat abſt inẽcia dũ eni coꝛꝑ⸗ꝰ⸗
ſub eius moderamĩe regit᷑ ſpũs vigoꝛoſus efficitur · quia ad eius
obſequiũ facilit ducit᷑ Eſt enĩ aprũ & diſpoſit ã ad vigilandũ
orandum ſtudendũ . & ad alia ſalubria exercendũ (V nde dicit
Bñ. ſupꝑ cantica Abſtinebo a carnib? ne dũ nimiũ nutriũt carnẽ
Emul carms nutriãt vicia. panem ipm cum menſura ſtudebo
ſumé ne onerato vẽtre ſtare ad adoꝛãdũ tedeat ¶¶ Damel vir de⸗
ſiderioʒe vt aptioꝛ eſſet ad oãd ũ & dĩna ſuſt ipiendũ triũ ebdo⸗
moda diebus panẽ de ſiderabilẽ non coredit & caro & vinũ non
in troierũt in os eius Daniel x· Ex dictis patrũ. Guidã frarrũ

—

dicebat autẽ in coꝛde ſuo nẽdũ oõnes meas dixi expectabo vſh
tciam quja adueniẽte adiungebat vſq; ad ſe extã expectare optet
et ſic de ſexta ad nonã veniebat et vnnc oꝛõnes et hoꝛas ↄoplebat
et panẽ cũ gaudio ſumebat · ſicq; faciẽs per aliquos dies neceſſr⸗
tatẽ v?̈tix in zutẽ et vio lenciã in delcãcdẽm ¶Tercia Prictas V —.
(eſt quia memcꝛiã ad remſtendũ ꝓmptius nutrit Alſope 2. Prietns
Ecundo vᷣrus abſt inẽcie mem?6i nutrit Cũ em ſtomac py A mhecανναισα οαυN reimſee
nimio cibo replet᷑ multi fami aſtẽdũt ad cebrũ ip̃m q; obnubilar Perri ritritt
et deoꝛdinãt · et ex hoc habẽt vtutem memozat iuã · que eſt in Pee “
poſterioꝛi cẽbri obfuſt are · er intẽcõ es acceptaꝝ ſpecieze deſtru⸗
ere Vnde dicit᷑ in Oſee . Zaturati ſunt et eleuauerũt coꝛ ſuũ · err
g obliti ſunt mei Parcitas aũt cibi modicas pmittit fieri exala⸗
coẽs. er idcirco vis memoꝛ atiua in ſuo vigoꝛe ꝓſiſtens fotis eſt
ad memozandũ Cui? ſignũ atq; in euigilãtibꝰ poſt ſompnũ qui
digeſto cibo ꝓmpcioꝛes ſe ĩueniũt ad rennſt ẽdũ ea quoꝝe reple⸗
to ſtomac ho memoriã pus non habebãt Et ideo congrue hoza ma

rutinalis ĩuenta eſt ad tradicoẽm doctrine · Tunc enĩ homo eſt
ibꝰ ſunt tradẽda

4
3

appellarem ad phyrum ſed ſobrium Rex autem excuſſa crapula.
et cauſa diligencius inſpecta ſentenciam reuocauit
uarta propr ietas abſt inencie eſt quia
Qiintellectum ad ſpeculandum acuirt

landum Cum enĩ operacio intellectus etum Fabeat a ſenſu er ſan⸗
ſenfitiue et virtutis ymaginatiue virtus intelligencie inbabilis
red datur ad ſpeculacẽem veritatis Michil autem eſt ꝙ ſic ſenſũ

pedimentũ otingit in recta oꝑacõe intellectus. ᷣm ꝙ dicit tuli⸗
Mente inquit recta vri non pñt multo cibo & poru repleti Vnde
dicit . Venter pinguis non pinguẽ ſenſũ gignit Et ſeneca di⸗
cit Copia ciboʒe ſubtilitas impedit᷑ Ab hoc aũt vicio liberat ab
ſtinẽcia Mam ex cibi ꝓcitate ſpũs & hũor es ſubtiles gnantur &
bñ digeſti.
Cuũ ergo actus intelligendi ab ip̃is viribus ſenſitĩs dependat · vt
dictũ eſt. ↄñs eſt ꝙ oꝛd inatum regimen coꝛpis in cibo et poru
multũ valet ad bn ſpeculanòꝭ Vñ dicit Criſo· Nich ſic ſalutẽ . ni⸗
chil fic ſen uũ̃ acumẽ opatur. nil ſic egrit udinẽ fugar ; ſicut me⸗
derata refectio Pueri bene indolis qui cibos delicaros et rega⸗
les contempſerunt intellectioꝛes ceter is ſunt inuenti dañe primo

Vnus de tribus ſentenciatoꝛ ibus rerum foꝛcium dixit Vinã
om nibus preualer ſeducit mentem Item regis & oꝛphani facir
mentem vanam Item ſerui ac liberi pauperis ac diuitis. & oẽm
mentem cõuertit in ſecurita em & iocũditarem & non meminerit
omnem triſticiam & debirum et ceta ii. Reg . iii · Doc autem in
telligendum eſt quãdo vinũ et alia cibaria ĩmoderate ſumũrur
Nam ſi cum debita menſura ſumantur memoꝛiã et alias anime vi⸗
res nutriũᷣt et confoꝛtant ¶ Narꝛat valerius p rex phyrus ex ni-
mietate cibi ac potus temurientus factus ex hoc ĩmemoꝛ iud icyh
ſubitus et inaduertens mulierem iniuſte dampnauit Que dixir

Ercio abſtinencia intellectum acuit ad ſubtiliter ſpecu⸗

taſia ſecũd ũ doctrinam phi neceſſe eſt. ꝙ ex mala diſpoſicẽe xtis

obſtruat · et fantaſiam ficit cibi ſuperf luitas Exqua vlterius im⸗

2 . α . 7
x ꝗbus opꝑacões ymaginatĩe ?tutis purioꝛes reddũt᷑

kacion

i ſe
ai
ninen

tem in

ütur.
me vu

er ni

mudic⸗

die

ſpecut

er ſan

diep
riusin
ttuli
ndi
ertti
nm
cht
etpert
urseni
cur
et reyn
„e

S geſtis beati nicolai legit᷑ · ꝙ pmo die quo in halneo lauabarur

erectus ſte tit in ꝓelui Inſup quarta feria & ſexta- tantũ ſemel
in die vbera ſugebat· que res p̃ſag iũ erat mire abſtinẽcie· necnõ
& magne intelli gencie · que futura erat in viro dei nicolos
i rietas abſtinencie eſt· quia coꝛpus templũ dei efficit
Vnc vlterius alie tres Prietates abſtinẽcie ad coæpus per⸗
tinentes Et ma eſt quia cœpus per abſt inenciã nutritum
remplã dei effici Secunda quia cibo ſũpto bomo delectabilit
vtitur Tercia quia per eam ciuił2 vuit Eſt ergo Pprietas ab⸗
ſtinencie circa co pus ↄſideranda quedã ditacio templi fm illud
apłi ad. Coꝛe. i · Templũ dei ſanctũ q eſt is vos Cum enĩ co:
pus ſt quodd'ã inſt rumentũ aĩe faciłꝛ ab ipa ducit᷑ ad opa ? tu⸗

tis quãdo eſt ꝓce nutritũ · & cum in ip̃a racẽe fint ſeĩnaria vᷣtutũ
plãtata quaxe execucio & ↄp lemẽtũ eſſe non poteſt ˖ niſi obſequm

p̃ſtet᷑ a coꝛꝑe cð eſt aĩe aſſiatũ & pro mãcipio datũ ↄlequens
eſt ꝙ ip̃m coꝛpus per abſt inẽciã gubnatũ erit quaſi quedã poꝛta
ytutũ & clauſura vicioze & ex hoc redder᷑ habitack'm ſpiritus

ſancti Nam ex hoc cauſat quedã p̃pacio ctm vtutũ · per ꝗs ſpũs

ſanctꝰ mentẽ inhabitat ¶ Contrariũ autẽ facit intempancia Jule
qu ia de coꝛpe qð eſt templũ dei facit latrifnã quãdã oĩm vicioʒ
5. dicit. Gre. loquẽs de vicio gule. xx: li: mo: Ad ↄf lictũ
ſpũalis agonis nõ aſſur git· niſi pus int noſmetip̃os hoſt is pꝑo⸗
ſitus gule videl c; appetit⸗ odinet᷑᷑ Et ?ma: xxv Dicit Dnãnte

gule vicio omẽ qð hoĩes foꝛt it egerũt ꝓdunt · & dum vẽter non

reſtrĩgit᷑· ſimul cuncte vtutes obruũt Non ſolũ aũt viciũ gule

gtutesrollit. ſed eciã ip̃ᷣm ventrem qui eſt res viliſſ ima deificar
fm ꝙ dicit apł ad phi · de guloſis quoꝝ de? vent eſt Ybi dicit
Aug? . Doc ab hoĩe colit · q pre cetis diligit᷑ Et exporẽs illud
ad choꝛ i: Diue omedatis fine bipatis oĩa ad głaʒ dei facite di⸗
cit Siquid mãducas & bibas & ad refectẽeʒ coꝛpis ſumis ſuſtẽ⸗

. 9 — . , „1 „7 „ ⸗ 9 „

iſta ſi upplemtoʒ ſolacia cibus tuus et potus tuus laudant Deum

D

. . Ceuda Prietas abſt inẽcie ad coꝛpus pꝓtinẽs eſt qa facir coꝛ⸗
Pale vitã delcãbilẽ & ſanã Cibus enĩ cũ modᷣamĩe ſũptus ᷣmo in

En I „₰„

Si vero narure debirum per ĩmodleracõem edaciraris excedis &

multũ te ingurgites quaſcũq; dei laudes ligua tua reſoner· vita

ma blaſphemar· ficut foꝛmoſitas opꝑis artificẽ laudatx· ſic eius de⸗

ſoꝛmitas eum ꝙãmodo blaſphemar Pater erge ꝙ gulofitas tãquã
ydolara & blaſphemus eſt hñdus qui ventrem ſuũ pro deo colit·

& abſtinens eſt verus dei cultoꝛ · qui ſuũ coꝛpus templum dei &

habitaculũ ſpũs ſancti facit Ex hoc quið con ſiderabat apłs cum
dicebat mo ad Coxx · ix · Caſt i go coꝛpus men & in ſeruitutem
ſpũs ſancti redigo· ne cum alys predicauerim ipſe reprobus effi⸗

ciar (Pred icabat qu id alys pncipałr fidẽ xp̃i & p̃cepta decalogi
a quibus putabat reprobus & quaſi alienus fieri· niſi cœpus per
abſt inenciã domaſſet ¶Rogaturũs neemias regem arrax eſem vr

muri irem que erat ciuiras diuĩ cultus peperari poſſent pus ſuũ

coꝛpus deo dicauit per ieiuniũ & oꝛacoõem Vnde de ſe ip̃o dicit

Jeiunabam & oꝛabam ante faciem dei celi NMoe moAuguſtin?
Pmo libro ſoliloquioꝝe de ſui coꝛpis moderamĩe chtum ad vir⸗

tutem abſt inencie loquitur ſic Ea que ſtatui ↄmeò ere nil me cõ⸗

moueant Pys aũt que non ampu taui delectari me pñt ibus ſateoꝛ
46 S — „ „ „
ita tñ ꝙ fine vlla ꝓmocõe an imi vel viſa vel guſtata ſutra an?

Cum aũt non aſſunt᷑ non audet hic appetieio ſe inſeré ad impedia

mentũ cogitacõi bus meis . ſed omĩo ſiue de cibe & porun ſiue de
balneis ceter aq; coꝛpis voluprate nichil intro
Fero quãrum valit udini opem conferze poteſt

(abſtinencie quia cibo dele ctatabiłr vxi facit

Suſtu delcãcõ ez fac it Cãrur eni delcãcio ex ↄiũctẽe ꝓgoꝛcicnaxa

r4 27 — „ 2 — » 5 .
vñtis ců ri ñ ergo cibus tẽpate ſuĩtur tã in qᷓlixate ꝙᷓ in ꝗti⸗
2 „ „„ „ „ „ . „ —
tare tue ons onti iũgit Quia guſt us cui cibus ↄiũgit᷑ oñciã habz

Pim in mò & menfa: & tũc ſeqtur delcãcio Vñ maioꝛẽ delcã

cẽeʒ ſentit tẽpatus in cibo ꝙ; guloſus quãto enĩ guſtus eſt oꝛ⸗

dinac ioꝛ et natura pur ioꝛ tanto delcãcie qᷓ inde pcipit᷑ erir maiz-

es - vxantum ab ea
Certa rieras

Vnd
.
min
ſan
ſup
wa⸗
iee⸗
D
ſirus
crens

ate de

Rur
rit/
mioꝛp
E
ysge
N wil
ur qn
apes
mnitti
1 coe⸗
plet
ĩ ee
Ngrct
tſieth
Eins
uge

I

Wr⸗

Sran

ture

S 60 81 em⸗:
nien Vnde dtecck · xxxi · Sompnus ſan itatis in boĩe Eco doꝛmir vſe
e. di mane . & aia ipius cum ipo delectahitur Er bñ. Dicix in eꝑła ac
“ Katres de moͤte Panis furfure? & aqua fimplex olera vel leguĩa
Gtz ſimplicia nequa res delcabiles ſ⸗ unt ſec in amoe xp̃i 8* dencle⸗
dme. rio etne delcacõis· ventri bene moꝛigeraro gratãt ſatiſ facè
RNg va de delcãbile eſt Er alibi Dicit Prudenter ſ. obriec; comedenti
ſatis eſt ad omne ↄdimentũ ſal cum pane (Irem cibus tempate
kan ſũptus mẽbra ↄſolidat et ſanitarẽ ↄpuat Nam qñ ſtomachus eſt
nucen porens ſuꝑ cibũ fiũt optime opones & fingulis mẽbris ꝓpoꝛcio:
d nate diſtribucões Vnde cauſat᷑ ſanitas· & ex hoc eciã vita ꝓPlõ:
delheg gatur Vnde ſtriptũ eſt Eccek .· xxxi · Propter crapulã multi pie⸗
puke rũt · qui aũt abſtinẽs eſt adiciet vitã Ex ſeñ· dicir Voluptatibꝰ
Aln umaioz pars cozpm peryt (Conrrarios aũt effectus inducit gulo⸗
euli ſitas Nam vnde querit delcãcionẽ ĩuenit triſt iciã · aut en caret
fo di hys que appetit & tunc affligit · quia gule non pot eſt ſatiſ facere
Guſtnn vt vellet· aut habũdat in hys que aꝓpetit · & tũc magis affligi⸗
4 tur quia non habet tantũ ventrẽ qui poſſ it ĩmiſſa vel ĩmittendla
üne 6 cape Ex vtrocq; igit affligit & triſt iciã habet ſiue deficiat qued
usir⸗ Imittit ſiue receptac'm c recipiat Item ĩmiſſus exceſſ iue dolo⸗
alr rẽ coꝛpis inducit. nã ventre ms extenſo & ſtomacho nimis re
iapedu plero fumo fitates peſſime generant᷑ que caput grauant. Deloees . . .
luede eerciä ↄſecunt᷑ qui totũ hoĩem vexãt Et ideo Job· xx · ſtriptũ eſt ⸗ -
n dern de guloſo Cum ſaturar⸗ fuer it artabi᷑ et oĩs doloꝛ irꝛuet ſupr
es eũ · et ſic non ↄſequit᷑ voluptatẽ quã quebat (Vnde dicit tulius
nlt Si videris iſtos epulones quaſi opimos beues ſterr et ſudare ĩ⸗
ſrten telliges eos voluptates mĩme aſſequi qui ↄſequi cupiunt Et hoc
fnoin . eſt maxima hoĩm fatuitas WPter delcãcẽez vni⸗ hoꝛe moleſtiã
cicwuun velint pati per diẽ · ſeptimonã et mẽſem Inſupꝑ coꝛpꝰ puat᷑ ꝓprio
n zn augmẽto et ſue pulchtndĩs decoꝛe dũ erm plus a comedẽte ſumitur
ci be q; vᷣtus digeſt iua mẽbroꝝ intranesʒ reqrat natura cibi exceſſu
7delt grauata ĩpotẽs reddit᷑ ad opones coꝛꝑi debitas Alimẽ to enĩ ĩma
geſtan ture digeſto humoꝝ ouer ſio ac ad mẽbra diffu ſio nulla aut ĩpꝑfcã
rit m⸗

erix ꝓprer e& coꝛpus ſemp languidum & ↄfractum exiſter-·& àdldk

debitam ſue quãtitatis & pulchritudinis menſuram non pPuenier
Vnde Aug?. xii: de ci: dei dicit Sobrie nutriendus eſt infans.

Nam ſi pro ſuis viribus alatur. ſier vt creſtendo plus capiat Si
vero modum ſue capacitaris excedat. deficier anteꝙᷓ; creſtar Re⸗
ſecancdla eſt ergo omĩs in cibo voluptas & in querendo eur ioſitas
Mirtens ſaluatoꝛ diſtipulos ad predicandum dixit In quã⸗

eumcq; domũ intraueritis er ſuſteperint vos manducate que ap

ponũrur vobis Luce. x. In hys verbis dñs non amplã ↄmedẽdi

pka vel melioꝛa licenciam in tellexix ſed voluptatem et curieſi⸗
tatem querendi cibos delicacioꝛes reſtrinxir Ende ſupra dixit

in eadem domo manete edentes et bibentes que apud illos ſunt·
qſi dicat Non diſturꝛetis de domo in domũ vr melioꝛa ĩueniaris
ad omedendum. ſed contenti fiis bys que hoſpes cuiꝰ domũ inꝰ

enĩ pauperum ↄmuĩter ſe diſtipuli receptałant· vt deſpectioꝛes

ac huĩlioꝛes homãbus areerKeler auguus ſecundum
narzꝛat policritus mimo cibo atq; vnlgari contentus erar Nam pa-⸗

nem ſecũdariũ piſtirulos minuros et caſeum bubalum mam preſ⸗
ſum ↄmecdere ſolitus erar AG
Ecütur aurem aly miſe⸗ (ſoſtimn Mequutur acle
rabiles defectus ſtz infirmitates ſ. m illud Ecck. x

Dantes ſymbola conſumũtur Et mulra alia que longum eſſet per
rractare de quibus aliqua ponit Criſoꝰ Conferamꝰ inqt mẽſam
Diuitis er mediocres et diſtuciamꝰ vtroſq; ↄuiuas qui magis ꝗſo

ſunt qui puram veramch menſe capiũt voluptatem Zlui ne qui cees
ys ĩmergũt quiq; ventris diſten fone rumpumtur arch
e ciboꝛum ſuoꝛum oꝓprimũtur in quoꝛum coꝛpoꝛe vino
velud naufragys cuiuſdam fluctus obruta anima nes⸗

nas prand
oppreſſ ion
inundante
catur Ybi nec oculus nec lingua nec pes proprys deſeruit ofſicys

. — — . eererr—

multe miſerie quas en ũera 1Cri⸗

ulas

In multis eſtis erit infirmitas Pauprares ſem illud Gron. xxi·
Qui diligit epulas in egeſtare erir Et infra Wacantes potibus et

—

1puein
pir

ſtar ſer

rrioſitas

Hqrd

queapt
wwedech
dcund!
llos aunt⸗
linemaris
donam
eckie⸗

waumg

N;
namß
Nrat

Wi

„
5

e
nagis
equ cen
tur⸗ 1rq,
oꝛe vino
nimarel

oſie

quodãmodo iam ſepulti Idem G

Ei

wtibte
ſeen⸗

A :A:
. 4

ſed oĩa mẽbra coꝛpis vicioꝛ vinculis iacent vincta granius é
carhenis Vbi nec ſopoꝛ eis ad qetem dat᷑ nec ad ſalubtatẽ cedir
Idem· Dy qdem in delicys & luxurys vitã Ducũt · reſoluta qdezʒ

coꝛpa circũferũt Ifirmitatibꝰ repleta quib? podagte tumoꝛ mẽ⸗

broʒ tremoꝛ. & ĩmatura ſenectus accidit · et eſt eis vita ſemper

in medicis & medicamẽtis ſenſus aũt tardi· graues er obruſ &
uis hec iocũda dicat er grata
qui tamẽ nouerit ùd ſr iocũditas & voluptas pdicta iocunda eſſe
negabix que a prudẽtibꝰ ita diffini Volupꝑtas eſt cũ quis ſuis
deſiderys fruitur . Vbi vero de ſiderys frui non poteſt· dum vel
egrẽetudo non finit · vel ſacietas ip̃a de ſiderys ea que oner oſa ef⸗
ficit ingrata/ ſine duhio eciã voluptas in eis ꝓiter & iocũd itas

perit Idem· Conſidera egros qui faſtidio purgent᷑· quoniã uis

ſuaues & lauti cibi apponant᷑ hoeroꝛi ſũt eis magis voluprari

ſicut per habũd anciã cupiditas fuerit extincta· piter iocũditas

& vo luptas ꝓimit᷑: quia nõ tam ciboꝛp genera ꝙ; deſidery gignit

ſatiſ factio volupratem Vnde aĩa ſaciata calcabit fauum Pro·

xxvii . Idem de petra melle ſaturauit eos. qñquidẽ poſt mulrãz

fati gacõez et laboẽ fitis aq́s frigidis de ſaxo f luentibꝰ fruekanf

eaſq; cũ multo deſiderio haur iebãr Hoc ißo ergo ꝙ dulciſſime
& de fiderabiłꝛ potãdi cupiditas explebat᷑ aqs ip̃as mel apellauir
Ergo dubitari non poteſt ꝙ ſimplicioꝛ victꝰ & mẽſa mediocris
płimũ iocunditatis habeat er voluptatis . econ? rio diuitũ mẽſe
execrabiles et horride et moꝛboxr otagione plene in qbus moleſta
ſũr hec que delcãbilia viden? Dec oĩa que ex vicio gu
p abſtinẽciã remonent᷑ ſicut ſupra dictũ eſt In cui? rei ſignũ m

Rabi moyſen mandauir deus iudeis ꝙ carnib? poꝛcinis veſti non

debẽent · eo ꝙ ex eis multe lerales tales fiũt· & maxime ex eis in⸗

glumiẽ eoʒe Aud io ꝙ pła comedẽtes digere no poreſtis et moꝛe

puerſo naturaʒ mutatis. vt veltra coꝛpa diſtendentes pre nimia

— —.—

„*

le cauſan

firmirates generantur. ꝙᷓuis alie cauſe miſtice fint pncipalioꝛes
manoas ſtripſir alexandro & ſuis vrra nĩam ĩ⸗

replecõe arre medlicoꝛr ea euacuare habeatis ac per hoc maxĩam

abentes ſu ꝓpliciũ non ſalutem & Septima ꝓprietas abſt inẽcie

inficit & eius anhelitum fetidũ red dit· vt de guloſis poſſix ve⸗
ri ficari illud Pſał · Sepulchrum parens eſt gurtur eoꝛum· ꝓprer
nimam en & inedinatam cibi ſumꝑcionem guſtus cœrũpitur

vitam ſoc ialem maculant & conturbant Vnde in epła Jude dicit᷑

pis membra puta tremoꝛem manuũ effu fionem vultus oc uloꝛum

turpitudinem atq; egritudinem vobis acquiraxis & ſic vos in⸗
ſani tali curacẽe ip̃am naturã euertitis ĩmoderara voꝛacitate finẽ

Ercia ꝓprieras eſt quia hoĩem ciuilem & purũ reddir ·
abſtinencie ad coꝛpus ꝓrinens cõ ſiſt it in curiali & politico
uictu cum alys Cibus enĩ tempate & oꝛdinate ſumptus mũdi⸗
ciam coꝛpis cauſat per hoc ꝙ omẽs ſenſus exterieꝛes puros & im
maculatos rener · & hoc maxime requiritur in humana ↄuerſacõee
que max ime oſtenditur in conuiuende alys. cum quibus expedir
habere mũdiciam cœpoalem Vnde EPnardus ſtribit ad fratres
de monte Si manducas menſam ruam ſobrieras tua per oꝛner· vi⸗
ci ũ aurem guloſfiratis hoeridas ĩmũcdicias & incurialitates mul⸗
tas facir Nam & ipſum os cðůᷣ eſt nobiliſſ imũ membrum . vt pote
deputatum officio loquẽdi & max ime neceſſariũ ↄuerſacõi heĩm

gꝓpter quod inde feride exalaciones erumpunxt Contingunt eciam
in fingulis alioꝛum ſenſuũ meatibus ſuperſ luitates in honeſte ꝗᷓ

de gulo ſis y ſunt in epulis ſuis maculoſe uĩuantes Pred ictaã
eciam viciũ ceteros homĩs actus in honeſtos facit quãtũ ad coꝛ⸗⸗

toꝛuitatem tranſgluciendi feſtinatam auiditatem et multa talia
ex quibus ſequitur in ho neſtas in cõuerſagẽne ciuili Dic aurem
remouet abſtinencia que hoĩem oꝛdinatum reddit quãtum ad pi:
dicta omnia In ſignũ mũdicie coꝛpalis fił et ſpũ alis mãd auir
deus moy ſi ꝙ, de Rmila que eſt f los farine fient· xii · panes ꝓxẽis
et ponẽéntur ſup mẽſam puriſſimã deputati ad eſũ aaron et nlicʒe
ei? Leuitexii. ſſ Narzat petrus damiani ꝙ vxoz ducis vene⸗
cia adeo delicate viuebat vt eciã ſe coĩꝛ baqs dedignaret᷑ ablu

Fne
ſun
con
oꝛ
ner
oſp⸗
teti:
lrcl
Uum
ſpec
et
An

6E

fm.
tͦ!
ſen⸗
Wn
Es⸗
non
iuti
lng
aſ
leckn
ri
o.
bor
m
rii

tian
W
wen
volitien
mücki⸗
8n

verſart e

ein
airn
ener r
m
1 Kpe
oi

ſie e
⸗

*H

men
boreſe⸗

reclictuů

zdcor,
uo

unin
cmen

muͤß

hlic

cis enn
eet

Vnde ſerui eius roꝛem celi ſ. atagebat colligẽ ex quo ſibi laboꝛio⸗
ſum balneũ p̃parent Cibos manibus non tangebãt · ſed fruſtratĩ
conciſos quibuſdã fuſtinulis aureis atc; bidentibus ligufriens

7 „ . 7 . — . rA
oꝛi ſuo adhibebar Eius cubiculũ tot aro matũ & rhimiarũ ge⸗

neribus redolebat· vt narꝛare rantũ dedecus fereat · ſed ꝙ;rum
oĩpotenti deo exoſa fuerit hui? mulieris ſi upbia patet coꝛpus ei⸗
toti oputruit ita vt mẽbra cœpis marceſtent· rorũq; vnd iq; cu⸗
biculũ incredibili feroe replent Nec quiſꝙᷓ eciã de fuientib? tã⸗
ram ferꝛe nariũ Tĩiuriam potuit Vix vna ancilla non ſine olentis
ſpeciei aux ilio· in eius obſeòo ꝓdurante Cadem tñ raptĩ acc ede
bat & ꝓtĩ? fugiẽs diſtedebax diucius igit᷑ hoc lan guoꝛe detacta
& miſerabilit cruciata amicis letantibus diem clauſir extremũ

ſ G m a cauſa abſt inẽcie eſt aſſuefactio a iuuentute ad exercicia

——

Oſt dicta videndũ eſt de cauſis Qque mentem delectant

factis & ↄbuatĩs abſt inẽcie quas ꝗᷓtuoꝛ poſſumꝰ aſſignare
rima eſt aſſuefactio a iuuẽtute ad aliqðᷣ licitũ & honeſt ũ exerci

*

ciu Mens enĩ pumana ſem ꝙ dicit Gre. Neſtir eſſe ocioſa ſed

ſempꝑ eccupari deſid erat · & qñ eſt occupata circa vnũ cũ diſis
non poſſit intendé a quocũq; alio remittitur Ex intencẽe aũt mẽ⸗
tis ſeòtur affectio circa illud cui intẽdit & retractio ab alys b⸗

non intendit Nam ad illud eſt mens affcã cui maxime eſt intẽta

9 ₰ . ⸗ „ „ . „ — —
ita vñ pſeuer ancia aſſit Nam ↄtinuacio „P1S triſt iciã a mẽte
elongat & delcãcẽem cauſat ¶ Maxime aũt hoc ↄtingit· qñ quis
circa ſtudiũ lixteraxe ſe occupat ꝓprer naturalẽ inclinacẽez intel⸗

lectus ad veritarẽ Omẽs enĩ hoĩes natura ſtire deſiderãt vt di⸗

cit phs in prcipio meh . Quãdo ergo huic nature de fiderio quis
ſati faciat per exerciciũ ſtudy eratur mẽs ab om alia occupaci⸗
one ꝓpter ↄſo:mixatẽ quã habet mẽs ad hmõi laboꝛem Quãdo vo
homo incipit a inuentute ociari omnes aĩe vires in quadam fame
nutuntur· cupiẽtes in aliquo ſenſibili ſaciari Ham & aures eſu⸗
riũrt rumoꝛes. oculi vamtates· gula cibos. & lingua loãcitates
que tñ omĩa ſi habeant᷑ mentẽ non ſedant · quia talibꝰ nen paſtit

0 Menteprn -
ℳ0* rritia ſmet

*

querit enim cibum nobilioꝛem que eſt ſtiencia vel virtus Vnde
V Ier 4 7. „ „ 1 7 „ 26
ſtriptũ eſt in Proũ. xxi · deſideria occidũt pigrum Noluerũt enĩ

potibus nec multum curandi de eis ¶Oñs noſter cũ de vicio gule
temptaretur. vt nobis exemplum darer vacandi ſtudio ſtripture
conrra pred ictũ viciũ dixit Non in ſolo pane viuit homo · ſed
in omni verbo q; ꝓcedit ex oꝛe dei Math: iiii . Q Narꝛzat vale⸗
rius de inſtructione no biliũ romanoʒe Ciuitas inquit noſtra no⸗
biliũ iuuenũ ingenia ab in ſolent ibus reuocab at exercicys et la⸗
boꝛibus ac per hoc magnos et vtiles ciues faciebax· deinde ho⸗
noꝛibus debitum pondus aũctis adiciebar Ende bene dicit tu⸗

laboꝛe Paciencia quoq; animi & coꝛpis vt eoꝛ bellicis er ciuilib 4
olff icys vigeat induſtria et poſtea caueant intemꝑanciã · et meĩ⸗
, ner iint verecũdie & ο cauſa abſtinencie eſt debita oꝛdinacio ꝗ́
1 ¶in cibo eſt obſeruanda quãtum ad qnq; condicẽes

◻M Ecñda cauſa eſt debita oꝛd inacio que in cibo eſt obſeruãda
ſ'Fm qñq; ↄdicões que tra hũtur de quadã gloſa Greg?. ſuper illo
verbo qꝗ8 dixit eſau ad iacob da michi de coctiõe hac rufa Geñ ·
xxvx (Prima odicio eſt ꝙ quis hoꝛam ↄmedendi vel indigencie
non preueniat. et iſte eſt primus modus quo gule viciũ nos tem⸗
ptat q8 maxĩe eſt dereſtabile in quocũqʒ ciue · et maxime rectoꝛe
alioʒe Vnde maledictio inducitur talibus. vt babetur Ecchex:
Ve inquit tibi tra cuiꝰ pᷣceps puer eſt et cuiꝰ pñceps mane come⸗
dit · poſtea ſubd itur Peata tra cuiꝰ rex nobilis eſt· et cuiꝰ xñ⸗
ceps ↄmedũt temꝑe ſuo onat has moꝛtis ſnĩaʒ meruit · quia in
Eſn nallis conſtitutũ tempus edendi anteceſſ it mo Reg: xiiũii.
querat Vnde dicit ſeneca Cibus ſit tibi ex facile re nec ad volu⸗
ptatem ſed ad cibum accecle Palatum tuũ fames excitet non ſa⸗
Poꝛes de ſdia tua ꝓuo redime· a tantũ curare dehes vt de finant

— „ „ „ . . 7 * 7 „ 424
ecũda cond icio eſt ꝙ cibos laucioꝛes vel nimis delicaros non

quicꝙᷓ manus eius o pari· tota die concupiſt it & deſiderat Parʒ
ergo ꝙ ſalubris occupacio eſt magna cauſa non vacandi ci bis &

lius ꝙ hec etas iuuenũ a libid inibus tollenda eſt & exercenda in

R

u ſics
luerita i.

ent y
icibis;
icio un
Triptun
moſec

Ar vale

ſtranc⸗
eria!
dende bo
vrrchin
kaui⸗

— 4,

anaco

concubes

cbeian

mabe
hymcr

nos tem/

e ctoe⸗

areche/
7
tcuy⸗

,Gun

8 nu.
os
d woln

Bi em coꝛpus noſtrũ ſcdᷣm narure apperixũ nutremus modicis

eſſet ↄtentũ .· ſed humana ſuꝑfluitas ip̃m viciauit ¶ Vnde tenẽdũ
aũt coꝛpus ſub debito modo nature multũ valet amoꝛ dĩnꝰ Yn⸗
de dicit Hñ. Facilimũ qppe & delcãbile eſſer adiũcto amoꝛis dei
oↄdimento ſem nmaturam viué ſi inſania noſtra nos ꝓmittét qua

ſanata ſtatim naruralibus natura ridet Populus iſra helitic?

ex egipto eductus pro vicio intemꝑancie rep̃henſibilis extitir
quia in hẽmo deſpecto mãna carnes petiuit· quas lancioꝛes pu⸗

rauit Numerozg: xi: ¶Tercia condicio ꝙ in cibo ſuꝑf luiratem

vitert deber enĩ vnuſquiſq; naturã ſuã ↄſiderare · & eam ad potũ
& cibũ ſumẽdũ ꝓpoꝛcionare et tantũ ſumẽ tum nouerit ſibi ex⸗
dire alias viciũ incurzitur· de quo ſodomite puniũtur Ende
ſtriptũ eſt Dec fuit iniꝗtas ſodome ſuꝑbia & ſaturitas panis et
habũdancia Ecce cum vicio ſupꝑbie exceſſus refectionis enũ erat᷑
Diues epulo licet lazaro auarus fuerit qui nec micas de me⸗
ſa cadẽtes hałẽ potuit · in ſe tñ ꝓpter cortidianas epulas de vir/
cio ſuꝑf luitatis culꝑabilis extitir Quarta d icio eſt vt qs ſtu⸗
dio ſitatẽ in p̃ꝑacẽe ciboxe caueat et ſollicitudinẽ amoueat · ſic enĩ

con⁊᷑ dñ̃i mandatũ agit᷑. quo dæ Nolite ſolliciri eſſe de craſtino

vbi dñs vicioſam curã de qrendo cibũ rantũ intendit excludere
Talis enĩ multiplex malũ incurꝛix Ham pᷣmo de deo videt᷑ diffi⸗
dere qui paſtit aues celi: qui nec nent nec ſeĩnant Iterũ eciã to⸗
rum laboem ſuũ viliter expendit · vt quitd acquirit vẽtri tri:
buit ſcᷣm illud Eccł. vi· Omĩs labeꝛ eius in oꝛe hoĩs Iterum

quia maioꝛẽ afflictõez habet in ppando ꝙᷓ ſit delectacio in vtẽdo

Ende ille epicurus voluptatis aſſerroz impleuit omnes libros ole

ribus & pomis & cibis vilibus dicens talibus eſſe viuend ũ · ꝗa

carnis delic ie & exquiſite epule ingenti cura ac miſeria ppantur
Maioꝛemq; curam habet in querẽdlo· ꝙᷓ voluptatem in abutendo
de hoc vicio repre hendũtur fily heli: quor um vt dicit lestus
Gre · Propria culpa eſt ꝙ ex voto eoꝛum ſacerdetis puer non de

moꝛe coctas carnes velle de ſacrificio acciꝑe· ſed coqñdas q̃rebat

Ee
auas curacius ex biberent ¶ta condicio eſt ꝙ nimiã auiditatẽ
vel ardozem ſumend i in cibo deuitet· ſem illud Ecck. xx vii ·
Moli auidus eſſe in omni epulacõe nec te effundas ſuꝑ oẽm eſtam
Vnde pulebre dicit Aug ?. fieri poteſt vt fine aliquo vicio cu⸗
piditatis vel voꝛacitatis precio ſſſimo cibo ſapiens vratur Inſi⸗
piens autem fediſſime gule flãma in viliſſ imũ cibũ ardeſtat · &
ſacius quiſqʒ moꝛe dñi malũit piſtes ꝙ;ᷓ lenticulam moꝛe eſau Non
Tea otinencioꝛes ſũt plereq; beſtie quia vilioꝛibus eſtis alũrur
Et Greg? dicit ꝙ plerũq; la ucioes cibos ſine culꝑa ſutmus· &
abiectioꝛes cum reatu conſt ienc ie deguſtamus Et ponit exẽplũ
de eſau qui p̃matũ per lenticulam perdidit Delyas vero in hemo
per virtutem carnes edendo ſeruauit Dic dyabolus quia non ci⸗

ſibi hoĩem non carne ſed pomo ſubdidit · & ſeᷣm ꝑane temptauit

ſt inenciam cauſet qnqʒ deber habere condicões que in hoc verſu

abſtinencie eſt elongacio ab hys que pũt ad Julam *οοnt
Erreia cauſa abſtinencie eſt elongacio vel ſubtractio ab hys
que pñõñ de fideria carnis accende Inter alia enĩ que fugant
gnabr omĩa vicia carnis tam contra cĩ bos ꝙ; eciam contra actus
venereos eſt ſubtrahere occaſiones pctõax Nam qui ſe talibus of⸗
fert puta colloquys mulierũ aſpectibus eaʒe & men ſis pinguibus
vbi var ia & delicata fercula appo nũtur cauſam prebet: vt temp⸗
tetur q& eſt valde piculoſum in talibus: vbi temptat ſuauitas &

Vnde ſtripvũ eſt de ᷣma muliere ꝙ vidit lignũ pulchrum & de⸗
lecta bile q8 mox concupiut Vbi dicit gloſa non licet inruer
q8ᷣ non licet concupiſt i Inſuper & ipſa caro ꝓter ſue nature coꝛ⸗
rupeõem tanto magis praue aPpetit quã to quis enis der Dy §” ſ- a2

es læ phi Cõcupĩe augent᷑ qñ eis ſatiſ ſit minuũtur aũt a trio

bum ſed cõcupiſtenciam caſũ eſſe dampnacõis in tellexit Primũ
patʒ ergo ꝙ debita oꝛdinacio que in cibo reqritur ad hoc ꝙ ab⸗

otinenrur Propere laute minis ardenter. ſtu gioſe er cia cauſa

voluptas Tucius enĩ in hac matia fugitur bellum expectetur

tiſfacit · ac tãto mꝰ moleſtat qto magis ei? libich ide Na em

o
dbie.

ihe⸗
wen
N
A
RA
N

iane

n
jeſtan

iocu

Infe

at ·
Von
glütur
18&
rhepli
n bene
nonci⸗
drimu
wauir
e

o3baS

ſngn
actus
ð
ubns
tenpt
eCerur
nade

inten.
mec

djs ſn

1
W

S IIII Em.
Vngde pulchre dicir ſeũñ · Si vis in ꝓpetua voluprare eſe non vvvv
luptatibus acdliciẽdũ eſt. ſed cupiditatibus detrahẽdũ eſt An⸗ H
geli qui ſodomã ſubũterunt educentes loth ex t᷑ ciuitatẽ dixer ũt
Noli reſpicẽ poſt tergũ tuũ· nec ſtes in omĩ circa regione Geñ ·
xix· Ad fignandũ ꝙ non ſolũ recedend ũ eſt a pectato · ſed ec iiẽs
a regione pectati · i · ab omni ꝓpinquitate & occaſione que peſſer
ad ip̃m inclinare ¶Senes troiani fic refert phs in li. eth. Fili⸗

os ab aſpectu elene fuge hoꝛtabãtur ne ſtilicʒ eiꝰ viſione ad in
honeſta mouêntur ſq uarta cauſa abſtinẽcie eſt aſideracio na:
Varta cauſa (ture ſtripture: ſoztune: & mortis furure
Jabpſtinẽcie eſt ↄſideracio eoʒt que ad ip̃am habẽdã inducũt
Er hec ſunt p̃cipue qtuoꝛ ſtilicet natura· ſtriptura· ſoꝛtuna· &
moꝛs futura ¶ narura quidẽ aſt inenciã ̃dicat eð pater ex oꝛis

puitare Nam ficut dicit phs in li· de natura aĩaliũ Domo ↄpa⸗
cione ſui coꝛpis ir ter cetera aĩalia eſt parui oꝛis per q datur in
telligi ꝙ debet eſſerpui cibi Ad hoc eciã idem natura fecit bre⸗

uem tran fit ũ in tranſgluciẽdo cibũ Vnde breue gutt᷑ ſibidedit

vr cici us de cibo ſe expedirer nec eius delectacõi multũ intẽder
vrpote ad maioꝛa factus Ende dicit P. Voluptas gutruris 4
ranti hodie extima t: vix duoꝝ habet latitudinẽ digitoꝛze Mo⸗
dica ergo debet eſſe delectacio vbi breuis eſt tranftus Scem

illud JToel . i. Vlulate qui bibitis vinũ in dulcedine perit en im

ab oꝛe veſIro Vnde dicit Señ . Voluptas eſt bre uitas faſt idio

obiecta quo auidius hauſta eſt cicius in neceſſar iã recidens ¶Ke⸗
p̃henditur apho ille epicurꝰ qui oꝛabat deũ vẽtris ꝙ Habeét gut

longũ ſicut grus· vt diuciꝰ delcãcio Zuſtui in fidẽt Etem ſtrip
rura ad ꝓci ratẽ cibi inducit Dicit enĩ ꝙ iniciũ vite hoĩs
nis & aqua Ecch. xxix . & Gen . i. De? eãdẽ eſt ã aſſ ignauit hoĩ

as

—

& beſtys Ecce inquit dedi vobis oẽm herbã afféntem ſemẽ ſuꝑ

terzã & vniũſa ligna que habẽt in ſemetip̃is ſemẽtem ſui generis

vr fint vobis in eſcã & cũctis aĩantibꝰ re Vnde dicit ſeñ. Con⸗
fidera tecum quãtũ natura poſt at· & quãtum cupiditas experav

1s eſt pa⸗

ſ
ripre e
6 .

¶ ſð aniel cum ſocys di xit denrur nobis legumĩa ad veſtendum
. 7 H₰ „ „ ℳ „%
& aqua ad bibend ũ· vbi ſolũ petiut que ſtriptura oceſſit Dañ̃ · i⸗
Item ad pcitatem victus foꝛtuna inducit Conſdare enĩ deber

quilibet ſe cum alio habẽ narure pariratem & eũdem ꝓductoꝛem
deü Vnde ergo in diuicys & delicys bñdas Mic autẽ penurim
habet Nũquid vr tu cotridie epuleris & ille fame peat Eccedis
cit E. Clamant nudi clamant famelici & vquerũtur de nobis in:
quiũt qui frigore mi fabihr labo: amꝰ d ↄferũt tet mutatoia vo n
. extenſa in ꝓticis vel plicata in manrticis· noſtrũ eſt q effũditis
vel crudełr ſub hitur q8 inut iłr expend itis Dec dñt indigẽtes
piñdantibus Vnde vie iniqua eſſe hec pricio que inter filios dei
aly ſupf lue habeant & freq;ter indigmi· aly neceſſitatẽ paciant
qui vt płimũ ſũt dignioꝛes Sed hec iniquitas eſt ex ꝓte homĩs
abutentis: non aũt ex pte dei larg ientis qui fᷣm oꝛdinẽ ſue ſapĩe
pec bona mĩma ſic equaliter- non tamen iniuſte diui ſit Illi enim
pkła cõceſſ it vt diſpenſatoꝛi · iſti vero pauca dorauit vt oꝛaroꝛi
¶ Zacheus qui pñnñceps publicanoꝝ erat er diues bona ſu⸗ cũ non x

hyjñribus diuidebat Vnde xp̃o quẽ gaudens in domũ ſuam exce:
Pat dixit Ecce dimidiũ bono meoz dñe do paupibus er fiᷣd
aliquẽ defraudaui reddo quadruplũ Luceaxixiet Joh digit Di
comodi bucellã meã ſolus et nõ æmedir pupillus ex ea Jobaxxxi⸗
(¶ Item ad ꝓpcitatem cibi inuat oſi dacio moꝛtis future Si ꝗs enĩ
finem carnis ↄfiderat: et quõ vermibus in eſt am ꝓatur faciliter a
gule vicio refrenatur Vnde dicit Grego? Nichil adeo valet ad
demancda de ſideria carnis ficut cogitare lis ſit furura moꝛtua:
ANEx geſtis fratrũ oꝛdinis Edicatox Erat quida nobilis ſtolaris
Hononie ſtudens diuicys ac delicys affluens ſuec; uuenturi ef⸗:
freenate habenas relaxans Dũc cũ quidã frater prefati oꝛdinis “
vi fitand ũ adiret. cũq; verbis ſalutaribus premonere cuper a d
S vicinioꝛa ſaluti Ille vero nulla animi monita audire ſe velle pro⸗ “
2„1 fitẽtur · de ↄmuĩ vtriuſqʒ familiari ↄdiciꝗfrat᷑ obtinuix᷑ ꝙ añg a
vi ſitacẽe recedẽt vnũ ? bũ ſalutis ſtolaris aufibꝰ inſonare poſſet

ðð

Qqus ãnuente frater dum eſſer in ꝓcinctu — verbum ꝗd in

“ðͦù ſa. ſtribit eiu smenti inferendo dimiſite P⸗ ubtus te int ſter⸗
i netur tinea et pimentũ tuũ erũt E*mes quod v̈bũ ex ſi ab audiẽte
ſpernitur ab eius rñ memia non dilabitur. ſed velud viuꝗ ſer⸗
un mo dei & eff icax et penet bilioꝛ omĩ glad io ancipiti · ſic ei/ aĩo
e moꝛtẽ imp̃ſſ it · ꝙ non velud futurã cogitaret · ſed quaſi inſtantẽ
Ssm in memoꝛia iugi tener Sicq; fact ũ eſt vtx vᷣbo dei in coꝛdis pene
vel tralibus paulatĩ ꝓficiẽte & de morr Kinuc timoz inc ucieme iuve⸗
ſoins nis totaliter madum ſpernét & ad oꝛdinẽ p̃d icatoꝛum ꝓtinus
es. ↄuolaret · vbi ex frequenti moꝛtis memoꝛia vigilys & abſtinen⸗
lrsd cys & ſtudy meditacõibus cœpus affligens vitã laudabilẽ duxix
Nclk et moꝛte pcioſa finiuit ¶ & ꝛeiuniũ oꝛdinat᷑ ad ↄcupiſtenciam de ſeuuno .
klonz carnis repᷣmendã ad eleuacẽem mẽtis in deũ et ad ſari factionem
eſi⸗ Einde videndum eſt de ieiunio qS eſt (pro pectatis
lenn Vporiſſ imꝰ actus abſt inencie circa qð qnq; ſunt ↄfideranda
Nkel Primdg de eius fine ad quẽ oꝛdinat᷑ Secundo de eius neceſſitate
Günn vtrum videlicʒ ad eius obpuacõem omes teneantẽ Tercio de mõ
mece obligandi quarto de tempo? ibus ieiunandi er hoꝛa ↄmedendi
uſcr uinto de rebus omeſt ibilib⸗ ¶ guantũ ad finẽ ieiuny ſt iendũ
id eſt ꝙ multitudo hoĩm ↄmuĩter in ſũpcõe cibi xectat· ꝓpter cðᷣ
ni pomo redd itur impotẽs & deſidioſus ad debitas opaciones Er
aseni ideo ſancti patres volentes cont᷑ hoc cẽmuẽ viciũ remediũ ad⸗ —
lluer bibé & hoĩes ad vtutis oꝑa moué ieiunia certis rempibus ob⸗
zer d guanda ſalubter ſtatuerũt ¶ Valet aũt ieiuniũ pncipalit ad tria ſeuniu py'rve⸗ ler
ortna⸗ ſtilic ad carnis upiſtẽciã refrenẽdã· quia per ieiunia caſtiras α tταα
ſtolans ofuatur Vnde dicit Jero: Sine ceré & hacho friget venus i⸗
tuti ⸗ per abſt inenc iam cibi et potus tepeſtit luxuria (RFen valet ad
nis d eleuacõem mẽtis in ſpũalia · nam qñ coꝛpus per crapulã non gra⸗ 1
ge⸗ 4 vatur mens liberius ad ſpualia otemplanda leuar̃ Vnd e ſancti
fle N Parres volentes a deo illuĩari circa aliqua ſpũalia ieiunys er abſ⸗
, rinencys inſiſtebant¶ Dicitur de daniele ˖ quia poſuit faciem ſuã .

ad Dominũ denm ſuũ rogare et deprec ari ieiunps ſacco er cinere

5*

Ycepit reuelacões de xp̃i incarnacione & eius paſſiene Dañ . ix .
Item valet ad ſatiſ faciend ũ pro peccatis Vnde deꝛ Joheł ii ·

Et hoc eſt q Aug? dicit in quodã ſermone de oacõe & ieiunio:
IJeiuniũ purgat mentem · ſubleuat ſpiritũ · carnem ſpũi ſubicit ·
coꝛ facit contritũ & huĩliatũ· concupiſtencie nebulas diſpergir
libidinũ ardoꝛes extinguit · caſtitatis vero lumen accendirt

agentes per virtutem huĩlitatis & ieiunpy a dño veniam mer ueruͦt
. iii · Narꝛat Jero: ꝙ dum quecdlã iunencula multũ a quodâ
iuuene de impudico amoe infeſtarerur. & ip̃a nullaten? oſentire
veller volens a predlicto iuuene hmei amoꝛem deteſtabilem am⸗

rribus diebus ſtare pmiſſit· poſt quos ad ip̃m iam famelicũ æcce⸗
dens eiq; cibum poꝛrigens interzogauit quo magis indigebat ci⸗
bo an voluptate Rñdix ꝙ magis cibo. at illa. bec gne medicine
vulnus luxur ie curare ſtudebis A Qui ad ieiuniũ obli gantur &
Vantum vero ad ieiunandi neceſſitatem Sei⸗ (e
endum ꝙ ſtatura coĩla ꝓponũtur ſcᷣm ꝙ multitudini con:
ueni ũt et ideo legiſ latoꝛ in eis ſtatuendis attendit id q8 vuĩter
et in płibus accidit Si quid aũt ex ſpeciali cauſa in aliquo inue⸗
niat᷑ q obᷣuancie ſtatuti repugnet· non intendit talẽ legiſ late⸗
ad ſtatuti obfuãciã obligare In hoc tñ eſt diſtinctio ad hibẽda
Nam ſi cauſa ſit euidens pſeip̃m poteſt homo licite obfuanciam
ſtatuti p̃rerire preftim ↄſuetudine interueniẽte · vel ſi non poſſer
defacili recurſus ad ſupioz7 paberi Si vero cauſa fit dubia debz
ad ſupioꝛem recurz qui habet potãtem in talibus diſpen ſandi · et

Qai eal
Raing

—

. —— — —

bi ſubd irtur gabriele ad eũ deſtendente magnas

Cõuertimĩ ad me in toro coꝛde veſtro in ieiunio f letu & planctu

aAMiniu ite ad p̃d icacẽem ione terꝛiti & de peccatis ſuis xenitẽciã

putare ipſum ad ſuam cameram vocarum incluſit· quẽ abſq; cibe

hoc eſt obfuanS in ieiunys ab eccłia inſtitutis ad qᷓ omẽs puĩãter
obligantur ni ſi in eis fuerit alieð ſpẽale impedimentũ Eyx pre⸗
dictis igit᷑ haberi poteſt ͥ ſũt qͥ ad ieiunia obligant᷑· et qui non
Nam pũi in qbus eſt euidẽs ĩ pdimentũ ad p̃dcã ĩeiunia nõ terent

„ „ MIG

XxXc- Tum prer debilitatẽ nature ex qua ꝓuenit ꝙ indigent frequẽti
eiG cibo & non multo ſimul ſumpro· tum eciã quia indigent multo
Dn nurrimẽto ꝓprer neceſſ itatẽ angmenti qð fir de re ſiduo alimeti
An & ideo ꝙᷓdiu ſunt in ſtatu augmenti qðeſt vt in płibus vſq; ad
ct · Anem tercy ſeptenny nen tenentur ad eccłaſtica ieiunia Puanda
ergit Conueniẽs tñ eſt vt eciã in hoc xrempe medio ad ieiunãdũ ſe ex⸗
⸗ erceãt plus & min? ſcdᷣm modũ ſue etatis Peregrini eciã & ope⸗
ciu rary a pdictis ieiunys ex imũtur verũprñ ſi ꝓegrinacio & opis
err laboꝛ comode differzi poſſ it aut diminui abſq; detmẽto coꝛpꝑalis
ctch ſalutis & exterioꝛ is ſtatus qui requirit᷑ ad ↄſeruacõeʒ coꝛpalis
gene ſalut is vite vel ſpũalis non ſunt ꝓpter hoc eccłe ieiunia preter⸗
nim mittẽda Si aũt imineat neceſſ itas pegrinãdi & magnas dietas
Z faciendi vel eciã multũ laboꝛandi· aur ꝗpter confuacionem vite
Hak cœpalis fiue ꝓpter aliq neceſſariũ ad vitã ſpũalem et ſimul cum
larct . hoc non poſſ int eccłe ieiunia obuari non obligant᷑ p̃dicti ad ie⸗
Aicre iunandũ . quia non videtur ſuiſſe intencio eeccłe ſtatuentis ieiu⸗
RK nia per hoc velle impedire pias & magnas neceſſar ias cauſas Vi⸗
Nice. detur tñ in talibus recurzendũ eſſe ad ſupꝑiois diſpenſacõem niſ
ſng forte vbi ĩta eſt conſuerum facẽ. quia hoc ip̃o ꝙ p̃lari diſſ imilãt
iek anuere videntur ¶Iſtem a p̃d icta ieiuny obpuacione eximumur
ine pauꝑes qui fruſtratim elemofinas mẽdicant qui non poſſant ſik .
ſlire pabẽ q8 eis ad victum ſufficiar Heſter neceſſar ium putans ie⸗
dide inniũ ad liberacõem populi ſui omĩbus ieiunãdũ indix it Vnde
n mardoc heo hec v̈ba mãdauit · vade & vgrega omẽs iudeos quos
arckt in ſuſis repis et oꝛare pro me Non comecl atis nec bibaris tribus
diebꝰ ac noctibꝰ et ego cũ ancillis meis fił ieiunabo Heſter iii
u⸗ ſex teſt imonio teſt ium adiura toꝝ ſup vita beati domĩci Pater
c⸗ inꝗòunt domĩcus cuiꝰ ſocy fuim? miromode coꝛpus per abſt inẽ⸗
uin ciam affligebat Nam tribus ptibus anni & vltra coꝛpus per ie⸗
Ere⸗ iuniũ macerabat per mũdũ diſturꝛen do. & regulã quã ſuis fra⸗
cicc⸗ cribus obuandã indixit ad vnguẽ puando carnes & cũ carnibſus

voten cõdita nũꝙ; ↄmedẽedo Vno cipho ꝓuo aliquãclo de aqua aliquãdo

Sn

de vino in prandio ↄrenrus erat· & quarra pꝓte panis non magis
vtebat᷑· interdũ pro pitãc ia vitella ouoʒ ſumebat· vna tñ tunica
omĩ temꝑe vtebat᷑ · cilic iũ poꝛtãs ad carnẽ ↄtextũ de pilis poꝛco⸗
rũ & hircoz lectũ ꝓpriũ non poſſidebat ſed in tra oꝛans ꝓno⸗
ctabat · tanð ſompno grauat? modicũ ſupꝑ drã ſeu lapides recũ⸗

bebar: cathena ferꝛea ſe cingebat · qua ſe ſœtit nocte v̈berabat ꝓ

ſe

Ero defũctis & pro viuẽtibus us ieiuniũ ſit in cepto. &

bejt eſſe obſeruanda · & ideo in talibus non eſt diſpenſacio que⸗
renda· ſunt enĩ omnibus & omni tempoꝛe de neceſſitate ſalutis.

4 Precepta vero iuris po ſitiui non pſe obligãt. ſed ſolũ ex inſti⸗

rucõe legiſ latoꝛis qui hoc modo ſuos obligat ad legis obfuãc iaz
ſ8m ꝙ ad finem reqritur quẽ intendit Vnde ſi aliquis eius pre⸗

cepta valiter tranſgred iatur ꝙ finis imped iatur quẽ legiſ laro-

intendit talis eſt ?nſgreſſoz hñdus legis qa obuiat latozis legis
intẽcõt Si aũt ex aliqᷓ cauſa rõẽnali ꝗs ſtatutũ nõ fuet cipue in
caſu in quo· eciã ſi legiſ latoꝛ adeſſet ꝓbabiłr cred i poſſ ꝓeu nẽ

7*4

obligaret nec in illo c

æ „— r, „7 — — „ „
face videat᷑.p̃ᷣcepta enĩ iuris poſitĩ nõ ſe extẽdũt vlt intẽ cõez p

— — „ 2 „ „ — „ — „, — .
cipiẽtis ꝗᷓ eſt finis p̃cepti· vñ magis obligãt ex intẽcẽe legiſla⸗
veasS ꝙ ex ip̃is *̈–bis & ideo nõ eſt dicenð ꝗᷣcuq; diẽ aliquẽ ab

eccłia inſt itutũ ieiunare obmittit ꝙ moꝛtałr pectet Põt enĩ hoc
1 — 2 — — 7 — . —
aliqñ qo ſine pctõ tĩgẽ aliqñ fine pctõ moꝛt ali cũ veĩali aliqñ

* 2 „ „ . „ „ — „ †* .
ecid cũ motali ꝑctẽ & hoc m diſas odicẽes q́bꝰ hõ ind ucit᷑ ad

7

ris Poſitĩ dictu eſt enĩ ꝙ iei uniũ vtile eſt ad delectẽe & co hi⸗
bicõ⸗ culpe et ad metis eleuacãm in ſpialia qñ aliqs iudicat fibi
neceſſari ũ eſſe adpᷣdcẽs fines añdos

— ——

Einde ↄfid eranð eſt ꝙ ałr obligãt p̃cepta iuris ¶ quẽ non
na fᷣalis · & ałr p̃cepta iuris po ſitiui Precepra iuris natalł
Pſe obligant abſq; aliqua alia inſtixucẽe Racio enĩ nat uralis de⸗

aſu decernẽt eſſe Fuã talis nõ eit rexutqd ꝰ

ieiuniũ frãgernð Jeiuniũ aũt põt eſſe in Ecepto iuris nat᷑alis & iu⸗

e es vñ̃dos vel opoſitos remouẽdos te⸗
erur ieiunio vti quatũ ad pdicta conſequẽda iudicat expedire ·

——

mnon

uſ
P

per
celel

ae Et quantum ad hoc in conmũi ieiuniũ cadit ſub precepto legis
n nature. derermĩcio aũt temꝑis & modi ieiunãdi ſcòm oueniẽciã
en & vrilitatem populi xp̃iani cadir ſi ub p̃ceꝑto iuris poſitiui qdᷣ
Pe eſt a ̃latis eccłe inſtirutũ Et boc eſt ieiuniũ eccłe de quo dicit
reci⸗ Jero ⸗. ad lucinũ Vna queq; ꝓuĩcia habũdat inſuo ſenſu & p̃ceꝑta
, maioze leges apłicas arbitrerur Rechabite ſe obligatos puta⸗
t⸗ A uerũt de bibendo vinũ p̃cepta patris vt leges arbiträtes Vnde
non emie eis dicenti· bibite vinũ · reſponderunt Non bibem? vinũ
weide quia ionadab filius rachab pater noſter p̃cepit nobis dicẽs Mõ
nsdet pbibetis vinũ vos & fily veſtri vſq; in ſempitnũ · et domos non
ae ⸗ edi ficabitis & ſementẽ non ſeretis et cerera Jé · xxxx Marzar
luti cui? gba recitant in hiſtoria eccłaſtica · marc? euãgeliſta
ſttuu fundamenta mire abſtinẽcie fund auit apud egiptũ Nam exemplo
nid abſtinẽcie & ſobrietatis eius magna multitudo hoĩm ac mulieze
s8pz mo oĩm /moꝛe apłico cunctis facultatibus renunc iabãt ext᷑ vrbẽ
lkoꝛ ergreſſi in oꝛtulis ac celulis vitam ſolitar iã ducebant Cibum ac
ES porũ nullus ante ſolis occaſum ſumebat· tempus lucis phie ſtu⸗
ei M dys dantes · coꝛpis vο cauſam cũ noœcte ſociantes · vinũ vel carnes
peiß nullus guſtu ↄtingebat · ſed tanrum poculũ aque & panem cum
tutſil ſale vel yſopo ſumebat Nõnulli quos edacic ſtudendi ſa mes ꝓ⸗
* urgebat poſt triduũ ad ↄmuĩonem cibi veniebant Dec ſunt ᷣma
,5 abſt inencie p̃cepta que in pᷣmoedys fidei marcus beatus primus

cdej . — „ 13 ,PT 7 . 2.,4
iſa⸗ alexãdrie põtifex edidit ac ꝓbatiſſimos in eis monachos enutuit

3 De rempoe ieiunandi et hoa comedendi Z & Serso,n,
„ „ „ — W . „ —
Etempibus aũt ieiunãd i reſtat vidẽé lſequent Vnde ſti⸗ e1 vribhienu⸗ 1

n endum eſt ꝙ ſcõm q8 dictum eſt Jeiumũ oꝛdinat᷑ ad delecionem

enlpe ex eleuacõem mentis in ſpualia er ideo illis temꝑibus ſpeci⸗

n0 G H ałꝛ fuerunt ind icẽda ieiunia in quibus optebat pomines a xeccro
ed pur gari er menres fideliũ eleuari iu deũ per deuccõem qd quidẽ
c 5p̃cipue ĩminet ante paſthalem ſolempnitatem quo temꝑe enl pe
arſii per bapt iſmum relaxantur· qui ſolempnirer in vigilia paſche
ſcosn celebrarur quãdo recolit᷑ domica ſepulrura quia per baptiſmum

—

eonſepe limur xp̃o in moꝛtem vr dicitur ad ſioma. In feſto eciam
Paſthe max ime opoꝛtet mentem hominis per deuocionem eleuari
ad eternitatis gloꝛiam quã xp̃s reſurgendo inchoauit· & ideo im
med iate ante ſolempnitatẽ paſt halẽ eccł ia ſtaruit eſſe ieiunanð MUMU
& eadem racẽe in vigilys precipuaꝝe feſt iuitatũ in quibus nos p̃⸗
pPari opoꝛtet ad feſta futura deuote celebranda Silhr eciam con⸗ ðU
ſuetudo eccłiaſt ica habet · vt in fſingulis quartfãni ſacri oꝛd ines d
conferantur ad quoꝝe ſuſtepcõem opotet per ieiuniũ prepari · rã ð
oꝛd inatoꝛes ꝙ;ᷓ oꝛdinandos · & eciam totũ ꝓpłm pro cuiꝰ vrili⸗ n
tate oꝛdinantur quia vero ieiunia que pcepro eccłie inſtirunũrur
ſũt ieiun ia afflictois que non ↄueniũt in diebus let icie · ꝓPt hoc ni⸗
non eſt ieiuniũ inſt itutũ in toto tẽꝑe paſt hali· nec eciã in diebꝰ ai
dñicis que ſunt tempa recoꝛdatina gloꝛie dñice reſurꝛectioms tcn
Eſt autem per eccł iam inſtitutũ · vt ſemel in Die a ieiunantibus emmnmn
comedatur · & hoꝛe none ſcm coẽm conſuetudinem Et hoc ꝓpt R ſen
duo Pri mo quia iſta hoꝛa ↄuenit miſterio paſſionis xp̃i que c⸗ m
pleta fuit hoꝛa none. qñ inclinato capite trad idit ſpiritũ Jeiunã⸗ K
tes autem qui carnem ſuam affligũt ꝑaſſioni xp̃i conſoꝛm antur.
ſem illud ad Galathe v. O ui xp̃i ſunt carnem ſuam cr uciſixerũt
cum vicys & ↄcupiſtencys Scðdᷣo talis hoꝛa ieiunantibus oueni⸗ K
enter taxatur ad hoc ꝙ a liquã afflictõem ſenciant pro culpe ſa⸗ e

tiſ factẽe debita enĩ & coĩs conſuetudo ↄmedendi homãbꝰ abſcz iiit
teiunio eſt circa boꝛam ſextam Tuc enĩ videtur eſſe complera di⸗

naie
geſt io naturali caloze in noctis tempe interius reuocato ꝓpter n.
frigus noctis circũſtans. diffuſie eciam hũoꝛis facta eſt per me⸗ i
bra coopante ad hoc caloꝛe diei vſq; ad ſũmũ ſolis aſtenſum · 1
Tũc eciam natura coꝛpis hũani indiget adiunari con extioꝛem 1

5 „ 7„ „7 „ S
aeris caloꝛem ne hũoꝛes interius adurantur Vr ergo in ieiunio kn

aliqᷓ afflictie ſenciatur. poſt p̃dictã hoꝛã comedend' aliꝗᷓ dilacio n
x
eſt hñda Non tñ tanta ꝙ per hoc natura multũ grauetur· & tał d
eſt hora none cuiꝰ determĩ acõeʒꝝ nõ opoꝛtʒ facẽ fm ſubtilẽ examia . *

cõʒ · ſufficit enĩ ꝙ fit circa hoꝛã nonã qð de facili ↄgnoſci poteert·

RRl
leunn
leo in
unand
osp⸗
con:
dires
riti
würut
ſee⸗
nde,
loms*
ntibus
7
C Pe
Eiri⸗
wrut⸗
iſuein
8reni⸗
lreſi
abſ⸗

era dii

perm⸗
mnſum⸗

Ntionn

ieund⸗

dilch

rAl

ipe

rHrr

E eeni

29 IIII C.

Si tamen aliqui Wrter infirmitatem vel eratem ſeu eciâ maiozis

religionis aut ſtudy comodiratẽ vel ꝓpter aliq hmẽi de tardis

tate p̃d icta grauarent eſſet cũ talibus diſpenſandũ vt in ieiunio
p̃dictam hoꝛã aliqntulum p̃uenire poſſent debent ergo ieiunãtes

aliquã aff lictõem in eſuriendo ſuſt inẽ ad hoc ꝙ eoꝛr ieiun ia finr
n cui? rei ſignũ ſaluaror noſter poſt ꝙᷓ i. ie iunauit xl ·
diebus & xl. noctibus ˖ dicit eſuryſſe Math. iiii . Vbi eciã ad⸗

ſaluraria

uertẽdum eſt. ꝙ poſt baptiſmũ in deftum intrauit ad ieinãdũ
in quo datur imelligi ꝙ cum ſcad ibus pectatoze nõ eſt ieiunãdũ
ſed cum oſt iencia pura & per confeſſ ionem lauata tũc enĩ ieiu⸗
nia eff ectum ſalutis habent ¶ Narzat ſtoicus de müch vita ſacer⸗
dotum ſic ſemꝑ in templo ſtabant rexe naturas ac raciones ficdleʒe
contemplantes mulieribus numq; ſe miſtebãt pentes & cognatos

numqꝙᷓ vidẽ voluerunt ꝓpter tenuitatem ſpũs a carnibus & vino
ſem * abſtinebanx & vt poſſent appetitum libidinis ext inguẽ cui
maximũ fomentum a talibus p̃ſtatur Pane tãtum & pulmẽto oleo

cond ito vtebant᷑ bidui ac tridui med iam ſuſt inentes ¶ De bys
Lrimo ↄſiderandũ (que a ieiunantibus poſſunt comedi
eſt de hys que a ieiunantibꝰ ſumi debent Circa qð eſt ſti⸗
endum ſicut dictum eſt ieiuniũ ñ eſt inſt itutum ad vcupiſtẽ⸗
cias rep̃menclas que ſunt circa delectacões ſcdõm tactũ queſcon⸗
ſiſtũt in cibis & actibꝰ veneis Illos ergo cibos eccła ieiunãt ibꝰ
intdicit que in comedendo maxime habent delect acẽem & iterũ
hoĩem ad venẽa ꝓuocant kmẽi a ũt ſunt carnes aĩalium in rer: a

quieſtencium & reſpiranciũ & que ex eis Fcedũt ſic ut ſunt lacti⸗

cinia ex aĩalibus greſſ ibilibus et oua ex auibꝰ auia enĩ hec ma⸗

gis vformant bumano coꝛꝑi plns delectant et magis conferunt

ad humani coꝛy is nutmenruͦ ñ Er ſic ex eoꝛt ↄmeſtione plus ſup⸗
fluit vr tat᷑ in mat᷑iam ſemĩs cuiꝰ multiplicac io eſt maximũ
incitamentũ luxurie & ideo ab pys ieiunantibꝰ eccka ſtat uit eſſe
abſtinend um Inrer p̃dicta tñ magis carnes ꝓbibẽtur . oua vel

lacticinia que ex eis oꝛtum habẽt et ideo in oĩ iei unio int dicitur

E SS

unat . gX

quiſe ſernare debet ſc8m moꝛem eoꝛe inter quos: Juerſarur vyt
dictũ eſt ſupra pꝑer Jero: vnaꝗq; & ceta ¶ In ieiunio autem qua⸗
dragefimali vniũſaliter & apud omnes interdicũtur carnes ona
& lacticinia q8 ceteri

um eciã quia obfßuam⸗ illud ad imitacẽem xp̃i Vnde ᷣm eund
diez nũeze ieiunam? quo videlʒ xp̃s ieiunauit (Cui⸗ nũeri racio

tuoꝛ libros ſancti euangely impletur denarius auũt quater duct?
in jdragenariũ ſurgit Scda quia in hoc moꝛtali coꝛpe ex qtuor
element is ſubſiſtimꝰ per cuiꝰ vclupeaem g pceptis dñicis t im⸗
qut per deca logũ ſũt accepta Vnde dignuͦ eſt ꝙ ean carnẽ ꝗrer
decies aff ligamus Tercia cauſa ꝗa ita offerꝛe vtendim 9 decimas
diee ſicut reze Ducitur aut ãnus per. ccc·. hev. dies Mos autem
dũ per: xxx vi . dies affligimur diebus dñicis ſubtractis äſi anni
P noſtri decimas deo dam ?Duram dieram impoluit Dus eec hiel
Whei in mnen dacõ⸗ GR£ exemplũ abſtineciñũ dicens Sume tibi fru⸗

lexxx · diebus Eeeh. iiii · Saluato⸗ vero ad infmuandã abſt inẽ⸗

Sbe

ſobrieras eſt virtus remouens exceſſum potus

boʒ et po tuũ omuĩter Conſiderandum eſt conleqter de ſohri⸗

Slrens vrtut

eſus cami In alys autem ieiunys circa ouoꝛzum n & lacticinioꝛum
abſtinenciam diuerſe conſuerudines exiſtunt apud diuerſos qs

5 ieiunys eſt ſolempni? Tum quia per ipᷣm
diſt Ponimur 34 redempcõnis noſtre miſteria deuote celebranda.

gm Greg . eſt triplex Prima quid quia virtus de calogi per qua:⸗

ment ũ & oꝛdeũ ex faba er lentẽ et miliũ et viciũ. ex bys omvibꝰ?
ha fecit panes quos demandato dñi a4 menam omedix. ccc.

ciã ꝙᷓ ieiunantes debent habé non carnes ſed piſtes legitur multi
plicaſſe ſuꝑ eo copioſam multitucli inem n capts miraculũ feciſſe
et eos 8 frechter ↄmediſſe· carnes vero nũꝙ niſi de agno paſt ali .

dictum eſt de abſtinencia qne eſt moderatiua ci⸗

erate que eſt ſpecialiter moderatiua potuũ Vbi rria videre ſuf⸗
ſicit Primo quomodo ſit virrtus Secundo de eius effectibus·.
ram⸗ . p .. Ai quibus maxime competit en ergo ſtiend ſoberas
eſt tus ſpẽalis cñ ſit vna de ꝓribꝰ tempãcie vt ponit macrobi?

„ Ad virtutem enĩ moꝛalem vt dictum eſt ſupra. pPtinet ↄſeruare
n bonũ racõis cont᷑ ea quibus poreſt im pediri Vbi ergo ĩuenitur
n ſpeciale impedimẽtũ racõis ibi neceſſe eſt ſpecialẽ ponẽ vᷣtutem
i ad illud remouendũ Potus auũt inebrians habet ſpecialẽ racõem
c. impecdliendi vſum racionis in quantum ſtilic; pturbat cẽbrũ ſua
And fumo ſitate ˖ & ideo ad remouendũ hoc imped imentum racõis re⸗
„ quiritur ſpecialis v?tus Et hanc dicimus ſobrietatem que ſpeci⸗

HZ al⸗ eſt circa potum ſicut circa Wriam matam lLicet enĩ nomẽ ſo⸗
”MB brietatis ſumatur a mẽſura que poteſt ĩueniri in qualibet matia
ur Dicirur em aliqs ſobrius quaſ briam· i mẽſurã fuans. ſpecialz
tñ nomẽ iſtud aſſumit᷑ in illa matia in qua maxime eſt laudabile
e menſurã Fuare: hmẽõi aũr eſt potus inebriare valens Nam eius
Na—r vſus menſuratus mulrũ ↄfert & modicus exceſſus multum ledit
uten quia fac ilꝛ impedire poteſt vſum racõis magis exceſſu cibi
ideo ſpecialꝛ ſ. obrietas attendit᷑ cimca moderandũ Vnde
Gn Patet ſobrieras elt alia tus ab abſtinẽcia que eſt ↄmuĩt circa
bicx cibum Poxn delectacõis vtuſch mockratinak, cõmendacõem
H ſobetatis helie cui grandis reſtabat via angel? dñi ad capux ſuũ
oſtendit ſubeinericium panẽ & vas aque iii· KReg. xix . [Apuch
ſis uauauanriquos gentiles tantũ fuit ſtud ium de conuanda ſobrietarxe
mJ. maxime in mulier ib? ſi aliqua vinũ bibiſſe fuiſſet dep̃henſa pe⸗
nti ntDDe obnoxiam habebant ac ſi quaſi viri thoꝝ violaſſet Vnde nar:

cſe⸗ rat valerius ꝙ metellius vxoꝛẽ eo ꝙ vmũ bibiſſer fuſte ꝓcuſſam
a . intémit · qð factum non tantũ accuſatoꝛe ſed rep̃ᷣhenſoꝛe caruit

S Vbi dicit idem valerius Sane quecumq; femĩa vini vſum ĩmo⸗
inac derate appetit ianuã vicys apit & vrutibus claudir [αex⸗
ſchnt (ceſſus in Potu poteſt eſſe culpa criminalis
greſth Tautem Fdicta magis pateant · videndum eſt quomòõ ex⸗ 2O.
a ceſſus in potu eſt culpabilis · vt per hoc ſtiamus quẽ exceſſum in
Hς⅝ü potu ?ᷣtus ſobrietatis exclud at ¶ Ad cuiꝰ euidenciã ſtiendũ eſt Sel.
ꝙ exceſſus in potu poreſt eſſe triplicit Vno mõ ꝙ bibẽs neltiart NMræ
potũ eſſe ĩmoderatũ & inebriare potentẽ et talis exceſſas poreſt

eſſe ſine pectaro. eciã ſi in ebriet· ita ramen ꝙ hoc ↄringat abſeʒ
negłia bibentis· ſicur credenð eſt Moe fuiſſe inebriatum qni vini
foꝛtitudinem ignoꝛabat. nec de negł ia vide poſſe argui· cũ vinũ
pus non fuerit exptus· vr patet Geñ. ix . ¶ Alio modo contingit
exceſſus in potu in hoc ꝙ a liqs pripipat potũ eſſe ĩmoderatum.
non rñ exiſt imer potũ inebriare potentem· & ſic ebrietas poreſt
eſſe cũ ꝑctõ veniali · ſicut foꝛte accidit de Loth ¶ Tercio mõ po⸗

teſt cont ingẽ ex hoc ꝙ aliqs bene nouit potũ eſſe ĩmodatũ & in⸗

ebriare potẽtem · & ralis ꝓprie ð ebrius . q8 non poteſt eſſe abſch

culpa motali quia volens & ſtiens puat ſe vſu racõnis quo ᷣm
virtutem opatur & pctã declinat Dicitur aũt ſt ienter & volũra⸗
rie ſe vſu racõis puare culpam ebrietatis incurꝛendo. qñ multo⸗
ciens expitur vini foꝛtitudinẽ & ſuam habilitatem ad ebrieratẽ
Nam cibus & potus eſt modandus ᷣm ꝙ competit complexioni
& copis valitudini Nam aliꝗs potus poteſt eſſe alicui ſupf luꝰ
qui alteri eſt modatus & econũſo &ñ ergo quis frecyter inebat᷑
ſtiens & volens ebrietatẽ incumit Talis ergo exceſſus vſu rẽis
hoĩem Puans vicioſus eſt et hũc excludit ſobrietas que menfram
imp onit circa potum vt dictum eſtCulpabilis er go fuit porus
Olo fernis per exceſſũ factus Vnde de po ð⸗ ꝙ bibit vinũ multũ
nimis tñ nũꝙ; bjberat in vita ſua Er infra Poꝛro olofernes ia⸗
cebat in lecto nimia ebrietate ſopitus Judith· xii. ¶Guidã Pe⸗

gZrinus Clauinam ſuam pro vino exponens tantũ bibit ꝙ inehatꝰ

a mente eſt alienatus· et dũ moꝛtuus exiſtimaretur ductus eſt in
ſpiritu ad loca penarum vbi quẽd am Abbarem terꝛe ſue adduci

conſz pex it ante principem tenebrarum quẽ ſalutans pñceps calice
igneo potum ei miniſtrat in hoc dans intelligere ꝙ in exceſſu

porus offenderat. Deinde in puteum inferiozem includens alta

voce clamauit· Adducite inquit huc ad me illum. qui ſero ve-

ſtem ſi ue peregrinacionis pro vino exponens inebriatus eſt.
Peregrinus autem hoc audiens er tremens Angelo ducenti pro⸗
miftt · ſi eum libera ret· numquam inebriari ſe permitterer

— 5 --=

bih
hen

ſer

IIIEe

Oui mox ad ſe reuerſus diem & hozam nerxauit redlienſq; in terꝛa
Iuã dictum abbatem eodẽ temꝑe obiſſe cognouit ſoberas

Leſt intellectualis lunũs confuariua
Vnc de effectib ſoberatis pſeãmur qui poſſũt qtuoꝛ aſſ ig⸗
nari Eſt enĩ intellectualis lumĩs conpuatina carnalis cõcupiſtẽ⸗
cie repſſina. ſenilis etatis decoꝛatiua. & humane pacis nutritiua
Eſt pmo intellcũals luĩs confutiua Nam vinũ ſi rẽꝑate ſũptum
ſum coꝛ a quo ꝓcedũt cũcte opaciones tam naturales ꝙ; alales
confoꝛtat ſpũs ſtabiles & ſubriles generar Ipſum cébrum in quo
opa ciones ſen ſitiue pfſiciuntur in puritate oſeruat & omnes aĩe
vires in ꝓprys opacõib? pficit & vi goꝛax Vnde de Ecck. xxxi·
Sanitas elt aĩe & cœpis ſobrius potus Ex bys ?o ſeòrur opacio

intellectus pur iſſ ima & clariſſima ad quecq; ſubrilia intelligẽda

Pec aũt intellectus ſubtilitas per ebrietatem tollit᷑ ſicut ſtriptũ

eſt in Oſee Vinũ & eberas auferunt co?: 1. mentẽ qua nic pu eſt

in hoĩe p̃ſtanc ius Ex ea enĩ homo a pecoꝛibus diſternit᷑ & natã
pumanã ſotitur Et ideo eheras int omĩa vicia maxime eſt timẽda
quia maximũ locumẽtũ infert homã vſum racis tollẽdo Ende
ſcm aug?. Eprietas demoni aſſ iłatur qui qñ poteſt arem paber
ſuper hoĩe ĩ̃m dementat & quaſ beſt i am eum facit Ende dicit
Non eſt aliud ebrietas q; manifeſtiſſimus demon nam cum homo
bibẽ ſe putat vinũ bibitur a vino Et ideo ſapiens in eccłaſt ĩco
hemĩ cõẽſulix Ne inquit oprimaris in cẽuinio a vimo Ad hoc
ſacerd otes Pabent ſt ienciã dſternẽdi int ſan ctum er ꝓpPhanũ ind

pollutum & mũdum et docè poſſ int filies iſr Fcepir dñs aaren

Vinũ & omne S inebare poteſt non bibetis tu er fily tui quãdo

intrabitis tabernacem teſt imony Leui. x Danctus domicus
edin is d icatoꝛt pater vt aĩm ſuũ tranſ ſerꝛet ad ſapienciam per

decéniũ vin ũ nõ guſt auit ſobetas eſt carnalis ↄcupiſtencie

—Obrieras eſt carnalis ocupiſt cie repreſſua Cep̃ſſ ina

vt dicit ero: Propter qð ꝗmonet apłs ad hebz: v.: Nolite iehari

Anuãdo en venter mero eſtuat facile deſp umat in luxuriã

+

Wrmi

vrr r⸗

—
.

—

vino in quo eſt luxuria. ſu ꝓple tãquã in cauſa effect iua· et ſub
hoc ſenſu intelligenò eſt q8 ſtribitur Proũ · xx · Luxurioſa res
eſt vinũ· in ꝙᷓtũ videlicet ꝓuocat ad luxuriam Srudendũ eſt
ergo ſobrietati et cauendũ eſt a ſuꝑfluitate vini maxĩe iuuenibꝰ
Sicut dicit ſeneca in libro de ira allegans platonem Ex hoc enĩ
faciliter ꝓiclitatur caſtitas Vnde ſtribit Jero ad famulam vir⸗
ginem O filia ſi apłs caſtigauit coœpus ſuũ et in fuitutẽ redegit
ne cum alys p̃dicaſſet reprobus eff icetur quẽ iunuencula ad huc ing-·
feruoze inuentutis po ſita dapibus et vino plena de caſtitare erit
ſecura Et ideo vt idem ſtribit ad euſtec hiũ virgo xp̃i vinum
fug iat vt venenũ (In lege de conſecracõe nazare Q precepit dñs
a vino et ab omĩ eo qð inebriare poteſt ſe debeant abſtinere ad
heoc ꝙ pur ius & ſanctius coꝛam deo ſtare poſſint Numeroz vi
— ¶Marzat maxim? valerius mulieres romanas antiquitus vinũ
non bibere ne videlicer caloꝛe vini concitate in aliqò dedecus
laberentur Proxim? em in tẽpancie gradus ad in cõceſſam vene⸗
em vini vſus eſſe conſueuit ¶ ſobrieras eſt ſenilis etaxis de⸗
Ercio ſobrietas eſt ſenilis etatis decozatiua Vbi (cozariua
ſtiendũ eſt ꝙ inter omĩa ad que iuuenes ſtudẽ dełent eſt
ꝙ. a picipio virtuoſas conſuetndines acquirant Quia ſicut di⸗
cit ſalamon Proũᷣ. xxii·. Adoleſtens iuxta viam ſuam eciam cum
ſenuerit non recedet ab ea Inter alias autem vtiles & virtuoſas ctt /
conſuetud ines quibus etas iuuenilis debet aſſueſtere optima eſt iili
Ncitate potus vti Nam inter alia bona que ſequũtur Hoc petiſſi⸗ itiu
mũ eſt ꝙ adueniente ſenectute ſenſus interioꝛes diucius vigem (e
votentes ad ꝓprios actus. & ipm copus in quadã puritate con⸗ iuil
ſeruatur Immoderatus autẽ potus & maxime a puericia aſſuerꝰ Ai
non ſolum vicium culpe inducix. ſed eciem bona natme vſq; ad 2?èð?
inſen ſibilitatem exterminat. & ideo bere de de ebrioſo Pro uer . E
xxiii· Eris ficut doꝛmiens in medio mari · & qua ſi ſopitus gubꝛẽ:. pnn
naton amiſſo clauo. & dices verberauerũt me & non dolui trax⸗ U
erunt me & non ſenfi quãdo euigila bo & rurſum vina reperiam E

. Fadchace,
v ecoradtiιοοα.

——

èòèůä

„eer ynnde aug9. dicit Ebrieras aufert memoꝛ iã diſſ ipat ſenſum cẽ⸗
on fundit intellectum · ↄcitat libidinẽ inuoluit linguã coꝛrumpir
duel ſanguinẽ oĩa mẽbra debilitat vitã diminuit & omnẽ falutẽ ext⸗
kent ) minat ſcm illud eccł · Multos enĩ extminauit vinũ · qðᷣ de ext⸗
ocen miniod tam coxpalis ꝙᷓ ſpũalis vite intelligi poteſt Hela rex iſ⸗
m ⸗ rahel dum eſſet bibens & remulentus zani fuus eius qui con t᷑ eũ
eceggit rrebellauerat irzuens pcuſſit & occidit eũ · ii · Heg · xvi ¶ Alex⸗
uceinm ander cum mulra regna viciſſer & circa vinũ imemꝑatus exiſter
eert dictum eſt O alexaneler cum omnia viceris a ſolo vino vinceris
vinun N ſobrietas eſt humane pacis conſeruatiua Salrens 5
pit dis VVarto eſt humane pacis nutritiua- pomines emi ad ĩuicem „, . ene .
nered ociales & beniuoli reddunt᷑ qñ eozʒt coꝛda ad rixas n ebulliür pa yfnarn
ti inodinatis gaudys non exuberãt & ſuꝑ alios non ex tollunt NHec

pini quidem bona per ſołetatem cauſant᷑ per quã recta racio viget
homo in ſuis actibus ĩ fra ꝓprios limites manet ehetas aũt bys

eus
oꝓpo ſita habet inducè MNam bPoiem a rectit ud ine racõis abducit
sde⸗ & ip̃m ex t᷑ ſe ebullire facit ulta eciã alia mala ex ebetate ſe⸗
ckn qu ũtur qne vitã ſocialẽ ꝓpturbãt pura locitas vboze ſturilitas
kor d oꝛis lud ileuitas & ̈ba rumozis er ↄtumelie ex bus omĩb? ſur⸗
ede gũt ↄtencões et rixe et freqᷓnt bella er boĩm moꝛtes Vnde ecck ·
c i. Vinũ multũ potatũ irꝛitacẽem et irã et ruinas multas fa⸗
tuoſas cit Am aritudo enĩ aĩe vinũ multũ potarum Per pᷣmã clauſulam
maſt intelligir ſapiens dampna coꝛpis que ex nimio potu ſequũt que
rſa ſunt irꝛ itacio: i· cẽbri vel ſenſus vacuitas ira: i a peritus vin⸗
en dicte et ruinas multas i· motes Copales Per ſcdam clauſulã
tecett intelligit dampna cẽſt iencie Ende dicit ꝙ vinũ multũ porarũ
ſur eſt amaritudo aĩe a ad amarirudinẽ? leſe vſtiencie ducit Subdir
“ vlterius m ala que ad ꝓximos per ebetares diffunduntur dicens
vlchie Eprietas aĩoſitas. i: audacia et temeritas inſurgẽdi in alios im⸗
o. prudentis off en ſio actiue et paſſiue qua ſtiliq; ĩprudens ebriuns
s3ln offendit et offend itur minorãs virtutem tam anime q; coꝛy is er
een ſaciens vulnera fibi et alys Nec ſuꝓple omnia mala facit ebrieras

Fein

„

Ad puc prerer predi cta malà ponunrur yſaie . v qued am a lia
mala que ex ebrietate cauſantur Et ymũ eſt quedam miſer abilis
ſollicitudo ſpũs ad querendũ vinũ deinde eſtuacio copis vino
po rato · & ꝙᷓtũ ad hoc dicit Ve qui conſurgitis mane ad ebrie⸗
tatem ſectandam & potandũ vſq; ad veſperas vt vino eſtueris·
Aliud malũ eſt diſſolucio & mentis euagacio vſcq; ad in conſide⸗
racẽem & contemprũ dei Et ꝙᷓtum ad hoc dicit Cythara & lyra
& rympanũ tybia & vinũ in ↄuiuys veſtris & opus domini non
reſpicitis nec opa manuũ eius conſideratis (Ex pys aũt ↄcludit
pha quedã mala penalia que PPłs ebrioſus incurꝛ it· ſtz captiui⸗
tatem egeſtatem & ſtoliditatem· vnde ſubdit. ꝓptẽa ductu S eilt
captiuꝰ? ꝓpłs meus quia non habuit ſtienciã & nobiles eius in:
rerierũt fame & multitudo eius ſiti exaruit Ponit eciã mala ane
. exeb riofi rectoꝛes ſnbditis inferũt · vnde infra ſubdit Ve qui p⸗
trentes eſtis ad bibendũ vinũ et viri ſoꝛtes admiſtendam ebrie⸗
tatem quia iuſti ficatis impiũ pro muneribus · & iuſticiam iuſti
aufertis ab eo Dy aũt ficut a vino bibiti non ſolũ ip̃m bikentes “
a penis non erũt ĩmunes Vnde ſalomon Pro: xxiii: dicit Cui ve
ſtz eternũ cuius patri ve ni ſi ebrio fi qui filiũ non coꝛripuit· vel 4
ſuo exemplo ip̃m ad ehrietatẽ indux ir Cui rixe diſteꝛd ie et li⸗
rigy Cui fouee vicioze et Piculox Cui fine cauſa vulnera freq;t M
ebrioſi a latronibus ingulantur Cui ſuffoſſio oculoꝝe interio/ et
exterioʒ Rñdet q;tum ad p̃d icta omia Mõne bys qui ↄmoramtur
in vino et ſtudent calicibus epotandis Apper ergo ꝙ inter oĩa
vicia ebrietas fedus huñane ſoc ietatis deſt ruit & ↄfũdit · & int
virrutes ſobr ietas ip̃ᷣm nutrit & ꝓmouer ¶NMaſtituro ſampſene
qui teſte angelo ꝓpł'm dñi debebat de mann philiſtinexr liare
& ab hoſt ibus eum pati reddere ipe angelus in hui? rei figuraz 4
manu ſobrietatem indixit dicens Caue ne vinũ bibas nec ſiceram
ne aliquo veſtaris ĩmũdo Judic· x iii: & ſobrieras maxĩe
P C etir iuuenibus mulieribus & aliozae rectozikus
Einde reſtat vidlere pus pec Stns hapeat Fcipue uenire.

Patir at9

6

— — —— -= — —— — —. — — —— —

⸗ R .
— . —

1
rectovibus: . “

”
——ETWMMNW.W 3 2

—

exclud it & ↄcupiſtẽcias refrenat Item ad finem ꝓducit qui eſt
ſedm racẽem ſe vel alios oꝛd inare & ſcòm hec aliꝗᷓ virtus requi⸗
ritur in aliquo dupliciter Eno mdo quia in eo eſt magna ꝓmtas

ad vic iũ quã opoꝛtet per vᷣtutem refrenari & qntum ad hoc ſo⸗

brietas maxime requirit᷑ in iuuenibus & mulier ib?. quia in iu⸗

uenibus viger vcupiſtencia delectabilis ꝓpter feruoẽ etatis · in

mulieribus a ũt non eſt ſuff iciens robur mentis ad hoc ꝙ concu⸗
piſtencys refiſtant Vnde ſicut dictũ eſt ſnupra Mulieres roma⸗

ne ant iqtus vinũ non bibebant Er plaro voluit vinũ pueris non

debe dari vr cereris vtutibus fundamentũ ſopetatis pᷣus iacerẽt
Ideo ãmonet apłs ad choe · ꝙ muliés fint pudice ſobe & ceta Ad
x bitum aũt dicit Juuenes nłꝛz ex hoꝛtare vt ſobry ſint Alio mõ
tus in aliquo reritur tam ꝙ;ᷓ magis neceſſaria ad ꝓpriã opaci⸗
onem & finẽ quẽ debet intendé & ſeᷣm boc ſołetas mayxmme reꝗ⸗
rirur in ſenibus & aliozt rectoz ipus qui debẽt ſenſu vigé ad ali⸗
oꝛũ erudicõem Et ſm boc apłs amonet eciã ſenes vt ſobry ſint
vt ſt ribit ad thitũ Er ꝑma ad choꝛ.: Dicit · ꝙ opoꝛtet epm iꝛꝛep:
henſibilẽ eſſe vniꝰ vxoꝛis virũ ſobum prudẽtem & cetera Vnge
regibꝰ qui populũ habẽt gubnare maxime ſoberas indicit᷑ ſcèm

illud Proũxxi Noli regibꝰ dare vinũ ſupple in exceſſa Et cau⸗

ſam buiꝰ ↄſeꝗnter recldit quia nullum ſecrerum eſt vbi resnat
eberas Item ne foꝛte bibaãt vinũ er obliuiſt ant᷑ iudic io et mutẽt
cauſam filioꝛ raupis ¶Rey dauid ↄſiderans ſobetatem neceſſa⸗
riam eſſe p ſident ibus dum eſſet in p̃lio con? philiſtym nõ vinũ
ſed aquã de ſiderau it dicens Si quis michi darer potũ aque de
Aſterna & ceta: quã tñ allatam noluit bibẽ quia nimis auide cẽtu⸗
pierat eam· ii : Heg: xxui · ¶ ρcaſt itas eſt vrus reprimens

( delectaciones circa actus venereos

„ Irca caſt iratem de qu aconſeqnter eſt agendum ſideranda

y⸗ . — . .
ſunt tria Drimo quomẽ eſt ?rus & circa quid verſa? Secundo

ſi quilibet de neceſſirate precepti ad eam ſeruandam tenetur

Circa eſt cõſideran dũ ꝙ vtus meꝛalis duo facit Nam & vicia

=èð

vwtug⸗

4

A a k.

H
D
4

“

& ↄſtructiue ſiue ↄpuatiue ¶ Ad videndũ aũt quomõ caſtitas ſit
vtus & que ſit eius matia ſtienðeſt · ꝙ ſicut dictũ eſt tempãcia

cias delcãcicnũ que ſunt circa tactꝰ. delcãcẽes aũt ꝑ ſe ↄſequũt᷑
opacẽes cum fint ꝓfcẽes eaʒp vt e · x· exhi: Manifeſtũ eſt ꝙ al⸗

terius generis ſunt opaces ptinentes ad vſũ ciboꝝt ́bus natura

confuat᷑ natura ſpeciei Sicut ergo circa delcãcẽes ciboxe repri⸗
mẽchs ponit᷑ ᷣtus abſtinẽcieſic eciã circa delãciones venkd re⸗
primẽdas eſt ponenda rus ꝗdam diſt incta ab abſt inẽcia Et ꝗᷣa

cõem ꝙ; delcãciones cibozt ideo maioꝛi ind igẽt refrenacõe · vnde
p̃dicte vᷣruri imponit᷑ nomen caſtitatis q8 ſuĩtur a caſtigacione
” ex eo videlʒ ꝙ ꝑ racẽem ↄcupiſtẽcia caſtigat᷑ Ipſa enĩ ad modũ
Sð pueri eſt refrenãda ſicut patʒ p phm. ni. ethi. qui aſſ ilat concu⸗
piſtenciã puero eo ꝙ ſicut puer qui in ſua volũtate relinquitur

&Æο& per racõem non arceatur ſemp auget᷑ in deſiderys & paſſ ionibꝰ
& nichil eſt q8 ſic vᷣturẽ mentis deiciat Vnce dicit Aug? pᷣmo
li. ſoliloòoꝛe Nichil eſſe ſencio q8 magis ex arte deiciat aĩm vi⸗

nonpoteſt Venerabilis vir bñdictus ſicur dicit G reg: ii dy⸗
alogoꝛũ · ab ipo puericie tẽ pe coꝛ gens ſenile etatẽ moꝛibꝰ trã ſtẽs
nulli aim voluptati dedi t. hic dũ qdam die ſolus exiſtẽt in ſpẽ
auis circa ei? faciẽ ĩpoꝛtune volãtis tẽptatoꝛ affuit qui ea rece⸗
dẽte tãtũ libidis ardoꝛẽ de qdam muliè quam aliqñ viderat eius
cCoꝛpi imp̃ſſ it ꝙ iam pene deſeré heremũ voluprate ductus deli⸗
beraret ſed viro dei Prinus diuina gracia preſto fu it Mam ad ſe
reuſus in vrticarũ incẽdys ſe ꝓiecit ibiq; diu volutatus pcutis
vulnera ecdluxit a coꝛpoꝛe vulnus mentris Ac per hoc ſic eſt in
eo edomita volu pras ꝙ de cetero in ſe tale aliuch numme ſentirer

Tercio de laudibꝰ caſtitatis quarro que ſunt cauſe de ſtuctiue

eſt vtus generalis que ↄmuĩter oꝛd inat᷑ ad repᷣmẽdas ↄcupiſtẽ⸗
in diuidui ↄpuaturab opibus que ꝓtinẽt ad vſũ venẽoꝛt qui bꝰ

hmẽi delcãcẽes venée ſunt vehemẽcioꝛes & magis oꝓprimẽtes ra-

prau⸗ effici ᷑ & in malicia excreſt itſic ↄcupiſtẽcia ſi ei ↄſenciaẽ

rilem ꝙ; blãdimẽta feĩe coꝛpmq;ʒ ille ↄtactꝰ ſine quo vxoꝛ haberi

ſtire⸗
dict A.
ne coerr
ſnpe
dberin
tererwr
reerere
eriſtis
ſumal
nnainte
Alute
iſn arin
caſtua
denden
litu
noctib⸗
ſiciteſt
weru
pia ſ
ie
ene
Nice
Prr
dond

ſtine
empi
cupiſte⸗
dſequit
ſtan

§ hatura

n

eneee

metes a⸗

uncpitr

haberi

iſes

1 4.ſa
knſe S

ei we⸗
rat ems

m
RD
„
4 4

,R
bag
eſn
rie

W¶IICG caſtitas virginalis & vidualis non eſt in cepto
dD videndum aut quomõ caſt itas ſit de neceſſ itate p̃cepti
ſtire opotet ꝙ caſtirxas eſt triplex Prima & pᷣcipua eſt vginalis
que dicit oĩodam ĩmunitatem ab omni venea voluptate de qua
dicit Aug ?. in li :· de nuꝑcys & vcu iſtciaginitas eſt in car⸗

qua inte

fuerur ſit maioꝛis pfcõis et laudis debet enim

ne coꝛruptibili incoꝛrupcõẽis ꝓperua meditacio Nec inrelligir
ſemꝑ opoꝛtear ginem habẽ actualem meditacẽem· ſed quia hoc
deber in ppoſixo gerẽ vt ꝓpetuo in poc ꝓſeuẽt Ad panc autẽ non
tenexur hemo ni ſi votum aut ſtatus religionis vel oꝛdinis hoc
reqrerer Sic enim ponitur vrus ſpecialis ſupra cẽm caſtitatem
exiſtẽs attendit enĩ eſt difficilimũ in matia tali cohibens non
ſolum ab illicitis volupratib?ꝰ ſed eciã a licitis & hoc Prter deũ
Vnde dicit aug?: in li. de. ginitate Virginitas eſt conr inencia
ritas carnis ii creatozi aie & carnis vouetur Aecratur
& ̃uat᷑ Munc apicem vginei celibatus beatus ſtephanus adept?
eſt qui ab apłis ad cuſtodiam muliexe eſt deputatus ¶ Secũda
caſt itas eſt vidualis que max ime laudatur & multe que vno cõ⸗
tente matrimonio deo placé ſtudẽt ieiunys & obſecracõib¶ſicut
legitur de ãna ꝓpheriſſa que non recedebat de templo diebus neq;
noctibus Lu ii. Ad hanc eciã nõ tenet homo quia ſcde nuxpcie
licite ſunt & vceſſe per apem ꝙᷓuis ſtarus viduitatis ſi debite
vidua eſſe caſta

pia & ſobria ſicut eam deſtribit aug?· Et apłs ad thi: x „Mul⸗

tas ↄdicẽes ponit a viduis obfuandas puta ſperent in deum.

inſtent obſecracõibus et oꝛacionib? nocte ac die ꝙ non viuant in

delicys / ꝙ non ſint vage in diſturꝛendoꝙ ſint irꝛep hen ſibiles er

& tantum fuerĩit vni? viri orente videlicz vno matrimonio ab⸗
boꝛrẽtes ſcas nupciastales em antiquit? coꝛona pudicicie ho⸗
noꝛabantur Sicut dicit valerius jet e⸗ Contraicui manũ lo⸗
queng multum ↄmencdat tales viduas- Ende narzat de marcia ca⸗
tho nis filia que cum lugerer virum et matrone qᷓrerent ab ea quẽ
diem luctus ducerer vltimũ reſpondit quẽ et vite Illa enim que

IIII n.

29

Cſtuné vrrui⸗ 4
t vrdeal ns eſt
m peepto

Nzuang

4 5
„

. 2* V . “W . — . . * . — . „* “
. ſic lugebar virum abſentem de ſecũdo matrimonio nõ cogitabat

Sirbr loquitur de alia quã cum ꝓpinquus monẽt vbt alteri nuberer
eſſeq; ei eratem integram & faciem bonam dicẽt Rñdit nequaquã ſor
hoc faciam Si enĩ bonũ virũ inuenero vt habui nolo timẽ vt ꝑa⸗ ðB
dan ſi malũ quid neceſſe eſt poſt bonũ peſſimũ ſuſt inẽ In ſignũ An
T vnus vna debeat eſſe contenrus · & vna vno ſtriptura in finuat a
cum dicit Erũt duo in carne vna Geñ ii. altitas Oius n
Ercia caſtiras 4 galis ſiue mrĩony eſt de iure naturali “ diuin
. Caſmme S d. eſt ↄiugalis que ſolum refugit illſicitas & indebitas dele⸗: enru
De)ure nali ctacẽes Cõcedit aũt licitas & Honeſt as qles eſſe pñt in mrĩ o R Dhbh0 deber
Et hoc mõ diff init Aug? caſtitarem ſub nome tempancie in lii·· müt
de li: ar⸗ dicens ꝙ temꝑanc ia eſt affectio co hercens & co hbibens vergt
appetitũ ab bys rebus que turpiter aꝓpetũtur Ad hoc aũt genꝰ iomS
caſt itatis omĩs homo tenetur cui nõ placet ſe in ↄtinencia puare “ funth
Ad cuius euidenciam oñdendũ eſt quõ vagus concubitus qui ð
tollit piugalem caſt itatẽ ſit pectatũ moꝛtale Ex hoc enĩ maxĩm dcidad
er it argumentũ ↄiugiũ eſſe de iure naturali. vtpote ind itum na·· Ani
turali homãs racõi ꝓpter konũ ꝓlis Dicimꝰ eni illud eſſe pectatũ Odcen
moꝛta le ꝗ8 eſt directe contra caritatem deĩ & ꝓx imi Contra ca⸗ Ddubii
ritatem ꝓximi eſt· ſiue ſit contra eius pſonã/ vt eſt homicidi’”ä‚· c(ſſti
mẽbri mutilacio enoꝛmis.& violẽta ꝓcuſſ io· & ꝗcqd aliud hmoi tnan
co ntra iuris oꝛd inem · ſiue etiã fit contra bona extioꝛa. vt furxi Dd
vel rapina Mullus aũt eſt magis ꝓximꝰ ; filius ad cuiꝰ gnña:
cdeʒ maris cũ fema ↄiũctio naturałr oꝛdinat᷑ ſoenicacio autem Mü
ſimplex que vagus ↄcubitus dici poteſt. ex eo ꝙ nulla ibi inter⸗ ((cn
nemr cerra aut firma determacio maris cum ſemĩ a maxĩm nocu; (daie
mentu infert naſtiture ꝓli . que non ſolũ gnacõe indiget. ſed eciã “ erd
educacõe inſtructẽ Ppmocée. tam in bonis interiozibus. qu=—–+ß mj ank
exterioꝛ ibus Ende ſc̊m phm tria a pntibus habemus . ſtilz eſſe laun
nurrimentum & diſtiplinam Dicit em ꝙ parentes nałr filys the⸗ n
zauriſant Hec aũt ſilius a ꝓꝑntibꝰ ↄſequi nõ poſſet. niſi cerrtos & run
demĩatos ꝓntes habet qui diu & per totã vitã adĩuicẽ ꝓmanẽnt „ tt

an
a
ßgni
nſin
s dae ;:
bibens

t gen)
rhuare
usqui
werim

tamn /

pelkti

traG

icidii⸗
bmoi
₰
tfurru

gn

Aoren
binen
62
„
us. la

ſtiheſe
hysre
ertos
17
pnnm

*

rentis requiritur aliqua derermin
diut᷑nioꝛ quãto maioꝛi cura opus eſt ad ſiliz educacionem In
mur ad ꝓfectionem prolis

Talis autem dererminacio ſiue obligacio ꝓperuo ad ĩuicẽ pma⸗
nendi matri moniũ cõſtituit Nam pdicta que fRily a parentibus
ſoꝛtiri debent totam vitã parentũ rerunt Vnde videm in aĩa⸗
libus · ꝙ illa quoꝛ fily poſſunt ſuff icienter victum queré vel ad
quoꝛ ſuſtentacõem mater ſuff ic it non ind igent aliqua Ddetmina⸗
cione ad Tĩu icem· quoat aũt fily indigẽt ſuſtentacẽe vtriuſq; pa⸗

acio maris cum feia & tanto

natura ergo humana vbi multa reqru
debet eſſe ppetua oblĩ gacĩio maxris cũ feta Paret ergo matrimo⸗

vergiin nocumentũ plis Deoꝛdinat ent & diſſ ipat totam vitam

pomis.vnde tales qui carent detminatis parentibus frequenter

fiunt luſoꝛes & glutones & ꝓ müdum vagabundipter alia mala
ſter iſitas ꝓlis od ia · homi⸗
oſita bona ad matrimenium

ſequũtur vt fecũd it as ꝓlis amo? cοdià & multa alia de quiby?

que ex mêtri cio ↄſequũtur que ſunt
cidia & inceſtus frequenter quoꝛt opp
dicetur cũ de laudibus matrimony agem? Nulli ergo deber eſſe
dubiuũ ſimplicem foꝛnicacẽem eſſe pecłarũ morrale uchas licer

caſtus non fuerit violacõem tñ caſtitatis deteſtarus eſt Vnde
trpamar quã foꝛnicatã eſſe cogno uit

cõbuſtioni adiudicauit dicẽs
Hec autemiu⸗

Producite eam vt conburarur Gen. xxxvini.
das Reri non iuſſiſſe
bonũ matrimony Doc ꝗdem pulchre o
ciconie ficut ꝛ in li: de naturis reru De
cũ alieno ↄmrittèt poſt coitũ ſecũ
terio compari depre hench poſſet uod miles quidam aduertens
quadam die imped imentum drouthuit ne ciconia cum adultero ſe
lauare poſſet ad quam veniſſer compar moꝛe ſolirxo fetoꝛe depre⸗
hendit ad ulterium qui mox a nido proſiliens & multam ciconi⸗
arum co poꝛtẽ adducens cico niã acult
toram dilaniauit & alteram ſibi comirem pro vxdꝛe copulauit

ſtendi?᷑ exẽplo cuiuſdã

t niſi fozmicac io eſſet contra egem nature &&

erã prius plumis extractis

ccũ freqnter adulteriũ
adultero lauabat ne de adul⸗

onii

—ꝑ
1
„.

Pr

—

ab eo honoꝛatũ q uerẽtibus phariſeis ſi licẽt hoĩ dimittẽ vxoꝛz

ſuã qcũq; ex cauſa Rñdit xp̃s ↄmẽdãs mrioniũᷣꝭ ex aũcte inſtitus⸗
tis quos deus ↄiũxit homo non ſeper Math xix In deteſta⸗

cõez violari mriony marꝛat Petrus damianꝰ p di apud vrbẽ per

boues ad paſtua ducet quidã vicinꝰ eius ſe illũ ſiłans febrẽch ſe
habè p̃tendẽs lect ũᷣ vxoꝛis ingredit᷑ ante lucẽ quẽ vx oꝛ maritũ
febcitantẽ exiſt imãs affectu vxoꝛio amplectit᷑· & ille expleta li⸗
bidine violatã dĩttens mox vt vualeſtẽs abſteſſit· poſt modicũ
vo maritus red it & ſtrarũ repetit quẽ vxoꝛ de re petita opi⸗

Nabat redar guẽs ex ꝓbrãdo ait Optime podis hodie eccłiaz mar⸗

rirũ ingredi & cũ cetis Onis inteſſe miſterys Cũq; ille actonit⸗
redrét qc loqret᷑ & per oꝛdinẽ rem didiciſſet ambo mente Aſter⸗
nant᷑ & noſtẽtes ſe eſſe deluſos. tanð reſũpto ſpũ vindictã a dño
poſtu laãt Mira res mox p̃ce emiſſa adult᷑ eccłia m intrans demone
. . £ „ „ . „ „ . O? . .
repler a quo tribiłkr vexat᷑· Danſq; inſanos fremitus Prys ſe ma⸗
nibus lacerabat modo in alta ꝓfiliens modo ſe grauiſſĩo ĩpetu

anyma demergens. modo in Pietem caput incuciens modo in

Pauimentum inſaniendo ꝓſternens. et ſic maligni ſpuũs furoꝛ ibꝰ

vnclih conquaſſarus in felicem aĩam coꝛam Plo exalauir

matrimoniũ eſt ↄmenda bile race inſtituẽris
Oſt hoc videam? de laudibus caſtitaris. & mo in ſpẽali
de laudibus mrĩony in quo ↄiugalis caſtitas ↄſatur Redd irur
nãq; oꝛdines inſtituerũt quidã ſancti poĩes. ſicur A ug? oediem
camnonicoxe reglariũ Hñd ictus odlinẽ monac hoxt. & ſic de alys
Oꝛd inẽ aũt mriony inſtitutuit ip̃e deus. & ideo in ↄmẽdac 5e eiꝰ
de vgine deſpõſata & mrĩon io copulata naſti voluit Itẽ ſua P⸗
cia nupcias honazauit et nouo miraculo quo videlicʒ aqua mu⸗
tara eſt in vinũ decoꝛanit Si ergo culpabilis eſt qui odinem ab
Sna pen a dignꝰ? qui tnſgredit᷑ talẽ oꝛdieʒ a deo inſt irurũ et rarr

quon
dus
hieg
in pe
arect
auea⸗
Filans

ode
iteliig
Dum ean

ling

dwint
Odlecti⸗

decepi
de coſt⸗
Kcham)
ſeicke⸗
Amns
Recen
D
under
terln
tan
quzei
ſu ng⸗ .

rciz

Fet g) dilectionisſinter vtrumq; ↄiugem guandã vnde non eſt foꝛmata

. . matrimoniũ eſt cmendabile raciore loci M
Ecundo cõmendarur racõe loci ſtilic; ꝑadiſi terꝛeſtris in 20
quo inſtitutũ eſt marrimoniũ ſicur pater Geñ . ii · Imm iſir em̃
deus ſopotem in adam & raptus in ſpũ inrerfuir curie celeſti &
ibi agnouit tutem & fignificacẽem matrimony/co⸗pꝑe habitãtes
in padiſo treſtrimente vᷣo celeſti Vnde dicix aug? : exta ſis
illa recte intelligitur ad hoc ĩmiſſa vVt mens ade pticeps angelice
curie & intrans in ſanctu ariũ dei nouiſſ ma in relliger Vnde eui⸗
gilans ꝓphexi co ſpũ eſuctauit Doc nunc os de oſſ ibus meis &
caro de carne mea In quo ̈ÿbo tria int ellexit Primo in hac eue
ſoꝛm acõe qdam dignitas ſibi Fuabatur vt ſicut dicit de? eſt pñ⸗
ci piũ tocius vniũſi ita ipe eſſet pnᷣcipium tocius humane ſpeciei
Vnde dicit paulꝰ αactib? de⸗ ſecir ex vno oẽ gen⸗ porm Scdo
intelligit vxoꝛẽ diligendã eſſe & ſibi inſepabiliter eſſe viũgenda
dum eam cognoſtebat ex ſe eſſe ꝓductam vngde dixit Quãobrem
relinquer homo patrẽ ſuũ & matrẽ & ad hébit vxoꝛi ſue & erunt.
duo in carne vna In quo eciam cognouir debẽ eſſe equalẽ ſocialis

*

de capite tam; dña neq; de pedlibus tam ꝙ; guiliter ſubiecta ſed
de coſta tamq; de medio Tercio intellexit iunctionem xpi ad
ecckam Mam ficut de latẽ ade doꝛmiẽtis foꝛmata eſt mulier que
ſibi eſt copula ta matrimonio perpetuoſic de latere xp̃i in cruce
doꝛmiẽtis ſ luxerũt ſacramẽta eccłe ſt ilicʒ ſanguis & aqua quib? S⸗
eſt eccleſia inſtitura que eſt xp̃i ſponſa inerernũ er ſcm hoc ma⸗
xrimoniũ eſt ſacramentum ecckie ſignans ineff abilem vnionẽ na:
rure dinine et humane vel xp̃i et ecckie · ſeᷣm ꝙ dicit apłus ad
eph vy. Sacramentum poc magnũ eſt dico autem in xp̃o et in
eccłia vnde celebrans matrimo ni ũ cum reuéncia et timeꝛe domĩ
tamqꝙ;ᷓ mẽbrũ eccke diungzrur xp̃ᷣo Thobias iunnioꝛ pᷣma nocte
qua cũ vxoꝛe int au ir cubiculũ hoꝛtatus eſt s ginẽ dicens Sara
ſurge et depcemur deũ quia iſtis tribus nectibus deo cẽinginur.

tercia aũt tranſacta nocte in noſtio erimꝰ vingio Thobie: viii⸗

3

matrimeniũ eſt omendabile racẽe temxis “
5 ndatur mrĩoniũ racõe antiqui temꝑis Non enninm ſt
oꝛdo iſte de nouo inſtitutus. vt nouitate inſtitucionis dubius en
reddatur. ymmo antiquitate oẽm oꝛdinẽ excedens in terꝛis inſti⸗ E
tutũ ſollempnitate & firmitate reuéndus haberur Vnde inſtitut?⸗ irut
eſt in ſtatu ĩnocencie tempe videlicer felici in quo bomo nondũ unlte
pectauerat Primo honie fœmato ſtz ſexta die & eo in ꝓadyſum men
voluptatis nſ laro dixit deus Geñ. ii. Non eſt bonũ eſſe poĩez ſpren
ſolũ · faciamꝰ ei adiutoæiũ ſiłe fibi. & intelligendũ eſt quãtũ ald l
opus gnacõis ·. deinde ĩm iſſo ſopoꝛe in Adam mulierẽ foꝛmauitt cic
de coſta tã ꝙ; ſibi mrĩoniałr ↄiũgendam. ꝓpter qð ſtatim ſecũdũ Maio⸗
verita tem rei geſte · licer non ſm ſer iem litte preceptũ adiũxitx de viuũt
habenda omixtione carnali dicens Creſcite & multiplica mini; firgit
In p̃moꝛdio ergo creacõis poʒe ꝓntũ inſtitutũ eſt mrioniũ FVuies
. 2. ES matr imoniũ eſt vmendabi le racõe effectus —uFuBng
5 Varto ↄmenda tur racõe effectus Eſt enĩ mrioniũ vnu de yngin
ſeptem ſacramentis eccł ie. & ideo ſicur in ſacramento bapriſmi
&racia conferturfic eciã in mrĩonio ſi obex pectati motralis non haii⸗
obſiſtat Vnde cũ puritarate ↄfeſſ ionis & multo timoꝛe dei hoc
ſacramentũ eſt celebr an ficut & alia. alioq ſi eff renata concu pĩa
& cauſa exer cendi libidinis mrĩom ꝗratur collacio gracie que eſt Aumke
gffectus ſacrĩ impeditur. & multa alia coꝛpis ꝓicula ſequũtux· lrßn
WAngelus aſſignans cau ſam thobie qlr moꝛtui fr. vii viri ꝗbz Annen
ſara fuit 1d ita eius vxoe futura dixit In eos qui viugiñ ita ſauauz⸗z⸗s“ Ulett
ſcipiũt· vt deũ a ſe et a ſua mente excludant · ex ſue libid ĩni vos· Ane
cent ha ber poteſtatem demoniũ Thobie. vi. Non autem xer it
. ea que diximus intendimus preferze matrimom ſiatui orinẽciũ W
qui de coꝛpoꝛe ſuo ſacri ficium acceptabile deo ſaciunt Ende bern⸗ unch
Earadus loquẽs de eaſt itate virginali ait ſic Dec ſola in hoec meꝛ⸗ Pae
talitatis loco quendam ſt atum immoætalitatis gloꝛie repreſenaer Kllbue
ec ad inſtar odoziferi balſami quo condita cadauera incoꝛrupta cecga⸗
ſeruant ur ſenſus & actus continet & conſtringit· & ceter e

nondi
achſun
boie,
üti 4
ummt
llecci
türit de
aminl⸗
i
us
Vnd
rabsmn
edei hor
concupit
qreeſ
nürur
viriq
Linaſa⸗

in w

zutemper
4

1orireein

erreſent
ncornpa⸗
tera

Et ideo virgines deſignate ſunt per
bernaculo ſuꝑioꝛes fuerũt Sicut 82 Exo:xxvi: Vbi dicit glo.
Sede · Jacinctus celeſtis eſt coloꝛis Et ſubclit Per pelles ergo

ðõ
dubin
inſti ⸗

ſtitut)

pelles iacinct inas que in ta⸗

lloe qui moꝛtificatis illecebris celeſtẽ
in terzis vitã gerunt & inter hoĩes po fiti an gelicã puritarẽ imi⸗
rantur quia neq; nubẽt nech nubent Merito ergo pelles iacictine
ſupremũ locum tenent · ſicur ibidẽ ſubd it gloſa Et ambꝛ: dicix
ſup illud ad Choz Ponũ eſt homĩ ſic eſſe 5
ↄdicẽem humane nat ure per quam hom ines angelis aſſ imilanrur
Maio tñ eſt victoꝛ ia vg inũ ꝙ;ᷓ angelox Angeli enim ſne carne
viuũt virgines vero in carne triũphant Etr ideo dicit Cipanus
Vir ginitas eſt poꝛcio dignioꝛ gregis xp̃i Et in a ccal . De.
v̈gines empt i ſunt exmĩbꝰ pmicie deo & agnoe?
cum ↄiugiũ ſua p̃ſencia & nouo miraculo decoaſſet mox ſtarum
virginalem Jiugio ptulit cum io bhannẽ euangeliſtam de nupeys
ad apicem aplice dignitaris virginem vocauit ficut teſtat᷑ 70.
orii : pmü onus marrimony eſt cma rei familiaris
le eſt aliqua matrimony one⸗
Hec aũt precipue ſunt tria

iacinctmas expmit prus ¹

hoc aũt mag is placear vti
ra que ip̃m ↄſequũ tur adducè
Primũ eſt cura rei ſamiliaris que mi
Et pᷣmo de vxoꝛe ꝓpter quã virũ opoꝛt et faceremagnos ſumptus
in oꝛnatibus & apparatu veſt imẽtoꝛ qd ſ non facit mox vxoꝛ 4:
rula efficitur cont eũ Ende Jera: rec itans ?̈ba Theo Baſti

de hac materia loquẽtis Dicit per totas
facit inòens ſic illa oꝛnac io= ꝓcedit in publicum Hec/onoatur ab

feiaz m iſella deſt picio⸗ .

tudo rei familiaris req 1
lectilem ꝓpter oð diuerſaz rerũ copiayftam in arneſys &ᷓ in vre⸗
ſilbus & alys neceſſarys ad domeſt icam mulxitud inẽ neceſſaria
eſt ſine talibus em Domus comode regi non poteſt Vnde Jero.:
dicit Ex verbis dicti phi multa eſſe que matrona

ria fũt pcioſe veſtes aurũ geme.

ups redit᷑ virginitas

Ealuato⸗ noſter

omĩbus ego in ↄuenru 0 (Item alia ſolici
grirur quantũ ad familiã & vana ſuppel⸗

vnb? neceſſa⸗

rabilem ſollicirud inẽ reqrit

H
1 1

as noctes qrulas ꝗſtiones

ſumpt?. ancille. 8 ſupellex varia

O Farmony

et ad huc maioꝛ hbys omnibus ſollicitudo requiritur in filioꝛum ſ
gubernacẽe quibus non ſolũ eſſe a pntibus datur ſed mox natis
ꝓuideri ꝓpœtet · de mœum diſtiplina & coꝛpali nutrimento· in H 8
quibus tota ꝓntũ vita expendl itur Inſup neceſſe ꝓntes theſaurare D”D”
eſt. vr de hed irate dimiſſa eis decentibus ſuſtententur Conſide⸗ dan
rantibus erge p̃dicta graue eſt vxoꝛẽ ducẽ Multa onera fuerũt duc
in mrĩonio iacob. qui pro vxoꝛibꝰ puiuit laban ſocero ſuo xiiii o
anis · & pro gregibus die ac nocte eſtu vrebatur· & gelu fugie⸗ en
batq; ſompnus ab oculis eius Geñ. xhe . MNarzat valer ins ꝓ leſt
quidã adoleſtens ſocratem conſuluit. vtrũ debet vxoꝛem duceé: no⸗
an non Rñdit vtrũlibet eoʒ facientem pnĩam acturũ Nam hicte ich
inquit ſollicitudo · illic te oꝛbitas excipier Hic 8nis interitus.
illic heres alienus. quaſi dicat Quicqd egeris ſiue vxorẽ ducẽdo (Ehrn
ſfiue nonanguſtias pacieris Nam ſi vxoꝛem habebis ſollicitudo ße
te affliger Si non habũis ſterilis eris & filys carebis Sed dict⸗ ghoeonm
ph's dicit contra hoc vxozem ducé liberoʒe cauſa ſtdlidiſſ imũ eſt Eerite
Quid enĩ ad nos de filys ꝑtinet recedentes de mũdo quid referr unm
fi alius noſtro nomãe vocetur. aut que ſenectut is auxilia p̃ſtare (een
potit · qui aut prios te foꝛtaſſe moꝛietur aut puerſiſſ imis moꝛibꝰ ur 6
ſenectutem afficiet· aut certe cum ad maturam etatem peruenerir mnen
tarde ei videaris moꝛi Heredes aurem cercioꝛes & melioꝛes ſũr vonn
amici & ꝓpinqui quos vidlero & eligè poſſũ. quã quos velis nolis
habé cogaris· ꝓpter incertum ergo filig; euentum ſapiens non ſit
3 facili ad iugiũ contrabendum ſSecüum onus mat rimony A

Ecüdum onus ma⸗ aelorinn De vxoꝛ ibus puclicicia
rrimony eſt zelus ſiue timo⸗ quẽ ↄuĩter vir haber de vx⸗

39

3 pudicicia maxime ſi pulc hra eſt Mulier en cito molleſtit · indi
qñ a multis ſe conſpici & aꝓpeti cognoſtit · pcipue qñ colloquia emnmnni
vel munuſtula ad amancium interuenerĩt Vncdle Jero. ex verbis ecgin
dicti ꝑhiloſophi dicit NMichil eſt tutum in quo tocius ꝓpłi vota rve
ſuſpirant alius forma. alius facecys· alius in genio alius libera⸗ 22

litate ſe ollicitat · aliquo modo expugnatur q vndiq; impellitur

ſlieaan
wr .

nento n

eſauran

Conſcen

a ſuerit

ſwo. xiii

lufageſ

lein

n duce .

in hiet
teritus

ducido

icitudo

Kimit
i ſer.

aßſtue “

Smel
muenert
sſũat

lis nels

rsenſt

—,—
ncicceun

t de
xlleſt⸗

olloqni

5 len!
glim

.
5 .
. R * 4
ð „ E W l RKZ .
* .

feda nullus eam ſollicitat · null? in eam oculos conũtit mulluſq;
eam babé concupiſtir ſed moleſtum eſt poſſidẽ q nemo dignat

pabẽé Minoꝛe tñ miſeria defoꝛmis habetur q; ſoꝛmoſa fuat ſicut

dicit idem phs Drligenter ergo inquirendũ eſt de vxoꝛe anreꝙỹ

ducatur ſi tñ duci diffimatur ſi fit decenter pulchra non vaga ſi

moꝛigerata non vilibus moꝛ ibus imbuta: ſi de honeſtis ꝑntibus
ĩmaculataq; thoꝛo nata & non matro nꝗexem plo coꝛrupta Nam ſi
poſt traductẽem eã ĩueneris iracũdã fatuã uecũdã aut quocũq;

alio modo maculatã qualis ſit diſte &non repellẽ potis Ende p̃⸗

di ctà phs dixit Equꝰ& alia aĩalia mãcipia veſtes & ſupelcĩles
£ ꝓbãt᷑ ꝙᷓ emãt᷑ ſo la vxoꝛ nõ oñditne añ d iſplicear ꝙ Ducarur

abra ham noũat ꝙ ſara vxoꝛ eiꝰ pulcra erat młer timuit ne
2 er timuit ne gter eius pulchtudinẽ egip⸗
cy eam vidẽtes ip̃am vcupiſtent & ſibi moꝛtem i nferꝛent ſed ip̃e
veritatem t acẽdo & non menciẽdo prudẽter moꝛtem vitauit Ddi⸗
uina vero ꝓuidencia vxoꝛis pudicic iam cuſtodiuit Geñ: xii

7

¶ Kefert ariſtotiles ĩ pnñci pio metha: & ſacra ſtriptura maĩfeſt a

bar Geñ. xl vii· O ſacerdotibus egipti qui phie operam dabant

annona ꝓuidebat᷑ de ſumptibus reipublice ne occupati circa curã
vxdum & rei familiaris a ſtudio retrahi poſſent Vnde conſuluit
dictus phus ſapienti non eſſe nubendũ quia phie impedimentum

preſt at Nec poſſe ait ſimul ſtudia impend libris & vxoi
rercium onus matrimony eſt grauamẽ Sex affinibus vxozis
Ercium matrimony onus eſt Srauamẽ
S ex affinibus & Ppinquis ipſi viro ſi upuenit cauſa vxo⸗
Si enĩ eiuns pentes ↄtingat pauprate vel alia adũſitare gra⸗

r18
uarimox ad virũ cõfugiens de oppreſſis ꝓpinquis ꝗruloſas vo⸗
ces ingemĩat & eum de ſubſid io intpellat qui ſi ad nutũ non ſa⸗
ueat hinc yxois ↄqueſtiones & inde affinium derractiones non
ceſſãt Rurſus cognato 2r rixe && garulax ſocruũ calũpnie ĩ domo

viro ſupuenix

IILE.
Pulc hritudo ergo vxoꝛis extraneis ĩſidiandi & viro ſollicitãd
mat iam p̃ſtat.maxime qñ videri & amari appetit Si vο vxc ſit

5

S T .

continue ſurgũr quas ſemper ſedare eſt impoſſibile & ferꝛe mo⸗
leſtũ Vnde ſocrates ad verba quibus rñd ebat adoleſcenti de cõ⸗
iugio introganti ſubd it ĩmediate illic· i. in Oiugio ꝓpetua ſol:
licitud o. contextus qᷓrula.· dotis ex ꝓbracio · affiniñ graue ſup⸗

ciliũ garula ſocrus lingua ſuſtenſoꝛ alieni mrĩony/ & incertus li⸗
beroʒe euentus Kaguel pater ſare vxoꝛis thobie mĩoꝛis p̃d icta

cõ ſiderans tam tp̃a ꝙᷓ mater puelle monuerut eam tam honcare
ſoceros. maritũ diligé.· regè familiã. gubnare domũ . & ſeipfſ⸗ am
irꝛep̃hen ſibilem ex hibẽ Thobie. x. recis inter ſe diſſidẽtibꝰ

Goꝛgias librũ de concoꝛdia recitans ad pacem hotabatur. cui

melancius eius emaulus inuehens dixit Dic nobis de ocoed ia pre⸗
cipit · qui ſe vxoꝛem & ancillam tres in vna domo cõcoꝛdare non
potuit Emulabatur quipe vxo aneille pulchritudinem que ca⸗
ſtiſſ imũ virũ cottidianis jurgys exagitabat DHec aũt dicẽtes nõ
intendim? ↄiugatis derᷣhẽ. aut nubè volẽtes omĩo a oiu gio re⸗
tra hé. ſed enrinenciã ſtatus virginalis oñde. & illo⸗ pia deſi⸗
deria accendé qui ad illins vite frugem an helant Pma laus
Oſtitatis eſt quia inter virtutes mo obſtaculũ dyabulo ponit
poſt boc de laudibus in ↄuĩ videndũ eſt. quas ad. v. re⸗

virtutis laus eſt ꝙ inter ceteras virtutes bec pmo dyabulo ob:
ſtaculũ ponit. & ceteris virtutibus aditũ pandit Crrca quod eſt
ſtiendũ ꝙ dyabolus conſiderans diũſas hoĩm condlicẽes. etates.
&α habit as opoztuĩtates diũſimode de diũſis eos tẽptare ſtudet
idens ergo hui? naturam ad hoc viciũ ꝓnioꝛẽ talia ſuggerit
tẽptamẽta qlia ad tẽptati ruinã noũit exped ire Vñ ſenẽ cui vires
defici ũt nacales.
ricia. vtpote qui in Prys deficit· & per extñſeca ſe iuuare poſſit
Mercatoꝛẽ aſſuetũ in lucris & ↄmutacseibꝰ tẽprat de fraud ibꝰ &
fic de alys Inter omnes aũt aie vires vis concupiſtibilis in erate
inueili eſt debilis & in firma ad ſui refrenacõz et foꝛtis ad rebel⸗
liõe: tũ ꝓpð nate coꝛrupcõʒ ꝗᷓ maxĩe ꝓcipit circa pres genitaliũ ·

ducèé poſſumꝰ ſeʒm. v. eius Pr ietatesPrima quidẽ huiꝰ

& neceſſaria ſũt admĩcula tẽpalia tẽptat de aua⸗

ecian

Acon
L norin
jnüth
ney
omo
loco d
clture
huenin
loup
Unnat
pißn
dinpe
ceteras
urie te
ſuam
Rhtdt
Kiiſe
aose
ſtüne
in
C
bu⸗
rin
un

nale⸗

inã †̈ har vici
nar vt grãm
PHomo aũt bonꝰ? ꝓer vigilis moꝛe caſtrũ aliq cuſtodietis: deber

citur & virtutibus achtus panduur Et ideo ſancti viri volentes
puenire ad ꝓfectõem vtutum pᷣmo conati ſunt repmere carnalas

Vngde primus homo pectando ibi prius inoꝛdinacienem ſenſit · tũ

eciam ꝗqͥa a pnñcipio vite voluptatibus & delectacõibꝰ aſſueſtimꝰ

quaſi eis ↄmitri fſicut parer per ꝓhm in li: ethi · Dyabolus ergo ⸗
ʒ cito hoĩem pubeſtẽ ſetit oſiderans concupiſt ibilẽ ptem eſſe

ad concupiſtend ũ ꝓnamibi temptacionũ inſulrus facẽ nititur vr

mox iuuenem iam nouũ poĩem carnali voluptate allectum ad ru:
, „ 1 . ⸗ — „
*ε Prima ergo iac ula quibꝰ diabolus hoiẽz ĩpug⸗
Paleme ꝓdat ſut carnaliũ dectacionũ ſugeſt iones

loco debilioꝛi vires maioꝛes aꝓpone· ſic enĩ vicys obſtaculũ obi⸗

concupiſtẽcias deinde exercicys vturum opam dare Prima igit

ianua toc ius bonitatis in hoĩe eſt cuſtodia caſt itatis ¶ Monac hi
qui pmi ſub doctrina beati marci apud egiprũ degebãt primo
oĩm pro fundamento ↄtinenciam collocabant deinde ſuper eam

ceteras vtutes ed ificare ſatagebant d ſi gni ficandũ ꝙ viciũ lux⸗

urie totum bonũ homĩs diſſipat Dicit dñs in ꝓabola de filio ꝓ⸗

digo · ꝙ abiens in regionem longinquam diſſ ipauit ſubſtanciam
ſuam viuẽdo luxurioſe Ad ſignificãdum vero ꝙ ho ĩem depau⸗

pat & bonis omĩbus expoliat. ſubdit Et ipe cepir egẽ (Nem ad

SH 4 . .
N s . — HWl

ſignificãdũ ꝙ ip̃m vilificat · ſubdit ꝙ miſſus in villam paſtebar

poꝛcos ¶Ad huc ad ſignificandũ ꝙ luxurie voluptas non ſac iar

vltimo dicir-cupiebar implẽ ventrem ſuũ de Kliquis pozcoum
lu. xv .(ero ex geſtis pauli hémite dicir Recius impꝑeratoz
quandã iuuenẽ xp̃ianũ omĩs pudicicie emulalleno op hendi inber
Sρ in molliſſ imo loco poni vbi aeris erat tempies· riuuloʒ ſonit⸗

cantus auiũ & f loꝛũ olfactꝰ ficq; iuuenis hys ad malũ inducẽtis

bus circũuent? manibus & pedibꝰ inſup cingit᷑ cui in lecto iu⸗
nẽcula cœpe decoꝛa ſed menre ĩpudica p̃ſenta?᷑ Hec dũ iuuenẽ dei

an ole replerũ ĩpudice tractare vellex & ille ſe mambꝰ? iuuare nõ

valẽs lingua dentibꝰ? inciſam in eius faciem ſpuẽét ↄfuſa receſſ it

carnis temptacõeʒ extinxit & magni merit i cum ulũ acquifiunit
— W — ſO ſca laus caſt itatis eſt quia li beßrarxẽ pomã tribuir
. ⸗ EKE 5 Eciũd laus caſtiratis confiſtix in hoc ꝙ libertatem hoĩm
chernte o tribn frribuir & cũctas ammi virtutes racëi ſubicir Ad cui? euidẽcia
cvictas vires voi „ 5 — —, — C. — „„ —
ſubirt. pus conſiderur ꝙtã depſſ ionem racõis facit viciũ luxurie Sei⸗
ððòð endũ eſt ergo ꝙ inxer cetera vicia luxuria mentem magis dep̃mit
& verba ſalutis faſłire facit ¶ Voluptas enĩ cârnalis ꝓpter vebe⸗
menciã delectacẽis in tantũ hoĩem abſoꝛbet᷑ & eũ ſenfibilibus ſu⸗
bicit · ꝙ quicquid aliud audit vel cogitat ſibi deſ pit nimiũ af⸗
Prac an ert fectus delectacẽe carnali Vnde de Eccłexxi: Verbum ſapiemis

EEa &a quicũq; aud ierit ſemel laud abit & adiciet. audiet luxur ioſus et
et eE diſplicebit ſibi et ꝓicier poſt tergum ſuũ · et in Oſee de de hoĩbꝰꝭ
aetu. ded itis carnalitatibus Non dabũt cogitacẽes ſuas vt reuertant᷑
ad dñm. quia ſpũs foꝛnicacõis in domo eox eſt · et dñm non co⸗
gnouerũt Masgna eſt ergo fuitus in qua voluptas carnalis hoĩeʒ
conſtituit · & quaſi inremedliabilis Ende dicit effica⸗
ciſſimũ glurinũ ad capiendas aĩas eſt mulier ¶ Voluptas em car⸗
nalis cum nimis apperitur/ aꝓperentem ſic conglutinando ligar
ꝙ raſe aut nũquã ab eo diſſoluitur · ni ſi diuina gracia medliante
maxime per f lagella carnałr affecto ſuccurzat Cũ ſũma ergo di⸗
ligencia cauendũ eſt ne mulieris amoꝛ racõem ſuꝑer que honſem
ram miſerabili fuitute conſtringit · ꝓpter cS pulchre dicit tuli⸗

ponit vocat veniendum eſt.· eicit abeũdũ eſt · poſtit dandũ eſt ·
minatur extimeſtendum eſt Dunc ergo non tantum ſeruũ ſed ne⸗
quiſſ imũ ſeruũ ego iudico Et ſeneca dicit Voluptatibus ſe im⸗
mergunt · quibus in conſuetudinem adductis carere non poſſũt

facta ſũt neceſſaria Ne ergo in tantã fuitutẽ homo cadat ſt udẽg8ꝭ
eſt caſt itati & otinecie. P homo carne rõni ſubiecta/in litate
Ponit᷑· ꝓ ꝙ eciã cũcte aĩe vires ad ſeqlã ꝓtutũ libioꝛes exiſtunt

Juuenis vero inefſ abilis victoꝛ ie miro modo victoꝛ exiſtẽs dẽz

Allum ego non Rberum iudicaui cui mulier impauit legem im⸗

& ob hoc miprimi ſunt eo pPuenerint quo illis que ſut ſi upf lua⸗

— —— . ð

„*M

è8 In ꝓabola qua dicitur ꝙ homo quidã fecit cenam magnam & vo⸗
unt cauit multos: tria genera hoĩm ĩuitanrur Primo genꝰ? ſupboʒe
tnbi r in pſona ementis villam Secũdo genus auarox in ꝓſona emẽtis
Bheai iuga boum · v · Dy tam Pmi q; ſedi ĩu itacõem rẽnu ũt per viam
icici eyxcu ſacionis dicẽtes habe nos excuſatos Tercio vero genus vo⸗
Da⸗ luptuoſoʒꝛt qd in ꝓſona ducenxis vxoꝛem dat᷑ in relligi iuitacõem
deydmn. non rẽnuit dicendo/ habe me excuſatum ſed Dicendo non poſſum
vehe venire · ad ſignificand ũ ꝙ carnalis voluptas ita hoĩem implicar
busſia / & ſubmergit ꝙ eũ ad aliud co gitandũ ĩpotentẽ reddit· lu·xiii ·
miüa GAudiens alexander famã dyogenis phi ad eũ viſit andum acceſſ it
pient Cui cum ps non aſſurget admirans ait Impatoꝛ ſum oꝛbis & tu
oſuse michi non aſſurgis q phs nequaqꝙ; aſſens Carnalis inquit cõẽcu⸗
betx piſtencia gula ira & ſuꝑbia dñe tue ſunt & ancille mee Tibi enĩ
emnt djñantur & ego eas vᷣtutibus ſuꝑaui · ergo es fuoum meoꝛ puns
ocowx Hoc aũt intelligens alexander ait fuis ſuis Dec phi verba non
eg os moueant quia veritatem dicir [Ter cia laus caſtitatis eſt
EFen —- (Qquia fingularis decoz pulchtudis in ala vſt ituit —
nicar, ercia laus pui 7 Ytutis ↄſiſtit in decoꝛe ſingularis pulch⸗ Baß an.
blgr tudinis quã in aĩa canſax bi ſtiend eſt · ꝙ ſicut docet Dyon 2 7 ns ris
die ſius: iiii ca. de dinĩãs nomĩbus Ad racẽem pulchri duo reqrunt αιο νυ αον tituit
vdi tilſicz claritas & ↄſonãcia · ĩ· debita ꝓpocio Dicim? enĩ coxpus
mien homĩs eſſe pulchrũ cum mẽbra habet bene ꝓroꝛcionata cũ dam
i debiti coloꝛis clarirate Pulcthudo aũt ſpu alis fimili mo in hoc
lim⸗ cõſiſtit· ꝙ omnes aĩe vires fint ſibi liuicem oſonantes in act ibus
Diũſaꝛe vtutum ſcdim refulgenciã bomĩs Ipſa enĩ ſuo luĩe cũctas
dk aĩe vrutes illuſtrat & ꝓficit eaſq; in vlt imũ finem oꝛd ado diri⸗
ſein 8ir Vlrim? aur vrutum finis eſt deus qui eſt ſũme pulchruchs
vniüſe oꝛzum ↄſonãcie & clariratis cauſa exiſtẽs · ſcur dicit dyo⸗
ke niſius Licer aũt pulchtudoqᷓd am in omĩ v̈tute ĩueniarur vrx pater
i per Aug? in li. lxxiii .ꝗſt ionũ · ſpeciałꝛ vñ caſtitati hec ſpũ⸗
8 alis pulchtudo artribuirur Ipſa enĩ p̃cipue clam ↄſonanciã in
hamine conſtituit per hoc ꝙ carnem ſpiritui ſubicit & ſpiritus

SBiſſus eſt gemus lini candidiſſ im

ee 29

ſaumdn .
nalaſinn,

diſpo

acarnalibus liber exiſtẽs cereras aĩe vires ſub quodã modamẽꝛe
regir Item hoĩem clarum reddit per hoc ꝙ ĩd q8ᷣ eſt in eo rur⸗
piſſ imũ & indecentiſſimũ repellit co hi bendo brutales volupra⸗

tes que claritatem racõis extingũt Et ideo peccata in tempancie

ſcõöm phm ſunt maxime ex ꝓbrabilia . que eciam ſcm Greg · ſunt
maioes in fam ie quã pctã ſpũalia. licet poſſint eſſe maioꝛis culpe

Patet ergo ꝙ caſt itas facit hoĩem decoʒc & honoe dignũ Intẽ⸗
Pancia vero exprobroſum & vilem Vnde ipa eſt veſtis de biſſo
ſSm illud Proũ. vltximo Piſſus & purpura indumentum eius.
Relen Greg? in dyalogo· ꝗ
beata virgo cuidam ſoꝛoꝛi in vi fione apparens coenas puellas al⸗
bis veſtibus indutas ei oſtendit. quas dum aſpicẽt & eazʒe comi⸗
riue adiungi vehementer aꝓpetét Rñd it virgo a riſu atq; iocis

penitus abſtine & vitam tuam in melius ↄmutare ſtude. ſtiens

ꝓ ·xxx·die veni am & puic vir ginũ nũero te ↄiũgam Predicta
vero ſoꝛoꝛ virginitatem ſuam ſe8m virginis monita ſollicicius
ↄſeruans . & ab omĩ hũano ſolacio ſe diligenter cuſtodiẽs · xxx.

die febre prius coꝛrepta virginem cum comitiua puellarum ad ſe

venientem conſpexit· que dum clamans leta dicét Ecce dña venio
in ip̃a voce ſpiritum trad idit. & choꝛo albaʒe virginũ ſociata cũ
virg

ine matre dei celos aſtendit ¶ uarta laus caſt itatis eſt
Varra laus ca⸗ (quia inter ceteras ad ſtienciam diſponit.
ſtitatis eſt ꝙ ip̃a inter ceteras virtutes magis ad ſtienciã
nit ¶Vbi ſtiendum eſt ꝙ quãd iu paſſiones non ſedant᷑ vi⸗

„

res ſen fit iue que oꝑacõi intellectus deſerui ũt impure ſunt ·˖ et ad
opacões Pr ias inbabiles. ſedatis autem paſſ iomibus et mocẽibꝰ
ſpirituũ ac ſanguãs bullicõibus ceſſantibus predicte virtutes in
ſuis actibus vigoꝛantur. et rũc intellectus qui ab eis recipix ad
ſtienc iam habendam Pfectius illuĩatur Vnde dicit philoſophus
vii. Phicoze Anima fit
ſcm aliam lrãm añ eni
in ſe ip̃a quieſcit. et tun

ſapiens ſedendo et quieſcẽd o vel ſedãdo
m homo rumultus paſſienũ non ſentitlaĩa
nc quaſi ſedens faciliter ſcienciam inuenit

tur in canticis · ꝙ paſtitur inter lilia i

„ IIIL En.
Cum ergo caſtitas ſit paſſ ionum ſedatiua et refrenariua pater ꝙ

multũ habet ad ſt ienciam diſponere · ꝓpter hoc dicit AQuerꝛcis
cmendato ſup eunò vii. ꝙ intr cetera que valent ad ſtienciã

eſt caſtitas coꝛpalis Vnde dicit Aug?: in Bmo li · ſoliloquioꝛũ

Vnũ eſt ꝗ tibi poſſum pcipe Nic hil in nobis plus eſſe fugiẽdũ

c iſta ſenſibilia Cauendũq; magis dum hoc coꝛpus agimus ne

quo eox iuſto pẽne noſtre impediãtur /quibus integris atq; per⸗
fectis opus eſt vt ad illam lucem ab bys tenebris euolemus que
ſe non oſtende qdem dignãtur in hac cauea inclu ſis niſi tales fu:
erint vt vel effracta vel diſſoluta in auras ſuas euadè poſſ ĩt ¶¶n
hui? rei ſignũ dici poteſt ꝙ caſtitas thronũ eburneum ed iſicat
deo quẽ rex ſalomon fec iſſe legt · in · Hheg · x· Thronus quidem
eburneus iudic iũ ſapiencie ſignificat · quia t hronus ſedes eſt iu⸗
dicantis ſcm ſapienciã Guia vero eburneus eſt dat intelligé
ſapiencia caſt iratis eſt amica Ebur em ꝓpter ſui incotrupe ionẽ
atq; candodem caſtitatẽ ſignificat ¶ Fregoꝛuis naza de ſe ip̃o ait
Cum fſignaculũ caſtitatis integre cuſt od iens phie ſtudys adhuc
iunioꝛ apud at benas Fflolem vidi per ſo poꝛẽ ſedenti m ichi & le⸗
genti duas decoꝛas dex t q; con ſediſſe feĩas quas ego caſtitatis in⸗
ſtinctu timui dicere oculo reſpiciensque nam eſſenx & quid ſibi
vellent inqui fiui At ille me familiarius oplectẽtes aut Ne mo⸗
lſte accipias iuuenis · note tibi & famiiares ſumꝰ? alta ex nobis
ſapiencia altera caſtitas dicit᷑ et miſſe ſumꝰ tecũ habitare quia
nopis in coꝛde tuo iocundũ habitacłm prepaſti uinta laus
c(caſtitatis eſt quia ſingularit hoĩez deo fa miliarẽ fac it
Vinta laus huiꝰ turis eſt · ꝙ pre ceteris vrutibus ipa ſin⸗
Zulariter hoĩem dei familiarem et amicũ conſtituit Vbi ſtiend ũ
eſt. ꝙ natura diuina eſt puriſſima er caſt iſſ ima ꝓprer ſui excel⸗
lenciam et nopilitarem Deleclatur aurẽ vnũ quodqʒ in ſuo ſfimili
Puritas igit᷑ ĩ creatura racionali eſt deo gratiſſ ima in qua tamq;ß
in ſuo confimili gaudet & quieſtit Vnde de celeſt i ſponſo dici⸗
puritate delectarur

Et hinc eſt ꝙ ille qui virture virginitaris prediti ſunr · m agna
fuerũt cum deo familiaritare viũcti. ſicut pater de Johe euage.
quẽ xp̃s vir ginem de nupcys vocans ſupra pectus eius recumbẽ
voluit·. vbi incarnati verbi ſecreta intellectu acuriſſ imo pene⸗

trauir Dunc dñs in cruce pendens virginis matris cuſtodem &
tãq́; filiũ loco ſui dereliquit S totum merito puritatis eius aſ⸗
ſtribendum eſt Vnde de ip̃o ſingulariter dicitur Mic eſt diſti⸗

pulus ille quẽ diligebar Ihus Soli ergo virgines familiares. &

xp̃i ſodales dicũtur Et ideo fignanter de eis dicitur Aꝑock. ii.
Hy ſequũtur agnũ quocumq; ierit Precipue autẽ virgo beata
a xp̃i ſequela nũ ꝙ; ſeceſſir Ende dicit Pubardus in eius planctu
ip̃a Senuit eum lactauit eum in die circumcidit octauo. xl. pre⸗
ſentauit in templo. ſugiens ab herode eum poꝛtauit in egiptum ·
curam illius habens eum ſequebarur quocumq; pergebat. credo

firmiter ꝙ erat inter illas femĩas que xp̃m ſequepantur miſtrates

ei:· hanc arbitroꝛ fuiſſe inter illas Dolentes inter illas gemẽtes que

lamentabantur f lentes dñm ¶ In huius rei figuram dicunt ſerui

dauid⸗ iii · Regu imo queramus dño noſtro regi virginem
adoleſtentulam && ſtet coꝛam rege & foueat eum · de ip̃a matre

dei intelligi poteſt que a tora rrinitare ſin gulariter electa er ab
angelo ſuper omnes mulieres cõmendara ſtetit/ ſicut mĩſtra coꝛ⸗ã
rege xp̃o filio ſuo.et eũ fouit ſicut nurrix et mater de celo plena

Et ideo Leuitici : xxi · de ſũmo ſacerdote virginem ducervx⸗
em · viduam er repudiatam ac ſoꝛdidam non accipier Summus
ſacer dos criſtus eſt eius ſponſa in celeſti thalamo in eternum con⸗
iuncta dei gemtrix eſt · que poſt partum virgo permanſit. huic
virgini ad ſequelam ſponſi omnes virgines adiunguntur Juxta
illud Pſalmi Adducentur rei virgines poſt eam proxime eius
ferenrur ribi. Poſt virginem quidem mariam· que prima eſt
in ſequela celeſtis ſponſi virgines omnes ſequuntur pſallentes · et

cantantes canticum nouum quod ſolis virginibus pabet ↄuenĩre

—

nen
die
Ri

yx⸗

n⸗
huic
net
eins
eſt
8
enin

ð o

S II .

(Vnde de mar ia ſoꝛoꝛe moy R 8. ꝙ egrefſis mulieribus peſt eam

cum rympanis & choꝛis p̃cinebax dicens Cantemus dño gloꝛicſe
etenĩ magnificatum eſt nomen eius:equũ & aſtenſoꝛem ꝓiecit in
mare Exo⸗xvy· Pma cauſa caſtitatẽ coꝛrũꝑens eſt ocium
Onſequenter reſtax vide de cauſis ↄferentibus ad caſtirarẽ?
Vt aũr manifeſtioꝛ fiat noſt ra doctrina p̃mittimꝰ deſtruc⸗
tiuas cauſas quibus fingulis oꝓpoſitas ↄſt ructiunas adiũgemus
Poſſunt a ũt hmõi cauſe in ſũma qtuoꝛ aſſ ignari Prima qdem de⸗
ſtructina caſtitatis eſt ociũꝗ Vbi ſt iend ũ eſt ꝙ animꝰ homĩs in
aliquo delectari apperit Cum aũr ad opa vtutis non aſueſtit in
eis mãme dele ctari poreſt · q́̊a vbi non eſt oꝑacio non poteſt eſſe
dele ctacio cũ delectacio opacẽem ↄſequatur Sicut pat⸗ ꝑ pł;m
X· Er hi · Qua ꝗꝓprer neceſſe eſt vt dicix Greg· ꝙ ad vrena flec⸗
ratur & in eis delecterur Senſibilia enĩ cum ſen ſibus off eruntur/
ſenſuales hoĩes faciliter ad ſui appetitũ alliciũt maxime quãdo
opibus vᷣtutum non vacant inter omĩa aũr ſenſibilia bona ad que
ani mꝰ cito inclinatur ſunt oblectamẽta carnalia que ve hemẽrer
a pperitum inclinant ad ea ↄcupiſtenda Ad pectata igitur car⸗
nalia ocioſa mens faciliter inclinat᷑ & p̃cipue qñ vacatur cibis &
potibus Nam venter & geniralia ſunt cognata vt dic it Jero · Er
pro oꝛdine mẽhror eſt oꝛdo vicioʒe quando ergo venrer cibis &
potibꝰ eſtuat adluxuriã geniralia incitãt Eechiel jniquitatis
ſodome cauſam ponit ociũ cum habundaãcia panis Dec iniquitas
ſodome ſoꝛoꝛis tue ſuꝑbia & ſaturitas pamis & habundanc ia &
ociũ ¶ Poeta de quodãã egiſto ocioſo ait ſic querit᷑ egiſt ? quali

ſir factus adulrus in promptu cauſa eſt deſidioſus erar
cauſa poſira ocio eſt occuy acõ mẽtis circa ſtud iũ ſcripture

Auſa vero oꝓpo ſita caſtitaris conſtitutina eſt oœαιuρcio
circa aliquod opus ?tutis Inter alias aũt occupacões eff i⸗
caciſſ ima eſt que circa ſrudiũ ſacre ſcriprure verſarur ¶Ipſa enim
mentem illuĩat contra erzoꝛes Ende dñs comra erzames iudeos

dicit Scrutamã ſcripturas Ixſe enĩ teſtimoniũ ꝓ hibent de me

*Mente Wainat 5ras.
rkeeaba Aag 2 hüc; armat 3 tẽprnt* del
ſtr — maſſemt 2⁰ rroſvy mett reſonet

Copο

adt⸗ ce ſtriptẽ D

n IIII 5

7 cauſa de⸗:

„„ 5

vιαιο
2„ maloy ſotieta

Erem contra tempraciones dyaboli hoĩem arm arVnde ſaluaroꝛ

noſter ab eo temptatus tripliciter ſacre ſtripture teſt imomo ſe

deſend it. vt pater Math. iiii tem accidioſam mentem refeuet
& in quodam ſpirituali ſolacio eam enutrit Vnde ſenioꝛes inde⸗
oꝛũ ſparciatis ſtriłentes dixerunt Nos habentes ſolacio libros
ſanctos qui ſunt in manibus noſtris Sacra er go ſtriptura men:
tem ſtudentis caſtam reddit & pudicam Vnde dicitur Ja⸗ii.
Sapienc ia que deſurſum eſt pᷣmũ pudica eſt Nam eius exerciciũ

carnis ↄcupĩas repmit· & pro tanto ↄgrue ſponſa vocatur. ſeodᷣm
illud Eccl· v · q ueſiui m ichi ſponſam aſſum· ſtʒ ſapiam dĩnam
Sapꝛĩa vero mũdana ſponſa huani intellectus dici non poreſt q́a
per eius ſtudiũ non reficitur. ſed pocius ſitibũdus & vacuꝰ? re⸗
manet Aralor; ſicut refert Jero · vt mũdanã ſapĩam ĩuenirer
uit · & regna in die opulentiſſ ima pene uit · vt yaoc hã
in throno ſedentẽ aureo & de tãtali fonte potantẽ audiret de na⸗
rura de mozibus de curſu dieze & ſidese docentẽ Dic tantalus 'm
ꝙ fingũt poete fuit filius iouis qui ob culpã ſuã ſuſtinet talem

pſas vᷣn

penã ꝙ ſemp ſitit ˖ & vt dicũt habet aquã vſq; ad labiũ inferius

et qñ vult bibẽ aqua refugit Item pulcherꝛima poma in arboꝛe
pendencia de ſtendũt ei vſq; ad labiũ ſi upius . & qñ vult ea app̃⸗
hendẽ fiłr refugiũt· et hic Sꝛ cui aſſił atur ſapĩa quã ſemꝑ ſitiũt
curioſi et ip̃a ſemꝑ refugẽ d quia eius ſecta toꝛẽ fructu deuocõis
nũꝙ; reficit fa cauſa caſt itatẽ cœrũpẽs eſt maloze ſocietas
Ecũda cauſa deſtructiua caſtitatis eſt maloꝝ? ſocietas Ad
MYfingka qui ꝓpe vicia bomies inclinantur exemplo prauoꝛum
ſocioꝝ · ꝓprer qd admonet ſapiens Prof. xxii · Mo li eſſe am icus
homĩ iracũdo. neq; ambulabis cũ homãĩe furioſo · ne diſtas ſemi⸗

tas eius Precipue tñ carnales homies eos quos ſocios hñt exẽplo
ſuo ad carnis illicita faci liter tra hũt 98 quidẽ ex Duplici cauſa

4. * 2 . * s 7 — 7 ℳ₰ ⸗è”
Otĩgẽ poteſt. ᷣmo da ſocieras hoĩm maxĩe iuuenũ · vt płimũ mo⸗
tiuñ hñt ip̃m delectabile qS maxĩe eos mouẽ habʒ ad ſił ↄuiuenꝭ
Delcãbile aũr q eſt in actibꝰ venéis multũ mouet iunnenilẽ etatẽ

et ide
verſ
rnut
neh
nüͤme
er iit:
talii r
Ctide⸗
prera
Audita
eo 4
cü lux
ſenſu
mbirun
clbanu
Oeume
Abene
gnox
biric
ſilr:
eum ſ
eghri
dam Ce
4
o⸗
erhibus
ſeh be
nlchi⸗
Rerrahn
Done
amicte

amicici

2 IL.

e er ideo eoꝛum verba et facta frequenter circa carnis delectabilia
onſſe verſantur- ꝓpter q qui talibus ſe adiũgũt ad carnalia opa faciłr
rebur rnũt Vnde ſtriꝑrũ eſt Eccł. xix· Qui ſe adiũgit foꝛnicarys erit
Siuch⸗ neq; Et apłs ad Coꝝg: v· loq́; de foꝛnicario dicit Neſtitis quo⸗
librs niã modicũ fermentũ totam maſſam coꝛrũpir Scdo hoc ↄringit
Awen ex ip̃a coꝛrupeõe nature que maxime viciata eſt in pribus geni⸗
W taliũ vt dictũ eſt Vñ pᷣmus homo in pmo morꝰ? rebellionis ſenſit
ereicii Et ideo facilius ad hmõi pctã carnalia narᷣa inclinatur ꝙᷓ ad alia
,ſchn ꝓprer qð & hec pctã dicũtur ĩmũda. quia faciliter ip̃a viſa vel
dnmn audita co inꝗnantEt idleo ſicut non eſt tutum habitare cum lepſo
Neſtah eo ꝙ lepra eſt moꝛbus contagioſus· ſic ꝑiculoſum eſt conuerſari
rugre cũ luxurioſo· quia lnxuria eſt viciũ valde infectiuũ · & ſub hoc

ſen ſu poreſt intelligi ꝗ de Ecch · xiii · ui tetiger it picem inqui⸗

uemiret
nabitur ab ea · et in Oſee ſtriptum eſt Omẽs adulterantes quaſi

oche. 1
E clibanus ſuccenſus et ardens A¶ Vbi diligenter eſt aduertendum
us hn T carn alis voluptas per ſa apientẽ aſſ il arur pici racõe inſepabilis
ſtlen adheſionis · et per gpham igni racõe libidinoſe inflãmationis.
cis quoꝝe vtrũq;ʒ ad eũdem ſenſũ qui dictus eſt ꝓtinẽ viderur Nam
nrn pix id cui ſe ĩmiſcet inſepabilr coinnar · er ignis ich Soringit
a; facilr in elimanſbro beneficio magne mie vmeoꝛat dñs abra he
ſit eum ſepa uit a ſocietate caldeoʒ ydolatranciũ Ego inr dñs qui
uocots eduxi te de vr · caldeoʒp vt darem ribi rerꝛam iſtam vr poſſ ides
its eam Geñ . xv. cauſa oꝓpoſita male ſecierari⸗ eſt amicicia ,
Auſa autem huic (Honeſta que valer ad tria vt patebit · α ootn, male b⸗
o ꝓpo ſita caſtitatis conſtructiua eſt elongacio ab bmi ſoci: metati aιο.
wa⸗ etatibus· et ↄuerſacio cum honeſtis et moꝛigeraris ( Vbi ſciencGd“ ðW
nſn eſt ꝙ bonoꝝe ſocietas ad tria valer que tanto caſtiratẽ ſecurioꝛẽ Sonetas bo, walet a) tria
hi⸗ red dũt quãto hoĩem circa vtilia occupatum ab illicitis foꝛcius
eß, rerrahunt rimo ergo valet ad ſolacium contra tedia nature ·
en Homo enim naturaliter eſt ammal ſociale · ꝓpter quod neceſſario ad
üm amiciciã inclinatur Vnde oñdit ꝓhs · viii· Eth. ꝙ omẽs homĩes
unk amicicia qrũt Senes quiò ꝓpt vtile Juuenes aũt ꝓpt delectabile
.R p* etus catr tehia nats
eo eretne 2 Norumet 3 Xxfenn sno*ν⅜αυe

=è

m. IIII 2

Virtuoſi aurxem vel ram illi qnã iſti ꝓprer honeſtum queliber Cr
ramẽ hmi amicicia delectacẽes includir NMam & ſenes delectant f rer
de cõſferenti vtili: & virtuo ſi de honeſtate virtutis Omũs ergo qguil
anncicia fit ad ſolaciũ nature Vnde Ambłr dicit in ii· de officc. eſt⸗
Pulchra eſt ſocietas ſeniot & adoleſtenciũ Aly reſt imonie aly ilu
ſolac io⸗ aly magiſterio · aly delectacẽe · vt de moyſe & ioſue · de Seun
abra ham & loth de elya & eliſeo pater Dy ſiquidem ſancti prs imon
contuberniũ et ſolaciũ amicabile ſocietatis non recuſarũt ¶ Aa⸗ mie
gna fuit amicicia inter dauid er ionat han Vnde eo in p̃lio occiſo fnge
dauid amare f lens dicebat doleo ſuꝑ te frater mi ionatha decoꝛe eg
nimis et amabilis ſuꝑ amoꝛem mulierũ. fſicut mater vnicũ amat mme
ſiliũ:ita ego te diligebamii: Regũ pᷣmo ¶ Augꝰ?: iiii · ꝓfeſſionũ mult
Dicto cniuſdã ſapientis ſe muniens nebridiũ amicũ ſuũ cariſſĩm in de
dimidiũ anime ſue dicebat. quia aĩam amici et ſuam in duobus qguia
coꝛpibus vnam eſſe ſenſerat. ideo hozoz erat ſibi vira. quia de⸗ bcien
fũcto amico nolebat dimidius viuẽ ¶ Sco bono ſocietas valer mrt
ad documentum contra defectum ignoꝛancie Vnus enim ſibi non dona
ſufficit · nec ꝙ;tũ ad intellectus ill uĩacẽezʒ · nec qᷓtũ ad intellectꝰ p
oꝑacõem Et ideo neceſſaria eſt ſo cioʒꝝe directio· et ad bonũ ex⸗ dice
hoꝛtacio Ende Ecck. iiii . Melius eſt duos eſſe quã vnũ Dabẽr iudi
enĩ emolumentũ ſue ſocietatis i ſi vnus ceciderit/ab altero fulci⸗ per
etur Gaul volens ĩnterficẽ dauid ĩnocentemvemt in ramata vbi cer
inueniens cuneum ꝓpharum facto ſuper eum ſpiritu domĩ cepir (
FPhare id eſt deum landare Vnde exiuit ꝓuer. MNum ſaul inter Mi
ꝓphas Sicq; factum eſt vr ſaul a malo ꝓpoſito de ſiſterer propter Ae
bonoꝛum ſocieratem ꝑr imo Regum. xix· ¶Pulchre ergo cõſulirt Nüni
ſeneca Dicens ad melioꝛem tran ſitum ſocrate viue cum zenone:cũ necip
criſpo cum poſſidonio Dy tibi tradunt diuinoꝛum Pumanoum
q; noticiam HDy videbunt in opere eſſe vt non rantum ſtias elo⸗

qui et in oblectacione audiencium verba iactare Cum hys iraq;
qui te melioꝛem facturi ſunt conuerſare Vnde in pſalmo dicitur d

Cum ſancto ſanctus eris· et cum peruerſo peruerteris et cerera ſen

Abe
eamnt
ser⸗
,alp
nede
tipri
Me⸗
occiſ⸗
decor
üam
Trlſim
huotus
ade⸗
palet
cinon
ellct)
müͤer!
Pi
fulei:
an wi
Lapt
lliner
roper

veci
moum
aseb⸗
6 n
dictcu
cri

—

S

Freq;ter enĩ homo in multa pꝑicula incidit ram ꝓſone quã rerum
quibus erui non poſſet niſi ſocios amicos habẽet · ꝓpter qð neceſſ e

eſt ꝙ amicus onera amici ſuſtineat & deſectus ſn ꝓpoꝛter ſecũdũ

illud apłi ad Gala: vi Alter alterius onera poꝛtate Vnde ſeneca
Societas noſtra ſił is eſt foꝛmacẽi lapidum que ciro cadex· niſi
incompactus lapis alteri incompacto coaprandum per oꝛdinem
vniretur foꝛtiſſimũ autem & inexpu gnabile caritatis edificinm
ſurget/ quãdo ſocioꝝ graues moꝛes abĩuicẽ ſuppeœrantur Vnde

Greg? ſup Jo.· dicit Vnus ſtz amicus multiplex eſt Di em vna:⸗
3 Plex

mmes fuerint duo vel decem non vnus qui vnus eſt· ſed decies
multiplicarus quia vnuſquiſq; eoꝝt decẽ vnũ eſt in vno & vn⸗
in decem mulriplex eſt Ecce magna virtus ſocietatis humane:

quia mra non poreſt in fingulis amon ſuppler in ombusſſqpt
ſocietatẽ apłi Cauli non fuit paſſus alios qui ſecũ erant in naui
ſubmer gi tempe grauiſſime tempeſtatis dicenre ſibi angelo Ecce
donauit tibi deus omnes qui nanigant tecum Actuum: xxvii

¶Valerius de duobus amicis quoe vnus hamon: alter pit hias
dicebatur Harzat vnũ a dyoni ſio ryrãno captum eſſe & moeti ad
iud icatum· qui tamen ad res oꝛdinandas libere poſſet ire · ſi fxis

pene fideiuſſoꝛem darer· & ip̃e ſtaruto termio red irer Alter mox

accedit amicus qui fidelitatis amoze moꝛtem non metuens in car⸗
cerem ſe rradi permittit donec amicus redear qui moꝛtem prius

pati debebat · captiuns li ber emittitur · & ſua familia oꝛdinatxa!

ad penam moꝛtis ſtaturo temxe regreditur Hox ſidem dyomſiꝰ

.— NX 7597 . . 4 ..
admirans motis ſuꝓpliciũ indulget· & inſup rogat vt in terciũ

recipiatur amicũ I xercia cauſa caſtirarem coꝛrumpens eſt

urpiloqu iũñ · & ꝙ cauſa oꝓpoſita turpiloquio eſt eius deuitàcio

rcia cauſa deſtructiua caſtitatis eſt turpiloquiũ Carna⸗
lia enĩ colloquia & viliũ ſtꝛiax narzacẽes animos tam au:
diendiũ quã narzanciũ educũt ad conſiderandum de quibus eſt
ſermo Conſideracio autem rerum vilium ac earum intellectualis

— — — — —— —— —— —

IIII &

(Tercio bonoxt ſocieras valer ad ſubſidiũ conrra Picula foꝛtune:

4
Zra da,

ℳ

haber herediitatem in regno xp̃i & dei

rulit de fructu illius de

ke⸗

in ſpectio faciliter affectum inmclinar. et mentis vires fran gendo

coꝛrumpit Ende apłus pᷣma ad Coꝛx· xv· dicir Coꝛr ũpũt bonos
moꝛes colloquia mala. ꝓpter q; admonet ad Eph. v. dicens foꝛ

nicacio & omĩs imuũdicia aut auaricia non nominetur in vobis

ſicut decet ſanctos. aut turpitudo . aur ſtult iloquiũ. aut ſturꝛi⸗
litas que ad rem non ptinetr· ſed magis grac iaʒe actio Et talia

turpia in locucione exiſtencia ad turpe opus inducant Inſinuat
apł us cum ĩmediate ſubdit Hoc enĩ ſt itote intelligentes ꝙ omĩs

fonicato aut ĩmũdus. aut auarus q& eſt ydo loꝝe ſeruitus non

eſt vt cum quis talia audit ꝓer conatũ racẽis a cõfideracõe eoꝛ

„ . . 18 7„
reſiliat alia cogitando aut a talibus ſe coꝛpaliter elonget· vel ea

narꝛantibus filency frenũ imponat et decentes hyſtoꝛias ac facta
antiquoꝝe magnifica ſtatim in mediũ deducat. maxime que ad
ſtienciam vel ad ſalutem ainme ptinere poſſunt ſcm illud apłi
Petri Si quis loquitur quaſi ſermones dei Serpenti pſuadẽri
de eſu veriti pomi eua eius peſtiſeris verbis ſeducta conſenſir.

que videns ꝙ lignũ er ut hrũ oculis et a ſpectu delectabile

caſtit arem cœrumpens eſt vſus eoc quibus animo emoleſtit. &
Varta cauſa deſtructiua caſtitatis eſt (cetera vt infra
vſus eoxe quibus animꝰ homĩs emoleſtit ad amozz mulieꝛ
Er hec p̃cipue ſunt tria ſtz eaꝝe aſpectus ſiece cum eis colloqum
ſeu contuberniũ & mũerum hincinde ſuſtepcio ¶ Circa aſpectum

muligrum ſt iendum ꝙ ſenſus viſus pre cereris ſenſibus paber

tr ia (Primo enim plures rerum differencias nobis dem onſtrat

ſicut dicit phus inpiñcipio merh. Ex viſione aurem reʒ mulra;y½

viciũ curioſitatis oꝛitur que eſt quedam deoꝛdinacio intellectus
Puemens ex inoꝛd inato aꝓperitu cõgnoſtendi & videndi multa
ſiue ſint vrilia ſiue in vtilia ſiue ↄfencia ſiue ad rem nõ ptinẽcia

Pe ylures c: r „ Myzeh ra

2 habet) y ſno aetn veloritate
3 Gseſten ab, aſe Dſist

—

Remed iũ cõtra p̃dicta

itq; viro ſuo quẽ peſtifera perſi naſione
ad ↄmedendum induxit Moxq; apertis amboꝛum oculis ſe im-
pudice reſpicientes carnis rebellionem ſenſerũt C rta cauſa

Kewn
tbem

1
—

ſtun

Pn
nfümn
Pens

S

Gcichr

tieenr
pelen

gnel

der
enhr⸗
Abite

naher

ſeim⸗
4
kir⸗

—

—

. celaſtut

Cum anrẽ qn is mulra innerur & ocules vndiq; poꝛrigit neceſſe
eſt ꝙ aliqᷓliter bmõi animus inclinerur·. & rũc intellectus impoꝛ⸗

rune ſe offerr ad illa ſtienda Doc eſt aurẽ magna coꝛdis vanitas

Et quia viſus eſt poꝛta per quã tot noxia pñrantur· que mentem
illaqant diligenti clauſura eſt copibendus· ne per inſpecta quec;
vana euagetur Vnde Eccł. ix: Ne reſpicias mulierem mulriuolã
4 8

ne incidas in laqueos eius ¶ Legirur dinã violatã fuiſſe quia cu⸗
rioſa fuit videre mulieres regionis ad quã parer ei? iacob nuper
aduenerat Geñ xxxiiii. Cleopaien mulier decoꝛa valde· vr
octauiani oculos ſua pulchritudine ſollicitarer coꝛam eius facie
peroꝛauit ſed pulehrituglo mulieris infra pudiciciã picipis fuit
ſicut de in pollicutocρ ſenſus viſus haber in ſuo actu velo⸗
citatem quare enĩ viſus inter ceteros ſen ſus eſt ĩmateri alioꝛ vr
pote quia ab obiecto ſpũałr imutatur intencões rantum coloꝛum
recipiendo. inde eſt ꝙ coloꝛata ſſue lucida que ſunt eius ꝓpria
obiecta ad ipſũ eiriſſime ptingunt· & per ↄñs affectum velociter
mutare poſſ unt· et maxime quãdo obiecta ſunt pulchra Cobiben⸗
dus ergo eſt oculus ab in oꝛdl inatis aſpectibus ꝓpter eius velo⸗
cem opacẽem. Ende Eccł. ix. Virginem non conſpicias · ne fote
ſtandalizeris in decoze eius deinde ſubditur Auerre faciem tuã
a muliere compta quia ſicut ibi dicitur. ꝓprer ſpeciem mulieris
multi pieruͦt (Olofernes captus eſt in oculis dũ aſpicerer in fa⸗
ciem Judith Vnde de ip̃a dicitůr Vnxit faciem ſuam vngento/
colligauit crines ſuos mitraſaccepit ſtolam nouam ad decipiendũ
illum ſand alia eius rapuerũr oculos eius ꝓulc hrirudo eius cap⸗
riuam fecit aĩam eius Iuditrh·. xvi ¶ Tercio viſus haber ↄgnoſtẽ
a ſe diſtancia Aly enĩ ſenſus aut ꝓcipiũr ea a quibus ran gũrur
et ĩmediate eis ad hent vr guſtus & tactus: aut ea que non mul⸗
tum diſtant ram realiter ĩimutanrur vt auditus et olefactus Vi⸗
ſus autem ad remotiſſima ſe extend it: vtpote vſq; ad vi ſionem

oꝛpum ꝓtingens Dum autem viſus a diſtanti er ꝓgginquo pul:
chro ĩmutatur aꝓpetitus qui ab appre henſo per viſum mouetur ·

ſciliter vulneratur Sicut ergo piculoſum eſt homĩ ꝙ vnc icp (del
imp ugnatur ſagittis de Pe & a remotis ꝓiectis ſe nudum & in oal
ermẽ ſagitrantibus ex hibere ſic periculoſum eſt pomĩ volenti eceunm
caſtitatem ſeruare oculos vagabundos habere & otm vultus cõ⸗ OWG
templari Sunt eni oculi poꝛte amme per quas moꝛs ingredirur-. aeot
ſicut dicitur in Jer: Vnde pre donibus aſſiłantur · ſcᷣm illud gd Sn
ſtribitur in Trenis Oculus meus depredarus eſt animam meam boa
(ſda uid ſi urgens de ſtratu ſuo poſt: meridiem in caurte et ad re cto
mota oculos ꝓiciens v idit mulierem ſe e lauantem ex aduerſo ſux Docl
ſolariũ domus ſue ˖ qui ſtatĩ qſi ſ agitta graui in oculis vulnera?? m
miſit nũcios & tulit eam· ii· Regũ· xi xi. ¶Remediũ ad predictum At
eſt illud q8 dicit Job. xxxi i. Pepigi fedus cum oculis meisne mm
quidem de virgine cogitarem Ybi dicit Gregoꝛi⸗ ſedus cum oyu
oculis pepigit ne prius in caute aſpiceret poſtea ĩuitꝰ amarer Vvll
1 Marzat Greg? dum pericles & ſophocles ↄiudices pro tri⸗ R diſti
punali ſed erent & iuuenis decoꝛus ante eozum oculos tranſrer· Aire
dixit ſop hocles ꝙ; pulc her eſt iunenis ille Cui picles increpado es
dixit Pretofem non ſolum manus ſed oculos decet habẽ ot inẽtes kfaar
Abbas arſenius non ſolũ oculos continentes: ſed & coꝛ voluit ð
habere pudicũ Vnde mulieri deprecanti ꝙ pro ea rogarer reſpõ r63 ki
dit Rogo deum ꝙ tui memoꝛiam aufferat de coꝛde meo Ddee
— frequens cum muliere colloquiũ ſeu conruberniGGzh da
Ecundo frequens & familiare col⸗ Cſtitatem coarumpir 2 l
loquiũ cum muliere hpa birum habet caſt itarem coꝛr ũpere ¶ V bi pn
ſtiendum eſt ꝙ verbum mulieris in ſacra ſtriptura comperatur d
rerhi igni & gladie acutoEb poc propter rria mala que ex fami: vo
liari colloquio mulier um cauſantur Primũ enim mulierts blandi⸗ liei⸗
toꝛie ſunt & verba mendacy paruipendunt . ꝓropter qued homi⸗ eru
nem cum quo frequenter colloquiũ pabent fallaci adulaciõe per⸗ ſü⸗
uertunt . & eum a vero racionis iudicio faciliter deui iare faciunt vir

Et quantum ad boc mulier dicitur bominem irzetire, Gecundui
illud prouerbiozum ſe Ireetiuit eum ſermonibus multis

na
m

ltur.

luld

rad re
enſg
uben
lichn
neis =e
uscoan
Amata

rotri⸗

wer.⸗

H

lbenid

fune

nees
olu
t

⸗

oculos mẽt is excecauerũt ꝙ vſq; ad inſaniam & ꝙ ydola coler
eum deduxerũt · iii · He xi „(Secundo muliés in ſuis colloquys
verbis dulcibus ac mollibus vtũtur vnde viriles aĩos frangũt &
eneruãt ꝓpter ꝗð appetirum ad male ↄcupiſcendũ inf lãmãt Er
ctum ad hocſbum mulieris de ignis m illud Ecck. 2x. Col⸗
loqam illius quaſi ignis exardeſt ir Peatus dñicus oꝛdĩs p̃di⸗
catoꝝ pater cũ de hac vira rran ſirer tale fertur ded iſſe frarribꝰ
documentũ Oſily vos ſalubriter admoneoa colloquys mulier ũ
mayxime iuuẽculaz abſt inere que eciam aos bonoꝝe aur fragunt
aut emolliũt¶ Tercio muliés ad id qð aĩo concipiunt ſermones

*

multiplicant que randem verbis infeſtis eos inf lectũt & ꝓprauũ
opus p̃cipitant qu os in ſui audienciã inducunt Et ꝙ;rum ad hoc
verbum mulieris 8 gladius acutus. ſem illud Prou v. Fauus

diſtillans labia métricis & nitidius oleo guttur eius Mouiſſ ima
aũt eius amara quaſi abfintheũ & acuta lingua eius gladiꝰ biceps
Res ergo magni piculi eſt cum mulié babẽ ↄtuberniũ aut fami⸗
liare colloquiũ Nam ex talium aſſ ĩiduitate homo animi virture

dita effeiatus efficitur Turpe aũt eſt vt qui vir eſt ſexu/affcũ

Fĩeus reddat᷑ Talis en a ſapiencia diuina penitus alienus ?̈ba
dei pcipẽ nequit Vnde ſuꝑ illo ꝓᷣbo Proũ: viii. O viri ad vos
clamito dicit Greg: Ego inquit ſapienc ia dĩna non feĩs ſed viris
loquoꝛ · quia hy qui fluxã mentẽ habent mea v̈ba ꝓcipè nequac;
poſſũt Carnalis enĩ voluptas et feĩnea mollicies ac f luxa leuitas
& deſidioſa ocioſitas aĩm virilem effeĩant · ideo dicik de domo
volupratis. nẽ eſt vir in domo ei? Proũ. viig Poere feĩane mol⸗
liciẽ fignificare volẽtes ſub figura aque flux ibilis fabuloſe finx⸗
erunt fontẽ eſſe cuiꝰ vnda aſpcũ erax decoꝛa · guſtu dul cis/ractu
ſuauis- & oĩm ſenſuũ vſu gratiſſ imaſed tãta mollicie eñnabat vt
viris effeĩatis ſexum adimẽti Dum peliſeus mulierem ſunamitem
poſpitem ſuam vellex inducere vt donum peterer quod ſibi foꝛe

melius indicaret noluit per ſe ˖ ſe ed per gezi puerũ mulieri loqui

₰

8⁸ de ſalomone dicitur ꝙ mulieres auerterũt cor eiuns & in ranrum

—

S ä 4
4

—

n. IIII Ncn

quaſi vitans colloquiũ mulieris · iiii · Regum: iiii· ¶ muũerum

nuencio habet caſtitarem coꝛrumpere · maxime ex parte viri
mulieri offerũrur.que ad mũera cicius allicitur Dabet enã mulier

cum a ſe frequẽter non habeat vt concupita aſſequatur ad mũera

Vnde lero. Crebra munuſtula & veſtes oꝛi aꝓplicatas· ac degu⸗
ſtatos cibos/blandaſq; ac dulces litreras/ ſanctus amoꝛ non habz
Si quis ergo vult ſe pudicũ cuſtodire a pdictis tribus ſtilicʒ
. mulie aſpectu familiari colloquio · & m ũeʒe miſſ ione cum ſũma
diligencia ſibi cauè ſtudeat. ne de ſua caſtitate ofidax¶. egimꝰ
enĩ ſanctos patres muliex cõſoꝛc ia & eage colloquia ſũmo ſtudio
deuitaſſe Cum tamen eſſent abſtinencia ex hauſti.pniĩa ac laboꝛibꝰ
macerati · & lectionũ ſacraꝝ ac contemplacionũ deuotaxt ſtudys
. in deu m eleuati Vnde bene conſulit Jero· Doſtiolũtuũ aut raro
aut nũꝙ;ᷓ mulie pedes terant. vide ne ſub eodem tecto cum eis
manſer is: nec in preterita caſtitate conſidas:nec dauid ſanctio⸗
nec ſalõne ſapiencioꝛ · nec ſampſone poteris eſſe ſoꝛcio? Memento
ſemꝑ ꝙ padi ſi colonũ mulier de padiſo eiecerit ¶ Non ꝓmittebar

ſed ante hoſtiũ ſtans verba ꝓphe pꝑc ipiebat · iiii · Regum tiii:
Sanctimonialis quedã que diu egrotaũat fratrẽ eam vi ſuare
volentem ad ſe intrare non ꝓmi ſit.· ſed ei dicendo mandat Vade
frater oꝛa pro me· quia xp̃i gracia te videbo in regno celoꝛum
. 4 uarti capłi lect. Q modeſtia modat᷑ extioꝛes coꝛpis

Onſeq;rer agen reſtat de modeſtia Circa quã (motus
vidẽda ſũt tria Primo qd ſit & qᷓ matia Scdo de hẽeſtate ludoꝝ
ſpectãciũ ad recreæcẽz hũane nace Tercio de oꝛnatu ml ieze vtrũ
poſſit fieri fine ꝑctõ Modeſtia ficut pat ex vᷣbis Andremci phi

dDuob? môis accipit Vno mõ fᷣm ꝙ eſt modᷣat iua extioze motuũ

de MNla

Ercio mũerum inter⸗ (interuencio caſtitatem coꝛrum pit ·
conſiliũ debilius & affectum pronioꝛem quã vir Studer eciã ad

faciliter inclinatur Doc autem ſũmope cauere debet caſtus amoꝛ

heliſeus ho ſpitam ſuã ſunamittẽ cenaculũ in quo manebat intre·

—

— Se — —.

— — — —o — —

—
. .
☛△

oꝛis diſpoſicõis. ſem illud Eccł.xix. Amictus cœpis & riſus

denciũ & inceſſus honñs enũctiãt de illo Er Amba.· dicit in pᷣmo
de offi: ꝙ habitus mentis in coꝛpis ſtatu cernitur & vox qdam

animi eſt copis motus Interieꝛ aũt diſpo ſicio attendit᷑ ̃cipue
ſcòᷣm aĩe paſſiones Et ideo modleracio exterioʒe motuũ requirit
& interdũ p̃ᷣſupponit moderacõem imerioꝝ paſſionũ Vnde dicit
Ambr. in eodẽ li: Dinc. i· ex motibus exterioꝛibꝰ homo noſtri
codis abſtẽd itus. aut leuioꝛ. aut iactãcioꝛ· aut turbid ioꝛ· aut

grauioꝛ & conſtãcioꝛ & purioz & maturie extimatur quando

eni interioꝛes paſſ iones ſunt oꝛdinate tunc qdam moœũ ↄpo ſicio
aꝓparet in ip̃is motibꝰ coꝛꝑis Et ſi aliqñ tales coꝛpis mot⸗ ĩſint

nobis a natura m ꝙ aliquos videmus eſſe velocis vel tardi morꝰ

Conſeqnter tñ ad quietacõem paſſ ionũ extioꝛes morus remittunt
& quiecioꝛes fiunt & ſiquid nature deeſſe poteſt ſuꝓpleri per in⸗

duſtr iam racẽis ſicut dicir Ambz · in pdicto libro Naturaĩquit
motũ infoꝛmat & ſiquid ſane in narura vicy eſt induſt ria emẽdet

Morus em exterioꝛes ſunt per racõem oꝛd inabiles Vnde & ipſa
coꝛpis mẽbra mouentur In oꝛdinacẽe ergo motuũ cepaliũ qui
exterius a ꝓparent modeſtia ↄſiſtit que nil aliud eſſe videtur ꝙᷓ
quidã decoꝛ honeſtatis ↄſurgens ex ↄpaſſ ione motuũ exter ioꝛũ
per racẽem oꝛd inat oꝛe ffſoſeph tanta modeſtia in ſui coꝛꝑis ac⸗

ribus enituit ꝙ vbi mulierẽ ſenciebar aur eam ad ſui viſionem ꝓ⸗
pulſabat aut ſe ab eius aſpectibus aũteba r Vnde legit᷑ in yſt ·
aſenet h· ꝙ ioſeph in pᷣmo ãno vii· amnoʒ vbertatis vr frumenta
egipti in hoꝛrea ↄgregaret venit in fines elyopolis cuiꝰ regioms

pnceps erat puriphar ſũmus ſacerdos ac con ſiliarius pharaonis
Huic filia erat nomĩe aſſenetb magna vt ſara· ſpecioſa vt rebecca

foꝛmoſa vt rachel que eciam tanta pudicicia erat pd ita · licz ydo⸗

loum eſſet cultrix ; numq; virum aliquem viderat niſi patrem

Alio modo pro vt eſt moderarina exreriezũ oꝛnatuã Mocleſtia Mſtn pront A
ergo pᷣmo modo ſumpta moderatur exterioꝛes homĩs motus ad i⸗ 7.
cui? eu idenciã ſtiend eſt. ꝙ exterioꝛes motus ſunt ſigna interi⸗

4 o⸗ Notf u1 R

Ir A

Mec cum aduentu um n Joſeph de cuius elegancia ac emoxz! honeſtate .
relatu patris multa audiũat didiciſſet ad feneſtram turꝛis in qua .
cun ſeptem virginibus clau ſa manebat ſe ponẽs ioſeph vſpex it ðò
eius vultus venuſtatem admirans ſolem de celo ac dei filiũ in tra 1
adueniſſe teſtarur At vbi ioſeph ſe a muliere oſpici ſen ſit · a ſuo d
conſpectu eam repelli iuber Timebar enĩ ne ſibi moleſta foꝛer ſi⸗ 5
cut alie egipcie mulieres que certaxatim ei nũcios cum müeribpus .
mittebant allecte elegancia faciei At vbi didicit ꝙ fiia eſſer 1
tiphari ex amoe pudiciciam amplectens virot aſpe ctus animo d
ſpernens eam amoꝛe caſto dilige cepit · ficut & ip̃e caſtitatis erat t
amatoꝛ Aſſeneth autem de cultu veri dei a io ſeph edocta mox
ydola ſpernit & ſuadente patre ioſeph caſto ↄiugio copulatur· de .
hac uippe naſtũtur duo fiſy ſtzʒ manaſſes & effraim [οαmo⸗

(geſtia menſt Nranei eſt in diuer ſis diuerſ
Ec autem motuũ compoſicio eſt attendenda non ſolum ſe⸗
cundum congruit perſone abſea blute. ſed eciam per comperacẽe;
ad exrerioꝛa. puta loca tempa negocia & alia hmi Aliter en de⸗
pet ſe homo oꝛdinare tempe luctus & aliter tempe gaudy aliter
in rempls: & aliter in foo. aliter coꝛam picipe. & aliter coꝛam
ſod ali. & fic de alys ſcᷣm debitam circũſtanciam obſeruandam:
Vngde dicit Ambr i in eo dem libro de gfficys Hoc eſt pulchriru:

dinem viuendi tenere conuenienciam cuiq; ſexui & ꝓſone reddé
NHic odo geſto⸗ um optimus· Hic osnatus ad omnem actione; ac⸗
comodus Eſt autem ſtiendum in componendo pmõi mot?
Homo non debet eſſe curioſus. nec magnũ ñ ſtudiũ ad pibere Mon

enĩ hoc ad virtutem modeſtie pertineret · ſed ad vicium pocius
ſictionis Vnde dicit Ambro ſius in predicto libro Eſt greſſ us ꝓ
babilis in quo ſit ſpecies aũ ctis grauitatiſq; pondus tranquilli-
tatis veſtigium Ita tamen ſi ſtud ium deſit atq;ʒ affectacio Di
tramen in talibus motibus eſſet aliquid in oꝛdinatum. debet tale
ſtudium adhiberi ipſam inozdinac ionem tollat. Vnde dicit
Ambroſius Ars deſtt. &n non n deſit correpcio· &£ cetera

nan
ſert

lni

,a

Eet in
rribu
ſe n

anImne
is eet

uma

ur⸗N

node

umſe

ℳ
ncie
eni de

alrer
(Ne
H
chrin

11

ede

e

. not

vois

ſſus
9
et 1

IIII On.

Hac autem virrute maxime religioſos pollere quorũ vita ſecu⸗
lariũ vite data eſt in exemplum VEnde eis dicit Aug?e in re ula
In omibus morib? veſtris nic hil fiat c
tum ſed &8& veſtram deceat ſanctitarẽ ¶ De dño noſtro frequẽrer
dicitur qñ diſtipulos alloqui vo lebat eleuatis oculos in diſti⸗
pulos docebat eos Et irerũ Apiens i hũs os ſuũ & ceta In bus

verbis mirabilẽ in xp̃o fuiſſe modeſt iã deſ gnant euãgeliſte · qñ

tam deſignanter tã ve optune oculoꝝ xpᷣi & oꝛis apcionẽ notãt
Dant eni intellige tẽpꝑatiſſimos ac oꝛd inatiſſ imos motus & act⸗

ro cius ſni coꝛpis in eo fu iſſe ¶In geſtis beat i buĩhardi legit᷑· ꝙ

tanta modeſtia ac otinenc ia oculoꝛ p̃ditus erat ꝙ annũ nonici⸗

oꝛiũ iã ĩ cella exegerat & an domus teſtuclnẽ habẽt penitus igno⸗
rabat Multo eciã temꝑe eccłiam intrãs & exiens tribꝰ feneſtris
ante eius aſpectũ ſtantibus vnam tantũ eſſe putabat Omo⸗

8 cuiuſc offẽdat aſpec⸗

d. ((Qeſtia moderarur exterioz veſt iũ a ꝓparatum

ſtia vero alio mõ ſumpra moderatur exteri oꝛẽ homis

apperatũ qui maxime ↄoſfiſtir in veſt imẽtoʒ oꝛnatu⸗ bi ſtiendũ
eſt · ꝙ ex pte rerũ quibus homo vtitur non eſt viciũ ſed ex parte
homis qui per ĩmoderanciã eis abutitur Hec aũt Imod erãcia cõ⸗
tingit dupliciter Eno qdem mõ ex pꝓte ꝓſuetudinis patrie · puta
quia in aliqᷓ ciuitate mos eſt ꝙ ciues med iocribꝰ veſtibꝰ vtũtur
9„ . 7 . . M . 2..
cont ra quã aliqꝗᷓs p̃cioſioꝛibus ſe induens tute modeſtie ſe puat

dum a Pbatis ſuoze ciuiũ moꝛibꝰ ſe ↄſoꝛmare recuſat Vnde dicit
Aug?. in iii ↄfeſ· qui otra moꝛes hoĩm ſunt flagicia ꝓximo
diſta te vitanda ſunt. vt pactũ inter ſe ciuitatis & gentis con⸗

ſuerudine vel lege firmatũ · nulla ciuis aur pegrini libid ine vio⸗

lerur Turpis eſt enĩ omãs pars vn inſo ſuo non congruens Alio
modo ↄtingit ĩmod erancia ex Pte affectus · quo aliꝗs in extioꝛt

apperaru nimis delectatur fiue coꝛpis delicias intendendo ſiue
in ſupf luo cultu veſtiũ gloꝛiam quer ẽndo Vnde Greg dicit in

quad am Omeł. Sunt nõnulli qui culrum ſubtiliũ precioſarũq;q

veſtium non purant eſſe pectatum · q videlicʒ ſ culpa non eſſer

ratut Ateriorii

A

nequaq fermo dei ram vigilanter exprimeret ꝙ diues qui toꝛꝗᷓ⸗ 3„ “ f
batur apud inferos biſſo & purpura indut? fuiſſet Nemo qui ppe H
veſtimenta precipua: ſtz excedencia ſuũ ſtarum niſi ad inanem

gloꝛ iam querit Poteſt eciam ĩmoderancia dici qñ deſicit in de⸗ 4
bito cultu veſtium Eſt enĩ virtus modeſtie po ſita inter duas ex⸗ 11
tremas malicias· ſtz ſup habũdancie & malicie Doc enĩ eſt vmũe b
oni moꝛali virtuti· ſtz ꝙ in medlio con ſiſtat · vt patet per pꝑhᷣm AA
. in poetria Vnde ad deſectum puius virtutis pertiner· ꝙ bomo A
negligit vt cultu debito non vxitur vbi opoꝛter quãdo opotet · 4
& ficut opoꝛtet Ende płᷣs dicit in· vii · Eth. 0 ad molliciem P⸗ HUMUD
rinet ꝙ aliquis veſtimentum tra hat per terꝛã vt non laboꝛer ipm 2
leuando ð intelligendum eſt niſi con ſuetudo patrie aut odicio O
ſtatus vel ſexus aliud requireret ſefert Auguſtinus in iii de 4
doctrina xpiana : talares & manicatas tunicas habere apud ve⸗
teres romanos viciũ erat Nũc autem honeſto loco natis non aas e
habere f flagicium eſt qui vero in dignitaribus ſunt conſtituti
vel diuĩo cultui mĩãſtrant poſſũt & debenx veſtibꝰ precioſe dꝛib? d

vti non ad ſui gloꝛ iam querendam NHoc en ad maliciam ſuper⸗
babũ dancieptineret· ſed ad oſtendendam excellenci⸗ poteſtatis “
pomibus Diuinitus congeſſe & ad hoc ꝙ ſubditi in reuerenciam D=ð
principis: adducanturA nde ſeneca ad quandam reginam ſtribit
Indue re delicate non propter te ſed ne regia dignitas vileſtat. HßMUc

Similiter eciam in precioſo aꝓparatu diuini cultus oſtenditur 4
queda am excellencia diuĩe maieſtaxis · & populus in maioꝛem ve⸗
neracionem dei aſſurgit Precepitr domiinus fieri aaron primo
ſacerdoti precioſas veſtes de auro & iacincto ac purpura coctoq “”

bis tincto& biſſ o retoꝛta opere polimito Exo · xx viii · WRudi .
vero contemprones: & paupertatis criſti emulatoꝛes· qui propter
carnis maceracionem & ſpiritus humiliacionẽ vilioꝛibus veſtibꝰ

vtuntur⸗ taquã humilitatis ſectatoꝛes atq; euangelice pfectõis
ꝓfeſſoꝛes ad xp̃i diſtipulatum ꝓtinent¶ Ende in laudẽ quoꝛ ũdã D
Wwlaʒ dicitur Heb. xi: Circuierũt i in melotis & pellib? capᷣnis

— —ę/æ

m

np
ici⸗

r rerr rrr rr

* .

Si quis autem abiectas veſtes nõ 5 ad p̃dictum finem deferꝛet ſed

in li· de fmone dñi in monte NMon in ſolo rexʒ coꝛpeaꝝ nitoꝛe atq;

piculo ſioꝛem quo ſub nomĩe fuitutis dei decipit Ex predictis

roga nec ſoꝛdeat Aſ O boneſtis viris interdum licet ſolacio

ad 4 udis humane gł am captandam oꝛd inarer ram ꝙ; iactatoꝛ &

ſanctitatis ſiłatoꝛ /ſacre religõis eſſer falſatoꝛ Vnde dicit Augꝰ?·

pompa ſed eciã in ipſis ſoꝛdibus luroſis eſſe poſſe iactanciã & eo

autem patè poteſt ꝙ modeſt ia de qua nunc loqmur eſt q̃dam ee⸗
dinacio exter ioꝛis oꝛnatus in med io racõis cõſiſtens pro vt con⸗
gruit patrie pſone ſtarui & negocio ſcêm aliarũ circumſtanciax
debitam obfuan ciã ADel beato Aug?. De. ) veſt imẽta & calcia⸗
menta eius & alia oꝛnamẽta nec nitida nimiũ nec abiecta płimũ
ſed ex moderacẽe & cõpetenti habitu erant Vnge de ſe dix iſſe
legitur fateoꝛ de p̃cioſa veſte erubeſto. & ideo cum dat᷑ michi
eam vendlo. vt quia veſtis non poteſt eſſe cõmuĩs · Fciũ ſit vmuẽ
Jero. dicir Oꝛnatus & ſoꝛdes pari mõ ſunt fugiẽda.quia altex
delicias redolet alter ũ faſtidiũ generat Vnde ſeñ · Non ſplẽdeat

Einde de opacione ludoꝛũ ↄſiderandũ ( ludoꝛũ vti
eſt · vbi tria ſunt vidẽda Primo vrrũ vtuoſis & horeſtis
viris aliquando ſit vtenò ludis Secundo de hys que ſunt circa
ludoꝛũ vſum rep̃ henſibilia Tercio de officys pyſtrionarus vrrũ
abſq; pectato exerceri poſſ ir quantu ad pᷣmũ ſt iendum eſt · ꝙ
illud qðᷣ poreſt per racõem dirigi α ad finem debitũ oꝛdinari ad
virtutem ptinere poteſt Cum enĩ ſcem płm virtus ſit que bonũ
facit habentẽ & opus eius bonũ reddit Honũ aũt homs eſt ſm
racõem eſſe. ſcᷣm cS dicit dyo ; Manifeſtum eſt ꝙ oꝛdo racõis
eſt ejui ꝑficir opus ?̈tutis Ludicra autẽ dicta vel facta poſſunt
per racõem dirigi & ad finem bonũ oꝛdinari d cui? euidẽciã
ſtire opter · ꝙ ſicut narura ded it homĩã ſompnũ ad refocillacõz
coꝛxis eo ꝙ non poreſt ↄtinue laboꝛare · ita ei dedit delectacõem
ad quietacsem aie Eſt enĩ eins virtus finira S* ad determin aras

—

„ 4 deſicix vicioſum eſt Cum aũt dictum ſit ꝙ in vſu ludoꝝ poſſir

ſe extendir laboꝛat er ex hoc fatigatur preſertim qᷓa in opacõib)

anime fumul laboꝛat & coꝛpus In quãtum ſtz aĩa eciã incellectiua
vtitur viribus ſenſiriuis opantibus per oz gana coꝛpa Sür aüͦr
bona ſen ſibilia homi cõnaturalia Et ideo qñ aĩa ſupra ſenſibilia

eleuatur opibus ſuis intentanaſtit᷑ exinde quedã fatigacio aĩalis

maxime fi intẽdat opibus racõis ſpeculatiue · vt eſt oꝛare & ſtu:

. . 2 . . . 1R Ü——⸗ 4₰
dere Sicut fatigacio coꝛpalis ſoluitur per quietẽ copis Ira eciã

opoꝛtet ꝙ fatigacio aĩalis ſoluatur per qu ietẽ ale que eſt delcã⸗
cio per quã in ſe quieſtit intermiſſa intencõe a ſtudio racẽis de⸗

7 — „ — D
lectacio aũt que eſt in lud is ad recreacẽem & quietẽ aĩe oꝛdinar
Vnde qñ in oꝑibus racõis eſt fatigata ꝓintermiſſ iẽem intencõis

non ſolum licitum ſed eciam virtuoſum eſt ludis decẽtibus vti
vt poſtmodũ aĩa ad opa virtutis foꝛcius oualeſtar Ende phus

ponit quãdã virtutem circa ludos quã vocat Eutropoliam Er ð⸗

ars eutropalia a bona ver ſione quia bene ↄuertit aliqua dicta vel
facta in ſolaciũ ¶In collacõibus patrũ legit᷑ beatꝰ Ant honi?

& Joh. euangeliſta dũ quidã ſtandalizarentur quia eũ ludẽrem

cum ſuis diſt ipulis viderũt mand aſſe vni eoꝝ qui arcum ge⸗

rebat vr ſagittam iacerer.· qui cum pluries ſagittaſſet & ampliꝰ

ſagittare nollet que ſiuit euangeliſta quare a ſagitrando deſiſtér ·
At ille rñdit . ſi continue ſagittarem arcus frangererur Tuc an⸗

thoniꝰ ſubintulit ſiłr aĩus bomiĩs frangererur ſi nũquã a ſua in⸗

rencõe relaxaretur ¶ exceſſus & deſectus in ludo eſt repre be⸗
Irca ea que in ludis repre pendi poſſanr ¶ ſibilis & quõ
Sciendũ eſt ꝙ illud qð excedit regulam racõnis vel ab ea

eſſe virtus Omĩs aũt virtus in medio racõis con ſiſtit ſcm duas
malicias ex tremas ſicut dictum eſt ſupra neceſſe eſt dicere ꝙ in
actibus ludoxe due poſſnnt eſſe malicie Prima & principalis eſt
ſuꝑ habũd'ãcia ſiue exceſſus in ludo c8 poreſt eſſe dupłr Vnoro ꝙ
ex ſpẽ actiẽm ꝗᷓ aſſumũt᷑ ĩ luð pura cũ aliòs cã ludi vtit᷑ vᷣꝑᷣ vł ſcĩs

tẽꝑibꝰ in ↄperẽtibꝰ vel nociuis ꝗᷓ ꝓgũt in ꝓxĩ nocumẽtũ vł ĩfaĩaʒ

N ILEw.

Talem enim iocandi genus ſcᷣm Tuliũ in ᷣmo de offi· dicitur
illiberale petulãs flagicioſum & obſtenũ Cauſatur aũr pic lud?
vr pł imũ ex vicio gule cuiꝰ filiã Greg. dicir eſſe ineptã lexiciã
Vnde Exo· xxxii. de Sedit ꝓpłus manducare & bibe & ſurꝛex⸗
erunt ludẽ. ſed deducit hoĩem in ꝓfundũ luxurie & ↄremprum
dei · max ime ludus qui eſt in choꝛeis vbi ſunt multa ad malum
inc linancia ficut applauſus & tactus manuũ ;tum ad ipſos cho:
riſantes greſſus perulãs & oꝛnatus ĩpucdlicus q;ꝛtum ad aſpiciẽtes
Cantus laſſ iuus ꝙᷓtum ad audiẽtes Dec omia incentiuũ luxurie
cauſant & deum ↄtra fic ludẽtes ꝓuocãt Vnde eis vyſa: iii : vomi⸗
natur dicens Pro eo ꝙ eleuate ſunt filie ſyon er ambulauerũt ex⸗
tẽto collo et nutibꝰ oculoꝝe Ibãt & plaudebãr abulabãt er peclib
ſuis ↄpo ſito gradu incedebãt et dec aluabat vᷣricem dñs filiarum

ſyon er dñs crinem eaꝛ? nudabit Eandem ↄminacẽem pro ſimili
culpa facit Eechiel xxv· dicens Pro eo ꝙ plaufiſti manu et ꝑ⸗

cuſiſti pede er gauiſa es ex toto affectu ſuꝑ rerꝛam iſrł Ecce ego

extendam manũ meã ſup te et tradã te in direpedem et inter ſiciã
re de ꝓpkis Ex ma gnitudĩe ergo penaʒ et dĩne ↄminacõis ſen⸗
tencia oñditur ꝙ;ᷓ magna ſix culpa choꝛeaꝝr et rurpiũ ludoꝛe (ü
moyſes a ꝓpinquaſſet ad caſtra vidit choꝛos ludenciũ eoꝛã virulo
iratuſq; valde ꝓiecit de manu rabulas et fregit eas ad rachcem

montis deinde aſſumpris ſecũ filys leui · xxini · milia hoĩm eo ꝙ

ludos obſtenos et deteſtabiles coꝛã virulo feciſſẽt Exo· x xxii · Et

quia vitulus eſt aĩal laſt iuũ poreſt ↄgrue dici hmoi ludi tur:

pes lupur ie impẽdunt᷑.· vrpote ꝗ coꝛda ludẽciũ et ludis aſtiſtẽ⸗
cium lidine emolliũr ¶ Alio modopoteſt eſſe exceſſus in ludo qñ
ea que in ludo aſſumũtur non ſunx ſcᷣm ſe mala nec aliꝙ; cõtinem

inbhoneſtatẽ ſed carent debitis circũſt ancys vt ſi aliquis ludicris

et iocoſis vrat᷑ tẽpibus vel locis ind ebitis aut p̃ter ↄueniẽciã ne⸗
gocy vel ꝓſone· puta ſi temꝑe luctus vel vbi moꝛ optẽr grauita:
rtẽ oſtẽdẽ in mediũ iocoſa ꝓponẽnt᷑ Hoc iccandi gen⸗ circũſtãcys
debitis non eſſet oꝛnatũ et ideo talis exceſſus ad vicium ꝓrinerer

. .

eſt in reſeria delicarũ .i. iocoſum in⸗
gdũ T talibꝰ lud is eſſe peccatũ moꝛ tale
& nimiã cica eos ocupacõeʒ · puta R

Vnde dicit tulius Vicioſũ

ſerꝛe bmonẽ Cõtãgit aũt in
ter vehemẽciciã aff ectus
aliqs delectacõeʒ quã haber ex lucio ꝓponèe
obfuancie p̃ceptoꝝ eius Aut ee
pauptatẽ aut ma gnũ famnlie diſpenchiũ venirera In ꝓtibus rheu⸗
ronie iuxta dioce ſim coloñ miles ꝗdam the
illoxe deditus erat vt die ac no cte eſſet ad ludendũ patus ad q8ᷣ

t delectaciom dei vel

eum multũ ꝓuocabat lucr

euacuerat Accidit aũt vt nocte q̃dam demõ in ſpẽ humana ſicta

cauſa ludẽdi eius domũ int ut Miles aũt viſo ſacco nũmis ple⸗

no auide cũ demone quẽ hoĩem purabat ludẽ cepit · a quo ſupat⸗
dum fere totã iã pecuniã ami ſiſſet iratus dixit Numqd dyabolꝰ?
es tu qui ſtarim eũ arꝛipiẽs ⁊
de coꝛpe mifabikꝛ excuſſ ir ac de loco ꝓt inꝰ euolauit Mane vᷣ
facto repta ſunt viſtera de coꝛꝑe extracta tegulis domus inhe⸗
l(rencia uid ? de coꝛpe actũ ſit vſq; pod ie ignoꝛat᷑

defcũs bi ſtienò eſt· ꝙ in humana ũſacẽe reritur amicabilis
moat ↄfeœmitas per quã quiſq; non oneroſum alys vel mis aſperũ
ſed pociꝰ ad ludos honeſtos debire poꝛtãdes ſe cẽmunẽ ex hibeat

Vñ dicit ſeñ . Sic te regas ſapiẽt vtr niłs te hẽat aſpz nec otẽtũ

tãgq; vilẽ Qui en nlłm verbũ ſolacy dicunt vnde aud ientis aĩus

recreari poſſ it & dicenribus ſunt moleſti inludo deficiũt quos
pbs tã ꝙᷓ vicioſos agreſtes appellat in iiii . Erh. Sed eſt ſtien⸗

dũ ꝙ exceſſus in ludo magis eſt repᷣhenſibilis defect? maxĩe

in viris religioſis quos decer maruros eſſe· tam moꝛũ q́; verboꝛ
grauirate ua ꝓpter & ſi interð poſſ int aliqua dicẽcia ſolacia in⸗
miſtere opibꝰ racõis diligẽri tamm ſtudio caueãt ne nĩs ſe effũ⸗
dant ad v̈a vel ſcã iocoſa eciã licira faciłꝛ enĩ poſſʒ aĩus vᷣtuoſus
ad laxioꝛa reſolui Vñ dicit Ambꝛ· in · i⸗ de offi · Caueam? ne dũ

relaxart am volũꝰ ſoluã 9 o; armoniã qfi ocẽtũ ꝙᷓdã bonoxp oxm

mo noĩe ſic ludo tax⸗

i ꝓſpera foꝛtuna multoz enĩ marſupia

benſq; eũ per tectũ mi fabilẽ alaʒ

Ecund a malicia que in ludis rep̃henditur oſiderat᷑ ex ꝓte

zn

(C¶/ Vara ſilia raguelis multa mozum grauitate predita oando dixir

Num ꝙᷓ cum ludentibus miſcui me neq; cum hys qui ita leuirate
ſenſus ambulãt ꝓticipem me p̃bui Thobie iii E
craticus libealibus artibus ded itus tibionẽ quẽdam acer ſiuit vt
canendi artem addiſcét Cumcq; ad os ribias aꝓplicaret inflatioeis
inhoneſtatẽ pude factus agnouit Sicq; canẽdi ludũ lrã ſtud io
putans incongruũ mox ipſas tibias de manu ꝓiectas ad rerz am
confregit quo exemplo at henienſes arrem canendi tibys/ damp⸗

nauit ſ officiũ yſtrionatus eſt licitũ ſi debiro mõ exerceatur

tibiades ſo⸗

E off icio aũt yſtrionatus vtrũ ſit licirum eſt ſtiendũ · ꝙ ſi
qua ars eſt vel exerciciũ q8 oꝛd inarur ad aliqua opa que

vergunt vel directe vergẽe poſſunt in dampnũ ſeu piculũ aĩe aut
ec iam coꝛꝑis non poreſt abſq; ꝑectato exerceri puta ſi quis aliũ

docèet ydola fabricare ꝓ cultu ydolatrie · domos de nocte ſuffodẽ
aut ſeras aꝑire · vt furtis & rapinis intendet ¶ YVniũ ſaliter ergo
quecumq; doctrina ſeu doctrine auctoꝛ aut q8uis off iciũ quod

hoĩem inducat vel inducẽ poſſ ieſapſticõem aut vanitatẽ & fi⸗

quid aliud eſt q finem malũ ſonare poſſit omnia ram ꝙ ꝓnicio ſa
& humane ↄuerſacõi cont᷑ ria ſunt dampnãda (Si vo ars eſt cui⸗?
oꝑibus hoĩes bene & male vti poſſunt ſicut patz de ſagittis gla⸗
dys machinis & alys hmõi quibus interd ũ hoĩes ad ſui & patrie
defenſionẽ Interdum vero ad alioʒe iuſtam impugnacõem vtunt᷑
taliũ vſus licitus eſt & auctoꝛes hm õi arciũ p̃dicta ſae oe ut

abſq; ꝓiculo ꝓprie ſalutis Et hee ſole artes ſunt dicende ¶ Ende

dicix Criſo?: ſuꝑ Math. Eas ſolas opoꝛtet vocare artes qui ne⸗

ceſſarioʒe & eoe que ↄtinent vitã noſtrã ſunt tributiue & ↄſtruc⸗
tiue Nec obſtat ꝙ aliqui ad malos fines interdũ ralibus vtunt᷑
quĩa hoc eſt per accidens & p̃ter intencõem arris que de ſe ſemꝑ
ad finem bonũ eſt oꝛdinata Mc enim fuit de inxencẽe pᷣmirus in⸗
ſtituentis cipue ipſius dei qui a pnc ipio pomĩbus imellectum
dedit ad artes omnes excogitandas humane vite neceſſarias Si
tamen opibus alicuius artis ſeu eciam aliqua ↄſuerudine que ad

”MU

III à R
ponũ ̊mitus fuit ĩuenra maioꝛ pars hoĩm ad vanirates & in ſo⸗
lẽcias vtetur eſſent talia per officiũ pncipis a ciuitate extirpãda
m documẽta płonis ¶ Gens veneroꝛt in ↄſutudiĩe habʒ ludũ queẽ
marias vocãt qui tam Diu tolł andus fuit diu in deuoc ionem
Ppłm adduxit · fuit enĩ pro reuencia virgĩs adĩuentus Nũc aũt
quia dictus lud? płibus eo aburẽtibus ad vaĩtates ĩpudicas &
młtas inſolẽcias tctus eſt ꝓuide fiet ſi penitꝰ? de ciuitaxe extir⸗
Petur aut in meli⸗ omutaret quidem ad paſtoꝛis off iciũ vel
pnᷣcipis ptiner ¶ Dictu eſt aũt ꝙ ludus oꝛdinat᷑ ad delcãcõem aĩ
ꝓtra tedia que freqter eueniũt intẽdẽtibꝰ actibus rõis Talis aũt
finis licitꝰ eſt & honeſtus · debẽt enĩ hmõi delcãcões qᷓri vt ex ta:
libus ludis aĩus recreatus ad opa rõis auidi? oualeſtar Qua t*
piſtriones quox officiũ oꝛd inat᷑ ꝓ hmõi ludos ad ſolaciũ hoꝛbꝰ⸗
exhibendũ / non ſũt in ſtatu peccati · dumõ moderatis ludis vtaft
vba vbł fcã turpia aut nociua vitãtes Mẽſurãtes nichiloĩꝰ licita
ſolacia ſm debitas circũſtãcias · vt ſtz tantũ & tałz ludãt ᷣm qðᷣ
ↄgruit læd tẽpi negecio & pſonaxr ſtarui Nẽ enĩ debẽr tot ů tẽpo
vite in pys ſolacys ex pẽdẽé ſeu ibi totã aĩ delcãcẽem a Ponè ſed
deblẽt freq;t babẽé alias ſerioſas & ſas opacões deũ ſtz oꝛãcdo

. . „ .

.
4
1

ekias de eo q& acqſerĩt largiẽdo & ſuas paſſicẽs co hibẽdo Pys
ergo pẽſatis dicẽ poſſũꝰ officiũ hiſtrionatus poſſe licite exerceri
Vñ non peccãt qui eis modate ſubueniũt ſed po ciꝰ iuſte faciunt
mercedẽ mãſtery eis TbuédoLegit in vitis patz ꝙ; brõ patcio
ab ãgelo reuelatũ ? ꝙ dã ioculatoꝛ qofficiũ iſtriõat? abſc; Epib?
2 exercuéar & vitã bonã duxẽéat ĩ vita beata ſibi ↄſoꝛs aſſociãd erat
Epibus Si ⁊ yſtriones vtênt᷑ & mexas iocãdi excedent nlka eis merces
ſſr tribuẽda qnyme pecius tribuẽtes deũ offendẽnt · q̊a dũ pcĩ
merceædẽ t buént xcãncdh occaſẽeʒ pbent ¶ In geſtis frãco legit
ꝙ rex magnꝰ philiꝓpus vidẽs ꝙ młti ioculatoes ſet ĩ ſua curia
indebitis & ĩozdinatis ſolacys v ſi fuerãt· młta ex hys ludis do⸗
naria repoꝛtantes oꝛd inauit ꝙ ſuis indumentis nullus ioculaxoꝛ
amplius nutriretur /ſed eis de cetero xp̃ᷣus in paupibus tegererur r

ur
hei;
tit
lien
mes
p
ſe
ci
pirn
t
Sn
ee⸗
dißel
curi
Sð
een

Grern

(G. muliês poſſunt ſe moderare ernare vr viris placeãât

rare oꝑtet de ipſo oꝛnatu muliebri Secunclo ſpecialłꝛ de fucacẽe
ſiue a ꝓpo ſicõe co loʒe in faciem Circa oanamẽta muliez ſt iendũ
eſt · ꝙ mulier licite oꝑam dare poteſt ad hoc ꝙ viro ſuo placeat

ne per eius ↄtemptum in adulxeriũ labarur VEnde dicit ap ks i.

ad Cho. vii . Mulier que nupta eſt cogitat que ſunt mũdi quõ
placeat viro Si ergo mulier oiugata ad hoc ſe oꝛnat vt viro ſit

gSrara nen peccat dũmocdo obfuer moꝛem patrie & condicẽem ſui

ſtatus necnõ & alias debitas circũſtãcias · ſicut dictũ eſt ſupra

de exterioꝛi homĩs appatu Si vero mulier virũ non habet nec

habẽ cupit vel non eſt in ſtatu habendli non poteſt abſq; peœa to

aꝓpetẽ placere viroʒe aſ pectibus quia hoc eſſet dare eis incẽtiuũ

pectandi Er ſiquidẽ hac intencõe muliés ſe oꝛnẽt vt alios ad cõ⸗

cupiſtenciã ꝓuocent moꝛtalꝛ peccãt fiue ĩnupte ſint fiue viugare
Si aũr hoc facnt ex qdam aĩ leuirate aur vanitate ad iactãciam

referentes non eſſet dicen ꝙ ſemꝑ moꝛtał peccarẽt ſed quãdoc;
venialirer Et q;tũ ad hoc eadẽ racio eſt de viris Poſſunr enim in
culen veſt ium p̃cioſax fines honeſtos vel illici vos intendẽé ſicut

& muliésAVnde dicit Aug?. in epka ad poſſ idium Molo vr de

7 5 „— 7 —52 2
oꝛnamentis auri vel veſtis ꝓperam habeas in ꝓbibendo ſentẽ ciã
niſi in eis qui nec ↄiugati ſunt nec coniugari cupientes cognare
debent quomõ placeant deo Illi aũt cogitant que ſunt mũdi quõ

placeant vel viri vxoꝛibus · vel muliés maritis. niſi ꝙ capillos
nmudare feminas quas & caput velare apoſtolus iuber nec mari⸗
tatas decet Chamar volensiudam ſocerum ſuum ad ſui coucu⸗
bitum ꝓuecare depoſitis vid uiratis veſtibus aſſumꝑ ſit teriſtru

Geñ.· xxx viii. Eſt autẽ theriſtrũ veſtis alba ſed adeo ſubtilis
ꝙ induti caro aꝓparẽ poteſt Ende bmõi oznarus erar métricius

de quo ſoꝛte poſſex intelligi quod dicitur Proũ · vi · Ecce mler

occurꝛit illi oꝛnatu meretricio preparata ad decipiendum aas

Ltimo ad ↄplementũ opis moꝛalis Videndũ eſt de oꝛnatu
muliee vtrũ abſq; pectato fieri poſſir Vbi pᷣmo generałz ↄſide⸗

Et hoc tibi ſigno oſtuli &a

deo inferũt qñ illud qð ille foꝛmauit refoꝛmare orendũt¶ Heſt
regina vo lens cultu debito regis aſſueri oculis ↄplacẽé. non legit

ſaciẽ ſuã coloꝛibus naſſe ſed ſolũ regalibus veſtimentis induta

fuiſſe Deſter. v. En vitis patrũ de ꝙ dũ ſemel angelus dñi cum
quoð patre aſſociatus irer pa get vidẽt mulierẽ tam oꝛnatu faciei
ꝙ; coꝛpis cultu oẽm laſtiuiã p̃tendentẽ Cur angelus agpinquans

manũ poſuit ad naſum ac ſi de mulieris coꝛpe fetoꝛ intollerabilis
exalarer Vlterius cũ anSelo ꝓgrediens vid it q́;dã leproſũ quẽ
ſo lũ vidè aſpicientibus hoꝛr oꝛ erat Huic angelus dũ ꝓpius affu⸗

iſſet oſtulũ dedit quẽ eciã familiari ↄtubernio eſt ampleus Scus
vero pater p̃dicta videns & cõſiderans nec rei miſteriũ intelli⸗
gens · qu id nam hoc eſſet diligen exquir it Ad qnẽ angelus inqᷣt
Mulier quã fſic oꝛnatam vidiſti coꝛ am deo fetet· cuius feteꝛẽ na⸗

riũ clauſura indicare tibi volui Leproſus vero quem ſic hoeroꝛe

plenũ vidiſti mira odoꝛis fraglanc ia ante dei cõſpectũ redolet ·
plexus manifeſtare curaui Hys deĩs
8 appuerat euanuit ¶ Item in pys fu⸗
cacõm figmentis hũanus oculus decipirur. dum aliudl a paret &
aliud latet Waret quidem falſo quod tu non es. & latet vere
quod tu es Apparet figmentum bominis ſed later ymago dei ·
Quid reſpondebis in iudicio interzꝛoganti deo Cuius eſt ymago

—◻

angelus qui in ſpecie homĩ

hec & ſuperſtripcio Si reſpondebis dei mendacy argueris. Si
ceſaris dampnacion is eterne reus eris Ne ergo ſis de mimero il⸗

loꝛum de quibus prop heta imprecando dixit Imple facies eoꝛũ
gnomĩa Picturam qua deus faciem tuam foꝛmauit coloꝛe vario

non defoemes Mam ſicut dicit Criſoſt imus ſuper Matheum lo⸗
quens de hac materia Adicere aliquid ymagini regie periculoſũ
elt Indignatur enim ſummus artifex cum opus ſuum adultera⸗
rum viderit per eum qui artis eſt ignarus Vnde dicit Ambro 4
ſtus Moli tollere picturam dei & aſſumere picturam meretricis.
Et illa pictura vicy eſt non decoꝛis fraudis non fimplicitaris.

fallit decipit. vt neq; illi placeas cui placere defide ras & cetera.

— —

—

Poreſt enĩ aliquis abſq; mendacio aliqua fictõe vrxi . aut vt aliqd
ſigni ficet · aut vt aliqů ꝑicłm enadat ſiue ha bit ũ aliũ aſſumẽdo
ſiue faciem ĩmutando vel aliqd aliud faciendoſDñs noſter ihs
R xp̃us vt ſignificarer ſe alienũ a coꝛd ibꝰ diſtipuloꝝe eis in emaus

euntibus ſe in ſpecie ꝓrgrini demõſtrauit· a quibus eciam ſide
diſtando finxit ſe longius ire Luce vltimoꝗDauid eciã vt a fa⸗

cie achis regis geth euadẽer inſanũ & eberem ſe ſilauit · vnde in⸗
murauit os ſuũ coꝛam eis & colabebat᷑ inter manus eoꝝt & impin⸗
gebat in hoſtia pote · de ſluebãtqʒ ſaline eius in barbã : i· Re:
—

xxi⸗ e boreſt in mulieribus aliqua fucacio ſuſtineir —
E fucacẽe aũt ſiue appoſicẽe coloꝛ in faciem aliqᷣd in peciali Nan⸗ ahia
videndũ reſtat bi ſtien eſt ꝙfucari idẽ eſt ꝙ ſupcolo⸗: n ſuſtmeri pH

rari Vnde fucus a quo verbũ fuco · cas · deriuatur⸗ aꝓpoſirum
ſiue accidentalẽ coloꝛẽ ſigniſicat Igitur ſi mulier coloꝛẽ a ponat
vt turpitudinẽ occultet que ex aliꝗᷓ cauſa accidẽtali · pura egri⸗

rudine vel aliquo pmõi ei ſuperuenit videtur a pectato excuſari
mayx ime ſi hoc faciat ne viro oremptibilis reddat᷑ Ende fm apłm
ad Choꝛ. que putamus igit᷑ vilioꝛa mẽbra eſſe coꝛpis · bys ho⸗
noꝛem Pabundciozem circũdamus Poſſunt ergo talia aut licire
concedi aut ſed̊m veniam pmitti Si vero mulier ſe coloꝛarer vt
pulchtud inẽ quã natura vel nature auctoe non dedit picture ſig⸗
mẽtis oñd at: non eſt dubiũ hec fieri nẽ poſſe abſq; graui pecc ato
max ime qñ hoc fit in dei ↄtẽprũ vel vr alios ad laſtiuiã ꝓuocer
Vncde dicit Aug?· in epła ad poſſidiũ fucari figmenris quo ſa⸗
cies rubicũdioꝛ vel candlidio appeat adulterina fallacia eſt In
poc enĩ deus offenditur & bumanus cculus decipitur Deus ꝗdẽ
offend itur · dum deſup inducta pictura eius y magini derogar
Vnde dicit Cipanus in li-de habitu virginũ Mon ?gines tantũ
ant viduas ſed & nuptas puta eciã omnes oĩ feĩas ad monendas
opus dei & facturã eius & plaſma adulterare nullo mõ debeant
ad hibito ſ lauo coloꝛe vel nigro puluê vel ruboꝛe aut quoliber li⸗
neamẽta nat iua coꝛũpente medicamĩe Et poſtea ſi uba ir Manus

¶De nudacione aut capitis ſtiendũ eſt ꝙ alicubi iuuencule caput
potant diſtooptum que ꝓpter ↄſuetud inem patriellicet non ſr
multũ laudabilis poſſunt a pectato excuſari Apud rom anas ?o
dñas ſi qua caput non velatũ poꝛtaſſet ſacrilegiũ ↄmiſiſſer Vnde
ad ꝓuc apud eas hec ↄſuetudo laudabilis Pſeuerat AMarzat va⸗
lerius ꝙ nobilis romanus vxoꝛi ſue libellum repudy ded ĩt eo ꝙ
contra legem romanoꝝ eam apto capite foꝛis ↄſatam Depñditx ·
Lex inqͥt tibi meos tantũ pfecit oculos qbus tuam foꝛma cõꝓbes
Dys decoꝛa inſtrã p̃para Dys eſto precioſa Doꝝe te cercioꝛi crede
noticie Vlterioꝛ tui ↄſpectus irꝛitacõe ſupuacua acerſitus in ſu⸗

ſpicõe & crimen Heat neceſſe eſt ¶ Nulla aũr racẽe vel ↄſuetuel ine

ꝓmirtenð eſt młieribꝰ in veſtimẽtis caudas habẽ Hoc enĩ vanũ
eſt & in vtile ac moꝛis penitus pecoꝛini Vñ talig ↄſuerudo/que ab
ufio eſt dicenda ad triplex viciũ reduci poteſt ſtzʒ iactãciã effu⸗
ſiõeʒ & molliciẽ aĩ ꝓpter qꝗS ad pncipẽ ꝓtinet has peſtiſeras ab⸗
u ſiões de ſua cinitate penitus extirpare Marzꝛat ceſarius ꝙ ſa⸗
cerdos qui8 in ciuitare Mogũcie dũ queò mł er varys oꝛnamẽtis
tecta ante foꝛes eccł ie tᷣnſfiret in cauda veſt imentoꝛ ꝙ; longiſ⸗
ſima poztabat multicudinẽ demonũ nigroxe dentibus cac hinan⸗
ciũ: manibus plaudenciũ. & ped ibus ſaltanciũ ↄſpexir qui mox
eam ibidem ſtare iuſſ it. ꝓpłm aduocauit. dem ones ne fu gerent
adiurauit · & vt ꝓpłus hoc vidẽ poſſet p̃cibus impetrauit Vi⸗
dens aũt młr ſe fic a demonibus deluſam. ac ꝓpri deriſiõi habitã
veſtimentoꝝp faſtu depoſito de cetero vitam in melius ↄmutauit
Mon eciã decet mulierẽ veſt ibus breuibus ac mimis expiditis·
fiue qᷓlitercũq; ad habirũ virilem ꝓtinentibus vti Doc enim non
pudicam verecundiam quã decex mulie rem babere ſed virilem
audaciam demonſtraret· c8 vtiq; meretricis eſſet indiciũ Vnde
Deutro⸗ xxii. Prohibetur ꝙ vxoꝛ veſte virili non vtatur· nec
vin muliebri · In caſu tamen neceſſ itatis hoc ſine pectato fieri
poſſer · puta cum aliam veſtem non paberet: aut cum ſub rali haz⸗
bitu vellet ſe prudenter ab hoſtibus o ccultare· et cetera) E ſu
eHXRWWπορ Abhonnnabi m apud Nen Pqui fari Goc

Qui intelligit non tuum ſed alienũ eſſe quo placere ſtudes Tuo

” autem diſplices auctoꝛi qui ſuũ inte opus vider eſſe deletum
¶ Jeʒ abel vxoꝛ achab regis iſrahel audito aduentu jehrn depinx ir

oculos ſuos ſt ibio & oꝛnauit caput ſuũ vx foꝛte eum aſpectu me⸗
2 retricio decipet · ſed hoc parum ſibi valuit Nam ipſe mox eam
“ de feneſtra p̃cipitari iuſſ it· cuius carnes iuxta verbum domini
canes comeder unt Quarti Reg ix Mnarꝛat domin? pariſienſis
S *U in tractatu ſuo · ꝙ mulier quedam que coloꝛandis ac tingendis
2 crinibus nimiũ intendebar· poſt moꝛtem cuid am appuit ſe pec⸗
4“ tinando Cui & dixit Dec pectinacio que mic hi cruciatum in⸗
2 tollerabilem infert & pecten ipſe qui me ſui ponderis ĩ menſitate
rauat michi in penam data ſunt pro cultu nimio capilloꝛum
Eee de virtute moꝛali dicta ſufficiant
⸗ Tr actarus pulcherzimus de tuoz virtutibus cardinalibus per
4 fratrem Heinricum ariminenſem ad veneros editus rotam fere
8 ppiloſophiam moꝛalem complectens vnacum exemplis & piſto⸗
ſ„. rys tam ex iuinarũ ꝙ; bumanarũ ſtripturarũ autoꝛibus ſuptis
„ ad conficiendum arengas collacões & ſermones vtiliſſimos arte
mmpreſſaꝛia Spire arti ficioſe effigiat? feliciter exꝑlicit
dokK
1;
1
N

„

.ℳ*

2 .
. 4
4 4 4
.
. . .
4
1
.
.
.
2
.
. .
4
1.
6 . 4 6 .
.
.
„
X
1
. —
„
4 .
3
.
,

õ
. * .

„
roe

Teſtism falſum triplicẽ ↄtinet deſoꝛmitatẽ vbi ſupra ꝓte. xx v
Teſtimon iũ ficut & iuramentum debet habere tres comites ve⸗

ritatem iudiciũ & iuſticiam parte · xx vi· J
Teſtis vt ſit ydoneus multas requir it ↄdicões parte · xx vii ·

Teſtis eſt infeꝛmãdꝰ qᷓtũ ad foꝛe ↄſtĩe de vᷣitate dicẽda ꝓ · xxix

Teſtis falſus ſeu falfid icus tribus eſt obnox ius vbi ſupra
Teſtes falſi ſeuere a deo puniũtur vbi ſupra
Tyrãni opera que fint Uract· mo ca. v · parte · xxiii ·
Triſticia eſt inter alias paſſ iones eff icax ad impediendũ bonũ
racionis Tract. iii · ca iiii · parte · vii.

ereri qualiter regant & de eoꝛum pollicia && de eoꝝ mo⸗
ribus autoꝛ multa ad eoꝛũ ↄmendacionem ſtribit Tract
ii · capitulo · iiii· parte vltima Fer totum
Verecundia eſt paſſio que ↄuenit etati iuuenili & maxime Oueit
mulieri Tractatu primo capitulo/ v· parte· vi ·
Verecundie ſignũ eſt taciturnitas vbi ſupra
Verecund ia eſt timoꝛ ingłiacẽis Vractatu · iiii · capirula primo
Verecũdia ſemꝑ eſt de actu turpi t hoc eſt dupliciter vbi ſupᷣ
Verecundari non debet homo de actibus virtuoſis & naruralib?
quoꝛum ipſe non eſt autoꝛ vbi ſupra
Verecundari expedir tendentibus ad virrurem & hoc iuuenibꝰ
non autem ſenibus vbi ſupra parte · i ·
Verecundia temperanciam diſponit vbi ſupra parte: iii.

Veritas non eſt occultanda ractatu . ii · capitulo· v · parte xvii

Vererani milites eligendi ſunt ad periculoſu um exercicium kel⸗
licum Tractatu · iii · capitulo · iii .
Vir debet ſe habẽ tripliciter circa vxoꝛẽ Tract · i · c · v· pte · iiiĩ
Vir tria debet velle in vxoꝛe vbi ſupra
Vir debet eſſe affabilis vxoꝛi vbi ſupra per totum
Vir deber vxoꝛẽ decenter tractare in oꝛnamentis & alys Tract
primo capitulo · v. parte. iiii.

10 15 20 25

I5

S T 0 V

O Balance Q £◻

N Focus

H J K 1

G

E F

D

8

VierrfarbSelector Standard*-Euroskala Offset

SS 9 Copyright 4/71999 VxVMaster Gmbh www.yXymaster. com