Gb505_fol_2
author: Albertanus, Brixiensis

893823 021

11231

08 Tübingen

UI

mI

IIVI

Archivfiirn

Fr. P

Srnhanden

2 6
.

Oractatus de doctrina dicẽdi et tacẽdi/ab lbertano
cauſidico Pꝛixienſi de oꝛe beate agathe ↄpoſitus. Sub
anno. O. ccc.lv. feria quarta poſt vincula petri.
Nicio medio ac fim tractatus mei adſit gr̃a
ſancti ſpũs. Quomã in dicẽdo multi errat.
nec eſt aliquis qui lImguã ſuã ad plenũ vale
at domare. beato iacobo hoc teſtãte.Natu⸗
re beſtiaꝝ et ſerpẽtũ ac volucꝝ et ceteroꝝ dom ant / et
a natura humana domata ſunt. Iinguã aũt ſuam nemo
domare poteſt. Ideo ego albertanꝰ bꝛeuẽ doctrinam

ſup dicendo atq; tacendo / vno v̈ſiculo cõpꝛehẽſam. ti⸗

bi filio meo ſtephano tradere curaui. Verſiculus autẽ
bic eſt. QAuis. quid. cui dicas.cur. quomõ.quãdo.reqᷓ⸗
ras. Venꝝ quia hec verba in hoc vᷣſiculo cõpꝛehẽſa/ pon
deroſa ſunt et generalia.et generalitas parit obſcurita
tem. vt.ff. de ĩure fi.ci.l.ita fidei. Ideo illa exponere.
et pꝛo modulo mee ſciẽtie / licet nõ ad plenũ ꝓPoſui di⸗
lucidare. Tu igitur fdi cariſſune.cum loqui deſideras
a temetipſo incipe debes. ad exẽplũ galli/qui antequã
cantet cũ alis ter ſe ꝓcutit. in pꝛicipio itaq; dicti tui/an
tequã ad os tuũ ſpũs verba ꝓducat / teipſum / et omma
verba in hoc vᷣſiculo poſita requiras ideſt inquiras te
ip̃m. et a teipſo non ſolũ qᷓras ſemel /ſz iten queras. nam
iſtud reiteracõz ſigmficat ſeu denotat · vt dicas requi⸗
ras ideſt iteꝝ ꝗqᷓras. ſicut em̃ repetere dicit quis ideſt
iten petere. ita requĩirere quaſi iteꝝ querere.
Equiras ergo in ao tuo a teipſo quis es / quid
Dicè vis. vtꝝ dictũ illud ad te ptineat.an po⸗
tius ad aliũ. Mam ſi ad aliũ potius ꝙᷓ ad te di
ctũ illud ptineat / illi dicto te immiſcere non debes. B
cut em̃ per leges.culpa eſt pmiſcere rei ad ſe non ptinẽ
ti. vt dicit regula iuris.ita culpa eſt dicere quod non

ad ſe ptineat Salomõ in ꝓuerbijs dixit ˖ Sicut qui ap
pꝛehendit a viribus canẽ/ita qui trãſit et impaciẽs cõ⸗
muſcet᷑ altiius rixe Et ibeſul ſyꝛac dixit. de ea re qᷓ te nõ
moleſtat ne certaueris. Scðo req;ras teip̃m et a teipſo
vtrum in plano et quieto ꝓmaneas ſenſu an vo ira vel
aliqua pturbatione ammi exiſtas motus. nam ſi turba
tus eſt ammus tuus.a locutione ceſſare debes in mo⸗
tus tui ammi turbatos cohibere ira durãte. Nit emm
tullius. Virtus eſt cohibere motus ammi turbatos / et
peticões obediẽtes efficere racõi.et ideo tacere debes
iratus.quia ait ſeneca Jratus mchil mſi crimĩs loqui⸗
tur. quare etiã catho dicit. Jratus de re incerta ↄten

Dere noli. Ira impedit ammũ ne poſſit cernè ven. Et

alibi dicit᷑. Lex videt iratũ/iratus nõ videt illã. Vnde
ouidiꝰ?. Vince ammũ irãq; tuã/qui cetera vincis.vnde
et tulliꝰ dicit. Ira ꝓcul abſit/ cũ qua mi ↄſwerar re⸗
cte poteſt. quia que in aliqua ꝓturbacõe fiũt/ea nec cõ
ſtanter fieri pñt.neqʒ hijs qui aſſunt appꝛobari.Qam
et petrus alfonſiꝰ? dixit. Qatura hoc habet humana vt
ammo quoquo pacto pturbato/in vero falſoqʒ; diſcer⸗
nendo/diſc recõis careat oculo. Et ſi de ira irato atqʒ;
iracũdo/ſcire volueris plemꝰ.lege in libꝛo quẽ ↄpoſuĩ
de amoꝛe et dilectoe dei et aliaꝝ reꝝ. et de foꝛma vite
m titulo de amicida iracũdi hoĩs vitãda.Et certe ca⸗
uere debes / ne volũtas dicẽdi intm te moueat atq; ad
dicẽdũ te iuducabit q; appetitꝰ tuus rõm nõ ↄſentiat
Nit em̃ ſalomõ. Sicut vrbs patẽs et ſine muroꝝ ambi
tu.ita vir qui nõ poteſt cohibè ſpiritũ ſuũ in loquẽdo.
Vnde etiã dici ↄſueuit. Tacere qui neſcit/loqui neſat
neſat ergo ſtultus loqui/quia tacere non poteſt. Mam
et quidã ſapiẽs introgatus cur tantũ taceret.an quia
ſtultus eſſet.reſpodit ſtultus tacè non poteſt Et alibi

-
.

ſalomõ dixit. Nuꝝ tuũ et ar gentũ tuũ cõfla.et verbis
tuis facito ſtaterẽ.et impone oꝛi tui frenos rectos. Et

attẽde foꝛte ne labaris in lĩgua ·et ſit caſus tuꝰ inſana
bilis in moꝛte. St iten idẽ ait Qui cuſtodit os ſuũ cu⸗
ſtodit ammã ſuã.q aũt incõſideratus ẽ ad loquẽdũ ſen
tiet mala. Et catho dixit. Virtutẽ pꝛimã puto ↄpeſcèẽ
lIm guã. Dꝛoximus ille deo/quiĩ ſcit rõm tacè. Cercio
reqras teĩm et a teipᷣo in aĩio tuo recogita. quis es qꝗ

aliu rep̃hendè vel alij dicè vis vtꝝ de ſimili dicto rep

hendi valeas. Mã dixit beatus paulus in epiſtola ad

ro. Inexcuſabilis es o homo qui iudicas. in quo emm

iudicas al teꝝ teip̃m ↄdẽnas.eadẽ igit᷑ agis qᷓ iudicas.

Et in eadẽ epi. ſubicit. Quid ergo aliũ doces / teipſum

nõ doces.qui p̃dicas nõ furãduũ/furaris.qui dicis non
mechãdũ/mecharis.qui abbommaris ydola/ſacrulegi⸗

um facis/deũ inbonoꝛas. Et catho dixit. Qui culpare

ſoles ea tu ne feceris ip̃e. Turpe eſt doctoꝛi cũ culpa
redarguit ip̃ᷣm. Nã bñ dicè et male opari/mchil aliud

eſt ꝙᷓ; ſe ꝓpꝛia voce dãnare. vt augꝰ? ait. Et al ibi idem

ait catho. ltius dictũ vel factũ ne carpſeris vnquã.
Exemplo ſimili ne te derideat alt᷑. Quarto reqras a te

ip̃o mtra te / quis es qui dicẽ velis. vtu bñ doctus vel
mdoctus. et vtꝝ qð dicè velis bñ ſapias.alioqᷓn bene

Dicò nõ vales.nã quidã ſapiẽs introgauit quõ optime
poſſet dicè qð ſi tmmodo dixeris /quid bñ ſciueris Et
iheſuſ ſyrac dixit. Si eſt tibi intellectus reſpõde ꝓxio.
ſin aũt / ſit manus tua ſup os tuũ ne capiaris in verbo

indiſciplĩato et ↄfundaris. Quinto reqras quis erit ef

fectus tue locucõis.qᷓdã em̃ ab micio vident᷑ bona que

malũ effectũ ſunt habitura. dixit em ihbeſuſ ſyrac. in oĩ⸗

bus boms duplicia mala muemes. quare non ſolũ pꝛĩ
cipiũ ſed etiã finẽ reqrere debes et excogtare. Vnde

pamphi. dixit. Pemeipiũ finẽq; rei pꝛudẽtia ſpectat.re
rũ fims habet crimẽ et ome decus.vbi pꝛicipiũ finẽqʒ;
circũſpice verbi. vt meliꝰ poſſis pᷣmeditati loqui. Sin

aũut verbũ qð dicẽ vis dubiũ appareat/vti bonũ effe⸗

ctũ ſit habituꝝ/an nõ. ſuere debes potius ꝙᷓ; dice. nam
Dixit petrus alfon.qᷓ fuit poptimꝰ philo.Si dicè me⸗
tuas vñ pemteas: ſemp meliꝰ eſt ꝙ non flat qᷓ; ꝙ fiat.
ſapiẽti em̃ magis expedit tacere ꝓ ſe ꝙᷓ; loqui ↄtra ſe.
qꝛ paucos aut nemmẽ tacẽdo/multos loquẽdo/circum
uentos muems.verba em ſagittis ſunt quaſi ſimilia.fa
cile em emittunt /difficule detrahun t᷑. quare dici ↄſue

uit. Suolat emiſſum ſemel irꝛeuocabile verbũ. vnde in
dDubiis meliꝰ eſt tacè ꝙ dicẽ.ſicut in factis dubijs me⸗

lius eſt nõ fac?/quã facè vt ait tulius dicẽs.vnde pᷣa⸗
piũt.qᷓ vetãt agere qð dubites/an equũ vel iniquũ ſit.
Equitas em̃ ꝓ ſe lucet/dubitacõ aũt ꝑ ſe ↄtinet ſigfica
cõnem miurie. St ali? dixit. ſi qd dubites non feceris.
cũ em iudicio qᷓd negatũ fuerit/fugito. qꝛ vt ſene. di⸗
xit ſolet eẽ in dubio ꝓ ↄſilio temeritas.Et certe ad ĩtel
ligẽtiaʒ et expoſicõz huins ſillabe qs multa notari poſ
ſent. ſz iſta quĩq; exempla poſita leuitatis cã ſufficiãt.
Nedictis notatis / dil igentq; Sup vbo qͤd
cogmtis ſup hac ſillaba ꝗs.ſequit vide aliqua
expoſicõis cã ſuꝑ hac ſulaba quid.Et certe re
quirè debes qd dicas.m pꝛimis vtꝝ verum vel falſum
Nit em̃ iheſuſ ſyrac.añ omĩa opa tua verbũ verax ꝓce⸗
Dit a te.et añ omnẽ actũ ↄoſiliũ ſtabile.ſuꝑ oĩa em̃ veri⸗
tas colẽda eſt.que ſola deo facit hoĩes ꝓximos/cũ ip̃ᷣe
deus veritas ſit.ipomet hoc teſtãte.cũ dicit. Ego ſum
via veritas et vita Si ergo loqui debes verntatẽ oimo
de dicas, mendaciũ doloſum pemtus fugato. Nit em̃
ſalomõ in eccleſi. potius eſt diligẽdus fur ꝙᷓ; aſſiduus

in mendacio Et alius dirit acquieſcè veritati ſiue a te

ꝓlate ſiue tibi oblate. Et etiã caſſiodoꝛꝰ dixit. Deſſi⸗

ma ↄſuetudo ẽ deſpicẽ veritatẽ purã /m qua michil im
miſceat᷑ falſitatis. Qã vt idẽ ait.bonũ eſt veꝝ/ſi nõ ali⸗
quid immiſceat᷑ aduerſum. intelligo etiã de ſunplie ve
ritate. ait em̃ ſeneca. Oracõ eius qui veritati opã dat/
mmcõpoſita et ſimplex eſſe debet.ita ergo veritatẽ loq
debes vt dictũ tuũ habeat pon dus iuriſiurãdi. et ſi m
chil intſit int ſumplicẽ tuã aſſercõem et iuſiurãdũ.nã
vt idẽ ait,. Dictũ eius qð non habet iuriſurãdi pondꝰ
vile eſt. Et iten idẽ dicit m libꝛo de foꝛma et honeſta
te vite. Nichil tibi mtſit an affirmes an iures. de reli⸗
gione em̃ et fide ſcias agi vbicũqʒ de veritate tractat
Nam et ſi de iureiurã do deus nõ muocat/et inuocatꝰ
non eſt teſtis. tñ non trãſeas veritatẽ/ne iuſnicie trãſili

as legẽ. Quod ſi aliqñ coherceris vti mendacio. vtere

nõ ad falſi/ſü ad veri cuſtodiã. Et ſi ↄtingit fidelitatẽ
mendacio redim. non mentieris ſeo potius excuſabe⸗
ris.quia vbi honeſta cauſa eſt/iuſtus ſecreta nõ ꝓdit ·
tacenda em̃ tacet/loquẽda loquit᷑.ita illi pax eſt ſecre

ta trã quillitas. veritatẽ ergo purã dicas et ſimplicẽ. et

deũ roga vt verba mẽdacij longe a te faciat. Nam et

ſalomõ rogauit deũ dicẽs. Duo rogaui te dñe ne de⸗

neges michi anteqᷓ; moꝛiar, veritate/ et verba mẽdacii
longe fac a me. Et ſicut non decet dicere vtra Vitate.

ita nec facere. Dicit em beatus paulus m epi.ij ad co

rin. Non em aliquid poſſumus aduerſus veritatẽ / ſed

ꝓ veritate. et talẽ veritatẽ dicas que tibi credat᷑. alio⸗

quin pꝛo mẽdacio reputaret / et lucẽ veritatis nõ obti⸗

neret. Nã veritas que nõ credit/pꝛo mẽdacõ reputat᷑

ſicut ecõuerſo. vicem veri obtinet q; falſo non credit᷑.

St ideo dicit ſupꝛa mẽdaciũ doloſum pemtus fugãdo

. r

Quia non eſt iudicandus mendax etiam qui dicit fal
ſum quod putat veꝝ. quia quãtũ m ipſo eſt nõ fallit/
ſz fallitur. Ec econtra mentitur qui dict veꝝ quod pu
tat falſum.nec eſt liber a mendacio/qui om̃e neſciẽs ve
rum loquitur.ſciẽs autem veritatẽ mentitur.vt beatꝰ
augꝰ dixit. Scðo requiras quid dicere vis vtꝝ ſit ef⸗
ficax aut mane. efficacia emm verba ſemp dicere debe⸗
mus. mama verba pemtus ſiulere. Nit em ſeneca de foꝛ
ma et hone.vite.ſermo quoq; tuus non ſit inams.ſed

aut cõſuletur aut doceat aut pᷣcipiat aut moneat. St

beatus paulus in epi. ad thimo. dixit.pꝛophana et in⸗
ama loqui deuita. Cercio requiras an dicas quod rõ
nabile ſit an irꝛeõnabile. rõnabilia verba ſemp ſunt di⸗
cenda. irꝛõnabilia ſemꝑ ſunt tacenda.nam quod rõne

caret non poteſt eſſe diuturnũ. qui emm rõnem ſecum
poꝛtat vmcit totum mũdum.vnde ſi vis vmcere totum

munduũ ſubice te racõm.rõne meũda eſt adoleſcentia.
et etiã dici ↄſueuit añ bene adhibita racõ cermt quid
optimum ſit. neglecta vero multis implicat erroꝛibus.
Quarto requiras/vtrũ dicas quid aſpeꝝn. an dulce et
ſuaue. dulcia emm verba ſemp ſunt ꝓferenda. ↄtraria
vero tacẽda et pemtus obmttenda. Dixit emm ibeſuſ
ſyrac. Cube et pſalteriũ ſuauẽ faciũt melodiã ſuꝑ vt⸗
q; aũt lingua ſuauis Et iterũ wem dixit. Verbũ dulce
multiplicat amicos/et mitigat imimicos. vnde etiã di
cal ↄſueuit. Silua tenet lepoꝛẽ/ſapientis lmgua lepoꝛẽ
St pamphilus dicit. Exdatat et nutrit facũdia dulceis

amoꝛem. Quĩto requiras an dicas quid duꝝ an molle

mollia emm verba et nõ dura dicẽda ſunt. Nit ſalomõ
mollis ſermo frangit iram. ſermo quoq; durus ſuſatat
furoꝛem. Sexto requiras an dicas quid pulcrum an
pero turpe vel malu,. nã pulcra et hona verba dicẽda

.

ſunt / turpibus et malis pemtus dimiſſis. Nã dixit bea

tus paulus in epiſtola pꝛima ad coꝛintheos. Nolite ſe
duci/coꝛrumpunt bonos moꝛes colloquia mala.Et ali
bi dicit idem in epiſtola ad ephe. Omms ſermo malus

de oꝛe veſtro non pꝛocedat. Et iteꝝ in eadem epiſtola

ſubicit. Turpitudo aut ſtultuoquiũ aut ſcurilitas/qᷓ
ad rem non ptinent nõ denommetur m vobis ſicut de
cet ſanctos. Et ſeneca de foꝛ. hone. vite dixit. N vbis
quoqʒ turpibus abſtinẽdo. quia licẽtia eoꝛum impꝛu⸗
dentiã nutrit. Et ſalomon dixit.homo aſſuetus in ver
bis impꝛoperi/ non erudit᷑ cũctis diebus vite ſue. ſer
mo itaq; tuus nõ ſit turpis/ſed ſemꝑ in gracia ſale ſit
conditus. Nit emm beatus paulus m epiſtola ad col.
Sermo veſter ſempꝑ in gracia ſale ſit conditus /vt ſcla⸗
tis quomodo opteat vmcuicʒ reſpondere. Septimo re
quiras ne quid dicas obſcurum vel ambiguũ/ſʒ dicere
debes clarum et apertum. dicit emm lex. Nichil inteſt
neget quis an taceat an obſcure reſpõdeat quãtũ ad
hoc vt meertum dimittit introgantem. ſcriptũ eſt em̃.
Sancluus emm eſt mutũ eſſe/ ꝙᷓB; quod nemo intelligat
dicere. Octauo requiras ne quid ſophiſticũ dicas. Nit
emm ibeſuſ ſyrac. Qui ſophiſtice loquit᷑ odibilis eſt.
omm re defraudabitur. non em data eſt illi a deo gra
cia. Nono reqras ne quid mmiurioſum vel otumelioſum
dicas vel facias. ſcriptum eſt em̃. multis miurtatur q
vm facit muriã. vnde ilpeſuſ ſyrac dixit. Omms miu⸗
rie pꝛoximi nę memmeris. et mqchil agas in opibus in⸗
jurie. St caſſiodoꝛus dixit. Iniuria vnius cõpago to⸗
ta dterit᷑. Et etiã in epiſtola ad collo.paulus ait. Qui
emm miuriã facit accipiet quod inique geſſit. Et ſene
ca in epiſtola dicit. Nb alio expecta/quid alij feceris.
Et hoc intelligo de qualibet miuna et contumelia/et

maxime de illa que fit ſub ſimulacõe bom. Nit em̃ tuliꝰ

nulla capitalioꝛ eſt miuria qᷓ; eoꝝ que tũc cum maxime
fallũt id agunt vt bom vin eſſe videant᷑. murie nãq;
et ↄtumelie tam peſſime ſunt.vt non ſolũ cuilibet no⸗
ceãt ſingnlarit/ſʒ etiã regnũ ꝗꝓpterea deſtructõeʒ et mu
tacõem qñq; patiat᷑.nam vt ait iheſuſ ſyrac. regnum a
gente in gentẽ trãſfert᷑ ꝗpt imuſticlas et murias et cõ
tumelias. et non ſolũ a dicẽdo vel faciẽdo alij miuriã
cohibere te debes et ceſſare. ſʒ alij volẽti etiã fac vel
dicere miuriã obſtare debes ſi comode potes.ait emm
tuliꝰ? m libeo pꝛeimo de officijs. Duo ſunt imuſtidie ge
nera. vnu eoꝝ qui inferũt.alteꝝ eoꝝ qui ab hijs in qui
bus inferunt᷑ ſi poſſunt non ꝓpulſant miuriã .et tam in
vmco qui nõ obſtat miurie ſi poteſt ꝙ ſi paretes pr̃is
aut amicos deſerat.ſi ↄmode poteſt ideo dixi. quia de
mũ ea fieri dicunt que comode fieri poſſunt vt lex nr̃a
Dixit. ſi alius tibi miuriã dixerit/tacere debes.nã ſcrip
ſit augꝰ? in libꝛo de ſummo bono. gloꝛioſi? eſt miuriam
tacendo fugere/qꝙᷓ; reſpõdendo ſupare. Deamo requi⸗
ras ne quid ſedictioſum dicas. quia mchil eſt pmcioſiꝰ
in cuitate ꝙᷓ ſedicõ. Vndecimo ne quid ireiſoꝛiũ dicas

neq; de amico neq; de immico nec de quolibet alio.

ſcrip tũ eſt em.Omicũ nec ioco illudere quidẽ decet. et
iten. bonus amicus leſus graui?raſcit᷑. immicus autẽ
Pter irenſiones de ſe factas /tecũ cito ad verba puem⸗
ret ac verbera.quibus aũt irꝛiſio de ſe facta Duplicet.
ita q; amo: mter eos diminuit᷑. et ſzm regulã amoꝛeis.ſi
amoꝛ minuat᷑ cito deficit et raro ↄualeſcit.et certe pt
illuſiões cito diceret᷑tibi quod nolles audire. Nã dixit
ſalomõ,., Qui temere aliena mamfeſtat vicia / mtẽpeſti⸗
ue ſua audiet crimiĩa. St dixit marcialis. Deridẽs aliũ
no inderiſus abibit Duodecimo reqras ne qd doloſuʒ

dicas. Dixit em̃ ꝗꝓpheta. Diſpdat dñs vmuerſa labia
doloſa. et linguã magmloqꝙᷓ;. Credecimo reqras ne 40
ſupbũ dicas.Nã dixit ſalomõ.vbi fuerit ſup bia ibi cõ
tumelia. vbi humilitas ibi ſapĩa cũ gloꝛia Et iob dirit

Si aſcẽderit vſq; ad celos ſupꝑbia/et caput eius nubes

tetigerit. quaſi ſterqᷓlimũ in fine ꝑder᷑ Et iheſuſ ſyrac

dixit Odibilis ẽ coꝛa deo et homibus ſupbia / et execra
bilis iniq tas. St iten / obiurgacõ et iniurie annullabut

ſubſtantiã. Et domus qꝗᷓ mmis locuples eſt annullabit

ſupbia. Demqʒ; reqras ne verbũ ocioſum requiras aut

Dicas. ſcriptũ eſt nanq;. de omm verbo ocioſo reddi⸗
turi ſumus rõem. Sit itaq; verbũ tuũ veꝝ efficax non
mane. rõnabile dulce et ſuaue.molle et nõ du pulcꝝ

et nõ turpe vel malũ.nõ obſcuꝝ.nõ ambicioſum. non

ſophiſticũ.nõ imurioſum.nõ ↄtumelioſum.nõ irꝛiſoꝛiũ

nec ſedicõſum · Moc demq; trado t:bi pꝛo regula gna
li. omĩa facta qᷓ̃ pietatẽ extimacoʒ et verecũdiã nraz

ledũt. et vt gñalit dicam qᷓ ↄtra bonos moꝛes fiũt.nec

nos facere credẽdũ eſt / vt lex nra dicit. ergo nec dicé

debemꝰ?ea. Nit em̃ ſocrates. qᷓ̃ facè turpe eſt. ea nec di

cere honeſtũ puto · honeſta igit᷑ ſemꝑ dicè debes. non
tm̃ intra extraneos/ſy etiã inter tuos. nec em int ſuos

inhoneſtis verbis vti debet / q honeſta int al ios vti de

ſiderat. cũ in omĩ pte p neceſſaria vite honeſta eſt St
certe mmfimta exẽpla ſuꝑ hoc verbo qᷓd/ ad eius expoſ

tionẽ et intelligẽtiã dici valerẽt · ſz hec ad pñs tibi di⸗
cta ſufficiãt. De verbo cui.

Nbito ſup hijs duabus ſillabis quis et quid.
accedamꝰ ad tractãdũ ſuꝑ dictõʒ cui. Et certe
cum loqui deſideras/reqras cui loqᷓris. an am

co/an alij. Nmico certe loqᷓ bñ et recte petes. qꝛ michi
eſt dulcius ꝙᷓ habere amicũ cum quo tanqꝙᷓ cum teipſo

loquaris. nõ tñ amico talia dicas de quibus ꝗꝓpalã dis
timeas.ſi poſtea mimicus fieret. Nit em̃ ſeneca.ĩ epi⸗
ſtolis Sic loq̃ris cũ amicis tanqꝙᷓ; s audiat. et ſic vi⸗
ues cũ hoĩbus tanqꝙᷓ ðᷣs videat. et alius dixit ſic hẽas
amicũ vt nõ timeas ip̃m fieri inimicũ Et petrus alfõ.
Dixit.ꝗpt amicos nõ ꝓbatos pᷣuide tibi ſemel ð mĩcis/

milleſies de aĩcis. qꝛ foꝛſan aĩcus qñʒ fieret micus.et

ſic leuius potit ꝓquirè dãpnũ tuũ.ſecretũ ergo tuũ de

quo nõ vis vel non pᷣt hr̃e ↄſiliũ tibi habeas/nulli maĩ

feſtas Nit em̃ iheſuſ ſyꝛac.aĩco et immico noli enarꝛa⸗
re ſenſuʒ tuũ.etſi ẽ tuũ delictũ noli enarꝛare ſeu denu

dare audiet em̃ te et deſpiget te et q̃ſi defẽdẽs pctm̃

tuũ ſubꝛidz te Et aliꝰ? dixit. q d ſecretũ vis ee nem di
cas Et ali? dixit. vix eſtimes ab vno celari poſſe ſecre

tũ Et ali? dixit ↄſiliũ vel ſecretũ tuũ abſcõditũ qſi m

carcò tuo ſit retruſũ. reuelatũ vᷣo te ĩ carcè ſuo tenʒ li⸗
gatũ. quare dirit qᷣ dã ſapiẽs q̃ ↄſiliuʒ ſuũ tenz ĩ corde

ſui iuris meliꝰ eſt eligè. nam tueꝰ eſt tacè/ꝙ ut taceat

aliũ rogare Nit em̃ ſene. ſi tibipſi nõ impaſti vt taceres
qũo ab alio ſilẽtiũ qᷓris Si aũt de ſecreto ↄſuliũ hr̃e uo
lueris/ amiaſſimo fideli et ꝓbato illõ ↄmittas.dixit eĩ

ſalomõ.multi aĩd ſunt tibi et ↄſuiariꝰ vnꝰ ð̊ mille. Et

kato dicit Cõſiliũ archanũ tacito ↄmitte ſodali coꝛpis
auxiliũ medico ↄmitte f.deli.immico aũt nõ multũ loqᷓ
rs.nec ſecreta tua illi detegas Nit em̃ yſopꝰ.ñ def⸗
dans ſecreta.neq; hijs detegaris. Cũ qbꝰ egiſtis pug
ne diſcrimia triſtis St alibi idez. nulla fides hoſti tibi
ſit qua talia noſti Dꝛorſꝰ et hoſtilis tibi ſit ꝓſuaſio vi
lis St hoc etiã dico tibi ſi cũ mĩco adimitaris in graz.
ſcriptũ ẽ em̃.cũ mĩco nemo tute ĩ grazʒ redit. vapoꝛ em̃
odij ſp latz ĩ pectoꝛe inici.nã ſene ait.nũqꝙᷓ vbi diu fu⸗
it igms deficit vapoꝛ, quare idem ait. ꝓ amico acadi

potius expedit/qꝙᷓ cuʒ immico viuere. vnde et ſalo. ait
immico antiquo ne credas meternuz.etſi huĩlis vadat
ccruus nõ credas illi. cautus em̃ vtulitate nõ aĩciaia re
uertit᷑ voluntate vt capiat fugiendo q̃ non potuit pſe
quendo Et alibi ĩdẽ ait.ĩ oculis tuis illacrimabit᷑ im⸗
micus · et ſi r ĩdit tempus non ſacabitur ſanguine tuo
St pe. alfõ · dixit ne te aſſocies immidis tuis cum alios
poſſes repire ſocos.que emm mala egeris notabunt.
que vero bona fuerunt deuiabũt. Cum ommbus dem
qʒ caute loquendũ et faciendũ eſt quia multi credunt᷑
amici qui reuera ſunt immid.quare idem dixit omnes
ignotos quaſi immicos ſuſpicandos ait em̃.nõ agre⸗
diaris viam cum aliquo/mſi qñ eum cognoueris.et ſi
quiſnam ignotus tibi in via aſſoauerit ſe iterq; tuuʒ
mueſtigauertt dic te velle longius ire qᷓ; diſ poſueris
et ſi detulerit lanceam vade a dextris. ſi enſem vade
a ſimſtris. Item requiras vtrum ſapienti vel mſipien
ti loqueris.ait emm ſalo.in auribus inſipientium non

loquaris quia deſpident doctrinam eloquii tui. et ite⸗

rum, vir ſapiens ſi cum ſtulto contendat ſiue irraſcat᷑
ſiue rideat non muemet requiem. et iterum non reſpi⸗
cit ſtultus verba pꝛudentie mſi ea dixeris que verſant
in coꝛde ſuo.Et iheſuſ ſyꝛac dixit cũ doꝛmienti loquit
et qui narrat ſtulto ſapientiã et in fine dicit · quis eſt
hic. Item requiras ne cum irriſoꝛe loqueris · ſcriptum
eſt em cum riſoꝛe conſoꝛciũ nõ hẽas.loquele eius aſ⸗
ſiduĩtatẽ quaſi toxicã fugias/ſocietas eiꝰ laqᷓus ẽ.alt᷑

nãqʒ affectabilis deſpectõ Et ſalo:dixit.noli ar guè ir

riſoꝛem. ne te oderit argue ſapientem et diligit te Et
ſeñ.ait.qui coꝛripit irꝛiſorem ipſi ſibi imuriã fa at qui
arguit ĩpiũ ip̃e ſibi maculã qᷓrit. Itẽ req̃ras ne cũ lin
guoſo vel cuʒ loquaci colloquiũ hẽasait em̃ ꝗpheta.

Vir linguoſus nõ diriget᷑ in terꝛa Et iheſuſ ſyrac dixit
Terꝛibilis eſt vir linguoſns in terꝛa ſua. et temerari?
in verbo ſuo odibilis erit, Et iten;. qui odit loquacita
tem extinguit maliciã. et alibi idem. cũ viro linguoſo
nõ loquars. nec in ignẽ illiꝰ ſtrues ligna. nec cũ fatu
is ↄſuiũ habeas;: nõ em̃ poterũt diligè mſi qui eis pla⸗
cent. Itẽ requiras ne tims multũ loquaris. Nit em̃ tu⸗
lus.Racõ timcoꝝ pemtus abiciẽda eſt. tinos grece/
latine dicit᷑ cams. inde timci dicunt᷑ latrãtes vt canes
de quibus et ſimilibus dixit dñs. nolite pꝛoicere mar⸗
garitas inter poꝛcos. Itẽ requiras ne cum maliuolis
multũ cõtendas.ait em augꝰ.ſicut igmis quãtomagis
ligna ſuſcepit ſemꝑ in maioꝛẽ flãmam erigit᷑ita homo
malus quãtomagis rõem audierit ſemꝑ in maliciã exci
tatur. et in maliuolã ammã non intrabit ſapĩa.quare
catho dixit. Cõtra verboſos noli ↄtendere verbis Ser
mo datur cũctis/ammi ſapiẽtia paucis · Itẽ requiras
ne ſecreta cũ ebꝛioſo vel muliere mala loquaris. Dicit
em̃ ſalomõ.nullũ ſecretũ ybi regnat ebꝛietas. Et alius
dixit Garꝛulitas mulieꝝ id ſolu celare nouit qð neſcit
Demq; requiras quibus audiẽtibus aliqd dicas. ſcri
ptũ eſt em. pꝛoſpice te certũ/ſi vis pꝛoferꝛe ſmiſtrũ. ne
lateat foꝛſan cui maledicat idem.Et certe multa exem
pla ad expoſicõʒ et intelligẽtiã hui⸗ dictõis cui pom
palerẽt.ſʒ in pñti tibi ſuffeciãt. Sup verbo cur.
Vnc accedas ad expoſicõ; hui? aduerbij cur.
et certe illud aduerbiũ cur cauſam requirit. re
gquiras ergo dicti tui cauſam. nã ſicut in factis
et faciẽdis/cauſa eſt reqrenda.dicente ſeneca. cuiuſq;
facti cauiam require. et cũ mnicia mueneris exitus cog
tabis.iĩta etiã in dictis cã eſt req rẽda.et ſic ſicut ſine
cã mil agitur.nec mũdus foꝛtuitis caſbus implicat vt

.
.

. *

caſſiodoꝛꝰ ait.ĩta ſine cauſa mil dicẽ debes. et ſicut in
qualibet re quadruplex cauſa repit᷑.ſcʒ cã efficiẽs.ma
terialis foꝛmalis atq; finalis,. ita et in dictis quadru⸗
plex cauſa reꝑpitur qñq;.Cauſa igitur dicti tui/aut ſit
pꝛo dei ſeruicõ. aut pꝛo humano comodo.aut ꝓ vtro⸗
q;:aut foꝛte pꝛo amico.aut etiã pꝛo ommbus pdictis.
pꝛo dei ſeruicõ. vt faciũt fratres pᷣdicatoꝛes et mmo⸗
res.ꝓ humano comodo vt faciũt cauſidici et alij oꝛa⸗
toꝛes.nam ſcõᷣm beatũ augꝰ.licet aduocato vendẽ iu⸗
ſtam aduocacõem.et iuriſꝑ erito vendere ĩiuſtũ ↄſuliũ.
et hoc eñ dicis verbap humano comodo / requiras qd
ſit comodũ et quale.debet em̃ eſſe pulcrũ non turpe.
quia ſzjm leges.turpia lucra ſunt ab heredibus extoꝛ⸗
quẽda.quare ſene.dixit· Curpe lucꝝ velut diſpeoium
fugito.et alius dixit.Lucy cum mala fama damnũ eſt
appellãdũ Debet etiã eſſe comodũ moderatũ. ↄpomt᷑
em̃ comodũ ex cõ et modo.nã vt ait caſſiodoꝛꝰ.ſi co⸗
modũ in mẽſurã equalitatis exceſſit/vim ſui nomĩs nõ
loabebit. Decet etiã eſſe naturale et quaſi ↄũe id ẽ cũ
modo noſtro in alieno.ait em̃ lex naturalit equũ ẽ ne
minẽ cũ alterius iactura fieri locupletez. Caſſ.o.vltra
om̃s crudelitates ẽ diuitẽ velle fieri de exiguitate mẽ
dici Oꝛo utroq; aũt ·i.dei ſzuicõ et humano ↄmodo. di⸗

cũt v̈ba alii ſacdotes et clericei ſeculares pnñapalit pro

ði ſuitõ ſcdᷣario ꝓ ſuo ↄmodo viuẽ em̃ debẽt de altan
vt de ẽta clamãt: et etiã pau. in epi.i.ad coꝛ.v diat.qᷓ
altari deſzuiũt cux altari ꝓtiapãt. ita et dominus qui
oꝛdinauit hũs qui euangelium denundiũt de euãgelio
viuere. quidã tamen clerici cauſam couertunt.quia pꝛĩ
cipaliter dicũt verba pꝛo humano comodo et pꝛo bo⸗
ms pᷣ bendis et ſecũdario pꝛo dei ſeruicõ quod facere
non deberẽt. Cauſa vero dicendi pꝛo amico te mouere

debet tũc cũ verba ſint iuſta et pulcra.lex em̃ amicicie

ſzm tulliũ hec eſt.vt non rogemus res turpes nec facia

mus rogatũ.non em pꝛo amico facere debemus quod

ad pctm̃ ꝑptineat, nam ſcᷣm regulã amoꝛis non excu⸗

ſatio pcti eſt ſi amici cauſa peccaueris. amici em̃ crimi
na ſi ſibi feras facis tua plus. etiã dicit᷑ ꝙ hic peccat
qui peccato obſequiũ accomodat.crimen ſibi pat qui
nocentem adiuuat. Et ſocius fit culpe qui nocen tem
adiuuat. et maxime in re turpi/vbi duplex eſt peccatũ
Nit em ſeneca.in turpi re peccare hic eſt delinq̃re. in⸗

noxie em̃ amcũ defendere debes / vt verus defenſoꝛ di

caris. ait em̃ caſſiodoꝛus. Ille ꝗꝓpꝛie defenſoꝛ eſt dicẽ⸗
dus / qui defendit mnoxie. pꝛo ommbus vero pꝛedictis
libentius verba fundas ptilia ſcʒ pꝛo dei ſeruicõ et ami
ci vtilitate et comodo humano. Et licet multa exẽpla
ad expoſicõem huĩius aduerbij cur dici valeãt. hec bꝛe
uitatis cauſa tibi ſufficiant. Sup verbo quõ.
Nedictis auditis et intellectis ſuꝑ cur. expoſi
tionẽ et intellectu audias dictõis hui? quò.et
certe iſtud quomodo modũ requirit. re quiras
ergo modũ dicẽdi. nam ſicut in rebus modus eſt ſeruã
dus. De quo dici ↄſueuit. eſt modus in rebus ſunt cer
ti demq; fines quos vltra citraq; nequit ↄſiſtere rectũ
et ita in dictis ſi modus obmittat᷑ mchil laudabile po⸗
terit muemri. Nit em caſſio. Oodus vbiq; laudabilis
eſt: modus itaq; tuꝰ qntuplex ſit ſcʒ in ꝓnuciacõe.ĩ ve
locitate.in tarditate.in qualitate et ĩ quãtitate. Vidẽ
dũ ẽ igit᷑ qd ſit ꝓnũciacõ. Pronũciacõ ẽ vᷣboꝝ digtas
rebus et ſenſibus accomodata et coꝛpis moderacõne.
bec em̃ intm̃ excellit vt ſim ſnĩiam marcitulij qᷓ dicit. in⸗
docta actõ laudabilẽ actũ ↄſequi t᷑ſi optime ꝓferat᷑.et
qruis expolita ſi ndecent pᷣdicet᷑/ ↄtemptũ irꝛiſionẽq;

mereat. In pꝛonũciacõne itaq; pꝛimũ exerceri debes
vocis et ſpũs moderacõem.et coꝛpis et lmgue motus
Vicia quoq; ſiqua ſunt oꝛis/diligenti cura em endan⸗
da ſunt ne verba ſunt inflata vel alienata vel in fauci⸗
bus frẽdentia/nec vocis immamtate reſonantia. non
aſpera frendẽtibus vel hinatibus labijs pꝛolata/ſed
pꝛeſſim et equaliter et leuiter et clare pꝛonuctata. vt
ſuis quoq; lre ſoms enuncient᷑· et vnũquoꝛq; verbum
legituno accẽtu decoꝛet᷑ nec immoderato clamoꝛe vo⸗
aferetur, nec oſtétacõis cauſa frangatur oꝛa cõ. verũ
pꝛo locis rebus cauſis et tẽpibus diſpẽſanda eſt.am
alia ſimplicitate narꝛãda ſunt. alia auto:itate ſuadẽ⸗
da.alia cum indignacõne depꝛomẽda. alia miſeracõe
flectenda Ita vt vox et oꝛacõ ſemp ſue cauſe ↄuemãt
obſeruãdũ eſt vt recta ſit facies/ne labia diſtozꝛ quean
tur. nec immodicus hiatus nec ſupmus vultus. nec de
iecti in terꝛã oculi.nec incliata ceruix. nec eleuata aut
depꝛeſſa ſuꝑpculia. quia mchil poteſt complacere quod
non deceat. Et ſcoõm tulliũ Caput artis eſt dicere ꝗᷣd
facias. Iabꝛa lambere vel moꝛdere eſt defoꝛme . cũ etiã
mim dir̃fimendis verbis modicus debeat eſſe eoꝛum mo
tus. oꝛe nõ magis ꝙq; labijs loquedũ eſt.dicenda quo⸗
qʒ ſunt ſubmiſſa leut. incitata grauit. inflexa mode⸗
rate. Cum magna dicumus grauiter pꝛoferenda ſunt.
cum parua dicimꝰ? ſubtuiter. cum mediocria tempate.
nam m puis cauſis mchil grãde / mchil ſublime dicen⸗
dum eſt / ſ leu ac pedeſtri moꝛe loquendum. in cauſis
vero maioꝛibus,. vbi deo vel homim ſalutẽ referimus
plus magmficẽtie et ful goꝛis exhpibẽdũ eſt. in tẽ patis
vo cauſis vbi mchil agit᷑ mſi vt auditoꝛ delecte᷑ mode
rate dicẽoũ ẽ. h quis de rebus ma gms qſq; dicat· nõ
tñ grand't dicé dz. cũ ergo aliquis laudatvel vituꝑar

tempate dicere debet. Nam ſeneca de foꝛ.et hone. vi⸗
te dicit. Lauda pꝑce/ vitupa pcius. Similit eſt rephẽdẽ
da mmia laudacõ/ſicut immodęrata vitupacõ.hec em
adulacõe/illa mal igmtate ſuſpecta eſt. in pnñtia em̃ ſui
aljquis laudari nõ debet.ſcriptũ eſt em. audare pꝛe⸗
ſentẽ nec ledere decet. In velocitate et tarditate etiã
modũ requiras. ven tamẽ aliũ in dicẽdo ꝙq; faciendo.
non em debes eſſe velox ad loquẽdũ/ſed tardus cum
moderamiĩe ↄpetenti.Nit em beatus iaco.in epi.ſua.
Eſto velox ad audiendũ/tardus vero ad loquedum/et
tardus ad mã. St ſalomõ dixit. Vidiſti hommẽ velocẽ
ud loquendũ /ſtulticia magis ſupanda eſt ꝙᷓ illius coꝛ⸗
rectio. St caſſiodoꝛus dixit. Mec eſt regalis ꝓculou⸗
bio virtus.tardius in vba pꝛoꝛũpere/et celerio neceſſa
ria ſentire. Similit᷑ in iudicãdo tardꝰ eſſe debes.ſcri
ptũ eſt em. Optimũ iudicẽ exiſtimo qui cito intelligit/
et tarde iudicat. deliberare em vtulia moꝛa eſt tutiſſi⸗
ma. Inde etiã dici conſueuit. Nd pemtendũ pꝛoperat
qui clto iudicat. cõpetens em̃ moꝛa in talibus non eſt
repꝛobanda, Nam dici conſueuit· Omms moꝛa odioſa
eſt/ſed facit ſapientẽ. Similiter in conſilijs requiras
tarditatem. /et non velocitatem vel feſtinantiam. ſcri⸗
ptũ eſt em̃ de conſilijs. Quid diu tractaueris id puta
rectiſſimum.velox em ↄſiliũ ſequitur pemtẽtia.Et ſene
ca dixit. Cria ſunt ↄtraria oſilio. ſeſtinãtia. ira.et cu⸗
piditas. In faciendo autẽ poſt deliberationẽ/veloci⸗
tatẽ exercere debes. Nit em̃ ſeneca in epiſtolis. O mus
dicito ꝙᷓ; facias. Et diu deliberato/cito facito. Celeri⸗
tas em gratum facit beneficiũ. St ſal omon dixit. Vidi
ſti virum velocem in omm opere ſuo coꝛã regibus ſta⸗
bit. nec erit inter ignobiles. Et iheſuſ ſyrac dixit. In
omibus oꝑbus tuis pelox eſto/et omms minfirmitas nõ

occurret tibi.non tñ tantam velocitatem exerceas/ que
opis ꝓfectionẽ impediat. in quãtitate inſuꝑ modũ reqᷓ
ras nõ multa dicẽda.nã in multuoquio nõ deeſt p ctm
ESt ſalomõ mn eccle.dixit.multas curas ſequunt ſomma
et in multis ſermoĩbus muemt ſtulticia. St alibi dixit
idẽ. in omĩ ope erit habũdãtia.vbi aũt verba plurima
ibi frequẽter egeſtas.et ſeneca dixit. Nichil eque ꝓde⸗
rit ꝙᷓ; quieſcè.et cũ alijs loqui mĩma/ſecũ autẽ multa.
moderate tñ loqui et tacere debes. paphilus dixit· nec
mmiũ taceas/nec vba ſupflua dicas Nudeas er go plu⸗
rima/reſpõdeas vᷣo pauca. vt quidã philoſop:?2 dixit.
nam et ſocrates dixit Omibus placere potis / ſi geſſeris
optima. et locutus fueris pauca. In qualitate demq;
tacẽdi modũ reqras ſcʒ dicẽdo bñ.ſcriptũ eſt em̃.pꝛĩ⸗
cipiũ amicicie eſt bñ loqui. male dicè vero eſt exoꝛdiũ
mimicidaꝝ. et dicẽdo vᷣba leta honeſta lucida et ſim⸗
plicia ↄpoſita plano oꝛe.vultu quieto.facie ↄpoſita. ſi⸗
ne mnodato cachino. clamoꝛe nullo ꝓlata.de qbus ſa
lomõ dixit.fauijs mellis verba ↄpoſita.dulcedo amme
et ſamtas oſſiũ. St hec ad expoſicõeʒ et intelligentiã
bunus dictõis quõ ſufficiãt.
Vp eſt demq; vidẽ de intelli De vbo qñ.
getia et expoſicõe huiZaduerbij qñ. certe iſtud
qñ tꝑs requirit· Nequiras erso diligent tps
Dicẽdi/ſimul et oꝛdinẽ. aĩt em iheſuſ ſyrac.hõ ſapiẽs ta
cebit vſq; ad tps.laſciuꝰ aũut et impꝛudẽs nõ obſerua
bit tẽpus. ſeruãdo ergo tꝑs ſequaris verbũ ſalomoms
Dicẽtis. tẽpus dicẽdi et tꝑs tacẽdi.magna em̃ res eſt.
pocis et ſuẽcij tẽpamẽtũ. vt ſeneca dixit. Serua itaq;
ſilẽciũ / donec loqui fuerit neceſſariũ. et nõ ſolũ tuũ ſi⸗
lẽciũ ſerua/ſʒ etiã alioꝝ ſuẽciũ expecta. expectare igt
tempus dicẽdi debes donec tibi pbeatur auditus. Nit

em iheſuſ ſyrac. Vbi non eſt auditus/nõ effundas ſer⸗
monẽ. St impoꝛtune noli extollè inſipiẽtiã tuã. impoꝛ
tuna em̃ eſt narꝛacõ tua/qñ tibi non pbetur auditus.
et eſt quaſi muſica in luctu/impoꝛtuna narꝛacõ.et qui
narꝛat verbũ non attẽdenti/quaſi qui excitat doꝛmien
tem a graui ſomno. Et non ſolũ m dicẽdo alis / ſz etiã

m reſpõdendo tẽpus expectare debes.nã ſcriptů ẽ ne

ꝓperes reſpõdere/ donec fims fuerit intro gacõis. Nam

vt ait ſalomõ. Qui pꝛius rñdit añ quã audeat / ſtultũ ſe

eſſe demõſtrat et ↄfuſiõe dignũ, Similit/qui pꝛius lo
quit᷑ qꝙᷓ; diſcat/ad vtẽptů et rreiſionẽ werat. Vñ iheſus
ſyrac dixit. nte iudiciũ para ĩuſticiã. et anquam loqꝗᷓ
ris diſce. Singula ergo ſuo loco et tpe dicẽda ſunt /p⸗
poſtero oꝛdĩe pemtus obmiſſo. Nã ſi de pdicacõe loqͥ
Deſideras tpe ↄgruo pꝛius hoſtiarã dicas.poſtea vo
allegoꝛiã.tereo tropologiã. Si vero de epiſtolis tra⸗
ctes.pꝛimo loco et tpe pone ſalutacõem.ſcðo exoꝛdiũ
terao narꝛacõem, quarto peticõem.quĩto ↄcluſionem.
Si aũt de ↄcionãdo et ambaſiatis faciendis ſtudeas
peimo loco et tpe ſalutacõem dicas.ſcðᷣo vero ↄmẽda⸗
tionẽ/tã illoꝝ ad quos ambaſiata dirigit᷑ ꝙᷓ ſocoꝝ te
cum ambaſiatã poꝛtã tiũ. tercio ambaſiatã ſiue narꝛa⸗

tionẽ eius qð tibi impoſitũ fuerit. quarto exhoꝛtacõe;

Dicendo ſuaſoꝛia verba ad ↄſeq̃ndũ id qð poſtulatur.
Quito peticõez allegãdo mõ quo id qð poſtul at᷑ fiert

valeat. Sexto exẽpli peticõem inducẽdo. et exẽpla de

rebus ĩ ſimil ibus negociis factis et obſeruatis.vij. de⸗
mq;ʒ aſſi gis ſufficiẽtẽ rõem ad oĩa p̃ dicta.et hoc faci⸗
as ad exẽplũ gabaelis qᷓ cũ miſſus eẽt a deo ad beatã
vgi· ma.pꝛimo poſuit ſalutacõʒ dicẽs.a.m.ſcõo ↄmen⸗
dacõʒ di. g. p.d.t. tcio ↄfoꝛtacõʒ di.ne ti.ma.quarto
vo pomt annüciacõz dicens. Ecce ↄcipies et pa.filiũ.

M

Qumto poſuit modi expᷣſſionẽ.cum dixit.ſpũs ſan 19
ſupuemet in te / vtus al. ob. tibi. Sexto poſuit exeplũ.
cũ dixit · Elizabeth cognata t.pa. fi.m ſe.ꝛc. Septimo

aſſignauit ſufficientẽ rõem ad pᷣdicta/cũ dixit.quia nõ

erit impoſſibile apud deũ ome verbũ. Si aũt ex legibꝰ
et decretis et decretalibus tractare volueris pꝛimo tẽ

poꝛe et loco l̃aꝝ ponas.ſcdᷣo caſum.tercio lr̃e expoſi⸗

tionẽ. quarto ſimilia. qᷓnto ↄtria:ſexto ſolucões.et ſic
de qualibet ſciẽtia que ad eã ptineãt ſʒm pꝛiꝰ? et poſte
rius ſunt dicẽda. hec demq; exẽ̃pla ſuꝑ hoc aduerbio
qñ ad pñs tibi dicta ſufficiãt. u aũt ex ingemo tibia
dDeo pᷣſtito multa ſuꝑ hoc et ſuꝑ quolibet verbo huius
vſiculi/ꝙ tue volũtatis arbitrio potis excogitare.Nã

ſicut ab abcdario ommis ſcripture lr̃e voluunt᷑ /ita ſup

hoc vᷣſiculo qᷓcquid dici vel tacere debet fere poſſet in

flecti. Mãc igit᷑ doctrinã ſuꝑ dicẽdo vel tacẽdo bꝛeui

cer ↄpᷣhẽſam / tibi et aliis fratribus tuis lr̃atis ſcribere
curaui., quia vita lr̃atoꝝ potius in dicẽdo ꝙᷓ m facien

do ↄſiſtit. Seneca hoc teſtãte/quĩ ait. Stulta ẽ et mi⸗

mme ↄuemẽs lr̃ato viro/occupacõ exercẽdi lacertos.

et dilatãdi virtutẽ. Si aũt ſuꝑ faciẽdo volueris habẽ

doctrinã.detrahas de iſto vᷣſiculo hoc verbũ dicas. et
loco illiꝰ ponas hoc verbũ facias.vt dicat᷑.quis quid
cui facias cur quõ qñ reqras. Et ita fere omia ꝗᷓ dicta
ſunt ſupꝛa et multa alia/potuerũt ad hoc verbũ facias
vti. Miis demq; auditis te circa p̃dicta exercit acõe in⸗
tentiſſima. et vſu acri exerceas. nam exercitacõ naturã
et ingemũ ſepe vĩcit. et vſus ommũ magiſtroꝝ pᷣcepta

ſupat. St ſic poteris doctrinã dicẽdi et faciẽdi in pꝛõ⸗

ptũ habere. Deũ inſuꝑ adoꝛo/qui michi donauit pᷣdi⸗
cta tibi narrare. vt ad etna gaudia nos faciat ꝓpuemre
Nmen⸗.

5 ⸗

—
4 „
.
3
2
4
=
—
.
—

—

Archivfliirn
vorhanden

.

.
*
.
7
—–
1
—
.
.
. 4
„*
.
.
.
.
— 4
N
.
4
1
4
4
7
£
= *

Tractatus de doctrina dicẽdi et tacẽdi/ ab Abertano

cauſidico Gꝛixienſi de oꝛe beate agathe ↄpoſitus. Sub

anno.O. ccc.lv. feria quarta poſt vincula petrt.
icio medio ac fim tractatus mei adſit gr̃ᷣa
ſancti ſpũs. Quomã in dicẽdo multi errãt.
nec eſt aliquis qui linguã ſuã ad plenũ vale
at domare. beato iacobo hoc teſtãte.Natu⸗
re beſtiaꝝ et ſerpẽtũ ac volucꝝ et ceteroꝝ dom ant / et
a natura humana domata ſunt. linguã aũt ſuam nemo
domare poteſt. Ideo ego albertanꝰ bꝛeuẽ doctrinam
ſup dicendo atq; tacendo / vno vᷣſiculo cõpꝛehẽſam.ti⸗
bi filio meo ſtephano tradere curaui· Verſiculus aute
bic eſt. QAuis.quid,. cui dicas.cur.quomõ ·quãdo.req⸗
ras. Ven quia hec verba in hoc vᷣſiculo cõpꝛehẽſa/pon
deroſa ſunt et generalia.et generalitas parit obſcurita
tem.vt. ff. de ĩure fi.ci.l.ita fidei. Ideo illa exponere.
et pꝛo modulo mee ſciẽtie / licet nõ ad plenu Poſui di⸗
luadare. Tu igitur fili cariſſime. cum loqui deſideras
a temetipſo inciꝑe debes.ad exẽplũ galli/qui antequa
cantet cũ alis ter ſe ꝓcutit. in pꝛicipio itaq; dicti tui/an
tequã ad os tuũ ſpũs verba ꝓducat / teipſum / et omma
verba in hoc vᷣſiculo poſita requiras ideſt inquiras te
ip̃m. et a teipſo non ſolũ qᷓras ſemel /ſ iteꝝ queras.nam
iſtud reiteracõz ſigmficat ſeu denotat · vt dicas reqii⸗
ras ideſt iteꝝ qᷓras. ſicut em repetere diei᷑ quis ideſt
iten petere. ita requirere quaſi iteꝝ querere.
Equiras ergo in aio tuo a teipſo quis es / quid
Dicè vis. vt dictũ illud ad te ptineat.an po⸗
tius ad aliũ. Nam ſi ad aliũ potius qᷓ; ad te ði
ctũ illud ptineat / illi dicto te immiſcere non debes. Si
cut em̃ per leges. culpa eſt ꝓmiſcere rei ad ſe non ptineẽ
ti. vt dicit regula iuris.ita culpa eſt dicere quod non/

*
*

25

20

10

S TI O V

O Balancde Q „

Focus

N

H J K 1.

G

E F

D

VierfarbSelector Standard*-Euroskala Offset

D 9 Copyright 4/71999 VxXVMaster GmbH WwVW.yXyVWaster. Com