Gb510_fol Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Consolatorium timoratae conscientiae Nider, Johannes E: . ð nnneihene B N 12 45 11895263 021 — Lüunnnvveresdtſrr e⸗ 2* 4 R — ¶ Antipit conſolatoꝛlum timoꝛate conſcien⸗ tie magiſtri Aohanms Hder⸗ M BPruntt diſciplinas repimus phiſicas / di⸗ N uerſis moꝛbis coꝛpm medicos tradi⸗ diſſe antidota varia diuerß ſub traca⸗ uabo. Cum aut tationalis anmma incõ⸗ pabiliter nobilioꝛ ſit coꝛpe plus lõge — agiarum medieis de hijs opus ẽ tracta⸗ Vtns foꝛmare quibo egrotuti ſubueniant aie. Et q;q; in humanã anmmã cadere poſſint infirmitatii /pualinim pene infinitn accidetia · tñ p pñ̃ti vni moꝛbo qui eſt er/ ronea cõſcientia pᷣncipaliter ſuccuꝛrere ꝓPono ꝑ hüe tractatũ ò cenſeri poteſt Conſolatoꝛiũ timoꝛate con/ ſcientie. Quez reuem ex famoſoꝝ doctoꝝ tam theolo⸗ gice pagine q; iuris canonici cõpoꝛtaui ſñijs · Quia i⸗ git in huiꝰ vite exilio nihil ẽ bona cõſcientia iocundi⸗ De qua eterna ait ſapientia. Secum mens qſi iuge cõ uiniũ · Et apoꝰ. j.· Coꝛin th. ij · Gloꝛia nẽa hec eſt teſti⸗ moni cõſcientie nẽe Et ita e diuerſo in hae lacrimaꝝ valle vel penalius a mißabiliꝰ mala conſcientia. De Yſa d · Veꝛmis eoꝝ non moꝛiet᷑ in eternũ a ignis coꝝ non exunguet. Ideo vt conſcientia ſine erroꝛe ad feliri tutis eine cũ bona ſpe ire qat termi nũ iuyxta tres famo/ ſas acceptiones cõſcientie tractatũ pñtez in tres ptes diuido .· Pꝛmma ꝑs in· viij · capi · erit de cõ ſcientia put ſpez denotat. Gecun a in · x. capitulis erit de cõſcientia Put habentẽ certificat. Tercia in.· xxxj· capitulis erit de conſcientia Put in aliquo trepidꝛt BPBiiime partis Capituua Kimum ꝙ conſcientia pꝛimo mõ capitur ꝓp ſpe ⁊ ponunt᷑ ſeptem fru ct? bone conſcientie. Becundü e mala coſcientia cam habentſe⸗ OGO ptem mala ingerit. a ꝛ ð́UM Terciũ q; ſeptem repiunk differentes conſcientie. . bona a ad ſinnlitud inez dom⸗ Quartum conſcientia materialis eſt regenda · OQuintũ ꝙ cõſcientia bonan non debet ſp ſafficere eã ha benti ſz etiaz laboꝛandum eſt bona fama. SGexuim an quis ſcire poſſit ſe habere bonã cõſcien ti ã Ade ſeptem gradibus bone conſcientie. Septmum p que ſigna quis cognoſcere poſ t ſe ha⸗/ bere bonam conſcientiam. Sdauum de tribus ſignis opumis bone con ſeientie. 4 Becunde partis Capitula- Iuntẽ fixa Et quomodo oꝛiginat p ſilogiſmũ Rpracticũ. Quid ſint Sinderiſis rato inferioꝛ upioꝛ eoꝛum differentia a conſcienta. Becundum quid ſit recta conſcientia eronea 2 quo modo eꝛroꝛ conſci entie oꝛit. Tercium an conſcientia li⸗ ut ſicut lex. “ NQuartum ꝙ eonſcientia non in omni caſu ligat. QOñ auüt liget vel non oñdit ex diuer ſi s moĩs ign oꝛãdi Quin tum aplicat diuerſos modos i ignoꝛandi ad ꝓ/ poſitũ ſero qſitum qñ ſez cõſcientia liget 21 qñ non · Seymm mouet plurn dubia de ligumẽtis conſcientie S ſoluit · BGeptimũ aſſignat quinq; cauſas eꝛron ee coſcientie. 4 Olauum dat remedia ne quis in ignoꝛantia damne tur a ſunt · iiij. ſe ꝑ qᷓ quis facit ꝙ in ſe eſ t Nonum oſtendit tr es eſſe differentias honnnum h habẽe tium malam conſcientiam. EE Deeimum cber multis mtonil quomodo facĩi „ (artt partis Eantuig. Kimũ quid ſit conſcientia put dicit creduli⸗ KRimum cuid ſit ſtrupuloſa dſciẽtia ſtrupul⸗ p R fides dubium ambignitas 2 ſimilia diffiniũt dat q; ſtrupuloſaxꝝ cõſcientiaꝝ dẽa Scõm q; piculoſa ſit ſtupuloſe conſcientte teinptatio Et quomodo differunt ab alijs temptatio nibns ix. differentijs oſtendit. ſere. Ferciũ quoſtrupuloſa cõſciẽtia plurn bona poteſt cõ Quartũ quinq; cauſe ponunt᷑ ſtrupuloſe conſcientie. Et due declaranturrr Quintum reſidue tres cauſe declarantir. SBexumm docet medicare moꝛbũ ſtrupuloſe conſciẽtie. ¶ Et cauſas moꝛbi aſſignat aliqs · Et de hoc pꝛima regula ponitur a docria. SBeptmum in exericijs coꝛpꝑalibo a ieiunia abſtinẽ / tia a ſimilibo non ſp valz moꝛtẽ timere ſed acriter coꝛpus debet caſtigari· Ockauum declarãt᷑ ſcða tercia doctrina medico mo rali neceſſarie a multipliciter oñdit᷑ ꝙ in deum ſine „Oꝛdinato timoꝛe ſperare debemus. ſingularitas imperſuaſibilitas ac inobedienta. Decimum Vlña doctrina exponit · ¶ anumerant. vij regule qs obſeruare debent qᷓ volunt ſtrupulas con ſcientias deponere rationabilit qrũ tres declarant. Ca · zj deducit᷑ qᷣrta regula ⁊ ꝓbaĩr auckoꝛitutibo anti/ Nquuoꝝ ꝙ doc oꝛihy contraria ſentientib licet bona 7 conſcientia vnam viam tener. Ca. xiiij. Per quinq; mtion es concluſiones a per alia manifeſtnt q certitudo ſufficit ĩ moꝛali materia vt ſe periculoſum quis non commtat. . Ca . xv. Quibus vijs ad talem certitudinez perueniri 7. poſſit oſtenditur. a 3. — Ca . xvj·. Soluit argumentn teꝛrentia timidas Zſcienti as a declarat quomõ ſpes cũ huilitate habe ri de be / at tam quo ad dſcientiã de pᷣteritis q; de futuris · Ca · xvij. QNuintuz regulaz declarat vt ès eredat ſapi entb⸗ exptis obedire deboat ſupioꝛibe m dubijs ; Ca xviij · Deducit ſextũ regulaz a doez ãimoſe pugna re dtra ſtrupulos Et quid ſint libe? arbitriũ volũ tus tatio a ſimilia diffiniuntur· 5 Ca · xix. Idẽ ſe quomõ ſtrupuli ſint abicien di doch Ca · xx. Gepñ̃a regula valens ad depoſitõez ſtrupulo⸗ rum p epikeyam cuiꝰ ꝓpꝛietates ponunt᷑ oduplex doctrina ßm eã dat quarum tres declaranẽ⸗ Ca.xxj. Reſidue quinq; doctrine deduam. Ca. xxij · Ad ſciendũ quomõ p̃cepta diuina hůana li gao nt diffiniun leges diuine ꝑ· ix ↄcluſiones fit p cepto ? aliquoꝝ inte:pꝛetauuno. Ca:· xx ij · Decl arat᷑ peccatoꝝ moꝛta liũ a venialiũ dif / ſerentiaa diffinitio 1 pꝛictattas. Ca xxiiij · Qð ꝑ peccatũ moꝛtale caritas ꝑdit a ꝙ ſcie non poſſumꝰ ſꝑ vbi ſit peccatũ moꝛtule mo q; xRi culo ſum ſit illud diffinire oſtendi. Ca xxv. Dan ſex regule vniuerſales ad dgnoſcendũ vvbi ſint peccatan moꝛtalia velnon. Ca . xxvj. Docet qñ aliqᷣd ſit peccatũ in regulis religio ſoꝛz in alijs ſtatutis hüanis a qᷣd ſit dtemtus · Ca · xxvij · Docet᷑ qñ pᷣceptum diuinum ſit obligans ad moꝛ ule peccatũ a q; latum ſit medium vtutis Im virtutem epikebe munid. Ca . xxviij. Smmile docet᷑ deuotis iuramentis a pceptis Ca xxix · Docet᷑ quomõ in opinio nibo de fide dod oꝛo bus ↄtraria tenẽtibo ſtrupuloſus tute ſe hre valeat Ca· xxx · Docet᷑ quomõ tam in fide q; in moꝛibo diuer ſis diuerſa ſentientbus ſtrupuloſus tute ambulare poſſit ˖ Et in ſüma optime 2 bꝛeuiſſime explicatur —,, —— ————— — SAuis eatwox excuſet a quis non. C.a . xxxj. Sub diueꝛſis diuiſionibo tert nat de alibet ¶ Quod oſcientia pꝛimo modo capitur pꝛo Wre⸗r pnuntur lentem tructus bone oſciẽtie⸗ 5 . . = 4 Rimo igit᷑ aduertendũ ꝙ dſcientia ſu/ mit᷑ vno mõ ꝓ re dſcita ˖ i · ꝓ ſpe bona de dei amicitia. vt ſanctus Tho. refert ij · diſtin · xxiiij . Sie em accipiẽ · Thÿ. j. Caritas ꝓcedit ð ↄſcientia bona glo è,aſa. i · ſpe . qꝛ ex meritis qᷓ ↄſcientia tenet motus ſpei inſurgit . Sic de dſcientia loqunt᷑ docoss antiqui vt plurimum quemadmodũ QApoꝰ? Heb. vl. accipit d · Confidimus qꝛ bonaz ſcientiam habemus in omniho · Huiꝰ aut cuiꝰlibet bone dſcien tie ſeptem reperimmus frucus a vtilitates in ſacre ſcripture litte, ris. Quia eſt radix caritatis· Iter veritatis. Dꝛnatꝰ ve nuſtatis ˖ Retrachoꝛium a peccatis. T heſaurus hone⸗ ſtats· Teſtimoniũ bo nitatis · Et duiuiũ deleckabilita/ tis · Pꝛmmo ẽ radix ſpei bone caritatis · ꝓpter qð apoꝰ j · Thnᷣmo.j.dicit · Einis pꝛecepi eſt caritas de coꝛde puro ꝛſcientia bona ꝛt · De quo ſanctus Beꝛn hardꝰ? libꝛo · iij · de cõ ſideragone ditit ˖ oꝛtitudo tua fiducia fidelis ðſcientie. Et Rae Augu in quodam ſermone QLuid obeſt illi ſi de illa tabula eum delere vult huma/ na ignotantia · ſi eum de libꝛo viuendum nunq; ꝓpꝛia * deleat dſcientia · Nam a ſi bonum quod de nobis dicik in mente non inu enik. magnam in nobis triſtitiaz de/ bet generare ·˖ Et ec ontra · Si malum qð de nobis dici tur in nobis non inuenit in magnam debemus letitiã pſilire · Secũdo eſt Iter veritans. Pꝛo quo pſal oꝛat a L dicens · Deduc me dñe in ſemita mandato tuoꝛum. q in iuſtitia wt innnicos meos. dirige in ↄſpectu tuõ . viam meaz Bbi glo · Dirige in ↄſpectu tuo ·i · in ſcien tia. vbi hõ aliquis non videt ſed tu ſob?ꝰ. qũoz hoĩ lau dant vel vitupanti non eſt credendũ . qaꝛ non videt in dſcientiaz in q iter ad deũ dirigit . Subdit · OQm non ẽ in oꝛe eoꝝ veritus ſe inimicoꝝ meoꝝ quoꝝ iuditio non eſt credendum Ideo ad conſcien am vbi deus vi det fubeendum ẽ Tercio eſt Oꝛnatus venuſtatis ratõ nalis ãie qᷓ ſponſa xp̃i dicit · De quo Pſal · ĩs gloria eiꝰ ab intis · Suꝝ quo glo· Vic eſt laus ſponſe a glo⸗ ria. ſi diceret · Concupiſcet rex decoꝛem tuũ qui decoꝛ non eſt niſi intus. oꝛ omnis gloꝛia eiꝰ. ſ· filie regis ab intus in oſcientia Ideo Can iiij. Anime ſancte ſpon / ſus dicit quã pulchra es amica mea oculi tui colũba? Glo.id eſt quo ad exterioꝛez duerſatõem abſq; eo qdð intrinſecus latet glo. in intentõe q ſola pulchra eſt. ver quam alia ſunt ↄmendabilia; Intrinſecus latet qꝛ ſoli deo patet. Quarto eſt Ketractoꝛium a peccatis · Quez em̃ ↄſcientia moꝛdet a ſtimulat ꝙ alidð ſit illicitũ iaz ꝓ tanto a peccato tali retrahit in quod labi poſſet · ꝓ ter qð veritas ait Lu xij · Ille ſeruus qui cognouit vo luntatem domini ſui non pᷣparauit ſe ſez ad aduen tum dñi munde a non fecit ym volun atez eius plagis vapulabit multis. Sequit᷑ q;· Qui autem non cogno uit a fecit digna plagis vapulabit paucis Et ſi quis non facit m intelleckum quem habet vel habere debz aliquo moꝛali agibili dicet ei illud Jacobi iiij · Sci enti bonnm a non facienti peccatũ eſt illi · Et. ij · Pe. ij. Aielius erat illi viam veritatis non agnoſcere q; pyꝰ agnitaz retroire ab eo qð traditum eſt illis a ſancto mandato. Hanc ob caufam alcioꝛ fuit caſus Lucifori ſicut alijs Peminebat ſcientia ita ceteris pe oꝛ fuit ĩ ruina. Nec tñ ꝓpterea vt dicit glo. beati Augu · ſup p mufſ a vba euangelica · Fugiendũ eſt ad latebꝛas igno — 7 ð;T E 1ð — ,11 — — —. — — — — 0GC —srõ/ en eſt teſtimonium dſcientie nre. Immediate ſubdit. ꝙ ntie qꝛ ignoꝛantia eoꝝ que quis ſcire debet poteſt * neminez excuſat ſed aceuſat potius a ſepe delicum au get · m illud . ..· Coꝛinth. ix · Ignoꝛans ignoꝛabit᷑· Jo Ombꝛo.ſuꝑ Ro.xii· dicit · Gꝛauiſſime peccas ſi igno⸗ ras · h eſt piculoſiſſime · qꝛ non redit ad pñiaz qᷣ igno / rat · Vñ ergo ðdꝛ ꝓuer · xij · Eſt qui ꝓmittit a ẽſi gladio 5 pungit᷑ ſcientie · qꝛ ſeʒ ðſcientia Pmittit bene facienti pmium vite eterne 2ſcientã bonaz negligenti mina tur penaz moꝛtis ppetue · Quinto eſt Theſaurus hone ſtutis De quo Eccle · xij. BVona eſt ſubſtantia cui nõ ẽ peccatum in ꝛſcientia · Qð tam de ſubſtñtia reʒ teꝛre/ naꝝ q; ſpũalium intelligi poteſt. Illiꝰ em diuitie ſunt bona ſubſtantia quez de male acquiſitis aut retentis non moꝛdet ꝛſcientia · Sic etiã illiꝰ hominis diuitie ſpi rituales pura ſcientia ⁊ veritas ſunt bona ſubſtanta de moꝛtali non moꝛdet dſeientia · MNaz interioꝛa bona virtutũ pꝛie ſunt a vere diuitie · De c uibo Criſo ſup Math. Ibi reddite qᷓ ſunt ceſaris ce qᷓ ſunt dei deo. Numiſſa in quit ceſaris aurum eſt numiſma dei hõ eſt. In ſolidis ceſar vide .· In hoĩb aut deus dgnoſcit Et ideo diuitias vras ceſari date deo aũt ſcientie vre epiſtolaꝝ. Quid acéri ait putat᷑ vbi bona ꝛ ſcientia p⸗ dit· aut in ꝗ ꝑte poſſet hõ pficere ſi innocentiã pbatꝰ fuerit amiſiſſe. Sexto eſt teſtimoniũ bonitatis In cuiꝰ ſignũ apꝰ. ij. Coꝛinth.j. poſtq; ait· Gloꝛia noſtra hec 1* in ſimplicitate a ſinceritate dei non in ſapientia car nali ſed in gratia dei zuerſati ſumꝰ? in hoc mũdo Pꝛo pterea Gꝛegd. · Ome . ix ſup Ezech dicit. In eo ꝙ özꝛ ſy tncite recuerere debem? ad mentez interiorẽ teſtez a iudicem requirere . Quid em ꝓdeſt ſi omnes laudãt ⁊2ſcientia aceſat. Aut qᷣd poterit obeſſe vel abeſſe ſi os deroget 4 ſola dſcienta defendat. Bona ait Vern. Can · Conſolao eñ blaſp hemiã a malis pacientes ſt retti diligant nos· oĩo ſufficit aduerſum nos loqᷓntũ miqᷓ opinio bonoꝝ cũ teſtimonio ðſcientie · Septimo eſt d uiuium deleckabilitats in eo ꝙ ſecur mens quaſi iuge 2 uiuiũ · Pꝛoun. xv · Vñ Caſſio . li ij · Epiſtola ?· QAr boꝛẽ quã floꝛere vides ouã fũma ð ſpicis viriditute le tari ſub teꝛraneo ſucco fecunditatis nutrit qat reddes „ „ in ſupfitie qð dtinet in indice · Dõ quoq; vultus ma⸗/ liꝰ ſentiat leſionis Ex qᷣbo patet quo mõ bone ð ſciẽtie poſſeſſio ſit iocundiſſune rei adeptio · Vanc tñ dſcienti am ſe hẽe ſperantes meõꝛes ſint iugiter verboꝝ YVſido · li iij de ſümo bono d · Op ðſcientia ſecui dei huilis eſſe dz triſtis vtpP hüũilitatẽ non ſuꝑbiat vtilem me⸗ ¶Enod mala conlcientia eam habenti ſep⸗ tem mala ingerit (Capitulum⸗i⸗ aariſſimos ſolet gignere. Naz bellum inte⸗ ſſnũ generat · ꝓximu faciliter enccat · munda ſibi immũda actitat · viã difficilem pꝛacticat. ad erroꝛẽ mentis adiuuat. ad gehennã edificat iugẽ tiſutiaz dtinuat · Pꝛĩo inq;ᷓ bellum inteſcinũ generat. ita vt cogitatio cogitatoꝛi recalcitret Qð apoꝰ.ij. Ro inuit d. Teſuoniũ reddete illis · ſ male phis dſcja ip licz fiet in die iuditij. à fit hodie cũ qs aut diuina inſpi ratée ad intra ðpungit᷑aut qñ facinoꝛa ſua ſacramẽ nerate dſcientie Gen. li. ð. iiij · vtutibo dicit. Tmnidum nõ facit aim niſi rep̃henſibilis vite dſcienta. Secũ do cñ és ab intra mala dſcientia actuac? ad extra male Contrario vero mala ꝛſcientia ftuckꝰ ſeptẽ rum Ainder ſe inuice cogientonũ ctcuſantiũ aut eua ö fendentüũ in die q iudicabit dñs occulta hoim qð vide . * ðèM! — õ . — eeem0 — ———JMNK — — Kanducanduͦ Hdolarica ? pi opari incipit. pximo cauſe ruine exiſtit. Juxen illud . Coꝛinth · viij Si qs viderit eũ qͥ hʒ 9ſciẽtiã in dolio ree bentẽ nõne 2 ſcientia eid eñ ſit infirma edificat ad R amon l uca7. bit infirmꝰ in tua ſeia fẽ anter cuez moꝛtuꝰ eſc xp̃s. Sic aũt peccãtes in fra tres a peutientes ð ſcientiã ĩoꝝ infrmaz in xp̃m pec⸗ catis Tercio munda immüda attitat Nam Thitũ j. Diĩa munda müdis innatis aut a infide lib nihil mia dum ? Sz innate ſunt eo; mens ſciẽtia Confitẽẽ ver bis ſe noſce deũ fattis aut negant. Gbi glo. Nihil eis mundũ ẽ qꝛ non ſunt digni de donis dei ſz a mens i. intelllect? eoꝝ ſcia iné nate ſunt ſi nõ ex cibo in qnatio eoꝝ. ſᷣ ex malo intelleſtu 2ſcientia peccato ? Et vere mens eoꝝ ⁊ dſcĩa in qnate ſunt qꝛ d fiten un daz verbis ſe noſce de fattis aut negant. Quar to ma la 2ſcĩa viã difficilez pꝛacticat cũ in iuſtis ͥ dicũt Sap v · Ombulauimꝰ vias difficiles viã aut dui i gnoraui mꝰ. Quo ↄtra ſuadet ſuis Apoꝰ Heb. x. Accedamus ad ſacerdotẽ magnũ vßm cũ vero coꝛde in plenitudie fidei aſp ſi coꝛda a oſcĩa mala. Naz malaz h ſs ↄ ſciam nũq; in via moꝝ ſecurus eſt an ſic ſubitanee moꝛiens coꝛpalitet laba in dubietnte ad inferni baratrũ On ſi bi melius dſulens diuina mia excita to ad penitẽtie la mentn recuerat. Idcirco Sen. li de moꝛibo ait. Mala ſcientia ſepe ſecutn ẽ tuta nũ q;. Itnq; nil ei dmiſeris ni ſi qað amico Omitteꝛe Poſſis · pleriq; famaz dſcĩaz autẽ pauei ver en? · Quĩto ad eꝛroꝛẽ mentis adiuuat itn ve nõ nũq; odhereſim inducat d. Apo · j Tḧ . iij. Sp̃s aut manjfeſte dicit qꝛ in nouiſſi mis tpibo diſcedet dẽ a fide attẽdentes ſpiritibo eꝛrou doctrinis demonio? mn ̈pocriſi lonuum mendacium a cauteriatã hñtiũ ſuaz aſcientiã · glo · i · coꝛruptam pꝛaua cogitntione aduſtam igne male dcupiſcentie. Geyto ad gehennam edificat tunc videlicz qñ quis ſententiat certitudi ne iudicat aliqð eſſe peccatum · Quia Ro .· xiiij · ðꝛ · Qui diſcernit ſi manducauerit damnat? ẽ. gꝛ non ex fide · glo· Si manducauerit cũ illa ð ſcientia damnatus eſt. verũ eſt · qa q indicat non edendũ edit damnatus e. Ipſe em reum ſe facit qn do illud quod inuule ſibi aſ⸗ ſerit facit ideo damnatus eſt ex fide i . ßm Zſcientiã. Cõ 7 4 tra fidem viq; edit edendum non credit. Vnde ſeaͤft Vmne aut quod non eſt ex fide peccatũ eſt · Heptimo tiſatam dtnuat in magnu grauamen cie ſp̃s. Vñ Sapi·vij · Sp pᷣſũmit ſeua pturbatn d ſcientia. Gloſa Hue non habet trandlitatis ſecuritatez. Cui? rationez aſſignat Sen. li. de moꝛibo · Nullum in t 2ſciũ peccato rum tuoꝝ magis timueris ꝙ; temetipſum. Qlienü em̃ Similez tradit ſñaz Qugu. li. feſſio · Vbi dicit. Juſiſti dñe a facuũ eſt vt pena ſit ſibi oĩs anim? inoꝛdinatug Et ïſido · li · iiij · Solilo qo*τ⅓¾2 Nulla pena granioꝛ q; cõ ſcia mala. Mẽs em male ↄſcia ꝓpꝛijs ſtimulis agitat. ¶ Quod leptem reyeriuntur dikferentes coͤ⸗ ſcientie⸗· (Capitulum Tercium 8St aut bona dſcien tia ſimiliter 1 mala mul⸗ 2. uplex. Quia odam eſt a & Cauteriata. Alia Animis lata Qlia nimis arta puſillanimis ₰ lona . Alia pturbatn ſz bona. Et alia tranͤlla 1 bona⸗ Peim & Cauteriata corußta Maios pfidon daciũ a cauteriatũ hũtes ↄſciazʒ ·i qꝛ articuli fiði ſunt entie cauteriate ſunt piculoſiſſime. Si ennn paru? er⸗ roꝛ in pꝛincipio magnus eſt in fine . Certum eſt ꝙ ma gnꝰ eꝛroꝛ ĩ pᷣncipio mayximꝰ ẽ in fine · Tales ſunt etcãa phariſeÿ a pocrite qui decimantes mentam rutum ⁊ omne olus grauioꝛa legis p̃termittẽtes quibus veri/ tus ↄminata eſt Math. xxiij · dicens · Se vo bis ſcribe phariſei pocrite qui decimatis mentam anetum ſe reliquiſus ꝗᷓ grauioꝛa ſunt legis iuditium a miſericoꝛ diam fidez · Taliſmõi ſcientiã habẽt qui de magnis peccatis potentibo a diuitibo modicam dſcientiã in pꝛe paupꝑibo a deſpettis hoĩbo in puo exceſſu grau es oſclen dicatõe ↄſecratione vel in pꝛiuato ſermone fatũt Sʒz fie foꝛmant ſtrupulos · Similes ſunt hij vulpine aſtu tie de qᷓ fabuloſe ferk ꝙ eũ vulpis leonis cuiuſdam cul/ pas in eius pñtia qaudiſſet peccata grauia cxcuſauit et alleuiauit ꝑ ſingula puta rapinaz deſedum Pꝛiaꝝ; carnium gulati ꝑ robur leonũ coꝛꝑis furoꝛcʒ ꝑ dũm potẽtie ſuꝑ cuncta ciantia ſe.· Cum aut adueniſſz ſim plex aſinus ðfitens vulpi ꝙ poſt graucz abſtinentiaz a cibis a deleckabilibe aà poſt laboꝛes grandes quibus ſub frumẽtoꝝ ſaccis poꝛtandis laboꝛaueꝛat de calcio ſui exactoꝛis ⁊ paſtoꝛis ꝓminens fame motus come/ diſſet cepit vulpis hoc factũ deducere ad picula maxi/ ma ſeʒ ꝙ exactoꝛ cui tale damnũ intulerat paupꝑ fuit · nudus ꝙ in pedib frigefadus caput a totũ coꝛpꝰ ledi poterat a tande ſeq in teritus ſt hoĩcidium a ſic male tractatus fuit aſinꝰ. Hac de cauſa taliũ ↄſcienti / am vulp inã denoĩat Bern li de ſideratõe vbi d. SZul deuotione · oꝛatio ſi intentibe lettio ſine edificatõe ſer mo ſine inſpectiõe poꝛto coꝛonã a veſtẽ rotundaz igu laz ieiunioꝝ ſeruo ſtatutis hoꝛis pſallo ſʒ coꝛ meum lon ge ẽ a deo · Exterioꝛez ſuꝑpfitiẽ intuens ſalua nmihi ociĩa arbitroꝛ totꝰ ꝑgens in ea qꝗᷓ foꝛis ſunt oblitꝰ inte / rioꝝ meoꝝ ſicut aq̃ effuſus ſum Scdða ↄſcictia ẽ nimis lata eoꝝ q non ponderant peccata niſi magna nõ cu⸗ rantes de venialibo puis· Cõtra quos ðꝛ Eccle. xix. Qui nimiã negligit paulatim decidz · Nulla em domꝰ — — repente ruit ſʒ ſtillicidijs neglectis ſucceſſiue putreſcũt ſtricta a ideo nüc; mioꝛes cape valent piſticulos ſepe deleckabilioꝛes ſũt magnis piſcibo · Nuq; tales ad ſimulant᷑ piſcatoꝛibo qͥ ſꝑ lata curant habere retia nũ/⸗ ctabiliſſima Bñ deleckatões venialiu peccatoꝝ pſal mi renuens ait · Renuit ↄſolari ca mea memoꝛ fui di delectatꝰ ſum a exeꝛcitatꝰ ſum a defecit ſpũs meꝰ · Et alibi Pſal · xxxviij. Silui a bonis a doloꝛ meꝰ renoua⸗ tus ẽ· Oʒ ſe t. Cõcaluit coꝛ meũ intra mea in medita tõe mea exardeſcez ignis · Taliũ etiã late d ſciẽtie hoĩm dſcientia vulgo lupina ðꝛ. Naz fert paholice lupũ pꝰ multas mpinas ꝑ ruſticos captũ qͥ eu libertati dari de⸗ beret a allegaret ꝙ nec feno nec frumẽto aut fructibus veſci poſſʒ velut alie beſtie reſtitutꝰ eſt pᷣſtine libertat pacto tñ tali per iuramentũ firmato ꝙ vltra valoꝛem vj· nümoꝝ in carnibo nũq; deinceps rapet. Igit emiſſ⸗ liber qdaz die vaccã a vitulũ eiꝰ repit eſuriẽs. Cumq; fames ad vtrũq; accipiendũ temptaret a e diuerſo cõ ſcientia piurij eũ moꝛderz oſeiennam dilatare cepit d. Nmus artaz ꝛſciẽtiã hẽe poſſes q̃ vimipari ſolet a pꝛu dentibo · nã vacca hec valet nüimos quatuoꝛ a vitilos duos Ergo cu bona conſcientia cõcluſit. Occide vtrũ ; 2 manduca · SBic ſunt pleriq; qui ſꝑ ꝑ latam ꝛ ſcien / tiam querũt excuſationes in peccatis ð magnis pua in dicãtes aut nulla a quo vitõ oꝛdt ꝓpha eꝛui cũ d. Mõ deelin es coꝛ meũ in verba malitie ad ex. cx . in pec. Cũ hoĩbo opãtbo initatẽ 2nõ 2 ninns arta ninns eoꝝ qui bene de ſingulis ſibi dubio ſis foꝛmãt ſtrupulos etiã in hijs q de ſe ſũt licitn. Pꝛo quoꝝ ſolutione in tercia parte late infra tractabitur. 1 ” Pfectiõis apicẽ vite valent puenire ↄtẽplatiue q̃ eſt de le au miaglan dmu · cũ ele · eo ·. Coꝛripiet . me iuſtus in mĩa ĩcrepabit me ole ·. au pec · i. hoĩs la te dſcientie nõ impig · ca. me · Tercia dſciẽtia ẽ puſilla — — — — De taliũ cetu fuerunt iſrahelite plurimi pſecutõis tẽ pe fugientes ad antra deßti quos cũ genuͤles die ſabati uocarẽt ad bella bellare nolebant 2ſcientiã nimis aut tas hñtes ne fragerent p ceptum de ſanctific atõe ſaba u. Dixerunt q Moꝛiamur in ſimplicitate nẽa quod 2 fecerunt vt heẽ · j. Macha. ij · Quarta dſcien ta ẽ tranaͤl la ſʒ non bona eoꝝ ꝗ peccant ſub ſpe venie tande conſe ouende · Bel ditunt in coꝛde ſuo ꝙ de? non reéret iſta Nualez dſcien tiã nõnũg; habẽt etute iuuen es vel mo rib · Quos Galomon p̃monet. d. Pꝛon. j. Fili mi ſi te lactauerint peccatoꝛes ne acqͥeſcas eis. Aſſimul am tur tnles tranqllaz ſibi ↄſcientiaz foꝛmantes maniacis et freneticis quoꝝ in firmitas eſt ideo maxima ſen picu⸗ loſiſſima quia medic ine remedia nec admittüt nec cõ gnoſe tunt ˖ Quã obrem · b · Ambꝛo ait. Grauiſſime pec⸗ cas ſi ign oꝛas · grauiſſime · i · picn loſiſſime qaꝛ remediũ non ad mittunt vel ignoꝛant · Talez ctiã dſcien tiã ha⸗ bent hij ᷣ ex craſſa ignoꝛantia vel affectata nolũt ſcis vt bene agant. initatem ſepe meditunt in cubili ſue dſcientie ouã tumẽ inic uitatẽ ꝓpter ſuaz ignoꝛantiaz nequeunt agno ſcere ·˖ Quinta dſcientia eſe t pturbata non bona nõnunq; deſperatõi ꝓyma q̃lem habent hij qui crebꝛo in eadem peccatn labuntk. Et q; q; peniteant tmmen ꝓpter relapſus frequentiam ꝓ ter quendam de ſperationis impulſum geniunt 2 turbant᷑· Quales vo/ cat in ſeptimo Ethj philoſophus Incontinentes Si miles in firmis qui in eiſdem febꝛibo recidiuant · Quos CTriſtus anime medicus dſolatur cum Petro querent. . Quotiens in me peccabit · ſ. de die frater m eus a dimit tum ei · Reſpondit non dico tbi ſeptes ſed ſeptuageſi es ſepties id eſt hm omnes kacholicos dod oꝛcs. To/ tiens quotiens penitebit Math. xviij. Scyta conſcien / tia eſt bona ſed non tran quilla ymo infirma eoꝛum videlicet qui conuerſi ad dominum deum recogitant uiter adhuc ſentunt aliaz legẽ in membꝛis ſuis repũ gnantẽ legi mẽtis a deo influxe · Ro. vij · Tales ſepe ob ſinceram diligentiaz ne deum offendant in puis vero nullũ extat peccatũ ſibi turbatũ faciunt conſcientam nonnũq; ad hoc temptatione demonis vt in pplexita “ tem ruant. Viciũ etiã aliqñ mouent᷑ ad hoc doctrinis inſipientũ hoĩm. De quibo apoꝰ.j. Coꝛinth. viij · dicit Percutentes eoꝝ infirmaz conſcientiam in xyp̃ᷣmpecc⸗ü⸗⸗ tcantis · Quos tñ ide Opoꝰ ſpecificat ibide.x · Omne qðᷣ in macellum venit manducate nihil inteꝛrogantes „ pter conſcientiã ꝓ quoꝝ cura Bernh frater Can int Quid efficacius ad curandũ cõſcientie vulnera nec nõ ad purgandũ aciem mẽtis q; xp̃i vulneꝝ ſedula medi tatio Et iteꝝ Turbaboꝛ ſed non pturbaboꝛ qꝛ vulne rum domini recoꝛdaboꝛ. Septima cõſcientia ? tran ql la a bona. Eſt q; taliũ de quibo dicit Opoꝰ ad Gal. v. Qui xp̃i ſunt carnemi ſuã crucifixerunt cũ vicijs ron H cupi centijs· Quaz hugo libꝛo ſuo pꝛimo de aiĩa ſic de ſcribit · Tranqlla conſcientia eſt qᷓ omnibus eſt dulceis nulli grquis vtens amico ad graz a inimico ad pacis tiã cunctis ad beniuolentiã qbo poteſt ad beneficent q cui dñs nec ſua peccata nnputat qꝛ non ſecit nec aliẽa non agpbauit nec negligen tiã qꝛ non tacuit nec ſu⸗- berbiam · qꝛ in vanitate non pmanſit · Et ite? conſciẽ tia bona utulus ẽ religionis templũ ſalomonis- Ager benedictõis oꝛtus delitiaꝝ aureũ reclinatoꝛiũ gaudiũ angeloꝛum. archa federis theſaurus regis aula di ha bitaculum ſpũs ſantcti liber ſignatus a clauſus aĩ die iuditij ap eriendꝰ. De domo talis cõſcientie ſcribitur Gapien . viij. Intrans in domum meã conqeſcam cũ illa · Non · em habet amaritudinez cõuerſatio illiꝰ ner tedium cõuictꝰ illiꝰ ſed letitiam I gaudium ſcilicet p/ pter eius frulldus. . ⸗. re 5 — — — — — ——,' , : - — 7 D . ¶Quod conſclentia bona ad ſimilitudinem domus materialis eſt regenda⸗ CCapi ii⸗ Wia vero eterna ſapientia bon as tranqllaz onnſcientia domui aſſimulare dignata eſt in NItãtn leutia habe: a fruckuũ copia. Idcirco tcũ omm q̃ poſſumꝰ diligentia aduertenda ſüůt guinq; q exigunt ad domü conſcientie vicz vt bene fi deẽ debite oꝛdine. foꝛtiter tueat · pꝛudenter regnẽ ſe⸗ . pe tergat · Pꝛmmo bene fender opoꝛtet ſuꝑ ſolidum fun damentum xp̃i a ſacre ſcripture Ricut Haluatoꝛ dicit Mat . vij · Oĩs qͥ audit verba hec facit ea aſſimulatn?ꝰ vito ſapienti q edificauit domũ ſuaz ſupꝛa petrã. Si meañũt caueri dz ne domꝰ cõſciẽtie ſit late nimis aut ſtricke edificata qꝛ qͥ facit contra conſcientiã edificat ad gehennã vt dicit glo . Ro · ix · Sed heü iſtũ domum qd ſuꝑ aquas voluptatis · alij ſup arenã cupiditatis. alij ſup montẽ vel ventum ſuperbie. Ideo veritaus ait Math · vij · ſubiũgit · Oĩs aut ᷣ audit verba hec non facit ea ſinnlis erit viro ſulto qui edificauit domum ſuaz ſup arenaz a deſcendit pluuia venerunt flumia 2 flauerunt venti 2 irꝛuerũt in domũ illã a cecidit a fü it ruina eius magna · Sbi Augꝰ. Conſiderandũ ꝙ gꝛ cũ dixit · Qui audit veꝛba mea hoc ſatis ſignat iſtum ſermonem ſcz dñi in monte p̃ceptis quibo xp̃iana vi / tia foꝛmatr eſſe pfectũ vt merito ̊ m ea vinere volue / rit cõpet᷑ edificanti ſipꝛa petrazʒ· t glo. ibidẽ inquit. Cecidit q oĩs conſcientia q̃ ſpe a fixa in deũ non pma nebit in temptatõibo non vz ſubſiſtere tanto apliꝰ? qnto plus in hijs qᷓ mundi ſunt a ſupioꝛibo diſiũgit/ Et vere omnes mali vel fictiõe boni ingruente qlibet temptatõe peÿoꝛes fiunt. Eſt igit pꝛimu fundamentũ fides firma ſup xp̃m fundata. De q Marh.· xvj Super anc petraz · ſ. xp̃m filium dei vini edificabo eccleſiam . meaz ait xp̃s· t Opoꝰ.j·Coꝛinch · iij. Fundamentum aliund nemo poteſt poneꝛe p̃ter id qð poſitum ẽ qð ẽ ihs vp̃s · Perfectio vero huiꝰ fundamenti eſt caritas ſi ne q̊ fides vitaz non hz · Ideo Eph· iiij · SBtrũq; funda mentũ ↄplectens ſic oꝛat · EFlecto genua mea ad patrẽ dñi nẽi ihu xp̃i ex quo omnis pr̃nitas in celo in irma nominat᷑ vt det nobis ᷣm diuitias gloꝛie ſue coꝛtro bo rari ꝑ ſpũm eius in interioꝛi hoĩe habiture yp̃im per fi⸗ dem ĩ coꝛdibo vris in caritate funda a radie ati vt poſ ſitis 2hendere cũ omnibo ſantctis q ſit latiuudo longi / tudo ſublimitas T ꝓfundum ˖ Gecundo oportet vt do mus debite oꝛner vymaginibo virtutũ a exemploꝝ bo/ noꝝ qꝛ non ſufficit adulto habere fidem a caritatẽ ni/ ſi exeat in opꝰ. Fides em ſine oꝑibo moꝛtua eſt. Jaco ij · Et hm . b · Gꝛego in ome . ſñaz · Caritas ſi oꝑari re⸗ nuit caritus nõ ẽ· Et apoꝰ Gal. v· d. In xpo ihu neq; circũciſio neq; p̃puciũ aliqͥd vz · ſed fides p dilectio / nem opat ˖ Obi glo · Fides vtiq; non ocioſa qꝛ fides ſi ne opibo non ſaluat ſed qᷓ opat᷑ ꝑ dilectõez dei pxi / m · In cuiꝰ rei tÿpum dñs Eꝛ0 xxvj. Jubei vt coꝛtina interioꝛ nobiliſſima q̃ tubernaculum tegebat vt cy de cem coꝛtinis vna erxat ↄnexa poliꝛet᷑ varie. Naz ibi ſic deus ait moÿſi · Inſpice a fac ᷣm exemplar quod tbi in monte monſtratum eſt · Tabernaculum ita fiet derẽ coꝛtinas de biſſo retoꝛta iacinſto ac purputa coctoq; bis tincto varietus oꝑe plumario facies. VGbi glo .· in hijs qtuoꝛ coꝛthinaꝝ coloꝛibo iuſtificatões expment.· In bÿ̈ſſo retoꝛtn caro caſti renitens · In iacincto mẽs ſupna cupiens · In purpurg caro paſſionibo ſubiacẽs · In cocto bis tincto mens inter paſſiones dei 2 Pynni dilectiõe p̃fulgens. Serũ vt ad taliũ virtutũ exercicia puenias facilius expedit vt crebꝛo ſanctoꝝ patrũ vi tum velut ÿmagines pingamꝰ intrinſicus. Bi em vt refert Qugu. otra Julianu quidam rex tpis ſpẽ cubi culum ſuum fecit depingi pulchꝛis yÿmaginibo vt eax aſce dom noxe⸗ pirtut aakſo⸗ luſtod 0 bon fama Aat Parl tdep ſodia didite wosa ange aufen lad chn uc dir pr. ttornna vtay& gbiſie mnodi nfGNe m todo Gbign tinttoni bſitini⸗ Npm nrne aſpectu vxoꝛ ſua pulchꝛum pareret filiũ Cur yßianus domum ſue dſcientie quaz de? inhitat in memoꝛia bo noꝝ exemploꝝ nõ depingat vt vxoꝛ ſenſualitas ꝓPles virtutũ gen eret. Tercio opoꝛtet vt domus zſci entie tu eat᷑ foꝛtiter qð fieri dz duerſatione hone ſta ⸗ angelica cuſtodia · Naz ſicut teckũ domus eſt cuſtodia itn exteri ꝛ bona dueꝛſatio tutamen eſt bone Zſcien tie · qts bona fama ꝓximo a bona cõſcientia ſibi pſint. Juxta illud Math v Gic luceat lux vra co . ho · c· Ideirco vßus Math · x · dixit. Nð in aure auditis p̃dicate ſup tecka. id ẽ ꝑ bonaz duerſatõez Ad cautelam amp lioꝛcz cu ſtodiaz eti à miſericoꝛdiſſima dei bonitas an gelicã ad didit cuſtodiaz. Juyta illud Lu. xj Cum foꝛus arma/ tus cuſtodit atriũ ſuũ in pace ſunt ea qꝗᷓ poſſidet. Et vt angelus bonus foꝛcioꝛ diabolo vincat ſupueniens et auferat vniuerſa arma in qbo ↄfidit diabolꝰ a eiꝰ ſpo lia diſtribuet . Ideo glo ibidez. Diſtribuit int ſpolia exhibens fideles cuſtodias angeloꝝ ad hoĩm ſalutem. Quarto opoꝛtet vt domus ꝛ ſciẽtie pꝛuden ter · i. diſcre te regat · Quãuis em de? hoĩ äminicnlet vt tackuͦe ſta gelica cuſco dia Eccle ˖ xv. tñ qꝛ deus fecit hoĩtz rectum reliquit eũ in manu dcilij ſui. i. in ſuo libero arbitrio cuo mediante bonũ vult gratia aſſiſtente Q malũ gra/ tia dei dimiſſa Bult ergo deus qͥ¶ nos capaces ratioĩig fecit vt diſerenone regamur qᷓ eadez eſt pꝛudenti e. Jn hac em viꝛtute juxtephm. vj. Ethi · mnes moꝛales ↄnectunt᷑ virtutes · Vanc xpᷣus ſuos cariſſimos docuit diſcipulos quibo dixit. Ecce ego mitto vos ſicut oues ĩ medio lupoꝝ. eſtote ergo pꝛu.ſi · ſer. caput videlicet bo ne dſcientie diſcrete regendo ·˖ Hec eſt virtus verius auriga virtutũ quã b· Ontho p̃tulit ſolitudini opibo miſericoꝛdie ˖ vite mo naſtice · ri goꝛi abſtinentie . 1 pꝛi⸗ uationi facultatũ oĩm vt tradit Caſſianꝰ Colla. ſcðᷣa abbatis moyſi que virtus vt ide deducit bꝛeuioꝛi via monachum ſine deceptionis dÿ̈abolice fallata vehit ad pfectiomis apicem ˖ Sz vt ibide dicit᷑ · Non niſi hũi⸗ litate tuli qᷣrit᷑ qͥ quis ſenio ꝝ vel pᷣlato ⁊ꝝ ſtati ta cuſto dire nitit · Quinto opoꝛtet vt ſepe tergatẽ domus oſciẽ tie ꝓꝑ ſtopaz ↄtritõis a ↄfeſſionis qñ in eaz cadunt plu res venialiũ aut venena peccatoꝝ moꝛtalium nec ali ud remediũ crere opoꝛtet q; illud. Sñ Augꝰ. ſup ꝗo han · Seruus peccati quo fugit ſecũ ſe trahit quomq; fugerit non fugit ſeißaz mala dſcientia nõ eſt quo eat ſe ſeòt mo nõ recedit a ſe · Peccatũ em qð facit intꝰ eſt vis audire cõſilium Bi vis ad deũ fugere ad ißm fageaendononlaondo⸗ Ow conlclentia bona non debet ſemper ſukki⸗ cexe eam habenti ſed multum etiam laboꝛan⸗ * lis bona dſcientia ſufficere poſſit eaz habenti · ſic ꝙ non curet de repellenda ꝓpꝛia infamia · Cauſa dubij eſt diuerſitas vt videt ſanctoꝝ dodoꝝ qͥ in multis autoꝛitatibo dicere videnẽ ꝙ non ſic curandũ de fama dumõ peccatũ non ſit in ↄſcientia Naz dicit Augu. ad clerũ ÿponenß. Quid obeſt ho mi ni ꝙ ex illa tabula vult eum delere hũana ignorantia tiam allegatũ ẽ ſupꝛa ca j · IJdẽ ad ſecundmũ maniche um . Gentis de augu. qͥᷣdd libet ſola me in oculis deiꝰ ſcientia non accuſet · Et Gꝛe . Conſtantino ep̃o medio lanenſi · In cunctis cue in hac vitn adueꝛ ſa Pueniunt ſola ẽ ſicut noſtis oĩpotenus dei diſcreto penſanda at / ; ad coꝛ ꝓpꝛiũ ſꝑ recuꝛrendũ vt nullius ibi lingua im plicet᷑ vbi ↄſcientia non accuſet· Quez em oſcientia de⸗ fen dit liber ẽ inter accuſatones liber ſine accuſatiõe eſſe nõ poteſt ſi ſola q̃ interius adicit dſcientia accuſat Et iteꝝ Gꝛegd · Inter verba laudantũ vitupan tiũ — — — S · — — — —2 ———— — — — ò= —— —— — — ad mentez ſp recuerendũ eſt vt ſi in ea non inuenitur bonum qð de nobis dicit magnam triſtitam generare debet ˖ Et rurſum ſi in ea non inueniẽ malum quod ð nobis hoĩes loquunt᷑ in magnam debemꝰ lettiam ꝓ ſi lire Quid em ſi non hoĩes laudant ſci entia nos li / beros demonſtrat Habeamꝰ paulum oſtendentẽ. Glo ria noſtra hec eſt teſt moniũ dſcientie noſtre. ij. Coꝛ. j. Job quoqʒ dicit · Ecce in celo teſtis meus. Si ergo eſt nobis teſtis in celo teſtis in coꝛde dimittamus ſtcultos foꝛis loq quitquid voluerint. Ex hijs videt non eſſe cu mandum de infamia vbi alicui dſtat de ſcientia bona. Ex adueꝛſo eſt Augu · de ↄtraria vitn clerico . xij q j ca · O. Nolo vt aliquis de vobis inueniat male viuẽdi occaſioneʒ · Pꝛouidemꝰ em̃ bona vt ait apoꝰ. nõ ſolũ coꝛaz deo ſed etiaz coꝛaz hoĩbo ꝓoter nos dſcientia bo⸗ na nobis neceſſaria ẽ ꝓpter nos fama noſtra non pol lui ſed pollere debet in nobis · Due res ſunt dſcientia fama· dſcientia eſt neceſſaria tibi fama pximo tuo. Qui ρρ ſcientie negligit famaz crudelis eſt. Et ite⸗ rum alibi Qugu · Non ſunt audiendi ſiue viri ſiue fe/ mine gui qn do rep̃hendunt in aliq negli gentia ꝓp quã fit vt in malaz veniant ſuſpitõez. vnde vitaz ſuã lon ge abeſſe ſciunt dicunt coꝛaz deo ſufficere ſibi dſcientiã eſũationez hoĩm non ſolum impꝛudenter verũ etiam crudeliter dtemnentes cũ occidant cas alioꝝ ſiue bla ſphemantium viant dei qb ym ſuaz ſuſpitõez aſi tur pis que caſta eſt deſpicit vita ſanctoꝛ vel ettam cum accuſatõe ÿmitantium non ꝙ vident ſed ꝙ putant . ro loꝛat dicka p̃fata textus ſacre pagine qui dicit Snicui ꝙ mandauit de? de pꝛoximo ſuo vt ſez ei ꝓſit verbo a exemplo · Autoꝛitatũ talium varietatem 2 qſtionum HM non dum ſoluit S. Tho · p diſtin tões quodli · ix · q xiij. Strũq; inquit ſq; cõtemtus fame appettꝰ poteſt eſ / ſe laudabile a vicioſum · Cama em̃ non neceſſari eſt = homini pter ſeßm ſz ꝓpter Pximum edificandũ .· Ap petere igit famaz ꝗpter ꝓximũ caritatis eſt. Ametere vero Pter ſeißm ad inanez gloꝛias ptinet. Et ecõtra rio temtus fſame ratõe ſui ipſiꝰ hũilitaas mtione P/ vimi ignauie eſt crudelitatis. Illi ergo oͤbo ineumbit ey officio ſiue cx ſtam pfectõis alioꝝ ſaluti Puide pec⸗ cant niſi infamiã Pꝛiaz iuxta poſſe repel ant · QOlij ve ro òbo magis cuſtodia ſue ſalutis unm net pt ſue hüin litati Puidentes famaz vel infa mia 3 En cre · Sz cũ in „ fama dupliciter repellat ſez occaſionẽ ſub trahendo 2 liguas detrahentiũ cõpe ſcendo. Pꝛimo mõ ten ent om ℳ1 4 nes infamã vitare alias ſine ſcan dalo ackuo tran ſi⸗ non poſſent . qð ſy eſt peccatum ſz ſcðo mõ nõ tenenẽ „ 9 niſi ts dz alies ſaluti ꝓximi ꝓuidere Et h eſt quod Gꝛe · ome. ſuy Eze · dicit Ligias det ahentũ ſicut nõ de bem? nẽo ſcudio excitare ne ipſi ꝑeant ita ꝑ ſuã ma liuã excitatas debemꝰ eqnimiter toleꝛare vt nobis me ritum creſcat · Aliqũñ etiã ↄpeſcere ne dum mala de no bis diſſeminãt eoz qui nos ad bona audire poterät coꝛda innocentiũ coꝛrumpãt.Et infra· Vij etenĩ quo rum vita eſt exemplum mitutõis poſita debent ſi pñt diant q audire poterant et in pꝛauis moꝛib remanẽ iecta · Enã patz ꝙ contẽnere in fannã eſt aliqn do hũi bus ́ ꝛiam infami ſuſtinuerunt non repellẽtes eã Sitc ſandcta marina virgo ſub virili himm monachi ðo ſeruies falſe accuſat a pan docis filia p militẽ inpgna ta quaz infam ſuſtinuit marina quinqnio penitenti am agẽs ante foꝛes monaſterij ſui Pꝰ qð tẽpus viliſ ſimis in monaſterio mancipata officijs ſtutim ſöõum deo reddidit ˖ Locioneq; ſui coꝛꝑis a obſeſſione demo nis rea ꝓdente faeinus ꝓpꝛium virginis innocentia ſ nan pernn hii infid tpid unna Pmo. en Ape ad thi jäͤeh vſcien eumch purgatn eſt vt in vitaſpẽm legit. Sic etiã ad tempuz beatn virgo Eugenia philippi reckoꝛis Qlexandꝛie no biliſimi tomo ni filia fecit ꝗᷓ cũ ptho iacincto degẽs ſe Eugemũ vocans ſub monachali habitu in mona⸗ ſterio latitans tande in abbatẽ elecka a melancia feia voluiſſet nntteꝛe. Sz cũ res publico iuditio igne pur guri deberet incendio ſancka virgd ne relig onis ſta tis eius infamia decreſceret. Tandem pri indici ſe fra tribo a 2gnatis pñtibo didit e efſet innocens piter 2 femina ſieq; prez dſanguineos ac pene totaz Qlexan/ dꝛiam fidei ypiane diũxit vt docent eiꝰ virginis geſta 4 ,WVUEapitulum Sextum — * . dꝛi de hal ˖ in ſüma ſua diſtinctioni bo · Notã/ Qlij ſciunt ꝙ nõ habent talia · Qlij dubitant . Alij o pi / nant᷑ ꝙ caritutez habeant a bonam ꝛ ſcientiam Alij ex periunt᷑ ſed non habent de hoc ſcientiam. Alij hoe ſeiüit teuelatõem tuntm· Qlij vero ꝑ cauſam . Pꝛimi ſunt infide les plurim a heretici · ymo etiam quidaz xp̃iani tepidi ꝗ non luſtrantes ſuam ꝛſcientiã ex craſſa igno / rantia peccata qdam moꝛtalia dmunia non habentes ꝓ moꝛtulibo in pꝑeccatis grauibo ꝑpſeuerãt a eukariſtie ſacramento indigne pucip ant. Qð ne fiat dieit · j. co · xi: Apoꝰ. Pꝛobet aũt ſeĩm homo a ſic de pane illo e ,· dat a de calice bibat · qui em manducat c. In eadem cecitate infidelitatis fuit aliquando idem apoſto lus qj iã captus a romana militia iheroſolim is iuðᷣos qnr An quis ſcire wollit ſe habere bnam con. tiam Et d lentem gradibus conſtientie Ltem pinde ex ſupꝛadictis naſcitur queſtio. Wtrum cuis ſcire poſſit An bonam habeat ꝰ NLtientiam . Reſpondet᷑ ꝙ hec eadẽ qſtio Qlexã bere caritatem a bonam ꝛſcientimm ſed neutrum habet petitõe captus eſt ſic alloquit᷑ · Ego o mni dſcientia bo na duerſatus ſum ante deum vſ; in ho diernũ diem . qui tamen pſe qbat᷑ pꝛius eceleſiam dei. Secundi ſunt q̃ ſciũt ſe hẽ̃e nõ bonã ðſcĩaz vt hij qᷣ ſciũt ſe eſſe iĩ po / ſito peccãdi moꝛtalit᷑ aut manẽt in peceato ĩ pñia Od aledixiſu alijs · Tercij ſüt hij qͥ dubitũt ſe hẽe bonã cõ in gratia ſicut ad opoſitum. Gicuti jndo vident tepi des ſe eſſe in amando deum non habent affectũ oꝛan di. Sident q; ex oppoſito ꝙ nullam volunmtem habẽt peccandi moꝛtaliter. Eſt em dubitatio inte llecꝰ? inter vtramq; ptez dtradictõis édam vacillatio; Tales di / cere poſſunt cum apo. Nihil mihi ꝛſcius ſum ſed non in hot iuſtificatus ſum · ᷓ aut iudicat me dñs eſt .j. co · iiij·. Quarti opinant᷑ bonaz oſcientiã ſe habere ſe eſſe in gratia. in q̊ etiam ꝓbabiliter ſunt ſicut illi qͥ hobent rauones ad hoe ad ſuum oppoſitum foꝛtioꝛes tumẽ rationes habent ad hoc q; ad ſuum oppoſitum. Sicut qn do in vna pte vident ſe feruentes in amoꝛe deia lu / gentes ꝓ peccatis. Ex oppoſito ſentiunt rebellionẽ car nis ad ſpũm fragilitatem . Eſt em oppinio accepio vnꝰ piis ↄtradittiõis cum foꝛmidine · Talis Job bea tus fu ſſe videt qᷣ ait Verebar omnia opa mea ſciens ꝙ non parceres delin quenti · YBbi glo. Bona quidem erat oꝛpa ſed a hec timenda hijs qui volunt vere deo placere. qa duo in bonis cauẽda ſunt · deſidia et fraus Deſidiam facit minoꝛ amoꝛ dei. fraudem ꝓpriꝰ amoꝛ ſui Pꝛo bene attis tacita humani coꝛdis gratia vel fa uoꝛis aura vel qlibet res exterioꝛ deſidemt. ꝗ excutit manus ſuas ab omni munere coꝛdis manꝰ oꝛis · Circa hoc umoꝛ habendꝰ eſt qͥ munit · Vnde ſe quit᷑ ſciens ꝙ non parcis delinq̃nti- Aninn cxpiuntů ſe habere grauã a bonam dſcientiam ſicut illi qᷣſentiũt Sʒz beatus ſab diem. iſunt o / 10 oma nch 4 gſint ndpi ioꝛan li inter di/ non ſto⸗ ſecſe vlent tame Hicut 1lu/ car pio oa ſeiens niden te deo mo dulcedinent diuine bonitatis in oꝛatione guſtunt 3 xxxiij. Guſtate a videte q· ſie.· d. beatus vir qᷣ ſpe · in eo . ſpe videlic et tali 4 eſt bona ſcientia . Guſtate in cuit 2 vi · qꝛ duplex eſt in anima ſcientia ſeʒ cognitiua ſeu ſpe alanua expimentalis. De ſpeculatua infra ſtuñ dice uir Expim entalis ſeu affectiua ſcientia cauſat ey re ̃ tſt a ſentitũ in affectu · R es em gratie poteſt ſentiri ſeu expiri · Nam res gratie ſentit ſe notam in affeltu ſicdt dulcedo in guſtu . Sed hec ↄgnitio ꝑ expientiam non ẽ medium infallibile ſicut ſcien na ſpeculatiua . ſz p me etiam recte ait poctas in.j.amp hoꝛiſmo Ors longa vitn bꝛeuis inditium difficile tempꝰ accutum cxpimẽ/ tum fallax ·.· Qð aut de bona cõſcientia ſeu grata vel caritute qat haberi · Expmientalis ſcientia Pbat anto ritate xp̃i apoſtolica ⁊ rntione.· Sñ Qpoc ij. habener⸗ Qui habet aures audiendi audiat d ſpũs dicat cecle ſijs. Sincẽti da bo manna abſconditum 2 dabo ülli cal culum candidum in calculo. i. in carbunculo nomẽ nouum ſcriptum oð nemo ſcit niſi qui accipit. Man⸗ na abſconditum eſt yp̃s in domo habitans conſciẽtie Calculus candidꝰ eſt caritatis habitus cue caritas ar det lucet ⁊ mundat ſibi 2 Pymo. Nomen aũt nouum huit caritati in ſitũ eſt ꝙ filij dei p adoptõez effitimur Amuit idẽ expõſſus· ij · Coꝛ. vl. Si eſtis in fide ipſi vos ꝓbate · An non agnoſcitis vos metipſos qe xp̃s jůus eſt in vobis niſi foꝛte re bi eſtis. Spero aüt ꝙ 2gno / ſcitis qa nos non ſumꝰ re ꝓbi . QOccedit ad idem ratio Guſtus em bene diſpoſitꝰ nõ poteſt neſcire dulcedĩez ſibi ↄiunctaz · In coꝛpalibo ergd p ari foꝛma in ſpũali/ bus ca bene diſpoſitn non poteſt non ſennre diuinã dultedinẽ ſibi diunctã. Genſus em diume dulcedinis eꝑ graz · De q ꝗꝓpha amitat · d. Pſal · xxx. Qua magna b 3 ſreculatiuã ſcĩaz ſe hẽe bonã ſciẽtiã De q̃bo . j· Joh iiij In h ſeimꝰ qm in deo manemꝰ? a ipſe in nobis oͤa de ſpiritu ſuo dedit nobis · Et Apoꝰ Ro. viij. Certꝰ ſum ꝙ neq; moꝛs nec vita neq; an geli neq; pꝛincipatꝰ ne q; virtutes neq; ĩſtantia neq; futum neq; feꝛutudo ne q; alutudo neq; ꝓfund um neq; creatum alia porit nos ſepare a caritate dei que ẽ in ep̃o ihu dño noſtro Scire tñ non poſſumꝰ ſᷣm queʒz legẽ an in caritate ðdi ſimꝰ ſcientia ſpeculatiua qꝛ het ſcientia eſt ꝑ cauſaz rei vel etiã ꝑ effectum. Sʒ cauſa gratie non cadit ſub co gnitõe noſtra ſimpliciter nec eiꝰ effelus vt videbitũ Ptim a viſum eſt · Smiliter grẽa ßᷣm ratõem gee dicit atõeʒz ad acceptõeʒ dei · Sñ ponit iß az aceceptõem in deo · Voc aũt modo nõ pote ſe 2 gnoſci a nobis iðo non ↄꝑnoſcit᷑ ſcĩa ſpeculatua certitudinalit poteſt tñ ſciri ab aliquo ſcientia affectiua qꝛ h eſt ꝑ experieni ã rei in effed u. Vñ hec ſcientia eſt de re ꝑ rem a nõ ſolã rationez vel 2 pationeʒ quaʒ habeat ad ali ud vt oſtẽ / ſum eſt. Geptimi itt ſunt qui ſeiunt p cauſaz rei ſine rationez rei vt hij q eſſenta dei clare in hac vita vi⸗ derunt vt in veteri teſtamento moiſes in nouo apoꝰũ. t Gee · ij. dÿ alo · eſt qd non videant qui vie Quid ine 5 tem omnia vident. Per que ſigna quis coguͤoſcere wolſit ſe habere bonam ſcientiaz.· ¶Capi vii / ‚IJNdum ẽ7 ꝙ quis expiri poteſt ꝑ ſigna an ha beat gratiã a bonaz ↄſcientiaz · Modo viden dum ſunt illa ſigna · Vbi ſciendum ꝙ do ARoꝛecs ſancti alia a alia ſigna ponũt · Na eri. multn do dul. t. d quã ab cõ.· ti· te pfeciſti eis q̊ ſperãt in te. Sexti ſunt ꝗ ſciunt ſʒ ſolum p reuelatões non per mt· v. Sanct? Tho. iiij · Olexanð. iij · Cri . ſup Ma · ome. xxxix ponit · v · vel · iiij · q habes pte ſcda · ca · viij· Sanct? Tho. in · iiij · di · xix ponit · iij. ſub hijs verbis dine ſam alq⸗ 6sde⸗ p Cué Que Gee ſone fmu womo noͤpe nezz rpim ſima⸗ gpini Wft kunta tüden⸗ ot db ince ſunt pax. TLen ſanck. gaa taab ſdäi⸗ iner Nebt erat 1er 116 iii um ne D ne rt ſſro tdi ztei beo bii dicit n Ho tn na Quid inguit alis oĩo a peccanis ſit immunꝰ p certitu dinez ſciri non põt. Vñ. j· Coꝛ · iij. Nihil nn hi dſcius ſum ſed nõ in hoc iuſtificatus ſum põt tñ de ho c hẽi aliqd iectura p.iiij ſigna ſicut dicit Bern . DPeimo cum as deuote vba dei audit ˖ qꝛ qᷣͥ ex deo eſt vba dei au dit· . * Joh. viij . Scðo cũ qs ſe ꝓmptũ ab bñ opan dũ inueĩt E ꝓbatio dilectiõis exhibitio ẽ oꝑis. vt d. Gꝛegd. iij. C s afreratis abſunendi in fumn mPoſitum halet. Quarto eũ de pꝛetetinis dolec. qe in hijs vem pnia hm Gꝛe. dſiſtit. Vñ ſi qs ꝑ huiꝰ ſigna facta diligeti diſclſ ſione ſue ſcĩe qzuis foꝛte nõ ſufficienti etia ad ſanttiſ⸗ ſimũ coꝛpꝰ xpi ſumẽdũ accedat deuote aliquo pecca/ do moꝛtali in ĩo manente qð eiꝰ ↄgnitõez pterfugſat nõ peccat · mo magis ex vi ſacramẽti pecca ti eᷣmiſſio neʒz dſet. Vñ Qugu . d· in quodaz hmone q̈ qñ coꝛpꝰ xp̃i manducat᷑ viuiſicat moꝛtuos· Qlexanð de hal . in uma ponit tria expimentn gre qͥbo vt dicit põt quis expiri ſe hẽe grẽaz ꝗᷓ hemꝰ in illo Pſal.Cũ inuocarem. vbi fit Oſtio multi dicunt qs oñdit no.bo. i. hoĩes que runc a fidelibo vñ cert ſint ꝙ ſunt accepti deo pha rñden do colligit tria. ex qbo colligik expimentũ p q8ð ſci ant ſint accepti deo ꝓ hñt graz . Pꝛim ñ eſe t cum di · Bignatũ eſt ſut nos lu · v · t · d. ſcm Dediſti letitiãa in coꝛde meo. Ter ciũ In pace in idißm doꝛ · ð re. DHec ſunt tria ex qbo colligit expimentü gre lumen letitla ct pax. lumen apud vim rõnabilẽ. pax apud iraſcibilem Letitia apud dcupiſcibilẽ. Qñ em iſta tria ſunt in ca ſancta hm illas tres vires a vere certü expimentũ eſt. ſia heat graz · Et bñ dico vere · qꝛ ꝑ h dẽt cia ſan cka ab ca heretica. qꝛ ca ſancta vere qñ habet gẽam ſed aia heretica nõ · Vñ nũq; hz lumen veʒ in ratõna li nec veraz pacez in iraſcibili nec veraz letitiã in cu⸗ piſcibili ſicut hʒ aĩa xp̃iana pfecta qᷓ hz lumen verita tis radiantis ſuꝑ vnm ratõnaleʒz in quo mi mbiliter de Smdiants ſt lectat᷑ rato· Anima vero paguni vel heretici vel cni?“ d.G lbet inſide lis nõ hz lumen niſi ſophiſticũ ſicut ẽ lumen uyt in ſom niado. Smmiliter nõ hz veraz letitiã in coꝛde gaau¶ uit ſicut ðꝛ . j. Thy · iiij · Vmn es hũt cauteriataz dſcienttiaaz Nen Sõimiliter nec veraz pacez hñtin jraſcibili. qꝛ ſicut ðö eutat vſa . lvj · Impijs non eſt pax · Vñ ſicut in palitico vide ??” mus ꝙ in ipo eſt infirmitas nõ tñ ſenſus doloꝛis lircte aate in ip̃o ſit materia doloꝛis · In ſano aũt non eſt mate mnua ra doloꝛis nec ſenſ' doloꝛis ·˖ In egro aũt nõ palitico isd materia doloꝛis ſenſus doloꝛis · Sic infidelis habet 6 materiaz doloꝛis nõ tñ ſentit do loꝛez vñ ẽ velut paliti u. cus. In cha vero fideli ſana i · ſancta pfeda non ẽ ſen Sr doloꝛis nec materia doloꝛis · In mia vero fideli errga oyoa ſ. p peccatũ ẽ materia doloꝛis a ſenſus doloꝛis. Sicut glo⸗ di Augu . Melioꝛ ẽ natura qᷣ ẽ cũ ſenſu do loꝛis qᷓ; q̃ eſt tone ſine ſenſu doloꝛis a h· ſ· qũ hz materiaz doloꝛis· E ꝓp riwſ pter h ſi pax ſit infideli vel heretico h non eſt niſi ſiut ſa q́es in palitico qᷓ̃ nõ eſt ibi vere ſʒ doloꝛ ibi eſt lie nö iym ſentiat ˖ Ex quibo etiaz patz quo? obiectio inefficax j inobe dicunt ꝙ in pagano a infideli ſepe eſt iocunditas coon min ſcientie bonum deſideriũ feruoꝛ ad opa bona qᷓ videẽt d. eſſe ſigna grane. Rñdet eiſdez qꝛ tm dẽt iotunditas ccde np infidelis a iocunditate cũe fidelis intum diſtat ioců dis tus fantaſtici vel ſomniantis a iocunditate vigilantis ðð Bñ in ißis non eſt vera iocunditas qᷓ eſt ad expimen / d tum ad h ꝙ aliqs ſciat ſe habere gra»am. FIn ¶De tribus ſignis optimis bone conſcen on tie ⸗ (¶ Capitulum Octauum à5 ‚Snt tria ßm omnes doctoꝛes ðↄſolatoꝛia c,oo [on ſcientie bone tria. Pꝛimo ↄtritio vern ꝓ pec/ ſoncke catis. Scðo ↄfeſſio ſacramentalis. Teꝛcio cõ i munio eukariſtie effelualis Pꝛmmuũ ẽ bonũ. Me ſm meliꝰ. terciũ ſi bñ fit eſt optimũ. Pꝛimũ declarataꝰ· ug pꝛautticare docz Johh de tambaco li · de culpa gra . q · i-? Naa lis vel etiã rememoꝛatio ſin⸗ d. Generalis dtritio maxie qñ ꝓ loco a tꝑe implicat peccatũ ſeỹaliter occuerens ſufficit. ad H ꝙ ès ſit ĩ gẽa dei vbi gra · Qñ peccato ſpeẽali occuerente verificat hec vel ſimilis mentalis oꝛatõ. O de? de h peccato 2 de oĩ peccato qñ vnq; dtra re ↄmiſi doleo inntũ ẽ ztra te. mo ꝓbat ibi latiſſime hanc 2 cluſiõem videlicet ꝙ ex tra caſus in qᷣbe peccatoꝛi incũbit ſingula pccata moꝛ tnlia v fiteri nũq; neceſſaria ẽ actualis dtritio de ſingu oꝛatio ſin gulo . Od ide videtůͦ eſſe S · Tho. q. v · in de veritate ſie d. Ad iuſtificacõez pec/ catoꝛis· ſ· nõ reqᷣrit᷑ ꝙ in ip̃o iuſtificacõis momẽto ali Is de peccatis ſingulis cogitet ſʒ ſufficit q cogitet de h ꝑ culpaz ſuaz ẽ auerſus a deo · Recogitatio aut ſin/ guloꝝ ꝑccatoꝝ dʒ vel p̃cedere vel ſaltez ſeqͥ iuſtifica / tnonez · hec Tho Ad ide eſt Cancel · piſienß in ſuo trip nto ſic d. Ociens miſericoꝛdiſſunꝰ paber deus 12 gno ſcens nrẽaz fragilitatez pmarimaz ad malum ꝓnita tez multiplicibo vijs moꝛtali vita durante Patiſſimus nobis delicka re mitt ere graz feꝛre ſi dũ taxat ve⸗ raciter a ex coꝛde ſibi tres ſubſcriptas veritates poꝛri gemꝰ. Pꝛima veritas. Dñe ſic vel ſic ↄtra bonitatẽ tu am precaui cð mihi diſplicet Racõe cuiꝰ etiã peniteni m agd da te offendi ꝗ totus es venerand? a colendꝰ ꝙ q; man datum tuũ tranſgreſſus ſum Scðda veritas ẽ Dñe habeo bonũ poſitũ a deſideriũ tuo iuuamine me diante in fumg pcaꝛendi ne incidaz in peccatũ a occa ſiones inxta poſſibilitatẽ viriũ euitandi. Tercia veri tas · Dñe bonaz habeo voluntutẽ peccato meoꝝ con feſſionez integraliter faciendi loco tꝑe m tuumaꝰ ſancte matris eccleſie mandatũ p̃ceptũ. Has verita⸗ tes quiſes qlicũq; loco a tꝑe ſinceriter nõ ficte aut mẽ aciter ex coꝛde ꝓnunctiauerit ſecurus exiſtat in ſalu⸗ tis 2 gratie ſtatu ſe ðſiſtere 1 vitã eterna mereri q;uis la crimna mſiſß · Sit enã talis abſh vlla d ſeſſie Otinuo decederet in abſentia ſacerdotis doꝛmiẽdo aut alio quoq; mõ moꝛte ſubita p̃uentus idẽ finaliter ſal⸗ uaret᷑ acerbiſſima purgatoꝛij pena mediante Ex quo notundũ ſalubꝛe ðſiliũ elicit vt yp̃ ianꝰ oͤlibz ſingu lis diebo bis aut ſemel mane aut ſero aut ſaltẽ feſtiuis diebo redeat ad coꝛ ſuũ ↄſciaz exam inãs an tres p̃miſ ſas veritates Pfeere valeat cũ coꝛdis ſinceritate ſic q; incea ſtatũ ſalutis ſe vfidat · Hec de Cancel. Nec mirũ ſi ad pñ̃iaʒ de peccatis deus graz infundit dimitten do peccatũ cũ ipſe ꝓha dicat . Dixi confite boꝛ aduerſuz me in iuſt · me · do a tu remi a. Cũ etã le ꝓſi decez eũ / tes ve oſenderent ſe ſacer dotibo mundati ſunt anteq; ſe adtn acer dotibo pñtarent. Sñ etiã magiſter ſnĩarũ Eze xvijj · ſic allegat ad ꝓpoſitũ · Quacũq; hoꝛa pecca toꝛ 2 uecſus fuerit a ingemuerit vita viuet non mo⸗ riet᷑. Non ðꝛ oꝛe ↄſeſſus fuerit ſʒ duerſus ingemuerit · Puic dſonat dicü Alber · ſup · iiij · di. xvj. Exponentis illud verbum Augu. in Ea videlic; Paueat ctiã ſi pe⸗ nitens ne pꝛiꝰ ad dñicum coꝛpus accedat q; ↄfoꝛtatus bona dſcientia · Poteſt in qt ſi aliqͥs vult dicere ꝙ oĩs cõſcientia adulti hñs gratã eſt ↄfoꝛtuta qꝛ actꝰ cõtri/ tionis deteſtuns peccatũ eſt actꝰ meritoꝛiꝰ ſimiliter ac tus fidei in deũ a huiꝰ mõi · Et illis actibo mouet qndo iuſtificat᷑ · Et ſic ſtatim pꝰ pꝛimũ momentũ ↄtritionis Zfoꝛtut eſt bona ðſcientia ꝑ opus interiꝰ meritoꝛiũ. liceʒ non exteriꝰ. Scoõm ꝛſolatoꝛiũ ðſcientie ⁊ efficatiꝰ eſt ↄfeſſio ſacramentalis. Naz ſcm S. Tho · ⁊ Scotũd ſup · iiij · Confeſſio inter alios fructus etiã hunc habet H ſi doloꝛ dtrinonis penitentie nõ fuiſſet ſufficiens tũc Ifeſſio abſolutio ſacramentualis pnie ſupueniens eiꝰ ſupplet defectũ · qꝛ cũ ipſa atritõe de ſe inſufficienti ſufft cienter delent omnez moꝛtaleʒz culpaz dumo do ipſe pe nitens tunc nõ ponat obicẽ gẽe ꝑ ↄ miſſionem peccati atctualis moꝛtalis · Vñ qñ Dauid coꝛam Nathan d f / —.* S 4 wnt r ſal⸗ quo ſinngn ſanis dendo nerſuʒ tez tü/ niarü ipetta nmo / ment. mis ſir⸗ nms pois tri⸗ Kac oͤnde inoms nmi. ffrat Hcon eulet ns lc noch iſif epe ccatl 1aſi/ fixam-Et quomodo oꝛi tebat᷑ roccatũ ſuum di · Peccaui ſtuim Pha cyxpte di dixit · Tranſtulit deus peccotũ tuũ · ij · Re. xiij Quorum ratio eſt. qꝛ ad h ꝙ peccatoꝛ recupet gcaz a ſibi dimit tunt᷑ peccata nõ reqri᷑ ßᷣm p̃dicta niſi ꝙ cũ aliẽ li dete ſtatõe etiã ſi illa ßm ſe inſufficiens ſit nõ ponat obicez gratie ꝓtune De h aut homo cũ ↄfitebit pbabiliter eſ ſe valde ſeture põt. qꝛ poteſt valde ꝓbabiliter ſcire tpe ſecure ꝛfeſſionis abſolutõis ſe nõ peccare moꝛtnlitẽ a ſe deteſturi ſua peccata · mo Gco. ſupeꝛ. inij di. Sia iſta qꝗᷓ homo ðfitel ſaemmẽtaliter ẽ magis in ptãte ho m nis a certioꝛ ad gꝛaz pᷣmaz recupandaz · qꝛ ibi non opoꝛtet niſi nomen ponere obicẽ ad gratã qð multo 42* minꝰ eſt ꝙ hẽe aliq; attionez q p modum meriti de ꝰ gruo ſufficiat ad iuſt ficatõez ſicut fieri opoꝛtet in cõö „ tritõe. Vñ di. b· Augu. allegnt a magiſtro in iiij di. xvj · vt paulo ante dictũ eſt paueat. ſ. penitens ne pei ns ad dñicũ coꝛpꝰ accedat q; ↄ foꝛtatꝰ ſit bona ꝛ ſcien/ taa · Sup quo ver bo di. ite Albeꝛ ·. Vomo habens gra tiam vel p̃ᷣſumens ex ꝓPbabili ſigno ſe hẽe gratiã poct arcedere ad coꝛp⸗ xp̃i. Signũ aut ꝓbabile eſt inquit · BDi eſt ↄfeſſus a dicit ſibi cõſcientia ꝙ ꝓ nulla re vult * ampliꝰ? peccare a penitentiã libenter debito tpe ſuſcipe Yercium ſolatoꝛiũ ð ſcientie ⁊ optimum eſt pꝰ cõtri tionem ofeſſionez ſacramentum eukariſtie fümere qdö ſacramentũ habet etiã moꝛtuos viuificare vt ey ſancto Tho . patuit ca · pce enti· Et ſic patet pꝛima ps huiꝰ tracaas. Eo de ¶ Quid ſit conſcientia put dicit credulitatẽ Gginat᷑ ꝑ ſylogiliuum mMaclicum. Quid ſit Sinderiſis ratio inter oꝛ ⁊? ſuperioꝛ ⁊ eoꝛum ditterentiꝛa· Ooen- dicum eſt de dſcientia bona 2 reca put ſümit ꝓ ſpe bona quã quis hꝛ,s de dei anicitia Nunc vero reſtat lo Aqui de eſcientia recta erronea magis Pppꝛie dicta ꝓPut ſũmit ꝙ actu aſſenſus vel credulitats ˖ Et ſie ða d ſcia eſſe af / ſen ſus vel ctedulitas intentionis ad aliéd ſaciendum vel nõ faciendu. Sñ iſto ſcðo mõ cõſcia ðꝛ qſi cũ alia ſcientia Quia ſcient a vniuerſalis ad actũ pꝑticularem applicaĩ vel etiã qꝛ p eaz alies ſibi dſcius eoxʒ aue fa cit vel facere intendit Pꝛopter heuan inidü ðꝛ ſnia vel dickamen rõnis. Pꝛo quoꝝ in tellectu notundum 7711617 c iſta ilij differunt. Sindetiß ratio ſupioꝛ rato info rioꝛ aà ↄſcientia vt dicit ſanctꝰ Tho · in · ij · di · xxxix · Na ſinderiß eſt vis cñe motiua ꝗᷓ ſ eſt natu figi in ſupioꝛi bus natutaliter mouens a ſumulans ad bonum ab hoꝛrens malum Que ſinderiß aliqñ lex ratõis aliqndo etiam aſcienta nomnat᷑ De quibo Ro. j. dicit. Legez non habens ipſi ſibi ſunt lex · Aliqñ aut dicit alio no⸗ mine ſcintilla ratonis conuenienter quide . quia ſicut ſcintilla eſt modicum gqnid ex igne ecuolans ita hec vir tus eſt ( dam modica pticipato intelledualituus re/ ſpedu eius cuod de intelleckualitate in angelo ?. Sn/ de Irro in glo. ſup Ezech /· dicit · ꝙ per aquilaz ſigna tur qᷓ vt cetera aialia in volando tranſcendit rõnalez q̃p hominẽ figurat᷑ 2 Zcupiſcibilem que p vitulum at q; iraſcibilem q ꝑ leonez ſignat᷑· Hanc ſinderiſim iðo deus poſuit in hoie vt huet oꝛdo dnexio reꝝx · Nam ſm Dioniſium vij ca de diuinis nominibo diuina ſa pientia d iũgit pꝛincipia ſcðoꝝ vltimis pꝛmoꝝ· Qn⸗ ſcurſu iſti nature homo pꝑ ſinderiſim a ꝓpin quat / iũgit. De q in Pſal. Signatũ eſt ſup nos lumẽ vult? . 1 3 2 tin domine a· Vec ſinderiſis ſiue habitum ſiue acum onnt Utma lum 1 re pi natad tume (lmat iman cr Gi cnis telt Hatis ulse malt ſthr ientn az. irte kenae⸗ Munt Rte ha zhn G ſule ltiea darf dalt nofu Uno Mo. lonan aqus ſato nagis ſnſus ſſe aſ⸗ dum nclia ulawem cuef de fnia ndum noinft e a fupior nz ndr Leg; ono⸗ ſint deN ☚ gſon tönale nlumat nbo m O* uͤdt 17 ulc⸗ tum nominet inclinat naturnliter ad bonũ ſo 2 remurmu tat malo ſicut estrario ſenſualitas ſp inclinat ad ma lum ⁊ nũq; ad bonũ · Ideo etiã ſinderiß vocak lexna/⸗ ture Put a natura ineſt · Sinderiſis vero ðꝛ ꝓut incli nat ad opatina a quẽadmodum intelle pꝛincipio rum eſt cuo ad ſpeculatiua ita ſinderiß ad oꝑ atiua in clinat pꝛincipia · Exemplũ de ſpeculatiuis · Omne totũ maius ſua ꝑte Qoͤlibz eſt vel nõ eſt · De opatiuis au tez vt nullum malũ eſt faciendũ bonũ ẽ pſequendum NOsẽ ubi vis fieri rationabilit a ex debito alteri ne fe / ceris Qð tibi vis fieri ratõnabilit a ey debito alteri ſe ceris a ſimilia · Hec p̃terea ſinderiß in nulla rõnali vol intellectuali creaturn totaliter extiguit᷑ mo nec in dãä natis · De quo ̈ſa· vl. Sermis coꝝ nõ moꝛiet᷑. Quam uis. n · in damnatis ipa ſinderiß quo ad diſplicentiann mali culpe abſolute 2ſiderati quo ad ðplacen tiã boni ſit cxtincta tñ ßm qð culpa pat᷑ ad penaz ſic in eis nõ ẽextincta aꝛ haben t diſplicentiã mali in collatiõe ad naz ˖ Et ſic patet èd ſit ſinderiß · Ratõ vero ſupioꝛ ꝓ ut tradit beat? Qugu ·.li ij de tri · Eſt actꝰ? rõnalis po tentie ſümit »ſilium ex ratõibo eternis diuinis Et Ptim eſt ſpeculanua ptim vero pꝛattica. Speculatiua dicit g eſt credendũ · qꝛ deꝰ reuelau it · Pꝛactiea dicit h eſt facien dũ qa deus p̃cipit aut eiꝰ offenſiõez parit huiꝰmõi ꝓptet qð Quꝰ.vbi ſupꝛa ca · xviij . · xx · di. rano ſupioꝛ ſupꝑnis ꝛ ſpiciendis intendit a ſupꝑnis 2 ſulendis Pꝛimũ quo ad ſpeculaña. Gcõm quo ad pꝛa ctica · Katio aũt inferioꝛ ẽ actꝰ potentie rõnalis qᷓ ſum mit ðſilium ex ratõibo reꝝ tpaliũ vt h eſt dimittendũ da eſt ſuꝑfluum qQ diminutũ . Stile vel honeſtum 2 ſic de alijs ðditionibo qs moꝛalis phus ꝑtractat. Sñ ra/ tio ſuꝑioꝛ ſapientie deputat᷑ ſicut inferioꝛ ſcĩe · Et tamẽæ iatio inferioꝛ a ſupioꝛ non ſunt due potentie ß rõnis duo officia · Poꝛro dſcia ꝓut ſcðo mõ fũmit eſt aſſen / ſus 2cluſionis clicite in ſilogiſmo pꝛactico vel ſpecula tiuo · in quo ſinderibh maioꝛez ratio minoꝛ ẽ a ðſciẽtia foꝛmat ↄcluſionẽ. Pꝛo cuiꝰ la ioꝛi in telle dqu notandũ ratio in eligendis fugiendis abuſdam ſilogiſmis vtit · In ſilo giſmo aut eſt triplex conſider atio ßᷣm tres ꝓpoſito · Nã ratõ in opãdis ex naturalibo pꝛincipijs cx lege nature vel ſinderiſi aſſummit circa pticularia. maioꝛez miniſtrat Sed ſider atio 2 cluſionis elicite ẽ 2ſideratio dſcientie. Vñ dſcientia in denter de pñti pee terito vel futnro peccato remurmurat· Ex qᷣbb patet c uid ſit dſciẽtia in ꝓpoſito · de tali ↄſcientia plurimã ℳ loomt doctoꝛes moderni p̃ſer tim circa · ij · di · xxxviij · x * alij ſpeculatiue de eadem determiantes materia tonſcientie ontur· (Capitulum. i ⸗ eꝛronea Kecta eſt aſſenſus dcluſionis debite Aillate ex miſſis veris in ſilogiſmo pꝛeſertim Pꝛactico vbi maioꝛ pᷣcedit ex ſinderiſi ex rõe Qrnd ſit recta ſcĩa ⁊ eꝛronea ⁊ qũo eꝛroꝛ St aũt hee ꝛſcientia duplex videlicet recka a vel fide cogituntis Q ninoꝛez ꝑ ratõez ſuꝑioꝛez vel in ferioꝛez vere a debite ſubſuit. vt Omne p̃ ceptum dei ⸗ faciendum · hoc eſt humõi videlig diligere ðm ſur oĩa · ergo deð ẽ ſup oĩa diligendꝰ. Conſcientia aut er ronea vt d b. Auꝰ?. a het di. xxxviij · v ſupꝛa tũc in ali⸗ q; cadit qñ in agẽdis intellectꝰ aliqd ꝓ vero a phat qð falſũ ẽa eduerſo ꝓ falſo veʒꝝ. a fit qñ in ſilogi. d ſeie ſeu pꝛattico in mioꝛi male vel ſubſuitqꝛ tũc eꝛrronee falſe )cludit᷑ · Cauſa aut qre ↄ ſcia eꝛraè põt ẽ iſta qꝛ ꝰ ſcientia foꝛmatur eyx aſſumpti one alicuius particula / ris ꝓoſitõis ſub vlibo regulis oꝑandoꝝ. Pꝛopoſitio aut que aſſũmit vel ſubſummit non eſt pꝑer ſe nota vt ſum vn fmt aoſee elde i dochqen indoq indo ae citar ſtaſi pumef ninoe imundr dickum Slcit idenp ſß Stment alabdlit nonpo inahe⸗ araq̃⸗ wrim Pfal. dit.B ſcpe⸗ deum malun ionß ca lapate ſomg eſeln⸗ . S ſciete ſunt vniuerſalia pꝛincipia agendoꝝ ſz innoteſcit r tandi fidem vel inſitioneʒ rationis · Et ideo circa eaz a cir⸗ ſns ca aR ſcientiã ex eiꝰ aſſumptione foꝛmataz dtin git erroꝛ mtreg vel dqa fider non aſſentit. Non em omnium eſt fides ij ftin Thepß. iij. Sel a noõn ꝛferens a in qrens decipit᷑. quan nipiſs doq; quidez ex in ſidemtione eoꝝ q ↄſideranda ſunt. Ulaa. Indoq; vero exy paſſione abducente iuditium rationis fim Indoq; etiã ex habitu malo vel eꝛroneo. Exempli gra nſaine na · Lex tradit vel pꝛincipium circa qued non coun/ lctgG65 git eꝛare ſez ꝙ illicitum non eſt faciendum Veretcus ſupee aüũt aſſumit ꝙ iuramentum eſt illicitum ex eo qͥa ſeri/ dee ptum eſt Mach. v. Egd aut dico vobis non iurae om nino ex quo ſeꝗ? ſcientia eꝛronea · ſ. ꝙ nullo modo eſt iurandum. Decipit aut dſcientia cuia non Ifert illud 5 dictum ſeripture ad alia in be dcedit inuramentu tan uumi wii⸗ ℳ0 kan it ram. grde NAn im dre. m ſupr aiter⸗ incli⸗ plet oie nee7 . 5 eAO ula, ſto awt ꝙ; licitum. Patet ergo ꝙ conſcientia eꝛwre poteſt · Et P idem patet ꝙ ſinderiß eꝛrare non poteſt Keſpiciten · ſndeuif vlia pꝛincipia agendo) circa que non cõtin / git mente eꝛrare ſicut nec circa pꝛima pꝛincipia in ſpe . culabilibo ˖ Et ſicit pꝛima pꝛincipia in ſpeculabilibus 4 non poſſunt eſſe falſa eo ꝙ immediate illuſtr ant luie intellectus agentis ſie 1 pꝛima pꝛincipia in opabilibb cira qᷓ eſt ſinderiß eꝛronea eſſe non poſſunt qꝛ etiaz ſecũ⸗ tur im mediate lumen intellectus agentis . De quo di · Pſal. Multi dicmt qs oſtendit nobis bona · Et reſpon dit ˖ Gignatũ eſt ſuꝑ nos l·v.t· d. Notandum tamen aꝗpꝛie loquendo non omnis eꝛtoꝛ circa iuditiũ agen doꝛum eſc eꝛroꝛ dſcientie. Eꝛrant em omnes q opantẽ malum ſzin ſolis ex habitu peccantibo eſt eꝛroꝛ dſcien . tie· In peccantibo vero ex paſſione eſt ratio aliqualitᷣè retita . Vnde ignoꝛãtia electionis ᷓ eſt in eis de qͥ poſt⸗ ea p atebit · non eſt eꝛroꝛ conſcientie · qa 2 ſcientia dicit ſolum illud iuditium quo intellectus indicat aliquid eſſe bonum vel malum qntum ad deum bonos mo⸗ res Snde indtinens ando ſeit foꝛnicatõez eſſe malam a nihiloĩ? paſſione ducus elegit eaz tanq; bonã dſciẽ tia ſua no errat · ymo ſcienter facit contra dſcientiam re ſtaz· Ex quibo iteꝝ patet ꝙ triplex pote ſt eſſe eꝛroꝛ circa ſilogiſmum pꝛacticũ. Vnꝰ eſt eꝛroꝛ electionis in heret dcluſioni q̃ ſſña ꝓpꝛie ðꝛ conſcientia · Alius cſt er roꝛ dubietatis ſeu dubitationis qn do neutram ptez te net cũ certitud ine ſʒ de — quo dicit in ¶ Quare conſcientia liget licut lex (Capitulum Terciuum Snc videndum eſt quomodo ꝛſcientia ſe ha „ Rox ſñaʒ capien do conſcientiaz pꝛie ꝓ cre dulitate · ſ firma qᷓ quis ſe credit ſub ꝑꝑccato ad aliod teneri dſcientia ſic ligat ꝙ eam non depoſita a ſtante homo peccat ſi ↄtra eam faciat ſiue dſcientia ſit recta ſiue eꝛronea vtpatz autoꝛitativa tatõe. Nã abpoꝰ. Ro · ix · dicit · Omne að non eſt ex fide peccatum ẽ Gbi Hꝛigenes vult apoꝰ vt nihil dicaz nihil co gitez nihil agaz niſi m ↄſcientiã · Et glo· ſup p̃dicto teyni dicit · Omne etiaz ſi bonum ſit in ſe ſi non eſt ex fide i Oð fit ↄtra fidem · i · tra ðdſcientian vt credamꝰ maluũ eſſe peccatum· Et iteꝝ glo. ibidem · Omne cð fit cõtra conſcientiam edificat ad gehennam · Inſup· ·. Eccleſi · vij · Beit tua conſcientia Quia tu crebꝛo maledixiſt glijs dicit glo · Qua iudice nemo nocens abſoluit · Pa tet etiam ratiõne · Nam conſcientia aut eſt recta tũc ligat aliqua lege natutali diuina vel poſitiua · Aut cõ ſcientia eſt eꝛronea ˖ Et tunc ligat etiam virtute pꝛece/ pti vel iuſſu dei licet per accidens · Quia conſcientia nõ dickat aliquid eſſe faciendum cadem ratione quod bentem liget · Maz hm omniũ catholicoꝛũ do emalam na ſei⸗ ennam ſe eewo⸗ omms in nunois tune in⸗ iugtſte⸗ nptezt dicitin nuaſehe lrotid r pche accato epoſit ſcimnta e⸗ a Mumd ; do tera fdi⸗ ſtrita Erlſi⸗ loſpiſt it a 7tuc ut c heee⸗ tanod quod o nefi. ſbi wims⸗ ſed hae mtiõe ge ſibi a deo iuſſum eſt vel eeptum im intio Ptunc dictat ſe teneri ad aliquid. quia h̊ dictamĩe ſtante voluntas ſe non 2 foꝛmat ra⸗ tioniq aſtus voluntatis inoꝛdinat? eſt. Sñ ẽndo con ſcienti a hoĩs eꝛrat dickan do eſſe licitum a eſſe ſaciendũ quod eſt teceatum de ſe 2⁊ qð ſcire tenet a ſcire põt pec cat faciendo ßᷣm dictamen dſcientie. ꝛ ex ignoꝛantia imputabili pꝑeccat ꝑpetran do adum illicitũ ctiã pec cat non faciẽdo ſtante eꝛronea dſcientia q⁊ tunc facit ðtra dſcientiam. Ideo ðꝛ hñtez ligare · Ligari em dicit moꝛaliter q ſic diſpoſitus eſt circa aliqðᷣ agil ile ꝙ in neutraz tem hz licite declinare ad modum illius qui ligat᷑ coꝛpaliter qͥ nũqʒ Pceedere poteſt interim ꝙ liga⸗ tus eſt ˖ Nec tñ alioͤs ſic dſcientia ligatus eſt ſimplicits pplexus. qa poteſta debet 2ſcientiam eꝛroneã deponẽ lis ſit ꝑp lexus m d. i· interim ꝙ retinet dſcientiam eoneaz qm poſcq; depoſuit non peccat· Exemplum de eo ui dicat dſcienta q; nuq; ſit iurandü adueniẽ/ te p̃ᷣcepto ſupioꝛis in quo de dicenda veritate iurae de bet. Si iumt peccat · quia facit contra ↄſcientiã · Si nõ iuutat peccat contra obedientiam. Circa ̃miſſa occur / runt plum dubia Dubium pꝛimum eſt de mo do liga mm.ent ſcientie . Et Vtrum erronea dſcientia liget ad EKroꝛem deponendum Keſpondere duo ineludit erroꝛez videlicet 22ſcientiam. ratõe P mi pondet᷑ ꝙ eꝛronea dſcientia ligat depon endũ eam mtione diuini pcepti Eph· iiij · exp̃ſſe vbi ſic dicit apoꝰ Deponẽtes vos ßm pꝛiſtinaz duerſatõez veterez hoĩez qui coꝛrumpit᷑ ßm deſideria Etoꝛis · Ratione vero ſcdi ligat vinculo dfeiõtie ad fa ciendum gð debet Nec tamen eſt ſimpliciter ꝓplexus quia poteſt a debet deponere illaz. ille ſimpliciter li⸗ gnẽ ap pꝛius a magis ad deponendum q; ad faciẽdũ ⁊ ſi de illa ꝑ ſe neſtiat iudicare debet pitioꝛes cõſulere. vel vbi de ſt humanũ ꝛ ſilium ſibi debet ꝑ oꝛatõcz ad deum duertere Dubium ſᷣm SBtrum Oſcienti a erronea aliqndo excuſet.· Reſpondet᷑ ꝙ lex ini ſuũ conditoꝛez non excuſat ſed potis dtemnat ß m illud VYſa *. Sos qui conditis leges iniquas Conſcientia aut eꝛronca ẽ lerx eꝛronea ab eo tñ ddita q eam ſibi foꝛmat · Et ideo ſimpliciter nõ cy uſat ſed magis peccatum facit ᷑ aga grauat ˖ Ad cuiꝰ? euidentiam notundũ ꝙ tripliciter er / rat »ſtientia Pꝛimo indẽnna iudicans eſſe Pcepta vel ꝓhibita Gcðo econuerſo p̃ᷣcepta vel ꝓhita iudicans in dẽa · Teꝛcio iudicans p̃cepta eſſe ꝓhibitões vel ccõ uerſo · In pꝛimno caſu non excuſat ſed illa at cõdem nat. In ſcðo a tercio caſu · Nota ꝙ dſcientia eeroneain cludit duo ſeq; ↄſcientiam putatiuã ⁊ eꝛtoꝛeʒ · x pꝛimmo cxcuſat᷑ ꝓ tanto qꝛ minus ↄðtemnit · Exempli grẽᷣa · QHñ foꝛnicari non credit eſſe peccatũ a ideo foꝛnicat᷑ ſz̊ pꝛo tnunto aggrauat qꝛ libid inoſiꝰ a ſecuriꝰ peccat · Je. iiij. Gapientes ſunt vt faciant mala. bñfacere aũt neſcie ⸗,/ rũt · Quo ad ſcðm diſtinguit. Cum oiĩs eꝛtans ſit igno rans vt dicit Augu. in ench ˖ ca · xvij Ideo quot mõis 2tingit quez eꝛrare tot modis etiam ↄtingit eꝛrare. de c uibo dicet᷑ diſtinctius ſeẽnti ca · Dubitat tercio · Btri· eꝛronea ſcientia plus liget q;ᷓ p̃ceptum pᷣlati in indn nibo que ciꝑe poteſt · Sunt auũt indẽ a vt leuare feſttu⸗ cam a ſimilia· Reſpondet᷑ obediens p̃lato contra ↄſci = tiam aut captiuat ðſciẽtie iuditium affetu vel effektu vt ſubdens pcepto pᷣlati aut facit tra ↄſcĩazʒ ⁊ affetcůü volũtutis obediẽs pᷣlato timoꝛe animi vel amoꝛe ino dinato ˖ In pꝛimo caſu faciens contra conſcientiam non peccat ſed meretur · licet non poſſit deponere con ſcientiam vel non deponat ˖ Bed non poteſt reſpoõde/ re tatonibus contra fidem voluntatem tamen capti⸗ uans illis obediens ideo meretur Snde ſecundo Co rinth.x· In captiuitatẽ redigentes oẽz intelledũ in ob ſe zu iũ chriſe . In hoc ſecundo caſu peccant ſed minus q; ſi faceret ↄtra p̃lan p̃ceptũ . pᷣmo qꝛ agẽs dtra plati . — ſeepuur non at nſö⸗ niu ſun ſbich mmpute Quwe cundoe findit cioce nTr. oru Noͤſa Wn Qun . pceptum magis dtemneret ðm · qꝛ cõtemnẽs p̃lanm non aut atemnens cõſcientiã ꝓpꝛiam eꝛroneaz contẽ⸗ nit ðm · Vñ Bern · in de p̃cep· diſt. Si tanto oꝑe ca ſibi deꝰ coeqre quodamõ in vtroq; dignat᷑. Sibimet nnputat reuerentia tmtũ conteſtans eis· Luce x. Qui vos audit me audit a qᷣ vos ſpnit me ſpnit. Se⸗ cundo qꝛ tales plures ymo tantũ collegium magis of fendit a ſeandalizat q; ſi contra ðſcientiã faciat· Ter/ cio q ſe magis ad malum diſponit ſ ad inobedienti am rebellionẽ atq; ad ſequẽ dũ ꝓpꝛium ſenſum 1 ad ₰G Se ſapientes eſtis in occulis veſttis. ¶ Quod ſcientia non in omm caſu ligat-· Quand aut liget 2 qũ non oñditur ex diuer ſis modis ignoꝛandi ¶Capiiiii-⸗ BGerit etiaz hie An dſcientia eꝛronea ſp ſic li get ꝙ in nullã ptem poſſit homo licite deeli biſis qᷓ exci ſat totaliter a peccato. Sic a erroꝛ. Nam er roꝛ ex ignoꝛantia ſolet pcedere Od ſciendum aut qn eꝛroꝛ ðſciente liget ⁊ qñ non · ⁊ ndo excuſat a peccato opoꝛtet pᷣſcire qñ ignoꝛantia excuſat a peccato ⁊ quã do nõ ˖ Cuius ratio ẽ qꝛ ignoꝛantia facit inuoluntariũ in toto vel in pte. I p ↄſequens excuſat in toto vel in pte cñ nihil ſit eccarſ niſi ge voluntariun m.b Qugu Et pꝛma ratio eſt ð eꝛroꝛe. Conſiderandũ igit᷑ e qntũ in ꝓpoſito ſufficit quintuplex ignoꝛantia. ſ. circuſtãs ſeu comtans · Inuincibilis · Juris ſeu vlis. Facti ſeu ſeu circũſtans eſt qñ ignorantia e de eo qð agit a tñ ſi Ynare. Reſpondit S Tho. pꝛima ſede . q. xi · RAar. vj. ꝙ non . Huid ratio eſt ꝛ er toꝛ dſciẽtie aliondo non eſt imputuabilis ðſcienciato ſicut Rigno/ rantia aliq puta inuincibilis vel ignoꝛãtia facti ꝓba⸗/ ſcire? nihiloĩꝰ ageret tunc non cauſat pecc atũ. Ner aggrauat nec diminuit qͥa non inducit ad volendũ ; Exemplum de eo q vellet occidere ho ſtẽ ſʒ ignoꝛãs oc cidit eum putauns occidere ceruũ. Signum huiꝰ igno ranne ? cũ ſi s nõ penitet q actum peccati fecit. J gno ex ignoꝛan tia aut neſcientia alicuiꝰ circũſtantie abſq; ouvnmni negligentia imputabili p̃cedente . Bel vt alij di cunt a in ide redit eſt eo; q̃ nec tenemur nec poſſumꝰ ſcire · Vnde ignoꝛantia qᷓ eſt inuincit ilis ſᷣm ſe ⁊ ſcðᷣm ſuaz cau ſaz excuſat ex toto qͥa cauſat oĩo voluntariũ. um ex ebꝛietate peccantẽ cuiꝰ ignoꝛantia eſt inuincibi lis ym ſe. ͥa tunc nõ poteſt iudicare èd agendum vel nõõ agendum. non tñ eſt inuincibilis m ſuaʒ cauſam ca potuit ſe non inebꝛiare a ſic non ignoꝛare · Vñ non eſt omnino excuſatus· Vec ignoꝛntia inuincibilis m OQlbertũ in ſũma eſt mnluplex.qa qdam ex natuna eſt inuin cibilis ſient in moꝛionibo a melancolicis a hec ex toto excuſat. Alia eſt inuincibilis ex actidente vt ine⸗ bꝛi vel qͥ ↄmederet iuſqanũ vel cicutũ q ad inſaniam deducunt vel ex infirmitate aliq. In qbo ſi quis dedit cauſam faciendo rem illcitũ nõ excuſat᷑ in toto. Si ve ro rei licite dedit opam eyxcuſat in toto ˖ qꝛ tunc non eſt culpa ſʒ pena · De hac ignoꝛãtia dicit ðcoꝛdan do cim p̃miſſis vlricus ſup· ij · ſñarũ · di . xxij · Et ↄ coꝛdit in ſũ⸗ ma ſua li vj · Ignoꝛantia inqt iuris ſeu vniuerſalis ẽ vt ſi alies neſciret furtum eſſe peccatũ vel huiꝰmodi · Vec aũt oĩo eſt inuincibilisi:inuoluntauria · qͥa ſcire non poteſt vtpatz in pueris a ſtultis a natiuitate. Et tunc excuſat a toto · Bjmiliter etiã ſi s de ali quo agẽ do dubio magis pitos ſulit de quo nullaz hz autoꝛi⸗ tuatez exp̃ſſaz vtrum itn ſit an nõ dumõ foꝛmet ſibi bo/ nam ꝛſcientiaz pꝰ q; magis ꝑitos ↄſulueit etiaz ſi res dlet Des uthe ntota ſexrel incidi quens haſt, mun⸗ uos⸗ coꝛdar tauſa ſcide ſumne ibils ſupꝛa Wrinet omt Ndir warſ⸗ Wute we aut dice chare lvna mnt Cuie lemn um P tani R⸗ wlmdi. noꝛas ot p⸗ igno Iono d velft nmabſq Nalidi poſſum⸗ ſezſen luntnrii. perebꝛi muindibi ndum vel tnſen 1Vr ebiishn nunnact etine⸗ nſaninn is dt ie menon⸗ vnan dine⸗ uhsi nod inſen um ſbi . azſir aut pꝓ opus licitũ vt ſi 11herg aliter ſe habz q; ipſe ſentit excuſak. F ecit em qðᷣ Potuit Deus aut mhil inpoſſibile requirit ab hoĩ e. Bi autez homo incidit hanc ignoꝛantiam inuincibilez hoc erit 5 ſi exceſſus feruoꝛis exc eſſus peccatũ veniale fuit. Qut incidit in culpa ſua a tunc dicunt qᷣdaz ꝙ peccatum ſe gquens ex uſat ey toto ſi nullum habet vſum ratõis. Et h eſt “babiliꝰ a verius · Hec Vlri · Conſentit cũ h Kay mun · in ſumma ſua · Et Qugu.a Qmbꝛo xv · q·j. Qli quos · a illa cauenda . Vñ Pe · de pa ſup · iij · d i. xxij. con coꝛdans cu pdittis dicit cũ durando . Ignoꝛan ua ꝗ eſt rauſa actus aut eſt eoʒ que nec tenemur nec poſſumꝰ ſcire que ðꝛ inuincibilis. Nut eoꝝ que tenemur a poſ/ ſumus ſcire qᷓ ðꝛ vincibilis · Pꝛmma excuſat ſi ſit inuin cibilis pᷣm ſe ſuaz cauſaz qð addiẽ ꝓpter ebꝛium vt ſupꝛa dictũ eſt qͥ non in toto cxcuſat᷑. Ignoꝛanta aut ris mit in pticul mi a dicit᷑ ignoꝛãtia facti · Pꝛima aut eſt directe affectata vt homo liberiꝰ peccet a h non ex cuſat ſʒz aggrauat Qut non eſt directe affecata ſed ꝓ uenit ex qdaz negligentia · Et hec licet non excuſet a to to ſequens tamen peccatum ipm alleuiat · Ignotantia aut pticularis ſeu facti excuſat vel non excuſat vt ĩfra dicek . Dicit ergo Pe pa · ſuper verba durandi ſic. De/ claratio quaʒ facit de ignoꝛãtia caſuali vincibili illa bwna videt. Eſt tñ addendum ad id qð dixerunt igno rantiaz vincibilem eiꝰ ad qð homo ſcire tenet a poteſt Quia ſi non poſſit vel ſcire non teneat excuſatẽ vt mi⸗ les mulier ninoꝛ ⁊ huiꝰmõi non tenent᷑ ſcire iura hoĩ num poſitiua. Nec pari ratõe q̊ vacãt theologie ex oꝛ dinatõe ↄfirmata ꝑ papã · Etiã decretales a hui? mo di · Hed quicũq; eſt doli capax tenet᷑ ſcire ius natutale diuinum quo ad ↄmunia Yec Pe. Eſt igit ignozan c 1. ur b Düs em p vigilias abſtinennas huiꝰ8⸗ taa iuris eoꝝ qᷓ quis ſcire tenet vt ꝙ foꝛnic atio eſt pec⸗ catum moꝛtale ſi os neſciret ſinnlia Dicit q; hm phi loſophum. Ignoꝛantia vlis m iuriſtas vero igno a tia iuris in ide redit Quia ius h vocant regule gene rales a vniuerſales regentes vitaz huũanaz · Et hec iu / ris ignoꝛantia variat in diuerſis dum vnd ſcire tenei ad qð alius ſcire non tenet. De ouo dicet largius pte iij. ca. xxiij · 2. xxiiij · Hec ignoꝛantia iuris aut ? direcke affecata vt homo liberius peccet talis non excuſat ſzʒ aggrau ct · QO ut non eſt dire ſte affeckata ſʒ Puenit ex Idam negligentaa hec licz nõ excuſet a toto eñ exmuſat a tãto a alleuiat peccatũ · Exemplũ pꝛmmi de co cli di/ vt bene ageret ne hẽet ↄſcientiã retrahentez Pterea meditat? ẽ in cubili ſuo · ſ. vſcientie a aſtitit vie non bo ne Tales ſunt de qᷣbo Job. xxij. ðꝛ · Reccede a nobis ſciẽ tiaz viaꝝ tuaꝝ nolumꝰ. Et talis peccat gr miꝰ. Exem plum ſcdi de eo qᷣ neglexit ſolum diſcere di pcepta · qñ diſcere potuit alias ad alienã non accederet ſi illudꝰ tra dei peeptũ ſcire eſſet talis Pccat ſʒ minus q; pꝛioꝛ Ignoꝛan ta facti vt locunt iuriſte vel pti ular's vt lo 5 culare determinatũ ꝑ circũſtantiã q; d tingit etiã ſapiẽ / ts?; ali qñ ignoꝛare pticularium cirtũſtantia?ĩ actu. Jin tali aut adhibet debita diligentia 2 daĩ op; rei li / cite Et h modo extuſat ſicut fuit de Jacob cognoſcen/ do lÿ̈am quaz credidit eſſe ſuaz · rach elez. Qut non ẽ adhibita debita diligẽna vel dar opa rei illicite hec non omnino excuſat poteſt tin plł vel minꝰ? alleuiaè ſi non fuerit directe affectata . Vñ ſi quis opaz rei lici, te dediſſz modeꝛate ignoꝛantia ſequens culpaz nõ ha beret a ſic poſſet peccatũ ↄſequens in toto eycuſari vt tunt vt di. S. Tho. Ignoꝛantia vero electionis male dat ꝙ debet accedere ad nõ ſuaz.· qꝛ noluit intelligere deſtpe, npi ignor legene theeſu/ fretenct guspee edirede ruſatß ucmter eraſat dai di rlligee wte n enonh bo ſi Eim cn ſilud⸗ 1 zpuo rtlo dpe iſ riach reil groin pne ae eſt ꝗᷓ ꝓuenit vel ex paſſione vel ex habitu er bo alis acku non dſiderat qð tñ cõſidetare poteſt dz. Et hec ignoꝛantia quodãmodo affectũ peccati ſequit vt qñ ex ↄcupiſcentia ꝑeccati quã voluntas nõ repꝛimit ab / ſoꝛbet iuditium ratõis in ꝑuculari opabili ßm qð dici tur in vj. Ethi · Qð dilectio coꝛrũpit exiſtimatõ ez pꝛu dentie m quaʒ ignozantiaʒ oĩs malus ðꝛ ignoꝛans· Hec ignoꝛatia non excuſat peccatũ nec minuit qꝛ nõ eſt cauſa peccat ſʒ dſequit omne peccatũ . De ignoꝛzan tia enã habes plura ꝑpte. iij · ca · xxv · eluſiõe · ij. Ex p̃ta ctis iaz, omnibo liquet ꝙ tres ſolum ignoꝛantie videli cet inuincibilis iuris a fatti peccatum extuſant augent vel diminuunt · Vim q; p̃dictoꝝ vnica talis tatio eſt. dum minuendu vel agendũ voluntarüũ ſic ſe hz ad ex cuſandũ · Naz eo ip̃o aliqd imputat ad meritum vel culpaz qa eſt voluntariũ ontum eſt voluntarium tm eſt inputandũ . Szʒ ignoꝛantia ſe hz ad cauſandũ vo / luntariũ vel inuoluntariũ augendũ ip̃ᷣm vel minuen dum modo quo dictum eſt vt patuit ꝑ membꝛa ſingu la ergo a · Sz di · s foꝛte in multis ignoꝛancijs iaz in ſci? laboro quid ergo faciam vt eas elucida vel vt de us mihi non nnputet ad peccatũ · Naz delicka ès intel ligit Jdo cũ Pſal· clamare habeo · xviij · Pſal · Ab ocul/ tis meis munda me do · ab alie. par · ſer . tu. Reſpõdet Pe · de thatã · Qð ꝑ veraz ↄtritõcz deletẽ ignoꝛantia in q̃ntum eſt peccatũ quo ad reatũ tñ manet ignoꝛantia actu cuius ratio eſt qꝛ eñ deſinit eſſe voluntaria deſinit eſſe peccatum non tñ deſinit eſſe ſimpliciter · De hoc ta men aliq;d lucidiꝰ? infra videbit ca. ix. ¶Alpplicar diuerlos modos ignoꝛandi ad olitum ſeu ad queſitum qndo viciẽtia liget quando non · (Capi- Quintum c 2 — Er ßnnſſſa rüder direſte ad aͤſitun pꝛincipo m p le vbi qrit᷑. An cõſcientia eꝛronea ſp ſic liiete an ſſe habentẽ ꝙ in nullaz ptez poſſit homo lici/ c ite declmare Rñdet diſtinguendo in eꝛroꝛe co/ d. ſcientie ſicut a de ignoꝛantia. Quia aut eſt eꝛrroꝛ impu⸗ dicke tubilis cuiꝰ ipſe eꝛrans eſt cauſa vel occaſio Aut non Haut eſt imputabilis ſcz ſicut eſt eꝛrroꝛ vel ignoꝛantia cire.⸗6,/ et ſtantie pricularis qlis fuit Jacob reſpectu lea ita ðö ſi di milibo eꝛroꝛibo non impugnabilibo. In talibo itaq; cõ P taleʒz ↄſcĩas homo non eſt ligatus ſimplicit᷑ ſʒ ſolum ßm quid · Põt em ᷣm vnã ptez licite Pcedere · Si aüt eꝛtoꝛ ſit imputabilis tunc ꝑ talezʒ ↄſciaz homo ligatus eſt ſimpliciter ſtante tali ↄſcia qꝛ nec ᷣm ip̃az põt hõ licite facere nec ðdtra ip̃az · Cuiꝰ ratio eſt⸗:qꝛ vna ſola ditio reddit actũ ſimpliciter illicitũ Sz in oĩ actu qui eſt m talez ↄſcientiã vel ↄtra ipaz eſt aliqͥ dðditio ma⸗ la patet h pꝛimo de adu qᷣ eſt hm eaz Ack em qui eſt ſm ↄſcĩaz eꝛroneaz vel eſt malꝰ ſm ſe vt cũ aliqs cre / dit eſſe furandũ vt derẽ paupibo. Vel eſt malꝰ qꝛ ꝓhi⸗ bitus vel ratõe cepti ſuꝑuenientis vt cũ p̃cipit᷑ alicui iurare è ideo non iurat eo ꝙ iummentü credit eſſe illi citum. Et ita in oĩ actu qͥ eſt m ðſcĩazʒ erronea ẽ ali / qua dditio mala vel de ſe vel ex ꝓphibitõe · Hoc autez nõ eſt intelligendũ de dſcia eꝛtante circa indẽncia vel ca q̃ ſunt eꝛtogatõis vt cũ aliquis ſe credit teneri ad leuandum feſtucaz quo ad pꝛimũ vel ad viuendü ca⸗ ſte quo ad Fe cũ tñ ad neutrũ teneat᷑· In taliho enim actus qͥ eſt m ↄſcientiã eꝛroncaz non eſt malꝰ ſᷣm ſe. nec ẽ ꝓhibit?. a ideo ſequens ↄſcĩaʒ taleʒ eꝛroncaz nõ pe ccat. Generaliter aüt faciens ↄtra ↄſciam peccat qſ dſcientia dickat aliqd tanq; debitũ vt ꝓbatũ eſt ſupꝛa ca ·iij. Sed oñ dickat ſibi ſolum vt licitũ vt foꝛ meato ſit licita tunc faciens ↄtra eaz non ꝑccat ſed cũ dictat veniale de ſe vel indifferens · èsäsäͤ ¶ Mouet plura dubia de ligamentis olcie materia imputubili determinatn p ꝓhibitiuã velp⸗ ceptum ligat ſp.Quod tñ intelli endũ eſt qñ didat pÿ cipiendo vel ꝓhibendo nõ aut ↄſulendo aut PꝓPmitten do. vt ſi p here ſim de eꝛroꝛe caritatis a libertate ſpüs aliqd vt debitum tmnc peccat. Naz conſcĩa erronca in dicket ſciĩa non eſſe negandum illi P caritatez petit vſum coꝛ ris tunc ſic ligat ↄſcientia ꝙ ͤdquid faciat tee cat · Vñ etiã leuans feſtucaz credens dtra ceptum dei agere peccat grauiter dtenendo · vult em facere cõ tra pᷣceptum diuinũ ſub quo dſcientia appꝛehendit ali guid vt incluſum · Et licz illud vero non ſit incluſum ſub p̃cepto tñ ille vere quo ad mentem eſt cranfgreſ/ ſoꝛ p̃cepti qui credit oppoſitum eiꝰ quod vult facere. vᷣmo di Gandꝰ Tho · di · xxxix. in ſcðᷣo ſcripto . Si ra tio dictat aliud directe cadere ſub p̃cepto tunc ꝑccat „ moꝛtte liter dimitten do illud ꝙ dſcia dickat etiam ſi ſit 2 lolnuiitt. (Capitulum Sextum⸗ Irca pᷣfataz materiã eꝛroncee dſcientie ſũt ad huc tria dubia ſoluenda. Pꝛimũ quis pl⸗ pec cat ille qui facit contra dſcĩaz eꝛroneaz. On ille qui ſequit ipaz · Rñdit durandꝰ di xxxix· vbi ſupꝛa Dicendũ in quit ꝙ h non poteſt vno ßmoe determinari Sz aſiderandü eſt liter v illicitũ illud q ſcĩa eꝛtonea dickat faciendũ .· Quia qñdoq; eſt illicitũ vt peccatũ veniale ſicut qñ conſcĩa dictat eſſe mentiẽ/ dum pter vitaz innocentis ſaluandaz · Qñdoq; vero vt moꝛtule ſicut añ quis credit eſſe furandũ malis di/ uitibo vt deĩ bonis paupibo. Ex pte etiã conſcientie cõ ſſderandü eſt quid ipſa dictat faciendũ qꝛ qñ doch di / ckat aliquid faciendu tanq; ex p̃cepto puta ꝙ nõ men 6 9 m doq; vero dickat aliquid faciendũ tanq; opus mie ciens Ppter vitu alteri? ſaluandaz res eſt honncidij. 4 ſolum putu ꝙ furtũ 2 mittens bñ farit vt det paupib⸗ ſic ſit mĩcoꝛs · In pᷣmo caſu ſequens ꝛſciaz eꝛroneaz peecat ſolum venialit ſʒ faciens dtra ipaz peccat moꝛ taliter. In ſcο aüt eduerſo . Si aut ſit aliquid ex p̃ce pto faciendum vel obmittendũ dſcientia dicket opo⸗ ſitum tanq; cadens ſub p̃cepto tunc ð pandum eſt pꝛe ceptum pᷣcepto am h videndum vbi gratia · Bi mu / lier eꝛrante cõſcĩa credat ꝙ licitũ ſit mechari vt ſalutt viri ſui vitaz alion rea eſt ho mcidij plus peccat ex⸗ ponendo ſe vel vix moꝛti q; mechandecꝛ mai⸗ ön occides . Simili mõ iudicandum ẽ in oĩb alijs Qñ · n. vtrobiq; ẽ ſ ceptum tumc ð panda ſunt illa ad inuicez vt ßm illa iudicet de p̃ponderando Bi em mulier cre dat ſe teneri ex p̃cepto non occides ad mechandum ꝓ vitn viri aliter rea ſit homicidij · pl/ peccat nõ mechã do · Eduerſo ſi putet ſe occiden daz ne violet᷑ plus gec⸗ cat ſe occiden do ᷣm dſcĩaz q; mechando dtra eaz · Du bitaĩ ſcðᷣo an dictamen dſcie plꝰ obliget qᷓ p̃ceptũ p̃la ti. Rñdit S. Tho · in · i . ꝙ ſic · aꝛ ſcia non obligat vtu te pꝛia ſz virtute pcepu diuini. Nõ em cõſcia dickat alie d facien dũ hac ratõe ꝙ ſibi vider. ſz hac ratõe a pti obligat in jntũ dictat h vt p̃ceptũ a deo a do di⸗ ctamen ꝛſc eph obligat q; pceptũ p̃lati· Sicut pꝛeee ptũ diuinũ in cuiꝰ virtute ligat. Bicut patet in exem/ plo. Si ceptum regis nõ puenit ad populũ niſime diante ali quo pncipe ſi pꝛinceps dicerct ˖ H ẽ p̃ceptum a rege quis non eſſet veꝝ dictum ſuũ obligaret vt ß/ ceptum regis ita ꝙ ðtẽtoꝛes penã incurerent · Dubita tur quot modis quis poſſʒ eſſe ꝑplexꝰ. Kñdet in gene re h ſcit ſʒ in ſpẽ infinitis qſi modis fit · Vñ hm Qluſio dorẽß in ſũma ſua triplex ẽ ꝑplexitas ſq pplexitas in telligentie ſacre ſcripture . pplexitus intellectiua faciẽ don · Et pplexitas ineuitabilitatis peccandi · Pꝛima et ſe ſotol omns ſehen den no ſec nſ⸗ no Dn ſeða repiunt᷑ in ſanctis Ad quaʒ ſignandaz ponit hoe mo: loco⸗ Onꝰ? egipti yſa · xix.· Poſtq; eri homo excutit aſe ypͤce onus babilonis i amoꝛez huiꝰ? müdi a quo pꝛimum po, ſe rxonerare hz . Srdo loco ſe excutit ab onere philiſu ſtpte i demonũ temptatõibo Et pꝰ h tercio loco excutit ſe imn, ab onere Moab ab onere ſecularis ſcientie vt dicẽ u· poſſit e Opo. Non ſuffrientes ſims alicd cogiture. d· a nobis iſi ex nobis ſz oĩs ſuffici entia noſtra ex deo F. gens Et poſc h onus carnalis dilectiõis ſiue pꝛudentiã car/ nis qᷓ ðe onꝰ damaſci a ſe exutit · Sltimo reſtat onus deiut· Egipti a quilibet ſanck? hẽe poteſt hee ſunt tencbꝛe ctt ignoꝛantie bo pumüt ſancti ſz opꝛimũt᷑ · Et ſic patet AY ſancti hñt pplexitatẽ pᷣmaʒ a ſcðᷣaʒ · Pꝛima aut pr Nek plexitas ſoluiẽ ꝑ diſtintõez multiplicitautis ſiue amphi 2 boloie a equiuocatõis vel ꝑ diſtinttione; tempm. vel 3 Auid ſimpliciter ðꝛ vel 'm quid in telligi debeat. Secũ dDda pplexitas ſoluit · Vno mõ pꝑ ſp̃m ſanctũ. Sñ · j. Jo · a ij · Vos vnctionem hetis a ſancto glo ſpũ a noſtis oĩa ſo ad ſalutẽ neceſſaria Et iteꝝ ibide Hoc ſcribo vobis de hijs qui ſeducunt vos. Et vos vnchonẽ quã accepi ſtis a deo mancat in vobis 2nõ neceſſe hetis vt aliq;s doct eat vos · ſʒ ſicut vnctio eiꝰ docet vos de oĩbo a veʒ 6 NN non eſt mendaciu Sbißm glo. Vnctio ẽ caritas ſan NcS Rus qui hanc dat eſt ſpüs ſanck?. Et fiet ſic vt do cente enn vos interiꝰ ſpũ ſando non indigeatis eytrinſecus hoĩ cpan iui tribuat qð ex oꝛe docentis intelligit niſi intus ſit qui vti⸗ doceat ligua doctoꝛis exteriꝰ ĩuanũ laboꝛat nec tñ do pbin ctoꝛ tnceat qð poteſt agat. Idẽ ey intentõe tradit gre gmne 0:in ome · Et Qugu.· li · de ingenio docz ꝙ quia nihil ſio ininttelligit niſi etã intellect? agens luce illuſtret qͥ intel nau no ſtra eſt habere vnctionẽ p̃fataz . Sñ Nico. de Lyra ſup ßfato bexti. ·maneat in vobis di ./ In ptũte homi⸗ nis eſt granaz baptiſun obßuare de pmiſit vnctionẽ habetis a ſpũ ſancto a noſus oĩa ſq; ad ſalutẽ neceſſa ria. Si em natura non deficit in neceſſar js multo mi⸗ nus auctoꝛ nature · Iñ ſi hereticus veniat ad coꝛrum pendum fide in ſimplici fideli qui ſe duertt ad ðm oꝛã dum ꝓ vnckhone ei non deficiet quin eũ dirigat ꝑ ſe ſi nepaliu. ſs ea paunent ad ſaluts ßm ſuũ ſttu Illud aũt hie dieimur 38 eſtĩ noſtra poteſtate habẽdi. D6 aut di non neceſſe habetis vt aliquis doceat vos ſcili / cet homo non eſt intelligendum ꝙc ſimplices fideles temnere debeant doctrinaz ſupioꝛis vel etiã eaz negli gere cũ ea poſſunt hẽe. Bed quid fieret ſi humana do trina deficeret · tunc em de? ſupleret · Vnde frequentẽ repiunt᷑ a liqui ſimplices nutriti in cumpis clariꝰ vidẽ ℳ „ tes ĩ his ꝗᷓ ſunt neceſſaria ad ſalutẽ q; illi ꝗ quotidie and unt ſmones in ciuitatibo magnis· Concludit au tez a vey eſea non eſt mendacium qꝛ? ab eo qui eſtre gula veritutis non poteſt ꝓcedere niſi veꝝ · Hec Ny. de ly. Tercia pplexitus diſſoluit ꝑ depoſitõez eꝛronce dſcientie · de quo videbit ꝑ tria ꝑ totum. Ideo nullꝰ po teſt eſſe ſcðo mõ vel tercio mõ ꝑplexꝰ adeo ꝙ ſit ſim / pliciter ꝓplexus alias talis nõ libere ⁊ voluntarie pec taret quod nunq ſit · q omne peccatũ ym Qugu . eſt a deo voluntariũ ꝙ ni aliqliter volunturiũ nõ eſt pecca tum . Si aũt alicui aparet ꝙ peccet ſiue faciat ſiue di / mittat apparentia eſt nõ veritas ˖ qꝛ ſi ſciam hret non ig noꝛanti videret viam ſine peccato faciendi vel di⸗ mitt endi vtpatz in exemplo ſequenti. Poteſt tñ aliqᷣs eſſe pplexꝰ yᷣm quid· .. pm eꝛroneaz ðſcĩam q depoſita erit libe atꝰ?. Exemplum de eo cui dictat ↄſcia ꝙ foꝛni caride beat alias re erit moꝛtis ꝓpꝛie fiat ꝑſone eꝛrat tulis oſcienciat? a iteꝝ qui talez hz oſciaz eſt ꝓplexus hßm quid.qꝛ ſi foꝛnicat᷑· ſiue non peccat qꝛ ſi facit ð mit ipet tone phen nonpe dpon dhal inſen gwin pote Deh i tert becſſ/ tauit tatf verid tit peccatum foꝛnicatõis· Si non facit ↄmittit ex intẽ tione ſeu dſcĩa peccatũ ꝓpꝛij honncidij a ſic ym quid ẽ Pplexus ergo deponat dſcientiaz tunc non ſoꝛnicando non peccat · Iſte tñ ani apparet ꝙ dſciennaz non poſſit deponere ßm quid pplexus eſt inter duo vitia illud ply eligat vicium vt potiꝰ minꝰ timeat incuꝛrere qõ in ſe minꝰ peccatũ exiſtat· Sicut in exemplo patz ð oo qui in tuꝛri captus eſt a ſine coꝛpis piculo euadere nõ poteſt eligit locum vbi cadendo deoꝛſum minꝰ ledatu De h etiã eſt regula vlis theologd 2 hec ˖ In nullo ca ſu eſt aliquis ꝑplexus inter duo peccata quin ei pate⸗ at exitus abpq; nouo peccato · Naz ſi iurauit quiſpiuam occiſuꝝ petrũ innocentẽ a non occidat eũ ipſe nõ pec/ cauit nouiter ſʒ iam peccauerat in iurando. Si aut di ctat ſibi dſcientia eꝛronea ꝙ Petrꝰ innocẽs eſc ſtacim occidendꝰ ab eo dmittat hanc dſciaz a liberatꝰ g Bi aut poſtremo incidant duo pcepta incompoſſibilla. ex culpa ſua tunc agat illud qð in ſe eſt magis obliga toꝛium Q a nouo peccato immunis exiſtat. Blllignat B „WWapitulum Quintum. Iſo quid ſit eꝛronea dſcientia qᷓ vulnus ẽ ma gnum ce vt medela adhiberi poſſit rad icitꝰ Bidendum eſt de cauſis eꝛronee dſciẽtie · Sbi ſciendum ꝙ ex quinq; oꝛit. ſ. ex diſcendi negligentia. ex querendi eꝛubeſcentia · ex ſupbie ptinatia. ex affectus maliuolentia. 2 ex alioꝝ vitioʒ grauium feculentia. Pꝛimo inq; oꝛit᷑ ex diſcendi negligentia Vñ Vſa. myv. Pterea duckẽ eſt captiuꝰ populꝰ meꝰ quia non habu it ſcĩaz · Tenet᷑ em quilibet yp̃ianus ſcire aut difere a que ſunt credenda vt ſim bolum apoſtolo ʒ · Ea q ſunt appetenda ⁊ ſperanda vt oꝛatõnem dominicaz in qua continet᷑ quitquid oꝛdinate petendum a ſperandum Et ea que ſunt facienda dnmitt enda ꝑ dilection ez i c 9 uinqʒ cauſas erꝛonee conſcĩe 2 Pximi d tenta in decez pceptis que ſunt regula oim dicente veritute Math · xix. Si vis ad v itam ingredi ſerua mandata Ea que ſunt eccleſie ↄui ter vulgata P cepta vt ð cipuis feſciuitntibo de neceſſitnte confit di tukariſeimn ſumendi atq; de quibuſoam alijs ſacra⸗ tis eccleſie vener abiliter pcipiendis · Tenent inſu⸗ p ſinguli hoies vt di · S. Tho· peima ſcð e . q· vij. Ea qᷓ ad eoꝛum ſintum ſunt prinetia vel offitium vt religio ſus ea que ad ſuam religionez ptinent Epus iudex ſca 5 binus afiliarius axrtifep ſic de alijs. Et ea que ad eo rum officium pnent ſinnliter ſcire ſine quoꝛü ſ ciẽtia non poteſt aliquis debitum actum exercere. Et ſitur deberet exeꝛcere . Bic aurpius eſt cuilibet in officio licito eyſite ſi neſcit ea que ſunt officij ſui exercere vt iunctis matrimonio Mectis ad officia ſi milibo. Mã qui igno rat iqnoꝛabit. Coꝛ xiiij Et fatuis virginib di · Mat. xxv· QAmen dico vobis neſcio vos a clauſa eſt ianua · peeſt mech nico pꝛimo velle artez diſcere oñ̃ eã iam Secundo oꝛit erronea dſcientia ex querendi erubeſcen da Puta ceum quis habere poteſt cuos in dubijs con⸗ ſulat vel in arduis erubeſcit querere. Tales em ve Zſcien tia ſola ſcit liberare nuq; attingẽt ÿmo in demo nis temptatione interim ſuccumbent vt diffuſe ꝓbat Caſſian? colla. ſcðᷣa moÿ ſi exemplis· Pꝛimo abbatis Berapionis quiy iuuenis exñs feruien do abbati theo ne ꝑ demonis temptatõem tam diu in furti panis cõ ſcientia duriſſima detentus eſt quou ſ; peccatum coꝛã ſenibo agnouit . Deinde exemplis ſcri pture idem patz ˖ Paꝛnmmo de ſamuele iuuene a deo electo · j· Re · iij. quem deus pater ſuo colloquio noluit illuſtrare niſi ſemel iterum ab helij ſacer dote ſenioꝛe doceret᷑ ˖ Sic vas ele ctionis iam conuerſum deus ꝑ ſemetipm ſtatim inſtru n erro noluit. p ait ei Qſtu ix. Surge a ingredere ciuitn / ecii tem ibi dicet tibi. Quid te opoꝛteat facere . Sic etiaz ntnaß idem Paulus ꝗpter hoc ſolum aſcendit ihero ſolmmam itdi vt euangelium quod p mimcula plura genabo dica ſen ⸗ uerat pꝛiuatn ac domeſtca examinanione ↄfeꝛret aum inſu⸗ apoſtolis ˖ Contuli inquit Galla. ij. cum illis euangeli ka⸗ um cuod pdico inter gentes ne forte innuanum enere⸗ Uigo rem aut cueriſſem . Ideo zcludit Caſſianus ex Monſi n verhbis. Quis ergo tum ſumtoꝛ A cecus qui ſe andeat dO ſuo inditio a diſcrenioni vnnttere eum vas cleckioms HG49 in digniſſe coapo ſtoloꝝ ſuoꝛum collatione teſ. tet. Sñ rr maniſeſciſſime com Phatuͤ nea domino quidem viam ñunm 6Prtfottionis q;piam Pmereri qui habens vnde waleat hx erndiri docrinan ſenion velmſeinitn dtemſerit pui / ntt peondens illud eloquiũ quod opoꝛtet diligentifime cu⸗ o ſtodiri · Inteꝛ roga patrem tuum amiei tui maioꝛes NKnn. tI08 7 dicent tibi Deutrono. xxxiij. Et iteꝝ dicit Caſſi anus ibidem. Non valebit ignoꝛationem eius callidꝰ Dhiaſtis illudere qui vniuerſas cogitationes in coꝛde na efn ſcentes pnicioſa verecundia neſcit obtegere ſʒ eas ma tro eyxamine ſenioꝛum vel re Pbat vel admittit. Ter cio oꝛit᷑ onſcientia eꝛronea ey ſupbie ꝑtinatia vt quã do quis non humlliat intelleckum ſuum vt · ſ. melioꝛi bus a ſapientioꝛibo ſe velit credere · Contra qd Apo · ſeeen ij. Coꝛinth⸗Captiuantes omnes intelleckum in obſeᷣ uunm chriſt HVoc eſt dicere · Exponit Ylri · de argen · in ntn compendio theologie. ꝙ quilibet in credendis plus de⸗ anst ) bet conſentre fidei q;ᷓ ſibi a in agendis plus debet alijs Inn credere q; ſibi vtpatebit ꝑte tercia capitulo· xvj · Ideo nbe;, Coaſſianus vbi ſupꝛa dicit . Bera diſcretio non niſi ve guan im hunilitate acquiritur· Cuiꝰ namq; humilitatis nõo na ſicke Hec erit pꝛima Pbatio Si vniuerſa non ſolum ꝗqᷓ . agenda ſunt ſed euam que cogitnt ſenioꝝ reſeruenẽ N examini vt ſuo nihil iuditio credens illo? p oĩa diffi/ nitionibo acquieſcat vt qdð bonum vel malum debeat iudicare eoꝝ tradicõe ↄgnoſcat· Quce inſtitutio nõ ſo lum pꝑ veraz diſcretõis viaz iuuen ez tramite recto do / cebit incedere . Sex etaz cunctis fr audibo inimici 2 in ſidijs ßuabit illeſum · Nullaten? em decipi poterit qᷣſ⸗ quis nõ ſuo iuditio ſ̊ maioꝝ viuit cxemplo · Quarto oꝛit᷑ ex affectꝰ maliuolentia cũ quis aliq; paſſiõez ſeqt qꝛ talis impedit aim ne poſſit cernere veꝝ · Qð non ſo lum veꝝ eſt de ira ſed de oĩ alia paſſione puta odio ti/ moꝛe deleclatione triſtitia ſpe vel deſperatione ira fu ga a pſecutõe doloꝛe 2 gaudeo indo tales paſſiões nõ refrenant ratione qs phs. ij · Ethi ponit · Vñ Augu ix de cinitate dei dicit. ꝙ paſſiones aie daz vocant mo;. M bos vel pturbatões cñe · Et de duabo malis iudiabus de a ſaceꝛdonbo Danie.· xiij · Auerterunt ſenſum ſumm glo · i. celeſtia non cogiturent. Et ſequit · Neq; recoꝛda rẽt᷑ indicio ; iuſtoꝝ glo.ſiue dei ſiue honeſtutis ſiue na ture qᷓ oĩbo ad bonum inſita ſunt. Cauſa ſubinfert de paſſione. Erant em ambo vulnerati amoꝛe eiꝰ. ſ.· ſuſan ne. Et poſtq; ait vni eoꝝ Daniel ddemnando. Gpes dectpit te a cõcupiſcentia ſubuerüt coꝛ tuum · Quinto oꝛit᷑ ex alioꝝ vito ꝝ grauoꝛũ feculentia. Naz habitꝰ et diſpoſitões vicioꝝ intelledum cecant ſic vt lumẽ ve re intelligentie vix habere poſſit &t ſi hz vicioꝛũ habi tus adeo debilitant voluntntẽ a affeltum vt ſibi mun / dus ſapiat non celeſtia teꝛrena non diuina . Vnde ð malis in inferno poſitis ſic ðꝛ tarde de vitn pñti penitẽ nib ſapi.v Eꝛauim in wia veritatis r iuſatie lumen non luxit nobis a ſol intelligentie nõ eſt oꝛtus nobis laſſati ſumus in via iniquitatis a ꝑditionis. ⁊ ambu / laumnꝰ vias difficiles. viam aut dñi ignoꝛauimꝰ. Id circo etiam Tho. ij. Vicia m glo · ſignant᷑ ꝑ ſtercoꝛa tul diſſt aa aalida irundinum q cecauerunt T hobiaz. Nido int noͤſ⸗ glo yrundinis ſupoſitus doꝛmit qui leuitnte la ſciuie ng Bemediat ne quis in ignoꝛancia t turx Et ſunt quatuoꝛ ſcʒ ꝑ que quis facit qu ĩ ſeeſlt · (UCapitulum Octauum. E medicmmine putn erronee conſciẽtie neceſ⸗ ſarium eſt videre · Habet aüt ignoꝛantia vi/ cibils iuris a facti que ſunt oꝛigd eꝛronee con ſcientie duo in ſe mala. Ynum eſt reatus ſeu uuulpa. Aliud eſt defeckus ſcientie debite ineſſe q ſciẽtia nii ignoꝛans caret . Pꝛnn? tollit ꝑ veraz Stritionẽ Becð ug wlit aut omnino amputak ꝑ diligentiaz debitaz faciẽ ͤbis D quod in ſe eſt · Exigant aut ad diligentiaz debitam in autra ignoꝛantiã taleza ad faciendum as in ſe ẽ qtuoꝛ u au quinch hm Cri vicz inquiſitio diligens ſcriptumm/ mh rum. Kequiſitio hunnlis i ſcriptis ſacris l'atoꝝ· opa ii nᷣo bonoꝛum p cautelaz grauium vicioꝛũ. Et inuoca / e. 10 oꝛationes dei a ſanctoꝛũ. Quintum poteſt addi n 5 eſt cauſa Pcedentium vicz ardens deſiderium Ppꝛie o beatitidinis 2 fuga damnatẽõis future ppetue . Vnde Nes Cri · ſup Math · ome. xxxix · iſta tangens di. Si velles I No gredi ſcripturaꝝ veritatẽ nunc peteres oꝛõibo nunc qꝗᷓ d4A eres in ſetiptis nun pulſares bonis opibo nunc int mete txtogares ſacerdotes aunc illos nunc iſtos. Sʒ iſta non iſon finunt qꝛ verbo dei non credit nee ꝓmiſſio beatitudĩs ſrun/ deſiderak nec cõdẽnatõis iuditiũ foꝛmidat · Ea de iiij · in; tũgit a declarat Bona . ſup. iij. ĩ materia ð fide Pꝛemũ unid igit ẽ diligẽs in aſitio ſcripturax ſalutariũ ſez hoĩ dz oann fieri ꝑ attentaz verbi dei auditõem . Sñ Pſa. Tꝑs fa bis tciendi dñe diſ · le . tu. Ideo dilexi mandata tua ſup au ⸗ ſbu/ ⁊2tho. ꝓPpterea ad oĩa mandain tua diri om vi · ini ſic d Debet fieri per libꝛoꝛum ſacre ſcripture ſi quis nouit coonn klegere attentum intentionem Vñ Pſalm. Tunc non E =—2 — 7 confundar cũ pſrexero in oĩbo man · ti · Vñ be atus vir trit ſicut lignũ qð dat fruckum in tpe ſuo Et etiam fit coꝛdialez auditoꝝ de ſcriptura ſacra meditationem Falibo em inſiſtendũ eſt p̃ſerum diebo feſtinis p qᷓ ſa batum multũ ſanctificatu · Scm eſt redſitio in ſacris ſeripturis lẽatoꝝ· Idẽ fieri ſolet ꝑ duerſatõeʒ cũ bonis hoĩb. Sũ in pſal xvij· ðꝛ · Cũ ſandto ſanctus eris i. Per crebꝛã collocutõeʒ moꝛaliũ bonoꝝ · qꝛ hm Apo· . Coꝛ· xv. Coꝛrumpunt bonos moꝛes colloqa mala. ita e diuerſo ßm pfal. Declaratio ſer · tuo. illu. a intel. dat par . Et p hũilez qſitõeʒ ſapientioꝝ exemplo ihu qᷓ duodennis in medio dockoꝝ inteꝛrogabat àQ audiebat illos Lu ij. ᷓ ntum valeant dickũ ẽ pte iſta capi · vij· Vercium ẽ opatio bonoꝝ ꝑ cautelazʒ grauiũ vicioꝛũ. vt ſq homo ſibi caueat a grauibo peccatis ſiĩ aliqð ceciderit nõ diu in eo ꝑmaneat · Quia ym Gꝛe · Bepe deus ꝑ noua peccata punit pꝛioza ⁊ ꝑ vicia grauia ſi arit peccatoꝛez in ignoꝛantiã ruè a in peccata alia Vñ pſal. Qpone iniétatẽ ſup inid· eo . Et ſic m glo Au. Supcedit ignis 2nõ viderunt ſole . Sic enaã m Apo· Ro·j· ꝓpter peccata phᷣoꝝ tradidit eos dñus in paſſio nes ignomine a obſcuratũ ẽ inſipicẽs coꝛ eoꝝ · qͥnymo Sm Gꝛe. ſup Eze . Contẽnenti qui non vult peniter ponit de? offendiculum vt graui? impingat · Quarto ? inuocatio ꝑ oꝛatões deia ſanctoꝝ qts de? velit hoĩ nez illuiare vt neceſſaria ad ſalutem intelligat 2 vt in ignoꝛantia ſua nõ ꝑmaneat exemplo pſal.qͥ ait· De licha quis intelligit. Et ſcnũ oꝛare incipit intelleu coꝝ · d · Ab ocultis meis mun · me do · ic · Vñ glo · ſuper Math · viij. Ap̃s modo rogatꝰ mõ vlũo anat ondens ſe contra vicioꝝ paſſiones ſp ãnuere fideliũ pᷣcibo · Et ea non nũq; qꝗ ipſi nõ intelligunt vel intelligenda das vel pie petentibo etiã nõ intellecta dimittere · Quicũg; 5 ⁹ 5* igit ĩ p̃dictis. iiij. diligentiã fecerit videtẽ ßm Cri ·. ⁊ Bo nauen ſacere qð in ſe eſt peccatoꝝ remiſſionez conſe qui poteſt etiã ocultoꝝ. Quãuis etiã ꝑ multa alia pec cata dimittant Vnde Oꝛigenes ſupꝑ le · ij. dicit · Qliquis meliꝰ? fere agebat cũ antiquis qͥbo diuͤſis ſacrificijs ve nia pᷣ̃ſtn bat. Aput nos vna tm̃ venia ꝑeccatoꝝ per ba ptiſmi lauaeꝝ nulla pꝰ peccanti mĩa · Decet em̃ diſere tioꝛis diſcipline eſſe yianum ꝓ quo xp̃s moꝛtuus eſt Bones hirci ⁊ oues iugulabant a aues ſimilia oleo aſpgeban ꝓ te dei filiꝰ iugulat? eſt · Et iteꝝ te peccaè deleckat nõ tñ deſperes. Audiſti entn in lege ſacrificia S pccatis. Qudi qnte ſunt remiſſionts in cuan gelijs. Peꝛima eſt in baptiſmo. Scda in martirio· Teꝛcia p elemoſinaz . Vñ date q habetis a ecce oĩa munda ſunt vobis. · Lu · xj · Quartn qꝛ fratribo renittimꝰ. Sñ ma thei ·˖ vj · Si remiſeritis fratribo ex coꝛde vo bis remit tet pater peccata vr̃a · Quinta aꝛ duertim? peccatoꝛez ab eꝛroꝛe vie ſue ßm illud Jacobi · iij . Qui duert fece⸗ rit pccatoꝛẽ ãc. Gexta ꝑ habundantiã caritatis. Lu · vij .· Dimittun ei peccata multu · Et · j· Pe · iiij. Ca/ ritas opit muſutudineʒ peccatoꝝ. Septima p pnĩiam durã a la boꝛio ſaz cũ peccatoꝛ lauat lacrimis lectũ ſuũ 2 fiunt ei panes lacrime die at nocke nec erubeſcit ſa⸗ rer doti dñi peecatũ ſuũ dfiteri ⁊ medicinam ẽrere ßm illũ qui dixit · Dixi fite boꝛ aduer. me in iuſti me ˖ do. tu re · ic · Dinc Jaco vlti· Infirmat᷑ quis in vobis vo / cet pꝛeſpiteros cccleſie. Tu ergo cum venis ad gratiã bapuſin vitulum obtulil quia in moꝛte chriſci bapc⸗ ſaris Ad Romanos ſexto. Cum ad martirium du / ceris hircum obtuliſce. quia auckoꝛem peccati dÿabo/ lum iugulaſti · Cum elemoſinaz feceris a eꝛga indigen tes miſericoꝛdie affeltum impenderis ſacrum altare oneraſti · Si fratri tuo ex coꝛde dimiſeris a iracundie edis piguibus timoꝛem depoſueris miem ſimplicez ¶A m habueris arietẽ vel. agnum ſacrificaſti. Si diuis =ð? lectõibo inſcuctus meditando vt colũba 2 in lege dñi ſe vigilando duerteris peccatoꝛez ab eꝛroꝛe vie ſue 2 ao S ſimplicitatẽ columbe reuocaberis ſanctis adiungen do ſocietats turturis feceris ̈miteri par turturum aut duos pullos columbaꝝ obtuliſti. Si aũt ꝓximũtuuz gelen non en ſicut teipᷣm dilexeris ſʒ ſicut p̃s qui ait Maio ſidn rez hac caritate nemo hz ᷓ vt caz ſuam ponat quis ingus ꝓ amicis ſuis pães aſimos ſimilaticos cor tatis olco nous ſubactos ſ ne fermento malitie nequiue ſʒ in aſimis lum ſinceritatis a veritatis deo obtuliſſe cognoſce . Sʒ ſi in v amariti dine fletus fueris ſi carnez tiam maccraueris ſathr multa abſtinentia arefeceris vt dicas ſicut ĩ frixoꝛio ſeh Sfrixa ſunt oſſa mea in ſacrificio ſinnlaz a ſartagine hͤd⸗ vel a eian cula obtuliſti. Hoc modo veri? pfectius ſa, Echll crifitia offers que iam hm legez non poteſt t offerre Iſ⸗ dſec⸗ rahel .· Hec Oꝛigenes. bitrio Tres elle ditterentes iyminum hutiutn teep m ala; ſciaz oltendit⸗Capitulum onum. N Erũ qꝛ pꝑ p fata puncta Cri.bene videre põt. uinn vV quid facere debeat äntum in ſe eſt cat holic⸗ mile in eꝛronea manens cõſcientia. Hic mõ opus ndt “ ſt etiã videre quid neceſſariũ ſit facere vni / Uen⸗ cnich ſi ſiue fidelis ſit ſiue infidelis vt dſcientiã eꝛroncam Hin excat pfacere dſcĩaz qð in ſe eſt.· Eſt em generalis theo hrcp logie regula vt inquit Cancel pifienß tractatu de gu amn lis moꝛa.Nð culpabilis i ignoꝛatia iuris diuĩ nõ cadit tont in facientẽ illud as ĩ ſe ᷣ· qm . . talẽ hoĩeʒ ð neceſſarijs ns ad ſalutẽ qꝗ q vires ſuas excedũti docẽ imediate patus ẽ pene St igit ſciat qᷣd ſit facè qð ĩ ſe ẽ qq; id oñſũ ſit ſupp»aa ſtad c. tij. . ijij · Hic tñ adutendũ ẽ tria ſüt genera hoĩm fiaz Quidã ſunt hñtes vſũ ratõis ſ nõ dů fideles . Alij ſlürt . o q ſut aut fuerũt fideles in peccato metuli exñtes nun ui vt herettti · Alij ſüt fideles i iaz 3 Fnittese a tamen ſuum un ” / Hidin leged; ſuexad iungen um aut nünn Maio natqnis ts olto aſins Gfin muenis Riro tius e, h um mum⸗ Npot. lpn epes cre vnin roncan loͤthe mdeimn ͤtde aſens Pance⸗ ſiprn pim nun ſu eꝛroneaz dſcientiaz agno ſcentes · Et ommnes iſti poſſũt ab eꝛronea dſcientia liberari dumõ fatiunt gð in ſe ẽ. D Pꝛimi igit vt Qlexander de hal. di. in ſüma tria dz fa⸗ cere videliez deü qᷣ nos genuit agnoſcere nihil boni a ſe habent ſ a deo pꝛincipaliter credere Ja deo bona ſibi dari 1 mala amoueri petere · Que ſic declarat· Naz Z in quolibet hoĩe eſt recta intio hec rectinido boni eſt notio indita a creatõe qꝗᷓ libet ſia poteſt cognoſcere ſuum pꝛincipium.j· ðm De q noutia in Pſal · zꝛ. Sci tote qm dñs iße eſt de) iße fecit nos it.· Peꝛ h em ꝗᷣ½ libet homo naluragliter ſcit ſe ſp non fuiſſe ſed ſe facuũ eſſe · Itn ſcit ſe hẽe pꝛincipiũ a ſcit ꝙ ab illo pꝛincipio hz qdad hz a totum bonum qð hza non a ſe R ſcit p ab illo dz petere honũ ꝙ p illum debent repleri oðẽs defec? ſui. Bi ergo hm iſtaz notitiã oꝑet homo ſuo ar bitrio cuerendo ad illum quez ſcit ſuum pꝛincipiũ eſſe Ecce pꝛmum ⁊ quez ſcit eſſe oꝛandũ ſibi vt ſeit ſupple at defeck? ſuos 2 bona tribuat. Ecce ſcᷣm. Et petit ab eo lumen dgnitõis fidei a boni dabit ei. Ecce terciũ · Si em illa nõ facit qᷣs unc · Juxtn illud j · Coꝛ· xiiij · Igno rans ignoꝛabit᷑ · Si aũt facit qð in ſe eſc a H ve? eſt et 3 . generale de quolibet hoĩe . De ſcðis aut ᷣ ſunt fideles ſz in peccato moꝛtali tales pꝛeter pᷣm ſſa etiã tria de bet facere ſz au ertere voluntatẽ a peccato iuſtitiã dei põ / derare quaz infligit p peccato mĩaz dei quã impedit benitentihy. In talib em de ſedo genere plus eſt vel fa cilius accipere lumen veritatis qa tnlis habet fidem in fſoꝛmem . ſ ſine caritate Fides aut inducit ad duo vide 7 licz ad diuinã iuſtitiã damnantẽ re ꝓhos 2 ad diuinã miaz ſaluantẽ electos · Hec em bñ Ognoſcit ꝑ fidẽ. Si ℳ ego aueꝛit ſuũ arbitriu ab adu peccati dirigit ey lu mine fidi in iuſtitiã dei damnantb re ꝓPhos in diuinã miaz ſaluantẽ iuſtos· Ex pꝛimo cauſabit timoꝛ in eo 1ex ſcðo ſpes · Et eſt face qᷣ in ſe eſt Cui ↄcoꝛdat ſan qus Tho in iii. di · xvij de in ſtificatõe nmpij. 2 ſic di cit In ißa voluntate eſt a pinqre deo ꝑ affedũ a deſi / derium 1ꝛdinari ad graz p remotõem impedimen qð qdez impedimentũ eſt peccatum. Et ideo x diſplicẽ naz peccati a affectum in deũ ſe alis ad grataz pᷣpa⸗ rat . Et qñ hec duo s efficaciter facit ðꝛ facere gð in ſe cſta ſꝑ gratiã recipit · De pꝛimo iſtoꝝ ðꝛ Jacobi iiij. QAꝓin quate ðo aꝗpinbit vobis · De ſcðo Apo. iij Egd ſto ad hoſtium pulſo ſi s audiet vocem meaz ꝗ aꝑ eruerit ianuã introibo ad illum a cenabo cũ illo. q ille mecũ· Yec Tho De tercijs vero q laboꝛant in er roꝛe videntur facere qð in ſe eſt vt illüinent ſi ſeruent ea ꝗᷓ ponunt᷑ ſupꝛa ca · inj · pte · iij · ca · xxxiiij. Bed foꝛ tuſſis cxeret homo timoꝛate ↄſcientie cũ aliqͥ ſacre pa⸗ gine dockoꝛes dicant ꝙ hoĩ facienti qð in ſe eſt etiaz ſi eſt in fidelis aut credens pe ccatoꝛ det lumen gre · Nam ôd de? tali dat grãm infallibiliter a neceſſario. Rñdit idẽ ꝙ ſic . Maz uls de? cogi nen poſſit tñ itn immutn biliter ſe hz diuina bonitas ad donũ gratie oĩ volenti recipe facien do · · gð in ſe eſt ꝙ de? dat ei grãz a etiam neceſſario i immutabiliter . Sic ſol immutabilter dar lumen ſuũ oĩ volenti ſuſcipe. ſ. diſpoſito ad ha ſe hñte in recka diſpoſitẽe ad ſolez · Ex quo aparet laus volü tatis diuine ꝙ non põt ſe negare volenti graz ſuam re cix e faciendo cð in ſe eſt · ꝓter quod etiã Quguꝰ di. Bicut vitupium hüane voluntats eſt ꝙ non vult re/ cipere Ita laus diuine tationis eſt ꝙ non poteſt ſeip ſum negare · Cauendum tamẽ vt dicit Auguſtinus li⸗ de gratia a libꝛo ar · Ne ea que inter nos actitare ſenti/ mus aut voluntati humane tribuas ꝗᷓ infirma eſt aut diuine nece ſitati ſic ſcilicet ꝙ deus cogatur quia non coacke dat Hed liber ex ſua bonitate. Et anmaduer / tenda eſt iterum dei bonitas ·˖ Nam ſiper mpoſſbile de us noſter non daret facienti quod in ſe eſt gratiam . idi Wofa hmnein dus pobile lrale⸗ indign woaſt por W donm diu cope Ttehe göͤte⸗ lnemn ptäte mor Ppſen Nada dan oeh ceſe ir ſi tdement diplei mwppa⸗ acdinſe cobiit 0poi mme alillo, mine ſernen Hodf ſurtht keng un Rüdtt nmu wlme edemn d ſſhin mowi ſumn vllee Nſeſ. nuß ſenn,/ ſtont non duer⸗/ Uile⸗ in non faceret tali iniuriaz. Sieut ne luto fieret iniu ria de eo figulus faceret vas in tumeliaz non in honoꝛzs 11/ ꝛ faceret hm exigentiã naturam ſue materle. Teſte Jeꝛe xviij. Ecce ſicut lutũ in manu figi li ſic vos ĩ ma⸗ nu mea Et yſa · lxiiij · Et nunc dñe pater nẽ es tu nos vero lutũ a tu factoꝛ nẽ ⁊a oꝑa manũ tuaꝝ õnes nos. Bñ nos ſumꝰ materia ip̃iꝰ. Sed ſic eſt ꝙ tota maſſa generis hüani coꝛrupta eſt ꝑ oꝛiginale ſad ũ. ter h; ſi deus facit ex hoĩe vas in dtumeliã a non in ſuum honoꝛez impꝛimen do foꝛmaz nobilẽ qᷓ eſt gratia facit ßm exigentiaz materie qꝛ oꝛdinata eſt maſſa generis hüani ꝑ peccatũ in ↄtumeliaz Et Pter h ſi ita faceꝛet non faceret iniuriaz ſicut videt facere in pueris ab oꝛi ginali peccato ꝑ ſacramentum nõ purgatis· Qo ergo deus in hoie faciente quod in ſe eſt mipꝛmat foꝛmaz nobilez que cſt gratia h eſt ex ſola liberalitate ſua 1 nõ cx aliquo cð debeat hoĩ facienti qð in ſe eſt adhuc eſt indignus ad ſuſceptõez gratie. mo nullꝰ peccatoꝛ ſe poteſt ſufficienter diſponcre ad gratiã niſi deus ipſuz diſponat ˖ Ratio vt dicũ ẽ qꝛ qͥ eſt in pꝑccato moꝛtali indign' eſt ſuſcige gratiã tñ qꝛ taliter peccatũ remo⸗ uꝛt lumen diuine gratie ſicut feneſtra clauſa ne illuieẽ domꝰ. Sz ſi facit homo qð in ſe eſt dſeqr diſp oſitõem diu ini adiutoꝛij. vñ in pꝛioꝛi exemplo feneſtra debet cõꝑari actui voluntatis cuiꝰ eſt ↄſentire vel diſſentire tenebꝛa cõꝑat᷑ peceato · Vñ ſicut in ptãte hoĩs non ẽ 9ð remoueat tenebꝛaz a domo niſi apperiat ꝓhibens lucem . ſſfeneſtram. a lux illa remouct tenebꝛas . Ita in p tũte hoĩs non eſt vt remoueat peccatũ a ſeipo. Et ſi remoueat adum ſuũ voluntariũ · ſ· diſſenſum ad bonũ 2sſenſum ad malũ tunc remouet illud qð eſt phibẽs gratiaz ſicut fen eſtra Phibet lumen tunc intrat gra ⸗ tia in xp̃iano · Et ita diumo adiutoꝛio remouet ab eoo tenebꝛa Remoutt ergo libeꝝ arbitrium diſſenſum ad bonum vt dſentiat patate gratie Et h eſt ꝙ di · be at⸗ um dum ↄſentit facienti quod in ſe eſt omnino dat᷑ gratia —, (Capitulum Decimum / BGod aut deus facien ti qð im ſe eſt infallibili ter dat gratiaz patet multis ratõibo. Pꝛimo 6 poteſt negare ſuam bonitatẽ a miam qꝛ ꝓnioꝛ eſt ad ́èU largien dum de bonitate mĩa q; ad puniendũ de iuſti rit bo nitatez eius Q miaz ergo de? nõ poteſt ei negare q̃ focit oð in ſe eſt ſuam bonitutẽ a mĩam · dat ergd ei hẽ inſundit gratiã Cũ apo.· ↄcoꝛdat ſcriptura Eccle. vj. di · Cogitatũ habe in p̃ceptis dei in mandatis illiꝰ mazxinie aſſiduꝰ eſto 2 ipe dabit tibi coꝛ αpiſcentia in eo ſit miͤtaus ergo impoſſibile eſt ꝙ non ſuſcipi ⸗ at dſugientes ad ſe ˖ Sed faciens gað in ſe eſt confugit fit pſuſceptõeʒ gratie ideo vt pꝛius · Tercio Opo · iij · vßs di · Si quis apperuit intraho a cenabo cũ illo hoc ẽ delectaboꝛ ˖ Et ÿſa · j. dñs ait · Conuertimini ad me et ego reuertaꝛ ad vos. Ex bo ſic arguit · Impoſſibile eſt ſumaz veritutez metiri ſed neceſſe hz veritutẽ dieere a mplere ˖ Sz dicit duertenti ad ip̃m ꝙ cõuertet ſe 1 ꝙ Bernhar · Gratie ſolum coopari dicit᷑ liberum arbitri ¶ Pꝛobatur multis rationibus quomode 18 em di. apoꝰ. ij · CThÿ̈ · ij. Deꝰ ſemetip̃m negaẽ non poͤteſt · Suꝑp quo Qugu.Cum ſit iuſtus nõ poteſt negare ſuaz iuſatiaz ergo cũ ſit bonꝰ aq miſericoꝛs non tia. Sicut ergo non põt ſuaz iuſtitiã negare facientibo malum multomagis no poteſt ſuaz miaz a bonitatez hijs negareq requirunt eum. Sʒz ꝗ facit qð in ſe ẽ reꝗ ſapiẽtie dabit tibi. Hcðo ſic · Nã d · Augu. ſup illo· Ro. v. Juſti cati ex fide pacez habeamꝰ deus recipit d fugi en bes ad ſe. aliter in eo eſſet initas ſed inpoſſibile eſt ad ißm ergo mie eſt ꝙ ip̃m recipiat · Sz ip̃m ſuſcipe ud aſp erientez intrabit · Cum ergo faciens qð in ſe eſt dibes n abin onnd 6 ut⸗ infglbin dPeno bmnegnt noport 1Oe non ett d düdeinſr fattennd lwnat;, nlin, nemnde ercd n Ccl⸗ bil ſende ptefu oſtirt⸗ hnſien cai nſtpe Oon ſlopee 15 t ſtibe eete⸗ ſeng nſef Düer tat ad veritatez pꝛimas a ei aperiat vt intret ne ceſſario ſeuit , ad talẽ grata recipiat. Quarto jrit Anßhelmꝰ li . de caſu diaboli qre lucifer non habuit ꝑ ſeuerantiã Quia h fuit aut qꝛ de? nõ dedit aut quia ipſe non accepit. Et determinat iſtaz qſtioncz di. ꝓ̊ hH non fuit qꝛ de? n on dedit ſʒ qꝛ ipſe non accepit cũ de⸗ ſp patus eſſet dai e ip̃e vero non accipere · Cu ergo fa ens qð in ſe eſt ꝑ at? ſit accipere grãz ei dat? Nuinto nõ⸗ mnus diligit de? xp̃ianos vel alios peccatoꝛes inno uo leſtamento q; dilexerit in veteri teſtamento · quia frequenter vxp̃s ait. Non veni vocare iuſtos ſz peccato res ad pnĩaʒ 1Kath· ix. Mar. ij. Et Lu xv. Tres pa/ bolas ponit ſ. de oue de dꝛagma pditis a diligent / ſime qſitis de filio pdigd. Sz in vete teſta · miꝛ oꝛdiſ ſime vocauit gccatoꝛes ſa. xlix. d· dixit ſyon dereliet mulieꝛ infaut ſuum vt non miſereat filio vteri ſui . ſi illa oblita ſ uerit egd tñ non obliuiſcar tui Ecce in manibo meis deſcripſi te . Hanc etiaz dei indicibileʒz bo nitatez ad h umanũ genꝰ? oñdit beat? Dyoni in epi· ad demophi lum q inttulat᷑ de pꝛia oppinione àQ boni tate dei · In /qᷓ redarguit Demophilum qͥ penitentem a : . . „ us manſue tudinez miaz deo ſũme placere. Et h oſtẽ dit triplici ter · Pꝛimo exemplo patrum vete teſtn. He cundo exen nplo angeloꝝ · Trecio exemplo xp̃i. Pꝛimo exemplo pim vete · teſta · de Moiſe qͥ fuit vir mitiſſimꝰ ſuꝑ omnes hoĩes qui hitabant in teꝛtra Numeri xiij. 1 Ideo etioz eĩ de? ſicut amicus amico locutꝰ eſt ei oſten/ dens. Secundode Dauid ðꝛ in pſal. Memen 9 to dñe da nid 2 oĩs man ſue. ei ſc. Ideo yop de eiꝰ Pgenie natus eſt. Parifoꝛ miler Jacob qui ſe manſuete ad pſecutoꝛrẽ Eſau habuit ⁊ iuſtificatus egipti factus eſt Ee Obel qᷣ ambulauit tum homicida ſine ſuſpitione⸗/ mo ipfa lex rigoꝛis Sete · teſta. m andauit Muidere iumẽts ini/ mici di · Ex o. xxiij. Si occuereris boni inimici tui aut aſino eꝛrant reducens eum. Deinde recolligit Dioni ſiꝰ vliter ꝙ oĩs ſcriptura ſacra laudat bonus q non tendunt alijs facere mala neq; ꝑ malitiã alioꝝ tranſ mutant᷑ a ꝓpꝛia bonitate . VSñũ di · glo. Math. v. Mitis eſt quem nec rancoꝛ nec ita afficit ſz dia eqnimiter ſu⸗ ſtinet Et ad ſimilitudinem dei malie a inmicis tales byfatunt a extendunt in eos etiã ſunz bonitatẽ. Secu do pba cxemplo angeloꝝ amant lvĩes a mißentur um populi hebꝛeoꝝ depeant ðm ꝓ hoĩ ſitut patz j. 8 Zacharie. De angelo clamauit av dñm dixit Sſ ⸗· q; quo dñe non edificabunt ciuitates iude . Increpãt mulutudin es populi male opantis ſicit in pꝛincipio iudicũ gð aw aruit angelus ? re hendit filios iſtahel. Triſtan a malis hoim Vſa· xxxiij. Angeli pacis ama re flebunt · Et gaudent in ſaluatõe hoĩm Lu. xv. Gau dium eſt angelis dei ſup vno cca ac. Olercio pꝛobat exemplo xpi qui cx ineffabili bomtnte ſu a ineſſe ꝓPdu⸗ xit a oĩa in eſſe ſeruat. Vmnia q; vult aſſimulare ſi⸗ bi ↄ municans vis ꝓr ꝛia ſua ſᷣm coꝝ cap acitatẽ· Rece dentes ab ipo amat ceꝛtat renocare ad ſe uxemplificãs de filio ꝓdigd mſericoꝛditer ſuſcepto. Huc oĩ a Dyo. ponit in ſña· Gimilia ꝓbat Vama li · iij . a · v . dicens Von oĩbon? a ſup bonus deus totus bo mutas ꝗptet ſupabundantes diuitnas eiꝰ honitatis non ſuſcnuit ſo lum eſſe quod bonũ · ſuiiß iꝰ namraz a nul lo ſez ptici patam hui⸗ gratia ſer it (daz intellecnalce a celeſtes virtutes. Deinde ſen ſibelez a viſibilez mundum . Dein ab ipſo facka ſunt ↄmunncent eius bonitatem. Tradi⸗ dit nobis ꝓPpꝛiaz ymaginem 2ſen ſum ꝛium Aſſum pft ipſe pauꝑ èa mibecillaz naturaz vta nos purget ſrupul titden mdico⸗ lenid Uilbe Phabil WNN wo. Etid ns fntre⸗ whil⸗ dich ſon ſtrupu Z in coeruptibiles fatiat a⁊ pticeps rurſus cõſtituat eſſe ius diuinitatis s Bequit᷑ Tercia pars huius tractatus⸗· LQuid üit dubium ambiguitas ſtrupuloſa tonſclentia ſtrupulus ſcientia kides limilia dilkiniunt datqz dikkerentia ſcrupuloſarum onſclentiarůu· ¶ Capitulum Pꝛimum⸗ Dſcq; de ſcientia dickũ eſt qᷓ rectitudi Wnez hz vel hre videt in iudicando · nũůc de tercio pꝛincipali agendum ẽ vicz ð ſcrupuloſa dſcientia ꝗ ſuſpitõez hz vel dubium ac noꝛez ſeu vacillatõez de re agibili vel credibili. Quia vero talis natutaʒz ſpualis moꝛbi hz. Idcirco videndũ erit de eiꝰ? natura de nocum ento a pfectu · de ei⸗ cauſa medico a de medicina euratiua . Eſt aut ſtrupulꝰ? vacil latio ãdaz dſurgens cũ foꝛmidine ex aliqbo diecturis ð bilibo incer tis. Naz 1 ex vehem entiho argumentis Pfbabilioꝛibo ꝓ hac pte q; ꝓ altera dubitõ dſurgeret.· iam nõ ſtrupulꝰ? ſolꝰ a leuis trepidatio dici opoꝛteret ſz moꝛalis de tranſgreſſiõe certitu do vel ſaltẽ opinio Et ide videt eſſe ſtrupulꝰ qð aput alios dðe puſillamni tus q eſt tedio reꝝ aduerſaꝝ mers a indſide rata fracti annni deiectio · Eſt auũt timoꝛ fuge ꝑ quã anguſtia mõ tis fluctuanti cx cõtrarioꝝ expectatõe gen erat . Icirco hm dñm Albertũ in de tuoꝛ coenis aſſignat᷑ dra. Int ſeiaz fidẽ ſen credulitatẽ oppiniõez dubitatõez ſeu am biguitatẽ a ſcrupulum · Naz ſcĩa eſt ꝓpꝛie coꝝ qᷓ ↄgno ſaunt p cauſaz. Et qe p impoſſibile ẽ aliter ſe hẽe fides ſeu credulitas eſt pfecta pſuaſio vniꝰ pꝑtis ꝑ multa ꝓ babilia vel ꝑ autoꝛitatẽ dicentis · Opinio eſt acceptõ vniꝰ? ptis cũ ſoꝛ mi dine alteri ita tñ ꝙ ad illaz quam foꝛmidat nõ het ratio exp̃ſſa · foꝛmidat᷑ tñ ÆR ter debili / ne⸗ „—— intem ratõis alteriꝰ ptis · Vñ Bern li · v ad Eugenii de cõſideratõe dicit Vpinio eſt qſi ꝓ vero hre alid rõnis ſuꝑ vtramq; ꝑteʒ cõdict dis Situt ambiguitus motus ratõis ambigens vtrãq; ꝑtem contradictõis p ec lia media ˖ S trup ul⸗ aut eſt vt dictum eſt 2 vide tur ide eſſe cũ ſuſpitõe ex leuibo ſignis ſaltem ꝓcedente Simiiliter ide videtuü eſſe aligñ timoꝛ a puſillanmitas Et ſic ſunt quinq; gradꝰ? inter p̃ᷣfata quo ad certitu⸗ diincez. Naz vltimum ſuſpitio minimũ hz certitudinis de ſe dubium fluctuat · Opinio plus ad vnaz ptem q; ad aliam ſe deternnnat. fides ad vnã ptem ſimplicitẽ ſe firmat ˖ Scientia cauſaz videt · Vñ etam ym Tho Pe pa · ſupꝑ · iiij · di. xxxvii· Differentia eſt inter cõſciẽ / tiam ſcĩaz ſeu credulitatẽ 2 ſtrupulum conſcientie. qͥa ſcienna eſt hz euidentiaz ſine foꝛmid ine de opoſito a non ẽ niſi veroꝝ· Conſcientia ẽ firma credulitas de alicuo ꝙ ſit veꝝ 2 ẽ aliqñ vero2 aliqñ falſoꝝ a ea li / gat ſtante ad non faciendũ ↄtra caz nec refert vtrum uis ad talez credulitatẽ firmam inducit argumento leui vel ꝓbabili · qꝛ etiaz heret eus qͥ leui argumẽto de riuat a fide ligat᷑ cõſcĩa eꝛronea liq; tunc eñ cx argu / mento leui oꝛit᷑ debeat crudelitate abicere vel ↄtẽnere aut vince vt docet infra ca· xvj ·· xvij · Strupul? ve⸗ ro dſcie ẽ ꝗqiaz diffinit? . Gunt terea ſtrupuloꝝ con ſcie dez in ſurgunt añ fackũ aliqͥ pꝰ? factu ſolu in e tant cim. Ante factü inſurgit ſtrupulꝰ g etã pꝰ valde de diuerß agibilibo a credib ilibo putn de licite eukari⸗ dendo qñ dubitat de nug dimẽto legio . De ↄtracti bo reꝝ tꝑaliũ pꝛacticando · De clericis ↄcubinarijs vitan do 2 fit de alijs infinits · Pari mõ ex varijs factis de p terito ĩſurgunt diuerſi ſtrupuli · Notandü etã ꝙ ſtua pul? p̃dict/ a ꝗbuſcaʒ vocat eꝛron ea dſcia ab alijs pu kihri traſig Omot biguis adicͤ, ſarid⸗ Pardend nimin dcerdan timdinis peng inolridi nThon töſciß S SJM toto ſillanimitns · Ab olijs timoꝛ ↄſcie ꝗᷓ oꝛĩa p eodẽ recipi * uni vel ſi xima ſunt. Eſt tñ erronea cõſcia duplex.· Pꝛimo eoꝝ qͥ nims lataz hũt conſcĩiam dicens illud cuod malum ẽ eſſe bonum viceuerſa bonum malũ · De quibo ̈ſa · v. ðꝛ · De qui dicitis malum bonum ct bonum malü ponentes ten cbꝛas lucẽ a lucẽ tencbꝛas. ponentes amaxꝝ in dulce dulce in amaꝝ. Tales ſũt ſimles tranſire volens lignü tranſuer ſalii ſup ripã poſitũ vt latiꝰ iter apareat berillos oculos ſuponit. ſie ꝙ latitudĩez fickaz pede calcare nolis in aquã cadit Alia Pinde dſcĩa ẽ eoꝝ εttnoea ꝗᷓ nimis artam ſibi foꝛmat ↄſcĩaz aut ſtrupulos nimios ſicut machabei. ntnn tes ſe tran ſgredi Fceptu de ſanctificatõe ſabat.· Amittsdo bellum in neceſſitute in die ſabati moꝛ ui ſunt mille hoĩcs a gentilibo occiſi j Macha ij. Tales ſunt freenter illi ͥ de nouo ſunt cẽuerſi ad dᷣm de pec catis. Omiles illis qͥ p pontẽ ſatis latũ hũt ire. Jugu em dñi ſuaue 2 on? leue Mach xj. Et pax multa at. Pſal. diligenti w legẽ dñi Oc latü manda ũ dñi ninns Qutz tñ pontẽ dei mandatoꝝ magus aliqs ſtridum as ad puitut ſinulitudinis fili aut calmm ar are fa⸗ cit · Qualis mag⸗ ẽ dÿ abol/ ꝗ h moꝛalit quibuſdaz ſo let facere ſertim qñ viaz moꝝ ꝑ purius medium re ſpitiũt ſczʒ ſtantibe eis in tali poſito puritate ꝙ nee toto mundo nec p vita ſua m vellent offendere. uaʒ Piculoſa ſit ſtrupuloſe conſcientie cus ab aluis temptatiombus- ¶ Capiii· NMHero hec paſſio ſeu temtatio ſtrupuloſe arte ſeu timoꝛate dſcie cue ab alijs dicit puſilla / nimitas differt in nouẽ ab alijs paſſionib⸗ Dſeu temtatio nibo a defectibo aie · ꝓppter q̃ etiaʒ plurimum ẽ dura temtatio⸗ mala plura ndoq; ex ea ꝓueniũt · Pꝛimo c uia quedaʒz ſunt paſſiones foꝛniſice Foꝛis vaſtabit eos gladius a intus pauoꝛ·. Scdðo ͤa Idam ſunt es non incuꝛrit quis niſi ex paueis cauſis. Hec vero c wſat ey multis ym illud Job / xiiij. Time 4 oꝛ édaz ſunt ſine magno piculo hec vero valde piculo „ latio parit puſillan imitatẽ puſillanimitas ꝓturbatio ei qui ꝑ modicum lutũ tranſire cauet a exinde in maiꝰ lutum incidit. Sic qui vult nimis vitnre qð puſillani mitas reputat malum aliqñ cadit in mai? indebitum Et itn ei artat via padiſi ꝙ ꝑ lutum vadit inferni. OQuarto qꝛ cuedam ſunt interpolata hec vero qſi cõ nnua · iuxin illud D. utro· xxviij. Timebis nocte die non tredes vite tue · Mane diees quis mihi dat veſp am veſpe cuis mehi det mane Apter coꝛdis tui foꝛmi dinem . Quinto cuia qi (daz ſunt facile ſanabiles · ab iſtn vero cũ violentia qũ doq; ſanari opoꝛtet. pꝛopter g5 pſal. Tanq; in ſignü ſpealiſſime gratitudinis ait . Qui me ſaluum ſecit a puſillanimitate ſpũs a tempe ſtuate · Bexto quia cuedam vicia deßhendunt manſe ſte eſſe vitia · Oed iſta pa ſio frequenter vocat᷑ virtis · abhabente eaz eo ꝙ ſcripturn dicit . Beatus vir aui ſp cſt pauidus a non cogitat hoc ꝙ a lia ſer ptum dicit. Eccle. vij. Noli eſſe puſillannnis in anmo tuo· Snð quanto tale putatur virtuoſioꝛ tanto eſt ꝑiculoſioꝛ. iſta alios multis ninns puſillanimes 2 timi dos reddit Quo contra ſub upo Veutro.xx.· debellare volen tibus ðꝛ. Quis eſt homo fſoꝛmiduloſus coꝛde pauidus re uertat in domum ſuam ne pauere faciat coꝛda fratri vt in membꝛis vyterioꝛib qdoz vero intrinſice in in terioꝛibog talis eſt puſillanimites · Vnð Deutro. xxx· bit die ac noſte vndiq; irebüt eñ foꝛnidines. Tercio ſa eſt qꝛ eſt via ad deſperatõez · d. Beꝛn · Ke pbis tribu ſioni⸗ ntnt nſisn poꝛs anhof odwmd wu diap mnpor ſtn nulau ce0 nore filan ono ſoze frupe ſorf netev ſator Hn umd Pee e⸗ mori t ſezi. tozy. btmſs,. ⸗TCme 8 Tetio ahnd Pbistrb trbute ntetimit⸗ Harmt. zinma puſllani nbian v ſes dendie d vey düſnn chloeh ope ns a enr. eman. vin⸗ rcvi nNct. oVd gſoꝛ⸗ inſs rdſt us u katnn gteſt conkerꝛe⸗ n n multuũ infeſemnnt · Sʒ p iſenz ma gis iſeſtant. Sicut mſus a cams magis inſecunt beſtiolas tinndas vc le/ poꝛes ceruos· Sic etiam tinn ditas ſume dat audaci am hoſti in ſequenti · Vñ Bene. epiſtola lxxvij. Quem admodum pnicio ſioꝛ hoſtis fug entibo ſic omne foꝛ tmuitũ ind modũ magis inſtat nimenti ey aduerſo Ideo di · apoꝰ. e diuerſo. Ephe. vj · Confoꝛtamini in dño et in potenna virmutis ei.· Et pꝰ vt poſſitis ſture aduer/ ſus inſidias dyaboli · Innues ꝑ h ꝙ coꝛdis dfoꝛtatio mulũ valet ↄtra demonü mpugnatõcz. Eande can⸗ ſaz Qugu in regula de latis dicit In oĩ o ſeiß m bo/ noꝝ oꝑm pᷣbeat excmplũ coꝛripiat inòetos Oſolet᷑ pſu ſillan imes ſuſcipiat infirmos pacieens ſit ad omnes. Nono pa ſiones qᷓdam ad oꝑatõcz multũ iuuant St ſes ⁊ amoꝛ ſʒ ſoꝛ ſalteʒ inoꝛdinat? a magnꝰ q eſ: inn ſtrupuloſis plurimũ impedit opatõ cz vt Pbat · G· do ſtoꝛ .j · ſcðe · q· xliiij · Tũ qꝛ ratõez p urbat ne poſſit cer⸗ nere veʒ ſicut a iratü · qꝛ pigricia iducit . tũ qꝛ etiã ca ſü coꝛpis facit. I ab ope aliquo cepto ſtutim deficere. Hicut ſi quis incedat ſuꝑ trabẽ in alto poſitam WPter Quo ſcrupuluͤla conſcia plurima bona wp ¶ Capitulum Texrcctum NErum licz ex pmſſis appareat ꝙ ey ſtrupu⸗ Tamẽ qa tali anexꝰ? ẽ timoꝛ de ccãdo Et p eaʒz habenn poſſu t euenire · Nam valet ne quis reci ſuoꝛũ. Ocdtauo demones quoſdã paſſionatos plerũq; — timoꝛez defacili cadit · non aut caderet ſi incederet ſu rer eanden trabem in ymo poſitam ꝗpter deſectum ei lIloſa cõſcĩa plura mala ſibi poſunt cucnire re offendat deus Idcirco etiam multa bona diuet in peccatis · Valet ad refrenatõez ꝓpꝛij coꝛpis · Ad deteſtatöez mundam honoꝛis ad cogninonez ſue fragilitatis. Et ad augmentüũ gratie virtutis Pꝛmio 8 8 * “ „ inquantũ ne quis recidiuet in peccatis · Vñ Hugd de ſan · vi. li iij de ca · Vi amoꝛ dei ſe benere non põt ſal⸗ tem terreat teneat noꝛ iudicij met? gehenne laquei moꝛtis doloꝛes inſerni · Ignis vrens · vermis rodens · ſulfur fetens. flãma tortari oĩa mala. Jdeo Pſal. di. BGeruite dño in noꝛe exul · cũ tre. Vnde Caſſianꝰ bꝛe uis plana ↄmonitio q̊ͥ dño amabili de timoꝛe ſeruit Naz ſicut remiſſa ſecuritas culpas admittit itn nimoꝛ deſiderabilis delicka ſp excludit ˖ Ideo etiã Job. ix. ait.· Serebar oĩa opa mea ſciens ꝙ non parceres delinqn mine qꝛ nullꝰ aput te iuſtificabit homo. Ac pſal. Deli ne dñe qs ſuſt . Gcðo valet amoꝛ dſcie ad refrenatõez Apꝛij coꝛꝑis quaz petebat Dauid di · Confige timoe tmtuo carnes meas a iudi · em ſc. Gup quo glo. Ita im⸗ ple me timoꝛe ꝑfice hunc imoꝛeʒ quẽ habeo vt ſuffffs ciat crucifigendis carnibo; i · vt velm 2 valeaz patibu lIum crucis me ymitari carnes ꝓ tuo noĩe martirij cla uis ſigendas tradendo ˖ Confige in quit carnes meas. id eſt cõpꝛme carnalia deſideria carnales concupiſc⸗ dias · Ideo aut ait carnes quia inde ſciebat puaricatio nem puenire. Et non ꝙ ait Confige qſi diceret.non ſolüu religa vt latronem vel feraz. ſed confige. Qui dili git teſtimonia configit carnes. Jeeo dicit Timoetuo Quia timoꝛ legis non valet efficere. Jam em timui a iuditijs tuis. Hec glo. Tercio valet ad deteſtanonem mundani honoꝛis . Stricka em dſcientia multũ euenit ex amoꝛe timoꝛe dei q; offendere ſcienter etiaz ꝓ toto mundo nollent · Quaã obrem Bern in quodaz ſermoöe ait. Cui ßs incipit dulceſcere neceſſe eſt amareſeb muͦ dum Et Gꝛego in moꝛa · Gancti viri qꝛ nihil huius mũdi aſpetunt multis ꝓcul dubio tumultibo in coꝛpe pᷣmunt᷑· Hic etiam ſcriptura dicit Eecle · x. Gloꝛja diui hoͤtſal⸗ lagnei ddeng⸗ ſenhre duſent ia mm bipt ⸗ dlnqr w dode Pſl Dda eus don 5l geamen Jaf vt ſufſ han eunjcle mesö. piti RN ne unnt Monen umnt nytn mde eni Ahuns co zadu uc goncan ſianus de inſtruttione monacho ſic di. P tum honoꝛatoꝝ a paupũ timoꝛ dei eſt. Quarto valet 35 agnitionem Pꝛie fragilitaus. Expiuntu em tales Krus ntuͦ em n loſi ꝙ ſibi ĩis non poſſunt ſufficere ad lumen liez in alijs difficultanbus nis clare intuendum.l ſint ſubuliſſimi. Noni egd quendaz magne ſanttitatis a lẽature virũ optime memoꝛie a in ſcolaſticis argu/ mentis valde clarũ qui tñ tam in hoꝛis dicendis q in alijs ſtrupuloſiſſim? fuit adeo ut qñdoq; ante faluta/ nonez angelicam ſemel finiret · etiã ab alijs hoĩb ſeq/ ſtratus illud quinquageſics ri nciꝑet ſp aimendo an ne verba integre aut diſuncke dixiſſer licz ſatis lata vo ce altn oꝛaret · Sie reuera gpꝛie fragilitatis iſte ſatis euidens habuit expimentũ cui opſe memoꝛie cxiſtens anteq; taz bꝛeuez oꝛationem finiſſet totiens ambigere cepit. Ideo Bern . ſup Can . ymone . ix. ait. Noueris te vt deũ teneas noutis ipſu vt ißm diligus In vno ini ciaris ad ſapĩaz in alio conſümaris. qꝛ iniciũ fapien tie timoꝛ dñ · Et plenit do legis eſt caritas. Et quem admodũ ad noutiam tui venit in te timoꝛ dei atq; ex dei notitia venit in te amoꝛ dei. Sic ecõtraria de igno mntia tui ſupbia a de dei ignoꝛantia venit deſperntio. Alludüt pfate vtilitati etiaz dicta phiſica dicente ma crobio in de ſomno ſupiomis. De celo deſcendit ait ſi xc fuit oꝛaculi ſulenti ad beatitudinem quo innere pueniebat SGi te inquit agnoueris ſed in ipſiꝰ fron t templi h eſcriptn ſententia eſt. homnũ aut vna eſt cognitio ſui ſi oꝛiginis ſue exoꝛdia pꝛima reſpexerit· Nec ſe extra ſe queſierit. Sie em annna virtutes ißas conſcientia nobilitatis induit᷑ quibo poſt coꝛpꝰ eꝛocta vnde deſcenderat repoꝛtat · Quinto valet ad radicatio nem ſümatonem virtutis a gratie. Nam Pfal . ait Inicium ſapientie timoꝛ domim. Quem declarat Caſ 6. Hemum nre d . ſalutis ſapientie que ß m ſcriptutas timoꝛ dñi eſt. De unimoꝛe naſcit᷑ punclio ſalutaris· de ðpunctiõe coꝛdis pꝓcedit abrenunctiatio · i. nuditas ↄtemtus oĩm facul tatum de nuditate humilitas ꝓcreatůͤ · de humilitate moꝛtificatio voluptatũ genetat · de voluptautũ moꝛtfi⸗ catione extirpant᷑ atq; marxceſcunt oĩa vicia · de vitio⸗ rum ꝓpulſione virtutes fructificant atq; ſuccreſcunt de virntu pullulatione puritas coꝛdis acquiritů · Per coꝛdis puritatem apoſto lice caritatis ꝑfectio poſſidetd Setus a ſancti Anthonij ſnĩa· RKatio aüt dicti in pfal. Timoꝛ dñi initium ſapientie eſt · Quia timoꝛ conſeĩe qñ eſt moderatus ðſiliatõis facit vt deducit. S· Tho. · ſcde · q· xliiij · Ex mente etiam phi · Quia vt idẽ tradit phs.· ij. Echi. Conſiliamur de magnis in quibo quaſi nobi ſipſis diſere dim? B 1aut que timoꝛeʒz in cuciunt. “ 6 non ſunt ſimpliciter magna ſz hñt quandaz magnit dinem . tum ex eo qꝛ app̃hendunt᷑ vt que difficulter re / pelli pñt · tum etiã qꝛ app̃hendunt vt de ꝓpe cxiſtentia Vnde hoĩes in timoꝛibo maxime querunt ↄſiliari · Se um tn In timoꝛ vel queaimq; paſſio eſ t magna a foꝛ tis .· Sult quidaz homo ꝛ ſiliari ſz adeo pturbat in ſuis cogitationibo ꝙ conſilium adinuenire nõ poteſt. Vn de Tuli? de Tafar. q· Timoꝛ eſt excuciens cogitata ee ſolicitudin em 2 ſiliandi in ducat ſiec multũ rntionez p mentẽ a ſuo loco remouct. Si aũt ſit puus timoꝛ qui earum declarans (Tapitulum in⸗ malis effectibo. Sidendu de eiꝰ cauß ᷣ pñt urbat. Poteſt etã dfeere ad facultatẽ bene dſiliãdi m / none ſolieitudinis 2 ſequentis · Jðo · j.· Pe . iij. Jubz ſub itos dicens. Cum modeſtia timoꝛe dſcientiam ha⸗ ¶ Quinqʒ cauſe ſcrupuloſe conicĩe Et due eſſe quĩq; vide lie; ↄplexio ad timoꝛẽ ydonea Aniuto manioca melaneolia corpalis wegiminis negligen ia · Temptntio diabolica. ſocietatis timi do rum aſſiſtentia · Quãq; vt ſupꝛa in p̃cedenti pte ij ca. Y”M vij · patuit ſint alie cauſe etaz poſite · Pꝛima igit ali⸗ werß Indo ſtrupuloſe dſcie cauſa eſt cõplexio ad imoꝛem deen⸗ ÿdonea. Exp imur em frequenter frigide vplexiõis ho mines vtputn feias vetutlas 1 melancolicos plutimu nh eſſe timozatos.· Sicut econtrario videm? innenes ⸗ ſa⸗ npſe Tbho · vbi ſupꝛa Quia ym Dam. Timoꝛ naturalit coꝛ ſͤe ſtrin git ſicut a frigida cõſtringunt a gelatõz fatiunt. t. Abd quez motũ dtractionis etã ymag natio mouetu · rde 2 timoꝛis diſpoſitõez itn vt dcipiat quis aliquid eſ⸗ H ſe futug malum 2 tonſequens fugiendũ. Ecõtrario nſn aut ſpes mouet coꝛ ad dtlatationẽ . qꝛ iuuenes ꝓpter MM hnn caliditatẽ nature hñt multos ſpũs ⁊ iðo in eis coꝛ am n pliat᷑. Ex ãplitudme aũt coꝛdis eſt ꝙ aliqs ad ardua ſun eendat. Xideo inuenes ſunt coſi bone ſpei · Et qꝛ in fe n4 minis pſertim melancolicis a ſimilibo ad timoem ſeqt rn membꝛa coꝛdi eolligatn ita vt titubatio fiat ĩ voce ½ int bꝛis · In cuiꝰ ſignum ðꝛ Mar · v. de ſanatn a fluxu ſan / mora guinis pꝑ ſeeretũ tactũ fimbꝛie vp̃i mulier ſciens ac tre e mens quid facũ eſſtt in ſe venit Peidit ante ihm p⸗ 4fton etiam mdicez tnngit Alber. vt habes infra capi. viij· Scða cauſa eſt aliquan do eſt egritudo in mania 9 ca a melancolia· Quia quẽadmodũu d plexionis timo tfed& augere poteſt ſcrupuloſe ꝛd ſcĩe ſic pifoꝛnmit . infirmitns aliqꝗᷓ capitis p̃ſertim maniaci 2 melancoli/ ii⸗ pvt tradunt Galien? auicenna. Eſt em inquiunt in ”MV fettio anterioꝛis cellule capitis cũ dmn inutõe ymagi / e natõis Sʒz melancolia einſectio medie cellule ci dimi vaſa vitrea in teꝛram fracka ſunt. In quo non fuit imaginato leſa ſz gnouit amicũ. Katio vero fuit le⸗ ſa qe neſciuit vaſa fragilia · Refert iteꝝ de alio monia Et ille ploꝛ nutõe rationis. Diſſeruntq; iſti moꝛbi ſolũ in poſitõe Ster q; em fit ex colera nigra reneſis aut fit in reu⸗ bus ꝗ ſunt in medio ventrichli cer ebꝛi in cellula wa⸗ tionis. Et vt vide at quo tales ifirmitates aliqñ yma . ginatõez turbat aliqñ ettã memoꝛiã 2 endoq; ratõis ðèð iuditũ · Idcirco diſtinguens Galien? inter maniam 2 melancoliã refert de quodaz melancolico q cũ deberet cuſtodire vaſa vitrea dñi ſui vidit aliü tranſeuntez. dixit ei · Vis vaſa vitrea . Qui rũdit volo. Pꝛoiecit ille co qui cum fu gerit patrẽ a pater eũ ſecutus eſſet dueꝛſ⸗ patrez peuſſit eum. Cui patex · Filij qre verberas preʒ ms cecidit ad pedes patris veniã petijt. 4 — rare prez Et a in maniacis vt ide ſubdit a melanco licis fit mumutatõ ſenſus· IJdeo maniacoꝝ quidã plaa gunt alij ſaltant · alij ſtultiſſima ſi veriſſima opanta VSnde timent ſe tangi ne rumpant᷑ credunt nõ habere caput · Ranas in ventre poꝛtare demones videre vel habere · Melacolicoꝝ aut quidaz pigritiã hũtes 1 gra uedinez amat ſollicitudinẽ obſcuritatem a ab homn/ nibo remotionem mo quia ſune quedaʒ oĩbo melan⸗ colicis vlia a ſempiterna ſicut triſtia aimoꝛ de re nõ unmenda certificatio tetribilis rei ſoꝛoſe a ſenſus rei ꝗq non ẽ. Itẽ melancolici ploꝛant triſtant᷑ imẽt angu ſtiant᷑ ſuſpicioſi ſunt multũ doꝛmiunt iacent in monu mentis· Quidaz multũ medunt a ſi ſemel retrahuntu oibo diebo deſperant . Et qde oĩbo ꝓpꝛiũ ẽ ꝙ ſunt medi tine deſideratiſſim Fiut ant 7 cauſant tum mania q melaãcolia ꝛie ey melacolicis cibis ex triſutia noꝛe aut ex retentõe ſaguis flus dſueti aut cx nimia ceꝛebꝛi Fniſeg ſuir eſa vmaginaus non nouithatrsfuum Katio vero non fuit leſa qꝛ ſciuit ꝙ non licuit verbe / nan ſctpn dmea ftn etad coꝛp mnor chey ſoz⸗ tiſce⸗ pon Vtia uſidiate" ſiccats autercomuptoſemineivi, uau· us aut miſtruo ſanguine coarupto in ſeninis. Cau imn ſat putn ey inoꝛdinatis vigilijs itiumio ſtudio ſolicitu Sine aut cogitatione Pfunda.Quidaz etia in Pfatis en firmm tatibo plus laboꝛant in defectũ lune. ꝗptet quod nmn ene dicund. FEnergumini vel lunatici. Hec ex medicoꝛꝝ ung Ccoꝛpalium dixerim diſciplina vt cauſas timoꝛis que den nmn ommni ſtrupuloſa dſcienta loum hre pñt medicus Nä Kzbena Sergr eaſen znen aleat. Dil itt⸗ ides beatus Geogo· ij. Daſto. ca. iiij. di. Nonulli leti vel u Ätriſtes n rebo ſpe illats fiunt ſz ſpſionibo. i. comple „ . Sam xionibo exiſtunt quibo ꝓpfecho inimandum eſt ꝙ qda ” elarant relidue cauſe ſtrupulole con⸗ lcientie-⸗ Frcio cauſat aliqñ ſtrupuloſa cõſcientia ex t ivtemtutõe dÿabolica Eſt em cum diuina pꝛso NAuidentia pmittit vt tota chooꝛs tradit theo llogox in poteſtate demonis mouere melan ́”́ÿME colicos humoꝛes in hoĩe ꝑ quos ↄũiter in hoĩe ma / n ginatio vel mtio ertare pot.⸗aut turbari ad timoꝛẽ in u ordinatu vt ante dickum eſt Kefert Quicenna li⸗iij .ö6 neſn melancolie moꝛbo di. Quibuſdaz medico viſum eſft· hon v melancolia ↄtingat a demonio ꝙ ſi contigat a de⸗ t, monno ſufficit nobis dicere. vt duertat ðplexionem Xun coleraz nigraz. Et ſit cauſa eiꝰ? ꝓpinqᷓ colera nigra ſeon Veinde ſit cauſa illi? colere nigre demoniũ aut nõ de domnm monium. Confirmat ide autoꝛitas euangelica ꝗ tra⸗ un dit ihm lunaticos curaſſe Mach. iiij. Et ibide xvij. Oc md Lu. ix. Curauit vnicũ pr̃is filiũ quez m glo. tpe noue Ini lune affligebat demon vt lunaz odibilez hoibo faceret nac cui? lumen hoiĩes affligens a ad inſaniaz pducere vi / Zion deret. Sup quo dñs Alber. Põt in quit dici melius ꝙ m lieos ſpüs imund? hui? afflitõis fuerit vncipium tamẽ eſcis infirmitas auiditas apꝛop inquabit vſ. coꝛruptũ in caliditate au gmentabat hũidũ iðᷣo in no ui lunio plꝰ toꝛqbat᷑ demoniacꝰ a ideo lunaticꝰ diceba tur Luna em hane vtutt hz in ſuo luie , mouet hui⸗ dum 2 coꝛrüpit huidũ qð putrefacõi ẽ gatũ Et iðo pi culo ſa fiunt apoſtemata aialiũ q̃ de nocte lum ni lune exponunt? · Vec ille . Cẽ ſtat igit ꝙ demon ſexe noꝛez in oꝛdinalũ cauſat vt hoĩez tedio ſũ 2 pplexũ faciat · St 9 tactũ e ſupꝛa pte ſeða ca.vj · Quarta cau a e regmis coꝛpꝑalis negligentia · Quãuis em longe maioꝛ ſit hů⸗ da aug aie q; coꝛꝑis tñ non ẽ negligenda cum coꝛꝑis. Dicit em apoꝰ Ro.xij. Obſecro vos fratres p miaz dei ta deo vt exhibeatis coꝛꝑa veſtra hoſtiã viuentẽ ſani placentẽ rationale obſee um vĩm . a. j. Thy · vj· Neſci⸗ tis coꝛꝑa veſtra ſunt membꝛa xp̃i · Cũ aũt conſtet ex p ma cauſa ſioꝛate ꝛſcĩe ali quẽ intrare melancoliã. A eꝛtoꝛeʒ in ymaginatõe ratõe ñ in cibis in aliiſs vt in gere ſe non regit debite · Idcirco ò ſibi in tali nõ ratõnabiliter p̃cauent videntẽ mibꝛa ſua accomo / dare iniuſtitie· Quo dtra Apoꝰ Ro· vj· mt. Nõ regnet peccatuũ in veſtro moꝛtali coꝛꝑe vt obediatis ↄ cupiſcẽ cijs eiꝰ · ſʒ neq; exhibeatis mẽbꝛa vra arma ini tatis peccoto ſʒ exhibire vos deo tnnq; ex moꝛtuis viuẽtt a membꝛa veſtra arma iuſtitie. Bunt ig ẽ plum q ſtoli tatem amentiam eꝛroꝛez inducunt ſen ſibo videlice E laꝝ ebꝛietate · Et Quicenna dicit li iij · de ſcoliditat in affligendo habnit humidũ coꝛꝑis maxĩe capitis hüidum ꝓ vexatõis infa umento Et qa in nouilunio crapula a ebꝛietas. De quibo Luce · xxj · Qttẽdite autẽ nobis ne coꝛda veſtra grauent crapula · i · cruda epiſto tate · Et Quicenna dicit li iij te K amentia ˖ Nihil eſt magis in micu ſenſui q; repleno ex cibis humiditaubo. Eccle · xxxvij· dicit increata ſapi entia. Noli auidus eſſe in omni cpulatione qnõ te of⸗ fendas ſuper omnem eſcam In multis cuidem igitur — . * „ 6 4 2 4 . * — Pointo dinen bibhi Dmnneen hinten innd mnnt onind untäde conſet mola. nalts nth ton l zwen Dapſi mni ns vmite mmfr 7 u NEu dun ditec a ſohi ſtoft 109 ⸗ Oulmo in D tolera; Ppter crapulaz multi obierunt. Oui aut abſu nens eſt adiciet vitaz. Tradunt inſup phi ſici ꝙ cũ me lanc olie paſſio habeat qe accidenna timoꝛoſa a picu/ Pſa Idceireo in eis auferendum eſt ſtudendum vr con tra ſuſpitõez inducat ſocietas dtra coꝛruptaz ymagi⸗ nationẽ fida watõnabilitas memoꝛia ſuſpecta eũ ſoleꝛ ti ingenio aufereat Occidentia ſim liter coꝛis puta vigilie ſtudium ieiumũ ſollicimido cogitati⸗ Tfunda. non minꝰ ſunt auferenda ab eis qui talia ierntionabi / liter exercent. volunt hec verba diſcreti ſinn a abſtinen tiſimi Jero · quibo ſic di· Non mediocriter eꝛrat qͥ ma vno bono pfert mediocre bonum. Nõne tatõnalis ho minis digmiatez annttit ͥ vel ieiuniũ caritati aut vi gilias p̃fert ſenſus integritat vt unmoderatn abſtinẽ/ na atq indiſcreta 16. aut amentie aut triſtitie/ i. melancolie. triſtitiaz indu cit intuꝛtat notaʒ· Qudiant ituq; qui neceſſaria coꝛꝑi ſubtrahüt id go ꝑ phaz dicens loquit Ego dñs odi pſalmoꝝ vel officioꝝ decantanõe. ens tapinam ho locauſtoꝛũ · De rapina holocauſtoꝛũ offert qui vel tpalium bonoʒ vel ciboꝛum nimia ege/ geſtate vel ſolum penuria coꝛpus ſuum affligit. Side ant itaq; quid apoꝰ dicat· Carnis cutaz ne feceritis in deſiderijs · Quintn cauſa timoꝛate a ſtrupuloſe conſ. ĩe eſc aliqñ ſocietatis timidoꝝ coaſſiſtentia · Nam vnus i miidus ſtrupuloſus aliũ facit ſtrupuloſum. In ctius figumm vt ſupꝛa dittũ eſt bellaturis iſin helitis ſic de? ex ercitui p̃clamare iuſſit · Nuis eſt homo foꝛmiduloſus. Acoꝛde pauido vadat a reuertat in domum ſuã ne pa . . uere faciat coꝛda fratrũ ſuoꝛum ſitut ille Eteꝛritus ẽ ti moꝛe. Sic etiam Gedeoni p̃lianno dñs at · Loquere ad populum a cunctis audientibo p̃dica Qui foꝛnndu loſus a timi dus eſt reuertaẽ Sbi glo . Foꝛnnduloſus eſt qui adoleſcente vicio anteq; videat mala ſola cogi tntione teꝛret᷑ gelida ꝑ membꝛa foꝛmdinem volueꝛs. t non tum ↄſpedu maloꝝe q; auditu expeſtatõe ſol „ „ 64 im interioꝛibo animi defixu manet h vicium Timi/ tñ toto coꝛde teꝛret᷑ ſz repari alari dümodo poteſt Ccheditart morbum ſtrupulo ſe conſciẽtie⸗ et tauſas moꝛbi aſſignetEt de hoc mima re * Capitu⸗vi ⸗ ℳ₰ℳ gula et docteina wiit. videre de ditionibo os hre dz medi us puta pꝛudens ↄfeſſoꝛ aut ↄciliariꝰ vt curet eꝛrone um in ſtrupulis Vabeat igit᷑ quinq; videlicʒ NMatrrã moꝛbi cauſas ⁊ ſ. deret · Infirmũ tall non fa ciſliter dure coꝛripiet · Opez de curando moꝛbum egro/ to tribnat. Eicula niſi ſet medicum iſinuet a regulas ſt upulum deponendi indicz Pꝛimo inq; natura moz bia cauſas conſ deret tackas ſ in Fcedenn ca Qut em ſtrupulus ver ſimiliter a cauſa vlfa aut a terria aut ab aliss tribus oꝛiginatus eſt · Bi ab vluma ſtrupulus cauſatus cſt videliq; a ſocietate ſtr upuloſoꝝ ſeu ab co rum doctrina inc mta cauendum eſt ꝓp tanto ab eis. velut ab eꝛrant bo in hoc em Cri · ſup Pſal Rerum na tura ſic eſt vt c uotens bonus molo iungit non ey bo⸗ no malus melioꝛat᷑· ſed ex malo bonus ↄta minat· Di uerſis em reꝝ nuncq; poteſt hẽe concoꝛdiam a multa ſolicitat nephanda . Ad idem eſt Bern . dicens · Vicio ſus concientam vitioſoꝛum nõ refugit a vbi omncs ſoꝛdent vnius minime fetoꝛ ſentit · Quo contra Gen. in epiſtola quadam . Nulla in quit res magis animos inducit hone tos in pꝛauum inclinabiles reuocat. ad redum q; bonoꝛum viroꝛum conuerſauo Paula um em deſcidit in peckoꝛa a vm p̈eeptoꝝ obũtt freen ler aſpici frec uenter audiri · Et ite 2 cõuictoꝛ delicat⸗ gnatis e mſis foꝛmiduloſe cõſcientie reſaet i or een Tini, dirn potſtt Ninan Ui⸗ neſnt lrepitn detetone 3 vKig nlirn buntg, tnnS atrine taOrmj tmn aſepus Lſeche wcb Aunn nngr⸗ inati⸗ imun 1 G bfom n ⸗ mmos vuotat Pan lfi F paulaũ en eruat a emollit. Neceſſe ẽ aut miteris aut oderis · Vtrumq; aũt euitandũ eſt· Ne aut ſimi lis ma lis fias qꝛ multi ſunt ne vel inimieus multis qꝛ diſſimi les ſunt cũ hijs dueꝛſare qͥ te melioꝛem facturi ſunt· Il los ad mitte quos uu potes facere melioꝛes. Si autem ſtrupuloſitus videt ſurgere ex tercia cauſa ſez ex dÿa/ bolica temptatõe ſucciꝛrendum ẽ ꝑ deuotaz oꝛationẽ ſolicitaʒ cautelazʒ ne ↄplexio aut moꝛbꝰ naturalis coꝛpis demom cedat in inſtrumentũ temptandi · Di · em̃ YNſido · iij . l · de ſümo bono · Dy abolꝰ qñ qpiaz de cipe qrit pꝛiꝰ naturaʒ vmꝰ cuiſq; intendit a inde apli cat. Vnde aptũ hoĩez ad peccandum dſpexerit · Ideẽ gre go·li · xxix· moꝛa · ſie pandit pꝛiꝰ ait ↄplexiõez vmuſ⸗ cuiuſq; antiquꝰ hoſtis ꝓ ſpicit a tunc temptatõis laꝗ/ os apponit · Qliꝰ namq; letis aliꝰ triſabo.aliꝰ tim dis. Aliꝰ claris moꝛibo exiſtit Quo ergd aduerſari? occul in facile capiat vicinas? plexionibo deceptões parat · Oꝛ em letitie voluptns iuytn e letis moꝛibv lututiaʒ q ponit. Et qꝛ triſatia in iram facile labit· criſtibo pocu/ lum diſcoꝛdie poꝛrigit qꝛ timdi ſupplicia foꝛmidant. pauentibo teꝛroꝛes intentant Et qꝛ elatos cxrolli l u⸗ dibo ſpicit eos ad (cumq; voluerit blandis fauoꝛibb trahit · Singulis itaq; hoĩbo vicijs dueniẽt bo mſidiak Necq; em facile captuaret ſi aut lururioß pꝛenna aut auaris ſtoꝛta poneret. Si aut voꝛaces de abſtinene gula aut abſtinentes de gule mibe illitate pulſaret. ſi mites ꝑ ſtudium certunnnis aut iracundos cape ꝑ pa noꝛez foꝛmidinis qreret . Ob hetiaz phus ˖ ij · Echi ·n t regulas s ꝓ virtutũ inſertiõe pcipit conari iubet vt gquilibet ↄtra illud vicium vigoroſiꝰ? pugnet ad quod Tortas aut pplexione aut ↄſuetudine titillare cxpitů. Oð aũt demonem debilitet oꝛatio doe) Auguſtiuus. OHꝛatio in quit eſt anime ſancte p̃ſidium angelo bono ſolatium diabolo ſuplitium deo gratum obſe quium a pfie religionis laus ſæs certa a ſanitas incoꝛtupta. Per virtd oratis eſt us auſtan chan ande flla de monium expellere potuit Math· xv · Si vero ſtrupulo . * ſitas fomennnm capiat a pꝛmma ſcða qrta caup. Di / cunt exptiſſimi in tali negotio theologi dſilium eſſe hñ dum coꝛpalis medici · Ideo Eccle · xviij · dicit eterna ſapientia· Honoꝛa medicum Ppter neceſſitatẽ / etenim creauit illum altiſſim? · O deo eſt em oĩs medicina · 27 iteꝝ altiſſimꝰ de teꝛra creauit medicinaz 2 vir pꝛudes in oĩbo. cꝛz opa dei bona ſunt valde . Vnde non debemꝰ ea ſpuere ꝗᷓ ↄſtat creatoꝛem ad vtilitatẽ noſtra feciſſe. Sit fecit Ezechias pfectiſſimꝰ a ſibi fieri ꝓmiſit in ſua . maſſam deficis cathaplaſmarẽt ſup vuln? Ezechie . ſ. vt ſanaret · Naz glo. di· Aquila ſymachus vulnus moꝛbum regum interp̃tati ſunt Qlij vero non vuln⸗ cqmim apoſtema ſuſpic ati ſunt cui iuyta arteʒ medicoꝛum ſeci oꝛi b ficis vtuſis ſubu enit quibo ſa nies in ſup 5„ ciem tutis ꝓuocat᷑. Qũo igit᷑ imoꝛoſa ⁊ eꝛronea ↄ ſciẽ tia a ſtrupulis medicinaliter ſubmoueri valeat vide: antur ea cue dicta ſunt in ſeða rauſa p̃cedentis rapi⸗ tuli · Et de ribo voꝛum potu paſſonibus anime ſomnꝰ vi gilia ſtudio a ſimilibo ſecuat᷑ quis medicum coꝛpo ralem bonum deum timentem · Non tamen putetr ès in omnibus ſecuendum eſſe quemlibet medicum per gquem nobis vita ꝓlongari interdum poſſz. Ditit eran beatus Ambꝛoſiꝰ ſuꝑ pſal.c. xxxiij · Contraria diuine cõditioni ſunt pᷣcepta medicine. A ieiunio reuocãt lu gubꝛari non ſinunt a bona intentione meditationis abducunt. Nec ſemper teꝛreatur quis veꝛbo Jeronimi ditentis. Non differt vtr umq; magno vel paruo tem poꝛe te interimas. Quod modetate exponendum eſt.· vVt ſequenn capitulo declarabit. dea veſo iyft tnit non/ ſoya dice nfr tenin ce pſ cluſt carn ſtil Ale⸗ nn n ad mh 1fle d, ſpelo dnß D miſehe ant ara Thnn Dieine . rpeudes Honeſe ndbem⸗ käfeſe. ſt inſua ndllei hyeche⸗ uhts nntui dredinn inſufe 7 Gea d cat vxNx nust. neſonmn m Poen dang den adune Ai muons vnm oten meß⸗ — mere led declaratio agere m ne ſpũalia ꝑ que abbꝛeuiat᷑ vita coꝛꝑalis vel incuꝛertk infirmitus dũmodo intento hoĩis non directe 1 mun Suate ferat ſup eo quod eſt abbꝛeuiare vitaz vel inſir⸗ mlitn cz incuerere tan q;ᷓ ſup finen vlumun. Lͤ euaz non fiaat ꝓ fine ꝓhibito quemadmodu deſperantes vt ſtopei 9 ſalebant. De hijs em intelligit auweitus Jero di Non Ort vtrũq; magno vei Puo tpe te inter mas.- H OQo aüt in multis liceat abbꝛeuiare vitam a ntenrere (In exerticiis conalibus vr ieiunin ablti nentia ? ſimilibus non ſ opoꝛtet moꝛtem ti⸗ atriter debet coꝛpus caſtigari · ¶ Capitulum Septimum INterea ne quis coꝛpi dtra ſpũm plus q; decʒ in pꝓuide indulgeat. Idcirco ꝓ intellecku p̃fa te autoꝛitatis Ihero · Animaduertenda ? cõ cluſio Cancel· piſien · Joh. Gerſon cum ſuis nibo · Licz in quit agere multa ſiue cpalia ſi infirmitate; modis tactis patz· Pꝛimo qꝛ ſi non ſe/ rent in nume ve abſoꝛdeitates · ſ. ꝙ ſtudendum eſſet cu⸗ libet medieine. Itẽ ceſſare deberẽt laboꝛatoꝛes curſoꝛcs milites enam Pcipue a alij ab exercicijs licitis. Itẽ di uites deberent Puidere in cibis paupibo. Et ſi ꝓ iſtis thalibo licenter quis ſe moꝛti exponit ergo a foꝛcioꝛi · P ſoüalibo acquirendis ßuandis recupandis ergo 2 cluſio vera . Ex quo etiam patʒ ꝙ ſtatutu Car uſienß ð carnibo ſimpliciter nũq; ↄmeden dis eſſe licitu. Beruek tñ illud oꝛaci⸗ · Eſt modẽ in re ſunt certi deniq; fines vltra quos circa qnid nequit dſiſtere rectum . Sirtus em non in medio indmiſibliter ſz in tanta la ntudine eſiſtit vt ſignum ad ſagittaã Et illud medium ſapiẽs aſſignabit ym phm · Ideo virtus quan expienna gig / nit cerciꝰ q;ᷓ; ars oꝑat᷑a illud medim ĩuenit q;q; ars doctrina multu affe 3 octrina multũ afferant cõmoditatẽ ſtudentib in ex ex cicto O cutii . B2 . P 8 I Rer 9„ 2 . . 12 S * rn Err. „ veonmam“ ad bona ſpualia viutum & enumerem? expibiles ratões Pins ter qs licitũ eſt vite huiꝰ moꝛiendo detrimentũ pati · Pꝛimo ad obedi endü deo . Sedo ad ſatiſfaciendũ ꝓ peccato · Tercio ꝓ iuuamine ꝓximi caritatiuo · Quarto ꝓ euiun do gra ⸗ ui ſcandalo Quinio ad acqrendũ virtutes in ſe vel in alio ad exercitiũ S exturpatoe vicioꝝ; vt carnis habe⸗/ at᷑ ad ſpũm ſubiectio ˖ De Pᷣmo notũ eſt ꝙ deꝰ põt h ꝑ cipyere vel ad hot Paliter inſtigare vt in mẽih⸗ 1 ſam pſone 'mo vbi és Greret ad moꝛtẽ ge xp̃ianꝰ eſt aut non obligaret ſe ꝓdere . Põt tũ in caſu publice ſe off ſeꝛre moꝛti ſicut plures q vlo ſe obn letũt ſicut legio decem mmnliũ militũ ⁊ beac Mauricij ſocietas 2 alij .· t· h neceſſaria eſt diſteetio vt qñ 2 vbi · q xỹs iuſſit p/ſeꝛ· cutõe; fugere ꝛte vna ciutate in aliazx· Vnctio docz iſa Secunda ratio q ſatiſfactio 2 iuſtitia ſex multa iubert fieri ꝑ abbꝛeuiat᷑ vita vtpatʒ de pnijs publicis 1ocr cultis Et iuſaſſimũ eſt iſtn deuo te ſuſcine . De vdemna⸗— tWHez ad moꝛtez publice a iuſte dimnt quidez ꝙ port fugere Olij non in ꝓbabiliter tradũt opoſitũ queod remanere tenet ne violet iuſtitiã a ſniaz · IVñ quidqd d ſit non dub ium eſt quin talis meritoꝛie põt reman · expectare moꝛtẽ meritã mo vt videt non jmpoſſibi le ſt hoĩez adiudicari poſſe vt ſe pPimat ꝑ ſe cuod al⸗ teri faceꝛe li· Cur ergo nõ poteret ès ꝓ ꝑccatis enoꝛ mbus quibo meruit moꝛtẽ ccnas tꝑalẽ pꝑnaʒ ſuſtin? Itn ergo ſatis fatunt hij ꝓP peccaus pᷣteritis pntib ſuis a alioꝝ ꝓ tꝑe mie vt euitet inſern?ꝰ Scðaz tatõez aſſignau ini? caritatẽ erga ꝓximũ mitatricẽ xp̃i q lã guoꝛes noſtros poꝛtauit. Sic paulinꝰ nolanꝰ ep̃us ꝓ uidue filio ſe pagano in puũ dedit à Hanctulꝰ ꝓ dy a cono moꝛti ſe expoſuit · Hac de cauſa ſunt religiones inſtutute ꝓ ſatiſfacien do ꝓ ſe 2 ꝓ alijs. Et tales in tdcoꝛ poꝛe miſtico eccleſie tenent locum plangentiũ Ergo ſi merces magna ẽ ꝓ alijs penaz ſuſtinere keʒ vñter vitia lei 49ch N ne nelin tno dahe, ſtne lubaf uiſ iufeye dan uln utan. ſeisg0e NRemna⸗ ſtügpod ſuded trn⸗ cod catoge⸗ Pin uti Gep ſyya onss nnce⸗ ein „ ſcryn 4½ L et 4 ſen abbꝛenare Qnimduertite ibi de plurib ̃ſerm de ntine Anthiocena ac milite de ꝗq nbo loqui? Qmbꝛo.·li bꝛo de virgine. Cur igit carebunt pcio dicti religioſi ̊ ſepe purgoti P alijs dura coꝛpis ſuſtinent exercita Et quodamð aiaz ſuam ponunt. Iſtud eſt offrtiũ eccleſia ſeeoꝝ . Vnde arma clericoꝛũ iciunia a lacrime. In z in ratione ponit᷑ euitatio ſcandali ꝓ quo etã moꝛs eſt ſubeunda . Si eſta inquit apoꝰ.ſ. can dalizat fratrẽ meũ non manducabo carnes in cternũ · Vnde pon at s co mm p̃dolo offeꝛentibo ÿ dolatica edenda non alia nũ quit eligeret pꝛiꝰ moꝛtez q; in ſcandalum fidei talia medere 2 puſillos ſcandalizare vt Elcaſarꝰ ſcriba cõ⸗ ſtantiſſim? feciſſe legit · ij. Nacha. vj Qui carnes poꝛci nas nec vere nec aparent guſtare voluit. Ad h pꝛeci pue reſexit QOpoꝰ cũ ait. Caſtigo coꝛpꝰ meum ĩ ſer nitutez red igd äntum ad refrenatõez ne foꝛte in t cũ „ * alijs p dicauero ip̃e re ꝓPbo efficiar. Iſte heu modus in ppaucis inueni ſʒ pleno ventre a burſa refeda xỹs ß dicak · Idcirco non imerito eis ðꝛ · M Ex quito etiã ſequit᷑ ꝙ in p̃dicatoꝛibo a curatis maioꝛ recuirit᷑ vite auſteritas a exemplum. Inferẽ p̃terea ꝙ carthuſienß in ecxtrema neceſſitate põt abſtinere a car cdice cra teipſũ nibe ſine peecato · Tum qꝛ fratres pñ̃tes vel abſentes ſcandalizaret. tum gꝛ inſtitutũ eſt vel qꝛ non ſufficienẽ inſoꝛmati tẽtabuut etiaz extra neceſſitatẽ itan faceè Plu res ctaz aiunt ꝙ non ſolum pñt ſine peccato ymo te nen abſcinere ꝓpter ſcandalum Plus em ẽ aãia Pximi ; coꝛp/a eſe qntomagis plures qe ÿmo totu tligio vt quid ꝓ membꝛo peunte totũ coꝛpus mi ſticũ detri mentum paciat. Qũo daret totũ vite floꝛez ꝓ fratrib tantna cupiditate ptez marcidaz cũ alio detrimento detnere conat᷑ non eſt miles ſtrenuus q; ſtatim pꝰ pla gus a plio recedit · Sanct? Martin? nuquid fecit ma ꝓnum ſtruplum moꝛiturꝰ in cinere a cilicio recũbens p lecto cñ peteret ab eo vt ſibi ſineret vilia ſtramenta ſuponi . Kñ it · Non deez in quit ſilij xõanum niſi in cinere a cilicio moꝛi eo ſi vobis aliud exemplum relin quo ipe rccaui. Sbi aũt nallũ oſſet ſtatutũ etiaz ppe / no aſtrick voto a earnibo abſtineat in tali neceſſ/ tute ſoluere teneꝛet᷑ · Quia nulla lex aut ſtitutio pure hüjüana poteſt abſolnere vel excipe aut reſiſtere ꝙ nõ obßuet lex diu ma q di · Non occides · Naz paſte fame ad alios p̈ceptũ illud exten di cũ qꝛ raro vel nũq iſte Caoartuſienß· Conſtitutio etiã generalis eceleſie ẽ de nõ vſu carmu in die veneris ſine exceptõe re gularite nõ obligat tñ in extrema neceſſitate ÿmo nec excſaretůᷣ ab ho micidio ſi ſe vel aliũ moꝛi pmitteret vbi viueꝛe poſſz niſi ꝓpter graue ſcandalũ vt dicũ eſt. Et de vo us ſi mile T argumentu. Nuinto ꝓpter acoſitionem viꝛ tutũ exterminũ vicioꝝ debilitare poſſumus coꝛpus a vino abſtinere carnez ſuaz vt tranſfeꝛret ãim ad ſa pientaz · Daniel a ceteri idez fecere pharũ vt abiles eſſent diuinis reuelatõibo. Pꝛoinde tradüůt illud in cõ templatõe expti nõ poſſe cñaz ex egipto tenebꝛarum ad lumen teꝛre Pmiſſionis venire niſi ꝑ deßtum foꝛ tis ↄtritois coꝛꝑalis que euã a licitis abſtineant · Et hm Gꝛego · Nemo nouit app̃hendere quod vltra iẽm in maxma egritudine extitit. Inde eſt tanta raritas 2 tplatiuoꝝ qꝛ omnes ↄtritões coꝛꝑis refugiunt. Exi eſt niſi ſe eleuet a carnalibo A coꝛpalibo ꝗpter idez ipſe git quippe tulis ſobꝛietaus nõ ſolum q peccata extermi / net a ſeruet mandatü · ſz multo aſpioꝛ qꝛ ꝑ talia dilata tur coꝛ ad ſuꝑioꝛa dtemplandd. BDeclaraut ſcna ⁊ tercia doctrine medicob moꝛali neceſſarie æ multipliciter onditur qd ſrenn im mfin lun in eaaz ppe⸗ üneciſi dd pue, engno heſafame e mmnnsg Awüßſe ſtſanm ſt idno nlnans tennſarti tybivinet Etey nonan ve 1s ced tin poſu tamede⸗ i wtehis tüldnd⸗ Lnchraun dfeunſ neent Q dulnmin btrite 4 in deum ſine ĩoꝛdinato timoꝛe ſnare dẽmus · . ¶ Capitulum Octauumum Ecunda doctrina moꝛali medico neceſſaria ẽ vt uͦmidum ſtrupuloſum non ſaciliter du re coꝛripiat · Naz vt di · Joh de Tam. li. ſuo de ꝛ ſolatõe theologie. In multoꝝ talium ti⸗ moꝛatis ðſcijsnihil ſi mali eulpe eſſe videt ſʒ ſolum eꝛ roꝛ in in tellectu ſeu apphenſiua virtute a multũ de p⸗ fectione · ſ. timoꝛe amoꝛe dei · Vñ non ſunt deridendi tnulẽ in firmitntẽ hñtes ſʒ magis laudãdi vtputa quos adeo veget en tus a filialis dei timoꝛ ꝙ toto müdo nollent ðm offendere ſcient peccato moꝛtali lieʒ imoꝛ vehemens ðm offendendi a dubitatio de agendis non nullos huiꝰmõi alium in em pturbet ꝙ lepꝛã vel aliũ moꝛbũ grauiſſimum eligerent vt a tali infirmitate eſ ſent ſup oꝛtati quibo ob h multü ↄpaciendum ẽ · Per SDutnz em inuaſionẽ teꝛrenẽ ampliꝰ a moꝛbꝰ aut non medet᷑ aut inualeſcit ampliꝰ . Vñ beat? Pe. j. pe. iij · ta⸗ les benig niſſime d ſolans ait filij bñfacientes a non ti⸗ mentes vllaz ptin batõez. Viri ſimliter cohabimntes ſm dſclaz ſi infirmioꝛi vaſculo muliebꝛi imꝑcientes onoꝛez tanq; coheredibe gratie vite. Taliũ pijſſim⸗ fuit meditus dei filiꝰ. De quo Math · xij · Ollegat vati⸗ cinium v̈ſa. xlij · Ecce puer meꝰ quez elegi dileckꝰ me?ꝰ in quo bene cõplacuit die meea ſequit᷑ Non contẽdet neq; clamabit neq; audiet aliquis in plateis vocẽ eiꝰ Calamum dſſatũ non cõteret a lignum fumigans nõ mum epytinguet donec eiciat ad victoꝛiam ſ. Gup quo Je. gim i Qui peccatoꝛi non poꝛtigit manũ nec poꝛtat onꝰ fra munm tris ſui. Iſte quaſſatũ calamu confringic. Et qᷓ modi nlelaun cam ſcin ullaz contemnit fidei in puulis. Dat ſimilem dockrinaz beat? Geegd · in paſto. li i · ca · iij d. Qliter Nediu amouendi ſund leti atch aliter triſtes videlicet inferen . . da ſunt triſtitia que ſecunt ex ſupp licio · Triſtibo vero in ere da ſunt lem que ꝓmittun ex regno Diſunt le ti ex miarũ aſpitate ꝗ̊ nmeant audiant triſtes pmio rum gnudia de quibo pſũmant Iſtis ðꝛ Se ve bis cui ridebitis nunc qꝛ flebitis . Iſt vero eode magiſtro docẽ te audiant ˖ Iten vide bo vos gaudel it coꝛ veſttum. lis medius ſtrupuloſo enroto de cura ſpem tribuat cõ ſolari em dz vt dieit vbi ſupꝛa Johan⸗de Tam . ma ximi viri hac infirmitate ſtrupuloſe dſcientie laboꝛaſ ſe viſi ſunt ᷣ tandem curat fucrunt in toto vel in ꝑte · cuoꝝ q;plures magni ſacre pagine do coꝛes effecti in ſuis didicerun t vulneribus quomodo alien is mederi 66 poſſent laboꝛet vt bonaʒ ſpem habeat audariam lau dabilem dſiderando id qðᷣ de cz · S. Tho · · ſce · q· y l v · ꝓ phm ij:Reth· qui dicit. Qõ canſa audacie eſt cum in fantnſa fuerit ſpes ſalutarium vt ꝓpecxñtiu m tmen / de ꝛzum ant non entium aut a longe entum. Bñ qcum ꝙ; ſunt natn rauſare ſpez vel excludere timoꝛẽ ſüt cau ſa audacie eo ꝙ audacia timoꝛi opponit · Eſt co uerſo ter meſt hoĩbo ſicut nec umiditas. Vñ dicit Qlber uij. di xxx· ꝙ huiuſmõi non ſeèt ſpẽm ſz potiꝰ Splepis nem ſiut melancoliam huiuſmõi · Eſt em melanco lia ſic teꝛrea a frigida hñs cuapoꝛationes nigras ad ceꝛeb um lucidum quibo im mür teꝛribilia fantaſma tan eſt in eis caloꝛ non ſufficiens ad calefactionez coꝛ dis ſanguinis coꝛdis motum eſt diaſtolon a exſufla tionem ſanguinis a ſpirituum in membꝛa exteꝛioꝛa coꝛpus ideo manent deſtitutn frig da ꝑ umida refu gente ſanguine ad coꝛ ſtante ibi. Et aum hec cẽple/ xio non ſit in omnibo non opoꝛtet ꝙ omnes equalit ſut conſtuntes vel timdi . In mulieribo aut eſt multũ ninnda complexio ꝓpter debile calidum a vincens ha awent/ cxecllentis boni cu fiducia obui nendi bee. naturalis coſitus 2 ſtancia ſeu audacia non eſſentiali tannſ⸗ nadihr ſanel An :Nn nclaneo rs nnſn⸗ oneg e Nehrſa cen i nii 11 neli emulen tanh midum in auo cito ꝓfundan teꝛr bilia Et calidum debile non ſufficit calefacere coꝛ a ſanguinem vt pꝛiꝰ dictum eſt . Vnde omnis mulier namtalitr eſt inmmda niſi ſit p accidens vt virg nes que non timent . Her al bee · Sicuidem nimia triſtitia deicſt a bonis cẽm. teſte BGalomon pꝓuer xv · di In umoꝛe animi deicit ſpus econtrario. Eccle · xiiij · Eelix qui nõ hab uit anmmi tri ſtitiam a non excidit a ſpe ſua. Ideo non eſt Itinue ha benda mem ꝛia peccatoʒꝝ nec continue cogitanda dei iuſutia . mo ſee p̃ſeruim in timidis aſſummẽda ẽ ſpes in deũ a fiducia vt ſpes que potioꝛ eſt virtus q; timoꝛ in dei mia reſpiret · Gunt aut quinq; p que ſpes adiu/ uat᷑ plurimum videlicet diuine Ppꝛitta s conſideratõ Mediatoꝛis vp̃i incarn atio Mediatricis noſtre inn o catio · Scripture ſacre atteſtntio. Et ſandoꝝ pioꝛum aduocato · Pꝛimd videliez diuine ppꝛictatis conſide / ratio. Eſt em creatoꝛ noſter a opifex. Artifſex aut na/ uualiter adeo ſuũ opus diligit vt illud vinpare vix andire valeat. De eo em Sapien. xj ðe. Diligis oĩa ſunt a nihil odiſu eoꝛum que feciſt. Quanto eꝛgd ma gis diligit eum quez ad ſimlitudinez a magin z ſu / am creauit Et qᷣeſſe gratis dtulit cur bene eſſe ꝑ opa⸗ tionem oꝛatõem quis ab eo non ſeraret. Eſt deus no ſter etiam veriſſimus namtalis dñus. Dili junt aũ t namtaliter hoĩes que ſua ſunt conſeruant ea 2 ſi pdi/ derint gaudet cum re upant · Longe ampliꝰ ſimilia fa tere deus crededum eſt de hoie vt docz in pabola ouis pdite a dꝛagme Lu xv. vbi dici. Ita dico vobis · gau dium erit in celo ſuꝑ vno pccatoꝛe penitentam agen te plus ic Eandem pᷣterea fidem tene ſeruare domn⸗ ſeruo quam vice uerſa ſeru dño. Gicut ergd infidelis eſſet ſeruus qui domino ſuo in neceſſitute non ſubr e⸗ taute · Credat igit certiſſime iſti ·.j· Coꝛint. x. Eide lis deꝰ e 3˙ qaui non patict nos temtari ſupꝛa id quod poteſtis ſS fuctiet cũ temtatõe puentũ vt poſſitis ſuſtinere . Meri⸗ to eyinde beat? Martin? peuciendus a latrone a queſi tus ſi timuiſſs · Rñdit non nũq; fuiſſe magis ſecuꝝ. qᷣa ſcicbat miaz dei mavime affuturaz in neccſſitate · Eſt ĩ ſuꝑ de? ĩ tm̃ bonꝰ eſſencialiter miſericoꝛdiſſimꝰ aðo vt petentes non ninꝰ velit a miſeria liberare ip̃i li berari velint Aſſerit hbeat? Augu · loqu ens ð iſto xfi ver bo Petite aaceipietis Non tm̃ ho ꝛtaret v tpetere mus niſi dare vellet Erubeſcat hüana pigricia plus vult ille dare q; nos acciꝑe . Plus vult ille miſereri qG;d nos a miſeria liberari · Ad h pabola ptinens eſt cuäage lica de filio ꝓdigd. Lu · xv· et illud Lu.v. Gi vos lm ſitis mali noſcis bona data dare filijs vris qntomagis „ Pater noſter de celo dabit ſpũm bonum petentibus ſe. Scðo vʒ ad augmentũ ſpei mediatoꝛis xr̃i incarna⸗ tio · Pꝛebet em at Gꝛego · apud ðᷣm fidutiam hoĩ deus homo · Eſt nobs ſpes magna pꝑetentibo s de? aduoca tus naſter eſt iudey noſter. Vnde · . Joh ij. Si quis pec caueri taduocatũ hemus apud patrẽ ihm yp m iuſtů· Et ipſe ꝓpiciatõ ꝓ peccatis noſtris Et Ro viij. Xp̃us ihs eſc ad dexeram dei qetã interpellat p nobis. Di. glo ſupillud P aduocatus miſericoꝛdiſſimꝰ gralioſe oſtẽdit eum ſan Qo Carpo oꝛante vt duo infideles de hac vita toller ẽ tn · ſic xp̃s de celo veniens dixit. Percute contra me ð cetero hatus em ſum rurſus hH ho minibe ſaluãdis ha un · Et hoc amicũ mihi non ꝙ alij peccant ho mines · ſzl vide ſibene halet manſionem in hÿatu eum ſerkinn bus Imutare pmanſione ceum deo a bonis amatoꝛi / bus hoĩm angelis vt in exemplo vefert Dion ſius in epiſtola ad demophilum monachü Tercio valct ad ſin ſal. Saluũ fac populu tuum dñe t Eece qntn ſpes credentium cũ ꝓ eis oꝛat paſſus ꝓ es iudexeſt aduocatus Clementiaz hanc ſũmam xßus crat wnt crun lium tiict tand inſ⸗ Gi 6d . hi te ſon obſigt e er erqueſi eanr. d ti ind edo reiil Siſwrn. nnt muuhin Gitte insun nwnat nuaͤbns ſe mromna lwideus aduote ctis Pömiſi vijti⸗ nots lumdiri ſreigaugmentig mediatricis noſtre inuocatio· qꝛ eſt vt ercleſia canit Sitn dulcedo ſpes noſtra aduocatn. mater gratie mater mie. Et iterum tu pietatis viſce in nulli claudis hoĩm ·˖ Crede beato Bern. dicenti · Se uirum habens acceſſum o homo ad Zm. BGbi habes ſi lium ante patrez ante filium matrez. Filiꝰ oñdit pa tri cicatrices æ vu ner mater oñdit filio pectus a vbe in nec vlla põt eſſe repulſa vbi tot caritatis occuerũt inſignia ˖ Et iteꝝ cum tu dignus non eras ci dei filius doreẽ datus eſt marie vt ꝑ eaʒ acciꝑes quidquid hẽes Sileat inquit miaz tuaz inquit idem o virgd beata. ſi uis te inuocataz in neceſſitatibo ſi meminerit defuiſſe KReuolue totaz ſeriem euange lij . Et ſi quid aſ quid durum inuenies in Maria deinceps ecã ſuſped az habeas ad eaz accedere ver earis · Pꝛudentiſſimꝰ em artifex de? humanum genus cuaſſatũ non cõfregit · ſʒ vtiliꝰ omnino refecit vt nobis videlicz nouum Qdaz ex veteri refoꝛmet etimn in mariã tranffunderet · Et quidem vt omnis ſufficientia noſtra ex ðo ſit poterat yßps ſufficere ſed nobis non erat bonum hoĩez eſſe ſolũ Congruum magis vt vterq; ſexus adeſſet quoꝛũ coꝛ/ upto neutri defuiſſet Plane Ppotens fidelis eſt me diatoꝛ dei 1 hoim homo xp̃s ihs. Ged diuinam venk in eo homines maieſtatem . Etenim deus noſter ignis 2ſũmens eſt quem veꝛet peccatoꝛ acredere ne ſicut cera fluat a facie ignis ſit ipſe pere at a facie dei Opus int erat mediatricem ad mediatoꝛem illum habere · Nec alter nobis vtilioꝛ q; Maria. Nð humana fragllitas ad mariam trepidat accedere nihil auſterum in ea ni hil teꝛribile tota ſuauis eſt lac à lanam omnibo offert · a omnibus omnia facta eſt verba ſunt Bernhardi · Quarto va let ſcripture ſacre att eſcutio que tons mo net ad ſpem ſpeãtes beatos aſſerit a nullibi vel taro ad ſtrupulum ymo nunq; ad eꝛroneam conſcientam nis deteſtatio . Sic Jere · xvij. V in dño erit qſi lignum quod plantai uas. miꝝ quia ſpei arboꝛ ſpei in optimo loco. ſ· in ſümo bo / Nam j̈ſa · v · Quis ambulauit in tenebꝛis · ſ. ignorãtie non eſt lumen ei ſperet in nomine domini Xnniaen . ſup dominum ſuum. Et pſal Spen in dño Tfac boni tutem a paſceris in diuitijs eius · Spern in eo a ipſe fa/ ciet. Operate in eo oĩs ↄgregatio populi quia deus ad iutoꝛ noſter ineternum Bpantez in dño miſericoꝛdia circumdabit. In deo ſpaui non timebo quid faciat mi hi homo Er quo patt mulaple indſio ſpantium ad litas videlicet diuitia? diuinax datio oꝛatonũ exau ditio dei auxiliatio. miſericoꝛdie circumdatio. ⁊ demo deatus vir qui confidit antat ſup aquas · Nec no ponit· hic bacculus non arundineꝰ egipti · ſechi nus quo deum innitmur . Et hec de qua Ba. ij· Quiꝰ ſidunt in illo . ſ. deo intelligunt veritatem Quinto ad idem vt ſanctoꝝ pioꝛum inuocatio. Juxtn illud Job iiij. Ad aliquez ſanctoꝝ conuertere. Et illud Pſal. Le naui oculos meos in mõtes vnð veniet auxiliũ mihi Montes ſum viri ſpuales. Et ideo de eis Bern · dicic. TFria ſunt que in feſtiuitntibo ſanctoʒ vigilanter con ſiderare debemus Quyxilium ſancti Exemplum ſancti⸗ Et noſtraz confuſionez · Quxilium quia potens in teꝛ ia potentioꝛ in celis ante faciem domini dei ſui. Si h dum viueret miſertus eſt peccatoꝛibo oꝛauit pꝛo eis · munc tanto amplius quanto verius cognoſcit mi / ſerias noſtras· oꝛat ꝓ nobis pattem Quia beatn illa „ pattia caritatem eius non immutauit ſed augmenta uit . nunc ſibi potiꝰ induit viſcera miſericoꝛdie cum ante faciem mie aſſiſtat. Veriſim liteꝛ igit eſe credi/ bile valde ꝙ hij de quoꝛum pietate in via multn legi⸗ mus in patria iuxtu neceſſitates diuerſas interceſſoes piſſſimos habem?. Tales fueꝛunt p̃ſertim beatꝰ Nico. ſup afflickos pia geſtans viſcera. Martinꝰ clamidez lndi⸗ kimnide 1rhu zipſeft n mtordia gunm numy Gnügn. .ane conſdt las⸗ Nee ſind bo, ſechi, Ou⸗ intd loo lle⸗ nümhi n diet ⸗ mierc n ſtt mont 5 wvct tm/ nſa mnun die m Terrdi io, mnde entia⸗/ – 8 Sꝛ · Habe fiduciã in dño ex toto coꝛde tuo 2 tis pꝛudentie tue. In omnibo vijs tuis cogita illũ Xipe dine pꝛeſpiteroꝝ ſapienti elementiã mĩaz a graz ſemp eoꝝ memoꝛiã agenib diuiſit paupi Raterina Onofriꝰ a alij ̊ petinerunt vt de eis publice cantat eccleſia. Explanat quartaz doctrinaz 2 quantum O— oblſint ſingularitas iiupſualibilitas v obedi Jlia ſint 2 qᷓ funt fruck? bone quiete dſcie dictũ eſt ſupꝛa ꝑte jca. j. ij. Sicut em̃ coꝛpꝑis medicũ non ſetſe moꝛus piculo Imittit ſie ſtrupuloſus eſt ſi diſcretos ſapientes vel Platos nõ ſequit ſe multoꝝ peccato⸗ diſcrimini tradere non am 1 bigit. Ibi ſiquide ſingularitatis viciũ ymo ſupbie a ſe P. ino bedientie incuerit · Quã ſingularitatẽ vitupabi flfem tria oñdunt. ſ. ſanctoꝝ ſcriptum ſacra dica Ina⸗ tutali is induſtria . Scriptura quide ſacm . Na Puer. iij. — toto coꝛde tuo a ne mita / diriget greſſus tuos ne ſis ſapiẽs aput temeñm ſz in teꝛtoga patrẽ tuum 2a ãnuctiabit tibi maioꝛes tuos et dicent tibi Deutro . xxxij. Sic eccle . vj. ð2. In multitu ũ ſta a ſapientie illoꝝ coꝛde diungere vt omnez nartatõez dei poſſis audire pꝛo uerbia laudis non offugiant te. Et ſi videris ſenſatu euigila ad illum a grad? hoſtoꝛ illiꝰ terat pes tuns. Et iteꝝ ibide. viij. Ne deſpicias narratõez p̃ſpiteroꝝ ſapientiũ in puerbijs eoꝝ cõuerſare Ab ip̃is em di ces ſapien tiam dodrinã intelleckus a ſeruire magna tis ſine querela. Non te p̃tereat nartano ſenioꝛũ ipſi Ei didicerunt a patribo ſuis qm ab ipſis diſces intel lectum in tpe neceſſitntis dabis rñſum Ratio auteʒ qnare opoꝛtet inferioꝛes ſimplices ſeq́ ſapientioꝛes aſſignat Sapi. ix. Quia cogitationes moꝛtaliũ timide 11 o 9. incerte ꝓuidentie noſtre. Coꝛpꝰ om̃ qð coꝛrumpitũ aggrauatãiaz 2 terrena inhabitatio depmit ſen ſũ co que in ꝓſpectu ſunt inuenimꝰ cũ laboꝛe que in celis ſunt aũt qs inueſtigabit qſi diceret. Paucoꝝ eſt .ſ· qui H ſciũt ſcripturas pondemre nõ eoꝝ qq timoꝛe odio vel amoꝛe turbati ven a falſo neſciunt diſcernere . Sult h Salomonis dicũ ꝓuer · iij di · Qui foꝛtiter pᷣmit vbe ra ad eliciendũ lac eypᷣmit butirum qui vehementer emungit elicit ſangumẽ · vbi glo · Sbera foꝛtiter pmis dum ſacri eloquij ſubulia verba itelledu penſas luua p̃ſiſione dum lac qrit᷑ butiꝝ inuenit · qꝛ dum tenui itel ledu querimꝰ libertate eterne pingu edinis vngimur· OQð nec ſp nec vnq faciendũ ne dum lac crit᷑ ſanguis ſeqt · Quia cum verba diuina vltra modum diſcutiũẽ in carnalez intellecum cadunt Ganguin ez em elicit q vehementẽ emungiti qꝛ carnale efficit hoc ꝙ nimia diſcuſſione ſentit ˖ Idcirco etaz Puer xij · 8ꝛ · Qui cõfi dit in cogitationibo ſuis impie agit · Oſtendunt idem ſcðo ſanctoꝝ dicta ſingularitatis vitiũ quo quis Pxi moꝝ etiã ſapientiaꝝ dictis nõ acquieſcit. Dicit em · bDb. Bern · de · xij · gradib ſupbie · Cum ſingularis ex hijs q ſingulariter a inaniter agit apud ſimplitioꝛes eiꝰ opi no excreuerit dum miſerũ beatificanc ip̃m in eꝛroꝛem dunt ˖ Credit namq; qð audiuit a quid intendat nõ attendit obliuiſcit intentõez dum amplectit opiniõe,z Cumq; de omni alia re plus credit ſibi q; alijs de ſe ſo lo plus alijs q; ſibi. Et quitqᷣd ð ſe laudatũ nouerit nõ ignoꝛante aut beniuolentie laudatoꝛis ſʒ ſuis meritts arrtoganter aſſcribit. Vnde poſt ſingularitatẽ ſextum ſibi gradum ſunbie arꝛoguntia vendicauit. Poſt hãc bpſumtio inuenit in qᷓ ſeptimꝰ gradꝰ dſtituit · Id idẽ ẽ Caſſia. ex verbis abbatis moyſi. Hunnlitatis nõ fite pꝛima ꝓbato hec erit · Si vniuerſa non ſolũ qᷓ agdda · ſanti tumn ſent dror tin Ftue ſo Hrpe mnd moit Aier nouit Mhern 6 i ſunt n. vt poſitů eſt ſupꝛa pte ſcdᷣa. ca. vij. Pꝛedico⸗ erſ rxum tatio reddit ex pꝛimo li.iij. ea ſũme ↄtra gentiles ſin ſanceti doctoꝛis ꝑ gradꝰ? intellectuũ . Sidemꝰ in quit tſcii do vl Ith mi d mnend mröms nſcscue tniat ngu⸗ nne diſcunt eeldtt pima idn rispn ſtemd. op newren mdtnd oymni en „ ouettid s ments ſnn thet Rie ihin H fhar aged⸗ nnu duoz hoim quoz vnus alio rem aliq; intelledu ſub tiili? intuet ille cuiꝗ intellect ẽ eleuatioꝛ multn intelli git que aliꝰ omnino cape t que ali? omnino caꝑe non poteſt. Sicut patz ĩ ru ſtico qui nullo mõ phiie ſubtiles rationes poteſt cape Sic parifoꝛnnter cũ iuuenes ſcia aut moꝛibo inexpti inm maynng diſtantia ſint ab exꝑtis cape nequeũt eis in oĩh neceſſaria ꝛ ſilia niſi ab exptis manuducantur Minnẽ p̃terea · b · Jero. in plogd biblie. Cur im pit et noui in ſacris ſcripturis legem dei putent in oĩbo uue dixerint cũ tñ in nulla alia arte aut ſcia qs docè aude ti i) diu non didicerit tpe expientia diutnis. viñ regule quas obſeruare debent qui nolñt ſcrupuloſas cõſclas depnere rationabiliter quarum tres declarant᷑-. Ce Einde quinta doctrina morali medico neceſ ſaria eſ t vt ſo regulas ſtrupulos deponendi indicet infirmo ˖ In hijs em eiuſde ſtrupulo,. ſe conſcientie medicina curatiua latz Sut an tez ſeptẽ generales regule q̃rum aminiculo eꝛrone a cõ ſcia deponi põt 2 dz · videlieʒ Debitn ad grãz dei pa⸗ ratio Solicitn ſacre ſcripture indagatõ · oꝛatõis deuo te ↄtinuatõ. Opiniõts alicuiꝰ tuta electio. Obedientie ¶Capitulum x- . . tima docteina exwnit annumeran „ „„* 2. 2 7. * .SK hũilis ymitatõ· ſcrupuloꝝ cãoſa abietõ a pᷣcepto ʒ di ſereta epikeiſats. . vij · hee iubet eina ſapia. PFuer. ij. d .· Si ſuſcepis ßmones meos a mãdata mea cuſtodie/ vis penes te ſi ſapiaz inuocaberis a coꝛ tuũ inclinaue⸗ tis prudentie ſi queſieris eaz quaſi pecuniaz 2 ſicnt the; ſauros effoderis illam tunc intelliges timoꝛez domnnni Aſcientiam dei inuenies . Pꝛima regula inuitur ibi . Si mandata mea ſ Heda ibi. Hi qſieris eã qſ pecuniazʒ ttercia ibi· Si ſapientiaz inuocaberis · Quarta ibi . Si Pꝛudentir. Quintn ibi Inclinaueris coꝛ tuũ. Sexta ibi Siercut the ſauros effodeꝛis illaz. Sepa ibi. Si fuſcepe * ris hmones meos ſubaudi mo do debito · Pꝛima regu la igit eſt vt quis ſe ad granã poteſt ppetret dei man / Ddaln ſeruando de pecratis oĩbe ſingulis coꝛde dole do eam pure zfitendo. Naz quicũq; facit qð in ſe ð deus i,jnfallibilit ei gratã infundit lumen doni ſcie ſapie ĩ tellect? 2 ſilij ei tribuit qbo iuuari poteſt addepoſitõez Eeꝛronee ꝛſcie ꝓut late ſupꝛa patuit p· ij · ca. ix · J· x. SO lluntc h verba ꝓphaxꝝ · Nam Ezech · xviij · ð2. Conuert / mini agite pniaz ab oĩbo iniqᷣtatibo veſtris 1 nõ eꝛit vobis in ruinã iniqtas · Et iteꝝ de grauiſſimis pecca / toꝛibo iſmhelitis in ſyõ ihlm hĩtantibo dñs VYſa. xlix di ſÿon derelinqt me dñs a dñs oblitus ẽ mei · Nũquit mulier põt obliuiſci infantez ſuũ vt nõ miſereaẽ filio vter ſui. Et ſi illa oblitn fuerit ego tñ non obliuiſcar ſolicita ſarre ſcripture indagatio. Si in quit éfieris eã tui· Ecce in manibo mes deſcripſi te⸗Srda regula eſe quaſi pecuniã · Scimꝰ aũt ꝙ mercatoꝛes filij huius ſe⸗ culi qͥ pꝛudetioꝛes ſunt filijs lucis ſʒ in generatiõe ſua ſümum ſtudi hñt acquirendi pecunias. Naz ̃cepto rem pꝛimo tritu in arte ſua dorentẽ audiunt . Scooĩ iIitnn ſua auxilia alioꝝ poſtulant aſſidue · Ad quoꝛum certe ſimi itudinẽ facere tenemut. Pꝛmno em p̃ceptoꝛẽ ſeu mgim diſcretu opoꝛtet vt qs habeat. Docz em ſa⸗ lies ſcia a intellectꝰ. Idcirco audiens ſapiẽs ſapiẽtioꝛ errit intelligens gubernacula poſſidebit. aimadueꝛtat pabo laz a interp̃tatõez verba ſapientũ enigmata eo trtrtüũ · Ide aſſerit Je. in epi · ad paulinũ · d. Intelllige te in ſa .ſcrip · ſñ p̃uio amõſtrãte ſeĩta nõ poſſe ĩgredi. tace s graman cis ithoꝛicis phicis geomeicis ialecitis⸗ bi Hann — ſiſeen mannn Niman/ did⸗ ſirſpri dpoſto 17,. Cotner lornoͤct 4* mas r Pn i ügmn Etegifie blinſeor rmllaeſt (ſiers ta hinsſe muoe iu⸗ ſeeyny 1⸗ Hedol rmoa coum ptni dotnſe Dlſenm ſopiino datt ninto ete m di tct narij quoq; a fullones ceteri qui varia bilez a vilia opuſtula fabꝛicant abſ; do coꝛe eſſe nõ muſicis aſtronom cis aſtrologicis medicis quoxx ſciẽ na moꝛalibo ſatis vtiliſſima . r in tres ptes ſcindieu. in doctrinaã exploꝛatõez vſum ad mi noꝛes artes ve niaz. a que non tamq; ligua q; manu aminiſtrant A, gricole cementarij fabꝛi metnlloꝝ lignoꝝ q; ceſores la 3 ſuppellecti/ pñnt qð cupiunt. Sic etiã vas electionis poſt damaſcũ arabiaz q; luſtratnz aſcẽdit iheroſolima vt videret pe num . aput eum dieho fuit. Kurſum q; amos. xiiij. ad pedes gamalielis legez moyſi didiciſſe pꝛophetas ſe gloꝛiat vt armatus ſ. pualibo telis poſtea doceret/ ſidenter. Duodecim etiã annos ſaluate * atoꝛ nmipleuerat . in templo ſedens de q̃ſtionib⸗ legis inteꝛrogas magis docet dum pꝛudenter inteꝛrognt. Scoo exigit ve in e⸗ ge dei ꝓ poſſe aſſidue ſi tudeat ˖ Quod tanta aſſiduitate fieri debeat oñdit ˖ b. Jero. taz viris q́; femineo emineo ſexui tã religioſis q;ᷓ ſecularibo 'mo adultis iuueni ho in epi⸗ 4 ſto la ad paulinũ cuiꝰ iniciũ bonꝰ⸗ homo ita dicẽg. S p in manu tua ſacin ſit lectio Et ad ruſticũ nunc de ma nu tua oculis tuis recedat liber. Ama ſcĩaz ſeriptura rum carnis vicia non amabis. Similiter ad nepocei anum diuinas ſcripturas ſepi? lege ymo de manu tua ſaern lectio nunq; dponat· Diſce ꝙ doceas eum opñ Jui hm doctrinaz apoſtoli eſt ſermonem fidele vt poſ ſis exhoꝛtari in doctrina ſana tradicentes deuincẽ Et ad furiaz de viduitate ſeruanda. Quando inquit? medis cogitn ſtatim tibi oꝛandum illico legendũ ſit De ſcripturis ſanctis habeto fixum verſuum numerũ. Iſtud penſum dño tuo redde. Rec ante quieti mẽb ꝛa concedas q; calatum pectoꝛis tui hoc ſub regimine cõ pleueris poſt ſcripturas ſanctas doctoꝝ hoĩm tracta habes aurum in luto orere multis de margaritis vnã redime margaritaz. Et iterum · O ſi videres ſoꝛoꝛẽ tu am illud ſacri oꝛis eloquium coꝛaʒ audire 2 tingeret. cerneres in ꝑpuulo coꝛpuſculo ingentes ãios audires totaz veteris a noui teſtamenta ſuppellectilez ex illius coꝛde feruere · Pꝛeterea ad demetriã virginez ait illud tibi nata deo p que omnibo p̃dicaui reptens iteꝝ at q; ite monebo vt em tuũ ſacre lectionis amoꝛe oc / cup's nec in bona teꝛi pectoꝛis tui ſementẽ lolij adue ℳ₰ narũ q; ſuſcipias ne doꝛmiente patrefamilias qui eſt Nopi. aimꝰ deo ſy adherens inimia s homo zizaniã ſupſeminet Et in fine ei? dem epiſtole finez iungd n cipio nec ſemel meminiſſe ðtemtus ſum Qma ſcriptu ras ſan tas amabit te ſapien tia · dilige eam ſerua bit te. honoꝛa illaz a ↄplexabit᷑ te hec monilia in pecco rea in auribo tuis hereant. nihil aliud nouerit ligua niſi x̃m nihil poſſit ſonare niſi qð ſandum eſe Cuiꝰ coꝛdat illud ꝓuer · iiij · Poſſide ſapientiã pꝛudentã ne obliuiſcaris neq; declines a verbis oꝛis mei ne dimit⸗ tus eaʒ cuſtodict te dilige eaz a uabit te · Tercio exi gi vt auxilia ab alienis poſculet ꝑ oꝛatõeʒ ſeu deẽca toncq. Non em lectionis ſacre ſtudium ſufficit ſz cxigi tur vna cum deuota oꝛatione ſtudiũ ꝓ inteliedtu age⸗ doꝛum credẽ do e vt oñdit Jero · in epiſtola ad pau / linum dicens · Quidd alijs ſez ad apoſtolis ⁊ pꝛmiti ue eccleſie dockoꝛibo exercitatio quondiana in lege meditutio tribuere ſolet. Hoc illis ſcilicet apoſtolis ſimlibo ſpiritus ſanctus ſuggeꝛrebat . Et erant iuxta quod ſcriptum eſt omnes docibiles dei Nõ em ſufficit ſemper ſtudium aiebam ſed oꝛatio coexig t deuota pi ledu ſacre pagine· Cui? rationez aſſignat Auguſt n? ad vwoluſianum de incarnanione veꝛbi. Cantu t inquit criſn anaꝝ pꝛofunditas litt erarum vt in eis quotidie ſicer s ſi vas ſolas ab ineunte pneticia vſq; ad derre pitã emtẽ maymmo orio ſũme ſuidio melioꝛ i ingenio conare addiſcere ˖ Quid igẽ in hac attinget ſapientia. aui fere tomñ vigdꝛez etatis ſue alijs impendit ſcientijs ſolas q; feces ſen ectutis huic ꝓfunde miſtrat ſapiẽtie. OQd hãt tñ ſapĩaʒ a multis oꝛãdo cici⸗ q; ſmudẽ do pue nit · Optaui inquit ſapiens a dat? eſt mihi ſenſus. In⸗ uocaui a venit in me ſpũs ſapientie. Eunde appit ſe/ ſum in li. de videndo m . ca .· dicens . Qui didicerint a dño ihu mites eſſe 1 humiles coꝛde plus co gitando et oꝛando xfecerũt q; legendo Patet h in Barbato iſto xp̃iano de quo recitat li vij· de doctrina xpiana gui li teras inſas nullo docente hoĩe in plenam notitiaʒ osaã do vt ſibi reutlarent · accepit p̃uijs triduams p̃eibom petauit idem vt codicez oblatũ ſtupentibo qui ader ãt legen do peutreret · Tradunt a patrum hÿſtoꝛie de ſan cto Antho nio ſimile · am ſine vlla fcien a lẽ arũ diui⸗ nas ſcripturas memoꝛiter tenuit fultus oꝛatõnũ ſua⸗ rum p̃ſidio vt ibidem dicit Augu. Ad idem eſt Hugo li ſuo de aia qni dicit · Od ſcripture ſacre 2 gnitionem plus tſt opus interna comp unctione q; Pfunda inae ſigatione ſuſpirijs q; argumentis crebꝛis gemtibo q; c pioſis argumentationibo lacrimis ꝙ; ſentencijs oꝛa none ꝙ;ᷓ lectione gratia lacrimaꝝ q; ſcientia celeſtium. Tercia igit᷑ regula ꝓ euaſione eꝛronee ſcientie queẽ dꝛatõis deuote tinnatio · Patet ex pᷣmiſſs a ex parte ſeða ca · viij Pter qð ſapiens ait.· Inuocaui 2 venit ĩ me ſpiritus ſapientie · Sapien . viij R educit quarta regula æ pbat᷑ autoꝝta⸗ tibus antiquoꝛuu qd doctoꝛibus contraria lentientibus licet bona conſcientia vnam vi am tenere ((Capitulum xi⸗· HGaarta Pinde re ula pꝛincipalis eſt opinio⸗ nis alicuiꝰ tuta elettio . Sicut em ali ndo de aaliquibo materijs moꝛali v doctoꝛes opinio Nnũ ↄtrariarũ a tunc ſwupuloſi dubitant quã ptem poſſint cum bona conſciẽtia ckgere . Pꝛo enoda tione huiꝰ difſicultatis notandum in Pᷣmis ꝙ cũ bona vſcientia poteſt quis tenere vnaz ptem alianꝰ opinio nis m eaz opari ſaltem excluſo ſcandalo q ps hʒz ꝓ ſe notabiles vel notabiloꝛes docoꝛes duũmo do talis opinio non ſit contra cxrſſam autoꝛitatẽ ſcripture ſa cre nec ↄtra deter minatõez eccleſie catholice dĩmo do q; ex contrarictate tulium opinionum non inducatů quis ad dubitandum ſz bonaz ſibi ſcientiaz ſen fidez foꝛmat de ꝓbabilioꝛi ꝑte pcipue in tali caſu qñ quis adhibet diligentiaz inrenda an liccat nec inuenit ali ud quod cum ſufficienter moueat ad h ꝙ ſit illicitum Patet illud pꝛimo ꝑ dodoꝛes ſandum in c ſtonibe de qðlibet qðli · iiij · q. · vbi dicit Qð oñ diuerſe opinio nes doctoꝝ ſacre ſcripture non ptinent exp̃ſſe ad fide · J ad bonos moꝛes tũt abſq; iullo auditoꝛes ſeq̃ vnä pññt · Ibhi em locum hʒ illud apo· Ro · xiiij. Snuſc uiſq; in ſuo ſenſu abundet Et iteꝝ ibidem de illo qᷣ aſſentt opinioni mgrali que nõ ẽ ↄtra manifeſtũ ſeripture te ſumoniũ nec ↄtra illud qð publice tenet᷑ ĩ eccleſia hüc neqq; ↄdenat Vnde ide do coꝛ in pluribo locis ctia in materia moꝛaſi ad ſalutẽ neceſſata tz opinionẽ vnã vbi alij doctoꝛes notabiles tenẽt ↄtrariũ vt ꝙ pꝰ lap ſum ĩ peccaſũ moꝛtale nõ opoꝛtz aliq; ſtauũ ↄfiteri ſub pcepto hĩta copia ↄfeſſo ꝝ h deteꝛminat in · iijj di · xvij Et tñ ↄcrarie opinõis ẽ hugd ð ſancto vi · et honauẽ · Smilit dicit O. dockoꝛ ibide Qo ſi pꝛochianꝰ fiteẽ fẽi hñti autoꝛitutẽ ep̃i mont᷑ti ꝑrochianũ vt plebano ſuo fitea? ctia ſi tuc talis ſeſſus nolit fri acèeſcẽ ad huc dz eum abſoluere. Et tamen ↄtrarium eius tenent plures doctoꝛcs · Nec obſtant ea qᷓ dicit qðli. xiij · q· xij 1 muentl tilinnn tſeihnn ſtedſd⸗ nſeni cſntt tyont ſſuhin 6taat wn ſi⸗ ni ſb jdih, lynant. Ubano eſcicd tenn tetni. vbi dicit ſie. Qñ due opiniones ſunt dtrarie de rodez ovoꝛtet alteraz eſſe veraz alteraz falſaz. Aut ergo il⸗ le òͥ ncit contra opinionez mgtoꝝ vtpote hñdo pla rez p̈bendas facit dtra veraz opinionez a ſic eñ faciat Otra legez dei non excuſat᷑ a peccato q;uis non faciat dtra conſcĩaz.· Sic em contra legem dei faciet Hec veꝛ ba ſancti Thome nõ pñ̃t intelligi niſi de iſts vbi mai feſte patet ey ſcriptura vel eccleſie deter minatõe ꝙ ſit dtra legem dei Et non de iſts intelli git vbi illud nõ aparet ſicut ſei m declaraè videk ſupꝛatacto allegato non eſt credendum Ex cuibo ſec ui videt exp̃ſſe ꝙ non opoꝛ t ſꝑ tuitioꝛeʒ opinionẽ cligere de neceſſita te ſa/ lutis ſʒ ſufficit tutaz eligere Naz tutioꝛ eſt grad? pa tiuꝰ p̃ᷣſuponens poſitiuũ ſq; aliaʒ tutaz eſſe opinionẽ Patz illud oꝛ minoꝛes videt eſſe opiniones pfate ali⸗/ tum i s B. Cho ibi tenz. Itẽ patz ex argumẽto ſuo vbi ſupꝛa qðli xj. q xiij. vt tudũ eſt qñ aliqs videlicʒ Pter dtrarieutẽ doctoꝝ adhibet diligennã in ren do de veritate nec repit ꝙ eum ſufficient moucant argu / mentn ꝛtraria liq; talẽ moueãt daz leuia qᷣ in iiij · d.· xxxviij. in. q. la doez abicienda eſſe 1 3 ſcẽas in cõtrari um infoꝛmandas ˖ Nec miꝝ qꝛ p talez diligentiã vider Od ide videl eſſe ð. iiii · q; xiiij · vbi qrit vtrũ vitari de bent illi exd municati.circa quoꝝ excõmunicatõem ſa pientes ↄtraria opinant᷑. Rñdet ꝙ dubitatio ð excom municatis aliquoꝝ aut p̃cedit ſniaz iudicu aut ſeqt · Di pcedit puta ſi non ð eſſe declaratũ p iudich cõſen ſus eſſe aliquos excõicatos tunc nõ ſunt vitundi quo/ ſuq; certo iuditio terminet. In h em caſu veʒꝝ ẽ dieit · ꝓ in mitioꝛẽ ptez interpᷣtari dz cũmꝰ boni viri dubia Batruro volj. Si difficile 1 ambiguũ aput te iudi⸗ cium eſſe pſpexeris a iudicũ intra poꝛtus videris vba variari venies ad ſacerdotes z ad iudicem qres q; ab eis faries jcumq; dixerint. Sʒ ſi unbiguũ oꝛiatii p?ꝰ yti acoꝛde z iudicũ detern natõez magis ſtandũ ẽ ſme iun2 ſi di ũ vt ibi pbat ecce qũo doctoꝛibꝰ dtrariãtibo licz iſſi cammſ H nõ eyꝰmunicato hr̃e vel nõ vi mẽ. Scðo patet yn h cipale ꝑ QAltiſio do. quez allegat Cancel . Joh Ger/ſon um ſt tractatu de pollutõe . Dico inqt cũ dño Wilhel. Qli. qd regula mgẽalis videlicz dubituns de alicuo an ſit ſho illicitũa ſtunte dũmoõ illud agens peccat qꝛ diſcriming Iß ſe vm trit. Iſtnz regulaz intelligendaz eſſe de dubio g agt li qð eſt vehemens magis aut eq inducit ſaltẽ mẽtẽ mn credere qð ẽ moꝛtale illicitũ ſicut qð eſt licitũ. Secus ẽ uß vbi mens inclinat᷑ iudicat qð eſt licitũ q; illicitũ q;⸗ ſien uis nõ hat vſq; qq; certitu dinez cuidentẽ aut fixã · qꝛ ſup⸗ per nec h ip̃m requirit᷑ · Sidebit᷑ de h infra latꝰ · ca· xxiij. 7 xxiiij ·a.· xiij · Texcio patz illud ꝑ plures ãtiquos theo- 6 lo s a canoniſtus deuotõe E'atim multũ famoſos min Di. em̃ Vlti · ſuꝑ· ij .· ſnĩ arũ di· xxij et 2 coꝛdat in ſmſa· ſbee quẽ Slri · Joh in ſũma valde mendat · Di. inq; vt ſuu pin dicũ ẽ ꝙ ſi s de aliquo agendo dubio magis pi / ſſ tos ð ſuluerit de quo millaz H z au toꝛitatẽ xxꝑ ſſaz vtrũ eun itn ſit vel nõ dũmõ foꝛmet ſibi bonaz 2 ſciaz pꝰ q;, ma/ gis pitos ↄſuluerit a ſi res aliter ſe hz q; ipe ſentit e· c cuſat᷑. Fecit em qð potuit. Dey aut nihil impoſſibilet un quirxit ab hoĩe. Her ille. NMã ibidẽ eqpat iſtũ caſu ignog. tho rantie inuincibili.i. oĩo inuoluntarie· qꝛ ſcire non põt Dd tur aliqð p̃iudinũ erga veritutis ſnĩaz cũ inter diüſas opinionts a magiſtris a a ꝓPpbatis do ctoꝛibus ſcriptis autenticis amotatis illam opinionam quis amplecti uur que ſibi magis videt conſona rationi · Vnde BHũ bertus in expoſitõe conſtitutionis oꝛd inis pᷣdicatoꝛũ di · Qð frnckus aiarum nnpediri ſolet pꝑ nimã auſteri Tutẽ in roncilijs ⁊ opinionibus · Terrentur enim ex H homines intantum vt ſalutez negligaunt. Idcirco hoc 7 pi. Sed vir. Q vbi ſunt diuerſe op iniones 2 diueꝛſa iuna ſy human z eſt p̃ferenda. i. rntõnabilioꝛ mo et equioꝛ · Extra de tranſac capi. finali. Vbi vero vtraq; eſt humana ptirnaioꝛi ſiundũ eſt a ſanioꝛi . Ad idez ẽ Silhel gloſatoꝛ Kaÿ. ð ſnĩa pᷣcepti diffinitõis excõi catõis para · xliiij· di In apicibo iuris vbi dubitãt et anm ſapientes excuſabilis ignoꝛantia. Vñ ſi alios bo na fide ptez illaz vel iſtnz elegerit non dz ſup hoc con ſcientiã habere nimns ſerupuloſaz. Item ixz Wil. vbi ſupꝛa de decimis recitans duas opiniones di. ꝙ, illa pꝛima oppinio ſez ꝙ anties decimas ſine peccato ĩ feu dum retinere pñt layci ꝙ ad heredes tranſeat. Be / nignioꝛ tſt a ideo magis ampleckenda. Item reperi in libꝛis veteribo oꝛdinis p̃dicatoꝝ noſtri rñſa plura qᷓ datn eſſe vident eſſe a dño Alber. eo adhuc vinente ſic ſonant . Itez dicit ꝙ frater ſimplex vel quilibet hõ unmm ſalute poteſt ſequi in dcilijs quãcũq; oppinionez volueit dũmodo alicui? magmi do ſtoꝛis oppinionẽ ſe quuat᷑. Idẽ in ſũma alibi repi ab eo dickũ foꝛe in ſerip tura ſimili Patet ergo Poſitũ ex antiquis ſatis tam ccheologie q; iuris piulis.e H Peob at᷑ idem. magis autoꝛitatibus monᷣ⸗ noꝛum doctoꝛibus⸗· ¶Capitulumxii- Robat idez ſimiliter autoꝛitaubo modernoꝝ theologoꝝ famoſoꝝ · Naz ad idẽ ẽ Gotfridꝰ de fontibo gðli · iiij · q · xvj. Sbi qᷣrit On cõſeſ ſoꝛ debeat facere ſeĩaz de peccato de quo cõ fitens non videt hẽe dſcĩaz di · Qõ ſi quis ↄfitens non hz ðſcĩaz de aliquo actu queʒ ↄfeſſoꝛ opinat᷑ eſſe pecca tum putn de vickalitijs de multitudine bñfitio2 a ſimi relaxanda eſt qntum fieri poteſt an ſteritas 1 agendd· benigne eum hoĩbo · quia ſic meliꝰ trahunt᷑ ad ſalutem cũ ſnie mitioꝛes tenent · VDec Yumbertꝰ. Concoꝛdat ho ſtienſis qui dicit Extra de cogna. ſpũali in glo ſup ca libo qñ ↄfitentis tulis oppinio non p̃eedit ex ꝓteruia ⸗·½ yya ſz ex ꝓbabili ratõe dz eu dfeſſoꝛ generalit ĩ foꝛma ecele agl/eft ſie abſoluere maxie ꝛfeſſoꝛ oꝛdinariꝰ niſi eſſet peccatui trt tule ꝙ certũ a manifſeſtũ eſſet ↄiter illud eſſe pᷣceptũ. ſ(bia nee de h ſunt opiniones ↄtrarie qꝗᷓ ab eccleſia tolerant us Ssů ſi non ſic maifeſtũ ẽ qm circa h ſint ſapientũ opini ctiuſt ones ꝛtrarie tunc ꝓponere dz ꝛfitenti ꝙ bũ ſtudeat ð (ondat h ſeip̃m ꝑ pꝛudentes infoꝛmare ꝛ talia dtra h dicunt᷑ adi Maxime tñ h dz facere ſi ipe ↄfeſſoꝛ ſit ill opinionis dabie h ſit peccatũ. Concoꝛdat enã in pᷣncipali Bernher. (ſe claromontenß in replica dtra Gotfridũ eadẽ · q· d. i· und ſunt opiniones inter magnos dicentes ꝙ peccatũ eſt uk Alij vero dicant ꝙ non tunc debet in tali caſu d ſulre diem aliquos de quoꝝ iuditio ↄfidit ᷣm ðſilium diſcreto / ſeti rum facere a percata reputare vel non reputare · Ecz hont Iuo em̃ opiniones ſunt inter magnos eccleſia non ſiun determinat alteraz ptez teneat q; voluerlt dumõ iudi ſ 1 tiun. h; reſideat ꝓpter ditta ſaltẽ illo? cuos reputaat D ritos. Ibi tñ addit dtra Gotfridũ ꝙ non reſfert an co un ſeſſoꝛ ſit oꝛdinariꝰ vel non dumõ habeat autoꝛitatez inſe andiendi talez. Pari mõ rñdet Pe de Pa. ſup. iiij · diſ. nt x vij ad ſimilez ſnonez di. Si ꝛfeſſoꝛ dubitaret vtri ſit illud de quo ali? non peniteret eſſz moꝛtale ·a iſte ſi de wa ceret ꝙ de dcilo ð pitoꝝ illud faceret de quibo eyx vitaz· MWie ſcĩa ꝓbabile eſſet ꝙ non ðſulerent niſi bñ põt ſe illiſi ſin ditio cõfoꝛmare · Sec? aũt ſi eſſz cert) de opo ſito · än munn oĩbo p̃miſſis ſatis concoꝛdare videt Heinricꝰ de gnuude Heti uo .·· q· xiiij. d. Quedaz ſunt peccata moꝛtalia non di / ſetup uuina lege exp̃ſſa ſunt ey induſtria rationis inueſtgari und pf̃t a talia tenet magis diſcincke vnd ſcire q; aliꝰ hm ſis ſonarũ cõditõem a gradum a aliq magis q; alia ßᷣm .di qð ad exp̃ſſa magis a ꝓpinquat ſicut eſt in notitia arti Aii culoꝝ ſidei quis non ſit oĩm ſcire qᷓ hoꝝ ſint moꝛtalia Wt 2qᷓ non · q delicta quis intelligit · Tñ ad h tenet qlibz Porni matee ſtne kient clan miopin netö ahde Dirnnd 8005 muui fuflae ndorr ut elgianen Unöud tepatat Wantö wrtut⸗ biijd⸗ nutvei 1ſeiiif P tſeii oſci per o dD elyfn lehn tart vunlu tpiͤ 1 foꝛte non ſic facerent · SOʒz rñdeo . Qñ non eſt om “ tertũ ꝓbabile tñ eſt ↄ1 modicũ dubium quin ſimul ſciẽ taz habeant a dſcĩaz bonaz 2 qñ itn ſe haberent ſi ca / eum in dubium venerit ꝙ alid qð fiendum ẽ moꝛ tale ſit requitat ꝑitioꝛes aut de ipᷣo vt de moꝛtali peni teat. vt de ip̃o locũ habeat ilud Gꝛego. Piaꝝ mentũ eſt ibi aalpaz agnoſcere vbi culpa non eſt · Bec Pein / ricus · Nec ðdtradicit ſibi ibi Bern Claromontenß q92 tra eiuſdẽ Hein. qöli · ĩplicauit ergo ↄſentire videt · CG coꝛdat Joh · de Tambaco taz ĩ de ſolatõe phie li . xiiij. ta viij. qᷓ in qſtionibo de culpa grã.· d · in de 9ſola. ĩn dubijs bonoꝝ viroꝝ vitn alijs Eſt ergd reſpiciendũ ad facka bono 2 viroꝝ a diſcreto rum Et ſi plures tales vcl in pluribo caſu tali eis oc / auꝛrẽte ſic vel ſic ſe hrẽe inuenires aut eſcatione tua in dicares dunc a t ſimiliter agere non foꝛmides. Dicis foꝛte in ꝛtrariũ ·. Tales viri a ſi bonaz habeant d ſcam non tñ ſciaz hñt circa illaz materiã vel eduerſo habẽt ſciaz non tñ dſcĩaz · Del ſi ſcirem 8 . ſus miles occuꝛrerent tñ ꝓ cxcuſatõe tua noueris ſatis eſſe ſi taliter feceris· Nempe in moꝛalibo a circa huma nos actus nõ eſt demonſtratõ reòrenda . Si quis em taʒz certũ notitiã in huiꝰ rereret non minꝰ eꝛraret q;ᷓ ſi in demonſtratiuis ſciencijs de apologis aut argu/ — vtrumq; haberent Hec ibi · Od ide eſt Adaz ſupꝑ · iiij. di. ix · Penodatione ſcrupuloſaꝝ dſc. arum adhuc clar? cũ p̃dictis concoꝛ dando dicit Johan. de Erdenberg nẽi oꝛrdinis doctoꝛ ſatis antiquꝰ exempflicãdo in materia duͦicandi ſuꝑ iiij. di · tra Tam in ᷣma lectura qᷓ; in ſcðᷣa ſuꝑ ſnias Qui inqòt nõ hẽct peccatũ moꝛtale a tñ crederet ſe hẽe Qut credit h firmiter ita ꝙ eſt quieſcens in illa opini one accedendo ad eukariſtiã peccat moꝛtaliter. Bi au tem ꝓbabiliter ſe credit eſſe in peccato moꝛtali ſʒ nen 2 firmiter nec acqueſcit . St ſi ip̃e alicui dure locutus ẽ. cogitut tu peccaſii moꝛtaliter ſʒ ſunc ſtatim retrahit ſe a di · intra ſe · Non eſt peccatũ moꝛtale non ẽ veꝝ. tñ non ſufficient poteſt ſe retrahere quin ſibi occuꝛrat Dico ꝙ ĩ tuli caſu bñ poteſt accedere tñ ſp retrahẽ do opinionẽ ſuã cꝛ de? non exigit ab hoĩe impoſſibile. Et non poteſt ſe retrahe eꝛgo poteſt bñ accedẽ ſed tñ re rvetrahendo ſuã opinionez · Bimiliter ide di in lecturn ſua · j. Exemplificando de fractione ſilencij in religioſo Iſte inquit qᷣ non acqeſcit in credulitate ſua ſʒ èſi in Idaz tim ditate imet ſe hẽe aliqð peccatũ quo efficiat indignus ad receptoez eukariſtie. Sirut ſi non credat ſimplicit eſſe moꝛtale loq in clauſtro ſʒ timet ꝙ freon tia aliquo mõ poteſt eſſe moꝛtalis a ipᷣeĩ clauſtro fre tale ſed tenet talis non peccat. mo etiã quilibet cum Qquoda; foze dz accrdere ad h ſactamitu ſo reputans ſe eſſe indignũ facka tñ diliget diſcuſſiõe in ↄſcia ſua · ¶ Oſtendit idez ratiombus⸗ ¶ Capi⸗xiii⸗ SBch mõ pbatum eſt autoꝛitatibo doctoꝝ ꝙ non cðlibet dubiü facti ſufficit ad cauſandũ atü moꝛtale. Bi quid agat illo dubio ſta te nec qðlibet dubiũ iuris · nüc idẽ Pbat ratõ nibo p̃ſertim Canccl. in trac a de dtractib. Nã ĩ caſu decretalis Extra de ſen cx. in ſitioni · Si mulier vxo⸗ rata incipiat ꝑ nouaʒz infoꝛmatz dubitnre an atti⸗ tut vir debitũ Quid tunc aget vxoꝛ. Si em negat ẽ in piculo tranſgreſſionis iniuſtẽ ſpolian do vi coꝛpe in qð ius hʒ · Si vero non attineat viro ſuo 2 cedat eſt in ꝑpiculo moꝛtalis luxurie. Rñdet vᷣ ſu.papa Imocẽ. terci⸗. ꝙ ſi ſeit unpedmentü nec reddere dz nec exige Et ſi xcõmunicaret· Si aut non ſcit ꝓ certo ſz credit eſſe mpedimentü tunc aut ꝛ ſcĩaz hz ex credulitate pꝛo denmt eet evee 1eciet tahed babili a diſcreta q;uis non euidenti 1 mcfeſta tune de bitum non poteſt reddere ſed non exigere dz ne in a⸗ dulterulo vel contra legez diug j vel contra iuditium vſcie ↄmittat offenſaz. Aut: ſciam hz ex credulitate. leui temeraria inc ad ſui paſtoꝛis conſilium cõſcĩa tuli exploſa licite põt red dere a exige. Et glo ſup vbo Pbabili qrit. Sz quid dicis ꝓPbabilẽ Kñdet puta quia vidit viꝝ ſuꝑ conſanguineã ſuã in locis ſuſpettis a ho ra ſuſpecta ſolum cũ ſola ate mẽimoniũ hniꝰ p̃ſumtio nes ꝓbabilez inducunt credulitatẽ . Sel ꝛ publice ðe ab oĩbo ˖ Ad h facit de ᷣ ſumtionibo cap iij · ca· las · Smiilez etiã caſum tangit magiſter in . iiij · di. xxxviij · Et G · Tho · ibide in queſti onibo lralibo vbi ſic dicit · Quid mulieꝛ facict que viꝝ in aliena teꝛra defunctum putat alium duxit quid in quit fatiet de reddendo de bitum ſcðo viro · Kñdit magiſter in textu ꝙ excuſat ſi careat ob ꝓbꝛio male voluntatis · Tho . ide Pe de tha · 2 Pe. de Pa. Alber. diſtigiunt p̈t iſe ſicut in pcedenn caſu Imo · Ex quo apparet ꝙ non omne dubium vel ſcrupulus quiſq; ligat ꝙ quis non poſſit facere ↄtra / rium Gcðo ꝓbat᷑ ꝓpoſitũ pncipale Ponat᷑ em caſus qͥ ẽ crebeꝛrimꝰ ꝙ dubium ſit apud dockoꝛes alicuos ex vna ꝑte ꝙ aliqd debeat agi · Dicẽtibo alijs in nume ro pari ↄtrariũ ꝙ oppoſitũ fieri debeat Naz h in facto ſciſmatis ↄtendentiũ.de papatu ſepe fuit · Nuũquid tunc ſcrupulus qlibet aut dubium hñtez ligat ad cauſan⸗ dum moꝛtale peccatũ · Nemo h aſſerit. ſz q obediendũ eſt in dubio ſugioꝛi vt ꝓbabit ca · xvij. Pbatũ eſt ſu pꝛa ca · ix · Tercio ad ide non plus nocet hoĩ eꝛrare in arxticulo fidei qͥ nõ eſt declaratus adhuc ab eccleſia ꝙ ſit articulꝰ de neceſſitate credendꝰ q; nocè poſſit actus moꝛalis ↄtra aliqð agibile ꝑpetratꝰ q adus non ðꝛ eſ ſe certus ex ſcriptura aut deu rmnatẽe eccleſie ꝙ ſit il icitus · Patet h. qꝛ fides eſt tam necceſſaria ficut moꝛa les virtutes ſi non ampliꝰ. Sz dſtat dũiter apud theo logos ꝙ in materia ſidei dum doctoꝛes ſentiunt dtra ria licitũ eſt ante determinatõez eccleſie ſepe teno vnã „⸗ ptez vel alteraz ſine piculo peccati vel fidei vtpatz in abbate Joachm qꝛ tenebat dtrarium mgro jniarum ꝓ quo eccleſia poſtmodũ detminauit Extra ð ſũma trini · ca · Damnamꝰ. Nec tñ dickꝰ Joachim hereſim ĩ cidit aut pfidiaz ꝓpter h vt ibiq; tangit᷑. qꝛ dicta ſua dĩa ſubiecit coꝛrectõi eceleſie cui obedire paratꝰ erat · ſi aliter determinaret ſicut a deter minauit er go a ſimi⸗ li lieʒ vnã opinionẽ etiã in alijs moꝛalibo tenèẽ iuxta li mitata ſupius a limitanda inferiꝰ vbi ſaltẽ magis ſa G⸗ hites ſentiunt atraria vbi s patus e obedire ercle ſie a ſcripture ſi ei eꝛroꝛez eyplanauerit. Quarto patet ide in mate ria inſolubiliũ vt ſi icius iuret ſe bertaz ac ceptutaʒz in vxoꝛem ſi p mum vᷣbum qð dixerit fuerit veꝝ a nullo mõ accipiat ſi dicat falſü Tunc dicat ber ta hant ꝓpo ſitõez ſolaz. Tu non accipies me in vxo / rem qrit᷑ quid aget tciꝰ. Si em accipiet piurus ẽ quia bertha dixit falſũ · Si vero non arcipiet Piurꝰ ẽ qꝛ ber tha dixit vm. Hec tñ ſunt relinqnda loyÿcoꝝ exercitijs Et orludendũ ẽ ex p̃dictis oĩbo ꝙ Pbabilis certitudo ſufficit in moꝛalibo vt non exponat ſe qs piculo ſicut dicunt doctoꝛes de celebꝛante miſſaz a ſimi libo vbi re à rit ſtatus gratie ꝙ ſufficit ꝓbabilis diecturn qꝛ certitu do alia ſine reuelatõe non hetẽ Pitt in moꝛali di . Qri.· ſũmendaz eſſe certitudieʒ figuraliter 2 groſſe q̃ certitu⸗ do non remouet omnẽ im pPhabilitatẽ vel opinionez alteriꝰ ptis lie magis declinet ad iſt tuz qᷓ; ad aliaz qgö ſufficit · Herba ſunt Cancel. in trackatu de dtractibus. Quinto naz ym phm falſũ ſexe eſt apparent᷑ ꝓbabiliꝰ q; verü . Quid eſt ergo eꝙ aliq ita ſtaum auditis argu mennẽs credẽ volunt qð audiunt aut dubitant vbi pꝛi us non dubitabant · Non itaꝙ opoꝛtet ſp teꝛreri qñ alni no0 tubt Kanen aliquis ſentit vel aliqui tenent dtrarium vniꝰ opinio nis q a ſapientibo tuta iudicat᷑ etã ſi non tunoꝛ apa / ret. Ex pᷣmiſſis pterea duo bo capi · ſe quit e intet con / trarietatẽ opinionum eligens vna ꝑtẽ tunc ſecurꝰ eſ,/ ſe videt in dſcia. Pꝛnno ſi opinio quaz ſequi᷑ non eſt euident᷑ contra ſacraz ſcripturaz vel determinatõnem eccleſie · Scðo ſi ſciat ꝑ ſe vel ꝑ aliũ cui credat ꝓbabili ter rationes contrarias ſoluè q́s videt· aut ſi ſciat eas alias pꝛudenter temnere ſeu abiceꝛe vt latiꝰ infra do cebit᷑ ca · xviij. Tercio ſi ↄtẽtat᷑ in certitudine ciuili ſeu moꝛali vt infra tanget. Quarto ſi mentẽ habeat de terminatõi eccl eſie in caſu quo declararet᷑ ꝑ eaz velit acquieſce a in materia qᷓ eſt p̃iuditialis tuuc reſtituere vel ſatiffaceẽ · Quin to ſi. · ꝓPtali opinione foꝛmat pꝛo poſſe bonam conſcientiam. . ¶Per quinqʒ; concluſiones æ p alia mani- feſtant᷑ nt ſe ꝑiculo quis noõ ↄmittat que cer⸗ titud ſufticit in moꝛali materia CCaxiii / E⸗flſtut ꝓ declaratõibo huiꝰ? materie cõtra cer titudĩez moꝛalez tangere dino ſeit᷑ q̃ſdaz con⸗ cluſion es poneꝛe Cancellarij · qrum pᷣma ſit Aliſta· Dubituas de aliquo an peccatũ moꝛtale 2 ſtante illo dubio agens tunc peccat moꝛtaliter et di / ſcrimini ſe ↄ mittit · qñ dubiũ illud · · ẽ vehem ens ⁊ ma gis aut eqᷣ ſaltẽ inducit mentẽ credere ꝙ moꝛtale illi citum ſicuc qð b licitũ . De illo em poteſc intelligi illud Eccle.iij · Coꝛ duꝝ male habebit ĩ nouiſſimo à q amat pitculum in illo pibit ˖ Secus aut ẽ vbi plus inclinatäa a iudicat ꝙ eſt licitũ ꝙ; illicitũ q uis non habeat vſq q; certitudineʒ euidentẽ aut fixaz · qꝛ nec h rerit vt patebit · Scða concluſio. Nõ oĩs deliberans agit ex 8 liberatõe ſicut non oĩs ignoꝛans aut ↄtemnens agit· ex ignoꝛantia vel contetu . Poteſt iñ aliqs ꝓgredi in actum pᷣmoꝛum motuũ dum actu deliberat auid agẽ fʒ. dum nẽ tñ ey delibertõe aget ſʒz effreni awetitu 2 ma nn mpaſſionis Dicit aſcaliquis agere ex aliquacauſa j qñ ſinon eſſet illa cauſa iße ab agẽ do teſſaret. Accipis di do agere large ꝓut ad ob mittere extendit. Hanc con “ v0 cluſionem poſui ꝓpter quoſdaz timoꝛate conſcie qui ehq añ agunt ad extra wel locunt alicd cõtra qð murma adn rat intecioꝛ maginatio vel cogitatio putant ꝙ tune tdie; ſp exterioꝛ adus, ꝓcedat ex delibetatione qð non ẽ ve dbf rum . Tercia cõcluſio qꝗ inter diuerſo 2 opiniones flu nadie Ruat ſi vnlt aliqd in eade materia ſecure agere dz ceꝛ xer n tus eſſe illud eſſe bonum nec vᷣtuti cõtrarium ˖ Sz mul geind tum refert qᷓ certitudine ſuffieit nempe certitudo moꝛa ezas lez qlẽ notaumnꝰ a ſeqᷓnti ca· plus dec larabit vt. ·. vel la non ſit quis in peccato dum facit qð in eo eſt Qut ſal . Pnu tem peccatũ non incuꝛrit nouũ ꝑ wmeritatẽ · Exempli K0 gratia vt immediate patebit decelebꝛan do · Cuius a imd uo eſt qꝛ oꝛta eſt ex diligentia pparationis excuſaito intf Ouartn conclaſio pomit , exemplo in materiadmua n nicandi vel celebꝛandi eukariſtiam vbi reérit ſtatis gratie carentia peccati moꝛtulis Concluſio igit éillagz ain VNVon ois ſcrupulus aut dubitato de peccato moꝛtali dun neq; oĩs indeuotio aut deoꝛdinatio aut non atteniio impediunt de neceſſitate celebꝛantis dignitatez. Hatet M qꝛ certitudo moꝛalis de ꝗ dicet · ſ. ᷓ ſufficit dpatit ſefeu· e vacillatõez ndaz animi aut heſuntionẽ aut ſu ſpitto nez ſeu ſcerupulos ꝙ hõ non ſit ſufficienter diſpo ſitus ane aut ꝙ imp dimento ligatus ſit. Quintn dcluſio ad di mli Ine celebꝛandum a abſch temeratione p̃ᷣſumtõe a in Z e putmbilitaute ad nouum peccatũ non recrit certitu do KD eceuvuidentie ſup celebꝛantis dignitate ſz ſufficit ceꝛtitn do Ve moꝛalis Patz qꝛ tunc nulł qntũcumq; purꝰ a iuſtus RDiei de beret celebꝛare. nec h poſſz abſq; diſcrimie ſi ei non v fieret reuelatio ſpealis. Vbi notandü ꝙ certitudo tti W Plex in gene · Yna ſuꝑpnalalis · Olterm naturalis ˖ Teꝛ ð E icanſa eeipis necon ge qui warmng Punt noneve ones in ezcer mul domon Rv rſi ni s Mato amu ſnms iilla nali nno doe lei pro „ tcia moꝛalis ſeu ciuilis. Certiudo ſupnaturalis itn ſe hz ꝙ non ſtat alic ſic aſſentire a falli. Et hec certitudo diudit qꝛ qdaz eſt euidentie clare ð inunũe in pria bea toꝝ. Qlia euidentie reuelate in ꝓphax illuſtratõe. Et alia ꝗᷓ ſoliꝰ adherentia in ſpeculo in enigmate qᷓ no euidentie rationis innitit᷑ ſ autoꝛitati diuine lez ceꝛti tdiez fides hz a p̃ſtat in coꝛdibo fideliũ · Hec certitu do oĩbo fidelibo du pegrin ant in via ducitc quos tãtn cer/ titudĩe ne dũ. xij· articulis fiði ſʒ toti ſacre ſcripture cre dere neceſſe e acku vel hit explicite vel nuplicite alio quin dubi in fide infidelis ẽ · Quã cer titudinez mart / res adeo habuerũt vt pꝛi? relin qrent vitaz q; fidem · Eſt em célibet triũ ſupꝑnaturaliũ certitudinũ tanta ꝙ Pꝓ nullaʒ potentiã etiã diuimã a abſolutã fallax poteit eſſe · AQlioquin deꝰ? negaret ſeip̃ᷣm · Poꝛro naturalis cer titudo ita ſe hz ꝙ non ſtat ꝑ naturã aliquẽ talit᷑ ↄ ſen⸗ tre ⁊ falli aſſenttendo quã phi poſueꝛũt nobis poſſibi lez in pmis pncipijs ꝑ ſe nous ↄ gnius.ſ ex ſola ap⸗ p̃henſione imĩo) ot ꝙ gqðlibet ẽ vel non ẽ · Poſuerũt etiã in ↄcluſionibo demonſtraus a in ↄña euidenti de / ductis ꝑ talia pncipia quez admodũ dixerunt metha phiſicaz eſſe ſcĩaz ceruſſimã · Certitudo vero moꝛalis vel eiuilis tungit vna cũ p̃cedenti certitudĩe a phlo in Ethi · ſuo pᷣncipio Cuiꝰ ſña hec ẽ. Diſcipliãti eſſe in vnaqq; re cer titudieʒz q̃rè iuxta exigentiã materie Eqᷓ em vicioſũ ẽ int pſuadentẽ q̃re mathematicũ a mo/ ralẽ demonſtrantẽ. Non em dſurgit certitudo moꝛa⸗ lis ex cuidentia demonſtratõis ſů ex ꝓbabilibo Ziectu⸗ ris groſſis a fi juralibo magis ad vnãaã ꝑtẽ q; ad alterã Dicit᷑ aüt pbabile qð plurib a maxiĩe ſapientibo ap⸗ Ptet veꝝ · Ex ante habitis ſeqᷣt ꝙ in hüanis agil ilibo qᷓ tauntaz hñt varietatẽ dicente Ariſtoule a teſte expien⸗ tia vt caſu magis q; arte ðſinè videant ſufficit tercia cerutudo qles nõ ſꝑ omnes ſccupulos abicit ſʒ ſuff cit vt dtemnet eos vel ſuget eos ſic opando q̃ſinon põt vt clariꝰ oñdet infra ca· xviij · Sufficit ergo certitudo tnlis lẽ in materia moꝛali? ſueumiꝰ exxtere cape qcertitudo appellat᷑ moꝛalis vel ciuilis. Ad hanc certi tudinez moꝛalez ſufficit vt plurimum ꝙ hõ exempli gratia QOccedens ad miſſaz diſcuſſerit ſciaz ſuaz ſicut feciſſet P magna re lucranda aut in cõmodo graui eui tun do. Et ꝙꝙ non ſit ſibi cõſciꝰ pꝰ hanc diſcuſſionẽ de peccato moꝛinli aut de ꝓpoſito peccandi moꝛtalitet. Dð inſup no noſcat ſe alind impedimentũ legit imũ p exdũicatõeʒ ſeu iꝛregularitatẽ hẽe · Conſenuo itaq; in h cũ durando iiij. ſen · di · xl · ꝙ talis 2 ſi eſſz in ecca to moꝛtali neſci ent · nec de eo exp̃ſſe ageret 2feſſionem repoꝛtaret vnũ cx duobo aut remitt eret᷑ ſibi tale pecca tum virtute ſacramenti. Et qꝛ videt facẽ qð in ſe ẽ ad eiꝰ deletionez · Non em de? requirit vltra poſſe aut fie ret ſibi diuinit? illuſtratio recognitio ſui peccati qᷣts P pmaz illud diluer et qadmodum multis cõtingere ꝓT batſſimũ eſt q̃ͥ inicio ſui ſacer docij celebꝛatõez cõn⸗ nuant in rememoꝛatõeʒ redeunt plurimoꝝ a ocultiſſi⸗ moꝝ peccatoꝝ. Similez inueniunt gratiam illi ᷣno⸗ uiter ad frugem melioꝛis vite toto coꝛde ſe p̃parant. ¶Quibus viis an hanc mozalez certitudi⸗ unez puenire poſſit onditf· QCapi-xxr. Ed c uerit᷑ ex quib do cůnis colligitur talis enn certitudo moꝛalis · Rñdet ibide m ꝙ pꝛincipa Illitt ex vno trium modo quoꝛum vnꝰ ꝓue rInit ex alteriꝰ autoꝛitate · Oltera ex ꝓppꝛia eru ditone. Terci / de expimentali ↄſuetudine Bub p mo viuunt incipientes uãales Gub ſcðo x ficiente a tatõ nales . Gub tercio ꝑfecti a ſpũales· Conſonat płᷣs tra dens tres huiꝰ maneries ad doctrinaz inueniri · Quar tus modus addi poteſt videlicet ex gratia gratis datn q̃ dez fa cilit agenda dcupiunt aſ cripturas vt Qugu· npt intelligunt Quintũ aut gen? diſpatum eſt ad doctri⸗ tiand⸗ nam qui neq; doceri pñ̃t neq; docentibo aſſentire volũt lcate CVales ſunt diſe coli plus q; multa ex pꝛutis aue p hüůa tiu nam doman induſtriaz vrcanes caui ſimer Taliue es.Oud ad peimum modum malti fun qin p ali⸗/ fatt os erudiunk recipientes ab eis intelligentiaã ſcriptura/ emian rum. Aut ſi nequeunt credunt ſaltẽ dicenti bo obedi ſonid unt. Puta ꝙ religioſa 2 inſtituendag pꝛincipalis cau tier ſa fuit autoꝛitus regimis cui? magis obedien tia pᷣſta in rretĩ qꝙ; ꝓpꝛie ratõi que in pluribo dubia valde debilis incerta · Pꝛeuale ſim liter hz hec autoꝛitas reſpectu 6 inunioꝝ quoꝛumlibet ad magiſtros vel Entes qui in / gann ditium pꝛie rationis vel nullum vel impfedum hñt ſonen Hoc pictagdꝛe ſtola Huabat ˖ Sic iubet dñs d · Interro ln gIn patrez tu. i&. Maiodes intellige vt tercium moduz ſeiod noueris qui multis exꝑpientijs eruditi ſunt in agibili⸗ mte bus hüanis · Quox iuditia tr adit QAriſto. eſſe recipien n da tanc; pꝛincipia ꝓoter multa vidiſſe . Extendit er / ncgere go ad eos qͥ reſpectu diuinoꝛũ pter ð ſuetudiez exerci zton⸗ tatos hñt ſenſus ales iaz in ſolici udine viueꝛe ſibi ſuf uleſi fitiunt Quo ad m doctrine modum p quez ſüuitů in nan⸗ agendis ſufficiens 1 moꝛalis cer titudo que oꝛit ex pꝛi/⸗ nd ma eruditée talis nutrit ex ſacre ſcripture ſuudio er k vitn öbita theologoꝛum exigenio eleuato etitu vi 7 tidico a ex ð ſiderate cireũſtantiaz pticularium · Ex lsS ſacre ſcripture in q; ſtudio q̃le ſuadet ſapiens Eccleſi. nept iij · d · Que tibi p̃cepit deus hee cogita ſp a in pluribus ti⸗ oꝑibo eius ne fueris enrioſus · Semel em in ſer pturis en ſuis locutus eſta idipᷣm non reꝑetet qm ſuffici ent eru no diunt ſulunt tmmoõ relegank puro fideli a integre ut coꝛde non obſtunte ꝙ maliuolis ier edalis tenebꝛo tra ſioꝛ inde naſcit erroxꝝ caligo vt in hereticis lique æ vi nar cia ſua ꝑ ſcripturaz defendentibo. Nucrit dixi ex vita de dut hitun theologoꝝ. Eſt aüt theologus vir bon? in ſacris . D fo⸗ „ litt eris eruditus ſicut etam ßm Citeron oꝛatoꝛ öſcri bit᷑ vir bonus dicendi arte pitꝰ. Non quidem de theod logd dico eruditõe ſolius intellectus ſʒ multomagis affeckus Et ea que ꝑ theologiaz intelligit traducat p iugez rũiationez in affectum coꝛdis a opis executõez Its ſapia pm ſuum nomen ſapido ſit in bonis ſuauit iocunde . In malis triſ. tabiliter acerbe. Alioquin ta les inſtar vꝛie ferunt lras damnatõis ſue dant aduer ſus ſemetp̃os ex oꝛe ꝓpꝛio iuditium plus q; inficiũt cxemplo vite q; inſtruut verbo doctrine . Ex ingenio etiam nutit elcuato ſtudio iuridico. Si em̃ de quibus r loquimur non ita in ſcolis ↄſtitutoniboʒ decretis ſu am memoꝛiaz debent figere vt quoꝛzundã mos ẽ quin exerceant intellectum ratõez q; conſulant ex cuibus pꝛincipijs vel moꝛalibo vel theologicis huiuſmodi dꝛig nent᷑ ↄſtitutões qꝛ ſic colluſtrabunt lumine p̃ᷣmo rum pꝛincipio ꝝ· OQð ſi nolunt vel nequeũt credant il luſtratis Kecogtent inſup ỹ ſtantiaz humane dditio nis gue ad h condita eſt vt totü ſenſibilez mundũ a deo ꝓPgrediens dtinue fit vilioꝛ in ſuis pub quo adðᷣo lonquin uis ꝓut in clementis patz vt ſolis ⸗ lune rů ſus ꝑ ſen ſuum poꝛtus nos ingrediens impꝛimẽdo ſpe cies ſuas a ſimalacra ꝑ intellectum agentẽ a coꝛpali bus fantaſmatibo ſpirimialis fadtus reducat in Pmũ pꝛincipium· Sʒz ſunt non dmendandi quidam moꝛa⸗ les querens ceꝛtitudĩez quos ex doctrina nullum lume mtio nis mouet ad ſenſum cuiuſcũq; agibilis tmmo do eis ſatis videt ſi poterint dicere hoc ſcriptum eſt. Hoe talis do ctoꝛ in ſcripturn ſua ſenſit. Hot alius itn poſu it· Tales ſimiles ſunt aſpicienti bo ſplendoꝛem ſolis ſo lum in monbo verſo ad ſolem doꝛſo c uos nulls ſuffi cit digitus oſtendends attollere qꝛ deoꝛ ſum oculũ meꝛ gere ſoli ſunt vbi nõ aſpicit ſol mſi circumuolutus ca ligine . Eſt natuna lucis ne dum ſen ſibilis ſed euan in⸗ decve titti emd nie. ſut / Wraal üie lumn ſrci umw ſta⸗ neq⸗ indi dete 1 nita wari end Ran e ahen nipſ⸗ totpef „ 1 mnpem nmonn munm fnod hho⸗ npeſ oß Pſaffi ume 1s ta min telligibilis vt qu anto longius ab oꝛigine Ptendik. eo0 fiat debilioꝛ cꝛaſſioꝛ ⁊ obſeurioꝛ · Lumẽ igiẽ veritanis p̃fat recipiunt circũuolutim velut quadaz humane traditionis caligine.· Ex intn im inſup nutrit iuridico q añ veniendum eſt ad agibilium tractatõez opoꝛts rurſum inferioꝛa reſpicienda deſcendere. Alt oqui fal⸗ lerent illi ad pcedentes ꝑ contrarium ſi pꝛincipioꝝ lũi hererent adeo ꝙ toncluſionum oiſiones obmitterẽt. exemplo aſtro nimi cadentis in foueaz dum ambulãs reſaxit aſtra. Perfectus vel eſſet qui cũ iuriſta theolo gus foꝛet quales fueꝛunt pꝛimi doctoꝛes ex quoꝝ ſñijs decretales decretn q; ðpacte ſunt · Poſtremo nutrit ex tixtũſectione circumſtantiaꝝ ꝑtitularium · Infinitam em difficultat hz moꝛale negocium dum pſequi que rit · qꝛ non ſufficit pſequi quid verum ſit quid re ctũ ſicut ſub arte tradere. ſz pticulares circũſtantias qᷓ ſunt variabiles neq; ſub arte neq; ſub docrina vemüũt cir tüſpicere neceſſe eſt. Igiẽ videant etiam in pꝛumis ſta / tum rei publice cũ moꝛibo eam regen tium vt . ſ. iuxta ſoceri mopſi conſilium ſint viri potentes timentes de um in quibo ſit veritas a qui oderint auaritiam neqq ſit apud eos per ſonarum acceptio nec inconſtantia neq; conſilium depꝛauatũ · Qlioquin non exibit ex eis iuditium reckum qntumcũq; fuerit poſtulatũ niſi Pui deret ex altero deug qui ꝑ pueros ꝑ iniquos ꝑ bꝛuta a Pdemones exercuit ſepius iud itia iuſta · Verũ gqꝛ infi / mia vni accidunt eo ꝙ circmſtantie infinitis moĩs variari poſſunt nec ꝑ conſoqu ens ſub arte cadũt aut eruditione doctrinali · Idecirco de eis loqͥ obmittimus Nam pꝛeterea moꝛalis ceꝛtitudo ſub vna regula non poteſt tradi que ſuffici at in omni caſu conſcientiam agentis reddere ſecurarn ſe non deliquiſſe quod ex euẽ tu rerum ſolet ppendi ſepius Ideo etiaz conſtitute ſũt in figura tres ciuitates refugij fides ſpes caritus conti nentes penitentie lauacrum immunitatis auxilium . cuatenus pax ptur bata ꝑ ea que feciſſe foꝛmidat hõ conſolet 2 refoꝛmet ˖ Serba ſunt ꝑ totum Cancellarij. ¶ Soluit argumenta terꝛentia timidas cõ ſcientias declarat quo ſxyes cum humilita⸗ te haberi debeat tam quo ad conuſcientiam 4 Iit retis quaz de futuris ¶ Capitulum/ xvi⸗ — Eluccet ex pᷣtactis quomodo argumenta ſcru Puloſos teꝛrentia faciliter ſunt ſolubilia. Na e auidam eoꝛum teꝛrent ey regula magiſtrali gue dicit ꝙ faciens contra dubium incidit i biei in illo . Quib⸗ reſponſum eſt p caſum xj. Qlij obki unt dicentes Tutioꝛ via eſt eligenda ˖ Quibo reſpon/ ſum eſt ca. xiiij · Non ſemp opoꝛtet tutioꝛem viam eli gere que ſtat aliam eſſe tutam que elegi poteſt. Tutio rem em via eligere eſt con ſilij n6 5 p̃cepti⸗ Qlias opoꝛ teret multos ingredi religiones ſacras in quib⸗ tutiꝰ viuit q; in ſeculo Non ſic eſt. Sed ſicut diuerſe vie ten dunt in vnam patriam teꝛrenam quarum quel libet tu ta eſt a tamen vna tutioꝛ alia · Sic etiam ad ciuitatez celeſtis patrie multis vijs puenit tutis quarum vna tutioꝛ alia. Scöm illud Pſal. Sniueꝛſe vie domini mi ſericoꝛdia 2 veritas ſed requirennibo teſtamentum eiꝰ teſtimonia eius Alios teꝛret verbum Auguſti . Te⸗ ne certum a dimitte incertum Quod auidem verum erſt ſed auedom certitudo ſufficiat habitum eſt pᷣccdet capi. Nec pᷣfata autoꝛitas Quguſtini dicka eſt de quo libet dubio ſed ſolum de iſto in quod quis ſe ponit qñ ſan;⸗/ male vixit a iã moꝛiun? in ifirmitate pnĩaz po ſuilat pᷣmo⸗ On talis heat ? vaz dtritõ ez an nõ quẽ pec catn d imiſerũt nec iße peccata dimiſiſſe e videt a qͥ non vltra poͤt ge dub iü d tarde Enitente. bec Augn. vtz teatum Seoͤm illud Eccle. iij .·. Qui amat piculum pi junn thi ani. ſte⸗ d ti aſe 6.Na ſraii W lunpr ſchei nben jamch Cua zopot Nw vet ſhetan uide taʒz ꝑ mgẽm in . iiij · di · xx vbi dicaz autoꝛitatẽ alleget ſuit ex qu odaz hmone Qugu· de pma. Cuiꝰ initũ pe niten tes vbi ſic de moꝛituro di. Due res ſunt Aut ig/ noſtit tibi aut nõ ignoſcit ᷣd hoꝝ ubi ſit futug neſcõ ergo tene certũ dimitte in certum · Alij ꝓ ſe allegant HS· Tho. qui qũo intelligend? ſit ſatis dickum eſt ca⸗ · Alij beatüũ Gꝛegd · addutunt dicentẽ in epiſtola ad Anglicanum eßm bonarum mentium ibi culpaz ag/ noſc ere vbi culpa non ẽ. Sz ad illud rñdet STho· ij. „ ſcðe: q jiʒ. ar · j. Dicendum in quit quo ad bo me ut mẽ us ptinet vt hõad iuſtitie ꝑpſoctõez tendat. z ideo ĩ cul paʒz reputet non ſolum ſi deſiciat a Zi iuſtitia quod vere culpa eſt · ſʒ enã deficiat a iuſtitie ꝑfectõe qꝙ quan doh culpa non eſt . Non aut culpaz dieat qðᷣ ꝓ culpa non recognoſcit qð ad yronie mẽdatium ptmet⸗hec il/ le Pꝛeterea »ſiderent allegantes p̃fataz autoꝛitatẽ d glo · ſuꝑ vAgnoſcere dicat ꝙ quilibet poteſt ſe dicere peccatoꝛẽ dum tñ non credat tontrarium · Et ſi obicitẽ illud Qugu · de verbis apo.a ponit · xxij · q ij. Cũ huili tutis cauſa mentiris ſi non eras peccatoꝛ an teq; mẽtie ris menciendo efficieris qð euitatas · Kñdet glo · ibidem ꝙ non dtrariat᷑ Au gi · Gꝛegd. Qia in genere põt es dicere ſe eſſe peccatoꝛez qꝛ nemo ſine crimie viuit. Itẽ adueꝛtant quid gloalio 2 theologd 2 dicat ſup vbo agnoſcere. i · foꝛmidare Exemplo Job qui ver ebat᷑ oĩa oꝑa ſua · Vnde Cancel. ſup eade autoꝛitate di · QOgno ſcere inq;m non ꝑ aſſenſü firmum · Hoc em ſtultũ icu loſumq; foꝛct.ſed ſic doleat a pꝛniteat homo poſtmo / dum q̃ſi veraciter in culpa teneret · Vnde Eccle · v. de ꝓPiciatu peccatoꝝ noli eſſe ſine metu · Cum igit allega tur illud Gꝛe. Bona mentuum eſt ibi culpaz agnoſce vbi culpa non eſt. Bidendum qts ſit agnoſcat culpa. vt non indiſcrete mipediat oꝑpatio iuſta · Et gꝛ qu idẽ multü ſceupuloſi ſunt de rebb agendis aut dimitt. dis de futuro de quibo imn plurima pꝛincipaliter dicha eſt Qui vero ſcrupuloſi ſunt de actibo ptericis Idcirco de eiſde notat qͥ ſupꝛa ꝙ qlibz dz poteſt verneiter eſãae peccatoꝛẽ qꝛ in hoie ſunt . Quedaz que hz homo a ſe vi delicet de nihilo eſſe ignoꝛare de pluribo hẽe infectões oĩm potentiaꝝ que ad peccatũ ſunt ꝓne nimis. Bul / nera inſup eñe habit? vicioꝝ peccatn foꝛte actualia qꝛ nullꝰ ſit an ſu ficient dtrit? ſit ſuꝑ eis. an in agen dis vel dimittendis plurimum eꝛrrauit · Gimilia mul⸗ ſolum vtputn eſſentiã cüie nobiliſſimã cũ ſuis potẽcijs virtutes infuſas ad minꝰ? fidei a ſpei 1 ſaeramentoꝛuʒ caracteꝛes ymo immediate a deo plᷣ qᷓ; a creatura hʒ coꝛpus a bona foꝛtune · Pꝛoptet pꝛioꝛa põt a dz ſe ho mo in iuditio ↄſeĩe peccatoꝛez timerea veraciter accu / ſare non tñ firmiter erede aut ſniare ſi fecit qð in ſe ẽ Exemplo apo. qui dicit · j. Thÿ. j. Venit deꝰ? percato / res faluos facè quoꝝ pꝛmmꝰ? ego ſum. Juſtꝰ? em inn cipio accuſatoꝛ eſt ſui · Quis gloꝛiabit mundũ ſe hẽe coꝛ Quis dixcrit innocens mundꝰ? ego ſũ. Quis nõ oↄſtitut? ſub iuditio dei tribilis in ſilijs ſup filios hoĩ num no trepidauerit ꝓpter cue afflich? Job ait · Sere bar oiĩa oꝑpa mea ſciens ꝙ non . Et iterum ſi volue rit mecum ðtẽdere non potero rjdere vnum ꝓ mulle. Cui afoꝛmis ẽ iſta oĩno eccleſie oꝛatio · Mõ intres in iuditium cũ ſeruo tuo ? null' iuſti ficabit apud te hõ et Pſal Non iuſtificabit᷑ in ðſpectu tuo omnis vinẽs Et iterum Bi iniquitates obpᷣuaueris dñe dñe qnis ſuſtinebit ˖ Vumilisq; Yſaias clamat · Omnes iuſtitie noſtre quaſi pannus menſtruate Quis ergo iuſtitias ſuas velut gloꝛiabund? oſtentauerit deo plus q; pan num oↄſfuſionis ſue malier viro Quem deniq; nõ exter ruerit verbum apo ˖ dicentis ˖ Nihil nmuůhi ↄſeiꝰ ſũ ſʒz nõ in h iu. ſü;· Cauſaz iddidiſſe videt ſapies cũ ait Sa ix. icke t rcod tan aſe vi 5 Bul, ziale mapen tamu ga do l aumh idſer α zaſti mminn ͤſehi⸗ Aisri lioslvi nt Ger L iunditaremꝰ non vtiq; iudicaremur · In pñti em pegri natois exilio teſte pſal. Apud dñm mia a co ap. eũ redem. Ignoſcat p̃terea ĩmito ſuo re? de cuo loqui Cogitanones moꝛtulium timide 2 incerte Puidentie nẽe · Et Jero mie. xvij · Pꝛauũ ẽ coꝛ hoĩs inſcrutabi⸗ le x auis d gnoſcet illud · Egd in t ds ſcrutũs coꝛda hitnt in me h eſt in carne mea bonũ · Pꝛopterea ↄ ſ=tu at ſe homo in ðſpectu tremẽdi iuditij dei ſapienti ſimi qoiĩa videt potentiſſimi qui cun cta iuſte plectãda no⸗ uit. In via tñ ꝓpter bonitatẽ nauunlez ptis miſericoꝛ diſſimi · Ibi dſcia qntũ ſe poteſt reaz aca ſet ita vt te/ ſcis fiat a acto ð percats ſingulis clamet p coꝛdioꝛum nand? 6 Bit em ex ratõnabilibo ſerupulis velud gra num a palea terit᷑ vẽtis ⁊ motibo aqᷓ purificat marti⸗ timoꝝ ſcrupulis in cipit mundari dſcia . Sñ fit ꝙ cña qᷓ diu agitatn ẽ ſeru pulo impulſibo velud atus tracka virtute magnet/ ue foꝛtitudinis p ſpeʒ diuine mie quieſcè ſtudeat circa polum diuini auxilij. Spes igit de infinita dei bonitu⸗ te talez reum terroꝛe diuini iuditij deiectum erigatne ma a tenebꝛa lucis fugat᷑ pñtia cũ mimis deiciat᷑ timoꝛũ ſcrupulis ſʒ de remiſſione fidat · mur a cũ obpuatõe decalogi de peccatis dternt Pteri / is certi udinaliter credat certitudine quaz expſſimꝰ ſe hre bullas non ſümi in teꝛra pongficis ſed eius qui de celo venit nos q; ad patrẽ celeſtẽ dicere docuit Di mitte nobis debita noſtra ſicut 1 nos it Mat. vj. Sbi poſt dñicaʒ oꝛatõeʒ etiã ſtatim ſubiunxit · Si em di⸗ miſeritis hoĩbo peccata eoꝝ dimittet vobis pater vẽůõ celeſts delicka veſtra. Si aut non dimiſerits hoibus nec pater veſter dimittet vobis peccatn veſtra. Ceꝛtiſ ⸗ ſima deniq; non ſcrupuloſa tatõe tenè dz oĩs homo. bo dicit ꝑ apo · SBi nos inuens ſine gratia dei damnatus eſſz. Qua Ppt hut / 7 poſſit · A quid obiceret dicenti. Amice non facio ubi in niſi peccatum deſectus I mendatium . qꝛ omnis hõ mẽ dayx ait pſal . Talez tim oꝛez lau dabilis ſcrupuli habu iſſe legit S. pater Ogathon qꝛ moꝛiens a fratribo int/ ro gatus an timertt an in opibo ſuis ꝛ fideret · Kñdit venero ante ðᷣm · Om alia ſunt iuditia dei alia hom Et tñ quia mia ſupꝑpexaltat iuditium dei ſpẽ in ſe oĩno IZntum poteſt acuet . Sũt aüut quatuoꝛ meditationes velud Tetragonus firmiſſimus p qnas ſpes in te eri/ git· Pꝛima ſcripture ſacre iuſſionis vt ſperes. Alia di/ uine ꝓm ſſionis ſi ſperes· Tercia immenſe dei bonita / tis ne vnq; deſperes in ſuis miſeratõibo · Quarta ꝓpꝛie fragilitats ne ſperes in te vel ꝓpꝛijs virib. St ſperes in eo deus iubet in mille a vltra ſcripture ſacre locis. Si ſperes deꝰ erit merces tua magna nimis teſte apo ſtolo qui di . Fidelis deus ſeißm negare non põc· Ne deſperes gꝛ infinita eſt dei mĩa que di · Petro Mathei · lesii Hm ommes atholicos tmnens uonens frtran poteſt quis in hac vita · Nec etiaʒ in te ſperes qꝛ Jere/ mie. xvij · Maledickꝰ? homo qui z fidit in hoĩe 1 ponit carnez bꝛachium ſuũ a a dño recedit coꝛ eiꝰ. Et idem bñdictus vir d ſpemt in dño .· Qudi quid de ſe vfitetue Augn . li · ſoliloqͥ · Vabaz aliqñ in virtute mea qᷓ non erat vi rt⸗ Et cũ ſic volui curre vbi magis credebã me ſtare ibi magis cecidi factus q; ſum magis retro q; ã te · Dicebaz em hoc faciam illud pficiam fiebat q; nec h nec hoc nec illud Quoniã de meis iuribo fidebaz · nũe aut ðfite boꝛ dñe rex pater celia teꝛre quoniaz non in cogitatõe ſua. qꝛ non hẽet quid deo damnanti rñdere iuriaz. Accipe quod tuum eſt a vade · Quid eſt aut tuũ ” ”MVW bihi ulein tſiden tͤbiin ttu hami hon ri Rüdue ouſg aloin⸗ rſeän⸗ dnon AddNH lvnin/ pre tſere ldens⸗ lacrr foſp nan nhen Ppont zfran⸗ non un nech ʒnin vont ſ Etin dtudine ſua ro boꝛabit᷑ vir a nõ gloꝛiet᷑ ante te ſtul p‚̃ſumptio omnis carnis. ¶Declarat quintazʒ regulaz ſcz vt quis cre dat lapientibus 2 exntis ac obedire debeant ſupioꝛibus in dubiis⸗ CCapitulum-xvii ⸗ 5. Vinta p̃terea regula pꝛincipalis valens ad 1 Eeponendum ſcrupuloſaz dſciaz . Eſt obedi entie hüuilis p mitatio modis tactis in p̃cedẽ Aita. Et de h etiã patuit ſupꝛa ix. ca. vicz et nte cðara. vij. Hec noꝛma neceſſaria bpeiſe ſinoli⸗ doꝛibo qͥ ꝓpꝛia adinuentõe aut ſudio vel gra ſpeali ſe quietare nequeunt. Deducit h taz autoeitute q; röe ymo exemplo notabili antefatus C ancel. lectõe qrta libꝛi ſui de vitan aie . Hoc inqt vnum generale damus documentũ credẽ vicz aciliter ſapientoꝝ a bonoꝛum iudito extra munes eoꝝ ſnias nõ leuit ſibi foꝛma re ſerupulos anxios a tim dos falloꝛ ſi non iubeat ſa⸗ piens ꝓu.iij. Vabe fiduciaz in dño ex toto coꝛde tuo ne mmiteꝛis pꝛudentie tue . Et rurſus ibide xxij . No h peipue neceſſarium ẽ apud religioſos reſpechu ſupi ⸗ oꝝ ſuoꝝ h ẽ apud ignaꝛos diuina; legum Quin eti am iunioꝛes q; q; theolopcis is imbuti tnlez debent reuerentiã ſenioꝛibo in qbo vita cũ ſcia dcoꝛdauerunt vt vix ꝓpter alias noͤuas ſuaſiones Intücũq; aparẽ⸗ tes ꝑtinax vnq; feiat cito dtra determinatões eoꝝ aſ ſectioꝛes. Virtus quippe qlez hñt genitaz ex multis ex pientijs longe cert? arte iudicat a oꝑat᷑. Poꝛro iudi / — aum tatõis ſitut obtenebꝛat a lüioſa ei?ꝰ mdiatio diũ ſies viciat apꝑncijs ꝑ in terpoſitõez nubilo ſaꝝ paſſio num a pꝛauoꝝ affeckuũ ena in lẽatis iuxta ſinnlitudi nez ſolis uiſi ꝑ nubes . Sic ꝑ pau caz inſtruckõez intel leckus in ſcijs pᷣſerã diuinis cauſant᷑ non nũq; eꝛro eès in iis q ſe totos deuotõi trade credider unt dum volüt vlus ſape q; ſibi ſatis erat· Ad pñs etiã inducamꝰ? exẽ plum de med ico cuiꝰ dſilijs aliqñ pare debem? ſub pe tranſgreſſione ſui dſilij vel na peccat moꝛtulis ˖ dũ e ſcim? vel pbabilit a vehement nos mebꝛiandos 1 mntn ter tranſgreſſuros legẽ dei Narrat ̃terea in autẽica H p̃dfan oꝛdinis frt cũo qᷣ;dam fẽ ibilis eßs Blixponenß ß fan oꝛdinis fee p̃dicti oꝛdinis defunck? pꝰ? moꝛtẽ viſus ẽ a quoda uente auſde oꝛdinis fre admodũ ſerupuloſo ˖ Cum; loſus viuꝰ int cetera de ſua a defuncko crit con ſcia Rudit q vita funct? fucrat. Conſule diſeretos et ſcrupulo atquieſce eis · Sinnle repimꝰ fere in · b · Vern. legenda P 7 vbi ðꝛ. ꝙ int b. Bern. diſcipulos etat quidẽ tan ts in / qetautꝰ ſcrupulis vt ad celebꝛandum nullo pacto au/ deret accede. Dixit ei b Bern · poſtq; illa pcepit · Vade „ fẽ ĩ mea fide celebꝛes. Obediuit diſcipulꝰ a ſcerupulꝰ ille oĩs ppetuo diſceſſit. Sz. d. foꝛte alis ſcrupuloſus. Stinã mihi talis cſſz p̃lat/ elis erat b · Vern · crederez facilit inpant· Nur vero duͦ ſupioꝛis mei puã ſapis tiaʒ ↄſpicio non audeo meã ↄſcĩazʒ a ſalutẽ ſue fideicõ mittẽ· Kñdit Cancel. Quiſqs ita dicis ſapis errns et deſipis. Non em dmiſiſti te ſalutẽ tuã in manꝰ? hoĩs regularẽ inſtitutõez ̃poſit⸗ ẽa p̃latꝰ. QNuão brez obe dias ſibi non vt hoĩ ſʒ vt deo iulynti ſi tñ nõ dtra ðm ECEt ſepe tanto crit obe dientia tua deo placẽtioꝛ tibiq; fructuoſioꝛ qͥnto ? ille indignioꝛ cui ꝓpt m nõ tᷣfugis ſubici Caueas ad cytremũ ne dũ qras ſecuritatẽ nec il laz adipiſcaris graué ruas diuidicatõis 2 p̃ᷣſumtõ ope cauenda ſunt ſcandala puuloꝝ quãtomagis p̃la⸗ toꝛũ quos ſibi deꝰ equare quodamõ in vtroq; dignat᷑ Sibimct mputut a illoꝛum tuerẽtiã a ↄtemtum ſpea lit ↄteſtãs eis· Qui vos audit me au dit q vos ſpnit q pꝛudens aut plurimũ latꝰ aut deuotꝰ ſʒ qꝛ tbi Im = — fubt livel ds utötta nvene dnſi dd Cung aaͤton terett gridn mntön actoanu Ged tupuß hloſus. nde ſcH enx Sturt as zuhfn brezor niir o: th Utn d hin fl ⸗ p̈cep · diffi . ⁊ excõ . ſic di. Sirais ſiue effcatia pcepti eſt qꝛ ſubditꝰ teneẽ de neceſſitate p̃cepto obe dire p̃lan ſui bet vbi ait · Obedientia qᷓ maioꝛibo debe deo exhibetur ☚ Quãobꝛez quitqd vite dei Fcipit homo qð tñ non eſt me ſpnit. An non deniq; h ip̃m exy regula noſtra ꝓhi certü diſplicere deo haud ſecus accipien dum ẽ omĩo. qꝙ; ſi p̃cieret deꝰ. Nuid em intereſt vtrũ ꝑ ſe an p ſu⸗ os miniſtros ſiue hoĩes ſiue angelos hoĩbo innoteſcat ſuum bñplacitũ deꝰ. Sʒ hoĩes in qs facile falli in volũ eeime eelp dubijs peipiendaa peipiendo pit falle re · Sz quid h refert tua qui dſcius non es pᷣſer im cum teneas cũ ſcripturis. qꝛ labia ſacer dotis ciſtodiunt le gez 2 ſciaz eius ex oꝛe requirunt. qꝛ angelus dñi exer / — cituũ eſt. Requirunt dixerim legẽ non qlez auten tica illa ſeriptum tradidit vel mamfeſta ratio phauerit de huiuſmõi quiſpe nec p̃ceptoꝛ cxpectandus nee ꝓhibi / toꝛ au ſcultandus ẽ. Sʒ qð itn latere aut obſan eſſe 3 gnoſci? vt in dubium venire poſſit vtrum nam deus ſit an aliter foꝛte velit ſi non de labijs cuſto dientibus ſciaz a ex oꝛe ã geli dñi exercituũ certũ red datũ · A quo dniq; potiꝰ oĩa ꝛſilia requirent q;ᷓ ab ꝛllo cui credita eſt diſpe ſatõ miniſterioꝛ de · Ihm Pinde q; ꝓ ðᷣo ha bemus tan dñm in hijs que apperte non ſunt cõtra dum audire demus. Vnde Raÿ. qui in ter iuriſtas ſtri ſte valde vider fuiſſe conſcĩe in ſüma ſua li. iij · de ſnĩa alias ꝑeccat moꝛtaliter · qr Oriolus dolatria dicit. Vbi tñ ſi p̃cipiat᷑ aliquid contra deum nullo moõ eſt obediendum · qꝛ tunc obedire dz quis magis ðo q; hoĩ bus · Si tñ dubitat ſubdit/ vtrum ſit dtra deũ vel nõ illud qð pᷣcipit᷑ dz obedire niſi eſſet tale d in quo nul lo mõ eſſʒ exuſabilis ignoꝛanna putn articulus fidei. pcepta vel ꝓhibitões vel gene rale ſtatutũ ecele ſie. ad ide e Gotfrid/ in ſũma. Enã ad ide e heinri · de Gan. qðli · vi ·q· xvj. d · Gi eſſʒ cercü p̃ceptũ ſuꝑioꝛis eſſe ””ä õ — .⁊ 4 — . 7 . 5 „. “ Sõ 7 . mm ntra dm eſſet dtemnendũ Sz in dubio an ſit dtra des ̃cepto p̃lau ſtandum ẽ qð ſi eſt contra deum pter lbonum obedientie nõ peccat ſubditꝰ peecat tñ platus . xxiij. ꝗ· ·· Nuid culpat in fine vbi pulchꝛe ꝑ Augu · ver ſubditus an ſit bellum iuſtum vel iniuſtum. ¶Ankonnat lſextaz regulaʒ æ docet nĩoſe cà traſtrupulos pugnare 2 diktiniunt liberrn arbitriu volũtas ratõ et ſimilia¶ Ca/xvii⸗/⸗ Exta Pinde regu la ad euadedum inoꝛdina tos ſcrupulos ⁊ſcĩe ẽ ſcerupuloꝝ ãioſa abie⸗ dica in pcedenti ca. Vnð Cantel . tractatu de pol · M quimꝰ. Tmmõ ſit ↄðtem tus iſte timoꝛatꝰ a vegularitẽ 9 ☛ 5„ non abſq; p̃u o p̃ſertim ſuꝑioꝛis ↄſilio· Alio quin ſoꝛ 4 ordinamsfarireaſüue oinilaei ſaia fene. Sunt itaq; nõnulli a plures qui foꝛtis ſunt fantaſie b̃terea ſepe trepidant ſoꝛe vbi indicãt non eſſe tim/ dum · Tales debent inniti dſilio ſupioꝛis ⁊ pꝛudentiũ · a rontra talem ip̃oꝝ vacillatõeʒ audacter opari · ſic⸗ em plerumq; vincet᷑ abibit q;; Qui vero renuit credde ſuꝑioꝛum a pꝛudentioꝝ ↄ ſilio ad tales ſcrupulos de ponendos a agendü contra eos eꝛrant multipliciter· Pꝛimo ꝑ ſupbiaʒ a arrogantiã p̃ponendo iuditiũ ſu / . um ⁊ pꝛudentiã alioꝝ iuditio a ↄſilio.Rurſo tales vix aut nuq; deuotõez hebunt ſolidaz nec pacez cõſcie ſue a talibo · Ac ꝓinde carebit locus cñe ſue ho ſpite illo de — ctio cũ · · ſunt leues a friuli cõtra efficatioꝛes alioꝝ mtõ es vel cõtra autoꝛitateʒ p̃lati vbi non ? quidq; determinatũ ab eccleſia vel in ſcriptura mãifeſte 2 tentũ vt ſupꝛa ca · xj · ſatis dictum ẽ. Valent ad hoꝝ inordinato ſerupuloꝝ abioctione; ea aſac le furgunt apud aliquos tules ſtrupuli moꝛe canũ ob latentes a lacerare minantes ip̃os qͥ volunt ire ꝑ viã dei quos duinceꝛe a ↄpeſcere meliꝰ q; ꝑ contemptũne / tüme dnci⸗ n fe itttede hſos , aikr⸗ niſi/ cs vi⸗ aeße Ms 7 2 4 quo ꝓpha dixit. ꝙ in pace factus eſt locus eius. Et in tactatu de regulis moꝛalibv di. Conſiliũ ſalubꝛe o fre quenter agere contra ſcrupulos leues a trepidos vi⸗ tundo eos ad alion iuditium qᷣts ex conſuctudine fiat homo robuſtus ſolidus tranellus in exercicio ſpũali Exemplum in domificatoꝛibo ⁊ funibularijs· Ad idez in traſtatu ſuo ð contractibo ſic di. Pꝛobabilis cerutu do ſufficit in moꝛalibo vt non exponat òs ſe piculo ſi cut dicunt doctoꝛes de celebꝛante miſſaz a ſimilibo vbi reqrit᷑ ſtatus grẽe ꝙ ſufficit ad h ꝓbabilis conieclura. qꝛ cerntido alia ſine reuelatõe non habet᷑ put in mo in · di. Ariſto. ſũmendũ eſſe cer titudiez groſſe a figurnli remouet in vna pte omnẽ ꝓbabi litutẽ vel opinionẽ alteriꝰ ptis liq; magis declinet ad iſtnz q;ᷓ ad aliaz að ſufficit Pᷣmo ſerupuloß 2 foꝛmidu loſis conſcĩjs ſepe conſilium eſt aſſidue ĩ oppoſitum a / gere p̃ſeru ex impio a ↄſilio doctoꝝ. Hec ille. Id idez E liber de eruditõe religioſo cuiꝰ autoꝛ ðr fuiſſe Hů / bertus qͥ ſerupuloſos vocat puſillanimes in hec vba. Sepe cauſa puſillcũñtntis dplexio quã etiã augent ci⸗ beie ex qbo hüoꝛes melancolici gen frrequenti actu timendi nerant · Quget euaz er ninne vigilie vel nimia ſollicitudo ſtidij vel alterjus huiuſmõi- Hñti hanc temtatõez vtile v vt viſioez quã duqmoꝛ ille inducit · non reputet conſcjaz · Et eoipo viſi onez ipſaz ſuſpectayhabeat ꝙ introducta eſt a imoẽ Aſufficienti delibecatõe eam excũet cũ timoꝛ ceſſauerit. HBicut em ira impedit cũm ne poſſit cernere verũ ita umo . Et in hijs q intro ducit puſillãitas magis indi⸗ dd credat alieno q; ſuo · Cum vero viſionez . nen 9.C v ſe vel p aliũ eꝛroꝛez dephenderit audacter pꝛiꝰ contra talez u/ Aue puſillanimitatẽ augent. Yec em inſtrumentn füt moꝛem pugnet · Bicut em timendo timi di ita audedo andaces efficimur. Salet etiam vt ab hijs ſe cuſtodiat pulos dubioſos ðponere a ð ſilia fixa ten ere ſaein ſcri ptura. Eccle. xxij. vbi ſapiens di. Si eut loꝛamentum li gneum colligatũ in füdamento edificij non diſſoluetẽ. fic a coꝛ ðfirmatũ in co gitatõe conſilij. Cogitatus ſen ſati in oĩ tꝑe vel metu non depꝛauabit᷑ · Gicut paleei ſtulti contra impedimentũ timoꝛis non reſiſtit . Sz qꝛ multis ſe rupolis videẽ difficile aut impo ſſibile qꝛ ſeru pulos deponant reſpectũ quoꝛundaʒ ceptuum. Idciꝛ co opꝰ ẽ videre qũo h ẽ poſſibile hñti vſü ratõis a vo luntutis pfectũ ſaltẽ. Pꝛo cuiꝰ intellectu notande ſunt diffinitões liberi arbitrij nnpij eiꝰ dickaminis watõis x* trium facultas ratõis atq; voluntatis potens imꝑpare ceteris vixibo cognitiuis a affect uis mo tatõi a qñq; voluntat cum certis reſpertibo. Impiũ liberi arbitrij ẽ dominium ratõis dickantis aliquid moꝛis à volunt⸗ tis exequentis ip̃m inferioꝛes vires vel tanq; inferio / res in h obediẽtes. Dictamẽ aüt ratõis cxp mi ꝑ vobi in dicatuñ vt h ẽ faciendũ · Executio ꝑ veꝛbum imnpa tinum vt fac h. Ratio eſt potentia c̃e cognitiua reſpo ſm ali quos eſſentialitẽ ſʒ ßᷣm alios ſolum pticipatiue Sed vo untas eſt potentia cñe affectiua ratõnalis · hec ex cog mitõe rationis potens ceteris oibo eélit r ſe hñ tbo elicere actus ſuos imma manentes ſunt velle a nolle deliberatum ac medius ſuſpenſiuus vel expimentatiuꝰ. Nota ſ rans agit eyx deliberatione & Rememoꝛande vropn on 9 manentes Qdus autem in- ne ßterea gulam ſupꝛa. xiiij · Capi ˖ videlicet · Non omnis delibe ide ſunt etiã diffinitiones ſciente opinionis credulitatis ſimiliũ ſimle T Netop ſuͤnſ 6velut N pe donaſfn Hieze ſüſſcien lentarnn fumge nibeno mdt ramo tereln obic tudin wolu tns qᷣ lenee terth ſ dwe; Ga mtosn er ab D qig bitriſe chond⸗ Gilhel p Docet lacius quomud ſcrupuli ſunt abi Aieudt⸗ [LCapitulum-xix NAKe intelllectis igit᷑ noĩm ſignificatõibo facile erit videre qũo quis poteſt a dʒ ſcrupulos aut dtemnẽ non curando aut depone nõ ra cõcinando. Pꝛo quo aduertẽdum id cð di. iſien · in de fi. a le. in Pncipio ꝙ ſe; de opa tõi bus intellect? ſolũ credẽ bellum hz· Coͤ̃hendimꝰ aut dicit opinari in eo qð eſt crede · Credere em ẽ vehemẽ ter opinari Gcire auũt non hz bellum ꝓpter firmitatẽ ſuã niſi ſophiſacũ qð tñ luio ſitute ſua non tam vincit᷑ q; velut nebula diſſoluit᷑ · Cogitaè aũt bellum hẽe vi⸗ der mter cogitatões q in ꝓ biſſime ſe ingerunt qð eui den eiſſimum duriſſimũ ẽ in cogitatõibo blaſphemie. Sic a cogitatões munde vix obtinen?. Sñ · ij. Coꝛ. iij · Non wꝙſufficientes ſim? cogitaẽ aliquid ex nobis ſed ſufficientia nra ex ðo ẽ · Nec miꝝ hoĩ ergo co gtare vo luntarium ẽ ideo bel um hʒ· Scire aũt non ẽ volunta rium qꝛ in eis q ꝑ ſe nota ſunt ⁊ maxiĩe ĩ p mis im pᷣſſio nibo non ẽ in ptũte arbitrij ſcie vel non ſciẽ Ppter ꝓxi mitatẽ ip̃oꝝ ad intellectũ a vehementẽ imp̃ſſionẽ eo / rum q;uis aliquo mõ ſcĩa volũtaria ſit vt ſtudẽ inſpi cere libꝛos t · a qrere a ideo laudabilia vel non · S ed obic s · Sicut pᷣma pᷣncipia ingerunt ſui ſcĩaz a c erti tudinẽ ſic pᷣma ꝓbabilia credulitatẽ ergd crede non ẽ voluntariũ in ip̃is ſteut nec ſcie in iſtis Rñdet creduli tus ntumtũq; ſit non tñ ingerit credulitatẽ ſeu fidem eyx neceſſitate hoĩbo intelligentibo a exercitans cum ißi certi ſunt nõ omne qð videt eſſe veꝝ veꝝ eſſe vel euaã ſimile vero etiã veꝝ · Ide aũt ẽ ꝓbabile qð veriſimile a ide qð vide veʒꝝ · Sapientũ aũt ẽ taz a veri ſinnlitu dine ꝓbabilitate q; a ficto a falſo coloe ſꝑ time æ ca uere. Illud tñ verum eſt ille qᷓ credit pncipijs ſilo / giſtice oꝛdinatis neceſſe hz crede 2 cluſioni poſita cre/ dulitate pꝛincipioꝛum neceſſitate non abſolutn Sed conditionatn volun tarium tamen ſimpli citer ẽ a libe⸗ rum de omni pꝛohabili vt ei quis credat vel non ere / dat. Quoniam nihil adeo Ybabile eſt o non habeat diſuaſionez q poſſit videri falſũ aut ſaltẽ qᷓ poſſit vide ri non eſſe credendum ꝓpter piculum eꝛroꝛis . Gufficit em̃ ſe pienti cũ veritatẽ ðp̃hendere non poteſt nõ illu⸗ di a falſitute 2 non eꝛrare atq; nõ falli. Duẽadmodũ a bellatoꝛi:ũ hoſtem ſupare nõ poteſt ſatis eſt ei ſi nõ ſupet᷑ ab ip̃o.Et negociatoꝛi cũ lucrum caꝑe non põt ſedamnum euitet. Et ne putes philoſophantibo leue dammum ecredulitatis opinionis eꝛroꝛe · Hoc em to / ts ſtu dijs effuge re tendunt ne · .· ſupent ab eꝛroꝛibus ne ꝓ veritate quã runt accipiant fallentẽ Pbabili tatẽ aut ꝓ veriſim litudine mendacium · Notandum aut diſſenſionẽ. Vnde nec ab ißa materia ſupꝛa quaã cadit êntumcũq; bona ſit aut mala nũq; ſoꝛmat᷑ aut denõiat᷑ neq; vnq;ᷓ hʒ ex ea laude vel vitupium · Cogi tare em qntumcũq; hoꝛribilea qntumcũq; dete ſtandũ malum ſinudum evt diximus non eſt malũ ſicut nec videre malum eſt qntumcũq; malum dumõ ovidẽ nu/ dum ſit aut ðlectatõe aut aſſenſiõe. Qlioquin deꝰ ma lus eſſʒ oĩa videt · Hec ille. Ex quib potet ꝙ qs põt P liberum arbitrium opinioneʒ ali ; vel rnti onẽ ſeu argumentüu vel autoꝛitatẽ puaz abice cõtemnè nolle . aſſentire aut ſuum actum de crededo ſuſpendere ßm rationali diuino opm vbi ſie dicit · Doc argumentũ non ẽ bonum neſcio ſolus dubium qð circa hanc con cluſion?᷑ occuꝛrit ergo debeo de ea dubitne. Katio ẽ qꝛ magna dubia occuzrunt circa Ocluſiones geometrice . infallibiliter demonſtratos · Itẽ ſimiliter circa fidei tñ ꝙ cogitare ſi nudum ? a ſolum cogitare infoꝛme valde 2 materiale ſi non hz aſſenſionẽ aut certitudiez h 2ſcĩaz infoꝛmare. Ad idez eſt Mat · de cnconia li · de tnölllu⸗ ndmnodi ſtaſin nonert nah laue rent lewehes irhun tndam nfoemei rtundie; bꝛa äa mat at dſandi ſintrr olden / nen isdi zeſen ne nole w 1 n nela nmmmnan e con ea dcluſiones. Itẽ nulla materia taz facilis quin ſubtilit inueſtigantibo oecuꝛtat in ea ã vix aliqñũ aut ſoꝛte nũ q; pñt plene diſſolui. Sñ dↄcluſiones fidei vel ratõi ſeu argumento qᷓ fideid ſona ſunt aut ratõi q euidens ẽ et generglit a ꝓPbata vel alia ↄſimilis mens indubitant adhereat. quouſq; eq̃ vel magis euidens aut foꝛtis rr tio occuꝛrat q̃ etiã ante aſſ en ſũ plene diu pbeẽ. Et ſi H ₰ Idez facerent non tnz malti vacillarẽt. Sz gꝛ multi ſta tim volũt vacillare qᷓ; cito occuerit dubiũ vel argumẽ⸗ tum qð neſciunt ſolue · Ideo mult eꝛroꝛibo implicant. ⁊ dubijs ac infoeꝛmãt᷑ in fide ſe ſciolos putant qð pei us eſt vel alijs oñdunt. Hec ille. Snde intuemur qſi ĩ luce q̃les ſint de ᷣbo ðꝛ Eccle · xix. Qui facile credit eſt leuis coꝛde Q minoꝛabit᷑. Sʒ quid de illis àᷣ Poter deſe / fectum naturalẽ vel accidẽtalez melancolie vel manie ſcrupulos deponere non pñt. De q̃ infirmitate natuta li dickũ fuit ſupꝛa tractatu iſto ca· iiij. . v. R ñde ꝛ ̈ de us neĩez obligat ad nmpoſſibile ßm Jero . in hijs qᷓ non ſubſunt libero arbitrio · ßm phᷣlm N emo laudan d̃ ẽ nec vitupandꝰ a ↄñs talibo nec mer emur nec ð meremur ˖ Naz Cancel . tracta · de pol. de talibox ſimmli bus ſic dicit. Dicunt doctoꝛes aliqᷓ bo aſſentio ali / qñ nõ taz meritoꝛiũ ẽ credere ſicut velle credere nec do lere ſenſualit de peccatis ſicut velle dolere non poſſe ꝓbat ꝑ Pſal · qᷣ di · Veſiderium pauꝑm exaudiuit dñs p̃ᷣparatõ eʒ coꝛdis eoꝝ audiuit auris tua. De? inquit ita iudicat nos pᷣm ſupioꝛis ratõis arbitrium volüta⸗ tez 2 iuditiũ non ßm ea qᷓ nobis inuitis at q; contra nitentibo poꝛcio ſenſualitatis inferioꝛ aduehit pdu cit qlia ſunt volubilitas maginatõnũ fantaſia 2 ſti/ mul inſup carnis illecebꝛoſus aut vindirãtes vacil⸗ latõ es · Pꝛeterea timide a ĩcerte ſüt cogitatões nẽe ſu⸗ per agen dis 2 ſup eis creden dis ntis neqq;ᷓ ſen ſibo at ningim ſimilia Decipiunt ex h multi ex ſunplicibo MD g 3. HW ſen ſu. Darent ita tales ſepe alijs ſalubꝛe conſiliũ qᷓ paſſionũ ſimul irꝛuẽtiũ tumultuantẽ ⁊ rixantẽ · hec ille Septima regula declarat valens ad dew ſitionez ſcrupuloꝛum p epyheyã cuius Pue tates ponunt᷑ Et octuplex doctrin 2 dat quarum tres declarant (CTa-xx- „ 7 Epãa ex eodẽ poſcrema regula ꝓ ſcrupulo ſoxꝝ ðᷣpoſitõe neceſſaria eſt p cecptoxꝝ diſereta à (pike ſano ſeu interp̃tatio vel declaratio. a em di. Canccl. vbi ſu · quã n iat phus Epi Equita ant Ecuitas iuſtitia penſatis oĩbo cixcũſtuncijs Hticau laribo dulcoẽ mĩe tpata · Voc itellexit ͥ diyit. Ip̃e ete nm leges cupiunt vt iure regank· Et ſapiens Noli eſ ſe inſtus nimis alio quin ſũma iuſtinia ſuma iniuſutia fit Ambulandum em eſt in virtutũ do Rrina via v᷑ gia vt ne ſtrictiꝰ fiat dei mandatũ nec latius q; iße manda uerit quis inde ſumere poſſint aliq aut malitie vela men libertats Aut edtra in deſperatõez coꝛrue. Non tñ oĩbo ꝓ oĩ tꝑea loco aſſernn? omnẽ veritatẽ. Eſt i g t epikce virtutis ↄſiderare non nudũ de ſe pccptũ · ſʒ circſtantias omnes ꝑtianarit ip̃m neſcientes . Sñ płus· v. Echi · Epikeya exñs interßtatiua legum eſt melioꝛ q; iuſtitia legalis· Ituq; pᷣm hanc virtutẽ p̃cep tan dei a (ccleſie ac platoꝝ ſeu iudicũ benignii interp̃ta ri poſſumꝰ. Ner valet ſi ind trariũ dicat ꝙ eiꝰ eſt legez interp̃tari cuiꝰ ẽ ðdere · Eſto em vt di. Joh. de Tam · li. xiiij de dſo theo. ꝙ in foꝛo cauſaꝝ interp̃ᷣtatio nõ ſuf ficiat niſi q̃ fieret a pꝛĩcipio vel a legis lati ne bñ tñ kei ã ponderat iuris rigoꝛi vt inòunt iuris piti· Eſt unpl ſuffcie mand diumee lmnoc cpleye tollgep taßtept nofnei mtoi⸗ odig iapt ſmnmnto lc r aues ſi huia tum eſn kutvlt umnon ſd mst woilo densr peſan Penci hmpl Pau ſat.x wog. il d Rad e Cndd ſtlte; Uim l. ℳ no ſuf M tbüſi ſufficit virrus epi.ĩ foꝛo ↄſciĩe nõ ſolũ circa p̃cepta hu mana ſʒ etiã circa p̃cepta diuina. tãto magis circa diuina qnto magfis deꝰ mntionabilioꝛ ẽ magis q; beni gnus ꝙ; qᷣcũq; aliꝰ legiſlatoꝛ. Vñ hm cunde p virtutẽ epikeye octuplicẽ doctrinã ſcrupuloſe dſcĩe Pficirum colligè poſſumꝰ.· Pꝛima ẽ ꝙ inter duraz benignã cir ca p̃cepta ſmĩaz ꝓ benigna ẽ potiꝰ ceteris ꝑibo inita tio faciẽda vt ꝑ Wilh · ca · xj. alios ſupꝛa patuit cuiꝰ rutio ẽ·qꝛ p̃cepin dei non ſũt ad tollendaz omnẽ dul / cediez ſpũalez Elis certe tollit᷑. qñ qͥs nimis ſcecxupulo ⸗ ſe p̃cepta interp̃tut a timide nimis · Naz ſicut tinea ve ſiümento vermis ligno itu triſtitia viri noc; coꝛdi p uer xxv · Qð Caſſi. li · ix · Inſtitutoꝝ de vitio triſtitie lo qauẽs ſic expoĩt Satis inqt euident ac ꝓpꝛie vim noxij huiꝰ ac pnicioſſimi vitij ſpũs diuinꝰ exp̃ſſit. Seſtime um eſu tineaꝝ attactũ nulliꝰ p̃cij vel honeſti vſus po terit vlteriꝰ hẽe meꝛciũ · Itide q lignuũ vᷣmibo exara⸗ tuum non adoꝛnatũ vel mediocris edificij ſz ad ↄbu / ſuonẽ ignis mercbit deputari. Ita igit a ia cdociſſi. mis triſtitie moꝛſibo deuoꝛat inutilis erit vel veſtimẽ to illo pontificali qd vngentũ ſpũsſancti de celo deſcẽ dens pꝛiꝰ? in barbaʒ aaron deinde ĩ oꝛaz ſuã ſole ſuſci pe ſancti Dauid vanc „ uid vancinio phibet ßm illud . Sicut vn gentũ in capite gð deſcendit in barbaz barbaz aaron · templi illiꝰ ſpũalis atq; oꝛnatũ poterit ꝑtimè Cuius Paulus architeckus poſuit fundamentũ. d · Sos eſtis templum a ſpũs ſanctꝰ? hitat in vobis· Quo dtra xps Mat.· j· di. ſolando . Sonite ad me oẽes qᷓ labz atis vos onerati eſtis ⁊ egd reficiã vos Dicit b. Hilarius tos ad ſe aduocat. Et poſmodum de iugd cuangelij ſubdit ˖ Jugum em meu ſuaue a onus meü leue · De/ cunda doctrina ßm virtutẽ epikeÿe ẽ ꝙ nec deꝰ nec ec eeee.. cepta iuris poſitini non ſe extendunt vltra intentõez cipientis qᷓ eſt finis pᷣcepti h aũt eſt caritas ⁊ j· ſcðe · 2* gq.jxv. Nullꝰ? obtinet ad ninpoſſibile. Illud aut impoſ ſibile ad qð nullꝰ obtinet᷑ videt ᷣm virtutẽ epikeye in lege noua q̃ ẽ pfecte libertatis in terp̃ᷣtandum nõ ſolũ de abſolute mpoſſibili ſz de eo etiã put dicti dotoꝛis ſonant verba ꝙ vix eſt poſſibile vepote nimiam hñs difficultatẽ Alias non appet qũo intelligi poſſit illud xp̃i ꝰↄſolatoꝛiũ onꝰ meum leue · Qũo em̃ ſeue ðꝛ quod multum vel nimis eſt difficile · Tercia doſtrina ẽ Nec de? nec cecleſia intẽdit mediantibo ſuis p̃ceptis alic; obligure ad h ꝙ ſit fatu. i · talia pcepta loco q tpe nõ obligunt qui v eoꝝ obſeruantia ſoꝛet ridiculoſa ſaltx apud diſcretos a bonos viros · Pa z illud ex ſimli de vot is ex diuino p̃cepto deo reddendis ad q deo reddẽ da ſi ſint ſtulta vt dicunt doctoꝛes du itec nullꝰ obtine tur.· Qutoꝛitus ẽ ad h̊ͥ lae Imno· in glo.ſupta ca ·. No nerit ſen ex.1e. ti. cũ medicinali li · vj . Katio etiã põt ſupponendum ẽ ctiã ſumendum Sʒz ꝙ ex caritate ẽ ſtatutũ non dz tra caritatẽ militue vt ait b . Bern. li. de p̃cep · a dif. Militarent aut pᷣcepta eccleſie ↄtra cari tatez ſi obligarent ad ſui obßuantiam in caſibo quib ea obſeꝛuan do fatuum aliquem indit rent obſeruan tem viri boni a diſcreti ac deriderent ¶ In quo reüdue quingq doctrine deducun ((¶LCapitulumxxi · VSGBartnu dockrina qᷣ vult abſolui a debito ali⸗ auius f cepti faciat in materia eiu ſdẽ notabi iter vltra debitũ · Hoc em facii do quis ſp are teneꝝ ex p̃cepto diebo dominicis 2 feſtiuis a Huilibu s cleſia intendit ꝑ ſua p̃ceptn obligare ad viyx poſſibile alicui vel ſibi Vnde S. Tho ˖ ſup iiij · di. xvij · di. Pꝛe dz firmiter ſe abſolut foꝛe a debito Exempli gratia —1 opibo abſtinere. Si añt pluribz diebo ĩ ebdomoda aue etiaʒ regulariter a huilibo opibo vacare ↄſucuiſti · pᷣſer tim vacando deo oꝛatõibo intenden do deo caſu te dtingat in die feſtiuo qndaz ob neceſſitatẽ aliqd opa ri dumõ h ſine ſcandalo notabili fiat te pe h graua⸗ ri in ↄſcĩa non opoꝛtet. Patʒ h; in ſimilt· Mã ſi qs te⸗ netu alicui in quinq; ſa p modũ muneris.20. joo. vel mille marcas libetalitẽ ei daret nũod talis bñ deberet ſupponẽè ꝙ de ; v.ſolidis alias ſoluendis qͤttratus eſſit · Eſt em de? in in finitũ liberalioꝛ clementioꝛ hoĩ bo. ad ide ſatis exõſſe ẽ Caſſi · col · pa · col. abba· Theonis ca. xiij · a in multis locis ꝓba ndo ꝙ ieiunia alia huiuſ 4 mẽõi ꝓ loto tpe puanda ſunt moderaãda. Quadꝛa geſime indt lege iuſt? ẽ atq; pfecto non tenet nec exvi gui huiꝰ? canonis ſubiectõe dtẽtus ẽ quez ꝓfecko illis p totũ anni ſpaciũ delicijs vel negocijs ſecularibus mpplicant᷑ eecleſiaꝝ pᷣncipes ſatuerũt vt hac legali äö dꝛagenarie neceſſitnte: ſtricti hijs ſaltẽ diebo dño va care cogeren ac dieꝝ vite ſue quos totos q̃ſi frudus Auoſdaz fuemnt voꝛaturi vel decimas dño dedicarẽt. Ceteꝝ iuſti bo lex non ẽ poſita qᷣſpũalibo offitijs non exiguaz illaz. i· decimaz ptez ſz totũ vite ſue empꝰ iĩ ẽ dunt oꝛ liberi ſunt a ðcmmax legaliũ functione · Idcir co ſi eos ſupueniens honeſta a ſancta neceſſins coar ₰ ℳ tauerint audet ſtatõeʒ ieiunij abſh vlla diſcepiutze. laxare . Non em decmap ab eis cxiguitns mut at. q Lia ſua dño ſecũ piter obtuleꝛunt · Qð pꝛofecto abſq; ſũmo fraudis reatu ille non poterit. qͥ nihil volunta rie offerrens deo in excuſabiliter ſolue decimas ſuas le gis neceſſitate vpellit. Illud tñ verbum Caſſiani vide liect qdꝛageſime lege ꝗ iuſtus atq; ꝑfectus ẽ non trneẽ ſane intelligen dum eſt ſic videlicet qꝛ non tenet cam ym lraz edeo rigide :oneroſe obſeruare quo min? ip g o“ +☛ tpe dumõ non contra intentõez legiſlatoꝛis huaè poſ ſit ⁊ euã moderare Per qð quidẽ nõ remoue᷑ cuin on tum ũq; iuſtus de lege vũi ſeruare teneat᷑ p̃cep ta cccle· ſie ſane intellecta ßᷣm intentõeʒz pᷣcipien tis· Ex pᷣmiſſis igiẽ patet ꝙ quis abſolui poteſt p tꝑe a puo debito · p h quideʒ ꝙ in eodẽ genere notabiliter facit vltra de bitum mayie in cau quo an illud puum ſit vel nõ ſit debitũ dubitunk . Quinta doctrina ꝙ in dubijs bono⸗ rum vitn alijs dz eſſe viuendi regula put ta cũ eſt ſu pꝛa ca· xvj Ratio eſt qꝛ tules pᷣm virtutẽ epikepᷣe pꝛe ſũm debent hẽe rettum iuditum Gextn dod ema In hijs oue ſolũ ſunt mala qꝛ ꝓhibita multũ excuſat vel in todo vel in tunto ðↄſuetudo ̈mo in caſib ex vi ratõöõ nalis ⁊ ſuetudinis p̃ᷣſer im ſi p̃ſcripta ſit eſt cõtra ins ſcriptim ſepe faciendum Ratio dicti ꝛz ſicut epikeya moderatua vel interptatiua legum ſic dſuetudo eſt optima legum interpꝛes ſi depoſitis legibo ſermo fiat. Et in de vitn ce dicit Cancel · Omnis ley hũana vecl poſitiua poteſt abtoguri in eo ꝙ neceſſario ꝑacipat. cũ natutali diuma · Vec aut abrogato fit ꝑ ſuetu/ ſuetudo eſt optia legum interpꝛes · Nec vnq; dic da ẽ coꝛtupte la vbi niſi legez duinaʒ aut naturalẽ ledere uincit᷑ Naz ſicut ↄſuetudo ðꝛ altera na urg ſic lex co / ſuetudinalis ſi lex naturalis hũda eſt · Fit tñ abroga tio eiꝰ ſicut alia ꝝ ↄſtitunonum ꝑ oep̃ſſaʒ aut interpꝛe ſi lex iſta huaret · Patent hec oĩa ex deſcrptõe a? ditõi bus legis bone · Om honeſta eſſe debet iuſta poſſibilis iuxta naturum conſuetudinem patrie loco tꝑi q; cöo⸗ neniẽs neceſſaria vtilis 1 maniſoſta vt habet ex dietis VYſidoꝛi · Ex hijs liquide conſtat q; temerarium eſt et miquum velle omnia detreta ſiue eccleſiaſtica ſiue ci 1 2 — unilia ad omne temrus ad omnem gentem patriam extendere. Om̃ lex q̃ ꝓ vno tempe loco aut r! ſonis eſ⸗ ſet vtilis in alijs tre loco a ꝑpſonis inpoſſibilis autez damnoſa rmo velle ſic omnia ſtatuta ſtabi ire ho mi num eſt deliran tium quaſi contendentum vt opoſi te leges ſimul obſeruenk · Pꝛeterea poſitum eſt in de⸗ cretis di iiij Qð leges inſtituũt¶ ceum ꝓmulgant᷑ fimã tur cum moꝛibo vtentius a pbant᷑ Igit ꝓ argumentis a contrario ſenſu ſi moꝛibo vtẽtium nequaq; a ꝓpbã? ille nnllum hñt firmamentum. Et ita populus multũ habet in ſua poteſcate dare robur aut tollere ſ ſertim ab inicio Quantum aut de tpe ſit neceſſarium vt cõö⸗/ ſuetido vim legis habeat vcl abrogare hab at legem dieimus in vit vbi non (ſt tuxatum tempus⸗ legib⸗ alijs debeat fieri abrogatio ꝓut ſapiẽs iudicabit nũe citius nuc tardius iuyxta neceſſitutis aut vti litutis qli/ ta tem .· Verũtamen (⁊ conſuetu do eſt altera natura lle ges aſſuete õſi iam in naturaz verſe non debent abſq; manifeſta neceffitate vel vtillitate vel tolli vel mutatri. Sepnma doctrina homo pote ſt infoꝛmare conſcienti am ſuam dicit Pe · de Pa · ſuper iiij . di · xviij . ꝓ vbi ho mo non ꝑe tat moꝛtauliter nunq; incuꝛrit ſententan excommunicationis iuris Excommunicano em de / bet eſſe in ece leſia ſicut iliud quod debet eſſe in cuili a -ꝛ lllud de et efſe in ouii auod eſt neceſſarium ad bonũ gregis. licet videat nociuum vni oui Gi em ouis moꝛ oteſt expellat ne totus grex inficia · Et ſic vt ouile chriſti ſit ſanum naz moꝛ bidum cuando vna ouis moꝛtali moꝛbo laboTat mo bida eſt curei ſi poteſt. Si non poteſt exr nicionibo moueatur ˖ Si autem p contumatiam appa reat inſanabilis plagn eius· Tunc ab omli abicienda eſt ne contagione peſtifera plurimos perdat Vnð apo ſtolus pꝛima Coꝛinth · v · Vuius tradidit ſathane in citer v interitum carnis vt ſpuͦs ſaluꝰ? fiat ei⸗ ſ. alioꝝ. Ex iniuſta poteſt homo infoꝛmare ↄ ſcĩaz ſuaz ꝙ vbi hõ non peccat moꝛtalitet nuno;ᷓ inceu rit ſñiaz iuris · quia iniuria dicit eſſe quod non iure fit. non dz an t vnð iu ra natunt inde naſci iniurioſa cxcõicatio Sñ cũ ſit miurioſa excõmunicatoo q̃ fer ſine moꝛtli Ideo nõ tſt ſia iuris vbi nõ eſt peccatum moꝛta le. Odaua do ctrina p̃terea poteſt addi uã tradit Johan. de tom · in libꝛo de culpa graua . ꝗq· xv· crca finem materie cli ſionis tetcie. Vbi ce ntra cos q; dicunt ex⸗ ſuem die teneri quemlibet poſt peccatũ moꝛtale etiam ↄtritũ cõ fieri ante cukariſtie ſumtõcz ſie dicit Si indt de h eſſz ↄſuemdo etiam generalis a vm legis hñs tñ illa vm legis non cycedit a in obligando vcl artando. Et iöo in quotũq; caſu p̃ter mittens fac ere H qð lex imponit poſſet extuſari a pccato puta oꝛ h faceret ſine dtemtu 2 p virtutẽ epikee qᷓ mnone pictuli alicniꝰ conſidem poteſt ſieri contra verba legis pm ꝙ pulchꝛe decla / rat OSTho . xevj aru· vj. Et in ſcda ſee . q jeo ar. j. In code caſu vel dſimili poſſet internntt i tulis con ſuctudo abſqy peccaio putn ſi etiaz termitt erct abſq; dtẽm p vᷣtutẽ epikeÿe attẽdendo piculum ãie raõ ni mie inuolutoõis eꝛronce ſcientie Gnde ctiã Hoſt · de dſuetudine pa.j · circa finem ditit ſic Gener aliter ubi trado vbicumq; conſuetudine ſeruata ma piclitatur alct.· Hec hoſt. Quod poteſt intelligi vel ſimpli el in caſu qre ic · Hec Johan · de Tam. nocʒ ſcire qũo pᷣcepta diuina ⁊ hũana li gent⸗Ditkiniunt leges diuine 2 n conclulio⸗ nes klit pᷣceptoꝛum aliquoꝛum interp̃tatio⸗ Capitulum xxiii Erũ vt ſcerupuloſi ꝑ p̃cepta non vltra q ſit vV neceſſe ſe artari putent de eiſdẽ qũo ligen ten Aum qñ vbi a q̃liter. Notande ſunt pꝛimo le um diffinitões ſeu ̃ceptoꝝ Cancellarij aññ ter deinde d cluſiones eiuſdẽ. Eſt igit lex mul uplex. oue daz eterna ſiue pria ·˖ Alia naturaſis hoĩm alia diuuna hoĩm. alia pꝛiuata. alia poſitiua alia ciuilis a tꝑalis Alia ciuilis ⁊ ſpũalis · Alia caritatis· Lex em in genẽ eſt recta mtio pꝛactica hm quazʒ motꝰ a opatõ es reꝝ in ſuos fines oꝛdinate regulant᷑ vel eſt ipſa talis regu latio in quocũq; lex eterna ſeu pꝛima eſt bñplacitũ ſeu voluntas ſupma dñi dei p̃ſtituentis reb a ſe conditis nes ſuos a motus ⁊a oꝑatões ad illas · Lex naturalis ſr⸗ eſt dickamen legis pꝛacticũ qð natꝰ eſt hẽe c uili bet homo non impedit? in vſu tatõis nee diſpoſinõe coꝛꝑis nec ex diſpoſitõe vicioꝝ · Lex diuina ppꝛie ẽ in hoĩboa eſt lex ꝑ diuinaz clementiã acceptaz ad ẽgimẽ plurimoꝝ ꝓ fine bũtudinis pꝛincipaliter oꝛdinata.pᷣ mum po nit᷑ ad dẽaz legis pꝛiuate aliud poniẽ ad dif ferentiaz legis iuditialis in antiq lege Lex pꝛiuata eſt p diuinaz ieuelaõez accepta ad regimen pſone ſingu laris vel paucoꝝ· Eſt aüt diuina reuelato illuiato humane nature rõnalis ad quã hñdaz vel mo dũ hñ / di ip̃a de duũi curſu ſibi indito non attingit · Lex hũůa⸗ na ſiue poſitiua ẽ lex ꝑ ratõ eʒ ex lege naturali deduca in dſeqnentijs ꝓbahilibo ad finez debitũ humane crea ture · Dicit aut ꝓbabile qð pluribo ⁊ maxie ſapientibo appet veꝝ. Lex ciuilis a tꝑalis eſt lex hũana ad finenm naturalez ſocialis vite bñ regende immediate vel pPn⸗ cipaliter oꝛdinata illum qͥ cumnz dũitatis gerit ſuf fſicienter ꝓmulgatn. Sed ciuilis 7 ſpualis lex hũana ex pꝛincipijs creditis vel utõe nous ꝓbabiliter dedu da ad finem naturalem immediate 2 Pneipaliter oꝛdi nata p illum vel illos qͥ curaz hñt dũitntis ſufficient ꝓ mulguatn. In hiſs omnibo ꝓ regula tenendum eſt Qð uv om nis obligatio finaliter reducit ad dictamen liberi ſo arbitrii diuini ſic volentis obligare creaturã cuod di wei Ramen nobis innoteſcit vel in lunnne fidei vel gratte diunol infuſaꝝ vel in lumine nammli ſignato ſup nos · Vnð mant practica iuditia rntõis habemꝰ aut p lũia ſciẽtiarum.· ulm tam diuina? q;ᷓ hũana? ey duplici lũie pꝛioꝛi emanã Aah tium Aut poſremo ꝑ exꝑiẽtie multiplicis luminofſfuül unt documentũ ꝑ quod fit vt virtus q; ars certius oꝑetù ſtüpee Eſt etiam hic aduertend um ꝙ in pꝛincipiis moꝛali⸗ bus ſt vceſſus qñʒ a notioꝛibo a q̃ſi a pſterioꝛibo vt mol ex hijs qᷓ videmus in humana politia aſſurgendo ad hihl diuinaz legem Qñdo fit (contra a pꝛioꝛi ðſ. deran⸗ teffet do eas leges cue natura ſunt ntioꝛes òlis eſt lex cter mlea na. Vijs p̃mi ſis ſit hec pꝛima concluſio. Solus deus erſ. nullus alius abſq; vnnſſione eius poteſt diretexx ſan ſe obligare hoĩez alicuez etiam ſibi ſubditũ abſq; eius nirk ↄſenſu libero ad actus interioꝛes a latentes habendos ſaͤteſe Solus quippe deus poteſt de tulibo iudicare . Alij autẽ bmo⸗ non niſi ex eius ma doto a reuelatõe ſed tm de exterio poft rib · Notanter vero dicit direde a ꝑ ſe abſq; conſenſu Hnio libero quia indirectea ꝑ accidens vel ex conſen ſu ſub / Eden dit h poteſt fieri niſi ab interioꝛi ꝓcedat Scða con iſtr claſio eſt Quoniaz tatõnale eſt vt nullus homo ali / zm⸗ quid p̃cipiat niſi illud de quo poteſt ↄgnoſcere iudi⸗ mvt eialiter hm modum ſuum in foꝛo ſuo · Idcirco Finis kont q intentio legiſlatoꝛis non cadunt ſub obligatõe ſub 6 diw 2 ſʒ tmmmõ oꝑatões eyteꝛioꝛcs p̃ceptoꝝ · Et ita di d ceres hoꝛas aut ieiunans in peccato moꝛtali aut intẽ Nd; tõe ſiniſtra vel abſq; intentõe abſoluit ſe a p̃ccpto ec / eleſie. ſz nõ apud ðm de negligẽtia aut puerſa intẽtõe p ſepius excuſat · Tercia dcluſio Diſpenſatõ p latoꝝ q ẽ iuris ↄũis relaxatõ qᷓdam ſeu mitigntõ locũ hz pᷣcipue 5 citca ꝑticulares caſus ꝑſonas ſingulares qm aliena dRdußm Q iber ddi tatie Gnd um⸗ nand noſaͤ cti Nali ve wed eton⸗ viter dus 7 ius dos uc dro X ſtatutan ſunt ꝓ dũitate qᷓ huic pſone vel illi a in iſto ca ſu vel in illo non itn grue dinoſamẽ. Quartn conelu ſio · Conſentire cenſendi ſunt ſupioꝛes ſaltẽ interpta / tiue in obligatõe legum ſuaꝝ poſituaꝝ qñ paſſim ca diu non obßuari ſcire pñt · nec verbo nec facko recla mant. Quinta dcluſio· Lex non inſtiaut᷑ niſi dum pꝛo mulgat᷑ neq; vigoꝛez hz. niſi cĩ vtentũ moꝛibo a pba tur. h ſi ſit lex pure poſiaua ad populi regimen SGe cus de diuina atq; nammali dicet dtra quas non ẽ pꝛe ſcriptio vel ad oppoſitũ dſuetudo ſʒz tm coꝛuptela Se xta concluſio · In oĩ lege qᷓntũcimq; poſitiua bñ inſti tiutn alid eſt de iure naturali a diuino vt ꝙ expedit reſiſtit ſimiles. Septima concluſio decernè ius natia mle diuinum a poſitiuuis ſicut eſt difficile ita maxie G neceſſariũ a vule in oĩ doctrina moꝛali a politica Et h fieri nequit ꝑfecte abſq; ſacra ſapia ꝗᷓ legibo eter nis mittit᷑ atq; fundat᷑ Octaua concluſio Eccleſiaſtici p/ lati reſpectu diuinoꝝʒ p̃ceptoꝝ regule euãgelice nul lo mõ ↄditoꝛes ſunt ſz dumtaxatr qdem interp̃tatoꝛes expoſitoꝛes p̃ᷣcones doctoꝛes q;. Nona ocluſio · Inter ptatio a limitano vel expoſitio p̃latoꝝ in lege dinĩa q̃diu p̃lati non ↄ gnoſcunt᷑ abuti ſua ptãte ſuſcipiõda eſt reuerent tam q lex eſt. Abuterent aüt ſi maniſeſte imponerẽt onem nimis grauia ceruicibo populi xp̃ia ni vt ſi ad feſeuandũ quotidie vel ad ſtatuta qlia ha bent religioſi omnes paſſim reſtringere quererent. N¶ SDeclarat ꝑyccatoꝛñ moꝛtaliũ ⁊ vemaliũ dꝛãz diftinitdées pꝛietates · ¶ Ca-xxni · KRoinde q timoꝛate conſcie ſcire vellent in quo libet caſu vbi eſſet peccatum moꝛtale Et veniale vel nullum· Idcirco quid de hoc ſen cien dum ſit reſtat declarandum. Sbi nota⸗ djüuüßm S.· Tho. a alios circa di · xxiiij · ſcöi. Qõ omne peecamm eſt deuiatio ab aliq lege naturali vel diuĩa. vel q̊cumq; alia lege recte poſita · Et qꝛ oĩs lex hʒ vmm cas lic eret impune tranſgredi ·˖ Ideo ßm vnãqq; legẽ peccatum ðꝛ moꝛtale qð pena moꝛtis damnat᷑ veniale vero qð leuioꝛi pena puit¶ Sñ Augu. ome . vij . ſup jo han d· Crimen eſt qdð damnatõ ez merck · Liez autem Apꝛie moꝛs ſit pꝛiuatio vite coꝛnalis tñ ad ondam ſi militudiez pꝛiuari finaliter diuina viſione à icuꝛrrere penoʒ gehenne moꝛs ðꝛ. Et ſic ipſa viſio vita dðᷣꝛ p cri ſtũ Joh· xvij. HVec eſt inquit vita eterna vt ↄgnoſcant te. Snuſcuiſgq; em dicit vitaz ſuaz conſi tere in eo in quo delectat · Ideo ꝓPpter ſũmam deleckanonẽ ꝗᷓ eſt in viſione beatn in ißa ðꝛ vita noſtra conſiſtere in eꝰ pꝛiuatõe cũ gehenne afflidõe moꝛs · Sic er go quo ad theologos quoꝛum eſt conſiderare hüana opa qtenꝰ regulent lege diuina peccatũ moꝛtale ðꝛ quo quis hãc penaz meret. Sunt aũt quedaz peccatn moꝛtt lia ex ge nere adus . qdaz venialia ex genere achus . Socado ge nus a cuedaz infirmitas aie. Et ideo ſicut in moꝛbis moꝛbꝰ ille ðꝛ moꝛtalis qui infallibiliter inducit pꝛiuatõnem vite coꝛpalis Sic in peccatis illud ðꝛ moꝛtale qð in ducit pꝛiuatõez pꝛincipij vite ſppalis Beniale autez dicitur illud cð talẽ pꝛiuatõeʒ non inducit . Pꝛincipi um añt quo viuimꝰ ſpualiter eſt caritas pꝑ quam hõ Et ideo idez eſt peccatum moꝛtale cy genere ſuo quod repugnat dilectione ði proxinn aut ſui. Dei vt facere contra fidem caritatem ⁊ ſpem periurium committ ere a ſancta quo ad tempꝰ 2 alia ſacin violare que pꝛeci piunt᷑ in tribo pꝛimis mãdatis decalogi · ꝓximi ſicut ð cto.· Et ſic veniale diſanguit contra moꝛtale iuyta di to inht tatim ſin 4 N ben ve woh. cſt dintto g ſaor dar Tho quan adde mort vlam duerſ winh Dmtal ä ſnm itin. zvim besſi lege miale pſo utem nſ rer pci ſant tom lſtin inc⸗ noad hoe ge obie nd tüeſt norb⸗ öͤnem honode yntum luntas peccantis fert in illud qð in ſe de dtinet quan ctõi ði aut ꝓ e ꝑntum hoiĩcidio mechia furto falſo teſãonio. ſimilia 6 ſunt ontra Pximum ˖ Bui vero vt in acti bus interioꝛibo dp̃hendunt᷑ in vltimis duabb mãda rs ſq; non dceupiſces rem vxoꝛeʒz pymi a ſimilium. ec em a ſimilia puertunt debitũ oꝛd inez ſubiectõis ad deum 2 fedus hũane ſocietatis ad Pyennum pter qð ex genere ſuo ſunt moꝛtalia peccata. Qñ vero vo⸗ 6 daz inoꝛdinatõez. a tñ non dtrariat dile vimi nec tollit oꝛdinez debite ſubiectõis ad vm nee fe dus hüane ſocietatis ad primum ſicut vbum ocioſuz riſus ſuꝑpfluus a fimilia talia dicumt venialia ex gene · Ad h videt accedẽ dictũ Kich . de ſan · vi. i · de dra pec cati moꝛtalis a venialis vbi di. Moꝛtale peccatũ ẽ qð A quouis non poteſt Onmtti ſine grandi coꝛruptõe ſui ſine graui leſione Pximi a ſine magno dtemtu dei · Ce tera vero oĩa vident mihi venialia · Ouꝑ quo di. Qu/ reolꝰ. oli . ij q. xv. Ex iſto vider poſſe accipi ꝙ moꝛ / talis eſt ĩꝛ-dinatio grandis valde ac ꝑ h opoſita oꝛ⸗ dinatõi non pue ſʒz magne neceſſarie ad fmez dſeẽn daz. Beniale aut deoꝛdinatio leuis pua a , h opo ſita oꝛdinatiõi vtili ſiue Igrue vel accomode . nõ aut ad atrin gendum fincz neceſſarie ˖ Od idẽ videt eſſe S. Tho · dtra genti · li. iij · ca jcj ſic di Peccat᷑ moꝛta litẽ quando totaliter intentio mentis abrumpit᷑ ab ordie ad deũ cui eſt vltimus finis bonoꝛum. In eo autem ᷣ mortaliter omnino auerti? intentio voluntatis a fine vlumo · In eo aut cui venialiter peccat manet intẽtõ duerſa ad finez ſed aliẽ liter impedit ey h plus debi to inheret hijs que ſunt ad finez. Hec Tho. Et ibi ex intentione conat ů tradere dẽ̃am pecccati moꝛtalis a veniali Diffeꝛunt ergo moꝛtalia peccata a vem aliby ſimliudine multo acku alioꝛum defeckuoſoꝝ videli vulnus letale a incurabile ꝑ natutaz a curabili ꝑ natu ram. Sicut infinitas certitudinaliter moꝛtez inducẽs ab infirmitate vitaz non pꝛiuante ſʒ ſanitatezʒ ꝓ pte adimẽte. Sicut offenſa ꝓP qua quis ab aliq ſeiuilitate ppetuo exilio a carceri damnat᷑ ⁊ moꝛte plectit᷑ ab offẽ ſa aue thalem penaz merer. ſicut ach/ quo omne lumẽ oculis ſubtrahit᷑ ab adu quo oculi p medium ſubtile lumen intuent Sicut inſectio radicis alicui? a leſione ramuſculi alicuꝰ in eade arboꝛe. Et ſicut curſoꝛ in via vadens in ↄtrarium termino ad quez ad cum qui ver ſus terminum ad quẽ vadit claud? ſtans vel pauliſp a via deuians Quod p peccatum moꝛale caritas pdit⸗ 2 qu ſcire non poſſumus iy vbi ſit peccatum 4 moꝛtale ymo quã niculoſum ſit illud diftun re oſtendiik· Capitulum xx iii⸗ feſtatione ponũt᷑ dcluſiones· Pꝛima habitꝰ caritatis ẽ vita cñe · Patet ꝓ Augu. iiij. ð tri·. xa.ix.dicẽtẽ. Moꝛs ſpũs ẽ a deo deſeri · moꝛs coꝛvis a ſpũ deſeri Nec intelligas deum ſepari ab ãia abſolute . Eſt em aliqlis pñtia Si ſrealis c̃e ißi m ali quem effectum dei ſpealez p quez deus caz viuificat · Talis auũt effedus eſt caritas. Quia null? effeck' ſine caritute vz vt ðꝛ · Coꝛinth. xiij · Sepat᷑ aũt deꝰ cũ ef⸗ fectum tulem ſui ſubtrahit. Becunda dcluſio . Nullus ackus de genere moꝝʒ in hñte vſum ratonis ẽ ſimpli / citer indifferens nec quo ad bonitateʒ moꝛis nec quo ad meritũ vel demeritũ ſaltẽ boni tpalis · Satis patet p S · Tho. j ſcðe · q · viij · Jðo qͥ ninna negligit paulaũ decidz. Nã 2a veĩale peccatũ a ſi nõ ꝑmmit de ꝑ ſe vitaz ge ꝗẽ vita pᷣma ifirmat tñ opatõez eiꝰ q eſt vita cůe ſcöa a ad moꝛtem ſi multiplicetur diſponit returdat ent⸗ kfnen Xpmiſſis a ꝓ eoꝛũ lauoꝛi declaratõe ⁊ meãũ Ennen dſfi gar via en Deus umls ſtnſpit iopoſe glenti nſce vi Eencſt midiſt ntrea s tnnt ſite net uſeter ea ſoſtn Dndd loſſſin indeſa Etpr ſunt ̃ tuma nadu ucis bpee q; a ꝓfectu meriti ab accelleratõe viſionis dei. In via em dei non ꝓgredi regredi eſt . Tercia concluſio · Deus vitaz ab cia non ſubtrahit niſi ãia pꝛius vitaz deſerat ˖ nbat ꝑ Augu in de ve · z fal · pnĩa dicente an / te finez. Deus cui ſemel incipit bñfacere niſi derelin / ſit inſpiran do cogit ex neceſſitate iuſte mie neminẽ pꝛi us poſſe relmnqueꝛe . Non em ſui eſt relinuere niſi reli niſi deſerat vt pie iuſteq; viuat · Et· xij · de ciui dei cap xv. Qliqñ ãia deſerit᷑ vita ſua que illi deus non eſt de / ſerta eſt vt deſeret ſed vt deſeret deſeruit. Ad malũ em pꝛioꝛ eſt voluutas eiꝰ Ad bonum vero pꝛioꝛ eſt volun Is teneat᷑ vbi cõnittit᷑ peccatũ moꝛtale nullꝰ tñ tenek ſeire ner ſcire poteſt ſpeẽalitet in oĩbo difficultatibo an ibi ſit peccatũ tale · Pꝛnna ꝑs patet ex ma pte ca · iiij · 2. v. Alias em ignoꝛans ignoꝛabi · Scda ꝑs patet de multis materijs vbi doctoꝛes contraria opinani. Ills etia vide ſenure Augu. xxj · de ciui dei ca . vl. d. Quis puentonez ad regaum dei vt tñ ſanctoꝝ ãicoꝝ meri / tis ninpetrent indulgentiã difficilimũ eſt inuenire piaaꝛ loſiſſimũ cſt diffinire Ego ceꝛte vſ; ad h tempꝰ cim inde ſatagerem ad eoʒꝝ indaginẽ puenire non potui · Et Pterra foꝛtaſſis latent ne ſundiũ Pficiendi ad oĩa cauenda peccata pigreſcat. Qm ſi ſciretů que vel qlia ſunt delicka Pquibo etiam pmanentibo nec pfedu vi te melioꝛis aſſumptis interceſſio ſit inquirenda ſanco rum ſpanda eis ſecura ſe obuolueꝛet hüana ſegnicia nec inuolui talibo implicaments vlliꝰ virtuns expedi tione curaret· Quinta concluſio. Salde piculoſum eſt diffinire aliquid eſſe peccatũ moꝛtale peccatũ niſi h cõ ſtet multu euident. Patet hp p̈fata autoꝛituts Qumu · vbi dicit · Difficilmmum eſt inuenire · piciloſiſſimum ? diſffinire Vnde ſanctus Tho : qöli . viij . q. xv. di. Oĩis queſtio in qua de peccato moꝛtali qutrit᷑ niſi expꝛeſſe . veritus habeat᷑ piculoſe öter minat᷑ quia eꝛtoꝛ quo nõ t credit eſſe peccatũ moꝛtnle quod peccatũ moꝛtale ẽ tG ſt ſcientiaz non excuſat a toto.· ſed foꝛte a tanto quod in n tellige vt in ca. xj· dickum eſt à1 ꝑ pᷣma ca· iiij · J. v . Er⸗ nch roꝛ vero quo credit᷑ eſſe moꝛtale quod moꝛtale non ẽ. dſcien tium ligat ad peccatũ moꝛtale · Pꝛecipue vero pi 19 ailoſum eſt vbi veritas eſt ambigua . Vnde Cancel 06 6 vitn cñe dicit. Doctrina ſalubꝛis doctoꝛibo theolo,, emrun gie eſt vt non ſint faciles aſſerere acciones aliés aunur it obmiſſiones eſſe peecatu moꝛtalia p̃ſertim ſub verd wſ vniuer ſali dum pdicãdum erit ad populu. A lE»ato incuit quodaʒ a expto vito accepi pnicioſum eſſe ĩ ofks Lei arte vel doctrina aſſertõez audacem a extremã maxĩe . e vbicũq; obſeruatio duͦis obmittit obuiatq; . Itaq; dz 3 quilibet nunqᷓ; obliuiſci q; incerta ẽſcĩa noſtra ita vt iih idem ſepe homo bꝛeui momento tpis nunc in hãc nñie ſeyni in oppoſſitaz fornt ſniaz. Fit pterea añdo q; vt p tnles haß gaſſerciones publicas nimis duras genctales a ſtricdas Hige Ppſertim non certiſſimas nequaq; eruunt᷑ hoĩes a lud etn peccatoꝝ ſed in illud ꝓfundius qꝛ deſpaciꝰ immerkag mum l. Sarij pterea caſus ſunt a ſi infinite circumſtanitie n P quarum diueꝛſitate diueꝛfificari dz iuditiam ita vr vix poſſit aliqᷓ in moꝛibo regulatradi que in pticalari kp bus caſibo exceptõez non admittat Deniq; generant 68 noge 47 ex hinc ſerupuli in quietiui con ſcientiarum ſienplicii vtin ass ſit ſolidum mihil. Naz 2 ſibeatus vir qui ſ ſe pauidus a qui veret᷑ oĩa opa ſua obpuandum eſt tñ ſumo ope illud Terencianũ ne quis nims. Et vt j6dẽ deſt mo quid non obeſt coartare plo iuſto mandatũ “ dei quod eſt latum nimis. Quid inſup expedit mnari us grauiusq; illud reddere iugum xp̃i qð ſuaue eſt et onus eiꝰ leue· Naz a ſi ðtemtus ex hac laxatõe apud quoſdaz im ꝓbos maioꝛ oꝛiat᷑ hñtes veclamen malitie libertatẽ aſt apud alios bene inſtitutos gratiax reſo⸗ nabunt attiones p̃ſen bit etiã ſeduliꝰ obſe quium dño Apri tunte man ſuetudinis cuiꝰ mandata grauia non ſunt. Et qui vult nos non temtari non grauari ſuper id qð poſſumꝰ. Sequit᷑ ex pᷣmiſſis ꝙ ſtulte Crunt qui petunt diſtin ctõez aut draz peccat moꝛtalis aut ve / niali p regulaz gener ale facientẽ pucularit infallibi littt ſcire de cuolibet actu ſi eſt moꝛtalis aut venialis hatz ey pmiſſis Et i lud ſic oñdit Cancel. vbi ſupꝛa · Vales inquit petunt ac ſi quererent a medieo doceri. ſe vno verbo regule generalis de oĩbo moꝛbis 2a vene⸗ nis a cibis a valneribo qñ ⁊ qñ non moꝛtẽ infeꝛrẽt vt certe ad ſin gulares circũſtantias a ad pticularia legis pcepta diligẽz nea dſi deratio deſcẽdat opoꝛtet · quibo Ppenß loquendum vt ſapiens iudicabit Ide cibo exem pli gracia nõne queſo poteſt vni moꝛtẽ certam alteri egritudinem leuem inducere ˖ Side ꝙ venenũ foꝛtiſſi⸗ ſioneʒ moꝛũis ↄ ficiuut · Poꝛro diueꝛſis hoĩbo ÿmo eidẽ hoĩ varijs tpibo quis neſciat cundẽ cibum nunc ſaluti feꝝ fieri nunc moꝛtem celeriter opari · ¶ Dant᷑ · xvi regule vmuerlales ad cogno⸗ ſcendum vbi ſint yccata moꝛtalia vel non⸗ [ECapitulumxxv. pr tnli ↄgnoſcendi·Rñdeĩ ꝙ ꝓdeſt p om/ taliter tradite dum ad paucularia ventum eſt . h J. R unt quid de ſingularibe iudicandum eſt ˖ Gin / Ed ques Quid igit ꝓderit doctrina vlis ſu / nez modum ˖ Naz regule generales fundameé ”õ gulares quippe ad regulas illas vniuerſales vbi ſolus dDuenit quo facto veritus illuceſcit. Carẽs aüt notitia huiuſmõi regulaꝝ vlium qñ pᷣcoꝛ poterit hijs reſolu, tionibo vi. Qñ menſurabit ad regulaz q regulas nõ hz ꝓderit tñ nõ negamꝰ circa ſpẽs peccatoꝝ regulas aſponere ſpeales ſz h alteriꝰ d ſideratõis eſt · Nunc tñ ſuꝑ regulas vniuerſales q̃ſdaz tactas p̃cedenti capi. · ac xxj ponent adhuc alie. xv· a Can. ab alijs thedlo gis notabilibo tradite. Eſt igi? ßm Cancel. pꝛi / ma re gula · Qð nullum ẽ peccatũ moꝛtale actuale abſ q; dſen ſu libero rationis vere vel interp̃tatiue. Inter / p̃tutiuũ aũt conſenſũ eſſe dicmmꝰ dum habuit mto tẽ pus deliberandi refugiẽdi ea circa que vitanda eſſe puigiil ten bax · Qualiter dixit lex foꝛenß. Nui tacet cõ ſenrus videt. dum videlicz repugnare deberet. Conſen ſus tñ in adlum ſolum venialiter malũ eſt tmmõ ve/ nialis loquendo de veniali ex genere ſuo vt eſt verbů ocioſũ Gtda regula Non quilibet tenet ſcire de quoli bet p ccato moꝛtuli an ſit tale li nem de ea q in eis eſt fide ſpe · Teꝛcia regula ꝙ cõpa tio peccatoꝝ adinuicè m gratiitatẽ maioꝛẽ Q mino/ rem generaliter ſum neet niſi ↄp gnt in genere ſuo et reteris ꝑibe · Om ſm alias circũſtantias pticulares ſe hñt plurimum vt excedentia exceſſa. Nuartn regula OQuantificatio peccatoꝝ a poſterioꝛi ſũnnt᷑ a pena liczʒ non ſufficientet vſ;q; a a pꝛioꝛi penes genus obiecti · intentioneʒ finis a libidinezʒ ſeu conatũ voluntatis maioæẽ vel minoꝛeʒ a cauſaz motiuaʒz tẽpus a locum penes damna inde ſequentia q̃ ꝑccans pᷣuidebat aut Euidere teneba Qumta regula Bonitas moꝛalis ſpe cialit ſũnnt ex obiecto ſʒ toalis bonitas moꝛalis ſpe/ ſit tale lic; expediat iſtud inqui rere a ſcire iuxta vniuſcuiuſq; vires ſatutũ a plus ec/ cleſiaſticos a lapᷣtos· Et inter eccleſiaſticos p̃lati tenẽ tur ex officio ꝙ ſint pati omni poſcenti reddere matio / c/ no e no/ oct l. l⸗ . t / d aliter pendet ex cirtũſ tantijs ſinis a aliaꝝ ſimul adu natis· Malitia vero ex oniꝰ illaꝝ circũſtantiarum ca/ rentia ponimꝰ reſultare ·. Ceterum bonitatẽ gratuitaz meritoꝛiaʒ gratia gratũ faciens oꝑat᷑. Sexta regula Om nnis actꝰ? cuiꝰ finis intentꝰ e pecc atũ moꝛtale.moꝛ talis eſt ſiue intendat actu ſiue hitu · Qð ſcit ſi opans inteꝛrogatꝰ?. Cur h facis a aduertẽs tande rñdebit ad hur finẽ feci · Septima. Actus qͥ aliunde non eſſz moꝛ talis · ¶ fit pter fincz venialẽ videt᷑ eſſe ſolum venialis niſi foꝛte pᷣſtituat᷑ finis ille vt vltimꝰ æ quietãs q non ſolum vt incidens a minus pᷣncipalis actu vel habitu Ocaua regula · Nullum etiaz de ſiderium rei illicite fa ctum ſub ðↄditõe tantũodo actualiter vel hitualitẽ ad hibitn eſt de ꝑ ſe moꝛtale delicum de ꝑ accidens tñ ꝓp ter apetitus ſenſualis motõeʒ nimia q̃ ſciẽter dimit tit inualeſcere ey talis deſiderij ↄtinuatione libera põt ip̃m inter mo:mlia deputari · Nona regula · Si ès mo uck occaſionaliter ſolum ex ꝑꝑccato moꝛtali ad aliquẽ actum faciendum non opoꝛtet illum actũ eſſe ccatũ moꝛtale Secꝰ ſi cauſa pᷣncipalis adtus eſſe peccatum moꝛtule.Decnna re gula Exp oneꝛe ſe piculo moꝛtalis peccqti eſt peccatum moꝛtale. Sel ſic agere incertü Et dmittere certü in materia moꝛali ẽ ccatũ moꝛtale. ſi tale ſit incertũ ꝙ ſit moꝛtale non ſolum ꝑ diecturas leues aut ex ſuſpitione trepida a ſcrupuloſa Puenien te ex nimio noꝛe cadendi in via dei Oz intelligiẽ dum tule ſit vehementer ꝓbabiliter incertü eqᷓ ſicut oꝑo/ ſitum vel magis · Tunc em illud quod agit᷑ non care/ bit moꝛtali culpa; Aliter non opoꝛtet vt tactum fuit ſupꝛa capi xj · · xiij · Vndecima regula eſt. Omnis a / gens contra conſcientiam cdificat ad gehennam vel moꝛtaliter ſi ſit conſcientia fixa ꝙ illud gð agitur eſt moꝛtale vel venialiter ſolum quantum eſt ey pte vni / us circumſtantie que eſt facere contra conſcien tiam ſi tonſcientia Judicet illud eſſe ſolum veniale. Duode⸗ tima regula nullus eſt actus adeo moꝛtaulis quin ipſe vel ſibi ſinnlis ſit nõ moꝛtalis dum diſplicet vel ſi nõ placet ðſen ſu pfecto deliberato · Smiliter nullum pec/ catũ eſt adeo veniale cuin ip̃m vel ſibi ſimle moꝛtale fiat dum placet h eſt dum ðſenſus ad diẽ ˖ Si tñ illud veniale erat ack? moꝛtalis ex genere ſuo a ex eo ꝙ nõ fiebat ex dſenſu libero 1 pfocto venialis reddebat. Tre decima regula ˖ Multa ex genere moꝛtalia ſunt quoꝛũ ſimlia pft effici bona dum trahunt extra rationẽ ſuã Queadmodum dolere de libertute de bono alteriꝰ eſt moꝛtale delictum · Si vero h fiat ꝓ zelo iuſttie boĩ cõ⸗ munis cui ↄtrarium ẽ tale bonum iſte doloꝛ virtꝰ erit plerumq; etiã multa cx genere bona eſſent qᷓ ex aliq̃ cir cũſtantia puerſa fiunt mala ⁊ ſpẽm moꝛtaleʒ mutũtia Quartadeenma regula . Nihil eſt adeo ðdſiliũ ĩ lege euã gelica quin in caſu poſſit eſſe obligatatoꝛiũ Et itn ali bet vtens radone tenet᷑ m p̃paratõeʒz anni ad gqðlibz ſilium vtputa martiriũ vel dimiſſionẽ oĩm bonoꝛũ ſuoꝝ a ſimiluũ ſibi ⁊ vbi necſſitus nmmmineꝛct h agendi Obligat inſup qðlibet ↄſilium ꝙ non dtemnat᷑ tunq; non ſit ſalubꝛioꝛ obſeruatio eiꝰ q; oppoſiti · Et tñ nul lus itn dſilijs ßuand is aſtr git᷑ qñ ab co aut poſſit aut debeat in caſu eoꝝ obſeruatio verbalis añz p̃ternntti vt de non hñdo duas tunicas a de p̃bendo pallio tuni caz auferẽti a ſimilibo·. Quindecima regula qꝛ ars nõ deliberat ſicut ex virtute agit alies bñ qſi ſubito · Sic ex ꝑuerſa aſuefactione vicioſus qſi repente p̃cipitutur æ ita male habitiatꝰ? in vicijs vt iniuriando daupiſcẽ do odiendo iudicando a ſimilibo fere demert continue SGicut virtnoſo dtinue merces accreſcit vt verum ſit Qui in ſoꝛrdibo eſt ſoꝛdeſcat adhuc a iuſtus iuſtitiam fa ciat adhuc · Sedecima regula eſt de pmiſſionibo pecca toꝝ a relaxatione penaꝝ videlicet. ꝙ pene ſuut reſtrin gende ſic ꝙ abſh vtilitate reipablice vel eius cui infli — nd nipe⸗ liro n c/ Atdle ilnd nd Te⸗ cuori niſii he iie Gtit⸗ etud niſ Sz nori gendt tang timt ſtant ermt ſonnm noto ar nſei gunk neq; inſctui, neq; in ſtituta exeui deberent 2 pee / cant oppoſitũ facientes vel eas cũ u inſtituerunt nõ 5 tol / lentes · In oĩ aũt republica tolerari pñt aut debent vi ciaq; abſq; deterioꝛi ꝑiculo nec coꝛrigi nec extirpari. valerent · Qñ aüt illud eſt qñ non difficile ẽ vt ſepei poſſibile generaliter diffinire niſi ꝓut circũſtuncijs pti cularxibo in ſpectis platia ſuꝑioꝛ es a ſapientes determi nabunt. Exemplum eſt de meretricibo vſuris ſimmli / bus que quandoq; p̃termittunt · Et itn de ↄcubinarijs ꝓ loco a tpe ſtaret foꝛte eſſe faciendum · Docet qnd aliquid ſit xeccatũ in regulis religioſoꝛũ ⁊ in aliis ſtatutis humanis ⁊ qᷣd ſlit contemtus ¶ Capitulum-xxvi⸗ Snc etiam alie regule de quibuſdaz Pccatis aue dungere pñ̃t circa varios act? videlicet e ſcandalo ignoꝛãtia temtu de qᷣbo ſit hec BPꝛima regula · Nullus agens bñ ßm omnes circſtanaas dici dz dare ſcãdalum alteri qtumcumqʒ ſcandaliſet aliꝰ · Gcandalum em eſt dictum vel fackũ min? recũ pbens alteri oecaſionez ruine Naz i in via omnino recta ſi s ceciderit non ey ſcandalo vie ſʒ ex defectu ꝓppꝛio Puenit · Golus aüt ille ſcandalizat actie qui aduertens aut aduertere debens alios ꝓmoꝛes eſ ſe ad peccandum exmodo ſuo agendi qui ſibi non eſt in pcepto · Nihiloĩꝰ ipſe opari non deſi ſtit · Sec? in ca ſibo hic excluſis vbi malita ꝓpꝛia eſt ſcandalü gratis acceptũ · Vbi pᷣterea non eſt aduertentia nec eſſe de bet de ſcandalo alteriꝰ· Et vbi qs ad illud opandũu tenetk Dicit᷑ vero ey malitia ſua peccare ⁊ ſcandalũ accipere non ex actu alberins qui infoꝛmatus ſufficienter de bo nitate hui? actus nihiloĩ? in ruinaz vult cadere vt ſi ex voto religionis emiſſo entes poſt ſufficien tẽ de reli gionis fectione infoꝛmatoez ſe ſcanda lizari datant. Scandalum eſt huiuſmõi non puſilloꝝ ſʒ phᷣ eoꝝ acce ptum · non datü · Vnde quilibet ab oĩ actu cui non aſtrickus aliunde tenet deſiſtere qñ timet aut timeꝛe dꝛ bet ᷣm vehementẽ diecturaz ſcandalum puſilloꝝ quo uſq; de iſto cõpeſcendo diligen tiã cõpleuerit Niſi foꝛte Pꝓ dui vtilitate vnctio ſpũſſancti doceat illud tüc agen dum vt ʒps fecit in publicatõe veritatis ſacramenti⸗ Becunda regula eſt de ignoꝛantia · . Sicut culpabilis ignoꝛantia iuris diuini non cadit in facientem illud. d5 in ſe eſt . aꝛ ſcilicz talez hoĩez de neceſſarijs ad ſalu/ tem cue vires ſuas excedunt docere inmediate patꝰ Aſt deꝰ · Ita enã ignoꝛantia inuincibilis excuſat. in eis pſertim que ſunt fatti non aũt craſſa aut ſupina cue Suenit ex negligentia ſciendi a faciendi qð in ſe ẽ. Di cit᷑ aſt inuincibilis non quin vinci poſſit aut ꝙ ex ea neceſſe ſit tune oꝑari · ſz qꝛ opans ſcienter ßm caſ⸗y cuẽ tum diligentiã appoſuit ſciendi illud qð neſcit. De ig⸗ noꝛantia vero juris hüani ſufficienter pmulgan tenẽ dum eſt ꝙ non libetat ſubditos a wena in foꝛo exterio ri licʒ frequenter quo ad ðm cyuſet a culpa quoſdam ignoꝛantes Inſuꝑ ſciendum ꝙ dans opaz rei illicite ad ſe non ſpectanti non extuſal ꝑ ignoꝛantiã de pecca⸗ to ſequenti p̃ſer tim cuo ad penas in foꝛo exterioꝛi ð ri gdꝛe ſoluendas ſz apud ðöm nõ imputut᷑ ad nouũ aut maius ccatũ ſic inter fettio hoĩs.ꝑ ebꝛium non vten / tem ratie ne non habet culpaz maioꝛem q; fucrit talis obꝛietus ˖ De adoꝛante vero adoꝛatione deo debita ab ſolute ydolum vel dyabolum tranſfigurantẽ ſe in an / gelü lucis ſeu xp̃ᷣm· Dicendũ ꝙ talis a moꝛtali crimie nequa q; excuſatu · Nec hic ignoꝛantia inuincibilis lo/ aum habet · ſz ꝓbandi ſunt ſpůs ſi ex deo ſunt · Secꝰ ſi ſub conditõe mplicita vel eyplicita hec adoꝛatõ fiet · vbi ꝓhabilis coniecturg de ſic agendo cõtingeret quẽ a dmodum hoſtam non ſactataz ymo lapidem hoſtie — Lacte nond ttede Lquo iſorte datzen meng⸗ dabilis illud. dſaln, dpov. tindis na gve ⸗ D e us eig⸗ 1d mwo oſdam lie epeea⸗ oriön n aut nvan/ it tis ineb man/ tmnie slo/ ſ ſi fiet. tque f ſimilez caſus aliquis litite faceret adozare. Tercia re⸗ gula eſt de temtu videliqz · Qð ↄtemnes autoꝛitatem ſuꝑpioꝝ ex paſſione vel fragilitate vel ignoꝛ antia Sz ex dtemtu qͥ eſt pᷣncipalis cauſa vt finis tranſgreſſio nis ſue reꝰ peccati moꝛtalis cxiſat vt dum js dicit ſu Pioꝛi in eo ꝙ ſuꝑioꝛ · Egd in deſpectum vri h agaz qð inhibetis alias non acturꝰ. Pꝛo cuiꝰ verbi intelledu notat Antiß in ſima ꝙ dtemt tribo mõis fieri põt. Sno mõ eſt apꝛetiari reʒ minꝰ iuſto· Qlio mõ ẽ rem negligere a de ea non curne St dum petcans hz circũ ſtantias retrahen tes ſʒ cas non cutat aduertè claudit q; oculos qdamõ veꝛtit tergum ad eas. Tercio mõ ẽ itaſci rei taq; vili a eaz aſpnari · Pꝛimum ẽ malũ · Se cundum peiꝰ · Tercium peſſimum Dicamꝰ igit ꝙ in oĩ peccato etã veniali ↄmttit᷑ ↄtemtus dei pᷣmo mõ ve re vel in terp̃tatiue ˖ Setund? Ztemt? interuenire põt. taz in moꝛtali q; in ſolo veniali · Terciꝰ ↄtemtꝰ cõtra ðᷣm pᷣcipientẽ ⁊ ergu p̃ᷣlatũ ſuum in qntũ p̃latus ẽ non videt᷑ vnq; fieri cum deliberatõe Zpleta abſq; peccato moꝛtali · Et hic vocat᷑ ꝓpꝛie ↄtemtus Diligent tñ adů tendum ꝙ refert plurimum dicere alid facere ey con temtu a alied eſſe cũ ↄtemiu ſicut tfert aliqͥd fieri igno ranter a aliquid ex ignoꝛantia · Ditit quippe aliqd fie ri ex ↄtemtu qñ contemtꝰ e pncipalis cauſa actionis ſie ꝙ illo non exñteenon fieret actio ˖ Ita quis opat ex ignoꝛantia qñ iſta non exñte nullo modo fieret qð fit Pꝛouenit aũt non nunq; actꝰ? cũ ↄtemtu vere vel int p̃tutiue non tñ ex contemtu q? contemtus non eĩ cau ſa ſʒ vel infirmitus vel debilitas aut ignoꝛatia aut af fectio aliq̃ vicioſa aut libidinoſa dñat ˖ Sicut peccat quis qñq; ignoꝛant ita tñ ꝙ nõ minꝰ oꝑaret᷑ qd opꝑpa tur ſi illud agnoſc eret ideo palaz eſt tunc ignoꝛanaã non eſſe cauſaz agentẽ ſz circũſtantẽ · Ex hijs oĩbo ptz ꝙ non videt regula gencralis poſſe ſũmi de diſeincn inter moꝛtale penes H eſt eſſe vel non eſſe ex cõtemtu⸗ Quin ſi capia? 1temtus pꝛimo modo non eſt neceſſe omnez adum faduin ex ↄtemiu eſſe moꝛtalez. dũ ſcili⸗ cet de? aut p̃latus apꝛeciat᷑ minꝰ iuſto ſolum veniali tet a ex ↄ temtu tali mentit᷑ alis aut ocioſe iocat᷑ Qut lente reſiſtit pꝛimis motibo · Similiter ex ſcõo 2temun poteſt euenire q;uis non itn leuiter nec ita frequenter Sz actus ſi ꝓuenit deliberate deliberntione cõpletn ex tercio ↄtemtu ſp eſt moꝛtalis · Hoc em fit qñ ꝑ ccãs ac tendit ad p̃cipientẽ ad p̃ceptũ eius licitum ſit deꝰ ſi⸗ ue pᷣlatis a ꝗpter vilipenſionez aſpnatõez p̃cipiẽtis ſuiq; p̃cepti aſſurgit effrenate ad talẽ accum faciendũ vel obmittendum alioquin non facturꝰ vel obmiſſu rus · Voc ꝗpꝛie eſt agere ex cõtemtu tanq; ſi dicat ali quis Ego in deſpectum vri 2 qꝛ ſic p̃cipits agnz opo ſitum · Nõ tñ omne peccatũ moꝛtale tali veſcit circum / ſtantia · Egidi? vero göli · vj . q · xxj · vbi qrit · An iligio ſus frangens ſilentium cũ agit contra ↄſututões peccet moꝛtuliter diſtinguit dicens Exz temtu peccat qᷣs du pliciter Pꝛimo ſi h ipſo ꝛ h religioſo pcipi poteſt ipße vult ðdtrarium facere vbi mayĩe aparet dtemtus Si/ tut diceret᷑ alic uis in ↄ temtũ a deſpectum facere cõtra alicq; cñ videre! facere contra ea que ſibi ſunt dtraria Scðdo dicit᷑ facere in ð temtũ religionis a religionem non reueret niſi q̃ts timet vel ꝓpter aliaz cauſam cuiꝰ ratione religionis cutat obſeruare de ſtatutis religiõis Siclt dicimꝰ ꝙ aliquis ↄ gnoſcens vxoꝛẽ ſuaz peccat moꝛtalitet ſi gnoſcat eaʒ non qꝛ vxoꝛeʒz ſʒ qꝛ fenmnã Ille aut ↄgnoſcit vxoꝛeʒ ſuazʒ vt vxoꝛez qñ nullo mõ vellet alij ſe diungere ille aũt vt feminas qui coniun / git ſe ei non habens cui ſe coniungut alteri · Sic q mul n in religione viuunt quia non poſſunt vel quia vere cundankt aliter viuere ˖ Et ſi poſſent ſine verecundia li⸗ ben te colla ab onere religionis excluderent. Tal es vt Pluani (oncn ſantn mihtlan intelig fangen oliſsco tuff ſin ſnettn awee ſchone 6dolp dins Hin au wett velmo⸗ ud aus e Qun nd ndee ſoal msef lane pünan reoꝛ tenain eecon linte floiu naßm ſunt ad dine⸗ mmi ceſe nali ut mu ae asat oſi⸗ bins nndi mnſi nali po n/ no R du tiie i töta tana nem ncu⸗ nos eet nni ſ n⸗ lul cre li/ plurimum manente tali voluntati reueꝛentiam ad reli gionem non habent Vnde tales p̃uaricant᷑ religionis ſtatutn ex contemtu.· Quia religionem contemnentes nihil curant ð religione obſeruare niſi quatenꝰ? poſſint in religione tolerari · Si ergd ſic frangitůͦ ſilentum q fran gens in nullo frenum religionis habes libenter in alijs contrairet Gicut coniugat? in nullo frenum con iugij habens libenter alijs coniugijs ↄmiſceret᷑ poteſt eſſe peccatum moꝛtale · Ged ſi quis ex ſocietate vel alit ſine religionis contemtu frangat ſilentium vel ſit p̃ua ritatoꝛ eoꝛum que m ſe non ſunt mala ſed ſunt in re ligione vetita ſolum ꝓpter obligationem ad penaz nõ ad culpam non diemnꝰ? ꝙ moꝛtaliter peccat ˖ Yec Egi dius Satis videt concoꝛdare Cancel. vbi ſupꝛa ſie d· Si religioſus contemſerit regulam ſuam vel ſupioꝛũ autoeitatem enam in hijs que apellamꝰ monitiones vel monitoꝛia Et ꝓ quibo ſola diſciplina oꝛdinis ſta tutua aut ſuꝑioꝝ eſt arbitrio derelicka ille peccat graui ter · Quia monitum contemnit remediũ ait Beꝛn · in de pcep · ⁊ð di. Ituq; ſi paſſim a abſ; p̃tenſo qſlibet ignoꝛantie vel fragilitatis aut impotentie velo ſed ſola libidine tranſgrediendi que monita ſunt religio nis effrenis eſt ad omnia velut vnus cx ſecularibo pa lam eſt ꝙ contemnit pꝛeſertim ſi ſupr hijs addiderit ptinantiam que recuſet diſciplinam . Gic accipiendum reoꝛ illud beat Beꝛnhardi alioꝛum communiter di centium talia eſſe criminalia ſi contemnat vel ſi fiant ex con temtu · Carent autem hoc contemtu qui ex fragi litate humana vel quadam leui curialitate frangunt ſilẽtium aut alia agunt oppoſita hijs que monitn ſũt vel ßm Bernhardum ſfacticia pꝛecipue ˖ Quia parati ſunt ad diſciplinaz oꝛdinis ac ſi dum illa iuſte nchi rit᷑ ab eis confoꝛnnter ad regul wz inſtitutõem 2ſue tudinez bonam in talibo obſeruatam ; Ddtet qn pᷣceptũ diuinũ ſit obligans ad moꝛtale ꝑeccatũ ⁊ qn non ⁊ qiʒʒ licitũ ſit medi dium virtutis tzm virtutem epikeyez D maid?ẽ aũt derlaratõez q̃ ſint p̃cepta ad a moꝛtale obligantia a qᷓ ſolũ ad veniale ꝓ fi HPnali ꝛ cluſione huiꝰ tradatꝰ notandũ ẽ ßᷣm ſdiqũ Can ꝙ qꝛ dei mandatũ ẽ latũ ninis m pfal. Jðo in pcepts qᷣbuſlibet attendit qᷓdꝛuplex latitudo· viq magna ꝑpua mĩoꝛ a minia · Magna ĩq; pua yᷣm tia ẽ ſolũ het in pria de q̊ Augu · di · Qð p̃ceptũ de dile⸗ ctiõe dei ex toto coꝛde I. ſolũ in pria ꝑfecte 7 ꝓpꝛie ad implei · Magna igit latitudo ẽ infra quã ð ſiſtit iuſtitia qlez a nobis reqͥrit deꝰ ſub pena incuerẽdi odiũ ſuũ cũ reatu moꝛtis eine · Extra hanc latitudiez nõ ſtat recti/ tu do qunã qᷣ tranſit egre dik agẽdo vel obmittẽ do iße in toꝛtuoſitutẽ pꝑeccati moꝛtalis ſꝑ elabit᷑. Hec latin do magna eſt mediũ vtutis le poſuit Ariſto eſſe viſibile tũq; ſignũ ad ſagittã · Confoꝛmit᷑ ad h loqui Oꝛatiꝰ Eſt modꝰ in rebo ſunt certi deniq; fines. Quos vltra titra q; neqͥt 2 ſiſtere redũ Qlia latitido ſtrictioꝛ ⁊ p/ ua ẽ in tra cuiꝰ Imites rectitudo dſiſtit ſeu iuſtitia qleʒ a nobis de? cxigit mediate vel im mediate ſi volũd vi ture nõ tm odiũ ſuũ cũ tatu pene eine ßᷣm legẽ ſʒ etiam offenſaz eiꝰ lemlibz · Aut nõ v᷑turdari a vita et᷑na aut coꝑaliter punirxi. Exoꝛbitatio ab hac latitudine eõſt tuit aliqᷓndo tmmõ peccatũ veĩale dũ vicz deuiatõ nõ e tanta ꝙ exeat pꝛimaʒz latitudinez Nec ita pua ꝙ ma neat infra ſcðaz · Certum em̃ eſt ꝙ ĩ pueris a ni firms 2 alijs non habentibo plenitudinem vſus rationis ſepe venmialia eꝛgo ſunt que apud viros grãdioꝛes merito ſiml ckim ſunen ms7. wſeC Hiter gliaui cꝛpl de es delibe debin bilis⸗ dees ter in nolar caz g woſe⸗ ne ö pepcke lono⸗ Koen wod! di dob⸗ dine pem oꝛun ke⸗ teſſte Cui⸗ omune pis ath sid nedi nad epfi ißm pſel. nud⸗ afn Rꝛven inſa/ edie⸗ leg ing ich ei die inde ſcie Nac vlaa Neape * . crij minalia dicunt. Sicut eta qᷣdaz ex genere moꝛtalia ſunt venialia in alijs hoĩbo ex defed u plene deliberatõ mis a ſenſus vt ſunt co gitationes illecebꝛoſe nõ mo⸗ roſe. Exemplum de latitudine p̃fata dupliciĩ pceptis · Dit em illud p̃ceptũ Honoꝛa deum a pntes. Poteſt aliquis non honorare pntes multipliciter. Sno mẽ. R ꝙ Heco a tꝑe quibo honoꝛandi ſunt iße dum cogitat de eis ſo nit eos ðſenſu pleno a deliberato aut ſcient cũ delibe ratione pfecta iſta tunc obmittit que ad honoꝛe de bitũ ꝑ „ tinent · Erit em hec latitudo p̃cepti ſic explica bilis · honoꝛa ðm a ꝑntes loco a tpe quibo cogitabis de eis ſic ꝙ dſen ſu pfeſto a deliberato eos nec malignã ter inhonoꝛes nec honoꝛe ſuo voluntarie ſcienter atq; notabiliter pꝛiues Quiſés cxierit h medium virtutis eaz q; latitud ĩez ille pfecto tenebꝛa reꝰ deriuatõis toꝛ tuoſe a criminalis · Ot vero qꝛ tin git aliter inhono/ tare ðm ꝑntes erit rurſus alia latitudo p̃cepti ſũpta P epikeyaz ex alijs c ircũſtancijs. Poteſt itaq; talis in/ noꝛatio dtingere que non erit notabilis malitie in geneꝛe ſuo vt leuis geſtus aut riſus aut vbũ aliqð mi nus ſobꝛium in pñcia ſanctoꝝ dei a ꝑntũ ſuo 2 etiã cũ deliberatõe a dum ackualis het ad iſta dſideratio Põt nihiloĩnꝰ? talis in honoꝛatio repiri qᷓ liq; exp̃ſſe ſit no/ tabilis caret tñ ðſenſu pleno moꝛoſo a deliberato eben dinez infirmitatẽ ignoꝛantiã ſuereptõez ve facientes. pẽmaz in honoꝛatõeʒz dum tñ abſq; ſcandalo fiat ali oꝛum quis anderet culpꝑe moꝛtalis arguere · S ecun daz ſißmliter nullus opinoz moꝛtalez accuſabit. Ita in oĩ fere pcepto repire eſt · Ex hinc elicit etiam euidens ne⸗ ceſſitas virtutis illiꝰ quã Ariſtotiles epikepã appellat Cui/ ẽ dſiderare ne dum de ſe p ceptũ ſed circũſtantias omnes ꝑuculares ip̃m veſcientes de quo dickũ e iij ca pi. xix· Ex h het dñter modꝰ coꝛdandi rigdꝛe iuſtitie atq; ſeueritatẽ diſcipline cũ lenitate mie fauorabilis in dalgentie mo ſie nereſſe ? vt in oĩ adu nẽo ad al⸗ tecutrũ cantemꝰ dño mĩaz a inditũ · Alioquin iuſtit a mi cuitatẽ a ſeueritas in trudelitatez duertet Quezad modum puulum filium ſuũ damnare vellet ad carcis q? pueꝛili ira motꝰ mrez pcuſſit. Ita de ebꝛio fatuo aut madueꝛtente és non vↄgnoſcit hanc penaz iniuſtiſſimã eſſe quaz in aliũ grandeuũ ſobꝛium a deliberatü liceret infeꝛre · Quare dcludit ꝙ p̃ceptũ ſi ſub pꝛima latitudi ne explicata cogitet᷑ aliter obligat q; ſub ſeða pᷣma la timdo ꝓpꝛie vocat᷑ p̃ceptũ · SOcða vero man datũ ſtatu / tum oꝛdinatõ oel magis apte vocat᷑ monitõ quod ſo nat vt ratio ſit puigil vt nec venialibo deturpet · Sicut ꝓcepi tanq; ſi diceremꝰ . In oĩ politia illã legez dum taxat p̃ceptũ eſſe cuiꝰ tranſgreſſio hm omnes circũſtan cias penſata cxtremo moꝛtis ſuplicio plectenda cenſet Illi vero legi monitõis non a ꝓpꝛiare diceꝛemus cuius tranſgr ſſio circũſtuncijs oĩ bo ponderatis veniam aut tꝑalem ſolum punitionem dem eret. . enr ¶Docet deuotis iuramentis 2ceptis cũ⸗ munibus⸗: Tapitulum- xxviii⸗ lis Sicut in p̃cepnjs ita in votis ſaltẽ ðmuni bus in luramentis ac inobedientia dupley latinido illa dicta eſt intelligenda. Bic ꝙ non oĩs vo ai ↄuis aut iuramenti vel obedientie tranſgreſſio ẽ pec catum moꝛtale· Juramenta em a vota lic; nuq; pꝛoſe runt ita abſolute quin interp̃tatõnes conditiones glo ſas aut ciuiles intelligentias ſuſcipiant vt ſapiẽs epi kes iudicabit · Doc em iam ſupꝛa pꝛobatum eſt capi. decmmonono Od idem ſunt iuran plurima ˖ Od idem ẽ etiam ratio ex ſacta ſcriptura ſumta Cum em̃ finis om nis legis ſit caritus hm apoſtolñ · · Thymo·.j · Cum p terea religiones autoꝛitates platoꝛum date ſunt ad ⸗= tdift lague dtte ſunne lueun geon wed fotan Heh ihen Vuen mmmen ligint ad wo hueth nonof ſeuata dlitr lgen Ai⸗ d Kar dii r ta d is it di erc/ um edificatõez coꝛpis yp̃i miſtici non ad ſubuerſionẽ a il laqueationeʒ fidelium ſe q; eis ſubnittentiũ · Quis au deret diceꝛe aut cogitare ꝙ ſantti viri ſanckoſpu pleni ſupꝛa yp̃i iugum ſuaue a facilitutẽ legis ſue adiceé vo / lueꝛunt onus grande tot a talium ↄſtitutionũ ſub obli gatione pari ad p̃cepta pure diuina hoc eſt ſub reatu pene damnatõis eterne · Dickum eſt aut in ve tis duibo notanter qꝛ ſecus ẽ in pticularibo votis qꝛ vota in dui titibe interp̃tanda ſunt magis ad int ntõ ez omunem q illic het aut hẽi dz q; ad ꝑntularẽ intentõez vouentis vSouens aũt ꝑticulariter in re ꝓpꝛia ſicut eſt ackoꝛ iu⸗ mment itn eſt ſuꝰ? inter p̃tatoꝛ ex intentione ꝓpꝛia c;/ uis in tentio ſi ſit palã eꝛronea a ſtulta peccet ſoꝛte nec ad voi ligat inpletõez mo ꝙ ſupioꝛi autoꝛitati ſpt ſuet᷑ hz vſus vlis eccleſie. Scða rᷣgula generalis. Sicut non oĩs ꝓfitẽs euangelicaz regulaz vel legez ad ob ſeruatoez ſui ſe obligãs gꝗð fit in baptiſmo peccat moꝛ taliter in omni tranſgreſſione cuiuſcũq; 2tenti in eade lege ſic nec omnis ꝓfitens regulaz alicuiꝰ religionis · vel iurans ſtatuta alicuiꝰ ↄũitatis peccat moꝛtuliter in oĩ tranſgreſſione cuiuſcũq; dtenn in regula vel ſtatutis Katõ eſt qꝛ ſitut in veteri lege ſit ⁊a in noua multe tra ditiones q qñz pᷣcepta qñz mandata qñz iuſaficatões qñz lege diuine noiant tñ ali ſunt p̃cecpta ſtricto no mine ˖ Alie monitões ̈ mo alie ðſilia alie iuſatia coõ ſumata · Eode mõ eſt in regulis a ſtatutis religionum Eſt igiẽ tercia regula conſolatoꝛia hec ꝙ iſtitutiones humane non debet tales interp̃tationes aſpnari qua les iuramenta a vota ᷣm concoꝛdem doctoʒ ſnĩiam re cipiunt etiam dum ꝓferent᷑ abſolute · Alioquin em in laqueum a in magnum ſalutis diſpendium verterent Sed argueres ſic Omnis violans iuramentũ aut vo⸗ tum peccat moꝛtaliter. qꝛ ꝓꝑiuriũ eſt moꝛtifeꝝ · Sz mo⸗ nachꝰ? iurat hec vel hec oĩa obſeruare ꝗᷓ ſunt in regula Non em̃ facit exceptõ eʒ eꝛgd in oĩ tranſgreſſtone huis vonꝗiuramenti obedientie peccat moꝛtaliter. Rkñdetẽ Ocedendo maidꝛez ſz negando minoꝛe videlic; ꝙ iura⸗ mentũ a votũ cadant iſto mõ ſuꝑ oĩa q̃ in regula con tinent᷑. Sʒ quetis ſuꝑ q cadunt a ſup que non. Qceipe de h regulaz generalẽ hanc ꝙ ſup ſola Fceptu ꝓpꝛie di ſta h eſt m pꝛimaz latitudinez ſiderata cadit h mõ votum iuramentũ vouentis regulaz · Et quitqd vᷣba ſonant tũ interp̃tatio talis hñda eſt tũ ꝑ rectaz ratõcz tũ ꝑ ſuꝑioꝝ diſcretõez tum deniq; p legem q̃ maioꝛ eſt legez inqᷓ diuinaz a legẽ caritatis · Sz · d· multi ſimpli ces mo lati foꝛtaſſis putũt ſe nouiſſe vel iurnſſe re gulaʒ aut ſtatutn ſeruarea oĩa que illic ſcripta ſunt ſi neomni dditione aut exceptõe Rñdeẽ ſi huͦilts ſunt ſi tut eſſe debent non ita adherent ſenſui ſuo quin eypli / cite vel inplicite actu vel habitu pan ſunt ſtare in ta libo ad interptationez 2 iuditiũ pꝛudentioꝝ · Ita dici / mus de omnibo ſtatuuns collegioꝝ vniuerſitatũ a capi tuloꝛum cũ ðꝛ alicui Tu iuros ſeruare inuiolabilit᷑ oĩa ſtatuta iura pꝛiuilegia libertates ↄſuetudĩes laudabi/ les nec ipſis cũolibet ↄtrairxe clã vel oculte directe vel in direce obediens tali vel tali ſuꝑioꝛi tuo in oĩbus honeſes · De hinc pticularia legunt talia iuramenta ĩ terp̃tunda ſunt ciuiliter aut in illis mo do ſup ꝛadicto ſtatuenda eſt latitido magna ſeuenterp̃tatio epikeÿe Eſt aut interp̃tatio hec vel ſimilis. Nð iurans fuabit ra ſicut a legiſlatoꝛibo oꝛdinata ſunt aut oꝛdinari de/ buerunt vtputa p̃cepta ꝓpꝛie dicka vt p̃cepta moni⸗ tões ſit moĩtões ðſilia ſicut ↄſilia · Vð inſuꝑ obedi / at in oĩb licius ⁊ hontſtis ſuꝑioꝛi ſuo verbi gra · Sit ille rectoꝛ obediat inq;m q ad offitiũ redtoꝛis ſpecãt. ꝗ ꝙ vtilitate mañ feſta policie cui p̃eſt ſi p̃ceꝑit Im inſututiones 2 ſuetudin es laudabiles eiuſdez politie Et niſi valeat legittima excuſatione 2 ctiam exceptio/ ne ſe tueri · vt quia videlicet plus alijs grats oncratur ntq itnin llege Cete, . l iſe bus te 1o/ — ita iurans docer e ſufficienter de inpedmiento legiuo · ille quide punie? ꝑ rectoꝛem ciuiliter ꝓ inobedienua; Ceteꝝ deus qͥ coꝛ intuet᷑ eunde libetabit · Et ſic de ĩ gu / lis generalibo peccatoꝝ ꝓ directoꝛio ⁊ ſcĩe ſufficiat di⸗ xiſſe · Naz de ſtẽalibo videant᷑ ſũme doctoꝝ a tractatus modernoꝛum · Specialia tñ peccata in multis agnoſci pñ̃t ſi regule p̃fate vnii ſales vt opoꝛtet applicent caſi bus pticularibo · Et de h vide trackatũ quem collegi de lepꝛa bus contraria tenentibus conſciẽtia ſcrupu⸗ loſa tute ſe habere valeat Capi-xxxix ſine ꝑiculo moꝛtnlis peccati · Sicut mult di/ autoꝛibo · Qaintn de eſficacia motiuoꝝ in ipoʒꝝ autoꝛi tute doctoꝝ ratõe a argumentis · Quo ad pꝛimũ notã dum ꝙ materie cieca q́s variant᷑ doctoꝝ opiniones. vel punent ad fidẽ vel bonos moꝛes aut nõ ſʒ ptinent ſeu ſunt circa materiã facultatũ arciũ puta gramatce loyce phie medicine 2 ſimiliũ · Si pᷣmo mõ adhuc di / ſnguendu qꝛ ea qᷓ ad fide ptinẽt aut exp̃ſſe ma feſte hñ̃t in ſacta ſcriptura vel etia autoꝛitate cceleſie maꝛ / feſte fide libo tanq; credenda ſut cxpoĩta aut ſunt talia quoꝝꝶ nec mafeſiũ te ſãoniũ ſacre ſcripture heẽ nec ey ne. „.„ — „ Docet quo in opinionibus de fide doctoni Vnc querit᷑ vtrũ doctoꝛibo in materia fiðiꝰ trariantibo quis poſſit ſe̊ vnaz opinionezʒ tcunt in caſu ſimili de moꝛalibo Kñder ꝙ cũ b· Qugu.li.ij·de p̃deſtina. ſancto ʒ dicat Intereſt in ĩIn tum 2 in qᷣbo rebo eꝛret᷑ q; facile ſe quiſq; coꝛrigat vel q̃nta ꝑtinacia ſuũ deſende conet᷑ eꝛroꝛ em · Ideo multi plici diſtinctõe in hijs vtendũ ẽ a ſimlibo. Sna de ma teria cixrca quaʒ doctoꝛes vaꝛiant in opinionib. Qlia de ipſoꝝꝛ docoꝝ 2ditõibo. Tercia de eoꝝ auditoꝛibus Quarta de mõ adherendi opinionibo ipſis aut ſuoꝛũ pſſe ectleſie vlis docina ð eis aliqᷣ;d eyplicite do cʒ qůc includãk ĩ eis quoꝝ explicita fides nereſſaria ẽ vmůß . fideli bo· Si de pᷣmis fiat mo adhuc ẽ diſtinguendũ vt ponit S. Tho de veritate. Videlicz ꝙ ad fidẽ aliquid patz duplicit · VSno mõ directe a pᷣncipalitẽ ſicut ſunt credibilia in articulis fidei explicita · Scdo mõ indirs cte a ſcᷣaꝛio ſicut ſunt ea qᷓ in diuina ſcriptura ſüt tue latan ſicut ꝙ abꝛahaz habuit duos filios aec Gcða dein de pꝛinciplis diſtinctio ẽ hñda doctoꝝ circa quos iſpi cienda ẽ qlitaus qᷓntitas diſcreta ſq; litas inq;ᷓ; vepo te qᷓ ꝓ vna ꝑte ſunt opiniõis · An ſint lis ſamoſi In fatultute ſua expti aæ moꝝ honeſtate a nſcia graues ne ſibi Grat alies ad ſui aſpetit) ſiuerꝛroꝛis roloꝛaroent pꝛutientes auribo Ve qᷣbo ꝓphetizat · ij . Thÿ. iiij. apoꝰ Erit inq; temp? cũ ſanaz dockrinaz non ſuſtinebut ſ hin ſua deſideria coaceruabüt ſibi mgrẽos pꝛurjentes auribo glo. q ea doceant qꝗᷓ volunt · Tales em qroè nõ ẽ ſinceritatis veritatẽ ſʒ de ſideraẽ mentis cecitatẽ ꝓpꝛi am affe õeʒ. Quãobꝛem vide di ſunt dockoꝛes hij po⸗ eis ſanctoꝛ pẽm doctrinis inherent aplius m illud Ecele · viij Ne deſpicias narratõez p̃ſpiteroꝝ i. doctri nã ſapientũ doctoꝝ a in ꝓuerbijs eoꝛũ dueꝛſare i. ßm coꝛum doctrinaz viue . Ob ipis em diſces ſapĩaz f de diuinis cuiuſmõi ſunt credibilia · Et doctrinaz videli / cet intellec? de moꝛib quib opa veſci enda ſunt. Bi / deda inſupꝑ qntitas doctoꝝ diſcreta quot videlicz ſint doctoꝛes ꝓ opinione vna quot ꝓ alia qꝛ ꝓbabile ẽ magis veritatẽ cõtinere dickũ mulw ceteris pilo q; didũ vni? vel paucoꝝ it Eccle. vj. Se· In multi tudie p̃ſpitero ꝝ pꝛudentũ ſta a ſapientie illoꝝ ex coꝛde con iügere · Tercia diſtinctio ẽ attendenda ex pte aunditoꝝ ſiue opiniões ꝓſeqntium. ꝛ qe ſunt ſimplices nõ obligant ſcire multa explicite qᷓ tenent· Alij dez ſcire qbo ex officio vel aliunde intubit ratõis vome teꝛram „ —–—— * ſeindere ſacre ſeripture q̃ts inð ſimplices paſſi poſſint Juyxtn illud Job · j. Boues arabant a aſine paſeebanẽ iuyxta illos· Vñ etiã quibuſdã magis incũbit ſtiudio ĩ/ tendẽ a examen doctrine varia? opinionũ audire q; incũbat alijs qͥ non ita dono maioꝛis induſtrie a illũi natõis intelligentie vel alcioꝛis grad? dignitate in di eccleſia ſunt ſublimati· Quartn diſtinctio capienda circa modũ adherendi opinionibo · Qꝛ aliqs adheret vni aut ptinaciter aut nõ ſʒ co ꝑatus ẽ coꝛrigi veri / tate ſibi oñſa · De ptinacit iherente di · Augu. ponit᷑ xxiiij· ꝗ· iij· Qui in eccleſia xp̃ᷣi moꝛbidũ aliqͥd pꝛauũ ſapiunt ſi coꝛrecti a ſanũ rectũq; aliquid ſapiãt re ſiſtũt cõtũaciter ſua q; peſtifern ac moꝛtifera dogmata emendare nolunt ·. ſʒ defenſare pſiſtunt heretici fũt. De non ptinaciter adherentibe dicit idẽ a ponit ibidẽ ĩ ca pi · dixit apoꝰ · Qui ſñiaz ſuaz Guis falſam atq; puer ſaz nulla ptinaci cioſitate deſendunt p̃ſertim qm non aqaudaciã ſue pᷣſumtõis peꝑunt ſʒ a ſeductis a in eꝛroꝛez lapß pntibo acceperunt qrunt capta ſolicitudine veri⸗ tutẽ coꝛrigi ꝑati cũ neminez inuenirent neqq; ſunt in ter hereticos ðputundi · Quintn diſtinttio ẽ accipiẽda ey pte ration um motiuoꝝ diuerſarũ opinionũ. Sũt em a buſdaz quiho h ppetit excñande ratões vt virtꝰ argumentoꝝ penſanda qꝛ in reb dubijs non deſfacili eſt p̃ſtandꝰ? aſſenſus. Quinÿmo vt di · Augu iij. de do ctrina xp̃iana. Confulẽ dz quis regulaz fidei q;ᷓ de ſeri pturaꝝ planioꝛibo locis a eccleſie autoꝛitute pcepit. Ideo Job xyix Cauſaz quaz neſciebaz diligentiſſime inneſtigabaz. Scriptura inſup · Qui cito credit leuis ẽ coꝛde · Et Puer · xxiiij. Immocens glo. Stultꝰ credit oĩ veꝛbo · Btũs quoq;ʒ Ambꝛo ⸗· li. de padiſo di. Nemo dz ſe alteri facere credere niſi cuiꝰ virtutẽ Phbauerit · Hijs Pmiſſis d iſtinctionibo ad qſitũ.Rñdet᷑ ꝑ·v.ↄcluſiones Pꝛima in pꝛimis materijs ad fide bonos moꝛes nõ ptinentibo ſed ad fatultates artium vel naturaliũ põt qs ſequi abſh Liculo peceati qͥntũ eſt ex ꝑte obiecti ſeu materie opinionẽ. Sniꝰ reiecta opinione alteriꝰ pa⸗ tet qꝛ nullũ ſe quit piculũ ibi cũ nec ad fidez nec ad mo re; ptineat ᷣm quoꝝ habitꝰ vel carentias ſolũ pecca⸗ toꝛes aut mali a deo iudicamur. Dicik aut notant en tum ẽ ex yte materie opinionũ qꝛ qntum eſt ex ꝑte in tentõis quis ibi peccare poſſz vel ex inoꝛdinatõe affe us vt ſi ex inuidia odio amoꝛe p̃cio vel inoꝛdinaaat voluntate pociꝰ ſe ẽret᷑ vnã opinion q; alia · Scdᷣa ꝰ cluſio circa qᷓ̃ ſunt ad fide ꝑtinentia pᷣmo mõ nullꝰ ra tio nis capax excuſat᷑ a labe ꝑeccati inherẽdo alicui opi niom poti? erwoꝛi ðtra ea videlicet ꝗᷓ directe pᷣncipa liter ad fide ptinent ꝓpter opinionẽ ↄtrariaʒ cuiuſcuq; mgẽi · (? tenet᷑ ad credenduũ cxplicite quilibet fidelis ta lia Cum Apoꝰ dicat · Yebꝛe. xj. Sine fide impoſſibile eſt placere deo. Alias vt S. Tho · di. gli. iij · Ignoꝛ ã cia cxcuſaſſet eos q ſecuti ſunt eꝛroꝛes Arꝛij Neſtoꝛij æ ſimilium St vbi dcludendo di · S. Tho ·˖ Contra mnen ſe ſuum ſeripture veſtimonüüũ ſiue etiã ðtra illud qð pu blice tenet ᷣm eccleſie autoꝛitatez. Ibi em cuerit illud xp̃i verbum euangelij. Si cecꝰ ceco ducatũ p̃ſtaut am lo in ſoueaz cadunt . Tercia cluſio. Quis põt opina ri ↄtrarium coʒꝝ qᷓ ꝑtinent ad fide indirecte ſcðarie abſ; piculo peccan licʒ; cxp̃ſſe habeat ðtrariũ in textu vcte . no teſta · ſicut illud Dauið non fuit filius ÿſai q ſimilia. Patet qꝛ talia nõ tenet᷑ quilibet explicite cre dere ſz ſolum implicite vel in p̃paratõe animi inqntũ patus eſſe dz quilibet credere quidd in diuina dun et᷑ ſcriptura · Sed tunc ſolum hõ tenet᷑ huiꝰ explicite cre dere qñ ei h oſtiterit in doctrina fidei dtineri · Et in te rim qð non ðꝛſtat nec interim ꝙ obligat᷑ ſcire põt ali quis ſine ꝑtinacia tñ ↄtrariã opiniõeʒ tenè. Quarta ↄeluſio · Qliòs põt abſq; ꝑiculo ꝑeccau tenẽè opiniõez alicuius ma tiſcri etiã dtrariã veritat fidi in hiſe que ad fide pceinẽt. Scõᷣo mõ pꝛincipali diſtinctõis· ſ. quo rum veritas nec ſcripture teſuo nec vlis eccleſie deter minatõe het expᷣſſa Dum tñ facta ðterminatõe abſaz p̃ſumtõis cuiuſcũq; foꝛe illicito intellectum ſuũ hũili et determinatõi vlĩs eccleſie · Patz qꝛ nullus peccat il⸗ lo tpe non eredẽ do illud qð non teneẽr credẽ ꝓ iſto tẽ⸗ Pe ſʒ qᷓ expᷣſſe non ↄunent᷑ in ſacra ſcriptur nec p eccle ſiaz ſunt deter minatn nec alicui ſunt reuelata neq; ta⸗ nione euidenti oſtẽſa ptine debere ad fidei verit tẽ nul lus tenet credere cxplicite cũ fides ſit ex au ditu Ko. iiij⸗ SIonde 2 S.· Tho · xxij . q;ij ar. vj. di. Lð ſi ſimplices in hijs qᷓ ad ſubtilitatẽ fidei ptinẽt non inueniant᷑ ꝑtina citer adherere ſi in talibo ex ſimplicitate deſiciant non eis imputat᷑. Circa maiots vero varie opinãtes cu98 inter dum diſcipuli in varias opiniones pniti ſe unẽ᷑. Dicit ibideẽ vnum notabile vbum · Cum in quit mio⸗ res non habeant fide; nnplicitaz in fide maioʒ niñ qᷓ itis maioꝛes adherent doctrine diuine ßm illud j. Co. iiij Imitatoꝛes mei eſtote ſicut a ego xpi · Cum hůöana cognitio ſit regula fidei ſz veritas diuma a q ſi ali ui maioꝝ deficiant non iudicat fidei ſimplicium q coz reiſtaz fide hẽe credunt niſi ꝑtinacitet eoꝝ e:roꝛibus in pticulari adhereant dtra vlis eccleſie fidẽ qᷓ nõ põot deſicere dicente dño Lu. xxij. Egd rogaui ꝓ te Petre vt non deficiat fide a ˖ Vac ratione multi tenentes plum eꝛronea ea rationum multi tudine deſendentes Tamẽ quia eccleſie vniuerſalis deternnnationi colla anmie ſub mſerunt 2a nihil contra fidem explicitum p tinaciter attemtauerunt Ideo heretici non fueꝛunt vt abbas Joachim a mult alij · Quinta concluſio ſequit ex p̃miſſis ꝙ ſtat aliq; circa ea que fidei ſunt errare. ꝰ tmen non peccare vt iam pꝛeoſtenſum eſt ſeda parte ¶Bacet gu tam in kie guaz in moꝛihus diuerſis diuerſa ſentientibus ſcrupuloſus tu te ambulare poſſint ⁊ in ſuaz opiniouem et bꝛeuilſſime explicat᷑ quis er Capitulum-xxrx Sia ſuß onit in q. cedentis ca · ꝙ de adherẽ do vni opinioni vbi dod oꝛes ↄtrarian ?t in moꝛalibo ſit ſieut de credibilibo illud q;αſu pꝛa ſit exped itũ ſatis ca xj.iſtꝰ ꝓꝑtis ITñ p̃ᷣno tuatis diſtinctio nibo p̃cedentis ta: adhue p lacioꝛi cla tatione Notandũ ꝙ cũ peccatũ ſit exoꝛbitatio a diuia lege ſiue hüana a diuĩa deꝛiuata b · Ambꝛo · di · Pecca tum cſt p̃uaricatio legis diuine a celeſtium ino bedien tia mandatoꝝ Et ᷣm Augu · Eſt dictũ vel factũ vel ꝰ pifoꝛmis ei qᷓ ſupꝛa aſſignata fuit ptinentiũ ad fidẽ vi delicz de punentibo ad legez dei · Quia ali ſunt exp̃ſſe in lege dei dtenta vt de non accidendo non furando ct ſimilia qᷣ ſunt oĩbo duia · Alia aut ad legẽ dei pñt pnu⸗ neꝛe ſicut ꝛcluſiones elicibiles exdtentis cxp̃ſſe in lege dei nõ tñ cxp̃ſſe clare legis aut ſcripture teſt o aut vſĩs cccleſie vulgata bterminatõe patẽt ad legẽ dei ptinẽ ſicut ſunt multa in qbo varie adhuc inter dockoes cur runt opiniones ſicut ẽ materia de plumlitate bñficio rum materia ↄtractuũ multo . Hijs ſuppoſitis eſt p ma cõcluſio. Nullius ratõis õpos põt agere abſch dei offenſa contra expſſa in lege dei poſita ntumcumq; cuꝛtat ſuꝑ hijs opinio aduerſarij patet qꝛ maledicti pccati · Vnde H. Tho · qðli · xj · ſic di · Eaciens aliquid tra opinioneʒ mgroꝝ ſi faciat contra opinionez ve raz cũ tunc faciat contra legeʒ dei non excuſat᷑ a pecca to q;uis nõ faciat ðtra conſcĩaʒ · Sic em contra legez dei facit · Vec ille. Qð intelligen dũ eſt cũ materia ciraena quaz varietas eſt mgrẽoꝝ ptineat ad ea ꝗᷓ ſunt lege diid uina cx ſſa quoꝝ qlibet ſicut æ diumaz legẽ neceſſari am ad ſalutẽ tener ſcire libz arbitrij vſũ hñs. Nec ali quis ex hoꝝ ignoꝛantiã excuſatõez peccati porxeſt hie cũ ſit ignoꝛantia iuris · Srda dcluſio · Poteſt s abſcq offenſa dei ſine peecato facere dtra ea ꝗ ſunt leg s diu O ſicut non omnes obligant ſeire oĩa qᷓ ſunt fidei explicite · Sicut em ſupta dictũ nom ſunt nocioꝛa ad hꝙ hoĩes dirigant᷑ in finez ſupnanunꝛn bilia ſiue ad moꝛes ꝑtinentia eſt diſtinctio. Non em ẽ oĩm oĩa ſcire õ ſunt pccata moꝛtalia Q pccatoꝝ ſpes a huiuſmõi · Quedaz etiã alijs ſunt planioꝛa· Qlijs e/ tiaz ad ſciendũ accomoda magis qʒ diſponentia adꝰ poſitõcz moꝝa directõ ez oꝑm in finez ſupꝛa dicum Snde S · Tho in. iiij. di · xxiiij · di · Sacer dotibo etam curatis dz eſſe ſcia non qᷣdez vt omnes difficiles qſtio / ne ſcðo mõ dicko. nes legis ſciant qꝛ in hijs dz fieri ad ſupioꝛes recurſ⸗ Sed ſciant illa q populꝰ dz credere obßuare de lege Sʒz ad ſupioꝛes ſacerdotes · ſ. ẽos ptinet vt etiaz eaz que difficultatẽ in lege facere poſſint ſciant Et tanto / magis qnto in maioꝛi gradu collocant᷑ · Pꝛeterea taz pꝛima ꝛ eluſio ꝙ; ſcðᷣa cxp̃ſſe ꝓbant᷑ autoꝛitate leo nis pape de pe · di · xiij . dicgitis. Gicut daz ſunt que nulla ratone pñt duelli im multa ſunt que aut ꝓ neceſſita⸗ te tym aut ꝓ ðſ. deratõe etatũ opoꝛtet tꝑari · Illa ſp ↄ ditõne ßuata vt in hijs que vel dubia fuerint aut ob ſcura illud nouermn? ſequendũ gð nec p̃ ceptis euunge adueꝛſü Glo. ſuꝑ nulla ratione pñ̃t duelli dicit vt pꝛe tepta decalogi ⁊ foꝛma baptiſmi a foꝛma ↄficiendi coꝛ pns xpi: Ex quibo oĩbo patet: ꝙ argumentum ad pꝛo z. bandum cont᷑luſionem ſcðaz poteſt foꝛmari 7oꝛdina ri ſicut foꝛmatũ 2 oꝛdinatũ fuit argumentũ ꝓban 8 Er taz coneluſionem Heedentis capi Eſt tũ ſcien dũ ꝙ vt pᷣ̃fata huiꝰ capi·ſcðᷣa concluſio vlĩter ſit vera pſuppo nentis ſupꝛa in p̃cedenti capi · diſtinttiombus notacts Duo requirunk · Pꝛimum ẽ ꝙ abſq; dubita tõe notabi li aut ꝓbabiſi de contrario quis adhereat p̃fate opini oni ne diſcrimini ſe exponat · De quo late didum ẽ ſu peꝛa ca.xxv. Pa. xj· ca.xj. · xiij. Scðm eſt ꝙ adhereat pfate opinioni ſine conſcĩa de opoſito vt late etiam tractatn m eſt in ſcða pte huiꝰ tractatꝰ . Et de hac dif ficultate huiꝰ vide lig ca · latiſſime ſupꝛa in multis lo/ ris diffuſe diffinitũ eſt. Sz oꝛiũt circa p̃miſſa duo ſeru ſitate oĩa ere dibi ia explicite a diſtincke credere me libet non tenet᷑ eꝛroꝛẽ ſuũ contrarium articulis fidᷣi eui tare Qꝛ non tenet opp oſitũ illiꝰ cauè cuiꝰ oppoſitum non tenel agnoſcere 2 itn videẽ ꝙ poſſʒ aliquis licite in erꝛroꝛeʒ repugnan tẽ alicui arti ulo cadere. Et eo de mõ argueret᷑ p̃ciſe ꝙ qs poſſʒ in actũ peccati moꝛtalis cadere ſine peccato moꝛtali qꝛ non tenet ſimplex om / nes dras pecatoꝝ moꝛtaliũ ⁊ p̃ceptoꝝ ði a cceleſie ſci re explicite · Rñdet᷑ pjm. S. Tho · Scotũ in tercia diſ. xxv· negendo conſeqᷓntiã · qꝛ non ſolum tenet᷑ quilibet ſimpley canere omnez erroꝛẽ cõtrariũ articulis nume⸗ mtis. ſz tenet cauere omne qð eſt gontraxium veritan ſcripture ſe canoni biblie. qꝛ nullꝰ poſſct ꝑtinacit ad herere cõtrario alicuiꝰ veritatis in biblia quin heret cus iudicaret · Et cũ arguit᷑ non tenet ad eꝛroꝛez eauen dum niſi teneat ad credendũ explicite eiꝰ oppoſitum · Dico ꝙ conſeqntia non vʒ ſicut ptz in moꝛalito alijs ſcire 1 cognoſcè ĩ quo gradu ſupbia peccatũ moꝛta kł vel gula qe nee h ſeiunt mult expi in ſcia ſ eirta h ma vt po⸗ Nns , rar is aliquid opoitũ fidei poſſz ſimplex lieite adherere do / . ſunt multe altemtões. Dubiũ ſeom Si ſufficiat ſim pliciho hẽe fidẽ explicatã de aliqᷣboa de alijs implicitã · tunc ſi iſte cui incumbit inſtruere ſimplices p̃dicaret · ſtrine eiꝰ creden do tuncq; veꝝ aliqð falſũ a tunc ſimul eſſet fidelis 2 in fidelis · fide lis ꝛ non tenet᷑ actũ cyplici tum hĩe de cõtrarxio articulo. J nfidelis vero qꝛ credit aliqᷣd eſſe vm qð repugnat fidei. p̃fatũ em argumentũ in duxit cuendaz doctoꝛẽ notabilẽ ſeribe a cõcedere ꝙ s poſſʒ etiã martiriſari ſimplex qñ ex ignoꝛã aa tene ret eꝛroneũ articulũ ſibi a ſuo p̃lato heretico p̃dicatum Rũiñdet. S. Tho · BGeo.vbi ſu in ij · di · xxv q · ij · ꝙ ali Lua ſunt q duiter p̃dicant in eccleſia talia ſüt neceſ/ ſe ſimplicit ad explicite credendũ. ſ. ꝙ yps natꝰ ẽ ex v gine maria. ꝙ ꝓ hũani generis crucifix' ſalute. Sz ſi ſit aliéd að credendũ qð tñ non p̃dicat dũiter in eccle ſia ſʒ oĩt᷑ ſpaliter in vno loco de nouo non ẽ neceſ⸗ ſariũ ſimplici illud credere firmit tãq; vero adherẽ do pHmo neceſſariũ ẽ magis illi nõ adherè cuouſ; ſciat illud eredi ab eccleſia tãg; vm vᷣba ſunt Sco · in · iij. Et SG. Tho · vbi pꝛiꝰ ſic clariꝰ di. in · iij ar · Pꝛelati tra fi dez p dicanti nõ ẽ aſſenti endũ oꝛ in H diſcoꝛdat a pᷣma regula nec ꝑ ignoꝛantiã ſubditꝰ excuſat᷑ a toto · q ha⸗ bit? fidei facit melĩatõez ad dtrariũ cũ vnctio neceſſa/ lis doeeat de oio ptinennbo ad ſalutb Joh iij. Vnd ſi hõ nõ ſit nims facilis ad credendũ oĩ ſpũi qñ alidĩ ſolitũ dicat nõ aſſentitt ſʒ aliũde recret vel deo ſe cõ⸗ iittit in eiꝰ ſecreta nõ ſe ſupꝛa ſuũ modũ ingerendo Sz érè: alies hõ ſimplex qᷣ ignoꝛat dẽ̃as plures pecca toꝝ moꝛtaliũ vel articulos fidi qꝗᷓ ſũt lr̃atõꝛibo nota p SId cauebit iſte ſiplex peccata qᷓ ignoꝛat eſſe moꝛtalia. aut pfidiã quã ignoꝛat· Rñdit S. T. Qð talis aut eſt extra caritutẽ aut in caritate · Si pᷣmũ a ẽ fidelis tũe fi dei habit/ eũ p̃ſeruare poteſt. Bi vero ĩifidelis nõ mi? eſt ſi cecus offendit vulnerat apliꝰ. qꝛ ignoꝛãs igno;: mabit. Si aut o fidelis 2 in caritate timc p habit carr tatis ꝑ alios hĩtus oĩm vᷣtutũ moꝛaliũ ⁊ theolo gicon) oĩbo vt hes ſupꝛa pte ſcða ca. vj. Si eta eſſʒ fide lig ey tra caritatẽ exñs tũc qꝛ habitibo gratuitis caritatis eaa⸗ reret non itn pᷣſeruaret᷑ a peccata in qᷓ maderet eſſent pe na peccat · A pfidia tñ pter hĩtim fidei quez haberet inclinaret᷑ ↄtra omnez articulum pfidũ Vnde di. Han ꝰ Tho · in · iij · di · xxv. q.ij · ar. . Sicut hitus tpanne i ⸗ clinat ad reſiſtendum luxurie Itn etiã habitus fidei in clinat ad reſiſtendum oĩbo que ſunt dtra fideẽ Snð in tpe qñ emergit neceſſitas explicite vgnoſcendi vel pꝓp ter doctrinã dtrariã qᷓ imminet vel ꝓpter motũ diur ſum q inſurgit · tunc hõ fidelis ex illuiatõe fidei nond ſentit hijs qᷓ ſunt dtra fidẽ ſʒz differt quouſq; pleniꝰ in ſtruat ˖ Ide oñdit in pma ꝑpte. q.j· ar · vj · Qð q eſt ĩ gra tia caritutis hz ex ↄñti · vij · dona ſpũſſancti inter q ſũ/ mum eſt ſapia quã ctiã hʒ minimꝰ in caritute exñs.⁊? ideo iudicare põt talis ꝑ modũ inclinatõis hĩtꝰ ð ne, ceſſarijs ſibi ad ſalutẽ · Cũ in quit iudicare ad ſapientẽ pPtineat ideo hᷣm duplicẽ modũ iudicandi duplex ſcia acqꝗrit · Conungit em aliq; iudicare · Vno mõ ꝑ modi inclinatõis ſicut q hz hitü virtutis recte iudicat de ĩhy q̃ ſunt virtute agenda inqntũ ad illa facienda inclina tur. Sñ · ij. Ethi · ðꝛ · ꝙ virtuoſꝰ ẽ menſura regula hu manoꝛum actuũ · Alio modo ꝑ modũ cognitõis · BSi⸗ cut qꝰ inſtructꝰ in ſcĩia moꝛali poſſʒ iudicare de actibo virtutis etiã ſi hitum non hret · Pꝛimꝰ ergo modus iu dicandi de rebo diuinis patz ad ſapiaz que ponitů do num ſpũſſancti ßm illð · ij. Cꝛ· ij · Opüũalis hõ iudicat oĩa · Itẽ di · Dy oni ·. ij · ca · de diuinis noĩbo ꝙ Jerotheꝰ dockt? erat non ſolum paciens ſʒ etiaz diſcens diuina · Gecundus aũt modus iucandi ꝑtinet ad dockrinaz ſa cre ſcripture ßm qðᷣ pꝑ ſtudium habet? licz eiꝰ pꝛincipia cxy reuelatione habeant᷑ . Vec ſanctus Thomas. ¶ Sub diuerſis diuiliombus determinat v qualibet ignoꝛantia qn excuſet vel quãda nõ Iynaliter ꝓ cluſione notandũ ſũmo ope que um p̈neipale ad ſubueniendũ foꝛate dſcie. is em eꝛtoꝛ ex ignoꝛãtia venit. Et q;q; pte. ij. ca v. plura dicka ſint de ignoꝛantia tñ ſub ↄpendio hic eadẽ materia finiet ßm diſtinct onẽ Sdal de Argen antich illi⸗? nobiliſſim dockoꝛis. Querik ergo Oni gnordtic daz vincibilis que eſt in ptãte . · ſcientis. Et ideo alio noĩe ðꝛ affectatn eſt multiplex vt infra diceẽ · Alia ẽ uincibilis . q non eſt in ptũte ſcientis . Et eſt etiã mul tiplex. qꝛ inuincibilis aut ineſt ey naturn vel natuealit ineſt ſtultis moꝛionibo a melancolicis. Et hec non eſt in ſe peccanũ a cx ea ſequens excuſat in toto. Qlia ineſſ ey atcidente vt ex infirmitate vel ex ebꝛictate. Si ineſft ex accidente aut eã hñs non dedit opaz vt eñ ali quis non nouit virtutẽ vini aut alte riꝰ opilatiui 1 vniuer ſalit qñ ignoꝛat ſibi futuʒ tale accidens tunc etiaz hec ignoꝛantia non ẽ peccatũ in toto excuſat ſequens pec catũ q;diu mantt tulè accñs · Aut eã ſeʒ ignoꝛantiã ecx accñte hñs dedit opaʒ. 2 ſi dedit opaz aut h factũ e rez licitñ ſicut alis ex deuotõe vel alio exercicio ſpiaa li incidit in inſamiã · hec etiã excuſat a toto · Qut factũ ẽ ꝑ rez illicitũ · ⁊ h duplicit adhuc · qꝛ videlicʒ aut dedit opaz ꝑ rem illicitaz qᷓ fuit veniale p ccatũ vt ſi aliᷣs iraz venialẽ incideret freneſim ˖ Et hec excuſat a toto Qut dedit operam per rem illicitam que fuit moꝛtalae peccatum · Et hec ignoꝛantia in ſe eſt peccatum 1K non ignoꝛantia excuſet que non. Et qᷓ augeat pec⸗ ſcatũ vel minuat. ꝛ in iſti? ſcia kſidet remedi cxcuſat ſequens peccatum in toto Sed m phm in · iij Echi. Talis meret᷑ duplices maledictiones tamen ex cuſat a tanto Quia licet in intũ peccatũ eſt ſit volunta rium.a ideo illa ratione nõ excuſat · tñ inẽntũ eſt igno rantia cauſat quodamõ inuoluntarium ideo dmminu it de ratione peccat· qꝛ omne peccatũ eſt voluntarium Modo ſequit pꝛmnum membꝛum pꝛnne diuiſionis qꝛ ſi eſt ignoꝛancia vincibilis. aut eſt ignoꝛantia iuris aut fatti. Ignoꝛantja iuris a pho ð ignoꝛantia vlis qð in ide redit . qaꝛ ius hic vocant᷑ regule vniuer ſales gentes vituz Aut eſt ignoꝛantia vincibilis facti que a pł is aO theologis vocatù ignoꝛantia ꝑticularis qð in idez redit. Nꝛ fackum vocat aliqð pticulare determina tione ꝑ circumſtantiaz quam ðungit etiam ſapientem ignoꝛare. Si eſt ignoꝛantia iuris h fit dupliciter quia auteſt iuris vlis qð oĩbo mponit᷑ ad ſcienduma tenẽ dum⸗ Huius ignoꝛantia craſa eſt vel ſupina 1 Bnon excuſat. mo eſt peccatũ ſpẽale m Qugu:ſi eſt volun taria Qut eſt pticularis ſeu iuris pticule ris q nõ ſcit niſi p ſtudium Hec excuſat a tanto a toto ſicut caſus multũ difficilis Si aut eſt ignoꝛantia facti · h etia; fit dupliciter ˖ Qut em ipſa eſt cauſa actꝰ. qꝛ ſi non inno raret non faceret Et huiꝰ ſignum eſt penimdo in albtu Et hec ſimiliter cauſat inuoluntarium · ideo cxcuſat a toto vtz in Jacob Lya· Qut non eſt cauſa adus ſz ꝑ accidens ſe hʒ ad ad um. qꝛ idez facer et enaz ſi nõ ignoꝛaret. Et talis non penitet in actu vt aliquis cre dens accedere ad vnam mulierem accedet ad aliaz ad quam non debet. Talis non dꝛ p ignoꝛantiam facere. ſed ignoꝛans. Et talis ignoꝛantia nec diminuit pecca tum · Olia aut ignoꝛãtia eſt que dſequit᷑ affelum pec⸗ cati · vt quan do dcupiſcentia peccati quaʒ voluntas re it abſoꝛbet iuditium tatõis in ꝑticulari oꝑpabili. ſicut nupedit ira cem ne poſſit cerneꝛe verũ · vt ðꝛ · v pꝛimit abſoꝛb — — — – — 1 Etchi. Oẽð delectatio coꝛrumpit exiſtimatione em pꝛu⸗ dentie. Et hec eſt ignoꝛanta electionis pᷣm cuã omnis malus dicit. Ignoꝛans. Et hec ſequit affectum pecca » tus ipſam pcedit a ideo nullo mõ diminuit peccatum nec diminuit niſi inntum cauſat aliquo modo inuo — — ti · Et ideo non minuit rationez voluntarij ymo volun Quia nulla alia ratione ignoꝛantia excuſat teccatum luntar um · Vec ille·. Tantum de dſolatione timoꝛate conſciente dixiſſe ſufficiat. A cuiuſmodi vpilatione ſi quiſq; qð ſuum eſt recipe velit nihil aut modicũ au/ toꝛi manebit. ¶Explitit Conlolatoꝛium timoꝛate conlcien tie m agiſtri Jollannis Dider⸗ . . P 7 . ”M ¶ Ancipit conſolatoꝛium tüno: ate co ubo. Cum aut tationalis anma incoé⸗ tus foꝛmare 7 peene infinita accidetia · tũñ ꝓp pñ̃ti vni moꝛbo qui eſt er/ wnea cõſcientia pᷣncipaliter ſuccuerere ꝓgpono ꝑ hũre tractatũ q cenſeri poteſt Conſolatoꝛiũ timoꝛate con/ ſcientie. Quez reuern ex famoſoꝛ doitoꝝ tam thoolo⸗ gice pagine ꝙ; iuris canonici eõpoꝛtaui ſñijs · Quia i⸗ it in huiꝰ vite exilio nihil ẽ bona cõſcientia iocundi⸗ De qua etetna aic ſapientia. Secum mens qjſi iuge cõ uiniũ · Et apoꝰ. j·. Coꝛin th. ij · Gloꝛia nẽa hec eſt teſti⸗ mo m coſcientie nte Et iin e diuerſo in hat lactiman Xalle vel penalius a mipabiliꝰ mala conſcientia. De Yſa ˖ d · Seꝛmis eoꝝ non moꝛiet᷑ in eternũ a ignis coꝝ non exunguet. Ideo vt conſcientia ſine erroꝛe ad felici tntis eine cũ bona ſpe ire qat termi nũ iuxta tres famo/ ſas geceptiones cõſcientie tractatũ pñ̃tez in tres ptes diuido. Pꝛmma ꝑs in · viij · capi · erit de cõſcientia Put ſpez denotat. Secun da in · x. capitulis erit de cõſcientia de conſcientia Put in ali quo trepidat Biume partis Capitua: Kimum ꝙ conſcientia pꝛimo mõ capitur p ptem mala ingerit. a?ꝛ „ 6 † — nſcien Nuret ſis moꝛbis coꝛpm medicos tradi⸗ yIdiſſe antidom varia diuerß ſub tracta⸗ pabiliter nobilioꝛ ſit coꝛpe plus lõge aiarum medicis de hijs opus ẽ tracta⸗ y nare quib egrotuti ſubueniant cie. Et q;q; in humanã annmnã cadere poſſint in firmitatũ ſpualium ſee a ponunt ſeptem fruck? bone confcientie. Becundü ꝙ mala coſcientia cam habenti ſe⸗ 0 V XX S W VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset R Balancde Q 2 Focus N 1 K J 10 9 10 H G 7 P 6 15 E 5 9 Copyright 4/71999 VxVMaster GmbH www.yXymMaster. com